cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Линеарно писмо Б
Слоговни знаци
Имињата на знаците се грубо фонетски, бидејќи највеќето претставувале цели класи на слогови, видете Микенски јазик. Треба да се напомене дека знаците со „r“ се користеле за пишување на фонемите /r/ и /l/, а серијата „q“ се користи за праиндоевропските /kʷ/, /gʷ/ и /gʷʰ/ - последното од овие било занемено до состојба на /kʷʰ/ во протогрчкиот јазик. Постојат извесни други слоговни знаци, чија вредност е непозната, оспорена или нечеста. Нив ги спомнуваме или по број, или по некоја хипотетичка фонетска апроксимација, на пример 64, a2, a3, au, nwa, pu2, итн.
Мехмед IV
Ќопрулски период
Фазил Ахмед-паша го обновил мирот со Австрија, потпишувајќи го Вашварскиот мир. Во 1672 година, во Одрин, тој склучил договор со Полјаците за исплата на воени репарации. Сепак, Полска престанала да им плаќа надоместок на Османлиите, а полско-османлиската војна продолжила (1672-1676). Судирите завршиле во 1676 година со победата на Османлиите, кои добиле територијални придобивки. Во истата година починал Фазил Ахмед-паша. Идниот голем везир Кара Мустафа-паша бил доведен од семејството Ќопрулу.
Достигнувања
Неговото владеење било значајно за враќање на отоманските добра од Мехмед-паша и неговиот син Фазил. Тие ги вратиле егејските острови од Венеција, како и Крит за време на Критската војна (1645-1669).
Османлиите имале успешни кампањи во Трансилванија (1660) и Полска (1670-1674). Потоа, Мехмед склучил сојуз со Петро Дорошенко, па затоа бил близу до освојување на Подолија и делови од Украина.
Линеарно писмо Б
Слоговни знаци
Ова писмо е изданок на Линеарното писмо А, кое, осмислено за пишување на минојски јазик, не било погодно за пишување на грчки. Микенците морале да се снаоѓаат, сѐ до неколку века подоцна, кога била развиена првата Грчка азбука.
Идеограми
Заради карактерот на сочуваните текстови, идеографското претставување на избројливи предмети е многу често. Не сите вредности на идеограмите се познати, и нивниот изговор е, во најдобар случај, предмет на образовани нагаѓања. Идеограмите претставуваат концепти како МАЖ, ЖЕНА, КРАВА, БИК, МАСЛО, ВИНО, ТКАЕНИНА, ЗЛАТО, БРОНЗА и др. Постојат неколку дузини знаци кои претставуваат разни грниња и садови. (Пример: триногалка, за ти-ри-но-га-ла-ка плус логограмот за „триножно грне“.)
Мехмед IV
Достигнувања
Следниот голем везир, Кара Мустафа-паша бил помалку способен. Тој не успел да се справи против востанието на Козаците на Кавказ, па султанот морал да го предаде тој дел од територијата на Русија. И покрај тој неуспех, Кара Мустафа-паша успеал да оствари важна победа против Венеција и со тоа да стави крај на војната што траела меѓу двете земји 25 години. Притоа, тој успеал да ги врати сите изгубени територии, кои биле под привремена контрола на Венеција.
Пожарот што се проширил од Ункапи до Сулејмание на 4 јули 1660 година, го претворил градот во прав. Загинале 2700 луѓе. 120 палати и куќи, 100 подруми, 360 џамии, 40 бањи биле погодени од пожарот. По пожарот, во градот започнал глад и епидемија на чума.
Големата турска војна
Во 1683 година, Османлиите го поддржале востанието во Унгарија, предводено од Токоли, против владеењето на Хабсбуршката Монархија. Османлиите сфатиле дека не останува ништо друго освен да ја нападнат Виена. Големиот везир Кара Мустафа-паша поседувал војска од 150.000 луѓе. За време на Опсадата, се сметало дека целиот европски свет тивко ќе набљудува уште една експедиција на Османлиите. Сепак, на самиот крај на опсадата, се случило несогласување помеѓу командата во османлиската војска. Како резултат на тоа, расколот започнал да се формира во самата армија, кој го достигнал својот врв кога полскиот крал Јан III Собиески целосно го уништил срцето на османлиската команда и добар дел од армијата со жесток ненадеен напад, кој се манифестирал преку топовско бомбардирање на отоманските кампови и жесток напад на коњаници со околу 15.000 војници. Застрашени, војниците почнале да го фрлаат оружјето и да бегаат од нападот на сојузничките трупи. Битката кај Каленберг, што се случила на 12 септември 1683 година, завршила катастрофално за Османлиите. Големиот везир Кара Мустафа-паша се засолнил по битката во Белград, а потоа бил погубен. Оваа хаотична состојба во рамките на отоманската војска, Хабсбуршката Монархија ја сфатила како знак на слабост на Османлиите, и царската војска започнала да навлегува во османлиските територии и да ги освојува една по една.
Ланген (Емсланд)
Ланген (Langen) — општина во округот Емсланд, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Мехмед IV
Големата турска војна
Хабсбуршката војска престојувала во Скопје, каде се упатила кон Цариград со 20.000 востаници од Македонија со намера да ги протера Османлиите од Балканот. Сепак, Османлиите успеале да се соберат до одреден степен и да направат против напад. Оваа турбулентна војна завршила во 1699 година со договорот од Карловци, според кој Отоманското Царство Полско-литванската Државна Заедница ги добила земјите од десната страна на Украина заедно со Подолија и Каменец. Молдавија била вратена на Османлиите, а во составот останал и Банат. Најголеми придобивки имала Хабсбуршката Монархија бидејќи ги добила Централна Унгарија, Трансилванија, областа меѓу реката Тиса и Дунав и голем дел од Славонија. Венеција пак ја добила Мореја, шест тврдини во Далмација и неколку острови во Грција.
Оваа војна претставувала почеток на долгиот и многу болен пад на Отоманското Царство.
