cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Македонците во Првата светска војна
Пробив
На 14 септември 1918 година силите на Антантата започнале офанзива. Најсилниот напад во почетокот се почувствувал на секторот Сокол - Добро Поле - Ветерник. Во останатите сектори притискот бил насочен кон задржуваање на бугарско-германските сили на нивните позиции, сè додека не биде пробиена позицијата кај Добро Поле. Носител на овој притисок врз бугарските сили била втората пешадиска и шестанесетата колонијална пешадиска француска дивизија кои на 16 септември успеале да ги принудат бугарските сили да се повлечат. Разбиените бугарски сили биле од првата бугарска армија и се повлекле кон Кавадарци. Истовремено со пробивот кај Добро Поле биле направени и други пробиви кај Гевгелија, Дојран, Битола и други места. Се создале услови за навлегување на силите на Антантата во Вардарска Македонија, а пред нивното напредување, бугарско-германските сили отстапувале во внатрешноста.
На 23 септември француските и српските сили влегле во Прилеп. На 27 септември бил освоен Велес, а на 29 септември и Скопје. Со падот на овие градови офанизвата на Антантата била прекратена, а бугарско-германските сили во Вардарска Македонија биле поразени. Во текот на оваа офанзива во заробеништво паднале околу 100.000 души и голем воен материјал.
Оваа општа состојба ја принудила Бугарија на 26 септември во Струмица да побара примирје. По тридневни преговори во Солун, бугарската делегација и командата на генералот Франше Д'Епере, на 29 септември 1918 година, потпишале примирје. Според договореното бугарската армија требало да се повлече на својата граница од Букурешкиот договор.
Македонска воено-инспекциска област
По освојувањето на Вардарска Македонија била формирана Македонско воено-инспекциска област. Таа била поделена на девет окрузи, од кои седум биле на македонска територија, а Призренскиот и Приштинскиот надвор од Вардарска Македонија. Исклучивата власт се наоѓала во рацете на генерал-губернатор на Македонската воено инспекциска област, а неговот седиште се наоѓало во Скопје. Оваа должност до 1918 година ја извршувал Рачо Петров, а бил наследен од Стефан Тошев. Тој преку воено-полициските и цивилните власт управувал со областа. Управата била спроведувана и преку окружните и околиските началници, како и преку општинските и селските претседатели и комитети. Формално егзистирале окружни, околиски, општински и тричелни комисии на чело со претседател. Во 1918 година била извршена реорганизација на административно-управната поделба на Вардарска Македонија. Македонско воено-инспекциска област била укината, биле укинати постојните комисии, а Вардарска Македонија била поделена на два бригадни окупациски реона.
Во мај 1916 година, бугарската армија ја зазеле територијата помеѓу реките Струма и Места, вклучително и егејскиот брег. Оваа територија била организирана на сличен начин како и Вардарска Македонија и вклучена во Драмската воено-инспекциската област зад секторот на фронтовската линија од Демир Хисар до Струмскиот Залив, под управа на воениот гувернер, генералот Александар Танев.
Бугарската држава го третира македонскиот народ како дел од бугарското национално ткиво и било прогласено обединување со Бугарија. Веднаш по освојувањето на Вардарска Македонија се пристапило со регрутација на Македонците во бугарската армија. Според некои извори во регрутните списоци биле вклучени околу 80.000 души.
Окупација на силите на Антантата
Територијата јужно и западно од фронтовската линија Охридско Езеро - Струма - Струмски Залив од крајот на 1915 и почетокот на 1916 година била окупирана од силите на Антантата. Во пролетта 1916 година францускиот генерал Сарај бил назначен за управувач во Егејска Македонија со седиште во Солун. На 3 јуни 1916 година генералот Сарај објавил воена состојба на сета територија на Егејска Македонија што ја држеле неговите трупи.
Со објавувањето на воената состојба неговите сили ги зазеле поштата, телеграфската и телефоинската станица, зградите на градската управа и полиција, железничката станица, управата на царинарницата и разни други клучни точки во Солун и околината. Генералот Сарај му наредил на грчкиот началник на безбодност и сигурност во Егејска Македонија, со своите органи веднаш да го напушти Солун и овој дел од Македонија. Од Солун, Сарај ја проширил својата управа низ цела Егејска Македонија каде се наоѓале неговите трупи. Сите градови и помали населби, железници и патишта и други објекти биле ставени под упарва на подрачните реони.
Генералот Сарај како гувернер на Егејска Македонија ги принудил сите конзули на државите од Централните сили да го напуштат Солун и тој дел од Македонија. При штабот на генералот Сарај било формирано специјално Трговско биро за развој на француската трговија во Македонија. Бирото финансирано од неколку трговски комори од различни градови од Франција.
