cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хелиотропизам
Хелиотропизам е облик на тропизам, односно е својство на дневно/ноќно или сезонско движење на одделни делови од растенијата (цветови и листови) во правец на изворот на сончевото зрачење. Појавата кај некои растенија да се движат во правецот на сонцето е познат уште од времето на Стара Грција. Во Стара Грција некои од растенијата со оваа особина ги нарекувале хелиотропи што значи „вртење кон сонцето“. Старите Грци претпоставувале дека тоа е пасивен ефект кој е резултат на губење течности на осветлената страна и дека за таа појава не се потребни дополнителни иследувања. Аристотеловото сфаќање дека растенијата се пасивни и неподвижни организми се задржало долго време. Меѓутоа, во 19 век, ботаничарите откриле дека во оваа појава се вклучени процесите на растење на растенијата. Во 1832 година, францускиот ботаничар Августин Пирам де Кандол го нарекол овој феномен хелиотропизам кај било кое растение. Во 1892 година овој феномен бил преименуван во фототропизам, затоа што движењето повеќе било во правец на било кој светлински извор, отколку кон сонцето, и затоа што фототропизмот на алгите во тогашните лабораториски студии многу зависел од  јачината на светлината (позитивен фототропизам на слаба светлина и негативен фототропизам на јака светлина, како на пр. сончева светлина). Ботаничарите овој проблем го проучувале во лабораторија на клеточно и субклеточно ниво со употреба на вештачка светлина, па затоа повеќе им одговарало појавата да ја наречат фототропизам. Францускиот научник Жан-Жак д’Ортос де Мајран бил еден од првите кој го проучувал хелиотропизмот додека експериментирал со растението Mimosa pudica.
Хелиотропизам кај цветовите
Предложени се неколку хипотези за објаснување на појавата на хелиотропизам кај цветовите:
Во принцип, цветниот хелиотропизам може да го зголеми репродуктивниот успех со зголемување на опрашувањето, успехот во оплодување и/или развој на семето, особено кај пролетните цветови.
Некои растенија кои го следат сонцето не се  вистински хелиотропи: кај тие растенија промената на ориентацијата е вродено циркадијално движење кое се активира од светлина, а продолжува за еден или повеќе периоди ако светлинскиот циклус се прекине.
Тропските видови на цветни растенија од фамилијата Convolvulaceae имаат претпочитана ориентација, насочувајќи се најчесто кон сонцето, без да го следат. Тие не покажуваат дневен хелиотропизам, туку изразен сезонски хелиотропизам. Доколку би го следеле сонцето постојано, сончевите зраци секогаш би го осветлувале цветот и би го загревале толчникот, што во услови на тропска клима би можело да биде опасно. Но со поместување под одреден агол во однос на сончевиот агол овој ефект се спречува. Формата на труба на цветното венче кај овие растенија има улога на чадорче, кое при максималната сончева инсолација прави сенка на прашникот и на тој начин го лади.
Во случајот на сончогледот, честа заблуда е дека цветот на сончогледот го следи сонцето при неговото движење по небото. Униформното порамнување на цветовите е резултат на хелиотропизам во раната фаза на развој, во фазата на пупка, пред појавата на цветните глави. Апикалната пупка на растението го следи сонцето во текот на денот од исток кон запад, а потоа брзо се враќа од запад кон исток во текот на ноќта, како резултат на циркадијалниот часовник на растението. Пупките се хелиотропни сè до крајот на стадиумот на пупка и потоа конечно се насочуваат кон исток. Сончогледовиот цвет ја задржува оваа финална ориентација на пупката, така што зрелиот цвет секогаш останува свртен кон исток.Фототропното вртење може да биде катализирано во хипокотиледоните на младите садници од сончогледот, додека хелиотропното вртење во врвот на цветната пупка започнува во подоцнежните развојни фази на растението, покажувајќи ја разликата помеѓу овие два процеса.
Хелиотропизам кај листовите
Хелиотропизмот кај листовите е појава на движење на листовите во склад со движењето на сонцето. Некој растителни видови имаат листови кои се поставени вертикално кон сончевите зраци наутро (диахелиотропизам), додека други имаат листови кои се ориентираат паралелно со сончевите зраци на пладне (парахелиотропизам). Растенијата кои покажуваат хелиотропизам на листови не мора да покажуваат и хелиотропизам на цветовите.
Горна Џумаја (општина)
Населени места
Општината има 26 населени места, од кои 1 град и 25 села. Тие се следниве (имињата во заграда се сегашните, сменети од бугарската држава):
Глуварче
Глуварче, млечка или млечна козица — голем род на цветни растенија од фамилијата на главоцветните (Asteraceae) со потекло од Евроазија, Северна и Јужна Америка. Од нив, обичното (T. officinale) и црвеносеменото глуварче (T. erythrospermum) се среќаваат како плевел ширум целиот свет. Обата се целосно погодни за исхрана. Како и другите членови на фамилијата штитоцветни, глуварчињата имаат голем број мошне ситни цветчиња сместени во соцветие. Многу видови го создаваат семето бесполово (со апомиксија, односно без опрашување) и затоа секое ново поколение е генетски истоветно со родителите.
Опис
Членовите на овој род се двегодишни или повеќегодишни зелјести растенија од умерени подрачја на стариот и Новиот Свет.
Листовите се долги 5–25 см (или повеќе), прости и целосни или со залистоци. Имаат розовиден распоред над глацниот корен. Соцветијата се жолти до портокалови, отворени дење и затворени ноќе. Стојат на шупливо стебленце што се издига 1–10 см (или повеќе) над листовите и лачи гумена млеч (латекс) ако се поткрши. Едно растение може да има неколку вакви стебленца. Соцветијата имаат пречник од 2–5 см и се состојат зрачно поставени цветчиња. Кога ќе узреат, соцветијата стануваат топчести семеносни глави со голем број едносемени плодови наречени ахени. Секоја семка има „падобранче“ со тенки влакненца (папус) која овозможува расејување на големо растојание со помош на ветерот.
