cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гај Јулиј Цезар
Гај Јулиј Цезар е една од најпознатите личности во класичната историја, а во последните години од животот диктатор во моќната Римско Царство. Неговите записи од Галските војни спаѓаат меѓу ремек-делата на старата римска литература.
Група републикански заговорници го убиле во Рим, на 15 март 44 г. пред н.е.
Ран живот и кариера
Цезар е роден во патрициско семејство, родот на Јулии, и тврдел дека потекнува од Аскании како син на легендарниот тројански принц Енеја кој наводно бил син на божицата Венера. Когноменот „Цезар“ потекнува, според Плиниј Постариот, од предокот кој е роден со царски рез (од латинскиот глагол „да се сече“, caedere). Августовата историја предлага три алтернативни објаснувања: тоа дека првиот Цезар имал дебели влакна на косата (латински - caesaries); дека имал светли сиви очи (латински - oculis caesiis); или дека убил слон во борба (латински - caesai). Цезар издавал монети на кои имало слика на слон со што сугерирал на оваа интерпретација на неговото име. И покрај нивното античко педигре ова семејство не била посебно политички влијателна. Таткото на Цезар, исто така именуван Гај Јулиј Цезар, бил проконзул во провинцијата Азија, додека пак неговата мајка, Аврелија Кота, била дете на влијателно семејство. Многу малку е запишано од Цезаровото детство. Раните години од животот на Цезар се одвивале во време на криза. Имало неколку војни од 91 г. п.н.е до 82 п.н.е, исто така, од 82 п.н.е до 80 п.н.е диктаторот Луциј Корнелиј Сула го прочистувал Рим од неговите политички непријатели бидејќи во земјата, домашната политика била жестоко раздвоена. Во 85 п.н.е таткото на Цезар ненадејно умрел, па на шеснаесет години Цезар станал глава на семејството. Следната година тој бил номиниран за да биде новиот висок свештеник на Јупитер. Како свештеник на таа позиција не само што морал да биде патрицијанин туку и морал да се ожени за партицијанка, па поради тоа тој ја оставил својата свршеница, плебијанка, со која бил свршен уште од детството, и се оженил со Корнелија, ќерка на Луција Корнелија Цина. Откако го поразил Митридат, Сула се вратил во Рим и самиот се назначил за диктатор. Проскрипцијата на Сула уништила стотина негови политички непријатели. Цезар, како внук на Марија и законски син на Цина, бил цел на напади од страна на Сула. Тој бил лишен од неговото наследство, од неговото свештенство и бил принудуван да се разведе од својата сопруга, но поради причината што Цезар го одбил тоа барање морал да побегне и да се крие. Заканата против него произлегла при интервенција на семејството на неговата мајка во кое биле вклучени голем број приврзаници на Сула.
Цезар го напуштил Рим и се придружил кон војската каде што ја добил граѓанската круна поради неговиот удел во битна борба. На мисија во Витинија за обезбедување помош на флотата на кралот Никомедиј, Цезар потрошил многу време во дворот на кралот поради што почнале да се шират гласини за нивна врска кои Цезар до крајот на својот живот силно ги негирал. Иронично, но губењето на титулата на висок свештеник му донела шанса да оформи воена кариера иако на високите свештеници не им било дозволено да допираат коњ, да спијат три ноќи надвор од нивниот кревет или една ноќ надвор од Рим или пак да се приклучат во армијата. Откако дознал за смртта на Сула во 78 г. п.н.е, Цезар се чувствувал доволно сигурно за да се врати во Рим. Немајќи средства по запленувањето на неговото наследство се стекнал со скромна куќа од пониска класа во предградието на Рим. По неговот враќање своето внимание го посветил на правното застапување. Станал познат по неговото исклучително ораторство придружено со страсни гестови и пискав глас во безмилосното гонење на поранешни гувернери за изнудување и корупција во териториите кои ги управувале.
На пат преку Егејското Море, Цезар бил киднапиран од страна на пирати и бил задржан како нивни затвореник. Во времето кога бил затворен го изјаснувал неговиот супериорен став. Кога пиратите сакале да побараат дваесет таланти сребро за неговиот откуп тој инсистирал за тие да побараат педесет. Откако пиратите биле исплатени за Цезаровиот откуп тој пуштил потерница по нив, ги фатил и ги затворил. За кратко време по затворањето Цезар го исполнил ветувањето кое им го дал како заробеник (дека ќе ги распне) и ги распнал пиратите. Како знак за попусливост, пред да ги распне им ги пресекол грлата. Набрзо бил повторно повикан за воена акција во Азија.
По враќањето во Рим бил избран за воен трибун што претставувало првиот негов чекор во политичката кариера. Во 69 г. п.н.е бил избран за квестор и во текот на истата година го одржал говорот на погребот на неговата тетка Јулија. Неговата жена Корнелија, исто така, умрела во 69 г. п.н.е. По погребот, во пролет или во почетокот на летото во истата година, Цезар заминал да служи како квестор во Шпанија. Додека престојувал таму се вели дека сретнал статуа на Александар Македонски и сфатил дека се наоѓа на возраст кога Александар го држел светот под негова власт, а тој постигнал релативно малку. По враќањето во 67 г. п.н.е се оженил за Помпеја, внука на Сула, од која подоцна се развел. Во 63 п.н.е се кандидирал на изборот за понтифекс максимус, главен свештеник на римската државна религија. Во трката учествувале уште двајца моќни сенатори. Имало голем број на обвинувања за примање мито од обете страни. Без поголеми напори, Цезар со големо водство ги победил останатите кандидати и покрај нивното големо искуство и слава во Рим. Кога Цицерон, кој бил конзул таа година, го обвинил Катилина за заговор за преземање на котролата на републиката, од страна на неколку сенатори Цезар бил обвинуван за учество во истиот заговор. По неговото праеторство, Цезар се назначил за гувернер на Шпанија, но тој сè уште бил во големи долгови поради што му требале многу пари за да се оддолжи пред да ја напушти оваа област. Цезар се обратил кај Марко Луциниј Крас, еден од најбогатите луѓе во Рим. Во замена за политичка поддршка во борбата за власт со Помпеј, Крас исплатил голем дел од долговите на Цезар и гарантирал дека и останатите ќе бидат исплатени. И покрај тоа, за да го избегне постанувањето на обичен граѓанин кој потоа ќе биде гонет за неговите долгови, Цезар ја напуштил провинција пред да заврши неговото праеторство таму. Во Хиспанија победил две локални племиња, го променил законот за долгови и неговите трупи го сметале за император. Почитта како имепратор му донела на Цезар триумф. Цезар, исто така, сакал да се кандидира и за конзул, највисокиот магистрат во републиката. Доколку сакал да прослави триумф тогаш би морал да остане војник и да не влегува во Рим сè до церемонијата, но доколку сакал да се кандидира на изборите за конзул тогаш би морал да ја препушти својата команда и да дојде во Рим како обичен граѓанин. Во даденото време со кое располагал, не можел да ги направи двете работи. Тој побарал од сенатот дозвола за да остане во отсуство, но Като го блокирал неговото барање. Соочен со изборот помеѓу триумф и конзулство, Цезар го избрал конзулството.
