cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Даутли (Гевгелиско)
Историја
На почетокот на XX век Даутли било турско село во Гевгелиската каза. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. Даутлиј имал 225 жители Турци. По Втората балканска војна во 1913 г. селото било припоено кон Грција, кога имало 272 жители. Како последица од Првата светска војна, во 1920 г. населението се намалило на 128 жители. Турското население во 1924 г. се иселени во Турција по сила на Лозанскиот договор, а на негово место се доведени грчки доселеници од Понд. , а во 1926 г. државата го преименува во Амбелохори. Така, во 1928 г. во Даутли се попишани 33 семејства со вкупно 97 жители, сите дојденци. Во пописот од 1940 г. во Даутли се заведени 111 жители. Во 1941 г. добар дел од жителите се преселиле во селото Колиби. Според Симовски, селото продолжило да постои сè до 1951 г. кога преостанатите 60 жители се иселиле во кукушкото село Севендекли, каде се прибрале и жителите од неколку околни села, сместувајќи се во новоизградени државни станови.
Принцип „Загадувачот плаќа“
Во законот за животна средина, принципот „Загадувачот плаќа“ бил донесен за да се направи земјата или странката одговорна за загадувањето стане одговорна за плаќање на штетата направена на природната средина. Овој принцип се користи и за да се стават трошоците за спречување на загадувањето на загадувачот. Се смета за регионален обичај поради силната поддршка што ја добил во повеќето земји од Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД) и во Европската Унија. Тоа е основен принцип во американското право за животна средина.
Историја
Според францускиот историчар на животната средина Жан-Батист Фресо, финансиската компензација (во тоа време не била именувана како принцип „Загадувачот плаќа“) веќе е регулационен принцип на загадувањето што го фаворизираа индустриите во деветнаесеттиот век. Тој напишал дека: „Овој принцип, кој сега се нуди како ново решение, всушност го придружуваше процесот на индустријализација и беше наменет од самите производители“.
Принципот „Загадувачот плаќа“ има основа во економијата. Неокласичните економски принципи диктираат дека социјалните трошоци, како и оние што се јавуваат поради штети на животната средина, се важен фактор во одредувањето на економските трошоци.
Примени во законот за животна средина
Принципот ја поткрепува политиката за животна средина, како што е екотаксата, која, доколку биде донесена од владата, ги одвраќа и суштински ги намалува емисиите на стакленички гасови. Овој принцип се заснова на фактот дека колку што загадувањето е неизбежно, лицето или индустријата што е одговорна за загадувањето мора да плати пари за санација на загадената животна средина.
Австралија
Државата Нов Јужен Велс во Австралија го вклучила принципот загадувач плаќа со другите принципи на еколошки одржлив развој во целите на Управата за заштита на животната средина.
Канада
Канадскиот регулатор за енергетика наложува нафтените компании да платат за какви било влијанија врз животната средина од излевање. Овој мандат бара нафтените компании да платат за штетите, без разлика дали излевањето е нивна вина или не.
Франција
Во Франција, Повелбата за животна средина содржи формулација на принципот (член 4):
Гана
Во Гана, принципот бил усвоен во 2011 година.
Шведска
Принципот е исто така познат како проширена одговорност на производителот (EPR). Ова е концепт кој веројатно првпат бил опишан од Томас Линдквист за шведската влада во 1990 година. ИПР се обидува да ја префрли одговорноста за справување со отпадот од владите (а со тоа, даночните обврзници и општеството во целина) на ентитетите кои го произведуваат. Всушност, ги интернализираше трошоците за отстранување на отпадот во трошоците за производот, што теоретски значи дека производителите ќе го подобрат профилот на отпадот на нивните производи, со што ќе го намалат отпадот и ќе ги зголемат можностите за повторна употреба и рециклирање.
Организацијата за економска соработка и развој ја дефинира проширената одговорност на производителот како:
концепт каде производителите и увозниците на производи треба да сносат значителен степен на одговорност за влијанијата врз животната средина на нивните производи во текот на животниот циклус на производот, вклучувајќи ги и влијанијата нагоре што се својствени за изборот на материјали за производите, влијанијата од самиот производствен процес на производителите, и низводно влијанија од употребата и отстранувањето на производите. Производителите ја прифаќаат својата одговорност кога ги дизајнираат нивните производи за да ги минимизираат влијанијата врз животната средина од животниот циклус, и кога прифаќаат правна, физичка или социо-економска одговорност за влијанијата врз животната средина кои не можат да се елиминираат со дизајнот.
Обединето Кралство
Делот IIA од Законот за заштита на животната средина од 1990 година го воспоставил функционирањето на принципот. Ова било дополнително изградено со регулативите за еколошка штета (превенција и санација) 2009 година (за Англија) и регулативите за еколошка штета (превенција и санација) од 2009 година (за Велс).
САД
Принципот е употребен во сите главни закони за контрола на загадувањето во САД: Закон за чист воздух,, Закон за чиста вода, Закон за зачувување и обновување на ресурсите (управување со цврст отпад и опасен отпад),  и Суперфон (чистење на напуштени места за отпад).
Некои еко-даноци поткрепени со принципот загадувачот плаќа вклучуваат:
Принципот на ограничувања на загадувачот плаќа
Американската агенција за заштита на животната средина (ЕПА) забележува дека принципот обично не е целосно имплементиран во законите и програмите на САД. На пример, услугите за третман на вода за пиење и отпадни води се субвенционираат и постојат ограничени механизми за целосна проценка на загадувачите за трошоците за третман.
Зимбабве
Законот за управување со животната средина на Зимбабве од 2002 година забранува испуштање на загадувачи во животната средина. Во согласност со принципот „Загадувачот плаќа“, Законот бара од загадувачот да ги подмири трошоците за деконтаминација на загадената средина.
