cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ристо Равановски
Окупација на Македонија
Окупацијата ја дочекал како подготвен револуционер. Се грижел за засолнување на илегалците, организирал растурање на летоци, собирал оружје и друг материјал потребен за НОВ. Затоа уште во 1941 година бугарската полиција го затворила, но без да има конкретни докази. Во 1942 година се грижел за партиската техника, а во 1943 година од рудникот „Радуша“ преземал динамит и друг материјал, потребни за НОВ. Во рудникот спроведувал и успешни саботажи. Поради чести измачувања во бугарскиот затвор, паднал тешко болен. Вложените напори да му се спаси животот не вродиле со плод. На 31 декември 1943 година починал. Иако кратко траел неговиот живот тој бил целосно исполнет со бескомпромисна борба за слобода на народот и работничката класа, како и против фашистичките поробувачи.
Една од улиците во Скопје го носи токму неговото име.
NGC 4763
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4763 се споменува и како MCG -3-33-13, IRAS 12507-1643.
Откривање
Објектот е откриен на 31 декември 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4763 е од видот SBa. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,2 m/лм2. NGC 4763 има привидни димензии од 1,2' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 53 м 27,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -17° 0' 21"". Положбениот агол на објектот е во износ од 125°.
Хармоника
Хармониката е полифон и аерофон музички инструмент со клавијатура или копчиња. Музичарот на хармоника (хармоникашот) со раце го шири и собира “мевот“ чија воздушна струја поминува низ вентили. Овие вентили ги контролираат прстите на хармоникашот со притискање на клавишите.
Градба
Телото на хармониката се состои од две дрвени кутии поврзани со мев. Големината и тежината на хармониката варира во зависност од нејзиниот вид, бројот на регистри и басови. Притисокот на клавишот не се користи како изразно средство, ниту со него се контролира јачината на звукот, туку за тоа исклучиво се користи пумпањето на мевот.
Се разликуваат три основни видови хармоники: клавирска хармоника, хроматска со копчиња и дијатонска хармоника.
Историја
Се смета дека првата хармоника ја конструирал Кристијан Фридрих Лудвиг Бушман во 1822 г. во Берлин. Хармониката ја патентирал Цирил Демиан во 1829 г. во Виена. Неговата хармоника имала копчиња само на едната страна, додека другата служела само за развлекувење.
Пемза
Пемза – лесна, бела или сива, извонредно шупликава и сунѓереста карпа, со кисел или среднокисел состав. Оваа високомеуреста пирокластично екструзивна магматска карпа содржи риолит, трахит и фонолит.
Особености
Бојата на пемзата е обично светла, главно бела. Како екструзивна карпа, создадена при ерупција на вулкан. Нејзината просечна порозност е околу 90%. Пирокластичниот материјал е исфрлен во воздухот како пена која содржи меурчиња гас. Лавата брзо се стврднува, а меурчињата остануваат заробени во карпатА. Заради тоа пемзата е исклучително лесна, па не пропаѓа во вода и се користи за производство на лесни бетони.
Пемзата е многу лесна па често плови по вода
Базалтната верзија на пемзата е позната како скорија и многу се разликува заради минералогијата. Кога е присутна поголема количина гас тогаш настанува ситнозрнеста верзија на пемзата позната како пемзит. Пемзата се смета за стакло бидејќи нема кристална структура – аморфна е. Варира и во густината, во зависност од односот на меурчињата и цврстиот материјал. Многу примероци пемза пловат на вода. После ерупцијата на вулканот Кракатау во Тихиот Океан, долго време пливале сплавови пемза долги и до 25 метри. На некои растеле палми и друга вегетација. За време на подземните вулкански ерупции близу Тонга во 1979, 1984 и 2006 година настанале големи сплавови пемза долги и до 30 км кои пловеле илјадници километри до Фиџи. Постојат главно два вида на меурчињата во пловките. Некои пловки  се состојат од  тубичести  и  напоредно распоредени  меури,и затоа таквата пловка поприма свиленкаст изглед. Втората форма на меурчиња е сферична  и таквиот пловак  се содзава како резултат на зголемениот притисок во текот на ерупцијата.
Астрологија и астрономија
Астрологијата и астрономијата историски долго време биле иста дисциплина (astrologia), а се разделуваат како посебни дури во 17 век.
Хуан Монако
Хуан Монако (Juan Mónaco) — аргентински тенисер, роден на. Најдобро место според ранг-списокот на АТП е 43 место.
Најдобаро рангиран бил во 2008 година, кога се наоѓал на 14 место.
Касапницата-Пет
Касапницата-Пет или Детска крсоносна војна (англиски: Slaughterhouse-Five or The Children's Crusade) - роман на американскиот писател Курт Вонегат. Врз основа на романот, во 1971 година бил снимен истоимениот филм, во режија на Џорџ Рој Хил. Романот е објавен на македонски јазик од издавачката куќа „Темплум“, како 47. книга од библиотеката „Магма“.
