cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Калциум карбонат
Избор по организми
Организмите, како што се мекотелите и членконогите, покажале способност да ги одгледуваат сите три кристални полиморфи на калциум карбонат, главно како заштита (школки) и прицврстување на мускулите. Покрај тоа, тие покажуваат извонредна способност за избор на фаза над калцитот и арагонитот, а некои организми можат да се префрлаат помеѓу двата полиморфи. Способноста за избор на фаза обично се припишува на употребата на специфични макромолекули или комбинации на макромолекули од такви организми.
Геолошки извори
Калцит, арагонит и ватерит се чисти минерали на калциум карбонат. Индустриски важните извори на карпи кои се претежно калциум карбонат вклучуваат варовник, креда, мермер и травертин.
Биолошки извори
Лушпите од јајцата, лушпите од полжави и повеќето морски школки се претежно калциум карбонат и може да се користат како индустриски извори на таа хемикалија. Школките од остриги неодамна уживале препознатливост како извор на калциум во исхраната, но се и практичен индустриски извор. Темнозелените зеленчуци како брокулата и кељ содржат диететски значителни количини на калциум карбонат, но тие не се практични како индустриски извор.
Вонземски извори
Надвор од Земјата, силни докази укажуваат на присуство на калциум карбонат на Марс. Знаци на калциум карбонат се откриени на повеќе од една локација (особено кај кратерите Гусев и Хајгенс). Ова дава некои докази за минатото присуство на течна вода.
Геологија
Карбонатот често се наоѓа во геолошките услови и претставува огромен јаглероден резервоар. Калциум карбонатот се јавува како арагонит, калцит и доломит како значајни состојки на калциумовиот циклус. Карбонатните минерали ги формираат карпите: варовник, креда, мермер, травертин, туфа и други. Во топлите, бистри тропски води, коралите се пообилни отколку кон половите каде водите се студени. Придонесувачите на калциум карбонат, вклучително и планктони (како што се коколити и планктични фораминифери), коралите алги, сунѓери, брахиоподи, ехинодерми, брјозои и мекотели, обично се наоѓаат во плитки водни средини каде што сончевата светлина и храната што може да се филтрира се пообилни. Карбонатите од студената вода постојат на повисоки географски широчини, но имаат многу бавна стапка на раст. Процесите на калцификација се менуваат со закиселување на океаните.
Онаму каде што океанската кора е спуштена под континентална плоча, седиментите ќе се носат до потоплите зони во астеносферата и литосферата. Во овие услови, калциум карбонатот се распаѓа и произведува јаглерод диоксид кој, заедно со другите гасови, предизвикува експлозивни вулкански ерупции.
Длабочина на компензација на карбонат
Длабочината на компензација на карбонат (CCD) е точката во океанот каде што стапката на таложење на калциум карбонат е избалансирана со стапката на растворање поради присутните услови. Длабоко во океанот, температурата паѓа и притисокот се зголемува. Калциум карбонатот е невообичаен по тоа што неговата растворливост се зголемува со намалувањето на температурата. Зголемувањето на притисокот ја зголемува и растворливоста на калциум карбонатот. Длабочината на компензација на карбонат може да се движи од 4.000 до 6.000 метри под нивото на морето.
Улога во тафономијата
Некогаш се сметало дека популациите на трилобити го сочинувале најголемиот дел од водниот живот за време на Камбриум, поради фактот што нивните лушпи богати со калциум карбонат биле полесно зачувани од оние на другите видови, кои имале чисто хитинозни школки.
Градба
Калциум карбонатот се користи и за прочистување на железо од железна руда во висока печка. Карбонатот се калцинира in situ за да се добие калциум оксид, кој формира згура со присутни различни нечистотии и се одвојува од прочистеното железо.
Во нафтената индустрија, калциум карбонатот се додава во течностите за дупчење како средство за премостување на формирање и за запечатување на колачи; тоа е исто така тежински материјал кој ја зголемува густината на течностите за дупчење за да го контролира притисокот во дупката. Калциум карбонат се додава во базените, како коректор на pH за одржување на алкалноста и неутрализирање на киселинските својства на средството за дезинфекција.
Се користи и како суровина за рафинирање на шеќер од шеќерна репка; се калцинира во печка со антрацит за да произведе калциум оксид и јаглерод диоксид. Оваа изгорена вар потоа се гаси во свежа вода за да се произведе суспензија на калциум хидроксид за таложење на нечистотии во суровиот сок за време на карбонатирањето.
Калциум карбонатот во форма на креда традиционално е главна компонента на кредата која се користи за на табла. Сепак, современата произведена креда е претежно гипс, хидриран калциум сулфат Калциум карбонатот е главен извор за одгледување биорок. Преципитираниот калциум карбонат (PCC), претходно дисперзиран во форма на кашеста маса, е вообичаен материјал за полнење за латекс ракавици со цел да се постигне максимална заштеда во материјалните и производствените трошоци.
Фино мелен калциум карбонат (GCC) е суштинска состојка во микропорозната фолија што се користи во пелените и некои градежни сектори, бидејќи порите се нуклеирани околу честичките на калциум карбонат за време на производството со биаксијално истегнување. GCC и PCC се користат како полнење во хартијата бидејќи се поевтини од дрвените влакна. Во однос на обемот на пазарот, GCC се најважните типови на полнила кои се користат во моментов. Хартијата за печатење и пишување може да содржи 10-20% калциум карбонат. Во Северна Америка, калциум карбонатот почнал да го заменува каолинот во производството на сјајна хартија. Европа веќе неколку децении го практикува ова како производство на алкална хартија или производство на хартија без киселини. PCC што се користи за полнење хартија и облоги на хартија се таложи и се подготвува во различни форми и големини со карактеристични тесни распределби на големината на честичките и еквивалентни сферични дијаметри од 0,4 до 3 микрометри.
