cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Економија на Пакистан
Одбранбена индустрија
Одбранбената индустрија на Пакистан, под Министерството за одбранбена продукција, била создадена во септември 1951 година за да ја промовира и координира крпената воена производствена постројка што се развива од независноста. Во моментов активно учествува во многу заеднички производствени проекти како ел-Калид 2, авиони за напредни обучувачи, борбени авиони, морнарички бродови и подморници. Пакистан произведува и продава оружје на над 40 земји, со приход од 20 милиони долари годишно. Увозот на оружје во земјата се зголемил за 119 проценти помеѓу 2004-2008 и 2009-13, Кина обезбедила 54 единици, а САД 27 единици увоз на Пакистан.
Текстил
Текстилниот сектор учествува со 70% во извозот на Пакистан, но условите за работа на работниците се критични. Малите работилници за производство обично не потпишуваат договори за вработување, не ја почитуваат минималната плата и понекогаш вработуваат деца. Прекршувања на законот за работни односи се јавуваат и кај најголемите подизведувачи на меѓународни брендови, каде што работниците можат да бидат тепани, навредувани од претпоставените или платени под минималната плата. Фабриките не се во согласност со безбедносните стандарди, што доведува до несреќи: во 2012 година, 255 работници загинале во пожар во фабрика во Карачи. Со 547 инспектори за труд во Пакистан кои надгледуваат 300.000 фабрики во земјата, текстилната индустрија е надвор од контрола. Ниту работниците се заштитени од синдикатите, забранети во индустриските извозни зони. На други места, „работниците вклучени во создавањето на синдикати се жртви на насилство, заплашување, закани или отпуштања“.
Останато
Од 2010 година, Пакистан е еден од најголемите корисници на КПГ (компресиран природен гас) во светот. Во моментов, повеќе од 3.000 КПГ станици работат во земјата во 99 градови и населени места, а уште 1000 ќе бидат поставени во следните две години. Обезбедува вработување на над 50.000 луѓе во Пакистан, но индустријата за КПГ се бори да ја преживее енергетската криза во 2013 година.
Услуги
Услужниот сектор на Пакистан сочинува околу 60,2% од БДП. Транспортот, складирањето, комуникациите, финансиите и осигурувањето сочинуваат 24% од овој сектор, а трговијата на големо и мало околу 30%. Пакистан се обидува да ја промовира информатичката индустраиј и другите модерни услужни индустрии преку стимулации.
Телекомуникации
По дерегулацијата на телекомуникациската индустрија, секторот забележал експоненцијален раст. Пакистанската телекомуникациска компанија се појавила како успешен конгломерат со продажба од над 1 милијарда американски долари во 2005 година. Пазарот на мобилни телефони експлодирал многукратно од 2003 година за да достигне претплатничка база од 140 милиони корисници во јули 2017 година, една од највисоките на мобилни телефони во целиот свет. Покрај тоа, има над 6 милиони фиксни телефони во земјата со 100% оптичка мрежа и покриеност преку WLL дури и во најоддалечените области. Како резултат на тоа, Пакистан ја освоил престижната награда за водство на Владата на Здружението ГСМ во 2006 година.
Светска банка проценува дека се потребни околу 3 дена за да се добие телефонска врска во Пакистан.
До март 2009 година, Пакистан имал 91 милиони претплатници на мобилни телефони - 25 милиони повеќе претплатници отколку што е пријавено во истиот период во 2008 година. Покрај 3,1 милиони фиксни линии, дури 2,4 милиони користат Wireless local loop. Sony Ericsson, Nokia и Motorola заедно со Samsung и LG остануваат најпопуларните брендови меѓу клиентите.
Според PC World, биле испратени вкупно 6,37 милијарди СМС-пораки преку системите за пораки низ Азија-Тихоокеанија за периодот на Божиќ и Нова година во 2008/2009 година Пакистан бил меѓу првите пет ренкери со еден од највисоките СМС-сообраќај со 763 милиони пораки. На 14 август 2010 година, Пакистан станала првата земја во светот што ја вовела технологијата RevD 3G на EVDO, која нуди максимална брзина од 9,3 Mbit / s. 3G и 4G истовремено биле лансирани во Пакистан на 23 април 2014 година преку аукција на SMRA. Три од пет компании добиле 3G лиценца (.Ufone, Mobilink и Telenor) додека Зонг на China Mobile добил 3G, како и 4G лиценца. Додека петтата компанија, Ворид Пакистан не учествувала во постапката на аукција, но тие започнале услуги со 4G LTE на постојните 2G 1800 MHz спектар се должи на неутралните термини на Технологијата и станале првата телеком компанија во светот која директно се трансформирала од 2G во 4G. Со тоа Пакистан се приклучил на 3G и 4G светот. Во декември 2017 година, претплатниците на 3G и 4G во Пакистан достигнале до 46 милиони.
Пакистан е рангиран на 4-то место според растот на широкопојасен интернет во светот, бидејќи претплатничката база на широкопојасен Интернет рапидно се зголемува. Рангирањето е објавено од страна на Point Topic Global.
Според извештајот објавен од PTA за ФГ2018–19 : -
Пакистанската управа за телекомуникации ги објавила бројките во август 2020 година според кои претплатниците на широкопојасен интернет во земјата достигнал околу 87 милиони.
Сообраќај
Pakistan International Airlines, водечка авиокомпанија на индустријата за цивилно воздухопловство во Пакистан, имала промет над 25 милијарди долари во 2015 година. Владата најавила нова политика за испорака во 2006 година со која им се дозволува на банките и финансиските институции да ставаат под хипотека бродови. Авиокомпаниите од приватниот сектор во Пакистан вклучуваат Airblue, кој ги опслужува главните градови во Пакистан, покрај одредиштата во Персискиот Залив и Манчестер во Велика Британија.