Содржина
Два: Во оваа глава почнува приказната за Били Пилгрим, роден во 1922 година, во мало место во државата Њујорк. Уште како дете имал смешен изглед, а така изгледал и како возрасен. Учел во оптичарско училиште, а потоа бил мобилизиран во Втората светска војна, како помошник на воените свештеници. По враќањето од војната се оженил, станал оптичар и се збогатил, но тогаш претрпел нервен удар. Уште за време на војната погинал татко му во несреќен случај, а во 1968 година преживеал авионска несреќа, претрпувајќи сериозна повреда на главата. Додека лежел во болницата починала неговата жена и така Били останал вдовец. Оттогаш, на Били му се причинувало дека патува низ времето, па дури тврдел дека на денот на свадбата на ќерка му бил грабнат од вонземјани, кои го однеле на нивната планета и таму го ставиле во зоолошката градина. За своите „доживувања“ Били објавил писмо во локалниот весник. Били тврдел дека за првпат почнал да патува низ времето во 1944 година. Тогаш, тој добил прекоманда во Луксембург и учествувал во битката во Ардените, но не носел оружје. Кога неговата чета била уништена, Били скитал наоколу, избезумен и во бунило, заедно со тројца други војници. Криејќи се од нацистичката војска крај еден замрзнат поток, еден од американските војници, грубиот Роланд Вири, почнал крвнички да го тепа Били, со намера да го убие, но тогаш ги опколиле неколку германски војници и така тој се спасил од смртта.
Три: Германците ги претресиле Били и Вири, а потоа пешки се упатиле до местото каде што Германците ги собирале заробените американски војници. Таму, за потребите на германската пропаганда, војниците направиле сцена во која го заробиле Били. Потоа, заробениците биле натоварени во воз кој ги пренесувал некаде во источниот дел на Германија.
Четири: Вечерта, по свадбата на својата ќерка, Били не можел да заспие и излегол во дворот, каде пристигнала летечка чинија. Така, Били бил грабнат од вонземјани и однесен на друга планета. Кога се освестил, Били повторно се наоѓал во возот, каде војниците не му дозволувале да спие крај нив, зашто во сонот викал и претал, вознемирувајќи ги соседите. Деветтиот ден од патувањето умрел Роланд Вири, кој на соборците им оставил порака дека го убил Били Пилгрим. Утредента, возот пристигнал на крајната цел и заробениците биле затворени во логор. Били повторно доживеал „патување низ времето“, наоѓајќи се повторно во летечката чинија.
Пет: По дезинфекцијата, американските заробеници добиле плочки со броеви и биле внесени во логорот, каде ги пречекале заробените англиски офицери, кои приредиле претстава за новодојдените. Тогаш, Били се онесвестил и бил пренесен во бараката што служела како болница, каде му дале морфиум. Кога се разбудил, Били се нашол во 1948 година, во болницата за душевно болни луѓе, каде закрепнувал од нервниот удар. Таму, Били ги засакал научно-фантастичните романи. Потоа, тој се нашол на далечната планета на која го пренесле вонземјаните и каде бил изложен во зоолошката градина. За време на престојот на таа планета, Били открил дека вонземјаните имаат сосема поинаква претстава за времето, за животот и за вселената. Набргу, таму добил друштво - филмската ѕвезда Монтана Вајлдхек која, исто така, била грабната од вонземјаните. Потоа, тој пак се вратил во логорот, каде англиските офицери се одвоиле од американските војници, сметајќи ги за неуредни и недисциплинирани.
Шест: Утредента, американските војници биле пренесени во Дрезден, а претходно, еден американски војник му се заканил дека ќе го убие како одмазда за смртта на Вири. Били, пак, имал визија за својата смрт, сметајќи дека ќе биде убиен во 1976 година, за време на еден свој настап на стадион во Чикаго. Во Дрезден, американските војници биле дочекани од жителите на градот, кои им се потсмевале поради лошата состоја во која се наоѓале тие. Таму, заробениците биле сместени во бараката пет на поранешната касапница.
Седум: Дваесет и пет години подоцна, Били патувал на конгрес во Монтреал. Авионот се урнал во една планина и загинале сите патници, но Били останал жив. Него го спасила група австриски туристи, а потоа тој бил опериран. Таму, Били се сетил на својот престој во Дрезден, каде работел во фабрика за производство на витамински сируп за трудници.
Осум: Два дена пред уништувањето на Дрезден, американските заробеници ги посетил Хауард В. Кембел, Американец кој станал нацист, со намера да ги регрутира за својата воена единица која би требало да се бори на рускиот фронт. Нему му се спротивставил најстариот војник меѓу американските заробеници. Во родниот град, Били го сретнал Килгор Траут, писателот на неговите омилени научно-фантастични книги. Него го поканил на прославата на годишнината од својот брак, а таму Били речиси се онесвестил гледајќи ги четворицата музичари кои пееле една песна. Потоа, тој се сетил дека тоа произлегува оттаму што музичарите го потсетиле на четворицата германски стражари на денот кога американските бомбардери го уништиле Дрзеден, убивајќи над 100.000 жители. По катастрофата, четворицата стражари ги однеле заробениците во една меана на крајот од градот, каде преноќиле.
Девет: Додека Били лежел во болницата во Вермонт, неговата сопруга дошла да го посети, но умрела пред болницата. Во собата со Били лежел еден универзитетски професор кому Били му раскажал за ужасот што се случил во Дрезден. Два дена по завршувањето на војната во Европа, Били и петмина други американски војници дошле во Дрезден, земајќи разни предмети од урнатините. Потоа, во градот доше Русите и два дена подоцна Били отпатувал дома во САД. По враќањето од болницата, Били отишол во Њујорк, каде гостувал во радио-емисија, безуспешно обидувајќи се да раскаже за својата посета на далечната планета. Во една книжарница, Били видел слики со разголената Монтана Вајлдхек, како и порнографски филмови кои ги снимила во младоста. За време на престојот на планетата Тралфамадор, Монтана забременила со Били и му родила бебе.
