cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фациоскапулохумерална мускулна дистрофија
Проценка на должината на D4Z4
Мерењето на должината на D4Z4 е технички предизвик поради низата за повторување D4Z4 која се состои од долги, повторувачки елементи. На пример, секвенционирањето на следната генерација не може да се користи за проценка на должината на D4Z4, бидејќи ја разложува ДНК на фрагменти пред да ги прочита, и не е јасно од кое повторување D4Z4 доаѓа секој секвенциониран фрагмент. Во 2020 година, оптичкото мапирање станало достапно за мерење на должината на низата D4Z4, што е попрецизно и помалку трудоинтензивно од јужниот дел. Достапно е и молекуларно чешлање за проценка на должината на низата D4Z4. Овие методи, кои физички ја мерат големината на низата за повторување D4Z4, бараат специјално подготвена висококвалитетна и висока молекуларна геномска ДНК (gDNA) од серумот, зголемување на цената и намалување на пристапноста до тестирање.
Анализата на полиморфизмот со должина на рестриктивен фрагмент бил првиот генетски тест развиен и сè уште се користи од 2020 година, иако постепено престанува да се користи со доаѓањето на понови методи. Вклучува сецкање на ДНК на рестрикциони ензими и сортирање на добиените рестриктивни фрагменти по големина. Најчесто се користат рестриктивните ензими Eco RI и Bln I. Eco RI ги изолира низите за повторување 4q и 10q, а Bln I ја сече низата од 10q на мали парчиња, овозможувајќи да се разликува 4q. Фрагментот за рестрикција на Eco RI е составен од три дела: 1) проксимален дел од 5,7 kb, 2) централен со променлива големина D4Z4 повторувачка низа и 3) дистален дел, обично 1,25 kb. Проксималниот дел има низа од ДНК што може да се обојува со сондата p13E-11, која вообичаено се користи за визуелизација на фрагментот EcoRI .  Името „p13E-11“ одразува дека тоа е субклон на ДНК секвенца означена како космид 13E за време на проектот за човечки геном. Имајќи предвид дека секое повторување на D4Z4 е 3,3 kb, а фрагментот Eco RI содржи 6,9 kb ДНК што не е дел од низата за повторување D4Z4, може да се пресмета бројот на D4Z4 единици.
Понекогаш 4q или 10q ќе имаат комбинација од повторувања слични на D4Z4 и D4Z4 поради размена на ДНК помеѓу 4q и 10q, што може да даде погрешни резултати, па потоа бара подетална обработка. Понекогаш D4Z4 повторувачките бришења на низата може да го вклучат местото за врзување p13E-11, што гарантира употреба на алтернативни сонди.
Проценка на статусот на метилација
Статусот на метилација на 4q35 традиционално се оценува откако тестирањето за типот 1 е негативно. Дигестијата со рестриктивен ензим сензитивен за метилација (MSRE) што покажува хипометилација долго време се смета за дијагностика на типот 2. Други метилациски анализи се предложени или користени во истражувачки услови, вклучително имунопреципитација на метилирана ДНК и секвенционирање на бисулфит, но не се рутински користени во клиничката пракса.
Помошно тестирање
Други тестови можат да ја потврдат дијагнозата на ФСХД, иако сите тие се помалку чувствителни и помалку специфични од генетското тестирање. Сепак, тие можат да исклучат слични состојби.
Диференцијална дијагноза
Диференцијалната дијагноза на ФСХД се мускулната дистрофија на екстремитетите (особено калпаинопатија ), миопатија на скапопулоронеална,  митохондријална миопатија,  Помпеова болест,  и полимиозитис. Калпаинопатија и скапулоперонеална миопатија, како ФСХД, се манифестираат со крилја на лопатките. Одлики кои укажуваат на ФСХД се слабост на лицето, асиметрична слабост и недостаток на корист од лековите за имуносупресија. Одлики кои сугерираат алтернативна дијагноза се контрактури, респираторна инсуфициенција, слабост на мускулите кои го контролираат движењето на очите и слабост на јазикот или грлото(булпарна парализа).
Третман
До сега, за фациоскапулохумералната мускулна дистрофија не постои лек, но се користат лекови и третмани со цел менаџирање на некои симптоми и потенцијално забавување на прогресијата на болеста.Физикална терапија може да помогне во задржување на мускулнатасила ифункција, подобрување на мобилноста и превенција од паѓање. Нестероидни антиинфламаторни лекови често се препишуваат за подобрување на комфорот и мобилноста. Професионална и говорна терапија може да помогне во одржување на секојдневните животни вештини. Употребата на лубриканти може да помогне да се спречи сушење на очите кај лица чија мускулна слабост предизвикува делумно отворени очи за време на спиење. Масажа исто така може да помогне при непријатности поврзани со ФСХД. Ортозите за глужд/стапало можат да ја подобрат подвижноста и да спречат паѓање. Потпирачи за грб, корсети, појаси и специјални градници за овие лица можат да ја компензираат слабоста на мускулите во горниот и долниот дел на грбот. Хируршка фиксација на скапулата за ѕидот на градниот кош може да го подобри опсег на движење во рацете. Но и покрај ова досега ниту една интервенција не покажала значително забавување во прогресијата на болеста или дејстување врз слабоста во мускулите како и подобрување на силата.
Скрининг и следење на компликациите
Американската академија за неврологија препорачaла неколку медицински тестови за откривање на компликации. Се препорачувало детален очен преглед за да се откријат евентуални абнормалности на мрежницата кај новодијагностицирани ФСХД; за оние со големи бришења на D4Z4, годишно се препорачува евалуација од специјалист. Тест на слухот се препорачувало за индивидуи со ран почеток на ФСХД пред да тргнат на училиште, или за кој било друг поединец погоден од ФСХД со симптоми на губење на слухот. Тестирањето на белодробната функција се препорачувало кај новодијагностицираните за да се воспостави основната пулмонална функција и рекурентно за оние со симптоми или ризици на пулмонална инсуфициенција. Рутинскиот скрининг за срцеви заболувања, како што е електрокардиограм (ЕКГ) или ехокардиограм (ехо), се сметало за непотребен кај оние без симптоми на срцеви заболувања.