Македонска емиграција
Непосредно по нападот на Австроунгарија на Србија, Крсте Петков Мисирков како претставник на Македонија и од името на Македонската колонија одржал говор во Одеса на 6 август 1914 година во кој истакнал:
Мисирков ја продолжил својата активност објавувајќи повеќе статии. Во една статија напишал: ''... Никакви српско-грчки, ни српско-грчко-романски, ниту бугарско-турски сојузи нема да го затврдат поробувањето на нашата таткобина. Македонија ќе биде самостојна и обединета земја. За тоа гарантираме ние, Македонците. Нас лошо не знаеја и лошо не знаат, но ние ќе се добереме до триумфот на нашето справедливо дело, до толку повеќе што тоа не е во спротивност со ничии интереси и наполно одговара на ослободителните задачи на Русија, Англија и Франција. Ние ги молиме балканските држави само да не ни пречат да ја добиеме независноста и да ни укажат такво гостопримство и поддршка, какво што им укажуваше Русија на Бугарите, на Србите и на Грците до нивното ослободување, а исто така со сите мерки да ја поддржат идејата за автономна Македонија. Сега македонското прашање се решава несомнено полесно отколку до последните балкански војни. Ние ги полагаме нашите надежи на големите држави; тие можат без пролевање крв да ја создадат автономијата на Македонија, која во однос на културата стои многу повисоко, отколку околните држави пред сто години, кога тие ја добија својата независност. Автономијата на Македонија ќе биде најдоброто разрешување на македонското прашање, како за самите Македонци, така и за Србија и за Грција и за Бугарија и за европскиот мир...''
Силна активност во текот на војната пројавила и македонската емиграција во Швајцарија каде што дејствувале неколку групи на македонски студенти. Од нив особена активност пројавила групата околу д-р Атанас Коцарев, лекар, приватен доцент во Женева, родум од Охрид. Под негово раководство било содадено Македонското друштво за независна Македонија кое имало за цец да ја шири идејата за самостојна Македонија. Друштвото испратило апел за соработка до македонската емиграција во Швајцарија, во него било изложени идеите на друшвото, дека основно човеково право на секој народ е да биде слободен и да располага со себеси, меѓутоа иако Македонија со својот народ претставува единство, таа е несреќно поделена од неоправданите соперништва на соседните држави. Меѓу другото во апелот било истакнато:
Врз основа на оваа програма дошло до обединување на македонската емиграција во Швајцарија во рамките на еден Генерален совет, а преку него настапиле пред Париската мировна конференција.
Македонското национално движење кон крајот на војната
Во текот на војната македонските револуционери и дејци покажале длабока идејно-политичка поделеност и неусогласени ставови по однос на решавањето на македонското прашање.
На една страна се нашле претставниците на левицата која била составена од дејци и револуционери кои учествувале во борбите за ослободување на Македонија во Илинденскиот и постилинденскиот период и кои по прогласувањето на Хуриетот се откажале од вооружените методи на дејствување и се приклониле во барање политички патишта за решавање на македонското прашање. Во оваа група спаѓаа Ѓорче Петров, Петар Поп Арсов, Димо Хаџи Димов, како и припадниците на бившиот Серски револуционерен округ на старата Македонска револуционерна организација блиски до идеите на Јане Сандански (Таската Спасов, Александар Бујнов, Тодор Паница, Чудомир Кантарџиев и други). Тие ги усогласиле своите ставови за заеднички настап на Версајската мировна конференција, за која цел го основале Привременото претставништво на бившата обединета ВМРО. Правно-политичките ставови кои им биле насочени во правец на давање на автономија на Македонија во нејзините етнички и географски граници на мировната конференција им ги застапувал унијатскиот свештеник Пол Христов.
Другиот дел од македонското националноослободително движење го претставувале македонските револуционери и дејци од десницата. Таа во своето дејствување се одликувала по тоа што сметала дека ослободувањето на Македонија можело да се изврши со помош на Бугарија во чии рамки и го гледала решението на македонското прашање. Групацијата околу Тодор Александров и Извршниот комитет на македонските емигрантски братства во Бугарија, од мировната конференција во Версај барала неделивост на етногеографската карта на Македонија и доколку не постоела можност да и се даде автономија, тогаш Македонија да се присоедини кон Бугарија.
Броцени (општина)
Броцени (Brocēnu novads) е општина во Летонија. Општината е создадена во 2001 година.
Наводи
Brocēni
Доминат
Доминат е назив за автократски облик на владеење кое било востановено во Римското Царство од страна на Диоклецијан после кризата во III век и кој траел сè до падот на Царството.
Називот доминат е изведен од латинскиот збор доминус (= “господар“), кој првобитно се поврзувал за односот меѓу робот и неговиот сопственик. Тој назив пејоративно бил користен за некои цареви, почнувајќи од Јулиевците-Клавдијците, но не бил официјална титула. Некои цареви, како на пример Тибериј, искрено го преѕирале. Меѓутоа, во периодот на Диоклецијан оваа титула станала сосема вообичаена, па овој цар и се смета за основач на доминатот како систем на државна управа.
Појавување
Првата фаза на уредување на царската власт, позната под името принципат, која ја карактеризирало формално постоење на сите поранешни републикански уставни институции и обичаи, завршила со кризата во III век (235-284 г.). Таа криза е завршена со стапувањето на прњстолот на царот Диоклецијан, кој улогата и положбата на римскиот цар ја изместил од формалната структура на старите републикански установи, што постоела во текот на првите три века на царството. Тој вовел нов систем на владеење на четворица, т.н. тетрархија. Исто така, тој ја отфрлил титулата принцепс и отворено го усвоил монархистичкото однесување кон државничките службеници и сите свои поданици.
