cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бурсаспор
Фудбалскиот Клуб Бурсаспор (Bursaspor Kulübü Derneğ) е турски професионален фудбалски клуб од градот Бурса формиран во 1963 година. Клубот има повеќе прекари од кои најпознати се зелено-белите и зелените крокодили. Боите на клубот се зелена и бела. Во домашни рамки, клубот ја освоил Турската Супер лига во сезоната 2009-10 со што станал само вториот клуб од Мала Азија на кој му успеало тоа, и петти клуб кој ја освоил Турската Суперлига. Клубот исто така го освоил и Турскиот Куп во 1986 година.
Филзум
Филзум (Filsum) — општина во округот Лер, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Бурсаспор
Во сезоната 2009-10, ФК Бурсаспор ја освоил Турската Суперлига за првпат во својата историја со 75 бодови, еден помалце од второпласираниот Фенербахче. ФК Бурсаспор станал вториот клуб надвор од Истанбул што ја освоил Турската Супер лига, придружувајќи му се на ФК Трабзонспор кој ја освоил својата прва титула во 1976. Пред да ја освои титулата, Бурсаспор никогаш не бил пласиран во првите три на табелата. Клубот станал четвртиот турски фудбалски клуб кој отворил своја телевизија посветена на клубот. Во групната фаза од Лигата на Шампионите 2010/11 клубот играл во Ц групата заедно со Манчестер Јунајтед, Валенсија и Глазгов Ренџерс. На натпреварот против Глазгов Ренџерс, клубот одлучил играчите да не го носат првиот дрес, бидејќи нивниот дрес наликувал на дресот на најголемиот соперник на Глазгов Ренџерс, Селтик.
Бурсаспор, своите домашни натпревари ги игра на стадионот Бурса Ататурк кој е изграден во 1979 година.
Филзум
Местоположба
Местото се наоѓа околу 30 километри од границата со Холандија и 50 километри од брегот на Северното Море. Реката Јиме тече низ општината.
Соседни општини
Филзум се граничи со Упленген, Детерн, Нортмор, Холтланд и Хезел.
Општински единици
Филзум се состои од истоименото место, како и единиците Амерзум, Брикенфен, Бусбомсфен, Ламертсфен и Шталбригерфелд.
Вангел Тодоров
Вангел Тодоров ( роден во — ? ) — македонски борец за човекови права, активист за обединета и независна Македонија. Жртва на комунистичкиот режим во Бугарија.
Животопис
Поради своето скромно парично помагање на нелегалната чета тој е осуден на дванаесет години строг темничен затвор. Одлежал околу осум и пол години во бугарските затвори.
Вонземски живот
Вонземски живот се дефинира како живот кој не потекнува од Земјата. Предмет на проучување е на астробиологијата. Постоењето на вонземски живот се смета за хипотетичко, бидејќи не постојат докази за негово постоење кои се прифатливи за научната заедница. Спекулациите во врска со постоењето на форми на вонземски живот се движат од човеколики суштества, до животни форми како што се бактериите и вирусите.
1459
1459 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1459 година од новата ера, 459. од вториот милениум, 59. од XV век и последна од 1450-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6967 и 6968 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6209 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5219 и 5220 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2212.
Ризик
Ризик (англиски: risk) претставува можност за промена на нето-паричните приливи на претпријатието поради определени економски, технолошки и други настани (промена на пазарните каматни стапки, девизните курсеви, цените на акциите, грешки во компјутерските системи, човечки грешки, измами итн.).
Зборот „ризик“ доаѓа од францускиот збор risque и од италијанскиот збор risco, кои пак произлегуваат од латинските зборови re и secare. Оттука, првобитно зборот „ризик“ означувал „отсекува“ и се однесувал на отсечените парчиња од карпи кои претставувале опасност за морнарите.
Ризикот како економска категорија
Во финансиската теорија, ризикот се дефинира како девијација или отстапување од очекуваните резултати кои настанале како резултат на варијации на финансиските променливи. Ризикот е изложеност на неизвесност или неизвесност од идните исходи. На тој начин, ризикот е составен од две компоненти: неизвесност и изложеност на неизвесност. Постојат многу различни дефиниции за ризикот, но она што е заедничко за сите нив се неизвесноста и можните загуби во услови на неизвесност. Во економската наука, поголемо внимание на ризикот како економска категорија се посветува во последните триесетина години од 19 век под дејство на следниве фактори:
Според една дефиниција, ризикот претставува промена или девијација од стандардниот нето - прилив на парични средства во една фирма. Притоа, стремежот на фирмата е да ја зголеми вредноста на сопствениот капитал преку овозможување максимална добивка за своите акционери, во согласност со степенот на преземениот ризик. Според Одлуката за управување со ризиците на НБРМ, ризикот претставува веројатност одредена активност или настан да има директно негативно влијание врз добивката или врз сопствените средства, или да предизвика тешкотии во остварувањето на целите на банките. Според меѓународниот стандард ISO 31000, ризикот претставува ефект од неизвесноста во остварувањето на целите. Според ревидираната дефиниција на COSO, ризикот претставува можност дека ќе се појават настани кои влијаат на остварувањето на деловните цели и на стратегијата. Ризиците во работењето се појавуваат како последица на бројни фактори, меѓу кои најважни се оние на деловното окружување, промените во каматните стапки, промените на девизниот курс, иноваторскиот и техничкиот прогрес, прогресот на електрониката и др.