Калциум карбонатот е широко користен како продолжувач во боите, особено во мат емулзиската боја каде што обично 30% од тежината на бојата е или креда или мермер. Тоа е исто така популарно полнење во пластиката. Некои типични примери вклучуваат околу 15 до 20% полнење на креда во непластифицирани одводни цевки од поливинил хлорид (uPVC), 5% до 15% натоварување на креда или мермер обложена со стеарат во профилот на прозорецот uPVC. ПВЦ каблите можат да користат калциум карбонат при товари до 70 phr (делови на сто делови од смола) за подобрување на механичките својства (јачина на истегнување и издолжување) и електричните својства (зафатнинска отпорност). Полипропиленските соединенија често се полни со калциум карбонат за да се зголеми ригидноста, барање што станува важно при високи температури на употреба. Овде процентот е често 20-40%. Исто така, рутински се користи како полнење во термореактивни смоли (листови и соединенија за обликување на големо) и исто така се меша со ABS и други состојки, за да се формираат некои типови на компресија обликувани „глинени“ покер чипови. Преципитираниот калциум карбонат, направен со фрлање на калциум оксид во вода, се користи сам или со адитиви како бела боја, позната како варосуване.
Калциум карбонатот се додава во широк опсег на трговија и  за лепила, заптивки и полнила за украсување. Лепилата за керамички плочки обично содржат 70% до 80% варовник. Полнилата за украсување пукнатини содржат слични нивоа на мермер или доломит. Исто така, се меша со кит при поставување на витраж и како отпор за да се спречи лепење на стаклото на полиците на печката при печење на глазури и бои на висока температура.
Доцноегипетски јазик
Доцноегипетски јазик — една од стазите на развој на египетскиот јазик кој се користел околу периодот на Амарна. Оваа фаза ја наследила претходната фаза на развој на египеткиот јазик, но не сосема како литературен јазик.
Калциум карбонат
Градба
Во апликациите за керамичка глазура, калциум карбонатот е познат како белвица, и е честа состојка за многу глазури во неговата бела прашкаста форма. Кога глазурата што го содржи овој материјал се пече во печка, белвицата делува како флукс материјал во глазурата. Мелениот калциум карбонат е абразив (и како прашок за чистење и како состојка на кремите за чистење во домаќинството), особено во неговата форма на калцит, кој има релативно ниско ниво на тврдост од 3 на Мосовата скала, и затоа нема да гребе стакло и повеќето друга керамика, емајл, бронза, железо и челик, и имаат умерен ефект врз помеките метали како алуминиумот и бакарот. Паста направена од калциум карбонат и дејонизирана вода може да се користи за чистење на оцрнување на среброто.
Здравје и исхрана
Калциум карбонатот е широко користен во медицината како евтин додаток на калциум во исхраната за гастрична антацид (како што се Тумс и Ено). Може да се користи како фосфатно врзивно средство за третман на хиперфосфатемија (првенствено кај пациенти со хронична бубрежна инсуфициенција). Се користи во фармацевтската индустрија како инертен филер за таблети и други фармацевтски производи.
Калциум карбонатот се користи во производството на калциум оксид, како и паста за заби и повторно се појавил како конзерванс за храна и задржувач на боја, кога се користи во или со производи како органски јаболка.
Вишокот на калциум од додатоците, збогатената храна и диетите со висока содржина на калциум може да предизвикаат млечно-алкален синдром, кој има сериозна токсичност и може да биде фатален. Во 1915 година, Бертрам Сипи го вовел „Сипи режимот“ на ингестија на млеко и павлака по час и постепено додавање јајца и варени житарки, во текот на 10 дена, во комбинација со алкални прашоци, што обезбедувало симптоматско олеснување за пептичен улкус. Во текот на следните неколку децении, режимот резултирал со откажување на бубрезите, алкалоза и хиперкалцемија, најмногу кај мажи со пептичен улкус. Овие негативни ефекти биле поништени кога режимот престанал, но бил фатален кај некои пациенти со продолжено повраќање. Синдромот се намалил кај мажите откако се појавиле ефективни третмани за пептичен улкус. Од 1990-тите, најчесто се забележува кај жени кои земаат додатоци на калциум над препорачаниот опсег од 1,2 до 1,5 грама дневно, за превенција и третман на остеопороза, и се влошува со дехидрација. Калциумот е додаден во производите што се продаваат без рецепт, што придонесува за ненамерно прекумерно внесување. Прекумерниот внес на калциум може да доведе до хиперкалцемија, чии компликации вклучуваат повраќање, абдоминална болка и променет ментален статус.
Како додаток на храна е означен E170, и има INS број од 170. Се користи како регулатор на киселост, средство против стврднување, стабилизатор или боја, одобрен е за употреба во ЕУ, САД и Австралија и Нов Зеланд. Тој е „додаден со закон на целото мелено лебно брашно во ОК освен интегралното брашно“. Се користи во некои производи од соја и бадемово млеко како извор на калциум во исхраната; барем една студија сугерира дека калциум карбонатот може да биде биодостапен исто како и калциумот во кравјото млеко. Калциум карбонатот се користи и како средство за зацврстување во многу конзервирани и флаширани растителни производи.
Документирани се неколку формулации за додатоци на калциум дека го содржат хемискиот елемент олово, што претставува загриженост за јавното здравје. Оловото најчесто се наоѓа во природните извори на калциум.
Земјоделство и аквакултура
Земјоделската вар, креда во прав или варовник, се користи како евтин метод за неутрализирање на кисела почва, што ја прави погодна за садење, исто така се користи во индустријата за аквакултура за регулација на pH на почвата пред да се започне со култура.
Домаќинство
Калциум карбонатот е клучна состојка во многу прашоци за чистење домаќинства како Comet и се користи како средство за чистење.