Голем план за рехабилитација вреден 1 милијарда долари за пет години за пакистанските железници бил објавен од владата во 2005 година. Воспоставена е нова железничка врска од Исламабад до Истанбул, преку иранските градови Захедан, Керман и Техеран. Се очекува да ги промовира трговијата, туризмот, особено за извозот наменет за Европа (бидејќи Турција е дел од Европа и Азија).
Финансии
Пакистан има голем и разновиден банкарски систем. Во 1974 година, програмата за национализација довела до создавање на шест државни банки. Програмата за приватизација во 90-тите години довела до влез на странски и локални банки во индустријата. Заклучно со 2010 година, во Пакистан постоеле пет јавни комерцијални банки, како и 25 домашни приватни банки, шест мултинационални банки и четири специјализирани банки.
Од 2000 година, пакистанските банки започнале агресивно пласирање на потрошувачките финансии до средната класа во развој, овозможувајќи бум на потрошувачката (повеќе од 7-месечен список на чекање за одредени модели на автомобили), како и градежнана индустрија. Банкарскиот сектор на Пакистан останал неверојатно силен и издржлив за време на светската финансиска криза во 2008-09 година, одлика што служела за привлекување значителен износ на СДИ во овој сектор. Стрес-тестовите спроведени во јуни 2008 година покажуваат дека големите банки се релативно стабилни.
Пакистанското биро за статистика привремено го проценил овој сектор на 807.807 милиони во 2012 година, со што е регистриран над 510% раст од 2000 година.
Написот објавен во Журнал за азиско-тихоокеанската економија од Мете Феридун од Универзитетот во Гринич во Лондон со неговиот пакистански колега Абдул Џалил претставува силен економетриски доказ дека финансискиот развој го поттикнува економскиот раст во Пакистан.
Домување
Секторот за недвижнини се проширил дваесет и трипати од 2001 година, особено во метрополи како Лахор. Како и да е, Трговско-индустриската комора на Карачи проценила кон крајот на 2006 година дека целокупното производство на станбени единици во Пакистан треба да се зголеми на 0,5 милиони единици годишно за да се реши 6,1 милиони заостанати станови во Пакистан за да се надмине недостигот на станови во следните 20 години. Во извештајот е забележано дека сегашниот станбен фонд исто така рапидно старее и проценката сугерира дека повеќе од 50% од акциите се стари над 50 години. Исто така, се проценува дека 50% од урбаното население сега живее во сиромашни населби и населби со дивеч. Во извештајот се вели дека исполнувањето на заостанатиот број на станови, покрај замена на ненаселени станбени единици, е над финансиските ресурси на владата. Ова налага воспоставување рамка за олеснување на финансирањето во формалниот приватен сектор и мобилизирање на невладини ресурси за систем за финансирање на домување заснован на пазарот.
Пакистанското биро за статистика привремено го процени овој сектор на 459.829 милиони Rs во 2012 година, со што е регистриран над 149% раст од 2006 година.
Мали сектори
Пакистанското биро за статистика привремено го проценил овој сектор на 389.545 милиони Rs во 2005 година, со што е регистриран над 65% раст од 2000 година. Пакистанското биро за статистика привремено го проценил овој сектор на 631 229 милиони Rs во 2005 година, со што е регистриран над 78% раст од 2000 година. Пакистанското биро за статистика привремено го проценил овој сектор на 1.358.309 милиони Rs во 2005 година, со што е регистриран над 96% раст од 2000 година. Трговијата на големо и мало е најголемиот под-сектор на услугите. Неговото учество во вкупниот сектор на услуги се проценува на 31,5 проценти. Секторот за трговија на големо и мало се заснова на маргините што ги преземаат трговците при трансакцијата со трговски добра. Во периодот 2012–13, овој сектор пораснал на 2,5 проценти во споредба со 1,7 проценти претходната година.
Енергија
Со години, прашањето за балансирање на понудата на Пакистан наспроти побарувачката на електрична енергија останува главно нерешено прашање. Пакистан се соочува со значителен предизвик во обновата на својата мрежа одговорна за снабдување со електрична енергија. Владата не успеала да го надгледува сличното подобрување на квалитетот на мрежата за снабдување со електрична енергија. Повеќето градови во Пакистан добиваат значителна сончева светлина во текот на целата година, што би сугерирало добри услови за инвестирање во сончевата енергија. Ако богатите луѓе во Пакистан се префрлат на сончева енергија, треба да бидат принудени да купуваат сончеви плочи, недостатокот може да се контролира. Ова ќе направи економијата повторно да се зајакне како пред 2007 година. Според економетриската анализа објавена во Quality & Quantity од Мете Феридун од Универзитетот во Гринич и неговиот колега Мухамед Шахбаз, економскиот раст во Пакистан води кон потрошувачка на електрична енергија, но не и обратно.
Инвестиции
Странските инвестиции значително опаднале до 2010 година, опаѓајќи за 54,6% како резултат на политичката нестабилност на Пакистан и слабиот ред и закон, според Банката на Пакистан.
Деловните регулативи се реновираат по либерални линии, особено од 1999 година. Повеќето бариери за проток на капитал и меѓународни директни инвестиции се отстранети. Странските инвеститори не се соочуваат со никакви ограничувања на приливот на капитал, а во повеќето сектори е дозволена инвестиција до 100% од учеството на капиталот. Сега е правило неограничената дознака од добивка, дивиденда, такси за услуги или капитал. Сепак, водењето бизнис станува сè потешко во текот на изминатата деценија како резултат на политичката нестабилност, зголемувањето на домашниот бунт и несигурноста и силната корупција. Ова може да се потврди со извештајот на Светската банка за леснотија на деловно работење, со кој се деградираат нејзините рејтинзи за Пакистан секоја година од септември 2009 година.
