cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Девојка
Подготовка на девојките за брак
Во културите почнувајќи од Стара Грција, па сè до САД во 19 век, девојките ги учеле следниве основни домашни вештини како што се шиењето, готвењето и градинарството, потоа, основната хигиена и медицинската грижа како што е подготвувањето балсами и мевлеми и во некои случаи вештини на бабиците. Овие вештини ќе бидат пренесувани од генерација на генерација, со усното познавање од мајка на ќерка. Еден добар преглед на овие важни женски вештини има во народната приказна Рампелстилтскин, која што потекнува од средновековна Германија и била собрана во пишувана форма од страна на фолклористите, браќата Грим. Ќерката на воденичарот е проценета како потенцијална жена, поради нејзината репутација дека е способна да испреде слама во злато.
Во некои делови на Кина, почнувајќи од јужното царство на Танг во Нанѓинг ( 937-975 година), обичајот со врзувањето на ногата бил поврзан со жените од повисоките класи кои биле достојни за живот, со слободно време и сопрузи кои можат да ги поштедат нив од работа (би била потребна способноста да бидат подвижни и да го поминат денот на нозе). Поради ова верување, родителите надевајќи се дека ќе им осигурат добар брак на своите ќерки, тие им ги врзувале нозете на своите ќерки уште од седумгодишна возраст, за да го постигнат идеалниот изглед. Што помали се нозете, толку повисок социјален ранг на идниот сопруг. Оваа практика се задржала до раните години на 20 век.
Кина имала многу обичаи кои се врзуваат за девојките и нивните улоги како сопруги и мајки. Според еден обичај, изгледот на косата на девојката може да укажува на нејзиниот брачен статус. Немажената девојка би ја носела косата во две плетенки, а откако ќе се омажи во една.
Во некои култури, на периодот на минување на девојчињата низ пубертет се гледа со загриженост за нивната невиност. Во некои заедници, постои традиционално верување дека осакатувањето на женските гениталии е потреба за превенција на девојките од станување сексуално промискуитетни. Но, практиката е опасна, и води до долгорочни здравствени проблеми за жените кои поминале низ тој процес. Практиката е обичај на 28 земји од Африка и опстојува главно во руралните области. Овој обичај за одбележување на полнолетството, понекогаш погрешно опишан како ,,обрежување на жените”, е забранет од страна на владите и оспорен од групите за човекови права и други загрижени членови на заедници, коишто работат на тоа, да се стави крај на оваа практика.
ОУ „Мануш Турновски“ - Дражево
Мануш Турновски — основно училиште во Дражево, Општина Ново Село.
Бинго Бонго
Бинго Бонго е италијанска семејна комедија од 1982 година во режија на Пасквале Феста Кампаниле и во која глуми Адријано Челентано како италијански лик Тарзан кој бега низ Милано.
Заплет
Филмот започнува со приказната кога Бинго Бонго останал заглавен во африканската џунгла како бебе кога неговиот авион се урнал (на пародичен начин какоТарзан). Тој бил исфрлен со падобран во последен момент и посвоен од шимпанзо.
Години подоцна, како возрасен човек со животинско однесување кој сè уште ја носи својата стара цуцла и падобранскиот ремен, Бинго Бонго е заробен од експедиција, донесен во антрополошка институција во Милано на студии и затворен во кафез. Бинго Бонго докажува дека не само што е исклучително силен и високо интелигентен и перцептивен (со некои непријатни резултати за истражувачите), исто така, развива љубов кон Лора, една од истражувачите, и се поврзува со нејзиното милениче шимпанзо Ренато. Лора, од друга страна, се труди максимално да го интегрира Бинго Бонго во човечкото општество.
Конечно, Бинго Бонго бега и на крајот се крие кај Лора, која продолжува со нејзините напори. На почетокот таа напредува само бавно, но постигнува изненадувачки резултат кога една вечер директорот на институтот паѓа: Бинго Бонго не само што убедливо успева да се покаже како човек, туку има и целосно развиена артикулација на човечкиот јазик, и го бутка режисерот надвор од колосек со тоа што се претставува како љубовник на Лора.
Меѓутоа, Лора продолжува да ги одбива неговите романтични достигнувања, па Бинго одлучува да се врати во Африка, со Ренато во друштво, но неговите напори се безуспешни. Со текот на времето, се открива дека животните ширум светот го гледаат како нивен амбасадор во човештвото кој ќе гарантира похуман третман на животните, благодарение на неговата способност да зборува на животинските јазик, но и на човечки јазик. Се враќа во институтот, каде ја пренесува својата порака на колоквиум на кој присуствува и Лора. Таму таа признава (на мајмунски јазик) дека сепак го сака.
Филмот завршува со тоа што Бинго Бонго ја презема својата работа како амбасадор на животни, особено со смирување на Кинг Конг, кој подоцна присуствува на неговата свадба.
Наводи
<references group="" responsive="1">
Ђ
Ђ — шестата буква во српската азбука и има звучна вредост /ʥ/. Буквата во српскиот јазик била воведена од Вук Караџиќ од старословенската буква ћ. Звучната вредност на буквата е слична со македонската звучна вредност на буквата Ѓ и се многу слични. Разликата помеѓу двете букви е во тоа што македонската буква ѓ има помека звучна вредност. При транскрипција, буквата Ђ се пишува како Đ đ. Гласот потекнува од кириличната или глаголската.
Lactarius aquizonatus
Lactarius aquizonatus е вид на габа Млечки(печурки) што припаѓа на семејството Russulacea. Не се појавува во Полска.
