cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рихард Рети
Шаховски композитор
Во својата шаховска кариера, Рети бил и познат шаховски композитор на композиции од завршницата, кои и денес имаат големо влијание во изучувањето на шаховската теорија поврзана со завршницата.
Композицијата претставена на десниот дијаграм се смета за една од најславите композиции за завршницата. Била објавена во списанието Ostrauer Morgenzeitung на 4 декември 1921 година. Навидум, белиот не може да го стигне црниот пешак и да го спречи да се промовира во дама, но главната идеја на оваа позиција е да се доближи кралот до средината на таблата, од каде што ќе биде еднакво оддалечен од двата пешака. Со тоа, црниот е принуден да игра со својот крал за да го спречи белиот пешак од промоција, а за изгубеното време белиот крал е во можност да го спречи црниот пешак на патот до промоција. Шаховската нотација на овие потези е следната:
Шаховски теоретичар
Како еден од најголемите поддржувачи на хипермодернизмот и со промената на стилот на игра, Рети сè повеќе обрнувал внимание на другите отворања. Особено бил вешт во позициите кои настанувале со потезите 1.Sf3 d5 2.с4, па отворањето во негова чест било наречено Ретиево отворање.
Во негова чест се наречени и некои варијанти во други отворања. Како љубител на класичниот напаѓачки тил на игра на почетокот на својата кариера, во негова чест името го добила варијанта во Одбиен кралев гамбит, која претставува продолжување на Фолкберовиот гамбит и настанува со потезите: 1.e4 e5 2.f4 d5 3.exd5 e4 4.d3 Sf6 5.De2. Во Понцијаниевото отворање, Ретиевата варијанта настанува со потезите: 1.е4 е5 2.Sf3 Sc6 3.c3 Sge7, додека Ретиева варијанта е наречена и варијантата во Француска одбрана, која настанува со потезите: 1. е4 е6 2.g3.
Творештво
Литературното шаховско творештво на Рети, исто така станало „класика“. Под влијание наНимцовичовото дело Мојот систем, неговите дела се стекнале со истата слава, а и денес се основни помагала во изучувањето на шаховската теорија. Најпознати од овие дела се Модерни идеи во шахот, кое било издадено во 1923 година и Мајсторите на шаховската табла, издадено посмртно, во 1933 година.
Три дена пред пролет (филм од 2017)
Три дена пред пролет (руски: Три дня до весны) - руски филм од 2017 година во режија на Александар Касаткин, кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги играат: Кирил Плетнов, Елена Лотова и Евгениј Сидихин.
Мајсторот и Маргарита
Мајсторот и Маргарита (руски: Ма́стер и Маргари́та) е роман на рускиот писател Михаил Булгаков. Во центарот на вниманието на романот е посетата на Сатаната на Москва. Голем број критичари го сметаат за еден од најдобрите романи на XX век, најважниот руски роман на 20 век, како и една од најдобрите сатирични книги за советската бирократија и социјален живот.
Историја на романот
Булгаков почнал да го пишува своето ремек-дело, „романот за ѓаволот“ во 1928 година и на него работел сè до смртта. Првобитните наслови на романот биле: „Сатана“, „Кнезот на темнината“, „Црниот маг“ и „Големиот канцелар“. Следната година ја напишал првата редакција на „романот за ѓаволот“ (вкупно 15 глави), како и четири глави од втората редакција. Пролетта 1930 година ја запалил првобитната верзија, во 1933 година ја напишал третата редакција на „романот за ѓаволот“, а во 1936 година и четвртата редакција, додека петтата и шестата редакција ги завршил во 1937 година, кога романот го добил конечниот наслов, „Мајсторот и Маргарита“. Во 1938 година ги напишал седмата и осмата редакција на романот и тогаш се одлучил за конечниот наслов на романот. Во 1940 година, пред смртта, Булгаков го изговорил зборот „Мастер“, а неговата сопруга Елена му се заколнала дека ќе го објави романот „Мајсторот и Маргарита“. Сепак, скратеното и цензурирано издание на романот било објавено во СССР дури кон крајот на 1966 и почетокот на 1967 година во списанието „Москва“. Веднаш по објавувањето, романот се наметнал како првокласна книжевна сензација и веднаш бил преведен на големите светски јазици. Но, тогаш не било познато дека од романот биле избришани многу „незгодни“ страници - вкупно една петтина од романот при што некаде бил исфрлен по некој збор, а некаде и цели поглавја, односно од оригиналниот текст биле исфрлени дури 14 000 зборови. Меѓутоа, во тоа време, во форма на „самиздат“ се појавиле исфрлените страници и глави, и тоа со прецизни насоки во кои делови од книгата треба да бидат вметнати, така што обидот на цензурата бил бесмислен. Подоцна, издавачките куќи надвор од СССР успеале да дојдат до оригиналната, нецензурирана верзија и во 1967 година романот бил објавен во целост, најпрвин во странство (на руски јазик), како издание на YMCA-Press, а во 1969 година издавачката куќа Посев од Франкфурт го објавила романот со ознаки на местата кои биле цензурирани. Во 1973 година, во СССР се појавила уште една верзија на романот, но ниту таа не била целосна. Потполната верзија на романот се појавила дури во 1989 година во Киев, како двотомно издание, а една година подоцна и во Москва, како издание во пет тома.
