cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Долно Оризари (Битолско)
Географија и местоположба
Изразено полско село, североисточно од градот Битола. Соседни села се Горно Оризари, Карамани и Логоварди.
Селото има збиен тип, додека куќите се групирани на три маала: Чивлак, Горно и Долно.
Историја
Во век, Долно Оризари било село во Битолската каза на Отоманското Царство.
Стопанство
Атарот зафаќа простор од 6,8 км2. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 598,9 хектари, на пасиштата отпаѓаат само 8,6 хектари, додека шуми нема. Селото има исклучително полјоделска функција.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Долно Оризари живееле 440 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Долно Оризари имало 216 жители, под врховенството на Бугарската егзархија.
Со оглед на тоа дека селото е во близина на градот, тоа станало место за доселување. Така, во 1961 година броело 848 жители, додека во 1994 година бројот се зголемил на 1.503 жители, македонско население.
Според пописот од 2002 година, во селото Долно Оризари живееле 1.834 жители, од кои 1.828 Македонци, 4 Роми, 1 Влав и 1 останат.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.734 жители, од кои 1.590 Македонци, 6 Власи, 2 Срби, 9 останати и 127 лица без податоци.
Родови
Долно Оризари е македонско православно село, сите родови во селото се доселени.
Родови во Долно Оризари се:
Поголемиот број на родови доселени се во селото уште во турско време, помлади се само доселениците од Железник, Егејска Македонија и Карапашовци, Српчани, Крепиовци и доселениците од Струшко кои се населени во селото после 1912 година.
Самоуправа и политика
Во периодот од 1996 до 2004 година, селото се наоѓало во рамките на некогашната општина Битола.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото било сместено во големата општина Битола.
Во периодот од 1955 до 1965 година, селото влегувало во рамките на тогашната општина Кукуречани.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Логоварди, во која селото Долно Оризари, се наоѓале и селата Карамани, Логоварди, Оптичари, Поешево и Трн. Општината Логоварди постоела и во периодот 1950-1952.
Избирачко место
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 1.481 гласач.
Иселеништво
Се знае за следниве иселеници: Ѓелдиновци (2 к.), кои живеат во соседното Карамани.
Исто така, од ова село има над 300 иселеници во САД, Австралија, Канада, Шведска, Германија и на други места во светот.
1266 п.н.е.
1266 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1266. година пред новата ера, 266. од вториот милениум п.н.е., 66. од 13 век п.н.е. и седма од 1260-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4242 и 4243 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3484 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2494 и 2495 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 513 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1266 година се протега во 1370 и 1371, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1430 и 1431 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 723 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1945 и 1944 исламска година пред хиџра.
Откритија
1266 av. J.-C.
Трпе Петровски
Трпе Ефтимов Петровски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Завршил основно училиште во градот, а потоа изучил занает. Како напреден работник стапил во организирана борба против окупаторот. Бил примен за член на СКОЈ. Земал учество во многубројните младински акции за собирање материјална помош за партизаните. Во 1943 година бил принуден да замине во бугарската фашистичка армија. Таму се поврзал со група напредни Македонци. Во септември истата годинa му се укажала можност и со група Македонци избегал во партизани. Заминал во Српскиот партизански одред, каде се пројавил со храброст. Учествувал во борбите против германските и бугарските фашистички единици. Истата година, храбро загинал во борбите околу Ужице.
Нобелова награда за физика
Нобелова награда за физика (Nobelpriset i fysik) — годишна награда што ја доделува Кралската академија на науките на научници од различни области на физиката. Таа е една од петте Нобелови награди што ја основал во 1895 година пронаоѓачот на динамитот, шведскиот физичар Алфред Нобел (1833-1896). Останатите награди се: Нобелова награда за хемија, Нобелова награда за физиологија или медицина, Нобелова награда за литература, Нобелова награда за мир и Нобелова награда за економија.
Според тестаментот на Нобел, наградата се исплатува од средствата на Нобеловата задолжбина, а ја доделува комитет од пет члена кои ги избира Кралската академија на науките. Првата Нобелова награда за физика е доделена во 1901 година на Вилхелм Конрад Рентген, од Германија.
Секој добитник добива медал, диплома и парична награда која не е иста секоја година. Во 1901 година, Рентген добил 150.782 шведски круни, што е околу 7.731.004 шведски круни во декември 2007 година. Во 2008 година, наградата им е доделена на Макото Кобајаши, Тошихиде Маскава и Јоичиро Намбу, кои поделија износ од десет милиони шведски круни (малку повеќе од 1 милион €, или 1,4 милиони американски долари.
Наградата се доделува на секој 10 декември во Стокхолм, на годишницата од смртта на Нобел.
