cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Теалогија
Теалогија (неологизам кој потекнува од старогрчкиот θεά што значи "Божица" и λόγος што значи "студија на") — дискурс со кои се одразува врз значењето на Божицата (Теа) за разлика од Богот (Тео). Таа е проучување и размислување за женското божествено од феминистичка перспектива.
Теалогијата се разликува од феминистичката теологија, која е проучувањето на Бога од феминистичка перспектива, но двете полиња можат да се видат како поврзани и меѓусебно зависни.
Историјата на терминот
Потеклото на терминот и првичната употреба е отворено за дебата, и дефиницијата и обемот на теалогијата се дефинирани од страна на клучните научници во оваа област. Често припишуван неологизам измислен од страна на Исак Бонеуитс во 1974 година, Патриша Јолана смета дека почетокот на користењето на терминот е во 1976 година кредитирајќи ги и Бонеуитс и Валери Сајвинг за почетната употреба.
Во 1993 година, дефиницијата за теалогијата на Шарлот Карон како "одраз на божественото во женски и феминистички услови" се појави во "Да се направи и направи повторно". Во тоа време, концептот доби значителен статус меѓу приврзаниците на движењето на Божицата.
Теалогија како академска дисциплина
Терминот укажува на феминистички пристап кон теизмот и контекстот на Богот и полот во Паганството, Неопаганството и разни религии засновани на природата. Сепак, тој исто така се користи од страна на феминистките за монотеистички религии за да се опише во повеќе детали женскиот аспект на монотеистичкото божество или тројство.
Бел Камен (Живојно)
Бел Камен (локално: Бели Каменови) е археолошко наоѓалиште во битолското село Живојно. Претставува некропола од железно време. Случајно е откриен во 1956 година кога месен жител во својата нива откопал две гробници - цисти. Нивата се наоѓа на една пространа падина која постепено се спушта кон малата река Здравица, а е оддалечена 1,5 км јужно од селото и недалеку од границата со Грција. Истата година е извршено заштитно ископување при што е откриен уште еден гроб со прилози од керамички садови, копје и нож од железо и накит од бронза. Наодите се чуваат во Музејот на Македонија во Скопје.
370 п.н.е.
370 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 370. година пред новата ера, 370. од првиот милениум п.н.е., 70. од 4 век п.н.е. и прва од 370-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5138 и 5139 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4380 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3390 и 3391 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 383.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 370 година се протега во 2266 и 2267, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2326 и 2327 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 173. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1021 и 1020 исламска година пред хиџра.
NGC 6141
NGC 6141 — спирална галаксија во соѕвездието Херкул, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 27 мај 1886 година од страна на Гијом Бигурдан, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 12 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6141 е од видот S?. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,1 m/лм2. NGC 6141 има привидни димензии од 0,3' х 0,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 16 ч 23 м 6,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +40° 51' 30".
Други поделби
Проучување на NGC 6141 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 79; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3065. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 743.
Милорад Јанковиќ
'''Милорад М. Јанковиќ''' (Белград, 13 јули 1924 - Белград, 24 јули 2002) бил еден од најважните српски биолози и екологисти.
Бил универзитетски професор на Биолошкиот факултет и претседател на Еколошкото друштво на Србија. Пишувал и научна фантастика и бил истакнат активист во оваа област.
Научна и професионална кариера
Професорот Јанковиќ ја започнал својата кариера во Природонаучниот музеј на Српската земја во Белград во 1943 година. Докторирал во 1955 година на Биолошката група на Природно-математичкиот факултет во Белград со дисертација „Екологија, распространување, систематика и еволуција на родот во Југославија“.
Во 1970 година станал редовен професор на истиот факултет. Тој бил првиот управник на Отсек за биолошки науки, која подоцна прераснува во Биолошки факултет. Тој е основач и долгогодишен раководител на Катедрата за екологија и географија на растенијата на Биолошката група на Природно-математичкиот факултет, како и на Одделот за физиолошка и биохемиска екологија на растенијата на Институтот за биолошки истражувања Синиша Станковиќ. Долги години бил директор на Институтот за ботаника и Ботаничка градина.
Работа во научна фантастика
Проф. Јанковиќ одржал истакнати предавања за улогата на фантазијата и имагинацијата во творечката и научната работа („Беокон 86“), за проблемот на космизацијата на човештвото во делата на Константин Циолковски (1991), за градовите како средина за сегашниот и идниот живот на човештвото (1992) и многу други.
Под псевдонимот Миле Јанковиќ Бели, тој го објавил романот Бледа месечева светлост во изданието на Знак Сагите од 1992 година. Критичарот Илија Бакиќ за оваа книга вели: „И покрај сите маани, овој роман, како едно нетипично, но успешно дело во современата домашна СФ продукција, заслужува внимание.
Награди и признанија
Јанковиќ е добитник на две Октомвриски награди на Белград, на Седмојулската награда, како и на неколку благодарници и повелби. Бил одликуван со Орден за заслуги за народот со сребрени зраци.
Електронски пари
Електронски пари (англиски: e-money, e-cash) или дигитални пари (англиски: digital cash) претставуваат синоним за разнородна група електронски средства кои ги извршуваат традиционалните функции на парите, т.е. служат како средство за плаќање и како средство за чување на вредноста. Електронските пари ги вклучуваат: парите кои се наоѓаат на сметките во интернет-банките или на сметките поврзани со интернет-банкарството (сметките од кои може да се плаќа преку интернет), кредитните картички, паметните картички, картичките со претплата итн. Електронските пари постојат само во електронска форма, на пример, зачувани на магнетна лента, како електронски запис во дискот на компјутерот или во чипот на картичката.
