cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Библиотека за наследство на биолошката разновидност за Европа
Библиотеката за наследство на биолошката разновидност за Европа (БХЛ-Европа) претставува тригодишен проект на ЕУ (2009 – 2012 година) насочен кон дигитализацијата на литературата за биоразновидноста. Во него биле вклучени 28 големи музеи за природонаука, ботанички градини, библиотеки и други европски институции. БХЛ-Европа била основана во Берлин во мај 2009 година и се сметала себеси за европски партнер на проектот Библиотека за биоразновидното наследство (БХЛ), кој бил основан во 2005 година и првично бил создаден од десет (од 2009 година, дванаесет) библиотеки на САД и Обединетото Кралство.
БХЛ-Европа исто така била одговорна за создавање структури за долгорочно чување на дигитални информации (трајност на дигиталните податоци).
Состав на БХЛ-Европа
Следните 28 институции во мај 2009 година во Берлин имале улога на членки-основачи на конзорциумот на БХЛ-Европа:
Гласот на младите
Гласот на младите се однесува на посебните идеи, мислења, ставови, знаења и постапки на младите како збирно тело. Терминот младински глас често групира разновидност на перспективи и искуства, без оглед на потеклото, идентитетот и културните разлики. Често се поврзува со успешна примена на различни активности за развојот на младите, вклучувајќи учење на услуги, истражувања за млади, и обука за водство. Дополнителни истражувања покажале дека ангажирањето на младинскиот глас е суштински елемент на делотворниот организациски развој меѓу заедницата и организациите што служат за младите.
Апликации
Многу младински организации и активности во заедницата го наведуваат гласот на младите како важен фактор за нивно успешно работење. Областа на Позитивен развој на младите, исто така, го промовира младинскиот глас со настојување да инспирира доверба и социјален ангажман за младите.
Движење
Постои широко меѓународно движење за промовирање на гласот на младите, родено од претходните младински услуги и движењата за младински права. Конвенцијата на Обединетите нации за правата на детето била првиот меѓународен механизам што предвидува системско вклучување на младинскиот глас. Специфичните цели се наведени во членовите 5 и 12 кои јасно признаваат дека младите имаат глас, дека гласот на младите постојано се менува и дека сите области на нашето општество се морално одговорни за ангажирање на младински глас. Годишните настани што се фокусираат на младинскиот глас вклучуваат Глобален ден на младински услуги и Национална конференција за учење на услуги.
Критика
Ефебифобијата и стигматизација според возраста се идентификувани како фактори што спречуваат широко распространето препознавање на младинскиот глас низ заедниците. Дополнително, општо се признава дека „е спроведено мало квантитативно истражување во врска со прашањето на младинскиот глас“, додека квалитативното истражување за младинскиот глас често се смета за минимално ефикасно, исто така, поради ограничениот обем фокусиран на младите учество во донесување одлуки и споделување на мислења.
Гласот на младите, исто така, се соочува со критика од движењето за младински права дека не оди доволно далеку, или дека користи млади. Критичарите тврдат дека младинскиот глас се залага само за плитка анализа на стигматизацијата според возраста и предлага решенија што не одат доволно далеку за да им дадат на младите каква било суштинска моќ во општеството. Заедно со служењето на младите, ова може да доведе до притисок врз младите да помогнат да се поправат проблемите со возрасните, без воопшто да се решат проблемите со кои се соочуваат младите.
Канцелар на Австрија
Историја
Употребата на терминот канцелар (Kanzler, изведен од cancellarius) како шеф на средновековната функција „канцеларија“ може да се следи до век, кога во времето на кралот Лудвиг II Германски била основана функцијата Надканцелар (Erzkanzler), подоцна Царски канцелар (Reichserzkanzler), како висока функција во служба на Светиот римски цар. Задачата обична била обавувана од принц-архиепископот на Мајнц како надканцелари на германските земји.
Во рамките на царската реформа, хабсбуршкиот император Максимилијан I во 1498 година се обидел да ја сруши верската моќ на Царскиот надканцелар (Reichserzkanzler) со посекуларна функција на Царски дворски канцелар (Hofkanzler), но двете функции се споиле. Исто така, имало периоди кога се правеле обиди за врамнотежување на царскиот апсолутизам со создавање на царски влади (Reichsregiment), но без успех.
Хабсбуршка монархија
Сепак, кога внукот на Максимилијан, Фердинанд I, го наследил како надвојвода на Австрија во 1521 година, неговиот постар брат царот Карло V (1519–1556) го назначил Мерчурино Гатинара како „Голем канцелар на сите поседи и кралства на кралот“ (Großkanzler aller Länder und Königreiche). Одвоената функција на австрискиот дворски канцелар се појавила како Österreichische Hofkanzlei околу 1526 година, кога Хабсбуршката монархија се издигнала со владеењето на Бохемија и Унгарија; меѓутоа повторно била споена со истоветната служба „царски дворски канцелар“ (Reichshofkanzlei) на Светото Римско Царство во 1559 година.
До битката на Бела Гора во 1620 година и задушувањето на бохемиската буна, царот Фердинанд II имал одвоени дворски канцеларства основани со цел зајакнување на единството на хабсбуршките поседи. Покрај бохемиското и унгарското канцеларство, основал служба „австриски канцелар“ во Виена, одговорен за Надвојводството Австрија (Горна и Долна Австрија) со териториите на Внатрешна Австрија и Тирол. Под водство на царот Леополд I (1658–1705) терминот повторно станал „дворски канцелар“ (Hofkanzler).
