cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Поезија
Сонет
Посебен вид на стихови и нивно организирање во строфи е сонетот. Сонетот е таква песна составена од 14 стихови кои се распоредени во две строфи од по четири стиха (или две катрени) и две строфи по три стиха. Таму каде што постои петнаесетти стих, тој се добива од сите 14 стихови, и тоа се нарекува - сонетен венец (Петрарка, Прешерн). Кога имаме таква појава, почетните букви на стиховите даваат име кое го читаме одгоре надолу, и тоа се нареуква „акростих“.
Сонетот е стар вид на поезија и потекнува од старите трубадури.
Композиција на песна
Песната има специфична конструкција. Нејзин основен елемент е стихот. Стихот претставува еден ред од песната, кој е покус од редот во текстот и се забележува со голо око. Стиховите се стегнати изрази со специфична звучност, значење и ритмика. Повеќе стихови оформуваат строфа. Строфа е целина од одреден број стихови со ритам и интонација (може и рима). Таа претставува мисловна целина. Според бројот на стиховите, разликуваме:
Денови ли се — денови
аргатски маки големи! („Денови“ - Кочо Рацин)
Сега сме само спокој,
сонуван сакан спокој
самотија и свежина —
Празнично пркни пеперуго,
пепелава пеперуго,
по полската полежина —
(„Сонатина“ - Г. Тодоровски)
Два конца парај од срцето, драги,
едниот црн е, а другиот црвен,
едниот буди морничави таги,
другиот копнеж и светол и стрвен.
(„Везилка“ - Блаже Конески)
Понатаму, постојат строфи и со поголем број стихови, како:
Според организацијата на строфите, песните може да бидат:
Метрика
Метрика е должина на стихот, односно го означува бројот на слоговите во еден стих. Во стихот има и вообичаени паузи наречени цезури. Нив ги среќаваме кај подолгите стихови.
Стиховите го добиле името по бројот на слоговите:
Четверец е стих со четири слога, со кратка пауза на крајот од стихот. Најчесто, тоа е стих од два двосложни збора, но не мора, како што е на пример песната „На чужина“ од Константин Миладинов:
...Ах миленце,
Ти пиленце!
Как си била
NGC 6046
NGC 6046 — леќеста галаксија во соѕвездието Херкул, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Поезија
Метрика
Златокрила...
NGC 6046
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6046 се споменува и како NGC 6028, UGC 10135, MCG 3-41-43, 1ZW 133, CGCG 108-63, PRC C-49, Hoag type.
Откривање
Објектот е откриен на 14 март 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Поезија
Метрика
Петерец е стих со пет слога и кратка пауза на крајот. Вакви песни не се многу вообичаени во нашето творештво, но се среќаваат петерци во комбинација со други (со седмерец, на пример). Во народната песна „Македонско девојче“ е комбиниран седмерецот и петерецот:
Македонско девојче,
NGC 6046
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6046 е од видот S0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,8 m/лм2. NGC 6046 има привидни димензии од 1,3' х 1,1'.
Поезија
Метрика
китка шарена,
во градина набрана
NGC 6046
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 16 ч 1 м 29,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +19° 21' 34"". Положбениот агол на објектот е во износ од 30°.
Други поделби
Проучување на NGC 6046 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 56716. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 155; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1511. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 83.
Поезија
Метрика
дар подарена...
''(ма-ке-дон-ско-де-вој-че / кит-ка-ша-ре-на: 7 / 5) ''
Шестерец е стих со шест слога и го среќаваме во македонската народна поезија.
Седмерец е стих со седум слога и цезура (пауза) најчесто по четвртиот слог.
Осмерец е од осум слога со цезура по четвртиот или по петтиот слог. Осмерецот е еден од најзастапените во нашата народна поезија.
Што ми е мило ем драго
На Струга дуќан да имам
Оф леле леле либе ле
Срцево ми го изгоре...
(од „На Струга дуќан да имам“ - народна песна)
Откако те млада заљубив
и по тебе памет изгубив.
(од „Нели ти стига“ - народна песна)
Десетерец е стих од десет слога и е најраспространет во народната песна. Го има и во лирските и во лирско-епските, а најзастапен е во епските. Затоа е познат уште и како јуначки десетерец. Цезурата може да биде по четвртиот, по петтиот или по шестиот слог.
Туѓината пуста да остане
Која од либето ме раздели
Што го чекам време три години...
(од „Туѓината пуста да остане“ - лирска народна песна)
Тога рече Марко Кралевиќе:
- Бог те убил црна Арапино!
Ал се смееш, ал вистина маваш,
ал од кожув правот ми го тресеш?
(од „Марко Крале ја одметнува свадбарината“ - епска народна песна)
Единаесетерец е стих од единаесет слога, со можност за две цезури во еден стих - по третиот и шестиот слог.
Дванаесетерец е стих од дванаесет слога и се јавува со цезура во средината по шестиот слог или со две цезури: по четвртиот и по осмиот слог.
Распукала, распукала Шар Планина,
(Ајде) ми поклопи, ми поклопи три овчара.
Тринаесетерец е стих од тринаесет слога. Ова всушност е десетерец во кој по петтиот или по десеттиот слог е вметнат еден збор од три слога кој се повторува како рефрен.
Ал татка жалиш, Јано ле, ал мила мајка?
Ни татка жалам, лудо ле, ни мила мајка,
Тук си го жалам, лудо ле, лудото младо...
(од Зборникот на Миладиновци - народна песна)
Четиринаесетерец е стих од четиринаесет слога кој се добива по истиот принцип како тринаесетерецот. Стихот може да се подели на два седмерци или на осмерец и шестерец каде се вметнуваат зборови кои служат како рефрен и за продолжување на стихот.
