cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гребло
Тешко гребло
Овој вид на гребло се користи за уредување и отстранување на земјата, како и за преместување на поголеми парчиња отпадоци. Повеќето плевели имаат послаби и поплитки корени од тревата, така што ако се повлечат заедно со (последователно) потребната сончева светлина, ѓубриво и семиња, а доколку е потребно подоцна и одредени лековити хемикалии, се добива добар тревен посев. Поголемите алатки (или приклучоци за косилка) почесто се користат за големи површини за одсламување или подготовка на тлото. Меѓутоа, дејството на соголување на почвата и нејзино изложување на сонце не е добро и не им оди во прилог на црвите. После тоа, почвата треба да се заштити со слама. Алатките за аерација на почвата не го отстрануваат плевелот, туку ја подготвуваат почвата без изложеност.
Пластика или метал
Секој од овие метали има предности и недостатоци. Пластичните гребла обично се полесни и поевтини. Бидејќи тие можат да се произведуваат во поголема ширина, тие се посоодветни за собирање неодамна паднати лисје. Металните запци се посоодветни за работа во пролет кога остатоците се често влажни или скапани и најдобро може да се соберат кога металните запци ќе навлезат во слојот од слама.
Тутин
Тутин — градска населба во Србија, во општината Тутин, во Рашкиот Округ. Според пописот од 2011 година во Србија, во Тутин живееле 10.094 жители.
Географија
Тутин се наоѓа на надморска височина 867 метри во централниот дел на Рашкиот Округ, кој во тој дел на државата се нарекува Санџак, во Општина Тутин. Населбата се граничи на север со Дубово, на исток со Митрова, на југоисток со Жупа, на југозапад со Северен Кочарник и на запад и северозапад со Лукавица. Иако Тутин има големо влијание врз блиската населба Веље Поље, не се граничи со него.
Олденбург (округ)
Олденбург (Oldenburg) — округ (Landkreis) во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Административното окружно седиште е во градот Вилдесхаузен.
Тутин
Географија
Клучно влијание врз климата на Тутин е дека урбаниот дел се наоѓа во котлина опкружена со ридови, па населбата Тутин има поблага зима од околните населби.
Олденбург (округ)
Округот се граничи (од исток надесно) со окрузите Дипхолц, Фехта, Клопенбург и Амерланд, слободниот град Олденбург, округот Везермарш и градот Делменхорст.
Тутин
Историја
Тутин припаѓа на релативно помладите, односно доцна формираните населби. Се вбројува во редот на дваесетината што настанале во втората половина на шеснаесеттиот до крајот на XVIII век. Сите села околу него имаат многу подолга традиција и претходна историја. Првото спомнување на Штавица е во писмото на монасите Павле и Дамјан, кои минатото ги обиколувале христијанските земји под Турците, поминале во овој крај и испратиле извештај до папата во 1557 година. Документот се однесувал на Штавичкиот Басен, со тоа и Штавица, но Тутин не бил спомнат во него и сè уште е непозната. Тоа е затоа што неколку населени места во Србија имаат исто име, а бидејќи е со словенско потекло, сигурно е дека означува симбол. Постојат неколку легенди за името Тутин.
Една од нив е поврзана со Хусеин-капетан Градашчевиќ, борец против Турците, кој овде „протатнил“ (тутањ) со војската во 1831 година на пат од Босна до Косово. Тутин тогаш се викал Доња Дмитрова (Доња Митрова). Првиот познат пишан документ за името Тутин, село со седум куќи, се наоѓа во патописот на Англичанките Мјур Макензи и А. П. Ирби од 1868 година. година. Тие, со придружба на пропатување од Нови Пазар до Рожае и Пеќ, преноќиле во Тутин, село со 7 куќи каде гостопримство им дале во аганската куќа Хамзагиќ. Ова не значи дека тогаш бил создаден Тутин и го добил името. До 1912 година, Тутин бил мало село со 20 куќи. Во 1920-тите години, населбата значително се развила, имало: јавни згради, здравствени станици, училишта и продавници.
Олденбург (округ)
Географија
Округот се наоѓа помеѓу урбаните подрачја на Олденбург и Бремен. Реката Хунте тече низ округот од југ на север.
