cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
55 п.н.е.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5453 и 5454 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4695 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3705 и 3706 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 698.
Ана Линд
Ана Линд ( – ) — шведска социјал-демократска политичарка која служела како министер за надворешни работи од 1998 до 2003 година, и министер за животна средина од 1994 до 1996 година. Таа била член на Риксдаг за Седерманланд од 1982 до 1985 година и од 1998 до 2003 година.
Животопис
Линд е родена во Енскеде-Арста, населба југоисточно од Стокхолм, но израснала во Енчепинг. Се вклучила во политиката на возраст од 12 години, кога се приклучила на локалниот огранок на шведската социјалдемократската младина. По зачленување во партија, еден од нејзините приоритети било протестирање против Виетнамската војна.
Линд студирала на Универзитетот во Упсала, и дипломирала како „Кандидат на правото“ (jur. kand.) во 1982 година. Исто така, во 1982 година, таа била избрана за член на Риксдаг за Округот Седерманланд. Во 1984 година, таа станала првиот женски претседател на шведската социјал-демократската младина. Нејзините шест години како претседател биле одбележани со заложба за меѓународни односи (вклучувајќи ги Никарагва, Виетнам, Јужна Африка и Палестина) и против трката во вооружување која била карактеристична за Студената војна.
Политичка кариера
Линд служела во Риксдаг од 1982 до 1985 година, и повторно од 1998 година до нејзината смрт во 2003 година. Од 1991 до 1994 година, таа била комесар за култура и животна средина и заменик-градоначалник на Стокхолм. Во 1994 година, по социјалдемократската победа на изборите, премиерот Ингвар Карлсон ја назначил во својот кабинет како министер за животна средина. Еден од придонесите на Линд била нејзината пионерска работа во врска со законодавството за опасни хемиски супстанции на Европската Унија. Таа, исто така, повикала на создавање на една заедничка ЕУ стратегија против киселите дождови. По изборите во 1998 година, премиерот Горан Персон ја назначил Линд како министер за надворешни работи во новата влада.
Висока функција во нејзината кариера добила за време на шведското претседателство со Европската Унија во текот на првата половина на 2001 година. Линд служела како претседател на Советот на Европската Унија, одговорна за застапување на официјалната надворешна политика на Европската Унија. Патувајќи со портпаролот на Европската унија за надворешна и безбедносна политика Хавиер Солана во Македонија, за време на косовско-македонската криза, преговарала за договор со кој се спречила граѓанска војна во земјата. Друг дострел во нејзината кариера била насилната репатријација на Ахмед Агиза и Мухамед ал-Жери од Шведска во Египет, операција што ја спроведе американската војска. Поради оваа одлука, таа подоцна била критикувана за нејзините акции. На 24 мај 2004 година, кога комисијата против тортура при Канцеларијата на високиот комесар за човекови права на Обединетите нации утврди дека владата на Шведска ги прекршила своите обврски од Конвенцијата против тортура во присилната репатријација на Агиза, Линд веќе била убиена.
Космос-1317
Космос-1317 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 31 октомври 1981 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 1250 килограми. Космос-1317 бил сателит за рано предупредување од појава на меѓуконтинентални балистички ракети.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 717,2 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 62,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 9723 км, а најмалото на 608.
Црква „Св. Димитриј“ - Царевиќ
Црквата е изградена во 1899 година, што се знае од зачуваниот ферман за нејзината изградба. Претставува еднокорабна градба со полукружен свод и полукружна апсида на исток, однадвор расчленета на пет слепи ниши. На западната страна има женска црква. Олтарниот простор е зографисан со фрески.
Алдо Андрети
Алдо Андрети (28 февруари 1940 - 30 декември 2020 година) бил американски тркачки возач и претприемач роден во Италија, тој имал брат близнак Марио Андрети и татко на Каролин Андрети Моландер, Марк Андрети, Џон Андрети, Мери Џо Андрети Диал и Адам Андрети. Тој бил вујко на Мајкл Андрети и Џеф Андрети, пра-вујко на Марко Андрети и дедо на Џерет Андрети. Алдо и Марио биле идентични близнаци.
Позадина
Алдо и Марио биле родени во Монтона, Кралството Италија, сега Мотовун, Хрватска, каде што нивниот татко, Џиџи, управувал со површина од 2,300 хектари фарма. По Втората светска војна Истра (која сега е дел од Хрватска) стана дел од Југославија. Неговото семејство, како и многу други Истарски Италијанци, побегнале во 1948 година за време на истарско-далматинскиот егзодус. Тие живееле во бегалски камп од 1948 до 1955 година додека не успеале да се преселат во двособен стан со помош на нивниот вујко Квирино, кој бил свештеник. Квирино користел мотор за да ги посети своите парохијани, а Алдо и Марио повремено возеле велосипед со негово премолчено одобрување. Во 1954 година Алдо и Марио се спријателиле со Серџо Сеџолини и Бепе Бјаџини, кои воделе продавница за поправки на автомобили преку улицата. Момчињата извршувале ниски работи за нив, вклучително и паркирање на автомобили од клиенти, иако и двајцата биле малолетни и немале возачка дозвола. Во 1954 година Сеџолини и Бјаџини ја изразиле својата благодарност со тоа што ги одвеле Алдо и Марио на патување во Монца, каде што го виделе Алберто Аскари како се трка.
Во 1956 година, семејството се населило во Назарет, Пенсилванија, а браќата можеле повторно да го разгорат интересот за моторспортот, кога откриле овална патека во нивниот роден град.
