cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Геофизика
Електрична струја
Иако воглавно ние струјата ја забележуваме за време на олуи со грмотевици, постои секогаш електрично поле насочено надолу во близина на површината кое во просек има 120 волти на метар. Релативно во однос на цвртата земја, атмосферата има збирен позитивен полнеж поради бомбардирањето од космичките зраци. Струја со јачина од 1800 ампери протекува низ целиот свет. Протекува надолу од јоносферата над поголем дел од Земјата и назад нагоре преку олујните облаци. Текот се прикажува преку молњите под облаците и црвените виленици над облаците.
Различни електрични методи се користат во геофизичките испитувања. Некои имаат спонтан потенцијал, потенцијал кој потекнува од земјата поради човековите или пак природните препреки. Земјините струи протекуваат во Земјата и океаните. Тие имаат две потекла: електромагнетна индукција од временско променливото, надворешно Земјиното магнетно поле и движењата на проводните тела (на пример морската вода) низ постојаното Земјино магнетно поле. Распределбата на густината на Земјините струи може да се искористи за забележување на промените во електроспроводливоста на подземните структурите. Герофизичарите можат исто така да ја искористат струјата (Погледајте индуцирана поларизација и електротомографија).
Електромагнетни бранови
Електромагнетни бранови се појавуваат во јоносферата и магнетосферата, како и на Земјиното надворешно јадро. Утринскиот хор се верува дека е предизвикан од високоенергетски електрони, кои се зафатени од Ван Аленовиот појас.Свиркачите настануваат како последица од удари на громови. Шушкањето може да биде создадено од двете појави. Електромагнетните бранови исто така може да се создадат и од земјотреси (Погледајте сеизмо-електромагнетика).
Во Земјиното надворешно јадро, течат електрични струи во спроводното течно железо и се создаваат магнетни полиња преку електромагнетна индукција (Погледајте геодинамо). Алфвеновите бранови се магнетохидродинамични бранови во магнетосферата или на Земјиното јадро. Во јадрото, тие веројатно имаат мал видлив ефект на Земјиното магнетно поле, но поспорите бранови како магнетните Росбиеви бранови можат да бидат еден од изворите на земјомагнетната секуларна промена.
Електромагнетните методи кои се користат за геофизички истражувања вклучуваат преминлива електромагнетика и земјомагнетика.
Магнетизам
Земјиното магнетно поле ја штити Земјата од смртоносниот сончев ветар и долго време се користело за навигација. Тоа потекнува од движењата на течностите во Земјиното надворешно јадро (Погледајте геодинамо). Магнетно поле во горната атмосфера доведува до појава на поларни светлини.
Земјиното поле е налик на закосен дипол, но се менува со текот на времето (појава наречена земјомагнетната секуларна промена). Претежно геомагнетниот пол останува во близина на географскиот пол, но во интервали кои траат од 440.000 до еден милион години пред поларитетот на полето на Земјата да се смени. Овие земјомагнетни смени на половите се разгледуваат во рамките на земјомагнетната временска скала на смена на половите, која содржи 184 интервали во последните 83 милиони години, со промена во честотата со текот на времето, со последната смена на половите при т.н. Лашампов настан од пред 41.000 години за време на последната ледена доба. Геолозите забележале земјомагнетна смена на половите во вулканските карпи, користејќи магнетостратиграфииски врски (Погледајте природна позадинска магнетизација), оставајќи сопствена трага која може да се види како паралелни линиски магнетни аномалиски ленти на морското дно. Овие ленти обезбедуваат квантитативна информација за ширењето на морското дно, како дел од тектониката на плочите. Тие се основата на магнетостратиграфијата, што ги поврзува магнетните смени на половите со останатите стратиграфии за да се добие геолошката временска скала. Покрај тоа, магнетизацијата на карпите може да се искористи за мерење на движењето на континентите.
Радиоактивност
Радиоактивниот распад е причина за
80%
од Земјината внатрешна топлина, придвижувајќи го геодинамото и тектониката на плочите. Главните изотопи кои се причина за топлината се калиум-40, ураниум-238, ураниум-235 и ториум-232. Радиоактивните елементи се користат за радиометриското датирање, првичен метод за воспоставување нба апсолутната временска скала во геохронологијата. Нестабилните изотопи се распаѓаат во предвидени стапки, и стапките на распад за различните изотопи имаат неколку редови на големина, па радиоактивниот распад може да се користи за прецизно датирање неодамнешните и далечните настани во минатото т.е. геолошки ери. Радиометриското мапирање користи Земјина и воздушна гама спектрометрија за определување на концентрацијата и распределбата на радиоизотопите во близина на Земјината површина, која е корисна за мапирање на карпите и промените.
Динамика на флуидите
Движењата на флуидите се случуваат во магнетосферата, атмосферата, океаните, плаштот и јадрото. Дури и плаштот кој има голема вискозност, се движи како течност во долги временски интервали (Погледајте геодинамика). Овој тек се појавува во појавите како што се изостазијата, глациоизостазијата и плаштовите перјаници. Тековите во плаштот придонесуваат за постоењето на тектониката н плочите а тековите во Земјиното јадро го овозможуваат геодинамото.