Десет: Во завршната глава, авторот го опишува патувањето со авион до Дрезден, заедно со воениот другар О'Хер. Авторот преноќил во гостилницата заедно со Били, по разурнувањето на Дрезден. По доаѓањето на Црвената армија, Вили и другите воени заробеници копале по урнатините, барајќи ги и палејќи ги труповите на мртвите.
Бад Лаузик
Бад Лаузик (Bad Lausick) — град во округот Лајпциг, во сојузната покраина Саксонија, Германија. Се наоѓа 12 километри југозападно од Грима и 29 километри југоисточно од Лајпциг.
Натална астрологија
Натална астрологија, или натален хороскоп, е систем на астрологијата кој се заснова врз концептот дека животот на секој човек е одреден од небесната состојба на денот на неговото раѓање. Натални хороскопи се изработуваат речиси во сите астролошки традиции: индиска астрологија, кинеска астрологија и западна астрологија.
Црква „Св. Богородица“ - Сенце
Света Богородица — главна селска црква во горнореканското село Сенце. Црквата е сместена во источниот дел од селото, на височина која доминира во однос на остатокот од селото.
Историја
Црква во 2019 година била ограбена, при што од нејзе биле одземени неколку икони, сребрен крст и пари.
Архитектура
Градбата на црквата има четириаголна основа со осумаголна апсида во задниот дел. Објектот е изграден од камен и е покриен со лимен кров. Главната влезна врата се наоѓа на северната страна и над неа има ниша со слика на Богородица со Исус изработена на мермер, додека на западната страна има споредна врата. Апсидата на црквата е украсена со по една ланцетна вдлабнатина на секоја од страните.
Дворот на црквата е ограден со камена ограда, а во него се наоѓаат камбанаријата, помошен објект и гробни споменици. Камбанаријата е со примитивен изглед и се состои од метални столбови кои образуваат квадратна основа со лимен кров.
Ерусалимска лесна железница
Ерусалимска лесна железница (הרכבת הקלה בירושלים; HaRakevet HaKala Birushalayim) — линија на лесна железница линија во Ерусалим, отворена во 2011 година. Започнала да се гради во 2002 година, а била завршена во 2010 година по многу неуспеси и банкротирање на градежната компанија. Симбол на лесната железница е Жичниот мост на западниот влез во Ерусалим од Патот 1.
Месје 15
Месје 15 (NGC 7078) — збиено ѕвездено јато во соѕвездието Пегаз, кое се наоѓа на списокот на Месје и Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како Месје 15 се споменува и како M 15, GCL 120.
Откривање
Телото е откриено на 7 септември 1746 година од страна на Жан Доминик Маралди, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од см.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 21 ч 29 м 58,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +12° 10' 3"".
Други поделби
Проучување на Месје 15 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 210; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1127. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 298.
Петар Лазов
Петар Лазов (познат и како Петар Ристо Лазов; р. во ) — македонски математичар и универзитетски професор од 1989 година.
Животопис
Дипломирал во 1969 година на Електротехничкиот факултет во Белград, каде што и магистрирал во 1975 година, а во 1977 година докторирал со темата „Полиномни решенија на алгебарски диференцијални равенки и нивна примена при факторизација на полиномни диференцијални оператори“. Станал редовен професор на Електротехничкиот факултет во Скопје во 1989 година. Објавувал научни трудови главно од областа на диференцијалните равенки.
Теленовела
Теленовела е играна телевизиска серија којашто по содржината и форматот одговара на сапуница, но од неа се разликува по тоа што бројот на епизодите однапред е ограничен, а претставува одреден хибрид помеѓу сапуница, драмска серија и минисерија.
Првата теленовела прикажана во подрачјето на бившата Југославија била бразилската „Робинката Исаура“ (Escrava Isaura) кон крајот на 1980те.
Од средината на 2000 година, теленовели почнаа да се произведуваат и на Балканот.
Надворешни врски
אופרת סבון
Примера Дивисион (Аргентина) 1983
Титулата во Метрополитано ја освоила екипата на Индепендиенте, додека Естудијантес Ла Плата бил победник во Насионал турнирот.
Постојнска Јама
Постојнска Јама (Postojnska jama) — карстен пештерски систем кај Постојна, Словенија, долг 20,5 км. Претставува втор најголем ваков систем во Словенија (по Миговец) и една од најголемите посетителски места во земјата. Јамата е создадена од реката Пивка.
Историја
Пештерата прв ја опишал природонаучникот Јанез Вајкард Валвазор — основоположник на изучувањето на карстните појави. Во 1818 г. мештанинот Лука Чеч открил нов дел од системот, кога се вршени подготовките за посетата на светиот римски цар Франц I на пештерата.
Во 1819 г. Постојнската Јама е отворена за посети од јавноста и Чеч станал нејзиниот прв туристички водич. Во 1884 г. во пештерата е поставено електрично осветлување во земјата, дури и пред Љубљана.
Во 1872 г. во пештерата е поставена посетителска железница за разгледување на внатрешнсота. Најпрвин вовчето го туркале самите водичи, но на почетокот на XX век туркањето го заменила гасна локомотива.
За време на Втората светска војна, германската војска ја пренаменила пештерата во складиште, каде се чувале 1.000 буриња авионско гориво. Залихите се уништени во април 1944 г. од словенечките партизани во оган кој беснеел цели седум дена, уништувајќи голем дел од пештерата и зацрнувајќи го влезот.
