cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Каспар Давид Фридрих
Работата на Фридрих му донела слава во раниот период од неговата кариера и современиците како францускиот вајар Давид д’Анже (1788–1856) говореле за него како човек што ја открил „трагедијата на пределот“. Сепак, неговата работа повеќе не била ценета во текот на подоцнежните години и умрел во тешки услови и со зборовите на историчарот на уметноста Филип Милер, „половина луд“. Како Германија се движела кон модернизмот кон крајот на век, нова желба на смисла ги карактеризирала неговите дела и замислените слики на Фридрих можеле да се видат како производи на изминатите години. Почетокот на век донел повторен интерес и почит на неговата работа, започнувајќи во 1906 со изложба на триесет и две од неговите слики и скулптури во Берлин. До 1920-тите, неговите слики биле откриени од експресионистите, а во 1930-тите и раните 1940-тите надреалистите и егзистенцијалистите често влечеле идеи од неговите дела. Подемот на нацизмот на почетокот од 1930-тите повторно ја оживеал популарноста на Фридрих, но овој пат следен со остар пад за неговите слики, бидејќи тие биле поврзувани со нацистичкото движење, често погрешно прикажувајќи ги како националистички. Сè до крајот на 1970-тите Фридрих не го повратил својот углед како икона на германското романтистичко движење и сликар од меѓународна важност.
Музика
Музиката — уметност која се состои од звуци и тишина искажани преку временска единица. Елементи на звукот кои се користат во музиката се интензитетот (вбројува мелодија и хармонија), ритам (вбројува такт и темпо), и вокални квалитети, како што се артикулација, динамика и текстура.
Употребата на музиката, во нејзиното создавање, изведба, значение, па и во нејзината дефиниција, варира во зависност од социјалниот и културниот контекст. Таа варира од строго организирани композиции и перформанси до импровизација. За потребите на класификацијата таа е поделена во категории односно родови.
Музиката се користи за многу цели како на пример: Комуникација, религија, академско проучување, естетски форми, забава итн.
Средновековна и Ренесансна музика
Поголем дел од музиката која преживеала од 14 век во Европа е секуларна. До средината на 15 век, композиторите и пејачите, користеле блага полифонија за религиозните музички композиции, како што е на пример миса или лауда. Од секуларните форми застапени се шансоните и мадригалот. Измислувањето на машината на печатење имала огромно влијание врз разновидноста и разликувањето на музичките стилови.
Барокна музика
Првите опери се напишани околу 1600 година со подигањето на музичките композиции кои го дефинираат крајот на ренесансата и почетокот на Барокната ера која трае до 1750 година. Германските баркони композитори пишувале кратки дела кои се изведувале најчесто на жичени и дрвени инструменти, хорови, оргули, клавикорди итн. За време на оваа ера неколку главни музички форми се дефинирани кои понатаму продолжуваат да се развиваат, како што се на пример Сонатата и Кончертото.
Класична музика
Музиката од овој период се одликува со хомофонична текстура, овие нови форми тежат кон пеењето. Новите популарни инструменти доминираат во музичките форми, а на сонатата и кончертото им се приклучува и симфонијата. Волфганг Амадеус Моцарт е еден од најпознатите претставници на овој период.
Романтична музика
Бетовен се смета како транзицион композитор кои водат во периодот на романтизмот. Во романтичниот период музиката станува емотивна и повеќе експресивна, опфаќајќи ја за првпат и литературата и останатите форми на уметност и филозофијата. Композиторите од доцниот романтичен период, создаваат комплексни и долги дела, комбинираат разни стилови и форми, и воопшто ја прават музичката форма многу комплексна.
Импресионистичка музика
Импресионизмот претставува движење во европската класична музика кое почнува во доцниот 19 век и трае до средината на 20 век. Музичарите во овој период се фокусираат повеќе на сугестијата и атмосферата отколку на емоцијата и на следење на нарацијата. Тие почитуваат кратки форми, како што се Ноктурното и арабеската. Музичкиот импресионизам се појавил во франција, а негови типични претставници се Морис Равел и Клод Дебиси.
Музиката во 20 век
Музиката доживува револуција во XX век. Со пронаоѓањето на радиото, таа добива на широка популарност, а се развиле нови технологии за снимање и репродукција. Во 20 век, таа се одликува со нова слобода, широко експериментирање и нови музички стилови и правци. По Втората светска војна, напрвин дошло до подем и воопштување на додекафонската техника. Творецот на додекафонската музика, Арнолд Шенберг, ја урнал хиерархијата на тоновите и нив ги направил меѓусебно рамноправни, т.е. им наметнал строга дисциплина така што ниту еден тон во композицијата да не може да се појавува почесто од другите. По Шенберг се појавил Варезе, кој не само што ја укинал тонската скала туку и самиот тон, заменувајќи го со рафинирана организација на бучавата. Следниот значаен чекор во развојот на музиката биле електронската музика и алеаторичната музика која се темели на импровизациата, т.е. на самиот изведувач на музичкото дело му се препушта да го избере редоследот на исполнување на деловите од музичкото дело. На тој начин, настанале музички дела составени од меѓусебно заменливи делови, кои дури може и да се елиминираат, според желбата на изведувачот на делото кој така станал соавтор на делото. На пример, композиторот Кагел создал дела во кои на изведувачот му дозволуваат пауза во траење од две минути во кои тој може да свири нешто што нему му се допаѓа или воопшто да не свири. Слично на тоа, за време на една изведба на „независните музички движења“ на Штокхаузен, изведувањето на делото вклучувало фрлање зеленчук во публиката и капење на пијанистот во поцинкувана када. Како чекор понатаму, во чинот на композицијата Кагел ја вклучил и мимиката. Имено, тој создал дело во кое од изведувачите барал да не ги допираат инструментите и да не произведуваат никаков звук, туку само да прават гестови како навистина да свират.