Ликови од романот на Мајсторот
Во текот на одделните фази од пишувањето, онака како што ја менувал својата концепција, Булгаков го нарекувал романот „роман за ѓаволот“, „за Пилат“, „за Христос“, „за Христос и ѓаволот“, „за Мајсторот и Маргарита“, а од тоа произлегува дека во него има пет главни лика, иако во самиот роман, Мајсторот повеќепати своето дело го нарекува роман за Пилат. Тринаесеттата глава, во која првпат се појавува Мајсторот, е насловена „Појавата на јунакот“. Оттука, за самиот Булгаков, главниот лик во романот е Мајсторот, за Воланд и за Мајсторот, главен лик е Пилат, а заедно со Мајсторот, во романот се појавува уште еден главен лик — Маргарита. Сето тоа упатува кон заклучокот дека во романот има три главни лика, што е во согласност со тројството како препознатлива концепција на Булгаков. Во секој случај, постојат различни толкувања во поглед на главниот јунак во романот. Во основа, имајќи го предвид насловот на романот, прифатено е мислењето дека Мајсторот и Маргарита се главните ликови, но некои му даваат предност на еден од нив. Меѓутоа, некои книжевни критичари сметаат дека главниот лик е некој трет, но тука не постои согласност кој е тој: Пилат, Воланд или Јешуа Ха-Ноцри. Најпосле, според некои толкувачи на романот, главниот лик е Иван Бездомни, зашто тој е ученик и наследник на Мајсторот. Иако сами по себе овие несогласувања не се важни, нивното значење е големо токму затоа што фокусирањето кон еден или друг лик предизвикува поместување на аголот на набљудувањето, а со тоа и и преместување на тежиштето на романот.
Глава 1-6
Еден пролетен ден, во Москва, разговараат поетот Иван Николаевич Понирјов, познат како Бездомни, и Михаил Александрович Берлиоз (претседател на писателската организација МАССОЛИТ) при што Берлиоз образложува дека Исус Христос е измислен лик. Наеднаш, на Берлиоз му се појавува привидение, а потоа во разговорот се вклучува непознат човек со необичен изглед. Непознатиот, за кого Бездомни и Берлиоз помислуваат дека е странец, тврди дека Исус постоел, а потоа им ја раскажува случката во која Понтиј Пилат го осудил Исус на смртна казна, тврдејќи дека тој лично присуствувал на настанот. Непознатиот му кажува на Берлиоз дека истиот ден ќе умре така што ќе му биде пресечена главата, а кога Берлиоз истрчува да се јави во полиција, тој паѓа пред трамвај кој го обезглавува. Бездомни се обидува да го следи непознатиот, кому во меѓувреме му се придружува уште еден човек и еден голем мачор. Во трката по нив, Бездомни останува без облеката и по гаќи оди во седиштето на МАССОЛИТ, но никој не им верува на неговите зборови, туку го сметаат за луд и го носат во болницата за душевни болести.
Глава 7-13
Следното утро, странецот (кој се претставува како артистот Воланд), неговиот помошник и мачорот се појавуваат во станот на Степан Лиходеев, директор на театарот „Вариете“ и прв сосед на Берлиоз. Воланд го известува Лиходеев дека потпишале договор за настап во театарот. Истовремено, Воланд му го презема станот, а Лиходеев за миг е пренесен во Јалта. Претседателот на станбената заедница на зградата, Никанор Иванович Босој, ги затекнува Воланд и неговата придружба во станот на Берлиоз, а потоа, помошникот на Воланд предизвикува Никанор да биде уапсен поради трговија со девизи. Римски, директор на театарот „Вариете“, и неговиот помошник Варенуха добиваат телеграма дека Лиходеев се наоѓа во Јалта. Варенуха е грабнат од помошниците на Воланд така што и тој исчезнува. Во „Вариете“, Воланд и помошниците приредуваат неверојатна претстава. Во болницата, Бездомни запознава човек кој се претставува како Мајсторот. Тој му кажува на Бездомни дека во Москва дошол Сатаната, а исто така, му ја раскажува и својата животна приказна: Откако добил висока награда на лотарија, Мајсторот почнал да пишува роман за Исус Христос и Понтиј Пилат, а истовремено се вљубил во една жена; кога се обидел да го објави романот, тој бил одбиен, а потоа се појавиле остри критики против неговото дело; поради тоа, Мајсторот западнал во тешка душевна криза и самиот отишол во болницата.
Глава 14-18
По необичната претстава, Римски се повлекува во својот кабинет, каде го посетува Варенуха кој му раскажува дека директорот Лиходеев бил пронајден во близината на Москва. Меѓутоа, Римски открива дека посетителот не е Варенуха, туку се работи за нечиста сила. Тогаш, почнуваат да пеат утринските петли и така Римски се спасува од сигурната смрт, по што веднаш со воз побегнува во Ленинград. Во меѓувреме, Никанор Босој, исто така, е затворен во болницата каде се наоѓаат Бездомни и Мајсторот. Паралелно со случувањата во Москва се опишува погубувањето на Јешуа Ха-Ноцри: тој и двајца злосторници се одведени на ридот Голгота каде се распнати на крст, а Матеја Леви скришно го набљудува погубувањето. Ненадејно се појавува бура и римските војници набрзина ги погубуваат осудените. Следниот ден по претставата продолжуваат необичните настани во Москва, предизвикани од Воланд и неговите помошници: претседателот на Комисијата за претстави исчезнал, но неговиот костум сè уште седи на работната маса; вработените во филијалата на Комисијата не можат да престанат да пеат; книговодителот на „Вариете“ е уапсен; чичко му на покојниот Берлиоз, Полавски, доаѓа во Москва и се среќава со необичните помошници на Воланд, кои го бркаат надвор од станот; шефот на бифето на „Вариете“, исто така, има непријатна средба со Воланд и оди на лекар, а потоа на лекарот му се случуваат чудни нешта, итн.
Глава 19-24
Вториот дел на романот почнува со опис на судбината на Маргарита, љубената на Мајсторот. По неговото ненадејно исчезнување, таа е очајна и постојано копнее по него. Еден ден, додека ја набљудува погребната поворка со телото на Берлиоз (чија глава во меѓувреме ја украле помошниците на Воланд), пред неа се појавува Азазело со покана за средба со Воланд. Притоа, тој ѝ дава волшебен крем од кој Маргарита се подмладува, а потоа, таа станува вештерка и полетува од својот дом, а патем го уништува станот на еден книжевен критичар кој најостро го нападнал романот на мајсторот. Откако заминува на некое непознато место, таа се враќа во станот во кој живее Воланд. Притоа, станот се претвора во огромна сала во која се приредува бал, а пред неа поминуваат многу ликови на злосторници кои ѝ се поклонуваат како на кралица. Откако испива чаша крв, салата исчезнува и Маргарита повторно се враќа во станот на Воланд, каде тој го доведува мајсторот, го излечува од душевната болест и го обновува ракописот на неговиот роман, а потоа Маргарита и мајсторот се враќаат во неговиот некогашен стан.
