cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Јосип Броз-Тито
Смртта на Тито
Покрај ковчегот со телото на другарот Тито, во холот на Собранието на Социјалистичка Федеративна Република Југославија, поминаа и му оддадоа почит на великанот стотици илјади белграѓани и други граѓани од редовите на сите народи и народности на нашата земја. Соборци, херои, младина и претставници од сите општествено-политички организации, делегации од републиките и покраините и од Југословенската народна армија беа на почесна стража. На овој единствен борец за мир, за межународно разбирање за помирно и подостоинствено утре во целиот свет - еден од основачите и градител на движењето на неврзаните му оддадоа почит досега невиден број делегации од целиот свет. На оддавањето почит и на закопот на Претседателот на Социјалистичка Федеративна Република Југославија, Јопис Броз Тито, присуствуваа вкупно 209 делегации од 127 земји: 122 државни делегации, 48 делегации на партии, 4 делегации на ослободителни движења, 9 делегации на меѓународни организации и 6 други. На чело на државните делегации имаше 38 шефови на држави, 5 принцови, 7 потпретседатели на републики, 6 шефови на национални парламенти, 10 претседатели на влади, 3 потпретседатели на влади, 11 министри за надворешни работи, 20 членови на влади и 22 државни функционери. Меѓу сите делегации што поминаа покрај одарот на Претседателот Тито и покрај неговата гробница се најдоа собрани заедно 4 суверни - кралево, 6 принцови, членови на кралски семејства, 31 претседател на република, 10 потпретседатели на републики, 11 претседатели на национални парламенти, 22 премиери, 12 заменици на претседатели на влади, 47 министри за надворешни работи и повеќе членови на влади. На 8 мај 1980 година во Белград е погребан Јосип Броз Тито. Скромно, но еличествено. Погребан е во свеќарникот на својата градина, меѓу алеите од ружи што самиот ги одгледуваше, во Ужичка број 15. Во средината на стаклената градина, меѓу прекрасни ружи стои бела мермерна плоча на која пишува "Јосип Броз Тито, 1892 - 1980". Ова стана вечен дом на човекот чие дело ќе го продолжат и оваа и идните генерации.
По смртта на Тито
Веднаш по смртта на Тито, започнуваат шпекулации околу тоа дали неговите наследници би можеле да ја задржат Југославија цела. Етничките поделби и конфликти растат и по една деценија по неговата смрт конечно еруптираат во серија војни.
Тито е погребан во мавзолеј во Белград, наречен Куќа на цвеќето, и многу луѓе го посетуваат тоа место како храм за подобрите времиња, иако веќе не носи белег на чест.
Подароците што Тито ги прима за време на неговото претседателство се чуваат во Музејот на Историјата на Југославија (чии стари имиња се „Музеј 25 Мај“ и „Музеј на Револуцијата“) во Белград. Вредноста на оваа колекција е бесценета: таа вклучува многу светски-познати уметници, вклучувајќи оригинални дела на Франциско Гоја и други.
За време на неговиот живот, а особено во првата година по неговата смрт, неколку места се именувани по Тито. Во Република Македонија градот Велес во чест на Тито одреден период го носеше називот „Титов Велес“.
Последици од владеењето на Тито
Недостигот на демократичност на Југословенскиот систем, неговото потпирање врз култот на личноста на Тито и посебно врз владеењето на политиката, а не на правото, довел до целосен копалс на системот по Титовата смрт. Ваквите настани биле дополнително зајакнати со оглед на економската криза во земјите Источниот блок (кои биле главен економски партнер на СФРЈ ) и посебно со крајот на Студената војна и распадот на СССР.
Имајќи ги предвид слабостите на Југословенскиот (волонтеристички) политички и економски систем, Институциите не биле доволно силни за да се справат со предизвиците на новото време, па затоа земјата се распаднала преку крвави националистички војни во деведесеттите години од минатиот век. Со оглед на ваквото наследство зад себе, до денес, политичките партии во Република Македонија не можат да ја разберат предноста од владеењето на правото над политиката.
Семејство
Првата сопруга на Тито е Пелазгија Броз која му раѓа син, Жарко. Неговата втора жена е Херта Хас, која во мај 1941 му раѓа син, Мишо. Најпозната сопруга на Тито е последната, Јованка Броз. Негови видни внуци се Александра Броз, театарски режисер во Хрватска и Светлана Броз, кардиолог и писател во Србија.
Тито е најверојатно роден на 7 мај, но неговиот роденден се слави на 25 мај откако тој станува претседател на Југославија. Неговиот роденден се славеше како Ден на Младината на СФРЈ.
Шаховски знаци во Уникод
Ова се знаци за шаховските фигури во Уникод.
Доколку не можете да ги видите знаците во таблицава, погледајте ја сликата подолу, каде истите се прикажани во два фонта (DejaVu Sans, FreeSerif, Quivira, Pecita).
Сергеј Михајлов
Сергеј Михајлов (роден на година во  - починал на  година во ) — македонски педагог и композитор.
