cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Човекови права во Турција
Слобода на изразување
Другите законски одредби што ја ограничуваат слободата на изразување вклучуваат членови 215, 216 и 217 од Турскиот кривичен законик, со кои се кривично дело против јавниот ред и мир, а Антитерористичкиот закон е применет за гонење и осудување на оние што изразуваат ненасилно мислење за курдските прашања.
Употребата на турската азбука е наложена со закон, како одраз на историскиот премин од арапско на латинско писмо.
Според извештајот на Хјуман рајтс воч 2019, Турција има максимален број затворени новинари. Во февруари 2018 година, истакнатите новинари Ахмет Алтан, Мехмет Алтан и Назли Иличак биле осудени на доживотен затвор без условно ослободување, под обвинение за спојување.
На 3 јули 2020 година, во судење од висок профил, турскиот суд го осудил почесниот претседател на Амнести Интернешнл Турција, Танер Килич, на шест години и три месеци затвор, обвинувајќи го за член на терористичка организација. Поранешниот директор на организацијата Адил Есер исто така бил осуден на две години и еден месец, заедно со членовите Гунал Курсун и Озлем Далгиран, под истите обвиненија. Групата за човекови права ги отфрлила сите обвиненија. Организациите за човекови права тврдат дека држењето на лица обвинети за терористички дела во продолжен притвор и понатаму се широко користени во Турција и предизвикало загриженост во врска со тоа да стане форма на скратена казна.
Слобода на медиумите
Според Комитетот за заштита на новинарите (КЗН), владата на АКП спровела една од најголемите светски удари за слободата на медиумите. Многу новинари биле уапсени со употреба на обвиненија за „тероризам“ и „антидржавни активности“, како што се случаите „Ергенекон“ и „ Балјоз“, додека илјадници се истражени под обвиненија како „оцрнување на турската припадност“ или „навреда на исламот“. Во 2017 година, КЗН идентификувал 81 затворени новинари во Турција (вклучувајќи го и уредништвото на Кумхуријет, најстариот турски весник кој сè уште е во оптек), сите директно држени за објавената работа (рангирана на првото место во светот во 2017 година, со повеќе новинари во затвор отколку во Иран, Еритреја или Кина); додека во 2015 година Freemuse идентификувал девет музичари затворени за нивната работа (рангирана на третото место во таа година по Русија и Кина). Во 2015 година турските медиуми биле оценети како неслободни од Фридом Хаус. Во својата резолуција „Функционирањето на демократските институции во Турција“ на 22 јуни 2016 година, Парламентарното собрание на Советот на Европа предупредило дека „неодамнешните случувања во Турција што се однесуваат на слободата на медиумите и изразувањето, ерозијата на владеењето на правото и Прекршувањата на човековите права во врска со антитерористичките безбедносни операции во југоисточна Турција (...) покренаа сериозни прашања во врска со функционирањето на нејзините демократски институции “.
На 29 април 2017 година, турските власти го блокирале пристапот до Интернет до Википедија на сите јазици низ Турција. Ограничувањата биле воведени во контекст на чистките што следеле по обидот за државен удар, неколку недели по значајниот уставен референдум и по повеќе селективно делумно блокирање на содржината на Википедија во претходните години. По забраната, Џими Велс, основач на Википедија, бил поканет од Светската изложба на градови во Истанбул од 15 до 18 мај. Турскиот професор по право Јаман Акдениз проценил дека Википедија е една од околу 127.000 мрежни места блокирани од турските власти. Околу 45 проценти од Турците ја заобиколиле блокадите на Интернет, во еден момент или на друг, со користење на виртуелна приватна мрежа (VPN). На 15 јануари 2020 година пристапот започнал постепено да се обновува, откако Уставниот суд пресудил дека забраната ја нарушува слободата на изразување, 991 дена по почетокот на блокадата.
Акција за пуч во 2016 година
По обидот за воен удар во 2016 година, владата на претседателот Реџеп Таип Ердоган прогласила вонредна состојба и започнала идеолошка чистка на владата и граѓанското општество. Владата го обвинила својот поранешен сојузник на движењето Ѓулен за пучот, и го прогласил за терористичка организација кон крајот на 2015 година. Чистката била критикувана на меѓународен план, вклучително и од високиот комесар на ООН за човекови права Зеид Раад ел-Хусеин и американскиот државен секретар Џон Кери, кои исто така го осудиле обидот за државен удар. Критичарите изјавиле дека турската влада ја користи терористичката припадност како преправа за да ги потисне неистомислениците и да ги казни генерално политичките противници на Ердоган.
Владата тврди дека е поврзана со движењето Ѓулен или со Работничката партија на Курдистан (исто така наведени како терористички организации) како причина за отпуштања и апсења. Чистката резултирала со отпуштање на десетици илјади државни службеници, вклучувајќи илјадници полицајци и наставници. Апсењата вклучиле илјадници припадници на војската; околу една третина од судиите во земјата; курдски активисти, градоначалници, гувернери и членови на парламентот, особено оние поврзани со ХДП (кои се спротивставиле на пучот); и новинари. Повеќе од 50.000 луѓе биле уапсени, а над 160.000 отпуштени од работа. Разни телевизии, радио станици, весници, списанија и издавачки куќи биле затворени, а десетици илјади пасоши биле одземени. Големото внимание на меѓународните медиуми и меѓународните дипломатски преговори следеле по апсењето на десетмина бранители на човековите права во јули 2017 година, и тие станале меѓународно познати како Истанбул 10. Википедија останала блокирана во Турција помеѓу април 2017 година - јануари 2020 година.
