cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Андреј Пленковиќ
Внатрешна политика
Тарифата за обновлива енергија била зголемена во август 2017 година за да се стимулира производството на обновлива енергија, што е извор на 28% од побарувачката на енергија во земјата. Овој потег резултирал и со зголемени сметки за струја.
Хрватскиот парламент ја ратификувал конвенцијата за спречување и борба против насилството врз жените и семејното насилство, позната како Истанбулска конвенција, во април 2018 година. Иако имало раскол во ХДЗ околу ратификацијата на конвенцијата, кабинетот на Пленковиќ едногласно ја поддржа.
Во октомври 2018 година, владата предложила нацрт-закон за пензиски реформи со кој нема да се дозволи предвремено пензионирање и ќе се постави старосната граница за пензионирање на 67 години почнувајќи од 2033 година, наместо 2038 година како што е дефинирано со закон од 2014 година. Овој потег предизвикал големи протести од синдикатите. Тие покренале иницијатива за референдум против законот и собрале повеќе од 700.000 потписи. Наместо да распише референдум, владата отстапила и ја намалила старосната граница за пензионирање на 65 години
Економија
Новата влада вовела даночна реформа почнувајќи од јануари 2017 година и го поставила намалувањето на буџетскиот дефицит како главна цел на буџетот за 2017 година. Првичниот предлог за даночна реформа на Здравко Мариќ, министерот за финансии кој ја задржал функцијата од претходниот кабинет, предизвика одредени несогласувања меѓу двете партии-членки на владејачката коалиција, ХДЗ и Мост. Изменетиот предлог вклучувал намалување на данокот на добивка од 20% на 18% за големите компании и 12% за малите и средните компании. Стапките за персонален данок на доход се смениле од 12%, 25% и 40% во даночни стапки од 24% и 36%. Незадоволство од даночната реформа изразиле синдикатите, но и туристичкиот сектор бидејќи ДДВ за нивните услуги бил зголемен од 13 на 25%.
Минималната месечна нето-плата била зголемена од 370 евра на 404 евра во 2019 година
Надворешна политика
По неговото прво учеството на самит на Европскиот совет на 20 октомври 2016 година, во обраќањето пред хрватскиот парламент, Пленковиќ рекол дека „нема потреба Хрватска да гради гранични огради“. Првата официјална странска посета на Пленковиќ била на Сараево, Босна и Херцеговина на 28 октомври 2016 година. Пленковиќ изјавил дека неговата влада ќе ја поддржи Босна и Херцеговина на нејзиниот пат кон членство во Европската унија. Се разговарало за политичките права на босанските Хрвати, најмногу во однос на доведување на нивните политички права на нивото што го уживаат Бошњаците и босанските Срби. Во ноември, тој ја посетил Украина каде што се состана со премиерот Володимир Гројсман. Пленковиќ изразил поддршка за мирна реинтеграција на областите на Украина под контрола на проруските бунтовници. Двете влади формираале работна група за споделување на искуството на Хрватска со реинтеграцијата на источна Славонија во 1998 година. Руското Министерство за надворешни работи коментирала дека посетата „покренала сериозна загриженост во Русија“. На 29 јуни 2017 година, Арбитражниот трибунал за граничниот спор меѓу Словенија и Хрватска донел одлука во корист на Словенија во однос на нејзиниот пристап до меѓународните води. Одлуката била поздравена од словенечката влада, а хрватската влада ја отфрлила како правно необврзувачка. Хрватска се повлекла од арбитражниот процес во 2015 година, за време на премиерската функција на Зоран Милановиќ, откако протекла снимка на која се гледа како словенечкиот судија во случајот разменува доверливи информации со словенечки официјални лица. Пленковиќ повикал на билатерални разговори за да се реши проблемот, додека Словенија инсистирала на спроведување на арбитражната одлука. Европската комисија најавила дека ќе остане неутрална во граничниот спор.
По конечната пресуда во судскиот процес за воени злосторства против поранешни високи функционери на Херцег-Босна, проследено со самоубиството на Слободан Праљак, Пленковиќ изјавил дека самоубиството на Праљак ја илустрирал „длабоката морална неправда кон шесте Хрвати од Босна и Херцеговина и хрватскиот луѓе“. Обвинителите на МКТЈ и неговиот претседател ги критикуваале изјавите на хрватските официјални претставници и ги повикале да ги прифатат пресудите на судот. Пленковиќ подоцна изјавил дека неговата земја ја прифатила пресудата и изразил „многу јасно жалење и сочувство за сите жртви на злосторствата споменати во оваа пресуда“.
Политички позиции
Пленковиќ главно го сметаат како проевропски и умерен, и неговиот избор како исклучок во евроскептичниот тренд во Европа. Некои набљудувачи ги опишааат неговите позиции како умерено конзервативни, или едноставно како конзервативни.
Пленковиќ ги опишал својата политика како „исфрлена од крајности и популизам“, а неговите политички позиции како центар-десно.
Личен живот
Пленковиќ е во брак со адвокатката Ана Маслаќ, со која го има синот Марио. На почетокот на ноември 2016 година, било објавено дека парот го очекува своето второ дете, ќерката Мила. Кон крајот на март 2022 година, парот го добил своето трето дете, синот Иван.
Покрај родниот хрватски јазик, Пленковиќ течно зборува англиски, француски и италијански јазик, а го познава и германскиот јазик.
