cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Масакр кај Карпалак
Месноста Карпалак пред да се случи масакрот
Во Карпалак од самиот почеток на воената криза имаше полициски пункт, а без знаење на Министерството за одбрана истиот беше повлечен на два дена пред да се случи „Карпалак“. Повлекувањето на полицискиот пункт беше извршена со нечија наредба, причината за повлекување и кој го наредил од МВР не се познати.
Неколку дена пред тоа, Љубе Бошкоски, вршејќи обиколка на Тетовскиот простор и Гостивар, при враќањето за Скопје, на самото место Карпалак, неговата придружба од оклопни транспортери отворија оган по ридовите од левата и од десната страна на местото Карпалак. Истата вечер медиумите објавија дека „Министерот за внатрешни работи е нападнат на просторот Карпалак“. Чуден факт е што кај месноста Карпалак не се забележани терористи, а просторот беше надвор од зоната која е опфатена со воени дејства. Исто така сообраќајот од Скопје за Тетово и обратно, како Тетово - Гостивар - Маврово се одвиваше без каков било инцидент. Тука беше ОБСЕ, НАТО кои исто така го набљудува целиот простор.
Генералот Панде Петровски се јави до амбасадорот на НАТО, како би реагирал господинот Ајф за проширувањето на Диверзантско терористички групи, надвор од договореното. Ајф му одговори на Петровски кратко со:„Не секирајте се, тоа е мала медиумска пропаганда“.
Во тетовскиот реон беа распоредени единиците од вториот армиски корпус - Битолски од самиот почеток на извидување на воените дејства. Замена на единиците се вршеше: Битола - Кичево - Гостивар - Тетово и Битола - Прилеп - Скопје - Тетово. Протокна воени возила, на овие правци секојдневно имаше. Таа активност беше во надлежност на командантот на корпусот и командантите на бригадите.
8 август 2001
На 8 август 2001 година командантот од Прилеп имал планирано да изврши замена на еден дел од артилериската единица која беше на позиции во Тетовско, со нови војници - како и секогаш што се правело. Единицата тргнала од Прилеп - Скопје - Ѓорче Петров - Тетово. Конвојот со 13 транспортери, 15 тенкови, 30-тина камиони, потешко пешадиско оружје: топчиња, хаубици и два автобуса со резервисти одел кон Тетово, Еребино, за да изврши смена на силите и да однесе дополнителна опрема за војската која што била сместена во Тетовско. Чиста случајност беше што единицата од Прилеп во временски раздел од 30 минути излегла пред борбените единици кој во 9 часот тргнаа од Скопје за Еребино, односно автопатот за Тетово.
Нуклеотид
Номенклатура
Имињата на нуклеотидите обично се скратуваат во четирибуквени кодови. Првата буква е мала и покажува дали нуклеотидот е рибонуклеотид (r) или деоксирибонуклеотид (d). Втората буква ја означува нуклеобазата:
G: Гванин
Масакр кај Карпалак
8 август 2001
„Планерот“ мислејќи дека пристигнала колоната од Скопје, односно дека овие возила се како претходницата, во 9:30 часот ја отпочнал заседата - дејството по возилата кои се движеле по автопатот за Тетово. Терористите нанесоа кукавички, тешки и грозоморни загуби на недолжни македонски војници, но не успеаа да го дигнат автопатот во воздух и да го спречат доведувањето на единиците од Скопје иако имаа подготвено и поставено 200 килограми експлозив.
Нуклеотид
Номенклатура
А: Аденин
Масакр кај Карпалак
8 август 2001
Причината што не успеаа е поради тоа што хеликоптерите беа во воздух за пратење на колоната тенкови и транспортери за планираната операција и за 10 - 15 минути отпочнаа со борбено дејство во реонот каде што беше организирана заседата и не успеаа да го активираат експлозивот. Подоцна, на позициите каде што беа терористите, пронајдени беа жиците за активирање на експлозивот и по нив беше пронајден експлозивот во каналот на автопатот веднаш деминиран, поставен во пропусниот канал под автопатот.
Нуклеотид
Номенклатура
Т: Тимин
Фагнер Консерва Лемос
Фагнер Консерва Лемос (11 јуни 1989), познат едноставно како Фагнер е бразилски професионален фудбалер кој игра како десен бек за Коринтијанс и репрезентацијата на Бразил.
Клупска кариера
Фагнер дебитирал на само 17 години и му помогнал на Коринтијанс против Форталеза со 4-0 во натпревар на гости за Кампеонато Бразилеиро Серие А. 2006 година.
Рихард Јакопич
Рихард Јакопич (, -, ) — словенечки импресионистички сликар.
Фагнер Консерва Лемос
Клупска кариера
Во 2007 година, тој се преселил во ПСВ Ајндховен.
Рихард Јакопич
Животопис
Ријард Јакопич е роден во Краково, предградие на Љубљана. Неговиот татко, Франк Јакопич, бил трговец со земјоделски добра. Рихард бил најмладиот од осумте деца.
Јакопич студирал на Академија за ликовни уметности Виена, за кратко време се врати дома поради болест, а потоа ги продолжи студиите во 1889 година, на Академија за ликовни уметности во Минхен а во 1890 година, во ателјето на Антон Ажбе - Уметничко училиште во Минхен. Потоа живеел во Љубљана, каде учествувал во основањето на словенечкото уметничко друштво, а по 1902 година во Шкофја Лока. Во 1903 година, тој ги продолжил студиите на Академијата за ликовни уметности во Прага. Во Љуљана, Јакопич ја основал словенечката школа за импресионистичко цртање и сликарство, претходник на Академија за ликовни уметности на Универзитетот во Љуљана. Тој бил иницијатор за основањето на Националната галерија на Словенија.
Нуклеотид
Номенклатура
C: Цитозин
Рихард Јакопич
Животопис
Јакопич е еден од најзначајните сликари на европскиот импресионизмот. Неговата специфична ликовна и колористичка постапка се од исклучително значење за идните ликовни уметници, заради слободата на потезот, колористичката хармонија и специфичната композиција.
