cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сојузничко бомбардирање на Задар
Бомбардирањето
Првиот голем сојузнички воздушен напад врз Задар бил извршен на 2 ноември 1943 година од 12. воено воздухопловство на УСААФ, при што, покрај другите згради, било уништено сиропиталиште. Следувале поголеми напади на 28 ноември во кои биле убиени 200 лица, и на 16 декември и 30 декември. Овие први напади предизвикале многу цивилни жртви, но градот продолжил да функционира и покрај штетите. Нападот на 16 декември бил особено тежок, бидејќи биле погодени засолништата во Воштарница и во центарот на градот, при што загинале меѓу 150 и 200 лица. Педесетина американски средни бомбардери Б-25 учествувале во ударите, фрлајќи 90 тони бомби.
Покрај овие главни напади, градот бил бомбардиран во помал степен и во другите денови. Преку употреба на бомбашки тепих, биле уништени цели блокови во соседството. Центарот на градот бил најтешко погоден, особено околу Форумот и улицата Калеларга каде што не биле поштедени ниедни згради. Како и со другите случаи на урбани бомбардирања, штетата не е предизвикана од првичните експлозии, туку од пожарите што настанале, што го претвориле градот во куп скелети на изгорени куќи. Секој напад бил насочен кон одреден дел од градот. На 16 декември, метата била на подрачјето од црквата „Богородица на добро здравје“ преку Калеларга до Пјаца дела Ербе (денешениот народен плоштад), додека на 30 декември била нападната областа од брегот на Рива Нова до театарот „Џузепе Верди“. На 31 декември, градската болница и поголемиот дел од индустриската машинерија биле уништени. Фабриката Луксардо била запалена, и на зградата изгорела за три дена.
Нападите што целосно го опустошиле Задар следеле од јануари до март 1944 година. На 16 јануари 1944 година, тешките бомбардери на Либератор го нападнале Задар, губејќи еден бомбардер. Сепак, бројот на жртви бил многу помал затоа што населението кое било бездомно избега во помалку оштетените периферии (Арбанаси и Станови), како и на островите Задар. Се проценува дека во пролетта 1944 година, во градот останале помалку од 4.000 цивили. И покрај тоа што индустриските постројки и пристаништата биле осакатени, бомбардирањето продолжило во текот на целата 1944 година. Така, Германците биле принудени да формираат пристаниште во Затон кај Нин и Ражанац.
До летото, центарот на Задар практично престана да постои. Повеќето куќи биле целосно уништени и нивните урнатини ги затрупале улиците. Градот бил пуст. Периодот од јуни до почетокот на октомври не бил обележан со некои големи напади, но тие продолжиле во средината на октомври, бидејќи германските сили го напуштиле градот. Најлошите напади се случиле на 25 и 30 тој месец кога беа погодени областите Арбанаси и Бродарица, Јажина и крајбрежјето на Рива Нова.
Последните напади се случиле на 31. истиот ден кога силите на југословенските партизани влегле во Задар. За време на нападите, голем број партизани биле убиени по грешка.
Уништување и жртви
Уништен е поголемиот дел од јадрото на градот, вклучувајќи ја целата Рива Нова со нејзините 12 австроунгарски палати, нејзината пошта и маалските блокови околу Форумот, Калеларгата, училиштето во близина на црквата Свети Хрисогон, црквите Св. Марија, Пресвета Богородица на здравјето и крстилницата во катедралата Света Анастасија. Само црквите биле обновени. Многу згради што изгореле не биле обновени, туку срушени, со нивниот камен повторно употребен при обновата на крајбрежјето и патиштата. Воената штета се случила претежно во западниот дел на полуостровот, каде се наоѓале владините канцеларии и пристаништата. Варош, била една од областите каде бил задржан предвоениот изглед.
Освен уништувањето предизвикано од сојузниците, Германците што се повлекоа ја минираа Рива Нова, забавувајќи го заздравувањето по војната, како и предизвикувајќи жртви. Точните бројки најверојатно никогаш нема да бидат познати, бидејќи Задар забележа значителна промена на населението. Процентот на хрватски граѓани драматично се зголеми. Бројот на воениот персонал што останал во градот е неопределен.
По војната, бројот на жртви стана политичко прашање, особено во заедницата на Италијанци кои го напуштиле градот за Италија. Тие ја прикажале бројката на смртни случаи од 3.000 до 4.000, тврдејќи дека бил извршен геноцид врз нив. Повеќето извори сметаат дека бројот на жртви е 1.000, бидејќи голем дел од населението избегало по првите напади есента и зимата 1943 година.
Табу
Табу во племенските заедници и примитивните религии апсолутна недопирливост и забрана за употреба на свети работи или контакти со нив. Во случај на повреда, следи некаква казна не само за сторителот, туку и за заедницата. Во некои заедници табу може исто така да биде вообичаена норма која не смее да бидат прекршена. Инцест е еден од најстарите табуа, а се однесува на забрана за сексуален контакт меѓу блиските роднини.
Примери
Сигмунд Фројд претпоставувал дека инцест и таткоубиство се единствените универзални табуа кои се основа на цивилизацијата. Но, иако канибализмот, убиството во рамки на семејството и инцестот се табу во најголемиот број на општества, брак меѓу брат и сестра бил нормална појава во Стар Египет. Во современите општества, таква практика за брак не се оправдува. Сексуалните активности во рамките на семејството се криминализирани, сури и кога двајцата партнери се полнолетни.