Големата новина што ја донела електронската музика се состола во тоа што потполно била исклучена личноста на изведувачот на музиката, зашто на музичката лента засекогаш бил фиксиран оригиналот на музичкото дело. Исто така, електронската музика предизвикала големи промени и во однос на создавањето на музиката, бидејќи овозможила да компонираат и лица кои никогаш немале формално музичко образование. Понатаму, во музиката за мали состави биле воведени механички извори на звук (шишиња, удирање по предмети, крикови снимени на лента, итн.), а претходник на таа постапка бил американскиот композитор Џон Кејџ. Паралелно со тоа настанале промени во музичката графија, зашто современите композитори повеќе не морале да го користат класичниот нотен запис, туку партитурите станале пикрографски, т.е. составени со помош на симболи, стрелки, цртички, криптограми итн. Со тоа, читањето на музичките партитури станало невозможно без советот на самиот композитор.
Елементи на музиката
Според Џил Дорфлес, музичката уметност се состои од четири структурални елементи:
Теорија на музиката
Во есејот „Бегство од времето“ од 1958 година, италијанскиот писател Еуџенио Монтале смета дека музиката, за која би се рекло дека е најмалку материјална од сите видови уметности, со текот на времето станала најгломазна, најматеријална од сите начини на уметничкото изразување. Тоа произлегува оттаму што музичките дела живеат во времето единствено низ нивното физичко изразување, кое бара концертни сали, инструменталисти, пејачи, режисери, сценографи и различен помошен персонал.
Германскиот композитор на електронска музика, Штокхаузен, смета дека музиката не треба да го надживее, туку да го преживее својот творец, т.е. идните генерации треба да создадат сопствена музика, а не да го пополнуваат своето време првенствено со стара музика.
Чешкиот писател Милан Кундера смета дека дури и најсложената музика сè уште е говор. Тој смета дека историјата на музиката е завршена, иако денес има многу повеќе музика отколку во нејзината најславна ера. Меѓутоа, денес, од музиката остана само стереотипна хармонија, банална мелодија и монотон ритам, а тоа е вечноста на музиката. Причината за таквата судбина на музиката лежи во тоа што во тие едноставни комбинации на ноти можат да се обединат сите луѓе во нивната согласност со постоењето. Кундера смета дека постои некоја „почетна состојба на музиката“ која е постара од нејзината историја, а тоа е состојба на првото поставување на прашањата, состојба пред првото размислување, пред почетокот на играњето со мотивот и со темата. Во таа почетна состојба на музиката (музика без размислување) е одразена супстанцијалната глупост на човековото постоење. Според него, денес, музиката се вратила на оваа почетна состојба (која тој ја нарекува „идиотизма на музиката“ или „идиотизам на гитарата“) која претставува состојба по последното размислување, сосотјба по историјата.
Современата музика целосно го менува прашањето на нејзиното оценување. Во тој поглед, филозофот Армандо Плебе смета дека кај музиката е можно да се прави само техничко-акустично оценување, додека секоја друга оцена би била дрскост. На тој начин, од интерес на критиката би бил само развојот на разни музички граматики.
Музиката како тема во уметноста и во популарната култура
Музиката се јавува како тема во бројни дела од уметноста и популарната култура.
Поврзано
Список на музичари
Вељко Пауновиќ
Разноврсна напаѓачка единица, тој можел да игра како офанзивен играч за врска или напаѓач, а поголемиот дел од својата професионална кариера ја поминал во Шпанија каде што играл за осум клубови, одигрувајќи вкупно 212 натпревари и постигнувајќи 38 голови во Ла Лига во текот на 11 сезони и имал неколку добри натпревари со Атлетико Мадрид.
Клуб
Роден во Струмица, Македонија (во тоа време дел од СФР Југославија), Пауновиќ го направи своето професионално деби на 17 години со ФК Партизан.Следното лето тој се преселил во Шпанија, каде што останал во поголемиот дел од следната деценија играјќи за голем број клубови, почнувајќи во сезоната 1995-1996 со скромната ЦА Марбеља и стигнувајќи до победниците на Куповите на УЕФА 1998-99 Финале на Купот со РЦД Мајорка (со која постигнал пет првенствени гола во таа сезона, за да му помогне на тимот од Балеарските Острови да заврши трет), како и да има три одделни настапи со Атлетико Мадрид.
Пауновиќ ја имал својата најдобра година во 2002-03 со ЦД Тенерифе во Сегунда Дивизион, забивајќи 18 пати во 38 настапи иако островот. По враќањето во Атлетико и краткиот престој во Германија со Хановер 96, тој му се приклучил на Хетафе ЦФ за најдобрата лига 2005-06, уживајќи во својата најдобра сезона во Ла Лига постигнувајќи десет гола во 30 лигашки натпревари за да му помогне на клубот од предградието на Мадрид до деветтото место. Поради годините поминати во земјава, во 2006 година добил шпански пасош.
Пауновиќ потпишал со рускиот прволигаш ФК Рубин Казан во март 2007 година. Следната година, тој договорил две и пол годишен договор со УД Алмерија во јануари. Неговото деби било лошо, играјќи 20 минути надвор од клупата против Расинг де Сантандер во поразот од 0-1 на гостински терен, додека исто така доби два жолти картони во една минута (со последователно исклучување). Тој ќе постигне гол во два наврати кон крајот на сезоната, во поразот со 4–2 на гости против поранешниот тим Хетафе и во последниот натпревар, победата од 3–1 против РЦД Еспањол.
