cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Битка на Кошара
Подготовка
Пред бомбардирањето на СРЈ од страна на НАТО на 24 март 1999 година, постоеле спорадични, но крвави размени на оган меѓу граничните стражи на Југославија и Албанците, потпомогнати од припадници на ОВК, главно затоа што југословенските граничари спречувале нелегален влез на оружјето на ОВК на Косово и Метохија. За време на офанзивата на српските безбедносни сили на крајот на 1998 година, ОВК била распуштена на територијата на Косово и Метохија, чии припадници преминале на територијата на Албанија во помали групи. По неуспехот на преговорите во Рамбује, но и пред тоа, продолжиле подготовките за влез на копно на Косово и Метохија. На 24 март 1999 година започнало бомбардирањето на Сојузна Република Југославија со цел протерување на ВJ од територијата на Косово и Метохија. Авионите на НАТО жестоко ги насочиле позициите на ВJ на граничниот премин помеѓу СРЈ и Албанија. Скоро 12.000 војници на НАТО, меѓу кои и 5.000 Американци, пристигнале во Албанија со повеќе од 30 тенкови „Апачи“ и 26 хеликоптери, додека колоните албански бегалци го напуштиле Косово и Метохија. Од почетокот на бомбардирањето имало изолирани вооружени инциденти, но само на 9 април, ОВК започнала офанзива на Косово и Метохија преку караулата Кошара поради поволниот терен. Бидејќи позициите на ОВК и албанската армија биле на поголема надморска височина од позициите на ВЈ, и самата караула била на крајно неповолно место, оваа локација била избрана за едно од насоките на продирање.
Албански планови
ОВК и НАТО планирале ненадеен напад преку караулата Кошара и напредок кон Метохија. Тие планирале да ја окупираат Ѓаковица и да ја преминат линијата на ВJ помеѓу Ѓаковица и Призрен. Нивниот краен план бил да ја окупираат цела Метохија и да ги принудат силите на југословенската војска во отворен судир со нив, со цел да ги откријат силите на ВJ и да им овозможат на авијацијата на НАТО да ги бомбардира.
Офанзива
На православниот Велики петок, 9 април 1999 година, во 03,00 часот, од албанска страна започнал масовен артилериски оган во правец на караулата Морина, каде постоел лажен напад, со цел да се вовлечат единиците за интервенција на ВJ во таа насока, додека огнот да се прошири околу 04,30 часот кон караулата Кошара, со масовен напад од пешадија на терористичката ОВК. Огнот бил отворен од редовната албанска армија кон граничните позиции на В.Ј. Во нападот биле користени топови, хаубици и минофрлачи, а нападот го координирале многу добро обучени членови на француската Легија на странците. Албанците нападнале во три насоки: првиот бил кон врвот Расе Кошарес, вториот кон караулата Кошара и третиот кон врвот Маја Глава (г.к. Ц-4). За време на артилериското гранатирање, приближно 1.500 припадници на ОВК незабележано се приближиле до границата. Во тоа време, на линијата на фронтот имало 110 припадници на ВЈ (гранични чувари на 53-от граничен баталјон), минофрлачка единица од 82 мм и топовска служба од 82 мм. мтбр). Крвавата битка траела во текот на целиот ден со големи загуби, особено на страната на напаѓачите. Во попладневните часови, ОВК го освоила врвот на Раса Кошарес и веднаш се префрлила на одбранбена тактика. Овој успех на ОВК и овозможило да донесе артилерија на врвот.
Битките продолжиле цела ноќ до попладневните часови на следниот ден. Потоа, со помош на артилерија, ОВК ја освоил Маја Глава и продолжил да ја гранатира караулата Кошара, а војниците на ВЈ морале да ја напуштат караулата попладне. Околу 19:00 часот, припадниците на ОВК влегле во напуштената караула, а големите телевизиски екипи, како американскиот Си-Ен-Ен и британскиот ББЦ, веднаш известиле дека голем број членови на ОВК влегле во напуштената караула.
Членовите на ВJ се повлекле кон втората линија на одбрана под караулата, на позиции кои биле полесни за одбрана. Во текот на следниот ден пристигнале засилувања на југословенската армија. Група припадници на ОВК се наоѓале над позициите на ВJ со цел да ги попречат и прекинат комуникациите и во напад успеале да уништат едно борбено возило.
Во текот на ноќта, ОВК ги напаѓала позициите на ВJ на врвот на Оплјаз, обидувајќи се да го скрши отпорот на војниците на ВJ, сепак, сите напади биле одбиени со големи загуби од страна на напаѓачите, иако имале поддршка од албанската артилерија.
Во следните денови, ОВК се обидела да го скрши отпорот на втората одбранбена линија на ВЈ но и тие напади не успеале. ВЈ донела специјалци, воени ветерани од минатите југословенски војни, како и неколку артилериски единици.
Реорганизација и контранапад
Во текот на април, немало промени на фронтот кај Раса Кошарес и двете страни претрпеле значителни загуби. Војниците на ВJ поради артилериска акција, а Албанците поради неуспешни напади во кои се обиделе да ја разбијат одбранбената линија на ВJ.
Мај
Во мај започнал неуспешен напад на ВJ за повторно заземање на караулата Кошара, запрена од силен артилериски оган. На 6 мај, ВЈ контрирала позиции на ОВК на Раса Кошарес за да престане артилериската акција. Следувала крвава битка со големи загуби од обете страни, но ВJ не ја освоила Кошарес. На 10 мај, командата на ВJ испратила два тенкови Т-55 за помош на офанзивата на Раса Кошарес. Кога тенковите поминале преку теренот, кој бил скоро непрооден за борбени возила, тие успеале да заземат помалку од 100 метри територија, но ОВК сепак го задржила Раса Кошарес. Во текот на ноќта помеѓу 10 и 11 мај, авионите на НАТО фрлиле забранети касетни бомби врз војниците на ВJ, кои ги напаѓале позициите на ОВК под Раса Кошарес, убивајќи 8 војници и еден офицер, а над 40 биле ранети. Ова и овозможило на ОВК да ги одбие силите на ВJ од таа позиција на почетната позиција.
