cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Струмица
Население
Во поширокиот Струмички регион каде што покрај градот се наоѓаат уште 74 села, во 2002 година биле запишани 92.625 жители и со тоа претставува најнаселената област во Источна Македонија.
Струмица е најголем град во Југоисточниот Регион и десетти град по големина во Македонија.
Според пописот на населението од 2002 година, во градот имало 35.311 жители и спаѓал во групата на средни градови. Етнички гледано, населението е составено од:
Според последниот Попис на населението на Македонија од 2002 година, градот има 35.311 жители. Следува табела на националната структура на населението
Во градот се зборуваат следниве јазици :
Во Струмица се застапени следните религиски групи :
Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Струмица:
Местоположба
Струмица и нејзината општина се наоѓаат на 41 22 северна географска широчина и 22° 35’ и 23° 45’ источна географска должина, го зафаќа крајниот југоисточен дел од Република Македонија веднаш под тромеѓето на меѓудржавните граници со Грција од југ и со Бугарија од исток. Регионот што всушност ја опфаќа котлината меѓу планините Беласица, Огражден и Еленица, по површината и по бројот на населението не е ниту помеѓу најмалите ниту помеѓу најголемите општини во земјата, но неговиот низински дел спаѓа во редовите на најгусто населените реони во Македонија. Според пописот на населението од 2002 година, во Струмичката Котлина со вкупна површина од 963 км2 живеат околу 95.000 жители, со тоа што во нејзиниот најплоден низински дел кој зафаќа помалку од една четвртина од вкупната површина живеат над 100 жители на 1 км2.
Просечната надморска височина на котлината изнесува 280 метри, а вкупната површина 290 км2, што претставува околу 30% од вкупната површина на регионот. Оградена е со планините Огражден, Беласица и Еленица. Економски најбогат и најзначаен дел од котлината е струмичката рамница, потоа доаѓа подбеласичкиот микрореон или т.н. Подгорот и на крај микрореонот на населените места распределени во подножјето на планината Огражден.
Општина Струмица се наоѓа на западниот и централниот дел од Струмичкиот регион, со површина од 321,89 км2. На исток се граничи со Општината Босилово, на запад со Општината Конче, на север со Општина Василево, на југоисток со Општина Ново Село, а на југозапад со Општина Валандово. Ја сочинуваат 25 населени места, со вкупно население од 54.676 жители.
Економски показатели
Структура на невработеност во Струмички регион според образование:
Стопанство
Првите години по Втората светска војна Струмица била град со неразвиено стопанство, без индустрија, со заостанато земјоделство, сточарство и занаетчиство. Стагнираниот развој на земјоделството и сточарството продолжила и во првите години по ослободувањето, сè до растурањето на т.н. Селски работни задруги. Во 1949 година, со изградбата на каналот за наводнување во Моноспитското мочуриште како и останатите одводни каналски мрежи се ослободиле стотици хектари обработлива површина на кои денеска се одгледуваат житни, фуражни, градинарски и индустриски култури.
Иако геолошки неистражен, се смета дека Струмичкиот крај е богато со руди или поточно злато по течението на Сушевска Река, радиоактивни материи и кварц на Беласица. Исто така овој реон е богат и со неметали од кои најмногу се експлоатираат фалспадот и калциум-карбонатот.
Земјоделство
Пресудно значење за развојот на интензивното земјоделство во Струмичката Котлина имаат вештачките езера и системите за наводнување. Со нивната изградба регионот стана најголем производител на ран и индустриски зеленчук во Република Македонија.
Струмица е центарот на пространата богата Струмичка Котлина. Овде се одгледуваат афион, памук, тутун, сусам, кикирики и анасон (ретка земјоделска култура која се употребува за производство на познатиот македонски пијалак - мастика). Сето ова дава можност за развој на текстилната и прехранбената индустрија во Струмица.
На овие површини најзастапени се житните (пченица, јачмен, пченка) како и градинарските и раноградинарските култури (пипер, домат, бостан, зелка, краставица,компир и др.). Постојат и 3 поголеми капацитети за преработка на градинарски производи, 4 преработувачки капацитети за мелење на житни култури, едно претпријатие за откуп и ферментација на тутун и околу 40 претпријатија кои се занимаваат со продажба на репроматеријали за земјоделието.
Во Општина Струмица постојат 2 земјоделски пазари за продажба на земјоделски производи на мало и еден пазар за продажба на земјоделски производи на големо во чиј состав е и добиточниот пазар.
Производствени фабрики
Во градот работат повеќе индустриски капацитети коишто вработуваат голем број на работници. Најуспешни индустриски капацитети се текстилните индустрии АД „Единство“, АД „Герас Цунев“ и фабриката за санитарна керамика „Македонија “, рудникот за фелдспат и калциум карбонат „Огражден “, „ЗИК Грозд“ (познат по квалитетната „струмичка мастика“) и др. кои ги пласираат своите производи и на странските пазари како САД, Русија, сите држави од поранешна Југославија, Германија, Австрија, Бугарија и др. Во поново време се забележува голем развој на малостопанството, а застапени се и странските вложувања, пред сѐ од соседна Грција.
Планини
Струмичкиот Регион е опкружен со планините Беласица, Огражден и Еленица. Конфигурацијата на овие планински венци е таква што на котлината и даваат форма на голем неправилен триаголник.
Беласица се наоѓа југоисточно од Струмица со највисок врв Радомир 2029 m. Се протега во правец исток-запад со должина од над 70 км. Таа е една од најстарите планини не само во Македонија, туку и на Балканскиот Полуостров. На Беласица се наоѓа тромеѓето меѓу државните граници на Република Македонија, Бугарија и Грција.
Огражден се наоѓа североисточно од Струмица со највисок врв 1744 m.
Еленица се наоѓа западно од Струмица со највисок врв 970 m.
