cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Велосипед
Дополнителна опрема
Некои делови, кои најчесто се дополнителна опрема кај спортските велосипеди, се стандардни делови кај некои велосипеди за секојдневно користење за да се зголеми нивната корисност и удобност. Браниците и калниците служат да го заштитат велосипедистот и подвижните делови од прскање кога се вози при влажни услови, а штитникот за синџир ја штити облеката од валкање од синџирот, како и спречува облеката да се зафати меѓу синџирот запците на погонoт. Ногарките го држат велосипедот исправен кога е паркиран, а бравите спречуваат можна кражба. Корпите за багаж, багажниците и дисаѓите можат да бидат поставени над едно или обете тркала за да се пренесува опрема или товар. Потпирачите за нозе можат бидат прицврстени на една или обете страни на оската на едното или на обете тркала за да му овозможат на возачот да прави одредени трикови, да овозможи уште еден човек да застане на велосипедот или пак за одмор на нозете. Родителите некогаш прицврстуваат седиште за дете над задното тркало, за да превезуваат дете.
Корпите и ремените на педалите го држат стапалото фиксирано во правилна положба на педалот и им овозможуваат на велосипедистите да ги влечат и туркаат педалите. За оваа цел постојат и автоматски педали, кои имаат посебен механизам кој задржува плочка која е фиксно прицврстена на посебни обувки наменети за возење на велосипед со вакви педали. Техничките додатоци вклучуваат циклокомпјутери за мерење на брзината, растојанието, каденцата, податоци од глобалниот систем за позиционирање (GPS) итн. Други додатоци се светла, катадиоптери, ѕвонче, шишиња за вода и носачи за шише за вода.
Велосипедските шлемови можат само во извесна мера да ги намалат повредите при судар или сличен несреќен случај. Соодветен шлем не е законски задолжително да се носи во повеќето земји. Шлемовите можат да бидат и како дополнителна опрема или додаток на облеката.
Тренажерите овозможуваат велосипедистот да може да го вози велосипедот во фиксна позиција. Најчесто се користат за загревање пред трки и за тренинг кога условите за возење надвор се непожелни. На велосипедите исто така може да биде и прикачена приколка за превоз на товар и/или дете.
Стандарди
Постојат голем број на формални и индустриски стандарди за велосипеди и велосипедски делови за да овозможат деловите да бидат меѓусебно заменливи и да се гарантира минимална безбедност на производот.
Меѓународната организација за стандардизација (ISO) има посебен технички комитет за велосипеди, TC149, кој го има следниот преглед: „Стандардизација на полето на велосипеди, нивните делови и опрема со одредена референца за терминологијата, методите за тестирање и барањата перформанси безбедност и меѓусебна заменливост.“
Европскиот комитет за стандардизација (CEN) исто така има посебен технички комитет, TC333, кој го дефинира европскиот стандард за велосипеди. Тие изјавуваат дека стандардот за велосипеди EN треба да биде во согласност со стандардите ISO. Некои велосипедски стандарди биле развиени пред ISO да ги објави своите стандарди, водејќи до силно европско влијание на ова поле. Европските стандарди за велосипеди ги опишуваат минималните безбедносни барања, додека стандардите ISO имаат историски хармонизирана геометрија на деловите. The TC149 ISO bicycle committee, including the TC149/SC1 ("Cycles and major sub-assemblies") subcommittee, has published the following standards:
Published cycle standards from CEN TC333 include:
Yet to be approved cycle standards from CEN TC333:
Одржување и поправка
Одржување на соодветен притисок во гумите е најчеста и најпроблематична грижа за велосипедистите и се користат многу средства и методи за да се задржи пневматскиот интегритет. Подебели надворешни гуми, подебели внатрешни гуми, постави за гумите (посебни непробојни обвивки поставени меѓу внатрешната и надворешната гума), течни заптивни средства кои се вбризгуваат во внатрешната гума и комплети за поправка слични на автомобилските за сигурно да се одржи притисок од 2,8 bar до 4,1 bar (278 kPa до 414 kPa) кој е потребен за користење на велосипедот. Тенките, лесни гуми се особено склони на дупнување и губење на притисокот од трња на патот. Пумпањето на велосипедските гуми е на притисок повисок од вообичаените автомобилски гуми и налага користење на посебна пумпа. Сложеноста на одржувањето и поправката на велосипедските гуми за многумина е причина да не го користат велосипедот за превоз или рекреација.
Повеќето други делови налагаат посебен момент на сила за расклопување и со тоа потреба од стручна поправка. Некои велосипедисти самите си ги поправаат велосипедите, било поради уживање или како хоби, или едноставно од економски причини.
Алати
Постојат посебни алати за велосипеди за користење во работилница и/или на пат. Многумина велосипедисти носат алати со себе кога возат велосипед. Најчесто ова вклучува прибор за лепење внатрешна гума (што содржи рачна пумпа или пумпа со CO2, лостови за монтажа и демонтажа на надворешни гуми, резервни внатрешни гуми, самолепливи лепенки или парче гума за лепење, лепило, парче брусна хартија или метален стругач за површината која треба да се лепи), клучеви и инбус клучеви за различните завртени делови, посебни тенки клучеви кои посебно се потребни за работа со конусите на кугличните лежишта; одвртувачи и алат за синџир. Постојат повеќенаменски алати посебно наменети за велосипеди кај кои сево ова е сочинето во една алатка. Повеќето посебни велосипеди налагаат посложени алати, вклучувајќи и алати соодветни за одреден производител.
Елизабет Барет Браунинг
Елизабет Барет Браунинг (анг. Elizabeth Barrett Browning; 6 март 1806 – 29 јуни 1861) — една од најистакнатите поети од викторијанскиот период. Нејзината поезија била многу популарна и во Англија, и во САД за време на нејзиниот живот. Збирка од нејзините последни поеми била издадена од нејзиниот сопруг, Роберт Браунинг, набргу по нејзината смрт.
