cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Економија на Естонија
Финансиска криза од 2008 година, одговор и закрепнување
Естонија била една од петте земји на ЕУ во 2009 година што ги исполнила критериумите на Мастрихт за долг и дефицит и имала трет најнизок дефицит по Луксембург и Шведска. Ниту Естонија не требало да побара помош од ММФ. И покрај третиот најголем пад на БДП, земјата имала најмал буџетски дефицит и најмал јавен долг меѓу земјите од Средна и Источна Европа.
Во 2009 година, естонската економија започнала да се враќа, а економскиот раст продолжил во втората половина на 2010 година. Оттогаш стапката на невработеност во земјата значително паднала на нивоата пред рецесија. Како надополнување, на Естонија и било одобрено во 2010 година да влезе во еврозоната во 2011 година.
Приклучување кон еврото
Пред влегувањето во еврозоната, естонската круна била врзана за еврото со стапка од 15,64,664 ЕЕК за едно евро; пред тоа, круната била врзана за германската марка приближно од 8 EEK до 1 DEM.
Плановите за приклучување кон еврото стапиле во сила пред 2011 година. Дизајнот на естонските монети во евра биле финализиран кон крајот на 2004 година.
Патувањето на Естонија кон еврото траело подолго од првично предвиденото, бидејќи стапката на инфлација постојано била над потребните 3% пред 2010 година што ја спречило земјата да ги исполни критериумите за влез. Земјата првично планирала да го усвои еврото на 1 јануари 2007 година; сепак, таа формално не се применувала таа година и официјално го сменила својот датум двапати: прво на 1 јануари 2008 година, а подоцна и на 1 јануари 2011 година.
На 12 мај 2010 година, Европската комисија објавила дека Естонија ги исполнила сите критериуми за влез во еврозоната. На 8 јуни 2010 година, министрите за финансии на ЕУ се согласиле дека Естонија ќе може да се приклучи на еврото на 1 јануари 2011 година. На 13 јули 2010 година, Естонија го добила конечното одобрение од ЕКОФИН за усвојување на еврото од 1 јануари 2011 година.
Преминувањето кон еврото се случило на 1 јануари 2011 година.
Со тоа, Естонија станала првата поранешна советска република што влегла во еврозоната.
На 9 август 2011 година, само неколку дена откако Стандард и Пурс го кренал кредитниот рејтинг на Естонија од А на AA-. меѓу факторите, S&P наведени како придонесувачи во својата одлука е довербата во способноста на Естонија да „одржи силен економски раст“. Стапката на раст на БДП на Естонија во 2011 година изнесувала над 8%, и покрај тоа што имала негативен раст на населението.
Економијата денес
Естонија е скоро независна од енергијата, снабдувајќи над 90% од потребите за електрична енергија со локално минирани шкрилци од нафта. Алтернативните извори на енергија како дрво, тресет и биомаса сочинуваат приближно 9% од производството на примарна енергија. Естонија увезува потребни нафтени производи од западна Европа и Русија. Енергија на нафтени шкрилци, телекомуникации, текстил, хемиски производи, банкарство, услуги, храна и риболов, дрва, бродоградба, електроника и транспорт се клучни сектори во економијата. Безмразното пристаниште Муга, во близина на Талин, е современ објект со добра способност за претовар, лифт со житарки со голем капацитет, ладење / замрзнато складирање и сосема нови можности за полнење на цистерна со нафта. Железничката пруга служи како канал помеѓу Западот, Русија и другите точки кон Исток.
Естонија денес е главно под влијание на развојот на настаните во Финска, Русија, Шведска и Германија - четирите главни трговски партнери. Владата значително ги зголемила своите трошоци за иновации од 2016 година, со 304 милиони евра наменети за стимулирање на истражување и развој во 2017 година.
Работна сила
Естонија има околу 600,000 вработени, сепак земјата има недостиг на квалификувана работна сила и владата ја зголемила квотата за работна виза за граѓани кои не се од ЕЕА, иако била критикувана дека е несоодветна.
Рецесијата на крајот на 2000-тите во светот, скоро истовремената локална сопственост со промените во законодавството на Естонија за зголемување на флексибилноста на пазарот на трудот (што им олеснува на компаниите да отпуштаат работници) стапката на невработеност во Естонија се зголемила до 18,8% во текот на целото времетраење на кризата, потоа се стабилизирала на 13,8% до летото 2011 година, бидејќи економијата закрепнала врз основа на силниот извоз. Внатрешната потрошувачка, а со тоа и увозот паднала; и биле направени кратења во јавните финансии. Дел од намалувањето на невработеноста се припишува на иселувањето на Естонците за вработување во Финска, Велика Британија, Австралија и на други места.
По рецесијата, стапката на невработеност паднала пониско, и во текот на 2015 и 2016 година, стапката се задржала близу нивоата што претходеле на економскиот пад, задржувајќи се нешто над 6%.
Сектори
Талин се појавил како финансиски центар на земјата. Според Инвест во Естонија, предностите на естонскиот финансиски сектор се небирократска соработка помеѓу компаниите и властите и релативно изобилство на образовани луѓе, иако младите образовани Естонци имаат тенденција да емигрираат во западна Европа за поголем приход. Најголеми банки се Сведбанк, СЕБ Панк и Нордеа. Неколку IPO се направени неодамна на Талинската берза.
Естонскиот услужен сектор вработува над 60% од работната сила. Естонија има силен сектор за информатичка технологија (ИТ), делумно се должи на проектот Тигрихупе преземен во средината на 90-тите години на минатиот век, и се споменува како „најжична“ и најнапредна земја во Европа во однос на е-влада.
