cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Венеција
Литература
Венеција исто така има инспирирано писатели од странство. Шекспир ги постави „Отело“ и „Tрговецот од Венеција“ во градот. Томас Ман е автор на романот „Смртта во Венеција“, објавен во 1912 година. Венеција беше инспирација за поезијата на Езра Паунд, кој го напиша своето прво книжевно дело во градот. Паунд починал во 1972 година и неговите останки се закопани во гробиштата na Венецискиот остров Св. Михаил. Францускиот писател Филип Соле поголемиот дел од својот живот го поминал во Венеција и објавил „Речник за љубовниците на Венеција“ во 2004 година. Уго Фосколо (1778-1827) роден во Занте, остров кој во тоа време и припаѓал на Венецијанската Република, исто така беше познат поет и револуционер кој сакал да види слободна република основана во Венеција, по падот на Наполеон.
Венеција е исто така, поврзана со техничките аспекти на пишувањето. Градот беше локација за една од најраните преси за печатење на Италија, основани од Алдус Манутиус (1449-1515). [Уреди] Од овој почеток, Венеција се развивала како важен печатарски центар, па дури и до 18 век била одговорна за печатење na половина објавени книги во Италија. [се бара извор]
Стакло
Венеција е позната по својата работа со украсено стакло, познато како Венецијанско стакло. Тоа е светски прочуено поради тоа што е шарено и вешто направено.
Многу од важните одлики на овие предмети биле развиени до 13 век. Кон крајот на овој век, центарот на Венецијанската индустрија за стакло се пресели во Мурано.
Византиските занаетчии одиграа важна улога во развојот на Венецијанското стакло, уметничка дорма по која градот е познат. Кога Цариград бил освоен во Четвртата крстоносна војна во 1204 година, некои побегнати занаетчии дојдоа во Венеција. Ова се случи повторно, кога Отоманците го зазедоa Цариград во 1453 година, кои ја снабдија Венеција со уште повеќе работници со стакло. До шестнаесеттиот век, Венецијанските мајстори добиja уште поголема контрола над бојата и транспарентноста на нивното стакло, и совладале неколку декоративни техники.
И покрај напорите да се задржат Венецијанските техники за изработка на стакло во Венеција, тие станаа познати на друго место, и Венецијанскиот стил на производство на стакло беше употребуван и во други Италијански градови и други земји од Европа.
Некои од најважните трговски марки стакло во светот денес сè уште се произведуваат во историските фабрики за стакло во Мурано. Тие се: Венини, Баровиер & Тосо, Поли, Милеветри, Сегусо.[48] Баровиер & Тосо се смета за една од 100те најстари компании во светот, формирана во 1295 година.
Еден од најпознатите видови на Венецијански стакла се направени во Мурано, познати како Мурано стакло, којшто е познат производ од Венецијанскиот остров Мурано со векови. Ситуиран надвор од брегот на Венеција, Италија, Мурано беше комерцијално пристаниште уште во 7 век. До крајот на 10 век стана добро познат град на трговијата. Денес Мурано е одредиште за туристи и љубители на накит и уметност.
Фестивали
Карневалот во Венеција се одржува секоја година и почнува околу две недели пред Чиста среда и завршува на Мрсниот вторник. Карневалот е тесно поврзан со венецијанските маски. Венециското биенале е еден од најзначајните настани во уметничкиот календар. За време на 1893 година управуван од градоначалникот на Венеција, Рикардо Селватико, Венецијанскиот Градски Совет усвои регулатива и на 19 април да се постави Esposizione biennale artistica nazionale (Биенале на Италијанската уметност), и да биде свечено отворено на 22 април 1895 година. [49] По дејствијата за време на Втората светска војна, активностите на Биеналето беа прекинати во септември 1942 година, но продолжиja во 1948 година. [50]
На филмскиот фестивал во Венеција (италијански Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica di Venezia) — најстариот филмски фестивал во светот. Основан од страна на Грофот Џузепе Волпи ди Мисурата во 1932 година како „Esposizione Internazionale d'Arte Cinematografica“, фестивалот оттогаш се одржува секоја година кон крајот на август или почетокот на септември на островот Лидо, Венеција, Италија. Проекциите се одвиваат во историскиот плоштад Palazzo del Cinema на Lungomare Marconi. Тоа е еден од најпрестижните светски фестивали и е дел од Венециското Биенале.
Венеција како тема во уметноста и во популарната култура
Венеција се јавува како тема и инспирација во бројни дела од уметноста и популарната култура, како:
Во својот расказ „Стаклениот лиценцијат“, Сервантес вели дека,кога не била откриена Америка, не би постоел град кој е сличен на Венеција, а единствено Мексико може да ѝ се спротивстави. Притоа, тој вели дека целата Венеција и сите нејзини делови се достојни на славата што се шири за неа низ светот.
Урбана популарна култура
Урбаната поп-култура е поп-култура во градовите и урбаните средини. Таа е водена и поттикната од популарната култура на мејнстрим медиумите. Урбаната поп-култура има тенденција да биде повеќе космополитска и либерална од мејнстрим културата, но не е без свои сложени обичаи, одразувајќи ја, на пример, амбивалентноста на родителските општества кон сексуалноста.
Влијанието врз популарните медиуми
Влијанието на урбаната поп-култура врз традиционалните популарни медиуми денес е по воочливо за разлика од минатото. Од 1995 година, бројот на телевизиски реклами и популарни ситкоми што користат реквизити, наводи или сленг од пониските градски средини продолжува да расте. Филмовите на големиот екран се исто така пример за тоа како урбаната поп-култура влијае на традиционалната поп-култура. хит филмот „Тропска грмотевица“ е исполнет со наводи, слики и шеги што се вообичаени кај младите во Бруклин, Њујорк и Лос Анџелес. Урбаната поп-култура исто така се вметнува во главниот тековен свет на модата, музиката, па дури и политиката. За време на едно интервју, поранешниот претседател Џорџ В. Буш бил запрашан како се чувствува во врска со коментарот што раперот Кање Вест го даде во врска со напорите на неговата администрација да одговори на ураганот Катрина, а поранешниот претседател во својот одговор вклучи дека тој „не е хејтер (мразач)“; термин кој потекнува од градот Њујорк, а кој најмногу го користат рапери и млади.
