cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шаховски турнир во Нанѓинг
2008
Првиот турнир се одржа од 10 до 22 декември 2008, а на отворањето присуствуваа познати шаховски официјални работници, како претседателот на ФИДЕ Кирсан Иљумжинов, претседателот на Европската шаховска федерација Борис Кутин, претседателот на Азиската шаховска федерација Шеих Султан, генералнот секретар на ФИДЕ Лиан Џиронг, но и канадскиот екоомист и добитник на Нобеловата награда за економија Роберт Мандел. На турнирот учествуваа шест шахисти: Веселин Топалов, Василиј Иванчук, Левон Аронјан, Сергеј Мовсесјан, Петар Свидлер и Бу Сјанџи. Со Ело рејтинг од 2751,6 бода, турнирот беше од највисока, 21. категорија и беше најсилниот турнир кој некогаш се одиграл во НР Кина. Победник на турнирот, а со тоа и прв победник во историјата на турнирот беше Веселин Топалов.
! Место !! Учесник !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! Бодови
2009
Во 2009, турнирот се одржа од 27 септември до 9 октомври. Учествуваа шест супер велемајстори: Веселин Топалов, Магнус Карлсен, Дмитри Јаковенко, Тејмур Раџабов, Петар Леко и Ванг Јуе. Турнирот беше со Ело рејтинг од 2761 бод, повторно од 21. категорија и беше вклучен во Гренд-слем шаховските турнири за сезоната 2009-2010. На турнирот доминираше младиот норвешки велемајстор Магнус Карлсен, кој оствари резултат 8/10, со оценет рејтинг од 3002 бода, највисок во историјата на шаховските турнири.
! Место !! Учесник !! Рејтинг !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! Бодови !! С/Б критериум !! Оценет рејтинг
2010
На турнирот во 2010, кој се одржа од 18 до 30 октомври, учествуваа победникот од претходното издание, Магнус Карлсен, светскиот првак, Вишванатан Ананд, како и Веселин Топалов, Вугар Гашимов, Ванг Јуе и Етјен Бакро. На турнирот, победи Карлсен со бод повеќе од Ананд, со што ја одбрани титулата освоена претходната година.
! Место !! Учесник !! Рејтинг !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! Бодови !! С/Б критериум !! Оценет рејтинг
Палеозоик
Палеозоикот се дели на периоди, одејќи од најстариот кон најмладиот: камбриум, ордовик, силур, девон, карбон и перм.
Периодот на камбриум претставува период на зачетокот на животот. Во камбриумот, пред околу 540 милиони години, на копното немало никаков живот, но затоа во морето живееле разновидни растенија и животни со меко тело: мекотели, медузи, сунѓери. Познато е дека трилобитите имале големо хоризонтално распространување, но и дека голем број родови изумреле кон крајот на камбриумот. Во текот на следните 160 милиони години се појавиле нови морски животни: корали и морски лилјани, како и необични риби без вилици наречени безвилични ’рбетници или „тркалезноусти“. Воедно тие се и првите ’рбетници. Наскоро морињата и океаните ги населиле разни видови риби, кои потоа тргнале и во слатките води — езерата и реките.
На копното, на бреговите на мочуриштата, почнале да растат растенијата. Со тоа се појавила храна на копното, па настанале и инсектите. Во почетокот на карбонот, пред 360 милиони години, растенијата пополека ги освоиле бреговите. Првите `рбетници излегле од водата — водоземците, кои научиле да го вдишуваат воздухот и имале 4 нозе за одење. Стануваат се побројни, а од нив се развиваат ползачите (Naosaurus) кои се во состојба надвор од водата да се излегуваат од черупки
IC 435
IC 435 — галаксија во соѕвездието Телескоп, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 31 август 1904 година од страна на Ројал Харвуд Фрост.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 20 ч 12 м 56,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -53° 55' 14".
Други поделби
Проучување на IC 435 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 64288.
NGC 4330
NGC 4330 — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4330 се споменува и како UGC 7456, MCG 2-32-20, CGCG 70-39, IRAS 12207+1138, VCC 630, FGC 1423.
Откривање
Објектот е откриен на 14 април 1852 година од страна на Вилијам Парсонс, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 72 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4330 е од видот Sc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,8 m/лм2. NGC 4330 има привидни димензии од 4,5' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 59°.
Други поделби
Проучување на NGC 4330 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 40201. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 193; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 876. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1563.
Врзување (астрономија)
Врзување (конјункција ) — астрономска појава каде две небесни тела или вселенски летала имаат или иста ректасцензија или иста еклиптичка должина, обично гледајќи од Земјата.
Кога две тела секогаш изгледаат блиску до еклиптика — како две планети, Месечината и планета, или пак Сонцето и планета — ова подзрабира привидно зближување на телата гледајќи ги на небото. Поимот апулс ја означува минималната привидна одвоеност на две небесни тела на небото.
Врзувањата подразбираат или две тела во Сончевиот Систем или едно во него и едно подалечно, како на пример ѕвезда. Врзувањето е привидна појава предизвикана од гледиштето на набљудувачот: двете тела не се вистински блиску во просторот. Врзувањата помеѓу две сјајни тела близу еклиптиката, како две сјајни планети, можат да се видат со голо око.
Астрономскиот симбол за врзување е (уникод U+260C ☌). Симболот за врзување is not used in modern astronomy. It continues to be used in астрологијата.