Космос-16
Космос-16 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Сергеј Михајлов
Животопис
Сергеј Михајлов е роден на 31 август 1885 година во градот Харков во Русија. Потекнувал од богато семејство и имал можност уште како дете да посетува трговско, но паралелно и музичко училиште. Музика учел во родниот град кај чешкиот композитор и пијанист Алојз Јиранек. Меѓутоа, кога останал без родителите, заминал на Кавказ, а потоа како војник преку Цариград дошол до Солун од каде се преселил во Гевгелија и работел како музички педагог во гевгелиското училиште, каде ја напишал операта-бајка „Ружанка“, изведена со успех во тоа место и во околните градови. Наредната година, кога во штипската гимназија останала без професор по музика, се барало од Министерството за образование Сергеј да биде префрлен во Штип. Така, на 29 март 1925 година тој потпишал договор за работа во градското пеачко друштво и театарот. Заедно со Сергеј во Штип се доселиле и Никита Тимокрејевиќ Вереса, Јаков Петренко, Максим Макаренко, Васил Бабиќ и други и често се собирале во куќата на Вереса и пееле опери и разни други песни.
Во текот на идните педесет години ги поставил темелите на севкупниот музички живот во градот. Во соработка со проф. Душан Будимировиќ, директор на Аматерскиот театар, со голем успех го подготвил изведувањето на неколку оперски дела во целосна или во скратена верзија („Палјачи“, „Севилскиот бербер“, „Фауст“, „Мамзел Нитуш„ и др.), со сопствена пијано-придружба. Операта „Палјачи“ од Леонкавалов на 29 август 1925 година ја означило  највисоката уметничка амплитуда на овој Штипскиот театар. Првата оперска претстава изведена во Штип била примена со големо воодешевување не само од граѓаните туку тоа наишло на инзворедни коментари во многу гласила во Југославија. Успехот на „Палјачи“ значел голем поттик за нејзините реализатори. Така само една година подоцна, иако во скратена верзија следела изведбата на операта „Фауст“ од Шарл Гуно.
Космос-16
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 28 април 1963 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-16 бил надгледувачки сателит.
Сергеј Михајлов
Животопис
Во повоениот период, Михајлов целосно му се посветил на музичкото школство, како раководител на Основното, потоа и на Средното музичко училиште. Сергеј Михајлов освен во Штип, во периодот од 1925-1938 година учествувал во подготвувањето на сите оние десетина опери и оперети кои биле и на турнеите организирани во повеќе македонски градови како Кочани, Кавадарци, Радовиш, Струмица, Неготино и Свети Николе. Неговите многубројни композиции од инструктивен карактер за сите оркестарски инструменти, камерни дела и пригодни сценски реализации, наишле на широка примена во музицирањето на учениците. Многу од неговите воспитаници го продолжиле школувањето на високите музички институции и се афирмирале како истакнати музичари.
Сергеј Михајлов бил еден од иницијаторите за отворање на нижата и средното музичко училиште во Штип. По наредба на Министерството за просвета престојувал еден период и во Прилеп за да го организира почетокот на тамошното музичко училиште и останал до 1951 година кога повторно се вратил на покана на Штипското партиско раководство во Штип.
Росдорф (Гетинген)
Росдорф (Rosdorf) — општина во округот Гетинген, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Општината е сместена околу 4 километри југозападно од градот Гетинген.
Сергеј Михајлов
Животопис
Сергеј е добитник на многу признанија и пофалби меѓу кои и на највисоката награда „Климент Охридски“ за особено остварени резултати на воспитно-образовната работа во Македонија, како и наградата доделена од страна на градот Штип „8 Номеври“. Денеска, музичкото училиште во Штип го носи неговото име.
Росдорф (Гетинген)
Седиштето на општината е сместено во местото Росдорф, кое е најголемо во целата општина со 6.680 жители (30 јуни 2010 г.). Други населени места во општината се: Аценхаузен, Даленроде, Драмфелд, Клајн Вирсхаузен, Лемсхаузен, Менгерсхаузен, Обернјеза, Зетмарсхаузен, Зиболдсхаузен и Фолкероде.
Сергеј Михајлов
Животопис
Сергеј Михајлов починал година во.
Космос-17
Космос-17 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Капустин Јар, СССР на 22 мај 1963 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 322 килограми. Космос-17 бил сателит наменет за воено и научно истражување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 94,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 48,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 751 км, а најмалото на 265.
Јахорина
Ски-центар
Извонредната конфигурација на теренот, обилноста на многу квалитетен снег, погодната клима, 20 km патеки за алпски дисциплини како и благите падини (Рајска долина) ја наредија оваа планина меѓу најубавите и најпознати ски-центри.
Просечниот број на денови со снежен покривач на Јахорина е 175, и тоа од октомври до крајот на мај. Десетгодишниот просек на висина на снежниот покривач во февруари изнесува 106 cm.
На XIV Зимски олимписки игри во Сараево, на Јахорина се одржани алпските дисциплини за жени.
Од Сараево, Јахорина е оддалечена 30 km, а од Пале 15 km.
Потекло на името
Јаворина е оригиналниот назив на планината Јахорина. Името го добила по планинскиот јавор (лат. acer heldreichii), оваа планина е најсеверно место каде што истиот егзистира. Огромните стебла на јавор се природна атракција.
Името Јахорина се востановило за време на турското ропство кога буквата В е често менувана во Х. Денес во источно Сараево постои здружение на граѓани како што се женскиот хор Јаворина и планинарското друштво Јаворина во Пале, што зборува за свесноста за оваа состојба.
Обична седефка
Обичната седедфка (Argynnis paphia) е пеперутка од видот на пеперутки седефки. Живее во Европа и Азија во умерени предели. Ја има и во Македонија.
Опис
Распонот на крилјата на пеперугата е од 54 до 70 мм. Мажјаците обично се побледи и помали од женките. Горната страна кај двата пола е во портокалова боја, со изразени точки и шари во црна боја. Во основата на крилјата има бела нијанса. Долната страна е малку поразлична од горната. Предниот дел е многу сличен со горната страна, но задниот дел шари во сребрена и зеленкаста боја. Гасениците се кафени со жолта линија.
