cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дисулфит
Производство
Солите на дисулфитниот јон се произведуваат со дехидрација на соли на водородсулфитен јон. Кога растворите на натриум хидрогенсулфит или калиум хидрогенсулфит се испаруваат, се добива натриум метабисулфит и калиум метабисулфит.
Иако рамнотежата лежи далеку лево, испарувањето на бисулфитната сол ќе произведе значителна количина дисулфит.
Дисулфитот е конјугирана база на дисулфурна киселина (пиросулфурна киселина), која потекнува од сулфурна киселина во согласност со реакцијата на дехидрација погоре:
Дисулфитниот јон, исто така, произлегува од додавањето на сулфур диоксид во сулфитниот јон:
Употреба
Дисулфитните соли се користени за зачувување на храна и пијалоци.
Латински крст
Латински крст или crux immissa е еден вид на крст во која вертикалниот крак е подолг од хоризонталниот, Tој крст често се поистоветува со римокатоличката црква, бидејќи бројни католички цркви имаат форми на Латинскиот крст.
Ако е прикажан свртен наопаку, се нарекува крст на Свети Петар, затоа што тој бил наводно погубен на овој вид крст. Кога се прикажува накосо, се нарекува крст на Свети Филип од истата причина.
Мелбурн
Мелбурн (англиски: Melbourne) е главниот град и најголемиот град на австралиската сојузна држава Викторија и вториот по големина град во Австралија (по Сиднеј) Мелбурн има население од околу 3,80 милиони жители а околината брои дополнителни 69 670 граѓани. Мелбурн бил главен град на Австралија од 1901 година до 1927 година. Градот се отликува со својата космополитност, висок животен стандарт. Три поредни години 2002, 2003 и 2004 е определуван за „најдобар град за живење во светот“. Мелбурн е дом на повеќе от 70% од Викторијанците. Мелбурн е голем индустриски и трговски центар. На многу австралиски компании главните седишта им се наоѓаат таму. Најголемиот аеродром во Австралија се наоѓа во Мелбурн. Во градот постојат седум универзитети. Исто така многу развиена е и автомобилската индустрија со производствени погони на Форд, Тојота и др.
Историја
Градот е основан во 1834 година од страна на Џон Бетмен и Џон Паско Фокнер.
Спорт
Во 1956 година, Мелбурн бил домаќин на Олимписките игри. Исто така, градот е познат и по одржувањето на тенискиот турнир, официјално познат како „Отворено првенство на Австралија“ (Australian Open). Најпосле, во Мелбурн редовно се одржува и трка во рамките на првенството во „Формула 1“.
Шакира
Шакира Изабел Мебарак Рипол (родена на 2 февруари 1977) позната како Шакира, شاكيرا на арапски ‭  е колумбиска пејачка, текстописец, музичарка и танчерка која направи вистински пресврт на музичката сцена во Латинска Америка во раните 1990-ти. Таа е родена и порасната во Баранкила, Колумбија. Шакира уште како мала се занимавала со живо пеење на рокенрол, латинска и либанска музика, а исто така и уште од мала се занимавала со стомачен танц. Мајчин јазик на Шакира е шпанскиот, но исто така таа целосно ги зборува англискиот, португалскиот и италијанскиот.
После серија од комерцијални неуспеси со локалните продуценти на нејзините први два албума и нејзината мала познатост надвор од Колумбија, Шакира одлучува да направи нејзин нов бренд на музика: во 1995 таа го реализира „Pies Descalzos“, којшто и носи голема слава во Латинска Америка и Шпанија и ја обележува Шакира како музички феномен. Но во 1998- тите „¿Dónde Están Los Ladrones?“ станува најважниот албум на пејачката кој добил најмногу позитивни критики од познати издавачи како Rolling Stone, All Music Guide и Billboard. Од тогаш понатаму таа добива голем број обожаватели во земјите каде што шпанскиот не е службен јазик, а посебно во Соединетите Американски Држави. Во 2001 таа прави промоција на нејзиното музичко видео за песната „Whenever, Wherever“ и сто тоа го пробива мразот во Англо-светот со реализацијата на нејзиниот прв албум на англиски наречен „Laundry Service“ кој се продаде во повеќе од 12 милиони копии на светско ниво. . Четири години подоцна Шакира реализира два албума наречени „Fijación Oral Vol. 1“ and „Oral Fixation Vol. 2“. И двата го потврдуваат нејзиниот успех, а за тоа „зборува“ и нејзиниот хит којшто воедно и е најголемиот хит на 21 век „Hips Don't Lie“. Шакира работи на последните подготовки за нејзиниот најнов проект насловен како „She Wolf“ кој ќе биде реализиран во октомври 2009.
Таа има добиено две Греми награди, седум Латински Греми награди, а исто така е номинирана и за Golden Globe. Исто така таа е и најпродаваниот колумбиски артист на сите времиња, и втор по ред најпродаван женски латински изведувач со околу 50 милиони копии продадени на светско ниво според БМИ. Освен тоа таа е и единствениот изведувач од Јужна Америка што го достигнала врвот во Северно Американските Billboard Hot 100, Canadian Hot 100, Австралиската ARIA и UK Singles Chart.
Шакира ќе биде наградена со своја ѕвезда на Hollywood Walk of Fame.
Рани години
Шакира е родена на 2 февруари 1977 во Баранкила, Колумбија. Таа е единственото дене на Нидија дел Кармен Рипол Торадо која е од италијанско и шпанско потекло и Вилијам Мебарак Чадид кој е роден Американец со либанско-маронитско потекло.
Шакира ја напишано својата прва поема, насловена „La Rosa De Cristal“ (Кристална роза) кога имала само 4 години. Како што растела таа била фасцинирана додека го гледала татко и како пишувал приказни на машината за пишување и побарала една таква за Божиќ. Нејзината желба се исполнила кога таа имала 7 години и продолжила со пишувањето поезија. Тие поеми случајно станале песни. Кога имала само 8 години, после смртта на нејзиниот постар полубрат во несреќа со мотор, Шакира ја напишала нејзината прва песна „Tus gafas oscuras“ (Твојте црни очила). Инспирацијата за песната и дал нејзиниот татко, кој после несреќата неколку години носел темни очила, за да го сокрие неговиот бол.