Физикална терапија и вежби
За аеробикот се смета дека го намалува хроничниот замор и ја забавуваат масната инфилтрација на мускулите кај ФСХД. Американската акамедија за неврологија препорачувала луѓето со ФСХД да прават аеробни вежби, не многу интензивни за да го подобрат нивото на енергија, здравјето на мускулите и здравјето на коските. Тренинзите кои вклучуваат поголем или умерен интензитет не му штетат на пациентите, но не се покажал и некој значаен ефект. При физикалната терапија се спроведува терапија за одредени пројавени симптоми бидејќи не постои стандардизиран протокол за ФСХД. Анегдотските извештаи сугерираат дека соодветно применетата кинезиолошка лента може да ја намали болката.
Протезите често се користат за решавање на мускулната слабост. Зацврстувањето на скапулата може да ja подобри функцијата на рамото, иако често се смета за неефективно или непрактично. Ортозите на глужд-стапалото може да го подобрат одењето, рамнотежата и квалитетот на животот.
Фармаколошки третман
Ниеден фармацевтски препарат не е дефинитивно докажан како ефикасен за менување на текот на болеста. Иако неколку фармацевтски препарати покажале подобрена мускулна маса во ограничени аспекти, тие не го подобриле квалитетот на животот и не се докажана препорака за користење против ФСХД.
Операција
Крилјата лопатки (искривување на лопатките) може да се фиксираат со помош на хируршка корекција. Скапуларната фиксација е ограничување и стабилизирање на положбата на скапулата(лопатките), ставајќи ја во поблиска поставеност на градниот кош и намалувајќи ја искривеноста. Најчесто се пријавува апсолутно ограничување на движењето на скапулата со фиксирање на скапулата на ребрата. Оваа процедура често вклучува поттикнување на коскено соединување, наречена артродеза, помеѓу скапулата и ребрата. Имињата за ова вклучуваат скапулоторакално соединување, скапуларно соединување и скапулодеза. Оваа процедура го зголемува активниот опсег на движење на раката, ја подобрува функцијата на раката, ја намалува болката и го подобрува изгледот. Со други зборови, пациентот добива способност полека да ги крева рацете до 90+ степени, но не и цели 180 степени. Американската академија наведува дека фиксацијата на скапулата може да се примени претпазливо на селектираните пациенти откако ќе се разгледаат ридобивките со негативните последици од операцијата и продолжената имобилизација. Друга начин на операција на скапулата е скапулопексија. „Scapulo-“ се однесува на коската на скапулата, а „-pexy“ е изведен од грчкиот збор „да се врзува“. Некои верзии на скапулопексија го постигнуваат суштински истиот резултат како и скапулаторакалното соединување, но наместо да се поттикнува коскено соединување, скапулата е прицврстена на ребрата само со жица, тетивни графтови или друго. Некои верзии на скапулопексија не го ограничуваат целосно движењето на скапулата, примери како врзување на скапулата со ребрата, пршлените или друга скапула. Скапулопексијата се смета за поконзервативна од скапулоторакалното соединување, со намалено време на опоравување и помал ефект врз дишењето. Сепак, тие исто така изгледаат поподложни на долгорочен неуспех. Друга форма на фиксација на скапулата, иако вообичаено не се прави во ФСХД, е трансфер на тетива, што вклучува хируршко преуредување на прицврстувањата на мускулите на коската. Примерите вклучуваат префрлање на големиот пекторалис и процедурата Еден-Ланж. Постојат и и разни други хируршки интервенции. Златни импланти за горниот очен капак се користат за оние кои не можат да ги затворат очите. Испуштената долна усна е решена со пластична хирургија. Одредени случаи на паѓање на стапалото може хируршки да се коригираат со трансфер на тетива, при што задниот тибијален мускул се пренаменува како тибијален преден мускул, верзија на ова се нарекува процедура Bridle. Тешката сколиоза предизвикана од ФСХД може да се коригира со ’рбетно соединување; сепак, бидејќи сколиозата е компензаторна промена како одговор на мускулната слабост, корекција на усогласеноста на 'рбетниот столб може да резултира со дополнително нарушена мускулна функција.
NGC 7540/1
NGC 7540/1 — галаксија во соѕвездието Пегаз, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Фациоскапулохумерална мускулна дистрофија
Прогноза
Генетиката делумно ја предвидува прогнозата. Оние со големи повторувачки бришења на D4Z4 (со преостаната големина на низата за повторување на D4Z4 од 10-20 kbp, или 1-4 повторувања) имаат поголема веројатност да имаат тешка и рана болест, како и не-мускулни симптоми. Оние кои имаат генетски мутации и на ФСХД 1 и ФСХД 2 имаат поголема веројатност да имаат потешка форма на болеста. Исто така, забележано е дека манифестацијата на болеста е поблага кога е присутна истакната семејна историја, наспроти нова мутација. Во некои големи семејства, 30% од оние со мутација не покажуваат симптоми, а 30% од оние со симптоми не напредувале надвор од слабоста на лицето и рамената. Жените се со помала веројатност да бидат симптоматски, а ако се симптоматски имаат помалку сериозни манифестации.