Геофизичката динамика на флуидите е првична алатка за физичката океанографија и метеорологија. Вртењето на Земјата има значитерлни ефекти на Земјината динамика на флуидите, поради постоењето на Кориолисовиот ефект. Во атмосферата доведува до создавањето на големоразмерни шаблони како што се Росбиеви бранови и ја определува основната циркулација на движењата на бурите. Во океаните побудуваат големоразмерни шаблони како што се Келвиновите бранови и Екмановите спирали на океанската површина. Во Земјиното јадро, циркулацијата на стопеното железо е структурирана од Тејлоровите колони.
Брановите и другите појави во магнетосферата може да се моделираат користејќи магнетохидродинамика.
Минерална физика
Физичките својства на минералите мора да се познати за да се определи составот во Земјината внатрешност со употребата на сеизмологијата, геотоплинскиот градиент и други извори на информации. Минералните физичари ги изучуваат еластичните својства на минералите, нивните високопритисочни фазни дијаграми, точките на топење преку равенките на состојбата пори висок притисок, и реолошките својства на карпите, или пак нивната способност да течат. Деформирањето на карпите преку ползењето го овозможува течењето на карпите, иако на кратки временски интервали карпите се кршливи. Вискозноста на карпите е под влијание на температурата и притисокот, и на тој начин се определува чекорот со кој се движат тектонските плочи (Погледајте геодинамика).
Водата е сложена супстанција со единствени својства кои се од значење за животот. Нејзините физички својства ја образуваат хидросферата и се од важност за кружењето на водата и климата. Нејзините топлински својства го определуваат испарувањето и топлинскиот градиент во атмосферата. Многуте видови на врнежи вклучуваат сложена мешавина на процеси како што се срастувањето, суперладењето и суперзаситувањето. Дел од врнежите стануваат подземна вода, и овие води вклучуваат појави како што се филтрација, додека пак спроводливоста на водата овозможува елкектричните и електромагнетните методи да се корисни за следење на подземните текови. Физичките својства на водата како што се соленоста имаат голем ефект на движењето на океаните.
Многуте фази на мразот ја образуваат криосферата и ги има во облици познати како мразовите покривки, ледниците, морскиот мраз, слатководниот мраз, снегот, или смрзнатата земја (или постојан мраз).
Големина и облик на Земјата
Земјата е скоро топчеста, но набабрува кон екваторот, па може да се каже дека претставува елипсоид (Погледајте Земјин елипсоид). Ова набабрување се должи на Земјиното вртење и е во согласност со Земјата во хидростатска рамнотежа. Деталниот облик на Земјата, сепак, е под влијание на распределбата на континентите и океанските котлини, и до некој степен од динамиката на плочите.
Внатрешна градба
Доказите од сеизмологијата, топлинските текови на површината и минералната физика се спојува со Земјината маса и моментот на инерција за за да се добие моделот за внатрешноста на Земјата – составот, густината, температурата, притисокот. На пример, Земјината средна специфична тежа (
5,515
) е доста повисока од вообичаената специфична тежа на карпите на површината (
2,7–3,3
), што не доведува до заклучокот дека материјалот во длабочината е погуст. Ова може да се заклучи и од малиот момент на инерција (
0,33 M R 2
, споредено со
за топка со постојана густина). Сепак, дел од густината се зголемува поради големите притисоци во внатрешноста на Земјата. Ефектот на притисокот може да се пресмета користејќи ја Адамс–Вилјамсоновата равенка. Заклучокот е дека само притисокот не е доволен за зголемувањето на густината. Наместо тоа, ние знаеме дека Земјиното јадро е составено од легура железо и други минерали.
Разгледувањето на сеизмичките бранови длабоко во внатрешноста на Земјата, покажуваат дека не постојат S-бранови во надворешното јадро. Ова ни кажува дека надворешното јадро е течно бидејќи течностите не можат да бидат раскинати. Надворешното јадро е течно, и движењето на оваа високоспроводлива течност го создава Земјиното магнетно поле (Погледајте геодинамо). внатрешното јадро, сепак, е цврсто поради големите притисоци.
Сеизмичкиот модел на Земнјата самиот по себе не го определува составот на слоевите. За целосен модел на Земјата, потребна е минералната физика за да се толкуваат сеизмичките брзини во однос на составот. Минералните својтва се температурно зависни, па мора да се определи и топлинскиот градиент. Па оттука потребно е и познавање на топлоспроводливоста и струењето и топлинскиот придонес од радиоактивните елементи. Главниот модел за радијалната структура на внатрешноста на Земјата е прелиминарениот рамковен Земјин модел (ПРЗМ). Некои делови од овој модел се надоградени со неодамнешните знаења од минералната физика (Погледајте постперовскит) и надополнет со сеизмичка томографија. Плаштот воглавно се состои од силикати, и границите меѓу слоевите на плаштот се во согласност со фазните премини.
Плаштот се однесува како цврста супстанција за сеизмичките бранови, но под влијание на големите притисоци и температури се деформира па во текот на милионите години наликува на течност. На овој начин се овозможува тектониката на плочите. Геодинамиката е задолжена за изучувањето на течењето на течностите во плаштот и јадрото.
Магнетосфера
Ако планетарното магнетно поле е доволно силно, неговото заемодејство со сончевиот ветер ја создава магнетосферата. Првичните вселенски сонди го мапирале во реална големина Земјиното магнетно поле, кое се протега 10 Земјини полупречници кон Сонцето. Сончевиот ветер, поток од наелектризирани честички, тече во и околу магнетното поле и продолжувва зад магнетната опашка, стотици Земјини полупречници. Во внатрешноста на магнетосферата, постојјат релативно густи области од честички на сончевиот ветер наречени Ван Аленови појаси.