Криза „Вори“
Кризата „Вори“ била серија конфликти во државата Делта, Нигерија помеѓу 1997 и 2003 година помеѓу етничките групи Ицекири, Ијав и Урхобо. Над 200.000 луѓе биле раселени поради конфликтот Вори помеѓу 1999 и 2006 година. Над 700.000 луѓе биле раселени во текот на овој период поради насилство во државата Делта севкупно.
Конфликтот избувна по владина одлука со која се сменила локацијата на Советот на локалната самоуправа на Вори Југозападен (LGA) во заедницата Ицекери во Огидигбен од градот Ијав, Огбе Ијох. Седиштето на Советот на крајот било вратено во Огбе Ијох, што го врати кревкиот мир во 2005 година
Научниците предупредиле дека конфликтот е сложен и не е подложен на „брзи поправки“.
Позадина
Етничките тензии околу контролата на регионот Вари датирале пред европското присуство, но колонизацијата ги влоши овие тензии со воведување на нерамнотежа на моќта. Оваа нерамнотежа на моќта било драстично забрзана за време на британскиот колонијален процес на „реорганизација“ што се одржало помеѓу 1928-38 година по „антивладиното движење“ кое британските колонијални функционери го нарекоа Бојкот од 1927 година. Намерата на процесот на реорганизација било да се создаде подобар индиректен систем на владеење кој се заснова на она што британските колонијални офицери во тоа време го нарекуваа „мајчин авторитет“, меѓутоа, резултатот од реогранизацијата во провинцијата Вари било нулта сума. етичка консолидација, бидејќи колку е етнички подискретна една управувачка единица, толку повеќе имала пристап до државните ресурси од даночните приходи.
Ицекири биле први во областа што стапиле во контакт со европските трговци во 16 век и воспоставиле доминација во регионот со монополизирање на европската трговија со робови, а подоцна и со палмино масло. Ицекири, исто така, воспоставиле контрола врз земјиштето преку раните правни документи за време на Британската империја.
Во 1952 година, владата на Обафеми Аволово во Западна Нигерија ја сменило титулата на традиционалниот владетел Ицекири од Олу од Ицекири во Олу од Вори (титула која не функционирала 88 години и била вратена од Британците во 1936 година за време на процесот на реорганизација). Ова дополнително ја зголемило тензијата, бидејќи другите племиња го гледале ова како обид да се наметне владетел Ицекири над нив, бидејќи титулата Олу од Вари подразбира авторитет над провинцијата Вари, а не само над областа Вари. (Над 80% од сегашната држава Делта во тоа време се нарекуваше провинција Вари. ).
Како компромис, во 1952 година, владата на Западна Нигерија го сменила името на покраината од провинција Вари во провинција Делта (прекусор на сегашната делта држава ). Ова го намалило протестот против промената на титулата во Олу од Вари во провинцијата, но заедниците кои не се Ицекири кои живеат во дивизијата Вори сè уште протестирале против одлуката. (од 1952 година пред промената на името, постоеле провинцијата Вари, дивизијата Вари, округот Вари и Градот Вари кој бил главен град на провинцијата. Вориската дивизија содржела бројни заедници Урхобо и Ијав кои не биле под контрола или влијание на Ицекири).
Конфликт поврзан со нафтата
Откривањето на големи резерви на нафта во делтата на Нигер во раните 1960-ти дополнително го дестабилизирало регионот, бидејќи контролата на земјиштето и локалната власт станале поврзани со придобивките од договорите за нафта, работните места и развојот на нафтените компании. Од пред осамостојувањето на Нигерија во 1960 година, имаше тензии околу аранжманите за владата на регионот околу Вори, вториот најважен нафтен град во Нигерија по Порт Харкорт.
Кризата Вори е сложен случај каде што етничките тензии се влошувале со конфликт меѓу локалните заедници и нафтените компании (особено Шеврон Нигерија и Шел Петролеум Девелопмент Компани ). Има и конфликт меѓу заедниците и државата. Пристапот до приходите од нафта е главен фактор. Бункерирањето на нафтата е кражба на сурова нафта од различни страни, вклучително и милитантни групи, и е сè поважно во областа со годишни загуби меѓу 50 и 300 милиони барели помеѓу 2001 и 2003 година. Парите од нафтата исто така ја хранеле трговијата со оружје и понатамошната милитаризација на сите аспекти на граѓанското и корпоративното однесување.
Постојат големи еколошки проблеми во делтата на Нигер кои произлегувале од нафтените активности. Милиони барели нафта биле истурени во период од 50 години по откривањето на нафтата - количина еднаква на истекување на нафта од Exxon Valdez секоја година. Луѓето во регионот, исто така, добиваат малку придобивки од огромното богатство извлечено од регионот: областа е зафатена од административна занемарување, невработеност, распадната инфраструктура, сиромаштија и бескрајни конфликти. Загадувањето ги направи луѓето повеќе да се потпираат на приходите од нафтените компании, бидејќи традиционалните начини како што се земјоделството и риболовот повеќе не се можни во загадената средина. Многу услуги кои традиционално ги обезбедувале владите, како што е локалната безбедност, се делегирани на нафтените компании со мала одговорност.
Насилство (1997–2003)
Во 1997 година, федералната влада под генералот Сани Абача создал неколку области на локалната самоуправа (ЛГА), вклучувајќи го и Вори Југозападен. Седиштето на оваа LGA првично се наоѓаше во заедницата Ијав во Огбе Ијох, но била преместена во заедницата Ицекери во Огидигбен. Следувале немири, стотици загинале, а биле преземени шест инсталации на Шел Нигерија (SPDC), што довело до пад на производството на нафта. Илјадници биле повредени во овие првични судири.