Ублажување на загадувањето
Во 1989 година, истражувач, Кен Симонс, вовел во Вестстоун Брук во Масачусетс. Неговата надеж била дека калциум карбонатот ќе се спротивстави на киселината во потокот од киселиот дожд и ќе ја спаси пастрмката што престанала да се мрести. Иако неговиот експеримент бил успешен, тој навистина го зголемил количеството на алуминиумски јони во областа на потокот што не бил третирана со варовник. Ова покажува дека може да се додаде за да се неутрализираат ефектите од киселите дождови во речните екосистеми. Во моментов калциум карбонат се користи за неутрализирање на киселинските услови и во почвата и во водата. Од 1970-тите, ваквата варовница се практикува во голем обем во Шведска за да се ублажи закиселувањето, а неколку илјади езера и потоци постојано се варат.
Калциум карбонатот исто така се користи во апликациите за десулфурирање на димните гасови со што се елиминираат штетните и. Емисиите од јаглен и други фосилни горива согоруваат во големите централи на фосилни горива.
Рамнотежа на калцинација
На температури над 550 °C рамнотежата притисокот почнува да го надминува  во воздухот. Значи над 550 °C, калциум карбонатот почнува да испушта гас во воздухот. Меѓутоа, во печка на јаглен, концентрацијата на ќе биде многу повисок отколку што е во воздухот. Доколку целиот кислород во печката се троши во огнот, тогаш парцијалниот притисок на во печката може да биде висок до 20 kPa.
Табелата покажува дека овој парцијален притисок не се постигнува додека температурата не биде скоро 800 °C. За испразнување на од калциум карбонат да се случи со економски корисна стапка, рамнотежниот притисок мора значително да го надмине амбиенталниот притисок на. И за да се случи брзо, рамнотежниот притисок мора да го надмине вкупниот атмосферски притисок од 101 kPa, што се случува на 898 °C.
Со различен притисок
Калциум карбонатот е слабо растворлив во чиста вода (47 mg/L при нормален атмосферски парцијален притисок како што е прикажано подолу).
Рамнотежата на неговото решение е дадена со равенката (со растворен калциум карбонат десно):
каде што производот на растворливост за е даден како секаде од K sp = до K sp =  на 25 °C, во зависност од изворот на податоци. Што значи равенката е дека производот од моларната концентрација на јони на калциум ( молови растворени на литар раствор) со моларна концентрација на растворен  не може да ја надмине вредноста на Ksp. Оваа навидум едноставна равенка на растворливост, сепак, мора да се земе заедно со покомплицираната рамнотежа на јаглерод диоксид со вода (види јаглеродна киселина). Некои од се комбинира со  во растворот според
HCO− 3 е познат како бикарбонат јон. Калциум бикарбонат е многу пати повеќе растворлив во вода од калциум карбонат.
Некои од се распаѓа во вода и растворен јаглерод диоксид според
(што е точно за сите водени раствори), и фактот дека растворот мора да биде електрично неутрален, т.е. целокупниот полнеж на растворените позитивни јони мора да се поништи со целокупното полнење на растворените негативни јони, овозможуваат истовремено решавање на преостанатите пет непознати концентрации (забележливо е дека претходно споменатата форма на неутралност важи само ако калциум карбонат е внесен во контакт со чиста вода или со неутрален рН раствор; во случај кога почетната pH вредност на растворувачот за вода не е неутрална, рамнотежата не е неутрална).
Ефектот на второто е особено очигледен во секојдневниот живот на луѓето кои имаат тврда вода. Водата во водоносните слоеви под земја може да биде изложена на нивоа на многу повисок од атмосферскиот. Како таква, водата се пробива низ карбонат калциум, на се раствора според вториот тренд. Кога истата вода потоа ќе излезе од чешмата, со текот на времето доаѓа во рамнотежа со нивото  во воздухот преку испуштање на неговиот вишок. Како резултат на тоа, калциум карбонатот станува помалку растворлив, а вишокот се таложи како бигор. Истиот процес е одговорен за формирање на сталактити и сталагмити во варовничките пештери.
Две хидрирани фази на калциум карбонат, монохидрокалцит и, може да се таложи од водата при амбиентални услови и да опстојува како метастабилни фази.
Со различна pH вредност, температура и соленост: скалирање во базени
овозможуваат предвидување на концентрациите на секој растворен вид неоргански јаглерод во растворот, од додадената концентрација на. Дополнување на ќе ја зголеми концентрацијата при која било pH вредност. Преуредувајќи ги равенките дадени погоре, можеме да го видиме тоа = и [ ] =. Затоа, кога е концентрацијата, максималната концентрација на јони пред скалирање врнежите  може да се предвидат од формулата:
Производот за растворливост за (К sp) и константите на дисоцијација за растворениот неоргански јаглерод (вклучувајќи го и Ka2) се суштински под влијание на температурата и соленоста, со севкупниот ефект што [1] ] max се зголемува од слатка вода во солена вода и се намалува со зголемување на температурата, pH или нивото на додаден бикарбонат, како што е илустрирано на придружните графикони.
Трендовите се илустративни за управувањето со базените, но дали ќе се појави скалирање, исто така зависи од други фактори, вклучително и интеракциите со, <span data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Хем2&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Предлошка:Хем2&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;[B(OH)4]−&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwBHE" typeof="mw:Transclusion">& nbsp;   и други јони во базенот, како и ефекти на презаситеност. Скалирањето најчесто се забележува кај генераторите на електролитски хлор, каде што има висока pH вредност во близина на површината на катодата и таложењето на бигор дополнително ја зголемува температурата. Ова е една од причините што некои оператори на базени го претпочитаат боратот над бикарбонатот како примарен pH пуфер и избегнуваат употреба на хемикалии во базенот што содржат калциум.
