cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Близуземски тела
Историја на човековата свесност за БЗТ
Во март 1998 година, првичните орбитални пресметки за скоро откриениот астероид дае резултат за близок поремин во 2028 година на растојание од 0.00031 AU од Земјата, односно на растојание помало од орбитата на Месечината, но со голема грешка дека ќе има судир со Земјата. Со понатамошното прибирање на податоци утврдено едека астероидот во 2028 година ќе мине на растојание од 0.0064 AU, при што не постои можност за судир. Но додека да се дојде до овој податок првичните прогнози создале голема паника во јавните гласила.
Опасност
Кон крајот на 1990-ите, вообичаен појдовен систем за пронаоѓање на БЗТ, бил преку научната замисла опасност. Во оваа рамка, опасноста од БЗТ вообичаено се разгледува преку функција од културата и технологијата на општеството. Низ историјата, луѓето ги поврзувале БЗТ со променливатан опасност заснована на верувањата, филозовските и научни погледи, како и технолошката и економската способност на човештвото да се справи со овие опасности. Затоа, дел од БЗТ се сметале за предвесници за природните катастрофи или војни, безопасен набљудувач од непроменливиот универзум, изворот на настани кои го промениле светот или пак извор на отровни испарувања (како на пример за време на преминот на Земјата низ опашката на Халеевата Комета во 1910 година), и конечно како причина за создавањето на кратери и удари кои биле причина за масовните истребувања.
За близуземските комети, потенцијалот од катастрофални удари бил препознаен веднаш кога орбиталните пресметки обезбедиле разбирање за нивните орбити, во 1694 година, Едмонд Халеј претставил теорија дека Ноевата поплава во Библијата била предизвикана од удар на комета. Човековото восприемање на БЗТ како безопасни тела за набљудување до тела убијци со голема опасност за општеството предизвикало повлекување или поплава во кусиот период на човековата историја во која БЗТ биле научно изучувани. Современата свесност за опасноста од ударите кои создаваат кратери поголеми од самото тело и имаат индиректни ефекти на поголем дел од областа се пројавиле во научната заедница во 1980-ите, по потврдувањето на теоријата за ударот пред 65 милиони години причина за масовно изумирање (при кој диносаурсите изумреле) бил предиузвикан од голем астероиден удар.
Свесноста на пошироката јавност опасноста од удар, се зголемила по набљудувањето на ударот на деловите на кометата Шумејкер-Леви 9 во Јупитер во јули 1994 година. Во 1998 година, филмовите, Длабок удар и Армагедон го популаризирале гледиштето дека БЗТ можат да предизвикаат катастрофални удари. Исто така во овој период, се појавува и теоријата на заговор за можниот судир во 2003 година со замислената планета Нибиру, којам опстпјувала на интернетот како што датумот за можниот судир бил поместен во 2012 година а подоцна во 2017 година.
Скали за опасност
Постојат два начини за научно класифицирање на опасноста од судири со БЗТ:
На двете скали, опасностите за загриженост се означени со вредности поголеми од нула.
Годишната позадинска честота на судири која се користи во Палермската скала е проценета на долгогодишните просечни честоти на судири, како функција од судирната енергија. Палермската скала користи една определена проценка за оваа функција, но точната функција поседува голема несигурност, и други проценки биле објавени во тој период при самото создавање на скалата.
Високоозначени опасности
НАСА одржува автоматизиран систем за да ја процени заканата од познатите БЗТ во текот на следните 100 години, по што се создава постојано надградуваната табела на опасности наречена Сентри. Сите или скоро сите тела имаат голема веројатност да бидат отстранети од списокот, како што пристигнуваат повеќе податоци добиени преку набљудувањата, со што се намалуваат неодреденостите и се добиваат попрецизни орбитални предвидувања.
Во март 2002 година, станува првиот астероид со позитивно рангирање на Торинската скала, со веројатност 1 од 9.300 за можен судир во 2049 година. По повеќе набљудувања, ризикот за судир е намален на 0 и астероидот бил отстранет од табелата за опасности во април 2002 година. Денес се знае дека во следните два века, че мине покрај Земјата на 31 август 2080 година на безбедно растојание  од 0.00425 AU.
Атероидот бил загубен по неговото откривање3 во 1950 година, бидејќи набљудувањата во текот на 17 дена биле недоволни за да се оппредели неговата орбита, и повторно бил откриен на 31 декември 2000 година. Неговиот пречник е околу еден километар. Истот така бил набљудуван со радар за време на неговото минување близу Земјата во 2001 година, со што се добиени попрецизни орбитални пресметки. Иако овој астероид нема да се судри со Земјата во наредните 800 години и од таа причина го нема на Торинската скала, бил додаденм на Сентриевиот список во април 2002 година бидејќи бил првото тело со позитивна вредност на Палермската скала. Тогаш пресметаната вредност од 1 во 300 за судир со Земјата и вредноста од +0,17на Палермската скала била за 50 % поголема од позадинскиот ризик за судир со слични големи тела сè до 2880 година. Неопределеностите во орбиталните пресметки била намалени со понатамошните радарски снимања во 2012 година, со што се намалиле шансите за судир. Земајќи ги предвид радарските и оптичките набљудувања сè до 2015 година дале веројатност за судир,, е 1 во 8.300. Соодветната вредност од −1,42 е сè уште највисоката вредност во спиокот за опасни тела Сентри. , уште едно тело има вредност од -2 на Палермската скала за можен судир.
