cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 966
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 2 ч 31 м 47,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 19° 52' 54". Положбениот агол на објектот е во износ од 112°.
Други поделби
Проучување на NGC 966 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 9626. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 310; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5862. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 440.
Албанска православна црква
Албанската православна црква (албански: Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipërisë) е една од најновите автокефални православни цркви. Својата независност црквата ја прогласила во 1922 година, а во 1937 година била признаена од страна на Цариградската патријаршија.
Рано христијанство
Христијанството во Албанија прв го проповедал апостол Павле во текот на 1 век. Апостол Павле напишал дека проповедал во римската провинција Илирик, и според легендата тој најпрвин го посетил Драч. По издавањето на Миланскиот едикт, територијата на денешна Албанија станала христијанска.
Пред земјата да биде освоена од страна на Отоманското Царство, во северниот дел на земјата најчесто се практикувал римокатолицизмот, а на јужниот дел православието. По заземањето на земјата во 15 век, започнала бавната но успешна исламизација на Албанија. Православното население во земјата најмногу било сконцентрирано во јужниот дел од земјата, кај реката Дрим.
Основање
Со востановувањето на комунистичкиот режим во Албанија започнал тежок период за верниците. На 4 април 1967 година било забрането какво и да е богослужење, а Албанија била прогласена за атеистичка држава. Во текот на тој период биле разрушени стотици цркви и манастири, клириците биле казнувани со затвор или прогонство, многумина примиле маченичка смрт, меѓу кои бил и архиепископот Висарион и викарниот епископ Аполониски Иринеј. Според законот, за служење литургија свештеникот бил стрелан. Мирјаните биле казнувани со затвор затоа што се осмелувале да ги крстат своите деца. Луѓето биле подложувани на репресии дури и заради чување икони во својот дом. Во резултат на децении жестоко истребување, Православната црква во Албанија била речиси целосно уништена.
Црквата денес
Во јануари 1991 година, Цариградскиот патријарх го назначил митрополитот Анастасиј (Јанулатос) за патријаршиски егзарх во Албанија. На 24 јуни 1992 година, Светиот Синод на Албанската Православна црква го избрал за Архиепископ на Тирана и на цела Албанија.
Пред Втората светска војна во земјата имало 354 цркви и 300 параклиси, 370 парохиски свештеници, 2 семинарии и 28 манастири. Кога владиката Анастасиј пристигнал во земјата, од свештениците живи биле само 15 и сите тие биле стари и болни. Во земјата не постоел ниту еден манастир. Во првите месеци по доаѓањето на Архиепископот, литургијата се служела под отворено небо, бидејќи немало ниту еден храм со целосен покрив.
Денес во Албанија се ракоположени 4 архијереи, 144 свештеници и ѓакони, во кои живеат 5 манастири, изградени се 85 нови храмови, 75 се возобновени и 150 поправени. Во тркот на независноста биле отворени и 12 православни детски градинки во разни градови, православно училиште во Ѓирокастро и Богословска академија во Драч, дијагностички центар во Тирана, црковна радиостаница со 24-часовна програма, весници и списанија, издаваштво во кое, покрај другото, е преведена и издадена Библијата на албански јазик, создадени се иконописно ателје и реставрационо ателје.
Константин Држилович
Константин Динков Држилов(ич) – Динката (?, Држилово, Негушко, Егејска Македонија - 1890, Солун) — македонски револуционер, преродбеник, општественик, печатар и книжевник. Учествувал во Негушкото востание, а потоа војувал против Турците во Грција. По преселувањето во Солун се занимавал со трговија и печатарство, а активно се вклучува во антипатријаршиската борба за своја црква, јазик и училишта и во конституирањето на Солунската црковно-училишна општина.
Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 56 (Битола)
'''Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 56 — архитектонско обележје во градот Битола, заведена како културно наследство на Македонија во Списокот на заштитени добра''' на Министерството за култура под реден број 95 во Битола.
Константин Држилович
Животопис
Околу 1850 година, двајцата браќа се преселиле во Солун, а Константин се занимавал со трговија. Тој му помагал на брат му Кирјак да отвори печатница, каква што немало од затворањето на печатницата на Теодосиј Синаитски.
По многу пречки од страна на грчките црковни власти Киријак и Константин Држилови добиваат дозвола да отворат грчка печатница, во која ќе се печатат грчки, но и книги на македонски јазик со грчки букви. Во 1851 година, печатницата на браќата Држилови со грчки букви и со македонски јазик ги печати во Солун „Канонаме за селата битолски“, а во 1852 година „Неделно евангелие“ (Кониковско евангелие) од Павел Божигропски (Солон, Стампа Кирјакова Дарзилен, 1852). Евангелието подготвено од Божигропски од село Кониково, пишувано на воденско наречје денес е особено важно за изучување на македонскиот јазик.
Со печатницата на Држилови работи и книжарница преку која тие распространуваат грчки, руски, бугарски и српски книги и весници. Иако, во печатница биле публикувани грчки учебници, тоа не е доволно за грчките црковни власти. Тој бил ангажиран во растурање на цариградскиот весник „Македонија“.
Константин Држилович активно се вклучил во антипатријаршиската борба и бил еден од најистакнатите борци за црковна независност, формирање на училишта и употребата на мајчиниот јазик. Активно учествувал во борбата за конститурање на Солунската црковно - училишна општина. Согледувајќи дека во борбата за управување со црковно-училишните општини сè повеќе го губел влијанието кај славјанското население, грчките првенци и свештество прават големи напори за да се затвори печатницата на Држилови во Солун.
Константин и неговиот брат Киријак одржувале врски со македонските преродбеници и руските конзули. Константин соработувал со Стефан Верковиќ и Георги Раковски. Пишувал за весникот на Георги Раковски „Дунавски лебед“, кој се печател во Белград од 1 септември 1860 до 24 декември 1861 година.
Во 1865 година Константин Држилов станал претседател на Солунската црковно-училишна општина.
