cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Класичен латински јазик
Класичниот латински јазик — облик на латинскиот јазик кој го користеле Старите Римјани во класичната латинска книжевност. Се користел во текот на Златното доба на латинската книжевност —грубо земено I век п.н.е. и раниот I век н.е.—можеби протегајќи се и низ Сребреното доба—грубо, I и II век.
Латинскиот во Златното доба
„Златното доба“ на латинската книжевност (лат. Latinitas aurea) е периодот кој се протега од околу 75 п.н.е. до 14 н.е., покривајќи ги последните години на Римската Република и владеењето на Октавијан Август. Многу класицисти сметаат дека овој период претставува највисока точка во латинската книжевност, и дека тогашната употреба на јазикот ја поставила нормата на изразување кон која сите подоцна се стремеле.
Поезија
Првиот поет од златното доба се смета дека бил Лукрециј, кој напишал долга филозофска поема во која расправа за Епикуријанството, За природата на нештата.
Катул пишувал малку подоцна. Тој ја вовел натурализацијата на грчката лирска стиховна форма во латинскиот. Поезијата на Катул е лична, понекогаш еротска, понекогаш игрива, а често навредлива. Пишувал исклучиво во грчки метри. Тешката рака на грчката прозодија продолжила со изразено влијание врз стилот и синтаксата на латинската поезија сѐ до надоаѓањето на Христијанството, кое барало нова форма на химнодија.
Хеленизираките тенденции во Златното доба доживеале расцут кај Вергилиј, чија Енеида е епска песна во духот на Хомер. Слични тенденции забележуваме и кај Хорациј, чии оди и сатири се во стилот на грчката антологија, аи кој ги користел речиси сите фиксни грчки форми во латинскиот. Овидиј исто така пишувал долги и ерудитивни поеми на митолошки теми, како и полусатирични дела како Уметноста на љубовта (Ars Amatoria). Тибул и Пропертиј истот ака пишувале песни по пример на нивните грчки претходници.
Проза
Историографијата била важен жанр во класичната латинска проза; тука спаѓаа Салуст, кој пишувал за Заговорот на Катилина и Војната против Југурта, единствените негови сосема зачувани дела. Друг историчар, Ливиј, во своето дело Од основањето на градот Рим, ја напишал историјата на Рим. Делото имало 142 книги, од кои само 35 се зачувани.
Латинскиот во Сребреното доба
Класичниот латински продолжил да се употребува и во т.н. „Сребрено доба“ на латинската книжевност, кое се протега низ I и II век, и доаѓа веднаш по Златното доба. Традиционално, но неправедно, за книжевноста од Сребреното доба се смета дека има пониска вредност од таа на Златното доба, иако соврмените историчари сметаат дека причина за намалувањет на квалитетот бил преголемиот напор за емулирање на Златното доба, кој е одговорен за 'неуредниот' стил на учењето на реторика. Ова време се нарекува и „поавгустовско“.
Писатели од Сребреното доба се:
Во Сребреното доба се издадени единствените познати романи: Златното магаре од Апулеј и Сатирикон од Петрониј.
Стилски промени
Латинскиот од Сребреното доба може да се подели на два периода: период на радикална експериментација во втората половина на I век н.е., и обновениот Неокласицизам во II век н.е.
За време на Нерон и Домицијан, поетите како Сенека Помладиот, Лукан and Статиј започнале уникатен стил кој наизменично ги воодушевувал, гадел и чудел подоцнежните критичари. Стилисички, Неронската и Флависката книжевност укажува на воздигањето на реториката во доцноримското образование. Стилот на овие автори е непогрешливо рецитативен — понекогаш елоквентни, а понекогаш бомбастични. Насекаде блескаат егзотичната лексика и наострените афоризми, иако понекогаш за сметка на тематската кохеренција.
Тематски, книжевноста од доцниот I век бележи интерес во ужасни насилства, маѓепсништва и екстремни страсти. Под влијание на Стоицизмот, боговите се намалуваат во важност, а физиологијата на чувствата доаѓа на прв план. Страстите како гнев, горделивост и завист се насликуваат на речиси анатомски начин со воспаление, оток, подигања на крв и жолч. Кај Статиј, дури и инспирацијата од Музите се нарекува calor („грозница“).
Додека нивната тематска и дикциска екстремност предизвикала несогласување кај античките и современите неокласицисти, истите биле фаворизирани за време на европската ренесанса, а англиските модернистички поети за нив пројавиле заживеан интерес.
А. ден Долард
'''А. ден Долард (A. den Doolaard; Зволе, 7 февруари 1901 – Хундерло, 26 јуни 1994) — псевдоним за холандскиот писател Корнелис Јоханес Георг (Боб) Спулстра Помладиот' (Cornelis Johannes George (Bob) Spoelstra jr.''). Автор е на бројни книги од различен вид книжевност: романи, патописи, раскази, поезија.
Животопис
Ден Долард учел во гимназијата во Хаг. По смртта на татко му работел како сметководител во нафтено претпријатие (1920-1928). Во 1926 тој го прави своето деби на полето на книжевноста со стихозбирка. Во 1928 година ја прекинува работата како сметководител и започнува со долги и чести патувања низ Балканот и Франција, каде што работел како ѕидар, собирач на грозје, земјоделски и пристаништен работник.
Кога германската армија навлегува во Холандија во 1940 година, тој и неговата сопруга избегале на југ. Успева да пристигне во Англија, откако поминал скоро една година во Франција.
По Втората светска војна, ден Долард се враќа во Холандија. Од 1954 година со семејството живее во Хундерло.
