cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Еколошка економија
Еколошката економија го вклучува изучувањњето на метаболизмот на општеството, што е изучување на протокот на енергија и средства кои влегуваат и излегуваат од економскиот систем. Оваа подобласт може да се однесува и како биофизичка економија, биоекономија, и има поврзаност со применета наука на индустриската симбиоза. Еколошката економија се заснова врз концептуален модел на економијата кој е поврзан со, и е одржан со, проток на енергија, средства и услуги на екосистемот. Аналитичари од различни дисциплини воделе истражување за односот економија-животна средина, со интерес за протокот и одржливоста на енергијата и средствата, квалитетот на животната средина, и економскиот развој.
Природа и екологија
Економската вредност на природниот капитал и услугите на екосистемот е прифатена од стандардната економија на животната средина, но кај еколошката економија е нагласена како многу значајна. Еколошките економисти може да почнат со проценување како да ја одржат животната средина стабилна пред да го оценат трошокот во долари. Еколошкиот економист Роберт Костанца во 1997 водел пробно вреднување на глобалните екосистеми. Најпрво статијата била објавена во Nature и притоа вредноста изнесувала околу 33 трилиони долари. Пола од вредноста била наменета за кружниот тек на хранливите состојки. Отворените океани, континенталните гребени и естуарите имале највисока вкупна вредност, а највисоката вредност по хектар припаднала на естуари,мочуришта/заливи, површини со морски треви/алги. Подвигот бил критикуван во статиите во „Еколошка Економија“ Том 25, прво издание, но критиките го признале позитивниот потенцијал за економска валоразиција на глобалниот екосистем.
Максималниот капацитет кој може да го има Земјата е главен предмет во еколошката економија. Првите економисти како Томас Малтус укажале на конечниот максимален капацитет на Земјата кој исто така бил главен предмет на МИТ (MIT) истражувањето „Граници на раст“ (Limits to growth). Опаѓачкиот маргинален производ предвидува дека зголемувањето на продуктивноста ќе се забави ако не се спроведе голем технолошки прогрес. Производството на храна може да стане проблем, во случај на ерозија, претстојна криза за вода, и соленост на почвата (од наводнување) кои ќе доведат до намалување на продуктивноста на производството на земјоделски производи. Еколошките економисти тврдат дека индустриското земјоделство, кое ги зголемува овие проблеми, не е одржливо земјоделство и тежнеат кон органско производство, кое притоа би го намалило производството на јаглерод.
Се верува дека глобалните диви рибници го достигнале својот врв и почнале да се намалуваат, дури и оние во поволни средини, како естуарите, коишто сега се наоѓаат во критични услови. Аквакултурата или одгледувањето на риби кои се хранат со други риби, како лосос, не помага во разрешување на проблемот бидејќи треба да се нахранат со други риби. Истражувањата покажале дека одгледувањето на лосос има огромно негативно влијание врз дивиот лосос, како и врз рибите кои се користат како мамка и служат за нивна прехрана.
Бидејќи животните котираат највисоко на трофично ниво, тие се најнеефикасен извор на хранлива енергија. Намаленото конзумирање на месо ќе ја намали и побарувачката за храна, но со развојот на нациите, има тенденција тие да применат режим на исхрана која го вметнува месото во голем процент, сличен на оној од САД. Генетски изменетата храна – конвенционалното решение на проблемот, предизвикува многу проблеми - Бт (Bt) пченката произведува нејзини сопствени Bacillus thuringiensis, но отпорноста на штетници е само прашање на време. Севкупниот ефект од ГМХ (GMF) врз приносите е спорен, поради фактот што УСДА (USDA) и ФАО (FAO) тврделе дека не мора да значи дека ГМХ има високи приноси, па дури било можно да има и намалени приноси.
Глобалното затоплување е широко признат како голем проблем, со изразување на согласност на сите национални научни академии за важноста на овој проблем. Со зголемување на популацијата и со зголемување на побарувачката на енергија, светот се соочува со енергетска криза. Некои економисти и научници предвидуваат глобална еколошка криза, ако употребата на енергија не се контролира - извештајот на Николас Стерн уште познат и како Стерновиот извештај е пример. Несогласувањето предизвикало остра дебата за проблемот на дисконтирањето и меѓугенерациската праведност.
Етика
Стандардната економија се обидувала да стане објективна „егзактна наука“, но еколошките економисти тврдат дека во суштина објективната економија е нереална. Еколошката економија претпочита да земе предвид алтернативни концепти на корист, ефикасност, трошок-придобивка како што е положбена анализа или анализа со повеќе критериуми. Еколошката економија вообичаено се смета како економија за оддржлив развој и може да има цели слични на зелената политика.
Школи на мисла
Во оваа област постојат различни конкурентски школи на мислата. Некои се однесуваат повеќе на ресурсите и економијата на животната средина, додека другите се различни во начинот на изучување. Како пример за последното е „Европската организација за еколошка економија“. Како пример за претходното е шведскиот Меѓународен институ за еколошка економија Бејер.
Разлики од стандарните школи
Најубедливиот пример за тоа како различни теории ги објаснуваат сличните средства е трофичниот екосистем во дождовните шуми, како што е Јасуни регионот на Еквадор. Додека оваа област има значајно ниво на битумен, исто така е еден од најразличните екосистеми на Земјата и според некои проценки има над 200 неоткриени медицински супстанции во неговите геноми - од кои повеќето ќе бидат уништени со сечење на шумата или со минирање на битуменот. Најверојатно, инструкцискиот капитал на геномите е потценет со анализите кои превенствено ги прикажуваат дождовните шуми како извор на дрво, нафта/катран, и можеби храна. Зголемувањето на јаглеродните кредити со оставање на екстремно богатиот битумен со јаглерод („валкан“) во земјата, е исто така вреднувано - Владата на Еквадор формирала цена од $350M, за закуп на нафта со цел да се продаде на некој кој се обврзува дека никогаш нема да го експлоатира до крај, наместо тоа ќе помогне во зачувување на дождовните шуми.
