cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Здуње (Порече)
Топонимија
Северно од село Здуње се издига малиот рид Куклојца, а името на овој рид потекнува од личното име Куко + ло и се јавува во XIV век. Во западното подножје на Куклојца на десниот брег на реката Треска се простира месноста Бојќевци кој назив е двосложенка, а првата компонента е Бојо или Бојко и датира од XIV век. На оддалеченост од 3,5 км јужно од Здуње се наоѓа месноста Цуцул кој назив е двосложенка од личното име Цуце(е)+ул и потекнува од XVI век. Во атарот на село Здуње други називи на месности кои се добиени по лични имиња се следниве: Певци, Белково, Деспотов рид, Ѓуролоква, Драганов дол, Кочолоква, Кочов рид, Дојчино трло, Ѓурчолоква, Ѓуроска нива, Петреа нива, Иванче, Живкој рупи, Стојоа шија, Атанасица, Цегарев камен, Еѓуптина, Тодоропевче, Парасов дол, Митронивиче, Булуноец, Стојмиркино нивче, Брајанова нива, Бојо трло.
Хидронимите се имиња на месности кои означуваат дека во тие места има вода. Во атарот на село Здуње хидроними се следниве топоними: Здунска вода, Бунари, Кочолоква, Ѓуролоква, Ѓурчолоква, Чешма, Извор, Вирој.
Фитоними се имиња на месности кои водат потекло по растенија, односно од билниот свет. Како што се: Горна Круша, Дрен, Лозје, Смрека, Пикиски лозје, Смоквино ѓубре, Папрадница, Капина, Боров дол, Церов дол, Ливади, Липојца, Кофилница.
Зооними се називи кои потекнуваат од животинскиот свет и тоа се следните: Мачин дол, Лисец, Јареница, Козарник, Шиљегарник, Гоедин дол, Пупунец, Грличица, Јастребец, Соколица и Оролака.
Во атарот на село Здуње постојат месности кои јасно укажуваат дека во тие места се наоѓале сакрални објекти, култни места или пак престојувале свештени лица или се сместени гробишта. Такви топоними се: Манастириште, Мала црква, Црква, Црковни дол, Црковни шии, Црквиште, Света Недела и Поповјани.
Имиња на месности во кои во минатото се наоѓале населби или градби се: Градец, Подградец, Старо село, Племниште, Стар мос, Мост, Воденица.
Имиња на места во кои се одвивала некаква стопанска активност се: Пералиште, Слај Брот, Навијалка, Гумниште, Гуменешник.
Во атарот на село Здуње имиња на месности кои водат потекло по составот на почвата и конфигурацијата на теренот се: Лоишта, Пореди, Подец, Голем Осој, Присој, Големо Подиште, Голема Пеш, Гноиште, Парожник, Песка, Беленица, Теме, Ќуле, Длабоки дол, Широки дол, Јара Чука, Веља Преслоп, Кршени камења, Крастаец, Гарушица, Лутоец, Лутешница, Долно Црнато, Горно Црнато, Мала Чука, Голема Чука, Пустош, Подиште, Засечиште, Бигор, Криви дол, Бигринец, Влак Суварец, Грлце, Клин, Меѓугребен, Тапани, Добри дол, Црн врв, Лом, Требеници, Наздуф, Голема нива, Јалојдолци, Садојца, Огради, Космотов рид, Голина, Босна лака, Шоко лака, Поле, Штрбина, Солишта, Мелца, Плештеец.
Топоним од митолошко потекло е Вражја воденица, додека називи на места на кои не може јасно да се одреди нивното значење се: Потпетрушка и Глобарница.
Географија и местоположба
Населбата се наоѓа во областа Порече, во најсеверниот на територијата на Општина Македонски Брод. Селото е сместено на алувијална рамнина, непосредно до реката Треска. Нејзиниот атар нашироко се допира со подрачјето на Општина Брвеница. Селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 520 метри.
Атарот е мошне голем и зафаќа површина од 69,4 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 1.571,8 хектари, на пасиштата отпаѓаат 153,8 хектари, а на обработливото земјиште 141,1 хектар.
Селото се наоѓа во средниот дел на долината на река Треска во северниот дел на областа Порече на висока карпеста подлога која се надвиснува на околу 100 метри над левиот брег на реката во месноста „Наздув“, која терасесто се спушта на југ кон Здунско Поле.
Од западната страна се протега масивот на Сува Гора со највисоката точка Голина (1.546 м.), а над селото е ридот „Теме“ со врвот „Ќуле“ (658 м.). На североисточната периферија се издига ридот Градец (545 м.), а од источната страна Космотов Рид и Белково. Од северната и јужна страна е отворен простор.
Населението во село Здуње е распоредено во неколку маала: Шарковци, Грубановци, Белчевци и Мечкаровци.
Сообраќај
Покрај селото Здуње на десниот брег на Треска поминува патната комуникација М.Брод-Здуње која под ридот Градец се дели на три делници. Едната делница се искачува угоре по долината на планинската рекичка Оча и преку Капина и преслапот Кула избива кај селото Нова Брезница и по Патишка Река кон Скопско. Вториот крак од овој патен правец продолжува по клисурата на Треска и преку подножјето на планината Осој (Ивање) оди преку Матка за Скопје. Од оваа делница еден пат преку ридот Брикул (Лукојца) излегува во Полог кај селото Групчин. Третата делница преку мостот на треска се враќа кон селото Здуње и преку Мачин дол–Горна Круша се искачува на ридот Голина (1546 м) и преку Сува Гора се спушта во Полог кај селото Блаце. Од селото Здуње планински пат води над селото Близанско преку планината Фојник кон селата на Горно Порече.
