cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Јустина Буџинска-Тиличка
Кариера
Дипломирајќи со својата медицинска диплома во 1898 година, Буџинска-Тиличка основала медицинска ординација во селото Ебрипил во близина на Мо. Нејзиниот успех и овозможи да купи лекарска пракса и да ги одржува клиентите седум години. Во 1905 година, парот одлучил да се врати со своето семејство во Полска, но не им било забрането да живеат каде било освен во Големото Војводство Краков поради нивните поранешни врски со социјалистичкото движење. Буџинска-Тиличка се вклучи во различни здруженија насочени кон општествено подобрување, вклучително и Друштвото за благосостојба на децата, Друштвото за основни училишта и прашањата за правата на жените заедно со. Во рок од две години, семејството се преселило во Варшава, каде што нашла работа во Болницата на Светиот Дух, откако нејзината диплома во странство била прифатена од руските власти.
Буџинска-Тиличка работела во движењето за умереност и била активна и во програмите за хигиена и туберкулоза. Таа била една од првите жени лекари кои работеа во образованието за девојчиња. Помеѓу 1910 и 1912 година, таа учествувала на часови по хигиена во женската гимназија Попилевска-Рошковска. Покрај нејзината работа во болница и приватната пракса, Буџинска-Тиличка напишала памфлети за хигиена и педагогија, здравјето на жените и правната заштита на жените. Таа ја поддржувала еднаквоста на жените и била членка на Унијата за еднакви права на полските жени ( Związek Równouprawnienia Kobiet Polskich  ), која била основана од Паулина Кучалска-Рајншмит.
Во 1916 година, Буџинска-Тиличка го напушти Светиот Дух и помогна да се формира теренска болница која работела со војници за време на Првата светска војна и продолжи со нејзината приватна пракса, која најмногу се фокусираше на респираторни заболувања. Таа го изгубила својот син кој бил офицер за време на конфликтот, што и било многу тешко, бидејќи нејзиниот брак не бил среќен и не била блиска со нејзината ќерка, наместо тоа, се свртела кон социјалните прашања. Полјаките добија право на глас во 1918 година и набргу по завршувањето на војната, Буџинска-Тиличка го коосноваа, заедно со Теодора Мечковска и Зофија Дашинска-Голињска, Прогресивниот женски политички клуб ( Klub Polityczny Kobiet Postępowych (KPKP)  ) со цел едукација на жените во остварувањето на нивните избирачки права. Таа служела и како потпретседател на полскиот огранок на Интернационалниот социјалистички женски комитет. Како дел од нејзините активности, таа се приклучи на Женската меѓународна лига за мир и слобода (WILPF), присуствуваше на Меѓународната алијанса за право на глас на жените (IWSA) во Женева и три години подоцна, во 1923 година присуствуваше на конференцијата на IWSA во Рим. каде што се придружила со Александрина Кантакузино и други во формирањето на Малата Антанта на жените (LEW).
Во 1919 година, Буџинска-Тиличка се приклучила на полското друштво за социјална медицина. Од 1919 до 1934 година, таа служеше како член на Градскиот совет на Варшава, првично како претставник на КПКП, а по 1922 година како претставник на Полската социјалистичка партија. Во 1925-1926 година, таа го основала Здружението на полски лекари Zrzeszenie Lekarek Polskich  ) и стана нејзин потпретседател.   Во 1927 година, Буџинска-Тиличка имала голема улога во воспоставувањето курсеви за обука на медицински сестри да работат во центри за згрижување деца за бизниси и фабрики и истата година, таа станала претседател на LEW. Помеѓу 1929 и 1931 година, таа работеше во одборот на Медицинската комора  за да ја промовира мајчината заштита и да се бори против алкохолизмот и сиромаштијата.   Како претставничка на Полска, таа ја претставувала земјата на многу женски конгреси и конвенции, играјќи значајна улога. Била вклучена и во активностите на медицинските и социјалните друштва. Таа се залагала за легализација на абортусот и не одобрувала казнување на жените кои ја прекинале својата бременост.  На 25 октомври 1931 година, Буџинска-Тиличка го отворила првиот центар за контрола на раѓање во Полска и станала директор на установата. Подоцна истата година, таа беше уапсена за учество во политички демонстрации, но беше ослободена по поднесување жалба. Во 1935 година, таа била вклучена во агитација за затворање на затворот Береза Картуска, во кој беа сместени политичките затвореници и нивно амнестија. Истата година, таа станала претседател на Полската академија на науките. Била вклучена и во активностите на медицинските и социјалните друштва. Специјализирала за третман на респираторни заболувања, заразни болести и гинекологија. Таа промовираше хигиена коорганизирање летни кампови за работнички жени.
Смрт и наследство
Буџинска-Тиличка неочекувано починала од церебрална хеморагија на 8 април 1936 година. Нејзините пишувања за исхрана и хигиена биле многу влијателни во Полска, бидејќи таа се залагала дека здравата исхрана, со помалку месо и повеќе зеленчук го подобрува целокупното здравје. Таа, исто така, се заложила дека со подобрување на здравјето на идните мајки и санитарните услови во нивната околина ќе се намали смртноста на децата.
Библиографија
https://malopolska.szlaki.pttk.pl/3543-pttk-malopolska-justyna-budzinska-tylicka
Run-DMC
Run-DMC (понекогаш стилизирано и како Run-D.M.C., Run–D.M.C., RUN DMC, или слична комбинација) ― поранешна американска хип хоп група од Њујорк, основана во 1983 година. Групата ја сочинувале Џозеф Симонс, Дерил Мекданиелс и Џејсон Мизел. Run-DMC се смета за една од највлијателните музички групи во историјата на хип хоп културата и една од најпознатите хип хоп групи од 1980-тите. Заедно со Beastie Boys, LL Cool J и Public Enemy, групата била пионер на њускул хип хоп музиката. Оваа групата била меѓу првите што ја истакнала важноста на односот рапувањето и диџејот.
