cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Замокот на вкрстените судбини
Замокот на вкрстените судбини
Приказна за казнетиот неблагодарник: По смртта на татко му, еден млад, богат човек заминал на пат, со намера да најде богата жена. Кога стигнал во шумата, тој бил ограбен од разбојник и обесен со главата надолу. За среќа, него го спасила една девојка која случајно поминала низ шумата. Меѓу нив се родила љубов, но тој ја оставил девојката и се оженил со богата благородничка. На денот на свадбата, тој го јавнал коњот и почнал да го гони едно дете во близината на замокот, но патот му го препречила наоружан коњаник во кој ја препознал девојката што му го спасила животот во шумата. Меѓу нив почнал двобој во кој победила девојката. Најпосле, нему му се појавила една свештеничка, која му кажала дека ја навредил божицата Кибела и дека, за казна, мора да стане дел од шумата. Притоа, следбеничките на Кибела му се нафрлиле и го искасапиле со мечевите.
Приказна за алхемичарот кој си ја продал душата: Еден алхемичар го поминал целиот живот во неуспешни обиди да ја најде тајната на претворањето на металите во злато. Еден ден, него го посетил ѓаволот кој му понудил да му ја открие тајната, барајќи од алхемичарот да направи златен град и да му ги даде душите на жителите на градот. Алхемичарот почнал да го гради градот, а во тоа му помагале илјадници луѓе кои во текот на работата започнале да се претвораат во животни. Кога градот бил готов, на неговите порти стоеле стражари кои не пуштале никого внатре. Еден ден, на портите дошла девојка и кога жителите на градот ја прашале, дали се плаши дека нивните души може да паднат во рацете на ѓаволот, таа им одговорила дека тие воопшто немаат души.
Приказна за проклетата невеста: Еден витез сретнал девојка во шумата, која му го побарала оклопот за да се скрие од свршеникот кого не можела да го поднесе. Витезот ја послушал и таа му понудила да си избере награда: богатство или неа, а тој ја одбрал неа. Меѓутоа, кога почнал да води љубов со девојката во оклопот, наеднаш таа се претворила во труп на мртовец. Тогаш, витезот видел како од шумата излегол нејзиниот свршеник – ѓаволот, кој ја зел девојката под земјата.
Приказна за Орландо кој полудел од љубов: По поразот на војската на Франките, Орландо навлегол во една шума, заслепен од љубовта кон волшебничката Анѓелика. Но, кога ја видел со нејзиниот љубовник, тој го загубил разумот и почнал да беснее, уништувајќи ја шумата и убивајќи ги животните. На крајот, рицарите од неговата војска го пронашле обесен со главата надолу, но тој ја одбил понудената помош, барајќи да го остават во таа положба.
Приказна за Астолфо на Месечината: Сакајќи да го спаси Орландо, витезот Астолфо отишол во Париз, којшто се наоѓал под опсада на Сарацените. Таму, Карло Велики го замолил Астолфо да го најде изгубениот разум на Орландо. Астолфо сретнал еден пустиник, кој му кажал дека треба да се качи на Месечината. Таму, Астолфо сретнал еден поет, кој му кажал дека Месечината е само пуст, празен хоризонт.
Меаната на вкрстените судбини
Меаната: Откако поминал низ густа, страшна шума, еден патник влегува во меана во која има многу луѓе, млади и стари, но сите со побелени коси од претрпениот страв. Патникот посакува да им раскаже на присутните за своето патување, но сфаќа дека е нем, као и сите други гости во меаната. Притоа, сите ги грабаат картите, се обидуваат да кажат нешто, но во меаната владее збрка.
Приказна за неодлучното момче: Едно момче не можело да избере меѓу две девојки и затоа решило да замине на пат. Меѓутоа, кога стигнало на една раскрсница, тоа не можело да одлучи по кој пат да замине и затоа почнало да се качува по дабот што растел на раскрсницата. Но, момчето повторно било изгубено, зашто дрвото постојано се разгранувало. Качувајќи се по дрвото, момчето видело град на небото, на чиј влез стоел ангел. Таму, тоа повторно ги видело двете девојки, претставени како кралици. Момчето било жедно, но не можело да избере меѓу двата бунара и поради тоа посакало море. Тогаш, сликата се променила: ангелот станал ѓавол, а целиот свет го зафатил потоп така што момчето почнало да тоне во длабочините на морето. Најпосле, тоа било исечено на парчиња, по што пропаднало длабоко во земјата, оживеало низ ‘ртењето на шумата и повторно го добило својот облик. На крајот, неодлучното момче видело како од шумата се појавува неговиот двојник.
Приказна за одмаздничката шума: Една голема и силна девојка одгледана во шумата, далеку од цивилизацијата, здогледела еден принц како виси обесен на гранка, откако претходно бил ограбен од шумски разбојник. Девојката го убила разбојникот и го ослободила принцот, а потоа воделе љубов. Принцот заминал во градот и не се вратил назад, а по некое време девојката родила близнаци. Таа отишла да бара правда кај царот, но кога пристигнала во градот, видела дека тој е празен, односно дека ги нема луѓето, а на нивното место се населиле животните.
Приказна за преживеаниот воин: За време на битката, еден офицер пренесувал важна порака до царот, но патем забележал коњаник и започнал да се бори со него. Борбата, којашто била рамноправна, била прекината кога одекнале воените труби што повикувале на узбуна. Коњаникот ја поминал шумата и стигнал на военото поле, каде лежела масакрирана целата царска војска. Потоа, крај ближниот поток, офицерот повторно го сретнал коњаникот со кој се борел, но забележал дека се работело за жена. Набргу, врз него се нафрлиле многу амазонки, кои го заробиле. Тогаш, тука поминал пустиник кој му соопштил дека жените се побуниле и дека во иднина тие ќе завладеат со светот.
