cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лагер Ниш (филм)
Синопсис
Кон крајот на 1941. година, Гестапо го формира првиот концентрационен логор во Југославија - Лагер Ниш. Во логорот се сместени политичките затвореници, заложниците, Евреите и заробените партизани. Во филмот се прикажува судбината на нишкото семејство Зариќ, таткото и синот, како и настаните во логорската соба бр. 12, наречена „соба на смртта“. Додека германската војска секојдневно ги стрела заробениците, во логорот се подготвува план за бегство. Најпосле, од 145 луѓе затворени во логорот, над сто успеваат да побегнат...
1012
1012 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 1012 година од новата ера, 12. од вториот милениум, 12. од XI век и трета од 1010-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6520 и 6521 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5762 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4772 и 4773 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1765.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1012 година се протега во 3648 и 3649, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3708 и 3709 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1555. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 402 и 403 исламска година.
Супервизија
Супервизија (англиски: Supervision) претставува процес на следење на работењето на банките со цел да се обезбеди почитувањето на прописите, нивната финансиска стабилност (ликвидност и солвентност) и да се зачува стабилноста на финансискиот систем во целина. Банкарската супервизија се спроведува од страна на владините регулатори со цел да се спречи пропаѓањето на банките.
Поим за супервизија на банките
Супервизијата е тесно поврзана со регулацијата, но овие два поима означуваат различни нешта. Всушност, со регулацијата се донесуваат законски и подзаконски прописи, акти што се однесуваат на различни аспекти на банкарското работење, како што се големината на капиталот организациската структура на банките, активностите кои банките можат да ги извршуваат, управувањето со ризиците и слично. Со супервизијата се врши надзор на работењето на банките со цел да се оцени нивната сигурност, стабилност, како и да се процени дали тие ги почитуваат поставените регулативни правила. Регулацијата и супервизијата се поврзани во смисла на тоа дека се извршуваат од страна на иста институција – централна банка, која ги носи регулативните правила и принципи, а потоа врши перманентен надзор за да утврди дали банките ги почитуваат нив.
Постојат два пристапа во извршувањето на супервизијата: според едниот, супервизијата ја извршува централната банка, а според другиот таа е во надлежност на посебна државна агенција, надвор од централната банка. Притоа, во 2006 година, од 143 централни банки во светот, 50 не вршеле супервизија, 29 централни банки имале делумна надлежност во супервизијата (заедно со некоја друга агенција), додека 64 централни банки целосно ја извршувале супервизијата. Во однос на прашањето, дали централната банка треба да биде надлежна за супервизијата на банките постојат различни гледишта: од една страна се смета дека, заради својата положба, централната банка има доволно информации, експертиза и надлежности да ја извршува супервизијата, а освен тоа, преку супервизијата таа добива информации и за другите финансиски институции и пазари и така може да се грижи за финансиската стабилност; од друга страна, поради појавата на финансиските конгломерати и исчезнувањето на границите меѓу банките и другите финансиски институции, се смета дека централната банка (која е надлежна и способна само за супервизија на банките) не може да го опфати целиот финансиски систем. Исто така, се наведуваат и други аргументи против оставањето на супервизијата во рацете на централната банка:
Ограничувања на големите изложености
Банките можат да бидат ограничени од тоа да имаат непромислено големи кредитни изложености кај поединечните клиенти и групи на поврзани договорни страни. Таквото ограничување може да се изрази како процент на средства или капитал на банката, како и различни ограничувања може да се применат врз основа на одржаната безбедност и/или кредитниот рејтинг на другата страна. Ограничувањето на непропорционална изложеност на високоризични инвестиции ги спречува финансиските институции од ставање  на имателите на акции (како и на фирмата) на непотребен ризик.
Супервизијата во Македонија
Банкарската супервизија како концепт во Македонија се појавила во втората половина на 1992 година, во времето кога банкарскиот систем почнал да се реформира, т.е да се трансформира во пазарно ориентиран банкарски систем. Дотогаш функционирале т.н инспекциски контроли, кои биле заменети со супервизорска контрола и стандарди за работењето на банките и штедилниците.
Овластен супервизорски орган на депозитните институции во Македонија е Народната банка на Република Македонија, која освен супервизор е и регулатор. Согласно Законот за Народна банка на Република Македонија и Законот за банките, Народната банка на Република Македонија е единствената супервизорска агенција надлежна за лиценцирање на банките и штедилциите во Република Македонија, како и вршење супервизија на нивното работење. Основа цел на Народната банка на Република Македонија при извршувањето на супервизорската функција е одржување на сигурен и стабилен банкарски систем и заштита на интересите на штедачите и другите кредитори кои имаат вложено сопствени средства во банките. Во извршувањето на супервизорската функција Народната банка на Репубика Македонија применува низа супервизорски стандарди кои засноваат на меѓународните стандарди и практики воспоставени од стана на Базелскиот комитет за банкарска супервизија.
Поставеност на супервизорската функција
Народната банка на Република Македонија супервизорската функција ја извршува преку:
Начинот на кој банката управува со ризиците се утврдува врз основа на интерно развиени процедури, согласно усвоена методологија на НБРМ, кои овозможуваат проценка на претходно наведените елементи. НБРМ користи три скалила за оценка на преземеното ниво на ризик: силно, задоволително и слабо. Врз основа на матрици на вкрстување на нивото на ризик и на начинот на кој банката управува со ризикот се добива агрегатното ниво на ризик, а агрегатното ниво на ризик ставено во комбинација со утврдената насока на ризик го дефинира типот и тежината на супервизорските активности во текот на наредните 12 месеци.