На 24 декември 2004 година, астероидот со пречнник од 370 m 99942 Апофис (тогаш познат по привремената ознака ) бил о вреднот 4 на Торинската скала, највисоката вредност која некогаш била одредена, и постоела шанса од 2,7 % за судир со Земјата на 13 април 2029 година. До 28 декември 2004 година дополнителните набљудувања довеле до намалување на неодреденостите со што не постоела можност за судир со Земјата при приближувањето во 2029 година. Ризикот за судир со Земјата во 2029 година се намалил на 0, но можноста за судир на Торинската скала и понатаму останува 1. Можноста за судир во 2036 година на Торинската скала е намален на 0 во август 2006 годеина. , пресметките покажуваат дека Апофис нема шанси да се судри со Земјата пред 2060 година.
Во февруари 2006 година, на му е определен ризик за судир со Земјата на Торинската скала од 2, што се должи на блиската средба предвидена за 4 мај 2012 година. По попрецизните пресметки, ризикот е сведен на 1 во мај 2006 година и 0 во октомври 2006 година, и астероидот е отстранет од списокот на опасни тела Сентри во февруари 2008 година.
, е наведен на спиокот, клако астероид со најголема шанса за судир со Земјата, од 1 во 20 на 5 септември 2095 година. Но со пречник од само 7 m, астероидот не претставува сериозна закана: можната закана за Земјата во 2095 година е проценета на −3,32 на Палермската скала.
Преокти за намалување на заканата
Првата астрономска програма насочена кон откривањето на БЗТ била, Паломарското истражување за астероиди кои минуваат низ планетарните орбити, започнато во 1973 година од астрономите Јуџин Шумејкер и Елеонор Хелин. Врската до опасноста од судир, потребата да се посветат телескопи за истражување и можностите за справување со можноста од судир за првпат биле тема на разговор на меѓудисциплинарната конференција во Сномас, Колорадо. Плановите за подетално истражување, именувано како Спејсгард, биле развиени од страна на НАСА во 1992 година, под водство на САД. За да се промовира на меѓународно ниво проектот, МАС организирала работилница во Вулкано, Италија во 1995 година, и година подоцна е воспоставена фондацијата Спејсгард во Италија. Во 1998 година, конгресот и дал дозвола на НАСА да пронајде 90% од БЗТ со пречник поголем од 1 км (оние со потенцијал за планетарно уништување) до 2008 година.
Во 2005 година, првичната мисија на Спејсгард била продолжена од страна на Џорџ Браун, со Законот за преглед на близуземски тела, според кој НАСА треба да ги открие 90% од БЗТ чии пречници се поголеми од 140 m, до 2020 година. Во јануари 2016 година, НАСА го објави создавањето на Планетарна одбранбена координациона канцеларија (ПДКО) за да се откријат астероидите со пречници од 30–50 m и да се осмисли соодветен одговор и справувливост со заканата.
Во мај 2016 година, прецизноста за проценување на пречникот на астероидите на ВИСЕ и НЕОВИСЕ биле ставени под сомнеж од страна на технологот Нејтан Мирволд,  Иако првичната критика не поминала на рецензија и бил соочен со критика за самата методологија, овој труд подоцна бил објавен.
Истражувачките програми имаат за цел да ги препознаат заканите години однапред, овозможувајќи му на човештвото да подготви соодветна вселенска мизија за да се избегне заканата.
Проектот АТЛАС, за споредба,цели да ги најде сите судирни астероиди кус период пред судирот, премногу доцна за да се изведат техники за одбивање, но со доволен временски период за евакуација и намалување на загувбата на човечки животи во опфатената област на Земјата. Друг проект, Цвикиевата преминувачка опсерваторија (ЦТФ), кој ги истражува телата кои брзо ја менуваат својата сјајност, исто така ги забележува астероидите кои минуваат близу до Земјата.
Научниците вклучени во истражувањата на БЗТ исто така разгледувале опции за активно пренасочување на заканата од тела кои се на пат да се судрат со Земјата. Сите изводливи методи тежнеат кон поместување на орбитата наместо кон целосно уништување на телото, бидејќи деловите ќе предизвикаат уште поголемо уништување. Поместувањето, односно промената на орбитата на телото месеци до години пред предвидениот судир, за изведбата, побарува помали количества енергија.
Бројност и класификација
Близуземските тела се класифицирани како метеороиди, астероиди или комети во зависност од големината или составот. Астероидите исто така може да бидат членови на некое астероидно семејство, додека пак кометите создаваат метероидни текови кои пак составаат метеорски дождови.
, според статистиките одржувани од КНЕОС, досега се откриени 18.445: 107 близуземски комети и 18.338 близуземски астероиди. Постојат 1.914 БЗТ кои се класифицирани како потенцијално опасни астероиди (ПОА).
, имаме 847 БЗТ кои се на страницата на Сентри на мрежната страница на НАСА. Значаен број на БЗТ се со пречници од околу или помали од 50 m и ниту еден од наведените астероиди не е сместен ниту во "зелената зона" (Торинска скала 1), што значи дека ниту еден не го заега јавното внимание.
Близуземски астероиди
Ова се тела во орбита блиска до Земјината при што истите немаат опашка или кома на комета. , познати се 18.136 близуземски астероиди.