На 12 јули 2008 година, било објавено дека Пауновиќ потпишал двегодишен договор со неговиот поранешен клуб Партизан. На 13 август тој постигнал гол во ремито 2–2 со турскиот Фенербахче СК, во квалификациското коло за Лигата на шампионите на УЕФА. Сепак, на 24 декември, тој ја објави својата одлука да се повлече од фудбалот.
На 29 јуни 2009 година, Пауновиќ отишол на проба со Њујорк Ред Булс, но на крајот ја одбил понудата за едногодишен договор. Во јуни 2011 година, по речиси три години надвор од фудбалот, 33-годишникот потпишал договор со друг северноамерикански клуб, Филаделфија Јунион, по пробниот период. Тој го постигна својот прв гол со својот нов тим на крајот на месецот, во победата со 3–2 над Чивас САД.
Пауновиќ официјално го објавил своето пензионирање по втор пат на 19 јануари 2012 година.
Репрезентација
Пауновиќ го направи своето деби за Србија и Црна Гора во пријателската победа против Мексико со 2–1, на 13 февруари 2002 година. Неговиот единствен натпревар беше две години подоцна против Северна Ирска, уште еден егзибициски натпревар, и тој постигна гол во ремито 1-1 во Белфаст.
Србија НТ
Пауновиќ се здоби со УЕФА ПРО тренерска лиценца и диплома за спортски директор од Кралската шпанска фудбалска федерација. Девет месеци беше аналитичар на Лигата на шампионите на УЕФА за РТВЕ во Шпанија.
Пауновиќ почнал да работи како менаџер со српската репрезентација, каде што бил на чело на нивните тимови до 18, до 19 и до 20 години. Додека со вториот, тој го освои Светскиот куп на ФИФА 2015 година.
Чикаго Фајр
На 24 ноември 2015 година, Пауновиќ беше назначен за главен тренер на Чикаго Фајр ФК во МЛС. Тој го предводеше тимот до плеј-офот во 2017 година, што се случи за прв пат по пет години. Истата година, тој беше тренер на Ол-стар натпреварот против Реал Мадрид.
Пауновиќ стигна и до полуфиналето на Отворениот куп на САД во 2016 и 2018 година. Тој и Чикаго се разделија на 13 ноември 2019 година
Ридинг
Пауновиќ го замени Марк Боуен како менаџер на Ридинг на 29 август 2020 година. На неговото деби во ЕФЛ првенството на 12 септември, тимот победил со 2–0 против Дерби Каунти; тој го завршил септември како Менаџер на месецот во дивизијата за победа на сите три натпревари. Тие пропуштија пласман во плејофот на два натпревари до крајот, по ремито 2-2 против Свонси Сити на стадионот Мадејски.
Во ноември 2021 година, за време на втората сезона на Пауновиќ во Ридинг, тимот доби одбивање од шест поени поради прекршување на правилата за профитабилност и одржливост во претходните три сезони. Следниот јануари, кралскиот клуб беше исфрлен од ФА Купот во третото коло од северната страна на Националната лига Кидерминстер Хариерс.
Приватен живот
Пауновиќ доживеал тешкотии додека тренирал за фудбал, како на пример пешачење со часови за да вежба, а понекогаш и без храна. Неговиот татко, Благоје, бил легендарен фудбалер на ФК Партизан Белград, клубот во кој израснал Вељко Пауновиќ. Дефанзивецот кој го инспирираше, тој исто така играл за Партизан и ја претставувал Југославија на УЕФА Евро 1968 година, подоцна започнувајќи менаџерска кариера.
Пауновиќ е оженет и има четири деца. Течно зборува шест јазици: англиски, шпански, српски, македонски, руски и германски.
Менаџер
Србија
Индивидуално
Внатрешна македонска револуционерна организација (Автономистичка)
Внатрешна македонска револуционерна организација (ВМРО) — македонска револуционерна организација која постоела во периодот меѓу 1919–1934 година. По завршувањето на Првата светска војна започнало политичко групирање и организирање на македонската емиграција во Бугарија. Отука, кон крајот на 1919 година била формирана ВМРО, со Централен комитет: Тодор Александров, Александар Протогеров и Петар Чаулев. Главна цел на оваа организација била автономијата или независна Македонија, односно создавање на самостојна македонска држава.
По потпишувањето на Нишката спогодба помеѓу Кралството СХС и Бугарија во март 1923 година, ВМРО зела активно учество во рушењето на бугарската влада на Александар Стамболиски. Во втората половина на 1923 година биле воспоставени врски и водени разговори со претставници на Советскиот Сојуз, заинтересиран за создавање единствено македонско револуционерно ослободително движење. Притоа Тодор Александров подготвил и потпишал Проект за разбирање помеѓу ВМРО и Советската влада.
Преговорите водени во Виена завршиле со потпишување Декларација на ЦК на ВМРО и на Мајскиот манифест од страна на Александров, Протогеров и Чаулев. Под притисок на бугарската влада, првите двајца со Декларација на ЦК на ВМРО јавно се откажале од своите потписи. Тодор Александров бил убиен на 31 август 1924 година од припадници на ВМРО, војводите Штерју Влахов и Динчо Вретенаров. Раководството на ВМРО го презеле Александар Протогеров и Иван Михајлов. За убиството на Александров биле обвинети конкурентните организации од македонската емиграција.
