cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Економија на Турција
Макроекономски трендови
Цените на акциите во Турција скоро двојно се зголемиле во текот на 2009 година. На 10.05.2017 година, Борса Истанбул (Индекс БИСТ-100), репер индекс на берзата во Турција, поставила ново рекордно високо ниво од 95.735 бода. Индексот заклучно со 5 јануари 2018 година достигнал 116.638 бода. Сепак, во текот на турската валутна и должничката криза во 2018 година, индексот се намалил под 100.000 во мај. На почетокот на јуни, индексот БИСТ-100 паднал на најниско ниво во долари, од глобалната финансиска криза во 2008 година.
Во 2017 година, ОЕЦД очекувала Турција да биде една од најбрзо растечките економии меѓу членките на ОЕЦД во текот на 2015-2025 година, со просечна годишна стапка на раст од 4,9 проценти. Во мај 2018 година, Службата за инвеститори на Мудис ја намалила проценката за растот на турската економија во 2018 година од 4 на 2,5 проценти и во 2019 година од 3,5 на 2 проценти.
Според Специјалниот извештај на „ Фајненшл тајмс“ од 2013 година, извршните директори на Турција и владините претставници верувале дека најбрзиот пат кон постигнување раст на извозот се наоѓа надвор од традиционалните западни пазари. Додека порано Европската Унија имала повеќе од половина од целиот извоз на Турција, до 2013 година оваа бројка се движела не повеќе од една третина. Сепак, до 2018 година учеството на извозот за ЕУ се вратил над педесет проценти. Одливот на странски директни инвестиции на турските компании се зголемил за 10 пати во последните 15 години, според индексот на странски инвестиции во 2017 година.
NGC 5354
NGC 5354 — леќеста галаксија во соѕвездието Ловечки Кучиња, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Економија на Турција
Макроекономски трендови
Со политиките на Реџеп Таип Ердоган кој го разгорил градежниот сектор, каде што се активни многу негови деловни сојузници, Турција заклучно со мај 2018 година имала околу 2 милиони непродадени куќи. Кризата на турската валута и долг во 2018 година ставила крај на периодот на раст под владите на Ердоган од 2003 година, главно изграден на градежен бум, поттикнат од лесните кредитни и владините трошоци.
ОУ „Славко Лумбарковски“ - Новаци
Основно училиште „Славко Лумбарковски“ (официјално: Централно основно училиште „Славко Лумбарковски“ - Новаци; скратено: ЦОУ „Славко Лумбарковски“) — централно основно училиште во селото Новаци.
Економија на Турција
Макроекономски трендови
Во 2018 година, Турција поминала низ валутна и должничка криза, која се одликува со паѓање на вредноста на турската лира, висока инфлација, зголемување на трошоците за позајмување и соодветно зголемувањето на стандардните заеми. Кризата била предизвикана од прекумерниот дефицит на тековната сметка на турската економија и девизниот долг, во комбинација со зголемениот авторитаризам на владејачката Партија на правдата и развојот (АКП) и неортодоксните идеи на претседателот Ердоган за политиката на каматните стапки.
ОУ „Славко Лумбарковски“ - Новаци
Училиштето е именувано по македонскиот народен борец Славко Лумбарковски.
NGC 5354
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5354 се споменува и како UGC 8814, MCG 7-29-11, CGCG 219-19, HCG 68B, near HD 121197.
ОУ „Славко Лумбарковски“ - Новаци
Местоположба
Училиштето се наоѓа во западниот дел од селото, во непосредна близина на црквата „Св. Атанасиј“.
Ханусен (филм од 1988)
Ханусен (германски: Hanussen) - унгарско-австриско-германски филм од 1988 година, во режија на Иштван Сабо. Главните улоги ги играат: Клаус Марија Брандауер, Ерланд Јозефсон, Илдико Баншаги, Валтер Шмидингер, Карољ Еперјеш, Гражина Шаполовска, Адријана Бједжинска итн.
ОУ „Славко Лумбарковски“ - Новаци
Објект
Стариот објект на училиштето бил изграден во 1933, додека новиот објект во 1993 година. Новиот објект е на два ката и зафаќа површина од 900 м2.
Економија на Турција
Макроекономски трендови
На 10.08.2018 година, турската лира ослабела 17% и изгубила скоро 40% од својата вредност во однос на доларот до тоа време. Падот на лирата испратило бранувања низ глобалните пазари, вршејќи поголем притисок врз еврото и зголемена одбивност за ризик на инвеститорите кон валутите на новите пазари преку цената. На 13 август, рандот во Јужна Африка паднал за скоро 10%, најголем дневен пад од јуни 2016 година. Кризата на турската лира покажала подлабока загриженост за турската економија, која одамна сигнализира превирања.
NGC 5354
Откривање
Телото е откриено на 14 јануари 1788 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Ханусен (филм од 1988)
Синопсис
За време на еден јуриш во текот на Првата светска војна, Клаус Шнајдер (го игра Брандауер) е ранет и има психички проблеми. Него го лекува докторот Бетелхајм (го игра Јозефсон) кој отркива дека Клаус поседува извонредни психички способности - може да ги хипнотизира луѓето и да ја предвидува иднината. По завршувањето на војната, Клаус започнува кариера како забавувач, земајќи го името Ерик Јан Ханусен, а негов менаџер е капетанот Тибор Новотни (го игра Еперјеш). Набргу, Ханусен станува славен, најпрвин во Будимпешта и во Виена, а потоа, заедно со менаџерот и со девојката Вали (ја игра Бједжинска) оди во Берлин, каде го привлекува вниманието на јавноста. Таму, тој е сведок на подемот на нацистите, а кога предвидува дека тие ќе победат на изборите, него го напушта менаџерот. Исто така, во Берлин ја среќава Валери (ја игра Саполовска), која ја познава од детството и која постојано му се јавува во соништата. На почетокот, нацистите се обидуваат да го придобијат Ханисен за потребите на својата пропаганда, но кога тој ќе стане опасен, тие почнуваат да го следат. На крајот, Ханусен го предвидува палењето на Рајхстагот и поради тоа нацистите ги убиваат него и Вали.
