cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Оклократија
Терминот е воведен од Аристотел, кој ја опишува Атина во време на Перикле како оклократија. Според него оклократијата е една од трите форми, изродени од демократијата. Понекогаш терминот се меша со "тиранијата на мнозинството", бидејќи се тесно поврзани. Не треба да се меша поимот "толпа" со претставата за "мнозинство". Друг историски пример за оклократија според истражувачи гледаат во Римското Царство во времето на војничките императори. Тогаш легионерите, односно легиите, произволно своите команданти ги бирале за императори.
ТЕЦ „Битола“
Термоелектроцентрала „Битола“ (или скратено само ТЕЦ „Битола“) — термоелектрична централа во близина на селото Новаци, во јужниот дел на Пелагонија, на околу 12 км источно од Битола и на околу 15 км северно од границата со Грција. Централата работи на јаглен. Таа е дел од РЕК „Битола“.
Историја
Термоелектраната започнала со производство во 1980 година со ископ на јаловина од првиот БТО-систем (багер, трака, одлагач), а првите киловат-часови електрична енергија биле произведени во 1982 година кога во работа бил пуштен првиот од трите блока на електраната. Производството го овозможуваат три блока чија моќност со реконструкцијата во 1994 година е зголемена за дополнителни 15 мегавати по блок или за вкупно 45 мегавати. По 2010 година, сите три агрегати биле осовременети и моќноста била подигната на 233 мегавати по агрегат, па вкупната моќност на РЕК „Битола“ денес изнесува 700 мегавати.
Во 2009 година започнало осовременување на турбините и генераторите, што било извршено од страна на руското претпријатие „Силовие машини“ и завршило во 2013 година. Како последица на тоа, дотогашната инсталирана моќност од 675 мегават-часови била зголемена за 25 мегават-часови. Освен тоа, во 2011 година бил склучен договор со германското претпријатие „Бабкок Борсиг“ за обновување на котлите со цел да се продолжи векот на користење на термоелектраната за 120.000 работни часови, но овој проект не бил довршен поради спор меѓу двете страни. Иако за проектот бил обезбеден заем во износ од 80 милиони евра, ЕЛЕМ го раскинале договорот со „Бабкок Борсиг“, така што обновувањето на котлите останало недовршена. Единствено, во 2012 и 2013 година било извршено обноввување на котлите 2 и 3, а притоа биле намалени емисиите на азотни оксиди согласно стандардите за животна средина на Европската Унија. Меѓутоа, со ова осовременување не било остварено планираното зголемување на нивниот капацитет.
Во периодот 2011-2012 година, ЕЛЕМ во соработка со надворешен советодавец изработиле студија за изградба на постројка за десулфурисзација. Студијата ја обработува технологијата за десулфурисзација позната како „влажна постапка“. Сепак, поради високата цена на обработуваната технологија и појавата на нови технологии, ЕЛЕМ во соработка со словенечкото препријатие „Рудис“ во 2016 година изработиле нова студија на изводливост којашто опфатила параметри кои се однесуваат на исплатливоста на постапката за намалување на SOx и прашина, како и оценка за влијанието на сите штетни материи од производствениот процес.
Производство
Термоцентралата има три блок со вкупна инсталирана моќност од по 233 мегавати или збирна моќност од 700 мегавати. Сиот овој потенцијал му овозможува на комбинатот учество од над 70% во вкупното производство на електрична енергија во електроенергетскиот систем на Македонија.
780 п.н.е.
780 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 780. година пред новата ера, 780. од првиот милениум п.н.е., 80. од 8 век п.н.е. и прва од 780-тите п.н.е.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4728 и 4729 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3970 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2980 и 2981 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 27 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 780 година се протега во 1856 и 1857, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1916 и 1917 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 237 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1444 и 1443 исламска година пред хиџра.
Томск
Томск — град и админастривен центар во областа Томск во Русија, сместен на реката Том. Населеноста изнесувала 524,669 (во 2010); 501,963 (во 2002); 501,963(во 1989). Томск се смета за еден од најстарите градовивп Сибирија. Ја прослави својата 410-та годишнина во 2014. Градот е познат едукаивен и научен центар со 6 државни универзитети, повеќе од 100,000 студенти,и најстар универзитет во Сибирија.
Историја
Томск потекнува од декретот од цар Борис Годунов во 1604 година по Тоиан, тартарски војвода од Ешута, прашал за царската заштита против Кригхизките банди. Царот пратил 200 козаки под наредба од Василиј фомич Тирков и Гаврил Иванович Писемски да конструира тврдина на банката од реката Том, со поглед што ќе стане градот Томск. Тоиан отстапи земја за тврдината на царот.
Дактил (месечина)
Дактил — мошне мала астероидна месечина со пречник од 1,6 км која кружи околу астероидот 243 Ида. Сликан е од вселенското летало „Галилео“ на 28 август 1993 г. и откриен при испитување на задоцнетите слики од леталото на 17 февруари 1994 г. Ја добил привремената ознака S/1993 (243) 1. Подоцна е наречен по митските суштества наречени дактили кои живееле на планината Ида според старогрчката митологија.
Месечината кружи околу Ида со период од 1,54 дена на просечно растојание од 108 км и наклон од 9° кон Идиниот екватор.