Кога Шакира имала само 4 години, татко и ја однел во локалниот арапски ресторан, каде што Шакира за првпат слушнала думбек, традиционален тапан употребувван во Арапската музика и притоа е придружуван со стомачен танц. Пред да знае за него Шакира танцувала на масата, а вработените во ресторанот и аплаудирале. Во тој момент Шакира за првпат рекла дека сака да биде изведувач. Таа уживала пеејќи за своите соученици и професори во нејзиното Католичко училиште, но во второ одделение таа била одбиена за учество во школскиот хор, затоа што нејзиното вибрато било пресилно. Нејзиниот учител по музичко и рекол дека звучи како „овца“. На училиште била позната како „стомачната танчерка“, затоа што секој петок им ги покажувала нејзините вештини на соучениците. „Така ја открив мојата страст за живи изведби“ таа зборува.
Кога имала осум години, нејзиниот татко банкротирал. Додека се санирале детаљите, таа престојувала кај своите роднини во Лос Анџелес. На враќање во Баранкила, таа била шокирана кога и кажале дека повеќе од тоа што го поседувале нејзините родители е продадено, како и подоцна што изјавила „Во мојата детска глава, тоа беше крајот на светот“. За да и покаже дека работите можат да бидат полоши татко и ја одвел во локалниот парк за да види како сирачињата „дуваат“ лепило. Сликите кои ги видела тогаш и останале во глава до ден денес и си рекла самата на себе дека „еден ден кога ќе станам познат артист ќе им помогнам на тие деца“.
Помеѓу десет и тринаесет години Шакира била поканета на повеќе настани во Баранкила и добила некаква репутација во таа околина. Тоа било во време кога Шакира го запознала локалниот театарски продуцент Моника Ариза, која била импресирана од неа и сакала да и помогне за да развие кариера. Додека била во лет од Баранкила до Богота, Ариза го убедила извршниот директорот на Sony Colombia Сиро Варгас да одржи аудиција за Шакира во хотелското лоби. Кога Варгас ја видел Шакира знаел дека во неа има нешто посебно. Кога се вратил во Sony Colombia му ја дал снимката на Шакира на директорот. Сепак директорот не бил нешто посебно задоволен од Шакира и рекол за неа дека е „изгубен случај“. Но Варгас знаел дека Шакира е посебна и има талент и затоа и закажал аудиција во Богота. Тој направил аранжман за извршните директори на Sony Colombia да дојдат на аудицијата со цел Шакира да биде изненадување за нив. Таа извела три песни пред нив и тие била презадоволни од неа и направиле договор Шакира да сними три албуми за нивната фирма.
1990-1994: Magia и Peligro
Првиот албум на Шакира „Magia“ е снимен со Sony Music во 1990 кога таа има само тринаесет години. Песните се колекции зачувани од кога таа имала осум години, миксани поп-рок балади и диско со електронско придружување, но исто така во нив и има и продукциска и снимачка обработка. Албумот е реализиран во 1991 и во него е вклучен синглот „Magia“ и уште три други реализирани синглови. Иако добро котира на Колумбиското радио и и дава на младата Шакира повеќе слава, комерцијално албумот слабо се пробуива, бидејќи само 1,200 копии од албумот биле продадени. Музичкото видео за песната „Magia“ е и првото национално поп видео во Колумбија. После слабата популарност за албумот, продукциската куќа на Шакира брзо ја враќа назад во студиото со цел да сними популарни песни од оние на албумот.
Иако малку знаена надвор од нејзината родена Колумбија, Шакира била поканета да пее на Viña del Mar International Song Festival - фестивал во Чиле во февруари 1993. Фестивалот им дава можност на младите Латино-американски изведувачи да се претстават со свои песни, а победникот го одбира жирито. Шакира се претставува со песната „Eres“ („Ти си“) и заврши на третото место. Во жирито на фестивалот учествува и тогашниот 20-годишник Рики Мартин кој гласа за Шакира.
1995–1997: Pies Descalzos
Шакира ја има снимено песната „¿Dónde Estás Corazón?“ (подоцна реализирана на нејзиниот албум Pies Descalzos) специјално за компилацијата „Nuestro Rock“ во 1995 која била реализирана само во Колумбија. ¿Dónde Estás Corazón? бил единствен хит од албумот, а тоа им овозможи на Sony да и дадат шанса на Шакира за трет албум.
Шакира му се вратила на снимањето во 1995 со Луис Ф. Очоа, употребувајќи музички стилови од повеќе земји и со тоа дошло до создавањето на нејзиниот трет албум Pies Descalzos (македонски: Голи нозе). Снимаерто на албумот започнало во февруари 1995, после успехот на нејзиниот сингл ¿Dónde Estás Corazón?. Сони и дал на Шакира 100, 000 долари за продукција на албумот бидејќи тие помислиле дека албумот нема да се продаде во повеќе од 100, 000 копии. Албумот бил презентиран на мала публика во Кастиланскиот театар во Богота на 6 октомври 1995. Мелодиите на албумот се брзи, изненадувачки и полни со ритам и му носат нешто на латинскиот свет, нешто што дотогаш било нечуено таму. На 13 февруари 1996 албумот бил реализиран интернационално.
Во март 1996 Шакира ја прави и нејзината прва турнеја насловена едноставно „Tour Pies Descalzos“ кој наслов бил посветен на смртта на неколку обожаватели како резултат на големиот неконтролиран метеж од 50 000 луѓе на нејзиниот концерт во родниот град Баранкила. Година подоцна Шакира добива три награди за овој албум.