Хидрографски и почвени услови
Самиот топоним „Наздуф“ јасно зборува дека селото Здуње е изложено на северни ветрови. Климата се одликува со жешки лета и со умерени, но магловити зими. По текот на Треска се чувствува влијанието на климата од Егејот.
Покрај селото Здуње тече реката Треска. На оддалеченост од 600 метри североисточно од Здуње, во јужното подножје на ридот Градец во Треска се влева реката Оча. Горе во селото нема вода за пиење и задоволување на домашните потреби. Населението со вода се снабдува од два извора. Првиот извор е „Шаркоски извор“ и се наоѓа на левиот брег на Треска на 300 метри источно од маалото Шарковци. Вториот извор се наоѓа во месноста „Воденица“ во меѓуречието на Оча и Треска. Во атарот на село Здуње во месноста „Манастириште“ се наоѓа изворот на „Здунска вода“, а исто така на 1,5 км северно од селото во месноста „Еѓуптина“ на левиот брег на Треска има извор на вода.
Историја
Во историските документи селото Здуње за првпат се среќава во правните документи – грамоти од бугарскиот цар Константин Тих Асен и од српскиот крал Милутин.
Константиновата грамота датира од 1258 година, а е издадена за Виргинскиот манастир во која се потврдуваат и прошируваат имотите од претходните владетели подарени на манастирот.
Во Милутиновата грамота од 1300 година во целост се потврдуваат и прошируваат имотите на манастирот „Св. Ѓорѓи“ од Скопје. Во членовите 37 и 38 се вели дека на селото Здуње му се одзема селото Градечница, но како противвредност му се подарува посебен метох, Света Недела и се проширува синорот на село Здуње, дури до Калуѓерец и до рибникот во с. Белица.
Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Кичевската нахија (Nahiye-I Kirçova) со 20 семејства и 4 неженети, сите христијани.
Во век, Здуње било село во Поречката нахија на Кичевската каза на Отоманското Царство.
Стопанство
Селото има полјоделско-сточарска функција.
Обработливите површини се сместени покрај реките Треска и Оча, на јужната периферија на селото е Здунско Поле, потоа во месноста „Даброец“ и по благите падини на околните ридови.
Население
Во прегледот на населението за Битолскиот санџак за 1897 година селото Здуње брои 34 куќи со 287 жители.
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Здуње имало 260 жители, сите Македонци. По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Здуње имало 320 жители.
Во пописот извршен од српските власти во 1914 година Здуње брои 295 жители.
Од Здуње грото од населението се иселило. Така, во 1961 година селото броело 533 жители, додека во 1994 година бројот се намалил дури на 23 жители, македонско население.
Според пописот од 2002 година, во селото Здуње имало 20 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живеел 1 жител, Македонец.
Родови
Сите жители се по националност Македонци од средновековното племе Брсјаци. На сите маала односно на сите куќи во селото домашни слави им се: Петровден и Воведение Богородичино (Пречиста). Петровден воедно е и црковна слава на црквата „Св. Петар и Павле“ во село Здуње. Празникот Пречиста се слави и втората вечер на самиот ден.
Маалото Шарковци е сместено на југозападниот крај на селото кон селската црква на мала оддалеченост од останатите маала. Во ова маало околу 1800 година се населува семејството на Богдан од селото Горно Фалише, денес опустошено село кое било сместено во атарот на селото Стенче во Полог. Богдан со своите четири сина: Јован, Костадин, Ване и Јанкула поради големите зулуми што му ги направиле Турците бил принуден да се исели од селото Горно Фалише и се населил во селото Букурци во долината на реката Треска, кое исто така денес е опустошено село, а се наоѓало во месноста „гургуровски лаки“. Меѓутоа и во селото Букурци, Богдановото семејство не се задржало многу долго поради номадскиот начин на сточарење и се населува во село Црешнево, а од таму конечно се населува во селото Здуње каде и останува да живее во маалото Шарковци. Затоа се вели дека и потеклото на сите жители од Здуње кои се од маалото Шарковци се лица кои се сточари.
Маалото Грубановци како најголемо маало е сместено на 200 метри северно од Шарковци и со другите маала прави една целина. Името на ова маало потекнува од личното име Гроубан кое се јавува во век. Од ова маало голем број на семејства се населиле во соседното село Близанско. Маалото Грубановци е составено од следниве родови: Милевци, Анѓелковци, Атанасовци, Таневци, Гуровци, Симјановци, Анаќиовци и Змејковци.
Маалото Белчевци го зазема средишниот дел од селото и води потекло од личното име Бел кое се јавува во век. Маалото Белчевци го сочинуваат следниве семејства: Лазаровци, Блажевци, Здравевци, Тримчевци и Миленковци.
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Македонски Брод, која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе била придодадена поранешната Општина Самоков. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Самоков.
Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната општина Здуње, во која влегувале селата Близанско и Здуње.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Растеш, во која покрај селото Здуње се наоѓале селата Битово, Близанско, Волче, Горно Ботушје, Долно Ботушје, Заград, Косово, Растеш и Требовље.
Во периодот 1955-1957, селото било дел од тогашната општина Манастирец.
Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Брод.
Избирачко место
Во селото постои избирачко место бр. 0266 според Државната изборна комисија, кое е сместено во приватна просторија.
На локалните избори во 2017 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 8 гласачи. На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 7 гласачи.