Нинтендо
Нинтендо — име на јапонската компанија која се занимава со производство на играчки конзоли и издавачка дејност како: играчки карти, игри на плоча, видеоигри, анимирани филмови, стрипови. Оваа компанија е основана во 1889, и нејзината главна дејност била производство на карти за играње за јапонската игра Ханафуда. Дури во 1977 Нинтендо ја развива својата прва конзола, додека во 1980-тите Нинтендо почнува да основа аркадни видеоигри кој се играле за парички или жетони.
Мајсторот и Маргарита
Глава 25-32
Во станот, Маргарита го чита делот од романот во кој се опишуваат настаните по смртта на Јешуа. Плашејќи се од немири, прокураторот Пилат издава наредба телото на Јешуа Ха-Ноцри да се закопа на тајно место. Исто така, тој наредува да се заштити Јуда за кого дознава дека му се заканува убиство, но наместо тоа, токму тајната стража на Пилат го убива Јуда. Потоа, во својот замок, Пилат се среќава со Матеја Леви. Во меѓувреме, полицијата во Москва почнува голема истрага за необичните настани при што се испрашани сите луѓе кои биле жртви на Воланд. Полицијата упаѓа во станот во кој се крие Воланд, но Бегемот предизвикува пожар, а потоа тој и Коровјов палат една продавница и домот на МАССОЛИТ. Во Москва доаѓа и Матеја Леви, кој на Воланд му ја пренесува молбата од Јешуа Ха-Ноцри да му даде спокојство на мајсторот. Азазело ги труе Мајсторот и Маргарите, по што пак ги оживува и го запалува станот. Потоа, тројцата јавнуваат коњи и летаат над Москва. Откако се поздравуваат со Бездомни, тие им се придружуваат на Воланд, Бегемот и Коровјов и сите исчезнуваат во ноќта. Кога пристигнуваат на еден рид, таму го здогледуваат Пилат кого Мајсторот го ослободува од проклетството, така што Пилат се искачува по месечевата патека за да се сретне со Јешуа Ха-Ноцри. Воланд и придружбата заминуваат, а Мајсторот и Маргарита одат во нивниот вечен дом.
Нинтендо
Аркадни игри
Компанијата Нинтендо се обидела во производството на аркадни игри во раните 1970-ти, како насока во својата стратешки цел да се пробие на пазарот за видеоигри кој станале популарни во САД. Нинтендо дури и денес произведува аркадни игри. Дел од аркадните игри на Нинтендо се:
Game & Watch
Game & Watch е името за низа длавновни играчки нонзоли кој излегле во раните 1980-ти, а користеле екран од монохроматски течен кристал (LCD). Овие длановни игри имале само една игра, и имаше едноделен или дводелен дисплеј во различни големини: silver&gold, wide screen, multiscreen (дводелен дисплеј), tabletop (за маса), panorama, superscreen, crystal screen, micro vs system, miniclassics. Овие игри биле популарни сè до излегувањето на длановната конзола Gameboy.
Мајсторот и Маргарита
Епилог
Некое време по необичните настани низ Москва продолжуваат да се шират озборувањата за посетата на ѓаволот. Но, власта ја објавува официјалната верзија дека сето тоа било дело на група вешти хипнотизери кои со себе ги зеле двете жени (Маргарита и Наташа) и човекот кого го викале Мајсторот. Голем дел од вработените во „Вариете“ се распоредени на други работни места, а поетот Бездомни е ослободен од болницата, но повеќе не пишува песни, туку работи како историчар. Еднаш годишно, тој оди на местото каде го сретнал Воланд, потоа оди до една непозната вила и, најпосле, ги сонува Пилат, Јешуа, Мајсторот и Маргарита.
Осврт кон делото
Булгаков го завршил овој роман пред неговата смрт. Иако во него има делови кои не се целосно заокружени, сепак, можеби токму несовршеноста е тоа што му дава толку голем шарм на романот. Во овој него, Булгаков успеал да ја испреплети трагедијата на неговата татковина со таа на неговиот сопствен живот како писател кому не му било дозволено да пишува. Историјата на романот е необична: тој се појавил во јавноста многу години по смртта на авторот, во сосема нов временски период и тогаш, во поинакво окружување, одиграл активна и значајна улога. Веднаш по објавувањето, романот не само што застанал рамо до рамо до најважните остварувања во руската книжевност, туку се вброил меѓу најважните дела на светската книжевност од XX век. Притоа, романот се наметнал како алка меѓу руската книжевност пред Октомвриската револуција и онаа создадена во втората половина на 20 век, по пропаста на социјалистичкиот реализам и претставува доказ за континуитетот на едн алинија во рускиот реализам - онаа што почнува со Гогољ и што се движи низ пределите на имагинацијата, надминувајќи ги законите на реалноста. Романот има широк полупречник на жанровските определувања - може да се нарече и сатиричен, и фантастичен, и филозофско-метафизички роман, а тоа прави неговата содржина да биде неисцрпна. Маестралнито спој на некои актуелни прашања до таа епоха (на пример, односот на власта кон уметноста) и на вечните дилеми (на пример, дали уметникот е поблизок до силите на Мракот или до силите на Светлината?) овозможува повеќе планови за читање, додека спојот на интересната фабула и длабочината на идеите го прави делото интересно за публиката.
