cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 4252
NGC 4252 — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4252 се споменува и како UGC 7343, MCG 1-31-45, CGCG 41-76, VCC 289.
Откривање
Објектот е откриен на 26 мај 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4252 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 14 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 4252 има привидни димензии од 1,3' х 0,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 48°.
Други поделби
Проучување на NGC 4252 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 39537. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 193; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 287. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1611.
NGC 431
NGC 431 — спирална галаксија во соѕвездието Андромеда, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Хадим Али-паша
Хадим Али-паша, исто така познат како Атикев Али-паша, бил Османлиски државник (hadım значи "евнух" на турско). Тој служел како гувернер на Румелија и ја предводел отоманската војска во отоманско–мамелучката војна 1485-1491, но бил поразен на Адна во 1488 година. Тогаш, бил именуван за голем везир од 1501 година до 1503 година и повторно од 1509 да 1511. За време на неговиот втор мандат, тој ја предводел војската во задушувањето во Шахкуле, но загинал јули 1511 година, во битка во близината на Сивас заедно со водачот на востаниците во Шахкуле.
NGC 431
Откривање
Телото е откриено на 22 ноември 1827 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Хадим Али-паша
Живот
Тој бил од селото Дрозгометва што е сега се наоѓа во Босна и Херцеговина.
NGC 431
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 431 е од видот SB0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,9 m, оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 431 има привидни димензии од 1,4' х 0,9'.
Хадим Али-паша
Живот
Тој служел како гувернер на Румелија и Отоманската војска во Отоманската–Мамелучка војна на 1485-1491, но бил поразен во Аданa во 1488 година. Бил  назначен за голем везир во 1501-1503 и повторно во 1509-1511. За време на неговиот вториот мандат тој го водел задушувањето на востанието во Шахкуле предводено од племето Алевити, но загинал во битката во близина на Сивас заедно со водачот на востаниците во јули 1511 година.
NGC 431
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 14 м 4,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 33° 42' 19". Положбениот агол на објектот е во износ од 20°.
Други поделби
Проучување на NGC 431 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 4437. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 91; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2295. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 30.
Антиген (дијадох)
Антиген (напишан во изворите на Ἀντιγένης   (Антигенес); починал 316 година п.н.е.) бил генерал на Александар Македонски, кој исто така служел под Филип II Македонски и го изгубил окото на опсадата на Перинт (340 п.н.е.). По смртта на Александар во 323 година тој ја добил сатрапијата на Сусијана. Тој бил еден од командантите на Аргираспидите („Сребро-штитните“) и со своите трупи ја зазел страната на Евмен. По поразот на Евмен во 316 година, Антиген паднал во рацете на неговиот непријател Антигон, и го фрлиле во јама и го запалиле жив од страна на него.
Каменско (Врбовско)
Каменско (хрв. Kamensko) е населено место во состав на градот Врбовско, Приморско-горска жупанија, Хрватска.
Антиген (дијадох)
Причината за Антиген за особено суровиот метод на погубување се должи на неговата единица, Сребро-штитните и нивната исклучителна изведба против пешадијата на Антигон за време на Втората војна на Дијадосите.
Каменско (Врбовско)
Население
Според последниот одржан попис во 2011. година имало 4 жители.
Напомена: ''Самостојна населба од 2001. година, од населено место Гомирје.''
Хадим Али-паша
Наследство
По неговото име се именувани две џамии, изградени во областа Фатих во Истанбул, од кои едната Атик Али-паша џамијата (завршена 1497 година) во населбата Чемберлиташ, а другата Вазал Али-паша џамијата (завршена 1512 година) во населбата Карагумрук.
Мартин Јорданоски
Мартин Јорданоски – македонски филмски и театарски глумец.
Животопис
Мартин Јорданоски е роден во Скопје во 1987 година, каде го завршил основното и средното образование. Од својата 14. година се занимава со глума. Се запишал на Факултетот за драмски уметности во Скопје во класата на проф. Владимир Милчин и дипломирал во 2012 година. Се вработил во Театарот за деца и младинци.
Аматерски се занимава со жонглирање и магионичарство т.е. илузионизам.
Творештво
Мартин Јорданоски преку 10 премиери и ги толкувал улогите на Могли, Капетан Кук, Мачорот во чизми, Страшилото, Данил Хармс и др.
Активен е на алтернативната театарска сцена со повеќе од 5 претстави. Има преку 30 детски концерти со Македонската филхармонија, а својот глас го позајмил во над 30 детски анимирани серии.
Машка кошаркарска репрезентација на Австрија
Машката кошаркарска репрезентација на Австрија е репрезентацијата кој ја претставува државата на меѓународните кошаркарски турнири. Австрија е член на ФИБА Европа. До 2011 Австрија имала шест учества на Евробаскетот и најдобар пласман било 11 место во 1947 година. Австрија нема учества на олимписките и светските турнири.
Ардро под Велики Трн
Ардро под Велики Трн (словенечки: Ardro pod Velikim Trnom) — населба во Општина Кршко во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Долењска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
Ѕибилнокак
бил стар мајански град, денес археолошко наоѓалиште во Мексико.
