cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фауст од Гете
Ликови
Во драмата може да се проследи трансформацијата на Фауст. На почетокот, тој е научник кој со умот сака да проникне во тајните на природата. По средбата со Грета, тој и понатаму е мислител, но ооблагороден со љубовта кон неа и поради тоа, неговото незадоволство од науката исчезнува, а тој ја наоѓа својата хармонија. Во својата љубов кон Грета, Фауст е возвишен и ја сака со целото свое битие, а сетилната љубов за него е споредна. Меѓутоа, тој се претвора во извор на катастрофа, зашто неговата длабока љубов кон Грета станува причина за смртта на четворица: братот и мајката на Грета, вонбрачното дете и самата Грета. Претходно, воден од желбата да им помогне на сограѓаните во борбата против чумата, неговата алхемичарска работа предизвикува смрт на многу луѓе. Духот на Фауст е над просечното и тој мора да дојде во судир со околината, зашто тој е претставник на Просветителството, човек со верба во науката, но и со незадоволство од нејзините можности поради што кај него се јавува и мислата за самоубиство. Во вториот дел на „Фауст“, главниот лик ја постигнува хармонијата со околината, постигната преку творењето. Затоа, предмет на неговата љубов не е конкретна жена, туку Елена од старогрчката митологија, со што неговата љубов добива апстрактен карактер, како љубов кон убавината, како „уживање со свест“. Според сведочењето на самиот Гете, излагањето во Фауст има сличности со библиската приказна за Јов.
Вагнер, наспроти Фауст, се задоволува со формално суво знаење. Тој не се интересира за природата, не знае за сомнеж и двоумење. Тој е вистински схоластик кого го интересира единствено процесот на изучување, и не ја бара апсолутната вистина. Неговото блаженство е да преминува од една книга на друга, од една страница на друга. Вагнер е тип на ограничен педант, без високи идеали и возвишени цели. Тој е тип на бесплоден научник кој собира знаење, но со него не го проширува својот видик, не внесува во светот нови идеи. Додека Фауст го мачат љубопитни и немирни мисли, Вагнер е задоволен со своето количество на знаење.
Вилијам Харви
Животопис
До 17 век, се верува дека два посебни системи да бидат вклучени во циркулацијата на крвта: природен систем, кој содржи венска крв која имаше своето потекло во црниот дроб, и витална систем, кој содржи артериската крв и "духови", која течеше од срце, дистрибуција на топлинска енергија и живот на сите делови. Како охладители, белите дробови разгоре и ладење оваа витална крв.
Фауст од Гете
Ликови
Мефистофел претставува одрекување. Неговата сатанска смеа постојано го следи Фауст на патот на сомнежот и колебањето. Мефистофел ѝ се потсмева на метафизиката. Тој со саркастична злорадост му објаснува на Фауст: „Ти си само ти! Ти си само човек и залудно се трудиш да излезеш од областа на својата ограничена природа.“ Мефистофел нема позитивни погледи, а неговата улога е единствено да укажува на грешките на човештвото и да се смее над нив. Во името на што го прави ова, ние не знаеме.
Вилијам Харви
Животопис
Независно од Ибн ал-Нафис, Мајкл Servetus идентификувани во белодробната циркулација, но ова откритие не се допре до јавноста поради тоа што е запишано за првпат во ракописот на Париз во 1546. Таа подоцна беше објавена во теолошки работа што предизвика неговото погубување во 1553 година, речиси сите примероци кои биле уништени. Во: Christianismi restitutio, книга V, арагонески Мигел Сервет (? Мишел де Вилнев, 1509 -1553) напишал: "Крвта се пренесува преку пулмоналната артерија на белодробните вени за подолга помине низ белите дробови, при што станува црвена и се ослободува од темно гасови со актот за издишување.
Фауст од Гете
Ликови
Мефистофел може да се смета за персонификација на општествените норми што постоеле во тоа време, т.е. персонификација на хипокризијата на тогашниот морал кој го казнува безмилосно она што излегува од вообичаените норми. Така, според Фридрих и Шајтхауер, Мефистофел е „осамостојување на нагоните на сетилно-натсетилната двојна природа на Фауст што влечат надолу, водат кон распаѓање“. Мефистофел гледа на светот студено, без емоции, зашто добро го разбира сплетот на појавите.
Марија е вистинска јунакиња на минатото, олицетворение на верата и традицијата, наивно, покорно суштество, девојка која длабоко верува, која не се мачи да продре во суштината на религијата, која нема смелост во своите врувања да внесе критичка мисла: таа свето ја почитува надворешната, формалната страна на животот.
Грета не само што е тип на своето време, туку е светски тип, девојка која има цел бројни претходнички, почнувајќи од Шекспировата Дездемона, но и редица следбенички. Таа е олицетворение на женственоста со сите нејзини позитивни и негативни одлики. Почитта и невиноста, скромноста и добротата се слеваат кај неа со нејзиниот тесен поглед, со отсуството на секаква самостојност, со ропската покорност пред авторитетот, со отсуство на навика и способност да мисли.
Првобитната замисла на Гете била љубовницата на Фауст да биде некоја принцеза, но подоцна тој се одлучил за девојка од народот за која како модел му послужила неговата љубовница Фредерика Брион. До оваа промена дошло поради тоа што Гете сакал да прикаже суштество кое е ослободено од расипаноста на високото општество.
Инспирација
Прашањето дали Фауст навистина постоел, останува отворено. Според податоците собрани од научниците кои го признаваат постоењето на Фауст, тој се родил во Книтлинген во Виртемберг, се прославил во Германија со волшебништво и магија, а умрел околу 1540 година. Личноста на Фауст се поврзува со многу градови. Во Лајпциг, во еден познат вински подрум и денес на ѕидот стои слика поставена во 1525 година, која го претставува Фауст на винско буре.