Ланген (Емсланд)
Местоположба
Ланген се наоѓа на северниот раб од Лингенер Хее, околу 10 километри источно од реката Емс и градот Линген.
Мехмед IV
Последни години
Во мај 1675 година, неговите синови Мустафа и Ахмед биле обрежани, а неговата ќерка Хатице била омажена. Царството го прославило ова со познатиот фестивал во Одрин.
Ланген (Емсланд)
Соседни општини
Ланген се граничи на север со општините Бавинкел и Герстен, на исток со општината Ленгерих, на југ со општините Туине и Месинген во општинската заедница Фререн и на запад со градот Линген.
Линеарно писмо Б
Идеограми
Бројчените наводници за идеограмите биле осмислени од Вентрис и Бенет, и поделени во функционални групи соодветствувајќи на преломот во Бенетовиот индекс. Нумерацијата на групите започнува со 100, 110, 120 итн., со оставени резервни броеви за понатамошни додавања. Уникод (од верзија 5.0) шифрира 123 Линеарни Б идеограми.
Ланген (Емсланд)
Општински единици
Општината Ланген е составена од следниве места:
Линеарно писмо Б
Корпус
Таблиците се класифицираат по местото на нивното наоѓање.
Долгоочекувањето издавањето на Тебанските таблици (Л. Годарт и А. Сакони, 2002) се смета за разочарувачко споредено со претходните ветувања на авторите.
Доколку е автентичен, Кафканскот камен, кој датира од 17 век п.н.е., би бил најстариот микенски напис, и како таков, најраното сведоштво за пишаниот грчки јазик.
Содржина
Таблиците се чувале во кошници на полици. КОга некои од поголемите палати изгореле како резултат на тектонска или вулканска активност (видете Кносос), огните направиле „печени глинени таблици“ од делот таблици досега пронајден. Во глината се гледаат отпечатоци од плетката на кошниците.
Откривање
Првата глинена таблица во Кносос била откриена од британскиот археолог Артур Еванс на 31 март, 1900, а на 6 април тој открил значајно голема група таблици, со димензии 12.5x25 см (5x10 инчи).
Мехмед IV
Последни години
Мехмед бил затворен во Топкапи-сарај, од каде можел да излегува од време на време. Починал во 1693 година во Одрин. Пред да почине, во 1691 година, имало гласини дека државниот врв сакал да го врати на престолот заради лошата здравствена состојба на неговиот брат Сулејман.
Тој бил погребан во турбето на неговата мајка. Неговата омилена наложничка била Ѓулнуш султан со која имал два сина. Нивните деца биле Мустафа II (1695-1703) и Ахмед III (1703-1730) и двајцата биле султани.
Надворешни врски
[51 година]
Тодор Велјановски
'''Тодор Ј. Велјановски''' ( во —  во Марино, Хрватска) — македонски партизан, учесник во НОВ.
Животопис
Произлегува од сиромашно селско семејство. Основно училиште завршил во селото, а потоа се занимавал со земјоделство и чување на добиток. Во септември 1944 година стапил во 16та македонска ударна бригада. По ослободувањето на Скопје, со Бригадата продолжил да се бори до конечното уништување на балистичките банди. Потоа заминал за Срем, каде на 12 април 1945 година учествувал во завршните операции за големиот пробив на утврдените германско-усташки позиции. На 28 април 1945 година, во новите борби против Германците и домашните квинслишки единици, загинал кај селото Марино, Хрватска.
Канцониерот
Канцониер (Il Canzoniere) е поетска збирка на италјанскиот поет Франческо Петрарка.
Животот на госпоѓа Лаура
Во првиот дел, „Животот на госпоѓа Лаура“ поетот ја опишува својата опседнатост со љубовта. Недостижната љубов е причината која го присилува лирскиот субјект да бега во осамени места, далеку од луѓето кои можеби ќе ја откријат неговата тајна. Изморен од „ладната поза“ пред светот тој се одмара во осаменоста каде може послободно да им се препушти на љубовните чувства .: Со чекор бавен, осамен јас шетам
замислено низ тие пусти места;
со буден поглед гледам толку честа
од човек трага овде да не сретнам.
(Првата строфа од сонет 10)
Но, каде и да оди, колку и да бега, од љубовта и страста не може да избега. Се потсетува на минатото и го благословува моментот кога се вљубил, бидејќи љубовните чувства му ја полнат душата и го прават да се чувствува поблиску до возвишувањето, поблиску до Бога. Тој ја идеализира убавината на саканата Лаура, споредувајќи ја со другите жени и возвишувајќи ја над сите .:
Од час во час сред други жени слични
Ми иде Амор, но во Нејзин лик,
и колку тие помалку се лични,
јас повљубен сум толку секој миг.
(Сонет 13)
Убавината на Лаура е надземна, со „коси злати“, „нежен тен“, ангелски од, а нејзините зборови и нејзиниот глас се лек за душата и вљубеното срце. Иако можеби посакува да се оттргне од канџите на недостижната љубов, сфаќа дека тоа не е можно - зашто тешко заздравува оној што еднаш е ранет од стрелата на Амор. Во наредните сонети немирот само се зголемува. Сонет 132:
Ако љубов не е - што ли сега бладам?
Ако е, пак, љубов, Боже! - каква, која?
Добра ли е?... Зошто има смртна боја?
Лоша ли е?... Зошто, тогаш, слатко страдам?
Ако пламнав - зошто солзи, клетви бројам?
Ако злото расте - помага ли јадот?
О, ти жива Смрт! О, тие зла од адот!
Јас се гневам на нив, тие ми се ројат!
Ако, пак, ги барам - не сум прв што кукам.
Ветришта ме гонат, сам во дупнат чамец,
најден сред бран, на ветришта, без весла.
Ако невешт талка и од бранот пука
- тогаш не знам сам во каков паднав мамец:
зиме сиот горам; лете в студ се тресам!