Приговор на совеста
Во моментов нема одредба за приговор на совеста. Во членот 72 од турскиот устав се вели: „Националната служба е право и должност на секој Турчин. Начинот на кој оваа служба ќе се изврши, или се смета за извршена, или во вооружените сили или во јавната служба, се уредува со закон. “ Ова во принцип ќе овозможи невоена алтернатива. Турција, Белорусија и Азербејџан се единствените европски земји кои не воведоа никакво законодавство за приговор на совеста.
Во јануари 2006 година, Европскиот суд за човекови права пресудил дека Турција го прекршила членот 3 од Европската конвенција за човекови права со кој се забранува понижувачко постапување во случајот поврзан со Осман Мурат Улке, првиот приговор на совеста кој бил затворен заради неговиот приговор. Друг приговорник на совеста, Мехмет Тархан, бил осуден на четири години затвор од воениот суд во 2005 година за одбивање да ја изврши својата воена служба, но подоцна бил ослободен во март 2006 година. Сепак, тој е сè уште осуден и ќе биде уапсен на повидок. Во поврзан случај, новинарот Перихан Магден бил суден и ослободен од турски суд за поддршка на Тархан и за застапување приговор на совеста како човеково право.
Од 1989 година, 74 лица одбиле да извршат задолжителна воена служба во Турција. Само на шестмина им се судело дека биле приговор на совеста или биле испратени во воената единица на која им биле доделени откако биле заробени. КО може да бидат казнети според член 63 од Турскиот воен кривичен законик за избегнување на воена служба. КО кои привлекуваат внимание на медиумите или објавуваат написи за нивното одбивање да извршат воена служба, исто така може да бидат казнети со затвор од шест месеци до две години според член 318 од Турскиот кривичен законик за „отуѓување на луѓето од вооружените сили“. Во 2004 година бил воведен нов Кривичен законик (Закон бр. 5237). Според претходниот Кривичен законик, „отуѓување луѓе од вооружените сили“ се казнувало според член 155 со слична казна затвор.
Некои припадници на верски конфесии кои им забрануваат на своите членови да носат оружје, особено Јеховините сведоци, исто така, одбиле да извршуваат воена служба. Членовите на Јеховините сведоци редовно биле осудувани на казна затвор според член 63 од Кривичниот законик за избегнување на воена служба. Во последниве години, наводно, на Јеховините сведоци редовно им е дозволено да извршуваат невооружена воена служба во вооружените сили. Тие го испочитувале ова. Мухамед Сердар, млад муслиман, го објавил својот совесен приговор на воената служба во 2011 година и тврди дека неговиот приговор се заснова на неговата муслиманска вера. Откако служел неколку месеци во вооружените сили, тој тврдел дека доживеал непочитувачко мешање во неговата религиозна практика, како и индоктринација за тридецениската војна на Турција со курдските бунтовници. Повеќето Курди се муслимани.
Вклучени се и други случаи на затвор
Тареа Краста (Цер)
Тареа Краста — археолошко наоѓалиште во кичевското село Цер. Претставува доцноантичка тврдина.
Човекови права во Турција
Приговор на совеста
Советот на Европа и Обединетите нации редовно ја повикуваат Турција да го признае правото на приговор на совеста. Во март 2004 година, Парламентарното собрание на Советот на Европа изјавило дека: „И покрај геостратешката позиција на Турција, Собранието бара Турција да го признае правото на приговор на совеста и да воведе алтернативна цивилна служба“. Во септември 2009 година, турскиот печат објавил дека турската влада размислува да создаде регулативи во врска со приговорите на совеста. Според амандманот што е планиран по ова прашање, оние што одбиваат да извршат задолжителна воена служба повеќе нема да бидат присилени во војска додека се во притвор и ќе можат да бидат бранети пд адвокат додека им се суди. Тие исто така ќе можат да имаат корист од Законот за условна казна.
Слобода на собирање
Во јули 2017 година, Турција уапсила, во пресрет на самитот на Г20 во Хамбург 12 лица. Меѓу нив биле и Идил Есер, шеф на Амнести Интернешнл Турција, Питер Штудтнер, сопственик на хотел и шведски и германски приправник. Активистите кои биле приведени се Илкнур Јустун од т.н. Женска коалиција, адвокатот Ѓунал Курсун и Вели Аџу од Здружението за агенда за човекови права.
Слобода на здружување
Законот предвидува слобода на здружување. Според законот, лицата кои организираат здружение не треба претходно да ги известуваат властите, но здружението мора да обезбеди известување пред да комуницира со меѓународни организации или да добие финансиска поддршка од странство, и мора да обезбеди детални документи за таквите активности.
Уставот го потврдува правото на работниците да формираат синдикати „без да добијат дозвола“ и „да поседуваат право да станат член на синдикат и слободно да се повлечат од членството“ (член 51). Членовите 53 и 54 го потврдуваат правото на работниците колективно да се договараат и да штрајкуваат, соодветно.
До март 2008 година биле забранети вкупно 26 политички партии, две од нив пред Уставниот суд (местото каде се носат ваквите одлуки) биле основани на 25 април 1962 година. Оваа бројка не ги вклучува 18-те политички партии кои биле забранети веднаш по државниот удар во 1980 година и распуштени на 16 октомври 1981 година. Големото национално собрание на Турција го донел законот 2533 на 19 јуни 1992 година, со кој се дозволува повторно отворање на овие партии.