Таа имала големо влијание врз истакнати писатели од нејзиното време, вклучувајќи ги Едгар Алан По и Емили Дикинсон.
Рани години
Елизабет Барет Молтон-Барет е родена на 6 март 1806 во Каксхоу Хол, помеѓу селата Каксхоу и Кело во областа Дарем, Англија. Нејзини родители биле Едвар Барет Молтон Барет и Мери Греам-Кларк; Елизабет била најстарото од нивните 12 деца (осум машки и четири женски). Сите деца живееле до зрело доба освен едно девојче кое починало на возраст од четири години, кога Елизабет имала осум. Сите деца во семејствоto имале прекари: Елизабет ја викале “Ба“. Семејството Барет, од кое некои биле делумно креолци, живееле со векови во Јамајка, каде што биле сопственици на плантажи на шеќерна трска и се потпирале на робовскиот труд. Таткото на Елизабет одбрал да го одгледува семејството во Англија додека неговото богатство во Јамајка се зголемувало. Богатството на семејството Греам-Кларк било исто толку големо колку и на семејството Барет.
Елизабет била крстена во 1809 во парохиската црква во Кело, иако таа веќе била крстена од пријател на семејството во првата недела по нејзиното раѓање.
Подоцна истата година, откако било родено петтото дете, Хенриета, Едвард го купил Хоуп Енд, имот од 500 акри (2.0 км²), во близина на Малверн Хилс во Ледбери, Херфордшир. Елизабет имала “голема соба за неа, со обоено стакло во прозорецот и ја сакала градината каде што одгледувала бели рози во посебен стакленик покрај јужниот ѕид“. Времето во Хоуп Енд ќе ја инспирира во подоцнежните години да ја напише Аурора Ли.
Баретови ги посетувале службите во најблиската капела, а Едвард бил активен во Библиската и во Мисионерската заедница. Елизабет била многу блиска со своите браќа и сестри, грижејќи се мајчински за нив. Таа имала големо почитување за нејзиниот татко: се жалела дека животот не бил забавен без него, со што се согласувала и нејзината мајка, најверојатно затоа што тие не разбирале целосно каква била работата што го задржувала кога неговите патувања станувале се подолги и подолги.
Тогаш (на дваесет годишна возраст), Елизабет почнала да се бори со доживотна болест што медицината во тоа време не била во можност да ја дијагностицира. Таа почнала да зема [[морфиум за болките и случајно станала зависна од лекот. Оваа болест предизвикала таа да биде болежлива и слаба. Поради болеста, Браунинг ги пишувала поемите главно во нејзиниот дом.
Мери Расел Митфорд ја опишала младата Елизабет како некој што има “ситна, нежна фигура, рој од темни локни кои паѓаат од двете страни на најемотивното лице; големи нежни очи, богато обрабени со темни трепки и насмевка како сончев зрак.“ Ан Такери Ричи ја опишала како “многу мала и кафена“ со големи, егзотични очи и претерано дарежлива уста.
Сидмаут, Девоншир и Лондон
На 30 јуни 1824, едни од водечките весници во Лондон, Глоуб и Травелер, ги отпечатиле нејзините Строфи за смртта на Лорд Бајрон. Истата година, судскиот процес за имотот на нејзиниот татко во Јамајка завршил во корист на нивен братучед, предизвикувајќи го почетокот на нивниот финансиски пресврт.
Во 1826 ја објавила нејзината прва збирка поеми, Еден есеј на ум и други поеми. Ова е дидактичка поема со Хомер; латински и грчки се прикажани во овие поеми. Изданието го привлекло вниманието на еден слеп познавач на грчкиот јазик, Хју Стјуарт Боид и на друг специјалист за грчки, Јуведеил Прајс. Таа одржувала научна кореспонденција со двајцата сè до нејзината смрт. Помеѓу другите соседи бил и господинот Џејмс Мартин од Колвол со којшто се допишувала во текот на нејзиниот живот.
По сугестија на Бојд, таа го превела Ескалисовиот Окованиот Прометеј (издаден во 1833; повторно преведен во 1850). За време на нивното пријателство, Барет впила многу од старогрчката книжевност вклучувајќи ги Хомер, Пиндар и Аристофан. Од 1822 натаму интересите на Елизабет се насочувале сè повеќе и повеќе кон науката и книжевноста. Во 1825 таа ја објавила Розата и Зефир, нејзиното прво издадено дело.
Во 1828 мајката на Елизабет починала. Таа била погребана во парохиската црква Свети Мајкл и сите ангели, во Ледбери, покрај нејзината ќерка Мери. Смртта на нејзината мајка тешко ја погодила, за што Бојд во неговите писма вели дека ова ѝ ја одзело моќта за размислување на некое време. Укинувањето на ропството во раните 1830ти ги намалило финансиите на господит Барет. Неговите финансиски загуби, во раните триесетти, го принудиле да го продаде Хоуп Енд и иако семејство не било никогаш сиромашно, местото било запленето и ставено на продажба за да се намират кредиторите. Инвестицијата што им давала приход во Јамајка исто така завршила со укинувањето на ропството. Во 1831 Елизабет примила вест дека нејзината сакана баба, Елизабет Молтон, починала.
Семејството се селело трипати помеѓу 1832 и 1837, прво во бела Џорџијанска зграда во Судмаут, Девоншир, каде што останале три години. Подоцна се преселиле во Глостер, Лондон. Додека живееле таму таа пишувала за неколку списанија и во 1825, нејзиното прво печатено дело, Розата и Зефир, било објавено во списанието Литерари Газет.
Риби (кована пара од 2018 година)
Риби — кована пара за колекционерски цели издадена од страна на Народната банка на Република Македонија во 2018 година.
Елизабет Барет Браунинг
Улицата Вимпол
На крајот се преселиле на улицата Вимпол 50, место што го посетила како дете. Џон Кенион, далечен братучед, ја претставил на познати лица од книжевниот свет, вклучувајќи ги Вилијам Вордсворт, Мери Расел Митфорд, Семјуел Тејлор Колриџ, Алфред Лорд Тенисон и Томас Карлајл.
