cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тур де Франс 2019
Фаворити пред трката
Второ- и третопласираниот од минатата година на Тур, Том Димулен и Крис Фрум  не учествувале на трката. Фрум не можел да настапи по тешкиот пад еден месец пред Тур на Критериум ди Дофине. Во отсуство на Фрум, некои директори на екипите очекувале поотворена трка. Димулен го пропуштил Тур поради повреда на коленото, која го принудила да се откаже од Џиро д’Италија, првата голема трка во сезоната.
Возачи сметани за фаворити во генералниот пласман покрај Томас биле Ромен Барде, Еган Бернал , Јакоб Фуглсанг , Стевен Краусвајк , Микел Ланда , Винченцо Нибали , Тибо Пино , Наиро Кинтана и Адам Јејтс. Барде завршил на подиумот двапати во неговата кариера, втор во 2016 и трет во 2017. Потфрлил во неговите подготовки за Тур, но неговото искуство и постојаност на неговите претходни резултати на трката го направиле да се смета за сериозен фаворит. Колегата на Томас, Бернал, ги освоил трките Париз-Ница и Тур де Свис, и го делел водството со Томас на неговата екипа. Фуглсанг имал многу успешна пролетна сезона, освојувајќи ја престижната еднодневна трка Лиеж-Бастоњ-Лиеж, како и етапните трки Вуелта а Андалусија и Дофине. Фуглсанг, исто така, се сметало дека ќе има голема корист од неговата силна екипа. Меѓутоа, имало сомнеж како Фуглсанг ќе се справи со тринеделна трка. Краусвајк никогаш не завршил на подиум на крајот на некоја голема трка и иако страдел од болест пред Тур, ја започнал сезоната добро и се сметал за голем фаворит. Формата на Ланда била тешка да се предвиде, бидејќи не се тркал по завршувањето на Џиро, каде не завршил на подиумот. Негов најдобар резултат на Тур бил во 2017 година, кога завршил четврти возејќи како помошник за Фрум. Ветеранот Нибали немал победи во 2019 година, но завршил втор на Џиро и се сметал за фаворит поради неговото искуство. Тој бил единствен возач на почетокот на Тур покрај Томас кој го освоил Тур, изданието во 2014 година. Пино бил исто така сметам дека е во исклучителна форма откако завршил петти на Дофине и го освоил генералниот пласман на Тур де л’Ен и Тур ди О Вар. Меѓутоа се говорело дека притисокот поради домашен фаворит ќе му наштети, како и можното потопло време. Неговите претходни резултати на Тур се мешани: завршил трет во 2014 година, но во подоцнежните години двапати се откажал. Кинтана, двоен победник на некоја голема трка, бил гледан како кандидат за место на подиумот. Јејтс се вратил на трката откако завршил на 29. место минатата година. Иако се повлекол од Дофине поради болест неколку недели порано, се верувало дека е во добра форма поради неговите добри резултати претходно во сезоната.
Други возачи кои би имале добри резултати во генералниот пласман биле Емануел Бухман, Даниел Мартин , Енрик Мас , Ричи Порт , Ригоберто Уран и Тиџеј ван Гардерен (обајцата од ), Алехандро Валверде и Илнур Закарин.
Бранителот на бодовниот пласман, Петер Саган, се вратил да ја одбрани титулата во обид да го сруши рекордот од шест победи на Ерик Цабел. Пред Тур го израмнил рекордот со Цабел, откако го освоил пласманот шест пати на изминатите седум изданија. Саган бил сметан за главен фаворит за победа на бодовниот пласман од медиумите, како и од обложувалниците. Возачи кои би биле најголеми соперници на Саган биле Кејлеб Јуан, Дилан Груневеген , Мајкл Метјус и Елија Вивијани. Други возачи кои би биле можни фаворити за зелената маичка биле Жилијан Алафилип, Едвалд Боасон Хаген , Александер Кристоф и Ваут ван Ерт.
Рута и етапи
На 30 мај 2017 година, ASO објавиле дека Брисел ќе биде домаќин на воведните етапи во 2019 година (позната како „Големо тргнување“), во чест на еден од најуспешните возачи на Тур, Белгиецот Еди Меркс, на 50-годишнината на неговата прва од петте победи на трката. Тоа било вторпат Тур да започне во Брисел и било петто белгиско „Големо тргнување“. Исто така, се одбележале 100 години од водечката жолта маичка на Тур. Други детали за првата етапа биле откриени на 16 јануари 2018 година, каде било споменато дека воведната етапа ќе го вклучи стрмното калдрмисано искачување Мур ван Герардсберген, секогаш вклучено на еднодневната Трка околу Фландрија и втората етапа, која била екипен хронометар на улиците на Брисел. Целата рута била објавена на 25 октомври 2018 година, која директорот на трката Кристијан Придом ја опишал како „највисок Тур во историјата“.
Воведната етапа го посетила Шарлеруа и се вратила назад во Брисел, поврзувајќи ги регионите Фландрија и Валонија на етапата. Започнувајќи во Бенш, третата етапа ја напуштила Белгија и влегла во Франција, додека следната етапа ја однела трката североисточно кон масивот Вогези, каде имало уште две етапи. Преодната седма етапа го однела Тур југозападно кон Централниот Масив, а осмата етапа завршила во градот Сент Етјен. Етапите 9 и 10 го поминале Централниот Масив, пред првиот ден за одмор. Следниве две етапи ја однеле трката на Пиринеите, каде имало четири етапи. По вториот ден за одмор, Тур имало долг трансфер на запад за етапата 16, која завршила во Ним. Етапата 17 ја однела трката на Алпите на Гап. По трите алпски етапи се извршило авионски трансфер до предградијата на Париз, со што завршила трката на Елисејските полиња.
