cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Географска распределба на француските говорители
Според извештајот на Меѓународната организација на франкофонија (МОФ) за 2022 година, 409 милиони луѓе зборуваат француски. МОФ наведува дека и покрај падот на бројот на изучувачи на француски јазик во Европа, вкупниот број на говорници се зголемува, најмногу поради неговото присуство во африканските земји: од 212 милиони кои секојдневно користат француски, 54,7% живеат во Африка. Бројките на МОФ се оспорени како надуени поради методологијата што се користи и нејзината премногу широка дефиниција на зборот франкофон. Според авторите на книгата за светската распределба на францускиот јазик од 2017 година, веродостојна проценка на бројот на „стварни франкофони“ (francophones réels), односно поединци кои секојдневно зборуваат француски или како свој мајчин јазик или како втор јазик, би бил околу 130 милиони.
Податоци на МОФ
Следниве податоци се од извештајот на Меѓународната организација на франкофонијата (МОФ) од 2022 година. Не се прави разлика помеѓу мајчин јазик француски и оние кои го научиле како странски јазик, помеѓу различните нивоа на владеење или колку често јазикот се користи во секојдневниот живот. За африканските земји каде францускиот е главен јазик во образованието, бројот на француски говорители е изведен од просечниот број на школски години.
Говорители чиј мајчин јазик е францускиот
Се проценува дека 80 милиони луѓе ширум светот зборуваат француски како главен или прв јазик.
Алжир
Франкофонските Алжирци може да се поделат во три широки категории: „вистински франкофони“, кои зборуваат француски како дел од нивниот секојдневен живот и главно доаѓаат од привилегирано потекло; „случајни франкофони“, кои го користат јазикот во одредени контексти, менувајќи го со арапски, и „пасивни франкофони“, кои можат да разберат француски, но не го зборуваат.
Во Алжир, 69,1% од населението над 15 години во градовите Алжир, Константин, Оран и Анаба знае да чита и пишува француски.[1] Според истражувањето спроведено во 2012 година, помалку од четири од 10 Алжирци се идентификувале со франкофонски идентитет. Спротивно на тоа, зборувањето француски се сметало за суштинско кај седум од 10, иако една третина од населението сметало дека употребата на француски опаѓа.[1] Во урбаните средини, способноста да се зборува течно француски се смета за речиси задолжително за да се најде вработување, особено во полињата на „бели јаки“. [1] Францускиот е првиот странски јазик во Алжир и е воведен на основно ниво. Во високото образование, францускиот јазик е наставен јазик во научните и техничките области.[1] Француските телевизиски канали се масовно гледани во Алжир, а алжирските весници ги печатат нивните телевизиски распореди.[1] Алжир, исто така, има значителен печат на француски јазик.[1] Извештајот од 2014 година објавен од Националното собрание на Франција ја опишува како најважна францускоговорна земја по Франција.[1] Сепак, Алжир не е членка на Франкофонијата.[1] На социјалните мрежи, францускиот јазик на Фејсбук го користеле 76% од Алжирците во 2014 година.[2] Францускиот не е официјален, но Светската книга на факти го наведува како лингва франка на земјата.[1] Францускиот јазик, ограничен на урбаната елита за време на колонијалниот период, почнал да се шири како дел од напорите за масовно образование започнати по 1962 година. Нејзиниот контроверзен статус како наследство на колонијализмот довел до зголемена арапизација на училишниот систем во 1970-тите и 1980-тите.[2] Употребата на францускиот јазик во земјата достигнал најниска точка за време на граѓанската војна во Алжир во 1990-тите, кога вооружени исламистички групи ги целеле наставниците по француски јазик. Јазикот се вратил во јавниот живот по војната, [3] кулминирајќи со напорите за повторно воведување на францускиот јазик во основните училишта во 2006 година, што првично било попречено од недостатокот на доволно квалификувани наставници.[2] Осврнувајќи се на континуираната употреба на францускиот јазик во Алжир во постколонијалниот период, писателката Катеб Јакин го опишала францускиот јазик како „воен плен“ (butin de guerre) на Алжирците.[4] Месни медиуми на француски јазик се: El Watan, Le Soir d'Algérie, Liberté, Le Matin и Tout sur l'Algérie. Според студијата на IMMAR Research & Consultancy од 2010 година, франкофонските весници имале читатели од 4.459.000 во земјата, или 28% од вкупниот број, и мнозинство меѓу читателите биле со средно или високо образование.[1]
Мавританија
Францускиот бил укинат како официјален јазик на Мавританија во 1991 година. И покрај тоа, се учи од второ одделение со до шест часа неделно. Францускиот јазик е исто така наставен јазик во средните училишта за научни предмети. Во високото образование на курсеви по француски јазик во 2012 година биле запишани 2.300 студенти. Францускиот јазик останува, покрај арапскиот, јазик на работа и образование, иако имало обиди да се воведе англискиот како прв странски јазик.[1] На социјалните медиуми, 59% од мавританските корисници на Фејсбук користеле француски на веб-страницата во 2014 година.[1]
Мароко
Пописот на Мароко од 2004 година покажал дека 39,5% од населението на возраст од 10 и повеќе години знае да чита и пишува француски.[1] Се зборува главно во градовите меѓу високата средна класа, францускиот е медиум за настава на две третини од курсевите во високото образование, вклучувајќи ги науката и технологијата, здравството, економијата и менаџментот, иако усвојувањето на англискиот јазик за оваа улога се разгледувало од страна на министерството за образование.[1] Во приватниот сектор, францускиот се третира како повеќе од едноставно странски јазик.[1] Францускиот јазик е воведен во основното училиште, каде што се изучува до 7 часа неделно. Се користи и како јазик на образование во многу приватни училишта.[1] Мароканците се најголемата група странски студенти во Франција, пред Кинезите и Алжирците.[1] 50,3% од населението над 15 години во Тангер, Фес, Рабат, Казабланка и Маракеш знае да чита и пишува француски.[1] Според истражувањето спроведено во 2012 година, само една третина од урбаните Мароканци се идентификуваат со франкофонски идентитет и малку повеќе сакаат францускиот да стане почесто користен.[1] Францускиот, сепак, се смета за суштински, и во професионалната и во приватната сфера, од три четвртини од испитаниците.[1] Медиумите на француски јазик ја губат земјата пред арапските медиуми, вклучително и телевизијата, радиото или печатот: од 618 марокански публикации во 2004 година, 448 биле на арапски, а 164 на француски.[1] На социјалните мрежи, францускиот бил користен на Фејсбук од 75% од Мароканците во 2014 година.[1] Месни медиуми на француски јазик се: Le Matin du Sahara et du Maghreb, TelQuel, Aujourd'hui le Maroc, La Vie éco.