NGC 7540/1
Откривање
Објектот е откриен на 3 ноември 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Фациоскапулохумерална мускулна дистрофија
Прогноза
Останатите варијации во текот на болеста се припишуваат на непознати фактори на животната средина. Една студија покажала дека текот на болеста не се влошува со пушење тутун или консумирање алкохол, заеднички фактори на ризик за други болести.
NGC 7540/1
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7540/1 е од видот C. Видливиот сјај со голо око изнесува 15,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 11,9 m/лм2. NGC 7540/1 има привидни димензии од 0,2' х 0,2'.
Фациоскапулохумерална мускулна дистрофија
Бременост
Резултатите од бременоста се генерално добри кај мајките со ФСХД; нема разлика во стапката на предвремено породување, стапката на спонтан абортус и исходите врз доенчињата. Сепак, слабоста која се јавува како последица на болеста може да ја зголеми потребата за асистирано породување.
NGC 7540/1
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 14 м 37,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +15° 57' 10"".
Фациоскапулохумерална мускулна дистрофија
Бременост
Еден преглед покажал дека слабоста се влошува, без закрепнување, кај 12% од мајките со ФСХД за време на бременоста, иако тоа може да се должи на зголемување на телесната тежина или декондиционирање.
NGC 7540/1
Други поделби
Проучување на NGC 7540/1 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 214; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1712. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 320.
Фациоскапулохумерална мускулна дистрофија
Епидемиологија
Преваленцата на ФСХД се движи од 1 во 8.333 до 1 во 15.000. Холандија известува за преваленца од 1 на 8.333, откако се биле пресметани и недијагностицираните. Преваленцата во Соединетите Држави обично се смета за 1 на 15.000.
Откако генетското тестирање станало возможно во 1992 година, било откриено дека просечната преваленца е околу 1 на 20.000, што претставува голем пораст во споредба со пред 1992 година. Сепак, 1 од 20.000 не е релевантен податок, бидејќи многумина со ФСХД имаат благи симптоми и никогаш не се дијагностицирани, или тие се браќа и сестри на заболени лица и никогаш не барале конечна дијагноза. Според други проценки распространетоста може да биде и 4 на 100 000.
Нема податоци дека расата и етничката припадност влијаат врз инциденцата или сериозноста на болеста.
Иако наследувањето не покажало склоност кон пол, болеста се манифестира поретко кај жените, па дури и кога се манифестира кај жените, тие во просек се помалку сериозно погодени од заболените мажи. Ова се објаснува преку естрогенот како заштитен фактор што го предизвикува несовпаѓање. Една студија покажала дека естрогенот ја намалува активноста на DUX4. Сепак, друга студија не открила поврзаност помеѓу тежината на болеста и изложеноста на естроген во текот на животот кај жените. Истата студија покажала дека прогресијата на болеста не се разликува низ периодите на хормонални промени, како што се менарха, бременост и менопауза.
Историја
Првиот опис на лице со ФСХД во медицинската литература се појавил во извештајот од обдукцијата на Жан Крувеилје во 1852 г. Прво во 1874 година, потоа со почесто цитирана публикација во 1884 година, и повторно со слики во 1885 година, француските лекари Луј Ландузи и Џозеф Дежерин објавиле детали за болеста, препознавајќи ја како посебен клинички ентитет, и затоа ФСХД понекогаш се нарекува како болест Ландузи Дежерин. Во својот труд од 1886 година, Ландузи и Дежерин го привлекле вниманието споменувајќи дека четири генерации биле заболени со ФСХД во семејството кое тие го истражувале. Формалното клиничките одлики на ФСХД не биле дефинирани се до 1952 година кога било проучувано големо семејство во Јута. Почнувајќи од околу 1980 година, зголемениот интерес за ФСХД довел до зголемено разбирање на големата варијабилност во болеста и растечко разбирање на генетските и патофизиолошките комплексности. До крајот на 1990-тите, истражувачите конечно почнале да ги разбираат регионите на хромозомот 4 поврзани со ФСХД.
Од објавувањето на обединувачката теорија во 2010 година, истражувачите продолжиле да ги усовршуваат своите разбирања за DUX4. Со зголемена доверба во работата, истражувачите го предложиле првиот консензуален поглед во 2014 година за патофизиологијата на болеста и потенцијалните пристапи кон терапевтската интервенција врз основа на тој модел.
Алтернативните и историските имиња за ФСХД се:
Фармацевтски развој
Раните испитувања на лекови, пред да се открие патогенезата што го вклучува DUX4, биле нецелосни и главно неуспешни. Соединенијата биле тестирани со цел да се зголеми мускулната маса, да се намали воспалението. Следниве лекови не покажале ефикасност:
По постигнувањето на консензус за патофизиологијата на ФСХД во 2014 година, истражувачите предложиле четири пристапи за терапевтска интервенција:
Лекови со мали молекули
Повеќето лекови кои се користат во медицината се „лекови со мали молекули“, за разлика од биолошки медицински производи кои вклучуваат белковини, вакцини и нуклеински киселини. Лековите со мали молекули обично може да се земаат со голтање, наместо со инјектирање.
Генската терапија е администрација на нуклеотиди за лекување на болеста. Повеќе видови на генска терапија се во претклиничка фаза на развој за третман на болеста.
Потенцијални цели на лековите
Наводи
<references group="" responsive="0">
Револуционер
Револуционер — лице што активно учествува во или проповеда револуција. Ова е човек со превратнички дух, незаводолен од постојната состојба во општеството.
Дефиниција
Револуционерот има за цел да изврши големо и ненадејно влијание во него, со цел да се постигнат темелни и трајни промени. Ова го разликува од реформистот, кој застапува постепени промени. Конзервативец е оној кој е противник на сите промени. Реакционер е оној што настојува нештата да се вратат по старо, како што биле пред да претрпат промени.
