cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tekken (франшиза)
Tekken 4
Tekken 4 е петтиот наслов и следната канонска игра во серијата, објавена во 2001 година за аркадните машини и во 2002 година за PlayStation 2. За да се нагласи приказната, домашната верзија вклучила нов „Story mode“ (режим за официјалната приказна), која ги отклучува последните анимирани сцена за даден карактер, наместо во аркадниот режим, во кој се отклучуваа претходно. Играта исто така содржи многу нови опции во гејмплејот, вклучувајќи ја можноста играчот да се движи пред да започне рундата (без можноста да удри), како и нивоа со ѕидови кои делумно ги одвојуваат играчите. За прв пат, визуелните тематски арени се исти и за аркадната и за домашната верзија. Постојат 23 ликови за избор. Приказната открива дека Казуја го преживеал падот во вулканот пред 20 години, влегувајќи на Четвртиот турнир „Крал на железната тупаница“ за да ја врати Мишима Заибатсу под негова контрола. Во канонската завршница, Казуја и Хеихачи заедно се поразени од Џин, кој неволно се преобразува во неговата ѓаволска форма, но откако добива кратка визија од неговата мајка Џун (која не ја видел веќе шест години), тој се воздржува да го погуби Хеихачи.
Tekken 5
Tekken 5 била издадена за аркадните машини во 2004 година, а во 2005 година за PlayStation 2, со краток временски период на преминување од аркадните во PlayStation конзолите, со два месеци во Северна Америка и со четири месеци во Јапонија. Постојат 32 карактери за избор, вклучително, и за прв пат, „Девил Џин“ (втората форма на ликот Џин) и Асука Казама која доаѓа од измислена верзија на градот Осака. Повеќето ликови што се отстранети од Tekken 3 се враќаат во Tekken 5. Домашната верзија го вклучува и режимот познат како „Devil Within“, варијанта на режимот „Tekken Force“ претставен во Tekken 3. По официјалната канонска завршница, Џин Казама го победува својот демонски прадедо Џинпачи Мишима (кој ја презема Мишима Заибатсу кратко по завршувањето на настаните од Tekken 4), наследуваjќи ја Мишима Заибатсу.
Tekken 5: Dark Resurrection
Иако Tekken игрите вообичаено се темелат на аркадните верзии, Tekken 5 била првиот наслов во серијата што имала ревизија што била доволно значајна што била објавена, со поднасловот Dark Resurrection (Мрачно Воскреснување) во 2005 година. Играта била пренесена на PlayStation Portable во 2006 година и содржи два нови лика: Емили „Лили“ Де Рошфорт и Сергеј Драгунов. Армор Кинг е исто така воведен како лик што може да се игра во оваа ревизија. Играта воведува и систем за рангирање. Домашната верзија се одликува со нови режими, како Ghost Mode, Tekken Dojo Mode и два бонус режими, Gold Rush и ревидирана верзија на Tekken Bowl, претставена првпат на Tekken Tag Tournament. Режимот Devil Within од PlayStation 2 верзијата, сепак, отсуствува. Намко Бандаи ја препознале побарувачката на обожавателите за верзија на PlayStation 3 конзолата, па оваа била објавена во 2007 година, во HD 1080p. Верзијата на PlayStation 3 исто така била ажурирана и е наречена Tekken 5: Dark Resurrection ONLINE, што за првпат се добива опција за онлајн играње. Верзијата за PlayStation 3 исто така го отклучува ликот Џинпачи Мишима, дозволувајќи му на играчот да го одбере и него (но не и во онлајн борбите).
Tekken 6
Tekken 6 првично била објавена за аркадните машини во 2007 година, проследена со ажурирана аркадна верзија од 2008 година, насловена како Tekken 6: Bloodline Rebellion. Домашната верзија е заснована на Bloodline Rebellion и била објавена за PlayStation 3 и Xbox 360, за прв пат станувајќи мултиплатформна. Играта се одликува со Scenario Campaign mode, режим кој е по оној на примерот од Tekken Force mode, кој може да се игра и онлајн заедно со стандардниот Versus режим (стандардна онлајн борба). На крајот на „Сценарио“ режимот, се открива дека Џин Казама, откако бива поразен од вонбрачниот син на Хеихачи, Ларс Александерсон (кој претрпува амнезија во еден момент на приказната), намерно направил хаос и водел војна со светот за да го наполни со негативна енергија доволна да генерира физичка манифестација на Азазел, така што тој самиот би може да се соочи со него и да го убие, верувајќи дека убиството на Азазел може да го исчисти од Ѓаволскиот ген во неговото тело. По битката, телото на Џин е пронајдено од Рејвен, а Ѓаволскиот ген сè уште е недопрен во неговото тело.
Спин-оф и кросовер игри
Tekken 3 исто така била направена и за Game Boy Advance како Tekken Advance во 2001 година. Заснована на Tekken 6 играта Tekken 3D: Prime Edition била издадена за Nintendo 3DS во 2012 година. Бесплатна верзија на Tekken била објавена во 2013 година за PSN насловена како Tekken Revolution. Tekken Card Challenge била објавена на WonderSwan, ексклузивна јапонска конзола во 1999 година. Спин-оф акциона авантуристичка игра со ликот Нина Вилијамс како протагонистот, „Death by Degrees“ („Смрт во степени“), објавена за PlayStation 2 во 2005 година. Две мобилни спин-оф Tekken игри биле објавени во 2011 година: една дводимензионална борбена игра Tekken Resolute, која е првата игра во која не е вклучен Хеихачи Мишима, и Tekken Bowl, мини-игра со куглање од Tekken Tag Tournament, за iOS оперативниот систем. Tekken Bowl е првата игра во која не се вклучени Јошимитсу, Нина Вилијамс, Пол Феникс и Кинг. Во 2013 година, третата мобилна игра насловена како Tekken Card Tournament била издадена од Намко Бандаи во App Store за iOS и Play Store за Android. Истата година, Намко Бандаи, исто така, ја објавиле Tekken Arena во Google Play Store за Андроид. На 30 април 2015 година, Намко ја издале Galaga: Tekken 20th Anniversary Edition, варијанта за мобилни игри од Галага аркадните машини со ликови од франшизата. Првично била објавена на 1 април 2015 година.