Морфологија
Пречникот на шапката е од 9–20 (до 25) см, има конвексна форма, со вдлабнатина во центарот или во облик на инка, белузлава или жолтеникаво окер, со водени, концентрични зонирања, покриени со ресички. Кај старите печурки, шапката е прилично голема. Кај младите печурки, шапката е тркалезна, компактно, рабовите се подвиткани. Потоа рамно, со плитка вдлабнатина кон центарот. Кај постарите примероци, рабовите се закривени нагоре. Кожата е малку лигава. Ако е сува, старите примероци немаат раб. Горниот дел е бел или со окер-жолта нијанса во центарот и на полите. Жолтината се појавува поради бушавите рабови, кои пожолтуваат и малку потемнуваат со возраста. Видот го должи своето име на слабо забележливите кругови на шапката- зоните каде се акумулира течноста.
Ламеларен, белузлав или светло лосос, правилен, густо распореден и прилепен на стеблото.
Долга 2,6–6 см и пречник од 2–4,5 (до 7)см, жолтеникава, шуплива .Дршката станува шуплива со возраста. На дршката се прикачени долни, широки, белузлаво-кремасти плочи. Белото месо е цврсто. Бојата на пулпата не се менува, испушта пријатна арома на печурки со некои овошни ноти. Се ослободува млечен сок, лут, пожолтува во воздухот. Остава жолтеникави депресивни дамки на светло бела површина.
Елипсоидни, 6,8-8,8 × 4,8-6,1 Мм во големина, покриени со амилоидна мрежа.
Распространетост и екологија
Микоризален организам кој се развива во почва во влажни шуми во присуство на норвешка смрека ( Picea abies ), бор ( Pinus sylvestris ) или обична смрека ( Juniperus communis ) и бреза ( Betula sp. ), особено на варовнички почви. Плодните тела се појавуваат (во Европа) од август до октомври.
Поврзано
Список на видови Млечки (печурки)
NGC 4782
NGC 4782 — елиптична галаксија во соѕвездието Гавран, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4782 се споменува и како MCG -2-33-50, VV 201, 3C 278.
Откривање
Објектот е откриен на 27 март 1786 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 54 м 35,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -12° 34' 9"". Положбениот агол на објектот е во износ од 155°.
Други поделби
Проучување на NGC 4782 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 43924. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 284; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5541. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1591.
Женски збор
Женски збор (шпански јазик: Palabra de Mujer) е мексиканска теленовела. Серијата започна со снимање летото 2007 година, додека својата премиера ја имаше на 22 октомври, и стартираше со солидни резултати со коишто и така заврши на 9 мај 2008. Во главните улоги се појавија нам добро познатата Едит Гонзалес и Хуан Солер. Серијата ги раскажува реалните ситуации на животот на ликовите.
Синопсис
“Женски збор” е приказна за четири жени: Ванеса, Фернанда, Паулина и Матилда, кои, и покрај тоа што се наоѓаат во различни кругови, прифаќаат авантура од која ќе се напредува во работниот живот. Ванеса е таа која ја презима иницијативата и се здружува со Делија, пријателка милионерка, во основувањето на продуцентската куќа која би створила телевизиски програм специјализиран за женска публика. Фернанда, Паулина, Матилде и Ирмита и помагаат во таа работа, и стануваат се подобри пријателки и партнерки. Ванеса во меѓувреме доживува вистински слом во приватниот живот: после 22 години брак, се разведува со Хулијан, заради неговото неверство. Ванеса ќе мора да се соочи со разочарувањето, а и се враќаат и чувствата од губитокот на својот прв син. Поточно, ни Хулијан ни Ванеса во потполност не го преболеа губитокот, па така нивната болка се враќа. Во тој момент, Мартин станува рамо за плачење на Ванеса кај која секогаш може да се побара добар совет. На другата страна, Паулина пораснала во богата фамилија, но трпи болка поради заминувањето на својот син, Маријано, кој ја напуштил нејзе и нејзината мајка, додека Паулина била девојче. Сама на светот, Паулина нема избор, па заминува да живее кај манипулативната тетка Карлота. Во тоа време, Маријано повторно се враќа во нејзиниот живот, како би се извинил заради постапката од минатото. Но, Маријано не се враќа сам. Во животот на Паулина ја носи и нејзината маќеа Флора, и полубратот Адријан. Флора е добра жена, и веднаш ја прифаќа Паулина, додека Адријан чувствува одбојност спрема полусестрата, но подоцна сфаќа како Паулина може да биде љубовта на неговиот живот. Фернанда е вистински експерт на подрачјето на финансии. Самохрана е мајка и нејзината ќерка, тинејџерката Бети и е најдобра пријателка. Фернанда морала да помине по животот без потпора на Емануел, таткото на Бети, кој ја оставил заради друга, богата жена. Набргу, во животот на Фернанда влегува Хернан, мистериозниот авантурист кому можеби ќе се обиде да му го промени животниот стил. Заблагодарувајќи и се на својата интелегенција и моќна импровизација, Матилде е креативна страна на програмата. Нејзината фамилија е скромна, таткото и е механичар, а нејзината мајка работи на пазар, додека нејзиниот брат Исмаел студира медицина. Исмаел е заљубен во Паулина, но знае како не може да и понуди богатство на кое таа е навикната. Иронично, Матилде, која му говори на братот како треба да најде девојка од својот друштвен слој, па се заљубува во Роберто, синот на Делија, која ќе направи сè до таа врска да не дојде. Помеѓу проблемите, несреќите, љубовта, недостаток на афекција, омраза и страст, ги следи животот на овие четири жени, нивните фамилии, нивните победи и нивните падови: четирите жени кои работат заедно и кои сакаат да докажат колку вреди женскиот збор.
Јазли со лук
Бидејќи тие се начин да се искористат остатоците, јазлите од лук имаат тенденција и да бидат најевтината ставка која е на менито во пицеријата, често пати обезбедени како комплементарни со поголеми нарачки.
