cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Национален парк Тонгариро
Флора
Националниот парк Тонгариро е сурова и делумно нестабилна околина. Северно и западно од паркот близу езерото Таупо се простира жолтодрвенесто-широколисна дождовна шума врз површина од 30 км2, и сè до надморска височина од 1000 м. Во оваа шума вирејат дрва од видовите Холова тотара (Podocarpus hallii), кахикатеа (Dacrycarpus dacrydioides), камахи (Weinmannia racemosa), пахаутеа (Libocedrus bidwillii), и многубројни епифитски папрати, орхидеи и габи. Дрвјата пахаутеа виреат и повисоко, до надморска височина од 1530 м, кадешто покриваат 127.3 км2. На оваа височина има и букова шума од 50 км2 во која растат црвената (Nothofagus fusca), сребрената (Nothofagus menziesii) и планинската бука (Nothofagus solandri var cliffortioides). Од ниските растенија е застапен крунскиот папрат (Blechnum discolor) и повеќе видови грмушки. Паркот има предел од 95 км2 со честак, со канука (Leptospermum ericoides), манука (Leptospermum scoparium), целерен бор (Phyllocladus aspleniifolius), инака (Dracophyllum longifolium), влакнест мов (Rhacomitrium lanuginosum), мали буки и доведен врес. На северозапад, и околу планината Руапеху, помеѓу надморска височина од 1200 и 1500 м, бусеновиот честак and бусеновата трева прекриваат голема површина (околу 150 км2), каде е главно застапен ендемскиот црвен бусен (Chionochloa rubra), инаката, подвитканиот змејолисник (Dracophyllum recurvum), wire rush (Empodisma minus), and bog rush (Schoenus pauciflorus), вресот и треви како крутиот бусен (Festuca novaezelandiae) и ливадарката (Poa colensoi). Над височина од 1500 м теренот се состои од полиња од камен и чакал и затоа не е стабилен. Но и покрај ова, тука се среќаваат понекои видови како подвитканиот неинеи, снежната тотара (Podocarpus nivalis), шумската јагода (Gaultheria colensoi), остриот бусен (Rytidosperma setifolium), сината трева и планинската маргаритка Raoulia albosericea, кои покриваат површина од 165 км2. Помеѓу 1700 и 2020 m надм. височина има некои изолирани видови на Parahebe, Gentiana gellidifolia и лутичиња. Над 2200 m опстојуваат само закоравени лишаи.
Фауна
Во паркот се застапени 56 позначајни видови птици, од кои доста се ретки ендемски видови како североостровското кафеаво киви, каката, сината патка, североостровската папратна птица (Bowdleria punctata vealeae), двопругиот дождосвирец (Charadrius bicinctus) и новозеландскиот сокол (карејареја). Други чести видови во паркот се птицата туи, новозеландско ѕвонче (Anthornis melanura), јужна јастребеста утка, пепеластото шаварче (Gerygone igata), лепезоопашести и белоочка. Во паркот живеат единствените два вида на домородни цицачи: краткоопашестиот и долгоопашестиот лилјак (Mystacina tuberculata и Chalinolobus tuberculatus). Во паркот се присутни многубројни инсекти како молците и ветата. Како и во целата земја, во паркот се присутни и доведените животни како црниот стаорец, ласицата, мачката, питомиот и дивиот зајак, посумот и обичниот елен.
Активности
Главни разонодни активности во паркот се планинарењето и искачувањето во лето, и скијањето и скијањето на штица (сноубордингот) во зима. Паркот нуди можности и за лов, спортски риболов, планински велосипедизам, јавање, сплаварење и надлетување со авиони и хеликоптери. Планината Тонгариро и околината фигурираат како сцени во филмот „Господар на прстените“ на Питер Џексон, и локалните угостители приредуваат тури за разгледување на тие места од филмот.
Најпопуларната планинарска патека во паркот е т.н. „Тонгарировски алпски премин“ (Tongariro Alpine Crossing). Најголемиот дел од патеката е дел и од патеката наречена „Тонгарировската северна кружна патека“ (Tongariro Northern Circuit), покоја може да се оди два или четири дена, и е една од деветте „Славни патеки“ (Great Walks). По овие патеки може да се оди и до врвовите на планините Тонгариро Нгаурухое. Друга интересна патека е 3-6 дневната „Околупланинска патека“ (Round the Mountain Track) околу планината Руапеху. Освен овие, постојат и разни пократки патеки за еднодневни планинарења. Со оваа мрежа од патеки, три кампувалишта, две итни засолништа, девет државни и четири приватни куќарки и скијачкото одморалиште Факапапа, паркот е мошне добро развиен за туризам. Овие патеки служат и како зимски маршрути, но и како пат до врвот на плнанината Руапеху. На посетителите им се нуди и качување по карпи. Скијачката сезона почнува на крајот на јули и завршува при почетокот на ноември. Најголемиот скијачки терен, исто така наречен Факапапа, се наоѓа на северозападните падини на планината Руапеху. Опремено е со 15 скилифтови, покривајќи површина од 5,5 км2. Веднаш до теренот има 47 скијачки куќарки. Следното населено место е на дното, во Факапапа. На југопазадните падини има малку помал скиајачки терен наречен Туроа. Иако има само девет скилифта, ова скијалиште со 5 км2 по големина е речиси исто како Факапапа. На терените има и сместување. Најблиското населено место е Охакуне. Дневните карти важат за обете скијалишта, а во план е и жичарница помеѓу нив. Покрај поголемите скијалишта, на југоисточните падини се наоѓа и приватното скијалиште Тукино, под раководство на скијачките клубови Desert Alpine Ski Club и Aorangi Ski Club. Тоа има две влечни жичарници, и зазема површина од 1,9 км2.
