cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алберт Швајцер
Музика
Помеѓу 1934 и 1935 година во Queen's Hall, Лондон имаше пробни снимања за дискографската куќа HMV (His Master Voice). Во средината на декември 1935 започна со снимање за Columbia Records на оргулите при All-Hallows-by-the-Tower, Баркинг, Лондон.
Аудио снимките од Швајцеревите изведби на Бах се достапни на ЦД.
Теологија и филозофија
Швајцер стана мошне познат со неговите книги за Исус и христијанството. Тој беше заинтересиран првенствено за христијанската идеја за крајот на светот која може да се најде во Библијата и учењата на Исус.
Во филозофијата на Алберт Швајцер најмногу се истакнува идејата за почитта кон животот. Во неговата книга „Филозогија на Цивилизацијата„, напишал дека вистинската филозофија започнува со идејата: „Јас сум живот кој сака да живее, среде живот кој сака да живее.“
Етичките принципи на Алберт Швајцер значеа дека тој се обидуваше да има личен и духовен однос со вселената. Тоа исто така значеше дека неговата исхрана беше вегетаријанска.
Значење и влијание
Во говорот по повод примањето на Нобеловата награда, француско-американската економистка Естер Дифло го навела Швајцер како еден од нејзините херои во младоста.
Леестен (Зале-Холцланд)
Леестен (Lehesten) — општина во округот Зале-Холцланд, во сојузната покраина Тирингија, Германија.
Местоположба
Општината Леестен се наоѓа во долината Генербах. Градот Јена се наоѓа на околу 8,5 километри, додека од Вајмар е оддалечен 25 километри.
Општински единици
Општината е поделена на местата Алтенгена на запад, Леестен во средина, Неркевиц на североисток и Редиген на исток.
Алексис Карел
Алексис Карел (француски: Alexis Carrel; 28 јуни 1873 - 5 ноември 1944) — француски хирург и биолог кој добил Нобелова награда за физиологија или медицина во 1912 година за пионерски васкуларни техники на шиење. Тој ја измислил првата пумпа за перфузија со Чарлс А. Линдберг, отворајќи го патот до пресадување на органи.
Како и многу интелектуалци од своето време, тој ја промовирал евгениката. Тој бил регент за Француската фондација за проучување на човековите проблеми во Виши, Франција, која ги спроведувал еугеничките политики таму; неговата асоцијација со Фондацијата и ултранационалистичкиот Жак Дориот, довеле до истраги за соработката со нацистите, но тој починал пред да може да се одржи судењето. Тој се соочувал со медиумски напади кон крајот на својот живот поради неговата наводна вмешаност со нацистите.
Лауреатот на Нобеловата награда во 1912 година, Алексис Каррел, исто така, бил избран двапати, во 1924 и 1927 година, како почесен член на Академијата на науките на СССР.
Животопис
Роден во Сент-Фој-лејс-Лион, Рон, Карл бил воспитан во благочестив католичко семејство и бил образован од Језуитите, иако тој станал агностик до времето кога станал универзитетски студент. Тој бил пионер во трансплантологија и торакална хирургија. Алексис Каррел исто така бил член на научени друштва во САД, Шпанија, Русија, Шведска, Холандија, Белгија, Франција, Ватикан, Германија, Италија и Грција и доби почесни докторати од Кралицата Универзитет во Белфаст, Универзитетот Принстон, Калифорнија, Нов Јорк, Универзитетот Браун и Универзитетот Колумбија.
Во 1902 година, тој тврдел дека бил сведок на чудесното лечење на Мари Бајли во Лурд, кое делумно било познато бидејќи ја именуваше Карл како сведок на нејзиниот лек. По известувањето околу настанот, Карел не можеше да добие болница назначувањето поради сеприсутниот антиклерикализам во францускиот универзитетски систем во тоа време. Во 1903 година емигрирал во Монтреал, Канада, но наскоро се преселил во Чикаго, Илиноис, за да работи за Лабораторијата Хул. Додека таму соработувал со американскиот лекар Чарлс Клод Гатри во работата на васкуларната сутура и пресадувањето на крвните садови и органи, како и на главата, и Карл добива Нобелова награда за физиологија и медицина од 1912 година за овие напори.
Во 1906 година се придружил на новоформираниот Институт за медицинско истражување Рокфелер во Њујорк, каде што ја поминал остатокот од својата кариера. Таму направи значајна работа на ткивните култури со патологот Монтроус Томас Бароус. Во 1930-тите, Карел и Чарлс Линдберг станале блиски пријатели не само поради годините на кои работеле заедно, туку и поради тоа што споделувале лични, политички и социјални гледишта. Линдберг првично побарал од Карел да види дали може да се поправи срцето на неговата зетка, оштетена од ревматска треска. Кога Линдберг ја виде грубоста на машината Карл, тој понудил да изгради нова опрема за научниците. На крајот тие ја изградиле првата пумпа за перфузија, изум кој е инструментален за развој на пресадување на органи и операција на отворено срце. Линдберг го сметал за најблизок пријател на Карле, и рече дека ќе ги зачува и промовира идеалите на Карле по неговата смрт.
Поради неговата блискост со фашистичкиот Парти Популарен Французин на Жак Дориот во текот на 1930-тите и неговата улога во спроведувањето на еугеничките политики за време на Виши Франција, тој бил обвинет по ослободувањето од соработката, но почина пред судењето.
