cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Основен суд Ресен
Историја
Основниот суд во Ресен, како и останатите судови во Македонија, бил основан со Повелбата на Президиумот на АСНОМ за устројство на првите судови во Македонија на 31 март 1945 година. Најпрвин работел како судско одделение, а од 1974 година работи како редовен суд.
Внатрешна организација
Основниот суд во Ресен е поделен на пет одделенија: приемно, граѓанско, прекршочно, кривично и извршно одделение. На почетокот во 1945 година работел во долниот кат на куќата на Котларовци, сместена на ул. „29 Ноември“, спроти зградата на Сарајот. По 1996 година, судот е сместен во нова зграда во центарот на градот.
Претседатели на судот
Од неговото основање во 1978 година, претседатели на ОС Ресен биле следниве:
Локштет
Локштет (Lockstedt) — општина во округот Штајнбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Соко Град (штитарски)
Тврдината Соко Град се наоѓа во близина на селото Штитар, Црна Гора.
NGC 1328
NGC 1328 — леќеста галаксија во соѕвездието Еридан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1328 се споменува и како NPM1G -04.0149.
Откривање
Објектот е откриен во 1886 година од страна на Френсис Ливенворт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1328 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 1328 има привидни димензии од 1' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 25 м 39 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 4° 7' 28". Положбениот агол на објектот е во износ од 134°.
Други поделби
Проучување на NGC 1328 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 12805. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 221; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4712. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1456.
Космос-2438
Космос-2438 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, Русија на 23 мај 2008 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на км, а најмалото на.
NGC 5722
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5722 се споменува и како MCG 8-27-14, CGCG 248-16, NPM1G +46.0301.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5722 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,2 m/лм2. NGC 5722 има привидни димензии од 0,3' х 0,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 14 ч 38 м 54,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +46° 39' 58"".
Други поделби
Проучување на NGC 5722 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 52355. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 77; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3473. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1368.
Шого Камо
(роден ) — јапонски фудбалер.
Репрезентативна кариера
бил член на јапонската репрезентација на Летните олимписки игри 1936.
Википедија на јидиш
Википедија на јидиш е издание на Википедија на јидиш.
Американска црна мечка
Американската црна мечка (Ursus americanus) е најраспространетата мечка на териториите на Северна Америка. Ја среќаваме во географската зона која се протега од северот на Канада и Алјаска до северно од Мексико, и од бреговите на Атлантикот до бреговите на Тихиот Океан. Присутна е во голем број американски држави и во сите канадски области. Ова мечка живее во шумите и на планините. Во минатото популацијата на црните мечки изнесувала одприлика 2 милиони единки. Денес, овој вид е заштитен и се проценува дека има помеѓу 500 000 и 750 000 црни мечки на овој континент. Ова животно, кое е помало од Кафеавата и белата мечка, има крзно кое е со темна боја која варира во зависност од регионот во кој ги среќаваме (од црна до бела, преку црвеникава и сребрено сива). Постојат 16 подвида кои ги нарекуваме со името црни мечки. Црните мечки не хибернираат строго како останатите туку се наоѓаат во состојба на длабок сон (сомноленција) и преживуваат благодарејќи на мастите кои ги акумулираат за време на есента. И овој вид како и останатите мечки спаѓа во сештојади, иако во неговата исхрана доминираат растенијата. Црните мечки се одлични пливачи и многу успешно се качуваат на дрвјата за да избегнат опасност. Овие мечки долго време биле ловени поради нивното крзно, а денес се соочуваат со друг проблем – намалување на површините на нивното природно живеалиште.
Физички одлики
Црните мечки вообичаено се со должина од 140–200 cm. Нивната тежина зависи од возраста на единката, од полот и од годишното време: во есен, црните мечки се дебелеат за да создадат резерви на масти кои ги користат преку зимата. Женките тежат од 40 до120 кг (во просек 70-80 кг), додека мажјаците тежат помеѓу 115 и 275 кг (во пресек околу 120 кг ). Во Северна Каролина бил пронајден мажјак кој тежел дури 400 кг. Бојата на крзното варира од црна до бела поминувајќи низ разни нијанси. Чоколадна, кафена, боја на ванила се најчестите бои во шумите во Западна Америка и Канада. На југот на Алјаска и во Британска колумбија живее Кермодовата мечка (наречена мечка-дух ), подвид на црната мечка која има кремасто-бела боја. На Алјаска живеат и мечки со сивкасто крзно. Албино мечки се сретнуваат многу ретко. Некои единки поседуваат бели дамки на вратот или на градите. Густото крзно на овие мечки ги штити од убоди од инсекти и од студените зими. Црните мечки се способни да се држат исправено и да одат на задните нозе кои се малку подолги (13–18 cm ) од предните. Секоја шепа има 5 прсти со нокти кои им служат кинење, копање и качување по дрвја. Еден удар со шепата е доволен да усмрти елен. Овој вид на мечки поседуваат мали кафени очи, заоблени уши, долга зашилена муцка со кафеава боја, издолжени ноздри и релативно кратка опашка (8–14 cm). Видот не им е многу остар, но истражувањата покажуваат дека се способни да разликуваат бои. За разлика од видот, слухот и осетот за мирис им се многу поразвиени. Формата на главата и шилестата муцка ги разликуваат од Гризлито кое исто така живее во Северна Америка
Живеалиште
Црните мечки го зафаќаат просторот од Алјаска до Мексико и од Атлантикот до Тихиот Океан. Иако претпочитаат шуми, можат да се адаптираат на различни клими и природни средини: ги среќаваме во суптропските шуми на југоистокот на САД (Алабама, Флорида...), на високите планини на надморска висина од 900 до 3000 метри, но и во тундрите на Лабрадор. Исто така, живеат и во мешаните шуми во југоисточна Канада и североисток на САД. На крајот од зимата, црните мечки ги напуштаат нивните скривалишта и тргнуваат во потрага по храна во долините. Колку повеќе се приближува летото, тие се качуваат на повисоки надморски височини. Шумите претставуваат одлично место каде овие мечки се кријат и го избегнуваат силното сонце.
