cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дедо Мраз
Дедо Мраз се опишува како дебел, насмеан човек, со бела брада и мустаќи, кој носи црвено палто и панталони со бели краеви, црн колан и чизми. Оваа слика за Дедо Мраз станала популарна во XIX век, во Канада и Америка, како резултат на значајното влијание на карикатуристот Томас Наст. Ликот на Дедо Мраз бил претставуван на радио, телевизија, во песните, детските книги и во филмовите. Развивањето на ликот на Дедо Мраз во Северна Америка во XIX и XX век, влијаело врз модерната перцепција во Европа за Татко Божиќ, Синтерклас и Свети Никола.
Според традицијата која датира од 1820 година, Дедо Мраз живее на Северниот Пол, со голем број на магични џуџиња и осум или девет ирваси кои летаат. Од 20 век, Дедо Мраз почнува да прави список на деца од целиот свет, кој го дели на две групи. Во едната се послушните деца, на кои им носи играчки и слатки, а во другата оние непослушните на кои им носи јаглен на Бадник. Сето ова тој го постигнува со помошта од неговите џуџиња, кои во својата работилница ги изработуваат играчките и со помош на неговите ирваси, кои ја влечат неговата санка.
Свети Никола
Свети Никола од Мира е првобитната инспирација за христијанскиот лик на Синтерклас. Тој бил грчки, христијански бискyп од 4 век, во Мира, Ликија, провинција во византиска Анадолија, денес во Турција. Свети Никола бил познат по дарежливите подароци, кои им ги давал на сиромашните. Тој бил религиозен уште од млади години и целосно го посветил својот живот на христијанството. Во Европа, поточно во Холандија, Белгија, Австрија и Германија тој сè уште е прикажан како бискуп со бела брада, во канонска наметка. Во 1087 година, во италијанскиот град Бари, започнала експедиција која имала за цел да го пронајде гробот на светецот и да ги донесе неговите посмртни останки. Ковчегот со останките на Свети Никола бил осквернавен од страна на италијанските морнари и реликтите биле однесени во Бари, каде што се чуваат до денес. Истата година била изградена базилика, во која се чувале останките и просторот станал место за поклонение на побожните и со тоа се оправдале економските трошоци на експедицијата. Свети Никола подоцна бил прогласен за светец-заштитник на различни групи на луѓе, од стрелци, морнари и деца, па сè до заемодавци. Тој исто така е светец-заштитник на Амстердам и Москва.
Влијанието на германскиот паганство и фолклорот
Голем број на паралели беа повлечени меѓу ликот на Дедо Мраз и врховниот бог на Германите, Один. Постојат теории кои се однесуваат на паганското потекло на разни обичаи поврзани со празникот, кои потекнуваат од простори каде што Германите биле христијанизирани и зачувале елементи од нивните традиции поминувајќи низ различни форми на модерни претстави за Дедо Мраз. Один понекогаш бил споменуван во германскиот празник Јул, како води ловечка забава низ небото. Во две книги напишани во 13 век, во Исланд, Один е претставен како јава коњ со осум нозе, кој можел да отскокнува големи растојанија. Овој коњ се споредувал со ирвасите на Дедо Мраз.
Според некои традиции, децата ги ставале своите чизми до каминот, ги полнеле со моркови, слама и шеќер, за да го нахранат летечкиот коњ на Один. Потоа, Один ќе ги наградел децата, така што на местото на изедената храна, во чизмите, ставал бонбони. Оваа традиција сè уште се практикува во Германија, Белгија и Холандија и по христијанизацијата се поврзува со Дедо Мраз. Во други држави наместо чизми, децата поставуваат чорапи до каминот.
Крампус претставува митско суштество, кое е препознатливо во алпските држави. Потекнува од претхристијанските домородни традиции, а подоцна е под влијание на христијанизацијата. Тој е претставен како придружник на Дедо Мраз. Некои млади луѓе, традиционално, се преправаат во Крампус, во првите две седмици од декември, а особено вечерта на 5 декември и шетаат по улиците плашејќи деца и возрасни со 'рѓосани синџири и ѕвончиња.
Холандски фолклор
Според верувањата во Холандија, Белгија и Луксембург, на Дедо Мраз му помага „Црн Петар“ (на холандски Zwarte Piet). Неговиот празник се слави во многу земји, на 6 декември, со дарување на подароци. Во Холандија овој празник се слави вечерта, на 5 декември. Во периодот на реформацијата во 16 и 17 век во Европа, многу протестанти го смениле ликот кој носи подароци и го нарекле Христово Дете, а датумот на прославување бил 24 декември.
Традицијата вели дека секоја година во средината на ноември, Дедо Мраз, заедно со неговите помошници доаѓа од Шпанија со брод на пареа. Тој носи книга во која пишува кое дете било умно, а кое немирно во текот на годината и им дава подароци и чоколади само на умните деца. Се верува дека во следните три седмици, Дедо Мраз навечер јава на сиво-бел коњ, над покривите од куќите и им ги дава подароците на добрите деца преку оџакот, додека пак непослушните деца може да бидат фатени во платнени торби, од страна на неговите помошници.
Татко Божиќ
Ликот на Татко Божиќ постои од 17-иот век во Британија и на слики кои се зачувани од тој период тој е претставен како весел, добро нахранет брадест човек, кој носи долга, зелена наметка со крзнени краеви. Тој го симболизирал духот на доброто расположение за време на Божиќ. Во романот на Чарлс Дикенс, „Божиќна песна“ (A Christmas Carol), тој бил опишан како голем, добродушен човек во зелено палто, кој го носи Скруџ (лик од романот) низ раздвижените улици на Лондон во божиќното утро и го пренесува божиќниот мирис на веселиот народ.