Турски јазик
Турски јазик — јазик што го зборуваат околу 63 милиони луѓе во светот и доста зборуван јазик во туркиските држави. Најмногу е зборуван во родните Турција и Кипар но и во останатите балкански држави. Исто така турскиот јазик е зборуван од неколку милиони Турци низ европските држави, особено во Германија.
Првите записи на турскиот јазик датираат од централна Азија од пред 1.200 години. Претходник на турскиот јазик бил отоманскиот турски јазик и бил пишуван со отоманска азбука (арапска азбука). Со реформите на Кемал Ататурк, денес турскиот јазик се пишува со латиница. Турската јазична асоцијација денес се стреми да ги отстрани странските зборови од турскиот јазик и да ги воведе старите турски зборови. Реченичкиот состав на турскиот е субјект-објект-глагол и нема род на именки.
Нина Распопова
Нина Максимовна Распопова (Нина Максимовна Распопова; 31 декември 1913 – 2 јули 2009) беше пилот и командант на лет во 46. Тамански Гардиски ноќен бомбашки воздухопловен полк за време на Втората светска војна. Од многуте блиски средби со смртта, се издвојува нејзиното преживување при соборување на двокрилниот авион По-2 во два наврати. За нејзините подвизи во војната, прогласена е за Херој на Советскиот Сојуз на 15 мај 194 година.
Цивилен живот
Распопова е родена на 31 декември 1913 во руско селско семејство во градот Магдагачи во Руската Империја. Нејзината мајка умира кога Нина има само десет години, па поради тоа што нејзиниот татко е невешт работник, на само петнаесет години Распопова почнува да оди во рударско училиште, и покрај тоа што претходно има работено како готвачка при еден друг рудник. Завршува на Благовешченското рударско училиште, пред да го заврши и Хабаровското училиште за летање во 1933 година; локалниот комитет на Комсомол ѝ нуди шанса да се запиште во училиштето за летање во 1931, откако ја забележуваат поради нејзината амбиција. Желна да стане пилот, не беше обесхрабрена од фактот дека таа беше само едната од двете жени ученички во тоа училиште. Пред да се приклучи кон армијата, Нина работи како геолог во рудниците во Трансбајкалската област, но и како инструктор за лет во Спаск, територии на Далечниот Исток и во Омск и Митишчи клубовите за лет од Москва. Во аероклубот Омск, каде Распопова се наоѓа во тој период, покрај тоа што е инструктор, таа лета со едрилици и авионски летала за да стекне повеќе искуство со скокање со падобран; по завршувањето на интензивните курсеви на Централниот летечки клуб, Нина е испратена во Митишчи. На овој начин, веќе пред да се придружи кон армијата таа станува искусен пилот.
Воена кариера
Распопова ѝ се придружува на војската во октомври 1941 година по германската инвазија на Советскиот Сојуз. По завршувањето на обуката на Енгелс, Нина е распоредена на Источниот фронт во мај 1942 како дел од 588. Ноќен бомбашки полк, кој подоцна е унапреден во Гарда и е преименуван во 46. Гардиски ноќен бомбашки воздухопловен полк.
На една мисија во 1942 година по вообичаен бомбашки напад, авионот Поликарпов По-2 со кој таа лета е погоден од противвоздухопловна артилерија од страна на силите на Оската. За да избегне поголема штета маневрира со авионот на стрмен начин, со што ги наведува силите на Оската да помислат дека ја собориле; кога почнува да ја зголемува висината над езерото, нејзината навигаторка забележува дека резервоарот за нафта е издупчен од противвоздухопловната артилерија. И покрај штетата причинета на авионот, двете авијатичарки успеваат да преживеат откако ги испуштаат бомбите и слетуваат на предвиденото место.
На друга мисија истата година, нејзиниот авион По-2 е повторно погоден од противвоздухопловен оган, овојпат предизвикувајќи повеќе штета на нејзиното летало. Резервоарот за гориво експлодира и се испушта гориво во кабината, што ги оштетува моторите, а нејзината навигаторка Лариса Радчикова е сериозно повредена. Авионот слетува на минско поле, но сите членови на екипажот се спасени од артилериска единица испратена да ги бара. Здобивајќи се со неколку повреди што бараат операција, Распопова по операцијата се враќа на активна должност за помалку од два месеци. За време на Битката за Крим, Распопова преживува уште една блиска средба со смртта откако повторно е соборена; откако принудно слетува, за малку избегнува противтенковска мина, сепак повторно успева да преживее.
Учествува во бомбашките мисии над Кавказ, Белорусија, Украина, Крим, Германија и Полска. Вкупно изршува 805 мисии, понекогаш извршувајќи по осум мисии во една ноќ. Правејќи го тоа, исфрла вкупно 110 тони бомби над нејзините мети, каде се вбројуваат уништување на три траекти, еден сегмент од пруга, рефлектор, складиште за муниција, шест воени возила и три артилериски баталјони.
Подоцнежен живот
Распопова е прогласена за Херој на Советскиот Сојуз и е наградена со Орденот на Ленин на 15 мај 1946 година „за примерно исполнување на командите во мисиите и демонстрација на храброст и хероизам во битките против германските фашистички окупатори“.
Не ја продолжува воздухопловната кариера по војната, но останува во контакт со многу членови на полкот, работејќи како секретарка за локалниот совет. Умира на 95 години во Митишчи, Москва, на 2 јули 2009 година.