Фаза (термодинамика)
Фаза — подрачје во просторот (термодинамички систем) во кое сите физички својства на еден материјал се суштински еднообразни. Примери за физички својства се густината, показателот на прекршување, магнетизацијата и хемискиот состав. Поупростено, фазата е подрачје на материјалот кое е хемиски еднообразно, физички посебно, и (честопати) механички одделиво. Во систем од мраз и вода во стаклена тегла, коцките мраз се една фаза, водата е втора, а влажниот воздух над нив е трета. Стаклото на теглата е друга посебна фаза.
Поимот фаза понекогаш се користи синонимно на состојба на материјата (агрегатна состојба), но постојат неколку немешливи фази со во иста состојба. Исто така, поимот фаза се користи за низа рамнотежни состојби кои се одделуваат со состојбените променливи како притисокот и температурата по нивната фазна граница на фазен дијаграм. Бидејќи фазните граници се однесуваат на промените во подреденоста на материјата, како од течност во цврсто тело или посуптилна промена од една кристална структура во друга, второто значења на поимот „фаза“ е сличен на синонимот за состојба на материјата. Мешутоа, претставите на состојбите и фазите не се истомерни со горенаведената формална одредба, и предвиденото значење се одредува по контекстот на употреба.
Видови фази
Различните фази можат да се обишат како различни состојби на материјата како гасовита, течна, цврста, плазмена или Бозе-Ајнштајнов кондензат. Корисните меѓуфази помеѓу цврстата и течната образуваат други состојби на материјата.
Дадена состојба на материјата исто така може да има повеќе различни фази. Како што се гледа од дијаграмот за железни легури, постојат неколку фази како за цврстата, така и за течната состојба. Фазите може да се разликуваат и според растворливоста како поларна (хидрофилна) неполарна (хидрофобна). Мешавината од вода (поларна течност) и масло (неполарна течност) спонтано се двои на две фази. Водата има многу ниска растворливост (е нерастворлива) во масло, а маслото има ниска растворливост во вода. Растворливоста претставува најголемото количество на материја која може да се раствори во друга пред да прекине да се раствора и да остане во посебна фаза. Мешавината може да се оддели во повеќе од две течни фази, а концептот на фазно одделување важи и за цврстите материи, кои можат да создадат цврсти раствори или да се кристализираат во посебни кристални фази. Металните парови кои се заемно растворливи можат да образуваат легури, но ова не е можно кај заемно нерастворливи метали.
Забележани се дури осум немешливи течни фази. Заемно немешливи течни фази се создаваат од вода (водена фаза), хидрофобни органски растворувачи, перфлуоројаглероди (флуорна фаза), силикони, неколку различни метали, како и стопен фосфор. Не сите органски растворувачи се наполно мешливи; на пр. мешавината од етилен гликон и толуен може да се раздвои на две посебни органски фази.
Фазите не мора спонтано да се разделат во макроскопски размер. Емулзиите и колоидите се примери за немешлив фазен пар кој физички не се двои.
Список на државни водачи во 443 година
Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Фаза (термодинамика)
Фазна рамнотежа
Водата во затворена тегла со воздух над неа сочинува двофазен систем. Најголемиот дел од водата е во течна фаза, каде е целовидна поради заемното привлекување на водените молекули. Дури и при рамнотежа, молекулите се во постојано движење и, од време на време, молекула од течната фаза добива доволно кинетичка енергија за да се одвои од течната фаза и да влезе во гасовита. По истата законитост, повремената молекула од пареа се судира со течната површина и се кондензира во течност. При рамнотежа, испарувањето и кондензацијата се во точна рамнотежа и нема нето-промена во зафатината на ниедна фаза.
Список на државни водачи во 443 година
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Фаза (термодинамика)
Фазна рамнотежа
При собна температура и притисок, теглата со вода достигнува рамнотежа кога воздухот над водата е со влажност од околу 3 %. Постотокот се зголемува со накачувањето на температурата. При 100 °C и атмосферски притисок, рамнотежата се постигнува дури кога воздухот ќе биде 100 % вода. Ако течноста се загрее на малку повеќе од 100 °C, преминот од течнсот во гас нема само да се одвива на површината, туку и низ сета течна зафатнина, односно водата зоврива..
Број на фази
За даден состав, можни се само извесни фази при дадена температура и притисок. Бројот и видот на фази кои ќе се создадат тешко се предвидуваат и обично се одредуваат опитно. Исходот од ваквите опити може да се исцрта во фазни дијаграми.
Тука прикажаниот фазен дијаграм се однесува на едноделен систем. Во овој прост систем, можните фази зависат само од притисокот и температурата. Белезите ги покажуваат точките кајшто можат две или повеќе фази можат да опстојуваат во рамнотежа. Вон белезите може да постои само по една фаза во рамнотежа.
Во дијаграмот, сината линија која ја исцртува границата меѓу течноста и гасот не продолжува бесконечно, туку завршува во точка наречена критична точка. Како што температурата и притисокот се доближуваат до критичната точка, својствата на течноста и гасот стануваат сè послични. Во критичната точка, течноста и гасот стануваат неразличиви. Над оваа точка, повеќе не постојат течни и гасовити фази: постои само општа флуидна фаза која се нарекува суперкритична течност. Кај водата, критичната точка се јавува околу 647 K (374 °C) и 22,064 MPa.
