cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лехово (Пиринско)
Лехово — село во Светиврачко, Пиринска Македонија, денес во општината Свети Врач на Благоевградската област, југозападна Бугарија.
Географија и местоположба
Селото Лехово се наоѓа на 40 километри југоисточно од Свети Врач, планинска област. Селото се наоѓа во северозападните делови на планината Славјанка. Селото се наоѓа на надморска висина од 489 метри. Атарот на селото зафаќа површина од 11.871 км2. Климата е преодно-средоземна со летен минимум и зимски максимум на врнежи од дожд. Просечните годишни врнежи од дожд се околу 600 мм.
Историја
Според историчарот од почетокот на дваесеттиот век Васил Миков, селото било основано од полски доселеници. Денешното село се појавило во 1913 година од бегалци од старото село Лехово, кое по крајот на Балканските војни било приклучено кон територијата на Грција, додека ова село кон територијата на Бугарија.
==Население ==
Борис Тупаревски
Борис Спиров Тупаревски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Томе Трпковски
Томе Божинов Трпковски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. Завршил основно училиште, а потоа изучил чевларски занает. Во 1944 година, кога цела Македонија била опфатена од сенародното народноослободително движење му се приклучил со цел да даде скромен придонес. Во октомври 1944 година, стапил во редовите на Шеснаесеттата македонска ударна бригада, во чии редови се борел против Германците и балистите на падините на Скопска Црна Гора. Во борбите се истакнал како храбар борец. Во почетокот на ноември 1944 година загинал, во една борба против балистичките банди. Најпрво бил тешко ранет, а потоа целиот избоден со ножеви.
Алина Кабаева
Алина Маратовна Кабаева (Алина Маратовна Кабаева; Әлинә Марат кызы Кабаева; 12 мај 1983 година) е руски политичар, модел, глумица, пензионирана поединечна ритмичка гимнастичарка и почесен мајстор на спортот.
Кабаева е една од најпознатите гимнастичарки во ритмичка гимнастика, со 2 олимписки медали, 14 медали на Светски првенства и 25 медали на Европски првенства.
Од 2007 до 2014 година, Кабаева била заменик на партијата Обединета Русија. Во септември 2014 година, Кабаева стана претседател на одборот на директори на.
Личен живот
Кабаева, ќерка на татко од Татари и мајка Русинка, е родена во Ташкент, Узбечка ССР, во Советскиот Сојуз, на 12 мај 1983 година. Таткото на Кабаева, Марат Кабаев, бил професионален фудбалер, а семејството постојано го следело на различни места во Узбекистан, Казахстан и Русија.
До 2002 година, Кабаева го практикувала исламот. Во 2003 година, таа изрази желба да се покрсти.
Таа била свршена со полицаецот Давид Муселиани во 2004 година. Тие започнале врска во 2002 година, но се разделиле во 2005 година.
Во април 2008 година, Московски дописник објавил дека Кабаева е свршена со рускиот претседател Владимир Путин. Приказната била демантирана и весникот бил затворен. Во следните години, статусот на врската Кабаева и Путин станала тема на шпекулации, вклучувајќи ги и обвинувањата дека тие имаат повеќе деца заедно. Во јули 2013 година, Кабаева пријавила дека нема никакви деца. Во март 2015 година, за Кабаева била објавено дека родила девојче во ВИП-болницата Сент Ен во Тичино, Швајцарија. Во 2019 година, наводно, таа родила момчиња близнаци во породилната клиника Кулаков во Москва.
Ритмичка гимнастичарска кариера
Кабаева започнала со ритмичка гимнастика на 3 години, со тренерот Маргарита Самуиловна.
Во раните тинејџерски години, Кабаева се преселила во Москва, каде што нејзината мајка ја одвела кај рускиот главен тренер, Ирина Винер.
1996 до 1999 година
Кабаева останала со Винер, а своето меѓународно деби го имала во 1996 година. Во 1998 година, 15-годишната Кабаева го освоила Европското првенство во Португалија. Во тоа време, Кабаева била најмладиот член на рускиот состав, се натпреварувала заедно со меѓународно признати соиграчи, како што е Амина Зарипова. Во 1999 година, Кабаева станала европски шампион по втор пат и ја освои светската титула во Осака, Јапонија. Кабаева продолжи да освои вкупно 5 All-Around титули на Европските првенства.
На Олимписките игри во Сиднеј во 2000 година, во Австралија, се очекувало Кабаева да освои злато во All-Around; сепак, поради грешка во инаку исклучителна изведба - таа го испуштила обрачот и истрчала да го извлече надвор од натпреварувачката област - Кабаева го освоила бронзениот медал, со конечен резултат 39,466 (јаже 9,925, обрач 9,641, топка 9,950, лента 9.950). Белоруската Јулија Раскина го освои сребрениот медал, додека соиграчката од Русија, Јулија Барсукова, го освои златниот медал.
2001 до 2004 година
На Светското првенство во ритмичка гимнастика во 2001 година, Кабаева го освоила златниот медал за топка, клубови, обрач, јаже, поединечно All-Around и екипни натпревари. На Игрите за добра волја во 2001 година во Бризбејн, Австралија, Кабаева го освоила златниот медал за натпревари во топка, клубови и јажиња, како и среброто во поединечно All-Around и обрачот. Сепак, Кабаева и нејзината соиграчка, Ирина Чачина, биле позитивни на забранет диуретик (фуросемид) и им беа одземени медалите.
Винер, рускиот главен тренер, кој во тоа време служел и како потпретседател на Техничкиот комитет за ритмичка гимнастика ФИГ, рекол дека нејзините гимнастичари земале додаток на храна наречен „Хипер“, кој содржел благи диуретици, кои, според Винер, гимнастичарите ги земаа за предменструален синдром. Кога снабдувањето итекло кратко пред Игрите на добра волја, тимскиот физиотерапевт се наполни во локалната аптека. Според Винер, додатокот продаден таму бил лажен и содржел фуросемид. Комитетот побарал Организациониот комитет на Игрите за добра волја да ги поништи резултатите на Кабаева и Тачина. ФИГ исто така, ги поништи резултатите од Светското првенство во Мадрид, Шпанија, предизвикувајќи Украинката Тамара Јерофеева да биде прогласен за светски првак во 2001 година.