По 1945 г. гасната локомотива е заменета со електрична. За јавноста се отворени 5,3 км од пештерата, што претставува најдолгата јавно достапна пештерска атракција во светот. На крајот на 1990-тите била една од најпосетуваните изложбени пештери во светот, со речиси 1 милион туристи годишно.
Туризмот во 21 век
Во јуни 2015 година, управата на пештерата известила дека пештерските нуркачи успеале да истражат дополнителен подводен дел од пештерата што води кон пештерата Планина, со што го продолжил системот на пештерата од 20.570 м (67.490 стапки) на 24.120 м (79.130 стапки).Во пештерата се наоѓала и единствената подземна пошта во светот.
Космос-1220
Космос-1220 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 4 ноември 1980 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4150 килограми. Космос-1220 бил воен извидувачки сателит за следење на флоти.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 98,8 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 832 км, а најмалото на 572.
Долина на сонцето
Долина на сонцето (хрватски јазик: Dolina Sunca) е хрватска теленовела. Серијата ја имаше својата Балканска премиера на 21 септември, со започнување на прикажување во Србија, Македонија и секако Хрватска. Македонија ја емитува серијата на А1 телевизија.
Синопсис
Потиштена од трагичната смрт на сопругот, младата биохемичарка Ева Краљ, собира доволно сила да се упати во гратчето Јабланово да ја одјави неговата канцеларија. На прв поглед ја воодушевува убавината на гратичето и таа изненадно, покрај својата сестра Стела, одлучува да започне нов живот баш во овој провинциски град. Семејството Витезовиќ ја спрема свадбата на својот најмлад син Јуран не сомневајќи се во мотивите на неговата женидба со добродушната Наташа Север. Среќата на Наташа виси на конец кога случајно го слуша разговорот помеѓу идниот сопруг и кумот Ловре Буковац. После три години, поминати во затвор, следен од погледите на мештаните, Андрија, црната овца во семејството Буковац, се враќа во Јабланово. На патот кон градот ја запознава убавата вдовица Ева. За време на шетка во природата, Ева го сретнува Кристијан Витезовиќ, момчето кое и го спасил животот. Градоначалничката Јулија Витезовиќ се запрепастува и се збунува како во градот се шета Андрија во друштво со Ева Краљ. Нејзината љубов ќе биде освоена од двајца мажи кои ќе се борат за нејзиното срце, Андрија и Кристијан.
Ерик Ериксон
Ерик Хамбургер Ериксон ( - )e развоен психолог и психоаналитичар попознат по теоријата за социјален развој на човекот (која уште се нарекува и егопсихолошка или епигенетичка) и создавање на фразата „криза на идентитет“. Неговото име се сврзува и со поимите идентитет и конфузија на улоги/идентитет. Автор е на психобиографски студии за познати личности: Максим Горки, Адолф Хитлер и др. Се мисли дека е најважен его-психолог исто така и најважен психоаналитичар после Фројд.
Потеклото на Ериксон е мистериозно. Роден е во близина на Франкфурт, Германија. Неговиот биoлошки татко е анонимен дански војник, а неговата мајка е Еврејка. Таткото на Ериксон ја напуштил неговата мајка пред да се роди Ериксон. Подоцна таа се мажи за Д-р Теодор Хомбергер, педијатарот на Ерик и се селат во јужна Германија.
Извесно време студирал сликарство. Образованието во Виенскиот психоаналитички институт под раководство на Ана Фројд ја завршил во 1933 година. Потоа со сопругата заминал за САД каде што работи како практичар. Соработувал со Харвардската психолошка клиника. Подоцна работел и во други клиники и центри за заштита на менталното здравје и во неколку универзитети (Јејл и Беркли). Наставната кариера ја завршил на Харвардскиот универзитет како професор курс за човековиот развој. Извршил две теренски истражувања за американските Индијанци.
Голема иновација на Ериксон е постулирањето на осум фази на развој за разлика од Фројд кој навел пет фази на развој. Ериксон за обработува гениталната фаза кај Фројд во адолесцентна плус додава три фази на возрасно (зрело) доба.
За негово најголемо дело се смета „Детството и општеството“ (првото издание e печатено во 1950, а второто е печатено во 1963).
Џамија (Сенце)
Џамија (Сенце) — џамија во изградба во горнореканското село Сенце.
Петраркистички сонет
Петраркистички сонет или петрархистичка поезија е вид на пишување на стихови што првпат се појавува за време на ренесансата, а прв го употребил италијанскиот поет Франческо Петрарка. Овој вид поезија е познат и како жонглерска или трубадурска поезија. Главното обележје на оваа поезија е оплакувањето на невозвратената љубов.
Особености
Историското значење на поезијата на Петрарка е во тоа што тој успеал да ја ослободи поезијата од преголемата апстракција и мистичност, а се прославува љубовта кон саканата, која се велича како нешто „свето“. Се користеле силни споредби, како на пример: устата е сонце, забите се бисери, лицето бело како снег. Девојката е сонце, а поетот снегот што се топи, и така натаму. Ова е тој шаблон кој многумина го имитирале не само во негово време туку и во наредниот век.
