cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Корасон Акино
Марија Корасон Кохуангко Акино, позната како Кори Акино (шпански:María Corazón Cojuangco-Aquino) (родена на 25 јануари 1933 во Паники, Тарлак, Филипини - почина на 1 август 2009 во Макати, Филипини) беше 11. претседател на Филипини (1986-1992) и позната бранителка на демнократијата, мирот, женската еманципација во власта и религиозниот пиетет. Таа беше првата жена претседател во Азија (не сметајќи ја Сун Цинлин, која била в.д. претседател на Кина).
Акино, себеси се сметала за „скромна домаќинка“. Беше мажена за сенаторот Бенињо Акино, кој бил водечка фигура на страна на опозицијата против автократското владеење на Фердинанд Маркос. Откако нејзиниот сопруг бил ѕбиен во атентат, извршен по неговото враќање од прогонство во САД на 21 август 1983, Акино, која немала политичко искуство, станала клучната фигура во обединувањето на опозицијата против претседателот Маркос. Во 1986, Акино се соочила на претседателските избори со претседателот Маркос, на кои Маркос објавил победа. Но поради гласините за изборни неправилности, со мирот по Жолтата револуција, Акино била назначена за претседател.
Партениј IV Цариградски
Партениј IV Цариградски — Вселенски патријарх во периодот од 1655 до 1657 година. Негов претходник бил Гаврил II Цариградски, а негов наследник е Дионисиј III Цариградски.
Бил роден на островот Митилена. Бил епископ на Хиос подолго време. После бил избран за патријарх. Но по лажните доставувања дека работел против државата, Турците прво го нуделе да се потурчи, а кога тој тоа решително го одбил, го обесиле во 1657 година.
Православната црква неговиот ден го чествува на 24 март.
Амаре Стадемаер
Амаре Стадемаер' (Amar'e Stoudemire) — американски професионален кошаркар.
Животопис
Стадемаер е роден на 16 ноември 1982 година, во Флорида. За време на средношколските денови, тој настапувал за шест различни училишта.
Професионална кариера
Стадемаер ја започнал својата кариера во НБА во 2002 година. Најпрвин, настапувал за „Феникс санс“, а потоа преминал во „Њујорк никс“. Во февруари 2015 година, предвереме го раскинал договорот и потпишал за тимот на „Далас маверикс“, каде го носел дресот со број 1. Во текот на својата кариера, Стадемаер бил четирипати избиран во тимот на ѕвездите „All star“.
Суфиски приказни
Суфиски приказни - збирка суфиски приказни, објавена во 2017 година од страна на издавачката куќа „Темплум“, а во превод на Никола Гелевски и Александра Бубевска.
Технички податоци
Книгата е објавена како 119. книга од библиотеката „Магма“. Книгата е отпечатена во мал формат (17 сантиметри), во мек повез и има 101 страница. Каталогизацијата е извршена во Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ - Скопје и ја носи ознаката ISBN 978-608-4658-65-8. Графичкото уредување и дизајнот на книгата е дело на фирмата „Кома“, лектурата ја извршил Бобан Карапејовски, а книгата е испечатена во печатницата „Пропоинт“, во тираж од 300 примероци. На предната корица е ставен портрет на суфи од раниот 17 век. На задната корица се наоѓа мал осврт врз делото.
Содржина
Збирката содржи 80 приказни, а на крајот од книгата е ставен список со избрана литература за суфизмот:
Осврт кон книгата
Најголем дел од приказните во книгата се преземени од книгите на Идриз Шах. Набљудувано жанровски, суфиските раскази се движат низ широка територија, т.е. вклучуваат: басни, случки, биографии, шеги, анегдоти итн. Низ вековите, тие служеле за пренесување на суфиската мудрост, а често го афирмирале ведриот бунтовнички дух кој мудроста ја смета за преиспитување на строгите норми.
Опиумски војни
Опиумските војни (поедноставен кинески: 鸦片战争; традиционално кинсеко писмо: 鴉片戰爭) биле две војни што се воделе помеѓу династијата Ќинг и западните сили кон средината на 19 век. Првата опиумска војна (1839 -1842 г.), во која Кинески Ќинг војувал против Обединетото Кралство, била поттикната од кампањата на династијата против британските трговци кои продавале опиум во Кина. Втората опиумска војна се водела помеѓу Ќинг и Обединетото Кралство и Франција (1856–1860). Во двете војни, модерната воена технологија на европските сили придонеле за лесна победа над силите на Ќинг, и Кинезите биле принудени да им овозможат поволни царини, трговски отстапки, репарации и да им отстапат територија на Европејците.
Војните и мировните договори кои следеле по нив ја ослабнале династијата Ќинг и кинеската империјална влада и ја принудиле Кина да отвори договорни пристаништа (како тоа во Шангај) преки кои се одвивала целата трговија со царските сили. Покрај тоа, Кина ѝ го отстапил суверенитетот над Хонгконг на Обединетото Кралство.
Прва опиумска војна
Првата опиумска војна започнала во 1839 година и се водела за трговски права, отворена трговија и особено за дипломатски статус. Во осумнаесеттиот век, Кина имала трговски суфицит со Европа, со продажбата на порцелан, свила и чај во замена за сребро. Кон крајот на 18 век, британската источноиндиска компанија го проширила одгледувањето на опиум на своите територии во Индиски Бенгал, кој го продавала на приватни трговци кои го транспортирале во Кина и им го предавале на кинеските шверцери. До 1787 година, компанијата веќе испраќала 4.000 ковчези опиум (секој по 77 кг) годишно.