Топи, топи, мила мајко, мојве љути рани,
Топам, топам, мили синко, твојте љути рани.
Кажи, кажи, мили синко, што грех си сторило?
Да ти кажам, мила мајко, што грех сум сторило...
Петнаесетерец е стих од петнаесет слога. Овој стих е редок во нашата народна песна, но се среќава, исто така со повторување на зборови.
Што ми те изми, Милкано мори, и те промена,
И ти нареди, Милкано мори, дронано сребро,
Дробноно сребро, Милкано мори, на бело грло...
Шеснаесетерец е стих од шеснаесет слога, кој всушност е составен од два осмерца. Го има во нашата народна поезија под чие влијание се јавува и во поезијата на Константин Миладинов.
Голапче мало хубаво, голапче златокрилесто,
''Кога ти дојде при мене? И кога в часот побегна? —''
Ушче ја глас ти не слушнаф: ушче те харно не видоф,
''Дан ми се, мило, наљути? Дан ми се, добро насрди!''
Зашч не ти хубост пофалиф, зашч не ти крилја помазниф?...
(од Голапче - Константин Миладинов)
Видови стихови
Силабичен стих е стих со одреден број слогови. Кај него нема ритмички стапки, туку е важен бројот на слоговите - метриката, цезурата (пауза во средина на стихот) и паузата на крајот од стихот. Во сите стихови на песната мора да има еднаков број слогови. Силабичниот стих е широко застапен во македонската народна песна.
Тонски стих е стих кој има еднаков број акцентирани слогови. Тука бројот на слоговите не мора да биде ист туку е важна ритмичката стапка.
Силаботонски стих е стих кој има еднаков број слогови и еднаков број ритмички стапки. Нагласените и ненагласените слогови рамномерно се повторуваат.
Стани си утре порано
наутро радост понеси
навечер тага донеси —...
(Денови - Кочо Рацин)
Во овој пример имаме еднаков број слогови во стиховите - осмерец; како и комбинирана ритмичка стапка: дактил - трохеј - дактил. Затоа овие стихови се силаботонски.
Скалест стих е графички раскинат стих, со тоа што дел од него се пренесува во нов ред. Со раскинувањето на стихот се постигнува емоционално нагласување или пауза.
Таму —
кај пламен народен пламти,
и пушки грмат
кај борци за зори јасни
за живот
во смрт без жалба минат, —
другарко, таму љубовта расне!
(„Љубов“ - А. Шопов)
Слободен стих е стих во кој нема ограничувања во однос на ритмичките стапки, силабичноста, тонот, ниту групирањето во строфи или римувањето. За слободниот стих е важна интонацијата, па затоа е наречен и интонациски стих.
Теорија на поезијата
Голем број писатели, естетичари и философи ја разгледувале суштината на поезијата и нејзините односи со другите науки. На пример, зборувајќи за поетите, римскиот поет Овидиј вели: „Во нас е господ; тој нè поттикнува, со него гориме“ (Fasti, VI), како и „Нè викаат свети пророци и миленици на боговите“ (Amores, III и IX). Во еден од дијалозите на Платон, Сократ ја дава следнава дефиниција: поетот е нешто лесно, крилато и свето - толкувач на божествата. Сличен став има и Јован Дучиќ според кого „поетот е првиот кој го објавил Бога“, а поетите „живеат во вечно неспокојство да го објаснат божеството низ неговите дела и да го посведочат со своето сопствено творење“. Поетот е толкувач на божеството, зашто тоа е слика на човечкиот идеал, а поетот секогаш говори само за највисоките вредности. Оттука, според Дучиќ, ниту еден поет не е безбожен, туку поетот е религиозен, зашто поетите ја измислиле религијата. Затоа, дури и кога се сомнева, поетот верува. Уште повеќе, луѓето го сметаат поетот за најбизок до божеството.
Во есејот „За поетот“, Дуќиќ вели дека поетите сметаат дека реалниот свет не е доволно голем ни доволно убав и затоа тие создаваат за да го усовршат светот. Тој смета дека само поетот создава, зашто само тој мисли за да измисли нешто. Поетот е секогаш идеалист, зашто сите нешта ги гледа низ призмата на идеалот и совршенството. Но, тоа не значи дека поетот нема чувство за стварноста, туку напротив, поетите се единствените кои ја поместуваат стварноста до крајните граници. Поетот е супер-реалист, тој ја гледа стварноста најдобро и единствено тој ги гледа недостатоците во неа; тој најдобро ја познава врската од денешната непотполна стварност до нејзиното утрешно усовршување. Поетот мисли потсвесно, тој е интуитивен и она што не постои, тој го гледа како да постои. Според него, поетот е оптимист по својата природа, зашто тој е единствената творечка сила и тој оди до крајните граници на можностите, а често и надвор од тие граници. Тој смета дека поезијата се раѓа како судар на две спротивности: идејата на вечноста наспроти идејата на смртта, љубовта како спојување на душата и телото, итн. Овие спротивности постојат во многу луѓе, но само ако човекот знае да им даде уметнички израз и подинечниот момент да го воопшти во сеопфатен човечки фатум, тогаш човекот станува поет. Притоа, Дучиќ смета дека колку е подлабоко, поетското дело е попросто; а колку е попросто, толку помалку може да се зборува за него. Во светот има само двајца творци: Бог и поетот; првиот започнува сè, а вториот сè довршува. Тајната на поетското создавање е исто толку длабока како и божјото создавање; не се знае како настанало поетското дело, како што не се знае како станала вселената. Како делото се јаува во умот на поетот и како тоа доаѓа до совршениот израз, тоа ниту самиот поет не може да го објасни, зашто градењето на делото се врши во матна душевна состојба. Големата тајна во која е создадено едно поетско дело останува мрачна тајна за сите и засекогаш; затоа, поетот е сосема поинаков човек, тој е повисок од другите луѓе зашто само тој ја претставува нивната есенција. Поетот гледа сè во вечноста и сè хуманизира, сè мери според човечката судбина и за него, светот е дел од човекот, а не обратно. За поетот, сè е убаво, но и сè е тажно и затоа, сите поети се тажни по својата филозофија, а сите поетски дела се меланхолични. Поетот ги мери нештата со душата и затоа, науката мисли за светот, а тој чувствува за него. Поради тоа, науката и поезијата никогаш нема да се помират меѓу себе, зашто големите вистини ги кажуваат само поетите. Поетот е единствениот кој ги толкува нештата, тој ја бара крајната смисла на сè и сите нешта ги чувствува во нивниот однос кон човекот.