Дефиниции на електронските пари
Во литературата и во националните и меѓународни законодавства може да се сретнат различни дефиниции на електронските пари. На пример, според една дефиниција, електронски пари претставуваат каков било електронски медиум – материјал, уред или систем со кој плаќањето се извршува со помош на пренос на електромагнетно складирани информации. Вака поставената дефиниција за електронските пари подразбира дека и кредитните картички се своевиден облик на електронски пари. Со ваквото плаќање се исклучува анонимноста, во плаќањето нужно мора да се вклучат сметката на купувачот и сметката на трговецот. Ваквата дефиниција не прави разлика помеѓу поимот „електронски пари“ и електронските начини за доставување на безготовински платни инструменти, бидејќи е нејасно дали електромагнетните информации кои се трансферираат се даден номинален износ на пари или налог со кој жиралните пари треба да се префрлат од сметката на купувачот на сметката на трговецот.
Во САД, конечното дефинирање на електронските пари, во смисла на сурогат на парите, е направено со Законот за изедначување на дејностите од областа на парични услуги на национално ниво – Uniform Money Service Act, донесен во 2001 година. Со него се дефинираат поимот и условите под кои се обавува дејноста од областа на парични услуги (Money Service Business – MSB). Даден нефинансиски ентитет се смета дека врши MSB дејност, доколку ги нуди следниве финансиски услуги: трансмисија на пари (пренос на парични средства и вршење на плаќања); продажба на платни инструменти (патнички чекови, складирана вредност); и размена на чекови за готовина и менувачки работи. Притоа, во оовј закон за првпат биле дефинирани поимите „монетарна вредност“ и „складирана вредност“ (stored value), т. е. монетарна вредност која постои во форма на електронски запис. Во Законот е оставена флексибилност во поглед на оценката од страна на надлежните институции кога даден издавач на билатерална вредност со тек на време прераснува во издавач на монетарна вредност. Така, поимот „монетарна вредност“ станува многу поуниверзален од поимите „пари“ и „електронски пари“, со оглед на фактот дека електронските пари се една посебна форма на монетарна вредност – складирана вредност. Во вака поставената дефиниција за складираната вредност нејасно е во чии посед се наоѓа уредот во кој се води записот за складираната вредност. Согласно Законот, постојат две алтернативи: уредот да се наоѓа во сопственост на корисникот или тој да се наоѓа кај издавачот. Во вториот случај, трговецот нема податоци за тоа кој му плаќа, но затоа издавачот на располага целосно со податоците за направената трансакција.
Одлики на електронските пари
Електронските пари се најголемото технолошко достигнување во развојот на електронското банкарство. Тие претставуваат замена за хартиените пари и како такви може да се користат за плаќање на производи и услуги преку интернет, или во деловната активност на банкарските мрежи (на пример, SWIFT). Електронските пари бележат брз подем и може да се претпостави дека со текот на времето нивното значење само ќе се зголемува. Сепак, не се остварија првичните предвидувања дека тие ќе предизвикаат исчезнување на книжните пари, кои дури и во развиените земји претставуваат најчесто користено средство за плаќање, особено за малите плаќања.
Електронските пари се издаваат од некоја банка или друга финансиска институција. За таа цел, корисникот прво депонира пари во банката и за вредноста на депонираните пари добива електронски пари. Електронските пари имаат броеви кои се уникатни (како и сериските броеви на хартиените пари). Потоа, користејќи соодветни кориснички програми може да се повлечат електронските пари и да се постават на локалниот компјутер. Вака означените дигитални пари може да се користат за купување одредени производи (притоа, продавницата од каде се купуваат производите мора да прифаќа електронски пари, односно треба да постои одредена инфраструктура). Трговецот кој ги добил електронските пари може подоцна повторно да ги употреби за некоја трансакција или да ги размени во хартиени пари во банката која работи со електронски пари.
Една од најважните одлики при користење на електронските пари е тоа што при нивната употреба не се разменуваат информации за купувачот (исто како и при користење на хартиените пари). Со тоа се зголемува сигурноста при трансакциите. Оваа одлика кај електронските пари претставува и клучна разлика помеѓу нив и кредитните и дебитните картички. Исто така, електронските пари може да се користат повторно, односно оној кој ги примил може да ги користи за некоја друга трансакција.
Видови електронски пари
Во принцип, постојат два различни типа e-пари: Идентификуваните е-пари содржат информации за идентитетот на корисникот (односно, лицето кое првично ги зелo парите од банката). Идентификацијата овозможува банката да ги следи парите што се движат низ економијата, на сличен начин како и при користењето на кредитните картички.
Анонимните е-пари работат на сличен принцип како и вистинските хартиени пари. Откако анонимните е-пари ќе се повлечат од сметката, тие може да бидат потрошени без можност за нивно следење, односно следење на трансакциите во кои учествуваат. Анонимните е-пари се проверуваат само кога трговецот ќе ги депoнира во банка за да ги претвори во вистински хартиени пари. Притоа, банката може да го идентификува само сопственикот на е-парите, односно лицето на кого банката првично му ги издала парите.