Ги напишала Ромаут за Маргарет, Ромаунт за Пејџ, Заклетвата на поетот како и други дела објавувајќи ги во различни списанија. Се допишувала со важни личности од светот на книжевноста во тоа време, вклучувајќи ја и Мери Расел Митфорд. Таа и Мери станале блиски пријателки и Мери ѝ помагала да ја унапреди нејзината книжевна амбиција. Во 1838 Серафим и други поеми се појавила како првата книга со зрела поезија на Елизабет под нејзиното сопствено име.
Торки
Во 1838, на инсистирање на нејзиниот лекар, Елизабет се преселила од Лондон во Торки на брегот Девоншир. Брат ѝ Едвард, еден од нејзините најблиски роднини, отишол со неа. Татко ѝ, господин Барет, не го одобрил одењето на Едвард во Торки, но не ја спречувал неговата посета. Подоцнежното давење на Едвард во несреќа на море, во Торки во 1840, имало сериозно влијание на нејзиното веќе нарушено здравје; кога го нашле неговото тело после неколку дена таа немала сила за солзи или зборови. Се вратила на улицата Вимпол.
Риби (кована пара од 2018 година)
Опачина
Во горниот дел од опачината е претставена слика на риби од ѕвездениот атлас „Firmamentum Sobiescianum“, создаден од страна на Јоханес Хевелиј на крајот од 17 век. Сликата на рибите и нивното соѕвездие се претставени и на вметнато кобалтно стакленце. Во горниот дел исто така е претставен симболот на хороскопскиот знак Риби. Во долниот дел се претставени две златни рипки на позадина од цртеж на кој е претставен Сончевиот Систем. На левата страна се прикажани латинското име на хороскопскиот знак – „PISCES“ и ознаката „Ag925“.
Елизабет Барет Браунинг
Враќање на улицата Вимпол
До враќањето на улицата Вимпол, таа веќе станала инвалид и осаменик, поминувајќи го најголемиот дел од наредните пет години во нејзината соба и освен со нејзиното најблиско семејство, се гледала со малку луѓе. Еден од малкуте со кои се гледала бил нејзиниот пријател Џон Кенион, богат и забавен пријател од уметностите. Таа се чувствувала одговорна за смртта на брат ѝ бидејќи таа сакала тој да биде таму со неа. Во овој период, се смета дека развила зависност од опиум. Утеха нашла во нејзиниот кокер-шпаниел со златни влакна, по име “Флаш“ кој и бил даден како подарок.
Таа продолжила да пишува поезија вклучувајќи ја збирката Плачот на децата издадена во 1842. Оваа поема го осудува детскиот труд и помогнала за донесувањето реформи против употреба на детскиот труд. Отприлика во истото време таа учествувала со неколку дела критичка проза во Новиот дух на векот од Ричард Хенри Хорн. Таа исто така го напишала Првиот ден прогонство од рајот. Во 1844 издала два тома поеми, кои ги вклучувале Драма на прогонство, Поглед на поети, Додворувањето на Лејди Џералдин. “Бидејќи не била оптоварена со домашни обврски, што се очекувало од нејзините сестри, Елизабет можела целосно да се посвети на умствениот живот, одржувајќи огромна кореспонденција и читајќи многу.“
Запознавање со Роберт Браунинг и дела од тоа време
Елизабет напишала многу дела и пишувала многу време пред Роберт Браунинг да објави било што. Меѓутоа, тој имал големо влијание на нејзиното пишување, како и таа на неговото; забележливо е дека поезијата на Елизабет созреала по среќавањето на Роберт. Две од најпознатите дела на Берет биле создадени откако го сретнала Браунинг: Сонети од Португалката и Аурора Ли.
Како и да е, некои критичари сметаат дека тој имал негативно влијание: “До почнувањето на врската со Роберт Браунинг во 1845, волјата на Барет да се ангажира во јавни расправи за општествени проблеми и за естетски проблеми во поезијата, што била толку силна во нејзината младост, постепено се намалила, како и нејзиното физичко здравје. Како интелектуална појава и физичко суштество, таа станала сенка од самата себе.“
Помеѓу најпознатите лирски песни на Елизабет се Сонетите од Португалката (1850) – “Португалка“ е прекарот што ѝ го дал нејзиниот сопруг. Насловот исто така се однесува на серија сонети од португалскиот поет од шеснаесеттиот век, Луис Кемос; во сите овие поеми таа користи римувани шеми, типични за португалските сонети.
Романот во стихови Аурора Ли, најамбициозната и можеби најпозната од нејзините долги поеми се појавила во 1856. Тоа е приказна за жена писател која создава свој пат во животот, балансирајќи ги работата и љубовта. Текстот опишан во овој роман се заснова на слични лични искуства коишто Елизабет самата ги поминала. Во списанието Норт американ ривју поемата на Елизабет била пофалена со овие зборови: “Поемите на госпоѓа Браунинг се, со сета почит, изразот на една жена – на жена со големо знаење, богато искуство, моќен гениј, соединувајќи ја во нејзината женска природа силата која понекогаш се смета својствена за еден маж.“
Роберт Браунинг
Додворувањето и бракот помеѓу Роберт Браунинг и Елизабет биле направени тајно. Шест години постара и инвалид, таа не можела да поверува дека енергичниот и светски човек Браунинг навистина ја сакал толку многу колку што ѝ изјавувал и нејзините сомнежи се изразени во Сонетите од Португалката кои таа ги напишала во текот на наредните две години. Но љубовта победила сè и по приватната венчавка во парохиската црква Света Мерилбон, Браунинг го копирал неговиот идол Шели со давање волја на неговата сакана носејќи ја во Италија во август 1846, која станала нејзин дом речиси до нејзината смрт. Верната негувателка на Елизабет, Вилсон, која била сведок на венчавањето во црквата, го придружила парот во Италија.