Револуционерноста и идеологијата
Според социологот Џејмс Чаунинг Дејвис, политичките револуционери можат да се поделат на следниве начини:
Марксистичкиот револуционер Че Гевара за револуционерите се искажал вака: „''Дозволете да кажам, со ризик да испаднам смешен, дека вистинскиот револуционер е воден од силното чувство на љубов.... Секојдневно мора да се бориш, зашто таа љубов кон живото човештво се преобразува во конкретни дела, во дела кои ќе служат за пример, како мобилизирачки фактор.''“
Надворешни врски
Revolutionär
Христијан Тодороски
Христијан Тодороски - Кико  e македонски пејач на забавна музика.
Животопис
Тодороски е роден на 7 април 1992 година во Прилеп. Средното музичко образование го завршил во Битола, отсек ударни инструменти. Желбата за музика како и неговиот талент се појавиле уште од самото детство, бидејќи потекнува од музичко семејство. Во 2002 настапил на детскиот фестивал „Сребрен Ѕвон“ во Прилеп со песната „Дедо Коле“. Својот прв успех на музичко поле го забележал на 18 години во првиот „Македонски идол“. Веднаш по завршувањето на ова музичко шоу потпишал договор со продукциската куќа „Mak Music“ под раководство на Јован Јованов и Кристијан Стефановски (JJ Records и Plan B Production). Својот прв сингл „Пекол и Рај“ за кој имал и видео запис го издал кој крајот на јули 2011 година. Во овој период следуваа настапи низ ноќните клубови во Македонија. Вториот сингл со кој настапил на „Охрид Фест - 2011“ со сингел „Ти Си Опасна“. Потоа настапил на “МакФест 2011“ со синглот “Не Ме Боли“. Неговото прво ЦД издание ќе биде промовирано на пролет 2012 година.
Ѓоко Лазаревски
Ѓокица Ѓоко Лазаревски (с. Лешок,, – с. Лешок, , ) бил македонски бранител, резервист во полиција, учесник во југословенските војни како и во воениот конфликт во Македонија во 2001 година. Ѓоко ќе се памети како голем херој во поновата македонска историја, кога тој и четворица другари, препуштени сами на себе, ги евакуираат успешно соселаните во соседното Жилче. Бранејќи го неродениот син, селаните и Лешочкиот манастир Лазаревски загинува од терористички истрел на 23 јули 2001 година после неколку дена отпор.
Живот, војната 2001 година и херојската смрт во родното село
Години пред да се случи воениот конфликт во Македонија 2001 година, Ѓоко имал искуство стекнато како војник на ЈНА, кога бил фрлен во воените виори во Вуковар, Хрватска. Кога започнал воениот конфликт во Македонија 2001 година, неговото родно село Лешок било мета на терористите од ОНА, бидејќи е едно од ретките, етнички чисти македонски села во Тетовско.
Лазаревски е еден од македонските херои на поновата историја кој со својот живот ја покажа лојалноста кон неговата татковина. Како резервист Ѓоко сам се пријавува и оди да се бори за својата татковина. Тој и четворица негови другари неколку дена активно го бранат селото од нападите. Иако добива наредба да го напушти селото, Лазаревски останува на своја одговорност, храбро соочувајќи се со нападите. Успева да ги задржи терористите на ОНА, за да може селаните да се евакуираат и останува последен. По неколкудневната борба, Лазаревски е свесен дека повеќе не можат да го издржат притисокот и да возвратат на нападите. Тој им јавува на селаните и неговите најблиски да се евакуираат што е можно побрзо. Овој голем човек, останува храбро да се бори до крај. На 23 јули 2001 година, во 16 часот попладнето, на полицискиот пункт кај Лешок рафал го покоси Ѓоко Лазаревски. По укажаната прва помош во Тетовскиот медицински центар, тој беше пренесен во Клиничкиот центар во Скопје. Почина наредниот ден. Погоден во главата, Ѓоко ја завршува својата битка за Македонија.
Поради неможноста да биде погребан во родниот Лешок, кој во тоа време е освоен од терористите на ОНА, вечното почивалиште на Лазаревски се наоѓа на гробиштата во Општина Ѓорче Петров. По убиството на Ѓоко и освојувањето на Лешок терористите на ОНА ќе го срушат и Лешочкиот Манастир. Неможноста да биде погребан во своето родно село тешко ја погоди неговата мајка. Последните зборови на Лазаревски „Не ве остава Ѓоко вас", оставија траен белег кај неговите другари кои и во последните моменти беа со него, кај сите кои го познаваа, но и кај оние кои се свесни за неговото херојско дело. Многумина неговото дело го препознаваат во стиховите од поемата „Сердарот": „Бидете смели, нечесноста не ќе нè плаши. Спомнете си кој ви навредувал земја и нека срцата охрабрат Ваши".
Делата на Лазаревски, како и на сите останати вечно ќе се паметат. Херојството на македонските синови и нивната жртва ќе остане засекогаш запишана во македонската историја. Ѓоко зад себе остави сопруга со едно дете, што никогаш не го дочекал. Ѓокица Лазаревски посмртно е одликуван со медал за храброст од Претседателот на Р. Македонија.
ЖС „Миравци“
Железничка станица „Миравци“ — железничка станица во селото Миравци. Зградата на железничката станица е изградена од цврст материјал на два ката. Железничката станица се наоѓа надвор од селото, покрај патот кој води до самото село. Низ железничката станица поминуваат регионални и домашни возови на линијата Скопје - Гевгелија.
Историја
Пругата до железничката станица „Миравци“ е направена во 1872 година, кога селото било поврзано со Солун. Подоцна, истата пруга била продолжувана во неколку фази до Скопје.