Исхрана
Црните мечки се сештојади: растенијата претставуваат 75% од нивната исхрана. Се хранат со тревки, желади и различни плодови (лешници, бобинки, боровинки, шипинки, јаболки...). Исто така се хранат и со инсекти (термити, мравки, пчели, оси ...). Многу ретко се случува да нападнат глодачи или срни. Овој начин на исхрана го надополнуваат со лосос, пастрмка, краби, а исто така се и љубители на медот. Понекогаш се случува да се доближат до населби на човекот за да најдат храна. Се случува да нападнат овци или прасиња доколку не можат да најдат никаква друга храна. Мечките мораат да складираат резерви на масти за да ја преживеат зимата. Во есен, тие дневно конзумираат дури 20 000 калории.
Репродукција
Женките достигнуваат полова зрелост помеѓу 2 и 9 години, спротивно на мажјаците кај кои половата зрелост е 3 и 4 години. Црните мечки се парат на две до три години, за време на мај и јуни (до месец август за мечките кои живеат во источните шуми). Носењето на малечките трае 6 до 7 месеци. Развитокот на ембрионот започнува 10 недели по оплодувањето, со што се избегнува раѓање на младите во ноември. Младите мечиња се раѓаат во дувлото помеѓу крајот на ноември и февруари. Мечката носи на свет едно или две мечиња. Секое тежи помеѓу 200 и 450 грама (350 грама во просек ) и е со големина од 15–20 cm. Младенчињата се раѓаат без крзно, со сини очи и слепи. Се хранат со мајчино млеко, и остануваат во пештерата преку целата зима. Мечките се продуваат во седечка положба. Кога на пролет ќе излезат од дувлото, младите тежат помеѓу 2 и 5 килограми. Тие прекинуваат да цицаат во 6-8 месец, но остануваат со мајката до возраст од 16 или 17 месеци (понекогаш дури и 29). За тоа време, мајката ги учи да ловат, да бараат храна, но и да се качуваат на дрвјата за да ги избегнат грабливциите. Мажјаците живеат одвоено и покриваат територии од 50 до 150 km2, опфаќајќи ги териториите на кои живеат женките. Мажјаците не учестуваваат во одгледувањето на младите.
Однесување
И покрај нивната големина, црните мечки се изненадувачко подвижни. Во зависност од сезоната се селат во потрага по храна. Овие мечки лесно се качуваат по дрвјата за да избегнат опасност, благодарение на нивните силни грбни мускули и канџите. Можат да трчаат со брзина од 55 километри на час, но се и одлични пливачи (можат да препливаат езерце за да стигнат до остров). Црната мечка претежно е самостојно животно, освен во сезоната за парење и во случај на мајка со младенчиња. Мечките може повремено да се групираат во области каде има храна во изобилство. Најчесто се движат дење, освен во зони каде има луѓе, тогаш ја претпочитаат ноќта за да ги избегнат. Спротивно на глобалното мислење, нападите од црна мечка се многу ретки: само 36 смртни напади се регистрирани за време на целиот 20 век. Мажаците за време на сезоната за парење комуницираат со гребење на дрвјата со своите канџи. Истиот принцип на гребење но и својот мирис, ги користат за означување на територијата. Овие територии варираат помеѓу 20 и 100 km2, и опфаќаат територија на која живеат повеќе женки. Во случај на опасност, младенчињата испуштаат крици слични на плачење. Мечките исто така комуницираат и со изрази на лицето и специфични позиции. Тие се исправаат на задните нозе доколку осеќаат опасност или специфичен мирис. Овој вид на мечки спаѓаат во групата на најинтелигентните цицачи и многу често се дресирани за циркуски изведби. Нивниот мозок е релативно голем во споредба со големината на нивното тело. Црните мечки ја поминуваат зимата во состојба на длабок сон, што значи дека можат да реагираат доколку се нападнати од некое друго животно. Со намалувањето на денот, тие почнуваат да лачат хормон кој делува како средство за успивање. Срцевиот ритам поминува од 50 на 10 удари во минута. Температурата на телото се намалува на помалку од 31 степен Целзиусов (6,8 степени помалку од телесната температура во летниот период ). Тие ја поминуваат целата зима без јадење, пиење, уринирање или дефекација. Овој период на преспивање трае 4 до 7 месеци, помеѓу октомври и мај. Должината зависи од климата: колку зимата е подолга толку се продолжува периодот на сон. Мечката губи до 30 % од тежината за време на зимата.
Историја
Пред пристигнувањето на Европејците, Индијанците ги левеле мечките за време на зимскиот период. Од мечките се снабдувале со месо, маст и крзно. Воините носеле ланчиња од мечкини нокти околу вратот и поради суеверие никогаш не го изговарале името, а ловците морале да побараат прошка пред да убијат мечка. Ова животно го среќаваме на тотемите преку кои му се искажува огромна почит. За време на одредени церемонии бил изведуван и танц на мечките. На крајот на 17 век, Хадсонс беј компани (Hudson’s bay company) ги поддржувала индијанците да почнат трговија со мечкино крзно. Црните мечки биле убивани и поради производството на славните капи на британската гарда. Убивањето поради крзното, големата смтрност поради удари од автомобил и ловот се остро критикувани од асоцијацијата за заштита на животните ПЕТА.
