cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ниобиум
Соединенија
Иако ниобиумот ги прикажува сите формални состојби на оксидација од +5 до -1, најчестите соединенија имаат ниобиум во +5 состојба. Карактеристично, соединенијата во оксидационите состојби имаат помалку од 5+ дисплеј Nb-Nb врска. Во водени раствори, ниобиумот ја покажува само оксидациската состојба +5. Исто така, е лесно склона кон хидролиза и едвај растворлив во разредени раствори на хлороводородна, сулфурна, азотна и фосфорна киселина поради таложење на хидроен Nb оксид. Nb (V) исто така е малку растворлив во алкалните медиуми поради формирањето на растворливи полиоксиниобатни видови.
Оксиди и сулфиди
Ниобиум формира оксиди во оксидационите состојби +5 ( Nb <sub id="mwAj8">2 O <sub id="mwAkA">5  ), +4 ( NbO <sub id="mwAkI">2  ), +3, и поретка оксидациона состојба, +2 ( NbO ). Најчести се пентоксид, претходник на скоро сите соединенија на ниобиум и легури. Ниобатите се генерираат со растворање на пентоксид во основни хидроксидни раствори или со топење во оксиди од алкални метали. Примери се литиум ниобат (LiNbO 3 ) и лантан ниобат (LaNbO 4 ). Во литиумот ниобатот е тригонски искривена перовскитна структура, додека на лантан содржи осамен  јони. Слојниот ниобиум сулфид (NbS 2 ) е исто така познат.
Халиди
Ниобиум формира халиди во оксидационите состојби на +5 и +4, како и разновидни субстеохиометриски соединенија. Пентахалидите прикажуваат октаедрични Nb центри. Ниобиум пентафлуорид (NbF 5 ) е бела цврста материја со точка на топење од 79,0  °C и ниобиум пентахлорид (NbCl 5 ) е жолто (види слика слева) со точка на топење од 203,4   °C. И двата се хидролизираат за да дадат оксиди и оксихариди, како што е NbOCl 3. Пентахлоридот е разновиден реагенс кој се користи за генерирање на органометални соединенија, како што е ниооблен дихлорид. Тетрахалидите се темно-обоени полимери со врски Nb-Nb; на пример, црниот хигроскопски ниобиум тетрафлуорид (NbF 4 ) и кафеавиот ниобиум тетрахлорид (NbCl 4 ).
Анјонските халидни соединенија на ниобиум се добро познати, што се должи делумно на киселоста на Луис од пентахалидите. Најважно е дека [NbF 7 ] 2-, е средно во одвојувањето на Nb и Ta од рудите. Овој хептафлуорид има тенденција да го формира оксопентафлуоридот многу лесно отколку што соединението на тантал. Други халид комплекси вклучуваат октаедричен [NbCl 6 ] - :
Како и кај другите метали со ниски атомски броеви, познати се различни редуцирани јони на халидните кластери, при што главниот пример е [Nb 6 Cl 18 ] 4-.
Нитриди и карбиди
Други бинарни соединенија на ниобиум вклучуваат ниобиум нитрид (NbN), кој станува суперпроводник на ниски температури и се користи во детектори за инфрацрвена светлина. Главната ниобиум карбид е NBC, исклучително тешко, огноотпорни, керамички материјал, што се користи комерцијално во сечење на алатка битови.
Апликации
Од 44.500 тони ниобиум миниран во 2006 година, околу 90% се користи во висококвалитетен структурен челик. Втората по големина апликација е суперфолија. Суперпроводниците од легура на ниобиум и електронските компоненти сочинуваат многу мал дел од светското производство.
Производство на челик
Ниобиум е ефикасен микроалкален елемент за челик, во кој се формира ниобиум карбид и ниобиум нитрид. . Овие ефекти за возврат ја зголемуваат цврстината, силата, способноста за формирање и заварување. Со микроалкилирани не’рѓосувачки челици, содржината на ниобиум е мала (помалку од 0,1% ), но е важна примена на високоцврсти нисколегирани челици кои се широко користени во модерните автомобили. Ниобиум понекогаш се користи во значително повисоки количини за машински компоненти отпорни на абење и ножеви, дури и 3% во не’рѓосувачки челик Crucible CPM S110V.
Овие исти ниобиеви легури често се користат во конструкцијата на цевководот.
Супер Легури
Количините на ниобиум се користат во никел, кобалт и железо- засновани суперлајои во пропорции до 6,5% за такви примени како компоненти на моторните мотори, гасни турбини, ракетни подсимбли, системи за турбо полнач, отпорни на топлина и согорување опрема. Ниобиум предизвикува стврднување γ '' -фаза во структурата на зрната на суперлајонот.
Еден пример суперлајој е Инконел 718, кој се состои од околу 50% никел, 18.6% хром, 18.5% железо, 5% ниобиум, 3.1% молибден, 0.9% титан и 0.4% алуминиум. Овие суперлегури биле користени, на пример, во напредните системи за рамки на воздухот за програмата Гемини. Друга ниобиева легура се користела за млазницата на Модулот за сервис на Аполо. Бидејќи ниобиумот се оксидира на температура над 400  °C, потребна е заштитна облога за овие апликации за да се спречи лепењето на легурата.
Легури засновани на ниобиум
C-103 легура била развиена во почетокот на 1960-тите заеднички од страна на Вах Чанг корпорација и Boeing Co ДуПонт, Унион карбид Корп, Генерал Електрик копродукции и неколку други компании се развиваат Nb-засновани легури истовремено, во голема мера управувано од Студената војна и Вселенска трка. Составена е од 89% ниобиум, 10% хафиум и 1% титан и се користи за распрскувачи на течни ракети, како што е главниот мотор на Аполо месечевите модули.