1951
1951 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1951 година од новата ера, 951. од вториот милениум, 51. од XX век и втора од 1950-тите.
Олденбург (округ)
Историја
Округот Олденбург бил основан во 1933 година. До 1988 година, административното седиште било во градот Олденбург, но оттогаш главниот град на округот бил преместен во Вилдесхаузен.
1951
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7459 и 7460 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6701 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5711 и 5712 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2704.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1951 година се протега во 4587 и 4588, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4647 и 4648 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2494. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1370 и 1371 исламска година.
1950
1950 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1950 година од новата ера, 950. од вториот милениум, 50. од XX век и прва од 1950-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7458 и 7459 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6700 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5710 и 5711 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2703.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1950 година се протега во 4586 и 4587, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4646 и 4647 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2493. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1369 и 1370 исламска година.
1948
1948 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 1948 година од новата ера, 948. од вториот милениум, 48. од XX век и деветта од 1940-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7456 и 7457 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6698 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5708 и 5709 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2701.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1948 година се протега во 4584 и 4585, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4644 и 4645 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2491. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1367 и 1368 исламска година.
1949
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7457 и 7458 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6699 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5709 и 5710 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2702.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1949 година се протега во 4585 и 4586, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4645 и 4646 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2492. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1368 и 1369 исламска година.
Фабијан О’Нил
Фабијан О’Нил (роден на 14 октомври 1973 година во Пасо де лос Торос - починал на 25 декември 2022 во Монтевидео) — поранешен уругвајски фудбалер, играч од средниот ред.
Биографија
О'Нил има две ќерки и еден син, од кои секој е роден од различна мајка.
За време на играчката кариера бил познат по прекарот „Ел Маго“ (на македонски волшебникот). О'Нил бил наречен од Зинедин Зидан како најталентираниот соиграч во неговата кариера. Тој страдал од алкохолизам за време и по неговата кариера, се пензионирал на 29 години и умрел 20 години подоцна.
Починал на 25 декември 2022, на 49-годишна возраст, откако ден претходно бил хоспитализиран во болница во Монтевидео, со крварење поради заболување на црниот дроб.
Клупска кариера
Првите чекори ги направил во Дефенсор, аматерски тим во неговата земја. На 15-годишна возраст се приклучил на младинската академија на Насионал од Монтевидео. Со првиот тим дебитирал во 1992 година и истата година го освоил уругвајското првенство.
Во летото 2000 година, тој се преселил во Јувентус, кој го купил уште претходната година за 18 милијарди лири плус позајмицата на Рафаеле Аметрано. Со бјанконерите тој не успеал да ги повтори одличните настапи кој ги имал во дресот на Каљари, губејќи ја и физичката форма.
Во јануари 2002 година, тој бил продаден на Перуџа како дел од преговорите што го донеле Давиде Бајоко во Јувентус. За овој клуб излегол на терен во 9 наврати; постигнал еден единствен гол на 3 март против Торино од слободен удар. Тренерот Серсе Косми го дефинирал како технички најсилниот играч што го тренирал, но исто така посочил дека има одредена слабост во карактерот.
На крајот на сезоната, тој го раскинал договорот што го врзувал за Перуџа и се вратил во Каљари, во Серија Б. Неговото второ искуство во Сардинија траело само неколку месеци, без воопшто да излезе на терен; затоа одлучил да се врати во Уругвај во Насионал, каде ја завршил професионалната кариера во 2003 година, на возраст од 29 години.
Репрезентативна кариера
За сениорската репрезентација одиграл 19 натпревари и постигнал 2 гола, a своето деби го имал на 16 јуни 1993 година против САД на Копа Америка.
Тој бил повикан за Светското првенство 2002, но не настапил ниту еднаш поради повреда на Ахиловата тетива.
Човечка рипка
Човечка рипка (Proteus anguinus) — опашест водоземец од семејството Proteidae.
Човечката рипка живее во подземни езера и потивки делови на подземни потоци и реки на динарскиот карст, исклучиво од северот на Италија, Истра и Приморска Словенија, преку Далмација и Босна, сè до Црна Гора. Сепак, и покрај основаните претпоставки, сè уште не е пронајдена во црногорските пештери.