Конзулство и воени походи
Во 60 г. п.н.е Цезар се кандидирал за изборите за конзул во 59 г. п.н.е. Уште двајца моќни кандидати се бореле за истата функица, па изборите биле многу нечесни. Дури и Като, со неговата репутација за некоруптивност, се вели дека бил поткупен од страна на еден од противниците на Цезар. Цезар победил заедно со конзервативецот Марко Калпурниј Бибул.
Цезар веќе бил политички должен на Крас, но се обидел истото да го направи и со Помпеј. Помпеј и Крас биле во лоши односи повеќе години, па Цезар се обидел да ги реобедини. Овие тројца имале доволно моќ и политичко влијание за да можат да го контролираат јавниот бизнис. Оваа неформална алијанса позната како првиот триумвират (владеење на тројца мажи) била зацвснатa со бракот помеѓу Помпеј и Цезаровата ќерка Јулија. Цезар, исто така, повторно се оженил, овој пат со Калпурнија која била ќерка на моќен сенатор. Цезар предложил закон за редистрибуција на јавното земјиште на сиромашните, предлот кој бил поддржан од Помпеј и Крас. Помпеј го наполнил градот со војници и противниците на триумвиратот биле често заплашувани. Бибул се обидел да ги презентира условите како неповолни и со тоа да го поништи предлог законот на Цезар, но сепак форумот бил управуван од страна на вооружени приврзаници на Цезар. Поради стравот да не го загуби својот живот, Бибул се повлекол во својата куќа каде што останал до крајот на годината, повремено издавајќи изјави за лоша иднина. Овие обиди биле насочени кон тоа да се прикаже новото законодавство на Цезар како неефикасно. Римјаните оваа година ја објаснувале со реченицата „конзулството на Јулиј и Цезар“.
Кога Цезар за првпат бил избран, аристократите се обиделе да му ги ограничат неговите идни моќи, не дозволувајќи му да биде проконзул на некој регион, но со помош на неговите политички пријатели Цезар успеал да ја добие Кисалпска Галија (северна Италија) и Илирик (југоисточна Европа) на кои потоа била додадена и Трансалпска Галија (јужна Франција). Мандатот на неговоот конзулство бил пет години, повеќе од вообичаениот. Кога конзулството му завршило Цезар одвај го избегнал судењето поради изнудување во неговите провинции каде што во бегство се вратил.
Освојување на Галија
Цезар сè уште се наоѓал во големи долгови, а парите можел да ги стекне со изнуда или пак со воен авантуризам. Под негова команда се наоѓале четири легии, две на границите на провинциите со непријателската територија и останатите во делови од Галија кои биле познати како несигурни. Некои од галските пријатели на Рим биле поразени од нивните противници со помош на контингент од германски племиња. Римјаните се плашеле дека овие племиња се спремаат да мигрираат на југ, поблиску до Италија, од каде што воено би интервенирале. Цезар обединил две нови легии и ги поразил овие племиња.
Во знак на поранешните активности на Цезар, североисточните племиња почнале да се наоружуваат. Цезар ова го третирал како агресивен потег и сите тие племиња ги покорил. Во меѓувреме една од неговите легии ги поразила племињата на далечниот север (Британија). Во пролетта, 56 г. п.н.е, триумвиратот одржал конференција поради тоа што Рим бил во криза, а политичката алијанса на Цезар имала несложувања. На конференцијата бил обновен триумвиратот и мандатот на Цезар бил продолжен во наредните пет години. Освојувањето на северот било при крај, додека во освоените територии имало неколку мали востанија. Во овој момент Цезар имал сигурна база од каде што можел да изврши инвазија на Британија. Во 55 г. п.н.е Цезар го одбил нападот во Галија на две германски племиња и следејќи ги изградил мост на реката Рајна со што стигнал на германската територија каде што ја покажал својата воена моќ. Кон крајот на летото, истата година, покорувајќу две други племиња преминал во Британија, тврдејќи дека Бритите претходната година му помагале на еден од неговите непријатели. Неговите разузнавачки информации биле сиромашни поради што не можел да напредува подалеку од брегот и бил принуден зимата да се врати во Галија. Следната година се вратил, подобро припремен и со поголема војска, и освоил поголема територија. Напреднал кон внатрешноста каде што склучил неколку алијанси. Сепак, слабата жетва довела до распространет револт во Галија и Цезар бил приморан да ја напушти Британија за последен пат.
Додека Цезар бил во Британија, неговата ќерка Јулија, жената на Помпеј, починала за време на пораѓањето. Тој се обдел да си обезбеди идна поддршка од Помпеј со тоа што му ја понудил неговата правнука за да се ожени со нејзе, но Помпеј одбил. Во 53 г. п.н.е Крас бил убиен водејќи една неуспешна инвазија на истокот. Рим бил на врвот на граѓанска војна. Помпеј бил назначен за самостоен конзул, односно конзул без замена, и се оженил за ќерка на политички непријател на Цезар. Триумвиратот бил уништен.
