cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Иван Глишиќ
Литература
Иван Глишиќ е автор на бројни литературни дела од проза, поезија и есеи. . . Добитник е на разни награди и признанија, Глишиќ ги има книгите: Кој е кој во Србија - 7.6.1995; Лексикон на југословенските писатели, Милисав Савиќ; Ју рок, Петра Јањатовиќ, Речник на графити, м-р Радомир Ѓорѓевиќ. ..
Дејвид Стоун, американски филозоф и мултимедијален уметник, ги превел книгите на Глишиќ на англиски: Клубот на бели стаорци, Приказните за руина, Мајка Земја, Жолто куче, Лорка умре од љубов / Алхемија на љубовта. ..
Некои од најпознатите дела се:
„Бидејќи мама знаеше, левите елементи ќе ме смалат“, „Здраво Колумбо, ова е Америка“, „Пластично лице“, „Рокенрол воини“, „Догфејкер“, „Ура, Ура, дипломирање“, „Лоши момчиња, „„Полноќен очај“, „Чизми на слободата“, „Марс, панк борба за живот“, „Ла џунгла или долната трка“, „Дилер - Живот во светлината“. . . Тука се и монографиите на Глишиќ „Бурите и осаменоста на Милош Црњански“ „прва награда на шифриран конкурс“ Вечерњи новости „1986 година, меѓу триста пристигнати дела: „Микеланџело - авантурите на телото и духот“, „Клучот за себе или Исидора Секулиќ“. “. Тој го заврши и подготви за печатот „Заб шест“, постхумен автобиографски роман на Душан Савковиќ, а во подготовка е и романот на Глишиќ „Железниот јавач или горила IV“, кој е продолжение на романите на Савковиќ за нашите жестоки момчиња во Париз „Горила I., II, III“ и „Во прегратката на Париз“. . . Андерграунд романите на Глишиќ се вистинска ризница на графити, пошта и уметност на телото, па д-р Радомир Ѓорѓевиќ ги земал за своите социолошки студии за нашата субкултура. Иван Глишиќ е првиот панк писател во поранешна Југославија, од 1976 година.
Со доаѓањето на панкот, Глишиќ полека станува камен-темелник на српскиот андерграунд, не само со неговите фанзини, туку пред се, со самообјавуваните и непрофитни, култни романи.
Панк
Иван Глишиќ најпрвин бил љубител на рокенролот за време на неговото златно доба, па преку него влегува во движењето Хипи, а потоа конечно се нашол во средината на 70-тите во новиот див стил на рок наречен Панк. Ја имал честа да се сретне со Панк каде што дал најголемо значење во Лондон, како учител со ученици на екскурзија.
„ Тоа беше до раните 1960-ти. Прво влетав во рнр, па низ него во хипи движењето. Тогаш тоа беше субкултура. И кога отидов во Лондон во 1975 година, го открив панкот и оттогаш сум во него. Според мене, панкот е најважното, и недоволно проучено движење во уметноста на дваесеттиот век: музика, литература, сликарство, филм, перформанс. ''Сите се познававме во екс Ју. Не бевме поделени на верска, јазична и национална основа, панкот ни беше религија, јазик и нација. Имавме Панк интимно семејство. Каде и да одевме, групно или поединечно, низ поранешната федерација, имавме каде и кога. Не чекаа тамошните панкери, браќа и сестри во панк. Не ни беше грижа што естаблишментот не не прими. Имавме и свој весник, односно - фанзини. Сами ги финансиравме лентите и книгите.''"
Во тие години го добил прекарот Марсовец од своите школски другари, што го објаснил во неговиот роман „ Чизмите на слободата “. Иван има над 20 панк книги кои сам ги финансирал бидејќи властите и културните институции очигледно се глуви - слепи за овој вид уметност и човечки израз. Првиот роман на Иван „ Рокенрол воини “ од 1986 година го отпечатил од неговиот џеб тогашните панкери на Шабац, предводени од Драган Радановиќ Радан. Иван во своите дела ја опишува суровата реалност на денешното општество, полно со незадоволство и бојкот на сите облици на ѓубриња со кои се соочува еден нормален човек. Некои од панкерските дела се: Чизмите на слободата, роман што Иван му го посвети на својот покоен пријател Сатан Панонски во 1996 година, а Шабац магистер по литература и дипломиран драматург Иван Велисављевиќ дизајнираше радио драма. Беше изведена во 2009 година на Втората програма на Радио Белград и доби одлични критики, роман Деца на улицата од 2012 година за вистински панкери во тоа време, а не за панкерските обвинители, за оние кои се деца на властодршците и околу неа или за оние кои се поддржани. од страна на владетелите.свирки или промоции на книги, „Догфејкер“ хц панк роман со поетски бонус ex ју Панкери / ПАНК ПРИЗНА ПОРОДИЦА, „Ура ура матура“, панк роман од 1993 година. Во Белград на промоцијата во книжарницата на Српската академија на науките присуствувале над 7.000 млади луѓе. За жал, полицијата ги растерала во Шабац. Во 1993 година, книгата ја добила втората награда на забавувачот на Политика за младинскиот роман, „Жолта кучка - жолто куче“ панк трагикомедија за човечката природа, пародија на научни експерименти, клонирање... и е отпечатена во 1986 година, на негов трошок Шабац. панкери: Радана, Бојан, Зозон, Аќим, Влада и многу други... дваесет години подоцна во Америка е преведена како ЖОЛТО КУЧЕ, „Пластично лице“, панк роман за потрагата на младите по идентитетот, прво издание, од 1990 г. за што Иван добил диплома од Политикин Забавник, за младински роман 5. ДЕКЕМВРИ, во 18.32 часот, премиерно била прикажана како радио драма на ВТОРАТА ПРОГРАМА НА РАДИО БЕЛГРАД. во адаптацијата на ИВАН ВЕЛИСАВЉЕВИЌ, „О ова е Србија“ е уште една панк книга полна со графити. . . О! Ова е Србија! во поднаслов: принципот на руската баба ... цртежи и стрипови: Милан Кадијевиќ Сурла, Слободан Јовановиќ Чарли ... книгата е во електронска форма на Интернет, „Шљамхаус“ тешки хорор приказни, премиерно изведена како радиодрама во 2011 година на Втората програма на Радио Белград, адаптирана од Иван Велисављевиќ, „Децата на стариот Бакунин“, прва и единствена ex ју антологија на вистинска, оригинална, панк поезија и кратка проза, насловна уметност и цртежи во книгата: Сатана Панонски, со неговите писма испратени до Глишиќ, а некои негови стихови ... издание од 1990 г. . . Сите книги на Иван се самообјавени и непрофитни и до нив може лесно да се пристапи.
