cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кришна
Филозофија и теологија
Широк спектар на теолошки и филозофски идеи се презентирани преку Кришна во хиндуистички текстови. Рамануја, хиндуистички теолог, чии дела имале големо влијание во Бакти движењето, го претставил во однос на квалификуваниот монизам (Вишиштадваита). Мадвачарија, хинду филозоф, чии дела довеле до основање на сектата Харидаса на ваишнавизмот, го претставил Кришна во рамките на дуализмот (Дваита). Џива Госвами, светец од училиштето Гаудија Ваишнава, ја опишал теологијата на Кришна во однос на јогата Бакти и Ахинтија Беда Абеда. Кришна теологијата е претставена во чистa монистичка (Адваита, наречен шудаваита) рамка со Валба Ачарја, кој е основач на Пушти сектата на ваишнавизам. Мадхусудана Сарасвати, филозоф од Индија, ја претставил теологијата на Кришна во рамки на недуализам - монизам (Адваита Веданта), додека Ади Шанкара, заслужен за обединување и воспоставување на главните струи на мисла во хиндуизмот,  го спомнал Кришна во неговите дискусии на почетокот на VIII век за Панчајатана пуџа.
„Багаватам Пурана“, популарен текст за Кришна за кој се смета дека е како спис во Асам, синтетизира рамка Адваита, Самхја и Јога за Кришна, една што продолжува преку љубовна посветеност на Кришна. Брајант ја опишувал синтезата на идеи во „Багаватам Пурана“ како:
"Филозофијата на Багавата е мешавина од терминологија на Веданта, метафизика на Самхијан и посветена пракса на Јога. (...) Десеттата книга ја промовира Кришна како највисок апсолутен личен аспект на божествот; - личноста што стои зад терминот Ишвара и крајниот аспект на Брахман."
- Едвин Брајант
Додека Шеридан и Пинтхман го потврдувале ставот на Брајант, вториот додавал дека Ведантискиот став нагласен во Багавата не бил дуалистички со разлика. Во конвенционалната невообичаена Веданда, целата реалност е меѓусебно поврзана и една, Багавата смета дека постојат повеќе реалности кои се меѓусебно поврзани.
Низ различните теологии и филозофии, заедничката тема го претставува Кришна како суштина и симбол на божествената љубов, со човечкиот живот и љубовта како одраз на божественото. Копнежните и легендите исполнети со љубов за Кришна и гопиите, неговите разиграни шеги како бебе, како и неговите подоцнежни дијалози со други ликови, филозофски се третираат како метафори за човечкиот копнеж за божественото и за значењето и игрите меѓу универзумите и човечката душа. Кришновата лила е теологија на љубовната игра. Според Џон Колер, „љубовта не се претставува едноставно како средство за спасение, таа е највисок живот“. Човечката љубов е Божја љубов.
Другите текстови што го вклучуваат Кришна како што е „Багавад Гита“ привлекле бројни басја (коментари) во хинду-традициите. Иако е само дел од хиндуистичкиот еп „Махабхарата“, тој функционирал како независен духовен водич. Алегорично се кревал преку дискусиите меѓу Кришна и Арџуна за етичките и моралните дилеми во човечкиот живот, а потоа претставува спектар на одговори, тежејќи ги идеолошките прашања за човековите слободи, избори и одговорности кон себе и кон другите. Овој дијалог на Кришна привлекол бројни толкувања, од тоа да биде метафора на внатрешната човечка борба што подучува ненасилство, до метафора на надворешната човечка борба што учи отфрлање на тишината до прогонство.
Ваишнавизам
Обожувањето на Кришна е дел од ваишнавизмот, голема традиција во рамките на хиндуизмот. Кришна се смета за целосен аватар на Вишну, или едно со самиот Вишну. Сепак, точната врска помеѓу Кришна и Вишну е сложена и разновидна, со тоа што Кришна понекогаш се смета за независно божество и врховно. Ваишнава прифаќа многу инкарнации на Вишну, но Кришна е особено важна. Нивните теологии генерално се центрирани или на Вишну или на аватар како што е Кришна како врховен. Термините Кришнаизам и Вишнуизам понекогаш се користеле за да се разликуваат двете, а првото имплицира дека Кришна е трансцендентно Врховно битие.
Сите традиции на Ваишнава го признаваат Кришна како осмиот аватар на Вишну; други го идентификуваат Кришна со Вишну, додека традициите како што е Гаудија Ваишнавизам, Валабха Сампрадаја и Нимбарка Сампрадаја го сметаат Кришна за Свајам Багаван, оригинална форма на Лордот или иста како концептот на Брахман во хиндуизмот. Гитаговинда од Јајадева смета дека Кришна е врховен господар, додека десетте инкарнации се негови форми. Сваминарајан, основач на Сваминарајан Сампрадеј, исто така, го обожува Кришна како на самиот Бог. „Големиот кришнаизам“ одговара на втората и доминантна фаза на ваишнавизмот, вртејќи се околу култовите на Васудева, Кришна и Гопала од доцниот ведски период. Денес верата има значајни следбеници и надвор од Индија.
Рани традиции
Божеството Кришна-Васудева ( „Кришна, син на Васудева Анакадундуби“) е историски една од најраните форми на обожување во кришнаизмот и ваишнавизмот. Се верува дека е значајна традиција на раната историја на кришна религијата во антиката. Потоа, имало спојувања на разни слични традиции. Тука спаѓаат античкиот Багаватизам, култот кон Гопала, кон „Кришна Говинда“ (Кришна што ги наоѓа кравите), на Балакришна (бебе Кришна) и на „Кришна Гопивалбаха“ (Љубовникот Кришна). Според Андре Кутур, Харивамса придонел за синтеза на различни карактери како аспекти на Кришна.
