cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сава Грујиќ
Воениот план на мајор Грујиќ
За да се следи планот на Грујиќ, на тој начин било одлучено најголемиот дел од армијата да се концентрира во Моравскиот регион, а потоа да се искористи супериорната мобилизација и мотивација на српската армија со оглед на познатата бавност во мобилизацијата и концентрацијата на турската армија, нејзината застарена тактика и немотивираност на турските војници. На барање на српската влада, во последен момент бил променет воениот оперативен план на мајорот Грујиќ и наместо офанзива на Моравската граница, одлучено било да се извршат повеќекратни напади на сите фронтови. Биле испратени наредби за пренасочување на војниците кои веќе се во движење според претходно усвоениот план.
Командант на артилерија
Сава Грујиќ бил назначен за командант на артилерија, кој служел под генералот Михаил Черњаев, Русин кој зел српско државјанство. Водејќи ја српскоруската војска против Турците, Черњаев го отелотворил според историчарот Дејвид Мекензи „пансловенскиот идеал за несебична служба на словенските христијани кои се борат под османлискиот јарем“. Грујиќ препорачал Черњаев да биде задржан само во советодавна функција и инсистирал да не му дава активна команда. Дваесет и двегодишниот принц Милан, кој имал голема верба во Черњајев, решил наместо тоа да го именува Черњаев за „врховен командант на сите српско-руски сили на источниот фронт“.
Бидејќи артилерискиот командант Грујиќ учествувал во битките и бил клучен во напорите и достигнувањата на српската армија во текот на целата војна, до крајот на 1876 година бил унапреден во чин полковник.
Спротивно на очекувањата на Србија, Русија официјално не влегла во војната и промените направени во оперативниот план, особено откажувањето од воениот план на Грујиќ, го нарушиле целиот воен концепт на српскиот Генералштаб. Инсистирањето на Черњаев за продолжување на нападите врз турските утврдени позиции по неуспехот на неговата воведна офанзива била причина за поразот. Ова била главната причина за неуспешните напади на српската војска на Ниш, Дрина и Ибарска. На 31 октомври 1876 година Русија конечно испратила ултиматум на Турците и ги принудила да склучат примирје.
Професионална армија
На 4 ноември 1876 година, во критичен момент за Кнежевството, полковникот Сава Грујиќ бил назначен за воен министер во кабинетот на Стевча Михаиловиќ; На 24 април 1877 година, Русија објавила војна на Отоманското Царство, а на 13 декември ѝ се придружиле Србија и Црна Гора, судир познат како Руско-турска војна.
Сава Грујиќ почнал да ја реорганизира српската војска користејќи го пруското искуство од Наполеоновите војни: тој ги зголемил гарнизонските трупи од четири на осум баталјони и наредил секоја од триесет и две чети гарнизонски трупи да стане дел од еден баталјон на Националната милиција со цел да се зголеми борбената моќ на вториот. Во август 1877 година, била воспоставена нова структура на армиски сили која вовела пет активни и еден резервен армиски корпус наместо претходниот режим на четири корпуси. Во следните две години, Сава Грујиќ организирал повеќе големи реформи во армијата, подобрувајќи ја нејзината борбена способност и давајќи и нова организација, Грујиќ сфатил дека е неопходно да се зацврсти грбот на српската милиција, па ја поделил стоечката армијата, која видела мала акција за време на првата војна, во помали единици кои дејствувале како кадри за поголемите единици на милицијата. Војниците биле предводени од способни српски офицери кои го докажале своето херојство и тактичка способност, еден од нив бил Јеврем Марковиќ со кого Сава се борел заедно во Полска во 1863 Во 1876 година, кралот Милан ја држел постојаната војска надвор од борба, плашејќи се да ги ангажира трупите што ги гледал првенствено како заштита на неговата династија, но реорганизацијата на војската од страна на Грујиќ ја претворило во 'рбет на значително подобрената српска борбена сила.
Конгрес на Берлин
До почетокот на 1878 година, кралската српска армија го зазела поголемиот дел од сливот на Јужна Морава, ослободувајќи ги Врање и Лесковац, стигнувајќи до Прешево, Витина и манастирот Грачаница во близина на Приштина во Косово, почитуван од романтичните националисти како седиште на средновековното Српско Царство.
На 3 март 1878 година бил потпишан мировен договор меѓу Русија и Отоманското Царство во Сан Стефано, село западно од Истанбул; Србија стана независна според член 3. Формалната независност на Србија од Отоманското Царство била меѓународно признаена на Конгресот во Берлин на 13 јули 1878 година, меѓутоа, новиот договор значително ги променил условите на Договорот од Сан Стефано; Добивањето на територијата на Србија било  намалено а Австроунгарија добила мандат да ја окупира и да управува со Босна и Херцеговина. Ова го означило почетокот на дипломатската кариера на Сава Грујиќ.
Дипломатска служба 1878–1887 година
Грујиќ брзо се покажал како сестран политичар и вешт дипломат, поради кое бил испратен како амбасадор и претставник на Српското Кралство околу престолнините, помагајќи да го обезбеди местото на Србија во Европа. Неколку години подоцна станал министер за надворешни работи. Во 1879 година, кога за првпат се воспоставиле надворешни односи меѓу Кнежевство Бугарија и Србија, Грујиќ бил испратен во Бугарија како прв дипломатски претставник на Србија.
Од 1882 до 1884 година се преселил во Атина каде што бил поставен како српски министер на новото Кралство Србија. Реформаторот по име Харилаос Трикупис, кој штотуку бил избран за премиер, ја туркал напред агресивната програма на реформи за да ја направи Грција прогресивна нација, а Сава бил вклучен во многу преговори меѓу нивните соодветни влади и Отоманската порта.
Од 1885 до 1887 година станал претставник на Србија во Руското Царство и го преселил своето семејство во Санкт Петербург. Во 1887 година Сава Грујиќ бил унапреден во генерал. Како доверлив политички пријател на Русија, тој бил испратен како специјален пратеник во Цариград, за време на конфликтот меѓу Русија, Турција и Австрија, за да преговара со Турците во име на Руското Царство.