Книги за Македонија
А. ден Долард често ја посетувал и Македонија. Поттикнат од Охрид и убавините на Охридското Езеро, го напишал романот „Свадбата на седумте Цигани“ (De bruiloft der zeven zigeuners), кој за првпат бил објавен во 1939 година, а потоа доживеал многу изданија. Главното дејство во романот се одвива во градот Охрид и покрај Охридското Езеро, поради што оваа книга се смета за значаен фактор во претставувањето на Охрид и Македонија кај пошироката читателска јавност во Холандија.
А. ден Долард во Македонија нашол инспирација и за други книги :
Романот „Свадбата на седумте Цигани“
Повеќе за романот види во „Свадбата на седумте Цигани“
Романот „Свадбата на седумте Цигани“ е единствената книга од А. ден Долард, која е преведена на македонски јазик и по која овој автор е познат во Македонија уште пред книгата да биде преведена. Во суштина, оваа книга претставува љубовна приказна меѓу младата охриѓанка Душка и белосветскиот скитник и женкар, фотографот Бранко, кој по многу години успева да ја најде вистинската жена на својот живот.
Според македонскиот писател Мишо Јузмески, кој го има истражувано делото на А. ден Долард, а има и пишувано за него во својата книга „Пофални слова“, книгата „Свадбата на седумте Цигани“ е „повеќе од книга“ и затоа таа може да се смета за „камен темелник на холандско-македонското пријателство“.
Во „Пофални слова“, во статијата под наслов „Охридска љубовна легенда“, Јузмески пишува:
Споменик на А. ден Долард во Охрид
На 29 мај 2006 година, во Охрид е откриен споменик во чест на А. ден Долард. Споменикот е дизајниран од македонскиот архитект Владимир Таиќ, според идејата на шефот на Холандско-македонската стопанска комора во Македонија, Петер Џон Босе. На откривањето на споменикот во Охрид присуствуваа потомците на А. ден Долард.
Македонците за А. ден Долард
А. ден Долард и неговиот роман „Свадбата на седумте Цигани“ во Македонија имаат бројни почитувачи. Самиот автор при своите чести посети на Македонија има воспоставено бројни пријателски врски, посебно со охриѓани чиј град бил и најчестата цел на неговите посети. Во Охрид и денес меѓу постарите жители често се зборува за средбите со холандскиот писател.
Куфер (роман)
Куфер (руски: Чемодан) - роман на рускиот писател Сергеј Довлатов од 1986 година. Со него, Довлатов станал познат како во Русија така и во светот.
Содржина
Романот се состои од предговор и осум раскази:
Ивон Андершон
Ивон Андерсон, родена 1951 година, е шведска христијанско-демократска политичарка. Таа била особено активна во академските дебати. Таа била член на Риксдагот од 1998 до 2014 година.
Христијанска деноминација
Христијански деноминации — посебни и одвоени верски заедници во рамките на христијанството. Иако го делат истото име и верување, христијаните се структурно поделени во одделни и различни традиции и црковни заедници.
Поделбите и особеностите помеѓу одделните деноминации се дефинирани со црковната доктрина и авторитет. Прашања што создаваат неединство се на пр. Христовата природа, апостолското наследство и папскиот примат.
Најголемата деноминација е католицизмот, следи протестантизмот, а ним им се придружува и англиканизмот, кои заедно преовладуваат на Запад. На Исток, преовладуваат православието и монофизитизмот.
Христијаните имаат различни ставови за Црквата, заедницата на верниците, востановена од Исус Христос преку апостолите. Но, без оглед на разликите во теологијата и науката, тие главно меѓу себе се сметаат за христијани и членови на една заедничка христијанска црква.
Берит Анднор
Берит Анднор (родена на 20 ноември 1954 година) е шведска социјалдемократска политичарка. Таа била министерка за социјални работи на Шведска 2004–2006 година.
Биографија
Берит Анднор пораснала во работничко семејство во Гетеборг, а таа и нејзината сестра биле првите на нејзиното семејство на кои им била дадена можност да се здобијат со високо образование. Таа има универзитетска диплома за социјална работа од Универзитетскиот колеџ во Естерсунд (сега Универзитет во Средна Шведска ) во Јемтланд, и оттогаш живее во регионот.
Во 1980-тите, таа работела како директор на службите за социјална заштита во општина Берг. Во 1982 година, таа била избрана во окружниот совет, а од 1986 до 1991 година, таа седнала во неговиот извршен одбор, што бил почеток на нејзината кариера како политичар со полно работно време. Во 1991 година, таа била избрана во Риксдагот за пратеник. Таа избрала да ја фокусира својата работа како парламентарец на прашањата за родовата еднаквост и политиката на пазарот на трудот.
Оттогаш, Анднор извршувала голем број високи функции, како што се потпретседател на Парламентарното собрание на Советот на Европа, 1996-1998 година, и претседател на шведскиот национален одбор за пазарот на трудот, 1997-2000 година. Таа, исто така, беше член на извршниот комитет на Националната федерација на социјалдемократски жени во Шведска од 1995 до 2003 година.
Сепак, нејзиното име не било многу познато на јавноста кога премиерот Горан Персон ја поставил за министер за деца и семејства во 2002 година. На 1 ноември 2004 година, таа станала министерка за социјални работи.
Од октомври 2006 до 2010 година, таа била претседател на уставниот комитет на Риксдаг, а по изборите во 2010 година, таа го напуштила Риксдагот.
Во 2011 година, таа била назначена за гувернер на округот Блекинге со мандат од 1 октомври 2011 до 30 септември 2017 година. Таа го наследила Гунвор Енгстром.