Пронаоѓање и прв научен опис
Првите пишани податоци за човечката рипка ја забележал словенечкиот летописец и историчар Валвазор. За време на своето истражување (објавено во 1689 година) слушнал дека има необично место во Словенија каде што водата тече само во одредени периоди од денот - на полноќ и во девет часот наутро, а во други периоди само ако на одредено место се прочепка со стап или гласно се викне. Според објаснувањето на некој овчар, причина за оваа појава бил змеј кој живеел во планината. Кога во пештерата каде што се криел змејот се насоберела премногу вода, тој се чувствувал непријатно и бесно ја исфрлал. Првично, ова му било смешно на баронот Валвазор, но овчарот го убедил дека со свои очи видел дури три потомци на змејот. Рекол дека многу луѓе можат да ја потврдат таа приказна, вклучувајќи го и поштарот, господинот Хофман, кој дома чува змеј. Поштарот ја потврдил приказната на овчарот, но не можел да го покаже змејот, иако детално го опишал. Бидејќи Валвазор бил повеќе заинтересиран за приказни и легенди отколку за самата појава, тој не се потрудил да го пронајде ова страшно животно.
Легендата за змејот била веќе долго заборавена кога во 1751 година, рибар од мрежата извлекол пет примероци риби со „четири нозе“. Луѓето мислеле дека можеби уловил некои предвремено родени стаорци што ги носела реката со себе или некое друго животно. Никој не верувал во приказната на рибарот за „четириногата“ риба. Тајната почнала да се разоткрива кога природникот Г. А. Скополи пронашол неколку живи примероци на човечка рипка од областа Стичне, од каде што потекнува народното име за овој вид, најверојатно врз основа на сличноста на бојата и изгледот на кожата на овие животни со луѓето. Скополи не издржал да не го сподели својот ентузијазам со колегите од странство, а на некои им испратил и копија. Докторот и зоолог Ј. Н. Лауренти од Виена го забележал ова чудно животно при посета на пријател во Клагенфурт (Целовец). Животното било во тегла, а стигнало до Клагенфурт благодарение на Скополи. Лауренти во 1768 година бил првиот што го опишал овој нов вид што го нарекол Proteus anguinus. Името на родот го дал по грчкиот бог Протеј, слуга на морскиот бог Посејдон, кој бил познат по неговата способност да ја предвидува судбината и моќта да се претвора во сите живи суштества, вода или оган. Името на видот, што на латински значи змија, е дадено поради обликот на телото на животното. Меѓутоа, бидејќи Лауренти не бил сигурен од каде потекнува примерокот, тој како место на овој вид погрешно го означил езерото Церкница.
Изглед и однесување
Човечките рипки се единствените водоземци во Европа кои живеат во пештери. Тие имаат релативно голема, триаголна глава со рамна, заоблена муцка. Нозете им се прилично закржлавени, а предните и задните парови се многу оддалечени. И прстите им се закржлавени и слаби. Предните нозе имаат три прста, а задните само два. Три пара разгранети светлоцрвени надворешни жабри служат како органи за дишење, иако човечката рипка исто така добива кислород од водата преку нивната кожа. Имаат и закржлавени бели дробови. Опашката им е сплескана, заоблена на крајот и обрабена со перки, а нејзината должина е два до три пати пократка од телото. Половиот диморфизам е изразен само во моментот на парење, инаку мажјакот и женката тешко се разликуваат. Со исклучок на еден темен подвид, нивната основна боја е бела или розова поради протокот на крв видлив низ проѕирната кожа. Тие, исто така, можат да бидат потемни жолтеникаво-сиви или жолтеникаво-црвеникави поради пигментот рибофлавин, додека пигментот птерин, кој е својствен за водоземците, не е присутен кај нив. Две ситни точки без очни капаци кај младите животни се рудименти на очите. Очите со текот на времето атрофираат, кожата ги покрива и целосно исчезнуваат. Должината на возрасните единки се движи од дваесет до триесет сантиметри, а одредени единки може да бидат и малку поголеми.