Приказна за владеењето на вампирите: Ноќе, кралот излегол надвор, наговорен од својот паж, за да ја следат кралицата. Кога стигнале во шумата, тие ја виделе кралицата, облечена во калуѓерска мантија, како влегува во еден гроб и на мртовецот (кој бил потполно ист како кралот) му дава да пие крв. Тогаш, гробарот му кажал на кралот дека на тоа место се собираат вештерките и вампирите, кои дење се претвораат во лилјаци и други слични животни. Така, кралот ја фатил вештерката во стапица. За време на ноќта, во градот снемало струја, а кралицата се фрлила од највисоката кула. Тогаш, од сите страни почнале да се собираат луѓето, барајќи освета за крлаицата и обвинувајќи го кралот дека е вампир.
Две приказни во коишто се бара и се губи: Двајца гости во меаната постојнао ги ределе картите за да ги состават своите приказни, но тие секогаш се мешале. Едниот од нив бил алхемичар (Фауст) кој му ја продал душата на ѓаволот за да ја дознае тајната на претворање на металот во злато, но, дури и кога го добил посаканото злато, тој не бил задоволен. Другиот бил витезот-скитник Парсифал, кој ја убил мајка си и им се придружил на рицарите, скитајќи низ светот. Така, тој стигнал до една кула во која живеел Кралот-Рибар, стар и ранет кому слугите му носеле пехари, а Парсифал сакал да дознае што има во нив, но тој никогаш не поставувал прашања.
И јас се обидувам да ја раскажам својата приказна: Откако сите гости ги раскажувале своите приказни, и патникот ги зема картите со намера да ја состави својата приказна. Притоа, во овој расказ, писателот се обидува да ја објасни природата на пишувањето како процес на создавање животни приказни. Во тие рамки, писателот се повикува на митот за Едип и на сликите на кои се прикажани св. Ероним и св. Ѓорѓи кој ја убива ламјата.
Три приказни за лудилото и разурнувањето: На крајот, од картите се составуваат три испреплетени приказни во кои лудилото води кон разурнување - тоа се приказните за Хамлет, Магбет и кралот Лир.
Постанокот на делото
За второто издание на книгата, во октомври 1973 година, Итало Калвино напишал посебна белешка со објаснување на процесот на создавањето на делото. Првиот дел,„Замокот на вкрстените судбини“, првобитно бил отпечатен во книгата „Тарот карти, шпилот на семејството Висконти, од Бергамо и Њујорк“, издание на Франко Марија Ричи, во Парма, 1969 година. Идејата да се искористат картите за тарот како раскажувачка техника Калвино ја добил од Паоло Фабри, кој на Меѓународниот семинар за структурата на расказот, одржан во јули 1968 година во Урбино, имал излагање на тема: „Раскажувањето со помош на карти и јазикот на симболите“. Исто така, од руските теоретичари М. И. Лекомчева, Б. А. Успенски и Ф. Егоров, Калвино ја прифатил идејата дека значењето на секоја поединечна карта зависи од нејзиното место во низата од карти што ѝ претходат и што ѝ следат. Притоа, Калвино се запознал со обемна библиографија во врска со гатањето со карти и со нивното симболичко значење, но според неговите зборови, тоа немало пресудно влијание врз делото, туку тој првенствено се посветил на внимателно набљудување на картите, обидувајќи се од нив да извлече сугестии и асоцијации и да ги претстави како сцена на пиктографска приказна. На тој начин бил создаден најголем дел од циклусот „Меана на вкрстените судбини“. Кога ја добил поканата од Франко Марија Ричи да го напише текстот за книгата за картите на семејството Висконти, Калвино најпрвин се обидел да ги искористи веќе напишаните страници, но потоа размислувањето го довело до делото „Бесниот Орландо“ од Ариосто. Така, за една седмица, „Замокот на вкрстените судбини“ бил готов за печатење, во луксузно издание со илустрации во боја. Книгата наишла на добар прием кај критичарите, за неа пишувале критичарите Жерар Жено и Марија Корти, а Џон Барт држел предавања за книгата на Универзитетот во Бафало. Сето тоа го охрабрило Калвино да се обиде повторно да ја објави книгата, но овојпат без илустрации во боја.
Притоа, Калвино се обидел да тргне од првите раскази кои веќе ги имал напишано, но не можел да ги вклопи во единствена шема, а паралелно со проучувањето на картите, неговата приказна станувала посложена. Така поминал долго време, скицирајќи стотици нови шеми во кои почнал и самиот да се губи. Затоа, тој ги напуштил тие шеми и им се вратил на расказите што веќе биле обликувани при што неколку години по ред, во помали или поголеми временски интервали, повеќепати ја започнувал работата на книгата и се откажувал. Така поминале неколку месеци, можеби и година, во кои Калвино воопшто не размислувал на таа тема, кога наеднаш добил идеја како побрзо и поедноставно да ја состави својата шема. Како плод на тоа мачно раѓање се појавил циклусот „Меаната на вкрстените судбини“ за кој Калвино вели дека решил да го објави за да се ослободи од него. Исто така, едно време, тој имал намера да напише книга составена од три дела при што третиот дел би бил заснован врз стрипот и би бил наречен „Мотелот на вкрстените судбини“. Основната идеја за третиот дел била следнава: По некаква таинствена катастрофа, неколку ликови се засолнуваат во разурнат мотел во којшто останала една страница од некој стрип. Бидејќи се неми од претрпениот страв, преживеаните почнуваат да ги раскажуваат своите приказни покажувајќи ги цртежите на стрипот... Сепак, Калвино не ја разработил понатаму оваа идеја и потоа целосно се откажал од понатамошното занимавање со овој вид експерименти.
Брзо лизгање
Брзо лизгање е натпреварувачка форма на лизгање на мраз во која натпреварувачите се тркаат едни со други на одредена далечина на лизгалки. Оваа дисциплина се изведува на претходно подготвена замрзната кружна патека. Притоа, победник е натпреварувачот кој патеката ќе ја помине во најкраток временски период.