Грабливци и смртност
Во природата природниот век во просек изнесува 10 години, но некогаш достигнува максимум и до 30 години. Денес се проценува дека има помеѓу 500 000 и 750 000 црни мечки на американскиот континент. Малиот број на потомство и доцната полова зрелост се опасност за опстанокот на видот. Главните причини за смртноста се судирите со автомобили или ловот. Овие мечки можат да бидат плен на волкот, пумата, рисот, којотот, кафеавите мечки и доколку има недостаток од храна – на мажјаци црни мечки. Младите мечки можат да умрат од глад или од пад од дрво. Младите кои се одвоени предвреме од својата мајка умираат за многу кратко време. Ловот на црни мечки продолжува и денес, понекогаш само поради трофеј, но и поради нивното месо во Канада и Алјаска. Околу 30 000 црни мечки годишно се убиваат во Северна Америка, но ловот е екстремно регулиран. Главни паразити кои ги среќаваме кај овој вид се тенијата, глисти и тришела. Тие исто така можат да се разболат од туберкулоза, артритис или бронхо-пнеумонија. Популациите во западен САД сѐ уште се многубројни, додека на истокот од земјата тие опасно се намалуваат. Последните мечки живеат претежно на планините и во националните паркови и резервати. Ситуацијата на мечките зависи од подвидот и од регионот во кој живеат. Мечките на Флорида (Ursus americanus floridanus) е класифициран како загрозен вид. Студиум направен во Калифорнија во 1998 проценува дека има помеѓу 17 000 и 23 000 црни мечки во земјата. Оваа популација моментално е стабилна.
Заштита во националните паркови
Во националниот парк Јосемити во Калифорнија, популацијата на црни мечки е проценета на 300-500 единки. Ренџерите проценуваат дека има околу петнаесетина во Долината на Јосемити, секторот најпосетен од туристите. Црните мечки лесно се привикнуваат на присуството на човекот. Тие може да влезат во кампинзите и во паркираните коли во потрага по храна. Најчестите напади се од мечки кои биле хранети од луѓето. Затоа, денес, постојат многу информациски табли на кои е означено дека строго се забранува хранење на диви животни. Во Националниот парк Јелоустоун има околу 600 црни мечки. На исток се наоѓа националниот парк Грејт Смоуки Маунтинс, со популација од 400-600 мечки. Во Њу Хемпшир природонаучникот Кен Килијан отворил засолниште каде се згрижуваат повредени црни мечки и напуштени или изгубени младенчиња. Слично искуство имаат и во Минесота каде 3000 мечки живеат во Националната шума Супериор. На Флорида се поставени биолошки коридори и екодукти за да се спречи изумирањето на црните мечки. Црните мечки се заштитени со закон во повеќе американски држави како Луизијана, Мисисипи и Тексас. Убиството на мечка е казниво со голема парична казна и казна затвор.
Име
На англиски овој вид се нарекува American Black Bear, Black bear или Cinnamon Bear (cinnamon значи цимет) за мечките со црвеникава боја. Исто така се нарекуваат и со името Барибал (Baribal).
Подвидови
Постојат 16 подвида на северноамериканскиот континент:
Занимливости
Тотемот на индијанците од племето Ojibwés е црната мечка. Во 1902, американскиот претседател Теодор Рузвелт бил на лов на ганицата помеѓу државите Мисисипи и Луизијана. За време на ловот тој одбил да застрела повредена црна мечка. Приказната била објавена во Вашингтон Пост. За кратко врме анегдотата станала популарна. Двајца руски емигранти, создале играчка плишено мече и го нарекле Теди, деминутив од името Теодор, во чест на случката на дваесет и шестиот американскиот претседател. Црната мечка е една од трите маскоти на Зимските олимписки игри 2002 година во Солт Лејк Сити, наречена Коал. Christopher Robin Milne му го дал името на Вини-д-Пу (Winnie-the-Pooh) по Винипег, црна американска мечка која заедно со татко му често оделе да ја видат во лондонската зоолошка градина. Во август 2004, една црна мечка била пронајдена под дејство на алкохол откако испила 36 лименки пиво. Таа го отворила ладилникот на кампер во државата Вашингтон (северозапад на САД) и со помош на своите канџи успеала да ги отвори лименките.
Патроним
Патроним (грч. патер - татко, онома - име) е презиме изведено од името на таткото. Патронимика, пак, е изведување на семејно име на таткото (на пр. Кирил - Кириловци, Стојан - Стојановци).
Мирослав Јосиќ Вишњиќ
Мирослав Јосиќ Вишњиќ (српски: Мирослав Јосић Вишњић; 15 декември 1946 - 8 септември 2015) - српски писател.
Животопис
Мирослав Јосиќ Вишњиќ е роден на 15 декември 1946 година во селото Стапар покрај Сомбор. Во родното место завршил основно училиште, во Сомбор завршил учителска школа (Препарандија), а потоа студирал општа книжевност и теорија на книжевноста на Филолошкиот факултет при Универзитетот во Белград. Долго време работел хонорарно како лектор, коректор и технички уредник во разни издавачки куќи, весници и списанија. Бил секретар на весникот „Студент“ (до промената на редакцијата во 1968 година), како и уредник на списанието „Relations“. Некое време бил вработен во Српската книжевна задруга. Потоа бил еден од првите приватни издавачи на книги (во „Книжевната фабрика МЈВ и децата“). Исто така, тој бил и претседател на ПАНУ. Јосиќ Вишњиќ починал на 8 септември 2015 година во Белград.