Со помош на слабо развиените екстремитети, човечката рипка може да се движи по земја, додека со движење налик на змија поминува подолги растојанија. Може да копа и да се движи дури и низ мека и каллива земја. Се храни со ракови, дождовни црви и други мали животни кои живеат во водите на пештерите. Ја наоѓа храната користејќи го сетилото за мирис. Има и развиено чувство за вкус.
Сетила
Бидејќи сетилото за вид не игра значајна улога кај овие животни, другите сетила се поразвиени кои им овозможуваат да го пронајдат својот пат во вечната темнина. На површината на телото, телото има механорецептори слични на страничната линија кај рибите, кои го прават сетилото чувствително на протокот на вода. Механорецепторите присутни во внатрешното уво се дел од сетилото за рамнотежа и слух, а човечката рипка има и електрорецептори и сетило за мирис. Електрорецепторите се наоѓаат на врвот на муцката во таканаречените ампуларни органи. Со нив може да ги осетат електричните полиња во водата, а веројатно ги користат и за наоѓање плен.
Животен циклус и размножување
Човечката рипка сексуалната зрелост ја достигнува по 14 години, без преобразување. Возрасната единка ги задржува одликите на ларвата (неотени), на пример, жабри.
Научниците се обиделе на различни начини да утврдат кој е природниот начин на размножување на човечката рипка, дали е од јајца (јајценосно) или живородно (вивипарно). Резултатите од експериментите на д-р Крамер од Виена покажале дека на температура под 15 °C женките секогаш носат на свет само две живи младенчиња и тоа се сметало за нормален начин на размножување, бидејќи температурата во пештерите е секогаш пониска, а само на температура повисока од 15 °C женката снесува јајца. Со текот на времето, овие заклучоци биле побиени со наодите на јајца од човечки рипки во природни услови и на температури под 15 °C. Женките почнуваат да несат јајца неколку дена по парењето, а потоа постојано во текот на три недели. Јајцата се лепат на долната страна на рамните камења. Женката внимава на јајцата додека не се изведат младенчињата. Развојот на ембрионот трае од 90 до 130 дена. Ларвите што се испилуваат се со големина од околу 22 милиметри, грбот им е доста пигментиран, имаат три прсти на предните екстремитети, додека нивните задни екстремитети немаат прсти. Младите добиваат изглед на зрели единки по три месеци.
Загрозеност на видот
Постои широко распространета заблуда меѓу луѓето дека човечката рипка не може да преживее високи температури и дека сончевата светлина е фатална за неа. Во лабораториски услови преживуваат на температури блиску до точката на смрзнување, како и на 30 степени °C. Кога се изложени на дневна светлина, животните првично се многу вознемирени, бидејќи целото тело им е чувствително на светлосни дразби, тие панично пливаат и се обидуваат да излезат од водата, но по прилагодувањето се смируваат и се однесуваат како да се повторно во целосна темнина. Под влијание на светлината, нивната боја на телото станува сивомрка, па дури и целосно црна, а откако ќе се вратат во темнина, повторно добиваат бледа боја.
Човечката рипка нема природни непријатели. Сепак, некои од пештерите во кои живее долго време се изложени на голем туристички притисок. Животните биле фаќани за да им бидат покажани на туристите, па дури и продадени. Денеска се под строга заштита, се наоѓаат и на списокот кој забранува трговија со овие животни. И покрај статусот на строго заштитен вид, нивниот број значително се намали. Обидот да се вметне овој вид во други, очигледно соодветни, пештери не бил успешен. Човечките рипки толерираат недостаток на кислород во водата, бидејќи, доколку е потребно, белите дробови можат да преземат поголема функција, но тие се многу чувствителни на промени во количината на сол и загадување на водата. Отпадот, главно од површината, стигнува до подземните водотеци.