Клима
Во Струмичката Котлина се мешаат видоизменета средоземна клима чиј целосен продор од Егејското Море го стопира венецот на планината Беласица, и континентална клима чие влијание значително го намалуваат планините Огражден и Плачковица. Климата во Струмица и Струмичко се одликува со релативно благи зими, со долги суви лета и со високи средни дневни температури.
Меѓутоа, во зима топломерот може да се спушти и до -20 степени, а во лето топломерот знае да покаже и до 40 степени. Пролетта и есента се пријатни во Струмица, но мошне кратки. Просечните врнежи од околу 600 литри на м2 годишно се со средоземен режим, со максимум во месеците ноември и декември и минимум во август и септември.
Годишно, во Струмица има околу 230 сончеви денови, сончевиот сјај трае просечно 2.377 часа годишно, магла во просек има најмногу дваесетина дена а исто така се јавуваат и ветришта кои дуваат од сите правци. Од нив најизразен е северозападниот, кој најмногу го има во јули, како и северозападниот кој е пролетен, а поретки се северецот и јужниот ветер.
Почва и релјеф
Според составот и одликите на почвата, во овој регион се среќаваат повеќе почвени типови. Скалетните почви се најраспространети во планинскиот дел (во периферните делови на котлината), по нив доаѓаат делувијалните наноси, солените почви и врбеницата, а во низинскиот и централниот дел на котлинатасе наоѓаат алувијалните почви. Тие зафаќаат околу 11.520 хектари и како најплодни претставуваат еден од основните фактори за развиеното земјоделство во подрачјето.
Целокупниот Струмички регион е поделен на ридско планински во кој се застапени скалестите и рамничарски почви, како и алувијалните, смолниците, гајњачите и карбонатните видови почви. Поголем дел односно 46% од обработливите површини припаѓаат на рамничарскиот релјефен дел кои се наоѓаат на надморска височина од 250 – 300 м и се од првостепено значење за земјоделството во регионот. Тоа се површините покрај речното корито на реките Струмица, Тркања и Крива Река. Останатите 52% од површините припаѓаат на падинскиот дел, а 2% на ридскиот релјефен дел. Ваквата бонитетна и почвена одлика на Струмичкиот регион го определува и начинот на користење на земјиштето од страна на земјоделските субјекти, така што од вкупната земјоделска површина од 32.319 ха, 87% припаѓаат на оброботливите површини каде доминираат ораниците и бавчите.
Поволната клима и квалитетната почва во Струмичкиот регион претставуваат најголем стопански потенцијал. Иако од период до период доаѓа до промени на сеидбените структури, односно до поголема или помала застапеност, па и отфрлање на одредени земјоделски култури, подрачјето е едно од најактивните земјоделски региони на Балканот. Така, пред седумдесеттите години подрачјето било најголем производител на житарици и на индустриски култури, главно афион, памук, тутун, сусам, шеќерна репка итн., но со изградба на вештачките езера „Турија“ и „Водоча“ како и системите за наводнување, сеидбените планови рапидно се промениле во корист на многу подоходовните рани, средни и доцни градинарски култури, кои се одгледуваат за свежа консумација и за преработка во индустриските капацитети.
Речиси целата површина на Струмичкото Поле е педолошки испитано. Од овие површини, 26 165 ха се погодни за наводнување, а се покриени со алувијални и дилувијални наноси.
Општина Струмица
Во центарот на градот се наоѓа општинската самоуправа, позната како Градско собрание, којашто ги носи градските и општинските одлуки. Струмица е седиште на општината Струмица, којашто опфаќа 25 населени места и брои 54 676 жители. Населени места во Општина Струмица се: градот Струмица и селата: Баница, Банско, Белотино, Вељуса, Водоча, Габрово, Градско Балдовци, Дабиље, Добрејци, Дорломбос, Злешево, Костурино, Куклиш, Мемешли, Муртино,Орманли, Попчево, Просениково, Раборци, Рич, Сачево, Свидовица, Три води и Чепели.
Актуелен градоначалник на Општина Струмица е г. Коста Јаневски.
Инфраструктура
Струмица е меѓу првите градови во Македонија која се развива како на културен така и на економски план.
Водоснабдување
Состојбата на постојната водоводна мрежа е релативно задоволителна. Со средствата од програмата МЕАП се обезбедува водовод до населените места и промена на застарената водоводна мрежа во градот. За потребите на градот Струмица, изграден е водоснабдителен систем кој користи површинска вода од акумулацијата Турија. Водоводната мрежа во градот Струмица се состои од 2 висински зони (ниска и висока). Ниската зона покрива 90% од урбаната површина, а ниската зона 10%. Во градот на повисоките места вода се обезбедува со пумпни станици. Во фабриката за вода освен вообичаениот процес на обработка на водата за пиење исто така се врши и озонирање на водата сè со цел да се обезбеди квалитетна вода за пиење.
Сообраќај
Транспортот во Струмица најмногу е регулиран од страна на ДОО Струмица Експрес која ги одржува сите линии во земјата. Исто така, освен во Македонија има пуштено директна линија и до Софија, Белград, Солун итн. Поволната географска положба, воедно и добрата пристапност на Струмичкиот регион од сите страни, му даваат на регионот особена важност во Република Македонија. Низ него поминува најважниот магистрален пат М6, кој регионот го поврзува со останатиот дел од Републиката, како и со Република Бугарија и Република Грција. Повеќето регионални и локални патишта што ја шараат територијата на регионот, поврзувајќи ги сите населени места во него, истиот го прават несомнено важен земјоделско индустриски центар во државата.
Телекомуникации
Телекомуникациската мрежа во струмичкиот регион е доста развиена и ја покрива речиси целата територија на регионот. Реализацијата на телефонските приклучоци и останатите телекомуникациски услуги ги врши АД Македонски Телеком со подружница Струмица со најсовремена телекомуникациска мрежа. Територијата на струмичкиот регион е покриен и со мрежа на мобилна телефонија, со достапност до трите мобилни оператори Т-Мобиле Македонија, Космофон и ВИП.