Во средината на мај, се воделе големи битки на врвот на Мрчај, кој бил окупиран од ВЈ, а ОВК претрпела големи загуби. ОВК морала да се повлече од тие позиции, а ВJ, заземајќи ја таа позиција, ја искористила тактичката предност на теренот за да го координира артилерискиот оган. Тој успех и овозможило на Југословенската армија да го стабилизира теренот и да ги задржи напаѓачите надвор од линијата на одбрана. Крвавата битка кај Кошара траела до 10 часот.
Загуби
Битката кај Кошара однела многу животи од обете страни. Според генералот Живановиќ, воен командант на 125. мтбр. 108 членови на В.Ј. биле убиени во областа Кошара (18 офицери и подофицери, 50 редовни војници, 13 резервисти, 24 доброволци). Меѓу загинатите е и рускиот доброволец Булах Виталиј Глебович. Официјалните загуби на ОВК се околу 200 мртви, но се верува дека има многу повеќе. Осумдесет проценти од загинатите борци на ОВК доаѓаат од Косово и Метохија, иако не се знае точно колку имало од Албанија и Македонија. Официјалните информации велат дека тројца странски државјани починале во Кошара. Двајца војници на НАТО, Французинот Арно Пјер (1971) и Италијанецот Франческо Бидер (1961), како и Мурад Мохамед Али од Алжир. За време на битката биле уништени 5 албански тенкови и бебила ше разбиена тенковската офанзива.
Крај
Војната во Косово и Метохија траела до 10 јуни 1999 година кога бил потпишан Кумановскиот договор и југословенската армија и српската полиција се повлекле заедно со војниците кои учествувале во битката на Кошара. НАТО влегол во Косово под името КФОР како мировни сили, додека ОВК била (барем официјално) разоружана.
Битката била прикажана во долгометражниот документарец Воени приказни од Кошара.
Валентина (стрип)
Валентина е италијанска стрип серија, создадена во 1965 година од италијанскиот уметник Гвидо Крепакс.
Првично како помал лик кој работел за комичниот херој Неутрон, Валентина станала единствениот протагонист на серијата во 1967 година. Првата епизода се однесува на кривината на италијанската Формула 1 Гран При Монца.
Карактер
Валентина Росели, чиј изглед е инспириран од актерката од немиот филм Луиз Брукс, е миланска фоторепортерка. Нејзиното момче, Филип Рембрант, супер-херојот Неутрон, има способност да парализира луѓе, животни или машини што ги видел во живо или на слики. Подоцна им се родило дете на Филип и Валентина, Матија.
Ликот Валентина е роден на 25 декември 1942 година во Милано и пораснала за време на серијата, чија последна епизода била објавена во 1995 година.
Како што минувало времето, во расказите на Валентина, Крепакс ги напуштил фантастичко-научната фантастика или пак детективските теми кои ги имал на почетокот, воведувајќи сложена, чудна мешавина на еротизам, халуцинации и соништа. Стриповите се занимавале и со бисексуалноста, автоеротската екстаза, супер-сензуалното напуштање и садо-мазохизмот.
Валентина во други медиуми
Во 1973 година играниот филм наречен Баба Јага бил заснован на стрипот. Валентина ја играла француската актерка Изабел Де Фунес. Филмот го режирал Корадо Фарина, кој претходно снимил документарен филм за стриповите на Гвидо Крепакс.
Италијанската ТВ серија базирана на стрипот била објавена во 1989 година. Валентина ја играла американската актерка Деметра Хемптон и Филип Рембрант од Расел Кејс. Биле снимени 13 епизоди, со јазични нумери и на италијански и на англиски, секоја долга 30 минути. Избраните епизоди биле уредени заедно во долгометражен филм и прикажани на американската кабловска телевизија доцна во ноќта.
Наводи
<references group="" responsive="1">
Непсис
Непсис (or нипсис; νῆψις) — концепт во православната христијанска теологија.
Етимологија
Терминот доаѓа од Новиот завет на Првото послание на Петар (5:8, νήψατε, γρηγορήσατε. ὁ ἀντίδικος ὑμῶν διάβολος ὡς λέων ὠρυόμενος περιπατεῖ ζητῶν τινα καταπιεῖν - NIV: Бидете внимателни и трезвени. Твојот непријател ѓаволот се шета наоколу како лав што рика бара некого да проголта). Таму „непсис“ се појавува во глаголска форма, во императивно расположение, како итна заповед за будност и внимателност: „биди буден и на штрек“.
Поврзаност
Во православното христијанство, борбата против расипаноста на страстите се води преку аскетски напор за очистување на душата (аскетизам од грчки: аскесис „вежба“). Во напредните фази ова вклучува „внесување на умот во срцето“ („умот“ е замена за грчки nous (νοῦς), што овде укажува на таа способност на душата со што човекот стапува во заедница со Бога). Владимир Лоски, „Мистичната теологија на источната црква“, св. Владимирскиот семинарски печат, Њујорк, 1976 година, стр. 127. Очистувањето на душата, кое се постигнува само со помош на божествената благодат, се остварува преку напорите за исполнување на Христовите заповеди, учеството во Светите тајни на Христијанската православна црква, приватната молитва, вклучително и посветеноста на Исусовата молитва, постот според црковниот календар, проучувањето на Светото писмо и житијата на светиите и будното бдеење над мислите за да се спречат грешните мисли да станат грешни дела, а потоа и страсти.