Народна радикална партија
Откако прво се приклонил кон либералната партија, Сава Грујиќ се приклучил на Народната радикална партија под водство на Никола Пашиќ. Радикалната партија била формирана во 1881 година, а нејзиното идеолошко потекло може да се проследи до социјалистичката програма на Светозар Марковиќ што Грујиќ ја познавал од времето во Русија, особено идеите на Марковиќ за народната држава и народниот суверенитет. Во тоа време во Србија немала политички партии со пишани програми и организациона структура, само прогресивната партија била законски признаена како политичка партија. Програмата на Радикалната партија се засновала на големи демократски промени во Србија и ослободување и обединување на сите Срби. Радикалите инсистирале на уставна реформа која подразбирало дека целата законодавна власт е одговорност на Народното собрание и дека земјата треба да се организира на принципот на локална самоуправа. Со мобилизирање на селанството преку организирање на селата, Радикалната партија била првата што го разбрала огромниот политички потенцијал на селаните, поради што радикалите се покажале како „најоригиналното балканско политичко движење од 19 век““.
Прва коалициска влада
Во јуни 1887 година, за прв пат во историјата, Народната радикална партија влегла во кабинетот, бидејќи еден од нивните водачи Грујиќ станал министер за одбрана од 17 јули, во коалициска влада под претседателство на либералот Јован Ристиќ. Новата влада била пречекана со голем ентузијазам од широките народни маси. Слободан Јовановиќ вели дека главниот град бил „претрупан“ со локални партиски шампиони кои дошле да им честитаат на министрите за доаѓањето на власт.
Првиот успех на Грујиќ и радикалите бил договорот што го склучиле со либералите во пролетта 1886 година. Овој договор бил мотивиран од два важни фактори: неопходноста од легализирање на радикалното движење по аферата со бунтот Тимок и шансата за влез во владата. Тоа било можно само преку договор со опозициската партија на либералите. Радикално-либералниот договор не сигнализирал никакво идеолошко зближување меѓу двете политички групи. Тој бил повеќе насочено кон соработка за време на изборите и, во случај на изборна победа, можност за формирање коалициска влада. Главната задача на тој коалициски кабинет била да ги поттикне уставните реформи. По неколку месеци, на 19 декември 1887 година, радикалите го формирале првиот чисто радикален кабинет под претседателство на генералот Сава Грујиќ, но конфликтот со кралот набрзо ескалирал.
Претседателството и Уставот од 1888 година
На 19 декември 1887 година, радикалите го формирале првиот чисто радикален кабинет под претседателство на генерал Сава Грујиќ. Првата чиста радикална влада во историјата на Радикалната партија била формирана на 31 декември 1887 година. Сава Грујиќ станал премиер и министер на армијата, неговиот прв чин било објавувањето на нов Устав во декември 1888 година со кој се воспоставил парламентарна демократија, слобода на граѓаните и локална самоуправа. Иако Уставот бил донесен како резултат на работата на сите три политички партии, неговиот дух во основа ја одразувал програмата на Радикалната партија. Тој устав бил еден од најлибералните во Европа од тоа време, кој ја воспоставил основата за целосна демократија и ја отворило вратата за развој на напреден политички систем во Србија. Се засновала на либералниот Устав на Белгија, сам по себе малку изменета верзија на Француската повелба од 1830 година
Уставот од 1888 година формално не го прогласил суверенитетот на народот, бидејќи кралот Милан Обреновиќ експресно се спротивставил на принципот, но тој значително ги ограничил кралските овластувања и, со намалувањето на прагот на изборниот попис, практично вовел универзално право на глас. Утврден со пет шестини од гласовите на радикалните сили на Големото народно собрание (Велика народна скупштина), Уставот од 1888 година, и покрај резервите на некои претставници на радикалите, се сметало дека обезбедува транзиција кон парламентарен систем, што веќе било побарано од Свети Андрејското собраниеј (кој го соборил принцот Александар Караѓорѓевиќ) во 1858 година.
Ако неуспехот на бунтот на Тимок претстаувало победа на кралот над радикалите, тогаш објавувањето на новиот Устав било радикална победа над владетелот. Во согласност со постигнатиот договор, кралот Милан го известил премиерот полковник Сава Грујиќ, со писмо од 3 јануари 1888 година, дека донел одлука да дозволи слободните емигранти да се вратат во земјата, освен Никола Пашиќ. Никола Пашиќ овојпат не бил ни помилуван „поради предавничките подготовки против татковината и српската мисла во есента 1885 година“.
Радикалната влада на Сава Грујиќ со предлогот на Законот за изменување и дополнување на Законот за организација на армијата донесен на 3 април 1888 година предвидела поделба на војската на активна (постојана) и национална. Овој закон претставувал комбинација на национална и постојана армија, при што првиот повик сè уште бил регулиран како постојана армија, а вториот и третиот повик ќе ја претставуваат националната армија Сепак, предложените закони донеле голема огорченост кај кралот Милан, кој на австроунгарскиот заменик Хенгелмилер му рекол дека „Радикалната партија работи на подготовка на револуцијата и дека сакаат само да добијат навреме за да можат да го донесат Законот за формирање на национална армија, а врз основа од неа го вооружува народот и потоа ја започнува револуцијата“.