Можеби позначајно од самата титула било усвојувањето на божествениот статус на царот, со соодветниот назив “божествен“ (дивус). Деификацијата (прогласувањето за божествено) првично била посмртна почест што римскиот Сенат му ја доделувал на починатиот цар. Подоцна царот, уште додека бил жив, почнал себеси да си го дава називот “божествен“, а тоа често го правел и за членовите на своето семејство.
Меѓутоа, историчарите на доцната антика негираат дека преминот од принципат на доминат претставувал некаков остар рез во историјата на Римското Царство. Всушност, тие сметаат дека се работело за постепена трансформација во рамките на реформата на Диоклецијан, која иако била значајна, претставувала само еден од елементите во таа преодна фаза.
Космос-2232
Космос-2232 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, Русија на 26 јануари 1993 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 1900 килограми. Космос-2232 бил сателит за рано предупредување од појава на меѓуконтинентални балистички ракети.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 717,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 62,7°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 9734 км, а најмалото на 614.
Елшани (Серско)
Елшани или Елшен — село во Егејска Македонија, Република Грција.
Анетан (округ)
Анетан е округ во Науру и се наоѓа во изборната единица Анетан.
Местоположба и одлики
Округот се наоѓа на север од островот и зазема површина од 1.0 км2 со население од 880 жители. Во овој округ се наоѓа метеролошката станица. Овој округ е еден од најмалите на островот, но важи за еден од најпријателските.
Едил
Секоја година се избирале по два плебејски (од 494 г. п.н.е.) и два курулски едили (од 367 г. п.н.е.) и тие биле помошници на народните трибуни и се грижеле за организирањето на јавните игри, за прехранувањето на населението, за одржувањето на јавните згради и патишта, за јавниот ред и морал, за управувањето со државните архиви итн.
Во периодот на царевите функцијата на едилот била ограничена, а во периодот на Диоклецијан едилите сосема исчезнуваат како функционери на градските магистрати.
Ознаки на функцијата биле:
Оваа функција е еквивалент на старогрчката функција агораном.
Буртниеки (општина)
Буртниеки (Burtnieku novads) е општина во Летонија. Општината е создадена во 2009 година.
Ежово
Ежово — село во Егејска Македонија, Република Грција.
Твор
Твор (латински: Putorius putorius L.) — животно кое спаѓа во класата цицачи, ред месојади - ѕверови.
Исхрана
Дење мирува во своето легло, а храна бара ноќно време. Творот е мошне крволочен и убива многу повеќе отколку што може да изеде, бидејќи сака да пие крв.
Изглед
Бојата му е темно-костенлива. Може да израсне во должина до 40 см. и 500-1200 гр. во тежина. На задникот, покрај шупокот, има две жлезди кои лачат материја со многу непријатна миризба. Со исфрлањето на оваа смрдеа, творот, кога е во опасност, настојува да го одбие непријателот.
Варош
Варош или Марков Град — најстарата населба во Општина Прилеп, која преку пат на конурбација е споено со градот Прилеп, така што денес претставува негова населба.
Географија и местоположба
Населбата се наоѓа северозападно од центарот на Прилеп. Се наоѓа на периферијата на Прилеп, во подножјето на Марковите Кули, на надморска височина од 680-700m.
Демографија
Населението во Варош е во постојан пораст. Според некои податоци во 1900 г. во Варош живеат 1380 жители. Од пописите од 1981 и 1991 се гледа дека во Варош живееле 3175, односно 3274 жители. Според последниот попис од 2002 година, населбата Варош брои 3458 жители, од кои:
Општествени установи
Во Варош се наоѓа подрачното училиште „Блаже Конески“ во кое се изведува настава од 1 до 5 одделение.
Избирачко место
Во селото постојат избирачките места бр. 1443, 1444 и 1445 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 2.286 гласачи.
Културни и природни знаменитости
Според едно предание, во Варош некогаш постоеле 77 цркви. Денес во Варош сочувани се шест цркви и тоа: Варошкиот Манастир со црквата „Св. Архангел Михаил“, „Св. Никола“, „Св. Богородица Пречиста“, „Св. Атанасиј“, „Св. Петар“ и „Св. Димитрија“.
Редовни настани
Голем Петок (првиот петок после Велигден) се смета како Варошка слава и се одржува голем панашѓур под Варошкиот манастир.
NGC 1237
NGC 1237 — двојна ѕвезда во соѕвездието Еридан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен во 1886 година од страна на Франк Милер, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1237 е од видот *2.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 10 м 8,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 8° 41' 31".
Други поделби
Проучување на NGC 1237 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 266; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5294. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 917.
NGC 5585
NGC 5585 — спирална галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5585 се споменува и како UGC 9179, MCG 10-20-94, CGCG 295-45, IRAS 14182+5657, KARA 624, KUG 1418+569.