Нафтален
Нафталенот е органско соединение со формула. Тој е наједноставниот полицикличен ароматичен јаглеводород и е бела кристална цврста супстанца со карактеристичен мирис што може да се забележи во концентрации од 0,08 ppm по маса. Како ароматичен јаглеводород, структурата на нафталинот се состои од споен пар бензенски прстени.
Историја
Во раните 1820-ти, два одделни извештаи опишале бела цврста супстанца со лут мирис добиена од дестилација на катран од јаглен. Во 1821 година, Џон Кид ги навел овие две обелоденувања и потоа опиша многу од својствата на оваа супстанција и средствата за нејзино производство. Тој го предложил името нафтален, бидејќи бил изведен од еден вид нафта (широк термин што опфаќа секоја испарлива, запалива течна јаглеводородна смеса, вклучително и катран од јаглен). Хемиската формула на нафталенот била одредена од Мајкл Фарадеј во 1826 година. Структурата на два споени бензенски прстени била предложена од Емил Ерленмаер во 1866 година, и потврдено од Карл Грабе три години подоцна.
Физички својства
Молекулата на нафталенот може да се гледа како спој на пар бензенски прстени. (Во органската хемија, прстените се споени ако делат два или повеќе атоми.) Како таков, нафталенот е класифициран како бензеноиден полицикличен ароматичен јаглеводород (PAH).
Осумте јаглеродни атоми кои не ги делат двата прстени носат по еден атом на водород. За целите на стандардната IUPAC номенклатура на изведени соединенија, тие осум атоми се нумерирани од 1 до 8 во низа околу периметарот на молекулата, почнувајќи со атом на јаглерод во непосредна близина на заедничкиот. Заедничките јаглеродни атоми се означени со 4а (помеѓу 4 и 5) и 8а (помеѓу 8 и 1).
Молекуларна симетрија
Поради оваа резонанца, молекулата има билатерална симетрија низ рамнината на заедничкиот јаглероден пар, како и низ рамнината што ги преполовува врските C2-C3 и C6-C7, и преку рамнината на јаглеродните атоми. Така, постојат две групи на еквивалентни атоми на водород: алфа позициите, нумерирани 1, 4, 5 и 8, и бета позициите, 2, 3, 6 и 7. Тогаш се можни два изомери за моно-супституирани нафталини, што одговараат до замена во алфа или бета позиција.
Структурните изомери на нафтален кои имаат два споени ароматични прстени вклучуваат азулен, кој има 5-7 споен систем на прстени и Bicyclo[6.2.0]decapentaene кој има споен систем од 4-8 прстени.
Точковната група симетрија на нафталин е D2h.
Електрична кондуктивност
Чистиот кристален нафтален е умерен изолатор на собна температура, со отпорност од околу 1012 Ω m. Отпорноста паѓа повеќе од илјада пати при топење, на околу 4 × 108 Ω m. И во течност и во цврста форма, отпорноста зависи од температурата како ρ = ρ0 exp(E/(k T)), каде ρ0 (Ω m) и E (eV) се константни параметри, k е Болцманова константа (8.617×10−5 eV/K), а Т е апсолутна температура (К). Параметарот Е е 0,73 во цврстината. Сепак, цврстота супстанца покажува полупроводнички карактер под 100 К.
Реакции со електрофили
Во електрофилните ароматични реакции на супституција, нафталенот реагира полесно од бензенот. На пример, хлорирањето и бромирањето на нафталинот се одвива без катализатор за да се добијат 1-хлоронафтален и 1-бромонафтален, соодветно. Исто така, додека и бензенот и нафталенот можат да се алкилираат со помош на реакциите на Фридел-Крафтс, нафталенот може лесно да се алкилира со реакција со алкени или алкохоли, користејќи катализатори на сулфурна или фосфорна киселина. Во електрофилните ароматични реакции на супституција, нафталенот повеќе реагира на читање отколку што реагира. На пример, хлорирањето и бромирањето на нафталинот се одвива без катализатор за да се добијат 1-хлоронафтален и 1-бромонафтален, соодветно. Слично на тоа, додека и бензенот и нафталенот можат да се алкилираат со помош на реакциите на Фридел-Крафтс, нафталинот исто така може лесно да се алкилира со реакција со алкени или алкохоли, користејќи катализатори на сулфурна или фосфорна киселина.
Во услови на региохемија, електрофилите напаѓаат на алфа позиција. Селективноста за алфа во однос на бета супституцијата може да се рационализира во однос на резонантните структури на меѓупроизводот: за алфа супституцискиот посредник, може да се нацртаат седум резонантни структури, од кои четири зачувуваат ароматичен прстен. За бета супституција, посредникот има само шест резонантни структури, а само две од нив се ароматични. Со сулфонација се добива „алфа“ производот нафталин-1-сулфонска киселина како кинетички производ, но нафталин-2-сулфонска киселина како термодинамички производ. 1-изомерот се формира претежно на 25 °C, а 2-изомерот на 160 °C. Сулфонацијата за давање на 1- и 2-сулфонска киселина се случува лесно: Со понатамошна сулфонација се добиваат ди-, три- и тетрасулфонски киселини.
Литијација
Аналогно на синтезата на фенилитиум е конверзијата на 1-бромонафтален во 1-литионафтален, со размена на литиум-халоген: Добиениот литионафтален се подложува на втора литијација, за разлика од однесувањето на фенилитиумот. Овие 1,8-дилитио деривати се прекурсори на мноштво деривати на пери-нафтален.
Редукција и оксидација
Со алкалните метали, нафталенот ги формира темносино-зелените радикални анјонски соли како што е натриум нафталин, Na+C10H. Нафталенските анјони се силни редуцирачки агенси.
Нафталенот може да се хидрогенизира под висок притисок во присуство на метални катализатори за да се добие 1,2,3,4-тетрахидронафтален, познат и како тетралин. Понатамошната хидрогенизација дава декахидронафтален или декалин.