Близок премин
Поопшто земено, во особениот случај на две планети, ова значи дека тие единствено имаат иста ректасцензија (и затоа истиот часовен агол). Ова се нарекува врска во рекстасцензија. Меѓутоа, постои и врска во еклиптичка должина. Кај ваквото врзување двете тела имаат иста еклиптичка должина. Врската во рекстасцензија и врската во еклиптичка должина обично не се јавуваат истовремено, но во највеќето случаи се речиси истовремени. Сепак, при тројни врски, можно е да се јави врска само во рекстасцензија (или еклиптичка должина). Во времето на врзување — било во рекстасцензија или еклиптичка должина — засегнатите планети се блиски на небесната сфера. Во огромното мнозинство на овие случаи, една од планетите ќе изгледа како да минува на север или југ од другата.
Положба на набљудувачот
За еден набљудувач од Земјата, времињата и поединостите мошне малку зависат од тоа каде се наоѓа набљудувачот. Разликите се најголеми кај врзувањата на Месечината поради нејзината релативна близина, но дури и во тој случај времето на врзување никогаш не се разликува за повеќе од неколку часа.
Горно и долно врзување
Гледајќи од планета која е горна, ако една долна планета е од спротивната страна на Сонцето, таа е во горна врска (надворешно врзување) со Сонцето. Долна врска (внатрешно врзување) се јавува кога двете планети лежат на една права од истата страна на Сонцето. Кај долно врзување, горната планета е „во противположба“ на Сонцето гледајќи од долната планета.
Поимите „долнна врска“ и „горна врска“ се користат конкретно за планетите Меркур и Венера, кои се долни планети гледано од Земјата. Меѓутоа, оваа дефиниција важи за секој пар планети гледајќи од онаа подалеку од Сонцето.
Една планета (или астероид или комета) просто се вели дека е во врска кога е врзана со Сонцето гледајќи од Земјата. Месечината е во врска со Сонцето кога е млада месечина.
Квазиврзување
Квазиврзувањето е појава кога една планета во повратно движење — секогаш или Меркур или Венера гледано од Земјата — ќе „заостане“ во рекстасцензија сè до моментот кога друга планета речиси ќе ја престаса, но првата планета ќе го продолжи напредното движење и потоа ќе изгледа како да ѝ се оддалечува. Ова се јавува на утринското небо пред да зазори. Обратното се случува на вечерното небо по квечерината, кога Меркур или Венера ќе настапи во повратно движење кога речиси ќе ја престаса другата планета (честопати ова се Меркур и Венера, и тогаш навидум изгледаат многу блиску неколку дена или подолго). Квазиврзувањето се јавува кога растојанието во рекстасцензија помеѓу двете планети е најмало, макар што, кога ќе се земе предвид деклинацијата, може да изгледаат поблиску една на друга пред или по ова.
Просечен интервал меѓу врзувања
Интервалот помеѓу две врзувања на исти две планети не е постојан, но просечниот интервал меѓу две слични врзувања може да се пресмета од периодите на планетите. „Брзината“ со која планетата кружи околу Сонцето (свртувања по единица време) е обратна на нејзиниот период, а брзинската разлика меѓу двете планети е разликата помеѓу нив. За врзувања на две планети подалеку од Земјината орбита, просечниот временски интервал меѓу две врзувања е времето потребно да се исполнат 360° со таа брзинска разлика, така што просечниот интервал ќе биде: Ова секако не важи за интервалот меѓу поединечните врзувања во тројна врска. Врзувањата на планета во Земјината орбита (Венера или Меркур) со планета во неа се малку посложени. Кога надворешната планета се врти од противположба на Сонцето кон источно од него, потоа во горна врска со Сонцето, па западно од него и назад во противположба, даа ќе биде во врска со Венера или Меркур непарен број пати. Затоа, просечниот интервал меѓу, да речеме, првото врзување на една тројка и првото врзување на следната тројка ќе биде еднаков на просечниот интервал помеѓу нивните противположби на Сонцето. Кај врзувањата помеѓу Меркур и Венера, секојпат кога Венера оди од максимално издолжување источно од Сонцето до максимално издолжување западно он него и повторно источно, настануваат парен број на врзувања со Меркур. Просечниот интервал меѓу соодветни врзувања (на пр. првиот од една тројка, па првиот од следната) изнесува 1,599 години, според орбиталните брзини на Венера и Земјата.
На следнава табела се дадени просечните интервали (во ѕвездени години) за комбинации од осумте планети и џуџестата планета Плутон. Бидејќи Плутон е во резонанца со Нептун, периодот ќе биде 1,5 пати Нептуновиот, малку поинаков од тековната вредност. Интервалот тогаш е точно трипати поголем од периодот на Нептун.
Критериум ди Дофине
Критериум ди Дофине (пред 2010 г.: Критериум ди Дофине Либере) — годишна велосипедска друмска трка, која се вози на 8 етапи низ областа Дофине во Франција во текот на првата половина на јуни. Трката била започната од локалниот весник, Дофине Либере, преку кој трката го добила и името. Многу години, организацијата на настанот била поделена помеѓу издавачите на весникот и Amaury Sport Organisation (ASO): во 2010, весникот ги отстапил сите организациски надлежности на ASO и името на трката било скратено. Заедно со Тур де Свис, Дофине е важна трка во рамките за подготовка на Тур де Франс во јули и е дел од календарот на Светската турнеја.
Бидејќи Дофине е планинска област, победниците често се специјалисти за искачување. Многу искачувања се познати од Тур де Франс, како Мон Ванту, Алп д’Ез, Кол ду Галибие или Кол де ла Шартрос, кои често се појавуваат на Дофине Либере. Сите велосипедисти, кои го освоиле Тур де Франс пет или повеќепати, исто така имаат победено на Дофине Либере.
Првиот Дофине Либере бил одржан во 1947, кога Едуард Клабински од Полска бил победник. Нело Лореди, Луис Окања, Шарли Моте, Бернар Ино и Крис Фрум го делат рекордот за најмногу победи, по три секој од нив.
