cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Абрахам Линколн
Атентат
И покрај својата повреда, Бут успеал да дојде до коњот и да избега, а смртно ранетиот и парализиран претседател бил однесен до една куќа од другата страна на улицата, каде што останал во кома за некое време и потоа починал. Абрахам Линколн официјално бил прогласен за мртов во 7:22 следното утро - 15 април 1865 (Велигден). Откако го видел мртов, министерот за одбрана Едвин Стентон напишал: „Сега тој припаѓа на вечноста“.
Tелото на Линколн било вратено во Белата куќа. Неколку други заговорници планирале да убијат во исто време и други политичари, но од различни причини атентатот против Линколн бил единствениот кој се остварил (државниот секретар Луис Пауел бил лошо повреден). Неколку заговорници биле заробени. Четворица биле тужени од воен суд и истите биле обесени - Дејвид Херолд, Џорџ Атсрод, Луис Пејн и Мери Сјуарт (првата жена погубена од страна на владата на САД). Тројца биле осудени на шест години затвор - Мајкл О'Лафин, Самуел Арнолд и д-р Самуел Муд. Џон Стјуарт подоцна бил ослободен од граѓанскиот суд. Правдата на пресудите - особено онаа на Мери Сјуарт често била доведувана во прашање и има оправдани сомневања за нејзиното учество во делото, ако воопшто може да се зборува за такво. Бут бил застрелан откако бил опкружен во една штала.
Куба
Куба (República de Cuba) — најголемата островска земја во групата на Големите Антили. Таа од сите страни е опколена со водите на Атлантскиот Океан на исток, Мексиканскиот Залив на север и Карипското Море на југ. Куба има издолжен облик во правец исток-северозапад долг 1200 км со просечна широчина од 110км. Во овие граници таа зафаќа површина од 110 860 км2. На тој простор денес живеат над 11 милиони жители.
Куба има поволна географска положба. Таа преку Флоридскиот Проток најмногу се доближува до САД, преку Јукатанскиот Проток до Мексико, а со протокот Виндвор до Хаити.
Во поглед на релјефот Куба е главно низинска земја. Единствена планина која се издига во јужниот дел е Сиера Маестра. Куба има тропска клима со постојани температури на воздухот од 25°С.
Потекло на поимот
Името „Куба“ потекнува од таинскиот јазик и неговото точно значење не е целосно познато. Називот може да се преведе како „место со изобилна плодна земја“ што на таински би било „кубао“ или како „големо место“ („коабана“). Покрај ова тврдење, потои уште едно кое тврди дека кога Кристофер Колумбо пристигнал на островот го именувал според стариот град Куба во Португалија.
Географија и клима
Куба е средноамерикански островски архипелаг во Карипското Море и Мекисканскиот Залив. Северозападно од Куба се наоѓаат САД, северно се наоѓаат Бахамите, источно се наоѓа Хаити, јужно се наоѓаат Кајманските Острови и Јамајка додека на запад преку заливот е Мексико. Главниот остров на државата е Куба, но во околината се наоѓаат островските групи: Колорадоски Архипелаг на северозапад, Архипелаг Сабана-Камагвеј на север, Хардинас де ла Реина на југ и Канареоски Архипелаг на југозапад. Главниот остров е претежно низински, но пристутен е и планинскиот масив Сиера Маестра. Вкупната површина на Куба изнесува 110.860 км2 и има население од 11.451.652. Главен град е Хавана, додека службен јазик е шпанскиот јазик.
Политички систем
Куба станала социјалистичка република со уставот од 1976 година, но тој устав бил заменет со нов во 1992 година кој се заснова на марксистички, ленинистички и идеите на Фридрих Енгелс. Уставот ја карактеризира Комунистичката партија на Куба како „водечка сила на општеството и државата“. Првиот секретар на Комунистичката партија е претседател на државниот совет или наречен претседател на Куба и претседател на советот на министри или порано познат како Премиер на Куба. Членовите на двата совета се избрани од страна на Националното собрание на народната сила. Претседателот на Куба исто така е избран од страна на Собранието за мандат од пет години, но без ограничување при кандидирање.
Врховниот суд на Куба е највисока правна институција во државата. Собранието има капацитет од околу 609 пратеници кои имат петгодишен мандат. Собранието заседава двапати годинишно. Во Куба забрането е политичка партија да има политички ангажман како собири, митинзи или кандидирање на пратеници, иако Комунистичката партија досега има забележано такви ангажмани.
Административна поделба
Куба се дели на 14 покраини и една специјална општина (Исла де ла Хувентуд). Овие се дел од историските покраини: Пинар дел Рио, Хабана, Матансас, Лас Вилас, Камагвеј. Покраините се понатаму се поделени на општини.
Од запад кон исток, покраините на Куба се следниве:
Население, јазик и религија
Според пописот од 2002 година, Куба има население од 11.177.743. Етнички гледано, 7.271.926 се белци, 1.126.894 црнци и 2.778.923 мулати. Куба исто така е дом на азиско население каде има околу 1% луѓе со азиско потекло, најмногу со кинеско.
Стопанство
Од полјоделските култури во Куба најмногу се одгледува шеќерна трска, потоа: тутун, кафе, ананас, банани, лимони, портокали и др. По производство на шеќер Куба го зазема првото место во светското производство. Во помали количини се одгледува: пченка, ориз, градинарски производи, овошје и др. Рудното богатство во Куба се состои од големи резерви на железна руда (околу 3,5 милијарди тони), потоа на: бакар, хром, манган, злато, нафта и др. На основа на рудното богатство многу индустриски гранки се во развој. Од нив најразвиени се прехранбената (производство на шеќер во повеќе од 200 фабрики), потоа тутунската, текстилната, хемиската, градежната индустрија и др. Во поново време подигнати се повеќе рафинерии на нафта и др.
Во надворешната трговија Куба извезува: шеќер, кафе, пури, ананас, банани и др. а увезува: машини, автомобили и др.
Во Куба значајна стопанска гранка е туризмот. Пријатната клима и долгите песочни плажи секоја година привлекуваат сè поголем број туристи.