Либек
Либек (Lübeck; службено: Ханзин град Либек) — втор најголем град во сојузната покраина Шлезвиг-Холштајн, во Северна Германија и е едно од најголемите пристаништа во Германија. Градот претставува најголем град во сојузната покраина, гледано по површина. Неколку века бил „главен град“ на Ханзата (наречен уште и Кралица на Ханзата), а поради неговото архитектонско наследство во стилот на тулна готика, е на списокот на УНЕСКО како светско културно наследство.
Се наоѓа на реката Траве, Либек е најголемото германско пристаниште на Балтичкото Море. Стариот дел на градот се наоѓа на остров во реката Траве. Каналот Елба-Либек го поврзува Траве со реката Елба. Друга важна река во близина на градот е Вакениц. Автопатот А1 го поврзува Либек со Хамбург и Данска. Округот Травеминде е приморско одморалиште и пристаниште за фериботи на брегот на Балтичкото Море.
Големи градови во близина се Хамбург, 65 километри југозападно, Кил, 78 километри северозападно, и Шверин, 68 километри југоисточно. Од април 2012 година Либек припаѓа на европската метрополитенска област Хамбург. Ханзинот град е исто така познат и како „Градот на Седумте Камбанарии“ и „Порта на Северот“.
Географија
Градот се наоѓа во Северногерманската Низина во долниот тек на Траве, пловна река, која тече околу 17 километри од Стариот град до градскиот округ Травеминде, пред да се влие во Балтичкото Море. Стариот град се наоѓа на еден рид, ада помеѓу водотоците на Траве и на Вакениц. Подалеку поминува Каналот Елба-Либек низ градската област од Крумесе до Траве. Околната област припаѓа на источнохолштајнската ридеста околина. Географската положба на Траве, кратко пред да се влие кај Травеминде, му овозможила развој на градот како пристаниште на Балтичкото Море и била темел на неговиот извонреден подем во северноевропски центар во средновековниот период.
Градски единици
Од 28 септември 1972 година, градот Либек службено е поделен на десет градски делови. Ова понатаму се поделени на вкупно 35 градски окрузи. Десетте градски делови со нивните службени броеви и бројот на населението на градските делови:
Соседни општини
Следниве општини, со исклучок на три општини, кои се наоѓаат во покраината Мекленбург-Западна Померанија, се наоѓаат во Шлезвиг-Холштајн, се граничат со градот Либек:
Поплава
Пониските области на градот, како и оние поблиску од водата, постои опасност да биде поплавени преку поврзаноста на Либек со Балтичкото Море преку Траве. На една од зградите во Либек постои спомен-плоча за сеќавање на големата поплава од 13 ноември 1872 година, кога е постигнато тоа ниво на вода.
Историја
Областа околу Либек била населена по последното Ледено доба. Неколку неолитски долмени може да се најдат околу областа.
Околу 700 година Словените започнале да доаѓаат во источните делови на Холштајн, кој претходно бил напуштен од многуте германски жители во текот на Големата преселба на народите. Во раниот век Карло Велики имал обиди за христијанизација на областа, кои биле отфрлани од Сасите, поради што тие се иселиле и го остапиле местото на полапските Словени, кои му биле сојузници на Карло Велики. Лубице („убаво“) бил основан на бреговите на реката Траве околу четири километри северно од денешниот градски центар на Либек. Во век, станала најважна населба на Ободритската Конфедерација и бил изграден и замокот. Населбата била запалена во 1128 година од паганските Рани од Риген.
Во периодот потоа, градот и замокот ја менувале сопственоста и биле дел од Војводство Саксонија до 1192 година, на Грофовија Холштајн до 1217 година и дел од Данска до Битката кај Борнхевед во 1227 година.
Околу 1200 година, пристаништето станува главна точка на поаѓање за колонистите, кои заминувале во балтичките територии освоени од страна на Ливонскиот ред и подоцна од Тевтонскиот ред. Во 1226 година, царот Фридрих II го зголемил градскиот статус на слободен царски град, со што настанал Слободниот Град Либек.
Во век Либек станал „Кралица на Ханзата“, станувајќи далеку најголем и најсилен член на оваа средновековна трговска организација. Во 1375 година, царот Карло IV го именувал Либек како еден од петте „Гордости на царството“, титула што ја делел со Венеција, Рим, Пиза и Фиренца. Неколку конфликти околу трговските поволности биле воделе од Либек и Ханзата против Данска и Норвешка со различни резултати. Додека Либек и Ханзата преовладувале во конфликтите во 1435 и 1512 година, Либек изгубил кога започнала Грофската расправија, граѓанска војна која беснеела во Данска од 1534 до 1536 година. Либек, исто така, се приклучил и на Шмалкалденскиот сојуз.
По поразот во Грофската расправија, Либек полека ја губел моќта. Градот успеал да остане неутрален во Триесетгодишната војна, но со уништувањата поради децениската војна и новата трансатлантска ориентација на европската трговија, Ханзата како и Либек ја изгубиле својата важност. Но, откако Ханзата била де факто распуштена во 1669 година, Либек сè уште останал важен трговски град на Балтичкото Море.
Во текот на војната на Четвртата коалиција против Наполеон, војниците на Бернадоте го окупирале неутралниот Либек по борбата против Блихер на 6 ноември 1806 година. Под континенталната блокада, блокот пропаднал и од 1811 до 1813 година Либек бил формално припоен како дел од Франција, до Виенскиот конгрес во 1815 година.
Во 1937 година, нацистите го донеле т.н. Закон за голем Хамбург, со што блискиот Хамбург бил проширен, со што ги опфатил градовите кои формално ѝ припаѓале на пруската покраина Шлезвиг-Холштајн. За да ѝ ги надоместат овие загуби на Прусија (и делумно поради личното недопаѓање на Хитлер на Либек, откако го одбил за држење говор во 1932 година ), 711-годишната независност на Либек била прекината и скоро цела нејзина територија била припоена кон Шлезвиг-Холштајн.