Раскази
Во 1995 година, агенцијата „Драганиќ“ ги објавила собраните раскази на Јосиќ Вишњиќ, напишани во периодот меѓу 1966 и 1984 година. Првиот негов расказ е „Темниот вилает“ објавен во списанието „Видици“ во јануари 1967 година, а последниот расказ „Шолја горко кафе“ го објавил во „Книжевните новини“ во октомври 1984 година. Во август 1969, како дел од библиотеката на „Видици“ се појавила неговата прва збирка раскази „Убавата Јелена“ која во мај 1970 година била наградена со наградата „Исидора Секулиќ“. Подоцна, во 1980 година, оваа збирка била повторно објавена во библиотеката „Атлас“ на Српската книжевна задруга, заедно со романот „Чешка школа“. Расказите од збирката „Дванаесет годови“ најпрвин биле објавени како додаток на списанието „Књижевна реч“ бр. 33 од јануари 1975 година, под насловот „Девет годови“, а во 1977 година биле објавени како заедничко издание на „Рад“, „БИГЗ“ и „Народна књига“. Во 1994 година се појавила збирката „Квартет“ во издание на агенцијата „Драганиќ“, а како дел од библиотеката „Синиот круг“.
Осврт кон творештвото
Мирослав Јосиќ Вишњиќ припаѓа на групата српски писатели кои се формирале околу 1970 година, а кои покажувале исклучителна наклонетост кон експериментирањето со книжевните постапки. Сите негови прозни дела се одликуваат со посебни структурни и жанровски својства, но сите нив ги обединува лирскиот наративен јазик застапен во сите нив. На тој начин, Јосиќ Вишњиќ е еден од најдоследните и најостварените застапници на лиризмот во повоената српска проза. Токму неговиот книжевен јазик и стил е клучното средство со кое тој успева да го наметне своето сфаќање за нужното испреплетување на различните живонти вредности и различните проекции на стварноста во една книжевна структура. Благодарение на специфичниот јазичен слој во неговите прозни дела, Јосиќ Вишњиќ успеал да се наметне како исклучително значаен и провокативен писател во повоената српска проза. Исто така, тој спаѓа во групата српски писатели кои ја употребуваат лиризацијата на наративниот говор како ефикасно средство за изразување на можностите на јазикот и стилот. Лиричноста на прозата на Јосиќ Вишњиќ највидливо е присутна во синтаксата, како и во интонацијата, ритамот, мелодичноста и повеќезначноста на реченицата. Неговите реченици се исклучително ритмични, со подеми и падови во интонацијата кои се совпаѓаат со значењето на реченицата. Притоа, во голем број случаи, неговиот книжевен израз е структуриран според принципите на класичната ритмичка проза која во речисис екојс вој слој содржи поетска семантика. Во продолжение, Јосиќ Вишњиќ често ја применува постапката на индивидуализација на говорот на книжевните јунаци. Меѓутоа, во неговото творештво, говорот на книжевните јунаци не се издвојува во посебен структурален сегмент, туку индивидуализацијата се остварува низ наративниот говор. Во неговите дела, нараторот е најчесто некој од книжевните ликови при што тој зборува во свое име, но и во име на авторот, а истовремено ја објаснува и приказната.На тој начин, нараторот има двојна функција: функција на книжевен лик и функција на можен автор на текстот.
Мирослав Јосиќ Вишњиќ е модерен прозен писател кој својот книжевен сензибилитет го изразува со непосредни наративни средства. Неговиот однос кон книжевната материја се огледува во секој слој на книжевната структура, во приказната и композицијата, а исто така и во јазикот, во стилот и во основната симболичка насока на прозниот текст. Тој е писател со длабоко чувство за книжевната традиција врз која се потпира современата проза. Оттука, не зачудува тоа што во неговите дела се застапени елементите на модерната книжевна постапка преземени од класиците на српскиот модернизам Милош Црњански и Растко Петровиќ. Меѓутоа, внатрешните елементи и меѓуодноси во неговата проза се решени на потполно индивидуален творечки начин, па затоа во неа се присутни многу книжевни постапки, од модернизирана реалистична постапка до фантастика, од експериментална и асоцијативна проза до критички интонирани текстови, од пародиски и ироничен однос кон книжевните и општествените вредности до лирска евокација на детството и младоста. Оттука, неговиот однос кон книжевната структура е повеќезначен. На пример, тој му навестува на читателот дека пишува еден вид проза, а на крајот испаѓа дека напишал друг вид. Она што навидум изгледа како спонтана проекција на неговиот поетички став за доминантната функција на прозната структура, во крајна линија се прикажува само како една негова особина на чија основа неизбежно се развива некоја друга.
Библиографија
Мирослав Јосиќ Вишњиќ објавил околу 30 книги, а негови поважни дела се:
Собрани дела
Почнувајќи од 1995 година, агенцијата „Драганиќ“ ги објавила собраните дела на Јосиќ Вишњиќ, во седум книги:
ХС „Маврово“
Хидроенергетскиот систем Маврово (ХЕС Маврово) со трите хидроелектрични централи: со вкупна акумулација од 275.000.000 м3 вода и можност за годишно производство од 430 GWh електрична енергија е еден од најголемите и најсложените хидроенергетски системи во македонскиот електроенергетски систем. Вкупната инсталирана моќност на ХЕС Маврово изнесува 200 MW.
Организациски, ХЕС Маврово е подружница во рамките на претпријатието АД ЕЛЕМ.
Историја
Во 1957 и 1958 во ХЕ Вруток се пуштени два агрегати со моќност од по 37,5 MW, а една година подоцна пуштени се во погон и ХЕ Равен (19,2 MW) и ХЕ Врбен (12,8 MW), со што се оформи првата фаза од изградбата на Мавровскиот хидроенергетски систем.
Името на хидроенергетскиот систем Маврово во 1982 година се сменило во ХЕЦ „Тито“, во чест на тогашниот претседател на СФРЈ, Јосип Броз.
Според некои податоци, во изградбата на системот, преку доброволни работни акции и работно ангажирање, учествувале околу 50.000 луѓе.
