cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Институт за јавно здравје
Сектори
4. Одделение за економика во здравствотo
5. Одделение за контрола и превенција на повреди и насилство
1. административен дел
3. физико-хемиска лабораторија
4. биолошка лабораторија
5. микробиолошка лабораторија
6. биохемиска лабораторија
1767 во архитектурата
1767 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Свети Сава
Свети Сава (околу 1174 — ) — православен светец, прв архиепископ на автокефалната српска црква. Тој бил неканонски поставен за архиепископ без согласност на матичната автокефална охридска архиепископија и од калуѓер директно станал патријарх а српската црква во Пеќ била формирана неканонски со државна интервенција од Србија преку насилно расцепување на охридската архиепископија и со протерување на канонски поставениот рашки епископ во рашката епархија. За ова реагирал во писмо и тогашниот охридски архиепископ Хоматијан.
Животопис
Свети Сава, роден како Растко Немањиќ, бил син на големиот српски жупан Стефан Немања. Свети Сава е роден околу 1174 година. Како млад, заминал во Света Гора, каде што се замонашил и со ретка ревност го поминал целиот подвижнички устав. Немања го следел примерот на својот син, па подоцна и тој заминал во Света Гора, каде што се замонашил и умрел како монах Симеон.
Св. Сава починал во Трново за време на владеењето на царот Асен, на 12 јануари 1236 година. Неговото тело кралот Владислав го пренел во Милешево. Подоцна, Коџа Синан-паша го зел телото на св. Сава и запалил на Врачар, во Белград, на 27 април 1595 година.
Дејност
Св. Сава е основач на првата српска црква, позната како Пеќка патријаршија која била неканонски формирана со државна интервенција со расцеп на автокефалната охридска архиепископија и со протерување на канонски поставениот рашки епископ на рашката епархија на автокефалната охридска архиепископија а при тоа Сава неканонски од калуѓер директно станал архиепископ. За ова реагирал во писмо тогашниот охридски архиепископ Хоматијан. Во 1219 година, Сава успеал ја издејствува од византискиот цар и од вселенскиот патријарх независност на Српската православна црква, а тој бил прогласен од страна на Цариградската патријаршија за прв српски архиепископ. Подоцна, заедно со својот татко, св. Сава го подигнал манастирот Хилендар, како и многу други манастири, цркви и училишта во денешна Србија. На двапати патувал на поклонение во Светата земја. Православната црква го чествува денот на св. Сава на 14 јануари.
Св. Сава во народното творештво
Св. Сава често се среќава како лик во српското народно творештво, каде што тој е претставен како благороден, праведен и мудар светец кој им помага на сиромашните и несреќните. Така, во приказната „Свети Сава и волкот“ (Свети Сава и вук), поради претрпените големи штети, селаните го замолуваат св. Сава да го покрсти волкот за повеќе да не им ги убива овците. Но, откако молитвите не даваат никаков резултат, св. Сава наоѓа делотворно решение и наредува да го истепаат волкот. Во приказната „Свети Сава и ѓаволот“ (Свети Сава и ђаво), светецот и ѓаволот се договараат заедно да се занимаваат со градинарство и со лозарство при што св. Сава постојано успева да го надмудри ѓаволот и да му го земе родот. Оттогаш, ѓаволот секогаш бега кога ќе здогледа поп. Во приказната „Свети Сава и сиромашниот селанец“ (Свети Сава и сиромах сељак), светецот му прави добри дела на еден сиромашен селанец кој го прима да преноќи и притоа му го спасува животот. Меѓутоа, желбите на селанецот постојано се зголемуваат и најпосле тој бара од светецот да му биде слуга. Тогаш, св. Сава го казнува неблагодарниот селанец така што му го одзема целото богатство и повторно го враќа во сиромаштија. Во „Свети Сава и стогодишниот старец“ (Свети Сава и стогодишњи старац), светецот му докажува на еден старец дека треба да биде благодарен од тоа што го постигнал во животот.
Наводи
Святой Савва
Сванте Пебо
Сванте Пебо (Svante Pääbo); — шведски генетичар со естонско потекло. Тој е еден од основачите на палеогенетиката и е најпознат по неговото проучување на геномот на неандерталците. Тој е директор на Одделот за генетика на Институтот за еволутивна антропологија Макс Планк во Лајпциг од 1997 година и е почесен научен соработник наПриродонаучниот музеј во Лондон. Тој е и професор на Институтот за наука и технологија во Окинава.
Во 2022 година ја добил Нобеловата награда за физиологија или медицина за неговите откритија во врска со геномите на изумрените хоминини и човечката еволуција. Нобеловиот комитет тогаш објавил дека Пебо постигнал нешто навидум невозможно кога го секвенционирал првиот неандерталски геном и открил дека хомо сапиенсот се вкрстил со неандерталците.
Животопис
Роден е во Стокхолм од мајка хемичарка, Карин Пебо, и татко биохемичар, Суне Бергстром, кој ја добил Нобеловата награда во 1982 година.
