cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Болничарски доброволец
Должности
Некои болници управуваат со своите доброволци од единицата за дисперзија и ги доделуваат на задачи засновани на барања за работна сила во реално време, додека други болници доделуваат доброволци на една единица за време на траењето на нивната услуга. Женските доброволци традиционално носат розово-бели џемпери, додека машките доброволци традиционално носат светло-сини туники или кошули над темните панталони. Денес, машките и женските доброволци често носат униформа кошула, поло маичка или друга кошула со кратки ракави со пантолони. Некои доброволци (особено „напредните доброволци“) ќе носат пилинзи, но тоа обично се избегнува, така што доброволците не се мешаат со медицинскиот персонал. Сите доброволци носат ознаки со лична карта во рамките на болницата кои јасно покажуваат статус и позиција на доброволецот.
Спермицид
Спремицидите се наоѓаат во форма на пасти, пени, креми, гел или супозитории. Може да се и во форма на семитранспарентен филм кој по поставување во вагината се претвора во гел. Спермицидните средства ги користи женскиот партнер а се поставуват во вагината најмалку 10 минути пред половиот однос. Тие делуваат така што ги запираат сперматозоидите да не се движат и со тоа да не можат да стигнат до јајната клетка. Делумно штитат и од СПБ, но не штитат од ХИВ. Покрај спермицидот, за да се заштитите од ХИВ, користете и кондом. Може да се купат во продавница и без рецепт и не се многу скапи. Пред контакт, препаратот се става во вагината (понекогаш при ставањето може да се почувствува мала нелагодност).
Фердинанд I
Фердинанд Сакс-Кобург-Готски (Ferdinand Maximilian Karl Leopold Maria von Saxe-Coburg und Gotha; 26 февруари 1861 г. во Виена - 10 септември 1948 г. во Кобург) — кнез во периодот од 1887 г. до 1908 г. и цар на Бугарија во периодот од 1908 г. до 1918 г.
Тој бил син на принцот Август Сакскобурготски и на принцезата Клементина Бурбонско-Орлеанска, ќерка на последниот француски крал Луј-Филип. По падот на Стефан Стамболов и Мелничкото востание, кнезот Фердинанд бил признаен за законит владетел. На 22 септември 1908 г., во црквата "Свети Четириесет маченици" се одржала грандиозна верска свеченост на која била прогласена независноста на Бугарија, а Фердинанд I бил прогласен за „цар на Бугарите“, со што била возобновена титулата од Првото и Второто Бугарско Царство. На крајот од Првата светска војна, Фердинанд знаел каков ќе биде односот на сојузничките сили и ги надитрил сите за да не им овозможи да биде срамно соборен. На 3 октомври 1918 г.,Фердинанд I абдицирал во корист на својот најстар син Борис. Остатокот од животот го поминал во прогонство, живеејќи во градот Кобург во Германија. Патувал и низ Јужна Америка и источна Африка, а се обидувал и да се врати во Бугарија, но неговиот син, Борис, тоа никогаш не му го дозволил.
Потекло и рани години
Фердинанд (во западната литература познат како Ferdinand von Sachsen-Coburg-Gotha) се родил на 26 февруари 1861 година во дворецот Кобург во Виена.
Тој бил син на принцот Август фон Сакс-Кобург-Гота и на принцезата Клементина Бурбон-Орлеанска, ќерка на последниот француски крал Луј-Филип.
Младиот принц детството го поминал кај своите родители во Виена, каде што татко му бил во австриска воена служба.
Таму го посетувал училишето за кадети, а по завршувањето станал полковник во вториот полк при австриските хусари, при што чинот го задржал сè до неговиот избор за кнез на Бугарија.
Заедно со својот брат Август, во 1879 г., отпатувал во Бразил. Резултатите од нивните ботанички набљудувања биле издадени во Виена под насловот Itinera Principum S. Coburgi (1883-1888).
Крунисување
Во август 1886 г. во Софија бил извршен државен удар од страна на проруските офицери и Александар I Батенберг бил принуден да ја напушти Бугарија.
Меѓутоа, бугарските националисти, на чело со Стефан Стамболов, извршиле контраудар и го вратиле Батенберг, но под притисок на рускиот цар Александар III, во септември 1886 г. бугарскиот кнез бил принуден да абдицира. По заминувањето на Батенберг со Бугарија владеел Стефан Стамболов во улога на како намесник. Тој се држел на растојание од Русија и таквите руско-бугарски односи влијаеле во изборот на новиот бугарки кнез. Стамболов формирал една комисија која требало во Европа да го избере новиот владетел, но европските принцови учтиво ја одбиле понудата, затоа што се плашеле од судбината на Батенберг. Меѓутоа, принцезата Клементина од Сакс-Кобург-Готе, една од ќерките на францускиот кралот Луј Филип I и кралицата Марија Амелије, стапила во контакт со бугарската парламентарна комисија. Таа сакала нејзиниот син Фердинанд да стане монарх и семејството да добие престиж. По договорот меѓу двете страни дошло до гласање во бугарскиот парламент и на 7 јули 1887 г., Фердинанд бил избран за кнез на Бугарија.
1887-1894
Бракот бил склучен во 1893 г., а од него се родиле Борис, Кирил, Евдокија и Надежда. За да се спечалат симпатиите на Бугарите, Фердинанд се решил својот најстар син Борис да биде крстен во православната вера. На тоа се спротивставиле Марији Лујза и папата, меѓутоа пресудна улога имала принцезата Клементина. Борис бил покрстен во православна вера и покрај забраната на папата и екскомуницирањето на Фердинанд.
Падот на Стамболов
Фердинанд со текот на годините сè повеќе ја зацврстувал својата власт и сè помалку ја поднесувал надмоќноста на Стамболов. Тој пак од своја страна сè повеќе владеел автократски и својата власт ја потпирал врз полицијата и судовите, но сето тоа довело да дојде до незадоволство меѓу бугарските политички кругови. Биле организирани неколку завери против Стамболов, но сите биле откриени и неутрализирани навремено.