Растворливост во силен или слаб киселински раствор
Комерцијално се достапни раствори на силни (HCl), умерено силни (сулфамински) или слаби (оцетна, лимонска, сорбинска, млечна, фосфорна) киселини. Тие најчесто се користат како средства за отстранување бигор за отстранување на наслаги од бигор. Максималниот износ на што може да се „раствори“ со еден литар киселински раствор може да се пресмета со помош на горенаведените равенки за рамнотежа.
Садеви (Велушина)
Садеви — археолошко наоѓалиште во битолското село Велушина. Претставува населба од доцноантичко време. Се наоѓа непосредно до селото, од југоисточната страна, каде при обработувањето на земјата се откриени темели од објекти, а по површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и градежен материјал. Најдени се и монети од Јустинијан I кои се чуваат во Заводот и музеј во Битола.
Фи Лебед
Фи Лебед или φ Лебед — систем од две ѕвезди во северното соѕвездие Лебед. Слабо видлива со голо око со привидна ѕвездена величина од 4,70. Годишната промена на паралаксата од 12,25 mas мерено од Земјата, се добива дека ѕвездата е на растојание од околу 266 светлосни години. Се оддалечува од Сонцето со радијална брзина од +4,5 км/s.
φ Лебед е двојнолиниски спектроскопски двоен систем, што значи дека впивните линии на двете составници се видливи во спектарот. Двете множества на спектрални линии се скоро потполно идентични и двете ѕвезди се класифицирани како K0III, што значи дека се развиени џинови. Се смета дека тие се црвеногрутчести џинови, ѕвезди кои започнале со соединување на хелиумот во јадрото и се наоѓаат на хоризонталната гранка, но поради нивната металичност и големината на водородната обвивка тие може да се најдат во близина на гранката на црвени џинови. За двете ѕвезди се претпоставува дека се со иста старост, wшто би изнесувала околу 650 милиони години. Парот има орбитален период од 434,208 денови, или 1,2 години, со голема полуоска од 26,9 mas, и големо занесување од 0,56.
Пиура (регион)
Пиура е крајбрежен регион во северозападно Перу. Главен град на регионот е градот Пиура. Пиура и Талара се едни од најважните градови во државата и пристаништни центри. Регионот е познат по топлата тропска клима и полутропските плажи.
Административна поделба
Регионот е поделен на 8 покраини и 64 окрузи. Покраините и главните градови се:
Џуно
Џуно (City and Borough of Juneau; скратено Juneau) е главен град на американската сојузна држава Алјаска. Претставува единствена административна единица сместена на Алјаска. Во 1906 е избран за престолнина на Алјаска, кога седиштето на владата било преместено од Ситкa. Со актот од 1970 година, градот се споjува со соседниот Даглас и околните населби кои заедно ја сочинуваат територијата на денешен Џуно.
Површината на градот изнесува 8.430,40 км2 што е повеќе од Род Ајленд и Делавер заедно. Центарот на Џуно се наоѓа во подножјето на истоимената планина и се простира преку каналот од островот Даглас. Според пописот направен во 2000 година, во градот живееле 30,711 жители, додека пак според пописот од 2007 покажало дека во градот живееле 30,690 луѓе.
Градот го добил своето име според Џо Џуно, рудар и трагач по злато. Џуно бил основан од Џо и Ричард Хенри после пронаоѓањето злато со помош на племето Тлингит.
Гумења (Виничани)
Гумења – населба и некропола од римското време. На источниот крај на селото Виничани, од десната страна на патот што води кон селото, на просторот на последните куќи, на едно зарамнето плато со површина од 1,5 хектар се среќааат фрагменти од керамички садови, питоси, тегули, покривни ќерамиди и друг градежен материјал. При обработувањето на земјата биле откриени и ѕидови од повеќе објекти ѕидани од камен и варов малтер. Од ова наоѓалиште потекнуваат и две надгробни стели кои се пренесени во Стоби. Наодите се чуваат во Народниот музеј во Велес и во Археолошката збирка во Стоби.
Грашиште (Кутлешево)
Грашиште  — археолошко наоѓалиште во прилепското село Кутлешево. Наоѓалиштето поради неистраженоста не е датирано и е од непознат тип. Во 1951-1957 македонскиот антрополог Јован Ф. Трифуноски при своите истражувања забележал дека на зарамнето плато под селото во нивите селабите пронаоѓале керамика и остатоци од темели.
Алергиски ринитис
Алергиски ринитис е воспаление на слузницата на носот кое се јавува како последица на прекумерна реакција на имунолошкиот систем на алергените од воздухот. Знаците и симптомите вклучуваат течење на носот или затнат нос, кивање, црвенило, чешање, и солзење на очите, и оток околу очите. Секретот од носот вообичаено е бистар. Симптомите се јавуваат до неколку минути по изложување на алергенот, и може да влијаат врз спиењето и способноста за работа и учење. Некои луѓе може да развијат симптоми само за време на одреден период од годината, како резултат на изложеноста на полен. Голем дел од пациентите со алергиски ринитис исто така имаат астма, алергиски конјуктивитис или атопичен дерматитис.
Алергискиот ринитис вообичаено е поттикнат од алергени од средината како што се полен, влакна од животни, прашина, или мувла. Генетските фактори и изложеноста од средината доведуваат до развој на алергии. Растењето на фарма и имањето на повеќе браќа и сестри го намалува овој ризик. Основниот механизам вклучува врзување на IgE антителата за алергенот, и последователно ослободување на инфламаторни супстанци од страна на маст клетките, како што е хистаминот. Дијагнозата вообичаено се заснова на симптомите комбинирано со кожен прик тест или крвни тестови за алерген-специфични IgE антитела. Резултатите од овие тестови може да бидат лажно позитивни. Симптомите на алергија наликуваат на оние на настинка; сепак, тие често траат и повеќе од две недели и типично не се јавува треска.