Докторирал на Универзитетот во Упсала истражувајќи како белковината Е19 на аденовирусот го модулира имунолошкиот систем.
Пебо се смета за еден од основачите на палеогенетиката, дисциплина која користи генетски методи за проучување на луѓето и другите древни популации. Во 1997 година, Пебо и неговите колеги успешно ја секвенционирале неандерталската митохондријална ДНК.
Човеколики мајмуни
Човеколиките мајмуни, хоминоидите или антропоморфидите (Hominoidea, Anthropomorphidae) се натсемејство на тесноносни мајмуни (Catarrhini) чија градба на телото е слична со онаа на човекот.
Според последните антрополошки податоци и општоприфатената теорија за потеклото на видовите, сите мајмуни од Стариот Свет (Catarrhini) се делат на две поголеми натсемејства: кучелики и човеколики мајмуни. Многу анатомски одлики ги одделуваат првите од вторите. За човеколиките мајмуни е најкарактеристично многу покрупното тело, отсуството на опашка, присуството на образните торбички и седалните перничиња (тие постојат и кај гибоните, но се помали). За човеколиките мајмуни е својствен принципиелно различен начин на движење по дрвја: наместо да трчаат по гранките со сите четири екстремитети, тие најчесто се движат на нив само со рацете, под гранките (се придржуваат за нив). Овој начин на движење е познат како брахијација. Приспособувањето на ваков начин на движење по гранки предизвикало низа анатомски промени: пофлексибилни и подолги раце, подвижен раменски зглоб, зарамнување на антериопостериорната оска на градната празнина.
Сите човеколики мајмуни имаат слична градба на забите и покрупен (во однос на кучеликите мајмуни) черепен мозок. Освен тоа, нивниот мозок е и посложен, со високоразвиени оддели одговорни за движењето на јазикот и очите.
Систематика
Современата систематика на човеколиките мајмуни е следна (зборот ,,род‘‘ не е укажан):
Фосилни човеколики мајмуни
Најстарите познати претставници на хоминоиди се камојапитекус (од пред 25 милиони години) и моротопитекус (пред 20,6 милиони години).
Мешан јазик
Дефиниција
Според јазичарот Гилад Цукерман, „секој јазик е измешан до одреден степен“ но само неколку јазици се мешано во вистинската смисла на зборот.
Мешан јазик се разликува од пиџин по тоа што во случаи каде има јазично мешање говорниците кои го создаваат јазикот ги зборуваат изворните јазици скоро како мајчини. Од другата страна пак, кога се создава пиџин, говорниците имаат слабо познавање на јазиците кои дошле во контакт. Пиџинот се создава поради потреба за комуникација и луѓето ги комбинираат елементите од двата изворни јазика само за да се разберат во одредени случаи, но не и да ги научат соодветно.
Кај мешаните јазици не е лесно да се одделат изворните јазици. Мешаните јазици се разликуваат од креолските јазици во тоа што не можат да се разграничат јазиците и немаат еден „јазичен родител“. Креолските јазици тежнеат да создадат попроста граматика заснована на изворниот јазик, но мешаните јазици ги зачувуваат граматичките елементи од изворните јазици.
Примери
Како мешани јазици се сметаат:
555 п.н.е.
555 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 555. година пред новата ера, 555. од првиот милениум п.н.е., 55. од 6 век п.н.е. и шеста од 550-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4953 и 4954 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4195 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3205 и 3206 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 198.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 555 година се протега во 2081 и 2082, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2141 и 2142 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 12 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1212 и 1211 исламска година пред хиџра.
Црква „Св. Атанасиј“ - Варош
Историја
За црквата не се зачувани никакви историски податоци, ниту се најдени натписи во самата црква, современи на нејзиното подигање и живописување. Тоа го усложнува нејзиното попрецизно датирање. Во врска со црквата, се спомнува само архимандритот Леонтиј, кој во 1622 година подарил еден псалтир на манастирот „Зограф“ на Света Гора.
Архитектонски одлики
Црквата има крстообразна форма. Куполата е изведена преку сферни триаголници, носени од четири монолитни столбови, од кои се сочувани само двата на источната страна. Во ѕидовите на црквата користен е антички градежен материјал, меѓу кои спаѓаат и погоре спомнатите столбови.
На олтарната апсида, која однадвор е тространа, се наоѓа убаво пропорциониран бифорен прозорец со камена колонета. Над влезната врата од западната страна, во тимпанот, сочувана е фреската со ликот на свети Атанасиј. Црквата е градена во комбинација на правилни тесаници и цигла, што претставува карактеристичен начин на ѕидање и оживување на фасадите во XIV век. Во текот на времето, во населбата Варош, многу цркви се урнати до темел, а некои од нив, како „Свети Атанасиј“, сериозно се оштетени. Од првобитниот живопис, кој целосно е уништен, сочувани се видливи траги на јужниот ѕид.
NGC 3944
NGC 3944 — елиптична галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3944 се споменува и како UGC 6859, MCG 4-28-85, CGCG 127-91, CGCG 157-48.
