cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Љубовта е вечна
Синопсис
Фамилијата Елисалде живее среќен и хармоничен живот на својата хациенда. Стариот дон Гонзало е среќно оженет со Монсерат и имаат пет деца - Фернанда, Лилијана, Сантјаго, Камило и Анибал. Фернанда другарува со Едуардо, синот на готвачката Соледад и од мали нозе меѓу нив постои интересна поврзаност.
Годините поминуваат... Лилијана е во лудница и е постојано дрогирана од луѓе на Барбара Греко. Барбара манипулира со целата фамилија и добива свој нов соучесник - Дамјан, кој ќе треба да се ожени со Фернанда. Едуардо после завршувањето на магистратурата во странство се враќа дома кај својата мајка која е тешко болна. Таа му кажува за нејзините стравови, за злосторствата на Барбара, потоа умира и Едуардо решава да ја одмазди нејзината смрт така што ќе ја натера Барбара да плати за се. Користејќи го името Франко Санторо, Едуардо успева да започне соработка со компанијата на Елисалде, а притоа никој да не се посомнева дека е тој всушност синот на готвачката Соледад. Фернанда е привлечена од новиот дојденик чија цел е да се одмазди и на Барбара, и на Фернанда за која мисли дека многу лесно го заборавила. Едуардо со помош на Фернанда ќе започне опасна игра со цел да ја разоткрие Барбара, но постепено и двајцата сфаќаат дека не постои поголема сила отколку вистинската љубов која сè уште гори меѓу нив и која ќе ги води во борбата. Денес можеби е невозможно... но утре е засекогаш.
Милц
Милц (Milz) — село и поранешна општина во округот Хилдбургхаузен, во Тирингија, Германија. Од 31 декември 2012 е дел од градот Ремхилд.
Бона Бајрактарова
Бона Бајрактарова (моминско: Лазарова; р. во Ново Село) — македонски стоматолог, специјалист по детска и превентивна стоматологија и универзитетски професор на Стоматолошкиот факултет во Скопје.
Животопис
Родена е на 25 септември 1946 година во Ново Село, Струмичко. Средно образование завршила во Училиштето за забари и забни техничари во Скопје во 1965 година. На Стоматолошкиот факултет во Скопје дипломирала во 1973 година. Со звањето специјалист по детска и превентивна стоматологија се здобила во 1978 година.
На Клиниката за детска и превентивна стоматологија при Стоматолошките клиники се вработила во 1975 година. Во 1977 година била избрана за помлад асистент на Катедрата за детска и превентивна стоматологија при Стоматолошкиот факултет во Скопје, а во 1986 година за асистент. Во звањето доцент на истата Катедра била избрана во 1989 година, а во звањето вонреден професор во 1994 година. Изборот за редовен професор на д-р Бона Бајрактарова бил во 1999 година.
Особен предмет на интересирање за професор Бајрактарова се: денталниот развиток, денталната трауматологија, естетските дентални реконструкции и здравствената стоматолошка едукација. Во доменот на стоматолошката превентива, нејзината активност е насочена кон јавно просветување преку настапи на радио и телевизија и образовна публицистика. Во 1998 година иницирала републичка кампања насловена „За подобро орално здравје – за поздрави заби“.
Публицистичкиот опус на Бона Бајрактарова опфаќа над 100 статии, објавени во домашни и во странски публикации. Автор е на статии и на над 50 колумни во домашните печатени медиуми.
Автор е на прирачникот „Млечни и трајни заби“ (1994) и на поглавјето „За млечните и трајните заби на детето“ во периодичната публикација на УНИЦЕФ од 1997 година, „Факти за животот“. Автор е на книгата „Трајна дентиција – ембриологија и анатомохистоморфологија“ (2000). Професор Бајрактарова е еден од авторите на учебникот „Хистолошка градба и ембрионален развиток на усната празнина“ (2004). Во 2006 година, ја објавила книгата со наслов „Дентална трауматологија“, а во 2011 година, книгата „Аномалии на забите“. Соавтор е на: „Класификација на научните подрачја, полиња и области (дисциплина) на истражување“ (2001); „Типологија на документи и дела за разврстување на библиографија и водење на централна база на податоци за академските кадри и институции“ (2001); „Упатства за квалитетот на високото образование во Р.Македонија“ (2002) и „Упатство за евалуација и евалуационата постапка на факултет/висока стручна школа/научна установа“ (2002).
Богата и плодна е активноста на проф. Бајрактарова во општествениот живот. Уште како младинка и потоа како студент активно учествувала во средношколската, односно студентската организација. Во 1958 била член на делегацијата од Македонија на традиционалната средба на младите што во тоа време, секоја година, се одржувала на Белиот двор во Белград, поранешна Југославија. Потоа, во академските денови, била член на Претседателството на Здружението на лекарите на град Скопје (1994-1996), на Советот на Македонското лекарско друштво (1994-1996), претседател на Секцијата за стоматолошка заштита при Црвениот крст на Македонија,  претседател на Здружението за детска и превентивна стоматологија на Македонија, кое (MAPPD) во 2003 го зачленила во Mеѓународното здружение за детска стоматологија (IAPD). Во периодот од 1999-2002 и од 2006-2009 г. била раководител на Клиниката за детска и превентивна стоматологија при ЈЗО Стоматолошки клинички центар во Скопје. Како раководител на Клиниката за детска и превентивна стоматологија иницира и реализира низа активности за унапредување на практичната настава на студентите по стоматологија и за организацијата на вкупните активности на Клиниката.