Нуклеотид
Номенклатура
U: Урацил, кој не се среќава во ДНК, а во РНК е хемиски аналог на тиминот.
Третата и четвртата буква ја индицираат должината на сврзаната фосфатна врска (моно-, ди-, три-) и присуството на фосфат (P).
На пример, деокси-цитозин-трифосфат се пишува како dCTP (или на македонски: дЦТФ).
Рихард Јакопич
Животопис
Денес, неговите дела, заедно со останатите дела на словенечките импресионисти се главните експонати во Народната галерија во Љубљана, слики кои ја докажуваат европската позиција на словенечкиот импресионизам, поставен во највисоки рамки.
Фагнер Консерва Лемос
Клупска кариера
На 24 јули 2012 година, тој се приклучил на ВфЛ Волфсбург на четиригодишен договор. По една сезона во Бундеслигата се вратил во поранешниот клуб Васко да Гама на позајмица до крајот на 2013 година.
Во 2014 година, по 7 години, Фагнер се вратил во Коринтијанс на позајмица од Волфсбург. На почетокот на 2015 година, Коринтијанс се здобил со половина од неговите економски права и го потпишал исклучиво.
Меѓународна кариера
Фагнер бил член на бразилската репрезентација до 20 години на Јужноамериканското првенство до 20 години во 2007 година,во кое Бразил го освоил.
Фагнер бил именуван во привремениот состав на Бразил за Копа Америка Сентенарио, но бил отсечен од последниот состав. На 22 август 2016 година, Фагнер бил повикан од новиот тренер на бразилскиот тим Тите за игрите за квалификации на СП 2018 против Еквадор и Колумбија. Според Фагнер, ова е „уникатен момент“ во неговата кариера.
На 14 мај 2018 година, Фагнер бил вклучен од страна на Тите во составот на Бразил со 23 лица за Светското првенство во фудбал 2018 во Русија Првично резервна на Дани Алвеш, а потоа и на Данило кој го заменил повредениот Алвеш, Фагнер дебитирал во натпреварувањето во втората игра во групната фаза, против Костарика, која Бразил ја победил со 2-0, почнувајќи го натпреварот поради Даниловата повреда. Потоа продолжил да ги игра следните три натпревари, бидејќи повредите на Данило продолжиле, со тоа што Бразил на крајот загуби од Белгија во четврт-финалето.
Во мај 2019 година, тој бил повикан на Копа Америка, на кој Бразил требало да биде домаќин. Со оглед на тоа што Дани Алвеш го играл целиот турнир како капитен и стартувал како десен бек, Фагнер беше единствениот аутфилд од составот кој не влезе ниеднаш за време на натпреварувањето, и трет во целина заедно со резервните чувари Едерсон и Касио, бидејќи Бразил на крајот го освои својот 9-та континентална титула.
Масакр кај Карпалак
8 август 2001
Во извештајот од ВВ и ПВо, покрај другото, стои дека пет минути пред да се случи заседата хеликоптер на КФОР го надлетал просторот на Карпалак, а два џипа од КФОР под дејството на нашите хеликоптери избегале и тоа едниот за Скопје, а другиот се скрил во Ново Село.
По нападот македонските безбедносни сили ги употребиле авионите „Сухои“ за надлетување на теренот, а за цело време надлетувале и хеликопетрите. Автопатот Скопје - Тетово бил затворен за сообраќај. Никој од командната и раководна структура во македонскиот воен и цивилен естаблишмент не ја презел одговорноста за жртвите и направените штети. За време на нападот, министер за одбрана бил господинот Владо Бучковски.
Местенка за Рамковниот договор?
Во почетокот на јули 2001 година, четириесетина дена пред масакрот кај Карпалак, во македонската Служба за државна безбедност постоеја два службени документа со податоци врз основа на кои се знаеше дека на ридот од каде се пукаше врз конвојот се наоѓа вооружена група од 10 - 15 лица. Тие преку ден биле присутни во ископаните ровови, а ноќта се повлекуваа кај свои јатаци во едно соседно село со целосно албанско население.
Државната безбедност добро го работела овој случај и успеала дури да уфрли свој човек - соработник во терористичката група. При едно нивно вообичаено ноќно повлекување кај јатаците, комбиниран тим на припадници на државната и на јавната безбедност при МВР, дури и го посетиле ова место и извршиле снимање и увид на локацијата.
Преку соработникот се извршила дури и идентификација на терористичката група, по што од оперативните евиденции на МВР можело да се види дека овие лица се всушност поранешни криминалци и наркозависници, претходно добро познати на македонската полиција.
Сите хронолошки постапки преку „Карпалак“ наведуваат на заклучок дека некој тоа го испланирал со одредена цел, сличко како со Арачиново; но со Арачиново беше постигната целта: прекинати беа воените дејства на АРМ и отпочна да се решава проблемот преговарачки, со директно учество на меѓународната заеднца. Со „Карпалак“ целта можеше да биде: или да се одложи потпишувањето на Охридскиот договор, доколку „режисерот“ на тој настан е домашен, или да се забрза потпишувањето, доколку „режисерот“ не е домашен или барем не е од македонскиот блок.
По масакрот кај Карпалак
Во заштитниот средиштен бедем на автопатот има поставено метална табла која потсетува на овој настан. Во чест на паданатите жртви, во Прилеп со одлука на локалните власти се преименувани неколку улици кои ги носат имињата на загинатите. Во дворот на касарната Мирче Ацев е подигнато спомен обележје пред кое секоја година се оддава почит на жртвите.
Битуше
Битуше — село во Општина Маврово и Ростуше, во областа Долна Река, во околината на градот Дебар.
Потекло на името
Селото најпрвин запишано како Битуше се сретнува во 1467 година во турски документи. За значењето на името постојат повеќе објаснувања:
Географија и местоположба
Ова мошне интересно село според својата местоположба и развиток се наоѓа во областа Долна Река, во југозападниот дел на територијата на Општина Маврово и Ростуше, чиј атар се издига на источната падина на планината Дешат, каде што се допира со државната гранична линија со Албанија. Тоа е сместено во кањонскиот дел на реката Радика, од нејзината десна страна. Селото е планинско, сместено на надморска височина од 954 метри.
