cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шинигами
се богови или натприродни духови што го канат човека во смрт во некои аспекти од Јапонската религија и култура. Шинигамите се опишани како чудовишта, помошници, и темни суштества. Шинигами се користени во приказните и религиите во Јапонската култура.
Јапонска религија
Во будизмот, постојат Мара кои се занимаваат со смртта или Мртју-мара. Тоа се демони кои ги тераат луѓето да сакаат да умрат и се вели дека кога човек ќе биде опседнат од овие дмони, во шок, одеднаш посакува да умре преку самоубиство, па затоа и понекогаш се објаснува дека овие суштества се „шинигами“. Исто така, во Јогакарабхуми-састра, записи за Јогакара, демонот го решава времето на смртта на луѓето. Јама, кралот на подземниот свет, како и они демоните како што е Волова глава и Коњско лице, исто така се сметаат за еден вид шинигами.
Во Шинто и Јапонската митологија, Изанами им ја дала смртта на луѓето, па затоа Изанами понекогаш се сфаќа како шинигами.
Сепак, се смета дека Изанами и Јама се различни од боговите на смртта во западната митологија. Некои форми на будизам не го вклучуваат верувањето во никакви богови, па затоа понекогаш се смета дека концептот за бог на смртта не постои воопшто. И покрај тоа што киџин и онрјоо духовите од јапонската будистичка вера можат да им го одзедат животот на луѓето, постои мислењето дека не постои „бог на смртта“ што ги води луѓето во светот на мртвите. Меѓутоа, по војната, западниот поим за „бог на смртта“ навлегол во Јапонија, а шинигамите започнале да се споменуваат како битија со човечка природа.
Нингјоо џоорури
Општо земено, зборот „шинигами“ не се користи во Јапонската класична книжевност, вклучително и нема многу записи во врска со нив, но веќе во Едо периодот, зборот „Шинигами“ може да се види во делата на Чикамацу Монзаемон за нингјоо џоорури во и класичната литература што содржи теми за двојно самоубиство.
Во третата Хооеи ера (1706 г.), во изведбата на претставата „Шинчуу Нимаи Соуши“, која ја обработува темата за мажи и жени кои биваат поканети кон смртта, е напишано „патот кој го води богот на смртта“, и во шестата Хооеи ера (1709 г.), во записот „Шинчууха ха Коори но Сакуџицу“, жена која во следниот миг извршила двојно самоубиство со маж, рекла: „минливоста на еден живот е привлечена од богот на смртта“. Никогаш не станало јасно дали мажот и жената дошле да извршат двојно самоубиство поради постоењето на шинигами, или дека шинигами е даден како причина за нивното двојно самоубиство, додека постојат и толкувања дека зборот „шинигами“ е израз за „минливоста на животот“.
Освен тоа, во петата Кјоохоо ера (1720 г.), во изведбата на претставата Љубовните самоубиства во Амиџима, постоел изразот „за човек опседнат од бог на смртта“. Бидејќи ликот бил продавач на хартија, ликот кој се спротивставил на смртта го напишал знакот за „хартија“ (紙, ками) како „бог“ (神, ками), но има и толкувања кои тврдат и дека самиот Чикамацу не мислел за постоењето на шинигами.
Класична литература
Во класичната книжевност од Едо периодот, се споменуваат шинигами кои опседнувале луѓе. Во Ехон Хјаку Моногатари од дванаесеттата Тенпоо ера (1841 г.) постои приказна со наслов „Шинигами“, но во неа, шинигами бил дух на починат кој имал лоша намера и делувал заедно со злонамерите на живите луѓе, кои биле водени по лош пат, што предизвикале повторни инциденти на места каде што претходно имало инциденти со убиства, на пример со рекреирање на истото самоубиство на места каде што претходно веќе се обесиле луѓе и на тој начин овие шинигами делувале на начин што ги опседнувале луѓето што предизвикало тие да сакаат да умрат. Близу до ова, според есејот од Бакамацу периодот со наслов „Хого но Урагаки“, постоеле „ицуки“ што ги тераат луѓето да сакаат да се самоубијат со бесење, како и ствари раскажани преку народната религија како што се „гаки-цуки“ и „шичинин мисаки“.
Во подоцнежниот Едо период, есејот „Шоозан Чомон Кишуу“ од третата Каеи ера (1850 г.) од есеистот Мијоши Шоозан, приказната насловена како „По опседнувањето од шинигами, станува тешко да се зборува или полесно да се изкажат лаги“, проститутка која е опседната од шинигами повикува еден човек да извршат двојно самоубиство, и во кабуки претставата „Мекуранагаја Умега Кагатоби“ од Кауатаке Мокуами од деветнаесеттиот Меиџи период (1886 г.), шинигами навлегува во мислите на луѓето, што ги тера да размислуваат за лошите работи што ги направиле, по што сакаат да умрат. Тие се, наместо богови, нешто повеќе како „јууки“ (што значи духови или „јууреи“ ), или зли духови.
Во класичното ракуго на авторот Сан-јуутеи Енчоо, имало програма со наслов „Шинигами“, но оваа била адаптација на италијанската опера „Криспино е ла комаре“ и Бајката на браќата Грим „Кумот смртта“.
Народна религија
За шинигамите се зборувало и во народната религија по војната. Според обичаите на Мијаџима, Кумамото префектура, оние што излегуваат за да посетат некого во ноќта, мора да се напијат чај или да изедат сад со ориз пред да заспијат, бидејќи шинигами би ги посетил доколку ова се занемари.
Во областа Хамамацу, Шизуока префектура, шинигамите опседнувале луѓе и ги воделе кон планините, морињата и пругите каде што луѓе претходно починале. На тие места, мртвите добивале „смртен ред“ (шинибан) и сè додека нема некој следен да умре таму, тие никогаш нема да заминат во духовниот свет, дури и ако имаат погреб, и се вели дека луѓето кои биле живи биваат поканети од мртвите да загинат по нив. Исто така, вообичаено е да се посетуваат гробниците заради празникот Хиган на пладне или на зајдисонце, но во Окајама префектурата, посетата на гробиштата за време на Хиган при изгрејсонце без пред тоа да бидат посетени гробиштата, би резултирало во опседнување со шинигами. Но, штом потоа некој би го посетил гробот на зајдисонце, тогаш ќе биде потребно да се посети гробот повторно за време на изгрејсонце, за да се избегне опседнувањето од шинигами. Со оваа позадина на народно верување, се смета дека понекогаш луѓето ги земале предвид духовите на починатите, кои нема кој да ги обожува, да бараат придружници и да ги повикуваат луѓето да им се придружат.