Овие БЗТ опстојуваат во своите орбити само неколку години. Тие со текот на времето се отстранети од планетарните растројувања, кои може да предизвикаат астероидите да бидат исфрлени од Сончевиот Систем или пак да настане судир со Сонцето или некоја планета. Со орбитални животни периоди значително пократки од со староста на Сончевиот Систем, новите астероиди мора постојано да се внесуваат во близуземска орбита за да се објасни постоењето на набљудуваните астероиди. Прифатената теорија за нивното потекло е дека тие се поместени од главниот астероиден појас во внатрешниот Сончев Систем преку орбиталните резонанции од Јупитер. Заемнодејството со Јупитер преку резонанција предизвикува растроеност во орбитата на астероидот и тој се упатува кон внатрешниот Сончев Систем. Астероидниот појас има празнини, познати како Керквудови јазови, каде појавата на резонанција предизвикала астероидите да ја напуштат првичната орбита. Нови астероиди се поместуваат во овие резонансни појаси благодарение на Јарковскиевиот ефект кој обезбедува постојана залиха на близуземски астероиди. Споредено со целата маса на астероидниот појас, загубата на маса потребна да се поддржува населеноста на БЗТ е релативно многу мала, збирно е помала од 6% во минатите 3,5 милијарди години. Составот на близуземските астероиди е споредлив со астероидите од астероидниот појас, што значи дека има голем број на астероидни спектрални типови.
Мал број на БЗТ се згаснати комети кои ги изгубиле испарливите површински материи, иако имаат слаба или непосредна налик на комета опашка, не значи дека истата ќе се класифицира како близуземска комета, штоја отежнува класификацијата. Остатокот од близуземските астероиди се отстранети од главниот астероиден појас преку гравитационите заемнодејства со Јупитер.
Многу астероиди имаат природни сателити (месечини). , познати се 66 БЗТ кои имаат по една месечина, вклучувајќи ги тука и трите кои имаат две месечини. Астероидот 3122 Флоренс, еден од најголемите ПОА со пречник од 4,5 км, има две месечини со пречници од 100–300 m, кои се откриени со радарско набљудување за време на приближувањето на астероидот близу до Земјата во 2017 година.
Распределба по големина
Најмалиот познат близуземски астероид е со апсолутна ѕвездена величина од 33,2, што соодвествува на пречник од околу 1 m. Најголемиот близуземски астероид е 1036 Ганимед, со апсолутна ѕвездена величина од 9,45 и пречник од околу 38 км.
Во 2000 година, НАСА ја намали бројноста на постоечките близуземски астероиди со пречник поголем од 1 км од 1.000–2.000 на 500–1.000. Краток временски период подоцна, прегледот од ЛИНЕАР обезбеди алтернативна претпоставка од. Во 2011 година, врз основа на набљудувањата на ВИСЕ, проценетата бројност на еднокилометарските БЗТ се свела на (од кои 93% биле откриени до тој датум), додека пак бројноста на БЗТ со пречници поголеми од 140 m се проценува на. Проценката на ВИСЕ се разликувала од останатите проценки бидејќи се користела значително пониска просечна вредност за албедото, што довело да се добијат поголеми проценки за пречниците на некои астероиди за истата сјајност. Ова довело бројноста на астероидите со пречник од околу 1 км да се сведе на 911, што е поголема вредност од 830 астероиди наведени од КНЕОС. Во 2017 година, користејќи подобрен статистички метод, двете мерења го намалиле бројот на проценети БЗТ со апсолутна ѕвездена величина посветла од 17,75 (со просечна големина од 1 км) изнесувал. Проценетата бројност на астероиди со пречник поголем од 140 m се зголемила на, дупло поголема од проценката на ВИСЕ.
Бројот на астероидите посјајни од, што соодвествува на пречник од околу 40 m, се проценува дека изнесува —од кои 1,3 проценти се откриени до февруари 2016 година, бројот на астероиди посјајни од (со пречници поголеми од 3.5 m) се проценува дека изнесува околу  милиони од кои се откриени само 0,003 проценти до февруари 2016 година.
Орбитална класификација
Близуземските астероиди се поделени во групи според растојанијата на големата полуоска (a), перихелот (q), и афелот (Q):
(Белешка: Некои од авторите ги дефинираат Атоните поинаку: ги дефинираат како астероиди чија голема полуоска е помала од 1 ае. Според ова, Атирите се дел од Атоните. Историски, сè до 1998 година, немаше познати или можни Атири, па немало потреба да се прави разлика.)
Атирите и Аморите не ја минуваат Земјината орбита и не претставуваат закана за животот на Земјата, но нивните орбити може да се променат и тие да станат астероиди кои во иднина би минувале низ Земјината орбита.
, се откриени и каталогизирани 17 Атири, 1.342 Атони, 9.964 Аполони и 6.813 Амори.
Соорбитални астероиди
БЗТ во соорбитална конфигурација го имаат орбиталниот период како и Земјата. Сите соорбитални астероиди имаат специјални орбити кои се релативно стабилни и парадоксно, може да бидат спречени да дојдат близу до Земјата:
Метеороиди
Во 1961 година, МАС ги дефинирал метеороидите како цврсти меѓупланетарни тела кои се разликуваат од астероидите по својот многу мал пречник. Оваа дефиниција била од корист во тој период, со исклучок на Тунгуската експлозија, сите историски набљудувани метеори се добиени од тела со значително помали димензии од најмалите астероиди забележанни од телескопите. Како што разликата започнала да бледнее со откривањет на се помали астероиди и се јавила поголема разноликост во набљудуваните БЗТ удари, ревидирани се дефинициите за граничните големини од почетокот на 1990-ите. Во април 2017 година, МАС усвоила нова дефиниција која воопштено ги ограничува метеороидите до големина на пречниците од 30 µm до 1 m, но се дозволува употребата на зборот метеор за секое тело, со која и да е големина што ќе биде метеор, со што границата меѓу астероидите и метеороидите останала заматена.