Господин Барет ја лишил од наследство Елизабет, како што направил со секое од неговите деца кои се омажиле: “Јавното мислење за госпоѓа Браунинг било дека таа е слатка, невина млада жена која претрпела крајни суровости во рацете на еден татко тиранин, која сепак имала добра среќа да се вљуби во елегантниот и згоден поет по име Роберт Браунинг. Таа конечно избегала од затворот на улицата Вимпол, побегнала во Италија и живеела среќно до крајот на нејзиниот живот.“
Бидејќи Елизабет имала некои сопствени пари, парот бил разумно комфорен во Италија и нивниот заемен однос бил хармоничен. Браунингови биле почитувани во Италија, дури и славни, им барале автограми или биле застанувани од луѓе поради нивната слава. Елизабет станала посилна и во 1849, на 43 годишна возраст, родила син, Роберт Видман Барет Браунинг, кого го викале Пен. Нивниот син подоцна се оженил, но немал законски деца, така што нема директни наследници на двајцата славни поети. Како и да е, имало гласини дека градот Фиренца и неговите околни области се населени со негови наследници.
“Неколку критики за Браунинг сугерираат дека поетот мислел дека бил “објективен поет“, а потоа во него откриле еден “субјективен поет“ со надеж дека разговорите со Елизабет би му овозможиле да биде поуспешен.“
По инсистирање на нејзиниот сопруг, второто издание на Поеми од Елизабет ги вклучило нејзините љубовни сонети; како резултат, нејзината популарност брзо се зголемила (како и критичкиот поглед врз нејзините дела) и нејзината позиција како водечка Викторијанска поетеса била зацврстена. Во 1850, по смртта на Вилијам Вордсворт, таа била сериозен кандидат за поет Лауреат, но позицијата отишла кај Тенисон.
Пад
По смртта на еден стар пријател, Г.Б. Хантер, а потоа и на татко ѝ, нејзиното здравје повторно се влошило, главно поради намалувањето на функцијата на белите дробови. Елизабет се преселила од Фиренца во Сиена во нивниот летен дом, вилата Алберти. Во 1860 таа издала мал том политички поеми насловени Поеми пред конгрес. Овие поеми се однесуваат на политички проблеми на Италијанците, “од кои повеќето биле напишани да ја изразат нејзината симпатија кон Италијанската кауза по избувнувањето на немирите во 1859“. Таа му ја посветила оваа книга на сопругот.
Во 1860 тие се вратиле во Рим за дознаат дека Хенриета, сестрата на Елизабет, починала, вест што ја направила Елизабет слаба и депресивна. Постепено станувала послаба и починала на 29 јуни 1861. Била погребана во англиските гробишта во Фиренца. “Во понеделник на први јули продавниците во делот од градот околу Каза Гвиди биле затворени додека Елизабет била оплакувана со необични манифестации.
Природата на нејзината болест сè уште е нејасна иако медицинските и книжевните научници претпоставувале дека долготрајните пулмонални проблеми, комбинирани со ублажувачки лекарства за спиење, придонеле за нејзиното приближување кон крајот.
Духовно влијание
Голем дел од делата на Елизабет содржат религиозни теми кои се повторуваат низ нејзината книжевна дејност. Таа прочитала и проучила славни книжевни дела како Милтоновиот Изгубениот рај и Пеколот од Данте. Елизабет во нејзиното пишување вели: “Ние ја бараме смислата на натопувањето на Христовата крв врз душите на нашите поети којашто може да плаче преку нив како одговор на постојаното оплакување на Сфинксот на нашата човечност, толкувајќи ја агонијата како обновување. Нешто од ова беше објаснето во уметноста кога нејзината слава беше на врвот. Нешто од копнеењето по ова може да биде видено меѓу грчките христијански поети, нешто што би било повеќе со појака вештина.“
Таа исто така верувала дека “Христијанската религија во основа е поезија – славна поезија.“ Таа го истражува религиозниот аспект во многу од нејзините поеми, особено во нејзините рани дела, како на пример Сонетите. Се интересирала за теолошки расправи, научила Еврејски и ја прочитала еврејската Библија. Во поемата Аурора Ли, на пример, наоѓаме многу религиски слики и алузии на слики од апокалипсата.
Прием од критиката
Американскиот поет Едгар Алан По бил инспириран од поемата на Барет Браунинг Додворувањето на Лејди Џералдин и ја позајмил метриката на поемата за неговата поема Гавранот. По напишал критика во јануарското издание од 1845 на Бродвејски журнал и кажал дека “нејзината поетска инспирација е највисоката – не можеме да замислиме нешто повозвишено. Нејзиното чувство за уметност е чисто во самото себе.“ Како одговор, таа го пофалила Гавранот и По ѝ ја посветил нејзе неговата збирка Гавранот и други поеми од 1845, нарекувајќи ја “најблагородната од нејзиниот пол“.
Нејзината поезија многу влијаела на Емили Дикинсон која ѝ се восхитувала како на жена со достигнување. Нејзината популарност во Соединетите американски држави и Британија била зголемена со нејзините ставови против општествената неправда вклучувајќи го и ропството во САД, анти-владините пресвртнички движења во Италија и детскиот труд.
За време на поголемиот дел од XX век, книжевната критика на поезијата на Барет Браунинг останала ретка сè додека нејзините поеми не биле откриени од феминистичкото движење. Таа самата си се опишала како спремна да одбие неколку принципи на женските права кажувајќи во писмата до Мери Расел Митфорд и нејзиниот сопруг дека таа верувала дека имало инфериорност во интелектот на жената. Сепак феминистичките критичари ги искористиле деконструкционистичките теории на Жак Дерида и други за да ја објаснат важноста на гласот на Барет Браунинг за феминистичкото движење. Леитон вели дека бидејќи таа била дел од книжевниот свет каде што гласот и стилот се управувани од јавниот пристап кон истакнување на машката супериорност, таа “е определена само во мистериозна спротивставеност кон се што го разликува машкиот субјект кој пишува...“
Ана Мартиноска
Ана Мартиноска е професорка, научничка во областа на фолклорот, литературата и културата, колумнистка на родови и културолошки теми, феминистка и активистка за родова еднаквост.
