cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вроден долг QT синдром
Романо-Вард синдром
LQT1 е најчестиот поттип на Романо-Ворд синдром, одговорен за 30 до 35% од сите случаи. Одговорниот ген, KCNQ1, е изолиран во хромозомот 11p 15.5 и ја шифрира алфа подединицата на калиумовиот канал KvLQT1. Оваа подединица е во интеракција со други белковини (особено, minK бета подединица) за да го создаде каналот, кој ја носи одложената струја на исправувачот на калиум I одговорна за фазата на реполаризација на срцевиот дејствен потенцијал .Варијантите во KCNQ1 кои го намалуваат I  (загуба на функционални варијанти) ја забавуваат реполаризацијата на дејствениот потенцијал. Ова предизвикува LQT1 поттип на Романо-Вард синдром кога се наследува една копија од варијантата (хетерозиготно, автосомно доминантно наследување). Наследувањето на две копии од варијантата (хомозиготно, автосомно рецесивно наследување) води до потешкиот синдром Џервел и Ланге-Нилсен. Спротивно на тоа, варијантите во KCNQ1 кои го зголемуваат I доведуваат до побрза реполаризација и краток QT синдром.
Поттипот LQT2 е втората најчеста форма на синдромот Романо-Ворд, одговорен за 25 до 30% од сите случаи. Таа е предизвикана од варијанти на генот KCNH2 (исто така познат како hERG ) на хромозомот 7 кој го кодира калиумовиот канал кој ја носи брзата навнатре исправувачка струја I. Оваа струја придонесува за терминалната фаза на реполаризација на срцевиот дејствен потенцијал, а со тоа и должината на QT интервалот.
Поттипот LQT3 на синдромот Романо-Ворд е предизвикан од варијанти во генот SCN5A сместен на хромозомот 3p21-24. SCN5A ја кодира алфа-подединицата на срцевиот натриумски канал, Na 1.5, одговорна за натриумската струја I која ги деполаризира срцевите клетки на почетокот на дејствениот потенцијал. Срцевите натриумови канали вообичаено брзо се онеспособуваат, но мутациите вклучени во LQT3 го забавуваат нивното онеспособување што доведува до мала одржлива „доцна“ натриумова струја. Оваа континуирана струја навнатре го продолжува дејствениот потенцијал, а со тоа и интервалот QT. Додека некои варијанти во SCN5A предизвикуваат LQT3, други варијанти може да предизвикаат сосема различни состојби. Варијантите кои предизвикуваат намалување на раната врвна струја може да предизвикаат синдром Бругада и болест на срцевата спроводливост, додека други варијанти се поврзани со дилатациона кардиомиопатија. Некои варијанти кои влијаат и на раната и на доцната натриумова струја може да предизвикаат синдроми на преклопување кои ги комбинираат аспектите на синдромот LQT3 и Бругада.
Ретки поттипови Romano-Ward (LQT4-6 и LQT9-16)
LQT5 е предизвикан од варијанти на генот KCNE1 одговорен за бета подединицата MinK на калиумовиот канал. Оваа подединица, во врска со алфа-подединицата кодирана од KCNQ1, е одговорна за струјата на калиум I Ks која е намалена во LQTS. LQT6 е предизвикан од варијанти во генот KCNE2 одговорен за бета-подединицата на калиумовиот канал MiRP1 која ја генерира калиумовата струја. Варијантите кои ја намалуваат оваа струја се поврзани со продолжување на QT интервалот. Сепак, последователните докази како што е релативно вообичаениот наод на варијанти во генот кај оние без долг QT синдром и општата потреба за присуство на втор стресор како што е хипокалемија за да се открие продолжувањето на QT-от, сугерира дека овој ген наместо тоа претставува модификатор на подложност на продолжување на QT интервалот. Затоа, некои оспоруваат дали варијантите на KCNE2 се доволни сами да предизвикаат синдром Романо-Ворд.
LQT9 е предизвикан од варијанти на мембранската структурна белковина, кавеолин -3. Кавеолините формираат специфични мембрански домени наречени кавеоли во кои седат натриумови канали затворени со напон. Слично на LQT3, овие варијанти на кавеолин ја зголемуваат доцната одржлива натриумова струја, што ја нарушува клеточната реполаризација.
LQT10 е исклучително редок поттип, предизвикан од варијанти на генот SCN4B. Производот на овој ген е помошна бета-подединица (Na V β4) која формира срцеви натриумови канали, варијанти во кои се зголемува доцната одржлива натриумова струја. LQT13 е предизвикан од варијанти на GIRK4, белковина вклучена во парасимпатичката модулација на срцето. Клинички, пациентите се одликуваат со само умерено продолжување на QT, но зголемена склоност кон атријални аритмии. LQT14, LQT15 и LQT16 се предизвикани од варијанти на гените одговорни за калмодулин ( CALM1, CALM2 и CALM3 соодветно). Калмодулин е во интеракција со неколку јонски канали и неговите улоги вклучуваат модулација на L-тип на калциумова струја како одговор на концентрациите на калциум и трговија со белковини произведени од KCNQ1 и со тоа влијание врз калиумовите струи. Прецизните механизми со кои овие генетски варијанти го продолжуваат QT интервалот остануваат неизвесни.
Џервел и Ланге-Нилсен синдром
Синдромот на Џервел и Ланге-Нилсен (JLNS) е ретка форма на LQTS наследен на автосомно рецесивен начин. Покрај сериозното продолжување на QT интервалот, засегнатите се раѓаат со тешка сензоневрална глувост која ги зафаќа двете уши. Синдромот е предизвикан од наследување на две копии на одредена варијанта во гените KCNE1 или KCNQ1. Истите генетски варијанти водат до формите LQT1 и LQT5 на синдромот Романо-Ворд доколку се наследи само една копија од варијантата. JLNS е генерално поврзан со поголем ризик од аритмии од повеќето други форми на LQTS.