Видови ризици
Фирмите се изложени на повеќе видови ризици. На пример, трговските друштва се изложени на три вида ризици:
Во групата на финансиски ризици влегуваат: пазарен ризии, кредитен ризик, ликвидносен ризик, оперативен ризик и правен ризик.
Кредитен ризик
Кредитниот ризик (credit risk) ја претставува веројатноста дека должникот нема навреме да ги извршува своите обврски, т.е. да ги отплаќа основниот долг и каматата според договорените услови. Сите средства на банката, вклучувајќи ги и вонбилансните ставки, помалку или повеќе, се изложени на кредитниот ризик, но тој е најмногу поврзан со кредитите. Затоа, уште пред одобрувањето на кредитот, банката прави продлабочена анализа со цел да ја утврди способноста на кредитобарателот за навремено враќање на кредитот. Сепак, ниту најдобрата кредитна анализа не може да го отстрани кредитниот ризик, бидејќи по одобрувањето на кредитот можат да настанат некои промени кај должникот или во окружувањето, што ќе можат да се одразат врз неговата способност за извршување на неговите обврски кон банката. На пример, економијата може да ја зафати остра рецесија, што ќе предизвика намалување на приходите на претпријатието и, оттука, тоа не ќе може навреме да го отплаќа земениот кредит. Или, поради разни причини, човек може да остане без работа и поради тоа да не може да го врати потрошувачкиот кредит.
Ликвидносен ризик
Ликвидносниот ризик (liquidity risk) се дефинира како ризикот од тоа фирмата да не може да обезбеди доволно парични средства за измирување на своите краткорочни обврски во моментот на нивното достасување, или потребните средства да ги обезбеди со многу повисоки трошоци. На пример, банката се соочува со овој ризик ако не е способна да обезбеди парични средства за да излезе во пресрет на депонентите коишто сакаат да си ги повлечат своите депозити, како и да ја задоволи побарувачката на кредити од страна на кредитноспособните клиенти. Своите потреби од ликвидност, фирмата може да ги задоволи така што ќе држи одреден износ парични средства во вид на готови пари или пари на својата сметка. Сепак, имајќи предвид дека парите носат многу мал принос или, пак, воопшто не носат никаков принос, фирмите настојуваат да ги сведат паричните средства на што помало ниво. Тоа значи дека, гледано на подолг рок, фирмите ја обезбедуваат ликвидноста на други начини: да држат резерва за ликвидност (претежно, кусорочни хартии од вредност што можат многу брзо и со мала загуба во цената да се продадат на пазарот). Средствата што ги поседуваат овие одлики се нарекуваат ликвидни средства. Според тоа, ако фирмата поседува поголем износ ликвидни средства, таа е изложена на помал ликвидносен ризик. Во продолжение, фирмата може да ја обезбеди својата ликвидност и на тој начин, што ќе позајми парични средства, тогаш кога ќе има потреба за тоа. На пример, фирмата може да земе кредит од друга банка. Значи, ако фирмата има на располагање поголем износ туѓи, позајмени извори на средства (по вообичаената пазарна цена), таа се одликува со повисока ликвидност, односно со помал ризик од неликвидност.
Врз основа на сето тоа, ризикот од неликвидност може да се оценува преку повеќе показатели, како што се:
Пазарен ризик
Каматниот ризик (interest rate risk) ја покажува веројатноста за промена на нето-каматните приходи на фирмата поради промена на пазарните каматни стапки. Со други зборови, каматниот ризик покажува колку приходите и расходите на фирмата реагираат на промените на пазарните каматни стапки. Притоа, во зависност од структурата и одликите на средствата и обврските на фирмата, промената на каматните стапки може да ги зголеми или да ги намали приходите и расходите на фирмата. Во таа смисла, сите средства и обврски на фирмата можат да се групираат во две групи: каматноосетливи и каматнонеосетливи. Каматноосетливи средства и обврски се оние чии приходи и расходи се менуваат под влијание на промените на пазарните каматни стапки. Ако промените на каматните стапки не се одразуваат врз приходите на средствата, т.е. расходите на обврските, тогаш станува збор за каматнонеосетливи средства и обврски. Според тоа, изложеноста на банката на каматниот ризик може да се мери преку показатели од типот на:
Ценовниот ризик (price risk) го покажува влијанието на промените на каматните стапки врз пазарната вредност на средствата на фирмата. Имено, промената на пазарните каматни стапки предизвикува промена на пазарните цени на финансиските инструменти што носат постојан принос. Оттука, при пораст на пазарните каматни стапки, пазарната вредност на средствата што ги држи фирмата (обврзници, деривати итн.) ќе се намали и тоа ќе предизвика намалување на пазарната вредност на капиталот на фирмата. Освен тоа, поради намалувањето на пазарната вредност на финансиските инструменти, фирмата ќе се соочи со остварена или неостварена капитална загуба, што ќе ја намали нејзината добивка.
Оперативен ризик
Оперативниот ризик (operational risk) ја претставува веројатноста фирмата да претрпи штета поради несоодветни внатрешни политики и процеси и вработени, како и надворешни настани. На пример, доколку во фирмата не постојат соодветни процедури за работа, нема јасна поделба на задачите и обврските или не функционира внатрешната контрола, може да се случи некој од вработените да направи ненамерна грешка со сериозни последици за фирмата. Уште повеќе, доколку фирмата нема делотворен систем на внатрешна контрола, постои опасност некој од вработените свесно да ги пречекори своите овластувања и да изврши криминални активности.