Во популарната култура
Шинигамите играат централна улога во јапонскиот манга серијал „Death Note“, напишана од Цугоми Охба и илустрирана од Такеши Обата. Шинигами богот по име Рјук го следи главниот јунак Лајт Јагами, давајќи му ја неговата сопствена „смртна тетратка“, која има способност буквално да одреди кој и на каков начин ќе умре, откако ќе се напише ничијето име во неа.
Во манга серијалот „Bleach“, напишана од Тите Кубо, средношколецот Ичиго Куросаки станува шинигами кој им помага на неуспокоените духови да најдат мир пренесувајќи ги во задгробниот живот.
Ликот „Шинигами“ е мистична вештерка во универзумот на „Нинџа желките“.
Во манга серијалот „Наруто“, шинигами се повикуваат за да го комплетираат „печатот на мрачниот жетвар“.
Шинигамите играат голема улога во анимето „Boogiepop Phantom“.
Во манга серијалот „Black Butler“ напишана од Јана Тобосо, многу споредни ликови се шинигами, како што се Грел Сутклиф, Вилијам Т. Спирс и Роналд Нокс.
Космос-202
Космос-202 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 91,1 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 48,4°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 446 км, а најмалото на 211.
Ернст Касирер
Ернст Алфред Касирер (, -, ) бил германски филозоф.
Касирер развил теорија за симболика и ја искористил за проширување на феноменологијата на знаењето во поопшта филозофија на културата. Касирер бил еден од водечките поборници на XX век на филозофскиот идеализам. Негови најпознати дела се Филозофија на симболичките форми (1923-1929) и Есеј за човекот (1944).
Кирил Ќамилов
Кирил Ќамилов (Велес, 28 јануари 1898 - Скопје, 8 септември 1976) бил македонски универзитетски професор и фолклорист. Бил учесник во Шпанската граѓанска војна и во НОВ.
Ернст Касирер
Животопис
Касирер е роден во Вроцлав во еврејско семејство, студирал литература и филозофија на Универзитетот во Марбург (каде ја одбранил својата докторската дисертација во 1899 година на анализата на Рене Декарт за математички и природни научни знаења со наслов:  'Kritik derhematischen und naturwissenschaftlichen Erkenntnis [Критика на Декарт за математичко и научно знаење]), а во 1906 година докторирал и на Универзитетот во Берлин (каде ја одбранил дисертацијата со наслов Das Erkenntnisproblem in der Philosophie und Wissenschaft der neueren Zeit: Ers [Проблемот на знаењето во филозофијата и науката во модерното време: том I]).
Кирил Ќамилов
Животопис
Студирал на универзитетот Сорбона во Париз (1924). Завршил Филозофски факултет во Прага, а докторирал на Универзитетот во Нанси во 1936 година на тема „Прилог кон проучувањето на едукацијата на деца-методи и современи теории“, со што се стекнал со звањето доктор по педагошки науки.
Ернст Касирер
Животопис
Политички, Касирер ја поддржувал либералната германска демократска партија. Откако работел долги години како предавач на „Хумболтовиот универзитет“ во Берлин, Касирер бил избран во 1919 година за предавач по филозофија на новооснованиот универзитет во Хамбург, каде предавал до 1933 година. Бидејќи бил Евреин, тој ја напуштил Германија откако нацистите дошле на власт во 1933 година.
Кирил Ќамилов
Животопис
Во Шпанија дошол од Белгија во јануари 1937 година. Бил во баталјонот „Георги Димитров" и баталјонот „Дуран". Бил офицер за врски и имал чин капетан. По победата на франкистите бил принуден да емигрира со републикански пасош (под име Juan Lopez Garcia) и бил интерниран во Винковци, од каде како член на отпорот илегално бил префрлен во Македонија и од 1944 година учествувал во НОБ, во бригадата Гоце Делчев.
По Ослободувањето, како делегат и активист делувал во Националниот комитет на македонската емиграција во Софија од каде подоцна, со декрет на Министерството за Просвета бил упатен во Скопје каде 1947 година бил еден од основачите на Филозофскиот факултет и Катедрата по педагогија. Во периодот 1947-1953 година, бил еден од првите професори на Филозофскиот факултет во Скопје по Историја на педагогијата. Подоцна бил научен соработник, а еден период и директор на Институтот за фолклор во Скопје, каде работел до пензионирањето во 1968 година.
Ернст Касирер
Животопис
Касирер починал од срцев удар во април 1945 година во Њујорк. Неговиот гроб се наоѓа во Вествуд, Њу Џерси.
Кирил Ќамилов
Животопис
Од 2 октомври 1952 до 25 декември 1954 година бил затворен на Голи Оток.
Космос-201
Космос-201 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 6 февруари 1968 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4000 килограми. Космос-201 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,8 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 330 км, а најмалото на 202.
27 Лебед
27 Лебед – подџиновкса ѕвезда во северното соѕвездие Лебед. Таа е слабо видлива со голо око, со привидна ѕвездена величина од 5,38. Растојанието до овој систем, проценето врз основа на неговото поместување од, е 78,1 светлосни години. На тоа растојание, визуелната величината е намалена со апсорпција од 0,05 заради меѓуѕвездена прашина. Се приближува кон Земјата со околусончева радијална брзина од −33 км/с, и има релативно големо сопствено движење, ја поминува небесната сфера со брзина од на година.