Личности
Родени во Здуње
Иселеништво
Процесот на миграција од селото Здуње во рамките на државата започнува набргу по ослободувањето, а кулминација достигнува во периодот 1970-1980 година кога најголем број на домаќинства го напуштаат селото за подобар живот. Како основни причини за миграцијата се економските побуди, но ако ги анализираме факторите кои доведоа до ваква состојба ќе констатираме дека најголем удел има погрешната политика на народната власт во областа на аграрот.
Имено најпрво е забранета за сообраќај патната комуникација Здуње-Капина-Кула-Брезница-Скопје, а со тоа ова село е ставено во една изолација од останатиот свет, а се поради тесните интереси на поединци од тогашната власт. Со законот за забрана за чување и одгледување на козите од 1950 година беше нанесен тежок удар на сточарството, а посебно козарството, а со тоа и на развојот на селата во Македонија. Овој пасивен крај поседува идеални услови за развој на оваа гранка на сточарството. Потоа со укинувањето на работите од областа на шумарството, односно со престанок на работата на фабриката за терпентин и калофон „Капина“ сместена во истоимената месност во атарот на село Здуње своја издршка загубија поголем број на семејства. Имено според пописот извршен во 1953 година од Здуње во областа на шумарството на работа во фабриката или на „белење“ на бор работеле само 23 работника. Со прогласувањето на ловниот резерват „Јасен“ големи земјишни површини, обработливи земјишта и планински пасишта без насилно одземени, а со тоа смалени приходите на земјоделските задруги. Врв на сите овие маки на селаните беа катастрофалните поплави од ноември 1962 година кога најплодните ораници, ливади, овоштарници покрај Треска беа исполнети со песок и чакал. Сепак ако погледнеме и од друг агол ќе се констатира дека и немањето на здравствена амбуланта за давање на елементарна здравствена заштита на населението, немањето на училиште за продолжување на образованието на децата, патни врски и вода во селото, се причини поради кои се забрзала и миграцијата во овој крај.
Калифорнија (маглина)
Калифорнија (NGC 1499) — оддавна маглина во соѕвездието Персеј, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1499 се споменува и како LBN 756 и маглина Калифорнија.
Откривање
Телото е откриено на 3 ноември 1885 година од страна на Едвард Емерсон Барнард, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 6 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1499 е од видот EN. Видливиот сјај во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 5 m. NGC 1499 има привидни димензии од 160' х 40'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 4 ч 3 с 14 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 36° 22' 0".
Други поделби
Проучување на NGC 1499 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 95; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2370. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1302.
Комерцијална банка - Скопје
Комерцијална банка АД Скопје е една од најголемите банки во Македонија. Таа е универзална банка со широк спектар банкарски активности, почнувајќи од прибирање депозити, одобрување кредити на правни и физички лица, услуги во домашниот и во меѓународниот платен промет, до посредување во купопродажбата на девизи, хартии од вредност, форфетирање и друго. Седиштето на банката се наоѓа на ул. Орце Николов бр. 3, 1000 Скопје.
Историја
Банката е формирана на 23 март 1955 година, со одлука број 1913 од страна на Народниот одбор на град Скопје, под името "Комунална банка на град Скопје", специјализирана за станбени кредити и претпријатија и финансирање на општинска изградба. Во 1965 година е отворена првата експозитура на Банката во Скопје. Од 1 јануари 1966 година Комунална банка се трансформирала во мешовит тип на банка и добила ново име: "Комерцијално–инвестициона банка - Скопје". Во 1971 година, трите водечки банки во Македонија, "Стопанска банка - Скопје", "Комерцијално–Инвестициона банка - Скопје" и "Комерцијално–Инвестициона банка - Битола" биле споени во една банка која работела под името "Стопанска банка – Филијала Скопје". Оваа банка прва ги вовела тековните сметки за граѓаните. Во согласност со одредбите на Законот за банки и други финансиски институции од 1989 година, во 1990 година, еден дел од "Стопанска банка – Филијала Скопје" се издвоил во посебна банка под името "Комерцијална банка АД Скопје". Истовремено, оваа банка била првото акционерско друштво во Македонија.
Во 1993 година, во банката бил инсталиран терминалот Ројтерс (Reuters) поради потребата за вклучување во меѓународните финансиски случувања. Во 1995 година, Комерцијална банка ја издала првата меѓународна кредитна картичка (EuroCard – MasterCard), а во 1996 година го поставила првиот банкомат во Македонија. Во 1998 година, со одлука на управниот одбор на банката, било основано брокерското друштво КБ-Брокер, прво од таков вид во Македонија. Во 2003 година, акциите на Комерцијална банка започнале да котираат на официјалниот пазар на Македонската берза. Согласно спроведувањето на реформата на пензискиот систем во Македонија, Комерцијална банка АД Скопје, заедно со Прва покојнинска дружба од Љубљана, во јуни 2005 година го основала КБ Прво пензиско друштво. На 30 јуни 2011 година, КБ Прво пензиско друштво имало вкупно 147 869 членови. Во 2009 година, заедно со Публикум Холдинг ДОО Љубљана, Пом-Инвест ДД Марибор и Форлекс С.Р.Л, Комерцијaлна банка АД Скопје го основала друштвото за управување со инвестициони фондови КБ Публикум инвест АД Скопје.
Мисија и корпоративни вредности
Мисијата на Комерцијална банка е да биде високопрофитабилна институција, призната како водечка независна, приватна македонска банка која нуди универзален асортиман на услуги и ужива силна меѓународна репутација, професионално поддржана од силно пазарно ориентиран, добро обучен менаџмент и кадар со највисок степен на стручност и интегритет.