Опозицијата, од своја страна, побарала средба со кнезот и му укажала дека тој не треба својата судбина исклучиво да ја поврзува со Стефан Стамболов. Фердинанд го прифатил укажувањето и започнал да дејствува против тогашниот шеф на државата. Таквата ситуација кај кнезот било зацврстена и под влијание на руската дипломатија. Имено, иако Фердинанд бил избран од страна на бугарскиот парламент за кнез, сепак тој меѓународно не бил признат од ниедна голема сила, вклучувајќи ја и Русија, која претставувала голема пречка.
Една од главните пречки бил Стефан Стамболов и додека тој се наоѓал на чело во Софија, Бугарија била меѓународно изолирана, а таквата изолираност Стамболов ја компезирал со туркофилска политика. Во мај 1894 г., Фердинанд му ја одзел власта на Стамболов и ја доверил на конзервативната влада во која влегол и русофилот Цанков, кој ја организирал заверата против Батенберг. По отстранувањето од власта, Стамболов ги изгубил сите привилегии, а останал и без заштита од своите непријатели. Кнезот не презел ништо за да го заштити својот поранешен прв човек. Оттука, под неразјаснети околности, на 15 јули 1895 г., Стамболов бил смртно ранет во Софија. Нема дирекни докази кои го поврзуваат Фердинанд со убиството на поранешниот прв министер, меѓутоа постојат сомнежи дека тој бил еден од нарачателите на атентатот. Падот и смртта на Стамболов довеле до затоплување на руско-бугарските односи. Новиот руски цар Николај II бил подготвен да го признае Фердинанд за законски владетел на Бугарија, а кнезот пак, од своја страна, го поканил царот да биде кум на бугарскиот престолонаследник Борис.
Фердинанд Лисицата (Фокси Ферди)
Фердинанд претпочитал тајни преговори, задкулисни игри, убедувања и лукавство при оставрувањата на своите цели, како на внатрешен така и на надворешен план. Главна негова политичка платформа била зголемување на својата популарност во Бугарија, зацврстување на власта и престолот, при што, за да ги оствари овие цели кнезот бил подготвен да се сретне и разговара со секого.
Таквиот анатагонизам овозможувал неограничено делување на личната кнежевска дипломатија. Од падот на Стамболов па сè до првата деценија на XX век, Бугарија кокетирала меѓу Виена и Санкт Петербург, секако под влијание на самиот кнез. Бугарската држава од 1878 г. имала самоуправа, но формално-правно султанот во Цариград и понатаму бил суверен на бугарскиот кнез. Такавата положба имала репекусии на внатрешен и надворешен план.
Бугарскиот кнез морал да ги почитува протоколите на султанот и да ги разгледува желбите на Високата порта по разни прашања за Источна Румелија или административниот статус на Бугарската егзархија и нејзиниот однос со Цариградската патријаршија. Така, Фердинанд сакал руско-австрискиот анатагонизам да го искористи за да се ослободи од тутурството на Високата порта.
Балансирајќи меѓу Русија и Австроунгарија, Фердинанд од 1895 г. му се умилкувал на рускиот цар, меѓутоа во почетокот на XX век, бугарскиот кнез увидел дека балканските амбиции на Франц Јосиф I нудат подобра перспектива. Фердинанд тајно се приближил на Виена. Затоа, Фердинанд од својата роднина Марија Единбуршка од Романија бил наречен Фердинанд Лисацата или Фокси Ферди.
Македoнско прашање
По Берлинскиот конгрес, Македонија го заземала централното место во надворешната политика на Бугарија, а секоја влада на Бугарија се залагала за присоединување на Македонија кон Бугарската држава и реализација на санстефанскиот идеал, при што, бугарските влади се разликувале само во методите и начинот на реализирање на таквиот идеал.
Меѓутоа Бугарија не била единствената држава која имала претензии кон Македонија, тука биле и Србија и Грција, а Македонското прашање било од втор степен значајно за Црна Гора и Романија. Во конбинаториките за Македонија, Црна Гора претендирала на Дебар за да изврши притисок врз Србија и да добие територии на Косово, додека пак Романија преку својата пропаганда во Македонија вршела притисок врз Бугарија за да добие територијални отстапки во Добруџа.
Фердинанд во согласност со своите политички убедувања и разбирања за човековата природа бил подготвен на разговори, преговори, средби, пресметки и тајни договори со секого кој би можел да му помогне во реализацијата на санстефанската идеја, меѓутоа секогаш имал предвид да добие што поголем дел од пленот, односно Македонија.
Преговори со балканските држави
Во 1896 г., по меѓународното признавање на Фердинанд за кнез на Бугарија, тој презел широка турнеја низ Европа, која започнала во Цариград. Таму, тој остварил бројни средби со официјалните отомански лица и повеќе претставници на дипломатскиот кор.
На 6 април 1896 г. се сретнал со српскиот дипломатски претставник Владан Ѓорѓевиќ. Притоа, Фердинанд ја истакнал потребата од српско-бугарско зближување за што главен проблем претставувале нивните спротивставени интереси во Македонија. Во разговорот, Фердинанд потенцирал дека додека Србите и Бугарите се расправале за раженот, зајакот сè уште бил во шума. Во контекст на тоа Фердинанд истакнал:
Тој понудил формирање на сојуз во кој, според него, требало да влезат Бугарија, Србија и Црна Гора, но бил против влегувањето на Грција, сметајќи дека таа сака да го искористи српско-бугарскиот антагонизам и да приграби голем дел од Македонија.