Брег на Принцезата Астрид
Брег на Принцезата Астрид (Prinsesse Astrid Kyst, Princess Astrid Coast) — дел од бреговата линија на Земјата на Кралицата Мод на Антарктикот помеѓу 5° и 20° ИГД. Целиот брег се граничи со ледени гребени. Подрачјето е откриено од капетанот Х. Халворсен на бродот „Севиља“ во март 1931 г. Во 1932 г. е наречен во чест на норвешката принцеза Астрид. Мразот на континенталниот ледник има дебелина до 4.000 м во внатрешноста. Овие дебели ледници ги држат крајбрежни планински венци. На Брегот на Принцезата Астрид, дел од мразот не тече низ планините, излевајќи се врз релативно рамна земја на него. Исто така, the студениот воздух се прелева преку планините, создавајќи мошне силни и трајни ветришта кои го оддувуваат снегот од ледничките врвови, оставајќи светлосини места од гол мраз. Врз бреговата линија е ледениот гребен, кој е многу погладок. Ледничките ледотеци на морската површина е вон дофатот на безредната површина на морскиот мраз кој се зацврснувал цела зима.
Кај брегот се наоѓаат Лазаревото и Рисер-Ларсеновото Мморе, обете рабни мориња на Јужниот Океан. Од норвешко гледиште, Морето на Кралот Хокон VII се протега на тоа место и долж целиот брег на Земјата на Кралицата Мод. Во средишниот дел на Брегот на Принцезата Астрид се наоѓа Ширмахеровата Оаза, каде работи руската истражувачка станица „Новолазаревскаја“ од 1961 г. наваму. Пред тоа (1959–1961) станицата била на подрачјето на Брегот на Принцезата Астрид. Од 1959 г. наваму Брегот на Принцезата Астрид е предмет на систематско истражување од страна на советските и руските антарктички експедиции.
Партиципи во полскиот јазик
Партиципот (на imiesłów) е безлична форма на полскиот глагол. Во јазикот постојат променливи и непроменливи партиципи (на imiesłowy odmienne, imiesłowy nieodmienne), односно според друга класификација глаголски придавки ("придавни партиципи", на imiesłowy przymiotnikowe), коишто во реченица обично се атрибути, и глаголски прилози (конвербијални или прилошки партиципи, на imiesłowy przysłówkowe), коишто обично функционираат во реченица како прилошки определби. Во полскиот јазик, исто како и во македонски, партиципот не може да биде прирок, означува истовремено дејство или некоја одлика на основното дејство во реченица.
Променливи партиципи
Променливи партиципи, инаку "придавни партиципи" или глаголски придавки (на imiesłowy odmienne, imiesłowy przymiotnikowe) се преходни форми од глагол во придавка. Како и македонските глаголски придавки, полските променливи партиципи имаат форми за роди и числа (еднина и множина).
Активен променлив партицип
Активниот променлив партицип (на imiesłów (przymiotnikowy) odmienny czynny) го опишува дејството или состојбата на лице или предмет: śmiejący się policjant (полицаецот, којшто се смее), bawiące się dziecko (детето, коешто си игра), zachodzące słońce (сонце, коешто заоѓа).
Активниот променлив партицип се образува от глаголската основа на сегашно време (на temat czasu teraźniejszego) со наставката -ący, -ąca, -ące: piszę → piszący, daję → dający.
Во полскиот јазик постојат глаголи, коишто имаат две основи, на пример gram, grają. Во случајов активниот променлив партицип се образува од подолгата основа, на истиот начин како и третото лице множина во сегашно време:
Пасивен променлив партицип
Пасивниот променлив партицип (на imiesłów (przymiotnikowy) odmienny bierny) претставува преодна форма од глагол во придавка. Терминот пасивен означува дека предметот е трпител на дејството, на пример: wyprana koszula (измиена кошула), zapomniana melodia (заборавена мелодија), umyte dziecko (измиено дете).
Пасивниот променлив партицип се образува само од преодните глаголи (свршени и несвршени). Обично се образува од глаголската основа на минато време, со наставките -ny, -ty, -ony, -ęty:
Од глаголите, коишто имаат основа на минато време завршена со -a, пасивниот променлив партицип се образува со наставката -ny:
Ако основата на минато време на глаголите од I i II конјугација се завршува со согласка (освен r) или се образува со наставка i/y, пасивниот променлив партицип се образува со наставката -ony:
Пасивниот променлив партицип од глаголот на III конјугација jeść се образува од истата основа, како и третото лице множина во сегашно време:
Од глаголите, коишто имаат основа на минато време (без наставка) завршена со самогласките ą, ę, i, y, u или согласката r, пасивниот променлив партицип се образува со наставката  -ty:
Во полскиот јазик има глаголи, коишто во основата имаат наставка -ną-. Нивниот пасивен променлив партицип се образува од меката варијанта на основата на сегашно време со наставката -ęty:
Граматички категории на променливи партиципи
Полските променливи партиципи имаат исти граматички категории, како и други именки, односно род, број и падеж.
Род и број
Во полскиот јазик променливи партиципи имаат три рода во еднина (машки, женски и среден) и два во множина (лично-машки, којшто се користи само за група мажи, и нелично-машки, којшто може да се користи за група мажи и жени, група жени, група луѓе и животни или група предмети).
Примери на формите на променливи партиципи со различни наставки:
Падежи
Во полскиот јазик променливи партиципи имаат седум падежни форми, како и други именки. Вокатив на партиципите секогаш претставува иста форма со номинатив. Во машки род еднина има две форми на акузатив, од които една (истата со генитив) се користи за човек, а друга (истата со номинатив) за предмет.
Падежните форми на активниот партицип со наставката -ący: Падежните форми на пасивниот партицип со наставката -ony: Падежните форми на пасивниот партицип со наставката -(a)ny: Падежните форми на пасивниот партицип со наставката -(ę)ty:
Непроменливи партиципи
Непроменливите партиципи (инаку конвербијални партиципи, прилошки партиципи или глаголски прилози, на imiesłowy nieodmienne, imiesłowy przysłówkowe) се преходни форми од глагол во прилог, коишто имаат синтаксичка врска со глагол.