Тунис
Францускиот е работен јазик во многу сектори во Тунис, вклучително и здравството, трговијата или комуникацијата. Во крајбрежните области и поразвиените населби на главниот град, тој е исто така заеднички јазик за комуникација за сите општествени групи, или во неговата стандардизирана форма или како мешавина со арапски. Во внатрешните региони и јужниот дел останува странски јазик. Францускиот јазик се воведува од трето одделение со 8 часа неделно. Во средно училиште францускиот јазик е наставен јазик за математика, природни науки и компјутери. Меѓутоа, наставниците не се секогаш доволно обучени за оваа употреба.[1] Скоро три четвртини од населението на Тунис, Сус и Сфакс го сметаат францускиот како суштински во нивниот професионален или личен живот. Сепак, само половина од населението се чувствуваат франкофони, а само една третина чувствува солидарност со другите франкофонски земји.[1] 70,8% од населението над 15 години во гореспоменатите туниски градови може да чита и пишува француски.[1] Арапскиот јазик сè повеќе доминира во туниските медиуми, особено на телевизија: уделот на публиката на локалните канали на француски јазик достигна 25% во раните 1990-ти, но едвај достигна 3% до 2010-тите. [1] На социјалните мрежи, францускиот бил користен на Фејсбук од 91% од Тунижаните во 2014 година.[1] Месните медиуми на француски јазик се: La Presse de Tunisie, L'Economiste Maghrébin, Tunivisions, Le Temps.
Супсахарска Африка
Според Високиот совет на Меѓународната организација на франкофонијата, во 2010 година, 96,2 милиони француски говорници живееле во различни земји во Африка. Францускиот бил увезен во повеќето од овие земји преку колонизација и тој не е мајчин јазик за повеќето жители. Африканските стандарди на францускиот јазик се разликуваат од европските. Некои лингвисти разговараат за „втор француски јазик“ или дури и за „африкански француски јазик“.
Според Пол Валд, „Поимот за сопственост на увезен јазик започнува кога – и покрај неговата идентификација како странски и/или народен јазик – неговата употреба не подразбира врска со странецот“. Така, францускиот може да се смета за резултат на функционална и народна сопственост, задоволувајќи ги потребите на општеството со нови социокултурни и социо-економски стварности. Францускиот јазик почнал да се развива во речиси независни видови, со создавање на различни видови сленг од говорници со доволно познавање на францускиот јазик. Такви примери се жаргонот на Брегот на Слоновата Коска „Nouchi“ во Абиџан и камерунскиот „Camfranglais“, кој е мешавина од француски и англиски со елементи на домородните јазици.
Бенин
Францускиот е единствениот официјален јазик на Бенин. Според истражувањето од 2014 година, 57,3% од жителите на Котону постари од 15 години знаеле да читаат и пишуваат француски. Познавањето на францускиот јазик се смета за важно за вработување, бирократија, образование, но и во секојдневниот живот. 34% од населението било франкофонско во 2002 година, за разлика од 23% во 1992 година. Постојат силни регионални разлики, при што способноста да се зборува француски е почеста на југот на земјата. Департманите Атлантик и Приморје имаат мнозинство што зборува француски. Француски јазик почесто зборуваат мажите отколку жените, поради нееднаквоста во пристапот до образованието.
Буркина Фасо
Францускиот е единствениот официјален јазик на Буркина Фасо. Во Уагадугу, 49,4% од населението на возраст од 15 години и повеќе знае да чита и пишува француски. На национално ниво францускиот бил прв јазик за 1,66% од населението во 2006 година (за разлика од 0,75% во 1996 година), достигнувајќи 9,54% во главниот град, каде што е втор најзборуван јазик, зад диула.
Бурунди
До 2014 година, францускиот бил еден од двата официјални јазици на Бурунди, а другиот беше кирунди. Само кирунди го зборува огромното мнозинство од населението, затоа има статус на национален јазик како што е определено со член 5 од Уставот.
Камерун
Францускиот е еден од двата официјални јазици на Камерун, вториот е англискиот. Францускиот е главен јазик во осум од десетте региони на земјата, а англискиот е доминантен во преостанатите два Францускиот е мајчин јазик на огромен дел од младите Камерунци кои живеат во урбаните центри. Во Камерун, 63,7% од населението на возраст од 15 и повеќе години во Дуала и 60,5% во Јаунде знаат да читаат и пишуваат француски; дополнителни 13–15% знаат да зборуваат француски без да можат да го напишат До одреден степен, јазичната ситуација во Камерун помеѓу францускиот и англискиот може прилично прецизно да се опише како точна инверзија на лингвистичката ситуација што постои во Канада помеѓу англискиот и францускиот: го зборуваат 80% од образованото население (за разлика од англискиот кој се зборува многу помалку), францускиот преовладува во голема мера особено во владата и информациите, дури и во регионите во кои се зборува англиски, што довело до востанието на англиското говорно малцинство на нигериската граница, која се жали дека англискиот јазик постепено исчезнува под притисокот на сè побројните француски говорници и дека не се почитуваат јазичните права на англиските говорители, со што се загрозува нивната специфична култура.