Според една друга поделба, двата основни вида на електронски пари се:
Е-готовина
Е-готовината (E-Cash) ги има сличните особини како и готовите (книжни и ковани) пари, а тоа се следните:
Совршената Е-готовина би требало да ги има следните особини:
Во литературата најчесто споеменувани модели за е–готовина се: Chaumov-виот модел и Brands-овиот модел. Chaumov-виот модел предвидува детекција на двојната потрошувачка, а Brands-овиот нејзино спречување со хардверски склоп.
При преносот на е-готовината меѓу два учесника се појавуваат два проблема:
Освен Chaum-овиот и Brands-овиот модел, во литературата се споменува и Fergunson-овиот модел, чиј пропуст е во сигурносниот систем, како и Okamoto-виот модел, кој е надограден на Brands-овиот модел ги задоволува барањата на совршената е-готовина, но е премногу сложен.
On-line плаќање
Ако трговецот има on-line врска со издавачот на е-готовината во моментот на купување, тогаш прометот со е-готовина оди на следниот начин:
Off-line плаќање
Во off-line системот трговецот нема обезбедено врска со банката во моментот на плаќање и затоа моделот изгледа вака:
Недостатоци на овој поедноставен модел се:
Проблемот на двојно трошење кај е-парите
Бидејќи е-парите претставуваат збир од битови, тие може многу лесно да се копираат. Поради тоа, потребни се механизми (различни криптографски методи) кои ќе го откријат можното дуплирање на е-парите. Поради тоа, потребно е да се сместат одредени податоци за корисникот на електронските пари кои ги издава банката. Притоа, идентитетот на корисникот е гарантиран од страна на банката, односно тој би се “објавил” само ако корисникот се обиде да ги искористи своите е-пари по вторпат.
Проблемот со двојната потрошувачка може да се реши на два начина: Превенцијата може да се изведе ако електронските пари се наоѓаат под надзор на набљудувач, што значи одреден софтвер или хардвер во кој издавачот (банката) има доверба. Проблемот кај ова решение лежи во тоа што може да се случи да нема доверба во набљудувачот. Ако не постои набљудувач, не постои ниту можност за спречување на двојната потрошувачка, но најдобро што може да се направи е да се открие случајот кога тоа ќе се случи, како и идентитетот на винонвикот. Најчестиот проблем кај електронските плаќања се т. н. микроплаќања. Овој вид на плаќања се потребни за плаќање на многу евтини содржини, кои мора да се купат многу брзо. Пример за вакви плаќања се телефонските говорници. Оттука, на микроплаќањата се поставува горна граница за дозволен износ на плаќања, а тоа е износот од 1 долар. Благодарејќи на ова ограничување, потребата за сигурносен механизам е намалена, па и поедноставните системи ја задоволуваат намената.
Проблемот на анонимноста
Со оглед на тоа дека банката ја потпишува банкнотата чија содршина е непозната (купувачот може да каже дека тоа е банкнота од 1 долар, а таа всушност е од 100 долари), се применува техниката „подели и одбери“ (cut and choose). Во шемата која ја предложил David Chaum, купувачот поднесува n банкноти со ист износ, но секоја од нив носи друг сериски број. Ако прегледот покаже дека сите n-1 банкноти навистина гласат на износот што го пријавил купувачот и доколку сериските броеви се исправни, тогаш банката “на слепо” ги потпишува преостанатите банкноти. Техниката на „слепи“ потписи на купувачот му гарантира анонимност, а банкнотите што ги добил имаат исправен потпис со банкарски таен клуч. Проблемот со наведеното решение на Chaum се состои во непрактичноста на техниката “подели и одбери”, бидејќи комуникацијата меѓу банката и купувачот е многу пообемна отколку што е потребно. Затоа, Stefan Brands предложил користење на рестриктивен „слеп“ потпис, кој се заснова на математички проблем на репрезентацијата на групи од прв ред. Оваа метода во литературата е наречена „zero knowledge proof“.
Како се проверува автентичноста на е-банкнотите?
Банката содржи база од веќе потрошени е-банкноти, па ако една е-банкнота се појави по вторпат при една трансакција, тогаш банката ќе знае за тоа и ќе го извести корисникот. Бидејќи ова се смета за кривично дело (фалсификување пари), корисникот кој се обидел да направи дупликат на е-банкнотите ќе биде соодветно санкциониран.
Системи засновани врз е-пари
На интернет постојат неколку системи засновани на е-пари. Најпознати on-line системи се: еCash од фирмата DigiCash и NetCash, развиен на Универзитетот во Јужна Калифорнија. Најпознати off-line системи се: Mondex и VisaCash.
eCash
Основач на фирмата е познатиот криптограф David Chaum, чии трудови се темелат на технологијата на електронските пари. Фирмата била формирана во 1990 година, но и поради лошото деловно управување и неуспешните преговори со инвеститорите (меѓу кои биле „Visa“, „Microsoft“, „Netscape“, „Citibank“, „ABN Amro“ и др.), фирмата банкротирала во 1998 година и ги продала сите свои 16 патенти на фирмата „Е-Cash Technologies“.
eCash се нарекуваат електронските пари кои ги создала фирмата „DigiCash“. Системот заснован на овие банкноти претставува off-line процес на плаќање, каде се користи слеп дигитален потпис, преку кој се постигнува анонимност. Банкнотите „eCash“ гласат на фиксен износ. При плаќање со овој тип банкноти мора да се плати точната сума, затоа што системот не овозможува враќање на разликата. Ако корисникот нема точен износ, тогаш може да изврши раситнување на банкнотата во банка. Користењето на „eCash“ е возможно само со користење на посебна апликација која е инсталирана на компјутерот на клиентот и преку која се овозможува подигнување на е-парите, плаќање со е-парите, како и депонирање на е-парите во банка. Валутата која се користи се вика „eBuck“ и 1 „eBuck“ вреди 1 долар.