Потеклото на Дактил е нејасно, но постојат две главни претпоставки. Првата вели дека Дактил и Ида нстанале истовремено, а според втората Дактил е откршен по удар на тело врз Ида.
Дактил е првата откриена астероидна месечина. Неговото откривање ја разрешило долготрајната расправа за постоењето на астероидни месечини.
Храна, а не оружје
Храна, а не оружје (Food not Bombs) — движење на луѓе кои спремаат и бесплатно делат вегетаријанска и веганска храна на гладните и се противат на војните.
Настанување
Прва ваква група се оформила во Кембриџ, Масачусетс, во 1980 година од страна на активисти на анти-јадрени движења. Храна, а не оружје е потполно волонтерска организација која е посветена на ненасилството. Нема водач и настојува секој да може да се вклучи во процесот на донесување одлуки. Секоја група набавува храна која инаку би била фрлена и спрема свежи, готвени, вегетаријански оброци кои се послужуваат во градските паркови, на секого, без ограничување. Исто така се послужуваат бесплатни вегетаријански оброци на протести и останати случувања.
Соколче (Старо Коњарево)
Соколче — археолошко наоѓалиште во Старо Коњарево, Општина Ново Село.
Претставува населба од доцноантичко време. На околу 500 м североисточно од селото Дражево, на пространа падина што се спушта кон север, се гледаат грамади од градежен материјал и голем број фрагменти од керамички садови и питоси.
Тврдина Бочац
Бочац (castrum Bochaz, castello Bozaz) е тврдина во Република Српска (БиХ), чии остатоци се наоѓаат крај истоименото место, над Врбас, недалеку од Мркоњиќ Град. Првпат во извори се споменува во 1434 година, во врска со продорот на војската на кралството Угарска, која дошла на помош на кралот Твртко II (прво владеењње од 1404—1409, друго владеење од 1421—1443), во борба против Османлиите и Радивој Остојиќ Котроманиќ. По османлиското освојување на кралството Босна кон крајот на јуни 1463 година, кралот на Маѓарска Матија Корвин (1458—1490) во текот на есента навлегол во Босна и освоил некои нејзини делови, вклучувајќи го и Бочац. Тој на освоените територии ги формирал Сребреничка та и Јајачката бановина, во чиј состав се наоѓал и Бочац, сè до конечното потпаѓање под османлиската власт во 1516 година. Отоманлиската војска ја напуштила тврдината пред 1833 година, кога во извори се наведува како пусто утврдување.
Тврдината Бочац е подигната на пола патот помеѓу Бањалука и Јајце, со цел да ја контролира, како долината на Врбас и северниот прилаз кон Јајце, така и патниот правец Кнежево-Чемерница-Бочац-Сурјан, со премин преку реката.
Изглед на утврдувањето
Бочац е подигнат на карпеста височинка над Врбас и во средниот век имал четири кули. По османлиското освојување, три кули се срушени, додека четвртата, некогашен Донжон, со време била прилагодена за употреба на огнено оружје, така што на нејзиниот врв биле сместени три или четири топа. Таа од надворешната страна е заоблена, а нејзината внатрешност е квадратна, додека дебелината на нејзините ѕидови достигнува и до 3,5 метри.
На источната падина на височинката, која се спушта кон Врбас, се наоѓало подградие, кое било заштитено со бедем кој се спуштал до самата река и истурената кула.
Околу тврдината се развила населба, која се простирала на двете страни на Врбас и најверојатно била споена со мост преку реката, а на местото Црквина во средниот век се наоѓала црква. Темелите на црквата биле видливи, сè до подигање на браната за ХЕ Бочац.
Степен на заштита
Тврдината Бочац во 2005 година е прогласена за национален споменик на Босна и Херцеговина од страна на Комисијата за зачувување на национални споменици во БиХ.
Нежилово (Велешко)
Нежилово — село во областа Азот, во Општина Чашка, во околината на градот Велес.
Потекло на името
Најстариот пишан спомен за велешкото село Нежилово потекнува од 1445 година. Во Македонија постои уште едно село со име Нежилово, кое се наоѓа во Кратовско. Според научните истражувања по топономастика, името Нежилово потекнува од личното име Нежил: Нежа кое што пак доаѓа како прекар (хипокористица) од името Негослав, Негомир. Овие лични имиња со скратената форма Нежо, Нежа во Македонија се среќаваат во пишаните извори од XV и XVI век.
Сепак, постои веројатност топонимот Нежилово да потекнува и од одредена местоположба, појава или растенија во природата, со оглед на фактот што двете села се наоѓаат на многу слична местоположба во високи и тешкопристапни планински предели.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Азот, во западниот дел на територијата на Општина Чашка, во горното, изворишно сливно подрачје на реката Бабуна, чиј атар се издига високо на планината Јакупица. Селото е планинско, на надморска височина од 680 метри. Од градот Велес, селото е оддалечено 54 километри.
Селото е оддалечено 45 километри западно од општинскиот центар Чашка. Селото лежи на дното на длабока долина, а на составот на три реки: Бабуна, Камештица и Чеплеска Река. Долината на Бабуна во горниот дел се протега во правец север-југ, заради што Нежилово е поврзано за селото Богомила на југ и Горно Јаболчиште на север. Други околни села се: Папрадиште, Капиново и Црешнево.