27 Лебед е G-тип подџин со ѕвездена класификација G8.5 IVa, ѕвезда кој која го користела своето водородно јадро и почнува да се шири. Перси и др. (1986) пронашле дека малку променлива, ја менува својата визуелна величина дп 0,05 со карактеристична временска скала од 50–60 дена. Понатамошните набљудувања сугерираат можен вртежен период од околу 42 дена. Самус и др. (2017) ја класифицирале како сомнителна променлива ѕвезда типот на RS Ловечки Кучиња, што значи дека таа блиска двоѕвезда чии составници имаат ѕвездени дамки што предизвикуваат вртежно модулирани варијации на сјајноста. И била доделена ознаката за променлива ѕвезда V2008 Лебед.
27 Лебед е на списокот на повеќекратни ѕвезди со три бледи придружници во една лачна минута. Двата поблиски придружници се неповрзани позадински објекти, додека третиот е на слично растојание и просторно движење и е опишан како придружник со заедничко сопствено движење.
Филозофска антропологија
Филозофска антропологија е проучување на човечкото суштество (битие) од филозофска гледна точка. Тоа е филозофска гранка која има за цел проучување на човекот како проект на самото негово постоење. Тоа е сложен термин што вклучува проучување на човечкото суштество од различни перспективи, како што се: митски човек, цивилизиран човек и научен човек. Од друга страна, „митскиот човек“ е примитивниот човек кој се развива во свет во кој тој ја комбинира космичката со културната. Додека „цивилизираниот човек“ е тој што излегува од митскиот свет во рационалниот свет, односно тој веќе не го меша космосот со културата, користи искуство и разни размислувања за да разбере светот кои го опкружува и во истиот се развива.
Конечно, постои „научниот човек“, кој постои во временски период кога нештата се познати благодарение на заклучоците добиени со научен метод. Затоа се вели дека филозофската антропологија е одговорна за проучување на човекот од неговата суштина до неоспорните вистини на науката. Поради тоа се вели дека филозофската антропологија е директно поврзана со проучување на човекот од неговата суштина до неоспорните вистини на науката.
Теми кои ги проблематизира филозофската антропологија
Во тој контекст, се изучува начинот на кој човекот се поврзува со светот во кој живее. Тука се навлегува во проучувањето на човекот според неговите различни верувања во секоја култура и како со годините се оддалечува од митската свест. Тука пред сè се мисли на „митскиот човек“ и „цивилизираниот човек“ и во тој контекст се проучува потеклото на човекувањето (генеза на човекот), земајќи ја предвид теоријата на креационизмот како еволуционистичките теории.
Кога зборуваме за човекот во однос на другите, го проучуваме начинот на кој човекот се поврзува со другите луѓе без разлика дали тоа се неговите мисли, идеи и ставови.
Макс Шелер и филозофската антропологија
Макс Шелер сметал дека главна задача на филозофската антропологија да ја открие суштината на човекот, односно да одговори на прашањето: што е човекот? „И религиите и филозофиите“, напиша тој, „досега се обидоа да зборуваат за тоа како и од каде потекнува човекот, наместо да дефинираат што е“. Во исто време, Шелер бил јасно свесен за тешкотијата да најде одговор на ова прашање, бидејќи „човекот е толку широк и разновиден поим што сите негови дефиниции се премногу тесни“.
Шелер ја наоѓа длабоката суштина на способноста на човечкиот дух да се оддалечува од реалноста во дела на „идеална апстракција“, во кои човечкиот дух се искачува во сферата на чистите суштини и продира во последните темели на битието.
Активноста на „духот“, според Шелер, се заснова на силата на инстинкти поставени од „духот“ на нејзина услуга, самиот „дух“ е немоќен. Највисоките идеи остануваат неисполнети ако не се потпираат на енергијата на инстинктите. „Духот“ не треба да ги негира инстинктите, туку да ги вклучи во сферата на своето дејствување.
Иван Сусанин
Иван Сусанин (рускиː Ива́н Суса́нин; починал во 1613) бил руски национален херој и маченик на времето на неволја во почетокот на 17 век. Според популарната легенда, Сузанин ги водел полските трупи кои сакале да го убијат цар Михаил на лажна патека длабоко во руската шума и за нив не се слушнало никогаш повторно.
Доказ
Во 1619 година, Богдан Собинин од селото Домнино, близу Кострома, примил од Цар Михаил половина од селото Деревиски. Според постојната кралска повелба, земјите му биле дадени за да го награди неговиот Иван Сусанин, кој одбил да им ја открие на полјаците локацијата на семејството на царот.
Последователните повелби (од 1641, 1691 и 1837 година) ревносно ги повторувале фразите на повелбата од 1619 година за Иван Сусанин „под истрага на полски и литвански народ и подложени на неверојатни и големи мачења со цел да дознаат каде се наоѓа големиот цар, но, иако биле свесни за тоа и страдањата биле со неверојатни болки, ништо не кажувајќи и како одмазда за тоа што го мачеа полски и литвански луѓе до смрт “.
Во почетокот на 19 век повелбите го привлекле вниманието на зародишната руска историографија и Иван Сусанин бил прогласен за руски национален херој и симбол на посветеноста на руските селани кон царот. Сусанин бил официјално промовиран  како национален херој и комемориран во песни и опери, како што е операта на Михаил Глинка од 1836 година „Живот за царот“.
Легенда
Се вели дека тие не биле сигурни за патот до Домнино и затоа започнале да ги прашуваат мештаните за насоки. Во шумата во близина на селото, тие се сретнале со дрвосечачот Иван Сусанин, кој им ветил дека ќе ги однесе преку „кратенка“ низ шума директно до манастирот Хипатијан, каде очигледно се криел Михаил. Неговите непријатели го следеле Сусанин и никогаш повеќе не се слушнало за нив. Се претпоставува дека Сузанин ги водел толку длабоко во шумата што не можеле да најдат излез и затоа загинале во горката студена февруарска ноќ.
Зетот на Сусанин, кого Сусанин тајно го испратил на друг пат, го предупредил Михаил и монасите го сокриле од понатамошните полски рации. Михаил бил крунисан како цар, владеел со Русија 32 години и ја основал династијата Романови.