Константи Држилов Динката е татко на Георги Динков и Славка Динкова, кои го продолжуваат делото на својот татко и стрико.
Констатин Држилов починал во Солун во 1890 година.
Лефтер Коџај
Лефтер Коџај (албански: ? ? - ) е поранешен член на ОНА. Познат е како Командант Тели. Командант во 113 регионална бригада. Убиен
Космос-1776
Космос-1776 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 94,5 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 74,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 516 км, а најмалото на 473.
Жидвеј
Жидвеј (Jidvei, Zsidve, Seiden) е општина, која се наоѓа во округот Алба, Романија и во која живеат 5.244 жители. Местото се наоѓа во Трансилваниската висорамнина и е сместено на брегот на реката Тернава. Жидвеј за првпат се споменува во 1309 година, но постојат остатоци, кои наведуваат дека местото било населени и преттоа. Најстара градба во селото е црквата изградена во готски стил во 1707 година, која подоцна била изменета и добила лик на градба од барокниот стил. Заради одбрана на селото во 15. век бил изграден одбранбен ѕид околу црквата, од кој денес останале кулите над влезната порта.
Селото се наоѓа во област, во која се произведува вино, а постојат податоци дека лозје се одгледувало уште од железното доба. Во средниот век, вратите на инарските визби биле поставувани за да бидат свртени кон патот, кој минувал низ селото, со цел да ги привлече патниците. Денес, Жидвеј е еден од најважните региони во производството на вино во Романија.
Никола Кљусев
Никола Кљусев ( во -  во ) — македонски економист, универзитетски професор, научен истражувач, општественик, член на МАНУ и прв премиер на Република Македонија по прогласувањето на независноста од Југославија.
Научна кариера
По ослободувањето го продолжил своето образование. Во 1947 година заминал на студии на Економскиот факултет во Белград. Поради затворањето на Голи Оток, за време на поминатиот период, бил исклучен од Универзитетот. По прекин од две години продолжил со студирањето, и дипломирал на 10 јули 1953 година.
По дипломирањето во 1953 година се вработил во Институтот за научно истражување во индустријата на НР Македонија во Скопје, каде работел прво како стручен, а потоа од 1960 година и како виш стручен соработник. Во 1961 година се префрлил на Економскиот институт во Скопје како научен соработник, а по одбраната на докторатот од областа на економските науки на Економскиот факултет во Белград во 1964 година, станал Виш научен соработник.
Во 1963 ја објавил книгата „Активизационен период на инвестициите“ што е прифатена како негов магистерски труд. Станал доктор на науки 1964 год. работејќи на темата „Критериуми и методи за оценување на економската делотворност на инвестициите“. Како познат економист бил раководител на повеќе број домашни и странски проекти. Објавил повеќе книги, монографии и научни студии, како и неколку збирки поезија, есеи и други трудови.
Во текот на професионалниот живот тој постојано се надградувал. Бил на специјализации и студиски престои во САД (Фордова фондација на универзитетите „Колумбија“ во Њујорк и „Беркли“ во Сан Франциско), во Велика Британија (на Универзитетот „Сасекс“ во Брајтон и на Лондонската економска школа), во Академијата на науките на Советскиот Сојуз во Москва и во Академијата на науките во Полска во Варшава, во Меѓународната банка за обнова и развој во Вашингтон итн. Учествувал на меѓународни конгреси на економистите во Монтреал, во Мадрид и во Будимпешта. Во рамките на меѓународниот проект „Инструменти на научнотехнолошката политика (СТПИ)“ престојувал во повеќе земји.
Како врвен економист Никола Кљусев станал член на Економскиот совет на СФРЈ и на Економскиот совет на СРМ; член на Централниот одбор и на Научната секција на Сојузот на економистите на Југославија, како и претседател на конзорциумот на економските институти. Исто така, тој бил член и на редакцијата на списанието „Економист“ како и главен и одговорен уредник на списанието „Стопански преглед“. Никола Кљусев работел на повеќе научно-истражувачки проекти. Работејќи на инвестицио-развојната проблематика, која станала негова животна опсесија, ги добил сите научни степени, заклучно со докторат на Белградскиот универзитет и сите научни звања сè до редовен професор на Економски факултет во Скопје и член на МАНУ.
Политичка кариера
Никола Кљусев беше првиот премиер на првата експертска Влада на Република Македонија во периодот од 1991-1992 година и одигра значајна улога во воспоставувањето на независноста и сувереноста на македонската држава. Во текот на неговиот мандат, била воведена македонската валута и се формирала Армијата на Репблика Македонија.
По падот на првата експертска влада во земјата, Кљусев во 1994 година бил избран за претседател на Националната конвенција на Македонија и на Советот на ВМРО ДПМНЕ во 1997 година. Во периодот од 1 декември 1998 до 28 јули 2000 година бил министер за одбрана во Владата на Љубчо Георгиевски, а во 2006 година бил именуван од Владата на Република Македонија за претседател на Управниот одбор на Агенцијата за директни странски инвестиции.
На 16 јануари 2008 година починал ненадејно, најверојатно од срцев удар.
За својот научен придонес академикот Никола Кљусев е одликуван со Орден Златен венец и е носитела на наградата „13 Ноември“, а за животно дело ја добил наградата „11 Октомври“, како и бројни пофалници и признанија во земјата и странство. Претседателот на државата Ѓорѓе Иванов, посмртно го одликувал академик Никола Кљусев, со орденот „8 Септември“.
Шенѓун
Шенѓун — село во јужна Албанија. Селото се наоѓа во областа Дебар, во округот Пешкопеја и во општината Клос.
Црква „Вознесение Христово“ - Градманци
Вознесение Христово (позната и како Свети Спас) — главна селска црква во селото Градманци, Општина Петровец. Црквата се наоѓа на блага височинка којашто се издига спроти селото, до која води посебен земјен пат, кој се издвојува од локалниот пат со кој селото е поврзано со Катланово.
