cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фич
Стандарден кредитен рејтинг
Краткорочниот стандарден кредитен рејтинг го претставува кредитниот рејтинг на банката на краток рок, односно ја одразува веројатноста за неисполнување на обврските кон доверителите на краток рок (вообичаено, до 13 месеци). За секоја банка за која има стандарден кредитен рејтинг на долг рок се издава и стандарден кредитен рејтинг на краток рок. Краткорочниот самостоен кредитен рејтинг вообичаено се одредува врз основа на ликвидноста на банката. Во случај кога долгорочниот самостоен кредитен рејтинг е пресметан само врз анализа на поддршката што ја добива банката во обезбедување на финансиите за нејзиното работење, при постоење на две различни нивоа на краткорочен самостоен кредитен рејтинг, се доделува пониското ниво на банката.
Список на ѕвезди во соѕвездието Стрела
Ова е список на позначајни ѕвезди во соѕвездието Стрела, надолно подредени според сјајноста.
Будимирци
Будимирци — село во Општина Новаци, во областа Мариово, во околината на градот Битола.
Потекло и значење на името
Првпат името на селото било запишано како Големо и Мало Будимирци (ретко и Лениште) во турски документи во век. Името веројатно доаѓа од личното име Будимер или Будимир.
Будимир прв се населил во месноста и селото го добило неговото име. Името Будимир, составено од буди и мир, веројатно значи „будење во мир“ или да се „биде во мир“.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во битолскиот дел на областа Мариово, од десната страна на Црна Река, чиј атар високо се издига до сртот на планината Ниџе, каде што на тесен дел се допира со државната граница со Грција. Селото се наоѓа во источниот дел на територијата на Општина Новаци. Селото е планинско, на надморска височина од 800 метри. Лежи непосредно до локален макадамски пат, кој се издвојува од регионалниот пат 1311. Од градот Битола е оддалечено 63 километри, додека од општинското средиште Новаци е оддалечено 38 километри.
Реките Трновчица и Бела Река се сметаат за значајно геонаследство од сферата на хидрологијата.
Историја
Во Будимирци се имаат преселено жители од некогашните соседни села Трново, Лешница и Леништа кои наполно се исчезнати.
Стопанство
Атарот е мошне голем и зафаќа простор од 40,1 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 1.926,3 хектари, на пасиштата отпаѓаат 1.903,3 хектари, а на обработливото земјиште отпаѓаат 737,8 хектари.
Население
Демографски статистики за селото Будимирци од османлискиот период:
Според статистиката на бугарскиот етнограф Васил К’нчов (Македонија, Етнографија и статистика) од 1900 година, селото Будимирци имало 618 жители, од кои 500 Македонци, 110 Власи и 8 Роми. Според секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) од 1905 година, во Будимирци имало 480 Македонци, патријаршисти.
Селото е зафатено со значителна депопулација и деаграризација, бидејќи од него се иселило грото од населението. Така, во 1961 година селото броело 521 жител, а во 1994 година бројот се намалил само на 42 жители, македонско население.
Според пописот од 2002 година, во селото Будимирци живееле 30 жители, сите Македонци.
Во 2008 година, според неофицијални податоци, селото имало 28 жители.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2 жители, сите Македонци.
Иселеништво
Најголем дел од населението се иселило во градовите Битола, Скопје и Прилеп, како и во прекуокеанските земји и Европа. Бројот на иселеници од селото изнесува над 500 лица.
Самоуправа и политика
Во век, Будимирци било село во Мариовската нахија, во Прилепската каза на Отоманското Царство.
Селото влегува во рамките на Општина Новаци, која била проширена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996 до 2004 година, селото било дел од некогашната Општина Старавина.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото било сместено во големата општина Битола.
Во периодот од 1955 до 1965 година, селото влегувало во рамките на тогашната општина Мариово.
Во периодот 1950-1955, селото било дел на тогашната Општина Старавина, во која покрај селото Будимирци, се наоѓале и селата Градешница, Груништа, Зовиќ и Старавина.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 0177 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на објект на општината. Во ова избирачко место е опфатено и селото Груништа.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 17 гласачи. На локалните избори во 2021 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 16 гласачи.
Властимир Перичиќ
Властимир Перичиќ (7 декември 1927 - 1 март 2000 година) бил српски композитор и еден од најважните теоретичари на српската музика, истакнат музиколог и автор на исклучително вредни универзитетски учебници и дописен член на Српската академија на науките и уметностите.
Биографија
Властимир Перичиќ е роден во Вршац на 7 декември 1927 година татко Јурај и мајка Јелица, моминско Николајевиќ.
Основно училиште учел во Земун 1934-1938 година, гимназија во Земун 1938-1941 година и во Белград 1941-1946 година. Во 1941 година се запишал на Средното музичко училиште на Музичката академија во Белград, а во 1945 година на Музичката академија; дипломирал на Катедрата за композиција на Музичката академија во Белград (во класата на проф. Станојло Рајичиќ) во 1951 година.
Во периодот 1945-1947 година работел како практикант во Природонаучниот музеј во Белград, 1948-1951 година како вонреден наставник по солфеж и основна музичка теорија во музичкото училиште Јосиф Маринковиќ во Белград, 1951—1955 година како професор по теоретски предмети на Средното музичко училиште при Музичката академија (денес Музичко училиште Јосип Славенски ). Учебната 1955-1956 година ја поминал на обука на Академијата за музика и драмски уметности во Виена (во класата по композиција на проф. Алфред Ул. Во текот на летото 1956 година посетувал курсеви за современа музика во Дармштат (КП Германија).
Во 1955 година бил избран на Академијата за музика (сега Универзитет за уметности во Белград „Факултет за музичка уметност“) во Белград за асистент на Катедрата за композиција, 1961 година за доцент на Катедрата за теорија на музиката, 1965 година за вонреден професор, 1988 година за редовен професор. Предавал од 1967 до 1971 година и на Катедрата за настава од прв степен во Ниш. Предавал различни теоретски предмети (хармонија, харман анализа, контрапункт, музички форми, анализа на музичко дело, тонски слог, познавање на инструменти и др.), а од 1971 година првенствено предавал историја на југословенската музика на Катедрата за музикологија.
