Ум
Верски перспективи
Различните верски традиции придонесоа посебни перспективи за природата на умот. Индискиот филозоф-мудрец Шри Ауробиндо се обиде да ги обедини Источната и западната филозофска традиција со неговата споена психологија, како што тоа го правеле многу филозофи и нови верски движења. Јудаизмот учи „моацх схалит ал халев“ или умот владее со срцето. Луѓето можат да дојдат до Божествена интелектуалност, преку учење и однесување во согласност со божјата волја, како што е наведено во Тората и да го користат тоа длабоко логицно разбирање за да предизвикаат и водат емоционално возвишување за време на молитвата. Христијанството се обидувало да го гледа умот како различен од душата (на грчки ноус) и од духот. Западните езотерични традиции некогаш мислат на умствено тело кое постои на рамнина различна од физичката. Различни филозофски школи на Хиндуизмот дебатирале дали човековата душа (на Санкритски атман) е различна или идентична со Брахман, божествената реалност. Таоизамот гледа на човековото суштество како на граница со природните сили, а умот неразделен со телото. Конфуцијанизамот го гледа умот како телото односно како природно совршен. Според будистичкиот научник Дамакирти, дефиницијата на ум е она што има и јасност и препознатливост. Ако ги нема овие две особини тогаш не може да се нарече ум. Јасноста се однесува на фактот дека умот нема боја, форма, големина, место, тежина или каква било физичка одлика и дека им дава значење на содржините од искуството. Препознавањето се однесува на фактот дека умот е свесен за содржините од искуство и дека со цел да постои, умот мора да спознава предмети. Не може да имаме ум кој постои без да спознава предмет чија функција е да спознава предмети. Од таа причина, умот често се опишува во будизамот како „нешто што има содржина“. Умот, во Будизамот често се опишува како налик на простор и налик на илузија. Умот наликува на простор во смисла дека не е физички попречуван. Нема особини кои ќе го спречат неговото постоење. Умот наликува на илузија во смисла дека нема свои сопствени одлики. Тоа не значи дека не постои, туку постои на начин спротивен на нашиот вообичаен начин на погрешно перцепирање за тоа како постојат појавите според будизамот. Кога умот соодветно се спознава самиот себе без погрешно перцепирање на неговиот начин на постоење се чини дека постои како илузија. Не постои голема разлика меѓу „простор“ и „илузија“ и „налик на простор“ и „налик на илузија“. Умот не е составен од простор, тој само дели сличности карактеристични со просторот. Умот не е илузија, туку само дели сличности карактеристични со илузиите. Будизамот претпоставува дека не постои неделив, непроменлив идентитет (свое јас) или појава (крајно јас, свое јас, Атман, душа, самопостоење, Шива, Ишвара, човечко постоење) кое е искусувач на нашето искуство и агент на нашите активности. Со други зборови, човековите суштества се состојат речиси од тело и ум, и ништо повеќе. Во телото не постои дел или збир од делови кои сами по себе се личноста. Слично на тоа, во умот не постои дел или збир од делови кои сами по себе се личноста. Човековото суштество се состои од пет агрегати или скандхас и ништо друго. На ист начин умот е она што концептуално етикетирано врз нашето постоење за јасност и препознавање. Не постои нешто различно и одделно од јасноста и препознавањето што претставува ум во будизмот. Умот е оној дел од искуството што може да се однесува на умот според концептуалниот термин „ум“. Исто така не постојат предмети таму, ум ваму и искуство некаде помеѓу. Не постои трето нешто наречено искуство кое постои меѓу содржината на умот и она што го спознава. Постои само јасноста (која се појавува од самото искуство: форми, бои, мириси, вкусови, звуци, допири) и ништо друго. Тоа значи поточно дека не постои трето нешто наречено искуство ниту трето нешто наречено искусувач које носител на искуството. Ова е длабоко поврзано со „безличноста“. Очигледно искуството се јавува и е препознато од страна на умот н не постои трето нешто кое се изделува од она што е вистинскиот искусувач на искуството. Ова е тврдењето на Будизамот во однос на умот и крајната природа на умовите (и луѓето).