Економија на Турција
Макроекономски трендови
Во мај 2019 година, Европската банка за обнова и развој (ЕБОР) објавила економски изгледи во кои се известува дека турската економија веројатно ќе забележи постепено закрепнување на растот на околу 2,5 проценти во 2020 година.
Податоци
Следната табела ги прикажува главните економски индикатори во периодот 1980–2018 година. Инфлацијата под 5% е зелена.
ОУ „Славко Лумбарковски“ - Новаци
Настава
Во училиштето се изведува настава од прво до петто одделение и наставата се изведува единствено на македонски наставен јазик. Наставата се изведува во една смена.
Економија на Турција
Земјоделски сектор
Од 2016 година, Турција е најголем производител на лешници, цреши, смокви, кајсии и калинки во светот; втор по големина производител на дуњи и лубеници ; третиот најголем производител на краставици, зелени пиперки, леќа и ф'стаци; четврти најголем производител на јаболка, домати, модри патлиџани и маслинки; петти по големина производител на чај, леблебија и шеќерна репка; шести најголем производител на бадеми и кромид; седмиот најголем производител на лимони, грејпфрут и памук; и осмиот најголем производител на јачмен. Во 1989 година, вкупното производство на пченица изнесувало 16,2 милиони тони, а јачменот 3,44 милиони тони.
ОУ „Славко Лумбарковски“ - Новаци
Подрачни училишта
Во склоп на училиштето се следните подрачни училишта:
NGC 5354
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5354 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 11,9 m/лм2. NGC 5354 има привидни димензии од 1,4' х 1,3'.
Економија на Турција
Земјоделски сектор
Од 1980-тите, уделот на земјоделството во вкупната економија е намален. Турското земјоделство испушта стакленички гасови и страда од климатските промени во Турција.
Големиот земјоделски сектор на земјата учествувал со 29,5% во вработеноста во 2009 година. Историски гледано, земјоделците во Турција се прилично расцепкани. Според пописот од 1990 година, „85% од земјоделските стопанства беа под 10 хектари и 57% од нив беа расцепкани на четири или повеќе непостојани парцели“. Многу стари земјоделски ставови остануваат распространети. Турција го демонтира системот за стимулации. Субвенциите за ѓубрива и пестициди се намалени, а преостанатата поддршка за цените постепено се претвораат во подни цени. Владата исто така иницирала многу планирани проекти, како што е проектот Југоисточна Анадолија (проект ГАП). Програмата вклучува 22 брани, 19 хидроцентрали и наводнување на 1,82 милиони хектари земја. Вкупните трошоци на проектот се проценуваат на 32 милијарди долари.
NGC 5354
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 53 м 26,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +40° 18' 11"". Положбениот агол на објектот е во износ од 72°.
Економија на Турција
Земјоделски сектор
Сточарската индустрија, во споредба со почетните години на републиката, покажала мало подобрување во продуктивноста, а подоцнежните години од деценијата забележале стагнација. Сепак, сточарските производи, вклучувајќи месо, млеко, волна, јајца, придонеле за повеќе од од вредноста на земјоделското производство. Риболовот е уште еден важен дел од економијата; во 2005 година, турскиот риболов собрал 545.673 тони риба и аквакултура.
ЕУ увезувала овошје и зеленчук од Турција во вредност од 738,4 милиони евра до септември 2016 година, што е раст од 21% во споредба со истиот период во 2015 година, според податоците на Евростат обработени од FEPEX (Federación Española de Asociaciones de Productores). Турција е четврти најголем снабдувач на зеленчук во ЕУ и седми по големина снабдувач со овошје. Европската комисија веќе започнала со формалниот процес за проширување на Договорот за царинска унија на земјоделски производи, пред да се влошат односите меѓу Европската унија и Турција и да запрат напорите за продолжување и модернизирање на Договорот за царинска унија во 2018 година.
NGC 5354
Други поделби
Проучување на NGC 5354 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 49354. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 76; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3030. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1386.
Камамбер
Камамбер (camembert) - незаштитена марка на потекло коjа станалa генеричко име за индустриски меки сирења со тврда кора покриени со мувла кои се произведуваат од кравјо млеко, но исто така може да се произведуваат и од козјо или овчо млеко. Како едно од најконсумираните сирења во Франција, истото, заедно со багетот и беретката, станало едно од препознатливите обележја и слика на Французите и Франција.
Економија на Турција
Потрошувачка електроника и апарати за домаќинство
Турскиот Вестел е најголемиот ТВ-производител во Европа, сочинувајќи една четвртина од сите ТВ-апарати произведени и продадени на континентот во 2006 година. До јануари 2005 година, Вестел и неговиот соперник за електроника и бела техника Beko учествувале со повеќе од половина од сите телевизори произведени во Европа. Друг турски бренд за електроника, Профило Телра, бил трет по големина ТВ-продуцент во Европа во 2005 година. Уделот на пазарот на ЕУ на турски компании во електронска потрошувачка значително се зголемила по договорот за Царинска унија потпишан помеѓу ЕУ и Турција: во телевизори во боја од 5% во 1995 година на повеќе од 50% во 2005 година, во дигитални уреди од 3% на 15%, а кај белите производи од 3% до 18%.
Liquid Tension Experiment 2
Liquid Tension Experiment 2 е вториот албум на групата Liquid Tension Experiment. Песните биле воглавно импровизирани со малку вежбање и нема вокали.