Првата фаза од изградбата почнала во 1947 година, а завршила по 13 години - во 1960 година. За успешното работење било неопходно да се направи акумулација на вода. Во 1952 година почнало да се полни најголемото вештачко езеро во Македонија, Мавровското. Водите што се влеваат во езерото се собираат од површина од над 500 км2 од планининските масиви на Кораб и Шар Планина. Водата се пренесува со канали и цевководи долги над 130 километри. Со изградбата на доводните структури се изградени и пристапни патишта од 167 километри за одржување на системот.
За да се обезбедат поголеми количества електрична енергија, почнала изградбата на втората фаза на системот наречен Маврово 2. Во овој период е изграден системот од канали „Шарски води“, чија изградба почнала во 1969, а завршила во 1977 година.
ХЕС „Маврово“ е во погон од 27 мај 1957 година, кога на голем народен собир во селото Вруток во употреба го пуштил тогашниот претседател Јосип Броз - Тито.
За речиси половина век има произведено 17,5 милијарди киловат-часови електрична енергија.
Најголем капацитет е хидроцентралата „Вруток“, во која електрична енергија произведуваат четири генератори, неколку километри подолу по течението на Вардар кон Гостивар е втората централа „Равен“, која има три генератори. Најоддалечената централа од системот е онаа во селото Врбен, со два генератора.
Во 2014 година беше завршен еден од најсложените енергетски зафати изведени во Република Македонија - реализација на втората фаза од ревитализацијата на хидроелектраните во сопственост на АД ЕЛЕМ. Проектот овозможи: Со тоа се зголемува годишното производство на електрична енергија за 40 GWh/годишно или вкупното производство на ХЕС Маврово до 430 GWh за трите електрани.
Загинување на 52 градежници
Ноќта меѓу 10. и 11 февруари во 1956. година, снежни лавини се урнаа врз бараки и куќи по долината на реката Радика, во селата Стрезимир, Штировица и месноста Торбешки Мост, при што во бараки и куќи беа затрупани над 100 работници, кои го градеа мавровскиот хидроенергетски систем, граничари и жители. Во трагедијата животот го загубија 52 лица, а десетици беа навреме извлечени.
Во спомен на овој настан, подигнат е Споменикот на градителите пред браната на Мавровско Езеро, а во Маврово традиционално се одржува и меѓународниот натпревар во нордиско скијање „Мавровски меморијал“.
Џамија Ага Бозорг
Џамијата Масџид–и Ага Бозорг е џамија која се наоѓа во Кашан, Иран. Овој објект бил изграден околу 1700 година од страна на Устад Хај Шабан-Али. Оваа џамија е една од најубавите објекти во Иран и е опишана како „најдобриот исламски комплекс во Кашан и еден од најдобрите од средината на 19 век“.
Википедија на ву
Википедија на ву е издание на Википедија на јазикот ву што се говори во источна Кина.
Себастјен Роселер
Себастјен Роселер (Sébastien Rosseler; р. ) — поранешен белгиски професионален друмски велосипедист, кој возел професионално во периодот 2004-2015.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Грб на Украина
Грбот на Украина е официјалниот грб во државата. Тој е составен од син штит со жолти граници на кој е претставн златен трозаб. Боите на грбот се истите со боите од знамето на Украина. Малиот грб бил официјално усвоен на 19 февруари 1992 година, додека големиот грб сè уште не е официјално усвоен. Денес нема јасна теза за значењето на симболот, но голем број историчари се согласуваат дека претставува стилизирана форма на некој тотем, грб користен од правата фамилија водачи во Украина Рурикид.
Горица (Охрид)
Горица — археолошко наоѓалиште на подрачјето на истоимената туристичка населба (и поранешно село) Горица во најјужниот дел на Охрид. Наоѓалиштето претставува некропола од римското време и средновековна црква со некропола. На полуостровот кој е дел од источниот брег на езерото, оддалечен околу 2 км југоисточно од градот, уште во 1925 година, при изградбата на касарните биле откриени ара со старогрчки натпис, темели од триконхална црква и некропола околу неа.
Џамија Монар Џонбан
Џамија Монар Џонбан е џамија која се наоѓа во Исфахан, Иран. Овој објект бил изграден во текот на 14 век.
Родољубивост
Родољубивост (или родољубие, патриотизам) — поим со кој се означува позитивно чувство и поддржувачки став спрема „татковината“ (латински: patria) од страна на поединци или групи. „Татковината“ (или домовина, родбина) може да биде една област или град, но родољубивоста вообичаено се однесува на народ или нација или држава. Родољубивоста подразбира ставови како: гордост за достигнувањата и културата, желбата за зачувување на карактерот и основата на културата и себепронаоѓање со другите членови на нацијата. Родољубивоста е тесноповрзана (иако воопшто не истоветна на) со национализмот и често се користи како негов синоним. Строго кажано, национализмот е идеологија, но често се разбира како посакуван и соодветен родољубив став (и националистичките политички движења и родољубивоста можат да бидат непријателски настроени спрема туѓите татковини).
Родољубивоста има етичка конотација: кажува дека татковината (било како и да се дефинира тој поим) е морален стандард или самиот е морална вредност. Исто така кажува дека поединецот треба да ги стави интересите на нацијата пред личните интереси или интересите на одредена група или партија. За време на војна, жртвата може да прерасне и до пожртвување на сопствениот живот. Смрт во битка за татковината е коренит тип на крајна родољубивост.
Хоенлокштет
Хоенлокштет (Hohenlockstedt) — општина во округот Штајнбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија. Се наоѓа околу 8 километри североисточно од Ицехо.
Кон општината припаѓаат местата Локштетер Лагер, Ридерс, Хоенфирт, Шпрингхо, Хунгригер Волф и Бикен. Хоенлокштет претставувал административно седиште на поранешната истоимена општинска заедница.
Алексо Гиновски
Александар (Алексо) Крстев Гиновски или Ѓиноски (1851 - 1894) — македонски иконописец, фотограф и копаничар, претставник на Дебарската школа. и брат на прочуениот преродбенички деец Панајот Гиновски. Творел заедно со своите браќа во Србија и Црна Гора.