Борбите биле обновени во 1999 година и продолжиле со прекини. Стотици луѓе биле убиени во период од неколку месеци на почетокот на 2003 година кога избувна конфликт меѓу Ицекирис и Урхобос за време на првичните избори за државните и федералните влади. Спорот произлегол од несогласувањата за бројот на одделенијата што ја сочинувале областа и нивните граници. Нигерискиот Црвен крст пријавил повеќе од 6000 внатрешно раселени лица. Во тоа време, Националниот конгрес на Ијав (INC) рекол дека кризата Вори била постојана и бескрајна. Тие ги повикала државните и федералните влади да дејствуваат по препораките и извештаите дека агенциите биле доставени од реномирани комисии.
Седиштето било преместено назад во Огбе Ијох од страна на Собранието на државата Делта, одлука што донела релативен мир во градот до 2005 година.
Влијание и наследство
Над 200.000 луѓе биле раселени поради конфликтот Вори помеѓу 1999 и 2006 година; повеќе од 700.000 луѓе биле раселени поради насилство во државата Делта севкупно.
Конфликтите во 2003 година го прекинале производството на нафта. Шеврон Тексако губеше околу 140.000 барели сурова нафта дневно, а Шел петролеум околу 60.000 барели дневно. Нафтоводот Ескравос бил кренат во воздух од милитантни млади.
Тековниот вооружен конфликт во регионот на делтата на Нигер и појавата на Движењето за еманципација на делтата на Нигер (MEND) во 2005 година се континуирани изрази на овие тензии.
Второ послание на апостол Јован
Второ послание на апоастол Јован — второто од Јовановите посланија во Новиот завет, припишано на Авторот на Јовановите посланија и Евангелието според Јован го нарекуваат Јован Евангелист (иако ова е спорно), кои денешните теолози го сметаат за различен од апостолот Јован Богослов на кој традиционално му се пришишува авторството. Не постои консензус околу авторството. Во самото послание, авторот себеси се нарекува „презвитерот“ (старешината).
Содржина
Значајно е и усрдното предупредување да не се слушаат оние кои велат дека Исус не бил телесна личност: „бидејќи во светот влегоа мнозина из­мамници, кои не исповедаат дека Исус Христос дошол во тело.“ Од ова се гледа дкеа во тоа време постоеле следбеници на докетистички христологии, кои верувале дека Исус бил само дух или дека воошто не дошол.
Толкување на „Госпоѓата“
Госпоѓата често се толкува како метафора за некоја помесна црква. Нејзините чеда би биле членовите на таа заедница. Во последниот стих авторот пренесува поздрав од друга црква: „Ве поздравуваат чедата на избраната твоја сестра. Амин!“ Поимот избран бил прилично чест збор за оние кои веруваат во евангелието и го следат Христа. Теологот Ејмос Вајлдер го поддржува ова гледиште, велејќи дека се гледа од содржината на самото послание дека тоа е упатено на цела црква, а не на поединец.
Според друго толкување, писмото е упатено кон вистинска жена. Атанасиј Александриски смета дека Кирија (госпоѓа на грчки) во случајов е лично име. Можно е авторот да се обраќа на некоја жена, но без да ја именува. Една теорија вели дека писмото ѝ е упатено на Богородица; Исус му ја доверил мајка си Марија кога бил на крстот на ученик кој особено го љубел (Јован 19,26–27). Тогаш би значело дека „чедата“ се браќата на Исус: Јаков Праведниот, Јосија, Симон и Јуда и сестрата на Богородица спомнета во Јован 19,25. Богородица исто така никогаш не се споменува по име во Јовановото евангелие. Ваквото толкување би значело дека писмото е напишано многу порано отколку што сметаат современите теолози.
Ротердамска конвенција
Ротердамската конвенција (формално, Ротердамска конвенција за постапка за претходно добивање на согласност за одредени опасни хемикалии и пестициди во меѓународниот промет) — мултилатерален договор за промовирање на споделени одговорности во однос на увозот на опасни хемикалии. Конвенцијата промовира отворена размена на информации и ги повикува извозниците на опасни хемикалии да користат соодветно означување, да вклучуваат упатства за безбедно ракување и да ги информираат купувачите за сите познати ограничувања или забрани. Земјите потписнички можат да одлучат дали да дозволат или забранат увоз на хемикалии наведени во договорот, а земјите извознички се обврзани да се погрижат производителите во нивната јурисдикција да се усогласат.
Деветтиот состанок на Конференцијата во Ротердам се одржала во периодот од 29 април до 10 мај 2019 година во Женева, Швајцарија.
Супстанции предложени за дополнување на Конвенцијата
Комитетот за преглед на хемикалии на Ротердамската конвенција одлучил да и препорача на седмата конференција на страните кои се состанале во 2015 година да го разгледа списокот на следните хемикалии во Анекс III на конвенцијата:
Земји-потписнички
Според податоци од октомври 2018 година, конвенцијата е потпишана од 161 земји, која вклучува 158 земји-членки на ОН, Куковите Острови, Државата Палестина и Европската Унија. Земјите кои не се членки ги вклучуваат Соединетите Американски Држави.
Дискусија за хризотил азбест
На состанокот на Ротердамската конвенција во 2011 година во Женева, канадската делегација изненадила многумина кога одбила да дозволи додавање на хризотил азбестни влакна во Ротердамската конвенција. Поради тоа, во блиска иднина во ЕУ биле закажани сослушувања за да се оцени позицијата на Канада.
Продолжувајќи со својот приговор, Канада е единствената земја од Г8 што се противи на списокот. Се спротивставиле и Киргистан, Казахстан и Украина. Виетнам, исто така, покренал приговор, но пропуштил на последователниот состанок за ова прашање. Заземајќи ја својата позиција, канадската влада се спротивставила на Индија, која го повлекла својот долгогодишен приговор за додавање на хризотил на списокот непосредно пред конференцијата во 2011 година. (Индија подоцна ја сменила оваа позиција во 2013 година.)
Бројни невладини организации јавно изразиле критика за одлуката на Канада да го блокира ова дополнување.