По издавањето на нивниот дебитантски албум - Run-DMC (1984), Run-DMC станала првата хип хоп група со златен тираж. Нивниот следен албум King of Rock (1985) достигнал платинест тираж, а Run-DMC станала првата хип хоп група со ваков успех. Raising Hell (1986) станала првата мултиплатинумска хип хоп плоча. Преработката на песната „Walk This Way“, која Run-DMC ја испеала заедно со групата Aerosmith, се искачила на четвртото место на Billboard Hot 100, повисоко од оригиналната верзија на Aerosmith. Оваа песна е една од најпознатите песни во хип хоп и рок музиката. Run-DMC биле првите хип хоп музичари чии музички спотови биле емитувани на MTV, кои се појавиле на American Bandstand, кои се нашле на насловната страница на Rolling Stone, настапувале на Live Aid и биле номинирани за наградата Греми.
Во 2004 година, Ролинг Стоун ја рангирал Run-DMC на 48-то место на листата на 100-те најдобри уметници на сите времиња. Во 2007 година, MTV ги прогласила за Најдобра хип хоп група на сите времиња и VH1 за Најдобар хип хоп изведувач на сите времиња. Во 2009 година, Run-DMC станала втора хип хоп група (прва била Grandmaster Flash & the Furious Five, 2007) која била примена во Рокенрол Куќата на славните. Во 2016 година, групата ја добила наградата Греми за животно дело. Во 2018 година, нивниот албум Raising Hell бил внесен во Националниот регистар на снимени материјали при Конгресната библиотека како „културно, историски или уметнички значајно“ дело.
На 30 октомври 2002 година, Мизел беше застрелан и убиен во неговото студио за снимање во Квинс. По неговото убиство групата се распаднала, а Џозеф Симонс, Дерил Мекданиелс се посветија на самостојни кариери и повремено работат како ТВ водители.
Бигамист (филм од 1953)
„Бигамист“ (англиски: The Bigamist) — американски филм од 1953 година, во режија на Ида Лупино. Автори на сценариото се Лоренс Б. Маркус (Lawrence B. Marcus) и Лу Скор (Lou Schor), а главните улоги ги играат: Џоан Фонтејн (Joan Fontaine), Ида Лупино, Едмунд Гвен (Edmund Gwenn) и Едмонд О'Браен (Edmond O'Brien). Овој филм е првиот во кој режисерката истовремено е носителка на една од главните женски улоги.
Синопсис
Хари (го игра О'Браен) и Ева (ја игра Фонтејн) сакаат да посвојат дете, бидејќи Ева не може да раѓа. Посредникот во постапката, господинот Џордан (го игра Гвен), ги предупредува дека ќе мора темелно да ги провери, а тогаш Хари чудно го погледнува и поради тоа, господинот Џордан се загрижува. Хари и Ева живеат во Сан Франциско и имаат заедничка фирма, а поради работните обврски Хари често патува во Лос Анџелес.
Кристофер Симс
Кристофер Алберт Симс (роден на 21 октомври 1942 година) ― соединетодржавски економетричар и макроекономист. Моментално е универзитетски професор по економија од школаринската класа „Џон Џеј Ф. Шерерд“'52 на Принстонскиот универзитет. Заедно со Томас Сарџент, тој ја добил Нобеловата меморијална награда за економски науки во 2011 година. Наградата го цитирало нивното „емпириско истражување за причината и последицата во макроекономијата“.
Биографија
Симс е роден во Вашингтон, син на Рут Бодман (Лејзерсон), демократски политичар и ќерка на Вилијам Морис Лејзерсон, и Алберт Симс, работник во Стејт департментот. Неговиот татко бил со англиско и северноирско потекло, а неговата мајка имала половина естонско еврејско и половина англиско потекло. Неговиот вујко бил економистот од Јејл, Марк Лејзерсон. Симс ја стекнал својата диплома по математика од Харвардскиот универзитет со „голема пофалба“ во 1963 година и докторат по економија на Харвард во 1968 година под надзор на Хендрик С. Хаутакер. Во текот на академската 1963-64 година, тој бил дипломиран студент на Универзитетот во Калифорнија, Беркли. Бил наставнички позиции на Харвард, Универзитетот Јејл и од 1999 година во Принстон. Најдолгиот дел од својата кариера го помина на Принстонскиот универзитет, предавајќи таму од 1999 година до денес. Симс е член на Економетриското друштво (од 1974 година), член на Американската академија за уметности и науки (од 1988 година), член на Националната академија на науките (од 1989 година) и член на американската Филозофско друштво (од 2012 година). Во 1995 година бил претседател на Економетриското друштво; во 2012 година, тој бил претседател на Американското економско здружение асоцијација. Симс моментално живее во Њу Џерси.
Придонеси
Симс има објавено бројни важни трудови во неговите области на истражување: економетријата и макроекономската теорија и политика. Меѓу другото, тој беше еден од главните промотори на употребата на векторската авторегресија во емпириската макроекономија. Сепак, некои од одржуваните претпоставки во таквите модели се погрешно тестирани (Симс, 1980) користејќи теорија на асимптотична распространетост бидејќи е неизводливо да бидат тестирани над 200 ограничувања на параметрите на моделот користејќи само 60 набљудувања на временски серии (Сарган, 1961). Тој, исто така, се залагал за Бајесовата статистика, тврдејќи за нејзината моќ во формулирањето и оценувањето на економските политики.
Симс бил отворен противник на револуцијата на рационалните очекувања во макроекономијата, тврдејќи дека таа треба да се смета како „претпазлива фуснота“ на анализата на економетриската политика, наместо „длабоко приговор на нејзините основи“. Слично е скептичен за вредноста на тероријата на стварни деловни кругови.
Тој исто така помогнал во развојот на фискалната теорија за нивото на цените и теоријата на рационално невнимание.
Нобелова спомен награда и предавање
На 10 октомври 2011 година, Кристофер А. Симс заедно со Томас Џеј Сарџент ја добиле Нобеловата награда за економија. Наградата го навела нивното „емпириско истражување за причината и последицата во макроекономијата“. Неговото Нобелово предавање, насловено „Статистичко моделирање на монетарната политика и нејзините ефекти“ било одржано на 8 декември 2011 година.
Преведувајќи ја својата работа на секојдневен јазик, Симс рекол дека тоа обезбедува техника за проценка на насоката на целноста во монетарната политика на централната банка. Тоа ги потврдило теориите на монетаристите како Милтон Фридман дека промените во понудата на пари влијаат на инфлацијата. Сепак, исто така, покажало дека целноста оди на двата начина. Променливите како каматните стапки и инфлацијата, исто така, довеле до промени во понудата на пари.
