cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Арбасанци
Стопанство
Атарот не е многу голем и зафаќа простор од 6,4 км2. На него преовладуваат пасиштата на површина од 442,1 хектар, на обработливото земјиште отпаѓаат 185 хектари, а на шумите само 9,2 хектари.
Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција.
Во текот на отоманскиот период во селото постоел чифлиг на некој Аџи-Мемет од Штип, додека останатата земја била на селаните. Околу 1910 година, Аџи-Мемет го продал чифлигот, а мештаните купиле ниви и во атарот на соседното село Буриловци.
Население
Селото е мало и во 1961 година броело 163 жители, а во 1994 година само четири жители, македонско население.
Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители.
Родови
Арбасанци е чисто македонско православно село.
Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1957/58 година родови во селото се:
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Свети Николе, која била една од ретките општини кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така се наоѓало во Општина Свети Николе.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Свети Николе. Селото припаѓало на некогашната општина Свети Николе во периодот од 1955 до 1965 година.
Избирачко место
Селото е опфатено во избирачкото место бр. 1698 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште во селото Мустафино. Во ова избирачко место се опфатени и селата Арбасанци, Буриловци и Стануловци.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 347 гласачи.
Културни и природни знаменитости
Во селото постоела мала црква „Св. Атанасиј“, која од 1950-тите години е во рушевина. Околу нејзе се наоѓале селските гробишта.
Иселеништво
Од селото се иселил значителен дел од населението. Со сигурност се знае за следните иселеници, во следните овчеполски села: Дедо-Мишеви се иселиле во селото Патетино, Трпчеви и Моневи се иселиле во селото Врсаково, а Доневи се иселиле во селото Мустафино. Од селскиот род Туклерци има иселеници во Буриловци. Од Тренчевци и од Брдарци има иселеници во Стануловци. Од Шопови има иселеници во Мустафино и во Ерџелија.
Некои семејства се иселувале и во градовите. Во Штип се иселиле: Зоневи, Темелкови, Трипчеви, Веселинови и Шопови. Во Свети Николе се иселиле Тренчеви, Анчеви и Шопови.
Азотна киселина
Азотна киселина — неорганско соединение со формула, висококорозивна минерална киселина. Соединението е безбојно, но постарите примероци добиваат жолтеникава бидејќи се разградуваат на азотни оксиди. Обично се продава растворена во вода со коцентрација од 68 %. Кога растворот содржи преку 86 %, тогаш се нарекува чадлива азотна киселина. Во зависност од количеството на присутен азот диоксид, чадливата азотна киселина може да биде црвена (над 86 % или бела (над 95 %).
Оваа киселина е главниот реагенс кој се користи за нитрација, особено кај органските молекули. Некои од добиените нитросоединенија се експлозиви чувствителни на удар и топлина, а други се доволно стабилни за употреба во муниција и разурнување; трети пак, се уште постабилни и служат како пигменти за мастила и вапсила. Азотната киселина често се користи и како силно оксидациско средство.
Добивање
Азотната киселина спаѓа во групата најважни неоргански киселини затоа што претставува основа за производство на вештачките ѓубрива, експлозиви, пластични маси и цела низа други важни производи и затоа вистински предизвик било изнаоѓањето на практични и евтини начини за нејзино добивање. Инаку, уште алхемичарите знаеле начин за приготвување на азотна киселина. Долго време азотната киселина се приготвувала со загревање на калиум нитрат со концетрирана сулфурна киселина:
KNO3(s) + H2SO4(l) = KHSO4(s) + HNO3(g)
Оваа метода му се препишува на германскиот хемичар и јатрохемичар од 17 век Јохан Рудолф Глаубер (1604 – 1668). Тој го открил натриум сулфатот чиј декахидрат, Na2SO4 * 10H2O и го нарекол чудесна сол (sal mirabile). Од овој назив е изведен минералошкиот назив мирабилит за натриум сулфат декахидратот. Тривијалниот назив, пак, на оваа супстанца е Глауберовата сол. Во чест на Глаубер, минералот со состав Na2Ca(SO4)2 се вика глауберит.
4NH3(g) + 5O2 = 4NO(g) + 6H2O(g)
Температурата на која се работи треба да биде повисока од 750 степени целзиусови. Реакцијата е егзотермна, така што добиениот азот мониксид е загреан на висока темература и треба да се излади. Се разбира, азот моноксидот е само првиот меѓупроизвод при добивањето на азотната киселина, но токму горната реакција е онаа што е битна. Добиениот азот мониксид се оксидира до азот диоксид (без катализатор):
NO(g) + ½O2(g) = NO2
3NO2(g) + H2O(l) = 2HNO3(aq) + NO(g)
На ваков начин се добиваат релативно разредени раствори од азотна киселина во кои масениот удел на HNO2 е околу 50–70 %.
Натамошното концетрирање се врши со дестилација во присуство на концетрирана сулфурна киселина која служи како дехидратационо средство. Според ова може да заклучиме дека:
Својства и примена
Чистата азотна киселина е безбојна течност со темература на вриење од 83 степени целзиусови и темература на мрзнење од –42 степени целзиусови. Во концетрираните водни раствори, азотната киселина се разлага:
2HNO3(aq) = NO2(g) + O2(g) + H2O(l)
Азотната киселина е силна киселина (една од најсилните) така што во воден раствор е практично целосно дисоцирана:
HNO3(aq) + H2O(l) = H3O+(aq) + NO3(aq)
Концетрираната азотна киселина е силно оксиданс при што самата се редуцира до азот диоксид.