Историја
По Втората светска војна, кога велосипедизмот се повратил по општиот петгодишен прекин, весникот Дофине Либере одлучил да основа и организира велосипедска етапна трка низ регионот Дофине. Трката е поставена во јуни, пред Тур де Франс. Од нејзините почетоци, трката била користена како подготовка за Тур де Франс од француските велосипедисти, вклучувајќи ги Луисон Бобе и Џон Робик. Исто така, служела како тест патека за напредната опрема за велосипедистите.
Моменталната форма на критериум е последица на спојувањето со „Трката на шесте провинции во Дофине“ во 1969.
Критериумот е единствената друга трка, која е освоена од сите петократни победници на Тур де Франс (Анкетил, Меркс, Хино, Индуран и Армстронг). Седум возачи ја имаат освоено Дофине Либере и Тур де Франс во истата година: Луисон Бобе во 1955, Жак Анкетил во 1963, Еди Меркс во 1971, Луис Окања во 1973, Бернар Тевене во 1975, Бернар Хино во 1979 и 1981, Мигел Индуран во 1995, Бредли Вигинс во 2012 и Крис Фрум во 2013 и 2015 година.
Градови, кои најмногупати биле домаќини на некој почеток или крај се: Гренобл (44 пати), Авињон (32 пати), Сент-Етјен (23 пати), Анси (22 пати), Шамбери (21 пат), Гап (21 пат), Лион (19 пати), Екс ле Бен (18 пати), Валенс (16 пати), Бријансон (15 пати) и Вал ле Бен (15 пати).
Маички
Водачот на генералниот пласман носи жолта маичка со сина лента, со што се разликува од другите возачи. На почетокот на 1948 била доделена црвената маичка со бели точки на водачот во планинскиот пласман на трката, додека во 1955 била доделена зелената маичка за најдобриот спринтер.
Повеќекратни победници
Велосипедистите со закосени букви се сè уште активни
Победи по земја
Имало 71 издание од 1947 година. На три изданија (2002, 2003 и 2006) им биле одземени победите од нивните првични победници Ленс Армстронг и Леви Лајпхајмер.
Деветтојулски настани во Гостивар и Тетово
Деветтојулските настани во Гостивар и Тетово — инциденти кои се случиле на 9 јули 1997 година во Гостивар и Тетово. Тие се претходница на воениот конфликт во Република Македонија од 2001 преку кој се потпиша Охридскиот рамковен договор.
Причини за полициската акција и нередите во Гостивар и Тетово
Во Република Македонија во 1996 година со новиот закон за територијална организација се организираат локални избори. На локалните избори во неколку општини во Западна Македонија победуват кандидатите за градоначалници на ДПА (Демократска партија на Албанците).
Тогашните градоначалници на Гостивар – Руфи Османи и на Тетово – Алајдин Демири и покрај тоа што со уставот на Република Македонија е забрането истакнување на знамиња на туѓи држави на територијата на Република Македонија го истакнуваат државното знаме на Република Албанија пред општинските згради. Во тие моменти на Косово започнуваше војната, а во македонската јавност се разви голема полемика за тоа дека власта треба да интервенира и да ги симне знамињата на туѓата држава од пред општинските згради во Гостивар и Тетово. Во градовите владееше вжештена атмосфера на најавата на членови на македонските партии дека тие ќе го симнат албанското знаме, доколку не го стори тоа полицијата, а постоеше голема опасност да избијат големи меѓуетнички вооружени судири.
Премиерот Бранко Црвенковски под притисок на јавноста се решава да спроведе полициска акција за отстранување на знамињата.
Почеток и тек на полициската акција
Полициските рации во Гостивар започнаа уште доцна вечерта на 8 јули 1997 кога најпрвин беше исклучена струјата, а потоа полицијата изврши упад во неколку ноќни барови.
На 9 јули 1997 на околу пладне на гостиварскиот плоштад неколку илјадна толпа луѓе излегоа на мирни протести веејќи албански и турски знамиња, а можеа да се забележат и некои исламски и саудиски знамиња. Пред насобраната толпа говореше Руфи Османи, а толпата скандираше разни навредливи слогани и „Албанија, Албанија“. Причината за овој протест беше одлуката на Уставниот суд против користење на албанското знаме на јавните места во Македонија. Во јуни и јули имаше постојани парламентарни дебати околу користењето на албанското знаме, додека некои пратеници поддржуваа одлука тоа да биде дозволено знамето да биде истакнато на државните празници и други свечености. Но, изгледаше дека нема да има компромис околу ова прашање.
Истиот ден околу 15 часот во Гостивар пристигнаа специјалните единици на Македонската полиција од разни краишта (Прилеп, Битола, Скопје, Штип) и започна акцијата за отстранување на знамињата. Меѓутоа протестите ескалираа кога низ градот се расчуја рафали од автоматско огнено оружје. На ова полицијата била приморана да возврати при што загинаа 4 цивили Албанци и да почне со масовни апсења. Во тие моменти низ градот се случуваше тотална бркотница и хаос.
По апсењата и упадите во неколку куќи, кон крајот на денот пред општините се развеа државното македонско знаме (албанското беше симнато), а градоначалниците на Гостивар и Тетово беа уапсени. Тие неколку денови во градовите беше во сила и полицискиот час.
Епилог на случувањата
Градоначалниците Руфи Османи и Алајдин Демири под кривично дело кршење на Уставот и законите на Република Македонија беа осудени на по 13 години затвор, а подоцна беа помилувани (од коалиционата влада на ВМРО-ДПМНЕ и ДПА). Руфи Османи поднесе тужба против Македонија во Судот за човекови права во Стразбур, која беше отфрлена.