Откривање
Објектот е откриен на 17 април 1789 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5585 е од видот SBcd. Видливиот сјај со голо око изнесува 10,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,9 m/лм2. NGC 5585 има привидни димензии од 5,8' х 3,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 14 ч 19 м 47,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +56° 43' 44"". Положбениот агол на објектот е во износ од 30°.
Други поделби
Проучување на NGC 5585 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 51210. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 49; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3862. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 715.
NGC 3180
NGC 3180 — дел од галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведен во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 25 јануари 1851 година од страна на Вилијам Парсонс, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 72 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3180 е од видот GxyP.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 10 ч 18 м 10,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 41° 26' 57".
Други поделби
Проучување на NGC 3180 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 72; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3004. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 711.
Космос-2233
Космос-2233 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, Русија на 9 февруари 1993 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 825 килограми. Космос-2233 бил военoнавигациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 104,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1009 км, а најмалото на 953.
Крушеани
Крушеани — село во Општина Кривогаштани, во околината на градот Прилеп.
Географија и местоположба
Крушеани е низинско село на границата помеѓу влажното земјиште на исток и сувото земјиште со ниви на запад. Околни села се Врбјани, Кривогаштани, Воѓани и други. Во минатото, водата за пиење се добивала од бунари, кои ги имало во секоја куќа. Исто така, мештаните ја користеле и водата од реката Блато. На запад од Кривогаштани е Бушева Планина, а на југ, исток и север се простира Пелагонија.
Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Капиџица, Воденичишта, Градски Пат, Сред Пат, Голем Пат, Лаг, Горник, Црквиште, Боротински Пат, Ќерамидница, Калуѓерица, Блато, Чука, Одоажда, Локва, Друмо, Белокалица, Горни Ливади, Патеричиња, Крива Нива, Домазетица, Врпче Патче, Кинатиште, Граиште, Плочи, Бозје, Греда, Бревче, Горно Капина и други.
Селото има збиен тип. Некои делови од селото носат имиња на родовите.
Историја
На месноста Чука биле ископувани стари црепови и грнци. На месноста Локва, северно од селото, во нивите биле наоѓани темели на куќи. Околу 1 километар јужно од селото е месноста Црквиште, каде се наоѓаат и селските гробишта. Мештаните кажуваат дека таму некогаш се наоѓала црквата „Св. Никола“, која била возобновена во 1976 година. .
Крушеани е старо село, во кое се зачувани три староседелски рода: Аќимовци, Граоровци и Китановци. Староседелци биле и Шутановци, но се иселиле. Останатите родови потекнуваат од доселеници.
Стопанство
Атарот зафаќа простор од 8,6 км2. На него преовладуваат обработливите површини на површина од 711 хектари, на пасиштата отпаѓаат 85 хектари, додека шумско земјиште нема.
Селото, во основа, има полјоделска функција. Во селото имало земјоделска задруга.
Во текот на отоманскиот период, најголемиот дел од селаните работеле во чифлиците, а само мал дел поседувале своја земја. Имало 12 чифлици, и тоа: Шукри-бегов, Асан-ефендиов, Малик-аговски, Аџи-Рауфски, Рашидов, Османов, Сулејманов, Идризов, Демир Мула Асанов, Смаилов, Мустафов и Дебрански, чии сопственици живееле во Битола, Прилеп, Пресил, демирхисарското село Суводол и Дебар.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Крушеани живееле 260 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Крушеани имало 448 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Крушеани било големо село со 869 жители во 1961 година, но во 1994 година преминало во средно село по големина со 571 жител, од кои 568 биле Македонци и двајца жители Срби.
Според пописот од 2002 година, во селото Крушеани живееле 578 жители, од кои 574 Македонци, 1 Србин и 3 останати.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 514 жители, од кои 485 Македонци, 1 Албанец, 1 Ром, 1 Бошњак, 2 останати и 24 лица без податоци.
Родови
Крушеани е чисто македонско православно село, во кое живеат староседелски и доселенички родови.
Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1955 година родови во селото се:
Иселеништво
Иселеници од Крушеани има на многу места низ Македонија, пред сè постари иселеници по околните прилепски села. Тоа се Черговци (1 к.) и Мертовци (1 к.), живеат во Кадино Село, Шојлевци (2 к.), живеат во Могила, Дивјаковци (2 к.) и Прчковци (1 к.), живеат во Врбоец, Секуловци (7 к.) и Трајковци (4 к.), живеат во Дабница, Пишљевци (3 к.) и Чпирто (1 к.), живеат во Бучин, Цивкаровци (3 к.) и Огненовци (2 к.), живеат во Пашино Рувци, Јошевци (4 к.), живеат во Врбјани, Неданоски (1 к.), живеат во Големо Коњари, Шмаќе (1 к.), живеат во Бистрица, додека кон крајот на XIX век од селото целосно се иселил староседелскиот род Шукулевци, за кои се вели дека биле многу богати, тие од селото се иселил од зулуми, кои ги вршеле муслиманите. Тие се иселиле во Крушево, Могила, Горно Коњари, Воѓани (3 к.), Прилеп и Бугарија.
Самоуправа и политика
Во век, Крушеани било село во Прилепската каза на Отоманското Царство.