Кралот се повеќе покажувал разочарување кај радикалите и барал начин да ја собори радикалната влада. Кога радикалната влада му го доставила на кралот потпишаниот Закон за општини, усвоен во Собранието со големо мнозинство, тој одбил да го потпише. Сава Грујиќ го потсетил кралот дека со договорот од декември 1887 година „што тој го направил со радикалите“ е вклучено и донесувањето на овој закон. На тоа кралот Милан одговорил: „Па, тужете ме за неисполнување на договорот!“ Во таква ситуација, Грујиќ немал друга опција освен да поднесе оставка на 26 април 1888 година
Уставот пропишувал кралот да се откаже од престолот и да назначува намесници кои ќе царуваат во име на неговиот малолетен син Александар. Кралот назначил тројца заменици. Вицекралите не биле радикали, но бидејќи радикалите биле најсилни, тие им доделиле влада. Набргу по одобрувањето на документот од Националното собрание, кралот абдицирал и ја напуштил Србија. По абдикацијата на кралот Милан, истакнатиот водач на радикалите Никола Пашиќ конечно бил помилуван и му било дозволено да се врати во Србија.
Радикалниот режим 1889–1892 година
Периодот од февруари 1889 година до август 1892 година бил најдолгиот период пред 1903 година во кој Сава Грујиќ и радикалите биле на власт. Во текот на тие три и пол години тие можеле да спроведат и развијат политички систем заснован на Уставот од 1888 година и на интензивна законодавна активност. Овој период од српската историја со право бил наречен „радикален режим“. Сава Грујиќ ја извршувал функцијата премиер во првите две години од март 1889 до февруари 1891 година
Според законот за избор на пратеници, донесен во март 1890 година, радикалите успеале да воведат практично општо гласачко право без никаков попис. Содржел неколку важни реформи кои обезбедувале демократска изборна процедура: воведување тајно гласање, власта за време на изборите била доделена на претседателот на избирачкиот одбор, без никакво мешање на државните органи и бил воведен детален кривичен законик за случаи на злоупотреба, за време на изборите. Два други правни документи биле донесени за време на владеењето на радикалите и овозможиле поголемо разбирање на радикалната интерпретација на демократијата. Законот за министерска одговорност од јануари 1891 година, дал право на испрашување и на Народното собрание и на кралот. Министерската одговорност била и политичка и криминална. Законот за општини, спроведен во ноември 1889 година, бил дизајниран да го воведе концептот на локална самоуправа како најважен политички систем во земјата. Примената на овој систем во суштина значело реализација на програмата на радикалите.
На крајот на мандатот Сава Грујиќ бил испратен како српски пратеник во Цариград, и од 1891 до 1893 година ја продолжил политиката што ја водел неговиот претходник Стојан Новаковиќ. За време на неговиот мандат дошло до конфликт меѓу турските власти и Патријаршијата во врска со патријаршиските привилегии. Властите се обидиле да наметнат цврста контрола врз српските училишта, со издавање официјално соопштение во јануари 1892 година, во кое тие барале да се преиспитаат статутите на сите немуслимански училишта, Сава Грујиќ му препорачал на српскиот конзул да ги советува луѓето да поднесат барања директно до турските власти, согласно член 129 од законот за јавно образование во Турција.
Политичка изолација
На 13 април 1893 година, малолетниот крал Александар Обреновиќ, додека вечерал со членовите на Регенцијата, поддржан од војската и членовите на владата, се прогласил за крал. На почетокот радикалите прифатиле да соработуваат со новиот крал, а по парламентарните избори повторно го освоиле мнозинството пратенички места. Сава Грујиќ ја формирал својата трета влада во 1893 година, станувајќи прв министер за одбрана од 4 јуни до 23 ноември 1893 година, а од 23 ноември 1893 година премиер, министер за војна и вршител на должноста министер за надворешни работи.
Откако стариот крал Милан се вратил од егзил, радикалите и династијата Обреновиќ повторно влегле во отворена конфронтација. Радикалните јавни состаноци биле забранети и во мај 1894 година кралот го укинал современиот Устав од 1888 година и повторно го вовел оној усвоен во 1869 година. Поголемиот дел од законите донесени во времето на радикалите биле променети, кралот Александар се определил за „неутрални“ влади - со други зборови, тој воспоставил личен режим.
Пратеник во Санкт Петербург 1897–1899 година
Милан инсистирал на смртна казна за Пашиќ и Таушановиќ како одмазда за сите минати и сегашни конфликти и судири. Пашиќ се согласил да обвини некои од неговите другари од партијата (Протиќ и Живковиќ) за антидинастички ставови и можна инспирација за обидот за атентат и, за возврат, неговиот и животот на Таушановиќ биле поштедени. На крајот, обвинетите радикали биле осудени на дваесет години тешка работа, Таушановиќ на 10 години, а Пашиќ на само пет години затвор. Овие мерки биле придружени со организирани напади врз радикалите. Тие биле отпуштани, прогонувани и чистени низ Србија.
Пратеник во Цариград 1900–1903 година
Уште еднаш Сава Грујиќ бил испратен како српски пратеник во Цариград како врвен дипломат. Во 1901 година, радикалното движење повторно се појавило во српската политика со смртта на нивниот главен непријател, поранешниот крал Милан Обреновиќ, уште еднаш, како и многу пати досега, радикалите инсистирале на уставни реформи.
Мајскиот пуч во 1903 година
Пресвртната точка во современата српска историја дошло во 1903 година. Таа година била обележана со убиството на кралот Александар I, кралицата Драга, нејзините двајца браќа и двајца министри од страна на група млади српски офицери на 10 јуни 1903 година. Сава Грујиќ бил во Цариград во тоа време, каде што бил заменик на турскиот двор. Овој настан го означил крајот на династијата Обреновиќ која владеела со Србија со прекини повеќе од седумдесет години, но уште поважно, ја отворило вратата за уставна парламентарна демократија.
Во јуни 1903 година, само еден месец по смртта на кралот, Големото национално собрание го усвоил новиот устав, со суштински ист текст како оној од 1888 година. Српската Скупштина го поканила Петар Караѓорѓевиќ да ја преземе српската круна како Петар I. Српската радикална партија не била директно вмешана во државниот удар, но била една од групите кои најмногу профитирале од соборувањето на династијата Обреновиќ. Како најпопуларна политичка партија во Србија, се проценува дека до 1903 година дури 80% од населението на Србија или ги поддржувало или им припаѓало на српските радикали, трансформацијата на Србија во парламентарна демократија значела дека радикалите ќе доминираат во парламентот и дека тие постојано ќе формираат влада и ќе управуваат со Србија.