Андерсен-Тавил синдром (LQT7)
LQT7, исто така познат како синдром Андерсен-Тавил, се одликува со тријада на одлики - покрај продолжениот QT интервал, засегнатите може да доживеат интермитентна слабост што често се јавува во моменти кога концентрациите на калиум во крвта се ниски (хипокалемична периодична парализа) и карактеристични абнормалности на лицето и скелетот, како што се мала долна вилица ( микрогнатија ), ниски поставени уши и споени или ненормално наведнати прсти на рацете и нозете ( синдактилија и клинодактилија ). Состојбата се наследува на автосомно-доминантен начин и често е поврзана со мутации во генот KCNJ2 кој ја кодира белковината на калиумовиот канал.
Тимотеј синдром (LQT8)
LQT8, исто така познат како Тимотеј синдром комбинира продолжен QT интервал со споени прсти или прсти (синдактилија). Најчесто се забележуваат абнормалности на структурата на срцето, вклучувајќи вентрикуларен септален дефект, тетралогија на Фало и хипертрофична кардиомиопатија. Состојбата се манифестира рано во животот и просечниот животен век е 2,5 години со смрт најчесто предизвикана од вентрикуларни аритмии. Многу деца со Тимотеј синдром кои преживуваат подолго од ова имаат одлики на нарушување на спектарот на аутизам. Синдромот на Тимотеј е предизвикан од варијанти на калциумовиот канал Cav1.2 кодиран од генот CACNA1c.
Табела на поврзани гени
Следното е список на гени поврзани со синдромот на долг QT:
Стекнати
Иако долго QT синдром е често генетска состојба, продолжен QT интервал поврзан со зголемен ризик од абнормален срцев ритам, исто така, може да се појави кај луѓе без генетска абнормалност, најчесто поради несакан ефект на лекови. Продолжувањето на QT интервалот предизвикано од лекови често е резултат на третман со антиаритмични лекови како што се амиодарон и соталол, антибиотици како еритромицин или антихистаминици како што е терфенадин. Други лекови кои го продолжуваат QT интервалот вклучуваат некои антипсихотици како што се халоперидол и зипразидон, и антидепресив циталопрам. Списоците на лекови поврзани со продолжување на QT интервалот, како што е базата на податоци на CredibleMeds, може да се најдат на интернет.
Други причини за стекнат LQTS вклучуваат абнормално ниски нивоа на калиум (хипокалемија) или магнезиум (хипомагнеземија) во крвта. Ова може да се влоши по ненадејно намалување на снабдувањето со крв во срцето (миокарден инфаркт), ниски нивоа на тироиден хормон (хипотироидизам) и бавен пулс (брадикардија).
Анорексија- нервоза е поврзана со ненадејна смрт, веројатно поради продолжување на QT интервалот. Неисхранетоста забележана во оваа состојба понекогаш може да влијае на концентрацијата на соли во крвта, како што е калиумот, потенцијално да доведе до стекнат синдром на долг QT, за возврат да предизвика ненадејна срцева смрт. Неисхранетоста и поврзаните промени во балансот на сол се развиваат во подолг временски период, а брзото повторно хранење може дополнително да го наруши нерамнотежата на солта, зголемувајќи го ризикот од аритмии. Затоа мора да се внимава да се следат нивоата на електролити за да се избегнат компликациите од синдромот на повторно хранење.
Механизми
Различните форми на долг QT синдром, вродени и стекнати, предизвикуваат абнормален срцев ритам (аритмии) со влијание на електричните сигнали што се користат за координирање на поединечните срцеви клетки. Вообичаената тема е продолжување на срцевиот дејствен потенцијал - карактеристична шема на промени на напонот низ клеточната мембрана што се јавуваат при секое отчукување на срцето. Срцевите клетки кога се опуштени нормално имаат помалку позитивно наелектризирани јони на внатрешната страна на нивната клеточна мембрана отколку на надворешната страна, наречена мембрана што се поларизира. Кога срцевите клетки се собираат, позитивно наелектризираните јони како натриум и калциум влегуваат во клетката, изедначувајќи го или менувајќи го овој поларитет или деполаризирајќи ја клетката. Откако ќе се случи контракција, клетката го враќа својот поларитет (или реполаризира) дозволувајќи им на позитивно наелектризираните јони како што е калиумот да ја напуштат клетката, враќајќи ја мембраната во нејзината опуштена, поларизирана состојба. Кај синдромот на долг QT потребно е подолго време за да се појави оваа реполаризација, прикажана во поединечните клетки како подолг дејствен потенцијал додека на површинскиот ЕКГ е означен како долг QT интервал.
Продолжените акциони потенцијали може да доведат до аритмии преку неколку механизми. Аритмијата карактеристична за синдромот на долг QT, Torsades de Pointes, започнува кога почетниот дејствен потенцијал предизвикува понатамошни абнормални дејствени потенцијали во форма на последеполаризации. Раните последеполаризации, кои се случуваат пред клетката целосно да се реполаризира, особено е веројатно да се забележат кога акционите потенцијали се пролонгирани и се јавуваат поради реактивирање на калциумовите и натриумовите канали кои вообичаено би се исклучувале додека не се појави следното отчукување на срцето. Раните последеполаризации кои предизвикуваат аритмии кај синдромот на долг QT имаат тенденција да произлезат од Пуркиниевите влакна на системот на срцева спроводливост. Раните последеполаризации може да се појават како единечни настани, но може да се појавуваат постојано што доведува до повеќекратни брзи активирања на клетката.