Првата книга за Фауст потекнува од 1587 година, а била испечатена во Франкфурт на Мајна. Во 1599 година, Георг Видман ја објавил својата обемна книга за Фауст (671 страници in quarto) со наслов „Вистински истории за грозните и одвратните гревови и пороци, како и за многу необичните и чудните авантури на докторот Јохан Фауст“. Следната книга за Фауст се појавила во 1674 година, а нејзин автор бил Николаус Пфицер. Новина во оваа книга е укажувањето на книгата за Хиоб, во која сатаната му предлага на бога да ја стави на проба верата на Хиоб, а овој мотив Гете го искористил во својот “Пролог на небото“. Имено, познато е дека во времето кога го пишувал прологот, Гете ја зел оваа книга од Вајмарската библиотека. Педесет години подоцна, во 1725 година, се појавила книгата „Човек што мисли христијански“ од анонимен автор. Таа е уште пократка од книгата на Пфицер, а во неа преовладуваат идеите од Просветителството. Во драмските дела, сижето за Фауст прв го обработил англискиот писател Кристифор Марлоу во делото „Трагичната историја на докторот Фауст“ (The tragical history of Dr. Faust) кое било премиерно прикажано во Лондон, во 1589 година. На преминот од 16 во 17 век, еден англиски патувачки театар ја посетил Германија прикажувајќи ја пиесата за Фауст, која била упростена обработка на трагедијата на Марло. Така, познато е дека на 10 февруари 1608 година, оваа пиеса била прикажана во Грац, а во 1626 година во Дрезден. Потоа, во втората половина на 17 век, пиесата за Фауст се прикажувала низ целата Германија, и тоа во различни преработки, со цел да се задоволи вкусот на публиката, но и барањата на власта. Познато е дека една од овие верзии, Гете ја гледал во Франкфурт во 1768 година, а потоа и во Стразбур во 1770 година. Лесинг бил првиот германски писател кој се обидел да создаде драма за Фауст, но тој напишал само неколку фрагменти. Така, според нацртот на неговата трагедија, на крајот од драмата, еден ангел требало да им каже на ѓаволите: „Не славете, вие не ги победивте човештово и науката; божеството не му го даде на човекот најблагородниот нагон за да може засекогаш да го направи несреќен...“ Потоа, пред „Фауст“ на Гете, во Германија се појавиле и други дела кои го обработувале сижето за Фауст, како: „Јохан Фауст“ на Паул Вајдман (1775), „Фаустовиот живот“ на Фридрих Милер (само одделни сцени, 1776-1778), драматизацијата на темата за Фауст од Фридрих Шинк (1778-1804), „Доктор Фауст“ на Јулиус Хајнрих фон Зоден (1797), итн.
Создавањето на делото
Притоа, познато е дека Гете работел на „Фауст“ долго време и со многу колебања. Така, уште во младоста (1768-1775), тој го обработил сижето на драмата, а оваа обработка во науката се нарекува „Прафауст“ (Urfaust), а по неа Гете напишал и втора верзија од 1788-1790, позната како „Фауст, еден фрагмент“ (Faust, ein Fragment). Првата верзија била напишана во текот на последните три години од престојот на Гете во Франкфурт, но постојат индиции дека некои сцени се напишани претходно. Долго време, за „Прафауст“ се знаело само врз основа на сведочењето на луѓето пред кои Гете го читал ова дело. Така, пријателот на Гете, Бое во својот дневник од септември 1774 година запишал: „Неговиот „Д-р Фуст“ е речиси готов и ми се чини дека е најголемата и најнеобичната творба од сите други“. Меѓутоа, сто години подоцна, неочекувано бил пронајден еден ракопис на оваа верзија, препишан од дворската писарка Гехаузен. Оваа верзија почнува со ноќниот монолог на Фауст, а продолжува со неговиот дијалог со Вагнер, дијалогот на Мефистофел со студентот, сцената од визбата на Ауербах, а најпосле е сцената со Грета до нејзиното затворање.
Постојат податоци дека Гете ја читал оваа верзија и по преселбата во Вајмар, во ноември 1775 година. Исто така, во едно неговот писмо од 1 март 1788 година, кое е наведено во „Италијанските патувања“, Гете пишува: „Прво направив план за 'Фауст' и се надевам дека оваа операција ми е успешна...“ Ова сведоштво потврдува дека Гете се навратил на „Фауст' по 13 години од првата верзија, но овојпат со точно утврден план. Тогаш, Гете ги вметнал сцените „Вештерска кујна“ и „Шума и пештера“. Со овие сцени, со некои измени во верзијата од „Прафауст“ и со додавањето на сцената со катедралата како завршна, во 1790 година, издавачката куќа „Гешен“ го објавила текстот со наслов „Фауст, еден фрагмент“, како седми том од Гетеовите дела. Подоцна, Гете повторно се навратил на „Фауст“, и тоа како резултат на постојаното убедување од Шилер, кому „Фауст, еден фрагмент“ му делувал како „торзото на Херкул“, зашто ликот на Фауст воопшто не се појавува во последната сцена. Гете немал сила да го доработи делото, но му одговорил на Шилер дека „доколку во иднина нешто сторам во таа смисла, тоа секако ќе биде Ваша заслуга“.
