cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Јане Сандански и Младотурската револуција
Походот кон Цариград
Меѓутоа предвидениот конгрес бил одложен под притисок на политичките случувања во Империјата. При освојувањето на власта и изградбата на новиот сиситем Младотурците имале пропусти. Овие грешки биле вешто искористени од конзервативните сили кои лојални на султанот и се залагале за уривање на уставниот поредок. Првиот обид се случил во јули 1908 година во Одринскиот гарнизон. Младотурската власт повторно била загрозена во октомври 1908 година. Тогаш антисутавните сили се обиделе да организираат преврат под изговор дека Младотурската револуција била причина за целосното откинување на Кнежевството Бугарија, Босна и Херцеговина и Крит од Империјата. Во почетокот на 1909 година, антиуставните сили во парламентот истапиле како организирана група под името Ахарар ф’ркаси. На 16 јануари 1909 година тие се обиделе да организираат заговор со кои требало да се укинат сите уствано-парламентарни институциии, да се врати власта во рацете на султанот и да се обнови шеријатот. Неуспешните обиди на антиуставните сили биле само вовед во настаните од 13 април 1909 година, кога против младотурската власт во Цариград истапиле 3.000 војници поддржани од бројна маса на оџи и софти. На 14 април 1909 година, султанот Абдул Хамид II ги прифатил барањата на конзеравтивните сили, со што бил сменет претседателот на парламентот Ахмед Риза беј и бил вратен шеријатот. За само два дена господар на ситуацијата во Цариград станала реакцијата под политичко водство на ахарарците и султанот Абдул Хамид II.
Народна федеративна партија
Учеството на македонската револуционерна левица во задушувањето на контрареволуцијата уште повеќе го зголемил престижот и значањето на левицата, а воедно и на Сандански во очите на Младотурците и многубројните сипматизири на револуцијата надвор од Империјата. Три месеци подоцна, во првата декада на август 1909 година во Солун конечно се одржал долгоочекуваниот обеднинувачки собир, Основачкиот конгрес на НФП. Во него учествувале 33 делегати од цела Македонија, меѓутоа Битолскиот округ најслабо, а Серскиот најбројно застапен. Јане Сандански забележливо учествувал во изработката на програмата на НФП, која била заснована врз Проектот на МОРО од пред една година, на резолуцијата, за аграрното прашање и воопшто во работата на Конгресот. Одржувањето на Конгресот и скорешното објавување на партиските документи станале предмет на живо интересирање кај јавноста, дипломатските кругови и новинарите од Македонија. На Основачкиот конгрес, Јане не влегол во централното тело на НФП, меѓутоа тој и понатаму бил еден од нејзините истакнати водачи, а во Серскиот округ - грбник и столб на НФП. Самиот Јане Сандански во контактите со османлиските државници (Хилми Паѓа и други), со бугарскиот егзарх во Цариград и со Младотурците во Солун, настапувал како водач на Народнатата федеративна партија.
Атентатот од 14 август 1909
Оваа антибугарска политика на Јане Сандански и Народната федеративна партија неминовно воделе кон еден нов обид за убиство на Старикот. На 14 август 1909 година, четири дена по завршувањето на конгресот на Народната федеративна партија, приврзаници на конзеравативната струја во макеоднското револуционерно движење извршиле нов атентат врз Сандански, при што тој повторно бил ранет. Вечерта на 14 август, Јане заедно со Стоју Хаџиев, Анастас Митрев и Иван Манолев, се враќа од хотелот Коломбо, Кога минувале покрај западбиот агол на отоманската банка, наишле во заседа на четворица терористи кои почнале да им стрелаат од зад грб. Еден од куршумите го погодил Јане и тој минал низ левата плешка и мишката, но не го засегла срцето, иако поминал блиску до него. Хаџиев бил ранет во десниот колк. Веднаш по атенатот, ранетите со пајтон биле пренесени во куќата на солунскиот доктор Христо Тенчев, по што им била укажана помош.
Според Манол Пандевски, меѓу атентаторите биле Михаил Чаков и Филип Атанаосв од Малешевско. Михаил Думбалков истакнува дека терористот што го ранил Јане бил Владо Сланков. . Организатори на атентатот биле Димитар Ризов и Никола Наумов.
По атентатот, преовладувало убедувањето дека иницијатор на новата ликвидација на Јане бил бугарскиот владетел Фердинанд I, а организитор и реализтор-дворската полиција со која соработувале приврзаниците на Христо Матов и Сарафистите. Според српските извори, некои од атентаторите работеле за австриската шпионска служба, а самото тоа го знаеле и настраданите. Хаџиев изјавил дека: убијците се Фердинандови агенти. Атенататот негативно влиајел врз граѓаните и и нивната желба за приклучување во редовите на Народната федеративна партија.
Неколку интервјуа за османлиски весници
На 3 август (стар стил) 1908 година, солунскиот весник Yeni Asir (Нов век), по повод Младотурската револуција објавил едно интервју со Јане Сандански. Дописникот, пред да премине на самото интревју, накусо ги запознал читателите со личноста на овој македонски револуционер. Во кратката Јанева биографија, меѓу останатото, било истакнато: тој (Јане б.н) се одвоил од групата на Сарафов и Гарванов, кои ја следа мислата за присоединување на Македонија и Бугарија, и започнал да ја следи сопствената цел-да ја види својата татковина и сонародниците слободни и самостојни. Интервјуто се одржало во хотелската соба на Сандански, каде што бил и еден од неговите најблиски соработници Тодор Паница. Овој македонски револуционер, од страна на дописникот бил опишан со следните зборови: жолтокос, синоок, со кадрава брада, 27 до 28-годишен млад човек, во чии очи зрачи смелост и цврстина.