Некои истражувања сугерираат дека одложените последеполаризации, настанати по завршувањето на реполаризацијата, исто така може да играат улога во синдромот на долг QT. Оваа форма на последеполаризација потекнува од спонтано ослободување на калциум од внатреклеточната складиште на калциум, позната како саркоплазматичен ретикулум, принудувајќи го калциумот надвор од клетката преку натриумовиот разменувач на калциум во замена за натриум, генерирајќи нето струја навнатре.
Иако постојат силни докази дека предизвикувачот за Torsades de Pointes доаѓа од последеполаризација, помалку е сигурно што ја одржува оваа аритмија. Некои докази сугерираат дека повторените последеполаризации од многу извори придонесуваат за продолжување на аритмијата. Сепак, некои сугерираат дека аритмијата се одржува преку механизам познат како повторен влез. Според овој модел, продолжувањето на дејствениот потенцијал се јавува во променлива мера во различни слоеви на срцевиот мускул со подолги дејствени потенцијали во некои слоеви од другите. Како одговор на поттикнувачкиот импулс, брановите на деполаризација ќе се шират низ регионите со пократки акциони потенцијали, но блокирани во региони со подолги акциони потенцијали. Ова ѝ овозможува на деполаризирачката бранова предница да се наведнува околу областите на блокот, потенцијално формирајќи целосна јамка и самоовековечување. Моделот на извртување на ЕКГ може да се објасни со движење на јадрото на колото за повторно влегување во форма на меандриран спирален бран.
Дијагноза
Дијагностицирањето на синдромот на долг QT е предизвик. Додека белегот на LQTS е продолжување на QT интервалот, QT интервалот е многу променлив и кај оние кои се здрави и кај оние кои имаат LQTS. Ова води до преклопување помеѓу QT интервалите на оние со и без LQTS. 2,5% од оние со генетски докажан LQTS имаат QT интервал во нормалниот опсег. Спротивно на тоа, со оглед на нормалната распределба на QT интервали, дел од здрави луѓе ќе имаат подолг QT интервал од кој било произволен прекин. Други фактори надвор од интервалот QT затоа треба да се земат предвид при поставување на дијагнозата, од кои некои се вградени во системите за бодување. Синдромот на долг QT главно се дијагностицира со мерење на интервалот QT коригиран за срцевиот ритам (QTc) на електрокардиограм со 12 води (ЕКГ). Синдромот на долг QT е поврзан со продолжен QTc, иако во некои генетски докажани случаи на LQTS ова продолжување може да биде скриено, познато како скриен LQTS. QTc е помал од 450 ms кај 95% од нормалните мажи и помалку од 460 ms кај 95% од нормалните жени. LQTS се предлага ако QTc е подолг од овие прекини. Меѓутоа, бидејќи 5% од нормалните луѓе исто така спаѓаат во оваа категорија, некои предлагаат прекини од 470 и 480 ms за мажи и жени соодветно, што одговара на 99-те центили на нормалните вредности.
Главните поттипови на наследен LQTS се поврзани со специфични одлики на ЕКГ. LQT1 е типично поврзан со широки Т-бранови, додека Т-брановите во LQT2 се засечени и со помала амплитуда, додека кај LQT3 Т-брановите често се доцна, а пред нив има долг изоелектричен сегмент.
Резултат на Шварц
Скорот на Шварц е предложен како метод за комбинирање на клинички и ЕКГ фактори за да се процени колку е веројатно поединецот да има наследна форма на LQTS. Табелата подолу ги наведува критериумите што се користат за пресметување на резултатот.
Други истраги
Во случаи на дијагностичка несигурност, други испитувања може да бидат корисни за да се открие продолжениот QT. Покрај продолжувањето на QT интервалот во мирување, LQTS може да влијае на тоа како QT се менува како одговор на вежбање и стимулација од катехоламините како што е адреналинот. Тестовите за провокација, во форма на тестови за толеранција на вежбање или директна инфузија на адреналин, може да се користат за откривање на овие абнормални одговори. Овие испитувања се најкорисни за идентификување на оние со скриен вроден тип 1 LQTS 1 (LQT1) кои имаат нормален QT интервал во мирување. Додека кај здравите лица QT интервалот се скратува за време на вежбањето, кај оние со скриено вежбање LQT1 или адреналинска инфузија може да доведе до парадоксално продолжување на QT интервалот, откривајќи ја основната состојба.
Третман
На оние на кои им е дијагностициран LQTS обично им се советува да избегнуваат лекови кои можат дополнително да го продолжат QT интервалот или да го намалат прагот за TDP, чии списоци може да се најдат во онлајн базите на податоци за јавен пристап. Дополнително на ова, познати се две интервентни опции за лицата со LQTS: превенција на аритмија и прекинување на аритмијата.
На луѓето со долг QT-синдром им се препорачува да ги ограничат своите активности на спортови со низок интензитет, доколку имаат историја на губење на свеста, т.е. синкопа, или ресусцитација од срцев удар, како и во случаи кога QT-интервалите се многу пролонгирани (470 m/sec кај мажи, 480 m/sec кај жени). Многу пациенти со овој синдром се третираат со бета-блокатори. Некои антиаритмички лекови, антидепресиви, антибиотици, како што се еритромицин, кларитромицин еритромицин и азитромицин, често го продолжуваат QT-интервалот. Од таа причина треба да се избегнуваат овие лекови кои предизвикуваат продолжен QT-интервал. За повеќето пациенти, најдобриот третман е имплантабилниот дефибрилатор. Овој уред треба да се користи кај пациенти кои преживеале срцев удар и кај пациенти кои имале синкопа поради самиот QT-синдром, особено ако се појави синкопа додека веќе се третираат со бета-блокатори. За оние коишто не можат да толерираат бета-блокатори или кои сè уште имаат срцеви епизоди додека се на терапија, може да се изврши лева кардио-симпатична денервација. Пренаталната дијагноза треба да се земе предвид кога еден од родителите има долг QT-синдром и треба да се понуди генетско советување на погодените семејства.