Почетоци
Предмодерната претстава од црковната историја и фолклор за Свети Никола и Синтерклас се споила со британскиот карактер Татко Божиќ и така се добила личност која за Британците и Американците е позната како Дедо Мраз. Во британските колонии на Северна Америка, а подоцна и во Соединетите Држави, британските и холандските верзии на ликот кој дели подароци и понатаму се соединувале. На пример во книгата на Вашингтон Ирвинг „Историја на Њујорк“, холандскиот Синтерклас бил американизиран во Дедо Мраз, но го изгубил бискупскиот изглед и бил најпрво претставен како холандски морнар, со дебел стомак и луле, облечен во зелен зимски капут. Книгата на Ирвинг била пародија на холандската култура во Њујорк и голем дел од овој портрет претставува негов шеговит изум.
19 век
Во 1821 година, во Њујорк е објавена книгата „Новогодишен подарок за малите од пет до дванаесет години“. Во неа има анонимна поема наречена „Стариот Дедо Мраз“, во која се опишува стар човек на санка со ирваси, кој носи подароци на децата. Некои модерни идеи за Дедо Мраз станаа навидиум норма, по издавањето на поемата „Посета од Дедо Мраз“, денес позната како „Ноќта пред Божиќ“. Поемата била издадена на 23 декември 1823 година, во Трој, Њујорк, најпрво анонимно, а потоа му била препишана на Клемент Кларк Мур. Многу од неговите современи особини се опишани во поемата: доаѓањето на санка, слетувањето на покривите од куќите, спуштањето низ оџакот со полна торба подароци. Свети Никола е опишан како возрасен, бумбарест, весел, мал човек со мало, заоблено стомаче, кое се тресе како желе кога тој се смее. Ирвасите исто така имале свои имиња: Dasher (Летач), Dancer (Танцувач), Prancer (Потскокнувач), Vixen (Кавгаџија), Comet (Комета), Cupid (Купидон), Dunder (Грмотевица), Blixem (Молња).
Како поминуваат годините, Дедо Мраз се развива во голема и важна личност во популарната култура. Еден од првите артисти кој ја одреди современата слика за Дедо Мраз е Томас Наст, американски карикатурист од 19 век. Во 1863 година, во американското списание Харперс викли (Harper's Weekly) се појавила слика на Дедо Мраз, нацртана од страна на Наст. Приказната дека Дедо Мраз живее на Северниот Пол, може исто така да е негова творба. Неговата божиќна слика во изданието на Харперс викли од 29 декември 1866 година, претставувала колаж од гравури, со наслов „Дедо Мраз и неговите дела“.
Во 1869 година, била објавена колоритната колекција од слики на Наст, во која се појавила поема напишана од Џорџ П. Вебстер, исто така наречена „Дедо Мраз и неговите дела“, во која напишал дека домот на Дедо Мраз е блиску до Северниот Пол, меѓу мраз и снег. До 1870 година, приказната станала добро позната. Едно дете од Колорадо до списанието за деца The Nursery, напишало: „Ако не живеевме толку далеку од Северниот Пол, ќе го замолев Дедо Мраз да ми донесе магаренце“.
Американските автори, во почетокот на 1800 година, дошле до идејата да се создаде жена за Дедо Мраз. Во 1889 година, поетесата Кетрин Ли Бејтс ја претстави Госпоѓата Мраз, или Баба Мраз, во поемата "Дедо Мраз се вози со санка".
20 век
Во 1902 година беше издадена книгата за деца на Л. Френк Баум, наречена „Животот и авантурите на Дедо Мраз“. Голем број од легендите за Дедо Мраз биле променливи во тоа време, така што Баум си дозволил да промени некои одлики кај својот лик од книгата. Според него, Дедо Мраз живеел во измислената долина на смеењето наречена ХоХоХо, имал 10 ирваси, кои не можеле да летаат, туку прескокнувале огромни растојанија. Целта на Дедо Мраз е да донесе чувство на радост меѓу децата и да помогне да имаат безгрижно и среќно детство, а тоа го прави со основното средство, играчките.
Слики од Дедо Мраз се појавуваа и во 1930 година, во рекламата за Кока-Кола во божиќниот период. Се појавија урбани легенди, според кои, ликот на Дедо Мраз е измислен од страна на компанијата Кока-Кола и носи црвено-бела облека, затоа што тоа се препознатливите бои на етикетата на компанијата. Кока-Кола не беше првата компанија за безалкохолни пијалаци која ја искористи современата слика за Дедо Мраз во своите реклами. Компанијата White Rock Beverages веќе го искористи црвено-белиот лик на Дедо Мраз за рекламата за минерална вода, а подоцна, во 1923 година и за пенливиот безалкохолен пијалак со вкус на ѓумбир. Всушност, најпрво, Дедо Мраз се појави на насловната страница на списанието Puck, на почетокот од векот. Ликот на Дедо Мраз бил поврзуван со добротворни цели и со човекољубието, особено преку организации како Армијата на спасот. Волонтери облечени како Дедо Мраз стануваа дел од кампањите за собирање на средства за семејствата со потреби во божиќниот период.
На некои слики од почетокот на 20-иот век, Дедо Мраз бил нацртан како сам, во мала работилница, рачно ги прави играчките. На крајот, се појави конечната идеја - играчките рачно ги изработуваа неговите помошници, џуџињата.
Романот на Сибури Квин од 1948 година, „Патишта“, потекнува од историски легенди и ја раскажува приказната за Дедо Мраз и потеклото на Божиќ. Дел од другите современи дополнувања на приказната е "Рудолф, ирвасот со црвено носе", деветтиот и главниот ирвас, кој е овековечен во песната на Џин Отри.