Осум од најголемите земји производители и извозници на хризотил се спротивставиле на таквиот потег на Конференцијата на страните во Ротердам во 2015 година: Русија, Казахстан, Индија, Киргистан, Пакистан, Куба и Зимбабве.
Чрчишта (Костурско)
Чрчишта (дијалектно: Чрчишча; Τσάρτσιστα, Царциста) — поранешно село во Костурско, Егејска Македонија, на територијата на денешната општина Костур во областа Западна Македонија, Грција.
Историја
Според Тодор Симовски, Чрчишта било македонско село кое се запустило во урнатини. Според еден грчки извор, некаде пред 1912 г. Чрчишта било село со околу 80 Албанци муслимани. Георги Константинов Бистрицки за истиот период дава податок дека Чрчишта било чифлик со 2 албански муслимански куќи, што е веројатно поточно, односно дека останатите биле работници на чифликот создаден на местото на напуштеното село.
По Првата балканска војна селото е припоено кон Грција. Во 1920-те државата довела грчки доселеници од Мала Азија. Во 1928 г. Чрчишта имало 52 жители (56 според Симовски), од кои 32 биле малоазиски Грци, а 20 Албанци муслимани. По податок од 1932 г. селото имало 3 туѓојазични семејства. На пописот во 1940 г. се забележани 47 жители, а пет години подоцна населението се зголемило на 54.
По 1950 г. жителите постепено почнале да се преселуваат во соседното Добролишта, а во помала мера и берското село Микрогуш. Атарот на Чрчишта потоа е присоединет кон селото Добролишта.
Стопанство
На местото на селото има два склада за зрна, две куќи и кожарско претпријатие.
Девичка Црква
Девичка Црква — средновековна црква во урнатини, во тврдината Девини Кули близу селото Девич во областа Порече. Не е познато на кој христијански светец бил посветен храмот.
Во јужното подножје на ридот веднаш до самите карпи под ѕидините на Девини Кули, постои и голема градба на средновековна црква со купола во рушевини, околу која се наоѓаат и селските гробишта на селото Девич. Близу до последната кула, која мештаните ја нарекуваат „Занданот“ стои една црква, украсена со керамо-декорација, несомнено од 14. век. До половина е урната, со делумно запазен тамбур што ја носел главната купола. За црквата која е доста забележителна според архитектонскиот стил на градба (налик на Св. Андреја и Св. Никола - Шишевски на Матка) може да се претпостави дека е изградена во 14 век, додека меѓу мештаните на Девич, постои предание дека нејзините најстари темели потекнуваат од 7 век<. Црквата е прекрасно градена. Градбата на црквата е доста голема, таа е трикорабна со форма на впишан крст, кружна купола и апсида, со ѕидови високи до 4 метри. За жал, не се зачувани никакви фрески, дел од покривот е веќе срушен под дејство на атмосферските влијанија и е неопходна интервенција за зачувување на ова културно наследство. Од живописот останале минимални остатоци, односно е забележлив многу мал слој на остатоци од црвена боја по рабовите ѕидовите околу олтарот кон куполата.
Базелска конвенција
Базелската конвенција за контрола на прекуграничното движење на опасен отпад и нивно отстранување, вообичаено позната како Базелска конвенција - меѓународен договор кој е направен сом цел да го намали движењето на опасниот отпад меѓу државите, а конкретно да спречи пренос на опасен отпад од развиените на помалку развиените земји. Меѓутоа, тој не се однесува на движењето на радиоактивен отпад. Конвенцијата, исто така, има за цел да ги минимизира стапката и токсичноста на создадениот отпад, да обезбеди негово еколошко правилно управување што е можно поблиску до изворот на создавање и да им помогне на земјите во развој во еколошки здраво управување со опасниот и другиот отпад што тие го создаваат. Конвенцијата била отворена за потпишување на 21 март 1989 година, а стапила на сила на 5 мај 1992 година. Според податоци од септември 2022 година, конвенцијата има 190 страни. Покрај тоа, Хаити и САД ја потпишале конвенцијата, но не ја ратификувале.
По петицијата која била поднесена по ова прашање потпишана од повеќе од милион луѓе од целиот свет, најголем дел од земјите во светот, но не и Соединетите Американски Држави, се согласиле во мај 2019 година за измена на Базелската конвенција за вклучување на пластичниот отпад како регулиран материјал. Иако Соединетите Држави не се страна на договорот, извозните пратки на пластичен отпад од САД се „криминален сообраќај штом бродовите ќе излезат на отворено море“, според Базелската акциона мрежа (БАМ) и превозниците за таквите пратки може да се соочат со одговорност, бидејќи транспортот на пластичен отпад е забранет речиси во секоја друга земја.
Историја
Со заострувањето на законите за животна средина (Закон за зачувување и обновување на ресурсите) во развиените земји во 1970-тите, трошоците за отстранување на опасниот отпад драстично се зголемиле. Во исто време, глобализацијата на превозот го олеснило прекуграничното движење на отпадот, а многу помалку развиени земји станале очајни за девизи. Следствено, трговијата со опасен отпад, особено во посиромашните земји, рапидно растела. Во 1990 година, земјите на ОЕЦД направиле извоз од околу 1,8 милиони тони опасен отпад. Иако најголемиот дел од овој отпад бил испорачан во други развиени земји, голем број инциденти од висок профил на фрлање опасен отпад довеле до повици за регулирање.
Еден од инцидентите што довело до создавање на Базелската конвенција бил инцидентот со депонирање на отпадот <i id="mwPA">во Морето Киан</i>, во кој брод што превезувало пепел од градот Филаделфија во САД, кога бил исфрлен половина од товарот на плажа на Хаити. Потоа, бродот пловел многу месеци, менувајќи го името неколку пати. Не можејќи да го истовари товарот во кое било пристаниште, се верувало дека екипажот фрлил голем дел од него во морето.