Превенција на аритмија
Потиснувањето на аритмијата вклучува употреба на лекови или хируршки процедури кои ја напаѓаат основната причина за аритмиите поврзани со LQTS. Бидејќи причината за аритмиите кај LQTS се раните последеполаризации (EADs) и тие се зголемени во состојби на адренергична стимулација, може да се преземат чекори за тапа адренергична стимулација кај овие лица. Тие вклучуваат администрација на агенси за блокирање на бета рецептори, што го намалува ризикот од аритмии предизвикани од стрес. Бета блокаторите се ефикасен третман за LQTS предизвикан од LQT1 и LQT2.
Генотипот и времетраењето на интервалот QT се независни предиктори за повторување на опасни по живот настани за време на терапијата со бета-блокатори. Да бидеме конкретни, присуството на QTc >500 ms и LQT2 и LQT3 генотипот се поврзани со највисока инциденца на повторување. Кај овие пациенти може да се земе предвид примарна превенција со употреба на имплантирани кардиовертер-дефибрилатори.
Прекин на аритмија
Прекинувањето на аритмијата вклучува запирање на аритмија опасна по живот откако таа веќе се појавила. Една делотворна форма на прекинување на аритмијата кај индивидуи со LQTS е поставување на имплантиран кардиовертер-дефибрилатор (ICD). Исто така, надворешната дефибрилација може да се користи за враќање на синусниот ритам. МКБ најчесто се користат кај пациенти со епизоди на несвестица и покрај терапијата со бета блокатори и кај пациенти кои доживеале срцев удар.
Со подобро познавање на генетиката во основата на LQTS, се надеваме дека ќе станат достапни попрецизни третмани.
Резултати
За луѓето кои доживеале срцев удар или несвестица предизвикана од LQTS и кои не се лекуваат, ризикот од смрт во рок од 15 години е околу 50%.Со внимателен третман, ова се намалува на помалку од 1% во текот на 20 години. Оние кои покажуваат симптоми пред 18-годишна возраст имаат поголема веројатност да доживеат срцев удар.
Епидемиологија
Се проценува дека наследениот LQTS влијае помеѓу еден од 2.500 и 7.000 луѓе.
Историја
Првиот документиран случај на LQTS бил опишан во Лајпциг од страна на Мајснер во 1856 година, кога глуво девојче починало откако нејзиниот учител и викал. Набргу откако биле известени, родителите на девојчето пријавиле дека нејзиниот постар брат, исто така глув, претходно починал по страшна страв. Ова беше неколку децении пред да се измисли ЕКГ, но веројатно е првиот опишан случај на синдромот Џервел и Ланге-Нилсен. Во 1957 година, првиот случај документиран со ЕКГ беше опишан од Антон Џервел и Фред Ланге-Нилсен, кои работеа во Тонсберг, Норвешка. Италијанскиот педијатар Цезарино Романо, во 1963 година, и ирскиот педијатар Овен Конор Вард, во 1964 година, одделно ја опишаа почестата варијанта на LQTS со нормален слух, подоцна наречена Романо-Ворд синдром. Воспоставувањето на Меѓународниот регистар за синдром на долг QT во 1979 година овозможи многубројните педигре да се проценат на сеопфатен начин. Ова помогна во откривањето на многу од бројните вклучени гени. Трансгенските животински модели на LQTS помогнаа да се дефинираат улогите на различните вклучени гени и хормони, а неодамна беа објавени експериментални фармаколошки терапии за нормализирање на абнормалната реполаризација кај животните.
Бурен, Тов
Бурен (Бүрэн) е област во Монголија во покраината Тов.
Централна банка
Централна банка, банка на резерви или монетарна управа — јавна институција што најчесто ја издава валутата, го регулира приливот на пари, и ги контролира каматните стапки во земјата.
Основната функција на Централната банка е да овозможи прилив на пари во земјата (монетарна политика), преку постојана работа за контролирањето на каматните стапки, поставување на потребните резерви, и да служи како даватели на заем за банките, за време на платежна неспособност на банките или за време на финансиски кризи. Централните банки имаат надзорна улога, со намера да ги заштитат банките и другите финансиски институции од измами и неразумни постапки. Централните банки на најразвиените нации се независни затоа што работат врз основа на правила што ги ослободуваат од политичко влијание.
Историја
Во Европа, во 17 век, поголемиот дел од парите биле стокови пари, главно злато и сребро. Сепак, овие можности за плаќање беа широко распространети и прифатени пред најмалку петстотини години во Европа и Азија. Династијата беше прва што издаваше книжна валута, додека династијата  беше прва што користела банкноти како доминантно средство за плаќање. Следната династија, за да ја контролира инфлацијата, во 1455 г. ја укина употребата на хартиените пари и го прекина поголемиот дел од трговијата во Кина. Средновековните европски витези Темплари создале ран прототип на централниот банкарски систем, нивните начини на плаќање биле надалеку почитувани, и многу луѓе сметаат дека нивните активности ги поставија основите на современиот банкарски систем.
Првата национална банка, која нудела сметки што не се директно конвертибилни во монети, е Банката на Амстердам, основана во 1609 година и таа претставува претходник на современите централни банки. Централната банка на Шведска (Sveriges Riksbank или само Riksbanken) е создадена во Стокхолм во 1664 г. како решение на Државното собрание, што ја прави најстара банка во светот што сè уште работи. Една од улогите на Шведската централна банка била да и дава кредит на владата, истото е и со Банката на Англија, што ја основал Вилијам Петерсон во 1694 г. во Лондон на барање на Англиската влада за да и помогне да ја плати војната. Војната на втората антифранцуска коалиција доведе до создавање на Банката на Франција (Banque de France) во 1800 г.
