cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пијано
Невообичаени педали
Педалното пијано е уште еден вид на ретко пијано кое има педална табла која им овозможува на пијанистите да свират бас ноти со нивните стапала, исто како кај оргулите. Постојат два вида на педално пијано, кај едниот вид, педалната табла е интегрален дел од инструментот, користејќи ги истите жици и механизам што ги користи клавијатурата. Другиот вид, кој е исто така и поредок, се состои од две независни пијана, поставени едно над друго – едно за рацете и едно за стапалата. Овој вид се прави најмногу за вежбање на оргулисти, но има и неколку музички партитури напишано само за него.
Конструкција
Многу делови од пијаното се направени од материјали кои се долготрајни и издржливи. Тоа посебно се важи за надворешната рамка кој најчесто се гради од тврдо дрво како јавор и бука, и неговата големина послужува како неподвижна основа во која резонантната штица може да вибрира. Според Харолд А. Конклин, целта на цврстата рамка е да ја зароби вибрацијата во резонантната штица, наместо таа да се шири низ надворешните делови на пијаното кои не се добри проводници на звук.
Додека многу компании прават рамки со свитливи иверици од тврдо дрво со ламинација и виткање веднаш по ставањето лепило, пософистицираните компании како австриската Bösendorfer користат едноделно дрво, најчесто смрека бидејќи резонантната штица е направена од истиот вид дрво. Идејата е шкафот на пијаното да биде дел од обојувањето на звукот. Губењето на енергија во шкафот на пијаната Bösendorfer го менува тонот на инструментот во помалку моќен, но посложен и невообичаено резонантен звук.
Теодор Стајнвеј ја развива рамката од свиткани иверици во 19880 година за да заштеди време и пари при производството. Дебелите дрвени ногарки ја стабилизираат целата структура и се направени од меко дрво за поголема стабилност. Потребата за структурална издржливост исполнета со цврсто дрво и дебели слоеви метал го прави пијаното тешко. Дури и малото исправено пијано тежи 136 килограми, а концертното Стајнвеј гранд модел Д тежи дури 480 килограми. Најголемото изградено пијано на сите времиња, Fazioli Ф308 тежи 691 килограми.
Препреката која ги држи штимачките игли на место е уште едно место кое бара цврстина. Направена е од тврдо дрво (бука, јавор) и ламинирана за уште поголема цврстина, стабилност и издржливост. Жиците за пијаното (тн пијано жица) се направени од високојаглероден челик за да издржат години од висока затегнатост и тешки удари. Се произведуваат на тој начин што имаат ист пречник бидејќи и најмалата варијација би предизвикала тонско изобличување. Бас жиците на пијаното се направени од челично јадро обвиено со бакарна жица за да ја зголеми нивната маса и во исто време да ја задржи свитливоста. Доколку сите жици во пијаното би биле едноделни тогаш огромните бас жици би биле погласни и би ги надвиснале повисоките ноти. Градителите го надоместуваат ова со уште едни двојни жици кај тенорот и тројни жици низ повисоките ноти.
Поклопецот најчесто се прави од лиено железо, и неговата цврстина е корисна бидејќи доколку не е доволно цврст, би апсорбирал голем дел од енергијата (од жиците кои вибрираат од двата краја) која треба да помине низ мостот до резонантната штица. Додека некои производители користат лиен челик за поклопци, повеќето користат лиено железо бидејќи полесно се лие и е доволно свитлив за потребите на пијаното. Челикот е исто така поотпорен на деформации и особено отпорен на притисок. Лиење поклопци за пијано е уметност бидејќи димензиите се клучни, а железото се собира околу 1 процент додека се лади.
Да се вклучи едно големо парче метал во пијаното може да биде голема препрека која градителите ја надминуваат со полирање, боење и декорирање на поклопецот. Многу често поклопците имаат украсен медалјон. За да направи полесни пијана, компанијата Alcoa соработува со Winter and Company за развивање на алуминиумски поклопци во текот на 40-тите години од 20 век, но тие никогаш не се прифатени и нивното производство е запрено.
Повеќето од бројните делови кај гранд и кај исправеното пијано се направени од тврдо дрво како јавор, бука и габрово. Меѓутоа,во 40-тите и 50-тите години од 20 век градителите почнуваат да користат пластика која на крајот се покажува како лош избор бидејќи се губи силата по неколку декади. Во 1961 година, во Њујоршката гранка на компанијата Стајнвеј се користи за првпат и тефлонот, синтетички материјал кој го развива компанијата Дупонт. Овој експеримент се напушта во 1982 година поради големото триење и клинкачки звук кој се појавува со тек на времето. Тефлонот не се менува во услови на влага, додека дрвото до тефлонот се дуе и се смалува со влага, предизвикувајќи проблеми. Компанијата Kawai е последната што почна да произведува пијано механизми на повторување изградени од пластика зајакната со јаглеродни влакна и компанијата Wessell Nickel and Gross произведуваат разни внимателно дизајнирани пијано делови. Досега деловите одлично функционираат, но потребни се декади пред да се дознае дали ќе издржат како дрвото.
Кај сите освен кај најевтините пијана резонантната штица е направена од смрека, чиј висок сооднос на цврстина со тежина многу го намалува акустичниот отпор но го издржува вибрирањето и затегнатоста на жиците. Најдобрите пијано градители користат смрека која е отпорна на дефекти и која долго време се чува пред да се конструираат резонантните штици. Сличен материјал се користи и за штиците на акустичните гитари, додека евтините пијана имаат иверици.
Во раните години на градба на пијана клавишите се прават од шеќерна шишарка, а денес најчесто се прават од смрека или липа. Смреката најчесто се користи за висококвалитетни пијана. Црните клавиши се прават од слонова коска, а белите само се обложуваат. Меѓутоа, откако животните видови стануваат загрозени и слоновата коска забранета, пластиката е најчестиот избор. Слоновата коска и полесни се аби од пластиката, но сè уште може да се најде во ограничени количини. Фирмата Јамаха измислува нов вид пластика кој наводно е сличен при допир и изглед на слоновата коска и широко се употребува.