Опортунистичка инфекција
Опортунистички инфекции се инфиекции кои се предизвикани од разни патогени (бактерии, вируси, протозоми, гливици) кои своето штетно делување го исполнуваат само во случај на слаб имунитет на организамот, односно инфекцијата нема да може да се развие доколку имунитетот на организамот е во добра состојба.[33] Најчеста опортунистичка инфекција кај болните од сида е пневмоцистоза,[34] еден облик на воспаление на белите дробови, која е предизвикана од гливицата pneumocystis carinii, која е присутна во дишните патишта на човекот.[35] Бактериската пневмонија и туберкулозата се исто така честа појава при сидата. Во касната симптомска фаза, бактеријата myobacterium avium може да предизвика грозница, загуба на телесната маса, анемија и дијареа.[36] Исто така и инфекцијата на протозоми, наречена токсиоплазма на нервниот систем, се јавува при болување од сида.[37] Освен пневмоцостозите се развиваат и други инфекции предизвикани од гливиците. Чести се оралните инфекции кои предизвикуваат candida albicans (кандидијаза), карактеристична за раната симптомска фаза.[38] Се јавуваат и инфекции кои предизвикуваат cryptococcus, болест која води до менингитис кај повеќе од 13% од заболените.[39] Инфекцијата од гливица, histoplasma capsulatum, се појавува кај 10% од луѓето заболени од сида и се одликува со губење на тежината, грозница, дишни проблеми или озбилни пореметувања на централниот нервен систем доколку инфекцијата го зафати мозокот.[40] Вирусните опортунистички инфекции се чести кај заболените особи. Цитомегаловирусот ги инфецира мрежните клетки на окото и може да предизвика слепило,[41] исто така можат да влијаат на промената на леукоцитите и тромбоцитите и да предизвикаат воспаление на белите дробови.[42] Вирусот херпес симплекс, тип 1 и 2, предизвикува осипи околу устата и анусот.[43] Исто така и развојот на туморот е многу чест, посебно развојот на лимфомите,[44][45] сквамозен клеточен сарком, Капоши сарком[46] и рак на матката.[47]
Аига-и-ле-Таи
Аига-и-ле-Таи (самоански: Aiga-i-le-Tai, „семејство покрај морето“) е округ во Самоа. Тој е најмалиот округ во државата во однос на вкупната територија.
Географија
Округот има вкупна површина од 27 км2 и е најмал изборен округ во државата. Според пописот од 2006 година, Аига-и-ле-Таи имал вкупно население од 5,029 жители. Округот го зазема западниот крај на островот Уполу, сосем мал дел, но и малите островчиња Маноно, Аполима и ненаселениот Нулопа. Во рамките на округот има ексклава на округот Ана, односно селото Сатуималуфилуфи.
Историски островот Маноно бил центар на округот, но во современо време главен центар на округот е Малифануа. Малифануа е главна траектна точка на Уполу преку која островот е поврзан со Саваи.
Фаматаи
Кланскиот систем фаматаи, или традиционалната самоанска општествена поделеност, игра значајна улога во Самоа. Во овој округ фаматаите, односно нивниот поглавар матаи, на Маноно и Аполима имале значајна улога во брбата за политичка моќ помеѓу клановите во државата. Една од најзначајните поглаваречки матаи титули во окрузите е Муатуту Аупау Леиатауа. Округот е значаен дел од кланот Са Малиетоа. Маноно има значајна улога при изборите за претендентите на титулата на Малиетоа, бидејќи селото Малие исто така се консултира со Маноно при изборот на титулите. Пратениците во самоанското собрание се претставници и на политичката партија во современа смисла и претставници на традиционалните кланови во државата.
Сообраќај
Малуфануа денес е второ најзначајно пристаниште на Уполу, веднаш зад главниот град Апија. Пристаништето е глана меѓу-островска врска помеѓу двата најгоелми острови во Самоа. Има постојан траектен патнички и транспортен сообраќај.
NGC 7220
NGC 7220 — спирална галаксија во соѕвездието Водолија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7220 се споменува и како ESO 532-28, MCG -4-52-20.
Откривање
Објектот е откриен на 1886 година од страна на Франк Милер, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7220 е од видот SB0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,8 m/лм2. NGC 7220 има привидни димензии од 0,9' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 22 ч 11 м 30,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -22° 57' 11"". Положбениот агол на објектот е во износ од 3°.
Крсто Петрушев
Крсто Трпев Петрушев ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. Основно училиште завршил во селото, а потоа се занимавал со земјоделство и сточарство. Во септември 1944 година стапил во Дванаесеттата македонска ударна бригада, со која учествувал во борбите за ослободувањето на Скопје и акциите за ликвидирање на балистите во Косово. Откако се префрлил во единиците на XV македонски корпус, учествувал и во пробивот на Сремскиот фронт. Но, тешко се разболел и бил демобилизиран од армијата. Како последица на болеста, починал во родното место.
Саркофаг
Саркофаг е камена гробница за погребување на кофчег или тело на починат. Зборот σαρκοφαγος (старогрчки саркс = месо; фагос = оној којшто јаде) или „месо-јадец“.
Во 5 век п.н.е. грчкиот историчар Херодот погрешно верувал, дека саркофазите се изработени од посебна врста на камен, која може да го изеде месото од лешот внатре во саркофагот.
Капакот на саркофагот најчесто е во две форми; рамен и двоводен а страниците се исклесани – украсени со релјеф од животот на покојникот или митолошки сцени.