Назабенокрилест синец
Назабенокрилестиот синец (Polyommatus daphnis) е пеперутка од видот на пеперутки синци.
Подвидови
Подвидови на пеперугата се:
Распространетост
Пеперутката живее во Источна Европа, Јужна Европа и Западна Азија. Живее и во Македонија. Овие пеперутки живеат во тревни површини и отворени ливади. Живеат на места од 200 до 1700 метри надморска висина..
Опис
Распонот на крилјата на пеперугата е од 36 до 38 мм. Кај овие пеперутки има различен изглед кај мажјакот и женката. Горната страна на крилјата кај мажјаците е во светлосина боја во средишниот дел на телото, а кон краевите е во сива боја. Рабовите се во бела боја, а има и црна бордура. Антените се во црна и бела боја. Горната страна кај женките е Темнокафена, а во средишниот дел е во сина боја. Долната страна кај мажјаците е со светлокафена боја, со нијанси на зелена. Кај женките бојата е потемна. Кај двата пола има дамки во црна и бела боја со различна големина. Возрасните единки летаат од јуни до август.
Пандорина седефка
Пандорината седефка (Argynnis Pandoriana pandora) е пеперутка од видот на пеперутки седефки. Живее во Јужна Европа, Северна Африка и Блискиот Исток. Ја има и во Македонија.
Опис
Распонот на крилјата е од 64 до 80 мм. Мажјакот е посветол од женката. Основната боја на горната страна на крилјата е портокалова, со изразени црни дамки и шари. Долнито дел има бела нијанса. Долната страна е поразлична. Задниот дел од долната страна е зеленкаст а кај женките има и бела нијанса. Средишниот дел на задната страна е како горната страна, а врвовите со светлозелена или кремаста боја. Пеперутката лета од април до септември.
Космос-18
Космос-18 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 24 мај 1963 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-18 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,3 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 278 км, а најмалото на 203.
Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Ракитец
Рождество на Пресвета Богородица — главна селска црква во селото Ракитец. Црквата се наоѓа на блага височинка којашто се издига над сретселото.
Историја
Црквата е изградена во 1939 година, но не е познато кога и од кој архијереј била осветена. Познато е дека била зографисана од страна на аматерски зограф од Скопје. Иконите во црквата се дело на зографот Гаврил Атанасов.
Накрсно множење
Накрсно множење — математичка операција, особено применливо во основната аритметика и елементарната алгебра, за равенки меѓу две дропки или рационални изрази, чие користење е со цел да се поедностави равенката или да се одреди вредноста на променливата.
Примери
Дадена е равенката:
(каде
b
d
не се нула), накрсното множење дава:
Во Евклидовата геометрија истиот резултат може да се постигне со користење на односи слично како кај триаголникот.
Постапка
Математичко оправдување за методот е од следната математичка постапка. Ако почнеме со основната равенка:
Можеме да ја помножиме секоја страна со ист број и равенството нема да се промени. Значи, ако дропките на секоја страна ги помножиме со
bd
, добиваме:
можеме дропката да ја скратиме, бидејќи двете b на левата страна можат да се скратат, како и двете поновувања
d
, па останува:
и можеме двете страни на равенката да ги поделиме со кој било елемент – во овој случај се зема
, па се добива:
Друго оправдување на накрсното множење е следното. Да ја земеме равенката:
ако ја помножиме со
= 1 на левата и со
b⁄b
= 1 на десната страна, добиваме:
и така:
со кратење на заедничките именители
=
db
, ни останува:
Секој чекор во овие постапки е заснован на единствено, основно својство на равенките. Накрсното множење е скратен пат, лесно разбирлива процедура која ја учат учениците.
Употреба
Накрсното множење е вообичаена процедура во математиката која се користи за да ги скрати дропките или да ја пресмета вредноста на променливата во дропката. Ако имаме равенка, каде
x
е променлива:
можеме да користиме накрсно множење за нејзино одредување:
На пример, сакаме да знаеме колку ќе помине автомобил за 7 часа ако знаеме дека неговата брзина е константна и дека веќе изминал 90 километри во последните 3 часа. Со претворање на проблемот во пропорција добиваме:
Со накрсно множење се добива:
и така:
И поедноставни равенки како што се:
b
кој имплицитно е еднаков на 1: се решавају коришћењем унакрсног множења, недостаје
члан који је имплицитно једнак 1:
Која било равенка која содржи дропки или рационални изрази може да се поедностави со множење на двете страни со најмалиот заеднички содржател. Овој чекор се нарекува „дерационализација“.
Тројно правило
Тројното правило е скратена верзија за одреден облик на накрсно множење кое учениците го учат напамет. Во францускиот наставен план тоа е застапено во програмата за средно образование.
За равенките во облик:
Каде променливата која се пресметува е десниот именител, тројното правило е:
a
се нарекува „крајна“ пропорција, а
b
и
c
се нарекуваат „средства“.
Ова правило им било познато на Евреите уште од XV век п.н.е. како посебен случај на Кал ва-хомер. Исто така им било познато на индиските (ведски) математичари во VI век п.н.е. како и на кинеските математичари пред VII век п.н.е., додека во Европа почнува да се користи многу подоцна.
Страде Бјанке 2019
Страде Бјанке 2019 — 13. издание на велосипедската еднодневна трка Страде Бјанке, која се одржала на 9 март како петти настан во сезоната на Светската турнеја.
Била освоена од Жилијан Алафилип пред Јакоб Фуглсанг. Ваут ван Ерт бил трет и со тоа го заокружил подиумот.