За својата севкупна дејност проф. д-р Бона Бајрактарова била повеќе пати наградувана. Добитник е на благодарница и значка од Црвениот крст на Македонија (1985), диплома (1986) и плакета (1993) од Македонското лекарско друштво, повелба од Стоматолошкиот факултет по повод одбележувањето на 30-годишнината (1989), 40-годишнината (2000) и 50-годишнината (2009) од неговото формирање. Проф. д-р Бајрактарова е добитник и на државната награда “Климент Охридски”, како општествено признание за особени остварувања во здравството од интерес на Република Македонија. Биографијата на проф. Бајрактарова е објавена во деветтото издание на International WHO`s WHO of professional women на Американскиот биографски институт.
Градина на мачењето
Градина на мачењето (француски: Le Jardin des suppplices) е роман на францускиот писател Октав Мирбо, објавена во текот на Драјфусовата афера, во 1899 година.
Содржина
Романот е поделен на два, речиси независни, дела. Притоа, првиот дел дава слика на француското општество во 19 век. Франција е прикажана како земја на изопачена религија, корумпирана влада и лажна наука. Вториот дел на романот опишува само еден ден поминат во замислена кинеска градина и содржи долги описи на цвеќиња, како и сцени на мачење и убивање на луѓето.
Една вечер, група пријатели се собираат во домот на еден славен писател. По вечерата, тие почнуваат разговор за убиството при што повеќето од нив ја застапуваат тезата дека убиството е длабоко вкоренето во човековата природа, дека тоа е еден од вродените нагони и дека општествените институции (образованието, законите, религијата, итн.) само го засилуваат стремежот кон убивање. Во прилог кон расправата, еден млад човек ја раскажува својата необична случка, кога за време на патувањето со воз, без никаква причина, добил нагон да го задави сопатникот. По него, во дискусијата се вклучува еден човек со потиштен израз на лицето, кој на присутните почнува да им го чита својот запис со наслов „Градина на мачењето“.
Дејството се случува дванаесет години претходно и во записот е опишан неговиот престој на Далечниот Исток, откако претходно не успеал да победи на изборите во еден регион во Франција. Тој потекнувал од селско семејство од ниската средна класа, а од таткото-трговец научил дека измамата претставува основа на општествениот живот. За време на престојот во колеџот се запознал со Ежен Мортен, кој подоцна станал министер. По смртта на татко му, тој се преселил во Париз и таму му станал соработник на Мортен, помагајќи му во неговата политичка кариера, исполнета со злоба, нечисти игри, лични сплетки и манимулации со новинарите и со синдикатите. И покрај соработката, Мортен и тој се мразеле, но заедничката заплетканост во незаконските дејства ги принудувала да се држат еден до друг. Еднаш, за време на приемот организиран во домот на угледната госпоѓа Г. министерот Мортен, со намера да се ослободи од својот опасен соработник, му предложил да замине на научна експедиција во Цејлон. Тој ја прифатил понудата и тргнал на пат со брод, каде ја запознал богатата Англичанка, госпоѓицата Клара и тие се вљубиле еден во друг. Поради тоа, тој не останал во Цејлон, туку отпатувал со Клара во Кина.
Потоа, текот на раскажувањето се прекинува и романот продолжува со описот на денот кога, по двегодишно патување, тој повторно се вратил во Кина, каде Клара му соопштила дека во најстрашни маки умрела Ени, убавата девојка која живеела со нив. Потоа, Клара го поканила да одат во затворот, каде ги хранеле затворениците со расипано месо. Во средишниот дел на затворот се наоѓала Градината на мачењето - прекрасна градина со најразновидни дрвја, грмушки, цвеќиња и други растенија коишто кај Клара буделе сексуални алузии. Истовремено, градината била исполнета со ужасни сцени на измачување на затворениците кои кај Клара предизвикувале занос. По завршувањето на прошетката низ градината, таа била целосно исцрпена и побарала да ја однесат во бордел крај реката, каде доживеала тешка телесна и душевна криза.
Осврт кон романот
Делото „Градина на мачењето“ е објавено во последната година на 19 век и тоа претставува еден од најесктремните романи во тој период. Многумина, романот го толкуваат како ехо на делата на Маркиз де Сад, но тој претставува продолжение на една поширока традиција во француската книжевност чии главни претставници се Бодлер и Лотреамон. Притоа, главната новина што Мирбо ја внесува во неговото дело се цинизмот и отпорот кон малограѓнската стварност. Во романот, Мирбо прикажува свет во кој не постојат морални разлики, туку постојат само суровоста, моќта, доминацијата, страста, ропството, болеста и убавината. Галвните ликови во книгата се водени од максимата дека „ништо не е лошо во светот, а животот нема никаква вредност“. „Градина на мачењето“ е роман за човечките нагони, за нагонот за убивање, за крајните граници на човековата бесчувствителност и суровост. Мирбо ги истражува најмрачните уништувачки сили во човекот и љубовното задоволство во кое се мешаат измачувањето и страдањето. Во маѓепсаниот круг што го создаваат ликовите, се губат границите меѓу задоволството и болката, меѓу љубовта и уништувањето, меѓу разумот и болното продирање на мрачните човечки нагони. Како исклучително тешка и остра критика на општеството и на човечките нагони, овој роман претставува бисер на француската книжевност од крајот на 19 и почетокот на XX век.
Изданија на македонски јазик
На македонски јазик, книгата е објавена во 2009 година, во издание на „Темплум“, како 74. книга во рамките на едицијата „Магма“. Преводот од француски јазик го направил Стефан Симоновски. Книгата е отпечатена во мал формат (17 сантиметри), во мек повез и има 254 страници. Таа е каталогизирана во Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ - Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 978-9989-189-55-5. Графичкото уредување и дизајн е дело на фирмата „Точка“.
Акротири
Акротири (грчки: Ακρωτήρι) била населба во кикладско бронзено време на вулканскиот грчки остров Санторини (Тера).