Вообичаен табу вклучува забрана или регулација на убивање и ловење; секс и сексуални активности како инцест, некрофилија, неверство, блуд, заведување, педофилија, хомосексуалност, воајеризам, зоофилија, мастурбација, парафилија, машко обрежување, бисексуалност, Халуцинација на женски гениталии, проституција, транссексуалци, прекршување, синдикалноста, хетеросексуална, љубов, силувања омраза, облик, подароци, стока, мала, големадер, пансексуалност, сексуално малтретирање, престап, стрес, депресија, провокации, хомосексуалци, самоубиства, убиства, трансродови, маскирани, циспендери, сексуални односи, стравови, фобија, парафили, насилство, човечка состојба, насилство врз мажи, насилство врз децата, трети страни, асексуални, небинарни жанрови, отстапувања, социјални, културни, цивилизација. транссексуалност, проституција, итн.; потоа абортус, детеубиство; табу поврзано со мртвите и нивните гробови како и со начинот на исхрана (пред сè канибализам, но и вегетаријанство, кашрут, and халал).
Смртта на трговскиот патник
Смртта на трговскиот патник (англиски: Death of a Salesman) - драма на американскиот писател Артур Милер од 1949 година.
За драмата
Драмата содржи два чина и еден реквием. Од критиката, таа е оценета како ремек-дело и како најдобар драмски текст на Милер. Критичарите ја оценуваат како „приказна за Пепелашка во облик на маж“ (Хоган), како модерна верзија на „гинтизмот“ (Геснер), но и како осуда на „американскиот сон“.
Ликови
Во дарамата се појавуваат следниве ликови:
Прв чин
Трговскиот патник Вили ненадејно се враќа дома, бидејќи не бил во состојба да вози и за малку ќе направел сообраќајна незгода. Тој е растроен и се чувствува многу уморен од работата и животот. Во неговиот дом се наоѓаат Биф и Хепи, неговите два сина, кои му дошле во посета. Вили е во лоши односи со Биф, бидејќи не е задоволен од неговиот начин на живот. Имено, Биф нема успех во животот поради што е во постојани расправии со татко му. Исцрпениот Вили одвреме-навреме губи врска со реалноста, си зборува сам со себе и му се причинуваат некои ликови од неговиот живот. Така, често „зборува“ со постариот брат, Бен, кој во младоста заминал во Алјаска и таму се збогатил. Поради тоа, Вили си префрла самиот на себе, бидејќи не ја прифатил поканата на Бен да му се придружи во Алјаска.
Иако има триесетгодишен стаж како трговски патник, во последно време, Вили заработува малку и недостигот на пари му создава постојан притисок. Неговиот син Биф променил многу работи, но наспроти желбата на татко му, не се гледа себеси како успешен деловен човек, туку копнее за слободен живот на некоја фарма. Во детството, тој бил талентиран спортист, но поради неуспехот на испитот по математика, не успеал да матурира и да се запише на универзитет. Неговиот брат Хепи има добра работа и има голем успех кај жените, но и тој се чувствува осамен, зашто не може да најде девојка со која би се оженил. Биф планира да позајми пари, а Хепи му предлага да започнат сопствен бизнис. Тие му ја соопштуваат идејата на татко им и тој е среќен, мислејќи дека Биф најпосле ќе успее во животот.
Втор чин
Утредента, Биф оди во посета на еден познајник со намера да позајми пари, но неговиот обид доживува целосен неуспех. Истовремено, Вили оди кај сопственикот на фирмата и го замолува да му даде работа во Њујорк, но наместо тоа, тој добива отказ од работата. Разочаран, Вили го посетува соседот Чарли, кој одвреме-навреме му дава пари на заем за да може да ги покрие секојдневните животни трошоци. Хепи и Биф се среќаваат во еден ресторан, чекајќи да им се придружи татко им. Таму, тие запознаваат една убава девојка (г-ца Форсајт). Во ресторанот доаѓа Вили, целиот во бунило, но со надеж дека Биф успеал да најде пари. Биф безуспешно се обидува да му објасни за неуспехот, но Вили воопшто не сака да го слуша. Тогаш, Вили запаѓа во бунило и „разговара“ со жената со која во мминатото имал љубовна врска во еден хотел во Бостон. Тоа се случило дента кога Биф паднал на испитот по математика, па набрзина отпатувал во Бостон за да се види со татко му, барајќи помош од него. Кога влегол во хотелската соба, младиот Биф ја видел жената и целосно се разочарал и тогаш му се скршила волјата за напредок во животот.
Реквием
На погребот на Вили се присутни само неговото семејство, Чарли и Бернард, иако целиот живот Вили се фалел со тоа дека е омилен кај луѓето и дека има голем број пријатели.
Џозеф Мајседер
Биографија
Мајседер покажал музичко талент уште од рана возраст и бил ученик на Џозеф Суче (1797), Пол Враницки (1798) и Игназ Шупанциг. На единаесетгодишна возраст, тој настапувал на јавни концерти во Аугартен во Виена. Добил лекции по композиција од Емануел Алојс Форстер.
Мејседер бил добитник на повеќе награди и почесни признанија. Тој бил назначен во во Рим, заедно со Франц Лист и други. Тој бил награден со Витез крст од редот на Франц Јосиф во 1862 година и бил почесен член на. Бил и еден од 51 композитор кој придонеле за .
Мејседер бил погребан во почесен гроб на Централните гробишта во Виена. во виенскиот бил именуван по него во 1876 година.
Избрани дела
Гудачки квартети
Виолина и пијано
Пијано триа
Квартети за пијано
Црковна музика
Список на државни водачи во 588 година
Ова е список на државни водачи во 88 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Роман Јакобсон
Роман Осипович Јакобсон (1896-1982) е руски мислител и е еден од најзначајните лингвисти на XX век.
