cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сонце
Животен циклус
Како што Сонцето ќе навлегува во фазата на црвен џин така силните термални пулсации ќе предизвикаат Сонцето да ги отфрли своите надворешни слоеви формирајќи планетарна маглина. Единственото нешто што ќе остане откако Сонцето ќе ги отфрли надворешните слоеви е екстремно жешкото ѕвездено јадро кое што полека ќе се лади и ќе избледе како бело џуџе за неколку милијарди години. Ова сценарио на ѕвездената еволуција е типично за ѕвездите од мала до средна големина.
Сончево зрачење
Сончевото зрачење, во најширока смисла, е целосниот спектар на електромагнетното зрачење која ја испушта Сонцето. На Земјата, сончевото зрачење се филтрира низ Земјината атмосфера, а сончево зрачење гледаме кога Сонцето е над хоризонтот. Сончевото зрачење може да се измери со помош на апарат наречен пиранометар или пирхелиометар. Светската метеоролошка организација ја дефинира сончевата светлина како директно зрачење од Сонцето врз Земјата со најмалку 120 Њ•м−2.
Животните индиректно ја користа сончевата светлина, преку внесување на растенија во својата исхрана. Релативно скорешните откритија на јаглен, петролеум и природен гас претставуваат употреба на сончевата светлина заробена во земјата милиони години. Фосилните горива се остатоци од древни растенија и животни, и претставуваат искористлив извор на дополнителна енергија на Земјата. Но, количеството на фосилните горива е огранично. Постојат повеќе теории кои зборуваат за алтернативни средства за добивање енергија на Земјава, но и за катастрофите кои би се случиле при недостаток на извори на енергија. Фосилно - јадрената ера е само една кратка епизода во историјата на човештвото. Таа се протега во епохата од почетокот на индустријализацијата до исцрпувањето на фосилните ресурси. Пред тоа човештвото живеело само од енергијата на Сонцето, но благодарение на новите технологии, ќе биде можно да се користи енергијата од Сонцето многу подобро и пофлексибилно.
Сончев ветер
Сончевиот ветер претставува струја од честички испуштени при голема брзина од горните слоеви на сончевата атмосфера, во главно електрони и протони. Иако овој губиток на масата на Сонцето е безначаен а густината на сончевиот ветер е мала, честичките се движат со огромна брзина и вршат огромно влијание врз телата во сончевиот Систем. Познати ефекти на сончевиот ветер се оларната светлина и насочување на опашот на кометите спротивно од Сонцето.
Во близина на Земјата Земјиното магнетно поле ги заробува честичките на сончевиот ветер и ги насочува кон магнетните полови. Доколку честичките на сончевиот ветер се движат со брзина од повеќе стотици километри на час, при сударот со честичките на Земјината атмосфера доаѓадо јонизирање на гас и појавата на светлина.
Оваа појава се сретнува и во поларните подрачја, и токму и поради тоа го добила и името поларна светлина или Аврора бореалис (односно Аврора аустралис на јужната Земјина полутопка). Доколку сончевата активност е поголема, зголеменото делување на сончевиот ветер може да доведе до појава на поларна светлост и на помала географска ширина. Во такви услови постои можност сметање или оштетување на радио-комуникативните уреди на Земјата и вештачките сателити.
Кометите во близина на Сонцето се загреваат, така што заледената поврина на кометите испарува и ослободува облак од гас и прашина од честички. Со делувањето на честичките во сончевиот ветер, облакот се обликува во форма на опаш на кометата. Доклку сончевиот ветер доаѓа од правецот на Сонцето, тој го потиснува опашот на кометата во спротивен правец.
Сончеви пламени
Сончевиот пламен претставува голема експлозија во атмосферата на Сонцето којшто ослободува 6 x 1025 џули енергија. Овој термин исто така се користи за да се означи сличен феномен во останатите ѕвезди, каде што терминот ѕвезден пламен се употребува.
Сончевите пламени влијаат на сите слоеви од сончевата атмосфера (фотосфера, корона и хромосфера), загревајќи ја плазмата до десетици милиони келвини и зголемувајќи ја брзината на електроните, протоните и потешките јони речиси до брзината на светлината. Тие произведуваат зрачење низ електромагнетниот спектар на сите бранови должини, од радио бранови до гама-зраци. Повеќето пламени се создаваат во активните региони околу сончевите дамки, каде што силните магнетни полиња пенетрираат во фотосферата за да ја поврзат короната со сончевата внатртешност. Пламените се засилуваат со ненадејно ослободување на магнетна енергија складирана во короната. Ако сончевиот пламен е изворедно силен може да предизвика исфрлање на коронарна маса.
Рентгенските зраци и УВ-зрачењето ослободени од сончевите пламени може да влијаат на Земјината јоносфера и да ги прекинат радио комуникациите на далечина. Директните радио емитувања на дециметрични бранови должини може да влијаат на работењето на радарите и другите апарати коишто работата на овие честоти. Сочевите пламени за првпат биле забележани на Сонцето од страна на Ричард Кристофер Керингтон и Ричард Ходсон во 1859 како видливи посветли места во рамките на група од сончеви дамки. Ѕвездените пламени исто така биле забележани на разни видови ѕвезди.
Честотата на појавување на сончевите пламени варира, од неолку пати на ден кога Сонцето е особено активно до помалку од еднаш неделно кога Сонцето е тивко. Големите пламени поретко се појавуваат од помалите. Сончевата активност варира во единаесет годишниот циклус (сончевиот циклус). На врвот на циклусот има повеќе сончеви дамки а со тоа и повеќе сончеви пламени.
Сонцето како тема во уметноста и во популарната култура
Сонцето се јавува како тема во бројни дела од уметноста и популарната култура.