Претходно, опиумот се користел како релативно безопасен лек, но новата практика на рекреативно пушење опиум многукратно ја зголемила побарувачката и често доведувала до зависност. Кинескиот цар издал наредби со кои се забранува опиумот во 1729, 1799, 1814 и 1831 година, но увозот растел бидејќи шверцерите и корумпираните службеници биле во профит. Некои Американци почнале да шверцуваат опиум од Турција во Кина, меѓу кои бил и Ворен Делано Џуниор, дедото на американскиот претседател Френклин Д. Рузвелт и Френсис Блеквел Форбс. До 1833 година, трговијата со опиум пораснала на 30.000 ковчези. Источноиндиската компанија испратила опиум во нивните магацини во областа за слободна трговија во Кантон (Гуангџоу) и го продавала на кинески шверцери.
Во 1834 година, Источноиндиската компанија веќе немала монопол врз трговијата со Кина, бидејќи илегалната трговија со опиум растела. Загрижен за моралната пропаст на луѓето, и по малку за одливот на сребро, императорот му наредил на високиот комесар Лин Це-Хсу да ја прекине трговијата. Во 1839 година, комесарот Лин наредил запленување на целиот опиум во Кантон, вклучувајќи го и оној што го држеле странските влади и трговските компании (наречени фабрики), а компаниите биле подготвени да му предадат симболична количина за да попушти. Чарлс Елиот, главен началник на британската трговија во Кина, пристигнал 3 дена по истекот на рокот на Лин, кога веќе кинеските војници ги затвориле и блокирале фабриките. Елиот го платил целиот опиум со кредит од британската влада (и покрај тоа што немал официјални овластувања за купување) и на Лин му предал 20.000 ковчези (1.300 тони), кој ги уништил во Хумен.
Чарлс Елиот потоа пратил писмо до Лондон и го советувал да употреби воена сила против Кинезите. На 4 септември 1839 г. имали мала пресметка меѓу британските и кинеските бродови кај вливот на реката Ковлун. Во мај 1840 година, Британија одлучила да испрати војници за да наметне репарација за финансиските загуби на британските трговци во Кантон и да ја гарантира идната безбедност на трговијата. На 21 јуни 1840 година, британската поморска сила пристигнала кај Макао и почнала да го бомбардира пристаништето Дингај. Во конфликтот што следел, Кралската морнарица ги користела своите супериорни бродови и пушки за да ѝ нанесе серија порази на Кинеската империја.
Војната завршила со Договорот од Нанкинг (Нанџинг) во 1842 година, првиот од Неправедните договори меѓу Кина и западните сили. Со одредбите од договорот Кина била принудена засекогаш да го му го отстапи островот Хонгконг и околните помали острови на Обединетото Кралство, и биле основани пет пристаништа во Шангај, Кантон, Нингпо (Нингбо), Фучоу (Фуџоу) и Амој (Ксиамен). Со договорот, исто така, на Обединетото Кралство требало да му се исплатат дваесет и еден милион долари, од кои шест милиони требало да се платат веднаш, а остатокот подоцна на рати. Со друг договор следната година на Британската Империја ѝ се дал статус на фаворизирана нација и се додале одредби за британската екстратериторијалност. Со договори од 1843 и 1844 година и Франција ги обезбедила истите отстапки.
Втора опиумска војна
Во 1853 година, во северна Кина избувнало Тајпиншкото востание, и за свој главен град го прогласиле Нанкинг. Новиот царски комесар во Кантон, Је Мингчен бил решен да ја спречи трговијата со опиум, која сè уште била нелегална. Во октомври 1856 година, тој го запленил бродот „Стрела“ (Arrow), брод кој пловел под британско знаме и го затворил целиот екипаж. Џон Бовринг, гувернер на британскиот Хонгконг, ја повикал на помош Источно Индиската флота на адмиралот Мајкл Сејмур и тие на 23 октомври ги бомбардирале и ги зазеле тврдините на Бисерната Река на приодот до Кантон, и продолжиле да го бомбардираат и самиот Кантон, но немале доволно сили да го заземат и задржат градот. На 15 декември, за време на немирите во Кантон, биле запалени европските трговски имоти и Бовринг побарал воена интервенција. По убиството на француски мисионер се приклучила и Франција.
2043
2043 (Римски бројки) ќе биде година според грегоријанскиот календар. Тоа ќе биде 2043 година од новата ера, 43. од третиот милениум, 43. од XXI век и четвртта од 2040-тите.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7551 и 7552 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6793 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5803 и 5804 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2796.
Козишоми
Козишоми — пазарско село во Егејска Македонија, Република Грција.
Химен (бог)
Химен или Хименеј (старогрчки: Ὑμήν) - во старогрчката митологија, бог на свадбата. Нему му се молеле при секоја венчавка. Исто така, неговото име означувало и свадба, венчавка и сватовска песна.
Џиро д’Италија
Џиро д’Италија (Giro d'Italia; или позната како Трка околу Италија) — годишна етапна велосипедска трка, која првенствено се одржува во Италија, но исто така повремено поминува и низ некои соседни земји. Трката била првпат организирана во 1909 со цел зголемување на продажбите на весникот La Gazzetta dello Sport; меѓутоа сега е управувана од RCS Sport. Трката била одржувана секоја година од нејзиното прво издание во 1909, освен кога била попречена од двете светски војни. Како трката добивала на значајност и популарноста на трката се зголемувала, нејзината слава започнала да се шири низ светот. Групата се проширила од главно италијански учесници до велосипедисти од целиот свет. Џиро е дел од Светската турнеја, што значи дека екипите кои настапуваат на трката, најмногу се UCI ProTeam екипи, со исклучок на екипите кои ги повикува организаторот.