При дејство на умерено концетрирана азотна киселина врз сребро како производ се образува NO: 3Ag(s) + 4HNO3(aq) = 3AgNO3(aq) + NO(g) + 2H2O(l)
Оксидансот е и разредената азотна киселина. Така што разредената азотна киселина го оксидира и бакарот:
3Cu(s) +8HNO3(aq) = 3Cu(NO3)2 + 2NO(g) + 4H2O(l)
Многу силно оксиданс е смесата од концетрирана азотна и концетрирана хлороводородна киселина во која зафатнинскиот однос на двете киселини е 1 : 3. Ваквата смеса се вика царска вода заради тоа што може да го растворува и златото – “царот” на сите метали:
Au + HNO3 + 3HCl = AuCl3 + NO + 2H2O
Во царска вода, инаку, се раствора и платината.
Азотната киселина има многустрана практична примена. Покрај тоа што е важна лабароториска хемикалија, многу се применува и во индустријатата. Можеби најважната од индустриските примени е онаа што е заснована на нејзината неутрализација со амонијак:
HNO3(aq) + NH4OH(aq) = NH4NO3(aq) + H2O(l)
Амониум нитратот е веројатно најважното вештачко азотно ѓубриво, составен дел е на многу од експлозивите. Амониум нитрат се употребува за правење на експлозиви, полнење на гранати и др. Исто така тој се употребува за огномети и за исфрлање на огнометите. Азотната киселина (обично, заедно со сулфурната која служи како дехидратационо средство) се користи во производството и на други експлозиви (на пр. тринитротолуен и глицерил тринитрат или ниторглицерин). Со реакција меѓу азотната киселина и целулоза се добива смеса од нитрати на целулоза(смесата обично се вика нитроцелулоза) од која се приготвуваат лакови.
Со нитрирање на бензенот се добива нитробензен кој, со редукција, дава анилин. Од анилинот се изведуваат голем број синтетички бои. Alan MacDiarmid е еден од пионерите на полето на синтеза и испитување на спроводливи полимери - материјали подобро познати како синтетички метали. Тој работел на хемиски и електрохемиски допинг на полиацетиленот (CH)x прототип на спроводлив полимер, како и при откривањето на полианилинот - денес еден од најупотребуваните спроводливи полимери. Најновите истражувања на MacDiarmid се сконцентрирани околу технолошки најважните спроводливи полимери, како што е полианилинот и неговите олигомери со посебен интерес за изучување на изомерните форми кои може да придонесат многу за висока спроводливост и засилени механички својства кај полианилинот. Тој исто така ги изучува и олигомерите на анилинот како потенцијални сензори за запалливи органските соединенија.
Според ова може да заклучиме дека:
1517 во архитектурата
1517 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Ватерполо на Летните олимписки игри 1952
Ватерполото на Летните олимписки игри 1952 — осмиот официјален ватерполски турнир на Олимписките игри. Турнирот се одржал во Хелсинки, Финска. На турнирот учествувале вкупно 21 репрезентации.
Наводи
sports-reference.com
NGC 1923
NGC 1923 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Златна Рипка, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1923 се споменува и како ESO 85-SC75.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1923 е од видот OCL+EN. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11,5 m. NGC 1923 има само една позната привидна димензија, која изнесува 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 5 ч 21 м 34,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 65° 29' 12".
Други поделби
Проучување на NGC 1923 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 444; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8886.
Цистит
Воспалението на мочниот меур предизвикано од бактерии се нарекува цистит. Симптоми на ова заболување се честото мокрење, печење при мокрење, чувство на непријатност и притисок над срамната коска. Многу често при мокрење, особено при крај на мокрењето, се јавува остра болка, а понекогаш и крв, односно гној во урината.
Кај жените циститите се почести од повеќе причини. Специфичната градба на женската уретра, а особено нејзината должина (околу 3 cm) условува непосреден контакт со вагината и надворешната средина каде што се наоѓаат разните бактерии.
Од друга страна, при бременост и менопауза се создаваат поголеми предиспозиции за инфекција на мочниот меур. Кај постарите мажи многу често циститот се јавува како последица на аденом на простатата. Можна компликација при подолготрајни цистити е воспаление на бубрезите. Циститот се разликува од воспалението на бубрезите по тоа што никогаш не е проследен со покачена температура.
Како да се избегнe воспалението
Треба да се одбегнува одлагањето на одење по мала нужда. Подобро е кога мочниот меур е празен наместо полн. На жените за време на мала нужда им е препорачливо да се бришат од напред (вагина) кон назад (чмар) а не обратно. Некои жени утврдиле дека одењето по мала нужда после сексуалните односи им помогнало да се спречи цистит. Исто така пиењето два литри вода на ден помага при исфрлање на непотребните материи од мочниот меур кои го предизвикуваат неговото воспаление.
Извор
Дневник Весник, Статија - Мечкино грозје при воспалени мочни патишта, Скопје РМ, Издание: четврток, 26 февруари 2004.
Александар Артемида
ИКФ Светско кану првенство
Лучин Дол (Добровница)
Лучин Дол - Стар Хан  — археолошко наоѓалиште во кривопаланечкото село Добровница. Наоѓалиштето претставува депо на монети од римско време. Во дворот на училиштето, во 1956 година, при копањето на бунар се откриени 202 римски монети од III и IV век, ставени во керамички сад. Денес монетите се чуваат во Музеј на Македонија во Скопје.
Коцјан (Раденци)
Коцјан (словенечки: Kocjan) — населба во Општина Раденци во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Штаерска. Населбата сега е вклучена во Помурскиот статистички регион.
Централна Србија
Централна Србија или средна Србија или територијата на Република Србија надвор од териториите на автономните покраини е колоквијално име за дел на територијата на Република Србија која се наоѓа надвор од териториите на автономните покраини: Војводина и Косово. Централна Србија не претставува посебна административна управна единица и не е дефинирана ниту во еден законски или сличен документ туку овој поим се воведе исклучиво поради разликувањето на деловите на Србија кои се во автономните покраини од оние делови на териториите кои се директно подредени на Републичките власти.