Враќање во владата
На 15 јуни 1903 година, Петар I станал нов српски шеф на државата, трет син на Александар Караѓорѓевиќ, образован во Франција и Швајцарија. Како националистички Србин, тој се борел во Босанската војна, и бил крунисан во 1904 година, и бил посветен на создавање вистинска парламентарна влада.
На Сава Грујиќ, кој го заменил „револуционерниот“ кабинет на Јован Авакумовиќ од 1903 година, му било понудено да формира нова влада или со старите радикали на Пашиќ или со независните радикали Грујиќ станал шеф на Државниот совет во јуни, барајќи најширока можна поддршка во Националното собрание. На 4 октомври 1903 година, Грујиќ формирал коалициски кабинет кој ги опфаќал двете крила на Радикалната партија: Старите радикали на Пашиќ и Независните радикали предводени од помладите француско ориентирани интелектуалци.
На 21 ноември 1903 година, Грујиќ станал премиер и останал на таа позиција до 27 ноември 1904 година. Во преговорите за нов кабинет, во ноември 1904 година, и двете групи заклучиле дека нивната коалиција не може да продолжи, со оглед на нивните разлики во главните прашања како што се заемите, купувањето оружје и изградбата на железницата. Од 1 март 1906 до 17 април 1906 година, Сава Грујиќ бил премиер и воен министер. Радикалната партија влегла во своето златно доба. По повеќе од дваесет години борба, бунт, криза, компромиси и успех, таа станала доволно моќна и зрела да доминира во српската политика и решително да придонесе за појавата на Србија како демократска европска држава.
Хашката мировна конференција од 1907 г
Договорот, исто така, ги воспоставил законите и обичаите на војната во строга смисла, дефинирајќи ги Методите на војување: правилата што воинствените борци морале да ги следат за време на непријателствата. Оваа гранка на меѓународното право е позната како закони на војна, наспроти онаа што го регулира правото на помош, како што е дефинирано во Женевските конвенции кои ја утврдуваат заштитата на жртвите на конфликтот, како и ограничувањето на методите на војување.
Пензионирање и смрт
Во 1906 година тој се повлекол од активниот политички живот, но останал претседател на Државниот совет, позиција што ја задржал од 1906 до 1910 година. Во октомври 1913 година завршила Балканската војна против Турците кога Србија заедно со Грција и Бугарија го ослободиле Балканскиот Полуостров од Турците. Следниот месец Грујиќ починал мирно дома на својот 73-ти роденден.
Дела
Грујиќ напишал голем број воени прирачници и книги, меѓу кои и „Воената организација на Србија“; (1874) и „Основите на воената структура на кнежевството Бугарија“ (1880). Една од неговите најпознати публикации која била многу популарна во тоа време била „Историјата на српско-турските војни 1816–1818“ во четири тома, каде пишувал за своето воено искуство и неговите мемоари се сметаат за една од најдобрите анализи на војните.
Брак и деца
Откако неговата прва сопруга Ангелина починала на млада возраст, Сава Грујиќ повторно се оженил со Милица Радовановиќ во 1867 година; имале четири деца; два сина: капетан Борислав (Боро) Грујиќ е роден во 1876 година, капетан Александар (Алек) Грујиќ роден 1879 година; и две ќерки: Марија родена во 1883 година, мажена за генерал Војин Чолак-Антиќ, главен инспектор на коњаницата, потомок на Чолак-Анта Симеоновиќ и Олга, кралска дама на принцезата Олга од Југославија, мажена за професорот Миливоје Лозаниќ, син на Сима Лозаниќ.
Наследство
Генерал Саво Грујиж е улица во западниот дел на центарот на Белград.
Агино Село
Агино Село (понекогаш се среќава и само како Агино) — село во Општина Куманово, во околината на градот Куманово.
Географија и местоположба
Агино Село се наоѓа на најјужниот дел на Општина Куманово, во областа Жеглигово, 15 километри јужно од градот Куманово, а неговиот атар се допира со Скопската Котлина. На северозапад од него се издига Скопска Црна Гора.
Лежи веднаш од десната страна на железничката линија Скопје - Куманово. Се работи за рамничарско село кое се наоѓа на надморска височина од 315 метри. Атарот на селото е 11,7 квадратни километри.
Во селото има автобуска и железничка станица.
Месната клима во селото е континентална, со влијанија од Егејското Море.
Историја
Остатоци од старини како многу стари гробови, ќупови, темели, огништа, каленици биле пронаоѓани во месностите Чешма и Саранлија (Голема и Мала) северозападно од селото, над пругата. Денешното Агино Село е основано за време на османлиското владеење кон крајот на век од страна на доселени македонску родови, кои доаѓале на имотот на некој турски ага, според кој настанало името на селото. Во времето на заминувањето на османлиската власт Агино Село било затечено со неколку чифлици чии сопственици живееле во Скопје. Во 1905 година, Агино Село имало 29 македонски домаќинства, чиишто жители работеле односно обработувале „господарска земја“ при што сите куќни згради во селото припаѓале на сопствениците на чифлиците. По заминувањето на османлиската власт, селани добиле сопственост на земјата преку аграрна реформа кога било „признато чифчиско право“.
Селото било зафатено од битките за време на Првата балканска војна. На 13 октомври 1912 година, турските војници стационирани во селото ги измамиле српските војници глумејќи дека се ранети Срби - по приближувањето на српските болничари, тие биле убиени.
За време на османлиското владеење атарот на Агино Село бил доста простран кон северозапад, ширејќи сè до стариот пат Скопје - Куманово, меѓутоа по завршувањето на Првата светска војна во периодот 1921-1925 српската кралско-југословенска окупаторска власт потезите во северозападниот дел на атарот ги одземала и ги доделила на тогаш доселените српски колонисти во соседните села Умин Дол и Мршевци.