Зборот саркофаг во поново време обично се користи да се опише големата бетонска структура вбризгана околу остатоците на атомската централа Чернобил за изолирање на радиоактивното зрачење кон околината.
Хавајски Oстрови
Хавајските Острови се архипелаг од 8 поголеми острови, неколку атоли, и голем број на мали островчиња и подводни планини кои се наоѓаат во северниот дел на Тихиот Океан. Целиот архипелаг се протега во должина од 2400 км од Хаваи (островот) на југ, до атолот Куре кој се наоѓа на најсеверниот дел од архипелагот. Порано оваа група на острови од Европејците и Американците била нарекувана Сендвич Острови (англ. Sandwich Islands). Името им било дадено од страна на Џејмс Кук, во чест на Џон Монтагу, четвртиот ерл од Сендвич. Сегашното име на архипелагот Хаваи е име и на најголемиот остров на архипелагот.
Хавајската монархија била соборена во 1893 година од богатите европски и американски доселеници на островите. Била воспоставена република, и покрај спротставувањето на поголемиот дел од хавајскиот народ. Доселениците во 1898 година успешно се договриле со САД за анексија на островите. Хавајските острови се прогласени за најмлада, 50–та држава на САД, и тука спаѓаат скоро сите острови на хавајскиот архипелаг, вклучувајќи ги и ненаселените Северозападни Хавајски Острови, освен Мидвејски Атол кој е неинкорпорирана територија на САД во склоп на Малите оддалечени острови на САД.
Хавајските острови се издигнати врвови на големиот подводен планински венец, кој бил формиран од вулканската активност на врелите точки на обвивката на Земјиното јадро. Островите се оддалечени 3000 км од најблиското копно.
Острови и гребени
Џејмс Кук дошол на островот на 18 јануари 1778 година и ги нарекол Сендвич острови, според името на Џон Монтагу, четвртиот ерл од Сендвич, кој како прв лорд во Адмиралитетот ја спонзорирал експедицијата на Кук. Ова име останало во употреба сѐ до 1840 година, кога постепено било заменето со локалното име Хаваи.
Главни острови
Архипелагот има осум големи острови, кои се нарекуваат уште и Хавајски ветровити острови. Сите острови се населени, освен островот Кахоолаве.
Помали острови
Помали острови, атоли, и гребени (сите западно од Нихоа се ненаселени) се дел од Северозападните Хавајски Острови:
Островчиња
Хавајските Острови бројат 137 острови во хавајскиот ланец. Во овој број се вклучени сите мали острови и островчиња, или многу мали острови, надвор од главните острови (наведени погоре) и поединечните островчиња на секој атол. Подолу се наброени само неколку:
Геологија
Овој синџир на острови е дел од Тихоокеанската Плоча, која се движи полека кон северозапад, преку врелите точки на обвивката на Земјиното јадро, со брзина од 51 км во милион години. Поради тоа југоисточните острови се вулкански активни, додека островите на северозападниот крај од архипелагот се геолошки постари и помали по површина, што се должи на нивната изложеност на ерозија. Староста на архипелагот е утврдена со користење на калиум-аргон методата. Од ова мерење, и други слични, било утврдено дека најсевероисточниот остров, атолот Куре, е најстар и има околу 28 милиони години, додека најјугоисточниот остров, Хаваи, е стар околу 400 000 години. Единствениот активен вулкан во последните 200 години, наречен Лоихи, се наоѓа на југоисточниот дел на островот Хаваи, и е под нивото на морето, но постојано се издигнува. Хавајската вуканска опсерваторија (англ., Hawaiian Volcano Observatory крат. HVO) на Геолошкиот топографски институт на САД (англ., United States Geological Survey, крат. USGS) комплетно ги документира скорешните вулкански активности и обезбедува слики и толкувања на вулканизмот. Вулканот Килауеја, на островот Хаваи, е континуирано активен од 1983 година.
Скоро целата магма од врелите точки е составена од базалт, така да хавајските вулкани се изградени скоро потполно од овој еруптивен материјал. Освен базалтот, во магмата има многу малку габро и долерит, а нефелинитот се наоѓа екстремно ретко. Најголем број на вулканските ерупции се типични Хавајски ерупции, каде лавата тече од отворот со релативно слаби ерупции. Островот Хаваи (Големиот остров) — најголемиот и најмлад остров во веригата, а е изграден од пет вулкани. Мауна Лоа зазема околу половина од Големиот остров, и претставува најголемиот штитест вулкан на планетава. Висината, мерена од морското ниво до највисоката точка (врвот), изнесува повеќе од 4 километри; од морското ниво до океанското дно има уште дополнителни 5 километри. Ако се игнорираат континенталните маси, Мауна Лоа би била највисокиот вулкан во Сончевиот Систем, бидејќи е 2 километри повисока од најголемиот вулкан на планетата Марс - Олимп.