Млазницата на серијата мотори на Мерлин вакуум развиена од SpaceX за горната фаза на ракетата 9 со сокол е направена од ниобиева легура.
Суперспроводливи магнети
Ниобиум-германиум, ниобиум-калај , како и ниобиум-титанските легури се користат како суперспроводни жици од тип II за суперпроводски магнети. Овие суперкомпјутери магнети се користат во магнетна резонанца и инструменти за јадрена магнетна резонанца, како и во акцелераторите на честички. На пример, Големиот хадронски колајдер користи 600 тони суперспроводливи влакна, додека Меѓународниот термојадрен експериментален реактор користи околу 600 тони на Nb 3 Sn нишки и 250 тони NbTi синџири. Само во 1992 година, повеќе од 1 американски долари  милијарди вредни системи за клиничка магнетна резонанца беа изведени со жица од ниобиум-титан.
Други суперпроводници
Суперспроводните радио честоти (СРФ) кои се користат во ласерите со слободен електрон ФЛЕШ (резултат на откажаниот TESLA линеарен акцелераторски проект) и XFEL се направени од чист ниобиум. Тимот на криомодулите во Фермилаб ја користеше истата СРФ технологија од проектот ФЛЕШ за да развие 1.3  GHz девет-клеточни СРФ шуплини направени од чист ниобиум. Кавитетите ќе се користат во 30 километри линеарен забрзувач на честички на Меѓународниот линеарен колајдер. Истата технологија ќе се користи во LCLS-II во SLAC National Accelerator Laboratory и PIP-II во Фермилаб.
Големата чувствителност на суперспроводливите ниоби нитридни болометери ги прави идеален детектор за електромагнетно зрачење во честотниот опсег на THz. Овие детектори беа тестирани на телескопот Сублимиметер, Телескопот Јужниот Пол, Телексовиот ласерски телескоп и во АПЕКС, а сега се користат во инструментот на ХИФИ на опсерваторијата "Хершел".
Електрокерамика
Литиум ниобата, кој е фероелектрик, се користи широко во мобилните телефони и оптичките модулатори, како и за производство на површински акустични бранови. Таа му припаѓа на ABO <sub id="mwAws">3 структурата на ферроелектричари како литиум танталат и бариум титанат. Ниобиумските кондензатори се достапни како алтернатива на танталовите кондензатори, но тантелските кондензатори сè уште преовладуваат. Ниобиум се додава во стакло за да се добие повисок показател на прекршување, што овозможува можни потенки и полесни корективни очила.
Хипоалергични апликации: медицина и накит
Ниобиум и некои ниобиеви легури се физиолошки инертни и хипоалергични. Поради оваа причина, ниобиумот се користи во простетиката и имплантските уреди, како што се пејсмејкерите. Ниобиумот третиран со натриум хидроксид формира порозен слој кој помага при осеинтеграција.
Како титан, тантал и алуминиум, ниобиумот може да се загрее и да се анодира ("реактивна анодизација на метали") за да се произведе широк спектар на расеани бои за накит, каде што нејзината хипоалергенска особина е многу пожелна.
Нумизматика
Ниобиум се користи како благороден метал во комеморативни монети, често со сребро или злато. На пример, Австрија произвела серија евро- монети од сребро ниобиум, почнувајќи од 2003 година; бојата на овие монети е создадена со дифракција на светлината со тенок анодизиран оксиден слој. Во 2012 година, на располагање се десет монети кои покажуваат широк спектар бои во центарот на монетата: сина, зелена, кафеава, виолетова, виолетова или жолта. Два други примери се комеморативната монета од Австрија од 2004 година на алпската железничка пруга од 25 години 150 години, и комеморативната монета за европска сателитска навигација од Австрија од 2006 година. Австриската нанела за Латвија произведе слична серија монети, почнувајќи од 2004 година, со една следна во 2007 година. Во 2011 година, Кралската канадска наметка започна со производство на монетарна сребрена и ниобиева монета од 5 долари, наречена Хантер-Мун во која ниобиумот селективно се оксидирал, создавајќи уникатни бои каде што не постојат две монети.
Друго
Ниобиум се користи во лаковите за заварување за некои стабилизирани степени од не’рѓосувачки челик и во аноди за системи за катодна заштита на некои резервоари за вода, кои потоа обично се обложени со платина.
Ниобиум се користи за да се направи високонапонската жица на модулот за рецептори на честичките сончева корона на сончевата сондата Parker
Мерки на претпазливост
Ниобиум нема позната биолошка улога. Додека ниобиевата прашина е раздразнувач за око и кожа и потенцијална опасност од пожар, елементарниот ниобиум во поголем обем е физиолошки инертен (и со тоа хипоалергичен) и безопасен. Често се користи во накит и е тестиран за употреба во некои медицински импланти.
Нивобиумските соединенија ретко се среќаваат кај повеќето луѓе, но некои се токсични и треба да се третираат со внимание. Кратката и долготрајната изложеност на ниобати и ниобиум хлорид, две хемикалии кои се растворливи во вода, биле тестирани кај стаорци. Стаорци третирани со единечна инјекција на ниобиум пентахлорид или ниобати покажуваат средна смртоносна доза (ЛД 50 ) помеѓу 10 и 100  mg / kg. За орална администрација токсичноста е помала; студија со стаорци даде ЛД 50 по седум дена од 940 година  mg / kg.
Дијамантска мрежа (Фабержеово јајце)
Дијамантска мрежа — царско Фабержеово јајце, едно од низата од педесет и две украсени јајца направено од страна на Август Холмстрем под водство на Петар Карл Фаберже за руското царско семејство во 1892 година. Било изработено и доставено на тогашниот цар на Русија, Александар III, кој го подарил на својата сопруга Марија Фјодоровна на Велигден 1892 година. Јајцето е сопственост на американската двојка, Арти и Дороти Мекферин, а прикажано е во Хјустонскиот природонаучен музеј.