Опел Калибра
Опел Калибра (германски: Opel Calibra) — автомобил дизајниран и произведен од германскиот производител на автомобили Опел. Производството на Опел Калибра траело од 1989 до 1997 година. Во Велика Британија, каде што останал во продажба до 1999 година, се продавал под брендот „Воксхал“ како „Воксхал Калибра“. Исто така, Шевролет го продавал како Шевролет Калибра во Јужна Америка, и Холден Калибра во Австралија и Нов Зеланд од страна на Холден.
Калибра била претставена како одговор на јапонските спортски модели на купе, на крајот на 80-тите и почетокот на 90-тите. Во неа се користиле придвижувачите на првата генерација Опел Вектра, кој модел бил претставен во октомври 1988 година. Производството на „Калибра“ било во седиштето на фабриката „Опел“ во Риселсхајм, Германија и фабриката за автомобили „Валмет“ во Усикаупунки, Финска, каде што производството било консолидирано во ноември 1995 година.
Калибра првично била достапна само со погон на предните тркала, но од ноември 1990 година станала достапна и на четири тркала.
Леополд Стаф
Леополд Стаф (полски: Leopold Staff; 1878-1957) - полски поет.
Творештво
Својата прва книга Стаф ја објавил во 1901 година, во времето на „Млада Полска“. Неговото дело е обемно - објавил поголем број поетски збирки, драми и есеи, а се занимавал и со преведување. Скамандровците го сметале за свој водач и учител, а младите поети во повоената Полска во него гледале поет кој ги спојува разните епохи во полската поезија. И навистина, неговата поезија се менувала од една друга епоха, од еден до друг правец и во неа се отсликуваат сите фази и моди низ кои поминала полската поезија во XX век. Неговата поезија по Втората светска војна воодушевува со својата свежина, едноставност, концизност, одредена доза хумор и животна мудрост. Оттука, токму оваа фаза од неговото творештво денес е најприфатена и се смета за претставителна за неговото дело. За време на својот живот, Стаф уживал голема слава како најголем полски поет, но потоа за брзо време паднал во заборав.
Палењето на Леуново
Палењето на Леуново — злосторство извршено од албанските балисти и италијанските фашисти на 21 август 1943 година, при што биле целосно запалени 130 домаќинства, покуќнина и биле убиени неколку жители на селото.
Настан
По палењето на Никифорово, италијанската војска и балистите го блокирале селото Леуново и на селаните им дале рок од 15-тина минути да извлечат од куќите она што за тоа време можеле да извлечат. Веднаш потоа почнало палењето на куќите, при што окупаторот и овде безмилосно се однесувал кон луѓето, стоката и покуќнината. Она што можеле да го однесат, се пљачкосувало, а другиот добиток го убивале со бомби и пушки. При палењето и малтретирањето на селаните, најмногу биле мачени Спиро и Павле Аврамовски. Во Леуново до темел биле разурнати 130 куќи, а другата материјална штета била огромна, бидејќи неподготвени луѓето не можеле да спасат речиси ништо. По палењето на селата, луѓето се распрснале на повеќе страни. Некои биле сместени во Маврово и во некои други села, некои во Маврови Анови - претежно во Туристичкиот дом, некои останале во селата, сместувајќи се во одделни незапалени или недогорени куќи, адаптирајќи ги колку да се засолнат, а некои семејства заминале во Гостивар. За оние што останале во селата или пак што биле сместени во Маврово и Маврови Анови во мошне сериозна форма се поставувала нивната исхрана, бидејќи останале без никакви средства за егзистенција. Поради тоа, требало што поитно да се интервенира за да се ублажи положбата. Во таа смисла околиските комитети во Гостивар и Мавровско, Обласниот комитет и партизанските единици преземале мерки за сместување на луѓето во училиштата и во недогорените куќи, потоа помагале со храна и алат за да се пожнее веќе стасаното жито и обезбедувале дpyги неопходни потреби. По иницијатива на Околискиот комитет во Гостивар, на пример, во градот и во околните села била покрената акција за прибирање храна и за сместување на некои семејства.
Оперски фестивал во Арена
Арена оперскиот фестивал, познат и како оперски фестивал во Арената во Верона, е оперски музички настан што се одржува во текот на летните месеци во Арената Верона од 1936 година.
Во Арената се одржуваат и концерти на немелодрамски дела, како што се Реквиемот и Те Деум (Тебе Господи) на Верди, Стабат Матер на Џоакино Росини и бројни балети (Копелија од Лео Делиб, Лебедово езеро и Заспаната убавица од Петар Илич Чајковски). Марија Калас го доживеа италијанското деби токму тука, во Џоконда на Амилкаре Понкиели под диригентство на Тулио Серафин со Елена Николаи, Никола Роси-Лемени, Ричард Такер и Карло Таљабуе на 2 август 1947 година.
Првите нстани одржани во Арената
Пред да стане автономна институција, арената се користела за разни настани организирани од приватни лица. Првата изведба на 10 август 1913 година била промовирана од веронскиот тенор Џовани Ѕенатело, кој го прифатил финансискиот ризик, и од театарскиот импресарио Отоне Ровато, за да прослави 100 години од раѓањето на Џузепе Верди. Идејата се родила од разговорите на Ровато, Зенатало, Кусинати и Фаџуоли, тоа бил концерт нсо различни пејачи и уметници (под диригентската палка бил Тулио Серафин, Естер Мацолини ја играла Аида, Марија Геј ја играла Амнерис, Џовани Ѕенатело - Радамес, Мансуето Гаудио - Рамфис и Џузепе Данисе - Амонасро). Премиерата била важен настан бидејќи го означила раѓањето на нов сценографски стил: насликаните сцени, типични за традиционалните театри, биле напуштени, внесувајќи нови тридимензионални елементи. Ваква постановка се користи за речиси сите дела што се одржуваат во амфитеатарот.
Оваа новина била добро прифатена од јавноста и навистина помогнала за нејзиниот успех, толку многу што имало кавги и тепачки меѓу луѓето кои сакале да присуствуваат на премиерата на Аида. Амфитеатарот бил целосно полн: меѓу толпата имало Американци, Аргентинци, Руси и многу Германци. На премиерата присуствувале значајни личности како Џакомо Пучини, Ариго Боито, Пјетро Маскањи и Франц Кафка.