Македонците ова го протолкуваа како функционирање на правната држава, а Албанците случувањата ги искористија како аргумент пред светската јавност дека власта ги крши нивните човекови права и дека се обесправени и дискриминирани.
Европско првенство во кошарка 1961
Европското првенство во кошарка 1961 или Евробаскет 1961 е дванаесеттото европско кошаркарско првенство одржано од ФИБА Европа. Првенството се одржало во Белград, од 29 април до 8 мај. Шампион на турнирот бил СССР.
Касела
Касела ― ненаселен остров во хрватскиот дел на Јадранското Море.
Неговата површина е 0,345 км2. Должината на крајбрежјето е 3,54 км.
Џон Алберт
Џон Алберт (роден ) бил британски слалом кануист кој се натпреварувал во раните 1970-ти. Тој заврши на 13-то место во дисицплината Ц-1 на ЛОИ 1972 во Минхен.
Квиз
Под поимот квиз се подразбира натпревар во знаење. Односно учесниците во квизот се натпреваруваат одговарајќи на прашања или играјќи најразлични игри засновани на нивното општо знаење.
Цинцов Рид (Калиманци)
Цинцов Рид — археолошко наоѓалиште во селото Калиманци, сместено во Паднато Маало, меѓу наоѓалиштето Манастириште и стариот пат Кочани-Делчево. Наоѓалиштето претставува населба од римско време. Во нивите на мештани се среќаваат фрагменти од невообичаена керамика и од тули чијшто облик се поврзува со римскиот период.
Дина
Дина — облик на пустински релјеф, односно куп од песок. . Дините се создаваат со природното струење на воздухот во околини каде што е суво и има изобилство на ситен песок, кој се наносува на некоја површина во еден куп. Резултатот е дина. Има најразлични видови на дини, коишто зависат од условите со кои се изградени.
Мрежна етикета
Мрежна етикета или е-бонтон во поширока смисла на зборот означува правила за однесување при Интернет комуникацијата, односно Интернет бонтон.
Надворешни врски
Etiquette (technology)
Амасија
Амасија (Ἀμάσεια) — град во северна Турција и е главен град на провинцијата Амасија, во регионот на Црното Море. Токат сер наоѓа на исток, Јозгат на југ, Чорум од запад, Самсун на север.
Градот Амасија или Амасеија, се наоѓа во планините над Црното Море, издвојувајќи го од остатокот од Анадолија во тесна долина по должината на бреговите на реката Ешилирмак. Иако градот е во близиина на Црно Море, оваа област е високо над крајбрежјето и има внатрешна клима, добро прилагодена за одгледување јаболка, по која е позната провинцијата Амасија, една од провинциите во северо-централна Анадолија. Во овој град се родил географот Страбон и научникот и лекар од 15 век Амирдовлат Амасијаци. Градот има историја од 7.500 години со траги кои се видливи до денес.
Во антиката, Амасеја бил утврден град високо на карпите над реката. Има долга историја како богат провинциски главен град, од кој потекнуваат и многу кралеви и принцови, уметници, научници, поети и мислители, од кралевите на Понт, преку Страбон, до многу генерации на османлиската царска династија. Со своите дрвени куќи во османлискиот период и гробниците на кралите на Понт, врежани во карпите, Амасија е привлечна за посетителите. Во последниве години има многу инвестиции во туризмот и затоа повеќе странски и турски туристи го посетуваат градот.
За време на раното османлиско владеење било вообичаено младите османлиски принцови да бидат испраќани во Амасија за да управуваат и да стекнуваат искуство. Амасија бил родно место и на османлиските султани Мурад I и Селим I. Поради тоа градот е од големо значење во однос на османлиската историја. Обновени се традиционалните османлиски куќи во близина на реката и другите главни историски градби; овие традиционални куќи на Јалибују сега се користат како кафулиња, ресторани, пабови и хотели. Зад османлиските дрвени куќи може да се видат карпести гробници на понтиските кралеви.
Етимологија
Според Страбон, грчкото име Ἀμάσεια потекнува од Амасис, кралицата на Амазонките, за кои се вели дека живееле тука. Името се променило во текот на историјата: Ἀμάσεια, Amaseia, Amassia и Amasia се користеле и се наоѓаат на античките грчки и римски монети.
Хеленистички период
Независното понтиско кралство со главен град Амасеја било основано од страна на персиската династија Митридатич на крајот на 4 век п.н.е., во екот на освојувањата на Александар. Во 1 век п.н.е., таа накратко ја оспорила хегемонијата на Рим во Анадолија. До 183 година п.н.е., градот бил населен од хеленистички луѓе, за на крајот да стане главен град на кралевите на Понт од 333 година п.н.е. до 26 г. п.н.е. Денес има истакнати урнатини, вклучувајќи ги и кралските гробници на Понт во карпите над брегот на реката во центарот на градот. Античка област во североисточна Анадолија, граничи со Црното Море.
Римско-византиски период
Амасеја била освоена од силите предводени од Роман Лукул во 70 година и брзо станал административен центар на својата нова провинција Витинија и Понт. Во тоа време, Амасеја била просперитетен град, дом на мислители, писатели и поети, а еден од нив, Страбон, оставил целосен опис на Амасеја. Околу 2 или 3 година п.н.е., таа била вклучена во римската провинција Галатија. Околу 112 година, царот Трајан го вклучил како дел од покраината Кападокија. Подоцна во 2 век градот ги стекнал титулите „метропола“ и „прв град“. По поделбата на Римското Царство од страна на Диоклецијан, градот станал дел од Источното Римско Царство ( Византија). Во тоа време имало претежно грчко население.
