cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Герел Турдин
Турдин ае роден во Вестерос на 26 мај 1942 година Дипломирала на Универзитетот Умео. Таа ја започнала својата политичка кариера како член на општинскиот одбор во Орнсколдсвик и била на функцијата до 1985 година Потоа била избрана во шведскиот парламент во 1986 година за Централната партија. Следната година таа била втор потпретседател на партијата.
Турдин била министер за просторно планирање во периодот 1991-1994 година и министер за животна средина во 1994 година. Таа исто така дејствувала како заменик-претседател на шведскиот парламент. Од 2009 година таа била на чело на советот на УНЕСКО во Шведска. Таа била и претседавач на Меѓународната алијанса „Спасете ги децата“.
Црн Аполон
Црн Аполон (Parnassius mnemosyne) е пеперутка од семејството на Ластовичарки. Црниот Аполон ги населува мочурливите и шумските предели, предели кои имаат доста цветови и растенија. Не се наоѓа на предели со надморска височина од над 1500 м.
Распространетост
Неговата распространетост е од Пиринеите, преку Централниот масив, Балканот и Македонија, Алпите и Карпатите, сè до централна Азија. Таа ги населува сите европски земји, вклучително и Норвешка, каде што се појавува ретко и само на одредени места. Еден подвид живеел во Данска, но сега е изумрен. Голем број географски раси и поединечни форми се разликуваат во овој широк регион.
Подвидови
Дел од подвидовите на Црниот Аполон се:
Живеалиште
Оваа пеперутка е доста честа во Европа. Женката носи бели јајца. Гасеницата се храни само во топли сончеви денови, инаку се крие под листови и камења. Во некои региони пепетутката има заштитен статус.
Lepra schaereri
Lepra schaereri е вид на корстозни лишаи од фамилијата Pertusariaceae. Се јавува во Европа. За прв пат бил опишан од швајцарскиот свештеник и лихенолог Лудвиг Шаерер во 1821 година, со називот Spiloma isidioides. Јозеф Хафелнер го преименувал во Pertusaria schaereri во 2001 година, а потоа го префрлил на Lepra откако тој род бил вратен во 2016 година за да содржи членови на групата видови Pertusaria albescens.
Владан Ѓорѓевиќ
Владан Ѓорѓевиќ (Владан Ђорђевић, 21 ноември 1844 - 31 август 1930) — српски лекар, писател, политичар, премиер на Србија и санитетски полковник.
Животопис
Владан Ѓорѓевиќ е роден во Белград во семејството на Ѓорѓија Ѓорѓевиќ и Марија Ѓорѓевиќ (по татко Леко). Неговиот татко Ѓорѓија (медицински асистент во српската војска), се доселил од Егејска Македонија. Мајка му Марија потекнувала од позната белградско семејство со македонско влашко потекло, таа е ќерка на Марко Лека и правнука Марко Лека од Клисура, Костурско. Семејството Леко, како и други влашки семејство, се преселило надвор од Македонија и се населиле во Австрија, односно Војводина, во Бела Црква, поради турските репресалии против православното население. Од Бела Црква, семејството Леко во триесеттите години на 19 век се преселило во Белград. Во духот на семејството на неговата мајка, со грчката-влашка култура, Владан бил крстен како Хипократ, неговите родителите имале желба тој да стане лекар. Тоа име го користел сè до неговата матура, кога по предлог на Ѓуро Даничиќ, почнува да го користи името Владан.
Тој завршил средно училиште во Белград, како ученик бил еден од иницијаторите за создавање на Обединета српска младина и нејзин секретар. Под влијание на Јозиф Панчиќ, решил да студира медицина во Виена, каде што го брани својот докторат во 1869. Специјализирал хирургија кај познатиот професор Билрота со што станал прв школуван хирург во Србија. За да ја усоврши својата хируршка способност, со дозвола на српската влада, учествува во Француско-пруската војна, работи во пруски санитет. Во текот на оваа војна, во близината на Франкфурт, организирал воена болница, поради која добил воен чин и пофалба од хирургот Лангебек.
По враќањето во Србија, во еден период работел како приватен лекар, а потоа во српската војска каде станува првиот санитетски полковник.
До 1871 година бил воен лекар и шеф на хируршкото одделение при воената болница. Тој е еден од основачите на Српското лекарско друштво во 1872 и списанието Српски архив за целокупно лекарство во 1874 година. Ја извршувал и должноста личен лекар на кнезот Милан. Во текот на Српско-турска војна од 1876 година бил началник на санитетската служба при моравско-тимочката војска, а во Руско-турската војна бил началник на санитетската служба при врховната команда на српската војска. Тој е основач и прв управник на воената болница во Ниш во 1878 година. Началник на цивилниот санитет на Србија од 1879 година, а од 1881 година спроведува негова реформа. Во Српско-бугарската војна повторно бил началник на санитетската служба при врховната команда.
Бил избран за дописен член на Српската кралска академија на 23 јануари 1888, а од 15 ноември 1892 година станал редовен член. Од 1897 до 1900 година е претседател на владата и министер за надворешни работи. Неговата влада работела на смирување на жестоките партиски борби, економски развој на Србија и зајакнување на српската војска. По најавата на српскиот крал Александар Обреновиќ за женидба со Драга Луњевица - Машин, поднел оставка.
Во текот на 1906 година, провел 6 месеци во затвор, поради наводно издавање на државни тајни во својата книга Крајот на една династија.