Јакобсон е роден во Русија, во богата фамилија од еврејско потекло, каде уште од млади години развива интерес за јазикот. Во времето на неговите студентски години преовладуваат младограматичарите според кои единственото прецизно проучување на јазикот е да се проучуваат историјата и развојот на зборовите низ времето. Јакобсон, од друга страна, доаѓа во допир со работата на Фердинанд де Сосир, и развива приод кој е фокусиран на начинот на кој структурата на јазикот и служи на основната функција на јазикот - размена на информации помеѓу говорниците.
1920 е година на политички немири во Русија, па така Јакобсон се преселува во Прага каде што продолжува со своите докторски студии. Таму, тој е еден од основачите на „Прашката школа“ на јазичаричката теорија. Исто така, таму неговите многубројни студии за фонетиката помагаат тој да продолжи да ја развива теоријата за структурата и функцијата на јазикот.
На почетокот на Втората светска војна Јакобсон ја напушта Прага и се сели во Скандинавските земји. Како што војната се проширува и на запад, тој е приморан да се пресели во Њујорк каде што го запознава и соработува со Клод Леви-Строс, кој исто така ќе стане еден од клучните претставници на структурализмот.
Во 1949 Јакобсон доаѓа на универзитетот во Харвард, каде што останува до крајот на својот живот. Во раните 60-ти Јакобсон става акцент на еден поопширен поглед на јазикот и почнува да пишува за науките за комуникацијата како целина.
Јакобсон издвојува шест комуникациски функции, секоја поврзана со еден аспект од процесот на комуникација:
Содржина (референцијална) |            Испраќач   ________________   Порака    ______________    Примач (емотивна)                   (поетска)                  (конативна) |                                           Канал (фатичка) |                                            Код (метајазична)
Црква „Св. Атанасиј“ - Мојно
Свети Атанасиј — главна селска црква во селото Мојно. Црквата е сместена во југозападниот дел од селото.
Историја
Црквата била изградена во 1871 година.
Архитектура
Градбата на црквата има правоаголна основа со полукружна апсида на источната страна. Влезот е сместен на западната страна и над него има ниша со фреска на Атанасиј Александриски во многу лоша состојба. Објектот е изграден од варовник и е покриен со кров од ќерамиди.
Во дворот на црквата има помошен објект изграден од камен, а во него се сместени и селските гробишта.
Полукрвна млечка
Полукрвна млечка (латински: Lactarius semisanguifluus) е вид на габа од фамилијата Russulaceae.
Поврзано
Список на видови Млечки (печурки)
Список на државни водачи во 1411 година
Ова е список на државни водачи во 411 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Јелашничка Клисура
Јелашничката Клисура е дел од речната долина на реката Јелашница, создадена од интензивното вертикално сечење на нејзиниот воден тек во варовничката карпеста маса, западните ограноци на Сува Планина. Се наоѓа во градската општина Нишка Бања во областа на градот Ниш, помеѓу населбата Јелашница (север) и населбата Цукљеник (југ). Оддалечена е 14 км источно од Ниш и 3 км од Нишка Бања. Долга е околу 2км, а широка само 30 м. Ја поврзува Нишката долина со населбите и туристичката дестинација водите на Бојана на северозападните падини на Сува Планина.
Јелашничката Клисура од 1995 година има статус на „Парк на природата I заштитна категорија“, како природно богатство на Република Србија од големо значење, со цел зачувување на природните вредности и ендемичните и субендемични растителни видови, кои се среќаваат таму.
Статус
Јелашничката Клисура е прогласена за „Парк на природата I категорија на заштита“, во согласност со Законот за заштита на природата на Република Србија поради живописните предели, зачуваните геоморфолошки одлики и природните вредности со претежно зачувани природни екосистеми и уникатните флора и фауна. Беше ставен под заштита првенствено поради зачувување на недостигот на природните живеалишта, ендемски вид реликтен српска рамондија, 39 мезиски, 20 балкански и 6 илирски ендемични и субендемии, но и за зачувување на богатите разновидни морфолошки орнаменти на Река Јелашница.
Како заштитено подрачје со значителни еколошки и културни добра, областа Јелашничка Клисура е наменета да ја зачува севкупната геолошка, биолошка и пејзажна разновидност на Србија и да ги задоволи научните, образовните, духовните, естетските, културните, туристичките, здравствените и рекреативните потреби и други активности усогласени со традиционалните начини на животот и принципите на одржливиот развој.
Позиција и простор
Јелашничката Клисура се наоѓа во југоисточна Србија, веднаш до автопатот Белград-Ниш-Софија- Истанбул (или автопат Нишава-Марица), 3км оддалечена од Нишка Бања, 14км од Ниш и 253км од Белград.
За време на турското владеење, покрај двете паралелни траси на Цариграскиот т пат и римската Виа Милитарис, Турците користеле уште една, која сами ја изградиле, можеби уште на крајот на 15 век. Бил многу пократок и полесен од средновековниот. Од Ниш, како и сите претходни патишта, одел до Нишка Бања, каде што се одвојувал кај Ветарник во областа Јелашница и ја преминувал Јелашничката Клисура, а потоа се спуштал во Чукљеник, за да се спои со средновековниот кај Горна Студена.
Главните пристапни правци кои денес се приближуваат до подрачјето на Јеласничката клисура се:
Јелашничката Клисура лежи на геотектонската граница на кристалната родопска маса и варовничките планини во источна Србија и спојот на големите долини на Балканскиот Полуостров на југоисточниот раб на огромната и плитка Нишка долина, во подножјето и падините на северозападната гранка на Сува Планина (1.810), на северозапад), еден од нејзините врвови.