Тркачка кариера
Алдо и Марио го обновиле Хадсон Комодор од 1948 година во резервен автомобил во 1959 година и почнале да се тркаат без да им кажат на своите родители. Свртеле паричка за да видат кој ќе се трка на првата трка. Алдо победил во фрлањето паричка, трката за топлина и игра. Секој од нив имал по две победи по првите четири недели. Алдо го скршил черепот во тешка несреќа при крајот на сезоната. Се опоравил од кома, а се вратил следната сезона. Алдо продолжил да се трка на патеките USAC и IMCA ; во 1967 година, на трката на Освего Спидвеј била единствената прилика кога Марио и Алдо се тркале лице в лице. Марио победил; Алдо, кој претрпел дефект на сопирачките, завршил десетти. Алдо се натпреварувал на 16 национални спринтерски трки на USAC помеѓу 1967 и 1969 година, завршувајќи на 51 место во поени во 1967 година.
Во 1969 година, Алдо претрпел сериозно оштетување на лицето по падот за време на трката со автомобили во спринт во Де Мојн. Превртувајќи се на крај и удирајќи во оградата, Алдо претрпел 14 фрактури на коските на лицето,и десното око му билo повредено. По неговото закрепнување и обемната реконструктивна операција, Алдо се откажал од трките на барање на Марио.
Животот и смртта по трката
Во 1973 година, Андрети отворил малопродажен бизнис, Андрети Фајрстоун, во Спидвеј, Индијана. Во 1986 година тој основал продавница за прецизни машини за болнички кревети и производители на алати наречена Алдо Андрети.
Андрети бил оженет, имал пет деца и единаесет внуци. Тој починал од КОВИД-19 во Индијанаполис на 30 декември 2020 година, за време на пандемијата КОВИД-19 во Индијана.
Врбово
Врбово — село во Гребенско, Егејска Македонија, Република Грција. Во селото според пописот од 2011 година има 133 жители
Географија и местоположба
Селото се наоѓа 20 километри источно од градот Гребен и 5 км источно од реката Бистрица.
Под владение на Османлиското Царство
Кон крајот на ХІХ век Врбово е грчко христијанско село во нахијата Венци во Кожанската каза на Османлиското Царство. Според статистиката на Васил К’нчов во текот на 1900 година во Врбово живее 131 Грк. Според грчкиот конзулат во Еласона во 1904 година во Βούρμποβο има 94 Грци христијани. Според записите од Бугарската егзархија на Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Врбово (Virbovo) има 150 Грци.
Грчка окупација
Во периодот на Првата балканска војна во 1912 година во селото влегуваат грчки војски и по Втората балканска војна во 1913 година Врбово влегува во составот на Кралството Грција.
Во 1927 година името на селото е сменето во Итеја.
Стопанство
Населението во селото се занимава со земјоделство и сточарство.
Културни и природни знаменитости
Централната црква „Свети Илија“ е споменик на културата. Годишната селска слава се слави на Мала Богородица - 8 септември.
ОУ „Браќа Миладиновци“ - Жван
Основно училиште „Браќа Миладиновци“ (официјално: Основно општинско училиште „Браќа Миладиновци“ - Жван; скратено: ООУ „Браќа Миладиновци“) — единствено основно училиште во селото Жван, едно од трите основни училиште во Општина Демир Хисар. Училиштето се наоѓа во непосредна близина на регионалниот пат Кичево-Демир Хисар, спроти самото село Жван.
Местоположба
Основното училиште е сместено во новата населба на селото Жван, веднаш на самиот регионален пат Кичево-Демир Хисар.
Градба
Зградата на средишното основно училиште во Жван е изградена во 1961 година, а со настава е започнато на 1 септември 1962 година.
Сасарски јазик
Сасарскиот (локално име Sassaresu или Turritanu) е јужноромански јазик и дијасистем на сардинскиот јазик и корзиканскиот јазик. Често се смета за сардино-корзикански јазик поради историските блиски врски со двата региона. Јазикот, покрај силното влијание на сардинскиот јазик, сè уште го има зачувано тосканскиот корен. Во лингвистичкиот научен свет, овој јазик се окарактеризирал како транзиционален јазик помеѓу итало-западните јазици  и  сардински јазик.
Јазикот го зборуваат околу 120.000 луѓе во Сардинија.
Ел Анголо (резерват)
Ел Анголо е резерват за дивеч во северен Перу. Се смета за дел од биосферниот резерват Нороесте, кој ги вклучува националниот парк Серос де Амотапе и националниот резерват Тумбес, како што бил прогласен од УНЕСКО во 1977 година.
Географија
Резерватот Ел Анголо се протега на површина од 65.000 хектари во регионот на Пиура во Перу. Во висина се протега од 200 до 1.200 метри надморска височина.
Клима
Температурите во резерватот се движат помеѓу 15 °C и 39 °C, со дождовна сезона од декември до април. Препорачливо е да се посети областа по завршувањето на сезоната на дождови.
Флора
Резерватот за дивеч Ел Анголо штити дел од сезонски сувиte тропски шуми, загрозен екосистем од кој само 5% е под заштита во Перу. Меѓу растителните видови присутни во областа се: Albizia multiflora, Prosopis pallida, Ceiba trischistandra, Erythrina smithiana, Cordia lutea, Loxopterygium huasango, Geoffroea spinosa, Eriotheca ruizii, Bursera graveolens, Cedrela sp, Terminalia valverdeae, Ficus pertusa, итн.
