cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шизофренија
Знаци и симптоми
Едно лице, болно од шизофренија, може да има халуцинации (најчесто слушање на гласови), илузии (најчесто, од бизарна природа)и неповрзано размислување и говор. Аудитивните халуцинации често можат да бидат проследени со чувство на зуење во главата. Последното може да биде од неповрзаност на мислите, до нејасно поврзување на реченици, што, во потешките случаи е познато како „салата“. Болниот од шизофренија е често неразбирлив што зборува, а и не ги разбира самите луѓе кога му зборуваат. Често доживува симптоми слични на „жаме ви“ (обратното од дежа ви), т.е. не приметува работи што се случуваат околу него и не ја приметува, или не ја проценува точно ситуацијата во која моментно се наоѓа, "не ја приметува" во смисол дека не е целосно свесен за ситуацијата во која се наоѓа или работите кои му се случуваат. Често е брз (т.е. многузборлив) и невнимателен во зборувањето, слично и при Туретов синдром. Понекогаш имитира негативни однесувања што ги забележува кај другите луѓе, итн. Некои од првите знаци на шизофренија е кога болниот чувствува дека е омразен на другите, дека некој му мисли лошо, дека некој кова завера против него и сака да му наштети, дека некој му го контролира умот со електромагнетни бранови, на пример. Потоа може да развијат параноидни идеи, идеи за величина, и да се претставува дека е некој кој не е, итн. Понекогаш смета дека и неговите најблиски сакаат да му наштетат, при што се појавуваат и форми на агитација и агресија, итн. Социјалното повлекување, запуштеното облекување, неодржувањето на хигиена и губењето на мотивација и чувството за расудување, се чести во шизофренијата. Често, постојат забележителни емоцијални пречки, на пример, недостаток на одговорност. Нарушувањата во социјалното сознавање, како што се симптомите на параноја, се поврзани со шизофренијата; најчесто се јавува социјална изолација. Во еден редок подвид на шизофренија, лицето може да буде молчаливо, да останува неподвижно во бизарни пози или да се вознемирува без причина - знаци на кататонија.
Класификација според Шнајдер
Психијатарот Курт Шнајдер (1887–1967) направил список на форми на психотични симптоми, кои ја разликуваат шизофренијата од другите психички нарушувања. Овие се нарекуваат симптоми од прв ред или Шнајдерови симптоми од прв ред, кои ги вклучуваат илузии кои се под влијание на надворешна сила; верувањето дека мислите се вметнуваат или се производ на нечиј свесен ум; верувањето дека нечии мисли се пренесуваат на други луѓе; и слушање гласови кои се мешаат во мислите и активностите на поединецот или водат разговор со други замислени гласови. Иако дале значителен придонес на современите дијагностички критериуми, била доведена во прашање спесифичноста на овие симптоми. Еден преглед на дијагностичките студии, спроведен во периодот помеѓу 1970 и 2005 година, покажал дека тие ниту ги потврдуваат, ниту ги отфрлаат тврдењата на Шнајдер, со претпоставка дека повторно ќе бидат нагласени во идните ревизии на дијагностичкиот систем.
Позитивни и негативни симптоми
Често, шизофренијата се опишува преку позитивните и негативните симптоми. Позитивни симптоми се оние кои не се застапени кај повеќето поединци но, се присутни кај луѓето со шизофренија. Тука спаѓаат илузии, неповрзани мисли и говор, како и, допирни, ауидитивни, визуелни, мирисни и вкусовни халуцинаии, кои, обично, се сметаат за манифестации на психоза. Халуцинациите се, исто така, поврзани со содржината на самата илузија. Вообичаено, позитивните симптоми, добро реагираат на лекови. Негативните симптоми се недостаток на нормални емоционални реакции или на други мисловни процеси, поради што, потеко реагираат на лекови. Тука, најчесто, спаѓаат рамнодушно и споро дејствување и емоции,сиромашен говор (алогија), неможност да доживеат задоволство (анедонија), недостаток на желба за формирање на односи (асоцијалност) и недостаток на мотивација. Истражувањата покажуваат дека негативните симптоми придонесуваат повеќе за лош квалитет на животот и функционална попреченост, од позитивните симптоми. Луѓето со истакнати негативни симптоми, пред почетокот на болеста имаат проблеми со прилагодувањето и често, постои ограничено реагирање на лекови.
Причини
Комбинација на генетски и фактори на окружувањето играат улога во развојот на шизофренија. Луѓето со шизофренија во семејството, кои страдаат од минлива или психоза на самоограничување, имаат 20-40 % шанса да им биде дијагностицирана шизофренија, една година подоцна. Шизофренијата се поврзува со пореметување на хемискиот баланс на невротрансмитерот допамин во мозокот. Од психолошка гледна точка, од потсвеста доаѓа до лудост, преку некои негативни искуства во минатото кои се врежани во меморијата на потсвеста. Од претходно доживеани и почувствувани чувства, пред сè негативни, потвеста ги регистрирала и реагира на негативен начин. Тоа е шизофренија, гледана од психолошки аспект. Инаку потсвест е она што ни е скриено од нашиот моментален мисловен процес, но и покрај тоа потсвеста него го диктира. Свеста ни диктира што во моментот ќе работиме, зборуваме, правиме, но, свеста и потсвеста комуницираат тајно, свеста ја имплементира состојбата на потсвеста. Влезните стумулуси што ги прима човек, кога ќе ги согледа потсвеста, врз основа на конфигурацијата на потсвеста, претходно здобиени мемории и претходно стекнато искуство, дава, изнесува, одредена реакција на мозокот, на свеста, дава одреден излезен стимулус. Тоа важи и за шизофренијата, таа зависи од конфигурацијата на потсвеста.