Сите етапи се мерат на крајот; завршните времиња на возачи се составени од сите претходни нивни времиња на етапите. Возачот со најмало вкупно време е водач на трката и ја добива честа да ја носи посакуваната розовата маичка. Секогаш генералниот пласман привлекува најмногу внимание на трката од останатите пласмани: бодовниот пласман за спринтерите, планинскиот пласман за специјалистите за искачување, пласманот за млад возач за возачите под 25 години и екипниот пласман за најбрзите екипи. Трката во 2019 била освоена од Ричард Карапас, прв еквадорски победник во историјата на Џиро д’Италија.
Бахија Хонда (Колумбија)
Бахија Хонда ― залив во Ла Гуахира, Колумбија на Атлантскиот Океан. Се простира на околу 64 километри од границата со Венецуела на полуостровот Гуахира во североисточниот регион на Колумбија. Заливот се простира кон Карипското Море.
Велен (Саксонија-Анхалт)
Велен (Wellen) — село и поранешна општина во округот Берде, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2010 е дел од општината Хое Берде.
Балканот не е мртов (филм)
Балканот не е мртов e македонски игран филм, по сценарио на Дејан Дуковски, Александар Поповски и Ана Ласиќ, а во режија на Александар Поповски. Музиката ја компонирал Кирил Џајковски. Филмот е екранизација на истоимената драма на Дејан Дуковски од 1992 година.
Кратка содржина
1905 година. Европа го достигна зенитот на славата ....Европејците се вџашени од технолошките достигнувања на Хенри Форд и браќата Рајт. Чудото со сликата во движење на Џорџ Молие и појавувањето на Сара Бернар ги забавува европските градови. Паради на радост и луксузни партии ... Создадени се нови скулптури, нови споменици, нови архитектонски гиганти се изградени насекаде. Европејците ја поздравуваат новата епоха која конечно ќе го обедини стариот континент, да стави крај на војните и донесе радост, напредок и благосостојба на човештвото. Во исто време, далеку на Балканот, големата Отоманското Царство се распаѓа.
Хеспе
Хеспе (Hespe) — општина во округот Шаумбург, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Местоположба
Општината се наоѓа во близина на границата со сојузната покраина Северна Рајна-Вестфалија, западно од Шаумбуршката Шума, непосредно од Средногерманскиот Канал. Низ општината тече потокот Рие.
Соседни општини
Соседни општини се: општината Мербек, градот Штатхаген, општините Хелпзен и Зегебрух, како и градот Бикебург.
Кашкавал
Кашкавалот е специфичен тип на млечен производ, односно жолто тврдо сирење кое може да биде овчо, кравјо или козјо; меѓутоа, овој поим на Балканот се користи за сите жолти сирења (па дури и кое било сирење кое не е бело сирење).
Слично на ова, во Романија, зборот саşcaval се употребува за разни жолти сирења.
Зборот кашкавал доаѓа од италијанскиот збор caciocavallo, што означува тип на италијанско сирење. Оттаму овој тип на сирење се проширил на Балканот.
Во Македонија постојат разни видови на кашкавали.
Павле Филипов
Павле Филипов или Павлос Воскопулос (р. на ) — политичар во Егејска Македонија и македонски културно-национален деец во Република Грција. Член е на колективното раководство на грчката партија Виножито, чија цел е остварување на основните човекови права на Македонците во егејскиот дел на Македонија.
По студиите по архитектура на Белградскиот универзитет, има приватен бизнис во Лерин, а пред 6 години е вработен во Леринската префектура. Член-основач е на Македонското движење за балкански просперитет, член на Политичкиот секретаријат на Европската слободна алијанса „Виножито“ и член на Домот на македонската култура во Лерин. Со тројца членови на Централниот совет на „Виножито“ се обвинети за „поттикнување насилство“ и „нарушување на мирот“ во 1995 поради поставувањето двојазичен натпис на македонски и на грчки пред нивните канцеларии во Лерин со името на партијата, но во 1998 се ослободени од сите обвинувања. Го води зачленувањето на Партијата „Виножито“ до полноправен член на Европската слободна алијанса – Европска политичка партија (EFA – EPP) и на Федералната унија на европските малцинства (FUEN). Преку настапи во земјата и на меѓународни форуми се бори за подобрување на статусот на Македонците во Егејска Македонија и Македонското малцинство во Грција.
Срцев циклус
Работата на срцето претставува основен извор на енергија потребна за движење на крвта низ крвните садови.
Срцев циклус или срцева револуција
Контракцијата на срцевиот мускул се одвива наизменично. Прво се контрахираат преткоморите, а потоа коморите. После секоја контракција (систола-на латински systole) следи деконтракција (дијастола- на латински diastole) на срцевиот мускул. Срцевата пауза претставува онојдел од срцевиот циклус кога преткоморната и коморната мускулатура едновремено се наоѓаат во фаза на деконтракција или мирување. Временски тоа трае од моментот на завршување на контракцијата на коморите, па до моментот кога почнува контракцијата на преткоморите. Всушност, срцевата пауза наполно ја опфаќа деконтракцијата на коморите и дел од деконтракцијата на преткоморите. При срцева честота од 75 отчукувања во минута времетраењето на еден циклус изнесува 0.8 секунди. При вакви услови контракцијата на преткоморите трае 0.1 секунда; деконтракцијата на преткоморите 0.7 секунди; контракцијата на коморите 0.3 секунди; деконтракцијата на коморите 0.5 секунди; и срцевата пауза 0.4 секунди.