Фауна
Белоопашестиот елен е единственото животно што се смета за дивеч во ова заштитено подрачје. Цицачите заштитени во резерватот вклучуваат: пума, јагуар, мексикански мравојад, гвајакилска верверица, сечуранска лисица, итн.
Меѓу пријавените птици во областа се: андски тинаму, тихоокеански був, кралски мршојадец, врабец, црвеноглав папагал, андскиот кондор, голема бела чапја, јужноамериканска чапја, гулаб, колибри, итн.
Активности
Ловот на трофеи е главната активност, сезоната на лов е од мај до ноември, а единствените животни на дивеч се возрасни машки единки на белоопашест елен. Дозволите за лов мора да бидат координирани со локалниот ловечки клуб кој управува со областа заедно со управниците на паркот.
Други активности во областа се: набљудување птици, планинарење, риболов и научни истражувања.
Јосиф Чешмеџиев
Јосиф Чешмеџиев (Скопје, 21 октомври 1890 - Софија, 28 април 1964) — македонски композитор, хорски диригент и етномузиколог од првата генерација македонски композитори, кој важи за еден од позначајните собирачи и афирматори на македонската народна песна. За време на својот живот, тој запишал голем број македонски народни песни од кои само дел ги обработил и објавил во неколку изданија. Поголемиот фонд од неговите записи останал во ракопис, а само дел од овој богат фонд се наоѓа и во Државниот архив во Софија. Бидејќи бил еден од ретките музички образовани Македонци од минатото коишто се занимавале со собирање на македонски народни песни, неговите записи имаат многу поголеми вредности во однос на материјалите запишани од некои други собирачи, пред сè, затоа што содржат и мелографски записи направени од една личност, високо образована и докажана на повеќе полиња на музиката.
Животопис
Јосиф Чешмеџиев е роден во Скопје во свештеничка и револуционерна фамилија, на 21 октомври (од други извори 8 декември) 1890 година. Татко му, свештеникот Евтим Чешмеџиев, кој бил управител на епархија, поради неговата револуционерна дејност во 1903 година, од страна на османлиските власти, бил осуден на смрт. Неговата мајка се викала Анастасија. Учел во Скопје, Куманово, а потоа се школувал и во Солун, каде што бил ученик на познатиот музички деец Атанас Бадев, кој му го разбудил чувството за народната песна. Понатаму се школувал и во Духовната богословија во Цариград (Истанбул). Овде, учел да свири на разни духовни инструменти кај Акзенштајн, капел-мајстор на султанскиот духовен оркестар. За време на ова школување, тој раководел со на училишниот духовен оркестар во Цариград, а во почетокот на XX век ги напишал првите музички композиции. По враќањето во Скопје, во 1908 г., раководел со голем хор и духовен оркестар составен од калфи и чираци. Следната 1909 г., се запишал на композиција на Државниот конзерваториум во Лајпциг, Германија, каде што каде што на Конзерваториумот учел композиција кај прочуените Макс Регер, Гуго Риман и С. Крел. По завршувањето на Лајпцишкиот конзерваториум во 1913 година, што се совпаднало со Првата балканска војна, и поради состојбите во Македонија, тој останал да работи како помошник капел-мајстор на Хамбуршкиот драмски театар. По враќањето од Германија, повторно поради Втората балканска војна, тој заминал во Бугарија каде што учителствувал во Видин во 1913 г., потоа во Јамбол од 1914 до 1920 г., како и во Софија во периодот од 1920 до 1927 г. и од 1930 до 1932 година.
Покрај учителствувањето се занимавал и со други дејности. Така, од 1925 до 1928 година бил обрасцов (примерен) учител во Музичката академија во Бугарија. Во тој период, освен другите дејности, запишувал и народни песни, како соработник - запишувач на народни песни во одделот „Народна музика“ при Народниот етнографски музеј во Софија (1928-1931 г.). Тој пишува и во списаниетo „Устрем“ (1923 - 1926), орган на „Македонскиот младински сојуз“ во Бугарија, за во 1926 година, списанијата „Устрем“, „Независна Македонија“ и „Илинден“ да се спојат и да започне печатењето на весникот „Македонија“. Чешмеџиев е назначен за музички уредник на „Македонија“ (1925-1933 г.), кој во тоа време е еден од најтиражните и највлијателните весници на македонската емиграција во Бугарија, близок со Внатрешната Македонска Револуционерна Организација. Исто така, тој е уредник и на музичката библиотека „Пантеон“ (до 1934 г.). Ги раководел и македонскиот мешан хор „Шар“ (од 1926 г.) и мешаниот хор „Јунак“ (од 1933 г.). Остварил и широка просветна дејност во музичкото образование меѓу Турците во Бугарија. Тој патувал во Турција, Грција, Индија, Австрија, Германија, Холандија, Норвешка, Шпанија, Италија и Унгарија. Во еден прашалник, што го пополнил самиот, запишал дека ги знаел сите македонски дијалекти, дека зборувал турски, германски, италијански, а се ползувал и со латински, старогрчки, руски и црковнословенски јазик. Членувал и во Македонскиот културно-просветен сојуз и во ОФ. Неговата жена имала име Христина, а негов син е композиторот и диригент Евгениј Чешмеџиев. Починал на 28 април 1964 година во Софија.
