cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Масоре
Масоре (словенечки: Masore) — населба во Општина Идрија во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Осиче (Кумановско)
Население
Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители.
Родови
Осиче е македонско православно село, родовите во селото сите се доселени
Родови во Осиче се: Миленковци (5 куќи) нивното потекло е од селото Опила, кривопаланечко. Го знаат следното родословие: Тасе (жив на 60 г. во 1971 година) Цветан-Величко-Миленко кој се доселил во селото. Миленко во Опила убил Турчин и се доселил во Осиче; Стојковци (1 куќа) отсекогаш имале едно домаќинство, доселени се однекаде; Јаудици (1 куќа) и они се доселени однекаде; Веселиновци (1 куќа) потекнуваат од домазет кој дошол од селото Црвен Град, Горна Пчиња; Арсеновци (1 куќа) доселени се однекаде; Дитковци (1 куќа) родот го основал домазет кој дошол од кривопаланечкото село Гулинци.
Иселеништво
Иселеници има во кумановските села Лопате и Тромеѓа, како и во градот Куманово.
Херменевтика
Херменевтика — наука за теоријата на интерпретација, а исто така може да биде или уметност на интерпретацијата или теорија или практика на толкување. Традиционалната херменевтика, која ја вклучува и библиската херменевтика, се однесува на изучувањето на интерпретација на пишуваниот текст, посебно текстовите од областа на литературата, религијата и законот. Современата, или модерната херменевтика опфаќа не само проблеми кои се вклучени во пишаниот текст туку и оние од интерпретативниот процес. Ова ги вклучува вербалните и невербалните форми на комуникација, како што се поважните фактори кои влијаат на комуникацијата, како што се претпоставките, претсфаќањата и филозофијата на јазикот и семиотиката. Филозофската херменефтика, пред сè се однесува на теоријата на знаењето на Ханс-Георг Гадамер развиена во „Вистина и метод“, а делумно и кај Пол Рикер. Херменевтичката постојаност се однесува на анализа на текстот за кохерентно објаснување. Херменевтиката (единечно) се однесува на еден посебен метод или седиште на интерпретација.
Потекло на поимот
Раната употреба на зборот херменевтика зазема место во границите на светото. Божествената порака е пораката која е разбрана под свои услови без разлика дали е вистина или лага. Оваа двосмисленост е ирационалност. Еден вид на лудило нанесено врз примачот. Само оној кој поседува рационален метод на интерпретација, или рана херменевтика, моше да раздели вистина или лага во некоја изјава.
Традиционалната етимологија на херменевтиката е добиена од грчкиот збор ἑρμηνεύω (hermeneuō, „преведи“ или „толкувај“). Во филозофијата е претставена главно преку насловот на делото од Аристотел „Περὶ Ἑρμηνείας“ („За интерпретацијата“), но почесто е користен латинскиот наслов De Interpretatione. Ова е едно од најраните прживеани филозофски дела во западната традиција кое се занимава со врската помеѓу јазикот и логиката во сеопфатен, експлицитен и формален начин.
Античка
Во De Interpretatione, Аристотел дава рано разбирање кое ги поставува темелите на повеќе современи теории на интерпретација и семиотика:
"Кажаниот збор е симбол или знак (symbola) на чувста и импресии (pathemata) на душата. Пишаниот збор е знак на кажаниот збор. Како пишувањето, така и зборувањето не е исто за сите раси на човекот. Но самите ментални чувства, за кои овие зборови се знаци (semeia), се исти за целиот човечки род, како што се и предметите (pragmata) преку кои чувствата се претставуваат."
- Аристотел
Подеднакво важни за понатамошни развивања се текстовите за поетиката, реториката и софистиката вклучувајќи и некои дела на Платон како Кратил, Јон, Горгија, Лесер Хипиас и За републиката, заедно со делата на Аристотел, За поетиката и За софистичкото побвање. Овие текстови повеќе се занимаваат со презентација на аргументи, говори и поеми отколку разбирањето на текстот како текст. Како што Рамбер и Ѓестал забележале „Само кај стоиците и нивната интерпретација на митот се среќаваме со нешто како методолошки проблеми во разбирање на текст.“
Некои антички филозофи, како Платон, настојувале да ја карактеризираат поезијата како безопасни бесмислици. Платон ги отфрла поетите од неговата идеална држава сè додека не ја докажат својата вредност. Во Јон, Платон ги претставува поетите како опседнати:
"Знаете, никој од епските поети не се господари на нивната тема, тие се инспирирани и опседнати и затоа ги кажуваат тие убави поеми. Истото важи и за лириците; како Карибантите што не се при свест кога танцуваат, така и лириците не се при свест кога ги пишуваат тие убави лирични песни; но кога ќе запловат во хармонија и ритам нив ги опседнува лудоста на Дионис."
- Платон
Но значењето на поемата останува отворено за потсмев. Какви и показатели да има за вистината, таа е прекриена со лудило. Но ново мислење се издигнало со Theagenes of Rhegium, кое вели дека наместо директно да се гледа на поезијата, треба на неа да се гледа како алегорија на природата. Стоиците подоцна ја развиле оваа идеја читајќи кај поетите не само алегории на природните појави туку и алегории на етичкото однесување.
Аристотел се разликувал од неговиот претходник Платон. Двајцата гледале на поезијата како чин на мимеза, но каде што Платон гледал бледа и лажна имитација на уметноста на реалноста, Аристотел ја видел можноста за вистината на имитирањето. Како што потенцира критичарот Дејвид Рихтер „за Аристотел уметникот мора да ги занемари фактите за да побара подлабоки универзални вистини. Наместо да биде грешна поезија, може да биде универзална вистина.“ (Рихтер, Критичка Традиција, 57). Трагедијата и еповите Аристотел ги нарекува благородни, од кои трагедијата служи за создавање силни емоции кај гледачите преку катарза.