Неодамнешните подобрувања во економијата и деловното опкружување се препознаени од меѓународните рејтинг агенции како што се Мудис и Стандард и Пурс (надградба на ризикот на земјата на крајот на 2003 година). 47,1% зголемување на нето СДИ во 2014-2015 година (јули – октомври) во споредба со 2013–14 (јули – октомври).
Странски преземања и спојувања
Со брзиот раст на економијата во Пакистан, странските инвеститори се интересираат за корпоративниот сектор во Пакистан. Во последниве години, мнозинските удели во многу корпорации биле стекнати од мултинационални групи.
Девизните приходи од овие продажби помагаат и во покривањето на дефицитот на тековната сметка.
Надворешна трговија
Пакистан постигнал најголем извоз од 25,1 милијарди американски долари за периодот 2013–14. Сепак, во следните години извозот значително опаднал. Овој пад започнал од финансиската година 2014-15 кога започнал меѓународен пад на стоки. Ова било надополнето со структурни ограничувања на страната на снабдувањето, вклучувајќи недостиг на енергија, високи влезни трошоци и преценет курс на размена. Од финансиската 2014 година до 2016 година, извозот се намалил за 12,4 проценти. Трендот на раст на извозот во овој период бил сличен на моделот на раст на светската трговија. Надворешниот сектор на Пакистан продолжил да се соочува со стрес во текот на 2016–17 година. Но, сепак, извозот на трговија со стоки во Пакистан се зголемил за 0,1 процент во текот на фискалната 2016-2017 година. Увозот продолжил да расте со многу побрза стапка и пораснал за голем процент од 18,0 во текот на 2017 година во споредба со претходната година. Светскиот увоз стагнирал помеѓу 2011 и 2014 година, но забележал значителен пад од почетокот на 2015 година, поради слабите цени на стоките и производите и слабата глобална економска активност. Економскиот раст бил слаб во земјите на ОЕЦД, што придонело за забавување на Кина. Понатаму, односот помеѓу реалниот раст на светскиот увоз и растот на светскиот реален БДП значително се намалил. Овој пад на увозната содржина на економската активност предизвикало промена на потрошувачката ширум светот од трговија кон нетргувани добра, замена на увозот, забавување на темпото на либерализација на трговијата и им даде валута на протекционистичките мерки. Најголем дел од извозот на Пакистан е насочен кон регионот на ОЕЦД и Кина. Историските податоци укажуваат на силна корелација помеѓу пакистанскиот извоз и увоз во ОЕЦД и Кина. Според податоците за финансиската година 2016 година, повеќе од половина од извозот на земјата се испорачува на овие две одредишта, т.е. ОЕЦД и Кина. Пад на вкупниот извоз на Пакистан, се случил во поради оваа позадина.
Увозот на Пакистан покажува тренд на пораст со релативно побрза стапка како резултат на зголемената економска активност како дел од Кинескиот пакистански економски коридор (ЦПЕЦ), особено во енергетскиот сектор. Градежните проекти во рамките на ЦПЕЦ бараат тешка механизација што треба да се увезе. Исто така, се забележува дека економијата во моментов е водена како од инвестиции, така и од потрошувачка, што резултира во релативно повисоки нивоа на увоз. За време на ФГ 2018 година, извозот на Пакистан се зголемил и достигнал 24,8 милијарди американски долари, што претставува раст од 12,6 проценти во однос на претходната година за 2017 година. Увозот, од друга страна, исто така, се зголемил за 16,2 проценти и ја достигнал највисоката бројка од 56,6 милијарди американски долари. Како резултат, трговскиот дефицит се проширил на 31,8 милијарди американски долари, што е највисок од последните десет години. Главните извозни производи на Пакистан за последните пет фискални години се наведени во табелата подолу:
Износите се во милиони американски долари
Главните увозни производи на Пакистан за последните пет фискални години се наведени во табелата подолу: -
Моментална сметка - Дефицитот на тековната сметка се зголемил на 12,4 милијарди американски долари за 2017 година, наспроти 3,2 милијарди американски долари за 2016 година.
Сепак, влијанието на високиот тековен дефицит врз девизните резерви не било сериозно, бидејќи на земјата и биле достапни финансиски приливи за делумно да се надомести јазот; овие приливи помогнале да се обезбеди стабилност на девизниот курс. Нето СДИ пораснале за 12,4 проценти и достигнале 1,6 милијарди американски долари во периодот од девет месеци, додека нето СПИ забележале прилив од 631 милиони американски долари, наспроти одливот на 393 милиони американски долари претходната година. Охрабрувачки за земјата, периодот завршил со повеќе договори за спојување и аквизиција меѓу локални и странски компании. Покрај тоа, повеќе странски производители на автомобили ја објавиле својата намера да влезат во пакистанскиот пазар, а некои исто така влегле во заеднички вложувања со локалните конгломерати. Ова укажува на тоа дека Пакистан е јасно на радар на странските инвеститори и дава позитивни изгледи за приливот на СДИ. успешно издавање на владата на сукук 1,0 милијарди американски долари на меѓународниот пазар на капитал, со исклучително ниска стапка од 5,5 проценти. Покрај тоа, Пакистан продолжил да ужива поддршка од меѓународните финансиски институции (МФИ) како Светска банка и Азиската банка за развој и од билатерални партнери како Кина: нето-приливот на официјален заем од 1,1 милијарда американски долари бил забележан во периодот Како резултат, девизната резерва на земјата достигнала 20,8 милијарди американски долари до 4 мај 2017 година доволна за финансирање на плаќање на увоз од околу четири месеци.