Мелографски придонес
Својата богата музичка дејност, Чешмеџиев ја остварил во меѓувоениот период како и во периодот по Втората светска војна, сè до неговата смрт во 1964 година. Фондот на запишани песни од Јосиф Чешмеџиев се проценува на неколку илјади. Во периодот помеѓу двете светски војни, собирањето и објавувањето на македонски народни умотворби било тешка задача.
Дел од ракописите на Чешмеџиев кои се наоѓаат во Државниот архив во Софија, Бугарија се нумерирани како трет и четврти том. Песните во третиот том носат броеви од 215 до 320, а во четвртиот том од 321 до 433. Третиот том е едноставно насловен „Македонски песни“, а четвртиот „Избрани македонски народни песни“. Кон овој том е допишан уште и податокот дека песните се запишувани од 1947 до 1949 година. Самиот Чешмеџиев на едно место забележал „некои песни се запишани во 1923 година во западна Македонија, кога бев затворен“. Не постојат податоци кога и поради што Чешмеџиев бил затворен во западна Македонија, но во „Книга за Мијаците“ од Георги Трајчев, кога овој дел бил под српска окупација, среќаваме податок дека тој во јуни, 1924 година ги посетил и населените места во Реканскиот Крај, со одобрение на српските власти, каде собира македонски народни песни за споредување со албанските песни. Тука, во Реканско, поточно во селото, како што тој го вика, Жерноница (се работи за селото Жировница), испрашувајќи го старото и младото месно население, тој ги запишува песните на кои наидува. Тој случајно доаѓа до значајно откритие, кога го привлекол вниманието на старецот дедо Арсо:
"''„Заинтересиран од мојата работа старецот дедо Арсо ме запраша: Слушнал ли си за прочуениот пцалт при патрикот Јоана Кукузелот? Тој е од нашио сој, ние сме далечни пра-правнуци.“"
Така, според Трајчев, во разговорот со дедо Арсо, старецот му открива дека од тоа место потекнувал Јован Кукузел, па Чешмеџиев случајно го открил неговото родно место. Ова откритие Чешмеџиев потоа го презентира на јавноста преку списанието „Устрем“, преку кое во 1926 година објавува и дел од собраните македонски песни.
Збирката на Чешмеџиев е насловена „Бугарски Македонски песни, Оригинални и во народен тон во 2 или 3 гласа за еднороден или мешан хор“  и е издадена во Софија, 1926 г. Во предговорот кон збирката, Чешмеџиев соопштува неколку податоци што се однесуваат кон важни прашања од неговата собирачка дејност, имено, тој нагласува:
За македонската фолклористика посебно е значаен и често е цитиран предговорот на оваа книга во кој Чешмеџиев искажува некои мисли за високите вредности на македонските народни песни и фолклор:
"„Ние Македонците без песна не можеме. И ја сакаме, силно си ја сакаме родната песна како наша, блиска, разбирлива – како јазик, кој говори за нашето минато, за нашево сегашно време ја и крие во себеси моралната и духовната моќ, потребни за утрешниот ден...“
„...Ние Македонците немаме сфинги и пирамиди, нашата таковина не е украсена со палати и материјални споменици, но има нешто кое ниту вековите, ниту природните стихии, ниту демонската рака на насилниците не можат да ги разурнат. Тоа е духот - самобитниот дух, револуционерниот дух на Македонецот и неговата неограничена љубов, кон родната стреа, кон густите шуми и планини и кон родната култура. Таа неограничена сила е излеана во единствениот споменик - народната песна и игра, најбогатото и најценетото наследство што ни останало од минатиот живот и културата на Македонецот, зачувано до денес”.
По Втората светска војна, Чешмеџиев развил богата просветна и културна дејност во Бугарија каде што продолжил и со запишување и објавување на македонски народни песни:
Сите овие објавени песни се обработени и хармонизирани за машки, женски или мешан хор, но во необјавените собрани песни на Чешмеџиев има голем број песни од сите делови на етничка Македонија и сите со нотни записи. Песните се испеани од Илија Шурков - Велес, Благоја Ставрев - Скопје, Лепа Стрезова - село Тресонче, Јован Николов и Иван Несторов - село Галичник, од слепиот просјак Стојан од Штип, Мара Бунева - Тетово, Илија Манолов - Петрич, Недко Серкменџијата - Скопје, Олга Шекеринова - Петрич, Анастасија Пенова и Перо Шанданов - Охрид, Сотир Накев - Прилеп, 106 годишниот старец Тасе Митрев - село Љубовка, Светиврачко, повеќе песни од Марија Антонова - Охрид, повеќе песни од мајка му Анастасија Чешмеџиева - Скопје итн.
Записите на македонски народни песни и оние што ги објавил Чешмеџиев, но и оние останати во ракопис, претставуваат значајни македонски фолклорни материјали, запишани од една недоволно позната и афирмирана личност. Очигледно тие претставуваат не само значајно збогатување на вкупниот фонд македонски народни песни туку и непроценливо богатство за македонската фолклористика, но и за македонската култура воопшто.
Современи изданија
Во 2009 и 2017 г., етномузикологот Марко Китевски ги обработува и објавува песните оригинално запишани од Чешмеџиев како III и IV том, во збирката насловена „Јосиф Чешмеџиев, Македонски народни песни“. Книгата е голема збирка која се состои од вкупно 209 песни.
Чен Деминг
Животопис
Чен е роден во Шангај. Во септември 1974 г. се зачленил во КПК. Дипломирал економија, а докторирал на тема државна администрација на Нанѓиншкиот универзитет.
