cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кристална ноќ
Во Германија
Католичката и Протестантската црква во Германија не дале јавено коментар за настаните, иако нивни членови преземале некакви активности, како на пример, свештеник платил трошоци за лекување од рак на Евреин, за што бил казнет со голема сума и неколку месеци затвор во 1941 година. Свештеникот Пол Шнајдер дал црковна казна на нациситчки симпатизер, за што бил испратен во концентрационен логор и таму бил убиен. Католичка калуѓерка била осудена на смрт во 1945 година заради помагање на Евреи. Протестантски свештеник во 1943 година заради говор бил испратен во концентрациониот логор „Дахау“, каде умрел по неколку дена.
Реакции од светот
Кристалната ноќ предизвикала меѓународна реакција, и го дискредитирала нацистичкото движење во Европа и Северна Америка. Многу весници објавиле осуда. САД го отповикале својот амбасадор, иако не ги прекинале дипломатските односи, а владите на други земји ги прекинале дипломатските односи со Германија. Владата на Велика Британија одобрила програма за деца бегалци. Мислењето на светот остро се свртело против нацистичкиот режим, а некои политичари повикувале на војна. На 6 декември 1938 година, Вилијам Купер, политички активист, Абориџин, предводел марш низ Мелбурн до германскиот конзулат, за да остави петиција со осуда за суровиот прогон на Евреите од страна на нацистичката влада во Германија, која германските официјални лица во конзулатот одбиле да ја земат.
По Кристалната ноќ, Салвадор Аљенде, Габриел Гонзалес Видела, Мармадуке Грове, Флоресио Дуран и други членови на Конгресот на Чиле, испратиле телеграма до Адолф Хитлер осудувајќи го прогонот на Евреите. Англискиот композитор Мајкл Трипет во 1939 година го компонирал ораториумот Дете од нашето време.
Али Лобаси
Али Лобаси — раселено село во Општина Радовиш, во околината на градот Радовиш.
Денес, во месноста на некогашното село, долж регионалниот пат 2431 се наоѓаат повеќе новоизградени куќи.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во средишниот дел на територијата на Општина Радовиш, сместено во областа Јуруклак. Со оглед на тоа што селото е сместено на јужната падина на планината Плачковица, селото е планинско, сместено на надморска височина од 930 метри. Селото се наоѓа северно од градот Радовиш.
Низ самото село поминува регионалниот пат 2431.
Стопанство
Атарот на селото зафаќа простор од 4,8 км2.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 г. Алил Оба имало 50 жители, сите Турци.
Во периодот меѓу двете светски војни населението на Али Лобаси забележило приметен раст, кој продолжил и во следните години. Така, во 1953 година во селото е попишано 181 лице. Во текот на 1950-тите населението драстично се намалило, веројатно поради иселувањето на Турците од Македонија, спаѓајќи на 51 лице во 1961 година. Во текот на таа, и наредната деценија бројот на жители многу значајно опаднал, за во 1981 година да се сведе на 9 лица, од кои само двајца биле Турци, а останатите 7 биле доселени Македонци.
Во 1980-тите селото целосно е напуштено.
Самоуправа и политика
Во век, Али Лобаси било село во Радовишката каза на Отоманското Царство.
Селото влегува во рамките на Општина Радовиш, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година со Општина Подареш. Во периодот од 1996-2004 година, селото било исто така во рамките на Општина Радовиш.
Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Радовиш.
Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Радовишка градска општина, во која покрај селото Али Коч, се наоѓале градот Радовиш и селата Козбунар, Коџалија, Прналија, Раклиш, Супурѓе и Шипковица. Во периодот 1950-1952, селото било седиште тогашната Општина Калаузлија, во која влегувале селата Али Лобаси, Држанци, Калаузлија, Каралобоси, Караџалар, Штурово и Чешме Маале.
Избирачко место
Селото е опфатено во избирачкото место бр. 1605 според Државната изборна комисија, сместено во простории на основното училиште во селото Калаузлија. Во ова изборно место се опфатени селата Али Лобаси, Држани, Калаузлија, Каралобоси, Караџалар и Чешме Маале.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 219 гласачи. На локалните избори во 2021 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 229 гласачи.
Фиџи на Олимписките игри
Фиџи првпат учествувал на Олимписки игри во 1956 година, и досега испратил натпреварувачи на дванаесет изданија од Летните олимписки игри и на три изданија од Зимските олимписки игри. Спортистите на Фиџи се натпреварувале во атлетика, џудо, стрелаштво, пливање и кревање тегови, но тие никогаш не освоиле олимписки медал
До август 2011, два спортисти од Фиџи обезбедиле учество на Олимписки игри преку достигнување на потребната норма за учество. Тоа се Макелеси Буликиобо, која се квалификувала за трката на 400 метри на игрите во Пекинг во 2008, и Лесли Коупленд, кој обезбедил норма во дисциплината фрлање копје на игрите во Лондон во 2012. На Зимските олимписки игри, за Фиџи настапиле Русиате Рогојава во скијачко трчање (1988, 1994) и Лоренс Томс во алпско скијање (2002).
