cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Агитпроп
Во Македонија
Постоело агитациско-пропагандно одделение на КПМ, во периодот од 1943-1944. Преку посебно формирани комисии при организациите на КПМ во градовите и при воените партизански единици на теренот, се вршела агитација меѓу борците и народот за реализација на поставените политички цели.
Членови на Агитпроп-от кај нас биле: Драган Геров, Асан Керим, Диме Бојановски, Веселинка Малинска, Жамила Колономос, Густав Влахов, Лазар Соколов и други.
Во светот
Покрај Русија, забележани се вакви примери во соседна Бугарија, за време на владеењето на Тодор Живков. Меѓу светски познатите личности од современата политичка сцена кои биле дел од Агитпроп, може да се издвои германска политичарка и поранешен научник, канцеларката Ангела Меркел. Вакви примери сè уште се дел и од уметноста, а за тоа сведочат претставата/филмот/операта „Смртта на Клингхофер“, како и филмот „Судскиот процес за Чикаго 7“, во кој главна улога игра Саша Барон Коен.
Титу Куси
Дон Диего де Кастро Титу Куси Јупанки (1529 - 1571) бил Сапа Инка кој владеел со Вилкабамба, држава како обид за обнова на Империјата на Инките. Тој бил крунисан во 1558 година по смртта на неглвиот полубрат Сајри Тупак. Тој владеел до 1571 година кога умрел, најверојатно, од пневмонија.
Вага (река)
Вага е река во Вологодската и Архангелската област во Русија.
Реката Вага е наголема лева притока на реката Северна Двина долга 575 км, со слив од 44.800 км². Просечниот годишен проток на вода изнесува 384 м3/с. За време на висок водостој пловна е до Вељска. Заледена е од почетокот на ноември до крајот на април. Позната е по сплаварството. Поголеми населени места на реката се Вељск и Шенкурск.
Сиборгиум
Сиборгиум (Sg, лат. seaborgium), кој претходно го носел името унилхексиум (Unh), е преоден метал. Името го добил од презимето на американскиот хемичар Глен Сиборг.
Веројатно поседува изтопи чии атомски маси се наоѓаат измеѓу 258-264.
Изотопот 264 е добиен во 1986 година со бомбардирање на изотопот 249 Cf од јадрото на изотопот 16 оксид.
Овој елемент не се јавува во природата. До сега се добиени само неколку негови атоми. Се претпоставува дека сиборгиумот се наоѓа во сонцето и на уште некои ѕвезди со средна големина.
Неговата електронска конфигурација исто така не е позната, бидејќи е добиен во облик на плазма. Според правилата конфигурацијата би требало да биде: радон + 5f146d47s2
Илија Џувалековски
Илија Џувалековски (роден на во  - починал на  во ) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец, режисер и педагог.
Животопис
Пред Втората светска војна студирал Музичка академија во Белград. Во август 1944 година заминал на Вис каде под раководство на Вјекослав Африќ настапувал во Театарот на Народното ослободување. По кратко време заминал во Москва каде што станал член на уредувачкиот одбор на радио-станицата „Слободна Југославија“.
Во 1945 година се вратил во Македонија и се решил за глумечка кариера. Првите успеси ги постигнал во Македонскиот народен театар во Скопје.
Во 1964 година заминал во Загреб каде настапувал за Хрватскиот народен театар, а од 1967 ја водел катедрата за глума на македонски јазик при Академијата за театар, филм и телевизија.
Во Скопје се вратил во 1972 година и продолжил со својата педагошка работа на Факултетот за драмски уметности, а истовремено и со својата глумечка кариера, како на домашната, така и на меѓународната сцена.
Награди
Во 1977 година е добитник на наградата „АВНОЈ“, а во 1983 година ја доби и наградата „11 Октомври“ за животно дело.
Милан Сениќ
Милан Сениќ (роден 11 јули 1997 во Сегед) — српски фудбалер кој моментално игра за ОФК Београд. Висок е 1.85 м и игра на позицијата напаѓач.
Факултет за економија и организација на претприемништво (Свети Николе)
Факултет за економија и организација на претприемништво ― приватен факултет при Меѓународниот славјански универзитет „Гаврило Романович Державин“.
Историја
Факултетот за економија и организација на претприемништво бил основан во 2004 година.
Организација и структура
Функцијата декан на Факултеот за економија и организација на претприемништо ја врши проф. Габриела Крстевска, а продекан за настава е проф. д-р Павлина Стојанова.
Програма
Студиските програми се организирани во:
Додипломски студии
Факултетот за економија и организација на претприемништвото нуди две насоки на четиригодишни додипломски студии:
Додипломски студии (240 ЕКТС):
Конкордија (поларна станица)
Истражувачката станица Конкордија — француско-италијански истражувачки објект кој е изграден на надморска височина од 3.233 метри на место наречено Купола Ц на Антарктичката Висорамнина, Антарктик и била отворена во 2005 година, е. Се наоѓа на 1.100 километри од француската истражувачка станица во „Димон Дирвил“, 1.100 километри од австралиската „Кејси“ и 1.200 километри од италијанската станица Зучели во заливот Тера Нова. Руската станица Восток е на 560 километри. Географскиот јужен пол е 1.670 километри. Објектот исто така се наоѓа во рамките на претензиите на Австралија за Антарктикот, познато како Австралиската Антарктичка Територија.
Факултет за економија и организација на претприемништво (Свети Николе)
Последипломски студии
Факултетот за економија и организација на претприемништвото на студентите им нуди 2 студиски програми на едногодишните последипломски студии.