Намко и Капком се согласиле да создадат кросовер игри на Tekken и Street Fighter франшизите. Во 2012 година, издадена била Street Fighter X Tekken, проследена од Tekken X Street Fighter (во развоен пекол од 2018 година). Првата игра е развиена од Capcom и се служи со 2D механика на игра која што е стандардна во Street Fighter IV, додека втората игра се развива од Namco и ќе вклучува 3D механика како таа од Tekken Tag Tournament 2.
Pokkén Tournament била објавена во август 2014 година, како спин-оф со дејствието во рамките на франшизата Покемон. Првично била објавена во Јапонија како аркадна игра, а потоа објавена на меѓународно ниво на Wii U во 2016 година, а исто така е пренесена и за Nintendo Switch.
Tekken Mobile, друг спиноф, бил објавен на 1 март 2018 г. Иако имала мешан прием од критичарите,  била добро прифатена од јавноста и надминала еден милион симнувања.
Развој
Првично Tekken не била замислен како борбена игра. Проектот започнал како внатрешна тест-рамка на Намко за анимирање на 3D модели на карактери, за на крајот да вгради текстурно мапирање слично на она во тркачката игра на Намко, Ridge Racer од 1993 година. Режирана од дизајнерот на Virtua Fighter, Сеиичи Ишии, Tekken требала да биде фундаментално сличен наслов, со додавање на подетални текстури и двојно поголема брзина на кадрите. Tekken 4 добила најнегативна критика до степен што може да се смета за најлошиот наслов во рамките на серијата, што довело до големи промени почнувајќи од следниот наслов. Ова е направено благодарение на новиот енџин обезбеден од Намко. Како ретроспектива, Харада верувал дека Tekken 5 и Tekken 6, успеале да привлечат нова обожавателска група, нешто што Tekken 4 не успеала да го стори.
Gameplay
Како и со многу борбени игри, играчите бираат лик од поставата и се ангажирани во блиска борба со противникот. Традиционалните борбени игри обично се играат наместени на начин што копчињата одговараат на силата на нападот, како што се силен бокс или слаб шут. Текен, од друга страна, посветува копче на секој од четирите екстремитети на борецот. Системот на игра вклучува блокови, зафати и фрлања, ескивации и борби на земја.
Во оригиналниот Tekken, играчите можат само рачно да ги блокираат нападите. Оттогаш, почнувајќи со Tekken 2, ликовите автоматски блокираат сè додека не се движат нанапред или не вршат дополнителни дејства, одлика наречена „неутрален гард“. При стоење или повлекување, карактерите ги блокираат високите и средните напади без други дејства од играчот, додека клекнатите карактери би ги ескивирале високите напади, а би ги блокирале ниските. Нормалните средни напади би ги удриле клекнатите играчи, но некои специјални средни напади можат да бидат блокирани од стоечкиот или од клекнатиот неутрален гард. Во меѓувреме, притискањето наназад му дава на играчот „активен гард“ што може да блокира одредени комбинирани напади кои нормално би го поминале неутралниот гард. Некои ликови се природно програмирани да ескивираат наместо да блокираат, иако командите им наложуваат блок потег.
Tekken 3 вовела неколку гејмплеј можности кои биле задржани во подоцнежните игри, вклучувајќи ја и можноста ликовите да застанат во преден план или во позадината. Tekken 3, и подоцнежните игри, исто така го намалуваат времето на опоравување откако играчот би бил соборен, давајќи им опција на ликовите да се валкаат (тркалаат) во сите насоки веднаш по паѓањето, дозволувајќи му на играчот побрзо да се врати во борбата, иако со ризик да биде удрен додека се тркала. Tekken 4 им дава на ликовите уште поголема подвижност со додавање на вистинско 3D движење во геометриски сложени арени со нерамна подлога, препреки и ѕидови. 3D гејмплејот овозможува брзи удари при страничните или задните зафати и фрлања на противникот, само ако играчот успее да ги избегне, како и затајувачки напади чии потези започнуваат странично од противникот.
Tekken 7 воведува некои промени во движењето од формулата на Tekken. Анимацијата за повлекување е слична на Tekken Revolution, со пофлуидно оддалечување од противникот, но релативно побавно. Обичното тркалање наназад од втемелена состојба е отстрането, а наместо тоа е заменета со нова проширена анимација при која карактерот се крева и изведува „глужден шут“ (шутирање на противникот додека ликот лежи на земи свртен на грб), за потоа да се истракала наназад, што помага да се направи полесна одделба од противниот. „Балконските кршења“ од Tag Tournament 2 се присутни и функционираат слично како што работат во соло-играта. Новите функции ги вклучуваат „Power Crushes“ (напади што не можат да се прекинат со обични потези откако ќе започнат) и „Rage Arts“ (напади што можат да се користат само кога ликот на играчот достигнал Rage состојба, жртвувајќи го истиот режим за да го изврши нападот). Врзаните потези претежно се оневозможени освен за специфични ситуации (одредени потези можат да предизвикаат низи на удари ако не бидат комбинирани и сите ескивирања при клекнување можат да предизвикаат врзан ефект, сличен како во Tekken 6: Bloodline Rebellion; распарчувањата на подот сега резултираат во ефект сличен на оној во Tag 2 наместо стандардниот од другите игри) и наместо тоа, ликовите сега имаат почест пристап до „Aerial Tailspin“ ефектот (напад што го фрла противникот наназад со главата кон подот за разлика од директно надолу, иако ваквиот напад е сè уште неизбежен откако ќе се активира, што значи комбо ударите можат да продолжат).