Имало 21 етапа на трката на вкупно растојание од 3.365,8 километри. Имало две хронометарски етапи, екипен хронометар на втората етапа на растојание од 27,6 километри и поединечен хронометар на етапата 13 на растојание од 27,2 километри. На преостанатите деветнаесет етапи, седум биле официјално категоризирани како рамни, пет како ридски и седум како планински. Најдолга етапа била десеттата етапа со 217,5 километри, додека најкратка била етапата 14 со 117,5 километри. Рутата имала пет завршници на нагорнини: етапата 6 до Ла Планкш де Бел Фил; етапата 14 до Кол ди Турмале; етапата 15 до Фоа; етапата 19 до Кол де л’Изеран; и етапата 20 до Вал Торен. Планинскиот превој Изеран, највисок асфалтиран превој во Европа, бил вклучен на етапата 19. Ова било седми пат Тур да го искачи Изеран на 2.770 метри, но само вторпат од потешката јужна страна. Таа била едно од петте искалувања од „екстра категорија“ на самата трка.
Прва недела
Масовната спринтерска завршница на првата етапа била освоена од возачот на, Мике Тенисен. Бил дел од спринтерскиот воз на екипата, кој бил предводен од нивниот главен спринтер Дилан Груневеген, но самиот паднал во последните два километри, поради што Тенисен бил слободен да спринта. Ги освоил првата жолта и првата зелена маичка како предводник на генералниот и бодовниот пласман, соодветно. Возачот од бегството, Грег ван Авермат, ја предводел трката на највисоко категоризираното искачување на етапата, Мур ван Герардсберген, поради што станал прв во планинскиот пласман и ја носел првата точкаста маичка како предводник на пласманот.
Тенисен го зголемил водството на трката по екипната победа на екипниот хронометар на втората етапа, која завршила дваесет секунди пред второпласираната. Меѓутоа, неговото водство имало краток век откако Жилијан Алафилип го презел првото место со силен напад на последното искачување на третата етапа, достигнувајќи го и престигнувајќи го остатокот од бегството создадено на почетокот на етапата, со што ја освоил самата етапа. Петер Саган и Тим Веленс го презеле водството во бодовниот и планинскиот пласман, соодветно. Следела рамна етапа, која завршила со масовен спринт, кој го освоил Елија Вивијани.
Искачувањето на петтата етапа не предизвикале проблеми на трката, бидејќи повеќето фаворити ја задржале својата енергија за стрмната завршница на следната етапа. Раното четиричлено бегство, во кое бил и носителот на точкастата маичка Веленс, било достигнато пред масовната спринтерска завршница, која била освоена од Саган. На планинската етапа шест вклучила 14-члено бегство, кое имало над 8 минути водство. До Кол де Шеврер останале само четворица. Веленс и Ксандро Мерис, каде првиот ја обезбедил точкастата маичка уште еден ден, заостанале на последното искачување зад Дилан Тенс и Џулио Чиконе. Тенс ја освоил етапата, но Чиконе успеал да ја преземе жолтата маичка и покрај тоа што попуштил во последните метри на искачувањето. Последните 500 метри се покажале како тешкотија за фаворитите од генералниот пласман Винченцо Нибали, Ричи Порт и Ромен Барде, кои загубиле време на искачувањето. Седмата етапа се вратила на рамен терен по Вогезите и била без возбуда, бидејќи бегството траело само неколку минути. И покрај раните падови од Тиџеј ван Гардерен и Тенисен завршила во технички масовен спринт освоен од Груневеген.
Осмата етапа со близу 4.000 метри искачување била сметана пред трката како можност за победа од бегство, на кое дента имало четворица. Како одминувале искачувањата, оваа бројка постепено се намалувала, и само Томас де Гент и Алесандро Де Марки  преживеале до завршното искачување, на кое Де Гент успешно се оддалечил од него. Разликата била до минута во завршните километри, кога Алафилип и Тибо Пино нападнале и добиле дваесет секунди од доста намалената главна група, а Де Гент успеал да се одржи за етапна победа, додека Алафилип ја повратил неговата жолта маичка. И покрај неговиот втор пад на трката, бранителот на титулата Герајнт Томас успеал да се одржи и да избегне рана катастрофа.
Завршната етапа пред денот за одмор, кој бил еден ден подоцна од вообичаеното, била на релативно рамен терен. Меѓутоа, на 30 километри до целта, се случиле делби во главната група откако и другите излегле на чело на групата и ја поделиле главната група при силни накрсни ветрови. Овој потег се покажал одлучувачки, бидејќи неколку од другите фаворити биле фатени позади, вклучувајќи ги Пино, Ричи Порт, Ригоберто Уран, Јакоб Фуглсанг и Микел Ланда, кои и изгубиле време од групата напред. Томас, Еган Бернал, Алафилип и Барде ги задржале нивните места на чело на трката, помеѓу намалената група. Победата ја однел Ваут ван Ерт, откако неколку од главните спринтери останале позади, вклучувајќи го и неговиот колега од, Груневеген.
Втора недела
До првиот ден за одмор, жолтата маичка била во посед на Алафилип, кој имал водство од 1' 12" пред Томас, позади кого бил Бернал на третото место, само 4" зад Томас. Домашниот фаворит Пино, и покрај тоа што бил 1' 21" од Томас на единаесеттото место, имал уште шанси за добар резултат. Во бодовниот пласман, фаворитот пред трката Саган бил на првото место, со 62 бода пред второпласираниот Мајкл Метјус. Планинскиот пласман бил понеизвесен, каде возачите од бегствата и колеги од, Веленс и Де Гент се бореле за првото и второто место, соодветно, со разлика од само шест бода. На етапата 11, малото бегство на денот било достигнато на 5 километри до целта, пред Кејлеб Јуан да го освои масовниот спринт.