Живот и дела
Алексо е роден во реканската паланка Галичник како најмал син на зографот и копаничар Крсте Петров Гиновски. . Заедно со браќата Васил и Теофил се населил во Нови Пазар, Србија. Таму отворил фотографско ателје и станал првиот професионален фотограф во тој крај.
Во 1876 г. Васил, Теофил, Алексо и Панајот Гиновски го насликале иконостасот на црквата „Св. Никола“ во Нови Пазар (1871). Колективното авторство се потврдува во натпис на иконата на Исус Христос на владичкиот престол, кој вели дека во 1876 година за време на митрополитот Мелентиј Рашко-призренски е насликан иконостасот и архијерејскиот престол од „''Браћа Кр. Даскаловићи Ђиноски од с. Галичника Нахје Дибарске''“. Браќата Гиновски создале опширна програма икони. Иконостасот е замислен како висока триредна олтарна преграда со монументални димензии. Ова е и најобемното и најсложено ликовно дело на браќата, и една од најсложените олтарни предгради во српските цркви од XIX век. Се состои од 107 икони со нерамномерен квалитет; најуспешни се престолните икони и неколку старозаветни сцени на парапетни плочи.
Подоцна Теофил, Алексо и Васил со син му Миливој занимале за Црна Гора, при што Васил бил предводник на тајфата. Гиновци претставуваат најважните и најдоминантните иконописци на новото духовно сликарство на Црна Гора. Насликале вкупно 90 иконостаси, притоа покажувајќи висок уметнички и иконографски квалитет.
Алексо Гиновски починал во 1894 г.
Википедија на венетски јазик
Надворешни врски
List of Wikipedias
Виндхук
Виндхук (англиски и африкаанс: Windhoek, херерски: Otjomuise, намански: ǀAi-ǁGams) е главниот и најголемиот град во африканската држава Намибија. Градот се наоѓа во средишниот дел на државата, во висорамнината „Комас“ на надморска висина од 1700 метри. Според податоците од 2020 година Виндхук имал население од околу 431,000 жители. Градот е во постојан раст, и територијално и во демографска смисла поради бројот на Намибијци кои се доселуваат во Виндхук.
Градот се развил на местото на топли извори, кои пак биле доста познати за локалните народи со векови. Првичната населба нагло почнала да се развива откако Јонкер Африканер се доселил тука во 1840 година и изградил камена црква за неговата заедница која го следела при доселувањето. Следните години биле исполнети со голем број вооружени битки, немири и судири што резултирало со разрушување на населбата. По втор пат градот бил основан во 1890 година од страна на германскиот воен мајор Курт фон Франсоа, во периодот кога Намибија била колонизирана од Германската Империја.
Денес Виндук е социјален, економски, политички и културен центар на Намибија. Скоро секоја општествена, владина или приватна организација има седиште во Виндхук.
Потекло на поимот
Има повеќе теории за потеклото на името на градот. Повеќето веруваат дека името на градот потекнува од африкаанс, односно холандскиот wind-hoek што значи „ветров агол“. Според друга теорија, капетанот Јонкер Африканер го именувал градот како „Виндхук“ по планините „Виндхук“ во Јужноафриканската Република, каде живееле неговите предци. Прв пат името се споменува во писмото испратено до Џозеф Тиндал од страна на Јонкер на 12 август 1844.
Географија
Поради географската положба на градот, покрај финансиските рестрикции, ширењето на градот е отежнато. Во јужните, источните и западните предели Виндхук е опколен од карпести и планински предели, со што растот на градот во тој правец е многу скап и отежнат. Јужните предели не се погодни за индустриски развој поради подземни водостои. Поради сето ова, само северниот дел кај Бракватер е погоден за ширење на Виндхук.
Градските власти на Виндхук планираат драстично да ги прошират градските граници па така вкупната површина на градот би била 5133.4 квадратни километри. По површина градот би бил трет по големина во светот, иако бројот на жители е многу помал од другите големи градови по површина во светот.
Населби
Виндхук е поделен на следните населби:
Клима
Виндхук има над 300 сончеви дена годишно. Градот има топла полупустинска клима со просечна годишна температура од 18 степени. Сепак, температурата годишно е поумерена поради високата надморска висина. Најладен месец е јули со просечна температура од 13 степени, додека пак најтопол е декември со просечна температура од 23 степени. Поради близината на пустината Калахари, има доста сончеви периоди.
Демографија
Во 1971 година во Виндхук имало само 26,000 белци кои живеат во Винхук, со што ги надминале во број црнците кои биле 24,000 на број. Околу една третина од белците во тоа време, од прилика 9000 жители, биле Германци. Според податоците од 2010, Виндхук имал 325,858 жители, од кои 65% црнци; 17% белци и 18% други.
Во секојдневниот живот на Виндхук најчесто се користи африкаанс, а во помала мера и германскиот, како „лингва франка“. Сепак, владата користи англиски како работен јазик.
Меѓународни односи
Виндхук е збратимен со:
Космос-2439
Космос-2439 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, Русија на 23 мај 2008 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на км, а најмалото на.
Карлос Бака
Тенхички одлики
Тој е познат по својата брзина, агресивност и чувство за постигнување голови.
Клупска кариера
Бака ја започнал својата кариера во Атлетико Хуниор, каде што бил најдобар стрелец во сезоната 2010/2011 година. Во јануари 2012 година, тој се преселил во белскискиот клуб Бриж, каде што бил најдобар стрелец во Белгиска про-лига во сезоната 2012/2013, пред да се приклучи на шпанската Севиља за 7 милиони евра. Со Севиља тој ја освоил Лигата на Европа во првите две сезони со клубот, постигнувајќи двапати во гол во финалето во 2015 година.