Одржување
Пијаното мора редовно да се штима за да се одржува квалитетот на звукот, кој е вообичаено меѓународно признатиот стандарден концертен А4=440 херци. Чеканчињата се озвучени да надоместуваат за повремено отежнување и другите делови на пијаното треба да се прилагодуваат од време на време. Застарени пијана може да се реставрираат и многу често со замена на некои делови може да звучат исто како да се нови. Постарите пијана се посталожени и произведуваат потопли тонови.
Само обучени лица треба да преместуваат пијана со одреден број на луѓе и правилна опрема за големината и тежината на пијаното. Пијаната се тешки но кршливи инструменти. Низ годините професионалните преместувачи на пијана имаат развиено специјални методи за пренесување на гранд и исправени пијана што спречуваат оштетување на механиката на пијаното.
Штимање
Врската меѓу два тона која се нарекува интервал е сооднос од нивните апсолутни честоти. Два различни интервали се сметаат за исти кога нивните парови на тонови имаат ист сооднос на честоти. Интервалите кои најлесно се препознаваат и се штимаат се оние кои имаат цел број како размер. Поимот темпирање се однесува на системот на штимање кој ги темпира целите интервали (совршена петинка, размер 3 спрема 2) за да задоволуваат друг математички својства. Со еднаков темперамент, петинката се темпира со мало стеснување кое се постигнува со мало израмнување на повисокиот тон. Системот на темпирање е исто така познат и како збир на односи.
Темпирањето интервали ги предизвикува да тропаат, а тропањето е непостојаност во силата на звукот предизвикано од мешање на два блиски (но нееднакви) тонови. Брзината на тропањето е еднаква со разликата во честота на која било хармонии кои се присутни за двата тона кои се совпаѓаат или безмалку се совпаѓаат.
Штимање на пијаното е постапката на приспособување на затегнатоста на жиците на пијаното, израмнувајќи ги интервалите меѓу нивните тонови за инструментот да биде наштиман. Поимот наштиман не ја дефинира само определената фиксираност на тоновите, туку добро штимање значи да се испита внимателно соработката меѓу нотите на хроматската скала. Скалата е различна кај секое пијано и затоа бара малку поразлични тонови од кој било теориски стандард. Вообичаено, пијаната се штимаат до некоја блиска верзија на стандардот, која се нарекува еднаков темперамент. Во сите системи на штимање, секој тон се добива од неговата врска со одбран фиксиран тон, најчесто А440.
Анаксимен
Анаксимен (грчки: Άναξιμένης) од Милет (околу 585 п.н.е. - околу 525 п.н.е.) бил грчки филозоф од втората половина на 6 век п.н.е., веројатно помлад современик на Анаксимандар, кој веројатно му бил негов учител.
Анаксимен е помлад сограѓанин на Талес и Анаксимандар. Според него праосновата и прапричината на сè е воздухот, животодајниот елемент, кој кога се вдишува и издишува се живее, а без тоа се умира. Тој сметал дека предметите и појавите настануват со разредување и згуснување на воздухот. Со разредување настанува огнот, а со згуснување се создава по ред: ветерот, облакот, водата, земјата, каменот и сè друго.
Куќа
Куќа — самостојна, издвоена градба која служи за домување, направена од дрво, камен, цигла, бетон или некој друг материјал и опремена со водоводна, електрична и друга инсталација. Куќите се покриени на различни начини, со цел да се спречи протекувањето на водата од атмосферските врнежи (дожд, снег). Исто така, куќите може да имаат врата која служи за заштита на жителите од крадци и други опасности. Во современата западна цивилизација, куќите се составени од соби за спиење и за дневен престој, како и од бања, кујна и други помошни простории. Некои куќи имаат посебна соба за јадење, а во некои таа е споена со другите соби (со кујната или со дневната соба). Во традиционалните селски куќи, во куќата може да постои дел во кој се чуваат некои домашни животни.
Познати куќи во светот
Поради своето историско значење или поради архитектонската вредност, многу куќи во светот претставуваат дел од културното наследство, како што се:
Познати куќи во Македонија
Поради своето историско значење или поради архитектонската вредност, повеќе куќи во Македонија претставуваат дел од културното наследство, како што се:
Коџа Дервиш Мехмед-паша
Коџа Дервиш Мехмед-паша (Koca Derviş Mehmed Paşa и Бијикли Коџа Дервиш Мехмед-паша) — отомански воен чиновник и државник од Черкезија.
Тој бил капудан-паша (голем адмирал) во 1652 година и бил унапреден во голем везир на 21 март 1653 година. Тој бил на оваа местоположба сè до 28 октомври 1654 година.
Етернет преку испреплетен пар
Етернет преку усучена парица (англ. Ethernet over twisted pair) се однесува на користењето на кабли кои содржат изолирани бакарни жици извртено заедно во парови за физичкиот слој на Етернетската мрежа - која што всушност претставува мрежа во која етернетскиот протокол го обезбедува слојот на податочна врска (data link layer). Други етернетски стандарди за кабли користат коаксијален кабел (coaxial cable) или фибер оптички (optical fiber). Постојат неколку различни стандарди за овој бакарен физички медиум. Најмногу користени се 10BASE-T, 100BASE-TX и 1000BASE-T кои работат со 10 Mbit/s (исто така и со Mbps or Mbs-1), 100 Mbit/s и 1000 Mbit/s (1 Gbit/s). Сите овие стандарди користат исти конектори. Имплементацијата на повисоки брзини скоро секогаш ги поддржуваат пониските брзини, така што во повеќето случаи, различни генерации на опрема може слободно да се комбинираат. Тие користат 8 позициски модуларни конектори, кои обично во овој контекст на Етернет преку усучена парица се нарекуваат RJ45. Каблите кои најчесто се користат се четири кабли во усучена парица (иако 10BASE-T и 100Base-TX всушност бараат само два пара). Секој од овие стандарди ги поддржуваат и двата типа на комуникација, полн-дуплекс (full-duplex) и полудуплекс (half-duplex).
