cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Отоманско-византиски војни
Балканска инвазија и граѓанска војна (1341–1371)
По византискиот пораз во Битката кај Пелеканон, Орхан развил пријателски односи со Андроник III Палеолог, како и со неговите наследници. Во следните дваесет години отоманците внатрешно се зацврстиле. Во Византиската граѓанска војна од 1341 до 1347, Византија ги потрошила можеби и своите последни ресурси. Во 1341 година починал Андроник III. . Негов наследник бил Јован V кој бил малолетен. Истата година Јован VI Кантакузин се прогласил за цар на Византија давајќи го почетокот на граѓанската војна меѓу Ана Савојска и Алексиј Апокавк. И двете страни се стремиле да ги придобијат како сојузници туркиските владетели во Анадолија. Ана најверојатно својата делегација кај Орхан I ја испратила во 1345 година.
Во 1346 година, царот Јован VI Кантакузин го признал Орхан како најголем емир меѓу муслиманските кнежевства. Тој се стремил да ги држи османлиските сили постојано до неговите интереси. Во 1346 година османлискиот владетел испратил делегација кај Кантакузин посакувајќи ја неговата ќерка Теодора за сопруга а во замена ветил дека ќе му помогне во бунтот против Ана. Според историчарите, Јован ова го прифатил дури откако се согласиле и поголемиот дел од семејството, служителите и другиот туркиски сојузник Умур. По добивањето на согласност, Орхан испратил во Селиврија, денешен Силиври, западно од Цариград воена помош. Самата свадба била многу раскошна и опишана од страна на многу византиски историчари. Сојузот меѓу Орхан и Кантакузин ја принудил на Ана да побара помош од емирот на Сарухан. Тие откажале и се придружиле кон силите на Орхан. На 2 февруари Јован влегол во Цариград и по шест дена се прогласил за нов цар. Јован V добро ги одржувал врските со Орхан. Во 1348 година српскиот цар Стефан Душан ја зазел Тесалија. Јован побарал помош од Орхан кој испрратил околу 10.000 пешадиска војска на чело со неговиот син Сулејман паша. Кога пристигнале блиску до Солун Османлиите неочекувано се обрнале повторно кон Дарданелите, притоа вршејќи големи грабежи. И покрај тоа, во 1352 година Јован повторно побарал помош од Орхан кога Јован го нападнал Матеј кај Адријнопол. На страната на Матеј застанале Османлиите и оствариле голема победа.
Во 1352 година повиканата од Кантакузин подкрепа на синот му зазема тракиската тврдина Цимпе. Јован се обидел оваа тврдина да ја одзеде од Орхан, на кое тој му рекол дека не тој, а неговиот син Сулејман ја зазел тврдината. Како резултат на ова, царот испратил голема војска а од друга страна истото го сторил и Орхан. Во тоа време, Сулејман Паша бил во Пеге, на анафолскиот брег од Мраморно Море, каде дознал за големиот земјотрес. Тој ги преминал Дарданелите и ги населил полупразните градови со муслиманско население. Според Матео Вилани, Османлиите во тоа време ја направиле и првата опсада на Цариград која траела многу кратко.
Византискиот цар му се обратил на Орхан да неговиот син Сулејман ги врати одземаните градови, на кое Орхан одговорил дека тие градови не биле заземани со сила. По интензивни преговори, султанот наредил на својот син да се повлече а за возврат да добие 40.000 златни монети. За да се потврди договорот двајцата владетели требало да се состанат во денешен Измит но до тоа не дошло бидејќи Орхан наводно се разболел, а тракиските градови во крајна сметка останале под власта на Османлиите. Кон крајот на 1354 година византискиот императот абдицирал. Така, падот на Галиполе заедно со тврдината Цимпе станале првите заземани места на Османлиите во Европа.
1371-1394
Во 1373 година бил склучен сојуз меѓу Мурат и византискиот цар Јован V. Ова зближување било потикнато од истовремените бунтови на нивните синови Савчи Бег и Андроник. Една кратка хроника од 1377 година соопштува дека Андроник во мај 1373 година го напуштил Цариград бегајќи од сопствениот си татко и се сретнал со султановиот син. Бунтот започнал на 25 мај, но истиот бил задушен уште пред да започне. На 29 септември 1373 година востание повторно дигнал султановиот син, по кое Мурат го заробил и наредил да биде ослепен, а Андроник бил затворен. Вестите за овој сојуз стигнале до папата во Рим, кој во следните години го нарекол сојуз на нечестта, и покрај тоа што папата претходно не сакал да му помогне на византискиот цар.
Во 1376 година најверојатно со помош на Џенова, Андроник заедно со неговиот син и сопруга успеале да побегнат од затворот. Со помош на отоманците тие успеале да влезат во Цариград и да ги поразат неговиот татко и брат Мануел и Теодор и да ги затворат. Како знак на благодарност тој ја дал својата сестра на отоманскиот султан. Султанот исто така го посакал Галиполе и Андроник му го предал полуостровот во 1377 година. Освен тоа, царот му платил и огромен данок.
