cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Војна на Третата коалиција
Француската офанзива
На 22 септември, Мек одлучил да ја држи одбранбена линија на реката Илер во близина на Улм. На 26 септември Наполеон бил во Стразбур и веднаш започнал да пренесува војници преку Рајна. Во текот на последните три дена од септември, Французите брзо напредувале кон Австрија. Мек сметал дека Французите нема да влезат на пруска територија, но кога дознал дека првиот корпус на Бернадот поминал низ прускиот град Ансбах, тој ја носи судбоносната одлука да остане и да го брани Улм наместо да се повлече на југ, со што ќе спасел поголем дел од своите војници. Наполеон имал малку точни информации за намерите или маневрите на Мек; тој знаел дека корпусот на Кинмаер бил испратен во Инголштад источно од француските позиции, но добил неточни информации за неговата големина. Наполеон постепено сваќал дека Австријците се стационирани во Улм и наредил голем дел од француската армија да се распореди околу Донаворт; на 6 октомври, три пешадиски и еден коњички корпус се упатиле кон Донаврт за да оневозможат бегството на Мек.
Битката кај Вертинген
Откако ја согледал опасноста од својата позиција, Мек решил да тргне во офанзива. На 8 октомври, ѝ наредил војската да се сконцентрира околу Гинзбург и се надевал дека ќе удри по линиите за врски на Наполеон. Мек му наложил на Кинмаер да го намами Наполеон на исток кон Минхен и Аугсбург. Наполеон се сомневал дека Мек може да побегне преку Дунав и да се оддалечи од својата централна база, но сфатил дека заземањето на мостовите во Гинзбург ќе му донесе голема стратешка предност. Затоа, Наполеон го испратил Нејовиот корпус во Гинцбург, не знаејќи дека најголемиот дел од австриската армија се упатила кон истата дестинација. На 8 октомври во Вертингенсе одиграла првата посериозна битка од Улмската кампања откако се судриле трупите на Ауфенбург со тие на Мира и Лане.
Од нејасни причини, на 7 октомври, Мек му наредил на Ауфенбург да ја премести својата дивизија од 5.000 пешадија и 400 коњаници од Гунцбург во Вертинген како подготовка за повлекување на австриската војска од Улм. Без засилување, Ауфенбург се нашол во тешка позиција. Првите француски единици кои пристигнале биле коњичките дивизии на Мира. Тие почнале да ги напаѓаат австриските позиции и набрзо биле поддржани од гранадирите од Удине, кои имале намера да ги заобиколат Австријците од север и запад. Ауфенбург се обидел да се повлече на југозапад, но не бил доволно брз, а Австријците ја изгубиле речиси целата дивизија, а 1.000 до 2.000 од нив биле заробени. Битката кај Вертинген се покажала како лесна победа за Французите.
Борбите кај Вертинген го убедиле Мек да остане на левиот брег на Дунав и да не се повлекува директно на исток по десниот брег. За ова австриската војска била приморана да ја премине реката кај Гунцбург. На 8 октомври, Неј дејствувал по наредба на Берти, кој предложил директен напад на Улм следниот ден. Неј ја испратил третата дивизија на Мале да ги заземе мостовите на Дунав во близина на Гунцбург. Чета од оваа дивизија се судрила со тиролските ловци, и заробила 200 од нив. Австријците ги забележале овие случувања и ги зајакнале своите позиции околу Гинзбург со три пешадиски баталјони и 20 топови. Следувале жестоки борби и Французите конечно успеале да се утврдат на десниот брег од Дунав. Откако изгубил поголем дел од мостовите на Дунав, Мек со својата војска се вратил во Улм.
Битките кај Хаслах-Јунинген и Елхинген
Деморализираната австриска армија пристигнала во Улм во раните утрински часови на 10 октомври. Во меѓувреме, Наполеон сметал дека Австријците се движат кон исток или југоисток и дека Улм не е добро чуван. Неј ја почувствувал оваа заблуда и му напишал на Берти дека всушност Улм е позаштитен отколку што првично мислеле Французите.
32-от пешадиски полк од дивизијата на Дипон се движел од Хаслах кон Улм и налетал на четири австриски полкови кои го бранеле Болфинген. 32-oт полк неколкупати жестоко ги нападнал Австријците но тие ги одбиле сите напади. Австријците се упатиле кон Јунгинген, за да го поразат корпусот на Неј и потоа да ја опколат војската на Дипон. Дипон сватил што се случува и ги спречил Австријците со еден изненаден напад врз Јунгинген при што биле заробени најмалку 1.000војници. Поради новите австриски напади французите се вратиле во Хаслах, и успеале да го одбранат. Дипон на крајот бил принуден да се врати на Албек, каде што им се приклучил на трупите на д'Хилие. Не е познато на кој начин битката кај Хаслах-Јунинген влијаела врз плановите на Наполеон, но царот можеби конечно сватил дека поголемиот дел од австриската војска е сконцентрирана во Улм. Затоа, Наполеон го испратил корпусот на Соулт и Мармонт кон Илер за да се соочи со Мек; Давут, Бернадот и Баварците сè уште го штителе регионот околу Минхен. Наполеон не сакал да води битка преку реките и им наредил на своите маршали да ги заземат важните мостови околу Улм. Тој, исто така, започнал да ги префрла своите сили северно од Улм затоа што очекувал битка во тој регион.