За да може клиентот да користи „eCash“, прво мора да отвори сметка во банката која нуди ваков тип пари и да депонира вистински пари. Потоа, преку инсталираниот софтвер на својот компјутер, клиентот може да повлече одреден износ е-банкноти, кои имаат шифрирани сериски броеви, да ги складира на својот компјутер и да ги употреби кога ќе има потреба од нив. При купување на одреден производ, клиентот ги испраќа е-банкнотите со шифрираните сериски броеви до банката. Банката ги запишува во својата база сериските броеви на е- банкнотите и му ги враќа „заверените“ банкноти на клиентот. Клиентот (во случајот, купувачот) врши дешифрирање на сериските броеви и ги испраќа на трговецот од кого сака да купи одредена стока.Трговецот потоа ги испраќа е-банкнотите во својата банка. Притоа, банката на купувачот и на трговецот треба да стапат во контакт за да се провери автентичноста на е-банкнотите. Ако тие се во ред, банката го известува трговецот и ги става е-парите на неговата сметка.
Дигиталните банкноти „eCash може да се користат во системот само еднаш. Банката која работи со ваков тип на банкноти треба да овозможи специјални сметки за клиентите кои работат со „eCash“. Таа, исто така, треба да обезбеди и претворање на дигиталните банкноти во реални пари. Безбедноста кај овој систем е гарантирана со употреба на асиметричен алгоритам за криптирање. Пристапот до сметките може да биде обезбеден со лозинка. Регистрирањето на банкнотите со различни сериски броеви овозможува да се спречи проблемот на двојно трошење. Проверката на автентичноста на банкнотите се одвива on-line, па поради тоа и трошоците сè поголеми.
NetCash
Системот NetCash е развиен на Универзитетот во Јужна Калифорнија. Главна одлика е што ги користи постоечките сметководствени системи и процедури во финансиски институции. Системот се заснова на независно дистрибуирани парични опслужувачи, на кои анонимните е- банкноти се заменуваат со неанонимни. Притоа, потребно е да се овозможи меѓусебна комуникација на овие парични опслужувачи, односно еден опслужувач треба да може да прима е-банкноти од друг опслужувач. Електронските пари на „NetCash“ имаат номинална вредност и сериски број. Освен тоа, на една е-банкнота е означена и адресата на опслужувачот кој ја испраќа и датумот кога истекува е-банкнотата.
CyberCash
CyberCash е формирана во 1994 година, а две години подоцна станала јавна компанија која при почетната емисија на акции успеала да собере завиден капитал. Но, бидејќи работата на фирмата стагнирала, на крајот во 2001 година таа објавила стечај. Потоа, таа била откупена од фирмата „VeriSign“, која се занимава со издавање на дигитални сертификати.
Billpoint
Фирмата „Billpoint“ е основана во 1998 година. Нејзиниот успех најмногу се должел на фактот што освен електронските плаќања (е-чекови), таа вршела и класична наплата на кредитни картички. Компанијата „EBay“ во 1999 година ја купила „Billpoint“. Благодарејќи на осигурената работа од „eBay“ и од повеќе од 300 интернет сајтови, вклучувајќи ги и „Yahoo“ и „Bank of Амerica“ кои ги прифаќаат нивните е-чекови, „Billpoint“ станал најмасовен облик на примена на електронски пари.
Chipknip
Chipknip е холандски off-line систем на електронски пари заснован на смарт-картички. Тој е најголемиот систем на електронски пари во светот. „Chipknip“ функционира како дигитален паричник, кој се полни со пари на секој банкомат, а после ова може да се троши за плаќање во продавници, за телефонирање, патарина, паркинг и др. Фирмата од Холандија која ги издава овие картички се вика „Interpay“. Системот „Chipknip“ е заснован на технологијата на фирмата „Bull S. A.“, водечка светска фирма на подрачјето на смарт-картичките и на картичките од типот СС 60 и СС 1000.
Mondex
Mondex е систем на електронска готовина која се заснова на технологијата на смарт-картичките. На картичката се наоѓа обработувач и меморија, кои имплементираат електронски паричник. Паричникот на „Mondex“ има пет прегради, во кои може да се држат различни валути. Компјутерот во картичката работи под операцискиот систем „MULTOS“. Тоа е повеќенаменски операциски систем кој бил замислен освен за извршување на задачи во врска со електронските пари и други потреби, за лича идентификација, за здравствена книшка, телефонски импулси и др.
Овој систем бил развиен една од водечките банкарски институции во Велика Британија, „Nat West“ во 1990 година. Овој систем е произведен од различни фирми меѓу кои „Panasonic“, „OKI“ и „Hitachi“. Банката „National Westminster“ од Лондон прва го пуштила системот во пробна работа, делејќи им на своите вработени картички со кои можеле да купуваат на ограничен број на продажни места. „Mastercard“ во 1997 година го купила најголемиот дел од „Mondex“.