Јајцето чинело 4.750 сребрени рубљи и содржело автоматизиран слон од слонова коска покриен со скапоцени камења. Изненадувањето, иако се мислело дека недостига со години, било откриено од Британската кралска збирка.
Дизајн
Јајцето е направено од јадеит, злато, дијаманти и обликувано со бел атлас. Обликувано е од бледозелен јадеит и надополнето со дијаманти со златни делови. Јајцето е закачено и голем дијамант се наоѓа на својата основа. Првично на неговата основа се наоѓале три сребрени ангели, кој ги претставувале трите сина на царската двојка, големите војводи Николај, Георгиј и Михаил. Ангелите поставени на јадеитна основа, сега се изгубени.
Изненадување
Изненадувањето било автоматизиран слон од слонова коска. Тоа било прва автоматизација направена од Фаберже за царско јајце, негова следна автоматизација била направена во 1900 година за јајцето Борова шишарка дарувано на Барбара Келх. Изненадувањето било детално опишано кога јајцето било држено во Гачинскиот дворец.
Историја на јајцето
Јајцето било подарено на царицата Марија Фјодоровна од нејзиниот сопруг, Александар III на 5 април 1892 година и подоцна било чувано во Гачинскиот дворец. Било едно од 40. јајца испратено во Оружениот дворец од привремената влада на Русија во септември 1917 година. Било префрлено во Советот на народните комесари во 1922 година, а околу 1927 година било продадено од Антикваријатот на Мајкл Норман од Аустралијан Перл Компани. Подоцна било купено од Емануел Сноумен од лондонските златари, Вартски, било купено од Вартски од Китсон во октомври 1929 година. По смртта на Китсон било ставено на аукција на Сотби во декември 1962 година за 2.400 фунти и купено од агент на купувачот со прекар Драгер. Подоцна било во посед на приватна збирка во Обединетото Кралство од 1962 до 1977 година и чувано од приватна збирка во Лондон во 1983 година.
Јајцето „Дијамантска мрежа“ моментално е поседувано од Арти Мекферин, успешна стопанственичка во хемиската и нафтената индустрија на Хјустон, кој со својата сопруга, Дороти, ја поседуваат една од најголемата приватна збирка на Фаберже во САД. Покрај јајцето „Дијамантска мрежа“, Мекферин поседуваат Фабержеови јајца направено за рускиот благородник Александер Келх и шведско-рускиот нафтен барон Емануел Нобел.
Валсерберг
Валсерберг (Vaalserberg) — рид на југоисточниот крај на Холандија кој претставува највисокото место во земјата. Висок е 322,7 м и се наоѓа во гратчето Валс (по кој го добил името) во покраината Лимбург. Најблизок град е Ахен (Германија), на далечина од околу три километри.
Ридот е највисок во европска Холандија, но не и во државата. Највисоко место во целото Кралство Холандија е Синери (887 м) на карипскиот остров Саба во состав на Холандските Антили.
Тромеѓа
Во врвот на Валсеберг се среќаваат границите на Германија, Белгија и Холандија и затоа се нарекува „тромеѓа“ (хол. '; гер. '; фр. ).
Во периодот од 1830 до 1919 г. врвот бил четворомеѓа, граничејќи се и со неутралниот кодоминиум Морсенет.
Поради тромеѓата, Валсерберг е познато туристичко место во Холандија. На белгиската страна е изградена кула наречена „Бодуенова кула“ (хол. ; фр. ) која служи како видиковец. На германска страна се протега природен резерват. Од германска страна се издига „Вилхелминина кула“ ().
Велосипедистичка трка
По Валсерберг често се одвива друмската велосипедистичка трка „Амстел Голд Рејс“ (анг. ), каде тој претставува средина на патеката.
Ендру Росос
Ендру Росос (домашно име: Андреја /Дико/ Рошовски) — канадско-македонски историчар, универзитетски професор и член на МАНУ, надвор од работниот состав.
520 п.н.е.
520 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 520. година пред новата ера, 520. од првиот милениум п.н.е., 20. од 6 век п.н.е. и прва од 520-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4988 и 4989 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4230 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3240 и 3241 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 233.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 520 година се протега во 2116 и 2117, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2176 и 2177 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 23. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1176 и 1175 исламска година пред хиџра.
520 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 520. година пред новата ера, 520. од првиот милениум п.н.е., 20. од 6 век п.н.е. и прва од 520-тите п.н.е.
Лужички Срби
Лужичките Срби (Serbja, Serby) се словенски народ кој припаѓа на западнословенската група на народи и јазици. Главно ја населуваат Југоисточна Германија околу градовите Бауцен и Котбус и нивната околина. Горните Лужички Срби живеат воглавно во триаголникот меѓу Будишин, Каменц и Хојерсверда. Долните Лужички Срби живеат на север од Котбус во селата Јаншојце, Дешно-Стрјажов, Вјербно, Прјавоз и Хохоза. Се проценува дека има уште околу 60.000, од кои некои се истакнуваат како Лужички Срби, иако не го зборуваат долно- односно горнолужичкосрпскиот јазик. Околу 20.000 лица го говорат горнолужичкосрпскиот јазик, додека долнолужичкосрпскиот јазик им е мајчин на уште 2000 лица постари од 60 години. Состојбата на горнолужичкосрпскиот јазик е релативно подобра, иако се забележува пад на бројката на деца кои го учат горнолужичкосрпскиот јазик како мајчин. Според статистиките објавени во списанието Сербска Шула (Лужичкосрпска школа) во бројот 1/2015, во 2013 година имало околу 1200 ученици, кои следеле настава на мајчин горнолужичкосрпски јазик, додека во 2014 имало уште помалку од 700. Се прават напори за ревитализација на обата јазика преку т.н. програма ВИТАЈ, која ја спроведува Јазичниот центар ВИТАЈ. Лужичките Срби имаат и свои училишта. Тие можат да следат настава на горнолужички (во помала мера долнолужички во Долна Лужица) во Горна Лужица основно до факултет, (се разбира доколку се одлучат за горнолужичкосрпска програма).