Ливадска пустарка
Coenonympha leander, или ливадска пустарка, е пеперутка која припаѓа на семејството Шаренци. Го има во северна Грција, Унгарија, Бугарија, Јужна Русија, Мала Азија, Ерменија и Иран. Нивното живеалиште се состои од топли тревни површини.
Распон на нивните крилја е 32–40 мм. Возрасните имаат низа точки на долната страна од задните крила, како и црвеникава лента.
Опис во Сеиц
Предните крилја на мажјакот се жолтеникав-црвени со црни рабови. Задните крилја се темно кафеави, со окели кои слабо светат. Женката е прилично побледа, со потесна маргина на предното крило. Долната страна е жолтеникаво-кафеава, задните крила се со сивозелена боја, со 6 слични окули, а оној што се наоѓа под аналниот агол понекогаш е двоен. Се распространуваат од Унгарија до Бугарија и Црното Море, во Крим, областите Урал и Волга, Мала Азија и Персија. Формата obscura Ruhl е помала и обложена со темна боја, така што горната страна изгледа рамномерно кафеава, потекнуваат од Ерменија. Iphioides Stgr. , потекнува од Кастилија, на горната страна е слично како на iphis, но окелите на долната страна на задното крило се многу големи, допирајќи се еден со друг со нивните надворешни граници. Тенко црниот раб на крилото од долната страна, кој ги носи бледите реси, силно е во контраст со бледо окер-жолтата маргинална лента.
Јокширски мост
Јокширски мост или Јоркширски мост — еден од средновековните мостови во градот Кратово. Се вбројува меѓу четирите останати камени мостови во градот, каде денес постојат четири камени, еден дрвен и еден бетонски мост на Табачка Река и нејзините притоки.
Градбата на мостот се одликува со камени сводови и декоративна архитектура и многумина го сметаат за најстар од сите мостови во градот. Мостот може да се набљудува од балконот на прочуената Саат-кула. Самиот мост бил граден со камен од три каменоломи носени со коли-колесници од Горно Кратово, Живалево и Лискавица.
Овој мост понекогаш е нарекуван и „Свински мост“, „Змиски мост“ и „Тртев мост“. Воедно, мостот понекогаш се сретнува и како „Јоркширски мост“.
Местоположба
Мостот имал две стражарници на своите краеви, а на едниот агол имало и гонг на кој се давало знак за тревога.
Преданија
Се верува дека мостот го градел мајстор Коце, кој кога поминал да го види местото каде што ќе се гради мостот, поминала ќерката на бегот, сопственик на Саат-кулата во Кратово, на која тој ѝ фрлил мерак. Мајсторот ја запрашал дали ако го изгради мостот ќе го земе за момче, на што девојката одговорила дека нејзините нема да ја дадат за христијанин.
Преданието понатаму вели дека младиот мајстор Коце се заветил дека неговите очи и неговата уста секогаш ќе гледаат кон убавата Турчинка кога ќе се појави на балконот на кулата. И ако се погледне мостот, навистина има изглед на „уста и очи“, кои добро се гледаат од самата Саат-кула.
За мостот, односно за самото негово име, постои уште едно предание. Мостот некогаш ги поврзувал Кожарското и Султан Мурат Мелеси-маалото, поради што Турците не дозволувале преку него и во маалото да се пренесуваат прасиња и свињи, кои на пазар ги носеле жителите на Горно Кратово, Нежилово и други места, поради што го добил името „Свински мост“. Според друго предание, пак, мостот се поврзува со семејството Змичевци, поради што бил наречен и „Змиски мост“. Воедно, името „Јоркширски мост“ го добил по расата свињи „јоркшир“. Името „Тртев мост“ го добило по семејството Тртеви, кои го поседувале мостот исто така.
Христо Сиљанов
Христо Силјанов (24 мај 1880 - 26 септември 1939) — македонски   револуционер, историчар и деец на ВМОРО. Бил истакнат новинар и публицист во Бугарија.
Животопис
Роден во Цариград, во семејството на Иван Силјанов од Охрид. Учел во Цариград и Солун, а потоа во гимназијата во Битола, во која како ученик се зачленил во ВМОРО. По завршувањето бил учител во Прилеп, каде во периодот 1899 до 1900 г. бил член на обласниот револуционерен комитет. По 1900 г. бил егзархиски учител во Лерин, а од 1902 влегол во редовите на илегалните револуционерни чети под водството на Марко Лерински. Ги познавал Гоце Делчев, Даме Груев и сите големи револуционери. Во 1903 г. учествувал во Преображенското востание во Одринска Тракија. По востанието завршил историски науки во Софискиот универзитет и специјализирал во Швајцарија. За време на Балканските војни се вратил во Македонија како комита во реонот на Костур.
Татко е на познатиот дипломат и новинар во Бугарија Евгениј Силјанов (1907-1997).
IC 1786
IC 1786 — галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 23 март 1903 година од страна на Макс Волф.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 32 м 41,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +26° 49' 44"".
Други поделби
Проучување на IC 1786 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Користена литература
Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog)
Баргала
Баргала — древен град во Македонија, сместен во близината на Горни Козјак покрај Козјачка Река, оддалечен 12 километри североисточно од Штип.