Општопознатите имиња за стандардите потекнуваат од аспект на физичкиот медиум. Бројот се однесува на теоретската максимална брзина за пренос на податоци во Mbit/s (мегабити во секунда) Зборот BASE е кратенка од baseband, што значи дека не постои зачестена поделба при мултиплексирање (FDM); секој сигнал има целосна контрола на жицата, на секоја феркфенција. Т-то го одредува усучената парица, каде што паровите од жици за секој сигнал се извртени меѓусебно за да ги намалат радиофрекфенциските пречки и преслушувањето (crosstalk) помеѓу паровите од жици (FEXT и NEXT). Каде што има неколку стандарди за истата брзина на пренос на податоци, тие се разликуваат според буквата или цифрата после T, како што е TX.
Поставување на кабли
Етернетските стандарди за каблите со усучени парици се такви што, поголемиот дел од каблите може да се поврзат директно, "straight-through" (пин (pin) 1 со пин 1, пин 2 со пин 2 итн.), но некои ќе треба да се поврзат и со "crossover" формата. 10BASE-T и 100BASE-TX побаруваат само два пара, сместени на пин 1 плус 2 ипин 3 плус 6. Откако за 10BASE-T и 100BASE-TX се потребни само два пара и Категорија 5 кабел (Кабел од категорија 5) којшто има четири пара, не е според стандардите но, можно е да се пуштат две мрежни врски (или една врска за мрежа и две телефонски линии), преку Категорија 5 (Кабел од категорија 5) кабел, користејќи ги нормално неискористените парови (пинови 4-5, 7-8) во 10 и 100 мегабитни конфигурации. Во пракса, треба многу внимателно да се одделуваат овие парови бидејќи најчесто разводните кутии (hub), прекинувачите (switch) и компјутерите хардверски ги користат пиновите 4-5 заедно и пиновите 7-8 заедно, создавајќи со тоа краток спој преку секој неискористен пар. Покрај тоа, за 1000BASE-T се потребни сите четири пара за да работи, пинови 1 и 2, 3 и 6 — исто така и 4 и 5, 7 и 8.
Конвенционално е да се поврзат кабли за Етернет со 10 или 100 Мбит/с или T568A и T568B стандарди. Бидејќи овие стандарди се разликуваат само во тоа што ги менуваат позициите на двата пара кои се користат за пренос и прием (TX/RX), кабел со T568A поврзување на едниот крај и T568B поврзување на другиот крај е познат како crossover кабел. Изразите кои се користат во објаснувањата за 568 стандардите, се однесуваат за постарите комуникациски технологии, и се изедначуваат со позитивните и негативните делови од врските.
10BASE-T или 100BASE-TX јазол, исто така познат како MDI кој пренесува преку пин 1 и пин 2 и прима преку пин 3 и 6 на мрежниот уред, користи "straight-through" кабел во шемата за поврзување на MDI. Straight-through кабелот најчесто се употребува за поврзување на јазол во неговиот мрежен уред. За два мрежни уреда или два јазла да комуницираат меѓусебно (како прекинувач со друг прекинувач или компјутер со компјутер) најчесто се користи crossover кабел на брзина од 10 или 100 Mbit/s. Ако е возможно, може да се направат врски со straight-through кабел со помош на MDI-X портата, исто така позната како "internal crossover" (внатрешен crossover) или "embedded crossover" врска. Портите на разводната кутија (hub) или прекинувачот (switch) со такви "internal crossover" врски, најчесто се означени со "uplink" или "X".
За да поврземе два компјутера директно без прекинувач (switch), најчесто се користи етернетски премотен (crossover) кабел. Иако многу современи етернетски домаќински исправувачи, автоматски можат да востановат друг компјутер којшто е поврзан со straight-through кабел и потоа автоматски да го воведат потребниот crossover, доколку е потребно; ако ниту еден од компјутерите ја нема оваа способност тогаш е потребен crossover кабел. Ако и двата уреди коишто се поврзани, поддржуваат 1000BASE-T според стандардите, ќе се поврзат без одглед на кабелот кој се користи и без оглед на тоа како се поврзани. За да поврземе директно две разводни кутии или прекинувачи, може да се употреби crossover кабел, но некои разводни кутии и прекинувачи имаат uplink порта која се користи за поврзување на мрежни уреди меѓусебно, или има опција за мануелно избирање на MDI или MDI-X на секоја порта засебно, така што straight-through кабелот може да ја поврзе таа порта со друг прекинувач или разводна кутија. Повеќето од новите прекинувачи имаат автоматски crossover ("auto MDI-X" или "auto-uplink") на сите порти, елиминирајќи ги uplink портата и MDI/MDI-X прекинувачот, и дозволува сите врски да бидат направени со straight-through кабел.
10BASE-T трансмитерот праќа два различни напони, +2.5 V или −2.5 V. 100BASE-TX ги следи истите шаблони за поврзување како 10BASE-T, но е почувствителен на на квалитетот и должината на жицата, поради повисоката брзина на пренос на податоци изразена во битови во секунда (bit rate). 100BASE-TX трансмитерот праќа три разлицни напони, +1 V, 0 V, или −1 V. 1000BASE-T ги користи сите четири пара двонасочно и стандардот вклучува auto MDI-X; како и да е, имплементацијата е опционална. Со оглед на тоа што 1000BASE-T имплементира сигнализација, начинот на кој е поврзан кабелот е незначаен, при користењето. Стандардот на бакарните кабли со усучени парици е IEEE 802.3ab за Cat 5e UTP, или 4D-PAM5; четири димензии користејќи PAM (pulse amplitude modulation) со 5 напони, −2 V, −1 V, 0 V, +1 V и +2 V, додека +2 V до −2 V напон може да се појави во пиновите на линијата, напонот на кабелот е во принцип +1 V, +0.5 V, 0 V, −0.5 V и −1 V.