Корпоративните вредности на Комерцијална банка ги одразуваат верувањата кои ги делат сите поврзани страни – клиентите, вработените, акционерите, партнерите. Тоа се вредности кои ја отсликуваат деловната култура на банката и приоритетите утврдени со корпоративната мисија. Поважни корпоративни вредности на Комерцијална банка се следниве:
Активности на банката
Согласно дозволата за основање и работење, издадена од Гувернерот на НБРМ, Комерцијална банка - Скопје ги извршува следниве финансиски активности:
Комерцијална банка е една од двете најголеми банки во Македонија, при што, според одредени показатели, таа е најголемата банка, додека според други, таа го зазема второто место. Така, со состојба на 31 декември 2010 година, Комерцијална банка отпаѓале 23,2% од вкупната актива на банкарскиот сектор на Македонија, додека нејзиното учество во вкупниот капитал и резервите било 24,8%. Истовремено, нејзиното учество во вкупните депозити на банкарскиот сектор изнесувало 28,1% и 23,9% во вкупните кредити. Понатаму, големината на банката може да се потврди и преку тоа што таа има издадено 20% од вкупните дебитни картички и 18,5% од вкупните кредитни картички во Македонија. Со посредство на банката се извршувале 23% од вкупната вредност на платниот промет во Македонија, а 21,3% од сметките на сите правни лица биле отворени кај оваа банка. Најпосле, Комерцијална банка извршила дури 23,1% од сите трансакции на Македонската берза.
Во 2013 година, Комерцијална банка остварила промет со девизи од 1.241,6 милиони евра, што е за 122,9 милиони евра, или 11,0%, повеќе во однос на 2012 година (1.118,7 милиони евра).
Раководење со ризиците
Комерцијална банка АД Скопје континуирано управува со ризиците преку нивна навремена идентификација, оцена, следење, контрола и известување. За таа цел, таа има воспоставен систем за преземање и управување со ризиците, кој континуирано го унапредува и усогласува со измените во законската регулатива и во меѓународната теорија и практика, а во согласност со стратегијата на банката за преземање и управување со ризиците. Системот за управување со ризиците на банката е во согласност со природата, големината и сложеноста на финансиските активности кои ги врши таа и ги опфаќа следните видови: кредитен (вклучувајќи го и ризикот на земјата), ликвидносен, валутен, пазарен, ризик од промена на каматните стапки во портфолиото на банкарски активности, ризик од концентрација на изложеноста на банката, оперативен ризик (вклучувајќи го и правниот ризик), репутациски ризик и стратегиски ризик. Во системот за управување со ризици, банката вклучува и други ризици на кои е изложена во своето работење доколку се утврди дека тие имаат значително влијание врз нејзиното работење.
Раководење со каматниот ризик
Мерењето/оценката и следењето на ризикот на каматни стапки во Комерцијална банка се врши на континуирана основа согласно законската регулатива и интерните акти на банката. Во таа насока, се користат следните техники:
За мерење и следење на ризикот на каматни стапки, банката ја утврдува промената на економската вредност на портфолиото на банкарски активности како резултат на изложеноста на ризикот од промена на каматните стапки, со примена на стандардниот каматен шок, согласно барањата на регулативата. Исто така, банката врши редовно стрес-тестирање на влијанието на големите промени (шокови) во каматните стапки врз добивката и сопствените средства на банката. Стрес тестирањето (стрес-сценаријата) се темелат врз реално најлошите сценарија и ги опфаќаат сите материјални извори на ризик од промената на каматните стапки. Одборот за управување со ризиците ќе ги зема предвид резултатите од извршените стрес-тестирања при ревидирањето на политиките и на утврдените лимити на ризикот на каматни стапки. Контролата на изложеноста на ризикот на каматни стапки се врши на континуирана основа.
Aкционерска структура и управување со банката
Запишаниот капитал на банката на 31 декември 2011 година се состоел од 2.279.067 обични акции со номинална вредност од 1.000 денари. Од вкупниот број на издадени акции, 2.165.980 акции се со право на глас. На 31 декември 2011 година, Комерцијална банка АД Скопје имала вкупно 5.006 акционери, наспроти 4.931 акционер на 31 декември 2010 година. На 31 декември 2012 година, бројот на акции останал ист, од кои, 2.183.365 акции биле со право на глас. Притоа, бројот на акционерите се зголемил на 5.120. На крајот од 2013 година, 2.192.055 акции имале право на глас, а банката имала вкупно 5.112 акционери.
Најголеми акционери на банката се следниве институционални инвеститори: Учество во вкупниот број на акции: 10,00% Учество во вкупниот број на акции со право на глас: 10,00% Учество во вкупниот број акции: 5,245% Учество во вкупниот број акции со право на глас: 5,245%
Членови на надзорниот одбор на Комерцијална банка - Скопје се:
Членови на управниот одбор на Комерцијална банка - Скопје се:
Организациска структура на банката
Највисок орган на управувањето во Комерцијална банка е Надзорниот одбор кому директно му помага Самостојната дирекција за внатрешна ревизија. Со секојдневното работење на банката раководи Управниот одбор кого го опслужуваат неколку организациони единици, како што се: Секретаријатот и Самостојната служба за внатрешна инспекција и контрола. Исто така, Управниот одбор го организира и контролира работењето на поголем број организациски единици:
Исто така, Комерцијална банка има филијали во следниве градови: Битола, Велес, Гостивар, Кавадарци, Кочани, Куманово, Охрид, Прилеп, Струмица, Тетово и [[Штип. Понатаму, таа има 38 експозитури во Скопје и 14 експозитури во другите градови на Македонија.
