cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Порги и Бес
Историја на композициите
Есента 1933 г. Гершвин и Хејворд потпишале договор со Еснафот на театарот за да ја напишат операта. Во летото 1934 г. Гершвин и Хејворд заминале на островот Фоли Бич, Јужна Каролина (мал остров во близина на Чарлстон), каде што Гершвин добил чувство за локалното и нејзината музика. Работел на операта таму и во Њујорк. Ајра Гершвин, во Њујорк напишала текстови на некои од класичните песни на операта, пред сè „Не е потребно“ (It Ain't Necessarily So). Повеќето стихови, вклучително и „Summertime“, ги напишала Хејворд, која го напишала и либретото.
Оригинално производство на Бродвеј од 1935 година
Првата верзија на операта на Гершвин, која траела четири часа (сметајќи ги двете паузи), била изведена приватно во концертна верзија во Карнеги Хол, есента 1935 година. Тој ја избрал за свој хорски директор Ева Џеси, која исто така диригирала на свој реномиран хор. Светската премиерна изведба се одржала во Колонијалниот театар во Бостон на 30 септември 1935 година, како проба за делото наменето првично за Бродвеј, каде што се случи отворањето во театарот Алвин во Њујорк на 10 октомври 1935 година. За време на пробите и во Бостон, Гершвин направил многу намалувања и подобрувања за да го скрати времетраењето и да се заостри драматичното дејство. Прикажувањето на Бродвеј било 124 пати. Продукцијата и режијата му биле доверени на Рубен Мамулијан, кој претходно ги режирал продукциите на Бродвеј на претставата „Порги“ на Хејворд. Музички директор бил Александар Смаленс. Главните улоги ги толкувале Тод Данкан и Ана Браун. Браун била 20-годишна студентка на Џулијард, првиот афроамерикански признат вокал, кога прочитала дека Џорџ Гершвин пишува музичка верзија на Порги. Таа му пишала и побарала да пее за него, а секретарот на Гершвин ја поканил. Гершвин бил импресиониран и ја замолил Браун да дојде и да ги пее песните додека ги составувал за Порги. Ликот на Бес првично бил секундарен лик, но бидејќи Гершвин бил импресиониран од пеењето на Браун, тој го проширил делот на Бес. Кога ги завршиле пробите, Гершвин ја поканил Браун да му се придружи на ручек. На тој состанок, тој ѝ рекол: „Сакам да знаеш, госпоѓице Браун, дека отсега и засекогаш потоа, операта на Џорџ Гершвин ќе биде позната како Порги и Бес.
По претставата на Бродвеј, турнејата започнала на 27 јануари 1936 година во Филаделфија, потоа во Питсбург и Чикаго пред да заврши во Вашингтон на 21 март 1936 година. За време на изведбата во Вашингтон, глумечката екипа, предводена од Тод Данкан, протестирала против сегрегацијата во Националниот театар.
Науката во 1773 година
1773 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Патот на душите
Патот на душите е книга од македонската блогерка Виолетова, издадена во едицијата „Блог-записи“. Едицијата е составена од 14 книги на независни автори - блогери на издавачката куќа „Аквариус пет“.
Вистинското име на авторот е Снежана Штрковска, родена 1966 година. Книгата содржи раскази, патописи, размислувања на тема свесност и постоење, како и повеќе текстови кои се однесуваат на препорака на одредени наслови на книги. ''„На терасата стоеше Тој. Насмеан. Имаше сиво-сина боја на кожата, имаше две очи, две уши, коса, уста, мал нос... врат, тело, две раце и две нозе. Имаше сè што треба да има човечко суштество од Земјата, само што Тој не беше од оваа планета. Се насмевна и ми испрати пријатни вибрации, а јас се израдував - конечно средба со вонземјанин. Не беше многу висок за машко.“''
Билјана Перчинкова
Билјана Перчинкова — македонска писателка, научник и универзитетски професор.
Животопис
Билјана Перчинкова е редовен професор на Универзитетот Св. Кирил и Методиј, на Електротехнички факултет во Скопје, на кој и докторирала. Перчинкова потоа работела како на Југоисточниот Европски Универзитет отсек Компјутерски науки и технологии и како декан на МИТ.
Почесен член е на Друштво на Писатели на Македонија Таа е осклучителен активист во борба за права на жените.
Дела
Автпр е стотици научни трудови објавени во домашна и светска периодика.
Фахбах
Фахбах (германски: Fachbach) — општина во сојузната покраина Рајнска област-Пфалц, Германија. Ова е еден од 137 општински центри на округот Рајна-Лана. Според проценките од 2010, во општината живеат 1.278 жители.
Олег Свјатославич
Олег Свјатославич - бил руски средновековен владетел.
Животопис
Олег Свјатославич бил тмуторокањски и муромски кнез и основач на черниговскиот род Олеговичи. Тој им бил дедо на кнезовите Игор и Всеволод, опеани во поемата „Слово за походот Игорев“. Во оваа поема, кнезот Олег е наречен Гориславич, зашто ковел завери и кревал буни против руските кнезови. Тој бил голем непријател на кнезот Владимир Мономах и на неговите потомци. Поради тоа, кнезот Всеволод Јарославич, син на киевскиот кнез Јарослав Мудриот, го протерал кнезот Олег од Чернигов и тогаш кнезот Олег побегнал во Тмуторокањ, каде со здружил со половецките ханови и со нивна помош го победил кнезот Всеволод Јарославич. Меѓутоа, наскоро, Половците го измамиле својот сојузник, го заробиле и кнезот Олег бил испратен во заточение во Византија, на островот Родос.
Јелена Анѓел
Јелена Анѓел (околу 1236 - Брњаци, кај Зубин Поток, 8 февруари 1314 ) била српска кралица, сопруга на српскиот крал Стефан Урош I и мајка на кралевите Драгутин и Милутин. Во народот е позната како Јелена Анжујска.