Црна човечка рипка
Во 1986 година бил пронајде еден примерок од црна рипка во изворот Добличица во Бела Краина (Словенија). Веста не беше толку изненадувачка за биолозите, бидејќи во тие кругови било познато дека светлата човечка рипка се затемнува на дневна светлина. Покрај тоа, тој еден единствен темен примерок исто така можело да биде резултат на некоја мутација. Стручњаците се обиделе да најдат повеќе такви примероци. Немале среќа во Добличица, но нашле нов, побогат локалитет во областа Бела Краина и пронашле уште неколку црни примероци. Утврдиле дека се работи за посебен подвид на човечка рипка што значително се разликува од непигментираните. Темните примероци имаат подобро развиени, речиси нормални очи. Покрај впечатливо различните бои, тие се разликуваат и по некои жлезди на кожата, како и по обликот на телото. Црната човечка рипка има пократка глава и екстремитети и помалку заби.
Лушпеста гуштерица
Лушпеста гуштерица ( Algyroides nigropunctatus ) или далматински алгироиди, е вид гуштер од фамилијата Lacertidae.
Опис
Максималната вкупна должина (вклучително и опашката) е cm што ја прави значително поголема од која било од другите видови на гуштерици алгироиди. Лушпестата гуштерица може да се препознае со лушпи во облик на V на крилјата, опашката и грбот. Своето заедничко име го должи на светлосиното грло на мажјаците во сезоната на парење. Понекогаш, исто така, женките добиваат сино грло што е помалку светло. Остатокот од телото е светло-кафеав до 'рѓосано кафеав, стомакот им е бел до жолтеникав. Таа го добила своето специфично име, nigropunctatus, по редовите на црни точки на грбот. Овие точки најмногу недостасуваат кај женките надвор од сезоната на парење.
Дистрибуција и живеалиште
Лушпестата гуштерица се среќава во Италија и на Балканот.
Балкански ендемичен вид, со ограничено распространување во источниот крајбрежен појас на Јадранско Море. Видот претпочита засенчени или делумно засенчени подрачја, и најчесто води скриен начин на живеење. Добро се искачува, што е особено воочливо кога седи на светла карпа. За територијата на НП Галичица, биле регистрирани мали популации на видот само на два локалитета (Пештани на брегот на Охридско Езеро и Отешево на брегот на Преспанско Езеро). Биле регистрирани и два нови локалитети на видот во рамките на НП Галичица (клифовите во близина на с. Стење, со најабундантна популација на национално ниво, и карпите во близина на пештерата Лескоец).
Природните живеалишта на овој вид се грмушкаста вегетација од средоземен тип, карпести области, обработливо земјиште, пасишта, насади, рурални градини и урбани области.
Однесување и екологија
Храната на овој вид се состои од инсекти, црви и други мали без'рбетници. Лесно се плаши и не се чува честопати во заробеништво поради заштитениот статус. Од Европските документи видот е заштитен согласно: Директива за живеалишта 92/43/EEC – Анекс IV: Животински и растителни видови кои се значајни за Унијата и се под строга заштита, Конвенција за заштита на европскиот див свет и природните живеалишта (BERN) – Апендикс II строго заштитени фаунистички видови, како и според Конвенцијата за меѓународна трговија на загрозени видови од дивата фауна и флора (CITES).
Се поставуваат само две или четири јајца, а се претпоставува дека женките можат да произведат јајца и во рана пролет и во рана есен. Мажјаците ги гризат женките во вратот за време на парењето и не се пуштаат подолго време, што е вообичаено за гуштерите на Алгироиди.
1947
1947 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1947 година од новата ера, 947. од вториот милениум, 47. од XX век и осма од 1940-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7455 и 7456 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6697 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5707 и 5708 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2700.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1947 година се протега во 4583 и 4584, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4643 и 4644 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2490. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1366 и 1367 исламска година.
1945
1945 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1945 година од новата ера, 945. од вториот милениум, 45. од XX век и шеста од 1940-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7453 и 7454 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6695 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5705 и 5706 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2698.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1945 година се протега во 4581 и 4582, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4641 и 4642 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2488. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1364 и 1365 исламска година.
1946
1946 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1946 година од новата ера, 946. од вториот милениум, 46. од XX век и седма од 1940-тите.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7454 и 7455 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6696 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5706 и 5707 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2699.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1946 година се протега во 4582 и 4583, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4642 и 4643 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2489. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1365 и 1366 исламска година.
