cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Германски јазик
Потекло
Историјата на јазикот започнува со формалната германска промена на согласките за време на миграцискиот период, разделувајќи ги од старите отмени дијалекти на Стара Саксонија. Најстарите сведочења за стариот отмен германски потекнуваат од раштрканите написи на постар футарк, особено во Алеманија од шестиот век и од најстарите разбирливи текстови (Хилдебрандслид, Муспили и Мерсбург Инкантејшнс) создадени до деветтиот век. Во ова време стариот саксонски припаѓа на северноморската германска културна сфера, а непристојниот саксонски повеќе би потпаднал под германско отколку под англо-фризиско влијание за време на Светото Римско Царство.
Бидејќи Германија била разделена на повеќе различни држави, единствената сила за унифицирање или стандардизација на германскиот јазик во периодот од неколку стотици години била претпочитањето на писателите да се обидат да пишуваат на начин кој би бил разбирлив во што е можно повеќе региони.
Современ германски
Кога Мартин Лутер ја превел Библијата (Новиот завет во 1522 година, а Стариот завет бил објавен во делови и завршен во 1534 година), својот превод најмногу го засновал врз бирократскиот стандарден јазик кој се зборувал во Саксонија (зексише канцлаишпрахе), исто така познат и како мајснер-дојч (германски кој се зборувал во градот Мајсен). Јазикот се засновал врз источниот погорен германски и источните средногермански дијалекти и зачувал голем дел од граматичкиот систем на средногорниот германски (кој не е сличен со германските дијалекти кои се зборувале во Средна и Горна Германија, кои веќе во тоа време започнале да го губат падежот генитив и претеритумот). Во почетокот, преписите на Библијата имале долг список за секој регион, во кој непознатите зборови биле преведени на регионалниот дијалект. Римокатолиците во почетокот го одбиле преводот на Лутер и се обиделе да создадат нивни сопствени католички стандарди (гемајнес дојч) кои сепак се разликувале од „протестантскиот германски“ само во некои ситни детали. Создавањето стандарден јазик траело до средината на осумнаесеттиот век, со што тој бил нашироко прифатен, на тој начин завршувајќи го периодот на раниот нов горногермански.
Германскиот бил јазикот на трговијата и управувањето во Хабсбуршката Империја, која опфаќала големи области од Средна и Источна Европа. Сè до средината на XIX век, германскиот бил јазик на граѓаните во поголем дел од империјата. Ова укажува на тоа дека говорникот бил трговец, урбанит. Некои градови како Прага и Будимпешта, биле постепено германизирани во годините после нивното вклучување во Хабсбуршката Империја. Други градови како Братислава, биле основани во тоа врме и од почетокот биле германски. Неколку градови како Милано, останале негерманизирани, но сепак многу градови како Прага, Будимпешта, Братислава и Љубљана во ова време најпрво биле германски и покрај тоа што биле опкружени со територии на кои се зборувале други јазици.
Втората конференција за правопис во 1901 година, завршила со комплетна стандардизација на германскиот јазик во неговата пишана форма, додека дојче буненшпрахе веќе имал создадено правила за германскиот, три години порано, кои потоа станале задолжителни за општиот германски изговор.
Медиумите и пишаните дела, скоро сите се создаваат на стандарден германски кој е разбирлив во сите области каде што се зборува германски. Првиот речник од браќата Грим, чии шеснаесет делови биле издадени помеѓу 1852 и 1860 година, останал најразбирлив водич за зборовите во германскиот јазик. Граматичките и правописни правила најпрво се појавиле во 1860 година во прирачникот Дуден. Во 1901 година била објавена стандардната дефиниција на германскиот јазик. Сè до 1998 година не биле објавени никакви официјални измени на овие правила, кога германската реформа за читање од 1996 година била официјално објавена од страна на владините претставници од сите земји во кои се зборува германски јазик. Пред реформата, правописот на германскиот јазик се наоѓал во осумгодишен транзициски период во кој реформираниот правопис се учел во повеќе училишта, додека и традиционалниот и реформираниот правопис постоеле во медиумите.
Стандарден германски
Стандардниот германски не потекнува од традиционалните дијалекти во одредени региони, туку од пишаниот јазик. Сепак, постојат места во кои традиционалните регионални дијалекти биле заменети со стандарден германски, ова е случај во големи делови од Северна Германија, но и во голем број градови во други делови од земјата.
Стандардниот германски се разликува регионално меѓу земјите во кои се зборува во зборовниот фонд и некои разлики во изговорот, дури и во граматиката и пишувањето. Оваа варијација не смее да се помеша со варијацијата на локалните дијалекти. Иако регионалните варијации на стандардниот германски примиле некој одреден степен на влијание од локалните дијалекти, тие се многу различни. Со тоа, германскиот се смета за плуралистички јазик. Зависно од ситуацијата, говорниците во повеќе региони употребуваат мешавина од многу дијалектни и стандардни варијанти.
Во подрачјата во Швајцарија во кои се зборува германски, многу често се користат мешавини од дијалекти и стандарден јазик, а употребата на стандардниот германски е повеќе насочена кон пишаниот јазик. Како резултат на тоа, оваа ситуација се нарекува медијална диглосија. Стандардниот швајцарски германски се користи во швајцарскиот, а австрискиот стандарден германски во австрискиот образовен систем.
службен стгатус
Стандардниот германски е службен јазик во Лихтенштајн. Својот службен стгатус во Германија го дели со данскиот и фризискиот, кои се малцински јазици. Во Австрија со словенечкиот, хрватскиот и унгарскиот, во Швајцарија со францускиот, италијанскиот и ретороманскиот, во Белгија со холандскиот и францускиот и во Луксембург со францускиот и луксембуршкиот. Како локален службен јазик се користи во Италија (во провинцијата Болцано или Бозен на германски) како и во градовите Шопрон (Унгарија), Краул (Словачка) и во неколку градови во Романија. Тој е службен јазик (со италијанскиот) на Ватиканската швајцарска гарда.
Германскиот има официјално признат статус како официјален или помошен јазик во Данска (регионот на Јужен Јиланд), Италија (Гресониска Долина), Намибија, Полска (регионот Ополе) и во Русија (Ашово и Халбштат).