Кабаева освоила уште една светска титула во 2003 година во Будимпешта, Унгарија. Кабаева го освоила златниот медал во All-Around на Светското првенство во 2003 година, како и финалето на настанот во лента и топка пред Ана Бесонова од Украина.
Во 2004 година, Кабаева го освоила златото во All-Around на Европското првенство во Киев во 2004 година. На Олимписките игри во Атина во 2004 година, Грција, Кабаева го освоила златниот медал во поединечно All-Around за ритмичка гимнастика, со резултат 108,400 (обрач 26,800, топка 27,350, клубови 27,150, лента 27,100), сребрениот медал и припадна на нејзиниот соиграч, Ирина Чачина.
2005 до 2007 година
Во октомври 2004 година, Кабаева објавила дека се повлекува од спортот. Сепак, во јуни 2005 година, рускиот главен тренер Ирина Винер објавил можно враќање. Кабаева ја продолжила својата спортска кариера на пријателско натпреварување Италија - Русија во Џенова, на 10 септември 2005 година. На 5 март 2006 година, Кабаева го освои Гран при на Газпром во Москва, со сограѓаните Руси Вера Сесина и Олга Капранова, кои ги освоија второто и третото место. Кабаева го освоила сребрениот медал во All-Around на Европското првенство во 2006 година, зад соиграчката Сесина.
На Европското првенство во 2007 во Баку, Азербејџан; Кабаева, Сесина и Капранова биле избрани да ја претставуваат Русија. Сепак, во пресрет на натпреварувањето, Кабаева се повлекла поради повреда. Како замена Винер ја избрал претстојната гимнастичарка Евгенија Канаева од репрезентацијата на Русија. Кабаева завршила 4-та во квалификациите во All-Around на Светското првенство во 2007 година и не се пласирала во финалето поради правилото по две по земја, а Вера Сесина и Олга Капранова се пласираа пред Кабаева.
Кабаева ја завршила кариерата по сезоната 2007 година.
Придонеси за ритмичка гимнастика
Кабаева направила револуција во ритмичката гимнастика како една од ретките гимнастичарки што извела нови вештини и елементи, вклучително и задниот сплит стожер со помош на рака (позната и како „Кабаева“), позицијата на прстенот со бавен полн пресврт и стожерот на задниот дел таа најпрво настапи.
Носител на факелот на Зимските олимписки игри 2014 во Сочи, Русија
Кабаева била меѓу шесте носители на факел во Русија, кои го носеле олимпискиот оган преку стадионот „Фишт“ за време на церемонијата на отворање на Зимските олимписки игри во Сочи во 2014 година. Изборот на Кабаева за носител на факел предизвика контроверзии во меѓународните медиуми поради нејзината наводна блиска врска со претседателот Владимир Путин.
Кариери за модели, филмови и пост-гимнастика
Во 2001 година, Кабаева се појави во јапонскиот филм „ Црвена сенка“, изведувајќи ја својата гимнастичка рутина.
Во мај 2009 година, Кабаева отпатува во Јапонија и учествуваше во фотосесија за бикини.
Во јануари 2011 година, Кабаева се појавила на насловната страница на Вог Русија. Во истиот месец, Кабаева ја започна својата пејачка кариера, излегувајќи на сцената за прв пат.
Во 2015 година, Кабаева била почесен гостин на Светското првенство во 2015 во Штутгарт, Германија. Во 2017 година, Кабаева станала официјален амбасадор за ритмичка гимнастика на ФИГ на Светското првенство во Пезаро, Италија во 2017 година.
Политичка кариера
Од 2005 година, Кабаева е член на Јавната комора на Русија.
Од февруари 2008 година, Кабаева е претседател на Јавниот совет на Националната Медиска Група, медиумската група што ги контролира Известија, Канал еден и РЕН ТВ.
Помеѓу 2007 и 2014 година, Кабаева била пратеник во рускиот парламент, Државната дума, претставувајќи ја партијата „Единствена Русија“. Во својство на пратеник, Кабаева гласаше за бројни контроверзни закони кои беа брзо донесени во 2012 и 2013 година, вклучувајќи го и предлог-законот Анти-Магнитски за забрана за меѓусебно посвојување (на руски сираци) од семејства во САД, како како и рускиот закон за геј-пропаганда што ја прави дистрибуцијата на „пропаганда на нетрадиционални сексуални врски“ меѓу малолетни лица како казниво дело, вонсудската забрана за пристап до мрежните места што може да бидат домаќини на материјали што ги кршат законите за заштитени права и реорганизацијата на Академијата на науките.
Во септември 2014 година, Кабаева поднесе оставка од Дума и ја прифати функцијата претседател на одборот на директори на Националната медиумска група, најголемиот руски медиумски конгломерат.
Кабаева се соочи со критики за недостаток на искуство и висока плата кога била назначена на политички и медиумски места.