Централноафриканска Република
Францускиот е официјален јазик на Централноафриканската Република заедно со санго.
Чад
Францускиот е еден од двата официјални јазици на Чад, заедно со арапскиот. Половина од жителите на Нџамена чувствуваат солидарност кон другите земји од француското говорно подрачје и посакуваат употребата на францускиот јазик да се прошири. Францускиот се смета за важен во работата и образованието. Францускиот дели место со арапскиот како јазик на администрацијата и образованието, како и во печатот; Францускиот јазик е доминантен на радио и телевизија. Францускиот јазик се зборува и како дел од секојдневниот живот.
Комори
Францускиот е еден од двата официјални јазици на Коморите, а арапскиот е вториот. На социјалните мрежи, францускиот бил користен на Фејсбук од 100% од Коморанците во 2014 година.
Конго-Бразавил
Францускиот е единствениот официјален јазик на Република Конго. 68,7% од населението на Бразавил на возраст од 15 и повеќе години знае да чита и пишува француски. Францускиот е главниот јазик во медиумите, кој го користат 63% од радио и телевизиските радиодифузери. Францускиот јазик е исто така доминантен јазик во државните администрации.
Конго-Киншаса
Францускиот е единствениот официјален јазик на Демократска Република Конго. Околу половина од жителите на Киншаса чувствуваат солидарност кон франкофонските земји, а францускиот се смета за важен за образованието и односите со владата. Исто така, се смета дека е важно да се биде успешен во животот, заедно со англискиот јазик. Францускиот е главен јазик на образование по трето одделение.
Џибути
Францускиот е еден од двата официјални јазици на Џибути, а другиот е арапскиот. На социјалните мрежи, францускиот јазик на Фејсбук го користеле 82% од жителите на Џибути во 2014 година.
Гвинеја
Францускиот е единствениот официјален јазик на Гвинеја. Во Конакри, 42,1% од населението на возраст од 15 и повеќе години знае да чита и пишува француски.
Брегот на Слоновата Коска
Францускиот е единствениот официјален јазик на Брегот на Слоновата Коска. Во Абиџан, најголемиот град во земјата, 57,6% од жителите над 15 години знаат да читаат и пишуваат француски, а уште 11% знаат да го зборуваат, но не и да пишуваат. Францускиот јазик се смета за суштински од големо мнозинство, особено за справување со владата и образованието. Две третини од испитаниците изјавиле дека се чувствуваат франкофони. Францускиот јазик игра важна улога во сите области од јавниот и приватниот живот низ целата земја. Францускиот сè повеќе се гледа како јазик на Брегот на Слоновата Коска и се појави локална сорта различна од стандардниот француски.
Мали
Во Бамако, 47,7% од населението над 15 години знае да чита и пишува француски. Само 5 од 10 луѓе во главниот град чувствуваат солидарност кон франкофонските земји. Францускиот јазик, сепак, се смета за суштински за работа, студии и административни процедури. Францускиот напредува како втор јазик, зголемувајќи се од 11,9% во 1987 година на 24,4% во 2009 година, но опаѓајќи како мајчин јазик од 0,11% од населението во 1987 година на 0,09% во 1998 година, губејќи одредено место во Бамбара. Францускиот се зборува повеќе во регионот Сахел на северот на земјата отколку на југот.
Нигер
Францускиот е единствениот официјален јазик на Нигер. Во Нијамеј, главниот град, францускиот јазик се смета за суштински за работа, студии и административни процедури. Две третини од жителите веруваат дека употребата на француски станува сè почеста појава во земјата.
Руанда
Францускиот станал административен јазик во Руанда во 1916 година. Геноцидот врз Тутсите во 1994 година и победата на Руандскиот патриотски фронт биле проследени со период на лингвистички превирања, со враќањето на бегалците од англофонските земји кои ја поставија сцената за официјализирање на англискиот јазик во 1996 година и постепена узурпација на францускиот јазик како јазик на образованието, што кулминираше со одлуката во октомври 2008 година англискиот да стане главен јазик на образование на повисоките нивоа, ефективно исфрлајќи го францускиот во статус на трет јазик. Сепак, истражувањето на студентите во Кигали покажа дека францускиот јазик го знае мнозинството од нив.
Сенегал
Францускиот јазик е единствениот официјален јазик на Сенегал. Францускиот јазик најчесто го зборувале 9,4% од Сенегалците во 2002 година, главно како втор јазик, а само 0,6% го зборувале како мајчин јазик. Волофскиот е убедливо најзборуваниот јазик во земјата, вклучувајќи го и главниот град, додека францускиот останува втор јазик, станувајќи главен јазик само во областите што не се волофски. Сепак, францускиот е главниот јазик на институциите. Само половина од жителите на Дакар се идентификуваат со франкофонски статус или чувствуваат солидарност со земјите од француското говорно подрачје, но францускиот јазик се смета за суштински за секојдневните работи и образованието.
Францускиот јазик бил јазик на писменост за 37,2% од населението во 2013 година, а потоа следи арапскиот со 11,1%. Францускиот е главен јазик на образование во сите региони во Сенегал, освен во Кафрин, каде што арапскиот останува доминантен, со значителни арапски образовани малцинства во Каолак (15,9% до 33,0% за француски), Луга (15,8% до 22,7%) и Диурбел ( 15,0% до 17,2%). Ова нешто се објаснува со влијанието на куранските училишта или Даара во тие региони.
