cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Александар Станојевиќ
Партизан
Веднаш по есенскиот дел од сезоната, во екипата на Партизан, се случиле големи потреси. Младен Крстајиќ, тогашниот спортски директор, јавно проговорил и одговорил на критиките на претседателот на клубот Драган Ѓуриќ на сметка на спортскиот дел од клубот. Раководството подоцна го сменила Младен Крстајиќ, а поради таа одлука, со која не се согласувал, тренерот Станојевиќ истакнал дека е веќе „поранешен тренер“ и дека нема да се врати на местото тренер на црно-белиот тим. Сепак, тој набрзо се предомислил и решил да остане на клупата, но овојпат на 13 јануари 2012 година клубот одлучил да го замени и на негово место да го постави тренерот Абрахам Грант.
За неполни две години во клубот, Станојевиќ имал само три порази во првенството. Ги предводел црно-белите во шест вечни дербија, во кои постигнал пет победи и само еден пораз, но тој пораз бил оној кој не бил важен. Тоа бил пораз со резултат од 1:0 на возвратниот натпревар од полуфиналето на Купот 2011 година кога екипата на Партизан веќе имала резултат од 2:0 од првиот натпревар. Првото дерби во кое славел тренерот Станојевиќ било она на домашен терен на улицата Хумска на крајот од сезоната 2009/10 кога неговиот тим победил со резултат од (1:0). Голот го постигнал играчот на Партизан, Петровиќ. Подоцна, во есента 2010 година, црно-белите повторно победиле со идентичен резултат од 1:0, но овојпат на стадионот Маракана. Голот го постигнал напаѓачот Мореира. Следувале споменатите натпревари во Купот, по кои составот на Партизан ја освоиле шампионската титула во 2011 година. Во таа сезона дуелот на домашен терен завршил со резултат од 1:0, со гол на играчот Теиг и 2:0 на гостински терен со головите на Звонимир Вукиќ и Марко Шќеповиќ.
Странски земји
На почетокот на месец април 2012 година, Станојевиќ бил назначен за тренер на кинескиот состав на Далиен. Станојевиќ го преземал клубот кога бил во зоната за испаѓање (0-3-1 - сооднос на победи, нерешени и порази), а на крајот од кинеската Супер лига, на клубот му недостасувал само еден бод за да се квалификува за азиската Лига на шампиони. Станојевиќ го донел составот на Далиен до петтото место на табелата, а додека бил тренер клубот имал сооднос од 11-8-7 (победи, нерешени и порази). Сепак, и покрај добрите резултати, тој неочекувано поднел оставка во месец ноември 2012 година.
Во месец декември 2012 година го презел кинескиот суперлигаш Пекинг Гуан. Под водство на тренерот Станојевиќ, екипата на Пекинг го освоила третото место во кинеската Супер лига. Добри резултати и двојни првенствени победи клубот имал над Шандонг на тренерот Антиќ (3:1, 3:0), еден нерешен резултат со екипата на Гвангжу на тренерот Марсел Липи (1:1) и една убедлива победа над тимот кој го водел шведскиот тренер Свен Горан Ериксон (Гвангжу Р&Ф, 6:0). Клупските лидери биле задоволни од неговите резултати, поради тоа на средината на месец септември 2013 година, Станојевиќ го продолжил договорот до месец декември 2015. Неочекуваните резултати и порази од 0:1 и 1:6 на крајот на месец ноември, не ги смениле плановите на раководните лица, кои со тренерот Станојевиќ го договориле планот на подготовките и засилувањата за наредната сезона. Меѓутоа, во месец декември 2013 година клубот изненадувачки му врачил отказ на тренерот Александар Станојевиќ.
На 25 април 2014 година, Станојевиќ бил назначен за тренер на израелскиот прволигаш Макаби од Хаифа. На клупата на Макаби останал до 28 декември истата година, кога поднел оставка по лошите резултати. Станојевиќ во есенскиот дел од сезоната 2014/15 претрпел осум порази на 15 натпревари. Во моментот на неговиот отказ, клубот бил четврти на табелата, со 19 бодови и 13 бода зад водечкиот тим на Хапоел Хиријата Шмона.
Микел Ланда
Микел Ланда Меана (Mikel Landa Meana; р. ) — шпански професионален друмски велосипедист, кој моментално вози за UCI World Tour екипата ..
Александар Станојевиќ
Странски земји
На 12 јануари 2015 година, Станојевиќ го презел кинескиот второлигаш Пекинг Ентерпрајс. Не успеал да го внесе во кинеската Супер лига, па во месец декември 2016 година го напуштил клубот.
Микел Ланда
Пробивот во неговата кариера се случил на Џиро д’Италија 2015, каде освоил две етапи и завршил трет во генералниот пласман.
Александар Станојевиќ
Странски земји
Александар Станојевиќ на 16 јуни 2017 година бил назначен за тренер на клубот ПАОК од Солун, со кој потпишал тригодишен договор. Сепак, тој останал на клупата на ПАОК само до 11 август истата година. Станојевиќ го напуштил кормилото на клубот од Солун по само 56 дена и по само два натпреварувачки натпревари. Српскиот тренер обезбедил пласман во плеј-оф рундата од квалификациите за Лигата на Европа, бидејќи бил подобар од составот на Олимпик од Доњецк. Сепак, челниците на составот на ПАОК не биле задоволни од начинот на кој Станојевиќ ја водел екипата, па поради тоа му врачиле отказ.
Микел Ланда
Рана кариера
Ланда е роден во Мургија, во Баскија, северна Шпанија. Како многу баскиски велосипедисти, кариерата ја започнал во развојната екипа Орбеа Континентал, во 2009 година, пред да се приклучи на професионалната екипа Еускалтел-Еускади во 2011 година. По три години со екипата, Линда ја напуштил екипата на крајот на сезоната 2013, поради нејзиното расформирање, за да се приклучи на.
Александар Станојевиќ
Странски земји
На 24 мај 2018 година, Александар Станојевиќ бил претставен како нов тренер на екипата на Ал Кадисија, клуб од Саудиска Арабија. На клупата на овој клуб останал до 5 ноември истата година, кога добил отказ по шест последователни порази.