Геодезија
Геофизичките мерења вообичаено се во определено време и место. Прецизните мерења на местоположбата, заедно со деформацијата и тежата, се предмет на геодезијата. Додека пак геодезијата и геофизиката се посебни науки, двете се поврзани па многу научни организации како што се Американскиот геофизички сојуз, Канадскиот геофизички сојуз и Меѓународниот сојуз за геодезија и геофизика ги вклучуваат двете науки.
Апсолутните положби најчесто се определуваат користејќи го глобалниот систем за позиционирањето (ГПС). Тридимензионалната местоположба се пресметува користејќи пораки од четири или повеќе сателити Геодетски појдовен систем од 1980. Поинаков систем, заснован на оптичка астрономија, ги користи астрономските координати и месниот тежински вектор за да се добијат геодетските кординати. Овој метод само ја обезбедува местоположбата во две координати и е многу потешко да се користи за разлика од ГПС. Сепак, е корисно за мерењето на движењата на Земјата како што се нутацијата и Чендлеровото лулање. Релативните местоположби на две или повеќе тоќки може да се определи со користење на долгобазичната интерферометрија.
Тежинските мерења станале дел од геодезијата бидејќи тие биле потребни за сврзаните мерења на Земјината површината во појдовниот координатен систем. Тежинските мерења на копното се вршат со користење на гравиметри поставени или на површината или пак во хеликоптери. Од 1960-ите, Земјиното тежинско поле се ммери со разгледување на движењето на сателитите. Морското ниво може да се мери од сателитите користејќи радарски висомер, придонесувајќи до попрецизниот геоид. Во 2002 година, НАСА го лансира GRACE, каде два подеднакви сателити ги мапираат проимените во Земјиното тежинско поле, мерејќи го растојанието меѓу двата сателита користејќи ГПС и микробранов дометен систем. Тежинските промени забележани од GRACE ги вклучуваат и оние предизвикани од промените во океанските струењ, истекувањето или исцрпувањето на подземните води, топењето на мразовите покривки и ледници.
Сателити и вселенски сонди
Сателитите во вселената овозможиле да се собираат податоци не само од оптичкиот дел на спектарот, туку и во другите делови на електромагнетниот спектар. Планетите можат да се опишат со нивните силови полиња: тежинските или магнетните полиња, кои се изучувани од геофизиката и вселенската физика.
Мерењето на промените во забрзувањето на вселенските летала додека се движат во орбита овозможило да се забележат фините детали на тежинските полиња на планетите. На пример, во 1970-ите, распределбата на тежинското поле над месечевите мориња била мерена со месечеви орбитери, што довело дооткривањето на групирања на маса, маскони, под котлините на Дождовното Море, Ведринското Море, Кризното Море, Нектарското Море и Влажносното Море.
Историја
Геофизиката се издвоила како посебна дисциплина во век, како пресек на физичката географија, геологијата, астрономијата, метеорологијата и физиката. Сепак, многу геофизички појави – како што се Земјиното магнетно поле и земјотреси – биле истражувани уште во стариот век.
Стара и класична ера
Магнетниот компас постоел во Кина уште од век п.н.е. Се користел како за фенг шуи така и за навигација на копно. Сè додека не се исковани првите челични игли, компасите не се користеле на морските површини, пред тоа, тие не можеле да го задржат доволно долго својот магнетизам за да бидат употребливи. Првпат компасот се спомнува во Европа во 1190 година.
Околу 240 п.н.е. Ерастотен од Кирена заклучил дека Земјата е округла и го измерил Земјиниот обем, користејќи тригонометрија и аголот на падот на сончевите зраци на повеќе од една географска мширина во Египет. Тој го развил системот на ширини и должини.
Веројатно првиот придонес кон сеизмологијата бил пронајдокот на сеизмоскопот од големиот пронаоѓач Џанг Хенг во 132 година. Овој инструмент бил осмислен да испушта бронзено топче од устата на змејот во устата на жабата. Гледајќи во која од осумте жаби паднало топчето, можела да се определи насоката на потеклото на земјотресот. Ова се случило 1571 година пред првата замисла за сеизмоскоп во Европа, на Жан де Отфеј. Но никогаш не била изработена.
Почетоците на современата наука
Еден од трудовите кои го најавувват почетокот на современата наука е оној на Гилбертовата De Magnete (1600), извештај за низа на прецизни експерименти за магнетизмот. Гилберт заклучил дека компасот покажува кон север бидејќи и самиата Земја е магнетна.
Во 1687 година Исак Њутн ја објавил својата Принкипија, која не само што ги воспостави темелите за класичната механика и гравитацијата туку и објаснила бројни геофизички појави како што се плимите и осеките и прецесијата на рамнодневницата.
Првиот сеизмометар, инструмент способен непрекината да ја бележи сеизмичката активност, бил осмислен од Џејмс Форбс во 1844 година.
Тонио Крегер
Тонио Крегер (германски: Tonio Kröger) - новела на германскиот писател Томас Ман, првобитно објавена во 1903 година како дел од збирката „Тристан“.