Во овој период од кампањата, австрискиот команден штаб бил во целосен хаос. Фердинанд почнал отворено да се спротивставува на стилот на команда и одлуки на Мек, обвинувајќи го дека троши време за давање контрадикторни наредби што ја тера австриската армија да маршира напред-назад. На 13 октомври, Мек испратил две чети вон Улм за да помогнат во пробивот кон север: едната под водство на генерал Рајш се упатила кон Елхинген за да го штити тамошниот мост, а другата под команда на Вернек со поголемиот дел од тешката артилерија се упатила на север. Неј со својот корпус се упатил нанапред за повторно да воспостави врска со Дупон. Неј своите трупи ги предводел јужно од Елхинген на десниот брег на Дунав и го започнал нападот. Полето било делумно пошумена рамнина, која стрмно се издигала до ридскиот град Елхинген, од каде што видното поле било одлично. Французите ги расчистиле австриските барикади и еден полк смело ја нападнал и ја зазел опатијата на врвот на ридот. Австриската коњица била исто така поразена, а пешадијата од Риш побегнала; Неј ја добил титулата „војвода од Елхинген“ за неговата победа.
Битката кај Улм
На 14 октомври 1805, силите на Мира му се придружиле на Дипон кај Албек и го одбиле австрискиот напад; здружените сили ги победиле Австријците северно во правец на Хајденхајм. Ноќта на 14-ти, два француски корпуса биле стационирани во близина на австриските кампови кај Михелсберг, во предградието на Улм. Мек веќе не можел да избега по северниот брег, Мармонт и царската гарда биле на периферијата на Улм јужно од реката, а Соулт доаѓал од Меминген за да ги спречи Австријците да побегнат на југ кон Тирол. Фердинанд наредил евакуација на целата коњаница од Улм, вкупно 6.000 војници. Меѓутоа, потерата на Мира била делотворна и само единаесет ескадрили му се придружиле на Вернек во Хајденхајм. Мира го принудил на Вернек да се предаде со 8.000 луѓе во Трохтелфингтен на 19 октомври; Мира, исто така, заробил цел австриски возен парк од 500 возила, а потоа тргнал кон Нојштат и заробил 12.000 Австријци.
Настаните во Улм сега привршувале. На 15 октомври, трупите на Неј успешно ги нападнале камповите во Михелсберг, а на 16-ти Французите почнале со бомбардирање на Улм. Австријците биле деморализирани и Мек сфатил дека нема надеж за да се спасат. На 17 октомври, Наполеоновиот емисар, Сегур, потпишал конвенција со Мек во која Австријците се согласиле да се предадат на 25 октомври доколку дотогаш не стигне помош. До Мек стигнале информаците за капитулациите во Хајденхајм и Нерешајм и се согласил да се предаде пет дена пред договореното на 20 октомври. 10.000 војници од австрискиот гарнизон успеале да побегнат, но огромното мнозинство од австриските сили на 21-ви излегле од градот и го положиле оружјето без инциденти.
Битката кај Трафалгар
Француските флоти биле сконцентрирани во Брест во Бретања и во Тулон на брегот од Средоземното Море. Освен тоа, Франција и Шпанија биле сојузници, па на располагање била и шпанската флота со седиште во Кадиз и Ферол.
Планот на Наполеон во 1805 година бил француската и шпанската флота во Медитеранот и Кадиз да ја пробијат блокадата и да се здружат во Западните Инди. Потоа ќе се вратат за да ѝ помогнат на флотата во Брест да ја пробие блокадата и заедно ќе го расчистат Англискиот канал од бродовите на Кралската морнарица, за да можат француските бродови да го извршат планираниот напад.
Западни Инди
На почетокот од 1804 година, адмиралот Хорацио Нелсон командувал со британската флота која го блокирала Тулон. Нелсон применил тактика на лабава блокада за да ги намами Французите во битка. Сепак, флотата на Вилнев успеала да ѝ побегне на флотата на Нелсон откако Нелсоновите бродови биле зафатени од бура. Вилнев поминал низ Гибралтарскиот Проток, се сретнал со шпанската флота и отпловил според планот до Западните Инди. Откако Нелсон сфатил дека Французите го преминале Атлантскиот Океан, тргнал во потера. Адмиралите од тоа време, поради бавноста на комуникациите, имале автономија во носењето на стратешки, но и тактички одлуки.
Кадиз
Вилнев се вратил од Западните Инди во Европа, за да ја пробие блокадата во Брест, но откако два од неговите шпански бродови биле заробени за време на битката кај Кејп Финистер, Вилнев се откажал од планот и отпловил кон Ферол.
За да ја нападне Англија, Наполеон морал да има доволно бродови пред Булоњ. Затоа флотата на Вилнев од 32 бродови требало да се приклучи на флотата од 21 брод на вицеадмиралот Гантоум во Брест, и заедно со ескадрилата од пет бродови на капетанот Алеман, би достигнале флота од 58 бродови.
Откако Вилнев испловил од Ферол на 10 август, Наполеон му наредил да се движи на север кон Брест. Загрижен дека Британците ќе го следат, на 11 август Вилнев тргнал на југ кон Кадиз (на југозападниот брег на Шпанија). На 26 август, флотата на Вилнев не била пристигната во Брест, па француските армиски корпуси во близина на Булоњ кои требало да ја нападнат Англија, го растуриле кампот и тргнале кон Германија.
Во Англија на 2 септември стигнала веста за здружената француско-шпанска флота во Кадиз. На 15 септември, Нелсон со својот брод Победа испловил од Англија каде што дотогаш бил на заслужен одмор.