Пишани извори
Историските извори за животот на кралицата Јелена можат да се поделат на писмени и материјални. Јелена се споменува и во домашни и во странски извори. Во српската средновековна биографска литература, таа остана запаметена. Добиваме релативно повеќе податоци од „Животот на кралицата Јелена“, архиепископот Данило II. Тоа е една од биографиите на „ Данилов зборник “, познат и како „ Животи на српските кралеви и архиепископи“, напишана од српскиот архиепископ, неговите ученици и наследници (вклучува биографии на српските владетели од Радослав до Душан и црковни водачи од Арсениј до Ефрем). Биографијата на кралицата Јелена е напишана во хагиографски стил, за разлика од биографиите на нејзините синови или сопрузи. Животот на Јелена е напишан пред животот на Драгутин и Милутин, како и пред животот на нејзиниот сопруг Урош, кој се смета за посебен воведен дел од животот на Драгутин. Животот на кралицата Јелена е напишан во 1317 година, односно три години по нејзината смрт. Освен архиепископот Данило, Јелена ја споменуваат и патријархот Пајсија, Мавро Орбин и грофот Ѓорѓе Бранковиќ. Свој белег оставила и во дипломатскиот материјал, пред се во документите на неаполската архива, благодарение на преписката со нејзините роднини, владетелите на Анжу. Од грчки ( византиски ) извори, Јелена ја споменува Теодор Метохит во своето „Послание“, при описот на преговорите меѓу царот Андроник II и Милутин за бракот на српскиот крал и малолетната принцеза Симонида. Јелена се споменува и во пет родослови во: Карловац, Загреб, Пајсијев, Врхобрезнички и родословот на Пејатовиќ. Христовата црква на кралицата Јелена има наслов: Јелена, со Божја помош, српската кралица го напуштила селото Крњице и маслодајната во Крушевац и стотина перпери на Свети Никола. Над Добрско Село, Павле Ровински споменува дека има извор наречен Краљичина вода, кој според народната традиција од камен го направила св. Српската кралица Јелена.
Материјални извори
Покрај фреските, ликот на Јелена е зачуван и на две икони на кои е насликана и таа со нејзините синови. Иконите се слични и се подарени на манастирите Свети Никола во Бари и Свети Петар и Павле во Рим.
Потекло
Нејзиното потекло долго време не било утврдено, но се знаело дека е поврзано со Чарлс I, кралот на Неапол и Сицилија, кој во писмо од 1273 година ја нарекува со братучед.
Англискиот историчар Гордон МекДаниел во 1982 година утврдил дека била внука на сестрата на Бодуен II, латинскиот цар на Константинопол. Според оваа теорија, Јелена Анжујска (1236–1314), вистинско име Јелена Анѓелина, е ќерка на унгарскиот благородник Јован Анѓел, војвода од Срем, и француска благородничка: Матилда де Вјанден, војвотката од Пожега и Ковин. Таткото на Јелена, Јован Ангел, бил син на византискиот император Исак II Ангел и Маргарита од Унгарија, која била ќерка на кралот Бела III и Агнес де Шатијон. Презимето Анжујска е последица на погрешен превод на името Анѓелина, што го земала од византиското владејачко семејство Анѓела.
Јелена за време на кралот Урош
Јелена одиграла значајна политичка улога во Србија со кралот Урош (1243–1276). Унгарското потекло на Јелена, утврдено со голема сигурност, сведочи за нејзината важност во негувањето на добрите српско-унгарски односи во средината на 13 век. По монголската инвазија, кралот Бела IV се обидел да ја обезбеди јужната граница на својата земја преку дипломатски акции и создавање на бановински систем. Еден од дипломатските напори на унгарскиот крал бил зајакнување на односите со српскиот владетел, што најверојатно било постигнато преку бракот на Урош и Јелена. Српските чети учествувале заедно со унгарските во битката кај Пелагонија, а исто така и како дел од унгарските чети во 1260 година. години во битките со чешкиот крал Отокар II Пшемишл. Урош бил присутен на свадбата на унгарскиот принц во 1264 година. За време на владеењето на нејзиниот сопруг, Јелена презела чекори кои дури и биле во спротивност со волјата на српскиот крал. Кралот Урош во неколку наврати водел војни против Дубровничка Република. Во едно од своите писма до дубровничкиот кнез Иван Сторлат и архиепископот Алеард, Јелена се обврзала да ја извести општината во случај српскиот крал да ја подготви војската за напад на Дубровник. Датирањето на писмото не е веродостојно, а се нудат две решенија: 1) писмото е издадено за време на Српско-дубровничката војна (1265–1268), 2) писмото е издадено по 1276 г. година, односно во времето на Драгутин.
Влијанието на Јелена се припишува и на контактите меѓу Урош и Карло Анжујски во време кога сицилијанскиот владетел се обидувал да создаде балканска коалиција за борба против византискиот император Михаил VIII Палеолог. Улогата на кралицата во настаните поврзани со присоединувањето на Српската црква во Лионскиот сојуз во 1274 година е непозната. Но со право се претпоставува дека во зближувањето на Србија со Западот, улогата на Јелена сигурно била голема. Во кореспонденција со Чарлс I и Карло II од Анжујски, Јелена била наречена „драга братучедо“ од што потекнува нејзиното сродство со Анжујаните. Степенот на сродство со нив не е со сигурност утврден.
Граѓанска војна во Србија
На крајот на седмата деценија на 13 век, Драгутин станал штитеник на унгарскиот крал Бела. Откако победил во војната со Србија во 1268 година, Бела на Урош му ја наметнал институцијата „ млад крал “ со која Драгутин бил назначен за наследник, наместо Милутин, кој бил избор на Урош. Данило му пишувал на Бела за притисокот на синот Стефан врз Драгутин да бара од татко му да му даде парче земја да управува. Бидејќи Урош не отстапил од својата централистичка политика, Драгутин им се обратил на Унгарците за помош. Најверојатно му помогнал словенскиот бан Јоаким Пектар, вистинскиот господар во Унгарија во 1276 година. . Благодарение на унгарската помош, Драгутин победил во битката кај Гацко и го соборил својот татко од тронот. Урош се повлекол во Хум, каде што починал следната година.