Во текот на Втората светска војна, Либек бил првиот германски град кој бил нападнат од значителен број на кралските воздушни сили. Нападот на 28 март 1942 година создал огнена стихија, која предизвика сериозни оштетувања на историското јадро. Бомбардирањето на Либек во Втората светска војна уништило три од главните цркви и големи делови од градот. Во близина на градот постоел камп за воени заробеници, Офлаг X-C, кој функционирал од 1940 до април 1945 година. Либек бил окупиран без претходен отпор од британската втора армија на 2 мај 1945 година.
На 3 мај 1945 година, една од најголемите катастрофи во поморската историја се случува во Либечкиот Залив, кога бомбардери на Кралските воздушни сили потопиле три бродови — „Кап Аркона“, „Дојчланд“ и „Тилбек“ — кои, непознато за нив, биле преполни со затвореници од концентрациските кампови. Биле убиени околу 7.000 луѓе.
Либек останал дел од Шлезвиг-Холштајн по војната (и се наоѓал во рамките на Западна Германија). Се наоѓал непосредно на внатрегерманската граница во текот на поделбата на Германија на двете сопернички држави во периодот на Студената војна. Јужно од градот, границата ја следела реката Вакениц, која ги раздвојувала двете држави на помалку од 10 метри во многу делови. Најсеверниот граничен премин бил во округот Шлутуп, во Либек. Обновеното историско градско јадро на Либек станало светско културно наследство на УНЕСКО во 1987 година.
Либек бил местото на познатиот уметнички скандал во 1950-тите. Лотар Малскат бил ангажиран за обновата на средновековните фрески во црквата Св. Богородица во Либек, кои биле откриени на ѕидовите во внатрешноста, откако катедралата била сериозно оштетена во текот на Втората светска војна. Наместо тоа, тој насликал нови дела кои ги претставил како реставрирани, а со тоа измамил многу експерти. Владата на Западна Германија отпечатила 2 милиони поштенски марки со ликот на фреските. Меѓу новите дела на Малскат, биле и диви мисирки, кои биле непознати во Европа во текот на средниот век. Некои експерти го сметале ова како доказ за рано откривање на Америка од Викинзите. Малскат подоцна го признал делото. Инцидентот одигрува значајна улога во романот „Стаорецот“ на Гинтер Грас.
Стар град
На 14 декември 1987 година одредени зачувани делови на средновековното градско јадро на островот на Стариот град биле прогласен како светско културно наследство од страна на УНЕСКО. Со тоа првпат во Северна Европа бил прогласен цел град како светско културно налседство. Притоа, решавачки бил самиот карактер на Стариот град кој се развивал во околината на Балтичкото Море во средновековниот период, кој пружал извонредна градска панорама со седумте камбанарии на петте главни цркви.
Заштитеното подрачје од УНЕСКО ги вклучува најважните градби на Либек: комплексот на Градското собрание, манастирот, Коберг — целосно зачуван четврт од крајот на век — со црквата Св. Јакоб, болницата Св. Дух и станбените блокови помеѓу Глокенгисерштрасе и Егидинштрасе, четвртот на богати куќи од и  век помеѓу црквата Св. Петар и катедралата, Холстентор, Кајзертор на кејот на Каналот Елба-Либек и магацинот за сол на левиот брег на Траве.
Либек се пријавил за титулата „Европска престолнина на културата 2010“, меѓутоа излегол во раната фаза.
Градби
Светското наследство на островот на Стариот град се состои од над илјада згради, кои се прогласен за споменици на културата. Светското наследство претставува целина на зачуваните делови на средновековниот град.
Седумте камбанарии
Сликата на Стариот град е испресечена од седумте црковни камбанарии (оттаму и називот „град на седумте камбанарии“), кои се дел од петте големи градски цркви. На западната панорама во редослед север-југ (од лево кон десно) можат да се видат камбанарии на следниве цркви:
Романескната катедрала во Либек е втората најголема средновековна цркова, која со 130 метри ја има најголемата должина. Се наоѓа во јужниот крај на островот на Стариот град во мирно опкружување. При судирот на двете цркви настанал конфликт помеѓу граѓаните на Либек и епископит, кој додека траел, епископите на Либек морале својата резиденција да ја преместат во Ојтин. За разлика од црквата Св. Богородица, катедралата по нејзиното возобновување во внатрешноста е бела. Во црквата може да се најде триумфалниот крст на кога познатиот изработувач Бернт Нотке му се восхитувал. Во близина се наоѓа црквата Исусово Срце, изградена во 1891 година.
Црквата Св. Богородица, изградена во готски стил и долга 100 метри, била главна црква на граѓаните. Се наоѓа на добра местоположба во близина на градскиот плоштад, веднаш зад Градското собрание. Денес, црквата е третата најголема црква во Германија и важи за мајка црква на тулната готика. Оддава впечаток не само со нејзината надворешна, туку и со нејзината внатрешна големина. Исто така, кога во Втората светска војна било оштетено уметничкото богатство во внатрешноста, средниот брод на црквата бил обновен од со вистински богати суровини.
Како и катедралата и црквата Св. Богородица, така и црквата Св. Петар во Втората светска војна била значајно оштетена и потоа како и другите повторно изградена. Во близина на плоштадот, порано претставувала црква на рибарите и речните бродари. Денес, таа нема сопствена црковна општина и се користи како изложбен и концертен простор. Освен тоа, од 2004 година претставува универзитетска црква и се користи од Високата школа за прослави. На нејзината камбанарија се наоѓа платформа за набљудување, од каде при убаво време може да се види Травеминде и длабоко во Мекленбург.