Сегашен прилошки партицип
Сегашен прилошки партицип (на imiesłów przysłówkowy współczesny) означува дејството, кое што е истовремено со главното дејство во реченица, на пример Czytałem książkę, spoglądając niecierpliwie w ekran mojego smartfona (Читав книга, нетрпеливо гледајќи на екранот на мојот паметен телефон).
Овој партицип се образува со наставката -ąc од истите глаголски основи како и променлив активен партицип:
Минат прилошки партицип
Минат прилошки партицип (imiesłów przysłówkowy uprzedni) означува дејството, кое што е завршено пред да започне основното дејство во реченица: Zjadłszy śniadanie umyłem naczynia (Откако појадував, ги измив садовите). Ова глаголска форма се појавила во полскиот јазик во првата половина на 19 век.
Партиципот се образува од основата на минато време на свршени глаголи со наставката -łszy или -wszy. Ако основата завршува со самогласка, користи се наставката -wszy :
Ако основата завршува со согласка, партиципот се образува со наставката -łszy:
Јасунари Кавабата
Јасуанари Кавабата (11 јуни 1899, Осака - 26 април 1972, Зуши, остров Хоншу, Јапонија) — јапонски писател, добитник на Нобеловaта награда за литература во 1968 година „за раскажувачкото мајсторство со кое ја изразува суштината на јапонскиот дух“.
Животопис
Кога наполнил две години, Кавабата останал сирак, одгледан од баба си и дедо си, кои наскоро умреле. Во 1924 година дипломирал на Токискиот универзитет каде што го изучил англиската и јапонската литература. Кавабата е основач на списанието „Бунгеи Џидаи“ („Литературна епоха“), кое претставувало трибина на јапонската авангардна модерна литература. Кавабата бил член на Јапонската академија на уметностите (1954) и претседател на ПЕН-клубот (1948-1965). Животот на Кавабата завршил трагично - тој извршил самоубиство во 1972 година.
Творештво
Кавабата дебитирал на книжевната сцена во весникот „Шиншичо“ („Нова мисла“) во 1921 година, по што бил поканет во списанието „Бунгеи Шунџу“ („Литературни анализи“) во 1923 година. Во 1925 година го објавил делото „Дневник на шеснаесетогдишникот“.
Кавабата е автор на романи-минијатури во кои реалното се меша со загодочното, а кои се израз на неговото страдање. Тој ја изучувал естетиката на класиците на будизмот. Расказите и романите на Кавабата постигнале успех како стегнатоста на формата, така и по длабочината на сугестијата - „Танчерката на полуостровот Изу“ (1925). Во романите, тој раскажува за смртта и фаталноста на трагичната љубов - „Земјата на снегот“ (1935), „Илјада жерави“ (1949), „Гласот на планината“ (1954). Други поважни негови дела се: „Велемајстор“, „Заспаните убавици“, „Убавината и тагата“ итн. Во 1968 година станал првиот јапонски писател кој ја добил Нобеловата награда.
Поврзувајќи ги истенчениот импресионизам и способноста да создава исклучително живи ликови, Кавабата е определен од литературната критика како сензуалист. Неговото творештво наоѓало рамнотежа меѓу јапонската и западната традиција. Тој се залагал за „книжевност на чувствата“ која треба да го замени безживотниот објективен јазик.
Суштината на литературната и уметничката вредност на романот „Земјата на снегот“ на Кавабата е секако најблиску формулирана во образложението на Шведската кралска академија при доделувањето на Нобеловата награда: „...неговото раскажувачко мајсторство со голема емоционалност ја изразува јапонската душа“. Неговиот стил на пишување се одликува со убавина на јапонскиот лиризам: професионалната сензибилност, За неговите дела е речено дека го наследиле естетското чувствување на старата јапонска литература.
Сарата
Сарата (Sărata) — општина во округот Бакау во Романија.
.li
.li — највисок државен домен за Лихтенштајн. Направен е во 1993 година. Доменот е спонзориран и администриран од страна на Fachhochschule Liechtenstein (Универзитетот на Лихтенштајна) во Вадуц, но имињата на доменот можат да се регистрираат и на кодот на администратраторот на швајцарскиот .ch домен, SWITCH-а.
Џамија Серембан Џамек
Џамијата Серембан Џамек е муслимански храм која се наоѓа во Серембан, Малезија.
Стакленички гасови
Овој ефект се јавува како резултат на зголемување на количината на зрачењето кое од површината на Земјата не може да биде емитирано во вселената, туку атмосферата го впива и станува потопла. Земјата мора да испушта енергија во вселената исто онолку колку што таа впива енергија од Сонцето. Сончевата енергија пристигнува во форма на зрачење со помала бранова должина. Атмосферата на Земјата одбива дел (37-39%) од оваа енергија, додека остаток (поголем дел) паѓа на површина на Земјата и ја загрева. Земјата се ослободува од оваа енергија, така што ја праќа назад во вселената во облик на инфрацрвени зраци (зраци со поголеми бранови должини). Поголем дел од инфрацрвеното зрачење, емитирано од Земјината површина, се рефлектира од гасови што постојат во природата. Овие гасови спречуваат енергијата да помине кон вселената, така да зраците се враќаат назад кон Земјата и ја зголемуваат атмосферската температура. Оние гасови кои го задржуваат зрачењето се познати под назив стакленички гасови, а проблеми кои настануваат се познати под име глобално затоплување. Тоа се случува со атмосферата на Земјата во последниот век.