Дела
Пишувал за историски теми, романи, песни, драми др. Негови најважни трудови се:
Космос-1376
Космос-1376 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 8 јуни 1982 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6300 килограми. Космос-1376 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,8 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,3°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 270 км, а најмалото на 259.
Евроскептицизам
Евроскептицизам — израз со кој се опишува критикувањето на Европската унија (ЕУ) и спротивставувањето на процесот на европска интеграција. Други погледи кои понекогаш се сметаат за евроскептични се согледувањата дека ЕУ е недемократска или премногу бирократска институција. Истражувањето на Евробарометар од 2009 година покажа дека кај граѓаните на ЕУ, поддршката за членство во Унијата е најниска во Летонија, Обединетото Кралство и Унгарија
Црвенонога тринга
Опис
Перјето на црвеноногата тринга во сезона на парење е мраморно кафеаво, со црни и сиви дамки и малку посветло одоздола. Зимно време, пак, перјето е посветло, сиво-кафеаво одозгора и речиси бело одоздола. Во лет имаат бели ленти на грбот и на краевите од крилјата. Нозете им се црвени, а клунот црвен со црн врв. Должината на возрасната птица достигнува до 30 см, со распон на крилјата од 65 см, и тежина до 170 г. Животниот век на оваа птица е околу 17 години.
На почетокот од пролетта започнува додворувањето уште за време на летот, при што мажјаците пеат многу мелодично. Во другото време песната им е убаво тју-ли, тју-ли, те-лиее.
Живеалиште и поведение
Оваа птица е широко распространета во умерена Евроазија. Таа е птица преселница што зимува на бреговите околу Средоземјето, Атлантикот и во јужна Азија. Тие ретко заскитуваат, но им се случува, како на пример, во 1970-тите и во 2000 година во Палау, Микронезија. Црвеноногата тринга е многу бучна и со своето гласно пипикање ќе ги растревожи и сите останати.
Црвеноногата тринга се исхранува со разни безрбетници: инсекти (водни инсекти, бубачки, ларви, муви), мекотели, црви, мали риби и полноглавци. Гнездата ги прават било каде на влажни места, од влажни ливади до солени мочуришта, често и многу густо едни до други. Несат 3-5 јајца.
Статус
Поради широката распространетост и бројност на видот, спаѓаат во категоријата на најмала загриженост. За овие птици важи Договорот за заштита на африканско-евроазиските миграторни водни птици.
Томислав Данчуловиќ
Томислав Данчуловиќ (Tomislav Dančulović; р. во ) — поранешен хрватски професионален друмски велосипедист.
ОУ „Дебрца“ - Белчишта
Основно училиште „Дебрца“ (официјално: Основно општинско училиште „Дебрца“ - Белчишта; скратено: ООУ „Дебрца“) — основно училиште во селото Белчишта, но и во целата Општина Дебрца, иако со повеќе подрачни училишта. Главното училиште е Централното основно училиште „Дебрца“ во Белчишта.
Подрачни училишта
Во рамките на општинското основно училиште „Дебрца“ се наоѓаат четири подрачни основни училишта од прво до деветто одделение и шест подрачни основни училишта од прво до петто одделение. Овие училишта се:
Белешки
— Наставата на албански јазик се изведува само во една паралелка во подрачното основно училиште во селото Горенци
Свети Сава (друштво)
Друштво „Свети Сава“ — српска културно-просветна и пропагандна организација активна во Македонија и Стара Србија за поддршка на големосрпската идеја. Создадено е во 1886 година во Белград. Таа организира во Србија специјални училишта за деца од Македонија и развива пропагандна дејност меѓу македонските гурбетчии во Србија. Само три години подоцна, негово раководно тело станува одделение при Министерството за надворешни работи. Изведувачи на активностите на овој државен орган се српските конзулати во Отоманското Царство. Министерството за надворешни работи во Белград ја зголемува значително големината на финансиските средства наменети за потребите на пропагандата во Македонија. Како резултат на тоа Србите почнуваат да отвораат училишта и да формираат религиозно-просветни здруженија во Скопскиот и Битолскиот вилает. Подоцна македонските стипендисти стануваат ’рбетот на српската вооружена пропаганда во Македонија. Забранета е од комунистичките власти во 1944 година, а својата активност ја обновува во 1993 година.
NGC 5255
NGC 5255 — спирална галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5255 се споменува и како MCG 10-19-98, CGCG 294-51.
Откривање
Објектот е откриен на 17 април 1789 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5255 е од видот S?. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,4 m/лм2. NGC 5255 има привидни димензии од 0,8' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 37 м 17,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +57° 6' 35"". Положбениот агол на објектот е во износ од 24°.
Други поделби
Проучување на NGC 5255 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 48124. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 49; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3853. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 675.
Ечер
Ечер (унгарски:Ecser, словачки:Ečer) е село во унгарската жупанија Пешта. Соседни населени места на Ечер се: Маглод, Вечеш, Ѓамро и Уло. Селото се наоѓа околу 25 километри југоисточно од Будимпешта, блиску до меѓународниот аеродром Ферихеѓ. Покрај Ечер поминува патот M0 и железничката пруга Будимпешта- Солнок.
Историја
Ечер за првпат се спомнува на 15 декември 1315, иако селото настанало во 896 година кога унгарците пристигнале во денешната нивна татковина. Според легендата, името на селото му го дал племенскиот водич Арпад. Кога ги прашал селаните за името на селото, тие немале одговор, па тој им рекол: „Па тогаш наречете го даб“ или на унгарски јазик cser(fa).
