cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бугарија
Современа Бугарија
Екстремно десничарскиот политичар Александар Цанков ја презел власта во 1923 година и започнат „белиот терор“ против левичарите и аграрците. Во 1926 година тој бил заменет од страна на поумерениот Андреј Љапчев, но претстојната Голема депресија уште еднаш ја дестабилизирала бугарската политика. Во 1935 година цар Борис III воспоставил лична диктатура да се избегне дополнителна дестабилизација. Бугарија започнала да гравитира кон нацистичка Германија. Во 1941 година Бугарија се приклучила во Втората светска војна како членка на Оската, но не и објавила војна на СССР и го зачувала еврејско население во Бугарија од депортацијата во германски концентрациони логори. На 9 септември 1944 бугарските комунистички партизани со помош од Црвената армија ја смениле монархијата и Бугарија се приклучила кон сојузничката страна до крајот на војната. После доаѓањето на власт на Отчествениот Фронт се организирал референдум за промена на формата на државното управување, на кој народот гласал со 92,7% за републиканска форма на управување. На 15 септември 1946, Бугарија била прогласена за Народна република на чело со Георги Димитров. Во 1947 Големото народно собрание го примило новиот устав на Народна Република Бугарија. Економијата почнала да се гради врз принципите на планираното стопанство. До крајот на 1950-те години стандардот на живот значително се подобрил, но во исто време се барала строга цензура и контактите со земји надвор од социјалистичкиот камп се ограничиле значително. За време на владеењето на Тодор Живков со НР Бугарија, во државата биле изградени најголемите индустриски капацитети во државата- металуршкиот комплекс „Кремиковци“, индустриски комплекс „Црвена могила“, атомска централа „Козлодуј„ и информатичката фабрика во Правец.
Набргу по падот на Берлинскиот ѕид дошол и крајот на комунистичкото владеење. Бугарија почнала да се ориентира кон парламентарната демократија и пазарната економија, но дури и по 2000 година просечните показатели на развој остануваат пониски од социјалистичката ера. По 2004 година започнало брзо подобрување на ситуацијата, а членството во Европската унија се одвило во 2007 година. Истата година Бугарија го потпишала и го ратификувала Лисабонскиот договор. И покрај економски подем во последниве години, земјата продолжува да има сериозни проблеми со правниот систем, корупцијата, квалитетот на јавните услуги и демографскиот пад.
Географија
Вкупната површина на земјата изнесува 110 994 км2, и според тоа се наоѓа на 105 место по големина во светот. Таа граничи со Црното Море на исток, со Грција и Турција на југ, со Србија и Македонија на запад и со Романија на север. Климата во Бугарија е умерено-континентална со топли лета и ладни зими. Врнежите се движат од 500 милиметри во североисточна Бугарија до 2600 милиметри во планините на југозапад.
Бугарија има неколку посебни географски одлики: Стара Планина, Дунавската рамнина, Тракиската низина и Родопската планина. Стара Планина ја дели земјата на два приближно еднакви региони: северниот е зафатен од Дунавската рамнина, каде што се наоѓаат најмногу плодните земји; јужниот е претежно планински, со исклучок на Тракиската низина и басенот на реката Марица. Највисоката точки во државата е Мусала, која има 2925 метри надморска височина.
Околу 35 проценти од територијата на Бугарија е покриена со шума, а околу 30 проценти се погодни за земјоделство. Биоразновидноста е заштитена во три национални паркови, 11 природни паркови и 17 резервати. Флората опфаќа над 3800 видови, од кои 150 се загрозени и 170 се ендемити. Фауната е претставена од кафеава мечка, чекал, евроазиски рис, царски орел, египетски мршојадец, црноморски делфин и други.
Административна поделба
Од 1999 г. Република Бугарија административно е поделена на 28 области, коишто се именувани по обласниот центар. Во северна Бугарија припаѓаат: Видинската, Монтанската, Врачанската, Плевенската, Ловечката, Габровската, Великотрновската, Русенската, Силистренската, Разградската, Трговишката, Шуменската, Добричката и Варнската област, додека областите во јужна Бугарија се: Бургаската, Сливенската, Јамболската, Старозагорската, Хасковската, Крџалиската, Пловдивската, Смољанската, Пазарџичката, Благоевградската (или позната и како Пиринска Македонија), Ќустендилската, Перничката, Софиската област. Како посебна област, се вбројува и градот Софија. Во Бугарија има 264 општини и 354 града.
Демографија
Според најновиот попис од 2011 година, вкупното население во Бугарија е 7 351 234 жители, а во 2001 имала 7 928 901 жител. Густината на населеноста е 71,9 жители на квадратен километар. Природниот прираст има индекс 4,3. Средниот животен век на луѓето во Бугарија е 69 години за мажи и 76 години за жени.
Според официјалните државни извори најбројни се Бугарите со 84,8% од вкупното население. По нив по бројност следуваат Турците со 8,8%, па Ромите со 4,9% и друго население, претставено со 1,5% (вклучувајќи Руси, Ерменци, Ерменци, Македонци, Евреи, Романци, Татари и други народи). Иако во најголем дел асимиларини во бугарската нација, во Бугарија се зачувани остатоци и од Власи, Каракачани, Грци, Гагаузи и други етнички заедници.
Македонците во Бугарија
Според официјалната државна статистика на Република Бугарија, околу 1.654 лица се изјасниле за Македонци.