Еврејcka
Секојдневната употреба на зборот херменевтика се однесува на процесот на толкување на писмата. Најраните примери на оваа интерпретација не се пронајдени во пишан текст, туку во еврејската усна традиција која постоела во ерата на Вториот храм (515 година п.н.е.- 70 година од нашата ера), која подоцна станала Талмуд.
Традиционалната еврејска херменевтика се разликува од грчкиот метод во тоа што рабините го сметаат Танах (еврејски библиски канон) за безгрешен. Кои било очигледни недоследности требало да бидат разбрани преку внимателно испитување на даден текст во контекст на друг текст. Имало различни нивоа на интерпретација, некои употребувани за стигнување до едноставното значење на текстот, некои за проширување на законот даден во текстот, како и трети кои наоѓаат свети и мистични нивоа на разбирање.
Христијанство
Раните свети традиции на библиската егзегеза имаат неколку обединувачки одлики на почетокот, но се стремат кон обединување на школите на херменевтичката теорија. Раниот христијански период на библиска интерпретација може да биде поделен на апостолски и субапостолски период (кој датира од пишувањето на Новиот завет до 200 г. н.е, попознато како ерата на апостолските отци кои биле ученици на св. апостоли, види христијанство во 2 век) и Антиохиско/Александрискиот дел (која датира од 200 г. н.е. до средновековието поделена од историчари на доникејски период и период на седумте вселенски собори)
Апстолска и субапостолска
Оперативниот херменевтички принцип во Новиот завет и најраните црковни отци бил исполнување на пророштвото. Житијата, посебно Житието по Матеј, даваат проширена употреба на Стариот завет со цел да се покаже дека Исус бил месија. Примерите ги вклучуваат Матеј 1: 23, 2:15-18, 3: 3, 21: 42, Марко 1:2-3, 4: 12, Лука 3:4-6, 22:37, Јован 2: 17, 12: 15, и забележително кај Лука 4:18-21 и парарели каде Исус опширно чита од Исак и тврди дека пророштвото е исполнето ако е слушнато од народот. Псалмите на Павле го користат истиот принцип како што сведочат 1 Коринтјаните 1:19, Ефесјаните 4:8-10, како и Евреите (види 8:7-13).
Принципот е пренесен низ субапостолската ера во вториот век. На пример, Иринеј посветува цело поглавје во „Против кривоверците“ во одбрана на Исак 7:14, едно од главните пророштва употребено да го потврди Исус како месија. Иринеј мислел дека апологистите од вториот век настојувале да толкуваат списи кои биле главни за претставување на пророштвото. Најбитен меѓу нив бил Јустин Маченик, кој широко употребувал списи за таа цел. Пример на оваа употреба може да се забележи во неговото дело „Проштевање“ кое е специјално посветено за докажување на Исус преку пророштво. Тој слично употребува списи и во „Дијалог со Трифо“.
"И кога Херодот го надмина Архелај, примајќи го авторитетот кој бил определен за него, Пилат му ja испратил со комплимент поврзаноста со Исус; и Бог, знаејќи за ова, проговорил: „И го однесоа Него пред Асириецот, подарок за кралот.“
Многу веројатно е дека погледот кон исполнувањето на пророштвото е плод на околностите во кои се наоѓала раната црква. Примарната цел на раните писатели била да го одбранат христијанството од нападите на паганство, еврејство и еретичките групи. Мартин Жан Мулдер сугерира дека пророштвото било примарен херменевтички метод, затоа што римското општество имало високо мислење за претскажувањата. Преку употребата на Стариот завет за да се потврди Исус, раните христијани се обиделе да допрат до претскажувањата на пророците и староста на еврејските списи.
Школите на Александрија и Антиохија
Почнувајќи рано во третиот век, христијанската херменевтика започнала да се дели на две примарни школи: Александрија и Антиохија. Интерпретациите од Александрија давале акцент на алегориското читање, најчесто со буквалното значење на текстот. Главни претставници од ова училиште се Ориген и Климент Александриски. Антиохиската школа давала акцент, пак, на литературното и историско значење на текстот. Главни претставници од оваа школа биле Теодор од Мапсуеста и Диодор од Тарс.
Средновековие
Средновековните интерпретации на текст ја обединуваат егзегезата во четирикратен модел што ја нагласува разликата помеѓу зборот и духовноста на текстот. Шемата била заснована на различните начини на интерпретација на текстот користени од патристичките писатели. Буквалната смисла (sensus historicus) на списите означува што текстот директно тврди или известува. Алегоричната смисла (sensus allegoricus) го објаснува текстот земајќи ја предвид доктринарната содржина на црковната догма, со тоа што секој елемент има симболично значење, види типологија (теологија). Моралниот ефект на текстот на поединечниот читач или слушател е третата смисла, sensus tropologicus, или sensus moralis, додека четврто ниво на значење ги извлекува од текстот имплицираните алузии кои содржат метафизичко и есхатолошко знаење или агностика.
Херменевтичката терминологија користена овде во некои делови е самоволна. Речиси сите три интерпретации што одат подалеку од буквалните објаснувања во основната смисла се „алегорични“. Практичните апликации на овие три аспекти на духовна интерпретација варираат. Во повеќето примери четирикратната смисла на списите била делумно употребувана, во зависност од содржината на текстот и идејата на извадокот. Можеме лесно да забележиме дека основната структура е двојна смисла на списите, што значи дека бројот четири е добиен од рестриктивна систематизација на бројните можности што постојат во трите интерпретативни димензии.