За две години по настаните во Горна Џумаја (12. IX. 1924 г.), ВМРО убила редица истакнати македонски интелектуталци и револуционери, идејни противници како Димо Хаџи Димов, Арсени Јовков, Тодор Чопов и др. По наредба на Михајлов бил убиен и Александар Протогеров (7. VI. 1928 год), а ВМРО се поделила на Михајловисти и Протогеровисти и дошло до нивно меѓусебно физичко пресметувње. На VII конгрес на ВМРО (21. VI. 1928 г.) Михајлов официјално го презел раководењето.
Во програмската определба на ВМРО на Михајлов поимот автономна бил заменет со поимот независна Македонија во која живеат Бугари. Негова стратегиска цел била создавање на Македонија како втора бугарска држава.
Во април 1929 г. Македонскиот национален комитет контролиран од Михајлов и хрватските претставници потпишале Декларација за соработка и создавање Независна Држава Хрватска и Независна Македонија, како втора бугарска држава. По воениот удар од 19 мај 1934 година новата влада на чело со Кимон Георгиев распуштила Собранието и забрануила политичките партии, вклучувајќи го и ВМРО. Потоа, под водство на Михајлов, таа продолжила да дејствува во странство. На 9. X 1934 година, со заедничка акција на хрватските и македонски сили, бил извршен атентат врз кралот на Југославија, Александар I Караѓорѓевиќ. Се поврзала со нацистичките и профашистичките сили на Германија, Италија, Унгарија и Хрватска, со кои соработувала до крајот на Втората светска војна.
Предисторија
"Турците, во 1913 година, ги пушеа своите наргилиња, не насетувајќи дека повеќе не се во зенитот. А токму таа година ја изгубија Македонија. Таа новост денес најверојатно нема да ви се стори којзнае колку интересна. Но се лажете, зашто токму тука е клучот на мојава прикаска. А тоа се случи вака: Бугарија, Србија, Грција и бившата Црна Гора во 1912 година му објавија војна на Отоманското Царство. Турците беа поразени. Бугарија не се задоволи со оној дел од Македонија, што сојузниците спогодбено ѝ го оставија. Таа се крена против нив и - ја загуби играта!!! Македонија беше разделена на три дела: грчки, српски и бугарски, а според мислењето на Бугарите токму овој последниот дел беше премногу мал. Во 1914 година Бугарија се надеваше дека новата војна ќе ѝ овозможи згоден момент за анексија на останатиите Македонии. Четиринаесет месеци размислуваше, а потоа ѝ се приклучи на онаа страна којашто ѝ ја вети таа анексија. Во 1918 година. Таа војувачка страна се урна, а под нејзините урнатини се најде и Бугарија. Уште еднаш, ете, Македонија ѝ се измолкна. Нашите револуционери, комитите, тогаш ја почнаа војната, не можеа да ја предвидат ниту победата на балканските држави, ниту распаѓањето на Турција. Па тие се бореа за независност на Македонија"
- Алберт Лондр
По Илинденското востание дошло до поделба на Македонската револуционерна организација на две крила: Реформско и Конзервативна струја. Судирот кој настанал меѓу овие две струи кулмимнирал со серија на атентати од двете страни, врз високи претставници на македонското револуционерно движење.
Кон крајот на 1909 година негативниот развој на Младотурската револуција доведуваа до преориентирање на некои деjци од Реформска струја. Меѓу Јане Сандански и Христо Чернопеев дошло до разединување и последниот со група дејци од Солунскиот, Струмичкиот и Серскиот револуционерни окрузи, а меѓу нив биле Тане Николов, Апостол Петков и други, на 4 мај 1910 година, оваа групација ја основале Бугарската народна македонско-одринска револуционерна организација. Друг обид за реактивирање на старата Македонската револуционерна организација е направен во мај 1910 година, од страна на Христо Матов, Христо Татарчев и штипските дејци Тодор Александров и Тодор Лазаров.
Во предвечерието на првата балканска војна, Александров и групација околу него организирале серија на атентати против турските власти кој се познати како Магарешки атентати. Мошне сликовит опис на магарешките атентати дава Анастас Митрев, кој запишал:
Пред самиот почеток на Првата балканска војна со наредба од 26 септември 1912 година сите чети и одреди на ВМОРО, формациски биле вклучени во составот на Македонско-одринското ополчение. Со тоа македонските и одринските одреди и чети станале дел од Бугарската армија и ја примиле нејзината организациона структура - одделенија, водови, чети. Со истата наредба, Штабот на партизанските одреди бил преименуван во Штаб на ополченските дружини, односно во Штаб на доброволните баталјони. За главен командант на Штабот е поставен генерал-мајор Никола Генев. Негов помошник е потполковник Александар Протогеров, а мајорот Петар Дрвингов е поставен за началник на Штабот. По добивањето оружје од бугарската армија, Македонско-одринското ополчение веднаш бил префрлен на фронтот во Тракија. На Тракискиот фронт Штабот на Македонско-одринското ополчение бил распуштен, а бригадите препотчинети.
На 19 јуни 1913 година започнало Тиквешкото востание. Бројот на востаниците изнесува околу 1 000, од коишто 200 луѓе се обични граѓани коишто земаат пушка в рака, а останатите се комити од четите. Четите на Дончо Лазаров и Михаил Шкартов ги напаѓаат и ги протеруваат српските војски од Неготино. Српските власти испраќаат свои чети од околните села кон Неготино, но сите тие се разбиени. На 20 јуни е одржано и свечено собрание на коешто е избрана и градска управа составена од 12 видни кавадарчани, а слободата траела само 7 дена. Во востанието загинале околу 1000 тиквешани од коишто на 500-тина имињата со сигурност им се знаат меѓу кои голем број мажи, жени, деца и старци биле убиени, заклани и живи изгорени.