До 2009, Централна Србија беше статистички регион; но со формирањето на новите статистички региони на Србија во 2009-2010, територијата беше поделена на три нови региони: Регион на Белград, Регион на Јужна и Источна Србија, и Регион на Шумадија и Западна Србија.
Вкупно, во Централна Србија има 17 окрузи и главниот град Белград, има статус на посебен округ.
Од историска гледна точка, територијата која денес ја нарекуваме Централна Србија ја сочинуваат трите историско-географски области Шумадија, Поморавје и српскиот дел од Санџак. Централна Србија е историскиот дел на модерна Србија, која излезе од Српската револуција и буните против Отоманското Царство од 1804 до 1815. Во следниот век, Србија пополека се прошири на југ, со што ја доби Јужна Србија, Санџак и Вардарска Македонија, и во 1918 заедно со останатите Јужни Словени го основа Кралството Југославија. Границите на Централна Србија беа дефинирани по Втората светска војна, кога Србија стана социјалистичка република во СФРЈ, заедно со Косово и Војводина, како нејзини автономни покраини.
Политички статус
Во времето на СФРЈ, посебно по донесувањето на Уставот од 1974 година каде на автономните покраини му беше дадена поголема власт, за Централна Србија се користеше и изразот Ужа Србија. Од 1990 година, тој израз е укинат.
Во Просторниот план на Република Србија се користи и називот средна Србија.
Најголеми градови во централна Србија (според податоците од 2002):
Етнички групи (според пописот од 2002)
Според пописот од 2002 година, вкупното население во Централна Србија е 5 466 009. Поголемиот дел од населението на Централна Србија го сочинуваатСрби (89,48%). Во 3 општини мнозинството од населението се определува како Бошњаци - (Нови Пазар, Тутин и Сеница), во 2 општини како Албанци - Бујановац и Прешево), а во општината Босилеград мнозинството се Бугари, додека општината Димитровград е етнички мешана со релативно Бугарско мнозинство.
Географски одлики
На север од Централна Србија се наоѓа автономната покраина Војводина, а на југ Косово, кое не е признато од Србија. На запад се граничи со Црна Гора и Босна и Херцеговина додека на исток со Романија, Бугарија и на југ со Македонија.
Политика
Поради тоа што Централна Србија не е административна поделба на Србија, последниве години има политички партии и организации кои се залагаат за автономија на регионите. Вакви политички организации се пронајдени во Шумадија, Санџак и Ниш
Некои друго политички партии во Србија конкретно ДПС, исто така предложува формирање на нови административни единици на Србија. Според овие предлози, територијата на денешна Централна Србија би била поделена на 4 региони:
.
Список на R-фрази
R-фразите (скратено Risk Phrases или на македонски фрази на ризик) се дефинирани според Анексот III на Директивата 67/548/EEC на Европската унија за Природата на специфичните ризици кои се однесуваат на опасните супстанци и препарати. Целосниот список е достапен на следната врска: Directive 2001/59/EC. На оваа адреса може да се најдат и преводи на овие фрази на други јазици.
Фрази на ризик
R- und S-Sätze
Црква „Св. Константин и Елена“ - Какараска
Свети Константин и Елена (Ιερός Ναός Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης) — црква во селото Какараска, Серско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Серско-нигритската епархија на Цариградската патријаршија. Има улога на парохиски храм.
Историја
Храмот се наоѓа во центарот на селото. Почнал да се гради во 1933 г. со трудот на жителите. Отворен е во 1938 г. од митрополитот Константин Серски. Градбата претставува базилика. Внатрешноста е живописана со фрески.
Ишбошет
Ишбошет ( אִישְׁבֹּשֶׁת, ʼĪšbōšeṯ), исто така наречен Јевостеј, или Ешбаал (  'Ešba'al; исто така Ишбаал) ― син на кралот Саул и втор крал на Царството Израел.
Библиски наратив
Меѓутоа, по смртта на царот Саул, племето Јуда се отцепило од владеењето на Сауловиот дом прогласувајќи го Давид за негов цар (2 Самоилова 2:4) и настанала војна (2 Самоилова 2:12). Фракцијата на Давид на крајот преовладала против онаа на Ишбошет (2 Самоилова 3:1), но војната не завршила сè додека Авенир не му се придружил на Давид (2 Самоилова 3:6).
Пред смртта на Саул, Давид бил во брак со ќерката на Саул, Михала, сестрата на Ишбошет, сè додека Саул и Давид не се скарале, кога ја дал на друг маж.(1 Самоилова 25:44). Подоцна, на крајот на војната со Ишбошет, условите за мир на Давид барале да му се врати Михала, а Ишбошет ги исполнил барањата (2 Самоилова 3:14). По смртта на Авенир, се чини дека Ишбошет се откажал од надежта да ја задржи власта (2 Самоилова 4:1).
Двајца од капетаните на војската на Ишбошет, Рихав и Баана, го убиле соборениот цар (2 Самоилова 4:5), очекувајќи награда од Давид поради тоа. Меѓутоа, Давид одбил да ги пофали за велепредавство; ги погубил и двајцата убијци и им ги отсекле рацете и нозете. Поддржувачите на Давид ја закопале главата на Ишбошет во гробот на Авенир во Хеврон (2 Самоилова 4:12).
Археологија
Во 2012 година, Израелската управа за антиквитети објавила дека археолозите откриле натпис стар 3.000 години на реконструирана голема керамичка урна пронајдена во Хирбет Кејафа, која го содржи името „Ешбаал бен Беда“. Иако овој Ешбаал е различна личност од Ешбаал/Ишбошет од Библијата, тоа бил првпат името да биде откриено во древен натпис. Тоа е еден од четирите хебрејски натписи што некогаш биле откриени и кои датираат од 10 век п.н.е.