Во летото 2015 година, тој се преселил во Серија А во тимот на Милан за 30 милиони евра. Тој го направил своето деби за Милан во пријателска победа над градските соперници против ФК Интер во Шенџен, Кина, додека официјалното натпреварувачко деби го направил на 17 август во третото коло од Купот на Италија во победата од 2:0 над Перуџа во Сан Сиро. Првиот гол во Серија А го постигнал на 29 август 2015 година во победата од 2-1 против ФК Емполи. На 21 август 2016 година го постигнал својот прв хет-трик против ФК Торино во победата од 3-2 во Сан Сиро.
На 16 август 2017 година, ФК Вилјареал го потврдил потпишувањето на Бака на едногодишен договор за наем во износ од 2,5 милиони евра, со можност да го купи играчот за дополнителни 15,5 милиони евра. Четири дена подоцна, тој го имаал своето деби во поразот од 1:0 против Леванте. Бака го постигнал својот прв гол на 10 септември, искористувајќи ја грешката од голманот на Реал Бетис, Антонио Адан, за да ја отвори победата од 3-1 на Етадио де ла Керамика.
На 14 август 2018 година, Бака бил трајно продаден на Вилјареал.
Репрезентативна кариера
За колумбиската репрезентација настапува од 2012 година, а во тој период ја претставувал својата земја на Светското првенство во Бразил во 2014 година и Светското првенство во Русија во 2018 година, како и на Копа Америка 2015 и Копа Америка Сентенарио, на вториот го освоил третото место.
Калиум нитрат
Калиум нитрат е хемиско соединение со хемиска формула. Оваа сол од нитрат на алкален метал е исто така позната како „Индиска шалира““ (чии големи наоѓалишта биле историски ископувани во Индија). Калиум нитратот е јонска сол од калиум јони K+ и нитратен јон НО3 -, и затоа е нитрат на алкален метал. Се јавува во природата како минерал, нитер (или нитра во Англија). Тој е извор на азот, а азотот го добил името по нитер. Калиум нитратпт е едно од неколкуте соединенија што содржат азот, кои колективно се нарекуваат „солере.
Главните употреби на калиум нитратот се во ѓубриво, ракетен погон и огномет. Тој е еден од главните состојки на барутот (црн прав). Во преработено месо, калиум нитратот реагира со хемоглобинот и миоглобин генерирајќи црвена боја.
Етимологија
Арапите го нарекоа „кинески снег“ (ثلج الصين thalj al-ṣīn). Иранците/Персијците го нарекувале „кинеска сол“. or "salt from Chinese salt marshes" ( namak shūra chīnī).
Од минерални извори
Во Античка Индија, производителите на салитри ја формирале кастата Нунија. Салитрата наоѓа споменување во Arthashastra на Каутилија (составен 300 п.н.е. - 300 н.е.), во кој се споменува употребата на неговиот отровен чад како оружје за војна, иако неговата употреба за погон не се појавила до средновековно време.
Процесот на прочистување на калиум нитрат бил наведен во 1270 година од страна на хемичарот и инженер Хасан ал-Рамах од Сирија во неговата книга al-Furusiyya wa al-Manasib al-Harbiyya (Книга за Воен коњаник и генијални воени уреди). Во оваа книга, Ал-Рама го опишува прво прочистувањето на „баруд“ (суров минерал од шалитра) со негово зовривање во минимална вода и користење само на врелиот раствор, потоа употребата на калиум карбонат (во форма на дрвен пепел) за отстранување на калциумот и магнезиумот со таложење на нивните карбонати од овој раствор, оставајќи раствор од прочистен калиум нитрат, кој потоа може да се исуши. Се користел за производство на барут и експлозивни направи. Терминологијата што ја користел Ал-Рама означувала дека барутот за кој пишувал потекнува од Кина.
Од пештери
Главни природни извори на калиум нитрат биле наслагите што кристализирале од ѕидовите на пештерите и акумулациите на гуано од лилјаци во пештерите. Екстракцијата се постигнува со потопување на гуано во вода еден ден, филтрирање и собирање на кристалите во филтрираната вода. Традиционално, гуано бил изворот што се користел во Лаос за производство на барут за ракетите Банг Фаи.
Нитрарии
Калиум нитрат се произведува во "нитрар". Процесот вклучува закопување на измет (човечки или животински) на поле покрај нитрарите, нивно полевање и чекање додека лужењето не дозволи шалитрата да дојде на површината на земјата со цут. Операторите потоа го собирале добиениот прав и го транспортирале за да се концентрира со ebullition во котелската постројка.
Покрај „Montepellusanus“, во текот на тринаесеттиот век (и понатаму) единствена залиха на шалитра низ христијанската Европа (според „De Alchimia“ во 3 ракописи на Мајкл Скот, 1180–1236) била „најдена во Шпанија, во Арагон.
Во 1561 година, Елизабета I од Англија во војна со Филип II од Шпанија, не можела да увезе шалитра (од која Кралството Англија немало домашно производство) и морала да плати „300 фунти злато“ на германскиот капитен Џерард Хонрик за прирачникот „Упатство за правење салпетер да расте“ (тајната на „Feuerwerkbuch - нитрарии).
Нитра кревети
Конфедеративната страна на американската граѓанска војна имала значителен недостиг на шалитра. Како резултат на тоа, Nitre and Mining Bureau бил формиран за да се поттикне локалното производство, вклучително и со нитри кревети и со обезбедување измет за владините нитрари. На 13 ноември 1862 година, владата објавила оглас во Чарлстон Дејли Куриер за 20 или 30 „способни црнци“ да работат во новите нитри кревети во Ешли Фери, С.Ц. Креветите со нитри беа големи правоаголници од расипано ѓубриво и слама, неделно поливани со урина, „вода од измет“ и течност од тавчиња, базени и одводи и редовно се превртувале. Националната архива објавила записи за плати во кои има повеќе од 29.000 луѓе принудени на таква работа во државата Вирџинија. Југот бил толку очаен за шалира за барут што еден функционер на Алабама, наводно, поставил оглас во весник во кој барал содржината на коморните од садови да се зачува за собирање. Во Јужна Каролина, во април 1864 година, конфедеративната влада принудила 31 поробено лице да работат во Ешли Фери Нитре, надвор од Чарлстон. .