Ликови
Играчите можат да изберат од разновидна екипа која потекнува од различна етничка припадност и стилови на борба. Неколку карактери имаат натприродно потекло, како што се Ѓаволски Казуја, Алиса Босконович, Ангел, Мокуџин, Огар и Азазел, додека животните како Кума, Панда, семејството кенгури Роџер и Алекс го обезбедуваат комичниот елемент. Во „Приказна“ режимот на играта, секој лик генерално има свои лични причини за влез во турнирот и натпреварување за наградата.
Протагонистот на серијата варира помеѓу главните наслови; кинематскиот крај на ликот при завршувањето на играта, го одредува протагонистот на секоја од нив. Казуја Мишима е главниот јунак во оригиналната игра, неговиот татко Хеихачи Мишима е главниот јунак во Tekken 2 и Tekken 7, а Џин Казама е централниот јунак од неговото деби во Tekken 3. Конфликтот помеѓу семејството Мишима во рамките на повеќе генерации служи како главен заплет на серијата според Катсухиро Харада. Иако Ларс Александерсон, заедно со другите ликови, не е целосно поврзан со нив, тие служат како главни ликови во Tekken 6 каде што Џин служи како главен антагонист наместо неговите роднини.
Некои ликови од Tekken се прикажани како гостински ликови во други видеоигри, како што се Anna Kournikova's Smash Court Tennis, Digimon World Re: Digitize, Naruto Shippuden: Ultimate Ninja Storm 2, Pac-Man Fever, PlayStation All-Stars Battle Royale, Ridge Racer 6, Smash Court Tennis Pro Tournament 2, Soulcalibur II и Urban Reign, и во некои кросовер видеоигри како што се Cross Edge, Namco × Capcom, Project X Zone, Project X Zone 2 и The King of Fighters All Star.
Анимирани филмови
TEKKEN: BLOOD VENGEANCE, целосно анимиран CGI 3D дигитален филм во режија на Јуичи Мури, бил премиерно прикажан во САД во 2011 година и бил објавен во Јапонија два месеци подоцна. Digital Frontier го создала, а Bandai Entertainment го дистрибуирала филмот. КРВНА ОДМАЗДА е алтернативно прераскажување на настаните помеѓу Tekken 5 и Tekken 6. Во Јапонија бил објавен во декември 2011 година, како дел од колекцијата Tekken Hybrid.
Играни филмови
Tekken е акционен филм во режија на Двајт Х. Литл, а во него играат Џон Фу, Јан Ентони Дејл и Кели Овертон. Бил објавен на АФИ филмскиот фестивал на 5 ноември 2009 година и во Јапонија на 20 март 2010 година преку Ворнер. Филмот се фокусира на Џин Казама кој влегува во турнирот „Крал на железната тупаница“ по смртта на неговата мајка. Катсухиро Харада, режисерот на видеоигрите Tekken, дал многу лоши критики кон филмот. Претходник на овој филм, насловен TEKKEN 2: KAZUYA'S REVENGE бил објавен директно на ДВД на 12 август 2014 година. Режиран е од Вич Каосајананда и играат Кејн Косуги и Кели Венхам, а од првиот филм се враќаат Кери-Хирујуки Тагауа и Гери Дениелс. „Варајети“ известиле дека Пол Стивенс ќе направи римејк на Tekken со кинеската компанија Financing City Network.
Tekken Tag Tournament 2, краток игран филм од Wild Stunt Europe, бил објавен на YouTube каналот Namco Bandai Games Europe на 19 октомври 2012 година.
Други Медиуми
Постојат пет печатени адаптации на игрите. Knightstone Comics ги објавиле Tekken Saga и Tekken 2, издадени во октомври 1997 година, односно во септември 1998 година. Двата стрипови ги напишал Џон Ким, а ги илустрирал Волтер МекДениел. Tekken Forever (Текен засекогаш), е стрип од Дејв Чи, илустриран од Пако Дијаз, и објавен од Image Comics во декември 2001 година, содржејќи приказна која се фокусира на семејството Казама и исто така на „Непознатиот“ лик од Tekken Tag Tournament. Tekken: Tatakai no Kanatani (鉄拳：闘いの彼方に) е манга напишана од Кеиичи Сузуки и издадена од Шогакукан, која била собрана во два танкобон тома со првиот на 5 декември 2000 година и вториот на 5 април 2001 година. Tekken Comic е манга илустрирана од Руи Такато и објавена од Ultra Egg Jump во 2009 година. Иако приказната води до Шестиот турнир „Крал на железната тупаница“, таа не е канонска за главната серија на видеоигри. Во октомври 2016 година, Titan Comics објавиле нов Tekken стрип, мини-серијал со четири изданија од Каван Скот, илустрирана од Енди Тонг и објавена во средината на 2017 година. Серијата се одвива помеѓу Tekken 6 и Tekken 7 и борбата на Џин против ѓаволот во него.
Карактери и места од серијата, исто така, се појавуваат во колекционерската игра со карти Universal Fighting System и во Epic Battles.
Прием
Критичкиот прием на игрите бил позитивен, а серијата го достигнала врвот во 1997 година, со Tekken 3 добивајќи просек од 96% на Metacritic и GameRankings, и до денес се смета за една од најдобрите борбени игри на сите времиња.
Во 1999 година, списанието Next Generation го навела серијалот како #12 на нивниот список „Топ 50 игри на сите времиња“, коментирајќи дека „Во преминот од 16-бита во 32-бита, Tekken ја украде круната на Street Fighter како крал на модерните 'тепачки' чијшто боречки гејмплеј е неверојатно зависен“.