Бано Кушев
Бано Михајлов Кушев бил учител во Отоманското Царство и деец на Внатрешната македонска револуционерна организација. Бано Михајлов Кушев е роден на 22.07.1863 во семејството на трговецот Михаил Јанков Кушев. Тој е еден од учениците на првата генерација што ја завршува прочутата Солунска Гимназија “ Св. Св. Кирил и Методи“ во 1886-та година. Започнува работа како учител во Сер, Солун, Воден, Тетово, Дедеагач и дурги места. Во учебната 1893/94 година работи како замесник директор на училиште во родниот Велес. Иван Крајничанец, учител во истото училиште каде што Кушев бил директор, го нарекува “добар управник и добар другар на учителите“. Во учебната 1897/98 учителствува во Одрин. По време на бранот од апсења по Солунските атентати Бано Кушев (по тоа време главен учител во Велес) е уапсен и одведен во Скопје. По крајот на учебната 1906-1907-ма година, поради сомнежи на властите за учество во револуционерното движење, Кушев е отстранет од Егзархијата како учител во Скопското девическо училиште. Покасно станува училиштен инспектор. Влегува во ВМРО и станува легален деец во Велес. По Младотурската револуција од 1908-ма година е учител во родниот град. Избран е за делегат од Велес на основачкиот конгрес на СБКК (Сојуз на Бугарски Конституциони Клубови) во Солун. На Вториот Конгрес на СБКК е избран за член на ревизионата комисија. Работи активно против режимот на Младотурците. Убиен е на 14.11.1910 година при обезоружителната акција (акција на Младотурскиот режим за собирање на оружјето на четите на ВМРО). Негов брат е Петар Михајлов Кушев (Велес, 24.03.1870-Софија, 12.05.1939), лекар, деец на ВМРО и пратеник од Македонската парламентарна група во 23-тото Народно Собрание на Царство Бугарија од Неврокопскиот реон. Бано Кушев има три сина - Илија Кушев (Велес, 24.03.1896 - с. 'Рлевци (Острилци), Велешко, 29.11.1922), војвода на ВМРО и член на студентското друштво “Вардар“, Тодор Кушев (Велес, 15.02.1901 - Гевгелија, 19.09.1925) - четник на ВМРО, убиен од српска потера и Михаил Кушев (Велес, 15.03.1905 - Велес, 05.11.1992), инженер архитект, член на ММТРО (Македонска Младежка Тајна Револуционерна Организација), раководител на групата во Грац, Австрија, го зачувал тајниот архив на ММТРО.
Компаративна психологија
Компаративна психологија се однесува на научно проучување на однесувањето и менталните процеси на не-човечки животни, особено затоа што овие податоци се однесуваат на филогенетски историја, adaptive значење, како и развој на однесување. Истражувањето во оваа област адреси многу различни прашања, користи многу различни методи и се истражува однесувањето на многу различни видови, од инсекти до примати.
Компаративна психологија е понекогаш претпоставува да се нагласи крст-видови споредби, вклучувајќи ги и оние помеѓу луѓето и животните. Сепак, некои истражувачи се чувствуваат дека директните споредби не треба да биде единствена цел на компаративна психологија и дека интензивно се фокусира на еден организам за да се разбере неговото однесување е исто како пожелни; ако не и повеќе. Доналд Dewsbury разгледуваат делата на неколку психолози и нивните дефиниции и заклучи дека објект на компаративна психологија е да се воспостави принципите на generality се фокусира на двете proximate и крајната каузалитет.
R/mkd
r/mkd — подреддит управуван од македонски корисници на Reddit.
Носал
Носал — огранка на планинскиот масив Татри во јужниот дел на Полска. Нејзината најголема надморска височина изнесува 1206 метри. Се наоѓа во близина на познатото полско туристичко гратче и скијалиште Закопане. Претставува доста посетувано туристичко место, особено познато по скијањето и зимските спортови.
Тум (Полска)
Тум — село во административната област Гора Свитеј Малгорзати, Лоѓско Војводство, во централна Полска. Се наоѓа на околу 3 километри. Селото има приближно население од 600 луѓе.
Во селото се наоѓа црква од 12 век, како и дрвена црква посветена на Свети Никола од XVIII век. На западниот дел на селото има и остатоци од рано средновековно упориште кое датира од VI-VIII век.
Цветко Ќунгуров
Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. Завршил основно образование, а потоа изучил занает. Работел како лебар во Скопје. За време на окупацијата на Македонија станал симпатизер на НОВ и честопати ги снабдувал партизаните со храна. Поради тоа бил затворан и малтретиран од окупаторската бугарска фашистичка полиција. По излегувањето од затвор, бил задолжен ѝ натаму со снабдувањето на партизаните со прехранбени производи сè до 1944 година, кога пред опасноста повторно да биде затворен, се приклучил во редовите на НОВ и ПОЈ. Во борбите против непријателот се истакнал како храбар борец. Поради тоа, честопати бил ангажиран да извршува разни курирски задачи. Во октомври 1944 година, загинал во битката против балистичките банди кај Треска. Балистите неговото тело го фрлиле во Треска. Подоцна неговото тело било пронајдено, извадено и закопано во селото Глумово.
Иван Додовски
Животопис
Ддодовски е роден на 17 април 1974 година, во Битола, каде го завршил основното образование. Матурирал во САД, а дипломирал на Филолошкиот факултет во Скопје, на катедрата за општа и компаративна книжевност со американски студии. Подоцна магистрирал на истиот факултет на тема од областа на наратологијата. Во септември 2005 година се преселил во Британија, каде запишал докторски студии на Универзитетот во Нотингем.
Творештво
Додовски зачекорил на книжевната сцена како поет, објавувајќи три збирки поезија: „Седенка со ликот“ (издание на Клуб на писатели - Битола, 1991), „Луда луна“ (издание на „Зумпрес“, 1995) и „Света лудост“ (издание на „Култура“, 1999). Во 2005 година, во издание на „Темплум“ била објавена неговата збирка раскази „Големиот куфер“. Неговите песни се преведени на повеќе јазици, како: англиски, хрватски, албански, бугарски и романски јазик, а песните му се застапени во три антологии на македонската поезија. На Меѓународниот фестивал на млади европски писатели, одржан на островот Крк, Хрватска, во 1999 година, Додовски ја освоил првата награда за поезија. Тој е приредувач на изборот кратки раскази од млади македонски писатели, со наслов „Некои мали работи“ (издание на „Студентски збор“, 1996). Покрај со проза и поезија, Додовски се занимава и со есеистика. Тој е уредник на зборникот трудови „Мултикултурализмот во Македонија: модел во настанување“ (издание на ФИООМ, 1995), како и на теоретската студија „Наративни стратегии во психолошкиот роман“ (издание на „Култура“, 2004). Негови трудови, театарски критики и есеи се објавени во повеќе списанија во Македонија и во странство. Во 2002 година станал редовен член на Друштвото на писатели на Македонија.
