cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пуч од 18-ти бример
Причини
Неојакобинците отвориле нов политички клуб по моделот на јакобинските клубови од времето на Конвентот. Клубот бил отворен на 6 јули и наскоро броел три илјади членови, со 250 пратеници, меѓу кои и многу поранешни јакобинци од времето на владеење на теророт, како и поранешни поддржувачи на ултра-револуционерот Франсоа Бабеф. Членовите на клубот го нападнале Директоратот, жалејќи се раскошот и луксузот на кои ги уживале неговите членови. Директоратот набрзо одговорил на провокациите; Сијес навел дека членовите на клубот се стремат да го возобноват владеењето на теророт на Робеспјер. Министерот за полиција Фуше го затворил клубот на 13 август.
Воената ситуација на Франција се подобрила по Втората битка кај Цирих на 25-26 септември. По намалувањето на изгледите за инвазија на Франција, јакобинците почнале да се плашат дека ројализмот (кој го поддржувал мирот) повторно ќе заживее. Кога Наполеон се вратил во Франција на 9 октомври, и двете фракции го поздравија како спасител на земјата. Бил почитуван од ројалистите затоа што потекнувал од мало благородничко семејство од Корзика, а од јакобинците затоа што го потиснал обидот за државен удар на ројалистите на почетокот на Директоратот.
Воодушевен од кампањата на Наполеон на Блискиот Исток, народот бил наклонет кон Наполеон. Сијес станал убеден дека тој е генералот кој му е неопходен за планираниот пуч. Но, Наполеон направил заговор за пуч во пучот, и на крајот самиот тој се здобил со моќ наместо за Сијес.
Најголема пречка за државен удар била армијата. Некои генерали, како Жан-Батист Журдан, искрено го поддржувале републиканизмот; а други, како што е Жан Бернадот, сметале дека се способни самите тие да управуваат со Франција. Наполеон работел на нивно убедување, а своите намери ги чувал во тајност.
Исто така требало да се натераат Советот на старите и Советот од петстотини (горниот и долниот дом на парламентот) да назначат послушен комитет кој ќе состави нов устав според спецификациите на заговорниците.
Настани од 18-ти бример, Година VIII
Утрото на 18-ти бример, Лисиен Бонапарт ги излажал советите дека се спрема јакобински државен удар во Париз и поради безбедност треба да заминат во приградската Шато де Сен Клауд. Наполеон бил задолжен за безбедноста на двата совета и му била доверена командата со сите трупи кои тогаш се нашле во Париз.
По оставката на тројца од петте директори на првиот ден од државниот удар, Директоратот немал кворум за заседавање и одлучување, што практично значело распуштање на Директоратот. Двајцата директори од јакобинците, Луј-Жером Гоје и Жан-Франсоа-Огист Мулен, продолжиле да протестираат. Следниот ден биле уапсени, од сојузникот на Наполеон, генералот Жан Виктор Мари Моро, а пред тоа биле принудени да не се бунат.
За разлика од Директоратот, Советите продолжиле да се состануваат.
Настани на 19-ти бример
Наполеон сфатил дека Старите се противат „и покрај масовното покажување на воена сила“. Честопати бил прекинуван додека им се обраќал со новите „вистини“ како „Републиката нема влада“ и, најверојатно, „Револуцијата заврши“. Еден пратеник викнал: „А Уставот? Наполеон одговорил, повикувајќи се на претходните парламентарни пучеви: „Устав! Вие самите го уништивте. Го прекршивте на 18 фруктидор; го прекршивте на 22 флореал; го прекршивте на 30 преријал. Веќе не е почитуван од никого“. Потоа разговарал со Советот од петстотини, кој веќе заседавал под претседателство на неговиот брат Лисиен. Овде Наполеон бил понепријателски пречекан од јакобинските пратеници. Неговите гранадири влегле токму во моментот кога Јакобинците во советот ја оспориле законитоста на оставката на Барас. По влегувањето, Наполеон најпрво бил туркан, а потоа и директно нападнат. Според некои наводи, тој бил блиску до несвестица. Неговиот брат Лисиен, а не самиот Наполеон, ги повикал гранадирите да го бранат својот водач. Наполеон избегал, но со помош на употреба на воена сила.
Во Советот од петстотини било покренато барање за прогласување на Наполеон Бонапарт за одметник од законот. Доколку Советот го изгласал како одметник од законот, Бонапарт можел да биде уапсен и веднаш погубен без судење Во тој момент, Лисиен Бонапарт се измолкнал од комората и им рекол на војниците кои ги чувале советите дека мнозинството од Петстотини се тероризирани од група пратеници кои мавтале со ками. Според Мајкл Рапорт, „Тој го посочил крвавото, бледо лице на Наполеон како доказ; иако еден навод споменува дека Наполеон го чешал своето лице во фрустрација и бес додека не пуштило крв. Потоа, театрално, Лисиен зграбил меч и се заколнал дека својот брат ќе го прободи в срце ако е предавник“. Лисиен им наредил на војниците да ги избркаат насилните пратеници од комората. Гренадирите под команда на генералот Жоашен Мира влегле во Оранжеријата и го растерале советот. Со ова, практично се ставил крај на Директоратот.
Старите донеле декрет со кој се одложуваат Советите на три месеци, ги назначиле Наполеон, Сијес и Дуко за привремени конзули и ги именувале членовите на законодавното тело. Некои членови од Петстотината, подоцна се собрале за да ги потврдат овие мерки во нивниот Дом. Така, Директоратот и Советите биле укинати.
Завршување на пучот
По распуштањето на Советот, заговорниците формирале две комисии, и двете составени од по дваесет и пет пратеници од двата Совета. Заговорниците всушност преку заплашување ги натерале комисиите да прогласат привремена влада, прва форма на конзулатот со Наполеон, Сијес и Дико како конзули.По улиците немало никаква реакција и ова покажало дека револуцијата навистина е завршена. „Уморни од револуција, луѓето сакаа само да бидат мудро и цврсто управувани.“ Отпорот на јакобинските функционери во провинциите бил брзо уништен. Дваесет јакобински пратеници биле протерани, а други биле уапсени. Комисиите потоа го изготвиле „краткиот и нејасен Устав на годината VIII “, прв устав по Револуцијата во кој ја нема Декларација за правата.