Оксидацјиата со во присуство на ванадиум пентооксид како катализатор дава фтален анхидрид: Оваа реакција е основа на главната употреба на нафталенот. Оксидацијата може да се изврши и со користење на конвенционални стехиометриски хроматски или перманганатни реагенси.
Добивање
Најголем дел од нафталинот се добива од катран од јаглен. Од 1960-тите до 1990-тите, значителни количини нафтален исто така се произведувале од тешки нафтени фракции за време на рафинирањето на нафтата, но денешното производство е главно од јаглен катран. Годишно се произведуваат приближно 1,3 милиони тони.
Нафталенот е најзастапената поединечна компонента на јагленовиот катран. Составот на катран од јаглен варира во зависност од видот и обработката на јагленот, но типичниот јагленен катран е околу 10% нафтален по маса. Во индустриската практика, со дестилација на катран од јаглен се добива масло кое содржи околу 50% нафтален, заедно со дванаесет други ароматични соединенија. Ова масло, откако ќе се измие со воден натриум хидроксид за да се отстранат киселинските компоненти (главно различни феноли), и со сулфурна киселина за да се отстранат основните компоненти, се подложува на фракциона дестилација за да се изолира нафтален. Суровиот нафтален што произлегува од овој процес е околу 95% нафтален по маса. Главните нечистотии се ароматичното соединение бензотиофен (< 2%), индан (0,2%), инден (< 2%) и метилнафтален (< 2%) што содржи сулфур. Нафталенот добиен од нафта обично е почист од оној што се добива од катран од јаглен. Онаму каде што е потребно, суровиот нафтален може дополнително да се прочисти со прекристализација од кој било од различни растворувачи, што резултира со 99% нафтален по маса, означен како 80 °C (точка на топење).
Во Северна Америка, производители на катран од јаглен се Koppers Inc., Ruetgers Canada Inc. и Recochem Inc., а примарен производител на нафта е Monument Chemical Inc. Во Западна Европа добро познати производители се Koppers, Ruetgers и Deza. Во Источна Европа, нафталенот се произведува од различни интегрирани металуршки комплекси (Severstal, Evraz, Mechel, MMK) во Русија, посветени производители на нафтален и фенол ИНКОР, фабриката Yenakievsky Metalurgy во Украина и ArcelorMittal Temirtau во Казахстан.
Други извори и појави
Нафталенот и неговите алкилни хомолози се главните состојки на креозот.
Употреба
Нафталенот се користи главно како претходник на деривативни хемикалии. Единствената најголема употреба на нафтален е индустриското производство на фтален анхидрид, иако повеќе фтален анхидрид се прави од о-ксилен.
Фумигант
Нафталинот се користел како фумигант. Некогаш бил примарна состојка во средства против молец, иако неговата употреба во голема мера е заменета во корист на алтернативи како 1,4-дихлоробензен. Во затворен контејнер што содржи нафталонски пелети, испарувањата на нафтален се наталожуваат до нивоа токсични и за возрасните и за ларвите форми на многу молци кои напаѓаат текстил. Други фумигантни употреби на нафталин вклучуваат употреба во почвата како фумигантен пестицид, на тавански простори за одбивање инсекти и животни како што се опосумите, и во музејските складишта-фиоки и шкафови за заштита на содржината од напад на инсекти штетници.
Употреба на деривати
Единствената најголема употреба на нафтален е производството на фтален анхидрид, кој е посредник што се користи за производство на пластификатори за поливинил хлорид и за производство на полимери од алкидна смола што се користат во бои и лакови..
Сулфонски киселини и сулфонати
Многу нафталансулфонски киселини и сулфонати се корисни. Нафталенсулфонските киселини се користат во синтезата на 1-нафтол и 2-нафтол, прекурсори за разни бои, пигменти, хемикалии за обработка на гума и други хемикалии и фармацевтски производи. Тие се користат и како дисперзанти во синтетичка и природна гума, во земјоделски пестициди, во бои и во плочи со оловно-киселински батерии. Нафталендисулфонските киселини како што е Армстронговата киселина се користат како прекурсори и за формирање фармацевтски соли како што е CFT.
Аминонафталенсулфонските киселини се прекурсори за синтеза на многу синтетички бои.
Алкил нафталан сулфонатите (ANS) се користат во многу индустриски апликации како недетергентни сурфактанти (средства за влажнење) кои ефикасно ги дисперзираат колоидните системи во водените медиуми. Главните комерцијални примени се во земјоделската хемиска индустрија, која користи ANS за мокречки прашок и мокречки зрнести (суво-течни) формулации, и во индустријата за текстил и ткаенини, која ги користи својствата на навлажнување и депенење на ANS за операции на белење и боење.
Некои нафталансулфонатни полимери се суперпластификатори кои се користат за производство на бетон со висока јачина. Тие се произведуваат со третирање на нафталансулфонска киселина со формалдехид, проследено со неутрализација со натриум хидроксид или калциум хидроксид.
Други употреби на дериватите
Многу азо бои се произведуваат од нафтален. Корисните агрохемикалии вклучуваат нафтоксиоцетни киселини.
Со хидрогенизација на нафтален се добиваат тетрахидронафтален (тетралин) и декахидронафтален (декалин), кои се користат како растворувачи со ниска испарливост. Тетралин се користи како растворувач за донор на водород.
Алкилацијата на нафтален со пропилен дава мешавина од диизопропилнафталини, кои се корисни како неиспарливи течности за мастила.
Заменетите нафталени служат како фармацевтски препарати како што се пропранолол (бета блокатор) и набуметон (нестероиден антиинфламаторен лек).