Последипломски студии (300 ЕКТС):
Поединечен хронометар
Поединечен хронометар (ITT) — друмска велосипедска трка во која велосипедистите возат сами против часовникот на рамен или променлив терен или планинска трка, како што е Алп д’Ез (на француски: contre la montre – буквално „спроти часовникот“, на италијански: tappa a cronometro „етапа на штоперица“). Исто така постои и велодромски хронометар, каде возачите се натпреваруваат на велодроми и екипни хронометри (ТТТ). Поединечните хронометар исто така се сметаат како „трка на вистината“, бидејќи победувањето зависи само од силата и издржливоста на возачот и без помошта обезбедена од совозачите и другите возејќи напред и создавајќи заветрина.
Времињата на почетокот се во еднакви растојанија, обично една или две минути разлика. Почетниот поредок е обично заснован на завршните времиња на претходните трки (или претходните етапи во случај на повеќеетапна трка), каде највисоко пласираниот велосипедист започнува последен. Почнувајќи подоцна му дава на возачот предност во знаењето на времето кое е потребно да се победи (и исто така го прави настанот поинтересен за гледачите). На натпреварувачите не им дозволено возење еден зад друг и создавање заветрина. Секоја помош помеѓу возачите е забранета. Возачот со најбрзо време се прогласува за победник.
Конкордија (поларна станица)
Станицата Конкордија е третата постојана, целогодишна истражувачка станица на Антарктичката Висорамнина, покрај станицата Восток (руска) и станицата Амундсен-Скот (САД) на географскиот Јужен Пол. Заеднички е управувана од научници од Франција и Италија и редовно е домаќин на научници од ЕСА.
Поединечен хронометар
Професионално ниво
Градбата на велосипедот е ограничена преку одредби кои ги покриваат димензиите и другите делови, како и самата тежина на велосипедот. На професионално ниво, хронометрите често се придружени со мотори, некои носат видео-опрема или организаторите на трката и возачите може да бидат следени од автомобилот на екипата, кој ги носи тренерите и додатни делови, но на велосипедистите не им е дозволено да возат зад возилата. Одредбите на трката обично одредуваат минимално растојание зад велосипедистот, кое автомобилот мора да го одржува и минимално растојание помеѓу двајца велосипедисти пред автомобилот да може да влезе во тоа растојание.
Конкордија (поларна станица)
Историја
Во 1992 година, Франција изградила нова станица на Антарктичката Висорамнина. На програмата подоцна и се приклучила и Италија во 1993 година.
Во 1995 година, професорите Жан Вернин од Универзитетот во Ница Софија-Антиполис и Џорџо Дал'Олио од Универзитетот во Рим го извеле првото научно искуство за квалификација на местото во т.н. Купола Ц.
Поединечен хронометар
Професионално ниво
Поединечните хронометри често се користат како етапи на етапните трки како што се Гранд Тур; тие се разликуваат од кратки пролози со не повеќе од осум километри, до настани со подолги растојанија на рамни или променливи терени, до одредени искачувања на планински патишта (планински хронометар). Во 1989 на Тур де Франс, крајниот победник Грег Лемонд направил 50 секунди разлика од второпласираниот Лорен Фињон на растојание од 24,5 километри во текот на поединечниот хронометар на последната етапа и победил на трката со осум секунди, најмалата разлика некогаш. На Вуелта а Еспања често завршува со последен поединечен хронометар во Мадрид, каде често се одлучува за победникот, обезбедувајќи повеќе драма и возбуда на крајот на етапната трка.
Grand Prix des Nations бил полукласик; професионалците можат исто така да настапуваат на годишното Светско хронометарско првенство. Поединечниот хронометар е исто така олимписка дисциплина, каде на професионалците им е дозволено да настапат.
Конкордија (поларна станица)
Историја
Во 1996 година, француско-италијански тим основал летен камп во Купола Ц. Двете главни цели на кампот биле обезбедување логистичка поддршка за Европскиот проект за јадро на мраз на Антарктикот (ЕПИКА) и изградба на постојана истражувачка станица.
Поединечен хронометар
Професионално ниво
Многу од врвните возачи се исто така добри специјалисти за хронометар, како што се Еди Меркс, Алфредо Бинда, Жак Анкетил, Бернар Хино, Фаусто Копи, Лорен Фињон, Грег Лемонд, Мигел Индураин, Јан Улрих, Ленс Армстронг, Иван Басо, Алберто Контадор, Кедел Еванс, Фабијан Канчелара и Бредли Вигинс. Скоро сите неодамнешни победници на Тур де Франс биле добри специјалисти за хронометар, со познатиот исклучок на Марко Пантани, победник на Тур де Франс 1998, како и Карлос Састре, победник на Тур де Франс 2008, кој е специјализиран само во искачување и исто така Енди Шлек.
Резултат и тактики
За добар настап на поединечниот хронометар, велосипедистот мора:
Конкордија (поларна станица)
Транспорт
Поголемиот дел од товарот се преместил во Купола Ц од станицата „Димон Дирвил“, поминувајќи 1.200 километри за 7 до 12 дена во зависност од временските услови. Персоналот на станицата и лесен товар пристигнувале по воздушен пат, слетувајќи на Скајвеј, користејќи ги Твин Отерс или Балсер BT-67 кои летале од станицата Зучели.
Животна средина
Куполата Ц се наоѓа на врвот на Антарктичката Висорамнина. Ниту едно животно или растение не живее на оддалеченост од повеќе од неколку десетици километри од Јужниот Океан. Како и да е, забележани се јужнополарни поморници кои ја надлетуваат станицата, 1.200 км подалеку од нивните најблиски извори на храна. Се верува дека овие птици научиле да го преминуваат континентот наместо да го обиколуваат.
Поединечен хронометар
Најбрзи хронометри во историјата
Откако Крис Бордман го соборил часовниот рекорд по првпат, Лук Лебланк забележал дека ако Бордман можел да го собори, половина од професионалците можат да го направат тоа. На неговиот прв Тур де Франс, Бордман го достигнал неговиот претходник, Лебланк, на патека од 7,1 километар и поставил најбрзо време на една етапа на Тур некогаш.