Актуелна економија
Економскиот пораст за 2007 година е 6,2%. Бруто-домашниот производ (номинал) за 2007 има раст од 6% и изнесува 28,9 билиони евро, кое дава по глава на жител 3753,5 евро. Во последните години има реално намалување на невработеноста во Бугарија, што се должи на отворањето на нови работни места и во почетокот на 2008 изнесува 5,8%. Странските инвестиции за 2007 се 5,5 билиони евра, со кое Бугарија е на седмо место во светот во однос на инвестиции кон бруто внатрешен производ. Растот на реалните доходи за истиот период е околу 4% годишно. Според Евростат, минимална плата во Бугарија е 135 евра што е најслаба во ЕУ.
Трговска размена
До 1989 година Бугарија најмногу тргувала со поранешниот Советски Сојуз (80%) и другите членки на Источниот блок, а многу малку со Европската унија (2%). Сега 50% од трговијата се одвива со Европската унија, 2,5% со САД, а останатиот дел со другите земји, меѓу кои е и Македонија.
Сообраќај
Поради својата географска положба, Бугарија е крстопат од речни (по Дунав), морски (Црно Море) и копнени патишта, со што има големи можности во развојот на меѓународниот товарен и патнички сообраќај, како и во другите услужни дејности. Низ Бугарија поминуваат некои од најзначајните сувоземни коридори на Балканскиот Полуостров.
Туризам
Најголемите позитивни движења Бугарија ги бележи во развојот на туристичкото стопанство кое станува една од најзначајните стопански гранки и двигател на целокупниот стопански развој на земјата. Бугарија има можности за развој на сите видови туризам, но најразвиени се морскиот (летен) и зимскиот туризам. Во последниве години силен подем бележат и културниот, селскиот и други алтерантивни форми на туризам.
Армија
Бугарската армија е името, со кое се означуваат вооружените сили на Кнежевство Бугарија (1879-1908), Царство Бугарија (1908-1947), Народна република Бугарија (1946-1990) и денешната Република Бугарија (1990-). Воената индустрија произведува модерно оружје како што се автоматски пушки (АК-74, АР-М1), антитенковни ракетни комплекси ("Фагот", "Конкурс"), пешадиски оклопни возила (БМП-23), оклопни транспортери и артилерија.
616 п.н.е.
616 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 616. година пред новата ера, 616. од првиот милениум п.н.е., 16. од 7 век п.н.е. и седма од 610-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4892 и 4893 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4134 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3144 и 3145 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 137.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 616 година се протега во 2020 и 2021, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2080 и 2081 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 73 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1275 и 1274 исламска година пред хиџра.
Десна (притока на Днепар)
Десна (Десна; ) — руско-украинска река, лева притока на Днепар (дел од Црноморскиот Басен).
Потекло на поимот
Името на реката потекнува од старословенскиот збор дєснъ што значи десно, односно река која во Днепар се влева од десна страна, гледајќи спроти текот на Днепар.
Карактеристике
Десна извира во мочурливото подрачје Голубји Мох, недалеку од градот Јелња на смоленското ридско подрачје. Протекува преку територијата на Смоленската и Брјанската Област во Русија и Чернигивската, Сумската и Киевската Област во Украина.
Реката е долга 1.130 км, а површината на сливот изнесува 88.900 км2. Во горниот дел на текот, бреговите се доста ниски и мочурливи, а до значајно издигање на десниот брег доаѓа низводно од Брјанск. Во Украина, ширината на реката варира од 60 до 250 м, со просечна длабочина од 3 метри. Средниот годишен проток на вода на устието е околу 360 м3/с. Реката замрзнува од почетокот на декември до почетокот на април. Пловна е во должина од 535 км, низводно од градот Новгород Сиверски, иако пристап на помали пловила е можно и над Брјанск.
Откако реката Сејм ќе се влее во Десна, близу руско-украинската граница, таа се шири и се дели на повеќе мали ракавци. Бреговите повторно стануваат ниски (особено кај градот Чернигов) и мочурливи. Се влева во Днепар недалеку од Киев.
Од најстари времиња Десна служела како важна трговска сообраќајница која го поврзувала Киев и околината со басенот на Дон и Ока.
Притоки
Во Десна се влеваат 18 десни и 13 леви притоки.
Најважни населби
На Десна се наоѓаат бројни населени места, а некои од најважните се:
Лубиница
Љубиница (на грчки: Βαλάνια, Валанија, до 1927 година Λούμπινστα, Лубиниста, Λουμπενίτσα, Νουμπενίτσα ) — поранешно село во Егејска Македонија, Република Грција. Се наоѓало во денешната општина Дескати, во областа Западна Македонија.
Географија
Селото се наоѓало на географската граница на регионот Македонија со Тесалија, на околу 40 км југоисточно од градот Гребен, 3 км југоисточно од денешното село Сленица и 4 км јужно од селото Катакал. На југ граничи со тесалиските села Аспроклисија и Псилома.
Во селото преживеале црквите „Успение на Пресвета Богородица“ и „Свети Ѓорѓи“.
Во Османлиското Царство
Кон крајот на XIX век Љубиница е грчко христијанско село во југоисточниот крај на Гребенската каза на Османлиското Царство. Откако во 1881 година Тесалија влегла во состав на Кралството Грција, Љубиница станува погранично село на неколку километри од грчката граница. Според грчка атинска статистика од 1910 година во Лубиница (Λουμπινίτσα) живееле 103 православни Грци.