Того
Францускиот е единствениот официјален јазик во Того. Според пописот од 2010 година, 53% од населението над 15-годишна возраст знае да чита и пишува француски.
Кариби
Францускиот јазик се зборува во прекуокеанските департмани на Француска Гвајана и Француските Антили, вклучувајќи ги Гвадалуп, Мартиник и островите кои порано биле прикачени на Гвадалуп. Во овие одделенија и колективитети живеат над милион луѓе.
Француски креолски се зборуваат и на островите Доминика, Света Луција и во поограничена мерка во Гренада.
Хаити
Францускиот е еден од двата официјални јазици на Хаити, заедно со хаитски креолски јазик, кој има француска основа. Францускиот е јазик на културата и бизнисот на Хаити, а исто така и главен јазик на институциите. Францускиот јазик најмногу го користи елитата и средната класа. Обидите да се зголеми легитимноста на креолскиот јазик како официјален јазик и во медиумите, особено на радио и телевизија, довеле до релативно опаѓање на уделот на француската употреба. Повеќето наставници по француски страдаат од ниско ниво на вештини во јазикот, при што скоро 85% постигнале ниво помеѓу А2 и Б1 наТестот за знаење на францускиот јазик (TCF) во 2009 година.
Канада
Францускиот е единствениот официјален јазик на покраината Квебек, кој е мајчин јазик за околу 7 милиони луѓе, или речиси 80,1 отсто од жителите (Попис 2006) во покраината. Околу 95 проценти од жителите на Квебек зборуваат француски или како прв или како втор јазик. Англискиот и францускиот се официјалните јазици на Њу Бранзвик, каде двојазичноста е уставно и законски донесена. Во 2016 година, приближно 32 отсто од жителите на Њу Бранзвик тврдат дека францускиот им е мајчин јазик. Повеќе од три четвртини од франкофоните во Њу Бранзвик живеат во источниот дел на покраината. Англискиот и францускиот се исто така уставно признати како официјални јазици на законодавните и судските тела на Манитоба. Во 2016 година, повеќе од 43.000 жители на Манитоба (3,4 отсто од населението во покраината) тврдат дека францускиот им е мајчин јазик. Франко-манитобанците првенствено се концентрирани во јужна Манитоба, долж коридорите што ги следат Сена и Црвената река на север; со 80 проценти од Франко-манитобанците кои живеат во Истман или во главниот град на Винипег.
Францускиот е исто така официјален јазик на сите три територии (Северозападни Територии, Нунавут и Јукон), заедно со англискиот, а во Северозападните Територии и Нунавут, и со повеќе абориџински јазици. Од трите, Јукон има најмногу француски говорници, што опфаќа нешто помалку од 4 отсто од населението.
Францускиот е исто така официјален јазик на законодавството и судството на Онтарио, при што пристапот до француското судство се смета за квазиуставно право во таа покраина. Правата на француски јазик се исто така законски донесени во некои региони на Онтарио, според Законот за услуги на француски јазик. Повеќе од 600.000 франкофони живеат во Онтарио (приближно 4,7 проценти од населението), што ја сочинува најголемата заедница што зборува француски во Канада вон Квебек. Над 40 проценти од Франко-онтаријците живеат во Источен Онтарио, при што повеќе од половина од тоа население живее во заедници блиску до границата Онтарио-Квебек. Централниот и североисточниот Онтарио, исто така, има значителен број на жители на Франко-онтаријци, при што франкофоните сочинуваат над 22 отсто од населението на североисточниот дел на Онтарио.
Соединети Држави
Според Бирото за попис на САД (2011), францускиот е четвртиот најзборуван јазик во САД по англискиот, шпанскиот и кинескиот, кога сите облици на француски се разгледуваат заедно и сите јазици на кинескиот. Францускиот останува вториот најзборуван јазик во државите Луизијана, Мејн, Вермонт и Њу Хемпшир.
Францускиот јазик во Мисури, францускиот мускрат и францускиот метис историски го зборувале потомци на жителите, патниците и coureurs des bois во различни делови на Нова Франција, но сега се загрозени јазици.
Аргентина
Видете Француски Аргентинци
Бразил
Антипортугалскиот фактор на бразилскиот национализам во 19 век довел до зголемена употреба на францускиот јазик на штета на португалскиот, бидејќи Франција во тоа време се сметала за модел на цивилизација и напредок. Учењето на францускиот историски било важно и силно меѓу високите лусофонски општества, и во голем временски период, тој исто така бил главен странски јазик меѓу средната класа и во Португалија и во Бразил, но сега го следи англискиот, и во двете, и во поново време, шпански, во вториот.
Мјанмар
Во Мјанмар, францускиот јазик се здобива со популарност меѓу студентите и туристичкиот сектор, бидејќи земјата полека се отвора. Францускиот јазик се изучува во средно училиште, како и другите странски јазици, освен англискиот, кој се учи од основно училиште. Два универзитети во земјата имаат катедри на француски јазик, со вкупно 350 студенти.
Камбоџа
Околу 3% од населението на Камбоџа може да зборува француски (2014).
Кина
Во Кина францускиот јазик го зборувала и елитата во Шангајската француска концесија и други концесии во Гуангџоу (Шамјански Остров), Ханку, Тијанџин, Кванг-Чоу-Ван и во француската зона на влијание врз провинциите Јунан, Гуангси, Хаинан. и Гуангдонг. Францускиот јазик се смета за важен за водење бизнис особено во Африка, а 6.000 студенти посетувале курсеви по француски во 2013 година. 29.000 учат француски во една од установите на Француската алијанса, а уште 20.000 го учат во приватни училишта или академии за јазици, додека 35.000 Кинези студираат во Франција.
Индија
Францускиот јазик се користи како официјален јазик во областите Пондишери, Карикал и Чанданагар бидејќи тие биле поранешни француски колонии.