Сесилија Ерлинг
Сесилија Ерлинг, (родена на 22 мај 1984 година) е шведска натпреварувачка танчерка. Таа трипати победила во танцовото шоу на ТВ4 Ајде да танцуваме, во 2007 година заедно со Мартин Лидберг и во 2010 година со Матијас Андреасон и во 2013 година победи со Маркоолио. Таа учествувала во танцовото шоу секоја година од 2007 година, танцувајќи со познати личности како Ричард Хери, Андерс Баге, Андерс Тимел и Стефо Торнквист. Во 2015 година, се натпреварувала во Let's Dance 2015 каде што се здружи со Ингемар Стенмарк. Таа учествувала во Let's Dance 2016 година со Јохан Рабаеус, а парот стана вториот на кого беше изгласана.
Таа, исто така, се натпреварувала на танцот Евровизија 2007 година заедно со Мартин Лидберг, парот кој се пласирала на 14-тото место по гласањето.
Гневен
Гневен (Gneven) — општина во округот Лудвигслуст-Пархим, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
Чука (Тополчани)
Чука — археолошко наоѓалиште во прилепското село Тополчани. Претставува населба од неолитот, како и јами од средниот век.
Донја Фојер
Доња Фојер (31 октомври 1934 – 6 ноември 2011 година) била американска танчерка, кореографка и пионер на модерниот танц. Таа, исто така, била театарски режисер и филмски режисер, како и долгогодишен соработник со режисерот Ингмар Бергман.
Чука (Тополчани)
На 300 м југозападно од селото, на самата траса на старата железничка пруга Прилеп-Битола има ниска тумба на која во 1958 и 1975 година се извршени ископувања. Откриени се остатоци од населба со множество фрагменти од керамички садови украсувани со барботин, импресо и сликање со бела боја врз црвена основа, која временски и културно му припаѓа на средниот неолит во Пелагонија, односно на Велушко-породинската културна група.
Исто така, веднаш под хумусниот слој биле откриени две јами, едната со пречник од 1,45 м, а другата од 1,80 м, во кои се најдени фрагменти од средновековна керамика.
Донја Фојер
Животот и кариерата
Фојер е родена во Филаделфија, Пенсилванија, во семејството на Самуел Касакоф, со руско-еврејско потекло, хемичар и фотограф кој емигрирал во Северна Каролина, и Полин Фојер, меѓународно позната социјална работничка. Доња учела како дете кај Надија Чилковски. Откако се преселила во Њујорк, студирала во училиштето Џулијард и со Марта Греам и Антони Тудор. По завршувањето на студиите, таа станала чирак во танцовата компанија Марта Греам и настапила на турнејата на Стејт департментот во Азија; во 1957 година танцувала во 7-те нови танци на Пол Тејлор. Исто така во 1957 година го основала Студиото за танц со Пол Санасардо каде што работела со него како сценски партнер и соработник во кореографија и педагогија. Во студиото за танц, таа работела и со германската кореографка Пина Бауш.
Во 1963 година, Фојер се преселила во Стокхолм, Шведска, на позиција како кореограф, а подоцна како и директор во Кралскиот драмски театар. Во 1971 година се запознала со Ингмар Бергман и започнала здружение кое продуцирало седумнаесет филмски, театарски и телевизиски проекти, вклучувајќи ги „Волшебната флејта“ во 1975 година и „ Лице в лице“ во 1976 година. Други соработки вклучувале продукции на Јулиј Цезар, Кралот Лир и Пир Гинт. Фојер, исто така, го режирала „Танцувачот“, долгометражен документарен филм објавен во 1994 година, и други филмови, меѓу кои и Нижински : Живот. Таа продуцирала театарски претстави во Њујорк, вклучувајќи ги Шекспировите „ Зимска приказна“ во 1995 година и Марија Стјуарт во 2002 година.
Фојер починала во Стокхолм од улцеративен колитис.
Филмографија
Одбраните филмови вклучуваат: Како кореограф:
Како директор:
Како изведувач:
Агим Ахмети
Агим Ахмети (албански: Agim Ahmeti ) е поранешен член на ОНА. Тој бил водач на екстремната вооружена групација „Албански национален фронт за Илирида“ - АНФИ.
Миксобактерија
Основни одлики
Вегетативните клетки на миксобактериите се типични Грам-негативни стапчиња кои се лизгаат по супстрат од типот на листови во распаѓање или животински измет, или, пак, колонии на други бактерии. Тие ги добиваат своите хранливи материи од супстратот, лизгајќи се по него и притоа оставајќи лигава трага која ја следат други миксобактерии. Доколку се потрошат хранливите извори, клетките испраќаат меѓусебен сигнал за агрегација, при што формираат рој од миксобактерии кои се преобразуваат во многуклеточно плодно тело кое содржи миксоспори, вид на дормантни (спиечки) клетки добиени од диференцирана вегетативна клетка. Кај видот Stigmatella, миксоспорите се спакувани во секундарни структури наречени цисти, кои се развиваат на врвот на плодното тело. Светлообоените плодни тела на миксобактериите (кои содржат милиони клетки и спори) може да се забележат и со голо око на листови во фаза на распаѓање или животински измет.
Херцшпрунг-Раселов дијаграм
Херцшпрунг-Раселов дијаграм — дијаграм кој ја покажува врската меѓу апсолутната величина, сјајноста, класификацијата и делотворната температура на ѕвездите. Дијаграмот бил создаден околу 1910 година од страна на Ејнар Херцшпрунг и Хенри Норис Расел, по кои го добил и своето име. Овој дијаграм претставувал голем чекор напред во разбирањето на ѕвездениот развој.
Дијаграмот овозможува (можеби не секогаш точно) да се пронајде апсолутната големина по ѕвездената класа. Особено за ѕвездените класи од О-F. За подоцнежните класи се јавува потребата да се направи избор меѓу џиновите и џуџињата. И покрај тоа, определувањето на разликите на интензивноста на некои линии дозволуваат уверено да се направи тој избор.