Култура
Кубанската култура е доста богата и има силни влијанија од Шпанија и Африка. Спортот е една од најголемите преокупации на народот. Поради поранешната блискост со САД, во Куба се популарни спортови кои се среќаваат во Северна Америка. Најпопуларен спорт е безбол, но доста популарни споротви се и одбојка, кошарка, крикет, атлетика и бокс.
Кубанската музика е доста богата и е еден вид симбол за кубанската култура. Главен елемент во кубанската музика е сон што е основа за голем број музички правци, како: салса, румба и мамбо. Исто така, позната е кубанската ча-ча-ча.
Букурешки договор (1913)
Букурешки договор — мировен договор потпишан на 10 август 1913 г. помеѓу завојуваните страни во Втората балканска војна: Србија, Црна Гора, Романија и Грција од една страна и Бугарија од друга страна.
Во оваа војна Бугарија била принудена на отстапки, бидејќи била притисната од другите завојувани страни. Имено Кралството Романија со својата војска вршело постојан притисок од север, здружените војски на Србија и Грција напаѓале од запад, а отоманската војска вршела напади од исток.
Со овој договор исто така била извршена повторна поделба на териториите што дотогаш биле под турска власт (Македонија, Косово и Метохија, Васоевиќи, Санџак, Тракија и северен Епир). Македонија била поделена на тој начин што нејзиниот најголем дел, односно Егејскиот, со површина од 34.356 км2 го добила Грција, Вардарскиот дел со површина од 25.342 км2 го добила Србија, Пиринскиот дел со 6.798 км2 и бил даден на Бугарија, а Албанија добила 1.115 км2 во западниот дел. Романија ја добила јужна Добруџа од Бугарија и се зголемила за 8000 км2 со 303.000 жители.
Македонско гледиште за решавање на Македонското прашање
На 1 март 1913 година, седум месеци пред потпишувањето на договорот, претставниците на Македонската колонија во Петроград, Гаврил Константинович, Димитрија Чуповски, Наце Димов и Александар Везенков потпишале меморандум за независност на Македонија и му го предале на министерот за надворешни работи на Велика Британија, Едвард Греј, и на амбасадорите на големите сили во Лондон. Со меморандумот Димитрија Чуповски изработил и карта на Македонија во колор со сите специфичности што аргументирано ги докажувале посебноста и причините за самостојност на Македонија. Меѓутоа, поради сопствените интереси и во отсуство на какво било чувство за реалност и за македонскиот народ, големите сили судбината на Македонија ја оставиле да ја решат завојуваните балкански држави.
Поделба на османлиските територии
Србија ги добила вардарскиот дел на Македонија, Косово, дел од Метохија и дел од Санџак. Со тоа била зголемена за 39.000 км2 и 1.290.000 жители.
Црна Гора ја добила територијата Васоевиќи, дел од Метохија и дел од Санџак. Таа се зголемила за 7.000 км2 и за околу 260.000 жители.
Грција ги добила Северен Епир, егејскиот дел на Македонија, Халкидичкиот Полуостров со Солун, дел од западна Тракија и бројни острови во Егејското Море. Со тоа се зголемила за 51.300 км2 и за 1.624.000 жители.
Бугарија го добила Пиринскиот дел на Македонија, Струмица со околијата и дел од западна и источна Тракија. Таа се зголемила за 21.000 км2 и со околу 600.000 жители. Излез на Егејското Море Бугарија добила од сливот на Места до сливот на Марица со пристаништето Дедеагач.
Граници на Македонија по Букурешкиот договор
Територијата на Македонија во рамките на Отоманското Царство до Балканските војни го претставувала централниот дел на Балканскиот Полуостров. Таа се граничела на север со Шар Планина, Скопска Црна Гора, Козјак и Рила. Западните граници се протегале преку планините Кораб, Јабланица, Грамошта и Пинд, на југ по реката Бистрица до Егејското Море и на исток до сливот на реката Места. Во рамките на овие географски граници, Македонија зафаќала површина од.
Со Букурешкиот мировен договор, Македонија била поделена на тој начин:
Новата бугарско-српска граница започнувала од врвот на Патарица и одела по линијата на старата бугарско-турска граница до Диздарица, потоа одела по вододелницата меѓу Вардар и Струма минувајќи преку Луловиот Врв, кота 1297, Обел, Пољазни, кота 1458, кота 1495, кота 1415, Понорица, Кадиица, кота 1900, кота 1453, Ченгино Кале, сртот Клепало, кота 1530, сртот на Малеш Планина (1445), тука свртува на запад кон котите 1515 и 1300, поминува преку сртот Драгнев-даг, Кади Мезар Тепе, Кале Тепе, ја поминува Новичанската Река јужно од село Рајанци, поминува меѓу селата Ословци и Сушево, па преку реката Струмешница меѓу Радичево и Владевци и се качува кон котата 850, а потоа по вододелницата на Вардар и Струма преку котите 957, 571, 750, 895, 850 по сртот на Беласица се спојува со бугарско-грчката граница.
Обиди за ревизија на договорот
Веднаш по потпишувањето, т.е. на 11 август 1913 година, Австроунгарија, Русија и Бугарија барале ревизија на договорот, со оглед на бројните неправилности, недоречености и нелогичности во поделбата на териториите и во донесувањето на одлуките.
На 14 август, Русија ги отфрлила намерите за ревизија на договорот, па со такво барање останале само Австроунгарија и Бугарија, на кои остро им се спротивставувала Франција. Букурешкиот мировен договор претставува единствен меѓународен договор што не ги потпишале сите големи сили и што бил во голема мера против нивните интереси. Исто така, големите сили не ги зеле предвид барањата на македонскиот народ, чии претставници, од повеќе асоцијации, особено од Русија и Швајцарија, интервенирале да се зачува идентитетот на македонскиот народ и единството и целината на македонската територија.
Значење на Букурешкиот мировен договор за Македонија
Со распарчувањето во Букурешт, Македонија од централен и најзначаен дел од Балканот станала периферија и провинција на балканските земји.