Честота на срцевата работа
Во услови на мирување честотата на срцевата работа варира во широки граници (60-80 удари во минута). Како просечна вредност во срцевата честота се зема честотата од 75 удари во една минута. Врз неа влијаат повеќе фактори. Еден од факторите е возраста. Кај новородените срцевата честота изнесува околу 140 во една минута. Децата на возраст од 1-2 години имаат честота од 110 во една минута, а оние со возраст од 7-8 години, 85 во една минута. Кај луѓе над 50 срцевата честота повторно се зголемува. -При спиењето бројот на срцевите отлукувања се намалаува над 50-60 во една минута. Срцевата честота зависи и од положбата на телото. Во стоечка положба честотата е поголема во споредба со седната и легната положба. Таа зависи и од фазата на респираторниот циклус. Во фазата на вдишување честотата е зачестена, а во фазата на издишување забавена. Емоционалната состојба на организмот, исто така, влијае врз срцевата честота. Во услови на релативно мирување бројот на срцевите контракции се менува во тек на денот. Тоа се таканаречени дневни варијации на срцевата честота. Највисоки вредности се забележуваат меѓу 8 и 11:30 часот, најниските се околу 2 часот. Навечер, меѓу 18 и 20 часот повторно се забележува забрзување на срцевата работа. Во тек на спиењето тие се 20% помали од просечната дневна вредност. Кај жените срцевата честота е нешто повисока во споредба со машките што се смета за нормална полова разлика. Кај луѓето што тренираат работата на срцето е позабавена воспоредба со оние што не тренираат. Во патолошки состојби срцевата честота може д абиде над и под физиолошките граници. Кога срцевата честота е под 60 удари во една минута говориме за брадикардија, а кога ги надминува вредностите од 80-90 во минута говориме за тахикардија.
Визенбург
Визенбург (Wiesenburg; службено наречен Визенбург/Марк) — општина во округот Потсдам-Мителмарк, во Бранденбург, Германија. Се наоѓа 11 километри западно од Бад Белциг и 46 километри југозападно од Бранденбург на Хафел. Се наоѓа во Природниот парк Горен Флеминг.
Географија
Од 2000, кога 14 околни села доброволно се приклучија да ја основаат општината Визенбург/Марк, има површина од 218,19 км2.
Овие села станала општински единици (Ortsteile) на Визенбург:
Знаменитости
Главна знаменитост е Замокот Визенбург, средновековен замок кој бил делумно претворен во неоренесансен дворец и парк.
Покрај замокот, постои и „патека на скулптури“, која започнува од Визенбург и се движи кон Бад Белциг.
Л’хаул’ен
Л’хаул’ен (изв. ǂKxʼauǁʼein) — југоисточно наречје на дијалектниот континуум к’хунг (ǃKung) што се говори во Боцвана (селата Гротелагте, Канагас и Ганзи во Ганзи и на ) и во Намибија (Округ Гобабис, Овамболенд и Екока од околу 7.000 луѓе. Во Боцвана, највеќето говорници владејат уште еден јазик (наро или цвана).
Во разни извори, името на јазикот се пишува на повеќе различни начини: ǁAuǁei, ǁX’auǁ’e, и Auen. Еноними се: Juǀʼhoan (жуц’оан), ǃXuun, и ǂXʼāōǁʼàèn (последното значи „северен народ“). Наречен е и гобабис к’хунг (Gobabis ǃKung) и „каукау“ (Kaukau) или „коко“ (Koko).
Посебните знаци што се користат во јазикот означуваат разни чкрапави согласки.
Од линвгистички аспект, податоците за ова наречје се доста ограничени бидејќи е незадоволително документирано во писмен облик.
Чекре
Чекре или Киркалово (Παραλίμνη, Паралимни; до 1926 г. Τσέκρι, Цекри ) — село во Ениџевардарско, Егејска Македонија, денес во општината Постол на истоимениот округ во областа Централна Македонија, Грција. Населението брои 860 жители (2011). Сè до 1920-тите било населено исклучиво со Македонци.
Географија
Селото е сместено во северозападниот крај на Солунското Поле, 7 км југоисточно од Пазар (Ениџе Вардар) по патот за Гуменџе. Во минатото селото лежело на брегот на Енидџвардарското Езеро, пресушено во 1930-тите.
Во Отоманското Царство
Според османлиските дефтери, во периодот од 1527 до 1532 г. Чекре, наречено и и Киркалова, било вакуф на Евренос-бег во Ениџевардарската каза и броело 21 даночни домаќинства и 7 неженети.
Според Николаос Схинас, во средината на 1880-тите Киркалово или Чекри (Κιρκάλοβο ή Τσέκρι) било село со 30 христијански семејства.
Кон крајот на XIX век Чекре е заведено како чисто македонско село во Ениџевардарската каза. Црквата „Св. Атанасиј“ е од XVIII – XIX век. Во 1889 г. хрватскиот етнограф Стефан Верковиќ („Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи“) напишал за Чекре:
Жителите на Чекре зеле учество во борбите на ВМРО. Било база за четите кои делувале околу Ениџевардарското Езеро, поради што било предмет на репресии од отоманската власт и грчките андарти. Поради тоа, голем дел од жителите биле принудени да се иселат во Пазар и Солун. Некои од нив се вратиле во селото по хуриетот од 1908 г.
Во селото работела бугарската пропаганда и потпаднало под врховенството на Бугарската егзархија. По податоци за егзархискиот скеретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. во Киркалово (Kirkalovo) имало 160 Македонци под егзархијата и работело бугарско училиште.
Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото Чекре (Τσέκρε) има 13 егзархисти.
Според српскиот географ Боривое Милоевиќ, пред Балканските војни Киркалово се состоело од 12 македонски куќи.
Во Грција
Во Првата балканска војна во 1912 г. селото е окупирано од грчка војска. Истата 1912 г. е заведено како село со христијанска вероисповед и македонски јазик. По Втората балканска војна во 1913 г. е припоено кон Грција согласно Букурешкиот договор. На пописот од таа година е заведен 51 жител, од кои 26 мажи и 25 жени, а во 1920 г. селото имало 68 лица. Изгледа дека во 1924 г. жителите се принудно иселени во Вугарија, што може да се заклучи од следните пописи, кои не покажуваат нормално население. На пописот од 1928 г. во него се водат 14 жители, од кои 11 мажи и 4 жени, а во 1940 г. вкупно 29 лица, од кои 25 мажи и 4 жени — од што се гледа дека во 1920-тите натаму станала населба на наемни работници кои работеле имоти. Во 1926 г. селото е преименувано во Паралимни, што во превд значи „крајезерско“.