Во контекст на оваа политика, во мај 1896 г., Фердинанд се нашол во Белград и имал средба со српскиот крал Александар Обреновиќ и српскиот прв министер Стојан Новаковиќ. На оваа средба, српскиот премиер истакнал дека треба да се постигне договор за поделба на Македонија на сфери на влијанија, меѓутоа српскиот крал бил поотворен. Тој истакнал дека на Србија ѝ е потребен излез на море и затоа, реката Струма треба да биде линијата за разграничување меѓу двете земји. Фердинанд во својот дневник запишал дека оваа прашање ги разделува.
По потпишувањето на договорот, Србија постојано барала поделба на Македонија 50:50 и, според Белград, териториите западно од реката Вардар требало да и припаднат на Србија заедно со Скопје и Куманово, а источно од Вардар на Бугарија, додека Солун требало да се наоѓа под заедничка управа.
Меѓутоа, српско-бугарските односи биле влошени поради бугарскиот трговски аген Димитар Ризов од Скопје. Сите обиди да се подобрат српско-бугарските односи биле неуспешни. Во 1903 г., поради случувањата во Македонија дошло до влошување на односите меѓу Бугарија и останатите балкански држави. Фрнцускиот амбасадор во Лондон - Кабон, по средбата со српскиот крал и романскиот дипломатски претставник, истакнал:
Во текот на Илинденското востание, црногорскиот кнез Никола имал средба со бугарскиот дипломатски претставник во Цетиње. На оваа средба, кнезот истакнал дека Црна Гора може да покрене 50 000 војници против Османлиското Царство, а Србија, Бугарија и Црна Гора би можеле заедно да изведат 500 000 војници. Меѓу другото, кнезот сметал на руска, англиска и италијанска помош и така би го решиле македонското прашање со делба или автономија.
Во текот на 1903 г. дошло до затегнување на турско-бугарската граница. За да се нормализираат односите, во октомври 1903 г., во Цариград бил испратен Григор Начовиќ. Под притисок на големите сили, двете држави започнале преговори, а Фердинанд, под притисок на Германија, се откажал од барањето за спроведување на реформи во Одринско. Од овие преговори произлегла Бугарско-турска спогодба од 1904 г.
Фердинанд и македонското револуционерно движење
Односот на Фердинанд со македонските револуционери најдобро го претставил Крсто Гермов во разговор со Лазар Колишевски во 1961 г., кога истакнал:
Фердинанд со претставниците на македонското револуционерно движење си играл топло-ладно. По формирањето на Македонскиот комитет во Софија, Фердинанд и бугарската влада му дале поддршка на Трајко Китанчев да продолжи со организирањето и праќањето на вооружените чети во Македонија.
Меѓутоа, без разлика на ваквото предупредување, кон крајот на јуни и почетокот на јули 1895 г. дошло до Мелничкото востание во Македонија, но тоа во воен поглед било катастрофа. Веднаш по востанието, Фердинанд и неговата влада ја откажале подdршката за Македонскиот комитет и ги собрале плодовите. Меѓутоа сплетките на Фердинанд биле откриени и во јануарскoто издание на весникот Право од 1896 г. било истакнато:
Фердинанд го искористил Мелничкото востание за свое законско признавање, но не застанал тука. Во текот на идните години, Фердинанд се стремел да го стави под индиректна контрола Македонскиот комитет, односно макеодонското револуционерно движење и затоа во него уфрлал разни свои луѓе од Данаил Николаев па сè до Иван Цончев. Поради таквата политика, Фердинанд дошол во судир со некои од македонските револуционери. Борис Сарафов во своето интервју со Амфитеатров од 1901 г. истакнал:
Според српскиот дипломатски претставник во Софија, кон крајот на март 1902:
Меѓутоа истиот српски претставник истакнал дека:
Меѓутоа и покрај спротивставувањата, Фердинанд успеал да го стави Македонскиот комитет под своја контрола преку генералот Иван Цончев, а од тука произлегло и Горноџумајското востание. Фердинанд своите контакти со македонското револуционерно движење ги продолжил до крајот на своето владеење, сретнувајќи се со многумина. Во своите спомени, Ванчо Михајлов приложил писмо за кое кажува дека е напишано од Иван Балабанов, во кое, Балабанов на 27.12.1957 г. на В. Михајлов меѓу другото му напишал:
Мешањето на Фердинанд во внатрешните работи на македонското револуционерно движење носеле несреќа за Македонија и Македонскиот народ. Македонската револуционерна организација изгубила драгоцено време во борбата со Цончевистите и Врховизмот во чие создавање учествувал и самиот Фердинанд.
Босанска криза
Во 1908 г., австрискиот министер Алојз Лекс фон Ерентал ја анектирал Босна и Херцеговина. Оваа област, врз основа на Берлинскиот конгрес, била под австриски мандат, но формално-правно таа сè уште била дел од Османлиското Царство.
Областа била анектирана без консултации со останатите големи сили. Кралството Србија од стратешки интереси имала територијални претензии кон оваа област. Србија извршила мобилизација и ја повикала Русија на помош, Австроунгарија се обратила кон Германија. Со тоа е создала првата криза која ја тресела Европа во почетокот на XX век.
Русија била подготвена да влезе во војна, но под влијание на Франција се откажала од таквата намера. Во целата криза била вовлечена Бугарија и кнезот Фердинанд. На Австроунгарија ѝ бил потребен сојузник на Балканот, кој би ја неутрализирал Србија во евентуална војна и Виена го избрала Фердинанд. Неколку дена пред самата анексија, во Виена биле водени тајни преговори меѓу Фердинанд и Франц Јосиф. Кнезот прифатил да биде австриски сојузник, под услов да се прогласи за цар и Бугарија да стане независна држава. Условите биле прифатени.
Прогласување за цар
Новиот цар, за да остави голем впечаток, во придружба на главниот штаб и високите достоинственици на Бугарија, свечено го посетил Трново и рушевините на стариот дворецот на Иван Асен I.