Иако денешните централни банки користат законско платежно средство, централните банки од 19ти и раниот 20 век во поголемиот дел од Европа и Јапонија се развиваа под влијание на меѓународниот златен стандард, а на другите места преку слободно банкарство или валутен одбор коишто тогаш беа чести. Сепак проблемите со пропаѓањето на банките, водеа до поголема поддршка за создавање централни банки во тие земји каде што ги немаше, а посебно во Австралија.
Федералните резерви на САД се основани на сенатот на Конгресот на САД со донесувањето на Законот за Федерални резерви, и истиот ден на 23 Декември 1913 г. овој закон е потпишан од претседателот Вудро Вилсон. Австралија својата прва централна банка ја формира во 1920г., Колумбија во 1923 г., Мексико и Чиле во 1925 г., а Канада и Нов Зеланд по големата криза во 1934 г. До 1935 г., единствената значајна самостојна нација што немаше централна банка беше Бразил, подоцна во 1945 г. имаа централна банка, а 20 години подоцна ја создадоја и сегашната централна банка. Откако се осамостоија и Африканските и Азиските замји формираа централни банки или монетарни сојузи.
Народната банка на Кина нејзината улога на централна банка ја започна околу 1979 г. со воведување на пазарни реформи, што го забрза развојот и во во 1989 г. земјата почна да користи капиталистички пристап за извоз. Како одговор на Европската централна банка, со понатамошниот развој, Народната банка на Кина до 2000 г. стана современа централна банка. Последниот модел на банка, беше претставен заедно со донесувањето на еврото, и вклучува координирање на Европските национални банки, кои продолжуваат да управуваат со своите економии самостојно, освен со размената на валути и со основната каматна стапка.
Именување на централните банки
Нема стандардна терминолигија за имињата на централните банки, но повеќето земји ја користат формата „Банка на земјата“ (на пример: Банка на Англија, Банка на Канада, Банка на Русија). Некои се наречени „национални“ банки како што се Националната банка на Украина; но терминот „национална банка“ почесто се користи кај приватните комерционални банки, посебно во Соединетите Американски Држави. Во други случаи централните банки можат да го припојат зборот „Централна“ ( на пример, Европската централна банка, Ирската централна банка), но Централната банка на Индија е (државна) комерцијална банка, не е централна банка. Исто така често е вклучен зборот „Резерви“ како што е Банката на резерви на Индија, Банката за парични резерви на Австралија, Банката на резерви на Нов Зеланд, Банката на резерви на Јужна Африка и Федералните резерви на САД. Многу земји имаат државни банки или други полу државни единици што имаат сосем одделни функции, како што се финансирањето на увозот и извозот.
Во некои земји особено во некои комунистички земји, терминот национална банка може да означува и монетарна управа, и водечка банка, како што е Госбанка (државна банка) од Советскиот Сојуз. Во други земји пак, терминот национална банка може да укажува дека целите на централната банка се пошироки од монетарната стабилност, како што се вработување, индустриски развој или други цели.
Активности и одговорности
Со текот на времето, задачите и функциите на централната банка еволуирале. Така, во 1983 година, ММФ дефинирал пет основни функции на централната банка: Меѓутоа, оваа класификација воопшто не значи дека секоја централна банка ги извршува сите наведени функции. На пример, голем број централни банки воопшто не издаваат пари; исто така, повеќе централни банки не вршат регулација на финансискиот систем; најпосле, повеќето центални банки само делумно работат како банкар на владата, т.е. тие го извршуваат платниот промет за сметка на владата, но немаат право да ја кредитираат или да раководат со јавниот долг. Во 2009 година, Банката за меѓународни порамнувања (БИС) објавила документ во кој се наведуваат дури дваесет посебни функции на централната банка.
Во основа, централните банки се грижат за стабилноста во три области:
Монетарна политика
Централните банки ја спроведуваат избраната монетарна политика во земјата. Најопшто ова значи дека, одлучуваат која валута ќе се користи во земјата, дали ќе се користат пари коишто владата ги прогласила за законско платежно средство, дали ќе се користи паричен систем во кој вредноста на парите одговара на некое количество злато( не е дозволено во земјите со членство во Меѓународниот монетарен фонд), валутен одбор или монетарен сојуз. Кога некоја држава има своја национална валута, тогаш треба да постои стандардизирана валута, во форма на соло меница: ветување за размена на меницата за „пари” под одредени услови. Историски гледано, ова било ветување за размена на пари за драгоцени метали за одредена цена. Денес кога валутите се законско платежно средство во многу земји, ветувањето за плаќање не содржи ништо друго освен ,,ветување за плаќање’’ на истата сума во истата валута.
Централната банка може да користи валута на друга држава, директно (со монетарен сојуз) или индиректно( со валутен одбор). Како пример за вториот случај, домашната валута на Бугарија, Хонгконг и Летонија се врзува за домашната валута за некоја стабилна странска валута.
Во земјите во коишто се користат пари коишто владата ги прогласила за законско платежно средство, изразот монетарна политика во потесна смисла на зборот може да се однесува на целите на каматните стапки и други активни мерки што ги презема монетарната управа.
Одржување на нивото на вработеност
Фрикционална невработеност е временски период меѓу две работи, кога работникот бара нова работа или преминува од едно работно место на друго. Невработеноста за разлика од фракционалната невработеност, се смета за ненамерна невработеност.