Во основа, етничкиот конфликт во Република Македонија во 2001 година го одминало Агино Село, село со доминатно етничко македонско население. Сепак, на 10 ноември 2001 од правец на селото биле слушнати истрели од огнено оружје.
На почетокот од 2004 година, селото го привлече вниманието на македонската јавност со претепувањето на американскиот државјанин Серџо Тангума во локалниот ноќен клуб „Карамба“. Тангума бил сопственик на „Соуфан инженеринг“, една од фирмите што посредувале во ангажирањето на македонски наемни работници во Ирак. Сепак и покрај првичните претпоставки на македонската јавност дека се работи за одмазда за тогаш скоро убиените Македонци во Ирак, основната причина за тепачката била љубомора.
Во 2015, Агино Село, за време на Европската мигранска криза, се нашло на Балканската рута на бегалците од Сирија и други земји кон Западна Европа. На 19 јуни 2015, непозната група кај Агино Село претепала и ограбила група на мигранти.
Потекло и значење на името
Името на селото потекнува од турската воена титула ага. При основањето на денешното село, првите македонски доселеници започнале да се доселуваат на имотот на некој турски ага поради што настанало и името Агино Село. После Првата светска војна, во 1924 година, српската и кралска југословенска окупаторска власт го променила името на селото во Петрово Село во чест на српскиот крал Петар Караѓорѓевиќ, а потоа бугарската окупаторска власт за време на Втората светска војна името на селото официјално го променила во Симеоново во чест на бугарскиот цар Симеон. По ослободувањето повторно било вратено првичното име Агино Село.
Население
На почетокот на XX век, селото било со мешан етнички состав, поделено измеѓу мнозинско македонско православно  население и малцинство на муслиманско турско население. Потоа Турците спонтано се иселиле во матицата.
Во 1961 година бројот на жители изнесувал 954, при што етничката дистрибуција била: 930 Македонци, 19 Срби и 5 припадници на други националности. Во 1994 година, бројот на жители се намалил на 811 жители - 798 Македонци, 12 Срби и еден припадник на другите националности. Половата дистрибуција била 417 мажи и 394 жени. Во селото имало 257 домаќинства, 291 станови и 204 земјоделски стопанства. Според пописот од 2002 година, бројот на жители се зголемил на 965 жители: 949 Македонци, 13 Срби и 3 припадници на другите националности.
Селото е претежно со православна вероисповед.
Родови
Агино Село е во целост е населено со Македонци од православна христијанска вероисповед, при што сите родови во селото се доселени од кои околу 100 домаќинства се стари доселеници уште време на отоманското владеење, а околу 35 домаќинства се доселени по Првата и особено после Втората светска војна. Постари доселени родови се: Урошеви (слават Св. Ѓорѓи - посен) не се знае местото од каде се доселиле; Трајанови (слават Св. Ѓорѓи - посен) и нивната старина не е позната; Матејчани (слават Св. Ѓорѓи - посен) нивниот предок во 1905 година се доселил од кумановското село Матејче каде имаат(имале) роднини наречени Дедо-Радеви, а уште подалечно потекло имале од селото Режановце близу Куманово; Родовите Трпковци, Цветковци кои се доселиле од Режановце, Дедо-Ваневци кои се доселиле од Ајватовци, Лазеви кои се доселиле во 1908 г. од Мршевци и Тодорови слават Митровден; Родовите Атанасови, Тодевци и Јованкини слават Св. Атанасиј, но не е познато местото на нивното доселување; Маневи (слават Св. Архангел) се доселиле од селото Ѓуземелци во Овче Поле пред 200 години и се знае следното родословие: Благоја (жив на 47 години во 1964-Стојче-Стојмен-Мане-Стево); Алексеви (слават Св. Архангел) нивниот предок се доселил од Мршевци; Ѓорчеви (слават Св. Архангел) нивното потекло е не познато, но според зачестеноста на ова презиме во Тиквеш може да водат потекло од тие краишта; Црногорци (слават Св. Никола) се доселиле од Црешево; Темелковци (слават Св. Никола) се доселиле од Стањевци во Овче Поле; Лопатарци (слават Св. Никола) се доселиле од Лопате, а нивното подалечно потекло е од с. Думановце; Здравковци (слават Св. Никола) не е познато местото од каде што се доселиле; Пешевци (слават Св. Никола) и нивното потекло е непознато; Дивљанци потекнуваат од деца кои биле „доведени“ од Бујковци во род чиишто основачи биле од Дивље; Ваневски - нивните предци во Агино Село живееле уште во отоманско време, па потоа избегале во Куманово и се вратиле назад во селото. Шопски родови кои се доселени по заминувањето на османлиското владеење се: Шопци дошле во 1924 г. од кривопаланечко Гиновци; Груинци; Милошеви; Јаначкови; Стојчеви; Станојкови; Кирови; Јашкови; Гереви; Манасиеви; Радојковци; Бијачковци; Станојковци; Димитровци сите се доселени во текот и по завршувањето на Втората светска војна од околината на Крива Паланка најмногу од селата Нерав, Герман и Петралица во Славиште; Чешмари се доселиле во 60-тите години на XX век од Кривопаланечко од селото Нерав, а се делат на повеќе помали „параспурски“ родови: Аритонови, Ноцкини, Стојанови, Ангелкови, нивните куќи се во месноста Чешма поради што го добиле ова заедничко име.
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Куманово, една од ретките општини во Македонија, која не била променета по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било исто така во рамките на Општина Куманово.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Куманово. Селото припаѓало на некогашната општина Куманово во периодот од 1955 до 1965 година.
Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Романовце, во која покрај селото Агино Село, се наоѓале и селата Биљановци, Брзак, Романовци и Студена Бара. Во периодот 1950-1952, селото исто така било дел од тогашната Општина Романовци, во која влегувале селата Агино Село, Брзак и Романовци.
Претседател на месната заедница е Стојанче Петровски.