Создавачите на игри кои не работеле на Tekken ја коментирале серијата на различни начини. Ед Бун, ко-творецот на Mortal Kombat, открил во едно од своите интервјуа за GamePro дека омилена конкурентска борбена игра му е Tekken. И Sega и Namco покажале интерес за можен кросовер помеѓу Virtua Fighter и Tekken, кој се појавил во форма на играта Project X Zone и нејзиното продолжение за 3DS. Серијата честопати била етикетирана како „соперник“ на Virtua Fighter, бидејќи двете се најпознатите 3D серијали на борбени игри. Од друга страна, Томонобу Итагаки, дизајнер на серијата Dead or Alive, изразил ненаклонетост кон франшизата Tekken до тој степен што ја сместил како една од неговите најомразени игри.
Во филмот „ШОН НА МРТВИТЕ“ од 2004 г., ликовите Пит, Шон и Ед „остануваат цела ноќ, пиејќи јаболкова ракија и играат Tekken 2.“  Tekken 3 се смета за една од најдобрите игри на сите времиња.is considered one of the greatest games of all time.
Во 2012 година, Complex ја рангирале Tekken на 11-то место на списокот на најдобри франшизи за видеоигри, коментирајќи: „Тогаш кога помисливме дека франшизата Street Fighter ќе биде олицетворение на борбените игри, Tekken дојде да го натера да го сподели својот дел од „борбената пита“. Tekken има обожаватели кои што култно ги доживуваат и „вдишуваат“ потезите и приказните од игрите.“
Продажба
Од декември 2019 година, франшизата Tekken продала над 50 милиони копии, со голем дел од продажбата постигнати додека била ексклузивна за конзолите на PlayStation. Tekken 3, која е критички најуспешна во серијата, е исто така најуспешна и комерцијално, со продажба од 8,3 милиони примероци до денес, и со 1,4 милиони во Јапонија. Tekken 3 е трета најпродавана борбена игра на сите времиња, веднаш зад Super Smash Bros. Brawl и Super Smash Bros. Ultimate.
Наследство
Бидејќи серијалот има долга историја да биде ексклузивна за PlayStation заедно со аркадните машини кои работат на хардвер на PlayStation, Tekken е тесно поврзан со брендот PlayStation. Катсухиро Харада изјавил дека PlayStation останува главната платформа за развој на Tekken.
Првата игра во серијалот била првата игра на „Плејстејшн“ која продала над милион копии, што и донела награда „Guinness World Records Gamer's Edition“ во 2008 година, меѓу другите награди меѓу кои и „Прва борбена игра да користи симулирана 3D“, и рекорд за целиот серијал, „Најпродаваната борбена серија за Плејстејшн конзолите“. Tekken Tag Tournament била еден од најпопуларните наслови лансирани за PlayStation 2.
Друга игра развиена од Намко, Soulcalibur II, вклучува и ексклузивни ликови за различни верзии на конзолите и го претставува и Хеихачи Мишима, лик кој е во сите Текен игри и главниот јунак на Текен 2, ексклузивен за PlayStation 2. Тој исто така можел да се одбере во PlayStation All-Stars Battle Royale и е омилен лик на Харада од целиот серијал. Џин Казама, главниот јунак на серијата, честопати е признат како маскота на Плејстејшн.
Видео најавата на Tekken 7 за PlayStation 4 претставувала ретроспективна прослава на „20 години Tekken“, и верзијата на играта за PlayStation 4 содржи ексклузивна содржина од претходните наслови во серијата, вклучувајќи костуми за ликовите и музика. Верзијата на PlayStation 4 била најпродаваната верзија на играта, и овозможила 6% зголемување на продажбата на хардвер во Јапонија. Додека PlayStation Classic конзолата не била добро прифатена од јавноста, Tekken 3 бил вклучен во колекцијата на игри. Tekken 3 е исто така достапна во сите региони.
Во мај 2012 година, Намко Бандаи го отворила Текен музејот во Осака, Јапонија. Музејот прикажува акциони фигури, уметнички дела, статуи од природна големина на ликовите од Текен и разна стока. Предметите што се изложени редовно се менуваат така што музејот вреди повеќекратно да се посети.
Грбови на општините во Македонија
Белешки
Општини, вкупно 10, кои го сочинуваат Град Скопје
1186
1186 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1186 година од новата ера, 186. од вториот милениум, 86. од XII век и седма од 1180-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1186 година се протега во 3822 и 3823, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3882 и 3883 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1729. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 581 и 582 исламска година.
Ла Томатина
Во минатото
Следната година некои млади луѓе испланирале да инсценираат кавга и си понеле домати од дома. Иако полициските сили го сопреле и ова, годишната традиција започнала. Следните години, по примерот на младите момчиња илјадници луѓе го правеле истото.
Франциско Франко во раните 50-ти ја забранил Ла Томатина затоа што немала никакво религиозно значење, но сепак луѓето учествувале на фестивалот, иако биле апсени. Народот се побунил против забраната и фестивалот бил повторно дозволен, пред пак да биде укинат во 1957 година кога, во знак на протест, бил извршен погреб на домати. На тој настан жителите носеле ковчег во кој имало огромен домат. На парадата имало и музички бенд кој свирел погребни маршеви. Овој протест бил успешен, а фестивалот Ла Томатина конечно бил дозволен и станал официјален фестивал.
По репортажата на Хавиер Базилио (репортер од шпанска телевизија) фестивалот се прочул низ цела Шпанија. Оттогаш, од година во година се зголемувал бројот на учесници. Во 2002 година, поради својата популарност Ла Томатина од Буњол била прогласена за свеченост од меѓународен туристички интерес од Секретаријатот за туризам во Шпанија.
Настаните во 2020 и 2021 година биле откажани поради пандемијата од Ковид-19 во Шпанија, а во 2020 требало да се одбележи 75-годишнината од почетокот на одржување. Претходно, бил откажан само еднаш (во 1957 година) од политички причини.