Како што христијанинот се прочистува, со текот на времето тој го достигнува степенот на теорија или просветлување. Во овој момент започнува контемплативниот живот. Сета подвижност мора да се сфати како едноставно средство со кое се остварува целта на христијанскиот живот. Ова е стекнување на Светиот Дух, што се нарекува теоза, што значи „обожение“ на човекот. Според Св. Атанасиј и други, „Бог стана човек за човекот да стане бог“. .
Поишта
Поишта — село во Егејска Македонија, Република Грција.
Жан-Симон Бертелми
Жан-Симон Бертелми (фр. Jean-Simon Berthélemy) (,  —, ) бил француски историски сликар, одговорен за сликање на алегоричните тавани на дворецот ЛуврЛувр, Луксембуршкиот дворец и други, во конзервативен доцнобарокен-рококо стил, под само делумно влијание од Неокласицизмот.
Бертелеми бил син на вајарот Жан-Жозеф Бертелми, обучуван во ателјето на Нел Хале, професор на Кралската академија за сликарство и вајарство и за првпат се истакнал во 1760-тите години; откога освоил второ место во 1763 г., ја освоил Римската награда на академијата во 1767 г. Една од неговите први нарачки била комплет од украсни слики под водство на архитектот Жан-Габриел Лежендр за Палатата на интендантурата на Шампањ во Шалон-во-Шампањ, од кои самиот извел само шест надвратници, многу налик на стилот на Франсоа Буше, а остатокот од нарачката го доверил на еден негов соученик од академијата.
Бертелми бил ценет и угледен сликар во своето време, одбран во придружната свита на Наполеон во неговите походи во Италија, каде бил еден од експертите чија должност била одбирање на уметнички дела кои треба да се пренесат во Париз, по условите на Толентинскиот договор од февруари 1797.
Ирене-Жил Бјенеме
Ирене-Жил Бјенеме (француски: Irénée-Jules Bienaymé) бил француски математичар и статистичар.
Орман (Костурско)
Орман или Чифлико (Νέα Λεύκη, Неа Левки  или Κάτω Λεύκη, Като Левки, до 1928 Ορμάν, Орман) — село во Општина Костур во Костурскиот округ, Егејска Македонија, денес во областа Западна Македонија, Грција.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа на 5 километри западно од градот Костур и Костурското Езеро во Костурската котлина. Традиционално, селото Орман е дел од соседното село Жупанишча до 1960 година. Според старата црква посветена на Света Троица е крстена поранешната општина Света Троица. Селото се наоѓа на надморска височина од 640 метри.
Историја
Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Орман се состоело од 48 семејства со 160 жители Македонци Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година Орман имало 265 жители Македонци.
Поради активното учество на месното население во Илинденското востание, селото настрадало од страна на османлиските војски. Според писмото на водачите на востанието во Костурско, Васил Чекаларов, Лазар Поптрајков, Пандо Кљашев, Манол Розов и Михаил Розов, кое било испратено до сите странски конзулати во Битола на 30 август 1903 година, биле опожарени 20 куќи, додека нема официјален број на загинати или убиени. .
Селото било под влијание на Бугарската егзархија. Според податоците на секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во селото живееле 96 Македонци под врховенството на Бугарската егзархија. Според грчката статистика од 1905 година во селото живееле 60 Македонци. Според Георги Константинов Бистрицки селото пред Балканската војна имало 20 македонски семејства.
Во текот на Втората балканска војна, селото било окупирано од страна на грчките војски. По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Грција. На пописот од 1913 година биле евидентирани 178 жители, додека на пописот од 1920 година, во селото биле евидентирани 95 жители. Во 1927 година, селото било преименувано во Неа Левки.
Селото не настрадало во текот на Грчката граѓанска војна и голем број на жители од соседните села во Орман нашле засолниште
Демографија
Во 1928 година селото броело 267 жители. , додека во 1940 година селото броело 946 жители. На следните пописи, селото се евидентира заедно со жителите на Жупанишча.
NGC 611
NGC 611 — засега неутврден објект во соѕвездието Кит, заведен во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен во 1886 година од страна на Франк Милер, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 611 е од видот NF.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 33 м 33 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 20° 7' 38".
Други поделби
Проучување на NGC 611 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 308; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5854. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 349.
Папа Адеодат
Имало двајца папи со името Адеодат:
Качиота
Качиота е вид сирење произведено во Италија од млеко од крави, овци, кози или воден бивол. Качиота има повеќе од десетина варијации.
Сирењата се со цилиндрична форма и тешки и до 1 килограм. Периодот на зреење е краток и меката, жолта кора опкружува бело или жолтеникаво тело кое е меко по текстура и благ вкус. Вообичаен се и занаетчиското и индустриското производство.
Космос-1274
Космос-1274 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,1 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 67,1°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 307 км, а најмалото на 162.
Велко Силјаноски
Велко Силјаноски (, - ), редовен професор на Филолошкиот факултет во Скопје, основоположник на дисциплината фонетика на англиски јазик.
Музеј Гугенхајм (Њујорк)
Музејот '''Соломон Р. Гугенхајм''', честопати познат како „Гугенхајм“ е уметнички музеј на 1071 Петта авенија на аголот на Источна 89-та улица на Горна источна страна на Менхетен во Њујорк (град). Тој е постојан дом на континуирано збогатувана колекција на импресионизам, пост-импресионизам, рана модерна уметност и современа уметност, а исто така има специјални изложби во текот на годината. Музејот е основан од Фондацијата Соломон Р. Гугенхајм во 1939 година како Музеј на безпредметно - апстрактно сликарство, под водство на неговиот прв директор, Хила фон Ребај. Музејот го добил своето сегашно име во 1952 година, три години по смртта на неговиот основач Соломон Р. Гугенхајм.