Иван Глишиќ е првиот андерграунд писател во поранешна Југославија и најстариот панк во поранешна Југославија. Првиот панк бенд во неговиот град е формиран во 1978 година и се вика Нови Талас, а тука е и неговиот психоделичен панк бенд Богаљи, формиран во раните 90-ти. Тој често изразувал разочарување кај денешните панкери што повеќето од нив се фалсификати, и што има огромна разлика во тогашното „Панковско интимно семејство“ на овие генерации денес, а тој талент е заменет со дебел паричник.
„Талентот повеќе не е важен. Дај пари, имаш ЦД, имаш настап на ТВ, ударен термин, имаш видеа, книга... На насловна си. Пожелно е да бидете што е можно поедноставни, повулгарни, толку е поголема вашата слава. Ужас… Син сум на столар и шивачка, немаше кој да ме турка. Но, имаше натпревари под шифра. Ја добив првата награда, а еве мои стихови на фестивали, плочи, еве ги моите романи. Под шифрата, меѓу триста автори, ја добив првата награда за фељтонот за Црњански во „Вечерњи новости“, осумдесет и шести, а се натпреваруваа и членови на нашата Академија на науките. А освоив и награди за синопси, беа снимени документарни филмови на мои теми. Сега за конкурсот треба да го испратите вашето целосно име и презиме, број на тековната и банкарска сметка. Мојот млад сосед вели: „Јави се во банка и провери, па ако имаш пари да купиш награда и потоа да разговараш, ќе ја добиеш“. Евровизија нема конкуренција - доаѓаат познати личности. Не е фер. ''Можеби меѓу младите има подобри композитори и текстописци од Брега, Ковач, Жељко... Гледам, медиумите почнаа да бараат таленти, но, со чесни исклучоци, жирито се шегува со натпреварувачите, како намерно да прифаќаат некои кутри да се смеат. кај нив, фол-партија.''"
Иван бил добар пријател и со легендарниот панк Сатан Панонски, а во 1996 година му посветил едно од најпрепознатливите панк дела во екс Ју областа „Чизми на слободата“.
Чизми на слободата
„Панкери убиени, осакатени, уапсени, заробени, избезумени, убиени или бегалци за време на братоубиствената војна, а особено Ивица Чуљак Кечер II“
Паметно глув на непотврдените изјави на сомнителни сведоци, авторот од Шабац, Иван Глишиќ, од прва рака го создал овој меморијален истражувачки роман, наместо наметливи политички, уметнички и субкултурни фрагменти од животот и делото на култната контроверзна личност - Сатан Панонијан. Така, Чизмите на слободата секако не припаѓаат на приказна која би сакала да ги засени домашните бестселери со интересот на читателот. Или српски или хрватски. Напротив, самото појавување на омаж во доменот на писателите со упорноста на Глишиќ, еден од најголемите андерграунд автори во поранешна Југославија, ова второ, проширено и дополнето издание, само ќе ги изедначи одамна откриените сегашни и потенцијални потрошувачи. попривилегирани.Вие придружете се! ). Во Чизмите на слободата, фантазмагоријата на Сатан Панонски се користи како наративен медиум за проектирање на алтернативната генерација од 1990-тите разурната од војната, како увертира за предвоената кулминација на домашната панк-сцена и нејзиниот опстанок под разорни школки. Станува следбено лого на бескомпромисно посветените на: духовното пред материјалното, вистината пред лагата, сопственото мислење пред наметнато, пријателството пред интересот; проткаен со харизматичниот акроним KOZO - Одредот на одмаздата на Кечер. Врз основа на романот Чизми на слободата, создадена е истоимената радио драма. Ја адаптираше драматургот Иван Велисављевиќ во изведбата на Втората програма на Радио Белград .2010 година. Улоги: Драган Вујиќ, Бранислав Платиша, Синиша Убовиќ, Дејан Цицмиловиќ, Билјана Ѓуровиќ и Јанош Тот. Музички соработник е Марија Ќириќ. делото е прогласено за најдобро достигнување на автори до триесет години. Во соработка со покојниот Сатан од Панонија, 1990 г. Иван Глишиќ објавил и антологија на панк поезија „Децата на стариот Бакунин“. За овој проект, Сатан го направил дизајнот на корицата и ја збогатил книгата со неговите уникатни цртежи. А во чизмите на слободата се неговите, досега необјавени, цртежи, како и литературен додаток со главно необјавени дела, проза и поезија.