Финансиски показатели
Врз основа на ревидираните финансиски извештаи, подготвени во согласност со Методологијата пропишана од Народната банка на Република Македонија, во текот на 2010 година, Комерцијална банка ги остварил следниве финансиски резултати од работењето:
Истовремено, на 31 декември 2010 година, Комерцијална банка ги имала следниве средства, обврски и капитал:
Награди и признанија
Исто така, познатото меѓународно списание Global Finance девет години по ред (2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 и 2012) ја прогласува Комерцијална банка АД Скопје за најдобра банка во Македонија. Исто така, таа е повеќекратен добитник на признанието Банка на годината во Македонија, која ја доделува меѓународното списание The Banker, и тоа во 2001, 2002, 2004, 2005, 2010, 2011 и 2012 година. Во 2007 година, банката била прогласена за најдобра банка во Македонија и според списанието Finance Central Europe, и тоа, според јачината на активата, приносот на капиталот и бруто-добивката. Како еден од најактивните учесници во надворешната трговија, Комерцијална банка е добитник на бројни признанија доделени од страна на Европската банка за обнова и развој, кои се доделуваат во рамки на програмите и проектите за поддршка и унапредување на меѓународната размена. Последното признание од Европската банка за обнова и развој за Комерцијална банка е прогласувањето за најактивен учесник во специјалната Програма за олеснување на надворешната трговија (TFP) - „Most active issuing bank in FYR Macedonia in 2009“.
Во номинацијата организирана од Центарот за институционален развој (ЦИРА), Комерцијална банка ја добила првата награда за интегриран пристап кон општествената одговорност за големо претпријатие во 2009 година. Комерцијална банка е добитник и на наградата „Кристално ѕвоно“ за најтранспарентно котирано друштво на Македонската берза АД Скопје за 2009 година.
Во мај 2015 година, Комерцијална банка ја добила златната награда на Дојче банк за 2014 година, за беспрекорна обработка на меѓународните плаќања (Deutsche Bank Gold 2014 Euro STP Excellence Award).
Во 2017 година, ЕБРД по тринаесетти пат ја наградила Комерцијална банка како најактивен учесник во Програмата за унапредување на меѓународната трговија во глобални рамки (Trade Facilitation Program, TFP). Наградата се доделува за обемот и квалитетот на издадените акредитиви и гаранции во рамките на меѓународната трговија.
Фуксија (боја)
Фуксија е силна црвеникава или розова боја наречена по цветот на растението фуксија, кое пак е наречено по германскиот научник Леонарт Фукс (1501-1566). Некои сметаат дека поимот „фуксија“ е синоним на магента, но функсијата во голем број на палети е повиолетова, а магентата е поцрвена.
Нешто поцрвена варијанта со помалку заситен тон е т.н. „модна фуксија“ (англ. fashion fuchsia) што се користи во женската мода. Истата се нарекува и „холивудска црешова“.
Фуксија (мрежна боја)
Бојата фуксија кај сметачите е актуелна како синоним за #FF00FF (полна магента); Во каскадните стилски страници (CSS) се добива оваа боја со внесување на fuchsia. Таа е дел од 16-бојната палета кај највеќето сметачки системи. Често се користи и за укажување на проѕирност.
Модна фуксија
Модната фуксија (fashion fuchsia) е боја во женската мода, кога се бара силна розова боја со нешто помала заситеност. Ова е друг назив на бојата „холивудска црешова“.
Фуксиско розе
Фуксиско розе (fuchsia rose) е бојата прогласена за „Боја на годината 2001“ од Pantone.
Извор на оваа боја е списокот на бои „Pantone Textile Paper eXtended (TPX)“, каде бојата се води под „#17-2031 TPX—Fuchsia Rose“.
Длабока фуксија
Овој длабок тон на фуксија а бојата наречена „фуксија“ боиците на производителот Crayola.
Фанданго
Десно е прикажана бојата фанданго (fandango).
Старинска фуксија
Десно е прикажана бојата старинска фуксија (antique fuchsia).
Извор на оваа боја е системот „Плохер“ осмислен во 1948 г. и широко застапен во внатрешното уредување.
22 (број)
22 (дваесет и два) — број и име на глифот што го претставува тој број. Тој е природен број што следи после бројот 21 а претходник на бројот 23.
Џамија Масџид Џамек
Џамијата Џамек е муслимански храм кој се наоѓа во Куала Лумпур, Малезија. Овој објект бил граден во 1909 година.
NGC 5866B
NGC 5866B — спирална галаксија во соѕвездието Змеј, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5866B се споменува и како UGC 9769, MCG 9-25-34, CGCG 274-33, KUG 1510+559.
Откривање
Објектот е откриен на април 1781 година од страна на Пјер Мешен, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 3 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 15 ч 12 м 7,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +55° 47' 7". Положбениот агол на објектот е во износ од 20°.
Други поделби
Проучување на NGC 5866B е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 54267. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 50; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3864. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1096.
Токизо Ичихаши
(роден ) — поранешен јапонски фудбалер.
Свети Кристофер и Невис на Олимписките игри
Свети Кристофер и Невис  првпат настапил на Олимписките игри во 1996 година и оттогаш настапил на сите натпреварувања.
Свети Кристофер и Невис на Зимските олимписките игри досега нема учествувано. Спортистите на земјата на Олимписките игри досега немаат освоено ниту еден медал.
Националниот олимписки комитет на Свети Кристофер и Невис бил основан во 1986 година и бил признаен во 1993 година.
23 (број)
23 (дваесет и три) — број и име на глифот што го претставува тој број. Тој е природен број што следи после бројот 22 а претходник на бројот 24.