Црквата Св. Јаков се наоѓа на друг голем плоштад во Либек, на Коберг. Црквата претставувала црква на морепловците и се наоѓа спроти познатото бродско здружение во Либек, еснафска куќа на капетаните и денес на најпознатиот ресторан на Либек со многу модли на бродови. Црквата Св. Јаков не била оштетена во војната и поради тоа денес нуди одлични слики во внатрешноста. Во една од страничните капели постои спасувачки брод на потонатиот брод „Памир“ од 1957 година.
Црквата Св. Егидиј е најмалата од петте големи цркви во Стариот град и единствена во источниот дел на Стариот град, станбен четврт на занаетчии и понизок слој на население. Исто така и таа не била оштетена во војната. Нејзината внатрешност може да се погледне.
Други верски објекти
Црквата Св. Катарина е една поранешна францисканска манастирска црква на истоимениот манастит. Таа нема камбанарија и оттаму не се забележува на класичкната градска панорама. Но, нејзината внатрешност е вредна за посета и важи за зенит во архитектурата на тулната готика. Се наоѓа директно пред гимназијата Катаринојм и денес се користи за изложбен простор. На нејзината западна фасада може да се најдат фигури направени од вајарите Ернст Барлах и Герхард Маркс.
Манастирот Св. Ана во близина на црквата Св. Егидиј вдомува денес обемен и сложен музеј кој обработува најразлични теми. Па така, може да се најдат значајни верски уметнички дела, како и најголемата збирка на средновековни олтари и статуи, потоа преглед на станбената култура на Либек и на Ханзата од средновековието до почетокот на век и на крај во новата надградба, збирка на современа уметност.
На Коберг спроти црквата Св. Јаков се наоѓа болницата Св. Дух. Оваа градба е добар пример за формите на добродетелство во средновековното друштво. Им нудела место на сиромашните, болните и старите. До 1970-тите постоела голема сала, која денес може да се разгледа, која во век служела како старски дом со посебни станбени единици, секоја по едвај 3 квадратни метри. За време на божиќниот период тука се одржува најпознатиот божиќен пазар во Северна Германија. Недалеку од болницата Св. Дух се наоѓа класичната Реформирана црква, која не поседува камбанарија.
Градско собрание
Директно до црквата Св. Богородица од порано се наоѓа срцето на градот, плоштадот со Градското собрание. Градското собрание за разлика од другите значајни градски градби не е изградено во еден стил, туку како што може и денес да се види, дека од век е надополнуван. Може да се најдат делови од готика преку ренесанса до модерната во 1950-тите години. Градското собрание завршува на Брајтен Штрасе со зградата на нотарите, чии аркади во 2005 година биле обновени и отворени, со што пешачката зона околу собранието станало уште поатрактивна. Остатокот на плоштадот во Либек бил оштетен во Втората светска војна. Оттогаш, обновата на плоштадот секогаш отвора жива дискусија за неговата иднина. Как, срамен столб во средновековниот период, чие приземје содржел продажни штандоци за путер, бил отстранет во 1952 година, а во 1986/1987 година бил повторно поставен и изменет.
Градски порти
Либек до век имал уште четири порти; денес можат да се најдат само уште две од нив. Холстентор е сигурна најпозната знаменитост на градот во Германија. Но, веќе долго време е заобиколена од сообраќајот и се наоѓа на еден мал плоштад. Во внатрешноста се наоѓа музеј посветен на историјата на градот. Друга зачувана градска порта е Бургтор (Burgtor). Таа е во рамките на остатоците на утврдувањата во северниот дел на градот и денес мора да биде помината од секого, доколку се влегува во Стариот град од север. Се наоѓа непосредно до комплексот на манастирот во замокот. Во 1808 година била основана поморска школа на Ханзинот град под водство на подоцнежниот градежен директор Јоханес Балцер. И денес може да се помине под градбата на поморската школа на Либек кај Кајзертор. Милентор (Mühlentor) недалеку од денешниот мост „Милентор“ преку Каналот Елба-Елиба и Хикстертор (Hüxtertor) биле срушени.
Музеи и граѓански куќи
Некои значајни граѓански куќи во Стариот град денес се користат како музеи. Така, во Бенхаус (Behnhaus) се нудат класицистички збирки, додека во Дрегерхаус (Drägerhaus) постои уметнички музеј. Во Буденброкхаус (Buddenbrookhaus), денес се наоѓа центар посветен на Хајнрих и Томас Ман. Во Глокенгисерштрасе од пред неколку години се наоѓат центар посветен на Гинтер Грас.
Трговското здружение на Либек престојува во куќата на Кауфманшафт, две од најубавите и најзначајни внатрешни дизајни на ренесансата. Ним им припаѓа и Шабелхаус во Менгштрасе, која служи како ресторан.
Романескната аптека Левен важи за најстарата световна градба во Либек.
Како заштитен споменик се наоѓа и поранешниот Ханделсхоф од 1924 година.
Музика
Црквите во Стариот град на Либек се погодни за одржување на концерти, особено од основањето на Северногерманската школа за оргули. Вечерните музики (Abendmusiken) од времето на Дитрих Букстехуде се легендарни. Во лето во Либек се одржува музичкиот фестивал Шлезвиг-Холштајн, кој се одржува во целата покраина, исто така во селски цркви, ловечки куќи и концертни сали. Други концертни сали и простори за претстави се современата музичка и конгресна сала Либек, Колосеумот на, концертната сала на Високата музичка школа Либек вклучувајќи ја и салата во Холстентор. Секоја година во Либек се одржува натпревар „Младината музицира“ (Jugend musiziert) како и бројни приредби кои го збогатуваат музичкиот живот во градот.