Селото е сместено на повисока тераса, под врвот Крчин. Оддалечено е 35 километри југозападно од Маврово и 20 километри северно од Дебар. Самото село е целосно сместено во атарот на националниот парк „Маврово“.
Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Мравјаник, Драга, Ливаѓе, Јолменица и Велоска Ливада.
Селото има збиен тип, куќите се наредени блиску една до друга на стрмнина. Поделено е на две маала: Село и Ранчевци, а помеѓу нив се наоѓа третото маало Топузовци.
Во непосредна близина на селото, односно на левиот брег од реката Радика, се наоѓа и познатиот Бигорски манастир. Битуше со соседните села Ростуше, Велебрдо и Требиште отсекогаш претставувал посебен крај со свои специфични белези и одлики.
До селото води асфалтен пат, а поголемиот дел од куќите се во добра состојба. Поголемиот дел од куќите се на два или три ката, изградени од камен.
Поради стрмниот предел, селото е изложено на опасност од свлечишта. Во 2002 година е забележано свлечиште при што биле уништени обработливи површини. Во близина на селото е активно и свлечиштето „Велебрдо“, кое последен пат било активно во периодот 1996-1999.
Историја
По предание за селото се верува дека е „старо“. Кога владеела чума, селото било преорано со две јуници близнаци и така било спасено. Тука живеел главатарот Јован Опута.
Според некои, извесен Јован (или Иван) како еден од 70. ученици на Климент и Наум бил битушанец и дека тој бил всушност ктитор на Бигорскиот манастир, односно дека токму тој ја донел иконата на Свети Јован од изгорениот истоимен манастир во близина на селото Слатино, Дебрца, кој пак бил запален во почетокот на век.
Во век, Битуше било село во Реканската каза на Отоманското Царство.
Битуше е единствено и меѓу 23. села од десната страна на Радика, разместени по огранките на Кораб и Дешат, во кое не била извршена исламизација на населението. Со векови постои како чисто христијанско село и не е познато поради која причина, отоманските власти не извршиле потурчување во селото. Сепак, селото со векови живеело во братска слога со останатите жители од овој крај.
Во Битуше за време на народноослободителната војна, во ноември 1942 година, проработела првата партизанска печатница во Македонија. Целото село било на страната на НОИВ и ПОМ и од него излегло еден народен херој Тихомир Милошески–Тиќо и петмина носители на Партизанска споменица од 1941 година.
Стопанство
Селото зафаќа простор од. На него преовладуваат шумите на површина 287,9 хектари, пасиштата заземаат 210,2 хектари, додека на обработливото земјиште отпаѓаат само 70,7 хектари.
Селото, во основа, нема некоја развиена аграрна функција.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Битуше живееле 560 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Битуше имало 576 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Од Битуше се иселил добар дел од населението, така што тоа преминало од средно во мало село по големина. Во 1961 година селото броело 581 жител, а во 1994 година бројот се намалил на 172 жители, македонско население.
Според последниот попис од 2002 година, во селото Битуше имало 96 жители, од кои 95 Македонци и 1 Србин.
Родови
Во Битуше отсекогаш живееле исклучиво православни Македонци. Според записите на Томо Смилјаниќ - Брадина на почетокот на XX век во Битуше живееле следните македонски православни родови распоредени во маала:
Родот Шапковци е доселен од Негуш во Грција (Егејска Македонија) во времето кога бил разорен градот (околу 1821 година). Нивниот предок бил откупен од главатарот Јован и бил донесен во селото. За останатите родови не се знае од каде се доселени.
Самоуправа и политика
Селото се наоѓа во рамките на новосоздадената Општина Маврово и Ростуше, која настанала со територијалната поделба на Македонија во 2004 година. Претходно селото припаѓало на поранешната Општина Ростуша, која со измените во Законот за територијална поделба на Македонија била припоена со Општина Маврови Анови, со што двете општини ја создале новата Општина Маврово и Ростуше, во која денес се наоѓа селото.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Гостивар, додека во периодот по војната од 1957 до 1965 година се наоѓала во некогашната општина Маврово. Во рамките на општина Ростуша се наоѓало во периодот 1955-1957.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од Општина Ростуша, во која покрај Битуше се наоѓале и Аџиевци, Велебрдо, Галичник, Јанче, Присојница, Ростуша, Сушица и Требиште. Во периодот 1950-1952 година, селото припаѓало на Општина Ростуша, во која влегувале селата Битуше, Велебрдо и Ростуша.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 0472 според Државната изборна комисија, сместено во простории на приватен објект.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 54 гласачи.
Културни и природни знаменитости
Во селото Битуше според евиденцијата во Регистарот на културно наследство на Управата за заштита на културното наследство на Македонија (УЗКН) прогласен е еден објект како споменик на културата и со тоа за културно наследство на Македонија:
Обичаи
Битуше поседува два крста, со што значи дека две куќи ги предаваат и ги земаат крстовите за овој празник. Во минатото имало еден, но некогаш се случило самиот кум да не доживее да биде кум. Поради таа причина, се решило селото да има два крста. Подготовките за овој празник започнуваат скоро цела година порано, односно на Атанасовден (31 јануари), кога новите кумови се зарекуваат за носители на селското кумство во главната селска црква „Св. Архангел Михаил“. Непосредните подготовки за празникот започнуваат на Василица, кога се замесуваат лебови. Ноќта пред Василица, малку по полноќ, девојка со живи родители или пак млада невеста облечена во свечена облека тргнува на една од селските чешми да налее вода во две стомни. На враќање крши три дренови гранчиња што ги става во стомните за водата да се дреноса, со што се верува дека ќе донесе здравје за семејството. Во домот водарката ја чекаат месариите, кои по нејзината враќање пеат песна.