Носорог
Носорози — семејство непарнокопитни животни со пет преживеани видови. Два од овие вида потекнуваат од Африка, а останатите три од Азија. Три од петте вида (јаванскиот, суматранскиот и црниот носорог) се критично загрозени видови. Индискиот носорог е загрозен вид од кој се проценува дека има уште 2700 единки во дивината. Белиот носорог е на списокот на ранливи видови со преостанати 9000 единки во дивината. Животните од ова семејство се едни од најголемите живи примероци на мегафауната, и сите видови достигнуваат тежина од над еден тон. Тие се тревопасни, имаат тенка кожа (1,5 – 5 сантиметри), составена од слоеви на колаген со кристална структура. Во споредба до нивната големина, овие цицачи имаат релативно мал мозок (400-600 грама) и голем рог. Најчесто се хранат со лисјести растенија, но доколку е потребно можат и да ферментираат пофиброзна растителна храна во дебелото црево. За разлика од останатите непарнокопитни животни, африканските видови на носорози немаат предни заби, поради што за пасење растенија ги користат катниците и преткатниците. Носорозите се доста ценети поради нивниот карактеристичен рог. Овој рог е изграден од кератин, истата белковина од која е направена косата или ноктите. Двата африкански вида на носорог и суматранскиот носорог имаат два рога, додека индискиот и јаванскиот имаат само еден. Носорозите имаат одличен слух и осет за мирис, но доста слаб вид. Повеќето живеат 60 години или повеќе.
Таксономија
Името на семејството Rhinocerotidae е добиено од грчките зборови ῥινός (ринос) што значи нос и κέρας (керас) што значи рог. Петте преживеани видови носорози спаѓаат во три категории. Двата африкански вида, Белиот носорог и Црниот носорог, се издвоиле за време на раниот плиоцен (пред околу 5 милиони години) но родот Dicerotini во кој спаѓаат се издвоил за време на средниот миоцен (пред 14,2 милиони години). Главната разлика помеѓу црниот и белиот носорог е обликот на нивната уста. Белите носорози имаат широки и рамни усни, додека кај црните усните се долги и испакнати. Популарна, но сѐ уште непроверена теорија е дека името на белиот носорог е грешка односно погрешно толкување на зборот wijd („широк“ на африкански) со кој се објаснувал обликот на усните. Белиот носорог е поделен на северен и јужен подвид. Постојат два вида од родот Rhinocerotini – загрозениот вид Индиски носорог и критично загрозниот Јавански носорог, кои се одвоиле еден од друг пред околу 10 милиони години. Критично загрозениот вид Суматрански носорог е единствениот преживеан вид од најстариот род Dicerorhinini кој се одвоил од останатите за време на миоценот (пред околу 20 милиони години). Во зоолошката градина Dvůr Králové во Чешка, во 1977 година е добиен хибрид помеѓу двата подвида на белиот носорог – мешавина од Ceratotherium s. simum и C. s. Cottoni. Постојат и хибриди од видовите бел и црн носорог. Сите носорози имаат 82 хромозома (во диплоидна клетка), освен црниот носорог кој има 84. Ова е животно со најголем број на хромозоми од цицачите.
Црн носорог
Името Црн носорог (Diceros bicornis) е одбрано за да може да се разликува од белиот носорог. Ова може да е прилично збунувачки поради фактот дека овие два вида имаат многу слична боја на кожата. Постојат четири подвида на црниот носорог: јужно-централен (Diceros bicornis minor) кој некогаш живеел од централниот дел на Танзанија па јужно до Замбија, Зимбабве и Мозамбик, и до северниот дел на ЈАР, јужно-западен подвид (Diceros bicornis bicornis) кој ги населува саваните во Намибија, Ангола, Боцвана и западна Јужна Африка, источно африкански подвид (Diceros bicornis michaeli) кој живее претежно во Танзанија и западно африкански (Diceros bicornis longipes) кој е прогласен за изумрен во 2006 година.
Индиски носорог
Индискиот носорог (Rhinoceros unicornis) живее на просторите на Непал и во Асам, Индија. Во минатото населувал територии од Пакистан до Бурма на најверојатно и делови од Кина. Поради влијанието на човекот, природното живеалиште на овој вид се смалил, па денес ги среќаваме само во неколку мали популации во североисточна Индија, Непал и во Националниот парк во Пакистан. Негова животна средина се големите пасишта и шуми во подножјето на Хималаите.
Jавански носорог
Јаванскиот носорог (Rhinoceros sondaicus) е еден од најретките и најзагрозените големи цицачи во светот. Според проценките направени во 2002 година, останати се околу 60 единки во Јава (Индонезија) и Виетнам. Овие носорози претпочитаат густи дождовни шуми, каде има високи треви и бари со кал. Иако во минатото бил распространет речиси низ цела Азија, за време на 1930-тите е ловен скоро до истребување во Индија, Бурма, Малезија и Суматра, поради верувањето дека неговиот рог и неговата крв имаат исцелителни моќи.
Суматрански носорог
Суматранскиот носорог (Dicerorhinus sumatrensis) е најмалиот преживеан вид на носорог, како и видот кој има најмногу крзно. Оваа одлика му овозможува да преживее на високите надморски височини во Борнео и Суматра. Како последица на губењето на природното живеалиште и на ловокрадството, бројот на единки од овој вид е драстично намален, што го прави овој носорог еден од најретките цицачи на светот. Се претпоставува дека се преостанати уште само 275 суматрански носорози.
Класификација
† означува изумрени родови
Бајрампаша
Бајрампаша — приградска област на Истанбул, Турција на европската страна на градот. Областа се состои од станбени и индустриски области од работничката класа. Населението е 240.000 (1997), а областа опфаќа површина од 8 km2 (3.1 sq mi). Градоначалник е Атила Ајдинер (АКП). Областа била дел од округот Фатих до 1936 и Ејуп помеѓу 1936 и 1990 година. Поранешниот назив на Бајрампаша бил „Сагмалџилар“ до 1960-тите. Негови соседи се Газиосманпаша од север, Ејуп од исток, Зејтинбурну од југ и Есенлер од запад.