Во 52 г. п.н.е уште еден, голем револт, се појавил во Галија, воден од Веркингеторикс. Веркингеторикс успеал да ги обедини галските племиња и да се покаже како остроумен војсководец поразувајќи го Цезар во неколку битки, но опсадата на Цезар во Битката кај Алезија го принудила Веркингеторикс да се предаде. И покрај честите бунтови следната година, Галија останала освоена. Плутарх тврди дека војската се борела против вкупно три милиони мажи во сите галски војни од кои еден милион биле убиени, а уште еден милион биле поробени. 300 племиња биле покорени и 800 градови биле уништени.
Граѓанска војна
Во 50 г. п.н.е, сенатот воден од Помпеј, му наредил на Цезар да ја распушти својата војска и да се врати во Рим бидејќи неговиот мандат како гувернер завршил. Цезар милсел дека ќе биде погубен доколку се врати во Рим без неговиот имунитет како магистрат. Помпеј го обвинил Цезар за непослушност и предавство. Во јануари, 49 г. п.н.е, Цезар ја преминал реката Рубикон (границата на Италија со северните провинции) со само една легија и ја започнал граѓанската војна. При преминувањето на реката Рубикон Цезар го цитирал атинскиот драмски писател Менадер, велејќи „коцката е фрлена“ (или на латински јазик „alea iacta est“). Помпеј и поголемиот дел од сенатот се повлекле на југ каде што имале многу мала доверба во новите воени единици. И покрај тоа што Помпеј имал значително поголема војска, за разлика од Цезар кој ја имал само неговата тринаесетта легија, немал намера да војува со него. Цезар го гонел Помпеј надевајќи се дека ќе го фати пред неговите легии да избегаат, но тоа не се случило. По неуспешното гонење на Помпеј, Цезар решил да се упати кон Шпанија оставајќи ја Италија под раководство на Марко Антониј. Маршот до Шпанија траел неверојатни 27 дена и таму ги поразил генералите на Помпеј. Потоа се вратил на исток за да го предизвика Помпеј во Грција каде што во јули, 48 г. п.н.е, во Битката кај Диракиум Цезар избегнал катастрофален пораз. Малку подоцна, истата година, во Битката кај Фарсал, Цезар убедливо го победил Помпеј. Во Рим Цезар бил назначен за дикатор со Марко Антониј и неговиот начелник на коњаницата (втор по команда); Цезар претседаваше со неговиот избор за втор конзул и по единаесет дена ја напуштил диктаторската функција. Потоа Цезар го гонел Помпеј до Египет каде што наскоро Помпеј бил убиен. Тогаш Цезар се вмешал во египетксата граѓанска војна помеѓу синот фараон и неговата сестра, жена, Клеопатра. Како резултат на улогата во убиството на Помпеј, Цезар и се придружил на Клеопатра. Во секоја битка во 47 г. п.н.е Цезар ги поразил силите на фараонот и ја поставил Клеопатра како владетел. Својата победа, Цезар и Клеопатра, ја прославиле со прослава на Нил во пролетта во 47 г. п.н.е. Кралските кочии биле придружувани од дополнителни 400 бродови кои го вовеле Цезар во луксузниот начин на живот на фараоните во Египет. Цезар и Клепатра никогаш не се земале поради тоа што римскиот законик дозволувал брак само помеѓу двајца римски жители. Цезар ја продолжил врската со Клеопатра за време на неговиот последен брак, кој траел 14 години, и според некои римјани тој добил син именуван Цезарион. Клеопатра го посетила рим во повеќе прилики престојувајќи во вилата на Цезар во близина на Рим, преку реката Тибар.
Подоцна, во 48 г. п.н.е, Цезар бил повторно назначен за диктатор со мандат од една година. Откако првите месеци од 47 г. п.н.е ги поминал во Египет, заминал за среден исток каде што го поразил кралот на Понт за многу брзо време. Потоа заминал во Африка за да им се спротивстави на останатите сенаторски поддржувачи на Помпеј. Набрзо значително го победил Като кој тогаш извршил самоубиство. По победата Цезар бил назначен за диктатор на десет години. Сепак, синовите на Помпеј побегнале во Шпанија. Цезар издал потерница по нив и ги поразил остатанатите непријатели во Битката кај Мунда во март, 45 г. п.н.е. Во овој период бил избран при неговиот трет и четврт мандат како конзул во 46 г. п.н.е и во 45 г. п.н.е (последниот пат без колега).
Диктатура и атентатот
Додека тој сè уште бил на својата кампања во Шпанија, сенатот почнал да му доделува признанија на Цезар. Големи прослави и игри биле одржувани во април во чест на победата на Цезар кај Мунда. Плутарх напишал дека многу римјани победата на Цезар ја сметале за сиромашна, особено граѓанската војна каде што биле убиени многу сограѓани. Откога Цезар се вратил во Италија во 45 г. п.н.е, по своја волја, го иманувал неговиот внук Октавијан Август како наследник на сè, вклучувајќи го и неговото име. Цезар запишал и дека доколку Октавијан умре пред него, Марко Јуниј Брут би бил следниот наследник.
За време на раната кариера Цезар видел колку хаотична и нефункционална станала Римската република. Републиканската машинерија се срушила пред нозете на империјализмот, централната влада станала немоќна, провинциите се трансформирале во независни општини под апсолутна контрола на нивниот гувернер и војската го заменила уставот како средство за остварување на политички цели. Со слаба централна влада, политичката корупција излегла од контрола и состојбата на статус кво била одржувана од страна на корумпираната аристократија која не дозволувала промена на системот кој своите членови ги збогатил во големи размери.
Помеѓу неговото преминување на реката Рубикон во 49 г. п.н.е и атентатот во 44 г. п.н.е, Цезар воспоставил нов устав кој целел кон завршување на три основни мисии. Прво, тој сакал да го поттисне целиот вооружен отпор во провинциите и со тоа да ги врати под контрола на Рим. Второ, тој сакал да создаде силна централна влада во Рим. И конечно, Цезар сакал да ја обедини заедно цела Италија во една кохезивна единица. Првата цел била завршена кога Цезар го поразил Помпеј и неговите приврзаници. За остварување на останатите две замисли тој требал да се осигура дека неговата поддршка во владата била неспорна и така тој ги придобива своите моќи со тоа што го зголемил својот авторитет, а го намалил авторитетот на останатите институции во Рим. Конечно, тој донел серија од реформи која се сочинела од долго запоставени прашања меѓу кои била и неговата реформа на календарот.