Историја на градот
Кон крајот на IV век, градот служел како доцноримски воен логор (каструм), кој бил изграден како тврдина на граничниот појас меѓу провинциите Втора Македонија и Средоземна Дакија. Подоцна, градот бил разурнат, а жителите подигнале нов град крај Козјачка Река во близината на Горни Козјак. По губењето на стратешкото значење, Баргала прераснала во цивилно-епископски град. Во V и VI век, а особено во времето на Јустинијан I (527-565), градот го достигнал својот врв, но кон крајот на VI век, во неколку наврати, настрадал од аварско-словенските походи кои го треселе Балканот. Градот не бил потполно напуштен, меѓутоа опстојувал како неурбанизирана населба. Понатаму, во средниот век се оформила нова населба, чиј белег е црквата „Свети Ѓорги“, изградена кон крајот на втората половина на IX век. Околу црквата „Св. Ѓорги“ е откриена некропола која, според наодите, егзистирала почнувајќи од VII век.
Објекти
Градот има неправилно правоаголно обѕидие, со површина 280х185/150 метри (4,7 хектари) и насоченост северозапад-југоисток. Големите и цврсти камени ѕидови, со широчина 2,30 метри, биле зајакнати со 20 четвртести кули, а во внатрешноста имало простории во кои биле сместени војниците и коњите. Главниот двоен влез се наоѓал речиси на средината на западниот бедем.
Епископската базилика е откриена во северозападен дел е градот. Таа била подигната кон крајот на IV век, а била обновена, односно преѕидувана и ремоделирана, во V-VI век. Таа претставува објект изграден по стандардниот тип на старохристијански градби од Балканскиот Полуостров и Средоземјето. Набљудувано од архитектонска гледна точка, таа претставува трикорабна базилика со полукружна апсида однатре и однадвор и со внатрешен нартекс и егзонартекс. Од внатрешноста на базиликата, особено впечатливи се подовите обложени со камени плочи, освен северниот, што бил решен со полихромен мозаик. Како најубав се издвојува подот од презвитариумот, што бил обложен со бели и сиви плочи во opus sectile. Објектот изобилува со богата архитектонско-декоративна пластика, меѓу која, особено се истакнуваат мермерните капители на украсени со глави од лавови и лисја од винова лоза, како и неколку парапетни плочи. На еден капител на влезниот трибелон во ексонартексот пронајден е натписот: ”Христе, помогни му на твојот роб, епископот Хермија”. Споменатиот епископ и епископите Филип и Евстатиј од двете епископски базилики во Стоби, се обележани како ктитори на базиликите.
Езеро Троте
Езеро Троте е езеро во провинцијата Бергамо, Ломбардија, Италија.
Севернофризиски Острови
Севернофризиски Острови — група на острови во Ваденското Море, дел од поголемото Северно Море, близу западниот брег на сојузната покраина Шлезвиг-Холштајн, Германија. Германските острови припаѓаат на историската област Северна Фризија и се дел од Националниот парк Шлезвиг-Холштајн и округот Северна Фризија. Понекогаш, и островот Хелголанд е приклучуван во оваа група.
Во рамките на Севернофризиските Острови, понекогаш влегуваат и Данските Ваденски Острови близу западниот брег на полуостровот Јитланд, Данска. Припаѓаат на општините Тендер и Есбјерг. Малцинската заедница Фризи живеат само на германските острови.
Историја
По фризиското и данското населување на островите во век, фризиските стотинки (административна единица) помеѓу Ајдерштет и Зилт станале Утланде. Северните Фризи во Утланде биле под власт на данскиот крал и биле познати како „Кралските Фризи“ (Königsfriesen). Дури подоцна биле префрлени на Војводството Шлезвиг, со исклучок на малите дански кралски енклави. Дел од Реме исто така бил управуван од војводата на Шлезвиг. По германско-данските војни, островите од Нордштранд до Реме станале дел од Прусија во 1866 година. По референдумот во 1920 година била повлечена моменталната граница помеѓу островите Зилт и Реме.
Добар и опсежен преглед на животот, работата, јазиците, облеката и обичаите на островските Фризи е прикажана во фризискиот музеј „Карл Хеберлин“ во градот Вик на Фер.
Острови
Постојат четири поголеми острови и десет помали островчиња. Имињата на поголемите острови се Зилт, Фер, Амрум и Пелворм. Островчињата се наречени и хализи (Halligen). Во средновековниот период, денешниот полуостров Нордштранд и Пелворм како и хализите биле дел од големиот остров Штранд. Овој остров бил поделен на делови при ужасната бура во 1634 година.
Зилт (Sylt; зелриншки: Söl' ; Sild) — најголем во западните Фризиски Острови со површина од околу 100 км2. До него може да се дојде преку насипот наречен Хинденбургов насип; преку насипот поминуваат само возови. Во летните месеци, островот е преполн со туристи, вклучувајќи ги и оние кои имаат желба за нудизам. Сликата на Зилт е дека претставува место за славните и богатите. Главен град на островот е Вестерланд. Северниот крај на Зилт, Еленбоген (Ellenbogen), претставува најсеверната точка на Германија. Логор „Зилт“, нацистички концентрациски камп на Олдерни, бил именуван по островот.
Споредено со Зилт, Фер (Föhr; фериншки: Feer; Før) — релативно тивок остров. Зафаќа површина од 82 км2. Шеснаесет стари населби раштркани по островот, некои од нив постоеле уште во век. Главен град на островот е Вик на југоисточниот брег. Вик е омилено германско приморско одморалиште. Не постои мост или насип кој го поврзува Фер со копното; така фериботите се единствената врска. Фериботското пристаниште, пристаништето и марината се наоѓаат во Вик.