Економска помош
Пакистан добива економска помош од повеќе извори како заеми и грантови. Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), Светската банка (СБ), Азиската банка за развој (АДБ) итн обезбедуваат долгорочни заеми на Пакистан. Пакистан добива и билатерална помош од развиени и богати со нафта земји. Странската помош била една од главните извори на пари за пакистанската економија. Собирањето на странска помош била еден од приоритетите на скоро секоја пакистанска влада со тоа што самиот премиер водел делегации на редовна основа за собирање на странска помош.
Азиската банка за развој требало да обезбеди близу 6 милијарди долари помош за развој на Пакистан во текот на 2006–9. Светска банка открила програма за заеми до 6,5 милијарди долари за Пакистан во рамките на новата четиригодишна 2006-2009 година, стратегија за помош што покажува значително зголемување на финансирањето насочено во голема мера на засилување на инфраструктурата на земјата. Јапонија ќе обезбеди годишна економска помош од 500 милиони американски долари на Пакистан. Во ноември 2008 година, Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) одобрил заем од 7,6 милијарди на Пакистан, за да помогне во стабилизирање и обнова на економијата на земјата. Помеѓу фискалните 2008 и 2010 година, ММФ му доделил заеми на Пакистан во износ од 5,2 милијарди долари. Владата во 2011 година одлучила да ги прекине врските со ММФ. Сепак, новоизбраната влада во 2013 година повторно ги воспоставила овие врски и се договорил тригодишен пакет од 6,6 милијарди американски долари што ќе и овозможи да се справи со тековните должнички прашања. Во мај 2019 година, Пакистан финализирал странска помош од 6 милијарди американски долари со ММФ. Ова е 22-то вакво спасување на Пакистан од ММФ.
Економскиот коридор Кина-Пакистан се развива со придонес на главно концесиски заеми од Кина во рамките на Иницијативата за појас и пат.
Дознаки
Дознаките на Пакистанците кои живеат во странство одиграле важна улога во пакистанската економија и девизните резерви. Пакистанците населени во Западна Европа и Северна Америка се важни извори на дознаки за Пакистан. Од 1973 година пакистанските работници во арапските држави богати со нафта се извори на милијарди долари дознаки.
9-милионската пакистанска дијаспора придонела за 19,3 милијарди американски долари во економијата за 2017 година. Главните земји со извор на дознаки во Пакистан се ОАЕ, САД, Саудиска Арабија, земјите на ГЦЦ (вклучувајќи ги Бахреин, Кувајт, Катар и Оман), Австралија, Канада, Јапонија, Норвешка, Швајцарија, Велика Британија и земјите на ЕУ.
Дознаките испратени дома од странски пакистански работници забележале негативен раст од 3,0% во фискалната 2017 година во споредба со претходната година кога дознаките достигнале највисоко ниво од 19,9 милијарди американски долари. Овој пад на дознаките главно се должи на неповолните економски услови на арапските земји и заливот по падот на цените на нафтата во 2016 година. Сепак, неодамнешните развојни активности Дубаи Експо, спроведувањето на Саудиска Арабија на својата Визија 2030 и особено неодамнешната посета на премиерот на Кувајт, сите треба да бидат корисни за отворање нови патишта за вработување во овие земји.
Дознаките испратени дома од странските Пакистанци во фискалната 2016/17 година се :
Владини финансии
Резиме на фискален буџет (ФГ2017 / 18)
Приходи и оданочување
Пакистан има низок сооднос данок / БДП, што се обидува да го подобри. Тековниот сооднос данок-БДП е 12,6% (2016), што е помалку од нејзиниот сосед Индија 16,6% (2016) додека е малку повеќе од Шри Ланка 12,3% (2015). Темпото на мобилизација на приходите е сведок на нагорна траекторија од ФГ 2013 година. Вкупните приходи се зголемиле на 15,3 проценти од БДП за 2016 година, во споредба со 13,3 проценти од БДП регистрирани за 2013 година. Меѓу нив, даночните приходи се зголемиле од 9,8 проценти од БДП за 2013 година на 12,6 проценти од БДП за 2016 година.
Расходи
Државните трошоци изнесувале 4.383,6 милијарди рупии (ФГ 2016-2017 јули до март). Вкупните расходи биле сведоци на надолна траекторија без да се загрозат трошоците за развојни проекти и социјална помош. Особено, трошоците во рамките на Програмата за развој на јавниот сектор (ПРЈС) се зголемени соодветно со цел да се исполнат барањата за инвестирање. За време на ФГ2017, големината на федералниот ПРЈС се зголемил на 800 милијарди рупии од 348,3 милијарди рупии за време на 2013 година, покажувајќи кумулативен пораст од над 129 проценти. Во текот на првите девет месеци од тековната фискална година, фискалниот дефицит изнесувал 3,9 проценти од БДП наспроти 3,5 проценти од БДП забележан во истиот период од 2016 година заради повисоки трошоци за развој заедно со разни даночни стимулации за промовирање на инвестиции и економска активност трошоци поврзани со земјата и безбедноста. Врз основа на претходните проценки на БДП на 33.509 милијарди рупии, фискалниот дефицит бил забележан на 3,7 проценти во текот на првите девет месеци од тековната фискална година наспроти 3,4 проценти регистрирани во споредливиот период од 2016 година. Вкупните приходи пораснале за 6,2 проценти на 3,145,5 милијарди рупии во текот на јули-март, за 2017 година, наспроти 2.961,9 рупии во споредливиот период од 2016 година.