Во подоцнежниот живот се вратил во своите католички корени. Во 1939 година тој се запознал со монахот Трапист Алексис Пресе на препорака. Иако Карел бил скептичен во врска со состанокот со свештеникот. Прес завршил со големо влијание врз остатокот од животот на Карле. Во 1942 година, тој рече: "Верувам во постоењето на Бога, во бесмртноста на душата, во Откровението и во целата Католичка црква учи". Тој го повика Прес да ги спроведе католичките Тајни на смртта во ноември 1944 година. За поголемиот дел од својот живот, Карел и неговата сопруга ги поминале летата на Иле Сен Гилдас, кои ги поседувале. Откако тој и Линдберг станале блиски пријатели, Карел го убедил да купи соседен остров, Иле Илиец, каде што Линдберг често живеел кон крајот на 1930-тите.
Космос-744
Космос-744 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 20 јуни 1975 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 2500 килограми. Космос-744 бил сателит наменет за електронско извидување, јавување и наведување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 97,0 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 81,2°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 636 км, а најмалото на 598.
Биџево
Биџево или Биџово — село во Општина Струга, во околината на градот Струга.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во централниот дел на Струшкото Поле. Селото е во близина на селата Ливада и Ново Село.
Историја
На крајот на XIX век, селото било дел од Охридската каза на Отоманското Царство.
Според податоците од 1873 г. селото имало 68 жители, Македонци.
Население
Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 546 жители, од кои 118 Македонци, 421 Албанец и 7 останати.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 290 жители, од кои 71 Македонец, 207 Албанци и 12 лица без податоци.
На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:
Родови
Биџево е македонско-албанско село.
Според истражувањата на Бранислав Русиќ од крајот на 1940-тите, родови во селото биле:
Македонски
Албански:
Културни и природни знаменитости
Црквата Свети Спас во Биџево Џамија во Биџево
Иселеништво
Од родовите поединечно се знае за следните иселеници до крајот на 1940-тите:
Македонски:
Албански
Целосно се иселил родот Ланџовци во селото Драслајца.
Скијачко трчање на Зимските олимписки игри 2010 - спринт за мажи
Залтниот медал го освои Никита Криуков од Русија.
Андре де Монбар
Андре де Монбар (околу 1103- ) бил петтиот Голем мајстор на витешкиот ред темплари и еден од новите основачи на редот.
Семејството Монбар било од Хохадел од Бургундија, а Андре бил вујко на светиот Бернар од Клерво. Всушност, Андре бил полубрат на Бернардовата мајка Алет де Монбар. Тој влегол во редот на темпларите во 1129 година и заминал во Палестина каде што брзо се пробил во витешките редови и станал сенешал, главен помошник и втор во командата на темпларите, веднаш по Големиот мајстор. По Битката кај Аскалон, на 22 август 1153, тој бил избран за Голем мајстор, наследувајќи го убиениот и обезглавен Бернард де Тремелеј којшто умрел на 16 август.
Андре де Монбар умрел на 17 јануари 1156 година во Ерусалим, а за негов наследник на функцијата Голем масјтор бил избран Бертран де Бланшфор.
Закон за запазување
Од Нетеровата теорема, секој закон за запазување е поврзан со симетрија во основната физика.
Законите за запазување како основни закони на природата
Законите за запазување се од темелно значење за нашето разбирање на физичкиот свет, бидејќи со нив се опишува што може или не може да се случи во природата.На пример,според законот за зачувување на енергија вкупното количество на енергија во изолиран систем не се менува, и покрај тоа што се менува обликот. Во принцип, вкупната величина под влијание на својствата на законот остануваат непроменети во текот на физичките процеси. Во однос на класичната физика, запазувањето на законите вклучува запазување на енергијата, масата (или материјата), импулсот, аголниот момент, и електричен полнеж. Според честичната физика, не може да биде создадена или уништена, потребни се секогаш парови честички, каде едната е честичка, а другата е античестичка.Во однос на симетријата и начелата на непроменливоста, опишани се три закони за запазување, поврзани со непроменливоста и пресвртот на просторот, времето и полнежот.
Законите за запазување се сметаат за основни закони на природата, со широка примена во физиката, како и во други области како што се хемијата, биологијата, геологијата и инженерството.
Повеќето закони за запазување се точни, или апсолутно, во смисла на тоа дека тие се однесуваат на сите можни процеси. Некои закони за запазување се делумни, со тоа што тие важат за одредени процеси, но не за други.
Еден особено важен резултат поврзан со законите за запазување е Нетеровата теорема,според која постои поврзаност еден-на-еден помеѓу секоја од нив и диференцијалната симетрија во системот. На пример ,запазувањето на енергијата произлегува од непроменливоста на времето во физичките системи, како и фактот дека физичките системи се однесуваат на ист без разлика на тоа како тие се поставени во просторот доведува во запазување на аголниот момент.
Приближни закони
Исто така, постојат приближни запазувања на законите. Тие се приближно точни во одредени ситуации, како што се мали брзини, кратко времени размери, или некои интеракции.
Диференцијални облици
Во механиката на континуумот, најопшт облик на точното запазување на законот е дадена со равенката на континуитетот. На пример, запазување на електричен полнеж q е
каде ∇⋅ е оператор на дивергенција, ρ е густината на q (количина по единица волумен), j е текот (флуксот) низ q (количество кое минува низ единица површина во единица време), и t е времето.