Ефекти врз здравјето
Националната програма за токсикологија на САД (NTP) одржала експеримент каде машки и женски стаорци и глувци биле изложени на нафталанска пареа во работните денови во текот на две години.. И машките и женските стаорци покажале докази за канцерогенеза со зголемена инциденца на аденом и невробластом на носот. Женските глувци покажале некои докази за канцерогенеза врз основа на зголемена инциденца на алвеоларни и бронхиоларни аденоми на белите дробови, додека машките глувци не покажале докази за канцерогенеза.
Меѓународната агенција за истражување на ракот (IARC) го класифицира нафталенот како евентуално канцероген за луѓето и животните (Група 2Б). IARC, исто така, истакнала дека акутната изложеност предизвикува катаракта кај луѓето, стаорците, зајаците и глувците; и дека хемолитична анемија (опишана погоре) може да се појави кај деца и доенчиња по орална или инхалациона изложеност или по изложување на мајката за време на бременоста. Според предлогот 65 на Калифорнија, нафталенот е наведен како „познат на државата дека предизвикува рак“. Идентификуван е веројатен механизам за канцерогените ефекти на пламенот и некои видови освежувачи на воздух кои содржат нафтален.
Регулации
Од 2008 година во ЕУ се забранети молени и други производи кои содржат нафтален.
Во Кина е забранета употребата на нафтален во пламенот. Како причини за забраната се наведуваат опасност по здравјето на луѓето и вообичаената употреба на природен камфор.
Деривати на нафтален
Делумната листа на деривати на нафталин ги вклучува следните соединенија:
Знаме на Олдерни
Знамето на Олдерни е доделено на 20 декември 1993. Се состои од крстот на Св. Ѓорѓија со грбот на Олдерни во средината, на кој е претставен лав како држи фиданка на зелена позадина со златна обраба.
Само ти (филм)
Само ти (англиски: Only You) — американски филм од 1994 година, во режија на Норман Џејсон. Главните улоги ги играат: Мариса Томеи и Роберт Дауни Џуниор.
Содржина
Фејт верува дека кога ќе се сретнат сродни души, тие се соединуваат. Додека игра со 11-годишното братче, на таблата за повикување духови се појавува името Дејмон Бредли. На карневалот, една гатачка, исто така, ѝ го кажува името на Дејмон. Тоа целосно ја убедува дека тој е нејзината втора половина.
Џијан Емин
Џијан Емин — македонски диригент, композитор, аранжер и музичар (хорнист, клавијатурист).
Музичка кариера
Џијан Емин ја започнал музичката кариера како член на рок-групата „Архангел“. Подоцна, станал прв хорнист на Македонската филхармонија и нејзин диригент, а истовремено, тој работи и како оркестратор. Поважни негови музички настапи се: концертите „Скопје за Боуви“ и „Пинк Флојд“ во рамките на манифестацијата „Види музика, слушни слика, добиј книга“; музичко-сценскиот спектакл „Музика универзалис“ (заедно со Дерек Меј и со Македонската филхармонија); настапот со Белградскиот симфониски оркестар и со Јуан Аткинс; концертот „Париз, те сакам“; мултимедијалниот проект „Neuland Sensorium“. Покрај тоа, тој настапувал и со повеќе музичари и групи, како: „Проект Жлуст“, „Д.Н.О.“, Квартетот на Георги Шаревски, „Скопје конекшн“, „Архангел“, Бодан Арсовски, Тони Китановски, Кирил Џајковски, Никола Коџобашија, „Фолтин“, Малколм Брн, итн. Најпосле, Џијан Емин ја оркестрирал музиката на Мет Феди која била изведена на новогодишниот огномет во Дубаи.
Голешово
Географија и местоположба
Село Голешово се наоѓа во Благоеврадската област, на северозападното подножје на планина Славјанка (Алиботуш), на надморска височина од 753 метри. Во непосредна близина до него се наоѓа биосферниот резерват "Алиботуш". Голешово е оддалечено 47 километри југоисточно од Свети Врач, на 44 километри источно од Петрич и 39 километри југозападно од Неврокоп. Атарот на селото допира до граничниот појас помеѓу Бугарија и Грција.
Историjа
Селото под името Голешово за првпат се среќава во османлиските даночни регистри 1611 – 1617, 1623 – 125 година. Се претпоставува дека името доаѓа од зборот „голеш“, којшто означува „голо“ населено место.
Според легендата, основач на селото е некојси дедо Голјо, којшто прв се населил на местото на денешното село, бегајќи од прогонот на Османлиите. Како и во другите села во тој крај и во Голешово во XVII-XVIII век се населуваат Македонци од Западна Македонија, принудени да ги напустат своите родни краишта од нападите на албанските доселеници. Главна стопанска дејност на населението во тоа време било козарството, кираџиството, печалбарството, како и вадење и преработка на железо.
Во XIX век во селото се изградени две цркви и тоа „Свети Димитриј“ - изградена во 1833 година и „Успение на Пресвета Богородица“ - изградена во 1853 година. Во текот XIX век, селото е дел од Демирхисарската каза на Серскиот санџак.
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) кон краjот на ХІХ век, во селото имало 1.250 жители, сите Македонци.
Ајдарли
Ајдарли или Хајдарли (Βαπτιστής, Ваптистис, до 1927 Χαϊδαρλή, Хајдарли) — село во Општина Кукуш во Кукушкиот округ, Егејска Македонија, денес во областа Централна Македонија, Грција.
Голешово
Историjа
Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 2.240 година во Голешово имало 1.800 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Ајдарли
Географија и местоположба
Селото се наоѓа на 5 километри западно од градот Кукуш, на неколку километри од грчко-македонската граница, во близина на североисточниот брег на Дојранското Езеро. Селото се наоѓа на надморска височина од 120 метри.
Ајдарли опфаќа површина од 17 квадратни километри.