Изложеноста на животни рано во животот може да го намали ризикот од развој на овие специфични алергии. Неколку различни видови на лекови ги ублажуваат симптомите, меѓу кои се стероидите, антихистаминиците, како дифенхидрамин, кромолин натриум, и леукотриенските рецепторни антагонисти како монтелукаст. Често пати, со лекови нецелосно се контролираат симптомите, и тие може да имаат несакани ефекти. Изложувањето на поголеми и поголеми количини на алерген, познато како алергенска имунотерапија често е ефикасна. Алергенот може да биде даден како поткожна инјекција или таблета под јазик. Третманот обично трае три до пет години, по што користа може да биде пролонгирана.
Алергискиот ринитис е најзастапена алергија. Во западните земји, помеѓу 10 и 30% од луѓето се засегнати во текот на годината. Најчесто се јавува помеѓу дваесеттите и четириесеттите години од животот. Првиот точен опис го дал лекарот Разес во 10-от век. Во 1859, Чарлс Блекли го идентификувал поленот како причинител. Во 1906, точниот механизам бил определен од Клеменс фон Пирке.
Белушка (Црквино)
Белушка — археолошко наоѓалиште во велешкото село Црквино. Наоѓалиштето претставува римска населба. На 2 км југозападно од селото, на зарамнето плато со површина од околу 2 хектара се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и градежен материјал. Жителите наоѓале и бронзени монети.
Опера на Украина
Денес, оперска сцена на Украина ја сочинуваат; Националната опера. Т. Шевченко во Киев, оперските куќи во Харков, Одеса, Лвов, Донецк град Днипро. Покрај тоа, оперите се поставуваат и во оперски студија прикажани на конзерваториумите во овие градови.
Навлегувањето на операта во Украина
Операта се појавила на територијата на модерна Украина релативно доцна, бидејќи земјата била на периферијата на тогашните земји ( Руска империја, Австроунгарија). Од времето на Катерина II, италијанските и француските опери почнале да се поставуваат во Санкт Петербург, подоцна овие опери почнале да ги поставуваат италијанските и француските опери на територијата на Украина. Првата позната опера од украински автор била „Демофонт“ на Максим Березовски ( <span lang="it" class="cizojazycne" title="italština">1745–1777  ), типична италијанска оперска серија со либрето на Пјетра Метастасио, која премиерно била изведена во 1773 година во Ливорно. Дмитриј Бортњански (1751-1825), автор на неколку опери со италијански и француски либрета, исто така е роден во Украина.
Првата државна оперска куќа на територијата на модерна Украина била отворена во Лвов, во центарот на Галиција, која тогаш била дел од Хабсбуршката монархија (1772). Од 1774 година овде биле поставени германски опери (до 1872 година), а од 1780 година полски опери (до 1939 година). Театарот Лвов уживал особена слава во 1873-1900 година, кога Хенрик Јаретски работел како втор, а потоа и прв бенд-мајстор. На територијата на Украина, која бил дел од Руската империја, првиот театар бил отворен во Харков во 1780 година. Оперските претстави почнале да се изведуваат во Киев од 1803 година, а во 1810 година бил изграден и оперскиот театар во Одеса (таму една година претходно било основано руско оперско друштво). Првично, театрите на територијата на Украина немале свои уметници, но примале странски гости изведувачи, главно од италијанските оперски трупи. Одеса станала важен центар на италијанската и француската опера, поради неговото важно меѓународно значење како трговски центар. Локалните композитори, исто така, придонеле за италијанскиот репертоар (Александар Катакузенос: Антонио Фоскарини1860, Јуревич: Марино Фалиеро и Пјетро ди Калабрија). и до почетокот на 20 век, репертоарот бил ограничен на италијански опери.
До последната третина од 19 век, немало доволно услови за формирање постојани театри во градовите, а пред сè, квалификуван персонал, додека гентрите, до укинувањето на крепосништвото во 1861 година, можеле да си дозволат да одржуваат оркестри и глумечки трупи за кметовите. И дури по укинувањето на крепосништвото, отпуштените музичари добиле можност да работат во театри, од кои прв во украинските пространства на Руската империја бил Киев (по театрите во Санкт Петербург и Москва). На 27 октомври 1867 година била поставена операта „Гробот на Асколд“ од Алексеј Верстовски, членовите на оркестарот биле ангажирани главно од распуштениот кметски оркестар на грофот Пјотр Лопухин (1788-1873), додека пејачите биле донесени од стопанственикот Фердинанд Бергер од Санкт Петербург. Од 1874 година, опери на руски исто така биле поставени во Харков, каде што задолжен за организирање бил Александар Рапорт. Во 1886 година, театарот во Харков се распаднал, но бил обновен во 1890 година. Овде, Вацлав Сук работел како диригент, кој ја претставил и својата опера Lesův pán (1892). Руските опери почнале да се поставуваат во Одеса во 1873 година, и до 1910 година италијанската опера била заменета. По пожарот во 1883 година, театарот бил повторно изграден во 1887 година. Репертоарот на сите три театри бил ориентиран кон кралската опера во Санкт Петербург ( Театар Мариински ) и Москва (Болшој театар ), локалните музичари можеле да ги претстават своите дела, но ниту еден од нив не покажал светла индивидуалност. На крајот на 19-тиот и 20-тиот век, овде се изведувале претстави на украински јазик, но главно во меѓу сезона, кога украинските театарски друштва ги изнајмувале просториите.
Од 1877 година, во Черновци работел професионален театар од германско говорно подрачје, најпрвин под менторство на градот, а од 1884 година под туторство на локална театарска група. Врвот на операта (и воопшто на музичкиот живот) во Черновци е поврзан со името на композиторот Војтех Гржимали, кој исто така на репертоарот поставил свои опери на чешки јазик Zakletý princ и Švanda dudák овде.