Бајазит со помош на вазалот ја зазеле последната христијанска населба во Анадолија, Филаделфија. Поради стравот од Бајазит, Јован V започнал со поправка на ѕидините на престолнината на кое Бајазит му се заканил со опсада на градот. Поради ова византискиот цар го повлекол проектот а како награда го добил Мануил II. Во 1391 година починал Јован, а на негово место застанал Мануил II, кој бил вазал на Бајазит и кој му порачал дека територијата на Византија се наоѓа единствено зад Цариградските ѕидини. Покрај тоа, Мануил морал да се согласи да Бајазит именува кадија кој во Цариград ќе им суди на муслиманското население.
1394-1424
Иако односите со Јован VII се подобриле, Султан Бајазит I го опсадил Цариград од 1394 до 1402 година. По пет годишна опсада, Мануил II му го доверил градот на неговиот внук и тргнал (со придружба од 40 луѓе) на долго патување во странство да бара помош против Османлиското Царство од дворовите на западна Европа. Во меѓувреме против османлиска крстоносна војна водена од унгарскиот крал Сигмунд Луксембуршки била неуспешна при Битката кај Никопол на 25 септември 1396 година, но Османлиите биле и самите тешко поразени од Тамерлан во Битката кај Ангора во 1402 година. Мануил II испратил 10 бродови да им помогнат на крстоносците во Никопол. Како што синовите на Бајазит I се бореле за наследството на османлискиот интеррегнум, Јован VII успеал да ги врати во посед европскиот брег на Мраморното Море и Солун под византиска власт. Кога Мануил II се вратил дома во 1403 година, неговиот внук му ја предал контролата на Цариград и бил награден со владение на новоосвоениот Солун. Мануил исто така од Османлиите го освоил Несебар (1403–1453), Варна (1403–1415), и мраморното крајбрежје Скутари до Никомедија меѓу 1403–1421 година. Мануил II бил во пријателски односи со победникот од Османлиската граѓанска војна, Мехмед I (1402–1421), но неговите обиди да се вмеша во изборот на наследникот довело до нов напад на Цариград од Мурат II (1421–1451) во 1422. По доаѓањето на власт на Мурат II, тој сакал да се одмазди на Византија главно поради тоа што таа била еден од потикнувачите на граѓанската војна која се создала во султанатот. Така, на пристаништето на Солун, Мурат се нашол во 1422 година. За да се заштити подобро, Византија и го дала градот на Венецијанската република. Турците својата опсада ја одржиле до 1430 година кога го нападнале градот а потоа и го зазеле. Во Битката за Цариград, Османлиите за првпат употребиле топ, кој иако бил со краток дострел сепак помогнал во битката. Силите на двете страни биле технички исти. Османлиите морале да изградат свои бази за да ги нападнат ѕидините на градот. Византиските бранители ја освоиле оваа битка.
1424-1453
Османлиите се соочиле со бројни противници меѓу 1424 и 1453 година. Освен со опсадата на Солун, Османлиите морале да се соочат со Србите под Ѓураѓ Бранковиќ, Унгарците под Јанош Хунјади и Албанците под Скендербег. Во 1444 година била организирана крстоносна војна која била добиена од Османлиите по Битката кај Варна во 1444 година Во 1448 и 1451 година, имало промена во византиска и отоманска раководства, соодветно. Мурат II починал и бил наследен од страна на Мехмед II додека Константин XI Палеолог го наследил на Јован VIII. Мехмед II го обновил мировниот договор и со Венецијанската република, на три години склучил примирје со Јанош Хунјади, витешкиот ред на Родос, господин Ревалахии и други владетели добиле уверување во врска со можноста за иден мир. Пред посланиците на царот Константин IX, султанот се заколнал на Куранот дека нема да претендира на владенијата на империјата на Цариград, уверувајќи дека ќе продолжи да плаќа пари на дворот на Цариград, поради заложениот во Цариград Орхан (внук на Бајазит и претендент за престолот). Но парите не биле платени, и како одговор на барањата на Византија со скриени закани дека ќе се постави на престолот Орхан, мирниот став се претворил во подготовки за воена акција. Султанот почнал отворено да се подготвува за Опсадата на Цариград, во април-мај 1453.
Следниот чекор на Мехмед бил воспоставување контрола над протокот. За таа цел во текот на летото на 1452 година тој ја изградил на европскиот брег на Босфорот новата тврдина Румелихисар, која заедно со останатите отомански тврдини на азискиот брег ќе може да го блокира сообраќајот во теснецот. Така во текот на есента тој успешно ја блокирал испораката на храна за Цариград. За време на изградбата, турската армија составена од околу 50.000 војници ги зазела околните места околу Цариград а по завршувањето на тврдината се повлекла. Есента бил извршен и поход кон Пелопонез, кој требал да ги неутрализира византиските напори за евентуална помош на градот.
Градот паднал кон крајот на мај 1453 година, со кое бил ставен крај на Византија. Султанот, настапувајќи како римски „василевс„, го презел на себе целокупното раководство над источното христијанство, и за директно управување на бројните христијански заедници бил назначен нов патријарх - Генадиј. Во империјата се охрабрувала верска толеранција.
NGC 5065
NGC 5065 — спирална галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5065 се споменува и како UGC 8356, MCG 5-31-170, CGCG 160-181, IRAS 13151+3121.