Микел Ланда
Астана (2014-2015)
Ланда освоил етапа на Џиро дел Трентино 2014 пред да вози на Џиро д’Италија 2014 како еден од помошниците на Фабио Ару. Му помогнал на Ару да стигне до третото место во генералниот пласман.
Во 2015 година, Ланда нападнал од бегство на последното искачување на петтата етапа на Трката околу Баскија.
Ланда возел на Џиро д’Италија, повторно првично како помошник за Ару. На осмата етапа, втората планинска завршница на трката, Ланда завршил втор по нападот од Ару и подоцнежнето неуспешно бркање на предводникот Бењат Инчаусти во обид за победа на етапата. Со тоа, Ланда се искачил на петтото место во генералниот пласман, 42 секунди зад предводникот Алберто Контадор. Ланда се искачил на третото место во генералниот пласман на десеттата етапа, кога Ричи Порт добил временска казна поради прифаќањето на тркало од возачот на, Сајмон Кларк. На четиринаесеттата етапа, поединечен хронометар од 59,4 километри, Ланда бил достигнат од Контадор, губејќи три минути од него и паднал на седмото место во генералниот пласман, 4 минути и 55 секунди зад предводникот. Меѓутоа, следниот ден, Ланда ја освоил планинската петнаесетта етапа откако го нападнал Контадор на последното искачување. По вториот ден за одмор на следната етапа, шеснаесеттата етапа или кралската етапа со пет алпски врвови. На првото искачување, Контадор доживеал механички проблем, по што и  веднаш го зголемиле темпото напред, предизвикувајќи контроверза за чистата игра. На крајот, по долга потера, Контадор стигнал до Ланда, Фабио Ару и Стевен Краусвајк на Мортироло. Потоа, Контадор нападнал, но Ланда се покажал посилен од Ару, кој не можел да го прати потегот. Ланда се одвоил на последното искачување, освојувајќи ја втората етапа по ред со 38 секунди пред Краусвајк и Контадор. Ару завршил две минути и 51 секунда зад него и така Ланда се искачил пред неговиот колега на второто место во генералниот пласман. Меѓутоа, на деветнаесеттата етапа, Ару се покажал посилен од двајцата, напаѓајќи на последното искачување и одземајќи им минута и 18 секунди на Контадор и Ланда, кои не можеле да го следат. На дваесеттаттата етапа, последната планинска етапа, Ланда нападнал освојувајќи го Чима Копи поради поминувањето на највисоката точка на трката во водство откако на врвот го поминал Илнур Закарин, една минута пред Ару и половина пред Контадор. Меѓутоа, Ланда чекал на Ару на спустот и двоецот не успеал да добие доволно време од Контадор на остатокот од етапата, пред Ару да нападне на последното искачување за победа на етапата. Иако, Контадор изгубил две и пол минута, ја задржал розовата маичка со водство од 2' 02" пред Ару и за победа на Џиро, додека Ланда завршил трет со 3 минути и 14 секунди зад него.
Ланда возел на Вуелта а Еспања 2015 повторно како поддршка на Ару, откако другиот предводник на Астана, Винченцо Нибали бил дисквалификуван на втората етапа поради држење за автомобилот на екипата. Ланда ја освоил планинската единаесетта етапа од бегство, непочитувајќи ги наредбите на екипата да се врати назад и да му помогне на Ару. Меѓутоа, Ланда работел за Ару во текот на остатокот на трката откако Италијанецот го претекнал во водството на трката Том Димулен и одиграл клучна улога во одлучувачкиот потег на дваесетта етапа, кога тој и Ару го отфрлиле Димулен на претпоследното искачување пред да им се приклучат колегите од бегството, со што Димулен изгубил три минути и така Вуелта ја освоил Ару.
Тим Скај (2016-2017)
Ланда го повел Скај на Џиро дел Трентино на неговата последна трка пред Џиро д’Италија 2016. Ја освоил втората етапа и го презел водството на трката и успешно го одбранил на следните две етапи, и покрај нападите од двоецот на Астана, Танел Кангерт и Јакоб Фуглсанг, при што ја освоил етапата за една секунда пред Кангерт. Бил вклучен во почетниот состав за Тур де Франс 2016. Му помогнал на Крис Фрум да ја освои трката по третпат возејќи како планински помошник.
Во јануари 2017 година, Тим Скај објавиле дека Ланда ќе има поделено водство со Герајнт Томас на Џиро д’Италија. Меѓутоа, на деветтата етапа, кога групата се приближила до завршното искачување, Вилко Келдерман од се судрил со полициски мотор кој бил паркиран на страна од патот. Ова предизвикало да падне на десно во возачите на Скај, кој биле наредени во линија во главната група и предизвикало Ланда и неговите колеги да паднат. Ланда успеал да стане и да продолжи, но ја завршил етапата на 165. место, 26 минути и 56 секунди зад етапниот победник, Наиро Кинтана. Откако пропаднале неговите надежи за висок пласман на трката, Ланда возел агресивно во бегствата. Завршил трет на четиринаесеттата етапа и го освоил своето второ Чима Копи на шеснаесеттата етапа, победувајќи го Игор Антон на врвот на Стелвио. Ланда завршил втор на етапата откако бил претекнат од Винченцо Нибали на целта во Бормио. Ланда, исто така, завршил втор два дена подоцна на осумнаесеттата етапа зад Тиџеј ван Гардерен. Ја освоил етапата 19 на врвот во Пјанкавало.
Ланда бил именуван во почетниот состав за Тур де Франс 2017, првично како планински помошник за Крис Фрум. На дванаесеттата етапа, која завршувала на кратко стрмно искачување, Ланда завршил четврти, пет секунди зад етапниот победник Ромен Барде, додека Фрум завршил седми, 22 секунди зад Барде. На тринаесеттата етапа, Ланда бил дел од четиричленото бегство со Варан Баргиј, Наиро Кинтана и Алберто Контадор. Баргиј ја освоил етапата, додека четворката завршил 1 минута и 39 секунди пред другите фаворити. На петнаесеттата етапа, Фрум скршил шпица на искачувањето, но со помош на Ланда и на другите колеги, успеал да се врати во групата пред врвот. На крајот, Ланда завршил четврти зад Фрум, Ригоберто Уран и Барде, завршувајќи само 1 секунда зад Барде.