За разлика од постарите етернетски стандарди кои користат broadband или коаксијален кабел, како што се 10BASE5 (thicknet) и 10BASE2 (thinnet), 10BASE-T не го назначува точниот вид на поврзување кој се користи, но наместо тоа назначува одредени одлики коишто кабелот мора да ги има. Ова е направено поради очекувањата при користење на 10BASE-T во постоечи системи со усучени парици за поврзување кои нема да одговараат на ниту еден од веќе дефинираните стандарди за поврзување. Некои од наведените одлики се ослабнувањето, импеданса, временскиот џитер, одложување со пропагација, и неколку видови на шумови. Тестерите за кабли се широко достапни за проверка на овие параметри за да одредат дали кабелот може да се користи со 10BASE-T. Со висок квалитет на каблирање (поставување на кабли), достигнувањата од 150 метри и подалеку на кабелот најчесто се сметаат за изводливи. Апсолутниот лимит на должината се одредува според големината на доменот на колизија (collision domain) и квалитетот на кабелот. Во реалноста, она што е според стандардите може да не работи, а она кое што не е според стандардите може да работи.
100BASE-TX и 1000BASE-T се дизајнирани за побаруваат минумум од Категорија 5 кабел и исто така назначуваат максимална должина на кабел од 100 метри, и покрај тоа во пракса Категорија 5е или над тоа генерално се препорачува за 1000BASE-T. Покрај тоа, додека 10BASE-T е потолерантен на полоши поврзувања како што се одвоени парови, лоши завршетоци и дури и користење на кратки секции на рамен кабел, 100BASE-T е помалку толерантен, а 1000BASE-T уште помалку. Откако тестираењето на кабли е најчесто ограничено на проверката дали една врска работи со Етернет, пуштањето поголеми брзини, на веќе постоечкиот кабел е доста проблематично. Проблемот го влошува фактот што автоматските преговори на Етернет ги зема предвид само можностите на опремата, а не и на кабелот.
Автоматска поставка и дуплекс распар
За Етернет преку усучена парица, постојат многу различни видови на операции (10BASE-T half duplex, 10BASE-T full duplex, 100BASE-TX half duplex, ...) и повеќето мрежни адаптери се способни за различни видови на операции. Во 1995, е пуштен стандард кој дозволува мрежните адаптери да ја изнудат најдобрата можна операција. Стандардот за автоматски поставки содржел механизам за откривање на брзината но не и duplex поставките на етернетските локални peer-to-peer мрежи кои не користат автоматски спогодби.
Кога два поврзани интерфејси се поставени на различни дуплекс форми, ефектот на ова дуплекс распар е мрежа која функционира многу поспоро од нормалната брзина.
Дуплекс распар може да биде предизвикан ненамерно кога администраторот ќе го конфигурира интерфејсот во поправен облик (пр.100 Mbit/s полн дуплекс), а при конфигурацијата не успева да го конфигурира оддалечениот интерфејс. Тогаш процесот на автоматско поставки не успева, тогаш се презема полудуплекс.
Дуплекс распарот резултира со драстично успорена мрежа, во која се случуваат многу колизии во сетот за полудуплекс на интерфејсот, а посебно задоцнети колизии, и се забележуваат FCS грешки на страната на полн-дуплекс.
Со цел да функционираат стандардите за гигабитен етернет потребни се автоматските поставки.
Концентрационен логор Сајмиште
Концентрациониот логор Сајмиште бил нацистички германски концентрационен и логор за истребување за време на Втората светска војна. Се наоѓал на некогашното белградско саемско место во близина на градот Земун, во Независната држава Хрватска (НДХ). Кампот бил организиран и управуван од единиците на СС Еинсатгрупен, стационирани во окупирана Србија. Било во функција во септември 1941 година и бил официјално отворен на 28 октомври истата година. Германците го нарекле еврејски логор во Земун. На крајот на 1941 година и почетокот на 1942 година, илјадници еврејски жени, деца и старци биле донесени во логорот, заедно со 500 мажи Евреи и 292 жени и деца Роми, од кои повеќето биле од Ниш, Смедерево и Шабац. Жените и децата биле сместени во импровизирани бараки и страдаа за време на бројни епидемии на грип. Чувани во лоши услови, им беа обезбедени несоодветни количини храна и многумина измрзнаа до смрт во текот на зимата 1941-1942 година. Помеѓу март и мај 1942 година, Германците користеле комбе со гас испратено од Берлин за да убијат илјадници еврејски затвореници.
По завршувањето на фрлањето гасови, тој бил преименуван во концентрационен логор Земун и служел за задржување на последната група Евреи кои биле уапсени по предавањето на Италија во септември 1943 година. За тоа време, исто така, држеше заробени југословенски партизани, четници, симпатизери на движењето на отпорот на Грција и Албанците и српски селани од селата во другите делови на НДХ. Се проценува дека во овој период низ логорот поминале околу 32.000 затвореници, главно Срби, од кои 10.600 биле убиени или умреле поради глад и болести. Условите во Сајмиште беа толку лоши што некои почнаа да го споредуваат со Јасеновац и други големи концентрациони логори низ Европа. Во 1943 и 1944 година, доказите за злосторствата извршени во логорот беа уништени од единиците на СС-Стандартенфирерот Пол Блобел, а илјадници тела беа ексхумирани од масовните гробници и изгорени. Во мај 1944 година, Германците ја префрлиле контролата врз логорот на НДХ, а истиот јули бил затворен. Проценките за бројот на смртни случаи во Сајмиште се движат од 20.000 до 23.000, а бројот на смртни случаи на Евреи се проценува на 7.000 до 10.000. Се смета дека половина од сите српски Евреи загинале во логорот.
Повеќето од Германците одговорни за работата на логорот беа заробени и изведени пред суд. Неколку беа екстрадирани во Југославија и погубени. Командантот на кампот Херберт Андорфер и неговиот заменик Едгар Енге беа уапсени во 1960-тите по многу години криење. И двајцата беа осудени на кратки затворски казни во Западна Германија и Австрија, соодветно, иако Енге никогаш не отслужи никакво време со оглед на неговата старост и лошата здравствена состојба.