Откривање
Телото е откриено на 13 март 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5065 е од видот SBcd. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,5 m/лм2. NGC 5065 има привидни димензии од 1,3' х 0,8'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 17 м 30,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +31° 5' 32"". Положбениот агол на објектот е во износ од 85°.
Други поделби
Проучување на NGC 5065 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 46293. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 109; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2535. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 131.
Биосферен резерват Јорнада
Биосферен резерват Јорнада (основан 1976) — биосферен резерват на УНЕСКО во јужниот дел на Ново Мексико. Тој е еден од трите биосферни резервати што ја претставува пустината Чивава (заедно со биосферен резерват Биг Бенд и Националниот парк во западен Тексас и биосферен резерват Биг Бенд и Националниот паркбиосферниот резерват Мапими во Мексико). Областа се протега од гребенот на планините Сан Андрес, во кои доминира нискостеблеста шума, до рамнините Јорнада, карактеризирани со полупустински пасишта.
Сите три биосферни резервати во пустината Чивава се наоѓаат во области во кои традиционално доминира стопанството за одгледување на добиток. Денес, тие се соочуваат со различни проблеми со управувањето со ресурсите кои се однесуваат на одржливиот развој во пустинските екосистеми. Проблемите се поврзани со пасење на добиток, загадување на воздухот и квалитет на вода, ловокрадство на растенија и животни и губење на живеалишта.
На 78.297 ха Биосферниот резерват Јорнада го опфаќа експерименталниот опсег Јорнада на Земјоделската истражувачка служба на Министерството за земјоделство на САД основан во 1912 година. Додека е во рурална област, таа станува сè повеќе под влијание на урбаните економии на Лас Крус, Ново Мексико и Ел Пасо, Тексас. Се фокусира на долгорочни експериментални истражувања насочени кон управување со опсегот и одржување на здрави пустински екосистеми.
При прогласувањето на три биосферни резервати во пустината Чиваван се очекувало дека соработката ќе ги развие знаењата и вештините потребни за управување со екосистемите на пустината Чиваван за зачувување и одржливи економски употреби. Денес, главно, истражувачки и еколошки проекти ја карактеризираат оваа соработка.
Историја
Јорнада бил основан од повлечените земји од јавна сопственост со Претседателскиот извршен налог #1526 потпишан од претседателот Вилијам Х. Тафт пет месеци откако на Ново Мексико му била доделена државност, на почетокот на 1912 година Првично именуван како Резерват опсег Јорнада резерватот е основан во рамките на Бирото за растителна индустрија на УСДА, но пренесен на Шумската служба на САД (УСФС) во 1915 година. УСФС брзо воспоставил програма за истражување за решавање на главните цели наведени во Извршната наредба од 1912 година, вклучително: 1) квантифицирање на капацитетот за носење на родниот остров за употреба на добиток, 2) воспоставување на систем на искористување на сточна храна во согласност со барањата за раст на пустинските фуражни растенија и 3) да се испита можноста за подобрувања на пасиштата со воведување на нови растенија, садење семе и зачувување на истекувањето. Овие цели бил сметани за клучни за решавање на широко распространетите проблеми на деградација на растителните области, кои беа документирани низ југозападниот дел на Америка на крајот на 19 век.
Во 1952 година, Јорнада бил префрлен во тогаш новосоздадената служба за земјоделско истражување (АРС). АРС ја проширила програмата за истражување од нејзините потесни почетоци до една со национално и меѓународно значење за земјиштето и нејзиното зачувување и управување. Истражувањата во текот на минатиот век се ефикасно категоризирани во шест главни теми: екологија на растенија и предели, науки на екосистемите, управување со растителни подрачја, стратегии за мониторинг и проценка на земјиштето, подобрувања на пасиштата и производство и сточарство на сточарството.
Јорнада бил прогласен за биосферен резерват на УНЕСКО во 1976 година. Бил прогласен за еден од оригиналните групи на долгорочни места за еколошки истражувања (ЛТЕР) во 1982 година, и бил назначен како место за преместување во рамките на новата Национална мрежа за еколошка опсерваторија (НЕОН) во 2012 година.
Истражувањето и администрацијата на резерватот се спроведуваат во лабораториски и канцелариски објект од 29.000 квадратни метри, во кампусот на Државниот универзитет во Ново Мексико (НМСУ).
Филип Клетников
Филип Клетников — македонски поет.
IC 1569
IC 1569 — галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 27 март 1906 година од страна на Макс Волф.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1569 е од видот *. Видливиот сјај во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 15,2 mag.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 11 ч 35 м 38 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +10° 41' 50"".
Други поделби
Проучување на IC 1569 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Користена литература
Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679)
Чаморски јазик
Чаморскиот (самонар. Fino' Chamoru или само Chamoru) е малајско-полинезиски јазик, дел од групата на сундско-сулавески јазици. Јазикот се зборува во Северни Маријански Острови и во Гуам. Јазикот го зборуваат околу 47.000 луѓе во двете зависни територии на САД.