На 29 јули 2017 година, една недела по крајот на Тур де Франс, Ланда завршил петти во петчлен групен спринт на Класика де Сан Себастијан 2017, на која победил колегата Михал Квјатковски Следната недела, Ланда ја своил Вуелта а Бургос, при тоа освојувајќи две етапи, како и бодовниот и планинскиот пласман.
Мовистар (2018-2019)
На 15 август 2017 година било објавено дека Ланда потпишал со двегодишен договор, почнувајќи од 2018 година.
Ланда ја остварил првата победа во 2018 година на четвртата етапа на Тирено-Адријатико, откако нападнал на планинската завршница.
Распоред на резултатите на етапните трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Александар Станојевиќ
Враќање во екипата на Партизан
На 1 септември 2020 година, Александар Станојевиќ по втор пат во кариерата бил назначен за тренер на составот на Партизан. Со екипата на Партизан, тој успеал да се пласира во премиерното издание на европското клупско натпреварување Лига на конференции, победувајќи во плеј-офот против португалскиот тим на Санта Клара (сезона 2021/22). Во првиот дел од сезоната 2021/2022, Станојевиќ го предводел тимот што го постигнал најдобриот резултат во српското првенство во историјата на клубот со вкупно 19 победи и 2 нерешени натпревари, со ниту еден пораз, со што стигнал до првото место во првенството на Србија, со најмногу (57) постигнати голови и најмалку примени голови (6). Предноста над екипата на Црвена ѕвезда била 5 бодови. Во Конференциската лига, составот на Партизан го освоил второто место во групата и се пласирал во шеснаесетфиналето од тоа натпреварување.
Жиернсе
Жиернсе е езеро во округот Мекленбург Езеро, во Германија. Додека поголемиот дел од езерото е во округот Мекленбургеш Сеенплате (општина Приперт ) во државата Мекленбург-Западна Померанија, дел од јужниот брег е во државата Бранденбург.
Езерото има височина од 54.6 метри  и површина од 1.1 км2. .
Пловниот река Хавел тече низ Зирнзе, влегувајќи низ 0.3 km  долг канал од Елбогенсе на запад, и излегување преку 5.4 km   канал до Роблинзе. Навигацијата се спроведува како дел од Обер Хавел Васестахен.
Шалке 04 (кошарка)
Фудбалски клуб Гелзенкирхен-Шалке 04 е. В., или пак попознат како ФК Шалке 04, е германски спортски клуб од областа на Гелзенкирхен, чиј кошаркарски тим игра во ПроА лигата.
Параф
Параф бил панк бенд од Риека, СФРЈ (денес Хрватска)
NGC 3075
NGC 3075 — спирална галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3075 се споменува и како UGC 5360, MCG 3-26-9, CGCG 93-12, IRAS 09562+1439.
Откривање
Објектот е откриен на 18 март 1836 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3075 е од видот Sc. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 3075 има привидни димензии од 1,2' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 58 м 56,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 14° 25' 10". Положбениот агол на објектот е во износ од 135°.
Валмоден
Валмоден (Wallmoden) — општина во округот Гослар, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Се состои од три општински единици: Алт Валмоден, Нојвалмоден и Боденштајн.
Во минатото било седиште на Валмоденската династија.
Михај Верешмарти
Михај Верешмарти (унгарски: Vörösmarty Mihály, - ) — унгарски поет, роден во Пушта-Њек, потомок на благородничко католичко семејство.
Михај учи во Шекешфеевар и во Пешта. Смртта на постариот Верешмарти во 1811 година ќе ја остави неговата вдовица и многубројното семејство во голема сиромаштија. Како тутор во семејството Перчел, сепак, Верешмарти сам ќе го плаќа своето школување.
Собраниската работа во 1825 година за првпат ќе го разбуди неговото национално чувство и ќе му трасира нови патишта на неговиот поетски гениј (веќе има напишано една драма Соломон); тогаш Михај немарно станува и дел од јавниот живот во Унгарија, бидејќи безнадежно се вљубува во Етелка Перчел, која се наоѓа неколку сталежи над него. Низа прекрасни лирски песни ѝ го должат своето постоење на оваа невозвратена љубов. Патриотизмот на Верешмарти, најјасно проникнува во херојскиот еп Zalán futása (Бегството на Залан) (1824), кое е величествено обоено, стилски рафинирано дело, еден од бисерите на унгарската литература. Овој негов еп истовремено ја означува и транзицијата на овој жанр во унгарската литература од класицизам во романтизам.
Затоа Верешмарти ќе биде сметан од Карол Кишфалуди како и од другите унгарски романтичари за еден од нив. Целиов овој период, Михај одвај преживува. Ѝ се посветува на литературата, но неговите дописи за весниците, како и неговите рецензии се мизерно платено. Меѓу 1823 и 1831 создава четири драми и осум помали епови, кои делумно се историски, но и делумно и фантастични. Од овие епови, Верешмарти за свое ремек-дело ќе го смета Cserhalom (1825), но модерните критичари повеќе го величаат A két szomszédvár (Два соседни замоци) (1831), ужасна приказна за омразата и одмаздата.
Кога конечно се основа Унгарската Академија на Науките (17 ноември 1830), Верешмарти е избран за член на филолошката секција, за конечно да го наследи местото претседател од Кишфалуди и да се здобие со плата од 500 форинти. Тој е еден од основачите на Друштвото Кишфалуди, а во 1837 година, тој е и зачетник и уредник на списанијата Атенаум и Figyelmező, првото - врвно во рамките на белетристиката, второто најзначајно критичко списание во овој период.
Од 1830 до 1843 се посветува главно на пишување драми, од кои како најзначајна се издвојува Vérnász (Крвава свадба) (1833), која ја добива наградата за најдобро дело од Академијата во вредност од 200 гулдени. Издава и неколку збирки поезија, кои ги содржат неговите најдобри песни. Szózat (Проглас, 1836), која се смета за втора унгарска химна, Az elhagyott anya (Напуштената мајка) (1837) и Az uri hölgyhöz (На Благородната Дама) (1841) се длабоко испирирани од неговиот пламен патриотизам. Неговата венчавка со Лора Чајаги од 1843 ќе го инспирира да напише циклус еротски песни. Во 1848, заедно со Арањ и Петефи, започнува со преведување на Шекспировите дела. Самиот тој е одговорен за одличните препеви на Јулиј Цезар и Кралот Лир.