Во првото ниво на раскажувањето се прикажани судирите меѓу ликовите од московскиот живот при што во низа масовни и камерни сцени интензивно се одвиваат драматични и трагични процеси како на општ така и на поединечен план. Судирите меѓу ликовите се од различна природа: судири меѓу самите жители на градот (кои предизвикуваат внатрешни судири во нив) и судири меѓу жителите на градот и „дојденците“ (кои ги интензивираат внатрешните судири во ликовите до точката на пукање и разделување на личноста). Во рамки на судирите меѓу жителите на градот најтрагичен е судирот меѓу групата и поединецот, односно меѓу групата неталентирани критичари кои, од идеолошки причини, го напаѓаат Мајсторот, генијалниот писател на романот за Пилат. Покрај писателот, како жртва се јавува и Маргарита, која е свесна за високата вредност на романот и несреќна поради уништувањето на писателот и која склучува сојуз со нечистата сила само за да го спаси писателот. Иако со преобразбата на Маргарита во вештерка изгледа дека писателот е спасен, тоа е само привид, зашто Мајсторот е скршен и без инспирација, а таа останува без подобриот дел од својата природа. На тој начин е укината можноста тие да променат нешто, односно ја губат својата слобода. Вториот судир во романот е оној меѓу жителите на градот и претставниците на нечистата сила — Воланд и неговите четворица придружници. Во тие рамки, највпечатлив е судирот што се случува на почетокот од романот кога се појавува Воланд во мигот кога Берлиоз, претседателот на здружението на писателите, го наговара поетот Иван Бездомни да ја преправи поемата за Исус. Двајцата го сметаат Воланд за шпиун и луд странец, но средбата со него се покажува кобна за двајцата, зашто Берлиоз завршува со отсечена глава, а Иван завршува во лудница. За жителите на градот е карактеристично тоа што во средбите со нечистите сили ги искажуваат своите најлоши особини: лажење, крадење, подмитување, поткажување, сплеткарење, алчност, неодговорност итн. На тој начин, неморалната, малограѓанска и атеистичка Москва се покажува поцрна од самиот ѓавол кој, наспроти нив, делува исправен и праведен, го казнува злото и дури им помага.
Второто историско ниво во романот е приказната чие дејствие се одвива во Јудеја, приказна која е вметната во главната приказна во романот. Иако таа приказна не е целосно дадена, иако е раскажана од неколку раскажувачи (Воланд, Иван Бездомни, Мајсторот), сепак, според идејниот поглед, таа ја сочинува подлогата на романот, па дури може да се каже дека е доминантна приказна во романот. Притоа, оваа приказна отскокнува од остатокот од романот и по тоа што е напишана во возвишено-поетски стил. Покрај тројцата раскажувачи, во приказната за Христос се вклучени и Маргарита (која чита делови од романот на Мајсторот), но и самиот автор, така што во оваа постапка се согледува еден важен принцип на творештвото на Булгаков — проекцијата, прекршувањето и шифрирањето.
Основната тема во романот е односот меѓу Доброто и Злото и врската меѓу нив и уметноста. Така, мрачните сили (Воланд, т.е. ѓаволот) застануваат во одбрана на вистинската уметност која е отфрлена од власта и од официјалната книжевна критика. Сепак, кон крајот на романот се открива дека и силите на Доброто застануваат во одбрана на уметникот (Исус Христос бара од Воланд да го заштити Мајсторот). На тој начин, силите на Доброто и на Злото се здружуваат во одбраната на Убавината и Духовноста. Меѓутоа, во крајна линија, главната идеја на романот се состои во отфрлањето на простата поделба на човечките постапки на два оснонви принципа - Добро и Зло, т.е. Булгаков укажува дека Доброто и Злото се комплементарни.
Една од главните пораки на авторот може да се согледа од неговиот дневнички запис од 5.1.2025 година во кој Булгаков го изразува ужасот од безбожништвото во кое Христос го прикажувале како никаквец и лажливец при што пишува дека „тоа злосторство ќе биде скапо платено.“ На една верзија од романот од 1931 година, Булгаков запишал: „Помогни ми, Господе, да го напишам овој роман.“, зашто загрижен поради отуѓеноста од сè што е човечко и поради губењето на есхатолошката надеж, Булгаков го заложил својот живот и роман за сеопштото добро. Всушност, тој го сметал својот роман за „својот завет, своето главно послание до човештвото“ за што сведочат и неговите последни зборови: „Нека знаат! Нека знаат!“
Специфичната авторска постапка на Булгаков која вклучува неколку раскажувачки линии и рамнини на дејствието не може да се сведе на обичен паралелизам на текот и стилот на раскажувањето, туку станува збор за специфично вкрстување. Навистина, двата тека во романот се случуваат во различно време и на две различни места, но тие се допираат и испреплетуваат, и тоа поради ликовите кои фигурираат во двата временски тека (а оттука во секој временски тек): ликовите на Јешуа, неговиот ученик Леви Матеј и Воланд, ликови кои претставуваат принципи, највисок ред на идеи. На овие тројца претставници на светлината и на мракот, во горната, вселенска сфера им се придружува и Мајсторот и во тоа се состои поентата на романот. Имено, Мајсторовиот роман завршува во највисокиот свет, додека самиот Мајстор останува на понискиот степен, зашто „не ја заслужил светлоста“. Според аналитичарите, во тој поглед, Мајсторот претставува „московска аналогија на Јешуа, јагнето кое на себе ги презема човечките гревови.“ Неговата жртва е соодветна на жртвата на Јешуа, што покажува дека праведникот е прогонет во секое време. Како залог на жртвата на Мајсторот се појавува сонот на Иван во кој го мачи страшна, неприродна осветленост. На тој начин, во иван е разбудена свеста за страшното, неприродно затемнување, свест која на поширок план го претставува будењето на човековата свест. Оттука, наспроти трагичната судбина на Мајсторот стои неговото генијално дело, кое ги надминува границите не само на современоста, туку и на времето, воопшто и преминува во вселенската безвременост.
„Мајсторот и Маргарита“ е пример на врвно мајсторство. Тој се одликува со совршена соживеаност на глобалната замисла и детаљите, со впечатливи ликови и убедливи ситуации наспроти фактот дека се надреални, со сликовит приказ на периоди што се оддалечени неколку милениуми, со растечка динамика на згуснати пресврти, со недофатлив набој на секоја епизода, со гигантска ерудиција на писателот и огромна моќа на неговата фантазија, со несекојдневна продорност на умот кој продира во сржта на дамнешното и на современото, го здогледува идното и го замислува севременото, со разиграно и инвентивно вкрстување на различни уметнички средства, со складно содејство на алегоријата, алузијата, хиперболата, парадоксот, трагичното, комичното, сатирата, гротескното и химничното, со суверена прецизност на изразот и со голема носивост на секоја реченица без употреба на вишок зборови.