На 15 август, Корнволис одлучил да одвои 20 бродови од флотата што го чувала Гибралтарскиот Проток и да се упатат на југ за да ги нападнат непријателските сили во Шпанија. Поради ова на Гибралтар останале само единаесет брода. Оваа одвоена флота ќе го сочинува јадрото на британската флота што ќе се бори кај Трафалгар. Нелсон се приклучил на флотата на 29 септември и ја презел командата.
Британската флота користела фрегати за да внимава на пристаништето, а главната сила била вон видното поле на 80 км западно од брегот. Пристаништето го чувале седум бродови.
Судир
Битката се одвивала според планот на Нелсон. Во 11:45, Нелсон го испрати сигналот за знамето: „Англија очекува дека секој човек ќе си ја заврши должноста“.
Во битката 27 воени бродови предводени од адмиралот Хорацио Нелсон ги победиле 33-те француски и шпански бродови предводени од францускиот адмирал Пјер Вилнев. Битката се одиграла на југозападниот брег на Шпанија, кај Кадис, близу ‘ртот Трафалгар. Поразената флота на французите и шпанците изгубила вкупно 22 брода, а победниците ниту еден.
Нелсон применил една нова тактика, наместо да ја постави флотата паралелно со противничката, тој ја поставил нормално на неа и со тоа се здобил со предност и покрај бројната надмоќ на непријателот.
Вовед во битката
По битката кај Улм, на 20 октомври 23.000 австриски војници се предале на Наполеон, а бројот на австриски затвореници се искачил на 60.000. Оваа победа на Наполеон била засенета со поразот на француско-шпанската флота во битката кај Трафалгар. Сепак, Французите продолжиле да напредуваат на копно; а на 13 ноември Австријците без отпор ја предале Виена на Французите.
По поразот на австриската војска во Улм, австриската армија се повлекла кон Виена, а руската војска под команда на генералот Михаил Кутузов исто така се повлекла на исток и на 22 октомври 1805 стигнала до реката Ил. Таму се здружиле со корпусот на Кинмаер кој што се повлекувал. На 7 ноември, Русите стигнале до Сент Пелтен, а потоа на 9 ноември ги уништиле мостовите преку Дунав.
По Биката кај Холабрун, австриската војска се собрала на рамнината источно од Брно. Откако Наполеон дознал дека сојузниците преминале во офанзива, почнал активно да се подготвува за претстојната битка. За да добие на време за пристигнување на дополнителни трупи, Наполеон испратил свој намесник, кој барал лично да се сретне со рускиот цар и понудил 24 часовно примирје. Барањата биле одбиени, но поради бавното движење на сојузничките сили, Наполеон добил доволно време. Наполеон од височинка можел лично да го набљудува приближувањето на непријателската војска до бојното поле (28, 29, 30 ноември).
Сојузнички планови и распоредување
Советот на сојузниците се состанал на 1 декември за да се разгледаат предлозите за битката. Сојузничките стратези имале две клучни идеи: да се соочат со непријателот и да го осигураат јужното крило кое водело кон Виена. Иако рускиот цар со својата непосредна придружба притискале за отпочнување на битка, австрискиот император Франц бил повнимателен и бил поддржан од Кутузов, главниот руски командант. Притисокот за борба од руските благородници и австриските команданти, сепак, преовладал и сојузниците го усвоиле планот на австрискиот началник на Генералштабот Вејротер. Според него требало да се нападне француското десно крило, за кое сојузниците забележале дека е недоволно заштитено, и да се направат диверзантски напади против француското лево крило. Сојузниците најголем дел од своите сили распоредиле во четири чети кои ќе ја нападнат француската десница. Руската царска гарда била резерва за руските трупи кои под команда на Багратион ја штителе сојузничката десница.
Битка
Битката започнала околу 8 часот кога првите сојузнички линии го нападнале селото Телниц, брането од Третиот линиски полк. Овде се воделе тешки борби. Во тоа време пристигнале првите луѓе од корпусот на Давут и ги исфрлиле сојузниците од Телниц пред и тие да бидат нападнати од хусари и повторно да го напуштат градот.
Сојузничките чети почнале да ја напаѓаат француската десница, но не биле доволно брзи, па Французите биле претежно успешни во одбивање на нападите. Всушност, сојузничките единици биле лошо распоредени, а акциите лошо темпирани: коњичките одреди под команда на Лихтенштајн од сојузничкото лево крило биле преместени на десното крило и во преместувањето налетале и забавиле дел од втората пешадиска чета која напредувала кон француската десница. Во меѓувреме, најистурените единици од втората чета го нападнале селото Соколниц, брането од 26-от лесен полк на Французите. Почетните сојузнички напади биле неуспешни и генералот Лангерон наредил бомбардирање на селото. Канонадата ги принудила Французите да го напуштат селото, а речиси истовремено, третата чета го нападнала замокот Соколниц. Французите во контранапад го вратиле селото, за подоцна повторно да бидат исфрлени од него. Борбите во оваа област привремено завршиле кога дивизијата на Фриант (дел од III корпус) повторно го зазел селото. Соколниц бил од стратешка важност на бојното поле, а контролата врз селото се менувала неколку пати во текот на денот.
„Еден брз удар и војната ќе заврши“
Околу 8:45 часот наутро, конечно задоволен од слабоста во непријателскиот центар, Наполеон го прашал Соулт колку време ќе им треба за да стигнат до Пратцен. На тоа маршалот одговорил: „Помалку од дваесет минути, господине“. Околу 15 минути подоцна, Наполеон наредил напад, додавајќи: „Еден брз удар и војната ќе заврши“.