Опис
Обично, тепачката трае околу еден час, по што градскиот плоштад е покриен со згмечени домати. Потоа, противпожарните возила се поминуваат по улиците и со шмрк се обидуваат да ги измијат доматите од телата на учесниците. Некои учесници одат во базенот „Лос пењонес“ за да се измијат. Лимонската киселина која ја има во доматите придонесува за тоа измиените улици и плоштади во градот да светнат.
Од 2013 година на фестивалот може да се учествува само со платени билети. Во 2015 година се проценува дека се фрлиле речиси 145,000 кг домати.
Во други земји
Ла Томатина во Буњол инспирирало слични прослави и на други места:
Лангенштајн (Саксонија-Анхалт)
Лангенштајн — село и поранешна општина во округот Харц, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2010, е дел од градот Халберштат. Концентрациониот логор од Втората светска војна Лангенштајн-Цвиберге се наоѓал овде.
Сојуз на комунистите на Македонија
Сојуз на комунистите на Македонија (СКМ) — македонски оддел на Сојузот на комунистите на Југославија, владејачката партија во СФР Југославија во текот на нејзиното постоење. До април 1952 го носи називот „Комунистичка партија на Македонија“ (КПМ).
Историја
КПМ е основана на 19 март 1943 година во Тетово. Нејзиниот прв Централен комитет бил во состав: Лазар Колишевски (политички секретар), Мара Нацева (организациски секретар), Цветко Узуновски, Кузман Јосифовски - Питу, Страхил Гигов и Бане Андреев. Првиот конгрес на КПМ се одржал во 1948 година.
Плурализам
Со воведувањето на партискиот плурализам, СКМ го менува своето име во СКМ - Партија за демократска преобразба (СКМ-ПДП) и под тој назив учествува на првите повеќепартиски избори во Република Македонија во 1990 година. Истовремено, ја менува својата комунистичка идеологија со социјалдемократска. На својот конгрес од април 1991 СКМ - ПДП повторно го менува своето име во Социјалдемократски сојуз на Македонија, СДСМ. Мал дел од членството на СКМ-ПДП се отцепил од матичната партија и ја задржал комунистичката идеологија, или барем комунистичкото име.
Quercus palustris
Quercus palustris, дабот или мочуришниот шпански даб, е дрво во делот на црвениот даб (Quercus sect. Lobatae) од родот Quercus. Пин даб е еден од најчесто користените дабови за уредување на пејсажи во неговиот роден опсег поради леснотијата на трансплантација, релативно брзиот раст и толеранцијата на загадување.
Опис
Пин даб е листопадно дрво со средна големина што расте до 18-22 метри (59-72 стапки) високо, со стебло до 1 m (3+1⁄2 ft) во пречник. Има ширење од 8–14 m (26–46 ft). 10-годишно дрво расте на полно сонце ќе биде високо околу 8 м (26 стапки). Младите дрвја имаат директно, колонообразно стебло со мазна кора и пирамидална крошна.
Кога дрвото ќе наполни 40 години, се развива повеќе груба кора со лабава, распространета крошна. Оваа крошна се смета за една од најкарактеристичните одлики на дабот игла: горните гранки се насочени нагоре, средните гранки се под прав агол на стеблото, а долните гранки се спуштаат надолу.
Листовите се долги 5–16 сантиметри (2–6+1⁄4 инчи) и широки 5–12 cm (2–4+3⁄4 инчи), лобус, со пет или седум лобуси. Секој лобус има пет до седум заби со врвови на влакна. Синусите се типично во форма на буквата У и екстремно длабоко исечени. Всушност, постои приближно иста количина на синусна површина како вистинската лисна површина. Листот е претежно без влакна, освен многу карактеристична прачка од бледо портокалово-кафеава надолу на долната површина каде што секоја вена на лобусот се спојува со централната жила. Целокупната есенска боја на лисјата е генерално бронзена, иако поединечните листови може да бидат црвени некое време и не се смета за особено карактеристична. Желадите, сместени во плитка, тенка капа, се хемисферични, 10-16 милиметри (13⁄32-5⁄8 инчи) долги и 9–15 mm (11⁄32-19⁄32 инчи) широки, зелени кои созреваат бледо кафеава околу 18 месеци по опрашувањето. Освен ако не се обработува со традиционални методи, желадот ​​е невкусен бидејќи јадрото е многу горчливо. [потребен е цитат]
Во својата природна средина, дабот е релативно краткотраен, брзорастечки пионер или крајбрежен вид со животен век од приближно 120 години против многу дабови кои можат да живеат неколку векови. И покрај ова, постојат многу примери на даб од игла кои го надминуваат овој животен век. Развива плиток, влакнест корен систем, за разлика од многу дабови, кои имаат силен, длабок корен корен кога се млади.
Одлика што ја споделуваат неколку други видови дабови, а исто така и некои буки и габери, е задржувањето на лисјата во текот на зимата на подмладок, природна појава позната како марцесценција. Млади дрвја под 6 м често се покриени со лисја во текот на целата година, иако лисјата умираат на есен, останувајќи прицврстени за ластарите додека не се појават новите лисја во пролетта. Како и кај многу други видови дабови, мртвите дабови гранки остануваат на дрвото многу години.
Цветни и плодни
Како и сите дабови, цветањето и излегувањето на листовите се случуваат на крајот на пролетта кога ќе помине целата опасност од мраз. Цветовите се еднодомни мачки кои, бидејќи се самонеспоиви, бараат присуство на друг даб за опрашување. Секој вид во групата на црвениот даб може да послужи како опрашувач, но во природниот опсег на дабот пин, ова обично ќе биде северен црвен даб или црвен даб. Хибридизацијата меѓу видовите се случува слободно. На желадите им се потребни две сезони на растење за да се развијат.
