cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Животот и делата на бесмртниот водач Караѓорѓе
Современ прием
Инвестирајќи значително на време и пари во играни филмови и добивајќи малку за возврат, Боториќ одлучи дека не вреди да се труди. Комерцијалната филмска продукција запрела виртуелно по избувнувањето на Првата светска војна. За време на австроунгарската, германската и бугарската инвазија на Србија кон крајот на 1915 година, Боториќ бил заробен. Следната година починал во австроунгарски логор. Станојевиќ, исто така, очигледно бил одвратен од учество во играни филмови и останал посветен на театарските претстави до крајот на животот. Де Бери продолжил со снимање на новински извештаи.
Повторно откривање
Филмот последен пат бил прикажан пред група српски емигранти во САД во 1928 година. Копија од него постоела во Белград сè до 1947 или 1948 година, кога неговиот сопственик го фрлил во Дунав. Филмски историчари и архивисти започнале да бараат трага за преживеана копија Караѓорѓе уште во 1963 година. Како одговор на прашањата од Југословенската кинотека, Пате објавиле дека во своите архиви не поседувале филм со наслов Караѓорѓе. Исто така, било наведено дека нема запис за тоа дека некој кинематографер по име Луис де Бери некогаш бил на нивниот платен список. Во 1969 година, во име на Југословенската кинотека, историчарот на филмот Дејан Косановиќ ја испитал колекцијата на Кинотеката Францеза во Париз, без резултат. Во 1992 година, во просториите на Кралскиот дворец во престижната населба Дедиње во Белград биле извршени претреси по дојава од принцот Томислав, кој изјавил дека неговиот татко, кралот Александар, некогаш имал копија од филмот и го гледал редовно. Пребарувањето не дало никакви резултати.
Во раните 2000ти, научниците од Југословенската кинотека ги продолжиле своите обиди да најдат преживеан отпечаток на филмот. Предводници на напорите биле Александар Ердеjanановиќ и Радослав Зеленовиќ. Во текот на своето истражување, Ердеjanановиќ открил дека Де Бери е унгарски кинематографер, а не француски, чие вистинско име било Лајош Золтан Арпад Питролф, со што се реши мистеријата зошто Пате не го наведувал на нивниот платен список. На 16 јули 2003 година, откриен е во голема мерка недопрен отпечаток во Австрискиот филмски архив во Виена. Бил пронајден меѓу ефектите на Игнац Рајнталер, кој бил сопственик на кино во Осиек пред и за време на Првата светска војна, но по распуштањето на Австроунгарија се преселил во Австрија. Караѓорѓе подоцна бил вратен во Србија и бил ставен во владение на Југословенската кинотека, институт со една од најголемите филмски колекции во светот, но запуштен со години на систематско запоставување и постојан недостаток на средства. Обновениот отпечаток бил претежно во добра состојба, со исклучок на некои делови оштетени од изложеност на елементите. Бидејќи првичното траење на филмот е непознато, не е јасно колку е пронајден и колку останува да недостасува.
Повторно откриените снимки првпат биле прикажани на јавноста во Националниот театар на 14 февруари 2004 година, кои се совпаѓаат со 200-годишнината од почетокот на Првото српско востание. Филмот бил прикажан заедно со придружната партија создадена од композиторот Владимир Пејковиќ. Бидејќи во обновениот отпечаток недостасувале наслови, југословенската кинотека додала нови. Подоцна во 2004 година, филмот бил издаден на ДВД од Југословенската кинотека со посебни менија на српски и англиски јазик, како и англиски преводи. Изданието на ДВД содржи и дваесетминутен документарец што го прикажува повторното откривање на филмот.
Критичка анализа
Караѓорѓе бил еден од многуте историски филмови произведени во Европа на почетокот на 20 век; со тоа беше производ на своето време. Теми како што е борбата против Отоманската империја и понатаму ќе доминираат во српската кинематографија во наредните децении. Филмскиот историчар Мајкл Стоил го опишал Караѓорѓе како пропаганден филм дизајниран да ја зголеми поддршката на владејачката династија Карашорчевиќ. „Караѓорѓе и слични дела биле замислени како историски избори наместо како историска драма“, пишал Стоил. „Тоа беа прослави на познати водачи, настани и масовни доблести, што претставуваа апели за запишување на балканските маси за поддршка на национализмот и владејачките династии, повторлива тема меѓу урбаната интелигенција во пресрет на Балканските војни и потоа.“ Филмскиот научник Властимир Судар го критикувал сфаќањето на Стоил, бидејќи во времето кога било напишано, Караѓорѓе не бил виден со децении. „Од денешна перспектива, тоа е статичен филм на уметноста, историски спектакл со живописни таблици, мин-ен-сцена и барок, емотивно нагласени меѓуслогови“, пишал филмскиот научник Невена Даковиќ. „Предвидувајќи го бранот српски историски спектакли во 30те години на минатиот век, филмот ги разгорува националните чувства и свест, го слави националниот идентитет и широко учествува во она што Ерик Хобсбаум го нарекол „изум на традицијата“ со величење и митологизирање на минатото што го одредува обликот на работите што доаѓаат“.
Ердеjanановиќ ги категоризира постоечките делови од филмот во 16 различни епизоди, од кои единаесет се снимени на отворено, а пет од нив се на затворено. Со исклучок на Битката кај Мичар, преостанатите сцени на филмот се статички, едноставни кадри и без резови. „Многу сцени, особено ентериерите, изгледаат „сценски“ во стилот познат од многу рано кино“, пишува филмскиот научник Роџер Смитер. „Во целина, дејството се снима во среден кадар, без движење на камерата и без крупни кадри. Емоциите се претставени со големи гестови и чести таблети“. И покрај тоа, академиците Мира и Антонин Ј. Лихм веруваат дека Караѓорѓе претставува "преминување на границите меѓу сцената и екранот". Како што забележал Судар, претходните европски филмови како „Атентатот врз војводата од Гиз“ претставувале малку повеќе од снимани театарски претстави. Смитер го пофалил поставувањето на Битката кај Мичар. „Таквите моменти покажуваат вистинска посветеност и му даваат значителен интерес на филмот, како и автоматската вредност што ја има заради извонредната историја“ пишал тој.