Видови на брзото лизгање се: брзо лизгање на кратки патеки, брзо лизгање на долги патеки, и маратонско брзо лизгање. На Олимписките игри, брзото лизгање на долги патеки вообичаено се нарекува „брзо лизгање“, додека брзото лизгање на кратки патеки е познато како „кратка патека“.
Прирачно дело
За споредба, прирачна книга (референтна книга) во една библиотека е дело кое може да се користи само во рамките на библиотеката и не може да се изнесува. Многу такви дела се прирачни дела (во првата смисла) кои обично се користат само накратко или се фотокопираат, и затоа не се изнесуваат. Бидејќи стојат постојано во библиотеката, тие секогаш се достапни за употреба. Други прирачни дела може да бидат книги кои се премногу драгоцени за да се изнесуваат.
Елстерхајде
Елстерхајде (Elsterheide, Halštrowska hola) — општина во округот Бауцен, во Саксонија, Германија.
Црква „Св. Атанасиј“ - Тетово
Свети Атанасиј — православен храм, главна манастирска црква на манастирот на Балтепе, сместен на тетовското Кале. Спаѓа во Четвртата тетовска парохија.Црквата е подигната на темелите од постара манастирска црква, која заедно со целиот манастирски комплекс потекнува од крајот на 13 век, од истиот период кога бил подигнат и манастирот „Успение на Пресвета Богородица“ во месноста Плоча на Шар Планина. . Главниот патрон се празнува на денот на Св. Атанасиј Зимски на 31 јануари.
Архитектонски опис
Денешниот изглед, црквата го добила со соизградбата во 1922 година. Објектот е еднокорабна градба со димензии 5,25 × 11,10 m и висина од 4,7 5х 1,60 m, со кота на слеме од 6,35 m. Градена е од кршен камен во продолжен малтер, со полуцилиндричен свод од внатре, со дрвена кровна конструкција со метален лим како покривач. Прозорците се дрвени, со профилирани украсни решетки. Во денешно време имотот на црквата е оспоруван, но во 1923 година била добиена катастарска тапија за „сопственост на црквата со авлијата" под број 366 од 28 февруари 1923 година, заверена од тогашниот Првостепен суд во Тетово под број 3853 од мај 1923 година. Музејот на тетовскиот крај со свој документ број 0301/79/1 од 6 април 1988 година потврдува дека наведениот простор „е предаден во трајно владение и користење на тетовското архијерејско намесништво на МПЦ." Инаку црквата за време на двете светски војни повеќепати била уривана и обновувана за да во поново време биде осветена од митрополитот Кирил. Во чест на 2000 години од христијанството се дошло до идеја да се постави крст на камбанаријата со нешто поголеми димензии од стариот, поради што започнала и целосна реконструкција на манастирската црква. За да се заштитат фреските и иконите била извршена реконструкција на кровната конструкција на црквата, а поради дотраеност камбанаријата сосема биле урнатаи и на истите габарити била подигната нова. Нејзината висина од дното е 9,20 м, на која според сите православни обичаи треба да се постави крст висок 6 m.
Двокатен трамвај
Во блиското минато се користел во многу европски градови, меѓу кои Лондон и Берлин, како и во делови на Азија, обично поранешни колонии.
Во моментов само на 5 места во светот сè уште има таков вид на трамваи, тоа се Хонгконг, Блекпул (Англија), Орањестад (Аруба), Дубаи (Обединетите Арапски Емирати) и Александрија (Египет).
Селиште (Дебар)
Селиште — село во Албанија. Селото се наоѓа во областа Дебар и општината Селиште.
1574 во музиката
1574 година во музиката содржи некои значајни настани.
124 п.н.е.
124 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 124. година пред новата ера, 124. од првиот милениум п.н.е., 24. од 2 век п.н.е. и петта од 120-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5384 и 5385 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4626 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3636 и 3637 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 629.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 124 година се протега во 2512 и 2513, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2572 и 2573 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 419. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 768 и 767 исламска година пред хиџра.
А бре воденичаре
„А бре воденичаре“ — македонска народна песна, напишана од непознат автор веројатно и стотици години пред повоениот период. Песната има двосмислен карактер, на страна од воочливите метафорички искази, во која што млада жена го моли насловниот воденичар да и го сомеле житото во неговата воденица. Воденичарот се колеба, дали затоа што не може да и помогне на жената, велејќи „воденицата вода ми нема“, или пак сака да изнуди нешто повеќе од неа. Од друга страна, можеби е жената таа која притаено се нуди, ветувајќи му се во замена за мелење на житото. Песната има јасен љубовен карактер.
Текст
- А бре воденичаре, баш пријателе, море мојте очи твои нека бидат, сомели ми житото.
- Воденицата вода ми нема, не ти мелам житото.
- Ајде воденичаре, баш пријателе, море мојте солзи вода нека бидат, сомели ми житото.
- Воденицата камен ми нема, не ти мелам житото.
- Ајде воденичаре, баш пријателе, море мојто лице твое нека биде, сомели ми житото.
- Ајде воденичаре, баш пријателе, море мојта снага твоја нека биде, сомели ми житото.
- Воденицата вода ми има, ќе ти мелам житото.
Дарданија (Европа)
Дарданија била античка држава на просторите на Балканскиот Полуостров, на подрачјето на денешно Косово, денешна јужна Србија и северозападниот дел на денешна Македонија и денешна источна Албанија. Најголеми населби во тоа време биле Naissus (Ниш), Therranda (Призрен), Vicianum (Вучитрн), Skopi (Скопје) и главниот град Дамастион.