Класификација
За разлика од останатите соседни јазици, чаморскиот не е микронезиски ниту полинезиски јазик. Јазикот, како и палауанскиот, тој сочинува, најверојатно, засебна гранка од малајско-полинезиските јазици. Според анализите на Базата на основен австронезиски зборовен фонд, со сигурност од 85% јазикот е близок со централн-источните малајско-полинезиски јазици.
Кај чаморскиот се забележува силно шпанско влијание, поради тривековната шпанска колонијална власт. Голем број именки, придавки, броеви и глаголи се од шпанско потекло. Од историска гледна точка, јазикот може да се смета за мешан јазик.
Месеци
Пред да се воведе шпанскиот календар, Чаморците користеле месечев календар со 13 месеци.
Странична согласка
Странична согласка (латерална согласка) — согласка каде воздухот при творбата тече по страните на јазикот, кој не му дава да оди по средината.
Најчесто врвот на јазикот се допира до горните заби (вид. забна согласка) или горното непце (венец) веднаш зад нив (вид. венечна согласка). Најзастапени странични согласки се приближните кои припаѓаат на класата на течни согласки, иако во некои делови од светот често се среќаваат струјни и слеани согласки од овој вид.
Во македонскиот јазик странични се гласовите л и љ.
Каф (буква)
Каф е единаесетта буква од семитските абџади („азбуки“). Буквата се користи во феникиски, арамејски, сириски, хебрејски и арапски јазик. Буквата се изговара како „к“ (/k/), а во хебрејскиот се користи и за буквата „х“ (/х/).
Арапски
Буквата се пишува как ك:
Нинхаген (Долна Саксонија)
Нинхаген (Nienhagen) — општина во округот Целе, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Каф (буква)
Арапски
Буквата се изговара како „к“ (/k/).
Хебрејски
Буквата има две форми, со и без точка. Ако буквата има точка тогаш таа се вика „каф“ и се изговара како „к“ (/k/). Ако буквата нема точка тогаш таа се вика „хаф“ и се изговара како тврда „х“ (/χ/). И за двете букви има други две букви од азбуката кои се изговараат исто, хет и коф. Буквите имаат малку поразлична форма ако се на крај од зборот.
Борба со бикови (Гоја)
Борба со бикови (Suerte de Varas) е слика од Гоја во 1824 година, во сопственост од 1992 година на Музејот Ж. Пол Гети. Кога музејот ја купил сликата на аукција во 1992 година, го срушила претходниот аукциски рекорд на уметникот.
Кралска академија на воените науки (Шведска)
Кралската академија на воените науки (швед. Kungliga Krigsvetenskapsakademien) е една од кралските академии во Шведска. Основана во 1739 од кралот Фредрик I. Академијата е независна организација и форум за воени (војска и воздухопловство) и одбранбени проблематики. Членството е ограничено на 160 академици, и тоа помлади од 62 години.
Ида Гисико-Сперк
Ида Ема Шарлота Гисико-Сперк (1859–1940) била шведска сликарка која станала членка на колонијата на уметници Онингеби на Оландските Острови. Таа е запаметена по нејзините пејзажи во масла.
Биографија
Родена на 18 ноември 1859 година во Стокхолм, Ајда Гисико била ќерка на трговецот на големо Карл Самуел Гисико. Нејзиниот брат Карл Едвард бил оженет со Ида Бјорк, сестрата на шведскиот уметник Оскар Бјорк. Студирала во Париз на крајот на 1890-тите. Таа била пријателка на финската уметница Хана Ронберг и во Париз и во Онингеби каде се приклучила на колонијата на уметници.
Во 1894 година се омажила за данскиот администратор Јохан Алберт Сперк и се преселила во Данска. Таа починала во 1940 година.
Бад Цвишенан
Бад Цвишенан (Bad Zwischenahn; Twüschenahn) — општина во округот Амерланд, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Се наоѓа на Цвишенанското Езеро, околу 17 километри западно од слободниот град Олденбург и околу 60 километри јужно од брегот на Северното Море.
Местоположба
Општината Бад Цвишенан се наоѓа во југоисточниот дел на округот Амерланд. Главното место на општината е истоименото место, кое е сместено на Цвишенанското Езеро, каде се наоѓа и општинската управа.
Главното место Бад Цвишенан денес има изглед на мал современ град со пешачка зона, променада, продавници и ресторани.
Соседни општини
Општината Бад Цвишенан се граничи на североисток со општината Вифелштеде, на југоисток со градот Олденбург, на југ со општината Едевехт и на северозапад со окружниот град Вестерштеде.
Општински единици
Општината Бад Цвишенан се состои од 18 единици:
Историја
Во текот на Втората светска војна, Бад Цвишенан бил седиште на најголемата база на Луфтвафе во северниот дел на Германија. Воздухопловната база била жестоко бомбардирана. По војната, базата била претворена во терен за голф.
Стопанство
Главни стопански дејности во Бад Цвишенан се дрвната индустрија, прехранбената индустрија, како и туризмот.
Сообраќај
Железничката станица во Бад Цвишенан се наоѓа на железничката линија Олденбург-Лер и има редовни регионални возови.