Близуземски комети
Близуземските комети (БЗК) се тела во блискуземска орбита кои имаат опашка или кома. Јадрата на кометите се вообичаено поретки од астероидите но минуваат покрај Земјата со повисоки релативни брзини, па така ударната енергија на кометното јадро е малку поголема од астероид со слична големина. БЗК може да претставуваат дополнителна закана поради нивниот распад: метеорските потоци кои создаваат метеорски дождови можно е да вклучуваат и големи инертни парчиња, кои всушност се БЗТ. Иако досега во историјата не е потврден удар од комета на Земјата, Тунгуската експлозија можно е да била предизвикана од дел кој припаѓал на кометата Енке.
Кометите вообичаено се поделени на краткопериодични и долгопериодични комети. Краткопериодичните комети, со орбитален период помал од 200 години, по потекло од Кајперовиот Појас, зад орбитата на Нептун, додека пак долгопериодичните комети потекнуваат од Ортовиот Облак, во надворешните делови од Сончевиот Систем. Разликата во орбиталните периоди е од важност за проценување на ризикот од близуземските комети, бидејќи кусопериодичните БЗК може почесто да се набљудуваат за време на нивните чести прелети и на тој начин прецизно да се определи орбитата, додека пак долгопериодичните БЗК може да се каже дека се виодени за прв и последен пат кога започнала ерата на науката, со тоа не може прецизно да се утврди нивната орбита. Бидејќи заканата од долгопериодичните БЗК се проценува дека е само 1% од заканата на БЗТ, и дополнително долгопериодичните комети се многу темни и тешко се забележуваат на тие далечини од Сонцето, па така Спејсгард ги фокусира своите напори кон краткопериодичните комети и астероидите. КНЕОС дополнително ги ограничува дефинициите за БЗК како краткопериодични комети —, забележани се 107 вакви тела.
, забележани се само 20 комети кои минале на растојание од 0,1 ае (15.000.000 км) од Земјата, меѓу кои 10 се краткопериодичним комети. Две од овие комети, Халеевата Комета и 73P/Швасман–Вахманoвата комета, биле забележани за време на бројните приближувања. Најблиското набљудувано приближување било на 0,0151 ае (5,88 МД) за Лекселовата комета на 1 јули 1770 година. По промената на орбитата поради блиската средба со Јупитер во 1779 година, ова тело повеќе не е близуземска комета. Најблискиот премин кој бил некогаш набљудуван за моментална краткопериодична близуземска комета е 0,0229 ае (8,92 МД) за кометата Темпел–Тател во 1366 година. Оваа комета е родното тело на Леонидскиот метеорски дожд, кој исто така е причина за големиот метеорски дожд во 1833 година. Орбиталните пресметки покажале дека P/1999 J6 (СОХО), слаба околусончева комета и потврдена краткопериодична БЗК набљудувана само за време на нејзините блиски средби со Сонцето, поминала покрај Земјата без да биде забележана на растојание од 0,0121 ае (4,70 МД) на 12 јуни 1999 година.
Свифт-Татловата комета, која исто така е родно тело на Персеидскиот метеорски дожд кој ја погодува Земјата секоја година во август, има период од 130 години која минува близу до Земјата. По повторниот премин на кометата во 1992 година, и дополнително се познати набљудувањата од 1862 и 1737 година, орбиталните пресметки покажале дека кометата ќе мине блиску до Земјата за време на преминот во 2126 година, и се сметало дека ќе се судри со Земјата. До 1993 година, биле откриенио дополнителни набљудувања (наназад сè до 188 година), и орбиталните пресметки го отстраниле ризикот за судир, предвидувајќи дека кометата ќе мине покрај Земјата во 2126 година на растојание од 24 милиони километри. Во 3044 година, се очекува кометата да мине покрај Земјата на растојание помало од 1,6 милиони километри.
Вештачки близуземски тела
Отфрлените вселенски сонди и крајните фази од летовите можно е да се најдат во орбита околу Сонцето, и да бидат забележани од страна на прегледите за БЗТ кога ќе се вратат во близина на Земјата.
Во септември 2002 година, астрономите откриле тело со ознака J002E3. Телото било во привремена сателитска орбита околу Земјата, преминувајќи во сончева орбита во јуни 2003 година. Пресметките покажуваат дека телото било во сончева орбита пред 2002 година, но било блиску до Земјата во 1971 година. J002E3 е препознаено како дел од третата фаза на ракетата Сатурн V која го носела Аполо 12 на Месечината. Во 2006 гоедина, се забележани два привремени сателити за кои се верувало дека се вештачки тела. Едно од телата е потврдено дека е астероид и е класифицирано како привремен сателит. Другото тело, 6Q0B44E, е потврдено дека е вештачко тело, но не се знае неговото потекло. Друго потврдено вештачко тело како привремен сателит со непознато потекло е.
Во некои случаи, активните вселенки сонди во сончева орбита била набљудувани од страна на прегледите за БЗТ и по грешка биле каталогизирани како астероиди пред да се утврди нивното потекло. За време на прелетот близу Земјата во 2007 година, на својот пат кон кометата вселенската сонда на ЕСА, Розета била забележана непрепознатливо и класифицирана како астероидот, со можмност за судир поради блискиот премин. Исто така ознаката била отстранета од каталозите кога се утврдило дека станува збор за вселенското летало Гаја, вселенска опсерваторија на ЕСА за астрометрија.