Наследство
Приказните и сликите на Иван Сусанин како иконски руски патриот инспирираа многу уметници, композитори и писатели, особено во Руската Империја. Кондрати Ралејев ги величал подвизите на Сузанин во една песна, а Михаил Глинка ја напишал една од првите руски опери со меѓународно реноме, „Иван Сусанин“ или „Живот за царот“. Оригиналниот наслов на операта требаше да биде „Иван Сусанин“, по херојот, но кога Николај I присуствуваше на проба, Глинка го смени насловот во „Живот за царот“ како благодарен гест. Таа титула беше задржана во Руската Империја сè до Руската револуција, кога се врати во „Иван Сусанин“. Отвореното монархистичко либрето на операта беше изменето за да одговара на советската идеологија. Химната мелодија на царот на финалето на Чајковски во 1812 година, пак, беше заменета со хорот „Слава, слава на тебе, света Руси!“. ( Славься, славься, святая Рус! ), Од операта на Глинка.
Во 1838 година, Николај I нарачал споменик на Сусанин во Кострома, но тој бил уништен од болшевиците, кои биле навредени од статуата на царот што ја вметнал споменикот. Подоцна, тие подигнаа уште еден споменик на херојот.
Николај Костомаров, историчар кој се противил на режимот на Николас, бил првиот што го покрена прашањето за сомнителната историчност на легендата затоа што Михаил Романов живееше во 1612 година во манастирот Ипатиев, а не во Домнино. Неговите аргументи беа отфрлени од повеќе православни научници како Михаил Погодин и Сергеј Соловјов.
Името „Сусанин“ стана иронично клише на руски јазик за лице кое води некаде тврдејќи дека го знае патот, но на крајот се докажува дека не го прави тоа.
68 Лебед
Именување
Бидејќи може да се забележи со човековото око, 68 Лебед можела да се набљудува од антиката, но првото каталогизирање и означување на ѕвездата е направено од стрнана на Јохан Бајер, кој и ја доделил Бајеровата ознака A Лебед. Бајер ги групирал ѕвездите во шест групи според привидната величина (1-ва - до 6-та-величина) и им додал старогрчки букви на најсјајните 24 ѕвезди во групите, избрани и подредени според ректасцензијата во групите. Кога ќе ги искористел старогрчките букви, Бајер ги користел латинските букви; па така, 68 Лебед е 25-та ѕвезда според Бајеровите ознаки.
Ѕвездата подоцна била набљудувана од страна на Џон Флемстид, кој ги каталогизирал видливите ѕвезди за човековото око по соѕвездија. Наспроти јавното мнение, Флемстид не им дал ознаки на ѕвездите, познати како Флемстидови ознаки; тоа го сторил, францускиот астроном Жозеф Жером де Лалнд кој додал Флемстидови броеви на ѕвездите во секое од соѕвездијата подредени по ректасцензија. Бидејќи оваа ѕвезда била 68-та ѕвезда по ректасцензија во Лебед, ја добила ознаката 68 Лебед, ознаката по која е позната оваа ѕвезда бидејќи Бајеровите ознаки со латинични букви се исфрлени од употреба.
Отакао било забележано дека ѕвездата е променлива, добила ознака за променлива ѕвезда. Од 1809-те променливи ѕвезди забележани во Лебед, 68 Лебед ја добила ознаката V1809 Лебед во 1984 година.
Набљудување
68 Лебед се одликува со привидна величина од приближно 5,0, што ја прави ѕвездата тешко воочлива на ноќното небо, и невидлива при полна месечина. При млада месечина, според Бортлеовата скала, ѕвездата не може лесно да се забележи со човековото око поради загаденоста или пак поради присуството на месечинска светлина, но може да се забележи надвор од урбаните средини.
На ноќното небо, 68 Лебед е сместена запдно од главниот астеризам на Лебед, приближно седум степени источно-југоисточно од најсјаната ѕвеззда во соѕвездието Денед. Ова скоро близу до средната замислена линија меѓу ѕвездите со привидна величина 3 Хи Лебед и Ро Лебед. Ѕвездата исто така може да се забележи ако се оди северно долж линијата меѓу ѕвездите Зета Лебед, Ипсилон Лебед, Тау лебед и Сигма Лебед, бидејќи 68 Лебед е првата лесно воочлива ѕвезда со човековото око.
Својства
Според измерената ѕвездена паралакса од 0,70 лачни милисекунди, ѕвездата е на растојание од 4.600 години од Земјата, но треба да се има предвид дека овие мали вредности на паралаксите подлежат на непрецизности. Земјаќи предвид и проценетаат грешка од 0,23 лачни милисекунди, растојанието до ѕвездата може да биде во интервалот од 3.500 до 6.900 светлосни години, но најверојатно ѕвездата е на растојание близу до средната вредност.
Ѕвездата моментално е класифицирана како вртечка елипсоидна променлива ѕвезда, со привидна величина која се менува меѓу 4,98 и 5,09. Вртечките елипсоидни променливи се двојни системи во кои челеновите се изменети во елипсоиди поради големата брзина на вртење околу оските, и како што двете ѕвезди се во орбита една околу друга, површината на ѕвездата гледана од Земјата се менува, со шт настануваат промени во сјајноста. Сепак, вистинската причина за промената, и дали воопшто постои придружник останува непозната. Досега дректно не е забележан придружник на ѕвездата, но и доколку постои постојат пречки поради промените во спектралните линии на главната сина ѕвезда. придружникот би требало да има орбитален период од 5,1 ден, што пак е приближно исто со вртежниот период на самата ѕвезда. За разлика од типичните вртечки елиптични променливи ѕвезди, не постои точно дефиниран период нза промените во сјајноста. Податоците добиени при постоењето на двојниот систе, на пример масата, се тешко определиви поради недостигот на информации за наклонот и орбиталното занесување, или пак дали воопшто постои придружник.