На 22 септември 1908 г., во црквата Свети Четириесет маченици се одржала грандиозна религиозна свеченост на која била прогласена независноста на Бугарија, а Фердинанд I бил прогласен за цар на Бугарите со што била возобновена титулата од Првото и Второто Бугарско Царство. Во манифестот било истакнато:
На 12 октомври 1908 г., Фердинанд свечено влегол во Софија. По неговото пристигнување се одржала воена свеченост пред насобраниот народ, а генералот Кутиншев, воен управник на престолнината, ја прочитал декларацијата за независност.
На таквото еднострано прогласување Османлиското Царство се заканила со војна, а Бугарија одговорила со воена мобилизација и истовремено ја истакнала подготвеност за мирно разрешување. Берлинскиот конгрес истовремено бил нарушен од Виена и Софија, но големите сили сè уште не биле подготвени за војна, па затоа Фердинанд направил ненадејна рокада.
Рокада
Фердинад многу бргу сфатил дека неговото зближување со Австроунгарија може да ја доведе во опасност неговата власт во Бугарија. Тој се плашел дека рускиот цар Николај II, слично како на неговиот татко, би можел да предизвика династички преврат и затоа Фердинанд сакал да добие прошка од Николај II и го чекал мометот за тоа. Шансата се укажала во почетокот на 1909 г., кога починал чичкото на рускиот цар, војводата Владимир Александрович. Фердинанд, иако не бил негов роднина, веднаш се упатил кон Русија за да присуствува на погребот. Таму рускиот цар го прегрнал Фердинанд и му простил за неговиот испад за време на Балканската криза.
На пат за Бугарија, Фердинанд се задржал во Романија и се обидел да го оттргне романскиот крал Карл I од Австроунгарија и Германија, тоа било желба на Николај II. Во Романија, Фердинанд бил учтиво примен и оставил силен впечаток кај своите соговорници.
Марија, жената на романскиот престолонаследник и, воедно, роднина на новиот бугарски цар, за посетата на Фердинанд истакнала:
Романскиот крал ја известил Виена за посетата на Фердинанд и, најверојатно, овој извештај не му се допаднал на Хофбург, бидејќи веднаш потоа Франц Јосиф решил да го ускрати Фердинанд од орденот Златна руна, кој во меѓувреме му го ветил. Од таквиот потег бугарскиот цар бил навреден, истакнувајќи дека му се ускратува орденот по дваесет и една година владеење, владеење кое не било лесно, бидејќи тој не е роден со круна врзана за папочната врвца.
Меѓутоа, од руско-бугарското зближување следел Руско-турскиот протокол (1909), Бугарско-турскиот протокол (1909) и Руско-бугарски протокол (1909). Со нив било предвидено:
По потпишувањето на договорите, најпрво Отоманското Царство, а потоа и големите сили во април 1909 г., ја признале независноста на Бугарија. Фердинанд со својата дипломатија успеал да ја стекне независност која била чекана триесет години.
Прва балканска војна
Русија, благодарение на Фердинандовата рокада од 1909 г., останала господар на балканскиот простор, а можела да се надева на сојуз со Србија и Црна Гора, неутралност на Романија, на грчката наклонетост и пријателство со Бугарија. Русија, која била незадоволна од крајот на Босанската криза, почнала да подготвува контраудар. Сергеј Сазанов, министерот за надворешни работи на Николај II подготвил план за обединување на сите христијани на Балканот и одземање на османлиските територии меѓу Јадранското и Мраморното море. Во прашање биле Албанија, Македонија и Тракија.
Под влијание на Русија, балканските владетели ја прифатиле идејата за сојуз и војна со Османлиското Царство и нејзино протерување од Балканот. Србија и Црна Гора ја сакале северна Македонија и Албанија, Грција сметала на јужна Македонија и Солун, додека пак Бугарија била заинтересирана за источна Македонија и Тракија, меѓутоа бугарските националисти сакале остварување на санстефанскиот идеал на кој Фердинанд морал да внимава.
Најголемиот проблем при комбинаториките на балканските држави предизвикала Македонија, сите имале претензии кон неа, а потешкотија претставувала и нејзината поделба. Оставајќи го Македонското прашање настрана и премолчувајќи ги несогласувањата, во октомври 1912 г. балканските држави влегле во војна со Османлиското Царство, со што започнала Првата балканска војна.
Во текот на октомври и ноември 1912 г., Османлиите претрпеле тешки порази кај Кир Килис, Куманово и Солун. По падот на Едрене во март 1913 г., Османлиското Царство морала да се покори. Прелиминарните договори биле потпишани во Лондон во текот на мај со кој Империјата ги потврдила своите загубени територии во Европа, со исклучок на источна Тракија и Цариград.
Втора балканска војна
По победата, сојузниците почнале да се расправаат околу балканските поседи на Османлиското Царство. Грците и Бугарите се судриле околу Тракија и брегот на Егејското Море. Србите и Црногорците биле незадоволни од одлуката за создавање на независна држава Албанија и се нафрлиле кон Македонија. Обидите на Русија да се зачува Балканската антанта биле неуспешни, антагонизмот на балканските држави околу Македонија бил преголем. Фердинанд како носител и претставаник на големата бугарска идеја, а како таков во текот на целото свое владеење се претставувал пред бугарското општесво, не можел да се задоволи со толку мал дел од Македонија, бил подготвен на компромиси и договори но со тенденција да добие што поголем дел од раженот , не реализирањето на санстефанскиот идеал можел да го плати со губење на престолот.
Успехот на бугарската надворешна политика, вооруженинот триумф над Османлиското Царство и Македонија придонеле Фердинанд да се откаже од компромис. Компромисот бил неможен поради притисокот од бугарското општество, Македонија го заземала централното место во надворешната политика на Бугарија уште од 1878 година.