Образование
Дипломирала на Филолошкиот факултет на Катедрата за македонска книжевност и јужнословенски книжевности во 1994 г., каде ги завршила и постдипломските студии. Магистрирала во 2002 г. со теза со наслов “Поетика на македонските народни гатанки”. Била на кус докторски престој на Универзитетот Оксфорд во Велика Британија, а во 2010 г. на Филолошки факултет „Блаже Конески“ - Скопје ја одбранила докторската дисертација со наслов “Конески и фолклорот“.
Академска и научна дејност
Од 1996 г. д-р Мартиноска е вработена во Институтот за македонска книжевност, во Одделението за македонска народна литература. Во моментов е на работното место научна советничка/редовна професорка. Учествувала со самостојни прилози во националните научноистражувачки проекти “Истражување на митот и ритуалот во македонската народна литература”, “Драмски елементи во македонскиот фолклор”, “Националните рефлексии во одредени творечки пројави од македонската книжевност 19 век”, „Аспекти на традиционалното во македонскиот фолклор“, „Аспекти на религиозното во македонскиот фолклор“ и макропроектот “Македонски книжевен лексикон”, како и во меѓународните проекти на Институтот „Родови претстави во македонската и албанската култура и социјално живеење“ (UNESCO), „Родови претстави во балканските литератури и култури“ (соработка со Унив. Неофит Рилски, Бугарија) и „Традицијата и континуитетот во македонско-хрватските врски“ (соработка со Универзитетот во Ријека, Хрватска). Посебно значајно е и нејзиното учество во меѓународните проекти “Nationality Building and the Break-up of the Empire“ (Билги Универзитет, Турција), “Learning How to Write Effectively” (во рамки на COST програмите) и “Literacy Development in the Humanities: Creating Competence Centres for the Enhancement of Reading and Writing Skills as Part of University Teaching” (SCOPES).
Напоредно со нејзината научна активност, Мартиноска предава на Постдипломските културолошки студии во книжевноста, каде е ангажирана на предметите „Вовед во културолошки студии“, „Културата и глобализацијата“, „Сексуалноста и културата", "Народна култура" и “Академско пишување“. На докторските студии на истата група ангажирана е на предметите „Културните предизвици на глобализацијата“ и „Родови претстави во современата култура и медиуми“, а на групата по Македонистика со предметите „Фолклорот и современата литература“ и „Процесите на митологизација и демитологизација во македонската книжевност“. Мартиноска има и работно искуство како предавачка по предметите „Македонска народна литература“ и „Теорија на литературата“ на Државниот Универзитет во Тетово.
Научни престои
Мартиноска реализирала повеќе научни и стручни престои, од кои се издвојува докторскиот престој на Универзитетот во Оксфорд, Велика Британија во 2004, каде под менторство на проф. д-р Том Паулин работела на истражување на врските помеѓу фолклорот и современата литература, како и неколку престои во Србија, Бугарија, Италија и Русија. Редовен учесник е на голем број научни конференции и симпозиуми во Унгарија, Украина, Романија, Бугарија, Турција, Русија, Хрватска, Србија, Естонија, Шпанија, Швајцарија и др.
Објавени трудови
Мартиноска била главна и одговорна уредничка на Институтското списание за литературна наука „Спектар“ (2013-14). Членка е на редакцијата на електронското списание „Блесок“ (2012-18), одговорна за рубриките Критика и Есеи. Членка е и на Друштвото на писателите на Македонија, на Здружението за компаративна книжевност на Македонија и на Меѓународната Асоцијација за компаративна литература (ICLA).
Мартиноска е Претседателка е на Научниот совет на Институтот за македонска книжевност.
Румшпринге
Румшпринге (Rhumspringe) — општина во округот Гетинген, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Општината претставува дел од областа Ајхсфелд. Изворот на реката Руме се наоѓа во Румшпринге.
Вивакс
Вивакс — трговско друштво за преработка и конзервирање на овошје и зеленчук.
Организација и управување
Претпријатието „Вивакс“ е организирано како друштво со ограничена одговорност (Доо). Седиштето на претпријатието се наоѓа во Скопје.
Производство
Во 2019 година, во „Вивакс“ работеле вкупно 100 вработени и според овој показател, ова претрпијатие било најголемо во македонската индустрија за преработка на овошје и зеленчук.
Финансиски показатели
Во 2019 година, „Вивакс“ остварил вкупен приход од 617 973 350 денари и мерено според овој показател, бил второто најголемо претпријатие во македонската индустрија за преработка и конзервирање на овошје и зеленчук. Исто така, „Вивакс“ бил третото најголемото претрпијатие во оваа индустрија според остварената добивка, која во 2019 година изнесувала 42 870 709 денари.
Водно оревче
Водното оревче е едно од трите постоечки видови од родот Trapa: Trapa natans, Trapa bicornis и загрозената Trapa rossica. Познато е и како биволски орев, лилјак орев, ѓаволска мешунка, линг орев, лин кок, линг џу, линг кио орев , мустаќи орев или синхара.
Етимологија
Генеричкото име Трапа е изведено од латинскиот збор за „ трн “, калцитрапа, како што е и друго вообичаено име за водно оревче.
Името на растението на јапонски е хиши, збор што исто така се користи за да значи „облик на дијамант или пастила, ромб“. Производствената групација Мицубиши го зема своето име и логото од водната чичка.
Се нарекува Шрингатака на санскрит, што е скратено на Шингара на хинди јазик. Во источна Индија, самосата пржено или печено пециво се нарекува и Шингара бидејќи неговата форма наликува на онаа на овошјето Шингара.