Лакомец
Особености
Живее во северните шуми низ светот. Лакомецот е долг 65-90 см, висок 36-45 см, тежи 9-30 кг; бушавата опашка му е долга 13-26 см. Неговото тело е силно и набиено, како тело на мечка, а прекриено е со долго, густо крзно. Лакомците се мошне агресивни и храбри борци. Благодарејќи на силните раце и нозе и широките стапала можат брзо да трчаат по снег. Освен тоа, можат да се качуваат по дрвја и извонредно пливаат. Можне се издржливи, и одеднаш можат да претрчаат 10-15 км, а дневно претрчуваат и по 50 км. Нивната исхрана е разновидна, се хранат со елени, зајци, глодачи и птици, но и со јајца и бобинки, како и со мрша. Лакомците не спијат зимски сон, туку се активни преку целата година. Брлози прават меѓу корења, под карпи или ги копаат во снежни наноси. Женките котат млади дури еднаш во две години, а потоа 8-10 недели ги хранат со своето млеко и остро ги бранат.
Биосферен резерват Калакмул
Биосферен резерват Калакмул (Reserva de la Biósfera de Calakmul) — биосферен резерват кој се наоѓа во на полуостровот Јукатан во Мексико, во општината Калакмул во државата Кампече и на југ се граничи со гватемалскиот департмент Ел Петен. Зафаќа 7.231 км вклучува околу 12% од суперенијалните џунгли во Мексико. Резерватот, основанан во 1989 година, е еден од најголемите заштитени области во Мексико, опфаќајќи повеќе од 14% од државата. Важниот археолошки локалитет од пред-колумбиската Мајанска цивилизација, Калакмул, едно од најголемите познати мајански археолошки наоѓалишта, се наоѓа во биосферниот резерват.
Флора и фауна
Резерватот и соседните пошумени области на Мајанскиот биосферен резерват (Reserva de la Biosfera Maya) во гватемалскиот департмент Ел Петен, формираат еден од најголемите и најмалку нарушените делови на дождовната шума на Америка, северно од Колумбија. Шумата е класифицирана како сува шума на запад и висока и средна висина супергодишна дождовна шума на исток. Меѓу дрвја, постојат сејби, Хондурашки махагони (Swietenia macrophylla), задушителни фикуси (Ficus), чака (Bursera simaruba) и чикозапоте (Manilkara chicle).
Биосферата е дом на 86 видови цицачи, од кои 18 може да се најдат во Службениот регистар на мексиканска екологија, ресурс кој ги оцртува флората и фауната кои се во опасност од истребување, ретки, загрозени или се под заштита. Оваа област е дом на 5 од вкупно 6 големи мачки кои потекнуваат од Мексико. Ова ја вклучува неговата мала, но здрава популација на јагуари, како и јагуарунди, окелоти, пуми и маргини. Фауната вклучува и централноамерикански агутис, пајакот мајмун, гвантемслискиот црн дрекавац, белонос коати и папагали.
Закани
За резерватот е дадена ознака за критично загрозност, што значи дека мора да се преземат навремени мерки за продолжување на заштитата и зачувувањето на неговата биоразновидност. Овие закани вклучуваат: Раст на населението, егзистенцијален лов и ловокрадство, туристичка инфраструктура и појава на автопати и патишта.
Човечката популација во резерватот рапидно се зголемува од 80те години на минатиот век, како резултат на зголемената миграција, како и големиот наталитет. Ова предизвикало зголемено оптоварување на природните ресурси како резултат на земјоделското и сточарството на месното население.
Иако 80% од ловот во резерватот е направен за лична потрошувачка меѓу месното население, овој егзистенцијален лов има сè подрастично влијание врз популациите на дивиот свет. Овие животни ги ловат и воените единици кои се на активна должност во областа.
Постои зголемена количина на туристичка активност, откако резерватот добил ознака од УНЕСКО, што создало неколку проблеми. Иако во регионот има малку вода, потрошната вода во близина на селата или градовите е резервирана за туристите, што создава недостиг на вода кај месното население. Расте свеста за можна криза со вода поради неможноста да се исполнат потребите на месното население и туристичката индустрија.
Поради проблеми со дизајнот на резерватот, изградени се две главни патишта што минуваат низ две од јадрите, важни области на резерватот. Имало предлози за туристичка дестинација наречена Маја Светот што би вклучувала автопат што поврзува различни области на биосферниот резерват. Иако засега се ставаат настрана плановите за автопатот, во тие области продолжува да се гради хотел.
Политички прашања
Областа бил прогласена за резерва на биосфера од Карлос Салинас де Гортари во 1989 година. Наведените причини за назначувањето беа заштита на биолошката разновидност, како и заштита на бројните антички урнатини на Маите кои се наоѓаат во границите на резерватот. Оттогаш постои диспаритет помеѓу ставовите и филозофиите на месното население кое живее на земјата и оние владини претставници и урбани екологисти кои сакаат да ги заштитат нејзините ресурси.
Луѓето кои живеат на земјата се мигранти што претставуваат 23 од 32 држави во Мексико кои биле привлечени од земјата во 60те години на минатиот век кога мексиканската влада воспоставила проекти за дистрибуција на земјиште. Иако нивните култури може да се разликуваат, тие го делат заедничкиот идентитет на кампесините и на егзистенцијалните земјоделци кои живеат надвор од земјата. Како егзистенцијални земјоделци, сите тие имаат заедничко верување дека животната средина е место за работа, што е во спротивност со агендите на еколозите и владините службеници кои сметаат дека „идеалната средина е лишена од човечко присуство“. Овие надворешни партии имаат менталитет „не допирај“. Така, „Кампесиносите“ создале единствен фронт во притисок за пристап до важни ресурси што им овозможуваат да земјоделуваат и да се обезбедат за себе.
Во 1991 година, мексиканскиот претседател им дал на Кампесинос „грижа за резерватот“ што обезбедило средства за помош во заштитата на преостанатите шуми, истовремено охрабрувајќи ја самостојноста во локалниот земјоделски сектор. Ова е во согласност со филозофијата дека биоразновидноста е „разновидност во употреба“.
Елгерсбург
Елгерсбург (Elgersburg) — општина во округот Илм, во сојузната покраина Тирингија, Германија.