Јордан
Францускиот е помал јазик во Јордан, бил донесен од француските колонисти во Либан и Сирија и од Магреб и француски иселеници. Растот на францускиот јазик во Јордан се случил првенствено во 20 век, но тој сè уште е популарен денес. Аман е дом на Францускиот лицеј, додека Францускиот институт на Јордан е уште една важна франкофонска институција во земјата. Според Извештајот на франкофонијата од 2014 година, 12.000 Јорданци учеле француски на основно ниво, 30.000 на средно ниво и 1.747 на универзитети.
Либан
Како што либанскиот народ историски ја нарекува Франција la tendre mère (македонски: Нежна мајка), не само што е вообичаено и охрабрено да се зборува француски во Либан, но тоа е исто така самоидентификација со францускиот либерален и културен дух кој главно бил резултат на францускиот колонијален период и образовни, христијански религиозни и владини претпријатија. Сепак, повеќето Либанци ги привилегираат Французите поради фасцинација и занес со културата, а не за какви било функционални цели.
Додека членот 11 од уставот на Либан вели дека „арапскиот е официјален национален јазик, закон ги одредува случаите во кои треба да се користи францускиот јазик“.
Денес, францускиот и англискиот се секундарни јазици на Либан, при што околу 40% од населението се франкофони и 40% англофони. Употребата на англискиот јазик расте во деловното и медиумското опкружување. Од околу 900.000 ученици, околу 500.000 се запишани во франкофонските училишта, јавни или приватни, во кои наставата по математика и научни предмети се одвива на француски јазик. Вистинската употреба на францускиот јазик е различна во зависност од регионот и социјалниот статус. Една третина од средношколците образовани на француски јазик продолжуваат со високо образование во институции од англиско говорно подрачје. Англискиот јазик е јазик на бизнисот и комуникацијата, а францускиот е елемент на социјалната разлика, избран поради неговата емоционална вредност. На социјалните мрежи, францускиот јазик го користеле на Фејсбук само 10% од Либанците во 2014 година, далеку зад англискиот (78%).
Филипини
Филипините станале една од најактивните области каде се изучува францускиот јазик. Дом на првата Француска алијанса во Југоисточна Азија (основана во 1912 година), таа продолжува да образува многу Филипинци и иселеници на споменатиот јазик. Во моментов на Филипините има две ограноци на Француската алијанса, во Манила и во Себу.
Иако јазикот не се учи во основно училиште, претседателката Глорија Макапагал-Аројо издала проглас со кој охрабрува јазикот да биде изборен во средно училиште. Исто така, францускиот, заедно со шпанскиот, е популарен странски јазик што се нуди на многу универзитети во земјата. Филипинскиот универзитет нуди диплома по европски јазици, каде францускиот е еден од можните специјалност.
Во Белгија, францускиот јазик е официјален јазик во Валонија и Брисел. Францускиот е примарен јазик во Валонија (со исклучок на дел од источните кантони, кои зборуваат германски) и во регионот на главниот град Брисел, каде што го зборува мнозинството од населението често како нивен примарен јазик. Во фламанскиот регион францускиот не е официјален јазик, со исклучок на десетина општини долж границите со регионите на Валонија и на главниот град на Брисел.
Сирија
Сирија, како и Либан биле мандати на француската Лига на нациите по Првата светска војна, што го стави францускиот јазик како еден од главните официјални јазици во Сирија. По независноста, францускиот престанал да биде официјален јазик во Сирија, но останал да се изучува заедно со англискиот во училиштата како втор странски јазик. Францускиот јазик останува широко распространет меѓу интелектуалците и членовите на високата класа во Сирија, а повеќето образовани Сиријци се тријазични, зборуваат арапски, англиски и француски.
Францускиот јазик е претежно популарен во градовите Дамаск и Алепо каде што се наоѓаат француското училиште Шарл де Гол и l'École Française, единствените две француски училишта во Сирија. Во 2016 година, ново француско училиште било отворено во Тартус, зголемувајќи го вкупниот број на три.
Виетнам
Околу 0,7% од населението на Виетнам може да зборува француски (2014).
Европа
Го зборуваат 12% од населението на ЕУ, францускиот е вториот најраспространет мајчин јазик во Европската Унија, по германскиот; тој е исто така трет најпознат јазик во Унијата, по англискиот и германскиот (33% од популацијата на ЕУ изјавува дека знае да зборува англиски, додека 22% од Европејците разбираат германски и 20% француски).
Белгија
Во Белгија, францускиот јазик е официјален јазик во Валонија и Брисел. Францускиот е примарен јазик во Валонија (со исклучок на дел од источните кантони, кои зборуваат германски) и во регионот на главниот град Брисел, каде што го зборува мнозинството од населението често како нивен примарен јазик. Во фламанскиот регион францускиот не е официјален јазик, со исклучок на десетина општини долж границите со регионите на Валонија и на главниот град на Брисел.
Севкупно, францускиот им е мајчин јазик на околу 38% од населението на земјата. Вклучувајќи ги и говорителите на францускиот како втор јазик, околу 72% од белгиското население може да зборува француски.
Гернзи
Во Гернзи, англискиот е единствениот официјален јазик, иако францускиот понекогаш се користи во законодавството со церемонијален капацитет. Сепак, нормандскиот (во неговите месни облици, гернезијаис и џериаис) е историскиот народен јазик на островите.
