cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Џиро д’Италија 2013 - етапа 1 до етапа 11
Етапа 9
Откако раниот потег на седум возачи бил спречен, бегството на трката било создадено на 21. километар, кога група од дванаесет возачи се одвоила; најдобро пласиран помеѓу нив бил возачот на Хуан Мануел Гарате, кој доцнел 5' 42" зад предводникот на трката Винченцо Нибали . Водечката група се поделила на првото искачување на етапата, Конзума, кога возачот на  Робинсон Чалапуд нападнал заедно со Стефано Пираци од екипата, а на спустот од искачувањето им се приклучил возачот на  Максим Белков. Тројката постојано го зголемувала своето водство пред главната група, одржувајќи предност од околу пет минути. Белков загубил време на второто искачување, кога Пираци повторно заедно со Чалапуд поминал на врвот, со цел да ја подобри својата положба во планинскиот пласман, но сепак уште еднаш успеал да ги стигне на спустот.
Откако Белков им се приклучил, не се задржал многу со нив, туку забрзал и се одвоил од Пираци и Чалапуд. Направил предност од скоро две минути во однос на групата на Пираци и Чалапуд и уште тројца возачи кои им се приклучиле на околу 40 километри пред целта; групата набрзо се проширила на девет возачи во потера по Белков, кој имал три и пол минути предност на 25 километри пред крајот. Белков се уморил во последните метри, но сепак успеал да се задржи и да победи на етапата со 44 секунди предност за негова прва професионална победа. Зад него биле Харлинсон Пантано и возачот на  Тобијас Лудвигсон, кои нападнале од групата. Обајцата возачи на крајот биле поминати од возачот на Карлос Бетанкур, кој нападнал од групата на последното искачување; по грешка помислил дека ја освоил етапата и славенички влетал низ целта. Пантано го победил Лудвигсон за третото место, додека кратко потоа Кедел Еванс ја довел главната група, освојувајќи го водството во бодовниот пласман. Меѓутоа еден од кандидатите за генералниот пласман недостигал во групата, Рајдер Хесједал од, кој задоцнил една минута во однос на групата и излегол од првите десет во генералниот пласман.
Етапа 10
Првата завршница на трката на нагорнина била прво продолжување по првиот ден за одмор претходниот ден; патеката од 167 километри од Корденонс започнала со постепено искачување со неколку мали ридови во првата половина на етапата. Подоцна имало пострмни искачувања по првиот среден спринт, кој бил на 64 километри пред целта. Оттука, возачите започнале да се искачуваат на Пасо Казон ди Ланца, искачување во должина од 14,5 километри, но со спуст од околу 2 километри со просечен наклон од 8,5%. Следело долго постепено искачување кон градот Кјузафорте пред искачувањето Алтопјано дел Монтазио. По полесниот пристап, искачувањето од 10,9 километри имало делови со 14% наклон, како и делови со наклон од 20% близу врвот на искачувањето, додека просечниот наклон изнесувал 8%. Последниот километар бил донекаде рамен со наклон од 3,2%, пред завршницата на 1.519 метри.
Група на тринаесет возачи го создале бегството на денот, која се создала на 20 километри од почетокот на етапата, а нивната предност пред главната група достигнала максимални девет минути на средина на етапата. се поместил на чело на групата кога започнало првото искачување, додека напред во групата, возачот на Џексон Родригес отпочнал сопствен напад. На искачувањето бил следен од возачот на Тијаго Машадо, кој исто така нападнал од групата со Серж Пауелс од. Бројноста на групата значително се намалила благодарение на силното темпо, пред да нападне колегата на Родригес Франко Пелицоти од групата, започнувајќи потера по водечките. По неговите потешкотии да остане со главните кандидати за победа на претходната етапа, бранителот на титулата на Џиро Рајдер Хесједал повторно заостанал во однос на конкуренција. Изгубил скоро 21 минута на крајот на етапата.
Родригес се соочил со механички проблеми на спустот од искачувањето и по промената на велосипедот до него стигнал Паувелс, откако се одвоил од Машадо; двоецот достигнал до ниските падини на последното искачување со водство од околу 2' 20" пред главната група, која сè уште била предводена од . Оваа разлика исчезнала пред да дојдат пострмните делови на искачувањето на околу 10 километри пред крајот. Ригоберто Уран нападнал неколку километри подоцна, додека била приморана да се обиде да го следи потегот за предводникот на трката Винченцо Нибали, преку неговиот помошник Валерио Ањоли. Уран држел предност од околу 50 секунди во однос на групата и на крајот успеал да дојде до етапна победа. Неговиот сонародник Карлос Бетанкур  успеал да се одвои на околу еден и пол километар пред крајот и завршил 19 секунди зад Уран, додека остатокот од фаворите пристигнале на целта 12 секунди подоцна, предводени од Нибали. Со осум бонус секунди добиени на целта, Нибали го зголемил своето водство на 41 секунда пред возачот на Кедел Еванс, додека Уран се поместил напред на третото место пред колегата Бредли Вигинс и доцнел една секунда во однос на Еванс.
Етапа 11
Средната точка на трката била обележана со преодна етапа низ регионот Фурланија-Јулиска Краина, започнувајќи во Каве дел Предил на околу 15 километри јужно од Тарвизио. По спуштањето кон самиот Тарвизио, пред возачите имало мал рид, пред повторно да се спуштаат постепено. Откако ќе се поминело низ зоната за хранење, возачите започнувале да се искачуваат на Села Чампигото од втора категорија со просечен наклон од 4,5%. Оттука, возачите се спуштале и поминале низ двата средни спринта пред да се упатат кон завршницата во Ерто е Касо. Последното искачување било со просечен наклон од околу 5%, но самото искачување имало делови и до 9%. Етапата Вајонт била одржана во чест на жртвите во катастрофата околу браната Вајонт во 1963, кога лизгање на земјиште предизвикало големи поплави во долината на Пијава и смрт на околу 2.000 луѓе.