век бил преовладан од принцот Венцел Антон Кауниц (1753–1792), кој бил канцелар на четворица хабсбуршки цареви од Марија Терезија до Франц II, со обете титули „дворски канцелар“ и „државен канцелар“. Бил наследен од Филип фон Кобенцл (1792–1793), кој бил распуштен од царот Франц II поради поделбата на Полска и бил наследен од Франц фон Туго (1793–1800). Канцеларството на Туго не ги преживеало австриските порази од Французите на битките кај Маренго и Хоенлинден во 1800 година и бил заменет од Лудвиг фон Кобенцл (1800–1805), братучед на неговиот претходник, кој бил распуштен по австрискиот пораз кај Аустерлиц во 1805 година.
Австриско Царство
Со подоцнежното укинување на Светото Римско Царство и основањето на Австриското Царство, Франц II абдицирал од поранешниот царски престол, но останал како цар Франц I на Австрија во 1806 година. Го заменил Кобенцл со Јохан Филип фон Стадион (1805–1809) претходната година, но неговата кариера била кратка и во 1809 година по уште еден австриски пораз од Наполеон кај Ваграм и подоцнежното понижување со Шенбрунскиот договор. Принцот Клеменс фон Метерних бил назначен од Франц I на функциите „дворски и државен канцелар“ (1821–1848). Меѓутоа, има мислење дека титулата „канцелар“ не била користена по оставката на принцот Кауниц во 1792 и 1821 година. Бидејќи системот на Метерних станал синоним за неговите реакционерна политика, титулата „државен канцелар“ била укината по револуциите 1848 г.. Функцијата подоцна била именувана министер-претседател на Австрија, истоветна на премиер, со исклучок на грофот Фридрих Фердинанд фон Бојст (1867–1871) титулата повторно се појавила во Германска Австрија по Првата светска војна во 1918 година, кога Карл Ренер бил назначен за „државен канцелар“ (Staatskanzler). Со донесувањето на австрискиот устав на 10 ноември 1920 година, моменталниот термин „сојузен канцелар“ (Bundeskanzler) бил воведен како шеф на извршната власт на Првата австриска република.
Назначување
Канцеларот е назначуван од страна на претседателот. Во теорија, претседателот може да назначи било кој избран во Националниот совет, односно секој Австриец со наполнети 18 години. Всушност, канцеларот не може да управува ако тој или таа нема доверба од Националниот совет. Поради ова, канцеларот вообичаено е предводникот на најголемата партија во Националниот совет, или постар партнер во владејачката коалиција. Познат исклучок се случил по изборите во 1999 година. Слободарската партија освоила најмногу места и влегла во коалиција со Народната партија. Иако ова вообичаено значело дека предводникот на Слободарската партија, во случајот Јерг Хајдер, ќе стане канцелар, тој се сметал за преконтроверзен да биде дури и член на Владата, а не и нејзин предводник. Така, тука бил одбран предводникот на Народната партија, Волфганг Шусел.
Канцеларот нема ограничувања на мандатот. Како последица на уставот, канцеларот вообичаено ја нуди својата оставка на претседателот по распуштање на Националниот совет. Претседателот вообичаено ја одбива и му наредува на канцеларот да води преодна влада додека не се состане новиот Национален совет и не се појави мнозинство. Всушност, уставот го охрабрува претседателот да го користи канцеларот како негов привремен наследник.
Космос-155
Космос-155 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Канцелар на Австрија
Назначување
Канцеларот е вообичаено назначуван или распуштан заеднос со своите минитри. Технички, претседателот може да назначи само министри предложени од канцеларот, па така канцеларот е избиран прв. Откако ќе се заколне, канцеларот му го предложува својот список на министри; вообичаено се назначени неколку минути подоцна. Ниту канцеларите ниту министрите треба да бидат потврдени од двата дома на парламентот; назначените се целосно способни за распуштање на фукциите на нивните соодветни функции веднаш откако ќе се заколнат.
Космос-155
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 12 април 1967 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-155 бил надгледувачки сателит.
Канцелар на Австрија
Назначување
Националнот совет може да го присили претседателот да го распушти канцеларот или некој од министрите преку изгласување недоверба. Претседателот уставно е обврзан да распушти член на Владата, ако се изгласа во Националниот совет. Опозициските партии понекогаш поднесуваат барање за гласање на недоверба против минитри и целиот кабинет, со цел да покажат критика; овие барања не се очекуваат да поминат и скоро никогаш не поминуваат.
Космос-155
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,2 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 51,7°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 271 км, а најмалото на 202.
Канцелар на Австрија
Улога и овласувања
Канцеларот ги води седниците на Владата. Уставот не му дава на канцеларот власт да издава наредби на министрите; неговата/нејзината улога се одликува како „прв меѓу еднаквите“ (primus inter pares). Моќта на функциите да одредува политики делумно потекнува од наследениот углед, делумно од фактот што претседателот треба да ги отстрани министрите по барање на канцеларот и делумно од положбата на канцеларот како предводник на партијата или коалицијата, која го контролира Националниот совет.
Канцеларот, исто така, заседава со Сојузниот совет ако Националниот совет го распушти претседателот од функцијата, или ако Националниот совет му го укине имунитет на Претседателот од кривично гонење. Во првиот случај, гласовите на Сојузниот совет дозволуваат референдум. Во вториот случај, согласноста на Сојузниот совет е задолжителна за да се укине имунитетот на претседателот.
На крај, канцеларот станува привремен претседател, ако претседателот не може да ја извршува функцијата.
Тернопол
Тернопиљ (Тернопіль) — град на реката Серет во западна Украина. Тој е административен центар на Тернопиљската област и административен центар на околниот Тернопиљски реон, во рамките на област. Градот е исто така означен како посебен реон во рамките на областа.
