cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Оливија Њутн-Џон
Брилијантин
Популарноста на филмот растела низ годините. Бил реиздаден за неговата 20-та годишнина во 1998 и се рангираше како вториот најдобра заработувачка позади Титаник во неговиот прв викенд. Најскоро беше реиздаден во јули 2010 како берзија со пеење во одредени Американски театри. Музичката тема сè уште се продава доволно добро за често да се појавува на Билборд-овата Топ листа за музички теми.
Правна тужба против УМГ
Во јуни 2006 компанијата на Њутн-Џон ОН-Џ Продукција Лтд поднела правна тужба против Универсал Мјузик Груп за $1 милион за неплатени авторски права од музичката тема.
Нов Имиџ
трансформацијата на Њутн-Џон во Брилијантин од добрата "Сенди 1" во кожна униформа "Сенди 2" ја охрабрила Њутн-Џон да го направи истото со нејзината музичка кариера. Во ноември 1978, го издала нејзиниот следен студиски албум, Тотално Жешко, кој станал нејзиниот прв солистички Топ 10 (Бр. 7) албум од Дали некогаш си бил весел. Облечена во кожа на обвивката, сингловите од албумот "Малку повеќе љубов" (Бр. 3 Поп, Бр. 94 кантри, Бр. 4 АЦ), "Подлабоко од ноќта" (Бр. 11 Поп, Бр. 87 Кантри, Бр. 4 АЦ), и насловната песна (Бр. 52 поп) сите прикажуваат поагресивен и побрз звук за Њутн-Џон. Иако албумот ја запостави кантри музиката, сепак стигна Бр. 4 на листата за Кантри Албуми. Њутн-Џон го издаде Б-Сајд, "Танцување' 'Раунд анд раунд," од "Тотално Жешко" синглот на Кантри радиото достигнувајќи до Бр. 29 (како и Бр. 82 Поп и Бр. 25 АЦ), станувајќи нејзиниот последно рангиран соло Кантри сингл до денеска.
Њутн-Џон ја започнала 1980 со издавање на "Не можам да си помогнам" (Бр. 12 Поп, Бр. 8 АЦ), дует со Енди Гиб од неговиот Откако ќе се стемни албумот, и со учествување во нејзиниот трет музчки специјал, Холивудски Ноќи. Подоцна истата година, таа се појавила во нејзиниот прв филм по Брилијантин учествувајќи во мјузиклот Ксанаду со Џин Кели и Мајкл Бек. Иако филмот имал голем неуспех, неговата музичка тема (Бр. 4 Поп) била сертифицирана за двојно платинеста лансирајќи пет Топ 20 синглови на Билборд Хот 100 листата. Њутн-Џон се рангирала со "Магија" (Бр. 1 Поп, Бр. 1 АЦ), "Одеднаш" со Клиф Ричард (Бр. 20 Поп, Бр. 4 АЦ) и насловната тема со Електрик Лајт Оркестарот (Бр. 8 Поп, Бр. 2 АЦ). ( Електрик Лајт Оркестарот исто се рангирал со "Жив сум" (Бр. 16 поп, Бр. 48 АЦ) и "Низ целиот свет" (Бр. 13 Поп, Бр. 46 АЦ).) "Магија" бил најголемиот Поп хит на Њутн-Џон до тој момент (четири недели на Бр. 1) и сè уште се рангира како најголемиот АЦ хит на нејзината кариера (пет недели на Бр. 1). Филмот оттогаш станал култна класика и основа за добро-критикувани Бродвеј шоуа кои достигнале повеќе од 500 изведби на почетокот на 2007и бил номиниран за четири Тони Награди вклучувајќи и Најдобар Мјузикл. (Следела успешна интернационална тура на шоуто.)
Во 1981, Њутн-Џон го издала својот најуспешен студиски албум, двојно платинестиот Физички. Насловната песна, напишана од Стив Кипнер и Тери Шедик, поминал 10 недели на врвот на Билборд Хот 100, израмнувајќи се со тогашниот рекорд за најмногу недели поминати на Бр. 1 во рок ерата во сопственост на Деби Бон-овата "Го осветлуваш мојот живот." Синглот бил сертифициран за платинест и на крајот се рангирал како најдобра песна на декадата. (Во 2008, Билборд ја рангирал песната на Бр. 6 меѓу сите песни кои се рангирале во педесет годишната историја на Хот 100.) "Физички" дури и го донел на Њутн-Џон нејзиниот прв пласман на РнБ Синглови (Бр. 28) и Албуми (бр. 32) листите. Физички албумот предизвикал уште два синглови, "Направи чекор кон мене" (Бр. 5 Поп, Бр. 6 АЦ) и "Лендслајд" (Бр. 52 Поп).
Провокативниот текст на насловната песна предизвикал две радио станици од Јута да го забранат синглот на нивните листи. (Во 2010, Билборд списанието го рангирал овој сингл како најуспешен сингл за секс.) За да го спречи неговиот отворено сугестивен тон, Њутн-Џон снимила видео со тема за вежбање кое ја претворило песната во химна за аеробик и ги направило лентите за вежбање моден додаток надвор од салата. Њутн-Џон станала пионер почетната индустрија на музички видеа со снимањето на видео албум за Физички додавајќи им видеа на сите песни од албумоти на три од нејзините постари хитови. Видео албумот и донел четврта Греми награда и бил емитуван како специјал во ударно време на АБЦ, Летс гет физикал, станувајќи Топ 10 Нилсен хит. Успехот на Физички водел до интернационална турнеја и до издавањето на нејзината втора колекција на хитови, двојно платинестиот Најголемите Хитови на Оливија Вол. 2 (Бр. 16 Поп), кои произвеле уште два Топ 40 синглови: "Срцев Удар" (Бр. 3 Поп) и "Заврзана" (Бр. 38 Поп). Турнејата била снимана за нејзиниот Оливија на Концерт телевизиски специјал кој се емитувал на ХБО во јануари 1983. Специјалот бил потоа издаден за да и донесе на Њутн-Џон видео заработувачка и нова Греми номинација.