NGC 1325A
NGC 1325A — спирална галаксија во соѕвездието Еридан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1325A се споменува и како ESO 548-10, MCG -4-9-6, Holmberg VI.
Откривање
Објектот е откриен на 19 декември 1798 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1325A е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 14,1 m/лм2. NGC 1325A има привидни димензии од 2,1' х 1,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 24 м 48,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 21° 20' 11". Положбениот агол на објектот е во износ од 144°.
Други поделби
Проучување на NGC 1325A е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 12754. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 311; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5879. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 908.
Добривое Радосавлевиќ
Член на КПЈ од 1933 година. Во 1934 година е уапсен и осуден на три-годишна робија, која ја издржува во Сремска Митровица. На почетокот на вооруженото востание, во јули 1941 година, како инструктор на Покраинскиот комитет на КПЈ за Србија, работел на организирање на првите партизански одреди во Тимочката краина, а потоа ЦК КПЈ го испраќа за инструктор во Македонија. Во Македонија доаѓа на 25 август 1942 година и останува до крајот на војната.
По војната е во врвот на српското партиско раководство, а во периодот септември 1966 - февруари 1968 година е претседател на ЦК на Сојузот на комунистите на Србија.
Оградиште (Курија)
Оградиште — археолошко наоѓалиште во неготинското село Курија. Претставува населба од римско време.
На сесевероисточниот раб од селото, од десната страна на стариот пат Неготино-Курија, во нивата на М. Штерјова и во лозјето на Б. Николов се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси, градежен материјал и делови од архитектонска пластика.
Петнаесетти македонски корпус
Петнаесетти македонски корпус — воена единица на НОВ и ПОМ и НОВЈ која постоела од првата половина на октомври 1944 до 11 април 1945 и учествувала во борбите на Сремскиот фронт. Бил формиран како Втор корпус на НОВ и ПОМ до 10 ноември 1944
Во формацискиот состав влегле 41та и 49та македонска дивизија. Веднаш по формирањето учествувал во борбите против единиците на ГАЕ, кои се повлекувале од Грција по долината на Вардар, во ослободувањето на Повардарието, Пелагонија, Преспанско и Охридско, а потоа и Кичево и Гостивар.
Во декември 1944 година корпусот бил реорганизиран и во неговиот состав влегле 42та и 48та македонска дивизија, по што бил именуван како ударен. Во јануари 1945 учествувал во борбите на Сремскиот фронт во составот на Првата армија на ЈА. Бројната состојба изнесувала 22.000 борци и офицери. Во борбите на Сремскиот фронт, корпусот имал над 9.000 загинати, околу 2.800 ранети, 150 исчезнати и 20 заробени борци. По расформирањето, неговите дивизии биле ставени под команда на првата армија на ЈА.
Команден состав
Командниот состав на корпусот го сочинувале:
Политички комесари биле:
Борбени дејства во НОВ
15. македонски корпус бил создаден во декември 1944 година, во близината на Скопје.
Сремски фронт
Веќе во февруари 1945 година, корпусот заминал на подготовки во Срем, бидејќи бил прододаден на Првата армија, која добила задача да го пробие Сремскиот фронт. Притоа, корпусот имал голема улога во ослободувањето на Посавина, каде што водел тешки борби. На неколку места, корпусот се соочил со големи човечки загуби: на 15 април 1945 година, во Будровац, во близината на Ѓаково, погинале 210 партизани, а потоа во борбата кај Врполе корпусот имал уште поголеми загуби, т.е. погинале 1.000 партизани. Големите жртви се должеле на фактот дека корпусот бил опремен само со лесно, пешадиско вооружување. Од вкупно 25.000 борци и старешини, на Сремскиот фронт загинале околу 1674 борци, ранети биле 3400, а за исчезнати се сметале 378 борци и старешини.
Грб на Белорусија
Грбот на Белорусија е државниот грб во републиката кој го заменил историскиот грб од Пахонија на референдумот во 1995 година. Грбот е составен од венец од жито каде во внатрешноста се наоѓа карта на Белорусија на сонце, под него планетата Земја и на врвот има петокрака. Тој е во социјалистички стил, како и грбовите на Македонија, Таџикистан, Узбекистан, Виетнам и Северна Кореја. Македонскиот и белорускиот грб се единствените социјалистички грбови во Европа.
Космос-2426
Космос-2426 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, Казахстан на 25 декември 2006 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Бронвен Конецки
Bronwen Konecky е палеоклиматолог и климатолог чие особено подрачје на фокус е во минатото и сегашниот ефект на климатските промени во тропските предели. Таа е assistant професор на Одделот за Земјини науки и планетарни науки на Универзитетот Вашингтон во Сент Луис.
Кариера и истражување
По дипломирањето на колеџот Барнард во 2005 година, Konecky започнал да работи со Проектот за африкански милениумски села како координатор за истражување на животната средина. Целта на проектот била да им помогне на заедниците во руралната Африка да излезат од екстремна сиромаштија и таа останала со проектот до 2008 година. Во 2013 година, таа работела во лабораторијата Cobb како постдокторски колега на Georgia Institute of Technology. Помеѓу 2014 и 2016 година, Konecky била Национален научен фонд постдокторски соработник кој тесно соработувала со Државниот универзитет во Орегон и Универзитетот во Колорадо Болдер пред да стане научен истражувач на Кооперативниот институт за истражување на науките за животна средина, Универзитетот во Колорадо Болдер. Таа ја држела оваа позиција една година пред да стане асистент на Катедрата за земјиште и планетарни науки на Универзитетот во Вашингтон во 2018 година, каде што Konecky работи и денес.