Во Грција
Во 1927 година името на селото е сменето во Валанија.
Според некои сведоштва селото се растура во 1940-тите години, за време на Втората светска војна и Граѓанската војна. Селото е избришано во 1961 година.
Национални паркови на Србија
Во Србија има пет национални паркови, како заштитени подрачја со исклучително природно, културно и историско значење.
Националните паркови се една од највисоките форми на заштита на животната средина. Заштитата на природата во Србија има долга традиција. Првата пишана трага за ова се наоѓа во Душановиот законик (член 123) од 14 век, каде што ја дефинира способноста и забранува прекумерно намалување на шума во поранешната српска област. Денес, со нивните вкупни вредности, националните паркови ги надминуваат границите на Србија и се вклучени во Европската федерација на национални паркови.
Национален парк Фрушка Гора
Овој национален парк е основан во 1960 година. Фрушка Гора е долга 75 километри и широка од 13 до 15 километри. Нејзините најголеми вредности вклучуваат листопадни неподвижни, габер и букови шуми, како и фрагменти од степска вегетација. Што се однесува до културно-историската вредност, во овој парк има 17 манастири кои потекнуваат од крајот на 15 и почетокот на 16 век. Поради важната улога на овие манастири во развојот и зачувувањето на културата, писменоста и духовноста на српскиот народ, Фрушка гора често се нарекувала Српска Света Гора.
Национален парк Тара
Најголемите природни вредности на овој парк, основани во 1981 година се шумите на смрека Панчиќ, прашуми од бука, ела и смрека, како и тресетното мочуриште опкружено со споменатата шума на смрека Панчиќ.
Национален парк Копаоник
Како и Тара, и овој национален парк е основан во 1981 година. Неговото богатство се состои од мешани шуми од смрека, ела, бука и јавор, со посебен акцент на старите шуми од смрека („Балканска тајга“), субалпски заедници на џуџеста смрека и падната смрека, како и варовнички карпи кои се живеалишта на ретки растенија, како што се како јагула трева. Тие се и тресетски живеалишта на ретки видови.
Национален парк Шар Планина
Основан е во 1986 година. Најголеми вредности на Шар Планина се зачуваните шуми молика и муника, но и мешаните листопадни шуми кои го претставуваат живеалиштето на балканскиот рис. Има и грмушки заедници на борови кривини, а високите планински предели и серпентинските карпи се живеалишта на ретки растенија. На Шара има и глацијални циркови со глацијални езера.
Национален парк Проклетие (во процес на заштита)
Подрачјето на планинскиот масив Проклетие е во процес на заштита во делот што се наоѓа на територијата на Србија, Косово и Метохија.
Тираспол
Тираспол (руски и украински:Тирáсполь, молдавски:Тираспол) е втор град по број на население во Молдавија и главен град и административен центар на де факто независната република Приднестровие. Градот се наоѓа во југоисточниот дел од Молдавија, а низ градот тече реката Днестар. Тираспол е регионален центар на лесната индустрија, а особено на електрични материјали.
Градот е основан во 1792 година од страна на рускиот генералисимус Александар Суворов. Градот ја пеославува својата годишнина на 14 октомври.
Име
Тираспол е топоним составен од два збора од старогрчкиот јазик: Тирас коешто било старогрчкото име за реката Днестар и полис што значи град.
Историја
По Руско-турската војна од 1787 до 1791 година и Јаскиот мировен договор, Османлиското Царство било должно на Руската Империја да ѝ ја отстапи Очаковската област којашто се наоѓа помеѓу реките Днестар и Јужен Буг.
Во 1792, со поместувањето на границите, Руската Империја се проширила за сметка на Османлиската, а на рускиот генералисимус Александар Суворов му било доверено во рамките на Днестарската линија со цел полесни да ја одржи новоосвоената територија да изгради тврдина. Со тврдината управувал генерал-мајорот во руската армија де Волан. Во 1795 година, покрај тврдината бил изграден градот Тираспол во кој се преселиле и селаните од блиското село Суклеја, па така со пописот од 1795, уште со самото основање во градот веќе живееле околу 2.500 жители. Во 1816, во градот живееле околу 5.300 жители, а кон крајот на првата половина на 19. век - 10.000.
Со статусот на автономија на Бесарабија во 1828, Тираспол изгубил на значење, но сепак развојот на градот и понатаму продолжил. Развојот на градот се одликувал и со подобрување на патната мрежа и поврзување со останатите поголеми градови, па така во 1867 година градот бил поврзан со Одеса со железничка линија. Во 1873, била изградена и железничката линија кон Кишинев.
Градот започнал и економски силно да се развива, па на крајот од 19. век градот произведувал производи и услуги во вредност поголема од 400,000 рубљи, а на 3 плоштади во градот секоја година се одржувале јармаркти (германски: Jahrmark што значи годишен пазар).
За време на Првата светска војна, Бесарабија била додадена на Романија, па така реката Днестар станала демаркациона линија. Власта во градот постојано се менувала, но на крај сепак ја преземале болшевиците. Од 1929 до 1940, Тираспол бил главен град на Молдавската ССР.
Во перидот помеѓу војните градот започнал културно и научно да се развива. Во 1930, бил отворен Тирасполскиот институт на народно образование, а во 1936 бил отворен и градскиот театар.
За време на Втората светска војна, на Источниот фронт, Романија ја окупирала територијата помеѓу реките Днестар и Јужен Буг. Градот бил окупиран на 10 август 1941, а при окупационата операција биле убиени околу 4.000 луѓе од кои околу 1.500 биле Евреи.