Така, Бонапарт го завршил својот пуч во рамките на пуч со усвојување на устав според кој Првиот конзул, позиција на која сигурно ќе биде назначен, имала поголема моќ од другите двајца. Всушност, тој го назначил Сенатот, а Сенатот го толкувал уставот. Сенатот му дозволил да владее со декрет, на тој начин што улогата на Државниот совет и Трибунатот станале неважни. На крајот тоа довело до создавањето на Првото Француско Царство.
Прием од Карл Маркс
Во 1852 година, Карл Маркс го напишал Осумнаесетти бример на Луј Бонапарт кој се однесувал на многу подоцнежен настан, државниот удар од 1851 година против Втората Република од странаНаполеон III, кој бил внук на Наполеон. Маркс го сметал Луј Наполеон за слаб политичар во споредба со неговиот вујко кој го освоил светот, што е изразено во често цитираниот воведен дел на Маркс: „Хегел некаде забележува дека сите големи факти и личности во светската историја се појавуваат, така да се каже, двапати. Заборави да каже: првиот пат како трагедија, вториот пат како фарса.“
Наводи
Извори
Петра Квитова
Петра Квитова (чешки: Petra Kvitová) е чешка тенисерка.
Приватен живот
Петра Квитова е родена во местото Биловец во поранешна Чехословачка, денешна Чешка на. Има два брата по имиња Јиржи и Либор. Во детстовто нејзин идол била Мартина Навратилова.
2008
Во 2008. Петра за првпат се квалификува на главниот жреб на некој WTA трунир. Тоа беше отвореното првенство на Париз. Во текот на овој турнир таа ја победи тогашната 30. светска носителка Анабел Медина Гаригес со резултат 6-2, 6-3. Во наредното коло беше поразена од Елена Дементиева. Истата година како квалификантка на турнирот во Мемфис ја победи и Венус Вилијамс со резултат 2-6, 6-4, 6-3 со што тоа беше нејзина прва победа над играч кој е во првите десет на WTA листата. Потоа таа беше поразена во првото коло на турнирот во Мајами и Прага, а во друго коло на турнирот во Стразбур. На Ролан Гарос, по првпат играше во сениорска конкуренција. Во првото коло ја победи Акико Моргами, во второто Саманта Стосур и во третото Агнеш Савај. Во осмина финале загуби од Каја Канепи, во три сета. На Вимблдон исто така испадна во прво коло но на турнирот во Будимпешта за првпат стигна до четвртфинале на некој WTA турнир. На турнирот во Цирих исто така стигна до четвртфинале и загуби од Ана Ивановиќ со резултат 6-1, 6-4. По овој турнир, за првпат се пласира и меѓу 50-те најдобри тенисерки на светот. На УС Опен исто така испадна во прво коло.
2009
На почетоко на сезоната во 2009. година, Петра загуби во првото коло на турнирот во Бризбејн, меѓутоа на следниот турнир во Хобар ја освои својата прва титула на WTA турнирите. Пота загуви во првите кола на отвореното првенство на Австралија, Париз и Дубаи. На турнирот во Индиан Велс стигна до трето коло каде што беше поразена од Вера Звонарева. Потоа повторно забележа неколку испаѓања во првите кола на турнирите во Мајами, Барселона и Ешторпч. Нешто подобри резултати постигна на турнирите во Мадрид, Бостад, Прага и Копар каде стигна до второто коло. Не учествуваше на Ролан Гарос поради повреда, додека на Вимблдон испадна во првото коло. На УС Опен ја победи тогашната број 1 светска носителка Динара Сафина во трето коло за да во наредното испадне од Јанина Викмаер. На турнирот во Линц, Квитова се пласира и по вторпат во финале таа сезона. Како и на US Open, пак беше поразена од Јанина Викмаер.
2010
На Австралиен Опен 2010. стигна до второто коло каде што беше поразена од Серена Вилијамс која таа година го освои турнирот. На турнирот во Мемфис стигна до полуфинале каде што загуби од Марија Шарапова, кога го освои тој турнир. Потоа се пласира во второто коло на турнирот во Индиан Велс и на турнирот во Мајами. На Вимблдон 2010. Квитова ги победи Сорана Кирстеу, Женг Ѓи, Викторија Азаренка. Во осмина финале ја победи Каролина Возниаки, додека во беше подобра од Каја Канепи спасувајќи пет меч топки и враќајќи се од 0-4 во третиот сет. Во полуфиналето беше победена од тогашната најдобра светска тенисерка и бранителка на титулата Серена Вилијамс со резултат 7-6(5), 6-2. По овој турнир таа се искачи во топ 30 најдобри светски тенисерки. По Вимблдон следуваше низа на лоши резултати. Квитова загуви во прво коло на турнирот во Копар, Истанбул, Копенхаген, Монтреал и Њу Хејвен. На US Open врза две победи, против Луција Хардецке и Елена Балтаче, но во третото коло загуби од Ким Клајстерс.
2011
Квитова во 2011 започна со освојување на својата втора WTA титула во кариерата со победа на турнирот во Бризбејн. Ова ја доведе до 28. место на WTA листата. Како 25. носител на Австралиен Опен, Квитова во прво коло ја победи Сали Пирс со резултат 6-2, 6-4, а во второто - Ана Чакветадзе со резултат 6-3, 6-4. Во третото го надигра и петтиот носител Саманта Стосур со резултат 7-6, 6-3. Во осмина финале ја победи Флавија Пенета со 3-6, 6-3, 6-3. Во четвртфиналето загуви од Вера Звонарева со 6-2, 6-4. Овој резултат ја доведе во најдобрите 20 во светот. На турнирот во Париз ја освои втората титула во ова сезона со победа над Ким Клајстерс во финалето (6-4, 6-3). По овој успех, се искачи на 14. место на WTA листата. Со победите над Кристен Флипкенс и Јанина Викмаер, и овозможи финале на Фед куп екипата на Чешка. Победата над Александра Дулгеру, Шанел Схеперс, Вера Звонарева, Ли На и Викторија Азаренка стигна и до својата трета титула на отвореното првенство во Мадрид. Овој пласман ја доведе во топ 10 светиски тенисерки. Како деветти носител на Ролан Гарос, ги победи Грета Арн, Џенг Ѓе и Вања Кинг, за да во осмина финале загуби од Ли На, 2-6, 6-1, 6-3. На турнирот во Истборн како осми носител стигна до финале каде загуби од Марион Бартоли. Како осми носител на Вимблдон ја освои првата гренд слем титула. На патото до финалето ги победи Алекс Глач, Ен Киотавонг, Роберта Винчи, Јанина Викмаер, Цветана Пиронкова, Викторија Азарена и во финалето Марија Шарапова со резултат 6-3, 6-4.