Џамија Џамек Бандар Бару
Џамијата Џамек Бандар Бару е муслимански храм кој се наоѓа во Џохор, Малезија.
Каролиншки крст
Германскиот дизајнер Рудолф Кох во 1932 година објавил колекција од 158 плочи цртежи на христијански симболи. Под насловот „Крст“, вклучени се дванаесет цртежи на христијански варијанти на крстот. Еден од нив, наречен „Каролиншки крст“ (Karolingisches Kreuz) покажува крст од четири трикветри кои се впишани во круг.
Хафелберг
Хафелберг (Havelberg) — град во округот Штендал, во Саксонија-Анхалт, Германија. Се наоѓа на реката Хафел и дел од градот е изграден на остров во средината на реката. Двата дела се споени како град во 1875.
Историја
Бискупијата Хафелберг била основана во 946, иако бискупот живеел во Платенбург или Витшток, кои се наоѓаат неколку километри северно од Хафелберг. Најпознатиот бискуп бил Анселм. Хафелберг е дом на поранешниот манастир, сега користен како Пригниц-Музеј, кој е основан во 1904.
Кандела
Кандела (крат. cd, кд) е основна SI-единица за светлосна јачина. Една кандела е јачина на светлина што приближно ја дава една свеќа.
Саизо Саито
Саизо Саито (роден - починал во ) — поранешен јапонски фудбалер.
Пајцдорф
Пајцдорф (Paitzdorf) — општина во округот Грајц, во Тирингија, Германија.
Кандела
Точно дефинирана една кандела е светлината што ја дава извор со еднобојно зрачење со честота 540×1012 херци и што има јачина на зрачење во тој правец од вати на стерадијан.
Пајцдорф
Соседни општини
Општини близу Пајцдорф се градот Ронебург и Рикерсдорф во округот Грајц, како и Хојкевалде и Постерштајн во округот Алтенбург.
Општински единици
Менсдорф е единствената административна единица во Пајцдорф.
Историја
Во 1837, околу 140 жители на Пајцдорф заминале во Америка, барајќи религиозна слобода. Заедно со имигранти од Саксонија, ги основале заедниците Алтенбург, Фрона, Витенберг, Дрезден и Пајцдорф на реката Мисисипи во Мисури.
Во 1963, ветерницата во Пајцдорф, подигната во 1792, била срушена.
Кантони во Швајцарија
Швајцарија е поделена на 26 кантони — сојузни единици што ја сочинуваат државата. Од Вестфалскиот мир (1648), па сè до основањето на сојузна Швајцарија (1848), секој кантон бил наполно суверена држава со своја царина, војска и валута. Најнов кантон е Јура, кој се одделил од Берн во 1979 г.
Поимот „кантон“ (Kantone, cantons, cantoni, chantuns) е од француско потекло и значи „агол“ или „околија“.
Историја
Во XVI век, стариот Швајцарски сојуз () се состоел од 13 суверени држави: шест краински (или шумски) и седум градски. Иако сите технички биле дел од Светото Римско Царство, независноста де факто ја стекнале во 1497 г. кога извојувале победа над царот Максимилијан. Шесте шумски кантони биле демократски републики, додека пак седумте градски кантони олигархиски републики под власта на благородниците.
Устав
Секој кантон има свој устав, законодавство, влада и судство. Највеќето законодавни домови се еднодомни парламенти, со по 58 до 200 пратеници. Неколку од нив се народни собори (). Кантонските влади имаат по 5 до 7 члена, зависно од кантонот.
Според Сојузниот устав на Швајцарија, кантоните се суверени за сето она што не е во надлежност на централната власт. Меѓу самостојните надлежности спаѓаат и здравството, социјалата, редот и мирот и образованието, како и даночењето. Уставите на поединечните кантони го уредуваат степенот на самоуправа што го уживаат општините, кој се разликува од случај до случај, но секогаш подразбира право на даночење и носење на општински закони. Според големината, кантоните се движат од 37 км2 до 7.105 км2, а според населението, од 15.471 до 1.244.400 жители.
24 (број)
24 (дваесет и четири) — број и име на глифот што го претставува тој број. Тој е природен број што следи после бројот 23 а претходник на бројот 25.
Карл Герхард
Карл Емил Георг Герхард (роден како Карл Емил Георг Џонсон; 14 април 1891–22 април 1964) — шведски театарски режисер, ревијален писател и глумец. Во 1938 година го сменил презимето во Герхард и го користел псевдонимот Карл-Герхард.
Биографија
Карл Емил Георг Џонсон е роден во парохијата Хедвиг Елеонора во Стокхолм, Шведска. Тој бил син на Франс Емил Џонсон (1861–1917) и Џени Аугуста Џонсдотер (1863–1906). Во 1916 година, тој се појавил како глумец под водство на Јалмар Селандер во Нија Театар во Гетеборг. Во 1919 година, тој дебитирал како пеач во кабарето Феникспалатсет во Стокхолм како наследник на Ернст Ролф (1891–1932). Долги години, тој бил глумец во разни патувачки театарски групи.
Во поголемиот дел од својата кариера, тој напишал песни и двојки, како и голем број скици, дијалози и монолози за настап на сцените во Стокхолм и Гетеборг. Многу драми и песни на Карл Герхард биле политички, и во текот на 1930-тите и Втората светска војна, тие содржеле јасни антифашистички изјави. Компонирал и пеел голем број пакет-текстови и остро ја критикувал апатијата на шведската влада кон нацистичка Германија, меѓу нив е и  „Озлогласениот коњ од Троја“.
