cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Битка кај Куманово (1912)
Првиот ден на Кумановската битка
Во исто време и командантот на коњаничката дивизија (Арсен Караѓорѓевиќ) го упатил 3. коњанички полк кон Ѕебрњак, а 2. полк кон Голубица за да ја извидат состојбата. Тие се судриле со силна турска војска и се повлекле зад позициите на Дунавската дивизија од Првиот повик. Вториот баталјон на 18. полк ненадејно поради маглата се судрил со претходницата на 17. Низамска дивизија и бил целосно разбиен. Командантот на 4. баталјон од 18. полк самоиницијативно тргнал на помош, но и тој бил разбиен од 13. низамска дивизија. Тоа создало тешка криза кај Дунавската дивизија, бидејќи на позициите јужно од Куманово, кај Страцин се наоѓал само еден баталјон од 18. полк, а против него напаѓале две турски дивизии. Меѓутоа, турските сили не ја искористиле својата надмоќ.
Во острата борба во долината на Којнарската река, каде што имало големи загуби на двете страни, турските сили биле присилени да се повлечат. Поради слабите врски, штабот на 1. армија не располагал со точни информации за состојбата на фронтот. Затоа во духот на директивата на Врховната команда, штабот на 1. армија издал заповед на 24 октомври во 6.00 часот дивизиите да го продолжат движењето, да го заземат Куманово и да избијат до линијата Булачани-Ново Село-Биљановце-Слатина, а ноќта кога добил извештај од Дунавската дивизија од првиот повик, веќе било доцна нешто да се промени. Додека штабот на 1. српска армија воопшто не сфатил дека, всушност, започнала битката, Зеки-паша имал впечаток дека таа се развива поволно, па им наредил на корпусите да го продолжат нападот и на 24 октомври. Така завршил првиот ден на битката, во кој Турците ангажирале 50.000 луѓе и 150 топови, а Србите 26.000 луѓе и 60 топови.
Вториот ден на Кумановската битка
На 24 октомври 1912, односно на вториот ден од Кумановската битка, 1. српска армија тргнала во офанзива. Дринската дивизија од првиот повик го започнала настапувањето во 6.00 часот на правецот Зебрњак-Бизлим (Красте кота 530). Шестиот корпус се обидел да ја запре, но не успеал, па таа избила со предните делови до Биљановце и ја принудила Битолската редифска дивизија да се повлече, при што на позициите оставила 9 топа. Моравската прва. дивизија го одбила нападот на 7. корпус и веднаш преминала во противнапад во содејство со Тимочката дивизија од вториот повик. Двете дивизии го принудиле 7. турски корпус да се повлече на утврдените позиции северно од Куманово.
Меѓутоа, околу 13 часот тој бил принуден и од овие позиции да се повлече кон Скопје. На левото српско крило околу 6 часот, 5. и 6. корпус ја нападнале Дунавската дивизија од првиот повик и ја довеле во тешка состојба. Во пресудните моменти, кога 5. и 6. турски корпус ја презеле иницијативата и кога постоела реално опасност српската војска да биде разбиена, ненадејно се појавиле околу 6.000 македонски четници кои со бомби в раце и силни извикувања ја нападнале турската војска во тил. Турците избегале во паничен страв, оставајќи им ги оружјето и опремата на македонските четници. По таа силна победа на македонските четници, српската војска поминала во противофанзива. За оваа силна победа на македонските сили и придонес од стратегиско значење во конечната победа на сојузниците врз турската војска досега не пишувале ни Србите, ни Бугарите.
Во Кумановската битка на српската страна имало 723 загинати, 3.441 ранет и 603 исчезнати. Биле заробени 2.000 турски војници и запленети 61 топ, 6 митралези и големо количество муниција и друг воен материјал.
Придонес на македонските доброволци
По Кумановската битка, македонските доброволни чети, селската милиција и другите вооружени формации се движеле пред претходницата на 1. српска армија. На тој начин, ги зазеле градовите и селата неколку дена пред да пристигнат српските сили. Така, македонските сили ги ослободиле Велес, Свети Николе, Штип, Кочани и сите села во околиите. Откако претрпеле пораз кај Калиманци и Кочани, неколку илјади турски војници воделе борба со македонските доброволци за да го спречат нивниот пробив од Штип кон Криволак, штитејќи ја комуникацијата Скопје-Велес -Солун. Движејќи се пред српската војска, кај сртот Мукос на Бабуна, дошло до обединување на македонските доброволни чети со кои командувале српските војводи Воин Поповиќ-Вук, Василие Трбиќ и Јован Бабунски. На овие чети им се придружила селската милиција и бројни доброволци од околните места, со што бил создаден силен одред, кој четири дена водел борба со една турска коњаничка бригада и со еден жандармериски баталјон. Покрај тоа, македонските доброволци ја известувале српската војска за распоредот и движењето на турските сили, па на тој начин дале силен придонес во протерувањето на турската војска кон Битола. Во борбата на Мукос и Присад, од македонските доброволци загинале 30 борци, а бројот на ранетите не е познат.
Во некои српски извори пишува: Поробените народи на Балканот со своите вооружени акции во рамките на сојузничката војна против Турција значајно придонеле во победата на сојузниците.
Српските, бугарските и грчките историчари го прикривале учеството на македонскиот народ во Балканските војни, неговата воена помош и успеси. Овие чети ги нарекувале српски, бугарски, односно грчки.
Некој го наклеветил Хегел
„Некој го наклеветил Хегел“ (српски: Неко је оклеветао Хегела) — роман на српскиот писател Радомир Смиљаниќ. Авторот им го посветил романот на Лепосава и Божидар Ѓ. Карличиќ.