Пред почетокот било објавено дека возачот на Силвен Жорж, кој бил на 81. место во генералниот пласман, бил позитивен на тестирањето за хептаминол по седмата етапа и не му било дозволено да ја започне етапата. Поради спуштањето во првиот час од возењето, групата останала заедно, пред да се одвои бегство од дваесет возачи на 75. километар; 20 од 23 екипи имале возачи во бегството и само, и  не биле претставени во бегството. Највисоко пласиран возач во рамки на групата бил возачот на Данило ди Лука, кој доцнел околу четиринаесет минути зад предводникот на трката Винченцо Нибали. Групата изградила предност од околу пет минути на половина на етапата пред првото искачување на етапата. Откако Стефано Пираци го зголемил своето водство во планинскиот пласман, а Џексон Родригес од  завршил како второпласиран на врвот, групата продолжила заедно да се спушта. Групата го одржувала водството од околу пет и пол минути пред групата предводена од, кои поставувале темпо за Нибали.
Возачот на Патрик Греч нападнал од групата и неговата предност на крајот се искачила на скоро две минути пред последното искачување. Ди Лука се обидел на двапати да побегне, но не можел да се одвои од групата; меѓутоа, неговиот потег бил одлучувачки за други тројца возачи за возвратен напад, кога на возачот на Гијом Бонафон му се приклучиле Рамунас Навардаускас од, кој ја носел розовата маичка во текот на Џиро д’Италија 2012 и Даниел Ос од. Бонафон не можел да се задржи со своите соперници и набрзо отпаднал од групата, додека Навардаускас и Ос започнале потера на Греч, достигнувајќи го на околу 17,5 километри пред целта. Греч се борел да придонесе на темпото и на крајот се откажал пред последното искачување. Навардаускас се одвоил од Ос со неколку остри забрзувања на 5 километри пред крајот и сам продолжил кон неговата прва Гранд Тур победа со предност од околу една минута во однос на Ос. Пираци се одвоил од другата група и го зазел третото место со што дополнително го зголемил своето водство во планинскиот пласман, додека остатокот на групата пристигнала во мали групи. Главната група стигнала скоро шест минути зад нив, иако возачот на Бењат Инчаусти успеал да добие малку време пред другите кандидати за генералниот пласман; разликата од 18 секунди била доволна за Инчаусти да се врати во првите десет.
Јантарски пат
Јантарски пат или килибарен пат — веројатно најстариот европски комуникациски пат помеѓу северот и југот, создаден за трговија со јантар. Тоа е трговски пат по кој се пренесувала килибар од брегот на Балтичкото Море преку европскиот континент до Средоземјето.
Првите поверодостојни вести за постоењето на килибарниот пат датира од бронзеното време. Според Херодот, килибарот го собирале Хиперборејците на Балтикот, потоа го преземаат Скитите кои го носат до жителите на северниот дел на Јадранот, од каде понатаму се транспортира во Делос (или Пила, која е средиште на трговијата кон истокот). Според Диодор, Германците го донеле јантарот до Венетите и Етрурците кои им го предавале на Грците.
Најубедлива е реконструкцијата на еден крак од патот по кој оди од Балтикот по долината на Елба преку Чешка и Јадранската Порта до Љубљана и Птуј, па се спушта во Истра, па на островите Електрида, најверојатно Црес и Лошињ, а потоа со бродови се транспортира во Грција и понатаму во Египет. За интересите на поморскиот дел од патот, се вели дека е ископан и Осорскиот Канал меѓу Црес и Лошињ.
Постојат и други гранки на патот: кон Црното Море, Рона, како и директни поморски патувања на Грците (Питеј од Масилија) и Феникијците до Балтикот.
Војните на Римјаните со Илирите, како и подоцнежните инвазии на народите во ерата на големите преселби, ја прекинале оваа стара комуникација, но таа останува важна како еден од изворите на раното поврзување на европскиот антропогеографски простор.
Осмиум тетроксид
Осмиум тетроксид (или осмиум(VIII) оксид) е хемиско соединение со формулата OsO4. Соединението е значајно за неговите многубројни намени и покрај неговата токсичност и реткост на осмиумот. Исто така, има голем број на необични својства, една од нив е дека цврстото е испарливо. Соединението е безбојно, но повеќето примероци изгледаат жолти. Ова најверојатно се должи на присуството на нечистотија OsO2, која има жолто-кафеава боја. Во биологијата, неговата особина да се врзува за липидите го направила широко употребувана дамка во електронската микроскопија.
Физички својства
Осмиум(VIII) оксид формира моноклинични кристали. Има карактеристичен остар мирис сличен на хлор. Името на елементот осмиум е изведено од osme, грчки за мирис. OsO4 iе испарлив: се сублимира на собна температура. Растворлив е во широк спектар на органски растворувачи. Исто така е умерено растворлив во вода, со која реагира реверзибилно за да формира осминска киселина (види подолу). Чистиот осмиум(VIII) оксид е веројатно безбоен и се претпоставува дека неговата жолта нијанса се должи на нечистотиите од осмиум диоксид (OsO2). TМолекулата на осмиум тетрооксид е тетраедрална и затоа неполарна. Оваа неполарност му помага на OsO4 да навлезе во наелектризираните клеточни мембрани. OsO4 е 518 пати повеќе растворлив во јаглерод тетрахлорид отколку во вода.
Структура и електронска конфигурација
Осмиум во OsO4 има оксидационен број VIII; сепак, металот нема соодветен полнеж од 8+ бидејќи врската во соединението е во голема мера ковалентна по карактер (енергијата на јонизација потребна за да се произведе формално до полнеж од 8+, исто така, далеку ги надминува енергиите достапни во нормалните хемиски реакции). Атомот на осмиум покажува двојни врски со четирите оксидни лиганди, што резултира со комплекс од 16 електрони. Ова е изоелектронски со перманганат и хромат јони.