Затоа се ослободил од премиерот Гечов и владата ја доверил на Данев. Заобиколувајќи ја владата, Фердинанд на генералот Савов и генералниот штаб им дозволил да извршат напад врз Србите и Грците во Македонија. Бугарската армија својот напад го извршила на 28 наспроти 29 јуни 1913 година и со тоа започнала Втората балканска војна. Меѓутоа бугарскиот напад бил сопрен од Србите и Грците.
Набргу во војната се вклучиле Романија и Османлиското Царство, Романците ја зазеле Силистра на Дунав, а Османлиите го зазеле Едрене. Во текот на еден месец Бугарија била поразена на сите фронтови и таа на 28 јули 1913 година побара примирје. Мирот бил потвреден со Букурешкиот договор, а Македонија била поделена.
По поразот владата на Данев паднала, а за нов премиер бил поставен Радославов. Во тој момент Фердинанд сета одговорност ја префрлил врз главниот штаб и започнал една силна антироманска кампања која имала силен оглас во Бугарија. На таков начин Фердинанд успеал да си ја сочува круната.
Прва светска војна
Во предвечериието на Првата светска војна, Фердинанд преговарл и со едните и со другите убедувајќи ги во својата добра волја и добронамерност.
Меѓутоа, Фердинанд постојано одолговлекувал под изговор дека стравува од непријателска акција од страна на Романија и дека не се знаее на која страна ќе се приклони таа држава. Сојузниците не увиделе дека Фердинандовите размислувања се зосновани врз Букурешкиот договор и Македонија. За Фердинанд било важно во кој табор ќе влезат Србија и Грција, а тие во август 1914 година биле во сојузничкиот табор.
Пречката за приклучување на Бугарија во Антантата била голема, српско-бугарскиот и грчко-бугарскиот анатгонизам во Македонија и Тракија бил преголем за да се најдат овие три држави повторно во ист сојуз. Фердинанд ја сакал Македонија, а Антантата не можела да му ја даде бидејќи калкулирала со Србија и Грција, а веројатноста тие да се откажат од својот плен, била многу мала.
Затоа Фердинанд се свртел кон Централните сили, а тие му го ветиле српскиот дел од Македонија, со можното приклонување на Грција и Романија кон Антантата за Фердинанд се отворала можноста за реализација на Санстефанска Бугарија.
Во моментот на поразот во јули 1913, Фердинанд на своите трупи им рекол: Соберете ги славните знамиња и очекувајте подобри денови. На 14 октомври 1915 година Бугарија ги развееала своите знамиња објавувајќи војна на Србија. Фердинанд конечно ја одбрал страната, но погрешната, всушност, неговиот избор е логична последователност на неговата долгогодишна надворешна политика, а тоа е присоединувањето на Македонија кон Бугарија. Србија која веќе била нападната од Австроунгарија и водела неколку месечна војна, сега морала да се брани и од бугарската армија, која почнала да навлегува во Македонија.
Француската војска, која била стационирана во Солун, се обидела да интервенира, меѓутоа војската на Фердинанд Итриот ги натерала да се повлечат. Србија оставена сама на себеси била поразена и остатоците на нејзината војска, зедно со принцот Александар, преку албанските планини се засолниле на острвот Крф.
Српскиот пораз предизвикал бес врз Фердинанд. Сојузниците истакнувале дека бугарскиот цар треба да се убие исто како што сакале да се убие германскиот кајзер Вилхем II. Фердинанд бил осуден и од своите роднни Сакс-Кобург-Гота, англискиот крал Џорџ и белгискиот Алберт I, кој се наоѓале во спротивниот табор. Фердинанд откако ја прифатил соработката со Централните сили дозволил бугарската армија, која била засилена од германските сили, да биде ставена под команада на прускиот маршал Август Фон Макензен.
Исходот од оваа одлука е поразот на Романија во есента 1916 година, всушност Бугарија ја нападнала без официјална објава за војна и учествува во нејзината окупација. Со овој чин Фердинанд дошол во судир со нов член на семејството Сакс-Кобург, романската роднина Марија, всушност бугарскиот цар со својата политика ги уништил сите врски со своите роднини. Во текот на Првата светска војна Фердинанд сите граѓански и воени работи ги препуштил на други лица и во текот на 1915-1916 година многу ретко се мешал во сериозните прашања. Дирекно не се мешал во воените операци, а се ограничил само на доделувањата на знамиња и ордени. На тој начин се дистнцирал од последиците и сакал одговорноста да ја префрли врз воено-политичките кругови кој биле поврзани со Германија.
Во септември 1918 година Источната армија под команда на Франш Д' Епере започнала силен напад врз Бугарија. Отпорот траел околу десет дена, француско-српските сили ги потиснала Бугарите и ги зазеле Соко и Доброполе, по што навлегле на бугарска територија. По продорот бугарската влада побарала примирје кое било потпишано на 28 септември
Абдикација
Фердинанд знаел каков ќе биде односот на сојузничките сили и ги надитрил сите за не им овозможи срамно да биде соборен. На 3 октомври 1918 година Фердинанд абдицирал во корист на својот најстар син Борис со зборовите: Во иднина сум ваш поданик, но останувам татко на вашето величество.
Освен неколку болшевизирани одреди кој сакале да прогласат република, Бугарите го испратиле Фердинанд длабоко возбудени, а најголемиот дел од народот во поранешниот суверен гледале како на жртва на неправедна судбина Сојузниците кои се надевале дека ќе наидат на стариот цар кој бил оптоварен со своите дела, тие го сретнале младиот принц кој бил невик како јагне. Фердинанд успеал да ја спаси династијата.