Глобалното затоплување, кое се должи на ефектот на стаклена градина, е проблем поврзан со можните глобални климатски промени предизвикани од зголеменото ниво на таканаречените стекленички гасови во атмосферата. Научниците излегоа со тврдење дека зголеменото присуство на овие гасови ќе резултира со глобално покачување на температурата кое, пак би имало бројни негативни па дури и непоправливи ефекти врз животната средина.
Планетата Земја е опкружена од својата атмосфера која е составена од различни гасови. Некои од нив, како на пример јаглерод диоксидот, имаат исти својства како стаклените панели на една стаклена градина и не и дозволуваат на топлината да ја напушти планетата. Затоа тие гасови ги нарекуваме стакленички гасови. Понатаму, енергијата од Сонцето ја впиваат водите, почвите и живите суштества на планетата. Таа енергија постепено се враќа во атмосферата. Колку повеќе има стакленички гасови, толку повеќе топлина е заробена. Тоа се нарекува ефект на стаклена градина. Ефект на стаклената градина го открил Joseph Fourier, 1824 година, а прв кој квантитативно го истражил е Svante Arrhenius, 1896 г. [5]
Составници
Стакленичките гасови се природни и кога се во соодветна количина тие се од голема корист за Земјата. Стакленичките гасови го овозможуваат животот на Земјата. Тие ја зголемуваат температурата на нашата планета и без нив би било студено за да се преживее. Да не се тие, сончевата енергија која доаѓа до Земјината површина би била емитирана назад во вселената, и температурите на нашата планета би биле до толку ниски што воопшто не би бил возможен живот на неа. Отсуство на стакленичките гасови би ја намалило температурата за околу 33 °C, претворајќи ја Земјата во уште една безживотна планета на Сончевиот Систем. Стакленичките гасови впиваат дел од таа сончева енергија која се рефлектира од површината на Земјата и емитираат назад во атмосферата. На тој начин тие овозможуваат сончевата енергија да дојде до Земјината површина како видлива светлина, за потоа да биде заробена од атмосферата како инфрацрвена топлина. [4] Овој феномен ја одржува топлината на нашата планета загревајќи ја до тој степен кој на неа и овозможува живот со што ќе се обезбеди нормално одвивање на физиолошките функции на сите живи организми. Но, кога ефектот на стаклената градина е премногу силен, тогаш температурите растат пребрзо и превисоко. Дури и најмалите зголемувања на температурата може да имаат сериозно влијание врз животите на луѓето, животните и растенијата.
Гасови кои во најголема мерка придонесуваат за ефект на стаклена градина се следните:
Дополнително, емитирани се нови синтетички гасови како што се хлорофлуоројаглероди (CFC) или накусо халони и утврдено е дека и тие влијаат врз ефектот на стаклената градина.[4]
Со индустријализацијата и пораст на населението, оддавањето на стакленичките гасови, од согорување на фосилни горива, сечење на шумите и чистење на земјиште за употреба во земјоделството, постојано се зголемува. Се предвидува дека оддавањето на стакленичките гасови ќе продолжи уште да се зголемува паралелно со порастот на глобалната економија.
Озон
Озон О3, предизвикува 3–7% од вкупниот ефект на стаклена градина. За заштита од штетните влијанија од Сонцето (поретко од други извори на зрачење) постои озонот, алотропска модификација на кислород каде се сврзани три атоми на кислород во една молекула.
Озонската обвивка се наоѓа на 10–35 км. од Земјината површина со дебелина од само 3 mm. Тој претставува “природен филтер” за заштита од штетното УВ зрачење. Озонот во стратосферата се формира од дејство на ултравиолетови зраци (200-250 nm) од Сонцето на молекула на обичен кислород.
О2 + енергија = О + О -над стратосферата О2 + О = О3 -во стратосферата
Самиот озон ги впита УВ-зраците меѓу 250-300 nm. што доведува до негово делумно разградување па се воспоставува рамнотежа со горната реакција:
О3 +енергија = О2 + О О3 + О = О2 + О2  [2]
Така да крајниот ефект на овие реакции е предизвикување на ефектот на стаклена градина така што озонот ги впива УВ-зраците, ги претвора во топлина, со што се зголемува т.е придонесува за зголемување на глобалното затоплување.
Озонската обвивка го впива УВ-зрачењето така што тоа не стигнува до површината на Земјата. Меѓутоа, одредени индустриски соединенија предизвикуваат озонот да се разложува во поголема мерка, отворајќи дупка во озонската обвивка над Антарктикот, а со тоа живиот свет се изложува на штетни влијанија од УВ зрачење. Еден единствен атом на хлор, на пример, може да уништи стотици или илјадници молекули на озон. Најзначајни катализатори за разложување на озонот се халогените елементи (хлор, бром).
Озонската дупка, некогаш се смета за појава поврзана со глобалното затоплување. Иако постојат неколку допирни точки, овие две појави не се многу поврзани. Намалување на стратосферскиот озон влијае на заладување, но значајно намалување на количина на озонот се нема случено од 1970-тите години. [7]
Озон се појавува и во тропосфера (најдолниот дел од атмосферата на Земјата) и тука претставува загадувач кој придонесува во формирањето на фотохемискиот смог. Озон во тропосферата придонесува за загревање на површината. [7]
Метан
Метанот предизвикува 4–9 % од вкупниот ефект на стаклена градина. [2] Најпростиот јаглеводород - метан е гас без боја, мирис и вкус чиешто ослободување оди многу брзо. Незапаллив е но, експлозивен. Метанот е производ на земјоделието, а се ослободува и од депониите за смет. Негови природни извори се исто така влажни предели (бари). Големи количини на метан се емитуваат во атмосферата преку вулканите кои се поврзани со подлабоките слоеви на Земјата или се создаваат по пат на анаеробното дишење. Метанот се создава со разградување на мртвите органски материи во мочуриштата и со разложување на органскиот отпад во безкислородни услови. Како извори на оддавања на метан се сметаат покрај другите и индустријата за рециклирање на отпад, агроиндустријата, како и истекувањата и оддавањата кои се јавуваат во самата нафтена и гасна индустрија.