Со донесената вода девојката/невестата ги замесувала првите пет леба, а месариите ги замесувале останатите лебови за самиот празник. Во поново време, се замесуваат само пет леба, а останатите се купуваат.
На самиот празник Василица постои посебен обичај наречен „На кумство“. Тогаш, девојки или млади невести од куќите кои го земаат крстот, свечено облечени и со „зовачки“ (специјални карти) го канат целото село да дојде „На кумство“, а другите девојки и младите невести се канат да бидат кумстарки. Вечерта на 17 јануари се повикуваат селаните во двете куќи што го испраќаат крстот, каде што како гости доаѓаат и новите кумови. За време на вечерата, две жени свечено облечени во народна носија, застанати во спротивните ќошови од куќата, поткачени на столчиња ја сучат врвката, со која ќе се заврзе крстот и босилекот. При сучењето се пее песна.
Кога ќе се заврзе босилекот за крстот започнува опростувањето од крстот. Прв се опростува самиот домаќин, а потоа тоа го прават и домашните и гостите. Потоа, кумот зема бакарен сад полн со вода, во него го става крстот и ги поведува кумовите кон Бигорскиот манастир. Испраќањето се прави со песна. По пристигнувањето во манастирот, сите крстови се ставаат во голем котел полн со вода, каде што свештеникот ги осветува.
Утрото на 18 јануари со биење на камбаните, кумовите тргнуваат кон селото Битуше. Кај месноста Лајковец ги пречекуваат деца со лончиња, во кои кумовите им истураат од светата вода да се напијат на гладно срце и да однесат во домовите. Кумовите со крстот и светената вода одат во домовите на стариот и новиот кум, а потоа шетаат и низ целото село. Одејќи низ селото го перат тропарот „Во Јордање крештајутсја Тебја Господи...“ Во домовите на селаните се служи посна храна, каде главниот кум ја пресекува погачата, ја попрскува со вино, а потоа куќата со светена вода, додека еден од кумовите фрла сол во огнот, го распретува и благословува да се сили куќата. Ова се повторува низ целото село, а на крај котлињата со вода и крстовите се носат во селската црква.
Вечерта во домовите на новите кумови се изведува „одење по костење“. Тогаш се носат и таблите за кревање на кумството. На софрата, домаќинката со полна табла костени ги послужува гостите и секој зема толку костени колку што има членови семејство, како и едно за куќата и стоката, но нивниот број секогаш мора да е непарен. Ако некој не дојде, му се испраќаат костени дома. Ноќта во двете куќи на новите кумови се распоредуваат таблите, се создава колона на кумстарките, така што на почетокот се жените, а потоа девојките.
На самите Водици, уште рано наутро сите луѓе се упатуваат во селската црква, каде што има црковна служба, а потоа се земаат иконите, бајраците, крстовите и одат низ селото. Колоната оди низ селото по строго утврдена патека. Најнапред е свештеникот со бакарно котле со светена вода, со крстот и босилекот во водата, а по него селаните. Најпрвин се застанува кај Милошевска чешма, каде што се осветува водата, а потоа одат На Јаз, каде што крстот и се фрла во водата. При одењето низ селото поворката ја пее песната „Крсти носиме Бога молиме“. По фрлањето на крстот, тој се враќа во селската црква, по што девојките и невестите одат во домовите на новите кумови, каде што се изведува обичајот „Кревање кумство“. Секоја си ја зема таблата (со лебот во неа), кои се покриени со бела шамија. Сите тргнуваат кон црквата, а најнапред е домаќинката, чија табла е најголема и во неа има три леба и три гранчиња дрен. По пат се пеат водичарски песни, а потоа влегуваат во црковниот двор, каде се пее песна и се игра Јованово оро.
По орото, кумстарките од куќата на првиот кум одат во селскиот културен дом, каде што се остава лебот. По нив во црковниот двор влегуваат кумстарките од куќата на вториот кум, при што се повторува истиот ритуал. Истовремено, во селските дом мажите ги сечат лебовите и се спрема храната. Во меѓувреме, домаќинките од двете куќи одат во црквата каде што ги земаат крстовите. Свештеникот на сите присутни во црквата им дели кончиња од сучената врвка. Во домот крстот се остава пред иконата, а потоа доаѓаат кумстарките за кои е подготвена софра. По нив ручаат мажите.
Вечерта на Водици целото село оди „С поклон“ кај првиот стар кум, а нему му се носи леб и му се честата Свети Јован. Поклонарите пијат ракија и им се дава вечера. Следната вечер се повторува постапката кај вториот стар кум. Со тоа, празнувањето за Водици завршува.
Фаетон (претпоставена планета)
Фаетон (Φαέθων) била претпоставена планета и според Тициус-Бодевиот закон се претпоставувало дека постои помеѓу орбитите на Марс и Јупитер. Се сметало дека нејзиното уништување го предизвикало создавањето на астероидниот појас (сосе џуџестата планета Церера). Претпоставената планета името го добила по Фаетон, син на богот на сонцето Хелиос во грчката митологија, кој еден ден се обидел да ја вози сончевата кочија од татко му, но паднал и за малку ќе го уништел светот. Во минатото неговото име се користело и за самиот Јупитер.
Фаетонска хипотеза
Според претпоставениот Тициус-Бодев закон, се верувало дека постои планета помеѓу Марс и Јупитер. По дознавањето за редовната низа откриена од германскиот астроном и математичар Јохан Тициус (1729–1796), астрономот Јохан Боде поттикнал потрага по петтата планета за да се пополни јазот во низата. (1) Церера, најголемиот астероид во астероидниот појас (сега се смета за џуџеста планета), неверојатно е откриен во 1801 година од италијанецот Џузепе Пјаци и открил дека отприлика се совпаѓа со „испразнетото“ место во низата на Тициус, при што многумина помислиле дека тоа е „планетата што недостига“. Но, во 1802 година, астрономот Хајнрих Вилхелм Матеус Олберс го открил и го именувал астероидот (2) Палада, уште еден објект во приближно истата орбита на (1) Церера.