Фондацијата за социјални, економски и политички истражувања (ТЕСАВ) има детални информации за затворањето на политичките партии. Тие наведуваат десет политички партии (наместо две) кои биле затворени пред формирањето на Уставниот суд. Деталите се прикажани во следната табела:
1. политички партии затворени пред основањето на Уставниот суд : 2 Политички партии затворени од Уставниот суд За бројот на здруженија, синдикати, политички партии и културни центри кои биле затворени или нападнати, Здружението за човекови права ја претставила следната бројка за периодот од 1999 до 2008 година:
Етнички права
Иако Турција е земја на огромни етнички, јазични и верски разлики - дом не само на Турците, Курдите и Ерменците, но, исто така, и на Алевитите, Језидите, Асирците, Лазите, Ромите, Грците, Кавкаските народи и Евреите, историјата на државата е исполнета со репресија на малцинствата во име на национализмот.
Според членот 66 од турскиот устав, „секој што е врзан за турската држава преку врската за државјанство е Турчин“. Уставот го потврдува принципот на неделливост на Турската нација, Државата нација и на уставното државјанство што не се заснова на етничка припадност. Следствено, зборот „турски“ легално се однесува на сите граѓани на Турција, иако индивидуалното толкување може да биде поограничено. Според уставот, нема малцински права бидејќи сите граѓани се Турци. Овој уставен член ги игнорира основните права на етничките и верските малцинства. Иако Договорот од Лозана, пред прогласувањето на Републиката, гарантира некои права на немуслиманските малцинства, во пракса Турција ги признала само Ерменците, Грците и Евреите како малцинства и исклучила други немуслимански групи, како што се Асирците и Јазидите, од статусот на малцинството и овие права. Застапувањето за заштита на правата на малцинствата може да доведе до правно гонење бидејќи голем број одредби во турскиот закон забрануваат создавање малцинства или тврдат постоење на малцинства, како што е членот 81 од Законот за политички партии.
Курдски народ
По распаѓањето на Отоманското Царство по Првата светска војна и основањето на Република Турција во 1923 година, некои курдски племиња, кои сè уште билефеудални заедници предводени од поглавари ( аги), станале незадоволни од одредени аспекти на Реформите на Ататурк кои имале за цел да ја модернизираат земјата, како што се секуларизмот ( бунтот на Шеик Саид, 1925) и реформа на земјиштето ( бунтот на Дерсим, 1937–1938), и организирале вооружени бунтови кои биле задушени со воени операции.
Курдистанската работничка партија (означена како терористичка организација од Турција, САД, Европската унија и НАТО ) е основана во 1978 година од група курдски милитанти предводени од Абдула Оџалан, барајќи независна, марксистичко-ленинистичка држава во регионот, која требала да биде позната како Курдистан. Првичната причина дадена од ПКК за ова била угнетувањето врз Курдите во Турција. Целосен бунт започнл во 1984 година, кога ПКК објавил курдско востание. Од почетокот на судирот, повеќе од 40 000 луѓе загинале, од кои повеќето биле турски Курди. По апсењето и затворањето на Абдула Оџалан во 1999 година, ПКК ги измени своите барања во еднакви права на етничките Курди и покраинската автономија во рамките на Турција.
Поради големото население на курдски народ, последователните влади гледале на изразувањето на курдскиот идентитет како потенцијална закана за турското единство, чувство кое се засилува по вооружениот бунт инициран од ПКК во 1984 година. Едно од главните обвинувања за културна асимилација доаѓа од историското сузбивање на курдскиот јазик од страна на државата. Курдските публикации создадени низ 60-тите и 70-тите години на минатиот век биле затворени под различни правни изговори. По воениот удар од 1980 година, курдскиот јазик бил официјално забранет од владините институции. Буквите W, X или Q присутни во непотврдената курдска азбука не се применуваат.
Помеѓу 1959 и 2011 година, Европскиот суд за човекови права ја осудил Турција за илјадници кршења на човековите права против курдскиот народ. Многу пресуди се поврзани со случаи како што се цивилни смртни случаи во воздушни бомбардирања, мачење, присилно раселување, уништени села,  произволни апсења, убиени и исчезнати курдски новиниари, активисти и политичари.
Од 2002 година, како дел од своите реформи насочени кон интеграција во Европската унија и под притисок за унапредување на правата на Курдите, Турција донела закони што дозволуваат курдски радио и телевизиски преноси, како и можност за приватно курдско образование. Во 2010 година започнало магистерско ниво и во 2011 година универзитетска програма за постдипломски студии и бил формиран Оддел за курдски јазик и литература во државниот универзитет Мардин Артуклу.
Во август 2009 година, турската влада го вратила курдското име на едно курдско село и размислувала да дозволи верски говори да се прават на курдски јазик во руралните села, како дел од реформите за да се одговори на поплаките на етничкото малцинство и да се унапреди нејзината кандидатура за ЕУ. Повеќе од 4.000 Курди биле уапсени во 2011 година, вклучувајќи десетици новинари и политичари. Во Дијарбакир се случиле масовни судења на локални заменици, градоначалници, академици и активисти за човекови права. Стотици Курди останале во истражен затвор, некои од нив по неколку месеци.