Во меѓународни размери, типичен случај за тоа како еден банкарски службеник, користејќи го отсуството на внатрешни системи на контрола, може да предизвика огромна штета е пропаста на британската банка „Барингс“ (Barings). Во почетокот на 1990-тите, Ник Лисон, вработен во сингапурската филијала на „Барингс“, една од најстарите британски банки, започнал да шпекулира со деривати, при што операцијата била неуспешна, т.е. банката претрпела загуба. Со намера да ја покрие загубата, тој продолжил да купува деривати, но загубата само се зголемувала. Во меѓувреме, заради слабиот систем на контрола, раководството на банката воопшто не било свесно за загубите, така што штетата станала видлива дури кога Ник Лисон избегал од Сингапур. Кога на крајот била извршена ревизија на неговото работење, било утврдено дека тој успеал да направи загуба од неверојатни 1,5 милијарди долари! Се разбира, тогаш било премногу доцна за да се направи нешто, бидејќи загубите го поткопале капиталот на банката, која станала несолвентна и пропаднала.
Истата приказна се повторила и во случајот на големата француска банка „Сосиете женерал“ во почетокот на 2008 година. Жером Кервиел, вработен во банката како трговец со деривати, уште во 2005 година направил една неовластена трансакција (спекулација со акции) од која остварил заработка од 500 илјади евра. Охрабрен од успехот, тој продолжил да спекулира, мислејќи дека постојано може да остварува заработка. Познавајќи го компјутерскиот систем на банката, Кервиел прикажувал лажни зделки со кои ги прикривал своите спекулативни трансакции. Потоа, влегуваќи во компјутерскиот систем под различни имиња, тој ги поништувал лажните трансакции и на нивно место вметнувал нови. Исто така, тој ја фалсификувал електронската пошта што ја добивал од клиентите, прикажувајќи дека со нив склучувал зделки. Во јули 2007 година му се насмевнала среќата и тој остварил добивка од 500 милиони долари, без да дознаат претпоставените за тоа. Тоа го поттикнало и понатаму неовластено да тргува со деривати и на крајот од 2007 година остварил добивка од 1,4 милијарди евра, но свесен дека немал дозвола за склучените трансакции, тој се исплашил од последиците и кај претпоставените пријавил добивка од само 55 милиони евра. Меѓутоа, опиен од успехот, во почетокот на 2008 година, Жером Кервиел отишол до крајни граници, склучувајќи трансакции во вредност од неверојатни 50 милијарди евра, што било повеќе од капиталот на банката!
Измамата била откриена на 18 јануари 2008 година, кога контролорите на банката откриле дека една зделка со фјучерси, во вредност од 30 милијарди евра, ги надминува пропишаните ограничувања за тргување, а истовремено, таа била премногу голема во однос на страната со која била склучена (една германска брокерска куќа). Кога бил прашан за трансакцијата, Кервиел рекол дека направил грешка, т.е. дека другата страна на трансакцијата е „Дојче банк“, но кога банката била контактирана, таа одговорила дека воопшто не склучила таква зделка! Тогаш, започнала внатрешната истрага, со која почнало да се отплеткува клопчето, т.е. притиснат од контролорите, Кервиел ги признал сè. Најпрвин, банката го криела скандалот од јавноста, велејќи дека се работи за мала грешка во компјутерскиот систем, но подоцна во истрагата се вклучило и обвинителството. Вкупната загуба на банката изнесувала 4,9 милијарди евра, што претставува најголема загуба од тој вид во историјата на банкарството.
Понатаму, оперативниот ризик се состои и во опасноста фирмата да претрпи загуба заради технички проблеми, како што се: прекин во снабдувањето со струја, софтверски грешки, проблеми во компјутерските системи итн. Така, илустративен е примерот на „Бенк оф Њујорк“ (Bank of New York), која на 20 ноември 1985 година се соочила со огромен шок, увидувајќи дека има негативно салдо на нејзината сметка кај централната банка во износ од неверојатни 23,6 милијарди долари! Тоа било предизвикано од компјутерска грешка којашто не ги примала уплатите од другите банки поврзани со трансферот на државни хартии од вредност. Поради оваа грешка, банката била принудена да земе кредит од централната банка и, се разбира, да плати камата.
Оперативниот ризик, иако многу тешко се мери, има посебно значење имајќи ги предвид сè посложените организациски структури на банките, кои вклучуваат голем број служби, филијали, експозитури, шалтери, како и нивната сè поголема зависност од информациските и телекомуникациските технологии. На пример, во поново време, голем дел од активностите на банките се извршуваат преку интернет и тоа ги изложува банките на постојан притисок за обезбедување на потребната безбедност на трансакциите. Исто така, банките сè повеќе користат софтвер, информациски и телекомуникациски услуги од надворешни претпријатија, што ја наметнува потребата од воспоставување соодветни системи на управување со оперативниот ризик. На пример, ако банката користи софтвер обезбеден од различни добавувачи, лесно може да се случи новите решенија да не се соодветни на старите и, на тој начин, да се јават пречки во работењето на банката.
Ризик од несолвентност
Ризикот од несолвентност (solvency risk) ја претставува веројатноста нето-вредноста на фирмата да се сведе на нула или да стане негативна и поради тоа да пропадне фирмата. Притоа, една фирма е технички несолвентна ако пазарната вредност на нејзините средства е помала од вредноста од нејзините обврски. Тогаш, средствата на фирмата не се доволни да ги покријат нејзините обврски, со што пазарната вредност на капиталот (нето-вредноста на фирмата) станува негативна. Ризикот од пропаѓање на фирмата е најтесно поврзан со вредноста на нејзиниот капитал. Оттука, ако фирмата располага со поголем капитал, таа се соочува со помал ризик од несолвентност. Тоа произлегува оттаму што капиталот служи за покривање на загубите во работењето, така што колку е поголем капиталот на фирмата, толку повеќе загуби може да поднесе таа пред да стане несолвентна. Според тоа, ризикот од пропаѓање на фирмата е во тесна врска со нејзината задолженост, односно со односот меѓу сопствените и туѓите, позајмени извори на средства.