Содржина
Во едно мало место на околу 60 километри од Белград пристигнува старецот Хегел Милибрадовиќ кој се сместува во хотелот „Империјал“. Хегел пишува записи со наслов „Легенди“, како и бројни записи од различни науки, а раскажувачот (авторот на романот) и неговите другари му помагаат на Хегел во умножувањето на неговите записи. Еден ден, раскажувачот, неговиот другар Станимир Маловразиќ и Хегел одат на излет во аеродромот Сурчин, каде Станимир предизвикува скандал во јавниот тоалет. За време на излетот, раскажувачот се уверува дека Хегел нема намера да го плати заостанатиот долг во хотелот чија управа се заканува дека ќе го избрка. Затоа, тој организира широка акција за собирање добротворни прилози за Хегел, а истовремено успева да издејствува продолжување на рокот за плаќање на долгот. Меѓутоа, еден ден, управата на хотелот го исфрла Хегел на улица, а токму во тој миг тој добива инспирација и ги пишува скиците за новиот роман со наслов „Реквием за еден стаорец“.
Раскажувачот тајно го вселува Хегел во својот дом. Кога оди во хотелот за да го плати Хегеловиот долг, тој дознава дека Хегел е осомничен за кражба на накитот на една англиска госпоѓа при што во собата на Хегел е пронајден дел од украдениот накит. Набргу, милицијата извршува претрес во станот на раскажувачот, но не го наоѓа Хегел. Меѓутоа, татко му на раскажувачот упаѓа во собата на неговиот син и ги исфрла личните предмети на Хегел на улица, а потоа, заканувајќи му се со револвер, го брка Хегел од станот. Раскажувачот набрзина го преселува Хегел во куќата на негов другар, но притоа, во куферот на Хегел го наоѓа прстенот на англиската госпоѓа. За да ја дознае вистината, тој оди кај Станимир со намера да ја испрашува неговата сопруга Софија која наводно го нашла накитот во собата на Хегел. Софија признава дека имала неколку интимни средби со Хегел, по што раскажувачот во очај оди во својот дом, а набргу го посетува Софија која се обидува да го принуди на сексуален однос. Раскажувачот успева некако да ја избрка од станот по што паѓа во агонија при што се качува на дрвото во дворот замислувајќи дека на него е качена голата Софија. Утредента, тој добива писмо од Софија која ја изразува својата страст кон него и го уверува дека нема да го зарази со трипер. Тој е растргнат меѓу желбата да води љубов со Софија и чувството дека извршил предавство кон најдобриот другар, Станимир.
Додека раскажувачот закрепнува од психичката криза, него го посетува Станимир кој му соопштува дека го пронашол украдениот накит, скриен во олукот на хотелот. Потоа, Станимир го известува полицискиот инспектор Стругар за открититето при што смислува план како да го откријат крадецот. Така, Станимир, вујкото на раскажувачот, инспекторот Стругар и неговиот помошник се кријат во грмушката крај олукот, очекувајќи да се појави крадецот, а набргу им се придружува и раскажувачот, кој претходно ги здогледува Хегел и Софија како заедно се упатуваат кон хотелот. По некое време, до олукот се приближува Хегел, кој чита поезија и си заминува, а по него на местото доаѓаат и Софија и двајца вработени во хотелот, но никој не посегнува по накитот. Најпосле, на местото повторно се враќа Хегел, кој посегнува кон олукот, но тогаш од грмушката излегуваат Станимир и останатите. Притоа, инспекторот Стругар се обидува да го уапси Хегел, раскажувачот го брани, а Софија го оплакува. Тогаш, Станимир признава дека тој го украл накитот и милицијата го апси. По тој настан, очајниот Хегел седи затворен во својата соба и дури по неколку дена неговите следбеници успеваат насилно да влезат внатре. Потоа, Хегел го напушта градот, а неговите приврзеници, меѓу нив и Софија, свечено го испраќаат на железничката станица.
За романот
Романот „Некој го наклеветил Хегел“, заедно со другите делови од трилогијата, добил одлични критики: Така, Павле Зориќ го оценил како едно од најголемите остварувања во југословенската книжевност; Игор Мандиќ смета дека романот претставува нешто потполно самородно; Петар Јокостра го вброил романот меѓу најдобрите светски дела напишани во текот на неколку децении; според Хајнц Бекелман, романот спаѓа во ризницата на големите светски романи; а според Никола Милошевиќ, со овој роман Смиљаниќ отворил нови, поуниверзални видици.
Гореме
Гореме — село во Општина Струмјани.
Историја
Во месноста Стара населба (северозападно од селото) се пронајдени остатоци од доцноантичка населба. Североисточно од него, во месноста Крсто, има античка некропола. Од тука произлегува откритието на околу 1600 бакарни византиски монети од крајот на 12 и првата половина на 13 век. Средновековната населба се појавила во месноста Црковен (околу 9 км северозападно од селото). Според Јордан Заимов се нарекувале Црковене или Црковјане. Во првата полвина на 17 век жителите го напуштаат и се воспоставуваат на местото на денешното село.
Со имињата Гореми и Горелина селото се споменува во отомански регистри од 1611-1617, 1650 и 1660. Егзистенцијата на населението во 19 век се состои од сточарство (овци, кози, свињи), и земјоделство (пченка, ‘рж, јачмен). Во 1860 на местото на мал параклис од 1804 е изградена црквата "Свети Димитар" (сега споменик на културата).
За време на Македонското востание 1878-1879 е формирана локална чета со војвода Стојан Јанчов. Во Горене и селата Добри Лаки и Игралиште се пријавиле околу 400 доброволци. Петмина жители од селото потпишале петицијата на бегалци од Македонија до генералниот конзул на Велика Британија со барање да бидат ослободени од османлиска власт (5 декември 1878).
Во 1890 година е отворено основно училиште. Училишната зграда е изградена со средства на Мите Бркадански. На крајот на 19 век се споменува селото под името Гореме со 800 жители христијани.
Цимбал
Цимбал е жичен музички инструмент со тело во облик натрапез и со жици закачени на врвот. Се свири со удирање по жиците со дрвени стапчиња.