Економија на Турција
Текстил и облека
Турските компании оствариле извоз на облека во вредност од 13,98 милијарди американски долари во 2006 година; повеќе од 10,67 милијарди американски долари (76,33%) биле исплатени на земјите-членки на ЕУ.
Моторни возила и автомобилски производи
Автомобилската индустрија во Турција игра важна улога во производствениот сектор на турската економија. Во 2015 година Турција произвела над 1,3 милиони моторни возила, рангирајќи се како 14-тиот најголем производител во светот.
Камамбер
Историја
Од своето основање во XVIII век, тоа станало референца. Ова меко сирење е обезмастен и исцеден кајмак. Според Пјер Андруе, неговото производство било променето со тајната за фабрикација на сирењето бри, а неговиот економски подем е поврзан со близината на морските одморалишта. Сирењето нашло клиентела во туристите, па потоа било пренесено и во Париз.
Мари Арел
Историјата на ова сирење почнува во октомври 1790 година кога Мари Арел, жителка на Орн во регионот Камамбер, му помогнала на свештеникот Шарл-Жан Бонву да им избега на републиканците. Свештеникот по потекло бил од Бри, па како благодарност ѝ ја открил тајната за производство на сирењето бри. Нејзината ќерка, која го носела истото име и презиме, и нејзиниот сопруг Тома Пенел, малку по малку го зголемуваат производството на новото сирење. Наполеон III, при една посета на Аржантан, го пробал, го бендисал и го нарачал во својата палата во Париз. Камамберот е лансиран.
Долго пред раѓањето на овој славен Нормандиец во 1761 година, постојат други сирења во регионот. Во 1554 и во 1569 година се спомнува сирењето од Ож. Во 1708 година Тома Корнеј го спомнува сирењето од Камамбер во еден географски напис.
Елемент на војничката порција
Вклучувањето на парче камамбер во војничката порција за време на Првата светска војна, исто така придонесува за ширење на производот.
Производство
Млекото се топли на околу 37 °C, потоа се додава квас (млечни бактерии) пред да се стави сириште. Коагулацијата трае околу 45 минути. Сирењето се сечи на мали коцки. Кога ќе се остави да одмори, сурутката избива на површина. Истата се собира пред сирењето да се стави во калап. Се следи цедењето а калапот му ја дава својата кружна форма на сирењето. За цедењето да биде униформно, сирењето се превртува повеќепати.
Кога сирењето е формирано се пренесува во посебна просторија за сушење каде почнува доработката. Температурата и влажноста се регулирани за млечните ферменти да имаат подобри услови за развој. После неколку дена, се појавува бела мувла, пеницилин.
989
989 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 989 година од новата ера, 989. од првиот милениум, 89. од X век и последна од 980-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6497 и 6498 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5739 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4749 и 4750 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1742.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 989 година се протега во 3625 и 3626, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3685 и 3686 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1532. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 378 и 379 исламска година.
Економија на Турција
Моторни возила и автомобилски производи
Автомобилската индустрија е важен дел од економијата од крајот на 1960-тите. Компаниите кои работат во овој сектор главно се наоѓаат во регионот Мармара. Со група на производители на автомобили и снабдувачи на делови, турскиот автомобилски сектор станал составен дел од глобалната мрежа на производствени бази, извезувајќи моторни возила и компоненти во вредност од над 22,94 милијарди американски долари во 2008 година. Глобалните производители на автомобили со производствени погони вклучуваат Фиат/Тофаш, Ојак-Рено, Хјундаи, Тојота, Хонда и Ford / Otosan. Турскиот автомобилски компании како TEMSA, Отокар и БМК се меѓу најголемите производители во светот. TOGG е нова турска автомобилска компанија основана во 2018 година за производство на електрично возило.
Одбранбена индустрија
Турција има многу модерни производители на вооружување. Годишниот извоз достигнал 1,6 милијарди долари во 2014 година. MKEK, ТАИ, АСЕЛСАН, ROKETSAN, FNSS, Nurol Машина, Отокар и HAVELSAN се големи производители. На 11 јули 2002 година, Турција станала партнер на програмата за развој F-35 Joint Strike Fighter (JSF). ТАИ гради разни типови и модели на авиони, како што е борбениот сокол Ф-16 за турските воени сили. Турција неодамна лансирала домашно изградени нови воени / разузнавачки сателити, вклучително и извидувачки сателит со резолуција од 0,8 милиони за употреба од страна на Турските вооружени сили и разузнавачки сателит со резолуција од 2 милиони за употреба од страна на турското национално разузнавање. Другите важни производи вклучуваат главен борбен тенк Altay, A400M, TAI TFX, AAF класа TF-2000, Milgem, ТВ Anka UAV, Aselsan İzci UGV, T-155 Fırtına, ракета J-600T, T- 129 нападен хеликоптер, противтенковски ракети „Рокетсан УМТАС“, ласерски ракета „Рокетсан Цирит“, „ Хаубицер Пантер“, „ АЦВ-300“, „Отокар Кобра“ и „Акреп“, БМЦ Кирпи, ФНСС Парс 6х6 и 8х8 АПЦ, Нурол Ејдер 6х6 АПЦ, артилериски ракетен систем ТОРОС, Крстаречка ракета „Бајрактар мини УАВ“, „АСЕЛПОД“ и СОМ.
Индустрија за челик-железо
Турција е на 8-то место на списокот на земји по производство на челик. Во 2013 година, вкупното производство на челик било 29 милиони тони. Производството на суров челик во Турција достигнало рекордно високо ниво од 34,1 милиони тони во 2011 година. Значајни производители (над 2 милиони тони) за производство на челик:
Наука и технологија
Советот за научно-технолошко истражување на Турција е водечка агенција за развој на наука, технологија и иновативни политики во Турција. Турската академија на науките е автономно научно општество кое делува на промовирање на научни активности во Турција. ТАЕК е официјална институција за јадрена енергија на Турција. Неговите цели вклучуваат академско истражување во јадрената енергија и развој и имплементација на мирни јадрени алатки.
