cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Руска инвазија на Украина (2022)
24 февруари
Во 16:00 часот (UTC+2) претседателот Зеленски изјавил дека борбите меѓу руските и украинските сили избувнале во градовите духови Чернобил и Припјат. Околу 18:20 часот (UTC+2) Атомската централа Чернобил била под руска контрола, како и околните области. Според заменикот на Врховната Рада, Марјана Безухла, руските трупи се заканиле дека ќе ја нападнат Атомската централа Запорожје.
Во 16:18 часот (UTC+2), градоначалникот на Киев, Виталиј Кличко, прогласил полициски час кој трае од 22:00 до 7:00 часот. Високиот комесаријат на Обединетите нации за бегалци (УНХЦР) Филипо Гранди проценил дека повеќе од 100.000 Украинци ги напуштиле своите домови, а илјадници од нив преминале во Молдавија и Романија.
Во 22:00 часот (UTC+2), украинската државна гранична стража објавила дека руските сили го зазеле Змискиот Остров по поморско и воздушно бомбардирање на островот. Иако првично се претпоставувало дека сите тринаесет граничари на островот биле убиени во бомбардирањето, откако одбиле да се предадат на руски воен брод; снимката на која стражарите одбиваат понуда да се предадат станала вирална на друштвените мрежи. Подоцна се докажало дека сите останале живи и биле заробени од страна на руската морнарица.
Потврдено е дека биле убиени 17 цивили, вклучително и 13 убиени во Јужна Украина, тројца во Мариупол и еден во Харков. Зеленски изјавил дека 137 украински граѓани — и војници и цивили — загинале на првиот ден од инвазијата. Непосредно по 23:00 часот (UTC+2), Зеленски им забранил на сите машки украински државјани на возраст од 18 до 60 години да ја напуштат земјата за време на периодот на воена состојба.
25 февруари
Во 01:24 (UTC+2), Зеленски наредил целосна мобилизација на украинската војска за 90 дена. Околу 04:00 часот (UTC+2) по месно време, Киев го потресле две експлозии. Службеникот на украинското Министерство за внатрешни работи, Антон Херашченко, преку СМС порака известил дека тие експлозии биле крстаречки и балистички проектили кои биле насочени кон Киев. Украинската влада соопштила дека соборила непријателски авион над Киев, кој потоа удрил во станбена зграда и ја запалила.
Утрото на 25 февруари, Зеленски ја обвинил Русија дека цели на цивилни, како и воени места во телевизиско обраќање. Портпаролот на украинската влада Вадим Денисенко рекол дека 33 цивилни места биле погодени во претходните 24 часа. Украинското Министерство за одбрана изјавило дека руските сили влегле во областа Оболон, Киев, и биле на приближно 9 километри од украинскиот парламент. Министерството за одбрана исто така објавило дека сите украински граѓански лица имаат право доброволно да служат воен рок без оглед на нивната возраст.
Украинските власти објавиле дека некритично зголемување на зрачењето што ги надминува контролните нивоа е откриено во атомската централа во Чернобил откако руските трупи ја окупирале областа, велејќи дека тоа се должи на движењето на тешки воени возила што креваат радиоактивна прашина во воздухот. Русија дала известување дека ја брани централата од националистички и терористички групи и дека персоналот го следи нивото на зрачење на местото.
Градоначалникот на Хорливка во Донечката Народна Република, поддржана од Русија, известил дека муниција испукана од украинската војска погодила месна училишна зграда, при што загинале двајца наставници.
Претседателот Зеленски укажал дека украинската влада „не се плаши да зборува за неутрален статус“. Истиот ден, претседателот Путин му посочил на кинескиот претседател Си Џинпинг дека „Русија е подготвена да води преговори на високо ниво со Украина“.
До вечерта, Пентагон изјавиле дека Русија не воспоставила воздушна надмоќ над украинскиот воздушен простор, што американските аналитичари предвидувале дека ќе се случи брзо по почетокот на непријателствата. Украинските способности за воздушна одбрана биле деградирани од руските напади, но останале оперативни. Воените авиони од двете нации продолжиле да летаат над Украина. Пентагон, исто така, изјавил дека руските трупи не напредувале толку брзо како што американското разузнавање или Москва очекувале дека ќе напредуваат, дека Русија не презела ниту еден поголем град и дека украинската команда и контрола се уште е недопрена. Сепак, Пентагон предупредил дека Русија испратила во Украина само 30 отсто од 150.000-190.000 војници што ги собрала на границата.
Украински ракетен напад бил извршен врз воздухопловната база Милерово, во Русија.
26 февруари
Во 00:00 UTC, биле пријавени тешки борби јужно од Киев, во близина на градот Василков и неговата воздушна база. Украинскиот Генералштаб потврдил дека украински ловец Су-27 соборил руски транспортен авион Ил-76 што превезувал падобранци во близина на градот. Градоначалничката на Василков, Наталија Баласинович, изјавила дека нејзиниот град бил успешно одбранет од украинските сили и дека борбите завршиле.
Околу 03:00 часот, повеќе од 48 експлозии за 30 минути биле пријавени околу Киев, додека украинската војска се борела во близина на централата ЦХП-6 во северната населба Троешчина. Би-Би-Си објавил дека нападот можеби е обид да се прекине електричната енергија во градот. Тешки борби биле пријавени во близина на зоолошката градина во Киев и населбата Шулиавка. На почетокот на 26 февруари, украинската војска соопштила дека го одбила рускиот напад врз воената база сместена на авенијата Перемохи, главниот пат во Киев. Американските власти соопштиле дека втор руски транспортен авион Ил-76 бил соборен од украинските сили во близина на Бела Црква, околу педесет милји јужно од Киев.