Земјотреси
Хавајските Острови се сеизмички активно тло, со чести земјотреси, што се должи на вулканската активност. Повеќето од првите документации на земјотреси биле изведени на Хило, од мисионерите Тајтус Коен, Сара Џ. Лиман и нејзиното семејство. Од 1833 до 1896 година, биле пријавувани околу 4-5 земјотреси годишно.
Од сите земјотреси со магнитуда поголема од 3,5 степени според Рихтеровата скала регистрирани во САД, во периодот од 1974 – 2003 година, 7,3% биле регистрирани на Хавајските Острови. Хавајските Острови се трето рангирана држава во САД по број на земјотреси веднаш по Калифорнија и Алјаска.
На 15 октомври 2006 година, на северозападниот брег на островот Хаваи, блиску до Кона регионот, имало земјотрес со јачина од 6,7 степени според Рихтеровата скала, а пет минути по првиот следел втор потрес со јачина од 5,7 степени според Рихтеровата скала. Биле забележани умерени оштетувања на големиот остров. На неколку поголеми автопати имало одрони од карпи, имало прекини на електричната струја со траење од неколку часа до неколку дена, но немало смртни случаи.
На 4 мај 2018 година имало земјотрес со јачина од 6,9 степени според Рихтеровата скала, со епицентар во зоната на вулканската активност на Килауеја.
Цунами
Хавајските Острови се често погодени од цунами, кои се предизвикани од земојотресите во Тихиот Океан. Создадените бранови можат да се движат со брзина од 600–800 км/ч и можат да разурнат крајбрежја со голема оддалеченост од епицентарот.
Најпогодената населба од цунамија на Големиот Остров е градот Хило, каде големите бранови дополнително се зајакнуваат како резултат на релјефот на заливот Хило. Сите крајбрежни градови на Хавајскиот Архипелаг имаат поставено предупредувачки сирени.
Цунамито кое било предизвикано од земојотресот во Чиле го погодило островот на 27 февруари 2010 година. Благодарение на современата технологија и навременото евакуирање на населението немало поголеми штети.
Цунамито предизвикано од земјотресот во Јапонија ги погодило островите на 11 март 2011 година, но и тогаш последиците биле минимални поради навремено преземените мерки. Штетата од цунамита била проценета на 30,1 милиони долари.
Екологија
Островите се дом на многу ендемски видови. Првите луѓе кои се населиле на островите, Полинезијците, донеле со себе растенија и животни кои не се автохтони за островите. Во овие страни животински видови спаѓаат стаорците и свињите, кои предизвикале голема штета на автохтоните популации на птици и други животни и растенија. Зголемувањето на човечката популација, заедно со паралелното зголемено уништување на шумите и општо на средината, довело до изумирање на многу видови кои живееле или зависеле од шумскиот хабитат.
Доаѓањето на Европејците на островите имало уште поголемо негативно влијание, посебно поради воведувањето на земјоделството на големи површини и одгледувањето на добиток. За таа цел биле сечени шуми во огромни размери, па бројот на загрозените видови на организми драстично се зголемил. Денес постои список на сите животински видови на Хавајските Острови кои биле истребени. Според податоците од 2009 година, многу од останатите ендемски видови се ставени во групата на загрозени видови.
Национални споменици
На 15 јуни 2006 година, претседателот на САД, Џ. В. Буш, го прогласил Северозападниот национален споменик на Хавајските Острови (англ. Papahānaumokuākea Marine National Monument) за заштитена зона. Со ова северозападните Хавајски Острови и околната морска површина е прогласена за најголем светски морски резерват на живиот свет. Во август 2010 година, од комитетот при Обединетите нации за заштита на светското богатство, оваа област е ставена на Списокот на светското културно и природно наследство на УНЕСКО. Претседателот на САД, Барак Обама, на 26 август 2016 година, со указ оваа површина ја зголемил за четири пати.
Клима
Климата на Хавајските Острови е тропска, но може да има варијации кои зависат од географската широчина и времето. Крајбрежните делови, посебно јужните и западните падини, се со посува клима.
Општо, пониските делови од островите се поврнежливи во зимскиот период (од октомври до април). Сувите периоди траат од од мај до септември. Тропските бури, а понекогаш урагани, се најчести од јули до ноември.
Стадион Бет365
Стадион „Бет 365“ (англиски: Bet365 Stadium) — фудбалски стадион во Стоук на Трент, Англија. Тука своите домашни натпревари ги игра екипата на Стоук Сити. Стадионот порано бил познат под името Британија, но бил преименуван во Бет365 на 1 јуни 2016 година, кога клубот склучил нов договор за право на именување на стадион со матичната компанија, Бет365.
Стадионот е отворен во 1997 година, откако бил изграден истата година во вредност од 14,7 милиони фунти, како замена за Викторија Граунд. Моменталната сместивост на стадионот изнесува 28,384 седишта. Највисоката посетеност е забележана на натпреварот против Евертон во 3. коло на ФА Купот во 2002 година, кога натпреварот го следеле со 28.218 гледачи. Пепелта на поранешниот играч на грнчарите Сер Стенли Матјуз, била закопан под центаралниот круг од теренот по неговата смрт во февруари 2000 година; тој и официјално го отворил стадион на 30 август 1997 година. Во европските натпреварувања стадионот е познат како Стадион Стоук што се должи на прописите на УЕФА за спонзорство.