По Втората светска војна, продолжил развојот на градот. Особено се развиле машинската и електроиндустријата.
Во 1967 година, се појавило т.н. „Тролејбуско движење“ по што во градот бил додаден и тролејбускиот превоз, а во 1987 веќе имало 9 тролејбуски линии во градот. Во 1993, била пуштена и познатата тролејбуска линија до градот Бендери.
Демографија
Според пописот спроведен во Приднестровие во ноември 2004, градот има население од 159,163 жители од кои 158,069 градско население и само 1,094 селско. Според истиот пописот 72,240 (45,4%) се мажи, а 86,923 се жени (54,6%).
Етничкиот состав на населението го сочинуваат Руси (41,6%), Украинци (33%), Молдавци (15,2%) и останати (Гагаузи, Бугари, Белоруси и Евреи) (10,2%).
Споменици
Статуата на Александар Суворов е поставена во Тираспол во 1979 година, на 250-годишнината од раѓањето на големиот руски војсководец. Пред зградата на владата на Приднестровие се наоѓа споменик на Ленин. Во спротива од централниот пшлоштад се наоѓа советски тенк од типот Т-34 којшто ја симболизира победата на Советскиот Сојуз во Втората светска војна и претставува вечен пламен до оние кои го бранеле градот во 1941 и оние кои го ослободиле во 1944.
Многу од спомениците во градот се поврзуваат со различни конфликти како Советската војна во Авганистан (1979) и Војната во Приднестровие.
Константин X Дука
Константин X Дука (Κωνσταντίνος Ι΄ Δούκας, 1006 г. — мај 1067 г.) — византиски цар од Династијата Дука кој владеел од 1059 г. до 1067 г. Тој бил првиот член од неговото семејство кој станал цар.
Прогласување за цар
Сојузот на црквата и чиновничкото благородништво којшто го урнал Исак Комнин, го довел на престолот Константин Дука. Константин Дука му бил школски другар и интимен пријател на Михаил Псел и на патријархот Константин Лихуд. Во неговото воздигнување, како и во абдикацијата на Исак Комнин, пресудна улога одиграл Михаил Псел, којшто во присутство на најугледните сенатори самиот ги облекол црвените царски обувки. Псел сега бил во зенитот на својата моќ. Како прв советник на царот и учител на неговиот син-престолонаследник, тој и давал правец на целата политика. Константин Дука бил исполнет со восхит спрема остроумниот филозоф и голем говорник. „Тој бескрајно ме сакаше“, забележал Псел во своите мемоари. „Ако не ме видеше неколкупати дневно, тој ќе се налутеше и беше тажен... Тој ги впиваше моите зборови како нектар“.
Внатрешна политика
Како што Комнините биле најистакнатите претставници на военото благородништво така и претставниците на царското семејство Дука биле во ова време експоненти на престолничката цивилна аристократија. Воената реакција под владеењето на Исак Комнин била само една епизода. Цивилната странка не само што ја повратила својата моќ туку и ја зголемила. Како што тоа го правела во времето во времето на Константин IX Мономах, таа и сега ги јакнела своите позиции со примањето на пошироките слоеви од цариградското граѓанство во редот на сенаторите. Според зборовите на Михаил Аталијат бројот на сенаторите во тоа време се качувал до "милијарда". Управниот апарат сè повеќе го губел својот строг бирократски карактер. Константин X Дука нашироко се служел со давањето даночни приходи под наем, а и во централната власт финансиска власт вовел обичај на продавање на чиновнички должности така што за пари не само што се добивале функции на собирачи на данок туку и функции на повисоки надзорници на финансиските органи. Војската целосна ја запоставил и толку многу ги намалил контингентите што тоа дури и на Псел, барем подоцна кога пишувал за тоа, му се чинело претерано. По узурпацијата на Исак Комнинстравот од воените кругови уште се зголемил. Од друга страна, финансиското сиромаштво ја наметнувало мислата дека со штедење во војската може да се израмни намалувањето на приходите и зголемувањето на расходите во други домени, особено расходите на чиновничкиот апарат кој станувал се поброен и како владеачки сталеж поставувал сè поголеми барања. Растеле и расходите на дворот каде што владеел најголем раскош, додека државата опаѓала и сиромашела. Се зголемувале даровите на црквата чија благонаклонетост владата не смеела да ја изгуби, а исто така и подароците на странските владетели со кои владата и на тој начин се обидувала да ги одоброволува. На тој начин интересите на владеачкиот сталеж здружени со финансиските тешкотии ја уништиле воената моќ на Царството. Положбата била слична на онаа од времето на епигоните на Македонската династија само што надворешно-политичката ситуација во меѓувреме забележително се влошила. Антивоената политика на династијата Дука дошла во времето на најголемите надворешно-политички опасности и поради тоа била посебно кобна.
Случувања на Западот
Тоа било времето кога Норманите под водство на смелиот Роберт Гвискард постигнуваат сè поголеми успеси во јужна Италија. Угрите преземале силен напад и во 1064 г. го зазеле Белград. На Печенезите им се придружиле сродните Узи и со тоа започнала нова тешка неволја. Како што своевремено Узите под притисокот на Куманите ја напуштила јужно-руската рамница и во есента 1064 г. навлегле во Балканскиот Полуостров. Нивните безбројни орди дивјачки ги пустошеле Бугарија, Тракија, Македонија па дури и Грција. Ограбувањата и разорувањата на Узите предизвикало таков ужас што, според Михаил Аталијат, „целото европско население било со намера да се исели“. Меѓутоа, невидена епидемија ја ослободила Византија од Узите. Тие изумреле во маси, дел од преживеаните се вратиле во прекудунавските покраини, а останатите се населиле на византиската земја и стапиле во царска служба.