Тие самите себеси се нарекуваат Serbja, а својот јазик го нарекуваат Serbski, Serbsce или Serbšćina. Поради тоа што се населени во регионот Лужица (Југисточна Германија и Југозападна Полска) ја добиле претставката Лужички, за да се разликуваат од Србите кои живеат на Балканот.
Знамето на Лужичките Срби е тробојка од сина, црвена и бела боја.
Лужичките Срби имаат свои институции, меѓу кои можеме да ги споменеме: Лужичкосрпскиот институт во Будишин, Домовина, здружението Матица (лужичко)српска, Лужичкосрпскиот музеј во Будишин и тој во Котбус, Германско-лужичкосрпскиот театар во Будишин како и Народната издавачка куќа Домовина во Будишин со филијала во Котбус. Лужичките Срби имаат и свои медиуми меѓу кои можеме да ги вброиме: Serbske Nowiny, Pomhaj Bóh, Katolski Posoł, Rozhlad, Płomjo, Płomje и Nowy Casnik.
Македонско-лужичкосрпски врски
Неоспорно е дека постојат македонско-лужичкосрпски врски, иако се послаби од тие меѓу Лужичките Срби и соседните Чеси и Полјаци. Македонско-лужичкосрпските врски се одликуваат како спорадични. Како што стои во Лужичкиот културен лексикон (види подолу), спортското лужичко здружение Сокол учествувало на конгресите на југословенските пандани со име Сокол, меѓу другото во 1928 година во Скопје, со цел за засилување на словенската збратименост. Освен тоа, познатиот писател Мерќин Новак-Њехорњски во својот патопис Од "Вардар до Јадранот" патува низ Македонија и ги забележува своите впечатоци за Скопје, Охрид и други градови во книгата. Во 80те години на 20 век како исход на еден договор меѓу Македонците и Лужичките Срби настануваат две антологии. Во Македонија се печати антологијата на лужичкосрпски писатели Бадник со помош на македонскиот поет и раскажувач Миле Маневски, додека кај Лужичките Срби се печати антологијата со македонски современи писатели Човек на покривот (Čłowjek na třěše) која излегла во 1980 година во Народната издавачка куќа Домовина. Освен тоа, во серијата Вухладко (Wuhladko) објавува Ружа Домашцина песни на Блаже Конески во горнолужичкосрпски превод на Ворша Дамсова-Мешканкец.
Агиа Киријаки
Агиа Киријаки (Αγία Κυριακή Agía Kyriakí ) е мал грчки остров на километар растојание од Астипалаја на Додеканезите.
На островот се наоѓа малата црква Агија (Света) Киријаки. Секој јули, жителите на Лерос одат на малиот остров за да го прослават именденот и денот на светецот. Островот е идеално место за риболов и нуркање.
Капелата Агиа Киријаки
Легендата вели дека еден рибар кој често одел на островот за да собира сол, постојано паѓал на парче дрво. Цело време го земал дрвото и го фрлал во морето, но следниот пат кога ќе стасал на островот, дрвото повторно било таму. Третиот пат, го земал дрвото и го погледнал, дознавајќи дека тоа е всушност икона на Света Киријаки. Тој решил да изгради црква на истото место каде што ја нашол иконата.
Блага Петреска
Блага Петреска ( во ) — македонска пејачка на македонски изворни и новокомпонирани песни.
Животопис
Завршила нижо музичко училиште во Прилеп, средно музичко училиште и Виша педагошка академија во Скопје. Три години работела како наставник во нижото музичко училиште во Прилеп, а три и пол децении како член на хорот при операта на Македонскиот народен театар во Скопје. Ја играла насловната улога во драмата „Коштана“ заедно со Петре Прличко. Првите снимки како изведувач ги направила со оркестарот на Кочо Петровски. За РТБ, а подоцна за повеќе македонски издавачки куќи снимила голем број плочи, ЦД и други носачи на звук со разни оркестари и групи. Има снимено и дуети со Гоце Арнаудов Пеам да не заплачам, и со Ефто Пупиновски Песна може се, Зоро моја Зорице и Кај ме залуди Калино.
Две гробни места со надгробни споменици во Сремска Каменица
Две гробни места со надгробни споменици во Сремска Каменица претставуваат недвижно културно богатство како споменик на културата.
Гробни места опфатени со заштитата се:
Македонски чистец
Македонски чистец (, син. macedonica)— месен македонски флористички ендемит од семејството на устоцветни растенија (Lamiaceae), кој се развива на варовнички карпи, претежно во клисурите на реките. На просторот и во флората на Македонија се три подвидови на македонски чистец, опишани од познатиот македонски флорист, таксоном и фитоценолог академик Кирил Мицевски : 1) Чистец, бабунски кој се развива на варовничките карпи во клисурата Пешти на реката Бабуна; 2) Чистец, македонски  познат само за околината на Мариово и долината на реката Вардар кај Демир Капија и 3) Чистец, хорватиќев  познат за клисурите на реките Вардар, Пчиња, Тополка и Бабуна.