Пластично лице
Роман за потрагата по идентитет, напишан во 1989 година и објавен во 1990 година. Како водилка, животот на младите музичари и класичната музика бил за Глишиќ. Читал дека мора да вежбаат со часови, дека родителите не им дозволуваат да се дружат, дека не ги болат прстите или дека детските игри не ги одвлекуваат од музиката. Значи, живот под стаклено ѕвоно. А познавал и неколку млади музичари од музичкото училиште Шабац, но и од Музичката академија во Белград, кои му раскажувале за себе и сакале да бидат малку како обични млади луѓе, во обична кожа. И така, Иван ја напишал „Пластично лице“, за малиот Томица, кој првпат патувал со автобус до Метрополис, за да ги купи плочите на Рахманинов. Доаѓа до судир, сите умираат, само Томица останал жив, а со пластична операција неговото изгорено лице се реконструира на ликот и приликата на починатото момче. По закрепнувањето, Томица оди во родното место, со туѓ лик и туѓи документи, со намера да им каже се на родителите. Но, случајно поминува покрај гробиштата, гледа дека неговите родители од неговата смрт направиле голем бизнис, продавајќи маици со неговиот лик, плочи, касети. . . Неговото враќање ќе им го уништи бизнисот. И Томица решил да го продолжи животот како повредено момче, кое било млад шанкер во кафуле. Во 1990 година, романот добил диплома од Политикин Забавник, за дело за млади. Иван се напишал во стилот на протокот на свеста, со примеси на фикција, земајќи го стилот на Џејмс Џојс и Томас Ман како модел. . . Кога се појавил романот, многу матуранти и студенти му пишале, известувајќи го дека овој роман го земаат на матура или на семинарска работа. Второто ажурирано издание се појавило во 2010 година и исто така било исклучително добро прифатено од новите генерации. На Радио Белград била изведена радио драма во адаптација на Иван Велисављевиќ, а во режија на Милош Јагодиќ, а главните улоги ги толкувале Синиша Убовиќ, Урош Јовчиќ, Милица Зариќ, Лепомир Ивковиќ, Добрила Илиќ, Дејан Чавиќ, Драгомир Чумиќ, Миодраг Милованов и Бранислав Платиша. Музиката за драмата ја избрал Драган Митриќ.
Политички ставови
Иван Глишиќ е човек со слободарски ум кој ги руши сите граници на паганскиот авторитет и во своите книги најдобро го опишува тоа.
„ Сакаш да бидам просјак, сакаш да бидам крал, тргни ми ја стоката и ПУШМАЈКАР! Дај ми сад, палата за себе, тргни ми го добитокот и ПУШМАЈКАР! За тебе јас сум топовско месо, ти си вредна работа, тргни ми го добитокот и ПУШМАЈКАР! Нема да умрам за тебе и да ти го бранам ноќниот бар, тргни го добитокот од мене и ПУШМАЈКАР“
„ Секоја влада, дури и најдемократската, бара субјекти. Затоа, младите не треба да очекуваат ништо од политичарите. Потоа има кланови во новинарството, издаваштвото. Затоа е најдобро кога ќе се соберат млади алтернативи и ќе соберат пари за фанзин, демо, ЦД, книга. Тоа е вистинската работа, вистинското андерграунд, а не гламурозното. "
„ Дали во Шабац добив некое признание за толку труд и ширење на славата на градот? Никогаш еден. Затоа што никогаш не сум бил на власт, како некои мои колеги писатели и сликари, кои добија ателјеа, станови, општинска пензија, средба со градоначалникот и медиумите. Од 50 книги промовирав само две во Шабац и двете беа забранети, една во 1974 година. Свадба, втора 1993 година / Ура ура матура. И денеска сум на списокот на неподобни, затоа што сум аполитичен. Ако сакам промоција денес, ми бараат да платам вежбалница, техничар, музичар, затоа што е бесплатно само ако ме поканат Библиотека, Културен Центар, Музеј или Театар, а не ми се јават затоа што биле политички партии под коалициски договор, и само нивните подобни уметници и добро ги плаќаат, тоа е јавна тајна. Срамота! "
За време на војната во поранешна Југославија, тој бил опозиција и го поддржувал Движењето на народниот отпор во соборувањето на владата на Слободан Милошевиќ.
NGC 6152
NGC 6152 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Рамнило, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6152 се споменува и како OCL 961, ESO 179-SC9.
Откривање
Објектот е откриен на 8 јули 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6152 е од видот II2m. Видливиот сјај со голо око изнесува 8,1 m. NGC 6152 има само една позната привидна димензија, која изнесува 25'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 16 ч 32 м 45 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -52° 38' 36"".
Други поделби
Проучување на NGC 6152 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 433; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8712. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Манастирско Доленци
Манастирско Доленци — село во областа Копачка, во Општина Кичево, во околината на градот Кичево. До март 2013 година, селото било дел од поранешната Општина Другово, која била споена со Општина Кичево.
Името „Манастирско“ доаѓа од близината на Кичевскиот манастир.
Географија и местоположба
Ова село се наоѓа во областа Копачка, во јужниот дел на територијата на Општина Кичево, југозападно од самиот град Кичево, во горното сливно подрачје на реката Треска. Селото е ридско, на надморска височина од 700 метри, оддалечено од градот Кичево на 12 километри.
Куќите на ова село се наоѓаат во една сува долина и на нејзините благи падини. Долината се наоѓа во ридскиот јужен дел на Кичевската Котлина. Околни села се: Србјани на север, Карбуница на исток и Пополжани на запад.
Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Белејци, Ракида, Жив-огон, Јастребец, Сртоец, Долишта, Горна Црква, Бариште, Гола Краста, Павли Дол, Ралица, Врвои и други.
Селото има збиен тип. Се разликуваат Горно, Средно и Долно маало. Во маалата, роднинските куќи се поблизу една со друга.
Историја
Месноста Горна Црква се наоѓа крај селските гробишта, на патот кон блискиот Кичевски манастир. Таму има остатоци од некоја помала стара црква. Постарите мештани мислат дека таа црква била „латинска“.