Носорог
Рогот на носорозите
Најпрепознатливата одлика на носорозите е нивниот голем рог кој се наоѓа над носот. Рогот на носорозите, за разлика од останатите животни рогови е составен од кератин и нема коскена срж како на пример роговите кај говедата. Роговите на носорозите се користат во традиционалната азиска медицина, но и се користат за правење рачки за ножеви во Јемен и Оман. Едно познато недоразбирање е тоа дека прав направена од рогот се користи како афродизијак во традиционалната кинеска медицина. Всушност оваа прав се користи како лек за треска и грчеви.
Бајрампаша
Луѓето во Бајрампаша се главно Албанци и Бошњаци. Домовите во Бајрампаша се генерално со лош квалитет и има работилници и мали фабрики, дури и во станбените улици, додека поголемите области во областа се чисто индустриски.
Носорог
Легенди
Во Малезија, Индија и Бурма, постои легенда за носорозите кои ги гаснат пожарите. Овој легендарен носорог има и посебно име на малајски „badak api“ (badak - носорог, api - оган). Се верува дека доколу се појави пожар во шумата, ова животно се појавува и го гаси огнот настапувајќи на него.
Бета-распад
Нестабилните атомски јадра кои имаат вишок протони може да се распаднат преку β+ распаѓање така што некој протон ќе се претвори во неутрон, позитрон (β+ честичка) и неутрино. При β+ распаѓањето јадрената енергија на новонастанатиот хемиски елемент или изотоп e поголема од онаа на стариот. Тоа е така бидејќи протонот има поголема маса од збирот на масите на неутронот и позитронот, па затоа таа „вишок“ маса се претвора во енергија.
p → n + e+ + νe
Доколку пак атомското јадро има вишок неутрони, тој ќе се стабилизира преку β- распаѓање при што некој неутрон ќе се претвори во протон, електрон (β- честичка) и антинеутрино. Тоа најчесто се појавува во јадрените реактори доколку во јадреното гориво има атомски јадра со вишок неутрони.
n → p + e- + νe'
Овие две реакции се одвиваат бидејќи се доследни на законите за зачувување. Прво се запазува полнежот така што кога неутрална честичка (неутрон) станува позитивен протон се произведува и негативна честичка (електрон) за да вкупниот полнеж повторно биде неутрален. А неутриното/антинеутриното се создава со цел да се зачуваат лептонските броеви.
Треба да се потенцира дека ни електронот ни позитронот емитувани при бета распаѓањето не постојат во јадрото пред распаѓањето. Овие честички се создаваат со претворање на енергијата во маса на мирување. Гледано од овој агол, бета зрачењето е сосема поразлична од алфа зрачењето при која емитираната алфа-честичка и претходно постоела во јадрото. Всушност може да се каже дека бета распаѓањето повеќе наликува на емисијата на фотони при преминот на „возбуден“ атом од повисоко на пониско енергетско ниво. Сепак, постои голема разлика помеѓу емисијата на фотони и бета распаѓањето - интеракцијата при создавањето на фотони е електромагнетна. Но бидејќи неутронот е неутрален, овде електомагнетната сила не е присутна. Всушност доколку електромагнетната сила дејствува би требало да очекуваме да се случи обратното – протонот и електронот да се спојат во еден неутрон бидејќи спротивните полнежи се привлекуваат. Затоа за да се опише бета распаѓањето е воведена нова сила која мора да биде многу слаба на јадрената скала. Таа е наречена слаба јадрена сила.
Историја
Радиоактивноста била откриена во 1896 година од страна на Хенри Бекерел и Марија и Пјер Кири. Во 1899 година Ернест Радерфорд ја поделил радиоактивноста на два вида: алфа и бета. Во 1900 година Бекерел по низа мерења утврдил дека бета-честичката е всушност електрон. Подоцнежните истражувања околу бета распаѓањето ги донеле и првите докази за постоењето на неутриното. Во 1911 година Лиза Мајтнер и Ото Хан извеле експеримент кој покажал дека енергијата на електроните се губи при распаѓањето, што е во потполна спротивност со законот за зачувување на енергијата. Истиот чуден резултат бил повторно потврден во низа експерименти од 1920 до 1927 година. Паули во 1930 година изјавил дека во атомите постои и екстремно лесна честичка. Тој предложил дека оваа честичка исто така се емитува при бета распаѓањата, но дека досега не била откриена. Подоцна Енрико Ферми ја именувал оваа честичка во неутрино, а во 1934 година издал модел на бета распаѓање во кој биле вклучени и неутрината.
Откривање на ослободените неутрина
Неутрината многу слабо реагираат со останатата материја и затоа е многу тешко да се детектираат. Поради овој проблем експериментот за детекција на неутриното се заснова на законот за зачувување на импулсот. Ако бета распаѓањето е проследено со емисија на електрон, јадрото кое се распаѓа би се одбило во спротивен правец од оној на исфрлениот електрон и неговиот импулс би бил бројчено еднаков со оној на електронот. Од друга страна пак и електронот и антинеутриното се емитувани во истиот бета-распад, па во согласност со законот за зачувување на импулсот, збирот од векторите на трите импулси (електронот, антинеутриното, одбиеното јадро) би требало да остане нула, исто како што било пред распаѓањето. Па ако антинеутриното нависитна постои и е емитирано во бета-распадот, јадрото кое се распаѓа ќе се одбие кон правецот на исфрлениот електрон, што е докажано во многу експерименти.
Употреба на бета-честичките
Нестабилните јадра кои се распаѓаат емитирајќи бета-честички имаат широка употреба во медицината, вклучувајќи дијагностицирање, скенирање и третман на некои болести:
Влијание врз здравјето
Малата изложеност на бета-зрачење може да биде корисна, а тоа се употребува во медицината. Но поголемата изложеност на бета-честички е опасна бидејќи може да ја иритира, а во најлош случај и да ја изгори кожата. Најопасни се бета-честичките кои се директно внесени во организмот бидејќи при допир со ткивото тие го јонизираат што може во голема мера да му наштети на организмот. Јонизацијата може да ги раскине хемиските врски или да предизвика нови, со што ќе се промени составот на градбените единки на организмот (белковини, DNA, RNA,...). Додека пак подолгата изложеност на зрачење може да предизвика рак, а со тоа и смрт.