Националниот олимписки комитет на Фиџи е основан во 1949 година, а бил признаен од страна на Меѓународниот олимписки комитет во 1955 година.
461 п.н.е.
461 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 461. година пред новата ера, 461. од првиот милениум п.н.е., 61. од 5 век п.н.е. и втора од 460-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Оман на Олимписките игри
Оман се натпреварувал на седум Летни олимписки игри. Никогаш се немаат натпреварувано на Зимските олимписки игри. Ниту еден омански натпреварувач нема освоено медал.
Оманскиот олимписки комитет бил создаден и признат во 1982 година.
NGC 1751
NGC 1751 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Златна Рипка, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1751 се споменува и како ESO 56-SC23, in LMC.
Откривање
Објектот е откриен на 24 септември 1826 година од страна на Џејмс Данлоп, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 9 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1751 е од видот OCL. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,1 m. NGC 1751 има само една позната привидна димензија, која изнесува 1,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 4 ч 54 м 12,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 69° 48' 23".
Други поделби
Проучување на NGC 1751 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 444; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9165.
Поп Богомил
Поп Богомил — македонски свештеник од X век, основоположник на дуалистичкото духовно движење и учење наречено според неговото име, богомилство, а приврзаниците се нарекувале „богомили“. Бидејќи се сметала за кривоверство оваа духовно-филозофска идеологија и општествено движење биле поразени, при што сите извори за него и неговите книжевни дела биле уништени. За неговиот живот и дејност посредно се дознава од зачуваните антибогомилски книжевни споменици: „Беседата против богомилите“ на Козма Презвитер, „Бориловиот синодик“, „Индексите“ на забранетите антиканонски книги и др. Како негови следбеници и протагонисти на богомилството се евидентираат: поп Еремија, Тодор, Добри, Стефан, Василиј, Петар, Сидор Фрајазин и др.
Принсипе (покраина)
Покраината Принципе е една од двете покраини во Сао Томе и Принсипе. Покраината го зафаќа островот Принсипе со околните помали островчиња и истата има околу 5 000 жители.
Окрузи
Покраината е составена од само еден округ, Паге.
Острови
Покраината ги зафаќа следните острови:
Копа Америка 2019 - група А
Копа Америка 2019 – група А била една од трите групи на Копа Америка 2019.
Бразил и Венецуела како две првопласирани екипи од оваа група се пласирале во четвртфиналето, заедно со Перу кој бил една од двете најдобри третопласирани репрезентации.
Бразил - Боливија
<section begin=Копа Америка 2019 - натпревар 1 /><section end=Копа Америка 2019 - натпревар 1 />
Венецуела - Перу
<section begin=Копа Америка 2019 - натпревар 2 /><section end=Копа Америка 2019 - натпревар 2 />
Боливија - Перу
<section begin=Копа Америка 2019 - натпревар 8 /><section end=Копа Америка 2019 - натпревар 8 />
Бразил - Венецуела
<section begin=Копа Америка 2019 - натпревар 7 /><section end=Копа Америка 2019 - натпревар 7 />
Перу - Бразил
<section begin=Копа Америка 2019 - натпревар 13 /><section end=Копа Америка 2019 - натпревар 13 />
Боливија - Венецуела
<section begin=Копа Америка 2019 - натпревар 14 /><section end=Копа Америка 2019 - натпревар 14 />
Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 13 (Прилеп)
'''Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 13''' — дуќан во Старата чаршија во градот Прилеп. Објектот е заведен како културно наследство на Македонија во списокот на заштитени добра на Министерството за култура.
Марина Горка
Марина Горка (Мар'іна Горка,  Марьина Горка) — град во Минската област, Белорусија и административен центар на Пуховичкиот реон. Населението брои 22.500 жители (2009).
Историја
Местото за првпат се споменува во 1222 г., а градскиот статус го стекнало во 1955 г.
Географија
Марина Горка се наоѓа 60 км јужно од Минск. Низ неа минува автопатот М5 што води од Минск до Бабрујск.
NGC 3833
NGC 3833 — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3833 се споменува и како UGC 6692, MCG 2-30-20, CGCG 68-43.
Откривање
Објектот е откриен на 15 април 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3833 е од видот Sc. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 3833 има привидни димензии од 1,4' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 27°.
NGC 6180
NGC 6180 — елиптична галаксија во соѕвездието Херкул, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6180 се споменува и како MCG 7-34-95, CGCG 224-58.
Откривање
Објектот е откриен на 23 јуни 1876 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6180 е од видот E?. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,1 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,5 m/лм2. NGC 6180 има привидни димензии од 0,9' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 16 ч 30 м 33,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +40° 32' 23"". Положбениот агол на објектот е во износ од 9°.
Други поделби
Проучување на NGC 6180 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 58386. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 80; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3066. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 743.
Ордабаси (округ)
Ордабаси е округ во Казахстан во покраината Јужен Казахстан. Центар е градот Темирлан.
Крилен вулкански избув
Крилниот вулкански избув - вулканска избув кој се јавува на крилата на вулканот, наместо на нејзиниот врв. Ваквите избуви се јавуваат кога каналот што го поврзува самитот со магматската комора подолу е блокирана, принудувајќи ја магмата да се движи странично.