Населението на Чекре почнало да се зголемува во Граѓанската војна, кога властите тука преселиле жители од планинските села и неколку каракачански семејства. По војната, жителите не се вратиле во селата и останале да живеат во Чекре. Така, во 1951 г. селото е заведено како обновено, со 815 жители.
Иво Андриќ
Иван „Иво“ Андриќ (Иво Андрић); (, –, ) — југословенски писател,  добитник на Нобеловата награда за литература во 1961 година. Неговите теми најчесто биле на теми поврзани со неговата родена Босна за време на отоманското владеење. Неговата родна куќа во Травник е музеј, како и неговиот стан во Белград кој е домаќин на „Музејот Иво Андриќ“ и „Фондацијата Иво Андриќ“.
Животопис
Иво Андриќ е роден во католичко семејство, од татко Антун Андриќ и мајка Катарина Пејиќ. На возраст од две години останал без татко. Бидејќи мајка му била многу сиромашна, таа го пратила кај нејзиното семејство во Вишеград да го одгледуваат. Таму, Иво го видел и отоманскиот мост кој подоцна го инспирирал да го напише делото „Мостот на Дрина“. По завршувањето на основното училиште се запишал во сараевската „Голема гимназија“, најстарото босанско средно училиште. Во 1912 година, добивајќи стипендија од хрватското културно-просветно друштво „Напредок“, Андриќ ги започнал студиите на Филозофскиот факултет на Кралскиот универзитет во Загреб. Подоцна студирал во Виена, во Краков и во Грац. Андриќ како гимназијалец се движел во друштвото на младинците од организацијата „Млада Босна“, а како загрепски студент го запознал Антун Густав Матош и, иако не му припаѓал на кругот на „матошевците“, неговата смрт ја комеморирал со предавањето во „Клубот на хрватските студенти - Ѕвонимир“ во Виена (Vihor, 1914).
Андриќ бил интерниран за време на Првата светска војна, како југословенски националист, припадник на движењето Млада Босна. Притоа, тој поминал одредено време во австроунгарските затвори (Сплит, Марибор). По нејзиното завршување, кога се формирало Кралството СХС, Андриќ работел како дипломатски службеник во дипломатските претставништва во Рим, Букурешт, Мадрид и во Женева. Тој брзо напредувал во кариерата и станал помошник на министерот за надворешни работи и најпосле и ополномоштен министер во Берлин. . Втората светска војна ја поминал повлечено во Белград, а во 1945 година бил избран за прв претседател на Сојузот на писатели на Југославија. Како признание за целокупното негово дело, во 1961 година, Андриќ ја добил Нобелова награда за книжевност.
Творештво
Материјалите за неговите дела Андриќ најчесто ги црпел од историјата, фолклорот и културата на неговата родна Босна и Херцеговина. На пример, неговите три дела, „Мостот на Дрина“, „Босански хроники“ и „Жената од Сараево“ биле објавени во 1945 година, а напишани во текот на Втората светска војна, додека Андриќ повлечено живеел во Белград. Често, тие се нарекуваат „босанска трилогија“ затоа што се објавени едноподруго и напишани во ист период, но сепак, тие се поврзани само тематски, а содржински претставуваат три различни дела.
Други негови познати дела се:
Неговите оригинални ракописи и дела денес им припаѓаат на „Фондацијата Иво Андриќ“ и на „Српската академија на науките и уметностите (САНУ)“.
Раскази и новели
Иако Андриќ е најпознат по своите романи и раскази, неговата книжевна кариера започнала со две збирки лирска поезија: „Ex Ponto“ и „Немири“. Сепак, во неговата проза се задржани сите одлики на двете поетски збирки – внатрешните емоции, мисловната ангажираност во големите теми и во проблемите на човековата егзистенција, записите на душевните немири и страдањата во самотијата итн. Исто така, во неговите прозни дела е пренесен уметничкиот вез на неговиот стил, преземен од „Ex Ponto“ – лапидарност, пластичност и сентенциозност на изразот, складност меѓу внатрешните доживувања и реченото, како и органското соединување на содржината и формата. Доживувањето на трагиката на човековиот живот е суштината на прозата на Андриќ. Уште во младите години, проследени со големи душевни кризи и со пораз на илузиите, во уметникот Андриќ се развила свеста за комплексноста на човековата психа, за антагонизмот меѓу сонот и јавето, за елементарните сили што извираат од човековата природа. На тој начин, во него се развил филозофски однос кон животот, со неговите неиспитани длабочини. Поетот, филозофот, психологот и уметникот ја пронашле класичната хармонија во уметничката личност на Андриќ.
„Патот на Алија Ѓерзелез“ е првиот расказ на Андриќ, во кој главниот лик и темата се преземени од народниот еп. Сепак, во расказот, визијата од народниот еп е заменета со стварноста на прозаичниот живот, каде што главниот јунак е само трагична жртва на своите илузии. Така, легендарниот лик од народната поезија кај Андриќ е изобличен од личните порази, станувајќи трагикомичен јунак. Во реалниот живот, јуначката сила на Алија е немоќна пред недофатливиот лик на жената, а наместо јуначката слава насекаде го дочекува исмејувањето. Така, смешен во трагичната осаменост, јунакот патува по патиштата поплочени со скепса и илузии. Со овој расказ, Андриќ внел нова свежина во српската и во југословенската проза – спиритуален однос кон животот во човечката природа и во психата. Во расказот, тој проговорил посуптилно, посложено за немирите во човековото срце, за сонот во човековата природа и за трагикомичноста на илузијата.