Џорџ VI
Џорџ VI бил крал на Обединетото Кралство на Велика Британија и Северна Ирска и на Британските доминиони, и Император на Индија од 1936. до смртта во 1952. година. Го наследил брата си Едвард VIII, кој абдицирал за да се ожени со Волис Симпсон, инаку, како второ дете на кралот Џорџ V, не бил директен престолонаследник.
Во текот на неговото владеење се случиле многу големи настани за Британија, од кои најзначајни се Втората светска војна и преминот на Британските поседи (доминиони) во независни држави - членки на Комонвелтот. Исто така, во негово време, дотогашната Британска колонија Индија станала независна република (1947).
Јулиски Алпи
Јулиски Алпи (Julijske Alpe, Alpi Giulie) — планински венец, дел од поголемиот комплекс наречен Јужни Варовнички Алпи кој се протега од североисточна Италија до Словенија, каде се издигаат до 2.864 метри надм. височина на врвот Триглав. Именувани се по Јулиј Цезар, кој го основал градот Чивидале дел Фриули (Чедад) на подножјето на овие планини. Голем дел од Јулиските Алпи му припаѓа на националниот парк Триглав.
Најважни врвови на Јулиските Алпи се:
Економски вишок
Економски вишок, познат и како вкупна благосостојба или Маршалов вишок (по Алфред Маршал) — поим во математичката економија којшто претставува збир од потрошувачкиот и производствениот вишок. Притоа, производствениот вишок ја претставува разликата меѓу најголемата цена којашто потрошувачите се подготвени да ја платат и фактичката цена којашто ја плаќаат, додека производствениот вишок ја претставува разликата меѓу фактичката цена по којашто производителите ги продаваат своите производи и најмалата цена по којашто се подготвени да ги продадат.
59
59 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 59 година од новата ера, 59. од првиот милениум, 59. од I век и последна од 50-тите.
Економски вишок
Потрошувачки вишок
Потрошувачкиот вишок (поединечен или агрегатен) е прикажан преку површината ограничена со кривата на побарувачката (поединечна или агрегатна) и хоризонталната линија што ја претставува тековната цена (во случај на агрегатен потрошувачки вишок, тоа е рамнотежната цена на пазарот). Ако кривата на побарувачката има линеарен облик, тогаш потрошувачкиот вишок всушност има облик на триаголник чијашто плоштина може да се пресмета со помош на формулата:
59
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Економски вишок
Потрошувачки вишок
каде Pmkt е рамнотежната цена на пазарот, Qmkt е побаруваното количество при рамнотежната цена и Pmax е цената при којашто побаруваното количество би изнесувало 0, односно точката на пресек на кривата на побарувачката со ценовната оска. Но, обично кривите на функциите на понудата и побарувачката имаат посложен облик и немаат линеарен облик, па површината на потрошувачкиот вишок не претставува триаголник. Во овој случај, истата може да се пресмета со примена на интегрално сметање. На тој начин, потрошувачкиот вишок претставува одреден интеграл од функцијата на побарувачката во однос на цената, чиишто граници се движат од пазарната цена до најголемата цена, т.е. пресекот на кривата на функцијата на побарувачката со ценовната оска:
59
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5567 и 5568 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4809 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3819 и 3820 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 812.
Економски вишок
Потрошувачки вишок
Оттука, зголемувањето на рамнотежната цена и намалувањето на побаруваното количество при рамниотежната цена предизвикува намалување на потрошувачкиот вишок; намалувањето, пак, на рамнотежната цена и зголемувањето на побаруваното количество при рамнотежната цена предизвикува зголемување на потрошувачкиот вишок.
59
Други календари
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 59 година се протега во 2695 и 2696, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2755 и 2756 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 602. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 580 и 579 година пред хиџра.
Надворешни врски
50er
Економски вишок
Производствен вишок
Производствениот вишок (поединечен или агрегатен) е прикажан преку површината ограничена со кривата на понудата (поединечна или агрегатна) и хоризонталната линија што ја претставува тековната цена (во случај на агрегатен производствен вишок, тоа е рамнотежната цена на пазарот). Ако кривата на понудата има линеарен облик, тогаш производствениот вишок всушност има облик на триаголник чијашто плоштина може да се пресмета со помош на формулата:
каде Pmkt е рамнотежната цена на пазарот, Qmkt е понуденото количество при рамнотежната цена и Pmin е цената при којашто понуденото количество би изнесувало 0, односно точката на пресек на кривата на понудата со ценовната оска. Но, обично кривите на функциите на понудата и побарувачката имаат посложен облик и немаат линеарен облик, па површината на производствениот вишок не претставува триаголник. Во овој случај, истата може да се пресмета со примена на интегрално сметање. На тој начин, производствениот вишок претставува одреден интеграл од функцијата на понудата во однос на цената, чиишто граници се движат од најмалата цена, т.е. пресекот на кривата на функцијата на понудата со ценовната оска, до пазарната цена:
Оттука, зголемувањето на рамнотежната цена и зголемувањето на понуденото количество при рамниотежната цена предизвикува зголемување на производствениот вишок; намалувањето, пак, на рамнотежната цена и намалувањето на понуденото количество при рамнотежната цена предизвикува намалување на производствениот вишок.