Населбата била уништена во ерупцијата на вулкан некаде во 16 век п.н.е. и закопана во вулканска пепел, со што биле зачувани остатоци од фини фрески и многу предмети и уметнички дела. Населбата е предложена како можна инспирација за приказната на Платон за Атлантида. Акротири се истражува од 1967 година.
Журчевски манастир
Журчевски манастир — средновековен манастир во областа Железник во југозападниот дел од Македонија. Манастирот се наоѓа во близина на селото Журче, од каде што и произлегува неговиот назив. До него води асфалтен пат во должина од 3 километри од селото.
Историја
Првобитната манастирска црква била изградена во 1121 или 1122 година. Познато е дека црквата никогаш не била запалена од страна на отоманските власти. Во денешниот облик, таа била изградена и зографисана во 1617 година, додека тремот кон западната страна бил дограден и зографисан во 1622 година. Во првите декади на век, во склоп на манастирот биле изградени конаци. Сепак, тие биле урнати во 1895 година, а околу 1900 година манастирот бил целосно напуштен. Новите конаци биле изградени по Првата светска војна и денес се наоѓаат во добра состојба. Во манастирот можно е и денес да се забележат нови градежни зафати. Во минатото во него живееле околу 300 монаси, а монашкиот живот сè уште е развиен. Манастирот бил машки некаде до околу 1998 година, а оттогаш е женски.
По преземањето на манастирот од страна на МПЦ-ОА, манастирот ја доживеал својата ренесанса. Манастирската црква била заштитена, започнала изградба на нови конаци и повторно е организиран монашкиот живот.
Црква „Св. Атанасиј“
Основни податоци за историјата на манастирската црква се дознаваат и од двата сочувани натписа. Првиот е испишан над влезната врата и од него се дознава дека денешната црква била подигната во 1617 година во време на игуменот и еромонах Јосиф, а како ктитор се споменува Петко Велов од Битола. Од натписот се дознава и дека зографисувањето на црквата започнало во мај и завршило во август 1617 година. Втотриот натпис е мошне опширен и испишан во отворениот трем околу калотата. Од него се дознава дека тремот е обновен и зографисан во 1622 година, благодарение на залагањето на игуменот и еромонах Венетик, како и на православните христијани.
Црквата претставува еднокорабна градба со правоаголна основа, со петоаголна апсида во нејзиниот заден дел свртен кон исток. Градбата е полуобличесто засводена и единствениот влез се наоѓа од предната страна свртена кон запад. Пред влезот се наоѓа отворениот трем засводен со слепа калота поставена на четири дрвени столбови. Дрвените столбови меѓусебно се поврзани со полукружни лакови, а преминот од квадратната во кружна основа на калотата е изведен со помош на пандантиви. Вака доградениот трем е единствен во демирхисарскиот крај, а исто така го прави храмот реткост и пошироко.
Конаци
Конаците најверојатно биле изградени во првите декади на век. Во тоа време, во нив работела библиотека којашто на свештениците им служела за пишување, преведување и создавање на богослужбени дела. Библиотеката истовремено се користела и како училиште, каде што се школувале ученици од селото Журче и околните села. Од библиотеката е сочуван мал број на ракописи и книги, меѓу кои најстарите се „Апостолски читанија“ издадена во Царигад во 1870 година и „Минеј за месец октомври“ издадена во Киев во 1891 година.
Лоцампа
Лоцампа (што значи јужњаци на ѕонгка) е термин кој се користи за непалски бегалци кои се населиле во јужен Бутан.
Тие се класифицирани во групата на хинду народи, иако голем дел од нив се будисти.
УНИЦЕФ
Фондот за деца при Обединетите Нации (на англиски: United Nations Children's Fund) или УНИЦЕФ (UNICEF) е основан на 11 декември 1946 година од страна на Генералното собрание на Обединетите Нации. До 1956, името му било Меѓународен фонд за деца при Обединетите Нации за итни состојби (United Nations International Children's Emergency Fund, скр. UNICEF) од каде што сѐ уште го носи акронимот УНИЦЕФ. Седиштето на УНИЦЕФ се наоѓа во Њујорк, и тој обезбедува долгорочна хуманитарна и развојна помош на децата и мајките од земјите во развој. УНИЦЕФ е доброволно финансирана агенција, која се потпира на донации од владите и приватните дарители. Неговите програми ги нагласуваат развојните услуги што го унапредуваат здравјето на децата. УНИЦЕФ добил Нобелова награда за мир во 1965.
По истекот на мандатот на извршниот директор на УНИЦЕФ Керол Белами, во мај 2005 контролата во организацијата ја презема Ен Венеман, поранешна американска секретарка за земјоделство, со агенда да го зајакне фокусот на организацијата кон постигнување на Милениумските развојни цели.
Од 2010 година на чело на УНИЦЕФ е Ентони Лејк.
Гинопедија
Гинопедија (изворно: Gynopedia) ― незаработувачка организација која води вики со отворени ресурси за полова, репродуктивна и женска здравствена заштита низ целиот свет. Мрежната страница била основана од Лани Фрид во 2016 година. Главните теми за кои се збори на страницата се пристап до контрацепција, итна контрацепција, тестирање за полово преносливи болести, лекови, менструални производи, гинеколози, бременост, абортус, советодавни услуги, женски ресурси и ресурси за ЛГБПБ. Од ноември 2017 година, мрежната страница опфаќа скоро 100 градови.
Гинопедија е првенствено мрежно место на англиски јазик, но доброволните преведувачи почнале да преведуваат страници на други јазици, како што е францускиот.
NGC 1018
NGC 1018 — спирална галаксија во соѕвездието Кит, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1018 се споменува и како MCG -2-7-48.