Тодор Александров во неколку наврати преговарал со албанските првенци за борба против Србите и Турците, а како водач на ВМРО уште во март 1911 година имал средба со членовите на албанските организации во Цетиње, Црна Гора. Резултат на средбите е меѓусебна спогодба, како и Охридското востание во септември 1913 година кое ВМРО го кренала против српските поробувачи, а во кое значајно учество земаат и албанските револуционери и патриоти. Востанието кое избувнало во југозападна Македонија раководено од Петар Чаулев, Павел Христов, Милан Матов и други зафатило широк простор меѓу Охрид, Кичево, Дебар и Струга, а слабите српски сили на овој терен, во првиот момент, не можеле да се спротивстават на македонско-албанските востаници. На 12 септември 1913 година, Петар Чаулев и Христов со своите чети влегле во Охрид. На 6 октомври 1913 година, Битолскиот окружен началник известува дека положбата во граничните реони се смирувала. Бунтовниците биле разбиени и се повлекувале во Албанија. Меѓутоа според Иван Катарџиев:
Бугарската влада на Радославов добила од Австроунгарија 25 милиони златни круни, а бугарската влада од своја страна ги дала на Тодор Александров. Со овие парични средства, со паролата за автономија на Македонија и антисрпското расположение кај раководството и четниците на ВМРО се започнало со подготовки за влегување на комитетски чети во оној дел од Македонија кој бил под српска власт. Четите на ВМРО, заедно со турски чети и потпомогнати од специјалисти за експлозив и пиротехника од Австроунгарија на 20 март (стар стил) 1915 година навлегле на територијата држена од српската власт и ја предизвикле Валандовската афера. Комбинираниот напад начетите на ВМРО и турските чети, потпомогнати од бил извршен токму во овој дел на Македонија на 20 март. Притоа првичната цел на нападот била да се изврши уништување на мостот преку кој поминувала железничката линија на реката Вардар кај станицата Удово за да се прекине снабдувањето на српската војска на линијата Солун-Скопје. Во нападот на трите утврдени српски пунктови кај Валандово, Пирава и Удово. На чело чети на ВМРО се наоѓале војводите: Ване Стојанов,Петар Чаулев, Љубомир Весов, Панајот Карамфилов, Тодор Петров, Никола Лефтеров, Туше Скачков, Христо Делчев и други, а нивниот број за време на нападот кај Валандово и Удово изнесувал околу околу 1000 души. На 20 март 1915 година ВМРО ја изведува Валандовската акција насочена против српската администрација во Вардарска Македонија со која демонстративно провоцира војна меѓу Србија и Бугарија. Јане Сандански жестоко се сптотиставил на оваа акцијата. Неговото спротивставување кон оваа акција, како и конфронтациjaта со Фердинанд и владата го ставаат во целосна политичка изолација. Иако Сандански бил амнестиран од Бугарскиот парламент во 1914 година, ВМРО на Тодор Александров не ја повлекла смртната пресуда од 1908 година. Неколку дена по Валандовската афера, по наредба на Тодор Александров и во согласност со Цар Фердинанд, тој е убиен. Убиството е извршено во месноста "Балтата", на патот меѓу Мелник и Неврокоп на 21 април 1915 година. Јане се здобил со 11 рани во заседа поставена од подрачната Неврокопска чета. Има претпоставки дека дека нападот бил организиран од воjводата Стојан Филипов, а за физички убиец се смета четникот Андон Качарков. Судот сепак ги оправдува поради недостиг на докази.
Во време на Првата светска војна, ВМРО на Александров привремено престанала да постои, а нејзините раководители, четничкиот и војводскиот кадар ја формирале т.н. 11 македонска дивизија, која броела над 30 000 луѓе со сопствен офицерски состав и се борела во рамките на бугарската војска. Во 1913 г. Александров е началник на разузнавачката служба на бугарските војски во Штип, а за време на Првата светска војна тој е член на Штабот на партизанските одреди на 11. Македонска дивизија како офицер за нарачки. Има средби со сите големи личности во тоа време, а со германскиот цар Вилхелм се среќава дури и двапати, добивајќи од него високи германски воени одликувања.
По потпишувањето т.н. Солунско примирје на 29 септември 1918 година, Царство Бугарија го прекратило своето учество во Првата светска војна. Во тоа време дел од структурите на поранешната Македонска револуционерна организација, целосно биле интегрирани во составот на бугарската армија, а по одлуката за демобилизацијата се распаднале. Вардарска и Егејска Македонија повторно биле вклучени во рамките на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците и на Кралството Грција.
Делови од Бугарија биле окупирана од страна на Антантата, со што Бугарија ја доживеала втора национална катастрофа, таквата сосотојба била верификувана со Нејскиот договор од 27 ноември 1919 година. Со овој договор, Бугарија изгубила дел од својата територија и правото да ги одржува свои вооружени сили. Александар Стамболиски, потписникот на договорот, се обидувал да ја извлече Бугарија од меѓународната изолација и започнува да одржува пријателски односи со ново основаното Кралството на Србите, Хрватите и Словенците. Таквата политика ја внела бугарската владата во конфликт со македонското револуционерно движење, особено со дејците на поранешното Конзервативна струја на старата Организацијата.