Географија
Елгерсбург се наоѓа на северниот раб од Тириншката Шума, на надморска височина од околу 500 метри. Најзначаен врв во општината е Хое Варте со 765 метри со кулата „Карл Едвард“ и Румпелсберг со 799 метри, што е највисока точка во општината.
Соседни општини
Почнувајќи од север, општината се граничи со следниве општини: Мартинрода, Илменау, Зул и Гератал.
Јужноамериканско првенство во фудбал 1939
Јужноамериканско првенство во фудбал 1939 — 15-то издание на првенството кое денес е познато како Копа Америка, главниот интернационален фубдалски турнир за државните репрезентации од Јужна Америка. Натпреварувањето било организирано од КОМНЕБОЛ, главното тело на Јужноамериканскиот фудбал, и се одржало во Перу од 15 јануари до 12 февруари 1939 година. На турнирот учествувале 5 репрезентации. Турнирот бил освоен од страна на Перу, второто место припаднало на репрезентацијата на Уругвај а третото на репрезентацијата на Парагвај.
Теодоро Фернандес, репрезентативец на Перу, бил најдобар стрелец со 7 голови.
Учесници
1.
2.
3.
5.
Голгетери
7 голови
5 голови
3 гола
2 гола
1 гол
NGC 2816
NGC 2816 — спирална галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2816 се споменува и како NGC 2742, UGC 4779, MCG 10-13-57, CGCG 288-19, IRAS 09036+6040.
Откривање
Објектот е откриен на 30 март 1832 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2816 е од видот Sc. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 2816 има привидни димензии од 3' х 1,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 7 м 33,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 60° 28' 46". Положбениот агол на објектот е во износ од 87°.
Агим (Албанија)
Агим — село во јужна Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград, во истоимениот округ и во општината Пошње.
Ферментација
Анаеробното дишење за голем број организми претставува единствен катаболички процес во кој се ослободува енергија. Тоа што при анаеробното дишење не се ослободува целата енергија, туку само дел од неа, претставува основна причини што анаеробните организми трошат поголемо количество органски материи. Ослободената енергија со анаеробното дишење е околу 30 пати помала од количеството на енергија ослободена при аеробното дишење. Во природата постојат микроорганизми кои живеат во услови на кислороден дефицит. Такви се: квасочните габи - квасци, млечно-киселите бактерии и оцетнокиселите бактерии. Тие на различен начин ја разградуваат пирогроздовата киселина, поради што се добиваат и различни крајни производи на дишењето, какви што се: етил алкохол, млечна киселина и други материи. Ослободувањето на енергијата на овој начин се нарекува ферментација или вриење.
Ферментација на вино
Ферментацијата е процес преку кој шекерот во грозјето се претвора во алкохол. Се одвива со помош на квасните габички кои ги има во разни форми. Ферментацијата се дели на два дела на бурна и тивка. Бурната трае околу 3-5 дена или 4 до 7 дена зависно од температурата (ако е на поладно и повеќе ако е топло помалку). Исто така, и почетокот на ферментацијата е зависен од температурата(ако е ладно времето почнува после 4 и повеќе дена ако е топло почнува за еден ден. Најдобра температура за првата ферментација е околу 25 до 28 С°. Тогаш ферментацијата почнува за 2 до 3 дена. За тоа време се внимава комините да бидат облиени со вино што се постигнува со секојдневно налегање на комините.
Бурната ферментација се врши со присуство на кислород и во тоа време квасните габички се размножуваат во огромен број. По бурната ферментација, младото вино се оделува од лупките и семките и се преточува во чисти садови со што почнува втората (тивка) ферментација. за време на втората ферментација квасните габички се изолирани од кислородот и го користат шеќерот за да преживеат при што го претвораат во алкохол. За време на втората ферментација се врши преточувања на виното. Првото преточување се врши за време од 2 до 3 недели а второто некаде во јануари или февруари. Пожелно е виното да се сулфурира со винобран и при преточувањето (10 грама на 100 литри вино, а доколку грозјето било недозреано или скапано се употребува поглоема доза но не повеќе од 25 грама на 100 литри).
Џош Фаро
Џошуа Нил Фаро (анг.Joshua Neil Farro; ) е американски гитарист и текстописец, а е моментален член на бендот Novel American. Тој е најпознат како водечки гитарист и следечки вокал на алтернативниот рок бенд Paramore.
Paramore
Фаро е еден од основачите и гитарист на бендот Paramore и е присутен во бендот од 2004 година до 2010. Тој бил следечки вокал, а исто така учествувал и во пишувањето на повеќето од песните, заедно со Хејли Вилијамс и Тејлор Јорк. На 18 декември 2010 година, на официјалната страна на бендот било изјавено дека Џош Фаро и неговиот брат Зек Фаро го напуштиле бендот.
Приватен живот
Фаро е роден во Вурхис, Њу Џерси, на 29 септември, 1987 година. Тој е вториот најстар брат од неговите браќа. Фаро е три четвртини италијанец. Тој самиот се научил да свири на гитара кога имал 13 години. Фаро и Хејли Вилијамс во 2010 кажале дека од 2004 до 2007 година тие биле во врска, но ја прекинале врската бидејќи мислеле дека сите во бендот Paramore повеќе ќе се концентрираат на нивната врска отколку на бендот. На 3 април Фаро се оженил со неговата свршеничка Џена Рис во Тенеси.
Novel American
На 2 февруари 2011 година Фаро направил профил на Твитер за неговиот нов бенд, Novel American. Бендот ги вклучува и неговите пријатели од средно училиште Вен Бисли, Тајлер Вард и Рајан Кларк. За разлика отколку во бендот Paramore, Фаро во новиот бенд ќе свири само на гитара, кажувајќи "Јас никогаш не сакав да пеам. Мојот глас — и ова не е лажно понижување — едноставно не е толку добар".