Првото прашање до Сандански гласело: ''Дали се надевавте дека ќе се одиграат овие настани? (Младотурската револуција б.н)''. Сандански одговорил: Се надевав, но не толку бргу. Потоа уследило прашањето: Дали сте задоволен од резултатот? Одговорот бил краток: Зар прашувате! На прашањето: Од која гледна точка сте најзадоволен? Сандански одговорил: Освен од добивањето слобода која на татковината ќе и обезбеди среќа и спас, уште и од единството што настана меѓу сите сонародници... доколку дадента општа слобода и едниство бидат сериозни и широки... Ова слободно едниство ќе ни даде такви сили, од кои ќе треперат од страв сите мали балкански држави, Бугарја, Грцијам Србија, и сите ќе не ценат....
Во одговорот не двете последни прашања, Јане истакнал: доколку се создаде и зачува конституцијата, управа заоснована врз еднаквост, сигурно е дека веќе ќе нема да постои поделба на врховисти и централисти и дека ќе се зачува цврстото едниство на сите народи во земјата, бидејќи само единството ја сочинува силата .На прашањето, што го натерало во изминативе години да се најде во планина, Јане одговорил: Лошата управа и зулумите на старата власт.
На 6 септември (стар стил) 1909 година, истиот весник објавил ново интервју со Јане Сандански. Повод за ова интервју бил атентатот врз Герасим Огњанов, раководител на НФП во Малешевско, како и конгресот на Клубашите одржан од 20-26 август 1909 година. Дописникот на весникот најпрво го запрашал Сандански: Како го разбирате атентатот над Вашиот другар, кој е извршен по оној извршен над Вас? Станува збор за атентатот од 14 август 1909. Јане Сандански одговорил дека непријателите одден наден ги засилуваат своите акции, па продолжил:
На крајот од интревјуто истакнал дека во случај на формирањето на нова партија ќе случи по објавувањето на еден проглас и дека бројот на неговите приврзаници е доволен. Бидејќи тие веќе се наоѓаат во Федеративната партија и ќе останат мои приврзаници, ќе следи истата програма. Според Сандански: Дури и приврзаниците на старите бугарски конституциони клубови, во случај да ја прифатат програмата на мојата партија ќе бидат примени.
Судир со Младотурците
Чекорите на Младотурците од средината на 1910 година за разоружување на четите биле знак дека поминала илузијата дека младотурското (националистичко) движење кое имало за цел зацврснување на Османската држава ќе толерира какви било политички или национални движења кои преку самоуправување или децентрализација би оделе во правец кон потполна самостојност. Затоа, во акцијата за разоружување на четите, Јане Сандански презел чекори да го заштити македонскиот народ во својот округ. Таквиот чин, според наводите на српскиот генерален конзул во Солун Живоин Балугџиќ, ги вознемирил претставниците на младотурската власт. Имено, тие за Сандански подготвувале колец и ќе го обесат, ако им падне в раце. Причината за тоа било држењето на Сандански спрема разоружувањето. Тој со своето непомирливо држење успеал наполно да го спречи разоружувањето во својот реон, а тоа значи во целост Серски санџак. Собрал само 1 200 пушки во близината на Мелник, ги затворил во еден магацин, но не ги предал на власта. Магацинот го чуваат негови луѓе, а власта нема храброст да ги нападне и да им го одземе оружјето. Пред неколку дена Сандански пристигна во Солун. Турците мошне се зарадуваа на неговото доаѓање. Наместо да го обесат, и Назим и Валијата, и сите виши офицери, во него постојано гледаа како на некој вистински спасител од ситуацијата
Сремски Карловци
Сремски Карловци (Сремски Карловци) — град во Србија во општината Сремски Карловци во Јужнобачкиот Округ, но географски ѝ припаѓа на областа Срем, чиј назив стои во името на градот.
Имиња
Сремски Карловци е познат под други имиња на други јазици: Karlowitz, Carlowitz, Karlóca, Karłowice, Karłowice, Karlofça, Sriejemski Karlovci. Името Сријемски Карловци порано го користеле и Србите кои зборувале ијекавски, но подоцна ја прифатиле екавската варијанта. За време на НДХ градот е преименуван во Хрватски Карловци.
Географија
Сремски Карловци се наоѓа на десниот брег на Дунав, 12 км од Нови Сад и 9 км од Петроварадин на стариот пат за Белград. Спрема пописот од 2011 година, градот броел 8.722 жители.
Сремски Карловци е единствената населба во општината Сремски Карловци.
Рана историја
Во времето на Римското Царство на местото на денешни Карловци се наоѓала мала тврдина.
Градот првпат се спомнува во 1308 година како тврдина под името Каром, изградена на римски темели. Во 1521 година Каром е тврдина и населба во Унгарското Кралство, под власт на благородничките семејства Батори и Моровиќ.
Турска власт
Отоманскиот војсководец Бали-бег го освоил Сремски Карловци во 1521 година, и останува под турска власт наредните 170 години.
Под турска власт Карловци биле до 1688 година, до Големата турска војна (1683-1699), кога Турците при повлекувањето кон Белград го запалиле и уништиле местото.
Од 16 ноември 1698 до 26 февруари 1699 година во Карловци е одржан конгрес со кој се ставило крај на непријателствата меѓу Османлиското Царство и Светата лига (коалиција на Австрија, Полска, Венецијанската Република и Русија). Турција со Русија потпишала посебен мир во траење од две години. Овој договор е познат како Карловачки мир. Според овој договор Карловци станал дел од хабсбуршките поседи под името Воена Краина. На местото каде што е потпишан договорот во 1817 година изградена е Капела на мирот.