Во јануари 2013 година, турскиот парламент донел закон со кој се дозволува употреба на курдски јазик во судовите, иако со ограничувања. Законот бил изгласан со гласови на владејачката АКП и прокурдската опозициска партија за права БДП, против критиките од секуларната партија ЦХП и националистичката МХП. И покрај нивната поддршка во парламентот, БДП бил критички настроен кон одредбата во законот обвинетите да плаќаат за надоместоците за превод и дека законот важи само за говорна одбрана на суд, но не и за писмена одбрана или претходна истражна постапка. Според еден извор, законот не е во согласност со стандардите на ЕУ. Заменик-премиерот на Турција Беќир Боздаг одговорил на критиките кон законот од обете страни велејќи дека хонорарите за обвинетите кои не зборуваат турски ќе бидат платени од државата, додека оние што зборуваат турски сепак претпочитаат да зборуваат на суд во друг јазикот ќе мора сами да ги плаќаат давачките. Европскиот комесар за проширување Штефан Филе го поздравил новиот закон.
Во февруари 2013 година, турскиот премиер Реџеп Таип Ердоган за време на состанокот со муслиманските лидери изјавил дека има „позитивни ставови“ во врска со имамите кои држат говори на турски, курдски или арапски јазик, според најчесто зборуваниот јазик меѓу присутните во џамијата. Овој потег добил поддршка од курдските политичари и групите за човекови права.
Јазици на малцинствата
И покрај подобрувањето на јазичните права на малцинствата во Турција, единствениот наставен јазик во образовниот систем е турски јазик. Јазиците на малцинствата се нелегални да се користат како главни јазици во образованието. На малцинствата им е дозволено да ги учат своите јазици само како помал предмет во приватни и јавни образовни институции. До реформите што започнале во 2002 година, постоеле законски ограничувања за објавување на малцински јазици, освен на грчки, ерменски и хебрејски, кои се јазици на малцинствата официјално признати со Договорот од Лозана. Од септември 2002 година, и тие малцинства имаат право да водат приватни курсеви кои предаваат кој било јазик што се зборува во Турција. Некои од курдските курсеви биле затворени од нивните сопственици во 2005 година поради нивните ограничувања и недостаток на интерес. Сепак, од 2010 година, постоеле активни курсеви за малолетници на курдски јазик со зголемен број студенти. Во 2010 година, државниот универзитет Мардин Артуклу започнал со програма на мастер ниво на курдски јазик и литература („Курдологија“). Универзитетот Дикул, друг турски државен универзитет во Дијарбакир, започнал да одржува курдски курсеви во јуни 2011 година. Во септември 2011 година, бил отворен првиот додипломски курс за курдски јазик и литература во Турција на Универзитетот Мардин Артуклу. Според заменик-ректорот на универзитетот, ова не бил само првиот универзитетски оддел на оваа тема во Турција, туку и првиот на целиот свет.
Невладините организации ја повикале Турција да ги усвои дефинициите на Европската повелба за регионални или малцински јазици. Доколку Турција стане потписник на овој договор, ќе мора да го прифати и субвенционира образованието на малцинствата на нивните мајчински јазици, и тоа барем за целиот период на задолжително образование. До денес, 21 земја членка на Советот на Европа од 49 продолжиле со ратификација.
Државната ТРТ емитува кратки програми на голем број јазици на малцинствата, вклучително и босански, арапски, кабардиски и курдски, од јули 2003 година. Законска основа била Регулативата за јазикот на радио и телевизиските преноси од декември 2002 година На почетокот, ТВ-програмите биле ограничени на 45 минути на ден; радио програмите имале ограничување од 60 минути на ден. Во јуни 2006 година биле укинати ограничувањата за музички и филмски програми на јазиците на малцинствата.
Во 21 век се извршени некои реформи за подобрување на културните права на етничките малцинства во Турција, како што се воспоставување на TRT Kurdî, TRT Arabi и TRT Avaz од TRT.
Жени
Членот 10 од турскиот устав забранува каква било дискриминација, државна или приватна, врз основа на пол. Турција избрала жена премиер Тансу Чилер во 1995 година. Турција е исто така првата земја што имала жена за претседател на Уставниот суд, Тулај Тугку. Покрај тоа, Државниот совет на Турција, врховниот суд за административни случаи, исто така има жена претседател. Сепак, застапеноста на жените во политичките тела и органите за донесување одлуки е мала. Во Големото национално собрание на Турција процентот на жени е 9,1 (17,3 проценти е просек во светот). Во 1975 година процентот бил 10,9, а во 2006 година 16,3. Само 5,58 проценти од градоначалниците се жени, а во цела Турција има еден гувернер (од 81) и 14 локални гувернери.
Од 1985 година, турските жени имаат право на абортус во првите 10 недели од бременоста и право на лекови за контрацепција платени од Социјалното осигурување. Измените на Граѓанскиот законик во 1926 година им дава право на жените да се разведат ; право што сè уште не е признато во Малта, земја на ЕУ.
Како и да е, во регионите на Источна и Југоисточна Анадолија, преовладуваат постари ставови кај локалното курдско, турско и арапско население, каде жените сè уште се соочуваат со семејно насилство, присилни бракови и таканаречени убиства за чест. За борба против ова, владата и разни други фондации се вклучени во образовни кампањи во Југоисточна Анадолија за подобрување на стапката на писменост и нивоа на образование на жените.
Во 2008 година, критичарите посочиле дека Турција станала голем пазар за странски жени кои меѓународните мафии присилно ги носат во земјата да работат како сексуални робинки, особено во големите и туристички градови.
Анкета спроведена од Здружението на жени претприемачи од Турција во 2008 година покажала дека скоро половина од урбаните турски жени сметаат дека економската независност на жените е непотребна како одраз во општеството.