Откривање
Објектот е откриен во 1886 година од страна на Франк Милер, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1018 е од видот SB0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 14,1 m/лм2. NGC 1018 има привидни димензии од 1' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 2 ч 38 м 10,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 9° 32' 39". Положбениот агол на објектот е во износ од 170°.
Други поделби
Проучување на NGC 1018 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 9986. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 265; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5285. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 886.
Дунавски Вилает
Вилаетот бил формиран како последица на административните реформи на Отоманското Царство од 1864 година, од северните делови на Силистра, по должината на реката Дунав. Опфаќал голем дел од територијата која денес влегува во Бугарија (вклучувајќи ја и Јужна Добруџа), како и делот од Романија познат како Северна Добруџа.
Вилаетот престанал да постои по Руско-турската војна (1877-1878),кога нејзиниот североисточен дел (Северна Добруџа) бил припоен кон Романија, некои западни делови кон Србија, додека централниот и јужниот дел кон Кнежевство Бугарија.
Уредување
Мидхат-паша бил првиот управник на вилаетот, од 1864 до 1868 година. За време на неговото управување со вилаетот била поставена линија за парни бродови на реката Дунав; била завршена железничката пруга Русе - Варна; се доделувал кредит за земјоделците со ниски камати; се нуделе поволни даноци за започнување на нови индустриски претпријатија.
Првиот официјален весник на еден вилает во Отоманското Царство се печател двојазично: на бугарски и тусрки јазик, а го работеле отомански и бугарски уредници.
Вилаетот имал собрание во кој членувале официјални лица назначени од Истанбул, како и шест претставници на народот во вилаетот, од кои тројца муслимани и тројца немуслимани. Немуслиманите исто така учествувале во криминалните и трговските судови. Биле дозволени мешани муслиманско-христијански училишта, но оваа реформа била укината поради негодување кај народот.
Вилаетот бил поделен на санџаци:
Космос-1925
Космос-1925 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 11 март 1988 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 40 килограми. Космос-1925 бил комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 115,4 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 74,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1496 км, а најмалото на 1459.
Големиот глад (1315—1317)
Големиот глад (1315-1317) (или сè до 1322 година) - првата од серијата големи кризи што ја погодиле Европа во почетокот на 14 век. Големиот глад го зафатил поголемиот дел од Европа (на исток до Русија, на југ до Италија). Милиони биле жртви на глад во долг период, завршувајќи го претходниот период на раст и просперитет од 11 до 13 век. Започнало со лоши временски услови во 1315 година, а жетвата и родот потфрлиле и во 1316 година сè до летото 1317 година. Европа не закрепнала до 1322 година. Овој период бил обележан со многу криминал, болести, масовни смртни случаи, убиства и напуштање на деца и канибализам. За да се спасат, го убивале добитокот кој служел за влечење плугови. Го јаделе семето што требало да го посеат. Ги напуштале децата за сами да се прехранат. Постарите доброволно одбивале храна за да можат помладите да преживеат. Овие неволји имаа големи општествени последици за црквата, државата и општеството.
Вовед
За време на средновековниот топол период (т.е. пред 1350 година ), населението во Европа се зголемило многу пати, така што на некои места ова ниво не било достигнато сè до 19 век. Некои делови на Франција денес се помалку населени отколку во 14 век. Меѓутоа, приносот на пченицата опаднал од 1280 година, т.е. опаднал бројот на добиени зрна во однос на бројот на засеани зрна. Оттогаш цените на храната постојано растеле. Во добрите години, односот на добиените и посеани зрна бил 7:1, а во лошите години 2:1. Денес односот е 30:1.
Покрај сето тоа, настапило катастрофално лошо време во текот на средновековниот топол период, и тоа се совпаѓа со раздобјето на големиот глад. Помеѓу 1310 и 1330 година, северна Европа имала најлош период на лоши временски услови во средниот век, карактеризирани со сурови зими и дождливи, студени лета.
Неколку фактори заедно придонеле за големиот глад,
Големиот глад
Во пролетта 1315 година паднале невообичаено обилни дождови во голем дел од Европа. Во текот на пролетта и летото, продолжило да врне, а температурите паднале. Житото не можело да успее. Немало ниту слама ниту сточна храна за стоката. Цените на храната почнале да растат. Во Англија, цените на храната се удвоиле од пролетта до средината на летото. Солта било единственото средство за зачувување на месото, но во влажни временски услови, солта не можела лесно да се добие со испарување. Во Лорена, цените пораснале за 320 проценти. Само благородниците можеле да купат ограничена количина храна, која била во продажба. Бидејќи ималомногу население, почнале да јадат разни корени, растенија, билки, желади.
Гладот бил толку голем што на 10 август 1315 година, англискиот крал Едвард II не можел да најде храна за себе во една населба. Во пролетта 1316 година, дождот продолжил да паѓа во Европа, оставајќи го населението без резерви. Сите сегменти на општеството биле погодени, но најмногу селаните, кои сочинувале 95% од населението.
Гладот достигнал врв во 1317 година, бидејќи продолжило влажното време. Конечно летото во 1317 година било нормално. Дотогаш луѓето беа ослабени од пневмонија, бронхитис, туберкулоза и други болести. Повеќето семиња за сеење биле изедени, така што дури во 1325 година производството на храна се вратило на нормално ниво. Историчарите проценуваат дека настрадало помеѓу 10% и 25% од населението во многу градови и населби.
Последици
Гладот е наречен „големиот глад“, не само поради бројот на луѓе кои починале од глад, или поради големата географска област, или времетраењето, туку и поради големите последици.
Емине Ѓул Бахар
Емине Ѓул Бахар (1434 – 1492) била жена на османлискиот султан Мехмед II и валиде султан на Бајазит II во периодот од 1481 до 1492.