Генетика
Проценката на наследноста се разликува поради тешкотиите во одвојувањето на генетските ефекти и ефектите на окружувањето. Најголем ризик за развој на шизофренија, имаат роднините од прво колено на болниот (ризикот е 6,5 %); повеќе од 40 % од еднојајчените близнаци од тие со шизофренија се, исто така, погодени. Веројатно, многу гени имаат некакво влијание. Многу потенцијални кандидати биле предложени, вклучувајќи ги и специфичните бројни варијации NOTCH4 и жариштето на хистон белковините. Се чини дека има големи преклопувања во генетиката на шизофренијата и нарушувањето на двојна личност. Едно прашање од еволутивната психологија, во однос на пренесување на шизофренијата по наследен пат, е зашто гените кои го зголемуваат ризикот од психоза еволуирале, под претпоставка дека, од еволутивна гледна точка, би требало да има прилагодување на состојбата. Една теорија ги посочува гените вклучени во еволуцијата на јазикот и човековата природа но, досега, ниедна теорија не била докажана, ниту побиена.
Животна средина
Фактори на животната средина поврзани со развојот на шизофренијата, ја вклучуваат средината на живеење, употребата на дроги и пренатален стрес. Се чини дека стилот на одгледување на родителите нема влијание, иако, луѓето кои имаат поддршка од родителите поминуваат подобро од оние со проблематични родители. Докажано е дека живеењето во урбана средина го зголемува ризикот од шизофренија, дури после се зема предвид користењето на дрога, етничката група и големината на општествената група. Други фактори кои играат важна улога, вклучуваат социјална изолација и имиграција, поврзана со социјалните неповолни околности, расна дискриминација, семејно нефункционирање, сиромаштија и немање услови за живеење. Злоупотребата или траумите од детството се ризични фактори за да понатаму во животот да биде дијагностицирана  шизофренија.
Користење на дроги
Голем број на дроги се поврзуваат со развојот на шизофренија, вклучувајќи го канабисот, кокаинот и амфетамините. Околу половина од луѓето болни од шизофренија, конзумираат дроги и/или алкохол во прекумерни дози. Употребата на канабис може да биде со причина но, користењето на другите дроги може да биде само механизам за справување со депресија, анксиозност, досада и самотија.
Со зголемување на дозата на канабисот, расте и ризикот за развој на психолошка болест.Честата употреба двојно го зголемува ризикот од психоза и шизофренија. Сепак, некои истражувања се сомневаат во точноста на оваа теорија. Амфетаминот, кокаинот, и во помала мера, алкохолот, можат да резултираат во психоза која е многу слична со шизофренијата.
Пренатален период
Факторите како хипоксија и инфекции, стрес или недоволна исхрана на мајката за време на феталниот развој, може да предизвика мало зголемување на ризикот од шизофренија, во подоцнежниот живот. Поголеми се шансите дека луѓето на кои им е дијагностицирана шизофренија, се родени во зима или пролет (барем, во северната полутопка), како резултат на поголемата стапка на изложеност на матката на вируси. Оваа разлика е околу 5-8 %.
Механизми на развојот на шизофренијата
Направени се голем број обиди за да се објасни поврзаноста помеѓу промена на функцијата на мозокот и шизофренија. Еден од најчестите е хипотезата допамин, која на психозата и дава својство на погрешна интерпретација на умот на допаминергичните неврони.
Психолошки
Многу психолошки механизми се вмешани во развојот и одржувањето на шизофренијата. Кај оние кои имаат дијагноза на шизофренија или се изложени на ризик, особено кога се под стрес или во збунувачки ситуации, се забележуваат когнитивни предрасуди. Некои когнитивни одлики може да се одраз на целокупните невро-когнитивни недостатоци, како што се, губење на меморија додека, други можат да бидат поврзани со одредени проблеми и искуства.
И покрај појавата на „бавно реагирање“,неодамнешните наоди укажуваат на тоа дека многу поединци со дијагностицирана шизофренија се чувствителни, особено, на стресни или негативни ситуации и дека, таквата чувствителност може да предизвика влошување на симптомите или нарушувањето. Некои докази укажуваат дека содржината на илузиите и психотичните искуства може да се одраз на емоцијални причини за ова нарушување и дека, начинот на кој едно лице ги толкува овие искуства, може да влијае на симптоматологијата. Употребата на “безбедно однесување” за да се избегнат замислени закани, може да доведе до хронични илузии.
Невролошки
Луѓето болни од шизофренија, имаат промени, како во мозочната структура, така и во хемијата. Студиите кои вклучувале невропсихолошки истражувања и технологии за снимање на мозокот, за истражување на функционалните разлики во мозечната активност, како што се магнетна резонанса и томографија, покажале дека разликите најчесто се јавуваат во предните ушни ресички, хипокампусот и слепоочните регии. Овие разлики се поврзуваат со невро-когнитивните дефиците, кои пак, се поврзуваат со шизофренијата. Бидејќи нервните кружења се променети, се смета дека шизофренијата треба да се третира како збир на нервни нарушувања.
Посебно внимание било посветено на функцијата на допаминот во мезолимбичната патека на мозокот. Ова внимание, во голема мера е резултат на случајното пронаоѓање дека фенотиазинските лекови, кои го блокираат дејството на допаминот, можат да ги намалат психотичните симптоми. Ова, исто така, е поддржано со фактот дека амфетамините, кои го активираат испуштањето на допамин, можат да ги влошат психотичните симптоми на шизофренијата. Влијателните хипотези за допаминот и шизофренијата тврдат дека, прекумерното активирање на Д2 рецепторите, било причина за појава на (позитивни) симптоми на шизофренија. Иако оваа теза била предложена пред околу 20 години, врз основа на блокирачките ефекти на Д2, заеднички на сите антипсихотици, не била усвоедна до средината на ’90-те, кога биле обезбедени докази со помош на магнетна резонанса и томографија. Во денешно време, хипотезата за допаминот се смета за упростена, делумно, поради тоа што, поновите антипсихотични лекови (нетипични лекарства) можат да бидат исто толку ефективни како и старите (типични лекарства), но, исто така, влијаат и на функцијата на серотинот и можно е да предизвикуваат помали блокирачки ефекти од допаминот.