Конкордија (поларна станица)
Човечка биологија и медицина
Станицата Конкордија споделува многу одлики на стрес слични на оние на долготрајните мисии во длабока вселена, особено по екстремната изолација и затворање, и затоа служи како корисна аналогна платформа за истражување релевантно за вселенската медицина. Во текот на зимата, екипажот е изолиран од надворешниот свет, нема транспорт и ограничена комуникација во период од 9 месеци и периодот е исполнет во целосен мрак, на надморска височина речиси еквивалентна на 4000 метри на екваторот. Ова создава физиолошки и психолошки оптоварувања на екипажот. Станицата Конкордија е особено корисна за проучување на хронична хипобарична хипоксија, стрес секундарен на затворање и изолација, деноноќен ритам и нарушување на спиењето, индивидуална и групна психологија, телемедицина и астробиологија. Станицата Конкордија е предложена како една од вистинските аналози базирани на Земјата за долготрајни мисии во длабоката вселена.
Поединечен хронометар
Најбрзи хронометри во историјата
Рик Вербруге го држел рекордот за најбрза некогаш возена етапа на Гранд Тур. 58,874 км/на час на прологот од 7,6 километри на Џиро д’Италија 2001. Марио Чиполини го држел рекордот за најбрза друмска етапа (48,521 км/на час) од изданието во 1997, а Алекс Циле за најбрза хронометарска етапа (53,771 км/на час) на изданието во 1998.
Конкордија (поларна станица)
Глациологија
Во 1970-тите, Купола Ц претставувала место на дупчење на леденото јадро од теренски тимови од неколку нации. Во 1990-тите, Купола Ц била избрана за дупчење на длабоко ледено јадро од страна на Европскиот проект за јадро на мраз на Антарктикот (ЕПИКА). Дупчењето во куполата започнало во 1996 година и било завршено на 21 декември 2004 година, достигнувајќи длабочина на дупчење од 3270,2 метри, 5 метри над основата. Се проценува дека староста на најстариот пронајден мраз е околу 900.000 години.
Поединечен хронометар
Најбрзи хронометри во историјата
Најбрзата етапа на Вуелта а Еспања била возена од Рубен Плаза. Плаза победил на етапата 20, хронометар од 39 километри во 2005 со брзина од 56,22 км/на час. Ова ја направило најбрза некогаш возена етапа (не пролог) на Гранд Тур. Игор Гонсалез де Галдеано го држи рекордот за најбрза друмска етапа, на етапата 9 во 2001, 55,176 км/на час.
Конкордија (поларна станица)
Астрономија
Станицата Конкордија е идентификувана како погодно место за исклучително прецизни астрономски набљудувања. Транспарентноста на атмосферата на Антарктикот дозволува набљудување на ѕвезди дури и кога сонцето е под агол на височина од 38°. Други предности вклучуваат многу ниска инфрацрвена емисија на небото, високиот процент на време без облак и ниската содржина на аеросоли и прашина во атмосферата.
Поединечен хронометар
Најбрзи хронометри во историјата
Марио Чиполини 50,355 км/на час Лавал-Блоас 1999
Конкордија (поларна станица)
Астрономија
Средното гледање измерено со DIMM диференцијален монитор за движење на сликата е поставен на врвот на кула висока 8,5 м е 1,3 ± 0,8 лачни секунди. Ова е значително полошо од повеќето големи опсерватории, но слично на другите опсерватории на Антарктикот. Сепак, Лоренс и неговите соработници ги разгледувале другите одлики на локацијата и заклучиле дека „Куполата Ц е најдоброто копнено место за развој на нова астрономска опсерваторија“. Забележливо е дека ова е напишано пред да се направат мерења на целото атмосферско гледање во Купола Б.
Поединечен хронометар
Најбрзи хронометри во историјата
Пабло Ластрас 49,938 км/на час Бордо-Сен Мексен л’Екол 2003
Конкордија (поларна станица)
Астрономија
Благодарение на Single Star Scidar SSS, Вернин, Кадид и Аристиди и сор. и Џордано, Вернин и Кадид и сор. докажале дека поголемиот дел од оптичката турбуленција е концентрирана во рамките на првите 30 m атмосферско ниво на куполата Ц. Остатокот од атмосферата е многу тивка, со астрономско набљудување од околу 0,3-0,4 лачни секунди, а целокупното набљудување е нешто околу 1,0 лачни секунди.
Поединечен хронометар
Најбрзи хронометри во историјата
Јохан Брујнел 49,417 км/на час Евро-Амјен 1993
Конкордија (поларна станица)
Астрономија
Лансиран во 2007 година, првиот роботски повеќебоен фотометар на Антарктикот (PAIX) дава нов увид за справување со нерешените ѕвездени енигми и предизвици со осцилирање на ѕвездите и нуди одлична можност за корист од пристапот до најдобрата астрономска локација на Земјата - куполата Ц. Кадид, Вернин, Престон и сор. за прв пат од земјата спровеле нов начин за проучување на ѕвездените осцилации, пулсирања и нивните еволутивни својства со долги непрекинати и континуирани прецизни набљудувања во текот на 150 дена, и без редовните прекини наметнати од ротацијата на Земјата. PAIX постигнува астрофизички UBVRI бендови со временски низински мерења на полињата на ѕвездената физика, предизвикувајќи ја фотометријата од вселената.
Поединечен хронометар
Најбрзи хронометри во историјата
Грег Лемонд 54,545 км/на час Версај-Париз 1989
Конкордија (поларна станица)
Астрономија
Антарктичката програма за пребарување на транзитни егзопланети (ASTEP) е составена од два телескопи: рефрактор од 10 cm инсталиран во 2008 година и телескоп од 40 cm инсталиран во 2010 година и надграден во 2022 година
Поединечен хронометар
Најбрзи хронометри во историјата
Дејвид Милар 54,361 км/ на час Порник-Нант 2003
Конкордија (поларна станица)
Клима
Климата во Купола Ц каде се наоѓа станицата Конкордија е студена во текот на целата година, што е едно од најстудените места на Земјата. Има клима со поларна ледена капа ( Кепенова класификација на климата), со максимални вредности кои се движат од -24.8 C во декември до -62 C во мај, во опсег од -30.4 C во декември до -65.3 C во мај и минимуми кои се движат од -36.1 C во декември до -68.7 C во мај. Годишната просечна температура на воздухот е -54.5 C. Станицата никогаш не забележала температура над нулата; најтоплата температура забележана била -5.4 C во јануари. Температурите може да паднат под -80 C во зима, а најстудената забележана температура била -84.6 C во август 2010 година; една од најниските температури што некогаш биле забележани на Земјата.