Корупција
Корупцијата е актуелна тема во владата, тврдејќи дека презема иницијативи против неа, особено во владата и пониските нивоа на полициските сили. Во 2011 година, земјата имала постојано слаб ранг на Индексот на перцепција на корупција на Транспаренси Интернешнл со оценки 2,5, 2,3 во 2010 година, и 2,5 во 2009 година од 10 Во 2011 година, Пакистан се нашла на 134 место на индексот со 42 земји полошо рангирани. Во 2012 година, рангирањето на Пакистан паднало уште повеќе од 134 на 139, со што Пакистан станала 34-та најкорумпирана земја во светот, израмнета со Азербејџан, Кенија, Непал и Нигерија. Сепак, за време на режимот на Шариф (2013–17), Пакистан добила подобрено рангирање од 117/180 во 2017 година (со подобрување на резултатите 28, 29, 30, 32, 32 [2013–17]), еднакво на Египет (подобро од 59 земји). .
Кружни долгови и приоритети на трошење
Финансирањето во наука и образование е примарна политика на Владата на Пакистан, од 1947 година. Покрај тоа, англискиот јазик брзо се шири во Пакистан, со 18 милиони Пакистанци (11% од населението)  кои имаат познавање над англискиот јазик, што го прави 3-ти најголем народ на англиско говорно подрачје во светот и 2-ри по големина во Азија. Згора на тоа, Пакистан има околу 445 000 дипломирани студенти и 10 000 дипломирани студенти по компјутерски науки годишно. И покрај овие статистички податоци, Пакистан сè уште има една од највисоките стапки на неписменост во светот и втора по големина вон училишна популација (5,1 милиони деца) по Нигерија.
Долгови и дефицит
Според „Светска книга на факти“ на ЦИА, во 2010 година, Пакистан е на 63-то место во светот, во однос на јавниот надворешен долг кон различните меѓународни монетарни власти (сопственик на 55,98 милијарди фунти во 2010 година), со вкупно 60,1% од БДП.
Библиографија
Истакнати одлики на федералниот буџет 2020-21
Ореовечка Река
Ореовечка Река — река во Прилепско. Реката извира над селото Ореовец, по кое и го добила името, и се влева во Прилепското Езеро.
Пред 1967 година, кога било изградено Прилепското Езеро, Ореовечка Река течела низ градот Прилеп заедно со Дабничка и Селечка Река. Тие ја сочинувале Прилепска Река (се среќава и како Градска Река), која јужно од градот, преку Блато (Дебрешка Река), се влива во Црна Река под селото Тројкрсти.
Големите поплави во Македонија во ноември 1962 година
За време на големите поплави во Македонија во ноември 1962 година е забележано дека Ореовечка Река надошла и ги однела двата дрвени моста во подрачјето на Табана. Во ова подрачје била загрозена и една приватна куќа, поради лизгање на земјиштето на левиот речен брег. Реката довлекла дрвја и неколку грла стока. Големи површини на Прилепското Поле се нашле под вода.
Кочија
Класичната дефиниција за кочија е возило со коњска влеча за приватни лица со полуелиптична амортизација (елиптични пружини во 19 век) или кожни ремени за амортизација кои можат да бидат лесни брзи и практични или пак големи и удобни.
Влечно возило без пружини се нарекува кола.
Историја на кочиите
Во средниот век сите патници или оделе или јавале, освен старите и немошните. Патот со грубите коли не бил лесен. Затворените кочии почнале да се користат од аристократијата во 16 век. Во 1601 во Англија за кратко време дури и постоел закон во кој се забранува мажи да се возат во кочии, бидејќи тоа се сметало за женствено. Возила со подобра амортизација се појавиле во 17 век. Нови, полесни возила со модерен изглед иу засебни називи се впуштиле во меѓусебна конкуренција кон средината на 18 век. Изработувачите на кочии соработувале со резбари и позлатувачи, сликари и лакери како и со глазери и тапацири за изработка на лесни, брзи и удобни возила за забава и покажување.
Кај британските и француските кочии, кочијашот седел на издигнато седиште напред. Во Шпанија пак, кочијашите ги јавале коњите.
Од 1860-тите богатите престанале да ги користат кочиите за долги патишта: купе од прва класа била брза и современа алтернатива. Потоа, во 1890-тите, како што автомобилите почнале да се користат, кочијаштвото станал спорт за високите класи во Британија и Америка каде богатите луќе се тркале со големи кочии кои обично би биле возени од кочијаши.
Типови на кочии
Постоеле голем број на видови на кочии. Кон средината на 18 век имало повеќе од 325 вида. Веќе на почетокот на 19 век кочиите се бирале не само по нивните перформанси и пратична употреба, туку и како статусни симболи кои се менуваат со модата. Еве некои видови:
Куцидати
Куцидати, исто така познат како Буцелати, италијански колачиња од смокви или сицилијански колачиња со смокви, се колачиња полнети со смокви кои традиционално се служат за време на Божиќ.
Надворешното колаче е печиво, покриено со глазура и обично прелиено со разнобојни трошки. Филот генерално се состои од некоја комбинација од ореви, урми, смокви, мед, зачини и џем од портокал или кајсија. Пецивото се тркала околу филот, а кифличките се сечат на кратки тубички.
Модерниот рецепт за колачињата потекнува од времето на муслиманското владеење на Сицилија. Сепак, една постара верзија на рецептот за колачиња била снимена уште во времето на римската окупација на Сицилија.
Бад Брамштет-Ланд
Бад Брамштет-Ланд (Bad Bramstedt-Land) — општинска заедница во округот Зегеберг, во Шлезвиг-Холштајн, Германија. Се наоѓа околу градот Бад Брамштет. Нејзино седиште е градот Бад Брамштет, иако самиот град не е член на истата.
Општинската заедница Бад Брамштет-Ланд се состои од следниве општини:
Географија на Малта
Местоположба
Малта е мала и густо населена островска држава која ја сочинува архипелаг во средината на Средоземното Море.