Гете го остварил ветувањето дури во јуни 1797 година, кога заминал во Швајцарија, а оттаму, на 22 јуни му испратил писмо на Шилер во кое го известил дека „...се решив да се зафатам со 'Фауст' и ако не го завршам, барем да го поттурнам напред за еден добар дел, со тоа што... поточно ќе го подготвам изведувањето на планот, кој всушност е само идеја.“ Два дена подоцна, Гете напишал 32 стиха со наслов „Посвета“ со која почнува дефинитивната верзија со насловот „Фауст, прв дел“, а малку подоцна ги напишал и „Предигра во театарот“ и „Пролог на небо“ (оваа сцена својата дефинитивна верзија ја добила три години подоцна). Потоа, во текот на три години (1797-1800), Гете ги завршил следниве сцени: „Пред портата“, „Собата на Фауст“ (со големиот монолог), „Валпургиската ноќ“, „Ноќ“ (со смртта на Валентин) и „Затворот“. Дефинитивната верзија на првиот дел од „Фауст“ датира од 1801 година, но таа била објавена дури во 1808 година, а во 1800 година на Гете му се родила идејата за вториот дел на „Фауст“ при што тој дури напишал и скици за некои сцени со Елена. Така, создавањето на „Фауст, прв дел“ траело вкупно 25 години, така што во 1805 година, по повод појавата на неговите собрани дела, тој ја најавил дефинитивната верзија на „Фауст, прв дел“ со зборовите: „Фауст, зголемен за половина“. Според сведочењето на самиот Гете, во староста, неговата продуктивност се намалила и тогаш пишувал само периодично и под определени околности: на пример, на вториот дел од „Фауст“ работел само во текот на утрото, па и тогаш пишувал само „колку што може да се напише на дланката на едната рака“ или, во најдобар случај, само една страница.
Колку бил Гете преокупиран со работата врз „Фауст“ сведочи неговата забелешка во дневникот од 22 јули 1831 година: „Мојата главна творба е готова“, а потоа на неговиот пријател Екерман му рекол: „Она што уште ми останува да живеам, за мене е чист подарок, и сега ми е всушност сеедно дали ќе создадам уште нешто“.
Вилијам Харви
Животопис
Needham тврди следните достигнувања за оваа работа. Доктрината omne vivum екс ово (сите живот доаѓа од јајцето) беше првиот безрезервна изјава против идејата за спонтана генерација. Тој негираше можноста на производството од измет и од кал, и истакна дека дури и црви имаат јајца. Тој ги идентификуваше citricula како точка во жолчка од која се развива ембрионот и blastoderm околните ембрионот. Тој уништи еднаш и за сите Аристотеловиот (семе од крв) и Epicurean (семе, сперма) теории на почетокот embryogeny. Тој се населиле на долг контроверзност околу тоа кои делови од јајце се хранливи и кој беше формативна, со покажување на нереалност на разлика. Конечната алузија на правилата воспоставени и следени од страна на лекар во текот на неговиот живот може да биде:
"Тоа нема да се земат во болница, но, како што може да се излекува, или само одреден број на, како што се лекува. Дека ниту еден демнат тука само олеснување или за мали причини. Дека Chirurgions, во сите тешки случаи или кога увоз физиката може да биде потребно, ќе се консултираат со лекар, во времето тој седи еднаш во недела, а потоа самиот Хирург се однесуваат на лекар што тој conceiveth на лек и она што тој има направено во него. Дека нема Chirurgion или неговиот човек направи trepan главата, пирс на телото, разделување, или направи некоја голема операција на телото на секој, но со одобрување и насоката на доктор ... "
Фауст од Гете
Осврт кон делото
Барањето на смислата на животот е основната тема што јасно се провлекува во првиот дел од „Фауст“. Притоа, легендата за Фауст го ослободила Гете од религиозните рамки и му овозможила врз неа да ги накалеми своите искуства и погледи на светот. Исто како д-р Фауст, и Гете следел два пата, емоционално низ поезијата и експериментално низ науката, за да ја открие суштината на природата. Уште на почетокот на делото, Гете дава остра критика на тогашната состојба во науката и философијата и му се потсмева на германскиот граѓански морал. Вториот дел на „Фауст“ логично се надоврзува на првиот со кого прави целина, иако меѓу нив има остра структурна граница. Притоа, развојот на дејството е насочено така што решението на проблемот на смислата на животот е дадено во вториот дел, а тоа е творењето. Во „Фауст“, Гете го применува дијалектичкиот метод во развојот на дејството и на ликовите. Во прв ред, тоа се однесува на ликовите на Фауст и Грета, кои се во постојана борба со реалноста, прикажана во ликот на Мефистофел, но секогаш се стремат кон возвишеното.
Вилијам Харви
Животопис
Артур Шлесингер вклучени Вилијам Харви во список на "десетте највлијателни луѓе на вториот милениум" во светот Алманах & книга на факти. Главната предавање театар на Факултетот за клиничка медицина на Универзитетот во Кембриџ е именувана по Вилијам Харви, кој беше економист на институтот. Во однос на неговата личност, информации покажуваат дека Вилијам Харви беше виден како: "... хумористични, но исклучително прецизни човек ...",како тој е често толку ангажиран во сопствените мисли дека тој често ќе страдаат од несоница ( излечи со едноставна прошетка низ куќата), и како тој е секогаш подготвена за отворен и директен разговор. Тој исто така го сакаше темнината, за него се вели дека е таму каде што "... тој најдобро може да се размислува", со што понекогаш се крие во пештери. Алкохоличар, на кафе, Харви ќе одиме надвор combing коса секое утро полни со енергија и ентузијастички дух низ полињата. Ние, исто така, доаѓаат да се разбере малку необичен метод на справување со неговата гихт Харви, тука цитираниот целосно: "... на тој начин неговиот лек [Харви] беше: тој ќе седи со нозете голи ... ги стави во кофа вода од земјата тој беше речиси мртов ладен, betake себе на неговиот шпорет, и така "twas нема". Покрај веќе споменатите љубов кон литературата, Харви беше исто така интензивна и посветен набљудувач на птици во текот на неговото слободно време: неколку долги и детални текстови на цитати може да биде напишана описот своите забелешки во места како на "куп од камења" (мал остров во Ланкашир) и "Bass Rock" (остров во близина на источниот брег на Шкотска). Балена демонстрација прачка Вилијам Харви, падна со сребро, престојува во сребрена соба на музејот на Кралскиот колеџ за лекари. Тој го користи да се укаже на предмети за време на неговите предавања.