До 1956 година, жителите пиеле вода од коритото на реката Бабуна. Од тогаш се изградени две чешми со вода спроведена од изворот Горна Градина.
Поединечни краеви во селскиот атар ги носат следните имиња: Ливадица, Камештица, Мокров или Солунска Глава, Калуѓери, Горно Село, Говедарник, Катуниште, Скопски Пат, Завор, Глава, Десиловец, Нежиловски Колиби, Борје, Шилегарник.
Нежилово е село од збиен тип. Роднинските куќи се блиску една до друга и повеќето се собрани на куп. Се разликуваат следните групи – „маала“: Митревци, Черенковци, Шоповци, Здравевци и други.
Историја
Во пишаните историски извори Нежилово се споменува во 1460 година кога имало 39 македонски христијански домаќинства. Меѓутоа, после тоа сите жители одеднаш се иселиле некаде. Можно е тоа да се случило кон крајот на век за време на Карпошовото востание и Австриско-турската војна. Народното предание наведува дека порано околу Нежилово постоеле и други помали села: Ливадица, Горно Село, Калуѓери, Катуниште и Говедарник, кои се наоѓале на различни делови од нежиловскиот атар, посебно во планинскиот северен и северозападен дел. Поточно, Ливадица се наоѓала околу патот помеѓу денешните села Нежилово и Горно Јаболчиште. Селото Калуѓери (велат и Кауѓери) било сместено во подножјето на врвот Мокров кое е старото оригинално име за врвот Солунска Глава. Селцето Катуниште се наоѓало близу месноста Чеплес (постојат Горни и Долни Чеплес). Горно Село и Говедарник биле во изворишниот дел на Бабуна. За споменатото село Ливадица постои и пишан историски спомен: во 1518 и 1528 се наведува како дервенџиско село со вкупно 4 домаќинства. Народното предание истакнува дека Горно Село располагало со подобри услови за живот. Се вели дека во него постоел и манастир. Наведените села околу Нежилово пропаднале сите одеднаш во исто време. Најверојатно тоа било во времето кога се раселило и старото село Нежилово. Според кажувањата, се одржало само едно домаќинство во Ливадица. Тоа подоцна преминало на пониското земјиште каде што е основано денешното село Нежилово. Од тоа домаќинство потекнува нежиловскиот род Шоповци. Обновувањето на Нежилово е извршено околу 1750 година.
Во век, Нежилово било село во Велешката каза на Отоманското Царство.
Во текот на наредните години во Нежилово се присобрале македонски доселеници и од други поодалечени области и населени места, како на пример Охридско и Кумановско. Македонците од Нежилово пред крајот на турското владеење во услови на политичка поделеност од соседните странски пропаганди, биле во добри односи со соседното село Капиново, додека со Папрадиште и Црешнево биле во лоши односи. Во Нежилово се наоѓа црквата „Свети Стефан“ изградена во век. Се наоѓа крај коритото на Бабуна од левата страна каде што се и гробиштата. На сретсело кај училиштето има остатоци од старо црквиште. Таму селаните се собираат за празникот Свети Антониј, еден ден пред зимскиот Атанасовден.
Низ горниот дел на долината на Бабуна порано водел патниот правец Скопје-Богомила-Прилеп. Според него една месност денес го носи името Скопски Пат. Од Нежилово одејќи кон Скопје тој пат водел во следните села и месности: Ливадица-Горно Јаболчиште-Ламња-Мала Река (населба) или Бродец (на Кадина Река)-Црвена Вода-Горно Количани-Усје-Скопје. Сообраќајот на овој пат престанал во 1935 година кога низ областа на долината на Бабуна е изградена железничката пруга. Пред крајот на турското владеење Нежилово имало најголем број куќи – околу 90.
После двете светски војни населението опаднало поради иселувања и во шеесеттите години имало вкупно 55 домаќинства, а училиштето го посетувале 50 ученици со 2 учители.
Стопанство
Атарот е мошне голем и зафаќа простор од 39,8 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 1.884 хектари, на пасиштата отпаѓаат 1.012 хектари, а на обработливото земјиште отпаѓаат 157 хектари.
Селото, во основа, има мешовита функција.
Според составот на атарот селото Нежилово има мешовита земјоделска функција, но поради местоположбата во изразитиот планински крај, населението се занимава со карактеристични стопански гранки за планинските предели. Преостанатото население во Нежилово се занимава со земјоделство, сточарство, шумарство, собирање на печурки и шумски плодови како и лов на дивеч. Од земјоделството во долината крај бреговите на реката Бабуна најмногу се огледува компир, грав, како и други градинарски култури - кромид, лук, грашок, пиперки, претежно за сопствени потреби.
Од сточарството најзастапено е одгледувањето на кози, а во помала мерка се одгледуваат и овци и крупни говеда како крави и телиња. Жителите на Нежилово до 1912 година имале околу 12.000 овци и 5-6.000 кози. Бачила за стоката лете биле подигнувани на местата Корита и Смаилица. Едно домаќинство од денешниот род Ѓоревци тогаш имало 800 овци и кози. Од 1947 година сточарите од ова село повеќе не подигнуваат бачила. Колку опаднало сточарството се гледа јасно по тоа што целото село во шеесеттите години на XX век имало околу 1.000 овци. Дел од мештаните како и жители од Велес и други места, на планинските падини во атарот на селото берат чај и шумски плодови како капини, малини, боровинки. Поради поволната местоположба во подножјето на планинскиот масив Мокра под врвот Солунска Глава која изобилува со голем број на природни убавини во последните години во сѐ поголем подем во Нежилово се угостителството и туризмот.