Повеќезначноста на делото најдобро е отсликана во познатата репика во романот „Ракописите не горат“, која се покажала ем како пророчка ем како гесло, но без можност да се сведе на една рамнина. Таа претставува алузија на претходниците (случајот на Гогољевото палење на „Мртвите души“), но и буквален, автобиографски триумф, како и уметнички став за космичкиот поредок. Како алузија на палењето на ракописот од страна на самиот Булгаков, таа претставува израз на верата во неуништивиот дух и знак на истрајноста во поддршката на принципот на љубовта и добрината. Булгаков е свртен кон повеќедимензионалноста на светот и кон повеќеслојноста на човековото битие. Сите негови напори се насочени кон поимањето на микро и макро световите во нивната сложеност, а на таа комплексност укажува и мотото преземено од Гетеовиот „Фауст“. Оваа легендарна реплика непосредно упатува на идејниот план на романот. Ракописите не горат, зашто се производ на духот, а со тоа фигурираат во повеќе димензии на сеопштото постоење, така што ако бидат запалени во една димензија, тие ќе се појават во некоја друга. Со тоа, репликата ја открива и природата на уметничката постапка која е многу повеќе од фантазија — таа е плод на имагинацијата кој произлегува од погледот на авторот кон светот. Оваа реплика, исто така, упатува на мотивот на огнот, кој е многу важен во романот. Притоа, романот ги активира многубројните симболични страни на огнот, како што се: внатрешниот оган, духот, љубовта, страста, просветлувањето, но и надворешниот оган, т.е. симболот на препород и пречистување, како и негативните симболични аспекти на огнот — казната и разурнувањето. Во самата завршница на романот горат оние места кои биле извор на страдањата на Мајсторот, а тоа се случува во денот на „простувањето на гревовите“, со што се отвора уште една клучна тема во романот — простувањето.
Романот се одликува со силно изразени фантастични елементи при што во него целосно е исполнета формулата на модерната фантастика - судирот меѓу натприродното и светот заснован врз рационалното. Од тој спој избиваат сите необични и експлозивни ситуации во книгата и во тој поглед Булгаков ја следи долгата традиција во руската книжевност (започната од Гогољ) која фантастиката ја меша со хумор, постигнувајќи маестрални сцени. Токму спојот на смеата и стравот е она по што Булгаков најмногу се доближува до Гогољ. Во продолжение, покрај стилските сличности со Библијата и со творештвото на Гогољ, романот се надоврзува на легендата за Фауст, и тоа на повеќе начини: совпаѓањето на презимето на писателот Берлиоз со францускиот композитор не е случајна, зашто Хектор Берлиоз а автор на ораториумот „Проклетството на Фауст“; понатаму, за време на балот, Маргарита носи медалјон со слика на црно куче, а во таков облик Мефисто му се прикажува на Фауст во истоименото дело на Гете. Сепак, Булгаков ја менува легендата за Фауст: кај Гете, Мефисто му помага на Фауст да ја освои Маргарета, а кај Булгаков, Воланд ѝ помага на Маргарита да се сретне со Мајсторот; кај Гете, Маргарета се откажува од Фауст кога дознава дека зад него стојат мрачните сили, а кај Булгаков, Маргарита намерно се здружува со Сатаната за да дојде со саканиот човек. На тој начин, Булгаков му дава предност на женскиот принцип кој има активна улога и го води дејството во романот.
Значење и влијание
Романот е преведен на повеќе јазици и има доживеано голем број изданија — над 280 изданија само во Русија. Освен тоа, постојат голем број драматизации на романот, на пример, само во Русија се направени над 25 театарски поставки (од кои најпозната е онаа на славниот режисер Јуриј Љубимов), а по него се направени и опери, симфонии и филмови (филмовите на Анджеј Вајда, Александар Петровиќ, Мацеј Војтишко, Јуриј Кара, Владимир Бортко, Ринат Тимеркаев итн.).
Ембарго
Ембарго претставува делумна или целосна забрана на трговската размена со одредена земја, се цел истата да биде доведена до изолација. Ембаргата се сметаат за силни дипломатски мерки наметнати за предизвикување на одреден резултат кој е од национален интерес за земјата која го поставува ембаргото. Ембаргата се слични со економските санкции и се сметаат за правни пречки за трговија, не треба да се мешаат се блокади, кои најчесто претставуваат акти на војна. Ембаргото од 1807 година беше низа закони усвоени од Конгресот на САД во периодот од 1806 до 1808, за време на вториот мандат на претседателот Томас Џеферсон. Велика Британија и Франција биле завојувани земји, САД сакале да останат неутрални и да тргуваат и со двете земји, но ниту од двете земји не сакала својот противник да прави набавки од САД. Американскиот национален интерес бил, преку користењето на новите закони да се избегне војна, да ја казни Британија, и да ја натера да ги почитува американските права.
Еден од посеопфатните обиди за ембарго се случил за време на Наполеоновите војни. Во обид економски да се осакати Обединетото Кралство, бил основан Континенталниот Систем, кој ставил забрана за тргување на европските држави со Обединетото Кралство. Во пракса, забраната не можела да биде спроведена и била штетна повеќе за земјите кои ја наметнувале отколку за Британија.
САД наметнале ембарго врз кубанската влада на Кастро, на 7 февруари 1962 година.Погрешно именуваното американско ембарго врз Куба како“el bloqueo„ (блокадата), останува да биде едно од најдолготрајните ембарга кои некогаш биле наметнати. Покрај преземањето на одредени чекори за ограничена економска размена со Куба, претседателот Барак Обама изјави дека без подобрување на човековите права и слободи од страна на Кубанската влада, ембаргото ќе остане “во националниот интерес на САД„. Ембаргото досега, имаше многу мал успех во Куба, во поглед на промените, ѝ е широко критикувано а дури и отфрлено од многу земји кои се сметаат како верни сојузници на САД.