Демографија
Според украинскиот попис од 1989 г. населението на Тернопиљ по националност е:
Космос-156
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 27 април 1967 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 96,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 81,1°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 639 км, а најмалото на 582.
Алжирска скала
Алжирска скала ― музичка скала која често е користена во алжирската, берберската и северноафриканската музика. Честото користење на 1,5 чекори (мало трето) во скалата придонесува за звук кој најчесто се поврзува со мавриската музика. Таа е исто така дефинирана како скала за единаесет ноти со две зголемени секунди. Жак Ибер прв ја употребил оваа дефиниција во делото Escales (1924).
Во индиската карнатична музика, ова одговара на делото „Симендрамадјамам“.
Формула за скалата
Во чекорната нотација:
или во децимали:
Оваа формула ја дава само првата октава. Во втората октава, третиот чекор е 1 наместо 1,5, проследен со чекор од 1 наместо 0,5. Ова може да се види на сликите десно. Во онаа на дното (со скала со три октави, Фишер 1996), долната октава покажува Ф♯ додека горната октава покажува Ф природно.
Може да се замисли и како хармоничен мал со покачена 4 во првата октава.
Парохијата на тажниот ѓавол
Парохијата на тажниот ѓавол (српски: Parohija tužnoga đavola) – збирка раскази на српскиот и југословенски писател Бранко Ќопиќ.
Содржина
Збирката содржи 24 раскази:
Критички осврт кон збирката
Расказите во оваа збирка настанале во годините непосредно пред Втората светска војна. Книгата е оценета како бисерен медал на прозата на Ќопиќ. Во неа е опишан далечниот свет од сеќавањата на едно занесено дете – светот на босанските селани меѓу двете светски војни,. Збирката е полна со скитници, пијаници, просјаци, сакати и очајни луѓе, свет којшто се состои од сиромашни, прости луѓе кои се незадоволни од својот живот, но немаат волја да се оттргнат од својата беда. Расказите се напишани со лирски, благ хумор во стилот на Чехов и со примеси на реализмот од традиционалните селски приказни.
Јонски модус
Јонски модус ― музички модус или, во современа употреба, дијатонска скала, исто така наречена дурска скала.
Тоа е името доделено од Хајнрих Глареан во 1547 година на неговиот нов автентичен модус на Ц (модус 11 во неговата шема за набројување), кој го користи видот дијатонски октава од Ц до Ц октава повисоко, поделена на Г (како нејзин доминанта, рецитирање тон/ рецитирачка нота или тенор) во четврти вид совршен петти (тон-тон-полутон-тон) плус трет вид совршен четврти (тон-тон-полутон): ЦДЕФГ + ГАБ Ц. Овој вид на октава е во суштина исто како и главниот начин на тонска музика.
Црковната музика била објаснета од страна на теоретичарите дека е организирана во осум музички модуси: скалите на Д, Е, Ф и Г во „поголемиот совршен систем“ на музика ректа (musica recta), секоја со нивните автентични и плагални пандани.
Дванаесеттиот режим на Глареан била плагалната верзија на јонскиот модус, наречена хипојонски (подјонски), заснован на истата релативна скала, но со главната трета како нејзин тенор, и имајќи мелодичен опсег од совршена четврта под тоник, до совршено петта над него.
Анакреонт
Анакреонт (старогрчки: Ἀνακρέων ὁ Τήϊος, латински: Anacreon) - старогрчки поет.
Анакреонт како тема во уметноста и во популарната култура
Анакреонт се јавува како тема во делата од уметноста, како:
Кадин Рид (Козјак)
Кадин Рид  — археолошко наоѓалиште во штипското село Козјак. Наоѓалиштето претставува осамен објект  од  римско време,.
Аруба
Аруба (холандски и папименто: Aruba) е остров во јужниот дел на Карипското Море во близина на венецуелскиот брег. Островот е долг 33 километри и е оддалечен од Венецуела само 27 километри. Аруба е една од уставните држави на Карлството Холандија и е дел од групата острови ABC, заедно со Бонаир и Курасао.
Аруба не е поделена на административни единици и е една од четирите уставни држави на Кралството Холандија. Покрај Аруба, останатите се Холандија, Курасао и Свети Мартин. Климата на Аруба е нешто посува одошто останатите околни острови и тоа овозможува сончеви денови погодни за туризам. Вкупната површина на Аруба е 180 км2 каде живеат околу 103.000 жители. Главен град на Аруба е Орањестад.
Острови
Аруба ги опфаќа следните острови:
Космос-157
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 12 мај 1967 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-157 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,3 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 51,2°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 283 км, а најмалото на 200.
Полунамалена скала
Во клучот од Б, полунамалената скала поставена на Ц е поврзана со Цм <sup id="mwGg">7<span about="#mwt16" class="music-symbol" data-cx="[{&quot;adapted&quot;:true,&quot;partial&quot;:false,&quot;targetExists&quot;:true,&quot;mandatoryTargetParams&quot;:[],&quot;optionalTargetParams&quot;:[]}]" data-mw="{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Музика&quot;,&quot;href&quot;:&quot;./Предлошка:Музика&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;b&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwGw" style="font-family: Arial Unicode MS, Lucida Sans Unicode;" typeof="mw:Transclusion"> ♭        5  , која функционира како акорд ии <span about="#mwt17" class="music-symbol" data-cx="[{&quot;adapted&quot;:true,&quot;partial&quot;:false,&quot;targetExists&quot;:true,&quot;mandatoryTargetParams&quot;:[],&quot;optionalTargetParams&quot;:[]}]" data-mw="{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Музика&quot;,&quot;href&quot;:&quot;./Предлошка:Музика&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;halfdim&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwHg" style="font-family: Arial Unicode MS, Lucida Sans Unicode;" typeof="mw:Transclusion">ø     <sup id="mwHw">7  во мол (види систем на акордска скала).