Земјоделството, кое било присилно колективизирано со децении до транзиционата ера 1990-1992, станало приватизирано и поефикасно, а вкупната земјоделска површина се зголемила во периодот по обновата на независноста на Естонија. Уделот на земјоделството во бруто домашниот производ се намалил од 15% на 3,3% во текот на 1991-2000 година, додека вработеноста во земјоделството се намалила од 15% на 5,2%.
Рударската индустрија сочинува 1% од БДП. Рударските производи вклучуваат нафтени шкрилци, тресет и индустриски минерали, како што се глини, варовник, песок и чакал. Советите создале лошо загадувачка индустрија во раните 1950-ти, концентрирана на североистокот на земјата. Социјалистичката економија и воените области ја оставиле земјата многу загадена, а главно поради индустријата за нафтени шкрилци во Ида-Вирумаа, емисиите на сулфур диоксид по лице се скоро исто како и во Чешката Република. Крајбрежната морска вода е загадена на одредени локации, главно на исток. Владата бара начини за понатамошно намалување на загадувањето. Во 2000 година, емисиите биле 80% помали отколку во 1980 година, а количината на неизчистена отпадна вода испуштена во водни тела била 95% помала отколку во 1980 година.
Продуктивноста на Естонија доживува брз раст, а следствено на тоа и платите растат брзо, со пораст на приватната потрошувачка од околу 8% во 2005 година. Според естонскиот институт за економски истражувања, најголем придонесувач за растот на БДП во 2005 година биле преработувачката индустрија, финансиското посредување, трговијата на мало и трговијата на големо, транспортот и комуникациите.
Земјоделство
Покрај помалото производство на други земјоделски производи.
Инфраструктура
Железничкиот сообраќај доминира во товарниот сектор, сочинувајќи 70% од целата пренесена стока, домашна и меѓународна. Патниот сообраќај е тој што преовладува во патничкиот сектор, сочинувајќи над 90% од сите превезени патници. 5 големи товарни пристаништа нудат лесен пристап до навигација, длабоки води и добри услови на мраз. Во Естонија има 12 аеродроми и 1 хелидром. Аеродромот Ленарт Мери Талин е најголемиот аеродром во Естонија, со 1,73 милиони патници и 22,764 тони товар (годишен раст на товар 119,7%) во 2007 година. Меѓународните летачки компании како САС, Финер, Луфтханза и Нордиска авијациска група обезбедуваат директни летови до 27 дестинации.
Приближно 7,5% од работната сила во земјата е вработена во транспортот и секторот придонесува со над 10% од БДП. Естонија добива голем бизнис од сообраќајот меѓу Европската Унија и Русија, особено нафтениот товар преку естонските пристаништа. Уделот на транзитната трговија во БДП е спорен, но многумина се согласуваат дека зголеменото непријателство на Русија го намалува учеството.
Наместо јаглен, електрична енергија се генерира од горење нафтени шкрилци, со најголеми станици во Нарва. Нафтениот шкрилец обезбедува околу 70% од примарната енергија во земјата. Други извори на енергија се природен гас увезен од Русија, дрво, моторни горива и мазути.
Ветерната енергија во Естонија изнесува 58,1 мегавати, додека во моментов се развиваат проекти во вредност од околу 399 мегавати. Естонската либерализација на енергијата заостанува далеку зад пазарот за енергија на Нордиска Република. Естонија е загрижена дека Русија може да ги искористи енергетските пазари за да ја уценува. Во 2009 година, владата размислувала за давање дозволи на јадрените компании и имала планови за заеднички јадрен објект со Летонија и Литванија. Тие планови биле отфрлени по јадрената катастрофа во Фукушима Даичи во март 2011 година.
Естонија има голема пенетрација на Интернет, а врските се достапни низ поголемиот дел од земјата.
Трговија
Естонија извезува машини и опрема (33% од целиот извоз годишно), дрво и хартија (15% од целиот извоз на годишно ниво), текстил (14% од целиот извоз на годишно ниво), прехранбени производи (8% од целиот извоз на годишно ниво), мебел (7 % од целиот извоз на годишно ниво), и метали и хемиски производи. Естонија годишно извезува и 1,562 милиони мегават часови електрична енергија. Естонија увезува машини и опрема (33,5% од целиот увоз на годишно ниво), хемиски производи (11,6% од целиот увоз годишно), текстил (10,3% од целиот увоз годишно), прехранбени производи (9,4% од целиот увоз на годишно ниво) и опрема за транспорт (8,9% од целиот увоз на годишно ниво). Естонија увезува 200 илјади мегават часови електрична енергија годишно.
Податоци
Следната табела ги прикажува главните економски индикатори во периодот 1993-2018 година.
Софулар
Софулар — село во Егејска Македонија, Република Грција.
Франческо Мањанели
Франческо Мањанели (роден на 12 ноември 1984) — италијански фудбалер од средниот ред кој во моментов настапува за екипата на Сасуоло во Серија А, на која е и капитен.
Технички одлики
Како внатрешен играч од средниот ред има пристоен преглед на играта, контролирајќи ја топката најчесто со десната нога. Тој, исто така може да игра како централен играч од средината на теренот и пред одбраната.
Кариера
Тој пораснал во младинските категории на Губио, клуб во кој ја започнал својат професионална кариера правејќи го дебито во 2000, со само 16 години, во Серија Ц2. За време на сезоната 2001-2002, тој одиграл 14 натпревари, докажувајќи се како еден од младите играчите кој најмногу ветувал па така го привлекол интересот на поквалитетните италијански тимови како Кјево Верона и Торино.
Тоа само било доволно за клубот на Лука Кампедели за да го откупи целосно во летото 2002 за € 50.000. , но додека се наошал во тимот од Верона во целата 2002-03 сезона, не успеал да дебитира во Серија А. Во 2004 бил ангажиран од страна на Санџованезе во Серија Ц1. Тука усепеал да најде многу малку простор, играјќи само 7 натпревари.