Содржина и опфат на супервизијата
Со вршењето на супервизијата на банките, Народна банка ја оценува сигурноста, стабилноста, ризичноста и усогласеноста на работењето на банката со прописите преку:
Супервизорски стандарди
Во извршувањето на своите активности, банките се должни да ги почитуваат пропишаните супервизорски стандарди кои имаат за цел ограничување на банкарските ризици. Основните супервизорски стандарди за работењето на банките, коишто се прифатени и воспоставени од страна на Народна банка на Република Македонија, произлегуваат од препораките дадени од страна на Базелскиот комитет за банкарска супервизија и Европските директиви. Како најзначајни треба да се издвојат:
Поставеност на супервизорската функција на НБРМ
Секторот за супервизија, банкарска регулатива и финансиска стабилност е под надлежност на генералниот директор и супервизорскиот комитет, а додека пак под овој сектор спаѓаат и:
Супервизорската функција се остварува преку:
Овластени лица кои ја вршат супервизијата се лица кои се вработени во Народната банка кои:
Вонтеренско следење на работењето на банката
Вонтеренското следење на работењето на банката претставува систем на постапки и процеси кој се заснова врз постојано следење на работењето на банката и промените во работењето на банката, преку анализа на извештаите и податоците што банката е должна да ги доставува до Народната банка врз основа на Законот за банките, подзаконските акти и други прописи. Овластените лица вработени во НБРМ кои вршат непрекинато вонтеренско следење на работењето на банката:
Непосредена теренска контрола на банката
Непосредната теренска контрола на банката претставува систем на постапки и процеси преку кои се утврдува сигурноста, стабилноста, ризичноста и усогласеноста на банката со прописите, при што се применуваат интерните правила донесени од страна на гувернерот на Народна банка. Непосредената теренска контрола на банката се врши според однапред утвден план за теренски контроли, одобрен од стана на гувернерот на Народна банка или по потреба доколку, преку постојано вонтеренско следење, се утврди влошување на трендовите во работењето на банката, што може негативно да влијае врз нејзината сигурност и стабилност, како и заради утврдување на респонзивноста на банката во однос на преземените мерки од стана на гувернерот на Народната банка. Планот за контроли се составува врз основа на профилите на ризик и супервизорските стратегии утврдени во рамките на постојаното вонтеренско следење на банките.
Народната банка доставува известување до банката дека планира да врши непосредна целосна теренска контрола во рок што не е пократок од триесет дена пред отпочнувањето на непосредна целосна теренска контрола на банката. Известувањето содржи податоци за предметот на контрола, овластено лице кое ќе раководи со контролата, како и барање за доставување на податоци и информации потребни за извшување на контролата. Во известувањето се утвдени податоците што банката ќе треба да ги достави до Народата банка пред отпочнување на контролата и информациите што треба да бидат подготвени заклучно со денот на отпочнување на контролата. Податоците и информациите што банката е должна да ги достави до Народата банка, треба да бидат доставени во рок од петнаесет дена и тие треба да бидат целосни, точни и конечни и банката не може да ги менува во текот на контролата.
Пред отпочнувањето на непосредната делумна теренска контрола, Народната банка не е обвзана да доставува известување до банката дека планира да врши контрола. Но, постои и исклучок во кој НБРМ може да и достави на банката известување дека планира да врши непосредна делумна контрола, во рок што не е пократок од дваесет и еден ден пред отпочнување на контролата. Во известувањето, исто така, се утврдени податоците и информациите што банката ќе треба да ги достави до НБРМ пред почнување на контролата и податоците што треба да бидат подготвени со денот на отпочнување на контролата. Банката е должна да ги достави до НБРМ овие податоци и информации во рок од десет дена по приемот на известувањето. Исто како и во случајот на целосната контрола, и овде, податоците и информациите треба да бидат целосни, точни и конечни и банката не може да ги менува во текот на контролата.
Овластените лица, пред отпочнувањето на вршењето на непосредната теренска контрола, задолжително одржуваат работен состанок со службата за внатрешна ревизија и друштвто за ревизија определено од банката. На состанокот се разговара за наодите од активностите на службата за внатрешна ревизија и друштвото за ревизија. Исто така, лицата кои се овластени, согласно потребите одржуваат работни состаноци со членовите на управниот одбор, членовите на надзорниот одбор, членовите на одборот за ревизија, вработените во службата за внатрешна ревизија, лицето или службата за контрола на усогласеноста на работењето на банката со прописите и друштвото за ревизија. На овие состаноци се разговара и се разменуваат податоци и информации за работењето на банката, од кои овластените работници треба да добијат поблиски информации за работењето на ограните на банката, корпоративното управување, ризиците во работењето, управувањето со ризиците, промени во деловната политика и стратегија на банката сигурноста и стабилноста на банката.
Банката е должна, во согласност со своите безбедносни процедури, на овластените лица да им обезбеди пристап до сите простори и да им ја даде на увид целокупната документација што овластените лица ќе ја побараат, вкучувајќи и писмени изјави од страна на членовите на управниот одбор на банката и другите лица со посебни права и овластувања, со објаснувања за прашањата кои се од значење при утврдување на сигурноста, стабилноста, ризичноста на работењето и усогласеноста на работењето на банката со прописите.
Доколку побараните податоци и информации потребни за вршење на контролата не се подговени на денот на отпочнување на контролата, осносно податоците за коишто било побарано да се достават до Народата банка пред отпочнување на контролата, Народнта банка ќе ја прекине контролата. Исто така, доколку контролата се одвива отежнето поради неуредна евиденција, недостаток или недоставување на документација, некооперативност на органите на банката, или ако на друг начин се попречува извршувањето на контролата, Народната банка ќе ја прекине контолата.