Волис Симпсон
Волис, Војвотката од Виндзор родена како Беси Волис Ворфилд, подоцна Спенсер, подоцна Симпсон била американска јавна личност и космополитка која се омажила, по третпат, со Едвард VIII, кралот на Британија. Поради негативното јавно мислење за намерата да се ожени со Волис, Едвард морал да абдицира „за да се ожени за жената што ја сака“ - според неговата јавна изјава.
По венчавањето, Едвард и Волис, сега со титули Војвода и Војвотка од Виндзор, живееле приватен живот, главно во Париз.
1419
1419 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1419 година од новата ера, 419. од вториот милениум, 19. од XV век и последна од 1410-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6927 и 6928 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6169 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5179 и 5180 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2172.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1419 година се протега во 4055 и 4056, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4115 и 4116 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1962. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 821 и 822 исламска година.
Хигиена
Хигиената е наука и група на мерки за чување на здравјето. Задачите на хигиената се групирани во неколку области: лична хигиена, хигиена на трудот, ментална хигиена и др. Во старогрчката митологија Хигија претставувала божица и персонофикација на здравјето.
Стара битолска бања
Стара битолска бања позната како Турска бања или Ќерим-бегов амам — бања која била користена во текот на турското владеење во Битола. Оваа бања е спомната во написите на познатиот патописец Евлија Челебија,така што била изградена пред неколку века. Се наоѓа на битолскиот Баир веднаш наспроти ОУ „Ѓорѓи Сугарев“ - Битола, во близина на градскиот Чинар.
Рувинкел
Рувинкел (Ruhwinkel) — општина во округот Плен, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Дамчеста барска кокошка
Дамчестата барска кокошка е мала крајбрежна птица од семејството блатни кокошки. Ја има во Македонија.
Распространетост
Дамчестата барска кокошка има малку нејасен и недоволно истражен опсег. Распростарнета е во умерените делови на Европа и западен Сибир, но се среќава и во Азербејџан, Казахстан и Средна Азија, Иран, Монголија и северозападно од Кина. Во Западна Европа е ретка, но ја има во некои области на Италија и Шпанија. Таа е птица преселница која зимува во Африка и Пакистан.
Опис
Дамчестата барска кокошка е долга 19-22,5 см и е малку помала од барската кокошка од која се разликува по краткиот прав клун, жолт со црвена основа. Возрасните имаат претежно кафеави горни делови и синосиви гради. Пердувите им се обрабени со црно и испрскани со бели точки. Имаат зелени нозе со долги прсти и кратка опашка светлокафена одоздола. Младенчињата се слични, но немаат сивосини гради, туку кафени. Огласувањето на овие птици, особено во сезоната на парење, е карактеристично ноќе, и звукот на мелодично уит-уит-уит може да се слушне на растојание од 1-2 км, а потсетува на капење вода. Тие свиркаат ритмички, околу 60-110 пати во минута. Вон сезоната на парење се тивки и едвај се слуша тук-тук звук. Во случај на опасност гласно крештат.
Размножување
За гнездeње избрираат влажни места или плитка свежа вода со густа вегетација; мочуришта, блата, мали езера, тивка река и сл. Предуслов се изобилство на грмушки или трска, рогозина или други водни растенија. Гнездото во вид на чинија е во пречник 15-17 см, високо 5-15 см, и 4,5-7 см длабоко, изградено од свежи растенија и добро маскирано и незабележливо ни од страна, ни одозгора. Обично имаат едно легло во сезоната, и несат 8-12 јајца, окер или зеленикавоокер, со црвени или кафени дамки. Ги квачат од 18 до 24 дена и двата родитела. Само неколку часа по испилувањето можат да го напуштат гнездото во кое навечер се враќаат. По околу 20 дена почнуваат самостојно да се хранат, а по 35-42 дена сосема се осамостојуваат.
Исхрана
На дамчестата барска кокошка се однесува Договорот за заштита на африканско-евроазиските миграторни водни птици.
Сраснати прсти
Сраснати прсти или синдактилија е најчеста вродена мана на екстремитетите. Кај оваа мана се јавува сраснување меѓу два или повеќе прста. Ако се јави семејно се пренесува со автосомно доминантен ген. Причината е во отсуство на сепарација (раздвојување) на прстите како последица на континуираниот развој на мезодермот и ектодермот. Покрај генетскиот фактор се смета дека за појавата на синдактилија причина се и надворешните штетни фактори, посебно дефицитот во исхраната.
Доминира сраснувањето меѓу вториот и третиот прст, а двапати е почеста кај мажите, што се објаснува со пренос преку прост доминантен ген.
Се јавува кај еден случај на 2000-3000 раѓања, може да бидат билатерални (обострани, околу 40%), а во комбинација со синдактилија на нозете се јавуваат во преку 30% од случаите.
Може да се јави во комбинација со останатите вродени мани, ектродактилиа, брадидактилиа или прстенести бразди, но и во склоп на одредени симптоми – Поланд-ов, Аперт-ов, и останати синдроми.
Мултипни синдактилии
Кај овој вид на синдакталии има повеќе од едно сраснување меѓу прстите, двојна, тројна, итн...