Наследство
Иако филмот бил популарен кај српската јавност, тој не успеал да го разбуди интересот на раководството на земјата и кралската српска влада не понудила буквално никаква финансиска поддршка на филмска индустрија на Србија во следните години. Судар пишал дека обидите на Боториќ да ја трансформира перцепцијата на јавноста за кино од „безумна забава“ во легитимна уметничка форма, иако примарно мотивирана од можноста за финансиска награда, „сега може да се сфати како благородна“. Пред неговото повторно откривање, Караѓорѓе, и пошироко српската кинематографија, генерално биле занемарувани од академици и научници, кои верувале дека таквите филмови имаат мала историска или кинематска вредност. „Откако филмот бил обновен и прикажан“, пишал Судар, „било очигледно дека е напреден за своето време“.
IC 893
IC 893 — галаксија во соѕвездието Јарец, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 893 се споменува и како NPM1G -16.0516, IRAS 20541-1641.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 20 ч 56 м 57,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -16° 29' 32"". Положбениот агол на објектот е во износ од 40°.
Други поделби
Проучување на IC 893 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 140938.
Годфрид Бујонски
Годфрид Бујонски (1060— 18 јули 1100, Ерусалим) — еден од водачите во Првиот крстоносен поход од страна на крстоносците. По освојувањето на Ерусалим, станал крал на Ерусалим. Тој не сакал да биде крунисан како крал, туку како чувар на Светиот Гроб.
Браќа Грим
Браќата Грим (германски: Die Brüder Grimm или Die Gebrüder Grimm) Јакоб Грим (4 јануари 1785 - 20 септември 1863) и Вилхелм Грим (24 февруари 1786 - 16 декември 1859) биле германски филолози, јазичари и собирачи на германското народно творештво. Тие се најпознати по своите збирки од сказни и бајки, наречени Бајките на браќата Грим. Браќата Грим се сметаат за основачи на германската филологија и на германистиката.
Потекло и раното детство
Јакоб Лудвиг Карл Грим (познат и како Карл) и Вилхелм Карл Грим се родени на 4 јануари 1785 година и 24 февруари 1786 година, соодветно, во квартот Волфганг од Ханау, Германија близу до Франкфурт во Хесен, како синови на Филип Вилхелм Грим, правник и судски извршител со канцеларија во Шлухтерн и Стајнау, по потекло од Ханау и Доротеја Грим, поранешна сосетка и ќерка на аптекар. Нивното семејство броело девет деца, од кои шест го преживеале детството. Семејството Грим живеело близу до куќата на судијата во периодот од 1790 до 1796 година, додека таткото работел за принцот од Хесен. Кога најстариот син Јакоб имал 11 години, нивниот татко Филип Вилхелм умрел и семејството се преселило во тесна градска куќарка. По две години, умрел и дедо им, оставајќи ја мајка им сама да ги издржува во тешки околности. Раното детство и младоста го поминале во голема сиромаштија.
Касел и образовната кариера
Во 1808 година, Јакоб Грим бил назначен за судски библиотекар на Кралот од Вестфалија. Во 1812 година, браќата го објавиле својот прв том бајки Приказни за децата и домот. Тие ги собирале приказните од селаните и мештаните, а им помагал и нивниот близок пријател Август фон Хакстхаузен. Во оваа соработка, Јакоб го извршувал поголемиот дел од истражувањата, а Вилхелм, како понерешителен, ги пренесувал делата во литературна форма за да бидат привлечни за децата. Тие биле заинтересирани и за фолклорот и примитивната литература. Во 1816 година, Јакоб станал библиотекар во Касел, каде што работел и Вилхелм. Во периодот од 1816 до 1818 година, тие објавиле два тома германски легенди и еден том рана литературна историја.
Престојот во Готинген
Во 1825 година, Вилхелм се оженил со Хенриета Доротеја (Дортхен) Вајлд (Јакоб никогаш не се оженил и го поминал поголемиот дел од својот живот во домот на брат му). Во 1830 година заедно се преселиле во Готинген, каде двајцата си обезбедиле места во Универзитетот во Готинген. Истата година, Јакоб станал професор по германските класични студиии и главен библиотекар, а Вилхелм станал професор во 1835 година.
Во 1837 година, браќата Грим им се придружиле на пет нивни колеги професори на Универзитетот во Готинген, подоцна наречени Седумката Готинген во протестите против укинувањето на либералниот устав на Кралството Хановер од страна на кралот Ернест Август I, реакционерниот син на кралот Георг III. Како последица на тоа, тие биле отпуштени од нивните универзитетски позиции, а тројца од нив биле депортирани, вклучувајќи го Јакоб Грим, кој се сместил со Вилхелм во Касел, надвор од кралството на Ернест, во домот на нивниот брат Лудвиг. Сепак, следната година браќата Грим биле поканети во Берлин од кралот од Прусија.
Сказните на Грим
Главна статија: Бајките на Грим
Браќата Грим се вбројуваат во најпознатите раскажувачи на европски сказни. Нивните најпознати приказни се: „Пепелашка“ (Aschenputtel), „Принцот жаба“ (Der Froschkönig), „Јованче и Марика“ (Hänsel und Gretel), „Златокоса“ (Rapunsel), „Румпелстилцхин“ (Rumpelstilzchen), „Заспаната убавица“ (Dornröschen), „Снежана“ (Schneewittchen), "Бременските музиканти", "Сламката, јагленчето и зрното грав", "Храбриот кројач", "Волкот и седумте јариња", "Лисицата и гуските", "Мрзливиот Ханц", "Грне за каша", "Чевларот и џуџињата" итн.