Поединечен хронометар
Најбрзи хронометри во историјата
Крис Бордман 55,152 км/на час Лил-Оралил 1994
Конкордија (поларна станица)
Клима
Влажноста е мала, а исто така е многу сувоа, со многу малку врнежи во текот на целата година.
Поединечен хронометар
Најбрзи хронометри во историјата
Крис Бордман 54,193 км/на час Даблин 1998
Конкордија (поларна станица)
Клима
Куполата Ц не ги искусува катабатичните ветрови типични за крајбрежните региони на Антарктикот поради нејзината покачена местоположба и релативното растојание од рабовите на Антарктичката Висорамнина. Типичната брзина на ветерот во зима е 2,8 метри во секунда.
Поединечен хронометар
Најбрзи хронометри во историјата
Фабијан Канчелара 53,660 км/на час Лондон 2007
Конкордија (поларна станица)
Зимски персонал
Додека станицата се користи за летни кампањи од декември 1997 година, првото зимување (од февруари до октомври) било спроведено дури во 2005 година. Во овој период станицата е недостапна и бара целосна автономија.
Поединечен хронометар
Најбрзи хронометри во историјата
Гевис-Балан 54,930 км/на час Мајен-Аленкон 1995
Карера 54,610 км/на час Берлин 1987
Наводи
Zeitfahren
Илка Василеска
Илка Василеска (моминско: Богоева; во  —  во Никифорово) — македонска шивачка, комунистички деец и организатор на НОБ.
Животопис
Псевдонимот на Илка бил Божана. Илка била член на месното КУД „Коста Абрашевиќ“ (1940 година). Истата година е учесник на познатите „Илинденски демонстрации“ во Прилеп. Станала член на КПЈ во 1941 година и член на МК на КПЈ во Прилеп во март 1942 година. По апсењето од бугарската полиција (мај 1942), поради недостиг на докази, била ослободена. По повторното апсење на 10 септември 1942 година, била интернирана на шест месеци во Бугарија (до мај 1943 година), а по враќањето се приклучила во единиците на НОВ и ПОМ. Од септември 1943 година станала инструкторка во првиот областен комитет на КПМ. Во тоа својство илегално престојувала во Кичево и Гостивар. Извесно време работела во Партизанската печатница „Гоце Делчев“, а потоа била член и инструктор на Првиот областен комитет на КПМ, посебно во подрачјето на Гостивар и Гостиварско.
Смрт
Враќајќи се од состанок на Првиот областен комитет на КПМ од базата во Кременчук, наишла на балистичка заседа, и за да не биде заробена, се самоубила.
1600 во архитектурата
1600 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Карбонат
Карбонатот е анјон со електричен полнеж -2 и емпириска формула CO32−.
Едноставните карбонатни соли тежнеат да се нерастворливи во вода, со константи на растворливост помали од 1×10−8. Исклучоци од ова се солите формирани со амониум јонот (NH4+) или јоните на алкалните метали.
Во воден раствор карбонатот постои во три форми. Во силни базни услови, доминира карбонатниот јон од видот CO32−. Во слаби базни услови доминира бикарбонатниот јон HCO3−. Во кисели услови, водниот јаглерод диокисд CO2(aq) е главната форма. Со него постои и минутна количина на јаглеродна киселина H2CO3. Натриум карбонатот е базен, натриум бикарбонатот е слабо базен, додека јаглерод диоксиодот е слаба киселина.
Во биолошките системи, ензимот јаглеродна анхидраза ја катализира интерконверзијата меѓу јаглеродниот диоксид и карбонатните јони.
Карбонатите можат да се формираат и во меѓупланетарниот простор. Исто така, тие се детектирани на кратерот Гусев на Марс.
Хрватска кујна
Хрватската кујна е хетерогена и е позната како кујна на региони, бидејќи секој регион на Хрватска има своја посебна кулинарска традиција. Неговите корени датираат од дамнешните времиња. Разликите во изборот на храна и начините на готвење се најзабележителни во континенталните и во крајбрежните региони. Копнената кујна е повеќе карактеризирана од претходните Словени и неодамнешните контакти со соседните култури—унгарски и турски, со користење на маст за готвење, и зачините, како црн пипер, пиперка и лук. Крајбрежниот регион го носи влијанието на грчката и Римската кујна, како и на подоцнежната Средоземната кујна, особено италијанска (Венецијанскa). Крајбрежните кујни користaт маслиново масло, и билки и зачини како што се рузмарин, жалфија, ловоров лист, оригано, риган, цимет, карамфил, оревче, лимон и кора од портокал. Народното традиционално готвење е засновано на креативни варијации на неколку основни состојки (житарици, млечни производи, месо, риба, зеленчук, ореви) и процедури во готвењето (варење, пржење, печење), додека буржоаската кујна вклучува повеќе комплицирани процедури и употреба на избрани билки и зачини. Сувомеснатото е дел од хрватската кулинарска традиција во сите региони. Храната и рецептите од другите поранешни jугословенски земји се исто така популарни во Хрватска.