Бил ментор на 51 кандидат по теоретски предмети и 27 од историјата на југословенската музика, како и на 6 магистранти. Се пензионирал како редовен професор на Факултетот за музичка уметност во Белград во 1993 година.
Музичката академија на Универзитетот во Источно Сараево го отворил вториот дел од наследството на Властимир Перичиќ.
Признанија и награди
Властимир Перичиќ бил добитник на повеќе награди и признанија. Еве само неколку:
Попис на дела
Релативно малото дело на Перичиќ како композитор е еден од важните придонеси за неокласичниот стил во Србија. 20. Паскал за виолончело и пијано, 1955 година, 9'
Часовен агол
Часовен агол — во астрономијата и небесната навигација е една од координатите кои се користат кај екваторскиот координатен систем за да се одреди насоката на точка на небесната сфера. Часовниот агол на една точка е аголот меѓу две рамнини: во една од нив се содржани Земјена оска и зенит ( меридијанска рамнина), додека пак во другата се содржани Земјена оска и одредена точка (часовен круг кој минува низ таа точка).
Аголот може да се изрази како спротивна насока (негативна) од исток на меридијанска рамнина и во насока на од запад (позитивна) на меридијанската рамнина, или позитивно од запад од 0° до 360°. Аголот може да се мери во степени или во време со 24ч ко се еднакви на 360°.
Во астрономијата, часовниот агол се дефинира како аголно растојание на небесната сфера мерена западно по должина на небесниот екватор за меридијанот до часовниот круг кој минува низ точката t. Може да се мери како времеили вртежи во зависност од намената. Во небесната навигација, погодно е да се мери во степени западно по нултиот меридијан, локалниот меридијан или првата точка од Овен.
Часовниот агол е во пар со деклинацијата за целосно да се одреди насоката на точката на небесната сфера во екваторскиот координатен систем.
Во однос на ректасцензијата
Локалниот часовен агол (LHA) на тело на небото кое го гледа набљудувач е:
каде LHA тело е месниот часовен агол за телото, LST е локалното ѕвездено време, е ректасцензијата на телото, GST е свездено време во Гринич и  е должина на набљудувачот (западно позитивно од нултиот меридијан). Овие агли можат да се изразат преку време (24 часа во круг) или во степени (360 степени во круг)—едно или друго, но не и двете истовремено.
Негативните часовни агли го посочуваат времето потребно за следниот премин преку меридијанот, часовен агол со вредност нула означува дека телото е на меридијанот.
Сончев часовен агол
Набљудувајќи го Сонцето од Земјата, 'сончевиот часовен агол е изразување на времето преку аголна мерка, најчесто степени, од сончевото пладне. При сончевото пладне часовниот агол е 0,000 степени, времето пред пладнето се изразува со негативни степени, додека по пладнето се означува со позитивни вредности во степени. На пример во 10:30 часот локално привидно време часовниот агол е -22,5° (15° за еден час 1,5 часа пред пладне).
косинусот на часовниот агол (cos(h)) се користи за да се пресмета сончевиот зенитен агол. При сончевото пладне, h = 0,000 па вредноста на cos(h)=1, а пред и по сончевото пладне cos(± h) е еднаков на истата вредност за утро (негативен часовен агол) или попладне (позитивен часовен агол), т.е. Сонцето е на иста висина на небото во 11:00 часот и 13:00 часот по сончево времеитн.
Ѕвезден часовен агол
Ѕвездениот часовен агол на тело на небесната сфера е аголното растојание западно од верналова рамноденица кое се мери во степени. SHA-ѕвездениот часовен агол на ѕвездата се менува споро, и SHA на планетата не се менува достатно брзо, па SHA е погоден начин за да се прибележат нивните местоположби во алманасите. SHA често се користи за небесна навигација и навигациона астрономија.
1713 во книжевноста
1713 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Јован Бабунски
Јован Стојков (иќ) попознат како Јован Бабунски (Мартолци, 1878 — Велес, 1920) — србомански четнички војвода и борец против македонското национално ослободување. Прекарот Бабунски го добил по местата во коишто делувал: планината Бабуна (особено селото Богомила) и реката Бабуна.
Образование
Јован Стојков (иќ) е роден во велешкото село Мартолци во 1878 година. Основното образование го завршува во град Велес. По завршување на четирилетката, емигрира со семејството во Србија, во градот Белград, каде што една година учи гимназија, а потоа се префрла во богословско-учителско училиште наменето за Срби од Турција. Потоа образованието го продолжува во градот Валево, каде што завршува нижа гимназија, па учителска школа во Ниш.
По завршувањето на учителската школа, преку српската националистичка организација “Свети Сава“ е испратен како учител во Тетово.
Српски војвода
Како агент на српската пропаганда во Тетово, а подоцна во градот Велес, Бабунски ги поттикнувал граѓаните да вршат клевети и предавства над активистите на ВМОРО пред турските власти. Заради едно такво предавство извршено од страна на брат му, Ѓорѓи Сугарев го ликвидира брат му, а после и татко му. После оваа казна на организацијата, Бабунски станал војвода на србоманска чета, и дејствувал во Поречието и Велешко.
Соработувајќи со турските власти, Бабунски успеал да создаде многу силна србоманска мрежа во областите во коишто е активен. Најблиски соработници му се Глигор Соколов (иќ) и Јован Долгач.
Води серија битки против четите на Иван Алабакот, Блаже Биринчето, Стефан Димитров, Панчо Константинов и Ѓорѓи Сугарев.