Зградата на музејот, значајно дело на архитектурата од 20 век проектирано од Френк Лојд Рајт, предизвика контроверзии за необичната форма на нејзините изложбени простори. Граден бил 15 години. Тој е завршен во 1959 година. Се состои од шесткатна главна галерија во облик на чинија на југ, четирикатен „монитор“ на север и десеткатен анекс на североисток. Главната галерија содржи шесткатна спирална рампа која се протега по нејзиниот периметар, како и централен тавански светларник. Колекцијата Танхаузер е сместена во првите три ката на мониторот, а има дополнителни галерии во анексот и центар за учење во подрумот. Објектот бил проширен со обемни реновирања од 1990 до 1992 година, кога е изграден анексот, а повторно бил реновиран од 2005 до 2008 година.
Збирката на музејот растела со децении и е основана од неколку важни приватни збирки, почнувајќи од онаа на Соломон Р. Гугенхајм. Колекцијата, која опфаќа околу 8.000 дела, е споделена со сестринските музеи во шпанскиот град Билбао и на други места. Во 2013 година, речиси 1,2 милиони луѓе го посетија музејот и е домаќин на најзначајните изложби во Њујорк.
Внатрешност
Основниот дел од внатрешноста на Гугенхајм се состои од делот на север, поголемата главна галерија на југ и сала за предавања под главната галерија. Јужно од главниот влез се наоѓа мало кружно предворје, кое содржи под со метални лаци и низок таван со вдлабнато осветлување.
Триаголното сервисно јадро, на североисточниот агол на главната галерија, содржи лифт и скалила.Скалилата се обвиткуваат околу лифтот, кој е сместен во полукружна оска. Според авторот Роберт МекКартер, Рајт користел „целосни геометрии“ за скалите и рампите бидејќи сакал посетителите да го искусат музејот пеш. Другите простории, како што е кујната за персоналот, беа дизајнирани со заоблена опрема поради необичниот дизајн на ентериерот.
Главна галерија
Рајт ја дизајнирал главната галерија (исто така опишана како ротонда) како атриум на отворено, опкружен со спирална рампа. Проектот на Рајт се разликувал од конвенционалниот пристап кон распоредот на музеј, во кој посетителите минуваат низ низа меѓусебно поврзани простории. Отворената ротонда им овозможува на гостите да набљудуваат дела на различни нивоата истовремено и комуницираат со гостите на други нивоа.
Колекција
Гугенхајм има околу 8.000 дела во својата колекција. Околу 1.700 од овие дела се дел од колекцијата на Гугенхајм. Зградата на музејот има релативно мал капацитет,
Перо Христов
Перо Христов (р. во ) — популарен македонски пејач на фолклорна музика.
Алел
Алелот (од грчки αλληλος, меѓу себе) претставува алтернативна форма на еден ген. Обично постојат по два алела за даден ген, така што алелот може да се смета за "една половина на генот". Двата алела се наоѓаат на двата хомологни хромозоми (еден на мајчиниот, а друг на татковиот хромозом). Се разликуваат доминантни алели (или алели од див, немутиран тип) и рецесивни (мутирани) алели. Доминантните алели се означуваат секогаш со голема буква (на пример А), додека рецесивните со мала (а). Многу е важно да се познава дали еден ген е хомозиготен (се состои од два исти-доминантни АА или рецесивни аа алели) или, пак, тој е хетерозиготен (се состои од различни, доминантно-рецесивни алели Аа). На пример, доколку црвената боја на цветот кај едно растение е одредена од доминантниот алел А, а белата боја од рецесивниот алел а, тогаш црвена боја на цветот ќе има кај единка со хомозиготни (по доминантен алел, АА) или хетерозиготни (Аа) соматски клетки, додека белата боја на цветот ќе се јави само кај единка со рецесивна генетска градба (аа). Од ова може да се заклучи дека доминантните алели се "надмоќни" над рецесивните, односно при хомозиготност по доминантен алел или хетерозиготност се изразува само својството кое е детерминирано од доминантниот алел.
17 п.н.е.
17 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 17. година пред новата ера, 17. од првиот милениум п.н.е., 17. од 1 век п.н.е. и осма од 10-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5491 и 5492 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4733 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3743 и 3744 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 736.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 17 година се протега во 2619 и 2620, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2679 и 2680 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 526. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 658 и 657 исламска година пред хиџра.
Државен запис
Државниот запис (англиски: treasury bill, француски: bon du tresor, германски: Schatzvechsel) претставува краткорочна хартија од вредност што ја издава централната власт, односно Министерството за финансии. Обично, државните записи се издаваат според однапред одреден распоред. На пример, во САД и во Британија, државните записи се издаваат еднаш неделно. Од друга страна, во Германија не постои точен распоред за нивно издавање. Државните записи се сметаат за безризични хартии од вредност, зашто не носат речиси никаков кредитен ризик. Исто така, во развиените земји, државните записи се одликуваат со многу ликвиден пазар, т.е. во секое време може брзо да се продадат без голема загуба во цената и со мали трансакциски трошоци. Оттука, тие носат пониска заработка (принос) во споредба со другите кусорочни хартии од вредност. Државните записи се дисконтни хартии од вредност, т.е. воопшто не носат посебна камата, туку се продаваат по пониска цена од номиналната вредност, така што приносот е претставен преку разликата меѓу номиналната вредност и куповната цена. Во Македонија, државните записи за првпат се појавија во јануари 2004 г. Кај нас, државните записи се издаваат со четири различни рочности : еден месец, три месеци, шест месеци и една година, но најчести се оние со рок на достасување од три месеци. Државните записи се дематеријализирани хартии од вредност, односно постојат само како запис во електронска форма, а купувачот добива потврда за нивното купување.