Книжевност
Либек одиграл значајно место во пишаните дела на браќата Томас Ман и Хајнрих Ман, кои како центар ја основале Буденброкхаус во близина на црквата Св. Богородица. Таа е така именуван по романот на Томас Ман Буденброкови, чие дејство е во Либек. Овој општествен роман се занимава со падот на едно богато трговско семејство; Томас Ман добил Нобелова награда за литература за оваа книга. Ханзинот град ја доделувал наградата „Томас Ман“ на секои три години до 2008 година, а од 2010 година заедно со Баварската академија на убавите уметности доделуваат заедничка награда посветена на Томас Ман, секој година. Други познати писатели од Либек се Емануел Гајбел, Густав Фалке, Ото Антес и Ерих Мизам. Гинтер Грас, исто така нобеловец, долго време живеел во Либек. Денес, живее во близина на градот. Во самиот Либек се наоѓа куќата „Гинтер Грас“ со претежно оригинални дела од литературата и уметноста. Либек е седиште на здружението „Ерих Мизам“ ја доделува истоимената награда. Писателите Теодор Шторм и Вернер Бергенгрин биле ученици во гимназијата Катаринојмс.
Обемниот роман за Либек „Дединиот град“ (Die Großvaterstadt) на Лудвиг Еверс, кој излегол од печат во 1926 година некогаш бил многу читан. Неговите главни ликови живееле во истото време како Буденброкови, сепак во друга социјална средина. Делумно се опишани истите настани, како настанот во Кенигсштрасе. Третиот роман за Либек во тоа време е фиктивниот роман „Еден кралски трговец“ на Ида Бој-Ед.
Од 2002 година, Кристијан фон Дитфурт напишал шест криминални романи со неговиот лик Јозеф Марија Штахелман, кои се одиграле во Либек.
Споменици и скулптури
Либек има голем број значајни споменици и скулптури на јавните површини. Тука се лавовите на Кристијан Даниел Раух пред Холстентор, лавовите на Фриц Бен на мостот Бургтор, како и репликата на лавовите на Брауншвајг пред катедралата.
Други дела на Бен во градот се и антилопите пред Холстентор, како и пантерот во Шулгартен на Вакениц. Во паркот Биргергертен (Bürgergärten) постои мала градина на скулптури во Стариот град, помеѓу болницата Св. Дух и Бенхаус.
Храна и пијалаци
Либек е многу познат по неговата извонредна индустрија на марципан и според локалната легенда, марципанот бил првпат направен во Либек во одговор на воената опсада на градот или на гладната година. Приказната, можеби апокрифна, е дека градот ги исцрпил сите зачувани резерви на храна, освен на бадеми и шеќер, и нив ги искористил да направи векни „леб“ од марципан. Други веруваат дека марципанот, всушност, бил откриен во Персија неколку стотици години пред Либек да тврди дека тие го измислиле. Најпознатиот производител е Нидерегер, кој често е посетуван од туристите, особено за време на Божиќ.
Винската традиција на Либек потекнува од времето на Ханзата. Еден специјалитет на Либек е Ротспон, вино направено од грозје произведено и ферментирано во Франција и транспортирано во дрвени буриња во Либек, каде се чува, остарува и се става во шишиња.
Пристаниште
Либечкото пристаниште е најголемо германско пристаниште на Балтичкото Море. Го поврзува Либек со Скандинавија, Русија и со Балтикот. Бројни фериботски линии го поврзуваат либечкото пристаниште со целиот Балтик. Во 2007 година низ него поминале 32,6 милиони тони добра и поминале преку 350.000 патници. По кризната 2009 година, во 2010 година поминале 26.74 милиони тони, скоро 2% повеќе од минатата година. Од нив Lübecker Hafengesellschaft (LHG) имал удел од 24,48 милиони тони.
Во 2013 година, LHG пренела 102.000 контејнери (2012: 116.000; 2010: 126.000). Во 2013 година низ либечкото пристаниште вкупно поминале 26,1 милиони добра, од нив 23,1 милион тон преку LHG.
Како споменици на културата се водат поранешните пристанишни хангари 10/11 во Хафенштрасе.
Бројот на патници од фериботи и крстосувања во 2013 година благо се зголемил на 401.318 (2012: 399.380). Во 2013 во пристаништето Либек-Травеминде биле вкотвени 20 крузери, додека за 2014 година биле предвидени над 15.
Канал Елба-Либек
Денес, Каналот Елба-Либек има незначително значења за економијата на градот, бидејќи со децении не е осовремен, па така сега се користи само од рекреативците и повеќе не е привлечен за денешниот товарен сообраќај.
Претпријатија
Порано, во Либек била развиена тешката индустрија. Од 1905 до 1981 година во Либек се наоѓала голема металуршка фабрика „Hochofenwerk Lübeck“. Исто така, некогаш значајната бродоградба се нашла на удар на промените во економијата. Во изработката на специјални машини е претпријатието „Nordischer Maschinenbau Rud. Baader“, познато како произведувач на машини за обработка на риба.
Во Либек одредени гранки имаат особена традиција, како биоинженерството, помогнато и од Либечкиот универзитет. Најголем работодавач со седиште во Либек е Drägerwerk-AG & Co. KGaA со повеќе од 11.000 вработени. Друго значајно медицинско претпријатие е „Euroimmun“, произведувач на лабораториска опрема за дијагноза на антитела.
Уште една значајна стопанска гранка е прехранбената индустрија, па така „Niederegger“, најпознатиот произведител на либечкиот марципан, производителот на супи Campbell’s Germany и најголемиот германски производител на риба во конзерва „Hawesta“. Во областа на пристаништето се наоѓа производителот на житарици „H. & J. Brüggen“.
Либечкото пиво уште од век било извезувано во областа на Балтикот. Најголема пиварница била пиварницата „Лик“, која била затворена во 1988 година.
Други поважни претпријатија во градот се групата „Bockholdt“ со повеќе од 4.300 вработени (системски услуги во областа на градбата и индустријата), фирмата „Possehl“, „Lübecker Hafengesellschaft“ (Либечко пристанишно друштво) и „Schöning-Verlag“, пазарен водач за разгледници во Германија. „Schmidt-Römhild“ (најстарата издавачка куќа во Германија, од 1579 г.) како „Carl Tesdorpf“ (најстарата продавница за вино во Германија, од 1678 г.), обете се сместени во улицата Менгштрасе.