Примарни полиња на истражување на Конецки се палеоклиметологијата, климатологијата и хидрогеологијата. Таа е позната по својата работа проучувајќи ги античките и модерни врнежи од дожд во тропските предели, поточно околу Индискиот Океан и во Африка.
Публикации
Најцитираните публикации на Конецки вклучуваат:
Награди и почести
Конец добил и грантови за истражување од Националната фондација за наука, Геолошко друштво на Америка и Национално географско друштво.
Јавен ангажман
Konecky е активна на друштвените медиуми, често објавува за климатски проблеми, научната заедница и музика. Во слободно време, Конецки е и кантавтор.
Организација на украински националисти
Организација на украинските националисти (ОУН) (Організація українських націоналістів) — украинска политичка организација во Западна Украина, тогаш под полска власт. Организацијата била основана во 1929 година со здружувањето на повеќе украински националистички структури, вклучително и Украинската воена организација и неколку милитантни антиполски студентски организации.
ОУН дејствувала со инфилтрирање на легални политички партии, универзитети и други политички структури и институции во Западна Украина. Како револуционерни ултра-националисти, ОУН била наречена фашистичка од неколку историчари. Нивната стратегија за придобивање на самостојност во Украина вклучува насилство и тероризам против странски и домашни непријатели, како што се Полска, Чехословачка и Русија.
Во 1940, ОУН се поделила на два дела. Постарите членови го поддржувале Андриј Мелник, а помладите и порадикални членови го поддржувале Степан Бандера. Групата на Степан Бандера декларирала самостојна Украинска Држава на 30 јуни 1941 во Лавов, додека регионот бил под контрола на Нацистичка Германија. Како одговор на тоа, водството на ОУН било потиснато од властите во Нацистичка Германија. Во октомври 1942 била создадена Украинската востаничка армија.
Во 1943 година припадниците на бунтовничката армија извршиле големо етничко чистење против Полјаците. Историчарите проценуваат дека околу 60,000 до 100,000 полски цивили биле масакрирани во Волин и Источна Галиција.
За време на Студената војна, организацијата била скришно поддржувана од западните агенции, меѓу кои била и ЦИА.
Денес постојат многу современи Украински десничарски политички организации кои се сметаат за наследници на политичките традиции на организацијата, како на пример политичката партија Свобода, Украинското Национално Собрание и Конгресот на Украинските Националисти. Улогата на организацијата е сè уште оспорена во историографијата, поради тоа што современите политички наследници разија литература за негирање на фашистичките наследства и соработки со Нацистичка Германија на организацијата. Од друга страна некои научници тврдат дека деснчарските аспекти на модерните потомци на организацијата се истакнати од политички противници за изборни цели.
Оризари (Кумановско)
Географија и местоположба
Целото село и патот ги пресекува потокот Голем Дол, кој тече кон југоисток и завршува како притока на Липковска Река во месноста Оризиште.
Историја
Подрачјето на Оризари е населено уште од римско време, за што сведочи некрополата Беловина околу селото.
Во 1861 г. Јохан фон Хан на етничката карта на долината на Јужна Морава го обележал Оризар како македонско село. По извесно време овде се доселиле голем број Албанци, а македонското население драстично опаднало. На крајот од XIX век Оризари станало мешано македонско-албанско село во Кумановската каза на Отоманското Царство. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 г. Оризари имало 24 Македонци христијани и 180 Арнаути муслимани.
На почетокот на XX век по податоци на секретарот на Бугарската егзархија Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. во Оризари имало и 60 христијани — Роми.
Стопанство
Во селото работат поголем број продавници, угостителски објекти и сл. Стопанството има полјоделски карактер. Според податок од 1998 г. Оризари имало 245 ха обработливо земјиште и 224 ха пасишта
Население
Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 2.094 жители, од кои 3 Македонци, 2.064 Албанци и 27 останати.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.692 жители, од кои 1.666 Албанци и 26 лица без податоци.
Општествени установи
Децата од Оризари го посетуваат недалечното основно училиште „Фаик Коница“ кое е на подеднакво растојание од Оризари и Слупчане, а најблиско средно училиште е „Исмет Јашари“ во Липково.
Отља
Отља (Hotla) — село во Општина Липково, Кумановско.
Географија и местоположба
Отља лежи северозападно од Куманово и кумановскиот дел на Скопска Црна Гора (Карадак), во Жеглигово на десниот брег на Липковска Река. Местото е исполнето со планини и котлини, и се наоѓа во близина на селата Липково и Матејче. Отља се наоѓа на падините на Скопска Црна Гора, во селата кои се населени со Албанци муслимани.
Население
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2.538 жители, од кои 2.485 Албанци и 52 лица без податоци.
Родови
Отља е муслиманско село. А порано имало и православно население.