Pies Descalzos има продадено повеќе од 5 милиони копии, а брзо после неговото издавање бил издаден и ремикс албумот насловен едноставно The Remixes (Ремиксите). The Remixes исто така вклучува и португалски верзии на некои од нејзините добро познати песни кои биле снимени како резултат на успехот на албумот на бразилскиот маркет.
1998–2000: ¿Dónde Están Los Ladrones?
Низ низа успеси и добивката на „Светска Музичка Награда“ за најдобро продаван латински артист за тоа време, Шакира почнува да го подготвува новиот материјал за нејзиниот втор студиски албум. Исто така таа била избрана од низа латински пејачки да ја краси насловната страна на магазинот Time, во статијата насловена Ера на рокот.
Нејзиниот втор официјален студио албум ¿Dónde Están Los Ladrones? кој бил продуциран целосно од самата Шакира и Емилио Естефан Јуниор бил издаден во септември 1988 година. Албумот кој бил инспириран од несреќа која се случила на аеродром во кој актовка полна со нејзини текстови и била украдена станал поголем хит од нејзиниот претходен албум Pies Descalzos. Allmusic и Rolling Stone го оценија албумот со четири од пет ѕвезди. Албумот достига највисока позиција и се искачува на 31 место на САД Billboard 200, а се задржува на првото место на САД Латински албуми цели единаесет недели. Од тогаш има продадено повеќе од 1.5 милиони копии, со што е еден од најпродаваните шпански албуми во Соединетите Американски Држави. Осум од вкупно единаесетте песни на албумот беа издадени како синглови вклучувајќи ги „Ciega, Sordomuda“, „Moscas En La Casa“, „No Creo“ кој стана и нејзиниот прв сингл кој успеа да заземе место на САДBillboard Hot 100, „Inevitable“, „Tú“, „Si Te Vas“, „Octavo Día“, и светски познатата песна со арабиски призвук „Ojos Así“. За последните две песни Шакира добива и Латинска Греми награда, а шест од осумте синглови стигнаа до ТОП 40 на американската латинска скала.
Според податоците од 2010, до ден денеска ¿Donde Estan Los Ladrones? има продадено десет милиони копии на светско ниво. Шакира исто така во 1999 ја добива и првата номинација на Греми Наградите за најдобар Латински Рок Албум. Првиот live албум на Шакира, MTV Unplugged е снимен во Њујорк на 12 август 1999. Албумот прими доста добри критики од американските магазини и се смета за една од нејзините најдобри живи изведби. The live album earned the Grammy Award for Best Latin Pop Album in 2001 and gained sales of five million worldwide. Во март 2000 година таа ја започнува нејзината Anfibio турнеја која траела 2 месеци на територијата на Латинска Америка и САД. Во август 2000 таа добива MTV Video Music Награда за спотот на песната „Ojos Asi“. На 9 септември 2000 година, Шакира ја изведува „Ojos Asi“ на инагуративната церемонија на Латински Греми Награди каде што била номинирана во 5 категории: Албум на годината и Најдобар албум со поп вокал за MTV Unplugged, Најдобра Рок Вокална Изведба за „Octavo Dia“, Најдобра Женска Вокална Изведба и Најдобра Кратка Музичка Изведба за видеото „Ojos Asi“, но сепак успева да земе само 2 од наградите. Изведбата на „Ojos Asi“ на шоуто за наградите се смета за изведба на сите времиња.
1759 во книжевноста
1759 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
6 (број)
6 (шест) е број и име на глифот што го претставува тој број. Тој е природен број шта следи после бројот 5, а претходник е на бројот 7.
Заград
Заград — село во Општина Македонски Брод, во областа Порече, во околината на градот Македонски Брод.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Порече, во северозападниот висок планински дел на територијата на Општина Македонски Брод. Селото е планинско, на надморска височина од 950 метри.
Атарот е мошне мал и зафаќа површина од само 2,3 км2. На него шумите зафаќаат површина од 180,4 хектари, на обработливото земјиште отпаѓа 38,2 хектари, а на пасиштата 3,6 хектари.
Стопанство
Селото нема развиена земјоделска функција.
Население
Ова мало село во 1961 година броело 117 жители, а во 1994 година само 26 жители, македонско население.
Според пописот од 2002 година, во селото Заград имало 17 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 5 жители, сите Македонци.
Родови
Заград е македонско село.
Родови во Заград се: Бацковци (3 к.), доселени се од гостиварското село Бањица (денес Горна и Долна); Угриновци (3 к.), доселени се од селото Звечан, каде припаѓале на родот Грубановци, подалечно потекло од Закамен; Трајановци (1 к.), доселени се од селото Манастирец (Горен и Долен денес).
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Македонски Брод, која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе била придодадена поранешната Општина Самоков. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Самоков.
Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Растеш, во која влегувале селата Битово, Волче, Горно Ботушје, Долно Ботушје, Заград, Косово и Растеш.
Во периодот 1955-1957, селото било дел од тогашната општина Манастирец.
Во периодот 1957-1965, селото се наоѓало во некогашната општина Брод.
Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Брод.
Избирачко место
Во селото постои избирачко место бр. 0273 според Државната изборна комисија, кое е сместено во приватна просторија.
На локалните избори во 2017 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 14 гласачи. На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 14 гласачи.
Кралство Галисија
Кралство Галисија (шпански: Reino de Galicia) — историска држава која се наоѓала во северозападниот дел на Пиринејскиот Полуостров. Неговата престолнина била Сантјаго де Компостела. Кралството било основано во 410 година од страна на германското племе Шваби, кои стекнале независност од Западната Римското Царство на територијата на римските провинции Галисија и Северна Лузитанија. Во 585 година, кралството на Швабите било претпено односно присоединето кон кралството на Визиготите. Визиготското кралство пак опстојувало до 701 година, а неговите територии влегле во составот на Кралство Астурија. Во времето на Алфонсо III во 910 година, провинцијата била разделена помеѓу Кралство Астурија и Кралство Леон. Во 1065 година, кралството било разделено на синовите на Фердинанд I Кастилиски.