Стотици жртви биле пријавени за време на ноќните борби во Киев од страна на Асошиејтед прес, кој изјавил дека гранатирањето уништила станбена зграда, мостови и училишта. Руското Министерство за одбрана соопштило дека го освоиле градот Мелитопол, во близина на Азовското Море.
До попладневните часови, повеќето руски сили што се насобрале околу Украина се бореле во земјата. Градоначалникот на Киев Кличко воведе полициски час од 17 часот сабота до 8 часот наутро во понеделник, предупредувајќи дека секој надвор во тоа време ќе се смета за непријателски диверзантски и извидувачки групи. Ројтерс објавил дека интернет врските биле прекинати во делови на Украина, особено на југот и на истокот.
Претставникот на украинското Министерство за внатрешни работи, Вадим Денисенко, изјавил дека руските сили напредувале понатаму кон Енергодар и атомската централа Запорожје. Тој изјавил дека таму распоредуваат ракети „Град“ и предупредил дека може да ја нападнат централата. Регионалната државна управа на Запорожје изјавила дека руските сили кои напредувале кон Енергодар подоцна се вратиле во Болшаја Белозерка, село кое се наоѓа на 30 километри од градот.
Товарен брод во јапонска сопственост, MV Namura Queen со 20 членови на екипажот бил погоден од руски проектил во Црното Море. Молдавски брод, MV Millennial Spirit, исто така бил гранатиран од руски воен брод, предизвикувајќи сериозни повреди на екипажот.
Шефот на Чеченската Република Рамзан Кадиров потврдил дека единиците лојални на Чеченската Република (т.н. Кадировци) биле распоредени и во Украина.
Си-Ен-Ен објавила снимка од руски систем ТОС-1, кој носел термобарско оружје, во близина на украинската граница. Руската војска го користела овој вид оружје во Првата чеченска војна во 1990-тите, а други земји исто така го употребувале во други воени конфликти.
Шестгодишно момче било убиено, а многу други биле ранети кога артилериски оган ја погодил детската болница Окмадит во Киев. Украинската војска потврдила дека разнела конвој од 56 танкери во Черниговската Област што превезувал дизел за руските сили.
До крајот на денот, руските сили не успеале во нивните обиди да го опколат и изолираат Киев, и покрај механизираните и воздушни напади. Украинскиот Генералштаб известил дека примарната цел на инвазијата останала принудувањето на украинската влада да капитулира. Руските сили во близина на Киев ја смениле тактиката на директен напредок во Киев по западниот брег на реката Днепро и на широк фронт на североисток. Жестоки борби сѐ уште се воделе во градовите Чернигов и Харков. Руските сили биле приморани да ги заобиколат градовите и да да продолжат кон Киев, откако извршените напади биле одбиени од порешителниот украински отпор.
Институтот за проучување на војната (ISW) забележал дека Украина наскоро би можела да биде принудена да ги повлече своите сили и да го отстапи источниот дел од земјата, или да дозволи голем дел од силите да бидат уништени. На југ, Русија го зазела Бердјанск и напредувала кон Мариупол. Лошото планирање и извршување на руската офанзива долж северната граница на Украина довело до низок морал на армиските сили и логистички проблеми. Официјален претставник на американската одбрана објавил дека руските сили почнале да страдаат од логистички проблеми, особено со недостиг на бензин и дизел, што довело до застој на тенкови и оклопни возила. На интернет, исто така, се појавиле видеа од руски тенкови и оклопни транспортери (АПЦ) заглавени на патот. Русија продолжила да не го користи својот целосен арсенал, веројатно за да ги избегне дипломатските последици и односите со јавноста од масовните цивилни жртви, како и да избегне создавање урнатини што би го попречиле напредувањето на сопствените сили.
27 февруари
Гасовод надвор од Харков бил во пламен по руски напад, додека складиште за нафта во селото Кријачки кај Василков почнало да гори откако било погодено од проектили. Тешките борби во близина на воздухопловната база Василков ги спречило пожарникарите да се справат со пожарот. Претседателската канцеларија потврдила дека и аеродромот Жулијани бил бомбардиран. Сепаратистите поддржани од Русија во областа Луганск потврдиле дека нафтениот терминал во градот Ровенки бил погоден од украинска ракета.
Државната служба за вонредни состојби на Украина спасила 80 лица од деветкатница во Харков, откако руската артилерија ја погодила зградата, при што значително ја оштетила и убила една жена.
Градоначалникот на Нова Каховка, Владимир Коваленко, потврдил дека градот бил заземен од руските војници и ги обвинил дека ги уништиле населбите Казацки и Весели. Руските трупи, исто така, навлегле во Харков, при што борбите се воделе низ градските улици, вклучително и во центарот на градот. Во исто време, руските тенкови почнале да навлегуваат и во градот Суми.
Во меѓувреме, руското Министерство за одбрана објавило дека руските сили целосно ги опколиле Херсон и Бердјанск, а целосно го освоиле Хеническ и меѓународниот аеродром Керсон во Чернобаевка. До раните попладневни часови, гувернерот на Харковската Област, Олех Синјехубов изјавил дека украинските сили ја вратиле целосната контрола над Харков, а украинските власти соопштиле дека десетици руски војници во градот се предале.
Шефот на Дагестан, Сергеј Меликов, објавил дека високиот дагестански офицер, по име Нурмагомед Гаџимагомедов, загинал за време на „специјална воена операција“ во Украина. Според него, Гаџимагомедов бил убиен откако се разнел со граната заедно со неколкумина украински воени лица околу него.