Замок „Каштел“ во Ечки
Замокот „Каштел“ (замокот „Лазар“) во Ечка, еден од најпознатите замоци во Србија, се наоѓа во селото Ечка, АП Војводина, 60 километри северно од Белград и седум километри од Зрењанин. Изграден е во англиски стил во периодот од 1816 година до 1820  година.
Историја
На лицитација во 1781 година ја купил напуштената Ечка благородникот Лукач Лазар години и таму изградил црква и основал населба за своите поданици. На почетокот на 19 век, замокот „Каштел“ го изградил синот на Лука, Агоштон Лазар, а тој е најзаслужен за неговото отворање во август 1820 година. Франц Лист, тогаш деветгодишно момче, а подоцна и познат композитор, свирел на церемонијата на отворањето. На отворањето присуствувал и познатиот гроф Естерхази, најбогатиот и најистакнат земјопоседник во Унгарија. Имотот и замокот биле купени од грофот Феликс Орнонкур во 1870 година, по што замокот бил повторно изграден и реновиран во 1898/99 година. Денешниот изглед муј бил даден кога семејството Орнонкур било на својот врв. „Каштел“ низ годините бил собиралиште на многу љубители на ловот, а таму престојувале и австроунгарскиот престолонаследник Франц Фердинанд и југословенскиот крал Александар Караѓорѓевиќ. По Втората светска војна, сопствениците емигрирале, а замокот станал државна сопственост.
Архитектура
Замокот е прогласен за споменик на културата во 2001 година. Од 2004 година е во приватна сопственост на фирмата „Универзал“ од Белград. Со согласност на Заводот за заштита на спомениците на културата во Зрењанин, зад старото било додадено ново крило, што овозможило подобро функционирање на хотелот. Фонтаната со скулптура во средината, сместена во паркот пред замокот, е обновена во 2007 година. Оригиналната теракотна скулптура била обновена и поставена во внатрешноста на замокот, а на нејзино место била поставена бронзена реплика.
Замокот „Каштел“ денес
По темелно реновирање, замокот „Каштел“ во голема мера е обновен и претворен во хотел. Има 38 соби и 7 апартмани, како и голем парк кој ја опкружува целата зграда, а поранешната сала за бал е претворена во ресторан. Замокот е пример за успешно ревитализиран споменик на културата.
Петалуда
Петалуда (Πεταλούδα, „пеперутка“) — ненаселено островче крај брегот на западен Крит во Егејското Море. Административно, тој е дел од општината Кисамос, во округо Ханија.
Амстел Голд Рејс 2017
Амстел Голд Рејс 2017 — 52. издание на велосипедската еднодневна трка Амстел Голд Рејс, која се одржала на 16 април како шеснаесетти настан во сезоната на Светската турнеја.
Колосеум
Колосеумот како тема во уметноста и во популарната култура
Поради својата грандиозност и историското значење, Колосеумот се јавува и како тема во уметноста и во популарната култура:
Амстел Голд Рејс 2017
Била освоена по четврти пат од Филип Жилбер, поразувајќи го возачот на , Михал Квјатковски, во меѓусебниот спринт на целта. Михаел Албасини од го заокружил подиумот, победувајќи во малата група десет секунди зад нив. Победата на Жилбер, заедно со победата на Трката околу Фландрија две недели претходно, го направила само трет возач кој ги освоил обете трки во иста година — зад Еди Меркс и Јан Рас.
Екипи
Бидејќи Амстел Голд Рејс е настан од Светската турнеја, сите осумнаесет UCI World Tour екипи биле автоматски поканети и се обврзани да учествуваат на трката. Шест професионални континентални екипи биле дополнително поканети, со што била заокружена главната група од 24 екипи.
Јане Сандански и Младотурската револуција
Младотурската револуција од 1908 година создала услови за крупни внатрешни промени во животот на Османлиското Царство. Новите власти сакале да ја трансформираат Империјата во уставно-парламентарна држава и да ја интегрираат во евроспките заедници на слободните народи. По јули 1908 година, месеците биле исполнети со бурни политички манифестации: братимење на Македонците и Турците, амнестирање на илјадници македонски политички затвореници, ликвидација на странските вооружени пропаганди и др. Промените кои се случиле биле почувствувани од сите во Македонија. Јане Сандански и неговите приврзаници идејно и политички подготвено ја дочекале новонастанатата состојба. Тие веднаш ја прифатиле подадената младотурска рака за соработка, отворено и искрено, како своја трајна политичка ориентација. Јане бил свесен за карактерот, значењето и можностите на актуелниот политички миг што запонал со чинот на младотурското востание.
Според Манол Пандевски, Јаневата свест извирала од следниве две оценки: Прво, дека чинот од јули 1908 година е само прв, а никако и завршен чин во новата турска политичка драма; дека со него е отворен процесот на внатрешните политички превирања и поларизација на силите; дека дадениот миг е политички нестабилен и преоденм по кој мора да настапи еден поцврст курс во политичкиот развој на земјата. Второ, дека од идејно-политичката зрелост, од организираноста и истрајноста во борбата на прогресивните сили, ќе зависи во која насока ќе појде трајниот политички курс, какви придобивки ќе се извојуваат, до која мерка ќе се продлабочи штотуку започнатата револуција во Турција.
„Конституциона зора“, орган на серчани, во декември 1908 година пишувала: ''Револуционерната криза во Турција можеше, а може и сега да се исползува само со крајно и целосно напрегање на револуционерните фактори. Овие фактори, имено, во вакви моменти треба да дејствуваат со полна пареа, зашто придобиеното во времето на еден револуциоерен период е најценетата придобивка... Затоа беше сосема природно, имено, Македонската револуционерна организација да ги напрегне сите сили и од името на целата нација да се наложи да го земе својот дел од придобивки кои во една револуционерна епоха не смеат да се пренебрегнуваат и откажуваат по секоја цена. Организацијата не си прави илузии дека апсолутизмот на Отоманското Царство си ја одигра својата улога''.