Пишувајќи за улогата на поетот, македонскиот поет Блаже Конески смета дека, иако му дава важно и сериозно место, сепак не би се решил зборот „поет“ да го напише со голема буква. Во неговото сфаќање, поетот не е лишен од пророчка визија, но зад него не седат никакви виши сили, туку стои јазикотворечкиот колектив, со целата своја традиција кој секој нов креативен чин го вклучува во еден траен и непрекинат тек. Во тој поглед, Конески ја гради својата теорија за врската меѓу традицијата и подновувањето, која вклучува три фактори: традицијата, колективот и авторот. Имено, авторот ги внесува иновациите со санкција на колективот, а овие два фактора дејствуваат заедно со традицијата, која е жива и во колективот и во самиот автор.
Според Гете, стварноста ги обезбедува мотивите и градбата за поезијата, а задачата на поетот е од нив да создаде оживеана целина; оттука, ниеден реален предмет не е непоетичен, ако поетот знае вешто да го искористи. Напротив, секој специјален случај станува општ и поетски токму со тоа што него ќе го изрази поетот. Во таа смисла, задачата на поетот не е да ги изрази своите субјективни чувства, туку тој станува поет откако ќе го усвои и ќе успее да го изрази Светот. Во продолжение, тој смета дека поетот треба да ги избегнува големите дела кои бараат голем напор и духовна сила за да се усоврши големата целина; притоа, ако поетот не успее да ја оствари таа целина, делото е уништено, а ако пак не успее целосно да ги разработи поединечните делови, тогаш ќе страда целината на делото. Наспроти тоа, предноста на малите поетски дела се состои во тоа што во нив поетот може да ги избере оние предмети со кои тој владее. Според него, стварноста ги обезбедува мотивите, суштината и јадрото на поетското творештво, а задачата на поетот е од тоа да создаде убава оживеана целина. Притоа, токму во мотивите, во ситуацијата, се состои вистинската суштина на поезијата.
Во расказот „Стаклениот лиценцијат“, Сервантес вели дека поезијата ги содржи во себе сите други науки, се служи со нив и со нив се украсува себеси. Слично на тоа, во романот „Дон Кихот“, тој пишува дека поезијата е помалку корисна отколку пријатна, но неа ја украсуваат другите науки кои од неа ја очекуваат својата потврда, додека поезијата се служи со сите нив. Поезијата се состои од такви својства кои овозможуваат со неа да се создаде непроценлива вредност. Според него, поетот се раѓа од природата и тој може да создава без никаква вештина и учење, но ако природната дарба се надгради со вештина, тоа ќе создаде совршен поет. Џакомо Леопарди смета дека, заедно со философијата, поезијата претставува најблагородното, напрекрасното и најнеобичното нешто што човекот сака да го постигне и дека поезијата е врв на уметноста.
Во есејот „За стиховите“, рускиот поет Велимир Хлебников тврди дека стиховите воопшто не мора да бидат разбирливи, зашто по аналогија на магијата, дури и неразбирливите зборови се одликуваат со волшебна моќ. Оттука, пред поезијата не може да се постави барањето стиховите да бидат разбирливи како секојдневниот јазик и творештвото не смее да се негира затоа што е неразбирливо за определен слој читатели.
Според Карло Рагијанти, единствено поезијата не спаѓа во визуелните уметности, затоа што, сама по себе, поезијата не може да се претставува. Претставувањето на поетскиот текст е апсурд, зашто не може да се претпостави дека поетскиот збор, за да трае, мора да бара некакво дополнување (сцена, глумци, режисери, сценографија, итн.). На ваквото гледање се спротивставува Еуџенио Монтале кој, во есејот „Уметноста на претставата“ од 1957 година, вели дека ликовните елементи постојат дури и во невизуелните уметности. Според него, дури и кога некој човек рецитира некоја песна на самиот себе, тоа значи дека се следи нејзиниот тек, т.е. дека таа се претставува. Оттука, ако е апсурден поимот на претставената поезија, исто толку апсурден е и поимот на рецитираната поезија. Во есејот „Естетички суд“ од 1958 година, Монтале вели дека поезијата го претставува каменот на сопнувањето во естетиката. Според него, поезијата е половина говор, а половина нешто друго и поради тоа, таа е натрапник во естетичките расправи. Всушност, отсекогаш таа била таква, зашто таа постојано се спојувала и се издвојувала од уметностите и никогаш не се случило, дури и во врвните достигнувања на надреализмот, поетот сосема да ја напушти фигуративноста. Притоа, поради поттиците што ги прима од другите видови уметности, поезијата станала сè повеќе прикажувачка.