Галисија паднала под власта на Гарсија II, и тој бил објавен за крал на Кралство Галисија и Португалија. Во 1072 година, по повеќегодишната војна помеѓу синовите на Фердинанд I довело да Кралството Галисија и Португалија биде зазедено од страна на Алфонсо VI, кој станал и крал на Кастиља. Унијата помеѓу Португалија и Галисија била уништена во 1128 година од страна на Алфонсо I Португалски, кој се оделил како самостоен и независен владетел на Португалија. Во 1525 година, Галисија била присоединета кон Кралство Шпанија. Во нејиниот состав, Кралството Галисија имала определена автономија до 1833 година.
Онгерманланд
Онгерманланд (швед. ') или Ангерманија' е историска покраина (landskap'') на северот на Шведска. Се граничи со покраините Меделпад, Јемтланд, Лапонија, Вестерботен и Ботнискиот Залив. Името Ångermanland доаѓа од старонордискиот збор „ангер“, што значи длабок фјорд, и се однесува на длабокото устие на реката Онгерман.
Управа
Традиционалните покраини во Шведска немаат административна и политичка функција, туку постојат само како културно-историски целини. Покраината е поделена ја делат окрузите Вестернорланд (главнината) и Вестерботен и Јемтланд (помали делови).
Географија
Онгерманланд е шеста покраина по големина во земјата, со површина од 19.500 км2 (колку Велс). Околу 1.000 км2 се водни површини.
Западниот дел на Онгерманланд го карактеризира течението на реката Онгерман. Земјиштето во покраината е пресиромашно за земјоделски активности, но во поречјата на Онгерман и другите реки се протегаат полиња и насади.
Крајбрежјето има облик на архипелаг со појас од заливи, каде се наоѓа устието на реката Онгерман. Овој крај се смета за мошне живописен, особено во густо пошуменото подрачје Одален околу реката. Теренот е разновиден, со долини, карпи и мочуришта.
Најголемо населено место е крајбрежниот град Ерншелдсвик со 25.000 жители. Втор по големина е Хернесанд со 18.000.
Највисока планина во покраината е Бункфјелет (740 м), а најголемо езеро е Тошен (49 км2)
Во покраината се наоѓа националниот парк Скулескоген.
Крајбрежјето на Ботнискиот Залив, наречено Хега Кустен („Висок Брег“), е прогласено за светско наследство на УНЕСКО. Тлото се искачува по еден сантиметар годишно, како последица од последното Ледено доба кое траело до VII милениум п.н.е.
Население
Онгерманланд има 132.689 жители. Населението е распределено во три округа:
Историја
Онгерманланд за првпат се среќава во 1170 во Historia Norwegiæ како „Ангариуам“ (Angariuam). Се смета дека областа е христијанизирана во XII век, врз основа на пронајдените рунски камења од XI век. Во 1398 браќата-пирати Витали извршиле опсада на тврдината Стиресхолм и го зазеле целиот брег на Нурланд. Во 1434 твдината е урната од мештаните во текот на Енгелбректското востание. Во 1490 подрачјата на Онгерманланд, Алир, Сундед, Норданстиг и Меделпад ја сочинувале покраината Стурхелсингланд. Хернесанд станал град во 1585. Во 1721 руската морнарица го запалила до темел, по што тој е обновен.
Златни наночестички
Златни наночестички (колоидно злато) — суспензија на субмикрометарски честички од злато во раствор - најчесто вода. Растворот кој содржи колоидно злато со големина помала од 100 nm многу често има црвеникава боја која може лесно да се промени со промена на големината на честичките.
Онгерманланд
Историја
Во немирите во 1931 се застрелани четири демонстранти и еден минувач, што го предизвикало т.н. Одалски бунт. Како последица од бунтот е формирана државна полиција, одземајќи ѝ ги полициските должности на војската. Долен Норланд го добил првиот универзитет во 2005 со прогласувањето на Високата школа на Средна Шведска за универзитет (Mittuniversitet). Универзитетот има ограноци во четири града: Хернесанд Сундсвал, Ерншелдсвик и Естерсунд.
Златни наночестички
Денеска истражувањата на златните наночестички се во подем. Различни истражувачки групи во изминатава декада успеале да ја манипулираат формата на овие честички, со цел да добијат нови својства кои се практично недостапни со традиционалните сферични честички. Групата на Ел-Сајед од Државниот Универзитет во Џорџија (САД) ги создаде првите златни прачкени наночестички (златни нанопрачки). Останати групи кои истражуваат на ова поле веќе имаат синтетизирано различни форми од златни наночестички како на пример: златни нанокафези, златни нанокоцки, златни наноѕвезди, значителни слојни наночестички итн.
Златните наночестички се од истражувачеки интерес бидејќи имаат афинитет за врзување со EFG-рецепторот кој е изразен на клетките заболени од рак. Овој феномен дозволува полесна детекција на заболените ткивата и клетките, како и придонесува и за нивно полесно уништување при ласерски третман.
Романтизам
Романтизам — сложено уметничко, книжевно и интелектуално движење кое се појавува во втората половина на XVIII. век во Европа, а својата полна афирмација ја доживува со реакција на Индустриската револуција. Делумно, тоа претставува бунт против аристократските општествени и политички норми на просветителството и рекација против научната рационализација на природата, а во најголема мера се овоплотува во ликовните уметности, музиката и книжевноста, но има големо влијание и на историографијата, образованието и природознанието. Влијанието врз политиката било значително и сложено, и бил поврзан со либерализмот и радикализмот.
Раѓањето на романтизмот е условено од општествено-историските случувања. Романтизмот се јавува во време на големи општествени потреси и национални движења, во периодот на дотрајувањето и распаѓањето на феудалните општествени односи и зајакнувањето на граѓанството. Показатели на таа општествено-историска вознемиреност се значајните историски настани: Француската револуција во 1789 година, воздигнувањето на Наполеон и неговите освојувања, победата на реакцијата, како и востанието на декабристите во Русија во 1825 година.