Изработка на јазли од лук
Јазлите од лук обично се прават и од тесто за леб. Тестото се рола, а потоа се влече на мали, тесни јазли,а претходно се пече во рерна за пица. Јазлите потоа се потопуваат или изобилно се четкаат со мешавина од масло, пармезан и сечкан лук; варијациите може да вклучуваат ситно сечкан магдонос, сушено оригано или црн пипер. Пред сервирање, јазлите од лук се печат и по втор пат, а може и да бидат придружени со сос од маринара.
Златна порта (Цариград)
Златната порта во Цариград (грчки: Χρυσεία Πύλη, Chryseia Pylē; латински: Porta Aurea; турски: Altınkapı или Yaldızlıkapı) била влезната порта во престолнината на Византија. Таа била главниот влез во престолнината и се користела особено при триумфалните влезови на императорот во главниот граф при воените победи или други државни пригоди. Во многу ретки случаи, низ портата било дозволено да влегуваат и излегуваат некакви царски посетители, како папски делегации на пример. Во 1261 година, по повторното заземање на градот од страна на Византијците, низ оваа порта поминал Михаил VIII Палеолог. Името на оваа порта било земено од многу други големи градови кои имале златна порта, како на пример оние во Солун или портата во Киев.
Историја
Датумот на изградба на оваа порта е непознат. Се смета дека била изградена во времето на Теодосиј II, односно во времето кога биле изградени и ѕидините на градот.
И покрај нејзината главно церемонијална улога, портата во текот на својата историја издржала на голем дел од нападите. Со додавањето на попречен ѕид меѓу внатрешните и надворешните ѕидини, таа претставувала еден вид мала тврдина. По заземањето на градот од страна на Османлиите, биле додадени три поголеми кули на портата во внатрешноста на ѕидините, формирајќи тврдина од седум кули која тврдина денеска е позната како Еди-куле Хисар.
Опис
Портата била изградена од големи квадратни блокови од полиран бел мермер и имала форма на три заоблени порти. Околу портата се наоѓале околу десетина кули. Со исклучок на централниот влез, споредните останувале отворени во текот на секојдневието на населението на градот.
Портата била украсена со многубројни статуи, вклучувајќи ја и статуата на Теодосиј I на врвот. На врвот исто така имало поставено скулптура од крст, кој паднал по земјотресот од 562 година.
Греам Чепмен
Греам Чепмен (8 јануари 1941–4 октомври 1989) бил англиски комичар, актер, писател, физичар, еден од шесте членови на Монти Пајтон и главна улога во два од нивните долгометражни филмови, и тоа како Крал Артур во Монти Пајтон и Светиот Грал и Брајан во Житието на Брајан.
Хилеред
Хилеред е значаен град во Данска, поточно во североисточниот дел на државата. Градот е средиште на покрајната Престолнинскиот регион, каде со околните населени места, претставува општина, Општина Хилеред. Денес Хилеред има околу 30.000 жители во градот и околу 57.000 во поширокото градско подрачје.
Главна знаменитост на Хилеред е замокот Фредериксборг, една од најраскошните градби во цела Данска и поранешно седиште на кралското семејство.
Природни услови
Хилеред се наоѓа во североисточниот дел на Данска. Од главниот град Копенхаген, градот е оддалечен само 40 километри северно.
Релјеф: Градот Хилеред се наоѓа во североисточниот дел на данскиот остров Зеланд. Градското подрачје е типично за дански услови. Надморската височина на средиштето на град се движи помеѓу 20-70 метри.
Клима: Климата во Хилеред е умерено континентална под големо влијание на Атлантикот и топлата Голфска струја.
Историја
Подрачјето околу Хилеред било населено уште во времето на праисторијата. Денешната населба првпат се споменува во 1200 година. Поголемиот дел од минатото на градот е поврзан со замокот Фредериксборг.
И покрај пет годишната окупација над Данска (1940-1945) од страна на Третиот Рајх, градот и неговото население не претрпеле големи страдања.
Население
Денес Хилеред има околу 30.000 жители во градските граници и околу 57.000 со околните населени места.
Етнички состав: Населението на Хилерод до пред неколку децении било типично населено со етнички Данци. И денес етничките Данци се поголемото мнозинство во градот, но мал дел од населението се доселеници.
Игор Там
Игор Евгениевич Там (И́горь Евге́ньевич Тамм — ) — советски физичар кој ја добил Нобеловата награда за физика во 1958, заедно со Павел Черенков и Иљја Франк, за нивното откритие на Черенковото зрачење во 1934.
Животопис
Според руски извори, Там имал германско благородничко потекло од татковата страна. Неговиот дедо, Теодор Там, емигрирал од Тирингија, а други извори го опишуваат како евреин. Студирал во гимназија во Елисаветград (сега Кропивницки, Украина). Во 1913–1914 студирал во Единбуршкиот универзитет заедно со неговиот соученик и пријател Борис Есен.
Во 1934, Там и Семен Алтшулер предложиле дека неутронот има не-нулти магнетен момент, идејата била прифатена со скептицизам во тоа време, бидејќи неутронот би требало да биде елементарна честичка со нулти полнеж, па така не би можел да има магнетен момент. Истата година, Там ја измислил идејата дека протон-неутронските интеракции може да се опишат како размена на сила пренесувана од сѐ уште непознатата масивна честичка, оваа идеја подоцна била развиена од страна на Хидеки Јукава во теоријата за мезонските сили.
Во 1945 развил метод на приближност за многутелната физика. Како што Сидни Данкоф самостојно ја развил во 1950, сега е позната како Там-Данкофова приближност.
Тој бил добитник на Нобелова награда за физика во 1958 заедно со Павел Черенков и Иљја Франк за откривање и интерпретација на Черенков-Вавиловиот ефект.
Од 1940 до 1950 Там бил дел од советскиот проект за термојадрена бомба. Од 1949 до 1952 поголемиот дел од неговото време го поминал во „тајниот град“ Саров, работејќи како директор на теоретската група која ја развивала водородната бомба, сеедно тој се пензионирал од проектот и се вратил во Лебедевиот институт за физика во Москва по неговиот прв успешен тест на водородната бомба во 1953.