Херменевтиката во средновековието сведочи за зголемувањето на небуквалните интерпретации на Библијата. Христијанските коментатори можеле симултано да го читаат Стариот завет аналогно со делови од Новиот завет како симболични лекции за црковните институции и како лично применети алегории за духот. Во секој случај, значењето на знаците било скратено со додавање на делови од Библијата како учење на морал.
Слични четирикратни категоризации се исто така пронајдени во рабинските пишувања. Тие се: Пешат (едноставна интерпретација), Ремез (алузија), Дераш (извршување) и Сод (свето/мистично). Неизвесно е дали рабинските интерпретации се постари од патристичките верзии. Средновековието сведочи за издигнувањето на многу нови категории на рабински интерпретации и објаснувањето на Тора, вклучувајќи го и појавувањето на Кабала и пишувањата на Маимонците.
Модерна
Дисциплината херменевтиката се појавила со новото хуманистичко движење од 15 век како историска и критичка методологија за анализирање на текст. За триумф на раната модерна херменевтика, италијанскиот хуманист Лоренцо Вала во 1440 година со внатрешни докази од самиот текстот докажал дека „Давањето на Константин“ било фалсификат. Оваа херменевтика се издвоила од својата средновековна улога објаснувајќи ги точните анализи на Библијата.
Но библиската херменевика не изумрела. На пример, протестантските реформатори предизвикале нов интерес во интерпретацијата на Библијата, со што се оддалечиле од традицијата на средниот век. Лутер и Калвин ги истакнуваат scriptura sui ipsius interpres. Калвин го користел brevitas et facilitas како аспект на теолошката херменевтика.
Просветителството, а особено протестантите, ја навеле херменевтиката на списите да гледа како на секуларни класични текстови. Списите, пак, биле толкувани како одговор на историски или социјални сили, со што очигледните контрадикции во Новиот завет, на пример, можат да бидат потврдени со споредување на современите христијански учења.
Шлајермахер
Фридрих Шлајермахер (21.11.1786 г. – 12.2.1834 г.) ја истражувал природата на разбирањето не само во однос на дешифрирање на свети текстови, туку во однос на дешифрирање на сите текстови и видови на комуникација. Толкувањето на текстот мора да продолжи со заокружување на контекстот во однос на целокупната организираност на делото. Тој прави разлика помеѓу граматичка интерпретација и филозофска интерпретација. Граматичката интерпретација истражува како едно дело е составено од главни идеи, а филозофската ги истражува нејасните комбинации што го карактеризираат делото како една целина. Тој рекол дека секој проблем на толкување е проблем на разбирање. Дури и ја дефинира херменевтиката како уметност за избегнување на недоразбирањата. Тој дава решение за избегнување на недоразбирањето – знаење на граматички и филозофски закони за да се проба да се разбери авторот и текстот.
Дилтај
Вилхелм Дилтај уште повеќе ја проширил херменевтиката преку поврзување на толкувањето со сите историски тврдења. Во неговиот последен есеј „Разбирањето на другите и нивното манифестирање на животот“ (1910), тој разјаснува дека ова поместување од надворешното во внатрешното, и од изразување кон она што е изразено не се заснова на поистоветување. Поистоветувањето вклучува директна идентификација со другиот. Интерпретацијата вклучува индиректно разбирање кое може да се оствари само преку поставување на изразите на луѓето во нивниот историски контекст. Разбирањето не е процес на реконструирање на состојбата на умот од авторот, туку артикулирање на она што е изразено во текстот. Дилтај ги дели духовните науки на три структурни нивои: искуство, изразување и разбирање. Искуство значи да ја почувствуваш ситуацијата персонално. Тој кажува дека секогаш можеме да го зграпчиме значењето на непознатото мислење кога ќе пробаме да го искусиме. Разбирањето за искуството на Дилтај е многу слично на она на Хусерл. Изразот го претвора искуството во значење, бидејќи кога изразуваме нешто, тоа не е повеќе нешто приватно туку повикување на некој надвор од себеси. Сè што е кажано е израз. Дилтај предлага дека секогаш можеме да се навратиме на изразот, посебно на неговата пишана форма. Оваа примена ја има истата објективна вредност како научен експеримент. Можноста за повторување ги прави научните анализи возможни, па затоа хуманистите може да се нарекуваат и научници.
Освен тоа, Дилтај претпоставува дека изразот можеби „кажува“ повеќе од она што говорникот сака да каже, бидејќи изразот изнесува значења кои поединечната свест можеби нема целосно да ги разбере. Последно структурално ниво на духовната наука според Дитлај е разбирањето и неразбирањето. Неразбирањето помалку или повеќе значи грешно разбирање. Тој претпоставува дека разбирањето произведува коегзистенција – кој разбира, ги разбира и другите; кој не разбира, останува сам.
Хајдегер
Од времето на Дилтај, херменевтиката се одвоила од нејзината главна задача и го проширила својот спектар врз сите текстови, вклучувајќи и мултимедија, за да ја разбере основата на значењето. Во дваесттиот век, филозофската херменевтика на Мартин Хајдегер го сменила фокусот од толкување на егзистенцијално разбирање, кое било третирано повеќе како директен, непосреден начин на постоње, отколку само начин на знаење.
Оние што се залагале за овој пристап тврдат дека ваквите текстови и луѓето што ги произведуваат не можат да бидат проучувани со употреба на научните методи што се применуваат за природните науки, бидејќи користат аргументи слични на антипозитивизмот. Тие тврдат дека ваквите текстови се конвенционални изразувања на искуствата на авторот; така што интерпретација на таков текст може да открие нешто од социјалниот контекст во кој тој текст бил формиран, односно да му овозможи на читателот да ги подели искуствата на авторот. Реципроцитетот помеѓу текст и содржина е дел од она што Хајдегер го нарекува херменевтички круг. Помеѓу главните мислители кои го елаборирале овој пристап бил и социологот Макс Вебер.