Содржина
Тонио Крегер е момче на возраст од 14 години, кое живее во мал град на север од Германија. Тој е син на конзулот Крегер, угледен граѓанин и богат трговец кој потекнува од старо семејство. Сепак, Тонио е лош ученик и не покажува интерес за ништо, освен што сака да чита книги, а и самиот пишува стихови поради што сите му се потсмеваат, а татко му го критикува. Тонио многу сака да се дружи со својот соученик Ханс Ханзен, кој е син на богат трговец - одличен ученик, многу убаво момче кое спортува и кого сите го почитуваат и сакаат. Тонио е вљубен во Ханс, кој е неговиот идол. Сепак, две години подоцна, Тонио потполно го заборава Ханс и се вљубува во убавата девојка Ингеборга (Инга) Холм, но таа воопшто не му обрнува внимание. Во меѓувреме, татко му на Тонио умира, мајка му набргу се премажува за некој музичар и со него се иселува некаде на југ, а семејната куќа е продадена. Така, Тонио (кој дури и претходно не чувствувал никаква приврзеност кон родниот град) го напушта родното место и живее по големите градови, предаден на сетилниот живот во кој не наоѓа никакво задоволство. Истовремено, тој зпаочнува книжевна кариера и постигнува забележителен успех. Еден ден, во Минхен, ја посетува сликарката Лизавета Ивановна на која ѝ ги објаснува своите погледи кон уметноста. Есента, Тонио заминува на пат во Данска. Патем, тој застанува во родниот град, посетувајќи го првпат по 13 години. Таму, тој се сместува во хотелот, ја посетува родната куќа (претворена во народна библиотека) и утредента си заминува. Пред да го напушти хотелот, еден полицаец го испрашува, сомневајќи се дека тој е некој измамник кој штотуку избегал од Минхен. Кога пристигнува во Данска, Тонио најпрвин престојува неколку дена во Копенхаген, а потоа оди на брегот на Балтичкото Море, во Олсгард. Таму го поминува времето во прошетки по морскиот брег и во размислување, присетувајќи се на младоста и на родниот град. Една вечер, во хотелот ги среќава Ханс и Инга, како маж и жена, и во него повторно се будат спомените од детството. Сепак, тие не го препознаваат, а тој нема желба да им пристапи, знаејќи дека тие воопшто нема да имаат разбирање за него.
Осврт кон делото
„Тонио Крегер“ се смета за најважната новела на Ман од раниот период на неговото творештво. Таа е пример за стилската виртуозност на Ман, според кого токму музичкиот карактер на стилот го направиле ова дело популарно кај публиката. Во оваа новела, Ман за првпат свесно ја искористил музиката како средство за јазично изразување и ја применил техниката на „лајтмотив“, т.е. стилско повторување и варирање. Таквата постапка е применета и во романот „Буденброкови“, но на натуралистички начин, додека овде постапката се одликиува со „идејна прозрачност“, со што била ослободена од механичкото и добила музички карактер. Волшебната сугестивност на оваа новела потекнува од способноста на Ман архитектонската градба на дејството да ја поврзе со музиката на стилот.
Централна тема во новелата е односот меѓу уметникот и животот. Притоа, за разлика од новелата „Тристан“, каде ваквиот антагонизам се разрешува на сатирично-комичен начин, овде решението е лирско-мрачно. Главниот јунак, Крегер е вистински уметник, но неговата уметничка природа го оддалечува од луѓето и го спречува да ужива во обичните нешта кон кои го влече неговиот човечки инстинкт. Духот го одделува уметникто од животот кој, наместо да живее, стои настрана и само набљудува. Тој не може да чувствува, тоа би го попречило во уметничката работа, зашто „чувството... секогаш е банално и неупотребливо, а уметнички се само надразнувањата... на нашиот уметнички нервен систем.“ Крегер знае дека „добрите дела настануваат само под притисокот на лошиот живот“ и „дека човек мора да умре за целосно да стане творец“. Трагедијата на Крегер се состои во тоа што својата уметничка професија ја сфаќа како проклетство, како несреќа, која е зголемена со тоа што тој не може да не го сака животот. Оттука произлегува неговиот сомнеж дека „уметноста е можеби предавство на животот“, но му останува утехата дека неговата љубов кон човекот и кон животот не е предавство на уметноста.
Август Шеноа
Август Шеноа (August Šenoa, изворно Schönoa; Загреб, - Загреб, ), хрватски писател, автор на реалистички раскази и фељтони, романтичарски песни и историски романи.
Шеноа бил влијателен театарски критичар. Заслужен е за создавањето на современата хрватска проза. Најпознато негово дело е романот „Селанска буна“, како и романите „Златарево злато“, „Диогенеш“, „Клетва“, „Чувај се од сењската рака“, „Питачот Лука“ и комедијата „Љубица“.
Ванчо Бурзевски
Ванчо Бурзевски ( во —  во ) — македонски комунист, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ, економист, универзитетски професор и амбасадор.
Животопис
Бил учесник во МАНАПО во Загреб и во Белград (1938–1941) и член на КПЈ (1941). Во НОАВМ бил член на МК на КПЈ во Свети Николе (1941) и организатор на Воениот комитет за Овчеполската околија, секретар на ОК на КПМ во Гостивар, член на Окружниот комитет на КПМ во Тетово, секретар на Првиот областен комитет на КПМ, избран делегат за Второто заседание на АВНОЈ, делегат на Првото заседание на АСНОМ и заменик-политички комесар на дивизија на НОВЈ. За време на НОБ, Бурзевски бил вклучен во една од најконтроверзните епизоди околу убиството на партизанката Лена Стојчевска.