Друг инцидент се случил во 1988 година кога пет бродови кои превезувале 8.000 барели опасен отпад од Италија до малиот нигериски град Коко во замена за месечна кирија од 100 долари што му се плаќало на Нигериец за користење на неговото обработливо земјиште.
Во периодот од 27 ноември до 1 декември 2006 година бил одржан состанот на кој страните од Базелскиот договор се фокусирале на прашањата за електронскиот отпад и демонтирањето на бродовите.
Зголемената трговија со материјали за рециклирање довела до зголемување на пазарот за користени производи како што се компјутерите. Овој пазар бил проценет во милијарди долари. Во прашање била ставена разликата кога искористените компјутери престануваат да бидат „стока“ и стануваат „отпад“.
Од септември 2022 година, 190 страни биле дел од договорот, кој вклучува 187 земји-членки на ОН, Куковите Острови, Европската Унија и државата Палестина. Шесте земји-членки на ОН кои не се страни на договорот се Источен Тимор, Фиџи, Хаити, Сан Марино, Јужен Судан и Соединетите Американски Држави.
Дефиниција за опасен отпад
Според дефиницијата, отпадот спаѓа под опсегот на конвенцијата доколку е во категоријата отпад наведен во Анекс I од конвенцијата и доколку покажува една од опасните одлики содржани според Анекс III. Со други зборови, потребно е да биде наведено за неговиот тип и да поседува одлика како што е експлозивна, запалива, токсична или корозивна. Другиот начин на кој отпадот може да потпадне под опсегот на конвенцијата е ако тој се дефинира или се смета за опасен отпад според законите на земјата која го врши извозот, земјата увозник или која било од земјите на транзит.
Алтернативно, за еден отпад да потпадне под опсегот на конвенцијата, доволно е тој да биде вклучен во Анекс II, во кој се наведени други отпади, како што се отпадот од домаќинствата и остатоците што доаѓаат од согорувањето на отпадот од домаќинството.
Анекс IX се обидува да го дефинира отпадот кој не се смета за опасен отпад и кој би бил исклучен од опсегот на Базелската конвенција. Меѓутоа, доколку овие отпади се контаминирани со опасни материјали до степен што може да покаже одлика на Анекс III, тие не се исклучени.
Обврски
Покрај условите за увоз и извоз на горенаведениот отпад, според конвенцијата постојат строги барања за известување, согласност и следење за движење на отпадот преку националните граници. Треба да се напомене дека конвенцијата поставува општа забрана за извоз или увоз на отпад помеѓу страни и нестраните. Исклучок од ова правило се смета кога отпадот е предмет на друг договор кој не и се спротивставува на Базелската конвенција. САД се значајна земја која не е потписничка конвенцијата и имаат голем број такви договори за дозвола на превоз на опасен отпад во земјите од Базелската конвенција.
Советот на Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД), исто така, има свој систем за контрола што го регулира прекуграничното движење на опасните материјали меѓу земјите-членки на ОЕЦД. Ова, меѓу другото, им овозможува на земјите од ОЕЦД да продолжат да тргуваат со отпад со земји како САД кои не ја ратификувале Базелската конвенција.
Земјите кои се потписници на конвенцијата мора да ги почитуваат забраните за увоз на други страни.
Членот 4 од Базелската конвенција повикува на севкупно намалување на создавањето отпад. Со охрабрување на земјите да го чуваат отпадот во нивните граници и што е можно поблиску до неговиот извор на создавање, внатрешните притисоци треба да обезбедат стимулации за намалување на отпадот и спречување на загадувањето. Генерално, на страните им е забрането да извезуваат опфатен отпад или да увезуваат опфатен отпад од, кои не се членки на Конвенцијата.
Конвенцијата наведува дека нелегалниот сообраќај со опасен отпад е криминален, но не содржи одредби за извршување.
Според член 12, страните се упатени да усвојат протокол со кој се утврдуваат правила и процедурите за одговорност кои се соодветни за штетата што доаѓа од движењето на опасниот отпад преку границите.
Сегашниот консензус е дека со оглед на тоа што просторот не е класифициран како „земја“ според конкретната дефиниција, извозот на е-отпад на некопнени локации нема да биде покриен.
Амандман за забрана
По првичното усвојување на конвенцијата, некои најмалку развиени земји и еколошки организации тврделе дека конвенцијата не опфатила доволно точки. Многу нации и невладини организации се залагале за целосна забрана за испорака на целиот опасен отпад во земјите во развој. Особено, првичната конвенција не забранувала извоз на отпад на која било местоположба освен на Антарктикот, туку само барала систем за известување и согласност познат како „претходна информирана согласност“. Понатаму, многу трговци со отпад се обиделе да го искористат доброто име на рециклирањето и да започнат да го оправдуваат целиот извоз како преместување на дестинации за рециклирање. Многумина верувале дека е потребна целосна забрана, вклучително и извоз за рециклирање. Овие грижи довеле до неколку регионални забрани за трговија со отпад, вклучувајќи ја и конвенцијата од Бамако.
Во пресред на блокадата во врска со стапувањето во сила на Амандманот за забрана, Швајцарија и Индонезија започнале „Иницијатива предводена од земјата“ (CLI) за да разговараат на неформален начин како да се осигури дека прекуграничното движење на опасниот отпад, особено за земјите во развој и земјите со економии во транзиција, не доведуваат до несоодветно управување со опасниот отпад. Оваа дискусија има за цел да ги идентификува и изнајде решенијата за причините зошто опасниот отпад сè уште се носи во земји кои не се во можност да го третираат на безбеден начин. Мрежното есто на Базелската конвенција информира за напредокот на оваа иницијатива.