Проста синдактилиа
Тоа е сраснување на прстите кое се состои само од кожа.
Целосна синдактилиа
Тоа претставува целосно сраснување меѓу прстите од комисурата до врвот.
Нецелосна синдактилиа
Нецелосната синдактилиа претставува делумно сраснување меѓу прстите.
Комплицирана(сложена синдактилиа)
Таа претставува најсложена форма кај која покрај сраснувањето на кожата постои и сраснување на останатите елементи меѓу два соседни прста: фаланги, нерви, тетиви, крвни садови и нокти. Најсложените синдактилии со сраснување на коскените елементи меѓу прстите се дел од Аперт-овиот синдром и се делат на три категории во зависност од тоа колку прсти се сраснати.
Лекување
Оптималното време за хируршко лекување на оваа вродена мана е меѓу втората и четвртата година од животот, но некои автори и тука прават исклучоци и оперираат порано или подоцна. Историјатот на оперативните техники за исправка на синдактилиа започнува 160 години наназад кога за првпат Velpeay (1847) во својата книга посветува едно поглавје за синдактилиа. Од тогаш па наваму многубројни автори опишале свои техники за исправка на синдактилиа, но општо прифатени правила за оперативна исправка на синдактилиа се:
Надворешни врски
Портал од областа на медицината
Кралско друштво за поморски науки (Шведска)
Кралското друштво за поморски науки (швед. Kungliga Örlogsmannasällskapet) е една од кралските академии во Шведска. Основано е во 1771 од кралот Густав III. Друштвото е независна организација и форум за поморски и одбранбени проблематики. Членството е ограничено на 120 академици, сите помлади од 60 години.
Катерина Серафимовска
Катерина Серафимовска — македонски поетеса.
Книжевно творештво
Катерина Серафимовска е автор на поетската книга :
Остраудерфен
Остраудерфен (Ostrhauderfehn; Ōsterfēn) — општина во округот Лер, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Местоположба
Општината се наоѓа во крајниот југоисток на областа Источна Фризија, во северозападниот дел на германската сојузна покраина Долна Саксонија. Влегува во состав на округот Лер и се граничи со окрузите Клопенбург и Емсланд.
Главното место се наоѓа околу 14 километри југоисточно од окружниот град Лер. Соседен поголем град е Олденбург, околу 41 километар на исток.
Соседни општини
Острауферфен на запад се граничи со општината Раудерфен, на север со општината Детерн од општинската заедница Јиме. Ова се двете единствени општини од округот Лер со кои се граничи. На исток се граничи со општината Затерланд во округот Клопенбург. На еден мал дел на југ се граничи со општината Бокхорст во општинската заедница Нордхимлинг. Поради својата местоположба во крајниот југозапад на округот Лер, Остраудерфен е единствената источнофризиска општина, која се граничи со соседните области Емсланд и Олденбуршки крај.
Историја
Се одвоила од Раудерфен помеѓу 1820 и 1830 година.
NGC 2674
NGC 2674 — спирална галаксија во соѕвездието Водна Змија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2674 се споменува и како NPM1G -14.0280.
Откривање
Објектот е откриен во 1886 година од страна на Ормонд Стоун, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2674 е од видот Sa. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 2674 има привидни димензии од 0,6' х 0,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 8 ч 49 м 13,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 14° 17' 37". Положбениот агол на објектот е во износ од 65°.
Други поделби
Проучување на NGC 2674 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 24785. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 277; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5455. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1528.
Whitesnake
Whitesnake (транскрипција: Вајтснејк) — англиска хард-рок група, основа во 1977 година од поранешниот фронтмен на групата Deep Purple Дејвид Ковердејл. На своите почетоци оваа група била под силно влијание од Deep Purple, но подоцна се отргнала од тој правец и од блуз-рок почнале да свират комерцијален хард рок-музика.
60
60 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 60 година од новата ера, 60. од првиот милениум, 60. од I век и прва од 60-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 60 година се протега во 2696 и 2697, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2756 и 2757 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 603. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 579 и 578 година пред хиџра.
Надворешни врски
60er
Теравада
Теравада (пали: थेरवाद, theravāda (сп. санскрит: स्थविरवाद, sthaviravāda); буквално „учењето на старешините“ или „античкото учење“) е најстарата будистичка школа кое се одржува и постои до ден денес. Оваа школа понекогаш погрешно се нарекува и хинајана („малиот пат“), спротивно од махајана („големиот пат“).
Теравада е многу распространето учење и е доминантен облик на будизмот во Шри Ланка (околу 70% ) како и во поголемиот дел од југоисточна Азија (Лаос, Мјанмар, Тајланд и Камбоџа). Теравада исто така се практикува од страна на малцинствата во делови од југозападна Кина, Виетнам, Бангладеш, Малезија и Индонезија.
Основи
Теравада е школа со конзервативно учење кое е најблиско до учењето на будата Сидхарта Гаутама. Долго време ова учење се изстоветувало со основното учење на будизмот.
Целта на монасите кои се носители на оваа традиција е постигнување на целосна слобода од сите закани и непријатности. Како и во махајана, така и теравада се одликува со примена на разционален пристап во упростувањето на ритуалите. Текстот на овој мир на будизмот е Палискиот канон, напишан на јазикот пали кој е еден од пракритите на дервна Индија.