Од следната година, различни приватни лица учествувале во создавањето на годишната програма за Арената, вклучувајќи ги Ѕенатело, компанијата Lyrica Italica Ars (1919-1920), музичкиот издавач Сонѕоњо од Милано (1921-1922) и импресариото Џино Бертоласо од 1923 до 1926 година. Под раководството на Саемската управа во Верона во 1930 и 1931 година се случила промена во постановката, додека во 1934 година се родила Општинска Агенција за Уметнички Настани која го организирала летниот фестивал таа година.
Раѓање на автономна институција за оперски претстави - Арена ди Верона
Фестивалот со двете светски војни бил замрен десет години.
Во 17:20 часот на 12 август 1962 година, три дена по завршувањето на оперската сезона, избувнал пожар кој ја уништил сценографијата на Бал под маски и оштетил дел од белилото. Пожарот бил изгаснат по неколку часа. Реставрацијата била завршена седум години подоцна, во зимата 1969 - 1970 година.
Од 1976 година, институцијата ја прошири својата уметничка дејност со поставување симфониски, оперски и балетски претстави, од октомври до мај, во зградата на Филхармонијата од Верона, внесувајќи стабилни уметнички и технички комплекси кои даваат живот на претставите во Арената.
Во 1998 година, по законската уредба бр. 367 од јуни 1996 година, Оперската куќа била трансформирана во приватно правна фондација, од која се родила Фондацијата Арена ди Верона.
Од 2010 до 2015 година, на почетокот на јуни, имало и телевизиско прикажување на фестивалот во Арена, емитувано од Раи 1 во првите 5 изданија (во 2013 и 2014 година и на Евровизија), со Антонела Клеричи како водителка, и емитувана од Канале 5 во шестото и последно издание со Паоло Бонолис, Белен Родригез и Елена Сантарели како водители.
Во корелација со фестивалот во јуни 2012 година, бил основан оперскиот музеј АМО, затворен по разни перипетии, кој ја презентирал историјата на операта и структурата на една опера. Фестивалот ја прославил својата 100-годишнина со отворањето на оперската сезона во 2013 година, на 14 јуни, со футуристичка постановка на Аида, која ја играла театарската група Ла Фура делс Баус (Шпанија) и повторно изведувајќи ја Аида, во реконструирано издание од она оригиналното историско од 1913 година од Џанфранко Де Босио) на 10 август. Со оглед на тоа што била двестегодишнината од Верди и Вагнер, најмногу се изведувале дела од Џузепе Верди и се одржала гала-вечер во чест на Рихард Вагнер, чие последно дело изведено во Арената било Лоенгрин во 1963 година. Во 2014 година, за време на фестивалот „Новиот век“, за прв пат била изведена „Кармина Бурана“ на Карл Орф, која имала голем успех кај публиката и критиката.
Во 2020 година, поради епидемијата „Ковид-19“, закажаните опери биле одложени за следната година, а летниот фестивал бил редуциран во неколку концерти и гала-вечери насловени „Во срцето на музиката“, во кои оркестарот бил преместен во центарот на арената.
Опери сè уште неизведени
Има многу познати опери кои се уште не се изведени во Арената. Ова е предизвикано од фактот што многу опери не се погодни за големите простори на амфитеатарот (на пример Фалстаф, Le nozze di Figaro и Месечарка ), бидејќи монументалните дела како Аида, Набуко, Турандот, Тоска и Кармен, кои се всушност целосно вклучен меѓу делата на Арена. Всушност, популарниот Севилски берберин во Арената не бил секогаш успешен, бидејќи ова е дело наменето за изведување во театар.
Примати
Најзастапено дело секако е Аида, која од 1992 година редовно се вклучува во програмата секоја сезона. Најмалку изведени опери се Фиделио од Бетовен, со концертна изведба во 1986 година, Џани Скики од Пучини во полу-драмска изведба во 2020 година и Марта на Фридрих фон Флотов во целосна сценска форма со само две изведби во сезоната 1929 година.
Таткото-господар (филм од 1977)
Таткото-господар (италијански: Padre Padrone) - италијански филм од 1977 година, во режија на браќата Паоло Тавијани и Виторио Тавијани, кои се автори и на сценариото, заедно со Гавино Леда по чија книга е снимен филмот. Главните улоги ги толкуваат: Омеро Антонути, Саверио Маркони, Марчела Микеланџели, Фабрицио Форте, Станко Молнар и Нани Морети. Филмот освоил награда на Берлинскиот филмски фестивал, а на Канскиот фестивал ги освоил „Златната палма“ и наградата FIPRESCI.
Синопсис
Дејството на филмот се одвива во Сардинија и го опишува животот на Гавино. Еден ден, таткото на Гавино (малиот Гавино го глуми Форте) влегува во училиштето и го зема со себе својот син со намера да го претвори во овчар. Така, малиот Гавино е осуден да живее во планината, каде мора да го трпи суровиот однос на татко му (го игра Антонути), кој често го казнува со ќотек заради направените грешки. Годините минуваат, а Гавино (возрасниот Гавино го игра Маркони) останува неписмен, извршувајќи ја овчарската работа. Кога момчињата од селото заминуваат на работа во Германија, и Гавино се пријавува, но комисијата го одбива зашто неговиот татко не дал согласност. Дури откако студот го уништува маслиникот, таткото го продава целиот имот и го испраќа Гавино во армијата. Таму, тој се описменува, го положува испитот за радио-техничар, завршува гимназија и сонува да студира лингивстика. Меѓутоа, татко му не се согласува и Гавино е принуден да се врати во селото каде повторно работи како овчар. Меѓутоа, желбата за студирање е посилна и тој му се спротивставува на татко му. Подоцна, Гавино го завршува факултетот, пишува студија за дијалектот на родниот крај, но повторно нешто го тера да се врати во своето село.