Пелворм (Pellworm; мориншки: Pälweerm) и полуостровот Нордштранд (германски: Nordstrand; мориншки: Nordströön) се остатоци на некогашниот остров Штранд. Главниот град на овој потонат остров бил Рунгхолт, кој се смета дека бил најголем град во околината, но бил целосно уништен при бурата во 1362 година, 272 години пред уште една бура да го уништи и целиот остров. Нордштранд има површина од 49 км2, а Пелворм 37 км2.
Западно од хализите три суви песочни брегови ги создаваат т.н. Севернофризиски Гребенски Острови: Јапзанд, Нордерогзанд и Зидерогзанд.
NGC 641
NGC 641 — спирална галаксија во соѕвездието Вајар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 641 се споменува и како ESO 413-14, MCG -5-5-3, VV 419, AM 0136-301.
Откривање
Објектот е откриен на 27 септември 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 641 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 641 има привидни димензии од 2' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 39 м 6,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 29° 54' 55". Положбениот агол на објектот е во износ од 31°.
Други поделби
Проучување на NGC 641 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 6112. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 352; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7548.
NGC 7651/1
NGC 7651/1 — елиптична галаксија во соѕвездието Пегаз, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7651/1 се споменува и како MCG 2-59-36, CGCG 431-55.
Откривање
Објектот е откриен на 1 септември 1886 година од страна на Луис Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7651/1 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,7 m/лм2. NGC 7651/1 има привидни димензии од 0,7' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 24 м 25,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +13° 58' 20"". Положбениот агол на објектот е во износ од 18°.
Други поделби
Проучување на NGC 7651/1 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 71344. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 214; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1168. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 313.
1202
1202 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1202 година од новата ера, 202. од вториот милениум, 2. од XIII век и трета од 1200-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6710 и 6711 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5952 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4962 и 4963 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1955.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1202 година се протега во 3838 и 3839, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3898 и 3899 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1745. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 598 и 599 исламска година.
Моравски музеј
Моравски музеј (Moravské zemské muzeum) — музеј во Брно, Чешка, втор најголем и најстар музеј во земјата
Отворен е во 1817 г. и денес содржи преку 6 милиони предмети од најразлични полиња на науката и културата.
Езеро Вака
Езерото Вака е езеро во провинцијата Бреша, Ломбардија, Италија. На надморска височина од 2358 м, неговата површина е 0,256 км².
Црква (Ларце)
Црква — археолошко наоѓалиште во тетовското село Ларце. Претставува црква од доцниот среден век. Се наоѓа на 500 м јужно од селото, на едно зарамнето плато на падините на Сува Гора, каде се гледаат урнатини од црква со мали димензии
Британски воени гробишта - Ерусалим
Британски воени гробишта - Ерусалим е Обединето Кралство воена гробишта во Скопуска Гора во Ерусалим. Им се оддава почит на британските војници од Комонвелтот во Првата светска војна во Британски мандат во Палестина.
Бордесхолм (амт)
Бордесхолм (Bordesholm) — општинска заедница во округот Рендсбург-Екернферде, во Шлезвиг-Холштајн, Германија. Седиште на општинската заедница е Бордесхолм. Била наречена Бордесхолм-Ланд до 30 јуни 2007 година. Општинската заедница Бордесхолм се состои од следниве општини:
Едерлези (празник)
Едерлези или Хедерлез — традиционален празник во чест на пролетта. Се слави кај турските народи кои на овој ден го слават почетокот на пролетното напасување на стоката. Во Македонија и Србија овој празник го слават Ромите. Едерлези се слави секоја година 6 мај, како Ден на пролетта, или празник на будењето на природата.
Со усвојувањето на христијанството, Едерлези се совпаднал со Ѓурѓовден, кој исто така се слави на 6 мај. Кај некои народи Св Ѓорѓи се смета за заштитник не само на воините, туку и на сотчарите и земјоделците, иако во животописот на светителот нема факти кои би укажувале на неговата поврзанот со земјоделието. Но, на некој начин древниот пагански празник се споил со христијанскиот и се празнува во ист ден. Значењето и ритуалите на празникот Едерлези кај Гагаузите и на празникот во чест на Св. Ѓорѓи кај народите од балканско-карпатскиот регион во многу нешта се слични.
Вообичаено е Едерлези да се слави во природа. Тоа е и почит на древните обичаи на предците, а празнувањето на пролетта е токму онаму каде што се чувствува најцелосно - опкружено со првото зеленило и цветни дрвја и ливади.
Празникот Ерделези во 2017 година бил вклучен во списокот на УНЕСКО за нематеријално културно наследство на човештвото, како културно наследство на Турција и Македонија.
Етимологија
Ритуали поврзани со обожување на паганско божество, чии обележја во христијанството од Свети Ѓорѓи, а во исламот од пророкот Ал-Кадир (, Hızır), биле многу распространети меѓу многу народи од Мала Азија и Средна Азија.
Етимолошки, името на празникот Хидрелес е изведено од имињата на религиозните личности Хизир и Илиас (пророкот Илија). Овој муслимански назив за празникот Едерлези значи „ден на пророкот Илија - денот на Хизир Илиас“. Митолошкиот лик Хизир е поврзан со изворите на вода и делува како светец-заштитник на работниците, давател на изобилство и среќа.
Хизир се смета за митска личност за која се повторуваат наративи во различни митологии и култури. Турскиот теолог Махмут Ерол Килич (Mahmut Erol Kılıç) ја застапува идејата дека Идрис, Илиас и Хизир се различни имиња за иста личност, земени во различни времиња и од различни култури и дека овој лик е идентичен со ликот на богот Тот во Стариот Египет, Енох кај Евреите или Хермес кај Античките Грци.