Веднаш потоа започнало асимилирање на македонското население во Јужни Срби, Бугари, Славофони Грци и Албанци. Дури и во пребројувањето на жртвите и загубите во Втората балканска војна македонското име не се споменувало, иако војната главно се водела во Македонија, Според извештаите, Србија загубила 44.500 луѓе, Црна Гора 1.400, Грција 20.000, а Бугарија 93.000 луѓе. Вкупно 158.000 луѓе.
Наведениве факти недвосмислено докажуваат дека балканските војни се подготвувале и се воделе за поделба на турските поседи во Европа. Единствениот принцип врз кој се одредувале и се поставувале границите било правото на посилниот, односно оружјето.
Мокилски јазик
Мокилски или мвоакилски јазик — микронезиски јазик чиј матичен регион е атолот Мокил во Микронезија. Јазикот го зборуваат околу 1.200 луѓе, од кои 500 жители живеат на атолот Мокил.
Мнемозина
Мнемозина ( Μνημοσύνη), во старогрчката митологија била персонификација на спомените и на сеќавањето.
Митологија
Во Теогонија на Хесиод, кралевите и поетите ја црпеле силата на нивните говори од Мнемозина и нивниот посебен однос со музите.
Зевс и Мнемозина спиеле еден со други девет ноќи по ред, и ги зачнале деветте музи. Мнемозина исто така раководела и со водите во Ад.l. Нејзина спротивност била реката Лета, согласно погребните стиховни написи од 4 век п.н.е напишани во хексаметри. Мртвите души пиеле од Лета за да не ги помнат своите минати животи при реинкарнацијата. Во Орфизмот, на верниците им се кажувало наместо од Лета да пијат од Мнемозина, реката на сеќавањето, за да ја сопрат преселбата на душатаl.
Во усната традиција
Иако од Хесиод во Теогонија била опишана како една од титанките, Мнемозина не одговара многу на таквата дистинкција. Титаните не биле многу величани во Стара Грција и биле сметани за битија кои припаѓаат на старата традиција. Мнемозина, за разлика од другите традиционално се појавува на почеток на многу епови —таа, меѓу другото, се појавува како во Илијада, така и во Одисеја—каде раскажувачот ја повикува напомош за да се сети на поемата која треба да ја рецитира. Се верува дека на Мнемозина ѝ е дадена дистинкцијата титан бидејќи меморијата била значајна за Хелените и нивната усна традиција на создавање митски епови. Подоцна, кога пишаната книжевност преовладувала наместо усните рецитирања на еповите, Платон во Евтидем се навратил на усната традиција повикувајќи се на Мнемозина. Ликот Сократ се подготвува да каже приказна и вели: “ὥστ᾽ ἔγωγε, καθάπερ οἱ (275d) ποιηταί, δέομαι ἀρχόμενος τῆς διηγήσεως Μούσας τε καὶ Μνημοσύνην ἐπικαλεῖσθαι.” (“Според тоа, исто како поетите, мора да го започнам раскажувањето со повикување на музите и Меморијата. Аристофан исто погледнува наназад во неговата драма Лисистрата кога пијаниот спартански амбасадор го повикува нејзиното име за да се присети на минатото.
Култот на Асклепиј
Мнемозина била една од божиците обожавана во култот на Асклепиј кој се формирал во Стара Грција околу 5 век п.н.е. За Асклепиј, грчки јунак и бог на медицината, било речено дека умее да лекува болести а култот подразбирал вклучување на мноштво други богови и грчки јунаци во процесот на лекување. Принесувањето жртва и молитвите варирале согласно локациите, а оној што се молел често оставал дарови на Мнемозина. со надеж дека ќе се сети на некoja визија доколку преспие на дадената локација.
Манастир во Панонхалма
Територијална опатија Панонхалма (унгарски: Панонхалми Бенцес Фепацаг, латински: Territorialis Abatija Santi Martini Monte Panonia, е бенедиктинска опатија на ридот Св. Мартина (Маргон-Хеџи) во близина на градот Панонхалма во северна Унгарија. Се наоѓа на височина од 282 метри и е еден од најстарите историски споменици во Унгарија. Се верува дека во подножјето на овој рид е роден Св. Мартин, по што ридот бил именуван, а според него, манастирот се нарекува и Опатија на Мартиновиот рид. По Монтекасино во Италија, таа е најголемата територијална опатија (Римокатоличката независна опатија со нејзиниот личен бискуп ) во светот. Светско наследство на УНЕСКО од 1996 година.
Историја
Везирот Геза ја основал оваа опатија 956 како прв бенедиктински манастир во Унгарија, кој за време на кралот Стефан I (1001) станал центар на бенедиктинци во цела Унгарија. Во тоа време, била изградена и осветената Опатијскатата базилка, која во XIII век се проширила во романтичарарски, а потоа во XV век во готски стил.
Манастирот бил реновиран и проширен во XVII и XVIII век во барокниот стил. Јосиф II од Хабсбург, во 1786 година, како и во сите други бенедиктински манастири во земјата, ја распуштил опатија. Во 1802 година монасите се вратиле во манастирот, но тогаш како главна цел го поставиле образованието. Од 1824 до 1832 година била изградена монументална библиотека, а од 1868 до 1886 годинабила подигната новата црква.
За време на комунизмот, уште во 1945 година, сите манастири во Унгарија беа национализирани. Во 1995 година, една година пред својот милениумски роденден, манастирот бил вратен на монасите што се вратиле во него. Следната година опатијата била запишана на списокот на УНЕСКО, на светско наследство во Европа како пример за еволуцијата на монашката архитектура за 1000 години.
Манастирски комплекс
Најголемите знаменитости на опатијата се:
Кукова Планина
Куковата Планина (маорски/англиски: Aoraki / Mount Cook) е највисоката планина во Нов Зеланд, со височина од 3.754 м. Планината е дел од поголемиот венец наречен Јужни Алпи, кој се протега по должината на Јужниот Остров. Ова е популарно туристичко одредиште и омилена кај аплинистите. Куковата Планина има три врва, наречени Низок, Среден и Висок (Low Peak, Middle Peak, High Peak), со Тасмановиот Ледник на исток и Хукеровиот Ледник на запад.