Турците Селџуци
За судбината на Византиското царство имало продирањето на Турците Селџуци од исток. Селџуците ги збришале остатоците од арабиските сили во Азија со таква брзина и леснотија пред коишто бледнееле сите успеси на некогашните византиски офанзиви. Тие ги покориле персиските области, продреле низ Месопотамија и ја освоиле калифовата престолнина Багдад. Калифатот, кому му останала само верската надмоќ, влегол под протекторат на моќниот султанат кој завладеал над мухамеданскиот свет во Азија. Набргу целата предна Азија до границите на Византиското царство и Фатимидскиот калифат во Египет им припаѓал на Селџуците и сега тие удриле на Византија. Како што покорувањето на Бугарија ја урнала браната меѓу Царството и номадските племиња на север, така анексијата на Ерменија извршена во времетона Константин Moномах им отворила пат на нападите на Селџуците. Воената заслабност на Византија им овозможила брз продор во централните покраини на Царството. Во времето на Алп-Арслан, вториот селџучки султан, Турците поминале низ Ерменија и го освоиле Ани (1065 г.), ја опустошила Киликија, навлегле во Мала Азија и ја зазеле Цезареја (1067 г.). Политиката на византиските властодршци тешко им се одмаздила.
Смрт
По смртта на Константин X Дука (во мај 1067 г.) неговата жена Евдокија Макремболитиса ја презеле власта во името на своите малотетни синови. Одлучувачка улога на дворот играле Михаил Псел и цезарот Јован Дука, братот на покојниот цар.
Песковци
Песковци (словенечки: Peskovci) — населба во Општина Горњи Петровци во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Прекмурје. Населбата сега е вклучена во Помурскиот статистички регион.
Остин (Тексас)
Остин (Austin) е главниот град на американската држава Тексас. Овој град според статистиките во 2020 година, има 961,855 жители, што го прави четврти град во Тексас, и 11-ти град по број на жители во САД.
615 п.н.е.
615 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 615. година пред новата ера, 615. од првиот милениум п.н.е., 15. од 7 век п.н.е. и шеста од 610-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4893 и 4894 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4135 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3145 и 3146 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 138.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 615 година се протега во 2021 и 2022, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2081 и 2082 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 72 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1274 и 1273 исламска година пред хиџра.
Космос-251
Космос-251 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на км, а најмалото на.
Престапна година која започнува во четврток
Ова е календарот за престапна година која започнува во четврток.
Овој календар е валиден за годините: 1920, 1948, 1976, 2004, 2032, 2060, 2088.
Дигитален јаз
Дигитален јаз (Digital divide) како израз за првпат е употребен од страна на д-р Сајмон Мурс во интервју за Дигитална инклузија. Дигиталниот јаз ја опишува социо-економската раслоеност на општеството во врска со пристапот до компјутерите и интернетот. Терминот исто така се однесува на достапноста на квалитетна корисна дигитална содржина за определена група на граѓани. Јазот е социјален и политички проблем.
Достапноста на компјутерите и интернетот се само дел од аспектите поврзани со оваа проблематика. Квалитетот и корисноста на функциите кои ги нуди ИКТ се исто така битен елемент при анализата на локалните состојби.
Корисниците не мора да поседуваат компјутер за да бидат е-граѓани. Јавните точки за интернет пристап - Е-точки, мобилните уреди, џебните компјутери се исто така можен начин за користење на е-услугите.
Емст
Емст е град со 3,000 жители, кој се наоѓа во општината Епе во покраината Хелдерланд во Холандија. Тоа е родното место на познатиот холандски фудбалер Марк Овермарс. Емст се наоѓа во шумската област на Велуве.
Аголна арсенална кула (Москва)
Аголната арсенална кула (Угловая башня, Боровицкая башня) е кула која се наоѓа во Кремљ, на Црвениот плоштад во Москва, Русија.
Оваа кула во текот низ историјата била една од најважните при одбрана на градот. Кулата била изградена во 1492 година од страна на италијанскиот архитект Пјетро Антонио Солари. Во кулата имало ископано бунар, кој служел во случај на опсада на тврдината. Денеска, кулата е висока 60 метри.
Бадерска Клисура
Бадерската Клисура (позната и како Прнарска Клисура ) — епигенетска клисура во долниот тек на реката Пчиња. Се протега помеѓу селото Бадер во Скопската Котлина до вливот на реката Пчиња во Вардар во должина од 9,5 км. Таа е всечена во палеозојски шкрилци помеѓу ридовите Каменица (479 m) и Ветерски Рид (508 m), на исток и Мрамор (418 m) и Прнар (489 m), на запад. Во клисурата се изградени изразити вклештени меандри. Низ клисурата минува дел од автопатот Скопје–Велес.
Британци
Британци или уште и Бритони (на англиски: British people, Britons) е термин со кој се означуваат народите чие потекло е англосаксонско, односно гаѓаните на Велика Британија, островот Ман, Каналските Острови и Британската прекуморска територија. Поголем дел од Британците сами се нарекуваат Англичани, Шкотланѓани па дури и келтски Велшани, но сепак поголем дел од историските светски автори ги сметаат за единствена нација.