Ако претпоставиме дека движењето u на полнежот е непрекината функција од положбата и времето тогаш
Во една просторна димензија ова може да се стави во хомоген облик од квазилинискахиперболична равенка
каде зависната променлива y се нарекува густина на запазено количество, и A (y) се нарекува јакобинска струја при што се употребени парцијални изводи. Поопшт нехомогени случаи се:
не е запазена равенка,но општ вид на рамнотежна равенка која опишува дисипативен систем. Зависната променлива y се нарекува незапазена величина, и нехомогена израз s (Y, X, t) е извор на дисипацијата. На пример, рамнотежните равенки од овој вид се равенките за импулсот и енергијата, Навиер-Стоксовите равенки, или ентропичната рамнотежа за општ изолиран систем.
Во едно-димензионален простор запазената равенка е од прв хиперболичен ред во следниот облик :
каде зависната променлива y (x, t) се нарекува густина на запазено (скаларно) количество ( (d) = запазено количество (густина)), и (y) се нарекува струен коефициент, обично одговара на парцијалниот извод на густината на струјата или на запазени количества j(y).
Во овој случај, се употребува извод од сложена функција :
равенката за зачувување може да се стави вооблик на сегашна густина :
Во простор со повеќе од една димензија поранешна дефиниција може да се прошири на равенката која може да се запише во облик:
каде запазеното количество y (R, T), означува скаларен производ, ∇ е набла оператор, овде укажува на градиент, и (y) е вектор на струјните коефициенти, аналогно што одговара на дивергенцијата на вектор c.d. поврзани со c.q. j (y):
Ова е случај за равенката на континуитетот:
Овде запазеното количество е на маса, со густина ρ (R, T) и тековната ρu густина на струјата, идентична на густината на импулсот. додека u (R, T) е брзината на протокот.
Во општ случај на равенката за запазување може да биде, исто така, систем на равенки (а векторска равенка) во облик:
каде што y е наречен запазено (векторско) количество, ∇ y е неговиот градиент, 0 е нулти вектор, и A (y) се нарекува Јакобијан на густината на струјата. Всушност, како и во претходниот скаларен случај, исто така, во случајот на вектор (y) обично одговара сегашната густина. J (y):
и равенката за запазување може да се запише во облик:
На пример, овој случај за Ојлерови равенки (динамика на флуиди). Во едноставни некомпресибилни случаи тие се:
каде што:
u е векторот на брзинскиот проток, со компоненти во N-димензионален простор  u1, u2 ... uN,
s е специфичен притисок (притисок по единица густина) со што се добива изворен поим,
каде \otimes го означува надворешниот производ.
Составени и слаби форми
и со користење на Гриновата теорема, интегралниот облик ќе биде:
На сличен начин, за скаларен повеќедимензионален простор, интегралниот облик е:
каде што линиската интеграција се врши по должината на границата на доменот, во насока спротивна на часовникот.
Имајте на ум дека во слабиот облик сите парцијални изводи на густината и густината на струјата се пренесува како тест функција, кој со претходната хипотеза е доволно мазна за да се признаат овие изводи.
Child Rebel Soldier
Child Rebel Soldier, скратено CRS, е поранешна хип-хоп супергрупа која била составена од хип-хоп артистите Кање Вест, Лупе Фијаско и Фарел Вилијамс.
NGC 4614
NGC 4614 — спирална галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4614 се споменува и како UGC 7851, MCG 4-30-12, CGCG 129-15, WAS 60, KCPG 348A.
Откривање
Објектот е откриен на 9 мај 1864 година од страна на Хајнрих Даре, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 11 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4614 е од видот SB0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 4614 има привидни димензии од 0,9' х 0,8'.
Други поделби
Проучување на NGC 4614 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 42573. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 149; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1990. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1435.
Скијачко трчање на Зимските олимписки игри 2010 - спринт за жени
Натпреварите во дисциплината спринт во скијачко трчање во женска конкуренција на Зимските олимписки игри 2010 се одржаа на 17 февруари во Вислер. Со почеток во 10:15 по месно време (UTC-8) ќе се одржат квалификациите, а во 12:30 четвртфиналните, полуфиналните и финалната трка. На натпреварите ќе учествуваат 54 натпреварувачки од 27 земји.
Олимписка првенка стана Норвежанката Марит Бјорген.
IC 946
IC 946 — галаксија во соѕвездието Водолија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 946 се споменува и како NPM1G -13.0644.
Откривање
Објектот е откриен на 2 ноември 1891 година од страна на Стефан Жавел.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 946 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 15,1 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,9 mag, додека површинскиот сјај изнесува 12,5 m/лм2. IC 946 има привидни димензии од 0,5' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 30 м 46,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -12° 43' 27"". Положбениот агол на објектот е во износ од 120°.
Други поделби
Проучување на IC 946 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 948530.
Список на државни водачи во 887 година
Ова е список на државни водачи во 87 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Чашка (Горно Село)
Чашка — археолошко наоѓалиште во прилепското село Горно Село. Ноаѓалиштето поради неистраженоста е од непознат тип и период. Во 1951-1957 македонскиот антрополог Јован Ф. Трифуноски при своите истражувања забележал дека над селото помеѓу селските потеси Мала и Голема Чашка се забележуваат остатоци од ѕид.