Дијагноза
Шизофренијата се дијагностицира или врз основа на критериумите на Американскиот психијатриски асоцијативен дијагностички и статистички прирачник за ментални нарушувања (ПДС-IV-РТ) или на Светската здравствена организација за меѓународна статистичка класификација на болести и поврзани здравствени проблеми( МКБ-10). Овие критериуми ги земаат предвид личните изјави, искуства и абнормално однесување на поединецот, следени од страна на професионалци за ментално здравје. Симптомите поврзани со шизофренија се појавуваат во континуитет со бројот на населението и мора да се постигне одредена сериозност пред да се постави дијагноза. Од 2009 година наваму, не постои објективно испитување.
Критериуми
Според ревидираното, четврто издание на ПДС-IV-РТ, за да се дијагностицира шизофренија, мора да бидат исполнети три критериуми:
Доколку знаците за нарушување траат повеќе од еден месец но, помалку од шест месеци, се применува дијагноза за шизофренија. Психотичните симптоми кои траат помалку од еден месец можат да бидат дијагностицирани како кратки психотични нарушувања; и други состојби можат да бидат класифицирани како психотични нарушувања, доколку не е поинаку назначено. Шизофренијата не може да биде дијагностицирана доколку симптомите на промени во расположение се постојано присутни (иако може да се дијагностицира нарушување предизвикано од шизофренија) или, доколку се присутни симптоми на силно развојно нарушување, освен ако истовремено се присутни и видни илузии и халуцинации, или во случаи кога симптомите се директен психолошки резултат на општа здравствена состојба или субстанција, како што е, употреба на дрога и лекови.
Поттипови
ПДС-IV-РТ содржи пет класификации на шизофренија, иако создавачите на ПДС-5 препорачуваат тие да се отфрлат од новата класификација:
МКБ-10 дефинираат два дополнителни поттипа:
Диференцијална
Психотичните симптоми можат да бидат присутни во неколку други ментални болести, вклучувајќи ги биполарното растројство, гранично пореметувањена личност, предозирање и психоза предизвикана од лекови. Илузиите (“не-бизарни”) се, исто така, присутни во делузионалното растројство, во социјалното повлекување и социјалната анксиозност, во растројството на избегнување на личноста и во шизофренично растојство на личноста. Шизофренијата е покомлицирана со обсесивно-компулсивно нарушување (ОКН), иако е тешко да се разликуваат опсесиите кои се јавуваат при ОКН и илузиите на шизофренијата.
Потребни се поопшти медицински и невролошки прегледи, за да не се земаат предвид болести кои ретко можат да предизвикаат психотични симптоми, слични на шизофренија, како што се, метаболички нарушувања, системски инфекции, сифилис, ХИВ инфекции, епилепсија и мозочни повреди. Можеби е неопходно да се отфрли делириумот, кој може да се разликува по визуелните халуцинации, острите напади и флуктуирачко ниво на свесност и укажува на основна медицинска болест. Испитувањата не се повторуваат за враќање на болеста, освен ако постои спесифично медицинско навестување или можни негативни ефекти од антипсихотични лекови.
Превенција
Не постои доказ за ефетивноста на навремена интервенција. Иако, постојат некои докази дека раната интервенција кај оние со психотични епизоди можат да ги подобрат краткорочните резултати, мала е полезноста на овие мерки по пет години. Обидувањето да се спречи шизофренија во воведната фаза е неизвесно, затоа од 2009 година не е препорачливо. Превенцијата е тешка, бидејќи не постојат сигурни показатели за подоцнежниот развој на болеста.
Лекување
Основниот третман на шизофренијата е со антипсихотични лекови, често, со комбинација на социјално-психолошка поддршка. Хоспитализацијата на тешки случаи може да се случи доброволно (ако е дозволено од страна на законодавството за ментално здравје)или по присилен пат. Ретко се случува долгорочна хоспитализација, поради деинституционализацијата од почетокот на ’50-те години, иако сè уште може да се сретне. Постојат многу услуги за поддршка на заедницата, како што се, центри за бескуќници и невработени, посети од страна на членови на тимот за ментално здравје на заедницата, поддршка при вработување и групи за поддршка. Некои докази тврдат дека редовното вежбање има позитивни ефекти врз физичкото и менталното здравје на луѓето со шизофренија.
Лекови
Основниот третман за лечење на шизофренија се антипсихотични лекови, кои можат да ги намалат позитивните симптомите од психоза за околу 7-14 дена. Сепак, тие не успеваат значително да ги ублажат негативните симптоми и когнитивната дисфункција.
Одлуката за тоа кои антипсихотици да се користат, зависи од придобивките, ризиците и трошоците. Дискутабилно е дали, како класа, се подобри типичните или нетипичните антипсихотици. И двете имаат еднакви стапки на враќање на симптомите, кога типичните се користат во ниски до умерени дози. Постои добра реакција во 40-50 %, делумна реакција во 30-40 % од случаите и 20 % од луѓето се отпорни на третманот (неуспех симптомите да одговорат на два или три антипсихотици, за период од 6 недели). Клозафинот е делотворен третман за оние кои реагираат лошо на други лекови но, во 1-4 % од случаите, постои сериозен несакан ефект - агранулоцитоза (намалување на бројот на крвни клетки).
Во однос на несаканите ефекти, типичните антипсихотици се поврзани со повисока стапка на  екстрапирамидални несакани ефекти, нетипичните се значително зголемување на телесната тежина, дијабетис и ризик од метаболичен синдром. Некои нетипични лекови, како што се, кветиапин и рисперидон се поврзани со поголем ризик од смрт, во споредба со нетипичниот перфенезин, додека клозапинот има најнизок ризик од смрт. Останува нејасно дали најновите антипсихотици ги намалуваат шансите за развој на невролептичен злоќуден синдром, ретко но, сериозно невролошко нарушување. За луѓето кои не сакаат или не можат редовно да примаат лекови, може да се користат долготрајни подготовки на антипсихотици за да се постигне контрола. Кога се користат во комбинација со психосоцијални интервенции, тие можат да го подобрат долгорочното придржување кон третманот.
Генерички имиња на лекови за шизофренија:
Од овие лекови во Македонија ги има: chlorpromazine (се продава со трговско име: Prazine), haloperidol (се продава со трговско име Haldol), risperidone (се продава со трговски имиња: Risperidone, Rispolept, Torendo, Riset) и olanzapine (се продава со трговско име: Zalasta).