Путин им наредил на руските јадрени сили да бидат во состојба на готовност, „посебен режим на борбена должност“ како одговор на, како што изјавил, „агресивните изјави“ на НАТО. Оваа изјава наидела на остри критики од НАТО, Европската унија (ЕУ) и Обединетите нации (ОН); Генералниот секретар на НАТО Јенс Столтенберг ја опишал како „опасна и неодговорна“, додека официјалниот претставник на ОН Стефан Дујарик ја нарекол идејата за јадрена војна „незамислива“.
Украина соопштила дека ќе испрати делегација да се сретне со руска делегација на разговори во Гомељ, Белорусија. Кабинетот на Зеленски соопштил дека се договориле да се сретнат без предуслови. Зеленски, изјавил дека телефонски разговарал со белорускиот претседател Александар Лукашенко и изјавил дека му било ветено дека белоруски војници нема да бидат испратени во Украина.
Според разузнавачката аналитичарска фирма Рочан Консалтинг, Русија успеала да го поврзе Крим со областите во Источна Украина што биле под контрола на проруските сили со опсадата на Мариупол и Бердјанск. Олексиј Арестович, советник на претседателот Зеленски, изјавил дека Бердијанск бил заземен од руските сили. Главните руски сили од Крим напредувале на север кон Запорожје, додека руските сили на источниот брег на Днепар му се заканиле на Миколаев.
Гардијан објавил дека руските сили биле потиснати во Буча и Ирпин северозападно од Киев. Според британското воено разузнавање, руските механизирани сили го заобиколиле Чернигов додека се движеле кон Киев. Руските сили во Северна Украина спровеле „оперативна пауза“ почнувајќи од претходниот ден со цел да распоредат дополнителни сили и залихи; Руските воени сили кои претходно не биле дел од инвазивните сили биле преместени кон Украина во очекување на потежок конфликт отколку што првично се очекувало.
28 февруари
Американски официјален претставник изјавил дека Белорусија се подготвувала да испрати свои војници во Украина за поддршка на руската инвазија, и покрај претходните договори со Украина. Медиумот Киев Независен пренесол анонимен извештај од неименувани белоруски опозициски новинари дека белоруски падобранци требало да бидат распоредени, најверојатно во Киевската или во Житомирската Област.
Во текот на ноќта се воделе борби околу Мариупол. Утрото на 28 февруари, Министерството за одбрана на Обединетото Кралство соопштило дека повеќето руски копнени сили останале на над 30 километри северно од Киев, кои биле забавени од украинскиот отпор на аеродромот Хостомел. Исто така, се наведува дека борби се воделе во близина на Чернигов и Харков и дека двата града остануваат под украинска контрола.
Со падот на вредноста на Руската рубља и цените на руските акции на главните берзи, московската берза MOEX била затворена за тој ден.
Тајмс објавиле дека групата Вагнер била прераспоредена од Африка во Киев, со наредба да се убие Зеленски во првите денови од руската инвазија. И украинската и руската влада во меѓувреме се обвинуваа меѓусебно за употреба на цивилите како жив штит.
Арестович изјавил дека повеќе од 200 руски воени возила биле уништени или оштетени на автопатот меѓу Ирпин и Житомир до 14:00 часот по средноевропско време. Синјехубов изјавил дека 11 цивили биле убиени, а десетици биле ранети поради руското гранатирање на Харков во текот на денот.
Русија ги зголемила нападите врз украинските аеродроми и логистичките центри, особено на запад, во очигледен обид да ги приземји украинските воздухопловни сили и да го прекине снабдувањето на западните земји. На север, ISW ја нарекла одлуката за употреба на тешка артилерија во Харков „опасна флексија“. Дополнителни руски сили и логистички колони во јужна Белорусија навлегле во Украина за да го поддржат нападот во Киев. Аналитичар од Кралскиот институт за обединети служби изјавил дека украинската регуларна армија повеќе не функционирала во формации, туку во главно фиксирана одбрана и дека е сè повеќе интегрирана со Територијалните одбранбени сили и вооружените доброволци.
1 март
Повеќе од 70 украински војници биле убиени за време на руско гранатирање на воена база во Охтирка, според Дмитро Живицки, гувернер на Сумската Област. Руски проектил подоцна ја погодил зградата на регионалната администрација на Плоштадот на слободата за време на Бомбардирањето на Харков, при што загинале девет цивили, меѓу кои три деца, а 37 други биле ранети.
Во јужниот дел на Украина, градот Херсон бил под напад на руските сили. Украинската влада најавила дека ќе продаде воени обврзници за да ги финансира своите вооружени сили.
Откако Руското министерство за одбрана објавило дека ќе погоди цели за да ги запре „информативните напади“, проектили ја погодиле радиодифузната инфраструктура на примарните телевизиски и радио кули во Киев, исклучувајќи ги телевизиските канали. Украинските власти соопштиле дека во нападот загинале пет лица и бил оштетен блискиот Меморијален центар на холокаустот, Бабин Јар, главниот споменик на холокаустот во Украина.
Официјален претставник на американското Министерство за одбрана изјавил дека руските сили ги зазеле Бердјанск и Мелитопол.
2 март
Украинската војска пријавила напад на руски падобранци на северозападниот дел на Харков, каде што била нападната воена болница. Живицки изјавил дека руските сили го зазеле Тростианец откако влегле во него во 01:03 часот.
Украинскиот советник, Олексеј Арестович, изјавил дека украинските сили за првпат тргнале во офанзива за време на војната, напредувајќи кон Хорливка. Русија во меѓувреме изјавила дека го освоила Херсон, иако Арестович го негирал нивното тврдење. Градоначалникот на југоисточниот град Мариупол, Вадим Бојченко, изјавил дека станбените згради во градот биле „немилосрдно“ гранатирани од руската војска, со „голем број“ жртви меѓу цивилите.