Име
Латинскиот специфичен епитет palustris значи „од мочуриште“ или „мочуришта“, што се однесува на неговото природно живеалиште.
Вообичаеното име „даб игла“ веројатно се должи на многуте мали, тенки гранчиња, но можеби е и од историската употреба на тврдото дрво за иглички во конструкцијата на дрвени згради.
Дистрибуција и живеалиште
Q. palustris главно се дистрибуира во источните и централните САД од Конектикат западно до источен Канзас и јужно до Џорџија, западно до источна Оклахома и Канзас. Тој е исто така роден во крајниот југ на Онтарио, Канада.
Дабот игла е исто така добро прилагоден на животот во Австралија (каде што е воведен) и е доста распространет низ австралискиот континент, особено во поладните јужни држави како Викторија и Нов Јужен Велс. Исто така е добро прилагоден на животот во Јужна Африка и Аргентина, особено во регионот Рио де ла Плата.
Природно е мочуришно дрво, ограничено на кисели почви и не поднесува варовник или песочна почва на Флорида и расте на ниски надморски височини од морското ниво до 350 m.
Расте првенствено на ниво или речиси на ниво, слабо исцедени, алувијални поплавини и почви на дното на реката со висока содржина на глина. Тие обично се наоѓаат на места кои повремено се поплавуваат за време на сезоната на мирување, но вообичаено не се поплавуваат во текот на сезоната на растење. Тие не растат на најниските, најслабо исцедени места кои можат да бидат покриени со стоечка вода во поголемиот дел од сезоната на растење. Сепак, тие растат интензивно на слабо исцедени висорамни „дабови станови“ на глацијалните до рамнините на југозападниот дел на Охајо, јужниот дел на Илиноис и Индијана и северниот дел на Мисури. Топографијата на ниво и присуството на глинена тава во почвата на овие области предизвикуваат овие места да бидат претерано влажни во зима и пролет.
Поврзана шумска покривка
Дабот е главен вид во само еден тип на шумска покривка, даб-слатка гума, кој се наоѓа на долните земјишта и на некои висорамнини низ централниот дел од опсегот на дабовиот даб. Даб и гума за џвакање ( Liquidambar styraciflua ) се разликуваат во нивните релативни пропорции во овој тип на покривка. Големи површини од речиси чист даб се појавуваат на „дабовите рамнини“ на висорамнините глацијални до рамнини или во долните земји на долниот дел на Охајо и централните долини на реката Мисисипи. Поврзани видови во овој шумски тип вклучуваат црвен јавор ( Acer rubrum ), американски брест ( Ulmus americana ), црн тупело ( Nyssa sylvatica ), мочуриштен бел даб ( Quercus bicolor ), врба ( Quercus phellos ), преплавен даб ( Quercus lyrata ), даб ( Quercus macrocarpa ), зелен јасен ( Fraxinus pennsylvanica ), нуталов даб (Qercus texana ), мочуриштен костен ( Quercus michauxii ) и школка ( Carya laciniosa ) и кошула (Hickoriesta).
Пин даб, исто така, се среќава во шумите од црн јасен - американски брест - црвен јавор во слабо исцедени земјишта на дно во северниот дел на Охајо и Индијана, заедно со сребрениот јавор ( Acer saccharinum ), мочуришниот бел даб, сикаморот ( Platanus occidentalis ), црното тупело и источното памучно дрво. Populus deltoides ).
Реакција на конкуренцијата
Пин даб е класифициран како нетолерантен на сенка. Помалку е толерантен од брестот, бокселдерот ( Acer negundo ), гумата за џвакање, хакерот ( Celtis occidentalis ) и јасенот, но е потолерантен од источниот памук и црната врба. Пин даб обично расте во дури и постари насади на доминантни и кодоминантни дрвја. Средните и потиснати дрвја во таквите насади обично умираат во рок од неколку години откако ќе бидат надминати. Дабовите единечни пинови во мешани насади обично се доминантни. Пин даб се смета за субклимакс вид. Тој опстојува на тешки, влажни почви бидејќи произведува изобилство на желади кои, ако се ослободат, растат побрзо на овие места од повеќето негови конкуренти.
Дабовите пинови се исто така класифицирани како алелопатски, што значи дека тие се истиснуваат или на друг начин успешно се натпреваруваат со вегетацијата на подот за да преживеат.
Оштетувачки агенси
Иако дабот игла е многу толерантен на поплави во сезоната на мирување, тој е многу помалку толерантен на поплави во сезоната на растење. Дрвјата може да бидат повредени или убиени од повремени поплави во сезоната на растење во текот на неколку последователни години. Дрвјата обично можат да преживеат една сезона на растење на континуирани поплави, но ќе бидат убиени од континуирани поплави во текот на 2 или 3 последователни години. Пин даб е оценет како "средно толерантен" на поплави во сезоната на растење. Исто така, бидејќи кората на дабот е релативно тенка, видот е особено подложен на оштетување од пожар и распаѓање поврзани со огнени рани.
Поврзани видови
Поради сличноста во обликот на листот, дабот игла често се меша со црвен даб и црн даб, а понекогаш и црвен даб. Сепак, може да се разликува по неговите карактеристични мртви гранки на долниот дел од багажникот („иглички“) и неговата уникатна круна. Синусите на листовите од дабови иглички се исто така длабоко исечени, често покривајќи исто толку површина како и самиот лист.
Дабот е единственото познато растение за храна на гасениците Bucculatrix domicola.
Користи
Во својот роден опсег, дабот е најчесто користен даб за уредување на просторот заедно со северниот црвен даб поради неговата леснотија на трансплантација, релативно брз раст и толеранција на загадување. Меѓутоа, бидејќи е природно приспособено на влажни, кисели почви, може да развие состојба позната како железна хлороза на помалку соодветни локации, предизвикувајќи дрвото да фрла лисја во текот на сезоната на растење и да гние од врвот надолу. Зрелите дабови се често преголеми за лекување и овој недостаток на хранливи материи на алкалната почва на крајот може да ги убие. Проблем може да бидат и спуштените долни гранки, кои го попречуваат пристапот за сообраќајот и пешаците.