Западната граница на Античка Македонија започнувала од Пинд и продолжувала по Шарпланинскиот масив (Јабланица, Кораб, Дешат и планината Скард - денес Шар Планина). Шар Планина била тромеѓето помеѓу Македонија, Илирија и Дарданија. Северната граница на Античка Македонија, од тука, се спуштала по падините на планината Јакупица, минувала низ современите градови Скопје и Велес, по линијата на Сопот и Новачани, како и по долината на реката Пчиња и излегувала на Осоговските планини сè до Рила Планина. Северната граница на Македонија, подоцна била граница помеѓу римските провинции Македонија и Горна Мизија, меѓутоа оваа граница била и граница меѓу две култури: источна (хеленска) и западна (латинска).
Дарданците биле племе од илирско и тракиско потекло, кои честопати претставувале закана за Македонското кралство. На територијата живееле и Келти. и Тракијци. По римското освојување на Илирија во 168 година, Римјаните го колонизирале овој регион и основале неколку градови.
Историчарите од антиката ја споменуваат Дарданија како независно царство од почетокот на втората половина на 4. век пне. Тогаш територијата била приближно како што била и османската покраина Косово. Територијата го вклучувала денешно Косово и се простирала до горниот тек на реката Вардар на југ и Јужна Морава на исток. Населението на Дарданија, претежно од робови, било претежно земјоделско. Во текот на тоа време бил создаден и Демастион - првиот град на илирското царство, кој ковал сопствени пари. За многу кратко време Дарданија го има античкиот град Скупи за главен град. Дарданците упаѓале на територијата на Скупи и Античка Македонија Царството сочинувало неколку племиња, од кои најзначајно било племето на дарданците. Имало и други племиња како: галабри, тунати и тнр алпски дарданци. Царството Дарданија било монархија. Според пишаните податоци од тоа време, се гледа дека дарданската армија била редовна, под команда на царот. Во текот на втората половина на 4. век, основната воена единица е фалангата, составена од 8000 војници.
Римска Покраина
Дарданците биле покорени од страна на Римјаните најверојатно кон крајот на I век п.н.е. До крајот на III век Дарданија не била посебна покраина, туку била дел од покраината Мизија (потоа Горна Мизија). Кон крајот на III век, Дарданија станала посебна Римска покраина која граничела со покраината Дакија.
Царот Диоклецијан подоцна (околу 284 година) ја прогласил Дарданија за засебна покраина со главен град Најсус (денешен Ниш во Србија).
Извори
Dardanija Dardanija
Швиц (кантон)
Географија
Кантонот се наоѓа во централна Швајцарија. Низ кантонот течат реките Шил и Муота. Во рамките на кантонот се и делови од Циришкото Езеро, Езерото Цуг и Езерото Луцерн, а целосно во кантонот се езерата Лауерц и Шил.
Административна поделба
Канотнот е поделен на 6 окрузи и 30 општини.
Демографија
Швиц има население од 146.730 жители според податоците од 2008 година. Околу 15.6% од населението се странци. Најголем дел од населението зборува германски, односно 115.688 жители (89.9%). Втор најзборуван јазик е српскохрватскиот со 2.667 жители или 2.1% и трет е албанскиот со 2.477 жители или 1.9%.
Себу
Себу (себуански: Cebu) — покраина на Филипините. Лежи источно од островот Негрос; западно од островот Лејте, а југоисточно се наоѓа покраината Бохол. Сместена е помеѓу 9°25'N и 11°15'N географска должина и помеѓу 123°13'E и 124°5'E географска ширина.
Јазици и религија
Себуанскиот е матичниот и домородниот јазик на Себу. Постојат преку 20 милиони говорници. Други позастапени се секако Тагалог, англискиот, и бисајскиот.
Доминантна религија е католицизмот. Има и други како протестанти и сл.
Стопанство
Индикатори(2005):
Најзастапена индустрија:
Основен извоз:
Финансиски системи:
Медиуми
Број и вид на медиуми:
Административна поделба
Себу е поделена на 9 градови и 44 општини.
Галерија
10.42639°N, 123.79806°W
Cebu
Железничка Станица (Зајас)
Железничка Станица — археолошко наоѓалиште во кичевското село Зајас. Претставува некропола од доцноантичкото време. Во 1969 година, при градењето на пругата Скопје-Кичево, во близината на денешната железничка станица случајно бил откопан гроб ѕидан од тули, од средината на IV век. Меѓу гробните прилози се најдени и две големи амфори од стакло. Наодите се чуваат во Заводот и музеј во Охрид.
Цијановодород
Структура и општи својства
Водород цијанидот е линеарна молекула, со тројна врска помеѓу јаглеродот и азот. Тавтомерот на HCN е HNC, водороден изоцијанид.
Водород цијанидот е слабо кисел со pKa од 9,2. Делумно се јонизира во воден раствор за да се добие анјон на цијанид, CN -. Растворот на водород цијанид во вода, претставен како HCN, се нарекува цијановодородна киселина. Солите на цијанидниот анјон се познати како цијаниди.
HCN има слаб мирис на горчлив бадем кој некои луѓе не можат да го детектираат поради рецесивна генетска одлика. Испарливото соединение се користело како глодарицид за вдишување и човечки отров, како и за убивање на китови. Цијанидните јони интерферираат со респираторните ензими што содржат железо.
Хемиски својства
Водород цијанид ќе реагира со алкени при катализа на никел комплекси. Оваа реакција се нарекува хидроцијанизација.
Четири молекули на HCN ќе се тетрамеризираат во диаминомалеонитрил, кој може да се претвори во различни пурини.