Кога во Турција бил извршен преврат во 1908 од страна на Младотурците, кои донеле Устав и општ мир, Бабунски прекинал со четништвото на определено време. Но, откако извршува убиство на еден член на ВМОРО, Бабунски пак станува нелегален и успева да пребегне во Србија, од каде што во 1912 на чело на српската војска составена од елитни четници ја поминал балканската војна од Куманово до Битола.
Името на Јован Бабунски е сврзано со задушувањето на македонското Тиквешко востание, кога заедно со својата србоманска чета, и со војници од редовната српска армија на најѕверски начин прави масакар на невиното население во Тиквешијата.
Исто така се истакнува и во борбите на Солунскиот фронт во Првата светска војна, за што добил највисоки српски и француски воени одликувања. Умрел во 1920 година во Велес.
Одликувања
Носител е на повеќе српски и француски одликувања. Исто така, помеѓу двете Светски Војни, во негова чест бил подигнат споменик во Велес. Бабунски е опеан и во епот „Спремте се, спремте четници!“.
Аспасија
Аспасија (Aspasia; Ἀσπασία; околу 470 пр.н.е. во Милет; † 400 пр.н.е. во Атина) — влијателен имигрант во Атина која била придружник на државникот Перикле.
Животопис
Аспасија и Перикле имале син со име Перикле Младиот, но сите детали за нивниот брачен статус не се познати. Според Плутарх, нејзината куќа станала интелектуален центар во Атина, привлекувајќи ги најистакнатите писатели и мислители, вклучувајќи го и филозофот Сократ. Исто така, се сугерира дека учењата на Аспасија влијаеле врз Сократ. Така, од неа Сократ ја изучувал поезијата, Платон философијата, а Перикле говорништвото. Аспасија била спомената во пишувањето на филозофите Платон, Аристофан, Ксенофонт и други автори од тоа време. Иако таа го поминала поголемиот дел од својот живот во Грција, само неколку детали од нејзиниот живот се целосно познати. Улогата на Аспасија во историјата обезбедува клучен увид за разбирањето на жените на Стара Грција. Многу малку се знае за жените од нејзиниот временски период. Всушност, еден научник изјавил дека, да се поставуваат прашања за Аспасија, е да се поставуваат прашања за половина од човештвото.
Ана Стижинска
Ана Стижинска (родена на 15 април 1954 година во Јароцин) е полски климатолог, географ, научник за земја и вонреден професор на морскиот универзитет Гдиња и на Технолошкиот универзитет во Гдањск.
Живот
Стижинска студирала географија на универзитетот „Адам Мицкиевич“ во Познањ. Во 1977 година, таа била вработена во Одделот за навигација на поморскиот универзитет Гдиња. Работела како научна и техничка вработена, во 1980 година станала виш асистент, а подоцна и доцент.
Од 2007 година станала вонреден професор на поморскиот универзитет Гдиња. Во 2007 година, таа била назначена за шеф на Одделот за метеорологија и наутичка океанографија и за член на Советот на факултетот. Во 2008 година, таа станала член на Сенатот на универзитетот. Во 80-тите и 90-тите години, таа исто така предавала на Административниот оддел на поморскиот универзитет во Гдиња.
Во 2006 година, таа дипломирала со делото „Причини и механизми на современото (1982-2002) затоплување на Атлантскиот Арктик“ („Przyczyny i mechanizmy współczesnego (1982-2002) ocieplenia atlantyckiej Arktyki“), од Универзитетот во Познањ.
Млинско
Млинско (словенечки: Mlinsko) — населба во Општина Кобарид во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Св. Никола (Крани)
'''Св. Никола''' — археолошко наоѓалиште во преспанското село Крани. Претставува црква и некропола од средниот век. Се наоѓа на 1 км јужно од селото, каде околу црквата „Св. Никола“, која била изградена врз темели од постара црква, се наоѓаат гробови градени од камени плочи.
Црква „Св. Петка“ - Тајмиште
Света Петка — црква во кичевското село Тајмиште. Се наоѓа веднаш покрај регионалниот пат Кичево - Гостивар. Црквата е градена на постари темели, но сегашниот објект е изграден во 1975/76 година, кога е изработен и фрескоживописот од страна на зографот Кузман Фрчкоски. Осветена е една година пред тоа, во 1974 година. Црквата се наоѓа во Четвртата кичевска парохија.
Жена под влијание
Жена под влијание (англиски: Woman under the influence) - американски филм од 1974 година, во режија на Џон Касаветес, кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги толкуваат: Џина Роулендс, Питер Фалк, Фред Дрејпер, Лејди Роулендс, Кетрин Касаветес, Метју Касел, итн. Филмот постигнал голем успех кај филмската критика: имал две номинации за „Оскар“, освоил еден „Златен глобус“ и бил номиниран уште во три други категории, а во 1990 година бил сочуван во Националниот филмски регистер на САД.
Синопсис
Мејбл (ја игра Џина Роулендс) е домаќинка која страда од психички нарушувања поради што се однесува многу чудно. Нејзиниот сопруг Ник (го игра Фалк) ја сака и се обидува да биде трпелив кон неа. Меѓутоа, еден ден, Мејбл организира мала забава на која ги кани децата на соседот. На забавата, таа се однесува многу чудно, а кога се враќа дома, Ник избувнува и одлучува да ја испрати Мејбл на лекување. Оставен сам со децата, Ник се покажува како неспособен родител и не може да се снајде во таа улога. По шест месеци, таа доаѓа дома. За таа прилика, Ник организира забава, но во последен миг ги брка гостите, така што Мејбл ја предечуваат само најблиските. Меѓутоа, Мејбл не е психички подготвена за средбата со најблиските така што дочекот минува во мачна атмосфера. Кога Мејбл се повредува, Ник ги праќа децата на спиење, а потоа тој и Мејбл ја средуваат масата.
Алдаир
Алдаир Насименто дос Сантос (роден во Иљеус, Бразил на 30 ноември 1965) познат само како Алдаир — поранешен бразилски фудбалер, играч од одбраната.