Општи одлики
Како и цитрата, цимбалот се развил од псалтериум, па тие имаат одредени општи сличности со неа: плиток, четвороаглест корпус, со редица жици ставени попречно на свирачот. Меѓутоа, разликите се побитни: корпусот е многу поголем со димензи (околу 135 см на предната и 92 см на задната страна - значи со трапезен облик) па има и сопствени нозе; исто така, бројот на жици е многу поголем, тие вклучуваат тонски опсег од Е до Е3 хроматски, и покрај тоа се штимувани најчесто по три или четири на исти тон; интонацијата е фиксирана со штимувањето; жиците не се трзаат, туку се удираат со дрвени удиралки, чии глави се едната страна обложени со платно, па може да се направи, по желба, потврд или помек удар.
Звучни одлики
Начинот на произведување на звукот - со удари, потоа големината на резонаторот, големиот број и должината на жиците, се причина цимбалот да е доста звучен инструмент. Карактеристично за него е големото сливање на звукот - како кај харфата, само во уште поголема мера, затоа што жиците до скоро биле пригушувани само со рака (односно подлактицата), што не било секогаш доволно ефикасно, ниту е можно во секоја прилика, затоа што рацете се веќе зафатени со удирање по жиците, понекогаш и со две палки во една рака. Затоа кај новите, модерни цимбали е поставен систем за пригушување, кој се регулира со една педала; звукот се слева колку што е можно, и по потреба, а тоа овозможува звучни акорди со прецизни звуци низ цела палета на инструменти, кои многу често се користат на чимбалот. Исто така за овај инструмент е каректеристично тремоло на долги мелодиски тонови.
Историја на инструментот
Непосреден претходник на цимбалот е средноовековниот псалтериум, и тоа еден гермаснки тип од овој инструмент (на италијански: salterio tedesco), нарекуван хакбрет (Hackbrett), кај кој жиците веќе тогаш, наместо трзање, се удирани со мали дрвени удиралки, и кој од цимбалот е значително помал, и обично се носел околу вратот. Потеклото на тој вид инструмент е од подрачјето на Блискиот Исток, од каде во 12 век стигнал воШпанија, па во западна и средна Европа. Посовршените клавирски инструменти со жици не дозволиле хакбретот, како и подоцна цимбалот, да заземат истакнато место во музичката пракса, па тие се задржале само во фолклорот во некои делови, и до виртуозноста.
Меѓу виртуозите најзначајни биле Панталеон Хебнштрајт (1669- 1750), кој и сам конструирал еден тип на голем цимбал, со два резонатори и 185 жици, па по него тој цимбал долго го нарекувале: панталеон (или панталон). Од друга страна, цимбалот доста рано, преку Турците, стигнал во унгарските и словачките краеви (подоцна, и во некои наши северни области), па тука и до денес се одржал, посебно кај ромските ансамбли, под назиот: цимбалом.
C (програмски јазик)
Програмскиот јазик Ц (C) — релативно нов програмски јазик. Тој е програмски јазик кој ги одбележа осумдесеттите и деведесеттите години на минатиот век. Ц е најраширен програмски јазик на светот. Тој е едноставен и елегантен програмски јазик кој ја пополнува празнината меѓу вишите програмски јазици и асемблерите (assembler) бидејќи ги комбинира особеностите на вишите програмски јазици со функционалноста на асемблерите. Поради тоа Ц можеме да го наречеме јазик што ги обединува својствата и на вишите програмски јазици и на асемблерите.
За творец на овој програмски јазик се смета Денис Ричи (Dennis Ritchie) од Bell-овите лаборатории на АТ&Т. Тој заедно со Кен Нортон (Ken Northon) работел на дизајнирање на првичните верзии на оперативниот систем ЈУНИКС (UNIX) и го имплементира на PDP 11. Во 1978 година Брајан Кернихан (Brian Kernighan) и Денис Ричи ја издале првата книга за програмскиот јазик Ц. Оваа книга служела како референтна книга за јазикот сè до појавата на првиот ANSI стандард за Ц, десетина години подоцна.
Генеологијата на програмскиот јазик Ц е следнава. Како и за сите други структуирани програмски јазици, така и за програмскиот јазик Ц може да се каже дека негов најдалечен предок е програмскиот јазик ALGOL 60. ALGOL-от 60, како што кажува и неговото име, бил развиен во 1960 година од страна на повеќе национални групи. Тој настанал само неколку години по програмскиот јазик FORTRAN. При создавањето на овој јазик било посветено големо внимание на неговата синтакса, модуларната структура и многу други нешта за кои денес се смета дека се современи и полезни. За жал, овој програмски јазик не бил никогаш општо прифатен од програмерите, веројатно поради неговата преголема генералност, апстрактност и опширност.
Почеток
Во 1963 година на универзитетот во Кембриџ развиен е програмски јазик CPL (Combined Programming Language). Овој јазик претставува обид програмскиот јазик ALGOL 60 да се поедностави и доведе до разумна мера. Но и овој програмски јазик бил преопширен и пресложен, па како таков и тежок за учење и примена.
Поедноставувањето на овие програмски јазици довело до тоа тие да личат на макро асемблери и да бидат употребливи само за ограничен број примени. Затоа, Денис Ричи се обидел да ја поврати изгубената генералност кај овие програмски јазици, конструирајќи го програмскиот јазик Ц во 1972 година.
Според тоа, генеологијата на програмскиот јазик Ц е следнава: ALGOL 60 > CPL > BCPL > B > C.
Понатамошно развивање
Програмскиот јазик Ц бил конструиран првенствено за потребите на развој и пренос на оперативниот систем ЈУНИКС од еден вид компјутер на друг. Овој оперативен систем бил напишан во асемблер за PDP 11, а Денис Ричи го преобработил неговото јадро (kernel) со помош на програмскиот јазик Ц. На тој начин оперативниот систем станал полесно пренослив на други компјутери.
Програмскиот јазик Ц не бил посебно популаризиран од никого. Тој самиот се наметнал меѓу програмерите без никакво рекламирање, така што и самиот автор бил изненаден кога видел колку неговиот јазик станал популарен.
Од PDP 11 Ц се проширил на мини компјутерите, а потоа и на микро компјутерите. Тој е основно орудие на многу познати програмерски куќи како што се: Ashton Tate, Microsoft, Digital Research, DEC, AT&T итн.