Позадина
Местото кое станало концентрационен логор Сајмиште за време на Втората светска војна првично било изложбен центар изграден од општина Белград во 1937 година во обид да привлече меѓународна трговија во градот. Модернистичките павилјони на центарот прикажуваа елаборирани прикази на индустриски напредок и дизајн од европските земји, вклучително и Германија. Нејзиното архитектонско централно парче беше голема кула што ја користеше Филипс за пренос на најраните телевизиски преноси во Европа. Голем дел од центарот стоел празен и неискористен до инвазијата на Југославија на оската во април 1941. Банат, кој бил окупиран од Германците и ставен под управа на германската воена влада. Милан Недиќ, предвоен политичар за кој се знаеше дека има наклонетост кон Оската, тогаш Германците го избраа да ја предводи колаборационистичката Влада за национален спас на територијата на воениот командант во Србија. Цивилната администрација во земјата била предводена од Харалд Тарнер, кој командувал, била првично предводена од СС-Стандартенфирерот Вилхелм Фукс, а подоцна од СС- Группенфирерот Август Мејзнер со СС- стандартенфирерот Емануел Шафер како негов заменик, групата била одговорна за обезбедување внатрешна безбедност, борба против противниците на окупацијата и справување со Евреите. Во меѓувреме, екстремниот хрватски националист и фашист Анте Павелиќ, кој бил во егзил во Италија на Бенито Мусолини, беше назначен за Поглавник („водач“) на хрватската држава предводена од усташите – Независна Држава Хрватска (често наречена НДХ, од Nezavisna Država Hrvatska). НДХ ја обедини речиси цела денешна Хрватска, цела денешна Босна и Херцеговина и делови од денешна Србија во „италијанско-германски квазипротекторат“. Властите на НДХ, предводени од усташката милиција, потоа спроведоа геноцидни политики против српското, еврејското и ромското население кое живееше во границите на новата држава. Земун, градот каде што се наоѓало панаѓурот Сајмиште, бил отстапен на НДХ. Окупацијата на Земун – за време на која не-Хрватите како Србите, Евреите и Ромите беа немилосрдно прогонувани од усташите – ќе трае до крајот на 1944 година. До овој момент, повеќе од 25 отсто од предвоеното население на Земун од 65.000 загинало.
Големо востание избувна во Србија по инвазијата на Оската на Советскиот Сојуз во јуни 1941 година. Иако не учествувале во бунтот, Евреите биле цел на одмазднички погубувања од Германците. Германците набрзо спроведоа голем број антиеврејски закони, а до крајот на август 1941 година, сите српски еврејски мажи беа интернирани во концентрациони логори, пред се во Топовске Шупе во Белград.
Основање
Во есента 1941 година, Тарнер наредил сите еврејски жени и деца во Србија да бидат концентрирани во логор. На почетокот Германците размислувале да создадат гето за Евреите во циганскиот кварт во Белград, но оваа идеја брзо била отфрлена поради тоа што областа се сметала за „премногу гнасна и нехигенска“. Кога неколку други планови за интернирање на еврејското и ромското население во Белград пропаднаа, бил основан концентрационен логор на полуостров опкружен од три страни со реката Сава, и сместен пред целосниот поглед на белградскиот централен плоштад Теразије. Кампот бил поставен на начин што го направил бегството речиси невозможно. Се наоѓал во близина на административните и полициските центри, како и на централната железничка станица во Белград, што овозможи ефикасен транспорт на Евреите до логорот од многуте градови во регионот. Неговата цел беше да ги приведе еврејските жени и деца за кои Германците тврдеа дека ја „загрозуваат“ јавната безбедност и Вермахтот.
Германците го нарекоа Сајмиште „еврејски логор во Земун“. Кампот требало да собере околу 500.000 луѓе заробени од бунтовничките области низ окупирана Југославија. Името „Семлин“ е изведено од германскиот збор за поранешниот австроунгарски пограничен град Земун, каде што се наоѓал логорот. И покрај тоа што се наоѓал на територијата на НДХ, бил контролиран од апаратот на германската воена полиција во окупирана Србија. Властите на НДХ не се противеле на нејзиното формирање и им рекле на Германците дека може да се наоѓа на територијата на НДХ сè додека нејзините чувари се Германци наместо Срби. Набргу по формирањето на логорот, негов командант станал СС-Шарфирерот Едгар Енге од белградскиот Гестапо. Првично, камповите имаа околу 500 машки еврејски затвореници на кои им беше дадена задача да ја водат таканаречената „самоуправа“ на логорот и беа одговорни за дистрибуција на храна, поделба на трудот и организирање еврејски чувар сила која патролирала по кампот. Надворешноста на логорот, сепак, беше чувана на основа на ротација од дваесет и пет членови на резервниот полициски баталјон 64. До октомври, сите затвореници машки Евреи и повеќето машки затвореници Роми беа убиени. Повеќето беа погубени во четири големи бранови, со чести убиства кои се случија во средината на септември и помеѓу 9 и 11 октомври. Во секоја прилика, на затворениците им беше кажано дека ги превезувале во логор во Австрија со подобри работни услови, но наместо тоа, биле однесени во Јабука во Банат или на полигон на периферијата на Белград, каде што биле убиени. Сајмиште официјално било отворено во пошироки размери на 28 октомври 1941 година. Последните од почетните машки еврејски затвореници беа убиени на 11 ноември.
Јуденлагер Семлин
На крајот на 1941 година и почетокот на 1942 година, приближно 7.000 еврејски жени, деца и старци беа донесени во логорот, заедно со уште 500 мажи Евреи и 292 жени и деца Роми. Повеќето од овие луѓе биле од оддалечените српски градови, првенствено Ниш, Смедерево и Шабац. Жените и децата биле сместени во импровизирани бараки кои едвај биле загреани, и чии прозорци биле скршени поради германските бомбардирања извршени за време на инвазијата на Југославија. Првично изградени како павилјони на саеми, најголемата од овие бараки држеше до 5.000 затвореници. Затворениците страдале за време на бројни епидемии на грип, спиеле на влажна слама или голи подни даски и им биле обезбедени несоодветни количини храна. Гладувањето било широко распространето, а еврејските затвореници неуспешно апелирале до српските власти за да се обезбеди повеќе храна во логорот. Следствено, голем број на затвореници, особено деца, умреле кон крајот на 1941 и почетокот на 1942 година, при што многу затвореници се смрзнале до смрт во една од најстудените зими досега. Затворениците Роми биле чувани во многу помизерни услови од нивните еврејски колеги. Тие, исто така, спиеле на слама во незагреана сала, но биле чувани одвоени од затворениците кои не биле Роми. Мнозинството ромски затвореници беа ослободени по шест недели притвор. Повеќето еврејски затвореници останаа притворени, со исклучок на десет Еврејки кои беа во брак со мажи христијани.