Од 1998 година во селото активно работи познатиот рибник „Нежилово“. Капацитетот на риба е 20 тони на годишно ниво. Рибникот е целосно приватна инвестиција, а во меѓувреме е изграден и сместувачки капацитет во склоп со рибникот. Ресторанот е со капацитет од 150 седишта. Ресторан на рибникот е посетен од домашни посетители, но многу често во убавината уживаат и странските посетители. Особено е зголемена посетеноста на ресторанот за време на викенд и за празник. Во рибникот се одгледуваат калифорниска, златна и мавровска пастрмка, a во неговиот двор се чуваат срна и зајци.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Нежилово имало 470 жители. По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Нежилово имало 544 жители.
Нежилово, поради иселувањето на населението, преминало од средно во мало село. Така, во 1961 година броело 333 жители, а во 1994 година 82 жители, македонско население.
Според пописот од 2002 година, во селото Нежилово живееле 63 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 33 жители, од кои 30 Македонци и 3 лица без податоци.
Родови
Македонските родови во селото, како што беше истакнато се доселени. Шоповци (6 к.) (слават Свети Никола) се најстар селски род. Нивниот предок Атанас Шоп се доселил од соседното, сега раселено село Ливадица. Тоа било пред околу 260 години. Во родот Шоповци се знае следното родословие: Трајко (86 години во 1966) – Неде-Јанко-Митко-Неде-Атанас Шоп, основач на родот кој се доселил од спомената Ливадица. Една гранка од родот Шоповци се вика Лепевци. Здравевци (5 к.) (слават Петковден) и Станковци (2 к.) (слават Свети Архангел) се доселиле набрзо после родот Шоповци, првите од Охридско, а вторите од врањскиот крај. Миовци (5 к.) (слават Петковден) се „деленици“ од родот Здравевци. Черенковци (10 к.) (слават Свети Никола) дошле во исто време како претходните родови од селото Бусилци во долното сливно подрачје на Бабуна, за нив се мисли дека потекнуваат од предок Ром, и сега во овој род има луѓе со темна боја на кожата. Митревци (17 к.) (слават Митровден) за нив не се знае од каде се доселени. Според презимето можно е и тие да се некаде од Охридско, Кичевско или западна Македонија. Купеновци (4 к.), Ѓоревци (3 к.) и Ивановци (3 к.) слават Свети Никола. Ниту нивното место на потекло не се знае.
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Чашка, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната Општина Богомила.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Титов Велес. Селото припаѓало на некогашната општина Богомила во периодот од 1955 до 1965 година.
Избирачко место
Во селото постои избирачко место бр. 2213 според Државната изборна комисија, кое е сместено во приватен објект.
На локалните избори во 2017 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 36 гласачи.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 33 гласачи.
Минерали
Во месноста Калуѓери бил пронајден минералот нежиловит, кој подоцна е наречен по селото.
Иселеништво
Од Нежилово население се иселувало во два наврати: после Првата и после Втората светска војна. Повеќе иселеници си заминале после Втората светска војна. Доста нежиловски иселеници има во пониските села во долината на Бабуна: Согле (Нежиловци), Мартолци (Нежиловци), Извор (Нежиловци), Долно Врановци (Шоповци, Здравевци, Плачковци, Ѓоревци, Миовци, Станковци, Нежиловци) и Ново Село кај Стари Град. Иселеници надвор од Азот и оваа област се наоѓаат во: прилепското село Браилово (Мирчевци, Ѓорѓиовци, Шоповци, Најдовци и Маневци), Градско (7-8 к.), Велес, Скопје (околу 15 к.), Ниш (Купеновци) и Панчево. Наведените иселеници се гранки од денешните родови. Има и потполно иселени родови, на пример Влаовци и Милевци. Првиот род денес се наоѓа во селото Мартолци, а потекнувале од некој „Влав“ кој во Нежилово се доселил „со овци“.
Космос-306
Космос-306 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 24 октомври 1969 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 5700 килограми. Космос-306 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 299 км, а најмалото на 215.
Потекло на името Плачковица
Постојат повеќе легенди за потеклото на името на планината Плачковица. Овие се најпознатите:
Прва верзија
Низ векови, се прераскажува една легенда за кралот Александар и за неговиот престој кај некој крал од тој регион, кој наводно имал свое кралство, кое се викало Пајонија. Двајцата кралеви се состанале во Светиот Град, кој се наоѓал на платото од планината Плачковица. Во тој Свет Град Александар и неговиот домаќин Липиј разговарале како да продолжат добрите односи меѓу тие два народа во добро и во лошо. Се договориле да си помагаат во сите нешта кои се од доменот на државните односи. По таквата спогодба и разбирање, на радоста ѝ немало крај, а таа се пренела и во народот, така што поединци почнале како и кралот да плачат и да ронат солзи радосници. Врз основа на оваа случка (и поради тоа што се излеале многу солзи) се формирал поток — рекичка, кој тогашните мештани го нарекле Плачковица, по што ѝ го промениле името и на планината во Плачковица, имиња кои останале до денес.