Германскиот е еден од дваесет и трите службени јазици на Европската Унија со најголем број родени говорници во Европската Унија и веднаш по англискиот, пред францускиот, е втор најзборуван јазик во Европа.
Германски како странски јазик
Германскиот, по шпанскиот, е трет најизучуван странски јазик во земјите во кои се зборува англиски. Германскиот е главен јазик во Европа, со околу 90-95 милиони говорници (2010), или 13,3% од сите Европејци, е вториот најзборуван мајчин јазик во Европа, по рускиот, пред францускиот (65 милиони говорници во 2004 година) и англискиот (64,2 милиони говорници во 2004 година). Според тоа, германскиот јазик е прв најзборуван јазик во Европската Унија, а втор странски јазик кој најмногу го знаат граѓаните од Европската Унија. Тој е еден од службените јазици во Европската Унија и еден од трите јазици со кои се служи Европската комисија, покрај англискиот и францускиот. Триесет и два проценти од граѓаните од петнаесет земји од Европската Унија, велат дека можат да разговараат на германски (без разлика дали како мајчин, втор или странски јазик). Ова е потпомогнато од широката распространетост и достапност на германскиот преку кабелските или сателитските телевизии. Германскиот бил и останува лингва франка во средна, источна и јужна Европа.
Дијалекти
Германскиот е дел од западната група јазици од германската јазична фамилија, што е дел од индоевропската група. Германскиот дијалектен континуум, традиционално е поделен на горногермански и долногермански.
Варијацијата меѓу германските дијалекти е различна, но соседните дијалекти се разбирливи меѓусебно. За луѓето кои го знаат само стандардниот германски, некои дијалекти не се разбирливи. Сепак, сите германски дијалекти припаѓаат на дијалектниот континуум од горногермански и долносаксонските јазици.
Долногермански
Среднодолногерманскиот бил лингва франка на Ханзата. Тој бил доминантен јазик во Северна Германија. Ова се променило во шеснаесеттиот век кога во 1534 година била испечатена Библијата од страна на Мартин Лутер. Се смета дека овој превод е важен чекор напред кон еволуцијата на раниот нов горногермански. Целел кон тоа да биде разбирлив за странскиот аудиториум и се засновал најмногу врз средните и погорните германски варијанти. Раниот нов горногермански станал попрестижен од долносаксонскиот, станувајќи јазик на науката и литературата. Во тоа време, најмоќните германски држави се наоѓале во Средна и Источна Германија.
Осумнаесеттиот и XIX век биле обележани со масовно учење на стандардниот германски во училиштата. Нискиот саксонски полека бил потиснуван, тој не бил ништо друго освен јазик кој необразованите луѓе го зборувале дома. Денес, нискиот саксонски може да се подели на две групи: нискосаксонски варијанти со умерен прилив на стандарден германски и варијанти од стандарден германски со нискосаксонско влијание познат како мисингш. Понекогаш варијантите на нискиот саксонски и нискиот франконски се групираат заедно, бидејќи двата не се засегнати од согласната промена на горногерманскиот. Сепак, делот од населението способен да го зборува и одговара или да го разбира, од Втората светска војна па до денес постојано расте.
Горногермански
Двата горнофранконски дијалекти се источнофранконски и јужнофранконски.
Погорните германски дијалекти опфаќаат: северниот австробаварски, средниот австробаварски, јужниот австробаварски, швапскиот, источнофранконскиот, горноалеманскиот, најгорниот алемански и најдолниот алемански. Тие се зборуваат во делови од јужна Германија, Лихтенштајн, Австрија и во деловите во кои се зборува германски во Швајцарија и Италија.
Вимисорис е горногермански дијалект во Полска, а затмариш и зибенбургиш се горногермански дијалекти во Романија. Варијантите на горниот стандарден германски јазик кој го зборувале Евреите Ашкенази (најмногу во поранешниот Советски Сојуз) имаат неколку оригинални обележја кои најчесто се сметаат како одделен јазик, јидиш. Тој е единствениот германски јазик кој не ја користи латинската азбука и нејзиното стандардно писмо.
Германските дијалекти наспроти варијантите на стандардниот германски
Во германската лингвистика, германските дијалекти се разликуваат од варијантите на стандардниот германски.
Граматика
Германскиот е флексивен јазик со три граматички рода. Постојат голем број зборови кои произлегуваат од ист корен, иако постојат други јазици кои се пофлексивни.
Флексија на именки
Германските именки флектираат во: Еден од четирите падежи: номинатив, генитив, датив и акузатив. И покрај тоа што, најчесто германскиот се наведува како одличен пример за високофлексивен јазик, степенот на флексија е помалку застапен отколку во стариот германски или во другите индоевропски јазици како што се: латинскиот, старогрчкиот или санскритот, или на пример во современиот ирски или руски. Со четири падежи и три рода, плус множината, постојат 16 можни различни комбинации од падежи и пол/број, но во моментов постојат само шест форми на определен член, кој е искористен за шеснаесетте можности. Флексијата по падеж на самата именка, е потребна во еднината кај силните именки од машки или среден род во генитивот или понекогаш во дативот. Двата од овие случаи го губат начинот да бидат заменети во неформалниот говор. Дативната наставка во многу контексти се смета за нешто што е застарено и често се отфрла, но сè уште се користи во неформалниот говор и пишаниот јазик. Слабите именки од машки род, споделуваат заеднички падежни наставки за генитив, датив и акузатив во еднината. Именките од женски род не се деклинираат во еднината. Множината има флексија во датив. Сè на сè, во германскиот постојат седум флексивни наставки (не броејќи ги оние за множина):-с (-s), -ес (-es), -н (-n), -нс (-ns), -ен (-en), -енс (-ens), -е (-e).
Во германскиот правопис именките и повеќе зборови со синтетичка функција се пишуваат со голема буква, што на читателите треба да им олесни да откријат каква функција има зборот во реченицата (Am Freitag gehe ich einkaufen = Во петок одам да купувам). Ова е вообичаена оригинална практика во германскиот јазик, иако тој е историски близок со други јазици како данскиот и англискиот.