Култура и спорт
Во селото функционира секција на ФА Трајко Прокопиев.
Селото има свој фудбалски клуб - ФК Македонија Агино, кој има и свое игралиште.
Голема комета
Голема комета — комета која станува исклучително светла. Не постои официјална дефиниција, честопати терминот е прикачен на комети, како што е Халеева Комета, кои се доволно осветлени за да бидат забележани од обичните набљудувачи кои не ги бараат, и да станат добро познати надвор од астрономската заедница. Големите комети се ретки; во просек, се појавува една во деценијата. Иако кометите се официјално именувани по нивните откривачи, големите комети понекогаш се споменуваат и во годината во која тие се појавиле, користејќи ја ознаката „Големата комета од ...“, по што следи годината.
Причини
Огромен број на комети никогаш не се доволно светли за да се видат со голо око, и вообичаено минуваат низ внатрешниот Сончев Систем, незабележани од никој, освен од астрономите. Сепак, во некои случаи кометата може да се види со очи, а уште поретко може да стане светла или посветла од најсјајните ѕвезди. Условите за тоа да се случи се: големо и активно јадро, близок премин покрај Сонцето и близок пристап до Земјата. Комета која ги исполнува сите три критериуми сигурно ќе биде спектакуларна. Понекогаш, кометата што нема да успее во еден критериум сепак ќе биде исклучително впечатлива. На пример, кометата Хејл-Боп имала исклучително големо и активно јадро, но воопшто не се приближила доволно до Сонцето, па сепак станала исклучително позната и добро забележана комета. Подеднакво, Хјакутакеевата комета била прилично мала комета, но била светла, бидејќи поминала крајно блиску до Земјата.
Големина и активност на јадрото
Кометовите јадра се разликуваат по големина, притоа имајќи пречници од неколку стотици метри па до неколку километри. Кога се приближуваат до Сонцето, големи количества на гас и прашина се исфрлаат од кометни јадра, поради сончевото загревање. Значаен фактор колкава ќе биде светлината на кометата, е големината и активноста на јадрото. По повторувачките навраќања во внатрешниот Сончев Систем, се исцрпува кометното јадро од испарливи материјали и на тој начин се помалку светли од кометите кои за првпат минуваат низ Сончевиот Систем.
Ненадејното засветување на комета Холмсовата комета во 2007 година ја покажа важноста на активноста на јадрото за сјајноста на кометата. На 23-ти и 24 октомври 2007 година, кометата има ненадеен излив, што предизвика зголемување на засјајувањето за 500.000 пати. Неочекувано нејзината привидна величина се зголемува од 17 на 2,8 за само 42 часа,правејќи ја видлива за човековто око. Сите овие настани привремено направиле Холмсовата комета да биде најголемо (по полупречник) тело во Сончевиот Систем, иако неговото јадро се проценува дека има пречник само од 3,4 км.
Близок Перхелиски пристап
Светлината на едноставно рефлексивно тело, се менува спооред обратнозависниот квадрат од растојанието до Сонцето. Односно, ако оддалеченоста на телото од Сонцето се преполови, нејзината светлина се кватрира. Сепак, кометите се однесуваат поинаку, поради испуштањето на големи количини испарливи гасови, кои потоа исто така ја одбиваат сончевата светлина, а и исто така можат да бидат и флуоресцентни. Нивната осветленост варира грубо како обратнозависен куб од нивната оддалеченост од Сонцето, што значи дека ако растојанието на кометата од Сонцето се преполови, таа станува за осум пати посветла.
Списока на големи комети
Големите комети во последниве 2000 години се:
Адаптација (биологија)
Адаптацијата на видовите во рамките на иста биоценоза е процес кој е често тесно поврзуван (еден од најубедливите примери на меѓувидова коадаптација е онаа меѓу цветните растенија и инсектите со цел опрашување и оплодување). Доколку адаптациониот процес кај било кој вид не се наоѓа во рамнотежна состојба, тогаш може да еволуира целата биоценоза (некогаш со негативни последици), дури и при стабилни услови на животната средина.
Талес од Милет
Древногрчкиот филозоф Талес од Милет (655 п.н.е. - 547 п.н.е.) прв се обидел да го објасни светот во рамките на реално набљудуваната природа, а не во рамките на митологијата. Во неговото учење сите појави и нешта се обединети со една основа, која за него била "влажната природа", вода: сè во светот се состои од вода, сè изникнува од вода и во неа сè се враќа.
Парменид
Познатиот грчки филозоф Парменид (540 п.н.е. - 480 п.н.е.) го изложил своето учење во поемата ,,За природата‘‘ (која денес постои само во фрагменти). Тој го сметал женскиот организам за потопол, додека древногрчкиот лекар и филозоф Емпедокле од Акрагант (490 п.н.е. - 430 п.н.е.) - го сметал обратното. Во поемата ,,За природата‘‘, Парменид развил учење за четирите вечни и неменливи елементи — оган, воздух, вода и земја, кои комбинирани на најразлични начини го изградувале целиот свет. Соединувањето и разделувањето на овие елементи настанувало како резултат на постоењето на две сили — љубов и омраза, кои го одредуваат нивното наизменично преовладување во цикличниот процес на светот. Меѓутоа, прашањата за ,,топлината‘‘ или ,,ладноста‘‘, ,,сушноста‘‘ или ,,влажноста‘‘ на секое природно тело имале принципиелно значење во тоа време, така што античката медицина го разбирала здравјето како рамнотежа на спротивностите, и задачата на лекарите се состоела во тоа да можат да ја сочуваат таа рамнотежа
Демокрит од Абдера
Древногрчкиот филозоф и основоположник на атомизмот, кој воедно бил и првиот последователен материјалист - Демокрит од Абдера (460 п.н.е. - 361 п.н.е.) во своите трудови за првпат го опишал влијанието на животната средина на човекот и неговата зависност од климатските услови. Согласно разработената концепција, местоположбата на земјата и нејзините природни услови имаат значително влијание на начинот на живот на луѓето. Дури и причината за потеклото на животот, вклучувајќи го и човекот, Демокрит го гледал во влагата, водата и калта, т.е. во специфичните одлики на животната средина.