Удари
Кога близуземско тело ќе се судри со Земјата, оние кои се со големина од неколку дестина метри вообичаено експлодираат во горната атмосфера (безопасно), од кои повеќето или скоро сите цврсти тела испариле, додека пак поголемите тела се судираат со водената површина, создавајќи бранови, или пак со копното каде создаваат кратери.
Честотата на судири на телата со различни големини се проценува на основа на симулациите на орбитите на БЗТ, честотата на ударните кратери на Земјата и Месечината, и честотата за блиски средби. Изучувањето на ударните кратери покажува со која честота повеќе или помалку имало удари на површината во последните 3,5 милијарди години, што би значело пак дека е потребно постојано преминување на астероиди од Главниот астероиден појас. Еден ударен модел заснован на широко прифатените БЗТ модели на населеност проценуваат дека времето потребно за судир на два каменести астероиди со пречник од најмалку 4 m, е еден годишно, за астероиди со пречник од 7 m (кој има ударна енергија слична на енергијата на атомската бомба фрлена на Хирошима, приближно 15 килотони ТНТ) еднаш на пет години, за астероиди со пречник од asteroids 60 m  (со ударна енергија од 10 мегатони, споредливо со Тунгуската експлозија во 1908 година) еднаш на 1.300 години, за астероиди со пречник од 1 км еднаш на 0,5 милиони години и за астероиди со пречник од 5 км еднаш на 18 милиони години. Некои други моделипредвидуваат слични честоти на удари, додека пак други предвидуваат поголеми честоти. За удари сличи на Тунгускиот (10-мегатони), постојат пресметки дека се случуваат еднаш на секои 2.000–3.000 години и еднаш на секои 300 години.
Втората по големина набљудувана воздушна експлозија од 1,1 мегатони по Тунгуската експлозија е онаа која се случила во 1963 година во близина на Островите Принц Едвард недалеку од брегот од Јужна Африка, и бил забележан само од иинфразвучните детектори. Третата по јачина и најнабљудувана експлозија била онаа од Чељабински метеор на 15 февруари 2013 година. Експлодирал метеор со пречник од 20 m со јачина од 400–500 килотони. Пресметаната орбита пред ударот е слична со онаа на еден од Аполонските астероиди, 2011 EO40, што може да значи дека е родното тело на овој метеор.
На 7 октомври 2008 година, 19 часа откако е првично забележан, астероидот со пречник од 4 m експлодирал на висина од 37 км над  Нубиската пустина во Судан. За првпат бил набљудуван астероид и неговиот удар бил предвиден пред да навлезе во атмосферата како метеор. По ударот биле собрани метеорити со маса од 10,7 кг.
На 2 јануари 2014 година, само 21 час откако е прогласен за прв астероид откриен во 2014 година, астероидот со пречник од 2–4 m експлодирал во Земјината атмосфера над Атлантскиот Океан. Далеку од копното, експлозијата била нбабљудувана само од три инфразвучни детектори на Организацијата за сеопфатна забрана на јадрени тестирања. Ова е вториот однапред предвиден удар. .
Астероидното ударно предвидување сè уште е во своите зачетоци и успешно предвидените астероидни удари се реткост. Поголемиот број на удари се забележани од инфразвучните детектори на организациите за забрана на јадрени тестирања: и истите не се предвидени однапред.
Набљудуваните удари не се ограничени на површината и атмосферата на Земјата. БЗТ со големина на прашинки се судираат со леталата во Земјината орбита, меѓу кои е и Долгопериодичниот изложен сателит на НАСА, кој собирал меѓупланетарна прашина во нискоземската орбита во период од 6 години, почнувајќи од 1984 година. Ударите на Месечината може да се набљудуваат како блесоци на светлина со вообичаено траење од дел од секунда. Првите месечеви удари биле забележани при Леонидскиот метеорски рој во 1999 година. Последователно, биле лансирани неколку програми за следење на ударите. , најголемиот удар на Месечината се случил на 11 септември 2013 година, траел 8 секунди и најверојатно бил предизвикан од тело со пречник од 0,6–1,4 m.
Блиски средби
На 10 август 1972 година, метеор кој станал познат како Големата дневна огнена топка од 1972 година забележан од голем број на луѓе, се движел северно над Карпестите планини од САД кон југозападна Канада. Станувало збор за земскоатмосферски метеороид кој поминал на растојание од 57 км од Земјината атмосфера, и бил снимен од турист во Гранд Титон во Вајоминг со 8-mm камера во боја.
На 13 октомври 1990 година, земскоатмосферскиот метеороид EN131090 бил набљудуван над Чехословачка и Полска, движејќи се со брзина од 41,74 км/с, во должина од 409 км од југ кон север. Нјаблиску до површината на Земјата бил на растојание од 98,67 км. Бил снимен од страна на две панорамски камери на Европската огненичка мрежа, која за првпат обезбедила геометриски пресметки за орбитата на ова тело.
На 31 март 2004 година, две недели по 2004 FH, постави нов рекорд за најблиско приближување над атмосферата, минувајќи над Земјината површина на растојание од 6,500 км (околу еден Земјин полупречник или една шестнаестина од растојанието до Месечината). Бидејќи бил многу мал астероид со пречник од 6 m, FU162 бил забележан неколку часа пред блискиот премин. Доколку се судрел соп Земјата, најверојатно безопасно ќе се распаднел во атмосферата32.