Селото влегува во рамките на Општина Кривогаштани, која била една од ретките општини во Македонија која не била изменета при територијалната поделба во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било дел од тогашната Општина Кривогаштани.
Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Прилеп.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Кривогаштани, во која покрај селото Крушеани, се наоѓале и селата Врбоец, Годивле, Кореница, Кривогаштани, Локвени, Милошево, Свето Митрани и Подвис. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната Општина Кривогаштани, кога во нејзе се наоѓале селата Кривогаштани и Крушеани.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 1512 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 407 гласачи. На локалните избори во 2021 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 407 гласачи.
Меза (департман)
Меза (Meuse) — департман во областа Лорена на североисточна Франција, денес во регионот Голем Исток, наречен по реката Меза.
Историја
Меза е еден од изворните 83 департмани создадени со Француската револуција на 4 март 1790. Била составена од поранешните покраини Бароа (подрачјето на Бар ле Дик) и Три Епископии (подрачјето на Верден).
Департманот е историски забележителен како едно од главните војувалишта на Првата светска војна. Во 1916 тука се одиграла значајната Битка кај Верден.
Географија
Меза му припаѓа на регионот Голем Исток и се граничи со департманите Ардени, Марна, Горна Марна, Вогези, Мерт и Мозел и Белгија на север. Делови од депармтнот влегуваат во состав на Регионалниот природен парк Лорена.
Поважни реки во департманот се:
Демографија
Населението на Меза забележило голем пад почнувајќи од XIX век поради големите преселби село-град.
Римски диктатор
Во периодите кога rимската држава, обично по продирањето на варварите, ќе се нашла во состојба на вонредна опасност (“криза“), Сенатот, исклучиво според критериумот на граѓански углед, именувал диктатор со неограничени овластувања. Диктаторот имал овластувања само додека траела опасноста и единствена задача му била со сите можни средства да ја отстрани опасноста од државата и повторно да ја воспостави нормалната состојба. Со престанокот на кризата и мандатот на диктаторот му престанувал, а тој се враќал на положбата што ја имал пред именувањето, додека врховната власт повторно ја преземал Сенатот.
Ако именуваниот диктатор и по престанувањето на опасноста (кризата), со злоупотреба на неограничените овластувања и заповедничката моќ, ги задржи таквите овластувања, тој станува тиранин, а неговата власт се нарекува тиранија.
Ако пак, за да ги задржи диктаторските овластувања и моќ, ја продолжува состојбата на вонредна опасност, предизвикувајќи кризи, тогаш неговата власт се нарекува терор, а тој станува терорист.
Принципат
Принципат (лат.: principatus, од princeps — прв, глава) е општоприфатен назив за државното уредување што го воспоставил првиот римски цар Октавијан Август, кој владеел од 31 г. п.н.е. до 14 г. н.е. Ваквото државно уредување претставувало специфична форма на монархија во која формално постоеле републикански институции, но принцепсот де факто ја имал во свои раце целата власт над империјата.
Воспоставување на принципатот
Поради долготрајните граѓански војни, пропратени со проскрипции, конфискација на земјишта, присилно наплаќање даноци, воени мобилизации, бегства на робовите и воена власт, италското општество се стремело за мир и воспоставување на нормален живот. Најважните противници на Цезар биле мртви, а останатата анти-цезарова коалиција била деморализирана и ослабена. Тие за да ја сочуваат својата положба биле спремни да пружат да склучат примирје па дури и поддршка на Октавијан во неговите цели.
Откако се вратил во Рим, Октавијан најавил враќање на мирните времиња, стариот римски морал и обновување на стариот републикански дух. Почнувајќи од 31 година п.н.е Октавиан секоја година бил биран за конзул, а во 29 г. добил цензорски овластувања, врз основа на кои во 29-28 година составил нов список на членови на сенатот и спровел цензус кој не бил спроведен цели четириесет и две години. За да го заштити достоинството на сенатот тој ги исклучил сенаторите кои не припаѓале на највисокиот сталеж, а со тоа му се дало можност да ги исфрли и приврзаниците на Марк Антониј. Во новиот список името на Октавијан било ставено на прво место, и од таму тој ја добил титулата princeps Senatus. Со таа титула тој бил во можност прв да го искажува своето мислење во сенатот. На 13 јануари 27 година Октавијан се одрекол од сите државни функции и ги ставил на располагање на сенатот и римскиот народ, изјавувајќи дека сака да се повлече од јавниот живот. Таа оставка била формална, по што уследиле молби од сенаторите да ја задржи власта во државата. Истиот ден Октавијан добил низа овластувања кои фактички му ја осигурале врховата власт. Три дена подоцна на 16 јануари, тој ја добил титулата Август (возвишен). Во прв ред овој епитет бил ставан во контекс со некој сакрален обиект, но во овој случај бил додаден до името на принцепсот. По тоа Октавијан го променил своето име во Император Цезар Август, син божји. Сите овие промени имале со цел, докажување дека на Рим му претстоело ново златно доба. Неговата власт се засновала врз спојувањето на повеќе магистратури, кои во класичната република не можеле да се спојуваат. Во неговите раце се наоѓала највисоката воена власт – imperium. Таа власт ја има од 31. до 23.г. како конзул, а од 23 година ја добива титулата imperium maius, која му давала врховна воена команда во сите провинции, свои и сенатски. Imperium е основна власт, на сите доцни римски цареви. Од 19.г. до крајот на својот живот добива знаци на конзуларното достоинство. На тој начин Август има највисока воена и граѓанска власт.
