cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сугарево
Османлиско Царство
Во текот на 19 век, селото било чисто македонско и припаѓало кон Мелничката каза. Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Сугарево (Sougarévo) е село со 15 семејства и 50 Македонци. Селото било под влијание на Цариградската патријаршија. Според податоците на секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во селото живееле 236 македонски патријаршисти.
По избувнувањето на Балканските војни во 1912 година, три лица од селото биле доброволци во Македонско-одринските доброволни чети.
Бугарија
По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Бугарија.
==Население ==
Култура
Селската црква е посветена на „Свети Илија“. Црквата била изградена во 1856 година од страна на месниот жител Мано Сирманов, којшто сонил сон за да ја изгради. Во голем степен, црквата го задржала својот оригинален облик.Црквата е изградена на раб на една стрмна долина. Крај црквата се наоѓа гробот на Тодор Александров и Панзо Зафиров и гробовите на Симеон Евтимов, Иван Параспуров и Антон Попов. До гробот се стигнува по обележан пат од село Сугарево, и е оддалечено околу 1 километар од селото на северозапад.
Редовни настани
Традиционалниот собир на селото е на празникот Илинден.
Прерија
Прерија (од фр. prairie = ливада) е биом сочинет од пространа рамнина обрасната со треви и без дрвја. Се одликува со умерена клима и умерени врнежи од дожд. Вакви се и пампите во Јужна Америка и степите во Евроазија.
Подрачјата што го носат името „прерии“ обично се среќаваат во Северна Америка, поточно сите т.б. „внатрешни низини“ во САД, Канада и Мексико, каде спаѓаат Големите Рамнини како и повлажните и поридести предели на исток. Во САД, ваквите предели предоминираат во Северна Дакота, Јужна Дакота, Небраска, Канзас и Оклахома, и значајни делови од Монтана, Вајоминг, Колорадо, Ново Мексико, Тексас, Мисури, Ајова, Илиноис, Индијана, Висконсин и западна и јужна Минесота. Централната Долина во Калифорнија исто така е прерија. Канадските Прерии заземаат огромни површини од Манитоба, Саскачеван и Алберта.
Пипин Ланденски
Пипин од Ланден или Пипин Стариот (роден околу 580 - починат во 640 ) бил мајордом на палатата на Австразија од 615 до 629, потоа од 639 до 640.
Семејно потекло
Во ниеден денешен документ не е споменато името на неговите родители а делото Vita Garitrudis abbatissae Nivialencis напишано во 7 век се ограничува да каже дека неговото потекло било толку славно што секој во Европа го знаел името и славата на неговите предци. Во 10 век, ’’Генеалогијата на франското кралство’’ зборува за « Карломан, мајордом на палатата на Австразија под  Теодеберт II [596-612] и татко на Пипин », потоа во  10 век, ’’Животот на војводите Пипин’’ за него едноставно вели дека бил син на некој Карломан, без да даде повеќе прецизности. Современата документација овозмужа да се потврди дека не постоел мајордом кој се викал Карломан на почетокот на 7 век. Историчарите се поделени во однос на ова прашање, некои целосно ја отфрлаат информацијата. Сепак оваа белешка за Карломан како татко на Пипин во Vita Pippini ducis не била со претенција и се чини дека произлегува од поинаков извор од Genealogia regum Francorum. Згора на тоа, кога се родил Карло Мартел, продолжувачот на хрониката Фредегер, наведува дека неговиот татко Пипин Хересталски му дал име на својот сопствен јазик, односно на мајчиниот јазик, што покажува дека името Карло потекнува од семејството на мајка му, значи онаа на Пипин од Ланден.
Што се однесува до мајка му, таа останува непозната бидејќи не е спомената ни во постарите ни во современите извори. Сепак, може да се забележи во блиското сродство на Пипин одреден број на луѓе кои носеле агилолфиншки имиња. Тој впрочем бил брат на една која се викала Валдрада и татко на некој Гримоалд и некоја Гертруда. Бидејќи ниеден документ не го споменува Пипин како Агилолфинг, тој можеби бил врзан со тоа семејство од страна на мајка му. .
Животопис
Тој за првпат е цитиран во хрониката на Фредегер во 613, како еден од благородниците од Австразија кои го повикале Хлотар II со цел да го поттикнат да го освои кралството на Австразија и да ја тргне од престолот Брунхилда. Арнулф, исто така австразиски благородник, се придружил на ова. Откако го победил кралот Сигеберт II и го освоил кралството на Австразија, Хлотар II на Пипин му го доверил образованието на постариот негов син, идниот крал Дагоберт I. Во 623, главните австразиски благородници, меѓу кои Пипин и Арнулф, кој станал владика на Мец, на Хлотар му побарале нивен самостоен крал. Пред нивното настојување, Хлотар II за крал на Австразија го именувал својот син Дагоберт а на Пипин му го доверил местото мајордом на палатата на Австразија. Дагоберт I го наследил татка си во 629 во целото франско кралство, и наскоро се оттарасил од советниците поставени од страна на татко му: Арнулф морал да ја напушти Мецката епископија а Пипин бил обесчестен и заменет од страна на војводата Адалгизел.
По смртта на кралот Дагоберт, во 639, Пипин се поврзал со некој Цуниберт и му се придружил на Сигеберт III, крал на Австразија, кој го именувал за мајордом на палатата и му дал задача да оди во Компиењ да собере третина од кралското богатство кое било наменето за Сигеберт. Но тој не успеал да ја искористи вратената моќ бидејќи наскоро починал, во 640 година. .
Брак и потомство
Се оженил со Ита Идоберга која, според Annales Laubienses, напишани во 11 век, била од семејство на сенатори на Аквитанија, сестра на Модоалд, владиката од Трев. Од овој брак се родени :
Д’мбени
Д’мбени или Дамбени (Δενδροχώρι, Дендрохори, до 1926 г. Δύμπενι, Димбени или Ντέμπενι, Дембени ) — село во Костурско, Егејска Македонија, денес во Општина Костур на областа Западна Македонија, Грција. Во 2001 г. населението броело 349 жители.