Една необична одлика на фазниот дијаграм на водата е тоа што цврсто–течната фазна линија (испрекината зелена линија) има негативен пад. Кај највеќето супстанци, наклонот е позитивен, како што е темнозелената линија. Ова необична одлика значи дека мразот има помала густина од течната вода. Со зголемување на притисокот, водата влегува во погустата фаза, што предизвикува топење.
Друга интересна иако не необична одлика на фазниот дијаграм е точката каде цврсто-течната фазна линија ја среќава црврсто-гасовитата фазна линија. Нивниот пресек се нарекува тројна точка, во која истовремено се присутни сите три фази.
Меѓугранични појави
Помеѓу две фази во рамнотежата постои тесено подрачје каде својствата не припаѓаат на ниедна од двете фази. Иако ова подрачје може да биде многу тенко, може да има значајни и лесно забележливи ефекти, како да речеме површинскиот напон кај течностите. Кај мешавините, некои состојки може да се придвижат кон границата. Во моделирањето, опишувањето и објаснувањето на овој систем, корисно е да се претстави како посебна фаза.
Кристални фази
Еден материјал може да има неколку засебни цврсти фазни состојби способни да сочинат различни фази. Водата е познат пример за таков материјал. На пример, водениот мраз обично се среќава во шестаголен мраз Ih, но може да постои и како коцкест мраз Ic, ромбоедарски мраз II и многу други облици. Полиморфизмот е способноста на едно цврсто тело да постои во повеќе од еден кристален облик. Кај чистите хемиски елементи, полиморфизмот е познат како алотропија. На пример, дијамантот, графитот и фулерените се различни алотропи на јаглеродот.
Фазни премини
Кога една супстанца претрпува фазен премин (ја менува агрегатната состојба), таа обично прима или ослободува енергија. На пример, кога испарува водата, кинетичката енергија се зголемува кога молекулите се ослободуваат од привлечната сила на течноста, и ова се одразува во намалување на температурата. Енергијата потребна да се предизвика фазниот премин се зема од внатрешната топлинска енергија на водата, која ја разладува течноста до пониска температура; затоа, испарувањето е полезно за разладување. Кондензацијата е обратен процес, каде топлината се ослободува. Топлинската енергија (енталпијата) на преминот од цврста во течна состојба е топлината на топење, а онаа при премин од цврста во гасовите состојба е топлината на сублимирање.
Битка кај Сарикамиш
Битката кај Сарикамиш — битка помеѓу Отоманското Царство и Руското Царство во текот на Првата светска војна.
Битката кај Саракамиш траела од 22 декември 1914 до 17 јануари 1915 година. Русија го сметала Кавкаскиот фронт за помалку важен од Источниот фронт каде учествувале најголемиот дел од војските. За време на последната Руско-турска војна (1877-1878) Русија го зазела градот Карс, поради тоа Русија се плашела дека Турците ќе извршат напад кон градот. Турскиот министер за војна Енвер Паша наредил мобилизација на Третата турска армија која имала сила меѓу 95,000 и 190,000 војници. Но до моментот на доаѓање на армијата до границата таа бројка се намалила на 80,000 војници бидејќи голем дел од војниците дезертирале или побегнале кон планините. Од друга страна руската кавкаска армија имала околу 100,000 војници но поголемиот дел од оваа армија војувала на Источниот фронт.
Кога турските сили пристигнале на Кавказ, началникот на руската армија имал на располагање околу 60,000 војници. Кон средината на декември Енвер Паша пристигнал на Кавказ преку Ерменија и наредил да се заземат сите патишта кои воделе до градот Саракамиш. Германскио советник Ото фон Сандерс го советувал на Евнер Паша да го повлече планот за напад но тој одбил. Турската армија била поделена во два дела кои не пристигнале пред градот во исто време туку првата армија на 29 декември 1914 а втората на 3 јануари 1915 година. Првата девизија успеала да ги освои западните делови од градот, а кога пристигнала втората девизија нападот од нејзина стран бил без координација. Руските сили успевале да ги одбиваат турските напади.
На 4 јануари османлиската армија се повлекла преку планините во големата зима. Во битката од околу 30,000 турски војници биле убиени наспроти 60,000 руски војници. За овој пораз Евнер Паша ги обвинил Ерменците бидејќи ја нападнале линијата која ги снабдувала турските војници. Ова довело до започнување на т.н. Ерменски геноцид. Во февруари 1915 г. сите 60,000 мобилизирани ерменски војници биле затворени во логори и убиени.
Битка кај Ардахан
Битката кај Ардахан (Ardahan Harekâtı; Битва при Ардагане) — битка помеѓу Отоманското Царство и Руското Царство во текот на Првата светска војна.
Битката кај Ардахан траела од 25 декември 1914 до 18 јануари 1915 година и завршила со руска победа.
Хомо деус: Кратка историја на иднината
Хомо деус: Кратка историја на иднината (хебрејски: ההיסטוריה של המחר, англиски: The History of the Tomorrow) – книга од Јувал Ноа Харари, професор на Еврејски универзитет во ЕрусалимЕврејскиот универзитет во Ерусалим. Книгата првично била издадена на хебрејски во 2015 година, на англиски била издадена во септември 2016 година во Обединетото Кралство, а на македонски јазик во 2019 година.