Њутн-Џон се здружила со Траволта во 1983 за комерцијално неуспешниот и со лоши критики филмот Двајца од еден вид, искупени од неговата платинеста музичка тема (Бр. 26 Поп) и "Пресврт на Судбината" (Бр. 5 Поп), "Живеејќи во Очајно Време" (Бр. 31 Поп), и новиот дует со Траволта, "Обиди се" (Бр. 3 АЦ). Њутн-Џон Издала нов видео пакет,Греми-номинираната Пресврт на Судбината, заедно со видеа за нејзините четири песни на Двајца од еден вид музичката тема и двата сингла од Најголемите Хитови на Оливија Вол. 2.
Истата година, Њутн-Џон и Пет Керол ја основале Коала Блу. Продавницата, оригинално за Австралиски увоз, еволуирала во синџир на бутици за женска облека. Синџирот бил веднаш успешен, но на крај прогласил банкрот и бил затворен во 1992. Њутн-Џон и Фарар подоцна ќе го лиценцираат брендот за линија од Австралиски вина, конфекции производи за бања. Њутн-Џон се омажила за нејзиното долгогодишно момче, глумецот Мет Латанзи, во декември 1984. Двојката се запознала четири години подоцна на снимањето на Ксанаду. Нивната ќерка, Клое Роуз Латанзи, е родена во јануари 1986. (Се развеле во 1995.)
Музичката кариера на Љутн-Џон се изладила по издавањето на нејзиниот студиски албум, златниот Душевен Бакнеж (Бр. 29 поп), во 1985. Единствениот сингл од албумот кој бил рангиран била насловната тема (Бр. 20 Поп, Бр. 20 АЦ). Поради нејзината бременост, Њутн-Џон го ограничила нејзиниот публицитет за албумот. Видео албумот за Душевен Бакнеж се состоел од само пет од десетте песни на албумот (концепт видеата за сингловите од албумот "Душевен Бакнеж" и "Зацврсти се" како и видео изведбите на песните "Културен Шок", "Емоционално збунета" и "Вистинскиот момент").
Мајчинство и застапување
По три години пауза од раѓањето на Клое, Њутн-Џон продолжи со нејзината кариера со снимање на албумот вож 1988, Гласина. Албумот бил презентиран од ХБО специјал, Оливија Даун Андер, и неговиот прв сингл, насловната тема, била напишана и продуцирана од Елтон Џон. И синглот (Бр. 62 Поп, Бр. 33 АЦ) и албумот (Бр. 67 Поп) не успеале бидејќи речиси четириесет годишната Њутн-Џон изгледала "стара" во споредба со тинејџерските кралици Деби Гибсон и Тифани кои владееле на Поп листите во тоа време. (иронично, овој албум бил воздигнуван од критичарите како повеќе зрел со тоа што Њутн-Џон обработува теми како што е СИДА, околината и домаќинства со самохрани родители.) Вториот сингл, "Може ли да разговараме во кревет", не се рангирал, но бил издаден во  1989 од Грејсон Хју, аранжерот на песната, како што "Да разговараме" станува Топ 20 Поп хит. Година подоцна, Њутн-Џон го снимила својот само-опишувачки "себе-попустлив" албум, Топло и Нежно. Инспирирана од нејзината ќерка, која се објавила на обвивката на албумот, албумот се состоел од приспивни песни и љубовни песни за родителите и нивните деца. Овој албум, последен продуциран од Џон Фарар, исто така не успеал да ја оживее нејзината кариера борејќи сè до Бр. 124 Поп.
Поборноста на Њутн-Џон за здравствените проблеми било предвестие на нејзината претходна вклученост во многу хуманитарни цели. Њутн-Џон откажала концерт во 1978 на турнејата низ Јапонија за да протестира за масакрот на делфини фатени во мрежи за ловење туна. (Таа веднаш ја презакажала турнејата кога јапонската влада ја убедила дека ќе ја разгледат темата.) Таа била изведувач на Музика за УНИЦЕФ Концерт во 1978 за ОН' Интернационална година на детето низ телевизиите во светот. За време на концертот, артистите изведувале песни за кои тие донирале нивните авторски права привремено, а некои засекогаш, за да придонесат за целта. Таа била назначена за Амбасадор на Добра Волја во Програмата на Обединетите Нации. Во 1991, таа станала Национален Гласноговорник за Фондот за Животна Средина на Колет Чуда/ЦХЕЦ (Коалиција за Животна Средина и Детско Здравје) по смртта на четиригодишниот Колет Чуда, семеен пријател, од рак. (Чуда беше заедно со Њутн-Џон и ќерката Клое на обвивката на Топло и Нежно албумот на Њутн-Џон.)
Дијагнозата за рак на Њутн-Џон имало ефекти и на музиката која ја снимала. Во 1994, ја издала Гаја: Патувањето на Една Жена која го прикажувало нејзиното хронично искушение. Ова бил првиот албум на кој Њутн-Џон ги напишала сите песни охрабрувајќи ја да стане повеќе активна како текстописец потоа. Во 2005, ја издала Посилна од порано, продаден ексклузивно во Обединетите Држави од Халмарк. Приносите од продажбата на албумот се користеле за истражување на рак на дојка. на албумот била песната "Феноменална Жена" заснована на поемата од Маја Ангелу која вклучувала гостински вокали како Диана Керол, Бет Нилсен Чепмен, Делта Гудрем, Ејми Холанд, Пети ЛаБеле и Минди Смит – сите преживеани или засегнати од рак.
Следната година, Њутн-Џон издала лековито ЦД, Милост и Благодарност. Албумот екслкузивно бил продаден од Волгринс исто искористено за неколку добротворни цели вклучувајќи Ѕ-МЕ Национална Организација за Рак на Дојка. ЦД-то било "срцето" од Тело - Срце - Дух Велнес Колекцијата која исто имала Лив-Кит и диетски додатоци за здравје на дојката. Њутн-Џон преснимила некои песни од Милост и Благодарност во 2010 и го реиздала албумот како Милост и Благодарност Обновено на Грин Хил музичката ознака. Обновен-ото ЦД вклучува нова песна, "Помогни ми да оздравам," која ја немало на оригиналниот албум. Обновен-ото ЦД и донесе на Њутн-Џон прво појавување на Билборд Христијански Албуми (Бр. 36), Христијански & Госпел Албуми (Бр. 54) и Албуми од Новата Ера (Бр. 2) листите.