Површината на просторот на кој се наоѓа Јелашничката Клисура е 115,73 хектари, од кои 20,50 хектари се во приватна сопственост, 57,29 хектари се во државна сопственост и 37,94 хектари се во општествена сопственост. Оваа област се граничи со КО Чукленик на јужна и источна страна и КО Јелашница на западна и северна страна.
Природни одлики
На југоисточниот раб на нишката котлина, каде централното место им припаѓа на северозападните падини на Сува Планина, тектонската фрактура на теренот овозможил интензивен процес на разубавување на варовничката маса. Во повисоките делови, варовниците ги содржат сите, површински и подземни морфолошки развиени форми на карст.
На северозападниот раб на Сува Планина помеѓу областа Куновица (од исток) и источните падини на Коритњак (од запад) има претежно посебна морфотектонска и пејзажна целина и во која е всечена Јелашничката Клисура на реката Јелешница. Помеѓу Јелашница и Чукљеник во распарчените вљубените варовници и црвените пермиски песочници на дното, Јелашничка река пресече длабока и живописна клисура, која го постигна тектонскиот состав на долината и ги раздвои селата Јелашница и Чикљеник.
На нејзините стрмни страни, богатите морфолошки орнаменти се распоредени во делови кои се „постепено распоредени и скршени од водена ерозија во карпести ртови, осамени заби, платна и столбови“, што на оваа клисура и дава многу привлечен изглед.
Изгледот на клисурата е дополнет со специфични форми на карстна ерозија: доломитски столбови, ровови, сквотови и прозорци, шуплини и пештери. Големината, убавината и бизарноста на неговата положба особено ги истакнуваат прозорците „Купина“ и „Свети Илија“ и неколку поткапини, во варовник од доломит, кој лесно се распаѓа и е полн со пукнатини. Две од нив имаат имиња: едната се нарекува „латинска црква“, а другата „Тајна соба“, која е на висок дел и е тешко пристапна.
Во подпештерата кај монолитната карпа во средишниот дел на клисурата се евидентирани две помали пештери, една до карпата и една зад неа (Јелашница 2). Пештерата кај карпата (Јеласница 2) се наоѓа на десетина метри над реката Јелашница. Содржи две вдлабнатини, едната зад карпата, а другата до неа. Вдлабнатините се појавувиле во ѕидот на карпестиот дел, зад високата монолитна карпа. Пештерата зад карпата има мал отвор (широк 1,6м, висок 1,2м) свртен кон југ. Пештерата е длабока 3,5м и широка 1,6м. Внатре има кафеава тиња со трошки, во која ловците на богатство ископале јама со пречник и длабочина од околу 80см. Вдлабнатината покрај карпата е поголема. Неговиот влез е широк 3,5м и висок 2м и гледа кон запад. Пештерата е длабока 8м. Пред влезот, ѕидот на пештерата е закривен така што објектот има одлики на плитка капканица.
Во непосредна близина на капалката, во близина на монолитната карпа, на малку поголема височина, бил пронајден уште еден, поголем и подлабок капоплив камен (Јелашница 3). Во таа подлога седиментот бил зачуван само на влезот, додека во дното на површината на почвата има карпеста основа.
Во непосредна близина на капалката, на малку поголема височина, констатирано е уште едно, поголемо и подлабока капалка (Јелашница 3). За жал, во тој талог капка по капка е зачуван само на влезот, додека во дното на површината на почвата има карпеста основа.
Во средишниот дел на клисурата, но на левиот брег на реката, во 2016 година се регистрирани два помали ровови кои речиси целосно се уништени од ловците на богатство (Јелашница 4 и 5). Отфрлениот талог содржел голема количина праисториска керамика. Двете поткапини требале да се сондираат, ако останало нешто од културниот слој.
Целиот тек на реката Јелашница заедно со живописната Јелашничка Клисура се тектонски предиспонирани. На тој простор локалните базени Јелашница и Студент се поврзани и раздвоени со Јелашничката Клисура како морфолошка врска.
Јелашничката Клисура е 2км, почнувајќи од Чукљеник до мостот низводно на влезот во Јелашница од југ. Неговата максимална ширина е само 30м. Толку е тесен што вертикалните делови на едно место меѓу Здравачки камен и Грченице се оддалечени само 7 до 8 метри, што е посебна природна реткост во Србија. Највисоката надморска височина— длабочина, клисурата е 580 м (Радовански камен или Радов камен), а најниската надморска височина—длабочината е 293 м.
Геолошки и геоморфолошки одлики
Геолошката и морфолошката разновидност е една од основните одлики на областа Јелашничка Клисура. Областа на клисурата е контролирана од раседот северозапад-југоисток. На раседот Јелашница и во еден дел Нишка Бања настанала клисура.
Клисурата Јелашница е морфолошки уникатна, полигенетска и композитна, долга 2 км, продорот на реката Јелашница, тектонски предиспониран, формиран на езерското дно (дното на плиоценското езеро) од каде започнува нејзиниот кањонски засек во источните падини на Сува Планина (293-580).
Најстарото минато на Јелашничката Клисура е поврзано со горниот палеозоик (Перм), кога оваа област се наоѓала на дното на океанот (Тетида) и кога се случила херцинската орогенеза. Тогаш се формирале геолошките единици кои ја претставуваат водоотпорната зона на клисурата и го формирале дното на варовникот.