Образование
Струмичката општина се вбројува меѓу општините со развиена образовна мрежа. На подрачјето делуваат 13 централни и основни училишта со шеесетина подрачни училишта и блиску 600 наставници. Овие училишта се распоредени речиси во сите населени места и во нив секоја година се запишуваат по скоро 11.000 ученици.
Во Струмица има отворено основни и средни училишта, како и високообразовни установи.
Спорт
Спортот во Струмичкиот регион има подолга традиција и бележи врвни остварувања, а Струмица важи за еден од најголемите спортски градови во земјата и за расадник на млади таленти.
Низ историјата ќе биде запаметено дека во 1986 година Струмица беше домаќин на II Олимпијада на училишните спортови на која учествувале околу 2.400 спортисти, а во 1994 година беше организиран првиот меѓународен официјален спортски натпревар во самостојна Македонија, односно квалификациите за европското јуниорско првенство во ракомет, кога се сретнаа репрезентациите на Македонија, Швајцарија и Норвешка.
Фудбал
Фудбалот во Струмица е еден од најпопуларните спортови помеѓу младината. Првата топка во Струмица била донесена во 1914 година.
На 13 август 1922 година бил формиран фудбалскиот клуб ФК Беласица, а во 1923 на 13 февруари година бил формиран фудбалскиот клуб ФК Тиверија.
Фудбалските клубови од Струмица (ФК Беласица и ФК Тиверија) кои сега настапуваат во Прва односно Третата македонска фудбалска лига, докажале дека можат да создадат многу добри фудбалери. Така на пример, овде спаѓаат македонскиот стручњак Благоја Истатов, потоа Горан Пандев (ФК Наполи), Васил Рингов, Ацо Стојков, Зоран Балдовалиев, Горан Мазнов, Роберт Попов, Горан Попов, Игор Ѓузелов итн.
Кошарка
Како фудбалот, така и кошарката е еден од најомилените спортови во Струмица. Кошаркарскиот клуб КК Струмица порасна во еден од најдобрите клубови во Македонија, притоа освојувајќи ја шампионската титула во 2007 година. За жал клубот повеќе не постои. Од клубовите кои настапуваат во сениорска и младинска конкуренција вреди да се споменат КК Ролинг 08, КК Милениум, КК Горани Баскет, КК АБА Струмица и КК Феликс. Во летото 2012 година, Милениум, АБА Струмица, Феликс и Горани Баскет одлучија да се спојат и се создаде нов клуб Струмица, кој е легален наследник на КК Милениум. Еден од најпознатите кошаркари од Струмица е Влатко Илиевски.
Одбојка
Одбојката во Струмица според многумина најмногу придонела за цела Македонија. Така најпознати одбојкари од Струмица се Кире Ричлиев (сега тренер на македонската репрезентација), Хари Наковски, Атанас Милев, Зоран Русоманов, Никола Донев итн. ОК Струмица била шампион на Македонија и многукратен вицешампион заедно со ОК Македонија веднаш зад скопскиот Фершпед Работнички.
Незаситена маст
Неаситена маст — маст или масна киселина која содржи барем една двојна врска во маснокиселинскиот ланец. Ланецот е мононезаситен ако содржи една двојна врска, а полинезаситен ако има две или повеќе двојни врски.
Кога се образуваат двојни врски, јаглеродниот ланец ги губи водородните атоми. Така, заситената маст нема двојни врски, има најголем можен број на водородни атоми врзани за јаглеродните, и така е „заситена“ со водород. Кај клеточниот метаболизам, молекулите на незаситена маст содржат помалку енергија (т.е. помалку калории) отколку истото количество на заситена маст. Поголем степен на незаситеност на масната киселина (повеќе двојни врски) значи поголема подложност на липидна пероксидација (всалување). Антиоксидансите ја штитат незаситената маст од оваа појава.
Хемија и исхрана
Двојните врски може да бидат цисизомерни или трансизомерни, зависно од геометријата на двојната врска. Кај цисизомерот, водородните атоми се на истата страна во двојата врска, а кај трансизомерот тие се на спротивни страни (вид. трансмаст). Заситените масти се корисни во преработката на храната се помалку подложни на всалување и обично поцврсти на собна температура отколку незаситени масти. Незаситените ланци имаат пониска точка на топење, поради што овие моолекули ја зголемуваат течноста на клеточните мембрани.
Иако и мононезаситените и полинезаситените масти можат да ја заменат заситената маст во исхраната, транснезаситените масти не можат. Замената на заситените масти со незаситени го зголемува нивото на вкупниот холестерол и МГБ-холестероот во крвта. Транснезаситените масти се исклучок бидејќи стереохемијата на двојната врска им дава склоност на јаглеродните ланци кон линеарна конформација, со што лесно се вклопуваат во цврсти наслаги. Геометријата на цисдвојната врска предизвикува искривеност во молекулата, со тоа спречувајќи цврсти образби. Природните извори на масни киселини се богати со цисизомери.
Иако полинезаситените масти штитат од аритмија, изучувањето спроведено кај средовечни жени што внесуваат релативно малку масти покажало дека полинезаситената маст е поврзана со напредувањето на коронарна атеросклероза, за разлика од мононезаситената маст, која не покажала никаква поврзаност. Ова веројатно е показател за поголемата склоност на полинезаситените масти кон липидна пероксидација, против која штити витаминот Е.
Примери за незаситени масни киселини се палмитолеинската, олеинската, миристолеинската, линолната и арахидонската. Незаситените масти се присутни во храни како авокадото, оревестите плодови, маслиновото масло и растителни масла како репкиното. Месните производи содржат и заситени и незаситени масти.