Патен
Во западниот дел на градот поминува сојузниот автопат А1 Хамбург–Фемарн, кој е познат и како „птичја линија“ (Vogelfluglinie) и Е47 понатаму преку Фемарнбелт (со ферибот) кон Копенхаген и преку Ересундскиот мост води до Малме во Шведска, исто така служи како врска помеѓу регионите Хамбург и Ересунд. На овој автопат се наоѓаат излезите Либек-Мојслинг и Либек-Центар. Во северниот дел на градот се наоѓа автопатската крстосница Бад Швартау на градскиот автопат А226 во насока на Травеминде.
Од 2001 година излезот Либек-Генин во јужниот дел на градот на автопатот А20 е затворен. Новиот излез Либек-Југ за аеродромот Либек-Бланкензе ќе биде поврзан со новиот Б207 и ќе го скрати пристигнувањето од источниот дел. По завршувањето на градежните работи на автопатската крстосница Либек во насока на Бад Зегеберг ќе биде пуштена делница во должина од 15,7 километри на А20 помеѓу Либек и Гешендорф.
Железнички
Во Либек, Германските железници ги имаат следниве железнички станици и постојки за патнички сообраќај:
Во Либек, либечките пристанишни власти ги поседуваат следниве железнички станици и постојки за товарниот сообраќај:
Од 1 октомври 2008 година, Главната железничка станица Либек е поврзана на електричната мрежа на Германските железници. Официјалното отворање било извршено на 14 декември 2008 година.
Далечните линии одат преку „птичјата линија“ во насока на Копенхаген во соработка со Данските железници (Danske Statsbaner, DSB). Од 9 декември 2007 година со промената на планот за патување, Либек е исклучен од мрежата на ICE: специјален ICE го поврзува Либек преку Хамбург со Берлин, во другиот правец патува на „птичјата линија“ до Копенхаген. Оваа линија била долгорочно заменета од страна на Јуросити. Освен тоа, во петоците сообраќа интерсити кон Пасау преку Келн и Франкфурт на Мајна, додека во лето и за викендите, само до Франкфурт. Други далечни линии по завршувањето на електрификацијата биле разгледувани од страна на Германските железници. Така, од декември 2008 година, секој ден сообраќај ICE помеѓу Либек и Минхен преку Хановер, Касел и Вирцбург.
Регионалните возови патуваат кон Хамбург, Линебург, Бад Клајнен, Кил, Нојштат во Холштајн, Путгарден и Травеминде. За патување кон западниот брег на Шлезвиг-Холштајн е неопходно прекачување во Хамбург или Кил. Линијата Хамбург-Либек е пруга со највисок сообраќај.
Од 1945 до 1990 година, железничката станица во Либек била гранична кон советската окупациска зона, т.е. кон Источна Германија. Дневно, поминувале еден до два меѓузонски возови во насока Бад Клајнен — Росток.
Градски превоз
Трамвајот во Либек бил затворен во 1959 година. Неговото повторно отворање како градска железница сè уште се разгледува. Особено за тоа се заземаваат Зелените, бидејќи автобускиот систем не може повеќе да се шири. Во градскиот буџет за 2010 година биле предвидени 120.000 евра за студија за воведување градска железница. Од многу жители биле најдени недостатоци, дека автобусите со нивните димензии не се безусловни прилагодени на светското наследство. Исто така дали е потребно секоја линија да поминува низ градското јадро и зашто да нема кружни линии кои би кружеле околу Стариот град. Управител на јавниот превоз е Stadtverkehr Lübeck GmbH (SL).
Во Либек и некои блиски општини од 1 август 2011 година важи тарифата на Шлезвиг-Холштајн. Дотогаш постоела посебна тарифа за Либек.
Во Травеминде постои фериботот Привал — надвор од тарифата — кој сообраќа помеѓу градот и полуостровот Привал на Унтертраве.
Автобуски превоз
Либек е вклучен од повеќе претпријатија во автобуската мрежа. Вакви линии се нудат од Меѓуградската автобуска станица, како и од Универзитетот за линиите до Берлин. Оттука сообраќаат автобуси на претпријатијата „Autokraft“ и „meinfernbus.de“ преку Либек до Берлин. „Flixbus“ нуди врски до Мекленбург-Западна Померанија, Долна Саксонија, Бремен и Северна Рајна-Вестфалија. Исто така постојат еуролинии преку Хамбург и Бремен кон Олденбург. Притоа, Либек е поврзан и на меѓународниот автобуски превоз. Постојат линии кон Париз и Осло, како и бројни други одредишта во Источна Европа, Скандинавија и земјите на Бенелукс.
Воздушен
Либек располага со регионалниот аеродром Либек-Бланкензе. Од 2000 година, аеродромот е нарекуван и како „Хамбург-Либек“ од страна на ирскиот авиопревозник Ryanair. Ryanair најавил дека од август 2014 година повеќе нема да нуди летови од Либек. Од 2006 година, источноевропскиот нискобуџетен авиопревозник Wizz Air нуди летови кон Гдањск и Киев. Либечкиот аеродром е единствениот оперативен аеродром во Шлезвиг-Холштајн покрај аеродромот Зилт и затоа е поддржан од страна на покраинската влада.
Образование
Во Либек постојат четири државни универзитети. Либечкиот универзитет (UzL), тогаш уште Медицински универзитет во Либек (Medizinische Hochschule zu Lübeck), во 1973 година бил основан како наследник на Вториот медицински факултет, од бил дел од Килскиот универзитет. На почетокот на 1980-тите била отворена наставна клиника, со што биле овозможени услови за одржување целосни студии по медицина во Либек. Во 1993 година биле воведени студии по информатика. Во рамките на иницијативата на Сојузната влада во 2007 година била основана школа за компјутирање во медицина и биологија. Овие насоки биле предвидени на полето на информатиката во медицината и природните науки. Покраинската влада на Шлезвиг-Холштајн сакале од 1 октомври 2011 година да ги регулира овие студии. Замислите наишле на отпор во политиката, науката и организациите. Откако неколку пратеници на мнозинството на покраинската влада во Кил излегле со јавна поддршка за Либечкиот универзитет, на крај била запознаена и сојузната министерка за образование и наука, која рекла дека треба да останат медицинските студии.