Како повеќе германски јазици, германскиот создава именки сложенки каде првата именка ја определува категоријата дадена од втората именка, на пример: Strandtasche (Strand-плажа, Tasche-ташна) торба за на плажа. За разлика од англискиот во кој сложенки или комбинации од подолги именки често се пишуваат во отворена форма со празно место, германскиот (како и другите германски јазици) скоро секогаш ја користи затворената форма без празни места, на пример Autobahn-автопат. Како и германскиот, така и англискиот овозможува произволни долги сложенки, но сепак тие се поретки.
Глаголски претставки
Значењето на основните глаголи може да биде објаснето и некогаш радикално променето преку употребата на одреден број претставки. Некои претставки сами по себе имаат одредено значење. Претставката zer-- (-цер) се однесува на разделување на нештата, како во глаголот зерсцхнеиден (сечи). Употребата на претставката ver - (-фер) се среќава во бројни глаголи со голем број различни значења, на пример: versuchen (се обидува), verteilen (разнесува), verstehen (разбира).
Други примери ги вклучуваат: haften (лепи), verhaften (задржува), kaufen (купува), verkaufen (продава), fahren (вози), erfahren (да искуси).
Збороред
Генерално, збороредот е помалку ригорозен отколку во современиот англиски. Постојат два вообичаени зборореди, еден за главните реченици, а друг за споредните реченици. Во нормалните исказни реченици глаголот секогаш се наоѓа на втора позиција, а во прашања, извици и желби се наоѓа на прва позиција. Во споредни реченици глаголот треба да се појавува сосема на крајот, но често во говорот ова правило не се почитува. Германскиот бара глаголскиот елемент (главен или помошен глагол) во реченицата да се појавува на втора позиција. Елементот на главниот интерес се појавува на крајот од реченицата.
Der alte Mann gab mir gestern das Buch. (Старецот вчера ми ја даде книгата. нормален ред) Das Buch gab mir gestern der alte Man. (Книгата ми ја даде вчера старецот.) Das Buch gab der alte Mann mir gestern. (Книгата ми ја даде старецот вчера.)
Gestern gab mir der alte Mann das Buch. (Вчера старецот ми ја даде книгата. Нормален-ред) Mir gab der alte Mann das Buch gestern. (Ми ја даде вчера старецот книгата.) Ако во исказните реченици во англискиот јазик подметот не се појави пред прирокот, реченицата може да биде погрешно разбрана. Ова не е случај во германскиот јазик.
Модални глаголи
Во речениците во кои се употребува модален глагол, глаголот во основна форма стои на крајот од реченицата. На пример, реченицата „Should he go home?” (Дали тој треба да оди дома?) на современ англиски, на германски би била преформулирана и би гласела „Soll er nach Hause gehen?”
Повеќекратни инфинитиви
Во германските споредни реченици сите глаголи се насобираат на крајот од реченицата. Помошните глаголи во идно време, пасив, модални глаголи и глаголи во перфект, можат да доведат до долг синџир од глаголи на крајот на реченицата. Во вакви конструкции, past participle се претставува со претставката -ge и често се заменува со инфинитив. wusste nicht, dass der Agent einen Nachschlüssel hatte machen lassen. He knew not that the agent a picklock had make let.
Зборовен фонд
Голем дел од германскиот зборовен фонд потекнува од германската гранка од индоевропската јазична фамилија, иако постојат помал број значајни зборови кои потекнуваат од латинскиот и грчкиот јазик, како и од рранцускиот и во последно време од англискиот. Истовремено, успешноста на германскиот јазик во создавањето еквиваленти за странските зборови е одлична, со што Ноткер Лабео можел да ги преведе монографиите на Аристотел на чист (стар горногермански) во децениите после илјадитата година. Севкупно, германскиот има помалку зборови-заемки од романските јазици, отколку што има англискиот од холандскиот јазик.
Ковањето нови, автохтони зборови на германскиот му дало зборовен фонд проценет на 40.000 зборови уште пред деветтиот век, во споредба со латинскиот кој има пишана традиција од околу 2.500 години во империја која владеела со Медитеранот, кој денес нема повеќе од 45.000 зборови.
Дури и денес многу дискретни неакадемски движења се обидуваат да ја унапредат Ersatz (замената) на речиси сите странски со стари зборови, дијалектни или нови германски алтернативи. Се смета дека ова, исто така ќе помогне во ширењето на модерни или научни идеи помеѓу помалку образованите и со тоа ќе го демократизира и јавниот живот.
Современиот германски научен зборовен фонд има девет милиони зборови и зборовни групи (засновани на анализи од 35 милиони реченици од корпусот во Лајпциг, кој веќе во јули 2006 година вклучи вкупно 500 милиони зборови.)
Правопис
Германскиот јазик во пишувањето ја користи латинската азбука. Покрај 26-те стандардни букви, има три самогласки со преглас (Umlaut), имено ä, ö, ü, како и есцет (остро с), β. Текстовите кои се напишани на Германски јазик се лесно препознатливи, како по прегласовите и одредени правописни правила-Германскиот е единствениот водечки јазик во кој сите именки се пишуваат со голема почетна буква, и честата појава на долги сложенки (најдолгиот германски збор содржи 63 букви).
Денес
Пред германската реформа за правописно пишување од 1996 година, β ги заменало -ss после долгите самогласки, двогласи (дифтовзи) и пред согласки, зборовни или делумни зборовни завршетоци. Во реформираното правописно пишување, β ги заменило ss само после долги самогласки и двогласи. Пред да постои голема буква β, секогаш кога била потребна голема буква се пишувале големи SS. Исклучок е употребата на β во правни документи и форми во кои се пишуваат имиња со голема почетна буква. За да се избегне забуна со слични имиња, „β” се користи наместо „SS” (па тогаш ќе биде:,,KREβLEIN” наместо „KRESSLEIN,,). Големата буква β била предложена и вклучена во Unicode (единствениот код), но сè уште не е признаена како стандарден германски. Всушност β не се користи во Швајцарија.