Иако незаситените масти обично се сметаат за поздрави од заситените, Управата за храна и лекови на САД препорачува дека незаситена маст не треба да надминува 30 % од внесените калории во денот. Највеќето храни содржат и незаситени и заситени масти. На производите се нагласува само позастапениот вид на маст. Разни растителни масла со незаситени масти (како маслиновото) воедно содржат и заситена маст.
Во хемиската анализа, масните киселини се одвојуваат со гасна хроматографија на метилестрите. Покрај тоа, незаситени изомери можат да се одвојат со хроматографија на насобран тенок слој.
Асеновград
Асеновград (Асеновград) е наследник на античкиот Стенимахос (грчки јазик:Στενήμαχος). Градот првпат се споменува 700 години пред новата ера. На 2 км јужно од градот се наоѓа средновековната Асенова тврдина на бугарскиот цар Јован Асен II.
Врља Грамада (Бешиште)
Врља Грамада — археолошко наоѓалиште во прилепското село Бешиште. Претставува праисториска населба. Откриено е во 2001 година од страна на археологот Александар Миткоски кога биле вршени археолошки рекогносцирања на подрачјето на поранешната општина Витолиште.
„Зборник“
„Зборник“ – списание на Археолошки музеј на Македонија. Првиот број бил објавен во 1956 г., а главен уредник бил Димче Коцо. Под овој наслов излегле 12 броја.
Со организационите промени од 1995 г. се преименува како Списание на Музеј на Македонија – нова серија (последен бр. 2 од 2005 г.). Во него се публикувани научни и стручни трудови од македонски и од странски истражувачи од областа на археологијата, епиграфијата, нумизматиката, античката и средновековната историја, историјата на средновековната уметност, конзервацијата на музејските предмети и музеологијата.
Гробишта (Бешиште)
Гробишта — археолошко наоѓалиште во прилепското село Бешиште. Претставува некропола, но поради неистраженоста не е датирано. Откриен е во 2001 година од страна на археологот Александар Миткоски кога биле вршени археолошки рекогносцирања на подрачјето на поранешната општина Витолиште.
Ѓурѓиц
Ѓурѓиц  — христијански православен празник, посветен на светиот великомаченик Георгиј Победоносец (16/3 XI). Бидејќи Ѓурѓовден е во пролет, кога празниците не се празнуваат со домашни служби, со името на Св. Георгиј има уште два празника во есен: - Ѓурѓиц (16/3 XI) и Св. Ѓорѓи Посен (9. Ⅻ/26. XI). Овој празник е востановен во чест на обновувањето и осветувањето на храмот „Свети Георгиј” во Лида Палестинска, каде што било пренесено и неговото тело. .
Месечина од хартија (филм од 1973)
Месечина од хартија (англиски: Paper Moon) - американски филм од 1973 година, во режија на Питер Богданович. Главните улоги ги толкуваат: Рајан О'Нил, Тејтум О'Нил, Медлин Кан, Џон Хилерман и П. Ј. Џонсон. Филмот бил номиниран за наградата „Оскар“ во четири категории, а победил само во една: Тејтум О'Нил, на возраст од 10 години, добила „Оскар“ за споредна женска улога, како најмлад добитник на оваа награда во историјата. Исто така, таа ја добила и наградата „Златен глобус“, а филмот бил добитник на вкупно осум филмски награди.
Содржина
За време на Големата депресија, малото девојче Еди Логинс (ја игра Тејтум О'Нил) останува без мајка си. На погребот присуствува и Мозес Преј, познаник на нејзината мајка, кој се согласува да го одведе девојчето кај нејзината тетка во Мисури. Мозес е продавач на библии кој се служи со измами, а набргу и Еди почнува да му помага во нечесната работа. Така, двајцата патуваат до едно до друго место, заработувајќи доволно пари. Еднаш, Мозес ја запознава девојката Трикси Дилајт (ја игра Кан) и ја зема со себе, иако Еди се спротивставува на таа врска. Оттука, Еди се служи со својата итрина и успева да се ослободи од Трикси, по што таа и Мозес го продолжуваат патот сами. Во Канзас, Мозес краде неколку сандаци со виски кои му ги продава на човекот од кого ги украл, но набргу е уапсен од полицијата. Сепак, благодарение на Еди, тие успеваат да избегаат од полициската станица и да преминат во државата Мисури. Таму, полицајците од Канзас го претепуваат Мозес и му ги земаат парите. Тој ја остава Еди кај нејзината тетка, но Еди повторно му се враќа и двајцата го продолжуваат своето заедничко патешествие.
Здравица
Здравица  — типична форма на реторичкиот жанр од усното народно творештво.
Таа се кажува на многу народни празници и свечености – слави, крштевки, имендени, при вршењето на некои заеднички работи итн. Таа е кратка по форма, што произлегува од нејзината функција – не ја разработува фабулата, туку уверува, во неа се изрекуваат најубави желби за домаќинот на куќата, за младенците, за детето што се крштава и сл.
На тој што му е упатена, му се пожелува добро здравје, напредок, подмладок, имот, благосостојба, мир, да биде заштитен од лоши луѓе и непријатели од секаков вид. Содржи и многу синтагматски и синтаксички формули: Во поле бериќет, кај стока кувет, а кај луѓе живот! Среќна слава на домаќинот, среќа Гос-под да му дава, гости да му се повесели, до година повише да има, бериќет да се роди!
За неа е карактеристичен дитирампскиот тон, реализиран со рамномерно пулсирање на изговорената реченица. Ритмизираниот текст се остварува и со бројни рими и стихови, најчесто во осмерец или десетерец. По правило, се објавуваат во составот на зборници со различни паремии.
Нивата од Васил Бучкоски (Шипокно)
Нивата од Васил Бучкоски — археолошко наоѓалиште во охридското село Шипокно. Наоѓалиштето претставува доцноантичка некропола. Се наоѓа во непосредната на селото, од западната страна Овде со обработувањето на земјата биле откриени три гроба градени од тегули - тип "на две води".