Соцветијата се обиколени со прицветници во две низи. Внатрешните прицветници се испаравени додека не узрат семињата, а потоа се наведнуваат за да ги расеат. Надворешните секогаш се наведнати. Дршките на падобранчињата се издолжуваат со созревањето на семето и потоа лесно се одвојуваат од него.
Разнесување на семињата
Повеќе видови глуварчиња се шират со значителна брзина и виреат на буништа и соголена почва. Ова особено важи за обичното глуварче. Кога ќе заврши цветањето, соцветието се суши во текот на еден до два дена. Сувите делови овенуваат и паѓаат, прицветниците се свиваат наназад и излегува топка од падобранчиња со семки.
Лажни глуварчиња
Постојат разни слични растенија со жолти цветови од фамилијата на главоцветните кои се нарекуваат „лажни глуварчиња“. Особено слично на глуварчето е мачкиното уво (Hypochaeris). Обете имаат слични цветови и семки на падобранчиња Разликата е во тоа што глуварчето има единечно неразгрането шупливо стебленце, без влакненца и листови, додека пак мачкиното уво има разгрането и цврсто стебленце со прицветници. Листовите кај глуварчето се мазни, а кај мачкиното уво се влакести.
Површни сличности со глуварчето имаат и јастребинката (Hieracium) и четинарката (Crepis), но видно се разликуваат по разгранетите цветни стебленца што обично имаат влакненца и листови.
Класификација
Родот е таксономски сложен. Некои ботаничари го делат родот 34 макровидови и околу 2000 микровидови. Во Британија и Ирска се забележани приближно 235 апомиксни и полиплоидни микровидови. Некои стручњаци даваат мошне потесна дефиниција, прифаќајќи само 60 вида.
Во исхраната
Глуварчињата се собирале како прехранбена состоја уште од праисторијата, а почнале да се одгледуваат во Евроазија. Листовите се кинат и повторно растат бидејќи глуварчето е повеќегодишно растение. Се приготвуваат со бланширање за да се отстрани горчината. или се динстаат како спанаќот. Листовите и цветовите на глуварчето се составен дел од сефардската, кинеската и корејската кујна. Се приготвуваат и како салата.
Од цветните ливчиња се правати се прави сок, а од корењата се прави напиток налик на чај или кафе.
Листовите изобилуваат со витамините А, Ц и К, калциум, калиум, железо и манган.
Лековити својства
Глуварчето низ историјата се ценело како растение со различни лековити својства поради тоа што содржи најразлични фармаколошки активни соединенија. Застаоено е во треварството во Европа, Северна Америка и Кина како лек за инфекции и проблеми со жолчката и црниот дроб, и како диуретик.
Корист во градинарството
Во градинарството, глуварчето важи за благотворен плевел со голем број намени и може да биде добро придружно растение. Бидејќи корењата им се длабоки, глуварчињата ги земаат хранливи состојки од подолните слоеви и ги ставаат на располагање на растенијата со поплитки корења. Ја збогатуваат почвата со минерали и азот, привлекуваат инсекти-опрашувачи и испуштаат етилен кој помага при созревањето на плодовите.
Глуварчето е познато медоносно растение во пчеларството.
Извор на гума
При повредување на ткивото, глуварчето лачи гумодајна млеч. Дивите видови даваат малку млеч и начелно, количината во голема мера се разликува. Во Германија е создадена сорта погодна за добивање на гума. Добиената млеч има исти својства како каучук од каучуково дрво. и веќе се испробува за употреба за автомобилски гуми.
Стафицка
Стафицка — село во Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград и општината Ѓербе
1595 во музиката
1595 година во музиката содржи некои значајни настани.
Бдеењето на Финеган
Бдеењето на Финеган (англиски: Finnegans Wake) - роман на ирскиот писател Џејмс Џојс од 1939 година.
Осврт кон романот
„Бдеењето на Финеган“ е последното дело на Џојс и еден вид продолжение на неговите два претходни романи, „Портрет на уметникот во младоста“ и „Улис“. Откако во во нив го опушал развојот на свеста на човекот во детството, младоста и во зрелоста, во овој роман тој се обидува да го опише човекот за време на сонот. Трудејќи се да ја анализра потсвеста на човекот, Џојс создава посебен јазик во кој се мешаат елементите на дванаесетина различни јазици, како што во фабулата се спојуваат најразлични митови. На тој начин, романот станува целосно неразбирлив и се претвора во огромна панорама на зборови од кои некои се долги по еден ред. Поради тоа, без длабоко студирање и лексичко анализирање на потеклото на зборовите тешко може да се навлезе во ова чудо на светската книжевност во кое проучувачите на творештвото на Џојс пронаоѓаат големо јазично и психолошко богатство. Меѓутоа, од гледна точка на нивото на психолошката длабочина достигната во книжевноста, „Бдеењето на Финеган“ претставува беспаќе во кое се нашол авторот, оддалечувајќи се од луѓето и од светот.
Зајзла
Зајзла (Seisla) — општина во округот Зале-Орла, во сојузната покраина Тирингија, Германија.
Географија
Зајзла се наоѓа помеѓу Кениц во општината Унтервеленборн кон Ранис.
Општински единици
Општината се состои од главното место Зајзла и Велсдорф.
Соседни општини
Соседни општини се Крелпа, градот Ранис, Шморда и Вилхелмсдорф.