Рута
Рутата била идентична од изданието во 2018 година, содржејќи 63 километри патишта од чакал распределени во 11 сектори, додека вкупната должина на трката била 184 километри.
Екипи
Бидејќи трката била додадена на Светската турнеја во 2017 година, сите UCI World Tour екипи биле поканети на трката, но не биле обврзани да учествуваат. Сепак, сите осумнаесет екипи избрале да настапат на трката, како во 2017 и 2018 година. Дополнително, три професионални континентални екипи се натпреварувале со што се заокружила главната група од 21 екипа.
Алгебарски запис (шах)
Алгебарски запис или алгебарска нотација — начин на запишување (изразување) на потезите во партии шах, присутен во шаховската литература. Најчестоит облик опишан овде е т.н. скратен (краток) алгебарски запис, за разлика од проширениот (долг) алгебарски запис. Во шаховската литература на англиски јазик, овој систем почнува да го заменува дотогашниот описен запис во 1970-тите. Алгебарскиот запис во тоа време бил широкозастапена во други краишта.
Иманување на полињата
Записот започнува со доделување на единствена ознака за секое поле на шаховската табла.
Најпрвин редовите (хоризонталите низи од гледна точка на играчите) се означени со малите латинични букви a до h, броејќи од лево на „белиот“ играч. Така редот a е од лево на белиот играч, а од десно на црниот. Потем колоните (хоризонталните низи меѓу играчите) се нумерирани од 1 до 8, започнувајќи од првиот ред на белиот играч. Така првата низа на црниот играч е 8. Секое поле на таблата има своја комбинација од бројка и буква. така, на пример, белиот крал започнува од позиција e1. Црниот коњ од b8, па може да оди на a6, c6 или d7 (доколку на нив нема други црни фигури).
Имиња на фигурите
Секој вид на шаховска фигура (освен пионите) се обележува со голема латинична буква, обично по буквата со која името на фигурата започнува, на кој и да е јазик. Во англофонската (а и македонската) употреба се користи K за крал, D за дама, Т за топ, L за ловец, и S за коњ (скокач) (бидејќи K веќе се користи).
Бидејќи имињата,а со тоа и кратенките на фигурите се разликуваат од земја до земја, буквите се заменувааат со знаци (фигурен запис).
Пионите не се обележуваат со буква, но со самото немање на буква - бидејќи и така нема потреба да разликуваме меѓу самите пиони - секој пион може да оди по само едно поле (земањаа се изразуваат различно; видете подолу).
Запис на потези
Секој потег се обележува со името на фигурата, плус ознака на одредиштето на неговиот потег. На пример Le5 (ловец оди на e5), Sf3 (коњ оди на f3), c5 (пион оди на c5 — без иницијал за пешачките потези). Во некои изданија фигурите се обележуваат графички: на пример, . Ова се нарекува фигурен алгебарски запис или ФАЗ и ја има предноста што не зависи од ниеден јазик.
Запис на земања
Понекогаш се користат две точки (:) наместо x, или на истото место каде оди x (L:e5) или по потегот (Be5:). Ан пасан земања (видете пион) се означуваат со појдовниот ред на пионот кој зема, x-от, и целното поле (а не местото на земениот пион), и по избор, може да се додаде „e.p.“ Никогаш не е неопходно да се укаже на тоа дека земањето било ан пасан за земање од ист ред, но не-ан пасан би имал различно целно поле. Во рамките на САЗ (стандарден алгебарски запис), ознаката за земање „x“ е задолжителна, додека наставката за ан пасан (земање на поминување) „e.p.“ е секогаш забранета.
Во некои книги, како да речеме Енциклопедија на шаховски отворања, ознаките за земање се сосема испуштени.
Појаснување на потези
Ако два (или повеќе) идентични фигури можат да одат на едно исто поле, по инцијалот на фигурата ставаме (по обратен редослед на претпочитање):
Пешачка промоција
Ако пешакот го достигне првиот ред на противникот, и со тоа добие промоција, по потегот се назначува избраната фигура, како на пр. e1D, b8L. Понекогаш се користи знак „=“ или загради: f8=D или f8(D), но овие не се според ФИДЕ стандарди. (впрочем знакот „=“ се користи за означување предлог за реми.)
Рокада
Рокадата се изразува со посебен запис 0-0 за онаа од кралева страна и 0-0-0 за онаа од краличина страна (додека ова е начинот на ФИДЕ водичот, во ППЗ наместо тоа се користи O-O и O-O-O). По избор ова може да се назначи и со самиот потег на кралот, бидејќи поместување на кралот преку повеќе од едно поле подразбира рокада. На пример, Kg1.
Шах и мат
Потег кој го става кралот во шах-позиција обично се изразува со додатен знак „+“. Некаде се користи и †. Двојниот шах понекогаш се изразува со „++“. Мат може да се изрази со „#“ (некаде „++“, но Шаховската сојуз на САД користи „#“). Понекогаш се користи и ‡. По записот, прифатливо е и да се напише и зборот мат.
Пример
Потезите се изразуваат на еден од два начина.
(1) напишано во две колони, како бел/црн пар, претходен од бројот на потег и точка:
(2) во текст: '''1. e4 e5 2. Sf3 Sc6 3. Lb5 a6'''.
Потезите може да бидат растурени со текст. Кога се продолжува со потег на Црниот, местото на потегот на Белиот го зема знакот три точки (...), на пример:
Класификација на завршници
Завршниците се класифицираат по материјалот на таблата. ПО стандардниот систем се наведуваат фигурите на секој играч, заедно со кралевите, во следниот редослед: крал, кралица, ловци, коњи, топови, пиони. Секоја фигура е означена со својот алгебарски знак.