Регулирање на пластичниот отпад
Во пресрет на овие негодувања, во мај 2019 година, повеќето земји во светот, но не и САД, се согласиле да ја изменат Базелската конвенција за да го вклучи пластичниот отпад како регулиран материјал. Се проценува дека светските океани содржат 100 милиони метрички тони пластика, а до 90% од оваа количина потекнува од извори од копно. САД, кои произведуваат годишно 42 милиони метрички тони пластичен отпад, повеќе од која било друга земја во светот, се спротивставиле на амандманот, но бидејќи не се страна на договорот, немале можност да гласаат на него за да се обидат да го блокираат истиот. Информациите за и визуелните слики од дивиот свет, како што се морските птици, голтањето пластика и научните наоди дека наночестичките продираат низ крвно-мозочната бариера, било објавено дека го поттикнале јавното чувство за координирана меѓународна правно обврзувачка акција. Над милион луѓе ширум светот потпишале петиција барајќи официјална акција. Иако САД не се страна на договорот, извозните пратки на пластичен отпад од САД се „криминален сообраќај штом бродовите ќе излезат на отворено море“, според Базелската акциона мрежа (БАН) и превозниците за таквите пратки може да се соочат со одговорност, бидејќи Базелската конвенција изменета во мај 2019 година забранува транспорт на пластичен отпад речиси во секоја друга земја.
Трстика
Трстика (Ακόντιο, Акондио; до 1928 г. Τέρστικα, Терстика ) — поранешно село во Костурско, Егејска Македонија, на територијата на денешната општина Костур во областа Западна Македонија, Грција. Од него денес е останата само селската црква „Св. Костантин и Елена“.
Географија
Селото се наоѓало 25 км западно од градот Костур, во Костурската Котлина, во северното подножје на планината Гал’мбица.
Во Отоманското Царство
Според Георги Константинов Бистрицки Трстика пред Првата балканска војна имала 25 куќи на Македонци-муслимани. Според Тодор Симовски, кој се повикува на Милоевиќ, овие жители прво биле целосно Македонци (под претпоставка, христијани), но подоцна го напуштиле местото во немирни времиња, за подоцна истото да биде населено од муслимани од македонско, албанско, грчко и турско потекло.
Потпаѓање под Грција
По Првата балканска војна селото е припоено кон Грција. Во 1920 г. е заведено дека селото имало 144 жители. По нивното принудно иселување, во 1924 г. во Трстика се доведени грчки доселеници од Турција, кои во 1928 г. биле 11 семејства со 40 лица.
Во 1928 г. името на селото е сменето во Акондион, што значи „копје“.
Во 1940 г. во Трстика се попишани 69 жители. Во следниот период, селото значајно настрадало за време на Грчката граѓанска војна. Две деца се испратени надвор од Грција како деца-бегалци. Во 1951 г. населението се смалило на 55, а во 1961 г. се накачило на 77 жители. Во 1968 г. селото е напуштено од последните жители, иако во пописот од 1971 г. Трстика сè уште се води со 59 жители. Од сите негови градби, денес единствено постои црквата „Св. Константин и Елена“.
Стопанство
Селото било бедно во стопански поглед. Се одгледувале житото, леќата и тутунот, а сточарството било незначително застапено.
Тамара Грујиќ
Тамара Грујиќ (1977) - автор и продуцент, најпозната како режисер на претставата Радна Акција и со Тамара во акција.
Глава-гума за бришење
Глава-гума за бришење (англиски: Eraserhead) - американски филм од 1977 година, во режија на Дејвид Линч, кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги играат: Џек Ненс (Jack Nance), Шарлот Стјуарт (Charlotte Stewart), Џини Бејтс (Jeanne Bates), Џудит Ана Робертс (Judith Anna Roberts), Лорел Ниар (Laurel Near) и Џек Фиск (Jack Fisk). Ова е дебитантскиот филм на Линч кој го снимал дури пет години.
Синопсис
Хенри Спенсер (го игра Ненс) е млад човек кој живее во мал, несреден стан во пуста индустриска област. Неговата девојка Мери Икс (ја игра Шарлот Стјуарт) го кани на семејна вечера на која му нудат чудно пилешко месо. Таму, Хенри дознава дека Мери е бремена. Набргу, таа раѓа необично, дегенерирано бебе кое има долгнавесто тело како змија, без екстремитети, а главата му личи на влекач. Бебето не сака да јаде, туку цело време плаче, поради што Мери Икс го напушта станот. Тогаш, Хенри го посетува неговата убава сосетка (ја игра Ана Робертс) и тие имаат сексуален однос. Хенри сонува необичен сон: на една бина пее девојка со дегенерирано лице, а тој ја слуша; наеднаш, главата му паѓа и од вратот му излегува друга глава, иста како онаа на неговото бебе; потоа, неговата глава паѓа од небото на улица, неа ја зема едно дете и ја носи во фабрика каде од неа изработуваат моливи со гуми за бришење. Хенри се буди и сфаќа дека тоа било само сон, а потоа ја здогледува својата сосетка во друштво со непознат маж. Тогаш, тој зема ножици и ги сече пелените со кои е завиткано бебето, но тогаш гледа дека тоа нема кожа, поради што внатрешните органи му излегуваат надвор. Хенри ја прободува утробата на бебето и од неа почнува да тече густа течност, а главата на бебето се претвора во планета. Филмот завршува така што Хенри и пејачката со дегенерирано лице се наоѓаат во непозната област со блеа светлина.
Тамара Грујиќ
Тамара и нејзиниот сопруг Вук Ококовиќ, дипломиран продуцент на Академијата за уметности во Белград, основале продуцентската компанија „Триангл“ во рамките на која се реализирала претставата.
Награди и признанија
Во 2017 година Тамара освоила награди како „ Златна Ника “ за најдобра општествена одговорност на компанијата за 22 години. Фестивалот „Интерфејс“, по што следувала национална награда „Статуа капетан Миса Анастасијевиќ “ за добротворни цели, хуманост и социјална одговорност и наградата „Жена за живот“ која ја додели фабриката за добра енергија. Тамара Грујиќ исто така била меѓу победниците на наградата Вечерни вести за најблагородниот подвиг на годината. Таа добила сребрена плакета за човештвото.