Откривање
Објектот е откриен на 6 април 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3944 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. NGC 3944 има привидни димензии од 1,4' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 25°.
Други поделби
Проучување на NGC 3944 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 37244. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 147; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1985. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1379.
Марко Видојковиќ
Марко Видојковиќ е српски писател, телевизиски водител и колумнист роден 1 октомври 1975 година во Белград.
Биографија
Студирал на Правниот факултет на Универзитетот во Белград, но не дипломирал. Почнал да пишува во 1998 година. Објавува раскази во бројни списанија и во збирките „Проект Буковски“, „Подгорички приказни“, „Кажи ми за татко ми, „Приказни за Косово“ и „Орлите пак летаат“.
Во 2001 година го објави својот прв роман „Танцот на малите демони“, во кој го опишува растењето на шеснаесетгодишен панкер. Истата година го објавил продолжението на романот со наслов „Ѓаволот ми е пријател“ и двете за издавачката куќа Народна книга.
Се прославил со романот „Канџи“ (2004),Самиздат Б92, во кој се опишуваат граѓанските протести од 1996-1997 година.
Во 2012 година ја прекинал соработката со издавачката куќа Самиздат Б92 и се преселил во издавачката куќа Ренде. Ја напуштил позицијата уредник во Плејбој и стана слободен уметник. Својата следна книга „Уредник, ја објавила во 2014 година, Лагуна, а збирката раскази „Приказни со дијагноза“ е објавена во март 2015 година.
Кариера
Својата прва приказна ја објавил во 2000 година, во списанието Навистина. Од мај 2000 година до јуни 2001 година, објавува приказна во списанијата Дуга и БГ Блуз. Во истата едиција биле објавени уште 20 негови раскази. Пишувал колумни за списанијата Дуга, Практика, Балкан, Марка и Плејбој. Бил извршен уредник и заменик уредник на српското издание на Плејбој и главен уредник на магазинот Максим. Моментално е слободен уметник.
Неговиот роман „Канџи“ од октомври 2004 година до мај 2005 година, доживеал пет изданија. Ја добил наградата „Златен бестселер“ како една од најбараните книги во српските книжарници и е најпродавана книга од домашен автор. За истиот роман во март 2006 година ја доби наградата „Пенкалото на Коциќ“.
Со, Во 2010 година, се појавува како главен лик во долгометражниот документарен филм „Долго патување низ историјата, историјата и историјата“, заедно со  Миљенко Јерговиќ. Истата година неговиот прв роман „Танцот на малите демони“ бил адаптиран во театарска претстава, која била одиграна со голем успех во Дадово, Белград.
Од 2015 до 2016 година има своја емисија „390 степени“ на Алтернативната телевизија (АТВ) од Бања Лука. Од неофицијални информации Видојковиќ изјавил дека АТВ е затворена,бидејќи трпела притисок од властите од Србија. Емисијата ги прелистувала дневните весници во стилот на „Видојковиќ“ со разни гости, со коментари за актуелните настани и ситуации. Таа емисија ја наследи емисијата „400 степени“ на Наша ТВ во текот на 2019 година, а заврши кога телевизијата беше продадена и сите емисии на неа беа откажани.
Тој компонира, пее и свири бас гитара. Бил пејач на панк бендот On the Run и пејач и басист на метал бендот Strap On. Моментално е гитарист и придружен вокал во Red Wind.
Неговите романи се преведени на англиски, германски, бугарски, македонски, полски, унгарски, чешки и словенечки.
Романот „Благодарам многу“ е објавен на 23 септември 2017 година. за Лагуна. За нешто повеќе од еден месец, тој дојде на врвот на топ листите, каде што останал дванаесет недели по ред. Романот досега имаше седум изданија. Во исто време, бил објавен во Хрватска, за Јесенски и Турк, каде што три месеци по ред бил меѓу првите пет на топ листите. Во текот на 2018 година, книгата била преведена на македонски јазик во издание на „Просветен глас“ и на словенечки во издание на ВБЗ Љубљана.
Романот „Ѓубре“ е објавен во 2020 година и го освоил третото место на продажната листа на Лагуна за таа година.
Валкенрид
Валкенрид (Walkenried) — општина во округот Гетинген, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Се наоѓа на јужните падини на планинскиот масив Харц, околу 15 километри јужно од Браунлаге и 15 километри северозападно од Нордхаузен.
Местоположба
Валкенрид се наоѓа на реката Вида. До повторното обединување на Германија, Валкенрид се наоѓал непосредно на внатрегерманската граница, која поминувала јужно и источно од општината. Валкенрид е призната воздушна бања.
Историја
Селото првпат е споменато во 1085 година. Било најпознато како средиште на Валкенридскиот манастир, третиот цистерцијански манастир основан на територијата на германското говорно подрачје, во 1227 година и секуларизиран во 1668 година.
Моментално, манастирот е во руини и е прогласен за споменик на културата.
Дражен Лубуриќ
Дражен Лубуриќ (2 ноември 1993) е српски одбојкар, член на машката одбојкарска репрезентација на Србија и рускиот тим, Локомотив Новосибирск, освојувач на златен медал на Европското првенство 2019 и Светската лига 2016 година.