Фаро ја споредил музиката на неговиот нов бенд со музиката на бендовите Radiohead, Jimmy Eat World, Sigur Rós и Explosions in the Sky.
Музички влијанија
Музичко влијание на Фаро имале Jimmy Eat World, Incubus, Underoath, Sunny Day Real Estate, Death Cab for Cutie, Џон Мајер, Џејмс Тејлор и Mew.
Останати проекти
Џон има снимано и неиздадени соло песни со Зек Фаро и Хејли Вилијамс. Тие песни се:
Ќупќој
Ќупќој или Ќуп Ќој (Πρώτη, Проти, во превод прво, до 1927 г. Κιούπκιοϊ, Ќупќој, Küpköy, од küp, грне и köy, село) — село во општината Ениќој (Амфиполи) во Серскиот округ на Егејска Македонија, денес во Грција.
Ова е родно село на Константин Караманлис (1907–1998) — четирикратен премиер и двократен претседател на Грција.
Преименување на туркменските месеци и денови, 2002
На 10 август 2002 година, Владата на Туркменистан донела закон за преименување на сите месеци и повеќето денови во неделата. Имињата биле избрани според државните симболи на Туркменистан, како што е опишано во Рухнама, книга напишана од Сапармурат Нијазов, првиот и единствен доживотен претседател на Туркменистан. Според документарниот филм на Арто Халонен, Сенката на Светата книга, турскиот стопанственик Ахмет Чалик се појавил со идеја да ги преименува месеците, бидејќи се обидувал да се здружи со Нијазов за да ги прошири своите деловни активности во земјата.
По донесувањето на законот, новите имиња биле користени во сите државни медиуми на Туркменистан. Публикациите на други јазици освен туркменскиот честопати ги користеле и новите имиња, особено оние што биле насочени кон рускојазичните граѓани на Туркменистан, со старото име понекогаш напишано во загради. Старите имиња на месеците сè уште се користеле во народниот говор.
Четири години по промената, Нијазов починаl во 2006 година. На 23 април 2008 година било објавено дека кабинетот на министрите на Туркменистан разговарал за враќање на старите имиња на месеците и деновите од неделата. Старите имиња конечно биле обновени во јули 2008 година.
Истражување на Уран
Истражувањето на Уран, до денес, било преку телескопи и осамена сонда на вселенското летало на НАСА Војаџер 2, кое најблиску се приближило до Уран на 24 јануари 1986 година. Војаџер 2 открил 10 месечини, ја проучувал студената атмосфера на планетата и го испитал нејзиниот прстенест систем, откривајќи два нови прстени. Исто така, ги снимил петте големи месечини на Уран, откривајќи дека нивните површини се покриени со ударни кратери и кањони.
Јужно Гашово Езеро
Јужно Гашово Езеро е мало ледничко езеро кое се наоѓа на источните падини на планината Дешат непосредно под нејзиниот највисок врв Веливар (2373 м.н.в). Сместено е во мал дол и вдлабнатина на почетокот на самото тревнато било на планината Дешат веднаш над завршетокот на горскиот појас, во месноста Аргач, означена на топографските карти. Поточно, Јужното Гашово Езеро се наоѓа во изворишниот дел на реката Лопушник, на надморска височина од 1770 метри. Зафаќа површина од 423 м2, а најголема измерена длабочина изнесува 2,85 метри. Најголемата должина на езерото измерена по оската на протегање изнесува 65 метри, додека најголемата широчина изнесува 11,8 метри. Непосредно веднаш до него на само 1,5 метар раздалеченост се наоѓа Северното Гашово Езеро од кое е одвоено со мала земјена височинка покриена со трева. Езерото има издолжен облик во правец исток - запад и има постојан водостој при што не пресушува ниту се намалува во текот на целата година. Од него постои мала истека која со вода го напојува соседното малку поголемо Северно Гашово Езеро. Водите на езерото се бистри и чисти, а поради малата површина и длабочина брзо се загреваат и се проѕирни до самото дно. Поголемата длабочина која ја има ова езеро од соседното северно Гашово езеро, на неговите води дава убава потемно сина (тиркизна) боја. Од неговите води често пијат и пред стрижење се капат стадата овци кои се напасуваат по билото на Дешат. До езерото може да се стигне преку необележана патека која води десно од езерото Локув, низ шумата и пасиштето каде стои таблата на граничниот појас и стрмниот камен дол преку кој се излегува на билото на Дешат. Овие две езера кои меѓу народот се познати како Требишки вирови, бари или локви, првобитно биле означени како Северно и Јужно Требишко Езеро поради тоа што се наоѓаат во атарот и близината на селото Требиште, но на предлог на македонскиот хидрограф-истражувач Драган Василески изнесен во 1996 година тие се именувани со сегашните имиња во чест на македонскиот истражувач - хидрограф проф. д-р. Миливој Гашевски.
Истражување на Уран
Предложени се голем број наменски истражувачки мисии на Уран, но ниту еден не е одобрен.
Војаџер 2
Војаџер 2 го направи своето најблиско приближување до Уран на 24 јануари 1986 година, приближувајќи се на 81,500 километри од врвовите на облаците на планетата. Ова било прво соло планетарно прелетување на сондата, откако Војаџер 1 ја завршил својата обиколка на надворешните планети кај Сатурновата месечина Титан. Уран е третата по големина планета во Сончевиот Систем. Кружи околу Сонцето на растојание од околу 2,8 милиони километри и завршува една орбита на секои 84 години. Должината на еден ден на Уран мерено со Војаџер 2 е 17 часа и 14 минути. Уран се одликува по тоа што е наведнат на страна. Се смета дека неговата необична положба е резултат на судир со тело со големина на планета во почетокот на историјата на Сончевиот Систем. Со оглед на неговата чудна ориентација, со поларните региони изложени на сончева светлина или темните долги периоди и Војаџер 2 кој требало да пристигне околу времето на краткодневицата на Уран, научниците не биле сигурни што да очекуваат во Уран.