Диктаторство
Кога Цезар се вратил во Рим сенатот ги одобрил неговите триумфи за победите, навидум повеќе победите над Галија, Египет, Понт и Нумидија однего на неговите римски противници. Сите работи не се одвивале по желба на Цезар. Често се одржувале триумфални игри со лов на животни вклучувајќи 400 лавови и гладијаторкси натпревари. Поморски битки биле одржувани во поплавени сливови на полето Марс. Во циркусот Максимус две армии на воени заробеници, секоја составена од 2,000 луѓе, 200 коњи и 20 слонови, се бореле до смрт.
Кога триумфот завршил, Цезар одобрил законодавната агенда да биде одобрувана без преседан. Исто така, наредил да се направи попис. Потоа, одредил дека поротниците можат да бидат само сенатори и луѓе од одредени јавачки одреди. По ова, Цезар одобрил закон кој ги наградувал семејствата кои имале многу деца со што го форсирал зголемувањето на популацијата во Италија. Тогаш тој донел закон со кој го забранил професионалното занаетчиство, освен тоа кое имало античка потпора, бидејќи мнгоу од тие станале субверзивни клубови. Исто така донел закон за ограничен мандат на гувернерите. Следниот закон бил за промена на структирата на долговите со што ултимативно елиминарал околу една четвртина од сите долгови. Форумот на Цезар, со неговиот храм на Венус Генетрикс, бил изграден во тоа време и покрај многуте јавни работи кои чекале да бидат завршени. Цезар, исто така, цврсто ги регулирал државните субвенции за жито и го намалил бројот на фиксни корисници кои биле запишани во посебен регистар. Од 47 до 44 г. п.н.е направил план за дистрибуција на земјиште на околу 15,000 негови ветерани. Најважната промена била реформата во каледарот. Во тоа време календарот бил регулиран од движењето на месечината што резултирало со големо безредие. Цезар го заменил овој каледар со египетскиот кој бил регулиран од сонцето. Траењето на годината го поставил на 365.25 дена поставувајќи престапен ден на крајот на февруари на секоја четврта година. За да го порамни календарот со сезоните, три екстра месеци биле додадени во 46 г. п.н.е (еден месец по февруари и два месеци по ноември). Така, јулијанскиот календар бил отворен на 1 јануари, 45 година п.н.е.
Атентат
На мартовските Иди (15 март) во 44 г. п.н.е, Цезар требал да се појави на седница во сенатот. Марко Антониј, ноќта пред 15 март, дознал за атентатот од страна на еден преплашен ослободител по име Сервилиј Каска и плашејќи се од најстрашното отишол да го предупреди Цезар. Заговорниците плашејќи се дека Антониј ќе му излезе в пресрет на Цезар се договориле со Требониј да го задржи Марко Антониј пред тој да се приближи до Помпејовиот театар каде што требало да се одржи седницата и заговорниците да го извршат атентатот. Кога ја слушнал мешаницата во сенатот, преплашен дека веќе атентатот бил извршен, Антониј побегнал.
Според Плутарх, кога Цезар пристигнал во сенатот, Трилиј Цимбер му ја презентирал петицијата за ослободување на неговиот брат од прогонството. Останатите заговорници стоеле наоколу давајќи му поддршка на Трилиј. И Плутарх и Светониј велат дека Цезар то турнал Трилиј на страна, но тој го фатил за рамената и неговата туника и го повлекол надолу. Тогаш Цезар му извикал на Цимбер: „зошто, ова е насилство“ (или на латински јазик „ista quidem vis est“). Во истиот момент, Каска се обидел да го прободе Цезар со нож во вратот, но Цезар брзо се свртел и ја фатил неговата рака. Според Плутарх, тој на латински рекол „Каска, селану, што правиш?“, а Каска, преплашен, извикал „помогнете браќа“ на грчки јазик („ἀδελφέ, βοήθει!“). За многу кратко време целата група, вклучувајќи го и Брут, го напраднала дикатоторот. Цезар се обидел да побегне, но заслепен од крвта паднал на подот. Додека беспомошно лежел долу, останатите луѓе продолжиле да го удираат и да го бодат. Според Еутропиј, околу 60 или повеќе мажи учествувале во атентатот. Цезар бил прободен 23 пати. Според Светониј, некој лекар подоцна утврдил дека само една рана, втората рана на неговите гради, била смртоносна. Последните зборови на диктаторот не се точно познати, но тие се тема на жестоки дискусии помеѓу историчарите. Светониј вели дека други рекле - последните зборови на Цезар била грчката фраза „καὶ σύ, τέκνον“ (преведено како „зар и ти, дете?“). Самиот Светониј велел дека Цезар не рекол ништо. Плутарх, исто така, изјавил дека Цезар не рекол ништо, само ја повлекол неговата туника врз главата кога го видел Брут помеѓу заговорниците. Како и да е, најдобро познатата реченица во светот за која се претпоставува дека ја рекол е латинската фраза „et tu, Brute?“ (или на македонски јазик „И ти ли Бруте?“). Ова произлегува од Шекспировиот „Јулиј Цезар“ каде што всушност ја формира првата половина од макронскиот јазик: „et tu, Brute? И потоа Цезар паѓа“. Ова не е поддржано од историски факти и употребата на Шекспир на латинскиот јазик не дава потпора дека Цезар повеќе го користел латинскиот јазик отколку грчкиот, како што наведува Светониј, но поради тоа што оваа фраза била веќе популарна, драмата била напишана. Според Плутарх, по атентатот, Брут истапил за нешто да им соопшти на своите колеги сенатори, но тие, сепак, ја напуштиле куќата. Брут и неговите придружници марширале до капитолот каде што изјавиле: „Римјани, ние сме повторно слободни!“. Таму ги причекала потполна тишина бидејќи римјаните се сместиле во своите домови веднаш откако гласините за убиството почнале да се шират. Телото на Цезар останало на истото место уште три саати, а потоа дошле неколку мажи кои го тргнале.