Голема риба (филм)
Голема риба (англиски: Big Fish) — американски филм од 2003 година, во режија на Тим Бартон. Главните улоги ги играат: Јуан Мекгрегор, Алберт Фини и Џесика Ланг.
Содржина
Едвард Блум отсекогаш бил раскажувач на драматични приказни за својот живот во младоста, кога неговата страст за патување го одвела од еден мал град во Алабама во разни места ширум светот и пак назад. Со своите чудни приказни за џинови, сијамски близначки-пејачки, вештерки, бури, тој успева шармира секого што ќе го сретне, освен својот отуѓен син, Вил. Кога мајката на Вил, Сандра, ќе се обиде да ги зближи, Вил ќе мора да научи да ги раздвои реалноста и фантазијата, особено кога станува збор за доживувањата на неговиот татко.
Зрнци
Зрнци (науч. Solanaceae)— семејство на цветни растенија каде спаѓаат низа значајни земјоделски култури, но и многу видови на токсични растенија.
Во фамилијата се вбројуваат татулата (Datura), мандрагората (Mandragora), помамницата (Atropa belladonna), плетиплотката (Lycium barbarum), зрнавецот (Physalis), пиперката (Capsicum), зрнецот (Solanum = компир, домат, модар патлиџан), тутунот (Nicotiana) и петунијата (Petunia).
Опис
Растенијата од фамилијата Зрнци можат да бидат билки, грмушки, дрва и понекогаш, ползавци. Цветовите обично се ѕвездести. По облик се зрачни или цевчести, со четири до пет венечни ливчиња кои обично се споени. Leaves are alternate. Плодот е бобинка со осна плацентација како кај доматот и плетиплотката, или пак зажлебена чаура како кај татулата. Семињата кај највеќето растенија се округли и рамни, со пречник од 2-4 мм. Прашниците излегуваат од венечните ливчиња и нивниот број обично е содржател на четири или пет, најчесто четири или осум. Плодницата е издадена.
Генетика
Највеќето членови на фамилијата имаат по 12 хромозоми, број кој е зголемен поради полиплоидија. Дивите компири (околу 200 вида) се претежно диплоидни (2 × 12 = 24 хромозоми), но постојат и триплоидни (3 × 12 = 36 хромозоми), третраплоидни (4 × 12 = 48 хромозоми), пентаплоидни (5 × 12 = 60), па дури и хексаплоидни (6 × 12 = 72 хромозоми) видови. Домашниот компир (Solanum tuberosum) има 4 × 12 = 48 хромозоми. Некои водиви од родот на пиперката имаат 2 × 12 = 24 хромозоми, додека пак други имаат 26 хромозоми.
Космос-745
Космос-745 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 92,1 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 70,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 499 км, а најмалото на 260.
Пол Пирс
Важи за еден од најдобрите кошаркари на својата генерација, и еден од најдобрите во историјата на Селтикс. Во средно училиште тој бил избран да учествува на All-American Game McDonald's, турнирот на кој учествуваат најголемите таленти за средношколска кошарка. Потоа се преселил на Универзитетот во Канзас и бил вклучен во најдобриот американски универзитетски тим. Тој беше избран од Бостон Селтикс како десетти пик во првата рунда на НБА драфтот 1998.
Од своето приклучување на Селтикс, тој бил член на почетната петорка во сите сезони. Тој има просек од близу 20,0 бода по натпревар во текот на своите 19 сезони поминати во НБА. Десет пати на НБА Ол-стар натпреварот, еднаш бил избран во втората најдобра екипа на НБА и трипати во третата најдобра екипа и ги водел Селтикси до НБА финалето во 2008 и во 2010 година, освојувајќи го шампионскиот прстен во 2008 година во која ја заработил и наградата МВП на финалето.
NGC 2390
NGC 2390 — ѕвезда во соѕвездието Близнаци, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 10 декември 1866 година од страна на Роберт Стовел Бол, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 72 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2390 е од видот *. Видливиот сјај во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 13,9 m.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 7 ч 29 м 4,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 33° 50' 13".
Богојци
Богојци (познато како Боговица) — село во Општина Струга, во околината на градот Струга.
Историја
На крајот на XIX век, селото било дел од Охридската каза на Отоманското Царство.
Според податоците од 1873 година, селото имало 29 жители мажи муслимани.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Богојци имало 120 жители, сите Албанци.
Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 170 жители, од кои 167 Албанци и 3 останати.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 74 жители, од кои 65 Албанци, 1 Турчин и 8 лица без податоци.
Родови
Богојци е албанско село.
Родови во селото се: Селмани (9 к.), Авдија (5 к.) и Белули (12 к.) доселени се од неко— село во областа Голо Брдо (во Албанија). Првите два рода потекнуваат од браќата Селман и Авдија, додека третиот род потекнува од нивниот роднина Белул. Предците на овие три рода се доселени околу 1850-60, поради крвна одмазда.
Хариет Мартино
Хариет Мартино (англиски: Harriet Martineau, 12 јули 1802 - 27 јули 1876) била англиска друштвена теоретичарка и енергичена писателка, која често се сметала за првата жена во социологијата и пионер на феминизмот.
Мартино напишала многу книги и мноштво есеи од социолошки, религиозен, холистички, а можеби дури и најконтроверзен, женски агол; Таа, исто така, превела разни дела од Аугуст Комте. Таа заработила само доволно од нејзиното пишување, што било редок подвиг за жените во викторијанската ера.