Хипократ
Древногрчкиот лекар, реформатор на античката медицина - Хипократ (460 п.н.е. - 377 п.н.е.) се обидел да ја разјасни зависноста на човекот од природата и постулирал:
Ибн-Сина, Абу Али Хусеин ибн Абдаллах (Авицена)
Средновековниот учен, филозоф, лекар, музичар и везир на разни владетели, Ибн-Сина, Абу Али Хусеин ибн Абдаллах (латинизирано име Авицена, Avicenna) (980 - 1037), оставил мноштво трудови од областа на медицината, меѓу кои најпознат е ,,Канон‘‘ (Каnun fi’l Tibb). Во своите работи тој ги поврзувал некои видови на психичка активност со одредени делови на мозокот, а при изучувањето на многу заболувања укажувал на значењето на надворешните фактори.
Жан Батист Ламарк
Научните основи на адаптацијата се развивале побавно отколку филозофските, кои траеле сè до 1809, кога францускиот природонаучник Жан Батист Ламарк (1744 - 1829) ја создал првата целосна теорија за еволуцијата на живата природа, чии основни идеи биле изложени во ,,Филозофија на зоологијата‘‘. Тој го вовел (1802) во научните кругови поимот ,,биологија‘‘ (независно и практично едновремено со германскиот природонаучник Готфрид Тревиранус). Во толкувањето на феномените на животот тој бил деист. Според Ламарк, материјата, која лежи во основата на сите природни тела и појави, е апсолутно инертна. За нејзиното ,,оживување‘‘ е потребно движење однадвор (,,врвен творец‘‘).
Во основата на неговото учење лежи претставата за внатрешниот ,,стремеж кон совршенството‘‘, наследено кај сите живи суштества - постепено, но стабилно зголемување на организацијата на живите суштества (градација) - од прости до најсовршени. Друга фундаментална теза од неговото учење е постојаното влијание на надворешната средина кое доведува до нарушување во правилната градација. Настанатите функционално-морфолошки измени се предаваат на потомството, притоа растејќи од поколение на поколение.
Наследувањето на стекнатите својства Ламарк го сметал за универзален закон на еволуцијата, што подоцна е докажано експериментално (на крајот на XIX и почетокот на XX век) дека не е можно, благодарение на откритијата на генетиката.
Врз основа на законите на Ламарк започнал да се развива правецот обично наречен ламаркизам или нео-ламаркизам, или поточно ектогенеза (од грчки ektos - надворешно) - еволуција под влијание на надворешни сили. Овој правец сметал дека еволуцијата е адаптивен процес основан на сеопштите својства на живите суштества - ,,наследување на стекнатите својства‘‘. Според ова, на прилагоденоста на организмите се гледало како на причина, а не како на резултат од еволуцијата. Како единица на еволуцијата во рамките на ектогенезата се јавува потомоството на родителите.
И покрај едноставноста, за оваа теорија на Ламарк не биле добиени докази. На почетокот на XX век, германскиот биолог и теоретичар на еволуционата мисла Август Вајсман (1834 - 1914), за време од 20 поколенија, им ги отсекувал опашките на глувците, но не се појавиле во потомството никакви безопашести единки. Уште потрагичен експеримент е оној на Трофим Денисович Лисенко, во кој по пат на јаровизација (ладење на из‘ртените семиња) се обидел да ја ,,претвори‘‘ меката пченица во друг вид - тврда (дурум) пченица.
Чарлс Дарвин
Натамошниот развиток на прашањата поврзани со влијанието на надворешната средина на човекот се огледува во делата на англискиот природонаучник, создавач на теоријата на еволуција - Чарлс Роберт Дарвин (1809 - 1882). Во 1859 тој ја објавил книгата ,,За потеклото на видовите по пат на природна селекција или зачувување на погодните раси во борбата за живот‘‘, во која било покажано како се развивал живиот свет, согласно правилото ,,прежививање на најприлагодените‘‘. Дарвин го сметал прилагодувањето (адаптацијата) само како средство за преживување.
Чарлс Дарвин не бил првиот кој ја открил природната селекција како природна појава. Тој, независно од претходниците го открил овој феномен. Пред него, со природната селекција биле веќе запознаени Е. Блит и П. Метју. Дарвин не бил ни првиот биолог кој ја дал идејата за универзалноста на еволуцијата. Таа чест му припаѓа на Ламарк (Дарвин особено ја ценел фундаменталната улога на научните работи на своите претходници Жорж Луј Бифон и Ламарк, кои дале многу сериозна идеолошка основа за раѓањето и основањето на еволуционата теорија. Дури по објавата на неговата книга ,,Потекло на видовите‘‘, поимите ,,еволуциона теорија‘‘ и ,,дарвинизам‘‘ станале синоними).
Дарвин бил првиот биолог кој ја докажал еволуцијата на единствениот можен начин во тоа време: преку примерот на вештачката селекција, огромен експеримент започнат од страна на човештвото со цел натамошна претворба на расите од домашни животни и сорти на културни растенија. Независно од Дарвин, со слични заклучоци излегол англискиот биолог и природонаучник Алфред Волес (1823 - 1913). Во 1858 година тој му го испратил на Дарвин ракописот од својата статија ,,За стремежот на разновидноста бескрајно оддалечена од првобитниот тип‘‘, во која ја изложил идејата која се совпаѓала со природната селекција на Дарвин, на која работел преку 20 години. Дарвин ја претставил статијата на Волес (заедно со кратко изложување на својата теорија) на лондонското Линеовско друштво, од каде на 1 јули, 1859 година тие биле објавени. Волес е автор на поимот ,,дарвинизам‘‘. Според дарвинизмот, еволуцијата претставува процес на адаптација на организмите на условите на животната средина, при што адаптацијата се јавува како резултат од еволуцијата. Еволуцијата најчесто се толкува како промена - историски развиток. Адаптацијата е најзабележливиот резултат на природната селекција.