Во 1812 година ја објавиле збирката со 86 германски бајки, „Детски и семејни бајки“ (Kinder- und Hausmärchen). Вториот том со 70 бајки го објавиле во 1814 година („1815“ на насловната страна), со што било комплетирано првото издание на збирката со 156 приказни. Исто така, тие го напишале делото во два тома (објавени во 1816 и 1818 година) насловено како "Германски саги" (Deutsche Sagen), што вклучува 585 германски легенди. Легендите се организирани по хронолошки ред на историските настани со кои се поврзани. Браќата ги распределиле регионалните легенди тематски според секое суштество, како на пример џуџиња, џинови, чудовишта итн., а не по некаков историски ред. Овие легенди не биле толку популарни како бајките.
Во периодот од 1819 до 1822 година се појавило второ издание на „Детските и семејните бајки“ со вкупно 170 бајки. Потоа биле издадени уште пет изданија во кои се додавале или одземале бајки при што седмото издание од 1857 година содржело 211 бајки. Многу од промените биле направени поради негативни критики, особено оние кои зборувале дека и покрај насловот, не сите бајки биле соодветни за децата. Бајките биле оценети и како недоволно германски, што влијаело не само на приказните кои биле вклучени, туку и на нивниот јазик. Тие ја смениле „fee“ (самовила) во маѓепсница или мудрица, секој принц во син на кралот, секоја принцеза во ќерка на кралот. (Откриено е дека некои од овие подоцна додадени приказни имаат произлегуваат од пишани а не од усни извори). Овие изданија, надополнети со белешки од стручњаци, се сметале за сериозни фолклорни дела. Браќата го објавиле и малото издание (германски: Kleine Ausgabe), што содржело збирка од 50 приказни посебно наменети за деца (спротивно на поформалното големо издание; германски: Große Ausgabe). Десет тиража од малото издание биле издадени во периодот од 1825 до 1858 година.
Браќата Грим не биле првите што објавувале збирки сказни. Имало и други, меѓу кои и Јохан Карл Август Музеус со германска збирка објавена во периодот од 1782 до 1787 година. Сепак, постарите збирки не претендирале строго да се држат до веродостојни извори. Браќата Грим биле првите во овој жанр што ги презентирале своите приказни како верни интерпретации на видот директни фолклорни материјали кои се основа на комплексноста на приспособувач како Перолт. Со тоа, Грим направиле основен и значаен чекор кон изучувањата за модерниот фолклор, што водело до делата на фолклористите како Петер и Јона Опи и други.
Големата заслуга на браќата Грим е тоа што во собраните сказни го сочувале народниот дух. Нивните приказни ги сочувале националните особености, социјалните мотиви, едноставноста и богатството на народниот јазик и врската со реалниот живот. Во тој поглед, Фридрих Енгелс напишал: „Јас познавам само двајца автори кои имаат доволно критична принципиелност, вкус за правилен избор и умешност да го ползуваат старинскиот народен стил - тоа се браќата Грим.“ Нивните приказни може да се поделат на три групи: волшебни (фантастични), приказни за животните (басни) и битови. Ликовите од приказните на браќата Грим се луѓе од народот - селани, занаетчии итн., кои се предадени со сите нивни квалитети и недостатоци. Така, во предговорот на нивната книга, Вилхелм Грим пишува: „Тие приказни се проникнати со онаа духовна чистота на која ние ѝ се восхитуваме и ја цениме кај децата“. Браќата Грим имале јасна претстава за поучното дејство на приказните, пишувајчи дека „... кога ги собиравме, ние мислевме дека и самата поезија скриена во тие приказни може полезно да влијае врз сечие образование“. Голем дел од нивните сказни имаат висока уметничка вредност и им служат како четиво на децата ширум светот.
Научното творештво на браќата Грим
На самиот почеток на 19 век, времето во кое живееле браќата Грим, Светото Римско Царство била распаднато, а современата германска нација не постоела. Во тоа време, Германија претставувала конфедерација од 39 мали и средноголеми држави, од кои многу биле создадени од Наполеон како земји-штитенички. Најголемиот обединувачки фактор за германскиот народ во тоа време бил заедничкиот јазик. Дел од она што ги мотивирало браќата Грим во нивните дела и животи била желбата да се помогне во создавањето на германски идентитет.
Браќата Грим се најпознати како собирачи на германското народно творештво. Сепак, истовремено, тие се заинтересирале за постарите јазици и нивната поврзаност со германскиот јазик. Така, Јакоб Грим е познат по формулирањето на Законот на Грим, германската теорија за системското менување на фонемите во зборовите, којашто била најпрво проучувана од данскиот филолог Размус Кристијан Раск. Законот на Грим претставува прво значајно откритие за систематското менување на фонемите. Исто така, Јакоб Грим е автор на две значајни дела за германскиот јазик: "Историја на германскиот јазик" и "Германска граматика".
Јакоб Грим бил правник, а неговиот правен труд „Германски правни антиквитети“ (германски: Deutsche Rechtsaltertümer) од 1828 година, претставува вредно сведочење за потеклото и значењето на многу правни историски идиоми и симболизми.
Германскиот речник
Посебно значење во творештвото на браќата Грим има нивниот придонес во создавањето на германскиот речник - Deutsches Wörterbuch. Тој бил обемен, составен од 33 тома и со тежина од 84 кг. и сѐ уште се смета за стандардна референца за германската етимологија. Браќата Грим ја започнале својата работа на Речникот во 1838 година, но до крајот на нивните животи ги завршиле само деловите од буквата „А“ до буквата „F“. Првиот том од Речникот бил објавен во 1854 година, a целосно, делото било завршено дури во 1960 година.