Овие општествени потреси влијаеле и на животниот идеал. Оформувањето на новиот животен идеал се остварувало низ неколку фази: сентиментализмот и меланхолијата одговарале на расположението на буржоазијата во предреволуционерното време, песимизмот и малаксаноста ја зафаќа аристократијата по завршетокот на буржоаската револуција, а со падот на Наполеон, малаксаноста и разочарувањето добиваат општи размери.
Причинителите на разочарувањето и малаксаноста треба да се бараат во неусогласената граѓанска идеологија и граѓанската стварност. Имено, револуцијата не ги остварила прокламираните идеи - братство, еднаквост и слобода. Генерацијата на романтичарите не верува во усогласеноста на животот како што го предочил рационалистичкиот XVIII век. Тие се откажуваат од идеалот за главната власт на разумот и бараат утеха во емоциите и силниот индивидуализам.
Носител на романтичарското движење била граѓанската класа, па затоа во редовите на романтичарските создатели има голем број на племеници: Јозеф фон Ајхендорф (1788-1857), Џорџ Гордон Бајрон (1788-1824), Алфонс де Ламартин (1790-1869), Михаил Јурјевич Лермонтов (1814-1841), Алфред де Мисе (1810-1857), Александар Сергеевич Пушкин (1799-1837), Перси Биш Шели (1792-1822), Алфред де Вињи (1797-1863) и други.
Романтизмот во уметноста (книжевноста, сликарството, музиката и театарот) се јавува како реакција на идеологијата и уметноста на претходниот период - класицизмот, односно рационализмот. Наспроти класицистичката поетика, често шаблонизирана и стегната во спрегите на рационалистичките правила и прописи за создавање, романтизмот ја истакнува потполната слобода на мечтите, изумите и тематиките, спротивставувајќи се на сите облици на нормирано создавање.
Кон крајот на XIX век се појавила силна антиромантичарска реакција, која се движела во две насоки: првата, помирна, ги опфаќа разните облици на неокласицизмот, додека втората, разурнивачка, предлага различни видови на укинување на поезијата. Некои поети, како Томас Стернс Елиот, препорачувале бегање од исповедноста и од емоциите.
Францускиот романтизам
Зачетоците на романтичарскиот животен идеал ги наоѓаме уште во делата на францускиот просветител Жан Жак Русо (1712-1778). Русо со своите дела Јулија или новата Елоиза и Исповеди го трасирал патот на романтичарскиот субјективизам и чувственост. Нова Елоиза е пример за сентиментално-љубовен роман, кој целосно ја воздигнал човековата емоција. Навестувањето на романтичарскиот субјективизам е видлив и во автобиографските Исповеди.
На овие дела на Русо се инспирирала романтичарската генерација. Во обликувањето на романтичарскиот животен идеал, освен Русо, значајна улога одиграле и Франсоа-Рене де Шатобријан и Џорџ Гордон Бајрон. Шатобријан ги продлабочил концепциите на Русо, го вовел мотивот на „светска болка“ (или тага), истенчената емоција и префинетиот лиризам. Книжевниот израз се обогатувал со нови, рафинирани квалитети кои ја истакнуваат неговата забавна и визуелна компонента. На романтичарите им одговарал шатобријановиот естетизам, субјективизам, лиризам и неговата книжевна инспирација.
Според српскиот поет Јован Дучиќ, чудно е како романтизмот се развил кај Французите, кои немале чувство за него, туку тој бил увезен од странство. Притоа, француските уметници го прикажувале туѓиот романтичен живот и на тој начин настанал францускиот романтизам.
Германскиот романтизам
Од сите романтичарски движења, германскиот романтизам бил најмногу свртен кон сонот, мистеријата, несвесното, волшебното и фантастичното. Притоа, германските романтичари биле инспирирани од фолклорот: обновувајќи ја формата на баладата (Готфрид Аугуст Биргер) и на сказната (Лудвиг Тик, Лудвиг Ахим фон Арним, Фридрих де Ла Мот-Фуке, Адалберт фон Шамисо), германскиот романтизам ја збогатил книжевноста со проколнатите места, магичните предмети, натприродните суштества и неверојатните настани. Е. Т. А. Хофман, пак, отишол чекор напред јавувајќи се како основач на новиот поджанр - фантастичниот расказ. Фридрих Шилер (1759-1805), во драмата Разбојници обликувал лик на разбојник кој се бори против општествената неправда. Шилеровиот јунак го изразува расположението на побуденото граѓанство кое се буни против феудалниот апсолутизам.
Рускиот романтизам
Романтизмот е означен како златен век на руската поезија, кога се појавува плејада поети (Жуковски, Батјушков, Бератински, Јазиков, Рилјеев, итн.) кои моќно и автентично го разоткриле лиризмот на руската душа. Во овој период, рускиот романтизам го достигнал врвот во творештвото на Пушкин, Фјодор Тјутчев и Михаил Лермонтов, кои се издвојуваат не само како великани на руската, туку и на европската поезија од 19 век. Руската романтика обликувала неколку значајни ликови во Лермонтовите поеми Мцири и демонот и во Пушкиновите поеми Цигани и Кавказкиот заробеник. Сите се тие бајронски личности прогонети од судбината, благоородни во своите настојувања и копнеења, а трагични во својата единственост и несфатеност. Лермонтовиот лик Печорин од романот Јунак на нашето време и Пушкиновиот Евгениј Онегин од истоимениот роман се ликови на „одвишните луѓе“ кои се јавуваат во ерата на суровиот николаевски режим.