Космос-158
Космос-158 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 15 мај 1967 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 750 килограми. Космос-158 бил навигациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 100,4 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 74,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 822 км, а најмалото на 736.
Александар Литовски
Александар Литовски (роден во Битола на 2 март 1967) — македонски историчар.
Животопис
Доц. д-р Александар Литовски е роден во Битола во 1967 година. Основно и средно образование заврши во родниот град. Во 1992 година, на Филозофскиот факултет во Скопје - група Историја, ја одбрани дипломска работа и се здоби со звањето - професор по историја. Во мај 2001 година ја одбрани магистерската теза со наслов “Врските и соработката на македонските националноослободителни движења од сите делови на Македонија во 1943 година”, а во јануари 2007 година и докторска дисертација со наслов “Македонската националноослободителна платформа во текот на Втората светска војна (1941-1944).” Вработен е како кустос-советник во Националната установа - Завод за заштита на спомениците на културата и музеј - Битола. Член е на Одделението за историско-географски науки и на Управниот одбот при Македонското научно друштво од Битола. Соработува со разни весници и списанија и е член на Здружението на новинари на Македонија. Автор е на повеќе рецензии на книги, изложби со историска тематика, повеќе научни статии и прилози, како и поголем број новинарски колумни, статии и есеи. Беше претседател на Уредувачкиот одбор на „Зборникот на трудови“ на НУ Завод и музеј - Битола до 2017 година. Автор е на 15 книги, брошури повеќе научни статии и прилози.
Творештво
Монографии:
1. Пофалба на македонизмот - Есеи од историјата на македонизмот, Липекс, Битола, 2008, 127.
2. Македонската националноослободителна платформа во Втората светска војна, Сојуз на Македонците од Егејскиот дел на Македонија, Скопје, 2008, 321.
3. Јубилејна хронологија на македонското националноослободително движење и антифашистичката борба во Македонија во 2011 година, Битола, 2011, 256.
4. Одбрана на македонизмот, МНД, Битола, 2012, 93.
5. Соработката на националноослободителните движења од Вардарскиот, Егејскиот и Пиринскиот дел на Македонија во Втора светска војна, Здружение на Македонците од Егејски дел на Македонија, Битола, 2012, 274.
6. За свеста и совеста, Скопје, Аз-буки, 2012, 273.
7. Споменици и спомен-обележја во Битола и Битолско, Битола, НУ Завод и музеј-Битола, 2012, 202.
8. Пофална епистола за Јане Сандански и санданизмот, Заедница на организациите на етничките Македонци, Битола, 2015, 170.
Фредерик Рајнес
Фредерик Рајнес ( - ) американски физичар. Тој е добитник на Нобеловата награда за физика во 1995 година за кооткривање на неутриното со Клајд Кован за експериментот за неутриното. Тој може да е единствениот научник во историјата „толку интимно поврзан со откривањето на елементарна честичка и последователната темелна истрага за нејзините основни својства“.
Александар Литовски
Творештво
9. Антифашистички белешки, Заедница на организациите на етничките Македонци, Битола, 2015, 429.
Фредерик Рајнес
Дипломирал на Стивенсовиот институт за технологија и Њујоршкиот универзитет, Рејнс се придружил и започнал да работи во Лос Аламошката лабораторија на проектот „Менхетен“ во 1944 година, работејќи во теоретскиот оддел во групата на Ричард Фејнман. Тој станува водач на групата во 1946 година. Тој учествувал во голем број јадрени тестови, што довело до тоа, тој да стане раководител на низата тестови познати како Операција „Стаклена градина“ која се одвивала во Тихиот Океан во 1951 година.
Александар Литовски
Творештво
10. Кратка историја на македонската левица, Прогрес-институт за социјална демократија, Битола, 2015, 116.
Шуманица (Мирковци)
Шуманица — археолошко наоѓалиште крај скопското село Мирковци. Наоѓалиштето претставува некропола од доцноантичкото време. Северно од селото, на повеќе места во селските ниви се пронајдени остатоци од гробови. Мештаните повеќепати, при обработувањето на земјата, уништувале гробни конструкции од камени плочи.
Александар Литовски
Творештво
11. Јубилеен календар за Егејскиот дел на Македонија во 2008, Битола, 2008, 37.
12. Јубилеен календар за Егејскиот дел на Македонија во 2009, Битола, 2009, 62.
13. Јубилеен календар за Егејскиот дел на Македонија во 2010, Битола, 2010, 84.
14. Јубилеен календар за Егејскиот дел на Македонија во 2011, Битола, 2011, 112.
15. Јубилеен календар за Егејскиот дел на Македонија во 2012, Битола, 2012, 145.
16. Јубилеен календар за Егејскиот дел на Македонија во 2013, Битола, 2013, 166.
Брошури:
1. Деведесет години "АБЕЦЕДАР", МНД, Битола, 2015, 28.
1. Влијанието од иницијативата за формирање на Балкански штаб врз програмско-политичките цели на македонското национално-ослободително движење во 1943 година, Гласник на ИНИ 45/1, Скопје, 2001, 27-37.
2. Македонското националноослободително движење и македонското национално прашање во Егејскиот дел на Македонија (октомври-ноември 1944 година), Историја 40/1-2, Скопје, 2004, 101-110.
3. Згрижувањето на бегалците од Егејскиот дел на Македонија во Битола и Битолско во 1945 година, Етничките промени во Егејска Македонија во XX век, Скопје, 2002.