Историја и развој
Најраниот интерес за екологијата и економијата датира во 1960-тите години со делото на Кенет Булдинг и Херман Дали, но првите состаноци се оддржале во 1980-тите. Сè почнало со Симпозиумот во Шведска во 1982 на кој учествувале луѓе кои подоцна ќе бидат водачи во оваа област: Роберт Костанца, Херман Дели, Чарлс Хол, Ен-Мари Јансон, Брус Ханон, Х.Т. Одум и Дејвид Пиментел. Повеќето од нив биле екологисти во екосистемите или економисти за животна средина, со исклучок на Дели. Во 1987 Дели и Костанца, биле уредници на изданието „Еколошко моделирање за тестирање на водите“. Книгата насловена „Еколошка економија“, од Хуан Мартинез-Алиер, била издадена подоцна истата година. Во 1989 г. била основана Интернационалната организација за еколошка економија, како и издавање на нивен весник, „Еколошка Економија“, од страна на Елсевиер. Роберт Констанца бил првиот претседател на организацијата и првиот уредник на весникот, чиј уредник моментално е Ричард Хоуарт.
Од европските концептуални основачи може да се вклучат Николас Георгеску-Реген (1971), К. Вилијам Кап (1950) и Карл Полањи (Karl Polanyi) (1944). Некои од клучните концепти за тоа што претставува денешната еколошка економија, се евидентирани во прибелешките на Е.Ф.Шумахер (E.F. Schumacher), чија книга „Малото е убаво: Истражување за економијата небаре ги засега луѓето“ (1973), беше издадена само неколку години пред првата сеопфатна едиција „Стабилна состојба на економијата“ од Херман Дали (1977). Други податоци ги вклучуваат екологистите Ц.С.Холинг (C.S. Holling), Х.Т. Одум (H.T. Odum) и Роберт Костанца, биологот Гречен Дејли (Gretchen Daily) и физичарот Роберт Аирес (Robert Ayres). CUNY професорот по географија Дејвид Харви (David Harvey) експлицитно изразил загриженост за еколошката состојба на политичката економска литература. Овој паралелен развој во политичката економија е продолжен од аналитичари како што е социологот Џон Белами Фостер (John Bellamy Foster).
Претходници имало уште во романтизмот во XIX век, како и некои политички економисти од просветителството. Загриженост за популацијата била изразена од Томас Малтус, додека пак Џон Стјуарт Мил претпоставил дека „стабилната состојба“ на една економија била пожелна, предвидувајќи ги подоцнежните согледувања на модерните еколошки економисти, без да го има нивното искуство од општествените и еколошките трошоци од драматичната индустриска експанзија по Втората светска војна. Како што Мартинез-Алиер во својата книга ја разработува дебатата за енергијата во економските системи, тоа може исто така да се забележи и во XIX век, на пример нобеловецот за хемија, Фредрик Соди (Frederick Soddy) (1877-1956). Соди го критикувал постоечкото верување за економијата како постојана движечка машина, способна за создавање бесконечно богатство - критика која одекнала преку неговите интелектуални следбеници во сега веќе растечката област на еколошката економија.
Статии од Инг Ропке и Клајв Спеш ги опфаќаат развојот и модерната историја на еколошката економија и ја објаснуваат нејзината разлика од економијата за ресурси и за животна средина, како и за некои спротивности меѓу американската и европската школа на мисла. Статијата од Роберт Костанца, Дејвид Стерн, Лининг Хи, и Чунбо Ма била одговор на повикот од Мик Комон (Mick Common) за да ја определат основната литература за еколошката економија употребувајќи анализа на цитати за да се испитат кои книги и статии имале најголемо влијание врз развојот на оваа област.
Методологија
Благосостојбата во еколошката економија исто така се разликува од социјалната благосостојба која се среќава во стандардната економија и „новата економија на благосостојба“ од 1930 која ја поддржува економијата на природните ресурси и на животната средина. Со ова се подразбира утилитарен концепт на вредност со ограничен избор, т.е. природата е драгоцена за нашата економија, и затоа луѓето се спремни да платат за услугите, како што се чист воздух, чиста вода, допир со дивината итн.
Еколошката економија се разликува од неокласичната економија, најпрво по нејзиното тврдење дека економијата е вградена во системот на животната средина. Екологијата се занимава со енергетските и материјалните врски на животот и на земјата,и според дефиницијата човечката економија е содржана во овој систем. Еколошките економисти тврдат дека неокласичната економија не ја зема предвид животната срединиа, во најдобар случај ја смета како подгрупа на човековата економија.
Неокласичните ставови го занемаруваат она што природните науки нè имаат научено за придонесите на природата кон создавање на богатство, на пример малиот степен на материја и енергија дадени од планетата, заедно со комплексната и биолошката разновидност кои обезбедуваат добра и услуги на екосистемот директно до човечките заедници:микро и макро климатска регулација, рециклирање на вода, прочистување на вода, регулација на атмосферската вода, апсорбција на отпадок, производство на храна и медицински лекови, опрашување, заштита од сончева и космичко зрачење, поглед на ѕвезденото ноќно небо, итн.
Потоа бил направен чекор за да се земат предвид функциите на природниот капитал и екосистемите како добра и услуги. Меѓутоа, ова е доста контроверзно во рамките на екологијата или еколошката економија поради потенцијалот за намалување на вредностите што се среќаваат и во стандардната економија, и опасноста од сметање на природата како производ/стока. Ова се однесувало на тоа како екологистите да ја „распродаваат природата“. Постои загриженост дека еколошката економија не успеала да научи од опширната литература на етиката на животната средина за тоа како да се структурира еден плурален вредносен систем.