Во 2005 тој се преселил во Сасуоло во Серија Ц2, каде што е конечно бил во можност да игра во континуитет натпревари: тој бил стартер во средниот ред и одиграл 26 натпревари во првенството, помагајќи му на својот тим да стекне промоција преку плејофот во Серија Ц1. Следната сезона, екипата од Емилија имала двојно поголем скок во класа благодарение на неговите настапи, но морале да се предадат во плејофот. Сепак тој успеал да го постигне својот прв гол во Серија Ц1, во 23 натпревари. Од сезоната 2007-2008 тој како еден од поважните играчи имал успешна сезона со неровердите, во која тие избориле директна промоција во Серија Б. Набрзо тој станал незаменлива алка во средниот ред, исто така, во следните сезони во Серија Б, прво под водство на Андреа Мандорлини, а потоа и на Стефано Пиоли и Даниеле Аригони. На 18 март 2011, тој го постигнал својот прв гол во Серија Б во дербито против Модена на 8 јули 2011 година, набргу по доаѓањето на новиот тренер Фулвио Пеа, а потоа го продолжил неговиот договор со клубот до 2014.
На 18 мај 2013 тој ја освоил Серија Б и изборил промоција во Серија А со тимот од Емилија предводен од Еузебио Ди Франческо. Во следната сезона тој дебитирал во Серија А на 28-годишна возраст, во првиот ден од сезоната во кој Сасуоло загубил со 2-0 од Торино нагости.
Клупска статистика
Статистика е ажурирана на 24 ноември 2013.
Armillaria montagnei
Armillaria montagnei е вид на агарична габа од фамилијата Physalacriaceae. Овој вид се среќава во Австралија, Европа, Нов Зеланд и Јужна Америка.
Црква „Св. Илија“ - Крклино
'''Св. Илија''' — црква и манастир во битолското село Крклино. Му припаѓа на Битолското архијерејско намесништво во Преспанско-пелагониската епархија на МПЦ - ОА.
Крклинскиот манастир е сместен на височинка над селото. За време на Првата светска војна манастирот бил уништен бидејќи селото било на самата фронтова линија. По војната истиот бил возобновен.
Адил Газафер
Адил Газафер (Adil Gazafer), — офицер, македонски генерал-потполковник од албанско потекло.
Животопис
Роден е на 5 декември 1947 година во Струга од татко Беџет и и мајка Фатиме. Основно и средно образование (гимназија) завршил во родниот град. Во периодот 1968-1972 година студирал на Воената академија на копнените сили на ЈНА. Од 1972 до 1974 година бил командир на вод во Ниш. После тоа до 1980 година бил командант на чета во истиот град. Помеѓу 1980 и 1981 година бил заменик командант и помошник командант за планирање во Ниш. Од 1981 до 1984 година бил предавач во Центарот за обука за територијална одбрана на Автономната Социјалистичка Покраина Косово. Помеѓу 1984 и 1986 година бил командант на баталјон во Приштина. Од 1986 до 1989 година бил командант на полк. Во периодот 1989 - 1992 година бил инспектор за одбранбена обука за Народната одбрана на Автономната Социјалистичка Покраина Косово. Во 1992 година влегува во новосоздадената армија на Република Македонија како командант на 16-та пешадиска бригада од Третиот армиски корпус. Од 1994 до 1996 година бил заменик командант задолжен за гарнизони и сместување во Скопје. Во 1996 година дипломирал на Школата за национална одбрана во Турција. Во периодот 1996-2000 година бил командир на Центарот за обука на граничната полиција во Велес. Од 2000 до 2001 година бил командант на 16. пешадиска бригада во Штип. Помеѓу 2001 и 2002 година бил заменик командант на командата за обука, а од 2002 до 2003 година бил нејзин командант. Во периодот 2003-2008 година бил заменик на началникот на Генералштабот на Армијата на Република Македонија. Се пензионирал во септември 2008 година.
Оломоучки крај
Оломоучкиот крај (Olomoucký kraj) крај во Чешката Република, во северозапдниот и средишниот дел на историската област Моравија и мал дел во Шлеска. Името го носи по неговиот административен центар Оломоуц.
Алогизам
Алогизам е стилска фигура на спротивност која по пат на кршење на логиката во дадената ситуација, постигнува комичен или ирониски ефект. Сродна е, односно е подвид на антитезата.
Богдан Ангелов
Богдан Николов Ангелов ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Израснал во тешки животни услови кои длабоко се одразиле во формирањето на неговиот скромен карактер. Неговиот животен пат како земјоделец, бил исполнет со борба за одржување на скромен живот на своето осумчлено семејство. Во летото 1944 година се вклучил во единиците на НОВ, во Треттатa македонска народно-ослободителна ударна бригада. Во борбите на Црна Трава - Врањско, против бугарските фашистички војски бил тешко ранет. Другарите соборци се обиделе да му помогнат, но тој подлегнал на здобиените рани во првите денови на месец септември, 1944 година. Не ја дочекал саканата слобода за која се борел. Оставил зад себе шест деца. За смртта на Богдан неговите најблиски дознале по цели три месеци.
ОУ „Димката Ангелов-Габерот“ - Ваташа
Основно училиште „Димката Ангелов-Габерот“ (официјално: Основно општинско училиште „Димката Ангелов-Габерот“ - Ваташа; скратено: ООУ „Димката Ангелов-Габерот“) — единствено основно училиште во селото Ваташа. Училиштето се наоѓа во средишниот дел на селото Ваташа.
Космос-1365
Космос-1365 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 14 мај 1982 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Гојко Качар
Гојко Качар (26 јануари 1987) е српски поранешен фудбалер кој играл како играч од средниот ред.