Во 2008, Њутн-Џон обезбеди средства за да се изгради Оливија Њутн-Џон центарот за рак и здравје во Мелбурн, Австралија. Таа предводела тринеделно, 228 км. одење по Големиот кинески Ѕид во април придружена од различни славни личности и преживеани од рак низ нејзината патека. Маршот  ги симболизирал чекорите кои пациентите на рак мора да ги преземат на пат  до нивното оздравување. Њутн-Џон објавила придружно ЦД, Прославување со Песна, следниот месец во Австралија а потоа и низ светот вклучувајќи нови и претходно снимени дуети од "Оливија Њутн-Џон и Пријателите." Нејзините "Пријатели" биле Јан Арден, Џими Барнс, Џон Фарар, Бери гиб, Делта Гудрем, Сан Хо, Ричард Маркс, Клиф Ричард, Мелинда Шнајдер, Ејми Скај и Кит Урбан. (Албумот бил реиздаден од Грин Хил Рекордс со различна обвивка во 2011.) Во октомври, Њутн-Џон помогнала да се лансира мрежната страница за www.liv.com и се здружила со teamed with фитнес лиценца Курвс да создаде еден милион Лајв-Ејд помош за само-прегледување за Мецецот за Свесност за Рак на Дојка.
Њутн-Џон соработувала со продуцентот Дејвид Фостер да ја сними "Надежта е секогаш тука" за телевизискиот специјал во ноември 2009, Калеидоскоп. Песната била напижана и компонирана за изведба на шоуто од друга преживеана од рак на дојка, уметничката лизгачка Дороти Хамил. Песната била издадена како дигитален сингл по емитувањето на шоуто.
Њутн-Џон била избрана во документарната драма на УниГлоуб Ентертеинмент за рак на дојка, 1 на Минута, издаден во октомври 2010. Документарецот бил направен од глумицата Намрата Сингх Гујрал и избрале други славни личности кои преживеале рак на дојка или се засегнати од болеста. За време на истиот месец, Блувотер Продукцијата издала стрип вклучувајќи ја Њутн-Џон за да се совпадне со Месец за Свесност за Рак на Дојка.
Нутн-Џон била назначена за претседател на Ајл Оф Мен Баскинг Шарк Општеството помеѓу 1998 и 2005.
Подоцнежена кариера
Њутн-Џон продолжила да снима и да настапува поп-ориентирана музика исто така. Во 1998, таа се врати во Нешвил за да сними Назад со срце (Бр. 59 Поп). Албумот ја врати во Топ 10 (Бр. 9) на листата за Кантри албуми. Првиот сингл било повторно снимање на "Искрено те сакам" продуцирано од Дејвид фостер и придружувано од Кенет "Бејбифејс" Едмондс на следечки вокали кое се рангираше на Поп (Бр. 67) и АЦ (Бр. 18). Кантри радиото ја отфрли песната, иако достигна до Бр. 16 на листата за Кантри Продажба. Песната од албумот, "Љубовта е подарок," и донесе на Њутн-Џон Дејтајм Еми Награда во 1999 за Отскокнувачки Оригинална Песна откако e обележана на дневната серија, Како што се врти светот.
Албумите на Њутн-Џон временски прво биле издавани во Австралија. Њутн-Џон, Џон Фархам и Ентони Варлоњ имале турнеја низ Австралија како Главниот настан. Албумот во живо добил АРИА награда за Најдобро Продавано Австралиско ЦД и бил исто така номиниран за Најдобар Возрасно Современ Албум. Таа и Фархам ја извеле "осмели се да Сонуваш" на Церемонијата за Отворање на 2000 Сиднеј Олимписки игри. Во 2002, Њутн-Џон издаде (2), албум со дуети придружувана од Австралиските артисти (Тина Арена, Дарен Хејс, Џими Литл, Џони О’Киф, Били Торп, Кејт Урбан) како и чувствителен "дует" со починатиот Питер Ален. Истата година, Њутн-Џон била примена во Австралиската АРИА Ходник на славните. Индиго: Жена од Песна, албум во чест на мајка и обработувајќи песни од женски изведувачи како Џоан Баез, Д Карпентерс, Дорис Деј, Нина Симон, Мини Рипертон и други, бил издаден во 2004. Њутн-Џон го посветила албумот на нејзината мајка, којашто умрела претходната година.
Њутн-Џон исто така издала неколку Божиќни албуми. Во 2000, таа заедно со Винс Гил и Лондонскиот Симфониски Оркестар за 'Сезоната се продавал ексклузивно преку Халмарк. Следната година, го издала Божиќна колекција кој се состоел од сезонска музика претходно снимена за Божиќниот албум на Халмарк, нејзиното појавување на Кени Логинс' 1999 ТНН Божиќниот специјал и нејзините придонеси на Мајка и Дете и Божиќен Дух колекциите од повеќе артисти. (Грин Хил Рекордс го реиздаде овој албумсо поинаков изглед во 2010.) Во 2007, се реобедини со нејзиниот продуцент заМилост и Благодарност, Ејми Скај, за Божиќна Желба (Бр. 187 Поп) кој бил продаден ексклузивно од Таргет во неговата прва година.
Њутн-Џон глумела од време на време од Двајца од ист тип. Се појавила во споредна улога во драмата за СИДА во 1996, Ова е моја забава. Во 2000, се појавила во драматично различна улога како Битси Меј Хардинг, како лезбијка поранешна затвореничка кантри пејачка, во Дел Шор' Валкан Живот. Њутн-Џон ја повторила нејзината улога за Валкан Живот: Серијата која се прикажувала една сезона на ЛОГО телевизиската мрежа. Во серијата биле вклучени пет оригинални песни напишани и компонирани од Њутн-Џон специјално за шоуто. Во 2010, Њутн-Џон глумела во филмот Погодок: Хокејски Мјузикл, издаден во Канада. Њутн-Џон ја портретирала Хоуп Гордон, мајката на домашно-образуван хокеј генијалец. Филмот го отворил Меѓународниот филмски фестивал во Торонто во 2010.
Њутн-Џон го запознала Патрик Дермот една година по нејзиниот развод од Мет Латанзиi во 1995. Двојката била во врска од време на време цели девет години. МекДермот исчезнува на рибарско патување во 2005 на Калифорнискиот брег. Неколку теории се поврзуваат со неговото исчезнување од несреќа до симулирање на неговото исчезнување за да избегне да плаќа издржување на децата со неговата бивша сопруга, глумицата Ивет Нипар. Њутн-Џон, која била во Австралија во нејзиниот Гаја Ритрит & Спа во време на неговото исчезнување, никогаш не била осомничена за исчезнувањето на МекДермот и одбила да коментира за било која шпекулација. Истрага на Крајбрежната Стража објавена во 2008 "заклучува дека МекДермот е загубен на море,"  иако некои тврделе дека контактирале со МекДермот по неговото исчезнување.