Странска воена поддршка за Украина
Под водство на Виктор Јанукович, украинската војска драстично се влошила. Таа била дополнително ослабена по падот на Јанукович и неговото наследување од прозападни лидери. Голем број сојузници на Украина почнале да обезбедуваат воена помош за обнова на нејзините воени сили. Ова ѝ помогна на украинската војска да го подобри својот квалитет, при што украинската армија постигнала забележителни успеси против руските прокси сили во Донбас. Членовите на НАТО доставиле одбранбено оружје пред почетокот на инвазијата. Претседателот Џо Бајден ја искористил Претседателската Управа за Повлекување во август и декември 2021 година за да обезбеди помош од 260 милиони долари. Тие вклучувале испораки на FGM-148 Javelin и друго противоклопно оружје, мало оружје, разни калибри муниција и друга несмртоносна опрема.
По почетокот на војната, Белгија, Чешка, Естонија, Франција, Холандија, Португалија, Грција и Обединетото Кралство објавиле дека ќе испратат повеќе оружје за поддршка и одбрана на украинската војска и влада. На 24 февруари, Полска испорачала некои воени резерви на Украина, вклучувајќи 100 минофрлачи, разновидна муниција и над 40.000 шлема. Иако некои од 30-те членки на НАТО испрариле оружје, НАТО како организација не дала никаква воена поддршка.
Во јануари, Германија ја отфрлила можноста за испраќање оружје во Украина и ја спречила Естонија, преку контрола на извозот на оружје од германско производство, да испрати хаубици од германско производство во Украина. Германија објавила дека испраќа 5.000 шлема и теренска болница во Украина, на што градоначалникот на Киев — Виталиј Кличко — на потсмев одговорил: „Што ќе испратат следно? Перници?“ На 26 февруари, во пресврт на нејзината претходна позиција, Германија го одобрила барањето на Холандија да испрати 400 ракетни гранати во Украина, како и 500 ракети Стингер и 1.000 противтенковски оружја од нејзините сопствени резерви.
На 26 февруари, американскиот државен секретар Антони Блинкен објавил дека одобрил воена помош од 350 милиони долари, вклучително и „противоклопни и противвоздушни системи, мало оружје и муниција од различен калибар, оклоп и поврзана опрема“.
На 27 февруари, Португалија објавила дека ќе испрати автоматски пушки H&K G3 и друга воена опрема; норвешката влада изјавила дека нема да испрати оружје во Украина, но ќе испрати друга воена опрема, како што се шлемови и друга заштитна опрема. Шведска и Данска одлучиле да испратат 5.000 и 2.700 противтенковски оружја, соодветно. Данска, исто така, ќе обезбеди делови од 300 неоперативни ракети Стингер, кои од страна на САД ќе станат оперативни.
Истиот ден, Европската унија се согласила колективно да купи оружје за Украина. Шефот за надворешна политика на ЕУ, Жозеп Борел, изјавил дека ќе купи 450 милиони евра смртоносна помош и дополнителни 50 милиони евра друга воена и хуманитарна помош. Борел рекол дека министрите за одбрана на ЕУ сè уште треба да ги утврдат деталите за тоа како да го купат материјалот и да го пренесат во Украина, но дека Полска се согласила да дејствува како дистрибутивен центар. Борел исто така изјавил дека имаат намера да ја снабдат Украина со борбени авиони кои веќе можат да ги пилотираат. Тие нема да бидат платени преку пакетот помош од 450 милиони евра. Полска, Бугарија и Словачка имаат МиГ-29, а Словачка има и Су-25, кои се борбени авиони кои Украина веќе ги користи и може да се донираат без обука на пилоти.
Бегалци
Во првите четири дена по инвазијата, повеќе од половина милион Украинци ја напуштиле земјата како бегалци, според Високиот комесаријат за бегалци на Обединетите нации. Околу 281.000 заминале во Полска, речиси 85.000 во Унгарија, најмалку 36.390 во Молдавија, повеќе од 32.500 во Романија, 30.000 во Словачка и околу 34.600 во разни други земји. Цитирајќи ги проценките на ОН, Јанез Ленарчич, комесарот на ЕУ за управување со кризи, на 27 февруари рекол дека „многу груба“ проценка за крајниот вкупен број раселени Украинци ќе биде 18 милиони (4 милиони бегалци и 7 милиони внатрешно раселени лица).
Претседателката на Молдавија, Маја Санду, изјавила дека од 24 февруари над четири илјади украински граѓани преминале во Молдавија. Ана Ревенко, министерката за внатрешни работи на Молдавија, на 25 февруари изјавила дека над 15.800 украински граѓани ја преминале границата во Молдавија.
По подготовките пред почетокот на војната, украинските бегалци почнале да преминуваат и во Романија. Повеќето од нив влегле преку Сирет во округот Сучева. Романија ги ослободила украинските бегалци од задолжителен карантин при влез во земјата воведен во контекст на пандемијата на Ковид-19. Романското министерство за внатрешни работи соопштило дека над 31.000 Украинци влегле во земјата од почетокот на инвазијата, но само 111 од нив поднеле барање за статус на бегалци во земјата. Многумина го користеа романскиот или украинскиот пасош што го поседуваа, претпочитајќи да не бараат азил засега. Романското министерство за внатрешни работи на 26 февруари го одобрило поставувањето на првиот мобилен камп во близина на границата во Сирет.
На 24 февруари, Владата на Летонија го одобрила вонредниот план за прием и сместување на приближно 10.000 бегалци од Украина, а два дена подоцна почнале да пристигнуваат првите бегалци, потпомогнати од Летонската асоцијација на Самарјаните.