Надворешни врски
Петра Квитова на WTA мрежното место
Ребека
Ребека е американски филм (психолошко-драматичен трилер) од 1940 година, режиран од Алфред Хичкок, како прв негов американски проект и прв филм продуциран со договорот со Дејвид О. Селзник. Сценариото на филмот е адаптирано од Џоен Харисон и Роберт И. Шервуд, според истоимената новела на Филип Мекдоналд и Мичел Хоган од 1938 година. Главните улоги ги играат: Лоренс Оливие (како аристократскиот вдовец, Максим де Винтер), Џоан Фонтејн (како неговата втора жена) и Џудит Андерсон (како куќната помошничка, госпоѓа Денверс).
Овој филм е готска приказна за бавната меморија на насловниот лик, за смртта на жената на Максим де Винтер, која продолжува да го прогонува, како и за неговата нова невеста. Филмот бил номиниран за наградата „Оскар“ во 11 категории, но совоил две, меѓу кои и Оскар за најдобар филм. Оливие, Фонтејн и Андерсон биле номинирани за „Оскар“ за нивните улоги. „Ребека“ е единствениот филм кој освоил „Оскар“ за најдобар филм, но не и за глума, режија или сценарио. „Ребека“ бил првиот прикажан филм на првото издание на Берлински интернационален филмски фестивал во 1951 година.
Сатурнови прстени
Сатурнови прстени — најобемниот прстенест систем од која било планета во Сончевиот Систем. Тие се состојат од безброј мали честички, со големина од микрометри до метри, кои орбитираат околу Сатурн. Честичките на прстенот се направени речиси целосно од воден мраз, со траги од карпест материјал. Сè уште нема консензус за нивниот механизам на формирање. Иако теоретските модели покажале дека прстените најверојатно се формирале рано во историјата на Сончевиот Систем, поновите податоци од Касини-Хајгенс сугерираат дека тие се формирале релативно подоцна.
Иако рефлексијата од прстените ја зголемува осветленоста на Сатурн, тие не се видливи од Земјата со непосредна визија. Во 1610 година, годината откако Галилео Галилеј го свртел телескопот кон небото, тој станал првиот човек што ги набљудувал прстените на Сатурн, иако не можел да ги види доволно добро за да ја препознае нивната вистинска природа. Во 1655 година, Кристијан Хајгенс бил првиот човек кој ги опишал како диск што го опкружува Сатурн. Концептот дека прстените на Сатурн се состојат од низа ситни прстени може да се проследи до Пјер-Симон Лаплас, иако вистинските празнини се малку - поправилно е да се замислат прстените како прстенест диск со концентрични локални максими и минимум во густина и осветленост. На скалата на купчињата во прстените има многу празен простор.
Прстените имаат бројни празнини каде густината на честичките нагло опаѓа. Прстенестиот систем има многу поголеми и помали празнини, а пречникот од скоро милион километри. Во многу области е дебелина само неколку стотици метри, а со тоа, во релативна смисла, е исклучително тенок. Останатите празнини остануваат необјаснети. Од друга страна, стабилизирачките резонанци се одговорни за долговечноста на неколку прстени, како што се Титсн и прстенот Г.
Надвор од главните прстени е прстенот Феба, за кој се претпоставува дека потекнува од Феба и на тој начин го споделува своето ретроградно орбитално движење. Порамнет е со рамнината на орбитата на Сатурн. Сатурн има аксијален наклон од 27 степени, така што овој прстен е наведнат под агол од 27 степени во однос на повидливите прстени кои орбитираат над екваторот на Сатурн.
Рани набљудувања
Галилео Галилеј бил првиот што ги набљудувал прстените на Сатурн во 1610 година користејќи го својот телескоп, но не бил во можност да ги идентификува како такви. Тој му напишал на војводата од Тоскана дека „Планетата Сатурн не е сама, туку е составена од други три, кои речиси се допираат една со друга и никогаш не се движат ниту се менуваат една во однос на друга. Тие се распоредени во линија паралелна со зодијакот, а средната (самиот Сатурн) е околу трипати поголема од страничните.“ Тој, исто така, ги опишал прстените како „уши“ на Сатурн. Во 1612 година Земјата поминала низ рамнината на прстените и тие станале невидливи. Галилео забележал: „Не знам што да кажам во овој случај кој е толку изненадувачки, толку неочекуван и толку нов“, додавајќи: „Дали Сатурн ги проголта неговите деца?“ - сметајќи на митот за Титан кога Сатурн ги проголтал своите потомци за да го спречи пророштвото дека тие ќе го соборат од власт. Тој бил дополнително збунет кога прстените повторно станале видливи во 1613 година.
Раните астрономи користеле анаграми како модели за да полагаат право на нови откритија пред нивните резултати да бидат подготвени за објавување. Галилео користел smaismrmilmepoetaleumibunenugttauiras за Altissimum planetam tergeminum observavi („Ја набљудував најоддалечената планета која има тројна форма“) за откривање на прстените на Сатурн.
Во 1657 година Кристофер Врен станал професор по астрономија на колеџот Грешам, Лондон. Тој правел набљудувања на планетата Сатурн од околу 1652 година со цел да го објасни нејзиниот изглед. Неговата хипотеза била напишана во De corpore saturni, во која тој сугерирал дека планетата има прстен. Сепак, Врен не бил сигурен дали прстенот е независен од планетата или физички е прикачен на неа. Пред да биде објавена теоријата на Рен, Кристиан Хајгенс ја претставил својата теорија за прстените на Сатурн. Веднаш Врен го препознал ова како подобра хипотеза од неговата хипотеза и De corpore saturni никогаш не била објавена. Роберт Хук бил уште еден ран набљудувач на прстените на Сатурн и забележал сенки на прстените.