Алдаир бил и репрезентативец на Бразил во периодот 1989-2000, а најголемиот успех со репрезентацијата го забележал на Светското првенство 1994 во САД кога станал светски првак.
Клупска кариера
Алдаир ја започнал својата кариера во Фламенго во 1985 година, а веќе во следната година дебитирал за клубот и го освоил бразилското првенство.
Во 1989 тој како и многу други бразилци заминал во Европа, каде прв клуб со кој потпишал договор била Бенфика, со која триумфирал во Суперкупот на Португалија. Во единствената сезона помината во португалскиот клуб, Алдаир играл и финале на Европскиот куп на шампиони во мај 1990 против Милан; натпреварот се одиграл на Пратер стадионот во Виена, а неговиот клуб загубил со 1-0.
Најголемите успеси во својата клупска кариера Алдаир ги остварил со трансферот во екипата на Рома во 1990 година. Тој одиграл преку 400 натпревари во сите натпреварувања за клубот и ги освоил сите домашни натпреварувања во една од најсилните лиги во тој период: Купот на Италија во сезоната 1990-1991, Серија А во сезоната 2000-2001 (што била прва титула за клубот по 18 години) и Суперкупот на Италија во летото 2001 со победата над Фјорентина. По заминувањето на Алдаир од клубот неговиот дрес со број 6 бил повлечен од употреба како знак на благодарност за тоа што го сторил за нив. Сепак во 2013 година, дресот се вратил во употреба кога холанѓанецот Кевин Стротман избрал да го носи на својот грб меѓутоа со претходно одобрување на Алдаир.
Алдаир исто така бил и капитен на Рома, а подоцна неговата лента ја преземала уште една легенда на клубот Франческо Тоти.
По заминувањето од Рим, Алдаир поминал една сезона (2003-2004) во Џенова, во Серија Б. Во 2005 година тој се вратил назад во Бразил каде заиграл за нисколигашот Рио Бранко. Алдаир одиграл само два натпревари, но неговото присуство и искуството кое тој го имал било од огромно значење за Рио Бранко кој го освоил првенството.
Тој ја завршил кариерата во Рио Бранко кон крајот на 2005 година, меѓутоа поранешниот соиграч и добар пријател на Алдаир, Масимо Агостини, го наговорил да му се врати на фудбалот потпишувајќи за екипата на СС Мурата од Сан Марино, пред нивните натпревари од квалификациите за Лигата на шампионите. Освен во квалификациите настапувал за клубот и во првенствени натпревари сè до крајот на сезоната 2007-2008 кога решил конечно да се пензионира.
1712 во книжевноста
1712 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Алдаир
Репрезентативна кариера
Алдаир станал член на репрезентацијата на Бразил во 1989, година во која кариоките го освоиле четвртиот наслов на Копа Америка. Како член на репрезентацијата Алдаир настапил на три светски првенства (Италија 1990, САД 1994 и Франција 1998), а наголемиот успех во кариерата го остварил на првенството во САД 1994 кога станал светски првак. На следниот мундијал во Франција 1998, Алдаир и неговите сонародници играле во големото финале, но таму биле убедливо поразени од домаќинот со 3-0.
Меѓу останатите успеси на Алдаир на репрезентативно ниво се олимписката бронза на ЛОИ во Атланта 1996, уште еден успех на Копа Америка во 1997 и насловот на Купот на конфедерациите истата година.
Алдаир одиграл вкупно 81 натпревар за Бразил и постигнал 3 гола.
Вардар (1932 – 1936)
Во редакцијата бил и Јован Костиќ кој уредил неколку броја. Во почетокот излегувал како седмичник, потоа двапати, а при крајот, пред да згасне во 1936 излегувал трипати неделно. Иако е најавено дека во весникот „ќе се чуе зборот на најситните луѓе на Југот“, Редакцијата застанала на платформата на општите принципи на југословенската идеологија прокламирана со Шестојануарската диктатура.
Босна (река)
Реката Босна е третата најголема река во Босна и Херцеговина и се смета за една од главните реки во државата, заедно со Неретва, Врбас, Сава, Уна и Дрина. Реката Босна има должина од 271 км. За време на Римското Царство реката се нарекувала Bosona.
1711 во книжевноста
1711 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Понцијаниево отворање
Понцијаниево отворање — шаховско отворање кое настанува со потезите:
Ова е едно од најстарите отворања, за кое се дискутирало дури во 1497. Исто така било застапено и од Хауард Стонтон, кој се смета дека бил најдобриот светски шахист од 1843 до 1851, во Шахистска тетратка (1847). По неколку декади, било наречено „Стонтоново отворање“ или „Англико отворање со коњ“. Денес, ова отворање е познато по Доменико Лоренцо Понцијани, чијшто најголем придонес за отворањето бил воведот, во 1769, контрагамбитот 3...f5?!.
Отворањето денес е инфериорно во однос на Шпанската и Италијанска партија, и денес многу ретко се игра. Главни одговори на црниот се: 3...Sf6, што води до мирна игра, и 3...d5, што води до остра игра. Потегот 3...f5!? обично се смета за несвојствен и е неуспешно одигран во велемајсторската парија Хикару Накамура-Хулио Бекера-Риверо,СШампионат на САД, 2007.
Отворање на градска кафеана во Битола
Отворање на градска кафеана во Битола е филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1912 година во времетраење од 2 минути. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, во црно бела техника и 35мм филм.
Кратка содржина
Целиот материјал за двоминутниот филм Отворање на градска кафеана во Битола е снимен со статична камера од еден агол и безмалку во една секвенца.
Во текот на целото време се прикажува снимка на надворешни скалила по кои слегуваат гости на кафеаната. Најпрвин по нив оди група жени со деца. Потоа следуваат група српски офицери, господа со полуцилиндри, свештено лице, маж со фес и, на крајот, двајца српски офицери. Во кадар постојано се и двајца убаво облечени мажи, кои ги пречекуваат (или испраќаат) гостите. Едниот од нив е горе на скалата, а другиот долу, во нејзиното подножје. Првиот слегува по доаѓањето на последниот гостин.