Спектралните линии на 68Лебед се менуваат хаотично, но најверојатно во период од 5 дена. Линиите честопати наликуваат на профилот на P Лебед со истовремена вивна и оддавна комонента малу поместена поради Доплеровото поместување. Оддавната составница произлегува од ѕвездениот ветар а пак впивната компонета во фотосферата. Оддавните составници на спектралните линии се во голема мера непроменливи, но впивните составници се менуваат, со што пак имаме промена во профилите на самите линии. Ова е најзабележливо во ултравиолетовиот дел на електромагнетниот спектар и е темелно изучувана покавата од Меѓународениот ултравиолетов истражувачки сателит. Видот и типот на спектроскопските промени укажуваат на големи структури во ѕвездениот ветер.
68 Лебед е позната по маглината во облик на прстен која ја обиколува ѕвездата и е позната под ознаката S 119. Иако првично се тврдело дека оваа маглина е создадена од ѕвездениот ветер на 68 Лебед, денсе се знае дека маглината е само Стромгренова сфера која е јонизирана од 68 Лебед. Наместо тоа, ѕвездениот ветер најверојатно, поради големата сопствена брзина на ѕвездата низ просторот, создава ударен бран.
Масата на ѕвездата е најверојатно 26 сончеви маси, според трудот на Дукати, Пентеадо и Туркати од 2011 година. Сепак, поради непознатата природа на можниот двоен систем, вистинската маса можно е да е доста поразлична. Доколку пак ѕвездата има маса од 51 сончева маса (средната маса забележана од Хол, Нојхеузер и Шутц од 2010 година), болометриската сјајност на ѕвездата ќе надминува 1 мкилион сончеви сјајности, со што оваа ѕвезда би била најсјајната набљудувана ѕвезда, но не постојат силни докази за оваа маса.
Скопје
Име
Градот Скопје во текот на своето постоење во зависност од историските прилики бил именуван со различни имиња. Античкото име е Скупи (латински: Scupi).
Името на градот Скопје има различна транскрипција на различни јазици и култури. Градот е познат како Shkupi (Шкупи) на албански, Скопље/ Skoplje на српски/хрватски јазик, Scupi (Скупи) на латински, Скопье на руски, Skopiye (Скопије) на ромски, Σκόπια (Скопија) на грчки, Skopje на романски јазик, Üsküp (Ускуп) на турски, итн.
Во византиските документи градот е забележан како Скопија, а Словените го означувале и како Скопiе, Скопје, Скопље. За време на владеењето на цар Самоил, Скопје станува дел од Самоиловото Царство. Во подоцнежниот период градот потпаѓа под власт на Византија, Бугарија и Србија, а на 19 јануари 1392 градот го зазеле Османлиите и го добил името Ускуп (Üsküp).
Праисторија и антички период
Најстарите сведоштва и археолошки пронајдоци тврдат дека Скопје е населен уште од 4000 г.п.н.е. Скопје за првпат во документи се споменува од Клавдиј Птоломеј под древното име Скупи. Името Скупи (колиба, засолниште, стреа) за првпат се јавува кај пајонското племе Агријани (Граи), кои живееле на овие простори.
Според историските податоци, во времето на царот Октавијан Август, од 13 до 11 година пред нашата ера, Скупи од логор (каструм) на двете македонски легии - 5-та македонска и 4-та скитска легија прераснал во град.
Подоцна во 84 или 85 година царот Домицијан основал колонија Флавија Скупи, град со римски самоуправни права кој бил најголем на просторот од Солун на југ до Дунав на север. Во тоа време Скопје доживува голем развој и станува град со свој бискуп.
Средновековна историја
За првпат градот е разурнат во катастрофалниот земјотрес на 28 април 518 година. По земјотресот Скупи веќе не се споменува, а скопската котлина добива нов град со името „Јустинијана Прима“.
На 16 април 1346 година во Скопје Стефан Душан бил крунисан за цар во присуство српскиот патријарх Јоаникиј и во него го донел познатиот Душанов законик.
Османлиски период
Градот потпаѓа под османлиска власт во 1392 година и набргу Скопје добива турско ориентално обележје. Во 1555 година градот повторно е разурнат од катастрофален земјотрес, но набрзо е обновен и станува турско воено упориште. Стопански брзо се развива особено во XVI и XVII век кога после Цариград станал еден од
најразвиените и најголеми градови во европскиот дел на Отоманското Царство, како и значаен занаетчиски и трговски центар. За сместување на трговците и нивната стока биле подигнати повеќе караван сараи и анови како Куршумли-ан, Сули-ан, Капан-ан и др. Патописецот Евлија Челебија ја споредил скопската чаршија со таа во Цариград. Според него во 1660-61 Скопје имало 12.000 куќи со околу 60.000 жители, потоа 2.150 дуќани, еден безистен, 70 јавни амами (бањи), 120 џамии, повеќе беговски конаци и сараи. Трговските каравани редовно одржувале врски со Солун, Белград и Дубровник.
За скопската чаршија Евлија Челевија запишал:
На 25 и 26 октомври 1689 година градот го освоил австрискиот генерал Силвио Пиколомини кој подоцна го запалил Скопје поради епидемија на чума и за да не им остави ништо на непријателите. Градот горел цели два дена и бил скоро целосно уништен.
Голем дел од населението го напуштило градот, при што едни, главно Турци се населиле дури во Цариград каде го основале
Ускуб Маалото, а други најголем дел Македонци се придружиле на миграцискиот бран на Арсение Црноевиќ и се отселиле далеку на север во Панонската Низина.Во XIX век Скопје станало важен сообраќаен центар каде што почнува да цвета занаетчиството. Првата електрична светилка во Скопје засветила во 1909 година, со помош на мала дизел електрична централа, која служела за напојување на пумпната станица за потребите на градскиот водовод.
На 25 октомври 1912 година, по 520-годишно владеење, Османлиите го напуштиле Скопје, а веќе наредниот ден во градот влегла Моравската дивизија на српската војска, со што градот потпаднал под српска власт.
Првата и Втората светска војна
За време на Првата светска војна Скопје се наоѓа под окупација на бугарските и австроунгарските сили, а по завршување на војната станува дел од Кралството на Србите, Хрватите и Словенците.