Првата етапа на Пиринеите, дванаесеттата, имало бегство од дури 42 возачи, но на крајот од завршното искачување останале само Сајмон Јејтс, Пељо Билбао и Грегор Милбергер. Тројката се спуштила до завршницата, каде Јејтс го освоил спринтот. Главната група дошла заедно 10 минути подоцна. Значајно откажување на етапата бил моменталниот светски хронометарски првак Роан Денис, фаворит за следниот хронометар. На хронометарот победил Алафилип со време од 35' 00" на патеката долга 27,2 километри, освојувајќи „неверојатна“ победа дента кога се очекувало да изгуби време во однос на другите како Томас, кој завршил на второто место, четиринаесет секунди зад него. Ваут ван Ерт, еден од фаворитите за етапата, морал да ја напушти трката за време на хронометарот откако паднал, удирајќи во ограда на една од страните на патот.
На етапата 14, последните од бегството биле достигнати од групата на фаворити за генералниот пласман на 10 километри пред завршницата пред искачувањето на екстра категорија, Кол ди Турмале. На еден километар пред целта, Томас отпаднал од групата составена од Алафилип, Емануел Бухман, Пино, Бернал, Ланда и Стевен Краусвајк. Пино нападнал во последните 250 метри и го одржал водството до целта на врвот. На последната етапа на Пиринеите, Сајмон Јејтс ја освоил својата втора етапна победа на трката од намаленото бегство од шест члена. Пино ја нападнал групата на фаворити за генералниот пласман на 6 километри до крајот за да заврши втор, 33 секунди зад него, со што се поместил на четвртото место во генералниот пласман. По последните возачи од бегството, останатите фаворити предводени од Томас пристигнале со задоцнување од 1' 22" зад Јејтс. Следниот ден бил вториот ден за одмор на Тур. До тука, Алафилип ги надминал очекувањата и го задржал водството од 1' 35" пред Томас. Краусвајк бил трет со 1' 47", додека Бернал и Бухман го следеле Пино на петтото и шестото место, соодветно. Зелената маичка била сѐ уште носена од Саган, кој сега имал 85 бода пред второпласираниот Вивијани, додека планинскиот пласман бил предводен од Веленс, а крајниот победник Барде се наоѓал на 11. место.
Трета недела
Откако Тур се симнал од Пиринеите на преодните етапи кон Алпите, трката го искусила европскиот топлотен бран во јули, при што температурите се искачувале до 35°С на етапата 16. Јуан ја освоил етапата во масовен спринт во Ним, негова втора на Тур. Се случиле падови на етапата, вклучувајќи ги фаворитите Томас и Фуглсанг, поради што вториот и ја напуштил трката. На следната етапа во еден момент се создало бегство од дури 33 возачи. Матео Трентин од го нападнал намаленото бегство на 40 километри од последното искачување, кое било од трета категорија и сам ја освоил етапата со водство од 37 секунди, додека главната група била 20 минути зад него. Лук Роу и Тони Мартин  биле дисквалификувани од трката по меѓусебен конфликт на чело на главната група во подоцнежниот дел од етапата.
Етапата 18, прва на Алпите, била предводена од возачи во бегство на неколку искачувања на етапата. Силното бегство од 34 возачи било намалено на помала група на подножјето на Галибје, последното искачување. Наиро Кинтана нападнал на 7,5 километри од искачувањето, водејќи со минута и пол на врвот, кое го задржал на спустот до целта. Во меѓувреме, на 2 километри до врвот на Галибје, Бернал нападнал во групата на фаворити за генералниот пласман во која биле Алафилип и Томас, што му дозволило да добие половина минута во однос на нив и да се помести на второто место во генералниот пласман. Водството во планинскиот пласман преминало кај Ромен Барде, кој бил фаворит пред трката за жолтата маичка, но откако изгубил 20 минути на етапата 14 го загубил фокусот за тоа и се префрлил на бегства.
Околу 40 километри на етапата 19, Пино, кој бил петти во генералниот пласман, ја напуштил трката поради повреда на мускул на ногата. На чело на трката во последните километри на претпоследното искачување, Кол де л’Изеран, Бернал нападнал од групата на фаворити, достигнувајќи ги и претекнувајќи ги последните членови на бегството на врвот. По него биле Сајмон Јејтс и Варан Баргиј, една минута зад него, а следеле другите фаворити за жолта маичка. Алафилип отпаднал на нападот на Бернал и бил две минути зад него на врвот. На спустот, организаторите на трката ја неутрализирале трката кога снег, град и лизгање на земјиштето се случиле близу Вал д’Изер на последното искачување до Тињ. Времињата за генералниот пласман биле оние од Изеран, додека етапна победа и награда за најборбен возач на денот не биле доделени. Поради ова, Бернал, кој бил втор во генералниот пласман, се нашол пред Алафилип и ја презел жолтата маичка. Етапата била скратена од 126,5 километри на 89 километри.