Тој го имал своето сениорско деби во 2007 година. Српскиот интернационалец во 25 наврати играл на Европското првенство за играчи до 21 година на УЕФА 2007 година, каде што освоил сребрен медал, Летни олимписки игри 2008 и Светски куп на ФИФА 2010 година.
Кариера
Качар играл за младинската академија на Војводина пред да влезе во првиот тим. Во јануари 2008 година тој преминал во Херта за сума од 3 милиони евра, што го прави најскапиот играч во историјата на ФК Војводина. Качар бил избран да игра за Србија до 21 година на Европското првенство за фудбалери до 21 година на УЕФА 2007 година во Холандија. Тој одиграл само еден натпревар, против Англија, губејќи со 0–2.
На 7 септември 2008 година, Качар постигнал пет гола за српскиот тим до 21 година во нивното демолирање со 8–0 на Унгарија У21 во квалификацискиот натпревар за Европското фудбалско првенство на УЕФА до 21 година 2009 година. На турнирот, во јуни 2009 година, тој бил стрелец на единствениот гол што Србија го постигна на три натпревари.
На 21 август 2010 година, Качар дебитирал за неговиот нов тим Хамбургер, влегувајќи како замена за Елјеро Елиа во 79. минута од победата од 2–1 на домашен терен против Шалке.
На 19 јули 2016 година, тој потпишал договор со Аугсбург.
Во август 2018 година, тој се приклучил на кипарскиот клуб Анортозис Фамагуста.
Приватен живот
Качар се натпреварувал на Летните олимписки игри 2008 во Пекинг, Народна Република Кина во натпревар против Австралија на 7 август 2008 година. Неговиот вујко Слободан Качар го освоил златниот олимписки медал во полутешка категорија во бокс во 1980 година, натпреварувајќи се за Југославија. Неговиот друг вујко, Тадија Качар, освои сребрен олимписки медал во бокс во 1976 година, натпреварувајќи се исто така за Југославија.
Стени
Стени или Ктени — село во Егејска Македонија, Република Грција.
И тогаш дојде Поли (филм од 2004)
Содржина
Жената на Рубен Фефер (го игра Стилер) го напушта за време на медениот месец, заради мускулестиот инструктор по нуркање. Така, неговите соништа за среќен живот, исполнет со љубов, наеднаш се срушени. Меѓутоа, случајната средба со поранешната пријателка Поли (ја игра Анистон) го фрла Фефер во неверојатна авантура со екстремни спортови.
Арутански јазик
Арутанскиот е јазик кој припаѓа на индијанската група на арутани-сапе јазици со само 17 луѓе кои го зборуваат јазикот. Јазикот се зборува во Бразил и Венецуела. Арутанскиот е скоро исчезнат, додека овие луѓе зборуваат и нинамски јазик.
Јован Трпеноски
Јован Трпеноски (, -,  ) - поранешен македонски јавен обвинител, адвокат и министер за внатрешни работи.
Животопис
Роден е на 23.11.1935 година во Охрид, каде го завршил основното и средното училиште.
Дипломирал на Правниот факултет при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје во септември 1959 година, со среден успех 8,00. За време на студирањето бил стипендист на Сојузното јавно обвинителство на СФРЈ и Републичкото јавно обвинителство.
Правосудниот испит го положил во септември 1963 година.
Кариера
Од 1974 година до 1984 работи како Окружен јавен обвинител во Скопје; во 1988 година именуван е за Јавен обвинител на Македонија, во текот на следните шест години бил јавен обвинител на Македонија, по што станал секретар за внатрешни работи во Извршниот совет предводен од Глигорие Гогоски, функција која ја извршувал во периодот 1989-1990 година. Во 2002 година, Трпеноски станал член на првиот состав на Комисијата за спречување на корупцијата.
По осамостојувањето на Македонија, поради својата работа како секретар за внатрешни работи, Трпеноски бил лустриран од Комисијата за верификација на факти, врз основа на тоа што потпишал налог за прислушување на телефонски разговори, како и поради тоа што, во својство на окружен јавен обвинител, поднел обвинение против едно лице.
Во јануари 2017 година Вишиот управен суд ја поништил одлуката на Лустрациската комисија за поранешниот јавен обвинител Јован Трпеноски.
Јупитеров тројанец
Јупитеров тројанец, вообичаено тројански астероиди или само тројанци — астероиди кои ја споделуваат орбитата на Јупитер околу Сонцето. Релативно на Јупитер, секој од тројанците либрира околу еднастабилните Јупитерови Лагранжови точки: ', кои се наоѓаат на 60° пред планетата во нивната орбита, и ', 60° зад орбитата. Јупитеровите тројанци се распределени во две издолжени, закривени области околу Лагранжовите точки со просечна големата полуоска од околу 5,2 AU.
Првиот Јупитеров тројанец кој е забележан е 588 Ахил, од страна на германскиот астроном Макс Волф во 1906 година. Вкупно забележани се 7.040 Јупитерови тројанци. По договор, тие се именувани според старогрчката митологија според учесниците во Тројанската војна, оттука името „Тројанец“. Вкупниот број на Јупитерови тројанци со пречник поголем од 1 км се верува дека изнесува повеќе од 1 милион, прилично подеднакво на бројот на астероиди поголеми од 1 км во Главниот астероиден појас. Како и астероидите во Главниот астероиден појас, Јупитеровите тројанци создаваат семејства.
Јупитеровите тројанци се темни тела со црвеникав, без особености спектар. Не постои цврст доказ за присуство на вода, или пак какво било соединение на нивната површина, но се верува дека тие се обвиени со толини, органски полимери создадени од Сончевото зрачење. Густините на Јупитеровите тројанци (мерени според истражувањето на двојните ѕвезди или вртежните светлински криви) се движат од 0,8 до 2,5 g·cm−3. Јупитеровите тројанци се верува дека се зафатени во орбитите во почетните фази на создавање на Сончевиот Систем или малку подоцна, за време на планетарната миграција на џиновските планети.