Историја на откривање
Водород цијанидот првпат бил изолиран од синиот пигмент (пруско сино) кој бил познат уште од 1706 година, но чија структура била непозната. Сега е познато дека е координативен полимер со сложена структура и емпириска формула на хидриран железен фероцијанид. Во 1752 година, францускиот хемичар Пјер Макер направил важен чекор за да покаже дека пруската сина боја може да се претвори во железен оксид плус испарлива компонента и дека тие може да се искористат за нејзино реконституирање. Новата компонента била она што сега е познато како водород цијанид. Следејќи го водството на Макер, тој првпат бил подготвен од пруско сино од шведскиот хемичар Карл Вилхелм Шеле во 1782 година, и на крајот го добил германското име Blausäure (светло „Сина киселина“) поради неговата кисела природа во водата и деривирање од пруската сина боја. На англиски, популарно станала позната како прусинска киселина.
Во 1787 година, францускиот хемичар Клод Луј Бертоле покажал дека прусинската киселина не содржи кислород, важен придонес во теоријата на киселина, која до тоа време се претпоставувало дека киселините мора да содржат кислород (оттука и името на самиот кислород, што е добиени од грчки елементи што значат „создавач на киселина“ и исто така се пресметуваат на германски како Sauerstoff ). Во 1811 година, Џозеф Луис Геј-Лисак подготви чист, течен водород цијанид. Во 1815 г., Геј-Лусик ја заклучил хемиската формула на пруска киселина. Радикалниот цијанид во водород цијанид го добил своето име од цијан, не само англиски збор за нијанса на сино туку грчки збор за сино (κύανος), повторно поради неговото деривирање од пруската сина боја.
Производство и синтеза
Водород цијанидот се формира во барем ограничени количини од многу комбинации на водород, јаглерод и амонијак. Водород цијанидот во моментов се произведува во големи количини со неколку процеси, како и обновен отпаден производ од производството на акрилонитрил. Во 2006 година, во САД биле произведени помеѓу 500 милиони и 1 милијарди (помеѓу 230.000 и 450.000 t).
Најважниот процес е Андрусовата оксидација измислена од Леонид Андрусов во ИГ Фарбен во која метанот и амонијакот реагираат во присуство на кислород на околу 1,200 °C (2.190 °F) над платина катализатор:
Енергијата потребна за реакцијата се обезбедува со делумна оксидација на метанот и амонијакот.
Од помала важност е процесот Дегуса (БМА процес) во кој не се додава кислород и енергијата мора индиректно да се пренесе преку ѕидот на реакторот:
Оваа реакција е слична на реформирањето на пареа, реакцијата на метанот и водата за давање јаглерод моноксид и водород.
Во Шавинигенскиот процес, јаглеводородите, на пр. пропанот, се реагираат со амонијак.
Во лабораторија, мали количини на HCN се произведуваат со додавање на киселини во цијанидните соли на алкалните метали:
Оваа реакција понекогаш е основа за случајни труења бидејќи киселината конвертира неиспарлива цијанидна сол во гасовита HCN.
Историски методи на производство
Големата побарувачка за цијаниди за рударски операции во 1890-тите била исполнета од Џорџ Томас Бејлби, кој патентирал метод за производство на водород цијанид со поминување на амонијак преку блескав јаглен во 1892 година. Овој метод се користел додека Хамилтон Кастнер во 1894 година не развил синтеза почнувајќи од јаглен, амонијак и натриум што дава натриум цијанид, кој реагира со киселина за да формира гасовит HCN.
Апликации
HCN е претходник на натриум цијанид и калиум цијанид, кои се користат главно во ископувањето злато и сребро и за галванизација на тие метали. Преку посредство на цијанохидрините, различни корисни органски соединенија се подготвуваат од HCN вклучувајќи го мономерот метил метакрилат, од ацетон, аминокиселината метионин, преку синтезата на Strecker и хелатни агенси EDTA и NTA. Преку процесот на хидроцијација, HCN се додава во бутадиен за да се добие адипонитрил, претходник на најлон-6,6.
HCN се користи на глобално ниво како фумигант против многу видови инсекти штетници кои ги напаѓаат капацитетите за производство на храна. И неговата ефикасност и начинот на примена доведуваат до употреба на многу мали количини на фумигант во споредба со другите токсични супстанции што се користат за истата намена. Користењето на HCN како фумигант, исто така, има минимално влијание врз животната средина, во споредба со слични структурни фумигантни молекули како што се сулфурил флуорид, и метил бромид.
Појава
HCN се добива од овошје што има јамка, како што се цреши, кајсии, јаболка и горчливи бадеми, од кои се добиваат бадемово масло и ароми. Многу од овие јами содржат мали количини на цијанохидрини како што се манделонитрил и амигдалин, кои полека ослободуваат водород цијанид. Сто грама мелени семки од јаболка можат да дадат околу 70 mg HCN. Таканаречените „горчливи“ корени на растението маниока може да содржат до 1 грам HCN на килограм. Некои милипеди, како што се Harpaphe haydeniana, Desmoxytes purpurosea и Apheloria ослободуваат водород цијанид како одбранбен механизам, како и одредени инсекти, како што се молците и ларвите на Paropsisterna eucalyptus. Водород цијанид се содржува во издувните гасови на возилата и во чадот од согорувањето на пластиката што содржи азот.
HCN на Титан
HCN е измерен во атмосферата на Титан со четири инструменти на вселенската сонда Касини, еден инструмент на Војаџер и еден инструмент на Земјата. Едно од овие мерења било на самото место, каде што леталото Касини паднало помеѓу 1,000 и 1,100 км (620 и 680 mi) над површината на Титан за собирање на атмосферски гас за анализа со масена спектрометрија. HCN првично се формирал во атмосферата на Титан преку реакција на фотохемиски произведените метан и азотни радикали кои продолжуваат низ H 2 CN посредник, на пр., (CH 3 + N → H 2 CN + H → HCN + H 2 ). Ултравиолетовото зрачење го разложува HCN на CN + H; сепак, CN ефикасно се рециклира назад во HCN преку реакцијата CN + CH 4 → HCN + CH3.