Њутн-Џон се вратиле на насловните страни на таблоидите повторно во 2007 кога било откриено дека нејзината ќерка Клое закрепнувала од анорексија.
Њутн-Џон издала друг концерт на ДВД, Оливија Њутн-Џон и Сиднејската Симфонија: Во Живо Од Сидни Опера Хаус, и придружно ЦД, Оливија Хитови во Живо, во јануари 2008. Променета верзија на ДВД-то се презентирало на ПБС станицата, ВЛИВ (гарден Сити, Њујорк), во октомври 2007 и последователно се емитувало национално за време на собирањето на финансиски средства за ветувачките дискови на мрежата. Овој бил трет албум во живо на Њутн-Џон јапонското издание во 1981, Љубовна Изведба, и нејзината Австралиска 2000 изведба, Патувањето на Една Жена во живо.
Во 2008, Њутн-Џон учествувала во ББЦ Велс програмата Доаѓајки дома за нејзината велшка семејна историја.
Во јуни 2008, Њутн-Џон се венчала тајно со Џон ("Амазон Џон") Истерлинг, основач и претседател на фирма за природни лекови, Амазон Херб Компанијата. Двојката прво се запознала 15 години претходно, но се заљубиле дури во 2007. (Исто како Њутн-Џон, ова бил втор брак за Истерлинг.) Се венчале сами во приватна духовна церемонија на Инките во Куско, Перу на 21 јуни следена од легална церемонија девет дена подоцна на Јупитер Островот во Флорида. Немало гости на ниту една церемонија бидејќи двојката претпочитала да се венча едноставно и приватно. Само ќерката на Њутн-Џон, Клое, знаела за ова. Не објавиле за нивниот брак сè до 4 јули на скарата во домот на Њутн-Џон во Малибу, Калифорнија, каде гостите биле изненадени од новостите. Венчавката била потврдена подоцна од Хелоу! списанието кое објавило ексклузивни снимки од двете венчавки. Во јуни 2009, Истерлингови купиле нов $4.1 милиони дом во Јупитер Инлет, и Њутн-Џон го продаде нејзиниот дом во Малибу, Калифорнија.
OliviaNewton-John10TIFF.jpg, во улога на мајка на невестата. Младоженецот го играл Ксавиер Самуел.
2012–2022
Њутн Џон активно правела турнеи после 2012 година. Во 2012 Њутн-Џон почнува Азиска турнеја низ Јапонија, Тајланд, Сингапур, Хонгконг, Малезија, Филипините, Индонезија и Шри Ланка. Австралиска турнеја низ Перт, Мелбурн и Сиднеј, и низ Обединетите Држави исто така, угодувајќи им на обожавателите со песни што никогаш не ги пеела порано на концерт.
Во ноември 2012 Њутн-Џон се здружи со Џон Траволта за да го направат добротворниот албум Овој Божиќ, за поддршка на центарот Оливија Њутн-Џонза Рак и Здравје и фондацијата Џет траволта. Артисти кои учествуваат на албумот се: Барбара Стрејсенд, Џејмс Тејлор, Чик Кореја, Кени Џи, Тони Бенет, Клиф Ричард и Оркестарот Каунт Бејзи.
На 8 август 2022 година, Њутн-Џон починала од рак на дојка, во нејзиниот дом во Калифорнија, на возраст од 73 години.
Дискографија
Забелешки:
Дионисиј II (охридски архиепископ)
Дионисиј II  бил православен свештеник и охридски архиепископ во период од 1706 до 1707 и од 1709 до 1714 година.
Првпат неговото име се споменува во списокот на Хрисант од 1706 година. На 26 декември 1706 година, како охридски архиепископ побарал милостина од рускиот император Петар Велики. Бил симнат од престолот пред мај или август 1706 година. Вторпат дошол на престолот како наследник на Зосим околу 4 јуни, 1709 година, а на 16 јули, 1714 повторно бил соборен.
Александар Морфов
Александар Василев Морфов (бугарски: Александър Василев Морфов) — бугарски композитор, поет, публицист и воен офицер. Тој се смета за еден од пионерите на бугарската народна музика и татко на бугарската воено-народна песна. Морфов е автор на Маршот на македонските револуционери, т.н. „Изгреј зора на слободата“ која исто така е првата химна на Народна Република Македонија.
Тој е роден на 13 јануари 1880 година во Стара Загора, Источна Румелија. Александар е брат на бугарската оперска пејачка Христина Морфова. Морфов учествува во создавањето на Сојузот на народните хорови во Бугарија. Автор е на 2 песни за машки хор, околу 10 за мешан хор меѓу кои се познатите „Дамјан танец води“, „Баба Минковица“ и баладата „Сејмени“, околу 30 воени маршови, 4 соло песни и 2 во придружба на пијано.
Морфов средно училиште оди во Католичката гимназија во Одрин каде започнал да учи свирење на флејта. Во 1902 завршува на Военото училиште во Софија Две години потоа се вработува и предава во универзитетот сè до 1922 година. Морфов служи во 1-ви и 25-ти пешадиски полк. Подоцна станува и командир на чета во Школата за резервни офицери и во Военото училиште. Тој исто така командувал и со 7-та пешадиска дружина. Учествува во Балканските војни и во Првата светска војна. Во 1919 година е промовиран во потполковник, а во 1922 година стапува во пензија. Морфов умира на 19 април 1934 година во Софија.
Парк Александров
Паркот Александров (поранешен момински парк) е јавен градски парк во градот Белград во општина Стари Град. Споменикот на царот Николај Втори е дело на руските вајари Андреј Ковалчук и Генадиј Прававоров. Тежи околу 50 тони и е висок 7,5 метри, а самата скулптура е 3,5 метри широка. Изработена е од бронза, а постаментот е од гранит. Се правела во Русија околу 6 месеци во текот на 2014 година а испорачана е на 11 октомври, а инаугурирана и осветена на 16 ноември 2014 година. Истовремено, паркот е реновиран според проектот на архитектот Јанко Крстиќ, кој ја проектирал околината во која се наоѓа споменикот. Паркот го уредиле работниците на ЈПК „Зеленило – Белград“, во соработка со руски инженери.