Присуството на магнетното поле на Уран не било познато до доаѓањето на Војаџер 2 Интензитетот на полето е приближно споредливо со оној на Земјата, иако многу повеќе варира од точка до точка поради неговото големо поместување од центарот на Уран. Необичната ориентација на магнетното поле сугерира дека полето се создава на средна длабочина во внатрешноста каде што притисокот е доволно висок за водата да стане електрично спроводлива. Војаџер 2 открил дека едно од највпечатливите влијанија на страничната позиција на планетата е нејзиниот ефект врз опашката на магнетното поле, кое самото е навалено за 60 степени од оската на вртење на планетата. Се покажало дека магнетоопашката е извиткана со ротацијата на планетата.
Откриено е дека појасите на зрачење во Уран се со интензитет сличен на оние во Сатурн. Интензитетот на зрачењето во појасите е таков што зрачењето брзо би го затемнило (во рок од 100.000 години) секој метан заробен во ледените површини на внатрешните месечини и прстените честички. Ова може да придонесе за затемнети површини на месечините и прстенести честички, кои се речиси подеднакво сиви во боја. Висок слој на магла е откриен околу столбот осветлен од Сонцето, за кој исто така било откриено дека зрачи големи количини на ултравиолетова светлина, феномен наречен „електросвет“. Просечната температура на атмосферата на планетата е околу 59 К (-214,2 °C). Изненадувачки, осветлените и темни полови, и поголемиот дел од планетата, покажуваат речиси иста температура на врвовите на облаците.
Војаџер 2 пронашол 10 нови месечини, со што вкупниот број во тоа време достигнал 15. Поголемиот дел од новите месечини се мали, а најголемата е со големина од околу 150 километри во пречник.
Месечината Миранда, највнатрешната од петте големи месечини, било откриено дека е едно од најчудните тела досега видени во Сончевиот Систем. Детални слики од Војаџер 2 покажале големи овални структури наречени coronae. Миранда има најинтересен релјеф. Нејзината површина е сложена мешавина на различни типови. Едни покрај други се наоѓаат нејзините долини, карпи, пукнатини, кратери и кањони. Највпечатлив детаљ на површината на Миранда е светлиот облик во форма на латинската буква V. Една теорија тврди дека Миранда можеби е реагрегација на материјал од порано време кога Месечината била скршена од силен удар.
Се смета дека петте големи месечини се конгломерати на мразовни карпи како сателитите на Сатурн. Титанија е обележана со огромни раседни системи и кањони што укажуваат на одреден степен на геолошка, веројатно тектонска, активност во нејзината историја. Ариел ја има најсветлата и можеби најмладата површина од сите Урански месечини и исто така се чини дека претрпела геолошка активност што довело до создавање на многу долини. Мала геолошка активност се случила на Умбриел или Оберон, судејќи според нивните стари и темни површини.
Сите девет претходно познати прстени биле проучувани од вселенското летало и покажале дека Уранските прстени се изразито различни од оние на Јупитер и Сатурн. Системот на прстените можеби е релативно млад и не се формирал во исто време со Уран. Честичките што ги сочинуваат прстените може да се остатоци од месечината која била скршена од удар со голема брзина или откорната од гравитационите ефекти. Војаџер 2 открил и два нови прстени.
Во март 2020 година, астрономите на НАСА известиле за откривање на голем атмосферски магнетен меур, познат и како плазмоид, ослободен во вселената од планетата Уран, по реевалуацијата на старите податоци снимени од вселенската сонда Војаџер 2 за време на прелетувањето на планетата во 1986 година.
Предложени мисии
Предложени се голем број мисии на Уран. Научниците од вселенската научна лабораторија Малард во Обединетото Кралство предложиле заедничка мисија НАСА-ЕСА под името Уран Патефандер на Уран. Повик за мисија од средна класа (М-класа) на планетата што треба да биде лансирана во 2022 година бил поднесен до ЕСА во декември 2010 година со потписи на 120 научници од целиот свет. Трошоците на мисијата од М-класа изнесува € 470 милиони.
Во 2009 година, тим планетарни научници од лабораторијата за млазен погон на НАСА ги унапредило можните дизајни за орбитер на Уран со сончева енергија. Најповолниот прозорец за лансирање за таква сонда би бил во август 2018 година, со пристигнувањето во Уран во септември 2030 година. Научниот пакет би вклучувал магнетометри, детектори за честички и, можеби, камера за снимање.
Во 2011 година, Националниот совет за истражување на САД препорачал орбитер и сонда на Уран како трет приоритет за водечка мисија на НАСА од Декадното истражување на НАСА за планетарна наука. Сепак, оваа мисија се сметала за понизок приоритет од идните мисии на Марс и на Јовијанскиот систем, кои подоцна ќе станат Марс 2020 и Европа-Клипер.
Мисијата до Уран е една од неколкуте предложени употреби кои се разгледуваат за беспилотната варијанта на системот за вселенско лансирање на тешки лифтови на НАСА кој моментално се развива. Тој, наводно, ќе може да лансира до 1,7 метрички тони кон Уран.
Во 2013 година, било предложено да се користи електрично едро (E-Sail) за да се испрати атмосферска сонда за влез во Уран.
Во 2015 година, НАСА објавила дека започнала физибилити студија за можноста за орбитални мисии до Уран и Нептун, во буџет од 2 милијарди долари во 2015 година. Според планетарниот научен директор на НАСА, Џим Грин, кој ја иницирал студијата, таквите мисии ќе започнат најрано кон крајот на 2020-тите и ќе бидат зависни од нивното одобрување од планетарната научна заедница, како и од способноста на НАСА да обезбеди извори на јадрена енергија за вселенското летало. Моментално се анализираат концептуални дизајни за ваква мисија.