За време на турското владеење селото останало без население, воглавном како последица од опсадата на Будим од страна на Турците. Во војната за независност на Унгарија (1703-1711), во војската Ракоциј имало 11 војници од Ечер. Во првата половина на 18 век, сопственикот на селото грофот Антал Грасалкович ги населил словаците во ова место. Според пописот од 1836 година, 80% од населението биле словаци. После втората светска војна 25 словачки фамилии се преселиле во Чехословачка, а тука дошле унгарци од Словачка.
Култура
На грбот на селото се прикажани црква, сватовски танец и даб.
Јертруд Сигурдшен
Гертруд Кристина Бликст-Сигурдсен, моминско Бликст, (11 јануари 1923 - 27 март 2015 година) била шведска социјалдемократска политичарка и пратеник во парламентот, која била министер за социјални работи од 1985 до 1989 година.
Сигурдсен е родена во малото село Невекварн, во близина на Никопинг, како ќерка на трактористот Арвид Бликст и неговата сопруга Сесилија, моминско Карлсон. Таа била мажена за Норвежанецот Ролф Сигурдсен (1922–1972) помеѓу 1953 и 1960 година; заедно имале два сина Од (роден 1954) и Бјорн (роден 1956).
Жак Мизес
Жак Јакоб Мизес (Jacques Jakob Mieses; 27 февруари 1865 во Лајпциг - 23 февруари 1954 во Лондон) бил германско-британски шаховски велемајстор, шаховски композитор и автор.
Се родил во семејство на еврејски трговци, а некои од неговите блиски роднини се занимавале со шах. Станал член на Берлинскиот шаховски клуб за време на неговите студии во градот. Во својата 60-годишна шаховска кариера, учествувал на бројни турнири како играч, но и како турнирски организатор и шаховски судија. Работел и како шаховски новинар и објавувал статии за шахот и извештаи од турниви во бројни весници низ Европа. Во 1950 година, бил одликуван со титулата „велемајстор“, како еден од првите 27 шахисти кои се стекнале со оваа титула од страна на ФИДЕ.
Мизес бил и познат шаховски теоретичар, па во негова чест се именувани неколку варијанти во отворањата.
Потекло и семејство
Жак Мизес бил потомок од семејство на еврејски трговци, коешто потекнувало од Броди, тогашна Австроунгарија (денешна Украина). Неговиот братучед, Виктор Мизес (адвокат во Лајпциг; 1861-1939), се истакнувал како шаховски композитор. Исто така, неговиот чичко, Самуел Мизес (балнеолог во Ландек и Бад Емс; 1841-1884) бил силен шахист. Неговиот чичко, Фабиус Мизес (1824-1898), бил поет, филозоф и биограф во Бреслау и Лајпциг. Неговата ќерка и братучетка на Жак, Селма (1884-1930) работела како инспектор во Израеилитското здружение за добро дело во Лајпциг.
Животопис
Мизес се школувал во училиштето Свети Тома во Лајпциг. По завршувањето на средното образование студирал природни науки на Лајпципшкиот универзитет и универзитетот Фирдрих Вилхелмс во Берлин, каде што станал член на Берлинскиот шаховски клуб. Во 1888 година, Жак го постигнал својот прв голем шаховски успех, освојувајќи го третото место на турнирот во Лајпциг. На почетокот од својата шаховска кариера се занимавал со компонирање на шаховски проблеми, слично како и неговиот братучед, коишто ги задавал за време на одржувањето на турнирот.
Во првата декада од 20. век, одиграл неколку одлични партии против силни противници, меѓу кои и победата против Френк Маршал во Монте Карло во 1903 и онаа со мат во 16 потези против Михаил Чигорин во Остенде во 1906 година. Првата турнирска победа ја остварил на меморијалниот турнир во чест на Леополд Требич во 1907 година, а следната година завршил на третото место на турниот во Остенде. Мизес бил организатор на шаховскиот турнир во Сан Себастијан во 1911 година, на кој за првпат успеал да овозможи патните и трошоците за сместување да им бидат покриени на сите учесници. Турнирот е познат и по првата меѓународна победа на идниот светски првак Хосе Раул Капабланка. Во 1923, тој победил на шаховскиот турнир во Ливерпул, а во 1927 учествувал на првата Шаховска олимпијада организирана од страна на ФИДЕ во Лондон.
За време на шаховскиот турнир во Кемери (денешна Латвија), Жак ги скршел двете нозе во автобуска несреќа, по којашто 9 месеци останал во кревет. Поради прогонувањето на Евреите во Нацистичка Германија, во 1938 година, Мизес ја напуштил земјата и се преселил во Англија, каде што кон крајот на 1940-тите години се стекнал со британско државјанство.
Во 1950 година, Мизес бил меѓу првите 27 шахисти кои според ФИДЕ биле одликувани со титулата „велемајстор“. Со тоа, тој станал првиот британски шахист којшто се стекнал со оваа титула, иако се тврди и дека всушност не бил.
Тој останал необично здрав во своите доцни години. Секој ден правел телесни вежби, а до својата 86. година редовно пливал и одел во Хајд Парк да прави склекови. На возраст од 88 години учествувал на брзопотезен турнир и со тоа успеал сите живо да ги заинтересира. Починал на 23 февруари 1954 година, кратко пред својот 89. роденден.
Шаховско творештво
Највисокиот историски рејтинг на Мизес изнесувал 2660 и бил остварен во август 1907 година, со што во тоа време би се наоѓал на 9. место на светската шаховска ранг-листа.