Во текот на мезозоик, пред најмалку 240 милиони години, имало морето во областа на клисурата Јелешница, на дното од кои биле депонирани различни седименти (дебели слоеви на варовник, кои денес претставуваат главни варовник маса на клисурата). Варовничкиот терен, во повеќе од две третини од количината, ја покривал Јелашничката Клисура и се одликувал со појава на карстни земјишни облици. На север и на исток доминантната маса на карпи ја сочинуваат мезозојските варовници, а на запад преовладуваат метаморфните карпи. Со издигнувањето на некогашното морско дно, пред околу 70 милиони години, настанал првичниот релјеф во кој почнал да се сече речниот систем на идната река Јелашница. Некои елементи на релјефот ги претставуваат природните убавини и реткости на овој простор, меѓу кои најзначајни се „Прозорац“ во Јелашничката Клисура и делувијалните форми во Јелашница.
Во рамките на миоценот, на границата на долниот и средниот миоцен, на Балканскиот полуостров, Карпатите интензивно се наведнале, кога африканскиот континент ја притиснал Европа од југ, а малку подоцна Европа се спротивставила во просторот на италијанската чизма. Подрачјето на Србија во тоа време интензивно се тресело. Земјотресите биле катастрофални и биле на границите на одредени геолошки појаси. Во Србија најдобро се проучуваат во нејзиниот источен дел, каде се наоѓа Јелашничката Клисура, која е детално мапирана од 1958 година.
Значајната тектонска активност, проследена со силни земјотреси, го промениле релјефот на карпатскиот лак во источна Србија. Така било и на границата меѓу кристалното јадро на Балканскиот Полуостров на српско-македонската маса (планинскиот систем Родопи) - и Карпатите-Балканидите од источна Србија. Овие активности се придружени со скршени камења, а меѓу нив можело да се забележат парчиња помали парчиња слични карпи на Врлански брмче, кај Свилајнац и во Јелашничката Клисура. Овие области биле проучувани при истражувањето на областа со кафеав јаглен што се наоѓа под нив.
Покрај скршената карпа, притисоците на главните тектонски линии ги деформирале и наносите долномиоценски слоеви, а јагленот содржан во нив бил трансформиран од лигнит во кафеав јаглен.
Во Јелашничката Клисура „Зоната на Лужнице е пресечена и деформирана со раседот Дубрава по кој седименти од различна возраст биле доведени во тектонски контакт“. „Движењата на издигнатите планини, вклучително и Сува Планина, во чие подножје се наоѓа Јелашничката Клисура, со истовремено спуштање на меѓупланинските долини достигнаа максимум. Денеска во најголем дел е формирана сегашната структурна структура на Јелашничката Клисура. За силните манифестации на оваа интрамиоценска фаза сведочи нарушувањето на горноолигоценските седименти на „Бабушник ровот“, особено на тектонската лепенка Јелашница со титонски варовници извлечени кон јагленоносната „Јелашничка серија“ од долниот миоцен.
Подоцнежната тектонска активност довела до кршење на делови од јура (титонско) платно, во вид на столбови, кои денес се една од главните одлики на паркот на природата во Јелашничката Клисура.
Сеизмолошки одлики
Во сеизмолошка смисла, територијата на Јелашничката Клисура, како и територијата на Сува Планина во чие подножје се наоѓа, е едно од сеизмичките области во Србија. Овој дел од Балканскиот Полуостров е дел од сеизмички многу активно подрачје во областа на Средоземјето-Транссеизмичкиот појас. Неотектонската активност повремено е изразена во сложени раседни зони под сувиот планински раб и во областа на Јелашничката и Сиќевачката Клисура и Нишката Бања. Се манифестира во сеизмички појави со ефекти на земјотресите врз хидролошките одлики на подземните и површинските води и морфолошки промени на релјефот. Уништувањето на Јелашничката Клисура и нејзините околни населби во втората половина на 19 век било погодено од дури 17 земјотреси (1851, 1855, 1858 и 1866 година).
Секојдневното постоење на Јелашничката Клисура понекогаш било доста нарушувано од „продолжението“ на сеизмолошките активности. Тие биле со различен интензитет, речиси во континуирана серија од години, особено поврзани со следните два забележителни периоди од средината на седмиот до средината на деветтата деценија на 19 век. Посилни земјотреси се забележани во 1867, 1868, 1869, 1870, 1871 и 1872 година, како и 1876, 1878, 1879, 1881, 1883, 1885 и 1886 година. Како и претходните, тие секако „оставија“ незначителни или забележливи последици врз географијата на Јелашничката Клисура, Нишка Бања и Нишка котлина во целина.
На картата на сеизмолошка опасност на регионот, Јелашничката Клисура како и подрачјето на Сува Планина во целина (РСЗ 2010 година) за повратен период од 500 години се наоѓа во зоната на МСК скала.
Вода и водена земја
Сувата планина во чие подножје се наоѓа Јелашничката Клисура е сиромашна со вода, поради пропустливоста на варовникот, низ чии пукнатини врнежите потонуваат до водоотпорни слоеви. Затоа изворот и речните текови кои ја создаваат реката Јелашница се ограничени на подножјето на Сува Планина.
Сливот на реката Јелашница бил исечен во варовникот на Сува Планина. Речната долина била изградена во тесна варовничка зона, исполнета со неогени седименти. При преминот на варовникот во водоотпорни карпи (најчесто црвени песочници), на неколку места изби вода во форма на повеќе или помалку силни извори, кои се распространети по работ на Јелашничката Клисура. Меѓу поголемите извори се неколку извори, со издашност од 220 до 340, во Горња и Доња Студена, кои се зафатени и се користат за водоснабдување на регионалниот потсистем Нишава. Водата од Студена е со стандарден висок и сигурен квалитет и директно ги снабдува со вода за пиење населените места: Горна и Долна Студена, Чукленик, Јелашница, Просек, Нишка Бања и Ниш.