За Амасеја се споменувало и во првата книга на Алексиадот. Амасеја била град каде што царот Алексиј I Комнин го примил странскиот генерал Урсел како заробеник од турскиот генерал Тутах. Според книгата, Урсел ги ограбувал источните покраини на Византија сè додека тогашниот генерал Алексиј не го убедил Тутах да го фати. Алексиј се согласил дека ќе плати „... толкава сума на пари каква што никој досега не стекнал“. Сепак Алексиј немал пари да даде и не бил во можност да ги финансира, па се обидел да собере пари од народот на Амасија, но тоа предизвикало сериозни немири. Меѓутоа, по говорот на Алексиј луѓето започнале да донираат средства.
Свети Теодор Амасејски (починал до 319 година), воин светец и локалниот епископ Астериј (починал околу 410 г.), се значајни христијански фигури од тој период.
Во 2013 година бил откриен христијански мозаик од 24 метри квадратни што припаѓал на подот на капела. На мозаикот се прикажани јаболка, јаболкница, еребици и многу геометриски фигури.
Рани турски владетели
Под Селџуците и Илханатот, градот станал центар на исламската култура и произвел некои забележителни поединци, како калиграфот Јакут ел-Мустаисими (1221-1298) и секретарот на последниот аасидски калиф, кој имал грчк о потекло е роден во Амасија. Училишта, џамии, гробници и друга архитектура од овој период сè уште постојат.
Османлиски период
По катастрофалната битка во Анкара во 1402 година, Мехмед I избегал во Амасија, која (заедно со блискиот Токат ) станала негова главна резиденција и упориште за време на Отоманскиот Интеррегнум.
Дефово Градиште (Крушево)
Дефово Градиште — археолошко наоѓалиште во близина на виничкото село Крушево. Се наоѓа на 1 км источно од селото, на височина којашто се издига на десниот брег од Железничка Река. На зарамнето тло со големини од 150 × 50 м се забележува големо количество на расфрлен градежен материјал (камен, покривни ќерамиди и тули), како и фрагменти од керамички садови. Бедемот којшто во минатото го окружувал градиштето е зачуван на неколку места во темелите.
Амасија
Османлиски период
Како резултат на тоа, градот уживал посебен статус под водство на Османлиите. Голем број османлиски кнезови биле испраќани во провинцијата Амасија како гувернери во својата младост, од Мехмед II кон крајот на 14 век до Бајазит II во 15 век, па сè до Мурат III во 16 век.
Сулејман Величествениот често престојувал во градот, па дури и таму го примил амбасадорот на Хабсбуршката Монархија. Амасија „стана едно од главните места за учење во Анадолија“.
Помеѓу 1530 и 1545 година, неколку патници документирале крвава клевета против некои од Евреите во градот. По исчезнувањето на еден локален христијанин, неколку Евреи кои живееле во градот биле обвинети дека го убиле од ритуални причини. Евреите признале под тортура и биле обесени. Кога било откриено дека претпоставената жртва е сè уште жива, султанот Сулејман Величествениот наредил сите обвинувања во врска со верските ритуали да бидат судени во „султански“, а не во локален суд. Во 1555 година, Амасија била и место каде бил потпишан договор со династијата Сафавиди од Персија.
Населението на Амасија во ова време било многу поразлично од она на повеќето други градови во Отоманското Царство, бидејќи бил дел од нивната обука за идните султани. Секој милет бил претставен во Амасија во одредено село - како грчко село, ерменско село, босанско село, татарско село, турско село итн. Кон крајот на 19 век, градот имал 25.000–30.000 жители, претежно Турци, но исто така и некои Ерменци.
Прва светска војна и Турската војна за независност
Во 1919 година, Амасија била локацијата на последните состаноци што ги одржал Мустафа Кемал Ататурк за изградба на турска армија за воспоставување на турската република по распадот на Отоманската империја на крајот на Првата светска војна. Овде Мустафа Кемал го објавил соопштението за Турската војна за независност. Овој циркулар се смета за прв пишан документ што ја става во движење Турската војна за независност. Со циркулацијата, дистрибуирана низ Анадолија, се прогласила независноста и интегритетот на Турција и се повикало на одржување на национална конференција во Сивас (Конгрес на Сивас), а пред тоа и подготвителен конгрес составен од претставници од источните провинции Анадолија. во Ерзурум во јули ( Конгрес на Ерзурум ).
За време на Првата светска војна и Турската војна за независност, христијанските жители на Амасија (ерменски и грчки) страдале од злосторства. Многу ерменски цивили кои бегале од нападите, се засолниле во американското мисионерско училиште Анадолија, кое се наоѓало во Мерзифон во близина на Амасија. Во 1921 година, турските трупи го затвориле училиштето, а месното население се преселило во Солун по размената на население меѓу Грција и Турција. Исто така, во 1921 година имало и судења во Амасија, кои биле специјални ад хок судења, организирани од Турското национално движење, со цел да се убијат грчките претставници на регионот Понт под законски изговор.
Клима
Амасија има топла средоземна клима (АДС) според Кепенова класификација на климата и топла океанска клима (DOA), под Тревартиката класификација. Исто така, во Амасија е потопло од централна Анадолија, а времето не му е толку студено во зимските месеци. Има преодна клима помеѓу океанската клима на Црното Море и континенталната и средоземната клима. Сепак, оваа тесна долина предизвикува Амасија да има умерена клима. Овој ефект се должи на реката Јешилирмак која ја ублажува нејзината клима.