Во Втората светска војна Скопје повторно е окупирано од Бугарија, сојузник на нацистичка Германија. На 22 април 1941 година бугарската Петта армија го окупира Скопје и остана во градот сè до 9 септември 1944 година. На 13 ноември 1944 година борците од 42-та и 50-та народноослободителна дивизија на македонската војска и 16-та македонска бригада го ослободуваат Скопје од германската фашистичка окупација.
По ослободувањето од фашистичкиот окупатор на 13 ноември 1944 година, градот брзо се развива и станува индустриски, културен и административен центар на Социјалистичка Република Македонија која е во составот на Социјалистичка Федеративна Република Југославија.
Земјотресот од 1963
Во почетокот на ноември 1962 поради обилни дождови, реката Вардар го поплави Скопје. Поплавени беа околу 5000 куќи. Поплавата беше предвесник на една поголема трагедија неколку месеци подоцна.
На 26 јули 1963 година во 5:17 часот Скопје беше разурнато од земјотрес со јачина од 9 степени по Меркалиевата скала (6,1 според Рихтеровата сеизмичка скала). Под урнатините животот го загубија 1.070 негови граѓани, беа повредени над 4.000 граѓани. Повеќе од 90 отсто од зградите во градот беа урнати и над 20.000 граѓани оставени без покрив над главата.
По земјотресот градот почна да се гради по урнек по проектите на Кензо Танге и Адолф Циборовски. Старата железничка станица, денес е музеј на градот Скопје и симбол на големиот земјотрес. Часовникот на станицата е засекогаш сопрен на фаталните 5 часот и 17 минути изутрина.
Првата помош за граѓаните на Скопје дојде од војската и граѓаните на тогашните југословенски републики, а неколку дена по земјотресот започна да пристигнува и помош и спасувачки екипи од целиот свет. Точно 87 нации во светот испратија некаква помош во Скопје и помогнаа тој да се изгради повторно, и поради тоа градот го носи и епитетот „град на солидарноста“.
Современа историја
На 6 август 2016 година Скопскиот Регион го зафати големо невреме, што резултира со силен ветар и полави. Во невремето животот го загубија 22 лица.
Географски податоци
Скопје се наоѓа на 21° 26' географска должина и 42° северна географска ширина. Надморската височина во центарот на градот изнесува 240 м. Се простира на во широчина 9 км (Водно-Радишани) и во должина 23 км (Драчево - Ѓорче Петров). Градското подрачје зафаќа површина од.
Скопски населби и маала
Видете: Скопски населби и маала
Територијална организација на Скопје
Во градот Скопје има 10 општини: Аеродром, Бутел, Гази Баба, Ѓорче Петров, Карпош, Кисела Вода, Сарај, Центар, Чаир и Шуто Оризари. Според бројот на жители, најголема општина е Аеродром со 98.382 жители, а најмала е Шуто Оризари со 17.357 жители. Според површината, најголема општина во градот Скопје е Сарај со 229 км2, а најмала е Чаир со 3,5 км2.
Население
Во турскиот пописен дефтер од 1467/68 година, Скопје било центар на Скопскиот Вилает и имал вкупно 1.006 семејства, од кои 634 муслимански семејства, 299 христијански семејства и 73 вдовици христијани.
Според статистиката на бугарскиот етнограф Васил К’нчов (Македонија. Етнографија и статистика) од 1900 година, во Скопје живееле 31.900 жители, од кои 13.000 Македонци, 15.000 Турци, 1.920 Роми, 800 Евреи, 450 Власи, 150 Албанци христијани, 50 Грци, 30 Черкези и околу 500 останати.
Од гледна точка на демографските движења на населението Скопје има позитивна популациона слика. Населението на градот постојано се зголемува пред сè поради големиот број доселувања (најчесто од градовите и селата од внатрешноста на Македонија), но и поради наталитетот. Мора да се спомене дека како и во целата земја и во Скопје бројот на раѓањата (наталитетот) драстично опаѓа меѓутоа како најголем и најразвиен град во државата стапката на раѓање сепак е највисока. Доселувањата во Скопје се во постојан подем и континуитет од крајот на Втората светска војна. Во периодот од 1948 до 1981 година бројот на жителите во градот се зголемил за повеќе од трипати. Луѓето денес во Скопје пред сè, се доселуваат поради стопанско-економски причини или поради продолжување на своето образование.
Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во градот Скопје, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, во градот нема целосни податоци.
Според новата територијална организација од 2004 година (припојување на општините Сарај и Кондово) во градот се регистрирани 506.926 жители (66,75% Македонци), меѓутоа околу 15% од тоа претставува селско население поради големиот број на села во составот на Општина Сарај.
Според последниот попис на населението на Македонија од 2021 година, градот Скопје има 526.502 жители.
Поделба на урбани и рурални населби во Град Скопје
На територијата на десетте општини кои ја сочинуваат административната единиција Град Скопје, се наоѓаат околу четириесетина села чиј број на жители влегува во вкупното население на Скопје, така што реалниот број на жители е помал. Во составот на Град Скопје влегуваат селата: Брњарци (395 ж.), Булачани (1.104 ж.), Гоце Делчев (1.405 ж.), Идризово (1.589 ж.), Колонија Идризово (451 ж.) Инџиково (3.343 ж.), Јурумлери (2.983 ж.), Раштак (367 ж.), Смилковци (345 ж.), Стајковци (3.532 ж.), Страчинци (1.185 ж.), Трубарево (2.669 ж.) и Црешево (1.278 ж.) во Гази Баба, Кучково (138 ж.), Никиштане (1.114 ж.) и Орман (461 ж.) во Ѓорче Петров, Горно Нерези (314 ж.) во Карпош, Долно Лисиче (2.440 ж.) во Аеродром, Драчево (8.641 ж.) и Усје (845 ж.) во Кисела Вода, Љубанци (928 ж.) и Љуботен (2.343 ж.) во Бутел, Горно Оризари (454 ж.) во Шуто Оризари и сите 22 села во Општина Сарај. Во сите овие села кои се дел од Град Скопје во 2002 година живееле 68.500 жители, од кои само 30.176 во Општина Сарај. Според оваа урбана и рурална демографска класификација на Град Скопје, во урбаните населби биле запишани 428.933 жители (2002 г.).