Турските владини компании за истражување и развој во воените технологии вклучуваат Турска воздушна индустрија, АСЕЛСАН, ХАВЕЛСАН, РОКЕТСАН, МКЕ, меѓу другите. Центарот за собрание, интеграција и тестирање на турски сателити е објект за производство и тестирање на вселенски летала во сопственост на Министерството за национална одбрана и управуван од турската воздушна индустрија. Турскиот систем за вселенско лансирање е проект за развој на способноста за лансирање на сателит на Турција. Се состои од изградба на космодром, развој на сателитски лансирни возила, како и воспоставување на далечни земјени станици.
Liquid Tension Experiment 2
Белешки
„When The Water Breaks“ (македонски: кога пука водењакот) е наречена така бидејќи кога групата го пишувала централниот дел, Џон Петручи ја дознал веста дека водењакот на неговата жена пукнал. Во песната се наоѓа еден дел кој звучи на бебе со цел да се одбележи делот на делото кое се пишувало во моментите кога ја добил веста.
Економија на Турција
Градежен сектор
Повеќе од половина од турските градежни акции се спротивставуваат на регулативите за домување. Програмата за легализирање на дивоизградените згради донела 3,1 милијарди долари, но безбедносните проблеми во голема мера остануваат. Во средината на февруари 2019 година, се срушила зграда од 8 ката што била легализирана, при што загинале 21 лицеа. Бидејќи Турција е склона кон силни земјотреси, слабиот квалитет на зградата е уште позагрижувачки.
Сообраќај
Во 2013 година имало деведесет и осум аеродроми во Турција, вклучувајќи 22 меѓународни аеродроми. Од 2015 година, Аеродромот Ататурк во Истанбул е 11-тиот најфреквентен аеродром во светот, кој опслужил 31.833.324 патници во периодот од јануари до јули 2014 година, според Меѓународниот совет на аеродромите. Новиот (трет) меѓународен аеродром во Истанбул се планира да биде најголемиот аеродром во светот, со капацитет да опслужува 150 милиони патници годишно. Вкупната должина на железничката мрежа изнесувала 10.991 км во 2008 година, рангирана на 22- то место во светот, вклучително и 2.133 км електрифицирана патека. Турските државни железници започнале со изградба на брзи железнички линии во 2003 година. Првата линија, која има должина од 533 км од Истанбул (најголемата метропола во Турција ) преку Ескишехир до Анкара (главниот град) е во фаза на изградба и ќе го намали времето на патување од 6-7 часа на 3 часа и 10 минути. Делот Анкара - Ескишехир на линијата, со должина од 245 км и предвидено време на патување од 65 минути е завршен. Испитувањата започнале на 23 април 2007 година, а услугата за заработка на приходи започнала на 13 март 2009 година. Делницата на линијата Ескишехир - Истанбул било предвидено да заврши до 2012 година и го вклучува тунелот Мармара кој ја воспоставил првата директна железничка врска помеѓу Европа и Анадолија. Втора брза железничка линија, која има должина од 212 км помеѓу Анкара и Коња станала оперативна во 2011 година.
Заклучно со 2010 година, земјата имала патна мрежа од 426.951 км, вклучувајќи 2.080 км експресни патишта и 16.784 км поделени автопати.
Liquid Tension Experiment 2
Белешки
Џон Петручи ни кажува во забелешките за албумот дека „Hourglass“ била напишана и снимена во доцните часови со стари жици - индикација на тоа колку Liquid Tension Experiment е музички послободен отколку Dream Theater.
Економија на Турција
Сообраќај
Заклучно со 2010 година, турската морнарица вклучувала 1.199 бродови (604 регистрирани дома), рангирајќи се на 7-то место во светот. Турското крајбрежје има 1.200 км пловни патишта.
Liquid Tension Experiment 2
Белешки
Краткиот пијано-завршеток на крајот на „When the Water Breaks“ се појавува за време на живиот настап на A Change of Seasons од албумот Metropolis 2000: Scenes from New York и во Instrumedley во изданието Live At Budokan.
Економија на Турција
Сообраќај
Во 2008 година, 7,555 километри на цевководи за природен гас и 3,636 километри на нафтени цевководи се наоѓале низ територијата на земјата.
Комуникации
Заклучно со 2008 година, во Турција постоеле 17.502.000 оперативни фиксни телефони, ставајќи ја земјата на 18-то место во светот; додека во земјата имало регистрирано 65.824.000 мобилни телефони, рангирајќи ја земјата на 15-тото место во светот во текот на истата година. Најголемиот фиксен телефонски оператор е Турк Телеком, кој исто така е сопственик на ТТНЕТ, најголемиот давател на интернет услуги во Турција. Најголеми оператори на мобилни телефони во земјата се Турксел, Водафон Турција, Авеа и ТТНЕТ Мобил.
Процесот на либерализација на телекомуникациите започнал во 2004 година по создавањето на Телекомуникацискиот орган и сè уште трае. Компаниите од приватниот сектор работат во мобилна телефонија, телефонија на далечина и пристап до Интернет. Дополнителни дигитални размени дозволуваат брзо зголемување на претплатниците; изградбата на мрежа на технолошки напредни меѓуградски линии, со користење на фибер-оптички кабел и ја олеснува комуникацијата помеѓу урбаните центри. До оддалечените области на земјата се стигнува со домашен сателитски систем, додека бројот на претплатници на мобилната телефонска услуга рапидно расте.
Меѓународната телефонска услуга од главната линија се обезбедува од подводен комуникациски кабел СЕА-МЕ-ВЕ 3 и подводни кабли со оптички влакна во Средоземното Море и Црното Море што ја поврзуваат Турција со Италија, Грција, Израел, Бугарија, Романија и Русија. Во 2002 година имало 12 сателитски земјени станици Интерлсат; и 328 мобилни сателитски терминали во системите Inmarsat и Eutelsat.