Во 1849 станува судија во врховниот суд. Националната катастрофа (неуспехот на револуцијата од 1848-49) ќе има пресудно влијание врз него. Кратко време е во егзил, а кога во 1850 година се враќа во Унгарија, веќе е стар човек. длабока меланхолија ќе го измачува до крајот на неговиот живот. Во 1854 ја пишува својата последна песна, трогателната A vén cigány (Стариот Циганин). Умира во Пешта во истата куќа каде умира и Карол Кишфалуди дваесет и четири години пред него.
Титус како монах
Титус како монах или Рембрантовиот син Титус во монашка облека ― слика со масло на платно од 1660 година од холандскиот уметник Рембрант, на која е прикажан неговиот син Титус во облека на францискански монах. Сега се наоѓа во збирката на Државниот музеј во Амстердам.
Бадник
Бадник или Коледе — денот пред роденденот на Исус Христос (Божиќ), според христијанската традиција. Според јулијанскиот календар, по кој се раководи Македонската православна црква, Бадник паѓа на 6 јануари секоја година, а Божиќ на 7 јануари. Суштината на празникот е во радоста на христијаните пред големиот ден — Христовото раѓање. Истовремено, со овој ден завршуваат и Божиќните пости.
Потекло на поимот
Зборот Бадник веројатно доаѓа од старословенски - да бидеш буден. Таа ноќ, како што запишал Шапкарев, „сите домашни луѓе не заспиваат туку преноќеваат будни, та од тоа се гледа дека таа ноќ е наречена: бадник - будник“. И многумина други истражувачи на овие обичаи сметаат дека името на овој ден доаѓа од бдеењето и будноста покрај обредниот оган.
Историја
Истражувачите сметаат дека во праисторијата овој ден бил празник поврзан со враќањето на Сонцето од јужните напоредници, по зимската краткодневица. Раѓањето на новото Сонце значело и раѓање или обнова на животот. Подоцна, Христијанската црква го презела овој празник и симболично го поврзала со Христовото раѓање. На прекорот дека Христијаните започнале да го празнуваат денот на Сонцето исто како и паганите, Свети Августин одговорил: „Ние го празнуваме не како неверниците поради Сонцето, туку поради оној што го создал Сонцето“.
Ставудин
Ставудин (трговски назив: Zerit) претставува инхибитор на ензимот реверзна транскриптаза на ХИВ вирусот. Оваа супстанца, синтетизирана во шеесеттите години на минатиот век од Jerome Horwitz подоцна е прифатена во Белгија, од страна на Rega Institute for Medical Research како антиретровирално лекарство. Во САД ставудинот бил одобрен за употреба на 24 јуни 1996 година од страна на Food and Drug Administration.
Бадник
Митологија
Обредните елементи и дејствијата коишто се поврзани со Бадникот и Божиќот претставуваат најбогат извор за севкупната согледба на старословенската митолошка мисла и нивното истражување поттикнува на заклучок дека тоа е празник кој во основа ги задржал впечатливите и најзначајните елементи на паганската мисла на словенските народи. Обредните дејствија и елементи за нивното исполнување кај Јужните словени се со огромна разноликост, во зависност од подрачје, но во основа се сведуваат на многу слични обреди наследени од древните предци: сечење бадник, неговото внесување и палење во домот; подготовка на обреден леб кој го сретнуваме под различни имиња поскура, чесница, кравајче, погача и кој во речиси сите краишта се прави со паричка; „печеница“ - печено прасе (или друго месо) со кое се прекинува Божиќен пост; живописни ритуали кои слават семејство - култ на огништето, култ на предоци и доаѓање на новото божество. Според различни истражувачи Божиќ се врзува за две старословенски божества Сварог и Световид. Во народното творештво се зачувани стихови „Сварожиќу мој Божиќу“ што упатува на изедначување на малиот бог Божиќ (христијански елемент) и синот на богот Сварог (пагански елемент).
Обичаи и симболика
Кога станува збор за обредните елементи сврзани со Бадниот ден и бадник, мора да се има предвид дека тоа се комплексни обредни дејанија кои се случуваат во поголем број на денови пред Бадниот ден, но и по него и сврзани се со обележување на раѓањето на божество (новото Сонце - новата година). Самото најавување на доаѓање на новото божество започнува на Св. Игнат,од тој ден па сè до Бадна вечер нашите предци палеле оган среде село и на врвовите на брдата за да го осветлат патот, како боѓеството не би го заобиколило нивното село. На ден пред Бадник се ритуално се обавувале подготовки за месење на обреден леб (се користело брашно кое тогап се мелело од првиот страк на пченицата, којшто се нарекувал божја брада и се чувал поврзан со црвени конци; се одбира домашно животно кое ќе биде „жртвувано“ за Божиќ, како и опрема за сечачот на Бадникот.
Сечење Бадник
Во најголем дел кај Јужните Словени, како Бадник е младо дабово дрво, сер, ретко бука или ела. Најчесто се сечел еден бадник, но во некои краеви се сечеле и три, а забележано е и сечење на девет бадници во Херцеговина, постои и специфичен обичај да се сечат грани според број на машките членови на семејството. Сечење на Бадникот е обвиткано со многу строги обредни правила: по Бадникот се одело рано наутро, најчесто одел домаќинот. Бидејќи одење по бадниково дрво претставувало еден од најважните чинови, домаќинот бил облечен во нова облека. Сечачот на Бадникот пред сечењето не зборува, кон Баднокот пристапува со поздрав и обраќање со кое го побратими или велича бадникот. Бадниково дрво се сечело секогаш од источната страна. При сечење се земал и првиот ивер на кој му се придавале посебни апотропејни моќи. Секирата со која се сечел Бадникот се поземала во ракавици, а Бадникот најчесто се сече со три замави, никогаш не се пресекува, туку се прекршува за пенушката да добие форма на брада божја брада или дедо. На пенушката се оставаат подароци (лепче, вино, везени чорапи и др.). Пред донесување на Бадник во домот, домаѓинката врши подготовка: ја чисти куќата (во древните времиња се сокривале троножни столчиња, вретена, кудели, вили и др.), подготвува посна храна, го меси обредниот леб. Бадникот не се внесува во куќата сè до првиот самрак, најчесто се оставал прислонет на ѕид.