1516 во архитектурата
1516 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Рениум
Рениум (Re, лат. rhenium) — преоден метал. Името го добил по реката Рајна.
Рениумот е застапен во Земјината кора во количина од 4×10-4 ppm (анг. parts per million).
Епска народна поезија
Епската народна поезија е дел од народната поезија во која се пее за некој историски или измислен лик, или за некој историски настан.
Епската поезија на балканските народи
Според стихот во кој се испеани, епските народни песни се делат на две групи: гусларски и бугарштици. Првите се испеани во десетерец (краток стих), со цезура по четвртиот слог и без припев. Бугарштиците се испеани во долг стих, најчесто од 15 или 16 слогови, со цезура по седмиот или осмиот слог, (ако стихот е пократок од 15 или подолг од 16 слогови, тогаш цезурата е зад петтиот или шестиот, т.е. зад деветтиот или десеттиот слог) и често со припев зад секој стих, секој втор стих или на неколку стихоа при што припевот се состои од шест, а поретко од пет слога и најчесто не додава ништо ново, туку само го проширува претходниот стих. Гусларските песни го добиле името по тоа што се пееле со гусли, додека името „бугарштици“ потекнува или од глаголот „бугарити“ кој означува тажно пеење или од carmen vulgare што означува народна песна. Постои дилема за тоа кои од нив се постари: бугарштиците се запишани порано и порано излегле од употреба, па тоа наведува на заклучокот дека тие се постари; но, судејќи по другите својства, се чини дека пократкиот стих е постар, зашто во гусларските песни често се употребува генитив наместо акузатив, вокатив наместо номинатив, номинатив наместо другите падежи, често се користи деминутив или удвоен предлог, или некој збор од претходниот стих се повторува во следниот; овие својства не ги бара подолгиот стих, но се среќаваат и во него, а од тоа се заклучува дека бугарштиците биле под влијание на пократкиот стих. Инаку, гусларските песни се побројни од бугарштиците, а според тематиката се делат на повеќе циклуси: неисториски, преткосовски, косовски, песни за Крале Марко, ајдучки, ускочки итн. Вук Караџиќ, пак, ги поделил епските песни на три циклуси: песни од постаро време, песни од средното време и песни од поново време.
Иако не е познато кога се создадени, нема сомнение дека потеклото на епските народни песни е многу старо: во некои од нив се препознава духот на паганските времиња, некои се создадени за време на средновековните владетели, додека некои потекнуваат од времето на Османлиското царство, а некои се создадени во ајдучките дружини. Убавината на епската народна песна се состои во нивната посебна тематика и во уметничката градба. Така, во нив доминира херојската трагедија, т.е. пораката дека сјајот на овој свет се мери низ страдањето и умирањето, а вредноста на човекот се изразува низ верноста кон својот род и низ борбата за слобода. Оттука, убавината на хуманизмот во народната песна е запишана со крв и со тага. Притоа, опишувањето на трагичните настани барале говор полн со возбуда, па затоа дури и во епската поезија е застапен силно изразен лиризам.
Сепак, поради усното кажување, често се среќава недоработеност и расипување на стихот, така што целокупната епска народна поезија не е со подеднаков квалитет, т.е. во многу случаи, првобитната поетска замисла не отишла подалеку од стереотипна и схематична скица. Меѓутоа, во своите најдобри творби, епската народна песна се одликува со виртуозна композиција и со извонредни сликарски и музички квалитети карактеристични за совршените поетски градби. Во нив, прикажувањето на настаните и личностите се врши во драмска форма (со монолог или дијалог) или со епска форма (со раскажување), а најчесто на двата начина истовремено. Често, во опишувањето предност добива час настанот час личноста: во некои случаи, во центарот на песната е настанот; во други случаи, настаните и лицата служат само за да се истакне една личност; понекога, како се појавуваат двајца главни лика (двајцата домашни или еден домашен, а еден непријателски); а во некои песни, главната улога ја играат многу луѓе.
Сликарските ефекти во епските песни се постигнати со помош на градацијата и контрастот, но тоа се остварува на различни начини - некогаш, контрастот е потчинет на градацијата, некогаш обратно, а другпат тие се во рамнотежа. Исто така, често, овие два сликарски ефекти се комбинирани со други ефекти, кои понекогаш дури имаат и предност во однос на градацијата и контрастот. Така, во епскиет песни често се среќаваат: словенската и обичната антитеза, хиперболата, компарацијата, метафората, персонификацијата, итн. Понекогаш, овие сликарски описи заземаат големи делови од песните и можат да постај како посебни целини, а некогаш се работи за мали делови од песните, еден или два-три стиха, или само неколку збора. Музичките ефекти во епските песни произлегуваат од виртуозната употреба на римата и од мелодичниот распоред на самогласките и согласките. Притоа, римите не се појавуваат редовно, ниту пак на точно одредени места, но токму поради тоа оставаат силен впечаток. Истовремено, употребата на самогласките и согласките предизвикува ненадминато играње со звукот, како што се случајот со употребата на „р“ во песната „Смртта на Крале Марко“ (Смрт Марка Краљевића), употребата на „а“ во „Смртта на мајката на Југовиќи“ (Смрт мајке Југовића), употребата на „е“ во „Стариот Вујадин“ (Стари Вујадин), итн.