Италија
Аостинската Долина била првиот владин орган што го усвоила современиот француски како работен јазик во 1536 година, три години пред самата Франција. Францускиот е официјален јазик во Аостинската Долина од 1561 година, кога го заменил латинскиот. На пописот од 1861 година, првиот одржан по обединувањето на Италија, 93% се изјасниле дека се франкофони; во 1921 година, последниот попис со прашање за јазикот покажа дека 88% од населението зборувало француски. Потиснувањето на сите училишта и институции на француски јазик и насилството врз француските говорители за време на насилната кампања за италијанизација на фашистичката влада неповратно го нарушил статусот на францускиот јазик во регионот. Италијанскиот и францускиот во денешно време се официјални јазици во регионот и се користат за актите и законите на регионалната влада, иако италијанскиот е многу пошироко зборуван во секојдневниот живот, а францускиот најчесто се користи за културни настани. Иако францускиот беше повторно воведен како официјален јазик по Втората светска војна, а до 2003 година само 0,99% изјавија дека зборуваат француски мајчин јазик. Францускиот останува широко познат како втор јазик, но повеќе не се зборува во секојдневниот живот. Во 2001 година, 75,41% од населението на Валдостан изјавиле дека знаат француски, 96,01% изјавиле дека знаат италијански, 55,77% француско-провансалски и 50,53% сите. Училишното образование се одвива подеднакво и на италијански и на француски така што секој што одел на училиште во Аостинската Долина може да зборува француски барем до средно-високо ниво.
Џерси
Во Џерси, стандардизирана варијанта на француски наречен џерси правен француски е официјален јазик. Сепак, неговата употреба е генерално ограничена на парламентарните формалности или правни кодекси и договори.
Луксембург
Францускиот е еден од трите официјални јазици на Големото Војводство Луксембург, заедно со германскиот и луксембуршкиот. Францускиот првенствено се користи за административни цели од владата, тоа е јазикот на кој се објавуваат законите според законот од 1984 година и е исто така прв јазик што се користи за разговор со странци. Образовниот систем во Луксембург е тријазичен: првиот циклус на основно училиште е на луксембуршки, пред официјално да се промени на германски во повеќето гранки; додека во средно училиште, наставниот јазик се менува на француски за повеќето предмети, како што се математика и природни науки. На Универзитетот во Луксембург се држата предавања на француски, германски и англиски јазик.
Швајцарија
Францускиот е еден од четирите официјални јазици на Швајцарија (заедно со германскиот, италијанскиот и ретороманскиот) и се зборува во западниот дел на Швајцарија наречен Романдија, а Женева е најголемиот град. Јазичните поделби во Швајцарија не се совпаѓаат со политичките поделби и некои кантони имаат двојазичен статус, на пример, градови како Биел/Биен или кантони како Вале-Фрибург-Берн. Францускиот е мајчин јазик на околу 20% од швајцарското население и го зборува 50,4% од населението.
Обединето Кралство
Францускиот е најпопуларниот странски јазик што се изучува во британските училишта. Според извештајот на Европската комисија од 2006 година, 23% од жителите на ОК можат да водат разговор на француски. Други истражувања покажуваат дека оваа бројка е 15%.
Меѓународно биенале на минијатурни графики и цртежи Битола ИБМБ-Битола
Меѓународно биенале на минијатурни графики и цртежи Битола- ИБМБ-Битола – уметнички настан организиран од Владо Ѓорески графички уметник и кустос советник по современа уметност, започнува со организација и реализација од 2023 година. Поканети се да учествуваат професионални уметници кои се занимаваат со графика и цртеж. Делата со максимална големина од 29 x 21 см и се работени во сите графички техники и во сите дисциплини на цртежот,.
Прва македонска ракометна лига 2017/18
Првата македонска ракометна лига 2017/18 — 26. издание на Првата македонска ракометна лига. Во оваа сезона првак бил Бутел Скопје.
Екипи
1 Бутел Скопје одиграл еден натпревар во Спортската сала Форца (2. коло).
Табела
Извор: Ракометна Федерација на Македонија
Нат - Одиграни натпревари; Поб - Победи; Пор - Порази; ДадГол - Дадени голови; ПриГол - Примени голови; Раз - Гол разика; Бод - Бодови.
1 На Текстилец му бил одземен еден бод поради неодигрување натпревар во 25. коло.
2 На Куманово му биле одземени пет бода.
3 На Партизан му биле одземени два бода поради неодигрување натпревар во 24. и 26. коло.
Тиренски јазици
Тиренските јазици е претпоставено јазично семејство на сродни изумрени антички јазици, предложено од лингвистот Хелмут Рикс (1998), во кое спаѓаат етрурскиот јазик од северна, средна и југозападна Италија, и источна Корзика (Франција); ретскиот јазик на Алпите, и лемноскиот јазик на Егејско Море. Тиренските јазици воглавно се сметаат за прединдоевропски и палеоевропски јазици.
Линдсај де Вилдер
Линдсај де Вилдер (Lindsay De Vylder; р. ) — белгиски професионален друмски велосипедист, кој вози за професионалната континентална екипа.
Настапил на Европското велодромско првенство 2016 во екипна потера и скреч.
Скребатински манастир
Скребатински манастир — манастир во југозападна Македонија, во близина на селото Скребатно.
Местоположба
Манастирот се наоѓа над селото Скребатно. До неговите порти води асфалтиран пат.
Градби
Во склоп на манастирот влегуваат една црква, помошни објекти, конак и трпезарија.
Црква „Успение на Пресвета Богородица“
Црквата се верува дека потекнува од век, која значително била поправена во 1922 година. Била обновена и доградена во 2003 година.
Други објекти
Манастирот поседува огромна одржувана ливада, чешма, како и дебели сенки, погодни за одмор и рекреација. Во склоп на манастирот се наоѓаат објекти каде може да се приготвува храна, а манастирот поседува и црковна кујна.
Лицитација на бајрак
Церемонијата започнува со кревање на црковните бајраци и икони, со кои се врши обиколување на црквата. На чело на поворката е свештеникот, а по него одат носителите на бајраците и иконите. Откако ќе се завртат три круга, поворката запира во црковниот двор, каде што започнува лицитацијата. Право на учество имаат сите на собирот. На крајот, оној што ќе даде најмногу станува кум и сопственик на бајракот до следниот празник.