Потекло на поимот
Уште од својот постанок, селото се викало Д’мбени. Со преземањето на Егејска Македонија под грчка административна управа по Првата балканска војна и по Првата светска војна, Грците го измениле името прво во Дембени, а со наредбата на грчката влада од 31 август 1926, го добило името Дендрахорион. И денес селото се води под тоа име во Грција. Ова грчко име е всушност превод на македонското Д’мбени, што значи даб - месено: д’мб и дендро - дрво. Дендрохорион, описно преведено, значи село во дабови дрвја.
Географија и местоположба
Селото Д’мбени се наоѓа на географските координати 40°34'60" СГШ и ИГД 21°8'60". Релјефoт му е планинско-ридски со мали рамнини и котлини. Од север кон југ го сечат четири истечни води и суводолци и трапови. Одогенетскиот процес се развил во тријасот од мезозојската ера, па планините се издигнуваат од дното на некогашното море. Тогаш се формирал и динарско-пиндскиот планински систем кој му припаѓа на Орлово (Малимади).
Тоа се наоѓа во северозападниот дел на Костурскиот округ во Егејска Македонија. Расположено е на еден гранитен масив наречен Орлово, огранок на планината Вињари, во должина од 900 метри. Од градот Костур е оддалечено околу 20 км, а од Билишта, гратче што се наоѓа во Албанија, околу 25 км. На север, преку планината Вињари, се граничи со селото Брезница; на североисток преку планината Костолата се граничи со селата Габреш и Дреновени; на исток, преку планините Тумба, Кирјака и Тројница, со селата Четирок и Света Недела; и на запад, преку планината Уши, со селото Косинец, а преку планината Арвенко и со селото Смрдеш. Сите овие села се населени со чисто македонско население, со исклучок на Сливени (населено со Маџири, доселеници од Мала Азија), додека селата Четирок и Света Недела се со мешано население - Македонци и Маџири.
Клима
Климата во Д’мбени е умереноконтинентална со средоземно влијание. Зимите се благи, со многу снег, а летата топли и суви. Средната годишна температура е 15° Ц, а средната температура во јануари е околу 4° Ц. Најтопол месец е јули со просечна температура од 26° Ц.
Врнежите се нерамномерно распоредени во текот на годината. Најмногу дожд паѓа во пролет и есен и секогаш е придружен со силни ветрови и грмотевици. Годишно паѓаат од 600-900 мм врнежи на 1 м2. Ветровите се претежно од неопределена насока бидејќи селото се наоѓа во подножје на планински полувенец. Најпознат и најчест е ветерот југо кој дува во зимските и пролетните месеци.
Историја
Се претпоставува дека Д’мбени е создадено по доаѓањето на Турците на балканскиот полуостров. Настанало од повеќе помали македонски населби што се наоѓале во негова близина. Така, источно од Д’мбени се наоѓало селцето Берик. Неговите жители биле чифлигари на жервенскиот бег; на југоисток се наоѓало селцето Горно Сливени чии жители биле чифлигари на сливенскиот бег; на југ се наоѓало селцето Сајново, а неговите жители биле чифлигари на четирскиот бег и на југоисток се наоѓало селцето Света Петка чии жители биле чифлигари на светонеделскиот бег. И до ден денес тие места, каде што биле селските населби, ги носат истите имиња.
Турско време
Д’мбени, иако било доста оддалечено од главните комуникациони патишта, не било поштедено од секојдневните напади, провокации и ограбувања од претставниците на турската власт. Д’мбени најповеќе страдало поради тоа што во негова близина имало села со муслиманско население (Сливени, Четирок, Света Недела, Ошени, Капешница и други од Четирското Поле). Беговите најчесто ги одземале пасиштата по д’мбенските планини за нивните стада и ставале свои бачила.
Илинденско востание
Формирањето на ВМРО во 1893 наишло на силен одглас кај македонското население во костурско. Д’мбенци масовно ја прифатиле организацијата и сестрано ја помагале. Првиот организатор на ВМРО во Костурско бил учителот Апостол Димитров од Д’мбени. На 24 август 1903, востаниците под команда на Лазар Поп-Трајков воделе борба со илјаден турски аскер. Во тој период турскиот аскер го разрушил селото и го уништил. Од 276 куќи, уште повеќе плевни, кошари и други помошни простории, останале само 3 куќи. Бидејќи населението било надвор од селото, на 12 септември 1903, аскерот убил 10 старци кои останале во селото. Поради пустошот, по враќањето, д’мбенци морале да ја преживеат зимата, 1903/1904, во импровизирани живеалишта. Поради тешката состојба, над 170 мажи се иселиле во странство на печалба.
Грчко-турска војна
По неколку години од Грчко-турската војна, грчката власт наредила во сите села да се подигнат споменици за одбележување на имињата на паднатите борци од истото село. Таков споменик бил напрвен и во Д’мбени, на местото Голем Рид, на кого биле испишани имињата на седуммината загинати војници.
Втора светска војна
Во есента 1939, била извршена делумна мобилизација. Д’мбени се наоѓало меѓу првата и втората одбранбена линија и поради тоа, во 1939, во селото бил страциониран еден баталјон на грчката армија. Во борбата против италијанскиот окупатор учествувале 99 д’мбенци на страната на грчката војска. При бомбардирањето од страна на Италија, во Д’мбени била уништена една куќа, како и убиени две жени и една ранета. Со омасовувањето на КПГ, во јули 1941, бил формиран реонски комитет за западниот дел на Костурскиот округ со седиште во Д’мбени. За секретар бил избран Илија Љочков. Организацијата најмногу придонела во снабдувањето со оружје на комунистите, како и обезбедување на две радија на батерии.
На 1 ноември 1941 г. специјалниот италијански баталјон за чистење на комунисти, на чело со капетанот Де Примо, го обиколил селото Д’мбени. Следниот ден, наутро, биле повикани селаните на плоштадот на селото и мажите биле затворени во училиштето. Во Д’мбени се носеле мажи од сите соседни села за да бидат испрашувани. Два месеци окупаторите останале во селото и биле уапсени 26 комунисти, 46 д’мбенци и 60 д’мбенки кои биле однесени во затворот во Костур. Италијанскиот врховен суд осудил 10 д’мбенци на смрт со стрелање.