Амасија денес
Провинцијата Амасија е позната по производство на висококвалитетни, мали вкусни јаболки. Регионот Амасија-Токат е главната област на производство. Во градот не е толку развиена индустријата, но е привлечен и добро сочуван, особено кога посетителите седат покрај реката, која има посебна мистика во зимскиот период, кога маглата ја исполнува долината. Туристите (и војниците од локалната база) придонесуваат со скапоцени приходи за дуќанџиите. Железничката линија од Сивас до Самсун поминува низ Амасија и таму е привлечна железничка станица од времето на османлискиот период.
Локалната кујна го вклучува локален специјалитет toyga çorbası, супа која содржи јогурт. Други специјалитети вклучуваат колачи со афион и чај, служени од брегот на реката.
Во областа има аеродром, отворен за цивилни летови од 2008 година. Претходно, се користел само за воени цели. Секојдневно има едночасовни летови од и до Истанбул.
Туризам
Туризмот постојано се зголемува. Во 2011 година имало 500 000 туристи, 11 000 странски; во 2012 година, 600 000, 22 000 странски; во 2013 година, вкупно 750 000; За 2014 година биле предвидени 1 милион. Странските туристи се претежно Германци и источноазијци, особено од Јапонија и Јужна Кореја. Како последица на тоа, многу хотели, особено бутици, се отвораат. Многу традиционални отомански дрвени куќи се обновени и сега се користат како бутик хотели, кафулиња, барови.
Урнатините на тврдината на карпестото лице на раскрилните засолништа стари 2000-годишни водни канали, мостови стари 1000 години, душевна болница, османлиски кралеви, придонесуваат многу за привлечноста на градот. Ноќе, кога ќе бидат осветлени, погледот е незаборавен. Палатата и таен подземен премин се исто така популарни. На карпестите лица има импресивни карпести гробници. Градот исто така има многу историски и архитектонски скапоцени градби; водниот канал Ферхат, џамијата Селџук Бурмали од 13 век, џамијата и комплексот Јилдирим Бајазит во 15 век; менталната болница Илханли Бимархане од XIV век, извонредната Капи-ага Медреса (теолошко училиште), мавзолејот Торумтеј итн. Постојат традиционални турски дворци кои се добро сочувани, покажувајќи ги најдобрите примери на турската архитектура. Замокот Хазеранлар во 19 век бил обновен совршено и сега е од голем интерес со уметничка галерија на првиот кат и етнографски музеј на вториот. Археолошкиот музеј на Амасија има интересна колекција.
Економија
Долината структура на регионот и оваа долина структура обезбедува умерена клима за многу овошје. Другите економски активности во регионот вклучуваат рударство, производство на текстил и цемент. Поголемиот дел од градската економија доаѓа од земјоделството и земјоделските производи, исто така, зелените производи и производството на овошје се исто така важни приходи за економијата на Амасија. Селата имаат економски концентрирани односи со областите на Амасија. Во последниве години, производството на електрична машина и апарати за домаќинство, машини за алгикултура и дрво, текстилна и прехранбена индустрија биле развиени во областа Мерзифон во Амасија.
Земјоделските производи во градот претежно се состојат од производи како јаболко, цреша, бамја, кромид, афион, леќа, грав и праска. Покрај тоа, агро-заснованите индустрии имаат важно место за локалната економија. Сахароза, млечни производи, јајце, сончогледово масло, провандер, брашно, квасец се главните индустрии во Амасија; индустриските производи се релативно ограничени. Најголемите индустрии се вар, тула, мермер, кујнски алат, мебел, јаглен од лигнит, метални и пластични индустриски производи. Овие производи се тргуваат домашно и се извезуваат. Извозот на мермер е значителен за градската економија. Амасија е втор град во земјата по извоз на мермер. Покрај тоа, Амасија е под просекот на земјата што работи во индустријата за вработување.
Универзитетот Амасија е основан во 2006 година (пред да се поврзе со Универзитетот Самсун на 19 мај).
Амасија е град кој го поврзува пристаништето Самсун со внатрешните региони на земјата. Аеродромот Амасија-Мерзифон е отворен во 2008 година. Во врска со тоа, културниот туризам постигнал значително место. Амасија е почетна точка на црноморските тури во рамките на земјата. Тури во Кападокија го опфаќаат и градот Амасија. Министерството за култура и туризам утврдил 15 градови, што е заштитен знак во градовите низ земјата, вклучително и Амасија. Овие случувања, исто така, влијаат позитивно на економијата на градот затоа што туризмот предизвикува други сектори.
Население
Во 2012 година постојаното население на градот било 91 874. Стапката на наталитет во Амасија е ниска, така што неговото население се зголемува бавно. Населението варира сезонски, повеќето луѓе се тука за време на летната туристичка сезона.
Еон (геологија)
Еон претставува најкрупниот дел од поделбата на геолошкото време. За разлика од историското време, кое го обработува само времето во кое постои човекот, геолозите го дефинирале како време кое го претставува вкупното изминато време, периодот на времето од настанувањето на Земјата до денес.
Поделбите на геолошкото време се врши врз основа на некои крупни случувања, односно крупни промени, кои се случиле на Земјата.
Ова е поделбата на геолошкото време на еони, одејќи од најстариот кон најмладиот:
Калчр девелопмент (музичка група)
Калчр Девелопмент (Culture Development)  - Македонски емо рок бенд формиран во 2011 година во Скопје.
2011 година - Нова гитара и официјален почеток
Бендот Калчр Девелопмент (Culture Development) за официјален почеток на својата работа го земал датумот 03.12.2011, денот кога на една од пробите на бендот, Александар се појавил со новата гитара, која патем ја чекале еден месец, а поради што членовите биле спречени да одржуваат вистински проби. Од тој момент, Алек Костенаров (бас-гитара и вокал), Александар Макаловски (гитара и вокал) и Стефан Дојчиновски (тапани и вокал), поинтензивно почнале да вежбаат и да подготвуваат музички материјал.