По извршената непосредна целосна или делумна теренска контрола, овластените лица составуваат наод од контролата во форма на записник за констатираната состојба. Доколку при контролата се утврдени неусогласености со Законот за банките, подзаконските акти, како и други прописи кои претставуваат прекршоци, овластените лица ќе остават и записник за констатирани прекршоци кој е составен дел на овој записник (наод). Записникот претставува службен документ кој се составува врз основа на интерните правила донесени од страна на гувернерот на Народна банка. Тој содржи информации, податоци и согледувања на овластените лица за начинот на кој банката управува со ризиците на кои е изложена и за усогласеноста на работењето на банката со прописите, од кои може да се утврди сигурноста и стабилноста на баката. Записникот претставува службена тајна на Народата банка и банката е должна да ја чува. Банката може да ја цитира или на некој друг начин да ја наведе соржината на записникот само по претходно добиена писмена согласност од гувернерот на Народната банка. Овој документ се доставува до ченовите на Управниот одбор на банката и тие се должни да го разгледаат записникот и да достават негова копија до службата за внатрешна ревизија. Банката којашто била предмет на непосредната теренска контрола има право на приговор на записникот. Банката треба да го достави приговорот до Народната банка во рок кој ќе го определи НБРМ, а кој не може да биде пократок од осум дена, ниту подолг од петнаесет дена. Во рамките на приговорот, банката има право да побара дополнителни појаснувања во врска со основите врз кои Народната банка ги зансова согледувањата за сигурноста, стабилноста, ризичноста на работењето и усогласеноста на работењето на банката со прописите. Овластените лица се должни на банката да и достават одговор на приговорот во рок што не е подолг од триесет дена од примањето на приговорот,по што и официјално ќе се смета дека теренската контрола е завршена, а записникот ќе се смета за конечен.
Супервизорскиот пристап на НБРМ
Во 2008 година, НБРМ вовела ристап кон супервизијата заснован врз ризиците. Овој пристап е процес кој овозможува проценка на севкупниот профил на ризик на банка на континуирана основа, односно имајќи го предвид начелото на континуитет. Овој процес вклучува теренски и вонтеренски активности кои се надополнуваат меѓу себе и овозможуваат следење на профилот на ризик на една банка. Основата на овој пристап се заснова на делотворно планирање на супервизорските активности, во зависност од сознанијата на НБРМ за профилот на ризик на банката, и овозможува да се прилагодат супервизорските активности на големината на банката и комплексноста на нејзините активности. Основни чекори предвидении во супервизорскиот пристап на НБРМ:
Во фокусот на супервизорскиот пристап на НБРМ се следните ризици:
Супервизорскиот пристап овозможува НБРМ да изврши проценка за секој од наведените ризици на:
Инвеститор
Инвеститор е лице кое го распределува капиталот со очекување на идно финансиско враќање. Видови на инвестиции вклучуваат: капитал, должнички хартии од вредност, недвижен имот, валута, стока, токен, деривати како што се опции за ставање и повик, фјучерси, напредувања итн. Оваа дефиниција не прави разлика меѓу оние на основните и секундарните пазари. Тоа е, некој кој обезбедува бизнис со капитал и некој што купува акции е и инвеститор. Инвеститор кој поседува акции е акционер.
Малцински интереси
Во сметководството, малцински интереси (или неконтролирачка камата) се делот од акциите на подружницата што не се во сопственост на матичната корпорација. Големината на малцинскиот интерес во подружницата генерално е помалку од 50% од извонредните акции, или корпорацијата генерално ќе престане да биде подружница на родителот.
Папа Лав IV
Лав IV (лат. Leo PP.IV; ? - 17 јули 855) — римски папа од 10 април 847 до 17 јули 855. Склучил антисараценски сојуз со Неапол, што довело до извојување победа. Го олдвоил Ватикан од Рим, и во негова чест еден дел од Рим бил наречен Civitas Leonina.
Космос-1511
Космос-1511 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 67,1°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 349 км, а најмалото на 168.
Ветерница
Ветерница — конструкција која ја претвора енергија на ветрот во вртежна енергија со помош на лопатки или ножеви. Во минатото, ветерниците се употребувале за мелење жито, пумпање вода или и за двете. Повеќето од современите ветерници го добиваат изгледот на ветерни турбини за производство на електрична енергија, или ветерни пумпи за пумпање вода, како и за дренажа на земјиштето или за црпење на подземните води.
Ерготели од Химер
Ерготелес (Ἐργοτέλης) или Ерготелис, бил роден во Кносос и бил олимписки тркач на Античките олимписки игри.
Граѓанскиот неред (старо грчки: Стазис) го натерал да го напушти Крит. Дошол во Сицилија и бил натурализиран како државјанин на Химера. Тој ги освоил олимписките долихос („долга трка“) од 472 п.н.е. и 464 п.н.е., како и победувајќи двапати и на Питиските и на Исмските игри.
Четирилинија впишан епиграм од 450 п.н.е. пронајдена во Олимпија ги одбележува шесте победи на Ерготел. Основата на впишаната статуа во Олимпија, која била видена и експлоатирана од географот Павзанија, била повторно откриена во 1953 година. Пиндар го почестил Ерготелес со следнава Епиникон химна:
Истоимен
Гимнастичарскиот клуб Ерготелис бил основан во 1929 година во Ираклион, Крит, го добил името по Ерготелес, во комеморација на првиот олимписки шампион кој бил роден во модерната префектура Ираклион.