Чорби
Чорбите со зеленчук со мала количина на месо или колбаси се сметаат како здрав, традиционален оброк. Павлака (во Северна Хрватска) или маслиново масло (на брегот) може да се додаде на чинијата само пред сервирање. Чорбите со месо често се подготвени од страна на мажите во отворен простор. Во Далматинската урбана кујна, зачините како што се цимет и каранфил, суви сливи, суви смокви, јаболка и друго овошје понекогаш се додаваат во чорбите со месо.
Тестенини
Тестенините се најпопуларни во хрватската кујна, особено во регионот на Далмација. Manistra na pome (тестенини со сос од домати) е главен. Други популарни сосови вклучуваат крем сос од печурки, сос со мелено месо и многу други. Свежи тестенини се додаваат во супи и чорби, или подготвени со сирење, зелка, дури и со ореви или семе од афион.
Ветлуга (река)
Ветлуга (Ветлу́га) е река во републиката Мариј Ел и Нижегородската област во Русија. Оваа река е лева притока на реката Волга и во поголемиот дел од својот ток е пловна.
Христова црква (Даблин)
Христова црква (Christ Church Cathedral) или Света Троица () — црква во градот Даблин, Република Ирска, соборен храм на Даблинската митрополија на англиканската Црква на Ирска. Изградбата на црквата започнала во 1038 година, како една од првите во градот, многупати била реновирана а за последен пат тоа се случило во 1982 година.
Дворец на баронот Јовановиќ во Сочица
Опис
Објектот класично е составен како приземна зграда со правоаголна основа. Главната фасада е симетрична, со централна проекција истакната со поткровје на врвот со украсна вазна, со нагласени хоризонтални споеви. Дворната фасада е поскромна, а може да се претпостави дека тремот е подоцна дограден. Заштитните шипки од ковано железо на прозорците се декоративни, додека нанесениот мотив на венец е украс кој му се припишува на класицизмот.
Јелена Патрногиќ
Јелена Патрногиќ ( во ) — македонска костимографка.
Животопис
Јелена Патрногиќ е родена во 1932 година во Косовска Митровица. Член на МНТ (1960-1977). Освен за драмски, правела кореографии за оперски и балетски претстави, како и за филм и телевизија. Се занимава и со педагошка дејност. Костимографии за драмски дела: „Антица“, „Граѓанинот благородник“, „Градскиот саат“, „Ѕвездите се вечни“ и други. Костимографии за балетски дела: „Болеро“, „Валпургиска ноќ“, „Дон Кихот“, „Елан“, „Жизел“, „Класична симфонија“ и други. Костимографии за опери: „Алберт Херинг“, „Боеми“, „Евгениј Онегин“, „Земјата на насмевките“, „Илинден“, „Кармен“, „Кнез Игор“, „Љубовна напивка“ и други.
Светец
Светец или светител (ж. светица, светителка ) — поим во христијанството што опишува човек, кого смета за пример за исклучителна верска доблест и светост. Постои разлика во употребата во зависност од различните христијански деноминации. Зборот потекнува од грчкиот збор άγιος (се чита: агиос) што значи „свети“ или „светец“, а во Новиот завет овој збор се користи за да се опишат следбениците на Исус од Назарет. Со развојот на христијанството, значењето на зборот се променило и често се користи за ознака на одредени личности кои претставуваат пример за следење во верата, кои се почитуваат како вдахновение за другите христијани.
Светците во средновековната латинска книжевност
Во средновековната црковна книжевност се истакнува големата моќ на светците од кои ѓаволите имаат голем страв. На пример, во делото „Дијалози“, Григориј Велики раскажува како свети Фортунат го избркал ѓаволот од еден опседнат човек, по што ѓаволот скитал низ градските улици жалејќи се дека останал без засолниште. Григориј Турски ја наведува случката во која некоја жена не можела да се породи и ја испратила својата сестра да ја побара паганската божица Дијана; тогаш ѓаволот (зашто тој бил паганското божество) ја упатил на апостолот Андреја, т.е. ја признал моќта на светците. Исто така, ѓаволот кој ја запоседнал ќерката на некој италијански херцог не сакал да излезе, барајќи да дојде св. Гал, а штом пристигнал, светецот го избркал ѓаволот (кој имал лик на врана) и го истерал во пеколот. Во „Житието на св. Мартин“ (De vita beati Martini), Сулпициј Север пишува дека ѓаволот постојано го опседнувал св. Мартин, а еднаш се појавил во царска облека, претставувајќи се како Христос и барајќи светецот да му се поклони. Но, светецот не наседнал на итрината, па ѓаволот морал да си замине, оставајќи зад себе непријатен мирис во ќелијата. Во друга прилика, св. Мартин го избркал ѓаволот од некој опседнат човек, но притоа не му дозволил да излезе од устата на опседнатиот, туку го натерал да се спушти во желудникот. Во житието на св. Колумбан се наведува случката во која ѓаволот не ги слушал наредбите на светецот и не излегувал од човекот кого го опседнал, па св. Колумбан ја пикнал раката во устата на човекот и го извлекол ѓаволот кој испуштал голема смрдеа.
Во делото „Пофалба на глупоста“, Еразмо Ротердамски ја исмејува праксата секоја област да почитува посебен светец или на секој светец да му се припишува некое посебно својство (некој се грижи за родилките, некој за морнарите, некој ја намалува болката, итн.).
Светците како тема во уметноста и во популарната култура
Светците се јавуваат како тема во бројни дела од уметноста и популарната култура, како:
Црква „Св. Павле“ - Гиновци
'''Св. Павле''' — главна селска црква во селото Гиновци. Се наоѓа надвор од селото, сместена над рекреативниот центар „Парк“ во селото, поради што е посетувана секојдневно од гостите.
Пристапот до црквата е целосно уреден, како и самата нејзина околина.
Тупак Амару
Тупак Амару (кечуански: Thupaq Amaru) бил последниот Сапа Инка на Империјата на Инките и на сите обиди за обновување на истите. Амару умрел во 1572 година.
Давид Холман
Давид Холман (роден на 17 март 1993) — унгарски фудбалер кој игра за Слован Братислава.