Не е лесно да се одреди ставот на Јелена во граѓанската војна во Србија во 1276 година. Добиваме индиректни податоци од животот на Јелена. Архиепископот Данило пишувал дека Драгутин, по победата во граѓанската војна, ѝ дал на мајка си парче земја на управа, од две причини. Првата причина била тоа што Драгутин сакал да ја нагласи разликата меѓу неговата и политиката на татко му на почетокот на неговото владеење. Познато е дека кралот Урош вовел политика на ригиден централизам, отстранувајќи ги потомците на Мирослав и Вукан на одредени делови од кнежевството. Веднаш на почетокот на своето владеење, Драгутин поделил парче земја на управата на неговата мајка, а можеби и на неговиот брат. Друга причина за ваквата постапка на Драгутин е тоа што сакал да добие прошка од мајка си за соборувањето на татко му, што е индиректен доказ дека Јелена, барем на почетокот, се спротивставила на постапката на Драгутин. Иако Урош бил соборен, Јелена продолжила да ја носи титулата српска кралица и по 1276 година, заедно со сопругата на Драгутин, Каталина. Во Ѓурѓеви Ступови во 1282 година е насловена како „голема кралица“.
Земјата на кралицата Јелена
Со доделувањето на државата на кралицата Јелена, Драгутин се откажал од централистичката политика на неговиот татко. Не е познато дали Милутин владеел со одреден дел од земјата за време на владеењето на неговиот брат. Акцијата на Драгутин за соборување на татко му со помош на платеничката куманска војска не наишла на одобрување на многу важни фактори во земјата. Архиепископот Јоаникије, како претставник на српската црква, доброволно го напуштил архиепископското столче во знак на солидарност со стариот крал и отишол со него во Хум. Починал во Хум во 1279 година, а неговото тело го пренела кралицата Јелена во Сопоќане, каде што бил погребан покрај телото на Урош. За прв пат во средниот век, територијата била доделена на една жена. Не може точно да се определи времето кога Драгутин ѝ ја доделил државата на мајка си, но според Данилов тоа се случило по смртта на Урош, односно по 1 мај 1277 година.
Територијата на државата на Јелена ги опфаќала: Зета, Требиње, Плав и Горњи Ибар. Владеењето на Јелена во Требиње и Зета е потврдено во бројни дубровнички документи. Територијата на „земјата“ Требиње ги опфаќала старите парохии Травунија и требинската парохија, стигнувајќи до дубровничката заднина. Кралицата често престојувала во областа Требиње и таму имала свој двор, можеби во Цавтат. Во 1980-тите, со Дубровник во оваа област се водел спор за лозја. Во постарата историографија се сметало дека Јелена не владеела со Ускопље, но таквите мислења биле отфрлени како неточни. Јелена ја отстапила власта над Улцињ на нејзината сестра Марија де Кајо во претходните извори наведени како Марија де Шор. Владеењето на кралицата Јелена над Требиње и Зета траело до 1306 година, додека кралицата остатокот од животот го поминала на своите територии во внатрешноста на земјата. Јелена во Ибарската долина секако ги држела просторите околу дворот во Брњаци и околу манастирот Градац. Другите парохии кои Јелена ги имала во Горњи Ибар не се познати.
Надворешнополитичкото влијание на Јелена од 1276 до 1282 години
Детали од шестгодишното владеење на Драгутин не се познати. Архиепископот Данило не го опишува овој период од животот на Драгутин, концентрирајќи се на годините по абдикацијата на Драгутин во Дежево. Некои податоци за надворешнополитичкиот курс на Србија во овој период се добиени главно од странски извори. Влијанието на Јелена врз надворешнополитичката ориентација на српската држава во овој период беше многу силно. Веднаш по доаѓањето на власт, Драгутин ги потврдил привилегиите на граѓаните на Дубровник и во текот на целото владеење одржувал добри односи со таа република, што секако треба да се припише на влијанието на неговата мајка.
Србија, исто така, продолжила да одржува добри односи со братучедот на Јелена, Чарлс Анжујски, прифаќајќи го договорот во Орвјето од 1281 година. Меѓутоа, сицилијанската вечер од 1282 година ја отстранило за одредено време опасност за Византија, која доаѓала од запад, а овие надворешнополитички напори на српската држава останале без резултати. Каков став зазела Јелена во настаните од 1282 година е сосема непознато. Не се познати ниту настаните што му претходеле на абдицирањето на Драгутин, но има причина да се сомневаме дека падот од коњот бил само повод, а не причина за абдицирањето на постариот брат во корист на помалиот.
Јелена за време на кралот Милутин
Државата на Јелена опстанала во целост по 1282 година. Таа се појавувала како гарант на хармонијата и единството меѓу браќата. Односите меѓу Милутин и Драгутин меѓу 1282 и 1299 години биле добри. Браќата воделе заеднички војни против Византија и куманските владетели Дрман и Куделин, проширувајќи ги границите на српската држава. Драгутин ги добил Мачва бановина и Усора и Соли, заедно со Белград, од унгарската кралица-мајка Јелисавета (мајката на Каталина). Гордон Мек Даниел верувал дека Драгутин ги барал правата на овие територии преку неговата мајка, бидејќи неговиот дедо, Јован Анѓел, владеел со јужните делови на Унгарија кон крајот на првата половина на векот, како „господар на Срем“.