Ефор (1900 - 1901)
Ефор (француски: L'Effort, со поднаслов Лист на македонските револуционери) — весник на македонските студенти, излегувал во Женева, Швајцарија двапати месечно на француски јазик од 15 март 1900 до 15 мај 1901 година. Вкупно излегуваат 23 броја. Уредник е Симеон Радев, помогната од Владимир Робев. Весникот има за цел запознавање на европското јавно мислење со положбата на Македонија и Одринско во Османлиското Царство и со македонско-одринското ослободително движење. Финансиран е од Борис Сарафов. Според Владимир Руменов за весникот се потрошени повеќе од 15 000 лева.
Двоичен броен систем
Двоичен броен систем (бинарен броен систем) — броен систем што изразува бројчени вредности користејќи два симболи: 0 и 1, обично по пат на положбен запис (нотација) со основа 2. Овој систем е од суштинско значење кај сите современи сметачи, заради неговата примена во секое дигитално струјно коло со логички порти.
Историски, за творец на двоичниот броен систем се смета индискиот математичар Пингала, кој разработил математички начин на претставување на прозодијата. Оттогаш, се вршени различни проучувања и подобрувања на истиот, а во 1679 година, Готфрид Лајбниц дошол до неговиот современ облик, објавувајќи го во написот „Објаснение за двоичната аритметика“ (Explication de l'Arithmétique Binaire). Во него, тој за првпат ги употребил цифрите 0 и 1, исто како во современиот систем.
Еден двоичен број може да се претстави со која било низа на битови (двоични бројки), кои пак можат да се претстават со кој било механизам што може да биде во заемно исклучиви состојби. Бројчената вредност зависи од вредноста што ја претставуваат симболите. Кај еден сметач бројчените вредности може да се претстават со два различни напона; кај магнетниот складиштен диск може да се користат магнетните поларитети. Вредностите „позитивно“, „да“ или „вклучено“ не мора да соодветствуваат на бројната вредност еден. Тоа зависи од осмислената архитектура.
Историја
Индискиот мислител Пингала (V-II век п.н.е.) разработил математички начин на претставување на прозодијата, и така го осмислил првиот двоичен броен систем. Пингала користел двоични броеви во облик на кратки и долги согласки (со должина колку две кратки), и со тоа разработил систем сличен на Морзеовата азбука.
Во древна Кина се знаело за збир од осум триграми („ба гуа“) и збир од 64 хексаграми преку класичното дело „И чинг“ („Книга на промените“), што е аналогно на трибитни и шестбитни двоични бројки. Во XI век, мислителот Шао Јунг разработил метод на подредување на хексаграмите што соодветствува на низата од 0 до 63 во двоичниот систем, каде јин претставувал 0, а јанг претставувал 1, со најмал значенски бит врз нив. Меѓутоа нема докази дека Шао имал сознанија за двоичните пресметки. Редоследот е исто така лексикографски редослед од шесткратни варијанти на елементи одбрани од двоелементно множество.
Во 1605 година, англискиот мислител Френсис Бејкон објавил труд во кој објаснува дека буквите од азбуката можат да се сведат на низи од двоични цифри, кои потоа може да се шифрираат како едвај видливи варијации пред некој неповрзан текст. Од големо значење за општата теорија на двоично шифрирање е неговата идеја дека овој метод може да се примени користејќи какви било предмети: „под услов овие предмети да се разликуваат само двозначно; како со ѕвона, со труби, со светла и факли, со истрели од пушки и други предмети од таков карактер“.
Во 1679 година, Готфрид Лајбниц го проучувал двоичниот систем, доаѓајќи до неговиот современ облик во написот „Објаснение за двоичната аритметика“ (Explication de l'Arithmétique Binaire) (1703). Во неговиот систем, Лајбниц користи 0 и 1, исто како во современиот систем. Лајбниц бил синофил и бил фасциниран од „И чинг“ каде хексаграмите соодветствуваат на двоичните броеви од 0 до 111111, и заклучил дека ова е доказ за големите достигнувања на Кинезите во полето на филозофската математика. Во 1854, британскиот математичар Џорџ Бул го објавил неговиот епохален труд во кој образложува алгебарски систем во логиката, подоцна наречен „Булова алгебра“. Неговата логичка анализа одиграла суштинска улога во осмислувањето на дигиталните кола.
Во 1937 г, Клод Шенон го објавил својот магистерски труд на Масачусетскиот технолошки институт (МТИ) каде за првпат во историјата се објаснува примената на Буловата алгебра и двоичната аритметика кај електронските релеи и прекинувачи. Со овој труд, насловен како „Симболична анализа на кола со релеи и прекинувачи“ (A Symbolic Analysis of Relay and Switching Circuits), Шенон ги поставил основите на практичната конструкција на дигитални кола.
Во ноември 1937 г, Џорџ Штибиц како вработен во Беловите лаборатории (Bell Labs), изработил сметач со релеи кој го нарекол „Модел К“ („кујна“, собата кајшто го склопувал), кој вршел пресметки по пат на двоично собирање. Во 1938 година, Беловите лаборатории започнале полна истражна програма предводена од Штибиц. На 8 јануари 1940 година го изработиле сметачот Complex Number Computer („Сметач на комплексни броеви“) кој можел да пресметува комплексни броеви. На научниот собир на Американското математичко друштво во колеџот Дартмур, на 11 септември 1940 година Штибиц демонстрирал далечинско давање на наредби на сметачот со телепринтер поврзан преку телефонска линија. Ова е првата сметачка машина што можела да се управува од далечина преку телефонска линија. Присутни на собирот биле Џон фон Нојман, Џон Мокли и Норберт Винер, кои го овековечиле овој настан во своите мемоари.
Претставување
1 0 1 0 0 1 1 0 1 1 | − | − − | | − | | x o x o o x x o x x д н д н н д д н д д
Поради распространетата употреба на арапските бројки, двоичните броеви по обичај се пишуваат со симболите 0 и 1. При нивно запишување, двоичните бројки честопати имаат долен индекс, претставка или наставка, со цел да се укаже на нивната основа. Следниве записи имаат истоветно значење:
Во усното општење, двоичните бројки се читаат цифра по цифра, за да се разликуваат од десетичните броеви. На пример, двоичниот број 100 се изговара „еден нула нула“, а не „сто“. Двоичната бројка 100 е еднаква на десетичната вредност четири, и затоа не би било исправно бројката да се нарече „сто“.