Стар град (Лавов)
Стариот град на Лавов ( Старе Місто Львова    ; Stare Miasto we Lwowie) е историски центар на градот Лавов, во рамките на Лавовската област ( покраина ) во Украина, признато како Државно историско-архитектонско светилиште во 1975 година.
УНЕСКО
Од 1998 година, Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации (УНЕСКО) го вклучила историскиот центар на Лавов како дел од „Светското наследство“. На 5 декември 1998 година, за време на 22-та сесија на Комитетот за светско наследство во Кјото ( Јапонија ), Лавов бил додаден на списокот на УНЕСКО за светско наследство. УНЕСКО ја дал следнава изјава објаснувајќи го нејзиниот избор: "Критериум II: Во своето урбано ткиво и својата архитектура, Лавов е извонреден пример за спојување на архитектонските и уметничките традиции на Источна Европа со оние на Италија и Германија." "Критериум v: Политичката и комерцијална улога на Лавов привлече голем број етнички групи со различни културни и религиозни традиции, кои воспоставија засебни, но меѓусебно зависни заедници во градот, докази за кои сè уште се разликуваат во модерниот градски пејзаж."
Кратконого гуштерче
Кратконого гуштерче (Ablepharus kitaibelii), попознат о како европска кора од бакар, европска кожа на змиски очи, кора од смрека или кора од око на змија, е вид на гуштер од семејството Скинциди. Видот е ендемичен во Источна Европа и Југозападна Азија.
Географски опсег
Кратконогото гуштерче е вид роден во Грција (вклучувајќи ги и Егејските острови ), Романија, Бугарија, поранешна Југославија, Унгарија, Албанија, Словачка, Кавказ, Турција, Сирија, Израел, Јордан, Либан, Синајскиот полуостров во Египет и можеби во Ирак. Подвидот A. k. фитжингери е познат од Словачка, Унгарија, Грција и островот Крф. Подвидот A. k. степанеки е познат од Бугарија и Романија.
Опис
Мал, виток гуштер, кој расте до 15 cm во вкупна должина (вклучувајќи опашка). Кожата му е во бронзена боја, со темни страни. Очните капаци му се неподвижни, за разлика од многу други кожи.
Живеалиште и однесување
Кратконого гуштерче е срамежлив вид, кој живее под камења и лисја на суви места, како што се јужните падини, полињата и ливадите. Активен е за време на самрак, и лови инсекти и мали полжави. Тоа е типичен жител на земја и не сака да се искачува.
Репродукција и дистрибуција
''А. kitabelii'' е oviparous.
Дистрибутивниот ареал на видот во Европа е ограничен на јужниот и источниот дел на Балканскиот Полуостров. Тој е главно низински вид, тесно поврзан со дабовиот шумски појас. Кратконогото гуштерче е главно активен вид на пролет и есен, но и после дожд. Тоа не е посебно брзо, но може вешто да се скрие во неговото станиште со густа вегетација. За планината Галичица, кратконогото гуштерче е неодамна регистрирано само на еден локалитет во близина на селото Лескоец. Со нашите теренски истражувања, присуството на овој вид го потврдивме на истиот локалитет (ретка дабова шума над селото Лескоец).
Таксономија
Многу поранешни подвидови на Кратконого гуштерче се промовирани во категоризација како видови, како што се Ablepharus rueppellii и Ablepharus budaki.
Етимологија
Специфичното име, kitaibelii, е во чест на унгарскиот ботаничар Пол Китаибел.
Од Европските документи видот е заштитен согласно: Директива за живеалишта 92/43/EEC – Анекс IV: Животински и растителни видови кои се значајни за Унијата и се под строга заштита, Конвенција за заштита на европскиот див свет и природните живеалишта (BERN) – Апендикс II строго заштитени фаунистички видови, како и според Конвенцијата за меѓународна трговија на загрозени видови од дивата фауна и флора (CITES).
Атлетика на Летните олимписки игри 2004 – 50 километри одење за мажи
Атлетика на Летните олимписки игри 2004 на 50 километри одење за мажи — дисциплина која се одржала на 27 август 2004 година по улиците на Атина, Грција со почеток во 09:00 часот. Натпревот стартувал и завршил на Олимпискиот стадион.