Историја
Се смета дека оваа традиција настанала за време на третиот будистички собир одржан околу 250 година п.н.е во Индија која тогаш била управувана од владетелот Ашока. Поради неговата активност, теравада станала позната дури и во јужна Европа и околу источното Средоземје (Александрија, Антиохија, Атина). Неколку од едиктите на Ашока се напишани на старогрчки и аромејски.
Фестивали и традиции
Религиозни празници во теравада:
Егзотичен атом
Егзотичен атом — нормален атом во кој една или повеќе субатомски честички се заменети со други честички со ист полнеж. На пример, електроните може да се заменат со други негативно наелектризирани честички како што се миони (мионски атоми) или пиони (пионски атоми). Бидејќи овие заменски честички вообичаено се нестабилни, егзотичните атоми имаат многу кратко време на живот.
Мионски атоми
Кај мионските атоми (претходно познати како ми-мезичен атом, денес се знае дека е грешно бидејќи мионите не се мезони) еден електрон е заменет со мион, кој како и електронот, е лептон. Бидејќи лептоните се осетливи на слаби, електромагнетни и гравитационите сили, мионските атоми се управувани со многу висока прецизност од страна на електромагнетното заемнодејство.
Бидејќи мионот е помасивен од електронот, Боровите орбитали се поблиску до јадрото кај мионскиот атом во споредба со обичениот атом, и исправките поради квантната електродинамика се многу позначајни. Според тоа проучувањето на енергетските нивоа на мионските атоми, како и степенот на преминување од возбудена состојба во основна состојба обезбедува експериментални испитувања на  квантната електродинамика.
Мионски катализираното соединување е техничка примена на мионските атоми.
Хадронски атоми
Кај хадронските атоми еден или повеќе од орбиталните електрони се заменети со негативно наелектризирани хадрони. Можни хадрони се мезоните како што се пионот или каонот, кои даваат пионски атом или каонски атом (види каоничен водород), со едно име наречени мезонски атоми; антипротоните, кои даваат антипротонски атом; и честичките, кои даваат  или сигмаонски атом.
За разлика од лептоните, хадроните можат да стапуваат во заемнодејство преку силно заемодејство, па орбиталите на хадронските атоми се под влијание на јадрени сили помеѓу јадрото и хадроните. Со оглед на тоа дека силното заемодејство е со краток домет, овие ефекти се најјаки ако атомската орбитала е поблиску до јадрото, кога нивоата на енергија кои учествуват може да се зголемат или да исчезнат поради впивањето на хадроните од јадрото. На тој начин хадронските атоми, како што се пионскиот водород и каонскиот водород, обезбедуваат експериментални проби на теоријата на силни заемнодејства, квантна хромодинамика.
Ониум
Ониум е сврзана состојба на честичката со нејзината античестичка. Класичен ониум е позитрониумот, кој се состои од еден електрон и еден позитрон врзани заедно како долготрајна метастабилна состојба. Позитрониумот бил проучуван уште од 1950-тите години за да се разберат врзаните состојби во квантната теорија за полето. Неодамнешниот развој кој се нарекува нерелативистичка квантна електродинамика (NRQED) го користи овој систем за докажување.
Пиониум, поврзана состојба на два спротивно наелектризирани пиони, е корисен за истражување на силното заемнодејство. Ова исто така треба да важи и за на протониумот, кој е една сврзана состојба на протон и антипротон. Разбирањето на сврзаните состојби на пиониумот и протониумот е важно со цел да се разјаснат поимите поврзани со егзотичните хадрони како што се мезонските молекули и пентакваркот  состојби. Каониумот, кој претставува поврзана состојба на два спротивно наелектризирани каони, сè уште не е експериментално проучен.
Вистинска аналогија на позитрониумот во теоријата на силни заемнодејства, не се егзотични атоми туку одредени мезони, кваркониумски состојби, кои се составени од тежок кварк како што е волшебен или длабински кварк и неговиот антикварк. (Врвните кваркови се толку тешки што тие се распаѓаат преку слабото заемодејство пред тие да можат да создадат сврзани состојби.) Истражувањето на овие состојби преку нерелативистичката квантна хидродинамика (NRCD) и решеткастата КХД се сѐ повеќе важни тестови на квантната хромодинамика. Миониумот, и покрај неговото име не е ониум кој содржи мион и антимион, бидејќи IUPAC го доделил тоа име на системот на антимион сврзан со електрон. Сепак, теоретизирани се добивањата на сврзаните состојби на мион/антимион, кои би биле ониуми.
Хиперјадрени атоми
Атомите може да се состојат од електрони кои орбитираат, кружат околу едно хиперјадро кое вклучува чудни честички наречени хиперони. Ваквите хиперјадрени атоми генерално се проучуваат заради нивното јадрено однесување, кое повеќе е во доменот на јадрената физика, отколку во атомска физика.
Атоми со квазичестички
Во физиката на кондензирана материја, посебно кај некои полуспроводници, постојат состојби наречени екситони кои се сврзана состојба на електрон и на шуплина.