Жупа (Македонија)
Жупа — предел во Дебарско, Македонија. Се простира на западните падини на планината Стогово, почнувајќи од селото Горенци на север, па сè до селата Елевци и Долгаш на југ. Источната граница на пределот води по сртот на планината Стогово, а западната по источниот брег на Дебарското Езеро, односно десната страна од долината и течението на реката Црн Дрим. Теренот е планинско-долински со езерски површини. Тој е составен од шкрилци и пластови од варовници. Климата е умереноконтинентална. Земјиштето е испресечено со долини и силно се нагласени ерозивните процеси. Жупа се дели на Горна и Долна Жупа. Во неа постојат 18 села, во кои живеат 6.300 жители (попис 2002 год.). Во минатото голема населба со значајни функции била Коџаџик, а денеска тоа е Центар Жупа (Вапа), која има 800 жители и е седиште на истоимената општината.
Населението во однос на етничката и верската припадност е со мешан состав. Овде живеат Македонци – православни и муслимани, потоа Албанци и Турци. Најголемо село населено со Албанци е Баланци, а со Турци Коџаџик. Главно се занимаваат со сточарство, а во поново време масовно заминуваат на работа во странство, и тоа најмногу во Италија.
Игор Там
Животопис
Там бил студент во „Леонид Мандељштам“ за наука и живот.
Околу религиозното гледиште на Там, тој бил атеист.
Смрт
Там починал во Москва, Советски Сојуз, сега Русија. Кратерот на Месечината Там е наречен по него.
Горноџумајски случувања
Причини
Постојат две гледишта за причините кои довеле до Горноџумајските убиства. Според првото гледиште, Иван Михајлов под превезот на одмазда за убиството на Тодор Александров, а под обвинение дека тие го сториле тоа, сакал да се пресмета со левицата во Организацијата, предводена од Алеко Василев и Георги Атанасов и со раководството на емигрантската Илинденска организација во Бугарија.
Според второто гледиште, случувањата се оценуваат како етапа на кризата предизвикана од Коминтерната во ВМРО и последен чекор кон решително одделување на левицата од Организацијата како ВМРО (Обединета). Според ова гледиште, Горноџумајските случувања се оценуваат како казнена акција на десницата од ВМРО врз учесниците во заговорот и убиството на Тодор Александров. Меѓутоа, постојат повеќе нејасни околности околу атентатот врз Тодор Александров, кој како настан е еден од најмистериозните во поновата македонска историја. Се посочуваат два центри кои би можеле да бидат можни инспиратори на убиството на Тодор Александров: Комунистичката интернационала заедно со БКП и другите левоориентирани партии, движења и струи во Бугарија и воено-политичките фактори блиски до бугарската влада на премиерот Александар Цанков. Овие нејасности го доведуваат под знак прашалник оправданието на десницата за акција.
Е (кирилица)
Е (кирилица:, глаголица: ) — седмата буква од македонската азбука и од српската азбука. Буквата исто така се користи и во бугарскиот јазик, и украинскиот јазик. Во рускиот и белорускиот јазик буквата име вредност је. Буквата по форма е иста со латиничната буква E.
Во македонскиот јазик постои и варијанта „ѐ“ која се користи при појаснување на значењето на истолики зборови (пр. не нѐ видоа),
Заб
<div style="float:right; border-style:solid; border-width:1px; margin:1ex; padding:.5ex; background-color:lightyellow; width:40%; "> Видови заби Забите (лат. dentes) се цврсти структури, сместени во забни јамички (алвеоли) на горната и долната вилица од устата. Тоа се структури кои се наоѓаат во вилиците на многу ’рбетници. Во дигестијата учествуваат со механичкото ситнење на храната, а кај некои животни, особено кај месојадните животни, се користат како оружје.
Палеонтолозите ги користат забите на цицачите да ги идентификуваат фосилните видови нивните односи. Обликот на забите е поврзан со исхраната на животното, како и со неговото еволутивно потекло. На пример, растителните материи се тешки за варење, така што тревопасците имаат повеќе катници за џвакање. На месојадците им се потребни секачи за да убиваат и да раскинуваат, и бидејќи месото е лесно за варење, тие може да голтаат без да имаат потреба од катници за разџвакување на храната.
<div style="float:right; border-style:solid; border-width:1px; margin:1ex; padding:.5ex; background-color:lightyellow;width:40%; "> Типови забни ткива
Се разликуваат две генерации на заби: млечни и трајни. Млечните се 20 на број и се појавуваат меѓу 6 и 12 месец од животот. Постојаните се 32 на број и ги заменуваат млечните меѓу 6-та и 8-мата година. На секоја вилица се распоредени по 16 заби, односно по 8 на секоја половина. Забите се разликуваат по формата, бројот и функцијата. Врз основа на функцијата што ја имаат во варењето, поделени се на: секачи (4), кучешки (2), преткатници (4) и катници (6).
Додека луѓето имаат две генерации на заби, некои животни имаат многу повеќе: на ајкулите им расте нова генерација на заби секои две недели. На некои други животни им расте само една генерација заби. Забите на глодачите растат и се трошат постојано преку глодањето на животнотот, одржувајќи постојана должина.
Делови на забот
Забите се состојат од три дела: Иако на прв поглед забите изгледаат компактни, тие се изградени од повеќе ткива кои заедно им ја даваат потребната отпорност и цврстина.
Внатрешност на забот
Во внатрешноста на секој заб се наоѓа забната пулпа (она што во народот е неправилно познато како „нерв“ на забот) во која освен нервите кои му даваат на забот осет за топло/студено, болка и притисок се содржат и крвните садови кои го исхрануваат забот, лимфни садови, одбранбени клетки и сврзно ткиво. Заедно со другите клеточни елементи, крвните и нервните садови ја исполнуваат пулпината комора која преку коренските канали е поврзана со околното ткиво околу врвовите на корените. Пулпината комора надворешно е ограничена со помош на средниот слој - дентинот.