Јане и неговите приврзаници реално ја оцениле историската шанса што Младотурската револуција му ја понудила на макеоднското ослободително движење. Понудената шанса можеле да се испушти, а макеоднските сили да не го земат својот дел од револуционерните придобивки. За Јане, како политички стратег, било јасно акционото поставување: неодложно преземање на акции за обединување на распокинатите македонски сили околу програмата на серчани, организирање и политичко активирање на македонскиот народ со кои требало да се брани постигнатото, како и да се изврши успешен притисок врз младотурската власт.
Легализација
Јане Сандански до крајот на 1907 година веќе имал авторитет на прв раководител на Серскиот револуционерен округ, а воено бил и еден од главните водачи на т.н реформска струја на Македонската револуционерна организација. Од извештаите на српските дипломатски претставници дознаваме дека влијанието на Јане се простирало во цела источна Македонија, особено во Серскиот и Струмичкиот округ. Света Симиќ истакнува дека по двојното убиство во Софија: групата на Сандански осетно се засили и во Македонија, и во Бугарија. Според истиот извор, бугарската влада сакала да се ослободи од него, а таква желба пројавил и Фердинанд I затоа што и самиот: се плашеше од наглото зајакнување на една македонска струја која откажуваше послушност. Во наредните месеци бројот на Јаневите приврзаници постојано се зголемувал, со што неговиот углед постојано се зголемувал.
Решителното застанувањето на Јане на страната на младотурците, наеднаш и многукратно му се зголемила популарноста, значењето, политичката тежина и влијание. Тој бил постојано следен од дипломатско-конзуларните претставници и новинарски известувачи, кои воедно испраќале информации за него. Според австроунгарскиот конзул: Сојузништвото на Сандански не може да се омаловажува зашто неговото влијание се протегнува врз целата област на Серскиот санџак и врз граничните макеоднски села во Драмскиот санџак. Затоа самите младотурци се стремеле да го придобијат Јане и неговата група за сопствените цели.
Во јулските денови на 1908 година, приврзаниците на Јане се легализирале и влегле во градовите каде што биле пречекани од младотурските комитети со свечени собири и масовно учество на населението. Јане најпрво влегол во Неврокоп, каде што од балконот на општинската заграда одржал револуционерен говор пред околу 15 000 луѓе. На 15 јули 1908 година, Јане со воз присигнал во Солун. На железничката станица бил пречекан од специјална младотурска делегација предводена од Енвер Беј. Следниот ден, на големиот митинг кој се одржувал на плоштадот Молос, Јане одржал говор во кој ја нападнал султановата управа, а воедно повикал и на поголема политичка сплотеност на различните народности, предупреувајќи дека македонските револуционери нема да го положат оружјето сè додека слободата не биде зацврстена. На 18 јули 1908 година, Јане излегол со познатиот Манифест до сите народности во империјата. Манифестот бил лично потпишн и прочитан од Јане Сандански. Во него било истакнато:
Во Манифестот, Македонците биле предупредени дека: ''Вие, кои сте дале толку скапи жртви пред олтарот на слободата, можете радосно да здивнете. Сега вие не сте сами - ете зошто и вашата борба станува полесна и понадежна. Со заедничките усилби на сите народи ние ќе ја извојуваме нашата слобода. Не подавајте им се на престапната агитација која можеби ќе ја поведат официјалните власти во Бугарија против вашата заедничка борба со турскиот народ и неговата интелигенција којашто се стреми кон слобода''. Манифестот бил објавен во печатот, а бил отпечатен и како леток на бугарски и турски јазик и растурен во Солун и Македонија. Тој предизвикал силен впечаток кај македонскиот народ, а странските известувачи ја пренеле неговата содржин низ светот.
NGC 6323
NGC 6323 — спирална галаксија во соѕвездието Херкул, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Јане Сандански и Младотурската револуција
Политичка активност
Во Солун, политичката активност на Јане и неговите приврзаници била изразена во две насоки: а) преговори и постигнување на договор со младотурците б) започнување на процес за обединување на сите македонски сили околу новата стратегија и програма.
NGC 6323
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6323 се споменува и како UGC 10764, MCG 7-35-48, CGCG 225-71.
Јане Сандански и Младотурската револуција
Политичка активност
Јане и неговите приврзаници веднаш по пристигнувањето во Солун се сместиле во големиот хотел Англетер, кој станал место на чести контакти со младотурските водачи. Некои автори истакнуваат дека преговорите помеѓу двете страни траеле околу два месеци. Младотурците прифатиле добар дел од барањата на Јане и неговите соработници. Тие ја сфатиле новосоздадената состојба како вооружено примирје меѓу револуцијата и султановата власт. Младотурците се согласиле приврзаниците на Јане да го задржат оружјето и покрај тоа што тие дејствувале како легална политичка формација. Целосната трансформација на Јаневата групација во политичко-парламентарна партија била оставена за подоцна, откако ќе бидат извојувани предуслови за спроведување на реформи и обласна самоуправа за Македонија. Младотурците го прифатиле барањето за аграрна реформа, која на макеоднските селани им ветувала доделување, под определени услови, на еден минимум од 50 дунума земја, која требало да биде одземена од чифликсајбиите.