Собирачи на епски народни песни
Најстарите запишани епски народни песни потекнуваат од 16 век во делата на Петар Хекторовиќ (од кои е една е за „Крале Марко и брат му Андријаш“. Во 17 век, Јурај Бараковиќ и Петар Зрински оставиле записи за книжевната народна практика со која се опевуваат херојските дела на Крале Марко, Милош Обилиќ и др. Првите песни испеани во десетерец се запишани во XVIII век: еден запис на непознат Германец од околу 1730 година, две песни во делото „Разговор угоден“ на Качиќ од 1756 година, песната „Хасанагиница“ објавена во Фортисовата книга „Пат во Далмација“ од 1774 година и една песна објавена во делото „Сатир“ на Рељковиќ од 1779 година. Вистинскиот подем во воскреснувањето и поширокото претставување на народната (усна) книжевност започнал во XIX век, со Вук Стефановиќ-Караџиќ, кој пак под влијание на браќата Грим, собрал и објавил значителен дел од српската народна проза и поезија. По него, народни творби објавувале и Сима Милутиновиќ („Пјеванија црногорска и херцеговачка“, 1837), Петар Петровиќ Његош („Огледало српско“, 1845), Богољуб Петрановиќ „Српске народне пјесме из Босне и Херцеговине“, 1867, 1879) и други. Во 1814-1815 година, со посредство на Јернеј Копитар, со српските епски народни песни се запознал Јакоб Грим кој бил воодушевен од нив, пишувајќи дека „нашите народни германски песни пред нив би требало да се скријат“ и „дека би можеле да се споредат со шпанските јуначки песни, но и нив ги надминуваат“. Според Јакоб Грим, „од Хомеровите епови наваму, во цела Европа нема ниедна појава која толку јасно би можела да нè извести за суштината и настанокот на епот како српските народни песни“. Исто така, и Гете бил воодушевен од српските епски песни при што некои од нив ги превел на германски јазик. Најпосле, од овие песни биле воодушевени и Пушкин, Ламартин, Мицкјевич, Мериме, Џон Локхарт итн.
Македонската епска народна поезија
Иако во македонското народно творештво доминира лирската поезија, сепак и епската песна зазема значајно место. Едно од поважните обележја на македонската епска поезија е совпаѓањето на уметничката со историската вистина, т.е. со богат поетски јазик, народниот творец ги толкувал поважните историски настани и ликови. Македонските епски песни најчесто се испеани во десетосложен стих, а поретко и во осумсложен стих (ајдутските и комитските). Во зависност од времето и настаните што се обработуваат, македонската епска поезија може да се подели во неколку групи:
Арон Фејеш
Арон Фејеш (роден на 17 април 1997 во Сента ) — унгарски фудбалер кој во моментов игра за ФК Пакси. Арон игра во средишна напаѓачка позиција и е висок 167 см. Тој исто така го носи дресот со број 22.
Пакс
На 6 август 2016 година, Фејеш го одиграл својот прв натпревар за Пакс против Ференцварош во унгарската лига.
1515 во архитектурата
1515 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Свети Петар и неговата мајка
Свети Петар и неговата мајка — македонска епска народна песна.
Павел Брут
Павел Александрович Брут (Павел Александрович Брутт; р. ) — руски професионален велодромски и друмски велосипедист, кој моментално вози за професионалната континентална екипа.
Најголема победа во неговата кариера досега е петтата етапа на Џиро д’Италија 2008. Во август 2014 година, објавиле дека Брут ќе биде нивен член од сезоната 2015.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Базилика на Светиот гроб
Базиликата на Светиот Гроб (латински: Sanctum Sepulchrum), исто нарекувана и Црква на Воскресението (грчки: Ναός της Αναστάσεως, Нао́с тис Анаст́асеос ; арапски كنيسة القيامة, Kanīsat Al-Qiyāma ; ерменски: Սուրբ Հարություն, Surp Harutyun ) е назив за христијанската црква која се наоѓа во стариот дел на Ерусалим за која се смета дека е гробот на Исус Христос. Базиликата се наоѓа на брдото Голгота, местото каде според Новиот завет бил распнат на крст Исус Христос и се верува дека таму било и местото каде што Исус Христос бил погребан (светиот гроб). Црквата е важно одредиште за поклониците уште од 4 век, бидејќи се смета за местото на смртта и воскресението на Исус. Таа се состои од комплекс од различни градби, изградени околу и врз останките на црква која цар Константин I Велики заповедал да биде изградена во 4 век. Денеска, во оваа црква се наоѓа седиштето на грчкиот православен патријарх на Ерусалим, а контролата врз објектот е распределена помеѓу неколку христијански цркви и секуларни ентитети, регулирана со сложени согласности и договори кои се во суштина непроменети со векови.
Изградба
Евсевиј Кесариски опишал во своето дело Животот на Константин како местото на Светиот Гроб, претходно место за поклонување на христијанската заедница во Ерусалим, било покриено со земја над која бил изграден храм на божицата Венера. Околу 135 п.н.е. Римјаните на ова место започнале да градат комплекс од храмови. Писателот од периодот на крстоносните војни Ориген, пишува дека гробот на првиот човек на светот, Адам, се наоѓа токму на местото каде што Исус Христос бил распнат, односно на Калварија. Се смета дека дел од тој комплекс бил изграден од страна на римскиот цар Адријан по првата еврејско-римска војна од 135 година. Бискупот Цезареј напоменува дека местото Љубане (латински: Aelia Capitolina, римскиот назив за Ерусалим), кое се наоѓа северно од Сион, е свето место уште од времето на митот за грчката божица Афродита. Според истите извори, од страна на римскиот цар Константин I Велики било наредено да се сруши стариот храм и да се изгради ново христијанско светилиште, и тоа од 327 до 335 година. Според Itinerarium Burdigalense од 333 година, царот наредил да се изгради нова базилика (стр. 594). Сократ Схоластик (роден во 380) исто така дал опис за откривањето на светиот крст во кој акцентот го става врз раскопувањата и изградбата на црквата од страна на мајката на Константин, Света Елена. Така, по налог на Константин била изградена и Црквата на Христовото раѓање во Витлеем.