При согорувањето се ослободува молекула на јаглерод диоксид и две молекули на вода:
Оддавањата на метан можат да се разликуваат значително од една земја или регион до друг/а, во зависност од многу фактори како што се климата, одлики на индустриското и земјоделско производство, видови на енергија и користење, управување со отпад. На пример, температурата и влагата имаат значително влијание врз процесот на анаеробна дигестија, кој е еден од клучните биолошки процеси кои предизвикуваат оддавањата на метан.
Едно од прашањата кое се наметна околу производите при согорување на природниот гас и испуштање на таканаречените стакленички гасови беше фактот што метанот, главната состојка на природниот гас, е во основа многу моќен стакленички гас. Имено, еден тон на метан го има истиот ефект врз глобалните климатски промени, како 21 тон на СО2. Тоа значи дека способноста на метанот да ја заробува топлината е речиси 21 пат поефикасна од онаа на јаглерод диоксидот.
Метаногени се бактерии кои произведуваат гас-метан. Тие се многу анаеробни (кислородот е отровен за нив) и чувствителни на pH вредност. Тие ја комбинираат оцетната киселина, направена од страна на ацетогени, со водороден гас и јаглерод диоксид за да произведат метан, вода и јаглерод диоксид, според следнава равенка:
CH3COOH + CO2 + 4H2 → 2CH4 + 2H2O + CO2  [3]
Метанот е виновникот за појава на оган во Сибир среде зима. Научниците тврдат дека тој претставува сериозна закана за климата затоа што е 23 пати посилен стакленички гас од јаглерод диоксид.
Водена пареа
Со својата висока концентрација таа игра значајна улога во природниот ефект на стаклена градина, иако молекулите на водата впиваат само определена бранова област од топлината што зрачи од Земјата. Водената пареа во најголем процент е одговорна за ефектот на стаклена градина, помеѓу 36% и 66% при ведро небо и помеѓу 66% и 85% кога е облачно. Концентрација на водената пареа варира регионално, но човечките активности не влијаат значително врз нејзината концентрација, освен во локални размери. Водената пареа има релативно кратка се задржува во атмосферата и преку врнежите се враќа назад на Земјата. Според Environmental Health Center of the National Security, водената пареа чини дури 2% од атмосферата.
Со Clausius-Clapeyron-овата равенка може да се покаже дека воздухот може да содржи повеќе водена пареа во единица волумен, доколку тој се загрева. Овој и други основни принципи укажуваат на тоа дека затоплувањето поврзано со зголемени концентрации на други стакленички гасови, исто така ќе ја зголеми концентрацијата на водената пареа. [6]
Јаглерод моноксид
Тој се добива при непотполна оксидација (горење) на јаглеродот во услови на недоволно присуство на кислород.
2C + O2 → 2CO
Тој понатаму може да се оксидира до јаглерод диоксид.
2CO + O2 → 2CO2
Во природата овој гас е многу редок. Во воздухот се наоѓа во траги, нешто повеќе во вулкански гасовино, го има и во метеори.
Многу повеќе се создава поради човеково влијание, најчесто како резултат на антропогеното загадување. како и во гасови од фабричките оџаци, печки и мотори со внатрешно согорување. Важен е и составен дел на гасот за осветлување, како и генераторскиот и водениот гас.
Јаглерод диоксид
Јаглерод диоксидот (хемиска формула: CO2) e хемиско соединение составено од два кислородни атоми и еден атом на јаглерод. Тоа е гас без боја и мирис. Потежок е од воздухот и не гори.
Растенијата го користат јаглерод диоксидот од воздухот, трансформирајќи го во органски материи, а при тоа ослободувајќи кислород. Тоа се случува при процесот фотосинтезата при што се синтетизираат јаглехидрати. Животните и луѓето го користат кислородот во процесот на дишење, при што ослободуваат јаглерод диоксид. Овој процес се одвива постојано и е основа за животот на Земјата.
Јаглерод диоксидот се создава од различни извори, меѓу кои и вулкански ерупции и разградување на органската материја. Исто така, тој се произведува и од ферментацијата на некои микроорганизми и од клеточното дишење јаглерод диоксидот го има во мали концентрации во атмосферата. Тој е главна состојка на јаглеродниот циклус.
Започнувајќи од 1750 г. човечките активности значително ја зголемиле концентрацијата на CO2 во атмосферата. Измерено е дека атмосферската концентрација на CO2 е за 100 ppm повисока од пре-индустрискиот период. Јаглерод диоксид е главниот стакленички гас кој е одговорен за повеќе од половина затоплување на Земјата. Постојат многу антропогени извори на CO2. Некои од нив ќе бидат наведени и дискутирани во текстот што следи.
Фосилни горива – најголем дел на јаглерод диоксид се добива од согорување на фосилните горива. Фосилните горива (јаглен и нафта) содржат големо количество на јаглерод. Кога се запалени, тој јаглерод се ослободува во атмосферата во вид на CO2, што доведува до зголемување на неговата концентрација во атмосферата. Износ на CO2 зависи од видот на фосилното гориво.