Гоблица
Гоблица или Говлишта — село во Егејска Македонија, Република Грција.
Едерлези (празник)
Церемонии за време на празниците
За време на празнувањето на оваа пригода се вршат различни церемонии и ритуали поврзани со природата, кои гарантираат благосостојба, плодност и просперитет на семејството и заедницата и го штитат добитокот и земјоделските култури за наредната година. Празникот го слават сите – семејства, деца, млади, возрасни, а сѐ е придружено со музика и игра. Ритуалите имаат длабоко вкоренети културни значења. Тие им даваат на заедниците чувство на припадност и културен идентитет и можност за зајакнување на односите. Сложената организација на сродни настани на локално, регионално и национално ниво обезбедува широко учество на поединци, групи и заедници. Херделез е препознаен како клучен дел од културниот идентитет на локалните заедници и поврзаните знаења и вештини се пренесуваат во семејството и помеѓу членовите на заедницата преку усна комуникација, набљудување, учество и настани. Затоа е вклучен во саписокот на УНЕСКО на нематеријално културно наследство на човештвото.
Хедерлез кај турските народи
Кај турскиот народ стар обичај е на овој ден да се склучи договор меѓу сопственикот на стоката и овчарот. Жените ги испраќале своите мажи на пасиштата и им подготвувале залихи за храна за патувањето. За таа прилика се подготвувала гозба, на која неминовно се служело „курбан“- јадење од овчо или јагнешко месо. Девојките и жените наутро се миеле со роса за убавина на нивните лица, а исто така подоцна во текот на денот се капеле во водата во која биле потопени лековитите билки собрани тоа утро, за добро здравје. Исто така, на овој ден се почитувала и ритуалната забрана за активности поврзани со остри предмети, па шиењето и кроењето било забрането.
За време на свеченоста биле организирани различни натпревари, од кои главни биле коњските трки. Дури и денес, секоја година на Хедерлез, во малиот молдавски град Чатир-Лунга (Чатыр-Лунга), позната по фарма за коњи, го организира коњичкиот натпревар „Алтин ат“ („Златен коњ“).
На постсоветските територии, Едерлези најмногу го слават Гагаузите и Кримските Татари. За Гагаузите, од памтивек, овој празник се поврзува со идејата годината циклично да се подели на две годишни времиња: од Хедерлез до есенскиот празник Касим трае лето, а од Касим до Хедерлез зима. За Хедерлез, со појавата на првото зеленило на ливадите, добитокот се носи на пасиштата, а дома се враќа дури на почетокот на ноември, на Касим. Овие два празника го симболизираат почетокот и крајот на сточарската и земјоделската година, поради што беа најважните празници за Гагаузите.
Хедерлез меѓу Ромите на Балканот
Херделез, односно Ѓурѓовден традиционално се одбележува меѓу ромското население на Балканот од 6 до 9 мај. Ромите го презеле овој празник од другите народи, приспособувајќи ги празничните церемонии на нивните верувања. На овој празник тие го слават заминувањето на зимата и доаѓањето на нивната омилена сезона - летото. Пред празниците обичај е да се чистат и бојадисуваат куќите во разни бои. Се купуваат нови облеки и обувки, со цел да се промени начинот на кој се менува природата. Ден пред празнувањето на празникот, на 5 мај, се оди во верски храмови во знак на благодарност на Бога. Истиот ден се собираат зелени гранки од топола и разни пролетни цветови и лековити билки. Со нив се украсуваат куќите, а лековитите билки се варат во вода во која подоцна се капат децата, за да бидат здрави како природата и високи како топола. Во овие ритуали, гранчињата, цвеќињата и „светата вода“ се симболи на животот и пролетта. Доцна попладне во рамките на празникот се колат јагниња. Овој празник трае четири дена и се одбележува со посета на роднини и пријатели, со многу музика и богата трпеза. Последниот ден Ромите излегуваат во природа за да се збогуваат со зимата и со нетрпение го очекуваат доаѓањето на летото.
Ромите имаат двосмислено обележување на овој празник, кој го носат со себе како животна вредност од нивната древна татковина Индија. Во Хедерлез (некои научници го нарекуваат овој ромски празник Какави), се комбинираат два важни празници - празникот Холи и прославата на божеството Индра. Празникот Холи е од многу старо потекло и е опишан во древните индиски списи (сутри) и има свое длабоко духовно значење. Суштината на овој празник, кој е поврзан со многу митови и легенди, е прославата на конечната победа на доброто над злото. На денот на празникот, кој уште се нарекува и фестивал на боите, луѓето со голема радост се полеваат со вода, играат, слават, се радуваат и го дочекуваат летото. Друго значење е славењето на божеството Индра, кое за разлика од многу други ведски божества има свој човечки облик.
Митови и легенди
На Индра ѝ се припишуваат многу митски облици во борбите против демоните, но еден е посебен. Во тој мит, страшниот змеј (или змија) по име Вртра (Пречка) ја заробил водата во реките и не дозволувал наводнување на житните полиња ниту обезбедување вода за пиење за луѓето или за животните. Индра го убива змејот, ги испушта водите и му носи просперитет и изобилство на целиот жив свет. Ова е објаснување и за односот на Ромите кон Херделез и овој празник е тесно поврзан со нивниот идентитет.
Космос-1318
Космос-1318 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.