Владата на Унгарија на 24 февруари објавиla дека сите лица што ја преминуваат границата од Украина, оние без патен документ и кои пристигнуваат од трети земји, ќе бидат примени по соодветен преглед. Премиерот Виктор Орбан изјавил дека Унгарија е „пријателско место“ за луѓето кои пристигнуваат од Украина. Приближно 26.000 украински бегалци, од кои мнозинството беа Унгарци од Закарпатија, ја преминаа унгарската граница на 24-25 февруари. Никој од нив не побарал каква било форма на заштита.
На 26 февруари, Словачка објавила дека ќе им даде пари на луѓето кои ги поддржуваат украинските бегалци. Во претходните 24 часа, Словачка примила над 10.000 бегалци, главно жени и деца.
На 27 февруари, УНХЦР изјавил дека повеќе од 268.000 луѓе ја напуштиле Украина од почетокот на инвазијата. Од нив, Полска објавила дека 156.000 луѓе ја преминале нејзината граница, вклучително и 77.300 само на 26 февруари.
Било објавено дека украинските граничари не им дозволиле на одреден број не-Украинци (многу од нив странски студенти заглавени во земјата) да ја преминат границата во соседните безбедни нации, тврдејќи дека приоритет им се давало на украинските граѓани да поминат први. Украинскиот министер за надворешни работи изјавил дека нема ограничувања за заминување на странски државјани од Украина и дека на граничните сили им било кажано да им дозволат на сите странски државјани да ја напуштат земјата.
Како одговор на обвинувањата на Путин на 22 февруари, „Врати се жив“, добротворната организација која ги поддржувала украинските војници, следниот ден добила повеќе донации отколку претходната година заедно.
Воени злосторства
Експертите потврдиле дека инвазијата на Украина ја прекршиле Повелбата на Обединетите нации и претставувала кривично дело агресија, според меѓународното кривично право; кривичното дело агресија може да се гони под универзална јурисдикција.
На 25 февруари, Амнести интернешенал изјавила дека нашла „неоспорни докази“ дека Русија го прекршила меѓународното хуманитарно право и дека некои од нејзините напади може да претставуваат воени злосторства. Амнести соопшти дека руските сили извршиле недискриминирачки напади врз цивилни области и напади врз болници, вклучително и напад со балистичка ракета 9М79 Точка во близина на болницата во Вухледар, при што загинале 4 цивили, а биле ранети 10 други, вклучително и 6 здравствени работници.
Димитри Живицки, гувернерот на Суми, изјавил дека најмалку шест Украинци, вклучително и седумгодишно девојче, загинале во руски напад врз градот Охтирка на 26 февруари, и дека биле погодени градинка и сиропиталиште. Украинскиот министер за надворешни работи Димитри Кулеба побарал Меѓународниот кривичен суд да го истражи инцидентот.
На 1 март, претседателот Зеленски изјавил дека имал докази дека цивилни области биле цел на руско артилериско бомбардирање во Харков претходно истиот ден, и го опишал како воено злосторство.
Грчко-руска дипломатска криза
Настанала дипломатска криза меѓу Грција и Русија, предизвикана од бомбардирањето на воздушните сили на Русија во село со грчко малцинство во Украина, во близина на Мариупол, при што загинале 10 Грци. Грција силно протестирала и го повикала рускиот амбасадор во Атина во Грчкото министерство за надворешни работи. Францускиот претседател Емануел Макрон, Полска, Шведска и други земји, изразиле сочувство до Грција за масакрот, додека Москва негираше каква било вмешаност, а руската амбасада изјавила дека украинска екстремно десничарска милитантна организација, Азовски баталјон, стоел зад инцидентот. Сепак, Атина ги отфрлила тврдењата на Москва, објавувајќи дека имала докази за руска вмешаност.
Санкции
Утрото на 24 февруари, претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен најавила „масивни“ санкции на ЕУ што треба да ги усвои унијата. Санкциите биле насочени кон технолошки трансфери, руски банки и руски средства. Високиот претставник Жозеп Борел изјавил дека Русија ќе се соочи со „изолација без преседан“, бидејќи ЕУ ќе го воведе „најстрогиот пакет санкции [што Унијата] досега го има спроведено“. Тој исто така рекол дека „ова се меѓу најтемните часови на Европа од Втората светска војна“. Претседателката на Европскиот парламент Роберта Мецола повикала на „итна, брза, цврста и брза акција“ и свикала вонредна седница на Парламентот за 1 март.
Санкциите вклучувале ограничување на Русија да тргува во долари, евра, фунти и јени како дел од глобалната економија, запирање на нејзините можности за финансирање и унапредување на руската војска, нарушување на способноста на Москва да се натпреварува во економијата на високата технологија на XXI век и санкционирање на уште четири банки, меѓу кои е и втората по големина банка во Русија.
САД објавиле дека ќе ги замрзнат средствата на рускиот претседател Владимир Путин и рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров, по слични чекори преземени од Европската Унија и Велика Британија, додека портпаролката на Руското министерство за надворешни работи Марија Захарова, рекла дека санкциите против Путин и Лавров ја одразуваат „апсолутната немоќ“ на Западот во надворешната политика.
Британскиот премиер Борис Џонсон најавил низа санкции како одговор на инвазијата. Тие вклучувале замрзнување на средства на 100 нови поединци и ентитети, лимит за депозит за Русите на банкарски сметки во ОК и исклучување на сите големи руски банки од финансискиот систем на ОК, вклучително и ВТБ-банката. Градоначалникот на Лондон, Садик Кан, повикал на запленување на имотот и имотот во Лондон во сопственост на Руси за кои се верувало дека имаат врски со Путин и руската влада.
Германскиот канцелар Олаф Шолц на неодредено време го блокирал гасоводот Северен тек 2 како одговор на претходната руска инвазија на Донбас.