Поимот „Тројански астероид“, точно се однесувана астероидите во соорбита со Јупитер, но општиот поим „тројанец“ честопати се однесува на малите тела во Сончевиот Систем кои се во ист однос со поголемите тела: на пример, постојат и Марсови тројанци и Нептунови тројанци, како и неодамна откриените Земјини тројанци. Поимот „Тројански астероид“ вообичаено се однесува на Јупитеровите тројанци бидејќи тројанците биле првично откриени во Јупитеровата орбита која и ги има најголемиот број на познати тројанци.
Историја на набљудување
Во 1772 година, италијанскиот математичар Жозеф-Луј Лагранж, при изучувањето на ограничувачкиот проблем на три тела, предвидел дека мало тело кое споделува орбита со планета и се наоѓа на 60° пред или зад планетата ќе биде заробено во близина на овие точки. Заробеното тело ќе либрира полека околу точката на рамнотежа во во орбита со облик на полноглавец или потковица. ове водечки и следбенички точки се наречени и  Лагранжови точки. Првите астероиди заробени во Лагранжовите точки биле набљудувани век подоцна по Лагранжовата хипотеза. Најпрво биле откриени Јупитеровите.
Барнард го извршил првото набљудување на тројанец, (означен како A904 RD во тој период), во 1904 година, но ниту тој и останатите не ја заемале предвид неговата важност во тој период. Барнард верувал дека го забележал неодамна откриената месечина на Сатурн Феба, која во тој период била само на растојание од две лачни минути, или пак астероид. идентитетот на телото останал непознат сè додека не се пресметала неговата орбита 1999 година.
Првото признато откритие на тројанец се случило во февруари 1906 година, кога астрономот Макс Волф при Хајделберг-Конигштулската државна опсерваторија забележал астероид во Лагранжовата точка на системот Сонце–Јупитер, кој подоцна е именуван 588 Ахил. Во 1906–1907 биле забележани уште два Јупитерови тројанци од страна на сонародникот Август Копф (624 Хектор и 617 Патроколо). Хектор, како и Ахил, му припаѓал на ројот во („пред“ планетата во нејзината орбита), додека пак Патрокло бил првиот познат астероид сместен во Лагранжовата точка  („зад“ планетата). До 1938 година, се забележани 11 Јупитерови тројанци. Овој број се зголемил на 14 до 1961 година. Како што се подобрувале инстѕрументите, бројот на откритија забрзано се зголемувал: со јануари 2000 година, забеклежани се 257 тројанци; во мај 2003 година, бројот се зголемува на 1.600 јупитеорви тројанци. година познати се 4.601 Јупитеров тројанец во и 2.439 во.
Именување
Обичајот за именување на Јупитеровите астероиди во точките и  по познатите херои-борци од Тројанската војна било предложено од Јохан Пализа од Виена, кој бил првиот кој прецизно ги пресметал нивните орбити.
Астероидите во предводничката орбита се именувани според старогрчките херои („старогрчки табор“ или „Ахилова група“), а оние од следбеничката  орбитасе именувани според Троја („тројански табор“). Астероидите 617 Патроколо и 624 Хектор биле именувани пред да се воведе правилото, што довело до појава на старогрчки шпион во тројанскиот табор и тројански шпион во старогрчкиот табор.
Бројност и маса
Проценките на вкупниот број на Јупитерови тројанци се заснова на длабинските истражувања на ограничени области од небто. Ројот во се верува дека вбројува меѓу 160–240.000 астероиди со пречници поголеми од 2 км и околу 600.000 со пречници поголеми од 1 км. Ројот во содржи споредлив број на тела, има повеќе од 1 милион Јупитерови тројанци со големина од 1 км или поголеми. Со телата посветли од апсолутна величина 9,0 населеноста е најверојатно целосна. Овие броеви се слични со оние на астероидите во Главниот астероиден појас. Се проценува дека вкупната маса на Јупитеровите тројанци е 0,0001 од масата на Земјата или една петтина од масата на астероидниот појас.
Поновите истражувања укажуваат дека гореспоменатите бројни вредности за Јупитеровите тројанци се преценети неколкукратно. Оваа преценетост произлегува (1) од претпоставката дека сите Јупитерови тројанци имаат ниско албедо од околу 0,04, додека пак малите тела може да имаат просечно албедо повисоко од 0,12; (2) неточна претпоставка за распределбата на Јупитеровите тројанци на небото. Според новите претставки, вкупниот број на Јупитерови тројанци со пречник поголем од 2 км е 6.300 ± 1.000 и 3.400 ± 500 во роевите во точките L4 и L5, соодветно. Овие броеви ќе се намалат за фактор 2 доколку помалите Јупитерови тројанци се порефлектирачки од поголемите.
Бројот на Јупитерови тројанци набљудуван во ројот во е малку поголем од бројот на оние набљудувани во. Бидејќи најсветлите Јупитерови тројанци покажуваат мала променливост во бројноста меѓу двете населености, оваа разлика најверојатно се должи на пристрасноста на набљудувачот. Некои модели наведуваат дека ројот во можно е да е делумно постабилен од оној во точката.
Најголемиот Јупитеров тројанец е 624 Хектор, кој има просечен пречник од 203 ± 3,6 км. Постојат и неколку поголеми Јупитерови тројанци за споредба во целокупното население. Намалувајќи се по големина, бројот на Јупитерови тројанци се намалува до 84 км, многу побрзо за разлика од астероидниот појас. Пречникот од 84 км соодветствува на апсолутна величина од 9,5, со албедо од 0,04. За пречниците меѓу 4,4–40 км распределбата на Јупитеровите тројанци наликува на онаа на астероидите од астероидниот појас. Ништо не се знае за масите на помалите Јупитерови тројанци. Распределбата по големи на помалите Јупитерови тројанци може да е производ од судирите на поголемите Јупитерови тројанци.