Традицијата за оџакот
Традицијата според која Дедо Мраз влегува во домовите низ оџакот, потекнува од приказната, во која што тој фрла паричка низ прозорецот и од подоцнежната верзија на приказната, според која доколку е затворен прозорецот, тој ја фрла паричката во оџакот. Во сликата "Празникот на Дедо Мраз", на холандскиот сликар Јан Стин, се претставени возрасни луѓе и дечиња кои со воодушевување гледаат во оџак, додека други дечиња си играат со своите играчки. Според примитивните верувања, каминот претставува свето место, извор на добротворност, низ кое џуџињата и добрите вили ги внесуваат подароците во домовите. Влегувањето на Дедо Мраз во домовите, низ оџакот, за време на Бадниковата ноќ стана дел од американската традиција преку поемата на Клемент Кларк Мур, "Посета од Дедо Мраз", во која тој е опишан како џуџе.
Во популарната култура
Еден извадок од статија во списание за трговија, вешто ја опишува оваа слика: "Работилницата на Дедо Мраз е глетка за набљудување. Со површина од 370.000 квадратни метри претставува еден од најголемите уреди во светот. Еден реален магацински управувачки систем е потребно да има еден таков имот. Објектот извршува задачи, со комбинирање на дузина активности во динамична низа (расчистување, обновување, одбирање, товарење на санката, пребројување на циклусот). Не е познато дека всушност, Дедо Мраз мора да користи многу санки и лажни возачи за да ја заврши својата работа на Божиќ".
Голем број на телевизиски реклами, комични стрипови и други медиуми го опишуваа однесувањето на помошниците на Дедо Мраз кон него како еден вид на хумористичен бизнис, шегите кои ги правеа на негова сметка и играњето мајтап со него. На пример, во стрипот Bloom County една приказна велеше дека Дедо Мраз ги одбил барањата на џуџињата од Професионалната занаетчиска органзиација за правење играчки, кои штрајкувале и кои барале повисоки дневници и топла бања во соблекувалната. Претседателот на Америка се вмешал, ги отпуштил сите помошници на Дедо Мраз и ги заменил со невработени контролори на воздушниот сообраќај.
Во Киргистан, еден планински врв беше наречен по името на Дедо Мраз, откако една шведска компанија предложи дека тоа место може да биде поатрактивна локација за патување од Лапонија. Во 2007 година, на 30 декември, во Бишкек (Bishkek), главниот град на Киргистан, беше одржан фестивал за Дедо Мраз, на којшто присуствуваа владини претставници. 2008 година, беше официјално прогласена за година на Дедо Мраз во државата. Се сметало дека овие случувања ќе го развијат туризмот во Киргистан, која е претежно муслиманска земја.
Гинисовиот рекорд за организација на најголем собир на Дедо Мразовци го има градот Дери Сити во Северна Ирска. Настанот беше одржан на 9 септември, 2007 година и на него се собраа 12.965 луѓе облечени како Дедо Мраз, со што го соборија претходниот рекорд на собирот во Ливерпул, 2005 година, на кој имаше 3.921 луѓе. Во 2009 година, во Букурешт, Романија, имаше неуспешен обид за соборување на рекордот, на собирот на кој се појавија 3939 луѓе облечени како Дедо Мраз.
Традиции и ритуали
Северноамериканските традиции поврзани со Дедо Мраз, потекнуваат од голем број на божиќни обичаи од различни држави. Некои ритуали, како на пример посетувањето на Дедо Мраз во стоковните куќи, се случуваат денови пред Божиќ, додека пак други ритуали, како што е приготвувањето закуска за Дедо Мраз, се врши само на Бадниковата вечер. Поставувањето на чорапи, во кои Дедо Мраз остава подароци е многу стар обичај, кој сè уште се практикува. Постојат и современи изуми, како на пример, мрежното место (NORAD), на која во време на божиќниот период може да се следи летањето на Дедо Мраз со санка низ небото.
Паради, стоковни куќи и трговски центри
Во деновите пред Божиќ, Дедо Мраз се појавува во стоковните куќи, трговските центри и е дел од разни забави. Оваа практика прв почнал да ја употребува Џејмс Едгар, во 1890 година, во својата стоковна куќа во Броктон, Масачусетс. Дедо Мраз го глуми некој глумец, а околу него исто така има други глумци, или пак персонал од стоковната куќа, кои се облечени како помошниците на Дедо Мраз. Функцијата на Дедо Мраз е да ја промовира стоковната куќа, давајќи им мали подароци на децата, или пак да обезбеди сезонско искуство на децата слушајќи ги нивните желби за подароци, додека тие седат на неговото колено. Понекогаш се прави фотографија со Дедо Мраз и детето. Фотографирањето на Дедо Мраз со децата е ритуал кој датира од 1918 година.
Просторот кој е наменет за оваа цел е празнично украсен, наречен е Работилницата на Дедо Мраз и најчесто има голем престол, на кој тој седи. Во Соединетите Држави еден од најзначајните настани е парадата за Ден на благодарноста во Њујорк, која ја организира стоковната куќа  Macy’s, на која Дедо Мраз пристигнува на огромен брод. За Дедо Мразот од оваа стоковна куќа, често се вели дека е вистинскиот. Есеистот Дејвид Седарис работел како помошник на Дедо Мраз во стоковната куќа и за тоа време пишувал сатиричен дневник, кој подоцна бил објавен.
Многу често, ако некој забележи дека Дедо Мраз не е вистински, тој објаснува дека е обичен човек, преправен во Дедо Мраз, кој му помага во овој период од годината. Голем број деца разбираат дека Дедо Мраз е екстремно зафатен во периодот околу Божиќ. На семејни забави, таткото или некој друг машки член на фамилијата се преправа во Дедо Мраз.
Постојат училишта во кои се даваат инструкции за тоа како да се глуми Дедо Мраз. На пример, телевизискиот продуцент за деца, Џонатан Мит, студирал на меѓународната школа за Дедо Мраз и се стекнал со епитетот магистер во 2006 година. Улогата на Дедо Мраз прераснала во негова втора професија, се појавувал на паради, во трговски центри и на крајот се појавил преправен во Дедо Мраз и на насловната страница на американското месечно списание Бостон магазин.