Нестабилното време предизвикало и претпоследната етапа да биде скратена од 130 на 59,5 километри, со што се избегнало искачувањето од прва категорија Кормет де Росленд и Кот де Лонжфоа од втора категорија, поради што возачите се искачиле само на Вал Торенс од екстра категорија на крајот. Група од 29 возачи се оддалечиле две и пол минути пред главната група, пред да останат само шестмина на почетокот на искачувањето. На 12 километри до целта, Нибали нападнал од оваа група и сам стигнал до победа, десет секунди пред Ланда и Алехандро Валверде. Кратко потоа, Бернал и Томас ги повеле останатите фаворити од генералниот пласман Уран, Бухман и Краусвајк. Алафилип повторно заостанал, губејќи три минути во однос на Бернал и паднал од второто на петтото место.
Последната етапа во Париз била освоена од Јуан во масовен спринт на Шанзелизе, негова трета победа и најмногу од сите други на ова издание. Бернал ја освоил трката, откако на етапата немало промени. Колумбиецот со 22 години станал најмлад после Франсоа Фабер во 1909 година и прв Латиноамериканец, кој ја освоил трката. Томас завршил втор, 1' 11" зад Бернал, додека Краусвајк доцнел 20 секунди зад Томас и завршил трет. Саган го освоил рекордниот седми бодовен пласман со вкупно 316 бода, 68 повеќе од Јуан. Барде го освоил планинскиот пласман со 86 бода, 8 повеќе од Бернал. Пласманот за млад возач бил освоен од Бернал, додека 35. пласираниот Годи завршил втор. Бернал станал петти возач кој ги освоил генералниот и пласманот за млад возач во иста година, следејќи ги Лорен Фињон (1983), Јан Улрих (1997), Алберто Контадор (2007) и Енди Шлек (2010). Екипата на  го освоиле екипниот пласман, 47' 54" пред второпласираниот. Од 176 возачи, 155 ја завршиле последната етапа во Париз.
1637
1637 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1637 година од новата ера, 637. од вториот милениум, 37. од XVII век и осма од 1630-тите.
Тур де Франс 2019
Пласмани
Постоеле четири главни поединечни пласмани на Тур де Франс 2019, како и екипниот пласман. Најважен бил генералниот пласман, кој бил пресметуван со додавање на завршните времиња на секој велосипедист по секоја етапа. На сите етапни завршници, исклучувајќи ги двете хронометарски етапи, првите тројца возачи добивале бонуси од 10, 6 и 4 секунди, соодветно. Со цел да ја раздвижи трката во генералниот пласман, временски бонуси од осум, пет и две секунди, соодветно, биле доделувани на првите тројца возачи на планински врв, доделувани на осум такви врва. Такви искачувања имала на етапите 3, 6, 8, 9, 12, 15, 18 и 19. Овие бонуси ги замениле „бонус-точките“, спринтови за временски бонуси кои биле воведени во 2018 година. Ако се случи пад во последните три километри од етапа, ова не ги вклучувало хронометрите и завршниците на нагорнина, вклучените возачи добивале исто време како групата со која биле кога се случил падот. Велосипедистот со најмало вкупно време е предводник на трката и победникот на овој пласман се смета за победник на Тур. Возачот кој го предводел пласманот ја носел жолтата маичка. Како прослава на 100. издание со жолта маичка биле носени поединечни дизајни на маичката на секоја етапа, освен на првата.
1637
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Тур де Франс 2019
Пласмани
Дополнително, постоел бодовен пласман. Возачите добивале бодови за завршување помеѓу најдобрите на етапите или на средните спринтови во текот на етапите. Бодовите достапни на секоја етапна завршница биле одредувани од видот на етапата, како и на спринтовите, и првите петнаесет возачи добивале бодови. На рамните етапи, 50 бодови добивал етапниот победник и по 2 бода помалку до 15. место. На ридскиот етапи, победникот добивал 30 бода, и исто така по 2 бода помалку до 15. место. На планинските етапи, хронометрите и спринтовите, 20 бода добивал победникот, намалувајќи по 1 бод. Велосипедистот со најмногу бодови го предводел пласманот и ја добивал зелената маичка.
Трет пласман бил планинскиот пласман. Повеќето етапи на трката содржеле едно или повеќе категоризирани искачувања, на кои биле доделувани бодови за возачите кои први се искачиле на врвот. Искачувањата биле категоризирани како екстра категорија (hors catégorie - вон категорија), прва, втора, трета или четврта категорија, со повеќе бодови достапни на повисоко категоризираните искачувања. Искачувањата од екстра категорија носеле 20 бода за првиот возач и по 2 бода помалку до 8. возач. На искачувањата од прва категорија, 6 возачи освојувале бодови, каде 10 добивал првиот. На искачувањата од втора, трета и четврта категорија, првиот возач добивал 5, 2 и 1 бод, соодветно. Удвоени бодови се доделувале на врвот на петте искачувања од екстра категорија повисоки од 2.000 метри. Велосипедистот со најмногу бодови го предводел пласманот, носејќи ја белата маичка со црвени точки.
1637
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7145 и 7146 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6387 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5397 и 5398 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2390.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1637 година се протега во 4273 и 4274, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4333 и 4334 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2180. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1046 и 1047 исламска година.
Тур де Франс 2019
Пласмани
Последен поединечен пласман бил пласманот за млад возач. Тој се пресметувал на истиот начин како генералниот пласман, но ограничен само на возачи кои биле родени на или по 1 јануари 1994 година. Од 176 возачи, 48 од нив можеле да учествуваат во пласманот. Предводникот на пласманот ја носел белата маичка.
Пласманот за екипи бил пресметуван со додавање на завршните времиња на најдобрите тројца возачи од екипата по секоја етапа; водечката екипа била екипата со најмало вкупно време. Бројот на етапни победи и пласманите по екипа го одредувале исходот во случај на изедначување. Возачите во екипата која водела во овој пласман биле означувани со жолти броеви на грбот на нивните дресови и жолти кациги.