Српскиот поет Миодраг Павловиќ смета дека во современиот свет поезијата ја нема онаа улога која ја играла во минатото, односно денес, техничките, политичките и научните дејности имаат поголемо значење од неа. Неподготвена на таквата подреденост, таа реагира или со повлекување во себе или со активно, па дури и агресивно, настојување сè повеќе да се замеша во светските работи и да стане неопходен инструмент на националниот престиж, на менталната хигиена и на политичките движења.
Ова сфаќање се среќава и кај Блаже Конески, кој во своите есеи „Еден опит“ и „За поезијата“ смета дека само преголемата пристрасност може да тврди дека поезијата може да се постави на исто рамниште со науката и филозофијата. Според него, науката располага со многу поголема познавателна сила од поезијата. Оттука, ако се постави прашањето што му е попотребно на човештвото во иднината — поезијата или науката, јасно е дека одговорот ќе биде во полза на науката. Затоа, поправилно е ако се побараат други компоненти кои ја определуваат функцијата на поезијата, а според него, таа функција е актуализацијата. Имено, поезијата врши актуализација на речевата дејност, т.е. таа ги спасува зборовите, синтагмите и речениците од сивилото и заборавот, таа е актуализирна исказ и тоа е нејзината суштина. На тој начин, ако поезијата е подредена во однос на науката во поглед на познавателната моќ, таа има своја област во која настапува суверено — актуализацијата. Можеби, оваа манифестација на духот е поскромна од научното познание, но сепак, и таа манифестација е исто толку трајна и неизбежна. Иако мотивите на поеизјата се веќе избројани, тоа не ја исцрпува поезијата. Конески смета дека поезијата и науката не можат да се споредуваат на исто рманиште со цел да се валоризираат. Поезијата може да се споредува само со другите дејности кои исто така ја извршуваат функцијата на актуализацијата.
Поезијата како тема во уметноста и во популарната култура
Често, самата поезија и поетите се јавуваат како тема во поезијата, музиката и популарната култура.
Сирингомиелија
Сирингомиелијата е заболување во чијашто основа се наоѓа формирање на шуплина во ’рбетен мозок. Сирингомиелија е состојба која се одликува со празнина или циста исполнета со течност, позната како сиринкс што се формира во 'рбетниот мозок. Сирингомиелија е хронична состојба и сиринксот може да се прошири со текот на времето и да го компресира или уништи околното нервно ткиво. Широк спектар на симптоми можат потенцијално да се поврзат со сирингомиелија во зависност од големината и точната локација на сиринксот. Вообичаените знаци/симптоми вклучуваат болка во вратот и рамената, мускулна слабост, болка и вкочанетост во нозете, вкочанетост или намалено чувство, особено на топло и студено, абнормално искривување на 'рбетот (сколиоза), мускулни контракции и некоординирани движења (атаксија). Поголемиот дел од случаите на сирингомиелија се поврзани со сложена мозочна абнормалност позната како Киари (Chiari) малформација. Дополнителните познати причини за сирингомиелија вклучуваат синдром на стегнат мозок, менингитис (арахноидитис), одредени тумори на 'рбетниот мозок и траума. Кај некои пациенти, не може да се идентификува основната причина (идиопатска).
Етиологија и патогенеза
Етиологијата на сирингомиелијата е сè уште непозната, се претпоставува дека се работи за извесни аномалии во ембриолошкиот развиток на медула спиналис, при што доаѓа до погрешно затворање на неуралната цевка.
Патолошка анатомија
Се работи за формирање на сирингомиелиска шуплина која се наоѓа во цервикалниот дел на ’рбетниот мозок, оваа шуплина може да се продолжи во горниот дел на торакалниот дел на медула спиналис. Сирингомиеличната шуплина се наоѓа во централните делови на медула спиналис и зафаќа повеќе структури на ’рбетниот мозок- предните, задните рогови, пирамидалните патишта и скоро редовно tractus spinothalamicus (Edinger), шуплината е исполнета со бистра жолтеникава течност.
Клиничка слика
Болеста започнува главно во зрело време (трета, четврта деценија). Поради оштетување на чувствителните патишта кардинален симптом претставува сирингомиелична дисоцијација, која се состои во тоа што осетот за болка и топлотни сензации е растроен, додека осетот за допир е сочуван. Дисоцијацијата се наоѓа во соодветните дерматоми, каде што е оштетувањето. Поради ширење на процесот, промени можат да се манифестираат и во подрачјето на длабокиот осет. Поради засегнатос на предните рогови може да се јават атрофични промени на рацете, шаките со типични промени на лезија на периферниот моторен неврон. Поради лезија на кортикоспиналниот пат на долните екстремитети се јавуваат спастични парези. Лезијата на латералните рогови предизвикува вегетативни и трофични симптоми: Често се јавуваат и деформитети во подрачјето на зглобовите за зафатените екстремитети или во ’рбетниот столб со образување на кифоза, сколиоза и др. Поради чести повреди може да настапат мутилации на прстите, шаките и стапалата. Ако процесот е локализиран во подрачјето на медула облонгата тогаш станува збор за сирингобулбија што е проследена со дисоцијација на сензибилитетот околу лицето со појава на нистагмус и вертриго. Можат да се јават знаци на булбарна парализа поради оштетување на јадрата на кранијалните нерви, кои се поставени во продолжениот мозок.
Иако сирингомиелија може да доведе до нарушување на нервните врски во 'рбетниот мозок и до невролошки оштетувања, 50 % од пациентите (кога се земаат предвид сите типови на сиринкси) нема да доживеат никаков или само ќе имаат благ инвалидитет. Кај симптоматските пациенти, почетокот обично е означен со болка и сензорни нарушувања, кои варираат од целосно отсуство на сензација, боцкања, трнења или промени во чувствителноста на температурата, од зголемена сензација до стимули. Иако не постојат јасни клинички индикации при невролошки преглед, сензорната дисоцијација (губење на способноста да се прави разлика помеѓу топло и ладно во горните екстремитети и торзото), како и намалените рефлекси на горните екстремитети, се доста специфични првични наоди кога се присутни. Моторните симптоми обично се движат од различни степени на слабост до спастичност и губење на автономијата. Можат да бидат присутни и промени во мочниот меур и сексуалната функција.