Аукции на државни записи во Македонија
Државните записи гласат на номинална вредност од 10 000 денари и се продават на аукции што се изведуваат според однапред утврден календар, при што Народна банка на Република Македонија се јавува како организатор на аукциите и како агент на Министерството за финансии. Аукциите на државни записи долго време се одржуваа во вид на тендер со каматни стапки, а од средината на март 2008 г., тие се продаваат преку тендер со износи. На аукциите на државни записи се прибираат два типа понуди: конкурентски (competitive bids) и неконкурентски (noncompetitive bids) понуди. Конкурентски понуди се оние каде што банките ги наведуваат износот на државни записи што сакаат да го купат и понудената цена, т.е. бараната стапка на приносот. Кај неконкурентските понуди се наведува само износот на државни записи што сака да се купи, а купувачот ја плаќа просечната цена на државните записи постигната на прифатените конкурентски понуди. Пред одржувањето на аукциите, Министерството за финансии објавува проспект со основните информации за изданието, износот што се нуди за продажба и максималната каматна стапка (до октомври 2007 г.). На аукциите, сите пристигнати понуди се подредуваат според висината на понудената цена, почнувајќи од највисоката до најниската и се прифаќаат понудите сè додека не се продаде целокупниот износ.
На аукциите на државни записи може да учествуваат само банките, додека населението и правните лица може да купуваат државни записи само посредно, преку банките. Притоа, во текот на 2004 и 2005 г., претпријатијата и населението беа главни купувачи на државните записи, но од 2006 г. наваму, банките се најголеми инвеститори во државни записи. Со државните записи може да се тргува на пазарот преку шалтер, којшто започна да работи во април 2005 г., а во 2006 г. беше воспоставен и електронски систем на котација и тргување. Сепак, до ден-денес, овој пазар не е активен, т.е. многу ретко се тргува со државни записи, бидејќи инвеститорите нив ги чуваат до крајниот рок на достасување.
Шуто Оризари
Историја
Кон крајот на XIX век Шуто Оризари било мало македонско село во Скопската каза на Отоманското Царство.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. населението на Шуто Оризари се состоело од 84 Македонци христијани.
На етничката карта од 1927. Леонард Шулце Јена го укажува Оризаре (Orizare) како село со нејасен ентички состав.
На етничката карта на Северозападна Македонија од 1929 г. Афанасиј Селишчев го обележал Оризари како македонско село.
Шуто Оризари почнало да расте и коренито да го менува етничкиот состав по Скопскиот земјотрес од 1963 година. Со обновата на градот во местото се населиле претежно Роми. На грбот на населбата стои чакрата (тркалото) од ромското знаме.
Според последниот попис од 2002 година, Шуто Оризари има 15.353 жители.
Хомологни хромозоми
Хомологните хромозоми се хромозоми во клетките на диплоидните организми кои се спаруваат за време на мејоза како биваленти, формирајќи притоа синаптонемален комплекс. Едниот хомологен хромозом е наследен од мајката, додека другиот е наследен од таткото. Кај овие хромозоми постојат исти гени кои се наоѓаат на исти генски локуси (места), но тие можат да носат иста или различна генетичка информација.
Хатунџук џамија
Хатунџук(лар) џамија или Хатунџик(лар) џамија (во превод: „Џамија на Малата госпоѓица/дама“ ) — стара османлиска џамија во Скопје. Му припаѓа на Скопското муфтиство на ИВЗ и прогласена е за културно наследство на Македонија.
Местоположба
Џамијата е сместена во населбата Чаир, спроти Јаја-пашината џамија на улицата „Чаирска“.
Историја
Залуван е дел од вакафнамето на џамијата, кое се датира на 31 март 1511 г. (917 година по исламскиот календар). Нејзина ктиторка била Хани Хатун, ќерката на скопскиот управник Јаја-паша.
Џамијата многу настрадала во Скопскиот земјотрес од 1963 г. Натписот од вградената чешма во нејзината ограда, која даира од 1811 година, е пренесен во Музејот на Град Скопје.
Храмот е обновен и свечено отворен 4 мај 2008 г. во присуство на тогашниот турски претседател Абдула Ѓул.
Турбе
Во дворот на џамијата се наоѓало старо турбе во кое најверојатно била погребана ктиторката Хани Хатун. Било шестаголно, од отворен тип, со купола на осумаоглен тамбур. Било урнато во земјотресот од 1963 г. и не е обновено.
Антун Густав Матош
Антун Густав Матош (Antun Gustav Matoš 13 јули 1873, Товарник - 17 март 1914, Загреб) — хрватски писател и новинар од крајот на XIX и почетокот на XX век, истакнат како исклучителен ран претставник на модернизмот кој пишувал поезија, раскази, патописи, есеи и критики.
Животопис
Антун Густав Матош е роден на 13 јули 1873 година, во селото Товарник, во Срем. Татко му, кој имал буњевско потекло, бил народен учител и свирел на оргули во селската црква. Исто така, и дедо му Грга бил учител и свирач на оргули во селото Плавна, крај Вуковар. Мајка му била од подравската лоза на семејството Шамс (Schams), кое имало холандско потекло. Во раното детство, семејството на Матош се преселило во Загреб, каде што малиот Густав шетал со татко му во околината на градот, заедно читале книги и слушале музика во црквата „Св. Марко“, каде татко му свирел на оргули. Исто така, тој често ги посетувал роднините на мајка му во Подравина, како и дедо му Грга во Плавна. Иако подоцна, поголемиот дел од животот, Матош го поминал во туѓина, Загреб засекогаш останал цврсто во неговите спомени, затоа што таму „ги гледав облаците и кукавиците, играв со топка... за последен пат се напив од среќа, за опклада извадив здрав заб во кафеана... свирев во музичкото школо и катедралата, берев грозје во лозјата... првпат плачев од срам на изборите... зашто во Загреб го добив првиот ќотек, го објавив првиот расказ, ја доживеав првата љубов...“.