Примарни извори на фосилни горива се електрични искористувања (33%), транспорт (31%), индустриски процеси (24%) и загревање и ладење на објекти (12%). Оддавањата на јаглерод диоксид се зголемени на глобално ниво за 25 % од времето на индустриската револуција, пред 200 години, од кои 1 % зголемување е во последните 30 години. [1] Промени при користење на земјиште – како резултат на сечење на шуми има големо влијание на количината на CO2 емитирана во атмосферата. Дрвја и растенија впиваат CO2 во процес на фотосинтеза, а јаглерод се чува во ткива и влакна од дрвото.
Производство на цемент – при производство на цимент се користат големи количини на варовник, кој ослободува CO2 во атмосферата за време на производниот процес.
Природниот гас е најчисто користено фосилно гориво. Согорување на масло испушта помеѓу 38 и 43% повеќе CO2 отколку природниот гас, додека согорување на јаглен 72-95 % повеќе CO2 по единица ослободена енергија отколку природен гас.
Зголемување на количината на стакленичките гасови ја зголемува количината на зрачењето впиено од страна на атмосферата и на тој начин се намалува количината на зрачењето кое го емитира Земјата кое може да помине во вселената. Ова предизвикува затоплување на планетата Земја. [1]
Улога на јаглерод диоксидот во ефектот на стаклена градина
Намалувањето на оддавањата на јаглерод диоксид секако може да има огромно влијание врз ефектот на стаклена градина, а со тоа и на глобалното затоплување. Концентрација на CO2 сега е зголемена за околу 0,4% годишно.
Кога северната полутопка е свртена кон Сонцето, кога кај нас е пролет и лето, тогаш лисјата вдишуваат CO2 и неговото количество во атмосферата опаѓа. Но, кога јужната полутопка е свртена кон Сонцето, кога кај нас е есен и зима, листовите опаѓаат со што се зголемува количината на CO2 во атмосферата.
Диазот монооксид
Диазотниот монооксид создава 300 пати поголем ефект на стаклена градина од CO2. Диазот монооксид главно се создава преку микробска промена на азотот содржан во почвата. Зголеменото создавање на N2O од човечко влијание може да се сведе на зголемениот влез на азот во почвите, пред сè, преку земјоделството, индустријата и сообраќајот. Концентрација на N2O сега е зголемена за околу 0,2% годишно. [2]
Азотен монооксид (N2O) е продуциран од бактерии во природен денитрификациски процес. Тој е хемиски инертен во тропосферата, но во стратосферата е деградиран фотохемиски. Просечната концентрација на N2O во тропосферата е околу 300 ppb и има време на престој 10 години.
Сулфурен хексафлуорид
Овде се работи за еден гас со многу инертна реакција, кој се употребува, пред сè, во опрема со висок напон во тешката индустрија и како гас за полнење прозорци за звучна заштита и автомобилски гуми. SF6 е гас со највисок потенцијал за стаклена градина. Еден тон SF6 ја оптоварува атмосферата во големина што соодветствува на околу 23.900 тони CO2.
Последици од глобално затоплување
Последици од глобално затоплување се следниве:
Покрај ова, следните статистички податоци се разочарувачки: Земјата станува се' потопла. Во 1995 година светската научна заедница извести дека промената е веќе присутна и дека планетата Земја во минатото столетие се затоплила за 0,5 °C. Уште во 1896 година големиот шведски хемичар Свенте Арениус предвидувал дека со удвојување на концентрацијата на CO2 во атмосферата преку согорување на фосилните горива, можно е глобалната температура да порасне за 5,5 °C. Ова не е далеку од вредностите 1,5 °C до 4,5 °C кои сега се добиваат од сметачките симулации на климата за двојно зголемување на CO2 во атмосферата. Сите четири најжешки години откако почнале да се регистрираат овие податоци се во 1990-тите. [4]
Прва жртва на климатските промени – Тувалу, мала островска земја во Тихиот Океан со десет илјади жители. Се наоѓа на средина помеѓу Хаваи и Австралија. Островите полека ги голта морето чие ниво се покачува заради глобалното затоплување.
Доколку не се преземат мерки за решавање на глобалното затоплување:
Тоа делумно настанува поради ширењето на водата кога таа се загрева. Топењето на ледниците во последното столетие, исто така, придонесува за пораст на морското ниво. Најзагрозени се: Индија, Пакистан, Бангладеш, Малдиви, Тајланд, Мозамбик, Египет, Суринам итн.
Ако дозволиме температурата да порасне за 4 степени, тогаш ќе настане еден општ хаос на целата Земја. Климатскиот систем веќе трпи промени поради топењето на сантите на Арктикот, но со пораст за 4 степени целосно топењето на поларниот мраз ќе биде неизбежно, што ќе предизвика зголемување на нивото на морето за 70–80 m. Сите светски крајбрежја ќе бидат потопени, заедно со пристаништата, градовите, инфраструктурата и плодната почва. Релјефот на Земјата ќе биде како оној после Леденото доба, кога нивото на морето пораснало за 120 m.
Порано замрзнатото земјиште (вечен мраз) во арктичкиот предел на Алјаска и Сибир веќе почнале да се топaт, нарушувајќи ги екосистемите и инфраструктурата.
Војната на Чарли Вилсон
Војната на Чарли Вилсон (англиски: Charlie Wilson's War) е американски филм од 2007 година, во режија на Мајк Николс. Главните улоги ги толкуваат: Том Хенкс, Џулија Робертс, Филип Сејмур Хофман, Ејми Адамс и Емили Блант.
Стакленички гасови
Последици од глобално затоплување
Веќе е крајно време да сфатиме: „Климатските промени ... не се ништо друго, туку една форма на бавно умирање".