Дополнително, постоела награда за борбеност, доделувана по секоја етапа, сметано од страна на жири, дека направил „најголем напор и покажал најдобри квалитети за спортски дух“. Немало награди за борбеност на хронометрите и на завршната етапа. Победникот носел црвен број на следната етапа. На крајот на Тур, еден возач ја добивал сеопфатната награда за борбеност, повторно одредувана од жири.
Поредок во UCI пласманите
За системот на Светскиот пласман, возачите од екипите во Светската турнеја и оние во професионалните континентални екипи настапувале поединечно, за нивните екипи и за нивните држави, освојувајќи бодови кои придонесувале кон поединечните пласмани, во кои биле вклучени сите друмски трки. Постоел поединечен пласман воведен во сезоната 2019, кои ги земал предвид само етапните трки на UCI, наречен Светски пласман на етапни трки. Бодовите доделени на првите 60 во генералниот пласман, секоја жолта маичка на крајот на етапата, како и првите пет на секоја етапа и првите тројца на крај во бодовниот и планинскиот пласман.
Бодовите освоени од Еган Бернал го искачиле од 23. на 6. место во поединечниот Светски пласман и од деветтото на второто место во Светскиот пласман на етапни трки. Жилијан Алафилип ја задржал својата позиција на врвот на поединечниот пласман, додека и Белгија, исто така, го задржале водството во соодветните пласмани.
Готлојба
Готлојба е мала река во Чешка и Германија, лева притока на Елба. Нејзиниот извор е во источниот дел на Рудните Планини, северно од Усти на Лаба. По неколку километри ја преминува чешко-германската граница и тече низ Саксонија. Ја поминува браната Готлојба и градот Бад Готлојба-Бергисхибел и се влева во Елба кај Пирна. Во јули 1927 се случиле страшни поплави на реката поради поројните дождови.
216
216 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 216 година од новата ера, 216. од првиот милениум, 16. од III век и седма од 210-тите.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5724 и 5725 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4966 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3976 и 3977 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 969.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 216 година се протега во 2852 и 2853, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2912 и 2913 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 759. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 419 и 417 година пред хиџра.
Фејер
Фејер (унгарски: Fejér) е името на административниот округ (унг. comitatus или megye) во централна Унгарија. Лежи на западниот брег на реката Дунав и скоро го допира источното пристаниште на езерото Балатон. Неговите граници ги дели со унгарските окрузи Веспрем, Комаром-Естергом, Пешта, Бач-Кишкун, Толна и Шомоѓ. Главен град и административен центар на округот е Секешфехервар.
Гојделски јазици
Класифицијација
Семејството гојделски јазици ги сочинува јазиците:
IC 1454
IC 1454 — галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 27 март 1906 година од страна на Макс Волф.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 11 ч 23 м 11,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +13° 7' 6"". Положбениот агол на објектот е во износ од 40°.
Други поделби
Проучување на IC 1454 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 3090855.
Климо Серафимов Цветановски
Животопис
Климо Серафимов Цветаноски е роден во Ташмаруништа во 1885 година. Неговите родители го испратиле на печалба во 1900 година, во Крајова во Романија. Таму работел две години како чирак. Родителите му пишувале писма во кои му раскажувале за суровоста и злото на Османлиите. Тој не можел да издржи и се вратил во Македонија. Се приклучил кон МРО Учествувал во Илинденското востание. Климо Цветановски бил дел од четата на војводата Панделе Спасески. После задушувањето на востанието, Климо отишол да работи во Крајова како ѕидарски работник. Во време на Балканските војни учествува прво како српски, а потоа како бугарски војник. Во Првата светска војна бил мобилизиран во Белград. Во периодот меѓу Двете светски војни работел во Србија, Бугарија и Романија. Во текот на НОВ, активно го помага Ослободителното движење. Климо Серафимов Цветаноски бил носител на Илинденска споменица 1903, број 315, доделена од Президиумот на Народното собрание на НР Македонија на ден 23 август 1951 година. Починал во 1976 година.
Манастир „Св. Архангели“ - Чука (Костурско)
Свети Архангели (Ιερά Μονή Ταξιαρχών Τσούκας) — средновековен манастир во Костурско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Костурската епархија на Цариградската патријаршија. Изворно ѝ припаѓал на Охридската архиепископија.
Манастирот се наоѓа во областа Нестрамкол, на врв на карпа кај напуштеното село Чука, на 1,5 км од с. Радигоже и на 21 км од градот Костур. На крајот од XIII век манастирот е живописан со помош на царевите од династијата Палеолози. Во 1684 г. селото Чука и овој манастир, заедно со селото Галишта и неговата црква „Св. Ѓорѓи“ му се дадени на манастирот „Пресв. Богородица Мавровска“ како негов имот. Манастирот е разурнат во 1943 г. од италијанската окупаторска војска. За време на Граѓанската војна (1946 – 1949) жителите на Чука се иселиле и селото останало запустено.
Од манастира денес се зачувани три градби — манастирската црква, црквата „Живоносен Извор“ и манастирската трпезарија.
Во 1962 г. манастирот е прогласен за споменик на културата.
Историска климатологија
Историската климатологија е проучување на историските промени во климата и нивниот ефект врз цивилизацијата од појавата на хоминините до денес. Ова се разликува од палеоклиматологијата која ги опфаќа климатските промени во целата историја на Земјата. Овие историски влијанија на климатските промени можат да го подобрат човечкиот живот и да предизвикаат процут на општествата, или може да бидат инструментални за општествениот колапс на цивилизацијата. Студијата се обидува да дефинира периоди во историјата на човештвото каде температурата или врнежите варираат од она што се забележува во денешно време.