На пример, структуралната невработеност е форма на невработеност што е резултат на несоодветноста меѓу побарувачката на пазарот на трудот, и вештините на работникот и местата каде што тој бара вработување. Макроекономската политика цели кон намалување на ненамерната невработеност. Сите работни места што ќе се создадат од зголемување на стоката за широка потрошувачка (т.е. намалување на реалната плата) Кејнс ги карактеризира како ненамерна невработеност: Мажите се ненамерно невработени ако, во случај на мал раст на цената на стоката за широка потрошувачка, прилично колку реалните плати, вкупната понуда на работници што сакаат да работат за одредена реална плата и вкупната побарувачка за истата плата ќе бидат поголеми од постоечките работни места.
Џон Мајнард Кејнс - „ Општа теорија на вработување, камата и пари“
Стабилност на цената
Инфлацијата се дефинира како девалвација на валутата или еквивалентно покачување на цените во однос на валутата.
Ако инфлацијата ги намали реалните плати, Кејнс во инфлацијата гледа решение за ненамерното невработување. Сепак ,,непредвидената’’ инфлација носи загуби за давателите на заем. Така монетарната политика на Кејнс се стреми кон стабилна стапка на инфлација.
Спротивно од Кејнс, Австриската школа за економија, ја гледа инфлацијата едноставно како префрлање пари од сопственицитена парите до тие што ја покачуваат цената на валутата.
Економски раст
Економскиот раст се зголемува со инвестирање во производството на технолошки напредоци. Штедењето може да обезбеди средства за инвестирање. Сепак, ниските каматни стапки и високата инфлација што ги придружува најчесто се дестимулативни за штедењето.
Стабилност на каматната стапка
Во пазарната економија понекогаш има променлива каматна стапка. Оваа променливост може да создаде трошоци на давачите на заем и корисниците на заем. Така, централните банки поставија каматни стапки за да ја контролираат вредноста на парите.
Конфликти поради целите
Целите најчесто неможат да се одделат едни од други и затоа доаѓа до конфликт. Затоа трошоците мора внимателно да се измерат, пред да се спроведе политиката.
Издавање валута
Слично како комерцијалните банки, и централните банки имаат капитал (владини обврзници, девизна размена, злато, и други финансиски средства) и влегуваат во долгови (неподмирени долгови). Централните банки добиваат пари со издавање на пари без камата, и со продавање на истите во замена на средства што носат камата како што се владините обврзници. Кога некоја централна банка сака да купи повеќе обврзници отколку што нејзините одделни влади и овозможуваат, може да купи приватни обврзници или средства со вредност во некоја друга странска валута.
Европската централна банка нејзиниот доход од каматата го префрла на централните банки на нејзините членки на Европската унија. Федералните резерви на САД го префрлаат целиот профит на Министерството за финансии во САД. Овај приход од печатењето на пари се нарекува сињораж и најчесто и припаѓа на владата. Ограничената моќ на владата за да печати пари се нарекува Право на издавање на пари. Низ историјата имало многу несогласувања за ова право, бидејќи тој што го контролира создавањето на пари тој го контролира приходот од сињоражот.
Посредување за одредување на каматните стапки
Централната банка најчесто контролира одредени типови на краткорочни камати. Тоа влијае врз берзата и пазарот на обврзници, како и врз хипотеките и другите каматни стапки. На пример Европската централна банка ги објавува каматните стапки на состанокот на Управниот совет. А Федералните резерви на САД, на состанокот на Одборот на гувернери.
И Федералните резерви и ЕЦБ имаат еден или повеќе централни органи што се одговорни за најважните одлуки во врска со каматите,и за управувањето со слободниот пазар, а имаат и неколку филијали што ја спроведуваат нивната политика.
Ограничувања во управувањето
Спротивно од познатото мислење дека ,,централните банки’’ управуваат со дел или со сите каматни стапки или со девизниот курс, економската теорија (и значајни емпириски докази) покажува дека е невозможно во слободна економија да се контролираат и двете работи наеднаш.
Најпознатото дело за овие ограничени моќи е „Невозможното тројство“ од Роберт Мандел кој претпоставува дека е невозможно да се одржува монетарната политика( каматните стапки), девизниот курс (преку утврдена цена) и да се одржува слободното движење на капиталот. Сега најголем дел од Економиите на Западот се сметаат за „отворени“ со слободно движење на капиталот, тоа значи дека централните банки можат да одбираат каматни стапки или девизен курс за одржување на кредибилитетот, но не двете одеднаш.
Дури и кога се насочени само кон каматните стапки, најголемиот дел од централните банки имаат ограничена можност да влијаат на стапките што ги плаќаат физичките лица и компаниите.Во Црна среда, најпознатиот случај на неуспех на оваа политика, Џорџ Сорос со арбитража на фунтата стерлинг преку ЕКУ (европската валутна единица) (откако доби 2 милијарди долари и ја принуди Велика Британија да потроши над 8 милијарди долари за да ја задржи фунтата) ја принуди да ја напушти својата политика на управување. Од тогаш тој остро ги критикува нетактичните банкарски политики и истакнува дека никој повеќе не смее да може да го направи тоа што тој го направил.
Најсложени се врските меѓу јуан и американскиот долар, и меѓу еврото и неговите соседи. Ситуацијата со Куба е толку несекојдневна што откако Соединетите Американски Држави забранија директна трговија со Куба, кубанскиот песо се смета како исклучок од ова. По легализирањето на американскиот долар во 1991г тој многу се користеше во Куба, но во 2004г беше отстранет од употреба и заменет со конвертибилниот песо.