Во творештвото на поетите од јужна Италија со создала т.н. „Неаполска поетска школа“, чии претставници од Петрарка ја презеле совршената уметничка форма, хиперболизмот, но и плачливиот тон при опишувањето на љубовта. Овие поети се познати и под името „страмботисти“. Пишувале кратки песни од 8 стиха, а најважни претставници биле Серафино од Аквила, Антонио Гевалдо и др. Карактеристично за нив било што ја користеле народната поезија. Овој вид поезија е прифатен кај дубровничките поети од тоа време. Се опева љубовта на прв поглед, на пример поетот случајно здогледал убава дама на прозорецот, и веднаш потоа пее за самоубиство, бидејќи љубовта е неможна или невозвратена.
Пјетро Бембо ја вратил петрархистичката поезија во духот на Петрарка. Бембо и следбениците им се спротивставиле на страмботистите, и ја добиле битката. Ваквиот тип поезија се пишувал дури до крајот на 16 век.
IC 1103
IC 1103 — галаксија во соѕвездието Часовник, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1103 се споменува и како ESO 155-48, FGCE 332, DRCG 45-124.
Откривање
Објектот е откриен на 14 октомври 1898 година од страна на Делајл Стјуарт.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 32 м 13,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -52° 27' 25". Положбениот агол на објектот е во износ од 33°.
Други поделби
Проучување на IC 1103 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 13120.
Артјом Здунов
Артјом Алексеевич Здунов (руски: Артём Алексеевич Здунов; роден на 18 мај 1978) — руски државник и политичар, кој во моментот е вршител на должноста шеф на Република Мордовија од 18 ноември 2020 година.
Биографија
Артјом Здунов е роден во Казан на 18 мај 1978 година од ерјзанска националност.
Од 1996 до 1998 година бил заменик претседател на синдикалниот комитет на студенти на КФЕИ.
Во 2000 година, тој дипломирал на Казанскиот институт за финансии и економија (КФЕИ), а на истото место во 2004 година во постдипломски студии. Докторирал економија од 2005 година.
Од јуни 2000 до март 2001 година, тој бил специјалист за осигурување, внатрешен ревизор на Отворено акционерско друштво за осигурување Индустриско друштво за осигурување.
Од јули 2006 година до мај 2010 година, тој ја извршувал функцијата заменик директор за наука на државната институција „Центар за напредни економски истражувања на Академијата на науките на Република Татарстан“.
Од мај 2010 година, Здунов бил заменик министер за економија на Република Татарстан.
Од 14 октомври 2014 година до 6 февруари 2018 година, Здунов бил министер за економија на Република Татарстан.
На 18 ноември 2020 година, Здунов бил назначен за вршител на должноста шеф на Република Мордовија.
Семејство
Артјом Здунов е ерзјанец по етничка припадност. Тој е оженет со жена татарка и има син и ќерка.
Приход и имот
Износот на декларираниот приход за 2019 година изнесува 7 милиони 835 илјади рубли. Неговата сопруга има 578 илјади рубли.
NGC 4764
NGC 4764 — елиптична галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4764 се споменува и како HCG 62D.
Откривање
Објектот е откриен на 1882 година од страна на Ернст Вилхелм Либерехт Темпел, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 11 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4764 е од видот E2. Видливиот сјај со голо око изнесува 15,1 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 4764 има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 53 м 6,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -9° 15' 27"". Положбениот агол на објектот е во износ од 115°.
Други поделби
Проучување на NGC 4764 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 43760. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 284; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5535. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1600.
Арнакија
Арнакија — село во Општина Сарај, во околината на градот Скопје.
Географија и местоположба
Арнакија се во Општина Сарај, во близина на Скопје. Селото лежи во западните предели на Скопската Котлина, во близина на автопатот Скопје - Тетово. Арнакија се наоѓа на десниот брег на Суводолица.
Селото традиционално се дели на маалата Горна и Долна Арнакија (или Горно и Долно Маало). Во 2014 г. Горна Арнакија е прогласена за самостојно село.
Историја
Според податоците на Леонард Шулце Јена од 1927 година, во селото живеело албанско население.
Исто така, Афанасиј Селишчев во 1929 година наведува дека во селото живеело албанско население.
Население
На пописот од 2002 година, селото имало 1.077 жители, од кои 4 Македонци, 1.063 Албанци, 1 Турчин, 9 Бошњаци и 4 останати.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.163 жители, од кои 5 Македонци, 1.086 Албанци, 1 Турчин, 1 останат и 70 лица без податоци.
Родови
Арнакија е албанско село.
Според истражувањата од 1949 година, родови во селото се:
554
554 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 554 година од новата ера, 554. од првиот милениум, 54. од VI век и петта од 550-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6062 и 6063 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5304 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4314 и 4315 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1307.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 554 година се протега во 3190 и 3191, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3250 и 3251 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1097. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 70 и 69 година пред хиџра.
Усје
Усје — село во областа Каршијак, во околината на градот Скопје, административно во состав на Општина Кисела Вода.
Географија и местоположба
Населбата Усје се наоѓа во јужниот раб на Скопската Котлина на околу 6 километри оддалеченост од центарот на Скопје. Поради својата големина и местоположба, а пред сè близина, Усје е конурбирано со градот Скопје и е дел од неговата периферија, но сепак тоа е физички одвоено од градот Скопје, а сè уште ги има задржано одликите на рурална населба. Селото Усје лежи на надморска височина од 240 метри, во дол на крајните источни падини на планината Водно и ридестиот предел Каршијак. Низ селото протекува Усјанскиот Канал (јаз) кој се влева во реката Вардар кај населбата Горно Лисиче. Всушност селото Усје е сместено, односно вовлечено во долината на Усјанскиот поток од чија лева страна се Горното и Средното Маало, а од десната страна е Долното Маало. На ридот од десната страна над селото Усје е поставен голем метален крст, од каде има прекрасна панорамска глетка на целиот град Скопје и Скопската Котлина.