Над Селото (Ново Село)
Над Селото — археолошко наоѓалиште во демирхисарското село Ново Село. Претставува населба со црква и некропола од средниот век. Се наоѓа на 400 м западно од селото. Според преданијата тоа било некогашното „Черкеско Село“. Што се однесува до Ново Село, тоа лежи во кругот на манастирот кој е на 300 м исто така западно од селото. Остатоците од манастирската црква се гледаат и имаат димензии од 10×5 м. Црквичката била градена од кршен камен и варов малтер. Околу неа се откриени гробови од камени плочи со насоченост исток-запад. Според кажувањето на мештаните, во гробовите биле наоѓани српови, керамички садови и други прилози кои денес не се зачувани.
NGC 7766
NGC 7766 — галаксија во соѕвездието Пегаз, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7766 се споменува и како MCG 4-56-17, CGCG 477-18, NPM1G +26.0551.
Откривање
Објектот е откриен на 9 октомври 1872 година од страна на Ралф Коупленд, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 72 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7766 е од видот C. Видливиот сјај со голо око изнесува 15,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 7766 има привидни димензии од 0,5' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 50 м 55,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +27° 7' 37"". Положбениот агол на објектот е во износ од 43°.
Други поделби
Проучување на NGC 7766 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 72611. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 125; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2255. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 779.
Јавни набавки
Набавка е процес на наоѓање изведувач или давател на производи и услуги, согласувајќи услови и стекнување на стоки, услуги или работи од надворешен извор, често преку тендери или конкурентно наддавање процес. Процесот се користи да се обезбеди на купувачот добива стоки, услуги или работи во најдобра можна цена, кога аспекти како на пример квалитет, квантитет, време и локација се споредуваат. Корпорации и јавни институции често ги дефинираат процесите со намера да се промовира фер и отворен конкурс за нивниот бизнис а минимизирање на ризик, како на пример изложеноста на измама и дослух.
Жак Барон
Жак Барон (француски: Jacques Baron, роден на во  - починал на  во ) — француски поет и писател, приврзаник на движењето надреализам.
Биографија
Жак Барон е роден на во, Франција. Неговата прва збирка на песни била објавена во „Aventure“ во 1921 година. И покрај тоа што бил првично вклучен во движењето дадаизам, тој станал еден од основачите на надреалистичкото движење по неговиот состанок со Андре Бретон во 1921 година, и придонел во основањето на „La Révolution surréaliste“.
Во 1927 година, како и многу од неговите современици, Барон се приклучил на Демократскиот комунистички округ. Поради спорот со Бретон во 1929 година, Жак Барон бил протеран од движењето и тој се биле поврзал со Жорж Батај објавувајќи краток есеј во 1929 годин.
Барон, исто така ги напишал и романите „Charbon de mer“ (1935), „L’An 1 du Surréalisme“ (1969), и колекција од поеми, „L’Allure poétique“ (1973).
Силберхорн
Силберхорн (англ. Mount Silberhorn) е петта највисока планина во Нов Зеланд, со височина од 3303 м. Сместена е во венецот Јужни Алпи, долж еден од сртовите што водат до Тасмановата Планина.
Земја на Вилхелм II
Земјата на Кајзер Вилхелм II е дел од Антарктикот кој лежи помеѓу Пенковиот ’Рт на 87° 43'E и Филхнеровиот ’Рт на 91° 54'Е. Земјата на Принцезата Елизабета се наоѓа на запад, а Земјата на Кралицата Марија на исток. Австралија тврди дека областа е дел од Австралиска Антарктичката Територија, но како и другите територијални претензии на Антарктикот, ова не е универзално признаено.
Истражување
Областа била откриена на 22 февруари 1902 година, за време на Гаусовата експедиција од 1901-1903 година, предводена од арктичкиот ветеран и геолог Ерих фон Дригалски. Дригалски го нарекол по кајзер Вилхелм II кој ја финансирал експедицијата со 1,2 милиони златни марки. Експедицијата го открила и Гаусберг, висок 370 метри изгаснат вулкан, кој го добил името по математичарот и физичар Карл Фридрих Гаус.
Доспат (езеро)
Доспат (Доспат) — вештачко езеро на реката Доспат во Западните Родопи, Бугарија. Сместено е на надморска височина од 1.200 м и зафаќа површина од — едно од најголемите во земјата. . Изградено е на истоимената река Доспат, во Пазарџичката и Смољанската област, во непосредна близина на границата со Неврокопско, Пиринска Македонија. Во езерото се застапени крапот, пастрмката, ципалот, кострешот, црвеноперката и карашот.
Каскадата „Доспат – В’ча“ е најголемиот хидроенергетски комплекс во Бугарија. Езерото е изградено како втора акумулација по големина во земјата, и почнало да се полни во 1967 г., што траело две години. Кон езерото се насочени водите од сливот на Осинска Река, благодарение на кои езерото добива дополителни 10 милиони м3 вода годишно, покачувајќи ја делотворноста на сите централи по каскадата за 10 % или 10 гигаватчаса годишно. Водата од Доспат се пренасочува кон ХЕЦ „Тешел“ и надолу по каскадата „Доспат-В’ча“.
Пред изградбата на езерото, површините под него биле плодна долина во која се сееле житни култури. Жителите на селата од целиот крај се најмувале како жетвари кога се прибирала реколтата. Со исполнувањето на долината се евакуирани селата Орлино (Бозалан/Бозилан), сместено на западниот брег на реката и Брдуче (Бардакчи) и делумно Крушата (Армутчук/Арнудли), сместени на источниот.
Езерото се протега во насока северозапад – југоизток, во должина од 19 км и ширина од околу 3 км, По североисточниот брег минува живописен пат меѓу градовите Срница и Доспат.