Дентинот го изградува најголемиот дел од забот и покрај неговата цврстина (која е поголема од цврстината на коските) тој има и голема способност за прилагодување и по потреба се создава целиот живот, но само додека е здрава пулпата, која го исхранува овој слој.
Во нивото на коренот, дентинот е покриен со цемент - цврсто ткиво кое го штити коренот на забот, и заедно со другите ткива од периодонциумот го поврзува забот за забната чашка - алвеолата.
Во нивото на забната коронка, дентинот е покриен со емајл (глеѓ) - кристална супстанција со најголема отпорност во човековото тело, која служи за спречување на кариес. Емајлот се создава пред никнувањето на забот и неговата градба е дефинитивна - во текот на животот не може повторно да се создаде. Затоа е значајно да се посвети внимание на правилната исхрана на жените во периодот на бременоста и на децата пред никнувањето на трајните заби.
Здравите заби најчесто потемнуваат како што човекот созрева, зашто пулпата во рамките на забот се стеснува и на нејзино место доаѓа дентин.
Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Дражево
„Рождество на Пресвета Богородица“ — христијански храм кој се наоѓа во Дражево, Општина Ново Село.
Економија на Пакистан
Економијата на Пакистан е 23-та по големина во светот според паритетот на куповната моќ (ПКМ) и 42-та по големина според номиналниот бруто домашен производ Пакистан има над 220 милиони жители (5-та најголема во светот ), што и дава номинален БДП по глава на жител од 1.357 американски долари во 2019 година, што е на 154-то место во светот и БДП на БДП по глава на жител од 5.839 во 2019 година, што е на 132-то место во светот за 2019 година. Сепак, се проценува дека документарната (легална) економија во Пакистан е 36% од целокупната економија, што не се зема предвид при пресметување на приходот по глава на жител. Пакистан е земја во развој  и е една од т.н. „Следни Единаесет Земји“ идентификувани од Џим О'Нил во неговиот истражувачки труд која има голем потенцијал да стане, заедно со земјите од БРИКС, меѓу најголемите во светски економии во 21 век. Економијата е полуиндустријализирана, со центри за раст долж реката Инд. Примарните производи за извоз вклучуваат текстил, кожни производи, спортски производи, хемикалии, теписи и килими.
Местата за раст на пакистанската економија се наоѓаат покрај реката Инд; разновидните економии на Карачи и големите урбани центри во Пенџаб, коегзистираат со помалку развиените области во другите делови на земјата. Економијата често страдала во минатото од внатрешни политички спорови, брзорастечкото население и измешани нивоа на странски инвестиции. Девизните резерви се засилени со стабилни дознаки од работници, но растечки дефицит на тековната сметка - водено од зголемениот трговски јаз, бидејќи растот на увозот го надминува експанзијата на извозот - може да ги намали резервите и да го намали растот на БДП на среден рок. Во Пакистан во моментов се спроведува процес на економска либерализација, вклучително и приватизација на сите владини корпорации, со цел привлекување странски инвестиции и намалување на буџетскиот дефицит. Во октомври 2016 година, девизните резерви надминале 24,0 милијарди американски долари што довело до стабилни изгледи за долгорочниот рејтинг спроведен од страна на Стандард и Пурс. Во 2016 година, извештајот на BMI Research го прогласил Пакистан како една од десетте економии во развој со посебен фокус на неговиот производствен центар.
Од мај 2019 година, ММФ предвидел дека идните стапки на раст ќе бидат 2,9%, што е најниска во Јужна Азија. Според Светска банка, сиромаштијата во Пакистан падналс од 64,3% во 2002 година на 29,5% во 2014 година. Влошената макроекономска позиција на земјата довела да Мудис ги намали оценките на пакистанскиот долг на „негативни“.
Во 2017 година, БДП на Пакистан во однос на паритетот на куповната моќ преминал 1 трилион американски долари. До мај 2019 година, пакистанската рупија претрпела годишна амортизација од 30% во однос на американскиот долар.
Први пет децении
Пакистан претежно била земјоделска земја кога се стекнала со независност во 1947 година. Просечната стапка на економски раст на Пакистан во првите пет децении (1947–1997) е повисока од стапката на раст на светската економија во истиот период. Просечните годишни стапки на раст на реалниот БДП изнесувале 6,8% во 1960-тите, 4,8% во 1970-тите и 6,5% во 1980-тите. Просечниот годишен раст паднал на 4,6% во 1990-тите со значително помал раст во втората половина на таа деценија.
Позадина
Економијата на Пакистан се одликува како нестабилна и многу ранлива на надворешни и внатрешни шокови. Сепак, економијата се покажала како неочекувано еластична во услови на повеќе несакани настани концентрирани во четиригодишен период (1998–2002) -
Макроекономска реформа и перспективи
Според многу извори, пакистанската влада направила значителни економски реформи од 2000 година а среднорочните изгледи за создавање работни места и намалување на сиромаштијата се најдобри во скоро една деценија.
Во 2005 година, Светска банка објавила дека
Водење бизнис
Главниот извештај на Светска банка (СБ) и Меѓународната финансиска корпорација Индекс на леснотијата на деловно работење 2020 ка рангирала Пакистан на 108 место меѓу 190 земји низ целиот свет, што укажува на континуирано подобрување и скок од 136 места во споредба со претходната година. Првите пет земји биле Нов Зеланд, Сингапур, Данска, Хонгконг и Јужна Кореја.