Форми на дијаграмот
Има неколку форми на Херцшпрунг-Раселовиот дијаграм и номенклатурата не е многу добро дефинирана. Оригиналниот дијаграм ја изложува спектралната класификација на ѕвездите на хоризонталната оска, а апсолутната величина на вертикалната оска. Првата големина (т.н.спектрален вид) е тешко јасно да се детерминира и поради тоа често е преместена си B-V индексот на бои на ѕвездите. Овој вид на дијаграм е наречен Херцшпрунг-Раселов дијаграм, или обоеновеличински дијаграм и често се користи од страна на истражувачите. И покрај тоа обоеновеличинскиот дијаграм се користи во некои случаи да се опише дејството со вертикалнта оска, со влијание на привидната, отколку апсолутната величина. Друга форма на дијаграмот дејствува на делотворната температура на ѕвездата на една оска и сјајноста на ѕвездата на другата оска. Ова е тоа што теоретичарите го пресметуваат со помош на компјутерски модели, кои ја опишуваат развојот на ѕвездите. Овој дијаграм би требало да се вика температурно-сјајносен дијаграм, но овој термин многу ретко се користи, бидејќи терминот Херцшпрунг-Раселов дијаграм се смета за посоодветен во екојдневната употреба. Поради негои забуни во поглед на номенклатурата, астрофизичарите прават голема разлика меѓу овие видови на дијаграми.
Причината за овие разликувања е дека точната трансформација од едниот до другиот не е безначајна и зависи од ѕвездено-атмосферскиот модел којшто е користен и неговите параметри (како металичност и притисок, одвоени од температура и сјајност). Исто така, потребно е да се знае растојанието до откриените објекти и меѓуѕвезденото поцрвенување. Емпириските трансформации меѓу различни индекси на бои и делотворни температури се достапшни во литературата (Секигучи 2000, Casagrande 2006).
Херцшпрунг-Раселовиот дијаграм може да се користи и при дефинирањето на различните видови на ѕвезди до еднаквоста на ѕвездениот развој со примена на компјутерски модели, со онаа од истражувањата на истите ѕвезди. Тогаш е потребно, тоа да се замени, или пресметаните големини со откриенити или обратно, откриените големини со пресметаните, така воведувајќи ја нерешителноста.
Главна низа
Дијаграмот покажува најмногу ѕвезди спротивно од т.н. главна низа, кои од О-ѕвездите со апсолутна величина од околу −6 до М-ѕвездите со апсолутна величина од 9–16. Ѕвездите од главната низа ја сочинуваат светлосната класа V.
Сонцето е ѕвезда од главната низа во ѕвездената класа G2. Други примери за ѕвезди од главната низа се Вега (А0) и Сириус (А1).
Низа на џинови
Покрај тоа, дадена е и втората разбирлива низа, во која се дадени ѕвездите класифицирани од G0 до M, кои имаат апсолутна величина од 0. Ѕвездите во оваа низа, во споредба со ѕвездите од главната низа со иста ѕвездена класификација (иста температура и светлост на површината) имаат голема апсолуртна величина и посветла површина. Тие исто така имаат поголем пречник од ѕвездите во главната линија и стануваат џиновски ѕвезди. Тие ја сочинуваат т.н. низа на џинови. Ѕвездовите во линијата на џиновски ѕвезди ја сочинуваат светлосната класа III.
Останати подрачја
Меѓу главната низа и низата на џиновски ѕвезди се наоѓаат ретките подџинови со светлосната класа IV. Нивниот пречник е подолг од ѕвездите од главната низа а пократок од ѕвездите од низата на џинови.
Под главната низа се наоѓа подрачјето на џуџиња со величина околу 1–3 помалку од ѕвездите во главната низа. Како изолирано подрачје во ѕвездената класификација од B до G е групата на бели џуџиња со величина околу 8–12 помала од ѕвездите во главната низа и многу помал пречник.
Објаснување
Многу од ѕвездите го заземаат регионот во дијаграмот наречен главна низа. За време на таа фаза, ѕвездите соединуваат водород во нивните јадра. Следната концентрација на ѕвезди е на хоризонталната линија (хелиумско соединување во јадрото и горење на водородот околу кората на јадрото). Друго важно подрачје е Херцшпрунговиот јаз, сместен во регионот меѓу ѕвездените видови A5 и G0 и меѓу +1 и −3 апсолутна величина (меѓу врвот на главната низа и џиновите на хоризонталната линија). RR Lyrae може да се најдат лево од јазот. Кефеидите се сместени во горниот дел од секцијата на несигурна линија.
Херцшпрунг-Раселовиот дијаграм може да се користи од страна на научниците и да се измери оддалеченоста на ѕвезденото јато од Земјата. Ова може да се направи со споредба на јасни величина на ѕвезди во јатото до апсолутната величина на ѕвезди со позната оддалеченост (моделни ѕвезди). Откриената група, тогаш се поместува во вертикалната насока, додека главните две низи не вкрстат. Разликата во величината, којашто беше преместена за да дојде до вкрстување на двете групи се нарекува апсолутна величина и е непосредно измерена за оддалеченоста. Оваа техника е позната како приспособување на главната низа, или збунувачки спектроскопски паралакс.
Значење
Концентрацијата на ѕвезди во различните груи позволува да се објасни теоријата на ѕвездена евлуција. Развојот на ѕвездите повеќе или помалку јасно се граничи и наоѓа на одредени места на Х-Р дијаграмот. Со текот на времето се менуваат и делотворната температура на ѕвездите и нејзината мгнитуда во зависност од јадреното соединување во нивната внатрешност, па така секоја ѕвезда својот животен век го поминува низ Х-Р дијаграмот. Ова се одвива со различна брзина. Развојните процеси кои траат подолго, според почесто се набљудуваат (на пр. во главната низа) како побрзи во однос на пократките развои (на пр. во подрачјкето на Херцшпрунговиот јаз). Од другата страна, во Херцшпрунг-Раселовиот дијаграм повеќе нема ѕвезда со делотворна температура околу 3000−5000 келвини, бидејќи овде се наоѓа подрачјето на протоѕвезди, кои имаат долг развоен период. Оваа речиси вертикална линија е позната како патека Хајаши.