Недостижната и никогаш остварена љубов предизвикува противречни чувства. Во борбата меѓу срцето и разумот нема победник. Кој не почувствувал никогаш не може да знае како е да сакаш и да бидеш свесен дека таа љубов нема среќна завршница. Во безизлезот поетот се чувствува како тоне („во дупнат чамец“), сосема загубен и без можност да го најде вистинскиот пат („без весла“). Контрастот „зиме сиот горам; лете в студ се тресам“ точно ја покажува состојбата во која се наоѓа вљубениот - трескавичен безизлез! Овие противречни чувства најсилно се изразени во сонетот 134:
Не, нема мир, ни војна, ниту враг;
се плашам в надеж, стинеам и горам;
се влечам в прав, со облаци се борам;
за сите туѓ, ги барам сите пак.
Во власта нејна злото не го корам.
Ни тоа иде, гневот ѝ е драг;
Амор не убива, но оковот е јак,
сред живот - бескрај само мака творам;
Без очи гледам; нем - за болки зборам
јас барам спас за гибел и за жед,
се мразам сам, го сакам сиот свет.
Од бол сум жив; од плачот насмев творам;
и смрт, и живот, проклетство ги сви,
а виновна си Дона само ти.
Во првата строфа на сонетот се опишани противречни чувства: мир и војна, тлеење и пламен, земја и облаци, осаменост и потреба од луѓе; во кои преку контрастот поетот најсоодветно го изразил својот немир. Но, тој не ја прекорува саканата, иако се чувствува мачно и „оковано“ од љубовта. Во третата строфа со употреба на оксиморон, иако парадоксално, сосема вистинито звучат стиховите „Без очи гледам; нем - за болки зборам“, зашто на ликот му се чита сето страдање и болка, сета противречност на омразата кон себе што дозволил љубовта толку да овладее со него, но и благородното чувство што предивикува да „го сака сиот свет“. Љубовта, односно Лаура (дона - госпоѓа) е таа која го направила толку несреќен, но и среќен истовремено. Љубота е таа, што му ги дава двата правци: „и смрт и живот“, но и двата се „проклети“, зашто животот е преполн со страдање, но и смртта не е олеснување, ако е без Лаура. Иако на крајот од сонетот тој ја посочува Лаура како виновник, тој не ја обвинува, бидејќи љубовта е сепак благородно чувство.
Смртта на госпоѓа Лаура
Иако времето одминувало, Лаура за поетот била најубавата жена. Нејзината земна убавина ја споредува со божествената. Не ги крие своите страсти, својот телесен копнеж по неа. Од една страна ја возвишува и ја сместува на небото, а од друга, ја претставува како обична жена која би сакал да ја допира. Но, смртта на Лаура го прекинува овој земен копнеж. Со нејзината смрт, возвишените чувства се засилуваат. Тој ја сместува во рајот и едвај успева да се помири со нејзината смрт. Во тие моменти посакува и самиот да умре зашто се чувствува преморен од долгото страдање. Ја посакува смртта како олеснување, како спас.
Мислава моја ме крена на пат:
Неа ја барав по земјава сета,
ама ја нема во земскиов кат:
полична, горда ја видов кај шета
в градина рајска, со друшки, на пладне.
Рака ми зеде: „Се надевав — рече —
дека ќе дојдеш во Еденов вечен.
Денот ми сврши пред ноќта да падне...
Болка ти нанесов. Затоа вака
тебе те чекам. А онолку мил
превезов прекрасен беше ти бил.“
Фудбалска федерација на Босна и Херцеговина
Фудбалска Федерација на Босна и Херцеговина е федерација која се залага за организација и развој на фудбалот на просторот на цела Босна и Херцеговина.
Канцониерот
Смртта на госпоѓа Лаура
Замолкна. Зошто ли повлече рака?
Фудбалска федерација на Босна и Херцеговина
Со распадот на СФР Југославија престанала да постои и Фудбалската Федерација на СР Босна и Херцеговина. Во април 1992 била основана Фудбалската Федерација на Босна и Херцеговина која веднаш побарала членство во УЕФА и ФИФА. Поради воените дејствија и немајќи ги условите за работа, примена е дури во 1996 година како полноправен член на ФИФА и придружен член на УЕФА. На состанок на УЕФА во Даблин, Ирска, 1988 година ФФБиХ станала полноправна членка на УЕФА.
Канцониерот
Смртта на госпоѓа Лаура
Зборот ѝ беше и тажен, и меден:
Стилот на Петрарка
Стилот на Петрарка е многу сликовит, богат со епитети, метафори и контрасти, кои се претежно конвенционални. Косата на Лаура е како злато, устата - трендафил, забите - бисери, лицето - бело, снежно и сл. Метафорите не се многу разнообразни, Лаура е обично сонце, а тој снег што се топи, или таа е оган, а тој восокот. Контрастот, пак, го користи за укажување на своите противречни чувства.
Најсоодветен начин за изразување на чувствата на Петрарка, била малата форма на сонетот. Во него изразот е стегнат, метриката правилна, а мислата организирана во цврста и едноставна целина. Тој толку го усовршил сонетот, што ваквата форма на песна со четири строфи (2 катрени и 2 терцини), и постојана рима (АББА, АББА, ВГД ВГД) е наречена петраркистички сонет.
Тиоцијанска киселина
Chemical compound
Тиоцијанската киселина е хемиско соединение со формула HSCN и структура, која постои како тавтомер со изотиоцијанска киселина (HNCS). Изоформата има тенденција да доминира при што материјалот е околу 95% изотиоцијанска киселина во фазата на пареа.
Се предвидува дека HSCN има тројна врска помеѓу јаглеродот и азот. Набљудувана е спектроскопски, но не е изолирано како чиста супстанција.
Солите и естерите на тиоцијанската киселина се познати како тиоцијанати. Солите се составени од тиоцијанат јон ( - SCN) и соодветен метален катјон (на пример, калиум тиоцијанат, KSCN). Естерите на тиоцијанската киселина имаат општа структура R–SCN.