Türksat A.Ş. е примарен сателитски оператор за комуникации на Турција, контролирајќи ја серијата сателити Турксат. ТУБИТАК и турската воздушна индустрија имаат развиено сателити научни опсервации и извидувачки сателити како RASAT, Göktürk-1 и Göktürk-2.
Заклучно со 2001 година, во земјата постоеле 16 AM, 107 FM и 6 радиостаници со кратки бранови.
Заклучно со 2015 година, во Турција имало 42.275.017 корисници на Интернет, што е на 15-то место во светот; додека заклучно со 2012 година, во земјата имало 7,093,000 интернет-домаќини, на 16-то место во светот.
Сектор за туризам
Туризмот е еден од најдинамичните и најбрзо развивачките сектори во Турција. Според туристичките агенции ТУИ АГ и Томас Кук, 11 од 100-те најдобри хотели на светот се наоѓаат во Турција. Во 2005 година имало 24.124.501 посетители во земјата, кои придонеле со 18,2 милијарди долари за приходите на Турција, со просечна потрошувачка од 679 американски долари по турист. Во 2008 година, бројот на посетители се искачил на 30.929.192, кои придонеле 21,9 милијарди долари за приходите на Турција. За 2011 година, Светската туристичка организација објавила 34.654.000 пристигнувања и 25 милијарди американски долари приходи за Турција. Според Светскиот совет за патувања и туризам, во 2012 година патувањето и туризмот дале вкупен придонес од 10,9% во турскиот БДП и поддржале 8,3% од сите работни места во земјата. Со текот на годините, Турција се појавила како популарно туристичко одредиште за многу Европејци, натпреварувајќи се со Грција, Италија и Шпанија. Одморалиштата во провинциите како Анталија и Мугла (кои се наоѓаат на Турската ривиера ) станале многу популарни меѓу туристите.
Финансиски сектор
Централната банка на Република Турција (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ) е основана во 1930 година, како привилегирано акционерско друштво. Банкатаима обврска да ги обезбедува паричните побарувања на државните земјоделски и трговски претпријатија. Со сите девизни трансфери исклучиво управува централната банка.
Во моментов, турскиот банкарски сектор е меѓу најсилните и најекспанзивните во Источна Европа, Блискиот Исток и Средна Азија. Во текот на изминатата деценија од 2001 година, турската лира исто така добила значителен износ на вредност и ја задржа својата стабилност, станувајќи меѓународно разменлива валута уште еднаш (во согласност со инфлацијата што паднала на едноцифрени бројки од 2003 година.) Економијата пораснала со просечна стапка од 7,8% помеѓу 2002 и 2005 година. Фискалниот дефицит имал корист (иако во мала количина) од големите индустриски приватизации. Банкарството се нашло под стрес започнувајќи во октомври 2008 година, бидејќи турските банкарски власти ги предупредиле државните банки да не повлекуваат заеми од поголемите финансиски сектори. Повеќе од 34% од средствата во турскиот банкарски сектор се концентрирани во Земјоделската банка (Зират банка ), Станбена банка (Јапи Креди банкаси), Исбанк (Туркие иш банкаси) и Акбанк. Петте големи државни банки биле преструктуирани во 2001 година. Политичката вклученост била минимизирана, а политиките за заеми биле променети. Постојат и бројни меѓународни банки, кои имаат филијали во Турција. Голем број арапски трговски банки, кои практикуваат исламско банкарство, исто така се присутни во земјата. Владините регулативи донесени во 1929 година, од сите осигурителни компании барале да реосигураат 30% од секоја полиса со Milli Reasürans TAŞ. (Национална корпорација за реосигурување), основана на 26 февруари 1929 година. Во 1954 година, животното осигурување било изземено од ова барање. Осигурителниот пазар е официјално регулиран преку Министерството за трговија.
Зорица Мршевиќ
Зорица Мршевиќ ( Белград, 7 октомври 1954 ) е српска професорка, адвокатка, истражувачка и активистка за човекови права, особено позната по својата академска работа и придонес во областа на човековите права и феминизмот, како на локално така и на меѓународно ниво.
По дипломирањето на Правниот факултет, Универзитетот во Белград во 1977 година, магистрира на истиот факултет во 1983 година, а во 1986 година ја одбрани докторската теза на Правниот факултет, Задолжителна одбрана во кривичната постапка.
Економија на Турција
Финансиски сектор
По неколку години ниско ниво на странски директни инвестиции (СДИ), во 2007 година Турција успеала да привлече 21,9 милијарди долари СДИ и се очекува да привлече поголема бројка во следните години. Серија големи приватизации, стабилноста поттикната од почетокот на преговорите за пристапување на Турција во ЕУ, силниот и стабилен раст и структурните промени во банкарскиот, малопродажниот и телекомуникацискиот сектор придонеле за порастот на странските инвестиции.
Во последниве години, хронично високата инфлација била ставена под контрола и ова довело до лансирање на нова валута, „Новата турска лира “, на 1 јануари 2005 година, за зацементирање на аквизицијата на економските реформи и бришење на остатоците на нестабилна економија. На 1 јануари 2009 година, Новата турска лира повторно била преименувана во „Турска лира“, со воведување на нови банкноти и монети.
Најголеми компании
Коч Холдинг, Сабанџи Холдинг, Група Анадолу, Еџзаџибаши Холдинг и Зорлу Холдинг се меѓу најголемите индустриски конгломерати во земјата, со деловно работење во мноштво различни сектори.