Енипејска Клисура
Енипејска Клисура (Φαράγγι Ενιπέα) — клисура во Катеринско, Егејска Македонија. Сместена е во Источен Олимп, близу гратчето Литохоро.
Клисурата е се наоѓа на реката Енипеј. Стеснувањето почнува од Литохоро во месноста Мили, точно во подножјето на Олимп, на надморска височина 320 м. Завршува кај планинарскиот дом „Прионија“ на надморска висина од 1.100 м. Должината на патеката изнесува 9 км. Знаменитости во клисурата се манастирот „Св. Дионисиј“ и Енипејскиот Водопад, сместен малку над планинарскиот дом. Клисурата е пресечена од европската патека на долги растојанија Е4.
Сончева маса
Сончевата маса, , е стандардна единица мерка за маса во астрономијата, со која се изразуваат масите на другите ѕвезди и галаксии. Еднаква е на масата на Сонцето, околу 2 нонилиона килограми или околу 332.950 пати повеќе од масата на Земјата (1.048 пати масата на Јупитер).
Сончевата маса може да се утврди преку должината на годината, растојанието од Земјата до Сонцето (астрономската единица) (ае), и гравитациската константа (G) вака:
Вредноста на гравитациската константа е изведена од мерењата на англискиот научник Хенри Кевендиш кој во 1798 ја добил користејќи се со вртежна рамнотежа. Кевендишовата вредност се разликува за само 1% од денешната. Дневната паралакса на Сонцето е прецизно измерена со набљдувањето на премините на Венера во 1761 и 1769 г, кога е востановена вредноста 9″ (денешната е 8,794148″). Кога е позната дневната паралакса, оддалеченоста на Сонцето може да се изведе од геометријата на Земјата.
Првиот што ја проценил масата на Сонцето е англискиот научник Исак Њутн. Во неговото дело „Математички начела на природознанието“ (Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica), Њутн проценува дека соодносот на Земјината и Сончевата маса изнесува околу 1/28.700. Подоцна увидел дека овој резултат го добил поради погрешна вредност на сончевата паралакса, со која се утврдува оддалеченоста на Сонцето (1 ае). Откако се навратил на проблемот, во третото издание на „Начела“ Њутн востановува дека соодносот всушност изнесува 1/169,282. Постојната вредност на сончевата паралакса е уште помала, со масен сооднос од 1/332.946.
Масата на Сонцето се менува бавно во однос на неговиот животен век. Губитокот на масата се должи на два подеднакво важни процеса. Првиот е претворањето на водородот од Сончевото јадро во [хелиум] по пат на јадрено соединување (поточно пп-верига). Вака масата се претвора во енергија, согласно на законитоста за еднаквоста на масата и енергијата. По некое време Сонцето ја израчува сета енергија. Вториот процес е сончевиот ветер, што е појава при која Сонцето исфрла (претежно) протони и електрони во подалечната вселена.
Сродни единици
Една Сончева маса M☉ може да се изрази и во следниве единици:
При изучување на општиот релативитет, масата честопати се изразува во единици за должина или време.
Богдан Белеслин
Богдан Белеслин (Сента, 4 август 1935 - Белград, 2001) бил професор на Медицинскиот факултет во Белград и еден од водечките невронаучници во Србија и поранешна СФРЈ. Бил претседател на Југословенското друштво за биофизика. Неговиот најголем научен придонес е воведувањето на техниката на внатреклеточни микроелектроди во Србија.
Биографија
Богдан Белеслин дипломирал на Медицинскиот факултет во Белград на 18 септември 1959 година. За време на студиите една година бил демонстратор на Институтот за физика, а две години на Фармаколошкиот институт. Како студент ја добил првата награда за делото „Влијание на одредени инхибитори на амино оксидаза врз васкуларните ефекти на 5-хидрокситриптаминот“, што го презентирал на Конгресот на студенти по медицина во 1959 година.
Назначен е за доктор приправник на Институтот за патолошка физиологија на 15 октомври 1960 година. За асистент бил избран во 1961 година, а реизбран во 1965, 1968 и 1971 година. За доцент е избран во 1971 година, а реизбран во 1976 година. Истата година е избран за вонреден професор и реизбран во 1982 година.
Бил истакнат електрофизиолог и невролог и повеќегодишен директор на Институтот. Тој е еден од основачите на Југословенското друштво за биофизика.
Стручно-научна работа
За време на неговата работа како асистент, д-р Богдан Белеслин, во 1963 година присуствувал на семинар по електрофизиологија во Белград, предводен од професорот Александар Мауро од Универзитетот Рокфелер. Поминал еден месец во лабораторијата на професорот Фелдберг во Националниот институт за медицински истражувања во Лондон. Од октомври 1964 до мај 1966 г. на катедрата на професор д-р Хари Грундфест на Универзитетот Колумбија во Њујорк, каде што работел на проблемот на стимулација со наметнат напон и на проблемот на меѓуклеточната комуникација. Работел во морската биохемиска лабораторија во Вудшол, САД, еден месец во 1968 и 1981 година.
Својот магистерски труд под наслов „Студија на спонтани испуштања на потенцијалот на шила на Reциус од ганглиски клетки на кај пијавици со помош на микроелектроди “ го одбранил на 28 април 1969 година. Докторската дисертација со наслов „ Електротонично пренесување помеѓу ганглијанските клетки на пијавица во различни јонски услови“ ја одбранил на 23 јануари 1976 година.
Богдан Белеслин е автор на голем број научноистражувачки трудови, книги и монографии објавени во земјата и странство.