4. Соработката на ослободителните движења на Македонија, Албанија, Грција и Бугарија и иницијативата за создавање на Балкански штаб во 1943 година, Зборник на трудови на НУ Завод и музеј-Битола, 15/2004 Битола, 57-70.
5. Руски документи за Македонија и македонското прашање -приказ-, Годишен зборник на Богословски факултет "Свети Климент Охридски" кн. 10, Скопје, 2004, 165-170.
6. Ставот на политичкото и военото раководство на ЦК на КПЈ/ВШ на НОВЈ спрема борбата на Македонците од Егејскиот дел на Македонија (август-октомври 1944), Гласник на ИНИ 49/1-2, Скопје, 2005, 343-352.
7. Местото и улогата на македонските партизански единици во Егејскиот дел на Македонија во ослободувањето на Битола и Битолско, Прилози на Македонското научно друштво - Битола, г. III, бр. 5-6, Битола, 2005, 215-222.
8. Застапеноста на еврејското и другите национални малцинства во политичката платформа на Македонското националноослободително движење од Вардарскиот дел на Македонија во текот на Втората светска војна, Зборник Историја 3 на Музеј на Македонија, Скопје, 2009, 101-105.
12. Конференција на Македонците од Егејскиот дел на Македонија во Битола на 3 декември 1944 година, Прилози на Македонското научно друштво - Битола, г. IX, бр. 15-16, Битола, 2013, 237-246.
13. Крсто Љондев и убиството на Спасое Хаџи Поповиќ во Битола, Зборник на трудови на НУ Завод и музеј-Битола, 17/2014, Битола, 7-18.
Фредерик Рајнес
Во раните 50-ти години на минатиот век, работејќи во Ханфордскиот комплекс и Саванскиот речен комплекс, Рајнес и Кован ја развиле опремата и процедурите со кои за првпат ги откриле, наводно невидливите неутрина во јуни 1956 година. Рајнес го посветил најголемиот дел од неговата кариера на проучување на својствата на неутрината и нивните заемнодејства, и оваа нивна заедничка работа ќе влијае на изучувањето на неутрината за многу од идните истражувачи. Ова го вклучувало и откривањето на неутрината создадени во атмосферата од космичките зраци, и откривањето на неутрината во 1987 година испуштени од Супернова SN1987A, со што се оформени основите на неутринската астрономијата.
Џамија (Тисовица)
Џамија (Тисовица) — главна и единствена џамија во селото Тисовица, во Општина Зелениково, Македонија.
Се претпоставува дека џамијата е изградена во 1932 година, кога била само обновена куќа без минаре.
Пред изградбата на џамијата, верските потреби, тисовичките муслимани ги извршувале во џамиите во селата Гумалево и Палиград.
Не се знае точниот период, но селската џамија денес поседува и мало минаре.
Фредерик Рајнес
Младост
Фредерик Рајнс е роден во Патерсон, Њу Џерси, како едно од четирите деца на Гуси (Коен) и Израел Рајнес. Неговите родители биле еврејски емигранти од истиот град во Русија, но се запознале во Њујорк, и подоцна стапиле во брак. Тој имал постара сестра, Пола, која станала лекар и двајца постари браќа, Дејвид и Вилијам, кои станале адвокати. Тој четопати велел дека неговото „образование во младоста било под силно влијание“ од неговите браќа и сестри. Тој беше внук на рабинот Јицак Јаков Рајнес, основачот на Мизрахи, верско ционистичко движење.
Семејството се преселило во Хилбурн, Њујорк каде неговиот татко работел во својата продавница и токму тука тој поминал поголем дел од своето детство. Тој бил Орлов извидник. Гледајќи наназад, Рајнес вели: „Моите спомени од раното детство се центрираат околу оваа типична американска продавница и животот во еден мал американски град, вклучувајќи ги тука и славењето на денот на независноста на САД, прослави проследени со огномет и патриотска музика, отсвирена од страна на музичкиот оркестар“.
Рајнес пеел во хор, и воедно како солист. Во еден период размислувал за пејачка кариера, и бил подучуван од гласовен тренер од Метрополитанската опера кој пак часовите ги држел бесплатно бидејќи неговото семејство немало пари да ги плати. Семејството подоцна се преселило во Северен Берген, Њу Џерси на адресата Булевар Кенеди и 57-та улица. Бидејќи во Северен Берген немало средно училиште, тој се образувал во средното училиште Јунион Хил во Јунион Хил (денес Јунион Сити, Њу Џерси),  каде што матурирал во 1935 година.
Од рана возраст, Рајнес покажал интерес за науката и честопати сакал да создава и гради работи. Тој подоцна се присетува: "Првите побуди за интерес за науката на кои се сеќавам се случија во еден момент на здодевност во верското училиште, кога, гледајќи од прозорецот при самрак низ раката свиткана налик на телескоп, при што забележав нешто необично за светлината, а тоа беше појавата на дифракција. На тој начин за мене започна интересот за светлината." Иронично, Рајнес блескал на часовите по литература и историја, но добил просечни или ниски оцени за наука и математика во својата прва година во средното училиште, иако подоцна во текот на образованието се подобрил во успехот по тие предмети благодарение на охрабрувањето од наставникот кој му дал клуч од училишната лабораторија. Ова прераснало кон љубов кон науката до неговата завршна година. Како одговор на прашање поставено на крајот од школувањето што да стои во алманахот, тој одговорил: „Да бидам извонреден физичар“.