Преданието кажува дека селото подоцна било напуштено. Денешното село не е толку старо. Било обновено од доселеници на почетокот на век. Доселениците биле по потекло од соседното село Крнино, кое денес е напуштено. Покрај нив, во селото се доселиле и луѓе од околината на Скадар и Јанина.
Крнино
Селаните наведуваат дека до првата половина на век, југозападно од нивното село постоело малото македонско село Крнино. Тоа се наоѓало 300 метри пониско од денешниот Кичевски манастир. Меѓутоа, во тој период, селото било раселено, а родот Блажески преминал во селото Манастирско Доленци.
На земјиштето на манастирот бил изграден Кичевскиот манастир. Поради оваа причина, манастирот долго време бил познат под името Крнински манастир.
Стопанство
Атарот зафаќа простор од 11,3 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 963 хектари, на пасиштата отпаѓаат 108 хектари, а на обработливото земјиште само 38 хектари.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Манастирско Доленци имало 320 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, во 1905 година во Манастирско Доленци имало 320 жители, под врховенството на Бугарската егзархија.
Една статистика, која ја подготвил кичевскиот училиштен инспектор Крсто Димчев во 1909 година, ги дава следниве податоци за Манастирско Доленци:
Селото е мало со намалување на бројот на населението. Така, тоа во 1961 година имало 210 жители, а во 1994 година 126 жители, од кои 124 биле Македонци и 2 Срби.
Според пописот од 2002 година, во селото Манастирско Доленци живееле 109 жители, од кои 108 Македонци и 1 Србин.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 40 жители, од кои 24 Македонци и 16 лица без податоци.
Родови
Во селото Манастирско Доленци живеат само Македонци христијани. Во селото има само еден староседелски род доселен од раселеното село Крнино, остатокот од родовите се доселени, еден дел со познато место на старина, а другиот дел со непознато место на старина.
Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1960-тите години родови во селото се:
Според истражувањата пак на Тома Смиљаниќ во периодот од 1921-1926 година родови во селото се:
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Кичево, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2013 година. Во периодот од 1996-2013 година, селото било дел од некогашната Општина Другово.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Кичево. Селото припаѓало на некогашната општина Кичево во периодот од 1955 до 1965 година.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Другово, во која покрај селото Манастирско Доленци, се наоѓале и селата Горно Добреноец, Долно Добреноец, Другово, Јаворец, Лавчани, Подвис, Пополжани и Србјани. Општината Другово постоела и во периодот 1950-1952, кога во нејзе биле вклучени селата: Другово, Манастирско Доленци, Пополжани и Србјани.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 0774 според Државната изборна комисија, сместено во селскиот дом.
На локалните избори во 2017 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 84 гласачи. На референдумот во 2018 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 91 гласач.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 85 гласачи.
Редовни настани
Во селото традиционално се прославува:
Картел
Картел е формален (експлицитен) договор помеѓу претпријатија. Тоа е формална организација на производители кои се договараат да ги координираат цените или производството. Картелите обично се јавуваат во олигополистичка индустрија, каде има мал број на продавачи и вообичаено опфаќа хомогени производи. Членовите на картелот може да се договорат за прашања како на пример договор за цените, вкупното индустриско производство, делови од пазарот, поделба на потрошувачи, распределување на територии, манипулирање со понудата, основање на заеднички претставништва за продажба, поделба на профит и комбинација на овие. Целта на таквата соработка е да се зголеми добивката на поединечните членови преку намалување на конкуренцијата. Законите за конкуренција ги забрануваат картелите. Идентификувањето и растурањето на картелите е значаен дел од политиката за конкуренција во поголемиот број земји, иако да се докаже постоењето на картелите ретко кога е лесно, бидејќи претпријатијата вообичаено не се толку невнимателни за да ги стават договорите за заговарање во писмена форма. http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cartel&action=edit Неколку економски истражувања и правни одлуки на органите против монополите дошле до заклучокот дека зголемувањето на средната цена постигнато од картелите во последните 200 години е околу 25%.Просечното зголемување на цената кај приватните меѓународни картели (оние со учесници од две или повеќе земји) изнесуваше 28%, додека кај домашните картели просечно изнесуваше 18%. Помалку од 10% од сите картели вклучени во испитувањето не успеале да ги зголемат пазарните цени.
Форми на картели
Треба да се направи разлика помеѓу јавни и приватни картели. Кога станува збор за јавни картели, владата може да ги утврди и спроведе правилата во врска со цените, производството и други такви прашања. Картелите за извоз и шпедитерски здруженија се примери за јавни картели. Во многу земји, за време на рецесија се дозволуваат картелите во индустриите за кои се смета дека имаат потреба од стабилност на цените и производството и/или за да се овозможи рационализација на структурата на индустријата и прекумерниот капцитет. Во Јапонија на пример, такви договори се допуштаат во индустријата за топење челик, алуминиум, бродоградбата и разновидни хемиски индустрии. Јавните картели биле, исто така, дозволени и во Соединетите Американски Држави за време на Големата економска криза во 1930-тите години и продолжиле да постојат некое време по Втората светска војна во индустриите, како ископување на јаглен и производство на нафта. Картелите имале голема улога и во германската економија во периодот меѓу двете светски војни. Меѓународните договори за стока вклучувајќи производи како кафе, шеќер, калај и од неодамна нафта (OPEC) се примери за меѓународни картели кои јавно наметнале договори меѓу различни национални влади. Картелите за време на кризи биле, исто така, организирани од владите за различни индустрии или производи во различни земји за да се договорат цените и да се ограничи производството и распределбата во периоди на сериозни дефицити.