Џозеф Бенкс
Бенкс се истакнал како еден од најпознатите ботаничари кој проучувал и собирал растителни видови. Кога имал 25 г., и се придружил на експедицијата на Џејмс Кук и запловил со бродот „Ендејвор“ кон Јужниот Тихи Океан. Во 1770 г. пристигнале во источна Австралија, каде што Бенкс собрал огромна збирка на ботанички примероци што тогаш биле непознати во Европа. Поради тоа, капетанот Кук местото каде што пристигнале го нарекол заливот Ботани.
Економија на Турција
Најголеми компании
Во 2014 година, 12 турски компании биле наведени на списокот Форбс Глобал 2000 - годишно рангирање на најдобрите 2000 јавни компании во светот според списанието Форбс. Банкарската индустрија води со 5 компании во списокот, следена од телекомуникациската индустрија која има 2 компании на списокот. Исто така, постојат 2 конгломерати проследени со индустрии за транспорт и пијалоци со по 1 компанија. Од 2014 година, котираните компании биле:
Надворешна трговија и инвестиции
Од 2016 година, главните трговски партнери на Турција се Германија, Русија и Велика Британија, ОАЕ, Ирак, Италија и Кина, многумина се врвни и во извозот и во увозот. Турција ја искористи царинската унија со Европската Унија, потпишана во 1995 година, за да го зголеми индустриското производство за извоз, додека има корист од странските инвестиции со потекло од ЕУ во земјата. Покрај Царинската унија, Турција има договори за слободна трговија со 22 земји.
Многу голем аспект на трговијата во Турција се врти околу автомобилската индустрија, каде најголем извоз се нејзините автомобили, сочинувајќи 13,2 милијарди долари. Друг врвен извоз од земјата е злато, камиони за испорака, делови за возила и накит, што е, соодветно, 6,96 милијарди долари, 5,04 милијарди долари, 4,64 милијарди долари и 3,39 милијарди долари. Овие вредности се пресметуваат со употреба на ревизијата на класификацијата на Хармонизиран систем во 1992 година. Компаративно, увезува многу исти индустрии, како што се злато проценето на 17,1 милијарди долари, рафинирана нафта со 9,8 милијарди долари, автомобили со 8,78 милијарди долари, делови за возила со 6,34 милијарди долари и старо железо со 5,84 милијарди долари.
Турција е исто така извор на странски директни инвестиции во централна и источна Европа и ЗНД, со вложени над 1,5 милијарди долари. Инвестирани се 32% во Русија, пред се во секторот природни ресурси и градежништво, и 46% во соседите на Турција во Црно Море, Бугарија и Романија. Турските компании имаат големи акции на СДИ во Полска, со околу 100 милиони долари.
Градежните и договорните компании, како што се Енка и Текфен, беа значајни играчи во економијата на земјата.
Енергија
Енергетскиот сектор е главниот извор на емисии на стакленички гасови од страна на Турција и придонесува за климатските промени во Турција, што пак влијае на економијата со зголемување на сушите, со што се намалуваат земјоделството и хидроенергијата во Турција. До 2020 година, според „ Карбон Тракер“, и новата ветерна и сончевата енергија биле поевтини од изградбата на нови централи за јаглен; и тие предвидиле дека ветерот ќе стане поевтин од постојните постројки за јаглен во 2027 година, а сончевиот во 2023 година: така тие велат дека изградбата на електрична централа Афшин-Елбистан Ц би било губење пари (проценети 17 милијарди лири )
Нафта и природен гас
Турција е производител на нафта и природен гас, но нивото на производство од државната ТПАО не е доволно за да ја направи земјата самостојна, што ја прави Турција нето-увозник и нафта и на гас.
Гасоводната мрежа во Турција опфаќа 1,738 километри за сурова нафта, 2,321 километри за нафтени деривати и 708 километри за природен гас според податоци од 1999 година. Гасоводот Баку — Тбилиси — Џејхан, вториот најдолг нафтовод во светот, бил отворен на 10 мај 2005 година. Гасоводот испорачува сурова нафта од сливот на Каспиското Море до пристаништето Џејхан на турскиот средоземен брег, од каде што се дистрибуира со цистерни за нафта на светските пазари. Планираниот гасовод Набуко исто така ќе поминува низ Турција и ќе им обезбеди на земјите -членки на Европската унија природен гас од сливот на Каспиското Море. Синиот поток, главен гасовод за преку Црно Море, работи од 17 ноември 2005 година и доставува природен гас од Русија во Турција. Гасоводот Тебриз - Анкара е гасовод со 2,577 километри мрежа на природен гас, кој се протега од Тебриз во северозападен Иран до Анкара во Турција. Гасоводот бил пуштен во употреба на 26 јули 2001 година. Во Ерзурум, гасоводот Јужен Кавказ, кој бил пуштен во употреба на 21 мај 2006 година, е поврзан со гасоводот Иран-Турција.
Турција во август 2020 година открила големо наоѓалиште на гас во Црното Море.
Јадрена енергија
За да ги покрие зголемените енергетски потреби на своето население и да обезбеди континуирано зголемување на животниот стандард, Турција планира да изгради неколку јадрени централи. По изградбата на експериментални реактори, предлозите за изградба на големи атомски централи биле презентирани уште во 50-тите години од минатиот век од страна на Турскиот орган за атомска енергија но плановите постојано биле откажувани дури и откако биле дадени понуди од заинтересирани производители заради високи трошоци и безбедносни проблеми. Турција отсекогаш ги избирала реакторите CANDU затоа што тие согоруваат природен ураниум кој е евтин и е достапен на локално ниво и затоа што можат да се напојуваат на гориво. Првите атомски централи во Турција се очекува да бидат изградени во областа Акују во Мерсин, на средоземниот брег; во округот Инџебурун во Синоп, на брегот на Црното Море ; и во Лозенград на брегот на Црното Море.