Инструменти на политиката
Главни инструменти на монетарната политика што им се дозволени на централните банки се управувањето со отворениот пазар, политика на задолжителни резерви, политика на каматните стапки и, политика на дисконтна стапка и кредитна политика (често усогласена со внатрешно трговската политика). Иако адекватноста на капиталот е важна, таа се дефинира и управува од Банката за меѓународни спогодби, а централните банки во практика не користат многу строги правила.
За да овозможи управување со отворениот пазар, централната банка мора да има девизни резерви (најчесто во форма на државни обврзинци) и службени златни резерви. Често има влијание врз девиниот курс: Некои девизни курсови се контролирани, некои се врз основа на пазарот(слободен тек) а повеќето се некаде на средината (контролиран тек).
Каматни стапки
Најочигледното вилјание што го имаат современите централни банки е врз каматните стапки на пазарот,но тие ретко ги „поставуваат“ стапките на утврден број. Иако начините на работата на овие банки се разликува во различни земји, повеќето користат сличен начин на работа основан врз можноста на централната банка да создаде толку пари кои се законско платежно средство, колку што се потребни. Со насочувањето на пазарот кон „одбрана стапка“ (без разлика на стапката што се користи) се дава или се зема заем во теоретски неограничени количини, додека одредената стапка на пазарот е доволно близу до стапката што ја посакуваме. Централните банки тоа можат да го постигнат со давање и земање заем (земање депозити од) од ограничен број квалификувани банки или со купување или продавање обврзници. Како пример за функционирањето на овој систем ќе ја земеме Банката на Канада која поставува каматна стапка на расположлив кредит преку ноќ, во каматни граници од плус или минус 0,25%. Квалификуваните банки позајмуваат една од друга со камати во рамките на овие граници, но никогаш над или под овие граници, бидејќи централната банка секогаш ќе дава заем со највисоката стапка од тие граници, а ќе зема депозити со стапка од дното на границата, всушност, можноста да се зема и да се дава заем со стапки од крајните линии на оваие граници се неограничени. И другите централни банки работат на сличен начин.
Значајно е тоа што одбраните стапки најчесто се краткорочни стапки. Реалната стапка на пазарот која што ја добиваат корисниците на кредитот и давателите на кредитот, зависи од (забележаниот) кредитниот ризик, исплатата и други фактори. На пример централната банка може да постави каматна стапка на расположлив кредит преку ноќ од 4.5%, но стапката за (еднаков ризик) обврзници за пет години може да биде 5 %, 4.75% или во случај на опаѓачки приноси дури и под краткорочната стапка. Многу централни банки имаат една „главна стапка“ што се нарекува „стапка на централната банка“. Во пракса, имаат и други средства и каматни стапки што ги користат, но само една е строго одредена и се спроведува.
Функции на слободниот пазар
Преку функциите на слободниот пазар, централната банка директно влијае врз приливот на пари во економијата. Секогаш кога ќе купи хартии од вредност, и ќе размени пари за хартии од вредност, ја зголемува паричната маса. Спротивно на тоа, продавањето на хартиите од вредност ја намалува паричната маса. Така, со купувањето на хартии од вредност, централната банка пушта пари во оптек, односно ја зголемува количината на пари, а ја намалува понудата од одредени хартии од вредност. Главните функции на слободниот пазар се: Сите овие функции можат да влијаат врз девизниот пазар а преку него и врз девизниот курс. На пример: Народната банка на Кина и Банката на Јапонија, купија државни обврзници од САД во вредност од неколку стотини милијарди долари, веројатно за да го спречат опаѓањето на американскиот долар наспроти ренминби и јен.
Унтервајд
Унтервајд (Unterweid; ренски: Öngerwied) — село и поранешна општина во округот Шмалкалден-Мајнинген, во сојузната покраина Тирингија, Германија. Од 1 јануари 2019 е дел од градот Калтенордхајм.
Централна банка
Потреба за поседување капитал
Одреден процент од средствата на сите банки треба да биде капитал, таа стапка ја одредува централната банка или банкарскиот супервизор. За меѓународните банки, вклучувајќи ги и 55те централни банки членки на Банката за меѓународни спогодби, прагот за ризично понедирана актива е 8%, според што кога одреден капитал (како што се владините обврзници) се смета за нискоризичен тој делумно или целосно се исклучува од вкупниот капитал што се пресметува за стапката на адекватност. Во спречувањето на неограниченото давање заем, потребата за поседување капитал се смета за поефикасна од задолжителните резерви, делумно тоа е поради загриженоста за инфлацијата на средствата и договорите за повторен откуп,: кога некоја банка е на прагот, не може да даде заем без да стекне повеќе капитал на својот биланс на состојба.
Задолжителни резерви
Низ историјата, во банковните резерви имало само мали депозити, тој систем се нарекувал банкарство на фракционални резерви. Банките задржувале само мал процент од нивните средства во парични резерви како превенција од банкарска паника. Со текот на времето овој процес почнала да го регулира централната банка. Такви законски задолжителни резерви биле донесени во 19 век како обид да се намали ризикот на банките премногу да се прошират и да се доведат до банкарска паника, а тоа може да доведе до иста ситуација и во другите проширени банки.
Во раниот 20 век, златниот стандард беше ослабен со инфлацијата, а во доцниот 20 век настана хегемонијата на доларот, банките се зголемуваа, почнаа да прават посериозни трансакции и можеа да профитираат од деловните односи, се обидуваа да ги најдат границите на приливот на пари. Народната банка на Кина имаше поголема моќ над резервите бидејќи јенот што го користеше не е конвертибилна валута.
Употребата на кредитите во банките има најголема улога во зголемувањето на приливот на пари. Парите на централната банка по вкупната исплата – „готови пари“ – можат да бидат само во една форма: Валутата, банковите резерви и договорите за кредити го создаваат монетарното таргетирање, што го сочинуваат монетарните агрегати М1, М2 и М3. Банката на федералните резерви го прекина печатењето на М3 во 2006г и повеќе не го сметаше за дел од приливот на пари.