Смрт
Фердинанд починал на 10 септември 1948 г. во својот дом во Кобург. Тој ги надживееал своите двајца сина, како и крајот на династијата што ја основал тој. На смртната постела, Фердинанд го прашал својот аѓутант ген. П. Ганчев: Кога заминуваме за Бугарија? Неговата последна волја била да биде закопан во Бугарија и затоа неговото тело било привремено сместено на семејните гробишта во католичката црква "Св. Августин" во Кобург, покрај мајка му и татко му.
Семејство и личен живот
Се тврди дека Фердинанд бил бисексуален во текот на својот цел живот, но според современиците, до средината на неговиот живот преовладувал интересот кон женскиот пол Фердинанд се женел двапати. Првиот пат со италијанската принцеза Марија Луиза Бурбон-Пармска, а со неа имал четири деца:
Мариja-Луиза умрела при пораѓањето на Надежда, а по нејзината смрт, се оженил со германската принцеза Елеонора, но со неа немал деца. Според некои податоци, во 1947 г., Фердинанд побарал дозвола од епископот за склучување на трет брак со Елизабет Брезек.
Историски погледи
Историската наука Фердинанд го третира како противречна личност. Од една страна, се истакнуваат, посебно од бугарската историографија, неговите заслуги за издигање на Третата бугарска држава, како и зацврстувањето на нејзината независност.
Но, врз Фердинанд се нафрла и вината за вовлекувањето на Бугарија во Втората балканска војна и Првата светска војна во кои Бугарија доживеала две национални катастрофи.
Тој имал голема улога во поделбата на Македонија и се смета за директен наредбодавец на убиството на Јане Сандански. Неговото мешање во македонското револуционерно движење било погубно за цела Македонија.
Арбино
Арбино — село во Егејска Македонија, Република Грција.
Астрид Бјеркман
Астрид Бјеркман (9 јануари 1886 - 20 јануари 1967 ) — шведски доктор и пионер за жени. Таа била ќерка на фармацевтот Карл Бјеркман и Мети Егестрем и братучетка на дизајнерот на мостови Аксел Бјеркман.
Бјеркман дипломирала на високо училиште во Стокхолм во 1904 година и се стекнала со овластување за практивување на медицина во 1917 година. Работела како лекар во епидемиската болница во Упсала во 1912 година, во болницата Сатерс во 1917 година, во болница Удевала во 1918 година, во болницата Борголм во 1918-1919, во болница Лунд 1919-27 и во болница Хелсингборг 1927-30, станала главен лекар во болницата во Колшагенс во 1930 година и работела како управител на болницата во 1931-36 година и во болницата во Рестад во Вернерборг 1936-51 Астрид Бјеркман била прва жена главен лекар во Шведска и директор на болницата. Во 1945 година, таа била наградена со златен медал Илис Кворум „со големина 8“.
Мало Градиште (Ѕвегор)
Мало Градиште — градиште од доцноантичкото време. На 500 м источно од селото, на зарамнетото плато на врвот на ридот се гледаат остатоци од бедемот на градиштето, а во внатрешноста темели од помали објекти, покривни ќерамиди, керамички садови и питоси.
Малиот принц
Пишувањето на книгата
Книгата била напишана за време на престојот на Сент Егзипери во куќата The Bevin House во Ашарокен, Њујорк, на Лонг Ајленд. Како одраз на тоа, во една верзија на книгата се споменувале центарот „Рокфелер“ и Лонг Ајленд, но подоцна, тие биле избришани од крајната верзија. Сент Егзипери поминал две години во Њујорк, а еден ден, кога се подготвувал да го напушти градот и да се приклучи на воените сили како пилот, тој се појавил на вратата на неговата пријателка Силвија Хамилтон, облечен во воена униформа и рекол: „Би сакал да ви дадам нешто прекрасно, но ова е сè што имам“. Потоа, тој фрлил истуткана хартиена кеса врз масичката во ходникот, а внатре биле ракописот и цртежите за „Малиот принц“. Подоцна, во 1968 година, Силвија Хамилтон го предала оригиналниот ракопис, заедно со цртежите, на њујоршката книжарница „Морган“.
Содржина
Во првата глава од романот, авторот раскажува за своето детство, кога имал голема желба да црта. Притоа, тој нацртал два цртежа кои возрасните не можеле да ги разберат. Подоцна, кога пораснал, тој станал пилот и почнал да се однесува исто како возрасните луѓе. Еднаш, додека летал над Сахара, неговиот авион се расипал и тој бил принуден да слета и да се обиде сам да го поправи авионот. Одненадеж, во пустината се појавило дете кое побарало да му нацрта овца. Набрзо, низ разговорите со детето, тој дознал дека детето дошло од малиот астероид Б 612, каде живеело само и поради тоа било осамено и тажно. Во меѓувреме, детето постојано му поставувало наивни прашања кои го нервирале, зашто му пречеле во поправката на авионот. Еден ден, на планетата на Малиот принц никнало убаво цвеќе кое постојано му поставувале различни барања. Така, Малиот принц решил да ја напушти својата планета и најпрвин стасал на малечка планета на која живеел еден крал кој сакал само да издава наредби. На втората планета сретнал вообразен човек кој барал од него да му се восхитува. Потоа, пристигнал на планета на која живеел еден алкохоличар, кој постојано бил пијан за да го прикрие срамот поради тоа што пиел. На следната планета живеел стопанственик кој ги броел ѕвездите, мислејќи дека тие се негови. Понатаму, тој посетил мала планета на која живеел човек кој секоја минута го палел и го гасел фенерот, зашто тоа му било должност. На шестата планета живеел географ, кој никогаш не се поместил од местото. Така, шетајќи по планетите, Малиот принц имал прилика да забележи колку се чудни возрасните. Најпосле, Малиот принц паднал во пустина, без луѓе во околината, а сретнал само една змија. Тој тргнал да ги бара луѓето, а притоа видел градина со многу ружи како онаа на неговата планета. Потоа сретнал лисица и се спријателил со неа, а таа го подучувала за важноста на пријателството. Сепак, тој ја напуштил лисицата и сретнал еден железничар, а потоа и трговец и најпосле се запознал со пилотот. По осум дена поминати заедно, тие ожеднеле и тргнале да најдат бунар со вода, а тоа било местото каде што Малиот принц слетал на Земјата. Пилотот го оставил принцот тука, а тој се вратил да го поправи својот авион. Утредента, тој се вратил кај бунарот и го затекнал принцот со една отровна змија. Во меѓувреме, змијата го каснала принцот и тој се наоѓал во многу лоша состојба така што најпосле паднал на песокот. Утредента, пилотот се вратил на истото место, но не го нашол телото на принцот. Оттогаш, минале шест години, а тој постојано мислел на Малиот принц.