Браќата Грим во популарната култура
Почнувајќи од триесеттите години од 19 век, многу бајки на Грим се адаптирани за филмови и за други медиуми. Таков е случајот со приказната Јованче и Марика која има голем број оперски претстави, филмови и телевизиски адаптации; исто како и Снежана (1937), Пепелашка (1950), Заспаната убавица (1959), Принцезата и жабата (2009) - адаптација на „Принцот жаба“; Заплеткана - (2010) адаптација на „Златокоса“ итн. Хенри Левин и Џорџ Пал во 1962 година го прикажале филмот Прекрасниот свет на браќата Грим во кои главните улоги ги играле Барбара Иден, Рас Темблин, Ивет Мимо и други првокласни ѕвезди од тоа време. Во режија на Хенри Левин, филмот ја испреплетува измислената верзија на животите на браќата Грим како млади луѓе со илузирана продукција на некои од нивните бајки (режија на Џорџ Пал). Во 1963 година, овој филм бил номиниран во неколку категории за Оскар, меѓу кои и за најдобра костимографија и бил еден од филмовите со најголема заработка.
Во 1977 година бил прикажан телевизиски мјузикл насловен Си беа еднаш браќата Грим којшто се прикажувал во САД. Во главните улоги биле Дин Џонс како Јакоб и Пол Сенд како Вилхелм. Заплетот во серијата прикажува како браќата патуваат и се губат во шумата, кадешто среќаваат различни ликови од бајките што ги направија популарни. Во доцните осумдесетти и раните деведесетти години, била прикажувана цртана серија насловена „Класиците од бајките на Грим“ како дел од дневната програма на Ник Јуниор. Првично, серијата била прикажувана во Јапонија како „Gurimu Meisaku Gekijou“. Во 1998 година во филмот „Засекогаш“, браќата Грим одат во посета на големата дама (Grande Dame)од Франција, која ги прашува за нивната верзија на бајката Пепелашка. Тие ѝ одговараат дека не можат да ја потврдат автентичноста на нивната приказна, бидејќи имало многу различни верзии. Таа продолжува да ја раскажува верзијата од „Даниел де Барбарак“.
Германскиот криминалистички телевизиски трилер, номиниран за наградата Грим (The Grimme Prize), насловен Убиствена бајка (Ein mörderisches Märchen) со продукција од 2001 година, користел елементи од бајките на браќата Грим. Во филмот, режиран од Мануел Зибенман a напишан од Даниел Мартин Екхарт, стариот убиец ги предизвикува детективите со загатки од бајките на браќата Грим. Во 2002 година, писателот на стрипови Бил Вилингам го создал стрипот Басни, во кој дел од главните ликови се ликовите од басните на браќата Грим. Авторот Мајкл Бакли во 2005 година создал популарна серија за младите читатели (за деца на возраст од 7 до 12 години) насловена Сестрите Грим во која двата главни лика, сестрите, се директни потомци на браќата Грим. Тие ја откриваат семејната тајна дека приказните не се измислени, туку дека се сведочења за вистинитите бајки. Браќата ги донеле сите ликови во Њујорк бегајќи од прогонство. Сестрите решаваат мистерии во градовите кадешто ликовите биле заробени. Во 2005 година, филмот Браќата Грим режиран од Тери Гилијам, заснован на браќата Грим и нивните приказни, со Хит Леџер како Јакоб Грим и Мет Дејмон како Вилхелм во главни улоги, ја отсликува повеќе сагата околу збирките на браќата отколку нивните академски дејности. Во оваа верзија браќата Грим не се невини собирачи на бајки.
Зенескоп Ентертејнмент (Zenescope Entertainment) во 2005 година започнал месечно да издава серија стрипови насловени Бајките на Грим, хорор-стрипови што ги прикажуваат класичните бајки, но со современи измени и додатоци. Џон Коноли, ирски писател, истата година, објавил книга со наслов Книга за изгубените работи, која била негова прва немистериозен роман. Книгата содржи многу помрачни адаптации на бајките на Грим, меѓу кои и Црвенкапа, Снежана, Заспаната убавица и Румпештилцхен. Криминалистичкиот роман Братот Грим од Крег Расел, бил објавен во 2006 година. Сериски убиец го демне Хамбург и користи мотиви од бајките на браќата Грим, ги напаѓал жртвите и смислувал загатки за следната жртва. Главниот детектив Јан Фабел мора да трага по Убиецот од Бајките, како што печатот набрзо го нарекува. Во 2010 година, романот е адаптиран за германска телевизија, режиран од Урс Егер, со сценарио на Даниел Мартин Екхарт, под наслов Wolfsfährte (македонски: трага од волци), германскиот наслов на романот од Крег Расел. Глумецот Петар Ломајер ја презел улогата на главниот детектив Јан Фабел.
Во книгата Наследството на Гримод Поли Шулман, објавена во 2010 година, се раскажува за девојка која започнува да работи во мистериозен музеј во кој се наоѓаат предмети од бајките на Грим. Истата година, Lethe Press ја објавил книгата „Дел од Грим“ од Вилијам Холден, збирка од бајки на Грим прикажани на хомосексуално еротски начин. NBC Universal одобри пилот-епизода насловена „Грим“ во 2010 година, со Битси Тулок, Кејт Бартон, Расел Хорнсби и Силас Вајр Мичел во главните улоги. Во изработка на Дејвид Гринвалт и Џим Коуф и во режија на Марк Бакланд, Грим е опишан како мрачна но фантастична полициска драма за свет во кој постојат ликови инспирирани од бајките на браќата Грим.
Во 1983 година, британската рок-група „Дет калт“ (Death Cult) ја објавила плочата со наслов „Браќата Грим“ (Brothers Grimm).
Дела на браќата Грим на македонски јазик
Приказните на Браќата Грим доживеале бројни изданија на македонски јазик, како што се:
NGC 4534
NGC 4534 — спирална галаксија во соѕвездието Ловечки Кучиња, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4534 се споменува и како UGC 7723, MCG 6-28-10, CGCG 188-8, KARA 536, KUG 1231+357.