Раководел со редица меѓународни турнири како главен судија, а се занимавал и со шаховско новинарство. Пишувал шаховски извадоци и извештаи од турнири за весниците низ цела Европа. Како и поголемиот број на велемајстори, играл симултанки и шах на слепо. Освен тоа, Мизес бил и значаен автор и теоретиар. Меѓудругото, тој го проширил делото „Мал учебник за шахот“ по смртта на неговиот автор, Жан Дуфрен. Во својот препознатлив стил на игра, често се отворал со Скандинавска одбрана и значително придонел за теоретскиот развој на ова отворање во раните 1900-ти.
Во негова чест, шаховското отворање по потегот 1. d3 е наречено Мизесово отворање. Во шаховската теорија се среќаваат и неколку Мизесови варијанти во различни отворања, меѓу кои најпознати се онаа во Шкотска одбрана, која настанува по потезите: 1. e4 e5 2. Sf3 Sc6 3. d4 exd4 4. Sxd4 Sf6 6. Sxf6, и е отворање коешто го применил четирипати на турнирот во Хестингс во 1895 година; како и варијантата во Виенска партија, која се појавува по: 1. e4 e5 февруари Sc3 Sf6 (или 2...Sc6) 3. g3, каде што неговата идеја за фјанкетирање на ловецот може да се смета за пример на хипермодернизмот. Во теоријата постои и Мизесов гамбит во одбраната Каро-Кан, чијашто позиција се појавува по: 1. е4 c6 2. d4 d5 3. Le3 dxe4. ; како и Мизесов гамбит во Скандинавска одбрана, кој настанува по потезите: 1. e4 d5 2. exd5 Dхd5 3. Sc3 Da5 4. b4.
IC 1833
IC 1833 — галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1833 се споменува и како CGCG 70-203, VCC 1799, NPM1G +11.0324.
Откривање
Објектот е откриен на 10 мај 1904 година од страна на Ројал Харвуд Фрост.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1833 е од видот E?. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,4 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,4 mag, додека површинскиот сјај изнесува 11 m/лм2. IC 1833 има привидни димензии од 0,2' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 39 м 33,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +10° 58' 6"".
Други поделби
Проучување на IC 1833 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 42364.
NGC 673
NGC 673 — спирална галаксија во соѕвездието Овен, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 673 се споменува и како UGC 1259, MCG 2-5-33, CGCG 437-30, IRAS 01457+1116.
Откривање
Телото е откриено на 4 септември 1786 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 673 е од видот Sc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,8 m/лм2. NGC 673 има привидни димензии од 2,1' х 1,7'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 48 м 22,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 11° 31' 17". Положбениот агол на објектот е во износ од 0°.
Други поделби
Проучување на NGC 673 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 6624. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 173; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 625. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 15.
Лог во Бохињ
Лог во Бохињ (словенечки: Log v Bohinju) — населба во Општина Бохињ во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Горењска. Населбата сега е вклучена во Горењскиот статистички регион.
Витербо
Витербо (Viterbo) е град во централна Италија, најголем и центар на истоимената област Витербо во италијанската провинција Лацио.
Природни одлики
Витербо се наоѓа во централниот дел на Италија, 120 километри северозападно од Рим, седиштето на покраината. Градот се наоѓа во лацискиот дел од областа Марема (поголемиот дел е во соседна Тоскана), која е позната како ридска област во Италија. Овој регион е познат по лозарството, маслинарството и производството на вино. Поради својата убавина има индиции за „културен пејсаж“.
Популација
Според резултатите од пописот на населението во 2011 година, во општината живееле 63.209 жители. Градот Витербо денес има околу 63.000 жители, главно Италијанци. Во текот на изминатите децении, градот доживеа пораст на населението.
Светомир Николаевиќ
Светомир Николаевиќ (српски: Светомир Николајевић) бил српски пистаел, политичар професор при Високата школа (суплент во Великата школа, а при катедрата за општа историја имал посебен поглед за литературата за Словените и Србите), член на Сроската кралевска академија, премиер на Србија во периодот меѓу 3 април и 27 октомври 1894 година, градоначалник на Белград и министер за внатрешни работи. Еден од основачите на Радикалната партија во Србија, Свети Сава (друштво) и масонската ложа Побратим.
NGC 7685
NGC 7685 — спирална галаксија во соѕвездието Риби, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7685 се споменува и како UGC 12638, MCG 1-59-87, CGCG 406-121, IRAS 23279+0337.
Откривање
Објектот е откриен на 30 август 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7685 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 14,1 m/лм2. NGC 7685 има привидни димензии од 1,9' х 1,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 30 м 33,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +3° 54' 6"". Положбениот агол на објектот е во износ од 170°.
Други поделби
Проучување на NGC 7685 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 71628. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 259; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 588. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 316.
Папа Агатон
Агатон (Agatho PP.; околу 577 - 10 јануари 681) — римски папа од 27 јуни 678 до 10 јануари 681.
Се родил на Сицилија. потекнувал од благородничко семејство, а неговите родители кои биле големи верници му дале големо образование. По нивната смрт, тој ја споделил сопственоста со сиромашните. Бил монах во манастирот св. Ерми во Палермо. Според хрониките, Агатон имал повеќе од 100 години кога бил избран за папа (според некои извори, тој е роден во 577). Ако ова е точно, тој е папата кој живеел најдолго, но многу веројатно е дека неговата возраст е преувеличена. На Латеранскиот собор, одржан во 680, им се спротивставил на монотелитистите.