Водата во сливот на реката Јелашница е од хидрокарбонатно-калциумовиот тип. Концентрациите на јоните на SO42- се во опсег од 15–35 mg/l, и SiO2 10–30 mg /l. Во исто време, само четири јони: Ca2+, Mg2+, HCO3- и Cl-, сочинуваат 95% од остатоците од сувата вода во сливот на реката Јелашница.
Реката Јелашница е еден од најважните водотеци на Сува Планина, која се влева во Нишава.
Климатски одлики
Јелашничката Клисура се одликува со умерено-континентална клима. Просечната годишна температура на воздухот во Јелашничката Клисура е 11,2oC, со највисока просечна температура на воздухот во јули (21,6oC), а најниска во февруари (0,8oC). Есента е потопла од пролетта, со многу сончеви денови и малку врнежи.
Бројот на денови во годината со температура на воздухот над 5oC е 260, а бројот на денови со температура на воздухот над 10oC е голем (до 210 дена со температура над 10oC, во периодот помеѓу средината на април и средината на октомври). Од средината на мај до почетокот на октомври и до 140 дена во годината, температурата на воздухот е над 15oC. Температурата на воздухот над 20oC се јавува (од јуни до септември) во 110 дена во годината, така што условите за живеење во Јелашница клисурата се најповолни.
На подрачјето на општина Нишка Бања, на која припаѓа и Јелашничката Клисура, годишно паѓаат од 500 до 600mm атмосферски талог. Најмногу врнежи има во мај, а најмали во септември. Бројот на денови со дожд од 0,1 mm годишно е 140, а бројот на врнежливи денови со врнежи од еден литар на метар квадратен (1 mm) е 80. Обилни тушеви (10 мм) се случуваат девет до дванаесет пати годишно, пред се во летните месеци. Набљудувањата на движењето на просечните месечни врнежи во милиметри помеѓу 1952 и 1972 година изгледаат вака:
Најголемата количина на врнежи доаѓа од дождот. Снегот, кој е најзастапен во јануари и февруари, во просек трае 50 дена, а максималната висина не надминува 26см.
Релативната влажност е најголема во најврнежливите месеци. Најмалку е во јули (65%), а највисоко во јануари (81%). Останатите месеци се одликуваат и со ниска релативна влажност, што е важно за годишниот тек на облаците, како и за должината и интензитетот на сончевото зрачење.
Јелашничката Клисура има повеќе од 2000 сончеви часови годишно, најмногу во јули и август, а најмалку во декември и јануари. Многу денови се без ветрови, или со тишини, кои сочинуваат 45% од вкупното време. Северозападните и источните ветрови имаат малку поголема честота од ветровите. Но тие не влијаат значително на промената на времето во клисурата.
Минерални суровини
Минералот и рудата и богатството во природниот парк Јелашничка Клисура, освен во варовник и јаглен, се релативно скромни. Варовниците ја формираат основната маса на Јелашничката Клисура, а целата површина на Паркот на природата припаѓа на уникатната карстна област Сува Планина, која ги опфаќа најголемите варовнички области во варовничките области во источна Србија.
Варовник, покривајќи голема, континуирана површина, кањонскиот дел на клисурата, а најчесто се прикажани како масивен и тенкослоен варовник со висока (>90%) содржина на CaCO3. Богатството со варовник некогаш ги мотивирал жителите на многу села да се занимаваат со производство на вар и градежен камен, но бидејќи Јелашничката Клисура била прогласена за парк на природата од категоријата заштита, експлоатацијата на варовник и градежен камен е прекината.
Појавите на јаглен откриени во јагленовиот басен Јелашница, во околината на населбите Јелашница и Јелашничката Клисура, укажуваат дека за време на неогенското езеро, оваа област, како и целата планина Сува Планина, биле под шумски биоценози. Јагленот е во класата на квалитетни кафеави јаглени со понизок степен на карбонизација, со топлински ефект од 15.480-17.573 kJ.
Во реонот на Јелашничката Клисура нема активни рудници. Единствениот рудник што постоел на овие простори бил рудник за јаглен, кој во селото Јеласница работи од 1885. до 1963 година, а во средината на педесеттите години на 20 век произвл уваше од 80.000 до 90.000 тони квалитетен кафеав јаглен годишно, бил затворен за експлоатација поради неповолната положба на рудникот со рудата на пазарот.
Флора и фауна
Хетерогеноста и зачувувањето на природните убавини и нејзината флора и фауна ја прави Јелашничката Клисура многу специфична. Заедно со Сиќевачката клисура, која се наоѓа на околу 3 километри североисточно од неа, таа претставува значајно засолниште.
Флора
Флората на Јелашничката Клисура се состои од 39 мезиски, 20 балкански и 6 илирски ендеми и субендеми. Се издвојуваат два терцијарни балкански видови, Наталија Рамонда и српската Рамонда. Само во Јелашничката и Сиќевачката Клисура, воспоставена е зона на контакт помеѓу овие два ендемско-реликтни видови, кои градат „глобално важна заедница“ во оваа област. Живеалиштата на овие растенија се пукнатини во варовникот, северно изложени карпи на Јелашничката Клисура, најчесто во заштитната зона на шумската вегетација, на надморска височина од 150 до 300 м. со другите растенија во оваа област формира реликтни хазмофитски заедници. Исто така, во живеалиштата каде што српската рамонда се преклопува со Наталија рамонда, во симпатичките зони.
Освен српската рамондија и во Јелашничката Клисура, особено се истакнуваат; жалфија (Salvia officinalis), српска вијошница, хибридна капина (Rubus corifolius), адамовиот шафран (Crocus adami), дива круша (Pirus nivalis).