HCN на младата Земја
Се претпоставува дека јаглеродот од каскада од астероиди (познат како доцно тешко бомбардирање ), како резултат на интеракцијата на Јупитер и Сатурн, ја разнел површината на младата Земја и реагирал со азот во атмосферата на Земјата за да формира HCN.
HCN кај цицачите
Некои автори  покажале дека невроните можат да произведат водород цијанид при активирање на нивните опиоидни рецептори од ендогени или егзогени опиоиди. Тие исто така покажале дека невронското производство на HCN ги активира NMDA рецепторите и игра улога во трансдукцијата на сигналот помеѓу невронските клетки (невротрансмисија). Згора на тоа, зголеменото производство на ендогени невронски HCN под опиоиди било навидум потребно за адекватна опиоидна аналгезија, бидејќи аналгетското дејство на опиоидите било атенуирано од чистачите на HCN. Тие сметале дека ендогениот HCN е невромодулатор.
Исто така, се покажало дека, додека стимулирањето на мускаринските холинергични рецептори во култивираните клетки на феохромоцитом го зголемува производството на HCN, во жив организам (in vivo) мускаринската холинергична стимулација всушност го намалува производството на HCN.
Леукоцитите генерираат HCN за време на фагоцитозата и можат да убијат бактерии, габи и други патогени со генерирање на неколку различни токсични хемикалии, од кои едната е водород цијанид.
Вазодилатација предизвикана од натриум нитропрусид се покажа дека е посредувана не само од генерирањето на NO, туку и од ендогеното генерирање на цијаниди, кое додава не само токсичност, туку и одредена дополнителна антихипертензивна ефикасност во споредба со нитроглицеринот и другите нецијаногени нитрати кои не предизвикуваат да се зголеми нивото на цијанид во крвта.
HCN е составен дел на чадот од тутун.
HCN и потеклото на животот
Водород цијанидот е дискутиран како претходник на аминокиселините и нуклеинските киселини и се предлага дека играл улога во потеклото на животот. Иако врската на овие хемиски реакции со потеклото на теоријата на животот останува шпекулативна, студиите во оваа област довеле до откритија на нови патишта до органски соединенија добиени од кондензацијата на HCN (на пр. Аденин).
HCN во вселената
HCN е откриен во меѓуѕвездената средина и во атмосферите на јаглеродните ѕвезди. Оттогаш, обемни студии ги испитувале патиштата на формирање и уништување на HCN во различни средини и ја испитувале неговата употреба како трагач за различни астрономски видови и процеси. HCN може да се набљудува од телескопи на земја преку голем број атмосферски прозорци. Сите J=1→0, J=3→2, J= 4→3 и J=10→9 чисти ротациони транзиции се забележани.
HCN се формира во меѓуѕвездени облаци преку една од двете главни патишта: преку неутрално-неутрална реакција (CH 2 + N → HCN + H) и преку дисоцијативна рекомбинација (HCNH + + e - → HCN + H). Дисоцијативната патека на рекомбинација е доминантна за 30%; сепак, HCNH <sup id="mwAZA">+ мора да биде во линеарна форма. Дисоцијативната рекомбинација со неговиот структурен изомер, H 2 NC +, исклучиво произведува водороден изоцијанид (HNC).
HCN се уништува во меѓуѕвездените облаци преку голем број механизми во зависност од локацијата во облакот. Во регионите доминирани од фотони (PDRs), доминира фотодисоцијацијата, произведувајќи CN (HCN + ν → CN + H). На понатамошни длабочини, фотодисоцијацијата со космичките зраци доминира, произведувајќи CN (HCN + cr → CN + H). Во темното јадро, два конкурентни механизми го уништуваат, формирајќи HCN + и HCNH + (HCN + H + → HCN + + H; HCN + HCO + → HCNH + + CO). Реакцијата со HCO + доминира со фактор ~3,5. HCN се користи за анализа на различни видови и процеси во меѓуѕвездената средина. Предложено е како трагач за густ молекуларен гас и како трагач на ѕвезден прилив во областите што формираат ѕвезди со висока маса. Понатаму, соодносот HNC/HCN се покажал како одличен метод за разликување помеѓу PDR и региони доминирани со Х-зраци (XDRs).
На 11 август 2014 година, астрономите објавиле студии, користејќи ја Големата милиметарска/подмилиметарска низа Атакама (ALMA) за прв пат, кои ја детализирале дистрибуцијата на HCN, HNC, H2CO и прашината во комата на кометите C/2012 F6 ( Lemmon) и C/2012 S1 (ISON).
Во февруари 2016 година, било објавено дека траги од водород цијанид се пронајдени во атмосферата на жешката Супер-Земја 55 Cancri e со вселенскиот телескоп Хабл на НАСА.
Како отров и хемиско оружје
Концентрацијата на водород цијанид од 100-200 ppm во воздухот што вдишува ќе убие човек во рок од 10 до 60 минути. Концентрација на водород цијанид од 2000 ppm (околу 2380 mg/m 3 ) ќе убие човек за околу една минута. Токсичниот ефект е предизвикан од дејството на цијанидниот јон, кој го запира клеточното дишење. Дејствува како неконкурентен инхибитор за ензимот во митохондриите наречен цитохром c оксидаза. Како таков, водород цијанидот е вообичаено наведен меѓу хемиското оружје како крвен агенс.
Конвенцијата за хемиско оружје го наведува во Распоред 3 како потенцијално оружје што има индустриска употреба од големи размери. Земјите потписнички мора да пријават производствени погони кои произведуваат повеќе од 30 метрички тони годишно и да дозволат инспекција од Организацијата за забрана на хемиско оружје.