Пишување писма до Дедо Мраз
Пишувањето писма до Дедо Мраз е традиција меѓу децата веќе многу години. Писмата содржат список на играчки кои децата би сакале да ги добијат од Дедо Мраз и потврда дека биле умни изминатата година. Некои социјални научници утврдиле дека писмата на момчињата и девојчињата се разликуваат. Девојчињата пишуваат подолги, покултурни писма од момчињата, во кои ја опишуваат природата на Божиќ. Исто така, девојчињата почесто посакуваат подароци за други луѓе.
Голем број поштенски служби им дозволуваат на децата да испраќаат писма до Дедо Мраз. Одговорите на овие писма ги пишуваат поштари или надворешни волонтери. Пишувањето писма до Дедо Мраз има образовно значење за поттикнувањето на писменоста и електронската комуникација. Писмото до Дедо Мраз е најчесто првото детско искуство во допишувањето. При пишувањето и праќањето на писмото, на децата им помагаат родителите или учителите и со тоа учат за содржината на писмата, обраќањето, поздравите и употребата на адресата и поштенскиот број.
Според истражувањето на Светскиот поштенски сојуз од 2007 година, најголем број на писма за Дедо Мраз стигнале до Поштенската служба на Франција, дури 1.220.000 писма, од 126 земји. Таа година, Поштенската служба на Франција ангажираше луѓе кои ќе одговорат на огромниот број на писма пратени до Дедо Мраз, кои доаѓале од Русија.
Други интересни информации во врска со писмата кои децата ги пишуваат до Дедо Мраз според истражувањето на Светскиот поштенски сојуз од 2007 година:
- Држави чии национални поштенски оператори дале одговор на писма пратени до Дедо Мраз и нвиниот број во 2006 година: Германија (500.000), Австралија (117.000), Австрија (6000), Бугарија (500), Канада (1.060.000), Шпанија (232.000), Финска (750.000), Франција (1.220.000), Велика Британија (750.000), Ирска (100.000), Нов Зеланд (110.000), Португалија (255.000), Полска (3000), Словачка (85.000), Шведска (150.000), Швајцарија (17.863), Украина (5.019).
Во Велика Британија, традиционално некои деца ги палеле божиќните писма во оган, така што тие магично ќе стигнат до Северниот Пол со помош на ветерот. Подоцна се востановило дека поефикасен начин е да се користи нормалното праќање на писмата преку пошта, па оваа традиција се изгубила во современиот живот.
Во Мексико, како и во други латиноамеркинаски држави, децата понекогаш ги завиткуваат своите писма во мал балон од хелиум и го пуштаат во воздухот надевајќи се дека магично ќе стигнe до Дедо Мраз.
Во 2010 година, бразилската национална поштенска служба, формираше партнерства со јавните училишта и социјалните институции, со цел да ги охрабри децата да пишуваат писма и да ги употребуваат поштенските броеви и марки. Во 2009 година, оваа служба одговори на 2.000.000 божиќни писма и донираше 414.000 подароци на најсиромашните граѓани на Бразил.
Ритуали за Бадниковата вечер
Во Соединетите Држави и Канада, децата традиционално му оставаат на Дедо Мраз чаша со млеко и чинија со колачиња; во Велика Британија и Австралија пак, децата му оставаат шери и овошен колач, а во Шведска, каша од ориз. Во Ирска популарно е да му се остави пиво или млеко заедно со пудинг или овошен колач.
Во Унгарија, Дедо Мраз доаѓа вечерта на 5 декември, а децата ги добиваат своите подароци наредното утро.
Други ритуали во Америка поврзани со Божиќ вклучуваат читање на приказни за Дедо Мраз, гледање на анимирани телевизиски програми во кои главен лик е тој, како и пеење на неговите песни. Ритуали кои децата ги прават неколку минути пред да одат в кревет го вклучуваат редењето на чорапи на каминот и на други места во домот, кои Дедо Мраз не може, а да не ги забележи симнувајќи се низ оџакот. Во домовите во коишто нема камин, децата ја оставаат отклучена надворешната врата, за Дедо Мраз да може без проблем да влезе внатре. Понекогаш, родителите кои ги поставуваат подароците за своите деца под новогодишната елка, им ставаат ливче на кое се потпишуваат како Дедо Мраз.
Рибарка (змија)
Змија-рибарка — неотровна змија од потсемејството белоушки (Natricinae) во рамките на семејството на смоковите (Colubridae).
Опис
Женките се поголеми од мажјаците и достигнуваат највеќе 1,0-1,3 м во должина. По боја се разликуваат од сивкасто зелена до кафеавкаста или речиси црна, со темни точки по грбот. Стомакот напати има живи бои (жолто или портокалово) со црни точки, мошне налик на коцки за играње.
Биологија
Оваа змија живее претежно во реки и езера и се храни со риби (оттаму и народното име). Понекогаш се храни со водоземци како жаби и полноглавци.
Во сезоната на парење (март–април-мај), змиите-рибарки се собираат во големи групи. Јајцата се положуваат обично во јули, при што едно гнездо има 10-30 јајца. Младите се изведуваат на почетокот на септември.
Змијата-рибарка спие зимски сон од октомври до април во суви дупки крај водата.
Распространетост
Покрај Македонија, змијата-рибарка се среќава шрум Европа и Азија: Авганистан, Австрија, Азербејџан, Албанија, Босна и Херцеговина, Бугарија, Германија, Грузија, Грција, Египет, Ерменија, Израел, Ирак, Италија, Јемен, Јордан, Казахстан, Кина, Кипар, Киргистан, Либан, Пакистан, Полска , Романија, Русија, Сирија, Словачка, Словенија, Србија, Таџикистан, Туркменистан, Турција, Узбекистан, Украина, Унгарија, Франција, Хрватска, Црна Гора, Чешка, и Швајцарија.
