cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кемери (национален парк)
Растенија
Блатото не е богато со разновидни растенија заради тешките услови во него како ниска хранлива содржина и ниска содржина на кислород. Следствено, флората е посебно адаптирана на овие услови. Тука се наоѓаат Eriophorum vaginatum, Calluna vulgaris, Ledum palustre, Rhynchospora alba, Andromeda polifolia, Drosera, Pinus sylvestris и Sphagnum.
Сулфурни извори
Националниот парк Кемери има многу природни сулфурни извори што се должат на потслоеви од гипс и земни бактерии (Desulfovibrio desulfuricans), кои го формираат гасот H2S лесно растворлив во вода. Теравпетските минерални води и блата се користат во здравствените ресорти сместени во блискиот град Кемери, употребувани најчесто за системот за варење и кожни проблеми.
Туризам
Националниот парк Кемери има куса (1,4 км) и долга (3,4 км) патека, кои со посматрачниците се популарни кај фотографите на изгрејсонце и зајдисонце.
Историја
Формирањето на блата во Латвија почнало во постглацијалниот период, отприлика пред 10.000 години кога климата станала потопла и повлажна. Со тоа било овозможено формирање на сапропелски блата на рабовите на езерото, кои се состоеле од песоклива почва и остатоци од водни растенија и животни.
Скора историја
Блатото во текот на Втората светска војна проголтало бројни тенкови бидејќи неговата длабина e како двокатна куќа.
Балтички Пат
Балтички Пат (Baltijos kelias; Baltijas ceļš; Balti kett) или Балтички синџир (исто така „Синџир на слободата“ ) — мирна политичка демонстрација што се случила на 23 август 1989 година. Приближно два милиони луѓе ги здружиле рацете за да формираат човечки синџир кој опфаќал 690 километри низ трите балтички држави: Естонија, Летонија и Литванија, кои во тоа време биле окупирани и анектирани од СССР. Централната влада во Москва ги сметала трите балтички земји за конститутивни републики на Советскиот Сојуз.
Демонстрациите потекнуваат од протестите на „Денот на црната лента“ одржани во западните градови во 1980-тите. Ја одбележала 50-годишнината од пактот Молотов-Рибентроп, во кој Полска, Финска, Естонија, Летонија, Литванија и Романија биле (како „сфери на влијание“) поделени меѓу Советскиот Сојуз и Нацистичка Германија. Советско-нацистичкиот пакт довел до избувнување на Втората светска војна во септември 1939 година и советска инвазија и окупација на балтичките земји во јуни 1940 година.
Настанот во 1989 година бил организиран од балтичките движења за независност: Рахварине од Естонија, Таутас фронте од Латвија и Сејудис од Литванија, за да го привлече глобалното внимание преку демонстрирање на популарната желба за независност и покажување солидарност меѓу трите нации. Опишан е како ефикасна кампања за публицитет и емотивно волшебна и визуелно зачудувачки сцена.
Настанот им дал можност на балтичките активисти да го објават советското владеење и да го позиционираат прашањето за независноста на Балтик от не само како политичко, туку и како морално прашање. Советските власти одговориле на настанот со интензивна реторика, но не успеале да преземат никакви конструктивни дејствија што би можеле да го премостат растечкиот јаз помеѓу балтичките републики и остатокот од Советскиот Сојуз. Седум месеци по протестот, Литванија станала првата советска република која прогласила независност. По револуциите од 1989 година, 23 август станал официјален ден за сеќавање и во балтичките земји, во Европската Унија и во други земји, познат како Ден на црната лента или како Европски ден на сеќавање на жртвите на сталинизмот и нацизмот.
Балтички став
Советскиот Сојуз го негирал постоењето на тајните протоколи на пактот Молотов-Рибентроп, иако тие биле нашироко објавени од западните научници откако се појавиле на површина за време на Нирнбершкиот процес. Советската пропаганда, исто така, тврдела дека нема окупација и дека сите три балтички држави доброволно се приклучиле на Унијата - народните парламенти ја изразиле волјата на народот кога поднеле петиција до Врховниот совет на Советскиот Сојуз да бидат примени во сојузот. Балтичките држави тврделе дека биле насилно и незаконски инкорпорирани во Советскиот Сојуз. Популарното мислење било дека тајните протоколи докажуваат дека окупацијата е нелегална.
Таквото толкување на Пактот имало големи импликации во јавната политика на Балтикот. Доколку балтичките дипломати би можеле да ги поврзат Пактот и окупацијата, тие би можеле да тврдат дека советското владеење во републиките немало правна основа и затоа сите советски закони биле ништовни и неважечки од 1940 година Таквата позиција автоматски би ја прекинала дебатата за реформирање на суверенитетот на Балтикот или за воспоставување автономија во рамките на Советскиот Сојуз - државите никогаш де јуре не и припаѓале на унијата на прво место. Ова би ја отворило можноста за враќање на правниот континуитет на независните држави што постоеле во меѓувоениот период. Тврдењето дека сите советски закони немаат правна моќ на Балтикот, исто така, би ја анулирало потребата да се следи Уставот на Советскиот Сојуз и другите формални процедури за отцепување.
Во пресрет на 50-годишнината од пактот Молотов-Рибентроп, тензиите се зголемувале меѓу Балтикот и Москва. Литванецот Ромуалдас Озолас иницирал собирање на 2 милиони потписи со барање за повлекување на Црвената армија од Литванија. Комунистичката партија на Литванија ја разгледувала можноста за одвојување од Комунистичката партија на Советскиот Сојуз. На 8 август 1989 година, Естонците се обидиле да ги изменат изборните закони за да ги ограничат гласачките права на новите имигранти (најчесто руски работници). Ова предизвикало масовни штрајкови и протести на руските работници. Москва добила можност да ги претстави настаните како „меѓуетнички конфликт“ – тогаш може да се позиционира како „миротворец“ кој го враќа редот во проблематичната република.
