cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Croatia Airlines
Croatia Airlines d.d. е национален авиопревозник на Хрватска, заснована во Загреб, како и регионален чен на Star Alliance. Оперира на домашни и меѓународни одредишта. Главната база е аеродромот во Загреб, а за помали бази ги има аеродромите во Сплит и Дубровник. Во 2007 година, авиокомпанијата оствари профит од 25 милиони куни, рекорд во нејзиното постоење.
Историја
Авиокомпанијата започна со работа на 20 јули 1989 година, и започна со операции со авион од типот Cessna 402 за карго сервиси за UPS. Компанијата го користеше името Загал. По првите слободни избори во независна Хрватска, компанијата го промени името во Croatia Airlines. Во 1991 година, авиокомпанијата потпиша договор со Adria Airways за изнајмување на еден McDonnell-Douglas MD-82 авион за почеток на воздушната линија Загреб - Сплит. 1992 беше тешка година за компанијата бидејќо поради Српско - Црногорската инвазија на Хрватска, авиокомпанијата престана да лета. Веднаш по завршетокот на кризата, Croatia Airlines откупи три Боинг 737 авиони од Луфтханза и стана член на Меѓународната асоцијација за цивилен сообраќај (IATA). Во 1993 година, два ATR42 и два Боинг 737 беа додадени на флотата, канцеларии беа отворени во неколку градови низ Европа, исто така компанијата ја купи туристичката агенција Обзор, за организација на туристички патувања. До 1994 година, Croatia Airlines го дочека и првиот милионити патник. Истата таа година, Croatia Airlines го организираше превозот на папата Јован Павле II.
Во 1995 година, беше додаден уште еден ATR42, а истата година беше направен и рекорд во бројот на патници, 2 милиони патници на годишно ниво. Во 1996 година, Croatia Airlines стана првата авиокомпанија која воспостави летови кон Сараево. Во 1997 година, првиот Airbus A320 беше додаден во флотата и беше именуван Риека. Во 2000 година, пристигнаа уште два нови Airbus A320 авиони, а исто така беше воведен и Automated Ticketing System. 2001 беше година кога Croatia Airlines доби сертификат за одржување и поправка на авионите од страна на Германската Luftfahrt-Bundesamt. На 18 Ноември, 2004 година, Croatia Airlines влезе во Star Alliance како регионален член, спонзорирана од страна на Луфтханза. Croatia Airlines превезе 1,715,027 патници во 2007 година. Во 2008 година, авиокомпанијата додаде два нови воздухоплови од типот Q400 од Канадската Bombardier Aerospace.
Аутинг
Аутингот (англиски: outing) е термин кој се користи за да се опише зборувањето, односно, изнесувањето на нечија сексуална ориентација без согласност на лицето на кое се однесува информацијата.
Историја на аутингот
Интересни се и протестите од Stonewall, кога група либерални хипици излегоа во 1969 по улиците на градот, извикувајќи “Излезете од плакарите, дојдете на улиците“, со закана дека ако хомосексуалците не сакаат сами да ја изнесат својата сексуалност, тие ќе го сторат тоа за нив без дозвола. Ваквите радикални повици предизвикаа реакција на опозицијата, која застана зад ставот дека приватноста на секој граѓанин треба да надвладее над се’. Во тој период, конзервативниот дописник на весникот The Dartmouth Review, Динеш Д’Суза, објави во весникот писмо од двајца геј-студенти од Колеџот Дартмут, по што следуваа низа на вакви примери, вклучувајќи огромен дел на музичари и познати ѕвезди.
Политички аутинг
Во 1989, јавно беше изнесена сексуалната ориентација на американскиот Сенатор од Орегон, Марк Хатфилд. Во 2004, јавно беше изнесена сексуалната ориентација на конгресменот од Вирџинија, Едвард Шрок. По ова, Шрок се откажа од Битката за реелекција, а геј-активистот кој го направи неговиот оuting, Мајкл Роџерс, изјави во јавноста дека го направил тој чекор за да го казни конгресменот заради неговата лицемерност и гласањето за поддршка на Законот за заштита на бракот. Во 2004, гувернерот на Њу Џерси, Џим МекГриви, објави дека е геј-Американец, откако неговиот поранешен советник за безбедност, Голан Ципел, го обвини за сексуално вознемирување на работното место. Веднаш потоа, МекГриви си поднесе оставка, но не се повлече од јавниот и политичкиот живот.
Причини за аутингот
Кои се причините кои ги тераат некои луѓе јавно да ја изнесуваат сексуалната ориентација на познати личности? Одговорот е дека со оuting-от, геј-активистите се обидат да ја разбијат хипокризијата на познатите, кои иако се геј, јавно се спротивставуваат на геј-правата и нивните интереси. Исто така, овие активисти ги обвинуваат политички пасивните геј-политичари дека им помагаат на хомофобичните институции, а пред се, причината се крие во уверувањето дека со оuting-от ќе се разбијат некои стереотипи за геј-популацијата, како необразована, политички пасивна, незаинтересирана и ретка.
Аутингот и правниот систем
Аутингот претставува казниво дело, бидејќи законодавците сметаат дека јавното изнесување на сексуалната ориентација е право единствено на тие на кои се однесува информација, а во спротивно, им се нарушува правото на одлучување, а најчесто како резултат се јавува исмевање од пошироката публика и губење на угледот во јавноста.
Аутингот и Македонскиот правен систем
Во Република Македонија, суштината на оuting-от е опфатена во неколку членови од Кривичниот Законик. Така, членот 148 (Неовластено објавување на лични записи) предвидува дека тој којшто без дозвола на авторот ќе објави дневник, писмо или друг личен запис, ќе се казни со парична казна или со затвор до една година. Членот 150 (Неовластено откривање тајна) предвидува дека двокат, нотар, бранител, лекар, бабица или друг здравствен работник, психолог, верски исповедник, социјален работник или друго лице кое неовластено ќе открие тајна што ја сознало во вршењето на својата професија, ќе се казни со парична казна или со затвор до една година.