На денот на основањето на принципатот била извршена поделба на провинции. Пограничните провинции (Сирија, трите галски провинции, областите во Шпанија и др.) биле прогласени за царски. Старите мирни провинции (Африка, Бетика, Нарбонска Галија, Македонија, Азија) биле сметани за сенатски провинции и со нив управувале проконзули или пропретори избирани од страна на сенатот. Уште од 36.г Октавијан добил доживотна трибунска власт (tribunica protestas). Со тоа тој можел да предложува нови закони, да делува во сенатот и со своето вето да ги отфрли сите одлуки на сенатот и магистратот ако го најде тоа за потребно. Највисоката воена власт (imperium) и трибунската власт (tribunica protestas) биле правна основа на владеењето на Август. Титулата принцепс која Октавијан ја земал 29-28 (по составувањето на новиот сенат) добила сега ново значење, за разлика од времето на Републиката. Таа се подразбирала не само како прв сенатор, туку и како прв човек во државата. Освен тоа се менува и значењето на титулата император, која Август ја вклучил во своето име, а во неговота службена титула означувала и колку пати бил прогласуван за император. Под влијание на хеленистичките монархии Августовата власт добива и религиски посветувања. Во 12 година, на Август му е доделена титулата голем понтификт (pontifex maximus) и на тој начин се прогласил за поглавар на римската религија. Во 2 година п.н.е Август бил прогласен за татко на нацијата (pater patriae) што укажува на неговата особена врска со народот. По тврдењето на самиот Август, највисокиот авторитет (auctoritas) бил основа на неговата власт. Неговиот авторитет се темелел на тоа што Август донел внатрешен мир во империјата, која била спремна да се откаже од политичката слобода, само да дојде до мир. Службена парола во тоа време била Pax Romana (Римски мир).
Принципатот, воопштено, траел од почетокот на владеењето на Октавијан Август, па сè до стапувањето на престолот на царот Диоклецијан во 284 г., иако голем дел од III век всушност бил обележан со постојано менување на царевите на престолот, кои своеволно биле прогласувани од страна војниците ширум Царството. Затоа тој период понекогаш се нарекува и време на војничките цареви.
Сепак, принципатот формално исчезнува дури со Диоклецијан, кој воведува ново државно и општествено уредување во Царството, познато како доминат, кое понатаму ќе го измени неговиот наследник Константин Велики.
Положбата на сенатот
Старите римски државни институтции и понатаму продолжиле да постојат и формално не претрпеле некои позначајни промени. Сенатот и за време на Август бил сметан за највисок државен орган. На сенатот биле префрлени некои од функциите на народните собранија, па сега тој добива законодавна и судска власт. Бројот на сенатори бил утврден на 600, а сенатските одлуки добиваат сила на закон. Иако во правен поглед сенатот бил полновластна институција, тој послушно ги примал предлозите на Август, а во 23 година п.н.е. сосема го загубил правото да раководи со надворешните работи.
Народните собранија
Народните собранија продолжиле да се состануваат во времето на Август. На комисиите биле донесувани закони по предолзите на самиот Август (leges Iuliae) или на другите магистрати. Исто така на комисиите биле бирани самите магистрати. Но тие избори не биле слободни: било гласано само за кандидатите на Август по таканаречената ius commendatious - право на препорака. На тој начин комисиите за време на Октавијан биле послушно орудије во рацете на принцепсот. Тие го изгубиле своето политичко значење. Набрзо по смртта на август 14 година од н.е. изборните комисии во потполност престанале со работата. Законодваните комисии биле свикувани и подоцна, но тие биле само формални и немале никакво значење.
Македонско радио 2
Македонско радио - Радио 2 или само Радио 2 (од 1992 до 2002 познато под името Радио херц и Канал 2000) — втората програма на Македонското радио кое е во склоп на Македонската радио-телевизија. Со новата програмска шема, радиото се преобрази и емитува претежно рекреативно-забавна програма, со повеќе музички емисии и музика. Втората програма на Македонското радио се слуша во цела Македонија.
NGC 5586
NGC 5586 — засега неутврден објект во соѕвездието Воловар, заведен во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Македонско радио 2
Надворешни врски
Слушај online
NGC 5586
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5586 е од видот NF.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 14 ч 22 м 7,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +13° 11' 4"".
Други поделби
Проучување на NGC 5586 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 197; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 915. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 65.
Неврон
Неврон или нервна клетка — основна единица во градбата на нервниот систем. За разлика од другите клетки во телото, невроните се одликуваат со надразливост, осетливост и спроводливост. Овие одлики се во согласност со нивната специфична функција. Друга одлика што ја прави нервната клетка различна од другите е тоа што таа нема способност за делба, туку таа постојано расте и се развива во текот на животот на поединецот. Особено штетно дејство врз невроните покажуваат никотинот, дрогата и алкохолот.