Заболените лица, исто така, можат да развијат болка и вкочанетост (спастичност) во нозете и некоординирани движења (атаксија), што на крајот ќе влијае на способноста за одење. Во тешки случаи, може да се појави парализа на рацете или нозете. Некои засегнати поединци можат да развијат мускулни контракции како што се мали, неволни мускулни контракции или „грчења“ (фасцикулации). Можат да се развијат скелетни абнормалности, вклучително и абнормално искривување од страна на 'рбетот (сколиоза). Кај некои деца, сколиозата може да биде единствениот симптом. Некои поединци можат да развијат Шаркот-зглобови, во кои се јавува хронична, прогресивна дегенерација на зглобот поради оштетување на нервите што го снабдуваат зглобот. Шаркот-зглобовите првично се гледаат како оток и црвенило на погодените области. Без третман, може да се појави деформација на зафатените зглобови. Некои засегнати лица развиваат симптоми поврзани со оштетување на автономниот нервен систем, кој е дел од нервниот систем кој ги контролира неволните функции. Ваквите симптоми вклучуваат губење на контролата на цревата и мочниот меур, прекумерно потење (хиперхидроза) и флуктуирачки нивоа на крвниот притисок. Може да се појави и Хорнеров синдром, невообичаена состојба која се развива поради оштетување на еден од нервите што ги снабдува очите и лицето. Хорнеровиот синдром обично ја зафаќа едната страна од лицето и се одликува со спуштени очни капаци, стеснување на отворот помеѓу очните капаци, намалена големина на зеницата и намалено потење на погодената страна на лицето.
Пациенти со сирингомиелија, поврзани со малформација на Киари (Chiari), можат да имаат и состојба наречена хидроцефалус во која има абнормална акумулација на ’рбетномозочна течност во мозокот. Во детството, хидроцефалусот може да предизвика различни симптоми, вклучувајќи зголемена глава, повраќање, главоболка, поспаност, раздразливост, напади и нистагмус.
Дијагноза
Сирингомиелијата е хронично заболување кое има бавен, но прогредиентен тек. Во случај на сирингоблбија може да бидат засегнати и важни центри за дишење и срцева дејност. За дијагноза се потребни невролошки преглед и МРИ. МНР е златен стандард и открива празнина исполнета со течност со променливи степени на вертикално и хоризонтално проширување во рамките на 'рбетниот мозок, кои се движат од зафаќање на едно ниво до проширување на целиот 'рбетен мозок. Одликите на сигналот на МРИ обично се доста слични на оние на ’рбетномозочната течност.
Третман
Не постои специфична терапија. Опративното лекување не дало позитивни резултати. Примена на Rtg- терапијата на афицираните ареи особено во почетокот може да покаже извесно подобрување. Менаџментот се состои од долгорочно следење и операција во случаи на прогресивно невролошко влошување. Видот на операцијата се одредува според видот и основната причина за сиринксот. Кај ПС, директното поместување на сиринксот во 'рбетниот субарахноидален простор, плевралната или перитонеалната празнина претставува единствен начин на лекување. Во СС, третманот се движи околу корекција на основната причина и е многу зависен од преференциите и искуството на хирургот.
Стандардни терапии
Третманот на сирингомиелија е насочен кон специфичните симптоми кои се очигледни кај секој поединец. Третманот може да бара координирани напори на тим од специјалисти. Тимот од педијатри, невролози, неврохирурзи, хирурзи, офталмолози и други здравствени работници можеби ќе треба систематски и сеопфатно да го планира третманот на засегнатото дете.
Специфични терапии
Специфичните терапевтски процедури и интервенции можат да варираат, во зависност од бројни фактори, како што се прогресијата на болеста, присуство или отсуство на одредени симптоми, основната причина, влијанието на симптомите врз квалитетот на животот, возраста на поединецот и општото здравје, и/или други елементи. Одлуките во врска со употребата на одредени режими на лекови и/или други третмани треба да ги донесат лекарите и другите членови на тимот за здравствена заштита во внимателна консултација со пациентот врз основа на спецификите на неговиот или нејзиниот случај, темелна дискусија за потенцијалните придобивки и ризици, вклучувајќи ги можните несакани ефекти и долгорочните ефекти, претпочитање на пациентот и други соодветни фактори.
Папа Јулиј II
Јулиј II (лат. Iulius PP. II; 5 декември 1443 - 21 февруари 1513) — римски папа од 31 октомври 1503 до 21 февруари 1513.
Животопис
Џулијано дела Ровере се родил во Албисола на 5 декември 1443. Млад влегол во редот на Фрањевците, каде се стекнал со добро образование. Бил назначен за кардинал од страна на неговиот дедо, папата Сикст IV. Се стремел за зацврстување на влијанието на неговото семејство во папската држава. При изборот за аппа, се претставил како поборник за мир и независност на папството. За време на своето папство, тој земал активно учество во воените походи, и тоа како дел од првите воени редови. Негови главни противници биле Венеција и Франција. Како резултат на виоените походи коишто ги водел, територијата на папската држава била значајно проширена. За заштита на границите на папската држава, тој ја создал швајцарската гарда, која се состоела од доброволци, жители на Швајцарија, неженети луѓе со воено искуство. Нивната убава униформа ја проектирал Микеланџело. На почетокот, бројот на добрововолци во швајцарската гарда не бил голем, но со тек на време се зголемувал.