Кариера
На 17 јули 2016 година, Србија, вклучувајќи го и Лубуриќ, го освоил златниот медал на Светската лига 2016 година. Тоа бил првиот златен медал во Светската лига на српската репрезентација и прв репрезентативен успех за Лубуриќ.
NGC 1864
NGC 1864 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Златна Рипка, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1864 се споменува и како ESO 56-SC79, in LMC.
Откривање
Објектот е откриен на 23 декември 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1864 е од видот OCL. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,1 m. NGC 1864 има само една позната привидна димензија, која изнесува 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 5 ч 12 м 40,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 67° 37' 17".
Други поделби
Проучување на NGC 1864 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 444; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9162.
1766 во архитектурата
1766 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
1765 во архитектурата
1765 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Црквиште (Клисура)
Црквиште — средновековна црква и некропола во атарот на селото Клисура, Демиркаписко. На југозападниот раб на селото Клисура, по површина се среќаваат фрагменти од покривни ќерамиди и градежен материјал. Во непосредна близина има камени плочи од конструкции на гробови.
Слободан Владушиќ
Слободан Владушиќ е српски писател, романописец и есеист, роден воСуботица, 1973 година.
Биографија
Роден е во Суботица во 1973 година. Дипломирал српска литература во 1998 година на Филозофскиот факултет во Нови Сад. Тој е еден од уредниците на списанието „Реч“ од 1999 година. Објавувал во Нин и Вечерни новости, а пишувал критики за проза во Политика. Работел како доцент на Катедрата за српска книжевност на Филозофскиот факултет во Нови Сад.
Виолета Панзова
Виолета Панзова (моминско: Ванчова; - ) — македонски филозоф и универзитетска професорка на Филозофскиот факултет во Скопје.
Животопис
Панзова е родена во Свети Николе. Дипломирала на Филозофскиот факултет во Скопје (1970), магистрирала на Филозофскиот факултет во Белград (1981), каде што и докторилала (1989). Како студент била ангажирана за демонстратор по Логика на Групата за филозофија при Филозофскиот факултет во Скопје. Во редовен работен однос на факултетот е од 1971 година (стажант - асистент), редовен професор (од 2000 г.) за логичката група предмети. Била раководител на Институтот за филозофија на Филозофскиот факултет (1995 - 1999). Објавила над сто стручни и научни трудови во домашни и странски публикации од областа на логиката, епистемологијата и филозофијата на јазикот. По овие дисциплини изведувала настава на додипломските и постдипломските студии на голем број високообразовни институции во Македонија.
Била раководител на повеќе научноистражувачки проекти, меѓу кои: „Логичка анализа и формализација на македонскиот литературен јазик“ (1992 - 1995), „Македонска логичка терминолоија“ (2000 - 2003) и други. Со својата оригинална концепција за логиката како општа теорија на рационалноста, кохерентно ги обединува различните, па дури и спротивставени значења на поимот логика. Потесен научен интерес и е примената на современата логика во анализата и дигитализацијата на природните јазици, со посебен акцент врз македонскиот јазик, за што разви нова логичка апаратура.
Мендикара (округ)
Мендикара е округ во Казахстан во покраината Костанај со центар град Боровској.
Падината (Калањево)
Падината — средновековна населба и некропола. На западната страна на селото Калањево, во месноста Никлеово се констатирани гробни конструкции од камени плочи, грамади од камења и фрагменти од керамички садови и тегули.
Орошхаза
Орошхаза (унгарски: Orosháza) — град кој се наоѓа во најзападниот дел на округот Бекеш, Унгарија и граничи со реките Муреш и Киреш. Орошхаза е важен културен, образовен и рекреативен центар на регионот.
Главни знаменитости
Главните атракции на градот се Музејот Санто Ковач Јанош, Книжевната Спомен куќа на Дарваш Жозеф и Уметничката галерија на градот. Единствениот музеј во земјата посветен на бунари се наоѓа во Орошхаза. На Раѓанскиот Арборетум, може да се видат повеќе од 2000 растителни видови во 6000 варијации.
Лутеранската црква била изградена помеѓу 1777 и 1830 година во доцно барокен стил. Се наоѓа во центарот на градот. Ѕвоното што го носеле првите доселеници, кои мигрирале од Зомба, се чува пред олтарот на црквата.
Голем број на културни и забавни програми се организираат во градот секоја година.
Збратимени градови
Орошхаза е збратимен со:
Наводи
<references group="" responsive="">
Хананов Леден Гребен
Хананов Леден Гребен (Hannan Ice Shelf) — леден гребен кој зафаќа дел од брегот на Источен Антарктик, во близина на брегот на Ендербиевата Земја, во водната област на Космонаутското Море, дел од Индоокеанскиот сектор на Јужниот Океан. Го зазема југозападниот дел од големиот залив Лена (Кејси) со должина и ширина од околу 30 км. На северозапад е затворен од полуостровот Танг. Од запад се храни со ледникот Мол, а од југ од ледникот Киченсајд. Во средината на ледениот гребен е островот Мекинон.