Психосоцијална
Голем број на психосоцијални интервенции можат да бидат корисни во лекувањето на шизофренија, вклучувајќи: семејна терапија, општествени третмани, поддршка при вработување, обука за вештини, когнитивна обука за однесување (КТО), економска помош, психолошки интервенции за користење на штетни супстанци и контрола на тежината. Семејната терапија или образование, која се однесува на целиот семеен систем на еден поединец, може да го намали ризикот од влошување на состојбата и хоспитализација. Доказот за ефикасност на КТО за намалување на симптомите или спречување на влошување на состојбата е минимален. Придобивките од терапијата со помош на уметност се засега непознати.
Прогноза
Шизофренијата претставува голем човечки и економски трошок. Таа резултира со намален животен век од 12-15 години, првенствено, поради неговата поврзаност со дебелина, живот минат во седење, пушење, при што зголемената стапка на самоубиства игра помала улога. Овие разлики во животниот век на луѓето, зголемени во периодот помеѓу 70-тите и 90-тите и помеѓу 90-тите и првата деценија на 21 век, не предизвикале некои значајни промени во здравствениот систем, во однос на пристапноста до здравствена заштита (Финска).
Шизофренијата е една од главните причини за инвалидност, која се рангира како трета болест, во однос на неспособноста за работа, после квадриплегијата и деменцијата, а пред параплегијата и слепилото. Околу три четвртини од луѓето кои страдаат од шизофренија имаат трајно повторување на болеста. Некои луѓе целосно се опоравуваат, а другите добро функционираат во општеството. Повеќето луѓе, болни од шизофренија, живеат независно, со поддршка на заедницата. Кај луѓето кои се во прва фаза на психоза, добар долгорочен исход се јавува кај 42 %, среден исход кај 35 % и лош исход кај 27 % од случаите. Резултатите од лечењето на шизофренија се чинат подобри во земјите во развој, отколку во развиените земји. Сепак, овие заклучоци не се докажани.
Според студиите од целиот свет, шизофренијата и пушењето се тесно поврзани. Пушењето цигари е особено високо кај луѓето болни од шизофренија, од кои 80-90 % се редовни пушачи, во споредба со 20 % од целата популација. Оние кои пушат имаат тенденција да пушат во голема мера, и тоа цигари кои содржат голем процент на никотин.
Епидемиологија
[[Податотека:Schizophrenia world map - DALY - WHO2004.svg|thumb|Смртна стапка од шизофренија, од 100.000 во 2004 година..
]]
Шизофренијата влијае на околу  0,3-0,7% од луѓето во одреден момент од нивниот живот, или на 24 милиони луѓе низ целиот свет. Таа се јавува 1,4 пати почесто кај мажите отколку кај жените, а воедно и порано – во просек, кај мажите ризичните години за почеток на болеста се од 20-28 години, а кај жените од 26-32 години. Поретки се случаите кога болеста се јавува во детството, во средните години или во староста. И покрај сознанијата дека стапките на болни од шизофренија се слични низ целиот свет, сепак, нејзината распространетост варира ширум светот, во рамките на државите и на локално ниво. Стапката на шизофренија варира до 3 пати, во зависност од тоа како се дефинира.
Историја
Иако ирационалното, неразбирливо и неконтролирано однесување било честа појава, ретки биле случаите со синдром на шизофренија до пред 19 век. Еден детален извештај од 1797 година во врска со Џејмс Тили Метјуз заедно со објаснувањата на Филип Пајнл, објавени во 1809 година, се сметаат за најрани случаи на болеста во медицинската и психијатриската литература. Шизофренијата најпрво била опишана од страна на Бенедикт Морел во 1853 година, како посебен синдром кој влијае на тинејџерите и младите луѓе, нарекувајќи ја démence précoce (буквално”рана деменција”).Поимот рана деменција бил користен во 1891 година, од страна на Арнолд Пик во извештај за случај на психотично пореметување. Во 1893 година, Емил Крепелин вовел нови разлики во класифицирањето на ментални растројства, помеѓу рана деменција и пореметување на променливо однесување (наречено манична депресија, вклучувајќи ги и униполарната и биполарната депресија). Крепелин верувал дека раната деменција е примарно, болест на мозокот, а особено, дека е вид на деменција која се разликува од другите видови на деменција, како што е Алцхајмеровата болест, која вообичаено се појавува подоцна во животот.
Зборот шизофренија -кој грубо се преведува како “поделба на умот” и потекнува од грчките зборови schizein (σχίζειν “да се раздели”) и (phrēn φρήν, φρεν “ум”)- бил составен од страна на Еуген Блеер во 1908, со цел да ја опишува поделбата на фунциите помеѓу личноста, размислувањето, меморијата и перцепцијата. Блеер ги опишал главните симптоми како четирите А(4А). Споро реагирање, аутизам, неповрзување на идеи и амбивалентност. Блеер сфатил дека болеста не е деменција бидејќи состојбата на некои неговите пациенти се подобрила, наместо да се влоши, и затоа го предложило зборот шизофренија. Третманот бил воведен во средината на 50-тите, со развојот и воведувањето на хлорпромазинот.
Во раните 70-ти, критериумите за дијагностицирање на шизофренија биле предмет на многу дискусии, кои довеле до создавање на критериумите кои се користат денес. Со американско-англиската дијагностичка студија од 1971 година, станало јасно дека шизофренијата била дијагностицирана во многу поголем обем во Америка, отколку во Европа. Ова, делумно, се должело на послободните критериуми за дијагностицирање во САД, каде се користел прирачникот ПДС -II, за разлика од Европа, каде се користел МКБ-9. Студијата на Дејвид Розенхан од 1972, објавено во списанието”Саенс” под наслов ”Да се биде нормален на луди места”, која тврдела дека дијагнозите за шизофренија во САД се, често, субјектвни и непостојани. Овие биле некои од факторите кои довеле до ревизија, не само на дијагностицирањето на шизофренија, туку и на целиот ПДС, што резултирало со објавување на ПДС –III во 1980 година.