Историја
Селото Усје е една од постарите населби во југоисточниот дел на Скопската Котлина. Најстарото пишано споменување на селото се среќава во XIV век, каде тоа е запишано под името Оушче, а со обликот Устие е запишно во турските документи од 1568/69 година кога припаѓало на Скопскиот санџак и во него живееле 29 македонски христијански семејства и 11 неженети кои во 5 чифлици произведувале пченица, мешано жито, уров, грозје, бостан и одгледувале свињи за што остварувале севкупен приход од 12000 акчиња. Материјални нешта коишто сведочат за староста се и повеќето куќи постари од 100 години, во стариот дел на селото во близина на селската црква, кои се со традиционална македонска архитектура од типот на куќи - чардаклии. Кон крајот на ХIX и почетокот XX век, во селото Усје и околината било доста силно македонското револуционерно ослободително комитско движење, за што сведочат повеќе борби со турскиот аскер и заптии во околината на селото во 1903 и 1905 година. Голем дел од градското на население на градот Скопје, се засолнило во селото Усје, за време на бомбардирањето на германската фашистичка авијација на градот Скопје во почетокот на Втората светска војна. Археолошките ископини близу црквата Св. Атанас говорат дека на територијата на Усје имало населба уште во римско време. Со пропаста на Римското Царство во доцниот шести век, сите населени места на територијата на денешната општина Кисела Вода биле уништени или напуштени. Некои биле уништени и во земјотресот што го погодил Скупи во 518 година.
Селото Усје повторно почнало да се населува за време на турското ропство. Така, според најраните податоци од турското владеење во 1452 година во селото живееле 13 македонски христијански семејства. Со текот на годините нивниот број сè повеќе се зголемувал. Следен пишан извор за селото Усје е поменикот на манастирот во Матка од 1560 - 1570, кога како приложници се запишани повеќе жители од село Усје. Според народното предание Усје било големо македонско село со голема црква, кое било запалено од Татарите кои дошле оздола. Црквата постоела во рушевини расипана во средината на селото (десно крај потокот) до пред 140 години, кога била обновена, а за време на обновата селаните одредено време на причест оделе во Драчево. Карактеристично за селото Усје е тоа што неколкупати го зафаќала болеста чума. Последен пат чумата се појавила зимата 1878 година. Од неа пцовисал целиот добиток, а селото веднаш било запалено. Уништена била и црквата Св. Атанас.
Пред околу 200 години селото било почифликувано, односно земјата на селаните им била одземена од беговите, меѓу кои имало и еден Македонец по име Миле Симиџија од Скопје, а најголем дел имал Етем-бег. Беговите живееле во Скопје, а амбари со жито имале во селото Усје. Во беговските куќи во Скопје живееле субаши, кои го застапувале бегот и ги надгледувале работите во селата. Населението било подложено на страшен терор и насилства од субашите, од кои едниот Садик-ага Албанец од селото Црн Врв со 6 синови се населил во Усје, градејќи куќа во Средното Маало и насилно земајќи земја од утрините (пасиштата), а подоцна и со сечење на шума. Садик-ага двајца свои синови оженил со 2 грабнати Македонки од селото Добри Дол, а започнал да повикува и населува други албански одметници, убијци и пљачкаши, истиснувајќи ги угледните македонски семејства да се иселат. Поради појавата на македонските комити од ВМРО, плашејќи се од одмазда за своите недела, Садиковци целосно се иселиле од Усје во 1908 година и преминале во Батинци.
Потекло и значење на името Усје
Името на селото Усје потекнува од македонскиот збор устие, со значење на утока односно место каде што се составуват или влеваат два или повеќе водотеци — реки или потоци. Селото Усје името го добило поради некогашниот слив на потоците (јазовите или каналите) со вода кои доаѓале од планината Водно и минувале низ селото. Местоположбата на самото село кое сместено во дол помеѓу два рида, и низ кое и денес тече Усјанскиот канал, ја потврдува оваа претпоставка за настанокот и значењето на името Усје.
Население
Поради својата близина до градот Скопје, селото Усје има поволна демографска состојба. Бидејќи не претставува атртактивно миграционо место, постојаниот висок пораст на населението се должи на зголемениот наталитет, па така домаќинствата во Усје се просечно со околу 3 деца и вкупно 7 членови.
Според пописот од 2002 година, селото Усје брои 845 жители, од кои: 830 Македонци, 1 Турчин, 7 Власи, 6 Срби и 1 останат.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.035 жители, од кои 970 Македонци, 2 Турци, 5 Роми, 15 Срби, 1 Бошњак, 2 останати и 40 лица без податоци.
Родови
Во селото Усје отсекогаш живееле Македонци со православна вероисповед. Постојат и повеќе старински родови меѓу кои се: Тошовци, Љубошани (за време турско преминале во Драчево, па во Љубош, за повторно да се вратат во Усје), Крцовчиња (овие три рода слават Митровден), Цветановци, Китановци, (овие 2 рода слават Св. Никола), Апчевци, Конопаровци (овие 2 рода слават Св. Архангел). Доселенички родови се: Смилковци (од Добри Дол), Ќерамидовци (од околината на Бабуна во Велешко), Мицковчиња (од Маркова Сушица), Добридолци (од Добри Дол), Бучинчани (од Бучинци), Трифуновци (од Пагаруша) и Казаковци. Во поново време во селото има доселеници од околината на Кавадарци, Неготино.