Синтеза
OsO4 се формира бавно кога прашокот на осмиум реагира со O2 на амбиентална температура. Реакцијата на масовната цврстина бара загревање до 400 °C.
Оксидација на алкени
Алкените се додаваат во OsO4 за да дадат диолат видови кои се хидролизираат во цис-диоли. Нето-процесот се нарекува дихидроксилација. Ова продолжува преку [3 + 2] реакција на циклоадиција помеѓу OsO4 и алкен за да се формира среден осматен естер кој брзо се хидролизира за да го добие вициналниот диол. Како што атомите на кислород се додаваат во усогласен чекор, добиената стереохемија е cis.
OsO4е скап и многу токсичен, што го прави непривлечен реагенс за употреба во стехиометриски количини. Сепак, неговите реакции се каталитички со додавање на реоксиданти за реоксидација на нус-производот Os(VI) назад во Os(VIII). Типични реагенси вклучуваат H2O2 (Milas хидроксилација), N-метилморфолин N-оксид (Upjohn дихидроксилација) и K3Fe(CN)6/вода. Овие реоксиданти не реагираат сами со алкените. Други соединенија на осмиум може да се користат како катализатори, вклучувајќи соли на осмат(VI) ​​соли ([OsO2(OH)4)]2−, и осмиум трихлорид хидрат (OsCl3·xH2O). Овие видови оксидираат до осмиум (VIII) во присуство на такви оксиданти.
Луисовите бази како што се терциерните амини и пиридините ја зголемуваат стапката на дихидроксилација. Ова „забрзување на лигандот“ настанува преку формирање на аддукт OsO4L, кој побрзо се додава на алкенот. Ако аминот е хирален, тогаш дихидроксилацијата може да продолжи со енантиоселективност (види Sharpless асиметрична дихидроксилација). OsO4 не реагира со повеќето јаглени хидрати.
Процесот може да се прошири за да се добијат два алдехиди во оксидацијата Lemieux-Johnson, која користи перјодат за да постигне расцеп на диол и да го регенерира каталитичкото оптоварување на OsO4. Овој процес е еквивалентен на оној на озонолизата.
Координативна хемија
OsO4 е Луисова киселина и благ оксиданс. Тој реагира со алкален воден раствор за да го добие перосматниот анјон. Овој вид лесно се сведува на осмат анјон,.
Кога Луисовата база е амин, се формираат и адукти. Така OsO4 може да се складира во форма на осмет, во кој OsO4 е комплексен со хексамин. Осметот може да се раствори во тетрахидрофуран (THF) и да се разреди во воден пуфер раствор за да се добие разреден (0,25%) работен раствор на OsO4.
Со tert-BuNH2, се добива имидо дериват: Слично, со NH3 се добива нитридо комплекс: [Os(N)O3]− анјонот е изоелектичен и изоструктурен со OsO4.
OsO4 е многу растворлив во tert-бутил алкохол. Во раствор, тој лесно се редуцира со водород до метал на осмиум. Суспендираниот метал на осмиум може да се користи за катализирање на хидрогенизација на широк спектар на органски хемикалии кои содржат двојни или тројни врски.
OsO4 се подложува на „редуктивна карбонилација“ со јаглерод моноксид во метанол на 400 К и 200 sbar за да се произведе триаголниот кластер Os3(CO)12:
Оксофлуориди
Осмиумот формира неколку оксофлуориди, од кои сите се многу чувствителни на влага. Виолетова cis-OsO2F4 се формира на 77 K во безводен раствор на HF:
OsO4 исо така реагира со F2 и формира жолт OsO3F2:
OsO4 реагира еквивалентно со [Me4N]F на 298 K и со 2 еквиваленти на 253 K:
Органска синтеза
Во органската синтеза, OsO4 е широко користен за оксидација на алкените во соседни диоли, додавајќи две хидроксилни груп и на истата страна (syn адиција). Видете реакција и механизам погоре. Оваа реакција е направена и каталитичка (Upjohn дихидроксилација) и асиметрична (Sharpless асиметрична дихидроксилација).
Осмиум(VIII) оксидот исто така се користи во каталитички количества при оксиаминацијата на Sharpless за да се добијат вицинални амино-алкохоли.
Во комбинација со натриум перjодат, OsO4 се користи за оксидативно расцепување на алкените (Lemieux-Johnson оксидација) кога периодатот служи и за расцепување на диолот формиран со дихидроксилација и за реоксидација на OsO3 назад во OsO4. T Нето трансформацијата е идентична со онаа што се создава со озонолиза. Подолу е пример од вкупната синтеза на Isosteviol.
Биолошко боење
OsO4 OsO4 е широко користен агенс за боење што се користи во преносната електронска микроскопија (TEM) за да обезбеди контраст на сликата. TОвој метод на боење може да биде познат и во литературата како метод OTO Овој метод на боење може да биде познат и во литературата како метод OTO. Како липидна дамка, исто така е корисна за скенирање на електронска микроскопија (SEM) како алтернатива на распрсканата обвивка. Вградува тежок метал директно во клеточните мембрани, создавајќи висока стапка на расејување на електрони без потреба од обложување на мембраната со слој од метал, што може да ги прикрие деталите на клеточната мембрана. При боење на плазматската мембрана, осмиум(VIII) оксидот ги врзува областите на главата на фосфолипидите, со што се создава контраст со соседната протоплазма (цитоплазма). Дополнително, осмиум(VIII) оксид се користи и за фиксирање на биолошки примероци во врска со HgCl2. Неговите способности за брзо убивање се користат за брзо убивање живи примероци како што се протозои. OsO4 стабилизира многу белковини со тоа што ги трансформира во гелови без да ги уништи структурните одлики. Ткивните белковини кои се стабилизираат со OsO4 не се коагулираат со алкохол за време на дехидрација. Осмиум(VIII) оксидот се користи и како дамка за липиди во оптичката микроскопија. OsO4 исто така ја обојува човечката рожница (види безбедност).