Современа
Херменевтиката на Ханс-Георг Гадамер е усовршување на херменевтиката на неговиот учител Хајдегер. Тој потврдува дека методичкото размислување е спротивно на искуство и размислувањето. Можеме да стигнеме до вистината само ако го разбериме и совладаме нашето искуство. Според Гадамер, искуството не е конечно, туку е променливо и секогаш може да покаже нови преспективи. Најважно нешто е да се открие што претставува поединечно разбирање. Во овиј контекс Гадамер вели дека предрасудата е (нефиксиран) одраз на тоа што го открива разбирањето. Да се биде неапознаен со одредена традиција е состојба на разбирање. Гадамер потенцира дека ние никогаш не можеме да излеземе од нашата традиција, само можеме да пробаме да ја разбереме. Ова понатаму ја елаборира идејата на херменевтичкиот круг.
Пол Рикер развил херменевтика заснована на концептот на Хајдегер, иако неговата работа на многу начини се разликува од онаа на Гадамер.
Андрес Ортиз-Озес ја развил својата симболичка херменевтика како средоземен одговор на северно-европската херменевтика. Неговото главно тврдење во однос на симболичкото разбирање на светот е дека значењето е симболичното заздравување на вистинската повреда.
Херменевтиката на Бернард Лонерган е помалку позната, но Фред Лоренс во серија на маестрални статии истакнал дека делото на Бернард е кулминација и постигнување на постмодерната херменевтичка револуција која започнала со Хајдегер.
Критичка теорија
Јирген Хабермас го критикувал конзервативизмот на претходните херменевтики, особено Гадамер, затоа што фокусирањето на традицијата изгледало како потценување на можностите за социјална критика и трансформација. Исто така Хабермас ги критикувал марксизмот и претходните членови на франкфуртската школа за немањето на херменевтичката димензија на критичката теорија. За Хабермас, херменевтиката е една димензија на критичко-социолошката теорија.
Археологија
Во археологијата, херменевтиката значи толкување и разбирање на одреден материјал преку анализа на можни значења или социјална употреба. Поддржувачите тврдат дека интерпретацијата на артефакти е неизбежна херменевтика бидејќи не го знаеме со сигурност нивното значење и можеме само да додадеме модерна вредност во интерпретацијата. Често кај орудијата од камен користиме опис како „гребло“, но тоа може да биде субјективно и недокажано. Противниците, пак, тврдат дека херменевтичкиот пристап е многу релативен и дека нивните интерпретации се засновани на евалуација на секојдневието.
Архитектура
Иако интерпретацијата на градбите е секако од постојан интерес, има неколку традиции на архитектонски науки кои експлицитно отстапуваат од херменевтиката на Хајдегер и Гадамер. Забележителна е работата на Линдзи Џонс за начинот на восприемање на архитектурата како тој начин се менува според контекстот и низ времето, т.е. како една градба е толкувана од страна на критичарите, корисниците, историчарите. итн. Далибор Весли ја сместува херменевтиката како дел од критиката на применување на прекумерното научно мислење врз архитектурата. Оваа традиција одговара на критиката на просветителството, но исто така има свое влијание на учењето за дизајн студио. Снодграс ги вреднува историското учење и изучувањето на азиските култури од страна на архитектите како херманевтички допири со различноста. Тој исто така додава аргументи од херменевтиката за да го објасни дизајнот како процес на интерпретација. Заедно со Ричард Којн го прошируваат аргументот за разгледување на природата на архитектонското образование и дизајнирање како начин на размислување. Ова исто се проширува и со употребата на компјутерите за дизајн. Алберто През-Гомез е добро познат за неговата употреба на феноменологијта и херменевтиката во архитектонската историја.
Меѓународни односи
И додека херменевтиката е темел на критичката и конститутивната теорија, од кои и двете создале важни приливи во постпозитивистичката гранка на теоријата на меѓународните односи и политичките науки, херменевтиката била применета во мегународните односи (МО). Пример на постпозитивизам, а веќе анти-фундаменталистичка парадигма за МО би бил радикалниот постмодернизам.
Закон
Некои научници тврдат дека законот и теологијата содржат поважни форми од херменевтиката поради нивната потреба да толкуваат списи по правната традиција. Проблемот на интерпретација е еден од најбитните во правната теорија, најмалку од 11 век. Во средниот век и ренесансата училиштата на glossatores, commentatores и usus modernus се разликувале меѓусебно по нивната интерпретација на „законите“ (главно јустинијановиот Corpus Iuris Civilis). Универзитетот на Болоња ја претставил „правната ренесанса“ во 11 век, кога Corpus Iuris Civilis почнал систематски да се проучува од страна на луѓе како Ирниреј и Грацијаниј. Тоа била интерпретативна ренесанса. После тоа интерпретацијата била во центарот на правото. Правната интерпретација на Роналд Дворкин може да се забележи како филозофска херменевтика.
Психологија
Слично како и во компјутерските науки, заинтересирани за херменевтиката, а особено во алтернативи на когнитивизмот станале и психолозите. Критиката на Херберт Драјфус за конвенционалната вештачка интелигенција имала влијание на само врз вештачката интелигенција, туку и во психологијата. Психолозите станале заинтересирани во херменевтичкиот пристап за значењето и интерпретациите биле дискутирани од филозофи како Хајдегер (телесно сознание) и подоцна од Витгенштајн (дискурзивна психологија). Херменевтиката влијаела и врз хуманистичката психологија.