Бајрампаша
Постојат голем број важни јавни згради во областа: најголемиот затвор во Истанбул (кој сега е во мирување); два големи спортски комплекси; главната автобуска станица (која всушност е во Бајрампаша иако се нарекува автобуска станица Есенлер).
Областа била позната како Сагмалџилар до 1970 година, кога големата епидемија на колера, предизвикана од загадувањето на водоснабдувањето довело до тоа да биде ставена во карантин. По овој инцидент, името на населбата станало синоним за колера, така што областа била преименувана во Бајрампаша, според османлискиот везир од 17 век, Бајрам-Паша. Дел од отоманскиот систем за водоснабдување, кој го изградил Мимар Синан, се задржал до денес.
Локалниот фудбалски тим со седиште во округот се вика Бајрампашаспор.
На 1 декември 2015 година, се случила експлозија во близина на станицата Бајрампаша, оставајќи неколку повредени.
Левуново
Левуново — село во Светиврачко, Пиринска Македонија, денес во општината Свети Врач на Благоевградската област, југозападна Бугарија.
Географија и местоположба
Селото Левуново се наоѓа на 12 километри јужно од Свети Врач, додека Петрич се наоѓа на 20 километри југозападно од селото. Меѓународниот пат Е 79 од Софија до граничниот премин Кулата минува низ селото. Селото се наоѓа на надморска висина од 179 метри. Атарот на селото зафаќа површина од 14.056 км2. Западно од селото поминува реката Струма.
Соседни села се Ново Делчево и Дамјаница на север, Спатово, Хотово и Ѕивгелија на исток, Ени Чифлик и Припечене на југ.
Османлиско Царство
Во 1891 година Георги Стрезов за селото напишал:
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото имало 598 жители, од кои 250 Турци и 348 Македонци. Селото било под влијание на Бугарската егзархија. Според податоците на секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во селото живееле 480 Македонци под врховенството на Бугарската егзархија, работело едно егзархиско училиште со 1 учител и 36 ученици.
во текот на Балканските војни, селото било освоено од страна на грчката армија и бил воспоставен воен штаб на Константин I. По повлекувањето на грчките војници, биле запалени 60 куќи во селото.
Бугарија
По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Бугарија. За време на Првата светска војна, во селото се наоѓал штабот на Втората Бугарска Армија. Во летото на 1916 година, на два километри северно од селото било изградено Авионско одделение. На аеродромот се наоѓале борбени авиони.
Стопанство
Селото Левуново е едно од најразвиените во регионот. Во селото постојат 16 претпријатија, во кои освен месното население работат и жители од соседните села. фирмите главно се поврзани со лозарството, кое има традиции во овој крај. Но има и конфекција, месна индустрија, храна и фирма за транспорт. Во селото невработеноста е на многу ниско ниво.
==Население ==
„Свети Ѓорѓи Победоносец“
Црквата „Свети Ѓорѓи“ била изградена во 1874 година.
Првиот свештеник во црквата бил Васил Стојанов (1850 - 1922) од Левуново, закопан зад храмот. До неговиот гроб е гробот на друг свештеник - Стојан Николов Ташев (1883 - 1973), сирак, кој живеел во селото Спатово кога останал сам и потоа бил доведен во селото.
Црквата датира од Првата светска војна, но била запалена за време на војната. Тогаш војниците на Фердинанд I ја реставрирале во периодот 1915 - 1917 година. Исто така, црквата е вклучена во „Воените споменици на културата“.
Низ целата своја историја црквата „Св. Ѓорѓи Победоносец“ била ограбувана 5 пати, а крадците од првиот до последниот грабеж биле заробени од полициските службеници на полициската станица „Сандански“, и потекнувале од околните села. Сите три украдени икони биле вратени. Ноќта од 21 до 22 март 2009 година (сабота према недела) црквата била ограбена уште еднаш. Иконите и верските симболи биле собрани и околу 5.000 лева. 21 ден по грабежот, жителите на селото зеле „жив оган“ кружејќи околу црквата со импровизиран крст, бидејќи крстот со кој се кружел околу црквата на велигденската прослава бил меѓу украдените предмети.
Капела „Света Троица“
Капелата била обновена во 2004 година на иницијатива на селаните. Биле собрани донации од секој што сакал да помогне и со што можел да помогне. Иконите биле донации за параклисот од жителите на селото. Секоја година на празникот на „Св. Троица“ (датумот се менува според Велигден) се спроведуваат борби и се дава курбан за здравје. Специјални гости на оваа манифестација се Армен Назарјан и Методи Пенев, кои истовремено се судии во борбите.
Капела „Св. Панталејмон“
Оваа капела се наоѓа во дворот на градоначалникот на селото - Иван Стоилов. Таа е изградена од неговиот дедо. Според легендата, бабата (негова сопруга) била болна, а дедото ја градел капелата. Таа преспила во неа една вечер и се излекувала следниот ден.
Општествени установи
Секоја година, бројот на учениците запишани во училиштето се намалувал и за учебната 2006-2007 година нивниот број бил околу 50, а матурантите од 8-мо одделение за учебната 2006-2007 година биле само тројца. Наставниците биле од Свети Врач, а нивните патни трошоци биле покриени од Министерството за образование. Иако училиштето отворило компјутерска просторија (со донација), тоа било затворено во 2008 година, поради малиот број на ученици. Учебната 2007 - 2008 година била последна за училиштето. Останатите ученици од училиштето го продолжиле своето образование во најблиското основно училиште - во селото Дамјаница. Бесплатен превоз е предвиден за учениците.
Читалиштето „Отец Пасиј“. Денес во ќиталиштето се наоѓаат библиотеката и поштата на селото, која градба се наоѓа во центарот на селото. За библиотеката се грижи Маја Стоименова, а таа презема иницијатива да организира забавни програми заедно со децата од „Свети Кирил и Методиј“. Библиотеката има компјутерска просторија што е направена од донација.