Олберс тврдел дека овие две откритија се остатоци од разорена планета која порано орбитирала околу Сонцето и предвидел дека ќе се пронајдат уште повеќе вакви остатоци. Откривањето на астероидот (3) Јуно од Карл Лудвиг Хардинг и (4) Веста од Олберс, ја поткрепиле неговата претпоставка.
Во 1823 година, германскиот лингвист и пензиониран учител Јохан Готлиб Радолф ја нарекол „Олберсовата уништена планета Фаетон, поврзувајќи ја планетата со грчките митови и легенди за Фаетон. Слична идеја подоцна застапувал и Имануел Великовски, но тој сметал дека катастрофата се случила во поново време. И покрај тоа што Радлоф прв ја именувал, руски автори од 20 век тврделе дека „претпоставената планета на Олберс останала без име век и половина. За да во 1949 година познатиот советски астроном Сергеј Владимирович Орлов ѝ го даде името Фаетон .“
Во 1927 година, Франц Ксавер Куглер напишал кратка книга со наслов „Братоубиствената Битка меѓу Ѕвездите и Фаетон Виден како Историја на Природата“ (Sibyllinischer Sternkampf und Phaëthon in naturgeschichtlicher Beleuchtung) Главна идеја во книгата од Куглер е дека митот за Фаетон се потпира врз вистински настан: Преку користење на антички извори, Куглер тврдел дека Фаетон бил многу сјајно небесно тело кое се појавило околу 1500 година. п.н.е. и по кратко време потоа паднал на Земјата како дожд од големи метеорити, со што предизвикал катастрофални пожари и поплави во Африка и на други места
Претпоставките за создавањето на астероидниот појас како резултат на уништивањето на претпоставената петта планета денес заедно се нарекуваат „теорија на уништување“. Овие претпоставки наведуваат дека порано постоела планета во Сончевиот Систем која кружела во јазот помеѓу Марс и Јупитер, и бил уништена на еден од следниве претпоставени начини:
Во 1953 година, советскиот астроном И. И. Путилин навел дека Фаетон била уништена поради центрифугални сили; му одредил пречник од приближно 6.880 километри и брзина на ротација од 2,6 часа. На крајот, планетата толку се искривила при што нејзините делови во близина на екваторот биле исфрлени во вселената. Испуштањето на гасови што биле складирани во внатрешноста на Фаетон предизвикало повеќекратни експлозии, испраќајќи материјал во вселената и формирајќи астероидни семејства. Но, неговата теорија не била општоприфатена. По две години, во 1955 година, астрономот К. Н. Савченко навел дека Церера, Палада, Јунона и Веста не се остатоците од Фаетон, туку се неговите месечини. Фаетон имал уште еден петти сателит, за кој се претпоставувало дека е со големина колку Церера, кој орбитирал во близина на Хиловата сфера на планетата, и затоа бил поподложен на гравитациски растројувања од Јупитер. Следствено на тоа, петтиот сателит се оттргнал од Фаетоновата орбита и ротирал околу Сонцето милиони години потоа, и одвреме навреме доаѓал многу блиску до Фаетон и за малку се промашувале; а овие блиски средби полека ја зголемувале неговата брзина. Откако оттргнатиот сателит повторно влегол во Хиловата сфера на Фаетон, тој со огромна брзина се судрил во планетата распарчувајќи ја; а Церера, Палада, Јунона и Веста почнале хелиоцентрично да ротираат. Преку симулации се покажало дека за тело со големина на Церера да може да го уништи Фаетон, тоа треба да се движи со брзина од скоро 20 километри во секунда.
Претпоставката за разорена планета е поддржана и од француско-италијанскиот математичар и астроном Џозеф-Луј Лагранж; канадскиот геолог Реџиналд Дејли во 1943 година; американските геохемичари Харисон Браун и Клер Патерсон; Советските академици Константин Савченко, Александар Заварицки, Василиј Фесенков, Иван Путилин и Ото Шмит; британско-канадскиот астроном Мајкл Овенден; и американскиот астроном Доналд Менцел. Овенден предложил планетата да се нарече „Криптон“ по уништената планета од каде потекнува Супермен, и верувал дека бил гасовит џин со маса од околу 85 до 90 пати поголема од онаа на Земјата и обем речиси колку Сатурн.
Денес, претпоставката за Фаетон е заменета со моделот на насобирачки диск. Повеќето астрономи денес сметаат дека астероидите во главниот појас се остатоци од протопланетарниот диск од кој никогаш не се создала планета, и дека во ова подрачје здружувањето на протопланети во планета било оневозможено од нарушувачките гравитациски растројувања на Јупитер за време на периодот на создавање на Сончевиот Систем.
Други претпоставки
Некои научници продолжуваат да тврдат дека планета слична на Фаетон постоела и била уништена.
Захарија Сичин навел дека сумерската божица Тиамат всушност е поврзана со планета уништена од меѓуѕвездена планета позната како Нибиру, по што се создале Земјата и астероидниот појас. Тој уште од 1978 година тврдел дека во Сончевиот Систем не постојат девет планети (според тогашната официјална наука), туку има и десетта планета – Нибиру. Таа се движела низ вселената по развлечен пат и на секои 3.600 години поминувала низ Сончевиот Систем. Последниот пат кога Нибуру поминала низ Сончевиот Систем ја уништила планетата Фаетон. Од Фаетон настанал астероидниот појас затоа што огромната меѓуѕвездена планета имала толкава разорна моќ што сите планети со кои ќе се судрела ги претворала во прав. Неговиот труд се смета за псевдонаука.
Астрономот и автор Том Ван Фландерн сметал дека Фаетон (која ја нарекол „Планета V“, при што V е римска цифра за пет и не треба да се меша со другата претпоставена петта планета за која не се смета дека го создала астероидниот појас) експлодирала од некоја внатрешна причина. Во неговата „Хипотеза за Експлодираната Планета 2000“, тој ги наведува можните причини за експлозијата: јадрена реакција на ураниум во нејзиното јадро, промена на агрегатната состојба за време на ладењето на планетата по што се променила и густината; или преку постојана апсорпција на топлина во јадрото од гравитони. Ван Фландерн дури навел и дека Марс е можеби месечина на Планетата V, затоа што неговите кратери покажуваат дека бил изложен на бури од метеорити, а неговата густина е релативно помала во споредба со другите внатрешни планети.