Ханановиот Леден Гребен бил откриен, испитан и топографски фотографиран во 1956-57 година од страна на Австралиската антарктичка експедиција и именуван од нејзините учесници во чест на Френсис Томас Ханан (1911-1988), австралиски метеоролог во новоотворената поларна станица Мосон.
Христо Петрески
Христо Петрески (4 февруари 1957, Крушево) — македонски писател и директор на издавачката куќа „Феникс“.
Творештво
Поетски книги за деца и млади:
Проза за возрасни:
Проза за деца и млади:
Критики:
Публицистика:
NGC 6287
NGC 6287 — збиено ѕвездено јато во соѕвездието Змијоносец, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Христо Петрески
Творештво
Антологии и избори:
NGC 6287
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6287 се споменува и како GCL 54, ESO 518-SC10.
Христо Петрески
Творештво
Во октомври 2014 година, во Здружението на писателите на Србија била промовирани две збирки поезија на Петрески: „Погрешен човек“ и „Под потковицата на коњот“, објавени двојазично, на македонски и на српски јазик. „Погрешен човек“ е објавена од Националниот совет на Македонците во Србија, додека втората збирка е издание на Клубот на љубителите на книгата „Мајдан“. Исто така, на меѓународниот саем на книгата во Белград била претставена и збирка раскази на Петрески (на српски јазик), во издание на „Арте“ од Белград.
NGC 6287
Откривање
Објектот е откриен на 21 мај 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Христо Петрески
Награди
Христо Петрески е добитник на повеќе награди:
NGC 6287
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6287 е од видот VII. Видливиот сјај со голо око изнесува 9,3 m. NGC 6287 има само една позната привидна димензија, која изнесува 4,8'.
1763 во архитектурата
1763 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
NGC 6287
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 17 ч 5 м 9,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -22° 42' 27"".
Други поделби
Проучување на NGC 6287 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 337; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6811. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 172.
Лидија Петковска
Лидија Петковска ( во ) — македонска универзитетска професорка на Електротехничкиот факултет во Скопје.
Животопис
Студирала на Електротехничкиот факултет во Белград, каде што дипломирала во 1967 година на насока елетротехника. По дипломирањето се вработила во фабриката Алумина во Скопје. Во 1970 година е избрана за асистент на Електротехничкиот факултет во Скопје. Магистрирала во 1981 година, а во 1991 година година докторирала на Електротехничкиот факултет во Скопје. Во 1997 година била избрана за редовен професор на Електротехничкиот факултет во Скопје.
Кавгалија (Момин Поток)
Кавгалија (Момин Поток) — археолошко наоѓалиште во скопската населба Визбегово/Момин Поток, Општина Бутел. Претставува некропола од доцноантичко време.
На 1 км југоисточно од Скупи, на подрачјето на селото и околу 500 м западно од патот Скопје-Качаник се гледаат остатоци од некропола. Од оваа некропола потекнуваат две надгробни мермерни стели со релјеф и латински натпис. На едната од нив се споменува селото Кавадин (vicus Cavadinus).
Стелите се чуваат во Музејот на Град Скопје.
Црквиште (Беранци)
Црквиште — археолошко наоѓалиште во битолското село Беранци. Претставува некропола од раноантичко и хеленистичко време. Се наоѓа на 2 км источно од селото и на 16 км северно од Битола, непосредно до автопатот Битола — Прилеп, каде на релативно мал простор имало голема концентрација на гробови од кои Музејот од Битола] истражил околу 70. Некрополата егзистирала од крајот на VI до средината на III век пред н.е. и во неа се пронајдени повеќе типови на гробни конструкции, со големи разлики во димензиите, како и во насоченоста. Најстарите гробови на местото познато како Петилеп, кои потекнуваат од крајот на VI век пред н.е., се вкопувани на поголемо растојание еден од друг, и тоа претежно во југозападниот дел на просторот. Подоцна, околу нив биле вкопувани помладите гробови од V до III век пред н.е., при што се забележува дека во IV век биле групирани во помали или поголеми групи. Во гробовите од архајскиот и класичниот период се пронајдени кремирани покојници, додека од оние од III век едни се со кремирање, други со скелетно погребување, и тоа во масивни конструкции. Гробовите од хеленистичкото време се ѕидани од тули и во нив остатоците од кремираните мошти заедно со накитот биле поставувани во едниот крај, а керамичките садови и другите прилози по целиот простор на гробот. Наодите се наоѓаат во Заводот и музеј во Битола.
Список на археолошки наоѓалишта во Велешко
Ова е список на археолошките наоѓалишта во Велешко, односно на наоѓалиштата кои се наоѓаат на територијата на општините Велес, Чашка и Градско. Подредени се по азбучен редослед на населените места во или кај кои се наоѓаат. Списокот веројатно не е целосен.
Костадинци (Конче)
Костадинци — археолошко наоѓалиште кај радовишкото село Конче, Општина Конче. Претставува населба од доцноантичкото време.