Историски набљудувано, картелите во САД биле формирани врз основа на неформални тајни договори меѓу фирмите од определена индустрија. Во Германија, картелите меѓу двете светски војни претставувале формални здруженија при што секоја фирма добивала своја производна квота, определена врз основа на нејзиниот капацитет кој бил проценуван од независни експерти. Притоа, фирмите кои ги надминувале квотите плаќале казни, додека фирмите кои не ги искористувале своите квоти добивале награди, а во некои картели постоело меѓусебно продавање на квотите во рамките на картелот. Понатаму, во некои индустрии постоеле заеднички агенции за продажба на производите, а во други купувачите се распределувале на одделните членки на картелот.
Во споредба, приватните картели вклучуваат договор за начинот и условите од кои членовите добиваат заемна корист, а кои не се знаат и нема веројатност дека ќе бидат откриени од надворешни страни. Во многу судски надлежности, приватните картели се сметаат за нелегални и се смета дека ги кршат законите против монопол.
Теорија на картелите
Картелот се основа ако неговите членови веруваат дека може да ја зголемат својата добивка со меѓусебна соработка. Иако картелите најчесто се основаат на олигополските пазари, сепак тие можат да се појават и на конкурентските пазари. Во тој поглед се поставува прашањето: зошто конкурентското претпријатие кое веќе ја максимизира својата добивка би сакало да влезе во картел? Одговорот на ова прашање е суптилен: економската теорија тврди дека на конкурентските пазари, претпријатието го определува обемот на своето производство раководејќи се само од својата добивка при што го занемарува влијанието на своето производство врз добивката на другите претпријатија. Наспроти тоа, картелот го зема предвид ефектот на промената на производството на едно претпријатрие врз добивката на сите други претпријатија. Разликата е во тоа што, на конкурентскиот пазар, ако едно претпријатие го намали своето производство, тоа ќе има никакво или само мало влијание врз пазарната цена, и тоа толку мало што е занемарливо не само за тоа претпријатие, туку и за сите други претпријатија на пазарот. Меѓутоа, ако сите конкурентски претпријатија го намалат своето производство, тоа ќе предизвика значително влијание врз пазарната цена. Искористувајќи го ефектот на ваквата заедничка акција, картелот избира помал обем на производство во споредба со совршената конкуренција.
Во картелот, секоја фирма добива квота во вкупното производство, така што при n фирми, квотата изнесува 1/n. на тој начин, секоја фирма се соочува со поединечна побарувачка еднаква на 1/n од вкупната пазарна побарувачка. Секоја фирма произведува еднакво производство (1/n), а профитот го максимизира на точката во која се сечат маргиналниот приход и маргиналниот трошок, а цената зависи од производството на фирмата. Ако фирмите во картелот не се многу големи и немаат влијание врз вкупната понуда, тогаш секоја фирма има поттик да излезе од картелот, зашто така таа ќе продава по цената одредена од картелот, но ќе може да го зголеми производството над квотата и со тоа ќе го зголеми профитот. Тоа создава тешкотии во одржувањето на картелот. Друг проблем со кој се соочува картелот е можноста маргиналните трошоци на членките да се разликуваат меѓу себе; тогаш, некои членки ќе претпочитаат повисока цена, а други пониска поради што не може да се определи цената која ќе го максимизира профитот на картелот. Овој проблем може да се реши ако картелот дозволи продажба на квотите меѓу неговите членки. Понатаму, ако квотите се одредуваат во зависност од производниот капацитет на членките на картелот, тогаш секоја фирма има интерес да инвестира во зголемување на капацитетот, зашто така ќе добие поголема квота и ќе оствари повисок профит. Најпосле, ако членките на картелот имаат квоти, тоа создава можност за влез на нови фирми во индустријата кои ќе произведуваат повеќе од квотите, но по истата цена; оттука, картелот ќе биде принуден на новите фирми кои влегуваат во индустријата да им понуди поволни услови за да ги привлече во картелот.
Долгорочна неодржливост на картелите
Картелите се распаѓаат поради различни причини. На пример, картелот е неуспешен ако другите претпријатија, кои не се членови на картелот, можат да ги снабдат потрошувачите со големи количества од производот. Таков е случајот со меѓународниот картел што го основале производителите на бакар, кој не бил успешен поради конкуренцијата од претпријатијата што произведуваат бакар од отпадот. Друга причина за неуспехот на картелот е мотивот на неговите членови да мами, односно да го прекрши договорот. Имено, бидејќи секој поединечен член е само мал дел од картелот, неговото зголемување на производството, доколку сите други членови го почитуваат договорот, нема да предизвика пад на пазарната цена, а тоа претпријатие ќе оствари повисока добивка. Ако вака се однесуваат повеќе претпријатија, тогаш картелот се распаѓа.
Некои тврдат дека картелите по природа се нестабилни преку аргументи од теоријата за игра, особено преку играта дилема на затворениците. На двајцата затвореници им е подобро кога остануваат тивки (односно, кога соработуваат) отколку кога двајцата одлучуваат да извршат измама (да отстапат од договорот, односно, да се натпреваруваат). Меѓутоа, ако само еден од двајцата затвореници изврши измама додека другиот остане тивок, првиот би бил слободен, што е сепак поповолно за него отколку да мора да остане во затвор шест месеци.
Истото може да се случи и во картел ако пазарот по природа е ограничен (во контраст со пазарот што продолжува да постои бесконечно: додека на неговите членови им е подобро да бидат дел од договорот отколку да се натпреваруваат, отстапувањето (на пример со намалување на својата цена) би можело да значи заземање голем дел од пазарната побарувачка и остварување големи профити. Со други зборови, членовите на картелот секогаш имаат мотив да отстапат од својот договор што објаснува зошто генерално е тешко картелите да се одржат долгорочно. Емпиричните истражувања за картелите од 20 век утврдија дека просечното траење на откриените картели е од 5 до 8 години. Сепак, откако ќе се растури картелот, мотивот да се формира картелот се враќа и картелот може повторно да биде формиран.