Граници
Вкупната површина на земјата изнесува 316 км2, и според тоа се наоѓа на 184-то место по големина во светот.
Главниот град Валета е најголемиот во државата со околу 6.300 жители.
Население
Според пописот, вкупното население во Малта е околу 465.000 жители. Густината на населеноста е 1.282 жит/км2.
Клима
Климата во Малта е средоземна. Малта е расположена на трите најголеми и населени острови се: Малта, Гоцо и Комино, додека помалите како Филфа, Коминото и др. се ненаселени. Островот се наожа на околу 90 километри јужно од Сицилија и на 250 километри од Северна Африка. Најголемиот остров Малта има 245,7 км2, долг е 27 км а широк 14,5 км. Должниата на неговата крајбрежна линија изнесува 137 километри. Брегот на островот е скалест. Малта нема езера ниту реки, но сепак 50% од нејзината почва е обработлива. Сладка вода на островот се добива со преработка на солената морска вода.
NGC 7098
NGC 7098 — спирална галаксија во соѕвездието Октант, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 22 септември 1835 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7098 е од видот SBa. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,7 m/лм2. NGC 7098 има привидни димензии од 4' х 2,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 21 ч 44 м 16 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -75° 6' 39"". Положбениот агол на објектот е во износ од 74°.
Други поделби
Проучување на NGC 7098 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 67266. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 471; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9474. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Користена литература
Austin, Texas, University of Texas Press, 1976.(118,206)
Фрител
Фрител или фритол се венецијански крофни кои се служат само за време на карневалот. Слично на бомболони, тие се тркалезни, пржени колачи со квасец. Фрител се сервира во повеќе различни форми, како што се Фрителе Венециане, кои се непополнети и имаат ореви и суво грозје измешани во тестото; како и неколку полнети сорти. Филот вклучува крем за пециво, забаионе и повремено поретки филови како што се крем со крем од јаболка или чоколада.
Во градот Молфета лоциран во провинцијата Бари во регионот Апулија, фритела се користи како друго име за панцероти.
Вимерсдорф
Вимерсдорф (Wiemersdorf) — општина во округот Зегеберг, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Биологија
<div class="thumb tright" style="background-color: #f9f9f9; border:purple 1px solid #CCCCCC; margin:0.5em;"> Биологијата го проучува широкиот диверзитет на животот  — (надесно од горе лево) E. coli, молика, молец, нилски крокодил.
Биологија (од грчките зборови bios = живот и logos = наука) — наука за живите суштества и животот воопшто. Во потесна смисла, таа ги изучува одликите и поведението на организмите, нивното потекло и меѓусебни односи, како и односи со животната средина (биотопот), нивната морфолошко-анатомска организација како и нивниот биохемиско-физиолошки строеж.
Историски развој на биологијата
Сознанијата за живата природа постепено се стекнувале уште многу порано пред настанокот на биологијата како посебна научна област. Во далечното минато, уште првобитните луѓе при собирањето на сопствената храна (разни растителни плодови и животни) почнале да распознаваат разни живи суштества. Подоцна, користејќи ги своите пообемни познавања за живиот свет во природата, човекот почнува да култивира некои растенија и да припитомува животни. Во врска со тоа, познавањето на човекот за живите суштества се проширува, а се стекнуваат сознанија и за условите во кои живеат живите суштества. Пред се, било потребно не само тие корисни растенија и животни да се распознаваат, туку и да се знае начинот на нивното размножување, како и поволните услови во кои тие најбрзо се размножуваат, растат и воопшто живеат. Сето ова укажува на фактот дека биологијата е многу стара наука. Меѓутоа, за воведување на терминот биологија, кое се случило на почетокот од XIX век од францускиот природонаучник Ламарк и германскиот научник Тревиранус, како и до развитокот на една единствена биолошка наука, можело да се дојде откако се дознало дека сите живи суштества претставуваат единствена појава и поседуваат низа заеднички белези со што суштински се разликуваат од неживата природа. Денес биологијата е толку многу развиена, што претставува комплекс од субнаучни дисциплини. Биологијата е природна наука која ги изучува живите организми - растенијата, животните, човекот и микроорганизмите. Во состав на биологијата се развиле посебни делови:ботаника,што ги проучува растенијата,зоологија што ги проучува животните и микробиологија, што ги проучува микрооргани
Поделба на биологијата
Биологијата се дел според неколку основни начела:
Предмет на биолошките истражувања се растенијата и животните. И покрај општите белези на сите живи суштества, во најголем број случаи растенијата и животните значително се разликуваат меѓусебно. Поради тоа, според предметот на проучувањето биологијата е поделена на микробиологија, ботаника и зоологија, односно микробиологијата ги проучува најмалите организми - микроорганизмите, ботаниката ги проучува растенијата, додека зоологијата - животните. Но, овие субдисциплини на биологијата можат и понатаму да се делат, конкретизирајќи го предметот на проучување. Така, во ботаниката има:
А во зоологијата се среќаваат:
Според многубројните животни појави и проблеми, пак, биологијата е поделена на:
Биолошки методи на проучување
Најважни методи во биолошките научно-истражувачки работи се:
Морача
Морача — река во Црна Гора. Извира под планината ’Рзача во северниот дел од земајта. Тече на југ во должина од 113 км, па се влева во Скадарското Езеро.
Во горното течение, Морача е брза планинска река и тече низ тесна клисура северно од Подгорица, каде ѝ се приклучува најголемата притока — Зета, па навлегува во Зетската Рамница. Тече низ рамничарските предели, па на крај завршува во Скадарското Езеро. Реката е скромна во ширина и длабочина, па затоа не е пловна.
Во северниот дел на речната клисура е сместен Манстирот Морача, основан во 1252 г. од Стефан, син на големиот жупан на Зета, Вукан Немањиќ.