Преглед
Кај некои вулкани, крилните избуви се вообичаени и се јавуваат по должината на јасно дефинираните зони на раздори. Ова е случај со вулканите Мауна Лоа и Килауеја на Хаваи, Питон де ла Фурназа на Островот Реинион и на Планината Етна во Италија. Крилните и врвните избуви може да се појават во исто време.
Каде што има населени области на крилата на вулканот, крилните избувите може да бидат поразурнувачки и поопасни од избувите на врвот. Крилните избуви исто така може да предизвикаат пад на вулканското здание, предизвикувајќи странични избуви (како избувот на Планината Свети Елена во 1980 година), лизгање на земјиште и цунами. Избувите кои прават колапс се едни од најголемите и најразорните вулкански појави.
Орвил Рајт
Орвил Рајт (19 август 1871 - 30 јануари 1948), е еден од двајцата Браќа Рајт, американски пилот и конструктор на авиони, воздухопловен пионер, кој во 1903 године со својот брат Вилбур, во авион кои сами го конструирале, го извел првиот лет во историјата на воздухопловството.
Првиот лет го извеле на 17 декември 1903 година, а во 1908 година го заинтересирале Министерсвото за војна на САД и потишале договор за производство на првиот воен авион. По смртта на својот брат Вилбур во 1912 година продолжил сам да ја води фирмата „Рајт“. Својот удел го продал во 1915 година и од тогаш самостојно работел на развојот на авионите. Во 1929 година ја добил усвоената медала „Даниел Гугенхајм“ за заеднички придонес, со братот Вилбурн, во развојот на воздухопловството.
Двопериодична променлива ѕвезда
Двопериодична променлива ѕвезда (скрат. DPV, од анг. Double Periodic Variable) — вид двојна ѕвезда (ѕвезден систем) која има променлива сјајност не само поради тоа што една ѕвезда ја затемнува другата, туку и поради циклусот кој е приближно 33 пати подолг од орбитата. Кога едната ѕвезда прима маса од другата, таа е обиколена со дебел диск од материјал, и системот постепено ја губи маса во меѓуѕвездената средина на цикличен начин. Пирчината за вторичната подолга променливост сè уште не е утврдена, но се претпоставува дека е поврзана со магнетното динамо на ѕвездата која го дава материјалот. Познат пример за ова е β Лира. Ваквите ѕвезди се ретки — до април 2016 г. пронајден е 21 систем во нашата галаксија и преку 170 во Магелановите Облаци.
Список
Каталогот на двопериодични променливи е дело на Меникент, Отеро, Колачковски (2016), Павлак и др. (2013) и Полески и др. (2010). Подолу се дадени неколку примери.
На списоков се дадени двопериодични променливи ѕвезди од интерес за аматерската и професионалната астрономија. Освен ако не е поинаку укажано, наведените величини се во V-појасот.
За нас
За нас е книга од авторот Филип Петровски од 2003 година, во издание на Македонска книга Скопје. Во книгата се содржани 37 поглавја, вклучувајќи ги воведот и додатокот. Книгата е посветена на студентските протести од 1997 година, на политичките случувања и современата македонска политичка историја во периодот од 1995 до 2005 година, како и на активноста на Филип Петровски во тој период. Во книгата се поместени два поговора, едниот со наслов „Борба на пратеникот“ напишан од Стојан Андов, и вториот со наслов „Исповед и протест“ напишан од Слободан Чашуле. Книгата е преведена на бугарски јазик.
Содржина
Во воведот што го дава самиот автор, најпрво на читателите им објаснува кои се поривите да биде напишана книгата:
Голем дел од книгата го сочинуваат текстовите од настапите на Филип Петровски како пратеник, како и неколку текстови од главните настапи на авторот во периодот кога тој не беше пратеник во Собранието на Република Македонија. Структурата на книгата е многу едноставна: после воведниот дел сместени се триесет и четири подолги или пократки текстови, а на крајот е ставен „Додаток“ кој содржи четири документи.
Миле Хаџи Василев
Проф. д-р Миле Хаџивасилев е роден на 7 август 1922 година во Кочани. Основното образование го завршил во Кочани, гимназија во Скопје (1941), а Правен факултет во Белград (1962). Докторирал на Правниот факултет во Скопје на 4 декември 1959 година. Од 1954 година до пензионирањето е на работа на Правниот факултет, започнувајќи како асистент, па сè до редовен професор, во кое звање е избран 1971 година.
Функции на факултетот
На Факулетот и на Универзитетот, меѓу другото, проф. д-р Миле Хаџи Василев ги вршел следните функции: продекан и декан, претседател на Советот на Факултетот и на Советот на Факултетот за правни и политички науки, како и член на Универзитетскиот совет.
Освен со педагошка работа, се занимавал и со публицистичка и научна дејност. Бил главен и одговорен уредник на „Народен глас“, орган на Окружниот одбор на НФ - Штип (1946), како и главен и одговорен уредник на списанието „Социјална политика“, и член на Редакцијата на списанието „Правна мисла“.