Внесување на бадник во домот
Внесување на бадникот е проследено со обредно внесување на сламата и сито кое е наполнето со сите видови на ѓита, како и со суви овошја со кои се посипувал бадникот, а потоа се ситото се ставало на трпезата или до огништето.При внесувањето на Бадникот домаѓинот ги поздравува димашните, а тие го поздравуваат Бадникот со благослови. Одејќи со сламата низ куќата домаќинот ја имитирал квочката, а домашните го следеле со ономатопеја на пилињата. На тој начин се барала поддршка од натприродните сили за благосостојба и плодност. По вечерата Бадникот се ставал во огниште да гори, најчесто домашните го чувале цела ноќ и го потстрекнувале да искри. Во некои краишта Бадникот се полевал со мед, во други на него се ставала златна пара. Во некои краишта, Бадникот не се оставал да догори до крај, неговиот остаток се чувал како силен апотропеон за болести, заштита од штетници и сл. Името на Бадникот доаѓа од зборот бдеење, кое било својствено за практиката бадникот да гори цела ноќ со што неговите моќи се пренесувале на огништето кое го симболизирало семејството и напредокот.
Надворешни врски
Julefrokost
Гаруча
Гаруча  — општина во покраината Алмерија, во автономната заедница Андалузија.
Демографија
Source: INE (Spain)
Општина Анкаран
Општина Анкаран (Občina Ankaran) — општина во југозападна Словенија. Седиште и единствено населено место е приморското гратче Анкаран. Создадена е во 2011 г. со одвојување од Градската општина Копер. Во 2020 г. населението броело 3.224 жители.
Список на острови во Балтичкото Море
Ова е список на острови во Балтичкото Море. Самото Балтичко Море на север се граничи со Ботниското Море и, уште понасевер, со Ботнискиот Залив, и истите не се сметаат за дел од морето. Од дефиницијата се исклучени и источните сливови на Финскиот и Ришкиот Залив. Пограничните острови се вклучени во списокот (Оланд, Хајлуото и Котлин), иако нивната припадност зависи од начинот на дефинирање.
Данските острови Зеланд (7.000 км2, 2.200.000 жит.), Фунен (2,984 км2 400.000 жит.), Алс (312 км2, 51.300 жит.) и Лангеланд (284 км2, 13.300 жит.) се наоѓаат во данските протоци што го поврзуваат Балтичкото Море со Категат.
Аренберг (Левен)
Аренберг (хол. Arenberg) е замок во Хеверле близу Левен, Белгија. Окружен е со парк.
Тапенбек
Тапенбек (Tappenbeck) — општина во округот Гифхорн, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Аренберг (Левен)
Историја
На ова место стоел замокот на властелините на Хеверле уште од XII век, но семејството осиромашило, и во 1445 морало да ја продаде земјата на семејството Кроа од Пикардија. Вилем ван Крои го надоградувал средновековниот замок, а земјиштето на замокот го подарил на целестинскиот манастир, кој денес служи како факултетска библиотека. Антон ван Крој решил да го урне средновековниот замок и во 1515, на истото место изградил нов, а од стариот замок зачувал само една кула. По неговата архитектура, новиот замок е главно традиционално фламански, со прозорни рамки од песочник и ѕидови од тули, иако оттогаш го имаат менувано, со готски, ренесансна и неоготска архитектура. Големите аголни кули се типични, врз кои некогаш стоел германски орел.
Карл III од Крои бил последниот војвода, а по неговата смрт во 1612л, без поголеми дискусии замокот прешол во рацете на семејството Аренберг, каде била омажена неговата сестра, и останал нивен сѐ до Првата светска војна. Првито гасен балон со човек во историјата полетал од предниот тревник на овој замок на 21 ноември, 1783; балонистот бил професор Јан Питер Минкелерс. Дури и пред војната, поранешниот војвода сакал да го продаде замокот и земјиштето на Католичкиот универзитет во Левен, по разумна цена. Меѓутоа, при избувнувањето на војната, замокот и паркот биле одземени од владата, па универзитетот добил можност да го купи замокот дури во 1921. По ова, замокот станал проширен кампус за природни науки и инженерство во стилот на американските универзитети. Тој и денес е еден од главните кампуси на универзитетот, и во него се сместени речиси сите факултети по егзактни науки. Самиот замок е матична зграда на Инженерскиот факултет, и како таков е отворен за јавноста.
Тапенбек
Местоположба
Тапенбек се наоѓа помеѓу природните паркови Зидхајде и Дремлинг. Источно од општината започнува долината на Клајне Алер.
Термити (бенд)
Термити биле панк бенд од Риека кој ја обележал музичката сцена и воопшто музичката култура во доцните '70-ти и првата половина на '80-ти години. Првиот настап на бендот бил одржан на 23 октомври 1978. година во клубот Модра, Риека. По распаѓањето на групата, Мрле продолжил со работа во полето на музиката со составот Лет 2, односно Лет 3, со кои и ден денес ја изведува нумерата на бендот Термити "Вјеран Пас".
Членови
Предраг Кралевиќ Крал - вокал
Роберт Тичиќ - гитара
Берислав Думенчиќ - тапани
Јосип Крошњак Пепи - клавијатура
Дискографија
„Нови панк вал 70-80“, компилација (РТВЉ, 1980)
„Вјеран пас“, (Dallas 1996)
Аналитичка хемија
Аналитичката хемија е субдисциплина на хемијата и претставува анализа на различни примероци од материјали со цел да се добијат податоци за нивниот хемиски состав и структура.