Константиновата црква била изградена на ридот на распнувањето. Биле изградени три делови од црквата во најразлични периоди, вклучувајќи ја и големата базилика (Мартириум, изградена од страна на монахињата Егерија во 380 година), затворениот атриум (Трипортико, изграден на ридот Калварија), и ротунда, наречена Анастасис („Воскресение“), во која се наоѓаат останките од пештерата која била пронајдена од страна на Света Елена и Макариус Ерусалимски.
Секоја година, Православната црква ја честува годишнината од осветувањето на црквата на Воскресението на 13 септември (за оние цркви кои го следат грегоријанскиот календар, датумот се паѓа на 26 септември).
Оштетување и уништување на храмот
Голем дел од објектот бил опожарен во 614 година, кога Персијците под раководство на Косрој II навлегле во Ерусалим и го зеле крстот. Во 630 година, царот Ираклиј го донел Вистинскиот Крст, каде подоцна била извршена и реконструкција на Светиот Гроб. Во почетокот на муслиманските освојувања, црквата била заштитена од самата власт.
На 18 октомври 1009 година, фатмидскиот калиф Ал-Хаким би-Амр Алах наредил црквата да биде срушена. Се смета дека оваа одлука ја донел по големиот христијански собир на Велигден во Ерусалим. Мерките против црквата биле дел од општата кампања врз христијанските места во Палестина и Египет, при што биле сторени многу други штети. Така, освен базиликата на Светиот Гроб, била нападната и црквата Свети Ѓорги во Лод. Писателот Јахја Ибн Саид пишува дека биле разрушени многу христијански и евреиски храмови, со исклучок на оние објекти кои било невозможно да се уништат. Европската јавност по пристигнувањето на веста била шокирана. Во голем степен, тоа довело и до подоцнешните Крстоносни војни. Како одговор на ова, џамијата во Цариград била повторно отворена.
Реконструкција на храмот
По големите преговори помеѓу фатмидите и Византија, во 1027 година бил постигнат договор со новиот калиф Али Аз-Захир, син на Ал-Хаким би-Амр Алах. Со договорот, калифот дозволил византискиот цар Константин VIII да ја финансира изградбата на црквата и нејзината реконструкција. Како отстапка за ова, џамијата во Цариград била повторно отворена, и посветена на Али Аз-Захир. Муслиманските податоци исто така го потврдуваат договорот помеѓу христијаните и муслиманите, со кој било оневозможен прогонот на христијаните од Светата Земја, а околу 5.000 муслимански затвореници биле пуштени на слобода, со што се отворил патот за обновување на нови разрушени христијански објекти од времето на Ал-Хаким би-Амр Алах
За изградбата на базиликата на Светиот Гроб биле потрошени големи суми. Самата црква била завршена во 1048 година од страна на Константин IX Мономах и патријархот во Цариград. Новата градба на црквата, пред сè била концентрирана околу ротундата и околните згради, а на т.н. голема зграда рушевините останале. Доградбата на црквата се состоела од пет помали капели кои спаѓале во склопот на ентериерот на црквата. Во капелите има насликано сцени од мачењето на Исус, неговото камшикување. Овде е прикажана и Патот на солзите во минијатурен план. Контролата на Ерусалим, а со тоа и на Светиот Гроб продолжила да се менува помеѓу Фатмидите и Турците Селџуци, сè до пристигнувањето на крстоносците во 1099 година.
Во времето на крстоносците и средниот век
Многу историчари до ден денеска тврдат дека со повикот на папата Урбан II на крстоносна војна е поради инвазијата на туркиските народи во Мала Азија и до ѕидините на Цариград, како и поради помошта која ја побарал тогашниот византиски цар Алексеј I Комнин. Идејата за борба „против неверниците“ и враќање на Ерусалим под христијанска управа била веќе раширена. На 15 јули 1099 година, Базиликата на Светиот Гроб била заземена од страна на рицарите по првата крстоносна војна.
Главната цел на Првата крстоносна војна била преземање на Светиот Гроб. Годфрид Бујонски бил еден од водачите во Првиот крстоносен поход и по освојувањето на Ерусалим, станал крал на Ерусалимското Кралство. Тој не сакал да биде крунисан како крал, туку како чувар на Светиот Гроб. Ова е единствениот крстоносен поход во кој била исполнета крајната цел - ослободување на Ерусалим.
Гијом Тирски пишува за реконструкција на црквата во средината на 12 век. Биле употребени елементи од романската архитектура и била ставена камбанарија. Овие реконструкции на црквата во целост биле завршени во времето на царот Мелисенд Ерусалимски во 1149 година. Оваа црква се претворила во седиште на латинскиот патријарх и кралскиот скрипториум.
Под управа на Ајубидите
По Опсадата на Ерусалим во 1187 година, градот бил заземен од страна на Саладин и неговата династија. За овој период пишува историчарот Имад Ал-Дин кој пишува и за масовното самоубиство кое се случило по падот на градот во самата црква. Пристапот во храмот им бил забранет на сите верници. Со ова била поведена нова, трета крстоносна војна со која на христијанските верници им било дозволено пристап до Светиот Гроб. Градот подоцна бил под управата на хореземите.
Во 1555 година, црквата била реновирана од страна на Франевците. Во 1808 година црквата била опожарена, и ротундите заедно со целата црква. Во периодот од 1809-1810 година, тие биле реновирани од страна на милетинскиот архитект Коминос со барокни елементи од Османлиското Царство. Пожарот не го зафатил внатрешниот дел на црквата, и со тоа мермерната плоча на гробот која датира од 1555 година не била оштетена. Сегашното купе датира од 1870 година.