Самогласките со преглас (ä, ö, ü) често се транскрибираат со ае, ое и уе, ако прегласите не се достапни на тастатурата. На истиот начин β може да се транскрибира со SS.. Германските читатели ги разбираат тие транскрипции (иако изгледаат невообичаено), но ако се достапни прегласите тие се избегнуваат, бидејќи се сметаат за несоодветно правописно пишување. (Во Вестфален и Шлезвиг-Холштајн, постојат имиња на градови и семејства во кои дополнително е има продолжен ефект на самогласка, на пример:Raesfeld [ˈraːsfɛlt]Coesfeld [ˈkoːsfɛlt] i Itzehoe [ɪtsəˈhoː], но оваа употреба на буквата е после а/о/у не се појавува во денешниот правописен начин на пишување зборови).
Не постои општа спогодба за тоа каде, во кои сортирачки делови се појавуваат овие прегласи. Телефонските именици ги заменуваат со основната самогласка по која следува е. Некои речници, го сортираат секој преглас како посебна буква после основната самогласка, многу зборови со преглас кои повеќе се користат се наоѓаат веднаш после истиот збор, без преглас. Како еден пример во телефонскиот именик, Ärzte се појавува после Adressenverlage” но пред Anlagenbauer (бидејќи Ä е преместена пред Ае). Во речник Ärzte доаѓа после Arzt, но во некои речници Äрзте и сите други зборови кои започнуваат на „Ä” можат да се појават после сите зборови кои започнуваат на „А“. Во некои постари речници, почетните Schi i St се сметаат како посебни букви и се наведени како одделни внесувања после С, но најчесто се сметаат како S+C+H i S+T.
За оние кои ги користат програмите на Микрософт виндоуз (Microsoft Windows) на своите лични сметачи, кои немаат тастатури QWERTY за да пишуваат букви со прегласи, без разлика дали станува збор за случаи со голема или мала буква, или пак Есцет (β), следејќи ги инструкциите преку копчињата со броеви како и копчињата Num Lock и копчето Alt, можат да ги пишуваат буквите со преглас. (Тие можат да бидат алтернативни, зависно од софтверот кој се употребува.)
Кога лампичката на копчето Num Lock свети, се притиска на копчето Alt и потоа се внесува четирицифрен број, користејќи ги копчињата со броеви. Знакот ќе се појави на екранот веднаш штом се ослободи копчето Аlt.
Црквиште (Долни Липовиќ)
Црквиште - Иленица — археолошко наоѓалиште во радовишкото село Долни Липовиќ, Општина Конче. Претставува населба од неолитското време и сакрален објект од средниот век.
На една помала височинка оддалечена 400-500 м југозападно од селото се гледаат остатоци од неолитска населба, а на највисокиот дел темели од апсида на поголем сакрален објект — црква.
Германски јазик
Денес
Пишувањето буква „а” со преглас вклучува: пишување на четирицифрениот број 0228, што значи: (вклучена светилка на) Num Lock + (притиснато копче) Аlt + (рачно внесени) 0228 и ослободување на копчето Аlt.) Четирицифрените броеви и другите знаци кои се користат за пишување самогласки со преглас се: 0196 за голема буква А со преглас (Ä), 0214 за голема буква О со преглас (Ö), 0220 за голема буква со У со преглас (Ü), 0223 за Есцет (β), 0246 за мала буква о со преглас (ö) и 0252 за мала буква у со преглас (ü).
Слична спогодба може да се користи и кај воведните наводници (знаците за цитат) кои се наоѓаат под „маската” на 99 (за разлика од англискиот, во кој се наоѓаат под 66) на почетокот на реченицата со употреба на четирицифрениот број 0132 како во „Guten Morgen!”.
Во минатото
До пред раниот дваесетти век, германскиот се печател најмногу во печатарски слогови со црни букви (најмногу во фрактур, но исто така и во швабахер) и се пишувал со соодветен ракопис (на пример Карент и Шутерлин). Овие варијанти од латинската азбука биле многу поразлични од серивот или сана сериф печатени слогови антиква кои денес се користат, а всушност ракописните форми се тешки за читање. Сепак, печатените форми биле утврдени за да бидат почитливи кога германските јазици се користат за печатење. Назис најпрво ги унапреди Фрактур и Швабахер, иако подоцна во 1914 година ги укинал, тврдејќи дека овие букви биле еврејски. Фрактурскиот ракопис останува присутен во секојдневниот живот преку сообраќајните знаци, знаците кои водат до пабови, пивски брендови и други форми на реклами, каде што се употребени да изразуваат одредена рустикалност и старост.
Самогласки
Самогласките во германскиот јазик (невклучувајќи ги дифтонзите) се појавуваат во кратки и долги варијанти, што е детално прикажано во следната табела: Кратко /ɛ/ се реализира како [ɛ] во нагласени слогови (вклучувајќи го и акцентирањето на вториот слог), а како [ə] во ненагласени слогови. Треба да се забележи дека нагласеното кратко /ɛ/ може да се пишува и со е и со ä. Општо земено, кратките самогласки се отворени, а долгите затворени. Единствениот исклучок е отворениот звук /ɛː/ од долгото Ä во некои варијанти од германскиот, /ɛː/ и /eː/ се претопуваат во [eː], отстранувајќи го овој недостаток. Во тој случај паровите како Bären/Beeren (мечки/зрнести плодови) или Ähre/Ehre (жито или пченица/почит) стануваат хомофонични (истозвучни). Во повеќе варијанти од стандардниот германски, ненагласено /ɛr/ не се изговара како [ər], туку како вокално [ɐ]. Сè уште не е целосно предвидено дали одредена самогласка претставува кратка или долга фонема, иако постојат следниве правилности: И двете од овие правила имаат исклучоци. На пример: и покрај првото правило hat [hat] „has’’ има краток изговор, a Mond [moːnt], 'moon и покрај второто правило има долг изговор. Не постои општо правило, за и кое не е ниту во комбинацијата ие (продолжувајќи го), ниту после него да следува двојна согласка или група (скратувајќи ја). Во одредени случаи постојат регионални разлики: во Средна Германија (Хесен), о во сопственото име „Hoffman” (Хофман) се изговара долго, додека многу други Германци би го изговориле кратко. Истото се применува и на е во географскиот назив,,Mecklenburg” (Мекленбург) за луѓето во тој регион. Зборот Städte (градови) некој (Жан Хофер, Телевизија АРД) го изговара со кратка самогласка [ˈʃtɛtə], а друг (Мариета Сломка, ЗДФ Телевизија) со долга самогласка [ˈʃtɛːtə]. Сè на сè, самогласката после која следува ch може да биде кратка (Fach [fax], Küche[ˈkʏçə] ]кујна) или долга (Suche [ˈzuːxə] bara, Bücher[ˈbyːçər] книги). Според тоа Лацхе е хомограф: Lache [laːxə] пудлица и Lache [laxə] начин на смеење.