Броење во двоичниот систем
Броењето во двоичниот систем е слично на она во другите бројни системи. Почнувајќи од една цифра, го набројуваме секој симбол, во растечки редослед. Десетичното пребројување се врши со симболите од 0 до 9, додека двоичниот ги користи само симболите 0 и 1.
Кога ќе се потрошат симболите за првата цифра, следната најголема цифра (лево) се накачува, и броиме пак од 0. Во десетичниот систем броењето оди вака:
Откако цифра ќе достигне 9, со накачување се враќа на 0 но исто така предизвикува накачување на следната бројка лево од неа. Броењето во двоичниот систем е исто, освен тоа што се користат само симболите 0 и 1. Така, откако цифрата ќе достигне 1, со накачување се враќа 0, но исто така предизвикува накачување на следната бројка лево од неа:
Бидејќи двоичниот систем е систем на основа 2, секоја цифра претставува растечки степен на 2 - најдесната цифра претставува 20, следната претставува 21, па 22, итн. За да ја утврдиме десетичната претстава на еден двоичен број, едноставно го земаме збирот од производите на двоичните цифри и степените на 2 што ги претставуваат. На пример двоичниот број:
100101
можеме да го претвориме во десетичен облик со:
[(1) × 25] + [(0) × 24] + [(0) × 23] + [(1) × 22] + [(0) × 21] + [(1) × 20] =
[1 × 32] + [0 × 16] + [0 × 8] + [1 × 4] + [0 × 2] + [1 × 1] = 37
За да создадеме поголеми броеви, едноставно додаваме уште цифри на левата страна од двоичната претстава.
Двоични дропки
Двоичните дропки имаат крај само ако именителот има 2 како единствен примфактор. Така, 1/10 нема конечен двоичен израз, и поради тоа 10 × 0,1 не е еднакво на точно 1 во аритметиката со променливи децимали. На пример, ако сакаме да го протолкуваме двоичниот израз 1/3 = ,010101..., ова значи: 1/3 = 0 × 2−1 + 1 × 2−2 + 0 × 2−3 + 1 × 2−4 + ... = 0,3125 + ... Не може да се најде точната вредност со збир од конечен број на обратни основи два, а нулите и единиците се редат наизменично до бесконечност.
Двоична аритметика
Двоичната аритметика е иста како аритметиката на останатите бројни системи. Со двоичните бројки може да се врши собирање, одземање, множење и делење.
Собирање
Најпростата двоична аритметичка операција е собирањето. Собирањето на два едноцифрени двоични броја е релативно просто, користејќи облик на пренос:
Со собирање на две цифри „1“ ја добиваме цифрата „0“, а 1 треба да се собере во следната колона. Ова е слично на постапката кај десетичниот систем кога се собираат дадени едноцифрени броеви. Ако резултатот е еднаков или поголем од вредноста на основата (10), цифрата лево се накачува:
Ова се нарекува „пренос“. Кога збирот ја надминува вредноста на една цифра, тогаш го „пренесуваме“ лево вишокот износ поделен со основата (т.е. 10/10), собирајќи го со следната положбена вредност. Ова е исправно бидејќи следната положба има тежина што е повисока за фактор еднаков на основата. Преносот кај двоичните операции се врши на истиот начин:
1 1 1 1 1 (пренесени бројки) 0 1 1 0 1 +  1 0 1 1 1 - = 1 0 0 1 0 0
Во овој пример собираме две бројки: 011012 (1310) и 101112 (2310). Во најгорниот ред стојат употребените преносни битови. Почнувајќи од најдесната колона, 1 + 1 = 102. 1 се пренесува лево, а најдолу во најдесната колона се пишува 0. Повторно се собира втората колона од десно: 1 + 0 + 1 = 102; 1 се пренесува, а најдолу се пишува 0. Третата колона: 1 + 1 + 1 = 112. Овојпат, се пренесува 1, и во најдолниот ред се пишува 1. По оваа постапка го добиваме конечниот резултат 1001002 (36 десетично).
Кога сметачот треба да собере два броја, правилото: x ексили y = (x + y) мод 2 за кои било два бита x и y исто така овозможува многу брза пресметка.
Многу проблеми при двоичното собирање се упростуваат со методот на долг пренос наречен и „Брукхаусов метод на двоично собирање“. Овој метод е корисен кај секое двоично собирање каде еден од броевите има долга низа од цифри „1“. Следниве големи двоични броеви се собираат во два едноставни чекора без повеќекратни преноси од едно место на следното.
1 1 1  1 1 1 1 1   (пренесени бројки)                   (метод на долг пренос) 1 1 1 0 1 1 1 1 1 0                             1 1 1 0 1 1 1 1 1 0 +   1 0 1 0 1 1 0 0 1 1            Наспроти:       +   1 0 1 0 1 1 0 0 1 1  најпрвин ги собираме прецртаните бројки ---                         + 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0  = збир на прецртаните бројки = 1 1 0 0 1 1 1 0 0 0 1                         ---  потоа ги собираме преостанатите бројки 1 1 0 0 1 1 1 0 0 0 1
Во овој пример додаваме две бројки: 1 1 1 0 1 1 1 1 1 02 (95810) и 1 0 1 0 1 1 0 0 1 12 (69110). Во најгорниот ред стојат употребените преносни битови. Наместо стандардниот пренос од една колона во следната, може да се собере единицата („1“) со најмала положбена вредност со „1“ во соодветната положбена вредност под неа, а „1“ може да се пренесе една цифра по крајот на низата. Овие броеви мора да се прецртаат бидејќи се веќе собрани. Потоа едноставно го собираме резултатот со непрецртаните цифри во вториот ред. По оваа постапка го добиваме конечниот резултат 1 1 0 0 1 1 1 0 0 0 12 (164910).