Религија и теологија
Процесот преку кој се разбираат теолошките текстови се потпира врз одредена гледна точка на херменевтиката. Теоретичари како Пол Рикер ја примениле модерната филозофска херменевтика на теолошки текстови (во овој случај Библијата).
Наука за безбедност
Во полето на науките за безбедност, особено во студирањето на човечките грешки, научниците се заинтересирале за херменевтичкиот пристап. Ергономот Доналд Тејлор предложил дека механичкиот модел на човечкото однесување само ќе не оддалечи од намалувањето на несреќите. Безбедносната наука сега треба да гледа на значењето на несреќите за свесни човечки суштества.
Социологија
Во социологијата херменевтиката значи интерпретација и разбирање на општествените настани преку анализирање на нивното значење за учесниците и нивната култура. Главно место зазела за време на шеесеттите и седумдесеттите и се разликувала од другите интерпретативни социолошки школи во тоа што ја истакнува важноста на контекстот и формата на дадено општествено однесување. Централниот принцип на херменевтиката е тоа дека значењето на еден чин или изјава е возможно да се сфати само со поврзување со целиот дискурс од којшто потекнува. One can frequently find reference to the 'hermeneutic circle': that is, relating the whole to the part and the part to the whole. На пр. ставањето на парче хартија во кутија може да се разбери како безначајно нешто, доколку не се стави ви контекст на демократски избори и ставање на гласачко ливче во кутија. Херменевтиката во социологијата најмногу имала влијание од германскиот филозоф Ханс-Георг Гадамер.
Маркетингот го присвоил овој израз од социологијата употребувајќи го за квалитативните студии интервјуа (или други форми на текст) на еден или неколку луѓе детално се читаат, анализираат или толкуваат.
Список на државни водачи во 1339 година
Ова е список на државни водачи во 339 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Слог
Слог — единица за образување ] [[Звук|звуци. На пример, зборот вода се состои од два слога: во и да. Слогот обично се состои од јадро (обично самогласка) со почеток и крај (обично согласка).
Слоговите често се сметаат за фонолошки „блокови“ на зборовите. Тие можат да влијаат на ритамот на јазикот, стихометарот, образецот на нагласок итн.
Едносложниот збор (како што е ден) се нарекува едносложен збор, додека двосложниот збор (како мајмун) се нарекува двосложен збор. А зборот составен од три слога (како сиромв) се нарекува трисложен. Зборот составен од повеќе од три слога (како што е интелигенција) се нарекува многусложен, иако овој поим често се користи за опишување зборови од два или повеќе слога.
Слоговите и нагласокот
Структурата на слогот често е поврзана со нагласокот. На пример, на латински, нагласокот редовно се одредува според должината на слогот.
Гацка
Гацка – река понорница, со своите притоки долга 61 km, во областа Лика, во централна Хрватска. Извира под Годача и Венац во Синац. Се влева во Јадранското Море.
Особини
Реката е долга 61 km, а пред изградбата на хидроелектраните ХЕ Сењ и ХЕ Склопе била долга дури 100 km. Од својот извор, Тонковиќевиот Вруток, полека се спушта низ подрачјето Гацко Поле примајќи бројни притоки. Ја одликува чиста бистра вода која, a и покрај карпестиот предел, тече релативно бавно. Просечната температура во лето изнесува 10,8°С а во зима 7,9°С. Длабочината на реката варира од еден до десет метра во најдлабоките делови. По својот хемиски состав водата е доста тврда, благо алкална и обилува со калциумови соли што го поттикнува растот на растителноста околу реката, па е богата со кислород. Дното на реката е тињесто. Реката изобилува со подводни спелеолошки наоѓалишта и врутоци. Првите истражување почнуваат во втората половина на XX век, а дотогаш подводниот свет на Гацка бил потполно непознат. Маеровиот Вруток се смета за спелеолошки најбогат, па во последно време нему му се посветува посебно внимание. Се смета дека преку половината од подводните премини и канали на Гацка сè уште не се истражени.
Туризам и риболов
Развојот на туризмот започнува во втората половина на XX век кога почнува изградба на туристички објекти на подрачјето на Гацка и околината. Голем придонес на популарноста на Гацка дале и Плитвичките Езера, бидејќи голем број на туристи патувајќи кон нив ги откриле убавините на Гацка. Денес главен облик на туризмот на тоа подрачје се рекреацискиот и селскиот туризам, а посебно е застапен и риболовот. Туристите имаат можност за разгледување на бројни стари воденици на реката од кои некои и денес се функционални. Заради строгата грижа за фауната во реката, риболовот е дозволен само во периодот од 1 март до 30 септември заради заштита на рибната популација. На некои места риболовот е целосно забранет. Посебно е позната поточната пастрмка.
Флора и фауна
Реката Гацка е особено богата со флора и фауна. Во и околу неа растат 25 растителни видови од мов, алги до дрвенести растенија. Покрај 17 водни животински видови, во реката живеат поточната пастрмка (Salmo trutta), калифорниската пастрмка, штуката, белоногиот поточен рак. Гацка ѝ е дом и на човечката рипка која живее во длабоките врутоци и подрачјата на вечен мрак. Неодамна е покренат и проект за смалување на популацијата на калифорниска пастрмка бидејќи почнала сериозно да ја загрозува и потиснува автохтоната домашна пастрмка.
NGC 6985/2
NGC 6985/2 — спирална галаксија во соѕвездието Водолија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6985/2 се споменува и како MCG -2-53-1, VV 546.
Откривање
Објектот е откриен на 1887 година од страна на Френсис Ливенворт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6985/2 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,5 m/лм2. NGC 6985/2 има привидни димензии од 0,5' х 0,3'.