Хабсбуршка власт
После 1699 година Карловци станува значајна трговска населба бидејќи оттука поминуваат трговските патишта кон Турција. Близината на Дунав секако придонесува уште повеќе за интензивирање на трговијата.
Според податоци од 1702 година, населението во градот се состоело од 215 православни и 13 католички семејства, додека според податоци од 1753 година градот броел 3.843 жители од кои 3.110 Срби.
Градот исто така бил духовен, политички и културен центар на Србите во Хабсбуршката Монархија. Од 16 век Карловци станал едно од црковните средишта на српскиот народ. После Првата селидба на Србите во 1690 година, Карловци станал еден од кандидатите за ново седиште на српските архијереи. Во 1713 година одлучено е седиштето од манастирот Крушедол да се премести во Карловци. На 3 август 1791 година тука е основана првата српска гимназија, а три години подоцна и православна богословија кое е второ православно училиште (после Духовната академија во Киев) кое сè уште постои.
Во мај 1848 година, на Српското национално собрание во Карловци, Србите прогласиле приклучување на областите Срем, Банат, Бачка и Барања (како и делови од Воена Краина) во провинцијата Српска Војводина. Прв главен град на Српска Војводина бил Карловци. Подоцна седиштето на главниот град било преместено во Земун, Велики Бечкерек и Темишвар. Во исто време титулата Митрополит карловачки била подигната на ниво на онаа од патријарх, па така е воспоставена Православна карловачка патријаршија која постоела до 1920 година кога се споила со Белградската митрополија за да ја основаат новата Српска патријаршија.
После 1918
Од 1929 до 1941 година, градот бил дел од Дунавска Бановина, провинција во Кралството Југославија. За време на Втората светска војна, градот бил окупиран од Силите на Оската и бил припоен кон НДХ. Во тој период името му било сменето во Хрватски Карловци. После војната, градот е дел од Автономната Покраина Војводина.
Независност
Независноста е суверено владеење на нација, територија или држава од нејзините граѓани или популација, кои ја практикуваат Сувереноста. Терминот некогаш се користи и во блага смисла да се изрази контраст на хегемонијата, односно индиректна контрола на помоќна врз послаба нација.
Независноста може да биде почетен статус на ново-настаната нација (често пополнувајќи политичка празнина), но често претставува еманципација од претходна доминантна сила. Може да се спори околу дефиницијата дека Независноста е негативна дефиниција: состојба во која не постои надворешна контрола преку колонијализам, експанционизам или империјализам.
Независноста може да се стекне преку де-колонизација, одделување или одчленување.
Slow (песна)
„Slow“ е песна напишана од страна на австралискиот снимање уметник Кајли Миног, Дан Кери и Емилијана Торини по деветти студиски албум на Миног Body Language (2003). Тој беше продуциран од Кери и Торини и доби позитивен прием од музичките критичари. Песната била издадена како прв сингл на албумот во крајот на 2003 година и стигна до првото место во Австралија, Данска, Романија и Велика Британија.
Успех на табелите
"Slow" беше издаден на 3 ноември 2003 година во Велика Британија. Песната стана седмиот сингл на Миног да го достигне првото место на UK Singles Chart. Сепак, иако „Slow“ достигна прво место во Велика Британија, таа само ја продаваат 43.000 примероци. Надвор од Велика Британија, песната исто така, беше успешна. Во Австралија, песната достигна првото место на ARIA Charts и беше потврдено платина од страна на Австралиска музичка индустрска асоцијација со продажба од над 70.000 примероци. Во континентална Европа песната достигна прво место во Данска, Шпанија и Романија и исто така стигна до врвот на топ листите во повеќето земји, меѓу кои Белгија, Финска, Германија, Унгарија, Ирска, Италија, Холандија и Норвешка. Песната беше издаден на 13 јануари 2004 година во Канада и стигна до број шест на Канадски Хот 100.
Поради поволните прием на претходните изданија, „Slow“ беше издаден во САД. Песната стана нејзината трета за да стигнат до врвот на табелата Хот Денс Клуб Песни на Билборд. Песната сепак не беше успешен на Билборд Хот 100, достигнувајќи број 91 и трошење на само три недели на табелата.
Музичко видео
Видео беше снимен во шпанскиот град Барселона на општинско базен. Видео почнува со човек нурнувајќи се во базен од нуркање форумот од места каде што облакодерите на Барселона може јасно да се види. По човек излегува на базен, а остатокот на видео фокусира на Миног.
Две куќи на улица Караѓорѓева бр.15
Одлики
Објектот се состои од два дела од ист склоп во однос на надворешниот изглед и внатрешниот распоред, а на растојание од секој од нив на околу 4,5 метри така што изгледот на ова растојание како поврзувачки елемент формирал ѕидарски лак со влезна порта.која завршува со венец со поткровје, така што двата дела на објектот се спојуваат во една единствена архитектонска целина. Во триесеттите години, во западниот дел на објектот е дограден тракт долж длабочината на дворот. Фасадната пластика, особено на делот од главната улична фасада, се одликува со богатство со релјефни украси од цветен карактер, со акцент на моите симболи. Архитектонското решение во целина е пространо достигнување со елементи со исклучителна големина и форма.
Часовен појас
Стандардните часовни појаси се определуваат со геометриска поделба на Земјиниот сфероид, на 24 парцели, кои се граничат со меридијани секој од по 15° географска должина. Месното време на соседните појаси е точно еден час плус или минус. Сепак политички или географски прилики некогаш побаруваат појасите да се неправилно поделени, за да следат политички граници или повремено да го менуваат своето време (зимско и летно сметање на времето).