Откривање
Објектот е откриен на 1 мај 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4534 е од видот Sd. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 14 m/лм2. NGC 4534 има привидни димензии од 2,6' х 2,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 34 м 5,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +35° 31' 6"". Положбениот агол на објектот е во износ од 107°.
Други поделби
Проучување на NGC 4534 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 41779. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 108; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2530. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 105.
Елизабета Боуз-Лајон
Елизабета Ангела Маргарет Боуз-Лајон (Elizabeth Angela Marguerite Bowes-Lyon; 4 август 1900 г.-30 март 2002 г.) била жена на кралот Џорџ VI и мајка на кралицата Елизабета II. Таа била кралица на Обединетото Кралство од моментот кога нејзиниот сопруг седнал на престолот во 1936 година па сè до неговата смрт во 1952. По смртта на нејзиниот сопруг таа е позната како Елизабета кралица мајка, за да не дојде до забуна со нејзината ќерка, кралицата Елизабета. Таа била последната владетелка на Индија.
Била родена во британска благородничка фамилија како Елизабета Боуз-Лајон, а кога во 1904 година нејзиниот татко ја наследил титулата гроф таа станала позната како леди Елизабета Боуз-Лајон. Посебно се истакнала по бракот со Алберт, војвода од Јорк, втор син на кралот Џорџ V и кралицата Мери во 1923 година. Како војвотка од Јорк, заедно со нејзиниот сопруг и двете ќерки Елизабета и Маргарет, отелотворила традиционални семејни идеи и државни служби. Многу јавни ангажмани ги презела во свои раце и станала позната како „насмевнатата војвотка“ како резултат на нејзиното јавно изразување.
Во 1936, нејзиниот сопруг ненадејно станал крал кога неговиот брат, Едвард VIII, се повлекол за да се ожени со разведената американка Валис Симпсон. Кралицата Елизабета го придружувала нејзиниот сопруг на дипломатска турнеја во Франција и Северна Америка пред почетокот на Втората светска војна. За време на војната, нејзиниот навидум нескротлив дух овозможил морална поддршка на британската публика. Во признавањето на нејзината улога како средство на британските интереси, Адолф Хитлер ја опишал како „најопасната жена во Европа“.
По војната здравјето на нејзиниот сопруг се влошило и на 51 година таа останала вдовица. Со смртта на нејзината свекрва, кралицата Мери, во 1953 година, живеејќи во странство со нејзиниот зет и нејзината постара ќерка, кралицата, на 27 годишна возраст, Елизабета станала главен член на британското кралско семејство и презела позиција на семеен матријарх. Во нејзините подоцнежни години, постојано била популарен член на фамилијата и покрај тоа што останатите челнови страдале поради неодобрувањата од јавноста. Таа продолжила да води активен јавен живот неколку месеци до нејзината смрт на 101 година, седум недели по смртта на нејзината помлада ќерка, принцезата Маргарет.
Ран живот
Елизабета Ангела Маргарет Боуз-Лајон била најмладата ќерка и деветто од десетте деца на Клод Боуз-Лајон, лорд Гламис (подоцна 14-ти гроф од Стратмор и Кингхор) и неговата сопруга Сесилија Кевендиш-Бентинк. Мајка ѝ била наследничка од британскиот премир Вилијам Кевендиш-Бентинк, трети војвода од Портланд и главниот гувернер на Индија, Ричард Велесли, првиот маркиз Велесли, постар брат на друг премиер, Артур Велесли, првиот војвода од Велингтон. Нејзиното родно место не е со сигурност познато, но се претпоставува дека е родена или во домот на нејзините родители во Вестминстер, палатите Белграв и градините Гросвенор или во кочија на патот до болницата. Други можни локации се куќата Форбс во Хем, Лондон, домот на нејзината баба по мајка, госпоѓата Скот. Нејзиното раѓање било регистрирано во Хитчин (англиски: Hitchin), Британија, близу велепоседничкиот дом Стратмор, гробот на Св. Пол Валден, кое исто така било дадено како нејзино родно место во пописот следната година.
На 23 септември 1900 година била крстена во локалната парохиска црква Сите Светци, а нејзините кумови ја вклучиле и нејзината тетка од страната на татко ѝ, леди Мод Боуз-Лајон и братучетка ѝ, госпоѓата Артур Џејмс. Голем дел од детството го поминала во Св.Пол и замокот Гламис, шкотскиот дом на грофот наследен од неговиот прадедо. Се школувала дома на грчки јазик од делото Анабаза на Ксенофонт. Најомилени предмети ѝ биле литература и писание. Кога нејзиното образование било под надзор на германско-еврејската гувернанта, Кате Кублер, таа успеала да ги положи локалните испити на Оксфорд на 13 години. На нејзиниот 14-ти роденден, Британија ѝ објавила војна на Германија. Четворица од нејзините браќа служеле во војската. Нејзиниот најстар брат, Фергус, офицер во пешадискиот полк Цррна стража, бил убиен кај Битката кај Лус во 1915 година. Другиот брат, Мајкл, бил пријавен за исчезнат во акција на 28 април 1917 година. Три недели подоцна семејството открило дека тој бил заробен откако бил ранет. Остатокот од војната го поминал како воен заробеник. Замокот Гламис бил претворен во санаториум за ранети војници во чија обнова потпомогнала Елизабета. Таа била од голема помош во организирањето за спасување на остатоците од замокот за време на голем пожар кој го зафатил замокот на 16 септември 1916 година. Еден од војниците кој таа го лекувала напишал во неговата книга дека таа била жена со „дијаманти обесени на неа која се вози во кочија и живее во најдобрата куќа во земјата.“
Брак со принцот Алберт
Главна статија: Свадбата на принцот Алберт, војвода од Јорк и леди Елизабета Боуз-Лајон