За време на владеењето на нејзиниот помлад син, Јелена одржувала добри односи со папството. Во 1288 г одина, папата Никола IV напишал писма до Милутин и Драгутин, убедувајќи ги да се согласат на унија. Папата сметал на помошта на кралицата Јелена во неговата дипломатска офанзива на Балканот. Иако не успеало, односите меѓу папата и Јелена не биле нарушени. Никола во 1291 година. испратил писмо до бугарскиот патријарх Јоаким III и Георгиј Тертер I.
За време на владеењето на Милутин, Јелена го изградила православниот манастир Градац, каде што била погребана по нејзината смрт. Манастирот бил посветен на Богородица, а се наоѓа на падините на Голија, далеку од патишта.
Односот на Јелена кон граѓанската војна меѓу Милутин и Драгутин
Врската помеѓу Милутин и Драгутин се распаднала во 1299 година. година, поради приближувањето на помладиот брат кон византискиот император Андроник II. Оваа постапка на кралот Милутин била инспирирана од една страна од надворешнополитичката опасност од Ногајовото ханство, а од друга страна од неговата желба да се поврзе со византиското царско семејство на Палеолог и на тој начин да им обезбеди предност на неговите потомци во наследувањето на рашкиот престол. Дежевскиот указ за наследникот предвидувал Милутин да го преземе рашкиот престол, но по неговата смрт да го наследи синот на Драгутин, Владислав. Очигледно, намерата на Милутин при приближувањето кон Константинопол била да ја отфрли дежевската одредба за наследник. Исто така, привремената политика на Милутин била во спротивност со политиката на Драгутин да се потпира на Унгарија. Ова се причините зошто 1299 г. година избувнал конфликт меѓу Милутин и Драгутин.
Каков бил ставот на кралицата Јелена во 1299 година? Податоци за тоа ни дава Теодор Метохит, пратеникот на царот Андроник во преговорите со српскиот двор. Едно од главните барања на грчката страна било на свадбата на Милутин и Симонида да присуствува и кралицата како гарант за добра волја од српска страна. Милутин се правдал со оддалеченоста на државата на Јелена, нејзините години, како и лошото време, но вистинските причини веројатно биле од друга природа. Имено, Јелена не можела да остане пасивна во ваквите значајни настани кои ги нарушиле односите меѓу нејзините синови и најверојатно застанала на страната на Драгутин.
Повлекување од Зета
Во постарата историографија, се верувало дека Јелена се повлекла од Зета во 1309 година, кога Стефан Дечански првпат бил посведочен како управител на оваа област во венецијански документ. Сепак, неодамнешните наоди го отфрлија таквото дружење. Зета и претходно била распоредена во управата на престолонаследниците кои таму стекнале државно искуство. Уште од времето на Вукан, Зета е слабо поврзана со централната власт. Синот на Вукан, Џорџ, владеел како крал над Зета најрано до 1217 година. Можеби ја изгубил кралската титула откако Стефан Првокрунисаниот ја примил кралската круна од папата. За време на владеењето на Урош, со Зета управувал неговиот брат, расчинетиот крал Владислав. Јелена раководи со Зета од 1276 година, кога ја доделил нејзиниот син Драгутин. Хронологијата на нејзиното заминување од брегот била одредена благодарение на Воената повелба на кралот Милутин. Со повелбата на манастирот Света Богородица Ратачка од 15 март 1306 година, Милутин му ги потврдил привилегиите на неговиот претходник (вклучувајќи ги и привилегиите што ги дава Јелена) на овој манастир. Вакви повелби биле издадени при промената на власта, а во 1306 г. ја зема годината како година на симнувањето на Јелена од власта во Зета и Требиње. Јелена го поминала остатокот од својот живот во нејзините внатрешни земји.
Последните години
Кралот Милутин во преговори со папата Климент V од 1308 г. по повод склучувањето на црковниот сојуз ја споменува мајка му Јелена. Имено, соочен со можноста Карло Валоа, братот на францускиот крал Филип IV, да започне крстоносна војна против Византија, која би можела да помине низ српските земји, Милутин започнал преговори за приклучување кон антивизантиската коалиција, а воедно и склучување црковно соединување со Западот. Меѓутоа, како што се распаднала антивизантиската коалиција, Милутин повеќе немал мотив за црковно обединување и се правдал пред папските пратеници дека не можел да премине во римокатолицизам „бидејќи се плашел од својата мајка и брат“. Не е можно да се утврди колку вистина има во овие зборови. Јелена секако во 1308 година таа не можела поактивно да влијае на политиката на нејзиниот помлад син, па може да се заклучи дека Милутин ја спомнал мајка си само за да добие оправдување за своите постапки. Овие зборови би можеле да се протолкуваат и како поддршка за старата кралица. Драгутин во последните години од конфликтот меѓу Милутин и Драгутин. Тоа би значело дека Јелена се откажала од политиката на блискост со папството и со Западот, што ги прави неверојатни таквите претпоставки.
Јелена последните години од животот ги поминала на својот двор во Брњаци. Според архиепископот Данило, Јелена се замонашила по православен обред. Нејзината последна желба била да биде погребана во нејзиниот докат, манастирот Градац.
Смрт
Во „Животот на кралицата Јелена“, Данило детално ја опишува смртта на српската светица. На почетокот на февруари 1314 година Јелена тешко се разболела. Чувствувајќи дека и се ближи крајот, таа нареди да се поканат на судот во Брњаци сите функционери, епископи и игумени. Таму умрела на 8 февруари 1314 година. години. Данило, кој исто така присуствувал на овие настани, тогаш бил епископ Бања. Желбата на Јелена била да биде погребана во Градац. Неколку дена го чекале пристигнувањето на архиепископот Сава III и неговиот син Милутин, додека Драгутин не можел да пристигне од далечна земја, туку ги испратил своите на погребот. Историчарите во зборовите на Данило виделе продолжување на конфликтот меѓу браќата и по завршувањето на граѓанската војна, што не може со сигурност да се потврди. Дури по извесно време Драгутин го посетил гробот на мајка си, по што се сретнал со својот брат во Пауни. Набргу потоа, гробот на Јелена го посетиле Симонида и Катилина.