Густата магла ѝ овозможила на француската дивизија неприметно да напредуваат. Руските војници и команданти на врвот од височинката биле запрепастени кога виделе колку многу француски војници им се приближуваат. Сојузничките команданти преместиле некои одреди за да им помогнат во жестоката борба. По едночасовни борби голем дел од оваа единица бил уништен. Преостанатите војници, претежно неискусни Австријци, биле принудени да се повлечат по падините. На север, дивизијата под команда на генералот Вандам ја нападнала областа наречена Старе Винохради („Стари лозја“) и разбила неколку сојузнички баталјони.
Французите стекнале огромна предност, но битката не била завршена. Наполеон му наредил на првиот корпус под команда на Бернадот да ја поддржи левата страна на Вандам и својот команден центар го преместил од ридот Журан во капелата Свети Антониј на височинката Пратцен. Сојузниците, кога увиделе дека се наоѓаат во тешка положба, одлучиле да ја испратат руската царска гарда со која командувал Големиот војвода Константин, брат на царот Александар. Тие во контранапад се судриле со силите на Вандам, и го поразиле. Насетувајќи проблеми, Наполеон ѝ наредил на својата тешка коњаница да тргне во напад. Коњаницата на Наполеон ги збришале Русите, но од обете страни се придодавале уште коњаници, и не се знаело кој ќе победи.
Русите биле побројни, но набрзо на французите им се придружила дивизијата на Друе. Коњичката артилерија на француската гарда ѝ нанела тешки загуби на руската коњаница. Русите биле разбиени, а многумина од нив загинале додека биле гонети од француската коњаница. Во битката на Пратцен тешко бил ранет Кутузов, а неговиот зет Фердинанд фон Тиезенхаузен бил убиен.
Крајна игра
Во меѓувреме, на најсеверниот дел од бојното поле се воделе тешки борби. Тешката коњаница на Принцот од Лихтенштајн почнала да ја напаѓа лесната коњица на Келерман откако успеала правилно да се позиционира на теренот. Силите на Келерман се засолниле зад пешадиската дивизија на генералот Кафарели откако им станало јасно дека Русите се бројчано надмоќни. Војската на Кафарели ги запрела руските напади. Следела долга и лута борба, но Французите победиле на крајот. V корпус на Французите по тешките борби успеал да ги натера трупите на Багратион да се повлечат од теренот.
Наполеон својот фокус го насочил кон јужниот дел од бојното поле каде што Французите сè уште се бореле со сојузниците за контрола на Соколниц и Телниц. Непријателот бил разбиен кај Соколниц и сојузниците побегнале од селото.
Кај сојузничката војска завладеала општа паника и почнале да бегаат во сите правци. За време на повлекувањето руските сили кои биле поразени од француската десница се повлекувале на југ кон Виена преку замрзнатото блато Сатшан. Француската артилерија започнала да ги бомбардира трупите и притоа се скршил мразот. Многу војници се удавиле во студеното блато, а потонале и десетици руски артилериски орудија. Многу давеници биле спасени од нивните непријатели. Меѓутоа, доказите на лице место, кои подоцна биле објавени во јавноста, наведуваат дека пресметката на Наполеон за катастрофата била најверојатно преувеличена; по негова инструкција, езерата биле исушени неколку дена по битката и биле пронајдени трупови на два-три војници и околу 150 коњи. Сепак, царот Александар I го потврдил инцидентот по војните.
Венецијански фронт или италијанска кампања од 1805 година
Во меѓувреме, во Италија, австриската Армија од Италија под команда на надвојводата Чарлс се борела против француската Италијанска армија под водство на маршалот Масена. Французите успеале да воспостават контрола врз стратешки значаен мост на реката Адиџе во Верона на 18 октомври, а потоа во битката кај Калдиеро (29 - 31 октомври 1805) помалубројните Французи ја поразиле супериорната австриска војска. Во ноември, Австријците се повлекле. Хабсбуршката војска од 4.400 војници која се задржала во Италија, била поразена и заробена од Жан Рејние и Лоран де Гувион Сен Сир во битката кај Кастелфранко Венето на 24 ноември 1805 година.
Англо-руска окупација на Неапол
Француските сили под команда на Сен Сир потоа се упатиле кон границата на Кралството Неапол. Французите биле внимателно набљудувани од англо-руските сили кои требало да го бранат кралството. По битката кај Аустерлиц, Русите се повлекле од Италија, а Британците, не сакајќи сами да го бранат Неапол се повлекле на Сицилија. Во меѓувреме, француските сили, стационирани во тој момент во Болоња, биле ставени под команда на братот на Наполеон, Жозеф Бонапарт. Но, фактички командант бил Андре Масена, кој командувал со I корпус и кому Жозеф му ја доверил инвазијата.
Француска инвазија на Неапол
На 9 февруари 1806 година, Масена го нападнал Кралството Неапол, а два дена подоцна, бурбонскиот крал на Неапол, Фердинанд IV побегнал на Сицилија, под заштита од британската флота. Неапол паднал во рацете на Французите и до крајот на февруари, само две места во кралството останале неосвоени. Тоа биле утврдениот град Гаета, северно од Неапол, и Калабрија на самиот југ од Италија, каде што бил стациониран остатокот од Кралската неаполска армија.