Ризикот од несолвентност не е посебен вид ризик, туку претставува синтеза на сите ризици со кои се соочува фирмата или банката. Така, ако банката е изложена на премногу голем кредитен ризик (на пример, претрпела големи загуби на кредитите), ако е неликвидна (не може да ги извршува своите обврски), ако презела висок пазарен ризик (се намалила вредноста на нејзиното инвестициско портфолио или опаднале нето-каматните приходи) и ако не може да го контролира оперативниот ризик (нема контрола врз трошоците), сето тоа на крајот ќе се преслика во ризикот од несолвентност, т.е. ќе предизвика пропаѓање на банката. Според тоа, колку повеќе ризици презема банката во своето работење, толку повеќе се соочува со ризикот од несолвентност.
Ризикот од несолвентност се мери преку показатели како што се:
Првите два показатела укажуваат на значењето на капиталот како заштита од ризикот од несолвентност, така што колку се повисоки нивните вредности, толку е помал овој ризик. Последните два показатела ја нагласуваат улогата на пазарот како показател на ризикот од несолвентност. Имено, доколку фирмата презема преголеми ризици во своето работење, пазарните учесници ќе го согледаат тоа и, оттука, пазарната цена на акциите на фирмата ќе опаѓа. Исто така, како одраз на повисокиот ризик од несолвентност, фирмата ќе мора да плаќа повисока премија за ризикот на нејзините обврски, т.е. каматните стапки на хартиите од вредност што таа ги издала ќе бидат повисоки во споредба со оние на другите фирми.
Ризик од концентрација
Овој ризик не се однесува на поединечен кредит, туку на целото портфолио на финансиски средства. Ризикот од концентрација постои ако инвеститорот или финансиската институција има голема изложеност на кредитен ризик кон еден поединечен должник (или група меѓусебно поврзани должници), кон една географска област, кон еден стопански сектор, итн. Ризикот од концентрација се намалува преку диверзификација на ризикот според географски области, стопански сектори, демографски и социјални групи, итн.
Управување со ризиците
Првиот чекор во управувањето со ризиците е расчленување на секој финансиски инструмент на неговите „градежни блокови“ (building blocks). На пример, конвертибилната обврзница може да се расчлени на нејзината акциска компонента и на обврзничката компонента. На ова ниво, сите финансиски инструменти се распределуваат по одделни категории на ризик. Вториот чекор се состои во собирање (агрегирање) на сите финансиски инструменти што го сочинуваат портфолиото во секоја категорија на ризик. Во третиот чекор се утврдува ризикот на портфолиото како комбинација на одделните изложености на ризикот и заедничките одлики на факторите на ризик.
Управување со ризиците во банкарството
Според регулативата на НБРМ, банката е должна да воспостави систем за управување со сите ризици на кои е изложена и кој треба да биде соодветен на природата, големината и сложеноста на финансиските активности коишто ги врши банката. Процесот на утврдување, мерење, следење и контрола на ризиците е познат како управување т.е. раководење со ризиците (risk management). Управувањето со ризиците претставува дел од деловната политика на банката, а согласно со тоа, управувањето со ризикот може да се дефинира како банкарска функција на осигурување од ризик. Тоа би значело збир на активности за идентификација на изложеноста на ризик за сите категории на средства, со проценка на потенцијалните загуби, процес на ризик кој опфаќа мерење и анализа на загубите во минатото како би се процениле променливите кои ќе дејствуваат во иднина, контрола на ризикот во смисла на смалување или елиминирање на ризикот на загуба со примена на сите видови на осигурувања, финансирање на ризикот и обезбедување на резерви, вклучувајќи и осигурување и на крај развој на административната техника и користење на стручни знаења.
Генерално, целта на управувањето со ризиците во банкарското работење е оптимализација на односот меѓу ризикот и приносот. Односот меѓу ризикот и приносот може да биде двостран. Банката може да биде офанзивна, односно агресивна во своите активности и да одбере портфолио што е поризично, но што ќе носи поголем принос. Ако, пак, банката одбере дефанзивен пристап во управувањето со ризиците во своето работење, тогаш таа ќе одбере портфолио на средства и на обврски што е помалку ризично и носи помал принос. Според тоа, централниот проблем на којшто банките треба да обрнат внимание при управувањето со ризиците е врамнотежувањето помеѓу ризикот и приносот. Управувањето со ризиците во банкарството има две основни цели:
Управувањето со ризиците опфаќа неколку фази:
Идентификација на ризикот
Оваа фаза се однесува на откривање на постојните ризици и на тие што од разни причини би можеле да се појават во иднина. Таа треба да покаже за каков вид на ризик се работи, дали е тоа ризик што се појавува во внатрешното работење на банката или е надворешен, со какви показатели се искажува и како се рефлектира на работењето на банката, кои мерки треба да се преземат за ограничување на неговото дејствување, каква е улогата на државните органи во постапката на управување со ризиците итн. Идентификацијата на ризикот е тесно поврзана со постапката за нивна оценка. Оценката за ризикот вклучува најразлични количински и квалитативни размислувања. Оценката на ризикот има и надворешен карактер. Тоа подразбира постојано следење на пазарот на потребите од финансиски средства, кој опфаќа неколку димензии за оценка.