Се одгледува и во паркови и големи градини во Обединетото Кралство и ја има добиено наградата за заслуги на градината на Кралското хортикултурно друштво.
Дрвото генерално се продава како црвен даб, но е со значително послаб квалитет, е нешто послабо, често со многу мали јазли. Дрвото е тврдо и тешко и се користи во општа градба и за огревно дрво. Кората ја користеле некои индијански племиња за да направат пијалок за лекување на цревни болки.
Балкански војни
Втората балканска војна избила на 16 јуни 1913 година кога Бугарија, незадоволна од своите придобивки, ги нападнала своите поранешни сојузници, Србија и Грција. Војната завршила со потпишување на мировен договор во Букурешт.
Положбата во Македонија пред војните
Види Македонија пред Балканските војни
Балканските војни во 1912 и во 1913 година претставуваат исход на национално-ослободителната борба што македонскиот народ ја води во втората половина на XIX и во почетокот на XX век. Илинденското востание од 1903 година претставуваше врв на таа борба.
Создавање на балканскиот сојуз
Поврзано Балкански сојуз
Со залагање и со помош на Русија, е создаден Балканскиот сојуз, во чиишто рамки балканските земји дефинитивно го ослободуваат Балканот од многувековното турско владеење и практично ја протеруваат Османлиското Царство од европскиот континент, со исклучок на мал дел од Источна Тракија и Истанбул на Босфорот. Во 1912 година Албанија, со меѓународно неутврдени граници и од никого непризната, прогласува своја независност.
Српско-бугарската спогодба
Види Српско-бугарска спогодба
Основата на Балканскиот сојуз ја чинела српско-бугарската спогодба, а во преговорите што започнале кон крајот на септември 1911 година многу активно учествувале руските пратеници во Белград и во Софија, Хартвиг и Некљудов. Двете земји уживале голема поткрепа од страна на Русија. На 13 март 1912 година е потпишан Договорот за пријателство и сојуз меѓу Србија и Бугарија, придружен со таен додаток и со воена конвенција што е потпишана на 2 јуни истата година како интегрални делови на Договорот. Покрај тоа истиот ден се потпишани и две спогодби на главните генералштабови.
Воена конвенција кон српско-бугарската спогодба
Види Воена конвенција кон српско-бугарската спогодба
Со овој договор, поточно воена конвенција од 2 јуни 1912 година, било предвидено во случај на офанзивна војна против Турција, Србија и Бугарија, да удрат на противникот со 150, односно 200.000 војници, од кои најмалку 100.000 ќе упатат на Вардарското боиште.
Врз основа на воената конвенција, истиот ден, т.е. на 2 јуни 1912 година била потпишана Спогодбата за воените планови, правците на дејствувањето и операциите против Турција. Поради некои несогласувања во оценката на значењето на Вардарското и на Маричкото боиште во септември 1912 година била потпишана спогодба со која биле намалени обврските на бугарската војска кон Вардарското боиште.
Бугарско-грчки одбранбен сојуз
Види Договор за одбранбен сојуз и меѓу Бугарија и Грција
Бугарско-грчките преговори започнале, исто така, во 1911 година и биле набрзо прекинати поради спорот околу поделбата на Македонија. На иницијатива на грчката влада преговорите биле обновени во март, а договорот бил склучен во мај 1912 година. Тој бил одбранбен сојуз за меѓусебни помагања и заеднички настапувања спрема Турција и големите сили. Покрај договорот Грција и Бугарија потпишале и декларација со која се предвидувала неутралност на Бугарија спрема Грција ако таа, поради Крит, се најде во воена состојба со Турција. Воената конвенција што ја потпишале истата година предвидувала заедничко ангажирање на воени сили на Вардарското и на Маричкото боиште: ''Бугарија да ангажира најмалку 300.000, а Грција најмалку 120.000 војници. Грчката флота имала задача да го спречи сообраќајот во Егејското Море меѓу Мала Азија и европскиот дел на Турција''.
Бугарската војска била претежно насочена кон Маричкото војувалиште, односно во Тракија. Царот Фердинанд жестоко се спротивставувал да го потпише членот 2 од Договорот, односно членот 3 од Воената конвенција што биле насочени против Австроунгарија, но под притисок на руската влада и од кабинетот на Иван Гешов, царот го потпишал Договорот. Два месеца по потпишувањето на Договорот, при своите посети на Берлин и на Виена, Фердинанд ја застапувал тезата дека Бугарија не може да се откаже од своите претензии за обединување со Македонија и со Тракија, но дека, во последен момент, откако ќе биде создадена голема Бугарија ќе се пресмета со Србија и ќе му пристапи на Балканскиот сојуз.
Предвоена пропаганда
Види Предвоена пропаганда во Балканските војни
Бугарската влада во време на интензивната пропаганда и подготовките на Балканската војна максимално ги користела условите за потпишување на српско-бугарската спогодба, особено договорот со кој Бугарија се откажала од решенијата на прелиминарниот Санстефански договор и алтернативата дека на Македонија ќе ѝ се даде автономија. Тоа било решавачко за македонската емиграција, интелигенцијата и речиси сето население, да се определи во Балканската војна да учествува на страната на Бугарија.
Прва балканска војна
Види Македонија во Првата балканска војна, Прва балканска војна
Втора балканска војна
Види Македонија во Втората балканска војна
Мировната конференција во Букурешт
Види Македонија и Мировната конференција во Букурешт
На 30 јули 1913 година почнува мировната конференција во Букурешт на која присуствувале претставници на завојуваните земји и на шест големи сили. Поделбата на Македонија - најтежок проблем на конференцијата.