Фердинанд се надевал дека настаните од 1799 година ќе се повторат. Тогаш народното востание во Калабрија предизвикало пад на Партенопската Република (француска сестринска држава основана по поразите на Наполитанците за време на Војната на Втората коалиција. Сепак, таков бунт немало и на 3 март, генералот Жан Рејние, кој командувал со 10.000-на војска од Армијата на Неапол, ја нападнал Калабрија. Само неколку Калабријци се спротивставиле на француските сили и на 10 март 1806 година Кралската неаполска армија била тешко поразена во битката кај Кампо Тенезе. Фердинанд морал да го отстапи наполитанскиот трон на Французите. Еден ден по битката кај Кампо Тенезе, Жозеф бил прогласен за нов крал на Неапол. Последните трупи од неаполската армија веќе побегнале на Сицилија, а Французите ја имале под контрола цела копнена Италија, освен тврдината Гаета, која била под опсада од 26 февруари. Гаета се предала на 18 јули, а инвазијата завршила со победа на Французите.
Калабриско востание
Сепак, не одело сè по планот за Французите. Повеќе од месец дена, селаните од регионот ја хранеле неаполската војска и речиси гладувале. Жозеф не бил запознат со проблемите и можноста за бунт. Затоа и не испратил намирници на југот од Италија. Рејние ги запленил залихите со храна од месното население, по што тоа се кренало на бунт кон крајот на март. Бунтот започнал со мали партизански групи, и на крајот се проширил во цели села кои се кревале против Французите. Со оглед на тоа што тврдината Гаета сè уште не била освоена, Жозеф не можел да испрати дополнителни војници во Калабрија, а Рејние бил принуден во својата војска да регрутира сили од месното население од поголемите градови и паланки.
Имајќи предвид дека Рејние во Калабрија со мала војска се справува со бунтот, Британците организирале експедициски сили под команда на Џон Стјуарт за да спречат потенцијална инвазија на Сицилија и ако можат да предизвикаат бунт против Французите низ цела Италија. По првичните успеси на Британците, тие не му дале дополнителни трупи на Стјуарт, а не се обиделе да ја олеснат опсадата на Гаета. Француската артилерија конечно можела да ги бомбардира ѕидините со својот цел потенцијал, и Наполитанците на 18 јули се предале, а корпусот на Масена бил ослободен за други ангажмани.
По паѓањето на Гаета, Жозеф му наредил на Масена да му помогне на Рејние против Британците и Калабриското востание. Британците се повлекле во Сицилија. Но, во 1807 бунтот сè уште не бил задушен, а Масена побарал дозвола да ја откаже командата. За прв пат во Наполеоновите војни, Французите биле цел на брутална герилска војна од страна на бунтовното население. Французите сватиле дека единствен ефикасен начин за справување со такво востание е да се спроведат терористички тактики кои ги користел Рејние. Ова ги навестило истите проблеми со кои Французите, а особено Жозеф Бонапарт, ќе се соочат во Шпанија за време на Полуостровската војна. Аустерлиц и претходната кампања радикално ја промениле природата на европската политика. За три месеци, Французите ја окупирале Виена, десеткувале две војски и ја понижиле Австриската Империја. Овие настани не соодветствуваат со крутите структури на моќ од 18-тиот век, кога ниту еден голем европски главен град не бил под контрола на непријателска војска. По Аустерлиц следела скоро еднодецениска француска доминација на европскиот континент, но непосредно влијаела да ја поттикне Прусија да влезе во војна во 1806 година.
Франција и Австрија на 4 декември склучиле примирје, а според Договорот од Пожуна 22 дена подоцна Австрија излегла од војната. Австрија ги признала за француски териториториите заземена со договорите од Кампо Формио (1797) и Луневил (1801), се согласила да ѝ отстапи земја на Баварија, Виртемберг и Баден, кои биле германски сојузници на Наполеон, и да плати 40 милиони франци воени обесштетувања. Венеција му била дадена на Кралството Италија. Тоа било суров крај за Австрија, но не и катастрофален мир. На руската армија ѝ било дозволено да се повлече на сопствена територија, а Французите ја запоседнале Јужна Германија.
Во јули 1806 година, Наполеон го создал Рајнскиот Сојуз, мноштво германски марионетски држави кои при стапувањето во сојуз со Франција се обврзале да соберат армија од 63.000 луѓе. Со Наполеон како нивен „заштитник“, сојузните држави биле принудени да го напуштат Светото Римско Царство, кое било распуштено набргу потоа. Прусија, како главна сила на Средна Европа, била навредена од сето ова и започнала војна со Франција во 1806 година.
Во Италија, политичката ситуација останала непроменета до 1815 година. Британските и сицилијанските трупи го чувале бурбонскиот крал Фердинанд на Сицилија, а Наполеоновиот крал на Неапол ја имал котролата врз континентална Италија. Во 1808 година, Жоашен Мира станал крал на Неапол, откако Жозеф Бонапарт станал крал на Шпанија.
Прекинат однос
Бременоста се спречува така што, машкиот партнер го прекинува половиот однос и ејакулира надвор од вагината. Нема споредни ефекти и не чини ништо, но не заштитува од СПБ и ХИВ и не е така сигурна метода.
Жил Ромен
Жил Ромен (француски: Jules Romains, роден на во  - починал на  во ) — француски писател и поет, основач на литературно движење унанимизам. Негови најпознати дела „Knock ou le Triomphe de la médecine“ и „Les Hommes de bonne volonté“.
Биографија
Жил Ромен е роден на во, Франција. Во Париз завршил средно образование а потоа на престижниот École normale supérieure. Тој бил близок со групата „Абатство“, утописка група основана во 1906 година од страна на Шарл Вилдрак, а таму членувале и писателот Жорж Дијамел, сликарот Алберт Gleizes и музичар Алберт Глез.
Во 1927 година, тој ја потпишал петицијата во спротивност со Законот за општата организација на нацијата во време на војна, укинување на цела интелектуална независност и сите слободи на изразување. Неговиот роман Другаритњ во задната соба („Les Copains“) се појавил на англиски јазик во 1937 година.