Дали членовите на картелот ќе изберат да го прекршат договорот ќе зависи од тоа дали краткорочните добивки од прекршувањето ги надминуваат среднорочните и долгорочните загуби што произлегуваат од можното растурање на картелот (од оваа причина, и во Играта за дилемата на затворениците, рамнотежата се менува ако играта се игра еднаш или ако, наместо тоа, се повторува). Релативната големина на овие два фактори делумно зависи од тоа колку е тешко за претпријатијата да надгледуваат дали има придржување до договорот и од значајноста на краткорочните добивки во однос на долгорочната добивка. Колку подолго претпријатијата во картелот можат да мамат без да бидат откриени, толку поголема ќе биде добивката од тоа. Поради тоа, доколку е тешко да се надгледува, тогаш колку е поголема веројатноста дека некоја страна од договорот ќе мами толку понеодржлив ќе биде картелот.
За да може да се одржи, картелот мора да биде способен да го надгледува однесувањето на членките и да го спречи мамењето. Исто така, картелот мора да го скрие своето незаконско однесување од државните агенции. За да го откријат мамењето, картелите користат различни техники. На пример, некои картели им даваат право на своите членови да ги испитуваат деловните книги на другите членки на картелот. Понатаму, картелот може да го подели пазарот на територијална основа, како што бил случајот со картелот за жива (1928-1972) во кој Шпанија ги добила пазарите во Јужна и Северна Америка, а на Италија ѝ припаднал европскиот пазар. Некои картели ги користат индустриските здруженија кои прибираат и објавуваат статистички податоци за одреден сектор од кои може да се согледаат производството и цените на одделните претпријатија. Во продолжение, картелите користат различни методи за да ги принудат членките на почитување на договорот. На пример, во минатото, Џенерал електрик и Вестингхаус, двајцата најголеми продавачи на генератори со парни турбини, во своите договори со купувачите ја вклучувале одредбата за „најповластена земја“ според која, ако продавачот му понуди пониска цена на кој и да било сегашен или иден купувач, тогаш истата цена мора да им ја понуди и на сите други купувачи, вклучувајќи и надомест за купувачите во минатото. Понекогаш, може да се случи дури и владите да обезбедат заштита на картелите. Таков е случајот со договорот од 1944 година, склучен меѓу САД и некои други држави со кој се воспоставил картел кој ги фиксирал цените на меѓународните авионски летови. Друг пример се професионалните екипи за бејзбол во САД, кои од 1922 година биле изземени од законите за спречување на конкуренцијата.
Постојат неколку фактори што влијаат врз способноста на претпријатијата да го надгледуваат картелот:
Бројот на претпријатија во индустријата
Колку е помал бројот на претпријатија во индустријата, толку е полесно за членовите на картелот да го надгледуваат однесувањето на другите членови. Со оглед на тоа што откривањето на смалувањето на цените станува потешко како што се зголемува бројот на претпријатија, добивките од смалувањето на цените се поголеми.
Колку е поголем бројот на претпријатија толку е поверојатно дека една од тие претпријатија е неконформистичка претпријатие, односно, претпријатие позната по спроведување на енергична и независна стратегија за одредување цени. Дури и кога станува збор за концентриран пазар, со неколку претпријатија, постоењето на таква претпријатие може да го наруши колизиското однесување на картелот.
Одлики на продадените производи
Врз способноста на картелот да надгледува а според тоа и на долгорочната одржливост на картелот ќе влијае и тоа дали производите продадени од картелите се хомогени или различни. Со хомогените производи не само што полесно се прават договори за цени и/или количини туку се олеснува и надгледувањето. Доколку производите се хомогени, претпријатијата знаат дека поверојатна е промена во нивниот дел од пазарот поради смалување на цените (или зголемување на количината) од страна на друг член. Наместо тоа, доколку производите се различни, промени во количините продадени од некој член може да се случат како резултат на промените на преференциите на потрошувачите или побарувачката. Во првиот случај, јасно е дека промената во побарувачката на една претпријатие се случува како резултат на мамење од друг член, додека во вториот случај членовите би можело да не мамат а сепак тендениите на побарувачката да се сменат.
Трошоци за производство
Слични структури на трошоците кај претпријатијата во картел овозможуваат полесно координирање со оглед на тоа што претпријатијата ќе имаат слично максимизирачко однесување во поглед на цените и производството. Наместо тоа, ако претпријатијата имаат различни структури на трошоци тогаш секое ќе има различно максимизирачко однесување и како резултат на тоа ќе има мотив за одредување на различна цена и за произведување на различни количини. Промените во структурата на трошоците (на пример кога некое претпријатие воведува нова технологија), исто така дава предност над соперниците во поглед на трошоците, со тоа што повеќе ја отежнува координацијата и одржливоста.
Однесување на побарувачката
Доколку една индустрија се одликува со променлива побарувачка (односно, побарувачка со циклични флуктуации) тоа им отежнува на претпријатијата во картелот да откријат дали таквите промени се како резултат на флуктуации на побарувачката или како резултат на мамење од страна на друг член на картелот. Поради тоа, надгледувањето е потешко во пазар со флуктуации на побарувачката.
Одлики на продажбите
Како што е кажано, краткорочните добивки од мамењето (во однос на долгорочните добивки од колузијата) даваат поголема веројатност дека некој член ќе мами. Овие краткорочни добивки делумно ќе зависат од зачестеноста и бројот на продажбите. Ако продажбите не се чести (на пример на некои пазари за тендери каде претпријатијата можат да имаат десет договори за продажба) тогаш претпријатијата во картелот може да имаат мотив да ја намалат својата цена во однос на цената на другите продавачи и да го добијат договорот (со оглед на тоа што тие генерално знаат дека ќе има само неколку можни договори). Згора на тоа, колку е поголем бројот на производи за продавање толку е поголем мотивот за претпријатието да мами. Според тоа, мала зачестеност на продажбите придружена со големи количини на производи во секоја од овие продажби ги прави картелите помалку одржливи.