На пример, ако Белиот има крал и пион, а Црниот само крал, завршницата се класифицира како KPK. Ако Белиот има ловец и коњ, а Црниот топ, тогаш завршницата се класифицира како KBNKR. Но KNBKR би било неточно; ловците доаѓаат пред коњи.
Во позиции со два или повеќе ловца на таблата, може да се додаде ознака за ловци за појаснување на ситуацијата. Постојат два метода. Неформалниот метод означува една боја на полињата како „x“, а другата како „y“. Завршница KBPKB може да се запише како KBPKB x-y ако ловците се со спротивни бои, или KBPKB x-x ако се со исти. Поформалниот метод е користење на четвороџифрена наставка во обликот abcd: Така, горенаведената завршница може да се изрази како KBPKB_1001 за ловци од спротивни бои, и KBPKB_1010 за ловци со исти бои.
ГБР кодот е уште еден алтернативен метод на класифицирање на завршници.
ППН
Честопати партиите се чуваат на сметачките податотеки во преносен запис (ППЗ), која користи алгебарски запис и дополнителни знаци за изразување на играта.
Долг алгебарски запис
Некои сметачки програми (а и луѓе) варијанта на алгебарската шаховски запис наречен долг запис или наполно проширен алгебарски запис. кај наполно проширениот алгебарски запис, потезите се опишани по нивната почетна и целна позиција одделени со цртичка. Пример: „e2-e4“. Записите од краткиот често се користат во долгиот алгебарски запис, во конструкции како „Nb1-c3“ или „Rd3xd7“. Овој запис зема повеќе простор и затоа не се користи често. Меѓутоа истата е појасна, особено за помалку вешти играчи или почетници кои ја учат играта.
Бројчен запис
Кај меѓународниот дописен шах употребата на алгебарскиот запис може да предизвика забуни заради различните називи (а со тоа и иницијали) на фигурите на разни јазици; затоа стандардот за опис на потези во ваквиот шах е дописен запис.
Стенографски запис
Следниов стенографски запис честопати се користи за изразување на потези:
Надворешни врски
Шахматна нотация
Ксилем
Ксилем или ксилемско спроводно ткиво се јавува како прилагодување на растенијата на копнен начин на живот. Со ксилемското спроводно ткиво се пренесуваат водата и растворените минерални материи од коренот до листовите. Kсилемот е изграден од надолжно поврзани цевчести клетки и ја пренесува водата нагоре од коренот кон стеблото и листовите.
Струмичка каза
Струмичката каза била административна единица во Отоманското Царство која била дел од Солунскиот санџак. Центар на казата бил градот Струмица. Во неа биле сместени вкупно 67 населени места. Првично, таа била дел од Румелискиот ејалет, кој потоа станува Солунски вилает. Управителот на Струмичката каза се нарекувал кајмакам. Првиот кајмакам на казата бил извесен Ибрахим Кади, кој доаѓа на власт во 1675 година. Во 1900 година казата била населена од вкупно 40 882 жители.
Население
Според податоците на Васил К’нчов од 1900 година, во Струмичката каза живееле 40 882 жители, од кои:
Космос-19
Космос-19 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Капустин Јар, СССР на 6 август 1963 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 355 килограми. Космос-19 бил сателит наменет за воено и научно истражување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 92,1 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 48,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 478 км, а најмалото на 277.
Афанасиј Селишчев
Животопис
Роден е на 23 јануари 1886 г. во селото Волово, Орловска губернија. Во 1911 г. Дипломирал на Историско-филолошкиот факултет при Казањскиот универзитет.
Предавал на Иркутскиот (1918 – 1920), Казањскиот (1920 – 1921) и Московскиот универзитет от 1921 г. Од 1931 до 1933 г. работел во кратковечниот Научен јазичарски институт на Министерството за просвета во Москва, основан од противниците на маризмот. На почетокот на 1934 г. бил уапсен во хајката против славистите и испратен на робија. Во 1937 г. се вратил во Москва и станал професор на Московскиот институт за филозофија, книжевност и историја, како и на Московскиот педагошки државен универзитет.
Бил дописен член на Угрофинското друштво во Хелсинки (1926), на Академијата на науките на СССР (1929) и на Бугарската академија на науките (1930).
Научен придонес
Селишчев бил меѓу најголемите руски слависти на XX век и автор на трудови за историјата на рускиот јазик, споредбената граматика на словенските јазици, словенските говори во Албанија и говорите во Македонија. Пишувал и на темите балканистика, словенска палеографија и топонимика.
Автор е на големиот труд „Диалектологический очерк Сибири“ (1 изд., 1921), на социолингвистички трудови за промените во рускиот јазик по Октомвриската револуција како „Язык революционной эпохи“ (1928; трудот набргу станал полузабранет поради цитатите од Троцки, Каменев и други; преиздаден во 2003 г.) и „О языке современной деревни“ (1939). Посмртно му е издадена и книгата „Старославянский язык“ во два дела (1951–1952), која добила статус на учебник како едно од делата со најдобар опис на најстарите писмени споменици и е преиздадена во 2001 и 2006 г.