На 4 февруари 2011 година, астероидот, со проценет пречник од 0,8 - 2,6 m, поминал на растојание од 5,500 км од Земјата, поставувајќи нов рекорд за блиска средба бес судирен настан, и сè уште е најблискиот премин.
На 8 ноември 2011 година, астероидот, со просечен пречник од околу 360 m, поминал на растојание од 324600 км (0,85 месечеви растојанија) од Земјата.
На 15 февруари 2013 година, астероидот со пречник од 30 m 367943 Дуенде минал на растојание од 27700 км над површината на Земјата, поблиску од геосинхроните сателити во орбита околу Земјата. Астероидот не бил видлив за човековото око. Станува збор за прв премин кој бил однапред определен бидејќи веќе постоеле поатоци за орбитата од претходните набљудувања.
Истражувачки мисии
Некои од БЗТ се од особен интерес, бидејќи можат да бидат посетени од мисии со брзини помали од оние до Месечината, од причина што имаат мала брзина и слаба гравитација во однос на Земјата. Тие множе да бидат интересни научни можности за директно геохемиско и астрономско истражување, и може да бидат и економски извори за вонземски материјали за понатамошно истражување на вселената. Сето ова ги прави да бидат интересни за истражување.
Мисии до БЗТ
МАС одржала работилница за астероиди во Тусон, Аризона, во март 1971 година. Во тој период, се сметало дека е прерано да се лансира вселенско летало до астероидите, на работилницата се добила инспирација за првиот астрономски преглед кој целел кон БЗТ. Мисиите кон астероидите повторно биле разгледани на работилница, организирана од Канцеларијата за вселенска наука при НАСА во Чикашкиот универзитет во јануари 1978 година. Од сите близуземски астероиди кои биле откриени до средината на 1977 година, се проценувало дека вселенско летало може да се припои со и врати од 1 во 10 астероиди користејќи помалку  енергија отколку што е потребна за да се стигне на Марс. Било познато дека поради малата површинска гравитација на БЗТ, движењето по нивната површина ќе побарува мала енергија, и на тој начин вселенските сонди можат да соберат бројни примероци. Се на сè, било проценето дека околу еден процент од сите БЗТ се погодни за мисии со човечки екипаж, или не повеќе од 10 дотогаш познати БЗТ. Потебно било да се зголеми бројот на откривање на нови астероиди петкратно, за да биде исплатлива мисија со човечки екипаж во следните 10 години.
Првиот близуземски астероид посетен од вселенско летало, бил астероидот 433 Ерос со пречник од 17 км, кога сондата на НАСА НЕАР направила орбита во 2001 година, слетувајќи на површината на астероидот во 2002 година. Вториот астероид кој бил посетен во септември 2005 година од сондата на ЈЦВИ Хајабуса, налик на кикирика со пречник од 535 m, е 25143 Итокава, при што успешно се земени примероци кои се вратени назад на Земјата. Третиот близуземски астероид истражуван со вселенски прелет во декември 2012 година, од сондата на КНВА Чане-2, е 4179 Тевтат кој имал пречник од 2,26 км.
Аполонскиот астероид со пречник од 980 m 162173 Рјугу бил цел на сондата на ЈЦВИ Хајабуса-2. Вселенската сонда била лансирана во декември 2014 година, и било очекувано да пристигне на астероидот во јуни 2018 година, и да се врати со примероци на Земјата во декември 2020 година. Аполонскиот астероид 101955 Бену со пречник од 500 m, кој,, го има вториот највисок ранг на Палермската скала од (−1,71 за неколку блиски средби во 2175 и 2199 година), бил цел на сондата на НАСА ОСИРИС-РЕкс. Мисијата Нови граници била лансирана во септември 2016 година. На своето двегодишно патување до Бену, сондата же трага по астероиди-земски тројанци, се очекува да слета на Бену во август 2018 година, и да се врати од астероидот со примероци во септември 2023 година.
Во април 2012 година, компанијата Планетарни ресурси ги најави своите планови за комерцијални ископи на астероидите. Во првата фаза, компанијата ги прегледала податоците и ги избрала потенцијалните мети од бројните БЗТ. Во втората фаза, ќе се ипратат вселенски сонди до одбраните БЗТ, додека пак ископните летала ќе се испратат во третата фаза. Компанијата лансирала два пробни сателити во април 2015 година и јануари 2018 година, и првиот сателит за втората фаза се планира да се лансира во 2020 година.
Мисии до БЗК
Првата близуземска комета посетена од вселенска сонда е 21P/Џијакобини–Цинер во 1985 година, кога сондата на НАСА/ЕСА Меѓународен кометски истражувач (МКИ) поминала низ комата на кометата. Во март 1986 година, МКИ, заедно со советските сонди Вега 1 и Вега 2, сондите на ИСАС, Сакигаке и Суисеи и сондата на ЕСА Џиото прелетале покрај јадрото на Халеевата Комета. Во 1992 година, Џиото повторно попсетила друга близуземска комета, 26P/Григ–Скјелеруп.
Во ноември 2010 година, сондата на НАСА Дип Импакт прелетало покрај близуземската комета 103P/Хартли. Порано, во јули 2005 година, оваа сонда прелетала покрај кометата Темпел 1, судирајќи ја со големо метално парче од бакар.
Во август 2014 година, сондата на ЕСА Розета започнала да кружи околу близуземската комета 67P/Чурјумов–Герасименко,а пак нејзиниот слетувач Филе слетало на нејзината површина во ноември 2014 година. По крајот на својата мисија, Розета била судрена со кометата во 2016 година.