Бакти традиција
Употребата на терминот бакти, што значи посветеност, не е ограничена на ниту едно божество. Сепак, Кришна е важен и популарен фокус на традицијата на девоционализам во рамките на хиндуизмот, особено кај сектите Ваишнава. Приврзаниците на Кришна се претплаќаат на концептот на лила, што значи „божествена игра“, како централен принцип на универзумот. Тоа е форма на бакти јога, еден од трите типа на јога за кои дискутира Кришна во „Багавад Гита“.
Индиски потконтинент
Бакти движењата посветени на Кришна станале истакнати во јужна Индија од VII-ми до IX векови. Најраните дела ги вклучувале оние на алварите светци на Тамил Наду. Главна колекција на нивните дела е „Дивја Прабандам“. Популарната колекција на песни на Алвар Андал наречена „Тирупаваи“, во која таа се гледа себе како гопија, е најпознатото од најстарите дела во овој жанр.
Движењето потекнува од Јужна Индија во текот на VII век, ширејќи се на север од Тамил Наду преку Карнатака и Махараштра; до XV век, основано е во Бенгал и северна Индија. Првите пионери на Бакти го вклучуваат Нимбарка (XII-ти или XIII век), но повеќето се појавиле подоцна, вклучувајќи го и Валабахарија (XV-та век н.е.) и (лорд Шри Чаитања Махапрабху). Тие започнале свои училишта, имено Нимбарка Сампрадаја, Валабха Сампрадаја и Гаудија Ваишнавизам, со Кришна како врховен бог.
Во Јужна Индија, ачарајас на Шри Сампрадаја пишувале со почит за Кришна во повеќето свои дела, вклучувајќи ги Тирупава од Андал и Гопала Вимшати од Веданта Десика.
Државите Тамил Наду, Карнатака, Андра Прадеш и Керала имаат многу големи храмови на Кришна, а Јанмаштами е еден од најпознатите фестивали во Јужна Индија.
Надвор од Азија
До 1965 година движењето Кришна-бакти се проширило надвор од Индија откако Бакитиведанта Свами Прабхупада (по упатство од неговиот гуру, Бактисидинда Сарасвати Такура) патувал од својата татковина во Западен Бенгал кон градот Њујорк. Една година подоцна во 1966 година, откако се здобил со многу следбеници, тој бил во можност да го формира Меѓународното друштво за свесност за Кришна (ИСКОН), популарно познато како Харе Кришна движење. Целта на ова движење била да се напишело за Кришна на англиски јазик и да се споделела филозофијата „Гаудија Ваишнава“ со луѓето во западниот свет со ширење на учењата на светителот Чаитања Махапрабху. Во биографиите на Чаитања Махапрабху, мантрата што ја добил кога му била дадена дикша или иницијација во Гаја бил стихот со шест зборови на Кали-Сантарана Упанишад, имено „Харе Кришна, Харе Кришна, Кришна Кришна, Харе Харе; Харе Рама Харе Рама, Рама Рама, Харе Харе“. Во традицијата на Гаудија, тоа е маха-мантра или голема мантра за Кришна бакти. Неговото скандирање било познато како хари-нама санкиртана.
Маха-мантрата го привлекла вниманието на Џорџ Харисон и Џон Ленон од славата на Битлси, и Харисон произвел снимка од мантрата од приврзаници од лондонскиот храм Рада-Кришна, во 1969 година. Насловена како „Харе Кришна Мантра“, песната стигнала до топ 20 на музичките топ листи во Велика Британија и била успешна и во Западна Германија и Чехословачка. Мантрата на Упанишад на тој начин помогнала да се донесат идеите на Бакитиванта и ИСКОН за Кришна на Запад. ИСКОН изградило многу храмови на Кришна на Запад, како и на други локации како Јужна Африка.
Југоисточна Азија
Кришна се наоѓа во историјата и уметноста на југоисточна Азија, но во далеку помала мера отколку Шива, Дурга, Нанди, Агастја и Буда. Во храмовите (канди) на археолошките места во ридската вулканска Јава, Индонезија, релјефите во храмовите не го прикажуваат неговиот пасторален живот или неговата улога како еротски љубовник, ниту историските јавански-хинду текстови. Наместо тоа, или неговото детство или животот како крал и придружник на Арџуна биле повеќе фаворизирани. Најелаборатните храмски уметности со Кришна се наоѓаат во низата релјефи на Крснајана во комплексот храмови Прамбанан во близина на Јогјакарта. Овие датираат на IX век н.е. Кришна останал дел од јаванската културна и теолошка структура до XIV век, како што е потврдено од релјефите на Пенатаран во XIV век, заедно со оние на хиндуистичкиот бог Рама во источна Јава, пред исламот да ги замени будизмот и хиндуизмот на островот.
Уметностите од средновековната ера во Виетнам и Камбоџа го карактеризираат Кришна. Најраните преживеани скулптури и релјефи се од VI-ти и VII век, а тука спаѓа и иконографијата на ваишнавизмот. Според Џон Гај, куратор и директор на југоисточната азиска уметност во Метрополитен музејот на уметност, уметноста Кришна Говардана од Виетнам од VI/VII век во Да нанг и Камбоџа од VII век во пештерата Пном Да во Анкор Бореи, се некои од најсофистицираните во оваа ера.
Иконографијата на Кришна е пронајдена и на Тајланд, заедно со оние од Сурија и Вишну. На пример, голем број скулптури и икони се пронајдени во Си Теп и Клангаи сајтови во Печхабун регионот на северен Тајланд. Овие датираат од околу VII-ми и VIII век, и од археолошките наоѓалишта во периодот Фунан и Женла.
Изведувачка уметност
Индискиот танц и музички театар потекнуваат од техниките во античките текстови „Самаведа“ и „Натијасастра“. Донесените приказни и бројните кореографски теми се инспирирани од митологиите и легендите во хинду-текстовите, вклучително и литературата поврзана со Кришна, како што се „Харивамса“ и „Багаватам Пурана“.