Орбита
.
Јупитеровите тројанци имаат орбити со полупречници меѓу 5,05 и 5,35 ае (средната голема полуоска е 5,2 ± 0,15 ае), и се распределени преку издолжените, закривени области околу двете Лагранжови точки; секој од роевите се развлекува околу 26° по должина на орбитата на Јупитер, што доведува до вкупно растојание од околу 2,5 ае. Ширината на роевите е приближно еднаква на два Хилови полупречници, што во случајот на Јупитер изнесува околу 0,6 ае. Поголемиот дел од Јупитеровите тројанци имаат големи наклони релативно во однос на Јупитеровата орбитална рамнина сè до 40°.
Јупитеровите тројанци не се на неподвижни растојанија од Јупитер. Тие полека либерираат околу нивните соодветни рамнотежни точки, периодично приближувајќи се или оддалечувајќи се од Јупитер. Јупитеровите тројанци вообичаено следат патеки наречени полноглавичести орбити околу Лагранжовите точки, просечниот периоф на нивната либрација е околу 150 години. Амплитудата на либерацијата (по должина на Јовијанската орбита) се менува од 0,6° до 88°, при што просекот изнесува 33°. Симулациите покажале дека Јупитеровите тројанци може да се движат и по многу посложени патеки кога се движат од една Лагранжова точка до друга и овие орбити се наречени потковичести орбити (досега не е познат Јупитеров тројанец со ваква орбита).
Динамички семејства и парови
Во однос на постоењето на динамички семејства во самото Јупитерово тројанско население е со потешкотии, бидејќи Јупитеровите тројанци се вкопани во далеку потесни избори за можни местоположби. Ова значи дека групите тежнеат да се преклопуваат и соединенуваат со целокупниот рој. До 2003 година препознаени се околу дузина динамички семејства. Јупитеровите тројански семејства се далеку помали по големина од семејствата во астероидниот појас, најголемото познато семејство е Менелајската група, која се состои од само 8 членови.
Во 2001 година, 617 Патроколо е првиот Јупитеров тројанец кој е двоен астероид. Орбитата на парот е крајно блиска, на растојание од 650 км, споредено со 35.000 км за примарната Хилова сфера. Најголемиот Јупитеров тројанец — 624 Хектор— е најверојатно допирен пар со месечинка.
Физички својства
Јупитеровите тројанци се темни тела со неправилни облици. Нивните албеда се движат меѓу 3 и 10%. Просечната вредност се движи меѓу 0,056 ± 0,003 за тела поголеми од 57 км, и 0,121 ± 0,003 (R-појас) за оние помали од 25 км. Астероидот 4709 Еном го има најголемото албедо (0,18) од сите познати Јупитерови тројанци. Многу малку се знае за нивната маса, хемиски состав, вртежен период или другите физички својства на Јупитеровите тројанци.
Вртење
Вртежните периоди на Јупитеровите тројанци не се добро познати. Анализите на вртежните светлински криви на 72 Јупитерови тројанци даваат просечен вртежен период од околу 11,2 часа, додека пак просечниот период на контролниот примерок од астероидниот појас изнесува 10,6 часа. Распределбата на вртежните периоди на Јупитеровите тројанци се добро предвидени и опишани од Максвеловата функција, додека пак распределбата во главниот појас не е Максвелова, со помали периоди во опсег од 8–10 часа. Максвеловата распределба на вртежните периоди за Јупитеровите тројанци може да е показател дека тие минале низ силен судирен развој споредбено со астероидниот појас.
Во 2008 година екипа од Калвиновиот колеџ ги испитувала светлинските криви на случаен примерок од десет Јупитерови тројанци, и определиле медијански вртежен период од 18,9 часа. Оваа вредност е значително поголема од онаа во главниот астероиден појас со слична големина (11,5 часа). Разликата може да укажува дека Јупитеровите тројанци имаат помала густина, што пак укажува дека истите се создале во Кајперовиот Појас (Погледнете подолу).
Состав
Спектроскопски, Јупитеровите тројанци се астероиди од типот D, кој се доминантни во надворешните области на астероидниот појас. Мал дел се класифицирани како тип P или C. Нивните спектри се црвени (што значи дека одбиваат повеќе светлина со подолги бранови должини) неутрални или без особености. Не постојат цврсти докази за присуство на вода, органска материја или хемиски соединенија. 4709 Еном има албедо малку поголемо од просекот на Јупитеровите тројанци, што пак може да е показател за присуство на воден мраз. Некои од другите Јупитерови тројанци, како што е 911 Агамемнон и 617 Патроколо, имаат многу мала впивливост при 1,7 и 2,3 μm, што пак би значело присуство на органска материја. Спектарот на Јупитеорвите тројанци е сличен со оние на неправилните Јупитерови месечини и, до одреден степен, кометните јадра, сепак Јупитеровите тројанци се спектрално многу поразлични од поцрвените спектри на телата од Кајперовиот Појас. Спектарот на Јупитеровиот тројанец може да се спореди со спектар на мешавина од мраз, материјал богат со јаглерод, (ќумур), и веројатно силикати богати со магнезиум. Составот на Јупитеровите тројанци во двата табори е сличен, со мала или нензачителна разлика меѓу двата роја.
Екипа од Кековата опсерваторија на Хаваи објави во 2006 година деја ја измерила густината на двојниот Јупитеров тројанец 617 Патроколо и била помала од онаа на водниот мраз (0,8 g/cm3), што наведува дека парот, а веројатно и останатите тројанци, повеќе наликуваат на кометите Кајперовиот Појас со состав од воден мраз со слој од прашина, за разлика од астероидите од главниот појас. Спротивставувајќи се на ова тврдење, густината на Хектор определена од светлинската крива е (2,480 g/cm3) и е значително поголема од онаа на 617 Патроколо. Ваквата разлика во густините наведува дека густината не е добар показател за потеклото на астероидите.