Се оженил трипати: со глумиците Мери Џонсон (1913-1920), Валборг Гејрон (1922-1930) и Брита Бернер (1930-1936). Тој бил татко на глумецот Пер Герхард (1924–2011).
Бомбашки напад во Ерусалим (2011)
Нападот бил осуден од страна на официјалната власт во Израел, од палестинската власт, Франција, Обединетото Кралство и САД. Одговорноста за нападот не биле веднаш идентификувани. Палестинската власт на сослушување ги повикала двата палестински водачи на исламскиот џихад во врска со израелските тврдења дека тие стојат зад нападот.
Грб на Данска
Грбот на Данска е официјалниот грб на државата кој се состои од три сини лава придружени со девет црвени срца на златен штит. Најстариот запис или приказ на грбот датира од 1194 година користен од кралот Кануте VI. Најстариот запис за боите на грбот датираат од 1270 година. Овој грб е многу сличен со грбот на Естонија, додека пак кралскиот грб на Данска е мхогу поразличен.
Брижински споменици
Брижински споменици (Фрајзиншки споменици) – најстари сочувани пишани документи пишувани на латиница на некој од словенските јазици. Напишани се на старословенски јазик и често се истакнуваат како пример на панонско-словенечката редакција на старословенскиот јазик. Настанале во периодот меѓу 972 и 1039 година, најверојатно во долината на реката Молна, денес на територијата на Корушка во Австрија.
Потекло на поимот
Името го добиле по округот Фрајзинг заради тоа што баварските библиотекари ги пронашле во збирка пергаменти која во 1803 година биле донесени од Фрајзинг. Во 1854 година словенечкиот славист Антон Јанежич го сковал словенското име Бризно, Брижник, Брижини или Брижињ. па овие документи на некои словенски јазици се нарекуваат и Брижински споменици.
При пишувањето на текстот бил употребен вид латиница која се употребувала во периодот кој го следел периодот на владеењето на Карло Велики, па затоа се нарекува каролиншка минискула (минискула – мали букви).
Кувајт (град)
Кувајт (арапски: مدينة الكويت, транслитерација: Мадинат ал-Кувајт) е главен град и најголем град во Кувајт. Во градот живеат околу од 63.600 жители (2006 проценка), а во поширојката област околу 2.38 милиони. Градот се наоѓа на брегот на Персискиот Залив, а е седиште на парламентот на Кувајт (Majlis Ал-Umma), повеќето државни институции, како и седиште на повеќе кувајтски фирми и банки, со што претставува политички, културен и економски центар на емиратот.
Трговските и превозни потреби во градот се задоловуваат со работењето на меѓународниот аеродром Кувајт и пристаништата Мина ал-Шуваик и Мина ал-Ахмади, кои се наоѓаат 50 км јужно од градот, на брегот на Персискиот Залив.
Историја
Првите информации за градот датираат од 18. век, односно од тоа време се зборува за постоењето на Кувајт. Низ вековите, градот бил центар на шеикството Кувајт, кое во 16. век станало дел од Отоманското Царство, а во 1899 градот станал дел од протекторатот на Обединетото Кралство. Откривањето на богати нафтени полиња во Кувајт и во неговата околина придонесе за брз економски развој, но значителен профит од производството на нафта и индустриското производство отиде во САД и Велика Британија. Ова предизвика незадоволство не само кај работниците, но и кај локалните олигарси. На 19 јуни 1961, во главниот град на земјата, меѓу британската влада и емирот на Кувајт, Абдула ал-Сабах била потпишана спогодба, со која се раскинал договорот од 1899 година, со што Кувајт ја стекнал својата независност. Во 1990, Кувајт бил во окупациската зона на Ирак, а бил ослободен во февруари 1991. Градот Кувајт, денес е современ град со современи градби и заленило по улиците.
Географија
Градот е сместен на долната граница на југозападниот брег на Кувајт. Градот е поделен на три зони: индустриски (во западните предградија Шувејха), образовен (каде се наоѓаат, училиштата, универзитети и истражувачки институции) и здравствен (се протега по должината на патот кон крајбрежниот град Ал-Џавхар).
Територијална поделба
Иако населбите, наведени подолу не се сметаат за територијални единици на градот, сепак тоа се подрачја кои го солинуваат и опкружуваат градот:
Стопанство
Економијата во главниот град на Кувајт е со брз развој, а многу странски компании инвестираат во земјата. Особен интерес има кај светски познатите хотелски синџири, кои веќе ја имаат започнато или пнаираат изградба на хотели.
Во 2010 година, се очекува бројот на хотелски соби да се зголеми за 3.000.
Превоз
Во 2008, започнаа работите на изградбата на железничка линија од Саудиска АРабија до другите земји во Персискиот Залив.
Збратимени градови
Ова се збратимените градови на градот Кувајт:
Кен Лоуч
Кенет Лоуч (роден на 17 јуни 1936) е британски режисер, познат по својот социјално-реалистички стил и по обработувањето на социјалистички теми.
Лоуч своите први успеси ги остварува во 1960-тите, особено со социјалната телевизиска драма „Кети се враќа дома“ (1966). Во втората половина на 1960-тите тој почнува да режира и филмови. Оттогаш датира неговиот филм „Кес“, кој веројатно и денес е најпознат филм на Лоуч во Британија.
1970-тите и 1980-тите се помалку успешни за Лоуч, но во 1990-тите се враќа во форма, продуцирајќи серија популарни филмови, кои истовремено се позитивно оценети од критиката. Во текот на овој период Лоуч трипати освојува награди на Канскиот филмски фестивал. Од овој период е и неговиот филм „Земја и слобода“, во кој ја обработува проблематиката на Шпанската граѓанска војна.