Министрите за надворешни работи на балтичките земји побарале Русија да биде отсечена од СВИФТ, глобалниот посредник за финансиските трансакции на банките. Меѓутоа, другите земји-членки на ЕУ одбиле, поради тоа што европските заемодавци поседувале најголем дел од речиси 30 милијарди долари изложеност на странски банки кон Русија и затоа што Кина развила алтернатива на СВИФТ наречена ЦИПС; вооружувањето на СВИФТ би обезбедило поголем поттик за развојот на ЦИПС, кој пак би го ослабнал СВИФТ како и контролата на Западот врз меѓународните финансии. Други лидери кои побарале Русија да се запре од пристапот до СВИФТ се чешкиот претседател Милош Земан и британскиот премиер Борис Џонсон. Германија, особено, се спротивставила на повиците Русија да биде отсечена од SWIFT, наведувајќи го ефектот што ќе го има врз плаќањата за рускиот гас и нафта; сепак, на 26 февруари германската министерка за надворешни работи Аналена Баербок и министерот за економија Роберт Хабек дале заедничка изјава со која ги поддржале насочените ограничувања на Русија од SWIFT. Набргу потоа било објавено дека големите руски банки ќе бидат отстранети од SWIFT, но сè уште би имале ограничена пристапност за да се обезбеди континуирана способност за плаќање за пратките на гас. Понатаму, било најавено дека Западот ќе воведе санкции кон Руската централна банка, која поседува 630 милијарди долари девизни резерви, за да ја спречи да ги ликвидира средствата за да го неутрализира влијанието на санкциите.
Заменик-претседателот на рускиот Совет за безбедност и поранешен претседател Димитриј Медведев ги исмеал санкциите наметнати од Западот кон Русија, вклучително и личните санкции, велејќи дека тие се знак за „политичка немоќ“ од повлекувањето на НАТО од Авганистан и потврдил дека тие ја зголемиле владината поддршка. Тој се заканил дека ќе ги национализира странските средства што компаниите ги поседувале во Русија.
Американскиот претседател Џо Бајден најавил ограничувања против четири руски банки, вклучително и ВЕБ, како и за „корумпираните милијардери“ блиски до Путин. Тој спомнал дека ќе има дополнително распоредување на војници на НАТО за помош на соседните земји на НАТО. САД, исто така, вовеле контрола на извозот, нова санкција фокусирана на ограничување на рускиот пристап до високотехнолошки компоненти, и хардвер и софтвер, кои се направени со какви било делови или интелектуална сопственост од САД. Идејата за ова првично потекнала од борбата на администрацијата на Трамп со Хуавеи. Санкцијата бара секое лице или компанија што сака да продава технологија, полупроводници, софтвер за шифрирање, ласери или сензори на Русија да побара лиценца, што стандардно е одбиено. Санкциите важат за приватни лица и компании. Фокусот на санкцијата е на бродоградбата, воздушната и одбранбената индустрија. Ефектот се смета за двоен: забраната за извоз на софтвер за шифрирање, т.е. секој софтвер произведен кој содржи, е изменет од или произведен со програма за шифрирање што содржи код од САД ќе биде забранет, создавајќи непосреден ефект во однос на тоа да нема ажурирања на софтверот и нема поправање на безбедносните пропусти; Направени биле исклучоци за ажурирањата на паметните телефони на Google и Apple кои помалку ќе влијаат на просечните Руси. Забраната на хардверот се смета дека има ефект кој се зголемува со текот на времето, бидејќи сите скршени компоненти нема да можат да се заменат и нема да бидат можни нови аквизиции што ќе предизвика постепено деградирање на хардверот.
На 26 февруари, француската морнарица го пресретнала рускиот товарен брод Балтик Лидер во Ламанш. Бродот е осомничен дека припаѓал на компанија која е цел на санкциите. Бродот бил придружуван до пристаништето Булоњ-сур-Мер и бил истражан.Велика Британија ги забранила руската државна авиокомпанија Аерофлот и руските приватни авиони од воздушниот простор на ОК. На 25 февруари, Полска, Бугарија и Чешка објавиле дека ќе го затворат својот воздушен простор за руските авиокомпании; Естонија го следела примерот следниот ден. Како одговор, Русија ги забранила британските авиони од нејзиниот воздушен простор. Најголемиот руски домашен авиопревозник, S7 Airlines, објавил дека ги откажува сите летови за Европа, а американскиот авиопревозник Delta Air Lines објавил дека ги прекинува врските со Аерофлот. Русија дополнително ги забранила од својот воздушен простор сите летови од авиопревозниците во Бугарија, Полска и Чешка. Романија, Литванија и Летонија објавиле дека исто така ќе ги забранат руските авиокомпании од нивниот воздушен простор. Германија, исто така, забранила руски авиони да влезат во нејзиниот воздушен простор. На 27 февруари, португалското Министерство за надворешни работи објавило дека го затворило португалскиот воздушен простор за руските авиони. Истиот ден, ЕУ објавила дека ќе го затвори својот воздушен простор за руските авиони.
На 26 февруари, Блумберг објавил дека две кинески државни банки — Индустриската и трговската банка на Кина, која е најголемата банка во светот, и Кинеска банка, која е најголемиот трговец со валута во земјата — го ограничиле финансирањето за купување руска суровина и материјали, што го ограничил рускиот пристап до странски валути. Ова било направено од очигледен страв дека ова финансирање ќе се смета за поддршка за инвазијата и ќе повлече западни санкции.
На 27 февруари, Игнацио Касис, претседател на Швајцарската Конфедерација, објавил дека швајцарската влада многу веројатно ќе ја санкционира Русија и ќе ги замрзне сите руски средства во земјата.