Во текот на преговорите и состаноците со младотурските водачи, Јане Сандански го поддржал суверенитетот и интегритетот на Османлиското Царство, но истовремено побарал спроведување на децентрализација на власта во Империјата, преку која во Македонија требало да формира обласна самоуправа. Ова прашање требало да се реши со новиот устав кој требало да биде донесен од турскиот парламент. Според Никола Разлогов, Јане сакал да ги придобие младотурците и тие да се заложат во изработувањето на подемократски устав кој би овозможил најшироки права во Македонија. Сандански бил убеден дека само децентрализацијата може да ја сочува целовитоста на Империјата, а воедно и на Македонија. Во тоа сакал да ги убеди и младотурците. Василиј Василевич Водовозов истакнува дека во 1909 година, во негово присуство, Јане му ги изрекол следниве зборови на Хусеин Хилми паша: Со вашата политика на централизам вие и го копате гробот на Турција.
NGC 6323
Откривање
Објектот е откриен на 12 јули 1876 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Јане Сандански и Младотурската револуција
Политичка активност
Во текот на средбите биле разгледани повеќе граѓански и политички прашања: политичките права, парламентарните избори, училишната и просветната политика во Македонија, државниот буџет, локалните потреби на народот и др. Какви биле погледите на Јане Сандански по некои од овие прашања дознаваме од д-р Владимир Бурилков, дописник на весникот Дневник, според него Сандански истакнал дека Бугарска егзархија: ''... е орудие на Бугарија - една пропагандна институција. При сегашната нова ситуација, нејзе треба да у се забрани да добива супстидии од Бугарија, а училишниот оддел да се претвори во одделение на турското државно министерство за просвета... Училиштата треба да бидат државни и во новата држава ќе има религиозна толеранција'' Оттука, подоцна Народната федеративна партија се определила за меарифиските училишта, бидејќи тие биле финансирани од османлискиот буџет, со што би се елиминирала секаква можност за пропагандно дејствување однадвор. Меѓутоа, Јане не се ограничил само на соработката со младотурците. Во веќе споменатиот весник Дневник била објавена статијата Јане и Грците, во која биле пренесени интересни фрагменти од грчкиот весник Кери, во кој од грчки аспект биле апострофирани неколку ставови на Јане. Во бројот од 1 август 1908 година, во Кери меѓу останатото било напишано дека:
NGC 6323
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6323 е од видот Sab. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 6323 има привидни димензии од 1,1' х 0,4'.
Јане Сандански и Младотурската револуција
Програма и декларација на МОРО
Јане и неговите приврзаници свесни дека договорите со младотурците и извојувањето на евентуалните придобивки, може да се постигнат единствено доколку зад нив стои македонскиот народ, организиран и предводен од единствена и цврста организација. Отука, во текот на Младотурската револуција, МОРО постепено започнала да се легализира. Кон крајот на август 1908 година, како резултат на усилбите на претставниците на Солунскиот, Струмичкиот и Серскиот округ, во Солун биле изработени и публикувани: Проект-програма и Декларација на Македоно-одринската револуционерна организација. Јане зел најактивно учество во изработката на овие документи, од друга страна, евидентно е влијанието на Димо Хаџи Димов, Димитар Влахов, Никола Харлаков и други. Ако се анализираат програмските барања на МОРО може да се заклучи дека биле изнесени бројни политички, економски, општествени и културни барања кои имале за цел решавање на македонското прашање, преку една реална гаранција. Сите политички институции кои биле предложени во Програмата требало да обезбедат остварување на систем на односи меѓу сите народи во Османлиското Царство, односно: ако апсолутизмот ја чуваше целоста на Империјата преку спротивставување на националностите и на нивното ослободување преку меѓусебни борби, демократска Турција ќе ја зачува таа целост илјада пати подобро преку широка слобода и широка самоуправа, кои на народите му гарантираат полна можност за самоопределеување во државата, областа и општината Според МОРО: напредокот беше сопиран особено од националните и религиозните борби.
NGC 6323
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 17 ч 13 м 17,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +43° 46' 56"". Положбениот агол на објектот е во износ од 172°.
Јане Сандански и Младотурската револуција
Програма и декларација на МОРО
Политичките институции што биле изложени во Програмата биле инспирирани од стремежот да се гарантира демократизацијата на политичкиот живот во целата Империја, да се создаде реална заедница со што би се обезбедила благосостојба за сите народи, како и да се оствари правото на самоопределување на народите и зачувување на Империјата од надворешни влијанија и аспирации. Во програмата на МОРО, соодветно место нашла и идејата за оформувањето на една Источна федерација, односно по патот на федерацијата да се отстранат надворешните влијанија во Македонија кои на различни начини го попречувале извојувањето на националната слобода на македонскиот народ. Во Декларацијата на МОРО било истакнато дека таа е:
NGC 6323
Други поделби
Проучување на NGC 6323 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 59868. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 81; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3085. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1135.
Јане Сандански и Младотурската револуција
Програма и декларација на МОРО
Меѓутоа во истататa Декларација, МОРО нагласила дека оружјето не е положено и дека таа во секој момент е готова да го земе во раце и да ја продолжи борбата во соодветните илегални форми. Покрај објавувањето на овие два документи биле преземени и конкретни чекори за организирање на еден конгрес. На 14 август 1908 година, Солунскиот окружен комитет заедно со документите објавил и едно придружно писмо од кое дознаваме дека Комитетот бил ополномошен да ги испрати нив до сите околиски комитети, не само во трите окрузи, туки и до оние околии во другите окрузи, што ја сочинуваат територијата на Организацијата, и кои ќе посакаат да земат учество во престојниот конгрес на Организацијата со свои избрани претставници. Во писмото било препорачано веднаш и насекаде да се свикаат околиски конгреси, кои требало да изберат по еден делегат за конгресот, чија дата дополнително требало да се соопшти. Солун како политички, економски и културен центар на Македонија бил определен за место на конгресот. Солунскиот окружен конгрес бил ополномошен да го организира и да издаде наредба за свикување на конгресот во Солун. Било апелирано до сите верни и просветени активисти на Организацијата да ја крстосуваат во сите насоки територијата на Организацијата и барањата на Програмата да ги напрвата достапни дури и на најпоследниот член на Организацијата. Основна задача на Конгресот била да се усвои Програмата, или да измени некои точки во неа. Јане Сандански го напуштил Солун и заминал во внатрешноста на Македонија каде требало да го подготви организрањето на предвидениот конгрес. Во оваа конотација, софискиот весник Камбана соопшил дека санданситите постигнале договор со некои дејци од Битолско, а самиот договор требало да биде санкциониран од конгресот. Конгресот требало да се одржи на 25 септември 1908 година во Солун.
Атентатот од 24 септември 1908
На 24 септември 1908 година, еден ден пред одржувањето на конгресот, бил извршен атентат врз Јане Сандански, којшто туку се вратил од својата агитациона турнеја низ Серскиот револуционерен округ во Солун. Вечерта Јане седел во Бошњак-ан и читал весници. Малку пред десет часот, на вратата се појавил поранешниот војвода Тане Николов, заедно со Бојанов и двајца терористи, веднаш тие започнале да стрелаат врз Старикот.
Според австрискиот конзул, атентаторите испукале седум курѓуми. Во истиот момент, терористот Д. Запренов, кој дотогаш седел во Бошњак-ан, истрелала по два куршуми во Јаневите приврзаници: Мицко Самарџиев - Врански и Танчо Атанасов. Јане бил погоден во пределот на десната плешка и вратот, по што паднал под масата. Неговите приврзаници биле погодени во градите, но тоа не ги спречило да тргнат кон атентаторите и да стрелаат врз нив. Јаневите придружници откако испукале неколку куршуми, се срушиле мртви на улицата. Јане бил пренесен во италијанската болница каде што бил лекувана. Тано Николов по враќањето во Софија, во тамошните весници објавил дека атентатот го извршил како одмазда за убиството на Борис Сарафов. Набргу потоа биле направаени и други обиди, атентатот врз Старикот да биде претставен како пресметка помеѓу Сарафистите и Сандански.
Евентуалната ликвидација на Јане би предизвикала ослабување на левицата во македонското револуционерно движење. Одлуката за убиството на Јане била донесена уште во март 1908 година, а атенататот не бил случајно извршен еден ден пред одржувањето на закажаниот конгрес. Според Ванчо Ѓорѓиев, нарачатели на овој атенатат, како и другите посегања по животот на Јане, биле нарачани од бугарските фактори поради тоа што Јане Сандански бил голема препрека за бугарската политика кон Македонија, а бугарскот прогон против Јане бил неминовен. Всушност, убиството на Сарафов и Гарванов послужило како параван за официјализирање на прогонот.
По атентатот, весникот Камбана истакнал дека софиските македонски херои не успеале да го убијата Јане Сандански, но за долго време го убиле делото на обединувањето. Никола Разлогов забележал дека на престојниот конгрес серчани ќе излегле како победници, што никао не одело во прилог на македонските агенти на бугарскиот двор. Конгресот пропаднал, а во редовите на самата МОРО се појавиле пукнатини.
Обединување на силите
По пропаѓањето на конгресот, дејците на трите окружни организации настапувале доста разединето во политичките борби, правејќи усилби да останата меѓусебно лојални. Раководните луѓе во Солунската и Струмичката окружна организација, групирани околу Димитар Влахов и Христо Чернопеев се откажале од идејата за обнова на Организацијата како револуционерна сила, тие се определиле исклучиво за борба со легални средства. Три дена по атентатот се појавило нивното гласило Единство.
Во МОРО постоеле неколку групи кои имале различни погледи околу оделни прашања. Најмногу се кршеле копјата околу прашањето за парламентарните избори. МОРО ги прифатила претстојните избори, меѓутоа по тоа прашање во нејзините редови немало единство. Групата околу Конституциона зора, предводена од Јане, првобитно била за бојкотирање на изборите поради постојниот изборен закон. Оваа група не допуштала никаква соработка со Младотурците, доколку не се промени изборниот систем. Меѓутоа, под притисок на групата околу Единство, приврзаниците на Јане ги прифатиле изборите, притоа биле истакнати кандидатурите на Јане, Петар Поп Арсов и Христо Далчев. На изборите во 1908 година, МОРО излегла со кандидатите: Јане Сандански и Христо Далчев за Серскиот изборен санџак, Димитар Влахов за Солунскиот и Петар Поп Арсов за Скопскиот санџак.
Меѓутоа, политичката ситуација во Македонија се усложнила со појавата на т.н Конституциони клубови, чии приврзаници имале поинакви погледи за решавање на македонското прашање. Проширувањето на клубашката мрежа сред македонскиот народ ја поткопал активноста на МОРО, особено во Солунскиот и Струмичкиот округ. Во меѓувреме дошло и до стабилизирање на младотурската власт. Овој развој на ситуацијата бил потик за групациите во МОРО да вложат напри за обединување врз една нова стратешка платформа. По неколку средби, на 15 јануари 1909 година во Солун бил потпишан протокол за изградување на нова партија. Тогаш во јавноста за прва пат се појавила Народната федеративна партија. Од името на Серската окружна организација протоколот бил потпишан од Јане Сандански. Една од точките на протоколот предвидувала да се сопре издавањето на Конституциона зора и Единство, на чие место од 17 јануари 1909 година започнал да излегува весникот Народна волја, како орган на НФП. Основачкиот конгрес требало да биде одржан во средината на март 1909 година.