Зголемените тензии во пресрет на протестот поттикнале надежи дека Москва ќе реагира со најава за конструктивни реформи за решавање на барањата на балтичките луѓе. Во исто време се зголемиле стравувањата од насилни мерки. Ерих Хонекер од Источна Германија и Николае Чаушеску од Романија му понудиле на Советскиот Сојуз воена помош во случај да одлучи да употреби сила и да ги прекине демонстрациите.
Советски одговор
На 15 август 1989 година, како одговор на штрајковите на работниците во Естонија, Правда, официјалниот дневен весник на Советскиот Сојуз, објавил остри критики за „хистеријата“ поттикната од „екстремистичките елементи“ кои следат себични „тесни националистички позиции“ против поголема корист од целиот Советски Сојуз. На 17 август, Централниот комитет на Комунистичката партија на Советскиот Сојуз објавил проект за нова политика во однос на синдикалните републики во Правда. Сепак, овој проект понудил неколку нови идеи: го зачувал лидерството на Москва не само во надворешната политика и одбраната, туку и во економијата, науката и културата. Проектот направил неколку претпазливи отстапки: тој им предложил на републиките право да ги оспоруваат националните закони на суд (во тоа време сите три балтички држави ги измениле своите устави давајќи им на нивните Врховни совети право на вето на националните закони) и правото да ги промовираат своите национални јазици на ниво на официјалниот државен јазик (истовремено проектот ја нагласил водечката улога на рускиот јазик). Проектот, исто така, вклучувал закон за забрана на „националистичките и шовинистичките организации“, кои може да се користат за прогон на групите за независност на Балтикот, и предлог за замена на Договорот за создавање на СССР од 1922 година со нов обединувачки договор, кој би бил дел од советскиот устав.
На 18 август Правда објавила опширно интервју со Александар Николаевич Јаковлев, претседател на 26-члена комисија формирана од Конгресот на народните пратеници за да го истражи пактот Молотов-Рибентроп и неговите тајни протоколи. За време на интервјуто, Јаковлев признал дека тајните протоколи се вистински. Тој ги осудил протоколите, но тврдел дека тие немаат никакво влијание врз инкорпорацијата на балтичките држави. Така Москва ја сменила својата долгогодишна позиција дека тајните протоколи не постојат или се фалсификат, но не признала дека настаните од 1940 година претставуваат окупација. Очигледно не било доволно за да се задоволат Балтикот и на 22 август комисијата на Врховниот совет на Литванската ССР објавила дека окупацијата во 1940 година била директен резултат на пактот Молотов-Рибентроп и затоа е незаконски. Тоа било првпат официјално советско тело да ја оспори легитимноста на советската власт.
Подготовка
Во светлината на Гласност и Перестројка, уличните демонстрации се повеќе растеле во популарност и поддршка. На 23 август 1986 година, Денот на црната лента, се одржале демонстрации во 21 западен град, вклучувајќи ги Њујорк, Отава, Лондон, Стокхолм, Сиетл, Лос Анџелес, Перт и Вашингтон, за да се привлече светското внимание на кршењето на човековите права од страна на Советскиот Сојуз. Во 1987 година, протестите за Денот на црната лента биле одржани во 36 градови, вклучувајќи го и Вилнус, Литванија. Протести против пактот Молотов Рибентроп биле одржани и во Талин и Рига во 1987 година. Во 1988 година, за прв пат, ваквите протести биле санкционирани од советските власти и не завршиле со апсења. Активистите планирале особено голем протест за 50-годишнината од пактот Молотов-Рибентроп во 1989 година. Не е јасно кога и од кого била изнесена идејата за човечки синџир. Изгледа дека идејата била предложена за време на трилатералниот состанок во Парну на 15 јули. Официјален договор помеѓу балтичките активисти бил потпишан во Цесис на 12 август. Властите на локалната Комунистичка партија го одобриле протестот. Во исто време неколку различни петиции, со кои се осудува советската окупација, собрале стотици илјади потписи.
Организаторите го мапирале синџирот, назначувајќи специфични локации за одредени градови и населени места за да се осигураат дека синџирот ќе биде непрекинат. Биле обезбедени бесплатни автобуски возења за оние кои немаат друг превоз. Подготовките се прошириле низ целата земја, давајќи енергија на претходно неинволвираната рурална популација. Некои работодавци не им дозволувале на работниците да земат слободен ден од работа (23 август паднал во среда), додека други ги спонзорирале возењето со автобус. На денот на настанот, специјални радио преноси помогнале да се координираат напорите. Естонија прогласила државен празник.
Последици
На 26 август 1989 година, била прочитана изјава од Централниот комитет на Комунистичката партија за време на воведните 19 минути на „Времја“, главната вечерна програма за вести на советската телевизија. Тоа било строго формулирано предупредување за растечките „националистички, екстремистички групи“ кои пропагирале „антисоцијалистички и антисоветски“ агенди. Во соопштението се тврдело дека овие групи ги дискриминирале етничките малцинства и ги тероризирале оние што сè уште се лојални на советските идеали. Локалните власти биле отворено критикувани поради неуспехот да ги спречат овие активисти. Балтичкиот Пат бил означен како „националистичка хистерија“. Според соопштението, ваквиот развој на настаните би довел до „амбис“ и „катастрофални“ последици. Работниците и селаните биле повикани да ја спасат ситуацијата и да ги бранат советските идеали. Севкупно, имало мешани пораки: иако индиректно се заканувало со употреба на сила, таа, исто така, дала надеж дека конфликтот може да се реши преку дипломатски средства. Се толкувало дека Централниот комитет сè уште не одлучил по кој пат да оди и ги оставил отворени двете можности. Повикот до просоветските маси илустрирал дека Москва верува дека сè уште има значителна публика на Балтикот. Острите критики на Балтичките комунистички партии се толкувало како сигнал дека Москва ќе се обиде да го замени нивното раководство. Меѓутоа, речиси веднаш по емитувањето, тонот во Москва почнал да омекнува и советските власти не успеале да се надоврзат на ниту една од нивните закани. На крајот, според историчарот Алфред Ерих Сен, објавата станала извор на срам.