Со подобрување на леснотијата за рангирање на деловното работење и давање на пријателска патна карта за инвестиции од владата, многу нови гиганти од автомобилскиот сектор, како што се францускиот производител Рено, јужнокорејските Хјундаи и Киа, кинескиот Форланд и германскиот автомобилски гигант Фолксваген размислуваат за влез на автопазарот во Пакистан преку заеднички вложувања со локални производители како Деван Фарук Моторс, Калид Муштак Моторс и Јунајтед Моторс.
Американскиот гигант за нафта и гас „Ексон мобил“ повторно се вратил во Пакистан по скоро три децении јаз и се здобил со удел од 25% за отворено дупчење во мај 2018 година, со првичното истражување кое покажува потенцијал на откривање на огромни резерви на јаглеводороди на море.
Со неодамнешниот договор со Саудиска Арабија, земјата треба да инвестира повеќе од 15 милијарди американски долари во воспоставување на мега рафинерија за нафта и петрохемиска индустрија во Гвадар, а повеќе обврски за инвестиции се на пат да дојдат во овој сектор, особено од ОАЕ, Катар, Малезија и Италија.
За да ги зајакне нестабилните девизни резерви на Пакистан, Катар објавил дека ќе инвестира 3 милијарди долари форма на депозити и директни инвестиции во земјата. До крајот на јуни 2019 година, Катар ги испратил првите 500 милиони долари во Пакистан.
Податоци
Следуваат економските индикатори на Пакистан од фискалната 2004 година до 2020 година.
Индустриски сектор
Податоците се од Пакистанското биро за статистика.
Земјоделски сектор
Податоците се од Министерството за финансии и PBS.
Сектор на услуги
Податоците се од Пакистанското биро за статистика.
Инфлација
Податоците се од Министерството за финансии.
Државни приходи и расходи
Податоците се земени од Министерството за финансии.
Државен долг и обврски
=== Сервисирање на надворешен долг во Пакистан (главнина + камата) ===
Девизни резерви
Податоците се земени од Државната банка на Пакистан.
Странски директни инвестиции
Податоците се од SBP.
Надворешна трговија
Забелешка: Ова се податоци за трговија (извоз и увоз) објавени од СБП. Ова може да се разликува од податоците собрани од Пакистанското биро за статистика.
Работнички дознаки
Податоците се земени од СБП и Министерството за финансии.
Берза
Во првите четири години од 21 век, пакистанскиот индекс КСЕ 100 бил индекс на берза со најдобри резултати во светот, прогласен од меѓународниот магазин „Business Week“. Берзанската капитализација на котираните компании во Пакистан била проценета на 5.937 милиони американски долари во 2005 година од страна на Светска банка. Но, во 2008 година, по Општите избори, неизвесното политичко опкружување, зголемената милитантност долж западните граници на земјата и зголемениот дефицит на инфлацијата и тековната сметка резултирале со огромен пад на берзата во Карачи. Како резултат на тоа, корпоративниот сектор во Пакистан драматично опаѓа во последно време. Сепак, пазарот се вратил силно во 2009 година и трендот продолжил во 2011 година. До 2014 година, акциите на берзата влегле на незабележани територии, бидејќи референтниот индекс KSE 100 пораснал за 907 бода (3,1%) и ја минал бариерата од 30,000 бода за да се затвори на ново рекордно високо ниво, ова се случило неколку дена откако Мудис објавил дека ги надградува перспективите на 5 најголеми пакистански банки од негативни до стабилни, што резултирало со големо купување во банкарскиот сектор. Митингот бил поддржан со големо купување во секторите нафта и гас и цемент. На 11 јануари 2016 година, со цел да помогне да се намали фрагментацијата на пазарот и да се создаде силна претстава за привлекување стратешки партнерства неопходни за обезбедување на технолошка експертиза, сите три берзи, вклучувајќи ги Карачи, Лахоре и Исламабад биле воведени во унифицирана Пакистанска берза. Во мај 2017 година, американски услужник на индекси на берзи и алатки за анализа, MSCI потврдил дека Пакистанската берза (PSX) е прекласификувана од Граничните пазари во пазарите во развој во својот полугодишен преглед на индексот. Еуфоријата околу преквалификацијата на берзата како пазар во подем го покренал индексот ПСЕ-100 покрај друга пресвртница кога индексот забележал зголемување од 636,96 бода или 1,23%, за да заврши на 52.387,87,87. Во фискалната 2018 година, берзата покажала негативен раст од 7,1% во однос на последната фискална година и во просек изнесуваше 47000 бода.
Средна класа
Во 2017 година, Волстрит журнал, повикувајќи се на проценки во голема мера засновани врз приходот и набавката на потрошувачка, сугерира дека дури 42% од населението во Пакистан би можело да припаѓа на повисоката и средната класа. Ако овие бројки се точни, па дури и индикативни во која било широка смисла, тогаш 87 милиони Пакистанци припаѓаат на средната и горната класа, бројот на населението е поголемо од онаа на Германија. Официјалните податоци исто така покажуваат дека процентот на домаќинства што поседуваат мотор и машини за перење импресивно пораснал во последните 15 години. Понатаму, индексот на потрошувачка на доверба во IBA-SBP го забележал највисокото ниво од 174,9 бода во јануари 2017 година, покажувајќи пораст од 17 бода во однос на јули 2016 година.
Одделно, финансирањето на потрошувачите забележало зголемување од 37,6 милијарди рупии во текот на првата половина од тековната фискална 2017 година. Авто-финансиите продолжиле да бидат доминантен сегмент. „Нето повлекувањето на кредитите од 13,7 милијарди рупии на лични заеми што се забележани во првата половина на фискалната 2017 година е највисоката цифра за половина година во последните десет години“, се наведува во извештајот.
Трошоци за намалување на сиромаштијата
Пакистанската влада потрошила над 1 трилион рупии (околу 16,7 милијарди американски долари) на програми за намалување на сиромаштијата во текот на изминатите четири години, намалувајќи ја сиромаштијата од 35% во 2000-01 година на 29,3% во 2013 година и 17% во 2015 година. Руралната сиромаштија останува итно прашање, бидејќи развојот се одвивал многу побавно отколку во поголемите урбани области.