Секогаш ангажиран режисер, во ноември 2004 година Лоуч станува член на Респект, левичарска политичка партија во Британија, критична кон Новиот лабуризам на Тони Блер и особено кон Ирачката војна.
На 28 мај 2006 година, Лоуч ја добива Златната палма на Канскиот филмски фестивал за филмот „Ветрот што го ниша јачменот“, контроверзен филм за конфликтот помеѓу ирските републиканци и британската власт и за Ирската граѓанска војна во 1920-тите.
Филмографија
Попознати филмови на Кен Лоуч се:
Вејд ван Никерк
На трката на 400 метри на Летните олимписки игри 2016, тој победил поставувајќи нов светски рекорд од 43.03 секунди, соборувајќи го рекордот од 43.18 секунди поставен од Мајкл Џонсон на Светското првенство 1999 во Севиља.
Тој е единствениот спринтер во историјата кој истрчал 100 метри под 10 секунди, 200 метри под 20 секунди и 400 метри под 44 секунди.
Анкара
Анкара (турски Ankara, во византискиот период, латински Ancyra во римскиот, до 1930 година познат под името Ангора, а во древноста и како Анкира) е главниот град на Турција и вториот по големина град во државата по Истанбул.
Историја
Градот е основан во 7 век п.н.е. Стариот дел на градот има типичен средновековен вид. Во 14 век градот потпаднува под власта на османските Турци.
Градот Ангора од 1919 година е седиште на народната влада на Мустафа Кемал Ататурк, кој започнал борба за ослободување на турските територии од османлиска власт. Во 1923 година Кемал паша ја прогласил Ангора за главен град на Турција, а 1930 година градот го променил и своето име во Анкара.
Географија
Анкара се наоѓа во Централна Анадолија на 938 метри надморска височина. Анкара има континентална клима. Летата се топли и сушни а зимите снежни и студени. Во околината на овој град се наоѓаат градовите: Џанкири и Нолу на север, Ескишехир на запад, Конија и Аксарај на југ и Крккале и Киршехир на југ. Градот со сите други места е поврзан по пат на современи автопатишта а таму се наоѓа и големиот анкарски меѓународен аеродром. Градот се состои од северен дел кој е зачуван и датира уште од средниот век. На јужната страна од градот пак се наоѓа помодерната архитектура од денешно време, дел кој е подигнат по 1923 година.
Координати: 39° 55' С, 32° 51' И.
Знаменитости
•	Аниткабир – мавзолеј на Ататурк, таткото на модерна Турција. Во склопот на мавзолеот се наоѓа и восочната фигура на Кемал, неговите списанија, писма, лични работи со кои се служел во текот на животот, фотографии и слично
•	Етнографски музеј – се наоѓа до зградата на операта Улус. Овој музеј содржи колекции од народни носии од времето на отоманската и селџучката епоха
•	Музеј на анадолската цивилизација – се наоѓа на влезот во дворецот Анкара
•	Музеј на ликовните и вајарските уметности- во кој се наоѓаат многу турски колекции од 19 век па сè до денес
NGC 1500
NGC 1500 — елиптична галаксија во соѕвездието Златна Рипка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1500 се споменува и како ESO 201-13, AM 0356-522.
Откривање
Објектот е откриен на 24 декември 1837 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1500 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,8 m/лм2. NGC 1500 има привидни димензии од 1,1' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 58 м 14 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 52° 19' 42". Положбениот агол на објектот е во износ од 101°.
Други поделби
Проучување на NGC 1500 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 14187. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 420; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8073.
Светски пласман UCI
Светските пласмани во друмскиот велосипедизам за мажи на UCI се бодовен систен, што се користи за пласманите на машките друмски велосипедисти. Бодовите се добиваат во последниот 12-месечен период, со бодови достапни на секоја трка, чија вредност се разликува од трка до трка.
Претходниот систем на светски друмски пласман на UCI бил во функција во периодот 1989-2004. Бил укинат во 2005 година и биле воведени одвоени системи за пласмани. Врвните ProTour пласмани биле заменети со систем на светскиот пласман за 2009-2010 и овој пласман бил споен во светската турнеја во 2011 година. Нов систем на светски пласман бил отпочнат во 2016 година, што ги вклучило трките од Светската турнеја и континенталните екипи.
Број еден возач и земја на крај на годината
Следи табела на возачи и земји кои го освоиле соодветниот пласман на крајот на годината:
Последно обновено: 4 март 2019
Светско првенство во екипен хронометар
Извор:
Список на српски владетели
'Список на српски владетели опфаќа српски владетели (жупани, кнезови, деспоти, кралеви и цареви) подредени според држави со кои владееле.
Список на владетели од територија на Србија
Србија под Бугарија (924—927) Србија под Византија (969 — околу 998, околу 1018— околу 1084) и Самаиловото Царство (околу 998 — околу 1018) Србија под Османлиско Царство (1459—1804)
Зркле
Зркле — село во Општина Македонски Брод, во областа Порече, во околината на градот Македонски Брод.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Порече, во западниот висок планински дел на територијата на Општина Македонски Брод. Селото е ридско, на надморска височина од 660 метри.
Атарот зафаќа површина од 5,8 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 258 хектари, на обработливото земјиште отпаѓаат 89,4 хектари, а на пасиштата 83,7 хектари.
До селото води асфалтиран пат, кој се двои од регионалниот пат кој води до поранешното општинско средиште Самоков.
Покрај главното село, каде се наоѓа и самата селска црква, лево од регионалниот пат се наоѓаат малку куќи, чиј дел е нарекуван Долно Зркле.