Своето име Британците го имаат добиено од старите келтски Брити кои претставуваат пранаселеници на Британскиот остров. Нивната популација во светот денеска изнесува околу 160.000.000 во 206 земји од кои во Велика Британија живеат 60.000.000, во Австралија 10.000.000, Канада 12.000.000, во САД 36.000.000 итн. Говорен јазик им е англискиот, а религија Христијанството.
Литература
Brendan Bradshaw & Peter Roberts (eds.), British Consciousness and Identity: The Making of Britain, 1533-1707 (Cambridge, 1998).
Мачка бамбино
Бамбино е раса на мачки што се добива со вкрстување на расите Сфинкс и Мункин. Мачката Бамбино има кратки нозе, големи исправени уши и обично е без влакна. Но и покрај тоа, некои мачки од расата Бамбино имаат крзно.
Позадина
Првото легло на мачиња Бамбино беше регистрирано во 2005 година. Тоа беше регистрирано од Меѓународната асоцијација на Мачки во 2005 година како експериментална раса. „Бамбино“ значи „бебе“ на италијански јазик, кое што се должи на изгледот на мачката што ја прави да изгледа како мало маче.
Бамбино мачките во моментот се прифаќаат за регистрација во регистарот на ретки и егзотични животни. Тие исто така се признати како нова експериментална раса од страна на Меѓународната асоцијација за мачки.
Физички одлики
Набрчканиот изглед без влакна и кратки нозе се двете најкарактеристични фенотипски својства на расата, иако можат да имаат влакна. Задните нозе можат да бидат малку подолги од предните нозе. Телото е средно до долго, со широки гради и добро заоблен абдомен. Коските се нормални. Опашка е во нормална пропорција со остатокот од телото. Некои бамбиноси можат да имаат „лавовска опашка“, односо купчеод влакна само на врвот на опашката. Главата е малку подолга отколку широка. Како и кај расата Сфинкс, многу се истакнуваат јаболкниците како и нивните мустаќи. Мустаќите им се ретки и кратки. Брадата е цврста. Очите се големи, заоблени и на широко растојание. Големите уши се исправени, ниту премногу ниски ниту премногу високи. Големината на мачката и уникатните физички квалитети не ги попречуваат нејзините движења. Тежината е од 2 до 4 килограми.
Крзно
И покрај тоа што некои Бамбини мачки изгледаат како да немаат влакна, тие можат да бидат покриени со кратко, кое што е многу ситно. Редовно средување е неопходно за да се отстранат лојните секрети од кожата. Се препорачуваат и неделни или двонеделни бањи. Кога капењето започнува уште од мала возраст, мачките Бамбино добро поминуваат за време на капење. Ако чешлањето и капењето не се прават редовно, Бамбино може да биде премногу валкан, мрсен, па дури и леплив на допир, а со тоа се појавува и можноста да развие проблеми со кожата. Митарењето е ирелевантно во споредба со обичните мачки. Наспроти популарното верување, мачките Бамбино не се хипоалергични. Иако повеќето луѓе со алергии можат да ги толерираат бамбино мачките, бидејќи произведуваат помалку првут во споредба со другите раси на мачки.
Генетика и здравје
Бамбино е наречена мутациска раса бидејќи е раса која ги бара пар мутираните рецесивни гени кои се однесуваат на тоа да нема влакна и доминантни мутации од генот за џуџести екстремитети. Одгледувањето на овие мачки со помош на мутација може да биде катастрофално за здравјето на добиеното маче, ако тоа не го направи некој искусен одгледувач.
Обично, во леглата на Бамбино мачките се добиваат мачиња и со кратки нозе и со долги нозе, бидејќи генетиката кај расата Бамбино е хетерозиготна за генот на кратки нозе. Во леглата на Бамбино не може да се произведуваат крзнени мачиња, бидејќи генот со кој се добиваат мачиња без влакна е рецесивен, така што секое бамбино маче има две копии од генот без влакна.
Здравје
Бидејќи раста е релативно нова, повеќе истражувања треба да се направат за да се потврди можното постоење на некакви генетички проблеми со здравјето. Сепак, кај сличната раса Мункин се откриени проблеми со здравјето, како најчести кои ја надминуваат нормалата се лордоза и вдлабнатина во градниот кош.
Давид IV (Грузија)
Свети Давид (1089 - 1130 ) бил крал на Грузија. Тој ја изградил и ја овластил Грузија како држава. Како голем ревнос на христијанската вера, тој изградил многу нови храмови низ цела Грузија и ги поправил старите. Тој се сметал за преродбеник на православната вера во Грузија.
Престапна година која започнува во петок
Ова е календарот за престапна година која започнува во петок.
Овој календар е валиден за годините: 1904, 1932, 1960, 1988, 2016, 2044, 2072.