Младата принцеза Викторија уживала во читањето на нејзините изданија. Кралицата ја поканила да ја круниса принцезата Викторија во 1838 година - настан кој Мартина ја опишува, со многу забавни детали, на нејзините читатели. Мартино го опиша својот пристап кон пишувањето на следниов начин: "Кога едно лице го проучува општеството, тоа мора да се фокусира на сите негови аспекти, вклучувајќи ги клучните политички, верски и социјални институции". Таа верува дека основната општествена анализа била неопходна за да се разбере подредената позиција на жените во однос на мажите.
Економија и друштвени науки
Мартино предложила политичко-економската теорија во Јасеновац политичка економија. Таа се смета за фаворит, кои ги комбинира фикцијата и економија во периодот кога "фикција тврди орган во текот на емоционална знаење и економија ја одржува моќ врз емпириски знаења". Исто така, Мартино Хариет ја отворола вратата на жените во политиката. На пример, Дали Лана објаснува дека "од страна на субјектот на домашната економија да се носат на политичката економија, Мартино ги става жените повеќе централно во економската теорија и пракса Во овој контекст, жените -. Како читатели на илустрација и како ликови со приказни - не само што донесе дел од една поголема економија, но, исто така, (бидејќи на нивната партиципација) за да ги научат принципите на политичката економија ".
Смрт
Хариет Мартино починала од бронхитис на  27 јуни 1876 година. Следниот април, во Бракондејл, на имотот на нејзиниот братучед, на аукцијата биле продадени огромни збирки на нејзината уметност.
Трпезарија
Трпезарија — просторија во која се служат оброците, особено каде што се јадат главните или посвечените оброци. Тоа може да се однесува на одаја во куќата, односно во станот во која се служат оброците или на просторија во хотел каде што се служат оброците.
Етимологија
Зборот трпезарија доаѓа од грчкиот збор трапезион (τράπεζιoν) - маса на која се служи храна. Под трпезарија се подразбира просторијата во која е поставена таква маса, односно каде се јаде храна.
Интересно е што зборот трапез има ист корен. Доаѓа од латинскиот збор trapezium (trapezium) - латинската форма на грчкиот збор trapezion. Во Евклидовите елементи, овој поим се однесува на сите четириаголници освен квадратот, ромбот и правоаголникот, како и скратената пирамида.
Историја
Трпезаријата, собата во куќата која поттикнува опуштање, дружење и уживање во храната, е релативно нова идеја. Кога луѓето ги напуштиле природните засолништа и почнале да градат свои живеалишта, во нив имало само една просторија за сите намени - спиење, подготовка на храна и јадење. Според многу историчари, идејата за посебна просторија која служи само за јадење се родила во Стара Грција. Со векови, ваквата соба во куќата бил луксуз што можеле да си го дозволат само богатите членови на општеството.
Стар век
Старите Грци биле меѓу првите кои препознале дека јадењето во интимност и удобност го зајакнува статусот и класната поврзаност. Водечките луѓе на најмоќните полиси се собирале на раскошни вечери во простории специјално дизајнирани за гозба. Во тие простории немало повеќе од единаесет кревети од камен или дрво, на кои можеле да се сместат најмногу двајца мажи. Младите седеле на земја. И младите и старите пиеле разредено вино (беванда), јаделе меденици и костени и воделе филозофски расправи. Римјаните јаделе во слична посебна просторија, наречена триклиниум. Тие, како и старите Грци, не јаделе седејќи, туку лежејќи, а креветите биле малку поинакви, за да ги сместат жените и мажите, бидејќи и жените можеле да присуствуваат на овие социјални настани. Местоположбата на собата во куќата била одредена од сезоната и каприцот на домаќинот. За време на жешкото медитеранско лето се избирале места каде што продирало ветрето, додека во зима се користеле простории заштитени од провев. Некои биле избрани така што нудат поглед на морето или околниот предел. Старите Римјани понекогаш ги поставувале своите маси надвор. Најлуксузните простори за јадење биле и удобни и прекрасни. Во еден триклиниум во Помпеја имало фонтани од кои прскала вода дури и од масите. Гостите на извесен Лореј Тибуртинус (Loreius Tiburtinus) можеле да изберат разни деликатеси од големите базени во просториите насликани со фрески со светли бои со митолошки теми.
Среден век
За разлика од оние од стариот век, средновековните трпезарии биле скромно уредени, неудобни и полни со мебел, иако гозбите биле богати. Единствена декорација биле богато украсени таписерии.
Удобноста на трпезаријата растела со процутот на трговијата, т.е. подемот на средната класа, а поимите за дом и огниште се менувале во исто време. Од средината на 14-тиот до средината на 16-тиот век, луѓето почнале да јадат и да живеат подобро благодарение на развојот на пазарната економија. Дури и платите на работничката класа пораснале. Салони, „трпезарии“ и други простории погодни за јадење почнале да се појавуваат и во архитектонските планови. Големиот ренесансен архитект Леон Батиста Алберти напишал дека трпезаријата треба да биде поставена така што во неа се влегува од центарот на куќата, дополнително советувајќи дека „треба да има една трпезарија за лето, една за зима и една за средните сезони. Два века подоцна, Англичанецот Вилијам Сандерсон препорачал да висат слики од кралеви и кралици во трпезаријата.