Можеби неговата најозлогласена употреба е (германски: Циклон Б, со Б што значи  - прусинска киселина; исто така, за да се разликува од претходниот производ подоцна познат како Zyklon A), користен во нацистичките германски логори за истребување за време на Втората светска војна за масовно убивање како дел од нивната програма за геноцид за конечно решение. Водород цијанид исто така се користел во камповите за излачување облека во обиди да се искорени болестите што ги носат вошките и другите паразити. Еден од оригиналните чешки производители продолжи да го прави Zyklon B под трговската марка „Uragan D2“ до околу 2015 година
За време на Втората светска војна, САД размислувале да го користат, заедно со цијаноген хлорид, како дел од Операцијата Даунфол, планираната инвазија на Јапонија, но претседателот Хари Труман се решил против тоа, наместо да ги користи атомските бомби развиени од тајниот проект Менхетен.
Водород цијанидот исто така било средството кое се користело во судските дејствија во некои американски држави, каде што бил произведен за време на извршувањето со дејство на сулфурна киселина на натриум или калиум цијанид.
Под името прусинска киселина, HCN се користел како убиствен агенс во харпун ите на китови, иако се покажал доста опасен за екипажот што го распоредувал и брзо бил напуштен. Од средината на 18 век се користел во голем број убиства со труење и самоубиства.
Гасот водород цијанид во воздухот е експлозивен при концентрации над 5,6%. Оваа концентрација е далеку над токсичното ниво.
Конгур
Конгур (Ρουπέσκο, Рупеско), наречен и Голем Конгур, Конгуро или Конгоре — врв на планината Беласица, на границата меѓу Пиринска и Егејска Македонија. Висок е 1.951 м.
Местоположба
Врвот се издига на главното планинско било, источно од врвот Пункова Скала и првенецот Радомир. Има хуполест облик со заоблени падини. Сочинет е од метаморфни карпи. Почвата а кафеава шумска. Обраснат е со подалпска тревна растителност. Од североисточното подножје во месноста Гингеро извира реката Луда Мара. Врвот е воедно највисоката точка на резерватот Конгура. По неговото било минува државната граница меѓу Бугарија и Грција. На самиот врв има напуштена грчка караула која се забележува оддалеку. Врвот Конгур е обележан со граничната пирамида бр. 28.
Туризам
Почнувајќи од 2008 г. секоја прва недела во мај туристичкото друштво „Калабак“ приредува масовно искачување на врвот од градот Петрич во рамките на програмата за градскиот празник Ѓурѓовден.
Искачување
Искачувањето се врши од градот Петрич и планинарските домови „Беласица“ и „Конгур“.
Занимливост
По врвот е наречен ледникот Конгур (Kongur Glacier) на островот Смит од архипелагот Јужни Шетландски Острови на Антарктикот.
Вуелта а Еспања 2017 - етапа 1 до етапа 11
Вуелта а Еспања 2017 започнала на 19 август, додека етапата 21 е предвидена на 10 септември. Издание во 2017 година започнала со единствениот екипен хронометар на трката.
Афроевроазија
Афроевроазија или Африка-Евроазија (поретко: Афразија или Евроафразија ) ја означува најголемата копнена површина на светот. Честопати се смета за суперконтинент, составен од Африка и Евроазија (која пак се дели на Азија и Европа). Копнените површини на оваа целина зафаќаат 84.980.532 квадратни километри и имаат население од околу 5,7 милијарди жители (85% од светското население). Ова подрачје е познато и како „Стариот Свет“, наспроти подоцна откриените предели како Америка и Океанија, кои се нарекуваат „Нов Свет“.
Копнена Афроевроазија понекогаш се нарекува и „Светски Остров“. Творец на оваа замисла е англискиот географ Хелфорд Мекиндер, кој ја изложил во неговото дело „Географскиот стожер на историјата“ (англ. The Geographical Pivot of History). Во ова поимување на влегуваат околните острови и архипелази.
Геологија
Геолошки гледано, се очекува Афроевроазија да стане суперконтинент кога Африка ќе се спои со Европа. Се проценува дека ова ќе се случи за 600.000 години, кога јужниот крај на Шпанија ќе се состави со Африка. По ова, Средоземното Море ќе биде отсечено од Атлантскиот Океан. Се смета дека Африка сосема ќе се спои со европа за нешто повеќе од 50 милиони години, затворајќи го Средоземното Море, и со тоа создавајќи нови планински венци.
Поделба
Суецкиот Канал ја дели Афроевроазија на Африка и Евроазија, која пак се состои од два континента: Европа и Азија. Од културно-историски аспект, овој суперконтинент може да се подели на Евроазија-Северна Африка и Потсахарска Африка.
Захарија Прибислављевиќ
Захарија Прибислављевиќ или Захарија од Србија (890-924) бил кнез на Србите од 922 до 924 година. Тој го поразил својот братучед Павле во 922 година. Захарија бил син на Прибислав, најстариот син на Мутимир (851–891) од првата српска династија на владетели, династијата на Властимировиќ (владеела од почетокот на VII век).
Владеење
- Вишеслав по 780 година
- Радослав по 800 година
- Властимир од 830 до 851 година
- Мутимир од 851 до 891 година
- Прибислав од 891 до 892 година
- Петар од 892 до 917 година
- Павле од 917 до 921 година
- Захарија од 921 до 924 година и
- Часлав од 933 до 960 година
Биографија
Неговиот татко, Прибислав, владеел со Србија од 891 до 892 година додека неговиот внук Петар, синот на Гојник, се вратил од егзил и го поразил во битка Прибислав и владеел со Србија од 892 до 917 година. По поразот, Прибислав побегнал во Хрватска со неговите браќа Бран и Стефан. Бран подоцна се вратил и во 894 година водел неуспешен бунт против Петар. Бран бил поразен, заробен и ослепен (заслепувањето било византиска традиција со цел да се дисквалификува лице од преземање на тронот). Прибислав подоцна продолжил да живее во Константинопол.