Во поново време
Во поново време, малото купе било разрушено во 1927 година од земјотрес, кој според скалата на Рихтер бил со силина од 6,3 степени. Во периодот од 1931 до 1933 година црквата била реновирана со финансиски средства на грчката држава. Во 1948 година, големото купе на црквата бил оштетен и истиот бил обновен во рамките на истата година. Во 1958 година, со договор помеѓу трите цркви на Ерусалим (грчката, ерменската и католичката) започнала реставрацијата на црквата, вклучително и изградба на големо купе (1978-1985) и реновирање на истото купе во периодот од 1994-1997 година.
Статус кво
По обновата на црквата во 1555 година, нејзината контрола се менувала помеѓу Франевците и православните верници, во зависност од тоа кој можел да добие ферман од Високата Порта преку поткупи и слично. Во 1767 година бил издаден ферман со кој црквата на Светиот Гроб била разделена помеѓу различните христијански вери. Истото било потврдено и во 1852 година. Контролата врз црквата била дадена на Православната Црква, Ерменската Апостолска Црква и Римокатоличката црква. Во текот на 19 век, Коптската православна црква, Етиопската православна црква и Сириската православна црква добиле ограничена власт врз црквата.
Во 2008 година, во април, на Цветници и на 9 ноември, исто така избувнала тепачка помеѓу грчките и ерменските монаси, за време на чествувањето на Светиот Крст.
Според силата на статус кво, ниту една општественост нема право да определува т.н. своја територија во црквата без согласие на сите други верски зедници. Самите различности на христијанските заедници доведуваат до неспоразомение околу идните проекти кои би требало да се наложат врз црквата на Светиот Гроб.
Модерен режим на црквата
На влезот на црквата се наоѓа и самиот трансепт на јужниот дел. Овој тесен пат во голем степен, низ историјата се покажал и како многу опасен. Така на пример, кога избувнал пожар во 1840 година, многу верници биле на прагот од својата смрт. Во 1999 година, христијанските заедници се договориле да биде изграден нова излезна порта, но истата никогаш досега не е изградена.
Фредрик Берглунд
Јан Фредрик Берглунд (21 март 1979) е поранешен шведски професионален фудбалер кој играл на позицијата напаѓач. Ја започнал својата кариера во клубот на ИФ Елфсборг во кој бил најдобар стрелец на Алсвенскан во 2000 година, првата шведска лига, а потоа продолжил да настапува за холандска Рода Џеј Си, дански Есбјерг, дански ФК Копенхаген и норвешки Стабек пред да се пензионира во клубот Елфсборг во 2011 година. За репрезентацијата на Шведска одиграл 12 натпревари и постигнал два гола.
Почетните години
Берглунд ја започнал својата професионална кариера со Елфсборг и бил клучен играч заедно со Андерс Свенсон и Тобијас Линдерот. Во сезоната 2000 тој бил најдобар стрелец на Алсвенскан лигата и привлекол голем интерес од странските клубови, а на крајот потпишал за холандскиот тим на Рода ЈЦ за договор од 750.000 евра.
Рода JC
Берглунд имал тешки моменти во Холандија и по година и половина бил испратен на позајмица назад во Шведска во тимот на ИФ Елфсборг. Се вратил подоцна во Холандија во тимот каде заминал и во преостанатиот дел од сезоната 2003-04 одиграл неколку натпревари.
Данска
Во пролетта 2004 година Берглунд се преселил во данскиот суперлигаш Есбјерг кој за него платил рекордно обесштетување од 150.000 евра. Својот прв натпревар го одиграл за тимот Есбјерг на 14 март 2004 година во натпреварот против Брондби ИФ на гостински терен постигнувајќи два гола и три асистенции во победата која изнесувала 6:1.
Берглунд играл две и пол години во Есбјерг пред да замине во данскиот шампион ФК Копенхаген, во летото 2006 година. Тој одиграл само една сезона со клубот, играјќи вкупно 52 натпревари (Данска Суперлига, Куп на Данска, Кралска лига и Лига на шампиони на УЕФА ) и постигнал 18 гола. Таму тој повторно играл заедно со поранешниот свој соиграч Тобијас Линдерот.
Враќање во Елфсборг
Во пролетта 2007 година, ФК Копенхаген го донеле бразилскиот напаѓач Аилтон Алмеида чие доаѓање го истуркало настрана Берглунд од стартната екипа и кога клубот во летото 2007 година потпишала и со данскиот интернационалец Мортен Нордстранд, Берглунд одеднаш бил четврта или петта опција за едно од двете места во нападот на ФК Копенхаген. Неколку дена по пристигнувањето на Нордстранд, Берглунд се вратил во Шведска и потпишал уште еднаш со тимот на ИФ Елфсборг. Трансферот бил пријавен дека изнесува 4,9 милиони ДКК, дански круни или околу 750.000 евра.
Берглунд го одиграл својот прв натпревар за Елфсборг на 12 јули 2007 година кога влегол како замена во победата со 2:0 на домашен терен против екипата на АИК од Стокхолм
Заем во тимот на Стабек - Норвешка
На 31 март, десет минути пред полноќ и крајот на норвешкиот преоден рок, шампионот од 2008 година Стабек објавил дека потпишал договор со Фредрик како позајмица за време од една сезона.
Пензионирање
На 10 јануари 2011 година, Берглунд официјално го објавил своето повлекување од фудбалот како играч. Откако долго време бил надвор од теренот поради постојани повреди, Берглунд почувствувал дека повеќе нема мотивација да продолжи да игра.