Услови за размена
Некои централни банки, за да влијаат врз приливот на пари бараат сите или некои од приходите коишто се во странска валута, да бидат сменети во домашната валута. Стапката која се користи за да се купи домашната валута може да е како на пазарот, а може и со арбитража да ја постави банката. Овој начин се користи во земји со неконвертибилни валути или со делумно конвертибилни валути. На примателот на домашната валута може да му се дозволи слободно да располага со средствата, да побара да ги задржи средствата заедно со централната банка за одреден период, или да му се дозволи да ги користи средствата под услов да почитува одредени правила. Во друг случај, може да му се забрани правото да поседува девизи или да врши девизнат размена.
Со овој метод, централната банка го зголемува приливот на пари кога купува странска валута со продавање на домашната валута. Понатаму, централната банка може да го намали приливот на пари на различни начини, со продавање на обврзници или преку девизна размена. Маргинална побарувачка и други средства.
Во некои земји централните банки имаат и други средства што служат за ограничување на земањето заем и на друг начин се ограничува и се регулира пазарот на капитал. На пример, централната банка може да ја регулира каматната маргина, а со тоа лицата и компаниите можат да купуваат заложени хартии од вредност. Маргиналната побарувачка поставува минимален однос на вредноста на хартиите од вредност, за позајмената количина.
Централната банка често поставува услови за квалитеот на средствата што им припаѓаат на финансиските институции; овие услови можат да бидат граници за големината на ризикот и коефициентот на задолженост што го создала финансиската институција. Овие услови можат да бидат директни, како на пример услови за одредени средства да имаат одреден кредит рејтинг, или индиректен, кога централната банка позајмува на спротивната страна од договорот само ако некоја хартија од вредност е заложена со гаранција.
Примери на употреба
Големата комплицираност и брзото проширување на економијата во Кина ја принуди Народната банка на Кина на особено агресивни и диференцијални тактики. Во 2003г, наметна некои крајни ограничувања за давањето на заем на одердени индустрии, и продолжи да бара од 1% до 3% повеќе резерви од големите урбани банки(главно насочени кон извоз) за разлика од руралните банки. Ова во никој случај не е необична ситуација. И САД во минатото барала од нејзините филијали да се исполнат голем број на услови за резервите.
Банкарска супервизија и други активности
Централната банка во некои земји преку нејзините филијали го контролира и надгледува банкарскиот сектор. А во други земји банкарската супервизија ја води владиниот сектор како што е Министерството за финансии ва В.Б., или самостојна владина агенција ( на пример, Агенција за регулатива и супервизија на банките на В.Б.) Го испитува билансот на состојба на банките и однесувањето со потрошувачите. Им помага на банките во трансферот на финансии, банкноти и монети од странски валути, само не во рефинансирањето. Затоа често се нарекува „банка над банките“.
Многу земји како што се Соединетите Американски Држави го надгледуваат и контролираат банкарскиот сектор преку различни агенции, кои иако имаат заедничка соработка, сепак имаат различни намери и цели. На пример, банките, депозитарните институции и другите типови финансиски институции (а често се поклопуваат) може да имаат различна регулатива. Некои типови банкарска регилатива можат да бидат доделени на други владини сектори, како што се владите на провинциите. Секој картел на банките се наљудува и се контролира многу внимателно.
Независност
Во текот на последната деценија, се зголемуваше независноста на централните банки како начин за да се подобри долгорочниот економски развој. Сепак, се направија многу економски истражувања за да се дефинира врската меѓу независноста на централната банка и економскиот развој, а резултатите се двосмислени.
Бранителите на независноста на централната банка докажуваат дека централната банка што подложи на политичко влијание или притисок може да доведе до циклус на подем и пад (boom and bust), ако политичарите наведат зголемување на економската активност во корист на изборите, што ќе биде на штета на долгорочниот правилен развој на економијата во земјата. Во овој случај, најчесто независноста на централната банка се дефинира како управување и работа на банката без влијание на владата.
Во литературата за централна банка има дефинирано неколку типови самостојност.
Правна независност
Независноста на централната банка е заштитена со закон. Овој тип независност во демократските држави е ограничен; скоро во сите случаи централната банка е одговорна пред владините функционери, или пред министрите или директно пред законот. Предизвик е да се одреди степенот на правната независност, бидејќи законот има само рамка во која владата и централната банка ја развиваат својата врска.
Независност во бирањето на целите
Централната банка има право сама да ги поставува своите цели, без разлика дали тоа е таргетирање на инфлацијата, контрола на приливот на пари, или одржување на утврдените каматни стапки. Иако овој тип на независност е најзастапен, многу централни банки ги објавуваат нивните цели коишто се координирани со владините сектори. Ова ја зголемува трансарентноста во поставувањето на политиката со која ќе се води централната банка и со тоа се зголемува веродостојноста на целите што се одбрани со гаранција дека нема да бидат сменети без известување. Покрај тоа, поставувањето на заеднички цели на централната банка и владата помага да се избегнат ситуации каде што доаѓа до конфликт на монетарната и фискалната политика; стратешка комбинација што е многу неповолна.
Оперативна независност
Централната банка има независност во одлучувањето кој е најдобар начин за да ги постигне своите стратешки цели, кои средства да ги користи и кога е најдобро време за нивно користење. Ова е најчеста форма на независност на централните банки. Банката на Англија доби независност во 1997 г., всушност, доби оперативна независност; таргетирањето на инфлацијата продолжи да го објавува министерот за финанси на говорот за годишниот буџет на парламентот.