Тупак Шакур
Тупак Амару Шакур, роден како Лезан Париш Крукс (на Lesane Parish Crooks; 16 јуни, 1971 - 13 септември 1996), познат по неговите уметничи имиња Тупак (или едноставно Пак) и Mакавели беше американски рапер. Тупак има продадено над 75 милиони албуми насекаде низ светот, што го направи еден од најпродаваните музички артисти во светот. Само во САД тој има продадено над 37.5 милиони албуми. Магазинот Roling Stoun (Rolling Stone Magazine) го именува за 86-ти најдобар артист на сите времиња.
Во септември 1996 година, во метрополитската област Лас Вегас во Невада, Шакур беше застрелан 4 пати. Веднаш беше однесен во Универзитетскиот медицински центар, каде почина поради прекин на дишењето и запирање на срцето.
Раниот живот
Тупак Амару Шакур е роден во Источен Харлем, дел од Менхетен во Њујорк. Беше крстен по Тупак Амару II, перуански револуционер кој крена локално востание против Шпанија и беше подоцна погубен.
Неколку извори (вклучувајќи го и официјалниот извештај на судскиот вештак) го наведуваат неговото име како „Лесан Париш“, иако ѕтоа не е потврдено од неговото семејство. Ова име наводно му било ставено во неговото уверение од раѓање бидејќи Афени се плашела дека нејзините непријатели ќе и ги нападнат синот и го прикрила неговиот идентитет употребувајќи различно презиме. Подоцна го променила името, по разводот со Гарланд и бракот со Шакур.
Шакур уште во раниот живот беше опкружен со битки и затворања. Неговиот кум, Елмер Херонимо Прат, високо рангиран Црн Пантер, беше обвинет за убивство на учителка за време на грабежот од 1968 година, иако неговата пресуда подоцна беше поништена. Неговиот очув, Мутулу, помина вкупно 4 години на списокот на најбараните 10 бегалци на ФБИ почнувајќи од 1982 година. Уште додека Шакур беше дете, Мутулу го бараа поради тоа што бил вмешан во помагањето на неговата сестра Асата (позната како Џоан Чесимард) да избега од затворот во Њу Џерси, каде беше затворена поради наводно пукање до смрт во припадник на државната полиција во 1973 година. Тој беше фатен и уапсен во 1986 година поради грабежот на опколен камион во кој беа убиени двајца полициски службеници и еден стражар. Шакур имаше 2 години помала полусестра, Сикјава, и постар полубрат, Моприм Комани Шакур кој се појавува на неговите спотови.
Кога имаше 12 години Шакур се зачлени во 127миот уличен репертоарен ансамбал на Харлем и му беше доделена улогата на ликот на Тревис Помладиот во драмата "A Raisin in the Sun",изведена во познатиот театар Аполо. Во 1986 година, семејството се пресели во Балтимор, Мериленд..Po По завршувањето втора година во среднот училиште Пол Лоренс Дунбар, тој се префрли во ушилиштето за Уметности во Балтимур каде учеше глума, џез, поезија и балет. Tој настапуваше во Шекспировите драми и ја имаше улогата на кралот Мојс во The Nutcracker (Оревокршачот). Шакур, придружен од една своја пријателка, Дана Мојс Смит, како негов битбокс, победи во многу од натпреварите во рап на кои учествуваче и се сметаше за најдобар рапер во училиштето. Иако му недостасуваше модерна облека, тој беше едно од најпопуларните момчиња во училиштето поради неговата смисла за хумор, раперските вештини и способноста да се приклучи во селока толпа. Тој стапи во блиско пријателство со Џада Пинкет (подоцна Џада Пинкет Смит) кое траеше сè до неговата смрт. Во документарецот Tupac: Resurrection (Топак- Воскресение), Шакур: ,, Џада е моето срце. таа ќе ми биде птијателка целиот мој живот’’, а Пинкет Смит го нарекува: ,,Еден од моите најдобри пријатели. Такво пријателство какво што имавме ние се раѓа еднаш во животот. Тој беше повече од брат". Во неговата книга The Rose That Grew From Concrete (Розите што растат од бетонот) се наоѓа поема напишана од Шакур посветена на Пинкет Смит, наречена "The Tears in Cupid's Eyes" (Солзите во очите на Купидон). Додека учеше во Уметничкото училиште, Шакур започна да излегува со ќерката на директорот на Комунистичката партија на САД во Балтимор.
Во јуни 1988 Година, Шакур заедно со семејството уште еднаш се пресели- овојпат во Марин Сити, Калифорнија, каде што го посетуваше средното училиште(Tamalpais High School. Тој почна да присуствува на часовите за поезија кај Лејла Стенберг во 1998 година. Истата година, Стенберг организираше концерт со поранешната група на Шакур,Strictly Dope. Концертот го наведе Шакур да запее со Артон Грегори кој го поврза со перспективната група Digital Underground. Во 1990 година групата го најми како резервен танчер и техничар во придружба на група на турнеја.
Раперска кариера
Професионалната забавна кариера на Шакур започна во раните 90-ти години, кога ги дебитираше своите раперски вештини на едно вокално претставување на групата на песната "Same Song" на Диџитал Андерграунд од тонскиот запис на филмот   Nothing but Trouble (Што ако не неволја) 1991 година, а исто така се појави во филм си истото име заедно со групата. Подоцна песната беше издадена како водечка песна на албумот EP This is an EP Release, следбеникот на нивниот дебитански хит албум Sex Packets. Шакур се појави и во придружниот видео спот.