Елвис Бајрам
Со името на Елвис се поврзани неколку изборни скандали, меѓу кои и физички напад врз членови на Државната изборна комисија (ДИК) за време на предизборната кампања за локалните избори во 2013.
Барито
Барито (Barito) е река во покраината Јужен Калимантан, Индонезија. Долга е 890 км. Извира во Милеровите Планини, а потоа тече на југ и се влева во Јаванското Море. Главна притока е Мартапура која се среќава со Барито кај градот Банџамарсин.
Во поречието живее народот Дајаци што говори наречје на мањанскиот јазик најблиско до малгашкиот јазик во АФрика. Ова подрачје е прататковината на народот што го населил Мадагаскар во бранови помеѓу III и X век, па така денешните Малгаши водат потекло од Дајаците.
Список на државни водачи во 812 година
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Борково (Мазовско Војводство)
Борково (Borkowo) — село во општината Нашелск во Новодвурскиот Округ на Мазовското Војводство, средна Полска. Во селото има место на презимување за патки, лабеди и црни корморани.
Историја
Во средниот век село имаше името Боруково (Borukowo) и живееше тука род на Боруковски. Во време на Полско-болшевичката војна е имала победна од Полска Битва кај Борково во 14 и 15 август 1920г.
Џек Бобриџ
Кариера
Бил четврти како дел од австралискиот состав за екипна потера на Олимпијадата 2008, губејќи од Нов Зеланд во борбата за бронзата.
Во мај 2009 година, Бобриџ потпишал со, започнувајќи од 1 јануари 2010 со важност до 2012 година. Ја напуштил екипата на крајот на 2011 година и му се приклучил на за сезоната 2012. Бобриџ го напуштил на крајот на сезоната 2012 и му се приклучил на  на двегодишен договор од сезоната 2013.
Во септември 2009 година победил на хронометарот под 23 години на Светските друмски првенства. Во јануари 2011 станал национален друмски првак. На 2 февруари 2011 поставил нов светски рекорд на писта во дисциплината поединечна потера 4 км. Бобриџ бил носител на стипендија на Австралискиот институт за спорт.
Во ноември 2014 година, Бобриџ бил најавен како дел од составот на екипата Тим Баџет Форклифтс за 2015 година, заедно со Лук Дејвисон, Глен О’Ши, Скот Сандерленд и Мичел Мулхерн, возејќи домашни трки со насочување кон велодромскиот велосипедизам и подготвување за настапите на Летните олимписки игри 2016.
Бобриџ ја освоил воведната етапа на Тур Даун Андер 2015. Го изгубил водството на третата етапа, но ја завршил трката со маичката во планинскиот пласман. На 31 јануари 2015 година, Бобриџ се обидел да го урне светскиот часовен рекорд во Мелбурн. Извозел 51,3 километри, што било пократко од рекордот 51,852 километри. Меѓутоа, го сруши австралискиот национален часовен рекорд на Бред Мекги од 50,3 километри, кој постоел од 2000 година. Во септември 2015 година било објавено дека Бобриџ ќе се врати во екипа од Светската турнеја во 2016 година, потпишувајќи едногодишен договор со. Бобриџ е моментален австралиски друмски првак.
Бобриџ го најавил своето повлекување од велосипедизмот во ноември 2016 година. Неговото повлекување било поради ефектите од ревматскиот артритис кој му бил првин дијагностициран во 2010 година.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Јована Саздовска
Јована Саздовска (р. ) — македонска ракометарка, која игра како лево крило за Дунареа Браила и за репрезентацијата на Македонија.
Иродијада (поема)
Иродијада (француски: Hérodiade) - поема (драма (трагедија) во стихови) на францускиот поет Стефан Маларме.
Содржина
Поемата се состои од следниве делови:
Осврт кон делото
Маларме работел на делото „Иродијада“ многу бавно: со години, до крајот на животот, тој нешто допишувал, поправал, бришел и менувал, зашто стиховите барале највисок степен на прибраност со цел секој збор совршено да изразува одреден, речиси незабележлив, драматичен развој. Неочекувано, во јуни 1865 година, во едно писмо, Маларме го известил пријателот Анри Казалис дека ја прекинал работата на „Иродијада“, оставајќи ја за „суровите зими“, зашто чувствувал дека тоа „осаменичко“ дело сосема го исцрпува.
Самовилското коњче
„Самовилското коњче“ — збирка македонски бајки напишани од македонскиот писател Душко Наневски. Издадена е во 1978 година од страна на издавачката куќа Детска радост во Скопје. За време на Социјалистичка Република Македонија, книгата била вклучена како задолжителна лектира на деца во трето одделение. Освен првото издание, појавени се уште две подоцнежни изданија на книгата, во 1984 и 1985 година. Книгата содржи 14 бајки кои биле создадени од македонскиот народен творец.
Содржина
Книгата содржи 14 бајки напишани од страна на Душко Наневски:
Космос-604
Космос-604 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 29 октомври 1973 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 2000 килограми. Космос-604 бил сателит наменет за електронско извидување, јавување и наведување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 97,1 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 81,2°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 636 км, а најмалото на 609.
Знаме на Белорусија
Националното знаме на Белорусија беше формално усвоено на 7 јуни 1995 година по одржување на референдум во претходниот месец. Ова знаме го замени старото знаме на Белоруска Народна Република, знаме што се користело од 1918. Сегашното знаме е модификација на знамето од 1951, додека Белорусија била дел од СССР.