Руските композитори се свртеле кон украинската тема, меѓу нив Римски-Корсаков (Ноќ пред Божиќ, мајска ноќ) Чајковски (Мазепа и чизми). Во украинските кругови, овие опери биле сфатени двосмислено, бидејќи тие само оддалеку го пренесувале украинскиот дух.
Националните корени на украинската опера
За разлика од многу други национални оперски школи, украинската опера се одликувала со изразено потпирање на народната традиција, како во музички така и во драмски аспект.
Училишна драма
На почетокот на 17 век, на територијата на Украина се појавила училишна драма, чие потекло е поврзано со језуитскиот модел, со посредство на полската католичка култура и наследството на православните институции, особено Академијата Киево-Могила.
Учениците глумеле драми на Божиќ и Велигден (мистерија), како и мистерии (од животот на светците), морални (поучна алегориска драма) и историски драми. Првично, тие имале посебни музички (вокални и инструментални) и танцови компоненти. Училишната драма се играла на две нивоа: на горното ниво се играле сериозни дејствија, а ликовите зборувале странски јазици - црковнословенски, полски, руски или латински, а меѓу сериозните дела на пониско ниво се играле споредни претстави. чии ликови биле обични луѓе кои го зборувале локалниот јазик.јазик. На настапите се користела различна музика, често народна или блиска до народната.
Сцена на раѓање
Исто така, од 17 век, на територијата на Украина е воспоставена традиција на народниот театар, наречена сцена на раѓање. Неговата драматургија е блиска до училишните драми: има два дела - религиозно (го играат раѓањето на Исус) и световното, кои симболично биле поделени на две нивоа на сцената. Сцената на Христовото раѓање достигнала посебен развој по 1765 година, кога училишните драми биле забранети на Национален универзитет Киево-Могила. Оваа популарна куклена претстава била придружена со музика во живо. Имало и таканаречена „жива сцена на Христовото раѓање“, во која наместо кукли играле обични глумци. Дополнително, местото на раѓањето се одликувало со поголем детал од „земниот“ дел, искристализирани типични ликови и ситуации полни со хумор. Главниот лик би можел да биде храбар Запорожјанин Козак, глупав дедо и намќорна жена, убавата Дарина Ивановна, несериозната слугинка во кафаната Квасија, хедонистичкиот службеник (капелан), како и ликови кои претставувале други националности: Мокали, Унгарци, Полјаци, Цигани или Евреи. Овие скици често вклучувале народни ритуали или игри и содржеле народни песни и ора.
Буржоаски водвил
Важна улога во формирањето на украинскиот театар одиграл Иван Петрович Котљаревски (1769-1838). Бидејќи бил веќе автор на првиот примерок од украинскиот сатиричен еп - поемата Енеида, во 1819 година напишал две комедии за Полтавскиот народен театар - „Наталка Полтавка“ и „<span lang="uk" class="cizojazycne" title="ukrajinština">Војник на волшебникот“ , 1819 година Сместени во украинските села, овие драми биле во форма на водвили, кои содржат песни и хорови чии мелодии Котљаревски делумно ги напишал самиот, но најмногу користел добро познати урбани и рурални песни. Во драматургијата, авторот ги користил традициите на интермедијата, сцената на раѓање и неговото познавање на украинскиот фолклор. Најпозната некогаш била Наталка Полтавка, која ја изведувале и аматерски и патувачки и професионални театри; познатиот драматург и организатор на театарот Иван Карпенко-Кари ја нарекол „мајка на украинскиот национален театар“.
Наскоро се појавиле и други слични изведби, чии автори биле Григориј Квитка-Основјаненко (1778-1843), автор на популарните комедии „ Додворување на Гончаровка“ (1835) и „<span lang="uk" class="cizojazycne" title="ukrajinština">Шелменко деншик “  (1837), Генерал Јаков Кухаренко (1799/1800-1862), автор на етнографската комедија <span lang="uk" class="cizojazycne" title="ukrajinština">Црноморскиот живот во Кубан помеѓу 1794-1796  (1836). Во споредба со другите европски култури (вклучувајќи ја и руската), каде што овој жанр постепено излегол од мода, украинскиот водвил бил многу популарен во текот на 19 век: на пример, „<span lang="uk" class="cizojazycne" title="ukrajinština">Мртов Опанас“  на Антон Јанковски, „''<span lang="uk" class="cizojazycne" title="ukrajinština">Како колбас и чаша, тогаш и кавгата ќе помине“. Михаил Старицки или „ <span lang="uk" class="cizojazycne" title="ukrajinština">Според ревизија ''“ на Марк Кропивницки. Сите овие водвили биле нашироко поставени во различни адаптации и музички изданија, а поединечни песни, па дури и сцени кои немале цврста врска со заплетот се префрлале од една изведба во друга.
Оперета
Среден чекор помеѓу претставата со пеење и операта во втората половина на 19 век е оперетата. Жанрот оперета брзо се проширил од францускиот двор и веќе бил популарен во германските и полските театри во Лавов во раните 60-ти. Со отворањето на професионален украински театар во овој град, Михаил Вербицки (1815-1870) се свртел кон жанрот оперета, потпирајќи се во исто време и на традициите на украинскиот водвил. Особено, неговата оперета „<span lang="uk" class="cizojazycne" title="ukrajinština">Подгорјани “ (1865) се здобила со голема популарност, а наскоро се појавиле и други дела, на пример, „<span lang="uk" class="cizojazycne" title="ukrajinština">Селски ополномоштеници“  (1879). Веќе „ Подгорјани “ ги имал карактеристичните одлики на украинската „народна“ оперета и украинската рурална средина и народната музика. Друг популарен автор на оперети бил Сидор Воробкевич (1836-1903), тој е автор на оперетите „<span lang="uk" class="cizojazycne" title="ukrajinština">Комарец скитник “, <span lang="uk" class="cizojazycne" title="ukrajinština">„Сиромашната Марта  “ и <span lang="uk" class="cizojazycne" title="ukrajinština">„Златниот Moпс“ . Во субруска Украина, комичните дела на Кропивницки „<span lang="uk" class="cizojazycne" title="ukrajinština">Сошиени од будали “ (1875) и „Ви“ (1895) или Владимир Александров „<span lang="uk" class="cizojazycne" title="ukrajinština">Одат по Неман “ (1872) и „<span lang="uk" class="cizojazycne" title="ukrajinština">Дон “ на Владимир Александров. <span lang="uk" class="cizojazycne" title="ukrajinština">Не оди, Грицја, на Вечерна  “ (1873). Во делата на М. Лисенко „Черноморци“, „Божиќна ноќ“ (верзија 1) и „Наталка Полтавка“, оперетата на народната песна се приближува кон оперскиот жанр и дава поттик на развојот на оперскиот жанр.