Учествувал во организираната од Факултетот научноистражувачка работа врз следните теми: Правната положба на мелиоративниот систем на СРМ, Македонски терминолошки речник на политичките и правните науки и Природните катастрофи и граѓанското право.
Учествувал и на многубројни советувања и симпозиуми во земјата и во странство, а во рамките на меѓуфакултетската соработка престојувал во СССР, Чехословачка, Бугарија, Австрија, Франција, Полска и Албанија. Објавил поголем број стручни и научни трудови од областа на 13семејното и наследното право, и учествувал во изготвувањето на одделни закони, било како член на комисија или како стручен за соодветната област (при изготвувањето на законите од областа на семејното право, како и при уредувањето на вонпроцесните постапки).
Добитник е на наградата „13 Ноември“, од областа на науката.
Објавени трудови
Проф. Миле Хаџи Василев досега има објавено многубројни трудови: учебници, монографии, научни и стручни статии од областа на семејното и наследното право, од кои позначајни се следните:
Насе Насев
Насе Насев (роден во Кочани во 1943 година) е поранешен борач и тренер на БК „Спартак“ - Кочани, долгогодишен селектор на македонската репрезентација во борење - слободен стил.
Учесник е на десет летни и Зимски олимписки игри како селектор и како спортски директор на Македонскиот олимписки комитет.
За својата работа и ангажман во борењето има добиено Трофеј и Златен беџ на Меѓународниот олимписки комитет ИОК. Во 1997 г. влезе меѓу великаните на Македонскиот олимписки комитет (МОК), што претставува посебна чест за секој спортист и спортски работник во нашава земја.
Во моментов ја извршува функцијата спортски директор на МОК.
460 п.н.е.
460 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 460. година пред новата ера, 460. од првиот милениум п.н.е., 60. од 5 век п.н.е. и прва од 460-тите п.н.е.
Држани
Држани (понекогаш Држанци) — село во Општина Радовиш. Денес селото е целосно раселено.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа североисточно од Радовиш. Сместено е на јужната падина на планината Плачковица, на надморска височина од 700 м.
460 п.н.е.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5048 и 5049 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4290 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3300 и 3301 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 293.
Држани
Историја
Во XIX век Држани било турско село во Радовишката каза на Отоманското Царство. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. Дражејца (Дражанци) имала 100 жители, сите Турци.
460 п.н.е.
Други календари
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 460 година се протега во 2176 и 2177, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2236 и 2237 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 83. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1114 и 1113 исламска година пред хиџра.
Држани
Историја
Според османистот Димитар Гаџанов во 1916 г. во Држанци живееле 194 Турци.
Население
Населението на селото драстично опаднало во 1950-тите години поради иселувањето на Турците. Така, од 284 жители во 1953 г. се свело на само 21 жител на пописот од 1961 г. Во текот на следната деценија бројот на жители се располовил, за селото да биде наполно испразнето во текот на 1970-тите. Според пописот од 2002 година, Држани немало ниеден жител. Истото било потврдено и на пописот од 2021 година.
Остроленка
Остроленка (Ostrołęka — град кој се наоѓа во Полска, во Мазовското Војводство, со население од 52,792 жители според податоци од 2014 година. Остроленка е седиште на Остроленскиот регион.
Основање
Името на градот однесува на песоот кој се наоѓа на левата страна на реката Нарев, која редовно го поплавувала регионот низ вековите. Една мала тврдина била изградена на еден остров во 11 или 12 век, која во моментов се наоѓа на само еден километар западно од модерниот центар на градот. Тврдината била една од ретките изградени утврдувања по должината на реката Нарев во тоа време. Населбата започнала да се развива околу тврдината со текот на времето, и била поврзана со населбата Остроленка. И покрај недостатокот на точен датум за основање, Остроленка за првпат се споменува во Законот за Провинцијата од 1373 од страна на принцот Семовит III.
15 и 16 век
До почетокот на 15 век, градот прераснал во важен стопански центар во Мазовско Војводство за трговија со соседниот Тевтонски ред. Најчесто се тргувало со дрво, килибар и мед. Во 1526 година војводството станало дел од Полското кралство. Ова резултирало со економски развој и до Златно доба на денешниот град. Во тоа време, кралицата Бона Сфорца основала фолварк во Помијан, која била соседна населба во тоа време но денеска се наоѓа во рамките на границите на модерниот градот. Златното доба траело околу 40 години, чиј период се одликува со три големи катастрофи што го погодил градот во 1564 и 1571 година. Во 1564 година градот бил погоден од епидемија која сериозно ги раселила жителите по околните региони. Истата година избувнал голем пожар кој го зафатил поголемиот дел од градот. Во 1571 година настанала нова епидемија по кој период официјално бил ставен крај на Златното доба на градот. Во рок од 20 години градот бил повторно изграден. Во тој период било изградено и првото училиште, додека до крајот на 1590-тите градот станал центар на голема административна област, опфаќајќи површина од околу 1,980.5 км2.