Црква „Св. Атанасиј“ - Аларе
Свети Атанасиј (Άγιος Αθανάσιος) — преродбеничка црква во селото Аларе, Ениџевардарско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.
Црквата е гробишен храм изграден во XIX век. Претставува еднокорабна базилика со тринаесетстрана апсида, срушен нартекс-женска црква на запад и трем на југ. Во нишата на жртвеникот има остатоци од фрески од крајот на XIX век.
На крајот од XIX и почетокот на XX век, иако целото село било под врховенството на Бугарската егзархија, храмот стоел затворен поради спорови меѓу неа и Цариградската патријаршија.
Црквата е прогласена за историски споменик на 6 декември 1994 г.
Јован Грујов
Јован Душанов Грујов ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Потекнувал од сиромашно селско семејство. По завршувањето на основното училиште се занимавал со земјоделство. Пред ослободувањето на Македонија, на 20 септември 1944 година, стапил во Шеснаесеттата македонска ударна бригада. По акциите против балистите заминал со XV македоноки корпус на север, каде учествувал во дефинитивното ослободување на уште неослободените краишта на Југославија. Во близината на Белград со успех завршил тримесечно воено-политичка настава. На 12 април 1945 година учествувал во пробивот на силно укрепените германско-усташки позиции. Во мугрите на 16 април 1945 година учествувал во навлегувањето во Врпоље. Во крвавите улични борби храбро загинал и таму бил закопан.
Борис Ѓорѓиевски
Борис Димев Ѓорѓиевски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Потекнувал од селско семејство. Завршил основно училиште. Живеел и работел во Скопје како графички работник. Летото 1944 година стапил во партизански одред. Подоцна со единиците на НОВ и ПОЈ го поминал долгиот борбен пат во завршните операции за ослободувањето на Македонија и Југославија. Учествувал во ослободувањето на Срем, Војводина и поголем дел од Хрватска. Во завршните битки со Германците, кон крајот на април 1945 година, храбро загинал некаде во Хрватска. Закопан бил на местото каде што зaгинал.
Хелиј (митологија)
Хелиј ( / <span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ h <span title="/iː/: 'ee' in 'fleece'">iː l <span title="/iː/ or /ɪ/: 'y' in 'happy'">јас <span title="/./: syllable break">. <span title="/ɒ/: 'o' in 'body'">ɒ s / на Ἥλιος Hēlios; латинизиран како Helius, на Хомеровиот грчки дијалект ) е персонификација на Сонцето во старогрчката митологија. Тој е син на титан от Х иперион и титанката Т еја (според Хесиод), позната и како Е врифеса (во Хомеровата химна 31) и брат на божиците С елена (Месечина), и Еос (Зора).
Хелиј е опишан како убав титан крунисан со блескавиот ореол на Сонцето кој вози сончева кочија преку небото секој ден и се враќа од исток. Во Хомеровата химна за Хелиј, се вели дека тој се вози во златна кочија којашто ја влечат коњи (Хх 31.14–15) а П индар зборува на огнената кочија на Хелиј (Олимписка ода 7.71). Подоцна, на коњите им биле дадени имиња поврзани со огнот: Пирос, Еос, Етон и Флегон.
Како минувало времето, Хелиј бил повеќе идентификуван со богот на светлината, Аполон. Сепак и покрај нивниот синкретизам, тие честопати се гледани како двајца различни богови (Хелиј бил Титан, додека Аполон бил О лимписки бог). Еквивалент на Хелиј во римската митологија бил Сол.
Имиња
Грчкиот збор ἥλιος е наследениот збор за Сонце, од праиндоевропскиот збор *seh₂u-el од каде дошол латинск иот збор sol, на санскрит surya, староанглиски swegl, старонордиск и sól, велшки  haul, итн.
Женските потомци на Хелиј биле наречени Хелијади. Грчкиот бог на сонцето имал различни епитети. Хелиј тесно се поврзувал и понекогаш намерно се идентификувал со Аполон.
Меѓу другите називи за него се: Х иперион суперус ("висок"), Електор (неизвесна деривација, честопати преведен како "зрачен"; особено во комбинација Хиперион електор), Фетон "блескав", Хекатос (за Аполон, воедно и Хекатеболос "далечински стрелец", односно сончевите зраци се сметаат за стрели).
Старогрчка митологија
Најпозната приказна за Хелиј е дека на неговиот син Фетон, кој се обидел да ја вози кочијата на неговиот татко но ја загубил контролата и направил пожар на Земјата. Ако Зевс не се замешал со фрлање молња на Фетон, со којашто го убил, сите смртници ќе умреле.
Хелиј понекогаш се одликувал со епитетот Паноптес ("гледа се"). Во приказната во Одисеја (viii.300ff.), А фродита, жената на Х ефест, тајно спиела со А рес, но Хелиј ги видел и му кажал на Хефест, којшто ги заробил двајцата љубовници во невидливи мрежи за да ги казни.
Во Одисеја, Одисеј и преживеаните членови на неговиот екипаж стигнале до Тринакија, светиот остров на сончевиот бог, кого Кирка го нарекува Хиперион а не Хелиј. Тука се чувале светите говеда на Сонцето. Иако Одисеј ги предупредил луѓето, кога снемале храна тие ги убиле и ги изеле говедата. Ќерките на Хелиј, кои го чувале островот, му кажале на нивниот татко за ова. Хелиј побарал од Зевс да се ослободи од луѓето на Одисеј а тој го уништил бродот со гром, при што загинале сите освен Одисеј. Атенеј во Гозбата на софистите (Deipnosophistae) вели дека, на зајдисонце, Хелиј се качува во голем златен пехар и оди од Хесперидите на најдалечниот запад до земјата на Етиопите, со кои ги поминува темните часови. Кога Х еракле патувал за Еритреја да го скроти добитокот на Г ерион, ја минувал на либиска та пустина и толку му пречела топлината што исфрлил стрела кон Хелиј, Сонцето. Речиси веднаш ја сфатил грешката и длабоко му се извинил Хелиј кој му ја дал на Херакле златната чаша што ја користел за да плови по морето секоја вечер, од запад кон исток. Херакле ја искористил оваа златна чаша за да стигне до Еритреја.