NGC 4783
NGC 4783 — елиптична галаксија во соѕвездието Гавран, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4783 се споменува и како MCG -2-33-51, VV 201, 3C 278.
Откривање
Објектот е откриен на 27 март 1786 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 54 м 36,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -12° 33' 29"". Положбениот агол на објектот е во износ од 105°.
Други поделби
Проучување на NGC 4783 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 43926. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 284; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5541. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1591.
Жорж Помпиду
Жорж Помпиду (Georges Jean-Raymond Pompidou) ( - † ) бил француски политичар и претседател на Република Франција, од 1969 до 1974 година, и беше премиер на Франција, од 1962 до 1968, во времето на претседателот Шарл де Гол.
Мануил Ивец
Мануил Ивец (11 век) — македонски благородник од познатата фамилија Ивец, роднина на прочуениот Самуилов војсководец Ивец, војсководец на Петар Делјан.
Направил кариера на византискиот дворец, припаѓал на кругот на најдоверливите луѓе на царот Михаил IV (1034–1041). За време на востанието на Петар Делјан (1040–1041), пребегал од Солун и им се придружил на востаниците. Имал видна улога во востаничкото движење и во одбраната на ослободените македонски територии. При крајот на востанието, ја организаирал одбраната на Пелагонија, на Плетвар подигнал дема (дрвена пречка) за да го спречи напредувањето на Византијците. Демата била разурната, а тој бил заробен.
IC 1128
IC 1128 — галаксија во соѕвездието Мрежичка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1128 се споменува и како ESO 117-?12.
Откривање
Објектот е откриен на 8 декември 1899 година од страна на Делајл Стјуарт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1128 е од видот *2.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 52 м 27,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -57° 28' 5".
Други поделби
Проучување на IC 1128 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Суперкуп на Италија 2015
Суперкупот на Италија за 2015 година било 28-мото издание на Суперкупот на Италија, традиционален фудбалски натпревар во кој се среќаваат победниците од претходната сезона во Серија А и Купот на Италија. Бидејќи Јувентус ги освоил двете натпреварувања Серија А 2014-2015 и Купот на Италија 2014-2015, противник во натпреварот му бил вицешампионот на Купот на Италија, екипата на Лацио.
Натпреварот се одиграл на 8 август 2015 година на Стадионот Шангај во Шангај, Кина.
Преглед на натпреварот
По пристигнувањето во Кина двата клуба имале поплаки во однос на квалитетот на стадионот, кој бил многу нерамен и со дупки на неколку места. Тренерот на Јувентус, Масимилијано Алегри, дури изјавил дека Стадионот во Шангај му наликува на поле со комипири, а со тоа се сложил и неговиот колега од спротивната страна Стефано Пиоли.
Второто полувреме донело подобар фудбал, а веќе на стартот Јувентус имал голема шанса преку Манџукиќ кој излегол сам пред голот на Лацио, но голманот Маркети го одбранил неговиот удар. Само неколку секунди подоцна одличен удар од далечина на Погба, Маркети бил совладан, но топката завршила само неколку сантиметри покрај голот.
И конечно во 69-тата минута паднал првиот гол, кога Јувентус дошол до водство од 1-0 преку Марио Манџукиќ кој ја искористил својата втора шанса во натпреварот стрлајќи прецизно со глава по одличниот центаршут на Стураро од десната страна. Само пет минути подоцна натпреварот бил решен кога замената Пауло Дибала, на асистенција на Погба, го направил резултатот 2-0 за Јувентус.
Екипа победник
Јувентус Победник на Суперкупот на Италија 2015 7. титула
Географија на Молдавија
Местоположба
Молдавија е држава во Источна Европа. Се протега должината на Бесарабија.
Граници
Вкупната површина на земјата изнесува 33 843 км2, и според тоа се наоѓа на 135 место по големина во светот. Се граничи на исток, југ и север се граничи со Украина, а на запад со Романија.
Главниот град Кишинев е најголемиот во државата со околу 610 000 жители.
Население
Според пописот, вкупното население во Молдавија е околу 4 455 421 жител. Густината на населеноста е 132/km2 жители на квадратен километар.
Клима
Климата во Молдавија е умерено-континентална.
Moldávia
Аполо 11
Аполо 11 — првата вселенска мисија што испратила луѓе на Месечината. Тоа го сторила НАСА, американската вселенска агенција. Стигнале во вселената на 16 јули 1969 година, носејќи тројца астронаути: Нил Армстронг (командантот), Баз Олдрин (пилотот на месечевиот модул) и Мајкл Колинс (пилотот на командниот модул). На 20 јули 1969 година, Армстронг и Олдрин станале првите луѓе што слетале на Месечината, додека Колинс останал во орбитата околу Месечината.
Главен екипаж
Секој член на екипажот на Аполо 11 веќе завршил еден лет во вселената пред оваа мисија, што е само втор екипаж составен исклучиво од ветерани во историјата на вселенско истражување (првата била мисијата Аполо 10).
Колинс првично требало да биде пилот на командниот модул (CMP) на Аполо 8, но бил отпуштен кога морал да се подложи на операција на грбот и бил заменет со Џим Ловел, неговата резерва за тој лет. Откако Колинс добил лекарска дозвола, тој ја презедол позицијата на Ловел на Аполо 11; како ветеран на Аполо 8, Ловел бил префрлен во резервниот екипаж на Аполо 11, но бил унапреден во резервен командант.
Номенклатура
Месечевиот модул се нарекува Орел, во чест на симболот на САД — белоглавиот орел, прикажан како амблем на мисијата. Командниот модул се нарекува Колумбија, според женското персонифицирање на САД, и традиционален лик од песни и поезија. Во раните фази на планирање на мисијата, се користеле имињата Снежана и Хејстек, но ова било променето пред да биде објавено во медиумите.