По неговото рап деби, тој повторно настапи со Digital Underground на албумот Sons of the P. Подоцна го издаде првиот соло албум 22Pacalypse Now. 2Pacalypse Now не се покажа добро на топ листите како идните албуми, не создаде топ 10 хитови. Неговиот втор албум Strictly 4 My N.I.G.G.A.Z., беше издаден во 1993 година. Thug Life (Исцрпувачки живот) Кон крајот на 1993 година, Шакур ја формираше рупата Thug Life со неколку негови пријатели, вклучувајќи ги Биг Сајк, Макадошис, неговиот полубрат Моприм и Рејтер Р. На 26 септември 1994 година, групата го издаде единствениот албум Thug Life: Volume 1 кој помина одлично. На албумот се појавува и синглот "Pour Out a Little Liquor" продуциран од Џони Џи Џексон, кој стана продуцент на голем дел  на албумот на Шакур All Eyez on Me. На своите концерти, групата вообичаено настапуваше без Шакур.
Проблеми со законот
Иако тој привлече внимание и како рапер и како глумец, Шакур стекна лоша слава поради неговите конфликти со законот. Во октомври 1991 година тој се обиде да поднесе 10 милиони тужби против стапувањето на сила на законите на полицискиот оддел во Оакленд, тврдејќи дека го патролираат за невнимателно преминување на улица.
Во 1992 година, тинејџер кој го слушал албумот на Тупак 2Pacalypse Now кој содржи песни за убивство на полицијата, уби припадник на државна полиција. Дон Квајл, заменик премиерот на САД во тоа време, побара албумот да биде повлечен од сите музички продавници и медиуми во државата, ни Интерскоп одб. Шакур изјави дека неговиот прв албум беше наменет за проблемите со кои се соочуваат младите црнци, но беше критикуван поради сликовитиот јазик и сликите на наслилство од и против законот. Квајл јавно го окарактеризира албумот дека "нема место во нашето општество."
На 22 август 1992 година, во Марин Сити, Калифорнија, Шакур рапуваше на отворање на фестивал и остана околу еден час потпишувајќи автограми и слики. Некои поранешни коментари на Шакур за Марин Сити се замешаа и кога започна расправијата и се крена врева, тој извади Колт Мустанг, се истетерави и пиштолот му падна. Некој го зеде пиштолот и испука куршум. Иако никој од толпата не беше повреден, на околу 10 јарди далечина шестгодишниот Кјад Вокер-Тил беше погоден во чело возејќи велосипед во училишниот двор и куршумот го уби. Шакур и Моприм заминаа со нивниот автомобил и беа стопирани од една разлутена толпа пред шерифска потстаница. Полицијата настапи и ги ствави двајцата во притвор, а подоцна беа ослободени без обвинение. Во1995 година, граѓанска тужбе беше покрената од мајката на Кјад. Адвокатот на Шакур рече дека фестивалот беше " лоша ситуација", а Шакур е натажен од смртта на момчето. Дискографската компанија на Шакур ја реши тужбата со фигура вредна помеѓу 300 000 и 500 000 долари.
Во октомври 1993 година, во Атланта двајца браќа и полициски службеници надвор од должност, Марк и Скот Витвел, заедно со своите сопруги го прославуваа неодамна положениот државен правен испит на г-ѓа Витвел. Како што тие ја поминуваа улицата до нив помина или скоро ги закачи автомовбил со Шакур внатре, по што Витвелови започнаа расправија со шоферот и другите патници, на кои тогаш им се придружи и друг автомобил. Според различните изјави на вестите, Шакур го застрелал едниот во задникот, а другиот во ногата, грбот или стомакот. Иако немаше други повредени, Марк Витвел беше обвинет за отворање оган врз автомобилот на Шакур и подоцна за лажење на полицијата за време на истрагата, а Шакур за пукање, сè додека обвинителот не одлучи да да ги повлече тужбите против двете страни.
Во 1995 година, неправедна тужба за смрт беше поднесена против Шакур за пукањето од 1992 година што го уби Кјад Вокер-Тил, шестгодишен од Марин Сити. Детето беше жртва на заскитан куршум во престрелката помеѓу придружбата на Шакур и противничка група. Балистичките тестови покажаа дека куршумот што го уби детето не беше испукан од пиштолот на Шакур ниту од пиштолите на неговата придружба. Не беа поднесени кривични обвиненија. Шакур и семејството се искупија со неоткриена сума, проценета околу 300 000–500 000 долари.
Престрелката од ноември 1994 година
Во ноќта на 30 ноември 1994 година, ден пред да биде изречена пресудата за судењет за сексуално злоупотребување, Шакур беше застрелан 4 пати и ограбен од страна на двајца вооружени мажи во војничка униформа во холот на студијата за снимање Кварт во Менхетен. Подоцна Шакур ги обвини Комбс, Ендри Харел и Биги Смолс дека му наместиле. Шакур се сомневаше и дека неговиот близок пријател и соработник Ренди Стреч Вокер бил вмешан во нападот. Според докторите во болницата Белеви (Bellevue Hospital) каде што Шакур беше примен веднаш по нападот, тој се здобил со 5 прострелни рани: 2 во главата, 2 во слабините и една преку раката и бутот. Три дена по операцијата тој се одјави од болницата и против наредбите на докторот. Наредниот ден, Шакур влезе во судот со инавалидска количка и му беше пресудено за виновен за 3 тужби за сексуално малтретирање, но невин за 6 други, вклучувајќи ја и онаа за садомоја. На 6 февруари 1995 година беше осуден на една и пол до четири и пол години казна затвор за обвинение за сексуално малтретирање.
Една година подоцна, на 30 ноември 1995 година, Стреч беше убиен откако тројца мажи го сопреле неговото зелено мини комбе на 112тата Авенија и 209тата улица додека возел и го застрелале во грб. Мини комбето ударило во дрво и погодило паркиран автомобил пред да се преврти.