Ордија
На празникот Голема Богородица се колат околу 50 јагниња и се готви заеднички ручек во десетина казани. Сето тоа е долгогодишна традиција, која настанала така што некогаш некој овчар заедно со своето стадо бил зафатен од големо невреме. Од невремето бил спасен така што се молел на Богородица и ветил дека секоја година ќе дарува по 3 овци. Така, на овој ден се дели благословен ручек на ливадата до црквата. Ручекот се послужува во земјени чинии и дрвени лажици.
Прва книга Ездра
„Прва книга Ездра“ — книга од Стариот завет.
Содржина
Персискиот цар Кир издава проглас со кој на депортираните Израилци им се дозволува да се вратат дома при што им помага да соберат средства за изградба на божјиот храм во Ерусалим. Така, 42 360 Израилци и нивните 7 337 слуги се враќаат во Ерусалим и во другите градови во својата татковина. Седум месеци подоцна, тие му подигнуваат жртвеник на Бога и редовно му принесуваат жртви во согласност со верските прописи, а втората година по нивното враќање во татковината започнува изградбата на храмот. Меѓутоа, непријателите пишуваат писмо до персискиот цар Артаксеркс, кодошејќи ги Израилците и царот ја запира натамошната работа на храмот. Меѓутоа, поттикнати од пророците Агеј и Захарија, Јудејците ја продолжуваат градбата поради што нивните непријатели пишуваат писмо до царот Дариј. Тој го пронаоѓа указот на царот Кир и наредува да не се прекинува работата на градителите, а покрај тоа, издвојува дел од даноците за финансирање на градбата на храмот. Така, по неколкугодишни напори завршува изградбата на божјиот храм во Ерусалим, а потоа Јудејците го осветуваат храмот и ја слават Пасха. Подоцна, персискиот цар Артаксеркс го испраќа учениот свештеник Ездра во Ерусалим за да ги подучува луѓето во божјите закони и за да им суди. Нему му се придружуваат повеќе луѓе и тие пристигаат во Ерусалим. Таму, Ездра дознава дека Израилевите доселеници и нивните старешини отстапиле од божјите закони, склучувајќи бракови со другите народи. Најпрвин, Ездра тагува поради гревот на неговите сонародници, а потоа го моли Бога за милост. Покрај тоа, Ездра наредува да се собере јудејскиот народ во Ерусалим и организира испрашување на луѓето кои склучиле мешани бракови.
Чавалер
Чавалер (Κοιλάδι, Килади; до 1927 г. Τσαβαλέρη, Цавалери ) — село во Населичко, Егејска Македонија, денес во општината Горуша на Кожанскиот округ во областа Западна Македонија, Грција. Населението брои 3 жители (2011).
Географија
Селото е сместено во областа Населица, северно од Жупан и југозападно од Лапчишта, на помалку од 5 км југозападно од Царишта.
Во Отоманското Царство
На крајот на ХІХ век Чавалер се води како муслиманско гркојазично село во Населичката каза.
Чавалер е едно од малкуте населени места испуштени во бугарските статистики на Васил К’нчов и Димитар Мишев од почетокот на XX век. Според статистика на грчкиот конзулат во Еласона во 1904 г. во Чавалер (Τσαβαλέρ) живееле 150 Валахади (Грци-муслимани). Поради отсуството од други негрчки статистики и пристрасноста на грчките, исправноста на податокот за народноста не е утврдена со сигурност.
Во Грција
Кон средината на 1920-те жителите се иселени во Турција по сила на Лозанскиот договор и на нивно место се доведени грчки колонисти од Понд. Во 1928 г. селото е заведено како наполно дојденско, со 112 жители (31 семејства). Во 1927 г. името му е сменето во Килади, што е изведено од поимот за „долина“.
Во 1940 г. Чавалер имал 160 жители, а следната 1951 г. достигнало 178 лица. Во 1960-тите населението почнало да се иселува и бројот на жители драстично се намалил. Во следните десетлетија населението продолжило да се намалува, за да доживее уште еден бран на големо иселување во 2000-тите, по кој во 2011 г. се свело на само 3 жители.
Ју Несбе
Ју Несбе (Осло, 29 март 1960) — норвешки писател и музичар. Тој е најпознат по неговите криминалистички романи за детективот Хари Хуле, кои му донеле бројни награди и светска слава. Тој е пејач и текстописец на норвешката поп-рок група Ди Дере.
Животопис
Ју Несбе е роден во Осло, но неговото семејство се преселило во Молде кога тој имал осум години. Како тинејџер играл за прволигашкиот фудбалски клуб Молде, но откако ги повредил лигаментите на коленото морал да се откаже од фудбалот. Се пријавил во војска и служел три години, по што се запишал на Норвешкиот економски универзитет (Norges Handelshøyskole) во Берген. По дипломирањето, работел како независен новинар и брокер на акции. Денес живее и работи во Осло.
Кариера
Првиот во серијата романи за детективот Хари Хуле е романот Лилјак (Flaggermusmannen) од 1997 година. За тој роман, Несбе ја добил наградата „Ривертон“ за најдобар норвешки криминалистички роман и наградата „Стаклен клуч“ за најдобар нордиски криминалистички роман. По нив следувале многу други награди, од кои последната била наградата „Пер Гинт“ „за меѓународен успех и ставање на Норвешка на мапата на светската книжевност“. Покрај романите за Хари Хуле, објавил и четири романи за деца во серијата Доктор Проктор, како и неколку независни романи и збирки раскази. Врз основа на романот „Ловци на глави“ (Hodejegerne), во 2011 година снимен е истоимен филм во Норвешка, во режија на Мортен Тилдум.