Тој го одиграл својот прв натпревар во лигата на 17 јануари 2012 година. Во почетокот на зимскиот период на почетокот на 2015 година, Холман бил позајмен во Полска одЛех Познањ, кој имал можност да го купи.
Ференцварош
На 5 мај 2012 година, Холман го одиграл својот прв натпревар во екипата на Ференцварош против Сиофок во сезоната 2011-12 на Унгарската лига.
На 12 ноември 2012 година, тој го потпиша својот прв професионален договор со Ференцварош.
На 10 август 2013 година, Холман го постигнал својот прв гол во Унгарската лига кога играше против носителите на титулата, Ѓир во 58. минута во сезоната 2013-14.
На 9 декември 2014, Холман го продолжи договорот со Ференцварош.
Лех Познањ
На 16 јануари 2015 година, Ференцварош му го позајмил Холман на Екстракласа клубот Лех Познањ за една година.
На 15 август 2017 година, Холман беше потпишан од словачкиот клуб ФК Слован Братислава. Исто така беше откриено дека Слован Братислава платил 700.000 евра за унгарскиот напаѓач.
Мултикаст
Во компјутерските мрежи, мултикаст (анг. multicast (еден-до-повеќе (one-to-many) или повеќе-за-повеќе (many-to-many) одн. повеќекратна дистрибуција) е група на комуникација, каде информацијата е адресирана до група дестинациски копјутери истовремено. Multicast не треба да се меша точка-до-повеќе точки комуникација на физичкиот слој.
Групна комуникација може да биде или multicast на апликациско ниво или мрежа со помош на multicast, каде што второто овозможува изворот ефикасно да се испрати воеден пренос до групата. Копиите автоматски се создадени во други мрежни елементи, како на пример насочувачи, преклопници и мобилна мрежа на базни станици, но само до мрежни сегменти кои моментално содржат членови на групата.
Мрежа со помош на multicast може да се спроведе на мрежниот слој со користење на IP Multicast, кој е често најмен во Интернет Протокол (IP) апликации на стриминг медиуми, како што се Интернет ТВ со закажана содржина (но не на барање на медиумите) и multipoint видео, но и за невидлива дистрибуција на резервни слики на диск, до повеќе компјутери истовремено. Во IP Multicast-имплементацијата на концептот на multicast-от се јавува на IP рутирачкото ниво, каде што насочувачите создаваат оптимални дистрибуциски патеки за датаграми, испратени до одредена multicast дестинациска адреса.
IP мултикаст
IP multicast е техника за повеќекратна комуникација (one-to-many) преку IP инфраструктурата во една мрежа. Дестинациските јазли праќаат пораки за приклучување и напуштање, како во случајот на Интернет ТВ кога корисникот менува од еден канал на друг. IP multicast скалира до поголема популација на примачи, со тоа што не бара претходно знаење за кои и колку приемници има. Мulticast-от користи мрежна инфраструктура ефикасно, со тоа што од изворот бара да испрати пакет само еднаш, па и да треба да е доставен до поголем број приемници. Јазлите во мрежата се грижат за реплицирањето на пакетот и неговото пристигнување до повеќе приемници кога е потребно.
Најчест протокол од транспортниот слој,кој се користи кај мултикас адресирањето е User Datagram Protocol (UDP). По природа, UDP не е сигурен, односно пораките моѓе да бидат изгубени или доставени со изгубен редослед. Со додавање на механизми за откривање загуби и реемитување, сигурен мултикаст се спроведува на врвот на IP или UDP, од страна на разни middleware производи, како оние кои имплементираат Real-Time Publish-Subscribe (RTPS), Protocol of the Object Management Group (OMG), Data Distribution Service (DDS) стандарди, како и со специјален транспортен протокол како што е Pragmatic General Multicast (PGM).
IP multicast-от е широко распореден во претпријатијаа, трговски берзи и мрежи за испорака на мултимедијални содржини. Честа употреба на претпријатието на IP multicast е за IPTV апликации, како што се учењето на далечина и телевизиски состаноци на компании.
Почнувајќи од 2006 година, најмногу вложување за искачувањe на multicast до големи мрежи е сконцентрирано на поедноставен начин на single-source multicast, кое што се чини дека е повеќе послушен при пресметки.
Сепак, големите дрѓавни барања во насочувачите прават апликации со користење на голем број дрва, кои се неспособни за работа при користење IP multicast. Заземајќи присутни информации како пример, каде што секој човек има потреба да зачува барем едно дрво од своите претплатнци, ако не и повеќе. Сè уште нема таков механизам, кој ќе дозволи моделот на IP multicast-от да скалира и до милиони испраќачи и милиони multicast групи. А со тоа и сè уште не е можно да се направат multicast апликациите целосно практични. Од овие, но и од економски причини, IP multicast-от во принцип, не се користи во комерцијалниот Интернет backbones.
Мултикаст на апликациско ниво
Површината на сервисите на апликациско ниво одн. Multicast-over-unicast (кои не засновани врз основа на IP multicast или datalink multicast) за групни комуникации на апликациско ниво се применуваат насекаде. Особено Internet Relay Chat (IRC), што е повеќе прагматично и се скалира подобро за поголеми групи, отколку за помали. IRC имплементира единечен spanning tree по неговата површининска мрежа за сите конференциски групи. Сепак, тоа води до неопотимално насочување за некои од овие групи. Освен тоа, IRC чува голема количина на дистрибуирани држави кои го граничат растот на една IRC мрежа, што води до фракционирање на неколку мрежи, кои не се межусебно поврзани. Некои помалку познати PSYC технологии користат сопствени multicast стратегии при конференција. Исто така, некои peer-to-peer технологии вработуваат концепт multicast при дистрибуирање на содржина до повеќе приматели, познат како peercasting.