На 27 март 2008 година, LA Times објави извинување до Комбс поради обвинениата дека имал улога во пукањето од 1994година. Статијата тврди дека соработнците на Биги го одвеле Шакур во неговото студио за да го застрелаат и му направат услуга на Биги.Весникот се потпира на фалсификувани документи според кои се докажало дека пиштолот со кој е пукано е лажен. Комбс тврди дека се разочарал што LA Timesја објави приказната.
Затворска казна
Шаkур започна да ја отслужува својата затворска казна на 14 февруари 1995година во затворот Клинтон. Кратко по тоа, го издаде мулти-платинскиот албум Me Against the World. Шаkур е единствениот изведувач кој некогаш имал албум на место број 1 на билборд 200 додека служел затворска казна. Албумот се дебитираше на билборд 200 и остана на врвот на листите цели пет недели. Беа продадени 240 000 копии од албумот за време на првата недела откако беше издаден, поставувајќи рекорд за најголема продажба во првата недела по излегувањето на машки соло рап артист во тоа време. Додека служеше затворска казна се ожени со неговата долгогодишна девојка Кеиша Морис, на 4 април 1995 година. Двојката подоцна се разведе во 1996 г. Шакур читаше многу книги од Николо Макијавели, Сун Цу и други дела од политичка психологија и стратегија. Исто така, додека беше во затвор тој напиша и сценарио насловено Live 2 Tell ( живеј за да кажеш), приказна за еден адолесцент кој станал барон на дрога.
Во октомврски 1995година, случајот на Шакур беше изнесен на судење, но како резултат на сите негови правни хонорари не можеше да собере 1,4 милиони долари за кауција. Од како одслужи 11 месеци од неговата една и пол до четири и пол години затворска казна, Шакур беше ослободен од затвор како резултат на голема помош и влијание на Сјуџ Најт, генералниот директор на Death Row Records.[50]
Издавачка куќа "Death Row Records"
Веднаш по ослободувањето од затворот Клинтон, Шаkур се врати на снимање песни. Тој основа нова група наречена Outlaw Immortalz. По кратко време Шаkур започна со снимање на неговиот прв албум со овоа студио и го издаде синглот "California Love". .На 13 февруари 1996 година Шакур го издаде својот четврти албум All Eyez on Me. Овој дупли албум беше прв и втор од трите албумски ангажмани со Death Row Records. Тој беше продаден во повеќе од 9 милиони копии. Снимката беше генерално поаѓање од интроспективниот предмет на Me Against the World, повеќе ориентиран кон силџиски и ганстерски менталитет. Шакур продолжи да снима со нив и покрај се повеќето проблеми со нивната репутација. Д-р Дре се назначи за куќен продуцент за да формира своја етикета Aftermath. Шакур продолжи и направи стотици траки за време на соработката со Death Row, од кои повеќето ќе бидат издадени во неговите постхумани албуми 3R U Still Down? (Remember Me), Still I Rise, Until the End of Time, Better Dayz, Loyal to the Game и Pac's Life. Исто така тој започна процес на снимање албум со Boot Camp Clik и нивната етикета Duck Down Records, двете оновани во Њујорк, наречени One Nation.
Додека беше затворен во затворот Клинтон, Шакур го читаше Николо Макијавели и други издадени дела кои беа инспирација за псвдонимот "Makaveli" под кои тој го издаде првиот снимен албум 7The Don Killuminati: The 7 Day Theory. Албумот претставува силен контраст на претходните дела. Преку овој албум Шакур продолжува да се фокусира на теми со болка и агресија правејќи го овој албум еден од емоционално темните дела во неговата кариера. Шакур го напиша и сними текстот за само 3 дена и за уште 4 дена го издаде со што му беа потребни вкупно 7дена за да го комплетира албумот.
Makaveli Records
Тој ги спомена Makaveli Records неколкупати пред да умре.Ова требаше да биде музичка етикета за надежните артисти за кои Шакур мислеше дека имаат можност за развој или потенцијално пеење, а неговите идни сопствени проекти исто така беа издадени тука.[55]
Смртта на Шакур
Славната фотографија од Шакур сликана само 20 минути пред пукањето од насловната страна на книгата The Killing of Tupac Shakur (убиството на Тупак Шакур) од Cathy Scott. Во ноќта на 7 септември,1996 година Шакур присуствуваше на боксерски меч помеѓу Мајк Тајсон-Брус Селдон во MGM Grand (Мгм Гранд) во Лас Вегас. По заминувањето на натпреварот, еден од соработниците на Шуг го забележа 21-годишниот Орландо Бејби Лајн Андресон член на Southside Crips, во холот на МГМ Гранд и го извести Шакур, кој тогаш го напаѓаше Андерсон. Придружбата на Шакур, како и Шуг и неговите следбеници се придржија кон напаѓањето на Андерсон.Тепачката беше снимена на видео лента од страна на хотелскиот видео надзор. Истата година порано Андерсон и група на Крипс ограбиле член на придружбата на Death Row во маркетот Foot Locker предизвикувајќи го нападот на Шакур. По викотницата Шакур појде да се види со Шуг за да одат во клубот 662, во сопственост на  Death Row (сега познат како клуб ресторан 7). Тој влезе во црното BMW на Шуг, како дел од поголема група вклучувајќи многу од придружниците на Шакур.