Особености
Преносливоста на Ц, за која многу се зборува, е реалност на ниво на пренос на програми што инаку би се пренесувале како асемблерски програми. За апликативни програми преносливоста на јазиците, како што се Паскал (Pascal) и FORTRAN е поголема поради големиот степен на нивната стандардизација.
Јазикот Ц ја поседува компактноста карактеристична за програмските јазици конструирани од еден човек. Такви програмски јазици се веќе споменатите B и BCPL и програмските јазици како Паскал, Lisp, APL и други. За разлика од нив програмските јазици што се конструирани од страна на тимови со повеќе автори како што се PL/1, ADA, ALGOL 60 и други, не се компактни и честопати се пресложени. Ц е програмски јазик за општа намена и со него можат да се пишуваат најразлични видови програми. Сепак, може да се каже дека неговите можности најмногу доаѓаат до израз при пишување на системски софтвер, што и била неговата првенствена намена, а и специјалноста на неговиот творец.
Во однос на големината, Ц е екстремно мал програмски јазик. Бројот на клучни зборови (keyword) во Ц изнесува 32 (28 според првичниот незваничен стандард од книгата на Ричи и Кернихам и дополнителни 4 кои се внесени во ANSI стандардот за Ц). За разлика од Ц, IBM-овиот Basic, кој се смета за едноставен програмски јазик има 159 клучни зборови.
Клучни зборови во Ц според стандардот ANSI се:
Програмскиот јазик Ц е case sensitive односно тој прави разлика помеѓу малите и големите букви. While не е исто што и while.
И во двете верзии може да се забележи дека Ц ги содржи само основните наредби и дека нема вградени влезно-излезни (I/O) наредби и наредби за ракување со низи знакови. Филозофијата на Ц е таква што сите посложени наредби се реализираат со помош на основните наредби и како функции (fuction) се чуваат во таканаречените библиотеки на функции (function library). Со секој преведувач на Ц (C compiler) се испорачуваат и повеќе библиотеки на разни видови функции.
Програмите во Ц се состојат од низи блокови кои се организираат како функции. Според тоа, пишувањето на програмите се сведува на пишување поедини функции и нивно вклопување. При тоа, сите функции се рамноправни со тоа што една мора да го има името main. Тоа е функцијата од која отпочнува програмата.
Покрај другото, моќта на Ц е и во овозможување на работа со покажувачи (pointers). Покажувачите, најпросто речено, соодветстуваат со мемориски адреси. Многу машински инструкции работат директно со реалните мемориски адреси, па примената на покажувачите овозможува ефикасно преведени програми.
ФА Куп 2020-2021
ФА Куп 2020-2021 било 140-тото издание на ФА Купот, најважниот куп во англискиот фудбал и најстарото елиминационо натпреварување во светот. Турнирот е спонзориран од Емирејтс.
Бранител на титулата од претходната сезона бил Арсенал. Победникот се квалификувал за фазата по групи во Лигата на Европа 2021-2022.
Финалето се одиграло на 15 мај 2021 година на стадионот Вембли.
Победник била екипата на Лестер Сити, која во финалето финалето го победила Челси со 1-0 со голот на Јури Тилеманс. Со тоа, лисиците станале 44-тата екипа која го освоила ФА Купот, стигајќи до првата титула во ова натпреварување по четири изгубени финалиња (1949, 1961, 1963 и 1969 година).
Промени
За да се избегне згустен распоред предизвикан од одложувања предизвикани како резултат на пандемијата на коронавирус, повторувањата се укинуваат само за оваа година. Во случај на нерешен резултат по 90 минути, ќе се играат продолженија и ако е потребно ќе се изведуваат пенали со цел да се добие победник во еден натпревар.
Полуфинале
Детали
Финале
Детали
Екипа победник
Лестер Сити '''1. титула'''
Црква „Вознесение Христово“ - Црешнево
Вознесение Христово (нарекувана и како Свети Спас) — главна селска црква, во поречкото село Црешнево.
Горна Крушица
Горна Крушица — село во Општина Струмјани.
Црква „Вознесение Христово“ - Црешнево
Црквата е сместена на самото сретсело.
Горна Крушица
Географија и местоположба
Село Горна Крушица се наоѓа во долината на Струма, на околу 1 км западно од реката, во подножјето на Малешевските планини. На север од селото е Сливница, а на југ - Каменица.
Црква „Вознесение Христово“ - Црешнево
Историја
Црквата била подигната во 1898 година.
Горна Рибница
Горна Рибница — село во Општина Струмјани.
Географија и местоположба
Село Горна Рибница се наоѓа во планински регион.
Добромирово евангелие
Добромирово евангелие - најстаро кирилско четвороевангелие, македонски ракопис од почетокот на Ⅻ век. Се чува во три различни библиотеки: во Руската национална библиотека – поранешна Публична библиотека (ГПБ) во Санкт Петербург (183 л.), сигн ЉнИ 55; два негови дела се наоѓаат во библиотеката на манастирот „Св. Катерина” на Синај (со библиотечни ознаки 43 (23 л.) и 7/Н (9 л.), каде што, всушност, до втората половина на ⅩⅠⅩ век се наоѓал целиот ракопис. Два листа се наоѓаат во Националната библиотека во Париз, сигн. 65. Тоа значи дека од Добромировото евангелие сега се пронајдени 217 пергаментни листови. Името го носи по забелешката што стои како п.с. на листот 121 на крајот од Евангелието по Лука дека ракописот го пишувал поп Добромир. Го довршил друг писар. Кирилските букви на Добромировото евангелие по својот општ впечаток потсетуваат на глаголицата. Според јазичните особености, тоа е пишувано во рамките на Охридската книжевна школа. Кодексот е особено значаен по тоа што претставува премин од канонските старословенски текстови во т.н. црковнословенски.
Црква „Св. Никола“ - Црешнево
Свети Никола — гробјанска црква, во поречкото село Црешнево.
Историја
Камен-темелникот на црквата бил поставен во 2000 година од страна на митрополитот г. Тимотеј.