Плод
Плод (лат. fructus) е репродуктивниот орган кај растенијата кој после оплодувањето се образува од плодникот. Се смета за преобразен плодник кој во внатрешноста го затвора семето (плодот е присутен само кај скриеносемениците). После оплодувањето доаѓа до промена во ѕидот на плодникот - тој израснува и го образува ѕидот на плодот, перикарп (оплодница). Тоа е засебна расплодна целина, која настанува од оплодувањето, односно плодните листови, (перикарпата). Во него се наоѓаат една или повеќе семенки. Настанува после оплодувањето на цветот, а покра плодниците, во составот на плодот се влучуваат и некои други делови од цветот, како чашката и цветиштето. Во оплодувањето на цветот настануваат онолку плодови колкушто имало плодници. Делови од перикарпот се:
Пошто плодникот настанува од листовите, под микроскопот лесно се воочува дека егзокарпот потекнува од епидермисот, ендокарп од лицето на епидермисот, а мезокарп од мезофилните листови. Во вообичаената јазична употреба, „плод“ често се поестуветува со овошјето и се однесува свежите семенки на структурите на растенијата кои можат да бидат слатки или кисели, и кои можат да се јадат во првобитната состојба, како што се јаболката, бананите, грозјето, лимунот, портокали, и јагоди. Од другата стана, во ботаничката употреба, „плод“ обфаќа многу структури кои вообичаено не се нарекуваат овошје, како што се зрна грав, семенките пченка, домат, и зрна пченица.
Ботанички и кулинарски плод
Многу термини во широката употреба за семенките и овошјето не се подудираат со ботаничките класификации. Во кулинарската терминологија, плодот е обично било кој растителен дел од слаткиот вкус, а посебно ботаничко овошје; орев е било кој тврд, масен, растителен производ со лушпа; а зеленчук е било кој растителен производ со пријатен вкус или вкус кој е малку сладок. Меѓутоа, во ботаниката, плодот е зрел јајник или крпел кој содржи семе, оревот е типот на плодот а не семенката, и семето е созреано неоплодено јајце.
Употреба
Многу стотини плодови, вклучувајќи ги и овошјата (како што се јаболка, киви, манго, праска, круша, лубеница) се комерцијално достапни како човечка храна, која се јаде свежа или во обликот на џем, мармалад и други облици. Плодовите исто така се користат во преработната храна (на пример торти, колачи, сладолед, пецива или јогурт) или сокови, како што се овошни сокови (на пример сок од јаболко, грозје, или праска) или алкохолни пијалаци (на пример вино, овошно пиво, и сл). Плодовите исто така се користат и како поклони, во облик на овошни корпи и овошни аранжмани. Многу „зеленчуци“ во кулинарски говор се ботанички овошја, вклучувајќи ги и пиперката, краставиците, доматите, боранија, тиква, и тиквица. Зачини како што се црн бибер, пиперка и ванила се изведени од овошја.
Злосторство во Љубовка
Злосторство во Љубовка е извршено во април 1906 година од страна на двајца бугарски водачи на врховистички чети, врз семејството на Ангел Менчов.
Настан
Бугарските револуционерни чети вршеле ужасен терор во Македонија. Двајца водачи на Врховистички чети, влегле во селото Љубовка (Пиринска Македонија) и го запалиле селото. Сопругата на Ангел Менчов и нејзините две мали деца, ги натерале да влезат во нивното запалено живеалиште, каде што ги заклучиле. Жената и нејзините две деца биле живи запалени. Овој злостор бил извршен, затоа што Ангел бил гостопримлив кон Јане Сандански.
Опел Манта
Опел Манта (германски: Opel Manta) — автомобил дизајниран и произведен од германскиот производител на автомобили Опел. Производството на Опел Манта траело од 1970 до 1988 година.
Манта A (1970–1975)
Опел Манта А била претставена во септември 1970 година, два месеци пред тогашната нова Опел Аскона на која се засновал моделот. Како конкурент на „Форд Капри“, моделот претставува купе со две врати и се одликува со кружни светла на задниот дел, сосема слични на оние на Опел GT и кои всушност биле користени на GT во 1973 година. Моделот своето име го добил од автомобилот Манта Реј (1961), кој исто така имал влијание и кај Шевролет Корвет C3 од 1968 година (и Шевролет и Опел ја имале „Џенерал моторс“ како нивна матична компанија).
На пазарот во Велика Британија, првата Манта била продадена само како Воксхал, а по 1975 година, од Манта Б1 и Аскона Б била продавана како Марк 1 Кавалиер Купе. Моделите на Опел и Воксхал биле последователно продавани на овој пазар. (Во Велика Британија, Форд Капри бил оспоруван, со само ограничен успех)
Пристапот на продажба за линијата „Опел“ на американскиот пазар била подеднакво необичена. Манта A бил еден од само неколкуте модели на Опел кои се продавале во САД. Моделите биле увезувани од ГМ и биле продавани преку дилерите на Буик, а не преку нивната сопствена мрежа за застапништво, така што тие биле во моделите што можеле да ги продадат таму. Другите модели на Опел продавани во САД биле Рекорд П1 и Рекорд П2 (1956-1961), Кадет А (1964-1966), Кадет Б (1967-1971), ГТ (1968-1973) и Манта / Аскона А (1971–1975). „Аскона А“ била седан верзија на шасијата на „Манта А“ и била продавана во САД под името „1900“ како седан со две врати или четири врати, и како „спортски караван“ со две врати. Единствената разлика помеѓу Аскона и Манта била надворешниот лим, стаклото и тримот. Рамката, механиката, предните седишта и многу други делови биле споделувани помеѓу автомобилите. Манта била продавана дури и како „Спорт Купе 1900“ во 1971 и 1972 година, отколку како „Манта“.
Манта вообичаено била опремена со 1,6 или 1,9-литарски CIH мотор, иако во Европа бил понуден и мал мотор од 1,2 литри. Сите продадени модели во САД имале 1,9 Л. Моделот се појавил и со четиристепен рачен или со тристепен автоматски TH-180 менувач.
На американскиот пазар, имало спортски модел познат како „Rallye“ од 1971 до 1974 година. Во 1973 и 1974 година се појавил и моделот „Луксус“, кој вклучувал редизајнирани седишта, ентериер во боја и облоги од дрво. Единственото специјално издание на Манта некогаш произведено за американскиот пазар бил „Блу Макс“, во 1973 година.
Во 1975 година, сите модели на Манта и „1900“ биле опремени со пумпа од Bosch L-Jetronic во САД, како резултат на регулативите за емисија. Сепак, во Европа, оваа опција била достапна само за моделите GT/E. Исто така, треба да се напомене дека моделите Манта од 1974 до 1974 година имале големи браници од алуминиум за да ги почитуваат американските стандарди, додека европските модели не ги поседувале големите браници.