Со ќерката на морето Персеида, Хелиј станал татко на Ает, на Кирка, Перс (брат на Ает) и Пасифаја. Другите негови деца се Фетуса ("сончева") и Лампетија ("сјајна").
Хелиј и Аполон
Хелиј понекогаш се поистоветува со Аполон: "Различните имиња може да се однесуваат на истото битие", забележува Валтер Баркерт, "или пак свесно биле изедначувани, како во случајот на Аполон и Хелиј."
Во Хомерова та литература, Аполон јасно се идентификува како различен бог, со сребрен (а не златен) лак и без сончевите одлики.
Најстарите извори каде Аполон се идентификува со Хелиј се во преживеаните фрагменти на драмата Фетон на Еврипид во говорот на крајот (fr 781 N2), Климена, мајката на Фетон, тажи дека Хелиј ѝ го уништил детето, истиот оној Хелиј кого луѓето со право го викале Аполон (името Аполон тука го сугерира значењето "уништувач").
Во хеленистичкиот период Аполон во култот станал тесно поврзан со Сонцето. Неговиот епитет Ф ебус, "сјаен", латинск ите поети подоцна го применувале за богот на сонцето, Сол. Идентификацијата станала вообичаена во филозофските текстови и се појавува во пишувањето на П арменид, Е мпедокле, Плутарх и Крат од Теба, а се појавува и во некои орфички текстови. Псевдоерастотен пишувал за Орфеј во Катастеризми, дел 24:
Дионис и Асклепиј понекогаш, исто така се идентификувани со овој Аполон Хелиј.
Класичните латински поети името Фебус го користеле за богот на сонцето, од каде доаѓаат подоцнежните наводи во европската поезија за Фебус и неговото возило („кочија") како метафора за сонце. Но во некои митови, Аполон и Хелиј се различни. Богот сонце, синот на Хиперион, со својата сончева кочија, иако честопати нарекуван Ф ебус ("блескав") не бил нарекуван Аполон освен во некоја намерна нетрадиционална идентификација.
Наспроти овие идентификации, Аполон впрочем никогаш не бил опишан од страна на грчките поети дека вози сончева кочија, иако тоа било вообичаена практика кај латинските поети. Оттука, Хелиј сè уште е познат како "богот-сонце" – оној кој ја вози кочијата на сонцето низ небото секој ден.
Хелиј и Зевс
Хелиј понекогаш во класичната книжевност се споменува заедно со Зевс. Хелиј се наведува директно како Зевсовото око, или јасно се имплицира дека е тоа. На пример, Хесиод окото на Зевс го опишува како сонце. Оваа перцепција веројатно произлегува од поранешната праиндоевропска религија, каде сонцето се смета дека е окото на врховниот бог (*Dyḗus Pḥнаtḗr )
Култот на Хелиј
Л.Р Фарнел вели "дека обожавањето на сонцето било силно присутно помеѓу луѓето на предгрчката култура, но дека многу мал број на заедници во подоцнежните историски периоди го задржале како некаков моќен фактор на државна религија." Атичките литературни извори имаат тенденција да направат со атинска пристрасност да се гледа на старогрчката религија, а сепак од "Атинјаните не можело да се очекува да се поклонуваат на Хелиј или на Селена," Џ.Барнет забележува дека, "Хелиј бил голем бог на Родос а Селена била обожувана на Елис и на друго место." Во Мир (406-413) на Аристофан се спротивставува обожувањето на Хелиј и Селена како богови претставници на Ахеменидските Персијанци со тоа на посуштинските грчки Олимписки богови ; сите докази покажуваат дека Хелиј и Селена биле мали богови за Грците. "Островот Родос е речиси единственото место каде што Хелиј уживал значаен култ", Баркет тврди (стр 174), дека постоел спектакуларен ритуал во кој квадригата, кочија составена од четири коњи, се управувала преку провалии во морето, за да се одбележат маките на Фетон. Нивниот годишен гимнастички турнир се одржувал во негова чест. Колосот од Родос бил посветен на Хелиј кој исто така, имал значаен култ и на акрополот на Коринт.
Доријанците се чини дека го почитувале Хелиј преку култ. Култови на богот-сонце имало во Сикион, Аргос, Ермиони, Епидаур и Лаконија, и како бог се чини дека бил важен во доријанската религија, во споредба со другите делови на Стара Грција.
Во Држава на Платон (516 Б), Хелиј, Сонцето, е симболичен потомок на идејата на Доброто.
Усил
Етрурскиот бог на Сонцето, еквивалент на Хелиј, бил Усил. Неговото име се појавува на бронзениот Дроб на Пјаченца, веднаш до Тиур, месечината. Тој се појавува, воздигнувајќи се од морето, со огнена топка во подадената рака, изгравиран во бронзено огледало во доцен архаичен стил. На етрурските огледала во класичен стил, се појавува со ореол.
Хелиос Мегистос
Во култот од доцната антиката за Хелиос Мегистос ("Големиот Хелиј") (Сол Инвиктус) до сликата на Хелиј нацртани се голем број синкретички елементи, кои се анализирани во детали од страна на Вилхелм Фот
Коњите на Хелиј
• Според Овидиј: 1 век п.н.е Фетон ги возел: Пироис ("огнен"), Еоус ("оној што се врти на небото"), Етон ("вжештен"), и Флегон ("гори").