Според истражувањата од 1941 година, родови во селото биле
Православни
Муслимански
Нобелова награда за економија
Нобеловата награда за економија или Нобелова награда за економски науки, официјално: Награда за економски науки на Банката на Шведска во спомен на Алфред Нобел (швед. Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne) — награда која се доделува за извонредни придонеси во полето на економијата, една од најпрестижните награди од овој вид. Иако не е дел од Нобеловите награди основани согласно тестаментот на Алфред Нобел, во јавноста таа секогаш се поистоветува со нив. Наградата за економија, како што се нарекува во Нобеловата фондација, е воведена во 1968 од страна на Банката на Шведска (Sveriges Riksbank), која е покровител на средствата. Наградата е основана по повод 300-годишнината на банката и во спомен на Алфред Нобел. Како и кај наградите за хемија и физика, лауреатите за економија ги бира Кралската академија на науките, со комитет сличен на оној за другите награди. Првите лауреати (1969) на наградата се холандскиот економист Јан Тинберген и норвешкиот економист Рагнар Фриш „за разработка и примена на динамични модели за анализирање на економските процеси.“
Финансирање на наградата
Дотациите што Нобеловата фондација ги добива од Банката на Шведска ги покриваат трошоците за доделување на наградата, како и износот на самата награда. Од 2001 наваму, паричниот дел од наградата достигнал 10 милиони круни (нешто над 1,1 милиони евра). Ова е еквивалентен износ на сумата што ја добиваат лауреатите на Нобеловите награди. Од 2006 наваму, Банката на Шведска ѝ доделува на Нобеловата фондација годишна сума од 6,5 милиони круни (0,7 милиони евра) за административни трошоци и еднократна дотација за изработка на страници за наградата на мрежното место на Нобеловата фондација.
Предлагање и доделување
Секој септември, надлежниот комитет составен од пет избрани члена, „испраќа покани на илјадници научници, академици и универзитетски професори во голем број земји, со молба да предложат кандидати за таа година. Членовите на академијата и досегашните лауреати исто така можат да прегладаат.“ Сите предлозите и приложените докази мора да бидат примени до 1 февруари. Потоа комитетот ги разгледува предлозите заедно со посебно назначени стручњаци. Пред крајот на септември, комитетот избира потенцијални лауреати. Доколку има нарешени гласови, претседателот на комитетот го дава решавачкиот глас. Откако ќе се направи изборот, овој потесен круг на личности ѝ се доставува на Деветта класа (одделот за општествени науки) на Кралската академија. Кон средината на октомври одделението ги става потенцијалните лауреати на гласање, и така го избира лауреатот или лауреатите на наградата. Како и кај Нобеловите награди, наградата за економија во една година заеднички можат да ја добијат највеќе три лица. Истите мора да се живи за време на сопштувањето во октомври. Информациите за предлозите можат да се објават дури 50 години по доделувањета на наградата.
Како и кај Нобеловите награди, секој лауреат по економија добива уверение, златен медал и документ за парична награда од кралот на Шведска, на истата свеченост на која се доделуваат Нобеловите награди (10 декември).
Од нас зависи
Од нас зависи (англиски: - превод: It depends on us) — македонска песна претставничка на Евровизија 2002 во Талин, Естонија, изведена на македонски јазик од Каролина Гочева.
Вив Андерсон
Вивијан Александер "Вив" Андерсон (роден на 29 јули 1956 година во Нотингем) — поранешен англиски фудбалер и тренер, кој играл за клубовите на Нотингем Форест, Арсенал, Манчестер Јунајтед и Шефилд Венсдеј, Барнсли и Мидлзборо. Тој бил познат со својте настапи во 1970-тите и 1980-тите, а катиерата ја завршува на почетокот на 90-тите години. Тој е исто така познат по тоа што бил првиот црномурест фудбалер кој настапил во за репрезентацијата на Англија во комплетен меѓународен натпревар. Андерсон одиграл 30 натпревари во националниот дрес и постигнал два гола. Тој исто така учествувал на две светски (1982 и 1986) и две европски првенства (1980 и 1988).
Од нас зависи
Опис
Песната е драматична балада во која Каролина е задлабочена на тема “изминато време“. Таа пее дека во секое време за секого може да биде рај, но за да биде така "зависи од нас".
Првичната замисла била оваа песна на Евровизија 2002 да биде изведена на англиски јазик, сепак кога песната била регистрирана во EBU, било пријавено дека ќе биде изведена на македонски јазик, па пријавата морала да се почитува.
Се појавиле извесни несогласувања и препирки поради мислењето на Каролина песната да се исполнува на англиски, па дури постоела и опасност наместо неа во Талин да настапи Андријана Јаневска. Сепак, на крајот дилемите биле разрешени и останало решението да се пее на македонски јазик, бидејќи така решил тимот на МРТВ која ги имала лиценците за евровизискиот фестивал.
Домашен избор
"Од нас зависи" освоила најголем број бодови од трите гласачки сегменти што решавале за победникот на “Скопскиот фестивал 2002“. Публиката на големата сцена во Македонскиот народен театар го поздравила нејзиниот триумф со бурно ракоплескање и овации. По победата таа возбудено ветила дека ќе го даде својот максимум достојно да ја претставува својата земја во Европа.
Настап на Евровизија 2002
Песната била изведена 9-та по ред, а на крајот од гласањето освоила 25 бода, пласирајќи се на 19 место, од вкупно 24 песни.
Поради лошите резултати Македонија не можела да учествува на Евровизија 2003, туку една година подоцна.
Цикасови
Цикасовите растенија се стара група на семени растенија кои се одликуваат со голема круна од сложени лситови и кратко стебло. Тие се зимзелени, голосемени и дикотиледонски растенија. Често се мешаат со палмите или папратниците, но не се поврзани со ниеден од нив, а припаѓаат на одделот Cycadophyta.
Цикасовите растенија се распространети во суптропските и тропските делови на светот. Тие може да се сретнат во Јужна Америка, Средна Америка (каде се најраспространети), Австралија, Тихоокеанските Острови, Јапонија, Кина, Индија, Мадагаскар и во јужниот и тропски дел на Африка, каде постојат 65 видови. Некои од цикасите се приспособени за живот на сурова полупустинска клима и можат да растат на песочна, па дури и карпеста подлога. Може да се изложени на директно Сонце или сенка, а некои се и толерантни на солена вода или почва. Цикасовите растенија се мала компонента на царството на растенијата денес, но за времето на диносаурусите тие биле доста застапени. Од овие растенија се прави саго.