Потекло и развој
Постојат две главни теории за да се објасни создавањето и развојот на Јупитеровите тројанци. Првата од теориите тврди дека создавањето на Јупитеровите тројанци се случило во истата орбита на Јупитер во Сончевиот Систем и се во таа орбита од самото создавање. Последната фаза на Јупитеровото создавање вклучувала забрзан раст на неговата маса преку забрзување на големи количества водород и хелиум од протопланетарниот диск, за време на овој раст, кој траел околу 10.000 години, масата на Јупитер се зголемила десеткратно. Планетезималите кои имале приближно исти орбити како Јупитер биле зафатени од зголемената гравитација на планетата. Зафатниот механизам бил доста ефикасен околу 50% од преостанатите планетезимали биле зафатени и заробени. Оваа претпоставка има два поголеми проблеми: бројот на зафатени тела е поголема од бројот на набљудуваните Јупитерови тројанци четирикратно, и денешните астероиди Јупитеровите тројанци имаат поголеми орбитални наклони од оние во зафатниот модел. Симулациите на ова сценарио покажале дека ваквиот начин на создавање би спречил создавање на тројанци во орбита околу Сатурн, и ова е потврдено преку набљудувањата бидејќи до ден денес не се забележани тројанци во орбитата на Сатурн. Во изменета верзија на оваа теорија Јупитер ги зафаќа тројанците за време на првичниот раст и почнува да се придвижува како што продолжува да расте. За време на придвижувањето на Јупитеровата орбита, орбитите на телата во потковичестите орбити се нарушени предизвикувајќи страната L4 на овие орбити да биде пренаселена. Како резултат вишок на тројанци се заробени во L4 страната кога потковичестите орбити се променети во полноглавести орбити со растот на Јупитер. И овој модел дава населеност поголема за 3-4 пати од вистинската.
Втората теорија дава предлог дека Јупитеоровите тројанци биле зафатени за време на преселувањето на џиновските планети опишани со Ницишкиот модел. Во Ницишкиот модел орбитите на џиновските планети биле нестабилни 500–600 милиони години по создавањето на Сончевиот Систем, кога Јупитер и Сатурн минале низ нивната 1:2 резонантна точка. Ваквата средба предизвикала планетите Уран и Нептун ниле расеани во штотуко создадениот Кајперовиот Појас, нарушувајќи го и втурнувајќи милиони тела навнатре Кога Јупитер и Сатурн биле во близина на нивниот резонантен сооднос 1:2, орбитите на веќе постоечките Јупитерови тројанци станале нестабилни за време на втората резонантна средба на Јупитер и Сатурн. Ова се случило кога периодот на тројанската либрација околу нивната Лагранжова точка била во сооднос 3:1 со периодот во кој местоположбата на Јупитер минува релативно во Сатурновиот перихел. Овој процес бил повратен што овозможило дел од бројните тела исфрени од поместувањето на Уран и Нептун да навлезат во орбитите и да бидат зафатени од Јупитер и Сатурн. Овие нови тројанци имале различни наклони, резултат од бројните средби со џиновските планети пред истите да бидат зафатени. Овој процес може да се случи и подоцна кога Јупитер и Сатурн минувале низ послаби резонанции.
Во преработена верзија на Ницишкиот модел Јупитеровите тројанци се зафатени кога Јупитер наидува на леден џин за време на нестабилноста. Во оваа верзија на моделот еден од ледените џинови (Уран, Нептун, или загубена петта планета) е расеана навнатре во пресечна орбита со Јупитер и е расеана нанадвор од страна на Јупитер, што предизвикува Јупитер и Сатурн набрзина да се раздвојат. Кога големата полуоска на Јупитер потскокнува за време на овие средби постои можност дел од Јупитеровите тројанци да ја напуштат орбитата и нови тела да бидат зафатени со голема полуоска слична со онаа на Јупитер. По последната средба ледениот џин минува низ една од либрационите точки и ги превира нивните орбити, напуштајќи ја оваа либрациона точка осиромашен од во однос на другата планета. На крајот на средбите некои од Јупитеровите тројанци се исфрлени а други се зафатени коха Јупитер и Сатурн се во близина на слабата резонантна точка со сооднос 3:7 преку механизмот на Ницишкиот модел.
Поддалечната иднина на Јупитеровите тројанцие отворено прашање, бидејќи бројните послаби резонанции меѓу Јупитер и Сатурн предизвикуваат тројанците да се однесуват хаотично. Судирните расејувања постепено ги исцрпуваат Јупитеровите тројанци како што од нивната површина се исфрла материјалот. Исфрлените Јупитерови тројанци може да станат привремени сателити на Јупитер или пак комети. Симулациите покажале дека орбитите на 17% од Јупитеровите тројанци се нестабилни со развојот на Сончевиот Систем. Левисон и останатите веруваат дека околу 200 исфрлени Јупитерови тројанци со пречници поголеми од 1 км се движат низ Сончевиот Систем, од кои неколку ја пресекуваат Земјината орбита. Некои од исфрлените Јупитерови тројанци можно е да станат и комети припаднички на Јупитеровото семејство комети како што му се приближуваат на сонцето и нивниот површински мраз започнува да испарува.
Истражување
На 4 јануари 2017 година NASA објави дека Луси е одбрана за една од нивните две мисии од програмата Дисковери. Луси е предвидено да посети шест Јупитерови тројанци. Предвидено е да биде лансирана во 2021 година и ќе пристигне во точката на тројанскиот облак во 2027 година по прелетувањето покрај астероид од Главниот астероиден појас. По што ќе се врати во близина на Земјата за гравитациско забрзување кое ќе го одведе до Јупитеровиот тројански облак во точката каде ќе го посети астероидот 617 Патроколо.