Распределба на ресурси
Економијата на природните ресурси и неокласичнита економија се фокусираат првенствено на ефикасната распределба на ресурсите, и помалку на други два основни економски проблеми кои се центар на еколошката економија: распределбата (капитал) и скалата на економијата е поврзана со екосистемите врз чија основа се потпира. Еколошката економија исто така јасно ги разграничува растот (квантативно зголемување на економскиот аутпут) и развојот (квалитативно подобрување на квалитетот на животот), додека неокласичните економисти ги мешаат. Еколошките економисти наведуваат дека зголемената потрошувачка по глава на жител (типична економска мерка на „животниот стандард“) не мора да доведе до подобрување на човечката благосостојба, наместо тоа оваа потрошувачка може да предизвика штетни ефекти на животната средина и пошироката општествена благосостојба.
Јака наспроти слаба одржливост
Еколошката економија го предизвикува конвенционалниот пристап кон природните ресурси и тврди дека го потценува природниот капитал сметајќи го како меѓусебно заменлив со човечкиот капитал- работна сила и технологија.
Можноста за замена на човечкиот капитал со природниот капитал е значајна дебата кај еколошката економија и економијата за одржливост. Постои континуитет на ставовите меѓу економистите помеѓу силната неокласична позиција на Роберт Солоу и Мартин Веицман, од една страна, и „ентрописките песимисти“ Николас Георгеску-Реген и Херман Дели, од друга страна.
Неокласичните економисти тежнеат да се држат до тоа дека човечкиот капитал, во принцип, може да ги замени сите видови на природен капитал. Овој став е познат како слаба одржливост, бидејќи секоја технологија може да се подобри или да се замени со иновација, и дека постои замена за сите ретки материјали.
Од друга страна, според ставот за јаката одржливост резервите на природните ресурси и еколошките функции се незаменливи. Оттаму следи дека економската полиса има доверлива должност кон поголемиот дел од еколошкиот свет, и дека одржливиот развој треба да земе друг пристап кон вреднување на природните ресурси и еколошките функции.
Економија на енергетски сектор
Клучниот концепт на овој сектор е нето добиената енергија, кој потврдува дека за производство на енергија потребна е енергија. За да биде корисна добиената енергија од онаа инвестираната, мора да биде поголема од еден. Нето добиената енергија од производство на јаглен, нафта и гас се намали со текот на времето поради полеснит начин на производство што предизвика исцрпување на изворите.
Генерално, еколошката економија ги отфрла ставовите на економијата на енергетскиот сектор за тоа дека зголемувањето на снабдувањето на енергија е директно поврзано со благосостојбата, наместо тоа се фокусира на биоразновидноста и креативност - или природниот капитал и поединечниот капитал, кои понекогаш во терминологијата се прифатени како такви за да ја доловат економската смисла. Во практика, еколошката економија првенствено се фокусира на клучните проблеми на неекономскиот раст и квалитетот на животот. Еколошките економисти тежнеат кон признавање на тоа дека она што е од големо значење за човечката благосостојба не може да се анализира директно од економска гледна точка и предлага интердисциплинарен пристап, соединувајќи ги општествените и природните науки кои ќе послужат како средство за решавање на ова.
Термоекономијата се заснова на исказот дека улогата на енергијата во биолошката еволуција треба да се дефинира и да се разбере преку вториот закон за термодинамика, но и во однос на економските критериуми како што се продуктивност, ефикасност, и особено трошоците и бенефициите (или профитабилноста) на различни механизми за искористување на расположлива енергија за изградба на биомаса и извршување на работа. Како резултат, термоекономијата често е разгледувана во областа на еколошката економија, која сама по себе е блиска со областите на одржливоста и одржливиот развој.
Анализа на максималното ефикасно искористување на енергијата (ексергија) се прави во индустриската екологија за поефикасно да се искористи енергијата. Терминот ексергија, е кованица на Зоран Рант (Zoran Rant) во 1956, но коцептот бил развиен од Ј. Вилард Гибс. Во последните декади, употребата на терминот ексергија се проширил надвор од областа на физиката и инженерството во областите како индустриската екологија, еколошката економија, екологија на системите и енергетиката.
Енергетско сметководство и енергетски баланс
Енергетскиот баланс може да се употреби за следење на енергијата преку систем, и е многу корисна алатка за определување на употребата на ресурсите  и влијанието на животната средина, користејќи ги првиот и вториот закон на термодинамиката, за да се определи колку енергија е потребна на секоја точка во системот, и во каква форма таа енергија е трошок во различни проблеми на животната средина. Енергетскиот сметководствен систем постојано ја следи енергијата што влегува,излегува, и неупотребената енергија, наспроти извршената работа и трансформациите во системот. Научниците напишале и размислувале за различни аспекти на енергетското сметководство.
Услуги на животната средина
Било направено истражување од страна на Костанца и неговите колеги за определување на цената на „услугите“ што ги нуди животната средина. Ова било определено со сведување на вредностите на просечно ниво, добиени од различни проучувања, кои се спроведени во многу специфичен контекст и потоа се пренесени истите без оглед на контекстот. Цената за хектар површина на различен тип на екосистем (водни живеалишта, океани итн) била сведена на просечно ниво. Вкупната сума изнесувала 33 трилиони американски долари, двојно повеќе од вкупниот БДП на светот во тоа време кога е направено проучувањето. Ова изучување било критикувано од страна на некои економисти на животната средина – за тоа што биле неусогласени со пресметките на финансиската вредност на капиталот - и еколошки економисти - за тоа што не биле усогласени со фокусот на еколошката економија кој бил врз биолошките и физичките индикатори.