Поделба
Поголемиот дел од современата аналитичка хемија е квантитативен. Квантитативната анализа може и понатаму да се подели на различни области на проучување. Еден материјал може да биде анализиран за да се утврди количеството на некој елемент во него, или, пак, количеството на некој елемент во биолошките системи - молекулите на животот се состојат од јаглерод, водород, кислород, азот и други, во голема мерка - комплексни структури.
Техники
Постојат многу голем број на техники со кои се одвојуваат, детектираат или мерат хемиските состојки, како:
Методи
Аналитичките методи се засноваат на строга чистота, подготовка на образецот, брзина и прецизност.
Ако концентрацијата на даден елемент во соединение или образец е премногу висока за детекциониот дофат на некоја направа (техника), истото може да се разреди со чист растворувач. Додека во обратен случај е обратно - се користи метод на адиција.
Трендови во аналитичката хемија
Дисциплини кои рапидно се развиваат во рамките на аналитичката хемија се:
Космос-2083
Космос-2083 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 19 јуни 1990 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6300 килограми. Космос-2083 бил воен сателит за фотографска картографија.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 91,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,5°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 412 км, а најмалото на 298.
Домзил
Домзил (Domsühl) — општина во округот Лудвигслуст-Пархим, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
Ѕвезда
Ѕвезда — масивно небесно тело од јонизиран гас (главно водород) во надворешната вселена, што произведува или произведувало енергија преку јадрено соединување. Најпозната и најблиска ѕвезда до Земјата е Сонцето. За разлика од планетите, една ѕвезда поради интензивната топлина зрачи светлина. Научно, ѕвездите се дефинираат како самогравитирачки сфери од плазма, што создаваат нивна сопствена енергија преку процесот на јадрено соединување. Науката што се занимава со проучување на ѕвездите се нарекува ѕвездена астрономија.
Ѕвездите можат да се видат на небото како точки што треперат, заради ефектот на Земјината атмосфера и нивното растојание од нас (коешто обично се мери во светлосни години). Сонцето е исклучок - тоа е единствената ѕвезда доволно блиску до Земјата за да биде видлива како небесно тело составено од различни сфери. Најблиската ѕвезда до Сонцето, Проксима Кентаур, се наоѓа на приближно четири светлосни години од Сончевиот Систем, односно 250 000 пати подалеку од Сонцето.
Една типична ѕвезда наликува на Сонцето. Нејзината маса е околу 10 килограми, и нејзиниот пречник е неколку милиони километри. Моќта на зрачењето на една ѕвезда како Сонцето е околу 10 вати.
Формирањето на ѕвездите е проследено со собирање и со загревање на облак од гас поради дејствувањето на гравитацијата. Доколку загревањето е доволно, тоа може да започне јадрени реакции во срцето на облакот. Енергијата ослободена со овие реакции е доволна за да се спречи собирањето. Тоа значи дека стабилноста на ѕвездата зависи од две меѓусебно спротивставени сили:
Ако преовладее силата на гравитацијата, материјалот на ѕвездата се собира, па се создаваат ѕвезди во кои материјата е збиена до многу големи густини (неутронска ѕвезди, бели џуџиња), а ако масата на ѕвездата е поголема до определена критична граница која се нарекува Чандрасекарова граница, доаѓа до бесконечно собирање во физичка сингуларност од која веќе не може да побегне ниту светлината, односно настанува црна дупка. Ако преовладее првата тенденција, ѕвездата може да експлодира во силна експлозија и така настанува нова или супернова.
Просечната галаксија содржи околу 100 милијарди ѕвезди. Бројот на ѕвезди во универзумот е проценет помеѓу 10 и 10, што е приближно еднакво на бројот на молекули во кубен сантиметар воздух.
Набљудување на ѕвездите
Историски гледано, ѕвездите биле многу важни за цивилизациите кои живееле во стариот век. Тие биле дел од религиозните обреди и биле користени за навигација во просторот. Многу антички астрономи верувале дека ѕвездите се прицврстени на небесната сфера и дека не се движат. По договор, астрономите ги групирале ѕвездите во соѕвездија кои ги користеле за да ги следат движењата на тогаш познатите планети и Сонцето. Движењето на Сонцето наспроти позадината од ѕвезди (и хоризонтот) е употребено за да се состави календар, кој се користел за регулирање на земјоделството. Движењето на Сонцето спроти ѕвезденета сфера која што била во позадина, било искористено за создавање на календари кои тогаш се користеле за одржување на редоследот во земјоделието. грегоријанскиот календар којшто денес се користи насекаде во светот е сончев календар којшто е направен врз основа на аголот на ротација на Земјината оска во однос на најблиската ѕвезда - Сонцето.
Најстарата прецизно напишана табела на ѕвезди се појавува во Стар Египет во 1534 г. п.н.е. Старогрчкиот астроном Аристел го создал првиот ѕвезден каталог во 300 г.п.н.е. со помош на Тимохарис од Александија. Птоломеевиот каталог на ѕвезди се засновал на понови записи од II в.п.н.е. кои потекнувале од Хипарх. Тој е познат по откривањето на првата супернова. Исламските астрономи на многу ѕвезди им дале арапски имиња кои се користат и денес, а измислиле и безбројни астрономски инструменти со кои ја одредувале местоположбата на ѕвездите. Во XI в. Ел-Бируни го опишал Млечниот Пат како множество од делови кои имаат својства на замаглени ѕвезди, а исто така ги опишал и местоположбите на повеќе ѕвезди за време на затемнувањето на Месечината во 1019 г.
Без оглед на очигледната непроменливост на небото, кинеските астрономи биле свесни дека може да се појават нови ѕвезди. Младите европски астрономи како Тихо Брахе пронашле нови ѕвезди на небото, сугерирајќи дека не се непроменливи. Во 1584, Џордано Бруно сугерирал дека ѕвездите се всушност други сонца и можеби имаат други планети, слични на Земјата во орбитата околу нив, идеја која била порано сугерирана од старите грчки филозофи, како Демокрит и Епикур. До следниот век идејата за оддалечената ѕвезда Сунс го постигнува консензусот меѓу астрономите. За да се објасни зошто ѕвездите немаат гравитација во Сончевиот Систем, Исак Њутн сугерирал дека ѕвездите се еднакво распоредени во секоја насока. За оваа идеја се заинтересирал Ричард Бентли.