Историја
Стадионот на сите седишта чинел речиси 15 милиони фунти, за да се изгради и да го донесе клубот до стандардите со Тејлор извештајот во јануари 1990 година. Преместување се сметаше од 1994 година, а од почетокот на 1996 година, одлуката за изградба на нов стадион бил потврдена.
До почетокот на 1997 година, скелетните челик надградби биле во место и на стадионот почна да го оформуваат "стадионот  Британија" Во август 1997 година стадионот првпат ги отвори своите врати на стадионот Британија благодарение на  1 милиони фунти,односно 10-годишниот спонзорски договор со Британија поранешната општествена зградa, која беше инструментализирана во вкупната помош на проектот. Уште 3 милиони фунти биле дадени како грант од страна на Фудбал Доверба.
Вал Гранде (национален парк)
Националниот парк Вал Гранде (Parco Nazionale della Val Grande) е заштитено подрачје кое е лоцирано во Пиемонт, на север во Италија, на границата со Швајцарија. Најзабележителен е по убавите пејзажи на Високите Алпи.
Географија
Паркот е до провинцијата Вербано-Кузио-Осола и се дели на десет општини: Аурано, Беура-Кардеца, Капрецо, Косоњо, Вале Канобина, Интрања, Малеско, Миазина, Премосело-Киовенда, Сан Бернарџи Вербано, Санта Бернардино. Тронтано и Вогоња.
Паркот целосно лежи во одводниот слив на реката По. Се наоѓа измеѓу долината Вигецо на северот, долината Канобина на северозапад, долината Осола на југозапад и езерото Маџоре на југоисток. Паркот не е населен и е често опишуван како и „најголемата дивина на Алпите“.
Вал Гранде и Вал Погало, две главни долини во паркот, при што првата долина се протега на југоисток, а втората се протега на југ, ги долеваат и двете главните реки во паркот. Овие долини се спојуваат во Торенте Сан Бернардино, притоката на езерото Маџоре. Поголемиот дел од површината на паркот е пошумен.
Историја
Овчарите го населувале Вал Гранде од 13 век, а и производството на дрва било активно од 15 век. Меѓутоа, на крајот на Втората светска војна целото население ја напуштило областа, по акциите на германските војници против италијанскиот отпор во областа во јуни 1944 година. Идејата да се создаде национален парк во Вал Гранде почнува од 1953 година. Во 1967 година, областа била означена како строг природен резерват и станала првата област за заштита со овој статус во италијанските Алпи. Во 1974 година, Здружението Италија Ностра направи подетален план за формирање национален парк, а во 1980-тите започна и подготовката. Паркот е основан на 2 март, 1992 година. Во јуни, на 24, 1998 година, површината на паркот била проширена.
Туризам
Почнувајќи од 2012 година, паркот имал три центри за посетители (лоцирани во Санта Марија Маџоре, Косоњо и Премосело-Киовенда), два музеи и многу голем број маршрути за природата, кои требале да бидат проследени со водич.
Драгарино
Драгарино — село во Општина Битола, во околината на градот Битола.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Пелагонија, поточно во Битолското Поле, од левата страна на патот Битола - Демир Хисар - Кичево.
Историја
Во XIX век селото било дел од Битолската каза на Отоманското Царство.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Драгарино живееле 55 жители, сите Македонци.
Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Драгарино имало 40 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Според пописот 2002 селото брои 86 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 84 жители, од кои 77 Македонци и 7 лица без податоци.
Родови
Драгарино е македонско православно село, во селото има само два рода, и двата се доселенички. Родовите се населени средината на XIX век
Родови во Драгарино се:
Избирачко место
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 79 гласачи.
1170 п.н.е.
1170 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1170. година пред новата ера, 170. од вториот милениум п.н.е., 70. од 12 век п.н.е. и прва од 1170-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4338 и 4339 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3580 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2590 и 2591 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 417 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1170 година се протега во 1466 и 1467, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1526 и 1527 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 627 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1846 и 1845 исламска година пред хиџра.
Црноопашна блатарка
Црноопашната блатарка е птица од семејството пескаровидни. Се среќава и во Македонија. Црноопашната блатарка е релативно голема птица, со долги нозе и долг клун, која е опишана за првпат од шведскиот биолог Карл Лине во 1758 година. Во рамките на видот се издвојуваат три подвида, но кај сите нив е слична специфичната портокалова глава, вратот и градите со перјето во сезона на парење, обичната сива колоритност на перјето во зима и карактеристичните црни и бели линии на врвовите од крилјата.