Целата идеја за третирање на екосистемите како добра и услуги, и да бидат вреднувани во монетарна смисла останува неприфатливо за некои. Според нивното тврдење, животот е скапоцен и бесценет, но ова очигледно го деградира до тој степен да биде безвреден според пресметките на било која гранка од економијата. Сведувањето на човечкото тело на финансиска вредност е неопходен дел од секоја гранка на економијата и не секогаш се однесува директно на осигурување и плати. Во принцип, според економијата каков било конфликт се намалува со доброволно склучување на договор за односите и цените,од страна на засегнатите субјекти, наместо да се расправаат или да присилуваат и залажуваат други при обезбедување на добра и услуги. Во овој случај, давателот се согласува на ограничен период за повлекување на средствата, и притоа да се изложи на телесни ризици,како и финансиски и други ризици. Екосистемите не се многу различни од други тела од економска гледна точка,освен ако не постои можност тие да се заменат со типичната работна сила или стока.
И покрај овие проблеми, многу екологисти и конзервациски биолози извршуваат валуација на екосистемот. Мерките на биоразновидноста се чини дека се најветувачки начин за усогласување на финансиските и еколошките вредности, и се прават многу активни напори во врска со овој проблем. Растечката област на економијата на биоразновидност почна да се појавува во 2008 како реакција на многу специфични предлози,како што е предлогот за Јасуни во Еквадор, или слични во Конго.
Комерцијализацијата на други еколошки односи во случајот со јаглеродни кредити и директни парични надоместоци на фармери за зачувување на услугите на екосистемот исто така се примери за потпомагање на приватни субјекти да имаат подиректна улога во заштитувањето на биоразновидноста. Организацијата на Обединетите Нации за Храна и Земјоделство постигнала речиси универзален договор во 2008 дека таквите надоместоци директно ја вреднуваат заштитата на екосистемот и ги поддржуваат пермакултурите, што било единствениот практичен излез од кризата за храна. Тие што биле против, биле земјите со англиско јазично подрачје, кои извезувале генетски изменета храна и промовирале договори за „слободна трговија“ што ја олеснувала нивната контролата врз светката транспортна мрежа: САД, Велика Британија и Австралија.
Екстерналии
Еколошката економија се заснова врз ставот дека претпоставката на неокласичната економија дека трошокот и придобивкаот на животната средина и заедницата се взаемно уништувачки „екстерналии“, е неоправдана. Хуан Мартинез Алиер, на пример, покажува дека најголемиот дел од потрошувачите се автоматски исклучени од можното влијание врз цените на стоката, бидејќи овие потрошувачи се идни генерации кои сè уште не се родени. Претпоставките за идните отстапки, според кои идните добра ќе бидат поевтини од сегашните, се критикувани од Фред Пирс (Fred Pearce) и од неодамнешниот извештај на Стерн (и покрај тоа што во извештајот, Стерн употребува дисконтирање и притоа бил критикуван од еколошките економисти).
Земајќи ги предвид овие екстерналии, Пол Хокен (Paul Hawken) аргументира дека единствената причина зошто добрата произведени на неодржлив начин се обично поевтини од добрата произведени на одржлив начин, се должи на скриените давачки, платени од немонетизирана човечка средина, заедница или идни генерации. Овие аргументи понатаму се развиени од Хокен, Амори (Amory) и Хантер Ловинс (Hunter Lovins) во делото „Природен капитализам: Создавање на следната индустриска револуција“.
Еколошко-економско моделирање
Математичкото моделирање е моќна алатка што се користи во еколошката економска анализа. Различните пристапи и техники вклучуваат: еволутивен, инпут-аутпут, нео-австриско моделирање, ентрописки и термодинамични модели, повеќе критериумско моделирање, и еколошката крива на Кузнец. Системската динамика и Географски информацискиот систем (ГИС) се техники применети за симулативно моделирање на просторно динамичните површини.
Јапет (месечина)
Јапет — трета најголем месечина на Сатурн, единаесеттиот најголем во Сончевиот Систем, и најголемото небесно тело во Сончевиот Систем кое што не се наоѓа во хидростатичка рамнотежа. Неговата оддалеченост од Сатурн изнесува 3,56 милиони километри, неговиот пречник изнесува 1.436 километри, додека пак орбиталниот период на оваа месечина изнесува 79,32 Земјини денови.
Повеќето внатрешни и големи месечини на Сатурн кружат во екваторската рамнина (исто така, рамнината на прстените). Јапет е исклучок, затоа што неговата орбита е закосена за 14,72 степени во однос на екваторската рамнина. Другите месечини имаат орбити со уште поголемо закосување, но тие се многу помали, надворешни месечини. Јапет е дваесеттата најоддалечена месечина од Сатурн и најоддалечена голема месечина на планетата.
Исто така, има синхронизирана ротација. Јапет го открил Џовани Касини додека работел во Париз на 25 октомври 1671 година. Тој забележал дека Јапет има природно темна предна полутопка и светла задна полутопка. Темната област е наречена Реџио Касини (Cassini Regio; Област Касини) и е покриена со материјал темен како јаглен, како контраст на ледената површина на светлата страна (Roncevaux Terra; Ронсевалска земја). Иако сондата „Касини-Хајгенс“ открила поголем дел од површината, оштетена од кратери, потеклото на темниот материјал останува мистерија. Постоеле претпоставки дека материјалот избил од внатрешноста на месечината или дека е ејекта од ударите на уште подалечни месечини, како, на пример Фојба.
Екваторски гребен
Единствената структура што ја открил „Касини-Хајгенс“ создала уште една загатка. Не е познато дали гребенот, со должина од 1.300 километри, ширина од 20 километри и висина од 13 километри (некои врвови достигнуваат и 20 километри) што се наоѓа речиси на екваторот на месечината, е свиткан планински појас или материјал што избил низ пукнатината на месечината.