Восочна фигура во облик висок колку и Цезар била изградена на местото и на неа биле прикажани 23. убоди. Толпата која се собрала на местото подметнала пожар кој сериозно го оштетил објектот и соседните куќи. Текстот кој следува е посмртниот говор на Брут:
Последиците од атентатот
Јулиј Цезар се подготвувал да ги нападне Партија, Кавказ и Скитија и потоа да се врати во Германија преку источна Европа. Овие планови биле спречени од атентаторите. Неговите наследници се обиделе да ја освојат Партија и Германија, но обидот бил без трајни резултати.
Јулиј Цезар бил првиот историски римјанин кој бил официјално обожуван. Ја добил титулата „Divus Iulis“ или „Divus Julius“ (божествениот Јулиј или обожуваниот Јулиј) од Римскиот сенат на 1 јануари, 42 г. п.н.е. Иако неговиот храм не е посветен никому сè до неговата смрт, тој добивал божествени почести за време на неговиот живот и кратко пред атентатот, Марко Антониј бил назначен за фламен (свештеник). Култот на „Divus Iulius“ бил промовиран од Окравијан и од Марко Антониј. По смртта на Антониј, Октавијан, како посвоен син, ја преземал титулата „Divi Filius“ (син на бог).
Здравствена состојба и физички изглед
Засновано на забелешки на Плутарх се мисли дека Цезар некогаш страдал од епилепсија. Модерното изучување е поделено на оваа тема и повеќе е важно тоа што имал маларија, особено во текот на проскрипцијата на Сула во 80-тите.
Цезар имал четири документирани напади кои биле делумно сложени. Во текот на својата младост имал напади на отсуство. Првите забелешки од овие напади биле направени од биографот Светониј кој е роден по смртта на Цезар. Тврдењето за епилепсијата е произлезено од некои историски медицинари кој тврделе за хипогликемија, болест која можела да предизвика епилептички напади.
Во 2003 физичарот Харбор Ф. Ходер го изјавил неговиот став за т.н теорија на „Цезаров комплекс“, тврдејќи дека Цезар страдал од повремена епилепсија и болните симптоми на неговата состојба биле фактор во одлуката на Цезар да се откаже од личната безбедност неколку дена пред атентатот.
Некои реченици на Шекспир понекогаш се преземаат за да се назначи дека тој бил глув на едното уво: „Дојди кај мојата десна рака, ова уво е глуво“. Нема класичен извор кој асоцира на оштетениот слух на Цезар. Писателот можеби се изразувал метафорички за преминот на Плутарх што може ни најмалку да не асоцира на глувост, туку на вообичаен гест практикуван од Александар Македонски. Покривајќи го увото, Александар иницирал дека своето внимание, посветено на обвинетиот, го свртел кон одбраната.
Римскиот историчар Светониј го опишува Цезар: „висок на раст со светол тен, снажни екстремитети, нешто како полно лице и црни очи“.
Име и семејство
Употребувајќи ја латинската азбука, името на Цезар ќе биде искажано како „GAIVS IVLIVS CAESAR“; формата „CAIVS“ е, исто така, посведочена користејќи ја старата Римска застапеност кај G од C, тоа е античка форма од „GAIVS“. Стандардната кратенка била, не архаична, „C. IVLIVS CAESAR“ (формата на буквата „Æ“ е лигатура која е често вклучувана во латинската епиграфика каде што била употребувана за да се заштеди на простор, а не значи ништо повеќе од буквите „ае“). Во деновите на подоцнежната Римска република, многу историски записи се на грчки, јазик на кои студирале повеќето Римјани. Младите и здрави момчиња биле често учени од страна на грчки робови и понекогаш биле испраќани во Атина на усовршување, како и главниот убиец на Цезар, Брут. Во Стара Грција, во времето на Цезар, името на неговото семејство се пишувало „Καίσαρ“ одразувајќи го неговиот современ говор. Така, неговото име се изговара на сличен начин како и изговарањето на германското кајзер.
Натриум азид
Стуктура
Натриум азид е јонска цврста материја. Познати се две кристални форми, ромбоедарски и хексагонални. И двете прифаќаат слоевити структури. Азидниот анјон е многу сличен во секоја форма, центросиметричен со N-N растојанија од 1.18 Å. Na+ јонот има октаедрална геометрија. Секој азид е поврзан со шест Na+ центри, со три Na-N врски до секој терминален центар на азот.
Подготовка
Вообичаениот метод на синтеза е „процесот Wislicenus“, кој се одвива во два чекори во течен амонијак. Во првиот чекор, амонијакот се претвора во натриум амид со метален натриум:
Тоа е редокс реакција во која металниот натриум дава електрон на протон од амонијак кој се редуцира во водороден гас. Натриумот лесно се раствора во течен амонијак за да произведе хидрирани електрони одговорни за сината боја на добиената течност. Na+ и NH2– јони се создаваат во оваа реакција.
Овие реакции се основата на индустриската рута, која произведуваше околу 250 тони годишно во 2004 година, со зголемување на производството поради зголемената употреба на воздушни перничиња.
Лабораториски метод
Куртиус и Тиле развија уште еден производствен процес, каде нитрит естер се претвора во натриум азид користејќи хидразин. Овој метод е погоден за лабораториска подготовка на натриум азид:
Алтернативно, солта може да се добие со реакција на натриум нитрат со натриум амид.