Таблица на собирање
Двоичната таблица на собирање е слична, но не иста како таблицата на вистинитост на дисјунктивната операција \lor. Разликата се состои во тоа што 1\lor 1=1, додека пак 1+1=10.
Одземање
Одземањето работи на истиот начин:
Ако ја одземеме цифрата „1“ од цифрата „0“ добиваме „1“, а пак 1 ќе треба да се одземе од следната колона. Ова се нарекува „позајмување“ и работи исто како преносот. Ако резултатот од одземањето е помал од 0 (најмалата можна вредност на една цифра), тогаш го „позајмуваме“ недостатокот поделен со основата (т.е. 10/10) од лево, одземајќи го од следната положбена вредност.
*  * * *   (позајмуваме од колоните со ѕвездички) 1 1 0 1 1 1 0 −    1 0 1 1 1 = 1 0 1 0 1 1 1
Стојан Шарланџиев
Стојан Шарланџиев ( — ) — општински чиновник.
Двоичен броен систем
Одземање
А − Б = А + не Б + 1
Стојан Шарланџиев
Во 1923 година, тутунскиот трговец и агент на Тодор Александров и Александар Протогеров - Стојан Филипов, дал заповед да се убие Стојан Шарланџиев. Тој бил убиен, бидејќи не се согласувал со Александровци, во однос на организираните убиства.
Јаричишта (Ораов Дол)
Јаричишта — археолошко наоѓалиште во велешкото село Ораов Дол. Наоѓалиштето претставува населба од римското време. На 2 км северозападно од селото, лево од патот за Габровник, од двете страни на Ѓоновски Дол, по површината на нивите се среќаваат делови од керамички садови и многу градежен материјал.
Двоичен броен систем
Множење
Двоичното множење е слично на неговиот десетичен пандан. Два броја А и Б можат да се помножат со делумни производи: за секоја цифра во Б, производот на таа цифра во А се пресметува и се пишува во нов ред, се пренесува лево така што неговата најдесна цифра се порамнува со цифрата што се користела во Б. Збирот од сите овие делумни производи го дава конечниот резултат.
На пример, двоичните броеви 1011 и 1010 се множат вака:
1 0 1 1  (А) × 1 0 1 0  (Б) -           0 0 0 0   ← Соодветствува на нула во Б +    1 0 1 1     ← Соодветствува на единица во Б +  0 0 0 0     + 1 0 1 1     ---    = 1 1 0 1 1 1 0
Двоичните броеви можат и да се помножат со битови по двоична запирка:
1 0 1,1 0 1  (А) (5,625 десетично) × 1 1 0,0 1    (Б) (6,25  десетично) -                   1,0 1 1 0 1   ← Соодветствува на единица во Б +          0 0,0 0 0 0     ← Соодветствува на нула во Б +        0 0 0,0 0 0      +       1 0 1 1,0 1      +     1 0 1 1 0,1      ---      =   1 0 0 0 1 1,0 0 1 0 1   (35,15625 десетично)
Таблица на множење
Двоичната таблица множење е иста со вистинитосната таблица на операцијата со логичкиот сврзник \land.
Делење
Двоичното делење е исто така слично на неговиот десетичен пандан:
1        ___________ 1 0 1   ) 1 1 0 1 1         − 1 0 1           -             0 1 1
Потоа постапката се повторува со новата низа, така продолжувајќи додека не се потрошат цифрите во деленикот:
1 0 1       ___________ 1 0 1  ) 1 1 0 1 1        − 1 0 1          -            0 1 1          − 0 0 0            -              1 1 1            − 1 0 1              -                1 0
Вака, деленикот на 110112 поделен со 1012 е 1012, како што (во најгорниот ред), додека остатокот (во најдолниот ред) е 102. Во десетичниот систем, 27 поделено со 5 е 5 со остаток 2.
Битови операции
Иако не се во непосредно сродство со бројченото толкување на двоичните симболи, битовите низи може да се манипулираат користејќи ги Буловите логички оператори. Ваквата манипулација со низа двоични симболи се нарекува битова операција. Логичките оператори И, ИЛИ и ЕКСИЛИ може да се применат врз соодветните битови во две двоични бројки наведени како извод. Логичката операција НЕ може да се примени врз поединични битови во една двоична бројка наведена како извод. Понекогаш ваквите операции се користат како аритметички кратенки, а може да понудат и други пресметковни предности. На пример, ако извршиме аритметичко поместување лево на еден двоичен број е исто како да сме го помножиле со (позитивна, интегрална) основа 2.
Десетично
За да претвориме цела бројка на основа 10 во двоична бројка на основа 2, го делиме бројот со два, а остатокот е најмалиот значенски бит. Резултатот (цел број) повторно се дели со два, а остатокот е следниот најголем значенски бит. Оваа постапка ја повторуваме сè додека не добиеме резултат нула.
Претворањето од основа 2 на основа 10 се врши со обратна примена на горенаведениот логаритам. Битовите во двоичниот број се користат еден по еден, започнувајќи од најголемиот значенски (најлев) бит. Почнувајќи од вредноста 0, ја удвојуваме претходната вредност и го додаваме следниот бит за да ја добиеме следната вредност, повторувајќи ја постапката. Ова може да се организира во табела со повеќе колони. На пример, ако сакаме да го претвориме 100101011012 во десетичен систем:
!Претходна вредност !× 2 + !Следен бит !Следна вредност
Резултатот е 119710. Првата претходна вредност на 0 е едноставно првична десетична вредност. Овој метод е примена на т.н. Хорнерова шема.
Дробните делови на еден број се претвораат на сличен начин. И тие се засноваат на еквивалентноста на префрлањето со удвојувањето или располовувањето.