Плоидност
Плоидност (од грчки ploos и eidos) е број кој покажува за колку пати е повторен хромозомскиот број карактеристичен за половите клетки на организмите од даден вид. Повеќето од организмите се размножуваат полово и се диплоидни, односно во своите телесни (соматски) клетки содржат парови на хромозоми (по 1 хромозом од хаплоидните полови клетки на двата родитела). Плоидноста може да се измени по природен или вештачки пат, што резултира во анеуплоидија (намалување на нормалниот број хромозоми) или еуплоидија (зголемување на нормалниот број).
NGC 6985/2
Други поделби
Проучување на NGC 6985/2 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 969910. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 299; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5760. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 791.
Плоидност
Еуплоидното зголемување на бројот на хромозомските парови (полиплоидија) произлегува од неразделувањето на хромозомите за време на клеточната делба или спојување (конјугација) на две клеточни јадра. Се разликуваат два вида на полиплоидии: автополиплоидија, кога се зголемува бројот на хомологните парови на хромозоми и алополиплоидија, кога се соединуваат геномите од два различни видови (при хибридизација). Нераздвојувањето на геномите може да се случи и во клетки од одделни ткива од организмот (соматска полиплоидија, својствена за многу растенија и животни). Со полиплоидизацијата можат да се создадат нови видови на растенија, и затоа таа претставува важен фактор на еволуцијата. Меѓутоа, оваа појава нема голема улога кај организмите што се размножуваат со партеногенеза. Анеуплоидиите водат до сериозни нарушувања во развитокот, често доведувајќи и до смрт на организмот. Тие не играат значајна улога во еволуцијата.
Нов ден
Списанието Нов ден — македонско списание кое излегувало во периодот од 1945 до 1950 година. Негови уредници биле: Блаже Конески, Владо Малески, Славко Јаневски, Ацо Шопов, Киро Хаџи Василев, Димитар Митрев, Коле Чашуле и други.
Историјат
Списанието „Нов ден“ од 1945 година било издание на Друштвото на уметници, научници и новинари од Македонија, а во 1947 година станува орган на Друштвото на писателите на Македонија.
Списанието престанува да постои, меѓу другото и заради наметнувањето на „линија“ од самото ДПМ: „по прашањата на литерарното творештво кај нас, ‘линија’ која по таков начин би требало да биде дисциплинирано прифатена од сите членови на Друштвото, така и од останалите соработници во неговиот орган“. Понатаму се додава: „Во такви услови постоеше опасност извесни чисто субјективни мислења по ова или она прашање да си припишуваат некаква официелна важност, што, се разбира, може во некои случаи да претставува пречка во развитокот на слободното литератно творештво“. Веднаш по неговото згаснување, неговото место го зазема списанието Современост, со големо мнозинство од претходните уредници. Дека тоа е наследник на „Нов ден“ говори и белешката на Редакцијата дека неговите претплатници автоматски стануваат претплатници на „Современост“. Во Соопштението до претплатниците на „Нов ден“, на една од последните страници на Современост стои: „Се известуваат досегашните претплатници на списанието 'Нов ден' дека, доколку имаат извршено претплата за 1951 г. таа ќе им биде префрлена на нашата чековна сметка, така што со тоа стануваат претплатници на ‘Современост’. Истовремено ги молиме да ја уплатат на нашата чековна сметка разликата од сумата што ја уплатиле за ‘Нов ден’ – до 210 динари, колку што изнесува претплатата за ‘Современост’ за 1951 г.“. Ова известување сосема добро го илустрира континуитетот којшто Редакцијата на „Современост“ го полага врз списанието. Истовремено, во „Уводникот“ и во „Соопштението до претплатниците на ‘Нов ден’“, меѓу редови можеме да прочитаме и дека списанието 'Нов ден' на почетокот не било орган на Друштвото, кое е формирано две години по неговиот прв број, во 1947 година.
Поради несогласувања со политиката на Друштвото, основачите, односно уредниците на „Нов ден“ истапуваат од него и независни продолжуваат со публицистичката дејност, овој пат преку списанието „Современост“. Меѓутоа, како што може да се види, „новото“ списание („Современост“) ги носи сите белези на „старото“ списание („Нов ден“). Долгогодишниот главен и одговорен уредник на „Современост“ Александар Алексиев го именува списанието како „наследник“ на „Нов ден“.
Тивката осуда и несогласувањето со Друштвото на писателите ја евидентираме во „Уводникот“ на првиот број на списанието, каде што стои забележано и дека: „Редакцијата на новово независно списание ‘Современост’, ќе се стреми во својата уредничка политика да го спроведува принципот на максимална возможна толерантност, сметајќи ја особено нужна во сегашните наши услови, кога е ова единствено наше литерарно списание“.
Списанието „Современост“, наследник на „Нов ден“
Оттука започнува приказната на списанието за литература, култура и уметност, Современост. Првиот број е објавен во април 1951 година, во Редакција на Киро Хаџи Василев како одговорен уредник, и Коле Чашуле и Ацо Шопов како уредници, а како негов издавач се јавува Книгоиздателството „Кочо Рацин“.
Фрајбург (административен округ)
Фрајбург е еден од четирите административни окрузи на Баден-Виртемберг, Германија, кој се наоѓа на југозападот на покраината. Ги покрива ридовите Шварцвалд (Schwarzwald) како и долината на Рајна. Таа понатаму е поделена на три региони (Regionalverband) Хохрајн-Бодензе, Шварцвалд-Бар-Хојберг и Зидлихер Оберајн.
Ломе (Словенија)
Ломе (словенечки: Lome) — населба во Општина Идрија во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Република Крим
Република Крим (Республика Крым; Къырым Джумхуриети, Qırım Cumhuriyeti; ) — република и федерален субјект на Русија сместен на најголемиот дел од полуостровот Крим во Црното Море.