Примарните извори вклучуваат пишани записи како што се саги, хроники, мапи и литература за локална историја, како и сликовити претстави како што се слики, цртежи, па дури и карпеста уметност. Археолошките записи се подеднакво важни за утврдување докази за користење на населби, вода и земјиште.
Техники
Во писмените општества, историчарите може да најдат писмени докази за климатски варијации во текот на стотици или илјадници години, како што се фенолошки записи за природни процеси, на пример лозарски записи за датуми на берба на грозје. Во предписмените или неписмените општества, истражувачите мора да се потпрат на други техники за да најдат докази за историските климатски разлики.
Минатите нивоа на популација и населливи опсези на луѓе или растенија и животни може да се користат за да се најдат докази за минатите разлики во климата во регионот. Палинологијата, проучувањето на полен, може да го покаже не само опсегот на растенијата и да ја реконструира можната екологија, туку да ја процени количината на врнежи во даден временски период, врз основа на изобилството на полен во тој слој на седимент или мраз. Дистрибуцијата на дијатоми во седиментите може да се користи и за испитување на промените во соленоста и климата во текот на геолошките епохи.
Улога во човековата еволуција
Промените во климата во Источна Африка се поврзани со еволуцијата на хоминините. Истражувачите предложиле регионалната средина да премине од влажна џунгла на посуви пасишта поради тектонското издигнување и промените во пошироките обрасци на океанската и атмосферската циркулација. Се верува дека оваа промена на животната средина ги принудила хоминините да еволуираат доживотно во средина од типот на савана. Некои податоци сугерираат дека оваа промена на животната средина предизвикала развој на современи одлики на хомимин; сепак постојат и други податоци кои покажуваат дека морфолошките промени кај најраните хоминини се случиле додека регионот бил сè уште пошумен. Брзото тектонско издигнување најверојатно се случило во раниот плеистоцен, менувајќи ја локалната височина и широко реорганизирајќи ги регионалните обрасци на атмосферската циркулација. Ова може да се поврзе со брзата еволуција на хоминините во кватернерниот период. Промените во климата пред 2,8, 1,7 и 1,0 милиони години добро корелираат со забележаните транзиции помеѓу препознаените видови хоминини. Тешко е да се разликува корелацијата од каузалноста во овие палеопантрополошки и палеоклиматолошки реконструкции, така што овие резултати мора да се толкуваат со претпазливост и да се поврзат со соодветните временски размери и несигурности.
Ледено доба
Ерупцијата на супервулканот Тоба, пред 70.000 до 75.000 години ја намалила просечната глобална температура за 5 степени целзиусови неколку години и можеби ја предизвикала ледената доба. Се претпоставува дека ова создало тесно грло во човечката еволуција. Многу помал, но сличен ефект се случил по ерупцијата на Кракатаа во 1883 година, кога глобалните температури паѓале околу 5 години по ред.
Пред повлекувањето на ледниците на почетокот на холоценот (~ 9600 п.н.е.), ледените плочи покривале голем дел од северните географски широчини и нивото на морето било многу пониско отколку што е денес. Почетокот на нашиот сегашен меѓуглацијален период се чини дека помогнало да се поттикне развојот на човечката цивилизација.
Улога во миграцијата на луѓето и земјоделството
Климатските промени се поврзани со миграцијата на луѓето уште од крајот на плеистоценот до почетокот на 21 век. Ефектот на климата врз расположливите ресурси и условите за живот, како што се храната, водата и температурата, го поттикнало движењето на населението и ја одредило способноста на групите да започнат систем на земјоделство или да продолжат со животниот стил на потрага по храна.
Групите како што се жителите на северниот дел на Перу и централно Чиле, Сакак на Гренланд, номадските евроазиски племиња во Историска Кина, и Натуфиската култура во Левант, покажуваат миграциски реакции поради климатските промени.
Дополнителни описи на конкретни случаи
Во северниот дел на Перу и централно Чиле, климатските промени се наведуваат како движечка сила во низата модели на миграција од околу 15.000 п.н.е. до приближно 4.500 п.н.е. Помеѓу 11.800 п.н.е. и 10.500 п.н.е. доказите сугерираат сезонска миграција од висока кон ниска надморска височина од домородците додека условите дозволуваат влажна средина да опстојува во двете области. Околу 9.000 п.н.е., езерата кои периодично служеле како дом на домородците и биле напуштени до 4.500 п.н.е. За време на оваа пауза, нема докази за активност на домородците во областа на езерата. Корелацијата помеѓу климата и миграциските обрасци ги наведува историчарите да веруваат дека домородците од централно Чиле ги фаворизирале влажните области со ниска височина, особено за време на периоди на зголемена сува клима.
Различните жители на Гренланд, особено на запад, мигрирале првенствено како одговор на промената на температурата. Жителите на Сакак пристигнале во Гренланд околу 4.500 п.н.е. ни доживеале умерени температурни варијации во првите 1.100 години од окупацијата; близу 3.400 п.н.е. започнал период на ладење што го турнал Сакак кон запад. Слична температурна флуктуација се случила околу 2.800 п.н.е. што довело до напуштање на населениот регион Сакак; ова температурно поместување било намалување на температурата за околу 4 °C повеќе од 200 години. По доминацијата на Сакак, други групи како што е народот Дорсет го населиле западен Гренланд; Дорсет биле ловци на морски мраз кои имале алатки прилагодени на постудената средина. Се смета дека Дорсет го напуштил регионот околу 2.200 п.н.е. без јасна врска со променливата средина. По окупацијата на Дорсет, Нордијците почнале да се појавуваат околу 1.100 п.н.е. во западен Гренланд за време на значителен период на затоплување. Сепак, наглото намалување на температурата почнувајќи од 850 п.н.е. од околу 4 °C за 80 години се смета дека придонело за смртта на почетната нордиска окупација во западен Гренланд.