Современо време
Со повисоките плати дошла и зголемената потрошувачка на стоки, вклучувајќи мебел и прибор за подготовка на храна. Со текот на времето се развила култура на домување, карактеристична за новосоздадените услови. Една од особеностите на оваа култура - трпезаријата, нудела место каде членовите на семејството дискретно уживале во секојдневното дружење, па била така уредена што да оддава пријатна и удобна атмосфера. Во некои области, декорацијата на трпезаријата била доведена до неверојатни крајности. Во викторијанското раздобје (19 век) во Обединетото Кралство, трпезариите биле раскошни соби, опремени со тапацирани столчиња, комоди од махагони, садови од калај, кинески порцелан, ленени салфетки и покривки за маса и сребрен прибор за јадење. Архитектонските водичи и каталозите за прибор биле дебели како телефонски именици. Оброците биле настан за викторијанците и тие обезбедувале удобно опкружување колку што можеле да си дозволат за овие прилики.
Оваа практика се преселила и во Соединетите Американски Држави, па членовите на средната класа земале заем за да му дозволат на своето семејство луксузна трпезарија, бидејќи, меѓу другото, оваа соба ја претставувала разликата меѓу нив и сиромашните класи - станала статусен симбол. На крајот на 19 век, многу буржоаски куќи имале две трпезарии. Едната до кујната, за неформални семејни оброци, а другата за официјални јавни настани. Оваа втора, поелегантна соба го одразувала вкусот и статусот на семејството. Била опремена со плински лустери, тешки таписерии, маси и столови од црн орев или некое друго скапо дрво. На страничните маси биле изложени десетици предмети од порцелан, сребро и стакло. Средината на масите биле украсени со украси во облик на роза од сребро или стакло. Од таванот виселе бројни папрати, а палми растеле во позлатени жардинерии. Сложените цветни аранжмани ги украсувале стратешките точки на собата, а светилките или сребрените свеќници опремени со восочни свеќи и обоени ролетни ја осветлувале целата сцена.
А сепак, мебелот не бил доволен да ја оддалечи средната класа од најниските слоеви. Угледните членови на буржоазијата морале да негуваат добри манири. Затоа оброците станале социјални настани со свои правила кои одредувале строго специфични времиња на оброци, манири на маса, прибор за јадење итн. Меѓутоа, развојот на современото општество во втората половина на 19 век ја принудил работничката класа, а во помала мера домаќинствата од средната класа, да го приспособат својот живот на работното време. Во претходните децении, сопругите и мајките ги пречекувале своите семејства за оброк околу пладне, за време на паузата. Децата брзале дома од училиште, татковците од работа. На крајот на 19 век оваа традиција на семејно собирање околу ручек во голема мера исчезнала. Семејствата главниот оброк го преместувале во вечерните часови, а таткото на семејството често можел да го дели заработениот леб со семејството само во недела.
20 век
Со доаѓањето на 20 век, трпезаријата, како главна просторија за обедување, била заменета со кујната, бидејќи јадењето во кујната им нуди поголема удобност на членовите на семејството. Во тоа време, многу семејства почнале да се грижат повеќе за индивидуалното здравје и продуктивност отколку за викторијанскиот морал и манири. Според историчарот Харви Грин, „Напредниот идеал за ефикасност и новооткриената посветеност на средната класа и елитата на здравјето и фитнесот помогнаа да се променат старите идеи за изгледот и функцијата на домот“. Кујната и бањата станаа жариштата за совети и критики, заменувајќи ја концентрацијата на претходната ера во салонот и трпезаријата. Трендот бил здрава храна и исхрана, богата со житарки и овошје, кои ги замениле висококалоричните пудинзи и мрсната храна. Оттогаш досега малку што се променило.
Архитектонски норми
Според нормите за станбени згради и станови, минималната пропишана ширина на трпезаријата треба да биде 2,2 m. Исто така, не е дозволено директно поврзување со бањата, односно тоалетот, со дневната и трпезаријата. Гарсоњерата и еднособниот стан немаат посебна трпезарија, додека апартманите со една и пол спална соба имаат посебна трпезарија.
Уредување на трпезаријата
Во модерен дом, трпезаријата не е само место за јадење, туку и простор за собирање на семејството и пријателите и за секојдневни активности, од извршување на домашните задачи до играње и забава. Оваа соба повторно станува центар на семејниот собир.
Најважниот елемент во дизајнирањето на просторот на трпезаријата е изборот на место за трпезариска маса. Ова парче мебел има најголемо влијание врз функционалноста и удобноста на трпезаријата.
Основниот мебел за трпезарија е трпезариска маса и столици. Доколку просторот е поголем, може да се надополни со кабинети и витрини за чување чаши, прибор за јадење и разни украси. Просторот на трпезаријата може да се усоврши со голем број различни детали, како што се: тепих, огледало, украсно осветлување, цвеќиња во вазни или саксии, завеси и слично.
Трпезариска маса
Трпезариската маса е еден од најважните елементи и често го дефинира стилот на трпезаријата. Првиот и основен критериум за избор на трпезариска маса е големината на просторијата. Маса за четворица се избира за помали соби, додека оние за шест или повеќе лица може да се сместат во поголеми простории. За сè попопуларните мали апартмани, најдобро решение е преклопна трпезариска маса која лесно може да се складира кога не се користи. Заштедува простор и не ја губи својата функционалност. Големината на масата треба да биде таква што во просторијата има доволно простор за пристап до столиците.