Деца
Детскиот труд е мал, но сè уште има отворени прашања во земјата. И покрај умереното напредување на Владата во елиминирање на детскиот труд и неговите најлоши форми, децата продолжуваат да се занимаваат со земјоделски активности во најголем дел. Во 2013 година, Министерството за труд на САД објавило дека 2,6% (што одговара на околу 320 000 деца) од децата на возраст од 5 до 14 години се вработени, и дека 57% од нив се наоѓаат во земјоделскиот сектор, 15% во индустрискиот сектор и 27% во услужниот сектор. И покрај тоа што работата на овие деца останува сезонска, фактот дека детскиот труд сè уште се јавува делумно се должи на фактот дека земјоделските претпријатија со многу ограничена работна сила не подлежат на законите на Владата. Во декември 2014 година, Список на стоки произведени од детски труд или принудна работа пријавил 8 добра произведени исклучиво со детски труд во Турција. Поголемиот дел од овие производи се земјоделски производи, вклучувајќи памук, лешници, кикирики итн.
Сексуалност
Хомосексуалните врски помеѓу возрасните не се кривично дело во Турција во приватност. Возраста на согласност и за хетеросексуален и за хомосексуален секс е осумнаесет години. Од друга страна, кривичниот законик има нејасно изразени забрани за „јавен егзибиционизам“ и „кривични дела против јавниот морал“ кои понекогаш се користат за дискриминација на ЛГБТ заедницата. Од 2006 година, Турција ниту има закон со кој се дозволува хомосексуалци да се венчаат, ниту има закон против дискриминација на турската ЛГБТ заедница. Ламбда Истанбул, ЛГБТ организација основана во 1996 година, била распуштена во мај 2008 година по судска одлука. Обвинителството тврди дека нејзините цели се спротивставуваат на „законот и моралот“, но „Хјуман рајтс воч“ ја критикувал одлуката, тврдејќи дека е затворена само од процедурална основа. На 28 ноември 2008 година, Врховниот апелационен суд ја поништил одлуката на судот во Истанбул со која се наложува затворање на организацијата за солидарност за лезбејки, гејови, бисексуалци и трансродови лица.
Убиството на Ебру Сојкан, истакнат активист за трансродови човекови права, на 10 март 2009 година „покажува континуирана клима на насилство засновано врз родовиот идентитет, за кое властите треба итно да преземат чекори за борба“, напишал Хјуман рајтс воч на 13 март 2009 година. Новинските извештаи и членовите на една турска група за човекови права соопштиле дека напаѓач ја избодел и ја убил Ебру (28) во нејзиниот дом во центарот на Истанбул. Членовите на Ламбда Истанбул, која работи за правата на лезбејките, хомосексуалците, бисексуалците, трансродовите и транссексуалните лица (ЛГБТТ), за Хјуман рајтс воч изјавиле дека во последниот месец Ебру побарала од Обвинителството заштита од човекот кој ја тепал во повеќе наврати и се заканувал дека ќе ја убие. На Ламбда Истанбул и било кажано дека пред неколку недели полицијата го привела човекот, но го пуштила на слобода два часа подоцна. Истиот човек е под полициски притвор како и осомничениот за убиството.
На 21.05.2008 година, Хјуман рајтс воч објавил извештај на 123 страници во кој се документира долгата и постојана историја на насилство и злоупотреба врз основа на сексуална ориентација и родов идентитет во Турција. Хјуман рајтс воч спровел повеќе од 70 интервјуа во период од три години, документирајќи како геј мажите и трансродовите луѓе се соочуваат со тепање, грабеж, полициско малтретирање и закана за убиство. Интервјуата исто така го разоткриле физичкото и психолошкото насилство со кои се соочуваат лезбејките и бисексуалните жени и девојчиња во нивните семејства. Хјуман рајтс воч открил дека, во повеќето случаи, одговорот од властите е несоодветен, ако не и непостоечки.
Инвалидни граѓани
Конвенцијата на ООН за правата на лицата со попреченост била потпишана од Турската Република на 30 март 2007 година. Конвенцијата била дискутирана во Големото национално собрание на Турција на 8 мај 2008 година и била ратификувана на 3 декември 2008 година. Во јули 2005 година бил донесен законот 5378 за лица со посебни потреби.
Во еден конкретен случај, група за застапување за лица со ментална попреченост наречена Меѓународна заштита на правата на ментална попреченост го критикувала третманот на ментално болните во извештајот наречен „Зад затворени врати: злоупотреби на човековите права во психијатриските установи, домови за деца без родители и центри за рехабилитација во Турција“. Како резултат на оваа критика, најголемата психијатриска болница во Турција, психијатриската болница Баќиркој во Истанбул, ја укинал употребата на „немодифицирани“ процедури за ЕКТ.
Расизам
Аналитичарите укажале (во 2010 година) дека расизмот и говорот на омраза е во пораст во Турција, и главно е насочен против Ерменците и против Евреите. Во извештајот се вели „Ако некој го разгледа печатот во Турција, лесно може да се пронајде случаи на расизам и говор на омраза, особено како одговор на жалениот масакр и страдање во Газа.".
Вера
Лошото постапување со верските малцинства е чест проблем во Турција и понекогаш е санкциониран од државниот врв. Христијаните на пример живеат во страв од прогонство и страдаат од дискриминаторски закони што им даваат неповолности на немуслиманите во споредба со муслиманското мнозинство во земјата.
Меѓу дискриминираните верски малцинства во Турција се алевитите, чија „муслиманска припадност“ сè уште не е признаена. Како резултат на националната и владина политика, нивните религиозни права се исто така ограничени и во многу случаи се прогонувано верско малцинство.