Таму ѕвездените типови се поврзани со температурата. Х-Р дијаграмот може да се нарече и температурновеличински дијаграм.
Наместо за класификација на ѕвездите, индексот на бои на ѕвездите може да послужи како мерка за нејзината температура. Ако не се познава оддалеченоста на ѕвездата или ѕвезденото јато, тогаш може привидната величина да се искористи, како клучен фактор за одредување на апсолутната величина. Наместо Херцшпрунг-Раселов дијаграм, тоа се нарекува обоенвеличински дијаграм. И двата дијаграма еден по друг верно ја прикажуваат оддалеченоста на ѕвезденото јато.
Улогата на дијаграмот во развојот на ѕвездената физика
Изучувањето на дијаграмот ги водело астрономите до шпекулациите дека тој можеби претставува ѕвезден развој, главно убедување според кое ѕвездите од црвени џинови стануваат кафеави џуџиња, поместувајќи се надолу по линијата од главната низа, во движење на нивниот животен век. И покрај тоа, следната Раселова презентација на дијаграмот на средбата со Кралското астрономско друштво во 1912, Артур Едингтон бил инспириран да го искористи како снова за развивање на идеите на ѕвездената физика (Портер, 2003). Во 1936, во неговата книга Внатрешен состав на ѕвездите, тој со помош на физиката објаснува како ѕвездите се распоредени во дијаграмот. Ова бил еден навистина значаен развој, бидејќи во тоа време големиот проблем на ѕвездената теорија, изворот на ѕвездената енергија не бил решен. Термојадрената енргија, па дури и дека ѕвездите во најголем делсодржат водород (видете металичност) сѐ уште треба да бидат откриени. Едингтон водел до пренасочување на овој проблем во термодинамиката на радиоактивниот пренос на енергија во внатрешноста на ѕвездите (Смит, 1995). Едингтон предвидел дека ѕвездите џуџиња остануваат во суштински неподвижна позиција во главната низа за најголем дел од нивните животи. Во 1930-тите и 1940-тите, со сфаќање на соединувањето на водородот, се појавила теоријата за развој на ѕвездите до црвени џинови и бели џуџиња, која во основа е заснована врз физиката. Од ова време, проучувањата на Херцшпрунг-Раселовиот дијаграм не доведуваат до такви развивања, но едиствено дозволуваат ѕвездениот развој да биде графички претставен.
Вожд
Историја
Зборот вожд е од автохтоно српско потекло. Во нововековната српска историја се споменува уште од 1811 година. Од 1804 до 1808 година Караѓорѓе Петровиќ се потпишувал како командант, од 1808 до 1811 година како предводник, а од 1811 година како вожд. По Караѓорѓе од 1815 година титулата вожд ја имал Милош Обреновиќ, а од 1817 година ја заменил со владетелската титула кнез.
Космос-1777
Космос-1777 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 10 септември 1986 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 700 килограми. Космос-1777 бил комуникациски сателит.
Ла Риоха (покраина)
Ла Риоха (La Rioja) e покраина во Аргентина, семстена во западниот дел на земјата. Се граничи со покраините Катамарка, Кордоба, Сан Луис и Сан Хуан.
Географија и клима
Сместена во северозападниот регион на Аргентина, ја прави оваа покраина сува и неплодна. Тука зимите се кратки, додека летата се долги и суви. Годишните врнежи од дожд се нешто помали од 200 мм.
Стопанство
Основна дејност во оваа покраина е земјоделството, кое поради сушната клима што ја има се изградфени големи системи за наводнување. Најзастапено е винарството и се одгледуваат кикирики, маслинки и памук.
Има говеда (250.000 грла) и кози (150.000 грла), кои повеќе се одгледуваат заради нивното крзно.
Се копа глина и ураниум во рудникот „Елдорадо“.
Административна поделба
Покраината е поделена на 18 департмани (departamentos).
Жолтоклун лебед
Жолтоклуниот лебед, Cygnus cygnus, е голем лебед од северната полутопка. Го има и во Македонија.
Опис
Жолтоклуниот лебед по надворешност е сличен со Тундричниот лебед. Тој е поголем, висок од 140 до 165 см., со распон на крилата од 205 до 275 см. Тежи вообичаено од 7,4 до 14 килограми, мажјаците просечно од 9,8 до 11,4 килограми, а женките 8,2 до 9,2 килограми. Посведочена рекордна маса е 15,5 килограми на еден лебед во Данска. Тој се смета за една од најтешките летечки птици. Жолтоклуниот лебед има должина на тетивата на крилото од 56,2 до 63,5 см, писката (тарзусот) му е долг од 10,4 до 13 см, а клунот од 9,2 до 11,6 см. Овој лебед има поаглеста форма на главата и подекориран клун кој е повеќе жолт отколку црн.
Живеалиште
Жолтоклуните лебеди бараат пошироки водени пространства каде ќе живеат, зашто нозете не можат да ја издржат нивната телесна маса, особено додека растат, па во тој период се постојано во вода и пливаат. Во водата и се прехрануваат, јадејќи од водните растенија достигнувајќи ги длабоко, со својот долг врат.
Поведение
Жолтоклуните лебеди испуштаат длабок трубечки звук, и покрај нивната големина, тие се одлични летачи. Тие може да прелетаа стотици па дури и илјадници километри за да презимат во јужните краишта. Се гнездат во тајгите, во субарктичка Евроазија. Повремен посетител е на Индискиот субконтинент и западна Северна Америка. Исландските гнездачи презимуваат во Велика Британија и Ирска, особено во природниот резерват Кралско друштво за заштита на птиците.