Мерењето на ризикот
Мерењето на ризиците е најсложената фаза од процесот на управување со ризиците. Без нивно квантитативно споредување не е можно контролирање на ризиците, ниту пак поставување ограничувања за нивната големина. Како мера на ризиците на банкарското работење вообичаено се јавува "вредноста изложена на ризик" (VaR, Value At Risk), која ја претставува максималната загуба што може да се појави во определен временски хоризонт, при дадено ниво на толеранција. Под ниво на толеранција се подразбира веројатноста дека загубите ќе ја пробијат математичката проектирана граница. Прагот на толеранција го одредува самата банка, но понекогаш тоа ниво го одредуваат и регулаторните органи. Со помош на квантитативното одредување на VaR, банките го определуваат адекватното ниво на економскиот капитал, односно капиталот под ризик (CaR, Capital At Risk). CaR е мера на потенцијалните загуби на целокупното портфолио на банката, односно тоа е капиталот на банката што е потребен за покривање на евентуалните загуби при исто ниво на толеранција. При дадено ниво на толеранција, CaR е еднаков на вредноста на потенцијалните загуби. Со примена на овие мерки, банката може приближно да ги утврди големините на ризиците и со така утврдените големини да ги вкалкулира ризиците во конечната номинална каматна стапка по која ќе ги нуди кредитите.
Контрола на ризикот
Контролата на ризикот е многу важна фаза во која се применуваат најновите супервизорски стандарди. Контролата се применува со цел да не се случат некои непредвидливи негативни последици кои ноже да ја доведат банката во ситуација на несолвентност и неликвидност. Ризикот од неадекватна контрола се зголемува со големата комплексност на финансиските пазари, која ја отежнува можноста во рамките на постојните сметководствени стандарди да се согледаат сите аспекти на ризиците. Во зависност од видот на ризикот, степенот на неговата изразеност и промените во условите на работењето на банките, може да се определат различни мерки и активности за негово отстранување, намалување или пак прифаќање. Ако штетата од конкретниот ризик е помала од користа што може да се добие од него, банката најверојатно и ќе го прифати ризикот.
Следење на ризикот
Банката е должна кога ќе го регистрира конкретниот ризик, постојано да го следи и во зависност од неговата појавна манифестација, да преземе мерки за негово ставање под контрола. За таа цел, банката периодично изготвува информативни и што попрецизни извештаи за следење на ризикот и врз нивна основа, презема соодветни заштитни мерки против ризикот.
Осигурување од ризикот
Осигурувањето од ризикот претставува комбинација на мерки кои се во функција на обезбедување од појава на ризичен настан кој може да се случи во редовното работење на банката. Комбинацијата на мерките е определена од видот на ризикот и од начинот на внатрешната организација на банката. Треба да се разграничат два вида на осигурување од ризик. Првиот е материјален вид на осигурување, а другиот е нематеријален вид на осигурување од ризик. Материјалниот вид на осигурување содржи комбинација на мерки со кои се врши материјално обезбедување на враќање на материјалните средства, а нематеријалниот вид на осигурување се однесува на организацискиот аспект на проток на информации, наредби и на следење на работењето на банката и на нејзините коминтенти. Осигурувањето од комерцијалните ризици има голема улога во кредитирањето на пазарните економии. Секоја современа банка располага со сопствен модел за осигурување од комерцијалните ризици. Осигурувањето од некомерцијални ризици во банкарското работење е предмет на работа на специјализирани финансиски институции. Така, во рамките на меѓународното движење на капиталот и дејствувањето на меѓународните финансиски институции, главно место за осигурување од некомерцијални кредити зазема Меѓународната агенција за гарантирање на инвестициите (MIGA).
Отстранување на ризикот
Отстранувањето на ризикот е последната фаза од управување со ризиците во банкарското работење. Целта што се сака да се постигне со оваа фаза е како да се минимизира секоја евентуална можност за појава на несакан ризичен настан, за да не се загрози материјално - финансиското работење на банката. Минимизирањето на ризикот има и уште една цел - како да постапи раководството на банката кога ризикот ќе се појави, односно дали да се преземат мерки за негово отстранување или ќе се прифати ризикот во краток рок за да се добијат финансиски погодности во подолг рок.
Гери Синис
Животопис
Роден е на 17 март 1955 година во државата Илиноис како второ дете на славниот филмски монтажер Роберт Синис. Неговото семејство се сели во местото Хајленд Парк каде Гери завршува средно училиште.
Но судбината го одвела на телевизијата, а Бродвеј му се случил истовремено кога започнал да ги добива првите филмски улоги. Некои од нив морал да ги одбие, не сакајќи да го пропушти златниот момент на сцената на Бродвеј, каде истовремено режирал и глумел во претстави и мјузикли.
Неговите први телевизиски филмови не бележат поголем успех, но за Гери тоа значи пробив на филмското платно и први номинации за награди. На Канскиот фестивал во 1988. година беше номиниран за „Златна палма“ за филмот „Милји од дома“, а повторно се најде меѓу номинираните и четири години подоцна за улогата во „За луѓето и глувците“.
Во 1994 година, го остварува сонот да игра во блокбастер. Со улогата на фрустрираниот поручник Ден во „Форест Гамп“, си обезбеди уште една улога во филмскиот хит „Аполо 13“, а потоа маестрално го долови ликот на претседателот Хари Труман во филмот „Труман“.