Опис
Црноопашната блатарка е релативно голема птица со долг клун (од 7,5 до 12 см), долг врат и нозе. За време на сезоната на парење, бојата на клунот се менува во жолтеникава или дури портокалова со многу темен врв, додека во зима бојата на клунот е розова. Нозете се темносиви, кафени или црни. Нема истакнат полов диморфизам, но за време на сезоната на парење мажјаците се малку посветли, со заситена портокаловa боја на градите, главата и вратот. Во зима, возрасните единки имаат сиво-кафеави пердуви. Младенчињата имаат светли портокалови области по вратот и градите. Во лет, дебелите црни и бели линии на крајот од крилјата убаво се гледаат, додека, пак, на земја може да биде помешана со сличната Limosa lapponica. Во должина, црноопашната блатарка достигнува до 42 см од клунот до опашката, со распон на крилјата од 70 до 82 см. Мажјаците тежат околу 280 грама, додека женките се тешки околу 340 г. Женките по правило се малку поголеми од мажјаците, во просек околу 5%, со малку подолг клун (просек за 12-15%). Најчесто повикот ѝ е остро вика-вика-вика.
Во една студија за црноопашната блатарка во Холандија се смета дека стапката на смртност во првата година од животот е 37,6%; 32% во втората година, а 36,9% потоа.
Распространетост и стаус
Црноопашната блатарка е многу поверојатно да биде пронајдена во внатрешноконтинентални мочурливи места, а не само на крајбрежјата. По правило тие се птици преселници, кои летаат во јата во зима кон западна Европа, Африка, јужна Азија и Австралија. Иако птици од видот црноопашна блатарка се забележуваат во Велика Британија и Ирска во текот на целата година, тоа не се исттите примероци. Локалните летаат на југ за размножување, додека на нивно место доаѓаат поединци од Исланд. Поединци од црноопашната блатарка се забележи на Алеутските Острови и многу ретко по атлантскиот брег на Северна Америка.
Пресметките за светската популација на црноопашната блатарка варира помеѓу 634 000 и 805 000 единки на вкупна површина од 7 180 000 квадратни километри. Во 2006 година црноопашната блатарка е класифицирана во речиси загрозен вид од исчезнување, бидејќи бројот е намален за 25% во последните 15 години.
Живеалиште и исхрана
Црноопашната блатарка се храни со безрбетници, но исто така и со водни растенија во зима или за време на преселбата на југ. Во сезоната на парење се хранат со бубачки, муви, скакулци, стоногалки, црви и мекотели. Многу ретко се храни со икра од риби, како и јајца на жаби и полноглавци. Кога лови во вода, го користи долгиот клун за чувствување на вибрациите. Од земјата ја собира храната од површинскиот слој. .
Размножување
Црноопашната блатарка е претежно моногамна, иако во рамките на четиригодишно истражување на 50-60 парови беа забележани случаи и на бигамност (двајца брачни партнери за една птица) и е можно тоа да е нормално. Истражувањето кај исландската популација покажува дека ако едниот од партнерите не пристигне навреме, се забележува своевиден „развод“.
гнездото го прават во релативно ретко населени колонии. Неспарените мажјаци штитат одредена територија и се обидуваат да привлечат женка со прикажување на своите пердуви. Прават неколку дупки за гнезда подалеку од територијата за парење, и ја бранат од другите блатарки. Кога ќе ги снесат јајцата во една од дупките, територијата од 30 до 50 метри околу гнездото почнува да се чува. Самото гнездо претставува плитка дупка во земјата, обично во место со малку вегетација. Јајцата можат да се покријат со растенија од родителот кој ги лежи.
Во едно гнездо има обично од три до шест маслинесто-зелени до темнокафеави јајца. Димензиите им се од 55 на 37 мм, а тежат до 39 грама. Инкубацијата трае од 22 до 24 дена која ја вршат двајцата родители. По испилувањето, малите се прикриваат во околните живеалишта меѓу густа вегетација или во други засолништа. Тие добиваат пердуви за околу 25 до 30 дена.
Односи со луѓето
Во Европа црноопашната блатарка е предмет на лов само во Франција, каде годишно се убиваат од 6 000 до 8 000 примероци. Тоа ја намалува западноевропската популација, што е и причина за интервенција на Европската комисија со план за заштита на птиците од овој вид. Во Англија долги години месото на црноопашната блатарка се сметало за деликатес.
413
413 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 413 година од новата ера, 413. од првиот милениум, 13. од V век и четвртта од 410-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5921 и 5922 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5163 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4173 и 4174 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1166.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 413 година се протега во 3049 и 3050, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3109 и 3110 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 956. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 215 и 214 година пред хиџра.
Програмерска парадигма
Програмерска парадигма е стил на програмирање (слично како што методологијата, е стил на практикување на софтверското инженерство).
Програмерската парадигма го овозможува (и определува) начинот на кој програмерот го гледа извршувањето на програмот. Така на пример, во објектно ориентираното програмирање, програмерите ја гледаат програмата како колекција на објекти кои меѓу себеси дејствуваат, додека во функционалното програмирање програмот може да се замисли како низа на функции. Кај програмирање на компутери или системи со повеќе обработувачи, процес ориентирано програмирање, програмерите апликациите ги замислуваат како процеси кои се одвиваат по некоја логика врз заедничка структура на податоци.