По Ослободувањето бил секретар на Комисијата за аграрна реформа и колонизација и помошник на министерот за аграрна реформа и колонизација при Владата на ФНРЈ, началник на Контролната комисија на ФНРЈ, член на Централната ревизиона комисија на КПЈ, министер за земјоделство во Владата на НРМ, министер за стопанство во Владата на СРМ, републички и сојузен пратеник, член на ЦК на КПМ, член на Главниот одбор на ССРНМ и СЗБНОВ на Македонија, амбасадор на СФРЈ во Замбија, професор и декан на Економскиот факултет во Скопје. Носител е на Партизанска споменица 1941.
Чичко ми...
„Чичко ми...“ — песна на македонскиот поет Коле Неделковски, дел од поетската збирка „Молскавици“, објавена во 1940 година, во Софија.
Осврт кон поемата
Пред излегувањето на „Молскавици“, песната „Чичко ми“ претходно веќе била објавена во списанието „Илустрација Илинден“ (Илустрация Илиндень), кн. 6/106, година XI, јуни 1939 година. Текстот на песната во списанието е речиси ист како во збирката, со неколку мали разлики: во првата, во третата и во четвртата строфа.
Список на државни водачи во 673 година
Ова е список на државни водачи во 73 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Дојди веслај (фестивал)
Дојди веслај — метал фестивал кој бил одржуван во Струга во четири изданија од 2007 до 2010 година. На фестивалот учество зеле многу музички групи од Македонија како: Hardfaced, Инфаркт, Марас, Dedicated for Life, Вандал, Furion и многу други.
Список на археолошки наоѓалишта во Демирхисарско
Ова е список на археолошките наоѓалишта во Демирхисарско, југозападна Македонија. Сите места административно влегуваат во Општина Демир Хисар. Можно е списокот да е нецелосен.
Екоцид
Екоцид е специфичен термин (со потекло од зборот геноцид) најчесто употребуван за опишување на леталните антропогени влијанија врз природните екосистеми, пред сè, преку нивно неодржливо користење за потребите на друг процес или систем.
Примери: дренирањето на нашите природни блатски екосистеми, како: Стенското, Арачиновското, Катлановското Блато, поради епидемиите на маларија и сушењето на Дојранското Езеро.
Франтишек Вацлав Мареш
Франтишек Вацлав Мареш (Бенешов кај, - ) бил македонист,  професор по славистика на Виенскиот универзитет, кој има извонредни заслуги за афирмацијата на македонистиката во светот.
Морена (божица)
Морена, Морана, Мора, Мажана — слoвенска божица на зимата и смртта, како и на пролетта.
Особености
Морана божество чиј карактер различно се претставува кај различни групи на словенски народи: кај источнословенските народи е божица на пролетта. А кај јужнословенските како аграрно-сточарско божество. Според другите толкувања таа е зло божество на зимата и смртта, но воедно е и божество кое се врзува за обреди кои донесуваат дожд и кружно движење во природата, каде се нагласуваат и умирањето, но и воскреснувањето на божествата.
Во народната традиција се спомнува св. Морана која се поврзува со митолошките елементи дабот и водата (основните елементи на Перун), поради што некои истражувачи ја толкуваат како неговата сопруга, или ќерка. Во македонската народна митологија, познатиот истражувач Танас Вражиновски, го забележал и името на божицата Морена. Според тоа, Морена била божица на смртта и зимата.
Ред на Свети Лазар Ерусалимски
Витешкиот ред на Лазар Ерусалимски води потекло од монашките браќа кои исто како и болничарите ги лечиле заболените од лепра. Овие крстоносци, овој витешки ред го основале во 12 век.
''Оваа статија поврзана со Крстоносните војни е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја [ проширите]''.
Северна Америка (маглина)
Северна Америка (NGC 7000) — оддавна маглина во соѕвездието Лебед, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како маглина „Северна Америка“ и NGC 7000 се споменува и како LBN 373.
Откривање
Телото е откриено на 24 октомври 1786 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, маглината „Северна Америка“ е од видот EN. Видливиот сјај со голо око изнесува 5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 4 m. маглината „Северна Америка“ има привидни димензии од 120' х 100'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 20 ч 59 м 18 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +44° 31' 0"".
Други поделби
Проучување на маглината „Северна Америка“ е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 85; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3180. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1133.
Јаболков цветојад
Јаболковиот цветојад (науч. Anthonomus pomorum) е тврдокрилец што се храни на јаболкници.
Животно поведение
Возрасните единки обично презимуваат во гнило лисје во шумите или во живи огради. На пролет се селат овошните насади и се населуваат на јаболкници. Дрвата ги наоѓаат со помош на феромони или други хемиски водилки што ги оддаваат растенијата.
Природни непријатели на јаболковите цветојади се пајаците, кои се хранат со нив.
Гуам
Гуам (англиски: Territory of Guam, чаморски: Guåhan) е остров во западниот Тихи Океан и е територија на Соединетите Американски Држави.
Жителите во мнозинство се Чаморани кои го населиле островот отприлика пред околу 4.000 година. Островот е најголем и најјужен од сите Маријански Острови. Главен град е Хагатња (Hagåtña), старото име е Агана (Agaña). Економијата на Гуам главно зависи од туризмот (најмногу од Јапонија) и базата на американската војска).
До 1898 година Гуам е под шпанска власт, а таа година преминува во владеење на САД.