Рајнес беше примен во Институтот за технологија во Масачусетс, но избрал своето образование да го продолжи на Стивенсовиот институт за технологија во Хобокен, Њу Џерси каде се стекнал со диплома за машинство во 1939 година и магистрирал математичка физика во 1941 година, пишувајќи теза на тема: „Критички преглед на теоријата на оптичка дифракција“. Тој се оженил со Силвија Самуелс на 30 август 1940 година. Тие имале две деца, Роберт и Алиса. Тој своето образование го продолжил на Њујоршкиот универзитет, каде што се стекнал со титулата доктор по филозофија во 1944 година. Тој тука ги изучувал космичките зраци под водство на Серж Корф, но својата теза ја напшишал под менторство на Ричард Презент со наслов „Јадрено цепење и моделот на течна капка за јадрото“. Објавувањето на тезата беше одложено сè до крајот на Втората светска војна, кога се објавува во Physical Review во 1946 година.
Лос Аламошка лабораторија
Во 1944 година, Ричард Фејнман го регрутираше Рајнес да работи во теоретскиот оддел во Лос Аламошката лабораторија при проектот Менхетен, каде што ќе остане во наредните петнаесет години. Тој се придружил на Фејнмановата екипа Т-4 (екипа за проблеми поврзани со дифузијата), која беше дел од Ханс Бетеовата Т (Теоретска) дивизија. Дифузијата беше важен аспект за пресметките на критичната маса. Во јуни 1946 година, тој станува водач на групата, предводејќи ја екипата Т-1 (теорија на змејот). Надоврзување на експериментот „скокоткање на опашката на змејот“, змејот всушност е машина што може да постигне критична состојба за кусо време, што може да се користи како алатка за истражување или пак како извор на енергија.
Рајнес учествувал во голем број јадрени тестови и пишувал извештаи за нивните резултати. Попознати се операција „Крстопат“ кај атолот Бикини во 1946 година, операција „Песочник“ кај атолот Еневетак во 1948 година, и операција „Ренџер“ и операција Бастер-Јангл изведени во тестирачкиот полигон во Невада. Во 1951 година тој е раководител на операцијата „Стаклена градина“ низа на јадрени тестови во Тихиот Океан. Ова беше првиот американски тест за засилено цепно оружје, важен чекор кон усовршување на термојадреното оружје. Тој ги проучувал ефектите од јадрените експлозии и бил соавтор на труд со Џон фон Нојман за создавањето на Маховото стебло, важен дел од ударниот бран на воздухот.
Во пресрет или пак можеби поради неговата улога во овие јадрени тестови, Рајнес е загрижен за опасностите од радиоактивно загадување од атмосферските јадрени тестови и станува поборник за подземни јадрени тестирања. Во пресрет на кризата со Спутник, тој учествува во проектот 137 на Џон Арчибалд Вилер, кој подоцна прераснува во ЈАСОН. Тој исто така беше делегат на конференцијата „ Атоми за мир“ во Женева во 1958 година.
Откривање на неутриното и внатрешниот начин на работа на ѕвездите
Неутрино to е субатомска честичка, првпат предвидена од Волфганг Паули на 4 декември 1930 година. Честичката требаше да го разреши проблемот со недостатокот на енергија при набудувањето на бета-распадите, кога неутронот се распаѓа на протон и електрон. Новата хипотетичка честичка требаше да го запази основниот закон за запазување на енергијата. Енрико Ферми ја преименува во неутрино, што на италијански значи „малку неутрален“, и во 1934 година ја предложил неговата теорија за бета-распад со која електроните што се испуштаат од јадрото се создадени со распадот на неутронот во протон, електрон, и неутрино:
Неутриното ја надополнуваше исчезнатата енергија, но теоријата на Ферми опиша честичка со мала маса и без електричен полнеж што е невозможно директно да се набудува. Во еден труд од 1934 година, Рудолф Пајерлс и Ханс Бете пресметале дека неутрината лесно можат да поминат низ Земјата и заклучиле дека „нема практично можен начин за набудување на неутриното“.
Според Фермиевата теорија, имало и соодветна обратна реакција, во која неутриното се комбинира со протонот и се создавал неутрон и позитрон:
Позитронот наскоро ќе се поништи со електронот и ќе се создадат два гама-зраци од 0,51 MeV, додека неутронот би бил заробен од протонот и ќе ослободи гама-зрак од 2,2 MeV. Ова ќе создаде посебен сигнал што може да се забележи. Подоцна, тие сфатија дека со додавање на кадмиумска сол во нивниот течен сцинтилатор, тие ќе ја зајакнат реакцијата за зафаќање на неутроните, што резултира во распрснување на гама-зраци од 9 MeV. За неутринскиот извор, тие предложиле употреба на атомска бомба. Дозвола за ова е добиена од раководителот на лабораторијата, Норис Бредбери. Започнала работата за копање шахта за експериментот кога Келог ги убедил да користат јадрен реактор наместо бомба. Иако е помалку интензивен извор на неутрина, се стекнала предност со што ќе може да се извршат повеќе експерименти во текот на долг временски период.