Џуџест лилјак
Џуџест лилјак ( Pipistrellus pipistrellus ) е мала пипистрела микробака чиј многу голем опсег се протега низ поголемиот дел од Европа, Северна Африка, Јужна Азија и може да се прошири и во Кореја. Тој е еден од најчестите видови лилјаци на Британските острови. Во Европа, најсеверните потврдени записи се од јужна Финска близу 60°С.
Во 1999 година, обичната пипистрела била поделена на два вида врз основа на ехолокациски повици со различна честота. Џуџест лилјак користи повик од 45 kHz, додека сопранистката пипистрела ехолокација на 55 kHz. Откако се разликуваа двата вида, откриени се и низа други разлики, по изглед, живеалиште и храна.
Таксономија и етимологија
Тој бил опишан како нов вид во 1774 година од германскиот натуралист Јохан Кристијан Даниел фон Шребер. Шребер првично го сместил во родот Vespertilio, нарекувајќи го Vespertilio pipistrellus. Во 1839 година, Кејсерлинг и Бласиус го рекласифицирале видот, нарекувајќи го Vesperugo pipistrellus. Оваа класификација постоела до 1897 година, кога Милер го сместил видот во родот Pipistrellus, каде што останува како Pipistrellus pipistrellus. Името на неговиот вид „pipistrellus“ е изведено од италијанскиот збор, што значи „лилјак“.
Џуџест лилјак, Pipistrellus pygmaeus, порано се сметал за синоним за обичната пипистрела. Во 1999 година, таа била формално поделена од обичната пипистрела врз основа на различни ехолокациски потписи и генетска дивергенција од 11%. И покрај тоа што се различни видови, обичната пипистрела и сопранот пипистрела можат да се хибридираат, врз основа на генетска анализа спроведена во Полска.
Опис
Обичниот Џуџест лилјак е многу мал вид лилјак. Нејзината подлактица е 27,7-32,2 mm долго. Има кратка муцка. Тоа е 3,5-5,2 cm долго по главата и телото, со опашката додавајќи 2,3-3,6 cm. Телесната маса може да се движи од 3.5 to 8.5 g, со распон на крилјата од 18 to 25 cm. Неговото кафено крзно е со променлив тон. Вообичаено е во шумите и обработливото земјиште, но го има и во градовите, каде што женките се сместени во мансардите и зградите кога одгледуваат млади.
Репродукција
Мажјаците ги привлекуваат женките создавајќи територии за додворување околу 200 метри во пречник; овие територии се одржуваат од средината на јули до крајот на октомври, со особено интензивна активност во септември. Териториите за додворување обично се во близина на популарните зимски живеалишта за овој вид. Мажјаците ќе патролираат на овие територии додека „пеат“ за да го привлечат вниманието на женските лилјаци додека патуваат во зимските живеалишта. Териториите за додворување кај мажите се густо преполни, што нуди женски избор сличен на системот за парење во лек. Додека копулацијата се случува наесен, оплодувањето се случува дури по хибернацијата поради складирањето на женската сперма. Женките се бремени во мај и јуни. Бремените жени формираат големи агрегации во живеалиштата, наречени породилни колонии. Колониите може да се состојат од десетици или стотици поединци. Породувањето обично се случува во јуни. Големината на леглото е обично едно младо, наречено кученце, иако кај некои популации редовно се произведуваат близнаци. Женките ги дојат своите младенчиња до јули; Кучињата обично се одвикнуваат до август. Женките достигнуваат сексуална зрелост на една година.
Пребарување храна и исхрана
Вообичаената пипестрела е специјалист за рабови, претпочитајќи да бара сточна храна по рабовите на шумите и покрај изолираните дрвореди. Инсективојад е, плен на муви, мушички, врвки и мајки. Комарците, мушичките и комарците се особено омилен плен.
Ехолокација
Честотите што ги користат овој вид лилјаци за ехолокација се помеѓу 45 и 76 kHz, имаат најмногу енергија на 47 kHz и имаат просечно времетраење од 5,6 ms.
Опсег и живеалиште
Има палеарктичка дистрибуција. Се јавува на Британските острови, јужна Скандинавија, поголемиот дел од континентална Европа и делови од северозападна Африка. Го има и во Индија, Кина и Мјанмар во Азија.
Конзервација
Се нарекува најчест и најзастапен вид лилјаци во Континентална Европа и Обединетото Кралство. Сепак, особено, овие пресуди биле донесени пред да се подели на два вида во 1999 година. IUCN ја смета обичната пипистрела која е најмалку загрижена. Ги исполнува критериумите за оваа класификација бидејќи има голем географски опсег и се претпоставува голема популација. Од 2008 година, IUCN забележала дека нема докази за брз пад на населението. Сепак, тоа е вид на загриженост за зачувување во Обединетото Кралство, каде што владата создала Акционен план за видовите за да ја врати својата популација на нивоата пред 1979 година. Неговиот пад во ОК се припишува на губењето на живеалиштата за потрага по храна поради интензивирањето на земјоделството.
Дополнително читање
Dick, A. and Roche, N. 2017 Google Earth и Google Street View откриваат разлики во користењето на живеалиштата покрај патиштата Pipistrellus pipistrellus и Pipistrellus pygmaeus во Ирска. Ирски натуралисти списание 35 (2) 83 - 93
Авионска несреќа кај Охрид (1993)
На 20 ноември 1993 г. на Тројани се срушил авион од типот Јак-42Д на „Авиоимпекс“, кој се враќал за Скопје од Женева, но бил пренасочен кон Охрид поради лошите временски услови на скопскиот аеродром. Сите осум членови на екипажот и 115 од 116-те патници загинале. Единствениот преживеан патник им подлегнал на повредите неколку дена подоцна во охридската болница.
Самбрвил
Самбрвил (француски: Sambreville, валонски: Sambveye) е општина во покраината Намир во Валонија, Белгија. На 1 јануари 2006 Самбрвил броел 26.949 жители. Општината зафаќа површина од 34,20 км², со густината на населеноста од 788 жит/км².
Населени места
Тамине особено настрадал во Првата светска војна, кога Германците масакрирале најмалку 384 жители, вклучувајќи жени и деца.