Втора верзија
Според третата легенда, името на таа планина е променето по средбата на кралот Александар III Македонски и кралот на Пајонија — Лангар. Средбата на двата крала била на планината во населеното место Свет Град. На неа Александар како македонски крал, и Лангар како крал на Пајонците, се договориле да се воспостават што подобри државни односи од оние меѓу татко му Филип II додека бил жив и кралот Лангар. Разбирањето за државните работи меѓу кралевите било на завидно ниво, по што на двајцата почнале да им течат солзи радосници, толку многу солзи што се формирал поток, кој месното население го нарекло Плачковица, бидејќи кралевите плачеле од радост.
Киро Станковски
Киро Станковски (Отошница,, - , Србија, ) —  македонски и српски сликар. Бил истакнат член на здружението Македониум и еден од основачите на Друштвото на ликовните уметници Македонци во Србија (ДЛУМС).
Животопис
Станковски е роден во 1944 година во кривопаланечкото село Отошница. Дипломирал на Педагошката академија во Скопје. Изложувал на неколку независни и бројни колективни изложби во регионот и во странство. Тој е еден од најпознатите надарени сликари на пејзажи што создава во духот на историскиот пленаризам и импресионизам. Бил долгогодишен соработник и изложувач на Продажната галерија "Белград". Живеел и творел во Белград, Србија. Починал на 30 септември 2013 година во Белград.
NGC 4416
NGC 4416 — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4416 се споменува и како UGC 7541, MCG 1-32-63, MK 1326, IRAS 12242+0811, CGCG 42-105, VCC 938.
Откривање
Објектот е откриен на 11 април 1825 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4416 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 4416 има привидни димензии од 1,7' х 1,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 108°.
Други поделби
Проучување на NGC 4416 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 40743. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 193; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 874. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1560.
Народни песни на Mакедонските Eгзархи
Народни песни на Македонските Егзархи (исто познато и како Македонски лирски народни песни  и Јужномакедонски народни приказни и Македонски народни песни ) (Народне песме Македонски Егзархије) е збирка на Македонски народни песни собрани од Стефан Верковиќ, која се смета за негов највреден придонес во Македонска култура и Македонскиот фолклор. На старо српски јазик е објавено во 1860 година, во Белград.
Обработување на книгата
Целта на книгата беше да помогне со развивањето на Македонската култура и Македонскиот идентиет со помош преку привлекување вниманието на Руските и Австро-Унгарските власти кон Македонското прашање.
Кога Стефан Верковиќ работел на книгата тој собирал песни од различни региони од Македонија но голем број што ги собирал биле во Егејска Македонија бидејќи околу тоа време тој работил како агент на Отоманското царство во градот Сер.
Стефан Верковиќ почна да работи на книгата кога Српскиот министер му даде наредба да ја шири српската пропаганда во Егејска Македонија но заради неговите Бугарофилски чувства кон Македонското прашање тој ширел и Бугарска и Српска пропаганда во Егејска Македонија и делумно во Вардарска Македонија
Кога Стефан Верковиќ беше готов со книгата во 1860 тој почнал да патува од градот Сер во Егејска Македонија до Будимпешта во Австро-Унгарија за да ја штампа книгата, после тоа кога беше готов тој се врати во Белград во Србија и ја издавал книгата на народот во Белград.
Структура на книгата
Книгата содржи 335 народни песни кои се лирски и затоа тој ги нарекол женски. Насловот, предговорот, нотите и објаснувањата на песните се на српски јазик, а на крајот има објаснување на некои непознати зборови на српски.
Сепак, песните се во нивната изворна форма. Верковиќ наведува дека планирал да објави втор том од збирката.Поради неговата вклученост во дебатата за Веда Словена, тој не можел да ја објави вториот том и материјалите што ги собра се објавени како „Сборникъ Верковича. Ι. Народныя пѣсни македонскихъ болгаръ“ (Зборник на Верковиќ. Народни песни на македонските Бугари) во 1920 година во Петроград.
Фалсификација на историја од Бугарија
Бугарската историографија активно го фалсификува случајот со книгата на Стефан Верковиќ каде што декларират дека терминот “Бугара“ значело “Бугари“ (во етничка смисла) но оваа не е точно, терминот порано значело Македонец што соработувал со Бугарската Егзархија и заради тоа Македонската историографија го користи поточниот термин на “Македонски Егзархи“
Според Бугарската историографија тие спомнуваат дека терминот “Бугара“ означуваше Бугари бидејќи Бугарската Егзархија не беше формирана во 1860 но сепак Македонци Егзархи уште постоиле во Македонија но тие имале други термини како “Македонски Патријаршист“ или “Печалбари“
Стефан Верковиќ самиот себеси спомнал како терминот “Бугари“ во неговата книга беше синоним на словени што потекнуваше од страиот Византички термин “Волгари“ според Верковиќ “Болгари (voulgaroѕ) бил византиски, па грчки политички наметнат назив за словенското население, како што и називот „болгари“ бил подоцнежен синоним, замена за „словени“
Бугарската истографија заради нивните бугарофилски чувства неможеле да го прифатат терминот “Македонци Егзархи“ и заради тоа кога книгата беше објавена во бугарски јазик од Петар Динеков во 1966 година. Тие намерно го додадоа терминот “Македонски Бугари“ иако Стефан Верковиќ самиот себеси декларирал дека не беше во етничка смисла.