Алфред Вернер
Алфред Вернер (Alfred Werner; - ) — швајцарски хемичар, кој бил студент на ЕТХ Цирих и професор на Циришкиот универзитет. Ја добил Нобеловата награда за хемија во 1913 поради предлогот за октахедралната конфигурација на комплекси на преодните метали. Вернер ја развил основата на современата координациска хемија. Бил првиот неоргански хемичар кој ја добил Нобеловата награда и единствен пред 1973.
Александар Костадиновски
Александар Трајков Костадиновски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Произлегува од бедно семејство, поради што немал услови да го продолжи своето образование и затоа изучил браварски занает. Во скопската ложилница работел како бравар. Се вклучил во народно-ослободителното движење и во акциите за припремање на оружено востание против окупаторот. На 15 септември 1944 година, стапил во редовите на Дванаесеттата македонска ударна бригада, во втората чета на првиот баталјон. Бил учесник во маршот на бригадата како и во борбите против балистите и Германците. По успешното потиснување на балистичките сили од падините на Водно, учествувал и во борбите на терените околу концентрираните балистички банди. Во ова победоносна борба, го изгубил својот живот.
Црква (Двориште)
Црква — старохристијанска црква. Во центарот на селото се наоѓа градежен материјал од мала црква.
Сирија на Олимписките игри
Сирија првпат настапила на Олимписките игри во 1948 година и оттогаш пропуштила пет Летни олимписки игри.
На Зимските олимписки игри Сирија нема учествувано.
Спортистите на Сирија на Олимписките игри досега имаат освоено 1 златен медал.
Националниот олимписки комитет на Сирија бил основан во 1948 година и бил признаен во 1948 година.
117 п.н.е.
117 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 117. година пред новата ера, 117. од првиот милениум п.н.е., 17. од 2 век п.н.е. и осма од 110-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5391 и 5392 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4633 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3643 и 3644 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 636.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 117 година се протега во 2519 и 2520, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2579 и 2580 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 426. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 761 и 760 исламска година пред хиџра.
Јелова Гора
Јелова Гора е планина во западна Србија, спаѓа во група на маљенско-повленски планина планини во динарскиот планински систем. Се наоѓа на девет километри североисточно од градот Ужице. Јелова Гора е густо пошумена брановидна висорамнина, со површина од околу 20 км2, на просечна надморска височина од околу 850 м, на која се истакнуваат височините: Ѓаков Камен (1003 м), Преседо, Озколиште и Збориште. Највисок врв на планината е Јеленина Глава (1011 метри надморска височина).
Хидрографија
Планината е богата со водотеци, со многу изворска вода (Јованова вода, Батина вода, Изворак, Студенац, Самаџинац, во поново време познат како Десанкина чешма). Најголемата река што поминува низ планината е Таталија, таа се поврзува со Тмуша и се влева во Скрапеж.
Флора и фауна
Најмногу има буки, габер, брези, јасики и најмалку дабови шуми. Во поново време, сè поголеми површини се покриени со бор, ела, смрека, оморика, планински чемпрес. Оваа планинска убавица нашироко е позната по боровинките. Хемискиот состав на почвата е погоден за овој растителен вид. На крајот на август, на планината се организирана свеченост посветена на боровинките.
Јелова Гора е планинска зона, богата и разновидна со ловен дивеч. Најбројни се срни, а има и лисици, зајаци, куни, јазовци и разновидни шумски птици.
Туризам
Средиштето на туристичките и угостителските објекти се наоѓа на рамнините, под Збориште (мотел, одморалиште на Министерството за внатрешни работи и многубројни викендици). Јелова Гора сè уште не е доволно познато одморалиште, иако несомнено е богата со прекрасни пејзажи. Хармонично искомпонирани ливаски површини, живописни планински рамнини и шуми, убава недопрена природа и чистиот планински воздух го прават ова одморалиште многу привлечно.
NGC 3619
NGC 3619 — леќеста галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3619 се споменува и како UGC 6330, MCG 10-16-115, CGCG 291-54, IRAS 11164+5802.
Откривање
Објектот е откриен на 18 март 1790 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3619 е од видот S0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 3619 има привидни димензии од 2,7' х 2,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 57°.
Други поделби
Проучување на NGC 3619 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 34641. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 46; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3831. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 59.
Штајнигтволмсдорф
Штајнигтволмсдорф (Steinigtwolmsdorf) — општина од околу 3.419 жители. Се наоѓа во источна Германија во округот Бауцен во Саксонија, близу границата со Чешка.
Географија
Штајнигтволмсдорф е сместена во јужниот дел на округот Бауцен. Оддалечена е околу 16 километри од градот Бишофсверда и 19 километри од градот Бауцен. Се наоѓа во близина на сојузниот автопат B98, кој е помеѓу Бишофсверда, Опах и Цитау. Следна железничка станица може да се најде во Нојкирх (Лужица) на железничката линија помеѓу Дрезден и Либерец.
Делови на општината
Општината се состои од три дела: Штајнигтволмсдорф, Рингенхајн и Вајфа. Централното село на општината било основано во 1250. Најважна знаменитост е црквата од 1861 и некои Umgebindehäuser. Во еден дел од општината наречен „Рингенхајн“, може да се најде најмалата Umgebindehaus во целата Горна Лужица. Малото село Вајфа, највисоко од сите села во целата горна Лужица и исто така уникатно, дека било независно село стотици години наназад.
Список на римски триумфални арки
Список на антички Римски триумфални арки: (По денешна земја)
Чадливка
Чадливката или димарка (науч. Fumaria) е билка од родот кој се состои од 50 вида на едногодишни цветни растенија од Европа, Африка и Азија со најголема разновидност во подрачјето на Средоземјето. Растенијата се воведени и во други континенти: Северна Америка, Јужна Америка и Австралија. Индиската чадливка (Fumaria indica) го содржи алкалоидите фујузифин и алфа-хидрастин. Се смета дека ова растение има потенцијал како лек против воспалувања и болки.