Локација
Паркот се наоѓа во близина на центарот на Белград, граничи со улицата Крал Милан на исток, улицата Косовска девојка на север и улицата Кралица Наталија на запад. На јужниот раб на паркот се наоѓа старата зграда на Народното собрание на Република Србија. Во непосредна близина на паркот се наоѓаат Андриќев венец, Нови двор, како и Рускиот дом.
Име и историја на паркот
Паркот Александров е еден од поновите паркови во градот. Основан е во 1950 години, а на негово место до 1904 г. била Куќата на Симиќ, резиденција на владетелите на кнежевството и кралството Србија во текот на 19 и почетокот на 20 век, се изградила кон крајот на триесеттите години на 19 век, Стојан Симиќ, тогашен политичар и стопанственик, изградил куќа во Белград, далеку од градот, на ливадите зад Теразије, односно во просторот на денешниот парк. Тоа било наскоро, веќе во 1843 година, државата му ја откупила зградата и му ја предала како дворец на новиот кнез Александар Караѓорѓевиќ. По враќањето на тронот во 1859 г. Обреновиќи го користеле и како дворец до Мајскиот државен удар во 1903 година. Познат е како Стари конак. Бил урнат во 1904 година, бидејќи наликувал на поранешна династија. Во 1863 година, Првата српска гимназија за женско образование, женската гимназија, била основана на улицата Кралица Наталије во Блиската улица подоцна била наречена Моминска, а денес го носи името Косовки Девојки, па затоа паркот кој е формиран многу подоцна се нарекува Момински парк.
На 18 април 2017 г. Собранието на град Белград официјално го сменило името од Момински парк во Парк Александров, како дел од ансамблот Александров, воен хор на Црвената армија. Често настапувале во Белград, а на 25 декември 2016 г. многу членови на ансамблот загинале во авионска несреќа преку Црното Море.
Епилепсија
Епилепсијата (доаѓа од старогрчкиот збор epilepsia, што значи "напад") е често хронично невролошко пореметување кое се одликува со напади. Тие напади се краткотрајни знаци и/или сипмтоми на абнормална, претерана или хиперсинхрона невронска активност во мозокот. Околу 50 милиони луѓе ширум светот страдаат од епилепсија и скоро секој втор од три нови случаи се откриваат во развиените земји. Како што се навлегува се подлабоко во староста, така епилепсијата станува се почеста болест. Голем дел од новите случаи се јавуваат најчесто кај малите деца и кај постарите. Како последица на операција на мозокот, нападите на епилепсија може да се појават и кај луѓето кои се на интензивна нега.
Епилепсијата може да се контролира со таблети, но не и целосно да се излечи. Сепак, преку 30% од луѓето со епилепсија не можат да ги контролираат нападите дури и со помош на најјаките таблети. При најлошите случаи, може да се примени и операција. Не сите синдроми на епилепсија траат цел живот и некои видови на напади се карактеристични само за одредени фази од детството. Епилепсијата не треба да се смета само како единечно пореметување туку како синдромско со многу различни симптоми, но сите синдроми се одликуваат со епизодични абнормални електрични активности во мозокот.
Црква „Св. Петар и Павле“ - Горгопик
Свети Петар и Павле (Αγίων Πέτρου και Παύλου) — црква во селото Горгопик, Гуменџиско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Гуменџиско-бојмичко-ругуновската епархија на Цариградската патријаршија.
Епилепсија
Класификација
Епилепсијата е поделена на 5 групи: 1. според првичната причина (или етиологија) 2. според видливите манифестации на нападите, познато како семиологија 3. според местото во мозокот од каде потектуваат нападите 4. како дел од дискретни медицински синдроми кои може да се идентификуваат 5. според настаните кои ги предизвикуваат нападите, како читање или пак некоја повреда
Во 1981 г., Меѓународната лига против епилепсија (МЛПЕ) предложила табела за класифицирање на поединечни напади кои се појавуваат се почесто. Таквиот вид на класификација е направено врз основа на испитување (клиничко и електроенцефалографско - ЕЕГ), а не врз основа на основната патофизиологија или анатомија. Во 1989 г., МЛПЕ предложила табела за класификација на епилепсијата според епилептичките синдроми. Тоа може да се опише и како график со две оски – на едната се претставува причината за појава на епилепсијата а на другата степенот на заразеност во мозокот. Од 1997 г., МЛПЕ работи на нова табела која има пет оски: иктален феномен, видови на напади, синдром, етиологија и нарушување.
Црква „Св. Петар и Павле“ - Горгопик
Црквата е изградена во XIX век. Претставува трикорабна базилика со вградена камбанарија.
Епилепсија
Видови напади
Најпрво, видовите на напади се класифицираат според тоа дали изворот на нападот во мозокот е локализиран т.е. познат (делумен или фокален напад) или пренесен (генерализиран). Делумните напади се поделени според тоа која свест е заразена. Ако не е заразена, тогаш тоа претставува едноставен делумен напад; во спротивно, се работи за сложен делумен напад (психомоторен). Овде спаѓаат: расеаност, миоклонични, клонични, тонични, тоник-клонични и атонични напади.
Децата може да доживеат симптоми за кои многу често се мисли дека се епилептични напади, но не се предизвикани од епилепсија. Тоа се:
Конверзивното нарушување се разликува од епилепсијата бидејќи нападите не се појавуваат при спиење и не вклучуваат инконтиненција (невоздржаност) или самоповредување.
Синдроми на епилепсија
Секој вид на епилепсија се манифестира преку своја уникатна комбинација од неколку видови на напади, одредена година на започнување на нападите, електроенцефалографски резултати, лечење и прогноза. Најопштоприфатената класификација на епилепсија ги дели синдромите според локацијата или според распределбата на нападите и според причината. Синдромите се поделени на епилепсии со позната локација (локализирана епилепсија), генерализирани епилепсии или епилепсии со непозната локација.
Локализираната епилепсија, која понекогаш се нарекува делумна или фокална епилепсија, се развива од епилептичен центар, мал дел од мозокот кој има улога на раздразнувач кој го носи епилептичниот одговор. За разлика од оваа, генерализираната епилепсија се развива преку многу независни точки или епилептични кругови кои го вклучуваат целиот мозок. Епилепсиите со непозната локација пак, не се знае дали се појавуваат во дел од мозокот или во повеќе различни делови.