Боење на полимер
Исто така, се користи за преференцијално боење на кополимери, а најпознат пример се блок кополимерите каде што една фаза може да се обои за да се покаже микроструктурата на материјалот. На пример, блок кополимерите на стирен-бутадиен имаат централен полибутадиенски ланец со полистиренски крајни капачиња. Кога се третира со OsO4, матрицата на бутадиен реагира преференцијално и така го апсорбира оксидот. Присуството на тежок метал е доволно за да го блокира електронскиот сноп, така што полистиренските домени се гледаат јасно во тенки филмови во ТЕМ.
Рафинирање на осмиумска руда
OsO4 е посредник во екстракцијата на осмиумот од неговите руди. Остатоците што содржат осмиум се третираат со натриум пероксид (Na2O2) формирајќи Na2[OsO4(OH)2], кој е растворлив. Кога е изложена на хлор, оваа сол дава OsO4. IВо последните фази на рафинирање, суровиот OsO4 се раствора во алкохолен NaOH формирајќи Na2[OsO2(OH)4], кој, кога е третиран со NH4Cl, дава (NH4)4[OsO2Cl2].Оваа сол се редуцира под водорот за да даде осмиум.
Адукт на бакминстерфулерен
OsO4 овозможи да се потврди моделот на фудбалска топка на бакминстерфулерен, јаглероден алотроп со 60 атоми. Адуктот, формиран од дериват на OsO4, беше C60(OsO4)(4-tert-бутилпиридин)2. Адуктот ја прекина симетријата на фулеренот, овозможувајќи кристализација и потврда на структурата на C60со рендгенска кристалографија.
Безбедност
OsO4 е многу отровен. Особено, вдишувањето во концентрации далеку под оние во кои може да се воочи мирис може да доведе до пулмонален едем и последователна смрт. Забележливите симптоми може да потраат неколку часа за да се појават по изложувањето. OsO4 неповратно ќе ја обои човечката рожница, што може да доведе до слепило. Дозволената граница на изложеност за осмиум(VIII) оксид (временски пондериран просек од 8 часа) е 2 µg/m3. Осмиум(VIII) оксидот може да навлезе во пластиката и пакувањето на храната и затоа мора да се чува во стакло на ладно.
Камен Дол
Камен Дол — село во Општина Росоман, во областа Тиквеш, во околината на градот Кавадарци.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во западниот дел на областа Тиквеш, оддалечено 16 километри северозападно од Кавадарци и 7 километри јужно од општинскиот центар Росоман.
Соседни села се Трстеник на исток, Мрзен Ораовец на запад, Дебриште на југ и Сирково на север.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Камен Дол живееле 170 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Камен Дол имало 80 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Според пописот од 2021 година, во селото живееле 69 жители, од кои 65 Македонци, 2 Албанци и 2 лица без податоци.
Родови
Како родови во Камен Дол се споменуваат:
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 718 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште. Во ова избирачко место е опфатено и селото Мрзен Ораовец.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 69 гласачи.
Славко Нинов
Славко Нинов ( - во ) —  македонски глумец, поранешен директор на драмата при МНТ и  изведувач, најпознат по извонредните толкувања на стихови од македонските поети како Петре М. Андреевски, Анте Поповски, Гане Тодоровски, Кочо Рацин, Крсте Петков Мисирков и др.
Животопис
Нинов е роден во 1945 година. Целиот работен век од 1965 година до пензионирањето Славко Нинов го поминал во Македонскиот народен театар, а во периодот од 1988 до 1993 година ја извршувал функцијата директор на Драмата при МНТ.
Покрај улогите во 50тина претстави на репертоарот на МНТ, Нинов бил познат по извонредните интерпретации на стихови од македонските поети Петре М. Андреевски, Анте Поповски, Гане Тодоровски, Кочо Рацин, Крсте Петков Мисирков, Блаже Конески, како и на делото „За македонцките работи“ од Крсте Петков Мисирков. Тој ги читал стиховите на бројни странски поети кои учествувале на Струшките вечери на поезијата, а често бил присутен и на промоциите на делата од македонските автори. Тој бил и еден од основоположниците на културната манифестација „Поетска ноќ во Велестово“.
Првите улоги на сцената на Македонски народен театар Славко Нинов ги остварил во 1965 година во претставите „Дон Цезар од Базан“, „Македонска крвава свадба“, а потоа настапил и во „Ревизор“ (1966), „Случајот во Виши“, „Време од вашиот живот“, „Антигона“, „Сенка“ (1967). Во селективната театрографија ќе ги спомнеме и претставите „Мајка“ (1968), „Печалбари“, „Играта на наредникот Мазгрејв“ (1969), „Венецијанскиот трговец“ (1970), „Херкул и оборите на Авгиј“ (1971), „Животот на Галилеј“ (1972), „Ѕидот водата“, „Деца на сонцето“ (1973), „Потоп“ (1974), „Хемиските потписи на човечките организми во воздухот“ (1975), „Отепвачка“ (1976), „Студенти“ (1977), „Суд“ (1978), „Кенгурски скок“, „Лов на диви пајки“ (1979), „Автобиографија“, „Реферат“, „Беседа“, „Круг“, „Кандид“ (1980), „Молскавици“ (1981), „Граѓанинот благородник“ (1982), „Макавејските празници“ (1983), „Големиот брилијантен валцер“ (1986). Покрај глумечките улоги, Нинов направил адаптација на претставата „Македонски монолог“ (1979), а ги превел текстовите за претставите „Зора на истокот“ (1991) и „Мартолозот“ (1992).