Лазе Манасковски
Лазе Манасковски (роден на ) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец. Димпломирал на Факултетот за драмски уметности во Скопје, Универзитет „Св. Кирил и Методиј“. Во 1983 се вработил како глумец во Драмски театар - Скопје и работи се до неговото пензионирање во 2022 година.
Страхил Ефремовски
Страхил Милисавов Ефремовски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Основно четиригодишно училиште завршил во родното место. Немал можност да го продолжи образованието ѝ уште како дете почнал да се занимава со сточарство. На 1 септември 1944 година стапил во редовите на НОВ, во состав на Треттатa македонска ударна бригада. Во бригадата како познат бомбаш, учествувал во борбите за ослободување на Македонија, пројавувајќи посебна храброст во борбите на реката Треска. Неговата група била опколена од непријателот, а тој како бомбаш се привлекол до германската позиција и умешно фрлил неколку бомби, со тоа го пробил обрачот и успеал да се спаси себеси и својата единица. По ослободувањето на Македонија, бригадата заминала на Сремскиот фронт. Во пробивањето на Сремскиот фронт учествувал во борбите до Врпоље. Загинал на 12 април 1945 година во Врпоље.
Песни (Васил Куноски)
„Песни“ — збирка песни за деца на македонскиот поет Васил Куноски.
Содржина
Збирката содржи вкупно 76 песни: „Мравкин град“, „Облачиња“, „Шумски закон“, „Современ штурец“, „Не гука гугутката“, „Дете и цвеќе“, „На Медо му згорчи медот“, „Северко“, „Снегулки“, „Нека ни е“, „Касичка“, „Честит Први мај“, „Шах“, „Бобан цртачот“, „Мамино момиче“, „Каква мајка“, „Што прават“, „Што станало“, „Како да го фатам“, „Денот на мама“, „Лесна песна“, „Сонце“, „Улица“, „Кого појќе сакаме“, „Букетче“, „Стани, стани, детенце“, „Сите песој се исти“, „Нишалка“, „Мали мајстори“, „Светнете, светулки“, „Чуден мачор“, „Дете и полжав“, „Мецана“, „Дете и два полжава“, „Трите кукли“, „Прстите на Васе“, „Спаси го“, „Како тоа“, „Кој ве буди“, „Зелен фрак“, „Чуден Васе“, „Ваше и наше“, „Борачи“, „Ај, на здравје!“, „Двете дланки“, „Лиле и лет-лет Мара“, „Славејче ни долета“, „Нашиот оркестар“, „За сите деца“, „Знаете ли“, „Рипчето моли“, „Пред семафор“, „На село“, „Еден Вања“, „Што значи ав-ав“, „Ало, ало“, „Убаво, поубаво, најубаво“, „Верверичка“, „Зајаче“, „Вози Стево“, „Најубавиот чун“, „Шеширот на дедо“, „Ајде, дете спиј“, „Бебенце“, „Чук-чук“, „Ластовиче долета“, „Како прасе расте“, „Што му е“, „Штурчето свири“, „Весела година“, „Ама стражар“, „Дај ми ја, мамо“, „Бунди“, „Патка и патчиња“ и „Помагајте“.
Изданија
Книгата била објавена во 2004 година од издавачката куќа Просветно дело, Редакција „Детска радост“, а во рамките на библиотеката „Лектирни изднаија“. Автор на илустрациите е Томе Манески, дизајнот и ликовно-графичкото уредување се дело на Жарко Туниќ, а лектурата икоректурата ги извршила Катерина Ноневска. Книгата, со обем од 104 страници и големина од 20 сантиметри, била испечатена во печатницата „Коста Абраш“ во Охрид. Таа е каталогизирана во НУБ „Св. Климент Охридски, Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 9989-30-578-1.
Четврта македонска мерида
Четврта македонска мерида ― автономна административно-политичка и економска област, формирана по паѓањето на Македонија под римска власт (168 г.пр.н.е.).
Ги зафаќала горномакедонските области Елимеја, Линкестида и Пелагонија, како и Еордаја, Тимфаја и илирската област Атинтанија. Главен град на областа бил Пелагонија.
Српски епски народни песни
Српските епски народни песни се облик на епска поезија. Ги создавале Србите на сите територии кои ги населувале во Србија, Босна и Херцеговина, Црна Гора, Хрватска и Македонија. Постојат повеќе циклуси на српски епски народни песни, а главните од нив се создадени од непознати автори помеѓу 14 и 19 век. Епските песни како мотив најчесто ги обработуваат историските настани и личности. Најчесто се изведуваат проследени со музика од народниот музички инструмент гусла.
Српската епска народна поезија дала голем придонес за развојот на српската национална свест. Циклусите на песни за Крал Марко, за ајдуците и ускоците, со величење на херојското минато и јунаците, ги инспирирало поколенијата на Срби за борбата за ослободување од турското ропство. Ајдуците кои најчесто биле опеани биле составен дел од националниот идентитет и во песните и во приказните тие биле јунаците кои го бранеле народот од османското ропство и го подготвувале за борба за национално ослободување, а кои и самите учествувале во двете големи српски востанија.