Геотермална енергија
Турција има петто највисоко директно искористување и капацитет на геотермална моќ во светот. До крајот на 2010-тите Турција постигнала енергетска безбедност - делумно со зголемување на капацитетот за регасификација и капацитетот за складирање на гас.
Пропорцијата на обновлива енергија во Турција е двојно поголема од просекот на ЕУ, со околу 25-26%. Турција планира да го зголеми ова на 30% до 2023 година.
Уделот на обновлива енергија, кој служи како еден од најважните столбови на Националната енергетска и рударска политика и предводен од хидро, ветер и сончева енергија, достигнала 32 проценти во третиот квартал на 2017 година, надминувајќи ја целта од 30 проценти што била поставено за 2023 година.
Турција го предводела патот во Европа со зголемување од 1,79 GW на сончевиот капацитет, со што земјата станала еден од најперспективните пазари во однос на сончевиот бизнис.
Минерали
Турција е рангирана на десеттото место како производител на минерали во светот според различноста. Во Турција во моментов се произведуваат околу 60 различни минерали. Најбогатите наоѓалишта на минерали во земјата се борни соли, резервите на Турција изнесуваат 72% од вкупните светски извори. Според CIA World Factbook, други природни ресурси вклучуваат јаглен, железна руда, бакар, хром, ураниум, антимон, жива, злато, Барите, борати, Целестин ( стронциум ), пила, фелдспат, варовник, магнезит, мермер, перлит, пемза, пирити (сулфур), глина, обработливо земјиште, хидроенергија и геотермална моќ.
Животна средина
Еколозите тврдат дека некои активности за подобрување на животната средина ќе имаат корист и на економијата, на пример: дека инвестирањето во ветерна и сончева енергија ќе создаде работни места.
Регионални диспаритети
Богатството на земјата е главно концентрирано на северозапад и запад, додека истокот и југоистокот страдаат од сиромаштија, пониско економско производство и повисоки нивоа на невработеност. Сепак, во согласност со брзиот раст на БДП на Турција во текот на првите две децении на 21 век (со кратки периоди на стагнација и рецесија), делови од Анадолија започнале да достигнуваат повисок економски стандард. Овие градови се познати како Анадолски тигри.
Зорица Мршевиќ
Зорица Мршевиќ е авторка на повеќе од 20 книги и околу 300 истражувања и текстови на тема родова еднаквост, феноменологија на насилство, човекови права на маргинализирани групи, односно од областа на правото.
Кариера
Во текот на 1978 и 1979 година, Зорица Мршевиќ предавала Уставно право и трговско право на Второто економско училиште во Белград, Србија.
Во 1979 година, таа била вработена во Институтот за криминолошки и социолошки истражувања, Белград, Србија, напредувајќи од позицијата асистент на позицијата истражувач кој ги координира проектите на Институтот, но учествува и во органите на управување со оваа институција.
Во 1992 година предавала Теорија на насилство, женски човекови права и феминистичка теорија на правото на Центарот за студии на жени, тогаш алтернативна програма, која сега постои на Факултетот за политички науки, Универзитет во Белград.
Во текот на 1996 година, таа била како гостинка професорка на Правниот факултет на Универзитетот во Ајова, САД, по предметот Компаративна феминистичка теорија на правото.
Во 1999 година, Мршевиќ била вработена во Институтот за општествени науки, Белград, Србија, каде во 2001 година се здобила со највисоката научна титула, научна советничка.
Исто така, во текот на 2000 и 2001 година, таа била регионален координатор на проекти во OXFAM, Велика Британија, работејќи како регионален координатор на проекти за жени, координирајќи ги и регионалните и националните проекти за човекови права на жените.
Од 2001 до октомври 2008 година, Зорица Мршевиќ била советничкз за родови во мисијата на ОБСЕ во Србија, Белград, каде работела на следниве проекти:
Воспоставување локални механизми за родова еднаквост; Едукација за локалните механизми за родова еднаквост; Овластување на жените за политичко вклучување; Предлагање закони и други правни документи за родова еднаквост и антидискриминација; Обезбедување стручна поддршка на националните механизми за родова еднаквост и на провинциско и на национално ниво.
Во академските 2002/2003, 2003/2004 и 2004/2005 година, Зорица Мршевиќ била како гостинка професорка на Централниот европски универзитет во Будимпешта, Унгарија, предавајќи Теорија на насилство и човекови права на жените - истиот предмет што го предавала во текот на 2005 и 2006 година. на колеџот Роза Мајредер, Виена, Австрија.
Од 2008 година, таа била професор и на Факултетот за европски правни и политички студии, Нови Сад, Србија.
Од 2008 до 2011 година, Зорица била заменик републички народен правобранител задолжен за родова еднаквост и човекови права на лицата со попреченост, Белград, Србија. При извршувањето на оваа функција, таа била одговорна за одговор на жалбите на граѓаните до Народниот правобранител во областа на родовата еднаквост, ЛГБТ човековите права, човековите права на лицата со попреченост, старите лица, пациентите, пензиите и работничките права, како и следењето на работата на институциите за сместување на стари лица и лица со попреченост.
Во 2010 година, таа била избрана за член на Експертско советодавно тело во Кабинетот на комесарот за заштита на еднаквоста, Белград, Србија, каде што придонесува за својата експертиза во активности поврзани со родовата еднаквост и правата на ЛГБТ лицата.
Исто така, во 2011 година, Зорица, како гостинка предавачка, предавала на Судската академија во Белград, Србија, каде што предаваат судии, обвинители и кандидати на академијата на темите повеќекратна дискриминација и насилство врз жените.
Во 2011 година, Зорица Мршевиќ станала член на Советот за родова еднаквост на Владата на Република Србија, каде учествува во советодавни активности. Таа е исто така член на Опсерваторијата - независно тело за следење на полето на насилство врз жените, кое работи на истражување на медиумско известување за темата насилство врз жените.