Тие се специјализирани опрашувачи, а влегуваат во симбиоза со цијанобактерии при што го врзуваат слободниот азот од атмосферата. Цијанобактеријата со која е цикасот во симбиоза произведува невротоксин наречен BMAA кој се содржи во плодот на цикасовите растенија.
Постојат околу 289 видови, 11 родови и 3 фамилии цикасови растенија:
Адем баба-теќе
Адем баба-теќе ― поранешно теќе во Скопје. Градбата е заведена како културно наследство на Македонија.
Историја
Во време на последниот шејх Мехмед Ферид, теќето од карабашиско станало џерахиско, од истиот халветски ред. Главното седиште на овој ред бил во Константинопол. Уште Адем-баба во дворот на теќето подигнал чешма што ја ѕидал мајстор од Дебар. На влезната врата се наоѓал синџир според што и теќето го добило името „зинџирли“. Теќето било урнато 1971 година, при расчистување на просторот за изградба на Универзитетот.
Науката во 1809 година
1809 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Космос-2427
Космос-2427 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, Русија на 7 јуни 2007 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,8 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 67,1°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 354 км, а најмалото на 182.
Иднина (весник)
Иднина ― весник, орган на Седумнаесеттата македонска ударна бригада.
Првиот број се појавил во март 1945 година. Се печател на македонски јазик.
Шоичи Нишимура
(роден ) — јапонски фудбалер.
NGC 5716
NGC 5716 — спирална галаксија во соѕвездието Вага, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Шоичи Нишимура
Репрезентативна кариера
бил член на јапонската репрезентација на Летните олимписки игри 1936.
Медијана де Волтоја
Медијана де Волтоја — општина во покраината Авила на автономната заедница Кастиља и Леон во Шпанија.
NGC 5716
Откривање
Објектот е откриен на 7 мај 1787 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5716 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 5716 има привидни димензии од 1,9' х 1,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 14 ч 41 м 5,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -17° 28' 36"". Положбениот агол на објектот е во износ од 85°.
Други поделби
Проучување на NGC 5716 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 52458. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 333; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6158. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1597.
Беме (Долна Саксонија)
Беме (Böhme) — општина во округот Хајдекрајс, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Местоположба
Беме се наоѓа помеѓу Валсроде и Хановер, северно од реката Алер, сместен на истоимената река.
Општински единици
Општината Беме е составена од следниве единици:
Бранислав Русиќ
Бранислав Русиќ (, 29 октомври 1912 -, 1971) ― поранешен професор по етнологија при Одделението за етнологија на Филозофски факултет - Скопје.
Животопис и образование
Бранислав Русиќ е роден 1912 година во Томино Село во Порече. Ce школувал во Прилеп, Крушевац и во Битола. Етнологија студирал на белградскиот Филозофски факултет, каде што дипломирал во 1937 година.
Кариера
По отслужувањето на воениот рок, во 1939 година бил вработен како асистент на Филозофскиот факултет во Белград. Најголемиот дел од Втората светска војна го минал во Србија. Во 1945/46 година работи во Етнографскиот музеј во Белград. Неколку месеци во текот на 1946 година работи и во Институтот за меѓународни прашања при Министерството за надворешни работи на Југославија, каде што му помагал со своите стручни совети на Димитар Влахов (1878-1953). Од 1946 година Русиќ е ангажиран како предавач на новооснованиот Филозофски факултет во Скопје, односно тој е еден од втемелувачите на македонското високо образование. По докторирањето во 1951 година на Универзитетот во Загреб, избран е за доцент, по што напредува во универзитетската кариера и во 1965 година бил избран за редовен професор на Природно- математичкиот факултет. На таа положба останал до смртта во 1971 година. Бранислав Русиќ, како етнолог, најголемиот дел од работниот ангажман го посветил на теренските истражувања, следејќи ги насоките на професорите од Белградскиот универзитет - Јован Цвиjиќ (1865-1927), Тихомир Ѓорѓевиќ (1868-1944) и Јован Ердељановиќ (1874-1944). Тој е еден од основоположниците и организационите работници на Институтот за фолклор. Особено придонел за неговото организирање, но и во истражувачките работи, конципирани како проекти на Институтот. Со истражување започнал уште како студент, продолжувајќи како предавач, доцент и професор на Филозофскиот факултет во Скопје. Првите научни прилози ги објавил во Гласникот на Етнографскиот музеј во Белград, како студент. Русиќ бил посебно надарен за учење на странски јазици, тој бил полиглот и научил да зборува: француски, англиски, германски, италијански, руски, чешки, бугарски, турски, грчки и албански јазик.
NGC 1326
NGC 1326 — спирална галаксија во соѕвездието Печка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1326 се споменува и како ESO 357-26, MCG -6-8-11, IRAS 03220-3638, FCC 29.
Откривање
Објектот е откриен на 29 ноември 1837 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1326 е од видот SB0. Видливиот сјај со голо око изнесува 10,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 1326 има привидни димензии од 3,9' х 2,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 23 м 56,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 36° 27' 51". Положбениот агол на објектот е во износ од 77°.
Други поделби
Проучување на NGC 1326 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 12709. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 355; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7026.
Науката во 1808 година
1808 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Брахштет
Брахштет (Brachstedt) — село и поранешна општина во округот Зале, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2010 е дел од општината Петерсберг.