Најчудно е тоа што законите на САД забрануваат учество во секундарни ембарга. Ова се случува кога една земја прави притисок врз некој бизнис да престане со работата со трета земја поради прашања со кои самиот бизнис не е директно поврзан. Не само што се бара од американскиот бизнис да не учествува во секундарното ембарго, туку и треба да се пријават сите обиди за вклучување на бизнис во секундарно ембарго. Ситуацијата која доведе до овие закони беа обидите на арапските земји да ги спречат американските компании во склучувањето зделки со Израел и Ирак.
Во напор да се казни Јужна Африка за нејзината политика на аперхајд, во ноември 1987 година, Генералното Собрание на Обединетите Нации усвои доброволно меѓународно нафтено ембарго против Јужна Африка, истото беше поддржано од 130 земји.
Ембаргата имаат сложено меѓународно значење. Во одговор на ембаргото, независна економија или автаркија често се развива во областа кон која е насочено ембаргото. На тој начин, ефикасноста на ембаргата е во директна зависност од степенот на меѓународно учество.
Цане Ризески
Цане Ризески — македонски поет, роден на 7 февруари 1958 година во Скопје.
Животопис
Цане Ризески живее и работи во родниот град. Дипломирал на Филозофски факултет на група за историја. Своите тридови ги објавува во книжевна периодика па станува запазен автор во својата книжевна генерација. Работел во претпријатие за аерпдрпмсли услуги, сега Меѓународен аеродром - Скопје. Член е на Друштво на писатели на Македонија од 1991 година. За својата прва книга ја добил наградата на Студентски збор.
Дела
- Во меѓувреме, 1988 година;
- Око и пустина 1991година;
- Никита, 2001година;
- Сто и една како една, 2017 година.
546 Иродијада
546 Иродијада — астероид од типот C во орбита во главниот астероиден појас во близина на Евномското семејство. Сепак, не е претставник на ова семејство, станува збор за астероид со сосема поинаков хемиски состав од оној на Евномското семејство. Со пречник од 66 км, со албедо од 0,053, и вртежен период од 10,4 часа.
Области во Грција
Областите на Грција (Περιφέρειες της Ελλάδας) се официјалните регионални административни единици на Грција. Постојат 13 области (девет на копното, и четири островски групи), кои се понатамошно поделени на 54 окрузи.
Во регионот Македонија постои еден автономен регион — Света Гора (Αγίον Όρος), монашка држава под грчки суверенитет. Сместена е на најсточниот од трите полуострови кои се истакнуваат во Егејот од областа Централна Македонија.
Росковец
Росковец (Roskovec) — град во Албанија. Населението на градот изнесува 25.000. Се наоѓа во јужниот дел на државата во Фиерската област.
NGC 5984
NGC 5984 — спирална галаксија во соѕвездието Змија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5984 се споменува и како UGC 9987, MCG 2-40-11, CGCG 78-52, IRAS 15405+1423.
Откривање
Објектот е откриен на 19 март 1787 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5984 е од видот SBcd. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. NGC 5984 има привидни димензии од 2,9' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 15 ч 42 м 53,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +14° 13' 56"". Положбениот агол на објектот е во износ од 144°.
Други поделби
Проучување на NGC 5984 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 55853. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 199; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 942. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 136.
Битлис (покраина)
Битлис  (турски: Bitlis) — покраина во источна Турција. Административен центар на вилаетот е истоимениот град Битлис. Покраината има 413 446 жители (2006) и површина од 6 707 км2. Разделена е на 7 окрузи.
Александар Зотов
Александар Зотов (руски: Алекса́ндр Влади́мирович Зо́тов, роден на во ) — руски фудбалер кој во моментот настапува за екипата на ФК Спартак Москва.
Зотов својата професионална кариера ја започнал во 2008 година како играч на ФК Спартак Москва. Во сезоната 2011/2012 бил даден ан позајмица во ФК Жемчужина Сочи.
За Репрезентацијата на Русија до 21 година дебитирал во 2010.
Протаза
Во драмата, протазата е воведен дел од претставата, обично нејзиниот прв чин. Поимот бил измислен од римскиот граматичар од IV век, Елиј Донат. Тој ја дефинирал претставата како да се состои од три одделни делови, а другите два се епитаза и катастрофа. Во современата драмска теорија, поимот драмски лак има суштинско исто значење, иако со малку поинакви делови.
Силикоза
Силикозата претставува професионална болест на белите дробови предизвикана од вдишување на кристална прашина од силика, која се одликува со воспаление и лузни во форма на нодуларни лезии во горните лобуси на белите дробови. Спаѓа во групата на пнеумокониози.
Силикозата (особено акутната форма) се одликува со недостаток на здив, кашлица, треска и цијаноза (синкаста кожа). Честопати може да биде погрешно дијагностицирана како пулмонален едем (течност во белите дробови), пневмонија или туберкулоза.
Харем
Харем (حرم) – дел од домаќинството во полигамиските семејства, карактеристичен за исламот. Затворен е и добро се чува. Во него се сместуваат сопругите, конкубините и робинките на богатите муслимани кои можат тоа да си го дозволат. Царскиот харем на турските султани се наоѓал во Топкапи-сарај, палата која е изградена по наредба на великиот Мехмед II Освојувачот, султанот кој го освоил Цариград во 1453 година. Харемот бил дом на сите жени кои го опкружувале султанот, и во него владееле посебни правила.
Харемот бил дом на валиде-султанијата (мајката на султанот), бројните султанови жени и конкубини, како и на бројните слугинки. Харемот го чувале црни евнуси, а самите жени биле поделени во две големи групи. Првата, пониската по ранг, ја сочинувале слугинките задолжени да чистат и да ги служат останатите жени. Слугинките од своја страна биле поделени на нивоа во зависност од нивните способности, умеења и стажот поминат во харемот. Повластената класа ја сочинувале, покрај валиде-султанијата и султановата доилка (која исто така заземала многу важно место во харемот), султановите жени и конкубини, кои биле бирани според нивната убавина и нивните способности да пеат, свират некој инструмент или танцуваат.