Забележани заболувања
Во рушевините на Истрија во областа Добруџа, Романија е забележано заболување на змиите-рибарки од паразитскиот цевчест црв, namely Eustrongylides и, почнувајќи од 2005 г. ова население е предмет на проучување.
Тренко Смилески
Животопис
Тренко Најдев Смилески е роден во селото Слатино, но живеел во селото Мраморец (веројатно како домазет). Се занимавал со земјоделие. Во НОБ пристапил доброволно на 5 август 1944 година. Како борец на Шестата македонска бригада загинува во борбите против балистите кај селото Србјани, есента 1944 година.
Црква „Св. Григориј Палама и Димитриј “ - Струмица
'''Црква „Св. Григориј Палама и Димитриј“''' — македонска православна црква која се наоѓа во Струмица, Македонија. Црквата се наоѓа во склопот на црквата „Успение на Пресвета Богородица“ која моментално е во изградба.
Црквата е градена во византиски стил и првата служба е одржана за Божик 2002 година, а осветена е на 8 ноември 2003 година. Иконостасот првин бил изработен од костен, за потоа бил заменет со мермерен. Свети Григориј Палама е заштитник на Струмичката епархија, а и заштитник на монасите. Моштите на двајцата светци се наоѓаат во нивните цркви во Солун.
Марија Лах на Јауерлинг
Марија Лах на Јауерлинг (Maria Laach am Jauerling) — паланка и општина во округот Кремс, Долна Австрија.
Наколец
Наколец — село во Општина Ресен, во областа Долна Преспа, во околината на градот Ресен, сместено на брегот на Големото Преспанско Езеро.
Марија Лах на Јауерлинг
Населени места во општината
Општината опфаќа 20 населени места, дадени со нивните изворни имиња и населението на :
Ади (Грчиште)
Ади — речни острови на Вардар кај селото Грчиште, во јужниот дел на Македонија. Се работи за два речни острови.
Местоположба
Овие мали речни острови се наоѓаат во јужниот дел на Македонија, кај селото Грчиште.
Наколец
Географија и местоположба
Селото е сместено на источниот дел од Големото Преспанско Езеро, на поистурена мочурлива подлога, 500 метри јужно од устието на Брајчинска Река и на околу 4 километри од македонско-грчката граница. Се наоѓа на безмалку подеднаква надморска височина со нормалното ниво на Езерото (853 метри).
Во текот на своето постоње селото го следела судбината честопати да се справува со нараснатото ниво на водите на Езерото, така што некои пишани извори, но и од кажување на мештаните, селото било трипати преместено, и секогаш во насоката исток. Се пренесува сеќавање дека делови на селото биле поплавувани во: 1858, 1917/18, 1941/42, 1948/49 и 1960/61 година.
Наколец се наоѓа во јужниот дел на територијата на Општина Ресен, непосредно до брегот на Преспанското Езеро. Од градот Ресен, населбата е оддалечена 33 километри.
Наколец се граничи со следниве села: со Штрбово на север, со Љубојно на исток, со селото Долно Дупени на југ и со водите на Езерото на запад.
Атарот на Наколец се простира на површина од 487 хектари (околу 4,87 км2) и зафаќа исклучително рамничарско обработливо земјиште. Од вкупната површина на атарот: 277 хектари се обработливо земјиште, 136,7 хектари пасишта и 0,7 хектари шума.
Низ атарот на Наколец тече Брајчинска Река, чии води во летниот период се користат за наводнување на овошните и градинарските насади. Се пренесува сеќавање дека некогаш реката се влевала во езерото на околу 500 метри јужно од селото, но во една голема поплава го променила своето првобитно корито. Покрај водите од реката, за наводнување на овошните насади се користат и подземните води од ископаните бунари.
Наколец е село од собран тип во издолжен облик од околу 1 км во насоката запад-исток, со обновени или новоизградени куќи, безмалку сите на приземје и кат, а некои и на повеќе катови. Куќите имаат уредени дворни места, каде се изградени потребните стопански објекти (штали, плевни, магацини, тремови, гаражи, летни кујни, бунари, гумна и др.). Куќите се наредени од двете страни на една подолга асфалтирана улица од која се издвојуваат неколку попречни асфалтирани улички.
Според групираноста на куќите и семејствата, селото се дели на следниве маала: Горна Маала (југозападниот), Ајровска Маала (западниот), Шемшединовска Маала (северниот), Шерифовска Маала (јужниот) и Бидовска Маала (јужниот дел на селото). Во Горна Маала, кое е најмногу изменето, бидејќи има многу нови градби, се наоѓа чешмата, која со своите стари и големи висечки врби и зелените лединки околу неа, некогаш била собиралиште во селото. Покрај чешмата, скоро секое семејство во селото има свој бунар.
Историја
Наколец е старо национално и верско мешано село во кое сложно живеат христијани (православни Македонци) и муслимани (Албанци). Под различни облици на денешното име (Накол, Наколец, Наколец) неговото постоење е забележано во повеќе извори од различни периоди. Најрано е споменато во втората грамота на царот Душан од 1337 година.
Од ова село потекнува и Василаки Илиев, учесник во Кресненското востание (1878/79) во четата на Стефан Николов од село Бесвина.
Во XIX век, Наколец се наоѓало во Битолската каза, нахија Долна Преспа, во Отоманското Царство.
До 1912 година, Наколец било под турска власт, а во тој склоп и беговски чифлик. Воедно, селото било и нахиски центар (општина) за селата во Долна Преспа, во кој имало административен, воен и полициски апарат. Наколчани активно учествувале во подготовките и текот на Илинденското востание, во кое загинале 4 души, а селото било запалено (28 куќи). За селски војвода од тоа време се споменува некојси Наум.