Како храна
Се смета дека чадливката игра важна улога во исхраната на грлицата.
Како плевел
Во Република Македонија, обичната чадливка (Fumaria officinalis) важи за плевел. Плевели: Чадливка (обична росница) - Fumaria officinalis, Запис 113
Видови
Родот содржи околиу 50 вида, меѓу кои: висока ползечка чадливка бела ползечка чадливка густоцветна чадливка Мартинова чадливка ѕидна чадливка западна чадливка обична чадлвка, обична росница виолетова ползечка чадливка тенколисна чадливка малкуцветна чадливка земјочад
Втора пунска војна
Втората пунска војна (218-201 г.п.н.е) е најпозната по тоа што Ханибал ги минал Алпите со карван од слонови и од север ненадејно навлегол во Римското Царство. Но тој всушност не ја постигнал целта - да го освои градот Рим и конечно да го порази.
На почетокот, војната се одвивала на три места: во Италија, кајшто Ханибал неколкупати ги победил Римските легии, во Хиспанија кајшто брат му на Ханибал, Хасдрубал Барцид, ги бранел Картагинските колонијални градови со променлив успех, сè додека конечно не се повлекол кон Италија, и во Сицилија, кајшто Римјаните оствариле воена превласт.
Додека се бореле со Ханибал во Италија, Хиспанија и Сицилија, Римјаните воделе и војна против Македонија. Подоцна, војната со Картагина продолжила во Африка, кајшто Картагина била поразена во Битката кај Зама од Скипион Африканецот. Крајот на војната го означил и крајот на Картагинското царство - нејзината моќ била ограничена само на градот Картагина.
Во 219 година Ханибал Барцид го нападнал Сагунтум во Хиспанија, град сојузник на Рим, што било повод за Втората пунска војна. По нападот на Сагантум, Ханибал ги изненадил Римјаните во 218 година кога директно ја нападнал Италија. Тој предводел голема платеничка војска, составена главно од Гали, Хиспанци и Нумидијци, и околу 36 африкански слонови преку Алпите. Движејќи се од Алпите на север кон Рим на југ ги победил римјаните во неколку битки: кај реката Требија (218 п.н.е), Тразименско Езеро (217 п.н.е) и Кана (216 п.н.е). Ненадениот напад преку Алпите имал двоен ефект: иако ги победил римјаните во неколку битки, поради студот и тесните планински патишта, Ханибал ги загубил слоновите и опсадните оружја, што го оневозможило да го опсади и освои Рим.
Во Хиспанија, еден млад Римски командант, Публиј Корнелиј Скипион успеал да ги победи Картагинските сили предводени од Хасдрубал. Напуштајќи ја Хиспанија, Хасдрубал се повлекол преку Алпите во Италија за да му се придружи на Ханибал. Но, неговото напредување било попречено од римските војски, бил опколен и убиен.
После зацврстувањето на позициите во Хиспанија, Скипион се заканувал да ја нападне и самата Картагина. Поради тоа, Ханибал во 203 година се вратил во Африка за да го брани градот. Во Битката кај Зама во 202 година, Римјаните конечно го победиле Ханибал во отворена битка, и Картагина била принудена да склучи мир под понижувачки услови: откажување од странските колонии, плаќање на големи отштети и забрана за создавање на сопствена војска и морнарица.
Момчило Мома Антоновиќ
Момчило Мома Антоновиќ (Крушевац, 29 октомври 1938 - Белград, 23 јануари 2019 година) бил српски сликар и долгогодишен декан и професор на Факултетот за ликовни уметности, Универзитетот за уметности во Белград. Имал повеќе од стотина самостојни изложби со учество на бројни колективни изложби низ светот. Добитник е на бројни награди и признанија за својата работа.
Биографија и кариера
Роден е на 29 октомври 1938 година во семејството на Радмила и Јован Антоновиќ. Основно училиште завршил во родниот Крушевац. Уште од мали нозе се интересирал за уметност и литература, а како деветгодишник ја напишал својата прва песна. Од 1948 г. Гимназијата ја посетувал во Краљево, кога го објавил својот прв расказ „чичко ми Младен“ а потоа и песната „Зелено сиво“.
Во 1957 година Антоновиќ станал илустратор на Ибарскиот весник и главен уредник на Зора. Покрај литературата и работата како илустратор, тој играл и фудбал во Слога Краљево и тренирал атлетика во клубот „Младост“.
Како средношколец, 1958 г. Во Краљево ја отворил првата самостојна изложба наречена Покриви на кралевите, за која добил позитивни критики во печатот и потоа решил да се запише на Факултетот за ликовни уметности во Белград. Негови професори на академијата биле Стојан Челиќ, Мирјана Михаќ, Младен Србиновиќ и Зоран Петровиќ. Во 1963 г. дипломирал на Академијата за ликовни уметности во класата на професорот Недељко Гвозденовиќ, кај кого завршил и постдипломски студии.
Во 1964 година станал член на Друштвото на ликовни уметници на Србија, а до 1973 година творел како слободен уметник, организирајќи изложби во Краљево во 1958, 1982 и 1966 година и во Белград во 1968 година. Бил избран за асистент на Академијата за ликовни уметности во Белград во 1973 година, а предавал сликарство и цртање. Бил и раководител на катедрата за сликарство и продекан за настава, а станал редовен професор во 1988 година. Во три мандати бил декан на Факултетот за ликовни уметности; 1988-1990, 1990-1992 и 1998-2000. Студирал во Франција, Италија, Германија, Грција, САД, Англија, Шкотска, Белгија, Холандија, Шпанија и Унгарија.
Тој исто така предавал на Факултетот за ликовни уметности во Будимпешта, на Колеџот за уметност во Единбург и многу други училишта.