NGC 5879
NGC 5879 — спирална галаксија во соѕвездието Змеј, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Стакленички гасови
Што треба да се направи за да се спречи затоплувањето?
Човековото влијание на глобалното затоплување денес, за првпат во историјата на Земјата, луѓето ја имаат, можеби, одлучувачката улога за иднината на климатските промени. Потоплата иднина може да беде резултат на денешните активности на луѓето во кои се ослободуваат големи количини на гасови кои ја задржуваат топлината. Овие гасови се дел од причините за зголемување на темп. за 0,5 степени за последните 100 г.
Војната на Чарли Вилсон
Содржина
Чарли Вилсон (го игра Хенкс) се занимава со политика од раната младост, а во еден период бил и конгресмен на државата Тексас. Во својата кариера, која не била многу значајна, тој бил познат по своите демократски ставови за социјална сигурност, за правата на жените и за абортусот. Но, исто така, тој бил познат и како љубител на жените и на пороците. Во 1980-тите години дошло до пресврт во неговата кариера, кога меѓу неговите политички и финансиски поддржувачи се вклучила и една од најбогатите жени на светот, Џоан Херинг (ја игра Робертс), која му била повремена љубовница.
NGC 5879
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5879 се споменува и како UGC 9753, MCG 10-22-1, CGCG 297-4, IRAS 15084+5711.
Откривање
Објектот е откриен на 5 мај 1788 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Стакленички гасови
Што треба да се направи за да се спречи затоплувањето?
Денес за секој од над 6 милијарди луѓе на планетата скоро 6 тони СО2 се исфрла во атм годишно. Како резултат на нашите активности конц. на СО2 е покачено за 30% во последните 250 г. Индустриски развиените земји денес најмногу ослободуваат СО2, додека оддавањето на СО2 во земјите во развој е во подем.
NGC 5879
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5879 е од видот Sbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 5879 има привидни димензии од 4,2' х 1,3'.
Стакленички гасови
Што треба да се направи за да се спречи затоплувањето?
Бидејќи најголема последица од климатските промени ќе биде сушата и недостигот од вода, треба да се обединиме кон решавање на овој проблем.
Мариго
Мариго (Marigot) е најголемото населено место и главен град на француската страна на островот Свети Мартин.
NGC 5879
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 15 ч 9 м 46,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +57° 0' 2"". Положбениот агол на објектот е во износ од 6°.
Стакленички гасови
Што може владата да направи?
Владата може да покрене акција за пошумување. Исто така би можела да обезбеди масовен транспорт. Владата може да постави стандарди за чистота на воздухот и филтри на оџаците. За да помогне кон спречување на глобалното затоплување владата може да забрани сечење на природата, а исто така може да инвестира во флуоресцентното осветлување и користење на сончева енергија наместо јадрени и термоцентрали.
Мариго
Географија и клима
Мариго е сместен на западниот брег на островот Свети Мартин. Се протега од брегот на запад по должината на заливот Мариго, а на исток до ридовите во внатрешноста на островот. На југоисток се граничи со Симпсоновиот Залив.
NGC 5879
Други поделби
Проучување на NGC 5879 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 54117. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 50; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3871. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1096.
Мариго
Сообраќај
Градот го опслужува меѓународниот аеродром „Принцеза Јулијана“ и аеродромот „Л'Есперанс“. Има и траект кој оди до Блоуинг Поинт во Ангвила.
Историја и знаменитости
Местото првобитно било рибарско село крај мочуриштето, по кое е наречено. Во времето на Луј XVI, Мариго станал главен град по изградбата на утврдувањето Сен Луј на ридот близу заливот Мариго. Денес ова е најважниот објект во местото.
Мариго е типично карипско место со шарени куќи и кафеани по тротоарите. Пазарни денови се среда и сабота. По пазарите се продаваат најразлични производи - од тропско овошје и зеленчук како кокос, авокадо, сладок компир, разни зачини, риба, па до локални ракотворби и облека.
Во 1998 г, тука е сниман дел од филмот „Брзина 2“, кога бродот „Сиборн Леџенд“ се урива во островот.
Надворешни врски
Свети Мартин - портал „Географија“
Железо(III) хлорид
Железо(III) хлорид ― неорганско соединение со формулата. Исто така наречен железен хлорид, тој е вообичаено соединение на железо во +3 оксидациона состојба. Безводното соединение е кристално цврсто со точка на топење од 307,6 °C. Бојата зависи од аголот на гледање: со одбиената светлина кристалите се појавуваат темно зелени, но со пренесената светлина се појавуваат виолетово-црвени.
Безводен
Безводниот железо(III) хлорид има структура на BiI3, со октаедарски Fe(III) средишта меѓусебно поврзани со двокоординатни хлоридни лиганди.
Воден раствор
Водните раствори на железен хлорид се карактеристично жолти, за разлика од бледорозовите раствори на. Според спектроскопските мерења, главните видови во водените раствори на железен хлорид се октаедарскиот комплекс (стереохемија неодредена) и тетраедар.
Подготовка
Безводен железо(III) хлорид може да биде подготвен со третирање на железо со хлор:
Растворите на железо(III) хлорид се произведуваат индустриски и од железо и од руда, во постапка на затворена јамка.
Реакции на Луисова киселина
Кога е растворен во вода, железо(III) хлорид дава силно киселински раствор.
Многу оксо-анјонски хемикалии реагираат со железен хлорид за да образуваат едноставни железни соли или комплекси. Алкоксидите на алкалните метали реагираат и даваат комплекси на метални алкоксиди со различна сложеност. Соединенијата може да бидат димерни или тримерни. Во цврстата фаза се опишани различни повеќејадрени комплекси за номиналната стехиометриска реакција помеѓу и натриум етоксид:
Оксалатите брзо реагираат со водниот железо(III) хлорид за да дадат. Други карбоксилатни соли образуваат комплекси; на пример, цитрат и тартарат.