Исто така поради брзата урбанизација и зголемување на своето население, Скопје постојано се проширува во својата територија, поради што десетина поранешни села веќе се споени со градот и претставуваат приградски населби на Скопје. Некои од нив се помалку, некои повеќе урбанизирани, а заедничкото за сите е што бележат брз развој и претставуваат привлечни имиграциски места, привлекувајќи население од цела Македонија. Такви поранешни села, а денес скопски населби претставуваат: Сингелич (23.915 ж.) во Гази Баба, Волково (6.750 ж.), Ново Село (8.349 ж.) и Оризари (15.637 ж.) во Ѓорче Петров, Бардовци (1.472 ж.) и Злокуќани (1.635 ж.) во Карпош, Долно Нерези (12.418 ж.) во Аеродром, Визбегово (2.817 ж.) и Радишани (9.123 ж.) во Бутел, Долно Оризари (1.550 ж.) во Шуто Оризари и Сарај (5.232 ж.) во Општина Сарај. Во овие приградски населби во 2002 година живееле 88.898 жители, што е 20,7 % од вкупното население во скопското урбано подрачје.
Сообраќај
Јавниот превоз во Скопје се одвива со такси и автобуси. Постојат приватни и државни превозници, од кои неспоредливо најголем превозник е ЈСП-Скопје кој го покрива целиот град и неговата поширока околина. Во тек е подготовката за изградба на лесна градска железница.
На 17 км југоисточно од Скопје се наоѓа аеродромот Скопје.
Во 2017 година, во Скопје се случиле 1.652 сообраќајни несреќи во кои настрадале 2.500 лица. Од нив, 37 загинале, 218 биле тешко повредени, а 2.245 биле полесно повредени.
Култура
Во Скопје постојат шест театри кои функционираат како национални установи:
Туристички места
Места од интерес за туристички разгледувања се:
Збратимени градови
Скопје е збратимено со следниве градови :
Филогенија
Филогенијата или филогенеза е процесот на развитокот на еден одреден вид во целина.
Диван (Отоманско Царство)
Царскиот совет или Диван (ديوان همايون) — де факто кабинет на Отоманското Царство во поголемиот дел од неговата историја. Првично, неформален собир на високи министри предводени од султанот лично, во средината на 15 век, составот и функцијата на Диванот станале цврсто регулирани. Големиот везир, кој станал заменик на султанот како шеф на владата, ја презел улогата на претседател на Диванот, кој ги сочинувал и другите везири, задолжени за воени и политички работи, двајцата кадиаскери или воени судии, одговорните дефтердари за финансии, нишанциите кои биле задолжени за писарската служба во палатата, а подоцна и Капудан Паша, шеф на Османлиската морнарица, а повремено и бејлербегот на Румелија и агата на јаничарите. Диванот се состанувал во посебна зграда во Вториот двор на палатата Топкапи, првично секој ден, а потоа четири дена во неделата до 16 век. Неговата надлежност ги опфаќала сите прашања за управување со царството, иако точните постапки прилично не се познати. Нему му помагала обемна секретарска бирократија под рејс ул-ќутаб за изготвување на соодветни документи и водење евиденција. Царскиот совет останал главен извршен орган на османлиската држава до средината на 17 век, по што изгубил најголем дел од својата моќ во канцеларијата на Големиот везир. Со реформите во Танзиматот од почетокот на 19 век, на крајот советот бил наследен од владата на кабинетот во западен стил.
Историја и функција
Првично, Царскиот совет веројатно претставувал неформално советодавно тело на високи државници, но исто така функционирал и како суд. Во 14 век и до средината на 15 век, се чини дека лично го водел султанот, „сугерирајќи дека односите меѓу султанот и везирите сè уште биле неформални, а советниците на султанот биле во улога на сојузници исто колку и подредените“ според османлистот Колин Имбер. Состаноците честопати биле јавни или полујавни работи во кои султанот се појавувал опкружен со неговите високи советници и ги слушал поплаките за неговите поданици, делел правда и закажувал состаноци на јавните функции. Во случај на меѓусебна врска помеѓу смртта на еден султан и доаѓањето на неговиот наследник од провинциите, Советот бил одржуван од постарите советници самостојно.
Подоцна османлиската традиција смета дека Мехмед II се откажал од практиката да претседава со советот лично, и наместо му ја отстапил оваа одговорност на Големиот везир, дефинирајќи го како посебна функција од другите везири. Законскиот пропис на Мехмед наведува дека султанот ги набудувал седниците на Диванот зад параван, практика што траела сè до владеењето на Сулејман Величествениот, кој целосно престанал да присуствува на состаноците на Советот. покрај тоа, наследникот на Мехмед II, Бајазит II бил евидентиран како претседавач со седниците на диванот лично, иако во тоа време, овие прилики биле вклучени во елаборатни церемонии, спротивно на неформалноста на таквата публика пред Мехмед II.
Откако Одрин станал османлиска престолнина кон крајот на 14 век, Диванот се состанувал во тамошната палата или каде било во моментот на живеење на султанот. По падот на Цариград во 1453 година, Диванот се состанувал првично во Стариот дворец (Ески-сарај), пред да се пресели во палатата Топкапи по нејзината изградба во 1470-тите. Таму Диванот имал наменски објект (диванхан) во Вториот двор. Сегашната зграда е изградена во раното владеење на Сулејман Величествениот од страна на великиот везир Паргали Ибрахим-паша, а реновирана во 1792 и 1819 година. Диванот бил познат како kubbealtı („под куполата“). За време на кампањите, диванот се состанувал во шаторот на Големиот везир, кој секогаш бил поставен близу до самиот султан.
Иако многу одлуки биле донесувани надвор од формалниот контекст на Царскиот совет, тој бил главното извршно тело на царството, извршувајќи ги сите видови на задачи на владата, како што се водење на надворешни односи, вклучително и прием на странски амбасадори, подготовка на кампањи, изградба на утврдувања и јавни згради, прием на извештаи од провинциските гувернери и назначувања за државни функции, како и продолжување на функционирањето како судовите, особено за припадниците на воената класа. Внатрешната работа на Советот е нејасна, бидејќи за време на седниците не се водело записник, но текстот на декретите на Советот укажува на тоа дека повеќето одлуки биле поттикнати од петиции за одреден проблем. Подоцна странските набудувачи кои известувале за османлиските работи, исто така, истакнале дека советот бил „чисто консултативен, а последната одговорност ја носи Големиот везир“ (Бернард Луис).