Принцот Алберт, „Берти“ за семејството, бил војвода од Јорк и втор син на кралот Џорџ V. Во 1921 година ја запросил Елизабета, но таа го одбила, плашејќи се повторно да не ја изгуби слободата слободно да мисли, зборува и прави она што таа мисли дека треба. Кога Алберт изјавил дека нема да се ожени со друга, неговата мајка, кралицата Мери, го посетила Гламис за да со свои очи ја види девојката која го украла срцето на нејзиниот син. Се уверила дека Елизабета е онаа која ќе го направи Алберт среќен, но сепак решила да не се меша. Во исто време, Елизабета била осудувана од Џејмс Стуарт, кралски слуга на Алберт, сè додека не заминал поради подобро платена работа во американската индустрија за нафта. Во февруари 1922 година, Елизабета била деверуша на свадбата на принцезата Мери, сестра на Алберт, со виконтот Ласкел. Следниот месец, Алберт повторно ја побарал за жена и таа повторно го одбила. Конечно, во јануари 1923 година, Елизабета се согласила да се омажи за него и покрај нејзините сомнежи за кралскиот живот. Слободата на Алберт да се ожени со Елизабета која не била од кралско семејство иако ќерка на благородник, се сметал за гест во корист на политичката модернизација; претходно се очекувало принцевите да се оженат со принцези од други кралски семејства. Се венчале на 26 април 1923 година во вестминстерската опатија. Неочекувано, Елизабета положила букет на гробот на Непознатиот воин во чест на нејзиниот брат Фергус. Таа ја добила титулата Нејзиното кралско величество, војвотката од Јорк. По свадбениот појадок во Бакингемската палата подготвен од шефот Габриел Шуми, новата војвотка и нејзиниот сопруг го поминале медениот месец во Polesden Lacey (едвардијанска куќа), стара куќа во Сари а потоа се упатиле во Шкотска каде Елизабета фатила „неромантична“ магарешка кашлица.
Војотката од Јорк
По успешната посета во Северна Ирска во јули 1924 година, Лабуристичката партија се согласила Алберт и Елизабета да направат турнеја во Источна Африка од декември 1924 година до април 1925 година. Лабуристичката партија била поразена од Конзервативците на општите избори во ноември (кои Елизабета ги опишала како прекрасни на нејзината мајка) и генералниот гувернер на англо-египетски Судан, Сер Ли Стак, бил убиен три недели подоцна. И покрај ова, турнејата продолжила. Го посетиле Аден, Кенија, Уганда и Судан, но го избегнале Египет поради политички тензии. Пелтечењето влијаело врз способноста на Алберт убаво да се изразува, но Елизабета му помогнала во терапијата смислена од страна на Лионел Лог, епизода прикажана во филмот од 2012 година Говорот на кралот. Во 1926 година, се родило нивното првото дете, принцезата Елизабета – „Лилибет“ за семејството – која подоцна ќе стане Кралица Елизабета II. Четири години подоцна им се родила втората ќерка, Маргарет Роуз. Во 1927 година Алберт и Елизабета отпатувале во Австралија без нивните деца за да го отворат парламентот во Канбера. Со нејзини зборови „била многу несреќна што го оставила своето бебе“. Патувањето по море ги одвело преку Јамајка, Панамскиот Канал и Тихиот Океан; Елизабета постојано била загрижена за нејзиното бебе кое се наоѓало во Британија, но нивното патување било од важност за успехот на јавните односи. Ја шармирала публиката во Фиџи кога поздравувајќи се со долга редица официјални гости, куче скитник се појавило на церемонијата па таа се поздравила и со него потресувајќи ја неговата шепа. Во Нов Зеланд фатила настинка па не учествувала на некои средби, но уживала во локалниот риболов во Заливот на островите (англиски: Bay of Islands) придружувана од страна на австралискиот спортски рибар Хери Андреас. На враќање преку Маурициус, Суецкиот Канал, Малта и Гиблатар, нивниот превоз, ХМС реноме, се запалил и тие се подготвиле да го напуштат бродот пред огнот да се стави под конрола.
Пристапување и одрекување од престолот на Едвард VIII
Главна статија: проблеми при одрекувањето на престолот на Едвард VIII На 20 јануари 1936 година, кралот Џорџ V починал. Братот на Алберт, Едвард, принцот од Велс, станал крал Едвард VIII. Џорџ ги изразил своите сомнежи кон наследникот, велејќи „Го молам Господ мојот најстар син никогаш да не се ожени и ништо да не застане меѓу Берти, Лилибет и престолот.“ Само по неколку месеци владеење, наметнал уставни кризи инсистирајќи да се ожени со разведената Американка Валис Симпсон. Законски Едвард можел да се ожени со госпоѓата Симпсон, но како крал тој бил и на чело на црквата во Англија која во тоа време не дозволувала разведените да се премажуваат. Министрите на Едвард сметале дека народот никогаш нема да ја прифати Симпсон како кралица па затоа сакале да го разубедат Едвард. Како уставна монархија, Едвард бил принуден да го прифати советот на министрите. Наместо да се откаже од своите планови за брак со Симпсон, тој решил да абдицира во корист на неговиот брат Алберт, кој неволно станал крал на негово место на 11 декември 1936 година под владеачкото име Џорџ VI. Џорџ VI и Елизабета биле крунисани за крал и кралица на Велика Британија, Ирска и Британските домниони и цар и царица на Индија на 12 мај 1937 година, ден веќе избран за крунисување на Едвард VIII. Круната на Елизабета била направена од платина со дијамант Koh-i-Noor. Едвард се оженил со Симпсон и добиле титула војвода и војвотка од Виндзор, но додека Едвард ја имал титулата Кралско Величество, Џорџ VI ја одбил отменоста на војвотката, а добил поддршка и од Елизабета. Подоцна Елизабета се обраќала кон војвотката со изразот „таа жена“ а војвотката кон неа со „куки“ („готвачка“) поради нејзината наводна сличност со дебелите шкотски готвачки.