Во Првата балканска војна (ноември 1912), селото се нашло под српска власт, а во текот на Првата светска војна под бугарска окупација, со што се најде и во зафатот на Македонскиот фронт. Цивилното население извесно време било евакуирано во соседните планински села (Долно Дупени, Љубојно, Брајчино, Штрбово и П’пли). Подоцна, со поместувањето на фронтот, низ селото поминале и војските на Антантата. Во текот на војната, наколчани биле мобилизирани во војските на спротивставените страни.
При крајот на војната селото го зафатило тифус, од која умреле повеќе луѓе.
По завршувањето на Првата светска војна, Наколец повторно се нашло под српска власт. Во текот на Првата светска војна и неколку години по неа, Наколец било општинско средиште за селата Долно Дупени, Љубојно и Брајчино. Во 1921 година, седиштето на општината било преместено во Љубојно, но и покрај тоа извесно време го задржа името „Наколечка општина“.
Во Втората светска војна селото паднало под окупација на фашистичка Италија (мај 1941 година), со што се нашло во составот на т.н. Голема Албанија. По капитулацијата на Италија (8 септември 1943 година) било слободна територија на НОАВМ. На 8 ноември 1943 година паднало под окупација на фашистичка Бугарија, под која останало до ослободувањето на 5 септември 1944 година. Загинале двајца жители.
Со своја прва училишна зграда селото се стекнало во годините по Првата светска војна, со задружен дом во 1950, со систем за наводнување во 1956, со електрична енергија во 1958, со асфалтен пат во 1977, со водовод во 1978, со телефонски приклучоци во 1988 и со асфалтирани улици во 1997 година.
Стопанство
Наколчани својата издршка во минатото и денес, главно, ја обезбедувале преку поледелството и сточарството. Во рамките на поледелството, сè до шеесеттите години на век, најмногу биле застапени житариците (пченица, ’рж, јачмен, овес, пченка), градинарските култури (грав, пипер, домати, праз, бостан, кромид, лук, и др.) и лозарството. Во рамките на сточарството најмногу се одгледувале овци, волови, биволи и коњи. Наколчани, порано, многу повеќе од денес се занимавале и со риболов. Доста се одело на печалба. Селото има услови за развој на туризмот.
Население
Во текот на своето постоење, Наколец го бележело следниот демографски развој: во 1568/69 година селото имало 34 семејства, од кои 6 муслимански и 28 христијански (опширен пописен дефтер за казите Горица, Биглишта и Хрупишта); во 1865 година 40 мухамедански куќи (Ј. Хан); во 1889 година 56 куќи од кои 25 македонски и 31 албанска и 213 жители Македонци и 129 жители Албанци од машки пол (С. Верковиќ).
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Наколец имало 186 жители Македонци христијани, 30 Турци и 70 Албанци муслимани. По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Наколец имало 368 жители.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 212 жители, од кои 78 Македонци, 115 Албанци, 7 Роми, 4 останати и 8 лица без податоци.
* Извор: Државен завод за статистика на Република Македонија (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години
Родови
Селото Наколец е населено со Македонци од православна христијанска и Албанци од исламска односно муслиманска вероисповед. Македонски родови во Наколец се: Арваштани кои се доселиле од с. Арвати, Барандовци, Барџовци, Вокановци, Грпчевци, Гоџовци или Ничевци, Димовци, Диневци, Геровци, Јанкуловци, Крпачовци, Поповци, Милевци, Тодоровци или Фотевци. Албански родови во Наколец се: Ајредини дојдени од местото Гирит Аласи во Грција околу 1840 година, Абази дојдени од Фрашери во Албанија во 1902 година, Велиу дојдени од Крани во 1927/28 година, Ганиу дојдени од Пљаса во Албанија околу 1850 година, Есати дојдени од с. Грнчари во 1910 година, Исљами се најстар албански род во селото кои се делат на семејствата Камбери, Шерифи, Арслани, Бануши и Шемпшедини, Исаи или Садику дојдени од Љубојно околу 1820 година, Раповци дојдени од Поградец во Албанија околу 1860 година, Суљо дојдени од Кожани во Грција во 1906 година, Стропанци дојдени од местото Стропан близу Билишта во Албанија околу 1870 година.
Според истражувањата на Бранислав Русиќ во 1949 година, родови во селото се:
Македонски
Албански
Ромски
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Ресен, една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Ресен.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Ресен. Во периодот од 1955 до 1965 година, селото било дел од некогашната Општина Ресен.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Љубојно, во која покрај селото Наколец, се наоѓале и селата Арвати, Брајчино, Долно Дупени, Крани, Љубојно, Сливница и Штрбово. Во периодот 1950-1952 година, селото било дел од некогашната Општина Љубојно, во која влегувале селата Брајчино, Долно Дупени, Наколец и Љубојно.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 1651 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 342 гласачи.
Иселеништво
До 1949 година македонски иселеници има во САД (7 семејства), Бугарија (1 семејство), Канада (1 семејство) и во Ресен (1 семејство).
Јањ (река)
Јањ е река во општината Шипово. Десна притока на реката Плива. Името Јањ означува и област јужно од Шипово спрема Купреш заедно со многубројни села, кои се наоѓаат во и околу кањонот на реката Јањ. Кањонот на реката Јањ е заштитен природен резерват. Реката Јањ е позната и по туристичката атракција Јањски острови каде што Јањ се разлева во многубројни поточиња кои по неколку километри се спојуваат. Реката Јањ е исклучително богата со пастрмка и липлјен, ова е поради тоа што е доста привлечна риболовна мушичарска вода. Реката Јањ е и извор на питка вода за општината Шипово.
1620 во уметноста
1620 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Центар „Ренесанс“
Центар „Ренесанс“ (Renaissance Center) е група од седум облакодери во Детроит, САД. Центаралниот облакодер на центарот е највисоката зграда во Мичиген и највисокиот хотел на западната полутопка. Зградата е висока 230 м.