Изотиоцијанската киселина, HNCS, е Луисова киселина чија слободна енергија, енталпија и ентропија се менуваат поради нејзината поврзаност 1:1 со разновидни луисови бази во раствор на јаглерод тетрахлорид на 25 Пријавени се °C. Својствата на акцепторот на HNCS се дискутирани во моделот ECW.
Фруктоза
Фруктоза или овошен шеќер (латински: fructus-овошје, плод) е моносахарид изграден од 6 јаглеродни атоми (хексоза). Таа се наоѓа во големи количини во зрелите плодови.
Хемиска структура
Фруктозата е изградена од 6 јаглеродни C-атоми и се вбројува во моносахаридите наречени хексози. C-атомите во скелетот на фруктозата се неразгранети и поврзани со единечна врска. Моносахаридите се полихидроксилни алдехиди или кетони, во случајот со фруктоза се работи за моносахарид кој содржи кето група на вториот C-атом (карбонилна група, -C=О), оттаму и ознаката кетоза. Поларните групи (хидроксилните групи, -ОH; карбонилната или кето група, -C=О) во молекулата на фруктозата ја овозможуваат растворливоста на фруктозата во воден раствор.
Структура на фруктозата во воден раствор
Производот на аддиција на хидроксилна група врз карбонилна група резултира со формирање на цикличен хемикетал (аналогно на хемиацетал кај глукозата). При формирање на гликозидна врска со уште еден моносахарид, се аддира дополнително уште една хидроксилна група, при што резултира со формирање на кетал. Во отворената линеарна форма, на 2. C-атом се наоѓа карбонилата (кето) група, додека во цикличната (прстенеста) форма вториот C-атом е хирален и на него се наоѓа цикличната хемикетал-група. Според тоа, во циклична форма фруктозата поседува еден дополнителен хирален C-атом или вкупно четири хирални атоми (C2, C3, C4, C5). Цикличните хемикетали и хемиацетали се наречени лактоли.
Формирањето на цикличен хемикетал кај фруктозата резултира со формирање на дополнителен хирален центар (на C-атомот на карбонилната група), при што циклизирањето на фруктозата може да формира две стереоизомерни конфигурации, означени како α и β, каде -OH групата на новонастанатиот хирален или аномерен центар зазема α или β конфигурација (во Haworth-овата преспективна формула, β-формата значи дека -OH групата е на иста страна со 6. C-атом, а кога е на спротивната страна, тогаш е присутна α-формата). Изомерните форми на фруктозата кои се разликуваат само според конфигурацијата (просторната ориентација) на -OH групата на аномерниот C-атом се нарекуваат аномери (подгрупа на епимери, каде молекулите се разликуваат во конфигурацијата на само еден хирален-стереоцентар). Слободна ротација на -OH групата околу C-атомот не е можна, а е катализирана во живите организми од страна на ензими наречени мутази, кои припаѓаат на класата ензими наречени изомерази.
Биохемија
Фруктозата е важен метаболит во организмот на човекот. Во организмот се внесува преку исхраната како слободна фруктоза (моносахарид), како компонента на сахарозата (шеќерот) или на пченкарниот сируп (произведен од пченкарен скроб, особено застапен во газираните пијалоци и обработената храна, познат како високо фруктозен пченкарен сируп, HFCS) и се ресорбира во крвта преку тенкото црево. Метаболизмот на фруктозата започнува уште во епителните клетки (ентероцитите) на тенкото црево.
Апсорпција во тенкото црево
Фруктозата главно се ресорбира преку GLUT5 транспортната белковина локализирана на апикалната (луминална) страна на ентероцитите. GLUT5 овозможува внес на фруктозата во цитозолот на ентероцитите преку олеснета дифузија (пасивен транспорт) во правец на концентрацискиот градиент. Фруктозата како моносахарид е хидрофилна молекула и не може да ја помине плазма мембраната преку пасивна дифузија. Ресобираните молекули на фруктоза кои нема да се метаболизираат во ентероцитот се транспортираат во крвта на порталниот крвоток преку GLUT5 и GLUT2 локализирани на базолатералната страна на клетката. Слично како црниот дроб, епителните клетки на тенкото црево експримираат ензими за разградба на фруктозата и енизми на гликонеогенезата.
Метаболизам на фруктозата во тенкото црево
Во човечкиот организам се одржува релативно ниска плазма концентрација на фруктоза (под 0.5 mmol·L−1), дури и во случај на зголемена конзумација на фруктоза. Периферните тиква (мускулното, масното ткиво) не го експримираат ензимот одговорен за рапидно фосфорилирање на фруктозата наречен фруктокиназа (кетохексокиназа) и можат да ја разградат фруктозата само преку ензимот хексокиназа, кој пак има значително поголем афинитет кон глукозата. Како резултат на тоа, периферните ткива поседуваат мал капацитет за метаболизам на фруктозата, па затоа фруктозата главно се метаболизира пред да навлезе во системската циркулација. При внес на помала концентрација на фруктоза, се смета дека околу 90% проценти од ресорбираната фруктоза се метаболизира во ентероцитите, најпрво до гликоза преку процесот на гликонеогенеза, како и до лактат, а потоа се експортира во порталната циркулација. Црниот дроб има значајна улога во метаболизирањето на фруктозата, особено при поголеми концентрации на внесена фруктоза.
Со транспортот преку луминалниот GLUT5 транспортер фруктозата се внесува во цитозолот на ентероцитите. Тука рапидно се подлежи на фосфорилација на -OH групата на првиот C-атом (позиција 1) од страна на ензимот кетохексокиназа (KHK) до фруктоза-1-фосфат. Со фосфорилирање на позиција 1, фруктоза-1-фосфат е целена како супстрат на ензимот алдолаза Б, за разлика од фосфорилирањето на позиција 6 што побарува уште едно дополнително фосфорилирање на позиција 1 за да се добие фруктоза-1,6-бисфосфат, супстрат главно на ензимот алдолаза А, ензим во гликолитичкиот пат. Алдолаза Б катализира разградба на фруктоза-1-фосфат до дихидроксиацетон-фосфат и и нефосфорилирана форма на глицералдехид. При катализа на фруктоза-1,6-бисфосфатот од страна на алдолаза А, глицералдехид молекулата се генерира во фосфорилирана форма (глицералдехид-3-фосфат). Според тоа, во ентероцитите е потребна најпрво реакција на фосфорилирање на глицералдехидот катализирана од ензимот триоза киназа. Дихидроксиацетонфосфат се изомеризира во глицералдехид-3-фосфат со што од една молекула фруктоза финално се генерираат две молекули глицералдехид-3-фосфат кои понатаму се оксидираат преку гликолитичкиот пат до пируват. Од пируватот преку процесот на гликонеогенеза се синтетизира глукоза која последователно се експортира во порталната циркулација преку GLUT2 транспортерот на базолатералната страна.