Како имаме дробен двоичен број како ,110101101012, првата цифра е, втората е , итн. Така, ако имаме 1 на првото место по децималната запирка, тогаш бројот е барем и обратно. Двапати тој број изнесува барем 1. Ова укажува на алгоритамот: бројот што треба да се претвори постојано го удвојуваме, и кога резултатот е барем 1, го исфрламе целобројниот дел.
На пример, 10 двоично претставен е:
!Претворање!!Резултат
Одовде, повторливата десетичната дропка 0,... е истоветна со повторливата двоична дропка 0,... .
На пример, 0,110, двоично ќе биде:
! Претворање               !! Резултат
Ова е и повторлива двоична дропка 0,0... . Може да нè изненади тоа што конечните десетични дропки може да имаат повторливи разложувања во двоичниот систем. Од оваа причина, многумина се изненадуваат кога ќе увидат дека 0,1 + ... + 0,1 (10 собирања) се разликува од 1 во аритметиката со променливи децимали. Впрочем, единствените двоични дропки со разложувања што имаат завршеток се оние со облик на цел број поделен со основа 2, а 1/10 не е таква дропка.
Конечното претворање е од двоични во десетични дропки. Тешкотии се јавуваат само при работа со повторливи дропки, а инаку методот е да ја префрлиме дропката во цел број, да го извршиме горенаведеното претворање, а потоа да го поделиме со соодветниот степен на 2 во десетичната основа. На пример:
Друг начин на претворање од двоичен во десетичен систем, воедно побрз ако сме запознаени со шеснаесетеречниот систем, е непосредното претворање—прво да го претвориме (x двоично) во (x шеснаесетеречно), а потоа да го претвориме (x шеснаесетеречно) во (x десетично).
Овие прости методи не се погодни за работа со многу големи броеви бидејќи со нив вршиме голем број на множења или делења каде еден операнд е исклучително голем. Позгоден начин е да употребиме алгоритам раздвојувајќи го бројот: ако имаме двоичен број, го делиме на 10k, каде k го одбираме така што количникот е приближно еднаков на остатокот, а потоа секој дел го претвораме во десетичен систем и двата дела ги конкатенираме. Ако имаме десетичен број, можеме да го разделиме на два дела со приближно еднаква големина, па секој од нив го претвораме во двоичен систем, каде првиот претворен дел го множиме со 10k и го собираме со вториот претворен дел, каде k е бројот на десетични бројки во вториот, најмал значенски дел пред претворањето.
Шеснаесетеречен броен систем
Двоичниот систем се претвора во и од шеснаесетеречен (хексадецимален) систем донекаде полесно. Причината е што основата на шеснаесетеречниот систем (16) е степен на основата на двоичниот систем (2). Поконкретно, 16 = 24, па затоа ни треба четири двоични цифри за претставување на една цифра од шеснаесетеречниот систем, како што може да се види на таблицата десно.
Ако сакаме да претвориме еден шеснаесетеречен број во неговиот двоичен еквивалент, едноставно ги заменуваме соодветните двоични цифри:
За да претвориме еден двоичен број во неговиот шеснаесетеречен еквивалент, го делиме во грпи од по четири бита. Ако бројот на битови не е содржател на четири, едноставно вметнуваме уште битови 0 лево (наречени постава). На пример:
За да претвориме еден шеснаесетеречен број во неговиот десетичен еквивалент треба да го помножиме десетичиоот еквивалент на секоја шеснаесетеречна цифра со соодветниот степен на основа 16 и да ги собереме добиените вредности:
Октален броен систем
Двоичните износи лесно се претвораат и во октални, бидејќи окталниот користи основа 8, што е степен на основа два (имено, 23, па така ни требаат точно три двоични цифри за да претставиме некоја октална бројка). Соодветството помеѓу двоичните и окталните бројки е исто како за првите осум цифри од шеснаесетеречен систем во таблицата погоре. Двоичното 000 е исто што и окталното 0, двоичното 111 е исто што и окталното 7, итн.
!Октално!!Двоично
Претворањето од октален во двоичен систем се врши исто како за шеснаесетеречниот:
Од двоичен во октален систем:
Од октален во десетичен систем:
Претставување на реални броеви
Нецелите броеви можат да се претстават по пат на негативни основи, кои се одделуваат од останатите бројки со основна запирка (наречена децимална запирка во десетичниот систем). На пример, двоичниот број 11,012 ќе биде:
За збир од 3,25 десетично.
Сите дијадни рационални броеви имаат завршна двоична бројка — двоичната претстава има конечен број на членови по основната запирка. Другите рационални броеви имаат двоична претстава, но не завршуваат, туку се повторуваат со конечна последователна низа од бројки што се повторуваат до бесконечност. На пример
Двоичните бројки што ниту завршуваат, ниту се повторуваат претставуваат ирационални броеви. На пример,
Уланхус
Уланхус (Улаанхус)е област во Монголија во покраината Бајан-Олги. Во 2014 година, неговото население било 8010.
2001 во музиката
2001 година во музиката содржи некои значајни настани.
2002 во музиката
2002 година во музиката содржи некои значајни настани.
Банка на Танзанија
Банката на Танзанија е централната банка на Танзанија. Таа е одговорна за издавање на државната валута, Танзанискиот шилинг.
Банката е основана со Законот за Банката на Танзанија во 1965 како редовна и монетарна банка, но во 1995 владата одлучила дека установата не може сноси толку одговорности, и затоа во 1995 донела нова варијанта на законот, според кој банката има едниствена цел - да се занимава со монетарна политика.
Лубрин
Лубрин  — општина во покраината Алмерија, во автономната заедница Андалузија.