Како и во нејзиниот претходник, Сапиенс: Кратка историја на човештвото, Харари го раскажува текот на историјата при што опишува настани и поединечни човечки искуства, како и етичките прашања поврзани со неговото историско истражување. Сепак, Хомо деус повеќе се занимава со способностите што ги стекнуваат луѓето во текот на нивното постоење и нивната волуција како доминантен вид во светот. Книгата ги опишува човековите тековни способности и достигања и се обидува да наслика слика на иднината. Се дискутираат многу филозофски теми, како хуманизмот, индивудализмот, трансхуманизмот и смртноста.
Резиме
Книгата има за цел да ги испита можностите на иднината на. Претпоставката нагласува дека во текот на 21 век, човештвото веројатно ќе се обиде да стекне среќа, бесмртност и божествени моќи. Низ книгата, Харари отворено шпекулира со различни начини како оваа амбиција би можела да се оствари во иднина врз основа на минатото и сегашноста.
Преводи
Книгата е преведена на следниве јазици:
IC 319
IC 319 — галаксија во соѕвездието Паун, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 319 се споменува и како ESO 140-28, AM 1830-574, IRAS 18302-5749.
Откривање
Објектот е откриен на 14 септември 1901 година од страна на Делајл Стјуарт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 319 е од видот Sc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,8 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,5 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. IC 319 има привидни димензии од 1,6' х 1,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 18 ч 34 м 31,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -57° 47' 36". Положбениот агол на објектот е во износ од 55°.
Други поделби
Проучување на IC 319 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 62071.
Дорен (Нордхајде)
Дорен (Dohren) — општина во округот Харбург, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Општински единици
Кон општината Дорен припаѓаат местата Дорен и Гееге.
Црква „Св. Марко“ - Велес
Свети Марко или Маркова црква — пештерна црква јужно од градот Велес по патот кон приградската населба Бабуна.
Иштван Козма
Иштван Козма (István Kozma, 27 ноември 1939 - 9 април 1970) бил унгарски борач во грчко-римски стил. Тој освоил олимписки златен медал во 1964 и 1968 година и на Светското првенство во 1962, 1966 и 1967 година. Во 1967 година тој бил избран за унгарски спортист на годината. Козма починал во сообраќајна несреќа, на возраст од 30 години.
Симфонија бр. 2 (Бетовен)
'''Симфонија бр. 2''' во Д-мол, Оп 36 — симфонија во четири ставови напишана од Лудвиг ван Бетовен помеѓу 1801 и 1802 година. Делото е посветено на Карл Алоис, принцот Лихновски.
Историја
Втората симфонија на Бетовен била компонирана за време на престојот на Бетовен во Хајлигенштад во 1802 година, во време кога неговата глувост станувала се поизразена. Делото беше премиерно изведено во Theater an der Wien во Виена на 5 април 1803 година, а го диригираше композиторот. За време на истиот концерт, биле изведени и Концертот за пијано бр.3 исто така премиерно.Тоа е едно од последните дела на Бетовен од раниот период.
Бетовен ја напиша Втората симфонија без стандарден менует; наместо тоа, скерцо, давајќи му на композицијата уште поголем опсег и енергија. Скерцото и финалето се исполнети со бетовенски енергични пресврти, кои ги шокираа сензибилитетот на многу современи критичари. Еден виенски критичар за „Zeitung fuer die elegante Welt“ (Весник за елегантниот свет) славно напишал за симфонијата дека тоа е „грозоморно згрчено, ранет змеј кој одбива да умре, но се грче во последните агонија и во четвртотостав, крвави до смрт.".
Ставови
This symphony consists of four movements:
Типична изведба трае од 33 до 36 минути.
Облик и анализа
Првиот став е соната Алегро кон брио. Започнува со силен воведен акорд кој веќе упатува на седмата симфонија на мајсторот. И тогаш, во силниот унисон на целиот оркестар, по што следи изложување на темите, веќе наидуваме на првите навестувања на Деветтата. Иако во овој став на соната тематскиот материјал има многу релјеф и помасовен звук, Бетовен се враќа на стилот на неговите претходници во изложувањето на темите, нивната елаборација и рекапитулација.
Вториот став е веселото и распеано Ларгето, кое комбинира интимност и мирна среќа.
Третиот став е конечно, вистинско скерцо. При едно брзо движење на страничните делови чувствуваме присуство на разиграни џуџиња, кои меѓусебно се плашат. За диригентите ова е особено интересно парче, бидејќи во него секоја нотна вредност треба да биде буквално темпирана. Централното трио изгледа мистично и веќе укажува на постапката од централниот дел на скерцото на Деветтата симфонија.
Четвртиот став, последниот Алегро, најпрво го продолжува нескротливото расположение на скерцо, а потоа се влева во типично олимписка веселост, која во својата весела завршница укажува на финалето на Осмата симфонија.
Бизмутинит
Бизмутинит — минерал сочинет од бизмут сулфид (Bi2S3), важна руда од која се добива бизмутот. Кристалите се челично сиви до валкано бели со метален сјај. Доволно се меки за да се гребат со нокт, но сепак се прилично густи.
Образува низа со со оловно-бакарно-бизмутниот минерал ајкинит (PbCuBiS3).
Минералот е првпат забележан во 1832 г. во рудниците на Потоси, Боливија.
Дорен
Дорен може да се однесува на следниве места:
Принцот Хат под земјата
Принцот Хат под земјата (шведски: Prins Hatt under jorden) е шведска верзија на стара скандинавска бајка. Норвешката верзија се вика „Источно од Сонцето и Западно од Месечината“ (норвешки: Østenfor sol og vestenfor måne).