Разградба на фруктозата во црниот дроб
Црниот дроб има централна улога во метаболизмот на јаглехидратите и во контрола на плазма концентрацијата на глукоза преку процесите на гликолиза и гликоген синтеза, како и гликонеогенеза. Хепатоцитите ја преземаат фруктозата од порталниот крвоток преку GLUT2 транспортерот. Делот на фруктоза кој не е метаболизиран по ресорпцијата во тенкото црево во црниот дроб може да се метаболизира преку повеќе механизми. Главниот механизам на разградба на фруктозата во црниот дроб се состои од фосфорилирање на фруктозата на позиција 1 до фруктоза-1-фосфат и последователна разградба до дихидроксиацетон-фосфат и глицералдехид со помош на ензимот алдолаза Б. Глицералдехид под каталитичко дејство на ензимот триоза киназа се фосфорилира до глицералдехид-трифосфат. Последователната разградба на двата производи дихидроксиацетон-фосфат и глицералдехид-трифосфат се одвива преку гликолитичкиот пат. Генетски наследен дефект на ензимот Алдолаза Б е одговорен за херидитарна фруктоза интолеранција, која доведува до вродена интолеранција кон фруктоза. Поради дефект на Алдолаза Б доаѓа до акумулирање на фруктоза-1-фосфат во хепатоцитите, што доведува до инхибирање на гликолизата и гликонеогенезата, деплеција на ATP молекули, што може да доведе до посериозна хипогликемија.
Миомир Кецмановиќ
Миомир Кецмановиќ (Белград, 31 август 1999) е српски тенисер. На 8 март 2021 година Кецмановиќ го постигнал најдобриот пласман на АТП листата - 38 место. Тој победил на младинскиот турнир Оринџ Боул 2015 година. како еден од најмладите победници во историјата на познатиот јуниорски турнир, кој од 1947 година се одржува во Флорида. Кецмановиќ бил најдобриот јуниор во светот.
Биографија
Миомир Кечмановиќ е роден на 31 август 1999 година во Белград, во семејството на познати хирурзи, проф. д-р Драгутин Кечмановиќ и доц. д-р Маја Павлов (двајцата вработени во Клиничкиот центар на Србија). Завршил основно училиште во „Руѓер Бошковиќ“ во Белград.
Овој млад српски тенисер почнал да игра тенис кога имал само четири години, во тениски камп на Златибор, каде што го однел неговиот дедо. Како тенисер многу брзо напредувал, освојувајќи значајни турнири во земјата и странство. Тој е најдобриот јуниор во Србија.
Тениска кариера
Како тенисер, Кечмановиќ почнал да се усовршува професионално на Академијата на познатиот Ник Болитиери (IMG Academy). Со заминувањето на Флорида, младиот српски тенисер добил можност да тренира во најдобри услови и со најдобрите тениски стручњаци. Ја имал и привилегијата да се сретне, па дури и да размени тениски удари со многу светски познати тенисери. Веќе по пристигнувањето во оваа позната тениска академија, тој бил сместен во елитната група млади играчи. Грижата за тениската кариера на младиот Кечмановиќ ја презела неговата тетка Тања Павлов, психолог и физиотерапевт која му е голема поддршка, но и тренер. Миомир Кечмановиќ многу рано почнал да победува на турнири во категории постари од неговата возраст. Во 2010 година бил двократен државен шампион до 12 години, а во Франција станал светски првак за 1999 година. Во 2011 година повторно бил двократен државен шампион до 12 години и годината ја завршил како бр.11 на европската У14 листа, а на 1 јануари 2013 година стигнал до број 1. На почетокот на 2013 година играл во финалето на славниот Тарб освоил пет трофеи во конкуренција до 14 години. Во март 2014 година, тој започнал да игра ИТФ турнири. Веќе на првиот турнир за кој добил вајлд-карта ја освоил титулата, па за само два месеци во конкуренција до 18 години стигнал до шест финалиња и освоил пет титули, со што стигнал меѓу 120-те најдобри во светот. Натпреварувањето во 2015 година го започнал со финалето во Костарика и Карсон, учествувал на сите Грен слем турнири и играл во полуфиналето на двојките во Мелбурн. На Моцарт фјучрс 2015 во Белград го одиграл првиот профи натпревар и го освоил првиот поен со кој се запишал на АТП листата. Со години ги бранел и брани боите на Србија во екипни и поединечни европски натпреварувања до 12, 14 и 16 години. Кечмановиќ игра со десна рака (бекхенд со две раце), омилена подлога му е тврда подлога, игра и единечни и двојни натпревари. На покана на Дејвис куп селекторот на српската селекција, Богдан Обрадовиќ, Миомир Кецмановиќ им се приклучил на српската тениска репрезентација, која се одржала од 15 до 17 јули 2016 година се играле натпревари против Дејвис куп тимот на Велика Британија. Миомир Кецмановиќ постигнал исклучително забележителен и значаен успех на Јуниор УС Опен, пласирајќи се во финалето на ова натпреварување во кое загубил од канадскиот играч Феликс Огер-Алиасим. Со влегувањето во финалето го постигнал најголемиот успех во досегашната тениска кариера. Во последната недела од август 2016 г. Во пресрет на јуниорскиот УС Опен, Миомир Кецмановиќ освоил трофеј на турнирот во Мериленд. По освојувањето на познатиот турнир „Orange Bowl“, ова е најважната титула на младиот српски тенисер.