Кинарос
Кинарос (Κίναρος; Cinarus; Zinari) — мал грчки остров во Егејското Море, именуван по артишокот (кинара) што го произведувал. Се наоѓа западно од Калимнос и Лерос и источно од Аморгос, 5,5 наутички милји западно-југозападно од Левита. Тој е вториот најзападен остров на Додеканезите, по Астипалеја, и има површина од 4,5 км2. Највисоката точка на островот е 296 метри.
Население
Во 2011 година, населението на островот според пописот се состоело од 2 жители. Ова бил грчки пар кој се вратил од Австралија и заработувале со одгледување добиток. Заклучно, од 2013 година останал само еден жител.
Настани
На 11 февруари 2016 година, хеликоптерот Агуста-Бел АБ212 ПН28 на грчката морнарица се урнал на островот Кинарос за време на обучна ноќна мисија, при што загинаа сите тројца офицери во бродот.
Хетероциклично соединение
Именување
Донесувањето на систематска номенклатура за хетероцикличните соединенија претставувало тежок предизвик, кој сѐ уште не е целосно разработен. Многу хетероциклични соединенија (понатаму: хетероцикли), особено амините, биле идентификувани многу порано од донесувањето на номенклатурата за хетероциклите, па така добиле тривијални имиња кои сѐ уште се во употреба. Некои моноциклични соединенија од овој вид се покажани подолу, со болдирани тривијални имиња и систематски имиња основани на Ханч-Видман системот, дадени под нив со сина боја.
Именувањето на хетероциклите се состои во тоа што се наведува претставката на елементот кој е хетероатом, по што следи името на соодветното карбоциклично соединение. Кратка список на некои чести претставки е дадена во следната табела. Примери за оваа номенклатура се: етилен оксид (оксациклопропан), фуран (оксациклопента-2,4-диен), пиридин (азабензен) и морфоин (1-окса-4-азациклохексан).
Ханч-Видманов систем
Ханч-Видмановиот систем овозможува посистематски метод на именување на хетероциклите кој не е зависен од претходните карбоциклични имиња. Тој ја користи истата претставка на хетероатомот која е опишана погоре (со испуштање на последното „а“), по што следи наставка која ја опишува големината на прстенот и заситеноста. Секоја наставка се состои од корен (големина на прстенот) и завршеток кој е наменет да го опише степенот на незаситеност во прстенот. Во оваа смисла, важно е да се нагласи дека наставката за заситеност се употребува само за целосно заситени прстени, додека наставката за незаситеност се употребува за прстени во кои има максимален број на некумулирани двојни врски. На системите кои имаат помал степен на незаситеност им треба соодветна претставка, како дихидро или тетрахидро.
Моноциклични и полициклични соединенија
Хетероцикличните соединенија можат да бидат моноциклични (со еден простен) и полициклични (со повеќе прстени). На претходната шема се дадени моноциклични соединенија. Меѓутоа, постојат и многу полициклични соединенија. Некои од нив се прикажани подолу. Болдираните имиња се тривијални, додека сините се систематски. Двете имиња на хинолините илустрираат друга нијанса на хетероцикличната номенклатура. Како резултат на ова, локацијата на фузираниот прстен може да се напише со мали букви кои ја означуваат површината на хетероцикличниот прстен со која тој е фузиран со друг прстен, како што е покажано на пиридинскиот прстен во зелениот квадрат.
Наоѓање во природата
Хетероцикличните прстени се наоѓаат во многу природни материјали. Така, тие се составен дел на моносахаридите и полисахаридите, како и во четирите бази во молекулата на ДНК кои го сочинуваат генетскиот код.
Трофазна струја
Трофазна струја е систем од три назименични струи меѓу кои има фазно поместување. Фазното поместување помеѓу напоните на одделните фази во симетричен трофазен систем изнесува 120° (2π/3 радијани).
Системот шематски се прикажува со помош на три вектори кои ротираат. Векторскиот збир на напоните на сите три фази е еднаков на нула. Од векторскиот приказ може да се пресмета дека напонската разлика помеѓу било кои две фази е \sqrt 3 пати поголема од напонот на секоја поединечна фаза.
Производство и пренос
Трофазниот систем е најчесто користен повеќефазен систем и на него се заснива денешниот глобален електроенергетски систем.
Означување на проводниците со помош на бои
Проводниците во трофазниот систем вообичаено се идентификуваат според бојата на нивните изолатори. Боите би требало да соодветствуваат на меѓународниот стандард IEC 60446, но во пракса се среќаваат и имплементации на постари стандард или не се практикуваат никакви стандарди и можно е да има различни имплементации и во една иста инсталација. Пример во Канада и САД различни бои се користат за заземјени и незаземјени системи.
NGC 3976
NGC 3976 — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 13 април 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3976 е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 3976 има привидни димензии од 3,8' х 1,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 53°.
Други поделби
Проучување на NGC 3976 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 37483. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 192; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 279. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1611.
Прицкерова награда
Прицкерова награда за архитектура (Pritzker Architecture Prize) — награда која се доделува секоја година од задолжбината „Хајат“ во признание за a „жив архитект чии изградени дела покажуваат спој од талент, визија и посветеност, чии дела даваат постојан и значаен придонес кон човештвото и изградената околина со својата архитектурата како уметност.“
Наградата ја вовел претприемачот Џеј Прицкер во 1979 г. а денес за неа е одговорно семејството Прицкер. Ова е водечката награда за архитектура во светот. Таа се доделува „без оглед на националност, расна припадност, вероисповед или идеологија.“
Добитникот на наградата прима 100.000 американски долари, но уште поважна е светската слава и понатамошниот интерес од важни клиенти. Прицкеровата награда се смета и за нешто како „Нобелова награда за архитектура.“
Во Скопје постојат низа архитектонски дела од Прицкеровиот лауреат Кензо Танге.