Бајката е од типот Аарн-Томпсон 425А, потрага по изгубениот сопруг. Темите за бракот со монструозниот или мистериозен сопруг, за љубопитноста поттикната од маќеата, па дури и капките паднат восок се многу слични со хеленистичката романса Купидон и Психа.
Синопсис
Поради избрзано ветување, таткото морал да ја даде својата ќерка на принцот Хат кој живеел под земјата. Таа деновите ги поминувала сама во неговото подземно живеалиште, но кога ќе паднела ноќта, тој се враќал и бил секогаш нежен и грижлив спрема неа.
Проблемот бил единствено во тоа што таа му ветила дека никогаш нема да му го види неговото лице. Поминале три години и тие имала три деца. Таа се повеќе станувала помалку осамена и посреќна. Трите години по ред, таа го посетувала замокот на нејзиниот татко, кога тој повторно се оженил и нејзините две сестри се венчале. Меѓутоа, новата сопруга на кралот дека треба да му го види лицето на нејзиниот сопруг, бидејќи тој можеби е трол. На третата посета, нејзината маќеа ѝ дала восочна свеќа што требало да ја држи над нејзиниот сопруг кога спие за да му го види неговото лице. На нејзино среќно изненадување, таа видела прекрасен млад човек, но капка восок паднала врз неговите гради. Тој се разбудил со ужас, тој ослепел и живеалиштето им се претворило во простор исполнет со жаби и змии.
Принцезата го следела по неговите лутања, и таа морала да ги остави своите деца едно по едно. Кога таа по втор пат не успеала да го исполни ветувањето, тој исчезнал. По долги потраги, во кои ѝ помагаат и три старици таа конечно пристигнала во замокот, каде трол кралицата се подготвувала за брак со принцот Хат.
Преку мито, принцезата добила можност да го дели креветот со својот принц три ноќи, но кралицата на троловите му дала напивка за да не забележи тој ништо во текот на овие ноќи. Дури третата ноќ успеал да остане буден и да види дека неговата сопругата го нашла. Магијата била скршена и тие си живеат понатаму среќно.
Преводи
Приказната се појавила во збирка бајки објавена во 1895 година, со името Принц Хат под Земјата; или, Трите лисја што пеат.
Бенџамин Торп, во својата компилација на скандинавски бајки, ја превел приказната како Принцот Хат под земјата, или Трите лисја што пеат, и дава варијанти низ традициите на 9 приказни.
Во компилација на шведски бајки, приказната била преведена како Принц Хат под земја.
NGC 4253
NGC 4253 — спирална галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4253 се споменува и како UGC 7344, MCG 5-29-51, MK 766, IRAS 12159+3005, CGCG 158-61, KUG 1215+300.
Откривање
Објектот е откриен на 3 февруари 1788 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4253 е од видот SBa. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,1 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,7 m/лм2. NGC 4253 има привидни димензии од 0,9' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 54°.
Други поделби
Проучување на NGC 4253 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 39525. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 107; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1991. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1398.
Апненик кај Велики Трн
Апненик кај Велики Трн (словенечки: Apnenik pri Velikem Trnu) — населба во Општина Кршко во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Долењска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
NGC 432
NGC 432 — елиптична галаксија во соѕвездието Тукан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 432 се споменува и како ESO 113-22.
Откривање
Објектот е откриен на 6 октомври 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 432 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13 m, оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,6 m/лм2. NGC 432 има привидни димензии од 1,3' х 1,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 11 м 46,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 61° 31' 39". Положбениот агол на објектот е во износ од 117°.
Други поделби
Проучување на NGC 432 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 4290. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 441; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8849.
Доминикус Цимерман
Доминикус Цимерман (Dominikus Zimmermann; 30 јуни 1685 - 16 ноември 1766) — германски архитект и штукатор во стилот рококо.
Евгени Димитров
Евгени Димитров (,, Бугарија - , ) — македонски професор по уставно право, дипломат, еден од основачите на Правниот факултет во Скопје, член на МАНУ. Основно училиште и гимназија завршил во Велес, а матурирал во Скопје. Две години студирал на Правниот факултет во Белград, а потоа во Скопје, каде што и дипломирал. По дипломирањето, од 1942 до 1943 година, бил адвокатски приправник во Скопје. Во тоа време учествувал во илегалното Народноослободително движење, а во септември 1944 година стапил во НОВ на Југославија. Од средината на ноември 1944 година бил на работа во Одделението за заштита на народот на Македонија, а во август 1946 година во Министерството за надворешни работи на ФНРЈ. Од октомври 1945 до април 1946 година бил прв секретар на Посланството на ФНРЈ во Атина. Оттогаш до 1951 година бил началник на Правното одделение при Министерството за внатрешни работи на НР Македонија.
Доминикус Цимерман
Живот
Цимерман е роден во 1685 г. во Гајспоинт, близу Весобрун, Баварија. Станал градежен мајстор и штукатор. Неговиот постар брат Јохан Баптист Цимерман бил архитект и фрескописец. Браќата твореле заеднички, изработувајќи ремек-дела како црквата Штајнхаузен. Доминикус Цимерман потекнувал од семејство на уметници и занаетчии од таканаречената „Весобрунска школа“. Работел најпрвин како штукатор, а потоа станал градежен мајстор и архитект. Живеел во Ландсберг на Лех и служел како негов градоначалник од 1748 до 1753 г. Починал близу Поклоничката црква во Вис кај Штајнгаден во 1766 г.