Став кон посебноста на Македонците
Селишчев првично сметал дека македонските говори се дел од бугарскиот јазик и остро ја критикувал србизациската концепција на Александар Белиќ. Меѓутоа, според Самуил Бернштејн, во предавањата почнувајќи од 1938 г. почнал да ги осудува оние во Бугарија кои неговите теории ги употребиле како аргумент дека Македонија треба да влезе во состав на Бугарија. Со оваа промена на ставот, Селишчев сметал дека македонскиот јазик и македонскиот идентитет се посебни и негодувал против извитоперувањето на неговиот труд од страна на бугарските уредници на неговите дела кое продолжило и во многу подоцнежните изданија (на пр. она од 1968 г). Бернштејн пренесува дека од Селишчев добил одобрение за внесување на статијата за македонскиот јазик во Големата советска енциклопедија. Членувал во Македонскиот научен институт во Содија.
Интранет
Дефиниција
Интранетот е генерички термин за собирање на приватни компјутерски мрежи во рамките на една организација. Интранетот ги користи мрежните технологии како алатка за да се олесни комуникацијата помеѓу луѓето или работните групи, да се подобри способноста за споделување на податоци и целокупното знаење на вработените на една организација. Интранетот ги користи стандардните мрежни хардвер и софтвер технологии како што се Ethernet, WiFi, TCP/IP, прелистувачи и опслужувачи. Интранетот на една организација обично вклучува Интернет пристап со заштитен ѕид за да се спречи директен пристап на компјутери од надворешната средина. Честа наставка на Интранетот е Екстранетот кој го отвора овој ѕид за да се обезбеди контролиран пристап до аутсајдерите. Многу училишта и непрофитни групи го применуваат, но сепак Интранетот се гледа првенствено како корпоративна продуктивна алатка. Едноставниот Интранет се состои од внатрешен е-пошта систем, а може да вклучи и одбор за услуги со пораки. Пософистицираниот Интранет вклучува мрежни места и бази на податоци кои содржат корпоративни вести, форми и персонални информации. Покрај е-пошта и групните апликации, Интранетот генерално ги вклучува внатрешните мрежни места, документи и базите на податоци.
Бенефиции на Интранетот
Повеќето од денешните современи бизниси ја присвојуваат Интранет технологијата поради нејзината конкурентска предност при справувањето со корпоративните информации кои се од суштинско значење за секој бизнис. Разните Интранет бенефиции воглавно можеме да ги класифицираме под:
Покрај овие предности, Интранетот исто така промовира корпоративна култура преку едно информативно гледиште. Помага во одржувањето на добра комуникација помеѓу различните одделенија и го олеснува брзото и навремено надополнување на различните операции. Исто така, обезбедува телеконференциски софтвер за интерактивна комуникација во рамките на целата оргаизацијата. Споведувањето на Интранет во една бизнис организација придонесува за значително намалување на времето и финансиските ресурси на едне подолг рок. Токму и поради овој факт, вклучувањето на Интранет претставува неопходност, наместо луксуз за повеќето бизниси.
Планирање и создавање на Интранет
Повеќето организации посветуваат значителни ресурси при планирањето и спроведувањето на нивниот Интранет бидејќи се свесни од колкаво стратешко значење е за успехот на организацијата.
Некои теми кои се вклучуваат во процесот на планирање:
Имлементацијата на Интранет вклучува чекори како што се:
Корисни компоненти на една Интранет структура:
Проблеми со постоење на корпоративен Интранет
Најчесто најголем проблем претставува убедувањето и уверувањето на врвниот менаџмент дека со постоење на Интранет во организацијата нема да дојде до разоткривање на корпорациски тајни и документи во јавноста. Втор проблем е да се убедат вработените да го споделуваат своето знаење со другите. Доколку на различните департмани им е дозволено да објавуваат документи на Интранетот, тогаш се појавува третиот проблем, а тоа е прашањето за сопственост. Потоа, постоењето потреба од дополнително финансирање и кадровско вработување за потребите на Интранетот најчесто сретнува отпор од страна на врвниот менаџмент итн.
Интранет хардвер и софтвер
Клиент/опслужувач мрежата е првата потребна компонента за корпоративен Интранет. Клиенти претставуваат компјутерите кои се поврзани меѓу себе со големобрзински кабли (ако се на локална мрежа или LAN) или по телефонски жици, фибер-оптички кабли, микробранови или сателити (доколку се на широко-просторна мрежа или VAN). опслужувачот е брз компјутер со голем тврд диск капацитет. Го содржи мрежниот оперативен систем кој е софтвер потребен за стартување на мрежата, а исто така содржи и заштитен ѕид и софтвер пребарувач.
Web софтверот му овозможува на опслужувачот да го подржи HTTP за да може да разменува информации со клиентите. Firewall софтверот обезбедува безбедност потребна за да се заштитат корпоративните информации од надворешниот свет. Browser софтверот овозможува користење на хиперврски за да се оди од едно до друго место во документот, или да се преминува во сосема други документи.
Претходно споменатите три се софтверски пакети потребни за корпоративниот Интранет, но покрај овие, можат и други функции да се обезбедат со додавање на софтвер за Интернет пристап и пребарување, потоа пишување и објавување на документи, соработка и конференции, архиви на бази на податоци и управување на ограничениот пристап до документи.
Креативни идеи за промоција на корпоративен Интранет
Промоцијата на еден Интранет е процес без крајна точка. Од денот кога е ставен во употреба па сè до неговото евентуално пензионирање, тој мора постојано да се рекламира пред персоналот. Без ова, голем процент од вработените не би биле запознаени дека воопшто постои Интранет во организацијата, други не би ја препознале целосната вредност и употребливост на Интранетот или пак оние кои го користат, би користеле едне назначителен дел од страната.
Дефинирањето на јасен и осмислен сет на цели е важна основа за какви било промотивни активности. Постоењето на цели дозволува да се артикулира одговорот на прашањето “За што служи интранетот?”. Како и кај промоцијата на било кој произвот, и тука од суштествена важност е да се има јасна порака.