Приказните за Кришна одиграле клучна улога во историјата на индискиот театар, музика и танц, особено преку традицијата на Расалила. Ова се драматични акти на детството, адолесценцијата и зрелоста на Кришна. Една заедничка сцена го вклучува Кришна како свири на кавал во расалила за да може да ја слушнат одредени гопии (говедарки девојки), што теолошки би требало да претставува божествен повик што го слушаат само одредени просветлени суштества. Некои од легендите на текстот инспирирале секундарна театарска литература, како што е еротиката во „Гита Говинда“.
Литературата поврзана со Кришна, како што е „Багаватам Пурана“, им дава метафизичко значење на претставите и ги третира како религиозен ритуал, внесувајќи го секојдневниот живот со духовно значење, претставувајќи добар, искрен, среќен живот. Слично на тоа, претставите инспирирани од Кришна имаат за цел да ги прочистат срцата на верните глумци и слушатели. Пеењето, танцувањето и изведбата на кој било дел од „Кришна Лила“ е чин на сеќавање на дармата во текстот, како форма на парабхакти (врвна преданост). Да се сеќаваш на Кришна во кое било време и во која било уметност, тврди текстот, значи да се поклонува на доброто и божественото.
Класичните стилови на танцување, како што се Катак, Одиси, Манипури, Кучипуди и Баратанатијам, особено се познати по нивните настапи поврзани со Кришна. Кришнатам го поврзува своето потекло со легендите на Кришна и е поврзана со друга голема класична индиска форма на танц, наречена Катакали. Брајант го сумира влијанието на приказните за Кришна во „Багаватам Пурана“, бидејќи „[тоа] инспирираше повеќе деривативна литература, поезија, драма, танц, театар и уметност од кој било друг текст во историјата на санскритската литература, со можен исклучок на Рамајана.“
Во медиумите
Кришна има многу аспекти на неговата личност, а бројни ТВ-емисии и филмови со текот на годините се обиделе да ја доловат неговата суштина. Голем број глумци ја пробале улогата на лордот Кришна.
Џаинизам
Џаинистичката традиција наведува 63 Śalākāpuruṣa или познати личности кои, меѓу другото, вклучува 24 Tirthankaras (духовни учители) и девет сетови на тријади. Една од овие тријади е Кришна како Васудева, Баларама како Баладева и Џарасанда како Прати-Васудева. Во секоја ера на цикличното време на Џаин, се раѓа Васудева со постар брат, наречен Баладева. Помеѓу тријадите, Баладева го поддржува принципот на ненасилство, централна идеја на џаинизмот. Злобникот е Прати-васудева, кој се обидува да го уништи светот. За да го спаси светот, Васудева-Кришна мора да го напушти принципот на ненасилство и да го убие Прати-Васудева. Приказните за овие тријади може да се најдат во Харивамса Пурана (VIII век) од Џинасена (да не се помеша со неговиот истоимен, додаток на „Махабхарата“) и „Тришашти-шалакапуруша-чарита“ од Хемахандра.
Приказната за животот на Кришна во Пурана на џаинизмот ги следи истите општи скици како и во хиндуистичките текстови, но во детали тие се многу различни: тие го вклучуваат Џаин Тиртанкара како ликови во приказната и генерално се полемички критички настроени кон Кришна, за разлика од верзии најдени во „Махабахарата“, „Багаватам Пурана“ и „Вишну Пурана“. На пример, Кришна губи битки во џаин верзиите, а неговите гопии и неговиот клан Јадавас умираат во пожар создаден од аскетот Дваипајана. Слично на тоа, откако умрира од стрелата на ловецот Џара, во текстовите на Џаина стои дека Кришна оди во третиот пекол во космологијата Џара, додека за неговиот брат се вели дека оди на шестото небо.
За Вималасури се препишува автор на џаин верзијата на „Харивамса Пурана“, но не се пронајдени ракописи што го потврдуваат ова. Веројатно е дека подоцна Џаинските научниците, веројатно Џинасена од VIII век, напишале комплетна верзија на легендите на Кришна во традицијата на Џаин и му ја припишувале на античкиот Вималасури. Делумно и постари верзии на приказната за Кришна се достапни во Џаинската литература, како на пример во „Антагата Дасао“ на Светамбара Агама традиција.
Во другите текстови на Џаин, Кришна е наведен дека е братучед на дваесет и втората тиртанкара, Немината. Во текстовите на Џаин е наведено дека Немината го научил Кришна на целата мудрост што подоцна му ја дал на Арџуна во „Багавад Гита“. Според Џефри Д. Лонг, професор по религија познат по своите публикации за џаинизмот, оваа врска помеѓу Кришна и Немината е историска причина за џаините да прифатат, да читаат и да ја цитираат „Багавад Гита“ како духовно важен текст, да слават фестивали поврзани со Кришна и да се мешаат со хиндусите како духовни братучеди.
Будизам
Приказната за Кришна се појавува во приказните за Јатака во будизмот. Видхурапандита јатака ги споменува Матура (санскритски: Mathura), Гата јатака ги спомнува Камса, Девагаба (ск: Деваки), Упасагара или Васудева, Говадхана (ск: Говардана), Баладева (Баларама) и Канха или Кесава (ск: Кришна, Кешава).
Како и Џаинските верзии на легендите за Кришна, така и будистичките верзии, како што е една во Гата Јатака, го следат генералниот преглед на приказната, но се различни и од хиндуистичките верзии. На пример, будистичката легенда ја опишува Девагаба (Деваки) како е изолирана во палатата изградена на висок столб, откако таа се родила, така што ниту еден иден сопруг не ќе можел да ја достигне. Таткото на Кришна на сличен начин е опишан како моќен крал, но кој случајно се среќава со Девагаба и на кому Камса ја дава својата сестра Девагаба во брак. Браќата и сестрите на Кришна не ги убива Камса, иако се обидува. Во будистичката верзија на легендата, сите браќа и сестри на Кришна растат до зрелост.