Јануари               Февруари                  Март п в  с  ч  п  с  н     п  в  с  ч  п  с  н     п  в  с  ч  п  с  н 1 2  3     1  2  3  4  5  6  7        1  2  3  4  5  6  4  5  6  7  8  9 10     8  9 10 11 12 13 14     7  8  9 10 11 12 13 11 12 13 14 15 16 17    15 16 17 18 19 20 21    14 15 16 17 18 19 20 18 19 20 21 22 23 24    22 23 24 25 26 27 28    21 22 23 24 25 26 27 25 26 27 28 29 30 31    29                      28 29 30 31        Април                    Мај                    Јуни п в  с  ч  п  с  н     п  в  с  ч  п  с  н     п  в  с  ч  п  с  н 1 2  3                       1           1  2  3  4  5  4  5  6  7  8  9 10     2  3  4  5  6  7  8     6  7  8  9 10 11 12 11 12 13 14 15 16 17     9 10 11 12 13 14 15    13 14 15 16 17 18 19 18 19 20 21 22 23 24    16 17 18 19 20 21 22    20 21 22 23 24 25 26 25 26 27 28 29 30       23 24 25 26 27 28 29    27 28 29 30                         30 31         Јули                   Август                 Септември п в  с  ч  п  с  н     п  в  с  ч  п  с  н     п  в  с  ч  п  с  н 1 2  3     1  2  3  4  5  6  7              1  2  3  4  4  5  6  7  8  9 10     8  9 10 11 12 13 14     5  6  7  8  9 10 11 11 12 13 14 15 16 17    15 16 17 18 19 20 21    12 13 14 15 16 17 18 18 19 20 21 22 23 24    22 23 24 25 26 27 28    19 20 21 22 23 24 25 25 26 27 28 29 30 31    29 30 31                26 27 28 29 30       Октомври                 Ноември                Декември п в  с  ч  п  с  н     п  в  с  ч  п  с  н     п  в  с  ч  п  с  н 1 2        1  2  3  4  5  6              1  2  3  4  3  4  5  6  7  8  9     7  8  9 10 11 12 13     5  6  7  8  9 10 11 10 11 12 13 14 15 16    14 15 16 17 18 19 20    12 13 14 15 16 17 18 17 18 19 20 21 22 23    21 22 23 24 25 26 27    19 20 21 22 23 24 25 24 25 26 27 28 29 30    28 29 30                26 27 28 29 30 31 31
614 п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4894 и 4895 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4136 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3146 и 3147 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 139.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 614 година се протега во 2022 и 2023, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2082 и 2083 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 71 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1273 и 1272 исламска година пред хиџра.
Злетовска Река
Злетовска Река — река во Источна Македонија и десна притока на Брегалница. Реката е долга 56 км и претставува еден од најзначајните водотеци во Источна Македонија. На неа е изграден хидросистемот „Злетовица“ кој обезбедува снабдување со вода за околу 100.000 жители од општините Кратово, Пробиштип, Штип, Карбинци, Свети Николе и Лозово, наводнување на земјоделско земјиште на над 4.500 ха, а служи и за производство на електрична енергија. Во рамките на системот е изградено и вештачкото езеро Кнежево.
Злетовска Река извира во близина на врвот Ретки Буки на Осоговските Планини, на надморска височина од околу 1620 м. Во нејзиниот горен тек се одликува со повеќе геоморфолошки појави, како што се: длабока речна долина, карпести остенци, водопади, брзаци и слапови. Реката потоа се спушта низ Злетовско-пробиштипско и продолжува низ Кочанската Котлина, каде што се влева во Брегалница на надморска височина од 293 м. Злетовска Река прима повеќе поголеми и помали притоки од двете страни, од кои најголема е Белошица.
Течение
Злетовска Река извира од северната страна на Лопенско Било, во близина на врвот Ретки Буки на Осоговските Планини. Изворишниот дел на реката има одлики на прашума, а изворот се наоѓа на надморска височина од 1.620 метри. Горниот тек на реката се наоѓа помеѓу вливот на нејзините леви притоки: Емиричка Река и Ештерец. Наоѓалиштето е значајно поради длабоко всечената речна долина со клисурест, а на места и кањонски изглед. Во овој дел од течението на реката се наоѓаат повеќе брзаци, слапови и водопади, од кои најголемиот е кај вливот на Јамишка Река со висина од 12 м. Во продолжение, реката навлегува во Злетовско-пробиштипско, каде што поминува низ Злетово и покрај Ратавица и Трипатанци, а потоа продолжува во Кочанската Котлина, каде што поминува покрај Жиганци и Уларци, по што се влева во Брегалница на надморска височина од 293 м.
По целото течение на реката, во неа се влеваат помали реки од двете страни, меѓу кои главни се: Плочка, Кучевишка, Емиричка, Мушковска, Зеленградска, Кожарска Река, Ештерец, Шталковска, Киселичка, Добревска Река и Белошица.
Хидрографија
Вкупната должина на реката изнесува 56 км. Сливното подрачје на реката зафаќа вкупна површина од 460 м2 и истото припаѓа на Егејскиот речен слив. Реката извира на надморска височина од 1.620 м, а нејзиниот влив е на надморска височина од 293 м, така што релативниот пад изнесува 26,5‰. Речниот проток зафаќа површина од 32,57 ха. Просечниот речен проток изнесува 1,67 м3/сек. Врз основа на спроведени хидролошки мерења утврдено се Значително разлики на различни мерни станици, па така кај вливот на Зеленградска Река изнесува 0,040 м3/сек, кај вливот на Емирица 0,495 м3/сек, а во Злетово 2,026 м3/сек.
Во водите на реката е потврдено присуството на алуминиум, манган, никел и железо. Средните количества на присутните хемиски елементи не ги надминуваат МДК за води со квалитет од III-IV класа.