Безводната сол образува адукти со Луисови бази како што е трифенилфосфин оксид; на пр. каде Ph е фенил.
Тој, исто така, реагира со други хлоридни соли за апстракција на четвртиот хлорид, давајќи ги солите на жолтиот тетрахлороферат јон, кои лесно се растворени во неводени растворувачи. Комбинации на FeCl3 со NaCl или KCl даваат или, соодветно, наместо едноставно бинарна смеса од двете хемикалии.
Покрај овие едноставни стехиометриски реакции, Луисовата киселост на железен хлорид овозможува негова употреба во различни реакции катализирани од киселина.
Оксидационо-редукциони реакции
Железо(III) хлорид е благо оксидирачки агенс. Тој е подложен на едноставни реакции на еден електрон, како што е оксидиран бакар(I) хлорид во бакар(II) хлорид.
Во реакцијата на компропорција, тој реагира со железо за да образува железо(II) хлорид:
Традиционална синтеза на безводен железен хлорид е редукцијата на FeCl 3 со хлоробензен:
Железо(III) хлорид во раствор на етер оксидира метил литиум за да го даде на прво светло зеленикаво жолт раствор од литиум тетрахлороферат(III)  и потоа, со дополнително додавање на метил литиум, литиум тетрахлороферат(II) :
Метил радикалите се комбинираат со себе или реагираат со други компоненти за да дадат главно етан и малку метан.
Обидите да се изврши слична реакција со користење на циклопентадиенил магнезиум бромид за да се образува димеризиран циклопентадиенил наместо тоа, даде фероцен, важна реакција во историјата на органометалната хемија.
Реакцијата со различни неутрални деривати на бензен може да даде хлорирање на бензенскиот прстен, преку очигледна електрофилна ароматична замена, или димеризација за да се образуваат бифенилни соединенија.
Катализа
Во лабораторија, железо(III) хлоридот најчесто е користен како Луисова киселина за катализирање на реакции како што е хлорирањето со електрофилна ароматска супституција на ароматични соединенија и ароматични материи. Во оваа улога, тој е сличен на алуминиум хлорид, па дури и понекогаш е користен како мешавини со него. Тој е нешто послаб,  што може да биде предност во ситуации каде што е важно да се спречи прекумерна реакција, на пример во Фридел-Крафтсовата реакција на бензен за да се добие <i id="mwAXw">терт</i> -бутилбензен:
Железниот хлорид врз силикагел е реагенс кој има висока реактивност кон неколку функционални групи што содржат кислород. Кога реагенсот е сув, неговата киселост и високиот афинитет за вода доведуваат до дехидрација и реакции на преуредување од видот на пинакол. Кога реагенсот е навлажнет, тој наместо тоа предизвикува реакции на хидролиза или епимеризација.
Квалитативна анализа
Тестот на железен хлорид е традиционален колориметриски тест за феноли, кој користи 1% раствор на железо(III) хлорид кој е неутрализиран со натриум хидроксид додека не се образува мал талог од FeO(OH). Смесата се филтрира пред употреба. Органската супстанција се раствора во вода, метанол или етанол, потоа се додава раствор од неутрализиран железо(III) хлорид - минлива или трајна боја (обично виолетова, зелена или сина) укажува на присуство на фенол или енол.
Овој тест може да биде користен за откривање на присуството на гама-хидроксибутерна киселина и гама-бутиролактон, кои предизвикуваат да стане црвено-кафеава.
Метален офорт
Покрај офорт на бакар на плочи за сметачи, постојат и други примени кои вклучуваат офорт на бакар:
Реакцијата на компропорција наоѓа употреба при офорт на материјали што содржат железо:
<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2020)">потребен е цитат  ]
Други примени за офорт се:
Безбедност
Железо(III) хлоридот е штетен, високо корозивен и кисел. Безводниот материјал е моќен дехидрирачки агенс.
Иако извештаите за труење кај луѓето се ретки, внесувањето на железен хлорид може да резултира со сериозно мачење и смртност. Несоодветното означување и складирање доведува до случајно голтање или погрешна дијагноза. Раната дијагноза е важна, особено кај сериозно отруените пациенти.
Природна појава
Природниот пандан на е редок минерал молизит, обично поврзан со вулкански и други видови фумароли.
е произведуван и како атмосферски солен аеросол со реакција помеѓу прашина богата со железо и hydrochloric acid од морска сол. Овој аеросол од железна сол предизвикува околу 5% од природната оксидација на methane и се смета дека има низа ефекти на ладење.
Се претпоставува дека облаците на Венера содржат приближно 1% растворен во сулфурна киселина.
Велешка Клисура
Велешка Клисура — клисура на реката Вардар, што се наоѓа во средишниот дел од течението на реката, непосредно до градот Велес по кој го добила и името. Клисурата е долга околу 8 километри и е составена од ниски тревнати ридови со каменести и карпести врвови. Велешката Клисура започнува на самата градска периферија на градот Велес, а завршува во непосредна близина северно од велешкото село Кочилари. Таа го надополнува композитниот карактер на долината на реката Вардар како 3 негова клисура (броено од изворот) и ја одделува малата Велешка Котлина од Тиквешката Котлина. На почетокот на клисурата од нејзината десната страна се наоѓа комплекс од повеќе помали и поголеми православни црковни храмови, од кои најголем е манастирот Свети Димитрија. Низ Велешката Клисура поминуваат меѓународната железничка пруга Скопје - Гевгелија - Солун и регионалниот (стариот) пат Велес - Градско.