Фауст од Гете
Осврт кон делото
Самиот Гете, во писмото до Екерман од 6 мај 1827 година за „Фауст“ напишал: „Впрочем, Германците се чудни луѓе!... Тие доаѓаат и прашуваат какви идеи сакав да овоплотам во мојот 'Фауст'. Божем самиот јас тоа го знам и божем би можел тоа да го искажам!... Тоа што ѓаволот го губи облогот и тоа што еден човек кој... се стреми кон нешто поубаво, може да се спаси, е навистина добра мисла што има дејство и понешто објаснува, но тоа не е идеја што се наоѓа во целината и во секоја одделна сцена посебно.“
Според Гете, „Фауст“ е нешто сосема инкомензурабилно (неизмерливо) и залудни се сите обиди тој да се доближи до разумот. Фауст е толку чуден поединец, што само малкумина можат да ги почувствуваат неговите душевни состојби. Од друга страна, карактерот на Мефистофел е, исто така, нешто тешко поради иронијата и како резултат на големото животно искуство. Притоа, првиот дел е сосема субјективен, зашто сè во него произлегло од многу збунет и страстен поединец, но во вториот дел нема речиси ништо субјективно, туку таму се појавува повисокиот, поширок и посветол Свет, така што секој кој нема малку повеќе да се потруди, нема ниту да го разбере. Според сведоштвоот на самиот Гете, мрачната состојба и очајот на Фауст, како и љубовните чувства на Грета ги напишал врз основа на сопствените доживувања, додека за другите работи многу му помогнало набљудувањето на природата.
Значење и влијание
Појавата на првиот дел на „Фауст“ предизвикала големо внимание како во Германија така и во странство. Така, во своите предавања по естетика, Хегел го опишал делото како „апсолутна философска трагедија во која... трагичниот обид за посредување на субјективното знаење и стремење кон апсолутното... ѝ дава на содржината широчина каква што никој порано не се осмелил да опфати во едно единствено дело“. Во својата книга „Романтичарската школа“, Хајне го поистоветува Фауст со целата германска нација, зашто „тој најпосле со својот дух ја сфати недоволноста на духот и се стреми кон материјалните уживања и на месото му ги враќа неговите права... Во тој случај, револуцијата станува големата ќерка на реформацијата.“ Во сличен тон, Рудолф Винбарг, во својата книга „Естетски походи“ вели дека „Фауст е Германија што се бори за ослободувањето, дури тој е ослободената Германија, која однапред е свесна за победата на својата слобода, Фауст е првиот навестувач на таа победа и истовремено гаранција за неа“.
Гетеовиот „Фауст“ извршил големо влијание и врз многу писатели. На пример, во новелата „Кротка“ на Достоевски, главниот машки лик (раскажувачот) го цитира делот во кој Мефисто му се претставува на Фауст со зборовите: „јас сум дел на оној дел од целината која сака да прави зло, но меѓутоа прави добро...“ Исто така, една песна на рускиот поет Александар Пушкин носи наслов „Сцена од Фауст“.
Кеплер-27
Кеплер-27 — ѕвезда во северното соѕвездие Лебед, во чија орбита има планета во животопогодниот појас. Сместена е на небесните координати: ректасцензија 19:28:56.825 и деклинација +41°05′09.15″. Со привидна величина од 15,855, ѕвездата е претемна за да се види со човеково око.
Список на државни водачи во 1896 година
Ова е список на државни водачи во 896 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Липовица (Бистрица)
Липовица — населба од доцноантичко време. На 1,5 километри североисточно од селото Бистрица, на површина од 2 хектара се среќаваат фрагменти од керамички садови, тегули, имбрекси и грамади од камен. Од овде потекнува и една бронзена византиска монета што се чува во Народниот музеј во Велес.
Клаш
Клаш (англиски: The Clash) била англиска панк рок група, активна во периодот помеѓу 1976 - 1986 година.
Овој музички бенд бил дел од почетниот бран на панкот во Велика Британија во доцните 70-ти на XX век. Бендот мешал панк со реге, рок, џез, ска и голем број на други музички стилови и жанрови. Исклучителната музика на Клаш и страствениот лево ориентиран идеализам на фронтмените Џо Страмер и Мик Џонс биле во остар контраст на нихилизмот на Sex Pistols. Клаш својот успех во Англија го постигнале со својот прв албум во 1977 година, меѓутоа во Соединетите Американски Држави не биле популарни сè до 1979 година. Нивниот трет албум London Calling, бил објавен кон крајот на 1979 година и еден од најважните албуми во историјата на рокот. Во САД бил објавен во јануари 1980 година, а десет години подоцна, од страна на списанието Rolling Stone, бил прогласен за најдобар албум на 80-тите. Во 2003 година, Rolling Stone го ставил на 8 место меѓу најдобрите 500 албуми на сите времиња.
Капа Лебед
Капа Лебед (κ Лебед, κ Cygni) — ѕвезда во соѕвездието Лебед. Има привидна величина од 3,8, што ја прави доволно сјајна за да биде видлива со голо око. Во соѕвездието, го сочинува крајот од левото крило на лебедот. На околу 5° северно од ѕвездата е малиот метеорски дожд капа цигниди.
Селиште (Цер)
Селиште — археолошко наоѓалиште во кичевското село Цер. Претставува доцносредновековна населба. Се наоѓа источно од наоѓалиштето Црквиште, во приватна нива, каде со земјоделските работи се откривани темели од објекти. Во непосредната близина на теренот има напуштено рударско окно, што упатува на претпоставка дека се работи за мала рударска населба.
Стапка во секунда
Стапка во секунда (ст/с) е единица за брзина која изразува растојание во стапки изминато за време во секунди. Меѓународниот систем на мерни единици (SI) за оваа намена користи метар во секунда.