NGC 3868
NGC 3868 — спирална галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3868 се споменува и како MCG 3-30-104, CGCG 97-135.
Откривање
Објектот е откриен на 23 март 1884 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3868 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,7 m/лм2. NGC 3868 има привидни димензии од 0,8' х 0,3'.
Други поделби
Проучување на NGC 3868 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 36638. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 147; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1443. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1406.
Јања (река)
Јања е река во Босна и Херцеговина, лева притока на реката Дрина. Јања извира источно од Тузла, на северните падини на планината Мајевица. Тече низ Босна и Херцеговина, со целата своја должина.
Во Дрина се влева кај месноста Јања, општина Бијељина. Реката е долга 53 километри. Најгоелмиот дел од реката тече низ општината Угљевик.
Такаши Мизуно
Такаши Мизуно (роден ) — јапонски фудбалер.
Филип Ристески
Филип Сидоров Ристески (1918 во Лешани, Охридско — 6 октомври 1943 во Кленоец, Кичевско) македонски партизан, учесник во НОБ.
Животопис
Филип Сидоров Ристески е роден во селото Лешани. Се занимавал со земјоделие. Кон НОБ доброволно се соединил во јули 1943 година. најпрвин во партизанскиот одред Даме Груев, а потоа во составот на Првиот македонски баталјон Мирче Ацев. Загинува во борбите против балистите кај селото Кленоец, на 6 октомври 1943 година.
Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 72 (Прилеп)
'''Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 72''' — дуќан во Старата чаршија во градот Прилеп. Објектот е заведен како културно наследство на Македонија во списокот на заштитени добра на Министерството за култура.
1621 во уметноста
1621 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Светот не е доволен (роман)
Резиме на заплетот
Светот не е доволен бил прилагоден од тогашниот романсиер за Бонд, Рејмонд Бенсон, според сценариото на Нил Первис, Роберт Вејд и Брус Фајрстајн. Тој бил четвртиот роман на Бенсон за Џејмс Бонд и внимателно ја следел приказната, освен во некои подробности. На пример, Електра не умира веднаш откако Бонд ќе пука во неа; наместо тоа, таа почнува тивко да пее. Романот, исто така, и дал име на Девојката со пури: Џулиета да Винчи, и ја задржал сцената помеѓу неа и Ренар, која била прекината од кината. Исто така, Бонд сè уште го носи својот Волтер ППК наместо поновиот П99.
Народни носии од Горни Села
Народните носии од Горните битолски села или само Горни села била носена во селата јужно од Битола. Народната носија е означена како горноселски руфет има свои посебни одлики.
Женска носија
Облеките од постарата женска носија што била во употреба до крајот на XIX век и почетокот на XX век, биле богато украсени со извезени, вткаени и аплицирани мотиви во светлоцрвена ал боја, по што и целокупната носија се означувала како алска. Кошулата со богати, густо извезени мотиви на ракавите и долу по полите, клашнената облека шајак, со светлоцрвени украси, ткаената скутина прегач, вкусно орнаментираните алови чорапи ја оформуваат носијата од овој предел. Зимската облека е ресулка, изработена од црвена клашна, украсена со црвени гајтани и рески од внатрешната страна. Невестинството се одбележувало со декоративната клашнена облека згорнца, ткаените крпи, шамиите, со нанизи од пари и метални украси.Големата бела квадратна марама наречена даркма, со извезен украс гуган во едното ќоше, е покривка за глава. Жалоста жените од овие села ја искажуваат со носење даркма, која како траурен белег има извезен бел гуган со бели поткити.
Но од почетокот на XX век, особено од предилинденскиот период и потоа, оваа алска носија се заменува со облеки во кои преовладува црната боја, како во извезените и вткаените украси така и во материјалот од кои се изработени горните облеки. Црни облеки, како и кошули украсени со црн вез, веројатно прво се јавиле во селото Буково, зошто под името буковски се означуваат и во соседните региони, во кои се прошириле и биле носени - Леринско Поле, Прилепско Поле, Горна Преспа, Долна Преспа.
Машка носија
Машкиот рувет од Цапарско Поле и Горните Битолски Села се состои од бела волнена ванела со широко-отворени ракави и затилок, над која се носела бела платнена кошула исто така имала широки ракави. Исто така имала тн. „плиси“ диплени од половината надолу и кошулата била везена на „затилокот“ и на градниот дел. Од долу се носеле бели платнени гашти. Со нив се носеле вид бели шајачки ногавици „тузлуци“ долги од глушдовите до седлото, а над нив се носеле бели или црни пртеници од шајак, долги од глуждовите до колената. Околу половината се носело волнен црвен или црн појас, широк 10cm и долг неколку метри, а над кошулата се носело џамадан од црн или бел шајак, опточен со црни гајтани по рабовите и кој се закопчувал напред со „скопци“. Над се се носело тн. „Ќурдија“ (името во Цапарско поле) или „Ресачка“ (името во Горните бит. села) која била од црн валан шајак, долга до под колената и украсена по рабовите со алови или црни гајтани, а старите мажи често носеле антерија која наликувала на ќурдијата/ресачката, а била опточена само со црни гајтани. За време на зимата се носело кожув со ракави до лактите и долг до колената, носен од постарите мажи. На нозете носеле или шалвари (со тесни ногавици) или бечви (со широки ногавици), двете направени од шајак во темни бои кои се врзувале за половината со ленена врвца или врвца од шајак. Сточарите носеле црна волнена гуна која била долга до под колена и постоеле два вида: една со ракави, а друга без. Исто така носеле орнаментирани волнени чорапи, над кои носеле опинци од свинска кожа, а на главата носеле „фесови“ со „пискули“ до 1912, а од таа год. се носело кожни капи со „цулувка“ на горниот дел.