Историја
Најстариот сочуван запис на српска епска песна е десеттиот стих на бугарштица од 1497 година, во која се пее за затворањето на јунакот Јанко Сибињанин во занданите на Ѓураѓ Бранковиќ. И во текот на долгото турско ропство се пееле епски јуначки песни најчесто проследени со свирење на гусла. Биле познати гуслари кои песните ги пееле и надвор од Србија, на благородничките дворци на Полска во 16 и 17 век, а подоцна и во Украина и Унгарија. Унгарскиот историчар, Себастијан Тиноди, во 1554 година запишал: „Постојат многу гуслари овде во Унгарија, но ниеден не е подобар од српскиот стил на Димитрие Караман“, опишувајќи потоа како Караман пеел во 1551 година во Липова (Романија) држејќи на колената гусла. Хроничарот и песникот Маќеј Стријаковски во својата хроника од 1582 година зборува за тоа како Србите пееле јуначки песни за своите предци кои се бореле против Турците. Јузеф Бартоломеј Жиморович го користел изразот: „Да се пее со српско гусле“, во својата идила „Пејачи“ од 1663 година.
Вук Стефановиќ Караџиќ бил еден од најголемите собирачи на ова народно творештво. Тој во 1824 година му испратил збирка на народни песни на германскиот писател и филолог Јакоб Грим, кој бил толку многу импресиониран од песната „Ѕидање на Скадар“ што почнал да учи српски јазик за да може да ги чиита песните на оригиналниот јазик. Грим оваа песна ја превел на германски јазик и за неа кажал дека е една од најтрогателните песни напишани кај сите народи, од сите времиња.
Добар дел од својот творечки живот Караџиќ го поминал собирајќи го народното творештво во кое посебно место имале јуначките епови од ерата на османлиската окупација и борбата за ослободување од неа. Собраните епови биле објавени во неговите книги во првата половина на 19 век, а кон средината на истиот век биле објавени и систематски обработените збирки на српските народни песни, раскази, загонетки и поговорки. Тие биле: „Мала простонародна славено-сербска пјеснарица” (1814), „Народна сербска песнарица” (1815), „Народне српске приповијетке” (1821) и „Народне српске пословице” (1836). Следната книга „Српски народни песни од Херцеговина. Женски“ од 1866 година содржела песни собрани од Вук Врчевиќ, кој му бил соработник, а самиот пак Караџиќ ги подготвил за издавање непосредно пред својата смрт. Српската народна поезија била извонредно прифатена низ Европа во која цветал романтизмот во тој период. Антологиската збирка на Караџиќ била со воодушевеност прифатена од европската публика, а и од тогашните видни писатели и творци како Грим, Гете и Енгелс. Германскиот поет и филозоф Јохан Готфрид фон Хердер и писателот Грим во овие песни наоѓале потврда за високото значење на традицијата на усното предание. Грим дури и правел анализа за секоја новоиздадена збирка на песни. Неговото воодушевување оделе до таму што народните песни собрани од Караџиќ ги изедначувал со „Песна над песните“. Благодарение на Грим и словенечкиот јазичар Јернеј Копитар, српската народна книжевност го нашла своето место во светската литература.
Гусла
Гуслато е жичен инструмент со кој е проследено пеењето на јуначките епски песни кај балканските народи. Инструментот се држи вертикално помеѓу колената, и со прсти околу вратот на инструментот. Жиците никогаш не се притискаат кај вратот поради што се добива хармоничен и уникатен звук. Не се знае од каде потекнува, но некои истражувачи според податоците од византиските извори од 6 век сметаат дека Словените го донеле на Балканот. Српскиот монах Теодосие Хиландарац напишал дека Стефан Првовенчани често го забавувал српското благородништво со музичари кои свиреле на тапани и гусли. Првите сигурни записи за гусла датираат од 15 век. Патничките мемоари од 16 век го споменуваат овој музички инструмент во Босна и Србија.
Циклуси
Песните опишуваат историски настани со различен степен на точност.
Ајдучки песни
Ајдучките песни се далеку побројни во споредба со другите циклуси епски народни песни. Во најголем дел, тие биле забележани во XIX век, а некои и во XVIII век. Тие се многу распространети и популарни, но по уметничката вредност не заостануваат зад другите циклуси. Иако ја опфаќа истата борба, овој циклус суштински е спротивен на преткосовскиот и косовскиот циклус. Во ајдучките песни се прикажани непомирливото, енергично и смислено спротивставување на туѓата власт, борбеноста и вербата во конечната победа; тие се одликуваат со жива, здрава и оптимистичка атмосфера, а токму тоа придонело за нивното брзо распространување и за широката популарност. Циклусот ајдучки песни се состои од неколку помали циклуси кои се формирале околу одделни ајдучки дружини или поединечни личности. Најпознати се песните посветени на Старина Новак за кого е формиран најцелосниот циклус ајдучки песни, кој е тематски целосно разработен и вообличен. Во него се опишани бројни ликови од 16 век (Старина Новак, Дели Радивој, детето Груица, Малиот Радоица, Дели Татомир, Стариот Вујадин), кои формираат идеализирана дружина која дејствува во околината на Сараево и на планината Романија. Исто така, голем е циклусот посветен на Бајо Пивљанин и неговата дружина од 17 век, која дејствувала околу Бока Которска, а третиот голем циклус е поврзан на ајдукот Мијат Томиќ (кој дејствувал во Босна), но овој циклус не е целосно вообличен. Во ајдучките песни се опеани сите важни моменти на ајдутството: заминувањето во планината, борбите, заседите, грабежите и смртта на главните ликови. Најпознати ајдучки песни се: „Старина Новак и кнезот Богосав“, „Старина Новак и дели Радивој“, „Новак и Радивој го продаваат Груица“, „Груица и Арапот“, „Стариот Вујадин“, „Костреш харамбаша“, „Малиот Радоица“, „Зошто Бајо заминал во ајдуци“, „Човек-паша и Михат-чобанот“ итн.