Во 1972 година, Сојузмултифилм студиото направило краток анимиран филм насловен Фаетон: Синот на сонцето (Фаэтон - Сын Солнца), во режија на Василиј Ливанов, во кој астероидниот појас е прикажан како остатоци од планета. Во филмот исто така често се споменуваат древните астронаути. .
Мурат IV
Мурат IV (مراد رابع, Murād-ı Rābiʿ; роден на година во  – починал на  година во ) — седумнаесеттиот султан на Отоманското Царство кој владеел во периодот од 1623 до 1640 година. Мурат е познат по враќањето на авторитетот на државата и по бруталноста на неговите методи. Тој бил син на Ахмед I и неговата сопруга Косем султан која имала грчко потекло. Тој бил качен на престолот по заговорот кој се случил во 1623 година во палатата, и тој го наследил неговиот чичко Мустафа I (владеел 1617–1618, 1622–1623). Тој имал само 11 години кога се искачил на престолот. Неговото владеење е најзначајно поради Османлиско-персиската војна (1623–1639), од која исходот трајно би го поделил Кавказот помеѓу двете сили околу два века, додека приближно го поставил темелот на сегашната граници помеѓу Турција, Иран и Ирак.
Рани години
Мурад IV е роден на 27 јули 1612 година како син на Ахмед I (владеел од 1603 до 1617 година) и неговата придружничка, а подоцна и сопругата Косем. По смртта на неговиот татко, кога имал шест години, тој бил затворен во кафез заедно со своите браќа: Сулејман, Ќасим, Бајазит и Ибрахим.
Менталната состојба на Мустафа I останала без подобрување и тој повторно се покажал како марионета во рацете на неговата мајка Халиме султан и зетот, големиот везир Кара Давуд-паша, кој го убил Осман II. Мустафа продолжил да верува дека Осман е жив: „тие го видоа султанот како талка по палатата, тропа на вратата во потрага по неговиот внук, за да го ослободи од товарот на моќта“.
Во меѓувреме, политичката нестабилност се појавила во земјата под влијание на конфликтите меѓу јаничарите и спахиите, проследено со востание организирано од страна на Абаза Мехмед-паша, кој сакал да се одмазди за убиството на Осман. Властите се обиделе да го прекинат конфликтот со егзекутирање на Кара Давуд-паша, но Абаза не запрел и во мај 1623 година на чело на 40.000-та армија ја опколил Анкара. Уште четири одлични везири биле заменети на власт пред Кеманкеш Али-паша да биде назначен на оваа функција. Потоа следувало убедување на Халиме султан да се согласи мирно нејзиниот син да се повлече од функцијата, а таа тоа го прифатила под услов да не биде убиен. Така, 10 септември 1623 година, Мурат IV се качил на османлискиот престол.
Први години (1623–1632)
Мурад IV подолго време бил под контрола на неговите роднини и за време на неговите први години како султан, преку него во суштина владеела неговата мајка, Косем. Царството паднало во анархија; Сафавидското Царство го нападнале Ирак и го освоиле Багдад, во Северна Анадолија постоеле востанија, а во 1631 година јаничарите упаднале во палатата и меѓу другото го убиле Големиот везир. Мурат IV се плашел од страдањето на судбината на неговиот постар брат, Осман II (1818–2218) и решил да ја потврди својата моќ.
На 16-годишна возраст во 1628 година, тој наредил својот зет (сопруг на неговата сестра Фатма-султан, кој истовремено бил и поранешен гувернер на Египет), Кара Мустафа-паша, да биде погубен за т.н. акција „против законот на Бога“.
Апсолутна власт (1632–1640)
Мурад IV се обидел да ја намали корупцијата што се зголемила за време на владеењето на претходните султани, како и за време на регентството на неговата мајка Косем.
Биле извршени голем број на погубувања, а во првиот период од неговото владеење бил погубен водачот на востанието Џелали кој пак бил следбеник на истоимениот водач на востанието од 1519 година во Токат кога селаните започнале востание против феудалната експлоатација. Тоа бил еден од накрвавите сите отомански султани, но тој се справил со јаремот на везирите и воената анархија.“Убиј или ќе бидеш убиен” – било неговто правило.
Илјас-паша, кој ја искористли збунетоста во престолнината и доминирал во провинциите Маниса и Баликешир, бил исто така фатен и доведен во Истанбул и погубен пред султанот.
Мурат IV го забранувал алкохолот, тутунот и кафето во Цариград. Тој наредил директно погубување на оние кои нема да го почитуваат тоа. Тој, наводно, често патролирал низ улиците на Цариград во цивилна облека во вечерните часови, и кога ќе сретнал некој кој ги конзумира забраниетите состојки, султанот веднаш ја тргнувал својата наметка и го погубувал сторителот со свои раце. Често знаел да седнува покрај кисокот во близина на неговиот дворец Сераглио и стрелал со стрели на секој минувач кој се приближувал до неговата царска резиденција. Тој ги врати судските регулативи со многу строги казни, вклучително и погубување. Тој еднаш задавил еден везир од причина што службеникот ја претепал својата свекрва. Иако се сметал за краен противник на кафето и алкохолот, сам пиел многу. Еднаш дури и рекол: „Единствен начин да го спасам народот од виното, е да го испијам целото вино што постои“.
Тој повторно го вовел правилото според кое немуслиманите имале обврска да носат посебна и различна облека од муслиманите. Поетот Нефи, чии стихови се сметале за премногу сатирични, бил погубен во јануари 1635 година бидејќи критикувал неколку припадници на улемата.