Време во Нов Зеланд
Нов Зеланд има две часовни појаси. Главните острови користат новозеландско стандардно време (NZST),  12 часа понапред од координираното универзално време (UTC), додека пак оддалечените Четемски Острови користат четемско стандардно време (CHAST), 12 часа и 45 минути пред UTC.
Росовата Зависност на Антарктикот го следи новозеландското време (NZST/NZDT), заедно со станиците Мекмердо и Амундсен-Скот.
Покрај ова, Нов Зеланд има зависни територии со две различни часовни појаси кои лежат на другата страна од меѓународната датумска граница:
Летно сметање
Започнувајќи од 2007 г. во Нов Зеланд летното време започнува од последниот ден недела во септември до првиот ден недела во април.
Стандарди
Стандардот за време во Нов Зеланд е во надлежност на Лабораторијата за мерни стандарди, дел од претпријатието Industrial Research Limited. Точното време се прогласува на повеќе начини, како емитување на тонови на Радио Нов Зеланд, точно време по телефон и мрежен временски протокол (NTP).
Баурутитан
Баурутитан — род на титаносауруски сауроподски диносаурус кој живеел за време на Доцна Креда на територијата на денешен Бразил. Типскиот вид Baurutitan britoi, бил опишан во 2005 година од страна на Келнер и неговите колеги, иако остатоците од фосилите веќе биле откриени во 1957 година. Баурутитан е класифициран како литостротичен титаносаурус и се разликува од сродните родови врз основа на неговите карактеристични пршлени на опашката. Овој јужноамерикански диносаурус е пронајден во формацијата Марилија кај Убераба, во бразилската држава Минас Жераис.
Откривање
Остатоците од Баурутитан биле пронајдени во 1957 година од Левелин Ивор Прајс, познат бразилски палеонтолог, во регионот на Пирополис, Минас Жераис. Сепак, бил објавен и именуван дури во 2005 година. Делата на Прајс во Пеирополис започнале во 1947 година откако Хесуилно Фелисисимо, од Географско-геолошкиот институт во Сао Паоло, му кажале за присуството на фосили во регионот. Потоа, Прајс спровел ископувања во стариот каменолом, познат како каменолом Каеира, на фармата во Сао Луис. Обновените фосили вклучуваат желки, крокодиломорфи, терподи и сауроподи, риби, слатководни безрбетници ( гастроподи и бивалви ), траги од фосили, фрагменти од јајца и растителни остатоци. Динамит повремено се користел за отстранување на материјалите вградени во матрицата. Имало експедиции во Каеира помеѓу 1949 и 1961 година, по што теренската работа не била продолжена поради недостаток на нови релевантни наоди.
Серија од 19 пршлени (крсна и 18 на опашката) пронајдени на овој локалитет биле признати дека припаѓаат на оние на титаносаурус; првично биле именувани како „Серија„ Ц “, а потоа станале холотип на новиот род Baurutitan (примерок број MCT 1490-R). Целиот пронајден материјал бил зачуван во колекцијата на Музејот на наука за Земјата во Рио де Жанеиро.
Етимологија
Името Баурутитан потекнува од спојот на зборот „бауру“, кој алудира на географскиот регион на наодот, во рамките на Бауру групата и зборот „титан“ според грчките митови. Специфичното име „бритои“ е дадено во чест на Игнасио Аурелиано Брито, бразилски палеонтолог, кој советувал да се проучи и опише овој диносаурус, чии фосили останале зачувани многу години.
Опис
Баурутитан бил сауропод за кој се проценува дека бил долг од 12-14 метри и висина од околу 3,5 метри Холотипниот примерок е пронајден во формацијата Марилија, од ериодот мастрихт, пред околу 72-66 милиони години. Баурутитанот бил четвртиот сауропод опишан во Бразил, по Антарктосаурусот, Гондванатитан и Амазонсаурусот.
Кладот од 2017 година на Хозе Карбалидо и неговите колеги го сместува Баурутитан како член на Литостротиа.
NGC 2802
NGC 2802 — елиптична галаксија во соѕвездието Рак, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 21 март 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2802 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,5 m/лм2. NGC 2802 има привидни димензии од 1,1' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 16 м 41,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 18° 57' 50". Положбениот агол на објектот е во износ од 132°.
Латрово
Латарово или Латарово — село во Серско, Егејска Македонија, денес во Грција.
Јозо Т. Бошковски-Јон
'''Јозо Т. Бошковски-Јон''' (Острилци,, — , ) — македонски поет, раскажувач, есеист, преведувач и сликар.
Животопис
Јозо Бошковски е роден во с. Острилци, Крушевско на 14 јануари (6 февруари) 1933 година. Основното образование го стекнал во родното село и во Крушево, а во 1954 година ја завршил учителската школа „Браќа Миладиновци“ во Битола. Потоа работел како воспитувач во интернатот на основното училиште „Никола Карев“ во Крушево и како наставник по македонски јазик и по музичко воспитување во основното училиште во селото Обршани. Потоа работел како новинар во нколку медиуми: Радио Скопје, „Вечерен репортер“, „Трудбеник“, „Вечер“ и Телевизија Скопје. Во 1969 година дипломирал на Филозофскиот факултет во Скопје, на групата Историја на книжевностите на југословенските народи и народности, а потоа на истиот факултет стуридал и филозофија.
Бошковски бил член на ДПМ од 1965 година. Тој е добитник на наградата Гран При на Средоземјето (Мадрид, 1980), доделена врз основа на анонимниот конкурс на Европската академија за литература и уметност, со седиште во Неапол, Италија. Тогаш му била доделена титулата Академик Поет и бил примен за почесен член на Европската академија.
Бошковски починал на 2 април 2008 година во Скопје, но бил погребан во родното село.