Кутијна желка
Кутијна желка е заедничко име за повеќе видови на желки. Може да се однесува на тие од родот Cuora или Pyxidea, кои се азиски кутии желки, или почесто на видовите од родот Terrapene, северноамериканските кутии желки. Тие во голема мера се одликуваат со тоа што имаат оклоп во облик на купола, која е обвиткана на дното, дозволувајќи му на животното да го затвори цврсто својот оклоп за да избега од предаторите. Двата рода многу се разликуваат по нивното живеалиште, однесување и изглед. Според ова тие не спаѓаат во истата фамилија. Желките со кутии станале многу популарни домашни миленици, нивните потреби во заробеништво се сложени и фаќањето желки може да има сериозни штетни ефекти врз нивниот род.
Кутијната желка прилично живее над дваесет години, но има случаи на животен век кои надминуваат 40 до 50 години најмногу. Има и ретки непроверени случаи на кутијна желка кои живеат сто и повеќе години.
Исхрана
Кутијските желки се сештојади. Нивните орелски очи и острото сетило за мирис им помагаат да најдат храна од видот на полжави, инсекти, бобинки, габи, голтки, црви, цвеќиња, риби, жаби, саламандри, разни глодари, змии, птици и јајца. Во првите пет до шест години од нивниот животот тие се првенствено месојади. Возрасните кутијни желки најчесто се тревопасни животни, но не се хранат со лиснато зеленило. Познато е дека кутијските желки се хранат со мртви животни пронајдени на патиштата, жртви на удар од автомобил или друго возило. На младите желки им треба повеќе белковини и се љубители на месојадна исхрана, на која, како што растат, вградуваат сè повеќе и повеќе растенија.
Истражување
Во една студија спроведена од колеџот Дејвидсон открила, меѓу други работи, дека желка-кутија може да испушта звуци со вилиците кои надминуваат 75 dB. Овој звук може да се користи за да ги исплаши предаторите, па дури и како некој вид повик за парење.
Парење
Иако се чини дека повеќето парови на Терапен каролина се случуваат во средби-еден на еден, има случаи кога двајца мажјаци ќе се натпреваруваат за пристап до иста женка. Овие средби, кои речиси никогаш не претставуваат смртна борба, се состојат од удирање со глава, туркање и можеби обиди да се преврти другиот. Се претпоставува дека на крајот еден од мажјаците се исцрпува и се повлекува од теренот, додека другиот добива пристап до женката.
Зачувување
Азиските кутии желки се во сериозна опасност од истребување во нивното живеалиште, бидејќи тие се дел од базата на храна во многу азиски земји, како што е Кина, каде што се заробени овие желки за локалните пазари за храна и покрај фармите за размножување во заробеништво. Северноамериканските желки, пак, се загрозени од уништување на живеалиштата. Шумите претворени во обработливо земјиште значително го намалиле бројот на желки во многу држави. Останатите земјишта честопати се фрагментирани со автопати и урбани проекти, уништувајќи го живеалиштето на животните. Во обид да се вкрстат вештачките додатоци од страна на луѓето, желките често се убиваат од автомобили, животни и други опасности.
Друг сериозен третман на овие животни во Северна Америка е ловот и продажбата на желки од дивината. 3-годишно истражување спроведено во Тексас докажало дека повеќе од 7000 желки-кутии биле земени од дивината за комерцијална трговија. Слична студија во Луизијана покажала дека во период од 41 месец, околу 30.000 кутии желки биле земени од дивината за препродажба. Откако ќе се заробат, желките често се чуваат во лоши услови, во кои повеќе од половина умираат. Оние кои живеат доволно долго за да бидат продадени обично страдаат од состојби како што се неухранетост, дехидрација и инфекција.
Индијана и многу други држави создале строги закони против собирањето на желки од дивината. Во многу држави е против законот да се чуваат без посебна дозвола. Собирањето на желки од дивината може да предизвика неповратна штета на популацијата, бидејќи овие желки имаат ниска репродуктивна стапка, бидејќи им треба долго време да најдат партнер.
Повеќето здруженија за желки и морски желки не препорачуваат употреба на желки како домашни миленици за малите деца и покрај нивната популарност. Кутијните желки лесно се под стрес ако се допирани прекумерно и бараат поголема грижа од обично. Кутијните желки може лесно да бидат повредени од кучиња и мачки, па затоа мора да се води посебна грижа за да се заштитат од домашни миленици и од соседните животни. На желките во кутија им е потребна затворена локација на отворено, постојано изложување на сонце и разновидна исхрана. Без ова, растот на желката може да биде заостанат и нејзиниот имунолошки систем да биде доведен во состојба да слабее.
Пронаоѓањето на желки во дивината и земањето како домашни миленици, дури и на краток период, може да има штетни ефекти. Кутијните желки сакаат да останат во областа каде што се извеле(родиле). Ако некој е преместен на половина од нејзината територија, можеби нема да го пронајде патот назад, но може да помине години во потрага по него. Ова го изложува животното на опасност и исто така го нарушува циклусот на размножување. Иако кутиските желки се многу популарни како домашни миленици, важно е тие да бидат зачувани во убава природна средина. Треба да се чуваат во посеверна област каде што ќе можат да преживеат најдобро во еколошки и физиолошки фактор за да не го оштетат нивниот начин на живеење.
Навод
<references group="" responsive="1">
Чифлик (Опила)
Чифлик или Бабунци — археолошко наоѓалиште во кривопаланечкото село Опила. Наоѓалиштето претставува средновековна црква и некропола.