Големите сили во Букурешт
Во меѓувреме и турската војска ја поминала бугарската граница. Царот Фердинанд не сакал директни преговори со Србија и со Грција, чекал помош од големите сили, а во Софија состојбата станувала сè потешка, дури хаотична. Во таква состојба, царот Фрањо Јосиф го известил царот Фердинанд дека Австроунгарија нема да дозволи иднината на Бугарија да зависи од воената среќа, а неговата влада предложила колективен демарш од големите сили до Белград и Атина за завршување на војната.
Во исто време, Австроунгарија барала големите сили да извршат поделба на територијата на Македонија меѓу балканските земји и да ги присилат таа поделба да ја прифатат. Англија го прифатила овој предлог под два услова: да се воспостави заедничка граница меѓу Србија и Грција, и Бугарија да добие излез на Егејското Море. Германија сметала дека е најдобро претставниците на завојуваните страни да се состанат во Букурешт и во присуство на претставници на големите сили да склучат мир. Русија ги прифатила предлозите и веднаш барала од бугарската влада да испрати свој претставник во Ниш, кој ќе се сретне со Пашиќ и со Венизелос и да го потпише прелиминарниот договор. Бугарската влада го прифатила овој предлог и на 20 јули 1913 година ги испратила во Ниш генералот Паприков и д-р Иванчев, а со нив допатувал и рускиот воен аташе во Софија, полковник Романовски.
Меѓутоа, Србија и Грција не сакале да ги прекинуваат непријателствата додека Бугарија не потпише мир, а не прелиминарно примирје. Потоа, Бугарија морала да даде гаранции дека нема да ги повторува воените дејства, а на Романија ѝ ја отстапила бараната територија, со што романските воени цели биле исполнети, па дури тогаш претседателот на романската влада Титу Мајореску, ги замолил Пашиќ и Венизелос да ги прекинат воените дејства и да дојдат на преговори во Букурешт.
Исклучување на Турција од мировниот процес
Српските и грчките претставници охрабрени со дотогашните победи барале преговорите да се водат во Ниш и на Бугарија да ѝ ги диктираат условите за мир. Романија, која ја имала улогата на посредник меѓу големите сили и балканските земји, на Србија и го пренела решителниот став на Австроунгарија дека нема да дозволи Србија и Грција да се пробиваат кон Софија, како ни српска офанзива кон Видин и Белоградчик, бидејќи Видин не може да биде српски, а ако не биде бугарски, тогаш ќе биде романски. Романија ја предупредила Грција дека доколку не се согласи на потпишување на прелиминарниот мир и на мировниот договор во Букурешт, тогаш таа (Романија) ќе стапи во сепаратен договор со Бугарија. Под силен притисок на Романија и на големите сили, Србија и Грција прифатиле да учествуваат на преговорите во Букурешт.
На 25 јули 1913 година, српската врховна команда наредила да се прекинат сите офанзивни дејства против Бугарите и на достигнатите линии да се утврдат за одбрана. Турција упатила молба да учествува на преговорите во Букурешт. Нејзината молба била одбиена со изговор дека на конференцијата ќе се разгледуваат прашања поврзани исклучиво со поделба на територија меѓу балканските христијански држави, односно за поделбата и асимилацијата на христијанска Македонија, која со векови опстојувала како цела и засебна од соседите, во рамките на Османлиското Царство.
На 30 јули 1913 година почнала мировната конференција во Букурешт во присуство на претставници на шест големи сили. Делегациите на балканските земји ги предводеле претседателите на владите, освен бугарската. Со конференцијата претседавал претседателот на Романија Титу Мајореску. Конференцијата работела на пленарни седници и во посебни седници на воените делегации. Покрај тоа, за одредени прашања биле формирани посебни комисии и биле одржани одделни седници. Конференцијата се одржувала во мошне заострена состојба, секој час постоела можност да биде прекината поради посебните интереси на големите сили или на балканските земји.
Последици од Балканските војни
Види Македонија и Мировната конференција во Букурешт
IC 1800
IC 1800 — галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 7 мај 1904 година од страна на Ројал Харвуд Фрост.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1800 е од видот E0. Видливиот сјај со голо око изнесува 15,1 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,1 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. IC 1800 има привидни димензии од 0,4' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 34 м 52,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +14° 58' 42".
Други поделби
Проучување на IC 1800 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 165235.
NGC 5227
NGC 5227 — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5227 е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,1 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 14 m/лм2. NGC 5227 има привидни димензии од 1,8' х 1,6'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 35 м 24,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +1° 24' 38"". Положбениот агол на објектот е во износ од 40°.
Други поделби
Проучување на NGC 5227 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 47915. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 240; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 307. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 465.
Хашима (остров)
Островот Хашима (или просто Хашима, бидејќи -шима е јапонскиот суфикс за остров), општо наречен Гунканџима (軍艦島; значејќи Остров Борбен Брод), ― напуштен остров кај Нагасаки, сместен околу 15 км од средиштето на градот. Тој е еден од 505те ненаселени острови во префектурата Нагасаки. Најзначајните истакнатости на островот се напуштените бетонски градби, негибнати освен од природата, и заобиколувачкиот морски ѕид. Додека островот е симбол на брзата индустрализација на Јапонија, тој е исто така потсетник на јапонските воени злосторства како место на присилна работа пред и за време на Втората светска војна.
Островот од 6.3 хектари бил познат по своите подводни рудници за јаглен, воспоставени во 1887 година, кои работеле за време на индустријализацијата на Јапонија. Островот достигнал најбројно население од 5,259 во 1959 година. Во 1974 година, кога резервите на јаглен биле близу до исцрпување, рудникот бил затворен и сите жители заминале набргу потоа, оставајќи го островот делотворно напуштен во следните три децении.