Во минатото во селото постоела и кино сала, која била изгорена во 1988 година. Штетата била толку голема што нема начин истата да биде санирана.
Трипун Урдаревски
Трипун Нешов Урдаревски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Потекнувал од сиромашно селско семејство. Завршил основно училиште, а потоа се занимавал со земјоделство. За време на окупацијата бил симпатизер на НОВ и активно го помагал движењето за ослободување на Македонија. Стапил во редовите на Шеснаесеттата македонска ударна бригада и учествувал во сите борби против балистичките банди и Германците. На 10 ноември 1944 година, неколку денови пред ослободување на Скопје, во една жестока борба против балистите бил тешко ранет и заробен од непријателите. Балистите на ѕверски начин го мачеле, а потоа го убиле.
Видобишта (Охрид)
Видобишта — археолошко наоѓалиште во градот Охрид. Наоѓалиштето претставува гробница од римско време. Се наоѓа во североисточното предградие на Охрид, на улицата „Марко Цепенков“ бр. 140. Откриена била случајно, во 1979 година, а систематски била истражувана во 1990 и 1993 година. Гробницата е семејна, со сводеста конструкција, со комора и  преткомора, а градена е од обработени камени блокови, кршен камен и бигор, тули и варов малтер. Целиот габарит на гробницата изнесува 12 × 8 м. Внатрешноста на комората е малтерисана, а во долните делови е обработена во штукатура и украсена со ромбоидни полиња. Во комората се пронајдени вкупно 10 гробови поставени различно, а во преткомората 1 гроб поставен во правец исток-запад. Гробницата била делумно ограбена, а во преостанатите гробни целости е откриен богат археолошки материјал од злато, скапоцени камења, бронза, стакло и керамика. Одликите на теренот и случајните наоди зборуваат и за други градби во непосредната близина на овој објект: вила рустика, терми, други гробници и др. Наодите се чуваат во Заводот и музеј - Охрид.
Џејмс Кук
Џејмс Кук (James Cook; - ) — англиски морепловец, откривач на источниот брег на Австралија, многу острови во Јужниот Тихи Океан и прв кој ги обиколил бреговите на Алјаска.
Доаѓајќи до ранг на капетан на Кралската морнарица, тој направил три патувања до Тихиот Океан, при што тој бил првиот Европеец кој се закотвил на источниот брег на Австралија, во Нова Каледонија, Јужните Сендвич Острови и Хаваи. Тој исто така бил и првиот морепловец кој го обиколил Антарктикот и изработил мапа на Њуфаундленд и Нов Зеланд.
Откако служел во британската трговска морнарица, тој се приклучил на британската кралска морнарица во 1755 година за време на седумгодишната војна. Во тек на опсадата на Квебек, тој се посветил на мапирање на устието на реката Сент Лоренс, што му овозможило на генералот Џејмс Волф да го изведе неговиот одлучувачки напад врз Арапските рамници. Младиот Џејмс Кук го привлекол вниманието на Кралското друштво во клучен момент во неговата лична кариера и насоката на британските експедиции во странство. Тој бил именуван за командант на ХМБ Ендевор за првата од неговите три експедиции во Тихиот Океан во 1766 година. Следеле уште две експедиции, со што се утврдиле првите точни мапи на многу острови и брегови.
Кук умрел на Хаваи во 1779 година за време на кавга со домородците, чија трета експедиција тргнала во потрага по Северозападниот приод.
Младост
Џејмс Кук потекнува од релативно скромно семејство. Тој бил второ од осумте деца на Џејмс Кук, земјоделец од шкотско потекло и Грејс Пејс која била Англичанка. Роден е во Матон во северен Јоркшир, град кој сега е поврзан со Мидлсбро. Бил крстен во локалната црква Свети Кутберт во Мартон, каде што неговото име се појавува во регистарот на крштевки. Кога семејството имало пет деца, се преселило на фарма во Грејт Ејтон. Работодавачот на неговиот татко го финансирал неговото школување во основно училиште. На 13-годишна возраст, тој започнал да работи заедно со својот татко на фармата. Во 1745 година, на 17-годишна возраст, Кук работел како чирак кај трговец во некое рибарско село. После една и пол година, Вилијам Сандерсон, сопственикот на фирмата, го одвел на пристаништето Витби, каде што го запознал со Џон и Хенри Вокер, квекери кои имале бизнис за јаглен и биле сопственици на неколку бродови. Кук бил вработен како чирак на нивната флота. Следните години ги помина во каботажа помеѓу Тајн и Лондон. За тоа време, учел алгебра, тригонометрија, навигација и астрономија.
Во текот на седумгодишната војна, Џејмс Кук учествувал во опсадата на градот Квебек пред Битката кај Арапските рамнини во 1759 година. Потоа покажал одреден талент за топографија и картографија и го одбележал поголемиот дел од устата на реката Сент Лоренс за време на опсадата, овозможувајќи му на генералот Џејмс Волф да го започне неговиот одлучувачки напад врз Арапските рамници. Во следните години, тој изработил мапи за брегот на Њуфаундленд, потоа на Северозападниот Премин (1763 - 1764), јужниот брег помеѓу Буринскиот Полуостров и Кејп Реј (1765 - 1764), а потоа и западниот брег во 1767 година. За време на неговите пет сезони поминати во Њуфаундленд, тој ги воспоставил првите точни големи мапи на бреговите на островот.