Црквиште (Габалавци)
Црквиште — археолошко наоѓалиште во битолското село Габалавци. Ноаѓалиштето поради неистраженоста е од непознат тип и период. Се наоѓа покрај селото, каде денес има ниви. На тоа место селаните ископале мермерен столб долг 2 метри. Селските преданија велат дека тука се наоѓала црква.
ПУ „Пецо Даскалот“ - Вранче
Организација
Училиштето се наоѓа во рурална средина, во село кое со текот на времето го опфатило голем бран миграција. Поради тоа, во него, во исти училници учат ученици од различни одделениија. Според податоците од локалната самоуправа на Општина Долнени, во учебната 2014/2015 година, во училиштето учеле 13 ученици во 3 паралелки од I до IX  одделение.
Хуманитарна акција
Во 2014 година, во рамките на цивилно воената соработка, во пресрет на Новогодишните и Божиќните празници, припадниците на артилерискиот баталјон (артб) од составот на 1. механизирана пешадиска бригада организираа хуманитарна акција со која беа обезбедени новогодишни пакетчиња за децата од ОУ „Пецо Даскалот“ во Вранче.
Остров Сан Микеле
Сан Микеле (Isola di San Michele) — остров во Венецијанската Лагуна, северна Италија, во близина на Канареџо.
Тој претставува градски гробишта (cimitero) уште од почетокот на XIX век. Бидејќи Венеција е островска заедница, не е ни чудо што нејзините гробишта се наоѓаат на остров исто така. Оформен од 2 поранешни острови, кои сега се споени заедно, островот Сан Микеле е посветен на мртвите и е целосно окупиран од цркви и долги редици на гробови.
Историја
Заедно со соседните Сан Кристофоро, островот претставувал популарно место за локалните патници и рибарите кои поминувале од овде. Црквата од 1469 година е првата ренесансна црква во Венеција, а овде се наоѓа и манастир кој претходно служел и како затвор.
Сан Кристофоро бил избран да стане гробишта во 1807 година, дизајниран од Џан Антонио Селва, кога под француска окупација било одредено дека погреб на главните венецијански острови би било нехигиенски. Каналот што ги одвоил двата острови бил исполнет во текот на 1836 година, а потоа и поголемиот остров бил познат како Сан Микеле. Телата биле пренесени на островот на специјални погребни гондоли. Меѓу нив биле и оние на Игор Стравински, Јосиф Бродскиитн.
Гробиштата денес
Гробиштата во Италија не се вообичаено туристичко одредиште.Тие често се сместени надвор од градовите,а со локацијата и изгледот привлекуваат голем број на странсkи туристи.Остатоците често се погребувани во високи гробници подредени во редици налик на комода.Фотофрафиите од починатите се честа појава на ваквиот вид на гробници и,откако ќе се навикнете на нив,претставуваат допирливи споменици на паровите во нивната најдобра облека и типови на фризура од дваесеттиот век.Италијанците прават патешествија до овие гробишта,масовно упатувајќи се таму на 1-ви и 2 ноември, да положат цвеќе (кое обично се продава на тезгите пред капијата на гробиштата).Посетителите овде ќе забележат дека хризантемите се сметаат како цвеќе за мртвите и претставуваат многу несоодветен подарок за живите.Во Венеција на овие датуми има организирано дополнително додадени ферибродови до гробиштата. Гробиштата се поделени во многу делови, и без карта тоа е многу збунувачка глетка. Знаците ќе ги одведат посетителите на православните и протестантските гробишта; другите делови се потешки за лоцирање. Лутање околу може да биде интересно и допирливо искуство. Една област е предадена за скромни споменици на монахињите и понекогаш помалку скромни гробови на свештеници. Според прирачникот Time Out, постои дел за гондолиери, иако сѐ уште не е пронајден. Многу од неодамнешните гробови изгледаат многу кич и чудни за туѓите очи - некои украсени со тажни фотографии од мртвите и со орнаменти, детски играчки и слично.
Православната област е шармантна ѕидна градина која зафаќа доцна сончева светлина и е полна со гуштери. Наспроти далечниот ѕид посетителите ќе ги најдат гробовите на Сергеј Дјагилев и Игор Стравински, кои се украсени со прилози на балети и љубители на музика. Другите гробови околу ѕидовите се исто така фасцинантни, со сведоштво за животите на прогонетите во Венеција на денови поминати - руски принцези и грофови, на пример. Езра Паунд е погребан во протестантскиот дел - неговиот гроб е тешко да се забележи; тоа е лево од централниот пат и наликува на цветница.
Радомир (врв)
Радомир (старо: Калабак ; Радомир, Καλαμπάκα, Калабака) — највисок врв на планината Беласица. Висок е 2.029 м и се наоѓа во Петричко, на самата границата меѓу Пиринска и Егејска Македонија.
Остров Сан Микеле
Гробиштата денес
Просторот е ограничен на островот, иако проширувањето е во тек, а погребите се стегаат цврсто. Денес за мртвите Венецијанци се гарантира само неколку години одмор на Сан Микеле. По период од околу десет години, остатоците се ексхумирани и складирани во костурница. Дискретни информативни табли околу влезот го набројуваат распоредот за ексхумации.
Радомир (врв)
Местоположба
Врвот е сместен 9 км југозападно од градот Петрич. Се издига на главното планинско било, западно од врвот Дебело Брдо и источно од врвот Лозен. Има пирамидален облик со многу стрмни падини на запад и југ. Сочинет е од метаморфни карпи. Почвите околу него се планинско-ливадски и кафеави шумски, а покриен е со подалпската тревна растителност. По билото поминува државната граница меѓу денешна Бугарија и Грција. Обележан е со граничната пирамида бр. 24.