Во текот на својата кариера имал повеќе од стотина самостојни изложби, а за своите дела добил голем број награди и признанија.
Починал на 23 јануари 2019 година во Белград, каде што живеел и работел. Комеморацијата по повод неговата смрт се одржала во Атриумот на Националниот музеј. Погребан е на 28. Јануари во Алејата на заслужните граѓани на Новите гробишта во Белград.
Награди
• 2
Исламот во Казахстан
Исламот е најголемата религија што се практикува во Казахстан. Се проценува дека околу 70,2% од населението во земјата се муслимани. Етничките Казахстанци се претежно сунитски муслимани на училиштето Ханафи. Исто така, има мал број шиити и малкумина Ахмади. Географски гледано, Казахстан е најсеверната земја со мнозинство муслимани во светот. Казахстанците сочинуваат над половина од вкупното население, а другите етнички групи со муслиманска припадност вклучуваат Узбекистанци, Ујгури и Татари. Исламот првпат пристигнал на јужните страни на регионот во 8 век од Арапите.
Историја
Исламот бил доведен во областа на Казахстан во текот на 8 век кога Арапите пристигнале во Средна Азија. Исламот првично ги опфатил јужните делови на Туркестан и потоа постепено се проширил кон север. Исламот, исто така, се вкоренил заради ревносната потчинетост од саманидските владетели, особено во области околу Тараз каде значителен број домородни луѓе го прифатиле исламот. Покрај тоа, кон крајот на 14 век, Златната орда го пропагирала исламот меѓу Татарите и другите племиња во Средна Азија. Во текот на XVIII век, руското влијание брзо се зголемило кон регионот. Предводени од царицата Катерина, Русите првично покажале подготвеност да дозволат исламот да цвета, бидејќи муслиманските свештеници биле поканети во регионот да им проповедаат на Казахстанците, за кои Русите ги сметале за „дивјаци“, неуки на моралот и етиката.
Руската политика постепено се менувала кон слабеење на исламот со воведување пред-исламски елементи на колективната свест. Таквите обиди вклучувале методи за еулогизирање на предисламистичките историски личности и наметнување чувство на инфериорност со испраќање на Казахстанци во високо елитни руски воени институции. Како одговор на тоа, казахстанските верски водачи се обиделе да донесат религиозен жар со тоа што го поддржуваат пан Турцизмот, иако многумина биле прогонувани како резултат на тоа. За време на советската ера, муслиманските институции преживеале само во области каде Казахстанците значително ги надминуваат немуслиманите заради секојдневните муслимански практики. Во обид да се соберат Казахстанците во комунистичката идеологија, родовите односи и другите аспекти на казахстанската култура биле клучните цели на социјалните промени.
Во поново време, Казахстанците постепено вложувале големи напори за ревитализација на исламските верски институции по падот на Советскиот Сојуз. И покрај тоа што не се силно фундаменталистички, Казахстанците продолжуваат да се идентификуваат со својата исламска вера, па дури и повеќе во селата. Оние кои тврдат дека потекнуваат од оригиналните муслимански воини и мисионери од VIII век, имаат значително почитување во нивните заедници. Казахстанските политички фигури исто така ја истакнале потребата за спонзорирање на исламската свест. На пример, министерот за надворешни работи на Казахстан, Марат Тазин, неодамна истакнал дека Казахстан му придава важност на употребата на „позитивен потенцијален ислам, учење на неговата историја, култура и наследство“
Советските власти се обиделе да охрабрат контролирана форма на исламот под духовна администрација на муслиманите од Средна Азија и Казахстан како обединувачка сила во средноазиските општества, истовремено забранувајќи вистинска верска слобода. Од осамостојувањето, религиозната активност значително се зголемила. Изградбата на џамии и верски училишта се забрзило во 90-тите години, со финансиска помош од Турција, Египет и, пред се, Саудиска Арабија. Во 1991 година работеле 170 џамии, со повеќе од половина од нив новоизградени. Во тоа време, околу 230 муслимански заедници биле активни во Казахстан. Оттогаш, бројот на џамии се искачил на 2.320 од 2013 година. Во 2012 година, претседателот на Казахстан открил нова џамија „Хазрет султан“ во главниот град, и џамијата е најголемата муслиманска богослужба во Средна Азија.
Исламот и државата
Во 1990 година, Нурсултан Назарбаев, тогашен прв секретар на Казахстанската комунистичка партија, создала државна основа за исламот со отстранување на Казахстан од авторитетот на муслиманскиот одбор на Средна Азија, советски одобрена и политички ориентирана верска администрација за цела Средна Азија. Наместо тоа, Назарбаев создал посебен муфтијат или религиозен авторитет за казахстанските муслимани.
Со поглед кон исламските влади на блискиот Иран и Авганистан, творците на уставот од 1993 година конкретно забраниле верски политички партии. Уставот во 1995 година забранува организации кои сакаат да стимулираат расна, политичка или верска расправија и наметнува строга владина контрола врз странски верски организации. Како и неговиот претходник, уставот во 1995 година предвидува дека Казахстан е секуларна држава; Така, Казахстан е единствената држава Средна Азија чиј устав не му доделува посебен статус на исламот. Сепак, Казахстан се приклучил на Организацијата на исламска соработка во истата година. Овој став се засновал врз надворешната политика на владата на Назарбаев, како и на домашните размислувања. Свесни за потенцијалот за инвестициите од муслиманските земји на Блискиот Исток, Назарбаев ги посетил Иран, Турција и Саудиска Арабија; во исто време, тој претпочитал да го фрли Казахстан како мост помеѓу муслиманскиот исток и христијанскиот запад. На пример, тој првично прифатил само статус на набљудувач во Организацијата за економска соработка (ЕКО), сите чии земји членки се претежно муслимани. Првото патување на претседателот во муслиманскиот свет град Мека, што се случило во 1994 година, било дел од маршрутата што исто така вклучувала посета на папата Јован Павле II во Ватикан.
Подхалски говор
Подхалски говор - еден од говорите на малополскиот дијалект, кој се појавува на територијата на Подхале. До денес останува најпознатиот и најдобро зачуваниот говор од сите кои го сочинуваат малополскиот дијалект. Содржи многу слични обележја со други говори на јужна Малополска, како на пример со живјецкиот и сондецкиот. Најблиски говори се соседните, односно спискиот и оравскиот. Овој говор е популаризиран од страна на Кажимјеж Пшерва - Тетмаер на преминот од деветнаесеттиот кон дваесеттиот век, кој издал циклус на приказни под наслов „На карпестото Подхале“.
Јазични навики
Во подхалскиот говор до неодамна функционирал традиционален систем на форми за изразување учтивост, произлезени од христијанските и старополските традииции:
Злоупотреба и грешки
Со оглед на големата популарност на подхалскиот говор, често се појавува во уметноста, особено во филмови, во кабаре и во песни, а во последно време и во реклами. Сепак, често јазикот кој се користи не личи на говорот, а исто така се прават и голем број кардинални грешки. Најчесто среќавани се следниве:
Посебен проблем претставува и користењето на говорот од страна на самото население на територијата на Подхале. Во современата подхалска книжевност, во емисиите на радио, а исто така и во устниот јазик се среќава видлива заситеност на говорот со елементи од литературниот јазик:
Најверојатно во некогашниот говор никој не би кажал точен датум или час, па реченицата би звучела вака:
Писма за Атик
Писма за Атик (латински: Epistulae ad Atticum) - дело на римскиот философ и оратор Цицерон.
Содржина
Ова мало по обем дело Цицерон го напишал со намера да се утеши себеси и својот пријател Атик, зашто двајцата почнале да стареат. Притоа, во делото, Цицерон ги изложува своите мисли за староста. Така, за староста, Цицерон вели дека е потешка од планината Етна, но додава дека и другите фази од животот се исто толку тешки, ако човекот не знае да ги искористи во чест и среќа, зашто нема лошо во тоа човекот да им се потчинува на законите на природата и да ја бара среќата во доблестите. Луѓето осеќаат дека во староста ги напуштаат уживањата и пријателите, но тоа се случува и во младоста, ако луѓето имаал лош карактер и ако се незадоволни од животот. Само оној кој живее за доблестите, во сите животни периоди се здобива со уживања и пријатели. Исто така, за староста се вели дека носи болести и дека нè оддалечува од работите. Но, од каква работа? Сигурно не од умствената работа, вели Цицерон. На бродот, телесните работи ги вршат младите, но на кормилото седи старецот, зашто тој е силен со умот. А, тоа најважното, зашто мудроста управува, а телото само служи. Слично на тоа, Катон престанал да војува, но продолжил да раководи со сенатот, а во Спарта управувањето со државните работи им го доверувале на старците.
Потоа, Цицерон тврди дека не е точно ниту тоа дека во староста се губи паметењето; напротив, грчките философи работеле до длабоката старост, а Солон во своите стихови ја фалел староста. Тој вели дека не треба премногу да се цени силата на младиот човек, ниту силата на бикот, туку треба да уживаме во она што го имаме. Непромисленоста на младите понекогаш ги уништувало и државите, кои потоа старците ги воскреснувале. Сите бараат поука од старите, што значи дека староста е активна и корисна. Човечкаата слабост, според Цицерон, доаѓа од пороците, а не од годините. На пример, Хомер пее за старецот Нестор, кој бил многу мудар, персисикиот цар Кир во староста се сметал за млад, а Катон тврдел дека никогаш во сенатот не чувствувал старост, иако имал 84 години. Старците не треба да жалат за младоста повеќе отколку младите што треба да жалат за детството.
Gorillaz (албум)
Gorillaz — деби албум на британскиот бенд Горилаз, издаден во март 2001 година. Тоа ги вклучува сингловите "Clint Eastwood", "19-2000", "Rock the House" и "Tomorrow Comes Today". Албумот достигна # 3 во Велика Британија, а беше неочекуван хит во САД, со место број # 14 и продажба на над десет милиони примероци во светот.
Информации за албумот
Во текот на албумот, бендот експериментира со многу комбинации на жанрови, вклучувајќи ги и хип-хоп, рок, латино, панк, транс, и реге. Gorillaz беше издаден како усовршено цеде во кое се вклучени екран штедачи, позадина и автоплеј филм кој го отвора интернет прелистувачот на корисникот на посебен дел на мрежното место на Горилаз, кое веќе не е активно.
Во 2004 година, албумот е спакуван со Laika Come Home од 2002 година во ограничена серија кутија поставена како дел од ЕМИ "2CD оригинали" колекција. На почетокот на песната "М1 А1" има последователен звучен клип од филмот Денот на мртвите. Песната "Slow Country" располага со примерок од "Специјални" 1981 сингл "Град на духови ". А примерокот од циклусот "Во Домот на планината кралица" од Рејмонд Скот се повторува низ песната "Man Research (Clapper)". Насловот на песната е поздрав до истражувањето на Рејмонд Скот Менхетен. Ова е прв албум на Горилаз што носи "Родителска Советодавниот"(Parental Advisory)налепница.
Росици
Росици или Росавско — некогашно село во Леринско, Егејска Македонија, на територијата на денешната општина Суровичево, Западна Македонија, Грција. Претстанало да постои во XVII век заради негово поплавување од водите на Петерското Езеро.
Географија
Росици се наоѓало во северниот дел на Петерското Езеро, меѓу селата Пателе и Петерско. Било сместено во југозападното подножјето на високиот рид Најдово Трло (896 м). Се наоѓало веднаш до денешното полуостровче Преображение на 3 км северозападно од Пателе, на кој стои параклисот „Преображение Христово“ изграден во 1929 г.
Историја
Месноста за првпат е населена во неолитско време, за што сведочи Пателската неолитска населба, населена од 5500 до 4500 г. п.н.е. На самото место на Росици се откриени траги од раното бакарно време.
На север се наоѓа возвишението Кале, на кое се наоѓала утврдена населба или воени објекти.
Според преданието, селото е потопено во втората половина на XVII век од надојдената вода на Петерското Езеро. Истовремено се поплавиле и селата Рудник и Острово, иако тие опстојуваат до денес. Населението на Росици се преселило во Пателе.
Сребрен фазан
Сребрен фазан — вид фазан кој живее во шумовитите планини на Индокина и источна и јужна Кина, но и на Хаваите и разни места во САД како доведено животно. Мажјакот е црно-бел, додека пак женката е претежно кафеава. Двата пола имаат месесто црвено лице и црвени нозе, со што овој вид се разликува од сивоногниот непалски фазан (L. leucomelanos). Често се одгледува во птичарството и начелно е добро застапен во дивина, со исклучок на некои подвидови (особено whiteheadi од Хајнан, engelbachi од јужен Лаос и annamensis од јужен Виетнам), кои се ретки и загрозени.
Оваа птица може да се види во Зоолошката градина во Скопје.
Таксономија
Како и другите фазани, сребрениот фазан бил ставен во родот фазани, кога Карл Линеј го опишал во неговото обележје на 10-то издание на „Систем на природата“ во 1758 година. Оттогаш, тоа - или барем некои од подвидовите поврзани со него - биле ставени или во Euplocamus или во Gennceus. Денес сите поголеми власти го ставаат сребрениот фазан во кокошкофазани.
Со овие два подвида на калиџкиот фазан, сребрениот фазан има 15 подвидови. Сепак, додека некои подвидови се релативно особени, неколку други (барем L. n. Rufipes, L. n. Occidentalis, L. n. Ripponi, L. n. Jonesi, L. n. Beaulieui, L. n. Nycthemera, и L. n. fokiensis) најверојатно се дел од клина, што ако биде потврдено, би резултирало во помлади синоними на номинираниот подвид. Неколку други таксони, на пример L. n. andersoni, сега сите важни органи ги сметаат за неважечки.
Откако бил сметан за многу редок вид, царскиот фазан е всушност хибрид што се појавува природно помеѓу сребрениот фазан и виетнамскиот фазан.
Подвидови
Постојат 15 подвидови на сребрен фазан. По таксономски редослед, тие се следниве:
Опис
Ова е релативно голем фазан, при што мажјаците од најголемиот подвид се долги од 120 до 125 см (од кои 75 см отпаѓаат на опашката), додека пак мажјаците од мајмалиот подвид одвај достигнуваат 70 см (од кои 30 см е опашката). По тежина се движат од 1,13 до 2 кг. Женките од сите подвидови се забележително помали од мажјаците, со големина од 55 до 90 см (од кои 24-32 см отпаѓаат на опашката). Тешки се 1-1,3 кг.
Мажјаците од северните подвидови се најголеми, имаат бел горен дел и опашка (со извесни црни белези), а долните делови и пувката се синкаво црни. Јужните подвидови имаат посиви горни делови и опашка, со многу повеќе црни белези, што ги прави по изгед многу потемни од северните подвидови. Мажјаците го добиваат полнолетното перје во втората година од животот.
Женките се кафеави и имаат пократки опашки од мажјаците. Кај некои подвидови имаат бел долен дел со изразена црна шара, а кај подвидот whiteheadi шарата се издига и во погорните делови.
Таламус
Таламус (лат. thalamus dorsalis, од грчки θάλαμος, „комора“) ― главна и најголема сива маса во меѓумозокот (diencephalon) со јајцевидна форма. Таламусот претставува главен релејен центар на мозокот, кој спроведува и интегрира огромен број на моторни и сетилни импулси помеѓу повисоките центри на мозокот и периферијата.
Анатомија
Таламусот е составен од две симетрични структури на сива маса, кои го формираат најголемиот дел од меѓумозокот. Тие се издолжени по должина на антеропостериорната оска, што им дава овална форма. Најтесен е на предниот крај, а најширок е на задниот крај. И двата таламуси се изградени од сива маса која е поделена со бела маса во форма на буквата „Y“, позната како внатрешна медуларна ламина (lamina medullaris medialis thalami). Како резултат на локацијата на внатрешната медуларна ламина, секој таламус е поделен на три главни дела: преден, медијален и латерален таламус. Предниот дел лежи помеѓу кратките екстремитети на внатрешната медуларна ламина, додека медијалниот и латералниот дел лежат на соодветната страна на главното стебло на „Y“. Левиот таламус комуницира со десниот таламус преку интерталамичната адхезија (аdhaesio interthalamica).
Површината на таламусот е рамна, освен две испакнатини кои се наоѓаат на постеровентралната површина. Станува збор за медијалното (внатрешно) коленесто тело (corpus geniculatum mediale) и латералното (надворешно) коленесто тело (corpus geniculatum laterale), кои се одговорни за обработка на аудитивните и визуелните сетилни информации, соодветно.
Преден аспект
Предниот пол на таламусот го формира задниот ѕид на интервентрикуларниот отвор на Монро (foramen interventriculare, foramen Monroi) - канал кој ја поврзува латералната мозочна комора (ventriculus lateralis) со третата мозочна комора (ventriculus tertius cerebri). Дополнително, постојат пет вени кои се спојуваат и ја формираат внатрешната мозочна вена (vena interna cerebri) на предниот крај на таламусот.
Медијален аспект
Медијалниот ѕид на таламусот го формира страничниот ѕид на третата мозочна комора.
Дорзален аспект
Дорзалната површина на таламусот е во тесна врска со белата гранична пруга (stria terminalis), хороидниот плексус (plexus choroideus) на третата мозочна комора и мозочниот свод (fornix). Внатрешната мозочна вена се протега по дорзомедијалната должина на таламусот, додека горната таламостријатна вена (vena thalamostriata superior) се протега по дорзолатералната површина.
Над stratum zonale на таламусот се наоѓа опашкастото јадро (nucleus caudatus). Главата на опашкастото јадро лежи антеросупериорно во однос на таламусот, а телото му се протега супериорно и латерално во однос на таламусот. Латерално на надворешната медуларна ламина се наоѓа ретикуларното јадро (nucleus reticularis thalami), а потоа задниот крак на внатрешната чаура (capsula interna). Бројни невронски патишта патуваат низ различните краци на внатрешната чаура за да градат синапси во таламусот. Внатрешната чаура исто така го одделува таламусот од лушпестото тело (putamen) и бледото јадро (globus pallidus) (заедно познати како леќесто јадро или nucleus lentiformis).
Постериорен аспект
Постериорниот аспект на таламусот е познат како перниче или пулвинар (pulvinar thalami). Секој пулвинар е сместен латерално во однос на епифизата (glandula pinealis), хабенуларната комисура (commissura habenularum) и задната комисура (commissura posterior), постеролатерално во однос на четирикратните тела (corpora quadrigemina), односно горните и долните брекчиња (colliculi), и супериорно во однос на внатрешното и надворешното коленесто тело. Дополнително, задниот таламус е близу до задниот крај на жулестото тело (splenium corporis callosi).
Инфериорен аспект
Постојат две главни структури кои се наоѓаат инфериорно во однос на таламусот. Антероинфериорно е сместен хипоталамусот, каудално на хипоталамичниот жлеб (sulcus hypothalamicus). Директно инфериорно на таламусот се мозочните краци (pedunculi cerebri) и аквадуктот на Силвиус (aqueductus mesencephali, aqueductus Sylvii).
Таламични јадра
Јадрата на таламусот (nuclei thalami) се всушност кластери на густо спакувани клеточни тела на неврони. Секоја страна на таламусот содржи шест групи на јадра:
Јадрата на таламусот ги спроведуваат и модулираат информациите кои патуваат од периферијата до кората на големиот мозок (cortex cerebri). Скоро сите нагорни (асцедентни) нервни патишта прво градат синапси во некое од таламичните јадра, каде што информациите се сортираат, интегрираат и анализираат, пред конечно да бидат испратени до кората на големиот мозок. Од овие причини таламусот може да се разгледува и како вид на „портал“ за кората на големиот мозок. Сите лимбични, моторни и сетилни информации, вклучувајќи ги соматските сензации, видот, слухот и вкусот, освен сетилото за мирис, минуваат низ таламусот на својот пат од периферијата до кората на големиот мозок или обратно.
Таламусот е поделен на три главни дела, од кои секој содржи неколку јадра:
Овие групи на јадра се одделени меѓусебе со вертикален лист од бела маса во облик на буквата „Y“, наречен внатрешна медуларна ламина (lamina medullaris medialis thalami). Самата внатрешна медуларна ламина содржи група на јадра наречени интраламинарни јадра. Покрај тоа, таламусот содржи област на тенки, паравентрикуларни јадра, расфрлани во перивентрикуларната сива маса која го разделува медијалниот дел на таламусот од епендимата на третата мозочна комора. Исто така, таламусот содржи јадро наречено таламично ретикуларно јадро, кое го обвива латералниот аспект на таламусот.
Покрај гореспоменатата поделба според анатомска локација, таламичните јадра, исто така, можат да се класифицираат според нивната функција на:
Предни таламични јадра
Предните таламични јадра се збир на невронски клеточни тела во предниот дел на таламусот, сместени помеѓу краците на внатрешната медуларна ламина со форма на буквата „Y“. Предниот дел на таламусот е поделен на три дела: антеровентрални, антеромедијални и антеродорзални јадра.
1594 во музиката
1594 година во музиката содржи некои значајни настани.
Таламус
Предни таламични јадра
Овие јадра примаат информации од лимбичниот систем, поради што имаат функции поврзани со емоционалната состојба, вниманието, будноста и меморијата. Поточно, предните таламични јадра примаат аферентни влакна од мамиларните тела на хипоталамусот (corpora mamillaria) преку мамилоталамичниот пат (fasciculus mammillothalamicus). По добивањето на информација од мамиларните тела на хипоталамусот, предните таламични јадра информацијата ја испраќаат преку еферентни влакна до кората на големиот мозок. Овие патишта се двонасочни, а се проектираат на следните кортикални структури: цингуларната витка (gyrus cinguli), предната лимбична област, парахипокампалната витка (gyrus parahippocampalis), дорзолатерални префронтални и задни области на неокортексот.
Латерални таламични јадра
Латералните таламични јадра се збир на клеточни тела на неврони сместени латерално (странично) во однос на внатрешната медуларна ламина. Станува збор за најголема групација на таламични јадра, која е поделена на вентрален сегмент и дорзален сегмент на јадра.
Јадрата на вентралниот сегмент се: вентралното антериорно јадро (VA), вентралното латерално јадро (VL) и вентралното постериорно јадро (VP). Јадрата на дорзалниот сегмент се: внатрешното коленесто јадро (MGN, од англ. Medial Geniculate Nucleus), надворешното коленесто јадро (LGN, од англ. Lateral Geniculate Nucleus), латералното дорзално јадро (LD), латералното постериорно јадро (LP) и пулвинарот.