Трката започнала на буквално празниот Олимписки стадион со 54 натпреварувачи кои биле наредени на теренот. Кинеското трио Хан Јученг, Ју Чаохонг и Алатан Гадасу се оддалечиле од при напуштање на стадионот. Во раните кругови, Хан направил тактички потег континуирано да ги води кинеските пешаци во рок од пет минути, но тој го добил првото од трите предупредувања, паднал назад и подоцна бил дисквалификуван. На десет минути од трката, на кинеското дуо наскоро се придружиле уште четворица, светскиот рекордер во Русија, Денис Нижегородов и неговиот сонародник Алексеј Војеводин, носител на бронза на 20 км, Нејтан Дијакс од Австралија, и бранителот на титулата, Роберт Корзениевски.
Помеѓу 10 и 30 километар, Нижегородов и Корзениевски се преселиле на предниот дел од трката и останале во чекор еден зад друг во поголемиот дел од трката. На половина пат, водечката група била намалена на четири. Корзењовски сè уште бил во водство со руското дуо и Дикс кои се обидувале да го престигнат. Додека Нижегородов и Војеводин создале јаз одвојувајќи се од групата за да добијат триесетина секунда предност, битката помеѓу Корзениевски и Деакес се продлабочила. Дикс на крајот бил дисквалификуван по неговото трето предупредување со црвениот картон, а Корзениевски стабилно се одвојувал.
Околу 35к., Корзениевски имал 30 секунди предност пред уморен Нижегородов и 22 секунди пред Ју Чаохонг. Уморно одел на четвртото место, Војеводин успеал да се врати назад и започнал да го засилува темпото зад Ју.
Поминувајќи ја границата од 45к и влегувајќи на Олимпискиот стадион, Корзениевски ја зголемил предноста за петнаесет секунди пред светскиот рекордер пред да се пробие на последниот свиок да ја мине целта за последен пат во неговата конкурентска кариера. Со историска победа, тој го додал четвртиот златен медал постигнувјќи време од 3:38:46.
На пет минути заостанување од Корзениевски, Нижегородов се појавил нестабилен, но имал собрано многу предност и завршил со освојување на сребрен медал. Во меѓувреме, неговиот сонародник Војеводин го поминал самоуверениот Ју непосредно пред стадионот и го освоил бронзениот медал.
Рекорди
(27 август 2004.)
1943
1943 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1943 година од новата ера, 943. од вториот милениум, 43. од XX век и четвртта од 1940-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1943 година се протега во 4579 и 4580, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4639 и 4640 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2486. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1361 и 1363 исламска година.
1944
1944 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 1944 година од новата ера, 944. од вториот милениум, 44. од XX век и петта од 1940-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7452 и 7453 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6694 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5704 и 5705 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2697.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1944 година се протега во 4580 и 4581, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4640 и 4641 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2487. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1363 и 1364 исламска година.
Марио Бенедети
Марио Бенедети (Mario Benedetti, 1920-2009) - уругвајски писател.
Двоен однос
Во геометријата, двојниот однос, исто така наречен вкрстен сооднос и анхармоничен однос, е број поврзан со низа од четири колинеарни точки, или точки на проективна права. Ако се дадени четири точки A,B,C,D на една права, нивниот двоен однос е дефиниран како
Двојниот однос се запазува при линеарни дробни трансформации. Тоа е во суштина единствената проективна инваријанта на четворка колинеарни точки; ова својство лежи во основата на неговата важност за проективната геометрија.
Вкрстениот однос бил дефиниран во длабоката антика, веројатно веќе од Евклид, и бил разгледан од Пап, кој го забележал неговото клучно непроменливо својство. Тој бил опширно проучуван во XIX век.
Варијанти на овој концепт постојат за четворка од конкурентни прави во проективната рамнина и за четворка точки на Римановата сфера. Во моделот на Кејли-Клајн на хиперболична геометрија, растојанието помеѓу точки се изразува преку на одреден двоен однос.