Канонизација
Кралицата Јелена била прогласена за светица три години по нејзината смрт. Данило ја напишал нејзината биографија како славеничка композиција неопходна за појава на култ. Јелена е, инаку, единствената жена од српскиот среден век на која и е посветен житие и заедно со Ана (сопругата на Стефан Немања) и Ангелина, единствената жена на која и е посветен култот. Пренесувањето на телото (од Брњак во Градац) и погребувањето во гробот, како неопходни чекори кои претходеле на канонизацијата, биле извршени во 1314 година. Јелена починала во 1317 година. Во сон се пријавила кај еден монах од манастирот Градац и му рекла дека телото треба да и го извадат од гробот. Телото на Јелена е пронајдено недопрено. На церемонијата присуствувале рашкиот епископ Павле и Данило, тогашен епископ Хумски, како и архиепископот Сава.
Јелена нема посебна служба, но се споменува на неколку места во службата на кралот Милутин. Се слави на 30 ноември. Чудотворниот крст е врзан и за Јелена кога го подарила на манастирот Сопоќани. Тој во 18 век е чуван меѓу моштите на австрискиот двор.
Наследство
Јелена се замонашила во црквата Свети Никола во Скадар; таму умрела како калуѓерка на 8 февруари 1314 година. Таа го основала првото женско училиште во тогашна Србија. Таа организирала транскрипција на книги на дворот и подоцна ги донирала книгите произведени на овој начин. Во својот двор имала и познат книжарник, односно библиотека. Навлаките ги изработил златар во Котор.
Нејзиниот двор се наоѓал на самиот раб на денешно Косово и Метохија во градот Брњаци, на северната страна на планината Мокра Гора, четири километри покрај Брњачка река (горна област Ибар). Таму било нејзиното познато училиште каде што посиромашните девојки учеле везење и други работи, но и писменост и музика. Таа била во добри односи со Дубровник. Освен замокот во Брњак, Јелена Анжујска го имала и градот Јелач на Рогозна. Како оставина се споменува и црквата на Господин врв во Рожајското село Бишево, чии остатоци постојат и денес, но нема докази дека всушност станува збор за оставина на Јелена Анжујска.
Како и другите Немањиќи и таа изградила многу цркви и манастири. Нејзиниот најпознат дар е манастирот Градац (кон крајот на 13 век), каде што била погребана, како и црквата Свети Никола во Скадар, каде што била замонашена. Таа обновила голем број светилишта, меѓу кои и манастирот Свети Сергиј и Вах на брегот на реката Бојана кај Скадар. Таа им помогнала и на многу католички светци.
Потомството
Јелена и Урош имале најмалку четири деца:
Во постарата историографија се сметало дека Урош и Јелена имаат уште една ќерка. Грешката била предизвикана од погрешно прочитани извори.
Црква „Св. Троица“ - Моди
Света Троица (Ἁγίας Τριάδος) — црква во селото Моди, Лагадинско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Ерисовско-светогорско-ардамерската епархија на Цариградската патријаршија.
Црквата е изградена во 1812 г. Има многу вредни икони, дела на мајстори од Галачишката школа. Живописот е изработен во XIX век.
Список на суверени држави во Европа по стапка на невработеност
Ова е список на европски држави по стапка на невработеност и стапка на вработеност.
Оризари (Скрапар)
Оризари — село во Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград и општината Ќенд'р.
Сушица (Виничка Кршла)
Сушица или Бавчи — археолошко наоѓалиште во виничкото село Виничка Кршла. Наоѓалиштето претставува населба и некропола од римското време. На просторот помеѓу наоѓалиштата Градиште 2 и Вршник, во ниви се среќаваат делови од керамички садови, питоси и градежен материјал. На источниот дел од неселбата биле пронајдени гробови градени од камени плочи. Според кажувањето на сопственикот, биле пронаоѓани и монети.
Алан Рикман
Алан Рикман (Alan Rickman; - ) — англиски глумец. Познат по улогите на Ханс Грубер во акциониот трилер Умри машки, Шерифот од Нотингем во филмот Робин Худ, Северус Снејп во серијалот Хари Потер. Добитник е на бројни престижни признанија, меѓу кои се и Златниот глобус, БАФТА и Еми, а има и две номинации за наградата Тони.
Борис Вјачеславич
Борис Вјачеславич - бил руски средновековен кнез.
Животопис
Кнезот Борис Вјачеславич му бил внук на кнезот Јарослав Мудриот и братучед на кнезот Олег Свјатославич. Кога кнезот Олег, здружен со Куманите, го нападнал кнезот [[Всеволод Јарославич, кнезот Борис му се придружил. Кнезот Борис загинал во битката против кнезовите Изјаслав]], Јарополк, Владимир и Всеволод Јарославич, одржана кај Нежатина Нива, во 1078 година. Иако кнезот Олег го советувал да ја избегнат битката, кнезот Борис не го послушал, фалејќи се дека може сам да се бори против четворица кнезови.
NGC 6027
NGC 6027 — леќеста галаксија во соѕвездието Змија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 20 март 1882 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6027 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 6027 има привидни димензии од 1' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 15 ч 59 м 12,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +20° 45' 50"". Положбениот агол на објектот е во износ од 84°.
Други поделби
Проучување на NGC 6027 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 56579. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 155; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1502. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 113.
Науката во 1772 година
1772 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Варваричка Река
Варваричка Река — река во Југоисточна Македонија чиј тек е низ Струмичкото Поле.
Течение
Реката се наоѓа во крајниот југоисточен дел на планината Смрдеш, извира во атарот на селото Варварица, северозападно од градот Струмица и се влева во реката Струмица.