Евгени Димитров
Во 1951 година е именуван за член на Матичната комисија за формирање на Правно-економскиот факултет во Скопје и истата година е избран за наставник по уставно право во звањето предавач. Во 1954 година бил избран за доцент на Правниот факултет. Во 1962 година хабилитирал и бил избран за вонреден професор, а од јуни 1967 година за редовен професор на истиот факултет. Во 1957/58 година бил продекан, а во учебната 1963/64 и 1964/65 бил декан на Правниот факултет. За дописен член на Македонската академија на науките и уметностите е избран на 26 декември 1974 година, а за редовен член на 23 ноември 1981 година.
Евгени Димитров е татко на поранешниот министер за надворешни работи во Владата на Република Македонија од 1998, Александар Димитров. Починал на 13 декември 2010 година.
Фосфор пентоксид
Фосфор пентоксид — хемиско соединение со молекулска формула P4О10 (името му е изведено од емпириската формула, P2O5). Претставува бела, кристална супстанца, која е анхидрид на фосфорната киселина. Има својство на моќен исушувач и дехидратационо средство.
Структура
Фосфор пентоксидот кристализира во најмалку четири полиморфни форми. Најпозната е метастабилната форма, прикажана на сликата, која е составена од молекули на P4О10. Слабите Ван дер Валсови сили ги држат молекулите заедно во шестаголна решетка (сепак, и покрај високата симетричност на молекулите, кристалното пакување не е блиско пакување ). Структурата на P4О10 молекулата потсетува на молекулата на органското соединение адамантан со Td симетрична група. Ова соединение е сродно со соодветниот анхидрид на фосфорестата киселина, P4O6, кое нема терминални оксо функционални групи. Густината на фосфор пентоксидот е 2,30 g/cм3, точката на вриење му е 423 °C под атмосферски притисок, а ако се загрева побрзо може да сублимира. Со брзо кондензирање на пареата на фосфор пентоксидот се добива исклучително хигроскопна цврста форма на оваа соединение.
Другите полиморфни форми на фосфор пентоксидот се полимерни, но за сите е карактеристично тоа што атомите на фосфор се врзани за тетраедар од кислородни атоми, со една P=O хемиска врска која вклучува донирање на p-орбиталните електрони на терминалниот кислород на антиврзувачките фосфор-кислород единечни врски. Макромолекуларната форма може да се добие со загревање на соединението во запечатена цевка во рок од неколку часа и одржување на стопената маса на висока температура пред нејзино ладење до стврднување. Метастабилната орторомпска, „О“-форма (со густина од 2,72 g/cм3 и точка на топење од 562 °C), има слоевита структура, која се состои од меѓусебно поврзани P6O6 прстени. Стабилната форма е фаза со поголема густина, која е исто така орторомпска, и се нарекува O' форма. Таа има густина од 3,5 g/cм3. Останатата полиморфна форма е стаклеста или аморфна форма, која може да се добие со соединување на било која од останатите форми.
Добивање
P4О10 се добива со горење на тетрафосфор со доволна количина на кислород:
Во поголемиот дел од 20-от век, фосфор пентоксидот бил користен за добивање на концентрирана, чиста фосфорна киселина. Во текот на овој топлински процес, фосфор пентоксидот добиен со горење на бел фосфор бил растворуван во разредена фосфорна киселина за да се добие концентрирана фосфорна киселина. Напредокот во филтер технологијата довел до „процес на влажна фосфорна киселина“ кој го заменил топлинскиот процес, па затоа нема потреба за добивање на бел фосфор како почетен материјал.
Употреба
Фосфор пентоксидот е моќно дехидратационо средство, а неговата хидролиза е јака егзотермна реакција:
Сепак, неговата корисност како средство за сушење е ограничена, бидејќи има тенденција да формира заштитна вискозна обвивка која ја инхибира понатамошната дехидратација. Затоа во ексикаторите се користи грануларна форма на фосфор пентоксидот.
Поради неговата голема моќ за дехидратација, P4O10 се користи во органските синтези. Најголемата примена е за претворање на примарните амиди во нитрили:
Копродуктот P4O9(OH)2 е идеализирана формула за недефинирани производи кои се добиваат како резултат на хидратацијата на P4O10.
Кога се меша со карбоксилна киселина, резултатот е соодветен анхидрид:
Исушувачната моќ на P4O10 е доволно јака за да претвори многу минерални киселини во нивните анхидриди. Примери се: HNO3 се претвора во N2O5; H2SO4 се претвора во SO3;  HClO4 се претвора во Cl2O7;  CF3SO3H се претвора во (CF3)2S2O5.
Сродни фосфорни оксиди
Освен комерцијално важните P4O6 и P4О10, познати се и фосфорни оксиди со интермедијарни структури.
Опасности
Фосфор пентоксидот не е запалив. Исто како сулфур триоксидот, тој енергично реагира со вода и супстанци кои содржат вода, како дрво или памук, ослободувајќи топлина, што може да предизвика пожар. Тој е корозивен за метали и делува многу иритирачки - може да предизвика сериозни изгореници на очите, кожата, мукозната мембрана и респираторниот тракт, дури и во концентрации од 1 mg/м3.