Германските согласки можат да ги формираат следниве диграфи (во пишувањето) и дифтонзи (во изговарањето). Забележете дека изговорот на некои од нив (ei, äu, eu) е многу поразличен од она што се очекува имајќи ги предвид буквите од кои се составени. Дијаграфот ie” генерално ја претставува фонемата /iː/ која не е дифтонг. Во повеќе варијанти /r/ на крајот на слогот се вокализира, но сепак појавата на самогласка по која следува вокализирано /r/ не се смета за дифтонг: Bär[bɛːɐ̯] мечка, er [eːɐ̯] тој, wir [viːɐ̯] ние, kurz [kʊɐ̯ts] кратко, Wörter [vœɐ̯tɐ] зборови.
Во повеќе варијанти од стандардниот германски имаат предност основите на зборовите кои започнуваат на самогласка.
Согласки
Со приближно 25 фонеми, германскиот согласен систем експонира просечен број на согласки во споредба со други јазици. Една од најзабележителните е невообичаеното слеано /p͡f/. Подолу се прикажани сите согласки во јазикот.
Промена на согласките
Исто така, gh во германско-англиските зборови, изговорено на неколку различни начини во современиот англиски (како ф), често може да се поврзе со германското ch: to laugh-lachen, through i thorough-durch, high-hoch, naught-nichts и така натаму.
Сродство помеѓу германскиот и англискиот
Голем дел од англискиот зборовен фонд е сроден со германските зборови, иако заедничкото потекло може да биде прилично неразбирливо поради бројните промени во фонетиката (на пример промената на согласките во горногерманскиот), значење и правопис.
На пример: Промената на p→ff во горногерманскиот доведе до некакво сродство на германскиот Schiff и англискиот ship
Позајмени германски зборови во англискиот
Англискиот има многу заемки од германскиот и тоа најчесто без никакви промени во пишувањето.
Промоција на германскиот јазик
Употребата и изучувањето на германскиот јазик се промовираат од страна на бројни организации. Гетеовиот институт (наречен по славниот германски писател Јохан Волфганг фон Гете) кој е поддржан од владата, цели кон тоа да го подобри познавањето на германската култура и јазик во европски рамки и низ светот. Ова се прави со одржување изложби и конференции со теми кои се поврзани со Германија и обезбедување пракса и туторство во изучувањето и употребата на германскиот јазик. На пример, во Гетеовиот институт се предава уверение за владеење на германски јазик.
Германската државна радио-телевизија Дојче веле (Deutsche Welle) е еквивалент на британскиот Би-Би-Си Ворлд сервис (BBC World Service) и овозможува радио и телевизиски пренос во Германија и многу други земји во светот.
Бернар Акама
Бернар Акама (1697 - 1756) бил холандски сликар од XVIII век, најмногу познат по своите портретни дела.
Чурлово Лозје (Погулево)
Чурлово Лозје — археолошко наоѓалиште во радовишкото село Погулево. Претставува населба со топилница од доцноантичко време.
На 800 м западно од селото, до самиот селски пат што води кон планината има остатоци од топена железна руда.
Варзуга (село)
Варзуга (Варзуга) е населено место со административен статус на село сместено на југ на Колскиот Полуостров, на подрачјето на Терскиот реон на Мурманската област во Русија.
Според податоците од пописот од 2010 година во селото живееле 363 жители.
Географија
Селото Варзуга се наоѓа во јужниот дел на полуостровот Кола, на југ од Мурманската област и лежи на двата брега на истоимената река Варзуга. Селото се наоѓа на околу стотина километри источно од регионалниот центар на Терскиот реон, градот Умба и околу 320 километри југоисточно од градот Мурманск. Устието на реката Варзуга и крајбрежјето на Белото море се наоѓаат на околу 17 километри јужно, а најблиското населено место е селото Кузомен кое се наоѓа на устието на Варзуга.
Историја
Во пишаните извори, Варзуга првпат се споменува во документ од 1466 година во која вазукчанинот Тимофеј Јермолинич на Соловецкиот манастир му донирал дел од својата земја покрај брегот на реката и покрај морскиот брег. Самиот манастир одиграл значајна улога во развојот на селото, братството на манастир основаше влезен хол во Варзуга, а во 1491 година беше осветена селската црква посветена на светителот Никола Мирликиски, а поинтензивната риболовна активност била започната на лосос во реката.
Џенг Ји Сао
Џенг Ји Сао (кинески: 郑 一 嫂, pin'jin: Zhèng Yī Sǎo, 1775 - 1844), :64 позната со името Џенг Шиши (кинески: 郑石氏, pin'jin: Zhèng Shíshì, Џенг со моминско презиме Ши /вдовица на Џенг) била познат пират за време на династијата Кинг. Нејзиното вистинско име било Ши Јанг (кинески: 石 阳, pin'jin: Shí Yáng), а роденото име Сијанг Гу (кинески: 香姑, pin'jin: Xiāng Gū). Најверојатно потекнува од луѓето од Данџи, кинеска етничка група која традиционално се занимава со риболов и живее на џунки. Најпрво се занимавала со проституција, :65 и откако се омажила за Џенг Ји, луѓето ја викале Џенг Ји Сао („жена на Џенг Ји“). По смртта на Џенг, таа го презела водството со „Црвеното знаме“ за да им помогне на пиратите, а подоцна се омажила со побратимот на Џенг, Џанг Баоци. На Запад е многу попознат отколку во Кина.