Претседателот на Соединетите Американски Држави Џорџ Х.В. Буш и канцеларот на Западна Германија Хелмут Кол побарале мирни реформи и го критикувале пактот Молотов-Рибентроп. На 31 август, балтичките активисти издале заедничка декларација до Хавиер Перез де Куелар, генерален секретар на Обединетите нации. Тие тврделе дека се под закана од агресија и побарале да се испрати меѓународна комисија за следење на ситуацијата. На 19-20 септември, Централниот комитет на Комунистичката партија се состанала за да разговара за прашањето за националноста - нешто што Михаил Горбачов го одложувал од почетокот 1988 година. централизираниот Советски Сојуз и доминантната улога на рускиот јазик. Ветувале одредено зголемување на автономијата, но било контрадикторно и не успеало да ги реши основните причини за конфликтот.
Евалуација
Човечкиот синџир помогнал да се објави балтичката кауза низ светот и ја симболизира солидарноста меѓу балтичките народи. Позитивната слика за ненасилната Распеана револуција се раширила меѓу западните медиуми. Активистите, вклучувајќи го и Витаутас Ландсбергис, ја искористиле зголемената изложеност за да ја позиционираат дебатата за независноста на Балтикот како морално, а не само политичко прашање: враќањето на независноста би било враќање на историската правда и ликвидација на сталинизмот. Тоа претставувало емотивен настан, зајакнувајќи ја определбата да се бара независност. Протестот истакнал дека движењата за независност, основани само една година пред тоа, станале понаметливи и радикални: тие се префрлиле од барање поголема слобода од Москва кон целосна независност.
Во декември 1989 година, Конгресот на народните пратеници го прифатил и Михаил Горбачов го потпишал извештајот на комисијата на Јаковлев со кој се осудуваат тајните протоколи од пактот Молотов-Рибентроп. Во февруари 1990 година, првите слободни демократски избори за Врховните совети се одржале во сите три балтички држави и кандидатите за независност освоиле мнозинство. На 11 март 1990 година, во рок од седум месеци од Балтичкиот Пат, Литванија станала првата советска држава што прогласила независност. Независноста на сите три балтички држави била признаена од повеќето западни земји до крајот на 1991 година.
Негрево
Негрево — село во Општина Пехчево, во областа Малешевија, во околината на градот Пехчево.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Малешевија, во горното сливно подрачје на реката Брегалница, во средишниот дел на територијата на Општина Пехчево, недалеку од градот Пехчево. Селото е планинско, на надморска височина од 1.020 до 1.080 метри. Од градот Пехчево е оддалечено 3 километри.
Атарот зафаќа простор од 19,7 км2. На него обработливото земјиште зазема површина од 524 хектари, на пасиштата отпаѓаат 757 хектари, а на шумите 473 хектари.
Историја
Во XIX век, Негрево било христијанско село во рамките на Малешевската каза на Отоманското Царство.
Стопанство
Во минатото, во Негрево работел погон на „Лозар“ од Пехчево за производство на ракија.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Негрево имало 315 жители. По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Негрево имало 400 жители.
Поради иселување на дел од населението, Негрево преминало од средно во мало село. Така, во 1961 година селото имало 411 жители, а во 1994 година 170 жители, сите Македонци.
Според пописот од 2002 година, во селото Негрево живееле 97 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 45 жители, од кои 44 Македонци и 1 останат.
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Пехчево, една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Пехчево.
Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Пехчево, во која влегувале градот Пехчево и селата Чифлик и Негрево.
Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Пехчевска градска општина, во која покрај селото Негрево се наоѓале градот Пехчево и селата Будинарци, Митрашинци, Робово, Умлени, Црник и Чифлик.
Во периодот 1955-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Берово.
Избирачко место
На локалните избори во 2017 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 68 гласачи. На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 66 гласачи.
Култура и спорт
Училишната зграда во селото била одбрана како средишна зграда за новиот образовен центар за зачувување на природата во Брегалничкиот регион. За таа цел зградата на поранешното основно училиште била целосно обновена. Проектот бил целосно поддржан од Програмата за зачувување на природата во Македонија, финансирана од страна на Швајцарската агенција за соработка и развој.
Славољуб Муслин
Славољуб Муслин (роден на 15 јуни 1953 година во Белград, Србија, ФНРЈ) е српски фудбалски тренер и поранешен играч. Тренерската кариера ја започнаl во 1989 година. Водел клубови од Франција, Мароко, Србија и Црна Гора, Бугарија, Украина, Белгија и Русија. Тој е поранешен селектор на српската фудбалска репрезентација.
Кариера
Син е на Дује Муслин од Сплит неговата мајка Даница потекнува од Крагуевац, Славољуб Муслин е роден во Белград каде играл за ОФК Белград, потоа БАСК и Рад пред да потпише за Црвена Звезда.
Муслин бил столбот на одбраната на Звезда во текот на 70-тите. За 6-те години поминати во Маракана играл со најголемите ѕвезди на клубот како Драган Џајиќ, Владислав Богичевиќ, Јован Ачимовиќ, Владимир Петровиќ, Душан Савиќ. Со Црвена звезда освоил три титули и бил финалист во Купот на УЕФА во сезоната 1978/79. губејќи во финалето од Борусија Менхенгладбах.