Местоположба
Планината е сместена во Националниот парк Аораки/Кукова Планина, и заедно со националните паркови Вестленд, Маунт Аспајринг и Фјордленд сочинува областа прогласена за светско наследство на УНЕСКО. Паркот има над 140 врвови повисоки од 2.000 метри и 72 именувани ледници. Ледниците зафаќаат 40% од вкупната површина на паркот (700 км2 или 70.000 хектари).
Име и европско откритие
На маорски, планината го носи името на митолошкиот јунак Аораки. Првото познато име на Јужниот Остров било Te Waka o Aoraki („Чунот на Аораки“).
Првиот Европеец што ја открил планината бил холандскиот морапловец Абел Тасман, кој ја здогледал во 1642 за време на неговото прво тихоокеанско патување. Во во 1851 планината го добила англискиот назив Mount Cook, кога капетанот Џон Лорт Стоукс ја именувал во чест на славниот морепловец Џејмс Кук - прввиот што обиколил и исцртал новозелндските острови (1770), иако самиот не ја видел планината кога истражувал.
Во 1998 е решено дека планината треба да го содржи и маорското име, па затоа е преименувана во комбинацијата „Аораки / Кукова Планина“ (Aoraki / Mount Cook).
Шуми и ледници
Просечните годишни вржени во околните низини изнесуваат околу 7,6 м. Ова огромно количество на врнежи значи дека пониските крајбрежни делови се покриени со дождовни шуми, а високите предели секогаш имаат снег, а со тоа и ледници. Меѓу нив спаѓаат: Тасмановиот и Мерчисоновиот на источниот дел, како и помалите Хукеров и Милеров Ледник на југ.
Пингелапски јазик
Пингелапскиот е микронезиски јазик кој се зборува на атолот Пингелап во Микронезија. Јазикот е карактеристичен по тоа што има редупликација и тридупликација.
Шарвар
Шарвар (Sárvár) — град во Унгарија. Шарвар е еден од главните градови во рамките на округот Ваш. Според податоците од 2009 година, Шарвар имал 15.011 жители.
Име
Името на градот потекнува од зборовите: „шар“ (Sár) значи „кал“ на унгарски, а „вар“ (vár) значи „тврдина“.
Географија
Градот Шарвар се наоѓа во западниот дел на Унгарија. Од главниот град на Будимпешта, градот е околу 210 километри западно. Градот се наоѓа во северозападниот дел на Панонската рамнина, на левиот брег на реката Раба. Надморската височина на градот е околу 160 м.
Наводи
<references group="" responsive="">
ISO 3166-2:TZ
Танзанија има кодови во ISO 3166-2 за нејзините 26 региони.
Секој код се состои од два дела, одделени со цртичка. Првиот дел е <tt>TZ</tt>, кодот на земјата по ISO 3166-1 алфа-2. Вториот дел има две цифри:
Година на владеење
Година на владеење е година на владеење на еден суверен. Владетелските години го сметаат датумот како реден, а не главен број. На пример, еден монарх може да има прва година на владеење, втора година на владеење, трета година на владеење и така натаму, но не и нулта година на владеење.
Примената на овој древен систем на епохи во современите пресметки на времето, кои вклучуваат нула, е она што довело до дебата кога започнал третиот милениум. Регуларните години се „конечни имиња на ери“, спротивно на „бесконечните имиња на ери“, како што се христијанската ера, џимувата ера, џучевата ера итн.
Рана употреба
Во античко време, календарите се сметале според бројот на години на владеење на тековниот монарх. За да се сметаат долги периоди, требало кралски список. Најстарото такво сметање е зачувано во сумерскиот кралски список. Древната египетска хронологија исто така датирала со употреба на владетелски години. Зороастрискиот календар функционирал и со владетелски години по реформата на Ардашир I во III век.
Канонот на кралевите е список што датира од владеењето на разни вавилонски, персиски, македонски, египетски и римски монарси, што го користеле античките астрономи како начин да се датираат астрономски феномени. Либерскиот каталог е сличен список на папи од раното христијанство, што се користел до денес со рани настани во историјата на религијата.
Источно и југоисточно азиски имиња на ера
Владетелсите години обично се користеле за одбележување на годините во Источна Азија пред доаѓањето на имињата на ерата. Во Кина, првата континуирана употреба на епохата била во 140 година п.н.е., за време на владеењето на императорот Ву Хански. Пред тоа, годините обично се одбележувале како владетелски години на монархот.
Од 140 година пред нашата ера, имињата на ерата служеле како титули со цел да се нумерираат и да се идентификуваат годините. Имињата на ерата биле користени повеќе од две милениуми од кинеските императори и сè уште се користат во Јапонија.
Ерата на Република Ланфанг, ерата на Република Формоза и календарот на Република Кина се системи прилагодени од системот на традиционално име, но не се ефективни имиња на ера. Ерата на Конфуциј и џучевата ера се засновани на годината на раѓање на мислителот или вечниот претседател. Во хуангдиевата ера, дангуновата ера и коки биле сметани според бројот на години на владеење на првиот монарх.
Како резултат на кинеското културно влијание, други полиети во Синосферата - Кореја, Виетнам и Јапонија - исто така го усвоиле концептот за името на ерата како резултат на кинеското културно влијание.
Укинатите имиња на ери може да се користат, на пример, како средство за тврдење или негирање на политичка легитимност. Пример за ова е, дека кога императорот Јонгл го узурпирал престолот од неговиот внук, тој ја датира годината на пристапување како „洪武 三十 五年“, 35-та година на неговиот татко, владеењето на императорот Хонгву, односно 1402 година. Хонгву, всушност, починал во 1398 година, а краткото владеење на Царот Џјанвен, кој владеел меѓу 1398 и 1402 година, бил испишан од официјалниот запис. Сепак, тие понекогаш сè уште ќе се користат. 景初四年 (240) било користено на јапонските бронзени огледала. 廣德四年 (766) и 建中八年 (787) биле користени во гробница во Западните региони и во документ. Кучлуг не го сменил името на ерата.