Учествувал во снимањето на филмовите "Враќање од рајот" (1969), „Ветар во кутиче кибрит“ (1970), „Вител“ (1972), "Илинка" (1975), "Учителот" (1980), "Првите цутови" (1981) и "Бог да ги убие шпионите" (1993). Учествувал и во снимањето на познатата телевизиска серија „Волшебното самарче“ (1975), "На наш начин" (1985). Починал по кратко и тешко боледување во Скопје на 25 јануари 2019 година.
Татко е на Епископот Дремвицки Давид.
Шпринц
Шпринц (словенечки: Šprinc) — населба во Општина Разкрижје во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Штаерска. Населбата сега е вклучена во Помурскиот статистички регион.
Тогаш така реков
„Тогаш така реков“ — претствува збирка на интервјуа на македонскиот писател Петре М. Андреевски, издадени во 2007 година. Интервјуата направени со Петре М. Андреевски се од периодот 1977 до 2001 година за различни списанија и весници и се собрани во збирката интервјуа „Тогаш така реков“. Главен и одговорен уредник е Снежана Штрковска, а претставува издание на издавачката куќа „Штрк“- Скопје. Издадени се во 2007 година, една година по смртта на Петре М. Андреевски, а претставува избор направен лично од Петре М. Андреевски со неговите дадени интервјуа.
Содржина
Првото интервју застапено во книгата го има направено Веле Смилевски за весникот „Нова Македонија“ во септември 1977 година, насловено „Во допир со духовните наслаги со народот“. Второто интервју е насловено „Роман за колективното страдање и опстојување“, дадено за „Нова Македонија“ во јануари 1981 на Глигор Стојковски, а говори за својот роман „Пиреј“. „Јазикот не е хендикеп“, интервју на Ефтим Тасковски за „Вечер“, во јуни 1981 година, каде зборува повторно за „Пиреј“ по добиената награда „Стале Попов“. „Поблизу до сопствената далечина“ е интервју дадено во мај 1984 за „Нова Македонија“, на Бранко Цветковски, а по повод петтомното издание на Одбраните дела на авторот. Во него тој дава осврт за новиот роман „Скакулци“. „Слободата бара покритие во нас самите“- -петто интервју дадено за „Лик“ на Бранко Цветковски во 1987 година по повод издавањето на новата книга поезија „Вечна куќа“- книга со тажаленки. „Дежурен Јуда“- интервју дадено за „Пулс“ на Мирче Томовски во октомври 1993 каде говори за синдромот на самоуништувањето. „Зборот со долго сеќавање“- интервју од 1994 за „Нова Македонија“, разговарано со Гоце Ристовски по повод добиеното „Рациново признание“ за збирката раскази „Сите лица на смртта“. „Без мртвите не би го знаеле минатото“- интервју за книгата „ Сите лица на смртта“, дадено за „Вечер“ на Румена равановска -Тулбевска во март 1995. „Толерантен Балкан- за сега утопија“- за „Старт“ говорено со Виктор Шишков во јули 1999 година, за визијата за Балканот. „Проститутки во литературата“- за „Експрес“ во септември 1999 разговарано со Бранка Доневска за „Лакримариј (поезија)“ -шише во кое европските дворјанки собирале детски солзи за разубавување на лицето, а нашите мајки ги собирале своите солзи за да имаат што да однесат на гробишта. „Никогаш не сме пекале по некого туку од некого“- разговарано со Глигор Стојковски за „Нова Македонија“ во ноември 1999, за актуелната политичка состојба. „Убава торта, но со расипани јајца“- разговарано со Лејла Сабит за „Вечер“ во 2000 година за аферата за „Балканика“ во врска со романот „Последните селани“ и иднината на Независните писатели. „народ сме кој долго памети и го паметат“- разговарано со Тодор Чаловски, за „Стожер“, во октомври 2000, каде се осврнува на своето целокупно дело. „Не ја менувам татковината и кога ја гледам како скинат чорап“- разговарано за „Денес“ со Весна Стефановска, во февруари 2001, по повод приемот за редовен член на МАНУ. „Заборавив од каде тргнавме, но знам дека никаде не стигнавме“- разговарано со Виктор Шишков за „Зум“ во април 2001, за политичката состојба во Македонија, на Балканот и Европа. „Ни се заканува потежок пораз од битката на Беласица“- разговарано со Милован Стефановски, за „Интервју“, во септември 2001, за актуелните состојби од тоа време, особено за кроењето на „гаѓи“од страна на „олеснувачи“.
Макс Хере
Максимилијан Хере (роден на 22 април 1973 година во Штутгарт, Баден-Виртемберг), попознат како Макс Хере, — германски музичар кој станал познат како член на групата Фројндкрајс.
Животопис
Тој е во брак со пејачката Џој Денален. Тие имаат два сина, Ајзеа Наледи (2001) и Џамил (2003). Тие се разделиле во октомври 2007 година. Во март 2011 година, тие се појавиле на повеќе настани заедно и изјавиле дека повторно се заедно. Хере има еврејско потекло.
Вилијам Лили
Вилијам Лили (1 мај /11 мај 1602 – ) бил познат англиски астролог, а посебно популарен поради употреба на хорарната астрлогија, што била негова специјалност.
Во 1652 година предизвикал контроверза со тоа што го предвидел големиот пожар во Лондон, 14 години пред да се случи Многумина од тоа време помислиле дека тој го започнал пожарот, но нема никаков доказ со што би се потврдиле ваквите искази. Дури бил испрашуван и пред Парламентот, и прогласен е за невин.