MUSE, замислен во 2012 година и предложен во 2015 година, е европски концепт за посветена мисија на планетата Уран за проучување на нејзината атмосфера, внатрешност, месечини, прстени и магнетосфера. Се предлага да биде лансирана со ракета Аријана 5 во 2026 година, да пристигне во Уран во 2044 година и да работи до 2050 година
Во 2016 година, бил замислен уште еден концепт на мисијата, наречен Потекло и состав на егзопланетата Аналогниот Урански систем (ОКЕАНУС), и бил претставен во 2017 година како потенцијален натпреварувач за идната програмска мисија Нови Граници.
Идните прозорци за лансирање се достапни помеѓу 2030 и 2034 година.
Кина планира да ја испрати својата прва истражувачка мисија во Уран во 2046 година.
Космос-1726
Космос-1726 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 17 јануари 1986 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 2000 килограми. Космос-1726 бил сателит наменет за електронско извидување, јавување и наведување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 97,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,5°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 664 км, а најмалото на 630.
Омар Фраиле
Омар Фраиле Матаранза (Omar Fraile Matarranza; р. ) — шпански професионален друмски велосипедист, кој вози за UCI World Tour екипата.
Тој е етапен победник на големите трки Тур де Франс и Џиро д’Италија и бил двократен победник на планинскиот пласман на Вуелта а Еспања.
Каха Рурал (2013-2015)
Возел на Светското друмско првенство. На 26 април 2015 година, Фраиле го освоил Џиро дел’Апенино од мала група на возачи, претекнувајќи ги Стефано Пираци и Дамијано Кунего. Оваа победа била прва професионална победа за Омар. Подоцна истата година, Фраиле ја освоил четвртата етапа на Четири дена Динкерк. Возел на Вуелта а Еспања 2015 каде го освоил планинскиот пласман, со правење навремени бегства со цел да освои бодови за пласманот.
2016
Подоцна, објавиле дека Фраиле ќе биде дел од нивната екипа за сезоната 2016. Бил именуван во почетниот состав за Џиро д’Италија 2016, но ја напуштил трката на петтата етапа. Меѓутоа пред да ја напушти трката, Фраиле успеал да ја носи маичката во планинскиот пласман на третата етапа откако собрал доволно бодови на претходната етапа. Потоа, Фраиле го освоил планинскиот пласман на Вуелта а Бургос. На крајот возел на Вуелта а Еспања, каде го освоил планинскиот пласман уште еднаш.
2017
Една недела пред да вози на Џиро д’Италија, Фраиле завршил втор на последната етапа на Тур де Јоркшир и втор во генералниот пласман. На единаесеттата етапа на Џиро д’Италија, Фраиле направил бегство и ја освоил етапата во спринтерска завршница меѓу членовите на бегството. Успеал да освои доволно бодови во планинскиот пласман поради што ја носел водечката маичка два дена, за подоцна да ја изгуби.
2018
На Париз-Ница, Фраиле завршил втор на последната етапа зад Давид де ла Крус во спринтот. Меѓутоа, еден месец подоцна се одмаздил со победа на петтата етапа на Трката околу Баскија. На крајот на април, Фраиле го освоил масовниот спринт на првата етапа на Тур де Романди. Фраиле завршил трет на националното друмско првенство.
Во јули 2018 година бил именуван во почетниот состав за Тур де Франс 2018. Ја освоил четиринаесеттата етапа на трката. На крајот завршил на 57. место во генералниот пласман.
На 4 август 2018 година, Фраиле настапил на Класика де Сан Себастијан и завршил на 24. место, 52 секунди зад победникот Жилијан Алафилип.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Јамајка
Јамајка (англиски: Jamaica) — островска држава на Средна Америка и е дел од островската група Големи Антили. Островот Јамајка е долг 34 и широк околу 80 км. Зафаќа површина од 10.990 км2. Јамајка се наоѓа во Карипското Море, на околу 145 километри јужно од Куба, и 191 км западно од Хиспаниола, островот на кој се наоѓаат државите Хаити и Доминиканска Република. Службен јазик на е англискиот, а главен град на државата е Кингстон.
Потекло на поимот
Староседелски народ на Јамајка е народот Таинци кој зборува на арауакански јазик и тие го дале името Шаjмака или Xaymaca, што во превод значи „земја на дрво и вода“ или „земја на извори“.
Шпанска власт (1509–1655)
Кристофер Колумбо ја прогласил Јамајка како шпанска колнија, по пристигнувањето во 1494 година, и најверојатно тој пристигнал во регионот „Олд Харбор“, денес наречен „Дискавери Беј“. Денес има дебата за тоа дали се приземјил во „Заливот Св. Ен“ или на „Дискавери Беј“. Заливот Св. Ен е местото каде што бродот „Света Глорија“ на Колумбо, најпрвин ја здогледал Јамајка. Една милја западно од заливот Сент Ен е местото на првата шпанска населба на островот, Севиља ла Нуева, која била напуштена околу 1524 година поради тоа што била прогласена за нездрава. Главниот град бил преместен во Спениш Таун, тогаш наречен „Вила де ла Вега“, околу 1534 година и се наоѓа во денешна Сент Кетрин.
Британска власт (1655–1962)
Од сите британски колонии на Карибите, Спениш Таун ја има најстарата катедрала. Шпанците биле насилно протерани од страна на Англичаните на Очо Риосво Сент Ен. Во 1655 Англичаните, под водство на Вилијам Пен и генералот Роберт Венаблс, ја зазеле и последната шпанска тврдина во Јамајка. Името на Монтего Беј, главниот град на парохијата на Сент Џејмс, е изведено од шпанското име manteca bahíааили „заливот на салото“ поради големата употреба на диви свињи во индустријата за произведување на маст (сало).