XVII и XVIII век
И покрај брзото закрепнување, во почетокот на 17 век градот поминал низ период на осиромашување и стагнација. На 25 јули 1656 година, во време на т.н. Шведски потоп, градот бил разрушен откако претходно неговите сили се спротивставиле на Швеѓаните. Во 1665 година овде се населил монашкиот ред на Бернард и во тоа време бил изграден и манастир посветен на Свети Антониј во Падова во доцен барокен стил.
И покрај тоа што населението броело само 400 луѓе во 1676, градот сè уште се сметал за најнаселен град во регионот. Во наредниот век, градот бил уништен на неколкупати од страна на шведски, руски или саксонски армии. Како резултат на тоа, натамошниот економски развој бил спречен и градот останал во состојба на стагнација за повеќе од еден век.
Во текот на Кошчушковото востание, Националната коњичка бригада била стационирана во Остроленка. По крајот на неуспешното востание, Полска била поделена, додека градот припаднал во териториите на Прусија за десет години. Кон крајот на 18 век, во градот во овој период започнале да се населуваат еврејско и германско население.
19 век
Од крајот на 1806 до јуни 1807 година, Остроленка била окупирана од страна на француските војници. На 16 февруари 1807 година се случи Битката за Остроленка (1807), во која француските сили издвојувале победа. Поради овој успех на француската армија, Остроленка се појавува на Триумфалната капија во Париз. Во мај 1807 година била направена првата карта на градот, која денеска се наоѓа во Париз.
Во 1826 година била изградена населба на десниот брег од реката Нарав, која главно се занимавала со производство на лен и памук. Во овој период биле изградени два моста. Новиот пат кој ги поврзувал Варшава со Петерсбург поминувал покрај Остроленка. Во периодот од 1830 до 1831 година траело Полското востание против Русија. На 26 мај 1831 година се одвила битката на Остроленка во која Русите издвојувале победа. Руските загуби при Остроленка изнесувале околу 5.000 војници, а полските над 9.000 (вклучувајќи 2.000 заробеници).
20 век
До Првата светска војна, градот успеал да се развие, но таа сè уште претставувала релативно незабележителна мала населба. По крајот на војната започнала конфискација и принудна работа која го уништила економијата. Во 1915 година Германците поминале покрај разрушениот град. Во периодот помеѓу 1916 и 1918 година, Германците во голема мера ги експлоатирале шумите за дрва.
По Првата светска војна, 75% од градот и населението било уништено. Во тој период биле изградени нови училишта. За време на Полско-советската војна, градот повторно станал центар за воени операции. По војната, градот влегол во процес на индустријализација.
На 10 септември 1939 година германските сили влегле Остроленка, за време на Втората светска војна. Името на градот веднаш било променето. Во тој период црквите и училиштата биле преструктуирани во фабрики. Партизаните честопати ја напаѓале Остроленка. Поголемиот дел од еврејското население во било убиен во Треблинка.
Градот многу бавно се справил со обнова по крајот на Втората светска војна. По започнување на планот за обнова, градот станал административен центар во реонот на Варшава. Во 1959 година била изградена фабрика „Целулоза“, за производство на хартија. Освен тоа била изградена и канализација. Во 1970 била отворена нова фабрика „Иднина“, за производство на дрвени производи.
По падот на комунизмот животот на месните жители бил отежнат бидејќи започнала приватизацијата. Фабриката Иднина отишла под стечај, но биле отворени поголем број на мали претпријатија. Во овој период била изградена нова болница, трговски центри и нови мостови. Фабриката „Целулоза“ по приватизацијата го променила своето име во „Интерцел“.
21 век
Во новиот век, градот продолжил да се развива. Во овој период биле изградени и отворени: аквапарк (2010), модернизација на градскиот стадион, нова електрична централа итн.
Географија
Остроленка се наоѓа во североисточниот дел на Полска на реката Нарев, на околу 120 километри североисточно од Варшава. градот има површина од 29 км2. До крајот на 1980-тите, градот бил користен како локална железничка крстосница, со четири линии кои кои ја поврзувале железничката станица со околните градови.
Спорт
*Фудбал *одбојка *ракомет *кошарка
Мери Ен Милер
Мери Ен Милер (Mary Ann Müller; 1819 или 1820—18 јули 1901) била новозеландска активистка за женски права, вклучувајќи и женско право на глас. „Речникот на новозеландски биографии“ (Dictionary of New Zealand Biography) ја нарекол „пионирка на новозеландското суфрежетско движење.
Животопис
Родена е во Лондон, во 1819 или 1820 година, а се преселила на Нов Зеланд во 1849 со своите два сина, и ако не е познато дали била вдовица или го оставила својот сопруг поради неговата свирепост. Две години работела како учителка во Нелсон, а потоа се омажила за хирургот Стивен Лан Милер, кој исто така бил британски имигрант. Познато е дека нејзиниот претходен сопруг умрел пред да стапи во новиот брак.
Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 14 (Прилеп)
'''Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 14''' — дуќан во Старата чаршија во градот Прилеп. Објектот е заведен како културно наследство на Македонија во списокот на заштитени добра на Министерството за култура.