Откако паднала династијата Минг, династијата Џосеон сè уште го користела Чонгжен, а Кралството Тунгнгин сè уште го користела јонглиевите владетелски години, со што го негирала легитимноста на династијата Кинг и покажувала постојана верност на режимот на Минг.
Краткотрајното Кралство Дакси, после Жанг Шјанжонг, го користел календарот Ганџи без имиња на ерата. Кинезите во странство го користеле Лонгфеј (龍飛) или Тјанјун (運 運).
Комонвелтски владенија
Владетелските години продолжуваат да бидат во ограничена употреба во рамките на Комонвелтот, група од шеснаесет суверени држави кои имаат ист монарх. Сегашните конвенции за владетелски години во рамките на Комонвелтот потекнуваат од Кралството Англија, кое користело владетелски години до датумот на своите јавни документи. Почетокот на новата владетелска ера во англискиот систем за датирање првично започнал на датумот на крунисувањето на монархот. Сепак, системот бил сменет во 1307 година, за да започне на денот кога монархот ќе го наследи престолот, започнувајќи со искачувањето на Едвард II.
Владетелските години користени низ рамките на Комонвелтот се идентични едни на други, бидејќи тие ја делат истата линија на наследство. Сегашниот монарх, Елизабета II, станала суверена на 6 февруари 1952 година, по смртта на нејзиниот татко Џорџ VI. Така, 6 февруари 1952 година се смета за почеток на прва година Елиз. 2; со последниот ден од секоја владетелска година на Елиз. 2 годишна година е 5 февруари.
Канада
Системот за владетелско датирање се користи во системот за нумерирање за сите акти на парламентот на Канада. На сите Актови им се дава засебен број на поглавје, доделен според неговиот бројчен редослед за тоа кога го добил кралското одобрување, заедно со владетелската година и името на владеечкиот монарх на Канада. Употребата на годишни времиња во правни цитати е прифатлива во канадските правни практики, иако употребата на Грегоријанскиот календар е почеста.
Употребата на владетелската година се користела во текот на законодавните заседавања на Законодавното собрание на Онтарио, сè додека не било заменето со календарската година во 1949 година. Сепак, владетелската година продолжува да се користи на насловните страници на заседувањата на законодавниот дом.
Обединетото Кралство
Употребата на годишни времиња во Обединетото Кралство потекнува од Англија, земја на Обединетото Кралство. Системот за владетелско датирање се користел до денес документите на парламентарните сесии до 1963 година, кога започнал да ги датира своите документи користејќи го Грегоријанскиот календар. Промената во Грегоријанскиот календар била донесена во согласност со Актот за броење и цитирање на парламентот од 1962 година.
Жак Лекок
Жак Лекок (Jacques Lecoq) (, -, ) – француски глумец, режисер, кореограф и педагог.
Животопис
Жак Лекок почнал да учи театар и пантомима преку интересот за спортот. Тој почнал да вежба гимнастика на седумнаесет години и вежбајќи на разбој и вратило, почнал да ја согледува и разбира геометријата на движењата. Лекок движењето на телото во просторот, според барањата на гимнастиката, е чисто апстрактно. Ритамот на спортистите го сфатил како физичка поезија што силно влијаело на него.
Почнува како професор за физичко воспитување и спорт, потоа станува артист во групата на Жан Дасте. Во 1948 година заминува за Падова (во универзитетскиот театар) во „напад“ на commedia dell'arte и ги создава своите први пантомими. Во овој контекст има можност да ги спои предавањето и создавањето. Тој презема истражувања за маските со италијанскиот вајар Амлето Сартори, од што, меѓу другото се раѓа „неутралната маска“. Го сретнува Дарио Фо. Во Сиракуза ги режира хоровите од грчката трагедија. Во 1956 година се враќа во Париз за да ја основа Меѓународната школа за театар и пантомима каде тој ѝ се посветува на педагогијата. Во 1977 година ја создава Лабораторија за студија на движењето посветена на динамичкото истражување во просторот и на ритамот во служба на сценографијата.
„Педагогијата главно почива на динамиката на движењето; таа го ангажира телото, првиот елемент на признавање на живото, со отфрлање на сè што мрда, на животот во театарот.“
Меѓу неговите ученици се: Муменшанц, Аријан Мнушкин, Филип Голје, Лик Бонди, Филип Аврон, Кристоф Марталер, Јасмина Реза, Јоланда Моро, Ален Готре, Ален Моло, Вилијам Кентриџ, Гофри Раш, Сајмон МкБарни, Стивен Беркоф.
Цитати
„Во чинот треба да се биде така како што е телото во светот“. Жак Лекок
Понпејски јазик
Понпејскиот, или понапски, е микронезиски јазик кој воглавно се зборува на островот Понпеј во Микронезија. Јазикот го зборуваат околу 22.000 жители и е главен јазик во сојузната држава Понпеј во Микронезија. Слични на понпејскиот се пингелапскиот и мокилскиот јазик. Долгите самогласки се бележат со h.
Средно време по Гринич
Пред воведувањето на UTC на 1 јануари 1972, средното време по Гринич (наречено и „зулу-време“) било исто со универзалното време (UT), што претставува стандарден астрономски концепт кој наоѓа примена во голем број на технички полиња. Астрономите повеќе не го користат поимот „средно време по Гринич“.
Во Британија GMT важи само во текот на зимата. Лете важи британското летно време. GMT е исто со западноевропското време.
Пладнето според средното време по Гринич не е секогаш моментот кога пладневното сонце го преминува гриничкиот меридијан. Ова се должи на нерамномерната брзина на Земјата во елиптичната орбита и нејзиниот осен наклон. Самиот физички настан може временски да се разликува за (највеќе) цели 16 минути од пладнето по GMT (недоследност позната како часовна равенка). Ова измислено средно сонце претставува годишен просек на нерамномерното движење на вистинското Сонце, што е причината за зборот „средно“ во средното време по Гринич.