Општествени установи
Во селото Усје работи основното училиште до IV одделение „Невена Георгиева - Дуња“, а во нејзина непосредна близина е селската црква Свети Атанасиј, возобновена во 1979 година.
Самоуправа и политика
Усје претставува месна заедница во рамките на Општина Кисела Вода, во нејзиниот средиштен дел. Советот на месната заедница Усје брои 6 членови, а претседател е Марјанчо Андрески
Личности
Личности родени во Усје:
Култура и спорт
Во селото постојат ракометно игралиште и игралиште за мал фудбал, кои се во непосредна близина. Во близина се наоѓаат и просториите на фудбалскиот клуб „Вардар 75“ и кунгфу-клубот „Ву Шу“.
Иселеништво
Иселеници од селото Усје се забележани во Драчево, Кучевиште, Инџиково, Огњанци и Скопје.
Стадион Олимпија (Хелсингборг)
Историја
Во јануари 1897 година бил основан АБ Олимпија, чие име било инспирирано од Олимписките игри во Атина во 1896 година. Целта на компанијата била да изгради спортска арена во источниот дел на Хелсингборг. Примарната цел на арената била да се одржуваат натпревари во велосипедизам, тенис и лизгање на мраз, но се појавиле проблеми со одржувањето на мразот во соодветна состојба, па било одлучено лизгалиштето да се замени со фудбалско игралиште. Отворањето кое било одложено двапати поради неповолните временски услови, било закажано за недела на 31 јули 1898 година. Натпреварувачката програма била атлетика, велосипедизам и фудбалски натпревар, кој, сепак не се одржал поради темнината.
Во 1903 година, стадионот се користел како место за возење за време на изложбата во Хелсингборг. И во текот на 1910-тите - 20-тите години на XX век, овде се одржувал годишен градски саем. На 27 јуни 1907 година, било формирано спортското друштво Олимпија, во кое биле вклучени претставници на различни спортови (од фудбал до велосипедизам). Оттогаш, стадионот бил изнајмен и управуван од оваа компанија, сè додека во 1941 година градот не го вратил на своја грижа. Во 1909 година се случила првата голема реконструкција на арената: изградбата на нова трибина за 400 гледачи чинела 20.000 круни. Дополнително, изграден е штанд на влезот и тениски терени. Во 1915 година, големината на теренот била доведена до меѓународни стандарди од 110x65 метри (пред тоа големината на игралиштето била 100x60 метри), а биле додадени сектори за скокање и фрлање атлетска опрема. Покрај тоа, велосипедските патеки биле заменети со атлетика. До почетокот на натпреварот, во Алсвенскан во 1924 година била поставена трибина со стоечки места на источната страна на арената.
Во 1941 година, општина Хелсингборг почнала да работи на стадионот и резултатот бил изградба на нова трибина со 1.400 седишта во текот на следната деценија. На 14 мај 1954 година бил поставен апсолутен рекорд за посетеност на стадионот во дуелот помеѓу Хелсингборг и Малме, кој завршил со резултат 3: 3. Овој натпревар го посетиле 26.154 гледачи. Сè уште не е јасно како толку многу луѓе би можеле да се вклопат во Олимпија, веројатно повеќето од нив не го гледале теренот, туку се фокусирале на звукот. Во врска со натпреварите во арената на Светското првенство во 1958 година, била изградена друга трибина со стоечки седишта за гледачи, а големината на теренот била малку променета, чиишто нови димензии сега се 105x68 метри.
1973 година била последната година кога во арената се одржувале натпревари во атлетика. На овој стадион биле поставени четири светски рекорди: неофицијален маратонски рекорд во 1912 година, женска трка на 800 метри во 1945 година, трка на 3000 метри во 1965 година и скок со стап во 1972 година.
Во 1985 година веќе биле урнати старите дрвени штандови кои веќе почнале да гнијат, а на бетонски носачи биле поставени нови. Покрај тоа, Олимпија конечно бил повторно изграден во фудбалски стадион и биле отстранети лентите за трчање. Во 1993 година била завршена изградбата на нова трибина со капацитет од 3.500 седишта. Истата година, бил поставен рекорд на посетеност на „новата“ Олимпија, која изнесувала 17.275 гледачи кои дошле на дуелот помеѓу Хелсингборг и Гетеборг на 30 јули 1993 година. Во 1995 година, Олимпија станал еден од стадионите домаќини на Светското првенство за жени во 1995 година. Конкретно овде се одржал воведниот натпревар помеѓу репрезентациите на Шведска и Бразил. Две години подоцна, на источната трибина биле поставени 7.000 индивидуални пластични седишта. Во тоа време, Олимпија бил класифициран како најдобар фудбалски стадион во Шведска.
На 13 мај 2006 година, во весникот Хелсингборгс Дагблад се појавил напис со предлог-проект за проширување на стадионот со додавање на станбена зграда. Проектот е развиен од архитектонското биро Rapid Eye од Малме. Во 2007 година била извршена замена на природната трева на арената со вештачка трева. Две години подоцна стадионот повторно бил домаќин на меѓународни натпревари на високо ниво. Олимпија бил на списокот на стадиони на кои се одржале натпреварите на Европското младинско првенство во 2009 година.