Членство
Главните членови на Диванот биле фиксирани најмалку во времето на Мехмед II. Тие се состоеле од:
Покрај тоа, голем број службеници присуствувале на состаноците на Советот, но немале места во советот и не учествувале во дискусиите, како што се шефот на книжниците (Рејс ул-ќутаб), Чавуш-баши, kapıcılar kethudası, разни финансиски секретари и службени лица во палатата, толкувачи ( теркуман, од каде „ драгоман“) и полициски началници, секој за возврат со своја придружба на службеници и асистенти.
Бирократија
Постојано проширувачката писарна служба, под надзор на reis ül-küttab, им помагала на членовите на Советот, подготвувајќи го материјалот за неговите седници, водејќи евиденција за неговите одлуки и создавајќи ги потребните документи. Бидејќи нивните должности вклучувале изготвување на државна кореспонденција со други овластувања, првично тие биле извлечени од различни средини, бидејќи до почетокот на 16 век султаните се допишувале со странски владетели на нивниот јазик. По документите биле подготвувани само на турски, арапски или персиски јазик, а службата се чини дека се состоела единствено од муслимани.
Гајгеров бројач
Гајгеров бројач — инструмент кој се употребува за мерење на јонизирачко зрачење кое широко се користи во апликации како што се зрачна дозиметрија, радиолошка заштита, експериментални физика и јадрена индустрија.
Тој открива јонизирачко зрачење, како што се алфа-честички, бета-честички и гама-зраци со користење на јонизирачки ефект произведен во Гајгер-Милеровата цевка според која е дадени и името на инструментот. Во широката употреба како рачен инструмент за радиациони истражувања, тој е можеби еден од најпознатите инструменти за пронаоѓање на радиоактивност во светот.
Оригиналниот принцип на пронаоѓање на зрачењето е откриен во 1908 година, но по развивање на цевката на Гајгер – Милер во 1928 година, Гајгер-Милеровиот бројач стана практичен инструмент. Од тогаш тој е многу важен поради својата неменливи сензори и релативно ниската цена. Сепак, постојат ограничувања во мерењето на високи стапки на зрачење и на енергијата на инцидентното зрачење.
Начин на работа
Гајгеровиот бројач се состои од Гајгер-Милерова цевка, елемент со сензор, кој го пронаоѓа зрачењето и електроника за обработка, која го прикажува резултатот.
Цевката на Гајгер-Милеровиот бројач е исполнета со инертен гас, како што се хелиум, неон или аргон на низок притисок, кој е приклучен на висок напон. Цевката испушта кратко електрично полнење кога честичка или фотон на инцидентно зрачење гасот го прави спроводлив поради јонизацијата. Јонизација во цевката е значително засилена поради Таунсенд – ослободувачкиот ефект кој овозможува продуцирање на лесно измерлив пронаоѓачко пулсирање, кое се прикажува на електронскиот дисплеј. Ово големо пулсирање од цевката прави Гајгер-Милеровиот бројач да биде релативно евтин за производство. Електрониката исто така создава висок напон, најчесто 400-600 волти, кои треба да се внесат во Гајгер-Милеровата цевка за да се овозможи нејзино работење. Во натписот на за Гајгер-Милеровата цевка има подетален опис за основните механизми на јонизација.
Отчитување
Постојат два вида на отчитување на зрачењето; броење или доза на зрачење. Дисплејот (екранот) за броење е наједноставен и го прикажува бројот на јонизирачки елементи кои се прикажауваат или како број, најчесто се „пребројува во секунда“ или како вкупно зрачење во текот на определено време. Отчитување нормално се користи кога се откриени алфа- или бета-честички. Посложено е да се постигне прикажување на дозата на зрачење која е прикажана во единица каква што е sievert, што е нормално се користи за мерење на количеството на гама или Х-зраците. Гајгер-Милеровата цевка може да открие присуство на зрачење, но не и нејзината енергија која влијае на јонизирачко радиациониот ефект. Како резултат на тоа, инструментите за мерење на кличеството на зрачење имаат потреба од користење на Гајгер-Милерова цевка која е компензирана од енергијата, така што количеството прикажано на екранот одговара на утврденото (преброеното) зрачење. Отчитувањето може да биде аналогно или дигитално, а современите инструменти нудат сериски комуникации поврзани со сметач или мрежа.
Обично постои и можност за оддавање на звучен сигнал кој го претставува бројот на откриени јонизирачки елементи. Ова е карактеристичен звук кој обично се поврзува со рачните или со преносните Гајгерови бројачи.
Ограничувања
Постојат две главни ограничувања на Гајгеровиот бројач. Поради тоа што излезниот пулс од Гајгер-Милеровата цевка секогаш е со иста големина, без оглед на енергијата на конкретното зрачење, цевката не може да направи разлика помеѓу видовите на зрачење. Дополнително ограничување е неможноста да се измери висока стапка на зрачење поради „изгубеното време“ на цевката. Ова е несензитивен (нечувствителен) периодот по секоја јонизација на гас, за кое време секое следно зрачење нема да биде утврдена, а прикажаниот резултат е пониок од реалниот. Обично т.н. „мртов период“ ќе ги намали вредностите за повеќе од околу 104 до 105 во секунда, во зависност од одликите на цевката која се користи. Некои бројачи имаат кола кои може да го компензираат наведеното, со цел инструментите на јониската комора попрецизно да ја измерат високата стапка на зрачење.
Видови и примена
Примената и користењето на Гајгеровиот бројач целосно е диктирано конструкцијата на цевката, кои ги има во голем број, но тие главно може да се категоризираат како „краен прозорец“ или без прозорци, „тенкоѕидни“ или „дебело ѕидни“, а понекогаш и како хибриди на овие видови.