Историски, поимот GMT се однесувал на два начина на сметање на времето, зависно од тоа дали денот почнува од полноќ или пладне. Поимите UT и UTC се недвосмислени бидејќи кај нив нултиот час отсекогаш бил на полноќ.
Историја
Кога Британија станала напредна поморска сила, секој британски брод имал барен по еден времемерач (хронометар) наместен на GMT за да може да ја пресмета неговата географска должина во однос на гриничкиот меридијан, кој договорно се смета за нулти меридијан (прифатено ширум светот во 1884). GMT не се однесувало на времето на самиот брод, кое и понатаму било сончево време. Поради големиот морепловен сообраќај и врски на Британија, GMT било прифатено ширум светот како упатно време, независно од местоположбата. Највеќето часовни појаси се изразувале во часови и половини часови „понапред од GMT“ или „поназад од GMT“.
Средното време по Гринич во е првпат усвоено од Железничката управа на Велика Британија во 1847, и следната година прифатено од речиси сите железнички превозници. Постепено низ годините GMT наоѓало разни други примени, но во 1858 е досудено дека службено време мора да биде „локалното средно време“. Ситуацијата се изменила во 1880, кога GMT станало законски пропишано време низ сета Велика Британија. GMT was adopted on островот Ман во 1883, Џерси во 1898 и Гернзи во 1913. Ирска го усвоила GMT во 1916, укинувајќи го даблинското средно време. На 5 февруари 1924 започнало емитувањето на часовни сигнали од Гриничката опсерваторија, со тоа исфрлајќи ја од употреба часовната топка.
Вртењето на земјата во текот на едно деноноќие е помалку неправилно и полека забавува. Затоа се користат атомски часовник кои се многу постабилни. На 1 јануари 1972, GMT е заменет како меѓународно упатно време со координираното универзално време (UTM), кое се одржува со низа атомаски часовници на разни места во светот. Универзалното време (UT), a term introduced in 1928, initially го означувало средното време во Гринич утврдено по традиционален пат, во склад со првично определениот универзален ден. На 1 јануари 1956 (по одлука на IAU) овој „сиров“ облик на UT ја добил ознаката UT0 и потоа бил практично заменет со повточнетите облици UT1 (UT0 прилагодено на ефектите од поместувањето на половите ) и UT2 (UT1 прилагодено на сезонските варијации во вртењето на Земјата). Денес при одредувањето на UTC се одзема или додава престапни секунди, така одржувајќи го во опсег од 0,9 секунди од UT1.
Часовен појас
Земјите означени со темносина боја на картата го користат западноевропско летно време и лете го поместуваат часовникот за еден час понапред. Во Британија ова време се нарекува британско летно време (BST); во Ирска се нарекува ирско стандардно време (IST) — и се менува во GMT зиме. Земјите означени со светлосина боја користат UTC/GMT/WET преку целата година.
Недоследности помеѓу пропишаното и географското време по Гринич
Покрај географските, постојат и политички и економски критериуми при утврдувањето на часовните појаси. Затоа часовните појаси не се совпаѓаат точно со меридијанските линии. Земено чисто географски, појасот „GMT“ би се протегала точно помеѓу меридијаните 7°30' ЗГД и 7°30' ИГД. Но поради претходно споменатото, постојат места во Европа чие физичко време е UTC, но всушност користат друг часовен појас (особено UTC+1). Од истите причини, има и подрачја во Европа што користат UTC, иако физички се во појасот UTC−1 (на пр. најголемиот дел од Португалија), па дури и UTC−2 (најзападниот дел на Исланд). Бидејќи појасотпојасот UTC во Европа е „поместена“ на запад, на само 1°45' ИГД, Лоустофт во Англија е најисточното населено место во Европа кајшто важи UTC. Еве список на „недоследности“:
Американска депозитарна потврда
Одлики на АДР
Американските депозитарни потврди претствауваат механизам кој им овозможува на странските фирми да приберат капитал преку издавање акции во САД или нивните акции да котираат на американските берзи или на шалтерските пазари. Оттука, за американските инвеститори, тргувањето со американските потврди е сосема исто како да тргуваат со акциите на претпријатијата кои ги издаваат. Цената на американската депозитарна потврда се изразува во долари и таа постојано се приспособува во однос на промените на девизниот курс. Исто така, цената на американската депозитарна потврда се движи многу блиску до цената на оригиналните акции на кои гласи таа, т.е. разликата меѓу цената на поттврдата и цената на акциите ретко надминува 1 %. Купувачите на депозитарната потврда го задржуваат правото на глас кое го носат акциите што служат како поткрепа на потврдата. Со други зборови, ако инвеститорот поседува потврда која гласи на 100 акции од некое претпријатие, тогаш тој има право на глас на акционерското собрание. Трговијата со АДР започнала во 1927 година, а потоа овој пазар доживеал голем пораст. На пример, во 1995 година, на американските берзи се тргувало со 1 800 АДР од 58 земји, додека во јуни 2008 година, на Њујоршката берза котирале 418 американски депозитарни потврди од 45 земји.
АДР им овозможуваат бројни предности на инвеститорите, како:
Депозитарните потврди ги издаваат познатите странски мултинационални претпријатија, како: Сони, Хонда, Тојота, Дојче телеком, АБН Амро итн., а нив ги создаваат големите банки, како Citicorp или Bank of America. Постојат три нивоа на американски депозитарни потврди:
Меѓутоа, во 2002 година со т. н. Сарбејнс-Окслиев закон (Sarbanes-Oxley Act) биле поставени дополнителни, поостри критериуми за АДР од првото и второто ниво, со што значително се намалила нивната привлечност.
Војна на ѕвездите
Војна на ѕвездите (Star Wars) — серија на научнофантастични филмови на американскиот режисер, продуцент и сценарист Џорџ Лукас. Серијата е своевидна бајка која ја обработува темата на вечната борба меѓу доброто и злото, сместена во средината на вселенското пространство и е алегорична визија за човечката историја и сегашност. Серијалот е составен од осум филмови (епизоди):
Жижево
Жижево — село во Сатовечко, Пиринска Македонија, денес во општината Сатовча на Благоевградската област, југозападна Бугарија.