Миомир Кецмановиќ за весникот „Политика“ изјавил за освојувањето на „Портокаловата чаша“:
Тој ја освоил својата прва сениорска титула во кариерата на фјучерсот во Санрајс, Флорида, победувајќи го Кристијан Линдел од Шведска.
Победа над топ 10 тенисери
Кецмановиќ има сооднос победи-порази 1:6 (14,3%) против тенисерите кои биле рангирани меѓу првите 10 на АТП листата во моментот на натпреварот.
Пјонгјанг
Пјонгјанг — главен град на Северна Кореја, кој се простира преку реката Тедонг. Според пописот од 2008 г. градот има 3.255.288 жители.
Градот се одвоил од покраината Јужен Пјонган во 1946. Управуван е како директно управуван град (Чикалси), на исто ниво како и покраинските управни органи, а не специјален град (Теукбјеолси) како Сеул во Јужна Кореја.
Историја
Според една легенда, градот е основан во 2334 п.н.е. под името Вангомсонг (왕검성; 王儉城). Станал важен центар за времето на Кочосон.
Во 108 п.н.е. за време на династијата Хан, Кина го освоила Кочосон и главниот град на командантурата Леланг бил поставен близу Пјонгјанг. Леланг продолжил да биде важен стопански и културен упориште, сѐ додека не бил уништен во експанзијата на Когурјо во 313.
Когурјо тука ја преселиле престолнината во 427. За време на династијата Танг, Кина и Сила и го победиле Когурјо во 668. Во 676 Сила го зазема градот, но го остава на границата помеѓу Сила и Балхае сѐ до династијата Корјо, кога градот заживеал повторно како Согјонг (서경; 西京; „Западна престолнина“) иако никогаш всушност не била пресолнина на Корјо. Градот бил главен град на покраината Пјонган за време на диастијата Чосон, па главен град покраината Јужен Пјонган од 1896 и сѐ до потпаѓањето под јапонска власт.
Административна поделба
Пјонгјанг се дели на 19 кујоци и 4 окрузи кунови.
Знаменитости
Градот е сосема преграден по Корејската војна (1950–1953). Направен е со широки булевари, импозантни споменици и монолитски згради. Највисока градба во градот е ендовршениот хотел Рјугјонг (330 м). Хотелот има 105 спрата, и во него се содржат 360,000 м2 подна површина, и според планот на врвот требало да има седум вртливи ресторани. Од раните 1990-ти изградбата е сопрена и зградата стои како празна школка.
Значајни знаменитости во градот се Славолак (поголема реплика на Триумфалната арка) во Париз, родното место на Ким Ил-сунг на ридот Мангјонгдае, кулата на идејата џуче, и два од најголемите стадиони во светот (Стадион Ким ил Сунг и Првомајскиот стадион Рунгнадо). Пјонгјаншка ТВ кула е помала знаменитост. Друга туристичка атракција е зоолошката градина.
Сообраќај
Државната команија Ер Корјо лета до Пекинг, Шенјанг и Владивосток. Понекогаш има чартер летови до Макао, Инчеон, Јангјанг и неколку јапонски градови. Ер Корјо лета и на домашни линии, но ова не потврдено. Наизменично до Пјонгјанг летаат неколку странски компании, кои се главно кинески.
Градот има редовни железнички врски со Пекинг и Москва. До пекинг се стигнува за 25 часа и 25 минути (K27 од Пекинг / K28 од Пјонгјанг, понеделници, среди, четвртоци и недели); до Москва се стигнува за 6 дена.
Европско првенство во фудбал 2000 - група А
Европско првенство во фудбал 2000 - група А била една од четирите групи на Европското првенство 2000 и во неа се натпреварувале репрезентациите на Германија, Романија, Португалија и Англија.
Натпреварите се одиграле од 12 до 20 јуни 2000 година.
Натпревари
Натпреварите биле одиграни според Средноевропско летно време (UTC+02:00)
Германија - Романија
<section begin=ЕП 2000 - A1 /><section end=ЕП 2000 - A1 />
Португалија - Англија
<section begin=ЕП 2000 - A2 /><section end=ЕП 2000 - A2 />
Романија - Португалија
<section begin=EП 2000 - A3 /><section end=EП 2000 - A3 />
Англија - Германија
<section begin=EП 2000 - A4 /><section end=EП 2000 - A4 />
Англија - Романија
<section begin=EП 2000 - A5 /><section begin=EП 2000 - A5 />
Португалија - Германија
<section begin=EП 2000 - A6 /><section begin=EП 2000 - A6 />
Мустафа II
Мустафа II ( во -  во ) бил дваесетивториот  султан на Отоманското Царство. Бил роден во Одрин (1664-1703) како син на Мехмед IV и неговата сопруга Еметулах Рабија Ѓулнуш султан која имала грчко потекло која имала грчко потекло. Го наследил својот чичко Ахмед II во 1695 година. Во 1697 година претрпел голем пораз од страна на принцот Евгениј Савојски.
Биографија
За разлика од неговите двајца претходници, пред пристапувањето на престолот не бил затворен во никаква ќелија на Топкапи-сарај, и живеел во Одрин, каде уживал релативна слобода. Во раните години на неговото владеење се обидувал да го скрши неуспехот на турската војна против “Светата лига”. Во 1696 лично ја предводел армијата на Балканот, и поради бројната супериорност во однос на Австријците имал некои успеси. Следната година, 1697, турската армија под команда на големиот везир Мехмед Паша Елмас била поразена од империјалните сили на Евгениј Савојски во Битката кај Сента. Во 1696, руската војска го зазела Азов.