Од нејзиното појавување во раните 1860-ти, оперетата во украинскиот музички театар се развила во текот на следните сто години во работата на композитори како Кирил Стеценко, Алексеј Рјабов, Александр Билаш, Вадим Гомолјака, Константин Данкевич, Вадим Илин, Дмитриј К. Полјаков, Александр Красотов, Рождественски Всеволод Петрович, Богдан Крижановски, Оскар Сендлер, Анатолиј Кос-Анатолски, Аркадиј Филипенко, Јаков Цегљар, Виталиј Губаренко, Лев Колодуб и други. Исак Осипович (1900-1955), познат руски композитор и автор на оперети, исто така со потекло од Украина.
Првите примери на украинската опера - П. П. Сокалски и „Запорожец зад Дунав“
Ситуацијата во украинскиот театарски бизнис ја попречило привлечноста на украинските композитори кон оперскиот жанр. Опсегот на можни теми за опери бил ограничен не само од ориентацијата на театрите кон популарната публика, туку и од царската цензура, која дозволувала смешни или сентиментални народни приказни, но не дозволувала сериозни општествени или историски теми. Дополнително, делата ги изведувале аматерски групи, или, подоцна, професионални глумци, а не обучени пејачи и без голем оркестар. Покрај тоа, до 1917 година, сериозните музички дела не можеле да влезат на сцената додека авторот не се осмелел да напише руски текст. Така, некои опери од овој период останале неисценирани, недовршени или само во фаза на зачнување, покрај тоа, на повеќето украински композитори им недостасувало мајсторството за оркестрација и музичка драматургија. Таква беше судбината на првите опери засновани на украински текстови на Петар Петрович Сокалски (1832-1887). Неговата историска опера „<span lang="uk" class="cizojazycne" title="ukrajinština">Мазепа“  од 1857-1859 година, ја прикажувала судбината на козачкиот хетман Иван Мазепа врз основа на поемата „Полтава“ од А. Украинската реалност во оваа опера е прикажана главно преку хоровите, но во други аспекти операта го задржала својот фокус на италијанските традиции, а дополнително содржела одредени драматични и композициски недостатоци. „ <span lang="uk" class="cizojazycne" title="ukrajinština">Мајска ноќ  “, која Сокалски ја напишал во 1862-1876 година врз основа на приказна од Н. Гогољ, не била поставена ниту на сцената. И во оваа опера доминирала фрагментација на либретото (комбинирани се текстовите на народни песни, Гогољ, Т. Шевченко), така и на музичкиот материјал (користен е и селски и урбан фолклор). Во 1878 година, Сокалски напишал опера во четири чина на руско либрето „<span lang="ru" class="cizojazycne" title="ruština">Опсадата на Дубно “ заснована на приказната „Тарас Булба“ на М. Гогољ; клавирот на оваа опера е објавен во 1884 година, но операта не била поставена и е обележана со еклектицизам.
Современа позиција
Операта „Мојсеј“ од Мирослав Шкорик (заснована на истоимената песна на Иван Франко) била поставена на сметка на Ватикан за посетата на папата на Украина во 2001 година во Оперскиот театар во Лавов. С. Крушелница во 2001 година и во Националната опера на Украина со име Т.Шевченко во 2006 година.
Народната опера „Кога цвета папратот“ од 1978 година од Евгениј Станкович, која не била поставена поради забраната за цензура, била концертно изведена во 2011 година.
Список на државни водачи во 1884 година
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Серкл Брухе
Серкл Брухе — (Cercle Brugge Koninklijke Sportvereniging) — белгиски фудбалски клуб од градот Брухе (Бриж), Западна Фландрија. Тој е трикратен државен првак и двократен освојувач на Купот на Белгија.
Госпоѓа Бовари
„Госпоѓа Бовари: Навики од провинцијата“ (француски: Madame Bovary: Moeurs de Province) — роман на францускиот писател Гистав Флобер, првобитно објавен во шест продолженија во „Париската ревија“ (од 1 октомври до 15 декември 1856 година, а една година подоцна и како самостојна книга. Самостојното издание авторот му го посветил на Мари-Антоан-Жил Сенар, член на адвокатската комора и поранешен претседател на народното собрание и министер за внатрешни работи. Во посветата, напишана на 12 април 1857 година, Флобер му се заблагодарува на својот пријател за објавувањето на романот.