Ферман
Ферман – султански указ, наредба од повисока власт воопшто.
Во македонскиот разговорен јазик со зборот „ферман“ често се нарекуваат и долгите и подробни документи, како и случаите на опширна речитост.
Потекло на поимот
Зборот потекнува од персискиот збор: farmân (فرمان). Значи „указ“, „декрет“ или „наредба“. Во турскиот јазик се користи и денес.
Ферманите во Османлиското Царство
Во Османлиското Царство ферманите биле често користено административно средство. Со нив се давале дозволи за изградба на цркви и училишта, но и за решавање на спорови.
Ферманот во македонското творештво
Македонски народни песни:
Оркестарот на една младост
„Оркестарот на една младост“ (српски: Оркестар једне младости) — филм на режисерот Светислав Павловиќ од 1985 година. Главните улоги ги играат: Љубиша Самарџиќ, Гордана Бјелица, Душан Војиновиќ, Олег Видов.
Синопсис
За време на Втората светска војна, пожарникарскиот оркестар од Краљево заминува на слободната територија, патем свирејќи германски воени маршеви. На тој начин, тие секојдневни млади момци, чии дотогашни животи биле исполнети со љубовни врски и со концерти, полека се претвораат во херои.
Лобаница
Лобаница или Лабаница (дијалектно Ломбаница или Ламбаница; Άγιος Δημήτριος, Агиос Димитриос; до 1928 г. Λαμπάνιτσα, Ламбаница ) — поранешно село во Костурско, Егејска Македонија, на територијата на денешната општина Костур во областа Западна Македонија, Грција.
Географија
Лобаница била сместена во традиционалната област Корешта, 27 км северозападно от општинското седиште Костур и 2 км северозападно од селото Косинец, во западните пазуви на планината Орлово (Малимади). Селото традиционално имало две маала — Горна и Долна Лобаница.
Во Османлиското Царство
Раководството на Илинденското востание во Костурско, меѓу кои и Васил Чекаларов, Лазар Поптрајков, Пандо Кљашев, Манол и Михаил Розов, испратило до сите странски конзулати во Битола дека на 30 август 1903 г. сите 80 куќи во Лабаница се изгорени, убиени се попадијата (на возрат од 70 години), Толе Гулов (75), Митре Капиданчев (60), Стојан Димов (75), Наке Гологачев (65), Наковица Гологачева (65), Митре Коломанчев (62), Наке Донев (60), Лазовица Капиданка (23), Иловица Марковичина (21), Наум Мангов (75) и Доне Миџов (65), а ранети се Лазо Сотирчев, Дина Сотировска, Коловица Богданоска и Геловица Димитрова.
На почетокот на XX век Лабаница страдала од влијанието на двете најсилни странски пропаганди во Македонија. Според податоци на егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. селото имало 288 жители под Бугарската егзархија и 224 под Цариградската патријаршија, и во него работеле и бугарско и грчко училиште. Според Георги Трајчев во 1911/12 г. во Лабаница имало 60 куќи со 305 жители, и во неа работеле црква и училиште. Георги Константинов Бистрицки вели дека Лабаница пред Првата балканска војна во 1912 г. се состоела од 70 македонски куќи.
При избувнувањето на Првата балканска војна, 8 лица од Лабаница зеле учество во Македонско-одринските доброволни чети.
Во 1915 г. учителот Ѓорѓи Рајков од костурско напишал:
Потпаѓање под Грција
За време на војната селото е окупирано од грчката војска, и по Втората балканска војна е припоено кон Грција. Во 1928 г. е преименувано во Агиос Димитриос. Истата 1928 г. доведени се 5 грчки семејства со вкупно 18 члена. Ова сепак немало значајна последица по демографската состојба, земајќи дека таа година селото броело 228 жители.
Население
Селото бежелело постојан опад на населението поради големото иселување во странство, претежно во прекуокеанските земји. Така, во 1940 г. Лабаница имала 217 жители, кога воедно е забележано дека дотогаш веќе се имаат иселено 49 семејства — повеќе од половината жители.
Селото е разорено за време на Грчката граѓанска војна кога сите жители биле принудени да го напуштат и да побараат спас во Р. Македонија и некои источноевропски земји. Единствено останале седум семејства, на кои грчките власти не им дозволиле да се вратат во разурнатото село.
Патики
Патики (плуралија тантум) се вид на обувки кои најчесто се користат при спортски активности. Меѓутоа во поскоро време станаа и моден тренд пак честопати се носат, не само при спортски активности.
Видови на патики
Со оглед на тоа дека патиките во основа се користат за спортски активности, најпознатата поделба е на:
Популарни брендови
Постојат голем број на производители на патики и тие најчесто се подудараат со производителите на комплетната спортска опрема. Најпознатите се: Најк, Адидас, Конверс, Пума, Асикс и Рибок.
Останато
Поради популарноста како на спортот така и на спортистите патиките станале и моден тренд. Така често може и да се чуе и терминот патики за шетање, излегување и слично. Покрај спортот, тие станале обележје на севкупните движења и култури. Така да кажеме заштититниот знак на рокот од 70-ите станале патиките Конверс. Денеска бројни рапери потпишуваат милионски договори за да станат заштитно лице на Најк и Адидас.
Чизми
Чизми се предмет за облекување, кој служи за заштита на стапалото но и подклолениците од надворешните влијанија. Во суштина тие се вид на чевли, чија основна одлика е поголема длабочина.