На 28 февруари, Сингапур станала првата земја од Југоисточна Азија која вовела санкции кон Русија со ограничување на банките и трансакциите поврзани со Русија. Истиот ден, Јужна Кореја објавила дека ќе учествува во забраната на SWIFT против Русија, како и дека ќе објави забрана за извоз са тратешки материјалии и 57 нестратешки материјали меѓу кои полупроводници, ИТ опрема, сензори, ласери, поморска опрема, воздушна опрема.
На 28 февруари, турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган објавил дека Турција ќе го ограничи рускиот пристап до Црното Море.
Економско влијание
Инвазијата предизвикала речиси веднаш повеќекратни економски санкции од меѓународните сили.
Московската берза привремено го прекинала целото тргување на своите пазари на 24 февруари во 08:05 часот по московско време, пред да продолжи во 10:00 часот. Берзата во Санкт Петербург исто така го прекинала тргувањето до понатамошно известување. Рубљата паднала на рекордно ниско ниво во однос на американскиот долар на 24 февруари. Централната банка на Русија ги објавила првите интервенции на пазарот по анексијата на Крим во 2014 за да го стабилизира пазарот. Аналитичарите очекувале руските пазари да продолжат да се подготвуваат за очекуваните западни санкции и централната банка да ја зголеми основната каматна стапка за да се спротивстави на инфлаторните притисоци од падот на рубљата.
Националната банка на Украина ги суспендирала девизните пазари, најавувајќи дека ќе го поправи официјалниот девизен курс. Централната банка, исто така, го ограничила повлекувањето готовина на 100.000 гривни дневно и забранила повлекување на странски валути од страна на членовите на пошироката јавност. Украинската берза на 24 февруари објавила дека тргувањето е прекинато поради вонредните настани, а индексот РТС кој ги следи руските акции го завршила денот со пад од 39 %. Како резултат на инвазијата, цената на нафтата се искачила над 100 долари за барел за прв пат од 2014 година. Цените на пченицата се искачиле до највисоките цени од 2008 година како одговор на нападот: Русија и Украина произведуваат 30 % од светската понуда. Зголемените цени на пченицата како резултат на конфликтот ги оптоварило земјите како Египет кои се многу зависни од рускиот и украинскиот извоз на пченица и предизвикало страв од социјални немири. Главниот земјоделски економист за Велс Фарго изјавил дека Украина ќе биде сериозно ограничена во нивната способност да сади земјоделски култури во пролетта 2022 година и ќе изгуби земјоделска година, додека ембаргото на руските култури ќе создаде поголема инфлација на цените на храната. Закрепнувањето на способностите за растително производство може да потрае со години дури и откако ќе престанат борбите. Во меѓувреме, на 24 февруари, Кина објавила дека ќе ги отфрли сите ограничувања за руската пченица, како што South China Morning Post го нарекла потенцијален „спас“ за руската економија.
Управниот директор на Меѓународниот монетарен фонд Кристалина Георгиева предупредила дека конфликтот претставувал значителен економски ризик за регионот и на меѓународно ниво и додала дека Фондот може да им помогне на другите земји погодени од конфликтот, како дополнување на пакетот заем од 2,2 милијарди долари кој се подготвувал за помош на Украина. Слично на тоа, претседателот на Групацијата на Светска банка Дејвид Малпас рекол дека конфликтот ќе има далекусежни економски и социјални ефекти и известил дека банката подготвува опции за значителна економска и фискална поддршка за Украинците и регионот.
На 27 февруари, БП, една од седумте најголеми светски нафтени и гасни компании и единствениот најголем странски инвеститор во Русија, објавил дека се откажува од Роснефт. Интересот на Роснефт опфаќа околу половина од резервите на нафта и гас на БП и една третина од неговото производство. Дивестицијата би можрло да ја чини компанијата до 25 милијарди долари, а аналитичарите забележалр дека е малку веројатно БП да може да поврати дел од овој трошок. Истиот ден, државниот пензиски фонд на Норвешка, најголемиот суверен фонд во светот, објавил дека ќе се откаже од своите руски средства. Фондот поседувал околу 25 милијарди норвешки круни (2,83 милијарди долари) во акции на руски компании и државни обврзници.
Северен Кримски Канал
По руската анексија на Крим, Украина го блокирала северниот кримски канал, кој обезбедувал 85 % од водата за пиење на Крим.
Медиумски прикази
За време на инвазијата, пораките, видеата и фотографиите биле широко споделувани низ друштвените медиуми и сајтовите за вести, како и од пријателите и семејствата на украинските и руските граѓани. Иако повеќето биле автентични слики од прва рака на конфликтот, голем број слики и видеа биле од минати конфликти и настани или на друг начин биле погрешни. Некои од нив биле создадени за ширење дезинформации или пропаганда.
Фејсбук им дозволил на украинските корисници да ги заклучуваат нивните страници откако САД предупредиле дека Русија создала списоци за убиства на Украинци.
Цензура
Рускиот апарат за цензура Роскомнадзор им наредил на медиумите во земјата да користат информации само од руски државни извори или ќе се соочат со казни и блокади, обвинувајќи голем број независни медиуми за ширење „неверодостојни општествено значајни невистинити информации“ за гранатирањето на украинските градови од страна на руската армија и цивилни смртни случаи. Руската влада им наредила на медиумските организации да ги избришат приказните кои ја опишуваат руската инвазија на Украина како „напад“, „инвазија“ или „објавување војна“. Роскомнадзор започнала истрага против Новаја Газета, Ехото на Москва, иноСМИ, МедиаЗона, Њу Тајмс, Дожд и други руски медиуми за објавување „неточни информации за гранатирање на украински градови и цивилни жртви во Украина како резултат на акциите на руската армија“. RT, руска државна ТВ мрежа, била забранета во Полска и суспендирана од телевизиските служби во Австралија и Гибралтар како одговор на инвазијата.