Злосторства од омраза
Во текот на 2008 година, во Турција има зголемување на „злосторствата од омраза“, кои потекнуваат од расизам, национализам и нетолеранција. И покрај одредбите во Уставот и законите, досега нема осудувано кривично дело од омраза, од расизам или дискриминација. Од почетокот на 2006 година, во Турција биле извршени голем број убиства против луѓе од етничко или верско малцинство или различна сексуална ориентација или социјален сексуален идентитет. Членот 216 од Турскиот кривичен законик предвидува општа забрана за јавно поттикнување на луѓе кон омраза и одвратност.
Се чини дека Турција не е сцена на големи или отворени изрази на расизам против поединци во најстрога смисла на изразот. Сепак, еден од главните предизвици со кои се соочува Турција во областа на загриженоста на Европската комисија против расизмот и нетолеранцијата (ECRI) се чини дека е потребата да се помири силното чувство за национален идентитет и желбата да се зачува единството и интегритетот на државата со правото на различните малцински групи во Турција да го изразат сопственото чувство за етнички идентитет, на пример преку одржување и развој на јазичните и културните аспекти на тој идентитет.
Внатрешно раселени лица
Околу милион луѓе се раселиле од градовите и селата во југоисточна Турција во текот на 80-тите и 90-тите години на минатиот век, како резултат на бунтовничките активности на Курдистанската работничка партија (ПКК) и контрабунтовничката политика на турската влада.
Здружението на мигранти за социјална соработка и култура (ГОЧ-ДЕР) е основано во Истанбул во 1997 година. Подоцна биле основани гранки во Дијарбакир, Ван и Хакари. ГОЧ-ДЕР е тужен пет пати за своите активности. Четворица од нив завршиле со ослободителна пресуда. Еден случај со кој се бара затворање на ГОЧ-ДЕР во Дијарбакир сè уште трае откако судот ја откажал одлуката на Судскиот суд број 1 во Дијарбакир. Овој суд треба повторно требало да го сослуша случајот.
Во јули 2008 година, Бешир Аталај, министер за внатрешни работи, одговорил на барањето на заменикот на ЦХП во Адјаман, Шевкет Ќосе. Тој кажал дека 314 000 лица поднеле барање за помош со цел да се вратат во своето село. Заклучно со мај 2008 година, 151.469 луѓе се вратиле во своите села во 14 провинции. Им биле исплатени околу 530 милиони турски лири.
На 12 април 2006 година, истражувачот на „Хјуман рајтс воч“, Џонатан Сугден, бил приведен од полицијата во Бингол, додека тој правел истражување на претежно курдскиот југоисток на земјата за можностите за враќање на раселените лица и злоупотребите, наводно, за вклучување на турската жандармерија и вооружени од владата локалните единици за одбрана наречени „ селски чувари “. Утредента бил депортиран во Лондон.
Работнички права
Уставот го потврдува правото на работниците да формираат синдикати „без да добијат дозвола“ и „да поседуваат право да станат член на синдикат и слободно да се повлечат од членството“ (член 51). Членовите 53 и 54 го потврдуваат правото на работниците колективно да се договараат и да штрајкуваат, соодветно. Законот забранува штрајкови на државни службеници, јавни работници кои се занимаваат со заштита на животот и имотот, работници во рударството на јаглен и нафтената индустрија, санитарни услуги, национална одбрана, банкарство и образование; сепак, многу работници во овие сектори спроведоа штрајкови со кршење на овие ограничувања со општо неказнивост. Според законот, за да стане агент за договарање, синдикатот мора да претставува 50 проценти плус еден од вработените во даденото работно место и 10 проценти од сите работници во таа одредена индустрија. Законот за работни односи им забранува на синдикалните лидери да станат службеници на политичките партии или на друг начин да извршуваат должности за политички партии и да работат или да бидат вклучени во работењето на кое било претпријатие за заработка Повеќето експерти за труд во земјата проценуваат дека приближно 20 проценти од платата и работниците за плата во работната сила биле синдикализирани.
Законот за работни односи од 2003 година воспоставил 45-часовна работна недела, забранил дискриминација врз основа на пол, религија или политичка припадност и право на надомест на штета во случај на прекинување без валидна причина. Исто така, се наложува работното време на ден да не може да надминува 11 часа,
Турција има стандарден државен пензиски систем заснован на европски модели уште од 30-тите години на минатиот век. Понатаму, од 1999 година, Турција има државен систем на осигурување за невработеност, воведен со закон 4447 задолжителен за сите декларирани работници.
Екстериторијални тепања
Во мај 2017 година, телохранителите на Реџеп Таип Ердоган ги нападнале курдските демонстранти за правата пред турската амбасада во Вашингтон
Регионален пат 1309
Регионален пат 1309 (ознака: Р1309) — регионален пат во Македонија, со насока на движење најпрвин југ-север, а потоа исток-запад. Има вкупна должина од 42,8 километри и 5 делници. Патот започнува кај кочанското село Зрновци и се движи преку Кочани и месноста Пониква кон градот Пробиштип.
Делници
Регионалниот пат 1309 според Јавното претпријатие за државни патишта има вкупно 5 различни делници.
Волсдорф (Саксонија-Анхалт)
Волсдорф (Wohlsdorf) — село и поранешна општина во округот Залцланд, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2010 година е дел од градот Бернбург.
Кале (Бусилци)
Кале — градиште од доцноантичко време. На 2,5 километри југоисточно од селото Бусилци, од левата страна на реката Бабуна, на височинка со зарамнето плато спорадично се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и многу градежен материјал.