Во текот на народноослободителната борба на Грција, сите жители на Д’мбени биле опфатени во антифашистичките организации: ЕАМ, КПГ, ОКНЕ, СНОФ, ЕОПН, АЕТОПУЛА (пионери) и го помагале движењето морално, материјално и со директно учество. По ослободувањето на селото од страна на единиците на ЕЛАС, во втората половина на 1943, била воспоставена народна власт. Во ноември истата година, по вторпат бил избран народноослободителниот одбор. Претседател на вториот одбор бил Ставро Имбров.
Занимање на населението
Секое семејство чувало по една до две мазги или магариња за превоз и по еден до два вола за орање; по една или повеќе крави, 15-30 кози, а домаќинствата кои се занимавале главно со сточарство чувале и преку 300 овци. Крупниот добиток се пасел во две стада: едното за калаченската маала, а другото за каменската маала. Истото било и со козите, телињата и свињите. Пасачите на добиток се пазареле секој Митровден. Спогодбата се вршела кај чешмата помеѓу претставниците од секое семество и заинтересираните пасачи. Пасачите на добиток биле, главно, мажи кои немале ниви или не се занимавале со земјоделство.
Поради варовните ридови и планини, во селото послабо успевале житните растенија. Затоа, само на подобрите ниви се сеело пченица и пченка, а послабите ридски и каменести ниви се посадувале со ’рж, овес, уров, леќа и друго. Поради големата покриеност на планините со плодни дрвја, селаните ги користеле плодовите за тргување и за домашна употреба.
Во Д’мбени отсекогаш било развиено и лозарството. Лозјата, главно, ги задоволувале потребите на домаќинствата, односно се користеле за правење вино и ракија.
Во селото имало и: дуќанџии, кафеани, чевлари, шивачки, столарски работници, бочвари, слаткарници, браварници, самарџии, лимари, бербери и др.
Демографија
Во 1913 година селото броело 1.207 жители, а во 1920 - 944. Според пописот од 1928 година имало 866 жители, а оној од 1940 покажува 794 жители. Во 1945 година во него живееле 780 Македонци. Во 1948 година е наполно уништено и сите негови жители се иселуваат. Подоцна во него се заселени Власи од Епир.
Имиња и презимиња
Со потпаѓањето на егејскиот дел на Македонија под административна власт на Грција, а посебно со диктатурата на Метаксас од 1936, им било наредено на Македонците да ги променат своите имиња со грчки. Поповите го вршеле прекрстувањето и ги внесувале во регистрите, а новороденчињата не ги примале доколку, претходно, родителите не го кажеле името на грчки. Прекрстувањето било на следниов начин: Трпо се прекрстувал во Трифунас, Цвета во Антула, Стојанка во Иоана, Лина во Амалија, Ванчо во Иоанис, Насо во Атанасиос, Живко во Зисис, Дафина во Дафни, Лена во Елони, Крсто во Ставрос итн. Презимињата биле менувани на сличен начин, односно: Трповски во Зисијадис, Шерков во Шекропулос, Караџов во Каразас, Шмагранов во Смагранис, Ангелков во Ангелкопуслос, Шимбов во Симбас и сл. Тоа значи дека на крајот на презимето редовно се додавале наставките: -ос, -ас, -ис, -у, -ну, итн.
Религија
Сите д’мбенци биле православни. Во селото имало 4 попа. Имало три цркви: „Св. Никола“, подигната на местото Д’мбо; „Св. Димитрија“, подигната во центарот на селото; и третата била изградена надвор од селото. Тоа бил манастирот „Св. Петка“ кој се наоѓал на место каде што некогаш имало населба. Секоја година, во манастирот „Св. Петка“, се одржувал панаѓур на кој доаѓале луѓе од сите околни села (Косинец, Света Недела и Четирок). За манастирот и неговиот имот се грижеле калуѓери кои таму живееле.
Образование
Првото училиште во Д’мбени било подигнато до црквата „Св. Димитрија“. Во 1903, со нападите на аскерот, изгорело и училиштето. По обновувањето на селото д’мбенци го обновиле и истото и направиле поголемо училиште со 5 училници и други потребни простории. Поради нараснувањето на популацијата на селото, од 1935 до 1938, со свои средства, селаните подигнале големо училиште со седум училници, сала за состаноци и приредби, кабинети, други придружни простории и уредиле голем двор. За време на граѓанската војна во Грција, во училиштето била сместена грчка полиција и единици на грчката армија, од каде што и даваа отпор на ДАГ. На 21 јуни, 1948, заедно со селото, изгорело и училиштето.
Повеќето д’мбенци имале завршено учителска школа. Некои од нив учествувале во подучувањето во родното село. Во турскиот период такви биле: Кирјако Трпковски, Јото Шекров, Јорго Деловски, Лазар Поптрајков, Ѓело Шекров, Лазо Москов, Дана Москова, Доча Трповска и други. Наставата ја изведувале на македонски јазик - костурски говор.
Топоними
До последното потполно уништување на селото, сите планини, реки и места имале македонски имиња. Д’мбенски топоними се: Малимади, Вињари, Арвеникот, Костолата, Калето, Тровица, Уши, Арангела, Света Петка, Плочите, Ливадјето, Злостана, Котлињата, Попова Глава, Трна, Бојовица, Скрчиците, Чешки, Леска, Лазиња, Рудињата, Герови Кории, Галов Сад, Јанилова Глава, Пандарница, Ридо, Голем Рид, Дренче, Рото, Маркова Нога, Рамнините, Козмово, Белите Камички, Николино Орејче, Маново, Новите Нивје, Широк Пат, Четирско, Бочкарово, Чрнио Пен, Шипурка, Сливенско, Широко Ротишче, Бора, Манково, Кораљач, Долна Локва, Јанов Рид, Коблица, Неор, Кочови Кории, Иличина чешма, Крстов бунар, Забранетото, Мостот итн.
Во последниот период од постоењето на селото, грчката власт почнала поретко да ги менува имињата на местата на грчки, аналогно на македонските. На пример, месноста Јанилова Глава била преименувана во Јанито кефали, Широк Пат во Плами Дромо, Ридо во Лофод итн., но без никаков успех бидејќи не можеле да најдат соодветни грчки имиња и бидејќи населението ги знаело и ги именувало на македонски. Македонските имиња на топонимите останале сè до постоењето на селото и на македонското население во него.