Сосема поинаку е конципиран расказот „Мустафа Маџар“ којшто обработува не витешка, туку војничка легенда. Во него, главниот јунак е затворен во мрачната самица на животот, а крајот на светот се вселил длабоко во него. Оттука, единствено му преостанува лудачко бегство од самиот себеси, од својата сенка која е огледало на човечките гадости. Во трката без цел и без смисла, тој ја раѓа катастрофата која уништува сè пред себе, вклучително и него самиот. Во овој расказ, Андриќ навлегол длабоко во мрачната страна на човековата психа, во мракот на потсвеста, изразувајќи ја стихијата на човечките нагони. Во расказот „Смртта во Синановото теќе“ се забележува сосема поинаков, етеричен и лиричен стил. Сепак, во расказот, мирот и спокојството се само надворешен привид, додека внатре, во човечката природа тлее големиот немир на сетилата. Притоа, сонот и јавето се основниот флуид на овој рефлексивен и сензибилен расказ, кој истовремено претставува и поетски запис во суптилни источни бои. Четири раскази на Андриќ, „Во мусафирханата“, „Во занданата“, „Исповед“ и „Покрај казанот“, се посветени на католичкиот калуѓер Марко Крнета. Во нив, авторот сликовито го портретирал ликот на калуѓерот како суров селанец, човек на елементарната природа, но со невино срце зачудено пред злото со кое е обвиен светот. Притоа, Андриќ ја создава личноста на фра Марко супериорно интелектуално и несентиментално, но и без иронија кон неговата неученост и примитивност.
И во расказот „Приказна за кметот Симан“, Андриќ се зафаќа со длабока психолошка анализа на фанатизмот, инаетот, пркосот и страста во измачената Босна, чија заостанатост ја прикажува со голема поетска и мисловна сила. Притоа, со длабока вистинитост Андриќ навлегува во човечкиот мрак својствен за касабата. Во расказот „Мостот на Жепа“, емоционално и спиритуално, Андриќ ја доживува смислата на контрастот меѓу поетската визија на мостот и суровоста на природата, нивниот траен антагонизам. Во овој расказ, кој е болен запис за трагедијата на човечките и уметничките судбини, хармонично се соединети лирскиот поетски дух, мисловноста и артизмот на Андриќ. Во расказот „Змија“ е прикажан босанскиот пејзаж, заробен во длабоката заостанатост при што не се знае што е подраматично: пустината во природата или пустината во луѓето. Како во некој бакрорез се нацртани очајните лица на девојките кои од цивилизацијата се нашле во тој пуст предел во кој змијата го загрозува човековиот живот. Расказот е класичен со својот суверен реализам: без сентименталност, без гласни емоции, со болен молк пред човечката трагедија. На сличен начин, и во расказот „Жед“ (Žeđ) самотијата го нагризува човекот. Инаку, концепцијата во овој расказ е бизарна, но сосема реална во случките: една жена, тешко се привикнува на осамениот живот, таа гори од страст во горните соби на куќата, додека долу во подрумот го измачуваат еден ајдук со жед. На тој начин, сликата е сурова и верна на животот, а изгледа како фантастична визија.
Расказот-легенда „Мара Милосница“ е еден вид роман скратен во рамките на новела. Во него, Андриќ ја открива реалната животна смисла застапена во легендите при што ги отфрла романтичарските измами. Од преданието за блудната Мара Милосница, авторот проникнува во времето коешто се одликувало со насилство врз човечкиот живот, а Мара е само несреќно суштество уништено од судбината. Во нејзиниот живот сè се одвива како во сон, а јавето ја пречекува со сурови казни. Во расказот „Аникиното време“ (Anikina vremena) — прикажана една жена од поинаков ков, пркосна и свесна за својата сила, но и во портретирањето на овој лик Андриќ пристапил спиритуално психоаналитички, како уметник и мислител кого го интересираат неистражените страни на човековата природа и тајните на човековото срце. Притоа, тој не се задржува на еротичноста на Аника, туку, како лиричар, го привлекуваат сенките во душата, не настанот туку поттекстот од кој произлегува настанот. Во односот на Аника со Михајло се забележува голема драма, но таа не се експонира, туку останува уште потрагично да тлее во длабочината на душата. Исто како и во „Мара Милосница“, Андриќ го искористува преданието за жената која им робува на своите страсти со цел да се соживее со нејзиниот личен живот и така, со помош на својата визија, го претвора преданието во сензибилно ткиво на неразбраниот внатрешен живот.
И познатата новела „Проклета авлија“ се забележува присуството на еден вид роман сместен на мал простор. Исто како неговите најдобри раскази, и таа претставува поетична визија, легенда и жива стварност, сон и јаве. Во новелата е прикажана поезијата на трагичноста на човечкиот живот и на судбината, а таа е длабоко спиритуална, со релјефно насликан амбиент во кој поетски се издигнува ликот на младиот фантаст Ќамил. Главниот лик останува осамен во својот сон, заробен во мрачната и грда проклета авлија во која беснеат стравот, омразата и злото.
Романи
Основен белег на романот „Госпоѓица“ (Gospođica) — отсуството на ориенталниот колорит: во него се опишани настаните околу Првата светска војна. Овој роман претставува прецизна психолошка студија на една жена која се откажала од радоста на животот и им се посветила на парите. Притоа, сакајќи да се одмаздува и да ги уништува туѓите животи, таа го изобличува својот лик со аскетска, мизантропска осаменост. Во овој роман, Андриќ напишал психолошка монографија на човечкото суштество кое е длабоко поразено во времето кога во човечката природа се создаваат најубавите илузии и соништа за животот.