Византиско-бугарските војни ја створиле Првата бугарска империја де факто најмоќната империја во Југоисточна Европа во тој период. Бугарите победиле откако извршиле инвазија во вистинско време. Се соочиле со мал отпор на север поради тоа што Византијците во истиот период се бореле против Арапите во пределот на Анадолија. Во битката со Арапите Византијците биле приморани да склучат мир. По склучениот мир Византијаците ја испратиле целата своја војска против Бугарите, но биле решително поразени во битката кај Ахелоус во 917 година. Бугарите во тоа време ги водел владетелот Симеон I Бугарски. Петар веднаш преминал на страната на Византијците. Подоцна бил сменет и испратен во Бугарија. Павле Брановиќ бил поставен од страна на Бугарите во 917 година како владетел и на таа позиција останал од 917 до 921 година.
Правило
Захарија бил испратен во 920 година од страна Романос I Лекапенос (920–944) да го врати тронот (како вистински принц), но бил заробен од страна на Павле и испратен кај владетелот Симеон во Бугарија. По ова, Византијците испратиле пратеници кај Павле, обидувајќи се да го направат византиски сојузник. Во меѓувреме Бугарите се обиделе да го индоктринираат Захарија. Се чини дека Византијците му дале многу злато на Павле за да го придобијат, покажувајќи на опасноста од силната Бугарија насочена кон Србија. Бугарските трупи биле концентрирани во месноста Тракија, каде Симеон ги опседнал сите градови. Во 921 година, Павле бил придобиен од Византијците и тој започнал да подготвува напад врз Бугарија. Симеон бил задржан за време на походот и бил предупреден да ги поштеди војниците. Тој, се мисли на Симеон, му го ветил на Захарија тронот ако го победи Павле. Интервенцијата била успешна. Захарија до пролетта 922 година ја добил контролата над Србија. Уште еднаш се случило еден бугарски сојузник да застане на српскиот трон, но не за долго.
Захарија, кој долго време живеел во Константинопол, каде што бил под големо влијание на Византијците, веројатно им замерил на Бугарите по неговото заробување и не бил вистински придобиен од нивна страна. Било природно што Србите биле провизантиски и антибугарски настроени. Византијците биле оддалечени и нуделе поголема независност, додека моќната Бугарија се мешала со внатрешните работи на својот сосед. Захарија го продолжил првобитниот сојуз со Византиската империја.
Тој започнал да обединува неколку словенски племиња долж заедничката граница за подоцна да ги искористи во побуните против Бугарија. Во 923 година, Симеон испратил недоволен број на свои војници за да ги задушат бунтовниците. Сите тие биле убиени помеѓу кои имало и неколку генерали, а нивните глави и оружје Захарија ги спакувал и им ги испратил како подарок на Византијците. Симеон се обидел и не успеал да се здружи со Фатимидите во поморската опсада на градот Константинопол, и кога ја загубил битката против Захарија, решил да се сретне со византискиот владетел Роман. Во септември 923 година, Симеон пристигнал во Константинопол, барајќи средба со императорот. За време на состанокот Роман го запрашал Симеон, како Бугаринот можел да живее со толку многу крв на рацете. На средбата се разговарало за склучување на мир, но Симеон си заминал пред да бидат потпишани или да се предвидат било какви услови. Веројатно Симеон во тоа време сакал да има мир со Грците за да можел поефикасно да се справи со проблемот што му го создавал Захарија.
Во 924 година, големата бугарска војска била испратена во Србија, предводена од Часлав, вториот братучед на Захарија. Војската опустошила добар дел од Србија, принудувајќи го Захарија да побегне во правец на Хрватска. Захарија веројатно ги водел своите војници во Хрватска. Симеон ги повикал сите српски војводи да му оддадат почит на нивниот нов кнез, но наместо да го постави Часлав за кнез, тој ги зел во заробеништво сите видни авторитети и ја анектирал територијата на Србија. Бугарија во тој момент значително ги проширила своите граници, граничејќи се со својот сојузник Михаил од Захумље и цела Хрватска на чија територија побегнал Захарија. Хрватска во тоа време го имала еден од своите најмоќни водачи во историјата, тоа бил владетелот Томислав.
Подоцна во 927 година Србија, Часлав го презел тронот со византиска помош, владеејќи со Србија до 950-тите години. Оттогаш за Захарија немало повеќе никакви информации.
Бизмарк (појаснување)
Бизмарк може да се однесува на:
Места
Bismarck
Кирил Лазаров
Кирил „Кире“ Лазаров (роден на во ) — македонски ракометар кој настапува за француската екипа РК Нант, како и за Ракометната репрезентација на Македонија, каде е капитен. Лазаров се наоѓа на првото место на списокот на најмногу постигнати голови во рамките на Лигата на шампиони во ракомет, со постигнати 1256 погодоци во 18 сезони, правејќи го еден од најдобрите ракометари во историјата. Лазаров се наоѓа и на првото место во категоријата најмногу постигнати голови на едно Европско првенство, со 61 гола. Со екипата на Барселона ја има освоено Лигата на шампионите.
Дресот со бројот 7, односно цифрата што Лазаров ја има носено во македонската репрезентација и РК Загреб (како и варијации со бројот 17 во РК Нант), е поради југословенскиот и хрватскиот кошаркар Тони Кукоч кој во Лазаровото детство оставил голем белег како успешен спортист.
Лазаров е добитник на бројни награди и признанија, меѓу кои и Спортист на Македонија за 2009, 2014, 2017, 2018 година. Добитник е и на два национални медали за заслуги од претседателот на Македонија Бранко Црвенковски (2009 година) и од претседателот Ѓорѓе Иванов (2011 година), а е прогласен и за Спортски Амбасадор на Македонија.
Меѓународна кариера
Во јуни 2000 година, Лазаров ја започнал својата меѓународна кариера во хрватски Бадел 1862 Загреб. . Овде се задржал до 2002 година, и во сезоната 2000-2001 станал шампион на Хрватска и освојувач на Националниот Куп на Хрватска.