Творештво
Јозо Т. Бошковски пишувал поезија, раскази, ликовни критики и есеи од областа на теоријата на уметноста, а се занимавал и со ликовно творештво. Тој е еден од најнеобичните автори во македонската култура. Автор е на повеќе од дваесетина екстравагантни книги од сите жанрови (поезија, раскази, драми, есеи, уметничка теорија, дневници итн.). Неговите песни биле објавени во Австрија, Австралија, САД, Индија, Велика Британија, Холандија, како и на турски, албански и српскохрватски јазик во рамките на поранешната Југославија. За своите дела, тој има добиено неколку награди и признанија: трета награда како ученик на Учителската школа во Битола (1950); трета награда на конкурсот на Скопската железарница (1978); неговата песна „Необрзно патување“ била одбрана и објавена меѓу десете најдобри песни на југословенскиот поетски конкурс „Златна струна“ во Смедерево (1978); на 27 април 1980 година му била врачена првата награда (Гран при на Средоземјето) на конкурсот на Европската академија за литература, наука и уметност со седиште во Неапол. исто така, тој има добиено и една награда за ликовна уметноста, на конкурсот на списанието „Телеуропа“ од Рим. Био-библиографски податоци за Јозо Т. Бошковски се објавени во повеќе изданија на Меѓународниот биографски центар во Кембриџ, во книгите „Кој е кој во Југославија“ и „Кој е кој во македонската литература“.
Библиографија
Неколку негови кратки есеи-приказни се објавени во српскито избор од неговото творештво, „Жетвата на вселената“ (Сетва свемира) од 1989 година, а три негови кратки раскази се застапени во антологијата на македонскиот краток расказ, „Џинџуџе во земјата на афионите“ (Темплум, 2022).
NGC 920
NGC 920 — спирална галаксија во соѕвездието Андромеда, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 920 се споменува и како UGC 1920, MCG 8-5-11, CGCG 553-12.
Откривање
Телото е откриено на 11 септември 1885 година од страна на Луис Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 920 е од видот SBab. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 14,3 m/лм2. NGC 920 има привидни димензии од 1,5' х 1,1'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 2 ч 27 м 51,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 45° 56' 49". Положбениот агол на објектот е во износ од 154°.
Други поделби
Проучување на NGC 920 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 9377. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 62; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3295. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 907.
Прва македонска кошаркарска лига 2014/15 - Супер лига
Првата македонска кошаркарска лига 2014/15 - Супер лига започнала на 28 март, а завршила на 16 мај 2015 година. Вкупно шест екипи се натпреварувале во Супер лигата за да ги одлучат четирите места кои воделе во разигрувањето на Првата македонска кошаркарска лига 2014/15.
Хекаба
Хекаба (старогрчки: Ἑκάβη = „онаа која се оддалечува“) — лик од старогрчката митологија, втората сопруга на тројанскиот крал Пријам, ќерка на Димант од Фризија. Според еден мит, таа била претворена во куче чиј скаменет лик може да се види на тракискиот брег. Според друг мит, по пропаста на Троја, таа му припаднала како робинка на Одисеј и тогаш од очај скокнала во Хелеспонт. Според трета верзија, посакувајќи ја својата смрт, таа се нафрлила на Хелена со страшни навреди, па војниците ја убиле, а местото каде што ја закопале го нарекле Кучешки гроб.
Јозеф Добровски
Јозеф Добровски (17 август 1753 – 6 јануари 1829) бил чешки филолог и историчар, еден од најзначајните личности на чешката преродба заедно со Јозеф Јунгман. Вообичаено се смета за основоположник на словенската лингвистика како наука, дури и за време на неговиот живот бил наречен „татко“ на славистиката. Тој дал фундаментален придонес во изучувањето на старословенскиот јазик и кодификацијата на чешкиот литературен јазик.
Грб на Општина Струмица
Грбот на Општина Струмица е грб кој ја претставува Општина Струмица. Toj е во форма на штит на кој на горната страна со кирилско писмо е напишано името на градот. Штитот е поделен на четири полиња во кои има симболи и тоа: во левиот горен агол е насликан златен крст од манастирот „Св. Леонтие“ во село Водоча од 6 век, во десниот горен агол има сонце, во левиот долен агол е ридот над Струмица со Царевите кули и три ѕвезди на небото и во десниот долен агол е карневалска маска. На грбот се среќаваат две бои: златна и кобалт-сина.
Стреланите од Д’мбени
Стреланите шестмина од Д’мбени ― масакр извршен врз македонски борци од страна на италијанскиот окупатор во Кардица, Тесалија, Грција, на 26 декември 1942 година.
Хронологија на настаните
Македонскиот народ заедно со грчкиот народ се активирале во борбата и жртвувале многу животи за ослободување на својата земја. Едно од македонските села кое многу придонело во борбата за ослободување било селото Д'мбени - Костурско. Народот што живеел таму, добро школуван во патриотски и револуционерен дух, од првите денови на окупацијата почнал да се подготвува за национална борба. Штом се вратиle од албанскиот фронт, младите од Д'мбени, одговарајќи на повикот на Партијата за организирање на национална борба, веднаш почнале да го собираат оружјето што било оставено по грчко-италијанската војна. За кратко време тие собрале голем број оружје. Оваа активност бла забележана од страна на италијанските окупаторски сили. Специјален италијански истражен баталјон пристигнал во Д'мбени и создал терор во селото, мачејќи ги луѓето. Уапсени биле 20 лица, од кои повеќето млади, членови на ОКНЕ (Организација на комунистичката младина на Грција) и КПГ.
Смртна казна и погубување
Според едни извори, стрелањето било извршено на 26 декември, 1942 година. Додека според описот на К.Влахов, кој бил еден од уапсените млади, погубувањата се случила на почетокот на 1943 година. Тој ја опишал погибијата на шестемина Дмбенци на овој начин: .
Јово Камберски
Јово Камберски — македонски раскажувач и романописец.