Понатаму, синдромите на епилепсија се делат и според можните причинители: идиопатски, симптоматски и криптогени. Општо земено, идиопатската епилепсија се претпоставува дека потекнува од генетски аномалии кои водат до промена на основната невронска контрола. Симптоматската епилепсија пак потекнува од последиците на една епилептична повреда, независно дали тоа е фокална како тумор или дефект во метаболизмот кој предизвикува голема повреда на мозокот. Криптогената епилепсија настанува од повреда која е тешко или невозможно да се открие за време на испитувањата.
Некои епилептични синдроми е тешко да се вклопат во оваа група па се сместуваат во категоријата на епилепсија со непозната локација/етиологија. Луѓето со напади кои се појавуваат само после одредено избрзано дејство ("предизвикани напади"), боледуваат од "епилепсија" која спаѓа во оваа категорија. Фебрилните грчеви се пример за напади поврзани со одредени избрзани дејствија. Уште позбунувачко претставува тоа што одредени симптоми, како што е Вест синдромот, кој се појавува заедно со напади како детскиот спазам, може да се класифицира како идиопатска, синдромска или криптогена епилепсија во зависност од причината и може да потекнува и од фокални и од генерализирани епилептички рани.
Подолу следат некои почести синдроми на напади: Автосомна епилепсија на предниот дел од мозокот (со напади во текот на ноќта) е идиопатска локализирана епилепсија и претставува наследно епилептично нарушување што предизвикува напади при спиење. Нападите најчесто се појавуваат во детството. Истите се појавуваат во предниот дел од мозокот и се состојат од сложени моторни движења, како стегање со рацете, дигање/спуштање на рака и виткање на коленото. Честа е појавата и на викање, офкање или плачење. Овој вид на епилепсија, многу често се дијагностицира како вид на кошмар. Се смета дека се појавува како разултат на некоја генетска болест. Тие гени ги кодираат никотинските ацетилоклони рецептори.
Доброќудната оксипатилна епилепсија која се појавува во текот на детството е идиопатска локализирана епилепсија и се состои од група на синдроми кои постојано се развиваат. Се состојат од две подгрупи, рана подгрупа со напади карактеристични за деца помеѓу 3 и 5 годишна возраст и подоцнежна која се појавува кај деца помеѓу 7 и 10 години. Нападите се одликуваат со видливи симптоми како скотома или фортификации (светли линии или точки) или слепило (нарушување на видот). Честа е појавата на грчеви во една половина од телото – полугрчеви, присилна девијација или вртење со главата. Кај помладите пациенти најчесто се појавуваат симптоми кои се слични на мигрената, кои се пропратени со повраќање или вртоглавица. ЕЕГ покажува амплитуди на оксипеталните делови (тилот). ЕЕГ и генетската структура наведуваат на автосомно доминантно пренесување кое најдобро го претставил Рубен Кузњецки. Во последно време, се појави група на епилепсии наречени Панајотопулос синдром кој има слични одлики со доброќудната оксипатална епилепсија, но со различни ЕЕГ резултати.
Менструалната епилепсија е вид на епилепсија во која нападите на епилепсија се појавуваат во одредени фази од менструалниот циклус.
Детската отсутна епилепсија е идиопатска, генерализирана епилепсија која се појавува кај деца помеѓу 4 и 12 годишна возраст, а својот врв, болеста го достигнува некаде помеѓу 5тата и 6тата година. Пациентите имаат постојани напади на отсутност, кратки епизоди на зјапање без никаква реакција, понекогаш со мали моторни движења како трепкање со очите или дискретно џвакање. ЕЕГ резултатите во овој вид епилепсија покажуваат генерализирани амплитуди и бранови празнења од 3 Hz. Некои напади целат кон развивање на тоник-клонични напади.
Драве синдромот или првично познат како сериозна миоклона детска епилепсија е нарушување на нервниот систем коe започнува во детството и се одликува со сериозна епилепсија која во целост, не реагира на лекувањето. Манифестациите на овој синдром најдобро ги претставила Шарлот Драве, француски психијатар и епилептологист (роденa на 14 јули 1936 г.). Драве го открилa овој синдром додека работела во центарот Сен Пол, при Универзитетот во Марсеј. Таму, еден од нејзините надгледувачи бил Анри Гасто, според кој е наречен Ленокс-Гасто синдромот. Таа ја појаснила оваа состојба во 1978 година. Распространетоста на ова ретко нарушување е 1:20.000 до 1:40.000 при раѓање, но може и да зачести. Се вели дека се појавува со иста зачестеност кај двата пола и не познава никакви географски или етнички граници.
Драве синдромот различно се манифестира кај различни луѓе. Нападите започнуваат уште во првата година од животот и личноста се развива нормално пред нападите. Во повеќето случаи, првите напади се пропратени со висока температура и се генерализирани тоник-клонични или унилатерални грчеви. Ваквите напади многу често траат подолго време и можат да доведат до статус епилептикус – медицински итен случај. Со тек на време, нападите сè повеќе зачестуваат и се појавуваат без висока температура. Се појавуваат и други видови на напади, кои многу често се миоклони, како напади на нетипична отсутност или делумно-сложени напади.
Други придружни состојби кои се среќаваат кај голем број на пациенти со Драве синдромот се нарушување на спојувањето на сетилниот систем и некои видови на аутизам, ортопедски или нарушување при движење, чести или хронични респираторни и ушни инфекции, нарушување на процесот на спиење и проблеми со растот и исхраната.
Епилепсијата на предниот дел од мозокот многу често е симптоматска или криптогена локализирана епилепсија, се развива од повреди кои предизвикуваат напади што се појавуваат во предниот дел на мозокот. Овој вид епилепсија е тежок за дијагностицирање бидејќи симптомите на нападите може да се помешаат со неепилептични напади.
Епилепсија на отустност кај малолетници е идиопатска генерализирана епилепсија со напади кои се појавуваат малку подоцна од оние кај детската отсутна епилепсија, особено во предпубертетскиот период, а најчести се нападите на отсутност. Може да се појават и генерализирани тоник-клонични напади. Кај некои пациенти се манифестираат синдроми кои речиси и не можат да се разликуваат од малолетничката миоклона епилепсија.