Белешки
<references group=Note/>
IC 1823
IC 1823 — галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1823 се споменува и како KUG 1235+198.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1823 е од видот Sm. Видливиот сјај со голо око изнесува 15,6 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,2 mag, додека површинскиот сјај изнесува 12,7 m/лм2. IC 1823 има привидни димензии од 0,4' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 38 м 20,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +19° 32' 28"". Положбениот агол на објектот е во износ од 10°.
Други поделби
Проучување на IC 1823 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 86642.
Црква (Шипковица)
Црква или Црквиште — археолошко наоѓалиште во тетовското село Шипковица, на местото на зградата на поранешната Општина Шипковица. Претставува средновековна црква и некропола. Се наоѓа во централниот дел на селото, каде уште во 1935 година, од страна на жителите на селото биле откриени темели од мала еднокорабна црква, а околу црквата гробови градени од камени плочи. Според кажувањето на жителите, во гробовите биле наоѓани бакарни пари, керамички садови и крстови.
Dysphania botrys
Dysphania botrys или пернат гераниум, е цветно растение од родот Dysphania (жлездени гуски стапала). Роден е во средоземниот регион.
Dysphania botrys или пернат гераниум  порано била класифицирана во родот Ambrosia, со биномното име Ambrosia mexicana. Натурализиран е во Соединетите Американски Држави и Мексико, синоним за стариот вид кој произлегува од вториот.
Одгледување
Растението има силен мирис, кој потсетува на коцки со залиха и може да се користи како арома во готвењето. Градинарите го одгледуваат како издржлив едногодишни.
Абаримон
Абаримон или антипод во митологијата биле луѓе чии стапала биле свртени наназад, но и покрај овој хендикеп можеле да трчаат со голема брзина.
Во Европа, ова племе првпат го опишал Плиниј Постариот, во неговата книга Природна историја (VII 11), кој сметал декаа биле родени во Индија. Слична приказна раскажал и Аулус Гелиус во Ноќите на таванот.
Тие живееле рамо до рамо со дивите животни и обидите да ги фатат не успеале бидејќи биле многу диви. Плиниј посочува на информации кои потекнуваат од Бајтон, кој бил геодет на земјиштето на Александар Македонски. Бајтон велел дека абаримоните можеле да го дишат воздухот само во нивните домашни долини. Поради посебниот квалитет на воздухот, што значело дека доколку дишат подолго време, би било невозможно да дишат друг вид воздух. Поради тоа, жителите не можеле да ја напуштат долината и да живеат на друго место. И така било невозможно да се фатат и да се изведат во дворовите на некој далечен владетел, или на големото македонско освојување.
Според друга легенда, Абаримон се споменува како пејзаж во Скитија, долина на планината Имаус, (која може да биде истата со Хиндукуш или Хималајските Планини).
Подоцна, Абаримон бил накратко опишан како племе во земјата Татарија. Во средниот век, некои цртачи на карти, по познатиот хелиоцентричен поглед, направиле чудовишта во форма на луѓе Абаримон и ги поставиле на надворешната граница на светот.
1153
1153 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1153 година од новата ера, 153. од вториот милениум, 53. од XII век и четвртта од 1150-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6661 и 6662 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5903 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4913 и 4914 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1906.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1153 година се протега во 3789 и 3790, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3849 и 3850 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1696. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 547 и 548 исламска година.
Лаџа (река во Правишко)
Лаџа (Μάρμαρα, Мармара) — река во Правишко, Егејска Македонија.
Реката извира во северниот дел на на Лути Рид, северно под врвот Товљани (434 м) под името Песулук или Песалук (во 1969 г. преименувана во Крионери ). Тече во југозападен правец во впечатлива долина која ја двои планината Кушница на северозапад од Лути Рид на југоисток. Кај селото Деве Киран ги прима десната притока Гранос Лакос и левата Кара Муслу (Пиги ). Кај Самоков ја прима десната притока Самоковина. По месноста Согајајери свртува на юг и навлегува во клисура на Лути Рид. Ја прима десната притока Емир Дере (Лакија ) и се влева во Егејското Море во месноста Калива Капа.
Мртовечки плашт
Распространетост
Мртовечкиот плашт е распространет широко околу северната полутопка. Најчесто се наоѓаат низ цела Северна Америка и северна Евроазија. Три подвидови на мртовечкиот плашт се наоѓаат во цела Северна Америка: северна „Nymphalis antiopa hyperborea“; источна „Nymphalis antiopa lintnerii“ и југозападна „N. a. thomsoni“. Обично може да се најдат во шуми, иако се пронајдени во речиси сите живеалишта. Може да се најдат дури и во северниот дел на Јужна Америка, иако тие обично не се гледаат толку често. Тие повремено се наоѓаат во поумерените места во Азија, а неколку дури биле видени во Јапонија. Сепак, мртовечкиот плашт тежнее да живее во ладни и планински области.
Морфологија
Боцкавите гасеници се впечатливи по изглед, со црни тела и линија од осум црвеникаво-портокалови точки што минуваат по задниот дел. Пролегите се темноцрвени. Телото е покриено со кратки влакна и црни боцки и бели точки.
Космос-1366
Космос-1366 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Мртовечки плашт
Морфологија
Пеперутката е голема и уникатна, со посебни ознаки кои не одговараат на оние на која било друга пеперутка, што го прави лесно да се разликува. Може да има распон на крилја до четири инчи. Дорзалната страна на крилјата е темна каринка, или понекогаш кафеава, со парталави бледо-жолти рабови. Светли, нејасни сини дамки ја насочуваат црната демаркација. Вентралната страна на крилјата има сиви стрии, со исти бледо-жолти рабови.