Поимот шизофренија често се користи во поглрешен контекст, со значење “поделена личност”. Иако некои од луѓето болни од шизофренија може да слушаат гласови и може да ги доживуваат гласовите како друга личност, шизофренијата не подразбира менување на личноста во повеќе личности. Недоразбирањето, делумно, потекнува од буквалниот превод на терминот шизофренија на Блеер. Првата позната погрешна интерпретација на зборот со значење “поделена личност” била од страна на поетот Т.С.Елиот, во една од неговите статии од 1933 година.
Знашењето на општеството и културата
Општествените предрасуди се сметаат за главна пречка за закрепнување на луѓето со шизофренија. Еден примерок од студија направена во 1999 година, покажува дека 12,8 % од Американците сметаат дека е „многу веројатно“ луѓето со шизофренија да извршат насилство врз нив, додека 48,1 % сметаат дека е „малку веројатно“. Над 74 % од испитаниците одговориле дека лицата со шизофренија или „не се целосно способни“ или „воопшто не се способни“ да одлучуваат за нивното лекување, а 70,2 % дале ист одговор за нивната способност за управување со пари. Според една мета-анализа, од 1950 година, перцепцијата на лицата со психоза како насилни е повеќе од двојна распространета.
За да се намалат предрасудите, во 2002 година во Јапонија, поимот за шизофренија - Seishin-Bunretsu-Byō　精神分裂病 (нарушување на поделба на умот) бил заменет со Tōgō-shitchō-shō　統合失調症 (интегрирано нарушување). Новото име било инспирирано од биопсихолошкиот модел; во текот на три години, овој модел го зголемил процентот на пациенти кои биле информирани за дијагнозата од 37% на 70%.
Во САД, трошоците на шизофренија – вклучувајќи директни трошоци (домашна посета, лекување во болница, лекови и долготрајна нега) и индиректни трошоци (законски притисок, намалена работна продуктивност, невработеност), биле пресметани на 62,7 милијарди долари во 2002 година.
Книгата и филмот „Прекрасен ум“ го прикажуваат животот на Џон Форбс Неш, математичар, добитник на Нобеловата награда, кому му била дијагностицирана шизофренија.
Пат на солзите
Патот на солзите (лат. Via Dolorosa) го обележува последниот пат на Исус Христос на ридот Голгота, каде што Исус Христос бил распнат на крст. Патот е обележан со 14 стапки и секоја го означува неговото судење во римската тврдина до врвот Голгота (позната и како Калварија). Последните пет се наоѓаат на самиот врв каде денеска постои црквата на Светиот Гроб.
Малшвиц
Малшвиц (Malschwitz) или Малешеци (Malešecy) — општина на истокот од Саксонија, Германија. Припаѓа на округот Бауцен и се наоѓа 6 километри североисточно од истоимениот град.
Географија
Општината се наоѓа во горнолужичките рамнини.
248 (број)
248 (двесте четириесет и осум) — број и име на глифот што го претставува тој број. Тој е природен број што следи после бројот 247 а претходник на бројот 249.
Црква „Вознесение Христово“ - Мршевци
Свети Спас — македонски православен храм во скопското село Мршевци. Храмот се наоѓа на мало возвишение над селото, веднаш до фудбалското игралиште. Црквата е осветена во 1998 година. Во нејзин склоп постои сала за ручек која собира 250 гости, а моментално се реконструира и чешма. Голем народен собор се одржува за патрониот празник Спасовден кој воедно е и селска слава на селото. Внатрешноста на црквата е живописана со нови фрески, кои се дар од семејствата кои живеат или водат потекло од селото Мршевци, а има и мермерен иконостас.
Џејмс Бонд 007: Дозвола за убиство (филм)
Џејмс Бонд 007: Дозвола за убиство е филм за тајниот агент Џејмс Бонд, во режија на Џон Глен.
Факти за филмот
Филмот е режиран од режисерот Џон Глен, а главните улоги ги толкуваат Тимоти Далтон, Талиса Сото и Роберт Дави. Овој филм е дел од циклусот посветен на тајниот агент Џејмс Бонд.
Содржина
Во филмот, за првпат во целиот серијал, Бонд не работи за британската тајна служба, туку на своја одговорност прави план и го одмаздува својот американски пријател Феликс Лејтер. На денот на сопствената венчавка, тој пука во опасниот трговец со дрога Санчез, кој, сепак, успева да побегне. Санчез им наредува на неговите луѓе да го повредат Феликс и да ја убијат неговата жена. Бидејќи одбива да се врати во Британија и да ја прекине истрагата, Бонд е принуден да даде отказ од работата во британската тајна служба. Наместо тоа, Бонд се вовлекува во организацијата на Санчез по што следуваат бројни доживувања.
Хана Ресвол-Холмсен
Хана Мари Ресволл-Холмсен (родена како Ресвол) (11 септември 1873 година во Вого, Оплан - 13 март 1943 година во Осло) била норвешка ботаничарка - жена пионер во норвешкото образование за природна историја и зачувување на природата заедно со нејзината сестра Текла Ресвол.
Животот
Хана Ресвол-Холмсен страдала многу од болести во детството и вниманието на училиштето по нејзината 12-та година била спорадична. Таа полагала гимназија во 1902 година, во тоа време имала и несреќен брак зад себе. Студирала природна историја на Кралскиоот Универзитет Фредерик во Кристијанија (Осло) и дипломирала ботаника во 1910 година. Од 1921 година, таа била доцент по географија на растенија на истиот универзитет, позиција што ја извршувала сè до нејзиното пензионирање во 1938 година.
Хана Ресвол-Холмсен учествувала како ботаничар во експедицијата Свалбард во 1907 година предводена од океанографот принцот Алберт. Следната година таа отишла сама во Свалбард главно за да фотографира, делумно во боја. Овие фотографии претставуваат единствена рана документација за природата на Свалбард. Нејзините ботанички опсервации прво биле објавени како „Набљудувачка ботаника“ во Монако, подоцна на норвешки јазик како „Свалбардс флора“ (1927) - првата флора на овој архипелаг.