Наводи
<span data-key="title" title="The title of the book; displays in italics" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="last" title="The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="date" title="Full date of the source; do not wikilink" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="title" title="The title of the article as it appears in the source; displays in quotes" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="last" title="The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'." class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="date" title="Full date of the source; do not wikilink" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="work" title="Name of the newspaper, magazine or periodical; displays after title" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="title" title="The title of the article as it appears in the source; displays in quotes" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="last" title="The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'." class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="date" title="Full date of the source; do not wikilink" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="work" title="Name of the newspaper, magazine or periodical; displays after title" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="pages" title="Pages in the source that support the content (not an indication of the number of pages in the source; displays after 'pp.'" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="title" title="The title of the book; displays in italics" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="last" title="The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="date" title="Full date of the source; do not wikilink" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="publisher" title="Name of the publisher; displays after title" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="url" title="The URL of the online location where the text of the publication can be found. Requires schemes of the type "http://..." or maybe even the  protocol relative scheme "//..."" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="title" title="The title of the article as it appears in the source; displays in quotes" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="last" title="The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'." class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="date" title="Full date of the source; do not wikilink" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="work" title="Name of the newspaper, magazine or periodical; displays after title" class="cx-template-editor-param-desc"> <span data-key="location" title="Geographical place of publication; usually not wikilinked; omit when the publication name includes place; alias of 'place'" class="cx-template-editor-param-desc">
Киселичка Пештера
Киселичка Пештера — пештера во Македонија. Се наоѓа во котлината Пијанец, во атарот на делчевското село Киселица. Пештерата се наоѓа на левата долинска страна на безимен поток, кој припаѓа на сливот на Киселичка Река, десна притока на реката Брегалница. Главниот (горниот) влез се наоѓа на надморска височина од 770 м. Киселичка Пештера претставува сложена пештера со гранеста шема на пештерските канали, а наместа и со лажна лавиринтска (анастомозна) шема, како резултат на исполнетоста на пештерските канали со седименти, при што истражените канали се всушност делови каде што пештерските седименти се еродирани. Пештерата има два влезни делови, горен и долен, кои се наоѓаат на вертикален отсек, на 10-15 м над речното корито. Горниот влез има елипсовиднаформа, издолжена вдолж пукнатина, со ширина од 4 м и висина од 3,7 м и има северозападна експозиција. Долниот влезен дел се наоѓа ~12 м југозападно и 4 м пониско од горниот и има западна експозиција. Се одликува со два влеза, помалиот има димензии од 1 х 0,8 м, додека поголемиот од 2,7 х 1,1 м. И двата влезни делови се откриени со ерозија на отсекот. Непосредно под горниот влез се забележуваат поголеми варовнички блокови откинати од отсекот. Вкупната должина на картираните пештерски канали изнесува 108 м, со вертикална развиеност од 6 м. Во пештерата се издвојуваат и два пештерски канали со потенцијал за понатамошни истражувања, со што должината на истражени канали може да биде и поголема. Каналот во јужниот дел се стеснува како резултат на покриеност на ѕидовите со сливови, иако видливо е негово продолжение, додека во источниот дел се стеснува како резултат на исполнетост со глинести седименти. Речисинасекаде во пештерата, таванот на пештерските канали се одликува со парагенетска морфологија, формирана како резултат на корозија,која во фреатски услови (под вода) била насочена вертикално нагоре,како резултат на таложење седименти на подот. Наместа парагенетските форми се моделирани со кондензивна корозија. Ова е особено изразено во источниот дел, каде што се забележува активна кондензација во куполи и џебови на таванот. Во средишниот и во јужниот дел од пештерата се среќава вадозна морфологија, формирана со гравитациско течење на водата. Таа е помлада од парагенетската, која ја сече формирајќи помали кањонски канали по дното. Во деловите каде што е застапена вадозната морфологија, седиментите се целосно еродирани. Висината на пештерските канали е претежно помала од 1 м, а во деловите со куполеста морфологија се движи до 1,5 м. Најголема е кај горниот влез каде што достигнува до 3 м. Тоа се должи на покриеноста на тлото со пештерски седименти, поради што пештерските канали имаат поголема ширина од висина.
Бојан Трајковски
Бојан Трајковски (роден на во ) — македонски кошаркар и член на Македонската машка репрезентација, крилен центар кој настапува за кошаркарскиот клуб Феникс 2010.
Клупска кариера
Својата професионална кариера Трајковски ја започнал во екипата на Балкан Стил во 2002. Потоа, тој шест години го носел дресот на Работнички со кои освоил 4 шампионски титули во македонското првенство и 3 Купа на Македонија. За сезоната 2009/10 потпишал договор со екипата на Фени Индустри каде продолжил да реди успеси освојувајќи уште по една титула во Првенството и во Купот. Потоа играл две сезони за Торус една одново за Фени и една во Лирија. По распаѓањето на Лирија, Трајковски како слободен играч го напуштил клубот и го имал своето прво искуство во странство потпишувајќи договор со полската екипа Енерга Чарни Слупск. Но откако одиграл само 8 натпревари од кој дури еден како стартер, Бојан го напуштил клубот во почетокот на февруари 2015, и се преселил во Сигал Приштина од Косово. Трајковски заедно со сонародникот-тренер Марјан Илиевски го освоил БИБЛ натпреварувањето во 2015 година. Во октомври 2015 година, Трајковски потпишал отворен договор со Работнички. Иако било најавено дека Бојан Трајковски дека преминал во грчки Аполон Патрас,  тој сепак не нашол заеднички договор со Аполон и останал во Работнички. На крајот на ноември 2015 година, Трајковски потпишал за Куманово 2009. Во јули 2016 година, Трајковски потпишал нов едногодишен договор со Куманово. Набрзо потоа тој потпишал за Сигал Приштина бидејќи со Куманово имал отворен договор. Во декември 2016 година, Бојан Трајковски се вратил во Македонија, во екипата на Карпош Соколи 2000. Со Карпош Соколи, Трајковски го освоил Купот на Македонија 2017. Во август 2017 година, тој ја продолжил својата кариера во МЗТ Аеродром. Во јуни 2018 година, Трајковски се преселил во Пакш од Унгарија. Во почетокот на февруари 2019 година, Трајковски и Атомерому заемно го раскинале договорот за соработка. Веднаш потоа, Бојан потпишал за Гостивар. Бојан ја променил средината и потпишал за Кожув за сезоната 2019/20. На крајот на мај 2020 година, Трајковски потпишал за Пелистер.