Теоријата на прстенот на Хајгенс и подоцнежните случувања
Хајгенс почнал да изработува леќи со својот брат Константин во 1655 година и можел да го набљудува Сатурн со поголеми детали користејќи телескоп 43 × што тој самиот го дизајнирал. Тој бил првиот што сугерирал дека Сатурн е опкружен со прстен одвоен од планетата и го објавил анаграмот: „aaaaaaacccccdeeeeeghiiiiiiillllmmnnnnnnnnnooooppqrrstttttuuuuu“. Три години подоцна, тој открил дека значи Annuto cingitur, tenui, plano, nusquam coherente, ad eclipticam inclinato („[Сатурн] е опкружен со тенок, рамен, прстен, никаде не допира, наклонет е кон еклиптиката“). Тој ја објавил својата теорија на прстенот во Systema Saturnium (1659), која исто така го вклучувала неговото откритие на месечината на Сатурн, Титан, како и првиот јасен преглед на димензиите на Сончевиот Систем.
Во 1675 година, Џовани Доменико Касини утврдил дека прстенот на Сатурн е составен од повеќе помали прстени со празнини меѓу нив; најголемата од овие празнини подоцна била именувана Дивизија Касини. Оваа поделба е регион широк 4.800 километри помеѓу прстенот А и прстенот Б.
1968 во спортот
1968 година во спортот содржи некои значајни настани.
Сатурнови прстени
Теоријата на прстенот на Хајгенс и подоцнежните случувања
Во 1787 година, Пјер-Симон Лаплас докажал дека униформниот цврст прстен би бил нестабилен и предложил дека прстените се составени од голем број цврсти прстени.
Во 1859 година, Џејмс Клерк Максвел покажал дека нерамномерен цврст прстен, цврсти прстени или непрекинат течен прстен, исто така, не би биле стабилни, што покажува дека прстенот мора да се состои од бројни мали честички, и сите независно да кружат околу Сатурн. Подоцна, Софија Ковалевскаја открила дека прстените на Сатурн не можат да бидат тела во облик на прстен во течност. Спектроскопските студии на прстените извршени во 1895 година од страна на Џејмс Килер од опсерваторијата Алегени и Аристарх Белополски од опсерваторијата Пулково покажале дека анализата на Максвел е точна.
Четири роботски вселенски летала ги набљудувале прстените на Сатурн од околината на планетата. Пионер 11 најблиску пристапил до Сатурн, кое се случило во септември 1979 година, на растојание од 20,900 км. Пионер 11 бил одговорен за откривањето на Ф-прстенот. Најблискиот пристап на Војаџер 1 се случил во ноември 1980 година, на растојание од 64.200 км. Неуспешниот фотополариметар го спречило на Војаџер 1 да ги набљудува прстените на Сатурн со планираната резолуција; сепак, сликите од вселенското летало дале невидени детали за системот на прстените и го откриле постоењето на Г-прстенот. Најблискиот пристап на Војаџер 2 се случил во август 1981 година на растојание од 41.000 км. Работниот фотополариметар на Војаџер 2 овозможил да го набљудува прстенестиот систем со поголема резолуција од Војаџер 1 и со тоа да открие многу дотогаш невидени прстени. Вселенското летало Касини-Хајгенс влегло во орбитата околу Сатурн во јули 2004 година.
Прстените се именувани по азбучен редослед по кој биле откриени (А и Б во 1675 година од Џовани Доменико Касини, Ц во 1850 година од Вилијам Кранч Бонд и неговиот син Џорџ Филипс Бонд, Д во 1933 година од Николај П. Барабачов и Б. Семејкин, Е во 1967 година од Валтер А. Фајбелман, Ф во 1979 година од Пионер 11 и Г во 1980 година од Војаџер 1 ). Главните прстени, кои работат нанадвор од планетата, се Ц, Б и A, со Касини Дивизија, најголемата празнина, што ги одвојува прстените Б и А. Неколку побледи прстени биле откриени неодамна. Д-прстенот е многу слаб и најблиску до планетата. Тесниот прстен Ф е веднаш надвор од А-прстенот. Надвор од нив се ноѓаат два далеку побледи прстени наречени Г и Е. Прстените покажуваат огромна структура на сите скали, некои поврзани со пертурбациите на месечините на Сатурн, но многу необјаснети.
Накосеност на Сатурн
Осниот наклон на Сатурн е 26,7°, што значи дека многу различни погледи на прстените, од кои видливите ја заземаат неговата екваторска рамнина, се добиваат од Земјата во различни времиња. Земјата поминува низ прстенестата рамнина на секои 13 до 15 години, приближно на секоја половина сатурнска година, и има приближно еднакви шанси да се случат едно или три вкрстувања во секоја таква прилика. Најновите премини се случиле на 22 мај 1995 година, 10 август 1995 година, 11 февруари 1996 година и 4 септември 2009 година; претстојните настани ќе се случат на 23 март 2025 година, 15 октомври 2038 година, 1 април 2039 година и 9 јули 2039 година. Поволните можности за гледање на вкрстувањата (Сатурн не блиску до Сонцето) доаѓаат само при тројно преминување.
Сатурновата рамноденица, кога сонцето поминува низ рамнината на прстенот, не е рамномерно распоредена; на секоја орбита Сонцето е јужно од рамнината на прстенот за 13,7 Земјини години, а потоа северно од рамнината за 15,7 години. Датумите за есенските рамноденици на нејзината северна полутопка ги вклучуваат датите 19 ноември 1995 и 6 мај 2025 година, со северни пролетни рамноденици на 11 август 2009 и 23 јануари 2039 година За време на периодот околу рамноденицата, осветлувањето на повеќето прстени е значително намалено, што овозможува уникатни набљудувања кои ги истакнуваат одликите што заминуваат од рамнината на прстенот.
Физички одлики
Густите главни прстени се протегаат од 7,000 километри до 80,000 километри далеку од екваторот на Сатурн, чиј полупречник е 60,300 километри. Со проценета локална дебелина од дури 10 метри до дури 1километар, тие се составени од 99,9% чист воден мраз со мал број нечистотии кои може да вклучуваат толини или силикати. Главните прстени се првенствено составени од честички со големина од 1сантиметри до 10 метри.
Касини-Хајгенс директно ја мерел масата на прстенестиот систем преку нивниот гравитациски ефект за време на неговиот последен сет на орбити што минувале помеѓу прстените и врвовите на облаците, давајќи вредност од 1,54 (± 0,49) × 10 19 kg, или 0,41 ± 0,13 маси на Мимант. Ова е масивен колку околу половина од масата на целиот Земјин леден гребен на Антарктикот, распространет низ површина 80 пати поголема од онаа на Земјата. Проценката е блиску до вредноста од 0,40 маси на Мимант, добиени од набљудувањата на Касини-Хајгенс на брановите на густината во прстените A, Б и Ц. Тоа е мал дел од вкупната маса на Сатурн (околу 0,25 ppb ). Претходните набљудувања на Војаџер на брановите со густина во прстените А и Б и оптичкиот профил на длабочина дале маса од околу 0,75 маси на Мимант, со подоцнежни набљудувања и компјутерско моделирање кои сугерираат дека тоа е потценето.
Иако најголемите празнини во прстените, како што се Дивизија Касини и јазот Енке, може да се видат од Земјата, вселенското летало Војаџер открило дека прстените имаат сложена структура од илјадници тенки празнини и прстени. Се смета дека оваа структура произлегува, на неколку различни начини, од гравитациската сила на многуте месечини на Сатурн. Некои празнини се бришат со минување на мали месечини како што е Пан, многу повеќе може да се откријат, а некои прстени се чини дека се одржуваат со гравитационите ефекти на малите планетарни сателити (слично на Прометеј и Пандора). Другите празнини произлегуваат од резонанциите помеѓу орбиталниот период на честичките во јазот и оној на помасивната месечина подалеку; Мимант ја одржува Дивизија Касини на овој начин. Уште повеќе структура во прстените се состои од спирални бранови подигнати од периодичните гравитациски пертурбации на внатрешните месечини со помалку нарушувачки резонанции. Податоците од вселената сонда Касини-Хајгенс покажуваат дека прстените на Сатурн поседуваат свои атмосфери, независно од таа на планетата до себе. Атмосферата е составена од молекуларен кислороден гас (O 2 ) произведен кога ултравиолетова светлина од Сонцето влегува во интеракција со воден мраз во прстените. Хемиските реакции помеѓу фрагментите на молекулата на водата и понатамошната ултравиолетова стимулација создаваат и исфрлаат, меѓу другото, O2. Според моделите на оваа атмосфера присутен е и H2. Атмосферите O2 и H2 се толку ретки што ако целата атмосфера некако се кондензира на прстените, би била дебела околу еден атом. Прстените, исто така, имаат слично ретка OH (хидроксид) атмосфера. Како на O2, оваа атмосфера е произведена од страна на распадот на молекулите на водата, иако во овој случај на распаѓање е направено од страна на енергетски јони кои ги бомбардираат молекулите на водата исфрлена од сатурновата месечина Енкелад. Оваа атмосфера, и покрај тоа што е исклучително ретка, била откриена од Земјата со вселенскиот телескоп Хабл. Сатурн покажува сложени модели во неговата осветленост. Поголемиот дел од варијабилноста се должи на променливиот аспект на прстените, и тоа поминува низ два циклуса секоја орбита. Сепак, на ова е надредена променливоста поради ексцентричноста на орбитата на планетата што предизвикува планетата да прикажува посветли спротивставени страни на северната полутопка отколку на јужната.
Во 1980 година, Војаџер 1 направил прелет покрај Сатурн што покажало дека Ф-прстенот е составен од три тесни прстени кои изгледале како да се плетени во сложена структура; сега е познато дека надворешните два прстени се состојат од „копчиња, свиткувања и грутки“ кои даваат илузија на „плетенка“, а во нив лежи помалку светлиот трет прстен.
Новите снимки на прстените направени околу рамноденицата на Сатурн на 11 август 2009 година со вселенското летало Касини-Хајгенс на НАСА покажале дека прстените значително се протегаат надвор од номиналната рамнина на прстенот на неколку места. Ова поместување достигнува дури 4 километри на границата на Килеровиот јаз, поради орбитата надвор од рамнината на Дафнис, месечината што го создава јазот.
Настанок и развој
Проценките за староста на прстените на Сатурн варираат во голема мера, во зависност од користениот пристап. Се смета дека тие се можеби многу стари, кои датираат од формирањето на самиот Сатурн. Сепак, податоците од Касини-Хајгенс сугерираат дека тие се многу помлади, најверојатно формирани во последните 100 милиони години, и затоа може да бидат стари помеѓу 10 и 100 милиони години. Ова неодамнешно сценарио за потекло се заснова на нова, ниска проценка на масата, моделирање на динамичкиот развој на прстените и мерења на флуксот на меѓупланетарна прашина, кои се хранат во проценката на стапката на затемнување на прстенот со текот на времето. Бидејќи прстените постојано губат материјал, тие би биле помасивни во минатото отколку сега. Проценката на масата сама по себе не е многу дијагностичка, бидејќи прстените со висока маса што се формирале на почетокот на историјата на Сончевиот Систем до сега би еволуирале до маса блиска до онаа измерена. Врз основа на сегашните стапки на исцрпување, тие може да исчезнат за 300 милиони години.
Постојат две главни теории за потеклото на внатрешните прстени на Сатурн. Една теорија, првично предложена од Едвард Рош во 19 век, е дека прстените некогаш претставувале месечина на Сатурн (наречена Веритас, по римска божица која се сокрила во бунар) чија орбита се распаѓала додека не се приближила доволно за да биде распарчена од плимни сили (види Рошова граница ). Варијација на оваа теорија е дека оваа месечина се распаднала откако била погодена од голема комета или астероид. Втората теорија е дека прстените никогаш не биле дел од месечината, туку се останати од оригиналниот маглински материјал од кој настанал Сатурн.
Потрадиционална верзија на теоријата за нарушена месечина е дека прстените се составени од остатоци од месечина со пречник од 400-600 км, малку поголем од Мимант. Последен пат кога имало судири доволно големи за да може да се наруши толкава месечина, било за време на доцното тешко бомбардирање пред околу четири милијарди години.
Поновата варијанта на овој тип на теорија на Робин Кенап е дека прстените би можеле да претставуваат дел од остатоците од ледената обвивка на многу поголема месечина диференцирана со големината на Титан, која била лишена од надворешниот слој додека спирала се влевала во планетата, за време на периодот на формирање кога Сатурн сè уште бил опкружен со гасовита маглина. Ова би го објаснило недостатокот на карпест материјал во прстените. Прстените првично би биле многу помасивни (≈1.000 пати) и пошироки од сегашните; материјалот во надворешните делови на прстените би се соединил во месечините на Сатурн до Тетида, објаснувајќи го и недостатокот на карпест материјал во составот на повеќето од овие месечини. Последователниот судир или криовулкански развој на Енкелад би можело тогаш да предизвика селективно губење на мразот од оваа месечина, зголемувајќи ја неговата густина до сегашната вредност од 1,61 g/cm 3, во споредба со вредностите од 1,15 за Мимант и 0,97 за Тетида.
Идејата за масивни рани прстени подоцна била проширена за да се објасни формирањето на месечините на Сатурн до Реја. Ако почетните масивни прстени содржеле парчиња карпест материјал (> 100 км), како и мразот, овие силикатни тела би насобрале повеќе мраз и би биле исфрлени од прстените, поради гравитационите интеракции со прстените и плимната интеракција со Сатурн, во прогресивно пошироки орбити. Во рамките на границата на Рош, телата од карпест материјал се доволно густи за да создадат дополнителен материјал, додека помалку густите тела од мраз не се. Откако ќе излезат од прстените, новоформираните месечини можеле да продолжат да се развиваат преку случајни спојувања. Овој процес може да ја објасни варијацијата во содржината на силикати на месечините на Сатурн до Реја, како и трендот кон помала содржина на силикати поблиску до Сатурн. Реја тогаш би била најстарата од месечините формирани од исконските прстени, при што месечините поблиску до Сатурн ќе бидат постепено помлади.
Светлината и чистотата на водениот мраз во прстените на Сатурн, исто така, се наведени како доказ дека прстените се многу помлади од Сатурн, бидејќи паѓањето на метеорската прашина би довело до затемнување на прстените. Сепак, новото истражување покажува дека Б-прстенот може да биде доволно масивен за да има разреден материјал што паѓа и со тоа да избегне значително затемнување во текот на староста на Сончевиот Систем. Материјалот од прстенот може да се рециклира бидејќи се формираат грутки во прстените и потоа се нарушуваат од удари. Ова би ја објаснило очигледната младост на дел од материјалот во прстените. Доказите кои укажуваат на неодамнешното потекло на Ц-прстенот се собрани од истражувачите кои ги анализирале податоците од радарскиот мапер на Касини-Титан, кој се фокусирал на анализа на пропорцијата на карпести силикати во овој прстен. Ако голем дел од овој материјал бил придонесен од неодамна нарушениот кентаур или месечина, староста на овој прстен би можела да биде од редот на 100 милиони години или помалку. Од друга страна, ако материјалот првенствено дојде од прилив на микрометеороиди, староста би била поблиску до милијарда години.
Тимот на Касини УВИС, предводен од Лари Еспосито, користел ѕвездено прикривање за да открие 13 објекти, кои се движат од 27 m до 10 km, во рамките на Ф-прстенот. Тие се проѕирни, што сугерира дека се привремени агрегати на ледени карпи со ширина од неколку метри. Еспозито верува дека ова е основната структура на сатурнските прстени, честичките се собираат заедно, а потоа се раздвојуваат.
Истражувањето засновано на стапките на паѓање во Сатурн фаворизира помлада возраст на прстенест систем од стотици милиони години. Материјалот од прстенот постојано се спира надолу во Сатурн; колку е побрзо ова паѓање, толку е пократок животниот век на системот на прстените. Еден механизам вклучува гравитација што ги повлекува електрично наелектризираните водни зрна мраз надолу од прстените долж линиите на планетарното магнетно поле, процес наречен „прстенест дожд“. Оваа стапка на проток било заклучено дека изнесува 432–2870 kg/s со користење на набљудувања на телескопот Кек од земјата; само како последица на овој процес, прстените ќе исчезнат во ~ милиони години. Додека го минувал јазот помеѓу прстените и планетата во септември 2017 година, вселенското летало Касини-Хајгенс открило екваторијален проток на материјал со неутрален полнеж од прстените до планетата од 4.800-44.000 kg/s. Претпоставувајќи дека оваа стапка на прилив е стабилна, ако се додаде на процесот на континуиран „прстенест дожд“ значи дека прстените ќе исчезнат за помалку од 100 милиони години.
Поделба и структура
Најгустите делови на системот на прстените на Сатурн се прстените А и Б, кои се одделени со Дивизија Касини (откриена во 1675 година од Џовани Доменико Касини). Заедно со Ц-прстенот, кој е откриен во 1850 година и е сличен по карактер на Дивизија Касини, овие региони ги сочинуваат главните прстени. Главните прстени се погусти и содржат поголеми честички од слабите правливи прстени. Последниве го вклучуваат Д-прстенот, кој се протега навнатре до врвовите на облакот на Сатурн, прстените Г и E и други надвор од главниот систем на прстените. Овие дифузни прстени се одликуваат како „правливи“ поради малата големина на нивните честички (често околу μm); нивниот хемиски состав е, како и главните прстени, речиси целосно воден мраз. Тесниот прстен Ф, веднаш надвор од надворешниот раб на А-прстенот, е потешко да се категоризира; делови од него се многу густи, но содржи и многу честички со големина на прашина.
Физички параметри
Белешки:(1) Имиња назначени од Меѓународниот астрономски сојуз, освен ако не е поинаку наведено. Пошироките оддалечености меѓу именуваните прстени се нарекуваат поделби, додека потесните во именуваните прстени се нарекуваат празнини. (2) Податоци главно од Gazetteer of Planetary Nomenclature, информативен лист на НАСА и неколку трудови. (3) растојанието е до центарот на празнините, и прстените кои се потесни од 1.000 км(4) неофицијално име
Д-прстен
Д-прстенот е највнатрешниот прстен и е многу слаб. Во 1980 година, Војаџер 1 открил во овој прстен три прстени означени како D73, Д72 и Д68, при што Д68 е дискретниот прстен најблизок до Сатурн. Околу 25 години подоцна, сликите на Касини покажале дека D72 станал значително поширок и подифузен.
Присутна во Д-прстенот е структура со бранови оддалечени 30 км. Првпат видена во јазот помеѓу Ц-прстенот и Д73, структурата била пронајдена за време на рамноденицата на Сатурн во 2009 година за да се прошири радијално растојание од 19.000 км од Д-прстенот до внатрешниот раб на Б-прстенот. Брановите се толкуваат како спирален модел на вертикални бранови од 2 до 20 m амплитуда; фактот дека периодот на брановите се намалува со текот на времето (од 60 км во 1995 година до 30 km до 2006 г.) овозможува да се одреди дека образецот можеби потекнувал од удар на облак од отпадоци (со маса од ≈10 12 kg) од нарушена комета која ги навалувала прстените надвор од екваторската рамнина. Слична спирална шема во главниот прстен на Јупитер е припишана на пертурбација предизвикана од удар на материјал од кометата Шумејкер-Леви 9 во 1994 година.
Ц-прстен
Ц-прстенот е широк, но слаб прстен сместен навнатре од Б-прстенот. Откриен е во 1850 година од Вилијам и Џорџ Бонд, иако Вилијам Р. Дос и Јохан Гале исто така го виделе независно. Вилијам Ласел го нарекол „Крепов прстен“ бидејќи изгледал дека е составен од потемни материјали од посветлите прстени А и Б.
Неговата вертикална дебелина се проценува на 5 m, масата околу 1,1 kg, а неговата оптичка длабочина варира од 0,05 до 0,12. Односно, помеѓу 5 и 12 проценти од светлината што сјае нормално низ прстенот е блокирана, така што кога се гледа одозгора, прстенот е блиску до проѕирен. Спиралните брановидни бранови со должина од 30 километри првпат видени во Д-прстенот биле забележани за време на сатурновата рамноденица од 2009 година да се протегаат низ целиот Ц-прстен.
Коломбов Јаз и Титан Ринглет
Коломбовиот јазот лежи во внатрешниот прстен Ц. Во празнината се наоѓа светлиот, но тесен Коломбо Ринглет, центриран на 77.883 км од центарот на Сатурн, кој е малку елипсовиден наместо кружен. Овој прстен се нарекува и Титан Ринглет бидејќи е управуван од орбитална резонанца со месечината Титан. На оваа локација во рамките на прстените, должината на апсидната прецесија на прстенестата честичка е еднаква на должината на орбиталното движење на Титан, така што надворешниот крај на овој ексцентричен прстен секогаш е насочен кон Титан.
Максвелов јаз и Ринглет
Максвеловиот јаз лежи во надворешниот дел на Ц-прстенот. Исто така, содржи густ не-кружен прстен, Максвелов ринглет. Во многу аспекти овој прстен е сличен на ε прстенот на Уран. Во средината на двата прстени има структури слични на бранови. Додека бранот во прстенот ε се смета дека е предизвикан од Уранската месечина Корделија, ниту една месечина не е откриена во Максвеловиот јаз од јули 2008 година.
Б-прстен
Б-прстенот е најголемиот, најсветлиот и најмасивниот од прстените. Неговата дебелина се проценува на 5 до 15 m, а неговата оптичка длабочина варира од 0,4 до поголема од 5, што значи дека >99% од светлината што минува низ некои делови на Б-прстенот е блокирана. Б-прстенот содржи голема доза на варијации во неговата густина и осветленост, речиси сето тоа необјаснето. Овие се концентрични, се појавуваат како тесни прстени, иако Б-прстенот не содржи никакви празнини. На места, надворешниот раб на Б-прстенот содржи вертикални структури кои отстапуваат до 2,5 км од главниот прстен авион.
Студијата од 2016 година за спиралните бранови со густина со помош на ѕвездени прикривања покажале дека густината на површината на Б-прстенот е во опсег од 40 до 140 g/cm 2, помала од претходното верување, и дека оптичката длабочина на прстенот има мала корелација со неговата масена густина (а наод претходно пријавен за прстените А и Ц). Се проценува дека вкупната маса на Б-прстенот е некаде во опсег од 7 до kg.
Краци
Се смета дека краците се сезонски феномен, кои исчезнуваат во средината на зимата и летото и повторно се појавуваат како што Сатурн се приближува до рамноденицата. Предлозите дека краците може да бидат сезонски ефект, кој варира во зависност од 29,7-годишната орбита на Сатурн, биле поддржани од нивното постепено повторно појавување во подоцнежните години на мисијата Касини.
Месечина
Во 2009 година, за време на рамноденицата, била откриена месечина вградена во Б-прстенот. Се проценува дека е 400 метри во пречник. Месечината ја добила привремената ознака S/2009 S 1.
Дивизија Касини
Касини дивизија е регион 4,800 километри во ширина помеѓу А-прстенот на Сатурн и Б-прстенот. Откриен е во 1675 година од Џовани Касини во Париската опсерваторија со помош на рефракционен телескоп кој имал објективна леќа од 2,5 инчи со фокусна должина од 20 стапки и 90x зголемување. Од Земјата се појавува како тенка црна празнина во прстените. Меѓутоа, Војаџер открил дека самата празнина е населена со прстенест материјал кој има многу сличност со Ц-прстенот. Поделбата може да изгледа светла во погледите на неосветлената страна на прстените, бидејќи релативно малата густина на материјалот овозможува повеќе светлина да се пренесува преку дебелината на прстените (видете ја втората слика во галеријата ).
Внатрешниот раб на дивизијата Касини е управуван од силна орбитална резонанца. Прстенести честички на оваа локација орбитираат двапати за секоја орбита на месечината Мимант. Резонансата предизвикува акумулација на влечењата на Мимант на овие прстенести честички, дестабилизирајќи ги нивните орбити и доведувајќи до остар прекин во густината на прстенот. Сепак, многу други празнини помеѓу прстените во Касини дивизијата се необјаснети.
Хајгенсов јаз
Хајгенсовиот јаз се наоѓа на внатрешниот раб на дивизијата Касини. Го содржи густиот, ексцентричен Хајгенсов Ринглет во средината. Овој прстен покажува неправилни азимутални варијации на геометриската ширина и оптичката длабочина, кои може да бидат предизвикани од блиската резонанца 2:1 со Мимант и влијанието на ексцентричниот надворешен раб на Б-прстенот. Постои дополнителен тесен прстен веднаш надвор од прстенот Хајгенс.
А-прстен
А-прстенот е најоддалечениот од големите, светли прстени. Неговата внатрешна граница е Касини дивизијата, а нејзината остра надворешна граница е блиску до орбитата на малата месечина Атлас. А-прстенот е прекинат на локација 22% од ширината на прстенот од неговиот надворешен раб со Енкевиот јаз. Потесен јаз 2% од ширината на прстенот од надворешниот раб се нарекува Килеров јаз.
Дебелината на А-прстенот се проценува на 10 до 30 m, неговата површинска густина од 35 до 40 g/cm 2 и вкупната маса од 4 до kg (веднаш под масата на Хиперион). Неговата оптичка длабочина варира од 0,4 до 0,9.
Слично на Б-прстенот, надворешниот раб на А-прстенот се одржува со орбитални резонанции, иако во овој случај е покомплицирано множество. На него првенствено дејствува резонанца 7:6 со Јанус и Епиметеј, со други придонеси од резонанца 5:3 со Мимант и разни резонанци со Прометеј и Пандора. Други орбитални резонанции, исто така, прават многу спирални бранови со густина во А-прстенот (и, во помала мера, и други прстени), кои го опфаќаат најголемиот дел од неговата структура. Овие бранови се опишани со истата физика што ги опишува спиралните краци на галаксиите. Спиралните бранови на свиткување, исто така присутни во А-прстенот и исто така опишани со истата теорија, се надолжни бранови во прстенот наместо бранови на збивање.
Во април 2014 година, научниците на НАСА објавиле дека ја набљудуваат можната фаза на формирање на млада месечина во близина на надворешниот раб на А-прстенот.
Енкеов јаз
Енкеовиот јаз е празнина широка 325 километри во рамките на А-прстенот, центриран на растојание од 133.590 км од центарот на Сатурн. Таа е предизвикана од присуството на малата месечина Пан, која орбитира во неа. Сликите од сондата Касини покажале дека во празнината има најмалку три тенки прстени со јазли. Спиралните бранови со густина видливи на двете страни од неа се предизвикани од резонанции со блиски месечини надвор од прстените, додека Пан индуцира дополнителен сет на спирални будења.
Самиот Јохан Енке не ја забележал оваа празнина; а јазот го добил името во чест на неговите набљудувања. Самата празнина била откриена од Џејмс Едвард Килер во 1888 година. Втората голема празнина во А-прстенот откриена од Војаџер, била именувана како Килеров јаз во негова чест.
Енкеовиот јаз е празнина бидејќи е целосно во рамките на А-прстенот. Постоела одредена нејасност помеѓу поимите јаз и поделба сè додека МАС не ги разјаснил дефинициите во 2008 година; пред тоа, разделбата понекогаш се нарекувала „Дивизија Енке“.
Килеров јаз
Килеровиот јаз е празнина широка 42 километри во А-прстенот, приближно 250 км од надворешниот раб на прстенот. Малата месечина Дафнис, откриена на 1 мај 2005 година, орбитира во неа, одржувајќи ја чиста. Преминот на Месечината предизвикува бранови во рабовите на јазот (на ова исто така влијае неговата мала орбитална ексцентричност). Бидејќи орбитата на Дафнис е малку наклонета кон рамнината на прстенот, брановите имаат компонента што е нормална на прстенестата рамнина, достигнувајќи растојание од 1500 m.
Килеровиот јаз бил откриен од Војаџер и именуван во чест на астрономот Џејмс Едвард Килер. Килер за возврат го открил и го нарекол Енкевиот јаз во чест на Јохан Енке.
Дивизија Рош
Разделбата помеѓу А-прстенот и Ф-прстенот е именувана како Дивизија Рош во чест на францускиот физичар Едвар Рош. Дивизијата не треба да се меша со границата на Рош, која е растојанието на кое голем објект е толку блиску до планетата (како што е Сатурн) што плимните сили на планетата ќе ја разделат. Лежејќи на надворешниот раб на системот на главниот прстен, дивизијата Рош е всушност блиску до границата на Рош на Сатурн, поради што прстените не можат да се насоберат во месечината.
Како и Касини дивизијата, дивизијата Рош не е празна, туку содржи материјал. Карактерот на овој материјал е сличен на слабите и правливи прстени Д, Е и Г. Две локации во дивизијата Рош имаат поголема концентрација на прашина од остатокот од регионот. Тие биле откриени од тимот за снимање на сондата Касини и им беа дадени привремени ознаки: R/2004 S1, кој лежи по орбитата на месечината Атлас; и R/2004 S2, со центар на 138.900 км од центарот на Сатурн, навнатре од орбитата на Прометеј.
Ф-прстен
Ф-прстенот е најоддалечениот дискретен прстен на Сатурн и можеби најактивниот прстен во Сончевиот Систем, со одлики кои се менуваат во временска скала од часови. Се наоѓа на 3.000 km подалеку од надворешниот раб на А-прстенот. Прстенот е откриен во 1979 година од страна на тимот за сликање Пионер 11. Тој е многу тенок, само неколку стотици километри во радијална големина. Иако традиционалното гледиште е дека го држат заедно двете месечини, Прометеј и Пандора, кои орбитираат внатре и надвор од неа, неодамнешните студии покажуваат дека само Прометеј придонесува за затворањето. Нумеричките симулации сугерираат дека прстенот се формирал кога Прометеј и Пандора се судриле еден со друг и биле делумно нарушени.
Поновите слики одблиску од сондата Касини покажуваат дека Ф-прстенот се состои од еднојадрен прстен и спирална нишка околу него. Тие, исто така, покажуваат дека кога Прометеј ќе се сретне со прстенот на неговата апоапсија, неговата гравитациска привлечност создава свиткувања и јазли во Ф-прстенот додека месечината „краде“ материјал од него, оставајќи темен канал во внатрешниот дел на прстенот (види видео врска и дополнителни слики F Ring во галеријата). Бидејќи Прометеј кружи околу Сатурн побрзо од материјалот во Ф-прстенот, секој нов канал е издлабен околу 3,2 степени пред претходниот.
Во 2008 година, била откриена дополнителна динамика, што сугерира дека малите невидени месечини кои орбитираат во рамките на Ф-прстенот постојано минуваат низ неговото тесно јадро поради пертурбациите од Прометеј. Една од малите месечини била привремено идентификувана како S/2004 S6.