По и Бордо
Муслин поминал три сезони во По пред да се пресели во Бордо во 1995 година. Со тим кој имал голем потенцијал и играчи како Биксенте Лизаразу, Кристофер Дугари и идната светска фудбалска ѕвезда Зинедин Зидан, Муслин постигнал добри резултати во Купот на УЕФА во сезоната 1995/96. обезбедувајки пласман во 1/4 финалето. Сепак, тој бил отпуштен во пролетта 1996 година поради слабите резултати во првенството, што значи дека не го предводел тимот во 1/4 финалето, каде што Жирондинците загубиле од фаворитот Милан.
Ланс
Муслин го презел ФК Ленс во летото 1996 година. Тој го водел тимот во Првата лига се додека не бил отпуштен на 11 март 1997 година.
Ле Ман
Во 1997 година, тој го презел ФК Ле Ман, но по само неколку месеци бил отпуштен во ноември 1997 година.
Видад
Во сезоната 1998/99 го презел ФК Видад од Казабланка.
Црвена звезда
Неговиот поранешен клуб Црвена звезда го повикал летото 1999. Муслин на 20 септември го презел тимот, кој бил во тешка ситуација по отказот на Милољуб Остојиќ поради лошиот старт во лигата и срамниот пораз „дома“ со резултат 0:1 (утакмицата се играла во Софија поради забраната за летови над СР Југославија поради бомбардирањето на НАТО) од Монпеље во сезоната 1999. Покрај тоа што не успеал да го победи францускиот тим и да се пласира на 2. коло (неговиот прв натпревар), Муслин на импресивен начин ја освоил двојната круна (лигата и купот).
Ја освоил титулата и следната сезона, но загубил во финалето на купот од својот вечен ривал Партизан.
Тој поднел оставка на 30 септември 2001 година од непознати причини.
Левски
Во март 2002 година, Левски од Софија на сред сезона го отпуштил тренерот и му понудил работа на Муслин, а тој максимално го искористил тоа, освојувајќи ги лигата и купот. Тој бил отпуштен во април 2003 година поради негативата од 8 поени на Левски зад водечкиот тим. Тимот подоцна го освоил купот.
Црвена звезда, по втор пат
Во јуни 2003 година, Црвена звезда повторно го поканила, по заминувањето на Зоран Филиповиќ. Пролетта 2004 година, Муслин освоил нова двојна круна. Раскинувањето со Црвена звезда и овој пат изобилувало со контроверзни изјави. По освојувањето на титулата, Муслин сакал повеќе да учествува во доведувањето играчи, директно инсистирајќи да му се зголемат можностите во работата на клубот, како што е случајот со менаџерите во Англија. Претседателот на Црвена звезда, Драган Џајиќ, не сакал да слушне ништо за тоа. Во еден момент Џајиќ за медиумите изјавил дека Муслин е „најлошата личност што некогаш ја сретнал“.
Металург
Следниот клуб што го презел Муслим бил украинскиот Металург, кој го водел со умерен успех во сезоната 2004/05. Тој поднел оставка на 8 март 2005 година, наведувајќи го несогласувањето со раководството околу иднината на клубот. Неговата оставка дошла по 17. коло кога Металург го освоил третото место во Премиер лигата.
Локерен
Во мај 2005 г. го презел Локерен каде останал до декември истата година.
Локомотива
Во декември 2005 година, Муслин ја презел Локомотива. Со клупската ѕвезда Дмитриј Сичев како лидер на тимот, Локомотива со стил ја започнала Премиер лигата во сезоната 2006, заземајќи го првото место од самиот почеток и не загубил меч во 18 последователни натпревари. Прв придружник биле тимот на ЦСКА Москва, до средината на октомври, кога тимот на Локомотива ја загубил лидерската позиција. Муслин веќе бил под притисок поради раната елиминација во Купот на УЕФА, а откако ја загубил водечката позиција, бил отпуштен во октомври 2006 година.
Химки
На 7 септември 2007 година, Муслин бил претставен како нов тренер на ФК Химки. До моментот кога пристигнал, Химки бил рангиран на 11-тото место во Премиер лигата, само три бода над зоната за испаѓање. Под негово водство Химки ја завршил сезоната на 9. место, пет бода повеќе од зоната за испаѓање. Во сезоната 2008, по 5. коло, Химки ја зазел последната, 16. позиција, губејќи од Рубин. На 14 април 2008 година, Муслин бил отпуштен.
Динамо Минск
На 17 септември 2008 година, Муслин бил назначен за нов тренер на Динамо Минск, но само десет месеци подоцна, на 27 јули 2009 година, Муслин бил отпуштен од белорускиот клуб.
Анортоза
На 7 август 2009 година, тој потпишал договор со Анортозис, еден од најпопуларните кипарски клубови, тим кој имал фантастичен настап во Лигата на шампионите минатата сезона. Тој добил отказ во 2010 година, поради елиминација во 1/4 финалето од националниот куп, иако тимот го освоил второто место на првенството.
Краснодар
Во 2011 година потпишал за руски Краснодар. Овој тим го тренирал до август 2013 година.
Амкар Перм
На 17 јуни 2014 година, Муслин бил назначен за нов тренер на Амкар Перм. Но по завршувањето на првиот дел од сезоната 2014/15 добил отказ поради лоши резултати.
Стандард Лиеж
5 јуни 2015 година тој бил назначен за нов тренер на Стандард од Лиеж. Тој на клупата на овој клуб бил неполни три месеци, поточно до крајот на август.
Србија
На почетокот на мај 2016 година бил назначен за нов селектор на српската репрезентација. За време на квалификациите за Светското првенство во Русија, забележал добри резултати со државната репрезентација. Србија ги завршила тие квалификации како прва во групата, пред Република Ирска. И покрај тоа, неговиот мандат како селектор на Србија завршил на крајот на октомври 2017 година.