Некропола
Некропола — големи гробишта или место за закопување. Зборот потекнува од грчкиот збор „некрополис“, што значи: „град на мртвите“. Ретко, овој израз се употребува за да се означат модерните гробишта надвор од големите градови, а најчесто зборот се однесува на гробиштата на старите народи, античките и средновековните цивилизации.
Куршуми над Бродвеј
Куршуми над Бродвеј (англиски: Bullets over Broadway) — американски филм од 1994 година, во режија на Вуди Ален (Woody Allen), кој е автор и на сценариото, заедно со Даглас Мек Грат. Главните улоги ги толкуваат: Џон Кјузак (John Cusack), Дајен Вист (Dianne Wiest), Џенифер Тили (Jennifer Tilly), Чез Палминтери (Chazz Palminteri), Мери-Луис Паркер (Mary-Louise Parker), Џек Ворден (Jack Warden), Џо Витерели (Joe Viterelli), Трејси Аламан (Tracey Ullman), Стејси Нелкин (Stacey Nelkin) и Џим Бродбент (Jim Broadbent). Филмот освоил 22 награди (меѓу кои „Оскар“ и „Златен глобус“ за Дајен Вист], а имал уште 30 други номинации (вклучувајќи уште шест номинации за „Оскар“).
Содржина
Во 1928 година, младиот театарски писател Дејвид Шејн (го игра Кјузак) се обидува да ја постави својата драма на Бродвеј. Директорот на театарот Џулијан Маркс (го игра Ворден) случајно се среќава со гангстерот Ник Валенти (го игра Витерели), кој се согласува да ја финансира претставата под услов неговата девојка Олив (ја игра Тили) да добие улога. По средбата со Олив, која е потполно неталентирана, Дејвид е фрустриран, но набргу се согласува да направи компромис. На пробите, Олив доаѓа заедно со гангстерот Чич (го игра Палминтери), близок соработник на Валенти, кому најпрвин му е здодевно, но постепено станува заинтересиран за драмата. За време на една проба, Чич му дава корисен предлог на Дејвид кој го прифаќаат сите присутни. Така, Дејвид се зближува со Чич, кој му дава бројни совети и така Дејвид целосно ја преработува драмата. Сите глумци се воодушевени од тие промени, но никој не знае дека драмата е дело на Чич, а не на Дејвид. Истовремено, за време на пробите, Дејвид се вљубува во славната глумица Хелен Синклер (ја игра Вист), која е многу постара од него. Најпрвин, тој ја крие врската со Хелен, но потоа ѝ ја кажува вистината на својата девојка Елен (ја игра Паркер). Најпосле, драмата е поставена на сцената и доживува голем успех, но Чич не е задоволен од глумата на Олив и ја убива. Меѓутоа, Валенти се сомнева во него и испраќа двајца гангстери кои го убиваат Чич. По тој настан, иако драмата доживува огромен успех кај публиката и критиката, Дејвид се смирува со Елен и решава да се откаже од писателската кариера и да се врати во родниот крај.
.si
.si — највисок семрежен домен на Словенија. Со доменот управува АРНЕС. Во 2010 имало 80,000 регистрирани .si домени, а во 2012 бројот се покачил на 100,000. Домените се популарни за хакирање.
Надворешни врски
Toppdomän
Науката во 1771 година
1771 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Outlaw
Outlaw — хардкор-група од Скопје, Македонија која е оформена во септември 2010 година. Позади себе имаат многубројни настапи, и еден албум. Албумот „This Is How They Look At Us“ е издаден на 13 декември 2013 година со помош на назависната издавачка куќа Diehard Records. Во 2010 г. го снимиле своето демо од 4 песни, со тогашниот гитарист Марин Миленковски. Почетокот на 2013 г. Марин ја напуштил групата а на негово место дошол Мартин Николовски.
Албумот го снимале во периодот од јуни до август во Almost Famous Studio под водство на Горан Ристевски кој го работи цел албум.
По снимањето на албумот во бендот се приклучил и вториот гитарист Иван Петровски. Ликовното решение на омотот е направено од Наско Џорлев.
Имаат настапувано со познатите македонски групи Screaming For Change, Hardfaced, SMUT, а исто и со странските групи како Take Offense, Trial, Run With The Hunted, Anchor, Questions, United and Strong, Delusion и други.
Албуми
„This is how they look at us“ е првиот албум на Outlaw снимен во 2013 година, музиката и аранжманот е на Outlaw, а текстот на Наско Џорлев и Outlaw.
Staphylococcus epidermidis
Staphylococcus epidermidis е Грам-позитивна бактерија и една од над 40 видови кои припаѓаат на родот на стафилококи. Бактеријата е дел од нормалната микрофлора кај човекот, главно на кожата, а поретко и на слузниците. Таа е факултативно анаеробна бактерија. Иако S. epidermidis обично не е патоген, пациентите со компромитиран имунолошки систем се изложени на ризик од развој на инфекции предизвикани од оваа бактерија. Овие инфекции главно се здобиваат во болнички услови, обично на катетри или други хируршки импланти, бидејќи бактериите формираат биофилмови кои растат на овие уреди. Како дел од нормалната кожна флора, S. epidermidis е чест загадувач на примероци испратени во дијагностички лаборатории.
Потекло на поимот
'Staphylococcus' - куп на грозје-како бобинки, 'epidermidis' - на епидермисот.
Откривање
Фридрих Јулиј Розенбах го одделил видот S. epidermidis од видот S. aureus во 1884 година и на почетокот го именувал како S. albus. Тој ги одбрал имињата aureus и albus според бојата на колониите кои се жолти и бели, соодветно.
Клеточна морфологија и биохемија
S. epidermidis е многу жилав микроорганизам, кој се состои од неподвижни, Грам-позитивни коки, наредени во гроздовидни кластери. Видот формира бели, издигнати, кохезивни колонии околу 1-2 мм во пречник по инкубација преку ноќ и не е хемолитичен на крвен агар. Тој е каталаза-позитивен, коагулаза-негативен, факултативен анаероб кој може да расте со аеробна респирација или со ферментација. Некои соеви не ферментираат.