По војната, Мустафа живеел претежно во Одрин, каде што се занимавал со лов. Во август 1703 година, против него во Цариград, започнало востание, а на бунтовниците се приклучил дел од јаничарите. Бунтовниците организирале поход на Одрин. Во борбата на бунтовниците со владините трупи, вториве прешле на бунтовничката страна, а потоа Мустафа абдицирал во корист на неговиот брат Ахмед III. По четири месеци поранешниот султан умрел (можно е да бил отруен).
Никола Вукадиновиќ
Никола Гојко Вукадиновиќ ( во —  во Белград,) — македонски партизан, учесник во НОВ.
Животопис
Произлегува од службеничко семејство. Основното училиште и гимназијата ги завршил во Скопје, а потоа се запишал како вонреден студент. По окупацијата на Македонија бил присилен да се засолни во Србија. Работел во Горњи Крупањ. Учествувал во големата борба за ослободување на Белград. Иако накривувал на едната нога уште од детство, тоа не му пречело да земе пушка в раце и да се бори на првата борбена линија против Германците. Никола Вукадиновиќ загинал во уличните борби за ослободувањето на Белград, на 24 октомври 1944 година.
Ранула
Ранула е тип на мукокела што се наоѓа на дното на устата. Ранулите се презентираат како оток на ткивото кое е исполнето со колекција на муцин од руптурирана плунковна жлезда, причинета од некоја локална траума. Доколку е мала и асимптоматска, нема потреба од понатамошен третман, и обратно, ако е голема и причинува болна клиничка манифестација, тогаш е индициран орален хируршки третман.
Класификација
Ранулата е тип на мукокела, што значи дека истата може да се класифицира како нарушување на плунковните жлезди. Вообичаено ранулата е локализирана на подот на усната празнина (опишан под името „едноставна ранула“). Невообичаена варијанта е цервикалната ранула, каде што отокот примарно е локализиран во вратот, наместо на подот на усната празнина. Честопати терминот ранула се користи и за други слични отоци на подот на усната празнина, како што се вистинската циста на плунковниот канал, дермоидната циста и цистичната хигрома. Латинскиот збор rana што буквално значи „жаба“ (ранула=„мала жаба“).
Знаци и сипмтоми
Ранулата најчесто се презентира како полупроѕирно син, со облик на купола, флуктуирачки оток во ткивото на подот на усната празнина. Ако лезијата е подлабока, тогаш има поголемо истенчување на ткивото кое што се издвојува од усната празнина и сината транспарентност не е толку забележлива. Ранулата може да прогредира во многу поголема лезија од неколку сантиметри во пречник, што резултира со подигање на јазикот и контакт со отокот што води кон дисфагија. Отокот не е фиксиран, може да нема никакво пребојување и е безболен сè до оној момент кога ќе настане секундарна бактериска инфекција. Најчеста локализација е латерално од средната линија, што е впрочем и полесно при диференцијалната дијагноза на дермоидната циста, која се наоѓа на средната линија. Цервикалната ранула се презентира како оток во вратот, со или без оток во устата. Заедничко со останатите мукокели е тоа што ранулата може да се руптурира и да предизвика дополнителни повторувачки отоци. Ранулите може да бидат асимптоматски, иако истите може да флуктуираат за краток период и да пораснат во големина, да се намалат или пак да отечат, што ги прави потешки за дијагностицирање.
Содржина на ранула
Течноста во ранулата има содржина со слична вискозност и одлики на желе како во белката на јајцето.
Причини
Помалите трауми на подот на усната празнина може да ги оштети поризичните канали кои дренираат плунка од подјазичните плунковни жлезди во оралната празнина. Лезијата е цистична мукозна екстравазација (мукокела) на подот на устата, иако ранулата најчесто е поголема од останатите мукокели (најчесто мукокелата е потенка). Можат да пораснат толку големи и да ја исполнат во целост усната празнина. Најчестиот извор на истекувањето на муцин е подјазичната плунковна жлезда, но ранулите можат да се формираат и од каналот на подвиличната жлезда или помалите плунковни жлезди во подот на усната празнина. Цервикалната ранула настанува кога излезениот муцин се излева преку миохиодиниот мускул, што го двои подјазичниот простор од подмандибуларниот простор и го формира отокот во вратот. Може да настане и поради руптура на едноставната ранула. Поретко, ранулите можат да се прошират кон назад и да стигнат до парафарингеалниот простор.
Терапија
Терапијата за ранулите најчесто вклучува отстранување на подјазичната жлезда. Операција може и да не е индицирана доколку ранулата е мала и асимптоматска. Во случаи кога интраоралната лезија е отворена кон оралната празнина, се користи и марсупилација при што главна цел е да се обнови врската помеѓу подјазичната жлезда со оралната празнина.
Епидемиологија
Лезијата најчесто се јавува кај деца. Ранулите се најчести патолошки лезии поврзани со патологија на подјазичните жлезди.
Јошихиро Нацука
(роден ) — јапонски фудбалер.
Македонски дел од пеколот
Содржина
При крајот на 1942 и почетокот на 1943 година, за да го спречат ширењето на револуцијата во Битолско, бугарските окупатори ги засилиле прогоните и насилствата врз цивилното население. Еден соработник ѝ јавува на бугарската полиција дека во неговото село се наоѓа водачот на партизанското движење, познат како Учителот (го игра Дамевски). Тогаш, бугарската војска и полиција со здружени сили го напаѓаат селото при што малубројните партизани се совладани, а Учителот се крие во куќата на повратникот од САД познат како Џо (го игра Вуисиќ). Бугарскиот окупатор ги собира жителите на селото како заложници, заканувајќи се дека ќе ги стрелаат ако не го предадат Учителот...
Улоги
Останати улоги ▼
МЕПСО
Македонски електропреносен систем оператор А.Д. или скратено МЕПСО (Македонски електропреносен систем-оператор) е тгровско друштво што делува како оператор на електропреносниот систем во Република Македонија.