Таа имала албанско потекло,. Мајката на Бајазит II, постариот син на Мехмед II починала 14 години пред тој да седне на османлискиот престол. Поради ова Емине станала валиде султан во период од 11 години како вдовица на Мехмед II и маќеа на Бајазит II.
Во османлискиот харем влегла во 1446 година и играла важна улога во текот на нејзиното делување.
Каракалпакстан
Каракалпакстан (Каракалпачки: Qaraqalpaqstan / Қарақалпақстан; Узбечки: Qoraqalpogʻiston), официјално Република Каракалпакстан (Каракалпачки: Qaraqalpaqstan Respublikası / Қарақалпақстан Республикасы; Узбечки: Qoraqalpousʻ) — автономна република во рамките на Узбекистан. Го зазема целиот северозападен крај на Узбекистан. Главен град е Нукус (Noʻkis / Нөкис). Република Каракалпакстан има површина од 160.000 квадратни километри (62.000 квадратни милји). Нејзината територија ја опфаќа оазата Хорезм, која во класичната персиска литература е позната како Кат (کات).
Опис
Државното знаме на Република Каракалпакстан е тробојка составена од три хоризонтални ленти во сина, златна (или жолта) и зелена боја. Златната лента е одделена со бели и црвени рабови. Должината на знамето е 250 см, а ширината е 125 см. Ширината на сините и зелените ленти е еднаква и е 42 см. Ширината на златната лента сместена во средината на знамето е 34 см. Ширината на белите граници е 1 см, а на црвените 2,5 см.
Симболизам
Сината боја на знамето е симбол на водата и пролетта. Жолтата боја покажува дека поголемиот дел од Каракалпакстан се наоѓа во пустински предел. Зелената боја е знак за обновување на природата, духовноста и сонцето. Полумесечината е свето олицетворение на муслиманите, а петте sвезди се симбол на животот во петте најстари градови на Каракалпакстан. Државното знаме на Република Каракалпакстан ја претставува Република Каракалпакстан на меѓународна сцена: за време на посетите на официјални делегации на Република Каракалпакстан на странски земји, во меѓународни организации, на конференции, светски изложби, на спортски натпревари.
Граѓаните на Република Каракалпакстан, како и другите жители што живеат тука, мора да го почитуваат државното знаме на Република Каракалпакстан.
Рана историја
Според историските извори, луѓето на територијата на Каракалпакија живееле уште од неолитската ера. Територијата на модерната Република Каракалпакстан е еден вид „археолошки резерват“, кој има над 300 археолошки наоѓалишта. На територијата на Автономната Советска Социјалистичка Република Каракалпак, во областа на стариот канал на Акчадарија, во 1954 година, експедиција на Советски археолози, на чело со М. А. Итина и С. П. Толстов, пронаоѓаат голема античка гробница, за која се претпоставува дека датира од 13-11 век п.н.е. Откриени се над 100 гробници во коритото на реката Акшадарија, од кои, откопани се 74 гробници, каде се откриени 76 керамички бокали украсени со геометриски облици, како и голем број на бронзени нараквици и накит. Утврдено е дека нема камени огради карактеристични за бронзеното време, телата биле закопани во правоаголни јами. Во близина на гробиштата, пронајдени се и древни населби.
На територијата на модерен Каракалпакстан од античката ера (VI век п.н.е.) до 1924 година постоел античкиот регион и држава - Хорезм, позната како Кат.
Херодот за Хорезм известува дека бил 16-тата сатрапија на Персиската Империја, како и дека Хорезмијците учествувале во кампањата на Ксеркс во 480 година п.н.е. кон Грција. Хорезмијците учествувале во изградбата на главниот град на Ахеменидското Царство - Персеполис. Воините од Хорезм служеле во армијата на Ахеменид во различни делови на империјата. Еден од нив, по име Даргоман, се споменува во Горен Египет. Сликите на древните Хорезмијци се зачувани на карпата Бехистун. Уште пред кампањите на Александар Велики во Средна Азија, Хорезм на крајот на 5 век. п.н.е се стекнува со независност од Ахеменидите.
Во 5 век п.н.е. врз основа на арамејското писмо, е развиено писмото Хорезм. На местото на античката населба Топрак-кала, археолозите откриле остатоци од архива на документи на јазикот Хорезм. Писмото Хорезм се користело до 8 век. Главна религија на античките Хорезмијци бил зороастризмот.
Се верува дека од средината на 1 век од нашата ера до крајот на 2 век, Хорезм бил под влијание на Кушанската Империја. Овој период се одликува со подигање на огромен број тврдини од страна на централната власт кои биле постојано окупирани со војска. На почетокот на IV век, градот Кјат станува главен град на Хорезм. Во следната ера, помеѓу IV и VIII век, градовите на Хорезм се опустошиле. Хорезм станува земја со бројни замоци на аристократијата и илјадници селски имоти. Од 305 до 995 година, со Хорезм владее династијата Афригиди, чии претставници ја носат титулата Хорезмшах, односно шах на Хорезм. Помеѓу 567-658 година, Хорезм бил во одредена зависност од Првиот Турски Ханат. Во кинески извори, се споменува под името Хусими (呼 似 密).
Среден век
Во X век, започнува нов процут на градскиот живот во Хорезм. Арапски извори од 10 век даваат слика за исклучителна економска активност на Хорезм, со околните степи на Туркменистан, западен Казахстан, како и регионот Волга - Хазарија и Бугарија, и огромниот словенски свет на Источна Европа да станат место за натпревар на трговците од Хорезм.