Таа е исто така гостинка предавачка на Центарот за студии на жени на Факултетот за политички науки во Белград, Србија.
Али Диа
Али Диа (роден на 20 август 1965, во ) — сенегалски поранешен фудбалер, кој играл на позицијата напаѓач.
Како фудбалер кој играл претежно во аматерските лиги, неговиот најзначаен момент во кариерата се случил во ноември 1996 година. Откако го убедил Греам Сунес, тогашниот менаџер на Саутхемптон дека тој е братучед на Играчот на годината според ФИФА и добитник на Златната топка, Џорџ Веа, тој потпишал едномесечен договор со Саутхемптон неколку дена подоцна. Диа одиграл само еден натпревар во својот краток период во клубот, влегувајќи како замена во првенствен натпревар, но потоа и самиот тој бил заменет, а брзо потоа бил и отпуштен.
Клупска кариера
Кариерата ја започнал во пониските лиги во Франција, каде играл за неколку клуба, пред да премине во Финска каде играл за ФинПа и ПК-35. Кон крајот на 1995 година, потпишал за германскиот второлигаш Либек. Одиграл два натпревари за германскиот клуб пред да биде отпуштен.
Откако имал неуспешни проби во Џилингем, Борнмут и Ротерам Јунајтед, Диа му се приклучил на нон-лигашкиот клуб Блајт Спартанс каде што забележал само еден настап влегувајќи како замена - на 9 ноември 1996 година во натпреварот од Северната Премиер лига против Бостон Јунајтед.
Неколку дена подоцна, Диа бил потпишан од менаџерот на Саутхемптон Греам Сунес, откако Сунес добил телефонски повик од човек кој тврдел дека е од либерискиот репрезентативец и подоцна Играчот на годината според ФИФА, Џорџ Веа. Наводно „Веа“ му кажал на Сунес дека Диа е негов братучед и дека играл за Париз Сен Жермен, како и 13 пати за неговата земја Сенегал и дека треба да му се даде шанса во Саутхемптон. Ништо од ова не било вистина и телефонскиот повик до Сунес бил обична измама. Се претпоставува дека човекот кој му се јавил на Сунес не бил Веа туку пријател на Диа од факултет. Сунес бил убеден и Диа бил потпишан на едномесечен договор. Сепак, спорно е кој го упатил првичниот повик до Сунес. Некои извори наведуваат дека тоа бил пријател на Диа од факултет додека други велат дека тоа бил агентот на Диа, трети пак дека повикот бил од самиот Диа. Подоцна било објавено дека истиот трик бил направен и во Џилингам, кој му понудил на Диа да дојде на проби, но не го задоволил менаџерот Тони Пјулис. Хари Реднап, тогашниот менаџер на Вест Хем Јунајтед, исто така, го примил истиот повик, но го отфрлил веднаш.
Диа одиграл само еден натпревар за Саутхемптон, носејќи го дресот со број 33, против Лидс Јунајтед на 23 ноември 1996 година, станувајќи првиот сенегалец кој заиграл во Премиер лигата; тој првично требало да игра за резервниот тим во пријателски натпревар против Арсенал, но натпреварот бил откажан поради натопен терен. Во натпреварот против Лидс, тој влегол како замена за повредениот Мат Ле Тисје по 32 минути, но подоцна и самиот бил заменет од Кен Монку во 85-тата минута; Натпреварот завршил 2-0 за Лидс. Играчот кој Диа го заменил, Ле Тисје, за неговиот настап рекол: „Тој трчаше по теренот како Бамби на мраз; беше многу непријатно да се гледа“.
Диа бил отпуштен од Саутхемптон само две недели по потпишувањето на неговиот договор. Откако станал слободен играч, тој отишол на проба во Порт Вејл, каде постигнал два гола за резервниот тим против. Откако официјална понуда од Порт Вејл не стигнала, тој накратко играл за Гејтсхед во Конференцијата, пред да замине во февруари 1997 година. Диа одиграл осум натпревари за тимот од североистокот, постигнал два гола вклучувајќи го и оној на своето деби во победата со 5–0 над Бат Сити. Еден ден по неговото деби за Гејтсхед, неговата измама со Џорџ Веа била откриена во националните медиуми. Во извештајот од 2015 година од Bleacher Report било наведено дека Диа исто така успешно ја извел истата измама и во ФинПа и Либек. И двата клуба ги напуштил поради лошите игри.
Говорејќи за „Гејтсхед пост“ по објавувањето на приказната, Диа се насмеал на наводите и изјавил дека неодамна постигнал гол за Сенегал во победата со 3-1 над Гвинеја во квалификациите за Светското првенство 1998. Сепак, ова тврдење не било точно бидејќи Сенегал веќе бил елиминиран во првата рунда од квалификациите. Диа исто изјавил: „Ме претставуваа како измамник и слаб играч, но јас не сум ниту едното ниту другото и имам намера да им докажам на луѓето дека грешат. Очигледно дека сум разочаран што не успеав во Премиер лигата, но имам верба во мојата сопствената способност и мојата единствена грижа сега е Гејтсхед. Мојот договор е само до крајот на сезоната. Но, ако работите одат добро, кој знае, можда би можел да останам подолго. Сепак, Диа подоцна бил ставен на трансфер листа поради слабата форма и откако го напуштил Гејтсхед, тој имал краток престој во Спенимор Јунајтед.
Наследство
Денес Диа е познат, особено во Англија, како најлошиот играч кој прошетал по терените во Премиер лигата, често вклучен во листите на најлоши играчи или најлоши трансфери. Тој е на првото место во рангирањето на 50-те најлоши играчи составени од Times, е вклучен во листата на 10 најлоши играчи составена од Sun и е на четвртата позиција на листата на 50-те најлоши напаѓачи според Daily Mail.