Во историска Кина во текот на изминатите 2.000 години, моделите на миграција се фокусирани на промената на врнежите и температурните флуктуации. Сточарите се преселиле со цел да го нахранат добитокот што го чувале и да бараат храна за себе во пообилни области. За време на сушните периоди или периодите на ладење, номадскиот начин на живот станал поприсутен бидејќи сточарите барале поплодна почва. Врнежите биле подефинитивен фактор од температурата во однос на нејзините ефекти врз миграцијата. Трендот на миграциските Кинези покажал дека северните сточари биле повеќе погодени од флуктуацијата на врнежите отколку јужните номади. Во повеќето случаи, сточарите мигрирале понатаму кон југ за време на промените во врнежите. Овие движења не биле класифицирани според еден голем настан или одредена ера на движење; Наместо тоа, односот помеѓу климата и номадската миграција е релевантен од „долгорочна перспектива и во голем просторен обем“.
Историски и праисториски општества
Подемот и падот на општествата често се поврзуваат со фактори на животната средина.
Доказите за топла клима во Европа, на пример, доаѓаат од археолошките студии за населување и земјоделство во раното бронзено време на надморски височини кои сега не се одгледуваат, како што се Дартмур, Ексмур, Езерската област и Пенините во Велика Британија. Меѓутоа, се чини дека климата се влошила кон доцното бронзено време. Населбите и границите на полињата се пронајдени на голема надморска височина во овие области, кои сега се диви и не се населуваат. Гримспаунд на Дартмур е добро сочуван и ги прикажува стојните остатоци од голема населба во сега непријатна средина.
Некои делови од сегашната пустина Сахара можеби биле населени кога климата била поладна и повлажна, судејќи според уметноста на пештерите и другите знаци на населување во праисториската Централна Северна Африка.
Општествен раст и урбанизација
Приближно еден милениум по 7- ка забавувањето на порастот на нивото на морето, многу крајбрежни урбани центри станале значајни ширум светот. Се претпоставува дека ова е во корелација со развојот на стабилни крајбрежни средини и екосистеми и зголемување на морската продуктивност (исто така поврзано со зголемувањето на температурите), што би обезбедило извор на храна за хиерархиските урбани општества.
Општествен колапс
Климатските промени се поврзани со историскиот колапс на цивилизациите, градовите и династиите. Забележителни примери за ова ги вклучуваат Анасази, класичните Маи, Харапа, Хетитите и Стариот Египет. Други, помали заедници, како што е викиншката населба на Гренланд, исто така, претрпеле колапс, а климатските промени се предложен фактор кој придонел за тоа.
Постојат два предложени методи на класичен колапс на Маите: еколошки и нееколошки. Пристапот за животната средина користи палеоклиматски докази за да покаже дека движењата во зоната на интертропска конвергенција веројатно предизвикале сериозни, продолжени суши во текот на неколку временски периоди на крајот од археолошкиот запис за класичните Маи. Нееколошкиот пристап сугерира дека колапсот можеби да се должи на зголемените класни тензии поврзани со градењето на монументалната архитектура и соодветниот пад на земјоделството, зголемените болести, и зголемената внатрешна војна.
Средновековен топол период
Средновековниот топол период бил време на топло време помеѓу околу 800-1300 година од нашата ера, за време на европскиот средновековен период. Археолошките докази ги поддржуваат студиите за нордиските саги кои ја опишуваат населбата Гренланд во 9 век од нашата ера, земја која сега е сосема несоодветна за обработка. На пример, ископувањата на една населба покажало присуство на брези за време на раниот викиншки период. Во случајот со Нордијците, средновековниот топол период бил поврзан со нордиската ера на истражување и колонизација на Арктикот, а подоцнежните постудени периоди довеле до опаѓање на тие колонии. Во истиот период е забележано откритието на областа наречена Винланд, веројатно во Северна Америка, која исто така можеби била потопла од сегашната, судејќи според наводното присуство на винова лоза.
Мала ледена доба
Подоцнежните примери го вклучуваат малото ледено доба, добро документирано со слики, документи (како што се дневници) и настани како што се саемите за мраз на реката Темза што се одржувале на замрзнатите езера и реки во 17 и 18 век. Реката Темза била потесна и течела побрзо откако стариот Лондонски мост бил урнат во 1831 година, а реката била насипувана во фази во текот на 19 век, што ја направило реката помалку подложна на замрзнување. Меѓу најраните референци за претстојните климатски промени е записот во Англосаксонската хроника од 1046 година:
Летописот е единствениот најважен историски извор за периодот во Англија помеѓу заминувањето на Римјаните и децениите по Норманското освојување. Голем дел од информациите дадени во Хрониката не се запишани на друго место. Малото ледено доба донело постудени зими во делови од Европа и Северна Америка. Во средината на 17 век, ледниците на швајцарските Алпи напредувале, постепено зафаќајќи фарми и уништувајќи цели села. Реката Темза и каналите и реките во Холандија честопати замрзнувале во текот на зимата, а луѓето се лизгале, па дури и одржувале саеми за мраз. Првиот саем на мраз во Темза бил во 1607 година; последниот во 1814 година, иако промените на мостовите и додавањето на насипот влијаеле на текот и длабочината на реката, намалувајќи ја можноста за замрзнување. Замрзнувањето на Златниот Рог и јужниот дел на Босфорот се случило во 1622 година. Во 1658 година, шведската војска марширала преку Големиот појас до Данска за да го нападне Копенхаген. Балтичкото море се замрзнало, овозможувајќи возење со санки од Полска до Шведска, а на патот биле изградени сезонски гостилници. Зимата 1794/1795 година била особено сурова кога француската инвазивна војска под водство на Пичегру можела да маршира по замрзнатите реки на Холандија, додека холандската флота била фиксирана во мразот во пристаништето Ден Хелдер. Во зимата 1780 година, пристаништето во Њујорк замрзнало, дозволувајќи им на луѓето да пешачат од Менхетен до Стејтен Ајленд. Морскиот мраз што го опкружува Исланд се протегал со милји во секоја насока, затворајќи ги пристаништата на тој остров за превоз.