Членот 174 (Изнесување лични и семејни прилики) предвидува дека тој којшто изнесува или пронесува нешто од личниот или семејниот живот на некое лице што може да му штети на неговиот углед, ќе се казни со парична казна или со затвор до шест месеци. Ако делото е сторено преку печат, радио, телевизија или со други средства за јавно информирање или на јавен собир, сторителот ќе се казни со парична казна или со затвор до една година, а ако она што се изнесува или се пронесува е од такво значење што довело или можело да доведе до тешки последици за оштетениот, сторителот ќе се казни со затвор од три месеци до три години. Вистинитоста или невистинитоста на она што се изнесува или пронесува во поглед на личниот или семејниот живот на некое лице не може да се докажува.
NGC 2291
NGC 2291 — леќеста галаксија во соѕвездието Близнаци, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2291 се споменува и како CGCG 175-20, MCG 6-15-13, NPM1G +33.0090.
Откривање
Објектот е откриен на 22 јануари 1827 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2291 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. NGC 2291 има привидни димензии од 1' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 6 ч 50 м 58,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 33° 31' 32". Положбениот агол на објектот е во износ од 126°.
Други поделби
Проучување на NGC 2291 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 19719. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 99; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2440. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1268.
Космос-574
Космос-574 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 20 јуни 1973 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 550 килограми. Космос-574 бил военoнавигациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 105,0 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1013 км, а најмалото на 982.
Мултинационално претпријатие
Причини за појавата на мултинационалните претпријатија
Постојат повеќе теорија кои настојуваат да ги објаснат предностите од глобалната активност на претпријатијата.
Национална вселенска организација (Република Кина)
Националната вселенска организација (NSPO) (кинески: 國家太空中心 / Kuochia Taikung Chunghsin), порано позната како национално биро за вселенска програма) е цивилна владина вселенска агенција на Тајван. NSPO моментално се занимава со развивање на технологии и изработка на сателитот од серијата на FORMOSAT за Земјино набљудување.
Мултинационално претпријатие
Активности на мултинационалните претпријатија
Мултинационалните претпријатија се ангажираат во активности во голем број земји, и тоа преку повеќе организациски форми, како: странски филијали, подружници и придружени фирми.
Национална вселенска организација (Република Кина)
Главниот штаб на NSPO е сместен во Син-Чу, Тајван.
Мултинационално претпријатие
Мултинационалните претпријатија и глобализацијата
Активностите на мултинационалните претпријатија се една од главните движечки сили на процесот на глобализација:
Вреднување на мултинационалните претпријатија
Во основа, вредноста на мултинационалното претпријатие се определува на ист начин како кое и да било домашно претпријатие, односно како дисконтирана вредност на идните очекувани парични приливи. Притоа, како дисконтна стапка служи пондерираниот трошок на капиталот кој ја претставува бараната стапка на принос на акционерите. Сепак, при вреднувањето на мултинационалното претпријатие, очекуваните парични приливи се изразени во повеќе странски валути, па поради тоа треба да се изразат во домашната валута, а тоа се прави со нивно множење со очекуваните девизни курсеви. Оттука, очекуваните парични приливи на мултинационалното претпријатие се изразуваат со помош на следнава формула:
E(CF) = ΣE(CFj) x E(Sj)
каде: E(CF) се очекуваните парични приливи изразени во домашната валута, E(CFj) се очекуваните парични приливи изразени во валутата j, a E(Sj) е очекуваниот девизен курс на валутата j.
Притоа, во пресметката на вредноста на мултинационалното претпријатие треба да бидат вклучени само оние парични приливи кои странските подружници ги пренесуваат во централата (во фирмата-мајка). Како што покажува горната формула, вредноста на мултинационалното претпријатие е под влијание на сите фактори кои можат да предизвикаат помали парични приливи од продажбата на странските пазари (на пример, намалената економск аактивност во странство) или сите фактори кои можат да предизвикаат намалување на идните вредности на странските валути.
Ризици со кои се соочуваат мултинационалните претпријатија
Поради тоа што делуваат во поголем број земји, мултинационалните претпријатија се соочуваат со повеќе специфични ризици, како:
Управувањето со мултинационалните претпријатија
Исто како и во домашните претпријатија, така и во мултинационалните претпријатија основната цел на менаџерите е максимизирањето на богатството на акционерите, т.е. на вредноста на претпријатието. Сепак, и во двата типа претпријатија, менаџерите понекогаш можат да носат одлуки кои не придонесуваат за зголемување на вредноста на фирмата. Овој судир на интересите на менаџерите и акционерите е познат како агенциски проблем (agency problem). Во споредба со домашните фпретпријатија, агенциските проблеми се поизразени во мултинационалните претпријатија, и тоа поради неколку причини: прво, мултинационалните претпријатија имаат подружници во поголем број земји ширум светот така што надзорот над нивните менаџери се одвива потешко; второ, менаџерите на странските подружници имаат различна култура која може да биде спротивна на целите на акеционерите; трето, мултинационалните претпријатија се големи, што исто така создава проблеми во контролата на менаџерите; четврто, менаџерите на странските подружници понекогаш се фокусирани врз кусорочните цели, кои пак можат да бидат во спротивност со целите на акционерите. За надминување или ублажување на агенциските проблеми, централата на мултинационалноот претпријатие треба јасно да ги искомуницира своите цели со менаџерите во странство, како и да врши надзор врз одлуките на менаџерите на странските подружници. Најпосле, централата на мултинационалното претпријатие може да им ја понуди на менаџерит.е можноста да купат акции од фирмата по однапред утврдена цена или да примени некоја друга политика на наградување која ќе ги мотивира менаџерите да се стремат кон остварување на целите на мултинационалното претпријатие. Најпосле, постојат и надворешни механизми преку кои се контролира однесувањето на менаџерите: на пример, ако тие не работат ефикасно, тогаш ќе се намали цената на акциите на фирмата која може да биде купена од друга фирма и така неспособните менаџери ќе ја загубат работата; исто така, надворешните инвеститори во мултинационалното претпријатие, како што се институционалните инвеститори (пензиски фондови, инвестициони фондови, банки), можат да извршат притисок за замена на неспособните менаџери.