Користејќи ги квантитативните методи на Кристен Ронќар, таа направила голема анкета за растителноста на норвешката алпска растителност, објавена како „Om Fjeldvegetationen i det Østenfjeldske Norge “(„На планинската растителност во Норвешка источно од Сканди“; 1920). Таа била особено заинтересирана за субалпинските шуми од бреза. Таа објавича есеј „Om betydningen av det uensartede i våre skoger“ („За значењето на хетерогеноста во шумите“), со кој се изјаснила за зачувување на природната планинска шума и ја критикувала нејзината замена со насади со смрека. Овој памфлет предизвика многу непријателство против неа меѓу шумарите.
Заедно со геологот Адолф Хоел, таа стоела зад првото назначување на област за зачувување во Свалбард. Таа била силен поборник за зачувување на природата во норвешките планини. Таа е позната во норвешките кругови за зачувување како првиот „зелен чорап“.
Дефиле на воен оркестар, кочии и коњаници
Дефиле на воен оркестар, кочии и коњаници е филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1908 година во времетраење од една минута. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, црно-бел и на 35мм филм. Еден е од неколкуте посветени на Младотурската револуција и прославите одржани во Битола по повод нејзината победа.
Хана Ресвол-Холмсен
Животот
Ресвол-Холмсен прво била мажена со Ханс Дизет (разведена во 1901 година), а потоа од 1909 година со државниот геолог Гунар Холмсен (1880–1976), брат на сопругот на нејзината сестра, Текла Ресвол.
Видот на лутиче Ranunculus resvoll-holmseniae (Ranunculaceae) е наречен во нејзина чест.
NGC 1612
NGC 1612 — леќеста галаксија во соѕвездието Еридан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Дефиле на воен оркестар, кочии и коњаници
Кратка содржина
Филмот има три кадри, сите снимени од горен ракурс, од исто место во континуитет. Во првиот кадар е снимен воен дувачки оркестар (околу насобран народ), во вториот, со скок во дејствието, колона кочии со цивили, а од страните на колоната по еден турски војник, и во третиот кадар, исто така како продолжение од претходниот, со скок во дејствието, колона коњаници по четворица во ред.
NGC 1612
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1612 се споменува и како MCG -1-12-30, NPM1G -04.0200, IRAS 04307-0416.
Откривање
Објектот е откриен на 21 декември 1881 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1612 е од видот S0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,6 m/лм2. NGC 1612 има привидни димензии од 1,3' х 1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 4 ч 33 м 13,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 4° 10' 19". Положбениот агол на објектот е во износ од 142°.
Други поделби
Проучување на NGC 1612 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 15507. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 224; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4742. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 918.
Општина Литија
Општина Литија (словенечки: Občina Litija) — општина во средна Словенија. Седиште на општината е градот Литија. Областа е дел од историските региони Горењска и Долењска. Денес е дел од Засавскиот статистички регион.
Рибера дел Фресно
Рибера дел Фресно — општина во покраината Бадахос, во автономната заедница Екстремадура, Шпанија.
Спејсмен 3
Спејсмен 3 — (Spacemen 3) — англиски алтернативен рок бенд, основан во 1982 во Рагби во Ворикшир од страна на Питер Кембер и Џејсон Пирс. Нивната музика е "извонредно неверојатна, но не во смисла на асид-рокот од 60-тите, туку бендот развил своја сопствена психоделија".(Стивен Ерлвајн, Олмјузик). Спејсмен 3 се појавиле на независната музичка сцена во 1989 година и добиле култна слава. Меѓутоа, тие се распаднале брзо време потоа, го издале последниот пост-сплит студиски албум во 1991 и огорчено заминале на различни страни. Тие се здобиле со репутација на "наркомански бенд" поради навиките на членовите да користат дрога, отворените интервјуа и искрените гледишта на Кембер за рекреативно користење на дрогата. Кембер и Пирс биле единствените членови во постојаниот состав на бендот. Тие исто така доживеале успех со нивните последователни проекти, Соник Бум/Спектрум и Спиритуалајзд.
Основање и рани години (1982-85)
Низ историјата на Спејсмен 3, творечката и стихо-пишувачка сила биле Питер Кембер и Џејсон Пирс. Тие се запознале и станале блиски пријатели на 16-годишна возраст на (веќе непостоечкиот) Арт Рагби Колеџ на Лоуер Хилмортон Роуд, Рагби есента во 1982 година. Пирс бил дел од групата Индијан Скалп, но го напуштил кон крајот на 1982 година за да соработува со Кембер. Двајцата гитаристи го регрутирале тапанарот Тим Морис, кој свирел со други групи, а пробите ги држеле во неговиот дом. Набрзо тие го запознале басистот Питер Бејн. Морис и Бејн претходно имале свирено во групата Нојз он Индепендент Стрит. Пирс бил вокалистот. Сега во четири-член состав, групата оригинално го усвоила името Спејсмен. Нивните први настапи во живо се случиле зимата 1982/83, каде свиреле на забава и на неколку тезги во локалниот бар. Подоцна нивниот сет вбројувал 20-минутна верзија на едносозвучната песна "O.D. Catastrophe"..
Есента 1983 година, Пирс кој го завршил курсот на Рагби Арт Колеџ, започнал да студира на уметничка школа во Медстон, Кент. Тоа ги стимулирало Бејн и Морис да ја напуштат групата и да се приклучат во нова локална група Д'Пуш, на чело со Гавин Висен. Кембер и Пирс го регрутирале тапанарот Николас "Нати" Брукер. Тие продолжиле без басист, а Пирс од време на време се враќал во Рагби на проби. На почетокот на 1984 година тие настапиле на неколку локални настани. Бидејќи биле трио го смениле името во Спејсмен 3. Кембер изјавил:
Бројот "3" го доби своето место по грешка. Направивме постер за Д'Спејсмен, под чие име постоевме некое време. Но она кое го мразев беше "Д" Спејсмен, звучеше како рокенрол група од 50-тите. Сето тоа е во ред, но ние не сакавме да звучиме како тие сурф групи. Затоа подоцна го вметнавме бројот 3. Тоа се случи кога направивме постер со големо три кој гласеше "Дали вашите соништа навечер се трипати поголеми"? и тоа профункционира како лого, едноставно си го најде своето место. Тоа беше навистина како трето око.