Дел од терциерната реликтна флора во просторот на Паркот на природата „Јелашничка Клисура“
Фауна
За Јелашничката Клисура во литературата се наведени 11 видови птици кои во Србија се сметаат за многу загрозени.
Туризам
И покрај тоа што Јелашничката Клисура има исклучително добра локација, поради близината на Нишка Бања и Ниш, за сите љубители на недопрената природа, сликарството, планинарењето, планинарењето, постоечката туристичка и рекреативна понуда не е доволно развиена и афирмирана.
Туристичката понуда првенствено се потпира на туристичко-рекреативен, студентски туризам, културни, економски и туристички настани, екскурзиски туризам, спортско-рекреативен туризам (пешачење, планинарење). Културните и историските вредности на Јелашничката Клисура се само делумно вклучени во туристичката понуда.
Туристички мотиви
Туристичките мотиви, кои претставуваат добра основа за туристичка атрактивност, на поширокиот простор на Јеласничката клисура се пред се:
Јелашничката Клисура има поволна географска и сообраќајна положба во однос на:
Специјалниот природен резерват Јелашничка Клисура има природни и создадени вредности на различни екосистеми и високо естетски пејзажен карактер кој го краси разновиден релјеф и добро сочуван пејсаж. Биолошката разновидност, со автохтони биосистеми, богатството од разновидна флора и фауна и природните вредности на незагадената река Јелашница се исто така големи природни вредности на Јелашничката Клисура.
Видливи траги од праисториски, антички и римски остатоци и бројни културно-историски и етнолошки вредности на објектите се присутни, делумно во Јелашничката Клисура, а најмногу во околните села. Врз основа на спроведените истражувања, може да се констатира дека овој простор бил населен во долниот палеолит (Мала Баланица), преминот од долниот во средниот палеолит (Мала и Велика Баланица), раниот и доцниот среден палеолит (Пештурина. слоеви 4 и 3; Мечја Дупка, Голема Дупка) и Горниот Палеолит (Велика Врановица - Долна пештера, Пештурински слој 2, Пештера кај карпата). Јазот постои само кога станува збор за раната фаза на горниот палеолит, бидејќи досега не се пронајдени локалитети на Орињаши во југоисточна Србија. Додека многу археолошки ископувања докажуваат постоење на рударска населба во неолитот.
Во клисурата се наоѓаат и остатоците од црквата Свети Илија и Свети Архангел Михаил.
Селото Јелашница, од каде што започнува клисурата и по кое го добила името, датира од 1498 година.
За развој на рекреативниот туризам во Јелашничката Клисура постојат различни естетски вредности кои во голема мера се одликуваат со изобилство на лековити и други растителни видови, шумски плодови и љубопитни морфолошки орнаменти. Ова ја прави клисурата особено привлечна и погодна, во летната половина од годината, за спорт и рекреација, кратки патувања, планинарење и планинарење.
Клисурата Јелашница е првото качувачко место во Србија посветено само на спортско качување, со 58 правци, од кои 54 се искачувања и 4 проекти, со тежина од V+ до X/IX + и висина од 6,5 до 70 m. Од првите правци, создадени во 1994 години до денес сите се искачени и опремени во духот на спортското качување. Поради микроклимата и ориентацијата на карпите, најдобро време за искачување во Јелашничката Клисура е пролетта и есента, со оглед на екстремниот студ во зима и жештините во лето.
На поширокиот простор на Јелашничката Клисура има и можности за рурален, еколошки и туризам од посебни интереси (панорамски патишта, пешачки и велосипедски патеки, лов и риболов итн.) по примерот на современите туристички трендови и стандарди погодни за посебни природни резервати.
Квалификации за европското првенство во фудбал 2012
Квалифицикациите за европското првенство во фудбал се одржале во 2010 и 2011 година. Ова се натпревари каде се одлучило кои фудбалски репрезентации ќе учествуваат на европското првенство во фудбал 2012 година во Полска и Украина. Влечењето на групите се одржало на 7 февруари 2010 година во Варшава и групните натпревари траеле од август 2010 до ноември 2011.
Биле извлечени вкупно девет групи. Шест од нив биле со шест тима (секој од шеширите од 1 до 6 подолу); останатите три групи биле составени од пет тима (секој од шеширите од 1 до 5 подолу). На крајот од квалификациите, првопласираниот од секоја група се квалификувал директно. Второпласираниот тим со најмногу бодови од од натпреварите против првиот, вториот, третиот, четвртиот и петтиот од групата исто така се квалификувал директно. Остантите второпласирани тимови играле плеј-оф во два натпревари, така што победникот од секој плеј-оф двобој обезбедил место на Европското Првенство во Украина и Полска во 2012.
Носители
Носителите биле одредени преку УЕФА коефициент на државните репрезентации ранкинг.
Пред жрепката УЕФА потврдила дека од политички причини, Ерменија нема да биде во иста група со Азербејџан (поради спорот околу територијата на Нагорно-Карабах) и Грузија нема да биде во иста група со Русија (поради спорот околу територијата на Јужна Осетија) во квалификациите за ЕУРО 2012. Ерменија и Азербејџан беа одредени во Групата А и УЕФА беше приморана да ја премести Ерменија во групата В бидејќи Азербејџан одби да игра против Ерменија за време на квалификациите за европското првенство во фудбал 2008. УЕФА не одлучи да ги држи одделени Франција и Република Ирска поради контроверзијата на играњето со рака на Тјери Анри, со мислење на претседателот на УЕФА, Мишел Платини дека таква жрепка би била одлична.