Пред официјалното формирање (2009-2011)
Претходно, иако релативно млади, Алек и Александар, во периодот 2009 – 2011 година, заедно со Наум Јамовски на тапани и Мики Јаневски на гитара биле дел од хард-кор бендот Heart Stroke. Со него отсвириле дваесетина концерти низ Македонија и успеале да снимат едно демо од шест песни, кое никогаш не го објавиле официјално.
Паралелно со овој состав, настапиле и во инструменталниот панкрок проект Thames Meet The Bridge, заедно со Дени Крстев (Фонија) и Бранко Аврамовски (екс Sludge). Кратко по заминувањето од овој проект, Дени и Бранко го снимиле првото демо, кое не е објавено до денес. Стефан, пак, во овој период бил зад тапаните на анархо-панк бендот Picket.
2012 година
Во март 2012 година, Калчр Девелопмент во импровизирани услови го снимиле своето прво демо со четири песни и започнале со интензивни концертни настапи. Најчесто свиреле во Македонија, пред сè како загревања на гостувањата на англиските состави „Beatrap“ и „Witchkult“ и на полскиот состав „Keira Is You“, а во јули истата година за првпат настапиле и во соседна Србија, во Кралево, заедно со ХаХаХа. Веќе во август, чувствувајќи се доволно сигурни во себе, членовите на групата влегле во домашното студио на Дени Крстев (Фонија), па во продукција на Ненад Трифуновски-Трипе (екс Bernays Propaganda, екс ХаХаХа), го снимиле својот прв албум. Десетте емо-кор теми под заедничко име The 3 Of Us, тој месец ги објавил колективот „Направи Заедно“.
2013 година
По објавата на албумот, на почетокот од 2013 година, следувала и дванесетдневна балканска турнеја, низ Словенија и низ Србија, заедно со бендот Фонија. Новиот материјал групата го снимила во старата постава и на старото место, во периодот јуни – август 2013 година. Овојпат сработиле петнаесет пост-хард-кор теми, сите отпеани на англиски јазик, кои под наслов You, Me And Nobody Else повторно ги објавиле „Направи Заедно“.
2014 година
Квалитетните настапи што претходно ги имале, особено во Словенија, му донеле на бендот и понуда за издавање нов материјал, па во јануари 2014 година, повторно со истата екипа соработници, групата снимила уште три нови песни, а една од нив, Губејќи ја, за првпат била испеана на македонски јазик. Токму оваа песна, заедно со The colour of your skin од последниот албум, биле дел од дигиталната интернационална компилација Together We’Re Stronger како поддршка на луѓето во поплавените подрачја во екс Југославија, објавена во јануари 2014 година.
Новоснимениот материјал, заедно со уште три песни на Фонија, во март 2014 година бил објавен како сплит 12”EP Магла. Го издале словенечката „Giljotina“ и македонската издавачка куќа „Направи Заедно“, а дизајнот на изданието го изработила Кристина Горовска-Тина (Bernays Propaganda). Со оглед на малиот тираж, 140 винили (од кои неколку примероци биле и во колор-варијанта) и 100 цедеа, изданието било целосно распродадено уште на заедничката промотивна европска турнеја, која во текот на март 2014 година траела дваесет и пет дена. Концертната година групата ја завршила со извонреден настап на фестивалот „Слободна Зона“, на 30 август во Виница.
Црквина (остров)
Црквина ― ненаселено островче во Хрватска, дел од архипелагот Елафитски Острови во близина на брегот на јужна Далмација, во близина на Дубровник. Неговото крајбрежје е 1.5 км долго.
Хозе Марија Хименес
Откако ја започнал својата професионална кариера со Данубио, Гименез се преселил во Шпанија, потпишувајќи за Атлетико Мадрид пред сезоната 2013–14. Солиден, моќен и брз дефанзивец, Хименез брзо се внесол во клубот, освојувајќи четири големи титули, вклучувајќи ја и титулата во Ла Лига во неговата дебитантска сезона.
На меѓународно ниво, Хименез го направил своето деби за Уругвај во 2013 година и оттогаш ја претставувал нацијата на три Светски првенства на ФИФА и четири изданија на Копа Америка.
Данубио
Роден во Толедо, Гименез го имал своето професионално деби за Данубио во Уругвајската Примера Дивисион на 17 ноември 2012 година (кога менаџер бил Хуан Рамон Караско) против Ривер Плата во која тој започнал и ги одиграл сите 90 минути додека Данубио го загубил натпреварот со 2–0.
Атлетико Мадрид
На 25 април 2013 година, било потврдено дека Хименез потпишал со шпанскиот тим Атлетико Мадрид за 900.000 евра и дека ќе му се приклучи на клубот во претсезоната од сезоната 2013-14. На 14 септември, Хименез го направил своето деби за Атлети - и Ла Лига - започнувајќи во победата со 4-2 на домашен терен над УД Алмерија.
На 20 февруари 2019 година, Хименез го постигнал првиот гол во победата од 2-0 на домашен терен против италијанскиот шампион Јувентус за да му донесе предност на Атлетико во првиот натпревар од осминафиналето во Лигата на шампионите на УЕФА.
Во пресрет на сезоната 2019–20, Гименез бил трет капитен на тимот, зад Коке и Јан Облак.
Меѓународна кариера
Гименез учествувал на Светското првенство на ФИФА У-20 2013 за Уругвај, каде тимот завршил како второпласирана селекција зад Франција.