Меѓународните кратенки на оваа единица се: ft/s, ft/sec и fps, како и ретко употребуваната научна кратенка ft s-1.
Виза на злото (филм)
Виза на злото — македонски игран филм по сценарио на Славко Јаневски, а во режија на Франце Штиглиц. Снимател бил Бранко Михајловски, а музиката ја компонирал Бојан Адамиќ.
Премиерата била одржана во 1959 година.
Кратка содржина
Симон, млад човек што решил брзо да се збогати, учествува во шверцувањето на дрога. При една средба со човекот кому треба да му ја предаде стоката ги открива милицијата. Бегајќи, Симон го губи паричникот и претпоставува дека поради тоа неговата самоличност е позната на милицијата.
Калпак, бесрамен човек и организатор на оваа шверцерска група, настојува тој и Симон да заминат од земјата. Симон се согласува незаконски да ја помине границата. Во аферата случајно се вмешуваат Лена, девојка на Симон, и Цветко, негов брат. На пат тргнуваат сите заедно. Лена се обидува да го убеди Симона да се предаде на власта, но аргументите на Калпак, кој манипулира со изгубениот паричник, се појаки. Во обидот сите заедно да го минат езерото со украден чамец и гонети од милицијата, Калпак загинува, Симон е ранет, а девојката Лена ја истура дрогата во езерските води.
Франсоа Зола
Франсоа Зола (, -, ) ― француски инженер со италијанско потекло. Тој ја изградил Золовата брана создавајќи го Лак Зола (Езеро Зола) во близина на Ле Толоне во Екс-ан-Прованс.
Зола (првично Франческо Цола) бил италијански инженер со грчко потекло, кој е роден во Венеција во 1795 година и мајка Французинка.
Ивановско Маало (Богомила)
Ивановско Маало — населба од доцноантичко време. На североисточната страна од селото Богомила, на еден срт со зарамнето плато и површина од 0,7 хектари се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и многу градежен материјал.
Хеме
Хеме (Hemme) — општина во округот Дитмаршен, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Список на државни водачи во 104 година
Ова е список на државни водачи во 04 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Ц/1760 А1
Ц/1760 А1 - Голема комета од 1760 година за прв пат била видена на 7 јануари 1760 година од страна на Абе Шевалие во Лисабон.
Шарл Месие исто така ја забележал кометата на 8 јануари 1760 година во Париз, во правец на Орион.
Кометата била негово трето откритие, а кометата беше 51-ва со пресметана орбита. Месие ја набљудувал кометата вкупно 6 дена.
Таа се приближила до Земјата на приближно 0,0682 астрономска единица (AУ) или 6,34 милиони милји. Ова е 17-то најблиско приближување на комета на сите времиња. Месие ѝ дал на кометата магнитуда оцена од 2,0, што ја прави лесно видлива со голо око. Месие и дал на кометата агол на издолжување од 140 степени.
Човекови права во Турција
Човековите права во Турција се заштитени со различни договори за меѓународно право, кои имаат предност пред домашното законодавство, согласно член 90 од Уставот од 1982 година. Меѓународниот пакт за граѓански и политички права (МКСПР) не бил потпишан од Турција сè до 2000 година. Прашањето за човековите права е од голема важност за преговорите со Европската унија (ЕУ). Акутните проблеми со човековите права го вклучуваат особено статусот на Курдите во Турција. Курдско-турскиот судир предизвикал бројни повреди на човековите права со текот на годините. Во земјата се води дебата за правото на живот, тортура, слобода на изразување, како и слободи на вероисповед, собирање и здружување.
Ц/1760 А1
Кометата била на околу 216 ае од Сонцето.
Човекови права во Турција
Посветеност на меѓународното право за човекови права
Република Турција влегла во разни заложби за човекови права, од кои некои се изразени во турскиот Устав од 1982 година, од кој во вториот дел се гарантирани „основните права и слободи“ како што се правото на живот, безбедноста на лицата и правото на сопственост. Покрај тоа, Турција потпишала голем број договори, прикажани во табелите подолу:
Во октомври 2009 година Европската комисија за проширување на Европската унија потврдила: одреден напредок во однос на почитувањето на меѓународното право за човекови права. Сепак, спроведувањето на некои пресуди на ЕСЧП кои бараат законски измени траат неколку години. Потребни се понатамошни напори за зајакнување на институционалната рамка за човекови права, особено во врска со формирање независна институција за човекови права и Народен правобранител На 18 октомври 2017 година, генералниот секретар на Советот на Европа, Торбјорн Јагланд повикал на ослободување на активистите за човекови права приведени во Турција преку телефонски повик со турскиот министер за правда Абдулхамит Ѓул.
Пресуди на Европскиот суд за човекови права
Рекордот на човекови права во Турција долго време продолжува да привлекува контроли, како внатрешно, така и надворешно. Според Министерството за надворешни работи, Турција е осудена на 33 милиони евра во 567 различни случаи помеѓу 1990 година - кога Турција делотворно дозволила индивидуални апликации до Европскиот суд за човекови права (ЕСЧП) - и 2006 година. Повеќето злоупотреби биле направени на југоистокот од земјата, во рамките на курдско-турскиот судир.
Во 2007 година, биле поднесени 2830 апликации против Република Турција пред ЕСЧП и, следствено, биле издадени 331 пресуди за основаноста со кои се потврдуваат 319 повреди и 9 непочитувања. Според податоци од 2008 година, Турција е втора по Русија, во списокот на земји со најголем број на случаи на кршење на човековите права пред Европскиот суд за човекови права, со 9.000 случаи во август 2008 година Во 2011 година, ЕСЧП издала 159 пресуди со кои се утврдени повреди од страна на Турција, најмногу од која било земја, со Русија на второ место по 121 пресуди.