Во 1218 година, Џингис Хан испраќа дипломати во Хорезм со предлог за иден сојуз. Шахот на Хорезм Ала ад-Дин Мухамед II одбива да склучи договор со „неверниците“ и, по предлог на владетелот на Отрар, Каир Кан, ги погубува амбасадорите. Џингис Хан бара екстрадиција на Каир Кан, но Мухамед одбива да го испорача братучедот на неговата мајка и повторно погубува еден од дипломатите на монголија. Во пролетта 1219 година, уште пред да го заврши походот во Кина, Џингис Хан праќа војска од 200.000 луѓе во Хорезм. Шахот Мухамед не се осмелува да излезе на општа битка, оставајќи ја својата војска расфрлана во градовите и тврдините на целата држава. Еден по друг, сите големи градови на Хорезм паднаа под Монголска окупација. Сите беа уништени, а многу Хорезмијци беа поробени или погубени.
Историјата на Каракалпаците започнува со Ногајскиот Ханат, формиран на крајот на 14 век под водство на Едигу (Едигеј), водачот на Ногаите. По смртта на Едигу во 1419 година, настанува борба за неговиот престол, а ханатот започнува да ја губи својата моќ. Во втората половина на 16 век, Ногајскиот Ханат е поделен на три дела.
Нов век
До почетокот на 18 век, Каракалпаците што живееја на брегот на Аму Дарја почнуваат да се стремат кон обединување. Како резултат на тоа, Каракалпаците предводена од Ешмухамад (Ечкимхан) се обединуваат во Каракалпакскиот Ханат. Границите на оваа држава минуваа по горниот тек на Аму Дарја. Во 1723 година, кога Калмиците го зазеле средниот дел на Аму Дарја, Каракалпаците повторно биле принудени да побегнат и се поделиле во две групи.
Првата група се населила кон горниот тек на Сир Дарја, кон Ташкент, а втората група се населила по долниот тек на Сир Дарја. Така, Каракалпаците беа поделени на „горни“ и „долни“. Долните Каракалпаци се населиле на слободните земјишта помеѓу Сир Дарја и Аму Дарја и тука се занимавале со земјоделство.
Во 17-18 век, главната политичка сила во Хиванскиот Ханат била составена од узбечки племиња: Кунгарти (Узбеци), Наимани, Кијати, Мангити, Нохос, Кангли и Кумани. Во борбата за моќ во втората половина на 18 век, победи узбечкото племе Кунгарти. Во 1763 година, претставник на узбечкото племе Кунгарти Мухамед Амин, кој ја имаше титулата Инак, дојде на власт во Хорезм.
Мухамед Амин водеше политика на економско зајакнување на земјата по тешката криза во средината на 18 век. За време на неговото владеење, беа изградени големи системи за наводнување и успеа да воспостави релативен мир и политичка стабилност во државата. Според историчарот Агахи, Мухамед Амин дозволил голема група Каракалпаците да се населат во рамките на државата. Тој успеа да се одбрани од две инвазии: првата од Бухарскиот Ханат во 1782 година, а вториот од номадските племиња Туркмени во 1770 година. Во 1790 година, Аваз, претставник на узбечкиот клан Кунгарти и син на Мухамед Амин, го наследи својот татко на тронот во Хорезм. Аваз беше приморан постојано да брани од нападите на Аралските племиња кои се бунтуваа на неговото владеење. Во 1793 година, избувнало востание предводено од браќата Хоја Мурад Суфи и Тиура Мурад Суфи (имигранти од узбечкиот клан Кунгарти, на кој припаѓаа и владетелите на Хиванскиот Ханат). Востанието беше задушено, но Аралските племиња беа покорени дури за време на владеењето на Мухамед Рахим Хан I (1806-1825). Мухамед Рахим Хан I спроведе голем број важни реформи во земјата. За да се подобри управувањето со земјата, формиран е врховен совет, кој управувал со ханот. Спроведена е нова даночна реформа, а Мухамед Рахим Хан I бил првиот од Кунгратските владетели кој издал сребрени и златни монети. Тој успеал да ја централизира државата и ја утврдил својата територија околу Хива. Во 1808-1809 година, спроведена е кампања против Чодудурите. Во 1811 година, Аралските племиња конечно биле освоени, а во 1812-1813 година бил освоен долниот тек на Сир Дарја, каде живееле голем број на казаци.
За време на владеењето на Алакули Хан, продолжила политиката на централизација на државата. Во 1828 година, востанието на племињата Сарик било задушено. Во 1830-1831 година за време на владеењето на Алакули Хан бил изграден каналот Куња-Ургенч. Алакули Хан бил многу заинтересиран за настаните во светот и студирал странски јазици. За разлика од сите современи владетели на Средна Азија, тој читал и пишувал на руски јазик. Алакули Кан, во сојуз со Кокандскиот Ханат, учествувал во пет кампањи против Бухарскиот Ханат. Во 1845 година, по смртта на Алакули Хан (1842-1845), неговиот брат Мухамед Амин Хан доаѓа на власт во Хиванскиот Ханат.
За време на владеењето на Мухамед Амин Хан (1845-1855), напорите на централната власт да ги смири номадските племиња наидоа на одреден успех. Мухамед Амин Хан презеде повеќе од 10 кампањи кон Мари и Хорасан. За време на неговото владеење, се одржуваа дипломатски односи со Русија, Отоманската Империја, Иран и Авганистан.
Во декември 1846 година, пратениците на Хива, Клич Нијазмахамедов и Шукрулабај Мискинов, пристигнаа во Оренбург. На 9 март 1847 година, тие пристигнаа во Санкт Петербург, каде го поставија прашањето за уривање на тврдината Раим, изградена од Русија во близина на устието на Сир Дарја, на што Николај I одби. Следните две години беа поминати во мали воени судири помеѓу Хиванскиот Ханат и царските воени единици. Не успевајќи да постигне успех, Мухамед Амин Хан повторно се префрли на преговори и мирно решение на прашањето. Во 1850 година, амбасадорот на Хива, Хоџа Мехрем Алабердиев го посети Санкт Петербург. Но, и овие преговори завршија без постигнат договор.