Хемиски реакции
Третманот на натриум азид со силни киселини дава хидразоева киселина, која е исто така исклучително токсична:
Натриум азид може да се уништи со третман со раствор на азотна киселина:
Автомобилски воздушни перничиња и слајдови за евакуација на авиони
Истата реакција се јавува при загревање на солта на приближно 300 °C. Натриумот што се формира е само потенцијална опасност и, во воздушните перничиња на автомобилот, се претвора во реакција со други состојки, како што се калиум нитрат и силициум диоксид. Во вториот случај, се создаваат безопасни натриум силикати. Додека натриум азидот сè уште се користи во тобоганите за евакуација на модерните авиони, воздушните перничиња за автомобили од поновата генерација содржат помалку чувствителни експлозиви како што се нитрогванидин или гванидин нитрат.
Органска и неорганска синтеза
Поради опасноста од експлозија, натриум азидот има само ограничена вредност во органската хемија во индустриски размери. Во лабораторија, се користи во органска синтеза за воведување на азидната функционална група со супституција на халиди. Азидната функционална група потоа може да се претвори во амин со редукција со било кој SnCl2 во етанол или литиум алуминиум хидрид или терцијарен фосфин, како што е трифенилфосфин во реакцијата на Стаудингер, со Рани никел или со водород сулфид во пиридин.
Натриум азидот е разновиден прекурсор на други неоргански азидни соединенија, на пример, оловниот азид и сребрен азид, кои се користат во детонаторите како примарни експлозиви. Овие азиди се значително почувствителни на предвремена детонација од натриум азидот и затоа имаат ограничена примена. Оловото и сребрениот азид може да се направат преку реакција на двојно поместување со натриум азид и нивните соодветни нитратни (најчесто) или ацетатни соли. Натриум азид, исто така, може да реагира со хлоридните соли на одредени земноалкални метали во воден раствор, како што се бариум хлорид или стронциум хлорид за соодветно да произведе бариум азид и стронциум азид, кои се исто така релативно чувствителни првенствено експлозивни материјали. Овие азиди може да се извлечат од растворот преку внимателно сушење.
Биохемија и биомедицински употреби
Натриум азид е корисен реагенс за сонда и конзерванс.
Во болниците и лабораториите, тоа е биоцид; тоа е особено важно кај реагенсите и основните раствори кои инаку може да го поддржат растот на бактериите каде што натриум азидот делува како бактериостатик со инхибиција на цитохром оксидаза во грам-негативни бактерии; сепак, некои грам-позитивни бактерии (стрептококи, пневмококи, лактобацили) се суштински отпорни.
Земјоделска употреба
Се користи во земјоделството за контрола на штетници на патогени кои се пренесуваат преку почвата како што се Meloidogyne incognita или Helicotylenchus dihystera.
Се користи и како мутаген за селекција на култури на растенија како што е ориз, јачмен или овес.
Безбедносни размислувања
Натриум азид може да биде фатално токсичен, па дури и мали количини може да предизвикаат симптоми. Токсичноста на ова соединение е споредлива со онаа на растворливите алкални цијаниди, иако не е пријавена токсичност од искористените воздушни перничиња.
Произведува екстрапирамидални симптоми со некроза на церебралниот кортекс, малиот мозок и базалните ганглии. Токсичноста може да вклучува и хипотензија, слепило и хепатална некроза. Натриум азид ги зголемува нивоата на цикличниот GMP во мозокот и црниот дроб со активирање на гванилат циклаза.
Растворите на натриум азид реагираат со метални јони за да таложат метални азиди, кои можат да бидат чувствителни на шок и експлозивни. Ова треба да се земе предвид при изборот на неметален транспортен контејнер за раствори на натриум азид во лабораторија. Ова исто така може да создаде потенцијално опасни ситуации доколку азидните раствори треба директно да се фрлат низ одводот во санитарен канализациски систем. Металот во водоводниот систем може да реагира, формирајќи високо чувствителни метални азидни кристали кои би можеле да се акумулираат со години. Потребни се соодветни мерки на претпазливост за безбедно и еколошки одговорно отстранување на остатоците од растворот на азид.
Александар Дјаченко (велосипедист)
Александар Дјаченко (Александр Дьяченко; р. ) — поранешен казахстански професионален друмски велосипедист, кој возел професионално во периодот 2004-2015 година.
Ја започнал неговата професионална кариера во друмскиот велосипедизам, со велосипедската екипа Капек во 2004. Во 2008 му се приклучил на тимот Улан. Но од 2009, тој е член на екипата Астана. Во 2012, Дјаченко имал солиден настап на Трката околу Турција, каде завршил како втор во генералниот пласман, но првичниот победник Ивајло Габровски се покажал позитивен на ЕПО. Во октомври било објавено дека на Габровски му е одземена титулата, која му била доделена на Дјаченко.
Дјаченко го најавил своето повлекување од професионалниот велосипедизам.
Староградско Поле
Староградското Поле, во близина на градот Стари Град на островот Хвар, Хрватска, ― земјоделски предел што бил изработен од старогрчките колонисти во 4 век п.н.е., и останува во употреба. Полето е најголемата земјоделска област на кој било од јадранските острови и е неверојатно плодна како резултат на таложење на лес во леденото доба. Овој пејзаж е скоро целосно зачуван од неговиот првичен облик. Античкиот распоред е зачуван со внимателно одржување на камените ѕидови во текот на 24-те века, заедно со камените засолништа и системот за собирање вода. Истите култури, главно грозје и маслинки, сè уште се одгледуваат на нивите, а наоѓалиштето е исто така природен резерват. Наоѓалиштето е вреден пример за старогрчки систем на земјоделство и бил запишан како светско наследство на УНЕСКО во 2008 година.
Историја
Во 384 година п.н.е., Стари Град бил колонизиран од Грци од островот Парос. Колонистите ја поделија рамнината на 75 земјишни парцели (наречена хора), секоја со димензии од околу 16 хектари, граничејќи се со ѕидови од сув камен. Овие ѕидови второстепено биле користени за надгледување на полето или за брзо патување низ пејзажот. Првичниот распоред на полето бил почитуван со постојано одржување на граничните ѕидови од следните поколенија. Земјоделските активности во парцелите се непрекинати 24 века до денес. Она што го гледаме денес е продолжение на културниот пејзаж на првичните грчки колонисти.