Соединетите Американски Држави
Шермановиот закон против монополите од 1890 година ги прогласил за незаконски сите договори, здруженија и конспирации што неоправдано ја спречуваат меѓудржавната и надворешната трговија. Ова вклучува нарушувања на картелот, како договор за цените, манипулирање со понудата и поделба на потрошувачите. Прекршувањата на Шермановиот закон што вклучуваат договори меѓу конкурентите обично се казнуваат како кривични дела. Првиот успешен процес против картелите врз основа на Шермановиот зкаон бил оној против шест фирми од производството на челични цевки кои во 1894 година постигнале договор за поделба на пазарот во 35 американски држави. Притоа, определени градови биле резервирани за одделни фирми, а во овие градови другите фирми од картелот секогаш нуделе повисоки цени на тендерите за да победи привилегираната фирма. Во другите градови, цените биле одредени од страна на централниот комитет при што најпрвин сите фирми конкурирале со своите понуди пред комитетот, нудејќи му „бонус“, а фирмата со најголем понуден бонус го добивала правото да конкурира на официјалниот конкурс. Овие бонуси одвреме-навреме биле распределувани на членките на картелот согласно нивниот капацитет за прозводство. Следниот важен закон во борбата против картелите во САД бил Законот за Федералната комисија за трговијата (Federal Trade Comission Act) од 1914 година.
Европската унија
Законот за конкуренција на ЕУ експлицитно забранува картели и слични практики во член 81 од Договорот од Рим article 81 of the Treaty of Rome. Овој член вели: 1.Следново се забранува како неспојиво со заедничкиот пазар: договори меѓу деловни субјекти, решенија на здруженија на деловни субјекти и заеднички практики што можат да влијаат врз трговијата меѓу земјите-членки а кои за свој предмет или последица го имаат спречувањето, ограничувањето или искривувањето на конкурентноста на заедничкиот пазар, а особено оние што:
2.Сите договори или решенија забранети согласно овој член автоматски се неважечки.void.
3.Одредбите од параграф 1 може, сепак, да се прогласат за неприменливи во случај на:
што придонесува за унапредување на производството или дистрибуција на стоки или за унапредување на техничкиот или економски напредок, додека им допушта на потрошувачите просечен дел од придобивката што произлегува, а што не:
Член 81 експлицитно забранува договори за цени и огранучување/контрола на производството, двата најзачестени вида на колизија меѓу картели. Законот за конкуренција на ЕУ исто така содржи и прописи за износот на паричните казни за секој вид на картел и попустлива политика според која ако некоја претпријатие во картел е прва што се откажува од договорот за колизија ослободена е од каква било одговорност. Овој механизам многу помогна за откривање на договори меѓу картели во ЕУ.
Примери
Пример за нов меѓународен картел е оној создаден од членовите на Азиската федерација за тркање и документиран во Политиката за добри соседи потпишана на 1 септември 2003 година. Други добро познати примери се:
Ваутер Виперт
Ваутер Виперт (Wouter Wippert; р. ) — холандски професионален друмски велосипедист, кој вози за професионалната континентална екипа.
Кариера
Во 2015 година, Випер ја освоил шестата етапа на Тур Даун Андер. На Трката околу Калифорнија бил трипати присутен на подиумот во присуство на Марк Кевендиш и Петер Саган. Исто така освоил неколку етапи на Трката околу Тајван и Трката околу Кореја.
Болтија
Болтија (словенечки: Boltija) — населба во Општина Литија во средна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Штаерска. Населбата сега е вклучена во Засавскиот статистички регион.
Илија Сталески
Илија Штерјов Сталески ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Роден е во селото Малкоец, но се преселил ѝ живеел во Кленоец. По занимање бил земјоделец. Во Кленоец имал можност да се вклучи во народно ослободителното движење и да соработува со доста позадински работници. Во Кленоец, во пролетта 1943 година, бил член на Народноослободителниот одбор и активно соработувал и го помагал движењето, но таа активност била откриена ѝ за време борбите на 5 октомври 1943 година бил фатен од балистите и стрелан на 6 октомври 1943 година.
Родителско отуѓување
Отуѓувањето (на детето) од родителот претставува процес и резултат на психолошка манипулација на детето, кое покажува неоправдан страв, непочитување или непријателство кон родителот и/или други членови на семејството. Ова е препознатлив и широко распространет облик на психичко и на семејно насилство над детето и над отфрлените членови на семејството кој се јавува речиси исклучиво во случаи на разделување или развод помеѓу сопружниците (особено ако е во тек судска постапка), и кој ги поткопува основните начела на Универзалната декларација за човекови права и на Конвенцијата за правата на детето. Најчесто причината за оваа појава е родителот кој сака да го исклучи другиот родител од животот на своето дете, но за отуѓувањето може значително да придонесат и други членови на семејството или пријатели, како и стручни лица чиј предмет на работа е семејството (вклучувајќи психолози, социјални работници, правници и судии). Ова често доведува до долгорочно, па дури и до трајно отуѓување на детето од едниот родител и од другите членови на семејството по линија на тој родител, и како едно мошне непријатно искуство од детството, последиците од него се значително зголемен ризик за ментално и физичко разболување на детето.