Биохемиските тестови покажуваат дека овој микроорганизам дава слаба позитивна реакција на тестот за нитрат редуктаза. Тој е позитивен за продукција на уреаза, оксидаза-негативен е, а може да користи глукоза, сахароза или лактоза за да формира киселински производи. Во присуство на лактоза продуцира гас. S. epidermidis не го поседува ензимот желатиназа, па затоа не може да го хидролизира желатинот. Тој е осетлив на новобиоцин, што се користи во тестот за негово разликување од Staphylococcus saprophyticus, кој е коагулаза-негативен, но новобиоцин-резистентен.
Слично како кај S. aureus, клеточните ѕидови на S. epidermidis имаат трансфериноврзувачка белковина која му помага на организмот да добие железо од трансферин. Се верува дека тетрамерите на површински изложената белковина, глицералдехид-3-фосфат дехидрогеназа, се врзуваат за трансферин и го отстрануваат железото. Следните чекори вклучуваат пренесување на железото на површинските липобелковини, а потоа на транспортни блковини кои го внесуваат железото во клетката.
Вирулентност и резистенција кон антибиотици
Способноста да формира биофилмови на пластични инструменти е главен фактор за вирулентноста на S. epidermidis. Една веројатна причина се површинските белковини кои врзуваат крв и вонклеточни матрични белковини. Бактеријата произведува вонклеточен материјал познат како полисахариден меѓуклеточен адхезин (PIA), кој е составен од сулфатни полисахариди. Тоа им овозможува на другите бактерии да се врзат за веќе постоечкиот биофилм, создавајќи на тој начин повеќеслојни биофилмови. Таквите биофилмови ја намалуваат метаболичката активност на бактериите во нив. Овој намален метаболизам, во комбинација со нарушената дифузија на антибиотиците, ја отежнува борбата против инфекцијата. Соевите на S. epidermidis често се отпорни на антибиотици, вклучувајќи рифамицин, флуорокинолони, гентамицин, тетрациклин, клиндамицин и сулфонамиди. Резистентноста на метицилин е особено распространета, при што 75-90% од болничките изолати се резистентни на метицилин. Резистентни бактерии најчесто се наоѓаат во цревата, но оние кои живеат слободно на кожата, исто така, можат да станат резистентни поради рутинска изложеност на антибиотици излачувани со пот.
Заболувања
Како што споменавме погоре, S. epidermidis создава биофилмови за да расте врз пластичните импланти вградени во телото. Ова се јавува најчесто на интравенски катетери и на други медицински протези. Инфекција може да настане кај пациенти на дијализа или кај тие со вграден пластичен имплант кој може да се контаминира. Може да предизвикува ендокардит кај пациенти со неисправни срцеви залистоци. Во болнички услови може да биде причина и за сепса.
Антибиотици се во голема мера неефикасни во расчистување на биофилмовите. Затоа третманот на овие инфекции мора да биде со отстранување и замена на инфицирани импланти. Во случај на инфекција, лек од прв избор е ванкомицин, во комбинација со рифампин или аминогликозид. Превенцијата се состои од редовно миење на рацете, што го редуцира ширењето на инфекцијата.
Идентификација
Практика за идентификација на S. epidermidis е: користење на колонии на селективни медиуми; одредување на бактериска морфологија со светлосна микроскопија; каталаза тест и слајд коагулаза тест. На Baird-Parker агар со додадени жолчки од јајце, колониите се мали и црни. Сè повеќе, техниките како квантитативната полимераза верижна реакција се користат за брзо откривање и идентификација на соевите на Staphylococcus. Чувствителноста кон десфериоксамин може да се користи за овој вид да се разликува од повеќето други стафилококни видови, освен Staphylococcus hominis кој е исто така чувствителен на десфериоксамин. Во овој случај, продукцијата на киселина од трехалоза од страна на S. hominis може да се користи за да се направи дистинкција меѓу двата вида.
Бели Брег (Стануловци)
Бели Брег — археолошко наоѓалиште во светиниколското село Стануловци. Наоѓалиштето претставува населба од доцната антика.
На 2 км југозападно од селото, покрај реката Орлица, во нивата на П. Трајчо се среќаваат фрагменти од керамички садови и множество градежен материјал.
Оризари (Белград, Албанија)
Оризари или Орјана (Orizaj) село во Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград и општината Отлак.
Ореховица (Загорје на Сава)
Ореховица (словенечки: Orehovica) — населба во Општина Загорје на Сава во средна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Горењска. Населбата сега е вклучена во Засавскиот статистички регион.
Ара (архитектура)
Ара е било која класична структура подигната над површината на земјата употребена како место за да се принесат дарови за боговите.
Науката во 1770 година
1770 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Стефан Чупиќ
Стефан Чупиќ (роден на 7 мај 1994 година) е српски фудбалер кој игра на позицијaта како голман. Во моментов настапува за клубот на Олимпијакос од Никозија. Неговиот татко, Вукан бил поранешен фудбалски голман, а помладиот брат Милош, исто така, игра на истата позиција во првиот тим на ОФК Белград, поранешниот клуб од детството на Стефан.
Сарпсборг 08 ФФ
На 20 јануари 2017 година, Чупиќ потпишал двегодишен договор со норвешкиот клуб на Сарпсборг 08. Додека бил во клубот, Чупиќ ја поминал целата сезона во Елитсериен 2017 година како резервен избор за тренерот Андерс Кристијансен. Во текот на сезоната, тој одиграл неколку натпревари во фудбалскиот куп на Норвешка.