Со тоа што германската марка станувала се посилна, американскиот увоз на „Опел“ завршил во 1975 година. Наместо тоа, верзијата „Изузу Гемини“ била увезена од Јапонија и ја продавале дилерите на „Буик“ како „Опел од Изузу“, а подоцна како „Буик Опел“. Името на Опел последен пат се користело во САД во 1979 година.
Манта B (1975–1988)
Вториот автомобил што го користел името Манта бил лансиран во август 1975 година. Овој автомобил се засновал механички директно на тогаш ново редизајнираната „Опел Аскона“, но врз целокупниот дизајн влијаек на Шевролет Монца од 1975 година. Манта имала повеќе „спортски“ стајлинг. На британскиот пазар било користено името Воксхал Кавалиер Мк1 Спортс Хеч и Кавалиер Мк1 Купе. До 1981 година, моделите „Воксхал“ се продавале во континентална Европа заедно со „Опел“ во 11 земји, што резултирало моделите од британскиот и останатиот европски пазар, заедно со моделите на Аскона, да си конкурираат меѓусебно.
Моторите кои биле достапни биле малиот 1.2-литарски OHV мотор, 1,6-литарскиот CIH и 1,9-литарскиот CIH. Исто така во 1976 година, моторот GT/E од серијата Манта А се прилагодил во програмата на новата Манта. Во 1979 година, GT/E бил заменет со новиот 2.0 литарски CIH и со нов дизајниран систем на вбризгување на Bosch L. Излезот на електрична енергија сега изнесувал 110 КС (108 КС; 81 kW). Моторот од 1,9 литри отстапил на 2.0-литарскиот S мотор. Овој мотор бил најкористениот мотор на Опел во тоа време, и требало да се најде во неколку автомобили на Опел Рекорд.
Двете верзии на Манта добиле фејслифт во 1982 година, во кој биле вклучени пластичен преден спојлер, странични шипки за моделите GT/E и GSi, мало крило на задниот дел и четирикратен влез на воздух. Исто така, моторите со димензии 1,2, 1,6 и 1,9 Л биле прекинати и заменети со 1,3-литарски OHC мотор, 1,8-литарски OHC и 2.0-литарски S и E CIH мотори. GT/E бил преименуван и наречен GSi од 1983 година (освен во Велика Британија каде продолжило името GT/E).
Производството на Манта продолжило добро откако еквивалентните Аскона и Кавалиер биле заменети со моделот „Аскона Ц“. Спортс Хеч и Купе Воксхал не продолжиле во 1981 г., и немало купе верзии од опсегот Мк2 Кавалиер. Во 1982 година, 1,8-литарскиот мотор од Аскона Ц бил вграден во Манта Б (заменувајќи ја единицата CIH), правејќи ја поекономичен модел. Можел да потроши 14 км на литар и да користи безоловно гориво. 1,8 бил многу популарен и бил во производство 5 години (1982-1987). Моделите 2.0S биле прекинати во 1984 година и само GSi останале достапни. Во 1986 година, Опел го објавил последниот модел на Манта Б Ексклузив (1987 во Велика Британија), давајќи му ги сите најдобри перформансди во опремата. Седиштата од Рекаро биле со црвена ткаенина, сива кожа како ентериер и целосен акумулатор познат од моделите i200. Моделот се состоел од двократни предни светла во пластичен капак, преден спојлер и заден долен спојлер од Ирмшер, со 200 км брзина на час. Опел го прекинал производството на Манта во 1988 година, произведувајќи ја само верзијата GSi по 1986 година (била продавана како GT/E во Велика Британија). Неговиот наследник, Калибра - продаден како Воксхал во Велика Британија бил промовиран во 1989 година.
„Џенерал моторс“ решил во 1986 година да развие директна замена за „Манта“, и покрај намалената популарност моделот. Сепак, јапонските производи како Хонда и Тојота во тоа време уживале во пораст на популарноста, додека Ауди одлично се снашил во овој сектор уште од лансирањето на Купе/Кватро во 1980 година, а Фолксваген исто така остварил голема продажба на својата втора генерација Scirocco (започнат во 1981 година).
Скопско научно друштво
Скопското научно друштво (Скопје, 25 март 1921) – било основано по иницијатива и со ангажирање на Тихомир Ѓорѓевиќ, професор на Белградскиот универзитет. За прв претседател бил избран Тихомир Остоиќ, декан на Филозофскиот факултет во Скопје, а по неговата смрт бил избран Радослав Груиќ, исто така декан на Филозофскиот факултет во Скопје. До 1925 г. Друштвото немало редовна организирана дејност. Во април 1925 г. Друштвото било регистрирано и до 1941 г. развивало научна и културно-просветна дејност.
Шангај мастерс
Новак Ѓоковиќ е рекордер по бројот на освоени титули во поединечна конкуренција со четири освоени турнири.
Општински фудбалски лиги на Македонија 2009/2010
Општинските фудбалски лиги на Македонија 2009/2010 - 18. издание на Општинските фудбалски лиги на Македонија.
Јулијан Тувим
Јулијан Тувим (полски: Julian Tuwim; 1894-1953) - полски поет.
Животопис
Тувим е роден во Лоѓ, во еврејско граѓанско семејство. За време на Втората светска војна емигрирал во САД.
Јан Лехоњ
Јан Лехоњ (полски: Jan Lehoń; 1899 — 1956) — полски поет.
Животопис
Во 1930 година, Лехоњ се преселил во Париз, каде работел како дипломат, а потоа емигрирал во Њујорк. Во САД останал до крајот на животот, а животот го завршил со самоубиство.