Во текот на Втората светска војна, заминал во егзил во САД каде тој зборувал на радио преку Гласот на Америка, а потоа, со почетокот во 1941 година во Мексико учествувал во основањето на Францускиот институт за Латинска Америка.
Жил Ромен пишувал на многу различни теми. Тој бил избран за член на Француската академија на 4 април 1946 година. Тој служел како претседател на Меѓународната организација „ПЕН“, и светската организација на писатели од 1936 до 1941 година. Во 1964 година Жил бил именуван за член на орденот на Свети Авертин. По неговата смрт во Париз во 1972 година неговото место во Француската академија било заземено од страна на Жан де Ормесон.
Унанимизам
Ромен првично се смета за основач на на литературно движење унанимизам. Движењето започнало кон почетокот на 1900 година. Движењето се заснова на идеите на колективната свест и колективната емоција, како и на однесувањето на толпата, каде членовите на групата прават или мислат нешто истовремено. Движењето опофаќа творечко спојување со таков групен феномен, кој го надминува нивото на свеста на поединецот писател.
Етники етерија
Причини за појавување
За појавата на оваа организација постојат причини. Од една страна била неуспешната надворешна грчка политика и слабото влијание на Грција на Балканскиот Полуостров, намалувањата на расходите за грчката војска кој биле последица од политиката на грчкиот премиер Трикупис како и постојната економска криза.
Во текот на 80-те години на 19 век во Грција била извршена реформа на војската при што се создал млад офицерски кадар од понизок ешалон кој бил добро образуван, тие не се согласувале со лошиот однос на државата кон војската и грчкото општество.
Повисоките офицери во грчката армија дошле преку наследните привилегии и активно се вклучиле во грчката политика преку влегување во некоја партија, меѓутоа новите млади офицери не сакале да се приклонат кон некоја партија, но сакале да имаат по активна улога во политичкиот живот и затоа тие ја создале Етники етерија.
Нормативни акти, цел и финансии
Во август 1894 година офицерите најпрво ја формирале воената лига која на 12 ноември 1894 година се трансформирала во Етники етерија. Физиономијата на организацијата била уредена со три устави.
Тајниот карактер на организацијата се гледа во членот 2. Етники етерија била воено друштво и нејзини членови сè до октомври 1895 година (тогаш бил примен генералот Данглис), само младите офицери, во Етники етерија можеле да членуваат само професионални воените лица, меѓутоа според вториот устав можеле да членуваат и цивили, но воената компонента останала доминантна сè до карој и таа ја определувала дејноста на организацијата.
Во членот 5 било истакнато дека основоположниците на организацијата не сакаат да ја претворат во политичка сила и од тука во Етники етерија им било забрането да членуваат припадници на грчкото кралско семејство како и министри од владата, меѓутоа во текот на 1896 година во организцијата влегле истакнати грчки општественици, а меѓу нив се нашле Георгиос Филаретос (политичар и писател), Спиридон Ламброс (професор на Атинскиот универзитет), Николаос Политис (писател), Лукас Беллос (лекар, пратеник), а блиски до Етники етерија биле Димитриос Ралис, Атос Романос, Николаос Левидис.
Според членот 6 секој член на друштвото морал да положи заклетва во име на Бога и татковината, дека ќе работи во интерес на друштвото и нема да преземе нешто во спротивност со целите на друштвото.
Во членот 9 било истакнато дека секој член на друштвото кој бил приман морал да даде не помалу од 5 драхми, а месечната членарина изнесувала од 1 до 3 драхми во зависност од социјалната положба.
По Грчко-турската војна биле проверени сметките на друштвото и од нив се гледа дека располагале со големи финансиски средства.
Првата година располагале само со 245 драхми, следната година сумата се искачила на 2082 драхми, во 1896 година располагале со 80 413 драхми, а финансиските средства до Грчко-турската војна достигнале 1 149 094 драхми.
Хиерархија и односи со грчкото општество
Раководното тело понекогаш било нарекувано како Поголемата или Невидливата власт.
За односот на друштвото кон грчкото општество и односот на самото општество кон ораганизацијата постојат две гледишта.
Невидливата влада по привлекувањето на клучните личности од политичката и духовната власт, почнала да игра улога на најважен фактор во внатрешната политика. Според ова гледиште Грчкиот премиер Делијанес се обидел но не успеал да ја контролира Етники етерија.
Космос-1490
Космос-1490 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Етники етерија
Хиерархија и односи со грчкото општество
Според другото гледиште, иако Етники етерија се претставувала за независна организација таа бил под контрола на грчкиот крал и како таква таа работела во негов интерес.
Врбени
Врбени може да се однесува на:
Космос-1490
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на орбита околу Земјата на средна висина. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 675,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 9171 км, а најмалото на 9087.
Етники етерија
Прва акција
Во 1894 година започнала Ерменската криза со што повторно се разгорело Источното прашање, а ведна потоа започнува и востанието во Крит.
Сето тоа влијаело врз идната дејност на Етники етрија. Треба да се истакне дека нема конкретни податоци кој би укажале на контакти меѓу членовите на Етники етерија и критските востаници од друга пак страна самата организација била насочена кон Македонија поради што дипломатскте претставници во Атина ја нарекуваат Македонски комитет.
Македонија имала предност поради успехот на Бугарската пропаганда и ослабените позиции на Цариградската патријаршија.
Во февруари 1896 година при друштвото биле формирани разни комисии кои требало да соберат материјали за проучување на Македонија од секоја гледна точка <ref name="KS" ''Δαγκλής, Π. Αναμνήσεις – έγγραφα – αλληλογραφία…, σ. 138''.