Осврт кон делото
Иако е замислена како книга за деца, „Малиот Принц“ прави повеќе длабоки и идеалистички поенти за животот и за човечката природа. Суштината на книгата е кондензирана во познатите редови искажани од лисицата: „Не можеш да гледаш убаво без срцето, суштината е невидлива за очите.“; или во зборовите на Малиот принц: „Многу е убаво да се има пријател, па макар и да се умре.“ При крајот од книгата, токму Малиот принц му ја соопштува големата вистина на пилотот со зборовите: „Но, очите се слепи. Треба да се бара со срцето.“ и: „Она што е важно не се гледа...“
Инспирација
Во Малиот принц, авторот говори за заробеност во пространствата на Сахара покрај авион. Ова, со сигурност, може да се каже дека претставува инспирација од неговиот личен живот, т.е. од искуството кое самиот го имал, а го опишува во детаљи во својата книга Ветер, песок и ѕвезди. На 30 декември, 1935 година, Сент Егзипери заедно со неговиот навигатор Андре Прево, со авион се урнале во либискиот дел на Сахара. Обајцата го преживеале падот, но во голема мерка дехидрирале. Некои, пак, сметаат дека Сент Егзипери инспирацијата ја добил од книгата Паташо, малото момче на авторот Трисан Дрем.
Малиот принц во популарната култура
Во Франција, ликот на Малиот принц е многу популарен, не само во секојдневниот живот на обичните луѓе, туку и пошироко. Банкнотите од педесет француски франци на обете страни го имале ликот на Малиот принц.
Според оваа книга снимени се мјузикл, две опери и анимирана серија. Покрај тоа, еден астероид го носи името Малиот Принц. По повод 70-годишнината од објавувањето на книгата, на 24 јануари 2014 година, во њујоршката книжарница-музеј „Морган“ била отворена изложба на која биле прикажани 35 акварели и 25 страници од оригиналниот текст на книгата, лични писма на Сент Егзипери, фотографии и артефакти, како и ретки печатени изданија од колекцијата на „Морган“.
Ролан Барт
Ролан Барт ( – ) бил француски книжевен теоретичар, филозоф, критичар и семиотичар.
Живот
Роден е на 12 ноември во градот Шербур во Нормандија. Неговиот татко Луј загинал во битка додека Роланд бил помал од една година. Кога Бартс бил 11-годишен, фамилијата се сели во Париз.
1033
1033 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1033 година од новата ера, 33. од вториот милениум, 33. од XI век и четвртта од 1030-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6541 и 6542 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5783 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4793 и 4794 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1786.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1033 година се протега во 3669 и 3670, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3729 и 3730 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1576. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 424 и 425 исламска година.
Ромео и Јулија (филм од 1968)
„Ромео и Јулија“ (англиски: Romeo and Juliet) — британско-италијански филм од 1968 година, во режија на Франко Зефирели, по сценариото на Франко Брузати, засновано врз истоимената драма на Вилијам Шекспир. Главните улоги ги играат: Леонард Вајтинг, Оливија Хаси, Џон Мек Енери, Мајло О'Ши, Пат хејвуд, Роберт Стивенс, Мајкл Јорк и Брус Робинсон. Филмот постигнал голем комерцијален успех, благодарение на богатата сценографија и костимографија, на одличната музика на Нино Рота. Исто така, филмот освоил две награди „Оскар“: за костимографија и за камера.
Синопсис
Дејството на филмот се одвива во Верона, во времето на ренесансата. Главните благороднички семејства во градот, Монтеки и Капулети, се во непријателски односи, но една прилика, младиот син на Монтеки, Ромео (го игра Вајтинг) се вљубува во четиринаесетгодишната Јулија (ја огра Хаси) за која подоцна дознава дека му е ќерка на Капулети. Притоа, и Јулија е вљубена во Ромео, така што, по неколку тајни состаноци, двајцата тајно се венчаат во една црква. Знаејќи дека нивната врска нема да биде прифатена од двете семејства, Јулија одлучува да преземе ризичен чекор: да се „отруе“ со помош на лажен отров и така да побегне од своето семејство. Меѓутоа, нејзината одлука предизвикува сериозни последици...
IC 1915
IC 1915 — галаксија во соѕвездието Ловечки Кучиња, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 21 март 1903 година од страна на Макс Волф.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1915 е од видот *. Видливиот сјај во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 15,2 mag.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 47 м 15,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +40° 22' 4".
Други поделби
Проучување на IC 1915 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Хавана
Хавана се наоѓа на брегот на Флоридскиот Проток. На островот Куба, овој град е сместен во неговиот северозапад и е опкружен од провинцијата Хавана на југ, исток и запад.
Хавана била првобитно трговско пристаниште, а станала главен град на шпанската колонија Куба во 1607 година, како и главно пристаниште на шпанските колонии во Новиот Свет.
Општини
Градот е поделен на 15 општини или „околии“, кои потоа се делат на 105 маала наречени „народни совети“ (consejos populares).