Остров Сан Микеле
Гробиштата денес
Гробиштата денес содржат 7 воени гробови од Првата светска војна на офицери и морнари на Кралската морнарица.
Радомир (врв)
Име
Сè до 29 јуни 1942 г. врвот го носел името Калабак, кое и денес се користи меѓу мештаните. Новото име му е дадено во чест на македонскиот цар Гаврил Радомир.
Остров Сан Микеле
Сан Микеле:Црквата и капелата Емилијани
На островот има две цркви, големата Сан Микеле во Изола и помалата Сан Кристофоро. Сан Микеле била дизајнирана од Mauro Codussi во 1460-тите и била една од најраните ренесансни цркви во Венеција, со бела фасада од ирски мермер со поглед на лагуната. Работното време на црквата е ограничено, и може да се скрати уште повеќе ако се случуваат миси. Вреди да ја одредите вашата посета соодветно, не само за да ја видите црквата, туку и да ја видите внатрешноста на прекрасната соседна Капела Емилијани, на која може да и се восхитувате преку вратата на задниот дел од црквата. На Оваа капела, која се наоѓа на работ на лагуната, исто така може да и се восхитувате од балконот склон на поплави надвор, и од ферибродови. Морската трева на асфалтот околу тоа покажува колку е опасна нејзината состојба на крајбрежјето, иако металните бариери го штитат од некои од брановите од чамците што минуваат. Неодамна зградата беше обновена од страна на британската организација Венеција во Перил, и сега изгледа како нова.
Радомир (врв)
Патеки
Главни пристапи за искачување на планината се градот Петрич (6 часа), селото Димидово (денес Самуилово, 5 часа), и планинарските домови „Лопово“ (2 часа), „Конгур“ (3 часа) и „Беласица“ (4,5 часа) од бугарска страна, како и селото Мандраџик (6 часа) од грчка страна.
Александар Велјановски
Александар Велјановски — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец.
Филмографија
Велјановски ги остварил филмските улоги:
Цвеќе на карпата
„Цвеќе на карпата“ - македонски телевизиски филм од 1989 година во боја. Го режирал Благој Андреев, а сценариото го напишал Иван Карадак.
Сподња Каномља
Сподња Каномља (словенечки: Spodnja Kanomlja) — населба во Општина Идрија во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Даниел Бове
Даниел Бове (23 март 1907 - 8 април 1992 година) бил италијански фармаколог роден во Швајцарија, кој ја добил Нобеловата награда за физиологија или медицина во 1957 година за своето откритие на лекови кои го блокираат дејството на специфичните невротрансмитери. Тој е најпознат по откритието во 1937 година на антихистаминици, кои го блокираат невротрансмитерот хистамин и се користат во лекови против алергии. Неговите други истражувања вклучуваат работа на хемотерапија, сулфа лекови, симпатичкиот нервен систем, фармакологија на кураре и други неврофармаколошки интереси.
Во 1965 година, Бове водел студиски тим кој заклучил дека пушењето цигари со тутун ја зголемуваат интелигенцијата на корисниците. Тој изјавил за Њујорк тајмс дека целта не е „да се создадат генијалци, туку само [да] се стави помалку обдарениот поединец во позиција да достигне задоволителен ментален и интелектуален развој“.
Бове бил роден во Флерие, Швајцарија. Одлично зборувал есперанто. Дипломирал на Универзитетот во Женева во 1927 година, а докторирал во 1929 година. Почнувајќи од 1929 година до 1947 година работел во Институтот Пастер во Париз. Потоа се преселил во 1947 година во Врвен институт за здравје во Рим. Две години подоцна, во 1949 година, на Бове му била доделена Наградата за терапевтика Камерон на Универзитетот во Единбург. Во 1964 година станал професор на Универзитетот во Сасари во Италија. Од 1969 до 1971 година, бил шеф на лабораторијата за психобиологија и психофармакологија на Националниот совет за истражување, во Рим, пред да се повлече за да стане професор на Универзитетот во Рим Ла Сапиенца. Се пензионирал во 1982 година.
Список на државни водачи во 1326 година
Ова е список на државни водачи во 326 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
990 п.н.е.
990 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 990. година пред новата ера, 990. од првиот милениум п.н.е., 90. од 10 век п.н.е. и прва од 990-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4518 и 4519 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3760 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2770 и 2771 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 237 пред основањето на Рим.
Редот на Монжуа
Орденот на Montjoie е витешки ред кој функционирал за време на крстоносните походи.
Во периодот на втората и третата крстоносна војна (13 век) овој ред се формирал под водството на Пиринејскиот Полуостров, поточно во Шпанија. Овој витешки ред се борел во битка та кај Хатин во 1187 година.
989 п.н.е.
989 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 989. година пред новата ера, 989. од првиот милениум п.н.е., 89. од 10 век п.н.е. и последна од 980-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4519 и 4520 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3761 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2771 и 2772 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 236 пред основањето на Рим.
IC 703
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 703 се споменува и како NPM1G -12.0336.
Откривање
Објектот е откриен на 21 април 1892 година од страна на Стефан Жавел.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 10 ч 50 м 34,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -12° 51' 14". Положбениот агол на објектот е во износ од 80°.
Други поделби
Проучување на IC 703 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 946616.