Каролиненког
Каролиненког (Karolinenkoog) — општина во округот Дитмаршен, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Во 1800 година, општината била именувана по полдерот (германски: Koog), кој бил именуван во чест на принцезата Каролина од Данска.
NGC 137
NGC 137 — леќеста галаксија во соѕвездието Риби, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 137 се споменува и како UGC 309, MCG 2-2-17, CGCG 434-19, KARA 25.
Откривање
Објектот е откриен на 23 ноември 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 137 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,8 m, оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. NGC 137 има привидни димензии од 1,2' х 1,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 0 ч 30 м 58,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 10° 12' 31".
Други поделби
Проучување на NGC 137 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 1888. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 171; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 606. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 823.
Стејн Ванденберг
Стејн Ванденберг (Stijn Vandenbergh; р. ) — поранешен белгиски професионален друмски велосипедист, кој возел професионално во периодот 2007-2020 за екипите, , и.
Станал стажант за во 2006, а професионалец во 2007 година. Во првата година како професионалец ја освоил првата етапа и ја задржал жолтата маичка до крај за победа на Трката околу Ирска.
Ц/1847 Т1
Ц/1847 Т1 (официјално означена како „„Кометата на Мис Мичел“) е непериодична комета што американскиот астроном Марија Мичел ја открила во 1847 година.
Откритието првично било на Франческо де Вико. Вико, набљудувајќи од Рим, бил првиот што го пријавил откритието на кометата во Европа. Сепак, Мичел ја набљудувала кометата два дена пред Вико, па таа станала препознаена како откривач на кометата.
Список на државни водачи во 1895 година
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
NGC 6535
NGC 6535 — збиено ѕвездено јато во соѕвездието Змија, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6535 се споменува и како GCL 83.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6535 е од видот XI. Видливиот сјај со голо око изнесува 9,3 m. NGC 6535 има само една позната привидна димензија, која изнесува 3,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 18 ч 3 м 50,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -0° 17' 47"".
Други поделби
Проучување на NGC 6535 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 249; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5096. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 773.
Пештера Дегуриќ
Пештерата Дегуриќ претставува најдолгата и најубавата пештера во регионот на ваљевскиот карст. Се наоѓа во близина на Ваљево. Низ главниот канал тече поток кој минува низ шест сифони. Првиот сифон е длабок 6 метри, а шестиот сифон е најдлабок и низ него не се поминува. Влезниот канал е, до првиот сифон, долг 450,8 метри. Вкупната должина на сите канали (од влез до третиот сифон) е 2027,7 метри. Најатрактивен дел од пештерата е местото каде што се спојуваат страничните канали и езерото пред вториот сифон. Истражувањето на пештерата Дегуриќ сè уште не е завршено.
Надворешни врски
44.23806°N, 19.88361°W<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"> 44.23806°N, 19.88361°W
Кремпел
Кремпел (Krempel) — општина во округот Дитмаршен, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Манастириште (Свиништа)
Манастириште — археолошко наоѓалиште во охридското село Свиништа. Претставува црква од раниот средниот век.
На 3 км јужно од селото по површините на нивите се среќаваат остатоци од градба. Просторот е раскопуван од диви копачи при што е откриен ѕид со правец исток-запад, граден од покрупни камења и од поситни плочести камења врзувани со варов малтер. Зачуван е во височина од 1,10 м и е широк 0,70-0,80 м.
По површината се среќаваат фрагменти од покривни ќерамиди и обработен бигор.
Солунските атентатори (филм)
Кратка содржина
Сакајќи да го привлечат вниманието на светската јавност врз Македонија, гемиџиите, група македонски анархосоцијалисти, синови на богати трговци кои се под влијание на руската нихилистичка литаратура и идеите на женевските анархисти, решаваат да извршат во април 1903 година низа напади на објекти во Солун, во кои е инвестиран странски капитал. Целта на овие напади се францускиот брод Гвадалкивир, Отоманската банка, Електричната централа, Поштата.
Оружјето со кое се подготвуваат да ги извршат своите акции Коста Кирков, Орце Поп-Јорданов, Илија Трчков, Павел Шатев, Димитар Мечев, Пингов и Иван Попов го снабдуваат, меѓу другото, и преку трговската фирма на Кирков. Подготовките се вршат во голема тајност, но власта сепак претпоставува одредени тероростички напади. Најголем проблем претставува рушењето на Отоманската банка, меѓу другото и поради можноста да настрадаат недолжни луѓе. За ден на нападите е одбрана ноќта на карневалските свечености кога во објектите одбрани за акција нема луѓе. Акциите се извршуваат синхронизирано и во нив, како што претходно беше решено, гинат повеќето од учесниците, свесно жртвувајќи го својот живот за иднината на слободна Македонија.
Иван Мелников (иконописец)
Иван Јустинович Мелников — истакнат руски уметник, иконописец и сценограф кој работел во Југославија и САД. Мелников е еден од најплодните руски иконописци во странство, со преку 7.000 сочувани дела.
Во Кралска Југославија
Роден е на 27 август 1896 година во главниот град на Руското Царство, Санкт Петербург од татко Јустин, трговец, и мајка Наталија исто така од Санкт Петербург. Дипломирал на Царската академија за уметности. По болшевичката револуција во Русија емигрирал во Кралството на Србите, Хрватите и Словенците и отворил ателје за иконопис и световно сликарство во Битола. Бил во групата први руски емигранти во Битола.