Помеѓу 1 ноември 1998 година и 31 декември 2008 година, ЕСЧП примила 24.945 апликации од Турција. Прогласила 2.237 случаи за допуштени и 13.615 случаи за недопуштени. Во исто време, тој достигнал 1.905 пресуди со кои се утврди барем една повреда во 1.652 случаи. Иако едвај има одлука за член 14 од Европската конвенција за човекови права (забрана за дискриминација), многу пресуди во врска со член 2 (право на живот) и член 3 од конвенцијата (забрана за тортура) биле донесени врз основа на процедурални сведочејќи за вмешаност на државните агенции. Според Европската комисија за проширување на ЕУ, Турција продолжила да напредува во извршувањето на пресудите на ЕСЧП. Целиот паричен надоместок бил исплатен на време, во вкупен износ од 5,2 € милиони во 2008 година.
ЕСЧП разгледала девет случаи против Турција во врска со забраните на политичките партии од страна на Уставниот суд на Турција. Во сите, освен во еден случај (што се однесувал на исламистичката партија за благосостојба ), Европскиот суд пресудил против одлуката за забрана, изјаснувајќи се дека Турција ги прекршила членовите 10 и 11 од Европската конвенција (слобода на изразување и слобода на здружување). Одлуката на ЕСЧП во врска со Партијата за благосостојба била критикувана за недостаток на конзистентност со нејзините други одлуки, особено од Хјуман рајтс воч.
Една пресуда на ЕСЧП ја осудила Турција на казна од 103.000 евра за нејзините одлуки во врска со бандата Јуксекова (ака „бандата со униформи“), поврзана со тајната разузнавачка единица на жандармеријата JİTEM. ЕСЧП, исто така, во 2006 година ја осудила Турција на казна од 28.500 евра за убиството на JİTEM на 72-годишниот курдски писател Муса Антер, во 1992 година во Дијарбакир. Другите случаи вклучуваат 2000 Пресуда за Турција, во врска со убиството на синдикалец; или  Случај Турција во 1996 година, што претставува преседан во кипарскиот спор, бидејќи ЕСЧП и наложил на Турција да даде финансиски надомест на лице протерано од страната на Кипар, контролирана од Турција.
ЕСЧП, исто така, во 2005 година и доделила на курдската заменичка Лејла Зана 9000 евра од турската влада, пресудувајќи дека Турција ги повредила нејзините права на слободно изразување. Зана, која била признаена за затвореник од страна на Амнести Интернешнл и била наградена со наградата Сахаров од страна на Европскиот парламент, била затворена во 1994 година, наводно поради тоа што била член на забранетата ПКК, но по службена должност за тоа што зборувала курдски јазик во јавноста за време на нејзината парламентарна заклетва.
Право на живот
Правото на живот може да биде загрозено со други средства освен смртна казна. Особено во текот на 90-тите години на минатиот век имало многу случаи на вонсудски погубувања, (политички) убиства од неидентификувани сторители (faili meçhul cinayetler) и случаи на „исчезнувања“.
Смртна казна
Смртната казна не се спроведува во Турција од 1984 година. Турција ја укинала казната за кривични дела во 2002 година и за сите дела во 2004 година. Казната била заменета со тежок доживотен затвор ( ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ). Според членот 9 од законот 5275 за извршување на казни овие затвореници се чуваат во одделни ќелии во затвори со висока безбедност и им е дозволено да вежбаат во соседниот двор еден час на ден.
Вонсудски погубувања
За годините 2000–2008 година, Здружението за човекови права (ХРА) ги дава следниве бројки за сомнителна смрт/смрт во притвор/вонредно судско извршување/ тортура од платени селски чувари Во 2008 година, организацијата за човекови права Мазлум Дер изброиле 25 вонсудски убиства во Турција.
Нерасчистени убиства
Масовните повреди на човековите права во југоисточните и источните региони на Турција, главно населени со Курди, во 90-тите години од минатиот век имале форма на исчезнување и убиства од страна на непознати сторители, каде државните органи не покажале подготвеност да ги решат. Во 2009 година, Здружението за човекови права изјавило дека до крајот на 2008 година биле убиени вкупно 2.949 лица од непознати сторители, а 2.308 лица станале жртви на вонсудски погубувања.
Собраниска комисија за истражување на убиства од непознати сторители ( faili meçhul cinayetleri araştırma komisyonu ) е основана во 1993 година и работела околу две години. Многу членови се жалеле дека не им било помогнато и нивната работа дека е нарушена. Еден член на комисијата, Ејуп Ашик, изјавил дека зад многу од овие убиства стои турскиот Хезболах и додал дека државата имала три ефективни оружја во борбата против тероризмот: специјални тимови, селски чувари (Коруџулар) и Хезболах. Иако бил сведок на околу 80 акции на Хезболах во провинцијата Адијаман, тогашниот министер за внатрешни работи изјавил дека нема ништо поврзаност. Ова пак го натерало да верува дека државата го поддржува Хезболах.
Хјуман рајтс воч (ХРВ) прво повикал на истрага за врските помеѓу Хезболах и безбедносните сили во 1992 година. Во посебен извештај било наведено:
Врз основа на податоците на Министерството за внатрешни работи, дневниот весник „Заман“ објавил дека во периодот 1987–2001 година биле извршени вкупно 2.914 политички убиства, од кои 1.334 во областа на полицијата и 1.580 во областа на жандармеријата, и региони на Јужна и Источна Анадолија. 457 од убиствата во области на полицијата и 1.291 во областите на жандармеријата не биле разјаснети.