Италијанскиот астроном Џеминиано Монтанари со набљудување ги забележал варијациите во сјајот на ѕвезадата Алгол во 1667 г. Едмонд Халеј ги обајвил првите мерења на правилните движења на пар од блиски ѕвезди, покажувајќи дека ја промениле својата позиција од времето на старите грчки астрономи Птоломеј и Хипарх. Првите директни мерења на растојанието до некоја ѕвезда (61 Cygni за 11,4 светлосни години) биле направени во 1838 г. од страна на Фридрих Безел, кој ја употребил ја техниката паралакса. Паралаксните мерења покажале огромна оддалеченост на ѕвездите на небото.
Вилијам Хершел бил првиот астроном кој сакал да го прикаже распоредот на ѕвездите на небото. Во текот на 1780-тите, тој направил серии од мерења во 600 правци и линерано ги подредил според нивната светлосна величина. Со ова заклучил дека бројот на ѕвезди постепено се зголемува во една страна на небото кон центарот на Млечниот Пат. Неговиот син Џон Хершел го повторил неговото истажување во јужната полутопка и открил совпаѓачко покачување во истиот правец. Како додаток на неговите други постигнувања, Вилијам Хершел е запомнет и по неговото откритие дека некои ѕвезди и ѕвездени групи правеле отстапки според нивната светлосна величина.
Именување на ѕвездите
Концептот за соѕвездија бил познат уште во Вавилон. Античките астрономи сметале дека ѕвездите на небото се поставени така што формираат некои природни облици или ликови од митовите. Дванаесет од овие форми кои кружно се поврзани во ист појас станале основа за денешната астролгија. На повеќе од овие ѕвезди им биле давани имиња и тоа најчесто со потекло од арапскиот и латинскиот јазик.
Исто така и некои соѕвездија, а и Сонцето како ѕвезда имаат свои митови. Луѓето сметале дека тие претставуваат души на нивните мртви богови. На пример ѕвездата Алгол се смета дека го претставува окото на Горгона Медуза.
За Старите Грци некои ѕвезди познати како планети, претставувале важни божества, како: Меркур, Венера, Марс, Јупитер и Сатурн (Уран и Нептун сѐ уште не биле познати за тогашните антички астрономи).
Околу 1600. вакви имиња на соѕвездија почнале почесто да се даваат и се оформувале според местоположбата на небото. Германскиот астроном Јохан Баер создал голем број на ѕвездени карти на кои додал грчки букви со што ги именувал ѕвездите во соѕвездијата. Подоцна бил воведен системот со нумерирање и е додаден во ѕвездениот каталог на Џон Фламстед, насловен „Historia coelestis Britannica“ (изданието од 1712.), па со текот на времето овој систем на нумерирања бил наречен Фламстедов систем.
Настанок и развој
Ѕвездите се формираат во проширени области на голема густина во меѓуѕвездениот простор, иако таа густина е пониска од густината на една обична вакуумска комора. Овие области се наречени молекуларни облаци и содржат најмногу водород, од 23-28% хелиум и неколку проценти потешки елементи. Еден таков пример за област каде се формира ѕвезда е Орионовата маглина. Кога ѕвездите ќе се оформат, молекуларните облаци исчезнуваат. Тие исто така го јонизираат водородот создаваќи H II региони.
Формирање на протоѕвезди
Кога облакот ќе колабира самостојни конгломерати од густа прашина и гас формираат нешто што е познато како глобула (темен облак од прашина). Овие облаци содржат материјал колку 50 Сонца. Кога глобулата ќе колабира и густината ќе се зголеми гравитационата енергија е претворена во топлотна, така што температурата во облакот се зголемува. Кога протоѕвездениот облак ќе ја достигне приближно состојбата на хидростатичка рамнотежа, протоѕвездата го формира своето јадро.
Овие млади протоѕвезди најчесто се опкружени со протопланетарни дискови. Периодот за гравитациона контракција трае од 10-15 милиони години. Младите ѕвезди кои имаат маса помалку од две Сонца се наречени Т Tauri ѕвезди, а додека оние со поголема маса се наречени Хербих А/Б-ѕвезди. Овие новродени ѕвезди околу своето јадро привлекуваат гасови и создаваат мали маглини познати како Хербих-Харови објекти.
Живот
Ѕвездите трошат околу 90% од нивниот живот во јадрено соединување за производство на хелиум со реакции на висока температура и притисок кои се одвиваат околу нивното јадро. Таквите ѕвезди се вели дека се во раниот дел од животот и се наречени ѕвезди-џуџиња. Откако ѕвездата ќе се оформи, количеството на хелиум во текот на нејзиниот живот постојано расте. Како последица на тоа, за да го задржи процесот на јадрено соединување во јадрото ѕвездата полека ја зголемува нејзината температура и волумен. Сонцето на пример, има зголемен волумен околу 40% од неговиот настанок-пред 4,6 милијарди години.
Секоја ѕвезда произведува ѕвезден ветер од честички што предизвикува постојано испуштање на гасови во вселената. За повеќето ѕвезди губитокот на гасови многу малку влијае на нивната маса. Сонцето секоја година губи од 10−7 до 10−5 солаарни единици на маса секоја година или околу 0,01% од масата во целиот живот. Како и да е некои масивни ѕвезди губат големо количество маса во овој процес што негативно се одразува на нивниот развој.
Колку една ѕвезда ќе живее зависи од количеството на водород кое го користи за јадрено соединување со која создава хелиум. Со други зборови, зависи од нејзината големина и волумен. За сонцето, пресметано е дека ќе живее околу 1010 години. Поголемите ѕвезди го трошат водородот многу брзо и кратко живеат. Малите ѕвезди (наречени црвени џуџиња) го трошат нивното гориво многу бавно и живеат 10 до 100 милијарди години. На крајот, тие стануваат посјајни и посјајни. Се смета дека животниот век на овие ѕвезди е ист со на староста на универзумот (13.7 милијарди години).