Антонио Марија Боночини
Антонио Марија Боночини роден на  18 јуни 1677  година, а  починал на  8 јули 1726 година. Бил италијански виолончелист и композитор, помлад брат на попознатиот Џовани Боночини.
Боночини бил роден и умрел во Модена во Италија,  како и неговиот брат, a студирал со Џовани Паоло Колона. Помеѓу 1690 и 1693 година, тој свирел во оркестарот на кардиналот Памфили. Во 1698 година тој ја компонирал алегоријата, La fama eroica, изведена во Рим. Работел неколку години со својот брат, па потоа му се придружил во дворскиот оркестар во Виена, каде што во 1705 година станал Капелмајстер на идниот светоримски император Чарлс VI. Во 1713 година се вратил во Италија, каде што работел во Милано, Неапол и Модена. Во 1721 година станал маестро ди капела во Модена, каде што останал до крајот на својот живот. Покрај неговите сценски дела, тој компонирал над 40 кантати (повеќето за соло глас и чембало), како и света музика, вклучувајќи: Mass in G minor, a Stabat Mater in C Minor, and a Salve Regina.
Црква „Св. Петка“ - Подареш
Света Петка — манастирска црква на Подарешкиот манастир „Св. Петка“.
Архитектура
Градбата на црквата претставува крстокуполен храм со осумаголна купола и полукружна апсида на источната страна. На секоја страна од куполата има по една монофора. Главниот влез се наоѓа на западната страна, а црквата има и спореден влез на јужната страна. Во крајниот дел од јужната страна, непосредно до апсидата, има врамена вертикална фреска на којашто е прикажана Света Петка. Објектот е изграден од тули, а куполата во целост е обоена во бела боја. Храмот е покриен со кров од ќерамиди.
Оперативен систем
Оперативниот систем (кој обично се скратува како OС или O/С) е посредник од програми помеѓу хардверот и корисникот; ОС е одговорен за управувањето и координирањето на активностите и за делењето на ресурсите на компјутерот. Оперативниот систем работи како хост за апликациите за пресметки кои се извршуваат на машината. Како хост, една од целите на оперативниот систем е да ракува со деталите на операцијата на хардверот. Ова им олеснува на апликациските програми да не мораат да управуваат со овие детали и го прави полесно самото пишување на апликациите. Скоро сите уреди ( вклучувајќи ги и преносливите компјутери, desktop компјутерите, суперкомпјутерите, video game конзолите, таблетите, медија центар компјутерите и мобилните телефони) како и некои работи, домашните апарати (машините за перење, машините за миење на садови), па дури и портабилните медиа играчи користат оперативен систем од некој тип. Некои од старите модели може да користат вграден оперативен систем, кој може да биде содржан на компактниот диск или на друг уред за зачувување на податоци.
Драката
Драката — село во Општина Струмјани.
Оперативен систем
Оперативните системи нудат голем број на сервиси за апликациските програми и корисници. Апликациите им пристапуваат на овие сервиси преку апликацискиот програмски посредник (API) или преку системски повици. Со повикување на овие интерфејси, апликацијата може да побара сервис од оперативниот систем, да ги помине параметрите и да ги прими резултатите од операцијата. На личните сметачи секоја година најмногу се користат различни верзии на Microsoft Windows (Windows 95, Windows 98, Windows ME (Millennium), Windows NT (New Technology), Windows 2000, Windows XP (Experience), Windows Server 2003, Windows Vista и Windows 2008, Windows 7). Корисниците исто така можат да имаат интеракција со оперативниот систем преку некој вид на софтверски кориснички посредник (UI) како пишување на команди со користење на command line посредникот (CLI) или користење на графички кориснички посредник (GUI). На големите повеќе кориснички системи, како Unix и системите слични на Unix, корисничкиот посредник генерално е имплементиран како апликациска програма која се извршува надвор од оперативниот систем. Macintosh компјутерите користат различни верзии на Mac OS X.
Повеќето од современите фамилии на оперативни системи вклучуваат BSD, Darwin (Mac OS X), Linux, SunOS (Solaris/OpenSolaris), и Windows NT (XP/Vista/7). Додека опслужувачите генерално извршуваат Unix и Unix- like оперативен систем, пазарите на вградените системи се поделени помеѓу неколку оперативни системи.
На почетокот
Во раните 60-ти год. комерцијалните комјутерски трговци набавиле доволно пространи алатки за насочување на развојот, распоредување и за извршување на работи на пакетно ориентираните обработувачки системи. Примерите беа произведени од страна на UNIVAC од HKho и Control Data Corporation, меѓу друѓите.
Оперативните системи во почетокот се развивале на мејнфрејми (големи сметачи), а подоцна оригиналните оперативни системи за микрокомпјутерите, во исто време можеле да поддржат само една програма, барајќи само еден основен распоредувач. Секоја програма била под комплетна контрола на машината додека таа се извршувала.
Во 1969-70, UNIX прво се појавил на PDP-7, а подоцна на PDP-11. Наскоро тој станал способен да произведува делење на времето низ платформата со користење на preemptive multitasking, напредно управување на меморијата, заштита на меморијата, и хост од другите напредни одлики. UNIX наскоро добил популарност како оперативен систем за мејнфрејми и миникомпјутери.
MS-DOS обезбедуваат многу оперативни системи со одлики, како диск пристап. Меѓутоа, многу DOS програми го заобиколуваат целосно и директно се извршуваат на хардверот. IBM верзијата, PC DOS, се извршува на IBM микрокомпјутерите, вклучувајќи ги IBM PC и IBM PC XT и MS-DOS дошле во распространета употреба ма клонови на овие машини.
Компјутерите компатибилни со IBM PC исто така можат да го извршат Microsoft Xenix, оперативен систем сличен на UNIX од раните 1980-ти. Xenix бил тешко продаван од Microsoft како повеќекорисничка алтернатива во неговиот единствен кориснички MS-DOS оперативен систем. Обработувачите на овие лични сметачи не можат да ја олеснат заштитата на меморијата на јадрото или да овозможат дуален режим на операција, така што Xenix би се потпирал на кооперативна повеќезадачност и би немал заштитена меморија.