Следниве бројки биле презентирани во годишните извештаи помеѓу 1990 и 2001 година Здружението за човекови права (ХРА) ги претставува следниве бројки за годините 1999 до 2008 година: Здружението за човекови права Мазлумдер презентирало бројки за убиства од непознати напаѓачи и сомнителна смрт за периодот од 2005 до 2008 година:
„Исчезнувања“
Во Турција, воената кампања против курдските сили во Источна Анадолија била придружена со бројни присилни исчезнувања, што исто така било придонело за пресуди на Европскиот суд за човекови права за убиства. постоеле само неколку случаи на „исчезнувања“ во Турција во 80-тите години на минатиот век, но голем број на смртни случаи во притвор. Спротивното важело за 90-тите години на минатиот век, кога бројот на луѓе кои „исчезнале“ откако биле киднапирани од агенти на државата, се зголемле.
Во 1998 година, Работната група на ООН за присилно исчезнување издала Извештај за посетата на Турција од страна на двајца члена на Работната група од 20-26 септември 1998 година. Во него, меѓу другото, се наведува:
"Повеќето исчезнувања се однесуваа на лица со курдско етничко потекло и се случија во провинциите Дијарбакир и Сирт, во југоисточна Анадолија, каде вооружените и безбедносните сили се борат против ПКК и каде е во сила вонредна состојба. Некои од пријавените исчезнувања се случија во Анталија, Измир и Истанбул. Повеќето случаи го следеа истиот образец: исчезнатите лица, наводно, биле уапсени во нивните домови под обвинение дека припаѓале на ПКК и биле однесени во полициската станица, но подоцна нивниот притвор го негирале од властите."
Во својот извештај од 18 декември 2001 година, Специјалниот известувач на ООН за вонсудски, скратени или самоволни погубувања, г-ѓа Асма Џахангир, напишала:
"Додека бројот на случаи на киднапирања или „исчезнувања“ се намали во последните неколку години, во времето на Посета на специјалниот известувач, вакви инциденти сè уште се случуваат, особено во оддалечените области на југоисточна Турција, и постоеше голема загриженост за неодамнешното исчезнување на две лица"
Саботните Мајки одржувале неделни протести против „исчезнувањата“ помеѓу мај 1995 и 1999 година. Тие морале да ја прекинат својата акција на 13 март 1999 година по 200-та недела, поради силен притисок, притвор и лошо постапување. Во март 2009 година, Саботните Мајки повторно презеле свои акции, излегувајќи на протест.
Мачење
Широко распространетата и систематска употреба на тортура во Турција првпат била забележана од страна на Амнести интернешенал (АИ) по турскиот државен удар во 1971 година. До 2002 година, организацијата продолжила да зборува за систематска тортура во Турција. Ѓинтер Ферхојген, комесар за проширување на Европската Унија заминал во Турција во септември 2004 година и тврди дека мачењето веќе не е систематска пракса во Турција. Здружението за човекови права (ХРА) протестирало против оваа проценка и ги посочило неодамнешните бројки и дефиниции за систематско мачење од страна на Европскиот комитет за спречување на мачење и Комитетот на ООН против мачење.
Од 2005 година, инцидентите на мачење се чини дека растат. Според октомврискиот извештај на Претседателството за човекови права (ХРП), бројот на пријавени случаи на тортура и сурово постапување во првите шест месеци од годинава го надминал бројот пријавен во првата половина на 2007 година. ХРП објавила дека, во првата половина на годината, 178 лица пријавиле суров третман и 26 пријавиле тортура, наспроти 79 пријави за сурово постапување и 17 пријави за тортура во истиот период во 2007 година. Во извештајот за напредокот од ноември 2008 година, Европската комисија наведува, „бројот на апликации до невладини организации во врска со случаи на тортура и лошо постапување е зголемен, особено надвор од официјалните места на притвор, особено за време на приведување, пренесување или отворен без регистриран притвор... Недостасува брза, непристрасна и независна истрага за наводите за кршење на човековите права од страна на припадници на безбедносните сили. “ Во годишниот извештај за 2009 година, Амнести Интернешнл наведува: „Извештаите за тортура и други лошо постапување се зголемија во текот на 2008 година, особено надвор од официјалните места за притвор, но исто така и во полициските станици и затворите“. Во својот Годишен преглед од 2012 година, добротворната организација „Слобода од тортура“ во Велика Британија, која работи со преживеани жртви на тортура, изјавила дека добротворната организација примила 79 упати на лица од Турција за клинички третман и други услуги.
Смрт во притвор
Важни одлики на периодот по воената интервенција од 12 септември 1980 година биле непочитувањето на правото на живот и зголемувањето на случаите на тортура и смртни случаи како резултат на тортура. ФЧПТ објавила два извештаи за смртните притвори (14 и 15 години од преземањето на војската) во кои се презентира список со 419 смртни случаи во притвор (за 15 години) со сомневање дека тортурата може да била причината. Други 15 смртни случаи се припишувале на штрајкови со глад, додека медицинското запоставување било дадено како причина за 26 смртни случаи. Врз основа на оваа листа, Хелмут Обердиек составил ревидиран список за 20 години (од 12 септември 1980 до 12 септември 2000 година) и заклучил дека во 428 случаи тортурата може да била причина за смртта на затворениците. Само во 2008 година Фондацијата за човекови права на Турција известила за 39 смртни случаи во затвор. Во некои случаи станува збор за тортура. Во 2012 година, двајца затворски чувари и еден службеник добиле доживотни казни затвор за тортура смрт на активистот Енгин Чебер, прва ваква пресуда во историјата на Турција.
Затворски услови
Турција повеќепати била критикувана за лошите затворски услови и особено за нерешавањето на проблемот со пренатрупаноста. По турскиот државен удар во 1980 година, политичките затвореници кои се суделе во воените судови, биле држени во воени затвори и на тој начин биле подложени на воена дисциплина. Затворениците биле обврзани да учествуваат во секојдневни прозивки, пеење маршеви и вежби на отворено. Особено, воените затвори во Дијарбакир и Мамак (последниот во Анкара) станале познати по рутинските тепања што ги придружувале обидите за воведување на воена дисциплина меѓу цивилите. Покрај тоа, таканаречените „инаугуративни тепања“ биле институционализирани во скоро сите затвори во Турција.