Големиот пожар (1633)
На 2 септември 1633 година избувнал големи пожар во Џибали, кој опожарил една петтина од градот. Пожарот што започнал во текот на тој ден, се проширил од три страни кон градот. Од една страна се спуштил до морето. Потоа поминувал низ Зејрек и Атпазар. Биле уништени и други области како Бујуккараман, Ќучуккараман, Султанахмед, Сарачахне, Сангурз. Султанот не можел да направи ништо друго освен да ги гледа своите везири, Бостанџии и јаничари како пробуваат да се справат со пожарот. Уништени биле најубавите квартови на Истанбул. Пожарот траел 30 часа и се раширил главно на силниот ветер истоивремено.
Војна против Полска
Отоманско-полската војна (1633–1634) се водела на теиторијата на денешна Украина. Во 1632 година, по смртта на полскиот крал Сигисмунд III, Русија започнала војна позната како Смоленска војна против Полска, додека војната со Османлиите се смета како втор фронт од војната, кои ја искористиле тешката ситуација на Полска и се вклучиле во судирот. На 29 јуни 1633 година група на Татари спровеле напад во областа Каменец Подолски и се повлекле на молдавска територија која била вазална земја на Османлиите. Кога за ова разбрал командантот Хетман Станислав Конецполски веднаш ја мобилизирал својата војска и навлгол на молдавска територија каде на 4 јули во близина на реката Прут успеал да убие десетици илјади Татари а уште току да зароби. По ова тој се вратил на левиот брег од реката Днестер кај Каменец Подолски и започнал дополнителна мобилизација каде дошле 3.000 редовни војници и околу 8.000 Козаци. Управителот на Силистра Абаз Мехмед-паша со сила од околу 10.000 војници заминал кон Хотин и на 22 октомври започнал со напади, но истите биле одбиени од полска страна со многу загуби. Конфликтот продолжил и следната година, и истиот завршил со договор според кој требало да бидат сопрени ордите да ги напаѓаат полските територии, но договорот не бил почитуван. Набргу по ова, Абаз бил ослободен а султан Мурат IV започнал војна со Персија.
Војна против Сафавидското Царство
Владеењето на Мурат IV е најзначајно поради Османлиско-персиската војна (1623–1639) (денешен Иран) во која османлиските сили успеале да го освојат Азербејџан, окупирајќи го Тебриз, Хамадан и го освоиле Багдад во 1638 година. Договорот од Зухаб кој следел војната генерално ги потврдил границите кои биле договорени со договорот од Амасија, при што Источна Ерменија, Источна Грузија, Азербејџан и Дагестан останале персиски, додека Западна Ерменија и Западна Грузија останале османлиски. Месопотамија била неповратно изгубена за Персијците. Границите утврдени како резултат на војната, се повеќе или помалку исти како и сегашната гранична линија меѓу Турција, Ирак и Иран.
За време на Опсадата на Багдад во 1638 година, градот се одржувал цели четириесет дена, но бил принуден да се предаде. Самиот Мурат IV командувал со османлиската војска во последните години од војната. По падот на Багдад погубил 30.000 војници кои побегнале од бојното поле, и уште 30.000 цивили. Во престолнината влегол триумфално, додека персиските началници биле затворени во кафез и поминувале во колоната зад него.
Во овој период започнале нападите на Грузијците. Тие нападнале на Конија и започнале да вршат насилство врз тамошните жители. Против Грузијците великиот везир го испратил беглербегот на Анадолија. Бил заробен нивниот водач Маграв заедно со синот и четириесет Грузијци. После ова анадолскиот намесник Зор паша бил испратен против туркменското племе Бин Дели. Беговите на оваа племе му се покориле на великиот везир. Истото го направиле и останатите курдски племиња.
Војна против Венеција
Во 1639 година избувнала војна со Венеција. Причина за тоа било ограбувањето на Лоретското богатство од страна на алжирски и турски бродови што се случило во 1638 година. како одговор на ова венецијанскиот адмирал заробил 15 турски галии на Крф. Поради ова султанот наредил убиство на сите Венецијанци во царството како и затворање на Венецијанскиот конзул. Дошло до договор со Венецијанците на 5 септември 1638 година. Според овој договор на турските пирати им се дозволувало да пловат доколку не им штетат на венецијанските бродови, бил казнет заповедникот на Валона, на Венецијанците им се дозволувало напаѓање на турските пирати на отворено море, а како надомест на штетата требале да исплатат 250.000 златници.
Односи со Могулското Царство
Додека кампувал во Багдад, познато е дека Мурат IV имал средба со амбасадорите на Могулското Царство, кои му подариле 1000 парчиња фино извезена ткаенина, па дури и оклоп. Мурат IV им дал најубаво оружје, седла и кафтани и им наредил на неговите сили да ги придружуваат до пристаништето Басра, каде што пловеле кон Сурат.
Архитектура
Мурат IV ставил акцент на архитектурата и во неговиот период биле изградени многу споменици. Багдадскиот павилјон, изграден во 1635 година и Ереванскиот павилјон изграден во 1638 година биле изградени во локални стилови. Некои од другите градби ги вклучуваат: павилјон Кавак Сарај, џамија Мејдани, градбата Бајрам-паша Дервиш, Гробница, фонтана и основно училиште.
Музика и поезија
Мурат IV напишал многу песни. Тој го користел презимето „Муради“ за своите песни. Исто така, тој сакал да ги тестира луѓето со гатанки. Еднаш тој напишал песна со загатка и објавил дека секој што ќе дојде со точен одговор ќе добие дарежлива награда. Џихади-бег, кој исто така бил поет од училиштето Ендерун, дал точен одговор и тој бил унапреден.
Мурат IV исто така бил и композитор. Тој има композиција наречена „Узал Пешрев“. Семејство
Карактер
Мурат поседувал неверојатна физичка сила. За Мурат посебно пишувал Евлија Челебија, кој во една прилика за султанот напишал како носел боздоган од 60 килограми без никаков проблем. Боздоганот бил омилено оружје на Мурат, заедно со лак и меч тежок околу 50 килограми. Тоа било многу чудно, ако се земе предвид дека во тоа време, мечот обично тежел 5 килограми, а оние церемонијалните до 10 килограми. Мурат секогаш барал да се изработува посебно оружје за него. Неговото оружје денеска се наоѓа во посебна одаја во музејот Топкапи-сарај и е одлично сочувано. Мурат бил најголемиот војсководец во историјата на Отоманското Царство.