Романтизмот во јужнословенската книжевност
Романтизмот во јужнословенската книжевност се одликува со одредени специфичности кои го одделуваат од општите романтичарски струења во европската книжевност. Навистина, тој никнал во сенката на германскиот романтизам, но набргу се претворил во лост за развој на националната свест при што изворите ги барал во народната историја и народната книжевност. Во тој поглед, особено било големо влијанието на епските народни песни, кои биле заслужни за револуционерната боја на романтизмот. На пример, Бранко Радичевиќ брзо ги сфатил предностите на народниот говор и станал основоположник на модерната српска лирика. Во однос на другите одлики на јужнословенскиот романтизам, може да се наведат следниве: во лирската поезија доминира љубовта; во голема мера бил присутна сентименталноста, преземена од германските поети; природата станала еден од поважните мотиви во поезијата; во позијата преовладувал јамбот, а се појавиле и многу сложени поетски изрази (на пример, во „Сонетниот венец“ на Франце Прешерн) итн. Кон средината на 19 век во југословенската книжевност доминирала поезијата, која се движела од плачлива, сентиментална љубовна лирика до бурни, патриотски тиради кои повикувале во борба против ропството. Притоа, од тоа море стихови само мал дел останал забележан според уметничката вредност. Навистина, тоа делумно е поврзано со краткиот век на траење на јужнословенскиот романтизам, но сепак, наспроти масовната поетска продукција, мал е бројот на вредните остварувања до тој период. независно од тоа, тогашните романтичари биле предводници на будењето на народната свест и на националните ослободителни движења, а нивните ангажирани политички песни ги полнеле страниците на тогашните весници и списанија. На пример, политичкото движење „Обединета српска младина“ била основна база од која произлегувале српските поети во тоа време, а во неговите активости поезијата се изедначувала со програмските, идеолошките и политичките манифестации.
Книжевна тематика на романтизмот
Книжевната тематика на романтизмот може да се сврзе во неколку целини:
Тематика на личните преокупации
Изоштрениот субјективизам на романтизмот се отчитувал во сите книжевни видови. Тој е подеднакво нагласен во лирската песна, драмата, патописот, романот и расказот. Лириката навлегува во прозните и драмските видови: романот често е компониран во облик на писма, дневници, мемоари. Таква форма одговарала на субјективистички ориентираниот период, а најавена е уште во русоовата "Нова Елоиза". По гетеовиот роман "Страдањата на младиот Вертер" сè повеќе се наметнува романот во облик на писма и интимни записи.
Дека романтизмот ја негувал тематиката на личните преокупации сведочи и неговото лирско творештво. Најдобрите остварувања на романтизмот треба да се бараат во лириката.
Историско-национална тематика
Историско-националната тематика се јавува како израз на романтичарската осетливост за историјата и национална традиција. Романтичарите ги привлекува средниот век и готиката, ги привлекуваат најизворните облици на народното творештво и духот. Барањето на инспирацијата во далечните историски периоди може да се следи во делата на најзначајните автори.
Виктор Иго (1802-1885) во својот роман "Ѕвонарот на богородичната црква" го одведува читателот во средновековен Париз и го соочува со средновековната готска архитектура.
Волтер Скот (1771-1832) во своите историски романи "Иван Хоу", "Кенилворт" и "Лемермурската придружничка" ги евоцира различните периоди на англиската историја од XII век па натаму.
Занимавањето на романтичарите со историја е резултат од општествените потреси. Тој интерес за поранешното, историското предупредува на судир на творецот со неговото време и тој бара решение во историјата.
Романтизмот ја барал својата инспирација во народното творештво. Враќањето на народното творештво може да се следи од Јохан Готфрид Хердер (1744-1803), па до Скот и Пушкин. Хердер во потрагата за изворната емоција запрел на народното творештво. Издал две книги со народни песни од разни континенти, насловени како "Volkslieder". Во таа збирка се наоѓа и српската народна балада "Хасанагиница", преведена од Гете, објавена уште претходно на италијански и во оригиналот во "Фортисовиот пат по Далмација".
Англискиот поет Џејмс Макферсон (1736-1796) објавува збирка на песни која набожемски ја напишал стариот поет Осијан (одломки од стари песни собрани во ридестата Шкотска и преведени од галски или ерсе јазик во 1760). Во веродостојноста на овие "Осијанови песни" се посомневале уште макферсоновите современици. На крајот преовладало мислењето дека Макферсон познавал некои одломки од галската поезија од усмени и писмени преданија и на нив ги засновал своите дела, но и дека во целина неговиот "Осијан" не е изворен превод на старите галски песни. Иако така не ја обновил поезијата на старите шкотски Келти, Макферсон го оживеал уметничкиот дух и околината во која таа настанала. Но, најважно од сè е дека "Осијановите песни", инаку проткаени со меланхолични чувства од опипливите описи на дивата северна природа, го започнале патот на европскиот романтизам и оставиле траги во книжевното творештво на младиот Гете и Шатобријан, а предизвикале зачудување кај Хердер. Макферсоновата збирка носи во себе меланхолија и опис на северната природа. Точно тие два елемента ги прифатила романтиката. Осијан станал поим за новиот начин на пеење. Духот на народната песна и нејзините изразни средства ги воведуваат во поезијата макферсоновите современици, особено Роберт Бернс (1759-1796). Бернс својот поетски израз го втемелил на мелодиката и лексиката на шкотската народна поезија.
Народната поезија го доживеала својот процут и во делата на руските романтичари. Пушкин, најцеловитата творечка личност на рускиот романтизам, се инспирирал од народниот дух, а јазикот на народната поезија и проза го подигнал на поголемо уметничко ниво.
Пејзажна тематика
Пејзажот на далечните, непознати краеви ја привлекува необузданата романтичарска мечта. Смислата за обликување на пејзажите како средства за искажување на доживувањата ја покажал Жан Жак Русо. Публиката не ги засакала само неговите јунаци, туку и живописниот пејзаж во кој е проектирана нивната душевност. Шатобријан го естетиизра пејзажот и со тоа ја поентира медитацијата и проживувањето на своите ликови.