Создадена е во 2014 г. откако властите на поранешната Автономна Република Крим и градот Севастопол објавиле независност од Украина и добиле речиси апсолутна поддршка (96,77%) од населението на референдум да станат составен дел од Русија како два нејзини федерални субјекта. Украинските власти и дел од украинскиот народ, Крим го сметаат за дел од Украина и не го признаваат неговиот статус како дел од Русија, и покрај изгласаниот референдум поради неговата незаконитост, забележани фалсификати и отсуство на набљудувачи од други земји за време на самиот референдум.
Западните сили и нивните заеднички сојузи и организации се искажале дека го сметаат референдумот за незаконит и неважечки, бидејќи во него не учествувале сите граѓани на Украина во целина. Меѓутоа, уште во самиот проглас за независност се образложува правната полноважност на референдумот, повикувајќи се на примерот со Косово, кое исто така еднострано прогласило независност без да се праша целата тогашна Србија — потег кој истите тие сили го оправдувале и целосно поддржувале.
Историја
Територијата на Крим била освојувана и контролирана многупати во текот на неговата историја. Кимеријците, Старите Грци, Скитите, Готите, Хуните, Прабугарите, Хазарите, државата Киевска Русија, Византија, Кипчаците, Отоманското Царство, Златната Орда и Монголите го контролирале Крим некое време во текот на историјата. Во XIII век, делумно бил контролиран од Венецијанците и од Република Џенова; по што следеле Кримското ханство и Отоманското Царство во периодот XV-XVIII век, Руската Империја од XVIII до XX век, Германија во Втората светска војна и Руската Советска Федеративна Социјалистичка Република, а подоцна и Украинската Советска Федеративна Социјалистичка Република, во рамките на Советскиот Сојуз во текот на XX век.
Криза и враќање во Русија
По немирите во Украина, во 2014 г. во Крим се јавува т.н. „Кримска криза“ поттикната од стравувања кај мнозинското руско население од загрозеност. Како последица од тоа Русија, извесни неофицијални единици и месното население издејствуваат смена на управата на републиката. Подоцна, парламентот на Крим носи одлука за припојување на Крим кон Русија под услов предлогот да помине на референдум во самиот Крим и Севастопол. Управата на Крим потоа распишува референдум за оцепување од Украина за 16 март истата година. На референдумот, преку 96,77% од граѓаните искажале поддршка за присоединување кон Русија, при излезност од 83%. Дел од Кримските Татари не излегле на гласање.
Украина сè уште не го признава Крим за дел од Русија, и покрај изгласаниот референдум и со тоа Феодосија ја смета за дел од Украина.
Управување и политика
Извршната власт Министерски совет, на чие чело стои претседател. Надлежностите на Врховниот и Министерскиот совет се пропишани со устав и други републички закони, како и со одлуките донесени во неговата редовна работа.
Правосудната власт ја имаат судовите.
Кримските Татари се претставени преку свој орган, наречен „Меџлис на кримскотатарскиот народ“ (Къырымтатар Миллий Меджлиси), кој доставува примедби и барања до Врховниот совет, началникот и извесни меѓународни тела.
Административна поделба
Република Крим и понатаму се раководи според административната поставеност на АР Крим, делејќи ја територијата на 25 подрачја: 14 реони и 11 градски општини (офиц. територии во надлежност на градски совети).
Демографија
Според пописот од 2001 г. Крим имал 2.033.700 жители. Меѓутоа, во 2013 г. населението се намалило на 1.967.119 жители.
Етничкиот состав е следниов:
Стопанство
Најголема улога во стопанството на Крим играат туризмот и земјоделството, но има и индустриски капацитети, претежно на северот на републиката. Позначајни индустриски капацитети има во Џанкој, Красноперекопск и Армјанск.
Најзначајни стопански гранки се прехранбената, хемиската, машинската, металопреработувачката и енергетската индустрија. Од нив, 60% отпаѓа на производството на прехранбени стоки. Постојат преку 290 покрупни производни претпријатија и над 1000 малостопанственици.
Енергетика
Републиката исто така има неколку наоѓалишта на земен гас (копнени и подводни), спроведени со гасовод во мрежата на Украина. Копнените се наоѓаат во Црноморскиот реон и општината Џанкој, а подводните се кај западниот брег на Црното Море и североисточниот брег на Азовското.
Инфраструктура
Практично секое населено место на Крим е поврзано со другите со автобус. Полуостровот има и најдога (96 км) тролејбуска линија на светот („Кримски тролејбус“), која води од Симферопол до Јалта.
Железничкиот сообраќај во Крим се одвива по следниве линии: Армјанск—Керч (со преод за Феодосија) и Мелитопол—Севастопол (со преод за Евпаторија), поврзувајќи го полуостровот со Украина. Јалта, Феодосија, Керч, Севастопол, Черноморское и Евпаторија се меѓусебно поврзани со пловни линии.
Туризам
Туризмот во Крим почнал масовно да се развива во втората половина на XIX век, со развојот на железничкиот сообраќај. Во XX век се изградени бројни дворци, вили и дачи. На полуостровот има повеќе знајачни знаменитости кои привлекуваат многу туристи. Најпосетувани одморалишни места на јужниот брег се Јалта и Алушта, Евпаторија и Саки на западниот и Феодосија и Судак на југоисточниот.
Од особено значење е разновидноста на природните предели во Крим, каде се среќаваат планински венци, висорамнини, тревести предели и пештери. Во Саки има лековита кал, а Евпаторија има плажи со најчист кварцен песок.
Според National Geographic, Крим се котирал меѓу 20-те најпожелни туристички одредишта во 2013 г.