NGC 1901
NGC 1901 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Златна Рипка, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1901 се споменува и како ESO 56-SC91, OCL 791.
Откривање
Објектот е откриен на 30 декември 1836 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1901 е од видот III3m. NGC 1901 има само една позната привидна димензија, која изнесува 40'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 5 ч 17 м 48 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 68° 26' 0".
Други поделби
Проучување на NGC 1901 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 444; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9162.
Уака (споменик)
Хуака или Вака (кечуански: huaca или waqa) е објект кој претставувал почит кон нешто и најчесто било изградено во вид на споменик. Терминот може да се однесува и за некое свето или познато природно место. Како дел од религијата на Инките, некои хуаки биле присутни и за време на религиски обреди. Андските цивилизации верувале дека секој објект има физичка присутност и две души, една за да го создаде предметот, друга за да го оживее. Тие при обредите пробувале и посакувале да ги разбудат душите за да може предметот да функционира.
Арман Жан ди Плеси де Ришелје
Арман Жан ди Плеси де Ришелје (француски:Armand Jean du Plessis de Richelieu;  -   бил француски државник и кардинал. Тој бил министер за надворешни работи на кралот Луј XIII и имал многу големо влијание врз зголемувањето на моќта на монархијата, со што се смета за творец на францускиот апсолутизам. Бил назначен за кардинал од страна на папата Григориј XV. На 29 јануари 1635 ја основал Француската академија. Тој е исто така многу значајна личност и за историјата и меѓународните односи и дипломатијата, бидејќи е творец на концептот за raison d'état (фр. државна причина) односно за апсолутното застапување на националните интереси во надворешната политика и воедно е еден од основоположниците на реалиситчкиот правец во меѓународните односи.
Андреј III (Унгарија)
Андреј III Венецијанец (III. Velencei András, Andrija III. Mlečanin, Ondrej III.; околу 1265 - 14 јануари 1301) — крал на Унгарија и Хрватска помеѓу 1290 и 1301 година. Неговиот татко, Стефан Постхум, бил посмртниот син на Андреј II, иако браќата на Стефан го сметале за копиле. Андреј пораснал во Венеција и првпат пристигнал во Унгарија по покана на бунтовниот барон, Иван Кошеги, во 1278 година. Кошеги се обидел да го сврти Андреј против Ладислав IV, но заговорот не успеал и Андреј се вратил во Венеција.
Детството 1265-1278)
Андреј бил син на Стефан Посмртниот, самопрогласен војвода од Славонија, и неговата втора сопруга, Томасина Морозини. Таткото на Андреј е роден на Беатриса д'Есте, трета сопруга на Андреј II, по кралската смрт. Меѓутоа, двајцата постари синови на Андреј II, Бела IV од Унгарија и Коломан, ја обвиниле Беатриса д'Есте за прељуба и одбиле да го признаат Стефан Посмртниот за нивен легитимен брат. Мајката на Андреј, Томасина Морозини, била ќерка на богатиот венецијански патрициј Мишел Моросини.
Точниот датум на раѓањето на Андреј е непознат. Според историчарите Тибор Алмаси, Ѓула Кристо и Атила Зсолдос, тој е роден околу 1265 година. Стивен Постхуманиот номинирал двајца роднини, меѓу кои и нејзиниот брат Алберто Моросини, како старатели на Андреј пред неговата смрт во 1272 година.
Претендент 1278-1290
Андреј првпат дошол во Унгарија во 1278 година, на покана на моќниот господар, Иван Кошеги. Кошеги сакал да го сврти Андреј против Ладислав. Андреј, кој бил единствениот машки член на кралското семејство покрај царот, ја усвоил титулата „Војводата од Славонија, Далмација и Хрватска“ и марширал до езерото Балатон. Сепак, Андреј не постигнал ништо, и есента се вратил во Венеција.
Андреј се вратил во Унгарија на почетокот на 1290 година. Во оваа прилика, Лодомер, архиепископот од Естергом, исто така го повикал да дојде, бидејќи архиепископот сакал да го одвлече екскомуницираниот Ладислав IV со помош на Иван Кошеги. Пред да успее Андреј, Арнолд Хахот, непријател на Кошеги, го поканил во тврдината Штригова и го фатил. Хахот го испратил Андреј во Виена, каде што го држел во заробеништво, Алберт I, војводата од Австрија.
Тројца атентатори на Куман го убиле Ладислав IV на 10 јули 1290 година, а архиепископот Лодомер испратил двајца монаси во Виена за да го информираат Андреј за смртта на кралот. Со помошта на монасите, Андреј маскиран избегал од својот затвор, и побрзал во Унгарија.
Александар II (Русија)
Александар ІІ Николаевич (руски: Александр II Николаевич ) бил император на Русија и кнез на Финска (1855 — 1881 г.) од династијата Романов-Холштаинн-Готорп. Александар ІІ е многу попознат по либералните реформи кои ги наложил во руското општевство. По 1866 година врз него биле извршени дури осум атентати од кој последниот бил успешен.