Во романот „Травничка хроника“ (Travnička hronika) Андриќ повторно се зафаќа со историјата на Босна, како последица на спомените од неговото детство во кое се врежале две места: Травник и Вишеград. Основната тема на романот е животот на продуховениот човек до западната цивилизација во дивата средина на босанската заостаната касаба. Оваа тема му овозможила на Андриќ да постави силни контрасти: на една страна се маркантните поединечни црти на претставниците на турската власт, заедно со ориенталната атмосфера; на другата страна се осаменоста и изолацијата на западните дипломатски претставници.
Раскази за деца
Книгата раскази „Деца“ е објавена како деветти том во неговите „Собрани дела“ и ги содржи расказите „Деца“ (1935) и „Мила и Прелац“ (1936), како и расказите објавени меѓу 1946 и 1960 година: „Кулата“, „Во кавга со светот“, „Прозор“, „Книга“, „На брегот“, „Змија“, „Панорама“, „Излет“, „Екскурзија“, „Писмо“ и „Аска и волкот“.
Во расказите за детството на Иво Андриќ се преплетуваат сонот и јавето, фантазијата и стварноста, можното и неможното, играта и детското соочување. Сето тоа низ неговото мајсторско раскажување во кое се прикажуваат размислувањата, создава еден богат и разигран свет. Детството кај Андриќ не е исполнето само со игри и задоволства, напротив, тој пишува за едно тегобно детство, за лузните во душите на малите јунаци и за животните неправди. Многу автобиографски детали се вградени во овие раскази. А како Андриќ гледа на детството, најдобра илустрација е фрагмент од расказот „Детство“:
Андриќ раскажува објективно, и секогаш го има пред себе спектарот на расположенија што се појавуваат во детството. Се труди да биде верен толкувач на социјалните, националните и моралните вистини со кои неговите јунаци се соочуваат. Има многу болки и страдања во неговите раскази. Во расказот „Кула“ зборува за опасните игри во запустената кула, за детските воени игри и другите искушенија низ кои поминува Лазар, кој во кулата гледа еден непознат свет со многу тајни. Расказот „Книга“ е еден од оние раскази во кои секој се препознава, а пораката на расказот е дека секоја книга треба да се чува, особено ако е позајмена, бидејќи претставува вредност која некогаш не може да се надомести. Во расказот „Мила и Прелац“ се појавува Ќоркан и едно неименувано дете, кое е учесник во нивните судбини. Сè си има свој крај, па кругот еднаш бидува затворен, и тоа е она што го збунува детето. Искрснуваат најболните прашања на кои има и нема одговори: Зошто идиличната слика на тетка Мила мора да исчезне? Зошто Ќоркан и Прелац завршуваат на еден недостоен начин? Зошто се убиваат кучињата? Но, Иво Андриќ не филозофира, не држи лекции, туку само раскажува на еден едноставен јазик, полн со смисла. Во расказот „Змија“ од една страна се сестрите Агата и Амалија, а од друга страна е малото девојче на кое му се заканува каснување од змија. Тоа се два различни света, па сепак победува човечкото во човекот, победува неопходноста на унесреќениот да му се пријде како на човек без разлика на неговата социјална положба. Андриќ знае дека детето е најголемиот сонувач, и дека неговата фантазија нема граници. Расказот „Аска и волкот“ е пример за тоа, каде главниот збор го има фантазијата. Овој расказ е еден вид „лебедова песна“: Аска го победува злото кое ѝ се заканува. Играта е вид уметност, а уметноста е волја за отпор, начин да се живее и да се надживее стварноста.
Поезија
Иако е најпознат по своите прозни дела, Андриќ стапнал на книжевната сцена со поетски дела: во 1911 година, во списанието „Босанска вила“ ги објавил своите први песни, „Во приквечерината“ и „Благата и добра месечина“. Како лирски поет се афирмирал во заедничката збирка „Хрватска млада лирика“, објавена пред Првата светска војна, а продолжил да објавува поезија и по завршувањето на војната. Сепак, со текот на времето, тој сè поретко пишувал песни и целосно му се посветил на прозното творештво. Првите дела на Андриќ, објавени како посебни книги, се двете збирки со лирска проза, „Ex Ponto“ (1918) и „Немири“ (1920). Уште во 1920-тите, книжевната критика со воодушевување ја поздравила изворната поетска сила во овие две дела, кои со текот на времето не ја загубиле својата поетска убавина, така што сè уште имаат актуелно естетско значење.
Во 1961-1963 година, во текот на подготовките за објавување на неговите Собрани дела, Андриќ се двоумел во врска со вклучувањето на двете збирки со лирска проза при што тој сметал дека има потреба тие повторно да се најдат пред читателите, но имал дилема дали да бидат објавени во изворната форма или да се обноват. Таквиот став на Андриќ произлегувал од неговиот однос кон „субјектот“ на писателот: Имено, во подоцнежните фази од творештвото, Андриќ настојувал да го исфрли „јас“ од своите дела, со цел да ја избегне опасноста од замена на личноста на авторот и она „јас“ во делото. Исто така, како споредна причина за дилемите на Андриќ се јавуваат и религиозните теми кои се присутни особено во збирката „Немири“, а кои подоцна Андриќ ги надминал во текот на интелектуалното созревање. При подготовката на Собраните дела во 1961-1963 јасно се покажало дека Андриќ немал прецизна евиденција за неговите објавени дела,. Меѓутоа, тогаш категорички одбил во тоа издание на Собраните дела да бидат вклучени двете збирки со лирска проза, велејќи: „Сè уште не. Има време, еден ден, ќе работите и на тоа“. Меѓутоа, дури по смртта на Андриќ било откриено дека тој продолжил да пишува лирска поезија во текот на целиот живот, без да ја објавува. На пример, во необјавената песна „Прошетка“ од 1914 година за првпат се споменува романтичниот женски лик, подоцна наречен Елена, за која се мислело дека првпат се споменува во „Ex Ponto“. Во наследството на Андриќ била пронајдена папка со неговите објавени и необјавени песни, а на неа било напишано: „Сите мои стихови и песни во проза“. Притоа било утврдено дека Андриќ ги доработувал претходно објавените песни.