Биологија
Потопеното стебло на водното оревче достигнува12 до 15 стапки во должина, закотвени во калта со многу фини корени. Има два вида лисја: ситно поделени, потопени лисја во форма на пердуви по должината на стеблото и неподелени пловечки лисја во розета на површината на водата. Пловечките листови имаат рабови со пили и се во облик на јајцевидна или триаголна форма на надуени ливчиња, кои обезбедуваат дополнителна пловност за лиснатиот дел. Белите цветови со четири ливчиња се формираат на почетокот на летото и се опрашуваат со инсекти. Овошјето е орев со четири бодликави боцки. Семето може да остане одржливо до 12 години, иако повеќето ртат во првите две години. Растението се шири така што розетите и плодовите се одвојуваат од стеблото и лебдат во друга област на струи или со плодови кои се прилепуваат за предмети и животни.
Ова растение не треба да се меша со неповрзаното Eleocharis dulcis, наречено и воден костен. Елеохарис е исто така водно растение кое се одгледува за храна уште од античко време во Кина.
Фосилни записи
Родот има широки фосили, со бројни, карактеристични видови. Неспорни фосилизирани семиња се пронајдени во кенозојските слоеви, почнувајќи од еоценот низ Европа, Кина и Северна Америка (иако, родот исчезнал во Северна Америка пред плеистоценот). Најстарите познати фосили кои му се припишуваат на родот, сепак, се од лисја од креда Алјаска, наведени на видот T. borealis.
Историја
Водениот орев е важна храна за обожавање како молитвени понуди уште од кинеската династија Џоу. Обредите на Џоу (вториот век п.н.е.) споменуваат дека обожавателот „треба да користи бамбусова корпа што содржи исушени ореви од вода, семе од Еурјале ферокс и чички “ Резимето за кинеска хербална медицина (објавено во 1694 година, напишано од Ванг Анг) покажува дека водата може да помогне во треската и пијанството.
Во Индија и Пакистан, тој е познат како синхара или панифал (источна Индија) и широко се одгледува во слатководни езера. Плодовите се јадат сирови или варени. Кога овошјето ќе се исуши, се меле во брашно наречено singhare ka atta, кое се користи во многу религиозни ритуали и може да се конзумира како фалахар (овошна диета) во деновите на хинду постот, navratas.
Било можно да се купат водни ореви на пазарите низ цела Европа до 1880 година. Во северна Италија, оревите се нуделе печени, исто како што и денес се продаваат слатките костени (Castanea sativa). Во многу делови на Европа, водните ореви биле познати и користени за човечка храна до почетокот на 20 век. Денес, сепак, тоа е ретко растение во Европа. Постојат неколку причини за неговото скоро истребување, како што се климатските флуктуации, промените во содржината на хранливи материи во водните тела и одводнувањето на многу мочуришта, езерца и езера.
T. natans, сепак, бил воведен во американската држава Масачусетс околу 1874 година, како садење во ботаничката градина на Универзитетот Харвард. Персоналот на градинарот Луис Герино си презеде залог да фрли семиња во Фреш Понд и другите водни патишта во Кембриџ. Ова го привлекло вниманието на ботаничарот Џорџ Е. Девенпорт од Медфорд, кој одлучил да му донесе семиња и живи растенија на својот пријател Манор Прат, во Конкорд. Тој и Прат засеале езерце во близина на реката Садбери и се сомневал дека Прат спроведува дополнителни дистрибуции. Уште во 1879 година, ботаничарот Чарлс Спраг Сарџент, директор на Арнолд Арборетум во Бостон, изразил загриженост дека овој неавтороден вид се заканувал да стане непријатност, врз основа на густите израстоци пријавени во Кембриџ. Девенпорт признал во запис во Билтенот на ботаничкиот клуб Тори, том. 6, страница 352: „Неколку пати имав растенија од Трапа натанс кои беа собрани во околината на Бостон, во текот на оваа година, кои ми ги носеа на идентификација и не се сомневав во начинот на неговото внесување во водите. надвор од ботаничката градина на Кембриџ. Но, тоа толку убаво растение како ова, со своите згодни лиснати розети и јастиви јаткасти плодови, кои, доколку се вообичаени, би биле привлечни за момчињата како што се сега јаткастите плодови, може да стане „непријатност“ во која едвај верувам.“
Водениот орев е прогласен за инвазивен вид од Вермонт до Вирџинија, и е класифициран како штетен плевел во Флорида, Северна Каролина и Вашингтон. Почнувајќи од 2020 година, и T. natans и T. bicornis се пријавени како диви растенија во водните патишта на Соединетите држави.
Во Австралија и нејзината држава Нов Јужен Велс, водениот орев е прогласен за штетно растение.
Законитост на продажба и испорака во Соединетите Американски Држави
== Во 1956 година, T. natans бил забранет за продажба или испорака во Соединетите Држави, со парична казна и/или затвор. Овој закон бил укинат со HR133 на 27 декември 2020 година.
Улога во преносот на фасциолопсијаза
За време на метацеркаријалната фаза во нивниот животен циклус, ларвите метили ги напуштаат домаќините на водните полжави и пливаат за да формираат цисти на површините на водните растенија, вклучувајќи ги лисјата и плодовите на водните чички. Ако заразените водни растенија се консумираат сурови или недоволно варени, метилите може да заразат свињи, луѓе и други животни.
Хемија
Бикорнин е елагитанин пронајден во T. bicornis.
Ролсхаузен
Ролсхаузен (Rollshausen) — општина во округот Гетинген, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Список на државни водачи во 1733 година
Ова е список на државни водачи во 733 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Дием-ГП
Дием-ГП — трговско друштво за преработка и конзервирање на овошје и зеленчук.
NGC 281
NGC 281 — оддавна маглина во соѕвездието Касиопеја, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Дием-ГП
Организација и управување
Претпријатието „Дием-ГП“ е организирано како друштво со ограничена одговорност (Доо). Седиштето на претпријатието се наоѓа во гевгелиското село Негорци.