Во 1855 година, владетелот на Хива Мухамед Амин Хан загина трагично во битката кај Серахс. По неговата смрт, моќта во Хорезм му припадна на Абдулах Хан (1855), кој, шест месеци подоцна, почина во борба против номадските племиња. Кратко владеење имаше и Мурад Хан, кој набрзо беше убиен во атентат.
Во 1856 година, по неговата смрт, синот на Мухамед Рахим Хан I, Саид Мухамед Хан (1856-1864) дојде на власт во Хиванскиот Ханат. Тој воведе ред во државата и ги спречи нападите на номадските племиња. Во 1863 година, Саид Мухамед Хан го прими познатиот Туркологист и патник Арминиус Вамбери. Во 1864 година, по смртта на неговиот татко, Саид Мухамед Кан, Мухамед Рахим Хан II ја превзел власта на ханатот. Мухамед Рахим Хан II беше последниот независен Хан на Хорезм. Во 1873 година, и покрај отпорот кој го пружи, ханатот се најде под протекторат на Русија.
NGC 2941
NGC 2941 — спирална галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Каракалпакстан
Нов век
По воспоставувањето на советската власт во 1918 година, таа стана дел од Хорезмската Народна Советска Република и Туркестанската Автономна Советска Социјалистичка Република.
NGC 2941
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2941 се споменува и како MCG 3-25-9, CGCG 92-17.
Откривање
Објектот е откриен на 1 април 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Каракалпакстан
Советски период
Во 1924 година, беше формиран автономниот регион Кара-Калпак со центар во градот Турткул, кој ја окупираше територијата на регионот Аму Дарја на Туркестанската Автономна Советска Социјалистичка Република и регионите Хоџеиили и Кунград на Хорезманска Народна Советска Република.
NGC 2941
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2941 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 15 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,9 m/лм2. NGC 2941 има привидни димензии од 0,8' х 0,5'.
Каракалпакстан
Советски период
На 12-19 февруари 1925 година, се одржа првиот конститутивен конгрес на работници, селани и офицери на Црвената армија, на кој на 16 февруари автономниот регион Кара-Калпак официјално беше формиран како дел од Киргиската АССР (1920-1925) ( подоцна преименувана во Казашка АССР).
На 20 јули 1930 година, автономниот регион Кара-Калпак беше повлечен од Казашката АССР и стана директно подреден на Руската Советска Федеративна Социјалистичка Република.
NGC 2941
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 38 м 24,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 17° 2' 40". Положбениот агол на објектот е во износ од 163°.
Други поделби
Проучување на NGC 2941 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 27470. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 143; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1410. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1509.
Каракалпакстан
Советски период
На 20 март 1932 година, автономниот регион беше трансформиран во Каракалпакска (Кара-Калпакска) Автономна Советска Социјалистичка Република како дел од РСФСР, а градот Нукус стана нејзин главен град.
На 5 декември 1936 година, Кара-Калпакска АССР стана дел од Узбечката Советска Социјалистичка Република. Во 1964 година беше преименувана во Каракалпакска АССР.
На 14 декември 1990 година (подоцна од Казахстан и Узбекистан, но пред Киргистан), на седницата на Врховниот совет на АССР Каракалпак, беше потпишана Декларација за државен суверенитет, која претпоставува целосна независност на државата, што може да се постигне преку референдум на национално ниво.
На 9 јануари 1992 година АССР Каракалпак се распадна, а беше формирана Република Каракалпакстан. Во 1993 година, беше потпишан меѓудржавен договор во период од 20 години помеѓу Република Каракалпакстан и Узбекистан во кој се признава автономијата на републиката и се предвидува правото на автономната република да се отцепи од Узбекистан преку референдум.
Во 1980-тите, на северозапад од Каракалпак (во близина на селото Жаслик), се наоѓаше воен полигон за обука „Осмата станица за хемиска одбрана“ дизајниран за тестирање на хемиско оружје и средства за заштита против нив. Полигонот беше користен од војниците и воените единици стационирани во Нукус.
Од 1942 до 1992 година, на островот Возрождение во Аралското Езеро, беше во функција полигон за биохемиско тестирање со кодно име „Бархан“. Нејзиното официјално име е 52-та лабораторија за теренски истражувања.
По распадот на СССР
На 11 ноември 1991 година, Врховниот совет на Република Каракалпакстан го утврди местото претседател на Република Каракалпакстан. Првиот и последниот човек што ја имаше оваа позиција е Даулетбај Нуратдинович Шамшетов, кој беше претседател на Каракалпакстан до 20 јуни 1992 година. После тоа, функцијата претседател беше укината и претседателот на Врховниот совет на Република Каракалпакстан беше назначен за шеф на републиката.
На 14 декември 1992 година, Државното знаме на Република Каракалпакстан беше усвоено од Врховниот совет на Република Каракалпакстан. На 9 јануари 1993 година, раководството на Република Каракалпакстан и Република Узбекистан потпишаа меѓудржавен договор „За влез на Република Каракалпакстан во Република Узбекистан“. На 9 април 1993 година, Врховниот совет на Република Каракалпакстан го усвои Уставот на Република Каракалпакстан. Истиот ден беше усвоен државниот амблем на Република Каракалпакстан, а на 24 декември 1993 година беше усвоена државната химна на Република Каракалпакстан.
Географија
Република Каракалпакстан се наоѓа на северозапад од Узбекистан, зафаќа 166.600 км² (37% од територијата на Узбекистан) и е најголемиот регион на Узбекистан во однос на територијата. Во Каракалпакстан, пустините заземаат повеќе од 13,67 милиони хектари (повеќе од 80% од територијата).