Иако зад него стои една од најсилните институции во светот, овој систем останал во ограничена употреба. „Mondex“ функционира на следниот начин: картичката најпрво се полни со пари од банкомати користејќи специјален телефон со читач на смарт-картички. Обработувачот на картичката воспоставува сигурносен комуникациски канал со уредот кој се вика „Mondex value box“, кој е посредник меѓу картичката и банкарскиот информациски систем. Постои можност и за плаќање преку интернет, но во овој случај купувачот мора да има читач на смарт-картичка. Компјутерот на картичката воспоставува сигурен комуникациски канал со картичката на трговецот и се извршува префрлањето на парите. „Mondex“ е off-line систем со ограничена анонимност. Секоја картичка ги памети последните 300 трансакции и затоа е ограничено следењето на трансакциите. „Mondex“ собира и разни статистички податоци за текот на парите, кои се користат за спречување на злоупотреба.
PayPal
PayPal овозможува пренос на парите помеѓу корисниците и продавачите, користејќи ги традиционалните методи со плаќање со чекови, налози, како и разни видови на кредитни/дебитни картички. ‘’Pay Pal’’ овозможува претворање на парите од кредитна картичка или банкарска сметка во е-пари, како и испраќање преку e-mail на фирми или лица во 38 земји во светот. Феноменот на успехот на „PayPal“ лежи во фактот дека неговиот концепт за е-пари се заснова на постоечката инфраструктура на банките и кредитните картички и користењето му е многу едноставно. Примачот добива порака „You’ve Got Cash“, а потоа кликнува на линкот кој ќе му овозможи преку неколку едноставни on-line чекори парите да ги префрли на својата сметка во банка или со нив да плати нешто или да ги испрати по e-mail. „PayPal“ не е банка, но извршува слична функција. Тоа е систем кој работи како посредник помеѓу купувачот и продавачот. Притоа, и купувачот и продавачот мора да имаат отворена сметка на „PayPal“. Плаќањето се одвива преку трансфер на пари од една на друга сметка, при што, „PayPal“ наплаќа одредена провизија. PayPal најчесто се користи за купување од аукциски мрежни места, како што е eBay. Во 2002 година компанијата „eBay“ го купила „PayPal“.
Трихуријаза
Причинители
Болеста најчесто се шири кога луѓето јадат храна или пијат вода во која има јајца од овие црви. Ова може да настане кога загадениот зеленчук не е убаво исчистен или приготвен. Овие јајца често се во почвата на места каде луѓето вршат физиолошка потреба во природа и каде необработениот човечки измет се користи каковештачко ѓубриво. Овие јајца потекнуваат од изметот на инфицираните луѓе. Децата кои играат со ваквата почва и ги ставаат рацете во уста, лесно може да се инфицираат. Црвите живеат во дебелото црево и се долги четири сантиметри. Нематодниот, паразитски црв се дијагностицира со гледање на јајцата кога се испитува столицата под микроскоп. Јајцата имаат форма на цилиндар.
Превенција и лекување
Превенцијата се прави со правилно приготвување на храната и миење на рацете пред да започнете со готвење. Другите мерки вклучуваат подобрен пристап до канализација како што е употребата на функционални и чисти тоалети, како и пристап до чиста вода. На места од светот каде што инфекциите се појавуваат, многу често цели групи на луѓе се лечат наеднаш и регуларно. Третманот трае три дена, во кои се земаат лековите: албендазол, мебендазол или ивермектин. Луѓето често се заразуваат по третманот.
Епидемиологија
Инфекцијата од нематодни, паразитски црви инфицира од 600 милиони до 800 милиони луѓе низ светот. Најчеста е во тропските земји. Кај земјите во развој, оние кои се заразени со нематодни, паразитски црви многу често имаат инфекции од анкилостома и аскаријаза. Тие имаат огромен ефект врз економијата на многу земји. Се прават напори за откривање на вакцина против болеста. Трихуријазата се смета за запоставена тропска болест.
Рашка (регион)
Рашка е географски и историски регион, кој ги опфаќа југозападните делови на денешна Србија, а историски ги вклучува и североисточните делови на модерна Црна Гора и некои од најисточните делови на модерна Босна и Херцеговина. Во средниот век, регионот бил центар на Српското кнежевство и на Српското кралство, чиешто централно населено место бил градот Рас (светско наследство) кон крајот на 12 век. Нејзиниот јужен дел одговара на регионот Санџак.
Име
Името било изведено од името на најважната тврдина Рас во регионот, која првпат се појавува во изворите од 6 век како Арса, запишана под тоа име во делото De aedificiis на византискиот историчар Прокопиј. До 10 век, варијантата Рас станала вообичаено име за тврдината, како што е потврдено со делото De Administrando Imperio, напишано од Константин Порфирогенит, и со византискиот печат на Јован, гувернер на Рас (околу 971–976).
Во исто време, Рас станал седиште на Источната православна епархија Рас, со центар во црквата на Светите апостоли Петар и Павле. Името на епархијата на крајот почна да ја означува целата област под нејзина јурисдикција и подоцна, со што стана заедничко регионално име.
За време на Стефан Немања (1166-1196), тврдината Рас била повторно генерирана како главен град на државата и како таква станала истоимена за целата држава. Првата потврдена употреба на терминот Рашка како ознака за српската држава била направена во повелбата издадена во Котор во 1186 година, во која се споменувал Стефан Немања како владетел на Расчија.