Покрај парцелите, Грците граделе и мали колиби за продавници направени од сув камен, каде што се чувале алати и луѓето можеле да се засолнат од лошите временски услови. Големи цистерни за складирање и олуци биле изградени и низ целата рамнина за да се задржи дождовната вода, за да се справат со сувата средоземна клима. Многу од овие антички градби и денес се користат за тие цели.
Во 229 година п.н.е., Стари Град станал резиденција на Димитриј Фароски, илирски владетел кој накратко се спротивставил на римската окупација, иако до средината на 2 век п.н.е. била римска колонија. За тоа време, тој бил трговски центар за грозје и риболов.
Доминиканска Република
Доминикана или официјално Доминиканска Република (República Dominicana) е држава во Карипското Море на островот Хиспаниола. Главен град е Санто Доминго.
Административна поделба
Покраините се врховна административна единица во земјата. На челo на секоја од нив стои управник (Gobernador Civil) назначен од претседателот, со исклучок на Националниот округ.
Население, јазик и религија
Религија
Ајде слушај, слушај калеш бре Анѓо
Ајде слушај, слушај калеш бре Анѓо — македонска патриотска народна песна која датира од времето на Отоманското Царство.
Изведба на песната
Песната се изведува во мешан дует, но може да се изведува и соло. Напишана е како дијалог од четири строфи од кои првите три ги изведува машки вокал (при изведба во дует).
Филмови
Песната е искористена во филмовите: Аризона дрим од Емир Кустурица и во Борат: културни лекции за Америка за придобивки на славната нација на Казахстан (иако нема врска со музиката од Казахстан).
Содржина
Текстот на песната е на македонски јазик со турски архаизми.
Тоа е приказна за отомански великодостојник кој ѝ свири и пее серенада со тамбура на младата црномурна македонска девојка Анѓа (изведено име од Ангелина). Тој бара таа да се мажи за него и ѝ ветува богат и лесен живот со многу жолтици и бисери само да ја смени верата и да стане анама во неговиот харем. Девојката гордо и пркосно ги одбива неговите понуди велејќи дека нема да стане анама.
Вистинската Калеш Анѓа
Усното предание говори дека песната се заснова на вистински историски настан во регионот Мариово, поточно во селото Старавина. Според истото, Калеш Анѓа за да избегне насилна исламизација извршила самоубиство скокајќи во провалија.
Калеш Анѓа во книжевноста
Вдахновен од оваа приказна писателот Стале Попов во 1958 година го напишал романот Калеш Анѓа.
Иван Ингилизов
Иван Ингилизов (роден на година во  - починал на  година во Ајдарово, ) — македонски револуционер, член на ВМОРО и учесник во Илинденското востание.
Животопис
Завршил педагошко училиште во Скопје, учел историја и филозофија на универзитетите во Софија и Загреб. Бил учител во Струмица, Горна Џумаја, Скопје и Пехчево. Во Илинденското востание предводел чета во Струмичко, Радовишко и во Малешевско. По Првата светска војна бил пратеник во Бугарското народно собрание. По 9 септември 1944 г. бил уапсен и убиен заедно со други припадници на ВМРО.
Боголин
Боголин — село во Сватовчко, Пиринска Македонија, денес во општината Сатовча на Благоевградската област, југозападна Бугарија.
Географија и местоположба
Селото Боголин се наоѓа на 13 километри источно од Хаџидимово и на 20 километри јужно од општинскиот центар Сатовча. Селото е планинско кое се наоѓа во подножјето на западните делови на Родопите на надморска висина од 947 метри. Атарот на селото зафаќа површина од 5.344 км2. Селото се наоѓа во долината на реката Бистрица помеѓу селата Абланица и В’лкосел, и спаѓа во историко-географската област Чеч.
Османлиско Царство
Легендата за основањето на селото раскажува дека Боголин своите почетоци ги имало во соседното село В’лкосел. Според неа, во В’лкосел живеел човек со прекар Чумарја, кој избегал од таму и се населил на ова место. Бидејќи побегнал од таму, го добил името Бегалин Чумар и со тоа го дал името на селото. Според друга легенда, името на селото потекнува од некој „бог Лин“.
Во текот на 19 век, селото било муслиманско и припаѓало кон Неврокопската каза на Отоманското Царство. Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Боболина (Bobolina) е село со 12 семејства и 38 помаци. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото имало 65 жители, сите Помаци и 13 куќи. Според Стефан Верковиќ, кон крајот на 19 век, во Боголин живееле 40 машки муслимани во 12 куќи.
Во 1899 година, селото имало население од 158 жители според резултатите од пописот на населението на Отоманското Царство. Според Димитар Хаџанов, 1692 Помаци живееле во Абланица, Боголин и Крибул во 1916 година.
Бугарија
По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Бугарија.
Општествени установи
Во селото постои основно училиште наречено „Св. Паисиј Хилендарски “. Училиштето било отворено на 15 септември 1926 година. Првиот учител во селото бил Ангел Стефанов Стоилков од селото Узем. По него дошле Апостол Василев Георгиев од Петрич, Костадин Георгиев Денев, Георги Петков Панајотов и други. Во истата година, бил избран училиштен одбор за да обезбеди училници, да ги снабдува со учебници, ормари, контејнери и додатоци. Со оглед на неодамнешното насилно крштевање, населението во тоа време било премногу непослушно во училиштето, а учителот се сметал за „непријател“ на населението. Со текот на времето, тие започнале да го прифаќаат училиштето и да го менуваат ставот кон тоа. Од 1970 до 1990 година директор на училиштето бил Георги Николов Попов. Од 1990 година Красимир Недков Даутев е директор на Боголин. Во 1993 година училиштето било трансформирано во основно.
Кинолошки клуб (Обединето Кралство)
Кинолошкиот клуб (изворно: The Kennel Club) - официјален кинолошки клуб на Обединетото Кралство. Тоа е најстарата признаена одгледувачница во светот. Неговата улога е да ги надгледува разните активности на кучиња, вклучувајќи емисии со кучиња, агилност на кучиња и работни испитувања. Исто така, работи со националниот регистар на кучиња со педигре во Обединетото Кралство и делува како лоби-група за прашања што ги вклучуваат кучињата во Обединетото Кралство. Нејзиното седиште е на улицата Кларџ во Мејфер, Лондон, со деловни канцеларии во Ејлсбери.