Капчагај
Капчaгај (Қапшағай, Капчага́й) — град во областа Алмати во Казахстан. Со местоположба на реката Или, бил изграден истовремено со изградбата на Капчагајовата брана на истата река во 1960 година. Браната го создала езерото Капчагај, како позната викенд туристичка атракција за жителите на областа Алмати. Население:
Мајн
Мајн (Meyn; Meden) — општина во округот Шлезвиг-Фленсбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Гласачко средиште
Во Соединетите Држави, гласачкото средиште, понекогаш познато како над округ, ― избирачко место кое спојува повеќе области што им овозможуваат на гласачите да изберат на кое место ќе гласаат без оглед на нивната домашна адреса. Гласачките средишта може да се користат за да им овозможат на гласачите да избираат од кое било избирачко место во поголема надлежност, најчесто округот. Гласачките средишта за првпат биле користени во округот Лаример, Колорадо, Соединетите Држави.
Гласачките средишта можат теоретски да го намалат бројот на места потребни за избори.
580 п.н.е.
580 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 580. година пред новата ера, 580. од првиот милениум п.н.е., 80. од 6 век п.н.е. и прва од 580-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4928 и 4929 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4170 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3180 и 3181 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 173.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 580 година се протега во 2056 и 2057, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2116 и 2117 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 37 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1238 и 1237 исламска година пред хиџра.
Биосфера
Биосферата претставува дел од Земјината обвивка (хидросферата и граничните делови од литосферата и атмосферата) во која егзистира и многу активно дејствува живиот свет. Со други зборови речено, биосферата ја сочинуваат сите екосистеми. Динамиката и структурата на биосферата ја прават неа основен трансформатор на енергијата и материјата на Земјата.
Енергија на биосферата и создавање
Денес целокупната енергија на биосферата потекнува од фотосинтетичкиот процес на зелените растенија, при што настануваат органски материи и слободен кислород. Зелените растенија трошат околу 400 милијарди тони јаглерод диоксид годишно, од кои 143 милијарди тони јаглерод е вграден во создадените органски материи, при што се ослободува 30 милијарди тони кислород. Во биосферата, главно под дејство на хетеротрофните организми, се врши и минерализација на органската материја, што овозможува кружење на голем број хемиски елементи од неживата кон живата природа, односно како што беше прикажано во екосистемот, од биотопот до биоценозата. Биосферата е резултат на историскиот развиток на Земјата, а настанала како таква со појавата на животот во неа. Појавувањето на живата природа значеше и менување на неживата природа.
Денешен изглед на биосферата
Денешниот изглед на Земјината површина во голема мера се должи на активноста на живата компонента на биосферата. Со таа активност се изградени многу стени, материи од органско потекло, како што се Камен камениот јаглен, лигнитот, нафтата и др. Почвата, исто така е резултат на заемното дејство на организмите и геолошката подлога. Сето тоа ја покажува тесната врска што постои помеѓу неживата и живата компонента на биосферата и големата геохемиска енергија на животот како составен дел од биосферата. Од усогласеното функционирање на биосферата зависи одржувањето на животот на Земјата. Во случај на некои нарушување на ова функционирање, би дошло до катастрофални последици.
Грб на Македонската православна црква - Охридска архиепископија
Основни елементи
Грбот на МПЦ е составен од вкупно 12 елементи кои ја симболизираат долагата и богата историја и традиција на МПЦ и на православието во Македонија. Елементите од грбот се :
Опис
Храмот „Света Софија" е претставен со стилизиран приказ на олтарната страна, во простор со сребрена боја, исполнет со претстава од бакрорезот на иконата на Пресвета Богородица - Душеспасителка од храмот„Света Богородица - Перивлепта" во Охрид. Плаштот е порабен со 33 претстави од крстот во манастирот „Света Богородица" во Велјуса, Струмичко. Во предните долни агли на плаштот се претставени на медалјон ликовите на св. ап. Павле од десната, и свети Климент Охридски од левата страна. На митрата во централниот медалјон е претставен ликот на Господ Исус Христос од манастирот „Св. вмч. Георгиј" во Курбиново, Ресенско, од левата - Пресвета Богородица, а од десната страна-свети архангел Гаврил - некогашни престолни икони од храмот „Света Софија" во Охрид. Крстот, поставен зад плаштот од десната страна, е од иконостасот на манастирот „Свети Пантелејмон" од Горно Нерези, Скопско, а жезолот е од востоличувањето на возобновителот на Охридската архиепископија како Македонска православна црква - Архиепископот Охридски и Македонски Доситеј.
Партизански батаљон „Мирче Ацев“
Народноослободителен баталјон „Мирче Ацев“ (Прв баталјон на Втората оперативна зона на НОВ и ПОМ) — прва регуларна воена единицица на НОВ и ПОМ. Бил формиран на Славеј Планина на 18 август 1943 година од околу 200 борци од Преспанско-битолскиот НОПО „Дамјан Груев“, делови од Велешкиот НОПО „Димитар Влахов“, делови од Прилепскиот НОПО „Ѓорче Петров“ и новопристигнати борци од Дебрца.
Борбени дејности
На почетокот на месец септември 1943 година извршил значаен борбен поход во кој била создадена првата слободна територија во Македонија во Дебрца и ослободен првиот град - Кичево. Почнувајќи со акции од 7 септември 1943 баталјонот извршил напади на италијански карабинерски станици во Охридско, урнал три моста на патот Кичево - Охрид, исекол 130 ПТТ столбови, на 11 ноември ја запалил жандармериската станица во селото Сливово, а на 12 септември влегол во првиот ослободен град - Кичево, каде учествувал во разоружувањето на италијанскиот гарнизон.