Ила (коњаница)
Ила ― коњичка формација во македонската војска составена од 150 до 250 тешко вооружени војници.
Посебно значење имала кралската ила, првата од осумте или на хетајрите. Тоа бил ескадрон од 300 коњаници, кои секаде го придружувале македонскиот крал. Од 327 година п.н.е. кралската ила била наречена агема.
Грб на Белгија
Грбот на Белгија е официјалниот грб во државата и кралски грб истовремено. Централен елемент во грбот е лавот. Поголемата верзија на грбот е составен од црн штит со златен лав кој го држат два лава и со круна над штитот. Лавовите држат две белгиски знамиња и има рака и помалав лав на две прекрстени копја. Грбот е опколен со бела и црвена плашт со кралска круна на врвот. Помалата верзија е само централниот дел од поголемиот.
Борба на кучиња
Борбите на кучиња претставуваат безмилосрден спорт. Борбите, по правило, се организираат помеѓу две кучиња, како облик на забава. Приходи од борбите се обично постигнуваат преку плаќање на билети за да се види настанот односно преку обложување.
Историја
Борбите на кучиња биле регистрирани во историските документи на многу цивилизации и култури. Низ историјата, многу варијанти на кучиња поминувале обука за создавањето на кучиња за борби. Борбите на кучиња биле организирани и за време на крвавите гладиаторски натпревари и борби во Колосеум во Римското Царство. Денес, овој крвав спорт е поврзан најчесто со криминал и различни девијации во општеството.
Овој вид на забава сѐ уште е популарна во одредени региони во светот.
Науката во 1807 година
1807 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Науката во 1806 година
1806 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Ајзенкапел-Фелах
Географија
Општината ја зафаќа долината на потокот Фелах (Бела), која се протега во правец север-југ од високите делови на Камничко-савињските Алпи и Караванките до реката Драва. Масивот Обир има голем пештерски систем со сталактити. Во словенија водат два планински превоја: Језерско Седло (Зебергзател) на југозапад кој води до Језерско и помалку прометното Павличево Седло на југоисток кој оди до Солчава.
Општината се состои од малото гратче Бад Ајзенкапел (Железна Капла) и извесен број села во страничните долини,  поделени на катастарските општини Бад Фелах (Бела), Блазницен (Сподња Плазница), Ебријах (Обирско), Ајзенкапел (Железна Капла), Копрајн Пецен (Под Пецо), Копрајн Зонзајте (Копривна), Лепен (Лепена), Лобниг (Лобник), Рехберг (Реберца), Ремшениг (Ремшеник) и Трегерн (Корте).
Населени места
Ајзенкапел-Фелах како оштина има 14 населени места. Според пописот од 2001 г. 38 % од жителите на општината биле Корушки Словенци, со следнава распределба:
Историја
Почнувајќи од 15 г. по превојот Језерско Седло веќе минувал римски пат во провинцијата Норик. Во 1050 г. се споменува населбата Капела (Capella) во Војводството Корушка, наречена по капела на Бриксенкската епископија. Пазариштето на ова место почнало некаде на почетокот на XIII век под власта на војводата Бернард Шпанхајмски. Селото го добило правото на трговиште со документот од 1267/68 г., кога превојот станал важен трговски пат за превезување на сол и железна руда. Од XV век натаму овде работеле неколку железарници. Изградени се утврдувања за одбрана против Османлиите, но и покрај тоа Капел е опустошен во 1473 г. Царот Фридрих III ја обновил паланката и во 1493 г ѝ го доделил денешниот грб.
Гарона
Гарона (Garonne; окситански, каталонски и Garona; Garumna или ) — река во југозападна Франција и северна Каталонија, (Шпанија) со должина од 602 км.
Извор
Реката извира во Аранската Долина на Пиринеите, иако точното место е спорно. Предложени се три можности: „Гаронско Око“ (Uelh deth Garona) (42.70949°N, 0.9454°W), во Тарера-Саборедо 42.6073°N, 0.96542°W) или на падините на Ането (клисурата Салтерилјо-Баранкс 42.6498°N, 0.6683°W согласно годишното време).
Течение
Гарона тече низ Аранската Долина во северен правец и влегува во Франција, минувајќи низ Тулуза и Ажен кон Бордо, па доаѓа до естуарот Жиронда и истекува во Бискајскиот Залив (Атлантски Океан). По течението има три поважни притоки: Арјеж, Тарн и Лот. Веднаш по бордо, реката се спојува со Дордоња, образувајќи го естуарот Жиронда, кој а завршува во Атлантскиот Океан по 100 км. Други притоки се Сав и Жер.
Пловност
Гарона игра важна улога во превозот на стоки. Океанските бродови влегуваат по реката и доаѓаат до Бордо, и се потпомогнати од т.н. „Канал на двете мориња“ (), што го поврзува Средоземното Море со Атлантскиот Океан, овозможувајќи пократок и побезбеден превоз на стоки од земјоделските подрачја во јужна Франција до Атлантскиот Океан.
Поважни притоки
Поважни притоки на Гарона (низводно) се следниве:
Мединиља
Мединиља — општина во покраината Авила на автономната заедница Кастиља и Леон во Шпанија.
Список на земји според денот на независноста
Денот на независноста е годишен празник кога се слави годишнината од стекнувањето на државната независност, вообичаено после осамостојувањето на државите кои биле дел од колонијалните системи или пак како осамостојувањето во однос на други држави во кои биле составни единки, како и после ослободувањето од странска воена окупација. Повеќето државиго празнуваат денот на незавосноста како државен празник. Не сите држави имаат свој ден на независноста, тогаш тие најчесто го прославуваат националниот ден.