Осветлување во трпезаријата
Во трпезаријата светлината игра многу важна улога бидејќи ја создава посакуваната атмосфера. Изворот на светлина треба да биде над трпезариската маса. Светилката треба да биде поставена така што да виси околу 70 см од површината на масата, за светлината да не ги заслепува луѓето што седат на масата. Најчесто решение е таванска светилка која виси над средината на масата. Прстен од светлина што паѓа одозгора ја дели зоната со храна од околниот простор. Алтернативно решение, кое ќе го даде истиот ефект, но поинтимна атмосфера, се една или две подни светилки поставени зад линијата на столчиња.
Доколку во трпезаријата нема доволно природна светлина, или просторот е мал, проблемот може да се реши со поставување ѕидни огледала кои ја одбиваат (рефлектираат) светлината и создаваат илузија на поголем простор.
Хотелска и ресторанска трпезарија
Според неколку критериуми, видот и начинот на услуга, хотелите се класифицираат на хотели од пониска и повисока категорија. Овие категории се означени со ѕвезди (1-5). Бројот на ѕвезди што ќе ги има еден хотел зависи од многу фактори, меѓу кои се: надворешниот изглед на објектот, квалитетот на услугата, хигиената, квалитетот на храната, дополнителните капацитети и други. Хотелската стандардизација (The European Hotelstar Union), која би била прифатена во сите земји-членки, требало да се воведе на ниво на Европската Унија. Сепак, иако е создаден, не е задолжителен, служи само како водич и се заснова на германскиот систем кој имал големо влијание врз класификацијата на хотелите во Средна Европа. Според оваа категоризација, сите хотели (вклучувајќи ги и оние од најниските категории кои не мора да имаат ресторан) мора да имаат трпезарија каде што се служи појадок.
Трпезаријата, било да е свечена или секојдневна, е најважната просторија во ресторанот. Дизајнот на оваа соба игра голема улога во целокупниот амбиент на ресторанот. Покрај маси и столови, овој простор е опремен со голем број други содржини, од кои некои треба да бидат скриени од очите на посетителите. Типот на маси и столови најмногу зависи од големината на просторијата. Поправените маси заштедуваат простор, но класичните маси се посоодветни во случај да треба да се склопат за поголемо друштво. Добро е мебелот да биде што поедноставен, бидејќи релјефните украси на масите и столовите задржуваат остатоци од храна, маснотии и слични нечистотии, што бара поголема грижа при одржувањето. Истото е случај и со ткаенините кои можат да се користат за покривање на седиштата и наслоните за столици.
Дизајнот на ресторанот треба да претставува рамнотежа помеѓу удобноста и максималниот капацитет на гостите. Клучен дел од секоја добро испланирана трпезарија во ресторанот е да има помошна просторија за додатоци, која треба да биде лесно достапна за персоналот, но скриена од очите на гостите. Во оваа просторија треба да има кафемат, дополнителни чинии, чаши и прибор за јадење, салфетки и зачини. Прочитајте го целосниот преглед на она што се чека во делот за чекање, вклучувајќи го и системот POS (Продажна точка ). Друг суштински елемент на трпезаријата на ресторан или хотел е шалтерот за персонал, каде меѓу другото има и каса. Друг елемент што може да се наоѓа во самата трпезарија или веднаш до неа е ресторан-барот.
Мебел за ресторанска или хотелска трпезарија
Мебелот во трпезаријата во хотел или ресторан обично се состои од маси, столици, бар и ладилник за вино. Работните површини обично се направени од стакло, дрво или висококвалитетен камен. Мебелот треба да биде стилски еднообразен, а на тоа да се базира и декорацијата. Масите се најчесто правоаголни или тркалезни, а можат да бидат и такви кои лесно се развлекуваат и продолжуваат во случај на потреба. Столиците треба да се усогласат со масите.
Трпезарија и современи технологии
Современите технологии нудат широк спектар на услуги поврзани со потребите на трпезаријата. Така, на пазарот може да се најдат различни апликации, од помош при украсување и избор на мебел, до помош при навигација во трпезаријата (правилно сервирање на прибор за јадење, распоред на седиштата итн.).
Институт за јадрени науки „Винча“
Институтот за јадрени науки „Винча“ (Институт за нуклеарне науке "Винча") — истражувачка институција за јадрена физика во близина на Белград, Србија. Од неговото основање, институтот исто така спроведувал истражувања и во областа на физиката, хемијата и биологијата. Научниот институт е дел од Белградскиот универзитет.
Историја
Институт за јадрени науки Винча е основан 1948 година како истражувачки центар за реализација на јадрената програма на тогашна Федеративна Народна Република Југославија (ФНРЈ). Неколку различни истражувачки групи започнале во 1950-тите години, при што биле изградени два истражувачки реактора. Задачата за основање му била дадена на професорот Павле Савиќ, физички хемичар, кој тогаш работел во Москва, во Институтот за физички проблеми, во лабораторијата на академикот и нобеловец Петар Леонидович Капица. Во издигнувањето на Институтот за испитување на материјали, или како што подоцна бил наречен Институт за физика, Павле Савиќ го посветил целото свое знаење, волја и време. Тој ги проектирал поголемиот дел од лабораториите за физика, хемија и биологија и самиот ја надгледувал изградбата, така што спиел на селски имоти, на слама во амбар, за да биде поблиску до градилиштето. Опремата за лабораториите успеал да ја набави од странство, а да биде платена на сметка на воените репарации. Во институтот тој се погрижил да ја собере тогашната млада научна елита на Југославија, која штотуку го завршила своето образование. Во прво време најмногу биле застапени истражувањата од областа на физиката и хемијата, а кога после неколку години во институтот дошол Душан Каназир, започнал развојот и на биолошките дисциплини и тоа пред сѐ во врска со ефектите на радиоактивното зрачење. Савиќ и Каназир подоцна станале претседатели на Српската академија на науките и уметностите (САНУ).