Терминологија и историја
Пап Александриски имплицитно употребил концепти еквивалентни на двојниот однос во неговата книга „Збирка: Книга VII“. Меѓу раните корисници на ова дело биле Исак Њутн, Мишел Шал и Роберт Симсон. Во 1986 година Александар Џонс направил превод на оригиналот од Пап, а потоа напишал коментар за тоа како лемите на Пап се поврзани со модерната терминологија.
Модерната употреба на двојниот однос во проективната геометрија започнала со Лазар Карно во 1803 година во неговата книга „Géométrie de position“(француски, Геометрија на положба). Користениот термин бил „le rapport anharmonique“ (француски: анхармоничен (со)однос). Германските геометри го нарекуваат „das Doppelverhältnis“ (германски: двоен однос).
Ако се дадени три точки на права, четвртата точка која го прави двојниот однос еднаков на -1 се нарекува проективен хармоничен конјугат. Во 1847 година, Карл фон Штаудт конструкцијата на четвртата точка ја нарекол фрлање (Wurf), и ја искористил конструкцијата за да покаже аритметички својства кои не се очигледни во геометријата. Неговата книга „Алгебра на фрлања“ обезбедувала пристап кон нумеричките тврдења, кои обично се земени како аксиоми, но биле докажани со проективна геометрија.
Англискиот термин „вкрстен сооднос“ (cross-ratio) бил воведен во 1878 година од Вилијам Кингдон Клифорд.
Дефиниција
Двојниот однос на четворка различни точки на проективно продолжената реална права со координати е даден со
Двојниот однос обично се проширува на случај кога еден од е бесконечност (\infty); ова се прави со отстранување на соодветните две разлики од формулата. На пример:
Во ознаката во Евклидовата геометрија, ако A,B,C,D се колинеарни точки, нивниот двоен однос е:
каде секое од растојанијата е означено според ориентацијата на правата.
Истите формули може да се применат на четири различни комплексни броја или, поопшто, на елементи од кое било поле, а исто така може да се прошират како погоре во случај кога еден од нив е симболот \infty.
Својства
Двојниот однос на четирите колинеарни точки A,B,C,D може да се запише како
каде го опишува односот во кој точката C ја дели отсечката AB, и  е односот во кој точката D ја дели истата отсечка. Потоа, вкрстениот однос се појавува како однос на два односа, опишувајќи како двете точки C, D се поставени во однос на отсечката AB. Сè додека точките A,B,C,D се различни, двојниот однос (A,B;C,D) ќе биде реален број различен од нула. Лесно може да се заклучи дека
Шест двојни односи
Видете анхармонична група подолу.
Проективна геометрија
Двојниот однос е проективна инваријанта, во смисла дека не се менува при проективни трансформации на проективната права.
Конкретно, ако четири точки лежат на права L во, тогаш нивниот двоен однос е добро дефинирана вредност, бидејќи секој избор на координатен почеток, па дури и на размерот на правата ќе ја даде истата вредност на двојниот однос.
Ова може да се сфати на следниов начин: ако L и L' се две прави кои не минуваат низ Q, тогаш перспективната трансформација од L во L' со центарот Q е проективна трансформација која ја носи четворката \{P_i\} од точки на L во четворката точки \{P_i'\} на L'.
Според тоа, непроменливоста на вкрстениот однос при проективни автоморфизми на правата имплицира (всушност, е еквивалентна на) независноста на двојниот однос на четирите колинеарни точки \{P_i\} на правите \{L_i\} од изборот од правата која ги содржи.
Дефиниција во хомогени координати
Ако четири колинеарни точки се претставени со нивните хомогени координати со вектори a,b,c,d така што c=a+b и, тогаш нивниот двоен однос е k.
Улога во неевклидовата геометрија
Артур Кејли и Феликс Клајн нашле примена на двојниот однос во неевклидовата геометрија. Ако е дадена несингуларна коника C во реалната проективна рамнина, нејзиниот стабилизатор G_C во проективната група делува транзитивно на точките во внатрешноста на C. Сепак, постои инваријанта за дејството на G_C на парови од точки. Всушност, секоја таква инваријанта може да се изрази како функција на соодветниот двоен однос.