Малолетничката миоклона епилепсија е идиопатска генерализирана епилеписја која се појавува кај пациенти помеѓу 8 и 20 години. Пациентите имаат нормална когнитивност и се невролошки сосема здрави. Најчести напади се миоклониските тресења, а можат да се појават и тоник-клоничните напади и нападите на отсутност. Миоклонските напади се појавуваат наутро, после будење. ЕЕГ покажува генерализирани напади со амплитуди на бранови празнења од 4 до 6 Hz или повеќекратни бранови празнења. Она што е интересно, е тоа дека овој вид епилепсија за првпат е дијагностицирана кога пациентите ги доживуваат првите генерализирани тоник-клонични напади во подоцнежниот период од животот, кога се соочуваат со недостаток на сон (пример прва година на факултет кога остануваат будни до доцна во ноќта за да учат). Исто така откажување од алкохол може да биде главен придонесувачки фактор за продорните напади. Ризикот од склоноста кон напади е голем, сепак повеќето доживуваат напади со кои лесно се справуваат со помош на антиконвулзанти и со одбегнување на избрзани напади.
Ленокс-Гасто синдром е генерализирана епилепсија која се состои од торјство развојни задоцнувања на детската деменција, измешани генерализирани напади и ЕЕГ резултати кои покажуваат амплитуди на барнови празнења од приближно 2 Hz. Нападите се појавуваат помеѓу 2 и 18 години. Докторите истакнуваат повеќе видови на напади кои се важни во овој синдром, но повеќето имаат нестабилни напади, тонични напади, тоник-клонични напади, нетипични напади на отсутност, а понекогаш дури и сложени делумни напади. Антиконвулзантите само делумно помагаат при лекување.
Охатхара синдром е редок, сериозен синдром на епилепсија која најчесто започнува во првите денови или недели од животот. Овие напади многу често се во форма на спазми на вкочанување, но може да се забелажат и други унилатерални напади. Овој вид на болест не може да се предвиде најдобро бидејќи скоро половина од децата умираат во првата година од животот; повеќето од преживеаните деца се интелекнуално онеспособени а некои боледуваат од церебрална парализа. Не постои ефикасен начин на лекување. Голем број деца имаат структурни абнормалности на мозокот.
Примарана епилепсија при читање е рефлективна епилепсија класифицирана како идиопатска локализизрана епилепсија. Читањето кај чувствителни личности предизивкува карактеристични напади.
Прогресивна миоклонска епилепсија опфаќа симптоматски генерализирани епилепсии кои се одликуваат со прогресивна деменција и миоклонски напади. Но исто така може да се појават и тоник-клонични напади. Болестите кои се класифицираат во оваа група се миоклонска епилепсија со искинати црвени влакна, Лафора болеста, невронска цероидна липофуциноза и сиалдоза.
Расмусенов енцефалитис е симптоматска локализирана епилепсија и претставува прогресивна, инфламирана рана која ги напаѓа децата чии напади се појавуваат пред 10 годишна возраст. Нападите започнуваат како одделни прости делумни или сложени делумни напади и може да напредат и да се претворат во Кожевникова епилепсија. Невроскенирањата покажуваат инфламиран енцефалитис на едната страна од мозокот што може да се прошири ако не се лекува. Може да се појават и деменција и хемипареза. Се претпоставува дека причинителот предизвикува имунолошки напад на глутаматските рецептори кој претставува чест невротрансмитер во мозокот.
Симптоматските локализирани епилепсии се поделени според локацијата на епилептичката повреда во мозокот, бидејќи симптомите на нападите се поврзани со локацијата во мозокот а не со причината за појава на повредата. Причини за појава на епилептички фокуси во различни делови од мозокот може да бидат тумори, деформација на срцето, деформација на белите дробови, повреди и церебрални напади.
Епилепсија на слепоочната лобула е симптоматска локализирана епилепсија и е најчест вид на епилепсија која се појавува кај возрасните кои се соочуваат со напади кои речиси и не реагираат на антиконвулзантите. Во повеќето случаи, центарот на епилепсијата се наоѓа во средната линија од слепоочната структура (пр. хипокампусот, амигдалата и парахипокампусен гирус). Нападите започнуваат во подоцнежниот период од детството и адолесценцијата. Поголем дел од пациентите доживуваат сложени делумни напади кои понекогаш им претходат предепилептични симптоми а некои пак страдаат од секундарни генерализирани тоник-клонични напади. Ако пациентот не реагира на лекувањето може да полегне на операција.
Туберозна склероза е генетско нарушување кое предизвикува тумори во повеќе различни органи, особено во мозокот, очите, срцето, црниот дроб, кожата и белите дробови. Неколку видови на повреди во мозокот се појавуваат кај поединци со туберозна склероза и 60-90% од луѓето заболени со туберозна склероза се развива епилепсија.
Вест синдром е тријада од напади наречени детски спазми. Нападите започнуваат помеѓу 3 месеци и 2 години, а врвот го достигнуваат помеѓу 8 и 9 месеци. Најчеста причина за појава на овој синдром е туберозна склероза. Пациентите кои ќе успеат да преживеат, се соочуваат со значајно когнитивно нарушување и со напади кои многу често се јавуваат и може да се развие до степен на друг епидемичен синдром – Ленокс-Гасто синдромот.
Причини
За да се дијагностицира епилепсија, потребно е нападите да се случуваат спонтано. Меѓутоа, кај некои видови епилепсија, потребно е нешто да ги предизивка нападите т.е. катализатори. Тие се наречени рефлексна епилепсија. На пример, пациентите со епилепсија која се јавува при читање, доживуваат напади кои ги предизвикува процесот на читање. Фотосензитивната епилепсија може да има ограничен број напади предизвикани од страна на светлото од светилки. Други забрзувачи можат да се предизвикаат епилептичен напад кај пациенти кои се чувствителни на спонтани напади. На пример, деца со детска епилепсија на отсутност, може да бидат чувствителни на пребрзо дишење. Всушност, светилките и пребрзото дишење се процеси кои се користат од страна на ЕЕГ за да се предизвика напади и да се даде соодвтена дијагноза. Други забрзувачи пак може да ги потпомогнат наместо да ги предизвикаат нападите кај чувствителни личности. Луѓето со епилепсија изјавиле дека емоционалниот стрес, недостатокот на сон, самиот процес на спиење, жештината, алкохолот и високата телесна температура претставуваат забрзувачи за појава на епилепсија. Влијанието на различни забрзувачи варира во однос на синдромот. Исто така, менструалниот циклус кај жените со епилепсија може да влијае на видот на нападите. Менструална епилепсија е поимот што ги означува нападите поврзани со менструалниот циклус.