Освен тоа што свиреле на помалку од десет тезги, Спејсмен 3 решиле да издадат демо плоча. Во 1984 година тие ги направиле првите студиски снимки во домашното студио на Дејв Шериф во Рагби. Овој материјал кој ги вклучувал раните повторувања на песните "Walkin’ with Jesus", "Come Down Easy" and "Thing'll Never be the Same" се употребил за кратко демо издание насловено For All The Fucked Up Children Of The World We Give You Spacemen 3. Тие направиле неколку стотини копии од касетите за кои сами ги изработиле цртежите и брошурата и ги продавале за 1 долар во локалната музичка продавница. Во тој период музиката на Спејсмен 3 имала слободен, нејасен звук на блуз; некои од песните биле изведени со хармоника и слајд гитара, а нивниот стил наликувал на оној на Д'Крампс. Овие рани демо снимки кои подоцна Кембер ги нарекувал 'навистина ужасни', ќе бидат неофицијално издадени во 1995 за Симпати фор Д Рекорд Индустри, со што бил овозможен приказ во зачетниот звук на групата.
Околу 1984 и 1985, Спејсмен 3 правеле свирки секои два или три месеци во локалниот Рагби/Нортемптон/Ковентри округ, а почесто се собирале во Нортемптон во кафичот Д' Блек Лајон. Нивните свирки имале елемент на 'анти-перформанс': Кембер и Пирс ги свиреле своите гитари седејќи и речиси не ја погледнувале публиката. Тие ја осветлувале сцената со стара, евтина, трепкачка диско лајт-шоу опрема која овозможувала психоделично опуштање. Кембер:
Дадовме се од себе за да ја контролираме публиката. Ние намерно, вистински доброволно се уверивме дека го лишуваме од глас секој кој случајно упаднал на наша свирка. Сакавме да бидеме апсолутно сигурни, дека сите тие луѓе кои беа таму, всушност дошле затоа што го разбираат она што го правиме.
До летото 1985, Спејсмен 3 биле ѕвезди во Д'Блек Лајон и станувале едни од најголемите локални имиња. Во тој период тие почнале да организираат вечери во еден клуб заедно со друга локална група 'Д'Когс Оф Тим' на Гавин Висен. Тие вечери биле именувани 'The Reverberation Club’ (Клуб на Ехото), а се одржувале во кафичот Блиц во Рагби секој четврток. Свирела музика од панкерските издавачки куки од 50-тите, 60-тите и 70-тите години и наскоро тоа им овозможило жив настап на Спејсмен 3 и други локални групи. На еден од нивните настапи во Блек Лајон во 1985 година, тие го привлекле вниманието на Пет Фиш, фронтмен на бендот Д'Џез Бучер; тој сметал дека Спејсмен 3 се 'неверојатни' и 'на ништо слични'.
'Нортемптонски демоа'
Во Ноември 1985, Спејсмен 3 свиреле во центар за одмор и рекреација во Ковентри за публика со помалку од 10 луѓе. Без разлика на тоа, со поддршка на Пет Фиш, тие одлучиле дека треба да снимат нова демо лента. Дотогаш тие веќе го имале осмислено и извајано својот музички стил и нивниот репертоар се состоел од понови и стари обработени песни. Звукот на бендот се кристализирал во интензивна, хипнотизирачка, преполнета психоделија која била карактеристична за нивниот ран музички производ, а која ќе служи како образец за нивните настапи во живо.
Во јануари 1986, Спејсмен 3 се нашле во домашното студио на Карло Мароко во Пидингтон, надвор од Нортемптон, за да ја снимат новата демо лента. Тие поминале три и половина денови во шестнаесет-каналното студио. Тие снимале во живо како група, со минимални преснимувања, и успеале да снимат демо за околу 7 песни. Кембер и Пирс биле задолжени за продукцијата. Оваа фина збирка на перформанси "fine set of performances" (Нед Рагет, Олмјузик) подоцна ќе биде издадена како винил албумот Taking Drugs to Make Music to Take Drugs To за издавачката Фадр Јод во 1990. (иако погрешн го нарекле како ”rehearsals in Rugby”).
Спејсмен 3 успеале да направат договор со издавачка куќа кратко по издавањето на нивните први демоа. Пет Фиш (од Д'Џез Бучер) му дал демо на сопственикот на независната издавачка куќа Глас Рекордс - Дејв Баркер кој веќе имал потпишано договор со нив. Во почетокот на 1986 Спејсмен 3 потпишале тригодишен договор за два албуми со Глас Рекордс.
Деби албум
Спејсмен 3 го снимиле својот прв албум, Sound of Confusion, во студиото на Боб Ламб во областа Кингс Хит во Бирмингем. Дотогаш тие веќе почнале да пишуваат 'понежни' песни, но решиле дека албумот треба да се состои исклучиво од 'потежок', стар материјал. Со буџет за снимање од помалку од 1000 долари тие го завршиле албумот за 5 дена, од кои последните два дена биле посветени на миксање. Обидите за снимање на песната "Walkin’ with Jesus (Sound of Confusion)" биле неуспешни и не дошле до реализација.
Првичната намерата била Пет Фиш да го продуцира албумот, но поради обврски за време на турнејата со неговиот бенд Д Џез Бучер, албумот го продуцирал Боб Ламб. Меѓутоа, Ламб не им дозволувал на Кембер и Пирс да се приближат до одделот за продукција. Кембер подоцна открива дека Ламб немал никаков афинитет за нивниот тип на музика и бил прилично доминантен. Кембер и Пирс биле незадоволни од продукцијата на албумот и сметале дека тоа е резултат на несолидарната продукција на Ламб; тие подоцна изјавиле дека се понаклонети кон нивните верзии на демо снимките од Нортемптон.