Државни посети и кралска турнеја
Во летото 1938 година, државната посета на Франција од страна на кралот и кралицата била одложена за три недели поради смртта на мајката на кралицата, леди Стратмор. За две недели Норман Хартнел скроил целосно бели чеизи за кралицата која не можела да носи други бои бидејќи сè уште била во жалост. Посетата била со цел да се зајакне англо-француската солидарност во соочувањето со агресијата од нацистичка Германија. Францускиот печат го пофалил однесувањето и шармот на кралската двојка за време на одложената, но успешна посета, засилени од облеката создадена од Хартнел. Сепак нацистичката прогресија продолжила, а владата се подготвила за војна. По договорот од Минхен од 1938 година кој бил склучен за да спречи вооружен конфликт, британскиот премиер Невил Чемблер бил поканет  во Бекингемската палата со кралот и кралицата за да добијат одобрување од топлата добронамерници. Додека широко популарен меѓу општата јавност, политиката на Чембрел кон Хитлер била предмет на опозицијата во Долниот Дом, што довело историчарот Џон Григ  да го опише однесувањето на кралот како „ најнеуставен чин од британски владетел во денешно време“. Сепак историчарите дискутирале дека кралот само некогаш ги следел советите од министрите и постапувал онака како што уставно бил обврзан. Во јуни 1939 година, Елизабета и нејзиниот сопруг ја обиколиле Канада од еден брег до друг и назад, ги посетиле Соединетите Држави, поминувајќи некое време со претседателот Рузвелт во Белата куќа и на неговиот имот во долината Хадсон. Првата дама на Соединетите Држави, Еленор Рузвелт, изјавила дека Елизабета е совршена како кралица, милостива, информирана, го кажува она што треба & љубезно, но кралски. Турнејата била наменета да ја зајакне транс-атлантската поддршка во случај на војна и да го потврди статусот на Канада како независно кралство кое со Британија ја дели истата личност како монарх. Според една често кажана приказна, за време на една најстара и доста честа средба на кралската двојка со народот, ветеран од војната кај Боер ја прашал Елизабета „дали сте вие од Шкотска или од Англија?“. Таа одговорила „јас сум од Канада“. Нејзиниот одговор бил примен со голем ентузијазам од народот во Канада и САД. Елизабета му рекла на канадскиот премиер Вилијам Лион Мекензи Кинг „оваа турнеја нè направи она што сме“.
Втора светска војна
За време на тората светска војна кралот и кралицата станале симбол за борбата против фашизмот. Кратко по објавуањето на војната, книгата на кралицата за црвениот крст била смислена. Педесет автори и уметници придонеле за книгата која на предната корица имала портрет на кралицата насликан од Сесил Бетон и бил продаден во корист на Црвениот крст. Елизабета јавно одбила да го напушти Лондон или да ги испрати децата во Канада, дури и за време на бомбардирањето на Обединетото Кралство од страна на Германија, познато како Блиц, кога кабинетот ја советувал да го направи тоа. Таа изјавила „Децата нема да одат без мене. Нема да го напуштам кралот. И кралот никогаш нема да замине.“ Ги посетила војниците, болниците, фабриките и делови од Британија кои биле мета на германскиот Луфтвафе особено во источниот крај, близу лондонските докови. На почетокот нејзината посета предизвикала немири, фрлале ѓубре по неа и народот се потсмевал од една страна затоа што носела скапа облека која ја оддалечила од луѓето кои страдале од сиромаштијата која војната ја предизвикала. Објаснила дека ако ѝ дојдат тие на посета ќе го облечат нивното најдобро парче облека па таа ќе им врати во натура; облеката која Норман Хартнел ја направил за неа била во нежни бои избегнувајќи ја црната со цел да го претстави „виножитото на надеж“. Кога Бакингемската палата доживеала неколку удари за време на бомбадирањето, Елизабета била во можност да го изјави следново „Мило ми е што бевме бомбардирани. Тоа ме натера да почувствувам дека можам да го погледнам источниот крај во лице.“ Иако кралот и кралицата го поминале работниот ден во Бакингемската палата, делумно поради безбедносни и семејни причини ја поминале ноќта во замокот Виндзор околу 20 милји (32 км) западно од центарот на Лондон заедно со принцезите Елизабета и Маргарет. Палатата изгубила поголем дел од својата армија, а повеќето од собите биле затворени. Прозорците биле уништени од страна на експлозиите па затоа биле заковани. Во текот на „Привидната војна“ на кралицата ѝ била овозможена обука со револвер поради стравување од непосредна инвазија. Се вели дека Адолф Хитлер ја нарекуал Елизабета „најопасната жена во Европа“ бидејќи ја сметал нејзината популарност за закана на германските интереси. Сепак, пред војната и кралицата и кралот, како и повеќето од парламентот и британската јавност го поддржале премиерот Невил Чембрлејн, верувајќи дека по искуството од Првата светска војна оваа ќе се избегне по секоја цена. По оставката на Чембрлејн, кралот побарал Винстон Черчил да формира влада. Иако кралот првично се сомнеал во Черчл и негоите мотиви, со тек на времето и кралот и кралицата покажале голема почит и восхит кон него. На крајот од војната во 1914 година, Черчил бил поканет на балконот, сличен гест како оној кој му бил придеден на Чембрлен.