Одење до и од вселената
Милиони луѓе ширум светот го гледале летот на Аполо 11 на телевизија. Кога ракетата била испратена во вселената, тоа станало светски настан. Ричард Никсон, кој тогаш бил претседател, го гледал настанот од Белата куќа додека ракетата се кревала. Ракетата Сатурн V полетала од Вселенскиот центар Кенеди во Америка.
Околу два часа по напуштањето на Земјата, патничкиот модул ја напуштил главната ракета. Модулот за патници имал два главни дела, командниот и сервисниот модул Аполо наречен Колумбија и Месечевиот модул Аполо наречен Орел. Колумбија бил вселенскиот модул (вселенски лет со екипаж) што останал во вселената, а Орел бил вселенскиот модул што слетал на Месечината. Три дена подоцна екипата влегла во Месечината орбита (орбита околу Месечината). Еден ден подоцна Орелот заминал од Колумбија. Орелот безбедно слетал на Месечината со Нил Армстронг и Баз Олдрин внатре. За време на слетувањето имало неколку проблеми со компјутерот. За безбедно да слетал, Амстронг морал сам да лета со Орелот. Тие слетале со уште само 25 секунди гориво.
Настани на Месечината
Првото нешто што Баз Олдрин го направил откога слетал било да се моли. Прочитал и неколку зборови од Исус. Тој не го открил својот план да го стори тоа затоа што некој штотуку покренал тужба за да ги спречи астронаутите да прават верски работи во вселената. Армстронг станал првиот човек што одел и зборувал на површината на Месечината. Првите зборови што ги рекол биле: Тоа е еден мал чекор за човек, но огромен скок за човештвото. Во следните два и пол часа Олдрин и Армстронг правеле белешки, слики и дупки за да дојдат до карпа од Месечината. Слетувањето го следеле над шест милиони луѓе на Земјата со помош на многу големиот радиотелескоп во Австралија. Тие направиле многу експерименти, на пример собирале Месечеви камења и прашина. Американското знаме било поставено и фотографирано на Месечината. Пред да го сторат тоа, претседателот Ричард Никсон телефонски им се јавил:
"Никсон: Здраво, Нил и Баз. Разговарам со вас по телефон од овалната соба во Белата куќа. А, ова секако мора да е најисторискиот телефонски повик досега направен. Едноставно не можам да Ви кажам колку сме сите горди за ова што го направивте. За секој Американец, ова треба да биде најгордиот ден од нашите животи. И, за луѓето ширум светот, сигурен сум дека и тие се приклучуваат на Американците во препознавањето на ова ретко достигнување. Заради ова што го сторивте, небото стана дел од човечкиот свет. И додека разговарате со нас од Морето на спокојството, тоа нè вдахнува да ги удвоиме напорите, и да донесеме мир и спокој на Земјата. За еден непроценлив миг во целата историја на човекот, сите луѓе на оваа Земја се навистина едни; едни во својата гордост во она што го направивте и едни во нашите молитви на кој ќе се вратите безбедно на Земјата.
Напуштање на Месечината и враќање на Земјата
Откако ја завршиле својата работа, Армстронг и Олдрин се вратиле кај Орелот и спиеле седум часа пред да започнеле да заминуваат. Додека се подготвувал да замине, Олдрин го скршил автоматскиот прекинувач на моторот. Армстронг користел пенкало за да го премести колото и да ги спречи да бидат заглавени на Месечината. Олдрин и Армстронг оставиле многу работи на Месечината: американско знаме, неколку експерименти, златен пердув, лого на Аполо 1 и неколку бронзени монети во чест на Јуриј Гагарин и Владимир Комаров. Оставиле и натпис на Месечината, со порака од човечката раса. Натписот гласи: Тука луѓето од планетата Земја за првпат стапнаа на Месечината, јули 1969 година. Дојдовме во мир за целото човештво. На 24 јули тројцата астронаути се вратиле на Земјата и веднаш биле ставени во карантин (држени подалеку од другите луѓе), во случај ако фатиле некоја болест од Месечината. Тие останале во карантин три недели. Кога излегле, мажите биле јунаци низ целиот свет. Тие вечерале со претседателот Никсон, одржале парада во Њујорк и уште една во Чикаго. Тројцата биле и на многу телевизиски емисии.
Мичета
Мичета или Розета, е италијански леб, познат по неговата испакната форма.
Историја
Мичета е варијација на австрискиот кајзерсемел кој бил донесен во Милано во 19 век за време на Австриското владеење. Функционерите на Австриската империја вовеле голем број прехранбени производи, вклучувајќи го и Кајзерсемел.
'Кифличките мичета се многу киснети со квасец, повеќе од Виенскиот Кајзеремел, така што внатрешноста е речиси шуплива, што дава многу лесен ролат со тврда кора, но тие не се долготрајни и најдобро се јадат кога се свежо печени.
Армштет
Армштет (Armstedt) — општина во округот Зегеберг, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Мастоцит
Мастоцитите (познати и како маст клетки) се клетки кои се дел од имуниот систем и играат главна улога во алергиските реакции во организмот. Тие се резидентни клетки на повеќе видови ткива и содржат многу гранули во нивната цитоплазма, кои се богати со хистамин и хепарин (двата главни одговорни фактори кои предизвикуваат алергиски реакции).
Мастоцитите играат важна улога во штитењето на човечкиот организам од патогени и учествуваат во лечењето и заздравувањето на раните. Овие клетки се многу слички со базофилните клетки, и по изглед и по функција, но се разликуваат по тоа што тие потекнуваат од различни лози на клетки.