Во 1961 година, книгата беше објавена од Кирил Пенушлиски во Скопје каде што тој го користи правилниот термин „Македонски народни песни“.
Извори
<references group="" responsive="1">
Каменити Брег
Каменити Брег — врв и гребен на планината Караџица, односно почетна огранка на Салакова Планина на планинскиот масив Мокра во централниот дел на Македонија. Всушност, со името Каменити Брег се именува помал гребен кој како огранка се испушта во правец запад-исток/североисток, започнувајќи со највисоките коти 2318 и 2310 метри веднаш над изворите на Кадина Река во месноста Јурукова Карпа под јужната падина на самиот врв (гребен) и наспроти врвот на гребенот и долот Убава и продолжувајќи со котите 2011 и 1991 метри надморска височина, по што започнува густиот шумовит предел на билото на Салакова Планина. Веднаш во непосредно на северната падина под врвот Каменити Брег малку во северозападен правец е месноста Езериња во која се наоѓаат двете Салаковски Езера.
779 п.н.е.
779 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 779. година пред новата ера, 779. од првиот милениум п.н.е., 79. од 8 век п.н.е. и последна од 770-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4729 и 4730 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3971 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2981 и 2982 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 26 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 779 година се протега во 1857 и 1858, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1917 и 1918 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 236 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1443 и 1442 исламска година пред хиџра.
Сред Село (Старо Коњарево)
Претставува населба од доцноантичко време. Во дворовите на Коста Божинов и Трајко Манев, при градењето на куќите и другите објекти биле откриени и уништени поголем број на гробови градени од тегули, „на две води“.
Марковниково правило
Марковниковото правило е правило кое го опишува исходот на некои реакции на адиција во органската хемија. Формулирано е од рускиот хемичар Владимир Васиљевич Марковников во 1870 година.
Објаснување
Правилото гласи дека при адиција на протонска киселина HX на алкен, водородниот атом (H) се поврзува со јаглеродниот атом од двојната врска со помалку алкил супституенти, а халидната (X) група се поврзува со јаглеродниот атом со повеќе алкил супституенти.
Истото се случува и при реакција на алкен со вода при што се формира алкохол. Хидроксилната група (OH) се врзува за јаглеродниот атом од двојната врска кој е повеќе супституиран, додека водородниот атом се врзува за јаглероден атом кој е помалку супституиран.
Со откривањето на карбокатјоните се покажало дека овие реакции на адиција се одвиваат според марковниковото правило, бидејќи на тој начин се формира најстабилен карбокатјонски интермедиер.
Зетска Рамница
Рамнината Зета (црногорски: Зетска равница) ― плодна низина во Црна Гора. Се протега од Подгорица на север до Скадарското Езеро на југ. Тоа е најголемата рамничарска област во Црна Гора, со просечна надморска височина околу 40 метри надморска височина.
Името „Зетска“, потекнува од зборот Зета што значи жетва или жито. Збунувачки, реката Зета тече не низ Зетската Рамница, туку низ друга значајна долина во Црна Гора, Бјелопавлиќи.
Зетската Рамница е една од најгусто населените области во Црна Гора. Голубовци, главниот град на градската општина Голубовци, која опфаќа поголем дел од рамнината, е најголемата населба. Лозјата во Плантаже, црногорски производител на квалитетно вино, се наоѓаат во рамнината, која е идеална за одгледување средоземно овошје и зеленчук.
Зетската Рамница е во близина на Аеродромот Подгорица, како и Комбинатот за алуминиум Подгорица која се смета за најлош загадувач во рамницата.
Наводи
42.33333°N, 19.26667°W
Гранулација
Гранулација е процес на добивање на гранули од прашок. Се применува во некои технолошки процеси во хемиската и фармацевтската индустрија. Вообичаено, гранулацијата вклучува агломерација на фини честички во поголеми гранули, типично со големина помеѓу 0.2 и 4.0 mm.
Постојат два методи на гранулација: влажна и сува гранулација
Битка во Ресава
Битката во Ресава - борба меѓу турскиот аскер и македонските револуционери на 13 јуни 1905 година, во тиквешкото село Ресава.
Опис на битката
Потоа, селото било опколено со три кордони турски аскер. Командантот на војската побарал од кметот на селото да ги повика комитите да се предадат, ветувајќи дека ќе им ги поштеди животите, додека во спротивно ќе го запали селото. Тогаш, кајмакамот побарал кметот и попот да потпишат дека во селото нема комити, а војската започнала да врши претрес по куќите, но комитите биле скриени во подземните скривници по куќите. Во куќата на Ило Биков, малите девојчиња започнале да врескаат и да плачат од страв, а Лазо Ридов - Асијата, кој не знаел што се случува надвор, мислејќи дека аскерот ги обесчестува девојчињата, го повикал војводата Даскалов да застанат во нивна одбрана. Така, војводата наредил комитите да излезат од скривницата, кои почнале да пукаат во турските војници. Поради силниот отпор, аскерот и башибозукот се повлекле, но подоцна повторно се вратиле со топ и започнале да го бомбардираат селото. За да ги натераат комитите да излезат од куќите, аскерот почнал систематски да ги пали сите куќи, амбари и плевни во Биковското Маало. Тогаш избувнал голем пожар во куќата на трговецот со вино и ракија, Дафче Кареата (Кареов), а голем оган ја зафатил и куќата на Ило Биков. Сепак, неколкумина мажи успеале да избегаат од селото.