Можеби најисцрпната дискусија за производството на нитер кревет е текстот од 1862 година LeConte. Тој пишувал со експресна цел да го зголеми производството во Конфедералните држави за да ги поддржи нивните потреби за време на Американската граѓанска војна. Бидејќи тој барал помош од руралните земјоделски заедници, описите и упатствата се едноставни и експлицитни. Детали за „францускиот метод“, заедно со неколку варијации, како и за „швајцарскиот метод“. Н.Б. Направени се многу референци за метод кој користи само слама и урина, но не постои таков метод во оваа работа.
Француски метод
Турго и Лавоазие го создадоле Режиите на пудра и Салпетри неколку години пред Француската револуција. Нитер-леи биле подготвени со мешање ѓубриво или со малтер или со пепел од дрво, обична земја и органски материјали како што се слама за да се даде порозност на купот компост обично 1,2 m висок, 1.8 m широк, и 4,6 m долг. Купот обично бил со капакот заштитен од дождот, се чувал влажен со урина, често се вртел за да се забрза распаѓањето, потоа на крајот се цедел со вода по приближно една година, за да се отстрани растворливот калциум нитрат кој потоа се претворал во калиум нитрат со филтрирање низ поташа.
Од азотна киселина
Од 1903 година до Првата светска војна, калиум нитратoт за црн прав и ѓубриво се произведувал на индустриско ниво од азотна киселина произведена со помош на Биркеланд-Ејд процес, кој користел електричен лак за оксидација на азот од воздухот. За време на Првата светска војна, новоиндустрискиот Хабер процес (1913) бил комбиниран со процесот Оствалд по 1915 година, дозволувајќи ѝ на Германија да произведе азотна киселина за војната откако била исклучена од нејзините резерви на минерални натриум нитрат од Чиле (види нитрати).
Модерна продукција
Калиум нитрат може да се направи со комбинирање на амониум нитрат и калиум хидроксид.
Алтернативен начин за производство на калиум нитрат без нуспроизвод на амонијак е комбинирање на амониум нитрат, кој се наоѓа во инстант ледени пакувања, и калиум хлорид, лесно се добива како замена за сол без натриум.
Калиум нитратот може да се произведе и со неутрализирање на азотна киселина со калиум хидроксид. Оваа реакција е многу егзотермна.
Својства
Калиум нитрат има орторомбна кристална структура на собна температура, кој се трансформира во тригонален систем на 128 C. При ладење од 200 C, се формира друга тригонална фаза помеѓу 124 C и 100 C.
Натриум нитрат е изоморфен со калцит, најстабилната форма на калциум карбонат, додека калиум нитратот на собна температура е изоморфен со арагонит, нешто помалку стабилна полиморфна форма на калциум карбонат. Разликата се препишува на сличноста во големината помеѓу нитратните (NO3-) и карбонатните (CO3(2-)) јони и фактот дека калиум јон (K+) е поголем од јоните на натриум (Na+) и калциум (Ca(2+)).
Во структурата на собна температура на калиум нитрат, секој калиум јон е опкружен со 6 нитратни јони. За возврат, секој нитратен јон е опкружен со 6 калиумови јони.
Употреба
Калиум нитратот има широк спектар на намени, главно како извор на нитрати.
Производство на азотна киселина
Историски гледано, азотна киселина била произведувана со комбинирање на сулфурна киселина со нитрати како што е шалитрата. Во модерно време ова е обратно: нитратите се произведуваат од азотна киселина произведена преку Оствалд процес.
Оксидизатор
Најпознатата употреба на калиум нитратот е веројатно како оксидатор во црн барут. Од најстарите времиња до доцните 1880-ти, црниот прав ја обезбедувал експлозивната моќ за целото огнено оружје во светот. Подоцна, малото оружје и големата артилерија почнале сè повеќе да зависат од кордит, прашок без чад. Црниот прав остана во употреба и денес во ракетни мотори со црн прав, но исто така и во комбинација со други горива како шеќери во „ракетни бонбони“ (популарно аматерско ракетно гориво). Се користи и во огномети како што се димна бомба. Се додава и во цигарите за да се одржи рамномерно согорувањето на тутунот и се користи за да се обезбеди целосно согорување на кертриџ за хартија за капа и топчести револвери. Исто така, може да се загрее до неколку стотици степени за да се користи за niter bluing, што е помалку издржливо од другите форми на заштитна оксидација, но овозможува специфично и често убаво боење на челичните делови, како што се завртки, иглички и други мали делови од огнено оружје.
Преработка на месо
Калиум нитратот е честа состојка на солено месо уште од антиката или Средниот век. Широката примена на употребата на нитрати е понова и е поврзана со развојот на преработка на месо од големи размери. Употребата на калиум нитрат главно е прекината поради бавните и неконзистентни резултати во споредба со соединенијата на натриум нитрит како што се „прашката прашка“ или розовата „сол за лекување“. И покрај тоа, калиум нитратот сè уште се користи во некои прехранбени апликации, како што се салама, суво сува шунка, башунки и (во некои земји) во саламура што се користи за правење пченкарно говедско месо (понекогаш заедно со натриум нитрит). Кога се користи како додаток на храна во Европската Унија, соединението е означено како E252; исто така е одобрен за употреба како додаток на храна во САД and Australia and New Zealand (каде што е наведен под INS број 252).