Кампусот на универзитетот се наоѓа во округот Св. Јирген.
Високата школа Либек била основана во 1969 година како покраинска висока школа за техника и поморство. Денес, тука постојат студиски насоки во областа на техниката, инженерството и природните науки. Заедно со универзитетот постои биоинженерство.
Високата музичка школа Либек постои од 1973 година, започнато врз рамки на приватниот конзерваториум од 1891 година. Единствена од високообразовните институции во Либек се наоѓа во областа на Стариот град. Високата музичка школа во многу земји на светот има извонреден глас, па така студенти од повеќе од триесет земји студираат во Либек.
Високата школа за јавна администрација, односно за сојузната полиција, била основана во 1978 година. Седиштето на оваа школа се наоѓа во Брил (Рајнска област).
Како приватен универзитет е уште и Меѓународната школа на нови медиуми.
Меѓународни односи
Либек е збратимен со следниве градови:
Лубек, Мејн, најисточниот град во Соединетите Американски Држави, е именуван по Либек.
NGC 5812
NGC 5812 — елиптична галаксија во соѕвездието Вага, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5812 се споменува и како MCG -1-38-16, UGCA 398.
Откривање
Објектот е откриен на 5 март 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5812 е од видот E1. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. NGC 5812 има привидни димензии од 2,3' х 2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 15 ч 0 м 55,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -7° 27' 27"". Положбениот агол на објектот е во износ од 130°.
Други поделби
Проучување на NGC 5812 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 53630. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 288; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5012. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 751.
Денови на виното во Ривица
Деновите на виното во Ривица е стопанско-фолклорна манифестација, која од 2002 година. се одржува секој јануари во Ривица, општина Ириг. Таа е од локален карактер, а организатори се МЗ Ривица, СО Ириг и ТО Ириг.
Централниот дел на програмата претставува избор на најдобар подрумар и производител на вино, а се организираат и дегустации на вина и сремски гастрономски производи. Придружната програма вклучува натпревари во брзо пиење вино, удирање со камшик, правење колбаси, како и настапи на културно-уметнички друштва и тамбурашки оркестри.
Музеј Доганџај
Музејот Доганџај се наоѓа во Бејоглу, Истанбул, Турција. Тој е првиот современ музеј на уметноста, и истиот бил основан од страна на Бурхан Доганчај и официјално отворен во 2004 година. Овој музеј можеби е и најстариот музеј во градот, кој датира уште од римско време. Овој музеј е отворен секој работен ден од 10 до 18 часот.
Козачки напад на Цариград (1615)
Козачкиот напад на Цариград од 1615 година — напад врз Цариград од страна на Запорошките Козаци, предводени од Хетман Петро Конашевич-Сагајдачни. Козаците го нападнале пристаништето на градот и го запалиле пред да се вратат во Украина. Успехот на овој напад довел до Хотинската кампања од 1621 година.
Позадина
Козачките заедници се појавиле во 14 век во украинската степа покрај реката Днепар. Козаците развиле високо милитаристички заедници кои во голема мера биле одговорни за нападите врз Татарите. Соседните држави, вклучително и Кралството Полска, ги користеле во време на судири. Во 1500-тите, Козаците често ги напаѓале кримските Татари и Османлиите со намера да ограбат богатство и да ги ослободат христијанските робови. До 16 и 17 век, Козаците почнале да напаѓаат заедници во Црното Море, вклучувајќи ги градовите Варна, Перекоп, Билхород, Измаил и Требизонд.
Напад
Во мај 1615 година, група Козаци заминале кон Отоманското Царство со осумдесет мали чамци, од кои секој имал приближно 50 луѓе. До средината на јуни тие го преминале Црното Море и пристигнале во околината на Цариград. Козаците ја освоиле и запалиле истанбулската населба Скутари (денес Усќудар), како и пристаништата Мизевна и Архиока. По нападот на градот, Козаците се вратиле во Украина.
Султанот Ахмед I, забележувајќи чад од неговите прозорци предизвикан од пожарот, испратил флота од галии во потера. Османлиите ги пристигнале Козаците на устието на Дунав. Сепак, Козаците ги поразиле и адмиралот на флотата бил заробен.
Последици
Нападот го зацврстил моралот на Козаците, кои успешно продолжиле да ги напаѓаат упориштата кои ниту Светото Римско Царство ниту Полско-литванската Заедница не се осмелувале да ги нападнат. Европските дипломати ја донеле веста за нападот на Козаците на Запад. Францускиот историчар Мишел Баудие напишал: „Единственото спомнување на Козаците носи страв и ужас во Цариград“.
Како одмазда, Ахмед I испратил флота под команда на адмирал Али-паша следната година со намера да изврши напад врз Козаците во Днепар. Овие сили биле пречекани од чајки под команда на Конашевич-Сагајдачни. Козаците повторно ги поразиле Османлиите, заземајќи десетина галии и речиси стотина чамци. Али-паша успеал да побегне.
Козаците потоа го блокирале Кримскиот Полуостров и започнале напад врз Кафа, кој во тоа време бил едно од најважните турски пристаништа на Црното Море и центар на нивната трговија со робови.
Историја на филмот
Историјата на филмот започнала во доцните 1880ти со пронаоѓањето на првата филмска камера. Филмовите на почетокот ги изложувале како новина на карневалите, за да прераснат во една од најважните алатки за комуникација и забава, како и главни медиуми во 20 и во 21 век. Повеќето филмови снимени пред 1930 година немаат звук. Филмовите имаат значително влијание врз уметноста, технологијата и политиката. Киното се сметало како поевтин и поедноставен начин за забавување на народите. Филмовите станале најпопуларна визуелна уметничка форма од доцната викторијанска доба. Тоа ги поедноставило работите, бидејќи пред појавата на киното луѓето морале да патуваат долги релации за да ги видат главните диоарами или забавни паркови. Со појавата на киното ова се променило. Во текот на првата декада од постоењето на киното, пронаоѓачите работеле на подобрување на машините за правење и прикажување на филмови.