Ликови
Многу други јунаци од српската епска поезија се исто така засновани на историски ликови:
Некои од хероите се прикажани заедно со своите коњи: Крал Марко со Шарец, Војвода Момчило со Јабучило, Милош Обилиќ со Ждралин, Дамјан Југовиќ со Зеленко, Бановиќ Страхиња со Ѓогин, Ајдук Вељко со Стрина и Срѓа Злопоглеѓа со Вранец.
Космос-1377
Космос-1377 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 8 јуни 1982 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6700 килограми. Космос-1377 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 88,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 260 км, а најмалото на 163.
Кралство Канди
Кралството Канди ― монархија на островот Шри Ланка, сместено во средишниот и источниот дел од островот. Основано е кон крајот на 15 век и опстоило до почетокот на 19 век.
Кралството Канди прво било вазално кралство на Кралството Коте, но во текот на 16-тиот и 17-тиот век постепено прераснало независна сила, и во различни периоди за да го обезбеди својот опстанок склучувало сојуз со Кралството Јафна, династијата Мадураи Најак од Јужна Индија, Кралството Ситавака и холандските колонизатори.
Од 1590-тите, Кралството Канди била единствена независна домородна држава на островот Шри Ланка и преку комбинација на воена тактика „удри и бегај“ и дипломатија ги ограничило европските колонијални сили на крајбрежјето, пред конечно да потпадне под британска колонијална власт во 1818 година.
Кралството по Кандијската конвенција од 1815 година како протекторат било апсорбирано во Британската Империја, а својата автономија дефинитивно ја изгубило по Востанието од Ува во 1817 година.
Стамат Танчев
Поп Стамат Танчев Георгиев — македонски свештеник, деец на преродбата во Македонија, активен учесник во борбата за независна словенска црква, деец и раководител на Македонската револуционерна организација.
Животопис
Стамат Танчев е роден во селото Бугариево, тогаш во Отоманското Царство, денес Неа Месимврија, Грција. Во 1893 година се основа Македонската револуционерна организација и поп Стамат е меѓу првите кој стануваат нејзини членови. Тој во организацијата бил примен од Даме Груев, а неговото влегување во Македонската револуционерна организација било од особено значење. Свештеникот Стамат бил тактичен, смел и секогаш бил прв каде што постоеле опасности и ризици. Тој успеал да ја прошири и зацврсти организациската мрежа во солунските села. Во текот на својата револуционерна дејност се истакнал особено со својте организациски способности, а тоа било евидентно по неговото преминување во Вардарската црква во Солун и затоа Христо Татарчев истакнува дека:
Револуционерна дејност
Неговата револуционерна дејност била разнострана. Во 1896 година поп Стамат му помагла на Даме Груев за пречек на 3 000 англиски пушки во Солунскиот Залив кој биле ветени од Врховниот комитет, а кој никогаш не пристигнале. Стамат исто така агитирал меѓу учениците на машката егзархиска гимназија Св. Кирил и Методиј, тој во учебната 1896/97 година од Училишниот кружок покрстил во Организацијата 21 ученик, а меѓу нив бил и Христо Куслев. Во првата половина на 1897 година во Солунскиот вилает била формирана првата чета на Македонската револуционерна организација на чело со Апостол Петков и Иван Орџанов Карасулијата, а тие двајца биле покрстени од страна на поп Стамат. Веќе во 1899/1900 година поп Стамат бил член на Солунскиот окружен комитет заедно со Христо Матов како претставник на (ЦК), Иван Гарванов и епитромот на Вардарската црква, Атанас Ангелов (кој бил претседател). Во текот на Солунската провала која била една од поголемите со која се соочила Организацијата, полицијата на двапати провалила во неговото живеалиште но ништо не нашла но на 12 февруари 1901 година тој бил уапсен и бил затворен во вилаетскиот централен затвор Једи Куле каде бил заедно со останатите членови и дејци на Организацијата. На 20 февруари 1901 година било покренато обвинение против 19 - мината прво обвинети поради Солунската провала, меѓу нив бил и Стамат, сите тие биле обвинети според член 56 и 58 од Османлискиот кривичен закон, последниот член се однесувал на:
Според обвинителството поп Стамат бил обвинет поради видување со Никола Попчев кој се готвел да замине за гевгелиската чета. Судењето започнало на 26.02.1901 година во главниот вилаетски апелационен суд, а на последната седница која се одржала на 14.03.1901 година, меѓу другите поп Стамат бил осуден на петгодишен темничен затвор во прангии. На 6 јули 1901 година 38 затвореници во придружба на 20 жандари биле спроведени до паробродот Марија за Подрум Кале. Меѓу затворениците биле и членовите на ЦК: Христо Татарчев, Иван Хаџи Николов, Христо Матов, Пере Тошев како и 11 свешеници меѓу кој и Стамат. Тие по пат ја пееле Жив е, тој е жив!, а во тој момент излегле многу луѓе да ги испратат. При качувањето на паробродот Матов извикал неколку збора, а по него сите извикале:
Стамат бил ослободен со општата амнестија во август 1902 година. По враќањето во Солун повторно се вклучил во револуционерното движење. Тој бил убиен пред вратата на својата куќа во Солун од грчки терористи во 1904 година. Стамат Танчев е брат на наставникот Божин Танчев и татко на деецот на ВМОРО Димитар Поп Стаматов.