Опис
Во маалото Бабунци, на десниот брег на Крива Река и во непосредната близина на наоѓалиштето градиште, при орањето на нивите и изградбата на куќите и други помошни објекти се откриени гробови од градени плочи, со богати наоди. Во 1984/85 и 1987 година Музејот на Македонија извршил заштитни археолошки ископувања со кој се откриени и истражени 57 гроба. Повеќето од гробовите се од типот циста, неколку со слободно вкопување и неколку од тегули - тип „на две води“. Гробните прилози ги сочинуваат: белезици, токи, обетки, прстени, алки и др. изработени од бронза, железо и сребро, како и неколку керамички садови. Во 1995 година, поради загрозеност поради поставувањето на трасата на железничката пруга Куманово — Деве Баир, Републичкиот завод за заштита на спомениците на културата извришил заштитни ископувања. Откриени биле нови 466 гроба, со приближно исти гробни конструкции, но со различна временска припадност. Кај средновековните гробови од X до XI век е карактеристично тоа што имаат обележување со врежан крст. Што се однесува до гробните прилози во гробовите од железното време (VIII до VII век п.н.е), најдени се керамички садови, белезици и висулници во облик на латинската буква v; во гробовите во втората половина на VI век: обетки, прстени, фибули, токи, појасни гарнитури, крстови, оружје и монети; во средновековните гробови: обетки, прстени украсувани со филигран, ѓердани, белезици и друг накит. Од сите овие ископувања, и од самата обзервација на просторот, сосема е сигурно дека се работи за голема некропола (повеќе од 1000 гробови), со широк временски распон на погребување. Наодите се чуваат во Музејот на Македонија во Скопје.
Необјаснето отстапување
Необјаснето отстапување
На дијаграмот на растурање земена е произволна емпириска вредност за yi од примерокот која одговара на вредноста на независната променлива         xi.Од дијаграмот мошне јасно се гледа дека отстапувањата помеѓу пооделните вредности претставуваат вкупно отстапување (yi- ȳ).
Наспрoти тоа, делот на отстапувањата (y’i - -у) е објаснет со регресионата врска помеѓу Х и У и се нарекува објаснето отстапување. Според тоа вкупното отстапување на зависната променлива У може да го толкуваме како збир на објаснето и необјаснетото отстапување.
(yi - ȳ)вкупно отстапување = (y'i - ȳ)објаснето отстапување +  (yi - y'i)необјаснето отстапување
Оваа еднаквост ќе продолжи да важи и кога двете страни ги оквадратиме и ги сумираме за сите вредности во примерокот. Бидејќи сега се опфатени сите вредности на зависната променлива во примерокот, можеме да кажеме дека вкупниот варијабилитет или вкупната сума на квадратите (SKV) е еднаква на збирот на објаснетиот варијабилитет или објаснета сума на квадратите (SKO) и необјаснетиот варијабилитет или необјеснета сума на квадратите (SKN) и тоа:
Σ(yi-ȳ)^2 = Σ(y'i-ȳ)^2+ Σ(y-y'i)^2
Џуџе
Во германската митологија џуџе е суштество кое живее на планини и во земја, и се асоцира со мудрост, ковачки занает, рударство и занаетчиство. Тоа е ниско, стројно, крупно и силно човеколико суштество во нордиската митологија, како и други германски митологии, сказни, научна фантастика а исто така се застапени и во видеоигрите.
Необјаснето отстапување
Необјаснето отстапување
На тој начин вкупниот варијабилитет или вкупната сума на квадратите сме ја разложиле на два дела. Објаснетата сума на квадрати честопати се нарекува и регресиона сума на квадрати, а необјаснетата сума на квадрати уште се нарекува и резидуална или сума на квадратите на грешка. Наведената еднаквост има мошне големо значење во статистичкото истражување на појавите. Врз основа на неа се доаѓа до мерката на претставителноста на регресионата линија, бидејќи стандардната грешка на регресијата се заснова на вредноста на SKN, а коефициентот на детерминација на споредба на големината на SKO во однос на SKV.
Џуџе
Во митологијата, џуџињата многу личат на луѓето, но претпочитаат да живеат под земја или во планинските области. Во литературата и видеоигрите, на џуџињата им се препишуваат способноста да гледаат во мрак и други видови приспособувања за да живеат под земја. Тука тие го собираат богатството составено од злато, сребро и скапоцени камења, и го поминуваат нивното време во ковање на скапоцено оружје и оклоп. Тие се познати рудари и ковачи, но исто така се вешти и во било кој друг занает. Обично се пониски од луѓето, стројни и крупни и многу влакнести со големи бради. Иако бавно трчаат и не се вешти јавачи, се вели дека џуџињата се одлични воини и бранители на своите упоришта. Некои митови и видеоигри, исто така им ја препишуваат на џуџињата способноста на создаваат магични предмети. Во нордиската митологија, на пример, џуџињата ковачи создале некои од најголемите и најмоќните предмети, вклучувајќи го и магичниот синџир со кој го оковале волкот Фенрир.
Необичниот случај на Бенџамин Батон
Необичниот случај на Бенџамин Батон (The Curious Case of Benjamin Button) е американски драма– филм на Дејвид Финчер од 2008 год. Филмот е адаптација на краткиот истоимен роман од 1921 година, напишан од Францис Скот Фрицегералд. Режисер на филмот е Дејвид Финчер, додека пак во главните улоги се појавуваат Бред Пит, Кејт Бланшет и Тилда Свинтон.