Вработување
Големиот раст на населението во изминатите неколку децении обезбедил многу голем број млади да влегуваат на пазарот на трудот, и покрај тоа што е меѓу шесте најнаселени азиски нации. Во минатото, прекумерната бирократија го отежнувала отпуштањето од работни места, а следствено и вработувањето. Значителен напредок во оданочувањето и деловните реформи осигурило дека многу фирми повеќе не се принудени да работат во подземната економија.
„Во 2016 година владата презеде извонредна иницијатива објавувајќи ја Младинската програма на премиерот за борба против невработеноста во земјата. ''Оваа програма има широк спектар на шеми што им овозможува на младите и сиромашниот сегмент од општеството да добијат подобри можности за вработување, економско зајакнување, стекнување вештини потребни за профитабилно вработување, пристап до ИТ и давање обука на работното место за млади дипломци за да се подобри веројатноста за добивање на продуктивна работа. Програмата за млади на премиерот вклучува шест шеми кои за заеми за деловни заеми на премиерот, шема за заеми без камата на премиерот, програма за развој на вештини за млади за премиер, програма за премиер за обезбедување лап-топ компјутери на талентирани студенти, шема за надомест на надоместоци од премиер Шема за обука'' ". Владиниот сектор исто така придонесува во вработувањето и според проценките 4,5 милиони луѓе се вработени во федералните, провинциските и локалните власти во различни сектори од вооружените сили до образованието и здравството.
Туризам
Туризмот во Пакистан е наведен дека е „следната голема работа“ на туристичката индустрија. Пакистан, со своите разновидни култури, луѓе и пејзажи, привлекол 90 милиони туристи во земјата, скоро двојно повеќе од претходната деценија. Поради закана од тероризам, бројот на странски туристи постепено се намалува, а шокот од пукањето во 2013 година во Нанга Парбат има страшно негативно влијание врз туристичката индустрија. Од 2016 година, туризмот започнал да се опоравува во Пакистан, иако постепено.
Приход
Иако земјата е Федерација со уставна поделба на даночните овластувања помеѓу Федералната влада и четирите провинции, одделот за приходи на Федералната влада, Федералниот одбор за приходи, собира скоро 86% од целата национална наплата на данок. Федералниот одбор за приходи собрал 3,884 трилиони рупии даноци наспроти ревидираната цел од 3,935 трилиони рупии во фискалната 2017-2018 година. За 2013 година, наплатата на даноци од ФБР изнесувала 1.946 милијарди рупии. Значи, за само 5 години тој речиси двојно ги зголемил своите даночни приходи, што е феноменално достигнување.
Рупија
Основната единица на валутата е рупија, ИСО код PKR и скратено Р, што е поделен на 100 паиси. Во моментов новопечатената банкнота од 5.000 рупии е најголемата во оптек. Неодамна СБП ги вовел сите нови банкноти за дизајн на Р. 10, 20, 50, 100, 500, 1000 и 5000.
Пакистанската рупија била врзана за фунтата стерлинг сè до 1982 година, кога владата на генералот Зија-ул-Хак го променик курсот. Како резултат на тоа, рупијата се девалвирала за 38,5% помеѓу 1982/83 година, многу од индустриите изградени од неговиот претходник претрпеле огромен пораст на увозните трошоци. По долго ценење под водство на Зулфикар Али Буто и покрај огромното зголемување на странската помош, рупијата се амортизирала.
Девизен курс
Пакистанската рупија се амортизирала во однос на американскиот долар сè до околу почетокот на 21-от век, кога големиот суфицит на тековната сметка на Пакистан ја кренало вредноста на рупијата во однос на доларот. Пакистанската централна банка тогаш се стабилизирала со намалување на каматните стапки и купување долари, со цел да се зачува извозната конкурентност на земјата
Девизни резерви
Пакистан одржува девизни резерви во Државната банка на Пакистан. Валутата на резервите била единствено американски долар, што претпоставувало загуби откако цените на доларот паднале во текот на 2005 година, принудувајќи го тогашниот гувернер Ишрат Хусеин да се повлече. Во истата година Државната банка на Пакистан издала официјално соопштение со кое прокламира диверзификација на резервите во валути вклучувајќи ги еврото и јенот, задржувајќи го односот на диверзификација.
Структура на економијата
Земјоделството сочинува околу 53% од БДП во 1947 година. Додека земјоделското производство по глава на жител расте од тогаш, тој е надминат од растот на неземјоделските сектори, а учеството на земјоделството паднало на приближно една петтина од пакистанската економија. Во последниве години, земјата бележи брз раст во индустријата (како што се облека, текстил и цемент) и услуги (како што се телекомуникации, транспорт, рекламирање и финансии).
Пакистан е нето извозник на храна, освен во повремени години кога неговата жетва е негативно погодена од суши. Пакистан извезува ориз, памук, риба, овошје (особено портокали и манго) и зеленчук и увезува растително масло, пченица, пулсира и потрошувачка храна. Земјата е најголемиот пазар на камили во Азија, втор по големина пазар на кајсии и трева и трет по големина пазар на памук, кромид и млеко. Економската важност на земјоделството опаднала од независноста, кога нејзиниот удел во БДП изнесувал околу 53%. По лошата жетва во 1993 година, владата вовела политики за земјоделска помош, вклучително и зголемени цени на поддршка за многу земјоделски производи и проширена достапност на земјоделски кредит. Од 1993 до 1997 година, реалниот раст во земјоделскиот сектор во просек изнесувал 5,7%, но оттогаш се намалил на околу 4%. Земјоделските реформи, вклучително и зголемено производство на пченица и масло од семе, играат централна улога во пакетот владини економски реформи.