Во големата борба меѓу аскерот и комитите, која траела речиси 12 часа, биле ранети Даскалов и Асијата, но комитите се извлекле од селото и се скриле во Драгожелската шума. Асијата бил префрлен во Неготино, каде бил лекуван од лекарот Димитри Михалаки. Поради зивлекувањето на комитите, кајмакамот бил бесен и решил да му се одмазди на селското население во Ресава, а апсењата продолжиле и во другите тиквешки села. Така, турските војници се изживувале, а потоа го убиле попот Захарис Кимов Чамов. Во опожарената куќа на Кареата настрадале петгодишниот внук на домаќинот и една старица на возраст од 90 години. Притоа, трговецот Дафче имал скриено во ѕидот две стомни со златни и сребрени пари, кои се истопиле од големата температура, па златото и среброто почнале да течат по ѕидот. Неколку дена по борбата, турската власт уапсила околу 60 селани од Ресава, кои биле однесени во затворот во Кавадарци. Дел од нив биле ослободени, некои добиле привремени затворски казни, а трети никогаш не се вратиле од затворот. Според сеќавањата на поп Шаќо (Јован Ѓелев), кој бил очевидец на борбата, во селото биле запалени и до темел изгореле 20 куќи и исто толку плевни и амбари, а при повлекувањето на аскерот биле убиени петмина селани. Подоцна, аскерот вовел полициски час, кој траел од 8 до 20 часот.
Набргу по завршувањето на борбата се дознало дека попот Ристо Пејков бил предавникот и било одлучено тој да се стрела за стореното дело. За извршител на убиството бил одреден синот на Ристо Пејков, попот Тодор, но тој одбил да го убие својто татко, по што било побарано убиството да го изврши жената на Тодор, Трајана, меѓутоа и таа одбила. Најпосле, било одлучено попот да го убие некој што не е од селото и за таа цел бил одреден селанец од Куманичево. Тој го повикал попот на божемен погреб на неговата мајка, а на патот до селото попот го пресретнале неколку луѓе, кои го убиле.
За борбата во селото Ресава пишувал и тогашниот печат. За неа пишувале списанијата „Славјани“ и „Револуционерен лист“, кои известувале за измачувањата на цивилното население, а борбата била опеана и во песна.
Салиха Дилашуб султан
Салиха Дилашуб султан (1627 – 4 декември 1689) била Хасеки султан на османлискиот султан Ибрахим I (владеел 1640-1648) и мајка на Сулејман II (1687-1691).
IC 482
IC 482 — галаксија во соѕвездието Паун, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 482 се споменува и како ESO 107-19, FGCE 1588, IRAS 21143-6358.
Откривање
Објектот е откриен во 1899 година од страна на Делајл Стјуарт.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 21 ч 18 м 21,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -63° 45' 39". Положбениот агол на објектот е во износ од 148°.
Други поделби
Проучување на IC 482 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 66530.
Користена литература
Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679)
Црква „Вознесение Христово“ - Мустафино
Вознесение Христово (позната и како Свети Спас) — главна селска црква во светиниколското село Мустафино, Македонија.
Местоположба
Храмот е сместен источно од селото Мустафино.
Историја
Црквата е подигната на местото каде што се наоѓал некогашниот селски крст, кој уште постои до самата градба на црквата.
Драган Џаиќ
Се сметал за еден од најдобрите југословенски фудбалери на сите времиња. Имал одиграно 85 натпревари за национална селекција, од 1998 до 2004 година, претседател на фудбалскиот клуб Црвена ѕвезда на чие чело се наоѓал две децениии во различни функции. Џаиќ како тогашен технички директор на Црвена ѕвезда творец е на најзлатните генерации во историјата на тој клуб, со кој го достигнал врвот со освојувањето на УЕФА Лига на шампиони во мај 1991, и Интерконтинталниот куп.
Животопис
Џаиќ е роден 30 мај 1946 година на Уб. Со своите петнаесет години станал член на фудбалскиот клуб ФК Црвена звезда, откако претходно одлично играл на еден турнир во Валево и ловците од добрите клубови одма го забележале. Кога стигнал до првата селекција на јуниорите, само шест месеци подоцна е префрлен во првата екипа. Александар Обрадовиќ му дал шанса на 6 мај 1963 година, кога во зезоната 1963/64 ја освоил првата шампионска титула и стана предводник на новата генерација која трипати по ред (1968, 1969 и 1970) и 1973 ја освоил титулата во Југословенското првенство и четри титули во Југословенскиот куп.
За сениорска репрезентација на Југославија дебитирал на 17 јуни 1964 година во Белград, на натпреварот против Романија (1:2).