Албумот Sound of Confusion е составен од 7 песни со тежок психоделичен стил и е под силно влијание на Д Стуџис. Тоа беше "полно, дисторзно, дронерско, немилосрдно гитарско разбивање (Нед Реџет, Олмјузик). Рецензијата на НМЕ од 1990 го опиша албумот: "Toa e лоу-фај, воглавно андерграунд ствар, звукот на бендот кои си ги бара стапалата... Албумот не успева во целост да ја сведе критичната маса на трансцендентоност на нејзините корени во најраниот гаражен панк од 60-тите...Втората страна е донекаде еден долг трибјут на Д'Стуџис...Sound of Confusion веројатно беше откровение за малкуте кои го слушнаа во тоа време."
Sound of Confusion бил издаден во јули 1986. Фотографите од групата осветлена од нивната лајт-шоу опрема се нашле на корицата на ЦД-то. Албумот не наишол на успех и не оставил голем впечаток. Недостатокот од парични средства на Глас Рекордс бил причина за лошиот публицитет.
Во текот на 1986, Спејсмен 3 имале живи настапи секоја недела. Тоа продолжило да се случува на локални настани, со исклучок на свирката во Честерфилд, Бирмингем и во август, нивното прво појавување во Лондон. Свирката подоцна им ја донела првата рецензија во НМЕ и Саундс.
Во продолжение на нивниот прв албум, Спејсмен 3 го снимиле својот прв сингл: "Walkin' with Jesus". Тој бил снимен во студдиото на Карло Мароко надвор од Нортемптон. За насловната песна тие одново ја миксале верзијата од демо снимката. За Б-страната тие ја направиле "Feel So Good", понова композиција и одново ја снимиле 17-минутната "Rollercoaster" (преработка на 13th Floor Elevators). Синглот бил прва снимка која Питер Кембер и Џејсон Пирс ја продуцирале; дуото понатаму ја презело понатамошната продукција. Синглот "Walkin' with Jesus" бил издаден во ноември 1986. Добил достојна рецензија од НМЕ и Саундс и се искачил на 46-тата позиција на инди листите на Саундс.
Кон крајот на 1986 година однесувањето на тапанарот на Спејсмен 3, Нати Бrукер, станало ексцентрично и бизарно. Неговото одбивање да носи чевли, дури кога свири тапани довело до караница и Брукер го напуштил бендот. Подоцна Стјуард Роко Росвел, пријател на Пирс и Брукер бил најмен како замена. Иако Росвел бил привремена замена, тој останал во бендот повеќе од една година.
1987
Во јануари 1987 Спејсмен 3 почнале да работат на новиот албум The Perfect Prescription. Албумот бил снимен во ВХФ Студиос на Пол Аткинс, во близина на Рагби. Аудио-инженерот Грахам Вокер, со кој претходно работле на првата демо снимка им го препорачал студиото ВХФ. Првата збирка на демо снимки за новиот албум кој ја направиле во студиото ВХФ била именувана ‘Out Of It Sessions’. Достапна само како бутлег, оваа снимка ја покажала промената во музичкиот стил на Спејсмен 3 кој се појави околу зимата 1986/87.
Поради потребата од обнова на осум-каналната опрема на ВХС студиото, бил скучен договор кој им овозможувал на Спејсмен 3 да поминуваат доста време во студиото, во замена на нивно финансирање на опремата за снимање и миксање, по цена од три илјади фунти. Спејсмен 3 поминале повеќе од 8 месеци во студиото. Значајно е да се напомене дека ова им овозможло многу време за експериментирање, развивање и рафинирање на нивниот звук и материјал во студиската атмосфера, со асистенција на Грахам Вокер. In the album liner notes Во паралелните ноти на The Perfect Prescription, односно реизданието Forged Prescriptions Кембер се присетува:
Тоа се Спејсмен 3 во цут, во средина на летото пред семињата да бидат насеани, токму на местото каде што добро работевме заедно и меѓусебно се надополнувавме. Јас сè уште имам јасни сеќавања од деновите кога заспивавме од слушање на ништо друго освен една песна одново и одново ... Имавме поставено душеци во просториите за одмор во студиото, чии калеидоскопски светла го покриваа во текот на снимањето... Потрошивме неколку месеци на снимање и преработка на овие песни сè додека не почувствувавме дека тие се завршени, додека полека дознававме повеќе за студиото и неговите техники како што напредувавме.
Додека се работело на албумот, "Transparent Radiation" била снимена и издадена како сингл во јули 1987. "Transparent Radiation" била наградена за сингл на неделата од страна на Саундс. Б-страната ја вклучувала и "Ecstasy Symphony", нова експериментална песна со повеќе-канален оргулски дрон звук надополнет со различни ефекти. (ова е навестување за подоцнежната работа на Питер Кембер и неговото интересирање за аналогни синтизајзери).
The Perfect Prescription бил завршен и издаден во септември 1987. Кембер го опишал како 'концентуален албум за нашите добри и лоши искуства со дрога'. Албумот го продуцирале Кембер и Пирс и се согласиле да ги ограничат гитарските преснимувања со цел да можат полесно да ги изведуваат песните во живо. The Perfect Prescription привлекол малку внимание од страна на критичарите во В.Британја, а подобро бил прифатен во САД. Сепак, албумот го претставува 'зенитот на соработката'(Ерик Морс) помеѓу Кембер и Пирс и е 'практично еден best-of во поглед на се освен неговото име'(Нед Рагет).
The Perfect Prescription "одбележа сериозен уметнички развој навлегувајќи подлабоко во госпел, амбиентална и духовна музика и носејќи ведрина и длабочина во нивната вонпросторна гаражна психоделија"(Стивен Ерлвајн,Олмјузик). И покрај тоа што го задржале истиот минималистички пристап, звукот на Спејсмен 3 станал полабав и мек. Забележителни се дополнителни текстури и сложеност ,проследени со преснимувања и дополнителни инструменти, со значајниот вовед на оргулите Фарфиса од ВХС студиото. Палетата од инструменти исто така била проширена со акустична гитара, виолина (локалниот музичар Џон Овен), саксофон и труба (членовите на Џез Батчер) кои можат да се слушнат на некои песни. На голем дел од албумот биле изоставени тапани а Кембер за првпат се појавил како водечки вокал.