Творештво
Лехоњ е првиот поет на поетската група „Скамандер“ кој станал славен уште на почетокот од своето творештво, во 1918 година, кога ја објавил збирката „Црвена поема“. Објавена во годината на обновувањето на полската држава, оваа книга ги оживеала звуците на старата полска поезија, романтичарската и постромантичарската, која била обожавана од полската публика. Во таа збирка биле застапени сите големи имиња од полската историја и сите полски легенди, заедно со името на водачот на полската независност, Јузеф Пилсудски. Но, веќе во 1920-тите, Лехоњ речиси престанал да објавува поезија. Исклучително елегичен поет, по повеќегодишниот молк, Лехоњ повторно почнал да пишува кога Полска била окупирана за време на Втората светска војна. Неговиот елегичен тон останал и за време на неговиот емигрантски живот, кога продолжил да сонува за мазовјецките полиња, за Татрите, за Варшава од неговата младост, претставувајќи ја својата земја како митска, недостижна земја. Обоена во старински бои, целата негова поезија е посветена само на Полска која не постои во стварноста, на Полска од легендите. До крајот на својот живот, Лехоњ останал поет на полската традиција поради што до ден-денес тој е еден од милениците на полската читателска публика.
Валкана војна
Валкана војна (Guerra sucia) ― име за мерките на државен тероризам (масовни киднапирања, мачења, погубувања без судење) кои ги спроведувала граѓанско-воената диктатура во Аргентина од 1974 до 1983 година како дел од Операцијата Кондор. Во овој период воено-безбедносните сили и десничарските одреди на смртта организирани како Аргентинската антикомунистичка алијанса (ААА, или Тројно А) ги ловела сите политички дисиденти и оние за кои се верувало дека се поврзани со социјализмот, левиот перонизам или движењето Монтонерос.
Се проценува дека во Валканата војна биле убиени или исчезнале од 9.000 до 30.000 луѓе, а за многу од нив било невозможно формално да се документираат поради природата на државниот тероризам. Примарна цел, како и во многу други јужноамерикански земји кои биле дел од операцијата Кондор, биле комунистички герилци и симпатизери, но операцијата Кондор била насочена и кон студенти, милитанти, синдикалци, писатели, новинари, уметници и сите граѓани за кои постоел сомнеж дека се левичарски активисти или перонистички герилци. Исчезнувале оние за кои се сметало дека се политичка или идеолошка закана за хунтата или оние кои за кои се сметало дека не се сложуваат со неолибералните економски политики диктирани од операцијата Кондор.
Во 1980-тите, економскиот колапс, јавното незадоволство и катастрофално лошото водење на Фолкландската војна, биле причина за соборување на Хунтата и обновување на демократијата во Аргентина, што всушност ставило крај на валканата војна. Многу членови од хунтата се во затвор за злосторства против човештвото и геноцид. Валканата војна имала силно влијание и врз аргентинската култура, што се чувствува до денес.
Двајцата велможи од Верона
Двајцата велможи од Верона (англиски: The Two Gentlemen of Verona) ― комедија од Вилијам Шекспир, за која се смета дека е напишана помеѓу 1589 и 1593 година. Некои ја сметаат за прва драма од Шекспир. Во драмата се обработува тематиката за пријателството и неверството, недоумицата меѓу пријателството и љубовта и глупавото однесување на заљубените луѓе.
Двајцата велможи често се смета за една од најслабите драми на Шекспир. Исто така, тоа е драма од Шекспир со најмалку ликови.
Лица
слуги, музичари
Дејство
Валентин и Протеј се двајца пријатели кои пораснале заедно во Верона. Таткото на Валентин решава да го испрати на дворот на војводата од Милано за да ги прошири своите хоризонти. Тој го моли својот најдобар пријател, Протеј, да дојде со него, но тој е вљубен во Јулија и одбива да замине. Разочаран, Валентин се збогува со Протеј и оди сам. Во меѓувреме, Јулија и нејзината слугинка Лучета разговараат за Протеј; слугинката ѝ вели на Јулија дека смета дека Протеј ја сака. Јулија, сепак, се срами да признае дека ѝ се допаѓа. Лучета потоа вади писмо. Таа ја задева Јулија дека слугата на Валентин, Спид, го донел од Протеј. Јулија, која сè уште не сака да ја открие својата љубов налутено го кине писмото. Таа ја испраќа Лучета, но кога ќе остане сама ги зема искинатите делчиња од писмото, ги бакнува и се обидува повторно да ги спои.
Во меѓувреме, таткото на Протеј одлучил и неговиот син да оди во Милано и да му се придружи на Валентин. Тој наредува Протеј да замине следниот ден. Протеј и Јулија се збогуваат со солзи, а Протеј ѝ се колне на вечна љубов. Двајцата разменуваат прстени и завети, а Протеј ветува дека ќе се врати најбрзо што може.
Во Милано, Протеј сваќа дека Валентин се заљубил во ќерката на војводата, Силвија. И покрај тоа што е заљубен во Јулија, Протеј веднаш се заљубува во Силвија и се заветува дека ќе ја освои. Несвесен за чувствата на Протеј, Валентин му кажува дека војводата сака Силвија да ја омажи за лудиот, но богат Турио, и покрај нејзиното противење. Бидејќи кај Војводата се јавува сомнеж дека неговата ќерка и Валентин се заљубени, навечер ја заклучува во кула, а единствениот клуч го држи кај себе. Сепак, Валентин му се доверува на Протеј дека планира да ја ослободи со жичана скала и потоа заедно да избегаат. Протеј за ова веднаш го известува војводата, кој потоа го протерува Валентин. Додека талка во околината на Милано, Валентин се соочува со група одметници, кои му велат дека и тие се исто така прогонети велможи. Валентин ги лаже, и им вели дека бил протеран затоа што убил човек во фер борба, а одметниците го избираат за свој водач. Во меѓувреме, во Верона, Јулија одлучува да отпатува кај својот љубовник во Милано. Таа ја убедува Лучета да ја облече во машка облека и да ѝ помогне да ја уреди косата за да не ѝ се оштети при патувањето. Кога ќе стигне во Милано, Јулија гледа како Протеј ѝ пее серенада на Силвија и ѝ станува јасно дека тој е вљубен во Силвија. Таа се досетува да му стане негов паж - Себастијан - додека не одлучи што да прави понатаму. Протеј го праќа Себастијан кај Силвија со прстенот кој Јулија му го дала во Верона како подарок, но Јулија сваќа дека Силвија ја презира наклонетоста на Протеј и е згрозена од тоа што ја заборавил својата љубов дома, т.е. Јулија. Силвија тагува по Валентин, за кого Протеј ѝ рекол дека надчул дека е мртов.