Видови
Чизмите во зависност од намена можат да се прават од најразлични материјали: кожа, волна, платно, гума, синтетички материјали и др. По големина чизмите можат да бидат: надколенки, подколенки и плитки чизми. Исто така постои и поделба според намената, односно на места на кои можат да се користат. Со оглед на конструкцијата и доколку се користат соодветни материјали чизмите можат да бидат и заштитни пред сè во градежништвото, кај пожарникарите и слично.
Конвенција за хемикалии
Конвенција за хемикалии, 1990 — меѓународна конвенција.
Содржина
Конвенцијата се одржала на 77-та сесија на Меѓународната конвенција за труд во Женева на 6 јуни 1990 година. Конвенцијата ја наведува важноста на заштитата на животната средина, пошироката јавност и сите работници од хемикалии. Ја забележува релевантноста на Конвенција за бенефиции за повреда при вработување, 1964, конвенција и препорака за бензен, 1971 година, конвенција за рак, 1974]1, [[Конвенција за работна средина (загадување на воздухот, бучава и вибрации), 1977 година, списокот на професионални болести изменет во 1980 година, Конвенција и препорака за безбедност и здравје при работа, Конвенција и препорака за професионални здравствени услуги, 1985 година и Конвенција и препорака за азбест 1986 година. Работниците треба да бидат информирани за употребените хемикалии и мора да се намали можноста за болести и повреди на работа.
Опсег и дефиниции
Првите два члена се занимаваат со дефинициите на различните термини што треба да се користат во оваа конвенција и областите на примена или опсегот на примена.
Член 1
Оваа конвенција се однесува на сите стопански гранки, во кои се користат хемикалии. По проценката на вклучените опасности и заштитните мерки што треба да се применат, организацијата може да биде изземена од страна на надлежниот орган на членка доколку се сретнат посебни проблеми, се обезбеди доволна заштита или ако преземените мерки на претпазливост за заштита на доверливите информации не ја загрозуваат безбедноста на работници. Оваа конвенција не се применува на артикли кои не ги изложуваат работниците на опасни хемикалии. Тоа не се однесува на организмите, туку ќе се применува на хемикалии добиени од организми.
Член 2
Терминот хемикалии се дефинирани како природни или синтетички елементи и соединение за оваа конвенција. Терминот опасна хемикалија значи секоја хемикалија класифицирана како опасна според член 6 или за која постојат информации кои укажуваат дека е опасна. Терминот нас на хемикалии на работа подразбира секоја активност што може да ги изложи работниците на хемикалија при производство, ракување, складирање и транспорт на хемикалии. Понатаму, терминот вклучува третман на отпадни хемикалии, ослободување на хемиски резултати и одржување, поправка и чистење на опрема и контејнери за хемикалии.
Под гранки на стопанска дејност се подразбираат сите гранки вклучувајќи ги и јавните служби.
Терминот артикл подразбира предмет што има специфична форма или шема кога се произведува или што е во природна форма и чија употреба зависи целосно или делумно од неговата форма или шема.
Член 3
За мерките за спроведување мора да се консултираат најрепрезентативните организации на засегнатите работодавачи и вработени.
Член 4
Секоја членка ќе формулира, спроведува и периодично ја разгледува кохерентна политика за безбедност при употреба на хемикалии на работното место.
Член 5
На надлежниот орган му е дозволено да забрани употреба на одредени опасни хемикалии врз основа на безбедност или да бара претходно одобрение за употреба.
Член 6
Надлежниот орган или тело одобрено или признаено од надлежниот орган ќе воспостави системи за класификација на сите хемикалии.
Опасните својства на смесите може да се одредат врз основа на опасноста на поединечните компоненти.
Препораката на Обединетите нации може да се земе предвид при транспортот на опасни материи.
Системите за класификација и нивната примена постепено се прошируваат.
Член 7
Сите хемикалии треба да бидат означени. Опасните хемикалии треба да бидат посебно означени. Овие ознаки ги прави самиот надлежен орган или надлежниот орган ќе го дозволи означувањето. При транспорт на опасни материи мора да се земат предвид препораките на Обединетите нации.
Член 8
На работодавачите мора да им бидат доставени листови со податоци што содржат информации за опасностите, добавувачите, безбедносните мерки на претпазливост и итни процедури за опасните хемикалии.
Листовите со податоци подлежат на критериуми поставени од надлежниот орган или признати тела според Критериумите.
Името што се користи на листовите со податоци мора да одговара на името на етикетата.
Член 9
Сите добавувачи на хемикалии треба да се погрижат хемикалиите да бидат класифицирани во согласност со член 6, означени во согласност со член 7, а безбедносните листови се обезбедени во согласност со член 8.
Кога ќе станат достапни нови здравствени и безбедносни информации за хемикалиите, добавувачот на опасни хемикалии ќе се погрижи да се доставуваат новите етикети и безбедносни листови со податоци во согласност со националното законодавство.
Добавувачите на хемикалии кои сè уште не се класифицирани според член 6 ќе бараат достапни информации за хемикалијата за да проценат дали е опасна.
Одговорности на работодавачите
Членовите 10 до 16 се однесуваат на должноста на работодавачите да ги информираат работниците за можните ризици поврзани со употребата на хемикалии на работното место. Работодавците и вработените мора да работат заедно за да обезбедат безбедност.
Член 10
Работодавците мора да се погрижат сите хемикалии да бидат означени во согласност со член 7 и дека листовите со хемиски податоци се достапни на работниците и нивните претставници во согласност со член 8.
Доколку работодавачите добијат хемикалии кои не се означени во согласност со член 7 или за кои не се обезбедени безбедносни листови во согласност со член 8, тие ќе добијат информации од добавувачот или од други разумно достапни извори. Дотогаш, хемикалиите не треба да се користат.
Работодавачот ќе осигура дека употребените хемикалии се класифицирани во согласност со член 6, идентификувани во согласност со член 9, означени во согласност со член 7 и дека се преземени сите неопходни мерки на претпазливост.