Explicit Multi-Unicast (Xcast) е алтернативна multicast стратегија која овозможува прием на адреси од сите дестинациски адреси, со секој пакет. Како таква, со оглед на големината на еден IP пакет, која е лимитирана. Xcast моделот обино претпоставува дека има станици кои учествуваат во комуникацијата и дека се познати пред време, па така дистрибуирањето на дрва може да се генерира, како и средствата- доделени од страна на мрежни елементи при вистински сообраќај на податоци.
Мултикаст преку безжични мрежи и кабелски ТВ уреди
Безжични комуникации (со исклучок на точка-до-точка радио линковит), како и автобуската мрежна кабелска телевизија се инхерентно електронски медиуми, односно multipoint канали, особено ако антената е со повеќе дирекции и радио/ТВ трансмитерите опфаќаат регион за пренесување на мрежа, што праќа иста содржина. Сепак, комуникациската услуга која се нуди може да биде unicast, multicast како и broadcast, во зависност на тоа дали пакетот е адресиран до еден или до група ресивери во покриената мрежа, соодветно.
Во дигиталната ТВ, концептот за multicast услугата понекогаш се однесува на заштита на содржината од страна на радиодифузната енкрипција, односно шифрирана содржина во текот на едно simplex емитување, наменета само за гледачите кои ја плаќааѕ истата таа телевизија. Во тој случај, податоците се пренесуваат до сите приемници, но адресирани само до некоја одредена група.
Концептот на интерактивен мултикаст, како на пример користење на IP multicast, може да биде искористено и преку ТВ преносни мрежи за да се подобри ефикасноста, да се понудат повеќе ТВ програми или да се намали потребиот спектар. Интерактивниот мултикаст значи дека ТВ програми се испраќаат само преку предаватели, каде што има гледачи и тоа се пренесуваат само најпопуларните програми. Тој се потпира на дополинтелен канал на интеракција (повратен канал), каде корисникот го менува ТВ каналот. Интерактивниот мултикаст бил понуден како ефикасен начин на преносна шема DVB-H и DVB-T2 терестријални,дигитални телевизиски системи. Сличен концепт е вклучен пренос преку кабелски ТВ мрежи, каде само моменталните најпопуларни содржини се наоѓаат во кабелската ТВ мрежа.
ТВ порталите ја претвораат Сателитската: DVB-S, DVB-S2; Кабелската: DVB-C, DVB-C2 и Антенската ТВ: DVB-T, DVB-T2 во IP за дистрибутивно користење на unicast и multicast во домот, во угостителството и во претпријатијата.
Друг сличен концепт е мобилната ТВ, одн. Ова подразбира ТВ дистрибуција преку 3G мобилните мрежи, користејќи мрежа со помош на мултикаст, која е понудена од страна на Multimedia Broadcast Multicast Service (MBMS) сервисот, или преку 4G/LTE мобилните мрежи со услугата eMBMS (enhanced-подобрена MBMS).
Размерливи видео multicast во апликации од интерактивни multicast, каде што една подгрупа на гледачите добиваат дополнителни податоци, со што истовремено се зголемува резолуцијата на видеото.
Други мултикаст технологии
Во оптичка мрежна решетка, заштита на multicast lightpaths е еден од лкучните проблеми. Нај пправилен напреден пристап да се заштити мултикаст дрвото е да се воспостави врска-disjoint резерви на дрво, кое ќе воспоставува посебна заштита. Многу полесно е да се најде arc-disjoint патека, засекој лист на јазел во светлечкото дрво. Суштината на заштита на мултикаст сесијата е да се најде резервна патека за секој дестинациски јазол кога на линкот на патеката која работи на тоа, не успее некој јазол.
NGC 3975
NGC 3975 — спирална галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3975 се споменува и како MCG 10-17-103.
Откривање
Објектот е откриен на 21 февруари 1874 година од страна на Лоренс Парсонс, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 72 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 95°.
Други поделби
Проучување на NGC 3975 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 37480. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 47; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4154. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 723.
NGC 1899
NGC 1899 — оддавна маглина во соѕвездието Златна Рипка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 30 декември 1836 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 5 ч 17 м 46 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 67° 54' 0".
Други поделби
Проучување на NGC 1899 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 444; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9162.
Матична клетка
Матичните клетки се клетки кои имаат способност за самореплицирање и даваат нови специјализирани клетки по пат на митоза. Матичните клетки можат да се најдат во различни стадиуми од феталниот развиток и се присутни во најразлични ткива од возрасните единки. Многу од термините кои се користат за разликување на матичните клетки се основани на нивното потекло или патот на нивното настанување. Овие клетки се најдени во повеќето, ако не и сите многуклеточни организми.
Постојат три основни типови на матични клетки:
Ембрионални матични клетки
Ембрионалните клетки се разликуваат од ембрионалните матични клетки по изворното ткиво од кое настанале, но се слични со нив по својата плурипотентност. Добиени се човечки ембрионални клетки од културите на примордијалните герминативни клетки од гонадалниот рид од ембриони во доцна фаза од развитокот, што претставува специфичен дел од ембрионот кој нормално се развива во семеници или јајчници. Ембрионалните герминативни клетки, како и ембрионалните матични клетки од култура, образуваат ембриоидни тела, кои се густи, повеќеслојни клеточни агрегати кои се состојат од делумно диференцирани клетки. Клетките кои се добиени од ова ембриоидно тело имаат висок потенцијал за раст. Клеточните линии добиени од култури на клетки од ембриоидното тело можат да дадат клетки од сите три ембрионални слоеви, што укажува на тоа дека ембрионалните герминативни клетки може да претставуваат извор на плурипотентни матични клетки.