За улогата во „Форест Гамп“ ја доби номинација за Оскар за споредна улога и Златен глобус. Последната награда ја освои за улогата во „Труман“, а повторно е номиниран за улогата во филмот „Џорџ Валас“.
За разлика од неговиот холивудски колеги, приватниот живот на Гери не е исполнет со скандалозни разводи и врски. Од 1981-ва година е во среќен брак со Моајра Харис со која има три ќерки: Софи, Мекена и Ела.
Нивната врска започнала во средното училиште, но се прекинала кога Гери заминал во Чикаго, за клучната улога во нивната повторна средба да ја одигра Џон Малкович, другарот на Мојра од факултет, кој мислејќи дека ќе успее да му намести девојка на срамежливиот Гери, ја повикал Мојра на слеп состанок со неговиот колега, без да знае за нивната романтична историја.
Од 2004 година, Гери станува „шеф“ на тимот на форензичари од Њујорк, а за улогата голема помош имал и од Дејвид Карузо и Вилијам Питерсен, неговите филмски колеги од тимовите на Мајами и Лас Вегас.
Алатив
Алативот е граматички падеж и е еден вид локатив кој се користи во неколку јазици. Поимот алатив, општо гледано, се користи за падежот латив со кој е сличен.
Фински јазик
Во финскиот јазик алативот е петти локативен падеж со основно значење „на“. Падежот се образува со додавање на наставка -lle, па така на пример има pöytä (маса) кое во алатив е pöydälle (на масата). Додатно на тоа, алативот е логички парник на адесивот кога се искажува нешто со значење „да се биде околу местото“
Латински јазик
Акузативот во латинскиот јазик за градови и мали острови, кој се користи за движење кон нешто, ја има истата функција како алативот.
12
12 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 12 година од новата ера, 12. од првиот милениум, 12. од I век и трета од 10-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5520 и 5521 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4762 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3772 и 3773 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 765.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 12 година се протега во 2648 и 2649, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2708 и 2709 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 555. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 629 и 628 година пред хиџра.
Надворешни врски
10er
Војна и мир (1966)
Војна и мир е советски филм од 1966 година, во режија на Сергеј Бондарчук, снимен врз основа на романот на Лав Толстој „Војна и мир“. Сценариото го напишале Сергеј Бондарчук и Василиј Соловјов, а музиката била дело на Вјачеслав Овчиников. Во главните улоги настапуваат: Сергеј Бондарчук, Људмила Савелева и Вјачеслав Тихонов. Филмот трае дури 427 минути. Во 1969 година, филмот ја добил наградата „Оскар“ за најдобар филм од неанглиското говорно подрачје, а бил номиниран уште во категоријата „најдобро уметничко уредување“. Истата година, филмот го освоил и „златниот глобус“ во категоријата „најдобар странски филм“, а покрај тоа, филмот освоил уште четири други награди.
Содржина
Филмот претставува екранизација на истоимениот роман на Толстој и во него се прикажуваат две паралелни приказни: едната се однесува на големата љубов меѓу Наташа Ростова (ја глуми Савелева) и кнезот Андреј Болконски (го глуми Тихонов), кој подоцна трагично го губи животот во војната против Наполеон, а потоа се мажи за грофот Пјер Безухов (го глуми Бондарчук). Другата приказна е во врска со големата војна на руската и француската армија, која под водство на императорот Наполеон влегува во Москва, но подоцна мора да се повлече, трпејќи големи загуби. Војната кулминира со големата битка кај Бородино.
У (општина)
У е една од општините во сојузната држава Понпеј во Микронезија.
Особености
У е општина на островот Понпеј. Општината се наоѓа во североисточниот дел од островот и има население од 2.289 жители според пописот од 2008. Најзначаен град е Алохкапв. Канал е границата меѓу У и Мадоленихмв.
Хорхе Куберо
Хорхе Куберо Галвес (Jorge Cubero Gálvez; р. ) — поранешен шпански професионален друмски велосипедист, кој последно возел за професионалната континентална екипа. Во август 2018 година бил вклучен во почетниот состав за Вуелта а Еспања.
Куберо се повлекол на крајот на сезоната 2020 за да продолжи да работи како инженер.
Реден (Хилдесхајм)
Реден (Rheden) — село и поранешна општина во округот Хилдесхајм, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Од 1 ноември 2016 година е дел од градот Гронау.
NGC 5032
NGC 5032 — спирална галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5032 се споменува и како NGC 5032A, UGC 8300, MCG 5-31-160, CGCG 160-166, KCPG 366B.
Откривање
Телото е откриено на 11 април 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5032 е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,6 m/лм2. NGC 5032 има привидни димензии од 2,1' х 1,1'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 13 м 27 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +27° 48' 4"". Положбениот агол на објектот е во износ од 22°.
Други поделби
Проучување на NGC 5032 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 45947. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 150; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1996. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 131.
Марко Пиноти
Марко Пиноти (Marco Pinotti; р. во Осио Сото, Ломбардија) — поранешен италијански професионален друмски велосипедист, кој настапувал професионално помеѓу 1999 и 2013. Пиноти е специјалист за поединечен хронометар, во кој тој бил шесткратен италијански хронометарски првак (2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2013).
Кариера
Како аматер тој освоил 28 трки и станал професионалец во 1999 со екипата. Тој го освоил ГП Европа во 1999 со неговиот колега Раивис Белохвошчикс и петтата етапа на Трка околу Полска 2000.