Во 1953 година, тие ги направиле своите први обиди користејќи еден од големите реактори на Ханфордскиот комплекс, денес познат како Кован-Рајнесов неутрински експеримент. Нивниот детектор сега вклучуваше 300 l на сцинтилациона течност и 90 фотомултипликаторски цевки, но напорот беше попречуван од позадинската бучава од космичките зраци. Со охрабрување од Џон Вилер, тие се обиделе повторно во 1955 година, овој пат користејќи еден од поновите, поголеми 700 MW реактори на Саванскиот речен комплекс од кој се испуштал висок неутрински флукс од 1,2 х 1012cm2/s. Тие, исто така, имаа погодна, добро заштитена местоположба 11 m од реакторот и 12 m  под земја. На 14 јуни 1956 година, тие имаа можност да му испрататтелеграма на Паули во која се вели дека е неутриното е забележано. Кога Бете бил известен дека не бил во право, тој изјавил: „Па, не треба да верувате во сè што ќе прочитате во весниците“. Оттогаш, Рајнес го посветува најголемиот дел од неговата кариера на проучување на својствата и заемнодејствата на неутрината, коишто ќе влијаат врз проучувањето на неутрината за идните истражувачи. Кован го напуштил Лос Аламос во 1957 година да предава на универзитетот „Џорџ Вашингтон“, со што ја завршил нивната соработка. Врз основа на неговата работа при првото откривање на неутриното, Рајнес стана шеф на одделот за физика на универзитетот „Кејс Вестерн Резрв“ од 1959 до 1966 година. Таму тој, предводеше екипа која прва ги открила неутрината создадени во атмосферата од космичките зраци. Рајнес имаше добар глас и беше пејач уште од детството. Во тој период, покрај извршувањето на своите должности како истражен надгледувач и претседател на одделот за физика, Рајнес пееше во Кливлендскиот оркестарски хор под палката на Роберт Шоу заедно со Џорџ Шел и Кливлендскиот оркестар.
Во 1966 година, Рајнес го зеде со себе најголемиот дел од својата екипа за истражување на неутрината при заминувањето во Калифорнискиот универзитет, во Ирвин, со што стана првиот декан на катедрата по физика. Таму, Рајнес ги прошири истражувачките интереси на некои од неговите додипломци во развојот на детектори за медицинско зрачење, како начинот за мерење на целокупното зрачење на човечко тело при зрачната терапија.
Рајнес се подготви за можноста за мерење на далечните настани како на пример експлозијата на супернова. Експлозиите на супернови се ретки, но Рајнес сметаше дека може да има среќа да види една во неговиот живот и да може да ги забележи неутрината што произлегуваат од настанот во неговите специјално осмислени детектори. Во текот на чекањето да дојде до експлозија на супернова, тој ставил знаци на некои од неговите големи детектори на неутрина, нарекувајќи ги „системи за рано предупредување при супернови“. Во 1987 година, неутрината испуштени од суперновата SN 1987A беа забележани од соработката Ирвин-Мичиген-Брукхејвен (IMB), која користеше 8.000 тонски Черенков детектор сместен во рудникот за сол во близина на Кливленд. Нормално, детекторите снимаа само неколку позадински настани секој ден. При суперновата се забележани 19 настани за само десет секунди. Ова откритие се смета за втемелување на полето на неутринската астрономијата.
Во 1995 година, Рајнес беше почестен, заедно со Мартин Л. Перл со Нобеловата награда за физика за неговата работа со Кован за првото откривање на неутриното. За жал, Кован починал во 1974 година, а Нобеловата награда не се доделува посмртно. Рајнес добил и многу други награди, вклучително и меморијалната награда „Роберт Опенхајмер“ во 1981 година, Национален медал за наука во 1985 година, наградата Бруно Роси во 1989 година, наградата Мајкелсон-Морли во 1990 година, наградата Панофски во 1992 година и Медал Френклин во 1992 година. Тој беше избран за член на Националната академија на науките во 1980 година и странски член на Руската академија на науките во 1994 година. Тој останал декан на катедрата по физика при Калифорнискиот универзитет до 1974 година, и станал професор во пензија во 1988 година, но тој продолжи да предава до 1991 година, и останал на факултетот сè до неговата смрт.
Смрт
Рајнес починал по долго боледување на Универзитетот во Калифорнија, медицинскиот центар Ирвин во Оринџ, Калифорнија, на 26 август 1998 година. Тој бил надживеан од неговата сопруга и децата. Неговите трудови се во библиотеките на УЦИ. Рајнес Хол во УЦИ е именувана во негова чест.
Александар Литовски
Творештво
14. Прилог за убиството на Спасое Хаџи Поповиќ во Битола во 1926 година, Прилози на Македонското научно друштво - Битола, г. XI, бр. 19-20, Битола, 2015, 17-26.
15. Македонците од егејскиот дел на Македонија и Грција во 1945 година; Балканот: луѓе, војни и мир, Материјали од меѓународната научна конференција по повод 65 години од соновањето на Институтот за национална историја, Скопје 4-5 ноември 2013, Скопје, 2015, 383-394.
16. Ставовите на Ренос Михалеас за македонското национално прашање во 1944 година, Зборник на трудови на НУ Завод и музеј-Битола, 19/2016, Битола, 7-15.
17. ВМРО во стратегијата на Третиот Рајх (1943-1944), 70 години македонска историографија, Зборник на трудови од меѓународната конференција одржана на 13 и 14 декември 2016 година во Скопје, Скопје, 2016. (со соавтор Роберто Трајковски)
18. Прилог за животот на Васил Кораицовски, борец од Егејскиот дел на Македонија, Зборник на трудови на НУ Завод и музеј-Битола, бр. 20, Битола, 2017, 1-12.
19. Uspostavljanje sopstvenog identiteta, Jugoslavija u istorijskoj perspektivi, Beograd, 2017, 149-171. (со соавтор Љубица Јанчева)
Од 2008 до 2014 година, сукцесивно секоја година, ги подготвува и објавува книгите-хронологии „Јубилеен календар за Егејскиот дел на Македонија“.
Аминокиселина
Аминокиселините се основните единици од кои се изградени белковините. Тие се аминодеривати на карбоксилните киселини и имаат општа формула:
Од формулата се забележува дека секоја аминокиселина покрај остатокот R, содржи најмалку две функционални групи - една амино (лево) и една карбоксилна (десно) група. Фенилаланинот е една од стандардните аминокиселини:
Со оглед на структурата на аминокиселините, ги делиме на:
Аминокиселините се структурни елементи на белковините во кои се поврзани со пептидна врска. —NH—CO—.