Знамето е составено до две хоризонтално полиња, црвено кое е поголемо и зелено кое е помало. Од левата страна на знамето се протега вертикално вез. Везот е модификација, шиена или цртана, што претставува локални цвеќиња и растенија. Создаден е од Матрена Маркович во 1917 година. Црвената боја го означува тешкото минато на Белорусија, додека зеленото ја претставува иднината на Белорусија. Слично знаме користи и претседателот на Белорусија.
NGC 2316
NGC 2316 — оддавно-отсјајна маглина во соѕвездието Еднорог, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2316 се споменува и како NGC 2317, LBN 1021.
Откривање
Објектот е откриен на 4 март 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2316 е од видот RN+EN. NGC 2316 има привидни димензии од 4' х 3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 6 ч 59 м 40,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 7° 46' 38".
Други поделби
Проучување на NGC 2316 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 273; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5380. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 653.
Пирајхме
Пирајхме (XII век п.н.е.) бил пајонски крал, учесник и водач во Тројанската војна. Како сојузник на Троја, ги предводел Пајонците со криви лакови и борци на коли, од градот Амидон, од долниот тек на реката Вардар. Тој бил убиен од Патрокле, а по неговата смрт водач на Пајонците под Троја станал Астеропај.
620
620 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 620 година од новата ера, 620. од првиот милениум, 20. од VII век и прва од 620-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6128 и 6129 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5370 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4380 и 4381 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1373.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 620 година се протега во 3256 и 3257, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3316 и 3317 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1163. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 2 и 1 година пред хиџра.
Пјетрароја
Пјетрароја — општина во покраината Беневенто од регионот Кампанија, Италија.
Финистер
Финистер (Finistère; Penn-ar-Bed) – департман во Франција на крајниот запад на Бретања.
Историја
Денешниот департман се состои од историскиот регион Леон и делови од Корнуај и Трегор, делови од Бретања пред Револуцијата.
Името „Финистер“ доаѓа од латинскиот израз Finis Terræ, што значи крај на земјата. Бретонското имза за Финистер, Penn ar Bed, во превод има слично значење "крај на светот ".
Географија
Најголем центар по бројот на жители во Финистер е Брест. Други големи градови во департманот се: Кемпер (главен град), Конкарно, Морле, Каре, Кемперле и Дуарнене. На Финистер му припаѓа и островот Уесан.
Финистер е најзападниот департман на Метрополска Франција и може да се каже дека тој е најкрајбрежниот департман на Континетална Франција. Од 279 општини, 118 имаат излез на брегот. Вкупната крајбрежна линија изнесува приближно 1250 км е скоро четвртина од целокупниот брег на Бретања.
Најзападната точка на Метрополска Франција, позната како Поант де Корзан се протега од северозападниот дел на Финистер. Неколку километри понајуг, малку позападно е Поант ди Ра, но таа е каменита и изолирана.
Економија
Земјоделието, прехранбена индустрија и разни поврзани индустрии имаат битно место во економијата на Финистер.
Военото присуство во Финистер (Ил Лонг базата на јадрени подморници и воздухопловната поморска база во Ланвеок-Пулмик), како и соодветните воени индустрии, вработуваат значителен број од населението во департманот.
Пристаништето во Роскоф ја поврзува Бретања со траект со Ирска и Велика Британија.
Култура
Финистер е област каде бретонскиот јазик најмногу опстојува како говорен јазик.
Фестивалот Корнуај, кој се одржува во Кемпер ги негува бретонските традиции и музика.
Сликарот Рејмон Винц (1884–1956) насликал многу локации во Финистер.
Роалн Доре бил вајар чии дела се многу од распетијата во Финистер.
Современа македонска поезија (избор на Веле Смилевски)
Современа македонска поезија – избор на македонска поезија од современата македонска поезија. Изборот, предговорот и редакцијата се на Веле Смилевски, книгата е издадена во 2008 година од НИД „Микена“ – Битола и финансирана од Министерството за култура на Република Македонија.
Содржина
Изборот е најобемниот избор современата македонска поезија објавена кај нас и во светот, опфаќа околу 15.000 стихови од 128 поети од сите генерации кои оставале свој печат во развојните процеси на современата македонска книжевност во период од шест децении.
За Карпош војвода
Текст
ќе ми го бесат селанецот млад,
Карпош војвода, смел, јунак, млад,
Карпош војвода, нашиот брат,
Карпуш војвода, смел, јунак, млад.
Вардар матен тече, бурни води пие,
карпушова мајка дробни солзи лее,
стои мајка му, стара, жена, слепа,
својот син го даде во борбата клета,
стои мајка му, стара, жена, клета,
својот син го даде во борбата клета.
животот го даде за слобода,
за слобода мила, Македонија,
живот си даде за слобода,
живот си даде за слобода.
Грчко-италијанска војна
Грчко-италијанскa војна бил комфликт померѓу Кралството Италија и Грција, која Италијанците ја нападнале од Албанија. Војната траела од 28 октомври 1940 година до 6 април 1941 година и го означила почетокот на балканската кампања за Втората светска војна. Војната е завршена со нападот на Грција после катастрофалниот пораз на италијанската војска.
Војна
Германската војска на 7 октомври влегла во Романија, за подготовките за операцијата Барбароса за да ги штити нафтените полиња кај Плоешти. Бенито Мусолини не бил однапред известен и тоа го сметал за опколување на италијанската сфера и предложил планови за инвазија на Грција.