Ал-Феиха
Во октомври 2018 година, тој го презел саудискиот фудбалски клуб Ал-Феиху. Тој на клупата на оваа екипа останал до февруари 2019 година.
Џeк Килби
Џек Килби (-) — американски електроинженер кој има значаен придонес заедно со Роберт Нојс) во изработката на првото интегрално коло додека работел во Тексас Инструментс (ТИ) во 1958 година. Тој ја добил Нобеловата награда за физика на 10 декември 2000 година. За да му честита, американскиот претседател Бил Клинтон му пишал, „Можеш да бидеш горд на твојата работа која ќе придонесе да се подобрат животите на генерациите кои доаѓаат.“
Килби е исто така соистражувач на рачниот калкулатор и на топлинскиот печатач, за кои и ги има патентите. Тој исто така има патенти и за други седум изуми.
Младост
Џек Килби е роден во 1923 година во Мисури како син на Хјуберт и Вина Килби. Неговиот татко бил извршен член во Канзаската електрична компанија. Килби детството и школувањето ги минал во Грејт Бенд (Канзас), Канзас, каде и матурирал. (Патните знаци на влезот од градот се поставени бидејќи бил дел од историјата на градот, и областа околу средното училиште во негова чест е наречена „Џек Килби“.)
Килби дипломирал на Илиноишкиот универзитет, каде бил почесен член на братството Акакија. Во 1947 година, тој се стекнал со диплома за електроинженер. Магистерската титула за електроинженерство го стекнал на Висконшкиот универзитет во 1950 година, додека работел во Центарлаб, оддел на корпорацијата Глоуб јунион во Милвоки.
Кариера
Во средината на 1958 година, Килби, нововработен во Тексас Инструментс (ТИ), го немал стекнатао правото на летен одмор. Тој го поминал летото работејќи на проблем поврзан со колата четопати нарекуван „тиранија на броевите", и дошол до заклучокот декла производството на компонентите en masse на единствено парче полуспроводнички материјал може да биде бараното решение. На 12 септември, тој своите наоди ги претставил на раководството на компанијата, меѓу кои бил и Марк Шепард. Тој им покажал парче од германиум на кое е прикачено осцилоскоп, притиснал прекинувач, и на осцилоскопот се појавил непрекинат синусоиден бран, што покажало дека неговото интегрално коло работело, а со тоа го разрешил и постоечкиот проблем. U.S. Patent 3,138,743 за „Минијатурно електрично коло“, првото интегрално коло, бил поднесен на 6 февруари 1959 година. Заедно со Роберт Нојс (кој независно изработил сличен уред неколку месеци подоцна), Килби се смета за соизработувач на интегралното коло.
Џек Килби продолжил својата работа со микрочиповите да ја насочува кон армијата, индустријата и за други комерцијални потреби. Тој раководел со екипи кои ги изработиле првиот воен систем и првиот сметач во кој имало интегрални кола. Подотцна тој бил соизработувач и за рачниот калкулатор и топлинскиот печатач кои се користеле кај преносните влезови на податоци.
Миле Петровски
Животопис
Произлегува од многу сиромашно семејство. Завршил основно училиште, а потоа работел во противпожарната чета во Скопје. Од 1944 година организирано работел за целите на НОВ. Бил член на ударните групи во градот. Собирал податоци за окупаторските сили и ги испраќал на народноослободителните бригади. Собирал исто така оружје, муниција и други материјали. Учествувал во префрлувањето на шест руски заробеници од градот во Дванаесеттата македонска ударна бригада. Во есента 1944 година и самиот стапил во редовите на Дванаесеттата македонска ударна бригада, со која учествувал во борбите против балистите на Водно и покрај реката Треска. На 13 ноември 1944 година учествувал и во борбите за ослободувањето на Скопје. Храбро загинал при заземањето на укрепеното училиште „Гоце Делчев“, каде била заробени поголема група германски војници.
Џeк Килби
Кариера
Во 1970 година, тој земал одмор во ТИ за да работи како независен истражувач. Тој ја истражувал, меѓу другите работи, и употребата на силициумовата технологија за создавање на електрична струја од сончева светлина. Од 1978 до 1984 година тој бил почесен професор по електроинженерство на Тексашкиот универзитет.
Во 1983, Килби се пензионирал како вработен во Тексас Инструментс.
Старост
Тој починал од рак на 20 јуни 2005 година на возраст од 81 година, во Далас, Тексас.
На 14 декември 2005 година Тексас Инструментс ја создале Историската ТИ архива. Семејството на Џек Килби ги подарила неговите личнио записи и фотографии на Јужниот методистички униварзитет (ЈМУ). Збирката била категоризирана и складирана во ДеГолиевата библиотека.
Во 2008 година, одделот за инжинерство при Јужниот методистички униварзитет, заедно со ДеГолиевата библиотека при Конгресот, одржиле прослава со траење од една година од почетокот на дигиталната доба со интегралното коло, откритието на Џек Килби наградено со Нобелова награда за физика. Симпозиумите и изложбите ги разгледувале бројнитер начини на кои технологијата го обликувала современиот свет. Килби исто така имал почесен докторат по наука од ЈМУ и бил долгогодишен сороаботник на ЈМУ преку неговата Килбиева фондација.
Награди и почести
Килби го добил заслуженото признание за неговите достигнувања од Институт за електрично и електронско инженерство (ИЕЕЕ), вклучувајќи го изборот за член на ИЕЕЕ во 1966 година.
Килби исто така бил добитник на бројни национални престижни почести за наука и инженерство:
Во 1993 година, ја добил Наградата „Кјото“ од фондацијата Инамори. Бил награден и со Вашингтоновата награда, од страна на Западното друштво на инженери и Ета Капа Ни наградата „Владимир Карапетов“ во 1999 година. Во 2000 година, Килби е награден со Нобеловата награда за физика за неговото откритие на интегралното коло,и неговиот придонес во индустријата. Говорот за време на доделувањето.