Хохдон
Хохдон (Hochdonn) — општина во округот Дитмаршен, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Хортач
Хортач или Ортач (Χορτιάτης) — планина во Солунско, Егејска Македонија. Се издига југоисточно од Солун a највисокиот врв Кисо со височина од 1.201 м. Покрај самиот град, на подножјето на планината се расположени неколку градски населби и села, од кои позначајни се Хортач и елитната населба Арсакли (грч. Панорама), обете во општината Капуџилар-Хортач. Планините се прекриени со шумовити предели. Еден од овие предели го сочинува и шумскиот национален парк. По планината е наречен и горњачки ветер што дува во Солунскиот Залив.
Кон север Хортач продолжува во пониската планината Сиври Тепе која се протега сè до Горчливото Езеро на границата со Кукушко.
Планината е од суштинска важност за водоснабдувањето на Солун уште од древни времиња, па до денес. Во доцновизантискиот период (околу 1300 г.), манастирот на северните падини на планината го снабдувал градот и подрачјето на исток со вода по аквадукт чии остатоци се видливи и денес.
Ширке
Ширке (Schierke) — село и поранешна општина во округот Харц, во германската покраина Саксонија-Анхалт. Од 1 јули 2009 е дел од градот Вернигероде.
ЖС „Зелениково Ново“
Железничката станица „Зелениково Ново“ — железничка станица во Република Македонија.
Роб Пилатус
Роберт Пилатус (8 јуни 1965 - 3 април 1998) бил модел, танчер и пејач роден во Германија. Пилатус бил член на поп музичкото дуо Мили Ванили, заедно со Фабрис Морван.
Црква „Св. Кирил и Методиј“ - Прилеп
„Свети Кирил и Методиј“ во Прилеп градена е во периодот од 1926-1936 година, во непосредна близина на стариот Параклис, кој бил изграден во 1884 година.
Историја
Градбата е започната по иницијатива на свештеникот Алекса Кочовиќ, кој бил тогашен претседател на српската црковно-училишна општина. Голем дел од Прилепчаните, незадоволни од патријаршиската и егзархиската политика во градот, се приклониле кон српската пропаганда, со цел да го отфрлат било кој угнетувачки јарем, зашто Србите им ветиле дека во новата црква ќе можат да служат на својот мајчин јазик. Понесени од таа идеја, дел од граѓаните кои го населувале Варошко маало, отвориле Параклис во кој започнал редовен богослужбен живот. Подоцна, на оваа група прилепчани им се приклучил и поп Спасе Игуменов, кој формирал и црковна делегација, која лично преговарала со Цариградскиот патријарх и аАпостолскиот нунциј во Цариград, за решавањето на црковниот спор во Македонија.
Шафарско
Шафарско (словенечки: Šafarsko) — населба во Општина Разкрижје во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Штаерска. Населбата сега е вклучена во Помурскиот статистички регион.
Црква „Св. Кирил и Методиј“ - Прилеп
Историја
Со доаѓањето на српската власт во Македонија, епископот Битолски Јосиф (Цвијовиќ) во 1924 година ги осветил темелите за градба на новата црква, посветена на „Свети Кирил и Методиј“, а во 1936 година црквата ја осветил тогашниот епископ Охридско-битолски Николај (Велимировиќ).
Архитектура
Храмот има основа на впишан крст и во него се влегува со искачување на неколку скалила, со што започнува градбата на храмови во велелепни стилови. Во подрумот на храмот се наоѓаат гробници од загинати војници од Првата светска војна. Храмот има скромен иконостас, кој не е споменик на културата. Во 2006 година довршена е градбата на куполата на црквата, која своевремно, кога била градбата на храмот, заради немање на финансии не била доизградена.
Отворен пристап
Отворен пристап (англиски: Open access) означува бесплатна достапност на дигитални содржини преку интернет. Најпозната и најлесно изведлива форма на отворен пристап е објавување стручно рецензирани научни трудови од академски списанија без очекување авторите да бидат платени за тоа.
Два важни документа на меѓународно ниво кои се однесуваат на отворениот пристап се Будимпештанската иницијатива за отворен пристап од 2002 година и Берлинската декларација за отворен пристап до знаење од природните и општествените науки од 2003 година.
Во светот, отворениот пристап е тема на широка дискусија во која учествуваат научни работници, библиотекари, администратори на универзитети и владини функционери. Забележливо е големо неразбирање на поимот на отворен пристап, како и дебати и дискусии за економијата на финансирање на научен комуникациски систем врз основа на него.
NGC 3917
NGC 3917 — спирална галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3917 се споменува и како UGC 6815, MCG 9-20-8, CGCG 269-5, CGCG 268-93, IRAS 11481+5206.
Откривање
Објектот е откриен на 17 март 1790 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3917 е од видот Sc. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,6 m/лм2. NGC 3917 има привидни димензии од 5' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 77°.
Други поделби
Проучување на NGC 3917 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 37036. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 47; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3454. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1389.
Отоманско-персиска војна (1603–1618)
Османлиско-персиската војна е војна која се водила меѓу Персија на чело со шахот Абас I и Османлиското Царство на чело со султанот Ахмед I. Војната започнала во 1603 со заземање на градот Тебриз од Персијците и завршила со победа за Персијците во 1618 година.
Тек на војната
Години пред војната шахот Абас направил голема реформа во армијата заедно со англичанецот Роберт Шарли. Војната започнала во 1603, а првата победа за Персијците била во 1604 година кога паднала значајната османлиска тврдина на Кавказ, Ереван. Тие имале за цел да си ги вратат сите територии кои Отоманското Царство ги имало освоено претходно, вклучувајќи го и Багдад. Добивајќи ја и втората битка кај Басра во 1605 нивната територија ја поминала реката Еуфрат. Подоцна Османлиите ги дале на Персија Ширван и Курдистан. Воените дејствија биле сопрени за кратко време во 1614. Во 1618 година, силите на Абас I издвојувале голема победа кај Султаниех. Малку потоа војната завршила со потпишување на договорот на Насух Паша и договорот од Серав.