Жолтоклуните лебеди се моногамни, се спаруваат за цел живот. Нивните пајчиња остануваат со родителите цела зима, па дури понекогаш ги придружуваат младенчињата од претходните години. Сакаат да се гнездат на влажни места, но полуприпитомените птици ќе го изградат своето гнездо било каде во близина на вода. Двајцата родители подеднакво се вложуваат при изградбата на гнездото, а мажјакот стои како стражар до женката додека таа ги лежи јајцата. Излегнуваат вообичаено 4 до 7 јајца (вонредно до 12 јајца). Пилињата се излегнуваат по 36 дена и имаат сиви или кафени перја, а пролетуваат по 120 до 150 дена.
Влијание
Жолтоклуните лебеди се обожувани во Европа. Овој лебед е национална птица на Финска и ја имаат на монетата од 1 евро.
При глобалното ширење на птичјиот грип (вирусот H5N1) во Велика Британија пристигна во април 2006 во форма на мртов жолтоклун лебед пронајден во Шкотска.
Музичкиот израз на жолтоклуниот лебед во моментот на смртта се смета за основа на легендата за лебедовата песна.
Арастрадеро (поток)
Потокот Арастрадеро (Arastradero Creek) е сезонски поток во должина од 3,9 km во округот Санта Клара, Калифорнија, САД. Неговата насока на течење е во североисточен правец. Изворот му се наоѓа во Палоалтовските ридови под Сантакрушките планини. Неговиот тек е во природниот резерват Арастрадеро сè до утоката во потокот Матадеро. Овој поток е дел од сливното подрачје на Санфранцискиот Залив.
Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 48 (Битола)
'''Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 48 — архитектонско обележје во градот Битола, заведена како културно наследство на Македонија во Списокот на заштитени добра''' на Министерството за култура под реден број 101 во Битола.
Стровија
Стровија — село во Општина Долнени, во околината на градот Прилеп.
Географија и местоположба
Стровија се наоѓа во крајниот северен дел на Прилепското Поле, а во таа насока и на територијата на Општина Долнени. Според местоположбата Стровија е најсеверното село во Прилепско и котлината Пелагонија, воопшто. Селото лежи на допирот помеѓу две зони на земјишта: јужно е рамно земјиште под обработливи површини, а северно лежи планинска падина под шума. Оттаму, Стровија е ридско село на надморска височина од 720 метри. Сместено е во подножјето на планината Даутица и низ него протекува Строшка Река. Околни села се: Гостиражни, Црнилиште и Долгаец. Водата за пиење се добива од две чешми и десет бунари. Стровија е село од збиен тип. Мала рекичка ја дели на два дела, од кои секој се нарекува „Преку река“. Помали делови од селото носат родовски имиња како Срмановци, Поповци, Џарковци и др. Стровија има простран атар со голем број на потези и месности кој зафаќа простор од 25,9 км2.
Роднинските куќи во селото се групирани. На рамничарското земјиште лежат следните потези: Гребиште, Преслап, Кула, Јакоа Ливада, Вилјачица, Смрдла, Лозја, Средни Ливади, Тапан, Башинец, Чука, Корија, Каменица, Свети Илија, Мали Лозја, Долги Слогови и Бара. Месности и потези на планинската падина се: Ќаве, Орешки Ливади, Скала, Езеро, Тињи, Клепа, Гоедарица, Србо Сено, Длага Орница, Кашкалиште, Стригарница, Солиште, Свињарник, Бачило, Присојница, Бојово Гумно, Кобелови, Орлово Седело, Жабинчишта, Круша, Мургоа Нива, Манастириште, Вилина Црква и Гропчеа Нива. Според класификацијата на Министерството за локална самоуправа на Македонија, Стровија спаѓа во категоријата изразито неразвиени села.
Историја
На атарот на Стровија постојат старини, кои укажуваат дека овде имало населба уште од дамнешни времиња. Под селото е месноста Чука, која е сега под ниви. Таму селаните наоѓале „гробишта и ќупови“. На западната страна на селото на местото Нови Лозја, наоѓани се „прстени и мали пари како петличиња (копчиња)“. Над Стровија, Секуловци откопале „голем ќуп со преклоп кој собирал еден товар жито“. И кај црквата Свети Никола постојат стари „елимски“ гробови. Имајќи предвид дека тука била границата помеѓу древните антички македонски племиња Пелагонци и Линкестиди кои живеле на југ во Пелагониската Котлина и пајонските племиња кои живееле на север во долината на Бабуна, можно е тие остатоци да се античко-македонски или пајонски. Овие споменати старини според кажувањата на мештаните потекнуваат од поранешното население.
Манастириште е место на границата помеѓу Стровија и велешкото село Богомила. Таму нема никакви „знаци“ или остатоци. Свети Илија е место во полето, каде што постои еден крст. Друг крст, наречен Свети Никола е поставен на патот за Гостиражни. На западната страна е црквата посветена на Свети Илија изградена пред околу 100 години. Пред тоа тука имало стара црквичка. Околу црквата се гробиштата на селаните чии куќи се десно од реката. Северно од селото е црквиштето Свети Никола каде што се гробиштата на селаните чии куќи се лево од реката. Селска слава е Свети Илија – Илинден. По народното предание и традиција, Стровија е старо село. Некогаш тоа имало само три македонски христијански домаќинства – Поповско, Богевско и Калајџиовско. Од Калајџиовци нема потомци. Тие уште во време турско „се испустиле“. Јужно од Стровија се наоѓа големото албанско село Црнилиште. За време на турското владеење, земјиштето подолу од Стровија го заземале црнилишките Албанци. Тие чинеле разни штети во Стровија: ги приморувале селаните да им обработуваат ниви, им забранувале да поминуваат низ Црнилиште, им ги береле овошките и лозјата и сечеле од шумата на планината. За време на турското владеење селаните на Стровија биле „рајати“, односно биле слободни и независни живеејќи на своја сопствена земја, а во селото немало чифлизи.
Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Прилепскиот Вилает (Vilayet-I Prilepe) под името Истрохија и имало 35 семејства, 3 неженети и 3 вдовици, сите христијани.
До 1912 година, селаните од Стровија живееле „од стока“ (една куќа имала 20 до 100 овци), „со дрва“ (продавале греди во Битола и во другите села), потоа оделе на печалба во Србија и Романија каде „бичеле даски и работеле на патишта“.