Голешово
Културни и природни знаменитости
Во планината близу селото, се наоѓа мала пештера Капе, каде што во 1903 година престојал Гоце Делчев со својата чета.
Ајдарли
Историја
Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Ајдарли се состоело од 55 семејства и 146 жители Македонци Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година Ајдарли  имало 80 жители Македонци.
Селото било под влијание на Бугарската егзархија. Според податоците на секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во селото живееле 96 Македонци.
Во текот на Втората балканска војна, селото било опожарено од страна на грчките војски а самото македонско население било принудено да побегне од своите домови.
По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Грција. На пописот од 1913 година селото било напуштено, додека на пописот од 1920 година, во селото биле евидентирани 7 жители. Во селото во 1922 година било населено грчко население од Мала Азија, Источна Тракија и Понд. Во 1926 година, селото било преименувано во Ваптистис.
Демографија
Во 1928 година селото било чисто бегалско со 443 жители бегалци. , додека во 1940 година селото броело 656 жители.
Селото во пописот од 1951 година броело 737 жители, на пописот од 1961 година, во селото живееле 756 жители, во 1971 година имало 598 жители, во 1981 година имало 544 жители, додека во 1991 година имало 535 жители. Денеска, населението на селото е 449 жители според пописот од 2001 година.
Црква „Св. Атанасиј“ - Дихово
Свети Атанасиј — главна манастирска црква на Диховскиот манастир во битолското село Дихово. Се наоѓа над селото Дихово, во западен правец, на 3,2 километри оддалеченост од селото.
Космос-1131
Космос-1131 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 25 септември 1979 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 40 килограми. Космос-1131 бил комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 114,8 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 74,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1483 км, а најмалото на 1411.
Trifolium reflexum
Trifolium reflexum е вид на детелина домородна на источните Соединетите Американски Држави. Се наоѓа во области со природни отвори, вклучително и шуми, жаришта и прерии, често во кисели области. Тоа е едногодишно растение кое дава бели до темно розови цветови во доцна пролет.
Како и многу домородни детелини од источните Соединетите Американски Држави, популацијата на Trifolium reflexum значително се има намалено во последните 200 години. За овој вид, гасењето на пожарот е посочено како значајна причина за опаѓање.
Будизмот во Сингапур
Будизмот во Сингапур според податоците од 2020, го практикуваат околу 31.1% од вкупното население на Сингапур. Најголем број од будистите се кинези (кои се најголемата етничка група) и дел од другите помали етнички заедници како Синхалезите и Тајландѓаните.
Кинескиот Махајана будизам е најзастапениот будизам во земјата. Но има и заедници кои ги следат и сругите традиции како Теравада и Тибетски будизам. Организацијата која ги претставува будистите во Сингапур е Сингапурската будистичка федерација.
Перо Георгиевски
Перо Миланов Георгиевски - Чичо (, 1918 - кај с. Белановце,, ) — македонски комунист, учесник во НОВ. Прогласен е за народен херој на Југославија на 11 октомври 1951 година.
Животопис
Георгиевски е роден во Куманово во 1918 година во занаетчитско семејство. Завршил занаетчиско училиште во 1932 година. Бил шивачки работник. Како член на СКОЈ (од крајот на 1933) и на КПЈ (1934), бил член на Месниот комитет на КПЈ во Куманово во перидот од 1934 до 1936 година, член на Покраинскиот комитет на СКОЈ за Македонија (1935) и секретар на Работничкото културно-уметничко друштво „Абрашевиќ“ во Куманово од 1935 година. Тој се јавувал и како еден од организаторите на честите работнички штрајкови во Куманово, а во еден момент успеал да одржи говор на говорница, по што веднаш бил уапсен. Во притворот бил мачен и тепан. Во 1936 година бил раководител на Одборот за собирање помош за учество во Шпанската граѓанска војна, а поради апсење во 1937 година не успеал и самиот да замине. Второто лежење во затвор било подолготрајно.
По отсложувањето на воениот рок, тој станал секретар на МК на КПЈ во Куманово, каде ја извршувал функцијата до 12 октомври 1941 и член на ПК на КПЈ за Македонија. Во јануари 1941 по враќање од партиски состанок, тој бил следен од полиција и бил уапсен. Во затвор поради немање на докази бил пуштен по 2 месеци. Во март 1941 дошло до судир со Методија Шаторов поради неговиот опортунистички став за организирањето на демонстрации на 27 март. Затоа тој самиот ги предводел Мартовските демонстрации во Куманово на 27 март 1941 година. На 12 октомври е назначен за политички комесар на Карадачкиот партизански одред. Загинал два дена подоцна, на 14 октомври, во борба со бугарската војска и полиција.
Филолошки факултет - Штип
Историјат
На почетокот во рамките на Филолошкиот факултет при УГД се изучуваа следниве студиски програми: Во состав на Филолошкиот факултет при Универзитетот „Гоце Делчев“ - Штип влезе и Центарот за јазици, кој со неговиот наставно-стручен кадар ги покриваше сите осум факултети на Универзитетот, со почетни и продолжителни курсеви за странските јазици (англиски, германски, руски и француски). Филолошкиот факултет претставува една од основните клетки на интегрираниот Универзитет „Гоце Делчев“ во Штип, која освен својата основна дејност за едукација на студентите запишани на овој Факултет, ја има улогата на поврзувачко ткиво со другите единици на Универзитетот. Ваквата улога произлегува од фактот што во основата на сите активности влегува јазикот како основно средство за комуникација, пред сè за задоволување на императивот за употребата на стандардниот македонски јазик, како и од неопходноста за познавање на странските јазици, без оглед за која струка се работи, што произлегува од денешниот начин на живеење и од потребата за влегување во европското семејство на народите.