Ослободување на Бугарија
Во април 1876 бугарското население се побунило против османлиските власти. Властите го задушиле Априлското востание, што предизвикало општо негодување низ цела Европа. Некои од најистакнатите интелектуалци и политичари на Континентот, особено Виктор Иго и Вилијам Гладстон, се обиделе да ја подигнат свеста за злосторствата што Турците ги вршеле врз бугарското население. За да се реши оваа нова криза на крајот на годината во Константинопол била свикана конференција од страна на Големите Сили. Учесниците на конференцијата не успеале да постигнат конечен договор. По неуспехот на Константинополската конференција, на почетокот на 1877 императорот Александар II започнал дипломатски подготовки со другите Големи Сили за да обезбеди нивна неутралност во случај на војна помеѓу Русија и Османлиите. Александар II сметал дека таквите договори се најважни за да се избегне можноста да и предизвика катастрофа на земјата слична на Кримската војна.
Рускиот император успеал во своите дипломатски напори. Откако обезбедил договор за неинволвирање на другите Големи Сили, на 17 април 1877, Русија прогласила војна на Османлиската империја. Русите, потпомогнати од романската војска под водство на кралот Карол I (тогаш принц на Романија), кој исто така се обидел да извојува независност на Романија од Османлиите, биле успешни против Турците и Руско-турската војна од 1877–1878 завршила со потпишување на прелиминарниот договор во Сан Стефано на 19 февруари (3 март нов стил) 1878. Договорот и последователниот конгрес во Берлин (јуни–јули 1878) обезбедиле независнот на Бугарија за прв пат од 1396, и бугарските парламентарци го избрале внукот на царот, кнезот Александар Батенберг, за прв бугарски владетел. За неговата социјална реформа во Русија и неговата улога во ослободувањето на Бугарија, Александар II во Бугарија станал познат како „Цар-ослободител на Русите и Бугарите“. Споменик на Александар II бил подигнат во 1907 во Софија, од спротивната страна на бугарското собрание.
Кохортна студија
Кохортна студија — одреден облик на надолжна студија која зема примероци од кохорта (група луѓе кои споделуваат дефинирачка одлика, обично оние кои доживеале заеднички настан во одреден период, како раѓање или дипломирање), изведувајќи пресек на интервали низ времето. Тоа е еден вид панел-студија каде што поединците во панелот споделуваат заедничка одлика.
Кохортните студии претставуваат еден од основните дизајни на епидемиологијата кои се користат во истражувањата во областа на медицината, фармацијата, медицинската нега, психологијата, општествените науки и во кое било поле кое се потпира на „тешко достапни“ одговори кои се засноваат на докази (статистика). На пример, во медицината, додека клиничките испитувања се користат првенствено за проценка на безбедноста на новоразвиените фармацевтски производи пред да бидат одобрени за продажба, епидемиолошката анализа за тоа како факторите на ризик влијаат на инциденцата на болести често се користи за да се идентификуваат причините за болестите на прво место, и да помогне да се обезбеди претклиничко оправдување за веродостојноста на заштитните фактори (третмани).
Споредба со контролни испитувања
Кохортните студии се разликуваат од клиничките испитувања по тоа што не се спроведува никаква интервенција, третман или изложување на учесниците во кохортната студија, а не се дефинира ни контролна група. Наместо тоа, кохортните студии се во голема мера за животните истории на сегменти од населението и единките кои ги сочинуваат овие сегменти. Изложеноста или заштитните фактори се идентификувани како веќе постоечки одлики на учесниците. Контролата на студијата се врши со вклучување на други заеднички одлики на групата во статистичката анализа. И двете варијабли изложеноста/третманот и контролните се мерат на почетокот. Потоа, учесниците се следат во текот на времето за да се набљудува стапката на инциденца на болеста или исходот за кој станува збор. Потоа може да се користи регресивна анализа за да се оцени степенот до кој променливата на изложеност или третман придонесува за инциденцата на болеста, притоа се земаат предвид и другите варијабли што може да се во игра.
Двојно слепите рандомизирани контролирани испитувања (RCT) генерално се сметаат за супериорна методологија во хиерархијата на докази за третмани, бидејќи овозможуваат најголема контрола врз другите варијабли кои би можеле да влијаат на исходот, а процесите на рандомизација и заслепување ја намалуваат пристрасноста во дизајнот на студијата. Ова ја минимизира можноста резултатите да бидат под влијание на збунувачките променливи, особено оние кои се непознати. Како и да е, образованите хипотези засновани на претходно истражување и позадинско знаење се користат за да се изберат променливи што ќе се вклучат во регресиониот модел за кохортни студии, а статистичките методи може да се користат за да се идентификуваат и да се земат предвид потенцијалните конфузни фактори од овие варијабли. Пристрасноста, исто така, може да се ублажи во кохортна студија при изборот на учесници за групата. Исто така, важно е да се забележи дека RCT можеби не се соодветни во сите случаи; како на пример кога исходот е негативен здравствен ефект и се претпоставува дека изложеноста е фактор на ризик за исходот. Етичките стандарди и моралот би ја спречиле употребата на факторите на ризик во RCT. Природната или случајната изложеност на овие фактори на ризик (на пр. време поминато на сонце), или самоадминистрираната изложеност (на пр. пушење), може да се измери без да се подложат учесниците на фактори на ризик надвор од нивните индивидуални животни стилови, навики и избори.
Видови
Кохортните студии можат да бидат ретроспективни (гледање наназад во времето, при што се користат постоечките податоци како што се медицинските досиеја или базата на податоци) или проспективни (кои бараат собирање нови податоци). Ретроспективните кохортни студии ја ограничуваат способноста на истражувачите да ги намалат збунувачките и пристрасните бидејќи собраните информации се ограничени на податоците што веќе постојат. Сепак, овој дизајн има предности, бидејќи ретроспективните студии се многу поевтини и побрзи бидејќи податоците се веќе собрани и складирани.
Кохорта е група на луѓе кои споделуваат заедничка особеност или искуство во одреден период (на пр., моментално живеат, се изложени на лек или вакцина или загадувач, или се подложуваат на одредена медицинска процедура). Така, група на луѓе кои се родени на ден или во одреден период, да речеме во 1948 година, формираат кохорта на раѓање. Споредбената група може да биде општата популација од која е извлечена групата, или може да биде друга група на лица за кои се смета дека имале мала или никаква изложеност на супстанцијата што се истражува, но инаку слични. Алтернативно, подгрупите во кохортата може да се споредуваат една со друга.
Примена
Во медицината, често се спроведува кохортна студија за да се добијат докази за да се обиде да се побие постоењето на сомнителна поврзаност помеѓу причината и последицата; неуспехот да се побие хипотезата често ја зајакнува довербата во неа. Од суштинско значење е тоа што групата се идентификува пред појавата на болеста што се истражува. Студиските групи следат група на луѓе кои ја немаат болеста одреден временски период и гледаат кој ја развива болеста (нова инциденца). Затоа, кохортата не може да се дефинира како група на луѓе кои веќе ја имаат болеста. Проспективните (надолжни) кохортни студии помеѓу изложеноста и болеста силно помагаат во проучувањето на причинско-последичните асоцијации, иако разграничувањето на вистинската каузалност обично бара дополнителна потврда со понатамошни експериментални испитувања.
Предноста на податоците од проспективните кохортни студии е тоа што може да помогнат да се утврдат факторите на ризик за заразување со нова болест, бидејќи тоа е надолжно набљудување на поединецот низ времето и собирање на податоци во редовни интервали, така што грешката во потсетувањето се намалува. Сепак, кохортните студии се скапи за спроведување, се чувствителни на атриција и бараат долго време за следење за да се генерираат корисни податоци. Како и да е, резултатите што се добиени од долгорочни кохортни студии се со суштински супериорен квалитет во однос на оние добиени од ретроспективни/пресечни студии. Се смета дека проспективните кохортни студии ги даваат најсигурните резултати во опсервациската епидемиологија. Тие овозможуваат проучување на широк опсег на асоцијации на изложеност-болест.
Некои кохортни студии следат групи на деца од нивното раѓање и снимаат широк опсег на информации (изложеност) за нив. Вредноста на кохортната студија зависи од капацитетот на истражувачите да останат во контакт со сите членови на групата. Некои студии продолжуваат со децении.
Во кохортната студија, популацијата што се испитува се состои од поединци кои се изложени на ризик да развијат одредена болест или здравствен исход.
Примери
Краткорочните студии најчесто се користат во медицинските истражувања како облик на клиничко испитување или средство за тестирање на одредена хипотеза од клиничка важност. Ваквите студии обично следат две групи пациенти за одреден временски период и споредуваат крајна точка или мерка на исход помеѓу двете групи.
Рандомизирани контролирани испитувања, или RCT, се супериорна методологија во хиерархијата на докази, бидејќи тие го ограничуваат потенцијалот за пристрасност со случајно доделување на една група на пациенти на интервенција и друга група на пациенти на неинтервенција (или плацебо). Ова ја минимизира можноста дека инциденцата на збунувачки променливи ќе се разликува помеѓу двете групи. Сепак, понекогаш не е практично или етичко да се вршат RCT за да се одговори на клиничко прашање. Да го земеме нашиот пример, ако веќе имавме разумни докази дека пушењето предизвикува рак на белите дробови, тогаш убедувањето на група непушачи да се зафатат со пушење со цел да се тестира оваа хипотеза генерално би се сметало за доста неетичко.
Надолжната студија на Данедин, започната во 1975 година, ги проучува илјадниците луѓе родени во Данедин, Нов Зеланд, во 1972-1973 година. Редовно се интервјуираат субјектите, а фазата 45 започнува во 2017 година.
Најголемата кохортна студија кај жени е Студијата за здравјето на медицинските сестри. Започнала во 1976 година, следи над 120.000 медицински сестри и е анализирана за многу различни состојби и исходи.
Други познати примери се Грантската студија која следи голем број дипломци на Харвард од околу 1950.77 година, Студијата на Вајтхол следела 10.308 британски државни службеници и Студијата за срцеви заболувања Керфили, која од 1979 година проучувала претставителен примерок од 2.512 мажи, извлечени од велшкиот град Керфили.
Студијата ASPREE-XT е дизајнирана да утврди дали има долготрајни ефекти од просечно 4-5 години третман со дневна мала доза на аспирин, со мерки за исходот, вклучувајќи смртност од рак. Заклучно со септември 2018 година, имало 16.703 учесници во ASPREE-XT во Австралија. Предложено е дека постоечката студија ASPREE-XT може да обезбеди платформа за идна мултигенерациска истражувачка студија.
Варијации
Дијаграмот ја означува почетната точка и насоката на кохортните студии и студиите случај-контрола. Во студиите случај-контрола, анализата произлегува од документирана болест и се прават испитувања за да се дојде до можните причини за болеста. Во кохортните студии, проценките започнуваат со наводната причина за болеста, и се прават набљудувања за појавата на болеста во однос на хипотезираната причина'''. '''
Тековни и историски кохорти
Тековната кохортна студија претставува вистинска проспективна студија каде што податоците за изложеноста се собираат пред да се појави фактот што треба да се проучува, на пример болест. Пример за актуелна колективна студија е Студијата на Здружението за планирање на семејството во Оксфорд во Обединетото Кралство, која имала за цел да обезбеди избалансиран поглед на корисните и штетните ефекти на различните методи на контрацепција. Оваа студија обезбедила голема количина на информации за ефикасноста и безбедноста на контрацептивните методи, а особено на оралните контрацептиви (OCs), дијафрагмите и интраутерините уреди (IUDs).