За разлика од неговиот неизвесен почеток, постои консензус дека Малото ледено доба завршило во средината на 19 век.
Доказ за антропогени климатски промени
Преку уништувањето на шумите и земјоделството, некои научници предложиле човечка компонента во некои историски климатски промени. Пожарите предизвикани од луѓето се вмешани во трансформацијата на поголемиот дел од Австралија од пасишта во пустина. Ако е точно, ова ќе покаже дека неиндустријализираните општества би можеле да имаат улога во влијанието на регионалната клима. Уништувањето на шумите, опустинувањето и засолувањето на почвите можеби придонеле или предизвикале други климатски промени низ историјата на човештвото.
Шешир
Шешир е предмет од облека со кој се покрива главата. Се состои од „глава“ во облик на свод, ракав или ѕвона на потесните или пошироките криви крила, односно обод. Се изработува од билни влакна, слама, дабарско или зајачко крзно, свила, волна, кожа, платна, кадифе, а во поновата доба и од синтетика. Се користи од праисториско време, најмногу како заштита од горештини и дожд при работа на отворено, но има и естетска и хигиенска функција, и се користи за стекнување на статус.
Историја
Во древниот Египет, фараонот ја покривал периката со црвена капа или бела тиара, додека во Месопотамија биле раширени турбни или капи од крзно, како и во древна Палестина каде еврејските свештеници носеле конусна бела капа. Во Минојската ера жените од Крит смислувале разни бизарни облици на шешири, а во Рим шеширот бил сметан за симбол на слободата, па секој ослободен затвореник добивал шешир. Такво симболичко значење имал и кај Германите. Во 10 век во селската на носија на многу народи бил користен шешир од слама; припаѓал во патничка или ловџиска опрема. Во 12 век, шешир украсен со крзно или перје започнал да се користи во европската женска и машка носија, додека во 14 век бил во мода на бургундскиот двор.
Во текот на средниот век жените ги обогатиле шеширите со разнобојни траки испреплетени со цвеќе, додека мажите користеле капуљача која се потпирала на рамената, што во 14 век било заменето со капа со опашка носена на левата или десната страна, зависно од друштвениот или политичкиот статус. Токму во текот на 14 век шеширот го добил денешниот облик по кој е познат денес, а ренесансата го подигнала обичајот за носење шешир благодарение на раскошот од материјали.
За време на ренесансата шеширот му го отстапува своето место на баретот, но опстанал во некои селски носиии и униформи на платенички војски.
Бад Готлојба-Бергисхибел
Бад Готлојба-Бергисхибел (Bad Gottleuba-Berggießhübel) — бањски град во округот Саксонска Швајцарија-Источни Рудни Планини, во сојузната покраина Саксонија, Германија. Градот се граничи со Чешка на југ.
Следниве села се дел од градот: Елзен, Маркерсбах и Хелендорф на југоисток, Хартмансбах, Брајтенау, Бернерсдорф и Хенерсбах на југозапад, Бад Готлојба и Бергисхибел во средишниот дел и Цвизел, Бара и Лангенхенерсдорф на север. Општината се протега низ падините на источните Рудни Планини и во Саксонска Швајцарија. Обединетиот бањски град се наоѓа помеѓу реките Готлојба и Дона.
Градот се наоѓа на 25-35 километри од Дрезден, 7-11 километри од Пирна, 200 километри од Берлин и 135 километри од Прага.
Од 2005, обединетиот бањски град на југоисток од Пирна е поврзан со автопатот А17, кој ги поврзува Дрезден и Прага.
Елзен
Старата општина била првпат спомената во 1169 година во документ како Silva Juxta Olesnice. Името потекнува од чешкиот збор olešná, синоним на германското Erlensbusch. Елзен бил меѓу првите населби на Рудните Планини.
Во 1429 година, Хуситите го уништиле Елзен. Не бил развиен до век. Бил познат како wüsten Dorf, пустото село.
Во 1459 година, границите помеѓу Бохемија и Саксонија биле одредени со договор помеѓу бохемискиот крал и Фридрих Втори и војводата Вилхелм Трети.
Во 1517 година, дворецот во Елзен бил преземен од семејството Бинау.
245 години подоцна, во 1762, семејството го продало имотот, кој во текот на Наполеоновите војни во 1813, бил значително оштетен, а целата областа страдала од глад и болести.
Електричната енергија во Елзен била доведена во 1921 година, додека патишта биле изградени во 1956, кога била изградена и Браната Готлојба. Во 1996, Елзен се приклучил на Бад Готлојба.
Маркерсбах и Хелендорф
Името (Marquardi villa) било првпат споменато во 1363 година и веројатно потекнува од (Markwald или Marquart), а Хеленсдорф (Heldisdorf) бил првпат споменат во 1379 година.