Предци на филмот
Еден од првите технолошки предци на филмот e камерата „пинхол”, проследена со повеќе напредната камера обскура, која за првпат ја опишал Алхазен во детали во неговата „Книга за оптика“ (1021), а подоцна Џамбатиста дела Порта ја усовршил. Светлината се инвертира низ мал отвор или леќа од надвор и се проектира на површината или екран. Со користење на камерата обскура, се овозможило да се проектира подвижна слика, но немало средства за снимање на сликата за подоцнежно гледање. Подвижните слики се произведуваат со вртежни барабани и дискови во 1830-тите години преку независните откритија на Симон фон Стампфер (стробоскоп) во Австрија, Јозеф Плато (фенакистоскоп) во Белгија и Вилијам Хорнер (зоетроп) во Велика Британија. На 15 јуни 1878 година, под покровителство на Лиланд Стенфорд, Едвард Мејбриџ успешно фотографирал коњ наречен „Сали Гарднер“ во брзо движење со помош на серија од 24 стереоскопски камери. Експериментот се одржал на 15 јуни на Пало Алто фармата во Калифорнија во присуство на новинари. Истражувањето требало да утврди дали коњот при неговото трчање одеднаш ги подигнува сите четири нозе од земја. Камерите биле наредени по должина на патеката паралелно со коњот и сликањето на секоја камера било управувано со помош на растегната жица која била активирана од копитата на коњот. Тие биле поставени на растојание од 21 инчи за да го покријат растојанието од 20 стапки (6 метри), потребно за целосно да се покрие еден коњски чекор во трчање, преземајќи слики во еден илјадити дел од секундата. Етиен-Жил Мареј го измислил хронофотографскиот пиштол во 1882 година, со помош на пиштолот можело да се преземат на 12 последователни кадри во секунда, кој ги снимал сите рамки на истата слика. Тој го користел хронофотографскиот пиштол за проучување на движењето на луѓето и на животните.
Тивката ера
На почетокот имало технички потешкотии во синхронизацијата на сликите со звукот. Било јасно дека Едисон првенствено имал намера да создаде звучен филмски систем, кој не стекнал светско признание до издавањето на „Џез пејачот“ во 1927 година. Сепак, сè уште постоелo значаен интерес филмовите да се прават без звук. Ова е познато уште како тивка ера на филмот. Сепак, за подобрување на искуството на гледачите, немите филмови најчесто биле придружувани со музичари кои свиреле во живо, а понекогаш имало и звучни ефекти, па дури и коментари изговарани од страна на шоуменот или филмскиот проектант. Во повеќето земји, започнало да се користи титлување за да обезбеди дијалог и нарација за филмот, со што се отфрлиле раскажувачите. Сепак, во јапонските кино сали човечката нарација останала популарна во текот на тивката ера. Техничките проблеми се решиле до 1923 година. Илустрираните песни биле исклучок од овој тренд што започнал во 1894 година во сценските куќи и опстоил сè до доцните 1930-ти години во кино салите. Настапите во живо или аудио снимките се споиле со рачно обоени стаклени слајдови, проектирани преку стереоптикони и слични уреди. На овој начин, нарацијата во песните се илустрирала преку серија на слајдови чие менување било симултано со наративниот развој. Главна цел на илустрираните песни била да се поттикне продажбата на отпечатената музика. Тие станале многу успешни, со продажба која достигнувала до неколку милиони примероци за една песна. Подоцна, со раѓањето на филмот, илустрираните песни се користеле како филер материјал пред започнување на филмовите и за време на промена на ролните. Имало некомерцијален обид да се искомбинира филмот со серија од слајдови и да се синхронизира резултантниот филм со аудио. Филмот исто така содржел рачно насликани слајдови како и другите претходно користени техники. Истовремено било потребно пуштање на аудиото додека се прикажувал филмот. Оваа монументална продукција, објавена во 1915 година, е наречена како „Фото-драма на создавањето“ и траела осум часа.
1895 до 1906
Првите единаесет години од постоењето на филмот покажале движење на киното од една новина до воспоставена забавна индустрија од голем размер. Филмовите го претставуваат развојот на индустријата започнувајќи од филмови кои се состоеле од еден кадар, целосно направени од страна на едно лице со неколку помошници, кон филмови долги неколку минути кои се состоеле од неколку кадри, кои ги правеле големите компании во нешто слично на индустриски услови.
Филмската индустрија до 1906
Првата комерцијална изложба на филмот се одржала на 14 април 1894 година во кинетоскопскиот салон за шоу-ѕиркање на Едисон. Најуспешна филмска компанија во САД, со најголемо производство до 1900, била „Американската Мутоскоп“ компанија. Таа првично се формирала за да ги искористи филмовите од типот на шоу-ѕиркање, со користење на дизајнот кој го направил В. К. Л. Диксон, откако ја напуштил компанијата Едисон во 1895 година. Неговата опрема користела филм широк 70 mm и секоја рамка се печатела одделно врз хартиени листови кои се вметнувале во машината за гледање, наречена мутоскоп. Листовите со слики стоеле надвор од периферијата на вртечкиот барабан и се превртувале во прегледот по редослед. До 1896 година, било очигледно дека повеќе пари може да се заработат со прикажување на филмови со проектор, пред голема публика отколку преку нивно прикажување на шоу машини за ѕиркање. Компанијата Едисон го преземала проекторот развиен од страна на Армат и Џенкинс, „фантоскоп“ и го преименувале во витаскоп. Се приклучувал на разните машини за проектирање кои ги правеле други луѓе за прикажување на филмови со широчина од 480 mm, кои се произведувале во компанијата Едисон и други компании во Франција и Велика Британија. Покрај Мутоскопот, компанијата Американски Мутоскоп исто така направила проектор наречен биограф, кој можел да проектира континуиран позитивен отпечаток од филм направен од истите негативи. Од 1896 година имало континуирани судски постапки во САД за патентирање на основните механизми кои го овозможиле постоењето на филмовите.