Пискавица
Пискавица (лат. Trigonella foenum-graecum) или тилчец, наречена исто така и „грчко семе“ е годишно растение од фамилијата Бобови (лат. Fabaceae). Се одгледува ширум светот. Семките и лисјата на ова растение се вообичаени состојки во јадењата од индискиот потконтинент. Се користи и во традиционалната медицина. Пискавицата може да го зголеми ризикот за сериозни медицински несакани ефекти, иако за нејзината кулинарска употреба (во помали количини) обично се верува дека е безбедна. Пискавицата не е одобрена или препорачана за клиничка употреба од ниту една владина здравствена агенција.
Историја
Се верува дека пискавицата е донесена од Блискиот Исток. Не се знае од кој див вид на родот Trigonella потекнува. Јагленисаното семе од пискавица било пронајдено во Тел Халал, Ирак (радиојаглеродно датирање од 4000 година п.н.е.) и во бронзено време - исушеното семе од гробот на Тутанкамон. Катон Постариот ја набројува пискавицата заедно со детелината и граорот како култури одгледувани за добиточна храна.
Во еден рецепт од првиот век од н.е., Римјаните ароматизирале вино со пискавица. Во 1 век од н.е., во Галилеја, пискавицата се одгледувала како основна храна, како што спомнува Јосиф во својата книга „Војни на Евреите“. Растението се споменува во компендиумот од 2 век од еврејскиот устен закон (Мишна) под неговото хебрејско име тилтан.
Потекло на поимот
На англиски растението се нарекува fenugreek. Потеклото доаѓа од латинскиот назив на растението е faenugraecum, faenum graecum што значи "грчко сено". Во дел од Индија растението се нарекува „самудра мети“ а арапскиот назив му е хилба или хелба (арапски: حلبة).
Производство
Индија е главен производител на растението, особено државата Раџастан (80% од производството). Од 1960 извозот подинамично бил насочен кон западните земји и Јапонија
Примена
Пискавицата се користи како билка (сушени или свежи лисја), зачин (семе) и во вид на зеленчук (свежи лисја). Сотолон е хемикалијата која на пискавицата ѝ го дава карактеристичниот мирис на јаворов сируп.
Семките од пискавица се жолти, честопати се среќаваат во кујните на индискиот потконтинент, се користат и цели и во прав во подготовката на кисели краставички, јадења од зеленчук, како и мешавини на зачини. Тие честопати се печат за да се намали горчината и за подобрување на вкусот.
Готвење
Во турската кујна, семето се користи за правење паста позната како чемен. Во него се додаваат ким, црн пипер и други зачини, особено за да се направи пастрма.
Во грузиската кујна, се користи еден друг поврзан вид Trigonella caerulea наречен „сина пискавица“.
Во египетската кујна, пискавицата е позната по арапското име хилба или хелба (арапски: حلبة). Семињата се варат за да се направи пијалак. Селаните во Горниот Египет го додаваат семето од пискавица и пченка во нивниот леб наречен aish merahrah, како главен дел од нивната исхрана. Бастермата, сушено говедско месо, има посебен вкус на пискавица со која е обложено.
Нутриционистички профил
Во 100 гр, семето од пискавица обезбедува 323 калории (1.350 kJ) и содржи 9% вода, 58% јаглехидрати, 23% белковини и 6% маснотии, со калциум 40%. Семиња од пискавица се богат извор на белковини (46% ДВ), прехранбени влакна, Б витамини и минерали во исхраната, особено манган (59% ДВ) и железо (262% ДВ).
Ризици и несакани ефекти
Иако некогаш народен лек за недоволно снабдување со млеко кај доилките, нема валидни докази дека пискавицата е ефикасна или безбедна за оваа употреба. Пискавицата може да влијае на контракциите на матката и да биде небезбедна кај жените со рак чувствителен на хормони. Пискавицата веројатно не е безбедна за употреба за време на бременоста, бидејќи може да има абортусибилни ефекти.
Некои луѓе се алергични на пискавица, вклучително и оние со алергии од кикирики или алергии на леблебија. Семето може да предизвика дијареја, диспепсија, абдоминална дистензија, подуеност, потење и мирис сличен на јавор, во пот, урина или мајчино млеко. Постои ризик од хипогликемија особено кај лица со дијабетес и може да се меша во активноста на анти-дијабетични лекови. Поради високата содржина на соединенија слични на кумарин, пискавицата може да го попречи дејството на антикоагулансите.
Додаток во исхраната
Додатоци во исхраната се произведуваат од семе во прав во капсули, чаеви и течни екстракти во многу земји. Прашоците може да се користат и како тематски лек или за рани на кожата или егзема. Нема докази дека овие производи имаат клиничка ефикасност.
Семето и лисјата од пискавица содржат молекула сотолон, кој ја пренесува аромата на пискавица и кари во високи концентрации, и јаворов сируп или карамел во пониски концентрации. Пискавицата се користи како ароматичен агенс при имитација на јаворов сируп или чај, и како додаток во исхраната.
Добиточна храна
Пискавицата понекогаш се користи како добиточна храна. Семето исто така се користи за да се хранат риби, домашни зајаци и преживари.