На 25 февруари, Русија објавила дека го ограничува пристапот до Фејсбук; Руското Министерство за надворешни работи и Јавното обвинителство објавиле дека Фејсбук ги крши правата на граѓаните на Руската Федерација. На 26 февруари, Фејсбук објавил дека ќе им забрани на руските државни медиуми да рекламираат и да монетизираат содржини на нејзината платформа.
Твитер привремено ги запрела операциите на својата рекламна платформа во двете земји. Русија го ограничила пристапот до платформата за друштвените медиуми подоцна истиот ден.
Обединети нации
Генералниот секретар на Обединетите нации, Антонио Гутереш ја повикал Русија веднаш да ја прекине агресијата во Украина, додека францускиот и американскиот амбасадор најавиле дека ќе поднесат резолуција до Советот за безбедност на ОН на 25 февруари 2022 година. Обединетото Кралство, Соединетите Американски Држави, Канада и Европската Унија го означиле нападот како неиспровоциран и неоправдан и ветија остри санкции за руски поединци, бизниси и институции. Нападот го осудиле и Франција, Шпанија, Јапонија, Италија, Норвешка и Грузија. САД и Албанија заедно повикале на гласање во ОН во 20:00 часот по Гринич во петок на 25 за да се осуди инвазијата на Украина и да се побара повлекување на руските трупи, со наведената цел да се принуди Русија да го искористи своето вето, со што ќе ја покаже својата изолација. На 25 февруари, Русија ставила вето на нацрт-резолуцијата на Советот за безбедност со која „најостро изразува жалење за агресијата на Руската Федерација“, како што се очекувало. Единаесет земји гласале за, а три биле воздржани, меѓу кои Кина, Индија и Обединетите Арапски Емирати. На 27 февруари, Советот за безбедност на ОН гласал за одржување итна специјална седница на Генералното собрание на ОН за гласање за слична резолуција. Единаесеттата специјална седница била свикана на 28 февруари, а говорите на членовите траеле неколку дена.
НАТО
Полска, Романија, Литванија, Летонија и Естонија ги отпочнале безбедносните консултации на НАТО според член 4. Естонската влада издала изјава од премиерката Каја Калас: „Широката агресија на Русија е закана за целиот свет и за сите земји на НАТО, а консултациите на НАТО за зајакнување на безбедноста на сојузниците мора да се иницира за да се спроведат дополнителни мерки за обезбедување одбрана на сојузниците на НАТО. Најефективниот одговор на руската агресија е единството.“ Јенс Столтенберг, генералниот секретар на НАТО, на прес-конференција во Брисел ветил дека ќе испрати војници на НАТО во Полска за неколку дена по руската инвазија. Тој изјавил дека силите ќе вклучуваат елементи на заедничката оперативна група за многу висока подготвеност, која моментално ја води Франција. Столтенберг понатаму додадол дека некои членки на НАТО и доставиле оружје на Украина, вклучително и за воздушна одбрана. САД на 24 февруари објавиле дека ќе распоредат 7.000 војници за да им се придружат на 5.000-те што веќе се во Европа. Во силите на НАТО спаѓаат и носачот на авиони ''УСС Хари С. Труман'', кој влегол во Средоземното Море претходната недела како дел од планирана вежба. Ударната група на носачите била ставена под команда на НАТО, што било првпат тоа да се случи по Студената војна.
На 27 февруари, германскиот канцелар Олаф Шолц објавил 100 милијарди евра за нови воени трошоци, изјавувајќи: „Со инвазијата на Украина, ние сме во нова ера“. Трошоците за одбрана ќе ја зголемат на најмалку целните 2 отсто од БДП што се очекува од членките на НАТО до 2024 година.
За време на Студената војна, Финска и Шведска останале неутрални тампон држави меѓу НАТО и Советскиот Сојуз. За да го задржат својот неутрален статус, двете држави ја минимизирале соработката со НАТО. По падот на комунизмот, двете држави ја зголемиле соработката со НАТО, додека цврсто го задржале својот неутрален статус. Во текот на Студената војна и пост-комунистичката ера, мнозинството во двете земји се противело на пристапувањето во НАТО; сепак, со зголемената закана од Русија во втората деценија на 21 век, поддршката за приклучување почнала да се зголемува. Како што Русија почнала да ги засилува своите воени сили на границата со Украина пред нивната инвазија, двете земји ја зголемиле соработката со НАТО. На 25 февруари, портпаролката на руското Министерство за надворешни работи, Марија Захарова, им се заканила на Финска и на Шведска со „воени и политички последици“ доколку се обидат да се приклучат на НАТО, и покрај нивната постојана посветеност на неутралност. Двете земји присуствувале на вонредниот самит на НАТО како членки на Партнерството за мир на НАТО и двете ја осудиле инвазијата и ѝ пружиле помош на Украина.
Европска Унија
На 27 февруари, претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен објавила дека ЕУ ќе ги забрани руските државни медиуми RT и Спутник како одговор на дезинформациите и нивното покривање на конфликтот во Украина. Таа, исто така, изјавила дека ЕУ ќе го финансира купувањето и испораката на воена опрема за Украина и предложила забрана за руски авиони да го користат воздушниот простор на ЕУ.
На 28 февруари, претседателот Зеленски побарал да се приклучи на ЕУ според нова брза процедура. Подоцна биле споделени фотографии од Зеленски како потпишал апликација за членство.
Други меѓународни и меѓувладини организации
Чешка, Латвија и Литванија престанале да издаваат визи за руски државјани. Микронезија ги прекинала дипломатските односи со Русија по инвазијата. По нејзината интервенција во протестите против владата претходно во 2022 година, Москва побарала од Казахстан да испрати војници да помогнат во офанзивата, но Казахстан одбил, повторувајќи дека не ги признава сепаратистите од Донецк и Луганск.