Мајкл Кин
Мајкл Винсент Кин (роден на 11 јануари 1993 година) — англиски фудбалер, играч од одбраната на Барнли. Неговиот брат близнак Вил Кин е исто така фудбалер и игра за Манчестер Јунајтед.
Кин ја претставувал селекцијата на Република Ирска во младинските категории до 17, 18 и 19 години, пред да заигра за селекцијата на Англија под 19 години на европското првенство во Естонија.
Технички одлики
Неговата позицијата е централен одбранбен играч, но по потреба може да биде користен и како страничен бек.
Манчестер Јунајтед
Кин потпишал професионален договор со Манчестер Јунајтед на својот 18-ти роденден на 11 јануари 2011 година. Тој го направил своето деби за првиот тим на 25 октомври 2011 година во четвртиот круг од Лига купот против Олдершот Таун, појавувајќи се како замена во 70-тата минута на местото на Езекиел Фрајерс во победата на Јунајтед со 3-0 нагости. На 28 јануари 2012 година тој повторно бил повикан на клупата, овој пат против Ливерпул за натпревар од ФА Купот. Сепак, тој останал неискористена замена и натпреварот завршил со победа на Ливерпул од 2-1.
Следната сезона тој за првпат бил стартер во еден натпревар на Јунајтед, на 26 септември 2012 година против Њукасл Јунајтед во Лига купот, играјќи во пар со Скот Вутон на центаралните позиции во одбраната. По натпреварот, соиграчот Дарен Флечер го пофалил Кин за неговата игра опишувајќи ја како фантастична.
Лестер Сити
На 6 ноември 2012 година, Кин заедно со неговиот соиграч од резервите на Јунајтед, Џеси Лингард му се придружил на Лестер Сити во Чемпионшип на заем до 3 декември 2012. Кин го направил своето деби за Лестер Сити на 6 ноември 2012 година, во ремито без голови 0-0 нагостувањето кај Болтон. Во 56-тата минута од овој натпревар Кин се повредил и бил заменет од страна на Лајам Мур. Заемот потоа бил продолжен до 2 јануари 2013. Тој се вратил по повредата на 29 ноември 2012, но останал неискористена замена во натпреварот против Барнли. Неговото враќање на теренот се случило на 1 јануари 2013 кога тој ги одиграл комплетните 90 минути во победата на домашен терен над Хадерсфилд со 6-1. Подоцна, Кин го продолжил неговиот престој во Лестер до крајот на јануари 2013 и му била дадена дозвола од страна на Јунајтед да игра во натпреварите од ФА Купот за Лестер.
Клуб
Статистиката последен пат е ажурирана на 25 јануари 2013.
Демпиер (планина)
Демпиер (англиски: Mount Dampier, маорски: Rakiroa) е трета најголема планина во Нов Зеланд, со височина од 3.440 м. Сместена е во венецот Јужни Алпи, помеѓу планините Хикс and Куковата Планина. Честопати ја преминуваат планинари на пат кон северниот сорт на Куковата Планина.
Салваторе Квазимодо
Салваторе Квазимодо ( Рагуза, - Неапол, ) — италијански поет чија поетика поаѓа од  херметизмот. Добитник е на Нобеловата награда за литература во 1959 година. Во Фиренца стапува со контакт со групата што го подготвува весникот „Соларија“ и така ја објавува својата прва збирка песни „Води и земји“(1930). Во меѓувреме конечно се сели во Милано, каде што на конзерваториумот добива катедра за италијанска книжевност.
Творештво
Квазимодо објавил и повеќе есеи, меѓу кои „Поет и политичар“, ги преведувал Хомер, Катул, Шекспир, Неруда, а подготвил и повеќе антологии. Во неговиот поетски опус се вбројуваат следниве дела:
Лебедово езеро
Лебедово езеро (руски: Лебединое озеро) — балет на рускиот композитор Петар Илич Чајковски, создаден помеѓу 1875 и 1876 година.
Историја за балетот
Чајковкси ја напишал музиката за балетот по нарачка од Бољшој театар за хонорар од 800 рубљи, по либретото што го напишале заедно со Владимир Бегичев, тогашен директор на московскиот царски театар и балетанот Василиј Гелтзнер, засновано врз германската бајка „Украдениот вел“. Таа бајка прв ја објавил Јохан Карл Август Мусаус. Инаку, слична бајка постои и во Русија („Белата патка“), која дури и по дејството е многу блиска, па се претпоставува дека авторите направиле смеса од дејството на руската и ликовите на германската бајка. Кореографијата за премиерата ја направил Вацлав Реисигер, тогашен балет-мајстор на Бољшој театар. Премиерата не поминала со голем успех, но сепак балетот се задржал на репертоарот на театарот до 1883 со вкупно 41 изведба.
По смртта на Чајковски, балетот бил поставен во Санкт Петербург, во Мариинскиот театар, во 1895 година. За таа изведба, кореографијата ја направиле Мариус Петипа (1 и 3 чин) и Лев Иванов (2 и 4 чин), со некои исправки на либретото што ги направил братот на композиторот Модест Чајковски, како и исправки на оригиналната партитура (кратења) што ги направил диригентот на театарот Рикардо Дриго. Таа изведба станала многу попопуларна, па затоа до денес повеќето изведби на „Лебедово езеро“ се засновани на неа.
Останатите познати изведби на Лебедово езеро се изведувале во 1880 и 1882 година. После тоа 1901 повторно во Бољшои театар, како и во Лондон во 1911 во изведба на „Балетс Русес“ на Сергеј Џагиљев.
Прв чин
Вовед: Младиот Зигфрид е задлабочен во своите фантазии за замислената девојка во бело при што тој заспива. Тогаш се појавува чуден човек - волшебникот на злото Ротбарт. Тој дознава за мечтаењето на Зигфрид и решава да докаже дека љубовта е само измислица на поетите и уметниците.