Население
Во делото „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Строве (Strové) било село со 56 домаќинства и 232 жители Македонци.
За време на Првата светска војна, Стровија била вклучена во општина Костинци и имала 564 жители
Според последниот попис од 2002 година, во селото живееле 35 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 24 жители, од кои 18 Македонци и 6 Срби.
Родови
Стровија е македонско село.
Општествени установи
Во селото има планинарски дом којшто е сместен во објектот на некогашното основно училиште.
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Долнени од 1955 година.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од Општина Костинци.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 1481 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште.
Редовни настани
Секоја година мештаните во Стровија го слави празникот Св. Илија (Илинден) на 2 август — ден кој е прифатен како селска слава.
Иселеништво
Собрани се податоци за следните иселени македонски родови од Стровија. Во соседното Црнилиште во педесеттите години на XX век живееле 12 македонски семејства од Стровија. Тие биле гранки на родовите: Џарковци, Симоновци, Шоповци и Николовци. Во Браилово се иселени три семејства од родовите Срмановци и Симовци. Веселин се иселил во Забрчани, а повеќе (од две-три до триесетина) семејства се иселени во Прилеп. Поголем број на жители на Стровија се иселиле и во Скопје, и тоа во населбите Ѓорче Петров, Хром, Драчево и Лисиче.
Спирохета
Спирохетите (Spirochaetes) се филогенетски одделна група на бактерии кои имаат единствена клеточна морфологија и начин на движење. Спирохетите се многу тенки, флексибилни, спирално-обликувани прокариоти кои се движат со помош на структури наречени осни филаменти или ендофлагелуми (внатрешни камшичиња). Флагеларните филаменти се содржат во еден слој кој се наоѓа помеѓу пептидогликанскиот дел на клеточниот ѕид и надворешната мембрана. Филаментите се истегнуваат или ротираат во нивните слоеви, што предизвикува клетката да се совива, истегнува или ротира за време на движењето. Повеќето спирохети се слободноживеачки (во кал и седименти), или живеат во групации со животни (на пример, во усната празнина на дигестивниот тракт). Неколку се патогени на животните (на пример, предизвикуваат лептоспироза кај кучињата, сифилис кај луѓето и борелиоза кај луѓето и кучињата).
Илвезиле, Алба
Илвезиле, Алба (Livezile, Urhaza, Laßlenkirch) е општина, која се наоѓа во округот Алба, Романија и во која живеат 1.526 жители.
Колначот (филм)
Колначот или Вештерот (полски: Wiedźmin) — полски фантазиски филм од 2001 година, режиран од Марек Бродзки, а напишан од Михал Шчербик. Бил одглумен од Михал Жебровски како Гералт од Ривија. Приказната се заснова на книгите и приказните на „Вештерот“ напишани од полскиот автор Анджеј Сапковски.
Телевизиската серија од 13 епизоди излегла следната година. Филмот бил опишан дека во суштина бил тогаш неиздадената телевизиска серија збиена во 2-часовен филм и добил многу лоши прегледи и од обожавателите и од критичарите. Филмот бил првиот обид да се прикаже светот на „Вештерот“ во кино.
Заплет
Телевизиската серија и филмот биле делумно засновани на книжевниот серијал „Вештерот“ (Wiedźmin) на Анджеј Сапковски.
Продукција
Филмот имал буџет од 19 милиони полски злоти, што бил многу висок за современите полски филмови. Слично на тоа, маркетингшката кампања на филмот имала неколкупати поголем буџет од другите полски филмови во тоа време, во обид да ја имитира холивудската супер-продукција. Филмот бил не само насочен кон љубителите на научна фантастика и фантазијата, туку и на општата публика. За таа цел, неговата екипа вклучувала многу ѕвезди на полската кинематографија, музиката ја компонирал добро познат полски композитор, а филмот бил врзан за голем број други промотивни кампањи и поврзани производи инспирирани од светот на Вештерот, како играчки и игри, како и првиот официјален англиски превод на Вештерот.
Прием
Филмот доби општо негативни критики по објавувањето и оттогаш, со тоа што рецензентите биле општо позитивни во однос на глумците и музиката, но биле критични за заплетот и посебните ефекти.
Марцин Камињски од Filmweb заклучил дека „не е добар филм“, истакнувајќи дека заговорот бил хаотичен, мешајќи разни авантури и сцени од серијалот на книги на претежно случаен начин. Камињски шпекулирал дека филмот бил наменет како прославен трејлер (промотивно видео) за последователната телевизиска серија. Поставувањето на сцените било сметано за толку лошо што се вели дека повикувало смеа во публиката, а посебните ефекти биле опишани како неквалитетни и застарени. Камињски забележал дека сламката за спас на филмот се неговите глумци, фалејќи ги Михал Жебровски, Збигниев Замаховски, Гражина Волшчак и други.
Петар Стасијак од „Gry-online“ ги пофалил глумците, сценографијата, костумите и музиката, но го критикувал на делови неповрзаниот заплет, која очигледно се должи на тоа што продуцентите не биле во можност да се договорат за главниот заплет и структурата, и обидувајќи се да ги сумираат сите клучни елементи на заплетот на планираните епизоди на ТВ серијата во еден двочасовен филм.
Бартош Котарба од „Еsensja“ го критикувал заплетот, кој „се обидувал да раскаже премногу и завршил да каже премногу малку“, а посебните ефекти, истакнувајќи дека пластичниот змеј што бил користен за посебните ефекти бил толку безопасен, што резултирал со спонтана смеа во филмската публика. Прегледникот бил критичен и за непотребната голотија и лошиот дијалог, иако ги пофалил глумците за нивните напори, како и музиката.
Самиот Сапковски во неколку интервјуа лаконски го изразил своето негативно мислење за филмот: „Можам да одговорам само со еден збор, непристојно, иако кратко“. „Јас сум полски католик, сега е постот; јас не можам да пцујам“.