Во делата на романтичарите се предочени краевите на егзотичните и далечни предели (швајцарски пејзажи, пејзажот на Блискиот и Далечниот Исток, Кавказ, Америка, Шкотска). Описите на пејзажите се одликуваат со лирски акценти. Особено се нагласени визуелните црти (бои и движења). Колористичката подлога на реченицата сочинува значајна стилска одлика во обликувањето на пејзажната тематика.
Најзначајни претставници на книжевноста на романтизмот
Особената, карактеристична тематика ја наоѓаме во делата на Едгар Алан По (1809-1849). Во своите раскази за гротескното и арабеските, во 1840 тој обликува морбидни и мистични теми. Таа мистично-морбидна тематичка линија ја развил германскиот романтизам во делата на Ернст Теодор Хофман (1776-1822), кој го насочил својот романописен свет кон привиденијата, вилите и волшебниците. Бајките на Лудвиг Тик (1773-1853) се подредени со законите на магичните и натприродните сили.
Критички осврт врз романтичарската книжевност
Според неговото сведочење, Гете и Шилер се автори на поимите на класичното и романтичното. Притоа, класичното тој го нарекува здраво, а романтичното го означува како болно.
Естетска концепција на романтизмот
Романтизмот се појавил како реакција на строгите норми и шаблони во класицизмот. Во книжевноста на романтизмот доминирала поезијата како жанр, што се должи на тоа што главните теоретски поставки на романтизмот биле основа за создавање нова поезија и потполно нов сензибилитет. Основата на романтизмот е тврдењето дека уметноста е израз на фантазијата и на чувствата, а не на разумот, што пак предизвикало враќање на поезијата кон интимното и субјективното. Сепак, за разлика од класицизмот, романтизмот нема целосна теорија на поезијата, зашто таквата теорија била орфрлена како неможна и непотребна, бидејќи според романтичарите разумот е немоќен кога се во прашање чувствата. Во секој случај, романтичарите биле остри противници на сите канони и шаблони, така што и нивната теоретска мисла била насочена против воспоставените правила и против традицијата, а уметничкото творештво му се препуштало на талентот на поединецот.
Теоретските основи на романтизмот се среќаваат во расфрлените и фрагментарни текстови на голем број романтичарски поети, а во тој поглед особено значење имаат двете големи романтичарски школи - германската и англиската. Поставките на германските романтичари во прв ред се сведуваат на промена на односот кон природата и кон објектот, воопшто. За разлика од мирниот класицизам, германските романтичари ја истакнувале надмоќноста на човечката поединечност над природата и тврделе дека поетот не треба да ја опишува или да ја имитира природата, туку да ги изразува своите субјективни доживувања. За германските романтичари, возбуденото, активно и осетливо Јас било извор на целото уметничко творештво, а особено на поетското. Од друга страна, англиската школа, особено Вордсворд и Колриџ, ја застапувале тезата дека извештачениот книжевен јазик е лажна основа на книжевноста и дека поетот треба да ги бара изворите на својата инспирација во природата и во народниот јазик. Останатите романтичарски гледишта се движеле меѓу овие два става. На пример, Германија била лулка на сфаќањето дека народната историја и поезија се важни извори на поетското творештво. Ова воодушевување со историјата, митологијата и култовите, на почетокот било револуционерно, но набргу станало регресивно, претворајќи се во теорија за супериорноста на германската раса и за славата на германскиот народ, како најдлабок израз на светскиот дух.
Уште Лудвиг Тик ја изразил идејата за здружување на сфаќањата во поезијата:
Монолошките облици на искажување навлегуваат во романот, расказот и драмата. Раскажувањето во епските дела е пореметено со вклучувањето на пејзажите, медитацијата и фантастично-мистилните случувања. Епските творби го губат својот првобитен раскажувачки карактер и ја усвојуваат лирската техника. Синтезата на лирско-епското изразување најјасно се препознава во поемите. Поемата станала доминантна книжевна форма на романтизмот. Поемата ја негуваат и најпознатите романтичари (Бајрон, Пушкин, Лермонтов). Покрај поемата, процутува и уметничката бајка и историскиот роман. Романтизмот, значи, создал своја одредена визија на светот, свој стил и своја книжевна техника.
Романтизмот во ликовната уметност
Меѓу најзначајните претставници на романтичарското сликарство е Ежен Делакроа (1799-1863), сликар на големи историски теми, како и библиски и митолошки мотиви. Тој е познат како илустраторот на делата на Данте, Шекспир и Гете.
Романтизмот во музичката уметност
Пољакот Фредерик Шопен (1810-1849), кој голем дел од својот живот го минал во Париз, пишувал виртуозни композиции, пронаоѓајќи притоа нови форми на создавање.
Како автори на симфониски песни се истакнале Хектор Берлиоз (1803-1869) и Франц Лист (1811-1886), кој бил и пијанист, и творец, и диригент: надоврзувајќи се на Берлиоз, тој уште повеќе ја усовршува симфониската музика. Од словенските творци треба да се спомене Михаил Иванович Глинка (1804-1857), кој во своите творби ја поврзувал руската и европската музичка традиција, а ги напишал и познатите опери "Руслан и Људмила", како и "Иван Сусањин" и чехот Беджих Сметана (1825-1884), автор на познатиот циклус од симфониски песни "Мојата татковина" и операта "Продадена невеста" со големо користење на мелодиката на народната песна. Во музичкото творештво на Русија, Глинка го следат познати имиња: Александар Порфирович Бородин (1833-1881) со операта "Кнезот Игор" и симфониските песни со содржина од народните преданија, потоа Модест Петрович Мусоргски (1839-1881), познат во целиот свет по операта "Борис Годунов" и "Сарачинскиот саем". Следат Николај Римски Корсаков (1844-1908), писател на опери, од кои најпозната му е "Садко", со тематика од руската народна епска поезија, како и Петар Илич Чајковски (1840-1893), еден од најдобрите светски творци на симфониска музика и автор на познатата опера "Пиковата дама", напишана спрема Пушкин.