Воведен опис
Родителското отуѓување нема една утврдена дефиниција и своето постоење, етиологија, одлики и особено концептот синдром на родителско отуѓување се предмет на расправа. Некои формулации на концептот ја нагласуваат улогата на родителот-отуѓувач, нарекувајќи го различно, како родител-програматор или како „огорчен хаотичен родител." Последните описи, под влијание на истражувањето на Кели (Kelly) и Џонстон (Johnston), предлагаат покомплексна анализа, во која сите членови на семејството може да имаат влијание. Ова "системски втемелено" гледиште признава дека детето може да биде отуѓено од едниот родител без "отуѓувачко" однесување од страна на другиот родител. Поновите трудови, на пример оние на д-р Крег Чајлдрес (Dr Craig Childress) (2015) го отфрлаат името "синдром" и појавата ја нарекуваат како „отуѓување од родителот кое се темели на приврзаност“. Наведувајќи исцрпна стручна литература со која ги поткрепува своите тврдења, појавата ја објаснува како последица од искривената приврзаност која кај детето настанала под влијание на патогениот родител поради меѓугенерациски пренос на траума, поради што тој родител со детето создава меѓугенерациски сојуз, втурнувајќи го детето во судир со другиот родител и оживувајќи ја својата траума од детството преку лажна драма во која учествуваат детето-жртва, родителот-насилник и родителот-заштитник. Неговата дијагностичка листа се разликува од гарднеријанската и се повикува на три главни симптоми кои се јасно видливи кај детето: потиснат систем на приврзаност кон отфрлениот родител, знаци на нарушување на личноста кои се видливи кај детето или фобична анксиозност кон едниот родител и фиксирана манија, при што последните две кај децата не можат да се развијат освен ако не се поттикнати под влијание на возрасно лице. Клиничарите во оваа област (д-р Чајлдрес, д-р Бејкер) сметаат дека детето, освен во случаи на тешко и долготрајно злоставување или инцест, не го отфрлаат едниот родител ако на тоа не е принудено од другиот родител, и/или околината.
Самата појава е спротивна на логиката поради тоа што детето всушност се врзува со родителот кој го отуѓува (злоставува), додека пак го отфрла родителот чие родителство е сосема примерно. Ова е особено поради тоа што родителот отуѓувач  во опкружувањето се прикажува како подобар родител, како задоволен и како некој кој навидум со детето има идеален однос, додека отфрлениот родител е несреќен, фрустриран и честопати не е во состојба да се претстави во сосема позитивно светло. Однесувањето на родителот кој го отуѓува детето од другиот родител може да биде свесно и со намера, несвесно, или може да биде одраз на недостаток на свест за влијанието врз детето. Директно отуѓување претставува кога едниот родител активно го поткопува другиот родител, на пример кога дава навредливи коментари за другиот родител, кога на детето му кажува дека другиот родител е виновен за разводот или за финансиските проблеми. Индиректно отуѓување е кога родителот не го поддржува детето да контактира со другиот родител или молчешкум прифаќа негативно однесување и коментари на детето кон другиот родител.
Поголемиот дел од литературата во врска со оваа појава, која пак од своја страна е оценета од други стручни лица, е во форма на описи и дефиниции (овде спаѓаат трудови објавени во научни и стручни списанија, но не и книги, бидејќи книгите не се оценуваат на тој начин, туку преку рецензии и критики). Спроведени се и некои емпириски истражувања, но квалитетот на овие истражувања варира. Во тек се понатамошни истражувања кои ги спроведуваат бројни научници и експерти во оваа област, а основана е и Студиска група за родителско отуѓување. Д-р Кловар (Dr. Clawar) и Ривкин (Ms Rivkin) [13] изработија надолжна студија која вклучува 1,000 случаи. Отстапувањето поради избор на примерокот е проблем во многу од студиите. На пример, кога се разговара со отуѓени деца, голема е веројатноста дека оние кои се избрани за студијата се токму оние кои се најтешко отуѓени и оние кои најмногу биле погодени. Во литературата која е оценета од други стручни лица има голем број на искази и тврдења на судии, адвокати и експерти за ментално здравје.
Прифатеност кај струката
Историјата на родителско отуѓување укажува на неговото се` поголемо признавање како медицинска состојба. Во 1996 година Претседателската работна група за насилство и семејство при Американското здружение на психолози (APA) укажа на отсуството на податоци кои би го докажале синдромот на родителско отуѓување (РАЅ) и изрази резервираност во врска со употребата на тој израз. Сепак, на 1 јануари 2008 година АРА издаде соопштение во кое се наведува дека организацијата нема официјален став во однос на синдромот на родителско отуѓување (PAS). Резултатите од анкетата спроведена меѓу правници и експерти за ментално здравје од 2009 година покажуваат дека постои умерена поддршка за прифаќање на постоењето на родителско отуѓување. Сепак, се` уште постои отпор кон прифаќање на фактот за постоење на синдромот на родителско отуѓување. Вилијам Бернет (William Bernet), во петтото издание на Дијагностичкиот и статистички прирачник за ментални нарушувања DSM-5 кој беше издаден во 2013 година, се заложи за вклучување на нарушувањето предизвикано од родителско отуѓување како дијагноза која се однесува на отуѓување од родителот. Неговата концепција се однесува на отуѓување од родителот и различни други описи на однесување за кои верува дека претставуваат основен концепт на нарушувањето предизвикано од родителско отуѓување. И покрај лобирањето од страна на предлагачите,  во декември 2012 година овој предлог беше одбиен. Некои укажуваа на тоа дека генералната идеја на синдромот е опфатена во DSM-5 во тесно поврзаната дијагноза: "Релациски проблем родител-дете". На пример, перцепцијата на детето за отуѓениот родител "може да вклучува негативни атрибути за намерите на тој родител, непријателство кон него, перманентно обвинување на другиот (родител) како и неосновани чувства на оддалеченост од истиот."