Репрезентативна кариера
Во квалификациите за ЕП 2015, Бојан Трајковски бил најдобар стрелец на македонската репрезентација, со постигнати 68 бода (11,3 по натпревар), а имал и 32 скока (5,3 по натпревар). За време на завршниот турнир во групната фаза во Загреб - Хрватска, Трајковски бил третиот играч со најмногу бодови во македонската репрезентација односно имал 43 бода на пет натпревари (8,6 по натпревар). Поради несогласувања со селекторот Раца, во јули 2016 година, Трајковски бил исфрлен од подготовките за квалификациите за Евробаскетот 2017. Поради прекршувањето на Дисциплинскиот правилник на националните репрезентации, тој бил пријавен од селекторот на Македонија - Драган Раца и бил даден на Дисциплинската комисија на МКФ.
Во јануари 2020 година, селекторот на Македонија, Александар Тодоров го објавил поширокиот состав за февруарските квалификации за Евробаскетот 2021 во кој бил вклучен Трајковски. Но во февруари, по првиот филтер, тој отпаднал од составот.
Движење за татковски права според земја
Движењето за татковските права истовремено се развило во многу земји, залагајќи се за заедничко родителство по разводот или разделбата и правото на децата и татковците да имаат блиски и значајни односи. Оваа статија дава детали за движењето за правата на татковците во специфични земји.
Австралија
Групите за правата на татковците започнале во Австралија во 1970-тите со основањето на организации како што е Здружението на осамени татковци. Други добро познати групи биле Еднаквоста за татковците, татковци против дискриминација, татковци без права, машката контратерност и заедничкиот совет за родители. Како и со другите активисти за права на татковците, австралиските организации биле фокусирани на прашања на ерозија на семејната единица, старателство, пристап, поддршка на деца, семејно насилство (вклучувајќи лажни обвинувања и насилство врз мажи), злоупотреба на деца, одржување, повторно воведување на вина во бракоразводна постапка, пристрасен и спорен судски систем и прашања за тајност. Групите успешно собрале медиуми, како и влијание врз политичарите и законските реформи. На 22 мај 2006 година, Австралија го донела „Законот за изменување и дополнување на семејниот закон (споделена одговорност на родителите) 2006“ со кој двајцата родители биле одговорни за одлуките на нивното дете преку концептот на „еднаква споделена родителска одговорност“. Законот предвидувал судовите да разгледаат наредба детето да поминува еднакво количество време со секој родител под одредени околности, но во законот не било наведено дека судовите мора да наложат детето да поминува еднакви количини време со секој родител. Контраверноста за мажите ги прифатила промените, но исто така изразила разочарување и изјавила дека Законот не го „принудува Судот да гледа на родителите како еднакви“.
Партијата на родители без старателство (Еднакво родителство) била формирана во Австралија во 1998 година. На мрежната страница на партијата се вели дека основните политики се однесуваат на прашањето на семејното право и реформата за поддршка на децата. Партијата на родители без старателство (Еднакво родителство) во моментов е регистрирана како политичка партија во Австралиската изборна комисија (АЕК).
Групите за заштита на правата на татковците во Австралија ги осудиле постапките на милитантната машка група која се занимавала со криминални активности, вклучително и демнење и малтретирање.
Од септември 2006 година, влегол во сила белгискиот федерален закон за „со-родител“. Вовел претпоставка за двојна локација или заедничко живеалиште кое според законот треба да се земе сериозно предвид и темелна истрага со приоритет во секој поединечен случај од белгиските семејни судови и судии по барање на кој било од родителите што се развеле одделно. Еден родител можел да побара и непосреден пристап до судот, кога се потребни дополнителни налози за засилување.
Канада
Во обид да се донесе закон за создавање на непобитна претпоставка за заедничко родителство, неколку групи за заштита на правата на татковците започнале акција во Федералниот суд на Канада за поништување на одредбите за старателство над децата од постојниот федерален закон за развод, тврдејќи дека правниот тест се користел за да се одлучи кој родител се стекнува со старателство и е пристрасен кон татковците, со што се кршела дискриминацијата заснована врз одредби за секс од Канадската повелба за права и слободи, како и Конвенцијата на Обединетите нации за правата на детето.
Канада имала малку организации за заштита на татковците, повеќето биле од политичка природа за да лобираат долгорочно за измени во актот за развод. www. OttawaMensCentre.com обезбедува ресурси за татковците, вклучително и упати на адвокатите за решавање на класични случаи на отуѓување и лажни обвинувања. Најгласен меѓу нив бил Канадското здружение за еднаквост кое се залагало за еднакво родителство и социјални права на луѓето без оглед на полот.
Канадскиот совет за еднакво родителство, коалиција од 40 организации членки и здруженија во светот, изјавил дека е задоволен од предложениот амандман на Законот за развод за создавање претпоставка за еднакво родителство.
Финска
Постојат најмалку две регистрирани здруженија во Финска со фокус на правата на татковците: Здружение за еднаквост на мажите (основано 2009 година) и Здружение на татковци за деца основано 2012 година]. Првиот работел за еднаквоста на половите воопшто, од гледна точка на мажите. Вториот се фокусирал на задржување на врските помеѓу татковците и децата по разводот. Татковците на децата не ја одобрувале родителската отуѓеност без оглед на полот на родителот кој се обидува да го отуѓи детето од другиот родител.
Автомобилски регистарски таблички во Словачка
[[Податотека:CRP SK new.PNG|thumb|Словачка регистарска таблица. Од десно на лево: