cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Торта
Декорирање
За да биде една торта комплетна, мора да биде украсена со шеќер во прав или шлаг и чоколадни трошки, кои се познати уште како и “џимис” во некои делови на САД и “илјадарки” во Велика Британија. Шлагот најчесто се прави од шеќер во прав, млеко или хопла и се додаваат арома на ванила или кокос. Некои слаткари користат и калапи особено за правење на свадбени торти (при изработка на овие калапи се користи желатин и глицерин за да се добие одредена цврстина. Често се користи и шеќер во прав и растопен мачмалоу. Калапот се развлекува како кора за пита и потоа се прекрива целата торта). Некои слаткари користат и сало. Го додаваат во шлагот за да се создадат воздушни меурчиња. Со тоа шлагот станува полесен и подобар за нанесување. Во домашни услови пак, се користи сало, путер, маргарин или комбинација од сите нив. Трошките се мали шеќерни парченца кои може да се обојат со разни прехранбени бои. При крајот на дваесеттиот век, се измислија нови начини на украсување. Ова вклучува и печатење на слики директно врз тортата.
Марципан (или крем од бадем), калап (крем од шеќер) или крем од путер се користат за да се украсат тортите, а воедно и за да се направат украси. Шеќерните цветови се многу важен дел од украсувањето на една торта. Тортите за свечени пригоди, како свадбените торти, најчесто се богати со овошје и се украсуваат со шлаг или марципан. Потоа со помош на шприц, им се украсуваат кравеите, па се додаваат и шеќерни цветови (најчесто темјанушки) и зашеќерено овошје (најчесто грозје).
Историја
Иако разликата помеѓу торта и леб е јасно видлива, сепак тешко е да се направи вистинската поделба. На пример, леб од банана може да спаѓа и во групата на леб и во групата на торта.
Грците измислиле пиво кое има улога на квасец, пржени лепчиња во маслиново масло и чизкејк кој се прави со козјо млеко. Во Стар Рим, смесата за леб понекогаш била збогатувана со путер, јајца и мед и ваквата смеса добивала вкус на пандишпан. Во својата книга за прогонство Tristia (Тага), латинскиот поет Овидиј зборува за неговата и роденденската забава на брат му каде секој гостин бил пречекан со парче торта.
Порано, во Англија тортата всушност претставувала леб: единствената, очигледна разлика помеѓу "тортата" и "лебот" била мала. "Тортата" имала форма на круг и била рамна. Се разликувале и по начинот на правење, за време на печењето, тортата се превртувала еднаш за да може да се испече убаво од двете страни додека лебот пак се печел исправен.
Канали во Науру
Каналите во Науру се вештачки канали создадени за да им се овозможи пристап на чамците до малиот остров. Каналите се претежно вештачки отвори во околниот гребен што го опкружувa целиот остров Науру. Овие канали го олеснуваат пристигнувањето на чамци и јахти.
Јордан Тасев
Животопис
Поради своето скромно парично помагање на нелегалната чета тој бил осуден на шест ипол години строг темничен затвор. Својата казна целосно ја издржал во логорите на смртта.
Ланваирпулгвингилгогерихверндробуландисилиогогогох
Ланваирпулгвингилгогерихверндробуландисилиогогогох (велшки јазик: Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch}} ) — село кое се наоѓа во Англси, Велс. Селото се наоѓа на северниот брег на протокот Менај, во близина на градот Бангор. Во селото постои железничка станица и мало пристаниште.
Населението на селото е 3040 жители според податоците од пописот од 2001 година, од кои 76% зборуваат велшки течно; најголем процент од говорниците биле во возрасната група од 10-14 години, каде што 97,1% говореле на велшки јазик. До времето на Пописот во 2011 година населението се зголемило на 3.107, од кои 70,62% биле во можност да зборуваат велшки. Населеното место е шесто најголемо населено место на островот по население.
Долгата форма на името била измислена за промотивни цели во 1860-тите години. Дотогаш селото се нарекувало Ланвајрпулгуингил (Llanfairpwllgwyngyll, или во превод „Црква на Света Дева Марија во котлината (Педи) кај белиот лешник“). Блиску до него се наоѓало Лантисилио Гогогох (Llantysilio Gogogoch, „Црква на Свети Тисилио на црвената пештера“), а меѓу нив Хуарн Дробул (Chwyrn drobwll „Брз вител“). Од поврзувањето на трите имиња, исто така се формира и денешното име.
Англискиот превод на името наведено на мрежната страница на селото е: Saint Mary's Church in the hollow of the white hazel near a rapid whirlpool and the Church of Saint Tysilio of the red cave. Во близок македонски первод: „Црквата на Света Дева Марија во котлината (Педи) кај белиот лешник околу брзиот вител и црквата на Свети Тисилио на црвената пештера“. Англискиот правопис на слогови од плочата на железничката станица е Llan-vire-pooll-guin-gill-go-ger-u-queern-drob-ooll-llandus-ilio-gogo-goch кој се пренесува како Ланваирпулгвингилгогерихверндробуландисилиогогогох.
Со 58 карактери тоа е најдолгото име на населено место во Европа и второто најдолго официјално име на едно место во светот. Дури и денес, туристите не пропуштат да го сликаат името на селото во станицата.
Надворешни врски
__ИНДЕКС__
NGC 2643
NGC 2643 — засега неутврден објект во соѕвездието Рак, заведен во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2643 се споменува и како IC 2390 ?.
Откривање
Објектот е откриен на 30 октомври 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2643 е од видот NF.
Други поделби
Проучување на NGC 2643 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 141; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1395. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1311.
Amazing Grace
„Amazing Grace“ или на македонски „Прекрасна милост“ е христијанска песна/ химна напишана од англискиот поет Џон Њутон (1725–1807) и објавена во 1779 година. Главната порака на оваа песна е дека преку опростувањето е можно без разлика на видот на гревот на луѓето и дека душата може да биде ибавена од безнадежност преку волјата Господова. Amazing Grace е една од најпрепознатливите песни во англо-јазичното говорно подрачје.
Текст
Оригиналниот текст на песната е на англиски јазик.
<div style="float:left; clear:left; border:1px solid gray; padding:1em 1em; margin: 1em 0 1em 1em; text-align:left; background:lightyellow"> Amazing grace! (how sweet the sound) That sav’d a wretch like me! I once was lost, but now am found, Was blind, but now I see. ’Twas grace that taught my heart to fear, And grace my fears reliev’d; How precious did that grace appear, The hour I first believ’d! Thro’ many dangers, toils and snares, I have already come; ’Tis grace has brought me safe thus far, And grace will lead me home. The Lord has promis’d good to me, His word my hope secures; He will my shield and portion be, As long as life endures. Yes, when this flesh and heart shall fail, And mortal life shall cease; I shall possess, within the veil, A life of joy and peace. The earth shall soon dissolve like snow, The sun forbear to shine; But God, who call’d me here below, Will be forever mine. When we’ve been there ten thousand years, Bright shining as the sun, We’ve no less days to sing God’s praise Than when we first begun.
Жан Сери
Жан Мишел Сери (роден на 19 јули 1991 во Гран-Береби, Брег на Слоновата Коска) — фудбалер од Брегот на Слоновата Коска, играч од средниот ред на Фулам и на репрезентацијата на Брегот на Слоновата Коска.
Давид де ла Фуенте
Давид де ла Фуенте Расилја (David de la Fuente Rasilla; р. во Реиноса, Кантабрија) — шпански професионален друмски велосипедист, кој вози за професионалната континентална екипа, напуштајќи ја  по сезоната 2012. Де ла Фуенте водел во планинскиот пласман на Тур де Франс 2006 повеќе етапи, добивајќи ја точкастата маичка на етапата 2 и потоа повторно на етапата 11, сè додека Михаел Расмусен не го презел водството во натпреварувањето. Поради неговите бројни напади, Де ла Фуенте бил награден со наградата за борбеност.
14
14 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 14 година од новата ера, 14. од првиот милениум, 14. од I век и петта од 10-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5522 и 5523 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4764 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3774 и 3775 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 767.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 14 година се протега во 2650 и 2651, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2710 и 2711 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 557. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 627 и 626 година пред хиџра.
Надворешни врски
10er
Јосиф Шурна
Јосиф Шурна - Скипо ( во —  во ) — македонски партизан од еврејско потекло, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Завршил основно и вечерно училиште. Потоа изучил занает. Работел во Скопје како лимар. Се дружел со напредни работници и рано пристапил кон напредното движење. Бил активен учесник во културно-уметничките друштва. Имал пријатен глас и пеел на младинските приредби, како ѝ преку радио Скопје. Под теророт на бугарската полиција во 1942 година се засолнил во Гостивар. Таму се поврзал со Народноослободителното движење и набргу заминал во партизани. Во редовите на Првата македонско-косовска ударна бригада стапил уште при нејзиното формирање, во декември 1943 година. Бил учесник во сите борби на Бригадата, а особено на Кленоец, Пресек, Буковиќ и други места. Во нападите за ослободување на Кичево се истакнал со својата храброст. Во последниот напад на Кичево бил заробен од балистите, но успеал да им избега и пак да ѝ се приклучи на Бригадата. Покрај учеството во оружените судири, имал изразит талент за организирање на културно-забавен живот. Благодарејќи на тоа, биле приредувани настапи за партизаните и населението на ослободената територија. Со Бригадата учествувал и во Богомилскиот марш, од 31 јануари до 14 февруари 1944 година. Во сите борби бил пушкомитралезец ѝ се наоѓал на најисутрените позиции. Особено се истакнал во борбите на реката Треска, кај Кичевско. По враќањето од Богомилскиот марш ја водел својата последна борба кај Велмеј, Охридско. Одејќи во претходница, сретнал силни бугарски единици. Успеал да ги задржи и да ѝ овозможи на Бригадата да се развие, истовремено нанесувајќи му катастрофални загуби на непријателот. Во овие борби храбро загинал, во мај 1944 година.
Една улица во скопската населба Чаир е именувана по него.
Битолски триод
Битолскиот триод, познат и како Кичевски — македонски средновековен ракопис, кој според записите што стојат на него, ракописот го пишувал Георги Граматик од с.Вапа-Дебарско во с.С'лп-Кичевско. Пишуван е на пергамент во втората половина на XII век, со уставно писмо, на 101л. (275?195мм) и е пронајден во 1907 година. Текстот е кирилски со тоа што на 56 места се вметнувани цели изрази со глаголско писмо. Тука, заедно со трипеснеците на византиските химнографи стојат и оригиналните трипеснеци на Константин Преславски. Интресно е и тоа што на повеќе места има екфонетски знаци. Сите овие и другите писмени траги зборуваат дека ги носи јазичните особености на Охридската книжевна школа. Битолскиот триод се наоѓа во ракописниот оддел на Бугарската академија на науките во Софија. под бр.38. Она што е посебно значајно за триодните текстови е фактот во нив да се откриваат и оригинални стихови од нашите познати средновековни творци (Климент Охридски, Наум Охридски и др.). Тоа се најсигурните сведоци дека и на овие битолски простори многу долго се задржале кирилометодиевската глаголска традиција. Во многу од нив сретнуваме и глаголско и кирилско писмо. Иако кирилицата сè повеќе се користела, глаголицата и натаму се практикувала, после неколку векови по Климента, на нашиве терени.
Во овој натпис се зачувани знаци од живиот запаномакедонски говор од втората половина на 12 век.
Денис Тито
Денис Тито — американски инженер и мултимилионер, најпознат по тоа што бил првиот турист во вселената.
Четириесет години откако Јуриј Гагарин станал првиот човек што престојувал во вселената, Тито во 2001 г. направил нова пресвртица во проучувањето на вселената, станувајќи прв вселенски турист во светот. Тој платил 20 милиони долари за да може како дел од програмата на руската вселенска станица да помине шест дена во Меѓународната вселенска станица.
Doom (видеоигра)
Doom (македонски: Пропаст, се чита: Дум, DOOM во официјални документи) — пукачка видеоигра од прво лице од 1993 година од id Software. Најпозната е по тоа што го рашири жанрот на пукачки игри од прво лице, воведувајќи реалистична 3Д-графика, мрежно групно играње и поддршка за додатоци и модификации преку спакувани податотеки во архиви познати како „ВАД-ови“ (WAD), по завршетокот на податотеките со модификациите, што е акроним за „Where is All the Data“ (Каде се податоците). Живописното и интерактивно насилство, како и сатанистичките теми имаат насобрано многу спорност во врска со оваа игра.
Надворешни врски
__ИНДЕКС__
Креатин
Креатин ― органско соединение со номинална формула (H2N)(HN)CN(CH3)CH2CO2H. Постои во различни модификации (тавтомери) во растворот. Креатинот се наоѓа кај 'рбетниците каде што го олеснува рециклирањето на аденозин трифосфат, првенствено во мускулното и мозочното ткиво. Рециклирањето се постигнува со претворање на аденозин дифосфат назад во аденозин трифосфат преку дарување на фосфатни групи. Креатинот делува и како пуфер.
Историја
Во 1912 година, истражувачите од Универзитетот Харвард, Ото Фолин и Вили Гловер Денис пронашле докази дека внесувањето креатин може драматично да ја зголеми содржината на креатин во мускулите. Во доцните 1920-ти, откако откриле дека интрамускулните резерви на креатин може да се зголемат со внесување на креатин во поголеми од нормалните количини, научниците откриле фосфокреатин (креатин фосфат) и утврдиле дека креатинот е клучен играч во метаболизмот на скелетните мускули. Супстанцијата креатин природно се образува кај 'рбетниците.
Откривањето на фосфокреатинот било објавено во 1927 година. Во 1960-тите, било покажано дека креатинската киназа го фосфорилатизира аденозин дифосфатот користејќи фосфокреатин за да создаде аденозин трифосфат. Следи дека аденозин трифосфат, а не фосфокреатинот директно се троши во мускулната контракција. Креатинската киназа користи креатин за да го „тампонира“ односот аденозин трифосфат/аденозин дифосфат.
Додека влијанието на креатинот врз физичките изведби е добро документирано од почетокот на дваесеттиот век, тој се појавил во јавноста по Олимписките игри 1992 во Барселона. Една статија од 7 август 1992 година во Times објавила дека Линфорд Кристи, освојувачот на златниот медал на 100 метри, користела креатин пред Игрите. Една статија во Bodybuilding Monthly ја именувал Сали Ганел, која била добитник на златен медал на 400 метри спринт со пречки, како уште еден корисник на креатин. Покрај тоа, Times, исто така, забележале дека спринтерот со пречки на 100 метри, Колин Џексон, почнал да зема креатин пред Игрите. Во тоа време, додатоците на креатин со ниска моќност биле достапни во Обединетото Кралство, но додатоците на креатин дизајнирани за подобрување на јачината не биле комерцијално достапни до 1993 година кога стопанското друштво наречено Experimental and Applied Sciences (EAS) го претставиле соединението на пазарот за спортска исхрана под името Фосфаген. Истражувањата направени потоа покажале дека потрошувачката на високо гликемиските јаглехидрати во врска со креатин ги зголемува резервите на креатин во мускулите.
Метаболичка улога
Креатинот е природно небелковинско соединение и е примарна состојка на фосфокреатинот, кој се користи за регенерирање на аденозин трифосфат во клетката. 95% од вкупните резерви на креатин и фосфокреатин во човечкото тело се наоѓаат во скелетните мускули, додека остатокот се распределува во крвта, мозокот, тестисите и во другите ткива. Вообичаената содржина на креатинот во скелетните мускули (како креатинот и фосфокреатинот) е 120 mmol на килограм сува мускулна маса, но може да достигне и до 160 mmol/kg преку користење суплементи. Приближно 1-2% од интрамускулниот креатин се разградува дневно и на поединецот би му било потребно околу 1-3 грама креатин дневно за да се одржи просечно (недополнето) складирање на креатин. Сештојадната исхрана обезбедува приближно половина од оваа вредност, а остатокот се синтетизира во црниот дроб и бубрезите.
Креатинот не е суштинска хранлива материја. Тоа е дериват на аминокиселина, природно произведен во човечкото тело од аминокиселините, глицин и аргинин, со дополнително барање за S-Аденозил метионин (дериват на метионин) за да ја катализира преобразбата на гванидиноацетат во креатин. Во првиот чекор од биосинтезата, ензимот аргинин:глицин амидинотрансфераза (AGAT, EC:2.1.4.1) посредува во реакцијата на глицин и аргинин за да се образува гванидиноацетат. Овој производ потоа се метилира со гванидиноацетат N -метилтрансфераза (GAMT, EC:2.1.1.2 ), користејќи S -аденозил метионин како метил донатор. Самиот креатин може да се фосфорилира со креатин киназа за да формира фосфокреатин, кој се користи како енергетски пуфер во скелетните мускули и мозокот. Цикличен облик на креатинот, наречена креатинин, постои во рамнотежа со неговиот тавтомер и со креатинот.
Фосфокреатински систем
Креатинот се пренесува преку крвта и се зема од ткива со високи потреби за енергија, како што се мозокот и скелетните мускули, преку активен преносен систем. Концентрацијата на аденозин трифосфат во скелетните мускули е обично 2-5 mM, што би резултирало со мускулна контракција од само неколку секунди. За време на зголемените потреби за енергија, системот на фосфагенот (или аденозин трифосфат/фосфокреатин) брзо го ресинтетизира аденозин трифосфатот од аденозин дифосфат со употреба на фосфокреатин преку реверзибилна реакција катализирана од ензимот креатин киназа. Фосфатната група е прикачена на NH центарот на креатинот. Во скелетните мускули, концентрациите на фосфокреатин може да достигнат 20-35 mM или повеќе. Дополнително, кај повеќето мускули, капацитетот за регенерација на аденозин трифосфат на ЦК е многу висок и затоа не е ограничувачки фактор. Иако клеточните концентрации на аденозин трифосфат се мали, промените тешко би се детектирале бидејќи аденозин трифосфат следствено и ефикасно се надополнува од големите базени на фосфокреатин и креатин киназа. Предложеното претставување е илустрирано од Krieder et al. Креатинот има способност да ги зголеми мускулните резерви на фосфокреатин, потенцијално зголемувајќи ја способноста на мускулите да ресинтетизира аденозин трифосфат од аденозин дифосфат за да ги задоволи зголемените потреби за енергија.
Се чини дека суплементацијата на креатин го зголемува бројот на мионуклеуси што сателитски клетки ќе ги „даруваат“ на оштетените мускулни влакна, што го зголемува потенцијалот за раст на тие влакна. Ова зголемување на мионуклеусите веројатно произлегува од способноста на креатинот да ги зголеми нивоата на миогениот транскрипциски фактор MRF4.
Генетски недостатоци
Генетските недостатоци во биосинтетичкиот пат на креатин доведуваат до различни тешки невролошки дефекти. Клинички, постојат три различни нарушувања на метаболизмот на креатин. Недостатоците во двата синтеза ензими може да предизвикаат дефицит на L-аргинин: глицин амидинотрансфераза предизвикан од варијанти во ГАТМ и недостаток на гванидиноацетат метилтрансфераза, предизвикан од варијанти во гванидиноацетат Н-метилтрансферанс. Двата биосинтетички дефекти се наследуваат на автосомно рецесивен начин. Третиот дефект, дефект на пренесувачот на креатин, е предизвикан од мутации во SLC6A8 и се наследува на X-поврзан начин. Оваа состојба е поврзана со пренесот на креатин во мозокот.
Вегетаријанци
Некои студии навеле дека вкупниот мускулен креатин е значително помал кај вегетаријанците отколку кај невегетаријанците. Се претпоставува дека ова откритие се должи на сештојадната исхрана која е главен извор на креатин. Истражувањата покажуваат дека е потребна суплементација за да се подигне концентрацијата на креатин во мускулите на лакто-ово вегетаријанците и веганите до невегетаријанско ниво. Истражувањата покажаа дека тие имаат помала концентрација на креатин во мускулите и крвта, но не и во мозокот.
Фармакокинетика
Повеќето од досегашните истражувања за креатинот главно се фокусирале на фармаколошките својства на креатинот, но сепак има недостиг од истражување за фармакокинетиката на креатинот. Студиите не утврдиле фармакокинетски параметри за клиничка употреба на креатин, како што се волуменот на распространетост, јасноста, биорасположивоста, средното време на престој, стапката на впивање и полуживотот. Треба да се утврди јасен фармакокинетски профил пред оптималното клиничко дозирање.
Фаза на вчитување
Предложено е приближно 0,3 kg/ден поделено во 4 еднакви интервали, бидејќи потребите за креатин може да варираат врз основа на телесната тежина. Исто така, се покажа дека земањето помала доза од 3 грама на ден во тек на 28 дена, исто така, може да го зголеми вкупното складирање на креатин во мускулите до иста количина како и дозата за брзо оптоварување од 20 g/ден во тек на 6 дена. Сепак, фазата на оптоварување од 28 дена не дозволува да бидат остварени ергогените придобивки од суплементацијата на креатин до целосно заситено складирање во мускулите.
Се покажало дека дополнувањето на креатинот со јаглехидрати или јаглехидрати и белковини го зголемува задржувањето на креатинот.
Покачување на складирањето на креатинот во мускулите е во корелација со ергогените придобивки е разговаран во делот за истражување. Сепак, повисоки дози за подолги временски периоди се проучуваат за да се надоместат недостатоците во синтезата на креатин и да се ублажат болестите.
Ровине (Псача)
Ровине — археолошко наоѓалиште во кривопаланечкото село Псача. Наоѓалиштето претставува населба и некропола од доцноантичко време.
Креатин
Фаза на одржување
По фазата на оптоварување од 5-7 дена, резервите на креатин во мускулите се целосно заситени и суплементирањето треба само да го покриваат количеството на креатин што се разложува дневно. Оваа доза на одржување првично била пријавена дека е околу 2-3 g/ден (или 0,03 g/kg/ден), сепак, некои студии предложуваат 3-5 g/ден доза за одржување на заситениот мускулен креатин.
Ровине (Псача)
На 250 м северно од Крива Река и јужно од селото, на една мала височинка се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и градежен материјал. Во непосредната близина е откриена и некропола со гробови од камени плочи. На ова место, пред десетина години, В. Петковски нашол бронзена статуетка, која не е зачувана, и керамичка ламба- ефески тип, која се чува во [[Музејот на Македонија во Скопје.
Креатин
Примање
Ендогените концентрации на креатин во серумот или плазмата кај здрави возрасни обично се во опсег од 2–12 mg/L. Единечни 5 грама (5000 mg) орална доза кај здрави возрасни резултира со максимално ниво на плазма креатин од приближно 120 mg/L на 1-2 часа по внесувањето. Креатинот има прилично краток полуживот на елиминација, во просек помалку од 3 часа, така што за да се одржи покачено ниво во плазмата, би било неопходно да се земаат мали орални дози на секои 3-6 часа во текот на денот.
Празнење
Докажано е дека штом ќе се престане внесувањето на креатин, резервите на креатин во мускулите се враќаат во нормала за 4-6 недели.
Вежбање и спорт
Суплементот креатин се продава во облици на етил естер, глуконат, монохидрат и нитратни.
Користењето на креатин за подобрување на спортските изведби се смета за безбеден за краткорочна употреба, но има недостаток на безбедносни податоци за долготрајна употреба или за употреба кај деца и адолесценти.
Преглед на статија од 2018 година во Journal of the International Society of Sports Nutrition вели дека креатин монохидрат може да помогне во достапноста на енергија за вежбање со висок интензитет.
Употребата на креатин може да ја зголеми максималната моќност и изведби во анаеробната повторлива работа со висок интензитет (периоди на работа и одмор) за 5% до 15%. Креатинот нема значително влијание врз аеробната издржливост, но ќе ја зголеми моќта за време на кратки сесии на аеробни вежби со висок интензитет.
Истражувањето на 21.000 студенти спортисти, покажало дека 14% од спортистите го земаат суплементот креатин за да се обидат да ги подобрат изведбите. Неспортистите пријавуваат дека земаат додатоци на креатин за да го подобрат изгледот.
Когнитивни изведби
Изјавено е дека креатинот има корисен ефект врз функцијата на мозокот и когнитивната обработка, иако доказите тешко се толкуваат систематски и соодветното дозирање е непознато. Се чини дека најголемите ефекти се кај поединци кои се под стрес (на пример, поради потешкотии со спиењето) или когнитивно оштетени.
Копан (зграда)
Градбата Копан е облакодер во Сао Паоло, Бразил, изграден во 1966 година. Висок е 140 метри и брои 38 ката, Тоа беше дизајниран од архитектот Оскар Нимаер.
Креатин
Мускулна болест
Според клиничка студија која се фокусира на луѓе со различни мускулни дистрофии, користењето на чист облик на креатин монохидрат може да биде корисно за опоравување по повреди и неподвижност.
Паркинсонова болест
Влијанието на креатинот врз митохондријалната функција довело до истражување за неговата ефикасност и безбедност за забавување на Паркинсоновата болест. Почнувајќи од 2014 година, доказите не обезбедиле сигурна основа за носење одлуки за третман, поради ризикот од пристрасност, малите големини на примероци и краткото времетраење на испитувањата.
Хантингтонова болест
Неколку примарни студии  биле завршени, но сè уште не е завршен систематски преглед на Хантингтоновата болест.
Амиотрофична латерална склероза
Кретинот не е ефикасен како третман за амиотрофична латерална склероза.
Несакани ефекти
Несаканите ефекти вклучуваат:
Еден добро документиран ефект на суплементацијата на креатин е зголемувањето на телесната тежина во првата недела од распоредот на додатоците, што веројатно се должи на поголемото задржување на водата поради зголемените концентрации на креатин во мускулите со помош на осмоза.
Систематски преглед од 2009 година се спротивставил загриженоста дека дополнувањето на креатин може да влијае на статусот на хидратација и толеранцијата на топлина и да доведе до мускулни грчеви и пролив.
Бубрежна функција
Систематски преглед од 2019 година објавен од Националната бубрежна фондација истражувала дали суплементацијата на креатин има негативни ефекти врз бубрежната функција. Тие идентификувале 15 студии од 1997-2013 година кои ги разгледувале стандардните протоколи за полнење и одржување на креатин од 4-20 g/ден креатин наспроти плацебо. Тие користеле серумски креатинин, креатинин клиренс и нивоа на серумска уреа како мерка за бубрежно оштетување. Додека општата суплементацијата на креатин резултирала со малку покачени нивоа на креатинин кои останале во нормални граници, суплементацијата не предизвикала бубрежно оштетување (P вредност < 0,001). Специјалните населенија вклучени во Систематскиот преглед за 2019 година вклучиле пациенти со дијабетен тип 2 и жени во послеменопауза, бодибилдери, спортисти, и тренирање со отпор. Студијата, исто така, разговарала за 3 студии на случај каде што имаше извештаи дека креатинот влијае на бубрежната функција.
Во заедничката статија помеѓу Американскиот колеџ за спортска медицина, Академијата за исхрана и диететика и диететичарите во Канада за стратегиите за исхрана за подобрување на изведбите, креатинот бил вклучен во нивниот список на ергогени помагала и тие не ја наведуваат бубрежната функција како грижа за употреба.
Најновиот став за креатинот од Journal of International Society of Sports Nutrition вели дека креатинот е безбеден за внесување кај здраво население од доенчиња до постари лица до професионални спортисти. Тие исто така наведуваат дека долгорочната (5 години) употреба на креатин се смета за безбедна.
Важно е да се спомене дека самите бубрези, за нормална физиолошка функција, имаат потреба од фосфокреатин и креатин и навистина бубрезите изразуваат значителни количини на креатин кинази (изоензими на BB-CK и u-mtCK). Во исто време, првиот од двата чекори за ендогена синтеза на креатин се одвива во самите бубрези. Пациентите со бубрежно заболување и оние кои се подложени на третман на дијализа генерално покажуваат значително пониски нивоа на креатин во нивните органи, бидејќи патолошките бубрези се попречени во способноста за синтеза на креатин и се во повратна ресорпција на креатинот од урината во дисталните тубули. Дополнително, пациентите на дијализа губат креатин поради испирање со самиот третман на дијализа и на тој начин стануваат хронично осиромашени со креатин. Оваа ситуација се влошува со фактот што пациентите на дијализа воглавно консумираат помалку месо и риба, кои се прехранбени извори на креатин. Затоа, за да се олесни хроничното намалување на креатин кај овие пациенти и да се овозможи органите да ги надополнат резервите на креатин, неодамна било предложено да се дополни пациентите на дијализа со дополнителен креатин, по можност со интрадијалитичка администрација. Ваквото дополнување со креатин кај пациентите на дијализа се очекува значително да го подобри здравјето и квалитетот на пациентите преку подобрување на мускулната сила, координацијата на движењата, функцијата на мозокот и да ја ублажи депресијата и хроничниот замор кои се вообичаени кај овие пациенти.
Контаминација
Истражувањето од 2011 година на 33 комерцијално достапни суплементи во Италија покажа дека над 50% од нив ги надминале препораките на Европската управа за безбедност на храна во најмалку еден загадувач. Најзастапен од овие загадувачи бил креатининот, производ на распаѓање на креатинот, исто така, произведен од телото. Креатининот бил присутен во повисоки концентрации од препораките на Европската управа за безбедност на храната во 44% од примероците. Околу 15% од примероците имале забележливи нивоа на дихидро-1,3,5-триазин или висока концентрација на дицијандијамид. Контаминацијата со тешки метали не е загрижувачка, при што може да бидат забележани само мали нивоа на жива. Две студии разгледани во 2007 година не откриле нечистотии.
Интеракции
Креатинот земен со лекови кои можат да му наштетат на бубрегот може да го зголеми ризикот од оштетување на бубрезите:
Студијата на Националниот институт за здравје наведува дека кофеинот општи со креатинот за да ја зголеми стапката на напредок на Паркинсоновата болест.
Храна и готвење
Кога креатинот се меша со белковини и шеќер на високи температури (над 148 ℃), добиената реакција произведува ракородни хетероциклични амини). Таквата реакција се случува при печење на скара или пржење на месо. Содржината на креатин (како процент од сирова белковина) може да се користи како показател за квалитетот на месото.
Размислувања за диетата
Креатин-монохидрат е погоден за вегетаријанци и вегани, бидејќи суровините што се користат за производство на додатокот немаат животинско потекло.
NGC 7497
NGC 7497 — спирална галаксија во соѕвездието Пегаз, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7497 се споменува и како UGC 12392, MCG 3-59-2, CGCG 454-3, KUG 2306+179, IRAS 23065+1754.
Откривање
Објектот е откриен на 15 октомври 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 9 м 3,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +18° 10' 39"". Положбениот агол на објектот е во износ од 48°.
Други поделби
Проучување на NGC 7497 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 70569. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 168; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1715. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 320.
Пиелишјоки
Пиелишјоки (изворно: Pielisjoki; река Пиелинен) ― река долга 67 километри во Источна Финска. Таа е шеста река со најбрз проток во Финска и најголема река која се испушта во Езерото Саjма. Реката ги поврзува двете најголеми езера во Северна Карелија, Пиелинен и Пихаселки (дел од Голема Саjма). Градот Јоенсу се наоѓа на устието на реката.
Десет брави на каналите биле изградени за навигација по реката кон крајот на 19 век. Во 1950-тите и 1960-тите години биле изградени две централи кои ја блокирале реката, Калтимо и Куурна. Во исто време биле изградени придружни нови канали кои го замениле претходниот систем за навигација.
NGC 5033
NGC 5033 — спирална галаксија во соѕвездието Ловечки Кучиња, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5033 се споменува и како UGC 8307, MCG 6-29-62, CGCG 189-43, IRAS 13111+3651.
Откривање
Телото е откриено на 1 мај 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5033 е од видот Sc. Видливиот сјај со голо око изнесува 10,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 10,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 14,4 m/лм2. NGC 5033 има привидни димензии од 10,7' х 5'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 13 м 28 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +36° 35' 36"". Положбениот агол на објектот е во износ од 170°.
Други поделби
Проучување на NGC 5033 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 45948. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 109; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2541. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 110.
Лема (појаснување)
Лема може да се однесува на следново:
Милица Мандиќ
Милица Мандиќ (Милица Мандић, р. 6 декември 1991, Белград) — теквондистка од Србија. Освоила златен медал на Летни олимписки игри 2012 и 2020. Прогласена е за светски шампион за 2017 година.
Артур Ч. Кларк
Сер Артур Чарлс Кларк бил англиски писател на научна фантастика и пронаоѓач.
Кларк е најпознат по неговиот научнофантастичен роман „2001: Вселенска одисеја“ и заради неговата соработка со режисерот Стенли Кјубрик во истоимениот филм. Заедно со Роберт Хајнлајн и Исак Асимов, тој бил вбројуван во „големата тројка“ на научната фантастика во XX век. Напишал повеќе од 100 книги за науката, вселената и иднината, со идеи кои дадоа значаен придонес во развојот на некои современи технологии. Тој е меѓу првите кои предлагале употреба на систем од геостационарни сателити како комуникациска мрежа. Наречен „Пророк на вселенското време“, британскиот писател на научна фантастика Артур Ч. Кларк изумил и предвидел неколку концепти клучни за современо ползување на вселената. Највлијателна била неговата теорија во 1945 г. дека геостационарните сателити што ја обиколуваат Земјата еднаш дневно може да се употребуваат за комуникација.
Животопис
Роден е во Мајнхед Самерсет во Англија. По завршувањето на средното училиште, заради материјални причини не можел да си дозволи универзитетско образование, па се вработил како ревизор во едно од министерствата на тогашната влада. Во текот на Втората светска војна служел во РАФ како радарски техничар и учествувал во изградбата на првиот систем за рано тревожење. По војната дипломирал на Кралскиот Колеџ во Лондон, а во 1948 магистрирал математика и физика. Се оженил со Американката Мерилин Мејфилд (Marilyn Mayfield) во јуни 1953 година, но веќе во декември истата година се развеле. Подоцна изјавил: „Тоа беше клучен доказ дека јас не сум за брак. Но мислам дека секој човек мора и тоа да го проба барем еднаш во животот“.
Од 1956. година, тој живеел во Коломбо на Шри Ланка. Во 1988. година му бил дијагностициран пост-полио синдром и оттогаш бил прикован за инвалидска количка. Во 1998 година, британската кралица Елизабета II го прогласила за витез.
Во својот тестамент Кларк изречно нагласил дека за неговиот погреб не е дозволен „апсолутно никаков религиски обред од која и да било вероисповед.“
Творештво
Во 1951 година, Кларк го напишал кусиот расказ „Стражарот“ (англиски: The Sentinel) и го испратил на еден Би Би Си-ев книжевен натпревар. Расказот бил оценет од комисијата како многу слаб и не е објавен. Меѓутоа, во 1964 година, токму тој расказ претставувал јадро за неговото најпознато дело, кое е екранизирано во соработка со режисерот Стенли Кјубрик, „2001: Одисеја во вселената“ (филмската премиера била во 1968 година). Иако на корицата на книгата не се наоѓало името на Кјубрик, Кларк често говорел дека на книгата требало да пишува дека нејзини автори се Артур Кларк и Стенли Кјубрик, а на филмот како автори да бидат наведени Стенли Кјубрик и Артур Кларк.
Артур Кларк ужива углед на еден од најголемите научнофантастични писатели. Така, Реј Бредбери изјавил: „Артур Кларк е еден од вистинските гении на нашето време. Искрено му завидувам на неговиот ум.“ Според Карл Саган, „нема никакво сомнение дека Артур Кларк даде огромен придонес кон засилувањето на расположението за да се оствари сериозно човечко присуство надвор од меѓите на нашата планета“. Алвин Тофлер изјавил дека „во овој свет исполнет со очајување и страв, Артур Кларк секогаш се вбројуваше во оние кои веруваа во можностите на човекот, и против оние кои ја застапуваа идејата за неговиот пораз“. Според зборовите на Исак Асимов, „никој не е во состојба за истражувањето на вселената во блиска иднина пишува со толкава убедливост како Артур Кларк; едноставно, поради тоа што никој, кој макар и половина пишува толку добро како него, не поседува ни третина од она знаење за материјата со кое располага тој.“
Инспектор Лестрад
'''Инспектор Џ. Лестрад или г. Лестрад''' е измислен лик кој се појавува во романите и расказите за Шерлок Холмс. Ликот е измислен од авторот на серијалот, Артур Конан Дојл. Името е инспирирано од еден негов пријател од времето кога бил студент во Универзитетот во Единбург, некојси Џозеф Александар Лестрад. Во приказните инспекторот е опишан како човек од мало лице и со темни очи. Тој работи за Скотланд Јард и често е замешан во истрагите на Шерлок Холмс.
Попис на населението во Македонија (2011)
Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија — статистичка операција на територијата на државата, планирана да започне на 1 октомври и да заврши на 15 октомври 2011 година. На 10 октомври пописот бил стопиран со поднесување на колективна и неотповиклива отставка на пописната комисија.
Позадина
Првичните подготовки за пописот биле направени уште во текот на 2008 година. Според тогашниот план, пописот во земјата требало да започне на 1 април 2011 година, поради распуштањето на парламентот и закажување на предвремени парламентарни избори во Македонија, кои се одржале на 5 јуни како и поради проблемите предизвикани од поделбите во Државната пописна комисија во однос на одлуката за бројот на попишувачи припадници на етничките заедници.
По формирањето на новиот парламент, подготовките за попис продолжиле. Подготовката и реализацијата на пописот на населението, домаќинствата и становите го следи Еуростат. Тимот што ја врши експертската проценка го предводи Жан Мишел Дур, меѓународно признат експерт за пописи, кој претходно работел за Унитед Натионалс Статистицал Дивисион. Преку експертската проценка, Еуростат ќе образложи независно експертско мислење за тоа дали пописот е спроведен во согласност со меѓународните препораки за спроведување попис посочени од страна на УНЕЦЕ/Еуростат и прифатени од страна на Конференцијата на европските статистичари како принципи и препораки за пописот на населението и домаќинствата.
Пред започнувањето на пописот, на 30 септември претседателот на Државната пописна комисија Весна Јаневска поднела оставка По оставката, Пописната комисија одржала седница на која ја назначила Слободанка Гиевска за нов претседател на Комисијата. На местото на Беџети кој исто така си поднел оставка, како нов потпретседател на Комисијата бил избран Бујар Османи.
Според некои претпоставки, пописот е предвидено да чини околу 15 милиони евра, а првичните резултати од пописот треба да се добијат по два месеца.
Тек
На 2 октомври 2011 година, член на тетовската пописна комисија и државен инструктор се обиделе физички да се пресметаат во просториите на тетовската пописна комисија. Подоцна, истите биле повикани на испитување во полицијата.
На 10 октомври 2011 година пописот бил прекинат со поднесување на колективна неотповиклива отставка на пописната комисија. Според нив :
Пописни реони
Според законот за попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, за организационите потреби на пописот, се определени 44 пописни реони и нивни седишта, врз основа на бројот на населението во општините според Пописот на населението, домаќинствата и становите 2002 година и според комуникациските врски меѓу општините.
Резултати
Пописот бил прекинат поради неправилности.
Андреја Куртишев
Андреја Јанев Куртишев ( во  —  ) — македонски борец за човекови права, активист за обединета и независна Македонија. Жртва на комунистичкиот режим во Бугарија.
Животопис
Неговото убиство се случило пред очите на неговата сопруга Лена, која во целост го прераскажала настанот. Бугарската полиција направила блокада на нивното село и Андреја бил уапсен и чуван цела ноќ во селското училиште. Следниот ден бил ослободен за кратко, па успеал да се врати дома со отечена глава од тепање и со проблеми во говорот. Веднаш бил по втор пат уапсен и повторно однесен во училиштето каде бил повторно тепан. Успеал да избега, но бил забележан од командантот Керин, кој веднаш пукал во Андреја. Од куршумите му се отворил стомакот од кој виселе неговите црева, а Андреја ги држел во рака и продолжил да бега, но бил стасан од Керин, кој го вратил кај училиштето и злогласниот полковник Рачев, кој го извадил својот пиштол и веднаш го стрелал во главата.
Болоњски псалтир
Болоњски псалтир (познат и како Рамненски псалтир) — средновековен псалтир од средномакедонскиот период пишуван во селото Рамне, во близина на градот Охрид, но кој се вбројува во битолското ракописно наследство, од причини што се смета дека во Битола се користел овој псалтир.
Напишан е меѓу 1230 и 1241 година. За потребите на црквите во рамките на Охридската книжевна школа, а и подоцна до XV век биле создадени бројни богослужбени книги. Голем број од ракописите од освоjувачите се однесени од Охрид во Болоња, Москва, Софија, Белград, Загреб, Прага, како и во други центри.
Овој значаен македонски книжевен ракопис денес се наоѓа во Августинскиот манастир во Болоња (Италија). Таму е уште од почетокот на XVIII век, по што го добил и името. Во него има 264 пергаментни листови (270/200 мм). Книгата ја напишале книжевниците Белослав, Јосиф и Тихота од селото Рамне, Охридско, во периодот од 1230 до 1242 година. Ракописите од тоа време обично биле пишувани со рака на пергамент, а биле и богато украсени со орнаменти и позлата. Болоњскиот псалтир се цени дека е еден од наjубавите словенски ракописи од XIII век. Редакцијата е македонска, а правописот карактеристичен за Охридската книжевна школа.
Лусија Кимани
Луција Кимани Мвахики-Марчетиќ  (босански и свахили: Lucia Kimani Mwahiki-Marčetić; година) е Кенијка по раѓање, а Босанска тркачка на долги патеки,  која има четири босански рекорди за различни растојанија.
Константин II (Грција)
Тој бил син на Павле I и Фредерика Хановер. Негова постара сестра е моменталната кралица на Шпанија, Софија. Неговата помлада сестра, Принцеза Ирена Грчка е немажена. Тој бил една година кога нацистичка Германија извршила инвазија врз Грција. Константин следните четири години го поминал во егзил во Египет и Кејптаун, (кајшто е родена неговата сестра Ирена), заедно со своето семејство. Тој се вратил во Грција со своето семејство во 1946 година. Кралот Јоргос починал во 1947 година, и неговиот брат Павле станал крал, правејќи го принц на Константин.
Завршил воено училиште во Атина. Се оженил за Ана Марија Данска. Под влијанието на својата мајка, влегол во конфликт со Јоргос Папандреу, и го принудил да подаде оставка на функцијата премиер на Грција во 1965 година. Политичката криза во земјата довела до воен преврат во 1967 година. Истата година, Константин направил неуспешен обид за заземање на власта, па така бил принуден да ја напушти земјата. Но, во 1973 година, од страна на хунтата бил спроведен референдум, кој му дозволил на кралот да се врати во земјата. По паѓањето на хунтата од власт во 1974 година, во земјата бил спроведен нов референдум и со резултата од 67,5% било потврдено решението на народот да земјата биде претседателска република. По ова, Константин II живеел во Лондон.
Јона Московски
Јона Московски — христијански светец од XV век. Во периодот од 1448 до 1461 бил Митрополит на Киев и цела Русија.