Килби бил награден со девет почесни докторати од универзитетите:
Килбиевиот центар, истражувачкиот центар на ТИ за производство на силициум е именуван во негова чест.
Килбиевиот центар во кампусот Мерчистон во Единбуршкиот универзитет го добил името во негова чест.
Економија на Украина
Економијата на Украина — 49-та во светот во однос на БДП на ЈПП - 390 милијарди долари ( проценка на ММФ за 2018 година ). Во 2018 година, во однос на БДП по глава на жител, ЈПП, Украина го зазема претпоследното место меѓу европските земји (пред само Молдавија ) и 111-то место во светот. Основата на украинската економија е земјоделството, услужниот сектор, како и диверзифицираната индустрија (чија важност неодамна постојано се намалува).
Преглед
Претходно, Украинската ССР била најважната економска компонента на советската економија по РСФСР. Украинската тешка индустрија била во можност да обезбеди многу видови на уникатна опрема и материјали до останатите републики на поранешниот Советски Сојуз, а земјоделството обезбедувало до една четвртина од производството на вкупниотобем на земјоделски производи (месо и млечни производи, жито и зеленчук).
Економски најразвиените региони се Донбас ( регион Донецк и регионот Луганск ), Днепар ( регион Днепропетровск и регион Запорожжја ), како и градовите Киев, Харков, Одеса, Лавов.
Регионални разлики
Најголеми земјоделски економски региони: Подолски, Централен и Црноморе.
* Екстраполирани вредности.
БДП
Во средината на осумдесеттите години на минатиот век, со почетокот на процесот на „ перестројка “, се засилиле негативните трендови во економијата на СССР, од кои Украинска ССР бил составен дел. Ситуацијата била комплицирана од несреќата во атомската централа во Чернобил, за елиминацијата на последиците од кои бил потребен значителен напор и трошок. Поврзано: Индустрија на градежни материјали на Украина
Во XII петгодишниот план (1986-1990) просечната годишна стапка на раст на БДП се намалила на 2,4% (споредено со 4,8% во годините на X-от и 3,7% во годините на XI-те петгодишен план), а во 1990 г. генерално станала негативна.
На 16 јули 1990 година Врховниот совет на Украинска ССР ја усвоила Декларацијата за државен суверенитет на Украина, со која се прогласило економска независност на Украина и право на водење независна надворешна политика (вклучително и надворешна економска политика). Започнато е создавање регулаторна рамка за економски реформи.
90-тите години
На 26 декември 1991 година, Советот на републиките на Врховниот Совет на СССР усвоил декларација за распуштање на СССР. Колапсот на СССР, формирање на независни држави, нарушување на економските односи меѓу претпријатијата и организациите, уништување на заедничкиот пазар на стоки и услуги, воведување на царински граници и национални валути негативно се одразиле на економијата на Украина, особено на индустрискиот исток, кој главно бил насочен кон пазарот на поранешниот сојуз. Во јануари 1992 година била издадена националната валута - карбованец. Во 1996 година била спроведена монетарна реформа, како резултат на која украинската гривна била воведена во оптек, а карбованецот, амортизиран како резултат на инфлацијата, бил повлечен од промет.
Радикалната економска реформа во Украина (вклучително и приватизацијата) започнала многу подоцна отколку во другите постсоветски земји - во 1994 година, по победата на Леонид Кучма на претседателските избори. Избран бил радикален пристап кон реформската стратегија заради катастрофалната состојба во украинската економија во 1993 година (хиперинфлација) и почетокот на 1994 година (пад на индустриското производство за 35% во првиот квартал). Покрај тоа, поради неактивноста на претходната администрација на Леонид Кравчук, биле додадени неповолни услови, како што се брзото зголемување на надворешниот долг и општото „занемарување“ на социјалната и индустриската сфера.
Поради приватизацијата на 90-тите години, до 1999 година, бруто-домашниот производ на независна Украина паднал на 40% од нивото од 1991 година. Голем број реформи иницирани од ММФ донекаде ја оживеале економијата покрај постојаните политички превирања меѓу украинскиот претседател и премиерот. Наспроти позадината на глобалната криза во 2009 година, дошло до нагло опаѓање на економските показатели за дури 15%, и ова бил еден од најлошите резултати на глобално ниво. Сепак, во 2010 година украинските власти успеале да се договорат за значителните попусти за снабдувањето со руски природен гас, што овозможило да се постигне бавен раст во 2010-2013 и покрај доминацијата на олигархиските кланови во економијата. Сепак, ова не помогнало на земјата да се израмни со соседите и Украина останала меѓу редовите на најсиромашните држави во Европа.
Проблемот со снабдувањето со енергија и транспортот во руско-украинските односи
Веќе во првите години по независноста, меѓу Русија и Украина се појавил конфликт во врска со цената на рускиот гас и исплатата за набавки. Првично, Украина ја прогласила својата подготвеност за целосна економска соработка заснована врз принципите на пазарот, вклучувајќи координирана политика за снабдување со енергија и нивен транзит. Во август 1992 година, биле постигнати првите договори за снабдување со гас на Украина и транзит низ нејзината територија, како и за меѓусебни порамнувања за овие операции.