Арапски Гробишта (Габалавци)
Арапски Гробишта — археолошко наоѓалиште во битолското село Габалавци. Наоѓалиштето поради неистраженоста е од непознат тип и период. Се наоѓа на југоисточната страна од селото, покрај селото Секирани, каде се познаваат надгробни плочи. Денес месноста е доста зарасната.
V482 Лебед
V482 Лебед — променлива ѕвезда во соѕвездието Лебед со просечна привидна величина од 11,36.
Мајка (Коле Неделковски)
„Мајка“ (Майка) — песна на македонскиот поет Коле Неделковски, дел од поетската збирка „Молскавици“, објавена во 1940 година, во Софија.
Историјат на песната
Пред излегувањето на „Молскавици“, песната „Мајка“ претходно веќе била објавена во списанието „Илустрација Илинден“ (Илустрация Илиндень), кн. 6/106, година XI, јуни 1939 година, стр. 8. Притоа, постојат одредени разлики меѓу текстот на песната во списанието и текстот во збирката. Така, во верзијата од списанието, вториот и третиот стих од првата строфа гласат: „низ таа Руен планина / тргнала, леле, писнала...“, а во верзијата од збирката тие го промениле местото („тргнала, леле, писнала / низ таа Руен планина“) и со тоа целата строфа добила поприроден тек; понатаму, стихот „како бајрак развеван“ е дотеран во „како ми бајрак развеван“; особено е карактеристична промената на глаголскиот облик во следниве стихови од петтата строфа: „та ми ти црни гарвани / ајдушко месо кренале..“ во „ајдушко месо креваат“ при што со префлрањето на глаголското дејство од минато во сегашно време е постигната поголема функционалност на стихот и пластичност на сликата.
Анализа на песната
Исто како во неколку други песни, и во оваа е опишан односот меѓу синот и мајката. Притоа, мајката го бара синот „низ таа Руен планина“, а никаде не може да чуе ни глас за него. Поради тоа, таа е загрижена и се прашува: заспал ли тврдо, борба ли води некаде, или чумата му ја разгонила четата. Во неа е присутен и стравот од најстрашното: да не погинал погоден „среде чело машко јунашко“ и некаде „црни гаврани“ му го кинат месото. Така, таа го испушта очајниот крик, барајќи да чуе глас од синот, инаку од тага ни во гробот нема да има спокој.
Црква „Св. Варвара“ - Солун
Црквата е разположена во центарот на населбата Горна Тумба, на улица „Григориос Ламбракис“ бр. 106, близу стадионот „Тумба“. На местото на храмот имало артилериска касарна. Во 1922 г. тука дошле грчки доселеници од Мала Азија, Понт и Бугарија. Духовните потреби ги задоволувале во воената црква „Св. Варвара“, заштитничка на артилеријата. Со порастот на населението се јавила потреба за поголем храм, и камен-темелникот на новата црква е поставен на 30 ноември 1947 г од епископот Спиридон Апамејски. Отворена е на 4 октомври 1953 г. од митрополитот Пантелејмон Солунски. Старата воена црква е преименувана во „Св. Стефан“ и станала дел од парохијата на „Св. Варвара“.
Рицари на Свети Тома
Рицарите на Свети Тома биле англиски витешки ред, кој бил основан од страна на Питер од Роше, епископ од Винчестер. Овој орден бил формиран во 1227 година во време на третата крстоносна војна. Според папата Григориј IX, овој витешки ред бил формиран благодарение на каноните во Болницата Св. Тома во Акра. Овој орден дал придонес во одбраната на Јафа и Сидон.
Теодор Фонтане
Теодор Фонтане (Theodor Fontane; – ) бил германски романописец и поет, сметан од многумина како најважен реалистичен писател во 19 век, кој пишувал на германски јазик.
Список на државни водачи во 674 година
Ова е список на државни водачи во 74 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Трики Стјуарт
Кристофер „Трики“ Стјуарт (анг. Christopher „Tricky“ Stewart; роден 4 јануари 1974) е американски текстописец, музички издавач, извршен продуцент и поседувач на музички студија. Во кариера од 16 години, Стјуарт, со компанијата RedZone Entertainment, е одговорен за повеќе од 25 милиони музички продажби.
Раткина неволја
„Раткина неволја“ (Радкина неволя) — песна на македонскиот поет Коле Неделковски, дел од поетската збирка „Молскавици“, објавена во 1940 година, во Софија. Пред излегувањето на „Молскавици“, песната „Раткина неволја“ претходно веќе била објавена во списанието „Илустрација Илинден“ (Илустрация Илиндень), кн. 2/102, година XI, февруари 1939, стр. 7. Притоа, верзијата објавена во стихозбирката малку се разликува од верзијата во списанието. Така, недоволно функционалниот стих од списанието: „и застана в бели двори“ во збирката е заменет со: „та си седна в бели двори“; бугарскиот книжевен облик „удари“ во стихот „прво либе ти удари?“ е заменет со зборот „удрила“; турскиот збор „инсан“ во стихот: „сиот инсан што запусте“ е заменет со зборот „народ“.
Анализа на песната
Во духот на народната поезија, песната е напишана во форма на разговор меѓу гората и Ратка. Притоа, гората ги слуша пискотниците на девојката и ја прашува: „каква мака ми те мачи / леле, Радо, клето срце...“, а Ратка одговара дека ја мачи „тоа, леле, пусто ропство / сиот народ што зпаусте“.