Среден век
Во 10-тиот век Де Админстадо Империо ја споменувал Раса (Стари Рас) како погранична област помеѓу Бугарија и Србија на крајот на 9 век. Поновите истражувања покажуваат дека главната населба Рас кон крајот на 9 век била дел од Првата бугарска империја. Во 971 година бил основан византискиот Катепанат Рас, но во 976 година била вратена бугарската контрола. Василиј II повторно го зазел во 1016-1818 година. Во 1080-тите, Рашката област постепено станала дел од државата со која управувала династијата Воислављевиќ Дукља, а подоцна и провинција на новоформираното Големо кнежевство Србија, под династијата Вукановиќ. Дел од неа останала византиска погранична област сè додека Јован II Комнин не ја изгубил областа како резултат на Византиско-унгарската војна (1127–1129). Вукан, Големиот кнез на Србија можеби го зазел Рас пред 1112 година    Неодамнешните археолошки истражувања ја поддржуваат идејата дека Византијците имале контрола над Рас за време на владеењето на Алексиј I Комненос (1048-1118), но можеби не континуирано. Во времето на Алексиос, Рас бил едно од северните гранични воени упоришта што било утврдено. Неговиот печат кој датира од периодот 1081-92 година е пронајден во 2018 година во близина на локалитетот. Византиската погранична тврдина Рас најверојатно била изгорена в. 1122 година и веројатно тоа е причината поради која Јован II Комнин презел казнена кампања против Србите, при што голем број Срби од Рашката област биле депортирани во Мала Азија. Сојузот меѓу Унгарија и српските владетели останал на место и Рас повторно бил запален од српската војска во 1127-1129 година Нејзиниот последен командант бил Критоплос кој потоа бил казнет од царот за падот на тврдината. Градот што се развил во близина на тврдината Рас и територијата што ја сочинувала нејзината епископија биле првата значајна административна единица што српските владетели ја добиле од Византиската империја. Како што било направено седиште на српската држава во латинските извори од ерата, српските владетели почнаа да се именуваат како Рашцијани, а нивната држава како Рашија. Името се користело меѓу Унгарците и Германците до деветнаесеттиот и дваесеттиот век.
Во 1149 година, Мануел I Комнен ја вратил тврдината Рас. Во следните децении, српската контрола во Рас била вратена. Локалитетот бил повторно изграден во 1160-тите и бил подигнат дворец комплекс. Таа станала кралска резиденција на Стефан Немања, но не била негова постојана резиденција или на неговите наследници бидејќи владејачката династија владеела и со други такви дворци на нејзината територија. Византиската интервенција продолжила до крајот на 12 век и српските феудални владетели во регионот често биле под византиска власт. Целосната независност на Рашка била признаена од Византијците во 1190 година по нерешителната војна меѓу Исак II Ангелос и Стефан Немања.
Модерен
Во 1833 година, некои северни делови од историскиот регион Рашка, до сливот на реките Рашка и Ибар, биле отцепени од османлиското владеење и инкорпорирани во Кнежевството Србија. За да ја одбележи оваа пригода, кнезот Милош Обреновиќ (1815-1839) основал нов град, кој уште се викал Рашка, сместен на самиот спој на Рашка река и Ибар, веднаш на границата со османлиската територија.
Во 1912 година, централните делови на историскиот регион Рашка биле ослободени од османлиското владеење и поделени помеѓу Кралството Србија и Кралството Црна Гора, при што истоимената средновековна тврдина Стари Рас и припаѓала на Србија.
Помеѓу 1918 и 1922 година, Рашката област била една од административните единици на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците. Нејзиното седиште било во Нови Пазар. Во 1922 година била формирана нова административна единица позната како Рашка област со седиште во Чачак. Во 1929 година оваа административна единица била укината и нејзината територија била поделена на три новоформирани провинции (бановини). Регионот е дел од поширокиот регион „Стара Србија“, користен во историски термини.
Во границите на модерна Србија, историскиот Рашки регион опфаќал (приближно) територијален распон на три области: Рашка, Златибор и Моравица.
Култура
Некои од црквите во западна Србија и во источна Босна биле изградени од мајстори од Рашка, кои припаѓале на Рашката архитектонска школа. Тие вклучуваат: Црквата на Светите апостоли Петар и Павле во Стари Рас и манастирите Градац и Стара Павлица.
Songs from My Heart
Songs from My Heart ― деби студиски албум на англиската глумица, пејачка и медиумска личност Аманда Холден, објавен од Universal Music на 2 октомври 2020 година. Станува збор за препеан албум составен главно од забавно програмни мелодии, заедно со омотите на „A Thousand Years“ на Кристина Пери и „Lullabye (Goodnight, My Angel)“ на Били Џоел.
Songs from My Heart влегол на UK Albums Chart (британскиот музички список на албуми) на 4-то место и останал на табелата шест недели.
Опсада на Одавара (1561)
Опсадата на Одавара се случила во 1561 година, и е една од битките во јапонскиот период Сенгоку. Ова била прва од трите опсади што се случиле на замокот кој бил дом на кланот Хоџо.
Уесуги Кеншин заробил неколку од замоците што припаѓале на кланот Хоџо, и во 1561 година направил опсада на замокот Одавара, кој исто така бил сопственост на кланот Хоџо. Уесигу ја пробил одбраната, и го запалил замокот. Сепак, самиот замок останал неосвоен, бидејќи Кеншин по два месеца се откажал. Ова се случило поради недостаток на залихи, како и на појавувањето на Такеда Шинген, поранешен противник на Кеншин, кој се заканувал дека ќе ги преземе неговите територии.