На Европското првенство во фудбал 1968 година — Куп на нации одржан во Италија, Џаиќ на 5 јуни во Фиренца, на натпреварот против светските шампиони репрезентацијата на Англија го совладал англискиот чувар Велсон и ја довел Југославија во финалето.
1969 година по изборот на Спортскиот дневен лист е прогласен за најдобар спортист во Југославија.
Во сезоната 1970/71 Џаиќ е исклучен во четвртфиналето на УЕФА Лига на шампиони на натпреварот против Карл Цајс Јан и добил забрана на играње од три натпревари. Поради тоа не можел да игра против Панатинаикос во полуфиналето, кога Црвена Ѕвезда била поуспешна во Белград со 4:1, a поразена во Атина со 3:0. На 11 октомври 1972 година во Лондон, Џајќ го срушил дотогашниот рекорд на Бранко Зебец по бројот на одиграни натпревари.
Учестувал на Светското првенство 1974 година во Западна Германија, во првиот натпревар се сретнале со светскиот првак Бразил со кој одиграле нерешено. Постигнал рекордна победа против репрезентацијата на Конго, Џаиќ постигна еден гол. Меѓутоа, по пласманот во втората фаза на првенството репрезентацијата на Југославија ги загубила сите три натпревари и тоа било за нив крај на првенстовото.
Две сезони (1975 и 1976) преминал во ФК Бастија, каде за францускиот прволигаш одиграл 80 натпревари, се врати во Црвена Ѕвезда чии дрес последен пат го носечл на 28 мај 1978 во Мостар. Од репрезентацијата се простил на 16 септември 1979 година на пријателскиот наптревар против Аргентина (4:2) на Маракана. За Црвена ѕвезда одиграл рекордни 590 натпревари со постигнати 287 гола. За репрезентацијата на Југославија одиграл 85 натпревари.
Црвена ѕвезда на Џаиќ во 1979 година му ја понудила улога на технички директор на клубот со кој има постигнато највеќе успеси во иситоријата на Црвена ѕвезда. По лошите резултати на Црвена ѕвезда и здравствените проблеми, Џаиќ во 2004 година се повлејкол од местото претседател на Црвена ѕвезда
Сомневање за проневера
Драган Џаиќ на 5 февруари 2008 г. заедно со Владимир Цветковиќ и Милош Маринковиќ биле уапсени поради сомневање дека се проневерени 5 милиони евра од трансвери на фудбалерот Горан Друлиќ од Црвена ѕвезда во шпанскиот клуб Сарагоса.
Џаиќ е ослободен но 4 јули 2008 г., а против него не е подигнатато обвинение. Во ноември 2012 со одлуката на претседателот на Република Србија Томислав Николиќ, Драган Џаиќ е ослободен од кривично гонење со што била завршена постапката против Џаиќ која траела четри години.
Вртежен појдовен систем
Вртежен појдовен систем е посебен случај неинерцијален појдовен систем кој ротира во однос на инерцијален појдовен систем. Секојдневен пример за вртежен појдовен систем е површината на Земјата. (Во овој напис се разгледуваат само системи кои ротираат околу фиксна оска. За поопшти ротации, видете Ојлерови агли.)
Фиктивни сили
Сите неинерцијални појдовни системи покажуваат фиктивни сили; вртежните појдовни системи се одликуваат со три:
и за нерамномерни вртежни појдовни системи,
Научниците во вртечка кутија можат да ги измерат брзината и насоката на ротацијата со помош на овие фиктивни сили. На пример, Леон Фуко бил во можност да ја покаже Кориолисовата сила која е резултат на Земјината ротација, користејќи го Фуковото нишало. Ако Земјата ротирала многу побрзо, овие фиктивни сили би можеле да ги почувствуваат и луѓето, како да се на рингишпил.
Поврзаност меѓу вртежен и стационарен систем
Следното е деривација на формулите за забрзување и фиктивните сили на вртежен систем. Започнува со врската помеѓу координатите на честичката во вртежниот систем и нејзините координати во инерцијален (стационарен) систем. Потоа, со земање на временски деривати, се добиваат формули кои ја поврзуваат брзината на честичката од двата системи и забрзувањето во однос на секој систем. Користејќи ги овие забрзувања, фиктивните сили се идентификуваат со споредување на вториот Њутнов закон, формулиран во двата различни системи.
Поврзаност меѓу позициите во двата системи
За да ги изведат овие фиктивни сили, корисно е да може да се претвори меѓу коорирдинатите на вртежниот појдовен систем и координатите  на стационарниот појдовен систем со исто потекло. Ако ротацијата околу z оската е со постојана аголна брзина \Omega, или, а двата појдовни системи се софпаѓаат со времето t=0,тогаш трансформацијата од вртежните координати во стационарните координати може да се запише:
додека обратната трасформација ќе биде:
Овој резултат може да се добие од вртежна матрица.
Воведените единечни вектори претставуваат стандардни, единечни, базични вектори во родационен систем. Временските деривати на овие единечни вектори се наоѓаат следни. Се претпоставува дека рамките се израмнети на t = 0 и z-оската е оска на вртење. Потоа за вртење спротивно од стрелките на часовникот преку агол Ωt:
Каде компонентите (x, y) се изразени во стационарен систем. Исто така,
На овој начин временските деривати на овие вектори, кои ротираат без промена на големината, ќе бидат