Прво патување (1768-1771)
Со започнувањето на војната меѓу Англија и Франција во 1755 година, Џејмс Кук како офицер на вое­на­та морнарица извесно време бил во Канада, каде што ја проучувал реката Сент Лоренс и бреговите на Њуфаундленд. Затоа, Лондонското географско друштво го примило за свој член. Друштвото во 1769 година го испратило научна експедиција на Тахити во Тихиот Океан, за на 3 јуни да се следи необичната астрономска појава кога Земјата, Венера и Сонцето се нашле на една права линија, а самата Венера била видена на Сончевиот диск. На чело на експедицијата бил Џејмс Кук кому на располагање му бил ставен малиот, но одлично граден воен брод ХМБ Ендевор. По ус­пеш­но извршената задача, експедицијата тргнала на југозапад и по долго патување пристигнала до бре­говите на Нов Зеланд. Ендевор испловил од Англија на 26 август 1768. Тоа бил цврст и идеален брод во однос на капацитетот за складирање, како и заради неговиот плиток дизајн, суштествен квалитет за пристап до многу гребени и тихоокеански архипелази. Откако го поминале Кејп Хорн, бродот стигнал на Тахити на 13 април 1769 година, каде Кук подигнал мала тврдина и опсерваторија во пресрет на премин на Венера. Набљудувањето, предводено од Чарлс Грин, асистент на новиот кралски астроном Невил Маскалејн, првенствено било насочено кон собирање на мерења за попрецизно одредување на растојанието што ја дели Венера од Сонцето. Со овие податоци, потоа ќе било можно да се одреди растојанието од другите планети, врз основа на нивната орбита. Откако ја завршил задачата на Тахити, Џејмс Кук ги следел инструкциите за вториот дел од неговото патување: да се побараат знаци за постоење на Тера Аустралис, хипотетички приврзок на Евроазија во северната полутопка. Кралското друштво, а особено Александар Далримпл, бил убеден во нејзиното постоење и имал намера да ја најде пред било кое било друго европско знаме. Затоа бил избран брод кој со својата мала големина, немало да ги подигне сомневањата и да се искористи мисијата на астрономско набљудување како параван за целиот настан. Кук, сепак, се сомневал во постоењето на овој континент. Благодарение на помошта на Тахиќанецот по име Тупаја, кој имал напредно познавање на географијата на Тихиот Океан, Кук стигнал до Нов Зеланд на 6 октомври 1769. Како втор Европеец кој пристигнал тука по Абел Тасман во 1642 година, исцртал мапи за целото крајбрежје на Нов Зеланд со многу малку грешки (особено за полуостровот Банкс, кој го сметал за остров и островот Стјуарт, кој нелогично го приврзал на Јужниот остров). Тој, исто така, го идентификувал теснецот што ќе го носи неговото име, Куков теснец, кој го одвојува Јужниот Островот од Северниот Остров и кој Тасман не го открил.
Потоа тргнал кон запад кон Земјата на Ван Димен (денешна Тасманија) со намера да утврди дали тоа е дел од јужниот континент. Меѓутоа, силните ветришта ја принудиле експедицијата да го држи северниот курс. Експедицијата здогледала копно на местото кое Кук го нарекол Поинт Хикс, меѓу денешните градови Орбост и Малакота во државата Викторија. Со оглед на југозападната ориентација на брегот, Кук си мислел дека е поврзано со Земјата на Ван Димен. Тие всушност се наоѓале во југоисточниот дел на австралискиот континент со што официјално станале првите Европејци кои стигнале на источниот брег. Во 1843 година, местото го добило името Кејп Еверард, пред да го обнови оригиналното име Поинт Хикс по повод 200 годишнината од пристигнувањето на Кук. За Кук на хоризонтот австралиското копно се појавило на 19 април 1770 година. Ниските планини што го затскривале видикот кон внат­решноста на континентот Австралија го потсетувале Кук на Јужен Велс, па затоа целиот тој простор го на­ре­кол Нов Јужен Велс. Овде Кук бил преокупиран со правење точна карта, во која го внесувал секој р‘т, за­лив, остров. Пловејќи кон север го минал ек­ва­то­­рот и се пробил меѓу многубројните острови на Го­лемиот Корален Гребен, не насетувајќи каква голема опас­ност ги демне членовите на експедицијата. Имено, се случил бродолом на 25 мај 1770 година. Сите топови би­ле фрлени во морето, а ја истуриле и водата за пиење. По едно деноноќие непрекината работа во црпење на водата што навлегувала на бродот, со следниот највисок при­лив бродот се ослободил од подводните карпи и запловил кон брегот. Бидејќи не биле сигурни на австралискиот брег од непријателски расположените домородци, се упатиле на островот Јава (Батавија) - холандска колонија, поминувајќи низ протокот меѓу Но­ва Гвинеја и Австралија.
До овој момент на патувањето, ниту еден човек не подлегнал на скорбут, што било извонредно за таква долга експедиција во тоа време. Убеден од препораката на Кралското здружение објавено во 1747 година, Кук вовел во храната на неговиот екипаж кисела зелка или лимон. Познато е дека скорбутот е предизвикан од слаба исхрана, но врската со недостатокот на витамин Ц сè уште не била утврдена. За зачувување на здравјето на неговиот екипаж, Кук го добил медалот Копли во 1776 година
Откако бродот бил ос­пособен за пловидба, останатите го продолжиле патот по веќе добро познатите мориња. Зао­би­ко­лу­вај­ќи го ’ртот Добра Надеж на југот на Африка, тие запловиле во водите на Атлантскиот Океан и, речиси, по тригодишно отсуство се вратиле во Англија на 12 јуни 1771 година.
Откако весниците ја објавиле експедицијата Кук станал многу популарен во рамките на научната заедница но почестите од пошироката јавност ги собрал Џозеф Бенкс. Тој се обидувал да ја преземе командата на втората експедиција, но пред тргнувањето, се повлекол. Јохан Рајнхолд Форстер и неговиот син Георг биле ангажирани да го заменат. Синот на Кук, Џорџ, се родил 5 дена пред тој да замине на неговото второ патување.
Второ патување (1772-1775)
Кратко време по неговото враќање, Кук бил унапреден во ранг на командант на фрегата пред Кралското друштво повторно да му даде задача да се врати во јужните мориња во потрага по јужниот континент. За време на неговото прво патување, Кук покажал дека Нов Зеланд не е поврзан со ниту едно копно и ја проценил големината на Австралија. Делримпл, поддржан од други членови на друштвото, сепак бил убеден во постоењето на некој поголем континент, негде подалеку на југ.