Кога ќе стигнеле во харемот овие жени прво станувале ученички на постарите и поискусни жени кои ги облекувале и спремале за излегување пред султанот. Кога султанот ќе запазел некоја од нив, таа веднаш добивала посебни одаи во кои се спремала за состанок со султанот. Ако после првата ноќ помината со султанот останела во негова милост, станувала царска конкубина, а ако би му подарела син и тој син бил султанов првенец, станувала прва жена на султанот. Ако нејзиниот син го наследел султанот, таа тогаш станувала валиде-султанија. Валиде-султаниите имале многу голем углед и влијание на султанот. За време на владеењето на Селим II Пијаницата почнал период од околу 130 години, познат како „султанат на жените“, во кој повеќе валиде-султании имале многу голема моќ и влијание на државните работи.
За разлика од харемот во Топкапи-сарај кој се викал и „Куќа на веселбите“, старата кралска палата на третото брдо, Ески-сарај, бил дом на т.н. „Куќа на солзите“, харемот во кој живееле жените и децата на поранешните султани. Кога ќе умрел султанот, сите негови жени и конкубини преминувале во Куќата на солзите со сите свои деца кои не би настрадале во вообичаените братоубиствени чистки кои се случувале секогаш кога ќе дојдело до смена на престолот, и останувале таму до крајот на животот. Додуша, некои жени кои не стигнале да станат конкубини на султанот, понекогаш се мажеле за османските великодостојници.
Дисциплината во харемот била на многу високо рамниште. Чуварите на харемот физички ја казнувале секоја жена која би се покажала непослушна. Оние пак кои би биле повеќепати казнети и кои се покажувале како непоправливи, по директна наредба од султанот би биле исфрлени од султановиот харем и испратени во Куќата на солзите, а целокупната своина би им била одземена. Ако би биле криви како вештерки или некој друг престап со слична тежина, би биле ставени во вреќа со врзани раце и нозе и фрлени в море во текот на ноќта.
Битка кај Баточина
Битката кај Баточина се водела на 29–30 август 1689 година во близина на градот Баточина во санџакот Смедерево (сега во централна Србија), меѓу светите римски и османлиските сили за време на Големата турска војна (1683–99).
На 29 август 1689 година, Српската Милиција под команда на Павле Несторовиќ како авангардна единица на хабсбуршката војска победила против авангардната единица на османлиската војска за време на битката кај Баточина.
Бура од мечеви
Бура од мечеви (изворно на англиски: A Storm of Swords) е третиот од седумте планирани романи во „Песна на мраз и оган“, фантазискиот серијал на американскиот автор Џорџ Р. Р. Мартин. Првпат бил објавен на 8 август 2000 година, во Обединетото Кралство, со издание во Соединетите Држави во ноември 2000 година. На нејзиното објавување и претходел роман наречен Пат на змејот, кој собира дел од поглавјата Денерис Таргариен од романот во единствена книга.
Во моментот на објавување, „Бура од мечеви“ бил најдолгиот роман во серијалот. Толку бил долг што во Обединетото Кралство, Ирска, Австралија и Израел, нејзиното хартиено издание било поделено на половина, а првиот дел бил објавен како Челик и снег во јуни 2001 година (со еднотомна корица) и вториот дел како Крв и злато во август 2001 година (со специјално нарачана нова корица). Истата поделба се користела во полските и грчките изданија. Во Франција била донесена одлука романот да се пресече во четири одделни тома.
„Бура од мечеви“ ја освоил наградата „Локус“ во 2001 година, наградата Гефен во 2002 година за најдобар роман и бил номиниран за наградата „Небула“ во 2001 година за најдобар роман. Тоа бил првиот роман во серијалот кој бил номиниран за наградата Хуго, една од двете најпрестижни награди во издаваштвото на научна фантастика и фантастика, иако изгуби од романот на J.К. Роулинг, Хари Потер и Пламениот пехар.
Издавачката куќа Меиша Мерлин, која претходно издала ограничени, илустрирани изданија на „Игра на тронови“ и „Судир на кралеви“, планирала да издаде слична верзија за „Бура од мечеви“ во два тома; сепак, продолжените доцнења во објавувањето на „Судир на кралеви“ ги натерале да ги загубат своите права за издавање, кои ги презел Subterranena Press. Ова издание, илустрирано од Чарлс Вес, било објавено во летото 2006 година.
Бура од мечеви е исто така и името на второто проширување на друштвената игра „Игра на Тронови“, објавено во јули 2006 година. Приближно првата половина од романот била адаптирана за телевизија како трета сезона на емисијата Игра на Тронови на HBO, додека втората половина станала основа за четвртата сезона од серијата, и некои елементи за петтата сезона од серијалот.
Резиме на заплетот
Бура од мечеви ја продолжува приказната малку пред крајот на неговиот претходник, Судир на кралеви. Седумте кралства од Вестерос сè уште се вовлечени во Војната на Петте кралеви, при што Џофри Баратеон и неговиот вујко Станис Баратеон се натпреваруваат за Железниот престол, додека Роб Старк од Северот и Бејлон Грејџој од Железните Острови ја прогласуваат нивната независност (братот на Станис, Ренли Баратон, петтиот „крал“, веќе е убиен). Во меѓувреме, голем број на дивтари, племиња надвор од северната граница на Седумте кралства, се приближуваат кон Ѕидот што ја обележува границата, под водство на Менс Рајдер, самопрогласениот „крал преку Ѕидот“, со само малобројната Ноќна Стража од спротива. Конечно, Денерис Таргариен, ќерка на соборениот поранешен крал на Вестерос и „мајка“ на единствените живи змејови во светот, плови западно, планирајќи да го врати престолот на нејзиниот починат татко.
Речните земји
Арја Старк, патувајќи во Речните земји, е заробена од „Братство без транспаренти“: дружина што ги брани селаните на Речните земји, предводена од лордот Берек Дондарион и црвениот свештеник Торос од Мир. Групата го заробува Сандор „Загарот“ Клиган, поранешен телохранител на Џофри и му нуди судење во борба за неговите злосторства. Загарот го убива Берек, но Торос го воскреснува со моќта на огнениот бог Р'лор. Загарот ја киднапира Арја и бега со неа, планирајќи да ја даде за откуп.