Синопсис
2005 година, возрастната Дејзи (Кејт Бланшет), која е на својата смртна постела во болницата во Њу Орлеанс, ја моли ќерка си (Џулија Ормонд) да започне да го чита дневникот, полн со слики и поштенски мартки, напишан од Бенџамин Батон (Бред Пит). Приказната преминува кон неговата гледна точка. На 11 ноември 1918, денот во кој официјално завршува Првата светска војна, се раѓа момче со физички способности на 86-годишен човек. Мајката умира при раѓањето, а таткото Томас Батон (Џејсон Флеминг), сопственик на фабрика за копчиња, го зема детето и го остава пред вратата на старечки дом. Некое време после тоа, детето е пронајдено од Куини и нејзиниот пријател Тизи, кои работат во домот. Тие решаваат да го изгледат и покрај неговиот физички изглед. Куини му дава име, Бенџамин. Со текот на времето тој се помладува. За време на 30те, кога тој сѐ уште изгледа како стар човек, Беџамин ја запознава Дејзи Фулер, чија баба е згрижена во домот. Двајцата се спријателуваат. Неколку години подоцна тој започнува да работи како кораб-влекач и се среќава со својот татко, кој всушност не му ја открива самоличноста. Бенџамин го напушта Њу Орлеанс поради тоа што се вработува на бродот, обиколувајќи го Атлантскиот Океан. Дејзи го моли да и праќа и пишува писма и картички од сите места кои ги посетува. Тој и екипажот на бродот и поминуваат неколку држави, кога најнакрај застануваат во Русија. Таму Бенџамин се вљубува во англичанката Елизабет Абот (Тилда Свинтон), чии сопруг е британски дипломат и шпион. После кратката врска на двајцата – таа ја напушта Русија после јапонското напаѓање над Перл Харбор на 8 декември 1941 година. Бенџамин и екипажот на бродот му се вклучени во составот на американската флота, и со време на мисијата успеваат да ја уништат германската подморница. Капитенот и останатите морнари загинуваат, а Бенџамин е единствениот преживеан. После откако е спасен од американскиот воен кораб, тој гледа колибри кои поминуваат покрај него. После крајот на војната тој се враќа во САД и неколку пату се среќава и разделува со Дејзи. Двајцата се вљубуваат, кога возраста почнува да им доближува и во почетокот на 60-те години започнуваат да живеат заедно. Дејзи раѓа ќерка, Керолајн, но Бенџамин продолжува да се помладува, а Дејзи – да остарува. Тој решава, дека не може да биде татко на детето и ги напушта двајцата. Дејзи и Бенџамин се среќаваат повторно во 80те, кога тој е 25 години. После тоа се разделуваат, и тој продолжува да се помладува и станува дете до симптоми на деменција, заборавајќи го минатото. Дејзи оди во старечкиот дом, каде Бенџамин е одгледан, и започнува да се грижи за него. На крај тој заборава да оди и да зборува, и умира како бебе во нејзините раце, во 2003 година. Во 2005 година, додека ураганот Катрина му се приближува на Њу Орлеанс, Дејзи умира. Керолајн гледа низ прозорецот во собата како летаат колибри, симболизирајќи ги духовите на починатите.
66то изданиеЗлатен Глобус
Најдобар драма филм - номиниран
Најдобар главен глумец во драма (Бред Пит) – номиниран
Најдобар режисер во драма (Дејвид Финчер) - номиниран
Најдобар филмски саундтрак (Александре Десплат) - номиниран
Најдобро сценарио (Ерик Рот) - номиниран
81во издание Оскар
Најдобар филм - номиниран
Најдобар глумец во главна улога (Бред Пит) - номиниран
Најдобра глумица во споредна улога (Тараџи П.Хенсон) - номиниран
Најдобар режисер (Дејвид Финчер) - номиниран
Најдобра монтажа - номиниран
Најдобро адаптирано сценарио - номиниран
Најдобра кинематографија - номиниран
Најдобра уметничка режија - ПОБЕДНИК
Најдобра шминка - ПОБЕДНИК
Најдобра оригинална музика - номиниран
Најдобри визуелни ефекти - ПОБЕДНИК
Најдобри миксани звуци - номиниран
Ангола
Ангола, официјално Република Ангола (португалски: República de Angola; конгоански: Repubilika ya Ngola), е земја во јужна Африка и се граничи со Намибија на југ, Демократска Република Конго на север и Замбија на исток. Државата се наоѓа на западниот брег на Атлантскиот Океан. Енклавата Кабинда се граничи со Република Конго и со Демократска Република Конго. Ангола била португалска колонија од XVI век до 1975 година. По осамостојувањето, Ангола била сцена на интензивна граѓанска војна од 1975 до 2002. Оваа земја е втора по големина производител на нафта и дијаманти во Потсахарска Африка, и покрај тоа, животниот век и смртноста на новороденчињата се меѓу најлошите во светот. Според Меѓународниот монетарен фонд, повеќе од 4 милијарди долари во нафтени приходи се исчезнати од Ангола во 2000-тите. Во август 2006 година, бил потпишан мировен договор со фракцијата на FLEC, сепаратистичка герилска група од Кабинда, кој сè уште е активен. Околу 65% од нафтата на Ангола потекнува од тој регион.
Историја
Ангола е држава во југозападниот дел на Африка. Португалија го истражувала регионот и основала населби и градски подрачја. Во 1482 година португалската експедиција на морепловецот Диогу Кана ги открила бреговите на денешна Ангола. Денешната престолнина Луанда била основана од Пауло Диjас де Ноаис во 1576 година. Територија била колонија од 1655 година и Ангола била позната како покраина на Португалија до 1951 година. До средината на XIX век, главната политика на португалците во Ангола главно била насочена кон трговијата со робови. Според некои проценки, во период од 300 години, од земјата биле изнесени повеќе од 5.000.000 робови, главно за намените на Бразил. Кон крајот на XIX век започнале преговори околу оцртувањето на денешните територии на земјата. Овие преговори главно биле водени помеѓу Португалија, Белгија, Германија и Англија. Во текот на 1950 година, во земјата избувнале првите востанија. Како едно од најголемите антипортугалски востанија било онаа од 1961 година, на чие чело застанал Холденом Роберто. Така бил означен почетокот на војната за независност. По војната за независност на Ангола (1961-1974), кој завршил со воен удар во Лисабон, Ангола станала независна од Португалија, и на 11 ноември 1975 година бил склучен договор.
Географија и клима
Со 1.246.620 км2, Ангола е дваесет и трета земја по големина во светот. Таа е слична со големината на Мали и е речиси двојно поголема од големината на американската држава Тексас, или пет пати од областа на Обединетото Кралство. Ангола се граничи со Намибија на југ, Замбија на исток, Демократска Република Конго на североисток и со Атлантски Океан на запад. Ексклавата Кабинда, исто така, се граничи со Република Конго на север. Главниот град на Ангола, Луанда, лежи на атлантскиот брег во северозападниот дел на земјата. Анголската просечната температура на брегот е 16 °C во зима и 21 °C во текот на летото.