Ервин Шредингер
Последни години
Во 1938, откако Хитлер ја окупирал Австрија, Шредингер имал проблеми, бидејќи бил против нацизмот.Подоцна го негирал тоа, но бил отпуштен од универзитетот , поради политичката неверодостојност.Бил малтретиран и му било советувано да не ја напушта земјата, но тој и неговата сопруга побегнале во Италија. Во 1940, добил покана да помогне во основањето на институтот за напредни студии во Даблин. Отпатувал таму и го добил местото директор на училиштето за теориска физика.На оваа позиција останал 17 години.Во текот на тој мандат, станал натурализиран ирски граѓанин. Во овој период тој напишал над 50 трудови на различни теми, а меѓу нив најзначајни се оние за неговото истражување во полето на физиката. Во 1944, го напишал делото Што е животот?, кое го содржи концептот на комплексната молекула, која содржи генетски код кај живите организми. Во 1965, се враќа во Виена. На важно предавање во текот на Светската енергетска конференција, Шредингер одбил да одржи предавање за јадрена енергија, поради својата скептичност во врска со неа, а наместо тоа одржал едно филозофско предавање.За време на овој период, Шредингер се оддалечил од дефиницијата на бранова должина, дадена од страна на квантната механика и самостојно ја промовирал нова идеја за брановите, што предизвикало многу контроверзии. and further clarified during the 1930s, long before the publication of What Is Life?.
Приватен живот
Во 1933 година, Шредингер одлучил дека не може да живее во земја каде што прогонот на Евреите стана национална политика. Александар Фредерик Линдеман, шеф на физика на Универзитетот во Оксфорд, во посета на Третиот рајх, во пролетта на 1933 година се обидел да организира работа за некои млади еврејските научници. Тој разговарал со Шредингер за работа како негов помошник, но потоа, на негово големо изненадување, открил дека Шредингер планира да го напушти Оксфорд. Повеќето научници кои го напуштиле Рајхот го поминале летото 1933г. во провинцијата Јужен Тирол. На 4 ноември 1933, Шредингер, неговата сопруга, Марке и неговата сопруга Хилде пристигнаа во Оксфорд. По пристигнувањето, тој доби работа во Магдален колеџ. Кратко време откако пристигнаа во Оксфорд, Шредингер чул дека, за неговата работа на брановата механика, ја добил Нобеловата награда за физика. Оваа награда ја дели со Пол Дирак.
Смрт
Ервин Шредингер умрел на 4 јануари 1961г., како последица од туберкулоза. Закопан е во местото Албах. Зад себе оставил вдовица. Голем кратер на месечината, по неговата смрт бил наречен според неговото име, а во 1993, во негова чест бил основан Меѓународен институт по математичка физика, Ервин Шредингер.
Боја
Иако, Шредингер бил попознат по неговите достигнувања во областа на квантната физика, тој работел и со бои. Во 1920, издал три статии:
Нова квантна теорија
Во првите години од својата кариера, Шредингер се запознал со идеите на квантната теорија, развиена во делата на Макс Планк, Алберт Ајнштајн, Нилс Бор, Арнолд Сомерфилд, и други. Ова знаење му помогна да работи на одредени проблеми во теоретската физика, но овој австриски научник во тоа време сè уште не е подготвен да биде дел од традиционалните методи на класичната физика. Првата публикација на Шредингерr за атомската теорија и теоријата на спектри почна да се појавува  од почетокот на 1920 година. Во јануари 1921 година, Шредингер ја заврши својата прва статија на оваа тема, за рамка на Бор-Сомерфилдов ефект на интеракцијата на електроните на некои функции на спектар на алкалните метали. Од особен интерес за него беше воведувањето на релативистичките размислувања во квантната теорија. Во есента 1922 година тој ги анализирал орбитите на електрони во атомот од геометриска гледна точка, со користење методи развиени од страна на математичарот Херман Вејл (1885-1955). Ова дело, во кое се покажа дека квантните орбити се поврзани со одредени геометриски својства, е важен чекор во предвидувањето на некои од одликите на брановата  механика. Претходно во текот на истата година тој ја создал Шредингерова равенка на релативистички Доплеров ефект за спектралните линии, врз основа на хипотезата за светлина Quanta и размислувања на енергија и интензитет. Му се допадна идејата на неговиот учител Екснер за статистичката природа на законите за конзервација, па тој ентузијазам  не го прифатија членовите на Бор, Крамерс, и Слејтер, кој сугерира на можноста за прекршување  на овие закони и поединечни атомски процеси (на пример, во процесот на емисијата на зрачење). И покрај фактот дека експериментите на Ханс Гајгер и Валтер Боте на кои наскоро се фрлил сомнеж, идејата на енергија како статистички концепт беше доживотна атракција за Шредингер и тој ја дискутира во некои извештаи и публикации Новата квантна теорија.
Создавање на брановата механика
Во јануари 1926 година, Шредингер ја објавил во Annalen der Physik весникот "Quantisierung Лас Eigenwertproblem" ,квантизацијата како проблем на брановата механика и го претстави она што сега е познато како Шредингерова равенка. Во овој труд, тој го даде "потеклото" на брановата равенка .Овој документ универзално се  слави како еден од најзначајните достигнувања на дваесеттиот век и кој создаде револуција во квантната механика, всушност, и во физиката и хемијата.
Драчево
Драчево — населба во Општина Кисела Вода, во градот Скопје со 19.246 жители (2002 г.). Поради својата големина и бројот на жители Драчево е прераснато во градска населба на градот Скопје. Сепак, административно и статистички Драчево сè уште се дели на село и населба.