Вождовац
На 10 февруари 2018 година, Чупиќ се вратил во српскиот Суперлигаш Вождовац, склучувајќи договор за период од две години и половина. Тој избрал да го носи дресот со број 1 откако голманот Зоран Поповиќ го напуштил клубот. Чупиќ својот прв натпревар за клубот на Вождовац го одиграл на 23 февруари 2018 година со победа од 3:2 над екипата на Напредак од Крушевац.
ФК Арарат-Ерменија
На 16 јануари 2019 година, Стефан Чупиќ преминал во ерменскиот клуб ФК Арарат-Ерменија. На 27 јануари 2021 година, клубот на Арарат-Ерменија потврдил дека Чупиќ ја напушта екипата за да замине во кипарското првенство и во клубот на Олимпијакос од Никозија. Сумата на пари не била објавена.
Олимпијакос Никозија
На 27 јануари 2021 година тој се приклучил и официјално на екипата на Олимпијакос од Никозија.
Репрезентација
Стефан Чупиќ бил член на селекцијата на У17 и У18 сѐ до 2012 година. Од тогаш тој се приклучил на фудбалската репрезентација на Србија за возраст до 19 години. За време на Европското првенство за играчи до 19 години на УЕФА 2013 година, Чупиќ скоро на сите натпревари бил резервен играч. На тоа натпреварување, селекцијата на Србија ја водел тренерот Предраг Рајковиќ. Откако неговата репрезентација го освоила првенството, Чупиќ ја поминал селекцијата до 19 години и во 2014 година станал член на репрезентацијта на Србија У21. Тренерот на српската фудбалска репрезентација до 23 години, Милан Раштавац го поканил во декември 2015 година да игра на пријателскиот натпревар против репрезентацијата на Катар.
Клубски признанија
Арарат-Ерменија
Меѓународни признанија
Србија У19
Радуч
Радуч (на местен говор нарекуван и Радук) — планински врв и засебен гребен на планината Јабланица, во западниот дел на Македонија. Неговата надморска височина изнесува 2.083 метри. Се наоѓа во крајниот северен дел на планината Јабланица по протегањето на нејзиниот срт, но е одделен од главното планинско било со длабоката долина на Лакавичка Река, поради што тој претставува засебен гребен поврзан со планинскиот масив кон југ. Радуч претставува најсеверниот врв на Јабланица, од кој започнува да се протега главниот планински срт во јужен правец. На самиот врв минува граничната линија помеѓу Македонија и Албанија. Непосредно на исток веднаш под врвот избива многу силен извор на вода наречен Девојкина Вода, додека кон североисток има уште неколку многу силни извори на вода наречени Прелог, Тисје, Збињец, Локви. Веднаш на југоисток врвот е поврзан со понискиот карпест врв висок 2018 метри, под кој има сипар (камењар), наречен Слепчарен според седлото (превојот) веднаш под него кој го поврзува Радуч на исток со врвот Стрмница или Луковски Камен. Присуството на два сипари (камењари) непосредно на североисток и југоисток од врвот, повеќето силни извори и неколку пештери во подножјето близу до Модрич и долината на Црн Дрим, укажуваат дека геоморфолошки составот на почвата е варовнички (карст). До врвот Радуч може да се пристапи и искачи од селата Модрич и Дренок на североисток и Лакаица на југ. Глетката од врвот Радуч ги опфаќа Дебарското Езеро на север, долината на Црн Дрим, Стогово и Караорман на исток, врвот Стрижак на Јабланица на југ и областа Голо Брдо во Албанија на запад.
166 п.н.е.
166 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 166. година пред новата ера, 166. од првиот милениум п.н.е., 66. од 2 век п.н.е. и седма од 160-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5342 и 5343 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4584 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3594 и 3595 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 587.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 166 година се протега во 2470 и 2471, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2530 и 2531 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 377. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 811 и 810 исламска година пред хиџра.
Томе Саздов
Томе Саздов ( - ) — македонски научник од областа на книжевната историја и народната јужнословенска и македонска книжевност.
Животопис
Томе Саздов својот животен и работен век го поминал во Скопје, каде е роден и каде починал. Бил универзитетски професор Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје, предавал Усна народна книжевност.
Завршил Филозофски факултет – група Историја на книжевноста на народите на СФРЈ во Скопје 1957. На истиот факултет докторирал на тема „Марко К. Цепенков како собирач на македонски народни умотворби“. Првите години по дипломирањето работел како новинар, по што работел на Филолошкиот факултет, најпрво како асистент, па до редовен професор.
Бил повеќегодишен директор и претседател на Советот на Меѓународниот семинар за македонски јазик, литература и култура во Охрид, претседател на Културно-просветната заедница на Македонија и директор на Институтот за македонска литература. Приредил повеќе зборници со македонски народни умотворби и го популаризирал нашето културно наследство, во домашната и во странската јавност. Почесен член на Друштвото на писателите на Македонија.
Борислав Благоев
Борислав Благоев (Скопје, 1912 - 23 јануари 2009 ) — македонски интелектуалец, правник и статистичар. Тој бил првиот декан на Правниот факултет при Универзитетот Св. Кирил и Методиј, а бил и декан на Економскиот факултет при истоимениот универзитет (1953-1960) и претседател на Советот на факултетот (1965-1967).
Животопис
Борислав Благоев се родил во Скопје во 1912. Основно и средно образование завршил во родниот град, а високо образование на Правниот факултет во Белград. Две години по дипломирањето, бил на специјализација на престижниот правен факултет во Париз, а работел и во Меѓународната организација на трудот во Женева. Докторирал во 1939 година, на Правниот факултет во Белград, со дисертација на тема „Меѓународното регулирање на трудовите односи“. До 1944 бил адвокат, а по војната станал службеник во Планската комисија на Македонија. Во 1947, станал наставник како доцент на Земјоделско-шумарскиот факултет во Скопје.
Во својот работен стаж, Благоев се занимавал со истражување и објавување трудови во две области: статистика и трудово право.