Најголем дел од познавањата за ембрионалниот развиток и матичните клетки се добиени од истражувања на глувчешки ембрионални матични клетки. Меѓутоа, од 1998 година, истражувачките тимови успеаа да израснат човечки ембрионални матични клетки во култура. Човечките ембрионални матични клеточни линии се добиени од внатрешната клеточна маса од човечките бластоцисти кои се произвеле за време на in vitro оплодувачките процедури. Техниките за раст и развој на човечки ембрионални матични клетки се слични со оние кои се употребуваат за раст на глувчешките ембрионални матични клетки. Но, човечките ембрионални матични клетки (ЧЕМК) мораат да бидат израснати на глувчешки фибробластен хранлив слој. ЧЕМК линии можат да се одржат во култура сѐ до добивање на неодреден број на идентични матични клетки за истражување. Како и со глувчешките ембрионални матични клетки, создадени се посебни услови во културата кои би довеле до диференцијација на специфични клеточни типови (на пример, нервни и хематопоетични клетки).
Возрасни (адултни) матични клетки
Возрасните матични клетки се среќаваат во зрелите ткива. Како и сите матични клетки, возрасните можат да се самореплицираат. Нивната способност за самообновување може да трае и до крајот на животниот циклус на поединечниот организам. Меѓутоа, за разлика од ембрионалните матични клетки, многу е потешко да се одгледаат во култура. Возрасните матични клетки се наоѓаат во одредени органи и ткива, но по бројност се многу малку. Одговорни се за одржување во стабилна состојба на специјализираните ткива. За да се заменат загубените клетки, матичните клетки обично даваат меѓупроизводни клетки наречени претходнички или прогениторни клетки, кои не се повеќе способни за самообновување. Но, тие продолжуваат со клеточната делба, паралелно со созревањето, и создаваат целосно специјализирани клетки. Такви матични клетки се откриени во многу ткива од возрасни единки, вклучувајќи коскена срцевина, крв, кожа, систем за варење, забна пулпа, мрежницата на окото, скелетните мускули, црниот дроб, панкреасот и мозокот. Возрасните матични клетки се мултипотентни, бидејќи нивниот потенцијал е најчесто ограничен на една или повеќе линии на специјализирани клетки. Но, една посебна мултипотентна матична клетка која може да се најде во коскената срцевина, наречена мезенхимска матична клетка, може да ги произведе сите клеточни типови кои се среќаваат во коската, ‘рскавицата, масното ткиво, крвта и сврзното ткиво.
Крвните матични клетки (или хематопоетични матични клетки) се најпроучена група на возрасни матични клетки. Концептот за хематопоетските матични клетки не е нов, бидејќи одамна е познато дека зрелите крвни клетки постојано се губат и се уништуваат. Билиони нови крвни клетки се создаваат секој ден за да ја надоместат загубата. Овој процес на регенерација на крвните клетки е познат како хематопоеза и се одвива во најголем дел во коскената срцевина. Друг голем извор на крвни матични клетки е крвта од папочната врвка. Слично на коскената срцевина, крвта од папочната врвка може да се употреби како изворен материјал за матични клетки при трансплантирачката терапија. Меѓутоа, поради ограничениот број на матични клетки во крвта од папочната врвка, поголем дел од процедурите се изведуваат на млади деца со релативно ниска телесна тежина.
Невралните матични клетки се мултипотентни матични клетки кои можат да ги создадат нервните клетки (неврони). Тие се ново поле на истражување на матичните клетки. Долго време било догма тврдењето дека ‘рбетниот и черепниот мозок не се во можност да ги регенерираат своите нервни клетки. Меѓутоа, од раните 1990-ти, изолирани се неврални матични клетки од мозокот на возрасна единка, како и од феталните мозочни ткива. Матичните клетки во мозокот кај возрасна единка се наоѓаат во областите наречени субвентрикуларна зона и вентрикуларна зона. Друга местоположба на мозочни матични клетки е хипокампусот, посебна структура од церебралниот кортекс која е поврзана со мемориската функција. Матичните клетки изолирани од овие области се во можност да се поделат и да дадат неврони и неврон-потпорни клеточни типови во култура. Пластичноста на матичните клетки се однесува на феноменот што возрасните матични клетки од едно ткиво се способни да дадат специјализирани клетки од друго ткиво. Ова е поддржано и со серија на истражувања.
Успешен развој во период од повеќе од 20 години
Прв валиден успех во употребата на хематопоетски (крвни) клетки од папочна врвца датира од 1988. Во тоа време петгодишно дете кое боледувало од ретка генетска болест наречена Фанкониева анемија, било третирано со матични клетки од папочната врвца на неговата новородена сестра. Денес, 20 години по пресадувањето не само што момчето е со добро здравје, туку долгорочно е постигнато нормално функционирање на целата негова крв и имунолошки систем. Дваесет години наназад само една болест можеше да се третира со матични клетки од папочна врвца; пред десет години само неколку болести. Денес матичните клетки од папочна врвца успешно се користат за третман на повеќе од 70 заболувања од крвно потекло и повеќе од 15 заболувања од друга природа. Некогаш се работи за рак на одделни типови крвни клетки (како што се леукемиите) или други заболувања на крвта (како што се анемиите). Некои имунодефициенции, автоимуни заболувања (состојба, кога имуниот систем на телото ги напаѓа сопствените клетки) и метаболни заболувања исто така може да се третираат со матични клекти од папочна врвца.
Сегашни терапии со матични клетки
Постојат две основни групи на терапевтски третмани со матични клетки: автологна и алогена. При автологната терапија со матични клетки, кај пациентот повторно се користат неговите сопствени клетки. При алогениот третман, матичните клетки потекнуваат од друго лице.
Матичните клетки веќе со години се употребуваат во медицината за следниве цели: За хематолошки заболувања, како на пр.леукемија, медицината со децении користеше алогени трансплантати од коскена срж, за да ја замени оштетената коскена срж на пациентот, со здрава.(1)
Коскената срж содржи голем број хематопоетски (крвотворни) матични клетки. Од 1988год., за третман на леукемија почнуваат да се користат и алогени матични клетки од папочна врвца.(2) Успешноста на овие третмани е исто толку висока како и при употребата на матични клетки од коскена срж.(3)