Мурат имал и посебно задоволство да ги обезглавува мажите кои имаат дебели вратови. Мурат ги вежбал своите вештини со аркебуза од неговата тераса и секогаш убивал луѓе кои би се осмелиле да гледаат кон неговиот харем.
Браќа
Мурат IV во 1635 година наредил да биде погубен неговиот полубрат Бајазит, а во 1638 година и на неговиот брат Ќасим. Еден извор наведува дека Мустафа I исто така бил погубен по наредба на неговиот внук, султанот Мурат IV, на 20 јануари 1640 година. За причината за погубувањето на своите браќа не се знае многу, но според некои извори, Бајазит бил многу силен во витешка борба, па еднаш го соборил на Мурат од неговиот коњ. Набргу потоа тој бил погубен. Од друга страна пак Ќасим бил прилично амбициозен и Мурат се исплашил да не направи бунт против неговиот престол па наредил да биде погубрн во 1638 година. Султанката Косем успеала да го сочува единствено Ибрахим, кој немал никаква закана за него поради неговото здравје.
Прудружнички
Многу малку е познато за неговите придружнички, главно затоа што тој не оставил синови кои ја преживеале неговата смрт за да го достигнат престолот, но многу историчари сметаат дека Ајше султан била негова единствена утеха до самиот крај на седумнаесетгодишното владеење на Мурат. Можно е дека Мурат да имал само една придружничка до доаѓањето на втората, или пак имал повеќе но издвоил само две како Хасеки.
Смрт
Мурат IV починал од цироза во Цариград на 27-годишна возраст во 1640 година.
Гласини кружеле дека на неговата смртна постела, Мурат IV наредил погубување на неговиот ментало болен брат Ибрахим (владеел 1640-48), што би значело крај на отоманската линија. Сепак, наредбата не била спроведена.
Кога Мурат починал во 1640 година, Отоманското Царство се наоѓало во поволна политичка ситуација: мирот во внатрешноста бил скоро целосно воспоставен, надворешните закани биле сопрени, а односите со големите западни сили биле воспоставени. Во глобала, владеењето на Мурат овозможило повтоно обновување на престижот и моќта на царството.
Во популарната култура
Во ТВ серијата Величествениот век: Косем, Мурат IV го толкува Џаган Ефе Ак како дете, а Метин Акдулгер како султан.
Електричен набој
Електричниот набој (полнеж) — физичко својство на материјата што предизвикува да се доживее сила кога се става во електромагнетно поле. Постојат два вида на електрични полнежи:  позитивни  и  негативни  (чии носители соодветно се протоните и електроните). Привлечни полнежи и непривлечни. Отсуството на целосен полнеж се нарекува "неутрален" ". Објектот е негативно наполнет ако има вишок од електрони, а обратно, е позитивно наполнет или ненаполнет. Изведената единица одSI на електричен полнеж е кулон (C). Во електротехниката, исто така е вообичаено да се користи амперчас (Ah), а во хемијата, вообичаено е да се користи елементарен полнеж (' e '') како единица. Симболот "Q" често означува полнење. Раното познавање на тоа како дејствуваат наелектризираните супстанци сега се нарекува класична електродинамика и сè уште е точно за проблемите кои не бараат разгледување на квантните ефекти на квантната механика.
Електрично полнење  е фундаментален конзервирани својства на некоја субатомска честичка, која ја одредува нивната електромагнетна интеракција. Електричното полнење на материја е под влијание на и произведува електромагнетни полиња. Интеракцијата помеѓу движечкото полнење и електромагнетното поле е извор на електромагнетна сила, што е една од четирите фундаментални сили на фундаменталната интеракција] (Поврзано: magnetic field).
Преглед
Полнењето е фундаментално својство на облици на материи кои покажуваат електростатичко привлечност или одбивност во присуство на друга материја. Електричното полнење е карактеристично својство на многу субатомски честички. Полнежите на слободните честички се множители на цели броеви елементарното полнење  e ; и велиме дека електрично полнење е "квантизирано". Мајкл Фарадеј, во своите електролиза експерименти, беше првиот што ја забележа дискретна природа на електричниот полнеж. Роберт Миликан експериментот со капка масло го покажа овој факт директно и го мери основното полнење.
По конвенцијата, полнежот на електронот е -1, додека оној на протонот е +1. Наполннетите честички чии полнежи имаат ист знак се одвраќаат еден со друг, а честичките чии полнежи имаат различни знаци се привлекуваат. Кулонов закон ја квантифицира електростатичката сила помеѓу две честички со тврдењето дека силата е пропорционална со производот на нивните полнежи и обратно пропорционално со квадратот на растојанието помеѓу нив.
Полнењето на античестичките е еднаква на онаа соодветната честичка, но со спротивен знак. Кварковите имаат фракциони полнежи за – 1⁄3 или + 2⁄3, но слободните кваркови никогаш не биле набљудувани (теоретската причина за овој факт е асимптотска слобода).
Електричниот полнеж на макроскопски објект е збир на електричните полнежи на честичките кои го прават тоа. Овој набој често е мал, бидејќи материјата е направена од атоми, а атомите обично имаат еднаков број на протони и електрони, во кој случај нивните полнења се откажуваат, давајќи полн полнеж еднаков на нула, со што атомот е неутрален полнеж.
Јон  е атом (или група на атоми) што изгубил еден или повеќе електрони, давајќи му полн позитивен полнеж (катјон), или кој има стекнато еден или повеќе електрони, давајќи му полн негативен полнеж (анјон). Едноатомски јони  се формираат од единечни атоми, додека  повеќеатомските јони  се формираат од два или повеќе атоми кои се врзани заедно, во секој случај давајќи јон со позитивен или негативен полн полнеж.