Папа-мецена
Покрај своето големо воено искуство, папата Јулиј II бил и голем мецена. Во 1506, тој реши да изврши реставрација на базиликата Свети Петар. Но, бидејќи зградата се покажала дека е многу стара, тој решил да изгради нова црква, за што архитектонските работи му го доверил на Донато Браманте. Во 1512, во Сикстинската капела биле откриени фрески на генијалниот Микеланџело Буонароти. Токму Микеланџело ја проектирал надгробната плоча на папата Јулиј II. Од 1508 до 1512, внатрешноста на ватиканскиот папски дворец била украсена од уште еден голем уметник, Рафаело Санти.
Трновски манастир
Трновски манастир може да се однесува на следниве два истоимена манастира во Македонија:
Колоквијализам
Колоквијализам — фраза често употребувана во секојдневниот, неограничен разговор, отколку во формалниот говор, (формално пишување, академско пишување),  или парајазичарика. Речниците често ги покажуваат колоквијалните зборови и фрази со кратенка „колок“ како идентични. Колоквијализмите често се поврзани колективно и со „колоквијалниот јазик“.
Примери
Во Јужна Америка колоквијализмите најчесто се користат во ограничени географски области, и според јазичарите се шират преку нормална конверзациска интеракција во јазикот, иако се почесто преку неформлана онлајн интеракција. Чест пример е регионалниот термин кој се користи за опис на газирани пијалаци. Во Горен среден запад и Горен среднозападен САД, заедно со Канада, вообичаено се нарекува „ПОП“, додека во други делови, особено во североисточните и екстремниот западен дел на САД, тоа е познато како „Сода“. Во Јужна Америка, веројатно поради тоа што е родното место на кока-кола, се нарекува  „кока-кола“  безразлика на брендот. Некои јужњаци овие пијалаци дури ги нарекуваат „наркотик“. Се верува дека ова е застарено нарекување заради стимулансот кој се содржи во пијалакот .Во Нова Англија повремено се нарекува „тоник“. Во некои делови на Шкотска се нарекува  „ѓумбир“, а забуната дали овој термин се користи за сите газирани сокови  или за ѓумбир пивото стана очигледна во случајот  „Донахју против Стивенсон“. Друг пример на колоквијализам се двата термини за правоаголните јаворови крофни. Тие се нарекуваат Лонг Џон во поголемиот дел на САД, Но во северозападнот дел на Тихиот Океан (како Орегон и Вашингтон ), се нарекуваат  „Јаворови прачки“. Зборови кои имаат формално значење, исто така може да имаат колоквијално значење. .
Помошните јазици понекогаш се во недостаток на колоквијализми, но тоа варира од еден до друг јазик. Во Интерлингва, Истите стандарди за интерлингва и прифатливост на меѓународни зборови се однесува на колоквијализмот во други услови. Така, меѓународните колвијализми може да се употребат во интерлингва. Изразите како „en las manos de...“  „Во рацете на..“ „Que pasa?“ „Што се случува?“, Се чести.
Разлика меѓу колвијализам и сленг
Некои јазичари прават разлика меѓу колоквијализми и сленг. Според јазичарот Гил'Ад Зукермен, „сленгот се однесува на неформални(и често минливи) лексички единици што се користат од одредени социјални групи, на пример тинејџери, војници, затвореници, или сурфери“. Сленгот не е ист со колоквијалниот (говор), кој е неформален, опуштен говор употребен повремено од секој говорител;.Колоквијализам е лексички термин употребен во неформален говор ; додека најшироката смисла на колоквијализомот може да го вклучи сленгизмот, во потесна смисла не може. Сленгизмите често се користат во колоквијализмот но не сите колоквијализми се сленгизми. Еден метод за да се направи разлика меѓу сленгизам и колоквијализам е да се праша дали повеќето говорители на мајчиниот јазик го знаат зборот (и да гое употребуваат); Ако го направат тоа, е колоквијализам. Но, проблемот е што ова не е дискретен, квантизиран туку континуум. Иако поголемиот дел од сленгизмите се ефемерни и често заменети со нови, некои стекнуваат не сленговски колоквијален статус.
Разлика меѓу колоквијализам и жаргон
Жаргон е терминологија која е дефинирана особено во однос на специфична активност, професија, или група. Терминот опфаќа јазик кој се користи од страна на луѓе кои работат во одредена област или имаат заеднички интереси. Слично сленгот, тој може да се развива како еден вид скратено изразување, да се изразат идеи кои се  често дискутирани  помеѓу членовите на групата, исто  така може да се развива намерно користејќи избрани термини. На стандарден термин може да се даде попрецизна или уникатна употреба помеѓу корисниците. Во многу случаи ова предизвикува пречка во  комуникацијата  со оние што не се запознаени со јазикот во тоа поле.
Разлика меѓу колоквијализам и дијалект
Терминот дијалект се употребува на два различни начини, дури и од лингвиситите. Една употреба се однесува на избор на јазик карактеристичен за одредена група на говорници на јазикот. Терминот се применува најчесто за регионален модел на говор, но дијалектите може исто да се друг фактор, како и општествените класи. Дијалект кој е поврзан со одредена општествена класа може да се нарече Социолект; регионален дијалект може да се нарече региолект или тополект. Другата употреба се однесува на јазик, социјално подреден на регионалниот или националниот стандарден јазик, често историски сроден на стандардниот, но не различен од него или произлезен од него. Дијалекот се одликува со свој речник, граматика, и изговор.