Секој неврон се состои од:
Поделба на невроните
Невроните се делат според неколку критериуми:
Функција на невроните
Основна функција на невроните е спроведување на нервниот импулс низ телото.
Создавање и спроведување нервен импулс
За да постои нервен импулс,невронот треба да е надразнет, т.е. на него треба да дејствува одреден нервен стимул. Така,кога тој е во мирување (отсуство на дразба), поларитетот на мембраната на невронот останува таква каква што е, односно однадвор е електропозитивна, а одвнатре е електронегативна. Оваа состојба на нервната клетка се означува како мембрански потенцијал, т.е. состојба во која мембраната на невронот е поларизирана. Кога нервната клетка прима нервен стимул, нејзината мембрана станува пропуслива за натриумот навнатре, а тогаш калиумот е поттикнат да излегува од цитоплазмата во вонклеточната течност, преку каналите за транспорт на јони кои ги содржи самата мембрана. Ова движење на јоните предизвикува деполаризација на мембраната, т.е. таа однадвор сега е електронегативна,а одвнатре електропозитивна. Потенцијалната разлика што се создава е причина за менување на мембранскиот потенцијал во дејствен потенцијал, т.е. потенцијал на дејствување. Тој како бран на деполаризација (нервен импулс) се движи долж невронот. Со завршувањето на нервната стимулација, мембраната на клетката се реполаризира, односно се враќа во мирување.
Заштита од копирање
Заштита од копирање, (познатa како  заштита на содржина, опструкција на копиии, превенција од копии и ограничување на копии ) се однесува на техники кои се користат за спречување на репродукција на софтвер, филмови, музика и други медиуми, обично заради авторски права.
Терминологија
Медиумските корпорации секогаш го користат терминот заштита од копирање, но критичарите тврдат дека терминот има тенденција да се сврти кон јавноста при идентификување со издавачите, кои се стремат кон ограничување на технологиите, наместо кон корисниците.
Превенција од копирање и контрола на копирање се повеќе неутрални поими. "Заштита од копирање" како термин е погрешен за некои системи, бидејќи било колку копии може да се направат од оригиналот и сите овие копии ќе работат, но само на еден компјутер, или само на друг уред од кој не може лесно да се копира.
Бизнис образложение
Многу медиумски формати се лесни за копирање со користење на машина, овозможувајќи им на потрошувачите да дистрибуираат копии до нивните пријатели, познато како практика на "обично копирање".
Компаниите објавуваат трудови под заштита од копирање, бидејќи тие веруваат дека цената на спроведување на заштита од копирање ќе биде помалку од приходите произведени од страна на потрошувачите кои го купуваат производот наместо оние кои го стекнуваат преку случајно копирање.
Некои издавачи избегнуваат заштита од копирање на нивните производи, потпирајќи се на теоријата дека резултатчката непријатност на нивните корисници ја надминува користа на фрустрирачкото "обично копирање".
Од гледна точка на крајниот корисник, заштитата од копирање секогаш е трошок. Управувањата со дигитални права и лиценци понекогаш не успеваат, се неповолни за користење и можат да не му дозволат на корисникот правна употреба на производот што тој/таа го има купено.
Терминот заштита од копирање се однесува на технологијата што се користи да се обиде со фрустрирачко копирање, а не со правни средства на располагање на издавачите или авторите чии авторски права се прекршени. Употреба на софтверски модели за лиценци (каде фиксен број лиценци можат да се користат истовремено во претпријатие), компјутерска мрежа (каде што повеќе компјутери функционираат како една единица и така користат заеднички лиценца) и електронско лиценцирање (каде одликите може да се купат и активираат онлајн). Терминот дозвола за управување се однесува на широк број на платформи кои им овозможуваат спецификација, спроведување и следење на софтверските лиценци. Да се ​​заштитат "заштита од копирање" и лиценца за управување со технологии од упади и хакирање, се користат софтверски методи.
Технички предизвици
Од техничка гледна точка, се чини дека теоретски е невозможно целосно да се спречат корисниците од правење копии на медијата што тие ја купуваат, додека "писателот" може да напише на празни медиуми. Основниот технички факт е дека сите видови на медиуми бараат "плеер" - CD плеер, DVD плеер, видео-плеер, компјутер, или конзола за видео игри. Играчот мора да биде способен да чита на медиумот, со цел да го прикаже на човек. За возврат, тогаш, логично, играчот, прво треба да го прочита медиумот, а потоа да напише идентична копија на она што го чита, за ист вид на медиум, или можеби некој друг формат, како податотека на тврд диск. Ако е на друг диск, тогаш резултатот е дупликат на дискот кој е заштитен од копирање.