Главниот град на Кришна и неговите браќа и сестри станува Дваравати. Интеракцијата помеѓу Арџуна и Кришна недостасува во верзијата на Јатака. Вклучена е нова легенда, каде Кришна жали во неконтролирана тага кога неговиот син ќе умре, а Гатапандита глуми лудило за да му одржи лекција на Кришна. Приказната за Јатака, исто така, вклучува конфликт и уништување меѓу неговите браќа и сестри откако сите ќе се опијанат. Кришна исто така умира во будистичката легенда од страна на ловџија по име Јара, но додека тој патувал во граничен град. Помешувајќи го Кришна со свиња, Јара фрла копје што фатално му ги прободува нозете, предизвикувајќи голема болка на Кришна, а потоа и смрт.
"Потоа тој [Господарот] ги објави Вистините и го идентификуваше Раѓањето: „Во тоа време, Ананда беше Рохинеја, Сарипута беше Васудева [Кришна], следбениците на Буда беа другите лица, а јас бев Гатапандита“."
- Џатака приказна #454
Други
Кришна се споменува како Кришна Аватар во Чаубис Аватар, композиција во Дасам Грант традиционално и историски припишана на Гуру Гобинд Синг.
Бахаите веруваат дека Кришна бил „Манифестација на Бога“ или една од низата пророци кои прогресивно го откривале Божјото Слово за постепено зреење на човештвото. На овој начин, Кришна го дели возвишениот статус со Авраам, Мојсеј, Заратустра, Буда, Мухамед, Исус, Баб и основачот на Бахаџи верата, Бахаулала.
Ахмадија, исламско движење од XX век, го сметаат Кришна за еден од нивните антички пророци. Гулам Ахмад изјавил дека тој самиот бил пророк налик на пророци како Кришна, Исус и Мухамед, кои дошле на земјата како последни заживувачи на религијата и моралот.
Обожавањето или почитувањето на Кришна е усвоено од неколку нови религиозни движења од XIX век, а тој понекогаш е член на еклектичен пантеон во окултни текстови, заедно со грчки, будистички, библиски, па дури и историски фигури. На пример, Едвард Шур, влијателна фигура во повеќегодишната филозофија и окултни движења, го сметал Кришна за Голем Почетник, додека теозофите сметале дека Кришна бил инкарнација на Маитреја (еден од Господарите на античката мудрост), најважниот духовен учител за човештвото заедно со Буда.
Кришна бил прогласен за светец од Алистер Кроули и бил признат како светец на Еклесија Гностика Католика во гностичката миса на Ордо Темпли Ориентис.
Весна Мојсова-Чепишевска
Весна Мојсова-Чепишевска — книжевен теоретичар, критичар и редовен професор на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“.
Животопис
Весна Мојсова-Чепишевска е родена на 10 април 1967 година во Скопје. Tаа е ќерка на Љубица Мојсова (1945), родена Ивановска и на Сократ Мојсов (1942), познатиот фудбалер и е еден од неколкуте легенди на ФК Вардар (за кого дебитира во првиот тим со свои неполни осумнаесет години, а се издвојува со 362 одиграни натпревари и 166 голови), но и за францускиот ФК Рен (во сезоните 1971-73). Од својата десетта па сè до својата осумнаесетта година, таа е член на Детското драмско студио при Македонската радио-телевизија. Уште додека студира на Филолошкиот факултет во Скопје, работи како презентер и водител во истата телевизиска куќа.
Кариера како предавач / универзитетски професор
По дипломирањето, од 1990 година, Весна Мојсова-Чепишевска предава група предмети од областа на современата македонска книжевност, a од 2010 година ги предава и предметите Книжевност за деца 1 и 2, како и предмети од областа на македонската култура на '''Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје'''. Во 2012 година е избрана за редовен професор на истиот факултет, а во 2017 година и по вторпат за редовен професор во трајно звање. Од ноември 2004. до октомври 2008 година ја обавува функцијата продекан за настава на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ и надворешен член на Советот на Институтот за фолклор „Марко Цепенков”. Во периодот 2013- 2016 година, таа е раководител на Катедрата за македонска книжевност и јужнословенски книжевности на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“, а од март 2014 година и член на Извршниот одбор на Универзитетскиот спортски сојуз на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје.
Од 2002 година работи и како '''лектор по македонска литература на школите на Меѓународниот семинар за македонски јазик, литература и култура при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје (МСМЈЛК при УКИМ)'''. Од октомври 2019 година е директорка на МСМЈЛК при УКИМ.
Член е на Друштвото на писателите на Македонија (ДПМ) и на Македонскиот славистички комитет (МСК), од 2009 година. Од 2018 година е член на Претседателството на ДПМ. Била член и на Совет за македонски јазик при Министерството за култура на Р Македонија (2012-2016).
Творештво
Нејзиниот работен стаж на Универзитетот е во знакот на нејзиното учество на бројни научни и стручни конференции, семинари и симпозиуми, како и на над 350 објавени трудови во домашни и странски книжевни списанија, од кои голем дел со меѓународна редакција. Автор е на научните книги / монографски публикации (8):
како и на антологиите (3):
Второто издание на учебникот по македонска литература и култура за странци „Везилка“ е достапно и како аудиокнига.
Соавторка е и на една белетристичка книга:
Награди
За антологијата „Од чежње до ероса“ во февруари 2015 година ја добива наградата „Светосавски печат“ за посебна книга како исклучителен авторски и издавачки потфат на XI Светосавскиот саем на книга во Ниш. Во мај 2015 година ја добива и меѓународна награда „Ана Франк“ за афирмација на литературата за деца и млади на фондацијата „Македонија презент“ и на издавачкатата куќа „Феникс“. Во февруари 2016, за нејзината книга „Семеен албум“ е наградена со наградата „Димитар Митрев“ на ДПМ за најдобра книга критики и есеи.
Во 2022 година, на Весна Мојсова-Чепишевска ѝ е доделена наградата „13 Ноември“ на Град Скопје, за монографската публикација „Конески како тестамент“ и континуираните остварувања во областа на културата.