Демографија
Source: INE (Spain)
Врбјанска Чука (Славеј)
Врбјанска Чука — археолошко наоѓалиште во прилепското село Славеј. Претставува неолитска населба и средновековни јами. Се наоѓа на 2 км источно од селото, во кругот на ЗИК „Прилеп“, погон во селото Славеј. Се работи за тумба делумно оштетена со изградбата на некогашниот живинарник. Во 1979 и 1981 година Заводот и музеј од Прилеп извршил ископување при што е откриена населба од времето на велушко-породинската културна група, со голем број артефакти од керамика, камен, кремен и коска и култен објект – жртвеник, со димензии од 12 × 9 м, со систем од повеќе правоаголни касети со разни димензии, градени од глина и кал. Откриени се и повеќе кружни јами со фрагменти од средновековна керамика и црепни, кои најверојатно служеле како силоси за чување на жито. Наодите се чуваат во Заводот и музеј во Прилеп.
Вакеров
Вакеров (Wackerow) — општина во округот Западна Померанија-Грајфсвалд, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
Le Mouvement Macedonien
Le Mouvement Macedonien (во превод Македонско движење) е весник, кој излегувал во Париз на француски јазик од 5 април 1902 до 1903 година. Весникот излегува двапати во месецот - на 5 и 20, општо излегуваат 24 броја. Уредник е Симеон Радев, помаган од Владимир Робев, секретар на редакцијата. Весникот има за цел да го запознае француското и европското јавно мислење со македонското прашање и барањата на население во Македонија.
Никој и ништо во Париз и Лондон
„Никој и ништо во Париз и Лондон“ (англиски: Down and Out in Paris and London) е роман на англискиот писател Џорџ Орвел. Романот е всушност мемоар кој е издаден во 1933 година и е составен од два дела обработувајќи ја темата сиромаштија во овие два европски града. Целната публика на романот била средната и богатата класа во државите - оние кои најчесто биле добро образовани во тој период. Првиот дел обработува тема на екстремна сиромаштија во францускиот главен град и искуствата на протагонистот при работа во хотел. Вториот дел е еден вид дневник/ запис за талкањата во сиромашен Лондон, прерскажан од поглед на еден бездомник (истиот протагонист кој е и во Париз).
Фактографија
Една од дебатите околу романот е дали станува збор за парче реална автобиографија или фантастика. Орвел напишал во Воведот во француското издание од 1935 година: „Мислам дека можам да кажам дека не претерав ништо, освен во она што сите писатели претеруваат при избирањето. Не чувствував дека морав да ги опишам настаните во точниот редослед по кој тие се случиле, но сè што опишав се случило во едно или друго време“. Во Поглавјето XXIV, „јасно е дека Орвел ги искривувал фактите тврдејќи дека при враќањето од Париз се нашол во безизлезна состојба во Лондон и немал „најмала идеја за тоа како да се најде евтин кревет“. Ова секако ја зголемува напнатоста [...] но вистината е дека во Париз тој веќе го напиша лсвојот прв есеј „Клинец“, опишувајќи ја ноќта помината во хостелот за скитници во Нотинг Хил. Пред неговото заминување од Англија тој доброволно живеел меѓу скитници некое време“.
Реакции
Еден месец по објавувањето на книгата, Хамберт Посенти, „сопственик на ресторан и хотелиер со четириесет години искуство“, испратил допис до „Тајмс“ жалејќи се дека книгата е неправедно омаловажувачка за угостителската индустрија. Литературниот додаток на Тајмс претходно дал преглед на книгата, опишувајќи ја како „живописна слика за очигледно луд свет“. Орвел одговорил на критиките на ресторанот со писмо до истиот весник: „Јас знам дека во нашиот хотел имало места кои на ниеден клиент не смеело да им биде дозволено да ги види со каква било надеж дека ќе го задржи својот обичај.“
Космос-2062
Космос-2062 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
2003 во музиката
2003 година во музиката содржи некои значајни настани.
Космос-2062
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 22 март 1990 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6300 килограми. Космос-2062 бил воен сателит за фотографска картографија.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,0 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,3°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 246 км, а најмалото на 209.
Лениште (Оморани)
Лениште — археолошко наоѓалиште во велешкото село Оморани. Наоѓалиштето претставува населба од римското време. На 1 км северно од селото, кај утоката на селската река во Бабуна, на површина од 1,5 хектар се среќаваат делови од керамички садови, питоси и многу градежен материјал.
Елсвортова Земја
Елсвортова Земја (Ellsworth Land) — дел од Антарктикот кој се граничи со Земјата на Мери Берд на запад, Белингсхаузеновото Море на север, основата на Антарктичкиот Полуостров на североисток и западниот раб на Филхнер–Ронеовиот Леден Гребен на исток. Се протага помеѓу 103°24' ЗГД и 79°45' ЗГД. Подрачјето западно од 90° ЗГД е без претендети, на подрачјето помеѓу 84° ЗГД и 90° ЗГД полага право само Чиле, а остатокот од Чиле и Обединетото Кралство како дел од Британската Антарктичка Територија. Ејтсовиот Брег се протега помеѓу 103°24' ЗГД и 89°35' ЗГД, а Брајановиот Брег помеѓу 89°35' ЗГД и 79°45' ЗГД.
Земјата се состои претежно од висока ледена висорамнина, но ги опфаќа и Елсвортовите Планини, но и некои порасеани планински групи.
Елсвортовата Земја е сместена близу средиштето на територијата покриена од американскиот истражувач Линколн Елсворт кој ја прелетал во ноември–декември 1935 г. Наречена е по него од Советодавниот комитет за антарктички имиња во 1962 г. во спомен на тој историски прекуконтинентален лет од островот Данди до Росовиот Леден Гребен.
Како ви е арно, така
Како ви е арно, така е пасторална комедија од Вилијам Шекспир, за која се верува дека е напишана во 1599 година и за прв пат објавена во „ Првото фолио“ во 1623 година. Првата изведба на претставата е неизвесна, иако како можност се предлагал настап во Вилтон Хаус во 1603 година.
Иван Крнчев
Иван Крнчев ( — ) — македонски револуционер.
Во 1923 година, тутунскиот трговец и агент на Тодор Александров и Александар Протогеров - Стојан Филипов, дал заповед да се убие Ангел Чолев. Тој бил убиен бидејќи не и дал заклетва на организација на Тодор Александров и Александар Протогеров.