Повоени години
Во 1945 година се одржале британски општи избори на кои Конзервативната партија на Черчил била убедливо поразена од Лабуристичката партија на Климент Атли. Политичките ставови на Елизабета ретко кога се откривале, но во писмото кое таа го напишала во 1947 година ги опишала „големите надежи на Атли за социјалистички рај на земјата“ како надежи кои исчезнуваат и оние кои гласале за него ги опишала како „сиромашни луѓе, полуобразовани и збунети. Ги сакам.“ Вудроу Вајат сметал дека таа е „многу повеќе про-конзерватина“ од другите членови на кралското семејство, но подоцна таа му одговорила „ Ми се допаѓа старата драга Лабуристичка партија“. На војотката од Графтон пак ѝ изјавила „Ги сакам Комунистите“. По шест години работно искуство, во 1951 година Атли бил поразен на британските општи избори, а Черчил се вратил на власт. За време на кралската турнеја во 1947 година во Јужна Африка, спокојното јавно однесување на Елизабета било нарушено, посебно кога излегла од кралскиот автомобил за да нападне со чадор еден од нејзините обожаватели бидејќи погрешно го сфатила неговиот ентузијазам за гостопримство. Во 1948 година кралската турнеја во Австралија и Нов Зеланд била одложена поради влошеното здравје на кралот. Во март 1949 година, имал успешна операција за подобрување на циркулацијата на крвта во десната нога. Летото 1951 година, кралицата Елизабета и нејзините ќерки ги извршиле предвидените ангажмани наместо кралот. Во септември му бил дијагностициран рак на белите дробови. По ресекција на белите дробови, неговото здравје се подобрило, но одложената посета во Австралија и Нов Зеланд била променета така што принцезата Елизабета и нејзиниот сопруг, војводата од Единбург, се упатиле кај кралот и кралицата во јануари 1952 година. Кралот починал додека принцезата Елизабета и војводата биле во Кенија на пат кон јужната полутопка и веднаш се вратиле во Лондон, таа како нова кралица со сопругот. Дури во 1954 година ја посетиле Австралија и Нов Зеланд.
Стогодишна кралица
Во нејзините подоцнежни години, кралицата мајка станала позната по нејзината долговечност. Нејзиниот 90-ти роденден - 4 август 1990 година - бил прославен со парада на 27 јуни во која биле вклучени повеќето од 300 организации на кои таа била покровител. Во 1995 година присуствувала на настани по повод завршувањето на војната и крај на онаа од пред педесет години и имала две операции: една за отстранување перде на левото око и една за заменување на десниот колк. Во 1998 година, десниот колк ѝ бил заменет откако за време на посетата на Сандрингамските штали се лизнала и го скршила. Нејзиниот 100-ти роденден бил прославен на повеќе начини: во парадата за прослаување на најважните моменти во нејзиниот живот биле вклучени придонеси од Норман Висдом и Џон Милс; нејзината слика се појавила на комеморативна банкнота од 20 фунти издадена од Кралската банка во Шкотска и присуствувала на ручек во Лондон, каде Џорџ Кери, надбискупот од Кантербери, случајно сакал да се напие од нејзината чаша вино. Веднаш му префрлила: „Таа чаша е моја“ и предизвикала голема смеа. Во ноември 2000 година, ја скршила клучната коска па за да оздрави останала дома за Божиќ и Нова Година. На 1 август 2001 година, кралицата мајка примила трансфузија за анемија откако доживеала блага топлотна исцрпеност иако се чувсвувала доволно добро да се појави надвор од куќата Кларенс на 4 август 2001 година за да го прослави својот 101-ви роденден. Во декември 2001 година, на 101 година, кралицата мајка паднала при што ја повредила карлицата. Сепак, инсистирала да стои на државната химна за време на комеморацијата на нејзиниот сопруг на 6 февруари следната година. Само три дена подоцна нејзината втора ќерка, принцезата Маргарет починала. На 13 февруари 2002 година Елизабета паднала и ја исекла раката во куќата Сандрингам. И покрај овој пад, била решена да присуствува на погребот на Маргарет во Капелата Св. Ѓорѓија, во замокот Виндзор, два дена подоцна таа недела. Кралицата и останатите членови од кралското семејство биле загрижени за патувањето од Норфолк до Видзор со кое кралицата мајка требала да се соочи. Меѓутоа, го издржала патувањето и инсистирала да биде заштитена од печатот така што фотографии од неа во инвалидска количка не биле направени.
Смрт
На 30 март 2002 година во 15:15 часот, кралицата мајка починала во сон во кралската ложа, во големиот парк Виндзор, со преживеаната ќерка, кралицата Елизабета II, во нејзиниот кревет. Последните четири месеци од нејзиниот живот страдала од настинка. Имала 101 година и била член од кралското семејство со најдолг животен век во историјата на Британија. Овој рекорд бил срушен на 24 јули 2003 година од нејзината золва, принцезата Алис, војвотката од Глостер, која починала на 102 години на 29 октомври 2004 година. Елизабета посадила камелии во сите нејзини градини и кога телото ѝ било пренесено од Виндзор во Вестминстерската сала, знамето кое се наоѓало на нејзиниот ковчег било обвиткано со камелиите од нејзините градини. Членови од коњаницата и другите членови од армијата стражареле на сите четири агли на одарот. Во еден момент нејзините четири внука принцот Чарлс, принцот Ендру, принцот Едвард и виконтот Линлеј се замениле со стражарите како знак на почит познат како Бдеење на принцевите- чест направена само еднаш претходно на кралот Џорџ V. На денот на нејзиниот погреб, 9 април, генералниот гувернер на Канада соопштил на својот народ тој ден да ѝ оддадат почит на кралицата. Во Австралија генералниот гувернер искажал жалост на комеморацијата одржана во катедралата Св. Андреј, во Сиднеј. Во Лондон, повеќе од милион луѓе ја исполниле областа надвор од Вестминстерската опатија долж 23 милји (37 километри) од централен Лондон сè до нејзиното последно почивалиште покрај нејзиниот сопруг и помладата ќерка во капелата Св. Ѓорѓија, во замокот Виндзор. На нејзино барање, по погребот венецот кој се наоѓал на нејзиниот ковчег бил поставен на гробот на Непознатиот воин, гест кој таа веќе го имала направено пред 79 години на денот на нејзината свадба.