Во летото 1896 година Етники етерија ја организира својата прва вооружена акција која е позната како Андартска провокација.
Целта на акцијата е да се подобрат грчките позиции во Македонија и да и се покаже на Европа дека и Грците имаат свои права и интереси во оваа земја.
Критското прашање
Во Грција на преден план излегло прашањето како таа криза да се искористи за сопствени интереси. Од своја страна грчката влада се стремела да ја стабилизира политичката и економската ситуација и се обидела да изнајде компромисно решение за надворешниот долг, меѓутоа за Етники етрија главно прашање националните интереси. Друштвото се изјаснило како противник на попустливата политика на влада, како што тие ја оцениле, владата сакал да одржува добри односи со Отоманското Царство.
Грчкиот премиер Делијанис и неговата влада направиле обид да се спротивстават на растечкото влијание на Етники етерија и националната хистерија кое ова друштво го ширело.
Премиерот бил дури и на мислење да создаде свое друштво кое ќе се спротивстави на самата Етника етерија. Имало обиди за притисок врз грчките политичари и општестевеници кој ја поддржувале ЕЕ, меѓутоа без успех.
Етники етерија од своја страна во голема мера го контролирала атинскиот печат и преку него влијаела врз општестевното грчко мнение, постојано се повикувало на воени акции и се организирале антитурски митинзи.
Раководителите Етники етерија не сакале војна со Отоманското Царство тие поскоро посакувале да ги принудат Големите сили на отстапки.
Етерија сакала да го искористи критското прашање за да докаже дека на грчката држава и се потребни воени подготовки за да нема одстапувања пред националните интереси.
Друштвото го користи критското прашање и во август 1896 година, тоа испратило 30 воени офицери и 20 подофицери кој влегле во контакт со раководителите на критското револуционерно движење, ги снабдиле со муниција и оружје и учествувале во борбите со Турците.
Етерија најверојатно успеала да ги убеди раководителите на критското востание дејка има голема сила и влијание, неуспешните реформи на Крит во втората половина на 1896 година, неподдршката на грчката влада како и задлобочувањето на Источната криза сè на сè довеле до промена на целите на критското движење.
Критското движење во согласност со Етерија истакнало дека се залага за присоединување на Крит кон Грција. Некој историчари сметаат дека во почетокот на 1897 година, Етрија контролирала голем дел од општетственото мнение, голем дел од политичарите во Грција, Етарија успеала да добие и доминантна улога сред криткото движење.
Кулминација
Насилствата над христијаните во Хана како и во другите градови на островот придонеле да се разгорат страстите во Атина и да дојде до промена на грчката официјална политика кон критското прашање.
Во армијата започнал силен ентузијазам за да се направи нешто за да дојде до национално обединување. Таквите случувања во армијата го натерале грчкиот воен министар во заминување да му пренесе на бугарскиот дипломатски претставник Димитров дека грчката армија е толку раздвижена од критските настани што би можела да се нафрли врз Турција и да предизвика војна, која грчката влада не ја сакала.
Меѓутоа под притисок на военото, опозициското и општествено мнение, грчката влада морала да се согласи на испраќање на два воени кораба за Крит.
Веќе во почетокот на 1897 година Етерија ја има целосната поддршка на грчкиот двор и влада за започнување на дејсвтија. Во март Делијанис на префектите во Лариса и Трикала како и на командантот на армијата во Теалија, генералот Макрис да не се преземаат никакви акции против четите на Етрија, туку напротив на секој можен начин да им се даде поддршка.
Четите на Етники етерија кој се готвеле да дејствуваат во Македонија и Епир се организирале со содејство на управниците и било договорено точното место кое ќе го заземат овие чети при распоредувањето на грчката војска.
Од тој момент грчката влада тргнала кон падот кој довел до војна со Отоманското Царство, иако реално Грција не била подготвена на таква војна.
Грчко-турска војна
Големите сили го направиле последниот обид за избегнување на војната и затоа тие на 2 март 1897 година се произнеселе за полна политичка автономија на Крит меѓутоа требало да се запази суверенитетот на турскиот султан но војната била неизбежна.
Грчката војска под команда на полковникот Васос го објавиле во името на грчкиот крал, присоединувањето на Крит кон Грција.
Повод за започнувањето на војната е навлегувањето на четите на Етрија на османска територија, а според бугарскиот дипломатски претставник тие навлегле во согласност и содејство на грчката влада.
Овие чети во почетокот успеваат да напредуваат но при средбата на редовната турска армија се принудени да се повлечат. Таквите судири кои започнале на 16 април постепено се претвориле во воени дејствија.
Грчката армија била поделена на два дела, во Тесалија под команда на грчкиот престолонаследник Константин и Епир под команда на генералот Манос.
Освен редовната армија во воените дејствија учествувале и четите на Етники етерија со јачина од околу 6.000 души, грчки доброволци од околу 9.000 души кој не успеале да стигнат на бојното поле, а имало и доброволци од странство околу 3.000 гарибалдици, Англичани и Французи.
Меѓутоа, грчката армија не била подготвена за оваа војна и Грција била поразена по што бил потпишан мировен договор на 04.12.1897 година. По неуспешната војна новиот грчки премиер Теотокис ја растурил Етники етерија.
Значење
Од една страна со појавата на ваквата организација во политичкиот живот на Грција ја отворила Пандорината кутија за појава на нови слични такви организации во иднина со што грчкото општество добивало милитаристички дух, а на штета на демократијата, од друга страна пак Етерија ја започнала борбата за Македонија, односно го започнала андартското вооружено дејствување во Македонија.