Тој дебитирал за сениорскиот тим на Уругвај во квалификацискиот натпревар за Светското првенство на ФИФА 2014 против Колумбија на 10 септември 2013 година.
На 2 јуни 2014 година, Гименез бил именуван во тимот на Уругвај за финалето на Светското првенство на ФИФА 2014. 19-годишниот дефанзивец го направил своето деби на турнирот против Англија во вториот натпревар од групата на тимот, заменувајки го повредениот капитен Диего Лугано во победата од 2-1 за Ла Селесте. Тој продолжил да стартува во последниот натпревар од групата – победата со 1–0 над Италија – и поразот од 2–0 од Колумбија во осминафиналето.
Гименез го постигнал својот прв репрезентативен гол во победата од 1–0 на пријателскиот натпревар против Јужна Кореја на 8 септември 2014 година. Во мај 2015 година, тој бил именуван во тимот на Уругвај за Копа Америка 2015 од тренерот Оскар Табарезс. На 20 јуни, тој го постигнал голот на Уругвај во ремито 1-1 со Парагвај, со што двата тима напредувале во нокаут фазата.
Во мај 2018, бил именуван во привремениот тим од 26 играчи на Уругвај за Светското првенство во фудбал 2018 во Русија. На 15 јуни, со изедначени 0–0, тој го постигнал победничкиот гол во последната минута од воведниот натпревар на Уругвај на Светското првенство против Египет.
Личен живот
Гименез е оженет со Реџина Јафола, со која се забавувал уште од тинејџерските години. Тие имаат две деца заедно, Лаутаро и Лучијано.
На 22 септември 2020 година, Гименез бил позитивен на коронавирус.
IC 436
IC 436 — галаксија во соѕвездието Паун, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 436 се споменува и како ESO 73-34.
Откривање
Објектот е откриен на 21 септември 1900 година од страна на Делајл Стјуарт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 436 е од видот Sbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,6 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,4 mag, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. IC 436 има привидни димензии од 1,2' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 20 ч 17 м 43 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -70° 54' 49". Положбениот агол на објектот е во износ од 15°.
Други поделби
Проучување на IC 436 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 64436.
NGC 4331
NGC 4331 — галаксија во соѕвездието Змеј, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4331 се споменува и како UGC 7449, MCG 13-9-26, CGCG 352-31, 7ZW 451.
Откривање
Објектот е откриен на 12 декември 1797 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4331 е од видот Im. Видливиот сјај со голо око изнесува 14 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,8 m/лм2. NGC 4331 има привидни димензии од 2,2' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 2°.
Други поделби
Проучување на NGC 4331 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 40085. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 9; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4550. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1339.
Георги Божиков
Георги Божиков - Жоро (1931, Петрич, Бугарија - 1986, Скопје, Македонија) - македонски оперски пејач (бас).
Животопис
Божиков се родил во Петрич, Бугарија, во 1931 година. Музичката академија ја завршил во Софија, а 1963 година се преселил во Скопје. Умрел во Скопје, во 1986 година. Имал син, Димитар Божиков.
Творештво
По завршувањето на музичката академија, Божиков станал член на Софиската опера. Од 1966 до 1968 година настапувал во Загрепската опера. Во 1969 година ја добил наградата „11 Октомври“. Како солист-првенец на МОБ, Божиков одиграл околу 40 улоги, а од 1977 до 1983 година бил директор на Операта. Додека ја вршел оваа функција било отворено оперско студио од кое подоцна произлегле многу солисти, а бил дооформен и хорот на Операта. Исто така, Божиков настапувал и како концертен и ораториумски пејач. Во својата кариера, тој пеел на сите сцени во СФРЈ, а настапувал и на повеќе сцени во светот. За потребите на Македонското радио снимил околу 80 дела, претежно од македонски автори.
Наследство
На Божиков е посветена песната со наслов „Ѓорѓи Божиков“ од стихозбирката „Црква“ на македонскиот поет Блаже Конески:
сина си Ѓорѓи Божиков
Каква става, каква руса брада
каков Вардар од глас!
Со него беше уште жив
и Гоце Делчев.
А сега повторно гине тој Гоце,
крвави во село Баница,
гине неговата од Жоро
смело замислена лика.
со таква сила и мекота
„Темен се облак зададе“
да се гласи
како орел што клика.
На 22 ноември 2016 година, во МОБ била отворена изложба со наслов „од уметничкото делување на Георги Божиков“ и била претставена монографијата „Жоро - Уметничкиот пат на Георги Божиков - бас“, дело на Снежана Анастасова-Чадиковска.
Македонско-турски односи
Историја
Поради историското и културно минато, Република Македонија и Турција имаат многу блиски и пријателски односи. Набргу, откако Македонија прогласила независност од поранешна Југославија на 8 септември 1991 година, Турција како една од првите земји кое го направила тоа, ја признала независноста на Македонија под нејзиното уставно име -Република Македонија, како една од 130 земји во светот. Билатерални односи биле воспоставени на 26 август 1992 година. Македонија има отворено амбасада во Анкара и генерален конзулат во Истанбул, додека Турција има отворено амбасада во Скопје, како и генерален конзулат во Битола. Исто така турскиот јазик е коофицијален јазик во две Општини во Република Македонија, во Центар Жупа и Пласница, покрај македонскиот. Турција и Македонија исто така имаат добри економски односи. Има неколку турски компании во Македонија, како Тав (која го има изградено Аеродромот Александар Велики) и Сисекам.
Евро-аталантски аспирации
Двете земји се кандидти за членство во Европската унија. Турција е силен поддржувач на Македонија за членство во НАТО, која кон пактот се приклучила во 1952 година.