Во Загреб, Матош учел во гимназијата, но притоа повеќе се занимавал со слободно читање и свирење на виолончело, па по завршувањето на седмиот клас го испратиле да студира ветерина во Виена. Меѓутоа, и таму, Матош повеќе се интересирал за свирењето, па не бил добар студент, така што ја изгубил стипендијата.
Пресуден настан во животот на Матош бил заминувањето во армијата: десет месеци, тој поминал во коњицата во Кутјево, а во пролетта 1894 година, кога требало да премине на ветеринарната академија во Виена, тој пребегал во Србија. Некое време, скитал низ Срем, го посетувал дедо му во Плавна, но бил фатен во Сремска Митровица и бил затворен во Петроварадин. Сепак, по некое време, тој успеал да избега од затворот, го преминал Дунав и, преку Панчево, пребегнал во Белград. Така, започнала неговото тринаесетгодишно прогонство од татковината. Во Белград, Матош бил топло примен во боемските и уметнички кругови во кафеаната „Дарданели“, како и од некои угледни семејства, а особено од Јова Илиќ. Во Белград, Матош останал нецели четири години, свирејќи на виолончело, а работел и како новинар и писател, пишувајќи раскази и критики.
Кон крајот на 1897 година, со туѓ пасош, Матош заминал кај еден свој роднина во Виена, а потоа, отпатувал во Минхен и кон крајот на февруари 1898 година пристигнал во Женева. Таму, се дружел со хрватските студенти и руските емигранти-револуциониери, но потоа, заложувајќи го своето виолончело, во 1899 година ја преминал француската граница кај Екслебен (Aix-les-Bains) и кон крајот на август пристигнал во Париз. Таму, тој пишувал писма, сеќавања и репортажи од своите патувања, како и раскази и книжевни критики, кои ги објавувал во сараевскиот весник „Nada“. Во Париз, Матош живеел во тешка беда во боемските квартови, но се запознал и со голем број француски уметници, како: браќата Шампион (Champion), познатиот карикатурист Андре Рувер (Andrè Rouveyre), сликарот Жорж Гибелен (Georges Gubelin), работел во Модернистичката дружина на меѓународната уметност (L’Oeuvre d’art International), под заштита на познатиот поет Пол Адам (Paul Adam). Од бедата го извлекол Коста Херман (Kosta Hermann), директорот на сараевската „Nada“, кој дури го поставил за секретар на Босанскиот павилјон на Меѓународната изложба во Париз, во 1900 година.
Во Париз, Матош се запознал со француската култура, но истовремено во него се разгорела љубовта кон татковината. Затоа, во 1904 година, тој се вратил во Белград, каде активно се вклучил во литературните расправи, залагајќи се за модерна книжевност, за европски стил и за неприкосновена уметничка убавина. За време на својот втор престој во Белград, Матош четири пати тајно патувал во Хрватска. Во 1908 година, за време на општата амнестија, Матош бил помилуван и се вратил во Загреб.
Од 1908 година до смртта, Матош живеел како професионален писател и новинар, следејќи ги сите важни настани во културниот и уметничкиот живот во Хрватска. Истовремено, тој се вклучил и во политичкиот живот, при што, иако бил традиционалист, се судрил со групата на Јосип Франко и со клерикализмот на Каптол. На крајот на 1913 година, веќе тешко болен од туберкулоза на грлото, Матош заминува на пат во Италија и таму напишал извонредни патописи. Во пролетта 1914 година, тој бил двапати опериран, но умрел на 17 март 1914 година, во Болницата на милосрдните сестри во Загреб. По повод неговата смрт, Мирослав Крлежа ја напишал песната „Тажаленка над мртвото тело на А. Г. Матош“ (Tužaljka nad mrtvim tijelom A. G. Matoša).
Творештво
Книжевната кариера на Матош започнала рано, уште во 1892 година, за време на неговите студии во Виена, кога Матош ги објавил расказите „D-dur соната“, објавен во списанието „Хоризонт“ (Obzor) и „Моќта на совеста“, објавен во „Венец“ (Vijenac). Подоцна, за време на престојот во Париз, Матош пишувал интензивно, објавувајќи ги своите фељтони и статии во хрватските и српските весници и списанија. Истовремено, во тој период, тој ги објавил своите први две книги: „Иверки“ (Iverje) (Мостар, 1899) и „ Нови иверки“ (Novo iverje) (Загреб, 1900), а од Париз потекнува и неговата трета книга „Есеи“ (Ogledi) (Задар, 1905). Кога се вратил во Загреб, во 1907 година ја објавил збирката есеи и импресии „Видици и патишта“ (Vidici i putovi), во 1909 година ја објавил третата збирка раскази „Уморни приказни“ (Umorne priče), а во 1910 година, книгата со патописи и пејзажи „Нашите луѓе и краишта“ (Naši ljudi i krajevi).