Менаџментот на „Дием-ГП“ го сочинуваат:
NGC 281
Откривање
Телото е откриено на 16 ноември 1881 година од страна на Едвард Емерсон Барнард, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 6 см.
Дием-ГП
Производство
Во 2019 година, во „Дием-ГП“ работеле вкупно 58 вработени.
NGC 281
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 0 ч 52 м 53,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 56° 37' 30".
Дием-ГП
Финансиски показатели
Во 2019 година, „Дием-ГП“ остварил вкупен приход од 517 391 104 денари и мерено според овој показател, бил третото најголемо претпријатие во македонската индустрија за преработка и конзервирање на овошје и зеленчук. Исто така, „Дием-ГП“ бил второто најголемото претрпијатие во оваа индустрија според остварената добивка, која во 2019 година изнесувала 73 459 692 денари.
NGC 281
Други поделби
Проучување на NGC 281 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 36; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3663. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1237.
Вајсбах
Вајсбах може да се однесува на следниве места:
IC 101
IC 101 — галаксија во соѕвездието Еридан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 101 се споменува и како ESO 548-50, MCG -4-9-31.
Откривање
Објектот е откриен во 1899 година од страна на Делајл Стјуарт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 101 е од видот SBd. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,1 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,7 mag, додека површинскиот сјај изнесува 14,3 m/лм2. IC 101 има привидни димензии од 2,7' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 35 м 37,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -21° 17' 31". Положбениот агол на објектот е во износ од 2°.
Ана Костовска
Ана Костовска — македонска глумица и пејачка. Се истакнува како глумица со многубројни главни и споредни улоги во претстави од разни продукции, како и во телевизиски и филмски проекти, од кои најпознат е телевизиската серија Бушава азбука за кој ги изведува насловните нумери. Ана Костовска е главниот вокал на култната група од осумдесеттите Бастион, а соработува со Кирил Џајковски, Милчо Манчевски, Влатко Стефановски, Драгиша Солдатовиќ - Лабиш и други.
Образование и глумечка дејност
Во 1985 година Ана Костовска димпломира на Факултетот за драмски уметности – Скопје, Универзитет „Св Кирил и Методиј“ во класата на Проф. Владимир Милчин. Веднаш по дипломирањето се придружува кон трупата К.П.Г.Т. на режисерот Љубиша Ристиќ, еден од најзначајните европски режисери во тоа време. Глумечкиот занает го учи од најголемите југословенски театарски творци и дејци и во 1995 година се сели во Белград каде продолжува да работи како глумец. 2001 година се враќа во Скопје, а 2007 година се вработува во Драмскиот театар Скопје.
Музичка кариера
Паралелно со глумечката кариера, Ана Костовска активно се занимава и со музика, пред сè како глумец кој пее, но музицира и Rock and roll, Jazz, Pop rock и етномузика. Главен вокал е на култната група од `80 те „Бастион“, соработува со Кирил Џајковски, Милчо Манчевски, Влатко Стефановски, Драгиша Солдатовиќ – Лабиш и други.
Филмографија
Костовска ги остварила филмските улоги:
Шиизам
Шиизам или шиитски ислам (од شيعة Ши'ја) е вториот најголем огранок на исламот. Приврзаниците на шиитскиот ислам се нарекуваат Шиити или Шии."Шија" е кратка форма на историскиот исказ Шијату Али( شيعة علي)) што значи "следбеници","секта" или "здружение" на зетот и братучед на Мухамед, Алија ,за кој шиите веруваат дека е наследник на Мухамед. Како и другите гранки на исламот, шиитскиот ислам се темели на учењата од Коранот и на пораката на пророкот Мухамед. Спротивно на другите видови,шиите веруваат дека само Господ има право да избере претставник што ќе го штити исламот,Коранот и шеријатот.Според тоа шиите се потпираат на зетот на Али,зетот на Мухамед,за кој сметаат дека е боженствено назначен како вистински наследник на Мухамед,и е првиот имам.Шиите го прошириле ова верување до семејството на Мухамед ,Ахл-ал-Бејт ("Луѓето од Куќата"), и одредени поединци помеѓу неговите потомци познати како имами,кои имаат посебен духовен и политички авторитет врз заедницата.И покрај тоа што низ историјата постоеја повеќе гранки на шиитскиот ислам, современиот е поделен на три главни гранки. Најголемата шиитска секта од почетокот на 21 век е идна ашарија („дванаесетници“), додека во помалите ограноци спаѓаат исмаили и заиди („петници“).алевии и друзи исто така се сметаат за секти на шиизмот.
Потекло на поимот
Зборот Шија(на класичен арапски јазик: شيعة ши'ја ˈʃиːʕа/значи следбеник и е кратка форма на историскиот исказ ши'јату Али(شيعة علي /ˈʃиːʕату ˈʕалиː), што значи "следбеници на Али","секта на Али" или "здружение на Али". Шија и Шиизам се форми кои се користат во англискиот јазик,додека Шиите или Шите,како и Шија,се однесуваат на нивните приврзаници.
Наследување на Али
Шија муслиманите веруваат дека кога Господ лично го назначил пророкот,само тој има право да го назначи неговиот наследник.Господ го избрал Али да биде наследник на Мухамед,несомнено првиот исламски калиф (калифа,поглавар на државата).Пред својата смрт Мухамед го назначи Али за негов наследник.Али беше прв братучед на Мухамед и најблиската жива машка роднина и воедно и негов зет,бидејќи се ожени со неговата ќерка Фатима.Али подоцна ќе стане четвртиот муслимански калиф.По последниот аџилак,Мухамед нареди собир на муслиманите кај езерцето Кхум и на тоа место го предложи Али за негов наследник.Хадисот од езерото Кхум беше раскажан на 18ти од Дуа-ал-Хиџа според исламскиот цалендар(10 март 632) на место наречено Гадир Кхум,кое се наоѓа близу до градот ал-Џунфа во Саудиска Арабија.