Приватен живот
Весна Мојсова-Чепишевска е сопруга на Стефан Чепишевски кој во јавниот живот е познат како Стево, македонски машки (придружен) вокал кој има голем број музички снимки и јавни радио и ТВ настапи, како и настапи на голем број на живи свирки и на концерти на познати македонски бендови и пејачи, еден од ретките кој има дури три настапи на Евровизија. Весна Мојсова-Чепишевска е мајка на Сара Чепишевска-Витларова, некогашната голема ТВ ѕвезда од музичката серија на МРТ „Дајте музика’ (1993), а потоа и во емисијата „Сител бамбини“. Денес таа како дипломиран дефектолог-логопед и магистер по филолошки науки од областа на психолингвистиката и македонистиката, работи на Универзитетската клиника за детски болести во Скопје .Весна Мојсова-Чепишевска е мајка и на Горазд Чепишевски, инженер-металург и познат пливач кој како член на ПК Вардар и на македонската репрезентација сè уште држи некои рекорди во помалите категории на 50, 100 и 200 метри грбно во мали и големи базени и е апсолутен рекордер на Р. Македонија во истите дисциплини. Мојсова-Чепишевска е и горда баба на Илина и Дарија, ќерките на Сара Чепишевска-Витларова.
Од далеку (филм)
Од далеку (шпански: Desde allá) - венецуелски филм од 2015 година на режисерот Лоренцо Вигас. Главните улоги ги играат: Алфредо Кастро и Луис Силва. Во 2015 година, филмот се закитил со наградата „Златен лав“ на филмскиот фестивал во Венеција.
Содржина
Дејството на филмот е сместено во сиромашните предградија на Каракас. Осамениот педесетгодишен протетичар Армандо (го игра Кастро) е стар перверзник кој се задоволува така што изнајмува млади момчиња кои голи позираат во неговиот стан. Во детството, Армандо бил сексуално злоупотребуван од неговиот татко. Еднаш, Армандо му плаќа пари на Елдер (го игра Силва) - диво, седумнаесетгодишно улично момче кому суровоста му е секојдневие, а ситниот криминал и тепачките му се начин на комуникација. Наместо сексуално задоволување, Армандо добива ќотек од Елдер, но Армандо е упорен и успева да го добие тоа што го посакува. Постепено, нивниот однос меѓу клиенти прераснува во страсна љубов во која Елдер за првпат се соочува со внимание и нежност, а Армандо наоѓа начин да ја реализира својата потреба за наследник.
Статистичка единица
Статистичка единица е основен елемент кај масовните појави коишто заедно ја формираат статистичката маса која се проучува.Статистичката единица е основен елемент кај собирање и подредување на податоците (на пример. Студентите на Економскиот факултет претставуваат маса, а секој поединечен студент е единица на масата).
Видови статистички единици
Бројот на единиците при статистичките операции.
Дрновк (Брда)
Дрновк (словенечки: Drnovk) — населба во Општина Брда во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Виленшарен
Виленшарен (Willenscharen) — општина во округот Штајнбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Другари
„Другаришта“ (српски: Другарчине) – југословенски филм од 1979 година, во режија на Миќа Милошевиќ. Главните улоги ги толкуваат: Милан Гутовиќ, Беба Лончар, Душан Војновиќ, Павле Вуисиќ, Велимир Бата Живојиновиќ и Ратко Милетиќ..
Синопсис
Војната е штотуку завршена и една група млади партизани се враќа во својот роден град за да го продолжи прекинатото образование. Тие прават сè на „свој начин“ зашто се доволно млади за да одат на училиште и да прават разни незгоди, но и доволно зрели за да реагираат на лагите и неправдата. Бучни, секогаш подготвени на судири, тие стануваат проблем на училиштето, на младинската организација и на командата на градот... Меѓутоа, само што се привикнале на нормален живот, еден од нив во заседа го убиваат четниците. Другарите повторно ги облекуваат униформите, го земаат оружјето в раце и успеваат да го одмаздат својот другар. Тогаш, повторно се враќаат во училиштето, но овојпат решени и таму да го положат испитот на зрелоста.
Вајда (река)
Вајда (Weida) — непловна река во источна Тирингија, Германија, лева притока на Вајсе Елстер. Поголемиот дел од нејзиниот тек се наоѓа во округот Грајц.
Изворот на Вајда е близу Пауза во Саксонија; потоа тече низ Тириншките Шкрилни Планини поминувајќи низ Цојленрода-Трибес и низ истоимениот град Вајда. Потоа се влева во Вајсе Елстер, близу Виншендорф. Нејзини притоки се Аума и Лојба.
Фабула
Фабула или сиже — поим што потекнува од рускиот формализам и се употребува во наратологијата, при што се опишуваат наративни конструкции. Сиже е употреба на нарација, а фабула е редоследот по кој се прераскажуваат настаните. Тие првпат биле употребени на ваков начин од Владимир Проп и Шкловски.
Фабулата на еден текст е сиров редослед по кој настаните се случиле, а сиже се дефинира како начин на кој овие настани се отсликани и преструктуирани во заплетот. Од Аристотел (350 година п.н.е, 1450б25) наративните заплети треба да имаат почеток, средина и крај. На пример, филмот Граѓанинот Кејн почнува со смртта на главниот лик, а потоа го раскажува неговиот живот преку ретроспектива, што е испреплетено со истрага на еден новинар за животот на Кејн, која се случува во поново време. Ова честопати се постигнува во филмовите и во романите преку движење напред и назад во времето.
Критички преглед на сиже и фабула
Критиките на сиже и на фабула потпаѓаат под постструктурализмот, симболичката интеракција, јазичните студии и писателите на домородни приказни. Она што е интересно е како домородните писатели и постструктуралистите ја враќаат приказната од наративната хегемонија.
Постструктурализам
Критиката на Џонатан Кулер (1981: 170-172) за сиже и фабула е дека тие сочинуваат таканаречен двоен потег. Првиот потег е да го постават сижето (нарацијата) во хиерархиска доминација над фабулата (приказната). Приказната при првиот потег се сведува само на хронологија на настани. При вториот потег, нарацијата си ја поништува првичната двојност за да се врати по истиот пат и да го избрише редоследот на настани (Кулер, 1981: 171).