Невестата од Абидос (Делакроа)
Невестата од Абидос (француски: La Fiancée d'Abydos) или Селим и Зулеjка ― наслов на две дела на Ежен Делакроа, едно во Музејот на ликовни уметности во Лион (пред 1849 година) и друго во Лувр (1843–1849 година).
Двете дела ги прикажуваат ликовите Селим и Зулејка од истоимената песна на Лорд Бајрон, напишана откако тој го препливал Хелеспонтот меѓу Абидос и Сестос имитирајќи го Леандер.
Трновски манастир (Мариово)
Трновски манастир — манастир во јужниот дел на Македонија, на северозападните падини на планината Ниџе, во близина на селото Будимирци, на местото на некогашното село Трново.
Конак
Манастирскиот конак содржи пет соби за спиење, кујна и трпезарија за пречек на гости. Снабдувањето со електрична енергија се врши од агрегат. Со конакот стопанисува здружението „Трновчица - Будимирци“.
Црква „Свети Димитриј“
Црквата била изградена во 1860, но била разрушена во 1918, па била обновена во 2000 година. Градбата на црквата е мала еднокорабна со влез на западната страна и вдлабнат крст над влезната врата.
Мал Плашник
Мал Плашник — село во Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград и општината Сиње.
Зелен (Западна Померанија)
Зелен (Sehlen) — општина во округот Западна Померанија-Риген, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
Од зад грб (ТВ-филм)
„Од зад грб“ - македонски телевизиски филм од 1985 година. Го режирал Благој Андреев, а сценариото е на Јован Павловски.
Валверде де Мерида
Валверде де Мерида — општина во покраината Бадахос, Екстремадура, Шпанија. Според пописот од 2005 година (Национален статистички институт (INE)), општината има население од 1.193 жители.
Александриска библиотека
Општо се смета дека билбиотеката била оформена на почетокот на III век п.н.е., и дека е отворена за време на владеењето на Птоломеј I Сотир, или за време на неговиот син македонскиот крал на Египет Птоломеј II. Плутарх (46-120 година наша ера) запишал дека Цезар случајно ја запалил библиотеката за време на неговата посета на Александрија, во 48 година п.н.е. Како и да е, оваа верзија не е потврдена. Се смета дека библиотеката или некои нејзини делови се уништувани неколкупати, но до денешен ден деталите за овие уништувања ги немаме или пак се контроверзни..
Турска култура
Културата на Турција комбинира голема мера на разновидни и хетероген збир на елементи кои се добиени од традициите на Византија, Отоманската, Европа, Блискиот Исток и Средна Азија. Поранешниот Турски статус како мултиетничка империја кое, де факто до губење на Либија на Кралството Италија во 1912 година (и де јуре до официјалното губење на Египет и Судан на Британската Империја во 1914 година, како последица на одлуката на османлиската власт да се приклучат на Првата светска војна на страната на Централните сили) се протегаа три континенти: Европа, Азија и Африка. Денешна Република Турција, која ја наследи османлиската држава во 1924 година, сѐ уште е трансконтинетална земја што ги спојува Европа и Азија.
Велика Река (Осогово)
Велика Река или Голема Река — река во Источна Македонија и десна притока на Брегалница.
Турска култура
Нацијата беше модернизирана првенствено од страна на Мустафа Кемал Ататурк почнувајќи од 1923 година. Како што тој ја трансформира религија водена од поранешна отоманска империја во модерна национална држава со силна поделба на државата и религијата, стана соодветно зголемување во методите на уметничко изразување. Во текот на првите години на Републиката, Владата инвестираше голема количина на ресурси во ликовната уметност како што се слики, скулптури и архитектура. Ова беше направено и како процес на модернизација и за создавање на културниот идентитет. Поради различните историски фактори дефинирањето на турскиот идентитет, културата на Турција јасно ги комбинира напорите да биде "модерен" и Западен, со желба за одржување на традиционалните верски и историски вредности.
Велика Река (Осогово)
Течение
Реката извира на планината Осогово. Нејзиниот тек е источно од селото Јастребник и северно од градот Кочани. Реката се влева во езерото Гратче и во неговиот северн дел, под ридот Кале, заедно со Мала Река ја образува Кочанска Река. По течението на реката непосредно пред нејзиниот влив во езерото Гратче се наоѓа Гратчевскиот Водопад којшто настанал со изградбата на помошна брана којашто имала за цел да го спречува наглиот доток на вода до месноста Рамна Скала каде што се градела големата брана.
Турска култура
Народот
Турската култура претрпе длабоки промени во текот на минатиот век. Денес, Турција може да биде единствената земја која ги содржи сите екстремности на источната и западната култура (заедно со многу компромиси и соединување помеѓу двете). Отоманскиот систем беше исто така мулти-етничка држава што не им овозможи на луѓето во неа да се мешаат едни со други и со тоа да ја задржат посебената етничност и религиозни идентитети во рамките на империјата (иако со доминантна Турција и Јужна Европска владејачка класа). По падот на царството по Првата светска војна Турската Република приспособи унитарен пристап, кој принуди сите различни култури во рамките на нејзините граници да се мешаат едни со други, со цел на производство на "турски" национален и културен идентитет. Ова мешање, наместо за производство на културната хомогенизација, таа резултираше со многу нијанси на сива боја како и традиционалните муслимански култури на Анадолија се судрија со (или имале наметнувања врз нив) космополитскиот модернизам на Истанбул и поширокиот Запад.
Велика Река (Осогово)
Хидрографија
Реката зафаќа површина од 202,37 ха.