Слично како во софтверското инженерство различни групи предлагаат различни методологии, така и различни програмски јазици налагаат различни програмерски парадигми. Некои програмски јазици се дизајнирани да поддржуваат одредена парадигма(Smalltalk и Java поддржуваат објектно ориентирано програмирање, додека Haskell и Scheme поддржуваат функционално програмирање), а некои програмски јазици поддржуваат повеќе програмерски парадигми (Common Lisp, Python, Ruby и Oz).
Познато е дека одредени програмерски парадигми поддржуваат одредени техники а некои не. Пример, чисто функционално програмирње не допушта користење на странични ефекти; структурното програмирање не допушта користење на наредбата goto.
Исидор Ајзек Раби
Роден е во традиционално еврејско семејство во Риманов, тогаш дел од Австроунгарија. Раби доаѓа во САД како бебе и пораснал во Њујорк во Ловер Ист Сајд. Тој се запишал на универзитетот „Корнел“ да студира електроинжинерство во 1916 година, но набргу се преместил на хемија. Подоцна, се заинтересирал за физиката. Тој го продолжил своето школување на универзитетот „Колумбија“, каде што го добил својот докторат со тема „За магнетната сусцептибилност на одредени кристали“. Во 1927 година, се упатил кон Европа, каде што се запознал и работел со многу од најдобрите физичари во тој период.
Во 1929 година Раби се вратил во САД, каде од универзитетот „Колумбија“ му понудиле работно место на факултетот. Во соработка со Грегори Брејт, тој ја развил Брејт-Рабиевата равенка и предвидел дека Штерн-Герлаховиот експеримент може да биде изменет за да ги потврди својствата на атомско јадро. Неговите техники на користење на јадрена магнетна резонанца за да се распознае магнетниот момент и јадрениот спин на атомите му донеле Нобелова награда за физика во 1944 година. Последователниот развој на снимањето со магнетна резонанца е од големо значење за медицината.
За време на Втората светска војна тој работел на радарот во Зрачната лабораторија на Масачусетскиот институт за технологија и Проектот „Менхетн“. По војната тој служел во советодавниот комитет на Комисијата за атомска енергија, и бил претседател на истата од 1952 до 1956 година.Тој исто така работел и во Научносоветодавниот комитет при Канцеларијата за мобилизација на одбраната, и бил научен советник на преседателот Двајт Ајзенхауер. Тој бил вклучен во основањето на Брукхејвенската национална лабораторија во 1946 година, а подоцна, како американски делегат на УНЕСКО, со создавањето на ЦЕРН во 1952 година. Кога универзитетот „Колумбија“ го вовела занимањето на универзитетски професор, Раби бил првиот назначен со таа титула. Специјалена титула била именувана во негова чест во 1985 година. Тој се пензионирал како предавач во 1967 година но останал активен во одделот и ја имал титулата на почесен универзитетски професор и специјален предавач сè до неговата смрт.
Младост
Израел Исак Раби е роден на 29 јули 1898 во полско еврејско православно семејство во Руманов, Галиција, што тогаш била дел од Австроунгарија, денешнаПолска. Скоро по неговото раѓање, неговиот татко, Давид Раби, емигрирал во Америка. Младиот Раби и неговата мајка, Шајндел, по неколку месеци му се придружиле на Давид. Семејството се сместило во двособен стан во Ловер Ист Сајд во Менхетен. Во домот на семејството се зборувало јидиш. Кога Раби се запишувал во месното училиште, Шајндел рекла дека неговото име е Изи, но школскиот претставник помислил дека тоа е кратко од Исидор, и го запишал како негово име. На тој начин го добил неговото официјално име. Подоцна, како одговор на антисемитизмот, тој почнува да се потпишува како Исидор Исак Раби, и бил професионално познат како И.И.Раби. На повеќето од неговите пријатели и семејство, вклучувајќи ја и неговата сестра Гертруда, која е родена во 1903 година,бил познат како „Раби“, кое се изговарало „Роби“. Во 1907 година, семејството се преселило во Браунсвил, Бруклин, каде што раководеле со самопослуга.
Уште како млад, Раби бил заинтересиран за науката. Тој читал научни книги позајмени од градската библиотека и си изработил соствено радио. Неговиот прв научен труд, за изгледот на микрофонот, објавен во Модерн Електрикс додека тој сè уште бил во основното образование. Откако прочитал за Коперниковиот хелиоцентризам, тој станал атеист. „Многу е едноставно. На кого му е потребен господ?“ им изјавил на своите родители. Тој се договорил со своите родители, за време на неговата Бар мицва, која се одвивала во неговиот дом, да одржи говор на јидиш за тоа како работи електричното светло. Тојс воето средно образование го завршил во 1916 година во месното средно училиште во Бруклин. Подоцна истата година, тој се запишал на универзитетот „Корнел“ за да студира електроинженерство, но набрзо се префрлил на хемија. По влезот на Америка во Првата светска војна во 1917 година, тој се приклучил на Водот за воена обука на студенти во Корнел. За својата дипломска теза, тој ги истражувал оксидационите состојби на манганот. Му била доделена диплома за наука во јуни 1919 година, но бидејќи на евреите им било забрането да работат во хемиската индустрија и академија, па не добил никакви понуди за работа. Тој работел кратко во Ледерлевите лаборатории како сметководител.