Системот за регистрација на кинолошкиот клуб ги дели кучињата во седум групи на раси. Групите за одгледувалишта се: група на загари, група на работници, група на териери, група на ловци, група на овчари, група на услужители и група на миленици. Од 2020 година, Кинолошкиот клуб препознава 218 раси на кучиња.
Кинолошкиот клуб издава лиценци за емисии низ целото Обединетото Кралство, но единственото шоу за кучиња што навистина го организира е „Crufts“. Шоуто се одржува од 1928 година и привлекува натпреварувачи од целиот свет. Се одржува секој март во НЕЦ, Бирмингем, и вклучува помалку формално претставување на емисијата Скруфтс за кучиња со вкрстени и мешани раси. Кинолошкиот клуб секоја есен го одржува и настанот „Discover Dogs“ во Лондон. Кинолошкиот клуб бил основан во 1873 година откако Севалис Е. Ширли се фрустрирал обидувајќи се да организира претстави за кучиња без постојан пакет правила. Од првото шоу за кучиња во 1859 година, изложбите станаа сè попознати. Ширли бил наведен како изложувач на „Лисичји териери“ на шоуто на Бирмингем друштво на кучешки саеми во 1865 година. Заедно со група на други господа, тој ја организирал Првата голема изложба на натпреварувачки и други кучиња што била одржана во Кристал Палас во јуни 1870 година. Шоуто не донело финансиски успех и организаторите мораа да ја надоместат загубата.
Crufts
Првото успешно годишно шоу за сите раси на кучиња било сторено од Чарлс Круфт во 1891 година. Тој ја изнел изложбата „Crufts“ цели 45 години, сè до неговата смрт во 1938 година. Неговата вдовица Ема ја продолжила изложбата за уште четири претстави. Потоа го продала на Кинолошкиот клуб, бидејќи се чувствувала неспособна да посвети време за водење на толку голем зафат и сакала да го овековечи наследството на нејзиниот сопруг. За време на Втората светска војна не се оддржале никакви претстави. Првата претстава што ја одржало Кинолошкото друштво било во 1948 година во Олимпија, Лондон. Шоуто за првпат било емитувано на телевизија од БиБиСи во 1950 година.
Саемот се преселил во Ерлс Корт во 1979 година, каде што останал сè додека не ја прославил својата стогодишно издание во 1991 година во Националниот изложбен центар во Бирмингем, каде сè уште се одржува. Од првично прикажување на изложба на чистокрвни кучиња, таа се проширила со текот на годините и сега вклучува повеќе други кучешки дисциплини како што се послушност, агилност и враќање топче.
Една нога во минатото
Водители биле Кирсти Варк како и:
The Whitehouse (паб)
The Whitehouse ― поранешен паб на улицата Дјук во Ливерпул, Англија. Едната страна на зградата содржела исцртана слика на огромен стаорец кој во раката држел маркер од графити уметникот Бенкси. Во февруари 2010 година, зградата била продадена за 114 000 фунти на аукција и оттогаш е пренаменета во ресторан, по отстранувањето и продажбата на муралот со стаорецот.
Херштет
Херштет (Heerstedt) — село и поранешна општина во округот Куксхафен во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Од 1 ноември 2011 година е дел од општината Беверштет.
Општински единици
Поранешната општина Херштет била составена од следниве места:
Синтика
Значен дел од територијата на оваа стара област се протега во традиционалниот крај Валовишко (Демирхисарско) со средиште во општината Синтика на Серскиот округ. Општината е наречена по старата област согласно грчката политика на присвојување на древното наследство на македонскиот народ.
Во Македонското Кралство
Подрачјето на Синтика изворно било населено од племето Синти. Страбон ги опишува како Тракијци, но други историчари тврдат дека се работи за Пелазги, во блиско сродство со домородното население на Самотракија. Хомер ги опишал со придавката „агриофони“ (, букв. „дивоговорници“).
Во Синтика имало многу градови, од кои за историографијата се познати Хераклеја Синтика, Парекопол, Скотуса, Гареск, Орбелија и Тристол. Најважен од нив бил Хераклеја, изграден по извојуваната победа над домородните племиња од македонскиот крал Аминта III и наречен во чест на митскиот јунак Херкале, кој родот на Аминта го сметал за свој предок. Аминта го утврдил градот со силни несовладливи бедеми, чии остатоци можат да се видат и денес. Во времето на династијата Антигониди градот станал седиште на покраината Синтика и седиште на епархот (намесникот) на Пајонија, што е познато од Тит Ливиј.
Римско и византиско време
Во 168 г. п.н.е. во Хераклеја Синтика последниот македонски крал Персеј, син на Филип V, го убил неговиот брат, престолонаследникот Деметриј. Ова братоубиство се должело на личното соперништвото, како и на проримската наклонетост на Деметриј, кој како дете бил воспитуван во Рим. Со смртта на Деметриј, Римјаните добиле повод да ги побудат Македонците на војна, која почнала речиси веднаш.
Синтите, Медите и другите народи застанале на страната на Персеј и ревоносно се бореле против Римјаните. Меѓутоа, во Битката кај Пидна (168 п.н.е.) Римјаните извоиле победа и ја освоиле Македонија. Потоа кралството било поделено на четири вазални држави, а Синтика ѝ припаднала на првата заедно со Амфипол како нејзина престолнина. Подоцна, по Битката кај Филипи во 42 г. п.н.е. Хераклеја, старата престолнина Синтика, била прогласена за „слободен град“ според исказот на Тит Ливиј. Градот сè уште постоел во X век, кога е спомнат за последен пат од географот Јерокле и византискиот цар Константин VII Порфирогенит.
Портрет на млада жена
Портрет на млада жена (исто така позната како Студија на млада жена или Девојка со превез)  — слика на холандскиот уметник Јоханес Вермер, завршена помеѓу 1665 и 1667 година, која сега се наоѓа во Уметничкиот музеј Метрополитен, Њујорк.