Во јануари 1942 година, SS-Untersturmführer Херберт Андорфер бил назначен да го замени неискусниот Енге како командант на логорот. Енге потоа беше заменик на Андорфер. Тој месец, германските воени власти побарале логорот да се исчисти од Евреите со цел да се смести зголемениот број заробеници земени во битките со партизаните. До февруари во логорот имало околу 6.500 затвореници, од кои десет проценти биле Роми. На почетокот на март, Андорфер бил информиран дека во логорот било испратено комбе со гас од Берлин. Комбето Зауер било испорачано на барање на началникот на германската воена администрација во Србија, Харалд Тарнер. Погоден од вина поради тоа што морал да игра централна улога во убиството на еврејските затвореници, со некои од кои развил добри односи, Андорфер побарал трансфер; ова беше одбиено. Со цел да се осигури брзината и ефикасноста на фрлањето гасови, тој дал најави со цел да ги убеди затворениците дека ќе бидат префрлени во друг, подобро опремен логор. Тој отиде дотаму што објави фиктивни прописи за логорот и најавил дека на затворениците ќе им биде дозволено да ги земат торбите со себе. Многу затвореници се пријавиле за наводниот трансфер, надевајќи се дека ќе избегаат од ужасните услови за живеење во кампот. Затворениците кои доброволно се пријавиле да заминат претходната вечер, следниот ден се качувале во комбето во групи од 50 до 80 лица. Возачите на комбето, SS-Scharführer s Meier и Götz, им поделија бонбони на децата за да ја придобијат нивната наклонетост. Потоа, вратите на комбето биле затворени. Комбето потоа следеше мал автомобил управуван од Андорфер и Енге, пред да ја премине границата во Србија, окупирана од Германија. Токму тука еден од возачите излегол од комбето и се вовлекол под него, пренасочувајќи ги неговите издувни гасови во внатрешноста на возилото и убивајќи ги затворениците со гас јаглерод моноксид. Комбето потоа било однесено на полигонот Авала, каде што телата биле фрлени во масовни гробници штотуку ископани од српски и ромски затвореници. Ваквите гасови станале рутина, а бензинското комбе пристигнувало секој ден освен недела. Брзо се проширија гласини за фрлањето гас, а вестите стигнаа до германските војници стационирани во Белград, па дури и до некои Срби. Следствено, бензинското комбе го добило прекарот „убиец на душата“ од српското население изложено на овие гласини. Се смета дека фрлањето гас ги одзело животите на околу 8.000 затвореници, главно жени и деца. Седумте српски затвореници кои учествувале во растоварувањето на убиените затвореници од комбето биле застрелани откако пукањето со гас престанало, но гробарот, Србинот Владимир Милутиновиќ, преживеал. Беа подготвени осумдесет и еден или осумдесет и два ровови и јас помогнав да се ископаат сите“, се сеќава тој. „Најмалку 100 луѓе [се вклопуваат] во секој ров. Овие биле само за оние што се задушија во камионот. Ископавме поинаков сет за оние што биле застрелани.“
Малку затвореници останаа во логорот по прекинот на фрлањето гас, главно нееврејски жени кои биле во брак со Евреи. Тие беа ослободени неколку дена подоцна, откако положија заклетва на тајност. Освен затворениците во Сајмиште, во комбето со гас беа убиени и 500 пациенти и персонал на белградската еврејска болница, како и еврејски затвореници од блискиот концентрационен логор Бањица. Последниот еврејски затвореник во Сајмиште бил убиен на 8 мај 1942 година, а комбето со гас што се користело во логорот било вратено во Берлин на јуни 1942 година. да ги гасне Евреите во Минск. Набргу откако го воделе истребувањето на еврејските затвореници во Сајмиште, на Андорфер и Енге им биле доделени различни улоги на безбедносната полиција. Андорфер подоцна доби Железен крст 2-ра класа за водење на кампот и освои унапредување.
Анхалтелагер Семлин
Со завршувањето на истребувањето на првобитните еврејски затвореници, логорот бил преименуван во концентрационен логор Земун и служел за задржување на последната група Евреи кои биле уапсени по предавањето на Италија во септември 1943 година. Таа, исто така, држела заробени југословенски партизани, четници, симпатизери на движењето на грчкиот и албанскиот отпор и српските селани од селата во хрватските усташки области Срем и Козара, каде што беа затворени во концентрациониот логор Јасеновац. Условите се влошија до тој степен што некои почнаа да го споредуваат со Јасеновац и други големи концентрациони логори низ Европа. Логорот стана главна транзитна точка за југословенските затвореници и затвореници на нивниот пат до работните локации и концентрационите логори во Германија. Се проценува дека во овој период низ Сајмиште поминале околу 32.000 претежно српски затвореници, од кои 10.600 биле убиени или умреле поради глад и болест.
Вознемирен од фактот дека камповите лесно може да се видат од другата страна на Сава, кон крајот на 1943 година, новиот германски амбасадор во Србија  предложил кампот да се премести подлабоко во територијата на НДХ, бидејќи неговото „[продолжување на постоење] пред очите на жителите на Белград беше политички неподносливо од причини на јавното чувство“. Неговите барања беа игнорирани од германските власти. До крајот на 1943 година, Германците направиле напори да ги избришат сите траги од злосторствата извршени во логорот со палење записи, согорување трупови и уништување на други докази. Оваа задача ја презел СС-стандартенфирерот Пол Блобел, кој пристигнал во Белград во ноември 1943 година. По пристигнувањето, тој му наредил на шефот на локалниот Гестапо, СС-Штурмбанфирерот Бруно Сатлер, да формира посебен одред кој требало да биде одговорен за ексхумација и палење на телата. Одредот бил предводен од поручникот Ерих Грунвалд, а составен од десет полицајци од обезбедувањето и 48 воени полицајци. Баталјоните за копање беа составени од 100 српски и еврејски затвореници. Ексхумации се случија од декември 1943 година до април 1944 година, а илјадници тела беа изгорени. Сите затвореници кои биле присутни за време на ексхумациите биле застрелани, освен тројца Срби кои успеале да побегнат. Сојузничките авиони го бомбардираа Сајмиште на 17 април 1944 година, убивајќи околу 100 затвореници и нанесувајќи голема штета на самиот логор. На 17 мај 1944 година, Германците ја префрлиле контролата на кампот на НДХ. Тој беше затворен во јули.
Последици и наследство
По војната, новата комунистичка влада на Југославија објавила дека меѓу 1941 и 1944 година низ Сајмиште поминале 100.000 луѓе, од кои половината биле убиени. Југословенската државна комисија за воени злосторства подоцна процени дека во логорот можеби биле убиени околу 40.000, вклучително и 7.000 Евреи. Според Хелсиншкиот комитет за човекови права во Србија, бројот на жртвите бил преувеличен од комунистите за политички цели, а реалниот број на затвореници бил околу 50.000, со 20.000 убиени. Се проценува дека половина од сите српски Евреи загинале во логорот. Меморијалот Старо Сајмиште наведува 23.000 жртви, од кои 10.000 биле Евреи.
Повеќето одговорни за операцијата на кампот беа заробени и изведени пред суд. По војната, многу истакнати германски функционери, вклучувајќи ги Тарнер, Фукс и Мејзнер, беа екстрадирани во Југославија од страна на сојузниците, а потоа и погубени. Андорфер побегнал во Венецуела со помош на Римокатоличката црква. Тој се вратил во Австрија во 1960-тите, а потоа бил уапсен и суден под малолетно обвинение дека е помошник во убиството, за што бил осуден на 2 и пол години затвор. Заменикот на Андорфер Енге беше уапсен во 1960-тите и осуден на 1 и пол година затвор. Поради староста и лошата здравствена состојба избегнал да ја одлежи казната. Чуварите осомничени за погубување на затвореници никогаш не биле судени, иако тие служеле како очевидци на неколку судења во Западна Германија.
Сајмиште остана напуштено до 1948 година, кога беше претворено во младински работнички штаб за време на изградбата на Нов Белград.
Спомен
Белградските Евреи убиени за време на холокаустот, вклучително и оние во Сајмиште, повоената комунистичка влада на Југославија не ги одбележа дури 30 години по завршувањето на војната. Стариот саем на Сајмиште е обележан со мали плакети и споменик во знак на сеќавање на приведените или убиените во логорот. Плакетите беа посветени во 1974 и 1984 година, соодветно. Во 1987 година, саемот Сајмиште добил статус на културно обележје од владата на Југославија. Споменик, 10 m високо и создадена од уметникот Миќа Поповиќ, е подигната на брегот на Сава на 22 април 1995 година, одбележувајќи 50 години од победата над нацизмот и Денот на сеќавањето на српскиот холокауст. На поранешните кампови никогаш не биле изградени меморијални центри или музеи. Местата за кампување сега се користат за сместување на жители со ниски приходи.
Во февруари 1992 година, како што било предвидено со деталниот урбанистички план, населбата требаше целосно да се реконструира во предвоениот изглед, идеја на која се спротивставија некои архитекти, со додадени споменици и комеморативни предмети. Целиот комплекс требаше да се трансформира во еден голем споменик, но сето тоа остана на хартија. Идејата беше постојано присутна, добивајќи медиумски и политички замав во 2010-тите, но од 2018 година ништо не е направено. Во ноември 2018 година беше објавено дека покрај кејот, покрај веќе постоечкиот спомен-обележје, ќе биде поставен споменик на хуманитарката Дијана Будисављевиќ. Будисављевиќ спасил 15.000 деца (од кои 12.000 преживеале) од смрт во концентрационите логори во Независната држава Хрватска, управувани од усташкиот режим за време на Втората светска војна. Сити одлучи да подигне споменик во нејзин спомен веќе во октомври 2015 година, но дури сега ја одреди локацијата. Споменикот требало да биде завршен и посветен во втората половина на 2019 година. Не се работи на овој проект и во ноември 2019 година градот објави дека споменикот на Будисављевиќ ќе биде подигнат преку Сава, во стариот дел од градот.
Лајнатал
Лајнатал (Leinatal) — општина во округот Гота, во Тирингија, Германија.
Концентрационен логор Сајмиште
Спомен
На делот свртен кон пристапот до Бранковиот мост имаше срушени остатоци од два масивни бетонски столбови со нивните темели. Тие беа дел од портата на кампот. Во 2014 година, вајарот и професор Томислав Тодорович, со минимална интервенција, ги обликувал во две глави, со железни шипки кои го формираат лицето (очите, устата) и шилеста коса. Готовата работа била опишана како артефакт, споменик и уметничко дело, сите во едно.
На 24 февруари 2020 година, Народното собрание на Србија го усвоило Законот за Меморијалниот центар „Старо Сајмиште“. Организиран е како државен културен институт за, меѓу другите должности, да го чува споменот на жртвите од нацистичките концентрациони логори Јуденлагер Семлин и Анхалтелагер Семлин. За прв пат, еден закон во Србија го призна геноцидот во Независната држава Хрватска, Холокаустот и Самударипен, како геноциди од Втората светска војна врз Србите, Евреите и Ромите, соодветно. Центарот, исто така, ќе ги прилагоди посмртните останки во соодветниот споменик. Законот ќе се применува од јануари 2021 година.
Во јуни 2021 година, градоначалникот на Белград Зоран Радојичиќ најавил реконструкција на комплексот, која треба да опфати целосна реставрација на сите структури, почнувајќи од централната кула во 2022 година.
Во летото 2021 година, група од четиринаесет средношколци од различни српски градови започнаа проект наречен „Светлина на светулките“. Придружени од историчарите и уметниците од Србија и Германија, студентите до декември 2021 година создадоа апликација, виртуелна обиколка на поранешниот камп. Како основа послужија архивски снимки и досиеја, оригинални сведоштва, писма и фотографии, кои потоа беа надградени со глумци, сценски рекреации и светлосни инсталации. „Светлината на светулките“ е опишан како „виртуелен споменик“ и за жртвите и за самиот локалитет, одбележувајќи 80 години од формирањето на кампот.
Контроверзи
Хрватскиот автор Анто Кнежевиќ предизвика значителни контроверзии во мај 1993 година, кога посочил дека Србите, а не Германците, биле одговорни за управувањето со кампот. Ова тврдење било жестоко демантирано од еврејските историчари и од белградската еврејска заедница.
Запуштениот и пуст комплекс во кој навреме биле сместени некои истакнати уметници (сликари и вајари) како поранешни саемски згради, им биле доделени како нивни ателјеа. Исто така, некои други објекти се вселиле со текот на времето, како кафаните и спортските сали, но големата јавна полемика настана во април 2019 година кога било објавено дека во една од зградите ќе биде отворена детска градинка во приватна сопственост. Инвеститорот, Милорад Крсмановиќ, ја купи зградата (павилјонот Симиќ) во 1998 година, но судот подоцна го поништи договорот, што не го спречи да го користи местото како диско клуб, галерија, ресторан и вежбалница оттогаш. Следеше жестока јавна дебата, вклучително и градската администрација која побара од државната влада „да размисли повторно за дозволата“, владата тврдејќи дека нема правна причина да го спречи тоа, еврејските и родителските организации кои се против тоа и инвеститорот кој го обвинува состојба на обид да го ограби. Дебатата повторно укажа на 75-годишната неспособност на државата да го уреди комплексот правилно.
Според Јован Бајфорд, Сајмиште од самиот почеток бил еден од главните мотиви на борбата на српските и хрватските квазиисторичари. Авторите во Србија на крајот на осумдесеттите се повеќе тврдеа дека Сајмиште се наоѓа на територијата на Независна Држава Хрватска. Најчесто, намерата не била да се „пренесат“ жртвите од овој камп во Хрватска, туку да се укаже дека колаборационистичката влада во Србија немала никакво влијание врз настаните во овој камп бидејќи Сајмиште бил под германска управа и на територијата на друга држава. . Според некои автори во Србија, владата на Недиќ во Белград не може да сноси одговорност за холокаустот. Овој аргумент соработниците го користеле и во повоените судења. Меѓутоа, оние што го увиделе фактот дека Сајмиште формално се наоѓа на територијата на Независна Држава Хрватска, видоа потврда дека се работи за усташки логор. Во написот на Политика од 1990 година, Сајмиште се споменува заедно со Јасеновац и Јадовно, како место на усташкото злосторство против Евреите, Србите и Ромите. Авторите од Хрватска на ваквите тврдења одговорија со контранапад. Освен што го оспоруваа тврдењето дека Сајмиште бил усташки логор (особено не во времето кога таму биле затворени Евреите), тие се обиделе да докажат дека Србите се најголемите џелати во него.
Филозофска проценка
Љиљана Благојевиќ, професор и архитект, рече дека „Старо Сајмиште е град на колективот со исто така сонувано конечно решение“. Јована Крстиќ, исто така и архитект, рече дека Старо Сајмиште е единствениот феномен во светот бидејќи ниту еден друг локалитет не ги споил симболите на просперитетот и падот на таков уникатен и трагичен начин. Таа го поистоветуваше локалитетот со терминот „lieux de memoire “ на Пјер Нора, место каде што сеќавањето опстојува иако локалитетот го промени својот изглед и престана да биде средина на мемоарите, вистинска средина на сеќавањето. Писателот Дејвид Албахари напиша: „Тоа е место кое едноставно не понижува со својата нечовечност, туку и со целосното изложување на Белград, кој немо го гледаше од другата страна на реката“.
Бајазитска кула
Бајазитската кула (турски: Beyazıt Kulesi) се наоѓа во Истанбул, Турција. Кулата поточно се наоѓа во дворот на Истанбулскиот универзитет. Кулата била изградена во времето на османлискиот султан Махмуд II (1808-1839) и истата е висока 85 метри. Таа е изградена на темелите на друга кула, која настрадала од пожар и од која останало само името Бајазитска кула.
Првата кула била изградена од дрво во 1749 година и истата изгорела во текот на 1756 година. Истата била подигнете повторно од дрво, но таа повторно била срушена по одлуката на султанот за распуштање на јаничарскиот одред, по кое низ улиците на градот избувнале големи немири од кои настрадала и самата кула. Истата година, во 1826 година кулата била повторно изградена од дрво, а како архитект бил Крикор Балјан, но веднаш повторно била запалена од јаничарските приврзаници. Конечно, денешниот изглед на кулата била изградена во 1828 година од камен во стил на барок, а нејзин архитект бил Сенекерим Бајлан. За последен пат, кулата била реставрирана во 1997 година.
Давид де ла Крус
Давид де ла Крус Мелгарехо (David de la Cruz Melgarejo; р. ) — шпански професионален друмски велосипедист, кој вози за UCI World Tour екипата.
Кариера
На 28 август 2016 година, Де ла Крус ја забележал најголемата победа во својата кариера дотогаш, освојувајќи ја деветтата етапа на Вуелта а Еспања од бегство и преземајќи ја водечката маичка и маичката за комбинираниот пласман. Поради овие успеси бил прогласен за најдобар спортист во родниот град Сабадел во 2016 година.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Лоче (Брежице)
Лоче (словенечки: Loče) — населба во Општина Брежице во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Долењска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
Коробејники
Оваа песна набргу добила статус на народна песна, и позната е по нејзината игрива структура и нејзиното брзо темпо.