На простор од 200 x 100 м, што се нао|а на околу 5 км североисточно од селото, има множество фрагменти од керамички садови, питоси, имбрекси и градежен материјал. Најверојатно на населбата и припаѓаат и могилите од локалитетот Денчина Чука. Според селската легенда, се работи за остатоци од старото село Конче, подигнато од цар Константин, напуштено поради чума.
Чифлик (Криволак)
Чифлик — населба од доцноантичкото време. На околу 3,5 километри северно од селото Криволак, на една блага падина што се спушта кон коритото на реката Вардар се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и градежен материјал.
554 п.н.е.
554 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 554. година пред новата ера, 554. од првиот милениум п.н.е., 54. од 6 век п.н.е. и петта од 550-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4954 и 4955 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4196 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3206 и 3207 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 199.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 554 година се протега во 2082 и 2083, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2142 и 2143 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 11 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1211 и 1210 исламска година пред хиџра.
Бохемија на Олимписките игри
Бохемија, автономен дел од Австроунгарија до 1918 година, се натпреварувала на дел од првите современи Олимписки игри. Екипата првпат се натпреварувала на игрите во 1900 година. По Првата светска војна, Бохемија станала дел од Чехословачка, и спортистите од Бохемија се натпреварувале како Чехословачка. По игрите во 1992 година и распадот на Чехословачка на Чешка и Словачка во 1993 година, бохемиските спортисти се натпреварувале за Чешка. Ако се сметаат овие повоени настапи, Бохемија не учествувала на три Олимписки игри: првите во 1896, и 1904 (првите игри надвор од Европа) и бојкотот на игрите во 1984 година.
Список на медалисти
Хедвига Росенбаумова исто така освоила бронзен медал заедно со Арчибал Ваден од Британија во Тенис мешани двојки настан од игрите во 1900 година. Овој медал му се придодава на мешани екипи наместо да биде поделен меѓу Бохемија и Британија.
Градиште (Дворце)
Градиште — археолошко наоѓалиште во скопското село Дворце, Општина Сарај. Претставува градиште (кастел) од римското и доцноантичкото време.
Квадратен километар
Квадратен километар (симб. км2 или км2) е изведена SI-единица за површина. Тој може да се дефинира како површина од квадрат со должина на страната од 1 километар (км).
Километар квадратен е еднаков на:
Или со делење:
Поврзано
Quadratmeter
Гипс
Гипсот претставува минерал од групата на сулфатите што кристализира моноклински. Обично се појавува во многу убаво развиени кристали кои се развиени по страничниот пинакоид и притоа се плочести или пак игличести, издолжени по кристалографската оска. Многу чести се појавите на близнење, при што таквите примероци имаат изглед на опашка од ластовичка. Бојата на гипсот е обично бела, сива или пак жолтеникава, а во некои случаи може да биде обоен со црвени нијанси. Тврдината му изнесува 2 (по Мосовата скала). Има совршена цепливост. На територијата на Македонија се појавува во многу геолошки формации како хидротермален минерал, но најубавите кристали се сепак во наоѓалиштето во околината на Дебар.
NGC 3945
NGC 3945 — спирална галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3945 се споменува и како UGC 6860, MCG 10-17-96, CGCG 292-42, IRAS 11506+6056.
Откривање
Објектот е откриен на 19 март 1790 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3945 е од видот SB0. Видливиот сјај со голо око изнесува 10,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,8 m/лм2. NGC 3945 има привидни димензии од 5,2' х 3,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 160°.
Други поделби
Проучување на NGC 3945 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 37258. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 47; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4154. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 723.
Ние сме раселени
Ние сме раселени: Моето патување и приказни од девојките бегалци низ светот е книга од 2019 година на Малала Јусафзаи. Книгата е објавена од Little, Brown and Company во САД и Weidenfeld &amp; Nicolson во ОК. Книгата го следи сопственото искуство на Јусафзаи кога бил раселен во Пакистан и подоцна принуден да се пресели во Англија, и раскажува приказни од девет други раселени луѓе ширум светот. Книгата добила позитивен прием од критиката и стигнала до првите 10 на листата ' бестселери на Њујорк Тајмс во делот „Млад возрасен со тврд повез“.
Позадина
Малала Јусафзаи е пакистанска активистка за образование. Родена во долината Сват во Пакистан на јули 1997 г. На 11-годишна возраст, Малала Јусафзаи започнала да пишува анонимен блог за Би-Би-Си Урду, со детали за нејзиниот живот во Пакистан под зголеменото влијание на Талибанците. Следејќи го блогот, таа била предмет на документарниот филм на Њујорк Тајмс, Class Dismissed, и зборувала за женското образование во локалните медиуми. Јусафзаи била откриена како авторка на блогот во декември 2009 година, и како што нејзиниот јавен профил се зголемувал, таа почнала да добива смртни закани. На 9 октомври 2012 година, припадник на талибанците ја застрелал Јусафзаи додека таа се патувала со автобус од училиште до нејзиниот дом. Прво била испратена во болница во Пешавар, а подоцна во една во Бирмингем. Таа продолжила да се искачува до слава и да зборува за правата на девојчињата; на 17-годишна возраст, таа станала најмладиот добитник на Нобеловата награда со освојувањето на Нобеловата награда за мир во 2014 година.