Неговиот прв иконостас е живописан во 1921 година за новоизградената црква Свети Никола во Наколец, на брегот на Преспанското Езеро. Во Битола негово дело се иконите на иконостасот на „Рождество Богородица“, „Света Петка“, фрески во „Света Недела “, поединечни икони во Руската црква Света Троица, како и во Битолската митрополија, каде што е автор и на портрети на митрополити. Ги сликал и црквите Свети Никола Дримени во Струга, Свети Анастасиј во манастирот Свети Наум, три иконостаси во манастирот кај Дебар и Свети Теодор Тирон во Долно Српци. Ги живописал и манастирот Калиште, Свети Никола во Сопотница и Свети Илија во Жван.
Работел и во други краишта на Југославија - во црквите „Свети Прокопиј“ и „Свети Ѓорѓи“ кај Чачак, во црквата „Вознесение“ во селото Осечине кај Валево во манастирот „Преображение“ во Овчарско (1940). Заедно со Николај Мајендорф учествувал во возобновувањето на манастирот Жича. За црквата „Св. Сава“ во манастирот, Мелников создал уникатен бисерен иконостас. Автор е и на величествениот иконостас на црквата „Света Богородица“ во Чајниче.
Низ неговата иконописна школа минуваат повеќе од 50 ученици, меѓу кои и познатиот српски иконописец Младомир Тодоровиќ. Мелников бил член на Париското друштво за икони и одржувал врски со Институтот Кондаков во Прага.
На 15 јули 1934 година стапил во брак со Хрисула Васиљевиќ. Венчавката била во манастирот Манастир „Свети Наум“ - Охрид„Свети Наум“, Охридско, а чинот на венчавање го извршил јеромонахот Данило, собрат во манастирот.
Во Федеративна Југославија
Исто така Мелников бил педагог во битолските училишта. Подолг временски период работел како учител по цртање во Оу „Даме Груев“. Со педагошки такт, благ и уреден кај многу ученици оставил силен впечаток. Еден од нив е и сликарот Панде Петровски.
Во Северна Америка
На повик работел во САД, главно на иконописи. Негови се 40-те иконостасни икони во српската катедрала Свети Сава во Њујорк, насликани во 1962 година. Автор е и на иконите на Свети Никола во Џонстаун, Пенсилванија (1965) и на Успение на Богородица во Виндзор, Канада (1968-1969).
Починал во 1969 година.
Црквиште (Цер)
Црквиште — археолошко наоѓалиште во кичевското село Цер. Претставува средновековна црква и некропола. Се наоѓа на околу 1,5 км југоисточно од селото, во приватна нива, што лежи на мала височинка, каде во 1977 година биле копани темели за нова црква. Со работите биле откриени остатоци од ѕидови ѕидани од кршен камен и варов малтер, како и гробови со конструкции од камени плочи, поставени во правецот исток-запад. Во еден од гробовите била најдена железна статуетка. Сопственикот на нивата уште пред Втората светска војна со орањето откопал повеќе гробови со керамички прилози
Мегастар
Мегастар- Гласот на годината е телевизиска серија од унгарски глас талент која започна во 2003 година на ТВ2. Иако се смета за нелиценциран клон на британската телевизиска емисија " Поп идол" (а понекогаш дури и се нарекува и унгарски идол ), ТВ2 тврди дека е посебна форма создадена од членството на СБС, Кристоф Буерж. Шестата серија беше последна, бидејќи TV2 ја купи лиценцата на The Voice. Унгарското издание на The Voice премиерно беше емитувано во есента 2012 година; тоа ќе биде соперничкото шоу на X-Faktor.
Влијание
Шоуто е значајно не само за разгорување, туку, на крајот, радикално менување на светот на поп-музиката во Унгарија во 2000-тите, честопати критикуван поради недостатокот на оригиналниот талент што Мегастар го пронајде. Како што рече Петер Гести за време на третата серија финале, "унгарските поп-музичари се плашат од пејачите на Мегастар, бидејќи тие ги екструдираат првите од популарниот пазар".
Навистина, трите албуми од пејачите на Мегастар веќе беа завршени на официјалната десетта список на продажби во Унгарија, и до 2005 година, пет од првите десет продавачи беа албуми поврзани со Мегастар.
Аудиции
Аудициите за секоја серија се организираат во текот на летото. Во овие, учесниците (чиј број достигна неколку десетици илјади од третата серија), секој се претстави пред жирито (веќе запознаен со нивната апликација, составена од биографија и бројни песни дадени како омилени) со песна или избрани од нив или од жирито, кои можат или да ги замолат да запрат или да продолжат врз основа на нивната изведба.
Полуфинале
Од аудициите се избрани педесет луѓе, кои во групи од  по десет учествуваат во полуфиналето на есен, пеат една песна избрана од самите себе, и со жирито избирајќи ги најдобрите двапати да учествуваат во финалето. Жирито, исто така, треба да избере дополнителен пејач секој пат да учествува во специјалениот полуфинален натпревар, каде што уште двајца пејачи се подигнати и за финалето, но овојпат публиката гласа за пејачите по телефон и текстуални пораки (и во трета серија, преку интернет, исто така).
Финале и елиминација
Финалињата се организираат на пролет, каде финалистите се елиминираат еден по еден, врз основа на гласовите на публиката. Во првата серија, пејачот со најмалку гласови беше елиминиран. Во втората серија, жирито избра еден пејач да продолжи од двајца со најмалку гласови. Во третата серија, жирито избра пејач да продолжи од трите пејачи со најмалку гласови, а останатите две да пеат "двобој" за гласовите на публиката.