Варзуга (село)
Историја
Првите детални информации за селото доаѓаат од документ од 1563 година во која, меѓу другото, се наведува дека во селото живееле 167 семејства во тоа време и тоа било најнаселеното село на рускиот север во тоа време. Целата област постоела како метох на манастирот Соловецки сè до реформите на Катерина Велика во 1764 година во кои беа укинати манастирските феуди после тоа селото стана значително побогато и се прошири. Според податоците од пописот од 1897 во селото живееле 793 жители, додека во 1910 година во селото имало илјада жители и две училишта.
Џенг Ји Сао
Животопис
Џенг Ји Сао, чие вистинско име е Ши Сианг Гу, е роден во 1775 година во провинцијата Гуангдунг. Најпрво таа била кантонска проститутка во мал бордел во Гуангџоу, но подоцна била заробена од пирати. Во 1801 година се омажила за озлогласениот пират Џенг Ји, а потоа останува запаметена како Џенг Ји Сао („жена на Џенг Ји“).
Варзуга (село)
Демографија
Според податоците од пописот 2010 година селото имало 363 жители, што е за 12 жители повеќе отколку во пописот од 2002 година кога биле регистрирани 251 жител.
Џенг Ји Сао
Бракот со Џенг Ји
Џенг доаѓа од семејство на успешни пирати, чие пиратско досие може да се следи уште од средината на 17 век. Откако Џенг Ји станал водач на пиратите, се оженил со жена која „целосно учествувала во сите машки пиратски акции“. :71 Џенг ја искористил силата на својата добро опремена војска, како и својата репутација, за да ги принуди своите соперници - пиратите од Гуангдунг - да склопат сојуз. До 1804 година, овој сојуз се развил во сила со страшна сила и станал најмоќната гусарска екипа во Кина, денес позната како флота на „Црвените знамиња“. :71
Варзуга (село)
Стопанство
Главни стопански активности во селото се риболов, како комерцијален, така и туристички.
Џенг Ји Сао
Доаѓање на местото капетан
На 16 ноември 1807 година Џенг Ји загинал во Виетнам,  а Џенг Ји Сао веднаш започнаја борба за преземање на функцијата на сопругот како капетан. Со искористување на добро развиени лични врски, оние првично непријателски пирати ги навела да ја прифатат нејзината позиција и на тој начин го зајакнала својот авторитет. За да избегне отворена војна со непријателите, Џенг Ји Сао побарала поддршка од најмоќниот член на семејството на нејзиниот сопруг: внукот Џенг Ји.
Варзуга (село)
Знаменитости на селото
Варзуга е позната по своите дрвени цркви изградени во средниот век. Изградена е најимпресивната црква посветена на Успение на Пресвета Богородица во 1674 година. Црквата за Успението е изградена целосно од дрво, а за време на нејзината изградба не се користел ниту еден клинец или парче метал. Со куполата, црквата е висока 21 метар, а внатрешноста на објектот е со површина од 70 метри. Во планот на црквата има рамнокрак грчки крст. Иконостасот бил осветен три години по завршувањето на изградбата на храмот во 1677 кој содржи вкупно 84 икони. Завршена е целосната реставрација на храмот во 1973 година. Денес, Црквата на Успението во Варзука е на списокот на културното наследство на Русија, каде што е заведена под број 5110008000 како споменик од исклучително архитектонско значење.
Џенг Ји Сао
Потомство
Џенг Ји Сао имала два сина со Џенг Ји: Џенг Јингши и Џенг Сијунгши. Од нејзиниот брак со Џанг Баоци, таа имала ќерка и уште еден син, Џанг Јулин. :64
Прифаќање на амнестија
Во петнаесеттата година од владеењето на императорот Ѓи Ќинг, во април 1810 година, Џенг Ји Сао отишла во Гуангџо за да преговара со гувернерот на кинеската провинција Гуангси и Гуангдунг Баи Линг. Таа ја прифатила понудената амнестија и собрала флота во водите недалеку од селото Фужунгша, во округот Сијангшан. На 20 април истата година (22 мај 1810), Баи Линг дошол во селото Фужунгша, каде што Џенг Ји Сао и Џанг Баоци се предале, со вкупно 17.318 пирати, жени и деца, како и 226 бродови, 1.315 топови и 2.798 парчиња различно оружје.
Подоцна во животот, Џенг Ји Сао живеела во Макао, каде што отворила казино и бордел. Покрај тоа, таа се занимавала со трговија со сол, а за време на опиумската војна, таа активно го охрабрувала Лин Цесју да се бори против Британците. Во 1844 година, во Макао, Џенг Ји Сао починала од болест во својата 69 година од животот.
Владимирска улица (Киев)
Владимирската улица (украински: Володимирська вулиця) е улица која се наоѓа во Киев, Украина. Улицата се наоѓа во Шевченковскиот реон.
Имиња
Во текот на својата историја, оваа улица имала најразлични имиња како:
Историја
Владимирската улица е една најстарите улици во градот Киев. По инвзијата на Татарите, стариот град во денешен Киев со векови се претворил во пустина.
Во текот на XVIII век започнала обновата на црквата Света Софија, која се наоѓа во близина на улицата. Кон почетокот на XIX век започнала изградбата на улиците кои водат кон Златната порта. Кон 30-тите години на 19 век, улицата била проширена. Во 1834 година покрај оваа улица се изградил Киевскиот универзитет. Од тој момент, улицата добила големо значење за градот. Во 1895 година, на улицата бил изграден трамвај.
Во 1901 година, улицата била реконструирана. Денеска, иваа улица е една од најатрактивните во градот.
Чепкалка за заби
Чепкалка за заби е парче пластика или дрво кое се користи за остранување на остатоци помеѓу забите, обично по јадење. Има еден или два остри краја кои се вметнуваат меѓу забите.
Незаменливоста и потребата од чепкалки е очигледна од фактот што чепкалката е постојана компонента на Швајцарскиот војнички нож.
Историја
Чепкалките постојат со илјадници години; тие се најстарите алатки за чистење заби, и се користат во сите култури. Пред измислувањето на четката за заби, луѓето ги чистеле забите со тврди и меки забни дрвца. Во северна Италија и источните Алпи се пронајдени чепкалки во гробници од праисториско време. Чепкалката нашироко се користела и во Месопотамија.
Според едно предание тиранинот Агатокле бил убиен во 289 п.н.е. преку бавнодејствителен отров, кој неговиот омилен роб му го подметнал на чепкалка за заби.