Програмата за јадрено истражување завршила во 1968 година, додека реакторите биле исклучени во 1984 година.
Инцидентот во 1958 година
На 15 октомври 1958 година, во еден од истражувачките реактори имало случај на дивергентна верижна реакција. Шест работници биле изложени на големи дози на зрачење, од кои еден починал кратко потоа. Другите пет го добиле првото пресадување на коскена срж во Европа.
Шест млади истражувачи, сите на возраст помеѓу 24 и 26 години, спроведувале експеримент на реакторот, а резултатите требало да ги искористи едниот од нив за докторска теза. Во одреден момент, тие почувствувале силен мирис на озон. Биле потребни 10 минути за да го откријат потеклото на озонот, но дотогаш веќе биле озрачени. Веста била накратко објавена од државната агенција Танјуг, но потоа била потисната. Причините за потиснувањето на веста биле Студената војна и фактот што државната комисија заклучила дека инцидентот бил предизвикан од негрижа и недисциплина на истражувачите. Пациентите прво биле третирани во Белград, под грижа на д-р Васа Јанковиќ. Благодарение на личните врски на директорот на Институт за јадрени науки Винча, Павле Савиќ, кој бил соработник на Ирен и Фредерик Жолио – Кири, пациентите биле префрлени на Институтот Кири во Париз.
Во Париз пациентите биле третирани од онкологот Жорж Мате. Петмина од истражувачите биле јако озрачени: Розанда Дангубиќ, Живота Враниќ, Радојко Максиќ, Драшко Грујиќ и Стијепо Хајдуковиќ, додека Живорад Богојевиќ бил изложен на ниска доза на зрачење. Мате ги оперирал сите нив, вршејќи го првото успешно алографтно пресадување на коскена срж на луѓе кои не се во роднинска врска. Дарителите биле сите Французи: Марсел Пабион, Алберт Бирон, Рејмонд Кастаниер и Одет Драги, мајка на четири мали деца. Петтиот дарител бил Леон Шварценберг, член на тимот на Мате. На 11 ноември 1958 година, Радојко Максиќ станал првиот човек кој добил графт од нероднински дарител (Пабион). Од сите пет лекувани пациенти, само Живота Враниќ починал. Останатите по опоравокот се вратиле во Белград за да продолжат да работат во Винча или други институции. Неколку години подоцна, Розанда Дангубиќ родила здраво девојче.
Отстранување на радиоактивниот отпад
Во 1980-тите години, отпадот бил чуван на отворено. Отпадот потоа бил пренесен во два хангара, H1 и H2, додека почвата била санирана. До 1990 година, отпадот од цела Југославија бил носен во Винча. Во хангарот H2, исто така, се чуваат буриња со осиромашен ураниум и куршуми од осиромашен ураниум, кои се остатоци од муниција собрана на четири локации во јужна Србија по бомбардирањето на СР Југославија од НАТО во 1999 година. Во 2009 година, било објавено дека базенот за складирање на јадрено гориво, кој содржи големи количества на радиоактивен отпад, е во лоша состојба.
Во 2010 година, 2,5 тони отпад, вклучително и 13 килограми 80% збогатен ураниум, биле пренесени од Винча во објект за преработка во Мајак, Русија. Ова бил најголемиот проект за техничка соработка на Меѓународната агенција за атомска енергија, а илјадници полицајци ги заштитувале конвоите.
Отстранувањето на јадрениот отпад овозможува да се заврши затворањето на преостанатиот реактор на Винча.
Во 2012 година, бил донесен Законот за заштита од зрачење и јадрена безбедност. Предвидено е да во период од максимум 10 години, односно до 2022 година, отпадот од Винча биде префрлен во постојана и сигурна депозитарна локација. Во меѓувреме бил изграден нов и модерен хангар, H3, но поради законските процедури и проблемите со лиценцирање сѐ уште е затворен. Сепак, тој треба да биде само преодна локација, каде треба да се чува обработениот отпад од H1 пред да се транспортира до трајна локација. До 2018 година, во институтот сѐ уште остануваат големи количества јадрен отпад, постојаната локација не е избрана, а отпадот воопшто не се третира и не се обработува.
Отпадот во Винча е со ниска до средна радиоактивност, што значи дека е потенцијално опасен за здравјето и безбедноста на пошироката област на Србија, не само на Белград.
Емелин Панкхерст
Емелин Панкхерст (15 јули 1858 година – 14 јуни 1928) била лидер на британското движење ,суфражетки кое им помогнало на жените да го добијат правото на глас.
Во 1999 година Тајм ја назначил Панкхерст како еден од 100-те најважни луѓе на 20 век, изјавувајќи: „таа ја обликуваше идејата за жените за нашето време; таа го внесе општеството во нов модел од кој нема враќање назад“. Таа беше многу критикувана за нејзината милитантна тактика, но нејзината работа помогна да се постигне правото на глас на жените во Британија.