Ако во поранешниот период островот Крит бил централното надворешно прашање, од тогаш натаму Македонија сè повеќе станувала актуелна за грчката политика, иако никогаш заборавена, сето тоа ќе кулминира со бројните андартски чети и поделбата на Македонија по Балканските војни.
Весли Снејдер
Весли Бенjамин Снејдер (Wesley Benjamin Sneijder,, познат и под други грешни имиња; роден на во Утрехт) — холандски фудбалер кој игра за францускиот прволигаш Ница во средниот ред и за репрезентација на Холандија.
Игра на позицији играч за врска во средниот ред и важи за еден од најперспективните играчи на оваа позиција. Важи за играч со прецизен и јак удар, иако е мал по раст (170 -{cm}-, 67 -{kg}-).
Во Август 2007 година гигантот Реал Мадрид го купил за 27 милиони евра. Во првите три настапи за Реал Мадрид постигнал четири гола и стекнал стално место во првата постава. На 27ми август 2009 година го откупил Интер за 15 милиони евра. Во клубот го добил дресот со број 10.
Настапил за репрезентацијата на Холандија на Европското првенство 2004 и 2008 година и на Светското првенство 2006 година. Повторно е изабран како дел од холандската репрезентација за ФИФА Светско првенство во фудбал 2010 и ФИФА Светско првенство во фудбал 2014 година.
Со Ајакс го освоил првенството на Холандија во сезоната 2003/04 и купот во сезоните 2005/06, 2006/07. Со Реал го освоил првенството и суперкупот на Шпанија во сезоната 2007/08. Со Интер го освојува првенството и купот на Италија 2009/10, како и Лигата на шампионите истата сезона.
Презерватив
Презерватив (préservatif) или кондом (condom) е гумичка направена од латекс или друг материјал. Штити од забременување и од СПБ и ХИВ. Може да се купи во продавница, без рецепт. Достапен е за машки и за женски. За да заштитата биде ефикасна, треба да се користи според упатството.
Машките треба да го стават кондомот, кога пенисот е во ерекција пред да навлезе во партнерот. При извлекување на пенисот надвор, држето го кондомот наспроти него. Поефикасен е во превенција од забременување кога мажот го извлекува пенисот надвор, пред да ејакулира. Погрешно се верува дека два кондоми еден преку друг, штитат подобро.
Постои и женски кондом, наречен фемдом, кој се става во вагината на жената, пред полов однос. За време на односот пенисот навлегува внатре во женскиот кондом. Заштитува од СПБ и ХИВ. Ако истовремено се употребуваат и спремициди, заштитата е подобра. Кондомот не треба да се подмачкува со масло или вазелин. За подмачкување може да се употреби специјален гел. Постои можност кондомот да се скине. Најдобро е да се чува на ладно и темно место. Ако се чува на топло (на пример во џебот од пантолоните, подолго време) може да е помалку ефикасен, и да се скине при употреба. Ги има различни бои, големини и со различни мириси.
NGC 7758
NGC 7758 — елиптична галаксија во соѕвездието Водолија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7758 се споменува и како ESO 606-10, NPM1G -22.0413.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7758 е од видот E/SB0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,1 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 7758 има привидни димензии од 0,7' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 48 м 55,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -22° 1' 27"". Положбениот агол на објектот е во износ од 118°.
Реја (митологија)
Реја старогрчката митологија била божица, мајка на Олимписките богови Деметра, Хестија, Хера, Ад, Посејдон и Зевс.
NGC 5330
NGC 5330 — елиптична галаксија во соѕвездието Водна Змија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5330 се споменува и како ESO 445-68, MCG -5-33-28A.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5330 е од видот E3. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. NGC 5330 има привидни димензии од 0,7' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 52 м 59,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -28° 28' 14"". Положбениот агол на објектот е во износ од 6°.
Други поделби
Проучување на NGC 5330 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 49316. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 371; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6728. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 89.
Болничарски доброволец
Bолничките доброволци - луѓе кои работат без редовна плата во различни здравствени установи, обично под директен надзор на медицинските сестри.
Во Соединетите Држави, услугите на доброволците се од значителна важност за поединечните пациенти, како и за здравствениот систем воопшто. Некои луѓе волонтираат за време на средно училиште или колеџ (и поретко на ниво на средно училиште), од љубопитност за здравствени професии, интерес да научат да бидат на услуга во волонтерска организација во заедницата или со цел да ги задоволат барањата за општокорисна работа како што бараат некои училишта. Покрај тоа, другите луѓе избираат да волонтираат во подоцнежните фази од нивниот живот, особено по пензионирањето.
Историја
Обично болницата спонзорирала доброволци од „Candy Striper“ или „Blue Teenager“, но не и од двајцата.
Должности
Должностите на доброволците во болницата варираат во зависност од установата. Доброволците можат да работат во области за прием на персонал и продавници за подароци; податотеки и добивање документи и пошти; вадење ѓубре; чист; обезбедување административна резервна копија; помагање при истражување следејќи ги строгите процедури за стерилизирање на лабораториско стакло и пластични садови, познати како автоклав; помагање на посетителите; посета со пациенти; или пренесување на разни мали предмети како цвеќиња, медицински досиеја, лабораториски примероци и лекови од единица до единица. Други волонтерски задачи вклучуваат водење програма за музика или уметничка терапија, каде доброволците цртаат или свират инструмент за пациентите. Некои болници користат дури и доброволци да ги гушкаат новороденчињата.