По преземањето на премиерската функција во октомври 1919 година, Александар Стамболиски започнал со подготовка на списоци за апсења на одговорните за влегувањето на Бугарија во војната на страната на Централните сили. Меѓу нив се нашле и македонските револуционери, генералот Александар Протогеров и Тодор Александров. Властите на Кралството СХС сметале дека тие се опасност за интегритетот на новата држава. Меѓутоа со помош на главниот полициски началник Антон Прудкин тие успеале да избегаат. По бегството, Александров и Протугеров започнале со основање на нова организација во Пиринска Македонија под името Внатрешна македонска револуционерна организација, под претекст дека ја возобновуваат старата Македонска револуционерна организација. Набргу ВМРО станала вистинска држава во држава во рамките на Бугарија.
Основање
" Целта на Организацијата си останува, како и досега: извојувањето на слободата – под форма на автономија или независност – на Македонија, во нејзините етнографски и економски граници."
- Глава I
На 20 декември 1919 година дејци на поранешната Македонска револуционерна организација одржале таен состанок во Софија на кој било решено да се возобнови старата Организацијата, меѓутоа доаѓа до основање на нова организација под името Внатрешна македонска револуционерна организација. Оваа средба била организирана од страна на последниот Централен комитет формиран во 1911 година, во состав: Тодор Александров, Петар Чаулев и Александар Протогеров (го заменил убиениот Христо Чернопеев). На 19 март 1920 година официјално било објавено дека старата Организација е возобновена. Името на организацијата е променото, бидејќи по војната во Западна Тракија била формирана посебна Внатрешна тракиска револуционерна организација (ВТРО) под водството на Тане Николов. Против возобновувањето на организацијата во овој вид се произнеле повеќе поранешни дејци, меѓу нив бил и еден од основачите на Македонската револуционерна организација - Христо Татарчев, претставниците на Привременото претставништво на „поранешната Внатрешна организација“ и Македонската федеративна организација. Според Иван Катарџиев:
ВМРО како македонска револуционерна организација се залагала за автономија на Македонија и заштита на македонското население. На 3 февруари 1920 година Тодор Александров, Александар Протогеров, Иван Каранџулов, Никола Стојанов, Георги Баждаров, Михаил Монев, Аргир Манасиев, Наум Томалевски и други учествувале на седницата на која била донесена одлука за враќање на четничкото делување во Вардарска и Егејска Македонија.
Во мај 1920 година организацијата располага со 17 чети во Вардарска Македонија и 5 во Егејска, составени од по 15 четници и тројца во резерва. Биле возобновени револуционерните окрузи - Скопски, Битолски, Струмички, Серски и Солунски, како и околиите и реоните. По целата граница на Бугарија со Македонија биле создадени пунткови кои биле одговорни за целата револуционерна дејност на ВМРО во внатрешноста. Во Горна Џумаја бил Иван Караџов, во Петрич Атанас Маџаров и Стојан Филипов во Неврокоп. Без да се свика конгрес Тодор Александров, Александар Протогеров и Петар Чаулев станале членови на ЦК на ВМРО, а за членови на Задграничното претставништво на ВМРО, второ по значење по ЦК, биле избрани Георги Баждаров, Наум Томалевски и Кирил Прличев.
Методи и делување
"За што, всушност, се работи? Се работи за тоа дека среде Европа, одвај четириесет и осум часа со воз од Лионската железничка станица во Париз, постои една организација, која е посилна од државата на чија територија дејствувала. Таа организција има свои закони, свој весник, своја полиција и свое судтсво. Таа собира даноци, прима пари од странство, осудува на смрт врз основа на својот произволен догматизиран морал. Таа страшна организација суверено владее со еден дел од државата, а на уставната влада не и дозволува да води ни внатрешна, ни надворешна политика, која не им конвенира на сваќањата на организацијата. Така, таа ја присилува Југославија да постави плетена жица на својата граница и караули по планинските врвови на источната граница и да ги држи под стража железничките пруги и мостови, како да е во војна. Ете такви работи извршува Внатрешната македонска револуционерна организација - ВМРО."
- Алберт Лондр
1920-1924 година
"Четите имаа војвода, кој навистина го заслужи тоа име: Тодор Александров. А изгледаше како вистински ајдук! Неговата слика, која виси во секоја македонска куќа, го прикажва со тијара на главата, донекаде слична на фригиската капа. Тој беше последниот крал на планините. По него, веќе ниеден комитски војвода не се осмели да ги постави своите шатори на територијата на југословенскиот крал Александар. Како што едно време капетаните ги предводеа своите платеници, така тој во 1912 и 1915 година ги предводеше своите комити во судири и битки. Во 1919 година победниците и наредија на Бугарија да го фати и да го затвори како воен злосторник. Но нему му тргна по рака да избега и тој се засолни во своите ридишта, подготвен за нови подвизи. За него слободно може да се каже дека не се плашеше од никого, освен од своите поручници, кои горе-долу ги испоуби. Но, токму меѓу нив се најдоа негови ученици, кои еден убав ден го убија својот учител, по се изгледа само затоа, за да му покажат дека добро ја научиле неговата поука."
- Алберт Лондр
ВМРО на Тодор Александров успеала да се наметне меѓу Македонската емиграција во Бугарија. Користејќи ги старите канали и врски од илинденскиот и предилинденскиот период, успеала да создаде разгранета мрежа, а територијата на Пиринска Македонија да ја претвори во своја база.
Со помош на офицерската лига во Бугарија, успеала да се снабди со поголемо количество на оружје и финансиски средства од одредени кругови во Бугарија и Италија. ВМРО создала поголем број на комитски чети и селска милиција по примерот на старата Организација, од кои првите имале за задача по претходно утврден план да вршат вооружени акции во Вардарска и Егејска Македонија, а милицијата да ја обезбедува нејзината доминантна улога во Пиринска Македонија.