Постојат нежни украсни примери за чепкалки од антиката, како и чепкалки направени од мастиково дрво, во употреба кај римјаните.
Во XVII век постоеле и чепкалки кои биле лукзузни и декоративни, сметани за накит. Овие биле направени од скопоцен метал со вградени драги камења, уметнички стилизирани и емајлирани.
Денес со доаѓањето на современата заботехника, чепкалките се заменуваат со забен конец и четки за заби. Меѓутоа луѓето сè уште најактивно користат дрвени или бамбусови чепкалки за заби по оброците.
Хуан Фелипе Алвес Рибеиро
Хуан Фелипе Алвес Риберто,познат како Хуан Фелипе, (роден на 5 декември 1987 г.) — бразилски фудбалер, играч од средниот ред на Вардар во Првата македонска фудбалска лига.
Технички карактерситики
Хуан Фелипе е офанзивен играч од средниот ред или полушпиц, а исто така може да игра и како крило. Има солидна техника, добар дриблинг и моќен удар од далечина.
Кариера
Хуан Фелипе играл за клубовите Санто Андре и Ред Бул Бразил пред да се пресели во Боливија во 2012 година за да игра за Ориенте Петролеро. Фелипе одиграл само девет натпревари во дресот на Ориенте Петролеро, постигнувајќи еден гол. После една сезона во Боливија тој потпишал за бразилскиот клуб Сао Карлос.
Во летото 2015 година, Фелипе потпишал за македонскиот клуб Вардар. Првиот гол за Вардар, тој го постигнал на 16 август 2015 година, во гостинската победа од 3-1 над Шкендија.
Клупски достигнувања
Вардар
Коронка
Коронка (уште позната и како круна) претставува видливиот дел од забот, но исто така коронка може да претставува и фиксна протетска изработка која ја надополнува изгубената забна супстанција, делумно или во целост.
Анатомо-хистолошкиски коронката ја градат (одејќи од внатрешност кон надвор): пулпата и нејзината комора, потоа дентинот и на крајот доаѓа глеѓта (емајлот) кој го прекрива и заштитува дентинот од надворешни влијанија.
Бојата на природните забни коронки ја дава дентинот кој е жолтеникав, но во неа учествува и глеѓта, која е проѕирна, со нејзиното конкретно прекршување на светлината.Таа варира кај секоја личност, но и кај една иста личност постојат варијации во нијансите помеѓу одделни заби.
Формата и големината на коронката варира според местоположбата, функцијата на забот и дентицијата (млечна или трајана).
Велимир Прелиќ
Велимир Прелиќ (српски: Велимир Прелић; Сеница, Србија, 1884 - Скопје, 16 јануари 1928) бил српски полициски началник во Скопје за време на окупацијата на вардарскиот дел на Македонија од страна на Србија.
Животопис
По негова наредба голем број противници на српската окупаторска и асимилаторска политика во тоа време како и голем број членови или осомничени за поврзаност со тогашното ВМРО биле убивани или жестоко измачувани со стегање на главите, тегнење на рацете, па дури и живи закопувани.
Прелиќ бил голем противник и на тогашното ВМРО раководено од Ванчо Михајлов, поради што оваа организација донела едногласна пресуда за ликвидација на Прелиќ како и некои други српски чиновници од скопскиот реон на тогаш од Србите окупирана и нарекувана Вардарска Бановина, т.е. Вардарска Македонија. Иако Прелиќ дознал за смртната пресуда донесена за него, сепак тој не ги сфатил сериозно тие закани. Но, на 13 јануари 1928 година во центарот на Скопје Велимир Прелиќ бил тешко ранет со неколку истрели од пиштол од страна на тетовчанката Мара Бунева која што ја извршила пресудата. По самиот чин, Мара Бунева се самоубила, а Прелиќ починал по три дена.
Шјауљајска арена
Шјауљајска арена (Šiaulių arena) — повеќенаменска арена во Шјауљајска, Литванија. Во оваа сала обично се играат кошаркарски натпревари, но се одржуваат и концерти. Кошаркарксиот клуб „Шјауљај“, кој моментално се натпреварува во домашната лига и во УЛЕБ Еврокупот, ја користи оваа арена за сите домашни натпревари. Арената е отворена на 25 јули 2007 г. и беше домаќин дел од натпреварите од Европското првенство во кошарка кое во 2011 се одигра во Литванија.
Кајзер
Кајзер (Kaiser) — германска титула со значење „цар“ (цар), со женски еквивалент Kaiserin, „царица“. На германски зборот не е ограничен на владетели на Германското, Австриското или Светото Римско Царство, туку генерички еквивалент на цар, за владетели на други царства. На пример царот на Кина на германски се нарекува Chinesischer Kaiser или Kaiser von China.
Германска историја и претходница на титулата
Оваа римска царска титула за првпат се возобновува во Франкиското Царство by Карл Велики во 800, како хегемон на католичкиот Запад - со тоа воспоставувајќи се на исто ниво со Византиското Царство и Муслиманскиот калифат. Кога царството се поделило по пат на наследства, тоа почнало да се поврзува со источното („германско“) кралство. Царевите на Светото Римско Царство (962—1806) („Прв Германски Рајх“, која сега бил изборна монархија) себеси се нарекувале Кајзер, додека комбинирајќи ја оваа царска титула со титулата Римски крал (која назначениот наследник ја добивал пред крунисувањето); овие владетели се гледале себеси како продолжение на римските цареви и затоа користеле таква титула.
Јован Јованов
Јован Јованов (р. во ) — македонско-канадски музички продуцент, дискограф и текстописец на поп, R&B, хаус и хип-хоп музика.
Кајзер
Германска историја и претходница на титулата
Владетелите на Австроунгарското Царство (1804-1918), од Хабсбурговците, кои почнувајќи од 1440 г. биле цареви на Светото Римско Царство ја користеле титулата Кајзер, иако биле формално избирани.
Јован Јованов
Живее во Торонто, Онтарио, каде работи со канадски уметници како Алкс Велиз, НортсајдБенџи, Лирон и многу други. Јованов компонирал, напишал и продуцирал над 500 песни и добил многу награди и признанија. На меѓународно ниво неговите хитови имаат над 200 милиони прегледи на Youtube.