Таму Мухамед изјави:
О Луѓе!Размислувајте за Коранот и сватете ги неговите стихови.Погледнети ги неговите јасни стихови и не ги следете неговите двосмислени делови,кои,се колнам во Аллах,никој не ќе може да ви ги објасни неговите предупредувања и неговите мистерии,ниту некој ќе ви ги разјасни неговите толкувања,освен оној на кој му ја зграпчив раката,го доведов при мене,(и му ја кренав раката),оној за кој ви кажувам дека на сите што сум им јас учител(Маула),овој Али е исто така нивни учител(Маула); а тој е Али ибн Аби Талиб ,мој брат,извршител на мојата волја (Васији),чие назначување како ваш заштитник и водич е ми е спуштено од Аллах,моќниот и величествениот. Прошталната Исповед Шија муслиманите веруваат дека ова е назначувањето на Мухамед на Али за негов наследник
Калифатот на Али
По смртта на Мухамед во 632та година,најблиските роднини на Али и Мухамед ги направиле подготовките за погребот.Додека тие го подготвуваа неговото тело,Ебу Бекр,Умар и Ебу Убејда ибн ал Џара се сретнаа со водичите на Медина и го избраа Ебу Бекр за калиф.Али и неговото семејство беа вчудовидени,но го прифатија назначувањето за доброто на единството во раната муслиманска заедница.По убиството на третиот калиф Утман,во 657та година муслиманите во Медина го поканија Али да биде четврт калиф,кој како претстолнина ја зема Куфа,денешен Ирак. Владеењот на Али врз раната муслиманска заедница често беше оспорувано и се креваа војни против него.Поради тоа,тој со голем напор за да одржи моќ брз групите кои го предадоа откако оддадоа верност на неговото наследување,или оние кои сакаа да му ја заземат позицијата.На крајот расправијата доведе до Првата Фитна,којашто беше првата поголема граѓанска војна во исламскиот Калифат.Фитната како серија на бунтови против првиот имам,Али ибн аби Талиб како последица од атентатот на неговиот политички претходник,Утман ибн Афан.Додека бунтовниците што го обвинија Утман за непотизам го признаа калифатот на Али,истите тие подоцна се свртеа и бореа против него.Али владееше од 656 до 661та година,со што беше убиен во извршување молитва (суџуд).Главниот соперник на Али,Муавија, во тоа време го презема калифатот.
Хасан
По смртта на Али,неговиот постар син Хасан стана водач на муслиманите во Куфа,и по серија на судири помеѓу мусмиланите од Куфа и војската на Муавија,Хасан се согласи да му го отстапи калифатот на Муавија и да одржи мир помеѓу муслиманите.Тогаш Хасан се повлече во Медина каде на 50-ти според Хиџретскиот цалендар почина од труење.
Хусеин
Помалиот син на Али и брат на Хасан,Хусеин,на почетокот се противеше на повикот да ги води муслиманите против Муалвија и повторно да го заземе калифатот.Во 680та година Муавија почина и го препушти калифатот на неговиот син Јазид;Јазид од Хусеин побара верност (баја),која тој ја одби.Сектата на Али ова го сметаше за предавство на мировниот договор,очекувајќи по смртта на Муалваја калифатот да се врати во редовите на Али.Во Куфа имаше масовна поддршка за Хусеин да се врати таму и да заземе позиција на калиф и имам,па така Хусеин го собра своето семејство и следбеници од Медина и замина за Куфа.На пат кон Куфа,војската на Јазид близу Карбала(сегашен Ирак) го блокираше,така што Хусеин и околу седумдесет и два члена од неговото семејство и следбеници беа убиени во Битката кај Карбала. Шиите го сметаат Хусеин за маченик(шехид) и го вбројуваат меѓу имамате од Ахл ал-Бејт.Тие го замислуваат Хусеин како бранител на исламот од уништување од рацете на Јазид први.Хусеин е последниот имам по Али коишто сите под гранки на шиите заеднички го признаваат.Битката кај Карбала често се цитира како конечен прелом помеѓу шиитските и сунитските секти на исламот,и секоја година шија муслиманите го одбележуваат на Денот на Ашура.
Теологија
Шиитската исламска вера е пространа и вклучува многу различни групи.Теолошките верувања и религиските обичаи на шиитите како што се молитвите,многу малку се разликуваат од сунитските.Додека сите муслимани се молат пет пати на дневно,шиитите имаат избор на постојана комбинација на Дхур со Аср и Магриб со Иша',бидејќи во коранот се спомнуваат три различни временски термини.Сунитите настојуваат да комбинираат само под одредени околности.Шиитскиот ислам отелотворува систем целосно независен од религиско толкување и политички авторитет во муслиманскиот свет.Шиитскиот идентитет проникна во времето на животот на Мухамед,и шиитската теологија се создаваше во вториот век според хиџретскиот цалендар или после Хиџра(осми век според христијанскиот календар).Првата шиитска влада и општества беа создадени при крајот на третиот век според  хиџра,или деветти според христијанскиот календар.Четвртиот век според хиџра или десетти според христијанскиот цалендар,Луи Масињон го нарекува како 'Векот на Исмаили шиитите во историјата на исламот'.
Признавање на вера
Шиитската верзија на Шехадетот,исламското признавање на верата,се разликува од онаа на сунитите.Сунитскиот Шехадет наведува дека Нема друг Бог освен Аллах,Мухамед негов гласник,но шиите на ова додаваат Али е негов (на Мухамед) вали (чувар). Оваа фраза го отелотворува нагласувањето на шиите за наследувањето на авторитетот преку лозата на Мухамед.Трите точки од шиитскиот Шехадет изјавуваат теухид (единственост на Господ), нубува (пророштвото на Мухамед), и имама ( имамат, раководството на верата).