Во почетниот период од нејзиното дејствување, односно до 1923 година, и покрај соработката со бугарските воени кругови, Организацијата оставила впечаток кај Македонците во сите делови на Македонија дека таа навистина стоела на позициите на независност и автономност. Во овој период ВМРО, со мали исклучоци, не се мешала во внатрешниот политички живот на Бугарија. Таа имала затегнати односи со земјоделската влада на Стамболиски поради неговиот обиди за зближување помеѓу Бугарија и Кралството на СХС.
Таквата политика на Стамболиски, допоринела ВМРО да заземе непријателски став кон бугарската влада, бидејќи добрососедските односи помеѓу двете држави требало да се градат врз сметка на распуштањето на Организацијата, бидејќи таа со своето вооружено дејствување во Вардарска Македонија била непријател број еден за уставниот и државен поредок на Кралството на СХС. До тој временски период комитските упади со поголеми чети на територијата на Кралството на СХС и Грција и судирите со тамошните воено-полициски органи имале карактер на организирана вооружена борба, која била слична и имала континуитет со борбите во минатото на македонскиот народ.
Меѓутоа во почетокот на 20-тите години на 20 век, ВМРО започнала постепено да го напушта четничкото војување и постепено да го заменува со терористички дејствувања. Терористичката тактика била применувана од страна на старата Македонска револуционерна организација, меѓутоа таа се ограничувала на ликвидации на оделни лица, кои на одреден начин дирекно или индирекно се огрешиле кон македонското револуционерноп движење. Меѓутоа оваа терористичка тактика почнала сосема да се разликува од тероризмот и атентатите на ВМРО од почетокот на 20-те години, а тероризмот како метод на вооружено дејствување, во 30-те години на 20 век бил уосвршен од страна на ВМРО.
Постојат неколку причини за отфрлање на четничкото војување и прифаќање на тероризмот како средство за понатамошна борба. ВМРО започнала сè повеќе да применува терористички методи поради обидите за зближување меѓу Бугарија и Кралството на СХС, меѓутоа и поради барањата на дел од дејците во македонското револуционерно движење да се свика конгрес и да се избере ново раководство на ВМРО. На дневен ред било изнесено и прашањето за легалноста и законитоста на тогашниот ЦК во состав: Тодор Александров, Александар Протоѓеров и Петар Чаулев, со што се заостриле односите во македонското револуционерното движење. Нападите против раководството на ВМРО доаѓале од претставниците на т.н левица меѓутоа се појавило и разногалсије во самата Организација. Поделбите, разногласијата и непријателствата довеле до проблемите во македонското револуционерно движење да се расчистуваат по пат на терор и атентати. Во почетокот по наредба на ЦК на ВМРО билке изведувани атентати врз поединци од македонското револуционерно движење, меѓутоа атентатите се засилиле по создавањето на Македонската федеративна револуционерна организација (МФРО), кога двете организации започнале борба за превласт во револуционерното движење. Во оваа вооружена борба, ВМРО поради поголемиот вооружен потренцијал и подобрата организација, успеала да стекне превласт и да ги уништи базите на МФРО во Пиринска Македонија.
Вториот сегмент кој придонел ВМРО да го усоврши својот тероризам бил непријателски однос кон бугарската влада на Александар Стамболиски. Непријателство постепено се претворил во вооружен судир, којшто во подоцнешните години се покажал како погубен за општествениот и политички живот во Бугарија. Владата на Стамболиски се обидела да ја растури мрежата на ВМРО, а самата организација на таквата акција одговорила со изречување на смртни пресуди на клучните фигури на земјоделската власт, министерот Александар Димитров и самиот бугарски премиер, кои подоцна и се отствариле.
Атентатите и убиствата врз претставниците на бугарската власт биле пресврт во историјата на терористичкото делување, поради нивната добра испланираност и суровоста на атентаторите, што дотогаш не било воопшто видено и познато во редовите на македонското револуционерно движење. Непријателстството помеѓу двете страни било искористено од опозицијата која се подготвувала за спроведување на државен преврат во Бугарија. Кон овој план била придобиена ВМРО и таа за време на 9-то јунскиот преврат од 1923 година, застанала на страната на превратниците, иако раководителите на ВМРО тоа го негирале. По државниот удар, ВМРО во соработка со бугарски офицери, го ликвидирале соборениот премиер Стамболиски, со што се компромитирала самата Организација која се вклучила во бугарските внатрешно политички борби. Меѓутоа набргу ВМРО дошла во конфликт и со новата влада на Александар Цанков, по што уследила сериозната закана за физичка ликвидација на бугарскиот министер за внатрешни работи. И покрај ваквата затегнатост со новата бугарска влада, ВМРО за време на Септемвриското востание кое било организирано од Бугарската комунистичка партија, не зазела непријателсаки став кон бугарските власти. Оваа политика на ВМРО може да се објасни со нејзината антикомунистичката ориентација, која била пресудна ВМРО со своите чети да учествува во задушувањето на востанието. Во текот на востанието, силите на ВМРО извршиле повеќе ликвидации на комунисти, а особено биле жестоки погубувањата врз водачите на востаничките одреди, бидејќи не го почитувале претходно постигнатиот договор со ВМРО, да нема востанички дејствија во Пиринска Македонија. Востанието од страна на ВМРО било искористено за обезбедување на превласт во Пиринска Македонија, во што и успеала. Во периодот помеѓу 1923-1924 година, ВМРО се обидела да стапи во контакт со Советскиот Сојуз, за да добие средстава и финансии, но таквата помош од советска страна била условена со барање за обединување на сите спротивставени страни во македонското револуционерно движење. Поради преговорите, раководителите на Организацијата наредила да престанат сите дејствија против македонски револуционери кои имале изречени смртни пресуди.