ОУ „Дедо Иљо Малешевски“ - Берово
Основно училиште „Дедо Иљо Малешевски“ (официјално: Основно општинско училиште „Дедо Иљо Малешевски“ - Берово; скратено: ООУ „Дедо Иљо Малешевски“) — единствено основно училиште во градот Берово и едно од двете училишта во Општина Берово. Училиштето се наоѓа во средишниот дел на градот.
Подрачни училишта
Во рамките на општинското основно училиште „Дедо Иљо Малешевски“ се наоѓаат и седум подрачни основни училишта. Подрачните училишта во Будинарци, Митрашинци и Двориште имаат настава од прво до деветто одделение, додека останатите сè до петто одделение, чии ученици подоцна наставата ја продолжуваат во средишниот објект на училиштето во градот Берово. Подрачни училишта се:
Папа Лав II
Лав II (лат. Leo PP. II; ? - 3 јули 683) — римски папа од 17 август 682 до 3 јули 683. Се знае дека ја сакал музиката, и сакал да им помага на сиромашните. По неговот избирање за папа, ја објавил анатемата против монотелитизмот, донесена на Шестиот вселенски собор. Во негово време биле потиснати Лангобардите. Погребан е во Рим.
1142
1142 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1142 година од новата ера, 142. од вториот милениум, 42. од XII век и трета од 1140-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6650 и 6651 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5892 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4902 и 4903 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1895.
Озон
Озон (грч. Το όζον, „мириса“) — бледосин високоотровен гас со силен мирис. Озонот се смета за загадувач на Земјино ниво, но озонската обвивка во горните делови на атмосферата го заштитува животот на Земјата од штетното сончево ултравиолетово зрачење.
Озонот е една од трите форми, наречени алотропи, на елементот кислород. Озонот е триатомски кислород, што значи дека има три атоми во секоја молекула (формула О3). Обичниот, или двоатомски кислород (O 2 ) е повеќе стабилен од озонот и затоа е голема неговата застапеност во атмосферата. Електрични искри и ултравиолетово зрачење можат да предизвикаат обичниот кислород да се претвори во озон. Присуството на озон понекогаш предизвикува забележителен мирис близу електрични излези.
Во долните делови на атмосферата, озонот, се содржи во мали концентрации. Обвивката на атмосферата од 19 до 48 km над морско ниво, во слојот стратосфера, содржи поголемо количество на озон, создаден под дејство на ултравиолетовите зраци од Сонцето. Дури и во оваа обвивка, процентот на озон е само 0,001 по волумен. Атмосферските нарушувања носат големи количини озон на Земјата. Човечката активност додава озон во долниот дел од атмосферата, каде станува загадувач и може да предизвика голема штета.
Озонската обвивка стана предмет на грижа во раните 1970-ти, кога се пронајдени хемикалии познати како хлорофлуројаглероди (CFC), односно фреони, кои се издигнувале во атмосферата во големи количини заради нивната употреба во фрижидери и аеросол распрскувачи. Загриженоста се фокусирала на можноста дека овие соединенија, преку дејството на сончевата светлина, можат хемиски да го нападнат и уништат стратосферскиот озон, кој ја штити Земјината површина од преголемо ултравиолетово зрачење. Како резултат на ова, индустриите во светот ги замениле CFC супстанциите во скоро сите нивни употреби.
Својства
При нормални теператури и притисок озонот е гас со специфична тежина од 2,144 (околу 1,5 пати од густината на кислородниот гас). Озонот се смета за само мал процент од атмосферата и е невидлив, но високи концентрации на озонскиот гас се бледо сини. Гасот се кондензира на -111,9°С, а замрзнува на -192,5°С. Течниот озон е темносин и е диамагнетичен (се одбива од магнетни полиња). Цврстиот озон е темновиолетов. Озонот е многу повеќе хемиски реактивен од обичниот кислород. Се користи за прочистување на вода, стерилизирање на воздухот и за избелување на одредени видови храна.
Ефект врз животната средина
Озонот на земно ниво претставува опасност по здравјето, предизвикувајќи респираторни заболувања како бронхитис и астма. Исто така ја оштетува и растителноста и предизвикува гумата и некои пластики да се декопензираат. Азотните оксиди и штетните органски гасови емитувани од автомобилите комбинирани со индустриските извори предизвикуваат формирање на озон. Во 1998, Агенцијата за Заштита на Животната Средина на Соединетите Американски Држави (ЕРА), имплементирала нов закон дизајниран да се намали количеството на азотни оксиди ослободени од фабриките со погон на јаглен. Многу градови издаваат јавни предупредувања кога нивото на озон во воздухот достигне опасно ниво.
Озонот, пак, во горниот дел од атмосферата, е витален за животот. Овој озон се формира од дејството на ултравиолетовите зраци од Сонцето на молекулите на обичен кислород. Озонската обвивка го апсорбира ултравиолетовото зрачење така што тоа никогаш не стигнува до пвршината на Земјата. Одредени индустриски соединенија предизвикуваат озонот да се распаѓа, отворајќи дупки во озонската обвивка и го изложува живиот свет на површината на опасни нивоа на ултравиолетово зрачење. Еден едiнствен атом на хлор, на пример, може да уништи стотици или илјадници молекули на озон бидејќи хлорот делува како катализатор и не е вклучен во процесот.