Математика
Математика претставува логички строго изучување на теми, како: квантитет, структура, простор и промена. Исто така, математиката е збир од знаења кој претставува предмет на дедуктивно расудување, почнувајќи со аксиоми и дефиниции. Математиката се користи во науката, инженерството, геодезијата, медицината и економијата. Зборот „математика“ доаѓа од старогрчкиот збор μάθημα (матема) што значи наука, знаење или учење и μαθηματικός (математикос), што значи љубител на учењето.
Историја
Еволуцијата на математиката може да се гледа како серија на сè поголема апстракција, или можеби ширење на темите. Првата апстракција веројатно била апстракцијата на броевите. Констатацијата дека две јаболка и две круши имаат нешто заедничко, имено дека ги пополнуваат рацете на точно еден човек, било епохално откритие за човештвото. Притоа праисториските народи не само што научиле да бројат „конкретни предмети, туку и „апстрактни квантитети, како време - денови, годишни времиња и години. Аритметиката (како на пр. собирање, одземање, множење и делење) дошле како природен редослед. Монолитските споменици сведочат за постоењето и на геометријата.
За секој понатамошен чекор било потребно писмо или некој друг принцип на запомнување на броеви како црти или јаженца со јазли наречени кипу кои се користеле во царството на Инките за зачувување на бројчени податоци.
Уште од почетокот на запишаната историја, главните потреби за математиката биле оданочувањето и трговијата, соодносот меѓу броевите, мерење на земја и претскажување на астрономски настани. Овие потреби се општо поврзани со категориите во математиката: „квантитет, „структура, „простор и „промена.
Оттогаш математиката е многу проширена со многу плодородно заемно дејство меѓу неа и другите науки.
Инспирација, чиста и применета математика и естетиката
Математиката се јавува секаде каде што постојат комплицирани проблеми со квантитет, структура, простор или промена. Најпрвин овие се јавувале во трговијата, мерење на земја и подоцна во астрономијата; денес, проблеми за математичарите се јавуваат кај сите науки, а многу проблеми исто така се јавуват и во самата математика. Њутн ја измислил анализата на бесконечно мали вредности и Фејман неговата Фејманова патна интеграла користејќи се со комбинација од расудување и физички набљудувања, како и денешната теорија на струните која претставува инспирација за нови математички подвизи. Дел од математиката е релевантна само на она кое ја инспирирало, и се применува за решавање на понатамошни проблеми во таа област. Но често математиката која е инспирирана од едно нешто се покажува како корисна во многу сфери.Кај речиси сите научни предмети, експлозијата на знаење во научното доба е директно одговорно за специјализацијата во математиката. Една главна поделба е помеѓу чиста математика и применета математика. Во рамките на применетата математика постојат две главни области, статистика и информатика.Многу математичари зборуваат за елеганцијата на математиката, нејзината вродена естетика и внатрешната убавина. Постои и убавина во итриот доказ, како Евклидовиот доказ дека постојат бесконечно многу прости броеви.
Нотација, јазик и строгост
Речиси сета математичка нотација која ја користиме денес не била измислена сè до 16 век. Пред тоа, математиката била испишувана со зборови, маконтрпна процедура која ја ограничувала математичката иновација. Современата нотација му ја олеснува математиката на стручњакот, но почетниците често ја гледаат како баук. Таа е екстремно збиена: неколку знаци содржат голем број информации. Математичкиот јазик е исто така тежок за почетници. Дури и обичните зборови како или и само имаат попрецизно значење отколку кај секојдневниот говор. Математичарите, како правниците, се стремат да бидат што по недвосмислени и јасни. Исто така збунувачки за почетниците се зборовите отвори и поле кои во математиката имаат посебно значење и математичкиот жаргон содржи технички изрази како „хомеоморфизам“ и интегралност. Математичарите ја нарекуваат прецизноста во математиката и логиката „строгост“.
Строгоста на фундаментално ниво е предмет на математички доказ. Математичарите се трудат нивните теореми да следат од аксиоми по пат на систематично расудување. Ова служи за избегнување на погрешни „теореми“, засновани на погрешливи интуиции, кои се имаат случено доста пати во историјата (како на пример кај математичката анализа). Нивото на строгоста во математиката варирала пред времето; грците очекувале детални аргументи, но веќе во времето на Исак Њутн методите биле помалку строги. Денес математичарите расправаат за компјутеризирани докази.
Традиционално аксиомите се сметаат за „вистини очигледни сами по себе“, но дека нивната замисла е проблематична. На формално ниво, аксиомата е само една нишка од знаци, која има внатрешно значење само во контекст на целосно изводливи формули кај аксиоматичкиот систем.
Дали математиката е наука?
Ставовите на математичарите по оваа тема се различни. Додека некои математичари што се занимаваат со применета матекатика се сметаат за научници, оние кои работат на чиста математика сметаат дека се повеќе логичари, отколку научници и затоа дека се во основа, филозофи. Мнозина математичари сметаат дека со тоа што математиката се нарекува наука се омаловажува нејзината естетска улога, и нејзината теорија во традиционалните седум уметности; други пак, решаваат да ја игнорираат поврзаноста на математиката со науките.
Преглед на математичките полиња
Како што споменавме погоре, главните математички дисциплини настанале со потребите во трговијата, односите помеѓу броевите, мерењет на земја и претскажувањето на астрономски појави. Овие четири потреби соодветствуваат на поделбата на математичката тематика на квантитет, структура, простор и промена (т.е. аритметика, алгебра, геометрија и анализа).
Изучувањето на квантитетот започнува со броеви, најпрвин познатите природни броеви и цели броеви и нивните аримтетички операции, кои се окарактеризирани во самата аритметика. Подлабоките својства на целите броеви се изучуваат во теоријата на броевите.