IBM PC AT заснован на 80286 беше првиот IBM компатибилен личен сметач способен да користи режим на дуална операција, произведувајќи заштита на меморијата. Меѓутоа, присвојувањето на овие одлики од страна на софтверските трговци задоцнило поради многубројните грешки во нивната имплементација на 286 и биле единствено широко прифатени со пуштањето во употреба на Intel 80386.
Класичниот Mac OS и Microsoft Windows 1.0-3.11 поддржувале само кооперативна повеќезадачност (Windows 95, 98, & ME поддржувале preemptive multitasking само кога се извршуваат 32-битни апликации, а наследените 16-битни апликации извршувајќи ги со употреба на кооперативен multitasking), и биле многу ограничени во нивните способности за да можат да земат предности во заштитената меморија. Апликациските програми кои се извршуваат на овие оперативни системи мора да го добијат обработувачккото време од страна распоредувачот, кога тие не го користеле, или под default, или преку повик на некоја функција.
Јадрото на основниот оперативен систем на Windows NT кое било дизајнирано од истиот тим како и VMS на Digital Equipment Corporation, UNIX-like оперативен систем кој произведува заштитен режим на работа за сите кориснички програми, заштита на меморијата на јадрото, поддршка на виртуелните податотечни системи, preemptive multitasking.
Мејнфрејми
Во текот на 60те, многу главни карактерисики во полето на оперативните системи беа претставени. Развојот на IBM System/360 продуцираше цела фамилија на мејнфрејми (mainframe) компјутери достапни во различни капацитети и различни цени, за кои потребен беше единствен оперативен систем ОС/360. Овој концепт на единствен оперативен систем разви цела производна лента, што беше клучно за успехот на System/360 и всушност денешните mainframe оперативни системи се далечни предци на овој оригинален систем; апликациите напишани за ОС/360 можат и денес да бидат извршувани на модерните машини.
ОС/360 исто така претставија и голем број на концепти кои, во некои случаи, сѐ уште не се виден надвор од mainframe аrena. На пример, во OС/360, кога се стартува програма, оперативниот систем ги прати сите компјутерски ресурси кои се користат вклучувајќи ги и меморијата за зачувување податоци, дадотеки со податоци, клучеви итн. Кога процесот е прекинат од било која причина, сите овие ресурси се вратени назад од оперативниот систем. Алтернативен CP-67 систем започна нова линија на оперативни системи фокусирани на концептот на виртуелни машини.
Control Data Corporation го разви SCOPE оперативниот систем во 60те за пакетна обработка. Во соработка со Универзитетот од Минесота, KRONOS а подоцна и NOS оперативните системи беа развиени во текот на 70те, кои поддржуваа симултано и сериска употреба и употреба на поделба на времето. Како многу комерцијални системи со поделба на времето, неговиот посредник беше продолжување на Dartmouth BASIC оперативниот систем, еден од предводниците во системите со поделба на времето и во програмските јазици. Во доцните 70ти, Control Data и Универзитетот од Илиноис го развија PLATO оперативниот систем, кој користеше екрани со плазма панелни плочи и мрежи за поделба на времето на поголеми растојанија. PLATO беше многу оригинален за неговото време, со разговори на реално време, и повеќе кориснички графички игри. Burrouhs Corporation го претстави B5000 во 1961 со MCP, (Master Control Program) оперативен систем. B5000 беше стек машина дизајнирана само за да ги поддржи високо развиените јазици без машина за јазици или асемблер, и навистина МCP беше првиот оперативен систем кој беше напишан исклучиво во високо развиен јазик ESPOL, дијалект на ALGOL. МCP исто така воведе многу други иновации, тој беше првиот оперативен систем кој ја имплементирасе виртуелната меморија. За време на развојот на AS400, IBM испрати понуда до Burroughs да го лиценсира МCP да извршува на АS400 хардвер. Оваа понуда беше одбиена од менаџментот на Burroughs со цел да се заштите сопственото производство на хардвер. MCP e сѐ уште во употреба денес во Unisys ClearPath/MCP компјутерите.
UNIVAC, првиот комерцијален производител на компјутери, произведе серија на ЕXEC оперативни системи. Како и сите примарни main-frame systems, и овој беше batch (пакетно-ориентиран) систем кој управуваше со магнетни резервоари, дискови, читачи на картици и печатачи. Во 70те, UNIVAC произведе Real-Time Basic (RTB) system за да подржи поделба на времето во поголем опсег, што исто така беше по пример на Dartmouth BASIC system
Digital Equipment Corporation разви многу оперативни системи за нивните различни компјутерски линии, вклучувајќи ги ТОPS-10 и TOPS-20 системите за подлеба на времето за 36 битните PDP-10 системи. Пред раширувањето на UNIX, TOPS-10 беше многу
Огромното инвестирање во софтверот на овие системи направено уште во 60те придонесе многу од производителите на компјутери да продолжат со развојот на компатибилни оперативни системи заедно со хардверот. Истакнатите оперативни системи кој поддржуваат mainframe вклучуваат:
Burroughs MCP – B5000, 1961 - Unisys Clearpath/MCP, денес.
IBM OS/360 – IBM System/360, 1966 - IBM z/OS, денес.
IBM CP-67 – IBM System/360, 1967 - IBM z/VM, денес.
Миникомпјутери
Првите микрокомпјутери го немаа капацитетот или потребата за детално разработените оперативни системи кои беа развиени за mainframes и minis; минималистични оперативни системи беа развиени, често вчитувани од ROM, познати како монитори. Еден позначаен првобитен оперативен систем заснован на дискови беше CP/M, кој беше поддржуван од многу првобитни микрокомпјутери и беше добра копија на MS-DOS, кој подоцна стана многу популарен како оперативен систем избран од IBM PC, негови следбеници беа Microsoft. Во 80те Аpple Computer Inc. ја напушти својата популарна Apple II серија на микрокомпјутери за да го претстави Apple Macintosh компјутерот со иновативен Graphical User Interface на Mac ОS.