Играат огромна улога во процесите на метаболизмот кај сите живи организми.
Наједноставна аминокиселина е глицин: H2N—CH2—COOH.
Во структурата на аминокиселините, аминогрупата во однос на карбоксилната група може да се наоѓа во различни положби. Во зависност од таа положба се разликуваат α, β, γ, δ итн. аминокиселини.
α-аминокиселини
Сите пептиди и полипептиди (белковини) се полимери на α-аминокиселините. Постојат 20 α-аминокиселини кои се составен дел на белковините кај цицачите. Неколку други видови на аминокиселини се наоѓаат во телото како слободни соединенија или во комбинирана состојба (т.е. не се асоцирани со пептиди или белковини). Овие небелковински асоцирани аминокиселини имаат специјализирани функции. Еден дел од аминокиселините кои се составен дел на белковините исто така извршуваат и некои други функции, различни од образувањето на пептидите и белковините. На пример, тирозинот учествува во образувањето на тироидните хормони или, пак, глутаматот кој дејствува како невротрансмитер.
α-аминокиселините во пептидите и белковините (со исклучок на пролинот) се состојат од карбоксилна киселина, односно група (-COOH) и амино (-NH2) функционална група сврзани за истиот тетраедарски јаглероден атом. Овој атом се означува како α-јаглероден атом (оттука и α-аминокиселини). Одделни R-групи, со кои една аминокиселина се разликува од друга, се исто така сврзани за α-јаглеродот (со исклучок на глицинот, каде R-групата е водород). Четвртиот супституент прикачен за тетраедарскиот α-јаглерод кај аминокиселините е водородот.
Класификација на α-аминокиселините
Секоја од дваесетте α-аминокиселини најдени во белковините можат да се разликуваат по R-групата (R-супституентот) на α-јаглеродот. Постојат две големи класи на аминокиселини чија поделба се основа на тоа дали R-групата е хидрофобна или хидрофилна.
Хидрофобните аминокиселини неможат да опстојат во водна средина и затоа најмногу се наоѓаат во внатрешноста на белковините. Оваа класа на аминокиселини не јонизира, ниту пак учествува во образувањето на водородни врски. Хидрофилните аминокиселини стапуваат во заемодејства со водната средина и често учествуваат во образувањето на водородни врски. Тие најчесто се наоѓаат на надворешните површини на белковинитеили во реактивните центри на ензимите.
Киселинско-базни својства на аминокиселините
α-СООН и α-NH2 групите во аминокиселините се способни за јонизација (како што се и киселите и базни R-групи). Како резултат на нивната јонизациона способност, можат да се напишат следните реакции на јонска рамнотежа:
Рамнотежните реакции, како што се напишани, покажуваат дека аминокиселините содржат барем две послаби кисели групи. Но, карбоксилната група е далеку посилна киселина отколку аминогрупата. При физиолошка pH-вредност (околу 7,4), карбоксилната група ќе биде депротонирана и аминогрупата ќе се протонира (ќе прими протон). Аминокиселина со R-група која не е способна за јонизација ќе биде електронеутрална при оваа pH-вредност. Ваквиот комплекс се нарекува цвитерјон. Како и типичните органски киселини, киселинската сила на карбоксилната, амино и јонизационо способните R-групи во аминокиселините можат да се дефинираат со константата на асоцијација Ka, или поконкретно негативниот логаритам на Ka, pKa. Вкупниот полнеж (алгебарскиот збир на сите присутни наелектризирани групи) на било која аминокиселина, пептид или белковина, ќе зависи од pH на околната водна средина. Како што се менува pH на растворот од аминокиселини или белковини, така се менува и вкупниот полнеж. Овој феномен може да се набљудува за време на титрацијата на секоја аминокиселина или белковина. Кога вкупниот полнеж на една аминокиселина или белковина е нула, тогаш pH ќе биде еднаква на изоелектричната точка (pI).
Функционално значење на R-групите од аминокиселините
Во раствор, сосема типично е што R-групите од аминокиселините ја диктираат структурно-функционалната поврзаност на пептиидте и белковините. Хидрофобните аминокиселини главно ќе се соберат во внатрешноста на белковините, заштитени од директниот контакт со водата. Обратно, хидрофилните аминокиселини главно се наоѓаат во надворешноста на белковините, како и во активните центри на ензимски активните белковини. Всушност, некои ензимски реакции се случуваат токму како резултат на присуството на R-групите.
Имидазолниот прстен на хистидинот овозможува тој да дејствува и како протон-дарител, и како протон-акцептор при физиолошка pH-вредност. Значи, тој често се наоѓа во реактивните центри на ензимите. Еднакво важна е и можноста на хистидинот во хемоглобинот да ги оттргнува H+ јоните при јонизацијата на јаглеродната киселина во еритроцитите. Токму како резултат на ова, хемоглобинот врши размена на гасови во ткивата и белите дробови.
Првичниот алкохол на серинот и треонинот, како и тиолот (-SH) на цистеинот им дозволуваат на овие аминокиселини да дејствуваат како нуклеофили за време на катализата. Додатно, тиолот од цистеинот е способен да образува дисулфидна врска со други цистеини:
Овој прост дисулфид е означен како цистин. Образувањето на дисулфидни врски помеѓу цистеините присутни во белковините е важно за образувањето на активни структурни домени кај голем број на белковини. Дисулфидното поврзување помеѓу цистеините во различни полипептидни ланци на олигомерни белковини игра значајна улога во уредувањето на структурата на комплексните белковини, како на пример, инсулинските рецептори.