Куќи и покуќнина
Куќите во Д’мбени биле од приземје и кат, два ката, а некои имале и по три ката. Претежно биле градени од камен, а покриени со ќерамиди кои биле произведени во селото или од во селата Четирок и Грабеш. Сите имале фасади, а над вратите и прозорците најчесто имале разни бордури од гипс: грбови во семејни монограми и дати на градбата. Внатре, собите, имале патос од штици. Скоро сите, од внатрешната страна, имале вградени плакари кои служеле за чување на постелнината и друго. Секој куќа имала двор, соѕидан со повисоки ѕидови и широка порта за влегување. Во дворот имало помошни простории како авур за чување на крупен добиток, фурна за печење леб, котар за свињите, летна кујна и друго.
Распоредот на просториите, главно, бил функционален во зависност од активноста на семејството. Една просторија во приземјето, најчесто, служела за чување на прехранбени производи. Таа се викала керал. Втората просторија била кујна или секојдневна соба, додека другите служеле за спиење, а редовно имало и по една соба за прием на гости. Подот од собите бил послан со черги или килими изработени од жените во селото. Во спалните соби имало дрвени или железни кревети послани со волнена постелнина, а прозорците имале пердиња изработени од жените или донесени од печалба. Затоплувањето на просториите се вршело со ѕидни огништа (постар вид на камин) во кои се ставале дрва, а за осветлување користеле газиени ламби.
Носија
Носијата во Д’мбени до Илинденското востание, претежно, била од домашна изработка. Со развојот на печалбарството настанале и измени во народната носија. Всушност се променил и начинот на живеење.
Прослави и обичаи
Најмасовно во Д’мбени се празнувале празниците Божиќ (Крачун) и Велигден, потоа славите и имендените. Тогаш се прекинувале секојдневните работи за да се посетат роднините и пријателите. На овие празници и слави доаѓале до израз облеката, уредноста и гозбата.
Иселеништво
До Втората светска војна иселеништвото било главно во правец на Бугарија (околу 50 семејства) и Америка. По уништувањето на селото за време на Граѓанската војна во Грција (1945-1949) сите негови жители пребегале во тогашна НР Македонија (Југославија) и другите социјалистички држави од источниот блок (претежно СССР, Полска и Чехословачка).
Склаве
Склаве — село во Светиврачко, Пиринска Македонија, денес во општината Свети Врач на Благоевградската област, југозападна Бугарија.
Географија и местоположба
Селото Склаве се наоѓа на 12 километри јужно од Свети Врач. Селото се наоѓа на надморска висина од 183 метри. Атарот на селото зафаќа површина од 9.034 км2.
Османлиско Царство
Селото се споменува во османлиски дефтери од 1638, 1652 и 1670 година.
Во текот на 19 век, селото било чисто македонско и припаѓало кон Мелничката каза. Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Славе (Slavé) е село со 62 семејства со 70 Турци и 290 Македонци.
Во 1891 низ селот поминал Васил К’нчов, кој за селото запишал:
Во 1891 година Георги Стрезов за селото напишал:
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото имало 596 жители, од кои 200 Турци, 96 Роми и 300 Македонци. Селото било под влијание на Бугарската егзархија. Според податоците на секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во селото живееле 280 Македонци под врховенството на Бугарската егзархија, работело едно егзархиско училиште со 1 учител и 19 ученици.
За време на Балканските војни, во 1913 година селото било окупирано и запалено од страна на грчката армија.
Бугарија
По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Бугарија. По војните во селото се населиле бегалци од лагадинските села Богородица, Зарово и од серските Герман, Горно Порој, Крушево и Крчово Дел од жителите на селото се доселеници од пиринското село Држаново (денес напуштено).
==Население ==
Култура
Сите жители на селото се православни христијани. Селската црква се нарекува „Св. Троица“. Освен оваа, во селото постои и црквата „Св. Петка“ која се наоѓа на гробиштата. По напуштањето на црквата во блиското село Шатрово, иконите и дел од останатиот инвентар во 1960 година биле пренесени во тогашната нова црква „Св. Петка“, која во чест на онаа од село Шатрово, го добила истото име.
Селото има машка, женска и детска фолклорна група. Групите учествувале на многу натпревари и освоиле награди за народна творба во Копривптица.
Редовни настани
Друго събитие е съборът на черквата Свети Дух, който е на едноименния празник. Панаирът се провежда няколко дни преди празника на черквата.
Секоја година има панаѓур кој датира од римско време. Овој панаѓур во минатото претставувал пазар на робови, од каде произлегува и името на селото „склав“ од латинскиот „роб“. Според некои неофицијални извори, на овој пазар бил продаден водачот на најголемото анти-римско востание на робовите Спартак. Според други неофицијални извори, токму во ова село се родил Спартак. Неодамна, панаѓурот е еден од најголемите регионални пазари за животни. Борбите се организираат и на годишно ниво. Обично се одвива околу 15 јуни.
Друг настан е собирот во црквата на Духовден. Собирот се одржува неколку дена пред празникот на црквата.
Спорт
Во 1962 година во селото бил основан фудбалски клуб Спартак. Поради недостаток на финансирање, спортистите имале обични дресови. Клубот се натпреварува во аматерската бугарска лига, и нема играно во поквалитетните фудбалски бугарски лиги.
19 Фортуна
Фортуна (19 Фортуна) — еден од најголемите астероиди во главниот појас. Има состав сличен на 1 Церера: тена површина која е мошне истрошена, со состав на примитивни органски соединенија, вклучувајќи толини.
Има пречник од 225 км и меѓу најтемните познати геометриски албеда за астероиди со пречници над 150 км. Измереното албедо изнесува 0,028 и 0,037. The spectra of the asteroid displays evidence of aqueous alteration.
Вселенскиот телескоп „Хабл“ извршил набљудувања на Фортуна во 1993 г. Од направените слики е изведен привиден пречник од 0,20 лачни секунди (4,5 пиксели во Планетарната камера) и утврдено е дека има речиси сферен облик. Не е утврдено присуството на месечини.
Астероидот неколкупати е забележан како прикрива ѕвезди. Проучуван е и со радар.
Фортуна е растроена од астероидот 135 Херта (80 км во пречник) и масата ѝ е првочно проценета на 1,08 кг. Во поново време истиот астроном дава поправена маса од 1,27 кг.
На 21 декември 2012 г. Фортуна (~200 км) безопасно минала покрај астероидот 687 Тинета, на растојание од 6,5 Гм.
Глобин
Глобините се натсемејство на глобуларни белковини кои содржат хем и се вклучени во врзувањето и/или транспортот на кислород. Овие белковини во својот состав го содржат глобинскиот склоп, кој претставува групација на осум алфа-завојни сегменти. Два најпознати членови на ова натсемејство се миоглобинот и хемоглобинот. И двете белковини реверзибилно врзуваат кислородот преку хемот, кој игра улога на простетична група. Глобините се широко распространети во живиот свет.
Структура
Членовите на глобинското натсемејство споделуваат ист тридимензионален склоп. Овој т.н. „глобински склоп“ обично се состои од осум алфа-завојницаи, иако некои белковини имаат дополнителни завојни продолжетоци на нивните терминали. Бидејќи глобинскиот склоп содржи само завојници, тој е класифициран во групата на исклучиво-алфа склопови.
Глобинскиот склоп се наоѓа во глобинските фамилии, како и во фикоцијанините. Тој бил првиот откриен белковински склоп (миоглобинот бил првата белковина чија структура била одредена).
Пакување на завојниците
Осумте завојници на јадрото на глобинскиот склоп споделуваат значителна нелокална структура, за разлика од другите структурни мотиви во кои аминокиселините кои се блиску една до друга во низата се, исто така, блиску и во просторот. Завојниците се спакувани заедно под агол од околу 50 степени, што е значително „пострмно“ пакување од другите завојни пакувања, како она кај завојниот сноп. Точниот агол на пакувањето на завојниците зависи од аминокиселинската низа на белковината, бидејќи пакувањето е посредувано од стеричните ефекти и хидрофобните интеракции меѓу аминокиселинските странични ланци во близина на интерфејсите на завојниците.
Еволуција
Глобините еволуирале од заеднички предок и можат да бидат поделени во три групи: едно-доменски глобини, и два типа на химерни глобини, флавохемоглобини и глобин-поврзани сензори. Бактериите ги имаат сите три типа на глобини, кај археите недостасуваат флавохемоглобините, а кај еукариотите недостасуваат глобин-поврзаните сензори. Неколку функционално различни хемоглобини можат да коегзистираат во истиот вид на организам.
Кај ’рбетниците се јавуваат осум глобини: андроглобин, цитоглобин, глобин Е, глобин X, глобин Y, хемоглобин, миоглобин и невроглобин.
Примери
Човечки гени кои кодираат глобински белковини се:
Во глобини спаѓаат:
Четврта струшка парохија
Четврта струшка парохија — православна парохија на Македонската православна црква - Охридска архиепископија, дел од Струшкото архијерејско намесништво на Дебарско-кичевската епархија. Парохиски свештеник е Петар Бојчиноски (сос. 2016). Парохијата ги опфаќа селата Драслајца, Мороишта, Биџево, Ташмаруништа, Долна и дел од Горна Белица.
Цркви и манастири
Следува список на црквите во парохијата. Можно е списокот да не е целосен.
Specman
Specman е АЕД алатка, која се користи за афтоматизирање на потврда на машинска опрема. е специјализирана средина за работење со, составување и отстранување грешки на јазикот за потврда на машинска опрема e.
За да може да се направи пробен праг (testbench) на дизајн, Specman треба да биде наврзан со со логички симулатор за HDL (јазик за изработка на машинска опрема).
Балканска снежна полјанка
Балканската снежна полјанка (Dynaromis bogdanovii) е животно кое спаѓа во `рбетници, цицачи кои живеат во Национален парк Галичица.
Опис
Балканска снежна полјанка припаѓа на класата цицачи (Mammalia), ред глодачи (Rodentia) и е ендемореликтен вид кој е единствениот претставник на изумрената група Pliomyini. Тој е ендемичен за Западен Балкан. Видот се јавува во 3 алопатрички (географски одвоени) филогенетски родовски линии.
Расптостранетост
Планината Галичица претставува најјужната точка на ареалот на распространување на видот, од каде што веројатно е изчезнат во последните декади. Досегашните сознанија упатуваат на заклучокот дека заканата е резултат на компетитивната супериорност од страна на снежната појланка (Chionomys nivalis), која ги зазема природните живеалишта на Балканската снежна полјанка и истата ја потиснува.
Жаир Болсонаро
Жаир Месијас Болсонаро (на Jair Messias Bolsonaro; роден во на  година) — бразилски политичар и пензиониран воен офицер кој е претседател на Бразил. Избран е во 2018 година како член на конзервативната Социјално-либерална партија, иако подоцна истата ја напуштил. Болсонаро е на претседателската функција од 1 јануари 2019 година. Претходно членувал во бразилскиот Пратенички дом, претставувајќи ја сојузната држава Рио де Жанеиро во периодот помеѓу 1991 и 2018 година.
Болсонаро е гласен противник на истополовите бракови и хомосексуалноста, абортусот, афирмативната акција, либерализацијата на дрогата и секуларизмот. Во надворешната политика на Бразил се залага за поблиски односи со САД и Израел. За време на претседателската кампања во 2018 година, тој почнал да се залага и за економско либерални и пазарни политики. Како контроверзен политичар, неговите ставови и коментари, кои често се опишани како крајно десничарски и популистички по природа, привлекуваат и пофалби и критики во Бразил.
Животопис
Болсонаро е роден во гратчето Глисерио, во сојузната држава Сао Паоло. Дипломирал на Воената академија Агуљас Неграс во 1977 година и служел во теренско-артилериски и падобрански единици на бразилската армија. Ѝ станал познат на јавноста во 1986 година кога во интервју за магазинот „Veja“ ги искритикувал ниските плати за воените офицери, по што бил уапсен и останал во притвор петнаесет дена. Една година подоцна истото списание го обвинило дека планира да постави бомби во воени единици, обвинувања кои Болсонаро ги негирал. По првостепено обвинување, Жаир бил ослободен од Врховниот воен суд на Бразил во 1988 година.
Истата година се префрлил во армиските резервисти со чин капетан и влегол во политиката, кандидирајќи се за член на Општинската комора на Рио де Жанеиро како припадник на Христијанската демократска партија. Во 1990 година Болсонаро бил избран за член на долниот дом на Конгресот и следствено одново бил избиран на истата функција во шест мандати. За време на неговото 27-годишно членување во бразилскиот Конгрес, тој станал познат по силната поддршка кон националниот конзервативизам.
Претседател на Бразил
Болсонаро ја соопштил својата намера да се кандидира за претседател во март 2016 година како член на Социјалната христијанска партија. Сепак, тој ја напуштил партијата во 2018 година и ѝ се приклучил на Социјално-либералната партија, по што ја започнал својата претседателска кампања во август истата година, заедно со пензионираниот генерал Хамилтон Моуран кој со победата на Болсонаро станал потпретседател на државата.
За време на претседателската кампања, Болсонаро бил прободен со нож во стомакот на 6 септември 2018 година додека имал интеракција со свои поддржувачи во градот Жуиз де Фора во Минас Жераис. На крајот на месецот Жаир бил пуштен од болница и се вратил во неговиот дом во Рио. Сепак, неговата здравствена состојба влијаела на неговото учество во кампањата. По излегувањето од болница, се случиле неколку протести за и против Болсонаро и неговите политички гледишта. Неговите противници се обединиле под геслото „Не тој“ (Ele Não) кое прераснало во движење со претежно феминистички гледишта.
Болсонаро го составил својот кабинет поставувајќи армиски офицери на клучни позиции. Пред да се случи неговата инаугурација, тој изјавил дека ќе ги пополнува позициите во неговата влада врз основа на технички квалификации наместо според идеолошки симпатии. И покрај ова, за време на неговото претседателство, многу од функционерите влегувале во идеолошки судири со владата.
Болсонаро се фокусирал на внатрешната политика во првите месеци од стапувањето на функцијата, занимавајќи се првенствено со последиците од бразилската економска криза која се случила во 2014 година. Во првата година од неговото претседателство, иако бавно, економијата се опоравила, додека стапката на криминал почнала нагло да опаѓа. Повеќе скандали ги одбележале првите години на неговата администрација. Во 2019 година, Болсонаро ја напуштил партијата со која дошол на власт поради конфронтација со другите членови, и следствено формирал своја политичка организација. За време на неговото претседателство, тој ја одвратил заштитата на домородните групи во дождовните шуми на Амазонија.
Одговорот на Болсонаро на пандемијата на COVID-19 во Бразил бил критикуван низ целиот политички спектар. Тој пробал да ја минимизира пандемијата и нејзините последици, се спротивставил на мерките за карантин и отпуштил двајца медицински квалификувани министри за здравство, додека бројот на смртни случаи во Бразил рапидно се зголемил. Како резултат на овие политики, јавното мислење, кое било поволно за него во текот на неговата прва година на претседателската функција, станало негативно во текот на 2020 година.
Црква „Св. Ѓорѓи“ - Олевени
Свети Ѓорѓи — главна селска црква црква на селото Олевени.
Местоположба
Црквата се наоѓа на самото сретсело, над малото подрачно училиште во селото.
Историја
Оваа црква е најстара во селото. Се претпоставува дека е подигната на почетокот на век.
Архитектура
Црквата претставува еднокорабна градба со седумстрана апсида на исток и затворени тремови прилепени крај јужната и западната фасада. Главниот влез во црквата е поставен во средината на јужниот дел.
Внатрешноста на црквата е поделена со прегради во наос, нартекс и олтарски простор. Нартексот на западниот дел е подигнат на повисоко ниво од наосот со неколку скали.
Камбанарија
Во југоисточниот дел на црквата се извишува камбанаријата. Таа во долниот дел има четвртеста форма за да во горниот, преку осумстраниот тамбур заврши со купола.
Фрескоживопис
Ѕидовите од внатрешноста на црквата се насликани во целост. Зографот не оставил запис со кој би не информирал за неговото авторство, но според стилските особености може да се претпостави дека се работи за Јосиф Радев од Лазарополе, кој кон последните децении на век е доста активен на ова подрачје.
Иконостас
На иконостасот се поставени два реда на икони од различни временски периоди и автори. Постарите се датираат според записот во 1839 година. На овој период му припаѓаат повеќето од престолните икони. Царските двери и допојасните претстави на апостолите во горниот ред на икони, според своите одлики припаѓаат на друга зографска работилница. Според годината испишана врз дверите, оваа групација е насликана во 1857 година.
Хеџ фонд
Историја
Првиот хеџ фонд бил A.W.Jones & Co., создаден од Алфред Винслоу Џоунс (Alfred Winslow Jones) во 1949 година. Тој бил регистриран како друштво со ограничена одговорност со цел да се избегне регулацијата на американската Комисија за хартии од вредност. Фондот функционирал така што Џоунс комбинирал со долги позиции во акциите за кои сметал дека се потценети со куси позиции во преценетите акции. На инвеститорите им наплаќал провизија во износ од 20% од остварениот профит. Фондот остварувал добри резултати, а во 1966 година, во една статија објавена во весник, фондот бил наречен хеџ фонд. Подоцна се појавиле и други хеџ фондови, создадени од Џорџ Сорос (George Soros), Волтер Шлос (Walter J. Schloss) и Џулијан Робертсон (Julian Robertson) кои се сметаат за пионери на хеџ фондовите. Хеџ фондовите забележале огромен раст во 21 век, а тоа се должи на фактот дека тие се малку регулирани. Во светот постојат над илјада хеџ фондови кои управуваат со средства во вкупна вредност поголема од 2 000 милијарди долари (во 2014 година). Многу од нив се регистрирани во даночните раеви: 30% од хеџ фондовите имаат седиште на Кајманските Острови.
Одлики
Основната разлика меѓу нив и инвестициските фондови се состои во тоа што клиенти на хеџ фондовите се богатите поединци, обично оние со средства над еден милион долари. Освен тоа, хеџ фондовите имаат статус на еден вид приватни партнерства со најмногу 100 членови. Токму поради нивниот приватен карактер, хеџ фондовите во голема мера се нерегулирани, зашто се претпоставува дека поединците кои инвестираат во овие фондови имаат можност самите да ја надгледуваат нивната работа. Оттука, за овие фондови не важат вообичаените регулаторни ограничувања кои важат за инвестициските фондови во поглед на задолженоста, концентрацијата на средствата и кусата продажба. Исто така, и раководењето со хеџ фондовите значително се разликува во споредба со инвестициските фондови: на пример, менаџерите на овие фондови го инвестираат своето богатство во фондовите со кои раководат; исто така, повеќето хеџ фондови им нудат на менаџерите голема заработка (најчесто, менаџерска провизија од 1% и 14% од остварениот профит под услов да се оствари определено минимално ниво). Се смета дека овие два фактори се причините поради кои хеџ фондовите остваруваат подобри резултати од обичните инвестициски фондови, иако истражувањата покажуваат дека тие не се подобри од берзанските индекси. Благодарение на големата задолженост и на ризичните вложувања, некои хеџ фондови успеваат да остварат високи профити, кои во некои години дури биле трицифрени. Меѓутоа, познати се и случаи на големи неуспеси на ваквите фондови, а најпознат е случајот со пропаста на славниот фонд Long-Term capital Management во 1999 година, иако со фондот раководеле најпознатите трговци со хартии од вредност на Волстрит и кој ги користел советодавните услуги на познатите економисти Мајрон Шоулс и Роберт Мертон.
Пред 2008 година, хеџ фондовите остварувале виоски заработки. На пример, познатиот хеџ фонд Long-Term Capital Management остварил заработка од 28%, 59% и 57% во 1994, 1995 и 1996 година, но само две години подоцна тој пропаднал. Во 2008 година, како последица на големата финансиска криза, хеџ фондовите оствариле загуба од 15,66%, но сепак, таа била далеку помала од приносот на пазарниот индекс S&P 500 (-37%). Во 2009 година, хеџ фондовите закрепнале и оствариле принос од 18,57%, во 2010 година нивниот принос изнесувал 10,95%, во 2011 година пак оствариле загуба (2,52%), во 2012 година нивната добивка изнесувала 7,67%, а во 2013 година таа изнесувала 9,73%. Притоа, во периодот 2009-2013, секоја година хеџ фондовите оствариле помал принос од S&P 500.
Хеџ фондовите се разликуваат од инвестициските фондови и по тоа што нивните провизии се многу повисоки при што тие зависат од резултатите на фондот. Вообичаено, тие наплаќаат годишна провизија за управување (management fee) во висина од 1% до 3% од вредноста на средствата со кои управува фондот. Оваа провизија е наменета за покривање на оперативните трошоци, но фондот може да наплаќа и други провизии за ревизијата, за администрацијата итн. Во проодлжение, ако фондот оствари позитивна нето-заработка (остварената заработка минус провизијата за управување), тогаш тој наплаќа дополнителна провизија (incentive fee) во висина од 15% до 30% од остварената нето-заработка. Оваа провизија служи за да ги привлече надарените и успешните менаџери на фондови. На тој начин, типичната провизија на хеџ фондот може да биде изразена како „2 плус 20%“, а тоа подразбира дека фондот наплаќа провизија за управување од 2% и дополнителна провизија од 20% на остварената нето-добивка. Меѓутоа, некои хеџ фондови, кои се одликуваат со натпросечни резултати, наплаќаат уште повисоки провизии. Таков е случајот со фондот Renaissance Technologies Corp. кој наплаќал провизија од „5 плус 44%“. Благодарение на големите провизии, некои менаџери на хеџ фондови станале многу богати. На пример, во 2013 година, некои менаџери на хеџ фондови пријавиле заработка поголема од милијарда долари, како: Џорџ Сорос, Дејвид Тепер, Џон Полсон, Џим Симонс и Стив Коен.
Скандали
Одвреме-навреме, хеџ фондовите се вклучени во разни финансиски скандали. На пример, во 2014 година, осуммина вработени од хеџ фондот SAC Capital биле обвинети за инсајдерско тргување; во текот на 2006 година, трговецот Брајан Хантер од хеџ фондот Amaranth претрпел загуба од дури 6,5 милијарди долари, а потоа го напуштил фондот.
Сепак, најпознатиот случај на финансиски проблеми на хеџ фондовите е пропаста на Long-Term Capital Management. Фондот започнал со работа во 1994 година со основачки капитал од милијарда долари при што главни акционери во фондот биле неколку големи финансиски институции. Притоа, во фондот биле вработени некои од најдобрите финансиски аналитичари и најискусните трговци со хартии од вредност. На почетокот, фондот покажувал одлични резултати во работењето: во 1995 и во 1996 година им обезбедил на инвеститорите принос повисок од 40 %. Во септември 1997 година, фондот објавил дека во јануари 1998 година ќе им врати на инвеститорите половина од својот капитал, т.е. три милијарди долари. Во своето работење, фондот најчесто ја применувал стратегијата на инвестирање во која продавал државни хартии од вредност и купувал поризични корпоративни хартии од вредност, очекувајќи дека порастот на каматните стапки во иднина ќе се одрази повеќе врз државните хартии од вредност. Меѓутоа, за време на Руската финансиска криза, во август 1998 година, каматните стапки се намалиле, а тоа се одразило негативно врз заработката на фондот. Исто така, фондот продавал германски хартии од вредност, а истовремено купувал дански хартии од вредност, очекувајќи пораст на германските каматни стапки. Меѓутоа, откако германските каматни стапки се намалиле, тоа предизвикало дополнителни загуби на фондот. Понатаму, фондот инвестирал во руски хартии од вредност, а тоа го финансирал со кредитни линии кои не можел да ги врати откако руската влада престанала да ги исплаќа своите долгови. Како последица на сето тоа, капиталот на фондот се намалил од три милијарди на почетокот на 1998 година на само 500 милиони долари во средината на септември, кога се појавиле првите извештаи дека овој фонд има сериозни финансиски проблем. Во исто време, друг хеџ фонд загубил 30 % од својот капитал, а за тоа го обвинил Long-Term Capital Management. На 16 септември 1998 година, претседателот на ФЕД, Алан Гринспен, во своето сведочење во Конгресот изјавил дека хеџ фондовите не се многу големи и не претставуваат закана за стабилноста на финансискиот систем. Но, на 23 септември, Гринспен изјавил дека треба да се биде особено внимателен на финансиските нарушувања ширум светот, а истиот ден, Федералната резервна банка на Њујорк набрзина организирала голем пакет за спасување на фондот во износ од 3,625 милијарди долари, а во кој учествувале 16 банки.
Безделништво
Под безделништво или денгуба се подразбира време што не е поминато на задолжителни активности како работа, образование, деловно работење или домашни задачи. Оваа дефиниција не е строга заради тоа што неопходноста на одредена активноста се разликува од еден до друг човек. Во построга смисла, денгубата се поимува како залудно трошење на времето.
Времето може да се помине на два главни вида безделништво:
Апостол Филип
Свети Апостол Филип е еден од дванаесетте апостоли на Исус Христос.
Роден е во Витсаида, Галилеја, исто како и Апостол Петар и Апостол Андреј. Според Библијата, тој бил повикан од страна на Исус Христос да го следи и да му стане апостол. Тогаш тој се запознал и со Натанаил, кој според мислењата, се смета дека е другото име на апостол Вартоломеј.
Евангелието го проповедал во Галилеја, Грција, Аварија, Етиопија. Според верувањата, во Грција евреите сакале да го погубат, но тој успеал да се спаси со помош на Господ, каде подоцна еврејскиот архијереј ослепел. Вршејќи чуда, воскреснал мртовец од Јерапол. Негови придужници се сестра му Маријамна и Апостол Вартоломеј. Во фригискиот град Јерапол се сретнал со друг мисионер- Апостол Јован. Овде имало некоја опасна змија, која надбожниците грижливо ја хранеле и ѝ се поклонувале како на Бог. Со Божјата молитва, тој, заедно со Свети Вартоломеј таа змија ја усмртиле. Со тоа врз себе го навлекле гневот на помрачените луѓе. Свети Филип бил затворен и распнат на дрво со главата надолу, заедно со Свети Вартоломеј. Тогаш, според верувањата, се отворила земјата и роголтала судијата и мнозина истомисленици како него. Луѓето, исплашени трчале да ги симнат распнетите светци, но успеале да го задржат само Свети Вартоломеј а Свети Филип веќе бил издивнат.
Штауфенберг
Штауфенберг може да се однесува на:
Штауфенберг (Долна Саксонија)
Штауфенберг (Staufenberg — најјужна општина во округот Гетинген и во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Се наоѓа источно од реката Фулда, околу 6 километри јужно од Хан. Минден и 12 километри североисточно од Касел. Општинското седиште е во селото Ландверхаген (Landwehrhagen).
Општината се состои од следниве населени места: Бентероде, Далхајм, Ешероде, Ландверхаген, Лутерберг, Нинхаген,Зихелнштајн, Шпеле, Шпикерсхаузен и Ушлаг.
Георги Димировски
Георги Димировски – универзитетски професор на Факултетот за електроника и информациски технологии.
Животопис
Георги Димировски е редовен професор по автоматика и системско инженерство на ЕТФ на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј” во Скопје, професор по компјутерска наука и информациски технологии на Универзитетот „Догус” во Истанбул и гостин-професор на Истанбулскиот технички универзитет. Тој е странски член на Академијата по технички науки во Белград и е цитиран во „Systems and Control Encyclopaedia: Theory, Technology, Applications“, Пергам, Оксфорд, 1987. На Универзитетот во Брадфорд (Англија) одбранил докторат (1977), завршил постдокторска специјализација (1979) и бил визитингпрофесор (1984–1986). Гостувал на Слободниот универзитет во Брисел (1994), на Универзитетот „Јоханес Кеплер” во Линц (2000), и на Универзитетот „Догус” (2001). Водел 5 национални проекти по управување на сложени процеси и 2 по комплексни системи за одлучување и управување, од кои 3 биле поддржани од Британскиот совет. Во 2003–05 година водел македонско-словенечки научен проект по дефектноотпорно управување. По покана, имал академски престои со семинарски предавања на над 25 универзитети во Европа и Азија. Учествувал во макропроектот COSY (1995–99) на Европската научна фондација (Стразбур). Успешно извел 2 постдокторанда, 15 докторанди, над 30 магистранти и над 300 дипломирани студенти во неколку земји. Бил уредник на зборник во едицијата на IEEE и на 4 зборници на IFAC. Автор е на 4 статии-поглавја по покана во странски научни монографии, објавил повеќе од 25 статии во меѓународни списанија и повеќе од 250 реферати во зборници на IEEE и на IFAC. Бил член на уредувачките одбори за: Proc. Instn. Mech. Eng. J. Syst. &ControlEng“; „Automatika“ (поранешна СФРЈ); „Information Tec- hnologies & Control“ (Сојуз по автоматика и информатика, БГ). Бил главен уредник на „Енгинееринг” (МК). Учествувал во уредувачките одбори на „Facta Universitatis Series EE” (СР и ЦГ) и „J. of Electr. & Electronics Eng.“ (ТР).
Храсна
Храсна — село во Општина Свети Врач.
Поезија (Васко Попа, 1968)
„Поезија (избор)“ — книга со избор од поезијата на српскиот поет Васко Попа, објавена во 1968 година, како заедничко двојазично издание (македонски и српски јазик) на издавачките куќи Култура од Скопје и Нолит од Белград.
Содржина
Книгата содржи 46 песни распоредени во шест циклуси, поговор со наслов „Круговите на Васко Попа“, како и био-библиографски летопис.
Технички одлики
Книгата е објавена во рамките на библиотеката „Современа лирика“, а преводот, изборот и поговорот ги напишал Влада Урошевиќ. Типизацијата, нацртот на обвивката и на корицата се дело на Михаило Писањук, а корекцијата ја направиле Елена Павлова и Ружица Димишковска. Книгата има тврди корици и била испечатена во графичкиот завод „Гоце Делчев“ во Скопје, во 2 000 примероци. Таа не е каталогизирана и ја нема меѓународната ознака ISBN.