Најмалку, дигиталната заштита од копирање на не-интерактивни трудови е предмет на "аналоген отвор": без оглед на било кои дигитални ограничувања, ако музиката може да се слушне од страна на човечкото уво, исто така, може да биде снимена (во најмала рака, со микрофон и магнетофон), ако филмот може да се гледа од страна на човечкото око, исто така, може да биде снимен (во најмала рака, со видео камера и диктафон). Во пракса, скоро совршените примероци на копии обично може да се направат со прислушување на аналогниот излез на плеерот (на пример излез од звучник или слушалки) и, откако ќе се регитализира во незаштитена форма, станува дупликат на неодредено време. Копирање на текст-заснована содржина на овој начин е повеќе здодевно, но истиот принцип се применува: ако може содржината да се испечати или да се прикаже на екран, исто така, може да се скенира и да се препознае преку оптичко препознавање знаци - OCRed. Со основнот софтвер и трпение, овие техники може да се применат од страна на типични компјутерски образувани корисници.
Од постоењето на овие основни технички факти, следува дека определен поединец дефинитивно ќе успее во копирање на било кој медиум, доколку му се дадат доволно време и ресурси. Издавачите на медиуми го разбираат ова, дека заштитата од копирање не е наменета да се запрат професионалните операции вклучени во неовластеното дуплирање на медиумите, туку да се запре "обичното копирање".
Копирање на информации кои се преземени (наместо да биде масовно копирани како со физичките медиуми) може да биде евтино прилагодено за секое симнување на датотеки и на тој начин поефикасно ограничено, во процесот познат како "предавничко следење". Може да се спроведе заштита според тренд кој е единствен за секој компјутерски корисник, а декриптирачкиот систем може да се направи отпорен.
Заштита од копирање на компјутерски софтвер
Шеми за заштита од копирање на софтвер за првите компјутери како на Apple II и Commodore 64 компјутерите биле многу различни и креативни, бидејќи повеќето читања и пишување на дискета биле контролирана од страна на софтвер, а не од хардвер. Првата заштитата од копирање била за касети и се состоела од подигнувачот на почетокот на лента, кој читал специјален форматиран дел што следи.
Првата заштита на флопи дискови се состоела од промена на адресни знаци, лизгачки знаци, податочни марки, или на крајот на податочни марки за секој сектор. На пример, стандардни ознаки на сектор на Apple биле:
Промена на било кој од овие марки барало промена на софтверот кој го чита флопи дискот, но и произведување на диск кој не може да биде копиран. Некои системи користеле комплицирани системи што ги променуваат знаците од патеката, па дури и во рамките на вистинскиот пат.
Во 1980 година, бил воведен првиот копир Locksmith. Овие копири репродуцирале копирачки заштитени флопи дискови и тоа цела патека во исто време, игнорирајќи го тоа како секторите биле означени. Ова беше потешко да се направи отколку што звучи, бидејќи Apple дисковите не користеле индекс за да го одбележат почетокот на патеката. Патеките можело да започнат насекаде. Сепак, Locksmith ги копирал Apple II дисковите со искористување на синхронизациски полиња помеѓу секторите, кои се состоеле од долга низа на FF (хексадецимални) бајти помеѓу секој сектор. Ако ја најде најдолгата низа на FF бајти, што се случува меѓу последните и првите сектори на секоја патека, започнува со запишување на патеката од средината.
Иронично, Locksmith нема да се копира самиот. Првиот Locksmith го мерел растојанието помеѓу сектор 1 на секоја патека. Инженерите за заштита од копирање брзо сфатиле што Locksmith прави и почнале да ја користат истата техника за да го уништат. Locksmith се спротивставил со воведување на можноста за репродукција на патека и спречување самиот да биде копиран од вградување на посебен редослед. Хенри Робертс, дипломиран студент по компјутерски науки на Универзитетот на Јужна Каролина, го проучил Locksmith и ги дистрибуира линформациите за некои 7 или 8 луѓе кои се занимавале со заштита од копирање во тоа време.
Хенри Робертс тогаш напишал конкурентна програма за Locksmith. Тој смислил неколку методи за победата над овој систем и на крајот осмислил метод за читање само синхронизирачките полиња директно, без оглед на тоа што тие не содржат низа од четири битови.
Битката помеѓу инженери кои се залагале за заштита од копирање и копирачите на битови продолжила додека Apple II не станал застарен и бил заменет од страна на IBM PC и неговите клонови.
Флопи дисковите биле заменети со CD-а како најчесто користен метод за дистрибуција, со компании како Macrovision и Sony обезбедувајќи шеми за заштита од копирање кои работат со пишување податоци на места на CD-ROM, каде што дискот нормално не може да се напише. Таква шема се користи за PlayStation и не може да се прекршува лесно.
За софтверските издавачи, помалку скап метод на заштита од копирање е да се напише софтвер, така што тоа бара докази од страна на корисникот дека тој всушност го купил софтверот, обично со поставување прашање кое само корисникот со софтверски прирачник може да одговори (за пример, "Што е 4-иот зборот на 6-тата линија на страница 37?"). Овој пристап може да биде уништен од страна на корисниците кои имаат трпение за да го копираат прирачникот со фотокопир, а исто така страда од фактот дека ако хакерите еднаш нападнат некое парче софтвер, резултираниот производ е поудобен од оригиналниот софтвер, создавајќи обесхрабрување за купување на оригиналот. Како резултат на тоа, корисничката интерактивна заштита од копирање на овој вид најмногу исчезна.