Неговите песни ја претставувале Македонија на Евровизија во 2004 година и 2009 година, и на Детската Евровизија во 2007 година. Тој исто така ја аранжирал песната на Влатко Илиевски за Евровизија 2011.
Јованов е добитник на три први награди на македонскиот фестивал Макфест, со неговите композиции „Магија“, изведена од музичката група Магија (1998), „Ти ме сакаш“, изведена од Јован Јованов и Маја Саздановска (2005) и „Не планирам“, изведена од Ламбе Алабаковски (2010). Добитник е и на две втори награди на Макфест за композициите: „300 години“, изведена од Адријан Гаџа (2005) и „Без тебе тивко умирам“, изведена од Некст тајм (2008). Исто така, тој е добитник на трети награди за композициите „Да те видам пак“, изведена од Јован Јованов (2003), „Сѐ на свое место“, изведена од Зоран Стаменковски (2006) и „Некаде после 2“ изведена од Елвир Мекиќ (2007).
Ран живот
Јованов е роден во Скопје на 27 мај 1981 година. Своето музичко образование го започнал кога имал шест години. Свири пијано, гитара и ударни инструменти. На 17 години започнал да работи со други уметници и го отворил неговото музичко студио.
Живеел во Скопје во населбата Карпош 4, со своите брат и мајка до 16-годишна возраст кога се иселил.
Образование
Јованов завршил средно училиште во СУ „Илија Николовски Луј“ во Скопје, завршил музичка академија на Факултет за музичка уметност во Скопје и студира на Филмската школа во Лос Анџелес.
Магија
Во 1998 година, Јованов ја формирал момчешката група „Магија“ (1998-2001) во Македонија. Нивните песни ги вклучувале „Магија“ (Магија), Ди-џеј (DJ), „Светло се гасне“ и „Низ оган да минувам“.
Уметничка кариера (2004-2009)
Јованов снимил и издал две ЦД-а, „На мој начин“, „Инто ми требаш“ и настапил на бројни концерти и настапи низ Македонија.
Директор на фестивалот Макфест (2011-2012)
Јованов бил две години директор на најголемиот фестивал на поп-музика во Македонија - Макфест што се одржува во Штип. Макфест продуцирал повеќе од 1.000 песни, од кои многу станале хитови.
„Глобал мјузик ентертејмент“ (2017-денес)
Global Music Entertainment Corp е сопственик на Global Recording Studio Toronto.
Кајзер
Германска историја и претходница на титулата
Меѓутоа на македонски и највеќето други јазици, непреведената титула се однесува на царевите на Германското Царство (1871—1918) („Вториот Рајх“) кое канцеларот Бизмарк вешто го создал од две федерации од многу мали принципати (Kleinstaaterei) кои ја сочинувале Германија, сржта на некогашното Свето Римско Царство.
Германското Царство имало три кајзера. Сите биле од династијата Хоенцолерни, кои веќе владееле со голем дел од Германија како кралеви на Прусија, воено најголемата германска сила, пред да станат цареви. Тие се:
Марија Ѓошевска
Марија Ѓошевска - македонска пијанистка и универзитетска професорка.
Животопис
Ѓошевска го започнала своето музичко образование во основното музичко училиште „Владимир Арсовски“ во Неготино, додека средното музичко училиште го завршила во ДМУБЦ „Илија Николовски-Луј“ во Скопје, во класата на проф. Снежана Анастасова-Чадиковска. Потоа го продолжила образованието на Факултетот за музичка уметност во Скопје, каде дипломирала во 2002 година, магистрирала во 2004 година, а докторирала во 2009 година, во класата на проф. Борис Романов. Во рамките на докторатот, под менторство на проф. Томе Манчев, Ѓошевска го одбранила научниот труд со наслов „Аспекти на влијание на хармонијата врз репродуктивниот процес погледнато низ призмата на делото Соната за пијано D - 960 од Франц Шуберт“. Ѓошевска работи како редовен професор Факултетот за музичка уметност во Скопје, на катедрата по пијано, а истовремено членува во Сојузот на музичките уметници на Република Македонија и во Сојузот на музички педагози на Република Македонија.
Творештво
Како солист и како камерен музичар, Ѓошевска настапила на повеќе меѓународни музички фестивали, како: „Охридско лето“, „Скопско лето“, „Интерфест“, „Хераклејски вечери“, итн., а одржала настапи и во повеќе земји (САД, Англија, Франција, Австрија, Италија, Полска, Чешка, Хрватска, Србија, Бугарија, Молдавија, Турција, итн.). Во Македонија, таа настапувала како солист со Македонската филхармонија, како и со Дубровничкиот симфониски оркестар и Камерниот оркестар на Музичката младина на Македонија при што соработувала со повеќе диригенти (Кристоф Кампестрини, Антон Нанут, Леонид Николаев, Патрик Штруб, Арилд Ремерајт, Јуриј Алиев, Саша Николовски - Ѓумар, Борјан Цанев, итн. Во периодот 2010-2011 година, Ѓошевска учествувала во европскиот проект „Пијано - рефлексија на европската култура“ во чии рамки одржала концерти во пет земји (Франција, Австрија, Полска, Молдавија и Македонија). Исто така, во 2011 година, таа одржала целовечерен рецитал во рамките на францускиот фестивал „Piano Plage“. Ѓошевска е добитничка на повеќе награди на државни и меѓународни натпревари, како:
Абинск
Географија
Градот Абинск се наоѓа во југозападниот дел на Краснодарскиот Крај. Сместен е на југозападниот раб на алувијалната Закубанска рамнина, односно на местото каде што рамнината постепено преминува во ридската област на северните подножје на Големиот Кавказ, на надморска височина од околу 40 метри. Низ градот тече реката Абин, притока на вештачкото Варнавинско езеро и дел од басенот на реката Кубањ. Градот се наоѓа на околу 80 километри југозападно од покраинската престолнина Краснодар, односно околу 12 километри источно од Кримск, седиштето на Кримскиот реон.
Делот од магистралата А146, што го поврзува Краснодар со Новоросијск на брегот на Црното Море и железничката пруга по истата релација, минува низ градот.