Од 1908 година до смртта, Матош живеел како професионален писател и новинар, следејќи ги сите важни настани во културниот и уметничкиот живот во Хрватска. Истовремено, во тој период, Матош извршил огромно влијание врз младите писатели, па дури и создал сопствена поетска школа, а самиот тој, во овој период напишал најголем дел од своите песни. Во 1913 година излегла неговата збирка со фељтони „Печалба“ (Pečalba), но не го дочекал печатењето на збирката песни која веќе ја имал подготвено. Подоцна, пред Втората светска војна, во Загреб, во издание на издавачката куќа „Биноза“ (Binoza), биле објавени собраните дела на Матош.
Одлики на творештвото на Матош
Матош не робувал на тесните граници на некоја книжевна школа или уметнички правец. Оддаден само на убавината, тој ја сфаќал својата мисија во преобразувањето на хрватскиот книжевен израз во согласност со модерното време. Освен во романот и драмата, Матош се зафатил со сите книжевни облици, од раскази и цртички до лирски поеми, од книжевни критики до уметнички и општокултурни есеи, од патописи до разни новинарски фељтони. Според неговите зборови во предговорот на „Есеи“ (Ogledi), голем дел од неговите дела е слободна варијација како кога свирачот пред концертот ги испробува прстите и гудалото.
Песните на Матош првенствено се кондензирани слики на исклучителните моменти од неговиот трагичен живот. Меѓутоа, во голем дел од неговата поезија се наоѓаат сликите на хрватските карактери, ликови и прилики, хумористични разговори и пародии, епиграми и игри на духот и јазикот (Acta apostolorum, Naše životinje, Menažerija, Ljubavnik sramežljiv, Indijska priča). Во другите свои песни, видлив е импресионистичкиот набој на Матош (Jsenje veče, Djevojčici mjesto igračke, U vrtu, Mećuhica, U travi, Kraj druma, Jutarnja kiša, Hrastovački nokturno, Suza), а во некои песни се забележуваат јасни програмски идеи, под влијание на францускиот симболизам (Savremeni simbol, Mladoj Hrvatskoj). Во други песни, Матош пее за кошмарот во кој се наоѓа татковината (Mora, 1909), трагедијата на печалбарите (Iseljenik), а некаде дава нежни старински тонови (Gnijezda bez sokola),
Матош е, можеби, најпознат по бројните книжевни критики во кои искажал висока свест за уметноста на јазикот. Во неговите критики е дадено импресионистичко осветлување на тогашните нови хрватски писатели, така што тој дава опширен приказ на развојот на хрватската книжевност од илиризмот до почетокот на XX век. Исто така, тој одлично ги познавал и српските писатели и за нив дал одлични документи (Стеван Сремац, Јанко Веселиновиќ, Милан Ракиќ, Јован Скерлиќ, Љубомир Недиќ, Богдан Поповиќ), а пишувал есеи и прикази и за странските автори (Сервантес, Ниче, Русо, Бајрон, Стендал, Бодлер, Анатол Франс). Неговите критики донеле ново естетичко мерило во балканската книжевна критика, ослободувајќи ја од провинцискиот дилетантизам и националистичката затвореност и придонеле за создавање уметнички стил во пишувањето за уметничките дела.
Мајка!
Мајка! (оригинален наслов: Mother!, стилизиран како mother! ) е американски психолошки хорор филм од 2017 година во режија и сценарио на Дарен Аронофски, во кој настапуваат Џенифер Лоренс, Хавиер Б ардем, Ед Харис и Мишел  Фајфер. Заплетот следи млада жена чиј спокоен живот со нејзиниот сопруг во нивниот дом е нарушен со доаѓањето на мистериозна двојка.
Мајка! бил избран да се натпреварува за Златен лав на 74-тиот Меѓународен филмски фестивал во Венеција, каде премиерно бил прикажан на 5 септември 2017. Филмот се прикажал во САД на 15 септември 2017, во дистрибуција на Paramount Pictures, и заработил 44.5 милиони долари ширум светот. Иако филмот добил позитивни критики од критичарите, неговите библиски алегории и описот на насилството предизвикале контроверзии.
Заплет
Во куќа неодамна изгорена во пожар, Тој, признат поет кој се бори со сериозна писателска блокада, става кристален предмет врз една витрина. Куќата потоа одеднаш изгледа реновирана. Во креветот, мајката се буди, се прашува гласно каде е Тој. Таа почнува да гледаа нешта низ куќата што ја вознемируваат, вклучувајќи и визуелизација на чукање на срце внатре во ѕидовите.
Еден ден, доаѓа човек и бара соба. Тој лесно се согласува да го прими дома. Следниот ден, сопругата на човекот исто така пристигнува и останува во куќата. Мајката е фрустрирана од гостите, додека Тој сака тие да останат бидејќи му биле обожаватели и бидејќи машкиот гостин бил на умирање. Сепак, гостите пренападни во куќата случајно го кршат драгоцениот кристален предмет врз витрината.
Двата сина на двојката доаѓаат во куќата и да почнуваат да се тепаат заради наследството. Постариот смртно го повредува неговиот помлад брат и побегнува. Мајката останува сама во куќата, и открива нафтена печка сокриена зад подрумските ѕидови. Синот на луѓето починал. Десетици луѓе пристигнуваат во куќата по смртта. Потоа повеќе луѓе доаѓаат и се однесуваат лошо и дрско. Мајката ги брка сите надвор. Лута е на поетот дека во куќата примил луѓе и бидејќи ја игнорира. Потоа имаат секс.
Мајката е со породилни болки. Тој ја пораѓа во неговата работна соба. Хаосот надвор малку се смирува и толпата бара да го види бебето. Таа одбива. Кога заспива, Тој сепак ѝ го зема бебето и ѝ го дава на толпата. Толпата го убива бебето. Скршена од болка, мајката се пробива низ толпата каде гледа како толпата јаде од неговото месо. Бесна, ги напаѓа нарекувајќи ги убијци, оди во подрумот и ја опожарува куќата, градината и дрвјата.