Истражување
Состојки на семето вклучуваат флавоноиди, алкалоиди, кумарини, витамини и сапонини ; најзастапениот алкалоид е тригонелин и кумарините вклучуваат цинаминска киселина и скополетин. Истражувањето за тоа дали пискавицата ги намалува биомаркерите кај лица со дијабетес и со пред-дијабетични состојби е со ограничен квалитет. Заклучно со 2016 година, нема докази за тоа дали пискавицата е безбедна и ефикасна за ублажување на дисменореа. Бидејќи истражувањата за потенцијални биолошки ефекти при конзумирање на пискавица не се обезбедени докази за висококвалитетни здравствени или анти-заболувања, пискавицата не е одобрена или препорачана за клиничка употреба од страна на која било владина здравствена агенција во САД.
Паге
Демографија
Историска демографија
Инфраструктура
Во округот има колеџи, средни училишта, плажи, цркви и неколку мали плоштади. Округот е послабо развиен и и добар дел од улиците не се асфалтирани.
Имре Маковец
Имре Маковец (20 ноември 1935 - 27 септември 2011) бил унгарски архитект активен во Европа од крајот на 1950-те години и потанаму.
Маковец е роден и умрел во Будимпешта. Тој учел на Техничкиот универзитет во Будимпешта. Тој беше основач и "вечен и извршен претседател" на Унгарската академија на уметностите.
Маковец беше еден од најистакнатите поборници на органска архитектура. Како такви, неговите згради се обидуваат да работат со природното опкружување, наместо да триумфираат над нив. Френк Лојд Рајт и Рудолф Штајнер се и силни влијанија, како што е традиционалната унгарска уметност.
Неговото дело започна како критичар на комунистичката идеологија и бруталната униформност на градењето на системот, но по падот на комунистичкиот режим во 1989 година, стана коментар за природата на глобализацијата и корпоративната култура. Во своите обиди да се повика и да се изгради на унгарските национални архетипови, Маковец продолжи со работата и идеите на архитекти на унгарската арт нуво и националниот романтизам. Првата монографија на англиски јазик за неговата работа, Имре Маковец: Крилјата од душата, од Едвин Хиткот , беше објавена во 1997 година.
Маковец бил побожен римокатолик.
Плиоцен
Плиоцен е период на геолошката карта на Земјата што опфаќа од пред 5,33 до 2,58 милиони години.
Плиоценот е втора епоха од периодот на Неоген во ерата на Кенозоик и доаѓа по епохата на Миоцен, а по него следува епохата на Плеистоцен.
Плиоценот е наречен според Чарлс Лајл, а името доаѓа од грчките зборови πλεῖον (pleion, "повеќе") и καινός (kainos, "ново") што во слободен превод би значело „продолжување на претходното“.
Мактарал (округ)
Мактарал е округ во Казахстан во покраината Јужен Казахстан. Центар е градот Жетисај.
Слив
Под поимот Слив се подразбира дел од територијата на која водите од атмосферски врнежи, од подземни води и извори се сливаат во еден водотек преку кој се влеваат во некое море. Во Македонија се: Егејски, Јадрански и Црноморски слив. Само мал дел од територијата на соседните земји (10%) припаѓа на овие сливови. Егејскиот слив опфаќа 87% од водите во република Македонија. Во Егејскиот слив припаѓаат сливовите на реките Вардар и Струмица. Во Јадранскиот речен слив припаѓаат реките Црн Дрим, Радика и Сатеска како и непосредниот слив на Охридското и непосредниот слив на Преспанското Езеро.
Олигоцен
Епохата на Олигоцен е геолошки период што го опфаќа временскиот распон од пред 33.9 до 23 милиони години. Како и кај останатите постари геолошки периоди, добро се идентификувани карпи според кои тој може да се дефинира, но точниот момент кога почнува и завршува не би можел најпрецизно да се утврди.
NGC 3834
NGC 3834 — спирална галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3834 се споменува и како MCG 3-30-65, CGCG 97-84.
Откривање
Објектот е откриен на 29 декември 1861 година од страна на Хајнрих Даре, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 11 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3834 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,7 m/лм2. NGC 3834 има привидни димензии од 1,4' х 1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 129°.
Други поделби
Проучување на NGC 3834 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 36443. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 147; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1440. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1406.
Користена литература
Austin, Texas, University of Texas Press, 1976.(118,206)
NGC 6181
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6181 се споменува и како UGC 10439, MCG 3-42-20, CGCG 109-31, IRAS 16301+1955.
Откривање
Објектот е откриен на 28 април 1788 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6181 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,8 m/лм2. NGC 6181 има привидни димензии од 2,5' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 16 ч 32 м 20,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +19° 49' 32"". Положбениот агол на објектот е во износ од 175°.
Други поделби
Проучување на NGC 6181 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 58470. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 156; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1527. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 55.