Животопис
Јово Камберски е роден во Гевгелија на 11 јануари 1923 година. Починал во Скопје на 25 април 1995 година. Завршил средно образование. Бил директор на „Вардар - филм“ во Скопје. Член на ДПМ од 1979 година.
Синедејс
Синедејс (англиски: Cinedays) — македонски филмски фестивал, кој се одржува во Скопје. Организатор на фестивалот е Младинскиот културен центар од Скопје.
Синедејс 2014
На 13. издание на „Синедејс“, одржано од 13 до 22 ноември 2014 година биле прикажани повеќе од 100 филма, придружени со пет работилници, десет концерти и голем број гости. Ова издание на фестивалот било ффинансиски поддржано од Министерството за култура на Македонија со еден милион денари, а исто така, фестивалот бил помогнат и од градот Скопје и претставништвото на Европската комисија во Македонија. Фестивалот започнал со македонската премиера на филмот „Споменикот на Мајкл Џексон“, дело на српскиот режисер Дарко Лунгулов, одржана во киното „Милениум“. Исто така, филмовите се прикажувале и во киното „Фроина“ во МКЦ и во Кинотеката на Македонија.
Во „Гала програмата“ на фестивалот биле прикажани филмовите: „Детство“ на Ричард Линклејтер, „Најбараниот човек“ на Антон Корбијн, „Мапа на ѕвездите“ на Дејвид Кроненберг, двата дела на „Нимфоманка“ на Ларс фон Трир, „Ида“ на Павел Павликовски, „Човекот-птица“ на Алехандро Ињариту, „Левијатан“ на Андреј Звјагинцев итн. На програмата биле ставени и два омнибус-филма - „Мостовите на Сараево“ и „Рио, те сакам“, додека во програмата „Земја во фокусот“ биле прикажани пет филма од Бразил. Најпосле, покрај филмовите од официјалната селекција и програмата „Синебалкан“, биле прикажани и неколку македонски кратки филмови, како и повеќе музички филмови.
Липош
Липош е село во Серско, Егејска Македонија, денес во Грција.
Космос-1702
Космос-1702 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 13 ноември 1985 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6300 килограми. Космос-1702 бил воен сателит за фотографска картографија.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 92,2 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 72,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 414 км, а најмалото на 355.
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Постолар
Успение на Пресвета Богородица (Κοιμήσεως της Θεοτόκου) — црква во селото Постолар, Кукушко, Егејска Македонија. Влегува во состав на Полјанско-кукушката епархија на Цариградската патријаршија.
Црквата е изградена во средината на XIX век и се наоѓа во Средното Маало на селото. Претставува трикорабна базилика типична за своето време. Во 1894 г. е изградена посебна камбанарија. Внатре има дрвен иконостас со икони од XIX век. Во храмот има икони на зографот Маргаритис Ламбу од погрченото солунско село Кулакија.
Храмот е прогласен за историски споменик на 27 јуни 1987 г.
Кирил Кангов
Кирил Кангов — македонски поет.
Светско првенство во фудбал 2010 - група Х
Натпреварите во Х групата на Светското првенство во фудбал ќе се одржат од 14 јуни до 24 јуни. Учсници во оваа група се Шпанија, Швајцарија, Хондурас и Чиле.
На последната Ранг список на ФИФА, Шпанија се наоѓа на 1 место, Швајцарија на 15 место, Хондурас на 35 место и Чиле на 14 место.
Глигор Каневче
Глигор Каневче (роден на 3 јануари 1946 год. во Охрид) — македонски научник и професор од областа на енергетиката, животната средина, термотехниката, термоенергетиката, процесната и мерната техника. Член на МАНУ.
Љиљана Благојевиќ
Љиљана Благојевиќ (Белград, 5 ноември 1955) е српска театарска, филмска и телевизиска глумица.
Има одиграно преку педесет улоги во театар, а најпознати се: ”Лекција” – Јонеско, ”Жак или покорност” – Јонеско, ”Галеб” – Чехов, ”Генерал Милан Недиќ” – Синиша Ковачевиќ, ”Злоставување” – Андриќ, ”Вирус” – Синиша Ковачевиќ, ”Љубинко и Десанка” – Аца Поповиќ, ”Јанез” – Синиша Ковачевиќ, ”Башбунар” – Аца Поповиќ, ”Нечисти раце” – Сартр, ”Големата драма” – Синиша Ковачевиќ, ”Ужалена фамилија” – Бранислав Нушиќ, ”Зајачки насип” – Синиша Ковачевиќ, ”Црно млеко” – Сигарјов, ”Женидба” – Гогољ, ”Воена тајна” – Душан Јовановиќ.
Признанија[уреди] Добитничка е на најзначајнији награди на овие простори: Царица Теодора, Златна колајна на Фестивалот на монодрама, Златна мимоза на фестивалот во Херцег Нови, Златна клапа на фестивалот во Ниш, Награда на Политика, Златна маслина на Меѓународниот фестивал во Бар, награда на ”Љубишини денови”, Награда ”Јоаким Вујиќ””, Арена на филмскиот фестивал во Нови Сад, награда на Фестиќ, Златен беочуг за придонес во културата, Оскар на популарноста, Голема повелба во Ниш, Награда на Народно позориште за најдобро глумечко остварување во театарска сезона 2001-2002, за улога на Видосава во Голема драма – Синише Ковачевиќ, награда на Монолог фестивалот во Стокхолм, Награда Бора Станковиќ на фестивалот во Врање и уште многу но исклучително еснафски признанија.