Кечап
Збoрот кечап потекнува од кинескиот збор ке-тсиап кој значи сос сличен на ферментирани зрна од соја. Тоа е популарен сос од домат, и не е само вкусен додаток за јадење, туку е и многу здрав. Има препознатлива црвена боја и се јаде ладен. Основни состојки му се домат, пипер, кромид, магдонос, шеќер, цимет, каранфил, оцет. Засладувачот е најчесто шеќер или фруктоза од пченкарен сируп. Зависно од видот на рецептот зависи и кој зачини би се додале за правење на кечепот. Во денешно време некои јадења не можат да се замислат без употреба на кечепот како додаток на: пица, помфрит, топли сендвичи, колбаси, хамбургери, виршли, печено месо на скара сите видови и секако во многу други јадења.
Историја
До почетокот на 18- век, кечепот е за првпат е направен во малајската држава (денешна Малезија и Сингапур). Првиот кечап во таа регија е откриен од еден британски истражувач. Многу варијанти на кечепот се правени, но оригиналната која е направена од домати и која денес нам ни е позната, настанала цел еден век подоцна после разноразни направени рецепти. Во 1801 година рецептот за доматен кечеп е изготвен од страна на Сенди Адисон, а подоцна рецептот бил објавен во американскиот печатен кувар Слатка Куќа.
Видови
Постојат три врсти на кечеп:
Нутритивни вредности
Една лажица кечеп има 15 калории, но сите тие калории потекнуваат од шеќерот. Кечепот не содржи ни масти, ни белковини. Освен тоа, овој прилог содржи исклучително многу натриум (190 мг). Сепак, направен е од домат, тако што содржи мала количина антиоксиданси.
Флеминг Расмусен
Флеминг Расмусен (роден на во ) — дански музички продуцент. Тој живее во својот роден град, а работи во сопственото студио кое се вика Sweet Silence.
Во текот на својата повеќегодишна кариера, Расмусен претежно продуцирал плочи од жанрот на хеви метал музиката. Прв албум кој го аранжирал бил Difficult to Cure (1981) од рокерите Реинбоу. Потоа следела работата со Металика на три нивни студиски албуми, и тоа Ride the Lightning (1984), Master of Puppets (1986) и ...And Justice for All (1988). По ова имал кратко партнерство со бендови како Морбид Енџел и Блајнд Гардијан.
Обележје на целокупната негова музичка кариера е освоената Греми награда за нумерата „One“ во изведба на Металика (1989).
Снежана Захариева
Снежана Захариева (8 јули 1963, Куманово) – анестезиолог и директор на Општа болница Куманово.
Образование
Завршила специјализација по анестезиологија со реанимација.
Кариера
Од 1989 година вработена е во Медицински Центар Куманово. Од 2005 година работи како специјалист - анестезиолог во ЈЗУ Општа болница Куманово.
Беше член е на Советот на Општина Куманово од редовите на СДСМ. Своевремено беше и претседател на Општинската организација на СДСМ Куманово.
Живот
Мажена е и мајка на две деца.
Херонова кугла
Херонова кугла  или еолопил - се смета за прва парна машина во историјата, која ја конструирал Херон од Александрија во I век. Херон загревал шуплива кугла со вода сè додека водата не проврела. Пареата излегувала од две цевки, свиени во спротивни насоки и така предизвикувале вртење на куглата. Второто име доаѓа од старогрчкиот бог и господар на ветриштата – Еол и зборот пил што значи кугла. Иако слична направа опишува и Витрувиј, стотина година порано, Херон прв ја остварил таа идеја.
Опис на работата
Хероновата кугла се состои од сад, кугла или валјак, кој може да се врти и има млазници, кои се свиени во спротивни насоки. Садот се загрева додека не се створи пареа која излегува од млазниците. Така се створа потисок, согласно Третиот Њутнов закон (законот за акција и реакција), кој го врти садот во лежиштата. Не е познато дали Хероновата кугла се користела како уред за погон.
NGC 3786
NGC 3786 — спирална галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 10 април 1831 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3786 е од видот SBa/P. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 3786 има привидни димензии од 2,1' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 77°.
Други поделби
Проучување на NGC 3786 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 36158. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 106; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2523. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1379.
Левче Стојкоски
Левче Зорев Стојкоски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Бидејќи немал можност да се школува, бил принуден да се занимава со земјоделие. Како напреден младинец, по окупацијата се определил за борба против фашистичкиот окупатор. Во Народноослободителната војска на Македонија стапил во летото 1943 година во Групата баталјони, а подоцна станал борец на Првата македонско-косовска бригада. Со Бригадата тргнал на познатиот Февруарски поход, каде загинал во февруари 1944 година во борба со бугарските војници.
Индиски слон
Индискиот слон (Elephas maximus indicus) ― еден од трите постоечки признати подвидови на азискиот слон и роден во континентална Азија.
Од 1986 година, азискиот слон е ставен како загрозен на црвениот список на МСЗП бидејќи дивото население се намалило за најмалку 50% од 1930-тите до 1940-тите, т.е три генерации слонови. На азискиот слон му се заканува губење на живеалиштата, деградација и одделување.
Особености
Општо земено, азиските слонови се помали од африканските слонови и имаат највисока точка на телото на главата. Врвот на нивната сурла има функција слична на прст. Нивниот грб е конвексен или израмнет. Индиските слонови достигнуваат висина на рамото помеѓу 2 и 3,5 м, тежат помеѓу 2,000 и 5,000 кг, и имаат 19 пара ребра. Нивната боја на кожата е посветла од онаа на шриланкскиот слон со помали места за депигментација, но потемни од оној на суматрискиот слон. Женките обично се помали од машките и имаат кратки или се без бивни.