Земја на Мери Берд
Земја на Мери Берд или ЗМБ (Marie Byrd Land, MBL) — област на Антарктикот. Со површина од, претставува најголемата ничија земја на светот. Наречена е по сопругата на американскиот поморски офицер Ричард Берд, кој го истражувал ова подрачје на почетокот на XX век.
Територијата се наоѓа на Западниот Антарктик, источно од Росовиот Леден Гребен и Росовото Море, а јужно од тихоокеанскиот дел на Јужниот Океан, протегајќи се на исток до линија помеѓу ’рт на Росовиот Леден Гребен и Ејтсовиот Брег (од 158° ЗГД до 103°24' ЗГД).
Преглед
Разликуваме пет брежни подрачја, тука наведени од запад кон исток:
Истражување
Земјата на Мери Берд за првпат е истражена од запад, навлегувајќи од Росовото Море. Крајниот западен брег на ЗМБ бил забележан во 1902 г. од бродот „Дискавери“ на британскиот истражувач Роберт Фалкон Скот. Полуостровот крај Росовото Море го нарекол Земја на Едвард VII, а расеаните карпести изданоци на повидок ги нарекол Александрините Планини. Во 1911 г. за време на норвешката експедиција на Роалд Амундсен, Кристијан Преструд на санки ги посетил овие изолирани изданоци (нунатаци), во пределот крај истокот на Росовото Море и Росовиот Леден Гребен. Во исто време, првата јапонска експедиција под водство на Нобу Ширасе истоварила екипа на полуостровот.
За време на првата експедиција на Ричард Берд (1928–1930), пилотот Дин Смит ја прелетал земјата во 1929 г. Почнувајќи од „Мала Америка“ крај базниот логор „Фрамхајм“ на Амундсен во Заливот на Китовите, ова дошло до откривање на Рокфелеровите и Фордовите Планини понаисток. Берд го нарекол овој крај по неговата сопруга Мери. Рокфелеровите Планини се за кратко посетени од геологот Л. Гулд.
Првото подалечно истражување во внатрешноста на копното е спроведено за време на втората експедиција на Берд (1933–1935), кога екипата на Пол Сајпл и Френклин А. Вејд на санки стасале до Фоздиковите Планини во 1934 г. Потоа со авионски прелет се истражени пределите понаисток долж Рупертовиот Брег.
Експедицијата на Антарктичката служба на САД (третата Бердова експедиција) е извршена од 1939 до 1941 г. Воспоставени се два базни логора, оддалечени 2.600 км еден од друг. Западниот бил близу поранешната база „Мала Америка“ (68° 29' ЈГШ, 163° 57' ЗГД), а источниот бил крај Антарктичкиот Полуостров, на островот Стонингтон (68° 12' ЈГШ, 67° 03' ЗГД). Со летовите од овие две бази е откриена вулканската покраина на Земјата на Мери Берд (на пр. Венецот на Извршниот Комитет ) и голем дел од крајбрежните подрачја како Волгриновиот, Хобсовиот и Рупертовиот Брег. Од Западниот логор се посетени северните Фордови Планини и јужните падини на Фоздиковите Планини.
Воената морнарица на САД испратила неколку експедиции на Антарктикот во периодот од 1946 до 1959 г. На овие експедиции (операција „„Скок во височина““ предводена од Берд, „Ветерница“ и „Длабоко замрзнување“ I–IV) вршено е систематско фотографирање од воздух со системот Триметрогон на крајбрежните делови од ЗМБ.
Чешма кај Стара нова бања
Чешма кај Стара нова бања ― чешма кај урнатините на Стара нова бања во Скопје. Градбата е заведена како културно наследство на Македонија.
Земја на Мери Берд
Истражување
Морнарицата на САД почнала со изградба на поларната станица „Берд“ на 80° ЈГШ, 120° ЗГД и ја посетила „Мала Америка V“ во 1956–57 г. за време на операцијата „Длабоко замрзнување II“. Овие потфати се направени воочи Меѓународната геофизичка година (од јули 1957 до крајот на 1958 г.) во чиј тек се извршени неколку истражувачки патувања со гасенични конвои (ратраци и приспособени булдожери). Почнувајќи од јануари 1957 г. Чарлс Бентли го започнал преминувањето од „Мала Америка V“ до новата станица „Берд“ долж патот трасиран од армиската инженерија неколку месеци претходно. Неговата екипа извршила мерења на дебелината на мразот, како и магнетното и гравитациското поле на Земјата. Следната летна сезона (1957–58) спровел уште едно преминување до станицата „Берд“, кога за првпат се посетени вулканите. Екипата стасала до венецот Сентинел, па се вратила во станицата „Берд“. Третото патување предводено од него се одвивало од станицата „Берд“ до Хорликовите Планини во 1958–59 г. На овие патувања е откриен Бнтлиевиот Подледнички Ров, кој претставува бездна во карпестото тло помеѓу ЗМБ и Трансантарктичките Планини на Источниот Антарктик.
Во 1958–1960 г. се спроведени летови и патување од станицата „Берд“, при што е посетен и картографски обработен Венецот на Извршниот Комитет. Топографската екипа направила воздушна посета на западот на ЗМБ во 1964 и 1965 г. По овие потфати, Геолошкиот топографски институт на САД (USGS) во 1966–1968 г. испратила земјомери за да воспостават појдовници и упатни точки ширум ЗМБ.