Образование
Во 1922 година Раби се вратил на Корнел како дипломиран хемичар и почнал да учи физика. Во 1923 година тој се запознал со Хелен Њумарк на која и се додворувал, која била студентка на колеџот Хантер. Со цел да биде поблиску до нејзе кога таа ќе се врати дома, Раби ги продолжува неговите студии на универзитетот „Колумбија“, каде негов ментор бил Алберт Вилс. Во јуни 1924 година Раби се вработил како привремен учител во Њујоршкиот градски колеџ. Вилс, чија специјалност била магнетизамот, му предложил на Раби за неговата докторска теза да пишува за магнетната сусцептибилност на натриумовата пареа. Темата не му изгледала привлечна на Раби, но откако Вилијам Лоренс Брег одржал предавање на Колумбија за електричната сусцептибилност на одредени кристали наречени Тутонови соли, Раби решил да ја истражува магнетната сусцептиблиност, а Вилс се согласил да биде негов ментор.
За да се измери магнетната резонанца на кристалите, првично требало да се создадат кристалите, едноставна процедура честопати изведена во основните училишта. Подоцна кристалите требало да се подготват со вешто сечење на делови со засеци кои имале поинаква насока од внатрешната структура на кристалот, и одговорот на магнетното поле требало макотрпно да се измери. Додека неговите кристали растеле, Раби ја прочитал „Расправа за електрицитетот и магнетизамот“ (1873) од Џејмс Кларк Максвел, која го инспирирала да најде полесен метод. Тој спуштил кристал на стаклено влакно поврзано со торзиона пружина во раствор чија магнетна сусцептибилност можела да се смени помеѓу два магнетни пола. Кога ќе се совпаднела со кристалот, магнетот можел да се исклучува и вклучува без да се вознемири кристалот. Новиот метод не само што бил подобар, давал и поточни резултати. На 16 јули 1926 година Раби ја испратил својата теза со наслов „За начелата на магнетна сусцептибилност на кристалите“, во Physical Review . Тој се оженил со Хелена следниот ден. Неговиот труд не привлекол големо внимание во академските кругови, иако бил прочитан од Каријаманичкам Шриниваса Кришнан, кој го искористил методот во своите истражувања на кристалите. Раби заклучил дека треба да ја промовира својата работа како и почесто да ја објавува.
Како многу други млади физичари, Раби ги следел монументалните откритија во Европа. Тој бил восхитен од Штерн Герлаховиот експеримент, кој го убедил за важноста на квантната механика. Со Ралф Крониг, Франсис Битер, Марк Земански и други, тој поставил за цел да се употреби Шредингеровата равенка кај симетричните горни молекули и да се определат електричните состојби на таковиот механички систем. Проблемот бил тоа што никој не можел да ја реши произлезената равенка, второстепена парцијална диференцијална равенка. Раби го нашол одговорот во книга од Карл Густав Јакоб Јакоби, математичар од 19 век. Равенката имала облик на хипергеометриска равенка за која Јакоби нашол решение. Крониг и Раби го запишале нивниот резултат и го пратиле до Physical Review, кој го објавиле во 1927 година.
Европа
Во мај 1927 година, Раби бил назначен за Бернардов член. Му следувала стипендија од $1500 ($20,434 во 2016 ) за периодот од септември 1927 година до јуни 1928 година. Тој веднаш се пријавил за годишно отсутво на Њујоршкиот градски колеџ за да може да учи во Европа. Кога тоа било одбиено, тој поднел оставка. Кога пристигнал во Цирих, каде што се надевал да работи со Ервин Шредингер, се запознал со двајца сограѓани, Џулиус Стратон и Лајнус Полинг. Тие дознале дека Шредингер си заминува бидејќи тој бил назначен за шеф на теорискиот иститут во универзитетот „Фридрих Вилхем“ во Берлин. Раби затоа решил да побара да работи со Арнолд Зомерфелд на Минхенскиот универзитет. Во Минхен тој сретнал уште двајца американци, Хауард Робертсон и Едвард Кондон. Зомерфелд го примил Раби како подокторски студент. Германските физичари Рудолф Пајерлс и Ханс Бете исто така работеле со Зомерфелд во тој период, но тројцата американци станале особено блиски.
Следејќи го советот од Вилис, Раби отпатувал во Лидс на 97-от годишен совет на Британското здружение за напредок на науката, каде го слушнал Вернер Хајзенберг како го презентира неговиот труд за квантната механика. Подоцна, Раби се преселува во Копенхаген, каде волентирал да работи со Нилс Бор. Бор бил на одмор, но Раби веднаш почнал да работи на пресметување на магнетната сусцептибилност на молекуларениот водород. Во октомври Бор се вратил од одмор, па организирал Раби и Јошио Нишина да продолжат да работат со Волфганг Паули на Хамбуршкиот универзитет.