Посејдон
Посејдон (старoгрчки: Ποσειδῶν = „оној кој дава да се пие од шумовита планина“) — бог на морето во старогрчката митологија. Негов пандан во римската митологија бил богот Нептун. Посејдон на секоја статуа бил изразен како држи трозабец, а исто така, негови симболи се коњот и делфинот.
Особености
Посејдон бил син на Хрон и Реја, а по симнувањето на татка си од престолот, тој и браќата Зевс иАд, фрлале коцка за поделбата на светот: т.е. кој ќе владее со небото, морето и подземниот свет, додека се договориле со земјата да владеат заедно. Така, Посејдон ја добил власта над морето. Според големината, Посејдон е еднаков на Зевс, но не и според власта. По поделбата на власта, заминал од Ајгеј, градејќи свој стан во подводниот свет. Во пространите штали чувал бели коњи со бронзени потковици и златни гриви и кочии со кои ги смирувал бурите, а морските чудовишта излегувале на површина покрај нив. Ја посакал Тетида, но кога дознал дека секое дете што ќе се роди со неа ќе биде поголемо од татка си, се откажал. Потоа, со помош на делфин ја освоил Амфитрида, која претходно се гадела од него. Со неа, Посејдон изродил три деца Тритин, Род и Бентеским. Посејдон бил голем љубовник, како и неговиот брат Зевс. Бил кавгаџија, се скарал со Атена, понекогаш се светел со поплави, бури бранови, а кога Зевс му забранил да создава поплави, тој предизвикал суша.
Во чест на Посејдон, на Коринт биле одржувани игри, познати како Истамски игри.
NGC 4517A
NGC 4517A — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4517A се споменува и како UGC 7685, MCG 0-32-19, CGCG 14-62, Reinmuth 80, KCPG 344A.
Откривање
Објектот е откриен на 22 февруари 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4517A е од видот SBdm. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 14,9 m/лм2. NGC 4517A има привидни димензии од 4' х 2,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 32 м 28,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +0° 23' 25". Положбениот агол на објектот е во износ од 30°.
Епирско Деспотство
Епирско Царство (το Βασίλειο της Ηπείρου), Епирска Држава или Епирско Деспотство  — историска држава, која била создадена во 1204 година на западните делови од Балканскиот Полуостров со престолнина Јанина, во времето кога Цариград бил преземан од страна на крстоносците, при кое било создадено Латинското Царство. Деспотството било основано од страна на една гранка од династијата Ангели, која тврдела дека е легитимен наследник на Византија. Останатиот дел од Византија бил разделен на: Трапезунтско Царство, Никејско Царство и Епирско Деспотство. Владетелите на Никејското Царство и Трапезунтското Царство исто така имале претензии за наследници на Византија, накратко прогласувајќи се во 1225 / 1227–1242, време кога земјата се нарекувала Солунско Кралство. Терминот „Епирско Деспотство“, како и „Византиско Царство“, е модерна историографска конвенција и не име во употреба во тоа време.
Деспотството се наоѓало во регионот на Епир, опфаќајќи ја и Албанија и западниот дел на Егејска Македонија, делови од Тесалија и западна Грција, јужно од Нафпактос. Преку политика на агресивна експанзија под Теодор Комнин Дука, Епирското Деспотство накратко владеело и со централна Македонија, со основањето на Солунското Кралство во 1224 година, и Тракија на исток како Димотика и Адријанолис и било на работ да го освои Цариград и да ја обнови Византија, но по големиот пораз во Битката кај Клокотница во 1230 година од страна на Второто Бугарско Царство, овие планови не успеале. После тоа, државата своето јадро го зацврстила во Епир и Тесалија и била принудена да биде вазалство кон другите регионални сили. Сепак, успеала да ја задржи својата автономија сè додека не била обновена династијата Палеолог во околу 1337 година. Во 1410-тите години, грофот на Кефалонија и Закинтос Карло I Токо успеал да го обедини јадрото на Епир, но неговите наследници постепено започнале да ја губат територијата во корист на Отоманското Царство. Ова деспотство се зачувало сè до средината на XIV век кога било вклучено во составот на Отоманското Царство, а Воница било последно упориште, кое паднало во 1479 година.
Територија
Територијата на државата се менувала многу со текот на времето. Првично, територијата на владетелот на Епир се протегала од Драч на север до Коринтскиот Залив на југ, односно територијата на антички Епир, Акарнанија и Атолија. Од сите страни, државата била опкружена со латински и словенски држави:
По Битката кај Касторија, територијата на земјата била ограничена и тој самиот се признал како вазал на византискиот цар.
Главниот град на државата бил Арта, град кој заедно со Никеја и Трапезунд биле најважнните упоришта на византиската култура.
Деспотство или царство
Долго време во литературата за историјата на Византија се верувало дека првите владетели на Епир, Михаил I Комнин и неговиот брат Теодор, ги имале титулите деспот, што се сметало за основа за користење на терминот „деспотство“ во однос на државната формација на западниот дел на Балканскиот Полуостров. Во 1950-тите и 60-тите години на ова мислење најпрвин се спротивставил познатиот француски византинист Л. Стиернон, а подоцна и истакнатиот југословенски византист, Б. Ферјанчиќ. И двајцата истражувачи убедливо докажале дека во ниту еден од познатите историски извори овие владетели не го користеле терминот односно титулата „деспот“. Титулата на деспот го носеле владетелот на Солун, Јован Дука, и владетелот на Епир, Михаил II Дука (титулата им ја доделил никејскиот цар Јован III Дука Ватац. Дури и пред тоа, како цар на Солун, Мануел Комнин Дука му ја дал на Михаил II титулата деспот во 1231 година, сепак ова не ги спречило да бидат наречени цареви, преземајќи ја оваа титула од владетелите на Никејското Царство.
Всушност, титулата „деспот“, како што докажал Б. Ферјанчиќ, не подразбира никакви функции на управување со регионот. Мислењето изразено од Л. Стиернон и Б. Ферјанчиќ подоцна го споделиле и други познати византисти.
Во историографијата на руски јазик (Историја на Византија. Том 3; Култура на Византија. Том 3) во однос на државата формирана на западниот дел на Балканскиот Полуостров, се носи името „Епирско кралство“. Во 1224 година Теодор Дука го освоил Солун, втор по големина град во Византија и бил крунисан за цар. Во врска со тоа, државата Епир за кратко време била условно наречена Солунско Царство.
Во историографијата на англиски јазик, истражувачите ги користат термините „Епирско Царство“ како M.М. Хаси или „Кнежевство Епир. Терминот „деспот“ бил користен во некои дела, од многу современи истражувачи се смета за неточен (поради причините наведени погоре).
Име на династијата (1205-1318)
На чело на Епирското Деспотство се наоѓале претставници на династијата Дука: Михаил I Комнин Дука, основачот на државата, бил нелегитимен син на севастократорот Јован Дука, брат на Алексеј III. Властите на Епир го користеле патронимот Дука, а поретко и патронимот Комнин, во службени документи и писма на благодарност. Овие патроними биле прикажани на монети. Партонимот на Ангелите се користел единствено во делото на Георгиј Акрополит, историчар од Никеја. Овој избор се должи на желбата на авторот да покаже дека епирските владетели припаѓаат на семејството Ангели, кои неодамна ја добиле титулата цар, додека патронимот Дука, која ја носеле царевите во 11 век, припаѓа само на никејскиот цар. Во современата историографија, вообичаено е да се назначи династијата што владеела со западниот дел на Балканскиот Полуостров како Дука.
Основање
Основач на Епирското Деспотство бил Михаил I Комнин Дука, нелегитимен син на севастократорот Јован Дука, брат на Алексеј III. Михаил направил кариера за себе по падот на Исак II во 1195 година и станаl гувернер на Мала Азија. Во времето на Алексеј III, тој не паднал во немилост и се наоѓал во Цариград кога учесниците на Четвртата крстоносна војна, крстоносците и Венецијанците, пристигнале во градот во летото 1203 година.
По освојувањето на Цариград во април 1204 година, крстоносците и Венецијанците започнале да ја разделуваат Византија. Според договорот склучен дури и пред заземањето на Цариград во март 1204 година меѓу дуждот на Венецијанската Република Енрико Дандоло, грофот Болдвин I на Фландрија, Маркизот Бонифациј I Монфератски и други водачи на крстоносците, било утврдено =дека ќе се формира феудална држава од територијата на Византија, на чие чело ќе биде поставен цар, кој ќе добие дел од Цариград и една четвртина од сите земји на царството, а преостанатите три четвртини ќе бидат поделени на половина меѓу Венецијанците и крстоносците; Света Софија и изборот на патријархот ќе биде оставено на свештенството на групата од која нема да биде избран царот.
За време на поделбата, Венецијанците го зеле за себе брегот на Епир, вклучувајќи ги и Јонските Острови.
Михаил се придружил на Бонифациј I Монфератски и го испратил да ги освои овие земји. Во Тесалија се случила кавга помеѓу Михаил и Бонифациј, а Михаил отидел во Арта, која била под контрола на византискиот гувернер. Дука сакал да го поддржи во спротивставувањето против латинците.
Пристигнувајќи во градот, тој дознал за смртта на гувернерот и започнал бунт против неговите претставници. Со брак со ќерката (или вдовицата) на неговиот претходник, кој потекнува од аристократското семејство Мелисин, Михаил ги присвоил териториите во регионот. Тој ги оставил државните службеници на своите работни места и не им ги одзел правата на благородништвото и црквата, поради што тие ја прифатиле неговата моќ без отпор. Во исто време, тој станал владетел на една од најбогатите провинции на Византија, која останала недопрена од крстоносците. Во пролетта 1205 година, Михаил I Дука дури се обидел да го поврати Пелопонез од крстоносците, но обидот не бил успешен.
Наскоро бегалците од Цариград, Тесалија и Пелопонез заминале кон Епир, со што се зголемил бројот на неговите поданици и се подобрила финансиската состојба на деспотството. Михаил започнал да се гледа како современ Ное, собирајќи луѓе од „латинската поплава“ (инвазијата на латините). Покрај тоа, српското кнежевство Рашка и албанското кнежевство Арберија прифатиле вазална зависност од Епир.
Во 1205 година, Венецијанците се обиделе да ги окупираат областите што во тоа време ги контролирал Михаил, кои им биле дадени под договор со крстоносците, во кои биле вклучени сите византиски поседи западно од планините Пинд и тврдината Петрела
За да се обезбеди безбедноста на неговата доминација на меѓународно ниво, Михаил I презел ризични дипломатски маневри. Тој ја признал превласта на папата и ветил обединување на Епирската црква со Рим, бидејќи се надевал на папска заштита од венецијанските напади.
Вториот цар на новоформираното Латинско Царство, Хенрик Фландриски, побарал Михаил да му се покори, дозволувајќи му на неговата ќерка да се омажи за братот на Хенрик, Евстасиј во 1209 година. Како и да е, Дука не се придржувал кон овој сојуз, посочувајќи дека планинскиот Епир ќе биде недостапен за неговите непријатели. Како резултат на тоа, Хенрик успеал да го присили на Михаил да го обнови сојузот во 1210 година.
Сепак, погледот на владетелот во Епир се свртел кон стратешки важните градови под власта на Латинците. Михаил ги освоил градовите Лариса и Драч, како и пристаништата во Коринтскиот Залив. Во 1214 година го освоил островот Крф, кој и припаѓал на Венеција, но во 1215 година бил смртно прободен со нож во свој кревет од еден од своите слуги. Михаил бил наследен од страна на неговиот брат - Теодор.
Солунско Царство
Теодор Дука имал намера веднаш да го нападне Солунското Кралство и да се бори против Латинското Царство на патот кон градот. Дури и под Михаил I, постоела можност да биде освоена западна Тесалија, отсекувајќи го кралството од остатокот на Грција. Теодор ја продолжи агресивната политика на неговиот претходник. Тој направил сојуз со српското кнежевство Рашка, Бугарија и албанските кланови и започнал воени операции против Латинското Царство. Така, до 1216 година, тој успеал да го освои поголемиот дел од Македонија (вклучително и градот Охрид) и Тесалија, кои останале под контрола на Солун.
Во меѓувреме, починал латинскиот цар Хенрик, а бароните го избрале неговиот зет Петар II Куртене, кој бил во брак со Јоланда, сестра на латинските цареви Балдуин и Хенрик, за цар.
Откако добиле вести за нивниот избор, брачниот пар се преселил од Франција во Цариград преку Рим, каде папата Хонориј III го крунисал. Петар II Куртене и неговата војска, откако пловеле низ Јадранското Море, најпрвин пристигнале во Драч и одлучиле да го вратат градот од гувернерот на Епир, Теодор. Градот бил ставен под опсада, но градот бил добро одбранет и обилно се снабдувал со храна. Опсадата завршила во неуспех. После тоа Петар II Куртене се преселил кон Цариград. Но, Теодор Дука, поставувајќи заседа во планинските клисури, го победил. Самиот латински цар, според некои извори, паднал во битка, според други, тој бил заробен и умрел во заробеништво на Епир. Вдовицата на Петар II Куртене, Јоланта, откако пристигнала во Цариград, управувала со државата две години, до нејзината смрт (1217−1219). Престолот бил наследен од страна на нејзиниот син Роберт (1220-1228).
Латинското Царство било премногу слабо за да се бори понатаму. Теодор ги испратил своите трупи против Солун. Покрај тоа, победата над Петар во голема мерка го кренал авторитетот на Епир и имало депресивно влијание врз Латинците. Во 1224 година, Теодор успеал да го освои Солунското Кралство.
Проширувајќи ги своите територии, Теодор бил инспириран од бројни победи и сметал дека има право да биде крунисан со царската круна, што значело да стане цар на Римјаните, односно со други зборови, непризнавање на оваа титула за царот Јован III Дука Ватац, кој се искачил на никејскиот престол во 1221 година. Солунскиот митрополитот Константин побегнал од градот, бидејќи не сакал да ги прекрши правилата на Цариградскиот патријарх Мануил I Цариградски, кој живеел во Никеја, кој го крунисал Јован Ватац како крал. Тогаш Теодор во 1224 година бил крунисан за Цар на Римјаните од страна на охридскиот архиепископ Димитар Хоматијан. Така, на местото на некогаш обединето Византиско Царство, на неговите територии веќе се наоѓале четири царства: Никејско Царство и Трапезунтс Царство во Мала Азија, Солунско Царство и Латинско Царство на Балканот.
Така, територијата на Латинското Царство биле сведени на Цариград и мал регион во Мала Азија, лежејќи јужно од Мраморно Море. Наскоро Теодор се приближил до Цариград и започналл да ги уништува предградијата на латинската престолнина, подготвувајќи се за опсада. Сепак, опсадата не успеала.
Унијата помеѓу Солунското Царство и Второто Бугарско Царство се распаднала. По смртта на латинскиот цар Роберт во 1228 година, на престолот се качил неговиот брат Болдвин II. Се поставило прашањето за регентот, а некои магнати го понудиле како регент бугарскиот цар Иван Асен II (1218-1241 / 1242), кој бил на некој начин поврзан со Балдуин. Иван Асен се согласил со предлогот и дал ветување дека ќе ги ослободи за Балдуин териториите што ги окупирале неговите непријатели, односно во овој случај главно од Теодор од Епир. Сепак, латинските витези и претставници на свештенството инсистирале Јован Бријен да биде избран за регент на државата.
Борба против Бугарија
Кога било дознаено за случувањето околу регенството во Цариград, кон Теодор се појавиле големи сомнежи. Откако го прекршил договорот за сојуз, тој започнал и воени операции против Бугарите. Во Битката кај Клокотница, бугарската војска победила, помогната од куманската коњаница. Самиот солунски цар Теодор Дука бил заробен и потоа бил ослепен поради интригите против бугарскиот цар.
По поразот, Епирската држава остро ослабнала и се распаднала на неколку делови. Братот на Теодор, Мануел Комнин Дука, дошол на власт во Солун и станал новиот цар. Мануел, за кратко време го поседувал и Епир, но во 1231 година тој му го дал на неговиот внук Михаил В. Комнин Дука, при што му ја дал титулата деспот. На југот на Епир, Константин Комнин Дука станал независен деспот на Акарнанија и Атолија, одржувајќи алијанса со своите роднини. Така, трупите на Епир биле засекогаш отфрлени од главниот град на Латинското Царство. За кратко време, скоро цела Тракија и Јужна Македонија паднале под власта на бугарскиот цар Иван Асен II. Владетелот на српското кнежевство Рашка ја зел кралската титула уште во 1217 година и во 1227 година конечно ја напуштил својата вазална зависност од Епир.
Теодор Комнин Дука бил ослободен од бугарското заробеништво во 1237 година, откако се оженил Ирина, ќерката на Иван Асен. Тој пристигнал во Солун и го соборил својот брат Мануел од власт. Епирската држава продолжила да се одржува од Солун. Покрај тоа, во 1239 година, со поддршка на никејските трупи, Мануел Дука ја вратил контролата врз Тесалија.
Во 1241 година, Теодор Дука бил заробен од Јован III Дука Ватац и го користел како преговарач со неговиот син. Како резултат на тоа, во 1242 година, Епир ја признал врховната моќ на Никеја, одрекувајќи се од царската титула, и прифаќајќи ја титулата деспотство.
Борба против Никеја
Владетелот на Епир, Михаил II Комнин Дука, се обединил со Латинското Царство против Никеја. Но, во 1249 година, Јован III Дука Ватац склучил мир со владетелот на Епир, принудувајќи го Михаил II да се повлече од својот стремеж кон царскиот престол и да се признае единствено како деспот на Епир, а Јован да го признае како цар. И покрај тоа, под притисок на Теодор Комнин Дука, Михаил II Комнин Дука започнал војна против Ватац. Конечно, во 1253 година, Никеја го присилила деспотот на Епир да се предаде. Михаил II отстапил значаен дел од својата територија а неговиот син Никифор бил однесен во дворот на царот Јован Ватац како заложник, а Теодор во затвор.
Новиот никејски цар Теодор II Ласкарис направил нов сојуз со Михаил II Комнин Дука, а нивните деца, Марија Ласкарис, внука на никејскиот цар Јован III и Никифор Комнин Дука, кој бил ослободен во Епир од Теодор, биле во брак. Во врска со тоа, мајката на невестата ги предала Драч и и делови од Македонија на Теодор Ласкарис. Точно, после 2 години Марија починала. Сепак, Михаил не сакал да го пренесе сопствениот имот и во 1257 година се побунил, поразувајќи ја никејската војска предводена од Георги Акрополит. Кога војската на Епир се приближила до Солун, западниот дел од Епир бил нападнат од трупите на кралот Манфред Сицилиски, кој освоил територии во денешна Албанија и островот Крф. Михаил II, не сакајќи да се бори на два фронта, побрзал да се врати во Епир и влегол во сојуз со Кралството Сицилија, откако ја дал својата ќерка Елена на Манфред, со кого склучила брак.
По смртта на Теодор, Михаил II Комнин Дука повторно започнал да претендира за цариградскиот престол. Владетелот на Епир презел голем број воени походи во Македонија. Според византискиот историчар Никифор Григора (и индиректно Акрополис), крајната цел на кампањите била ослободување на Цариград од епирскиот деспот. Во исто време, Михаил II во писмата што ги објавил се обраќал со „мое царско семејство“, што е типично за византиските цареви. Овие тврдења индицираат дека владетелот на Епир постојано ја користел или ја поседувал титулата цар, додека титулата „деспот“ била чисто номинална акција чија цел била да се добие можност да се соберат сили да се бори повторно за престолот во Цариград.
Михаил II започнал да формира анти-никејска унија. Кралот Манфред му испратил на владетелот на Епир четиристотини витези од Светото Римско Царство. Наскоро владетелот на Ахајското Кнежевство, Вилијам II Вилерден, се приклучил на овој сојуз. Во истата година, ќерката на Михаил, Ана, се омажила за ахајскиот принц. Крајната цел на унијата била освојување на Цариград, но на прво место, Михаил имал намера да го освои Солун. Мајкл и Вилијам се сретнале со никејскиот цар Михаил VIII Палеолог во Битката на Пелагонија. Но, скоро веднаш, анти-никејската коалиција пропаднала како резултат на внатрешните противречности. Михаил и неговиот син Никефор се сомневале во нивните сојузници за предавство против интересите на Епир при заземањето на Цариград и го напуштиле логорот. Нелегитимниот син на Михаил II, Јован Дука, преминал на страната на Михаил VIII Палеолог.
Во последователната битка на Пелагонија, силите на анти-никејскиот сојуз биле целосно поразени. Повеќето витези на Сицилија и Ахаја биле убиени или заробени. Владетелот на Ахајското Кнежевство Вилијам, побгнал од бојното поле, но бил идентификуван во близина на Касторија и заробен. Последователно, за да ја поврати својата слобода, тој морал да ја остапи Монемвазија, Мајна и Мистра според Договорот од 1262 година.
Исто така, како резултат на битката, сојузот помеѓу Латинското и Епирското Царство се распаднал. За кратко време, Никејското Царство добило можност да го освои главниот град на Епир - Арта, а самиот Михаил бил принуден да го остави Епир и да побегне со брод. Но, моќта на Епирското Деспотство не била целосно уништена: Никеја не успеала да го освои другиот голем град - Јанина. Нелегитимниот син на владетелот, Јован, наскоро се вратил на страната на својот татко, заедно со војската на Власите предводени од него. И на териториите на деспотвото, освоени од Никејското Царство, започнало востание против Никеја, како резултат на бруталниот грабеж кон населението во Епир. Значаен настан била победата на Никифор, син на Михаил II, над никејските трупи во 1260 година.
По наведените настани, Михаил II се вратил во Епир и до крајот на истата година го освоил целиот Епир, но Епир немал доволно сила да ги нападне македонските и тракиските провинции на Никеја. Михаил VIII Палеолог склучил примирје со Епир и заробениците биле ослободени. По ова, царот ги концентрирал сите свои напори кон освојување на Цариград. Силите на Никеја успеале да го освојат Цариград во 1261 година и да го обноват Византиското Царство.
Италијански инвазии
По обновата на Византија од страна на Михаил VIII, тој често го напаѓал Епир, принудувајќи го синот на Михаил II, Никифор, да се ожени за неговата внука Ана Кантакузина во 1265 година. Палеологот го сметал Епир за вазалство, иако Михаил II и неговиот син ги продолжиле односите со латинските ахајски кнезови и војводи од Атина.
Во 1267 или 1268 година починал Михаил II, а неговите територии биле поделени помеѓу неговите два сина. Така со Епир управувал Никифор I, а со Тесалија Јован. Византија не се обидела да го освои Епир, а владетелите на Епир веќе не ја оспорувале царската титула од Цариград, задоволни со титулата „деспот“. Во 1270 година, островот Крф бил освоен од кралот на Сицилија и Неапол, Карло I Анжујски, кој се подготвувал за голем поход против Цариград, со намера да го оживее Латинското Царство. Во 1272 година го освоил Драч и поголемиот дел од Албанија, прогласувајќи се за крал на Албанија. Никифор I Дука влегол во сојуз со него, согласувајќи се да стане негов вазал. Во 1280 година војската на Карло I го освоил Бутринт и ја започнал Опсадата на Белград. Но, опсадата завршила неуспешно, византиската војска во 1281 година успеала да ја порази војската на Карло, која му дала на византискиот цар Михаил VIII контрола над внатрешноста на Албанија и северен Епир. Крајбрежните градови останале под контрола на Карло. Покрај тоа, во 1282 година се случило востание во Сицилија (Сицилијанска вечера), а Карло бил принуден да ја напушти целосната војна со Византија. Така, Албанија била изгубена за Епирското Деспотство.
За време на владеењето на синот на Михаил VIII - византискиот цар Андроник II, Никифор направил сојуз со Цариград. Населението на Епир не сакало да биде вазалство на Палеолозите, а во 1291 година Никифор започнал преговори со владетелот на Кралството Неапол, Карло II. Поради ова, започнала византиската инвазија на Епир, која била одбиена со помош на Италијанците. Во 1294 година, Никифор ја оженил својата ќерка со Филип I, син на Карло II Неаполски, и му го предал поголемиот дел од својата територија. По смртта на Никифор во околу 1297 година неговата вдовица Ана Кантакузина се искачила на престолот на Епир, која владеела со државата како регент на нејзиниот млад син Тома. Во нејзино време се зголемило византиското влијание врз Епир. Во 1300 година, таа направила сојуз против Филип I во корист на Византија, а латините биле протерани.
Но, наскоро неаполските трупи биле испратени во Епир, но деспотот Тома успеал да го одврати нивниот напад. Во 1304 и 1305 година биле освоени Бутринт и Нафпактос. Нова италијанска инвазија се случила во 1307 година, а непријателствата завршиле со мировен договор. Според документот, многу тврдини освоени од Епирците биле вратени на Филип.
Политичка криза и првиот пад на државата
Епирското Деспотство останало сојузник на Византијците до 1318 година. Ана Кантакузина успеала да го ожени својот син Тома со ќерката на ко-владетелот на Византија, Михаил IX Палеолог, Ана.
Сепак, во 1318 година, Тома I Комнин ја уапсил својата сопруга и започнал преговори со Филип I. Но, епирскиот деспот немал време да ја заврши оваа работа, бидејќи тој бил убиен во истата година од страна на неговиот сопствен внук, грофот на Кефалонија и Закинтос, Николај Орсини. Тој се оженил со неговата вдовица и ја презел контролата врз Епирското Деспотство.
Византискиот цар Андроник II го признал Никола како легитимен деспот на Епир. Сепак, северен Епир, како и Јанина, го признале авторитетот на Византија. Граѓаните добиле писмо од царот со кое им биле дадени бројни привилегии.
Во 1321 година, во Византија избувнала Ѓраѓанска војна помеѓу царот Андроник II и неговиот внук Андроник III. Искористувајќи го ова, Никола започнал опсада на Јанина, но бил избоден до смрт од неговиот брат Јован Орсини во 1323 година, кој станал новиот деспот на Епир. За возврат, Јован 12 години подоцна бил отруен од неговата сопруга Ана Палеолог, која станала регент на Епир на младиот син на Никифор II Орсини.
Во 1337 година, новиот цар на Византија, Андроник III, пристигнал во Северен Епир со војска од 2.000 Турци кои му служеле. Ана Палеолог се обидела да започне преговори, но Андроник барал целосно предавање на Епирското Деспотство, на што се согласила. Албанците се застапиле кон младиот владетел, но биле поразени во 1337 година. Така, Епирското Деспотство се нашло под власта на Византија.
Услов на договорот за анексија на Епир во Византија бил дека Никифор II ќе се ожени со една од ќерките на Јован VI Кантакузин. Кога дојде редот да се исполнат условите, Никифор исчезнал. Андроник III дознал дека избегал во Италија со помош на епирското благородништво, кој сакал независност на деспотството. Никифор останал во Таранто, Италија, на дворот на Катерина Валоа, номиналната царица на Цариград.
Во 1339 година започнало востание, поддржано од Валоа. На крајот на годината, царската војска ја вратила моќта на Византија, а во 1340 година Андроник III пристигнал таму заедно со Јован VI Кантразузин. Никифор ја признал моќта на царот. Тој се оженил со Марија Кантакузин, ќерка на Јован и ја добил титулата паниперсеваст (panhypersebastos).
Распаѓање
Византија наскоро паднала во граѓанска војна помеѓу Јован V Палеолог и Јован VI Кантакузин, а Епир бил освоен царот на Србија, Стефан IV Душан. По смртта на вториот во 1355 година, неговата држава започнала брзо да се распаѓа, а ова било искористено од страна на Никифор II. Тој ги истерал Србите и нивниот деспот Симеон Урош Немањиќ од главниот град на деспотството, Арта, и ја вратил својата моќ во Епир во 1356 година. Во истата година, Никифор ја анектирал Тесалија.
Во меѓувреме, во 1358 година се случило востание на албанските кланови на југот на Епир, како резултат на што се формирале две албански држави: Артско Деспотство и Деспотство Ангелокастро и Лепанто. Во 1359 година, Никифор II се обидел да го задуши бунтот, но бил поразен и убиен од Албанците во Атолија. Овој пораз го искористил прогонетиот Симеон Урош Немањиќ, кој во тоа време се прогласил за крал на Србите и Грците и се обидувал да го собори неговиот роднинаод престолот, царот Стефан Урош V.
Симеон Урош пристигнаЛ во регионот каде Епир, Тесалија и дел од Албанија го признавале неговиот авторитет. Во знак на благодарност за неговата помош во борбата против Никифор, Симеон го признаЛ авторитетот на Албанците на југот на Епир и на владетелите на двете држави им доделил титула „деспот“. Сепак, Симеон не бил во можност да ги реализира своите планови за воспоставување контрола врз цела Србија и да го собори Стефан Урош V. Следувала борба за моќ во грчката, албанската и српската територија. И на двајцата владетели, Стефан Урош V и Симеон Урош Немањиќ, престанале да им го признаваат авторитетот. Така, на пример, Артското Деспотство и Деспотството Ангелокастро и Лепанто, на чело со Петар Лоша и Гин Буа Шпата, биле практично независни. Покрај тоа, тие спровеле напади на северен Епир со главниот град Јанина. Населението од Јанина испратило петиција до Симеон Урош, барајќи заштита од Албанците. Така, Симеон ги предал остатоците од Епир со престолнината Јанина на неговиот роднина Тома Прељубовиќ. Во 1382 година, византискиот цар му ја доделил титулата деспот.
Владеењето на Тома II започнало со непријателства против Арта, кое траеле во периодот од 1367 до 1370 година. Прељубовиќ се надевал дека ќе ја освои Арта, која првично била главен град на владетелите на Епир од 1204 година. Сепак, трупите на деспотот Петар Лоша успеале да ја одбранат својата држава, згора на тоа, артскиот деспот успеал да организира разорни напади врз Епир и да изврши опсада на Јанина, главниот град на Томас, кој бил под постојана опсада од страна на трупите на Лоша.
Како резултат на овие настани, Прељубовиќ бил принуден да ги напушти своите територијални утврдувања и да направи мир со Лоша, кој бил запечатен со династичен брак.
Борба против Артското Деспотство
Судирот продолжил по смртта на Лоша и со доаѓањето на власт на Шпати. Во 1375 година, новиот деспот на Арта ја опседнал Јанина, но не бил во можност да го заземе градот и се повлекол. Наскоро владетелот на Епир, Тома Прељубовиќ, понудил сојуз на Артското Деспотство, но тој не траел долго.
Така, во 1381 година, Тома обезбедил сојуз со Отоманските Турци. Муслиманите испратиле помошен одред и со овие сили владетелот заминал во војна против Арта. Во следните три години, Тома освоил многу тврдини, заработувајќи го прекарот „Убиец на Албанците“ за неговата немилосрдност. Во 1384 година Прељубовиќ бил убиен од сопствените чувари.
Во 1384 година, една година по смртта на Тома, неговата вдовица се омажила и ја пренела Јанина во италијанското семејство Де Бунделмонти. За возврат, искористувајќи ја смртта на Тома, Гин Буа Шпата повторно ја нападнал Јанина, но не можел да се справи со заштитата на Турците, кого владетелот на Епир, Исав де Бунделмонти, го повикал за помош. Во летото 1389 година, кога турските трупи биле сконцентрирани во Србија, деспотот на Арта повторно извршил напад во околината на Јанина, но исто така не постигнал ништо и склучил примирје со деспотот на Епир, Исав де Бунделмонти.
Во 1399 година, деспотот на Арта Гин Буа Шпата починал и во Арта започнала војна за превласт. Искористувајќи го ова, Графството Кефалонија и Закинтос на чело со Карло I Токо, кој станал нов владетел на Јанина во 1411 година по смртта на Исав, го повратил Ангелокастро од Албанците.
За да се спротивстави на Токо, деспотот на Арта формирал сојуз со владетелот на Ѓирокастро, Ѓон Зенебишти. Заедно успеале да го поразат Карло Токо во 1412 година и да ја опсадат Јанина, но Албанците не успеале да го заземат главниот град на државата. Во 1416 година, Карло I ја нападнал Арта. Последниот владетел, Јакуп, успеал да го одбрани главниот град на деспотството. Но, набргу потоа, Токо бил во можност да го привлече Јакуп во заседа во која деспотот бил заробен и погубен на 1 октомври 1416 година. По смртта на Јакуп, Карло влегол во Арта на 4 октомври.
Борба против Морејското Деспотство
Карло Токо успеал да ги освои главните градови на Епир, за последен пат консолидирајќи ги териториите на Епирското Деспотство. Во 1415 година, Карло ја добил титулата деспот од византискиот цар Мануил II Палеолог, иако подоцна се борел со византиските сили во Мореја.