Неговите први поетски дела се одликуваат со изразена сентименталност, меланхолија и младешки немир, но и со повремен гнев, како и со ретки изливи на бунтовништво и социјална осуда. Подоцна, Андриќ почнува да поставува посложени прашања во своите песни, кои ја губат младешката спонтаност и едноставност. Наместо тоа, неговата поезија се одликува со зрелост, длабочина, мудрост и повеќеслојност, а во неа доаѓаат до израз постојаните теми на неговото творештво, неговите „емотивни архетипови“, присутни во прозните дела. Поетиката на Андриќ е кристално јасна. Тој започнал како „верс-либрист“, што во „Хрватската млада лирика“ било забележано како нешто несекојдневно, како неприспособување кон уметничките канони, а Андриќ останал таков до последната негова позната песна, напишана во 1973 година. Тој му остава слобода на движењето на стихот низ просторот при што, по правило, песната завршува без звучна поента или со ритмички соголен парадоксален исказ, сличен на прозна конструкција. Во последната фаза од поетското творештво на Андриќ (песните напишани во 1960-тите) се забележува одредено затворање на хоризонтот и сè почесто тој пее за смртта, но тоа го прави смирено, со висока свест за незибежната човечка судбина.
Целокупното поетско творештво на Андриќ за првпат е објавено во 1977 година, во 11. книга од неговите Собрани дела. Тоа се состои од следниве песни:
Класификација
Поради специфичните околности на Андриќ (роден во Босна од католички родители, а подоцна живеел и работел во Србија) тој се смета како дел од хрватската литература,, српската литература  и босанската литература. Низ целиот негов живот, тој работел во трите земји и издавал материјали за различни издавачи. Тој пишувал на српскохрватски, а се верува дека бил и поддржувач на југословенската унија и на панславизмот. Сепак, треба да се спомене дека српскохрватскиот јазик имал две варијанти - источна (зборувана во Србија, во Црна Гора и во дел од Босна и Херцеговина) и западна варијанта (зборувана во Хрватска и дел од Босна и Херцеговина). На почетокот, Иво Андриќ пишувал на западната варијанта, а додека подоцна, до крајот на неговиот живот пишувал на источната варијанта.
Пофундаментално на темата може да се навлезе доколку се разгледуваат екавицата и ијекавицата како стандарди на тогашниот српскохрватски јазик. Андриќ пишувал на ијекавица, која ја има во западната варијанта (во Хрватска и во Босна и Херцеговина) и во источната варијанта (Црна Гора) само во неговата младост. Како возрасен автор, тој пишувал и објавувал дела на екавица (официјална само во Србија). Исто така, Андриќ речиси никогаш не употребувал преводи на странски зборови, што е типично за источната варијанта. Андриќ им дозволувал на хрватските издавачи да ги менуваат неговите дела од екавски во ијекавски, но сериозно им го забранувал менувањето на идните времиња.
Денес за него Босанците, Хрватите и Србите имаат различно мислење. Босанците го сметаат за босански автор, поради тоа што темите во неговите дела биле најчесто поврзани со историјата на Босна и Херцеговина. Освен тоа, тој е роден на територијата на Босна. Хрватите го сметаат за Хрват, зашто до формирањето на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците (подоцна преименувано во Кралство Југославија) пишувал на ијекавската верзија. Подоцна, Андриќ се преселил во Белград, Србија и почнал да пишува на екавската варијанта. Исто така, кога се оженил во 1958 година, тој се декларирал како Србин. Поради овие причини, Србите го сметаат за српски писател, т.е. за дел од српската книжевност.
154
154 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 154 година од новата ера, 154. од првиот милениум, 54. од II век и петта од 150-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5662 и 5663 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4904 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3914 и 3915 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 907.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 154 година се протега во 2790 и 2791, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2850 и 2851 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 697. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 482 и 481 година пред хиџра.
Надворешни врски
150er
NGC 7467
NGC 7467 — елиптична галаксија во соѕвездието Пегаз, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7467 се споменува и како MCG 2-58-57, CGCG 430-53, NPM1G +15.0597.
Откривање
Објектот е откриен на 23 октомври 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7467 е од видот E?. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,3 m/лм2. NGC 7467 има привидни димензии од 0,4' х 0,3'.
Други поделби
Проучување на NGC 7467 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 70310. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 213; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1711. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 800.
Ротвајлер
Ротфајлерот, кој потекнува од Ротфајл, Германија; е раса на домашно куче со средна до крупна големина. Кучињата биле познати како „Ротфајлер кучиња-касапи“ (германски:Rottweiler Metzgerhund) бидејќи биле користени за чување на стока и за влечење натоварени запрежни коли со месо и други производи за пазарот. Некои податоци покажуваат дека првите Ротфајлери биле користени за ловење иако современиот Ротфајлер има релативно слаб ловечки инстинкт. Ротфајлерот бил користен (пред сè во неговата првобитна,горенаведена улога) сè до средината на 19 век кога носењето стока на пазарот со запрежни коли било заменето со железнички пруги.Додека во минатото Ротфајлерите биле користени за чување на стоката,сега тие се користат за истраги и спасувања,како кучиња-водичи за слепите луѓе,како полициски кучиња-чувари и за други намени.