Жак Дерида (1979) е исто така критичар на логоцентричниот хиерархиски ред на сиже и фабула. Тој прашува, „Што ако има начини на раскажување во облик на приказна, исто како што има начини на раскажување во облик на нарација? И ако е така, како таа нарација во американско - европската традиција станала попривилегирана од приказната?“ Еден одговор е дека нарацијата е и сиже (вклученост) и подложеност на фабулата (приказна претставена преку нарација). На пример, Дерида гледа на нарацијата како да таи нешто страшно кога ја потиснува приказната:
Прашањето за нарација скромно ја задоволува потребата од нарација, насилен инструмент за отворање на прашањето за потиснување на нарацијата, како таа да е страшна тајна, на начини што се движат од прастари полициски методи до рафинирано поттикнување (и дозволување) говор кој е крајно неутрален и културен, претежно медицински, психијатриски, па дури и психоаналитички. (Дерида, 1979: 94).
Ако приказната е повеќе од фабула, во која доминира нарацијата, таа може да има свој сопствен дискурс, наместо да е подредена на нарацијата. Дерида си игра со таа идеја на поставување на приказната во однос на нејзиниот хомоним:
Секоја „приказна“ (и секое појавување на зборот „приказна“, (само по себе), секоја приказна во приказната) е дел од другото, го прави другиот дел (сам по себе), одеднаш е поголема или помала од себе, се вклучува без да се внесе (или разбере) себеси, се идентификува со себе дури и ако останува сосема различна од нејзиниот хомоним. (Дерида, 1979: 99-100).
Симболичен интеракционизам
Жером Брунер исто така ги отвора прашањата за сиже и фабула. Брунер го сумира сижето како заплет на нарацијата, а фабулата како безвремена главна тема (Брунер, 1986, стр. 7, 17-21). Брунер сака фабулата да биде нешто повеќе од „слободно ограничување на приказната“: „Мислам дека добро ќе ни оди да имаме такво слободно ограничување бидејќи ќе успееме во тоа што мора приказната „да биде“ за да биде приказна“ (стр. 17).
Проблемот за Брунер е да ги истражи главните наративни структури (сижеа), не само во рускиот формализам, туку исто така и кај француските структуралисти (Барт, Тодоров и други). Европските формалисти ги поставија основите на наративната граматика (односно, едноставните трансформации на Тодоров на стил, намера, резултат, начин, аспект и статус, како и комплексните трансформации на појава, знаење, хипотеза, опис, субјектификација и став.) За Брунер, приказната (фабулата) практично станува текст (стр. 32) на наративната граматика. „Меѓутоа, Шотер сугерира дека Брунер не успеал да ги вклучи тие „специфики на другото“ во корист на апстрактното објаснување на процеси што имаат значење туку во корист на опис на формирањето дијалози“ (Мос, 2003: 2). Со други зборови, се јавува потреба да се разгледа како нарацијата ја следи граматиката и апстрактните значења, додека приказната може да биде во облик на дијалог и социјална.
Јазични студии
Михаил Бахтин исто така не е убеден дека сиже и фабула е целосно објаснување на врската меѓу нарацијата и приказната. Како Дерида, Бахтин се сомнева за хегемониската врска што нарацијата ја има над приказната.
За Бахтин (1973: 12) „наративните жанрови секогаш се затворени во цврста и стабилна монолошка рамка“. Приказната, за Бахтин, е дефинитивно повеќе дијалошка, на пример, на „полифонски начин на приказната“ (Бахтин, 1973: 60).
1888 во уметноста
1888 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Фабула
Јазични студии
Бенџамин Ворф (1956: 256) по забелешката на Франц Боас, изјави дека Хопи Индијанците не се гледаат самите или животот како наративна граматика или модел. Наместо минато-сегашност-иднина, како одделно наративно сиже, искуството на Хопи Индијанците е „река од настани“. Шотер (1993: 109) укажува на „реката настани“ на Ворф и на разликите меѓу Хопи Индијанците и евро-американскиот простор и време. Пар-Дејвис (види, извори на Интернет) ја критикува теоријата на Ворф дека е тоа само лингвистички модел на говор што менува како се раскажуваат просторот и времето (или внесени во заплетот преку сижето).
Приказната кај домородните писатели
Сè поголем број домородни автори ѝ даваат сè поголема улога на приказната над фабулата, како отпор на евро-американската формалистичка и структуралистичка нарација. На пример, Лесли Мармон Силко (1981) вели „белите етнолози јавуваат дека изумира говорната традиција меѓу домородните Американци“ (стр. 28). Наративното сиже/фабула има тенденција да претвори домородна приказна во музејски артефакт, бидејќи архетип-нарацијата е без „суровата реалност како глад, сиромаштија и неправда“ (стр. 280) и дека традициите на домородната приказна беа „погрешно менувани поради европско мешање – претежно поради практиката да се одземаат децата од раскажувачите кои во минатите генерации им ја раскажале на децата цела култура и идентитет на народот“ (стр. 6). Идејата тука е дека познавањето на приказната се учи во самото племе, па се нарушува помнењето на приказната, која се пренесува од генерација во генерација, кога децата се оттргнуваат од нивните домови, им се забранува јазикот, итн. Томас Кинг (2005) во Вистината за приказните расправа дека нарацијата прави компромис со приказната. Фабулата на приказната, социјалната структура на приказната губи глас. Кинг расправа дека приказната го обликува идентитетот поинаку од нарацијата. Домородните писатели посебно го оспоруваат индијанскиот идентитет што е измислен во американско-европската етнологија, фолклор, антропологија, историја и литература. Џејмс Кокс (2006) ја смета нарацијата (во традицијата на евро-американскиот контекст на сиже/фабула) како „средство за доминација: (стр. 24) и „колонијално наметнување“ (стр. 25).
Можни насоки на истрага
Антинарација – Антинарацијата се дефинира како двоен потег на облог (анте) или пред (анте) приказната кога се оформува во нарација (Боје, 2001). Еден начин на пристап кон сиже и фабула е да се претпостави дека приказната на фабулата е претходник на заплетот на сижето од нарацијата. Ова ќе биде доследно со „Време и расказ“ на Пол Рикер (1983), во која првиот мемезис е пред-приказна на вториот мемезис на заплет, што е претходник на третиот мемезис на сфаќање на значењето на заплетот. Ова е основата за херменевтика на расказот. Втората насока на истражување ќе биде кон сиже и фабула како антинарации кои може да го дефрагментираат или на друг начин да го отплеткаат заплетот (сижето), претворајќи ги во приказна (фабула). Со други зборови, наместо да се претпостави просторен концепт на време (Шотер, 1993), како просторно-минато, просторна- сегашност и просторна-иднина, ќе има други видови од Бахтин (1981) хронотопи (релативности време-простор).
При антинаративните анализи разликата меѓу фабула и сиже станува неважна од неколку причини. Ниту фабулата ниту сижето не ги земаат предвид општествените услови кои се основа на реконструкција на сижето. Според Бенџамин, раскажувачот фактички едвај е присутен како социолошка фигура (Бенџамин 1969). Дури и ако го сметаме сижето како дел од социјалната практика (иако наратолозите не ставаат акцент на тоа), сижето се занимава со когнитивни модели што се земаат здраво за готово во одредена култура како што Бахтин покажа (Бахтин, 1981), додека цел на антинарацијата е да ги покаже несигурностите на овие модели и единственоста на човечкото искуство. Сиже е модел на заплет што иако е историзиран не ги зема предвид слабите точки во расказот и отвореноста кон сомнеж.
Сюжет Stoff (Literatur) סיפר 物語 Сюжет Sujet Сюжет
NGC 5728
NGC 5728 — спирална галаксија во соѕвездието Вага, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5728 се споменува и како MCG -3-37-5, IRAS 14396-1702.
Откривање
Објектот е откриен на 7 мај 1787 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5728 е од видот Sab. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 5728 има привидни димензии од 3,2' х 1,9'.
Расипан телефон
Расипан телефон – друштвена игра која особено им е омилена на децата. Нејзиното потекло не е познато. Минималниот број на играчи е 3, а може да биде и стотина. Вообичаеното времетраење на една игра е минута до две за пет до десет играчи.
Опис
Играта расипан телефон се состои од брзо пренесување од уста на уво од играч до играч во низата на израз или реченица кој го смислува првиот играч. Последниот играч треба гласно да го изговори тоа што го слушнал.
Се споредува изговореното со почетната верзија. Заради брзината, евентуални артикулативни грешки, изговорот, конфузијата меѓу зборовите и гласовите, крајната реченица може да биде сосема поинаква од почетната.
Интересноста на играта расте со бројот на учесници и сложеноста на пораката.
Правила
Секој учесник му ја предава реченицата на својот сосед без притоа да биде слушнат од останатите и не смее да ја повторува доколку соседот не ја слушнал добро.
Цел на играта
Да се пренесе пораката усно од првиот до последниот учесник и притоа да се зачува интегралноста на пораката.
Поставеност
Потребно е само да се направи низа од играчите.
Одвивање
Играчите се поставуваат еден до друг. Првиот измислува реченица и му ја шепнува на вториот без притоа да го слушнат останатите, овој пак на третиот и така до последниот играч, кој пак гласно ја соопштува пораката што ја слушнал.
Крај на играта и победник
Еден круг од играта завршува кога пораката ќе стигне до последниот играч.
Макијавелизам
Макијавелизам — поим во психологијата каде лицето има склоност да ги мами и манипулира другите со цел да постигне некоја лична добивка. Овој концепт е инспириран од ренесансниот политиколог Николо Макијавели, поточно од неговото дело „Владетелот“, од кое подоцнежните мислители ја имаат изведено максимата: „Целта ги оправдува средствата“.
Во 1960-тите Ричард Кристи и Флоренс Л. Гаијс осмислиле тест за проверка на макијавелизмот на една личност. Подоцна овој текст бил дообработен и наречен MACH-IV тест, што е прашалник од 20 прашања кој денес претставува стандарднен тест за самооценка за макијавелизам. Луѓето кои добиваат над 60 од можни 100 бода на тестот MACH-IV се сметаат за „високомакијавелистички“; т.е. кои се согласуваат со искази како: „Никогаш никому не кажувај зошто си направил нешто, освен ако од тоа има корист“, (Бр. 1) но не се согласуваат со искази како: „Највеќето луѓе во суштина се добри“ (Бр. 4). Луѓето кои добиваат под 60 бода од можните 100 на MACH-IV тестот се сметаат за „нискомакијавелистички“; тие пак веруваат во искази како: „Не постои оправдание за лажење“, (Бр. 7) и „Највеќето луѓе кои успеваат во светот водат чист и морален живот“ (Бр. 11). Во низа студии предводени од Кристи, Гајс и неговиот помошник Дејвид Бергер, поимот (претставата за) макијавелизам бил експериментално потврден. Тој претставува и религија во зародиш, која се заснова на верувањето дека нема ништо вредно на светот освен логиката и самиот себе.
Костин Дол (Делчевско)
''За истоименото кочанско село, погл. Костин Дол (Кочанско).''
Костин Дол — село во Општина Македонска Каменица, во областа Осоговија, во околината на градот Македонска Каменица.
Географија и местоположба
Маалата во селото се познати како: Лажовска Маала, Умска Маала, Чобанска Маала и Штабска Маала.
Историја
Селото се споменува во пописните опширни дефтери од 1570 година како село во Ќустендилскиот санџак, нахија Пијанец, со 15 христијански семејства, 3 неженети и 3 вдовици христијани.
Стопанство
Селото има полјоделско-шумарска функција. Во рамките на селскиот атар преовладуваат шумите на површина од 742 ха, по што следуваат обработливото земјиште на површина од 396 ха и пасиштата на 128 ха.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Костин Дол живееле 154 жители, сите Македонци. По податоци на егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Костин Дол имало 112 Македонци под врховенството на Бугарската егзархија.
Според пописот од 2002 година, во селото Костин Дол живеат 116 жители, сите Македонци.
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Македонска Каменица од 1996 година.
Во периодот 1955-1996, селото било дел од Општина Делчево.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од Општина Драмче.
Во периодот 1950-1952, селото било дел од Општина Луковица.
Во XIX век, селото било дел од Малешевската каза на Отоманското Царство.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 607 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на поранешното основното училиште.
На парламентарните избори во 2020 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 78 гласачи.
Југопрес
Југопрес — новинска агенција, која е основана од Сојузот на новинари на Југославија во 1952 година. Агенцијата известувала за домашната и странската јавност исклучиво за актуелни случувања и проблеми во Југославија, нејзината внатрешна и надворешна политика.
Кралски список од Карнак
Кралскиот список од Карнак, список на рани египетски кралеви врежани во камен, се наоѓал во југозападниот агол на Фестивалната сала на Тутмос III, во средината храмот посветен на Амон, во комплексот на храмови во Карнак, денешен Луксор, Египет. Составен за време на владеењето на Тутмос III, во него се набројани шеесет и еден крал, почнувајќи со Снофру од египетското Старо Кралство. Само имињата на триесет и деветте кралеви сè уште се читливи, а еден не е напишан во картуш (граница што се користи нормално за да го опколи името на кралот).
Ова не е целосен список на египетските фараони, бидејќи за другите кралеви знаеме од други антички списоци, но овој список е важен затоа што ги содржи имињата на кралевите од Првиот и Вториот преоден период, кои се исфрлени во повеќето други кралски списоци.
Јас Методи Патче од Охрида
„Јас Методи Патче од Охрида“ — македонска народна песна. Песната е посветена на охридскиот револуционер Методија Патчев. Песната има ајдутски карактер.
Текст
-Јас Методи Патче од Охрида
ослободен од битолски затвор.
Па си тргнав за Охрида града,
там' не најдов ни мајка, ни татко.
Там' си најдов верната бисерка,
верната бисерка, малихерка.
Па си тргнав за Прилепа града,
за Прилепа, село Кадиново.
Зоран Вељаноски
Зоран Вељаноски - Летра — македонски фотограф.
Јас Методи Патче од Охрида
Текст
Там' си најдов верната дружина,
Космос-2450
Космос-2450 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Јас Методи Патче од Охрида
Текст
верната дружина, договорна.
Космос-2450
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, Русија на 29 април 2009 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Јас Методи Патче од Охрида
Текст
Слово држи Методија Патчев:
Космос-2450
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на км, а најмалото на.
Јас Методи Патче од Охрида
Текст
напред браќа, борба да водиме.
Се зададе силната потера,
силната потера, кавалерија.
Поарџија сите си куршуми,
оставија само еден куршум.
Слово држи Методија Патче:
Навртија пушки во градите.
Прв се уби Методија Патче,
а по него целата дружина.
Википедија на јапонски јазик
Јапонската Википедија е издание на Википедија на јапонски јазик, дел од фондацијата Викимедија.
Статистичко множество
Статистичко множество (статистичка маса или популација) е множеството од сите елементи на една масовна појава што е предмет на статистичко истражување.
Имење (Брда)
Имење (словенечки: Imenje) — населба во Општина Брда во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Муниципиум
Муниципиум е самоуправен град под римска власт.
Blade Runner (албум од Вангелис)
Албумот бил објавен за истоимениот филм на Ридли Скот и се состои претежно од мелодична комбинација на класична музика и синтисајзери.
Здружение на преведувачи и толкувачи на Република Северна Македонија (ЗПРМ)
Цели
Основната цел на ЗПРМ е унапредување и развој на професиите преведувач и толкувач и професионален развој на припадниците на овие две струки. Поконкретно, целите на ЗПРМ се:
ЗПРМ ги исполнува целите преку следните активности:
Членство
Во ЗПРМ членуваат преведувачи и толкувачи од Република Македонија без оглед на јазичните комбинации со кои работат. Главните видови членство во ЗПРМ се активно (полноправно), придружно и студентско. Сите членови на ЗПРМ се обврзуваат дека ќе ги почитуваат Статутот, Програмата за работа, Кодексот на професионално и етичко однесување, Стандардите за преведување, Препораките за тарифирање и сите други правила и прописи на ЗПРМ што повремено се усвојуваат, изменуваат и дополнуваат од страна на Собранието на ЗПРМ или неговите тела, како и дека ќе постапуваат според добрите практики во преведувачката и толкувачката професија.
Активности
Меѓу поважните досегашни активности на ЗПРМ се:
Конференција за професионален развој
Почнувајќи од 2013 г., ЗПРМ организира своја годишна конференција чијашто главна цел е да овозможи услови за професионален развој на своите членови и на останатите припадници на професиите преведувач и толкувач, како и на останатите заинтересирани страни. Годишната конференција на ЗПРМ е еден од најважните настани за преведувачите и толкувачите во Република Македонија и редовно предизвикува голем интерес кај колегите. На конференциите на ЗПРМ учествувале еминентни говорници од земјата и странство, вклучувајќи и академски професори и докажани колеги од професијата. ЗПРМ досега има организирано 7 конференции, од кои 5 во Скопје и по една во Тетово (2015 г.) и Охрид (2016 г.).
Вавилон
Циклусот започнува со распишување на конкурсот во септември и завршува со церемонијално доделувањето на наградата во септември следната година. Досега се организирани и спроведени шест изданија на Конкурсот за Наградата „Вавилон“, а доделени се вкупно 10 први награди за преводи на македонски, албански и турски јазик.