Најголемиот индиски слон бил 3,43 м висок кај рамената. Во 1985 година, два големи мажјаци биле забележани за прв пат во Националниот парк Бардија, именувани се Раџа Гаџ и Канча. Заедно шетале низ паркот и повремено посетувале женски стада. Раџа Гај застана на 3,43 м висок кај рамото и имал огромна телесна тежина. Неговото чело и куполите на главата биле поистакнати отколку кај другите азиски машки слонови. Неговиот изглед бил споредуван со изгледот на стегодон и мамут поради неговата висока двокуполно обликувана глава.
Индиските слонови имаат помали уши, но релативно пошироки черепи и поголеми сурли од африканските слонови. Прстите на нозете се големи и широки. За разлика од нивните роднини од Африка, нивниот стомак е пропорционален со нивната телесна тежина, но африканскиот слон има голем стомак во споредба со черепите.
Распределеност и живеалиште
Индискиот слон е домороден во континенталната Азија: Индија, Непал, Бангладеш, Бутан, Мјанмар, Тајланд, Малајскиот Полуостров, Лаос, Кина, Камбоџа и Виетнам. Регионално изумрел во Пакистан. Тој населува пасишта, суви листопадни, влажни листопадни, зимзелени и полузимзелени шуми. Во раните 90-ти, проценетото диво население вклучува:
Патишта на слоновите
Вкупно има 138 државни слонови коридори, 28 меѓусојузно-државни коридори и 17 меѓународни државни коридори каде што се наоѓаат населенија на индиски слонови. Во табелата подолу се наведени коридорите.
Екологија и однесување
Во националниот парк Бардија во Непал, слоновите консумираат големи количини на поплавенорамнинската трева, особено за време на сезоната на монсуни. Тие повеќе пребаруваат во сувата сезона со кора што претставува голем дел од нивната исхрана во ладниот дел од тоа годишно време. За време на студија во тропска влажна мешана листопадна пошумена област од 160 км2 во Асам, забележано е дека слоновите се хранат со околу 20 видови треви, растенија и дрвја. Тревите како Imperata cylindrica и Leersia hexandra се убедливо најглавен дел во нивната исхрана. Шемите на движење и користење на живеалиштата на слоновите населенија биле проучени во јужна Индија во текот на 1981–83 година во рамките на 1,130 км2  проучувана област. Вегетационите врсти на оваа област опфаќаат сува трнова шума од 250 до 400 м, листопадна шума од 40 до 1,400 м, овенат зимзелена шума и пасишта од 1,400 до 1,800 м. Пет различни слонови кланови, секој составен од 50 до 200 поединци, имале домови од 105 км2 и 320 км2, кои се преклопувале. Тие претпочитале живеалиште каде што била достапна вода, а растенијата за храна биле вкусни. За време на сувите месеци од јануари до април, тие се собирале со голема густина до пет лица на км2 во речните долини каде што берените растенија имале многу поголема содржина на белковини од грубите високи треви на падините на ридот. Со почетокот на дождовите во мај, тие се распрснаа на пошироко подрачје со помала густина, главно во високите шуми со трева, за да се хранат со свежите треви, кои тогаш имале голема вредност на белковините. Во текот на втората влажна сезона од септември до декември, кога високите треви станале влакнести, тие се преселиле во отворени шуми со кратки треви. Нормалната шема на движење може да се наруши за време на неповолни услови на животната средина. Сепак, шемата на движење на слоновите во овој регион во основа не се менувал повеќе од еден век, како што се заклучува од описите забележани во текот на 19 век.
Во биосферниот резерват Нилгири, три слонови кланови имале вкупни домови од 562 км2, 670 км2 и 799 км2 во почетокот на 90-тите години на минатиот век. За време на тригодишно истражување, нивниот годишен опсег на домови се преклопувал во голема мера со само мали поместувања во домот меѓу годините.
Финале на УЕФА Лигата на нации 2019
Финалето на УЕФА Лигата на нации 2019 бил фудбалски натпревар со кој се одредил победникот на завршниот турнир на УЕФА Лигата на нации 2018-2019. Ова исто така било првото финале на УЕФА Лигата на нации, меѓународно фудбалско натпреварување на кое учествувале машките национални репрезентации чиј федерации се членки на УЕФА.
Натпреварот се одиграл на 9 јуни 2019 година на Драгао во Порто, Португалија, и во него се сретнале домаќинот Португалија и Холандија. Португалија победила во финалето со 1-0 и станала прв шампион на УЕФА Лигата на нации.
Детали
<section begin=Final /><section end=Final /> <section begin=Lineups />
Правила на натпреварот
Црква „Св. Недела“ - Раотинце
Света Недела е селска црква во тетовското село Раотинце. Патронатот на црквата се прославува на денот на светицата, односно на 4 недела пред Велигден. Црквата е возобновена на темели од стара црква во 2007 година. Покрај црквата постои и чешма за чија вода верниците сметаат дека е лековита.
Влаку (Живојно)
Влаку — археолошко наоѓалиште во битолското село Живојно. Претставува населба од неолитско време. Се наоѓа на зарамнетата тераса, оддалечена 1 км јужно од селото, која косо се спушта кон север, каде се среќаваат фрагменти од керамички садови. Во 1972 година било извршено пробно сондажно ископување. По површината има повеќе вдлабнувања настанати од пропаѓање на земјата поради присуство на рударски окна за копање на јаглен. Наодите се наоѓаат во Заводот и музеј во Битола.