Географија и местоположба
Селото Жижево се наоѓа на 25 километри оисточно од Хаџидимово и на 12 километри јужно од општинскиот центар Сатовча. Селото Жижево се наоѓа во планинска областво, во историко-географската област Чеч на надморска висина од 846 метри. Највисоката точка во селото е Висока могила, друг врв е Тумба (1142 метри). На источната страна на селото тече реката Доспет, а од западната страна Кочанска Река, која во селото ја нарекуваат Жижевска река. Двете реки се спојуваат на границата меѓу Бугарија и Грција. На запад од Жижево е селото В’лкосел, на север се граничи со Кочан, на исток со Брштен, а на југ со Манастир. Климата во селото е променливо средоземна. Атарот на селото зафаќа површина од 14.668 км2.
Природни дабови и брезасти масиви се наоѓаат на територијата на селото Жижево, а брезите денес се зачувани само на некои места поради уништување на шумите. Пред 50-100 години, брезастата шума била многу обемна. Покрај бреза и даб се среќава и лешник, врба и други.
Рана историја
Во минатото Жижево било богато и развиено село. Според локалната легенда, името на селото потекнува од локалната диалектизам „жиже“, кое означува „пече или жеже“ однесувајќи се на изгорените дрвја за правење јаглен. Тоа е причината зошто огромните брези околу селото биле скоро целосно исечени во минатото. Трговскиот пат кон градот Драма поминувал низ селото, а секој петок бил пазарен ден во селото, каде што доаѓале луѓе од Неврокоп и Пештерско. Жижево е познато по своето добро грозје, а кога доаѓа жетвата, во близина на селото се одржувал панаѓур. Но, по масакрот во 1912 година и промена на границата, селото започнало да опаѓа.
Османлиско Царство
Во османлиски документи селото се среќава под името Жижива.
Во текот на 19 век, селото било муслиманско и припаѓало кон Неврокопската каза на Отоманското Царство.Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Држилово (Derjilovo) е село со 60 семејства и 140 Помаци. Според Стефан Верковиќ во 1889 година во селото живееле 210 муслимански машки лица во 60 куќи.
Пред Божиќ во 1912 година, војската на Хаџи Мрвак пристигнала во Жижево, заедно со претставниците на БПЦ. Селото било покрстено, по што бил побаран откуп од 452 лири, во замена на кое селаните можат повторно да се вратат кон исламот. Но, откако во раководството на црквата се дознало за откупот, станало голем скандал а самиот Хаџи Мрвак се вратил да ги заколе сите селани од селото освен оние кои требало да служат војска.
Мажите биле собрани во една куќа на вториот кат. По крајот на масакрот, куќата била полиена со бензин и запалена. Спасени биле само две лица - воденичарот кој во тоа време бил на неговата воденица и еден човек кој не бил погоден доволно на вратот и само паднал во несвест. Тој исто така бил фрлен во отворот од горниот кат на куќата, но успеал да се паси. Во меѓувреме, жените и децата биле затворени во друга куќа каде го „славеле“ Божиќ.
Бугарија
До Првата светска војна, во селото имало многу продавници и пет кафулиња.
До 1912 година, селото било во составот на Чечешката Нахија. По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Бугарија. Од податоците за попис во 1920 година, станува јасно дека до овој датум селото било дел од општината Кочан. Од пописот во 1934 година селото веќе било вклучено во општината Сатовча. Со указ 33 од Президиумот на Националното собрание од 22 јануари 1951 година, селото било одвоено од Сатовча и припаднало на општина Кочан, која пак била обновена во 1949 година. Во 1958 година, општина Кочан била укинета со одлука на Народниот собор на округот Благоевград, со која селото повторно преминало во територијата на општината Сатовча. Согласно Уредбата 959 од Президиумот на Националното собрание од 23.12.1965 година, општината Кочан била обновена, вклучувајќи го Жижево. Општината Кочан била повторно укината со указ 2295 на Националниот совет на Народна Република Бугарија од 22.12.1978 година, со која Жижево повторно станал дел од општината Сатовча.
По почетокот на Балканските војни, исламот во селото бил обновен. Владата на Васил Радославов им дал право на Помаците да ја исполнат својата религија. Кабинетот на Александар Стамболиски дополнително ги ублажил нивните права, иако можело да се направи повеќе.
Население
Во 1899 година селото имало население од 500 жители според резултатите од пописот на населението на Османлиското Царство. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото броело 60 куќи, во кои живееле 503 Помаци. Во 1920 година во селото живееле 223 жители. Според податоците од пописите, во 1926, 1934, 1946 и 1956, населението на Жижево броело 239, 234, 289 и 225 души, а во 1965 година 266 лица. Според податоците од пописите кои биле спроведени во 1926, 1934, 1946 и 1956, населението на Годешево било: 661, 730, 842 и 856 лица.
Сончева година
Сончева година, синодичка година или тропска година (365 д 5 ч 48 мин 46 с = 365,24219 д) – е времето меѓу две последователни поминувања на Сонцето низ пролетната точка. Ѕвездената година е важна во механиката на движење на планетите, додека тропската година е раздобје во кое се менуваат годишните времиња и е важна за секојдневниот живот. Нивната разлика е предизвиката од прецесијата на Земјата. Земјината прецесија доведува до разлика меѓу Сончевата (тропска) и ѕвездената (сидеричка) година. Ѕвездената година е времето потребно Сонцето на небесната сфера да помине полн агол, или со други зборови, времето на обиколување на Земјата околу Сонцето во однос на некој зададен правец во просторот (на пр. во однос на пролетната точка). Кај Сончевата (тропска) година Сонцето поминува на небесна сферанебесната сфера агол кој од полниот агол е помал колку што изнесува Земјината прецесија. Аголот од 360° - 50,25" Сонцето го поминува за времетраење на Сончевата година од 365,2422 дена, а аголот од 360° за време на ѕвездената година. Ѕвездената година е подолга од Сончевата околу 20 минути.