Каракалпакстан се наоѓа во Туранската низина. Од југозапад, во непосредна близина е пустината Каракум, висорамнината Устиурт се наоѓа на северозапад и пустината Кизилкум на североисток. Територијата на Каракалпакија ја вклучува и јужната половина на поранешното Аралско Езеро, на чие суво дно сега се формира ново солено блато, пустината Аралкум.
Клима
Климата е остро континентална, со суви лета и релативно студени зими, со малку врнежи од снег. Просечната јануарска температура е -4,9 ° на југ, а 7,6 ° на север, додека пак просечната температура во јули е 28,2 ° на југ и 26 ° на север. Годишните врнежи се 110 мм, главно во зима и пролет. Периодот на вегетација е 194-214 дена.
Флора и Фауна
Постојат 979 видови повисоки растенија во Каракалпакстан. 41 од нив припаѓаат на култивирани растенија. Од дивите растенија, 176 се ендемски, 11 се реликтни и 33 видови се диви предци на култивираните растенија. 7 видови растенија се вклучени во Црвената книга на Узбекистан. Поради својата локација во не-тропска пустинска зона, Каракалпакстан е поделен на вегетациски зони: Висорамнината Устиурт, делта на Аму Дарја, северозападен Кизилкум и природна географска зона на ниски планини. Пејзажот на Устиурт е песочна пустина, со вегетација составена од хипофити, халофити и неколку псамофити. Постојат повеќе од 400 видови повисоки растенија во областа. Во делтата Аму Дарја има 655 видови цветни растенија. Спротивно на тоа, во сливовите на делтата, растителните видови се ретки, кои главно се состојат од густа тугејска вегетација и трска. Во северозападниот дел на Кизилкум, големи области се покриени со ретки тревни пустински растенија.
Постојат 3 специјално заштитени природни области во земјата: државниот резерват Бадајтокај, резерватите Сајга и Судочие. Вкупната површина на заштитените подрачја е 1.056,5 илјади хектари.
Демографија
Населението на републиката, во април 2019 година, изнесуваше 1.875.400 луѓе - околу 5,6% од населението на Узбекистан. Се проценува дека околу 400.000 од населението се Каракалпаци, 400.000 се Узбеци, а 300.000 се Казаци. За периодот јануари - декември 2016 година, наталитетот изнесуваше 39.427, стапката на смртност - 8396. Во исто време, населението на главниот град изнесувало 307.400 жители. Природната стапка на раст е 31.000, или 1,72%. Просечната возраст во 2017 година беше 27,7 години, што е помладо од остатокот на Узбекистан (просечна возраст од 28,5 години низ целата земја). Мажите имаат 27,1 години, додека жените 28,2 години.
Урбаното население во 2011 година изнесувало 49,8%, а регионот речиси и да не беше засегнат од масовната внатрешна миграција на Узбеците од селата кон градовите и урбаните населби (во 2008 година, градските жители учествуваа со 48,5% од жителите на Каракалпакстан). Освен главниот град Нукус, поголеми градови се Мангит,  Беруни, Кунград, Турткул и Хоџејли.
Информациите за етничкиот состав ги објавуваат официјалните статистички агенции на земја. Официјалната веб-страница на Комитетот за меѓуетнички односи и пријателски односи со странски земји под Кабинетот на министри на Република Узбекистан ги објави следните информации за бројот на националните малцинства во Каракалпакстан (од 1 јануари 2017 година):
Динамика на големината и етничкиот состав на населението во Каракалпакстан според податоците на пописите на СССР од 1926-1989 година:
Статус во Уставот на Узбекистан
Република Каракалпакстан е формално суверена и го поседува правото на вето кон одлуки поврзани со неа. Според членот 21 од Уставот на Узбекистан, „државјанин на Република Каракалпакстан истовремено е државјанин на Република Узбекистан“. Според членот 69 од Уставот на Узбекистан, промените во границите на регионите на земјата, вклучително и границите на Република Каракалпакстан и нејзините области, се прават само со согласност на парламентот на Узбекистан.
Поглавјето 17 (членови 70 до 75) на Република Узбекистан е целосно посветено на Република Каракалпакстан. Според 70-тиот член, „суверената Република Каракалпакстан е дел од Република Узбекистан, а суверенитетот на Република Каракалпакстан е заштитен од Република Узбекистан“, според 71-от член, „Република Каракалпакстан има сопствениот Устав, и Уставот на Република Каракалпакстан не може да се коси со Уставот на Република Узбекистан“, според 72-от член, „законите на Република Узбекистан се задолжителни на територијата на Република Каракалпакстан“. Според 73-тиот член, „територијата и границите на Република Каракалпакстан не можат да се променат без нејзина согласност, а Република Каракалпакстан самостојно ги решава прашањата за својата административно-територијална структура“, според 74-от член, „Република Каракалпакстан има целосно право да се отцепи од Република Узбекистан врз основа на општ референдум на народот во Каракалпакстан ", и според член 75, „меѓусебните односи помеѓу Република Узбекистан и Република Каракалпакстан во рамките на Уставот на Република Узбекистан се регулирани со договори склучени од Република Узбекистан и Република Каракалпакстан, а споровите меѓу Република Узбекистан и Република Каракалпакстан се решаваат по мирен пат и дијалог“.
Статус во Уставот на Каракалпакстан
Според првиот член од Уставот на Република Каракалпакстан, Каракалпакстан е суверена република во рамките на Република Узбекистан и има право да се отцепи од неа врз основа на општ референдум на народот во Каракалпакстан.
Економија
Економијата на регионот порано беше многу зависна од рибарството во Аралското Езеро. Сега главна индустриска гранка се земјоделството и сточарството, одлгедувањето на памук, ориз, дињи и свилени буби, како и производството на хидроелектрична енергија од големата советска хидроцентрала на реката Аму Дарја.