Ако се додадат кон тоа величествениот оперски опус на Џузепе Верди (1813-1901) - "Риголето", "Трубадурот", "Травијата", "Аида" и ништо помалку значајното оперско дело на Рихард Вагнер (1813-1883) со оперите "Клетиот Холандез", "Танхарун", "Тристан и Изолда" и други, може да се рече дека целокупната музичка уметност во романтизмот дошла до таков замав да ни пред ни после оваа епоха немало толку значајни творци и уметнички остварувања во музичките жанрови.
Романтизмот во театарската уметност
Театарскиот живот за времето на романтизмот во европски граници е најважен во Германија, Австрија и Франција. Во Германија, отпорот против класицизмот се чувствувало уште во движењето на младите, Sturm und drang - Бура и натисок. Припадниците на ова движење барале ослободување од традиционалната драматургија (посебно античката), како и непризнавање на какви било школи и поетика.
Покрај Фридрих Шилер, претходникот на романтизмот чие дело влегло и во неговите граници, најцеловитиот романтичарски германски драмски писател е Фридрих Хебел (1813-1863), автор на граѓански трагедии, историски и митолошки теми („Нибелунзите“ од 1862). Во Австрија, каде во познатиот виенски Бург-театар се појавил жанрот на народната драма, покрај Франц Грилпарзер (1791-1872), најзначајно е името на Јохан Нестрој (1801-1862).
Романтизмот во француската драматургија е најавен со познатиот предговор на драмата „Кромвел“ од 1827 на Виктор Иго, во кој тој се залага за романтичарски тип на театар; најпозната во таа смисла е неговата лирска драма „Хернани“ од 1830 година. Александар Дима (1803-1870) е творец на популарна драма, како и трагедии со историски теми, а Алфред де Мисе е под силно влијание на Шекспировата драматургија. Во жанровска смисла, во тоа време преовладуваат историската драма, комедија и мелодрама, а заедничко име на таа драматургија е либерално-граѓанска негација на класицистичките конвенции.
NGC 1494
NGC 1494 — спирална галаксија во соѕвездието Часовник, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1494 се споменува и како ESO 201-12, IRAS 03562-4902.
Откривање
Објектот е откриен на 28 декември 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1494 е од видот SBcd. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,5 m/лм2. NGC 1494 има привидни димензии од 3,3' х 2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 57 м 42,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 48° 54' 34". Положбениот агол на објектот е во износ од 179°.
Други поделби
Проучување на NGC 1494 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 14169. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 391; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8070.
Аџи Чорме Мемети
Аџи Чорме Мехмети — археолошко наоѓалиште во дебарското село Коџаџик. Претставува тумул од железното време. Се наоѓа на околу 2 км северозападно од селото, каде на конусна височинка се наоѓа тумул со пречник од околу 8 м во основата.
Аеродром Штралзунд Барт
Аеродром Штралзунд Барт (понекогаш Аеродром Балтичко Море, Ostseeflughafen, Flughafen Stralsund Barth) — регионален аеродром, кој го опслужува градот Штралзунд, Германија.
По големата модернизација, аеродром бил повторно отворен на 25 мај 2012. Биле изградени нова кула и терминал, пистата била продолжена до 1.450 метри. Со новиот концепт се тежнее да се постави аеродромот како главна точка за индустријата на ветерници во Балтичкото Море.
Покрај тоа, аеродромската компанија цели да ги привлече туристите да слетуваат тука. Многу туристи претпочитаат да пристагнат со чартер или приватен авион.
Базилика Свети Марко (Венеција)
Базиликата „Свети Марко“ (италијански: Basilica Cattedrale Patriarcale di San Marco) е катедрална црква која се наоѓа во градот Венеција во Италија. Овој христијански објект е најпознатиот христијански храм во градот и еден од најпознатите примери на византиската архитектура. Катедралната црква се наоѓа на истоимениот плоштад и истоимениот регион. Во близина на црквата се наоѓа Дуждовата палата.
Изградбата на црквата започнала веднаш откако венецијанските трговци во 828 година ги пронашле моштите на Свети Марко Евангелист во еден столб од страна на Витале Фалиеро, кој во тоа време бил дужд. Првата црква изгорела во голем пожар кој се случил во 932 година. По ова започнала реконструкција на црквата. Но според Доменико Контарини, црквата била доста скромна во однос на останатите цркви во градот. Денешниот изглед црквата го добила во 1063 година. Оваа црква била изградена по примерот на црквата Свети Апостоли во Цариград, која денеска не постои.
Базиликата е долга 76,5 метри и висока 43 метри. На почетокот се користела како параклис на венецијанските управители, а не како катедрална црква. Во 1807 година станала седиште на патријархот на Венеција, архиепископ на римокатоличката епархија на Венеција. Зградата е позната и како Златна црква.
Во текот на XX век, три патријарси на Венеција биле избрани за папи на Римокатоличката црква, и тоа:
Коњите на Свети Марко
Денешните антички бронзени статуи (Коњите на Свети Марко) биле поставени пред катедралата во 1254 година. Претходно, тие долго време биле изложени во хиподромот на Цариград. Но во текот на 1204 година, дуждот Енрико Дандоло ги испратил истите во Цариград, како дел од големиот грабеж кој се случил по заземањето на Цариград од страна на крстоносците.
Во времето на Наполеон Бонапарт а, тој наредил истите да бидат однесени во Париз во текот на 1797 година, но во текот на 1815 година тие повторно биле вратени во Венеција. По 1990 година, по долга реставрација, коњите биле поставени во музејот Свети Марко, кој се наоѓа во внатрешноста на базиликата. Денешните коњи пред базиликата се копија.
Мисао Тамаи
Мисао Тамаи (роден - починал на ) — поранешен јапонски фудбалер.