Мајката иако изгорена преживува а Тој е неповреден. Тој бара да му ја даде љубовта што ѝ останала за него и со голи раце ѝ ги отвора градите, вадејќи ѝ го срцето. Од изгореното срце, излегува нов кристален предмет. Тој го мести на витрината. Изгорената куќа повторно се обновува. Во креветотот, нова мајка се создава и се буди, прашувајќи се гласно каде е Тој.
Теми
Лоренс рекла дека филмот е алегорија: "Го опишува насилството и мачењето на Мајката Земја... Јас ја претставувам Мајката Земја, Хавиер, чиј лик е поет, претставува форма на Бог, создавател. Мишел Фајфер е Ева а Ед Харис е Адам, тука се Каин и Авел а сетингот понекогаш наликува на рајската градина."
Аронофски рекол дека извичникот на насловот "го одразува духот на филмот" и одговара на "извикот" на крајот. Називот на ликовите се прикажани во мали букви, освен Тој.
Печката која се појавува низ целиот филм го носи симболот Вендехорн за кој се верува дека го претставува "содејството помеѓу вечните закони на природата, кои дејствуваат во согласност едни со други." Еден од необјаснетите елементи на филмот е жолтиот прашок кој секојдневно го пие ликот на Лоренс, за кој Дејли Бист предлага повикување на расказот на Шарлот Перкинс Гилман, "Жолт тапет".
Продукција
По филмот Ное во 2014 година, Аронофски започнал да работи на филм за деца. За време на тој процес, излегол со нова идеја. Сценариото за Мајка! го завршил во пет дена, многу побрзо од вообичаениот интензитет. Филмот користи сонливо-логичен наратив, за што Аронофски ја дал следнава забелешка: "'... ако се обидете да го одвртите, тој како да се распаѓа. Тоа е психолошки уплав. Не би требало премногу да го објаснувате.'"
Кастинг
Џенифер Лоренс, наводно, била во разговори да се приклучи на филмот до октомври 2015 година. Од јануари 2016 година, Хавиер Б ардем, исто така, бил во преговори, а до април Домнал Глисон, Мишел Ф ајфер, Ед Харис и Брајан Глисон биле додадени на глумечката екипа. Во март 2016 година, било соопштено дека и Кристен Виг ќе игра во филмот.
Снимање
Снимањето на филмот започнало на 13 јуни 2016 година, и завршило на 28 август, 2016 година. Пред почетокот на главната фотографија, глумците вежбале три месеци во магацински простор, во кој период Аронофски бил во можност да "добие чувство на движење и движење на камерата и да научи од тоа." Во овој период, Лоренс била релативно опуштена, па Аронофски рекол дека како резултат на тоа тој "не успеал да ѝ го запознае карактерот, сѐ додека не започнале со снимањето ."
Музика
Мајка! е првиот филм на Аронофски без вклученост на композиторот Клинт Мансел. Филмот првично добил оригинална музика од Јохан Јохансон, но по гледањето на 90 минутната груба монтажа на филмот, Аронофски и Јохансон се согласиле дека нема да ја користат целата оригинална музика. Тие експериментирале со музика во само неколку моменти со користење на нова минимална музика фокусирана на звучниот дизајн создаден околу звуците на куќата. На крајот излегле со вториот избор, и Јохансон својот труд го споил со звучниот дизајн на Крег Хениган.
На одјавната шпица, се појавува кавер верзијата на Пети Смит на нумерата "Крајот на Светот" на Скитер Дејвис.
Прикажување
Филмот првично бил закажан да биде прикажжан на 13 октомври, 2017,, но бил преместен на 15 септември 2017.
Неговата светска премиера била на 74-тиот Меѓународен филмски фестивал во Венеција, каде бил избран да се натпреварува за наградата Златен лав. Тој бил прикажан и на Меѓународниот филмски фестивал во Торонто во 2017.
На 7 август 2017, била прикажана првата официјална најава за филмот.
Заработка
Мајка! заработил 17.8 милиони долари во САД и Канада и 26.7 милиони долари на други места во светот со вкупна заработка од 44.5 милиони долари, наспроти продукцискиот буџет од 30 милиони долари.
Во Северна Америка, филмот бил прикажан истовремено со Американски убиец и бил проектиран да заработи 12-14 милиони од 2,368 кина за време на премиерните викенди. Тој заработил 3.1 милиони на својот прв ден на прикажување. Стигнал до само 7.5 милиони долари, завршувајќи трет по заработка и означувајчи го најлошото деби за филм во кој Лоренс ја игра главната улога. Deadline.com лошата заработка ја припишува на неговата контроверзна приказна, погрешните реклами, и оценката "F" на CinemaScore. Во својот втор викенд, филмот паднал на 56.3% со заработка 3.3 милиони долари, завршувајќи шести според заработка.
Повикувајќи се на ниските приходи и на CinemaScore, Аронофски разочаран изјавил: "Имате такви луѓе кои во основа веруваат во моќта на iPhone бидејќи можат да комуницираат на 35 милиони луѓе додека да трепнеш, но тие сепак не веруваат во науката." Тој исто така изјавил: "'Ова е удар. Целосен удар... Сакавме да направиме панк филм и да допреме до вас. А причината што сакав тоа да биде е затоа што бев многу тажен и имав многу страв и истото сакав да го изразам.'"Бојкот на филмот имало и по политичките коментари на глумицата Џенифер Лоренс во интервју за филмот.
Домашно видео
Мајка! бил објавен во дигитален HD формат на 5 декември 2017, и бил објавен на Blu-ray и DVD на 19 декември 2017.