Јусафзаи имала две претходно објавени дела: Јас сум Малала, мемоари од 2013 година напишани заедно со Кристина Ламб, за кои било објавено издание за млади во 2014 година; и Магичното моливче на Малала, сликовница за деца од 2017 година. Во март 2018 година, била објавена дека следната книга на Јусафзаи „ Ние сме раселени: вистински приказни за животите на бегалците ќе биде објавена на 4 септември 2018 година Книгата подоцна била одложена и објавена на 8 јануари 2019 година од одделот за млади читатели на Литл, Браун и Компани во САД и Вајденфелд и Николсон во ОК Книгата била објавена и во Австралија и Нов Зеланд. Добивката од книгата ќе оди во добротворната организација на Јусафзаи Малала фонд.
Синопсис
Вториот дел од книгата „Ние сме раселени“ ги опишува искуствата на девет раселени лица.Во секоја приказна е даден краток вовед од Јусафзаи, а потоа раскажан од субјектот. Браќата и сестрите Зејнаб и Сабрин се родени во Јемен. Нивниот татко си заминал, а мајка им добила патна виза за САД, па ги воспитувала нивната баба до нејзината смрт. Јеменската криза ги навела децата да побегнат во Египет во 2012 година, а Зејнаб била исфрлена од куќата на нејзиниот вујко откако и била дијагностицирана туберкулоза. По закрепнувањето во Каиро, на Зејнаб и била одобрена визата. Сабрин со братучед и двајца пријатели побегнала во Италија со брод. Држена во нехумани услови на долги автобуски возења од Каиро до Александрија, групата била пренесена преку Средоземното Море. По една недела, нивниот брод останал без гориво и биле спасени од италијанската крајбрежна стража. Сабрин запознала маж во бегалски камп во Холандија за кого се омажила и со него се преселила во Белгија. Во меѓувреме, Зејнаб се прилагодила на американскиот живот.
Во епилогот се дискутира за посетата на Јусафзаи на Пакистан во 2018 година, додека поглавјето „За соработниците“ го опишува моменталниот статус на секоја личност.
Прием
Во The Irish News, Лук Рикс-Стендинг ѝ дал на книгата оцена девет од десет, пофалувајќи ја нејзината „многу искрена ранливост“. Рикс-Стендинг особено ја пофалил приказната на Малала и нејзиниот стил на пишување, коментирајќи дека нејзиниот „едноставен, емотивен јазик“ и „кратки, остри реченици“ ѝ дозволуваат на наративот „да зборува сам за себе“. Фернанда Сантос од Њујорк тајмс дала позитивна рецензија за книгата, нарекувајќи ја „возбудлива и навремена“. Сантос ги пофалил неговите „длабоко лични приказни“ и го одобрил воведот на Јусафзаи во приказната за секој бегалец да му даде на читателот „лесно сварливи лекции за светските работи“.
Сопот (Светиниколско)
Сопот — село во областа Овче Поле, во Општина Свети Николе, во близина на градот Свети Николе.
Потекло и значење на името
Најстарата писмена потврда за селото Сопот се среќава во 1891 година под името Сопотъ.
За потеклото на името се смета дека доаѓа од исчезнатата именка сопот во словенските јазици со значење: шумење, жуборење на вода; извор, водопад; (ст.слов. цевка, срхр. извор кој со силен шум продира од земјата, водопад, словенечки. испарување, водопад, буг. дрвена цевка низ која тече вода, вода што тече низ бразда.), што може и да се потврди од присутноста на водените извори на местоположбата на денешното село.
Географија и местоположба
Ова село се наоѓа во областа Овче Поле, на североисточните падини на Градиштанска Планина, во западниот дел на територијата на Општина Свети Николе. Селото е ридско, на надморска височина од 480 метри. Од градот Свети Николе е оддалечено 6 километри.
Селото се наоѓа на едно проширување на самата граница помеѓу ридските падини на исток и котлинската рамнина на запад. Во непосредна близина на селото се наоѓаат селата Трстеник на југозапад и Преод на северозапад. Водата за пиење се добивала од чешми, кои се нарекувале Средна, Стојменова и Ралица.
Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Стара Црква, Локва, Периш, Лојза, Бареш, Старо Село, Турски Гробишта, Попова Глава и Глава.
Селото има разреден тип. Во него постојат групи на куќи кои се наречени по поголемите родови, како што се наречени Данковци, Поповци и Кечевци. Понекогаш селото се дели и само на Горно и Долно Маало.
Сопот се наоѓа десно од автопатот А4, од кој може да се пристапи преку излезот кај селото Алакинци/Преод. До него води асфалтен пат, кој се поврзува со регионалниот пат Скопје-Свети Николе.
Историја
Селото потекнува уште од век.