Во 1660 година, населението на Јамајка е околу 4.500 белци и околу 1,500 црнци а во почетокот на 1670-тите години, црнците го формираат мнозинство од населението.
Кога Англичаните ја окупирале Јамајка во 1655 година, шпанските колонисти избегале после ослободувањето на нивните робови. Робовите избегале во планините, приклучувајќи се кон оние што претходно избегале од Шпанците, за да живеат со народот Таинци. Овие робови во бегство, кои станале познати како „јамајски бегалци“, се бореле против Британците во текот на XVIII век. Тоа име денес сè уште се користи за нивните современи наследници. За време на долгогодишното ропство, бегалците формирале слободни заедници во планинската внатрешноста на Јамајка, и таму ја одржувале нивната слобода и независност со генерации.
Во текот на првите 200 години под британско владеење, Јамајка станала една од светските водечки извозници на шеќер, произведувајќи повеќе од 77.000 тони шеќер годишно меѓу 1820 и 1824 година. По укинувањето на трговијата со робови (но не и ропството само по себе) во 1807 година, Британците увеле индиски и кинески работници како вработени чираци, за да се дополни работната сила. Потомците на вработените чираци од индиско и кинеско потекло продолжиле да живеат во Јамајка и денес.
До почетокот на XIX век, големото ослонување на ропството во Јамајка, резултирало со надминување на бројот на белците од страна на црнците во сооднос од речиси 20 спрема 1. Иако Англија го забрани увозот на робови, некои сè уште се шверцувале во колониите. Британската влада изготвила закони држејќи го под строга контрола укинувањето на ропството, но тие исто така вклучиле и инструкции за подобрување на начинот на животот на робовите. Во овие инструкции се вклучени забрана на употребата на жита од областа, забрана за камшикување на жените, известување дека на робовите им е дозволено верско образование, услов да им се даде на робовите дополнителен слободен ден во текот на неделата, кога тие би можеле да го продаваат своето производство, како и забрана на неделните пазари.
Во Јамајка овие мерки биле попречувани од страна на Домот на народното собрание. Собранието тврдело дека робовите биле задоволни и се противело на мешањето на парламентот во островските работи, иако многу сопственици на робови стравувале за можни револти. По серија буни и менување на ставовите во Велика Британија, нацијата формално го укинала ропството во 1834 година, со целосно ослободување од робовладетелство, прогласено во 1838 година. Во 1834 година населението изнесува 371.070 од кои 15.000 белци, 5.000 слободни црнци, 40.000 „обоени“ или со мешани раси и 311.070 робови.
Британците основале определен број на ботанички градини. Тука спаѓале и градината Кеслтон, формирана во 1862 година, да ја замени градината Бат (создадена во 1779) која била предмет на навали. Градината Бат била местото за садење овошје донесено во Јамајка од Тихиот Океан од страна на Капетанот Вилијам Блај. Други градини биле плантажата Чинчона основана во 1868 година и градината Хоуп основана во 1874 година. Во 1872 година, Кингстон станал главен град на островот.
Во 1945 година, Сер Хорас Хектор Херн станал главен судија и чувар на протоколот во Јамајка. Тој застанал на чело на Врховниот суд во Кингстон, во периодот меѓу 1945 и 1950/1951. Потоа се пресели во Кенија, каде што бил назначен за главен судија.
Независност (1962)
Јамајка полека добила зголемување на независноста од Велика Британија и во 1958 година Јамајка станува провинција во Западноиндиската Федерација. Јамајка стекнала целосна независност со напуштање на федерацијата во 1962 година.
Силен економски раст, во просек околу 6% на годишно ниво, ги одбележала првите десет години од независноста за време на конзервативните влади кои биле предводени од премиерите Александар Бустаманте, Доналд Сангстер и Хју Ширер. Растот бил поттикнат од силните инвестиции во боксит и алуминиум, туризам, индустриско производство и во помала мера земјоделскиот сектор.
Оптимизмот на првата декада бил придружен со растечко чувство на нееднаквост, и чувство дека придобивките од растот не биле искусени од страна на сиромашните во урбаните краеви. Ова, во комбинација со ефектите од забавувањето на глобалната економија во 1970 година, го поттикнал електоратот да ја промени власта, избирајќи ја ННП (Народна национална партија) во 1972 година. И покрај напорите за создавање на социјално-правична политика во образованието и здравството, Јамајка продолжила да заостанува економски, со својот бруто-национален производ паднат во 1980 година до некои 25% под нивото од 1972 година. Зголемувањето на странските и локалните долгови, придружувани со големи фискални дефицити, резултирало со покана од Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) за финансирање од страна на САД и другите, и наметнување на ММФ мерки за штедење (со поголема од 25% каматна стапка на годишно ниво ).
Економското влошување продолжило и во средината на 1980-тите, влошено од голем број фактори; првиот и третиот по големина производител на алуминиум, Алпарт и Алкоа, се затвориле, и тука имло значително намалување на производството од страна на вториот по големина производител, Алкан. Понатаму и туризмот се намалил и јамајските рудници Рејнолдс се откажале од индустријата на Јамајка.
Политика
Јамајка е парламентарна демократска и уставна монархија, каде монархот е застапен од генералниот гувернер. Шефот на државата е кралот Чарлс III, кој официјално ја користи титулата „Монарх на Јамајка“, кога ја посетува земјата или врши должности во корист на Јамајка. Генералниот гувернер е номиниран од страна на премиерот и целиот кабинет и истиот е назначен од монархот. Сите членови на Кабинетот се назначуваат од страна на генералниот гувернер по совет на премиерот. Монархот и генералниот гувернер имаат главно церемонијални улоги, настрана од нивната силна резервна моќ, да го разрешат премиерот или парламентот.