Музеј на Максим Рилски (Киев)
Музејот посветен на Максим Рилски  (украински: Музей Максима Рильського) е музеј кој се наоѓа во престолнината на Украина, Киев.
Овој литературно-меморијален музеј е посветен на украинскиот поет, преведувач и јавна личност Максим Рилски. Музејот се наоѓа во домот на украинскиот поет, каде тој живеел 13 години, и место каде ги создал едни од најголемите негови дела. Пред музејот, во неговиот двор се наоѓа биста од поетот.
Музејот бил основан на 4 мај 1966 година. Голема заслуга за основањето на музејот имаат неговите синови, како и некои лични пријатели на Рилски. Првите посетители музејот ги добил во 1968 година, и до денеска оваа институција била посетена од страна на 1 милион луѓе.
Бацаган
Бацаган (Баацагаан) е област во Монголија во покраината Бајанхонгор.
Климагејт
Климагејт (Climategate), бил инцидент кој започнал во ноември 2009 година со хакирање на е-поштенскиот опслужувач што го користи Climatic Research Unit (CRU) на Универзитетот на Источна Англија во Норич. Непознати лица украле и анонимно дистрибуирале над илјада е-поштенски пораки и други документи направени во текот на 13 години. Универзитет го потврдил настанот и изразил загриженост дека личните информации за поединцитете може да бидат компромитирани. Деталите за инцидентот биле пријавени во полицијата.
Критичарите тврделе дека е-пораките покажале дека постои премолчан договор помеѓу научниците кои се занимаваат со климатските промени за нецелосно презентирање на научните информации. Други научници, како на пример Ричард Сомервил, го сметале инцидентот за клеветничка кампања. Кевин Тренберт од Националниот центар за атмосферско истражување од САД изјавил дека селективно се цитирани само зборови и фрази, надвор од контекстот во обид да се саботира самитот во Копенхаген за климатските промени кој се одржал во декември 2009 година.
За самиот настан
Неидентификувани лица го пробиле опслужувачот на Climatic Research Unit и онлајн објавиле копии на е-пораките и документите кои ги нашле. Биле украдени повеќе од 1.000 пораки и 3.000 други документи, или околу 160 MB на податоци.
Нападот се случил на 17 ноември од компјутер со турска ИП-адреса, а документите биле дистрибуирани низ Интернет преку компјутер кој се наоѓа во рускиот град Томск.
Реакции
Michael Mann, директор на Earth System Science Center при Државниот универзитет на Пенсилванија, кој е помеѓу оние кои се вмешани во контроверзите, вели дека скептиците „ги земааат овие зборови сосема надвор од контекст да се направи тривијализира целата работа". Toj целиот настан го нарече внимателно планиран и „од високо ниво, оркестрирана клеветничка кампања за да се сврти вниманието на јавноста за природата на проблемот со климатските промени.“
Кевин Е. Тенберт, вели дека бил шокиран од настанот, но смета дека тоа би можело да помогне во убедувањето на скептиците во однос на климатските промени, како и тоа дека пораките го покажуваат „интегритетот на научниците.“ Тој исто така, смета дека "кражбата" може да биде насочена кон поткопување на преговорите на самитот во Копенхаген за Глобалните климатски промени.
Американската асоцијација за унапредување на науката (American Association for the Advancement of Science) "изразува загриженост дека пробиените податоци ќе ја ослабат глобалната подготвеност за справување со гасовите на кои се должи ефектот на стаклена градина".
Климатологот Џејмс Хансен смета дека оваа контроверза „нема влијание врз науката“, дека некои од пораките ја отсликуваат лошата проценка од страна на научниците, и дека доказите за човековото влијание врз климатските промени се неоспорни.
Ова претставува транспарентен обид за да се дискредитираат научните докази и обид да се внесе конфузија во пресрет на разговорите во Копенхаген вели Малини Мехра од Centre for Social Markets.
Климатолозите на Универзитетот Викторија во Британска Колумбија, Канада, исто така, биле цел на обид на упад во нивните канцеларии и компјутерски системи. Професорот Ендрју Вивер, кој е еден водечките лица во Меѓународниот панел за климатски промени при ООН, коментира: "Тажна реалност е дека како научник кој рабои во оваа област честопати си цел на напади. Им нема крај од непријатни пораки и телефонски повици кои ги добивам.“ Тој верува дека хакерите „се обидувале да ги најдат сите нечистотии што можеле, како што било тоа направено во Велика Британија. Ако тие не се во можност да најдат нечисти работи, тогаш се обидуваат тоа да го направат со одбрани пораки или со искривена статистика извадена од контекст.“
Надворешни врски
[http://www.cgd.ucar.edu/cas/trenbert.html Официјална страница на Кевин Е. Тренберт]
Севил Роу
Севил Роу (англ. Savile Row) е улица во реонот Вестминстер во Централен Лондон, паралелна на Риџент Стрит помеѓу Кондуи Стрит на северниот крај и Виго Стрит на јужниот. Улици кои ја поврзуваат се Бурлингтон Плејс и Бурлингтон Гарденс.
Улицата е главен центар на традиционално кројаштво по мера. Меѓу славните клиенти можат да се наведат Кралското семејство, Винстон Черчил, Хорацио Нелсон и многу други. Голем број од кројачите се иматели на Кралски Повластици.
Кројачи
Кројачки работилници на Севил Роу:
Заради големата побарувачка на деловен простор на самиот Севил Роу, низа фирми се сместени веднаш до улицата, во кои спаѓаат Андерсон & Шепард (порано на бр.30, на 32 Олд Бурлингтон Стрит од март 2005), кошуларот „The Savile Row Shirt Company“ и Ид и Рејвенскрофт осн. 1689 (8 Бурлингтон Гарденс).
Севил Роу се протега точно помеѓу две метро станици, Оксфорд Циркус на север и Пикадили Циркус на исток.