Добитник е на наградата Жанка Стокиќ во 2012,[1] како и наградата „Сергеј Бондарчук“ за посебен придонес во светската кинематографија.[2]
„Златна Антена“ - Награда за најпопуларна глумица во сезона 2011/2012 на другиот Фестивал на домашни играни серии ФЕДИС за улогата на Наѓа Бачиќ во серијата „Будва на пена од море“
Љиљана Благојевиќ е сопруга на драмскиот писател и режисер Синиша Ковачевиќ со кого има ја имаат ќерката, исто така глумица Калина Ковачевиќ. Заједно со сопругот ја основале продуцентската куќа „AVE SERBIA“ и била продуцент на филмот „Синовци“.
Валис Гран
Животопис
Гран пораснала во работничко семејство, нешто што сметало дека е значајно за нејзината работа како глумица. Одела на часовите по музика во Стокхолм и на Музичкото училиште на „Адолф Фредрик“. Првично планирала да стане писател или новинар, но била убедена од Пер Рагнар да побара театарско образование во народното средно училиште „Мариеборг“ во Норшепинг во 1964 година. Во 1965 година се приклучила на театарот „Марионета“ во Стокхолм, а од 1967 до 1970 година студирала во училиштето за сцени во Малме. Помеѓу 1980 и 2005 година, Гран работела како глумица во Градскиот театар во Малме.
Покрај театарот, Гран била и филмска и телевизиска глумица. Во 1974 година, таа играла во „Последната авантура“ на Јан Халдоф. Истата година таа ја играла Вера во претставата „Ослободувањето на девојките Јесес е близу“, во режија на Сузана Остен, и исто така учествувала во снимањето на саундтракот на претставата. Остен ја напишала улогата на филмската гарда во нејзиниот дебитантски филм „Мама“ (1982) специјално за Гран.
Гран исто така, имаше улоги во „Лековерениот убиец“, „Ноќ на орангутанот“, „Вавилонска куќа“, „Ева и Адам“, „Шведски крај“, „Голтупен“, „Мустаќи и грашок“, „Бродската компанија“ и „Петта жена“.
Грен почина во Стокхолм, на 72-годишна возраст.
Хемера
Хемера (Ἡμέρα, Hêméra, што означува „ден“) е божица на денот и на дневната светлина. Според старогрчката митологија таа е една од исконските богови.
Теогонија
Таа е божица на денот и според Хесиод, ќерка на Ереб и на Никта (божица на ноќта).
Според Теогонија на Хесиод, Хемера го напуштила Тартар токму кога таму влегла Никта. Кога Хемера се вратила, Никта си заминала:
Други автори
Хемера е забележана во делото на Цицерон, За природата на денот (латински: De Natura Deorum) Поетот Бахилид тврди дека Никта и Хронос ѝ се родителите, но Хигин во неговиот предговор во делото Басни (латински:Fabulae) го споменува Хаос како мајката/таткото и Никта како нејзина сестра.
Нејзин брат и сопруг е Етер (Светлина) но ниеден од нив не фигурира активно во некој мит или култ. Хигин ја смета за мајка на Уран, Геја и Таласа (исконската божица на морето), додека кај Хесиод само Таласа се појавува како нивно дете.
Павзаниј се чини ја меша со Еос (божица на зората) кога вели дека таа го понесла Кефал (види: Митот за Еол и Кефал). Тој истото го повторува и во Амиклај и во Олимпија при гледање на статуите и илустрациите каде Еос (Хемера) е присутна.
Надворешни врски
Хемера на Theoi.com
Горно Лисиче
Горно Лисиче (познато едноставно и како Лисиче или село Лисиче поради поранешниот статус на рурално населено место) — населба и предградие во Општина Аеродром во градот Скопје. Горно Лисиче е најстаро и најголемо по површина од сите други „Лисичиња“ односно Долно Лисиче, Лисиче, и Ново Лисиче, населени места кои токму поради Горно Лисиче го содржат топонимот Лисиче во нивните имиња.
Географија и местоположба
Горно Лисиче е голема населба во рамничарскиот дел на Скопското Поле во алувијалната рамнина на реките Вардар и Маркова Река. Населбата се наоѓа на 5 километри источно од центарот на Скопје. Расположено е на десниот брег на реката Вардар и непосредно до вливот на Маркова Река во Вардар. Граничи со населените места Долно Лисиче на исток, Пинтија на југ, на запад со Ново Лисиче, Реонски Центар и Лисиче и на север граничи со реката Вардар. Низ Горно Лисиче тече Усјанскиот Канал, кој потоа се влева во реката Вардар.
Во минатото, Горно Лисиче било дел од областа наречена Слив на Маркова Река, површина која па била поделена на Долни Села, Горни Села, и Каршијак. Горно Лисиче спаѓало во Долни Села заедно со Долно Лисиче, Морани, Студеничани, Драчево, Љубош, Батинци, Дрежница, Варвара и Сушица.
Потекло на поимот
Името на селото Лисиче спаѓа во онаа група населени места кои влечат корен од животинскиот вид лисица. Според старите преданија, кои во текот на генерациите се пренесувале меѓу жителите на Горно Лисиче, на просторот кадешто сега се наоѓа населбата, некогаш имало многу лисици. Во тоа време селото се наоѓало на околу 700 метри подалеку од сегашната населба, покрај самата утока на Маркова Река во Вардар. На сегашното место на населбата имало ниви и ледини. Затоа лисиците тука во голем број живееле и крстареле во потрага за храна по околните селски населби. Целата област (каде што се наоѓаат Горно и Долно Лисиче) луѓето ја викале лисичка земја.
Оваа верзија ја прифатил и етнографот д-р Јован Хаџи Васиљевиќ. Тој во врска со ова го запишал следново: "„Селата (во скопска околија, н.з.) коишто добиле име по разни животни се следниве: Кози Дол, Враништа, Песја Чука, Кучково, Орланци, Лисиче, Лисичка Дупка, Пиштиорли, Вучи Дол, Кокошињец, Вучило Веки (Бардовци), Пужавина, Чавчини итн“."