Во 2001 завршил втор на етапата 15 на Тур де Франс зад Белгиецот Рик Вербруге. Тој имал операцијата на неговата лактна коска во ноември 2001 и повторно започнал да тренира во февруари 2002. Се вратил на натпреварувања во април 2002.
Сезоната 2003 му донела некои победи, освојувајќи етапата 4 на Вуелта ал Паис Васко и планинскиот пласман. На Биси Васка доживеал несреќа и ја скршил неговата карлица, принудувајќи го на одмор. Негова специјалност се поединечните хронометри.
Пиноти ѝ се придружил на новосоздадената шпанска екипа во 2005. Станал италијански поединечен хронометарски првак во 2005. Пиноти бил втор зад Лука Аскани на италијанското хронометарски првенство во 2007, но Аскани бил позитивен на тестирањето за ЕПО и Пиноти ја добил маичката. Пиноти ја задржал титулата во 2008.
На Џиро д’Италија 2007, Пиноти завршил втор на шестата етапа и ја преземал водечката розова маичка. Ја задржал четири етапи. Во 2008 ја освоил последната етапа, поединечен хронометар. Повторно успеал во 2012. Во 2009 и 2011 им помогнал на своите екипи да дојдат до победа на екипниот хронометар. Резултатот во 2011 му ја донело розовата маичка на еден ден.
Во 2008, Пиноти му се придружил на Хајроуд, кој станал Колумбија ХајРоуд во 2009 и ХТЦ-Колумбија во 2010.
За сезоната 2012, Пиноти му се приклучил на, откако екипата се распаднала. На крајот на годината издал книга со наслов Il Mestiere Del Ciclista Una Vita In Bicicletta.
Во октомври 2013, Пиноти објавил дека ќе се повлече по настапот на Трката околу Пекинг и Хроно на народите, префрлајќи се во одделот за спортска наука на екипата.
Распоред на резултатите на Гранд Тур
СО = се откажал
Раштеде
Раштеде (Rastede; Raastäe/Raas) — општина во округот Амерланд, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Се наоѓа на 12 километри северно од слободниот град Олденбург и околу 25 километри од Северното Море.
Географија
Раштеде се наоѓа на источниот раб од Олденбургер Гест, кој продолжува во округот Везермарш.
Општински единици
Кон општината Раштеде припаѓаат следниве 27 места:
Реден (појаснување)
Реден може да се однесува на:
Бензиламин
Бензиламин е органско соединение.
Раштеде
Соседни општини
Соседни општини се Вифелштеде (округ Амерланд) на запад, Фарел (Фризија) на север, Јаде (округ Везермарш) на североисток, Овелгене (округ Везермарш) на исток, Елсфлет (округ Везермарш) на југоисток и слободниот град Олденбург на југ.
Сергеј Шубенков
Животопис
Шубенков почнал да се занимава со атлетика на 14 години, најпрво во скок во далечина и во спринтерските дисциплини, но подоцна се специјализирал за трките со пречки. Тој е син на Наталија Шубенкова, поранешна советска седмобојка која е една од најдобрите на сите времиња во таа дисциплина.
Шубенков го освоил златниот медал на трката на 110 метри со пречки на Европското првенство 2012 во Хелсинки со време од 13.16 секунди. Тој настапил на Летните олимписки игри 2012, но својот настап го завршил во полуфиналето. Следната година, Шубенков станал европски шампион во сала, победувајќи на трката на 60 метри со пречки на Европското првенство во сала во Гетеборг.
На Европското првенство 2014, тој го одбранил златниот медал освоен пред две години, и повторно станал европски шампион на 110 метри со пречки, остварувајќи резултат од 13.19 секунди. Неговиот најдобар резултат во кариерата од 12.98 секунди забележан во 2015 година е воедно и актуелен руски државен рекорд.
Ахил Боки
Боки бил водач на неформалната академија, Академија Бочијана, под заштита на кардиналот Алесандро Фарнезе, внук на фарнескиот папа Павле III. За Боки Џакомо Бароци да Вињола, неодамна вратен од Фонтенбло, ја дизајнирал Палатата Боки, во Болоња, околу 1545 година (изграден 1545-55) ; за фасадата Боки направил два натписи, едниот на латински, другиот на хебрејски, кои се протегаат по рустикализираната основа на предната страна.
Агенција за супервизија на осигурување
Агенцијата за супервизија на осигурување (АСО) е основана во 2009 година. Правната рамка за воспоставување и функционирање на Агенцијата е пропишана со Законот за супервизија на осигурување. Агенцијата има својство на правно лице и за својата работа одговара пред Собранието на Република Македонија. Се основа како самостојно и независно регулаторно тело и во рамките на своите надлежности и овластувања се грижи за законито и ефикасно функционирање на пазарот на осигурување, со цел заштита на правата на сопствениците и корисниците на осигурување.
Надлежности
Агенцијата ги има следните надлежности:
Орган на управување
Орган на Агенцијата за супервизија на осигурување е Советот на експерти. Советот на експерти е составен од пет члена од кои еден е претседател. Претседателот на Советот раководи со Агенцијата и ја застапува во односи со трети лица. Претседателот и четирите членови ги именува Собранието на Република Македонија на предлог на Владата на Република Македонија, а нивниот мандат трае пет години, со можност за реизбор. Советот на експерти работи во согласност со надлежностите и донесува тарифник, статут, финансиски извештаи и финансиски план на Агенцијата.