Постојат различни причини за појава на епилесија кои најчесто се карактеристични во одредна старосна група.
Патофизиологија
Мутациите на некои гени се поврзуваат со некои видови епилепсија. Еден вид на механизам за некои видови на наследна епилепсија се мутации на гени кои се поврзуваат со канали за натриумски белковини. Овие неисправни натриумски канали се отворени предолго и го прават невронот хипер-раздразлив. Глутаминатот кој претставува раздразлив невротрансмитер, може да се отпушти од овие неврони во големи количини, кои се врзуваат со најблиските глутаминатски неврони и предизвикува да се ослободи огромни количини калциум по пост-синаптичките ќелии. Ваквите огромни количини на калциум може да бидат невротоксични за заразената ќелија. Хипокампусот кој содржи големи количини на глутаматски неврони, е многу ранлив на епилептични напади, кои се шират преку возбудување и можно е да настане невронска смрт. Друг вид на механизам се одликува со мутации кои водат до неефикасни активности на гама-аминобутерната киселина (најчест инхибиторен невротрансмитер во мозокот). Исто така се идентификувани и мутации поврзани со епилепсијата во некои нејонски канални гени.
Епилептогенеза е процес преку кој еден нормален мозок развива епилепсија после повреда, како што е повреда на мозокот. Еден интересен наод кај животните е што повторливи електрични стимулации на ниско ниво во некои делови во мозокот може да доведат до трајно зголемување на чувствителноста на нападите: со други зборови, трајно намалување на стапката на нападите. Овој феномен, познат како дрвце (за потпалување) (по аналогија со употребата на гранки за потпалување на голем оган) беше откриен од страна на д-р Греам Годард во 1967 година. Важно е да се напомене дека овие "потпалувачки" животни не се соочуваат со спонтани напади. Исто така, хемиските стимулации може да ги поттикнат нападите; повторливи изложувања на некои пестициди покажало дека ги поттикнуваат нападите и кај луѓето и кај животните. Еден механизам се нарекува ексцитотоксичност. Улогите на "потпалување" и ексцитотоксичност во епилепсијата, е многу честа тема на дебатирање.
Друга причина за појава на епиелпсија е повреда на мозокот, каде што постојат траги од ткиво или друга абнормална маса на ткиво во некој дел од мозокот.
Сложеноста да се разбере што нападите всушност претставуваат доведе до употреба на кватнитативни модели на епилепсија за објаснување на експерименталните и клиничките податоци, како и создавање на водечки стратегии за терапија.
Контролирање
Епилепсијата најчесто се лекува со таблети кои се препишани од лекари, негуватели, невролози и неврохирурзи – сите оние кои најчесто водат грижа за луѓето со епилепсија. Сепак, беше нагласено дека точна диференцијација помеѓу генерализирани и делумни напади е од особена важност за да се препише соодветното лекување. Во некои случаи, всадувањето на стимулатор во вагусниот нерв може да биде од голема помош, а исто така помага и посебниот режим на исхрана. Неврохируршките операции за епилепсија може привремено да ја ублажат болката или да ја намалат зачестеноста или сериозноста на нападите; или пак кај некои пациенти операцијата може сосема да ја излечи епилепсијата.
Правилниот, првичен одговор на генерализиран тоник-клоничен епилептичен напад е да се заштити личноста од самоповредување и да се оддалечуваат од предмети со остри краеви, да им се стави нешто меко под главата и да се поместат во позиција погодна за заздравување. Потоа личноста ќе ја поврати храната од устата. Ако нападот трае повеќе од 5 минути или ако се повторат повеќе напади без да се освести личноста, треба да се повика брза помош.
Лекување
Процесот на лечење на епилепсија главно се врши со антиконвулзивни таблети. Многу често, лекувањето со антиконвулзивни може да биде долговечно и да влијае врз квалитетот на животот. Изборот помеѓу антиковулзантите и нивната делотворност се разликува од синдромот на епилепсија. Механизмите, делотворноста за одреден вид синдром на епилепсија и придружните ефекти се разликуваат помеѓу различни антиконвулзивни таблети. Некои општи наоди за користењето на антиконвулзанти се наведени подолу.
Лекарствата кои се достапни вон САД но "етикетирани" како "под испитување" во САД се Клобазам (Фризиум) и Вигабатрин (Сабрил). Лекарствата кои во моментов се под клиничко испитување под надзор на Управата за храна и лекови се Ретигабин, Бриварасетам и Селетрасетам. Други лекови многу често се користат за да спречат активни напади или да прекинат излив на напади; тоа се диазепам (Валиум, Диастат) и лоразепам (Ативан).
Делотворност – дефиницијата за делотворност е различна. Потврдата од управата за делотворност бара 50% од групата на пациенти кои се лечат да имаат барем 50% подорбрување во епилептичните напади. Околу 20% од пациентите со епилепсија имаат напредни епилептични напади и покрај најдоброто лекување со најдобрите антиконулзанти.
Сигурност и придружни ефекти – 88% од пациентите со епилепсија, според едно европско истражување имаат барем еден вид на пропратен ефект поврзан со антиконвулзанти. Повеќето придружни ефекти се благи и могу често се избегнуваат или се минимизираат со потреба и на најмалите количини на ефикасност. Некои пример вклучуваат промена на расположение, несоница или нестабилност при одење. Некои антиконвулзатни имаат "идиосинкратски" придружни ефекти кои лесно се предвидуваат. Други пак вклучуваат исфрлање на кожата од лекови, хепатит или апластична анемија.
Правила за употреба на антиконвилзанти и менаџмент – целта на поединечни пациенти е да немаат напади и минимални придружни ефекти и работата на лекарите е да им помогнат на пациентите да изнајдат најдобар баланс помеѓу нападите и ефектите за време на препишување на антиконвулзантите. Повеќето пациенти можат да го постигнат овој баланс со монотерапија, употреба на само еден антиконвулзант. Сепак, повеќето пациенти конзумираат два и повеќе антиконвулзанти.