Андреас Боурани
Андреас Боурани (роден на ) - германски пејач и текстописец.
Боурани е роден од родители кои потекнуваат од Египет и е посвоен како новороденче од едно германско семејство во Аугсбург, југозападно од Баварија. Како млад, тој го посетувал средното училиште во Свети Стефан и студирал во приватното музичко училиште Downtown Music Institute. Во 2008 година се преселил од Минхен во Берлин. Во 2010 година, тој склучил договор за снимање со Universal Music и настапил на еден од актите на отворањето за Филип Појсел и Culcha Candela на нивните турнеи во истата таа година.
Шмацфелд
Шмацфелд (Schmatzfeld) — село и поранешна општина во округот Харц, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2010 е дел од општината Нордхарц.
Голема Темна Дамка
Големата Темна Дамка (позната и како ГДС-89 акроним од англиски за Големата Темна Дамка од 1989 година (Great Dark Spot, 1989)) била една од низата темни дамки на Нептун наизглед слични на Големата Црвена Дамка на Јупитер. Во 1989 година, ГДС-89 била првата Голема Темна Дамка на Нептун забележана од вселенската сонда Војаџер 2 на НАСА. Како и дамката на Јупитер, Големите Темни Дамки се антициклонски бури. Но, во внатрешноста речиси и да нема облаци, и за разлика од дамката на Јупитер, која постои стотици години, животниот век на дамките на Нептун се чини дека е пократок. Тие се формираат и се распаѓаат релативно често (за неколку години). Врз основа на набљудувањата направени од Војаџер 2 и потоа од вселенскиот телескоп Хабл, се чини дека на Нептун има Голема Темна Дамка исто онолку време колку и времето кога ја нема.
Одлики
Темната елипсовидна дамка (со почетни димензии од 13.000 на 6.600 км) на ГДС-89 била приближно голема колку Земјата и наизглед била слична со Големата црвена дамка на Јупитер. Околу рабовите на бурата, биле измерени ветрови од 2100 километри на час, најбрз ветар забележан во Сончевиот Систем. Се смета дека Големата Темна Дамка е дупка во метанскиот облак на Нептун. Дамката во различно време имала различна големина и форма.
Големата Темна Дамка создавала големи бели облаци врз или веднаш под слојот на тропопаузата, слични на цирусните облаци кои ги има на висока надморска височина на Земјата. Но, за разлика од облаците на Земјата, кои се составени од кристали на воден мраз, цирусните облаци на Нептун се составени од кристали на замрзнат метан. И додека цирусните облаци обично се формираат и потоа се распрснуваат во период од неколку часа, облаците во Големата Темна Дамка траеле и по 36 часа, или две ротации на планетата.
Се смета дека темните дамки на Нептун се појавуваат во тропосферата на пониска висинска кота од посветлите бели облаци. Затоа што се одликуваат со стабилност кои можат да опстојат и неколку месеци, се смета дека тие се структура на вител.
Исчезнување
Кога требало повторно да се фотографира дамката во ноември 1994 година од вселенскиот телескоп Хабл, неа ја снемало, а астрономите верувале дека или била покриена или исчезнала. Опстојувањето на придружните облаци покажувало дека некои поранешни темни дамки може да продолжат да постојат како циклони, иако тие повеќе не се гледаат како темни дамки. Темните дамки може да исчезнат кога се придвижуваат преблиску до екваторот, или можеби поради некои други непознати фактори.
Меѓутоа, во 2016 година, речиси идентична точка се појавила на северната полутопка на Нептун. Оваа нова точка, наречена Големата Темна Дамка (НГДС), може да се види веќе неколку години. Не е познато дали оваа дамка е сè уште присутна на планетата, поради ограничувањата на набљудувањето со помош на телескопот Хабл. Неодамна, во 2018 година, била забележана и проучувана понова поголема темна дамка и помала темна дамка. Во август 2020 година, новата Голема Темна Дамка ненадејно престанала да се движи кон југ и ја сменила насоката, спротивно од проекциите дека бурата ќе продолжи кон екваторот, каде што веројатно би ја снемало. Скоро истовремено, била откриена помала „Темна Дамка Јуниор“ во близина на поголемата бура, за подоцна да исчезне. Ова ги навело астрономите да веруваат дека промената на движењето на бурата е можеби поврзано со создавањето на помалата бура.
Тетумски јазик
Тетумскиот, или тетунски, е австронезиски јазик, дел од подгрупата на тиморско-бабарски јазици. Јазикот се зборува на островот Тимор, односно и во индонезискиот Западен Тимот и во независниот Источен Тимор. Во Источен Тимор, тетумскиот е службен јазик во државата, покрај португалскиот. Во главниот град Дили се развила креолизирана форма на јазикот наречена тетумско-дилиски јазик. Двете форми не се меѓусебно разбирливи.
Име
Името „Тетум“ потекнува од португалскиот назив за јазикот. Оригиналното име на јазикот е „Тетун“.
Правопис
Тетумскиот јазик не бил официјално регулиран или поддржан ниту за време на португалската ниту за време на индонезиската управа. Во скоро време, правописот на јазикот бил стандардизиран од страна на Националниот институт за лингвистика. Сепак, сè уште постојат различни пишани верзии за јазикот.
Сегашниот правопис на јазикот потекнува од 1974 кога Фретилин започнале кампања за зголемување на писменоста во Источен Тимор. Овој систем исто така бил употребуван од Католичката црква на островот.
NGC 6259
NGC 6259 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Скорпија, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6259 се споменува и како OCL 996, ESO 277-SC22.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6259 е од видот III2m. Видливиот сјај со голо око изнесува 8 m. NGC 6259 има само една позната привидна димензија, која изнесува 15'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 17 ч 0 м 45,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -44° 39' 18"".