Флора и фауна
Покрај реката се застапени појаси од евла и врба. Долината на реката е единствениот предел на Осоговските Планини каде се среќава ендемски вид на виук ''Festuca thracica ssp. violaoceosordida var. osogovoensis''. Подрачјето исто така е богато со крајречни шуми, као и силикатни карпи на коишто е забележлива хазмофитска вегетација сочинета од чуваркуќа и други растенија. Карпиште со сува грмушеста вегетација се единственото подрачје на планината каде што се среќава средоземниот вид на скакулци Saga natoliae којшто е најголем претставник на скакулци во Европа. По течението на реката се среќаваат и вилински коњчиња од видовите Cordulegaster heros, Ophiogomphus cecilia и Calliaeschna microstigma.
Турска култура
Литература
Турската литература е собирањето на писмени и усни текстови составени на турски јазик, или во нејзината форма на Отоманство или во помалку исклучиво книжевни форми, како на пример она збореното во Република Турција денес. Традиционалните примери за турската народ се расказите на Караѓоз и Хаџиват, Келолан, Инџили Чавуч и Насредин Оџа, како и делата на народните поети како што се Јунус Емре и Ашик Вејсел. Книгата на Деде Коркут и епот за Королу се главните елементи на турската епска традиција во Анадолија за неколку векови. Двете основни текови на Отоманската литература беа поезија и проза. На две, Диван Отоманската поезија, високо ритуализирани и симболичка форма на уметност, беше доминантен поток. Огромното мнозинство на Диванската поезија е лирика по природа: или газели или касидеси. Имаше, сепак, други општи жанрови, повеќето особено месневи, еден вид на стихова романса а со тоа на различна наративна поезија. Традицијата на Отоманската проза беше исклучиво не-измислен по природа, како измислената традиција беше ограничена на наративната поезија.
Реформите на Танзимат 1839-1876 доведоа промени на јазикот на Отоманската пишана литература, и воведе претходно непознати Западни жанрови, првенствено романот и расказот. Многу од писателите во периодот на Танзимат напишаа во неколку различни жанрови истовремено: на пример, поетот Намик Кемал, исто така, го напишал важниот роман İntibâh (будење) во 1876, додека пак новинарот Шинаси е забележан за пишување, во 1860 година, првата модерна турска игра, еден чин комедија "Sair Evlenmesi" (Брак на поетот). Повеќето од корените на модерната турска литература беа формирани помеѓу годините 1896 и 1923 година. Генерално, имаше три основни книжевни движења во текот на овој период: Edebiyyât-I Cedîde (Нова литература) движење; FeCr-i Ati (Зора на иднината) движење; и Мили Edebiyyât (националната литература) движење. Edebiyyât-I Cedîde (Нова литература) движењето започна со основањето во 1891 година на списанието Сервет-i Фунун (Научно Богатството), кој беше во голема мера посветен на напредокот (и интелектуални и научни) по должината на западниот модел. Соодветно на тоа, литературните потфати на магазинот, под раководство на поетот Тефик Фикрет, беа насочени кон создавање на западен стил "висока уметност" во Турција.
Поезија
Постојат, генерално земено, две традиции на турскиот јазик за народни поети;
• Ашик / озан традицијата, која-иако била многу под влијание на религијата, како што е споменато погоре за поголемиот дел беше секуларна традиција;
• експлицитната религиозна традиција, која се појави од собирни места (tekkes) од суфиски религиозни нарачки и шиитските групи.
Поголемиот дел од поезијата и песните на ашик / озан традицијата, што претставува речиси исклучиво усно до 19 век, останува анонимен. Има, меѓутоа, неколку познати ашици од пред тоа време, чии имиња ја преживеале несреќата заедно со своите дела: гореспоменатите Королу (16 век); Караџаолан (1606 -1689?), кој може да биде најдобро познат ашик пред 19 век ; Дадалолу (1785 -1868?), кој беше еден од последните големи ашици пред да да започне традицијата да се намали донекаде кон крајот на 19 век, и неколку други. Ашиците беа во суштина минестрели кои патуваа низ Анадолија извршувршувајќи ги нивните песни на балама, мандолината-како инструмент чии парни жици се сметаат дека има симболично религиозно значење во областа на културата Алеви / Бекташката култура. И покрај падот на ашик / озан традицијата во 19 век, таа доживеа значајна преродба во 20 век благодарение на ваквите исклучителни личности како Ашик Вејсел Шатиролу (1894-1973), Ашик Махзуни Шериф (1938-2002), Нешет Ерташ (1943 -), и многу други.
Поезијата на Отоман Диван е мошне ритуализирана и симболичка форма на уметност. Од Персиската поезија која во голема мера ја инспирира, тој го наследи богатството на симболи чиешто значење е и меѓусебните односи-и двете наликуваа (مراعات نظير mura'ât-i Nazir / تناسب tenâsüb) и опозицијата (تضاد tezâd), биле повеќе или помалку пропишани. Примери за распространети симболи кои, до одреден степен, се противат еден на друг, меѓу другите:
• славеј (بلبل BulBul) - роза (گل Ѓул) свет (جهان cihan; عالم "Алем) - градина на ружите (گلستان gülistan; گلشن gülşen) подвижник (زاهد Захид) - дервиш (درويش Дервиш)
Во раните години на Република Турција, имаше голем број на поетски трендови. Авторите како Ахмед Хасим и Јахја Кемал Бејатли (1884-1958) продолжија да пишуваат важен формален стих чиј јазик беше, во голема мера, претставува продолжување на крајот на Поезијата на Отоманската традиција. Од страна на поголемиот дел од поезијата на времето, сепак, беше во духот на традицијата на фолк-кој го инспирира "syllabist" движењето (BES Hececiler), кој се појави од национално литературно движење и кои настојуваа да ги изразат патриотските теми формулирани во слоговни метри поврзани со турскиот јазик за народна поезија.