Тај-брејк
Како и на квалификациите за ЕВРО 2008: Ако два или повеќе тима имааат ист број на бодови по завршувањето на групните натпревари се применува следниот критериум за да се определи рангирањето.
Групна фаза
Следниве 18 датуми се резервирани за групните натпревари во квалификациите: За првпат, вторник вечер ќе ја замени среда вечер за натпреварите за во средината на седмицата во распоредот на натпревари кога две кола се играат во иста недела. Ова ќе им овозможи на фудбалерите додатен ден за да се вратат во нивните клубови за клупските обврски за следната недела. Исто така, на тимовите им е дозволено претходниот викенд, натпреварот да биде преместен во петок вечер. Кога натпреварите се распоредени за петок вечер, останува можност дека распоредот ќе биде изигран во сабота.
Тајбрејк
Следниов критериум се применува за да се одлучи ранкингот.
Носители
Жрепката за плеј-офот се одржа на 13 октомври 2011 во Краков, Полска. Со тоа се одлучија паровите и исто така и редот на домашни и гостински натпревари.
После забуната за УЕФА Плеј-офот за 2010 ФИФА Светско Првенство - кое прво беше жрепка без носители, но беше сменета со носители од ФИФА во септември 2009 - УЕФА објави дека жрепката за плеј-офот ќе биде со носители. Четирите второпласирани со подобри позиции во УЕФА клупските коефициенти системот на рангирање ќе бидат носители и ќе ги играат вторите натпревари на домашен терен. Секој коефициент и ранкинг позиции на нациите за оваа жрепка и за жрепката за ЕУРО 2012 ќе бидат пресметани преку резултатите вклучувајќи ги и оние на 11 октомври 2011:
Носителите се следниве:
Најдобри стрелци
Во квалификациите беа постигнати 636 голови постигнати од 339 различни играчи и 17 авто голови. На следниов список се играчите кои постигнале 5 или повеќе голови:
Посетеност
Податоци преземени од soccerway.com.
HD 184927
V1671 Лебед — вртежна променлива ѕвезда во соѕвездието Лебед со привидна величина од 7,44.
Хомосексуалност
Хомосексуалност — една од можните сексуални ориентации. Тоа е сексуална и емотивна привлечност кон лица од истиот пол.
Хомосексуалната ориентација не е ограничена ниту на еден одреден тип на луѓе. Геј мажи и лезбејки има на секоја возраст, култура, социјално опкружување, раса, религија и националност. Имаат различни професии и живеат во сите делови на светот.
Општество
Општествениот однос кон хомосексуалноста еволуирал во текот на вековите, од целосно негирање, преку премолчано толерирање, па сè до целосно прифаќање, со нијансирани степени помеѓу нив. Односот меѓу моралното осудување на хомосексуалноста и нејзиниот правен статус е взаемно поврзан. Така на пример, во Англија, таа била престап според средновековното канонско право на Црквата. Со текот на времето, ставот кон оваа појава полека се менувал. Хомосексуалноста била официјално забранета од Парламентот во текот на 19 век.
Хомосексуалноста се пројавува низ најразлични култури и идеологии. Прогонот на хомосексуалците во Нацистичка Германија е еден од современите примери за гонење од страна на системот заради расистичка, а не религиозна доктрина. Во нацистичките логори и затвори се убиени стотици илјади хомосексуалци со германско потекло. Бројот на убиени хомосексуалци од еврејско и ромско потекло е далеку поголем.
Во прединдустриските западни општества, хомосексуалноста била позната за секоја класа. Со засилувањето на урбанизацијата и појавата на нуклеинските семејства, таквите сексуални врски биле осудувани, а во голем број случаи и прогласувани за незаконски.
Во почетокот на 20 век се јавуваат движења кои ги афирмираат правата на истополовите парови, како облик на движењето за човекови права. Ваквите движења довеле до промени во општественото восприемање и медиумското претставување на хомосексуалноста. Така, денес, легализацијата и озаконувањето на рамноправноста на хомосексуалните врски, како и признавањето на еднополовите бракови и граѓански заедници се едни од основните цели на ЛГБТ активизмот.
Во САД, т.н. „анти-содомитски“ закони се укинати со одлуката на Врховниот суд од 2003 година. Во Кина нема посебни закони кои ги уредуваат односите меѓу хомосексуалните партнери, но често оваа популација е осудувана за измислено хулиганство.
Хомосексуалните бракови низ Европа и светот
Проширувањето на правата на хомосексуалните двојки започна во 1989 година, кога Данска ги озакони т.н. „регистрирани партнерства“ кои ги проширија имотните и наследните права на геј-двојките. Со тоа, за првпат во историјата на некоја национална влада, се овозможува не само заштита на истополовите двојки од дискриминација, туки и некои права кои дотогаш ги имале само хетеросексуалните венчани двојки. Норвешка постапува слично во 1993 година, проследена од Шведска во 1995, како и Исланд во 1996 година.
Другите држави во Европа и Северна Америка, исто така, ги прошируваат правата на геј-двојките со т.н. граѓански заедници. Сепак, Холандија е првата држава која го легализирала истополовиот брак. Во декември 2000 година, холандскиот Парламент ја усвои легислативата со која им се дава право на истополовите двојки да склучуваат бракови, да се разведуваат и да посвојуваат деца. На први април 2001, градоначалникот на Амстердам присуствуваше на првата церемонија на склучување на брак меѓу четири геј-двојки. Во наредните 8 години, Белгија (2003), Шпанија (2005), Канада (2005), Јужноафриканската република (2006) и Норвешка (2008) го следеа примерот на Холандија и ги легализираа истополовите бракови.