Одбележувајќи ја годишнината од првобитното лансирање на Интранет страната претставува идеална можност за доследна промотивна кампања.
Видливоста на Интранетот мора да се одржува на секое ниво. За управната и извршната власт во организацијата, токму презентациите се најчесто најефикасниот начин да се покрие Интранетот на едно повисоко ниво, да се објаснат конкретни иницијативи или можеби негова нова финкционалност.
Еден доста делотворен маркетинг метод е да се заменат е-пошта атачменти од глобалната е-пошта порака со врски до соодветна страна на Интранетот.
Оваа група на вработени се употребува како ресурс за промоција, а и за понатамошна зголемена употреба на Интранетот.
Секој Интранет треба да биде поддржан со едноставна брошура која ги нагласува клучните одлики и предности проследени со екран снимки и URL адреси.
Додека нови содржини може постојано да се додаваат на Интранет страната, постои можност вработените воопшто да не се запознаени со ова доколку не ја посетуваат редовно главната страна на Интранетот или делот “Што е ново” поради ова, се праќаат е-пораки за да вработените постојано бидат запознаени со најновите информации.
Низ целата организација, главната страна на секој пребарувач треба автоматски да води до почетната страна на Интранетот.
Интранетот треба да биде наведен на секој принтан материјал во рамките на организацијата.
Голем број на промотивни производи се користат за да се зголеми свесноста за Интранетот како на пр. маици, балони, налепници, итн.
Со миграција на клучните апликации, вработените се принудуват да пристапат кон Интранетот.
Повеќето организации во денешно време се пренатрупани со акроними и жаргони кои се неразбирливи за новиот, но и за искусниот кадар. Оваа пречка организацијата лесно ја решава со имплементирање на едноставен акроним-пронаогач поставен на Интранетот.
ВклучувајќИ еден значаен дел на Интранетот посветен на материјалите и активностите за индукција на персона лот, новите вработени се обучуваат да го гледаат Интранетот како примарен извор на информации.
Нудењето на неограничена телефонска поддршка може на прв поглед да изгледа застрашувачки за било кој Интранет тим, но тоа всушност претставува еден долг пат за отстранување на голем број бариери при употреба на персоналот.
Интранет главната страна е највредниот асет на целото мрежно место. И токму со максимизирање на вредноста на почетната страна, севкупната Интранет употреба може да биде зголемена.
Позиционирање и брендирање на Интранет
Еден од најважните начини за тоа како една агенција може да влијае врз развојот на Интранетот кај нејзините клиенти, е токму со фокусирање на тоа како компанијата ќе го брендира и позиционира Интранетот до своите вработени. Честопати, некои компании претпоставуваат дека нивните вработени имаат добро разбирање за она што се случува во рамките на компанијата. Но, всушност во практиката се покажува поинаку. Токму вработените се тие со недостаток на голема слика за целите на нивната компанија. Овој факт може да предизвика конфузија за тоа зошто компанијата се движи кон некоја насока или зошто се донесуваат некои одлуки. На истиот начин на кој многу агенции се вклучени во создавањето на корпоративни билтени, со истото стратешко размислување треба да се вклучат и во развојот на Интранетот. Водење на корпоративната визија, комуницирање на брендот и позиционирањето на компанијата мораат да бидат ставени во умот на вработените и на пазарот. Токму Интранетот е одлично место за тоа.
Одржувањето на доследност на пораката и бренд сликата низ целиот корпоративен Интранет, помага при одржувањето на работниот морал и фокусираност. Со едноставно објавување на маркетинг делчиња и издадени статии на Интранетот, се овозможува да кружи една јасна и разбирлива порака низ целата организација. Дозволувајќи им на вработените на поставуваат прашања и да комуницираат помеѓу различните департмани, исто така има голем придонес во мотивирањето и образовањето на работниот кадар. Интранет заснованите анкети кои вклучуваат инпут од вработените демонстрираат дека сепак менаџментот ги цени различните идеи и перспективи низ целата организација. Една нагласена и дефинирана работна околина може да обезбеди поширок поглед на она што се случува во компанијата, како и да покаже на кој начин поединечните постигнувања се признаваат и наградуваат. Овие видови на идеи многу често не се земаат предвид кога се работи за Интранетот т.е. кога Интранетот се дизајнира. Токму затоа, една јасна перспектива на агенцијата одговорна за Интранетот може да поттикне поголема визија за тоа како корпоративниот Интранет би влијаел на целата организација. Може многу да се придобие доколку агенцијата се вклучи во развојот на корпоративниот Интранет. Ова учество може да биде ограничено како на пр. давање на совети или обезбедување на распоред за изгледот, но може да биде и во едни пошироки граници како на пр. водење на целиот проект.
Бранко Михајловски
Бранко Михајловски (роден на година во  - починал на  година во ) — македонски снимател, доајен на филмската камера во Македонија.
Животопис
Бранко Михајловски се образувал во Првата машка гимназија во родниот град, а потоа го совладал фотографскиот занает. По војната завршил Висока филмска школа во Белград. Од 1947 година работел во продуцентската куќа „Вардар филм“. Има реализирано над 100 документарни филмови, а бил директор на фотографија во дваесетина играни и кратки филма. Освен како снимател, се појавил и како режисер на неколку документарни филмови.
Награди
Филмографија
Пиринејски синец
Пиринејскиот синец (Agriades pyrenaicus) е пеперутка од видот на пеперутки синци.