1924-1928 година
"И лицето на ВМРО веднаш се измени. Иван Михајлов раскинува со минатото. Тој е модерен човек, кој не сака живот во планина. А освен тоа, српскиот сосед ја затвори својата граница со густа бодликав ажица, па Ванчо, кој е инаку конте, не би сакал на жицата да си ги искине панатлоните. Вооружените чети ги замени со тројки. Отсега комитаџиите престојуваат во шумите само по тројца. И повеќе не ги среќавате по осамените планински патеки, туку по возовите. Границата ја минуваат како обични луѓе... Љубоморно ги чува територијалните придобивки, што ги спечали Александров, што значи дека Револуционерната организација и натаму владее како паша на бугарска Македонија. Под носот на регуларната влада, која мирно го гледа тоа, тој во целиот крај диктира свои закони, судии и осудува, ги извршува пресудите, државните чиновници ги заменува со свои, создава вооружени здруженија на младината, ги дозволува или забранува полските работи, ги контролира приходите на секој граѓанин, а потоа собира данок според наполно правен сооднос. Прави и повеќе: инаугурира ера на непријателство меѓу браќата... "
- Алберт Лондр
По смрта на Александров може да се разграничат два периода. Првиот бил помеѓу 1924-1928 година, а вториот помеѓу 1928-1934 година. Овој временски период е значаен по тоа што македонскиот тероризам и поимот атентати бил поистоветуван и олицетворуван во постоењето на оваа организација, која што поради начинот на своето дејствување изгубила секаков континуитет со македонската револуционерна организација ВМРО.
По доаѓањето на чело на ВМРО, Михајлов околу себе прибрал млади фанатизирани соработниоци коишто терористичкиот занает го научиле до совршенство. Во текот на Горноџумајските случувања во 1924 година, биле извршени повеќе ликвидации на македонски дејци под изговор дека тие биле вмешани во убиството на Александров. Овие убиства му обезбедиле водечко место на Михајлов во ВМРО. Под притисок на Михајлов, се повлекол Александар Протогеров, а третиот член на ЦК, Петар Чаулев одамна ги прекинал контактите со ВМРО и се наоѓал во странство. Михајлов таквата состојба ја проценил како погодна за заземање на водачкото место во Организацијата и тоа по пат на физички ликвидации.
Михајлов најпрво започнал со ликвидации на соработниците на Тодор Александров и интелектуалното крило во ВМРО. Атентатите биле добро подготвувани, имале однапред подготвен план и најчесто биле извршувани на јавни места од страна на еден човек. По убиството, Ванчо Михајлов преку Окружно ги наведувал причините за убиството, а постојано биле изнајдувани разни оправдувања, убиениот обично бил посочуван како предавник или нечиј шпион, кој имал за задача да ја уништи ВМРО.
Терористичките атентатии биле потајно одобрувани од бугарските власти бидејќи меѓусебните убиства го ослабувале македонското револуционено движење, а бугарската влада сметала дека преку поддршката на Михајлов ќе ја контрлира македонската емиграција во Бугарија. Владата на Андреј Љапчев, а подоцна и другите бугарски влади, сметале дека ја имаат контролата врз ВМРО, меѓутоа реалната состојба во Пиринска Македонија била поинаква, тука ВМРО создала паралелна држава во овој дел на Бугарија. Организацијата на чело со Михајлов успеала да се наметне како единствен фактор во Пиринска Македонија, не толерирајќи ги бугарските власти и организациите. ВМРО наметнала свои даноци, контролирала банки, имала свои политички пратеници во бугарскиот парламент и успеала да собере големи финансиски средства со кои купувала најсовремено оружје со што започнала да заличува на вистинска армија.
По наредба на Михајлов, ВМРО започнала да го менува начинот на вооруженото дејствување во Вардарска и Егејска Македонија. Александар Протогеров истапил против таквата трансформација и се залагал за примена на четничкиот метод. Меѓутоа и покрај спротивставувањето на Протугеров, Михајлов целосно ги прифатил методите на класичното терористичко дејствување, за кои сметал дека ќе постигнат подобри резултати.
Членовите, четниците, атентаторите и терористите на ВМРО биле регрутирани од редовите на македонското емигранство и бегалците во Пиринска Македонија и Бугарија. Тие најчесто биле млади лица задоени со фанатичен македонски патриотизам и не биле запознаени со политиката на раководителите на Организацијата. Поголемиот дел од нив немале сигурна работа и постојано место на живеење поради сиромаштијата. Меѓу нив имало и интелектуалци кои цврсто верувале во идејата за автономна Македонија. Овие лица биле прифаќани од ВМРО и таа им обезбедувала престојувалишта и ги снабдувала со пари за да преживеат.
За возврат тие биле должни да ги извршуваат наредбите на раководителите, служење во четите, а подоцна учество во т.н. тројки и петорки, извршувајќи атентати во Вардарска и Егејска Македонија. Кога добивале наредба за ливидација на некој деец од македонското револуционено движење главен предуслов бил: ''тие да не ја познаваат жртвата, за која што цел постоел посебен човек, кој имал за задача да ја посочи потенцијалната цел, неколку моменти пред извршувањето на атентатот. Така постепено со текот на времето се создавала една посебна категорија на Македонци, кај кои за нивната вооружена дејност во ВМРО добивале плата и на тој начин настанала професијата-платен револуционер односно терорист''.