Воведувањето на Intel 80386 CPU чипот со 32-битна архитектура и можности за страничење, обезбеди лични сметачи со можност за извршување повеќезадачност оперативни системи како тие од првобитните миникомпјутери и мејнфрејми. Microsoft одговори на овој напредок со вработувањето на Dave Cutler, кој го имаше развиено VMS оперативниот систем за Digital Equipment Corporation. Тој ќе го предводи развојот на Windows NT оперативниот систем, кој продолжува да служи како основа на оперативните системи на Microsoft. Steve Jobs, соосновач на Apple Inc., го основа NeXT Computer Inc., кој го разви Unix-like NEXTSTEP оперативниот систем. NEXTSTEP подоцна ќе биде побаран од Apple Inc. и користен, заедно со кодот од FreeBSD како јадро за Mac OS X.
Minix, академска алатка за подучување која може да биде извршувана на првобитните лични сметачи, ќе инспирира за уште една реимплементација на Unix, наречена Linux. Започнат од студентот Linus Torvalds во соработка со волонтери преку интернет, нов оперативен систем беше развиен со алатките од GNU проектот. The Berkeley Software Distribution, познат како BSD, e изведен од UNIX од страна на Универзитетот во Калифорнија, во 1970те. Слободно дистрибуиран и пренесен до многу миникомпјутери, на крајот доби и следбеници кои може да се употребат и кај личните сметачи, главно FreeBSD, NetBSD и OpenBSD.
Одлики
Извршување на програмата
Оперативните системи работата како посредник помеѓу апликацијата и хардверот. Корисникот заемно дејствува со хардверот од “другата страна”. Оперативниот систем е комплет од услуги кои го упростуваат развојот на апликациите. Извршувањето на програма подразбира создавање на процес од страна на оперативниот систем. Јадрото создава процес со доделување на меморија и други ресурси, одредува приоритет во процесот (in multi-tasking systems), вчитува програмски код во меморијата и извршува програма. Програмата потоа заемно дејствува со корисникот и/или со другите уреди и ја исполнува планираната функција.
Прекини
Прекините се главни кај оперативните системи, бидејќи тие овозможуваат ефикасен начин за оперативниот систем заемно да дејствува и реагира со неговата околина. Aлтернативата – оперативниот систем да ги “гледа” различните извори на податоци за настани кои бараат акција – е едноставна употреба на CPU ресурсите. Програмирањето засновано на прекини е директно поддржано од најголемиот број на CPU. Прекините даваат компјутер со можност за автоматско извршување на специфични кодови како одговор на одредени настани. Дури и најобичните компјутери ги поддржуваат хардверските прекини, и му овозможуваат на програмерот да специфицира код кој може да биде извршен кога ќе се случи настанот.
Кога прекинот е примен, хардверот на компјутерот автоматски ја прекинува која и да е програма која во моментот се извршува, го зачувува нејзиниот статус, и го извршува кодот кој е поврзан со прекинот; ова е аналогно на превиткување на страницата на книгата која ја читаме за да се јавиме на телефон. Во модерните оперативни системи, прекините се управувани од јадрото на оперативниот систем. Прекините може да дојдат од страна на хардверот или од одредена програма која се извршува.
Кога уред од хардверот ќе активира прекин, јадрото на оперативниот систем решава како ќе се справи со овој настан, генерално тоа е со извршување на некој обработувачки код. Колку кодот ќе се изврши зависи од приоритетот на прекинот (на пример: човек попрво ќе реагира на аларм за пожар од колку на телефонски повик). Обработката на хардверски прекини е задача која најчесто се предава на софтвер наречен device drivers (драјвери за уреди), кој може да биде дел од јадрото на оперативниот систем, дел од друга програма, или двете. Драјверите за уреди може да ја пренесат информацијата на програмата која се извршува на најразлични начини.
Програма исто така може да активира прекин кон оперативниот систем. Ако програмата посака да добие пристап до хардверот на пример, ќе го прекине јадрото на оперативниот систем, што предизвика контролата да биде вратена кон јадрото. Јадрото потоа ќе ја обработи поканата. Ако програмата посака додатни ресурси како меморија, ќе активира уште еднаш прекин за да го предизвика вниманието на јадрото.
Заштитен режим и режим на надзорник
Модерните обработувачи поддржуваат нешто што се вика режим на дуална работа. Обработувачите со оваа способност користат два режими: заштитен режим (protected mode) и режим на надзорник (supervisor mode), кои дозволуваат одредени функции на обработувачот да бидат контролирани и врз кои единствено може само јадрото на оперативниот систем да делува. Тука, заштитниот режим не се однесува специфично само на 80286 (16-битниот Intel x86 микрообработувач) обработувачкката одлика, иако неговиот заштитен режим е многу сличен на ова. Обработувачите можат да имаат и други режими слични на заштитниот режим на 80286, како виртуелниот 8086 режим на 80386 (32-битен Intel x86 микрообработувач или i386).
Меѓутоа, терминот тука се користи погенерално во теоријата за оперативните системи за да се однесува на сите режими така што ги ограничува способностите на програмите кои се извршуваат во тој режим, произведувајќи работи како што се адресирање на виртуелната меморија и ограничување на пристапот до хардверот на начин определен од страна на програмата која се извршува во режимот на надзорник. Слични режими постоеле во суперкомпјутерите, микрокомпјутерите и мејнфрејмите како суштински во целосното поддржувње на повеќекорисничките оперативни системи слични на UNIX.
Кога компјутерот првпат е вклучен, тој автоматски се извршува во режим на надзорник. Првите неколку програми за да се извршат на компјутерот, се BIOS, вчитувачот за бутирање (bootloader) и оперативниот систем имаат неограничен пристап до хардверот – и ова е побарано бидејќи, по дефиниција, иницијализирањето на заштитена околина може да се направи само надвор од една. Меѓутоа, кога оперативниот систем ја поминува контролата до друга програма, тој може да го стави обработувачот во заштитен режим.