Организација и менаџмент на МЕПСО
Операторот на електропреносниот систем на Македонија (МЕПСО) е акционерско друштво во целосна државната сопственост, чиј основач е Владата на Република Македонија. Друштвото е основано со одлука на Владата на Република Македонија, а врз основа на Законот за преобразба на Електростопанство на Македонија од 2004 година. МЕПСО управува со преносната мрежа на 400 kV и на 110 kV напонско ниво, со вкупна должина од 2.021 километар. МЕПСО е член на Европската асоцијација на системски оператори ENTSO-E.
Историјат
Трговското друштво МЕПСО е впишано во Трговскиот регистар на надлежниот суд во Скопје, на 31.12.2004 година. Со регистрацијата на МЕПСО официјално и формално започнала преобразбата на Електростопанство на Македонија и процесот на либерализација на електроенергетскиот систем во Република Македонија. При формирањето на МЕПСО, во неговиот состав влегле сите организациски единици што биле обединети во „Електропренос“, во Националниот диспечерски центар (НДЦ) на „Електростопанство на Македонија“ (ЕСМ), како и службите за развој, инвестиции и реализација на проекти за надградба на преносната мрежа. „Електропренос“ ги обединувал деловните операции за одржување, модернизација, планирање и проширување на преносната мрежа, а НДЦ управувал со националниот електроенергетски систем. Со обединувањето на тие работни единици во својот состав, МЕПСО обезбедил континуитет на „Електропренос“ - претпријатие за пренос и трансформација на електрична енергија основан со Решение на Извршниот совет на СР Македонија ма 31.12.1958 година (со името „Електро Југ“).
Дејност
Основна дејност на МЕПСО е да обезбеди непречен пренос на електричната енергија низ преносната мрежа и управување со електроенергетскиот систем, со цел да се обезбеди сигурно снабдување на потрошувачите со квалитетна електрична енергија. МЕПСО има две лиценци, издадени од националната Регулаторна комисија за енергетика, од кои првата е Оператор на електропреносен систем, а втората е Оператор на пазар на електрична енергија (ОПЕЕ).
Финансиски извештаи и показатели
На 31 декември 2015 година, вкупните средства на МЕПСО изнесувале 10.153.350.000 денари од кои најголемиот дел отпаѓал на недвижности, постројки и опрема (7.845.072.000 денари) и на тековните средства (2.290.181.000 денари). Од друга страна, претпријатието МЕПСО имало вкупни обврски во износ од 5.269.984.000 денари, додека вкупниот капитал и резервите изнесувале 4.883.366.000 денари (од кои на акционерскиот капитал отпаѓале 3.059.393.000 денари). Во однос на билансот на успех, во 2015 година, претпријатието МЕПСО остварило приходи од продажба на електрична енергија во износ од 5.121.133.000 денари, оперативната добивка изнесувала 816.906.000 денари, а добивката по оданочување 705.181.000 денари. Во 2014 година, добивката по оданочување била 501.452.000 денари.
NGC 5761
NGC 5761 — леќеста галаксија во соѕвездието Вага, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5761 се споменува и како ESO 580-39, MCG -3-38-18.
Откривање
Објектот е откриен на 1886 година од страна на Френсис Ливенворт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5761 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,5 m/лм2. NGC 5761 има привидни димензии од 1,4' х 1,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 14 ч 49 м 8,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -20° 22' 32"". Положбениот агол на објектот е во износ од 102°.
Други поделби
Проучување на NGC 5761 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 52916. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 333; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6163. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1009.
Устав на Македонија
Устав на Македонија (службено: Устав на Република Северна Македонија) претставува највисок правен акт со кој се дефинира државното уредување на Македонија.
Устав од 17 ноември 1991
Граѓаните на Република Македонија на референдумот одржан на 8 септември 1991 година, плебисцитарно самопотврдувајќи ја државноста и сувереноста на Република Македонија ја изразија својата волја и го дадоа својот глас Република Македонија да се конституира како суверена и самостојна држава Македонија, што уставно-правно се заокружи со донесувањето на Уставот на Република Македонија на 17 ноември 1991 година.
Според Уставот, општествено-економскиот и политичкиот систем на Републиката се заснова на принципот на владеење на правото, човековите слободи и права, поделбата на власта, пазарната економија и другите темелни вредности на современото демократско општество.
Уставот на Република Македонија е највисок правен акт во Република Македонија. Донесен е на 17 ноември 1991 година и досега има претрпено 32 амандмански промени: во 1992 (амандмани 1 и 2), 1998 (амандман 3), 2001 (амандмани 4-18), 2003 (амандман 19), 2005 (амандман 20-30), 2009 (амандман 31) и 2011 (амандман 32). Инаку, Уставот е составен од Преамбула и членови. Членовите на Уставот се поделени во неколку глави:
Темелни вредности на уставниот поредок на Република Македонија
Во член 8 став 1 од Уставот се дефинирани темелните вредности на уставниот поредок на Република Македонија:
Амандмани I и II
Првите измени на Уставот на Република Македонија се усвоени во 1992 година со донесување на Амандманите I и II.
Амандманот I се однесува на тоа дека Република Македонија нема територијални претензии кон соседните држави, односно, дека, границата на Република Македонија може да се менува само во согласност со Уставот, а врз принципот на доброволност и во согласност со општоприфатените меѓународни норми.
Со амандманот II беше дополнет членот 49 од Уставот: „Републиката се грижи за положбата и правата на припадниците на македонскиот народ во соседните земји и за иселениците од Македонија, го помага нивниот културен развој и ги унапредува врските со нив“. Оваа одредба беше дополнета со формулацијата дека „Републиката при тоа нема да се меша во суверените права на други држави и во нивните внатрешни работи“.
Амандман III
Амандманот III е усвоен  во  1998  година,  по  иницијатива  на  Врховниот  суд  на Република  Македонија. Со овој  амандман  се променија  одредбите  за  времетраењето  на притворот,  односно  наместо  90  дена,  притворот  до  подигањето  на  обвинението,  по одлука  на  судот  може  да  трае  најдолго  180  дена  од  денот  на  притворањето. По подигнувањето на обвинението, притворот го продолжува или го определува надлежниот суд, во постапка утврдена со закон.