Историја
При крајот на својата кариера, Хипарх ја напишал книгата Peri eniausíou megéthous (За должината на годината) за своите резултати. Воспоставената вредност за тропската година, која ја вовел Калип 330 г.пр.н.е или порано, била 365 + 1/4 дена. Хипарховото посматрање на рамноденицата (еквиноциј) дало различни резултати, но самиот тој истакнал (се наведува во Алмагест III.1(H195)) дека грешките во неговото и посматрањето на неговите претходницине може да бидат поголеми од ¼ ден. Затоа користел постари посматрања на сонцестојот (солстициумот) и одредил разлика од околу еден ден во околу 300 години. Ја одредил должината на тропската година на 365 дена+1/4 - 1/300 дена (= 365,24666... дена = 365 д 5 ч 55 мин, која се разликува од стварната должина (современа проценка) од 365,24219... дена = 365 д 5 ч 48 мин 45 с само за околу 6 минути).
Во времето на папата Григориј XIII (1582) било променето правилото на престапните години: секуларните (вековните, делови со 100) години, инаку деливи со 4, не биле повеќе престапни, освен ако не се деливи и со 400. Со ова траењето на средната година се скратува на 365,2425 дена (365 д 5 ч 49 мин и 12 с). Ова е многу поблиску до правата вредност на годината, така што е потребно преку три илјади години грешката да се натрупа на еден ден (траењето на тропската година се скратува, што ќе влијае на прецизноста на календарот). Овој нов календар бил синхронизиран со старите годишни времиња, заради што морал да прескочи 10 дена. Реформата набрзо ја прифатиле католичките земји, а протестантските во 18 век, кога разликата изнесувала 11 дена, што предизвикало и протести.
Сончево и ѕвездено време
Во секојдневното делување, најважниот период на времето се одредува со промената на светлината и темницата (дневна измена на инсолација). Положбата на Сонцето на небесната сфера претставува стрелка со која се одредува добата на денот. Пресметувањето на времето почнува на полноќ, во моментот кога Сонцето се наоѓа во долна кулминација. Сончевиот ден (синодички ден) е времето меѓу две Сончеви последователни идентични кулминации (горната на пладне или долната на полноќ). Слично на тоа, ѕвездениот ден (сидерички ден) е времето за кое некоја ѕвезда ќе направи полн круг, или поточно речено пролетната точка. Сончевото време служи во секојдневните животни активности. Знаејќи го моментот на Сончевата светлина, може да се одреди положбата на Сонцето на небото. Може да изгледа дека дека тоа не е проблем, бидејќи Сонцето над хоризонтот лесно се гледа. Но кај ѕвездите не е така. Ѕвездите се многу пократко видливи од Сонцето. Ѕвезденото време е потребно за да се одреди положбата на ѕвезда не само во астрономијата, туку и во геодезијата и навигацијата.
Ѕвездено време
Показател на ѕвезденото време е пролетната точка. Ѕвезденото време е еднакво на саатниот агол на пролетната точка. Ѕвездениот ден почнува кога пролетната точка е во горна кулминација. Ѕвезденото време е постојано поврзано со саатниот агол и ректасцензијата на ѕвездата. Ограничено е на периодот од 0 до 24 часот. Ѕвезденото време тече толку рамномерно колку што Земјата се врти рамномерно. Текот на ѕвезденото време е одредено само со вртењето на Земјата околу ѕвездата. Во текот на времето постојат мали промени. Има три причини за тоа. Еден е ефектот на плимата. При движењето на плимните бранови доаѓа до триење меѓу водените маси и дното. Со триењето се губи дел од кинетичката енергија на вртење, па се успорува. Појавата се отчитува на вековни периоди. Потоа, постојат сезонски промени на брзината на вртење бидејќи зависно од годишното време се менуваат јачините и правците на ветровите и морските струи. Заради тоа вртењето се успорува или забрзува во текот на годината, во зависност од тоа дали струењета му помагаат или одмагаат на Земјиното вртење. Третата причина се крие во движењето на Земјината внатрешност и во физичкиот простор на Земјината околина.
Сончевиот ден е одреден не само со Земјиното вртење околу сопствената оска, туку и со Земјината годишна патека околу Сонцето. Притоа Земјата прави еден круг повеќе околу својата оска, во однос на пролетната точка (или ѕвезда) отколку во однос на Сонцето. Обиколувањето околу Сонцето прави еден додатен круг на Земјата спрема системот ѕвезди. Тоа значи дека бројот на ѕвездени денови во Сончевата (тропска) година ќе биде за еден поголем од бројот на Сончеви денови во Сончевата година:
каде T - Сончева или тропска година која изнесува 365 дена 5 часа 48 минути 46 секунди = 365,24219 дена, па се добива: Ѕвездениот ден се дели само по себе на 24h ѕвездено време, а часовите, минутите и секундите ѕвездено време исто така траат пократко од часовите, минутите и секундите Сончево време:
Ѕвезденото време зависи од годишното време. Оној момент кога Сонцето е во пролетната точка со која заедно поминува низ горната кулминација пладне е (12 часот Сончево време), но истовременот е и почеток на ѕвездениот ден (0 часот ѕвездено време). Наредниот ден Сонцето ќе биде поисточно од пролетната точка бидејќи тоа меѓу ѕвездите се движи на исток, па во дневното вртење на небото „ќе заостанува“ зад ѕвездите и подоцна ќе помине од пролетната точка. Кога аголот меѓу сатниот круг на пролетната точка и Сонцето ќе порасне на 90° (почеток на летото), ѕвезденото време ќе биде „помладо“ од Сончевото за 6 часа. Кога ќе порасне на 180° (почеток на есента), ѕвезденото време е еднакво на Сончевото. Кога разликата ќе достигне 270° (почеток на зимата), ѕвезденото време ќе биде за 6 часа „постаро“ од Сончевото.