Клима
Климата во подрачјето на реката се одликува со свежи лета и студени зими, при што просечната годишна температура изнесува 7,5 °C, годишното количество на врнежи од 600-750 мм. Во повисоките делови, врнежите од снег кои се задржуваат неколку месеци. Облачноста е помала во текот на летниот период, а јужните делови од речниот тек се посончеви.
Геоморфологија
Во горниот речен тек, помеѓу влевот на левите притоки — Емиричка Река на север и Ештерец на југ, во должина од 10 км е сместена месноста Клисура на Злетовска Река. Ова место е значајно заради присуството на повеќе геоморфолошки појави, како што се: длабока речна долина со клисурски, а на места и кањонски изглед на чии страни има сипари со големи димензии; карпести остенци и мали денудациони форми; водопади, брзаци и слапови во речното корито и нејзините притоки и друго. Особено изразита е самата речна долина, која поради всекувањето низ отпорни магматски карпи (дацито-андезитски) е длабока од 400-500 м и се одлукува со стрмни, на одредени места речиси вертикални, карпести страни. Тоа е особено карактеристично спротиводно од влевот на Јамишка Река, во должина од околу 6 км. На страните од долината се образувани бројни сипари кои настанале со механичко распаѓање на дацитските, андезитските и игнимбритските карпи. Како последица на големиот наклон, сипарскиот материјал составен од парчиња и блокови со големина до 1 м3 постепено се лизга кон дното на долината. Некои сипари се долги и до 250 м, додека вкупниот волумен на распаднатиот сипарски материјал изнесува околу 5 милиони м3. При распаѓањето, во релјефот заостануваат остенци од поцврсти карпи и други денаудациони форми со различен облик. Во овој простор, речното корито е карпесто, со голем надолжен пад и со честа појава на брзаци и водопади. Најголемиот од нив се наоѓа кај вливот на Јамишка Река и е висок 12 м, што воедно е и најголемиот водопад на Злетовска Река. На неговото дно има џиновски лонец со длабочина од околу 3 м. Мали водопади со висина до 6 м имаат и притоките на Злетовска Река пред нивниот влив во главната река. Некои водопади се скалесто наредени во вид на слапови, како на пример повремениот слап на Куновска Река, со вкупна висинска разлика од околу 250 м.
Флора и фауна
Слично како и останатите реки кои извираат на Осоговоските Планини, Злетовска Река е значајна по крајречните растителни заедници. По течението на реката се среќаваат крајречни шуми со евла и бел јасен, кои многу често се испреплетуваат со појаси од евла, врба и топола. Во неа се застапени повеќе инсекти од редовите на еднодневките, водните молци и пролетниците. Некои од видовите се ендмични за Осогово и пошироко. Во речните води е познато дека се среќаваат 11 видови на риби: белвица, тврда мрена, мека мрена, караш, бојник, крап, кркушка, клен, чергур, црвеноперка и попадика.
Регионална поврзаност
Во јуни 2015 година, во близина на селото Жиганци бил изграден мост на Злетовска Река во вредност од 20 милиони денари. Мостот е во должина од 51 м, ширина од 5,9 м и носивост од 15 т, и има регионален карактер, бидејќи ги поврзува селото Жиганци во Општина Чешиново-Облешево со селото Пишица во Општина Пробиштип.
Енергетика
Од изворот до селото Злетово реката има голем пад (просечно околу 42%), длабока долина и голем хидроенергетски потенцијал. На реката е изграден повеќенаменскиот хидросистем „Злетовица“ кој обезбедува целосна употреба на достапната вода и водниот потенцијал на Злетовска Река. Системот се споменува како долгорочна стратешка цел уште во Водостопанската основа од 1974 година, а истиот бил дефиниран и во Студијата за интегрален развој на сливот на реката Вардар од 1978 година, во Студијата на Јапонската агенција за меѓународна соработка од 1999 година, како и во Простпорниот план на Република Македонија од 2004 година. Преку системот се обезбедува снабдување со вода за околу 100.000 жители од општините Кратово, Пробиштип, Штип, Карбинци, Свети Николе и Лозово, како и наводнување на земјоделско земјиште на над 4.500 ха, и тоа околу 3.500 ха во околината на Пробиштип и околу 1.100 ха во околината на Кратово. Системот „Злетовица“ служи и за производство на електрична енергија од околу 45 GWh годишно и има вкупна моќност од 9,5 MW. Во рамките на системот „Злетовица“ изградена е браната „Кнежево“ во близина на истоименото село, која има височина од 70 метри и капацитет од 23 милиони м3 вода. Предвидена е изградба и на повеќе хидроцентрали.
Туризам
Релјефот без планински падини околу течението на реката не е доволен за развој на други видови туризам (пр. скијачки туризам), но затоа подрачјето се смета дека има потенцијал за развој на екотуризмот и селскиот туризам. Основен предуслов за развој на екотуризмот се поволните природно-географски фактори, поволната клима и разновидниот растителен свет, како и развиената хидрографска мрежа, особено со изградбата на Кнежевско Езеро во рамки на хидросистемот „Злетовица“. Важен предуслов за развојот на туризмот се и социо-економските услови, односно постоењето на селски населби коишто овозможуваат сместување на туристите. Освен функцијата за сместување на туристите, селските населби располагаат со невообичаени активности, како што се: ккосењето трева, молзењето добиток, собирањето шумски плодови, подготвувањето традиционални јадења и пијалаци, берењето зеленчук и овошје, како и други активности што овозможуваат развој на селскиот туризам. Подрачјето околу реката исто така нуди услови за развој на ловот и риболовот.