Сизиф (дијалог)
Сизиф (Σίσυφος) ― дело за кое се тврди дека е еден од дијалозите на Платон. Дијалогот е сочуван и бил вклучен во изданието на Стефан (Анри Естјен), објавено во Женева во 1578 година. Сега е општо признаено дека е неточно. Делото веројатно датира од четвртиот век п.н.е., а авторот се претпоставува дека бил ученик на Платон.
Синопсис
Станува збор за дијалог меѓу Сократ и Сизиф од Фарсал. Сизиф верува дека размислувањето овозможува да се најде најдобриот начин на дејствување, но Сократ е збунет од тоа што е размислување и зошто тоа би требало да се разликува од претпоставките. До крајот на дијалогот, станува јасно дека Сизиф не знае што е тоа размислување. Се чини дека дијалогот вклучува идеја за добро размислување (евбулија) за која Исократ бил забележан експонент. Авторот го користи поимот „дијалегесте“ на неплатонски начин за да се однесува, не на дијалектиката, туку на она што Платон го сметал за еристично.
Датирање
Карл Вернер Милер вели дека делото Сизиф може да биде датирано од средната третина на 4 век п.н.е., и, препоставувајќи дека наводот кон „Калистрат“ е до Калистрат од Афидне, до периодот помеѓу Калистратовата смртна казна во 361 година и неговото погубување (до 350 година), кога никој немал потреба да праша „Кој е Калистрат?“ туку постојаното менување на местоположбата од страна на Калистрат, се сменило вистинското прашање во „Каде е Калистрат?“. Франческо Аронадјо исто така го датира делото во Платоновиот животен век и го сместува во рамки на кругот на Платотовата Академија. Шлајермахер имал мислење дека делото можеби било напишано во Мегарската школа.
Сплавот Медуза (Теодор Жерико)
Сплавот Медуза (Le Radeau de la Méduse) — првично насловен Scène de Naufrage (Сцена на бродолом) – масло на платно од 1818-19 година од францускиот романтичар сликар и литограф Теодор Жерико (1791-1824).Завршено кога уметникот имал 27 години, делото стана икона на францускиот романтизам. На 491 by, тоа е слика во природна големина која прикажува момент од последиците од потонатиот брод на француската морнарица фрегата  Méduse, кој се насука во близина на брегот на денешната Мавританија на 2 јули 1816 година. сите, освен 15, умреле во 13 дена пред нивното спасување, а оние што преживеале претрпеле глад и дехидрација и практикувале канибализам (морскиот обичај). Настанот стана меѓународен скандал, делумно затоа што неговата причина беше нашироко припишувана на неспособноста на францускиот капитен.
Жерико го избра ова ненарачано дело од големи размери за да ја започне својата кариера, користејќи тема која веќе предизвика широк јавен интерес. Настанот го фасцинираше и пред да започне, тој изработил опсежно истражување и направи многу подготвителни скици. Тој интервјуирал двајца од преживеаните и направи детален модел на сплавот. Посетувал болници и мртовечници каде можел од прва рака да ја види бојата и текстурата на месото на умрените и мртвите. Како што тој очекувал, сликата се покажлаа многу контроверзна при нејзиното прво појавување во 1819 година Париски салон, привлекувајќи страсни пофалби и осуди подеднакво. Сепак, тоа ја воспостави неговата меѓународна репутација и денес нашироко се смета за клучна улога во раната историја на Романтичкото движење во француското сликарство.
Иако „Сплавот Медуза“ ги задржува елементите на традициите на историското сликарство, и во изборот на темата и во неговата драматична презентација, тој претставува прекин од смиреноста и редот на преовладувачкиот неокласицизам. Работата на Жерико привлкла големо внимание уште од првото прикажување, а потоа била изложена во Лондон. Лувр ја стекнал веднаш по смртта на уметникот на 32-годишна возраст. Влијанието на сликата може да се види во делата на Ежен Делакроа, Џ. М. В. Тарнер, Густав Курбе и Едуар Мане.
Историја
Во јуни 1816 година, француската фрегата Méduse, предводена од капетан Hugues Duroy de Chaumareys, заминала од Роцхефорт, на пат кон Сенегал езерското пристаниште Сен-Луј. Таа била на чело на конвој од три други бродови: storeship Loire, brig Argus и корвета Écho. Виконтот Хјуг Дурој де Шомереј, неодамна вратен ројалист emigré, бил назначен капетан на фрегата од ново обновениот Бурбон. Мисијата на фрегата била да го прифати британското враќање на Сенегал под условите на Франција и да го прифати Парискиот мир. Назначениот француски гувернер на Сенегал, полковник Жулиен-Дезире Шмалц и неговата сопруга и ќерка биле меѓу патниците.
Во обид да плови по мирно време, Méduse ги претекна другите бродови, но поради лошата навигација се оддалечила од патеката 100 mi. На 2 јули се насукала на брегот на песок во близина на западноафриканскиот брег, во близина на денешна Мавританија. Бродоломот бил нашироко обвинет за неспособноста на Де Шаумерис, вратен емигрант кој немаше искуство и способност, но му била доделена задача како резултат на чин на политичка предност. Иако „Méduse“ превезуваше 400 луѓе, вклучително и 160 членови на екипажот, во чамците имаше простор за само околу 250. Остатокот од комплементот на бродот и половина од контингентот морски пешадијци наменети за гарнизон на Сенегал најмалку 146 мажи и една жена - биле натрупани на набрзина изграден сплав, кој делумно потонал откако бил натоварен. Седумнаесет членови на екипажот одлучија да останат на приземјениот „Медуз“. Капетанот и екипажот на другите чамци имале намера да го влечат сплавот, но по само неколку милји сплавот се олабави.