Ориент-експрес (воз)
Ориент-експрес (Orient Express, L'Orient-Express, Şark Ekspresi) — еден од најславните возови во историјата на железницата. Бил во сопственост на претпријатието „Компањи ентернасионал де вагон-ли (Compagnie internationale des wagons-lits). Ориент-експрес станал синоним за луксузно патување со воз иако на почетокот не бил.
Изворен правец
Првичната рута на Ориент-експрес е отворена на 4 октомври 1883 година од Париз до градот Џурџу во Романија, со станици во Минхен и Виена. Во Џурџу патниците со траект се префрлани преку Дунав до градот Русе во Бугарија. Оттаму патот продолжувал со друг воз кој одел за Варна, каде патниците повторно морале да преминат на траект кој би ги префрлил до Истанбул. Во 1885 година отворена е славниот правец преку Виена и Белград до Ниш. Од Ниш до Пловдив се патувало со кочија, а од Пловдив до Истанбул повторно со воз. Во 1889 година завршена е делницата Ниш-Пловдив, па е комплетиран сообраќајот на правецот Париз-Виена-Белград-Ниш-Софија-Истанбул. Во тоа време Ориент-експрес од Париз до Будимпешта имал дневна линија, а до Белград и Истанбул трипати неделно. За Букурешт, Констанца и Црно Море возел еднаш неделно.
Крајна станица на исток била железничката станица Сиркечи гари (Sirkeci gari) во Истанбул. Сообраќајот бил активен до 19 мај 1977 години. Патниците патот кон Азија го продолжувале со траект од железничката станица Хајдар-паша.
За време на Првата светска војна
Со спогодбата од Сен-Жермен, Австрија била принудена да ги прифати меѓународните возови. Со отворање на швајцарскиот тунел, Симплон рутата поминувал и низ Милано, Венеција, Трст, Љубљана и продолжувала кон Белград. Овој воз бил познат како Симплон ориент-експрес и бил додаток на оригиналната рута.
Златни години
За патниците на Ориент-експрес во Истанбул, недалеку од железничката станица бил изграден луксузен хотел Ориент-експрес.
За време на Втората светска војна и Студената војна
За време на Втората светска војна германската фирма Митропа презела некои делови од рутата на Ориент-експрес. Заради чести диверзии на пругата на Балканскиот Полуостров, сообраќајот бил прекинат.
По завршувањето на војната сообраќајот повторно е воспоставен, но без грчкиот дел на пругата, заради несогласувањата меѓу Југославија и Грција. Во 1951 година воспоставен е нормален транзит, но тогаш заради Студената војна и Железната завеса, се затворила турско-бугарската граница. Сообраќајот некако се одржал, но на границите на комунистичките земји вагоните се менувале со вагони од државата низ која возот поминувал.
Директен Ориент-експрес
Во 1962 година укината е изворниот правец на Ориент-експрес и Арлберг ориент-експрес. Така, работел само уште Симплон ориент-експрес кој таа година е трансформиран во поспориот Директен ориент-експрес и кој сообраќал на дневна основа меѓу Париз и Белград, и двапати седмично меѓу Париз, Истанбул и Атина.
Во 1971 година се променил сопственикот на сообраќајната линија. Линијата Париз-Атина е укината во 1976 година, а во 1977 година Ориент-експрес сосем престанал да работи. Последниот воз Ориент-експрес за Истанбул тргнал на 19 мај 1977 година.
Денес Ориент-експрес не сообраќа.
Оживување на легендата
Славното име е преземено и во Америка, каде американскиот Ориент-експрес сообраќа во северниот дел на американскиот континент (САД, Канада, Мексико).
Ориент-експрес во популарната култура
Легендарниот Ориент-експрес набрзо станал главен протагонист во разни филмови и книги во кои обично се случувале мистериозни злосторства со неверојатни заплети и возбудливи романси. Најпознато дело е романот на Агата Кристи, „Убиство во Ориент-експрес“ (Murder on the Orient Express). Уште еден добро познат роман е „Возот за Истанбул“ (Stamboul train) од авторот Греам Грин.
Првиот филм за Ориент-експрес бил прикажан во 1934 година. Германскиот филм „Ориент-експрес“ бил прикажан бил во 1945 година. Од современите филмови вреди да се спомене „Смрт и судбина на Ориент-експрес“ од 2000 година, и „Пат околу светот за 80 дни“ од 2004 година. Славниот воз се појавува и во многу други книги.
Еден од најпознатите романи и филмови во кој се појавува Ориент-експрес е романот (филм) за Џемс Бонд, „Од Русија со љубов“ и за Херкул Поаро од Агата Кристи, снимен по истоимениот роман „Убиство во Ориент-експрес“.
Хормигверо
бил стар мајански град, денес археолошко наоѓалиште во Мексико.
Бергедорф
Историја
Градот Бергедорф добил градски права во 1275 година, тогаш дел од помладото Војводство Саксонија (1180–1296), кое било поделено на четири војводства во 1296 година во две групи на војводства Саксо-Лауенбург и Саксо-Витенберг. Тогаш, Бергедорф станал дел од првото. Ова траело до 1303 година, кога тројцата владејачки војводи, Алберт III, Ерик I и Јохан II го поделиле нивното војводства на три помали војводства.
Тогаш, Ерик го задржал Бергедорф и Лауенбург и го наследил делот на неговиот бездетен брат Алберт III, Саксо-Рацебург, и го задржал делот на вдовицата на Алберт, Маргарет од Бранденбург-Залцведел по нејзината смрт. Меѓутоа, неговиот постар брат, Јохан II, побарувал дел, па во 1321 година, Ерик го предал Бергедорф нему, чиј дел така станал познат како Саксо-Бергедорф-Мелн, додека делот на Ерик бил познат како Саксо-Рацебург-Лауенбург.
Во 1370 година, четвртиот наследник на Јохан, Ерик III ги заложил Бергедорф, Фирланде, половина од Саксонската Шума и Гестхахт на Либек за кредит во износ од 16.262,5 либечки марки. Овие поседи биле распоредени по трговскиот пат помеѓу Хамбург и Либек, со што обезбедувало сигурен премин на стоката помеѓу градовите. Ерик III единствено задржал доживотна станарина.
Градот Либек и Ерик III понатаму пропишале дека по неговата смрт, Либек ќе ја преземе сопственоста на поседите на заложените места додека неговите наследници не го исплатат кредитот и истовремено не извршат повторен откуп на Мелн (договорен во 1359 година), севкупно изнесувајќи огромна сума од 26.000 либечки марки.
Во 1401 годија, Ерик III умрел без наследник и бил наследен од неговиот втор братучед Ерик IV од Саксо-Рацебург-Лауенбург. Во истата година, Ерик IV, поддржан од неговите синови Ерик (подоцна владеел како Ерик V) и Јохан, принудно ги освоиле заложените области без да извршат некаква исплата, пред Либек да може да ја преземе сопственоста на поседите. Либек се помирил со состојбата.
Во 1420 година, Ерик V го нападнал принц-изборниот кнез Фридрих I од Бранденбург и Либек се здружил со Хамбург како поддршка на Бранденбург. Војските на обата града отвориле втор фронт и ги освоиле Бергедорф, замокот Рипенбург и речната царинска испостава Еслинген (денес ферибот Цоленспикер) за неколку недели. Ова го приморало Ерик V да се договори со хамбуршкиот градоначалник Хајн Хојер и градоначалникот на Либек Јордан Плесков на Перлебершкиот договор, склучен на 23 август 1420 година, кој пропишал дека сите заложени области, кои Ерик IV, Ерик V и Јохан IV насилно ги презеле во 1401 година, неотповикливо требало да бидат отстапени на градовите Хамбург и Либек.
Градовите ги управувале областите со двојна управа односно посед на обата града (Beiderstädtischer Besitz), владеени со управници на четиригодишен мандат, именувани од еден од градовите. Во 1446 година, мандатот на управниците бил продолжен на шест години, а во 1620 година на доживотен мандат. Во 1542 година, управникот Дитмар Кел ја вовел реформацијата во овие области. Областа била службено припоена од Првото Француско Царство помеѓу 1811 и 1813 година. Потоа, областа била вратена на Хамбург и Либек, обете суверени држави. Првата железница во Северна Германија била отворена помеѓу Хамбург и Бергедорф во 1842 година.
Географија
Округот Бергедорф се состои од квартовите Алермее, Алтенгаме, Бергедорф, Билвердер, Курслак, Кирхвердер, Лобриге, Морфлет, Нојалермее (нов кварт од јануари 2011 г.), Нојенгаме, Оксенвердер, Рајтброк, Шпаденланд и Татенберг.
Во 2006 година, според статистичката служба на Хамбург и Шлезвиг-Холштајн, округот Бергедорф имал вкупна површина од 154,8 км2.
Денешниот кварт е стариот град Бергедорф, сместен на реката Биле, десна притока на Елба.
Демографија
Во 2006 година во округот Бергедорф живееле 118.942 жители. Густината на населеност била 769 жители на км2. 19,3% биле деца под 18 години, а 18,2% имале 65 години или повеќе. 9,6% биле имигранти. 6.027 луѓе биле невработени. Во 1999 година, имало 51.752 домаќинства и 34,6% од сите домаќинства биле составени од поединци.
Според Секторот за моторни возила (Kraftfahrt-Bundesamt) имало 48.003 приватни автомобили (406 автомобили на 1.000 луѓе) во округот Бергедорф.
Постоеле 22 основни училишта и 16 средни училишта.
Поштенски марки
Бергедорф е познат на филателистите поради издавањето сопствени поштенски марки од 1861 година. Во тоа време имал 2.989 жители, правејќи најмал германски град кој издавал марки. Изданијата вклучувале 5 марки со апоени од половина до 4 шилинзи. Сите го користеле истиот дизајн — заеднички грб на Хамбург и Либек — но со повисока вредност биле поголемите марки. Сите вредности биле печатени во црно на различни обоени хартии, освен онаа од 3 шилинзи, која била печатена во сино на розова хартија.
Бидејќи Бергедорф бил мал град, релативно малку од овие марки биле правени, уште помалку користени; цената на неискористените марки е доста порасната.
Бергедорф започнал да користи марки во Северногерманскиот Сојуз во 1868 година.
Список на државни водачи во 1556 година
Ова е список на државни водачи во 556 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.