Во 2008 година продолжиле обвинувањата за лошо постапување во затворите. Изолацијата од мала група останало проблем низ затворскиот систем за луѓето обвинети или осудени за политички мотивирани дела. Фондацијата за човекови права на Турција регистрирала 39 смртни случаи во затвор.
Во март 2020 година, следејќи ја опасната по живот состојба на затворите за време на пандемијата на коронавирусите, владата на Турција информирала дека подготвува нацрт за ослободување на 100.000 затвореници. Сепак, Амнести Интернешнл заедно со неколку други организации изјавиле дека сепак се грижат за новинарите и бранителите на човековите права, кои според перципираната политика на владата, ќе останат зад решетки.
Слобода на вероисповед
Иако нејзиното население е претежно муслиманско, Турција тврди дека е секуларна земја според членот 24 од турскиот устав. Двете главни исламски текови во Турција се сунити и алеви. Во Турција Алевите се малцинство, проценето на 17 проценти од муслиманското население.
Верското образование е задолжително во основното и средното образование (член 24 од Уставот). Главно се учи сунитската теологија. Владата ги надгледува верските објекти и образование на муслиманите преку својот Директорат за верски работи, кој е под надлежност на премиерот. Директориумот ја регулира работата на 77.777 регистрирани џамии во земјата и вработува локални и провинциски имами, кои се државни службеници. Сунитските имами се номинирани и платени од државата. Алевитите се молат во џемеви (места за собирање) и немаат правен статус како места за богослужба во државата. Сепак, Кушадаси и Тунџели пресудиле во 2008 година дека џемевите се сметаат за места за богослужба.
Точни бројки за неисламското население во Турција не се достапни. Според некои извори, христијанското население се проценува помеѓу три и пет проценти. Нивните заедници главно постојат во Истанбул со ерменски и грчко-православни христијани ; во југоисточна Турција може да се најдат други групи како Сиријци и Језидите. Во големите градови постојат еврејски и други заедници, како што се Јеховините сведоци. Според Лозанскиот договор, само ерменската, грчката и еврејската заедница се признати како малцинства.
Слобода на изразување
Членот 26 од Уставот гарантира слобода на изразување. Членовите 27 и 28 од Уставот гарантираат „слобода на изразување“ и „непречено ширење на мислата“. Ставот 2 на членот 27 потврдува дека „правото на дисеминација не се остварува заради промена на одредбите од членовите 1, 2 и 3 од [Уставот]“, предметните членови кои се однесуваат на унитарните, секуларните, демократските и републиканските природата на државата.
Законот 765 (стариот кривичен законик) што стапил на сила на 1 март 1926 година, ја ограничил слободата на изразување, и покрај неколкуте измени и дополнувања. Законот 5237 што го заменил стариот кривичен законик на 1 јуни 2005 година зачува неколку одредби што ја ограничуваат слободата на мислата и изразувањето. Голем број специјални закони како што се Законот 5816, Закон за печат и Закон за политички партии исто така ја ограничуваат слободата на изразување.
Во 1970-тите и 1980-тите најчесто се користеле членовите 141 (членство во комунистички организации), 142 (комунистичка или сепаратистичка пропаганда) и 163 (членство или пропаганда за антисекуларни организации) од Законот 765 (Турскиот кривичен законик, ТКЗ) да се казни мирното спротивставување. На 12 април 1991 година стапил на сила законот 3713 за борба против тероризмот, кој ги укинал овие одредби, но задржал дел од член 142 ТКЗ во член 8 АТЛ. Новинари, политичари, бранители на човекови права и синдикалци биле осудени според оваа одредба, честопати едноставно затоа што го користеле зборот „ Курдистан “.
Откако Европскиот суд за човекови права донел повеќе од 100 пресуди со кои се утврдила повреда на членот 10 од Европската конвенција за човекови права, биле направени измени во постојното законодавство. Членот 8 од АТЛ бил укинат со законот 4928 од 30 јули 2003 година. Друг често користен член 312/2 од ТКЗ (поттикнување на омраза и непријателство) бил изменет и дополнет со Законот 4744 од 9 февруари 2002 година. Новата верзија ја намалила употребата на овој член со воведување на услов „ако поттикнувањето може да го загрози јавниот ред и мир“. Новата формулација (и реченици) за такво „дело“ сега се содржани во член 216 од Законот 5237. Казната дека само критиката не треба да се казни според член 159 од Законот 765 (оцрнување на турската припадност, Република или Големото национално собрание на Турција) била додадена на текстот на законот, иако тоа веќе било утврдено во судската практика. „Прекршокот“ сега е опишан во член 301 од Законот 5237.
По сериозни критики од невладини организации и европски институции, членот 301 повторно бил изменет на 30 април 2008 година. Амандманите вовеле барање за дозвола да се добие од министерот за правда со цел да се започне кривична истрага. Хјуман рајтс воч на 26 јули 2017 година објавил дека во текот на изминатата година, стотици продажни места биле затворени или преземени под овластувањата за вонредна состојба Повеќе од 160 новинари и медиумски работници сега се во затвор или претходен притвор, според турската невладина организација за набудување на медиумите П24. Тие вклучуваат 10 од вработените во Кумхуријет на кои им се суди.
По усвојувањето на измените и дополнувањата на членот 301, турските судови до септември 2008 година проследиле 257 случаи до министерот за правда за претходно овластување. Министерот разгледал 163 случаи и одбил да даде дозвола за постапување во 126 случаи. Министерот за правда овластил кривичните истраги да продолжат во 37 случаи. Ова опфатило еден случај што бил покренат по изјавата на турски писател за ерменското прашање, кратко по убиството на турскиот новинар со ерменско потекло, Хрант Динк