Освен нивната маса, делот на елементи потешки од хелиум може да одигра значајна улога во развојот на ѕвездите. Во астрономијата, сите елементи потешки од хелиум се разгледуваат како метали, а хемиската концентрација на овие елементи се нарекува металност на елементите. Металноста може да влијае на времето за кое ѕвездата го троши своето гориво, да го контролира формирањето на магнетни полиња и да ја менува силата на ѕвездениот ветер.
Процес на јадрено соединување
Различни јадрени реакции се случуваат во јадрото на ѕвездите во зависност од нивната маса и состав и се дел од процесот на оформување на ѕвезденото јадро. Вкупната маса на атомите кои се добиле во јадрената реакција е секогаш помала од атомите кои стапуваат во јадрена реакција. Според равенката Е=mc2, губитокот на маса се објаснува како електромагнетна енергија.
Јадреното соединување на водородот зависи од температурата во јадрото и нејзината промена влијае на јадрената реакција. Како резултат на температурата во јадрото која варира од 4 милиони К за малите ѕвезди, до 40 милиони К за масивните. Во Сонцето, кое има јадро со температура до 10 милиони К, водородот со соединување се претвора во хелиум преку следната реакција:
41H → 22H + 2e+ + 2νe (4.0 MeV + 1.0 MeV)
21H + 22H → 23He + 2γ (5.5 MeV) 23He → 4He + 21H (12.9 MeV)
Масивни ѕвезди
Во процесот на согорување на хелиум, ѕвездите со голема маса (повеќе од 9 Сонца) значително го зголемуваат својот волумен претворајќи се во црвени суперџинови. Кога нивното гориво ќе се истроши до одредена граница, во јадрото почнуваат да се создаваат елементи потешки од хелиум.
Јадрото на ѕвездата се контрахира, за да може преку јадрено цепење да создаде јаглерод. Овој процес на јадрено соединување продолжува, така што се создаваат елементите: неон, кислород и силициум (елементи за кои е потребна поголема енергија и температура во јадрото за нивно создавање). При крајот на животот на една ѕвезда може да се случи, таа да создаде повеќе слоеви во кои преку јадрено соединување ќе се создаваат различни елементи, односно одејќи однадвор навнатре во слоевите ќе се создаваат елементи според редоследот на енергија потребна за нивно производство. Така на пример, во првиот слој ќе се создава водород, потоа хелиум итн.
Создавањето на елементи заршува со добивањето на железо, бидејќи тоа е најцврст и најстабилен елемент и за негово создавање е потребна најголема енергија. Железото е последниот производ на јадреното соединување на една ѕвезда. Ако таа почне да произведува нешто што треба да биде постабилно од железото, тогаш тоа не се случува со јадерна реакција каде се ослободува енергија, туку со обратен процес каде ѕвездата ќе почне да прима енергија. Во релативно старите, масивни ѕвезди, големо јадро од инертно железо започнува да се насобира во центарот на ѕвездата. Потешките елементи кај овие ѕвезди се искачуваат на површината, формирајќи објекти, познати како Волф-Раетови ѕвезди, кои испуштаат густа ѕвездена прашина што се шири низ вселената.
Распаѓање на ѕвездите
Ѕвезда која е со просечна големина и веќе се развила, ги распространува надворешните слоеви како планетарна маглина. Тоа што ќе остане во надворешната атмосфера е помалку од 1,4 сончеви маси, се стеснува во релативно ситен објект (со големина колку Земјата) и не е доволно масивен за понатамошна компресија, односно познат е како бело џуџе. Јадрото на ѕвездата не е повеќе составено од плазма иако ѕвездите, генерално се дефинираат како објекти составени од плазма. Белите џуџиња веројатно со тек на долг временски период ќе се претворат во црни џуџиња.
Кај големите ѕвезди, јадреното соединување продолжува сè додека железното јадро не се зголеми (повеќе од 1,4 сончеви маси) толку многу, така што не ќе може да ја издржи својата сопствена маса. Јадрото одеднаш ќе колабира и неговите електрони ќе се претворат во протони, формираќи неутрони кои се распрскуваат. Силниот бран кој се формира од овој ненадеен колапс, предизвикува остатокот од ѕвездата да експлодира како супернова. Суперновите се толку светли така што можат да ја засенат галаксијата во која се наоѓаат. Во Млечниот Пат, суперновите се набљудувани како нови ѕвезди. Најголемиот дел од материјата од ѕвездата е разнесен од експлозијата на супернова (формирајќи маглина каква што е Орионовата ) и тоа што останува ќе биде неутронска ѕвезда или во случај ѕвездата да е поголема (повеќе од 4 сончеви маси) ќе се претвори во црна дупка. Во неутронската ѕвезда, материјата е во состојба позната како неутронски изродена материја, која најмногу се содржи во јадрото. Кај црната дупка материјата е во состојба која сѐ уште не е позната.
Разнесените материјали од експлозијата кои вклучуваат тешки метали, потоа се вклучени во циклусот на формирање на нови ѕвезди. Овие тешки елементи го овозможуваат создавањето на карпестите планети. Изливот од суперновата и ѕвездениот ветер имаат многу значајна улога во оформувањето на меѓуѕвездениот елемент
Сјај и големина
Сјајот преку кој може да се набљудуваат ѕвездите зависи од ниваната големина, од нивниот сјај и оддалеченоста од нас. Така, една многу голема и сјајна ѕвезда која се наоѓа многу далеку, нам ни изгледа послаба, помалку сјајна од некоја друга помала ѕвезда која се наоѓа поблиску до нас. Затоа секоја ѕвезда има своја привидна големина (сјајот со кој ние ја гледаме) и една апсолутна големина(големината што навистина ја има).
Боја на ѕвездите
Сите ѕвезди не се со иста боја. Порано биле поделени во четири бои: црвена, портокалова, жолта и бела. Секоја од овие бои соодвествува на температурата што ја има ѕвездата. За најтопли се сметале белите, а за најстудени црвените ѕвезди. Ова е слично на тоа што се случува на железото кога ќе се стави на оган. Тоа прво станува црвено и како што се зголемува температурата станува бело-сино. Современите астрономи според температурата разликуваат 7 главни видови ѕвезди.
Ѕвездите во уметноста и во популарната култура
Ѕвездите често се јавуваат како инспирација и тема во уметноста и во популарната култура.