И покрај ова, од втората половина на 1992 година, долгот на Украина за испорачаната енергија - природен гас за индустријата и јавноста и нафтата за украинските рафинерии - сè повеќе се зголемувал. За да се реши овој проблем, украинската влада го искористила механизмот на технички заеми (меѓудржавни парични заеми предвидени за набавка на одредени стоки што може да се вратат со реципрочна испорака на стоки или регистрација на државен долг). Поради фактот што Украина не била во можност да ги исплати овие заеми, владата постојано барала зголемување на нивната големина и нови заеми. Од февруари 1993 година, долгот на Украина кон РАО „Гаспром“, според руска компанија, надминал 138 милијарди рубли. Како одговор на најавата за прекинување на снабдувањето со гас на Украина заради неплаќање, украинските власти објавиле дека имаат намера да ги затворат транзитните гасоводи преку кои Русија испорачува гас за Западна Европа. Во март, Гаспром потпишал договор во Варшава за изградба на транзитниот гасовод Јамал - Западна Европа преку Полска, заобиколувајќи ја Украина.
Во пролетта 1993 година, вкупниот долг на Украина бил претворен во државен заем. Во јуни, украинската страна повторно се обратила кон Русија со барање за заем во износ од 250 милијарди рубли. Во исто време, имало пораст на цените за руските енергетски превозници. Во јуни 1993 година била одобрена транзицијата кон светските цени на природниот гас. Во август, извозот на енергија во Украина за првпат бил суспендиран за пет дена поради неплаќање. Во есента, ситуацијата не се променила. Долгот на државните претпријатија во Украина, кои трошиле две третини од гасот увезен од Русија, дополнително се зголемил. Речиси веднаш станало јасно дека намалувањето на снабдувањето со руски гас е неефикасен механизам за обезбедување на отплата на долговите. Поради фактот што главниот дел од транзитната рута до европските потрошувачи поминувале низ Украина, ова овозможило на украинската страна слободно да изврши неовластен избор на руски извозен гас за свои потреби. Во октомври 1993 година, „Газпром“ предложил да ги исплатат долговите на Украина со закуп на голем број украински објекти за пренос на гас за долгорочен закуп. Украинската страна не сакала да се согласи со овој предлог.
Во март 1994 година, „Газпром“ повторно го прекинал снабдувањето со гас за Украина (поради фактот што долгот на Украина за гас надминал 1 трилион руби) и побарал решение за проблемот со долгот со пренесување на дел од правата на сопственост на украинските гасоводи и претпријатија во Русија. За време на украинско-руските преговори, донесена била политичка одлука за продолжување на снабдувањето со гас за Украина. Украина ја задржала контролата врз својот систем за пренос на гас. Според резултатите од соочувањето со „гас“ во 1994 година, „Газпром“ не успеал да ги врати долговите за енергија, кои до тогаш се приближувале до две милијарди долари. Напротив, како резултат на меѓувладини преговори во ноември 1994 година, Украина добила гаранции за снабдување со гас за декември и за целата следна година. Причината за ваквиот пресврт на настаните била наведената намера на украинската страна да се откаже од спорот околу странските средства на поранешниот СССР.
Есента 1995 година избувнала уште една криза со гориво и енергија во Украина. Украинското раководство направило обид да ја оддели исплатата за увозот на гас од Русија и исплатата за транзит на горивото во Европа. Поголемиот дел од дистрибуцијата на бензинот меѓу украинските потрошувачи бил префрлен на осум помали договорни страни, а системот за пренос на гас бил оставен под контрола на „Угргазпром“.
Годината 1996 година била една од најстабилните за односите „нафта и гас“ меѓу Русија и Украина. Украинската страна доцнела, но исплатила на РАО Гаспром. Во 1997 година, за првпат, украинската страна не инсистирала на покачување на цената за транзитот на руската нафта преку: но, од 3,75 американски долари во 1994 година, вредноста се зголемила на годишно ниво и достигнала 5,2 американски долари до 1996 година. Од големо значење за руско-украинските односи било потпишувањето на збир договори за Црноморската флота и Договорот за пријателство, соработка и партнерство во мај 1997 година. Според постигнатите договори, Русија за 20 години изнајмила повеќе заливи во Севастопол и Феодосија, а исплатата на киријата за употреба на поморската инфраструктура била поврзана со отплата на украинскиот долг за енергија.
Кон крајот на 1997 година, украинската влада донела фундаментална одлука да ги обедини секторите на нафта и бензин со создавање на нафтогас на Украина, врз основа на Укргазпром и Укранефт. На почетокот на 1998 година, Русија и Украина развиле и потпишале детална програма за економска соработка за периодот од 1998 до 2007 година, која им овозможила на руските компании да учествуваат во приватизацијата на украинскиот енергетски комплекс преку стекнување на акции. Сепак, наскоро, во Русија започнал период на „скок на владата“, кој завршил со доаѓањето на Владимир Путин на чело на владата. Прашањето за отплата на долговите на Украина за гас привремено отишле во втор план.
Од 1998 година, „Газпром“ запрел со директното снабдување со гас во Украина и започнал да снабдува гас само за транзит, а компанијата посредник Итера, која подоцна била заменета со „Еурал Транс гас“ и „РосУкри Енерго“, започнала да извезува „платен“ гас.
Во 1999-2001 година, Украина продала осум стратешки бомбардери Ту-160, три Ту-95МС, околу 600 крстаречки ракети Х-22, кои биле во служба со авијација со долг дострел, како и земја опрема. Така, Украина успеала да исплати 285 милиони американски долари од долг од една милијарда американски долари за испорачаниот руски гас.
Моќ и финансиски-индустриски групи
1990-тите бил период на активно спојување на моќта и бизнисот, поврзано со процесот на „почетна акумулација на капитал“ и појава на таканаречените „црвени директори“, кои воспоставиле лична контрола врз претпријатијата што останале во државна сопственост. Во исто време, раководителите на претпријатијата можеле да добијат заеми, субвенции (за „заштеда на производство“) и субвенции за извршување на владините налози, кои служеле како извор на лично збогатување. Најзначаен извор на раст и збогатување на деловните групи бил пристапот до посреднички операции со енергетски превозници (гас, нафта, јаглен). Покрај тоа, имаше неовластен избор на руски енергетски превозници, „доверливи пирамиди“, аквизиција на државни претпријатија по пониска цена од корпоратизација или банкрот.