Во прегледот во 2016 година, Барнаба Сигел од „Gazeta.pl“ се осврнал на филмот како „филмот што сите сакаме да го заборавиме“. Сигел истакнал дека иако некои глумци биле добри, други делувале како во приказна насочена кон децата. Сигел исто така искритикувал некои одлуки за кастингот, кои ги прикажале тогашните познати комедиски глумци во сериозни улоги, што и отежнувало на публиката да го третира производот како насочен кон возрасните. Сигел исто така бил критичен кон заплетот, посебните ефекти и костумите. Тој ги припишал неуспесите на продукцијата во неискусната продукциска екипа, особено режисерот Марек Бродзки.
На Rotten Tomatoes, Колначот немал критички прегледи до 2019 година. Filmweb дава оценка од 3,9/10.
Филмот подлегнал на повеќе анализи во академските истражувања. Во својата статија филмот и серијата Колначот од 2015 година, Роберт Дудзињски истакнал дека и двете станале во Полска "широко признати примери на слабото ниво на забавните изданија на полската кинематографија и општ "удар" од шеги на полските обожаватели на научна фантастика и фантазија.
Награди
И покрај лошиот критички прием, филмот добил неколку номинации за награда во Полска во врска со неговиот музички резултат од Грзегорз Цјеховски. Музиката на Цјеховски за Колначот ја добила Полската филмска награда во 2002 година за најдобра филмска музика од 2001 година, како и Фредериковата награда за најдобра оригинална филмска музика од 2001 година.
Андон Чопов
Андон (Доне) Чопов (Кукуш, 1865 - Софија, 1 јануари 1945) — сопруг на Руша Делчева, зет на македонскиот великан Гоце Делчев.
Животопис
Андон бил син на кукушанецот Нако Чопов, кој за тоа време важел за богат човек. Нако имал три сина, најстариот тргувал со жито, вториот се занимавал со земјоделство, додека Андон станал фурнаџија. Женидбата на Андон со Руша, всушност ја договорил татко му Нако, кој на својот стар пријател Никола Делчев му понудил да се посватат, тој без размислување ја прифатил неговата идеја. Никола важел за човек кој сакал да му се почитува зборот, па така оваа вест била мирно прифатена во неговот семејство. Големата свадба ја направиле во кукушката црква Св. Атанас.
Семејството Чопови
Иако во прво време живееле во татковата куќа, карактерот на Руша, која знаела да започне кавга со јатрвите, Андон решил да се отселат и да живеат во засебен дом. Планот да станат кираџии во куќа веднаш зад постоечката голема куќа на неговиот татко Нако, која се наоѓала кон крајот на македонското маало, кон турското маало, не бил прифатен од Нако. Па, затоа тие ја добиваат неговата стара куќа, каде почнуваат да живеат одвоено и да го формираат своето семејство. Тие ги одгледале своите одгледале 7 деца: Владимир Чопов – револуционер на ВМОРО, Тодор Чопов (1892 - 1923), Петруш (Туше) (1897- 1959), Христо (1899-1901) и три ќерки – Велика (Лика) Јурукова, Ленка (1901-1902) и Магда (1903-1950). Андон (Доне), продолжил да се занимава со фурнаџиство и ги издржувал од продавање леб, симит и ѓевреци.
Семејството на Андон, е тесно поврзано со активностите на неговата сопруга Руша и нејзиното револуцоинерно семејство Делчеви. Па, така сите животни настани и нивни препреки се во тесна врска со нивната револуционерна активност.
По спалувањето на Кукуш од страна на грчките војски, семејството Чопови, како многу други бегалци од Кукуш се упатиле кон градовите во Пиринска Македонија, преку Горна Џумаја и Дупница, биле сместени во некое училиште во Софија. По некое време тие мечтаејќи да се поблизу до нивниот роден Кукуш, решиле да се преселат во Горна Џумаја, каде веќе живееле татко и на Руша, Никола Делчев и нејзиниот брат Христо Делчев.
Во Горна Џумаја, нивната куќа станала повторно собиралиште на македонската револуцоинерна младина. Па така низ нивниот дом често навратувале другари на Гоце: Aнтон Страшимиров, Ѓорѓи Пеев, Димо Хаџи Димов, Михаил Герџиков и други. Поради ова, околискиот началник Костадин Алексиев често вршел, притисоци и испрашувања на блиските пријатели на Руша и Андон.
После неколку обиди за ликвидација на Руша од страна на врховистичките банди на Тодор Александров, тие се приморани да ја напуштат Горна Џумаја и се упатуваат кај нивната ќерка Лика, која била учителка во селото Мештица. По извесен период тие повторно се населуваат во Софија, поради учителската работа која и била доделена на ќерка им Лика.
Смртта на Андон Чопов
Лика Чопова, се сеќава дека еден ден на гости имале човек со кој татко и Доне, иако не се чувствувал добро решил да наздрави. Човекот му посакал да поживее уште дваесетина години, но утредента на 1 јануари 1945 Андон Чопов, веќе починал во неговата 79 годишна возраст.
Господница (Тркање)
Господница — археолошко наоѓалиште крај селото Тркање. Претставува населба од доцноантичко време. На јужниот раб на селото, во селските ниви, на простор од околу 300 × 300 м се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и покривни ќерамиди. Откриени се и темели од повеќе објекти.
Баден
Баден (Baden) — историска територија во јужна Германија и северна Швајцарија, од двете страни на Горна Рајна.
Историја
Маркгрофовите на Баден произлегле од династијата Церингени. Баден е наречен по нивниот дом — замокот Хоенбаден во Баден-Баденaden. Првиот велможа со оваа титула бил Херман II кој станал маркгроф во 1112 г. Оттогаш, па сè со 1535 г. постоела обединетата Маркгрофовија Баден, која потоа е поделена на маркгрофовиите Бадеб-Дурлах и Баден-Баден. По катастрофалниот пожар во Баден-Баден од 1689 г. престолнината е преместена во Раштат.