Содржина
Романот се состои од три дела:
Прв дел (1-9 глава)
Романот започнува така што во гимназијата во Руан доаѓа нов ученик — Шарл Бовари, кој е прикажан како послушно, но не многу паметно момче. Подоцна, Шарл завршува медицина и станува лекар во малото место Тот, а мајка му му наоѓа жена — една вдовица која е постара од него и која доминира во бракот. Еднаш, него го повикуваат во блиското село за да излекува некој човек кој ја скршил ногата. Тогаш, тој ја запознава Ема, ќерката на неговиот пациент и таа веднаш го привлекува така што често ја посетува. Набргу, неговата сопруга неочекувано умира и тој се жени со Ема. По свадбата, Шарл по цел ден работи, а кога ќе се врати дома, наоѓа радост: тој е вљубен во својата жена. Наспроти него, Ема, која целиот живот сонувала за нешто подобро, сфаќа дека не е среќна. Во една прилика, тие се поканети на гости во дворецот на еден маркиз, а Ема е воодушевена од посетата, бидејќи за првпат во животот има прилика да биде во друштво со богати и угледни луѓе. Некое време по тој настан, Ема е обеземна од впечатоците и фантазираза животот во Париз, а тоа само го зголемува нејзиното незадоволство од здодевниот брачен живот со нејзиниот просечен маж. Најпосле, таа станува нервозна и ѝ се влошува здравјето, па Шарл одлучува дека ќе биде подобро ако се иселат од Тот. Во исто време, Ема забременува.
Втор дел (1-15 глава)
Ема и Шарл се доселуваат во селото Јолвил и набргу им се раѓа ќерка. Таму, Ема се зближува со младиот нотарски помошник Леон. По раѓањето на ќерката, Ема го менува однесувањето и станува примерна жена, така што сите во селото ѝ се восхитуваат, но во себе ги крие гневот, омразата кон Шарл и страста. Таа и Леон се вљубени еден во друг, но немаат храброст да ја искажат љубовта, па поради тоа двајцата страдаат. По некое време, Леон заминува во Париз за да го продолжи образованието, а кратко време, Ема тагува по него. Еднаш, таа случајно се запознава со Родолф Буланже, кому му остава силен впечаток и тој веднаш решава да ѝ се додворува. Набргу, за време на народниот собир во селото, тој останува насамо со неа и ѝ успева да ја освои. По неколку дена, тие стануваат љубовници при што тајно се среќаваат во домот на Родолф, а подоцна и во дворот на куќата на Ема и Шарл. Откако успева да ја освои, Буланже постепено престанува со нежниот и внимателен однос кон Ема, а таа пак целосно му се предава. Во меѓувреме, наговорен од аптекарот Оме, Шарл го оперира еден сакат човек од селото, меѓутоа операцијата е неуспешна и на пациентот мора да му се ампутира ногата. По тој настан, љубовта на Ема кон Родолф уште повеќе се разгорува и таа го убедува да избегаат некаде далеку. Привидно, Родолф се согласува, меѓутоа на договорениот ден, тој ѝ испраќа писмо на Ема, а потоа сам го напушта местото. Ема е скршена од болка и најпрвин помислува на самоубиство, а потоа се онесвестува. Таа лежи болна подолго време, а потоа се обидува да ја најде утехата во религијата, но без успех. По наговор на аптекарот Еме, Шарл и Ема одат во Руан каде присуствуваат на оперска претстава и таму случајно го среќаваат Леон.
Трет дел (1-11 глава)
Иако поминале три години од нивната последна средба, кај Леон сè уште е присутна страста по Ема и тој ја наговара да остане во градот, а утредента отворено ѝ ја искажува својата љубов. Најпрвин, таа секолеба, па дури му пишува и проштално писмо, но сепак, тој ја освојува и стануваат љубовници, возејќи се цел ден во кочија низ градот. Кога се враќа дома, Ема дознава за ненадејната смрт на татко му на Шарл. Наговорена од трговецот, таа се обидува да добие полномошно на имотот и, под изговор дека ѝ потребен правен совет од Шарл, таа се враќа во Руан, каде минува три дена заедно со својот љубовник. Потоа, таа повторно се служи со измама и, под изговор дека зема часови по клавир, еднаш неделно го посетува Леон. Со текот навремето, Ема почнува безобѕирно да го лаже Шарл, а истовремено, троши многу и сè повеќе се задолжува. Иако ја продолжува љубовната врска со Леон, таа чувствува некаква празнина во себе и не е среќна, па повторно започнува да фантазира за идеалната љубов и среќа. Од друга страна, и Леон се заситува од неа и почнува да ги согледува нејзините недостатоци. Трошејќи без никаква контрола, долговите кои ги прави Ема само се натрупуваат, па таа почнува да ги распродава личните предмети и целосно ги запоставува куќата и семејството. Најпосле, врз основа на судска пресуда, во нејзината куќа доаѓа судски извршител за да изврши присилна наплата на долговите. Ема безуспешно се обидува да најде пари, па најпосле го посетува Родолф, но ниту тој не може да ѝ помогне. Во очај, таа оди тајно во аптеката на Оме и, со помош на аптекарскиот помошник, скришно зема арсеник. Потоа, таа оди дома, пишува писмо и паѓа во претсмртни маки. Шарл повикува двајца лекари, но тие не можат да ја спасат и Ема умира. На денот на закопот пристигнува и таткото на Ема. По нејзината смрт, од куќата си заминува слугинката и Шарл останува сам со ќерката Берта. Тој е скршен од болка, но во него сè уште живее големата љубов кон Ема. Погоден од тагата, Шарл ги распродава предметите од куќата, ги прекинува односите со мајка му и останува сам, напуштен од сите. Во меѓувреме, тој дознава дека Леон се оженил. По некое време, Шарл случајно ги наоѓа љубовните писма на Ема и така дознава за долгогодишните неверства на Ема. Тогаш, тој побеснува и пропаѓа материјално и морално, но кога во една прилика го среќава Родолф, сепак му простува. Еден ден, Шарл ненадејно умира, а Берта ја носат кај баба ѝ, но таа набргу умира. Така, за Берта се грижи некоја сиромашна тетка, така што девојчето е принудено да работи во предилница. Истовремено, по смртта на Ема, Оме ги менува своите ставови, ѝ се додворува на власта и прави сè за да добие орден и најпосле успева во тоа.