Силвија се сомнева дека Валентин е мртов, и со помош на Сер Егламур одлучува да побегне од градот. Тие бегаат во шумата, но кога ќе се соочат со одметниците, Егламур успева да побегне, а Силвија е заробена. Одметниците одлучуваат да ја однесат кај нивниот водач (Валентин), но по пат ги среќаваат Протеј и Јулија (сè уште маскирана како Себастијан). Протеј ја спасува Силвија, а потоа трча по неа подлабоко во шумата. Тајно набљудуван од Валентин, Протеј се обидува да ја убеди Силвија дека ја сака, но таа го отфрла неговото додворување.
Протеј вика дека ќе ја силува, но во тој момент интервенира Валентин. Згрозен од случувањата, Протеј вели дека омразата што Валентин ја чувствува кон него не е ништо во споредба со омразата што ја тој чувствува за себе. Убеден дека покајанието на Протеј е искрено, Валентин му простува и се чини дека отстапува од љубовта кон Силвија во корист на Протеј. Тогаш, Јулија се онесвестува, и се открива нејзиниот вистински идентитет. Откако ја видел, Протеј одеднаш се сеќава на љубовта кон неа и повторно ѝ ветува верност. Одметниците ги носат Војводата и Турио како затвореници. Откако ќе ја види Силвија, Турио тврди дека е негова, но Валентин го предупредува Турио дека ако направи еден чекор кон неа, ќе го убие. Преплашен, Турио се откажува од Силвија. Војводата, згрозен од кукавичлукот на Турио и восхитен од постапките на Валентин, ја одобрува љубовта меѓу Силвија Валентин и се согласува на нивен брак. Силвија и Валентин се среќни што се повторно заедно, а војводата ги помилува одметниците, велејќи им дека може да се вратат во Милано.
Шпански Ниски Земји
Шпански Ниски Земји (шпански: Países Bajos Españoles; холандски: Spaanse Nederlanden; француски: Pays-Bas espagnols; германски: Spanische Niederlande) ― Хабсбуршки Ниски Земји управувани од шпанскиот огранок на Хабсбуршката династија во периодот од 1556 до 1714 година. Тие биле мноштво поседи на Светото Римско Царство во Ниските Земји одржувани во личен сојуз од шпанската круна (наречена и Хабсбуршка Шпанија). Овој регион го опфаќал најголемиот дел од денешните држави Белгија и Луксембург, како и делови од северна Франција, јужна Холандија и западна Германија со главен град Брисел. Фландриската армија добила задача да ја брани територијата.
По смртта на Марија Бургундска во 1482 година, царските феуди на поранешните Бургундски Ниски Земји ги наследила Австриската Хабсбуршка династија. Седумнаесетте провинции го сочинувале јадрото на Хабсбуршките Ниски Земји кои по абдикацијата на царот Карло V во 1556 година преминале во владение на шпанските Хабсбурзи. Откако во 1581 година дел од Ниските Земји се отцепил и била создадена независната Холандска Република, остатокот од областа останал под шпанска власт до Војната за шпанското наследство.
Багзи Малоун
„Багзи Малоун“ (англиски: Bugsy Malone) – филм на режисерот Алан Паркер (Alan Parker) од 1976 година. Паркер е автор и на сценариото, а главните улоги ги играат: Џоди Фостер, Скот Бајо и Флори Дагер. Карактеристично за овој филм е тоа што сите улоги ги играат деца, а во вооружените пресметки, наместо со куршуми, противниците се гаѓаат со крем. Филмот освоил пет награди БАФТА, а покрај тоа имал номинации за наградите „Оскар“ и за „Златен глобус“.
Горчливиот дел на реката
„Горчливиот дел на реката“ (српски: Горки део реке) — филм на режисерот Јован Живановиќ од 1965 година. Главните улоги ги играат: Љуба Тадиќ, Ружица Сокиќ, Никола Симиќ и Павле Вуисиќ.
Синопсис
Трудејќи се да го избрка детето кое постојано доаѓа во близината на неговата колиба на реката, Мајорот (го игра Тадиќ) ја запознава неговата мајка (ја игра Сокиќ). Тие носат длабоки траги од тешкото минато и не им е лесно да воспостават меѓусебен контакт, иако се свесни дека заедничкиот напор им е потребен за опстанокот и за иднината...
Ивабрадин
Ивабрадин се користи за третман на хронична стабилна ангина кај возрасни со синусен ритам (физиолошки срцев ритам), кај кои постои нетоларантност или контрандикација за лековите наречени бета-блокатори. Ивабрадин исто така се користи во комбинација со бета-блокатори кај возрасни пациенти чија состојба не е целосно контролирана со бета-блокатори и кои имаат брз пулс од повеќе од 60 отчукувања во минута. Во февруари 2012 година, ивабрадин доби одобрение и во третманот на хронична срцева слабост (види Области за примена).
Области на примена
Ивабрадин се користи за симптоматски третман на хронична стабилна ангина пекторис кај возрасни лица со коронарна артериска болест и нормален синусен ритам. Ивабрадин е индициран:
Ивабрадин може да се смета како терапевтска опција кај NYHA класите II-IV на хронична срцева слабост со систолна дисфункција кај пациенти со синусен ритам со срцева фрекфенција ≥ 75 отчукувања во минута во комбинација со стандардна терапија вклучувајќи бета-блокатори, или кога бета -блокаторите се контраиндицирани или нетолерантни. Пациенти со хронична атријална фибрилација се исклучени од ова.
Начин на дејствување
Ивабрадин селективно и специфично ја инхибира If -јонската струја, која, како интринзичен пејсмејкер во срцето, ја контролира спонтаната дијастолна деполаризација во синусниот јазол и на тој начин го регулира срцевиот ритам. Срцевите ефекти се специфични за синусниот јазол и не влијаат на интраатријалната, атриовентрикуларната (PQ-време) или интравентрикуларната спроводливост, контрактилноста на миокардот (јачината на срцевиот мускул) или вентрикуларната реполаризација (QTc време). Хемодинамиката, а со тоа и крвниот притисок, исто така остануваат константни. Ивабрадин делува главно со намалување на отчукувањата на срцето за неколку отчукувања во минута. Ова ја намалува потребата на срцето за кислород, особено во ситуации каде што е веројатно да се појават напади на ангина пекторис. На овој начин, ивабрадин помага да се контролира и намали инциденцата на ангина пекторис.