Американскиот брод „Глејсиер“ истражил делови од Волгриновиот и Ејтсовиот Брег во 1960–61 г. Доведени се екипи од геолози и земјомери и испратени на карпести изданоци на копното. Оваа експедиција до далечниот исток на ЗМБ утвридла дека полуостровот Тарстон е впрочем остров. In the same season a geological party led by Campbell Craddock explored Џонсовите Планини in the adjacent region.
Во 1966–1969 г. е направен земјомер под водство на Ф. А. Вејд, каде е извршно геолошко картирање на Александрините и Рокфелеровите и Фордовите Планини. Ова била сложена експедиција со далечни хеликоптерски логори и воздушна геофизика.
Во периодот од 1978 до 1993 се проведени уште неколку геолошки експедиции. Новозеландските геолози извршиле земјомер на Фордовите Планини и полуостровот Едвард VII на две експедиции, 1978–79 и 1987–88 г. Истражувањето на вулканскат апокраина на ЗМБ земало поголем замав со заложбите на американските геолози во 1984–85 г. Проектот WAVE ја истражувал вулканската покраина во периодот 1989–1991 г. Проектот SPRITE ги истражил пределите и околината на Хобсовиот Брег во 1990–1993 г. Двата проекта имале мешан состав од Американци, Британци и Новозеланѓани. Летата 1989–1990 и 1990–1991 г. геолошка екипа од Калифорнискиот универзитет во Санта Барбара (UCSB) истражила неколку венци од северните Фордовите Планини на ЗМБ (експедиција FORCE). Меѓународната експедиција GANOVEX VII предводена од Германија го посетиле полуостровот Едвард VII во 1992–93 г.
Геолозите од колеџот Колорадо спровеле експедиции на Фордовите Планини во 1998–2001, 2005–2007 и 2011–2013 г. (Фоздикови Планини).
Истражувачки логори и станици
На ЗМБ била поларната база „Берд“ направена во операцијата „Длабоко замрзнување“ (изворно на 80° ЈГШ, 120° ЗГД, преизградена на 80° ЈГШ, 119° ЗГД). Направена е во 1957 г. во задгрбнината на Бакутисовиот Брег. Станицата „Берд“ долги години била единствената значајна база во внатрешноста на Западниот Антарктик. Во 1968 г. е извадено првото ледено јадро од целата Антарктичка Ледена Покривка. Оваа станица е напуштена во 1972 г. и неколку години работела како привремено летно логориште. Станицата „Берд“ била одново отворена од Антарктичката програма на САД (USAP) во 2009–2010 г. во поддршка на операциите на северот на Западниот Антарктик.
На Рупертовиот Брег на ЗМБ се наоѓа руската станица „Рускаја“, која работела од 1980 до 1990 г. и сега е затворена.
Источно од Сајпловиот Брег на Росовиот Леден Гребен во 1996 г. е отворен летен научен логор на Сајпловата Капа. Тука се ваделе ледени јадра за да се изучи климатската историја во изминатите 100.000 години. Овој логор бил и база за воздушните геофизички премери на Институтот за геофизика при Тексашкиот универзитет (UTIG).
Во 1998–1999 г. на Фордовите Планини работел логор, исто така за воздушни земјомерни цели.
Во 2004–05 г. е воспоставен големиот американски логор Твејтс 150 км северно од некогашната станица „Берд“, а со цел да го поддржи опширното воздушно геофизичко снимање на UTIG.
Во 2006 г. е поставено големо логориште „Делница на ЗАЛП“ (WSD), на делницата меѓу заливските подрачја на Росовото и Амундсеновото Море во најисточниот дел на ЗМБ со цел да се издупчи високоразложно ледено јадро. Овој зафат завршил во 2014 г.
Во 2018 г. Меѓународната соработка за Твејтовиот Ледник воспоставила големоразмерно присуство на брегот на Амундсеновото Море. Ова морско, воздушно и копнено геофизичко истражување има за задача да го разјасни карактерот карпестото тло на Земјата на Мери Берд и природата на источната граница на покраината. Целта е да се утврди стабилноста на ледникот и да се предвиди глобалното накачување на морското ниво според намалувањето на ЗАЛП.
Географија и геологија
Земјата на Мери Берд (ЗМБ) се граничи со Амундсеновото Море на исток и Росовото Море и Росовиот Леден Гребен на запад. Долж брегот се издигаат планински венци, со мали исклучоци. ЗМБ е покриена со огромната Западноантарктичка Ледена Покривка (ЗАЛП). ЗАЛП на исток ги носи водите на континентот во Росовиот Леден Гребен преку ледотеци. Долж брегот на Јужниот Океан и Амундсеновото Море, мразот се цеди преку ледници, од кои најголем е Твејтсовиот. Западниот Антарктик и ЗМБ се издигаат на од 1.500 до 2.000 метри на површината на ЗАЛП. За разлика од тоа, Источниот Антарктик има внатрешна висина на неговата ледена покривка од преку 4.000 метри.
Западноантарктичкиот Раседен Систем (ЗАРС ) е настанат уште пред сто милиони години. ЗАРС се протега од континенталниот гребен на Росовото Море на исток во Земјата на Мери Берд. Ледотеците и ледниците кои го цедат ЗАЛП веројатно ги следат раседните долини кои го образувале ЗАРС, денес под мраз. ЗАРС содржи вулканска покраина, чии вулкани биле активни еоценот до пред неколку илјади години.
Откриена е плаштова перјаница длабоко под Земјата на Мери Берд. Претпоставено е дека топлината од перјаницата е одговорна за издигањето на значаен дел од Западниот Антарктик, со тоа образувајќи ја ледената капа на ЗМБ.