Во историска кохортна студија, податоците за изложеност и појава на болест, раѓања, политички став или која било друга категорична променлива се собираат по случувањето на настаните и се собираат субјектите (оние кои се изложени и не се изложени на агенсот што се испитува). од постојната евиденција или здравствените регистри.
„Проспективна кохорта“ ги дефинира групите пред да се направи студијата, додека историските студии, кои понекогаш се нарекуваат „ретроспективна кохорта“, го дефинираат групирањето откако ќе се соберат податоците. Примери за ретроспективна кохорта се Долгорочна смртност по гастрична бајпас хирургија и Студии за кохорта на раѓање на Лотијан.
Иако историските студии понекогаш се нарекуваат ретроспективна студија, тоа е погрешно име бидејќи методолошките принципи на историските кохортни студии и проспективните студии се исти.
Вгнездена студија случај-контрола
Вгнездените случај-контрола ја имаат предноста во намалувањето на бројот на учесници на кои им е потребно дополнително следење или дијагностичко тестирање за да се процени исходот или статусот на изложеност. Сепак, ова, исто така, ќе ја намали моќта на студијата, кога ќе се спореди со поголема кохорта од каде е извлечена испитуваната популација.
Панел-анкета во домаќинството
Панел-анкетите на домаќинства се важен подвид на кохортни студии. Тие црпат претставителни примероци од домаќинствата и ги истражуваат, следејќи ги сите поединци низ времето обично на годишна основа. Примерите вклучуваат Студија на американскиот панел за динамиката на приходот (од 1968 година), Германскиот социо-економски панел (од 1984 година), Истражувањето на британскиот панел за домаќинства (од 1991 година), Истражувањето на домаќинствата, приходите и динамиката на трудот во Австралија (од 2001 година) и Панелот за домаќинства на Европската заедница (1994–2001).
Кохортна анализа во бизнисот
За пример во деловната анализа, видете кохортна анализа.
Безжична ад хок-мрежа
Зборот ад хок доаѓа од латинскиот јазик и во превод значи “за оваа намена”. Безжична ад хок-мрежа е колекција од темиња/крајни станици кои комуницираат еден со друг, формирајќи повеќескоковна радио мрежа и одржувајки конективност на децентрализиран начин односно без централен опслужувач. Тие создаваат привремена врска при што некои од уредите се членови на мрежата само додека трае комуникациската сесија. Секое теме во ад хок-мрежата функционира и како хост и како насочувач што значи контролата на мрежата е дистрибуирана помеѓу темињата. Додека темињата комуницираат преку безжичните врски тие мораат да се соочуваат со ефектите на радио комуникацијата, како што е бучност, опаѓање и пречки.
Како додаток врските типично имаат помала пропусност од жичената мрежа. Мрежната топологија е динамична и темињата постојано ја менуваат нивната физичка положба движејки се. Друга одлика е тоа што хостовите/темињата имаат многу ограничен обработувачкки капацитет, капацитет на зачувување, батериска моќност и пропусност, што укажува на слаб клиент. Ова значи дека употребата на моќност мора да биде во одреден опсег. Она што загрижува кај ад хок-мрежата е ограничениот проток на податоци и постојана промена на топологијата.
Медиумот за пристап и радио опкружувањето, имаат специјални одлики кои мора да се земат предвид кога се дизајнира протокол за мрежата. Има потреба од ефикасни насочувачки протоколи кои ќе овозможуваат темињата да комуницираат преку патеки со повеќе скокови кои се состојат од можни повеќе врски, при што треба да се внимава да не се користи повеќе од потребните ресурси.
Ад хок-технологијата им овозможува на луѓето да бидат во конференциска соба каде што користејки инфрацрвена трансмисија или радиочестотен безжични сигнали, да ги поврзат нивните notebook компјутери со други компјутери во локална мрежа со поделени податоци и ресурси. Секој корисник има единствена мрежна адреса која моментално е забележана како дел од мрежата. Технологијата исто вклучува и оддалечени корисници и хибридни безжично/жичени врски. Мобилните уреди можат да бидат поврзани во мрежа било кога и било каде бидејќи е елиминарана потребата од централна администрација и имаат голем комерцијален потенцијал.
Постојат два вида на безжични ад хок-мрежи:
Мобилни ад хок-мрежи
MANET( Mobile Ad Hoc Network) е колекција од мобилни корисници кои комуницираат преку релативно ограничена пропусност на безжичните врски. Бидејќи темињата се подвижни мрежната топологија може да се менува брзо и непредвидено. Мрежата е децентрализирана, каде што сите мрежни активности, вклучувајќи и откривање на топологијата и испраќање пораки мора да бидат извршени од самите темиња. И функционалноста за насочување ќе биде вклучена во мобилните темиња.
Множеството од апликации за MANET се различни, рангирајки ги од мали статични мрежи кои се со ограничена моќност, до големи мобилни високо динамични мрежи. На мобилната ад хок-мрежа и треба ефикасен дистрибуиран алгоритам за детерминирање на мрежната организација, распоредот на врски и насочувањето. Како и да е откривањето преку насочувачки патеки и испраќањето пораки во децентрализирано опкружување, каде што е присутно колебање во мрежната топологија, не е потполно дефиниран проблем. Додека најкратката патека од изворот до одредиштето во статичка мрежа е вообичаено оптималната рута, оваа идеја не е лесно остварлива за мобилните ад хок. Факторите како што се променлив квалитет на безжичните врски, изгубена патека за ширење на податоците, опаѓање (на звук), повеќекориснички пречки, трошење на моќност и промени во топологијата, постануваат важни слабости.