Месностите Старо Село и Стара Црква се наоѓаат околу 2 километри северозападно од Сопот, на самата атарска граница со соседното село Преод. До крајот на век, таму се познавале руини од стари куќи и цркви, но каменот од тие руини бил однесен подоцна од Черкезите и Турците од соседното село Горобинци. Денес, скоро и да нема остатоци од старини, освен некои гробни плочи и ѕидини од црква. На Старо Село се наоѓа Ристово Кладенче.
Сите мештани кажуваат дека некогашната положба на Сопот била на Старо Село. Некогаш, од Старо Село луѓето се преселиле на денешната повисока местоположба. На местото каде се наоѓа денес селото, порано имало шума. Преместувањето на селото изгледа се случило во текот на век. Ова село важело за многу развиено место, бидејќи имале црква, некој вид на училиште и пазар, каде што се продавала стоката и земјоделските производи. Селото имало над 100 куќи, 10 воденици и околу 1.000 жители. Низ селото минувал и главниот пат што ги поврзувал Штип со Скопје, така што било посетувано и од многу луѓе.
Недалеку од месноста Стара Црква на површината на земјата се наоѓаат „исправени камења“, за кои мештаните кажуваат дека се гробови, но не знаат чии се.
Во 1878 година, во селото се изградила нова црква постветена на Свети Никола, една од ретките во тоа време за тој регион (Ѓуришки), а нешто потоа се изградило и училиште. Започнале да се градат и нови куќи, трла, чешми и воденици.
По 1878 година, во селото се случувале разни кражби и зулуми на Черкезите населени во Горобинци.
Стопанство
Селото, во основа, има полјоделска функција. Од земјоделството најмногу се одгледуваат жита (пченица, пченка, јачмен), градинарски култури (пипер, домат, кромид), додека поради поволните пасишта од сточарството се одгледуваат овци, кози и крави. Во помала мера е застапено и овоштарството (јаболки, цреши, ореви) и лозарството.
За време на отоманската власт, во селото постоел мал чифлиг на некој Сечан-ага. Тој ја продал земјата на селаните во исто време, кога била продадена земјата во соседното село Трстеник (1906/1907).
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Сопот имало 320 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Сопот имало 400 жители, под врховенството на Бугарската егзархија.
Селото Сопот бележи постојан пад на бројот на своето население, при што во 1961 година, во селото живееле 466 жители, а во 1994 само 102 жители, македонско население.
Според пописот од 2002 година, во селото Сопот живееле 89 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 58 жители, од кои 54 Македонци, 1 Албанец и 3 лица без податоци.
Во поново време се забележува обновување на старите куќи, како и подигнување на нови куќи од страна на претходно иселените жители од селото.
Родови
Сопот е македонско село.
Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1957/58 година родови во селото се:
Иселеништво
Селото најбројно било по завршувањето на Втората светска војна. Во периодот 1970-1990, селото скоро целосно се испразнило од миграцијата село-град, каде што многу жители се иселиле во градовите Свети Николе, Штип и Скопје.
За поединечни иселувања од селото се знае за следниве родови: Саневи (2 к.), се иселиле во Ѓуземелци кон крајот на век и Ордеви (1 к.), се иселиле во Амзабегово по Првата светска војна.
Самоуправа и политика
Во век, Сопот било село во Кумановската каза на Отоманското Царство.
Селото влегува во рамките на Општина Свети Николе, која била една од ретките општини кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така се наоѓало во Општина Свети Николе.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Свети Николе. Селото припаѓало на некогашната општина Орашац во периодот од 1955 до 1965 година.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 1689 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 51 гласач.
На парламентарните избори во 2020 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 48 гласачи.
Претседателски избори во Русија (2000)
Вкупно биле номинирани 33 кандидати за претседател, но од нив на крајот само 12 ги исполниле законските прописи. Еден од нив се повлекол непосредно пред истекот на рокот, па останале 11 кандидати: Владимир Путин, Генадиј Зјуганов, Григориј Јавлински, Амангелди Тулујев, Владимир Жириновски, Константин Титов, Ела Памфилова, Станислав Говорухин, Јуриј Скуратов, Александар Подберјоцкин и Умар Џабраилов.
Одлуката за спроведување на претседателски избори, исто така, во Чеченија се гледало како на контроверзност од страна на многу набљудувачи поради воената кампања и загриженост за безбедноста. Парламентарните избори на 19 декември 1999 година биле бојкотирани во Чеченија.
Алуминиум антимонид
Алуминиум антимонид (AlSb) е полупроводник од групата III-V, кој содржи алуминиум и антимон. Константата на решетката е 0,61 nm. Индиректниот пропусен јаз е приближно 1,6 eV на 300 K, додека директниот јаз на опсегот е 2,22 eV.
Неговата подвижност на електрони е 200 cm²·V−1·s−1 и подвижност на дупката 400 cm²·V − 1 ·s − 1 на 300 K. Неговиот индекс на рефракција е 3,3 на бранова должина од 2 μm, а неговата диелектрична константа е 10,9 на микробрановите фреквенции.