Јањина
Јањина е река во источниот дел на Босна и Херцеговина.
Јањина е десна притока на реката Дрина. Во дриан се влева во општината Горажде.
1622 во уметноста
1622 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Носија од Леринско Поле
Носијата од Леринско Поле се надоврзува на носијата од Битолско Поле, но со забележливи разлики во обликувањето и украсувањето на одделните облеки. Населението во овој предел, нознато под етнонимот моштени, ја зачувало својата традиционална носија, особено женската. Женската кошула од бело домашно платно, е извезена со специфична декорација, изведена исклучиво со крвчиња, а над неа се облекувале волнени клашнени облеки - ќурдија, ресачка, власеник. Се опашувале со ткаена волнена скутина прегач, а главата ја нокривале со бели даркми.
Колина (река)
Колина е река во источниот дел на Босна и Херцеговина.
Колина е лева притока на реката Дрина во која се влева во месноста Устиколина.
Јоруба (јазик)
Азбука
Јазикот користи латиница;
Аккол
Аккол е село во покраината Алмати во југоисточен Казахстан.
Цветко Стојаноски
Цветко Томев Стојаноски (1920 во Црвена Вода, Охридско — 7 септември 1943 во Белчишта, Охридско) македонски партизан, учесник во НОБ.
Животопис
Цветко Томев Стојаноски е роден во селото Црвена Вода. Се занимавал со земјоделие. Во НОБ се приклучил доброволно во јули 1943 година. Како борец на партизанскиот одред Мирче Ацев, загинува во борбите против италијанците на 7 септември 1943 кај селото Белчишта.
Столбот на чумата
Столбот на чумата (Morový sloup) - збирка песни на чешкиот поет Јарослав Сајферт. Првобитно, збирката била објавена во 1968-1970 година, но дефинитивната верзија излегла од печат во 1977 година.
Содржина
Збирката ги содржи следниве песни:
Посебно обележје на книгата е нејзиниот предговор, со наслов „Беа петмина“, напишан од Милан Кундера.
Скопска Сцена
Скопска Сцена бил југословенски и македонски илустриран уметнички и општествен весник, кој излегувал во Македонија на српски јазик. Се издавал во периодот од 4 ноември 1935 до 5 април 1937 година. Издавачи биле месниот Народен театар, кината, вариетеата и Општинскиот дом. Сопственик и одговорен уредник биле Миливој Соколовиќ и Бранко Бесариќ.
Пресечник (Кучичино)
Пресечник — археолошко наоѓалиште во кочанското село Кучичино. Наоѓалиштето претставува населба од Доцната антика. На 2 км источно од селото, од двете страни на долот се среќаваат множество фрагменти од покривни ќерамиди, а во нивите биле откриени и темели од објекти, Пронајдени се и неколку монети.
Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 74 (Прилеп)
'''Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 74''' — дуќан во Старата чаршија во градот Прилеп. Објектот е заведен како културно наследство на Македонија во списокот на заштитени добра на Министерството за култура.
408 п.н.е.
408 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 408. година пред новата ера, 408. од првиот милениум п.н.е., 8. од 5 век п.н.е. и деветта од 400-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5100 и 5101 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4342 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3352 и 3353 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 345.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 408 година се протега во 2228 и 2229, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2288 и 2289 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 135. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1061 и 1060 исламска година пред хиџра.
Сигеберт II
Сигеберт II (602 - 613) е син на кралот Теодорих II. Тој владее неколку месеци со Австразија и Бургундија во 613 под авторитет на неговата прабаба Брунхилда.
На крајот од првата деценија после 600, Св. Коломбан отишол во вилата Брокариакум (веројатно Буршерес, јужно од Отен) а да побара од кралицата Брунхилда земја и пари. За возврат таа побарала од него да ги благослови нејзините правнуци, Сигеберт, Хилдеберт, Корбус и Меровех, со коишто таа живеела. Коломбан, сметајќи дека тие деца се нелегитимни, одбива да им даде благослов.
Катехол-O-метил трансфераза
Функција
Специфични реакции катализирани од страна на COMT вклучуваат:
Сигеберт II
Во 613, неговиот татко Теодорих II умира на возраст од дваесет и пет години. За да го замени, Брунхилда тогаш на престолот го поставила Сигеберт иако тој тогаш имал одвај дванаесет години. Поставувањето на Сигеберт II на престолот, најстариот од синовите на Теодорих II, се извршува со првородство, без поделба на кралството кое требало да биде поделено на четири дела. Со тоа што не биле ошишани, тројцата браќа на Сигеберт сепак го зачувале нивното право на престолот. Иако таа ја држела вистинската моќ, Брунхилда му доделила на Сигеберт и војска. Управувањето на кралството му е доделена на мајордомот Варнакер.
Хлотар II кроел завера со моќниците од кралството на Сигеберт II против Брунхилда, сќе додека таа не се решила да се оттараси од него. Ги испратила Сигеберт и Варнакер да формираат војска во тогашна Саксонија и во Турингија но Вернакер намерно направил таквата мисија да пропадне бидејќи слушнал дека кралицата имала намера да го убие. Варнакер тогаш стапил во сојуз со моќниците од Бургундија додека пак Брунхилда го пратила Сигеберт и неговите браќа придружени со бургондски трупи во Австразија за да го задушат бунтот. Хлотар II тогаш одлучил да се здружи со бунтовниците и неустриската војска се сретнала со австразиско-бургундската војска во Шалон-ан-Шампањ. Варнакер и неговите приврзаници се зздружиле со Неустријците и успеале да ги заробат Сигеберт II, Корбус и Меровех. Во Ренева, на десниот брег на реката Сона, , откако ги фатил членовите на кралското семејство на Австразија-Бургундија, Хлотар II наредил да бидат убиени. После куо време убиена била и кралицата Брунхилда.