Со цел да се врати на север за да го одбрани регионот од нападите на Грејџој, на Роб му треба поддршка од Фрејевите. Фрејевите предложуваат свадба помеѓу братот на Кејтлин, Едмир Тали, кој сега е господар на Речните земји и една од ќерките на лордот Валдер Фреј, за да надомести што Роб го прекршил договорот за брак. На свадбената прослава, Болтонови и Фрејови се нафрлаат на Старкови, масакрирајќи ги потчинетите на Роб. Роб е убиен од Рус Болтон, додека грлото на Кејтлин е исечено и нејзиното тело е фрлено во реката; Едмир го чуваат како заложник. Овие настани стануваат познати како „Црвената свадба“.
Арја и Загарот се сведоци на масакрот и бегаат. Подоцна, Загарот е ранет во еден судир, а Арја го напушта. Таа со брод плови до Слободниот град Бравос, каде атентаторот Џакн Х'гар и рекол дека може да го најде.
Кралебран, Змејската карпа и Високото гнездо
Шверцерот кој станал витез, Давос Сиворт, се обидува да ја убие советничката на Стенис, Мелисандра, волшебничка и свештеничка на Р'лор, обвинувајќи ја за поразот на Стенис во неговиот претходен напад врз Кралебран. Давос е затворен за предавство, но по наредба на Мелисандра, Стенис го ослободува Давос и го назначува за „Рака на кралот“. Мелисандра ја користи крвта на Едрик Сторм, копилен син на починатиот брат на Стенис, кралот Роберт, за да ги проколне тројцата сопернички Кралеви. Смртта на Бејлон Грејџој е објавена набргу потоа.
Кралебран ги поздравува новите сојузници на Ланистерови, Тајрелови, како ослободители, а кралот Џофри го трга на страна своето веренство со Санса Старк во корист на Марџори Тајрел. Дедото на Jофри, Тајвин Ланистер, Раката на кралот, ја принудува Санса да се омажи со неговиот џуџест син Тирион, што ќе им овозможи на Ланистерови контрола врз Северот; но Тирион одбива да ја изврши првата брачна ноќ против нејзината волја.
Свадбата на Мерџори и Џофри се одржува според планираното, но за време на свадбената гозба, Џофри е отруен и умира. Тирион е обвинет за убиството од страна на неговата сестра Серсеј, мајката на Џофри и е уапсен. Санса го бега од замокот со помош на лордот Питер „Мал прст“ Бејлиш, кој и ја признава својата вина за смртта на Џофри, инкриминирајќи ја и бабата на Марџори, Олена. Мал прс и Санса го напуштаат Кралебран упатени кон Високото гнездо, дом на сестрата на Кејтлин, Лајса Ерин.
Откако ќе умрат Бејлон, Роб и Џофри, како што предвидела Мелисандра, Давос го шверцувал Едрик на безбедно за да ги спречи Мелисандра и Стенис да го жртвуваат за моќта во неговата крв. Давос го открива барањето од страна на Ноќната стража за помош против Менс Рејдер; Стенис се подготвува да го ликвидира Давос за предавство, но се предомислува откако Давос ја покажува молбата на Ноќната стража.
Шефот на шпионската служба Варис и љубовничката на Тирион, Шеј сведочат лажно против Тирион на неговото судење. Принцот Оберин Мартел, од јужниот регион Дорн, нуди да го претставува Тирион на судењето со борба против шампионот на Серсеј, Грегор Клиган, кој бил одговорен за смртта на сестрата на Оберин, Елија. Оберин скоро победува, но на крајот е убиен од Грегор, иако отровот на копјето на Оберин го остава Грегор да умре во агонија. Тирион е осуден на смртна казна.
Кога се вратил во Кралебран, Џејми и дава меч на Бриен прекован од наследниот меч на семејството Старк и ја испраќа да ги најде Арја и Санса и да ги врати дома. Џејми одбива да верува дека Тирион го убил Џофри и му помага на Варис да го ослободи Тирион од затвор. Џејми открива дека првата сопруга на Тирион, Тиша, која Тајвин групно ја силувал со неговиот гарнизон, не била проститутка како што му кажал Тајвин, и искрено го сакала Тирион. Навреден, Тирион се заколнува за одмазда кон Џејми, Серсеј и Тајвин; за време на неговото бегство, тој ги убива и Шеј и Тајвин пред да избега од Вестерос.
На Високото гнездо, Санса е маскирана како нелегитимна ќерка на Мал прст, а Мал прст и Лајса се венчаваат. Лајса открива дека Мал прст ја убедил да го отруе нејзиниот починат сопруг Џон, и да ја прикачи вината врз Ланистерови, што било зачеток за настаните во „Игра на тронови“. Лајса се заканува дека ќе ја убие Санса, мислејќи дека се обидува да го заведе Мал прст, но Мал прст интервенира и, откако открил дека отсекогаш ја сакал само Кејтлин, смртно ја турка во бездна Лајса.
Северот
Одредот на Ноќната стража под лордот командант Џеор Мормонт се нападнати од немртви суштевства и Остантите, непријателски нечовечки суштества од далечниот север. Стражата претрпува многу жртви, иако помошникот Семвел Тарли убива еден од Останатите сечило од опсидијан. Наскоро, некои од Стражата се бунтуваат и го убиваат Мормонт, но Сем бега со помош на дивата девојка, Гили. Сем, Гили и гилиевото новороденче пристапуваат до Ѕидот, со помош на чудна фигура која јава елен, кого Сем нарекува Студени раце. Меѓу загинатите има најголем дел од високото раководство на Стражата.
Братот на Роб, Бран и неговите пријатели, кои го избегнале нападот на Болтонови врз старковиот замок Зимопад, се предводени на север преку соништата на Бран за врана со три очи. Кај Ѕидот, Сем ги води кон „Ладни раце“ и се враќа во седиштето на „Ноќната стража“ во Црниот замок, заколнувајќи се да ја чува преживувачката тајна на Бран дури и од Џон Сноу, копилето-брат на Бран и семовите колеги чувари.