Историја
Улицата Севил Роу била создадена со изградбата на Бурлингтоновиот Посед во 1695. Како и Корк Стрит, улиците тука биле именувани од самиот Лорд Бурлингтон - во овој случај, по неговата сопруга Леди Дороти Савил.
Во прво време Севил Роу бил населен од офицери и нивните семејства; меѓу првите кои живееле таму бил и Вилијам Пит Помладиот. За време на 1800-тите, благородништвото почнало да се интересира за педантна облека, по примерот на Бо Брамел (1778–1840). Тој бил клиент на кројачите на Бурлингтоновиот Посед, особено оние околу Корк Стрит, и веќе во 1803 некои кројачки работилници биле сместени на Севил Роу.
2004 во музиката
2004 година во музиката содржи некои значајни настани.
Македонија на Параолимписките игри
Република Македонија, по својата независност во 1991 од Југославија, го направи својот дебакл на Параолимписките игри на Параолимписките игри 1996 во Атланта, кода што испрати еден учествувач (Бранимир Јовановски) да се натпреварува во категоријата стрелаштво. Македонија се натпреваруваше во сите следни Летни Параолимпијади, со малобројна делегација. Единствени натпреварувачи коишто ја претставувале Македонија по осамостојувањето на Зимските Параолимписки Игри биле Бранимир Јовановски (1996-2004), Ванчо Каранфилов (2000-2008) и Оливера Наковска (2004-2008), сите тројца во категоријата стрелаштво.
На Летните Параолимписки Игри во 2004 во Атина, Каранфилов го освои првиот медал на Параолимписките Игри: второ место (сребрен медал) во дисицплината воздушен пиштол (категорија ЅН1).
Душан Хиркс
Душан Дуле Хиркс ( Апатин, 4 ноември 1964 - Апатин, 17 декември 2013 ) бил српски фудбалер, кој својата фудбалска кариера ја поминал во клубови во општина Апатин.
Со фудбалот почнал да игра во ФК Пламен од Рибарево (денешно ФК Јединство од Рибарево) со својот постар брат (Хиркс Иван), веќе на 17 години дебитирал во сениорскиот тим.
Следен клуб за кој настапуваше е ОФК Младост од Апатин, што беше круна на неговата кариера, односно највисоко ниво на натпреварување во тој клуб.
Потоа од Купушина замина во Партизан каде ја заврши кариерата.
Учествувал на бројни турнири во мал фудбал, аплицирал за позицијата фудбалски судија. Почина на 17 декември 2013 година. од последиците од срцев удар на работното место. Зад себе ги остави синот Душан и ќерките Бојана и Сузана.
Во јули 2022 г. неговиот син Душан го организирал првиот споменик наречен Душан Дуле Хиркс кој се играл на стадионот ФК Тереквеш во Свилојево. Меморијалот ќе се одржува секоја година.
Црква „Св. Ѓорѓи“ - Туденце
Свети Ѓорѓи Победоносец претставува црква во тетовското село Туденце. Црквата се наоѓа на месноста Бучало и потекнува од 6 век. Таа е најстарата троконхална црква во Македонија и е возобновена на патрониот празник Ѓурѓовден на мај 2012 година.
Откривање
Црквата има два влеза, големиот кој е и главен на западната страна и малиот на јужниот дел. На северната страна од објектот е пронајдена крштилница, а откриена е и мермерна пластика во олтарот. Црквата е изградена на старите темели врз основа на проект изработен од Благоја Стојковски, виш конзерватор во Националниот конзерваторски центар. Има површина од 130 квадратни метри.
NGC 1167
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1167 се споменува и како UGC 2487, MCG 6-7-33, CGCG 524-45.
Откривање
Објектот е откриен на 13 септември 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1167 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 14,5 m/лм2. NGC 1167 има привидни димензии од 3,3' х 2,3'.
Лагуна Мадре (Мексико)
Лагуна Мадре — лагуна која се протега добро во Мексико, до устието на Рио Сото ла Марина во државата Тамаулипас. Како природна еколошка единица, Лагуна Мадре се протега од околината на Рио Сото Ла Марина и градот Ла Песка, во Мексико, на север до заливот Корпус Кристи и градот Корпус Кристи, Тексас, САД, на околу вкупно 443 километри. Во Мексико, тој е одделен од Мексиканскиот Залив на исток со голем број бариерни острови, вклучувајќи ги Бара Лос Американец, Бара Исус Марија и Бара Сото ла Марина, а на запад е ограничен со копното Тамаулипас. Сместено е во општините Матаморос, Сан Фернандо и Сото ла Марина.
2005 во музиката
2005 година во музиката содржи некои значајни настани.
NGC 1167
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 1 м 42,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 35° 12' 21". Положбениот агол на објектот е во износ од 70°.
Лагуна Мадре (Мексико)
Одлики
Лагуната Мадре е многу плитка, со просечна длабочина од само 0,9 м. Лагуната е поврзана со океанот само со два тесни влезови, така што опсегот на плимата и осеката - кој е веќе мал во овој дел на Мексиканскиот Залив - е занемарлив. Атмосферските ефекти се многу поважни од плимата и осеката во нејзината циркулација; неговите слаби струи генерално ги следат преовладувачките ветрови, а овие ветрови можат да влијаат на нивото на водата дури за еден метар.
NGC 1167
Други поделби
Проучување на NGC 1167 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 11425. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 94; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2347. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1307.
Лагуна Мадре (Мексико)
Одлики
Океанографски, Лагуна Мадре се смета за хиперсолена лагуна; ова укажува на тоа дека тој е обично многу посолен од океанот, поради тоа што е скоро без излез на море во полусуво опкружување Ова е затоа што неговата соленост може да варира многу во зависност од врнежите и приливот на слатка вода, од дури 120 ppt (12%) - над трипати посолен од океанот - до 2 ppt (0,2%) по силен дожд.