Еволуцијата како адаптација е нужен и неизбежен процес. Ваквиот пристап е многу добро изразен преку една убава метафора, дадена од страна на американскиот еволуционист ван Вален, а позната како принцип на ,,црната кралица‘‘ (од ,,Алиса во земјата на чудата‘‘, каде кралицата постојано бега за да остане на едно место). Популацијата за да може да постои, мора да се адаптира со секоја идна генерација, инаку би изумрела
Оксфордски универзитет
Оксфордски универзитет (неформално само Оксфорд) — универзитет кој се наоѓа во Оксфорд ,Обединетото Кралство .Тој е третиот по ред најстар,преостанат универзитет во светот,по универзитетите во Болоња и Париз и најстариот универзитет во англиското говорно подрачје.Сепак точниот датум на основање останува нејасен,постојат докази кои сведочат дека таму се учело уште во 11 век.Универзитетот значитело се зголеми од 1167 година кога Хенри II ги приклучи англиските студенти кои учеа на Универзитетот во Париз.Формално ,Универзитетот Оксфорд историски е скратено и преименувано во Оксон.(од латински Оксониенсис),меѓу другото денес официјално во јавноста е познат како Оксф.По полемиките помеѓу студентите и граѓаните на Оксфорд во 1209 година,некои професори побегнаа североисточно во Кембриџ ,каде што го основаа Универзитетот Кембриџ. Двата „ древни универзитети”имаат многу заеднички одлики и често се спомнувани заедно како Оксбриџ.Покрај културните и практичните здруженија како дел од историјата на Британското општество ,двата универзитета имаат долга меѓусебна соперничка историја.Повеќето додипломски предавања на Оксфорд се организирани така што се засновани на писмен есеј,еднаш неделно под раководство на ментори од самостојни колеџи и сали(предавални),поддржани од предавања и лабораториски часови ,овозможени од факултети на Универзитетот и катедри. Табелите постојано го запишуваат Оксфорд како еден од најдобрите Британски универзитети и Оксфорд постојано се рангира во десетте најдобри светски универзитети.Универзитетот е член на Групата Расел(Расел Бернард-Британски филозоф)за истражување ,предводена од Британски универзитети,Групата Коимбра,Сојузот на Европските Истражувачки Универзитети ,Меѓународната Алијанса на Истражувачки Универзитети и исто така е основен член на Европаеум.Формира дел од „Златен Триаголник” на Британски универзитети.Повеќе од еден век ,служеше како дом на Стипендијата Родос,која што им овозможува на студенти од многубројни држави да студираат на Оксфорд како постдипломци или второ степени студенти.
Историја
Универзитетот Оксфорд нема точна дата на основање. Предавањата на Оксфорд се одржуваат уште од 1096 година. Исклучувањето на странците од Универзитетот во Париз во 1167 година, предизвика многу Англиски студенти да се вратат од Франција и да се преселат во Оксфорд. Историчарот Жерард од Велс им предавал на студентите во 1188 година. Првиот студент од странство, Емо од Фризија, пристигна во 1190 година. Водството на Универзитетот назначи ректор од 1201 година и магистрите беа познати како универзитас или раководството во 1231 година.
Студентите се здружија, на основи на географските потекла, во две „нации”, претставувајќи го Северот (вклучувајќи ги Шкотланѓаните) и Југот (вклучувајќи ги Ирците и Велшаните). Во подоцнежните векови,географските потекла продолжија да влијаат на многу студентски афилијали, кога членството во колеџ или сала стана вообичаено во Оксфорд. Припадници на многу религиски редови,вклучувајќи Доминиканци, Фрањевци, Кармелити и Августинијанци населени во Оксфорд во средината на 13 век, станаа влијателни и задржаа студентски домови. Во исто време, приватните добродетели основаа колеџи да им служат како заедници за независно (научно) списание. Меѓу првите беа Вилијам од Дурхам, кој во 1249 година го потпомогна Универзити колеџ и Џон I Де Балиол,татко на иднината Крал на Шкотланѓаните:Колеџот Балиол го носи неговото име. Друг пронаоѓач, Валтер Де Мертон, канцелар на Англија и понатаму Бискуп на Рочестер, смисли серија прописи за студентскиот живот; Колеџот Мертон стана пример за создавања на Оксфорд како и Универзитетот Кембриџ. Потоа, голем број студенти се откажаа од живеењето во салите и религиозните куќи и за да живеат во колеџите.Новото учење на ренесансата одлично влијаеше на Оксфорд од доцниот 15 век, па натаму. Меѓу Универзитетските интелектуалци на периодот беа Вилијам Гроцин,кој придонесе за повторното заживување на Грчкиот јазик и Џон Колет ,познатиот библиски интелектуалец. Со подобрувањето и кршењето на врските со Римокатоличката црква, Католичките Дисидентски интелектуалци од Оксфорд побегнаа во континентална Европа, населувајќи се особено на Универзитетот во Дуеј.Методот на предавање на универзитетот беше трансформиран од средниот Образовен метод во Ренесансно учење, сепак институциите поврзани со универзитетот претрпеа загуби на земја и приходи. Во 1636 година, Канцеларот Вилијам Лауд, архибискуп на Кантербери, ги кодифицира универзитетските статути;овие во голема мера останаа универзитетските владини прописи сè до средината на 19 век. Лауд исто така беше одговорен за субвенционирање на издавањето на безбедносни привилегии за Оксфордскиот Универзитетски печат и тој даде значајни придонеси за библиотеката Бодлеиан,најголемата библиотека на универзитетот.
Универзитетот беше центар на Ројалистичката Партија за време на Англиската Граѓанска Војна (1642-1649)година, додека градот ги поддржа парламентарците од опозицијата. Од средината на 18 век па натаму, сепак Универзитетот Оксфорд зазема мало учество во политички конфликти.