Меѓународна кариера
Берглунд одиграл 12 натпревари за репрезентацијата на Шведска и постигнал два гола. Тој го имал својот прв натпревар во кој го постигнал и својот прв меѓународен гол со репрезентацијата на 10 февруари 2001 година против тимот на Тајланд во Купот на кралот 2001 година. Одиграл вкупно 12 натпревари, а последниот интернационален натпревар за Шведска му бил на 15 ноември 2006 година во пријателски натпревар против тимот на Брегот на Слоновата Коска.
Ниуеански јазик
Ниуеанскиот јазик (ko e vagahau Niuē) е австронезиски јазик кој е дел од групата на полинезиски јазици. Јазикот е сроден со тонганскиот јазик, а нешто поразличен од самоанскиот, маорскиот и хавајскиот јазик. Тонганскиот и ниуеанскиот јазик сочинуваат своја подгрупа во групата на полинезиски јазици наречена тонгански јазици. Јазикот е службен во Ниуе.
Говорници
Јазикот го зборуваат околу 2.240 жители во Ниуе, што е околу 97.4% од населението на оваа новозеландска територија. Јазикот исто така се зборува на Куковите Острови, Нов Зеланд и Тонга. Вкупната бројка на говорници на јазикот се движи некаде до 8.000 жители. Повеќето од Ниуеанците живеат надвор од Ниуе. Најголем број од Ниуеанците зборуваат и англиски. Според податоците од 1990-те, 70% од Ниуеанците живеат во Нов Зеланд.
Дијалекти
Ниуеанскиот јазик има два дијалекта: „моту“ или „постар дијалект“ се зборува во северниот дел на Ниуе и „тафити“, кој се зборува во јужниот дел на островот. Разликите меѓу дијалектите се воглавно во зборовниот фонд.
Фонологија
Во јазикот можат да се појават следните дифтонзи:
Синтакса
Зборовниот редослед на ниуеанскиот јазик е прирок-подмет-предмет. Поради тоа што глаголите не се означени, често ниуенските преодни глаголи се појавуваат во пасивбна форма при буквален превод. Така на пример,
спореди
и
Заменки
Заменките во јазикот имаат лице и број. Првото лице множина и двоина има вклучителна и исклучителна форма. The Niuean pronouns are:
Исидор Пелусиот
Исидор Пелусиот — православен светец, еден од големите пустиножители кои ги слави православната црква.
Животопис
Свети Исидор се родил во Египет, во семејство на богати родители и роднина на александриските патријарси Теофил Александриски и Кирил Александриски, што му овозможило да стекне добро образование. Проучувајќи ги сите светски науки, тој се одрекол од богатството и светската слава и целиот се предал на духовен живот во еден манастир, подоцна се повлекол во едно пусто место во близината на градот Пелусија, во Египет. Бил голем и усрден бранител и толкувач на православната вера. Според тврдењето на историчарот Никифор, Свети Исидор напишал преку десет илјади писма на разни лица. „Поважно e да се поучуваме на добродетелен живот отколку на красноречиво проповедање“, напишал тој во едно писмо. Во времето на гонењето на Свети Јован Златоуст, Свети Исидор застанал на страната од Златоуст. Тој му пишувал на патријархот Теофил какво големо светило на Црквата e Златоуст и го молел да ја остави омразата спрема него. Починал кон средината на 5 век, најверојатно во 449 година.
1514 во архитектурата
1514 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Жељко Самарџиќ
Животопис
Самарџиќ е роден во Мостар, во тоа време дел на СР Босна и Херцеговина, во Југославија. Неговиот татко Миливоје бил етнички Црногорец, а мајка му Нада беше херцеговинска Хрватка од Илиќи, предградие на Мостар. Татко му бил офицер на југословенската народна армија, што значи дека семејството морало да се сели често. Првите седум години од својот живот ги поминал во Мостар а потоа Жељко, живеел и се школувал во Никшиќ, Игало и Задар а потоа повторно се враќаат во Мостар.
Тој за првпат започнал да пее во средно училиште, а наскоро станал познат во целиот Мостар како добар изведувач на песните на Кемал Монтено. Неговата музичка активност во овој период во суштина била малку повеќе од хоби. Најголема популарност постигнал со песната “Мојата Марија, е поинаква“ која станала хит во Босна за време на 1970-тите години.
Кога избувнала војната во Босна во 1992 година, Жељко бил ранет во Мостар, додека седел во неговиот стан за време на хаотичните борби меѓу Бошњаците, Хрватите и Србите. Заскитан куршум го ранил во ногата и близу колкот. По многу проблеми, заедно со неговата сопруга и нивната ќерка, тој успеал да побегне од градот низ триториите контролирани од Хрватите во западниот дел на Херцеговина за на крајот да стигне во Србија помина низ Истра, Словенија и Унгарија. Откако пристигнал во Србија, тие живееле во белградската населба Борча, Самарџиќ наскоро започнал да добива плати од концерти во разни дискотеки и кафулиња.
NGC 6348
NGC 6348 — спирална галаксија во соѕвездието Херкул, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6348 се споменува и како MCG 7-35-63, CGCG 225-98, NPM1G +41.0457.
Откривање
Објектот е откриен на 29 јуни 1880 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6348 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 6348 има привидни димензии од 0,7' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 17 ч 18 м 21,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +41° 38' 53"". Положбениот агол на објектот е во износ од 125°.
Други поделби
Проучување на NGC 6348 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 60036. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 81; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3081. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1135.
Кобилшчај
Кобилшчај (словенечки: Kobilščak) — населба во Општина Раденци во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Штаерска. Населбата сега е вклучена во Помурскиот статистички регион.
1513 во архитектурата
1513 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Стана самовила
Стана самовила — македонска епска народна песна.