Како резултат на тесна интеракција меѓу украинската влада и големите претставници на капиталот, украинските олигарси всушност ја одзелр власта: природата и резултатите од политичката борба биле утврдени не од идеологијата или популарноста на партиите меѓу населението, туку со поддршка на влијателни финансиски и индустриски кланови, кои контролирале голем дел од капиталот, вклучително и медиумите во земјата. Истражувачите забележуваат дека влијанието на олигархиските групи е еден од клучните фактори во формирањето на современиот електроенергетски систем во Украина. Најголемите финансиски и индустриски кланови на Украина, чиишто економски и политички граници конечно биле воспоставени во раните 2000-ти, ги вклучуваат днипропетровскиот, доњечкиот, киевскиот, харковскиот и лавовскиот клан. Поради своите придонеси во обезбедување на средства за политичките партии, олигархиските кланови добиле целосен протекторат врз украинските компании.
Конфликтот меѓу претседателот Леонид Кучма и Врховната Рада и финансиските и индустриските групи за контрола на извршната власт и уставната криза во земјата резултирала од прераспределување на економското влијание меѓу старата и новата деловна елита на земјата. Првиот модел на преплетување на извршната власт со финансиски и индустриски кланови го воспоставил премиерот на Украина Петро Лазаренко (мај 1996 - август 1997 година). ) По оставката, Кучма ја презел контролата врз повеќето финансиски и индустриски групи, гарантирајќи им стабилно постоење. Значи, во Украина, заемно корисен и делотворен модел на интеракција помеѓу претседателот и големиот капитал, манипулацијата со завојуваните финансиски и индустриски групи. Големиот капитал го поддржал претседателот во неговата борба да ја концентрира моќта. Претседателот, пак, обезбедил финансиски пораст на средствата преку „насочена“ приватизација, даночни бенефиции, пристап до евтина енергија и сл.
2000-тите
Во доцните 90-ти и почетокот на 2000-тите, искористувајќи ја растечката глобална побарувачка за производи од металургија, достапноста на бесплатни капацитети и снабдувањето со евтини руски енергетски ресурси, приватизираните металуршки претпријатија на Украина биле во можност значително да го зголемат обемот на извозно ориентирани производи, што довело до економско закрепнување во индустриските региони на Истокот.
Меѓутоа, Украина уште од првите денови започнала да го забавува процесот на формирање на ЦЕС, настојувајќи да добие еднострани политички и економски предности. Кога претседателот Јушченко дојде на власт, новото раководство ја поставила идејата за евроатлантска интеграција (влез во Европската унија и НАТО ). Веќе во април 2005 година, коментирајќи го ставот кон Русија и плановите за создавање на ЦЕС, претседателот Јушченко истакнал дека „Украина поддржува создавање слободна трговска зона со членови на оваа организација, но нема да дозволи девалвација на нејзиниот фискален, царински и буџетски суверенитет“. На крајот на август 2005 година, на самитот на шефовите на држави кои учествувале во Договорот за формирање на заедничкиот економски простор, Виктор Јушченко изјавил дека украинското раководство смета дека е можно да се потпишат само 15 документи со кои се регулира создавање на слободна трговска зона. Останатите документи за ЦЕС, кои се занимаваат со создавање на наднационален тарифен орган и Царинската унија, не биле задоволни од украинското раководство.
Од 2007 година започнале преговорите за склучување Договор за асоцијација меѓу Украина и Европската унија. Во мај 2009 година, Украина влегла во Источното партнерство, една од активностите бил развој на економската интеграција со земјите од ЕУ.
Русија во 2004 година се надевала дека Виктор Јанукович, ќе победи на следните претседателски избори. Врз основа на ова, на 8 август 2004 година, бил потпишан дополнителен договор за договорот меѓу Гаспром и Нафтогас, кој за петгодишен период, до 2009 година, поставил фиксна цена за рускиот гас за Украина - 50 американски долари за илјада кубни метри. Со поразот на Јанукович и пресвртот на новото украинско раководство кон европска интеграција, станало јасно дека времето на „повластените цени“ за Украина завршило.
Што се однесува до украинското раководство, тоа прогласило елиминација на руската зависност од гас и потрага по алтернативни извори на гориво како приоритети на енергетската политика. Сепак, овие планови не биле преведени во практични активности. Обидите за спроведување на алтернативни проекти биле спроведени против позадината на долги сложени преговори меѓу Украина и Русија за транзитни прашања и навремено плаќање од страна на Украина за снабдување со руски гас. Наспроти позадината на расправиите меѓу сојузниците во украинската „портокалова“ коалиција, се појавила неможноста и неподготвеноста мирно да преговараат со Русија за приоритетни прашања. Како резултат на тоа, во 2006 и 2008 година се случиле два остри конфликти „гас“ што довеле до прекин на снабдувањето со гас за Украина од страна на Русија. Ова значително го зголемило нивото на недоверба меѓу земјите и имало исклучително негативен ефект врз имиџот на Украина како транзитна држава.
Како одговор, Русија ја зголемила цената на бензинот за Украина на просечно европско ниво.
Во Украина, повеќе или помалку значајни политичари започнале да ги искористуваат проблемите со бензинот, вклучувајќи ја и Јулија Тимошенко, која претходно работела во владиниот комплекс на гориво и енергија. Во 2007 година, како резултат на политичката криза, таа успеала да ја предводи владата, и веднаш воспоставила директен контакт со претседателот Владимир Путин, но на крајот тоа ја чинело не само кариера, туку и слободата.