Во 23:55 часот, додека стоеле на црвено светло, Шакур го отворил прозорецот и еден фотограф го сликал. Околу 23 :00 и 23:05 полицијата ги сопрела на Булеварот Лас Вегас за гласна музика и непоседување регистрески таблички. Табличките беа пронајдени во ѓепекот на Сјуџ и пет минути подоцна полицијата ги ослободи без да бидат казнети. Во ололу 23 :10, додека застанале на црвено на патои Фламинго близу крстосницата на Ковал Лајн пред хотелот Максим, возило со две жени внатре застанало од нивната десна страна. Шакур кој стоеше пред сончевиот покрив размени зборови со двете жени и ги покани во клуб 662. Во околу приближно 11: 15 часот постар модел на Кадилак со 4 врати со непознат број на патници застана од нивната десна страна ,отворил еден од прозорците и брзо испукал рафал од пиштол врз Шакур. Куршумите го погодија во градите, карлицата и во десната рака и бутот. Еден од куршумите изгледа се одбил од десното градно крило на Шакур. Шуг беше ударен во главата иако само куршумот го изгребал. Според Шуг, куршумот од истрелот му бил зариен во черепот, но медициските извештаи подоцна се спротивставија на оваа изјава.
Додека се возел телохранителот на Шакур го следел со возило кое припаѓаше на Кидада Џонс-тогашната свршеница на Шакур. Телохранителот, Френк Алесандер, изјави дека кога тој сакал да влезе во возилото на Шуг заедно со раперот, Шакур го замолил да ја вози колата на Кидада Џонс во случај ако многу се опијанат и им требаат и други возила назад кон хотелот од клуб 662. Кратко по нападот, телохранителот во документарецот Before I Wake, изјави дека еден од автомобилите од групата заминал по напаѓачот, но тој никогаш не дозна за патниците.. По пристигнувањето на местото, полицијата и болничарите ги однеле Шуг и смртно-ранетиот Шакур во Универзитетскиот медицински центар. Според едно интервју со еден од најблиските пријатели на Шакур, музичкиот видео директор Гоби, додека бил во болницата тој добил вести од еден вработен во маркетингот на Death Row дека стрелците ја побарале етикетата и праќале смртни закани наменети за Шакур, тврдејки дека "ке го довршат ". Откако го слушнал ова Гоби веднаш ја известил полицијата на Лас Вегас, но оттаму изјавиле дека немаат доволно персонал и неможат да испратат никого. Сепак, стрелците никогаш не пристигнаа. Во болницата Шакур губеше и се враќаше при свест, беше под голема доза на седативи, дишеше преку респиратор ,беше ставен на апарати за вештачко дишење и откако повеќепати се обидел да стане од кревет, на крај беше ставен во кома предиззвикана од барбитурат.
Иако беше реанимиран во центарот за повреди и преживеа мноштво од операции (како и отстранување на десниот бел дроб) Шакур помина низ критичната фаза од медицинската терапија и имаше 50% шанси да се извлече. Гоби го напушти медицинскиот центар откако беше информиран дека Шакур закрепнал 13% за време од 6 дена. Додека беше на интензивна нега попладнето на 13 септември 1996 година Шакур почина поради внатрешно крварење-докторите се обидоа да го вратат во живот, но не можеа да го спречат крварењето. Неговата мајка, Афени, донесе одлука да им каже на докторите да запрат. Беше прогласен за мртов во 16:03 попладне.Официјалната причина за смртта беше прекин на дишењето и запирање на срцето како последица на многуте прострелни рани. Телото на Шакур беше кремирано,а подоцна неговата пепел измешана со марихуана ја испушија неговите другари,Одметниците(Outlawz).
Истрага за убиството на Шакур
Најмногу поради сфаќањето на недостатокот од на напредок од спроведување на законот, многу независни истражувања и теории излегоа на површина. Поради бесот кој постоеше помеѓу Шакур и Биги (кој беше убиен во март 1997 година), од самиот почеток имаше шпекулации за можноста за замешаност од страна на Биги. Биги, исто како и неговото семејство, роднини и сите соработници жестоко го отфрлилја обвиненијата. Во 2002 година, LA Times објави приказна од победничиот истражувачки репортер на Pulitzer Prize- Чак Филипс, кој тврди дека има разоткриени докази за вмешаноста на Биги, како и на Андерсон и Соутсајд  Крипс. Филипс како извор посочи неименуван член на банда кој тврди дека Биги имал врски со Крис често изнајмувајќи го за обезбедување за време на натапувањето на Западниот брег и дека Биги правел заговор со Крис да го убијат Шакур. Во 2008 година, откако The Smoking Gun објави дека документите на кои се  потпирал Филипс биле лажни, LA Times испечати официјална насловна страна на која ја негира изјавата на Филипс.а помалку од 5 месеци  Филипс беше откупен и замина од LA Times.
Во полза на овие тврдења семејството на Биги достави до ЕМТИВИ документарец дека ноќта кога се случило пукањето тој работел во студио за снимање во Њујорк. Неговиот менаџер Вајни Браун и колегата рапер Џејм Лил Сиз Лојд дадоа јавни изјави одрекувајќи го учеството на Биги во криминалот и додатно потврдија дека двајцата биле со него ноќта кога се случи настанот. Доста описната природа на убиството и претстоечкото насилство во бандата го привлече вниманието на англискиот филмски режисер Ник Брумфилд кој го режираше документарниот филм Биги и Тупак во кој се разгледува недостатокот на напредок во случајот во истрагата преку зборување со блиските на двајцата рапери. Блискиот пријател на Шакур од детството и член на Outlawz,Јафеј Јаки Кадафи Фула беше во групата кога се случи несреќата и покажа на полицијата дека е можно да го идентификува напаѓачот. Сепак, тој беше застрелан и убиен кратко потоа во станбен комплекс во Ирвингтон.