Поголемиот дел од населението, директно или индиректно, зависи од овој сектор. Придонесува околу 18,5% проценти од Бруто домашниот производ (БДП) и сочинува 37,4% од вработената работна сила и е најголем извор на девизна заработка. Во текот на 2017-18 година, земјоделскиот сектор забележил извонреден раст од 3,70 проценти и го надминал својот насочен раст од 3,5 проценти и раст од 2,18 проценти во 2019 година. Сите поголеми култури покажале позитивен тренд во нивното производство, освен пченката. Производството на шеќер и ориз го надминало историското ниво со соодветно 82,1 и 7,4 милиони тони. Пакистанското биро за статистика привремено го проценил овој сектор на 7.764.218 милиони за 2018 година, со што бил забележан раст од 6,1% во текот на 2019 година. Повторно во периодот 2018–19, земјоделскиот сектор не го достигнал целниот раст и пораснал само за 0,85%. Главните култури, освен пченицата и пченката, паднале под производството од претходната година. Најголемите производи во Пакистан во последните 3 фискални години се : Главните природни ресурси на Пакистан се обработливо земјиште и вода. Околу 25% од вкупната површина на Пакистан е под обработка и се напојува со еден од најголемите системи за наводнување во светот. Пакистан наводнува трипати повеќе хектари од Русија. Земјоделството во Пакистан исто така има корист од топлината во текот на целата година. Земјоделството сочинува околу 18,9% од БДП и вработува околу 42,3% од работната сила. Банката Зараи Таракиати е најголемата финансиска институција насочена кон развој на земјоделскиот сектор преку обезбедување финансиски услуги и техничка експертиза.
Рударство
Во блиското минато, истражувањето од страна на владините агенции, како и од мултинационалните рударски компании претставува голем доказ за појава на големи наоѓалишта на минерали. Неодамнешните откритија на густата оксидирана зона подметната од сулфидни зони во провинцијата Пенџаб, покриена со густа алувијална обвивка, отвориле нови визии за истражување на метални минерали. Пакистан има голема база за индустриски минерали. Откривањето на наоѓалишта на јаглен со над 175 милијарди тони резерви во Тар во провинцијата Синд дале поттик да се развие како алтернативен извор на енергија. Постои огромен потенцијал за скапоцени и димензиони камења.
Екстракцијата на главни минерали во последните 5 фискални години е дадена во табелата подолу:
Индустрија
Индустрискиот сектор во Пакистан сочинува приближно 18,17% од БДП. Во 2018 година забележал раст од 5,80% во споредба со растот од 5,43% во 2017 година. Преработувачката индустрија е најголем од индустрискиот сектор во Пакистан, со околу 12,13% од БДП. Под-секторот за производство понатаму е поделен на три компоненти, вклучувајќи производство од големи размери со учество од 79,6% проценти во производствениот сектор, учеството на производството од мал обем е 13,8% во производствениот сектор, додека колењето придонесува со 6,5% во производството. Главните сектори во индустријата вклучуваат цемент, ѓубриво, масло за јадење, шеќер, челик, тутун, хемикалии, машини, преработка на храна и медицински инструменти, првенствено хируршки. Пакистан е еден од најголемите производители и извозници на хируршки инструменти.
Владата приватизира големи индустриски единици, а јавниот сектор претставува намалување на процентот на индустриско производство, додека растот на вкупното индустриско производство (вклучително и приватниот сектор) е забрзан. Владините политики имаат за цел да ја диверзифицираат индустриската база на земјата и да ги зајакнат извозните индустрии. Производството на големи размери е најбрзо растечки сектор во пакистанската економија. Главните индустрии вклучуваат текстил, ѓубриво, цемент, рафинерии на нафта, млечни производи, преработка на храна, пијалоци, градежни материјали, облека, производи од хартија и ракчиња.
Во Пакистан, МСП имаат значителен придонес во вкупниот БДП на Пакистан, според извештаите на СМЕДА и Економското истражување, учеството во годишниот БДП е 40%, исто така, МСП создаваат значителни можности за вработување за квалификувани работници и претприемачи. Малите и средни фирми претставуваат скоро 90% од сите претпријатија во Пакистан и вработуваат 80% од неземјоделската работна сила. Овие бројки укажуваат на потенцијалот и понатамошниот раст во овој сектор.
Најголемите пакистански корпорации претежно се вклучени во комунални услуги како нафта, гас, производство / дистрибуција на електрична енергија и телекомуникации:
Индустрија за информатичка комуникациска технологија
Индустријата за информатичка комуникациска технологија (ИКТ) заработила над 4,8 милијарди долари во 2013 година. Се очекувало да ја надмине границата од 13 милијарди долари до 2018 година. Значителното зголемување на бројките за извоз на софтвер е показател за потенцијалот на оваа индустрија во подем. Вкупниот број на ИТ компании се зголемил на 1306, а вкупната проценета големина на ИТ индустријата е 2,8 милијарди долари. Во 2007 година, Пакистан бил за прв пат вклучен во Глобалниот индекс на локација за услуги од страна на АТ Кирни и бил оценет како 30-то најдобро место за офшоринг. До 2009 година, Пакистан го подобрил својот ранг за десет места за да го достигне 20-тото место. Според извештајот за стартување на Пакистан, има околу 1 милион хонорарни преведувачи кои работат од Пакистан главно преку Elance, Upwork, Fiverr, Guru и freelancer - познати светски интернет-пазари кои го сметаат Пакистан меѓу 5-те најдобри нации за хонорарни активности. Годишен извештај, ажуриран од Државната банка на Пакистан, покажува дека Пакистан има извоз од 1 милијарда американски долари во ИТ, што е добро достигнување на пакистанската ИТ-индустрија. Генерално, Пакистан прави 2 милијарди ($) ИТ извоз ширум светот.