Горан Стојков
Горан Стојков (род. 1970 во Струмица) — македонски бранител и поранешен командант на расформираната Единица за брза интервенција „Лавови“. Стојков е роден 1970 година во Струмица. По доаѓањето на ВМРО-ДПМНЕ на власт во 1998 година му почнува метеорската кариера во МВР. Во МВР засновал работен однос во февруари 2000 година, а во април 2001 година се здобил со чин мајор и бил унапреден во чин потполковник, за по кратко време, вонредно да биде унапреден во чин генерал мајор. Брзото напредување се должеше пред сè на тоа што Стојков за време на конфликтот и по тоа беше Командант на единицата за брзи интервенции „Лавови“. Во текот на војната 2001 година беше на терен во сите воени жаришта во тетовско, кумановско и на Скопска Црна Гора. Од функцијата си поднесе оставка кон крајот на 2002 година, поради како што рече тогаш, усно добиената наредба за намалување на бројот на Лавовите. Тој тогаш изјавил:
"„Планот со кој е замислена операцијата за растурање на единицата и методите со кои тоа се изведува ги сметам за непристојни и недостојни. За мене како командант на единицата е прашање на чест да не учествувам во еден неетички чин кој некои луѓе заради свои лични интереси или заради свои лични кариери сакаат да го спореведат“"
- Горан Стојков
По промената на власта, тој веќе беше во немилост. Пред да започнат судските процеси, за кои беше ослободен по неколку години судења во сите инстанци, тој прво беше деградиран во службата, со тешки обвиненија од МВР. По доаѓањето на Хари Костов на чело во МВР, на Стојков му се одземени сите чинови. Потоа следеше неговото апсење за Раштански Лозја. Во притвор со уште неколкумина беше една година, за во 2005 та Основниот суд Скопје 2 им изрече ослободителни пресуди, кои подоцна беа потврдени и од Апелација. Тогаш Стојков изјавил дека „''пукав оти тие пукаа. Да ме осудат на милион години јас пак ќе пукам за да ја одбранам државата''“.
Генералот кратко беше во притвор и за обвинение за злоупотреби во набавките за Лавовите, а откако пред неколку години конечно се чинеше дека судниците и затворите се зад него, се повлече од јавниот живот и се посвети на бизнис. Формираше професионална спасувачка служба.
Во 2014 година Стојков е осуден на десет години затвор поради аферата „Шпион“.
Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 15 (Прилеп)
'''Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 15''' — дуќан во Старата чаршија во градот Прилеп. Објектот е заведен како културно наследство на Македонија во списокот на заштитени добра на Министерството за култура.
Огражди (Д’лга)
Огражди — археолошко наоѓалиште во кумановското село Д’лга. Претставува населба од неолитот.
Страничен вулкански избув
Страничен избув или латерален избув ― вулканска избув кој е насочен странично од вулканот отколку нагоре од врвот. Страничните избуви се предизвикани од надворешното ширење на крилата како резултат на зголемената магма. Кршењето се случува на крилата на вулканите, што го олеснува протокот на магмата кон надвор. Бидејќи магмата се турка нагоре кон вулканот, таа се разминува кон крилата пред да има шанса да избие од кратерот. Кога крилото што се шири конечно ќе го ослободи протокот на магма. Повеќе експлозивни странични избуви се нарекуваат странични експлозии. Некои од најзначајните примери на страничен избув се Планината Сент Хеленс, Планината Пеле и Етна.
Создавање на страничен избув
Повеќето избуви се предизвикани од непосредна декомпресија на магматската комора во близина на крилата на вулканот. За време на избувот, брзата декомпресија на магмата може да предизвика слегнување на планината, и ако се сруши крило, се јавува страничен избув. Насочената природа на експлозијата може да предизвика оштетување на многу поголеми растојанија од врвот отколку што би имало ерупција на самит. Пирокластичните текови и лахарите може да влијаат на областите што потекнуваат од вулканот приближно во облик на конус што може да опфаќа стотици квадратни километри.
Примери
Планината Сент Хеленс е стратовулкан кој се наоѓа во Вашингтон, САД. Вулканската активност, почнувајќи од март 1980 година, се здобила магма под акумулација на северното крило на планината. На 18 мај 1980 година, земјотресот предизвикал пад на крилото и страничен избув во кој загинале 57 лица. Тој бил најсмртоносниот вулкански настан во историјата на САД.
Планината Пеле е вулкан сместен на Мартиник, на Карибите. Доживеал страничен избув на 8 мај 1902 година, при што загинале 28 000 луѓе во најсмртоносниот вулкански настан на 20 век.
NGC 1752
NGC 1752 — спирална галаксија во соѕвездието Еридан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1752 се споменува и како MCG -1-13-47, IRAS 04597-0818.
Откривање
Објектот е откриен на 30 декември 1861 година од страна на Хајнрих Даре, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 11 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1752 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 1752 има привидни димензии од 2,6' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 5 ч 2 м 9,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 8° 14' 27". Положбениот агол на објектот е во износ од 70°.
Други поделби
Проучување на NGC 1752 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 16600. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 269; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5323. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1519.
Пелкосениеми
Општината се наоѓа во регионот Лапонија. Населението брои 0 и зафаќа површина од undefined km2 од кои undefined km2 е вода. Густината на населеност изнесува undefined PD/km2.