Георги Шунтов
Животопис
Поради скромно парично помагање на нелегалната чета, тој бил осуден на пет години строг темничен затвор. Ги одлежал сите години од неговата пресуда во бугарските затвори. Според Крум Монев тој бил умерен поддржувач на македонската кауза.
Симеон Дени Поасон
Симеон Дени Поасон (Siméon Denis Poisson; – ) — француски математичар, геометар и физичар. Дошол до повеќе важни резултати, но во елитата на Академијата на науки бил последниот противник на брановата теорија за светлината, при што бил побиен од Огистен-Жан Френел.
Животопис
Поасон е роден во Питивје, Лоаре, како син на војникот Симеон Поасон.
Во 1798 година, се запишал на Политехничката школа во Париз, и професорите веднаш го забележале неговиот талент, оставајќи му слобода да одлучува што сака да проучува. Во 1800 година, помалку од две години откога се запишал, издал две статии, една за методот за елиминација на Етјен Безу, а друга за бројот на интеграли во равенка со конечна разлика. Втората била проверена од Силвестр-Франсоа Лакроа и Адриен-Мари Лежандр, кои препорачале да се издаде во „Зборникот на странски научници“ (Recueil des savants étrangers), што било голема чест за млад човек од осумнаесет години. Со овој успех, Поасон влегол во научните кругови. Жозеф-Луј Лагранж, професор на Поасон, бргу го забележал неговиот талент и му станал пријател и советник, а Пјер-Симон Лаплас му бил речиси како татко. Понатамошната кариера на Поасон, сè до неговата смрт во Со, близу Париз, била исполнета со пишување дела и дрежење предавања во различни образовни институции.
Откако завршил со студиите на Политехничката школа, веднаш бил назначен за професорски асистент на истата, работа која ја вршел дури и кога бил ученик – учениците го посетувале кога имале тешка или нејасна лекција и Поасон им објаснувал. Станал заменик професор во 1802 година и професор во 1806 година, на позицијата на Жан-Батист Жозеф Фурје, кого Наполеон го испратил во Гренобл. Во 1808 година станал астроном во Бирото за должини, и кога Факултетот за науки бил формиран во 1809 година станал професор по рационална механика. Понатаму, бил член на Институтот во 1812, прегледувач на воената школа во 1815, проверувач на Политехничката школа во 1816 година, советник на универзитетот во 1820 година и геометар во Бирото за должини, заменувајќи го Лаплас во 1827 година.
Во 1817 се оженил за Нанси де Барди со која имал четири деца. Неговиот татко го научил на верувањата на Првата Република, но тој не се занимавал многу со политика, фокусирајќи се на математиката. Бил назначен за барон во 1821 година, но ниту ја зел дипломата, ниту ја користел титулата. Во март 1818 година бил прогласен за пријател на Кралското друштво и во 1823 година станал странски член на Кралската шведска академија на науките. Поради Јулската револуција речиси ги изгубил сите почести, но Франсоа Жан Доминик Араго му нашол покана за вечера во кралскиот дворец, каде се сретнал со граѓанинот-крал кој го запомнал. Потоа не било возможно да му го одземат неговиот чин, и по седум години станал благородник на Франција, како застапник на француската наука.
Како професор по математика, Поасон бил многу успешен, но како научник, неговата продуктивност е недостижна. Нашол време да издаде повеќе од триста дела, од кои многу биле опширни, многу биле статии за чиста математика, применета математика, математичка физика, и рационална механика. Според Араго, Поасон го рекол цитатот: „Животот е корисен само за две нешта: решавање математика, и нејзино предавање.” )
Список на Поасоновите дела е дадена на крајот на биографијата на Араго. Најважните и најоригиналните, со најголемо влијание, се неговите статии за теоријата за електрична струја и магнетизам, од што настанала нова гранка на математичката физика.
Ух (атол)
Ух е атол во сојузната држава Понпеј во Микронезија.
Симеон Дени Поасон
Животопис
Следни најважни дела се статиите за небесна механика, во која се докажал како достоен следбеник на Лаплас. Од овие карактеристични се: За нееднаквостите на средните движења на планетите през вековите (Sur les inégalités séculaires des moyens mouvements des planètes), За варијацијата на произволните константи во прашањата од механиката (Sur la variation des constantes arbitraires dans les questions de mécanique), издадени во весникот на Политехничката школа (1809); За либрацијата на Месечината (Sur la libration de la lune), во Конесанс де тан (Connaissances des temps) (1821), и За движењето на Земјата околу својот центар на гравитација (Sur le mouvement de la terre autour de son centre de gravité), во Мемоар де л'академи (Mémoires de l'Académie) (1827). Во првата статија Поасон говори за познатото прашање за стабилноста на планетарните орбити, кое било одговорено до прв степен на точност од Лагранж. Поасон покажал дека резултатот може да се доведе и до втор степен на точност, а со тоа направил важен напредок во планетарната теорија. Оваа статија го инспирирала Лагранж да напише, во својата старост, една од неговите најважни статии, наречена За теоријата на варијациите на елементи на планетите, и особено варијации на големите оски на нивните орбити (Sur la théorie des variations des éléments des planètes, et en particulier des variations des grands axes de leurs orbites). Толку високо мислење имал за Поасоновата статија, што своерачно направил копија, која била најдена меѓу другите негови документи по неговата смрт. Поасон придонел и за теоријата за привлекување. Неговото име е едно од 72 имиња напишани на Ајфеловата Кула.
Придонеси
Поасоновата позната исправка на Лапласовата дробна равенка од втор ред за потенцијал: