cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Јужна Кореја
Образование
Високото образование е сериозно прашање во општеството во Јужна Кореја, каде што се смета за едно од основните темели на животот на Јужна Кореја. Образованието се смета со висок приоритет за јужнокорејските семејства, бидејќи успехот во образованието има културен статус, како и неопходност за подобрување на социоекономската положба во јужнокорејското општество. . Академскиот успех често е извор на гордост за семејствата и во рамките на јужнокорејското општество во целост. Јужнокорејците го сметаат образованието за главен пропелер на социјална подвижност за себе и за своето семејство како порта за јужнокорејската средна класа. Дипломирањето на врвен универзитет е крајниот маркер на престиж, висок социоекономски статус, ветувачки изгледи за брак и респектабилна кариера. Просечниот живот на Јужнокорејското дете се врти околу образованието, бидејќи притисокот да се успее академски е длабоко вкоренет во јужнокорејските деца уште од рана возраст. Немање универзитетска диплома носи голема културна стигма, бидејќи оние кои немаат формално универзитетско образование се соочуваат со социјални предрасуди и често се одделуваат од другите.
Во 2015 година, земјата потрошила 4,7% од БДП на сите нивоа на образование - приближно еднаква на просекот на Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД) од 4,7%. Силната инвестиција во образованието, милитантната желба за успех, како и страста за извонредност, помогнало на сиромашната за ресурси земја бргу да ја зголеми својата економија во изминатите 60 години од воена разурната пустелија. Јужнокорејската ревност за образование и желбите на учениците да влезат на престижен универзитет е една од највисоките во светот, бидејќи влезот во највисоката високообразовна институција води кон престижна, сигурна и добро платена работа како во банки, големите јужнокорејски гиганти, како што се Samsung, Hyundai или LG Electronics. . Главните три универзитети во Јужна Кореја, честопати нарекувани „SKY“, се Националниот универзитет во Сеул, Корејскиот универзитет и Универзитетот Јонсеј. Интензивната конкуренција за највисоките оценки и академскиот притисок да биде главен ученик е длабоко вкоренета во психата на учениците од Јужна Кореја во рана возраст. Сепак, со само толку места на универзитетите, па дури и помалку места во врвните компании, многу млади луѓе остануваат разочарани. Постои голема културна табу тема во јужнокорејското општество во прилог на оние кои не постигнале формално универзитетско образование, каде што оние кои немаат универзитетски дипломи се соочуваат со социјални предрасуди и често се гледаат од другите како граѓани од втор ред, што резултира со помалку можности за вработување, подобрување на социоекономската позиција и изгледите за брак.
Меѓународниот прием на јужнокорејскиот образовен систем е поделен. Тој е пофален од различни причини, вклучувајќи ги и неговите релативно високи резултати од тестовите и неговата главна улога во воспоставувањето на економскиот развој на Јужна Кореја, создавајќи една од најобразованите работници во светот. Британските министри за образование активно активно работат на реконструкција на сопствените наставни планови и испити во обид да го имитираат корејскиот модел и страст за извонредност и високи образовни постигнувања. . Американскиот претседател Барак Обама, исто така, го пофалил ригорозниот училиштен систем на земјата, каде што над 80 проценти од дипломираните средношколци од Јужна Кореја одат на универзитет. Високата стапка на влез на универзитетот во земјата создало висококвалификувана работна сила која ја направило Јужна Кореја меѓу најобразованите земји во светот со еден од највисоките проценти на своите граѓани кои имаат високо образование. Степенот на дипломи се одржува до 68 проценти од Јужнокорејците на возраст од 25 до 34 години. .
Хиерархиската структура на системот е критикувана за задушување на креативноста и иновативноста, и е опишано како интензивно и „брутално“ конкурентно , поради кое системот често се обвинува за високата стапка на самоубиства во земјата, стапки меѓу оние на возраст од 10-19 години. Различни медиуми ја припишуваат високата стапка на самоубиства во земјата поради националната вознемиреност околу испитите во земјата, преку кои се утврдува траекторијата за целиот живот на учениците и кариерата. Поранешниот наставник во Јужна Кореја, Се-Вонг Ку, напишал дека образовниот систем во Јужна Кореја претставува злоупотреба на децата и дека треба да се „реформира и да се реструктуира без одлагање“. . Системот, исто така, бил критикуван поради вишокот на дипломирани студенти кои создаваат прекумерна и недоволна работна сила. Само во првиот квартал од 2013 година, скоро 3,3 милиони дипломирани студенти од Јужна Кореја биле без работа, оставајќи многу дипломци преквалификувани за работа што бара помало образование. Понатамошната критика е произлезена од предизвикувањето на недостиг на работна сила за различни квалификувани работници и професионални занимања, каде што многумина остануваат непополнети, бидејќи негативната социјална стигма поврзана со професионална кариера и немање универзитетска диплома продолжува да останува длабоко вкоренета во јужнокорејското општество.
Религија
Религијата во Јужна Кореја се одликува со фактот што според резултатите од пописот од 2015 година, повеќе од половина од населението во Јужна Кореја (56,9%) се изјасниле дека не се поврзани со ниту една религиозна организација. Корејскиот шаманизам (познат и како Синдо) е главна религијата на Корејците. Според истражувањето за 2012 година, само 15% од населението се изјаснило дека не се религиозни во смисла на атеизнот. Од луѓето кои се поврзани со религиозна организација, повеќето се христијани и будисти. Според пописот од 2015 година, 27,6% од населението биле христијани (19,7% се идентификувале како протестанти, 7,9% како римокатолици), а 15,5% биле будисти. Други религии се исламот (130.000 муслимани, главно работници, мигранти од Пакистан и Бангладеш, меѓу кои има и околу 35.000 корејски муслимани ), домашна секта на Вон-будизам, конфуцијанство и други. Слободата на религијата е загарантирана со уставот и нема државна религија. Севкупно, помеѓу пописите во 2005 и 2015 година има мало опаѓање на христијанството (до 29% на 27,6%), остар пад на будизмот (од 22,8% на 15,5%) и пораст на неповрзаното население (од 47,2% до 56,9%).
Христијанството е најголемата организирана религија во Јужна Кореја, кое опфаќа повеќе од половина од сите јужнокорејски приврзаници на религиозни организации. Денес во Јужна Кореја има околу 13,5 милиони христијани. Околу две третини од нив припаѓаат на протестантските цркви, а остатокот на Римокатоличката црква. . Бројот на протестанти бил во стагнација во текот на 1990-тите и 2000-тите, но се зголемил на највисоко ниво во текот на 2010 година. Римокатолиците значително се зголемиле помеѓу 1980-тите и 2000-тите, но се намалиле во текот на 2010-тите. Христијанството, за разлика од другите источноазиски земји, открило плодна почва за ширење во Кореја во XVIII век, а до крајот на XVIII век убедило голем дел од населението, бидејќи монархијата го поддржувала и ја отворила земјата на раширениот прозелитизам како дел на проектот за Вестернизација. Слабоста на корејскиот шаманизам, кој, за разлика од јапонскиот шинтоизам и кинескиот религиозен систем, никогаш не се развил во национална религија со висок статус, во комбинација со осиромашената состојба на корејскиот будизам, оставило слободна рака на христијанските цркви. Сличноста на христијанството со мајчинските религии претставувало друг фактор кој придонел за нејзиниот успех на полуостровот. Јапонската колонизација во првата половина на XX век дополнително ја зацврстило идентификацијата на христијанството со корејскиот национализам, бидејќи Јапонците се обиделе да го воспостават на полуостровот јапонскиот шинтоизам.
Меѓу христијанските деноминации, презвитеријанството е најголемо. Околу девет милиони луѓе припаѓаат на една од стотиците презвитеријански цркви; Најголемите се Презвитеријанска црква ХапДонг, Презвитеријанска црква Тонгахап, Презвитеријанска црква Кошин. Јужна Кореја, исто така, е втора по големина нација која испраќа мисии, по САД.
Будизмот бил воведен во Кореја во 4 век. Наскоро станал доминантна религија во југоисточното Кралство Сила, регионот кој дотогаш бил седиште на најсилната концентрација на будистите во Јужна Кореја. Во другите држави од периодот Три кралства, Когурео и Пекче, будизмот бил прогласен за државната религија во 372 и 528 година. Подоцна бил потиснат во поголемиот дел од следната историја под унифицираното царство на Хозеон (1392-1897), кое официјално го усвоил строгиот корејски конфуцијанство. Денес, Јужна Кореја има околу 7 милиони будисти,.
Здравство
Јужна Кореја има универзален здравствен систем.
Самоубиството во Јужна Кореја е сериозен и раширен проблем и слабо е рангиран на светско ниво за земја со високи примања. Стапката на самоубиства била највисока во ОЕЦД во 2012 година (29.1 смртни случаи на 100.000 лица).
Јужнокорејските болници имаат на располагање напредна медицинска опрема и капацитети, кои се рангираат на 4-то за МРИ единици по глава на жител и 6 за КТ скенери по глава на жител во ОЕЦД. Исто така, Јужна Кореја има втор најголем број на болнички кревети на ОЕЦД, 1000 луѓе на 9,56 кревети.
Очекуваното траење на животот брзо се зголемува, а Јужна Кореја е рангирана на 9-тото место во светот за очекуваното траење на животот со 82 години во 2013 година, што се рангира на 4-тото место во светот.
Надворешна политика
Јужна Кореја одржува дипломатски односи со повеќе од 188 земји. Земјата, исто така, е членка на ООН од 1991 година, кога стана членка во исто време како и Северна Кореја. На 1 јануари 2007 година поранешниот јужнокорејски министер за надворешни работи, Бан Ки Мун, бил избран за Генерален секретар на Обединетите Нации и на таа функција се задржал до 2016 година. Исто така, Јужна Кореја има развиени врски со Асоцијацијата на југоисточни азиски земји како член на ASEAN Plus three.
Во 2010 година, Јужна Кореја и Европската унија склучиле договор за слободна трговија (ССТ) за намалување на трговските бариери. Јужна Кореја, исто така, преговара за Договор за слободна трговија со Канада, и со Нов Зеланд. Во ноември 2009 година, Јужна Кореја се приклучила на Комитетот за помош на ОЕЦД за развој, и станала прва земја која некогаш примила помош од оваа организација, а денес е донаторска членка. Јужна Кореја била домаќин на Самитот на Г-20 во Сеул во ноември 2010 година.
Северна Кореја
И Северна и Јужна Кореја продолжуваат официјално да бараат сувереност над целиот полуостров и сите оддалечени острови. И покрај заедничката нетрпеливост, напорите за помирување продолжиле уште од првичната поделба меѓу Северна Кореја и Јужна Кореја. Политичките личности, како што е Ким Ку, работеле на помирување на двете влади дури и по Корејската војна. Со долготрајните непријателства по Корејската војна од 1950 до 1953 година, Северна Кореја и Јужна Кореја потпишале договор за продолжување на мирот. На 4 октомври 2007 година, Ро Мо-Хун и севернокорејскиот водач Ким Џонг Ил потпишале договор со осум точки за прашања на траен мир, разговори на високо ниво, економска соработка, обновување на железничките услуги, автопат и авионски патувања, заеднички олимписки состав.
И покрај напорите за помирување, напредокот бил комплициран од тестовите на севернокорејските проектили во 1993, 1998, 2006, 2009 и 2013 година. Од почетокот на 2009 година, односите меѓу Северна и Јужна Кореја биле многу напнати. Северна Кореја била пријавена дека има распоредени проектили, ги поништила своите поранешни договори со Јужна Кореја , и се заканувала на Јужна Кореја и на САД да не се мешаат со лансирањето на сателитот што го планирале. Северна и Јужна Кореја сè уште се технички во војна (никогаш не потпишале мировен договор по Корејската војна) и ја делат најсилно утврдената граница во светот. На 27 мај 2009 година, севернокорејските медиуми објавиле дека примирјето повеќе не е валидно поради заложбата на владата на Јужна Кореја за дефинитивно да се приклучи на Иницијативата за безбедност во борбата против распространување на оружје за масовно уништување. За дополнително да ги комплицираат и интензивираат проблемите помеѓу двете нации, тонењето на јужнокорејскиот воен брод во март 2010 година било потврдено од страна на владата на Јужна Кореја и дека истото било предизвикано од севернокорејско торпедо, кое Северна Кореја го негира. Претседателот во мај 2010 година објавил дека Сеул ќе ја намали целата трговија со Северна Кореја, како дел од мерките кои првенствено се насочени кон дипломатско и финансиско отстранување на Северна Кореја, со исклучок на заедничкиот индустриски проект Кесонг и хуманитарната помош. Северна Кореја првично се заканила дека ќе ги прекине сите врски, целосно ќе го укине претходниот договор за ненапаѓање и ќе ги истера сите Јужнокорејци од заедничката индустриска зона во Кесонг, но ги прекршила своите закани и одлучила да ги продолжи своите врски со Јужна Кореја. И покрај континуираните врски, индустриската зона забележала големо намалување на инвестициите и работната сила како резултат на овој воен конфликт. Во февруари 2016 година, комплексот бил затворен од Сеул, како реакција на ракетата на Северна Кореја порано во месецот, што било едногласно осудено од Советот за безбедност на Обединетите нации.
Кина
Историски гледано, Кореја имала блиски односи со династиите во Кина. Во модерни времиња, пред формирањето на Јужна Кореја борците за корејската независност соработувале со кинески војници за време на јапонската окупација. Сепак, по Втората светска војна, Народна Република Кина го прифатил маоизмот, додека Јужна Кореја барала блиски односи со САД. Кина помогнала на Северна Кореја со работна сила и набавки за време на Корејската војна, а по нејзините последици речиси целосно ги прекинале дипломатските односи меѓу Јужна Кореја и КНР. Во последно време, Јужна Кореја и КНР повторно воспоставиле формални дипломатски односи на 24 август 1992 година. Двете земји се обиделе да ги подобрат билатералните односи и да го укинат четириесетгодишното трговско ембарго, и односите меѓу Јужна Кореја и Кина постепено се подобруваат од 1992 година. Република Кореја ги прекинала официјалните односите со Република Кина (Тајван), добивајќи официјални односи со Народна Република Кина, која не го признава суверенитетот на Тајван.
Јапонија
Иако немало формални дипломатски врски меѓу Јужна Кореја и Јапонија по завршувањето на Втората светска војна, Јужна Кореја и Јапонија го потпишале Договорот за основни односи меѓу Јапонија и Република Кореја во 1965 година за воспоставување дипломатски врски. Има многу антијапонски чувства во Јужна Кореја поради голем број нерешени јапонско-корејски спорови, од кои многумина произлегуваат од периодот на јапонската окупација по јапонската анексија на Кореја. За време на Втората светска војна, повеќе од 100.000 Корејци служеле во Царската Јапонска Армија. Корејските жени биле принудени на воениот фронт за да им служат на Царската Јапонска Армија како сексуални робови, наречени жени за утеха.
Европска Унија
Европската Унија (ЕУ) и Јужна Кореја се важни трговски партнери, преговарајќи за договор за слободна трговија многу години откако Јужна Кореја била прогласена како приоритетен партнер за слободна трговија во 2006 година. Договорот за слободна трговија бил одобрен во септември 2010 година и стапил на сила на 1 јули 2011. Јужна Кореја е десетти најголем трговски партнер на ЕУ, а ЕУ станала четврта најголемо одредиште за извоз во Јужна Кореја. Трговијата со ЕУ со Јужна Кореја надминала 90 милијарди евра во 2015 година и ужива годишна стапка на раст од 9,8% годишно меѓу 2003 и 2013 година.
ЕУ е единствениот најголем странски инвеститор во Јужна Кореја од 1962 година и изнесува речиси 45% од сите приливи на странски директни инвестиции во Кореја во 2006 година. Сепак, компаниите во ЕУ имаат значителни проблеми при пристапувањето и работењето на пазарот во Јужна Кореја поради строгите стандарди. И во своите редовни билатерални контакти со Јужна Кореја и преку нејзиниот Договор за слободна трговија со Кореја, ЕУ се обидува да ја подобри оваа ситуација.
САД
САД се вклучиле во деколонизација на Кореја (главно на југ, со Советскиот Сојуз ангажиран во Северна Кореја) од Јапонија по Втората светска војна. По три години воена администрација од страна на САД, владата на Јужна Кореја била формирана. По почетокот на Корејската војна, американските сили биле испратени да се бранат од инвазијата од Северна Кореја на југот. По примирјето, Јужна Кореја и САД се согласиле на „Договор за заемна одбрана“, според кој нападот врз која било страна во областа на Тихоокеанија би го повикал другиот на помош. Во 1967 година, Јужна Кореја се обврзила со договор за заемна одбрана, испраќајќи голем контингент на борбени единици за поддршка на САД во Виетнамската војна. Осмата армија на САД, Седмата воздухопловна сила и американските поморски сили се стационирани во Јужна Кореја. Двете земји имаат силни економски, дипломатски и воени врски, иако тие понекогаш не се согласуваат во однос на политиките кон Северна Кореја, и во врска со некои од индустриските активности на Јужна Кореја, кои вклучуваат употреба на ракетни или јадрени технологии. Исто така, постоеле силни антиамерикански чувства во одредени периоди, кои во голема мера се модерирани денес. Во 2007 година, меѓу Јужна Кореја и САД бил потпишан договор за слободна трговија познат како Договор за слободна трговија меѓу Република Кореја и САД, но неговото официјално спроведување било постојано одложувано, во очекување на одобрување од страна на законодавните тела на двете земји. На 12 октомври 2011 година, Конгресот на САД го усвоил долгогодишниот трговски договор со Јужна Кореја и истиот стапил на сила на 15 март 2012 година.
Култура
Јужна Кореја ја дели својата традиционална култура со Северна Кореја, но двете Кореи имаат развиено различни современи форми на култура, бидејќи полуостровот бил поделен во 1945 година. Историски, иако културата на Кореја била силно под влијание на онаа на соседна Кина, сепак успеала да се развие како посебен културен идентитет кој се разликува од неговиот поголем сосед. Неговата богата и живописна култура вклучува 19 нематеријални културни наследства на човештвото според УНЕСКО, трета по големина во светот, заедно со 12 локации на светско наследство. Јужнокорејското Министерство за култура, спорт и туризам активно ги охрабрува традиционалните уметности, како и модерните форми преку програми за финансирање и едукација. Индустријализацијата и урбанизацијата на Јужна Кореја донеле многу промени во начинот на живеење на Корејците. Промената на економијата и начинот на живот довеле до концентрација на населението во поголемите градови, особено во главниот град Сеул.
Уметност
Корејската уметност е под големо влијание на будизмот и конфуцијанството, што може да се види во многуте традиционални слики, скулптури, керамика и изведувачки уметности. Корејската керамика и порцелан е добро позната низ целиот свет. .
Повоената модерна корејска уметност започнала да цвета во 1960-тите и 1970-тите години, кога јужнокорејските уметници се интересирале за геометриски форми и нематеријални предмети. Воспоставувањето на хармонија меѓу човекот и природата исто така било фаворизирано тоа време. Поради социјалната нестабилност, социјалните прашања се појавиле како главни теми во 1980-тите. Уметноста била под влијание на разни меѓународни настани и експонати во Кореја, а тоа донело и повеќе разновидност. Олимписката вајарска градина од 1988 година, преместувањето на изданието на Витни Биенале од 1993 година во Сеул, создавањето на Биенале Гванџу и Корејскиот павилјон на Венециското биенале во 1995 година биле значајни настани.
Архитектура
Поради бурна историја на Јужна Кореја, градењето и уништувањето се повторувало бескрајно, што резултирало до добивање на различни архитектонски стилови и дизајни.
Корејската традиционална архитектура се одликува со хармонија со природата. Античките архитекти прифатиле систем карактеризиран со сламени покриви и подови наречени ондол. Луѓето од горните слоеви граделе поголеми куќи со елегантни криви покривни плочки. Традиционалната архитектура може да се види во палатите и храмовите, сочуваните стари куќи наречени ханок, и специјални локации, како што е населбата Хахо, Фолклорно село Јангдонг и Корејското народно село. Традиционалната архитектура е вклучена во списокот на светско наследство на УНЕСКО.
Западната архитектура првпат била претставена во Кореја кон крајот на XIX век. Црквите, училиштата и универзитетски згради биле изградени во нови стилови. Со анексијата на Кореја од страна на Јапонија во 1910 година, колонијалниот режим интервенирал во архитектонското наследство на Кореја, а модерната архитектура во јапонски стил била наметната. Анти-јапонското чувство и Корејската војна довеле до уништување на повеќето градби изградени во тоа време.
Корејската архитектура влегла во нова фаза на развој за време на реконструкцијата по Корејската војна, инкорпорирајќи модерни архитектонски трендови и стилови. Поттикнати од економскиот раст во 1970-тите и 1980-тите, активната реконструкција забележала нови хоризонти во архитектонскиот дизајн. По завршувањето на Олимписките игри во Сеул во 1988 година, Јужна Кореја била сведок на широка варијанта на стилови во нејзиниот архитектонски пејзаж, поради што во голем дел се должи на отворањето на пазарот на странски архитекти.
Забава
Покрај домашната потрошувачка, Јужна Кореја има просперитетна забавна индустрија, каде што разните аспекти на јужнокорејската забава, вклучувајќи телевизиски драми, филмови и популарна музика, генерира значителни финансиски приходи за економијата на нацијата. Културниот феномен познат како Халју или „Корејски бран“ зафатил многу земји низ Азија, со што Јужна Кореја станала голема сила како извозник на популарна култура и забава, која ги опфаќа западните земји како што се САД и Обединетото Кралство.
До 1990-тите години, популарната музика во Јужна Кореја доминирала со балади и традиционални корејски балади. Појавата на јужнокорејската поп-група Со Тајџи и момчињата во 1992 година претставувало пресвртница за јужнокорејската популарна музика, исто така позната како K-поп, бидејќи жанрот се модернизирал од инкорпорирање на елементи од популарните музички жанрови од целиот свет, како што се западната популарна музика, експерименталната музика, џез, латино, класика, хип-хоп, ритам и блуз, електронски танц, реге, фолк итн. Жанрови како поп, хип-хоп, ритам и блуз, рок, фолк, станале доминантни во модерната јужнокорејска популарна музичка сцена, и покрај тоа што сè уште ужива уловот меѓу постарите Јужнокорејци. К-поп ѕвездите и групите се добро познати низ цела Азија и имаат меѓународна слава што на земјата и донесува милиони долари приходи.
Од успехот на филмот Шири во 1999 година, корејската филмска индустрија започнала да се признава на меѓународно ниво. Домашниот филм има доминантен удел на пазарот, делумно поради постоењето на екрански квоти кои бараат киното да прикажува корејски филмови најмалку 73 дена во годината.
Јужнокорејските телевизиски емисии станале популарни надвор од Кореја. Јужнокорејските телевизиски драми, познати како К-драми, започнале да ја пронаоѓаат славата на меѓународно ниво. Многу драми имаат тенденција да имаат романтичен фокус, но се прават и голем беој на историски драми.
Спорт
Боречката вештина теквондо потекнува од Кореја. Во 1950-тите и 1960-тите години, биле стандардизирани модерни правила, со што теквондото станало официјален олимписки спорт во 2000 година. Други корејски боречки вештини вклучуваат хапкидо, танг су до, кук сул вон, кумдо и субак.
Фудбалот и безболот традиционално се сметаат за најпопуларни спортови во Кореја. Неодамнешните анкети покажуваат дека мнозинството, 41% од навивачите на Јужна Кореја продолжуваат да се идентификуваат само како фудбалски навивачи, со бејзболот второ место на 25% од испитаниците. Сепак, анкетата не укажува на степенот до кој испитаниците ги следат двата спорта. Фудбалската репрезентација станала првата екипа во Фудбалската конфедерација на Азија која стасала до полуфиналето на Светското првенство во 2002 година, кога земјата заедно со Јапонија биле домаќини. На Летните олимписки игри 2012 Јужна Кореја го освоила бронзениот медал во фудбал.
Бејзболот првпат бил воведен во Кореја во 1905 година и оттогаш станал доста популарен, а некои извори тврдат дека го надминал фудбалот како најпопуларен спорт во земјата. Последните години се одликуваат со зголемување на посетеноста и цените на билетите за професионалните бејзбол игри. Корејската професионална бејзбол лига, составена од 10 тимови, била основана во 1982 година. Јужнокорејската репрезентација завршил на третото место во Светското првенство во 2006 и второ на турнирот во 2009 година.
Бистрица (Романија)
Бистрица (Bistriţa, Beszterce, Bistritz, порано Nösen ) – град во Романија. Бистрица се наоѓа во северниот дел на земјата, во историската покраина Трансилванија. Градот е седиште на округот Бистрица-Насауд.
Географија
Бистрица се наоѓа на 110 км северозападно од градот Клуж-Напока, и е сместена на брегот на истоимената река Бистрица по која и го добил името.
Потекло на поимот
Градот го добил името по реката Бистрица на чиј брег лежи и води потекло од словенскиот збор „бистро“.
Историја
Првите знаци на населување потекнуваат од неолитот, а подоцна го населувале Дачаните и Римјаните. Сасите, рудари, се населиле меѓу 1141 и 1162 година и го нарекле местото Неснерланд (Nösnerland). Набрзо по населувањето на Сасите, Монголите го уништеле градот, прво во 1241, а потоа и во 1284 година.
Бистрица станал слободен кралски град во 1330 година, а во 1335 година добила право да организира панаѓури како и право на грб. Во 1453 година, Јанош Хуњади на ридот над градот изградил утврдување, а во 1458 година Михаљ Силаѓи го изгорел целиот град кој се побунил против неговата власт.
Кралот Матија Хуњади во 1464 година на Бистрица ѝ ја одзел титулата грофовија иако во тоа време градот бил културно средиште на областа.
Во 1596 година Бистрица добила гимназија. Во 1602 година војниците на Ѓорѓо Баста го зазеле градот. Во 1603 година го зазел Мојсеј Секељ, а во 1661 година градот го зазеле Турците од кои е ослободен кон крајот на истиот век. Во 1717 година го опљачкале Татарите.
На 31 декември 1848 година, тука се одвивала првата битка меѓу унгарските револуционери предводени од Јожеф Бен и австриските царски сили. Втората битка се одиграла на 21 февруари 1849 година и мазарските револуционери извојувале победа над царската војска. На 25 јуни руската царска армија ги исфрлила унгарските сили од градот, но веќе следниот ден снагите на Јожеф Бен го повратиле.
Ѕидините на градот секогаш служеле како материјал за градба, така што денес има само траги од ѕидините и кулата Богнар.
Знаменитости
Окружниот музеј на Бистрица-Насау е сместен во бившата касарна и има тракиски, келтски и германски артефакти.
Население
Според пописот од 2002 година градот брои 81.259 жители, додека просечната густина на населеност е 698 жит./ км2
Според пописот од 1910 година Бистрица имала 13.326 жители од кои 5.835 Германци, 4.470 Романци, 2.824 Унгарци.
Нормандски мост
Нормандскиот мост (француски: Pont de Normandie) и висечки мост кој ја премостува реката Сена поврзувајќи го градот Авр со Хонфлеур во Нормандија, северна Франција. Има вкупна должина од 2.143,21 m (856 m помеѓу двата столба).
Роберто Донадони
Роберто Донадони (роден на година) — италијански фудбалски менаџер и поранешен играч од средниот ред.
Донадони бил способен да игра на двете страни или во центарот од средниот ред. Тој ја започнал својата кариера со Аталанта, а подоцна станал столб на моќниот тим на Милан од доцните 1980-ти и раните 1990-ти, постигнувајќи домашни и меѓународни успеси за време на неговиот престој во клубот. Во неговата подоцнежна кариера, тој исто така бил еден од пионерите на Мејџор Лига Сокер, каде што играл две сезони за Њујорк Ред Булс, пред да ја заврши кариерата со саудискиот премиерлигаш Итихад во 2000 година.
На меѓународно ниво, Донадони исто така бил важен член на репрезентацијата на Италија во доцните 1980-ти и раните 1990-ти. Ја претставувал својата земја на Европските првенства во 1988 и 1996 година и на Светските првенства во ФИФА во 1990 и 1994 година. Со Италија, тој стигнал до полуфиналето на Евро 1988 година и освоил бронзени и сребрени медали на Светските првенства во 1990 и 1994 година.
По неговата играчка кариера, Донадони започнал кариера како менаџер во 2001 година, која вклучувала успеси во италијанските клубови Леко, Ливорно и Џенова. Тој подоцна бил назначен за селектор на репрезентацијата на Италија, наследувајќи го Марчело Липи, кој поднел оставка откако го освоил Светското првенство во 2006 година. На Евро 2008, со Донадони како тренер, Италија стигнала до четвртфиналето на турнирот, губејќи од следниот шампион Шпанија на пенали. На 26 јуни 2008 година, Донадони бил отпуштен и покрај тоа што потпишал продолжување на договорот пред почетокот на Евро 2008, користејќи клаузула во договорот која дозволувала раскин доколку Италија не стигне до полуфиналето. На негово место дошол Липи, кој се вратил како селектор на репрезентацијата. По неговата позиција како селектор на Италија, Донадони ги водел Наполи, Каљари и Парма, до банкротот на вториот клуб во 2015 година. Потоа се приклучил на Болоња следната сезона.
Аталанта и Милан
Донадони ја започнал својата кариера со Аталанта во 1982 година, освојувајќи ја титулата во Серија Ц1 и титулата во Серија Б во 1984 година. Тој му се приклучил на Милан во 1986 година и станал главен столб во легендарниот тим кој доминирал во Италија и Европа кон крајот на 1980-тите и почетокот до средината на 1990-тите. Вообичаено играјќи десна улога на средниот ред, Донадони бил витален дел од тимот на Милан под водство на Ариго Саки и Фабио Капело, освојувајќи шест титули во Серија А, три европски купови, четири Суперкупа на Италија, три европски суперкупа и два Интерконтинентални купа во текот на неговото време во Милан. Иако Донадони не успеал да го освои Купот на Италија со Милан, тој стигнал до финалето двапати, во текот на сезоните 1989–90 и 1997–98.
Донадони се онесвестил и се здобил со скршеница на вилицата по насилниот удар со Горан Василиевиќ во кампањата за Европскиот куп 1988-89 на натпреварот против Црвена звезда. Нему му била потребна терапија на теренот за да се спречи да се загуши и итно бил префрлен во болница, каде што набрзо се освестил. На 19 април 1989 година, тој постигнал гол во победата од 5-0 над Реал Мадрид во полуфиналето на Европскиот куп 1989 година. Во финалето на Европскиот куп, тој асистирал за голот на Гулит во победата од 4-0 над Стеауа Букурешт.
Тој имал асистенција за голот на Даниеле Масаро во победата со 4-0 над ФК Барселона во финалето на Лигата на шампионите на УЕФА.
Метростарс
Откако ја освоил својата петта титула во Серија А со Милан, тој продолжил да игра во Главната фудбалска лига (МЛС) во САД. Њујорк Ред Булс од МЛС го направиле центар на нивната франшиза кога потпишале со него во 1996 година. За време на неговата прва година, тој бил повикан во репрезентацијата на Италија. Тој се покажал како солиден изведувач, прогласен за најдобар XI лигата во 1996 година, а исто така бил прогласен за Ол-стар на Источната конференција на МЛС, победувајќи на инаугуративниот Ол-стар натпревар на МЛС 1996 година со 3–2 над Ол-старите на Западната конференција на МЛС. За жал, играта на Донадони не можела да им донесе никаков успех на Метростарс како клуб. Вкупно Донадони постигнал шест гола за Метростарс.
Милан и Ал-Итихад
Донадони накратко му се придружил на Милан по сезоната во МЛС 1997 година, помагајќи им да ги доведе до уште едно финале на Купот на Италија во 1998 година за време на вториот период на Фабио Капело во клубот. Тој исто така освоил уште една титула во Серија А под водство на Алберто Закерони во 1999 година, негова шеста и последна титула во Серија А во кариерата. Севкупно, Донадони постигнал 18 голови во Серија А во кариерата за Милан на 287 настапи и 23 на 390 настапи во сите натпреварувања.
Тој ја завршил својата кариера играјќи кратко време за Ал-Итихад од Саудиска Арабија, освојувајќи ја саудиската Премиер лига за време на сезоната 1999-2000, а набргу потоа официјално се повлекол од професионалниот фудбал.
Меѓународна кариера
Донадони бил член на фудбалската репрезентација на Италија до 21 година, стигнувајќи до финалето на Европското првенство за играчи до 21 година на УЕФА 1986 година. Тој го направил своето деби за сениорската репрезентација на Италија на 8 октомври 1986 година, под водство на Азељо Вичини во победата од 2-0 над Грција. Наскоро тој станал клучен член на неговата репрезентација, стигнувајќи до полуфиналето на Евро 1988 година, а потоа играл на Светското првенство во фудбал во 1990 година, на домашен терен, помагајќи ѝ на Италија да го освои третото место. За жал, тој промашил еден од пеналите во кобната полуфинална пресметка против бранителот на титулата и следниот вицешампион Аргентина. Севкупно, тој забележал пет настапи во текот на турнирот, пропуштајќи ја победата во осминафиналето против Уругвај поради повреда и победата на натпреварот за бронзениот медал против Англија.
Донадони, исто така, учествувал на Светското првенство во 1994 година, под водство на Ариго Саки, помагајќи и на Италија да заврши на второто место, каде што Италија повторно ќе биде поразена на пенали, од Бразил. Сепак, во оваа прилика Донадони не реализирал пенал во последната престрелка. На патот до финалето, тој му асистирал на Дино Баџо во победата на Италија со 2–1 во четвртфиналето над Шпанија, и исто така го обезбедил аутот на левото крило од кој Роберто Баџо го постигнал својот прв гол во Италија. 2–1 над Бугарија во полуфиналето на турнирот. Тој, исто така, ја претставувал Италија на Евро 1996 година, што ќе биде неговиот последен меѓународен турнир пред неговото меѓународно пензионирање, настапувајќи во сите три натпревари во групата. Неговиот последен настап за Италија бил на 19 јуни 1996 година, во последниот натпревар од групата, кој завршил со нерешено 0-0 против следниот шампион Германија, елиминирајќи ги Италијанците во првото коло на турнирот. Севкупно, Донадони одиграл 63 настапи за Италија, постигнувајќи пет гола.
Стил на игра
Донадони се смета за еден од најдобрите италијански крилни играчи. Тој бил способен да игра каде било во средниот ред освен во дефанзивниот среден ред. Тој можел да игра на двете крила, преку центарот или како офанзивен играч за врска, иако најчесто бил распореден на десното крило. Тој станал важен член на неговиот клуб и националните тимови во текот на неговата кариера, истакнувајќи се по своето темпо, агилност и технички способности; тој често ги претекнувал играчите со финти и во ситуации еден на еден или при преземање индивидуални покрети. Тој бил познат и по својата издржливост. Особено во неговата подоцнежна кариера тој бил плејмејкер во средниот ред, поради неговата способност да оркестрира напаѓачки потези за неговиот тим. Донадони им давал асистенции на соиграчите во областа од нафрлување на центаршутови. Тој исто така бил моќен напаѓач на топката од далечина со двете нозе, и покрај тоа што бил природно десен, и ефикасен изведувач на слободни удари. Мишел Платини го опишал како најдобриот играч на Италија во 1990-тите. За неговиот стил на игра, Донадони еднаш прокоментирал „Најголемото задоволство ми доаѓа од додавањето кое води кон голот“.
Менаџерска кариера
По пензионирањето како играч, Донадони тренирал да стане тренер. Неговата прва работа била во Леко и го имал своето деби на 12 август 2001 година во Куп на Италија Про. Потоа следеле работни места во Ливорно (2002–03) и Џенова (2003). Во 2005 година, тој се вратил на чело на Ливорно во средината на сезоната. Откако ги довел до изненадувачки финиш на деветтото место и го имал клубот на шестото место на средината на сезоната 2005-06, Донадони поднел оставка поради критиките од претседателот на клубот Алдо Спинели.
Во јули 2006 година, по оставката на Марчело Липи три дена откако репрезентацијата на Италија го освоила Светското првенство во 2006 година, Донадони бил именуван за нов италијански селектор, неговата прва задача била успешно да ја води Италија низ квалификациите за УЕФА Евро 2008.
На 16 август, Донадони го направил своето деби за селектор на Италија во пријателскиот натпревар против Хрватска одигран на стадионот Армандо Пики, Ливорно, на кој не настапил ниту еден од 23-те светски шампиони, освен третиот голман Марко Амелија, и завршил со пораз од 2–0. Донадони се утешил со фактот дека првиот натпревар на Липи на чело на Аѕурите бил исто така пријателски пораз, од Исланд.
Дебито на Донадони било во квалификациите за Евро 2008 година. Италија го ремизирала својот прв натпревар 1-1 со Литванија, а потоа загубила со 3-1 од Франција. Според тоа, на насловната страница на италијанскиот весник La Nazione било прикажано: „Како да се намали ремек-делото на Липи на парчиња за само три недели“, барајќи враќање на Липи. Сепак, и покрај сите критичари, Донадони ја предводел Италија до пет победи во низа на Грузија (3-1), Украина (2-0) и Шкотска (2-0), а првата била контроверзна поради неговото изоставување на ѕвездата Алесандро Дел Пјеро од тимот. Една од главните критики упатени од медиумите кон Донадони бил неговиот наводен недостаток на притисок да го убеди Франческо Тоти повторно да заигра за Аѕурите. По прашањето за можна повик за играчот на Рома, Донадони на шега изјавил дека не го познава.
Италија се квалификувала за Евро 2008 по успешната кампања, на врвот на групата пред Франција, и покрај слабиот почеток. Тие ја совладале Шкотска со 2-1 во Глазгов за да ги потврдат своите квалификации.
На 9 јуни 2008 година, Донадони го добил најголемиот пораз за репрезентацијата на Италија во повеќе од 25 години од поранешниот соиграч од Милан, Марко ван Бастен, пораз од Холандија со 3-0. Капитенот на Италија Фабио Канаваро не бил во можност да игра поради повреда, а Донадони бил многу критикуван поради изборот на играчи за натпреварот. Неговиот тим ремизирал на следниот натпревар со Романија на 13-ти јуни, и покрај некои контроверзни судења кои забележале повратен гол на секој од овие натпревари, што предизвикало интензивни критики на официјалните лица. Тимот потоа ја победил Франција со 2-0 на 17 јуни за да напредува во четврт-финалето против Шпанија, следниот шампион на турнирот. Двете селекции одиграле нерешено 0-0, единствениот натпревар Шпанија бил одржан без голови во регуларното време во текот на целиот турнир. Сепак, Шпанците победиле со 4-2 на пенали.
По разочарувачкиот настап на Италија на турнирот, на 26 јуни 2008 година Донадони бил отпуштен од Италијанската фудбалска федерација (ФИГЦ), која го именувала Липи како негова замена.
Наполи
На 10 март 2009 година, Наполи објавил дека го назначил Донадони за нов тренер по раскинувањето на Едоардо Реја по пет години водење на клубот. Првиот натпревар на Донадони бил нерешен 1–1 со Реџина.
По поразот со 2–1 од Рома на 6 октомври 2009 година, Донадони отказ како менаџер на Наполи. Тој бил заменет од поранешниот тренер на Сампдорија, Валтер Мацари.
Каљари
На 16 ноември 2010 година, било објавено дека Донадони ќе стане главен тренер Каљари, на местото на Пјерпаоло Бисоли. Откако му се приклучил на Каљари, клубот ги добил следните два натпревари, 2–1 против Бреша на 21 ноември и 3–2 против Лече на 28 ноември. Екипата успеала да се спаси од испаѓање.
Сепак, на 12 август 2011 година, две недели пред почетокот на Серија А 2011-12, Донадони бил изненадувачки отпуштен од претседателот на Каљари, Масимо Челино. Извори на италијанскиот печат ги навеле разликите помеѓу Донадони и Челино во врска со продажбата на Алесандро Матри во Јувентус и аферата во која е вмешан Давид Суасо, кој најпрво се приклучил на предсезонскиот тренинг камп само за да биде побарано да замине неколку дена подоцна.
Донадони бил во преговори со иранскиот про-лигаш Персеполис во декември 2011 година. Сепак, не бил постигнат договор.
Парма
На 9 јануари 2012 година, Донадони бил претставен како главен тренер на клубот од Серија А Парма, на местото на Франко Коломба. По пристигнувањето во клубот, ситуацијата на првенствената табела била критична за Парма, која била блиску до зоната за испаѓање.
Резултатите на Парма се подобриле веднаш под водство на Донадони, победувајќи на седум натпревари во Серија А по ред, што е клупски рекорд. Парма ја завршила сезоната на осмото место на првенствената табела, рамноправна по бодови со седмопласираната Рома.
Првичниот договор на Донадони бил до 2013 година, но тој бил продолжен за две години во октомври 2012 година, најдолгиот договор што претседателот на клубот Томазо Гирарди го направил со некој главен тренер. На крајот на сезоната 2012-13, Парма импресионирала и завршила на удобно десетто место, и покрај првичните стравувања дека ќе испадне од лигата. Во 2014 година, Донадони ја одвел Парма до шестото место во Серија А, помагајќи му на клубот да се квалификува за Лигата на Европа на УЕФА за прв пат од 2007 година. Сепак, нивниот влез на турнирот бил забранет поради задоцнето плаќање на данокот на доход на платите, неуспехот да се квалификува за лиценца на УЕФА, за што на клубот исто така ќе му бидат одземани седум бода во текот на сезоната 2014-15 во Серија А.
Следната сезона, континуираните сериозни финансиски тешкотии на Парма довеле до банкрот на клубот во март 2015 година, што значело дека клубот ќе испадне од лигата. Иако FIGC му дозволил на клубот да ја заврши лигашката сезона во Серија А, тие завршиле на дното на лигата на 20-то место. Донадони, кој објавил дека тој, како и персоналот и играчите на Парма, не земале плата од јули 2014 година, го напуштил клубот на крајот на сезоната.
Болоња
Во октомври 2015 година, Донадони бил ангажиран од новопромовираниот клуб во Серија А Болоња како нов тренер на клубот, на местото на Делио Роси. Донадони се разделил со Болоња на 24 мај 2018 година
Шенџен
На 30 јули 2019 година, Донадони бил назначен за менаџер на кинескиот клуб Шенџен.
Играчки
Индивидуални
NGC 4050
NGC 4050 — спирална галаксија во соѕвездието Гавран, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4050 се споменува и како MCG -3-31-16, IRAS 12003-1605.
Откривање
Објектот е откриен на 31 декември 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4050 е од видот SBab. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 14,1 m/лм2. NGC 4050 има привидни димензии од 3' х 2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 85°.
Други поделби
Проучување на NGC 4050 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 38049. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 283; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6094. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1030.
Ваудрихем
Историја
Ваудрихем станал град во 1356 г.
Географија
Општината се наоѓа на северот на Северен Брабант, веднаш јужно од средиштето на Холандија. Претставува дел од областа Хеусденски и Алтенски крај.
Градот Ваудрихем е најголемото населено место во општината. Сместен е на јужниот брег, каде се среќаваат реките Вал и Преградена Меза, образувајќи го Боден Мервенде. Други населени места во општината се:
Андреја Ѓармати
Андреа Ѓармати (Andrea Gyarmati, родена на 15 април 1954 година) е пензионирана унгарска пливачка. Таа се натпреваруваше на Олимписките игри во 1968 и 1972 година на вкупно осум дисциплини и освои две поединечни медали во 1972 година; во 1972 година таа постави светски рекорд во 100 метри делфин во полуфиналето. Таа исто така освои четири медали на Европското првенство 1970 година. За овие достигнувања таа била назначена за унгарски спортист на годината во 1970-1972 година.
Нејзината мајка и тренер Ева Секели била олимписки шампион во 1952 година, а нејзиниот татко Дешо Ѓармати била олимписки шампион во ватерполо. Гирмати се омажила, а подоцна се развела со Михали Хеш, олимписки шампион во кану. Во 1995 година, по нејзините двајца родители, таа била примена во Меѓународната пливачка сала на славните.
Мајкл Колинс
Мајкл Џон Колинс (Michael Collins, Mícheál Ó Coileáin; 16 октомври 1890 - 22 август 1922) — ирски национален деец и револуционер, учесник во ирското револуционерно движење, министер за финансии и претставник во Ирското собрание (Dáil Éireann) во 1919 година, раководител на на разузнавачката служба на Ирската републиканска армија (Óglaigh na hÉireann), член на ирската делегација која го потпишала Англо-ирскиот договор (An Conradh Angla-Éireannach).
Подоцна ги извршувал должностите претседателот на Привремената влада на јужна Ирска и врховен командант на Националната армија. Во текот на својата револуционерна дејност, барем од 1919 година, тој исто така бил претседател на Ирското републиканска братство, а според нормативните акти на самото Братство, тој бил и претседател на Ирската Република. Колинс беше застрелан и убиен во август 1922 година, за време на Ирската граѓанска војна.
Мајкл Колинс е една од најмаркантните и најконтроверзните фигури на ирската борба за независност, човек кој со својата дејност за ирското ослободување зазема место во многубројни научно-историски полемики и дискусии. Колинс се чествува како ирски национален херој кој со својата тактичност упеал да ги принуди британските власти да седнат на преговарачака маса за конечно решавање на Ирското прашање, меѓуто истовремено се обвиненува, поради прифаќањето и потпишувањето на Англо-ирскиот договор, се посочува како еден од главните виновници за поделба на Ирска на два дела: Република Ирска и Северна Ирска.
Детство
Роден е во Семс Крос кај Клонакилти, Корк. Колинс бил трето машко дете и најмладо од осумте деца на неговите родители. Повеќето биографи истакнуваат дека е роден на 16 октомври 1890 година, меѓутоа на неговиот гроб, како дата на раѓање се наведува 12 октомври, 1890 година.
Неговиот татко, кој исто така се викал Мајкл (Mícheál), стана член на Ирското републиканско братство, но го напуштил и се посветил земјоделството. Неговиот татко имал 59 години кога се ожени за неговата мајка Маријана О'Брајан која имала 23 годшини. Бракот се случил во 1875 година и бил среќен. Мајкл имал шест години кога неговиот татко починал. На својата смртна постела, неговиот татко истакнал дека во иднина неговата ќерка Елена (постара сестра на Мајкл) ќе стане калуѓерка, а потоа се свртел кон семејството и рекол дека тие треба да се грижат за Мајкл, бидејќи "Еден ден тој ќе биде голем човек. Тој ќе направи голема работа за Ирска.".