cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Јаде (општина)
Јаде (Jade) — општина во округот Везермарш, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Се наоѓа на истоимената река, околу 23 километри северно од Олденбург и 50 километри северозападно од Бремен.
Местоположба
Општината Јаде е најзападната општина во округот Везермарш. Се наоѓа 25 километри северно од Олденбург и околу 30 километри јужно од Вилхелмсхафен. Окружниот град Браке е оддалечен 20 километри. Се граничи 12 километри во должина со Јадскиот Залив. Малата река Вапел се влива кај Јаде во реката Јаде, која поминува низ општината и го носи нејзиното име.
Соседни општини
Општината се граничи на север со Јадскиот Залив, на североисток со општината Штадланд и на југоисток со општината Овелгене. Обете општини припаѓаат на истиот округ како Јаде, округот Везермарш. На запад се граничи со општината Раштеде од округот Амерланд и на северозапад се граничи со градот Фарел во округот Фризија.
Општински единици
Општината Јаде се состои од следниве места:
Административното седиште на општината е во Јаде.
Покрај овие места, постојат и имотите Ахтермер, Боленхаген, Јадераусендајх, Кројцмор, Нордершвајбург, Зеештет, Аугустхаузен, Ренелмор, Вапелерзил и Вапелергроден.
Превоз
Превоз, сообраќај или транспорт — движење на луѓе, добра, сигнали и информации од едно место до друго. Поимот е изведен од латинските зборови trans („преку“) и portare („носи“).
Гледишта на превозот
Полето на превоз има повеќе гледишта, кои можат да бидат поделени на три главни: инфраструктура, возила и операции. Инфраструктурата ги содржи превозните мрежи (патишта, железнички пруги, авионски линии, канали...) кои се користат, како и темињата или терминалите (како што се аеродромите, железничките станици, автобуските станици и пристаништата). Возилата главно се „возат“ на превозните мрежи. Нив главно ги сочинуваат автомобилите, возовите и авионите. Операцискиот аспект, главно се грижи за контролата на системот. Негови составни делови можат да бидат: сообраќајните сигнали, контролата на летање, како и полицијата и начинот како се финансира системот (на пример, употребата на наплатни рампи или таксата која се плаќа за горивата).
Пошироко говорејќи, дизајнот на мрежите е во домен на цивилното инжинерство или урбаното планирање, дизајнот на возилата во механичкото инжинерство и негови специјализирани подполиња (како наутичкото и воздухопловното инжинерство). Операциите се најчесто специјализирани и можат да припаѓаат на операциските истражувања или инжинерството на системи.
Начини на превоз
Начините на превоз се сочинето од комбинација на мрежи, возила и операции, и го содржат, пешачењето, превозот по патишта, железничкиот превоз, морепловниот превоз и современото воздухопловство.
Превоз и комуникации
Превозот и комуникациите некогаш се употребуваат со исто, а негогаш со спротивно значење. Така можно е доволно напредни комуникации да то заменат превозот, како на пример користње на телефон, наместо посета на некое лице. Овие начини на комуникација, всушност генерираат повеќе начинини на интеракција, откулку интеракциите „лице во лице“. Растењето на превозот би било невозможно без комуникациите, кои се витални за напредните превозни системи, од железници до авио-превозот. Генерално зголемувањето на комуникациите води до зголемување на превозот и обратно.
Водниот превоз во XIX век
Во средината на XIX век, реката Вардар била пловна и по неа со сплавови се пренесувале жито, волна, дрва, сирење, мед итн. Еден сплав носел околу шест тони товар, а сплавовите од Велес до Солун пловеле за неколку часа. Во својот патопис од 1858 година, германскиот правник Јохан Хан запишал дека по Вардар се пловело и со чунови и со кајаци. Притоа, тој кажува дека првите обиди за превоз на жито од Скопје до Солун по воден пат биле направени неколку години пред тоа. Исто така, други извори потврдуваат дека житото се пренесувало од Скопје до Велес со чунови, а оттука стоката се носела во Солун со кајаци. Еден вардарски чун пренесувал околу 240 шиници жито. Изработката на вакви чунови во Велес чинела околу 600 пијастри, а во Солун чуновите морале да бидат продадени по цена од околу 10 % од почетната, зашто Вардар бил премногу тежок за патување спротиводно. Чуновите се изработувале од дрво кое пристигало од Тетово, Битола и Прилеп, а најмногу ценето било дрвото од Прилеп. Инаку, најчесто чуновите патувале ноќе при што секој чун го управувале по двајца искусни кормилари. Најголеми тешкотии во пловидбата чуновите имале кај Таорската Клисура, Железната Порта кај Демир Капија и кај Циганските Теснини, а за време на превозот на жито од Велес до Солун загубата изнесувала околу 2% од товарот.
Караванскиот превоз
Во 19 век, до изградбата на железницата, превозот во Македонија се вршел со коњи, магариња и камили. Притоа, богатите трговци изнајмувале каравани кои имале и по 50 коњи. Сите кираџии во караванот биле вооружени, а во еден караван имало и по 80 вооружени луѓе. На пример, само во март 1837 година, преку царинарницата во Алексинац поминале 2.200 товари, т.е. околу 70 товари дневно. Во јуни 1853 година, еден од караваните што поминале низ оваа царинарница бил составен од 660 камили натоварени со тутун од Ениџе-Вардар за Белград. Во 1830 година, за превоз од Скопје до Белград се наплаќала цена од 51 грош за еден коњски товар; ист таков товар од Белград до Битола чинел 50 гроша. Неколку години подоцна, еден товар од Солун до Алексинац чинел 250 гроша, а од Битола до Алексинац 120 гроша. Во тој период, од Солун со Битола се патувало 35 часа, од Битола до Скопје 28 часа, до Костур 16 часа, до Скадар 89 часа итн. Караваните што поаѓале од Солун, до Истанбул патувале за 108 часа, до Скопје за 48 часа, до Сараево за 100 часа, до Белград за 130 часа, а до Скадар за 124 часа. Во тоа време поштата се носела со коњски запреги при што писмата од Скопје до Пловдив патувале три дена, а поштата од Битола до Белград патувала за 10 дена во лето и за 13 дена во зима.
Железничката мрежа во Македонија
Почетоците на железницата во Македонија датираат се наоѓаат во втората половина на XIX век. Во 1869 година, на бриселскиот банкар, баронот Хирш, му била доделена концесија за изградба на железничката пруга Солун — Скопје — Митровица. Притоа, трасата на пругата која минувала низ Македонија (во должина од 243 километри) чинела 27 милиони франци. По должината на пругата биле изградени околу 600 пропусти за потоците и реките и шест моста над Вардар со вкупна должина од повеќе од илјада метри, а кај Демиркаписката Клисура на пругата работеле 1 500 работници. Изградбата на пругата официјално почнала на 9 февруари 1871 година и траела три години, а била пуштена во употреба во август 1873 година. Подоцна била изградена железниќката пруга од Солун до Битола во должина од 218,5 километри. Изградбата на оваа пруга, исто така, се одвивала тешко: на пример, на делницата Вертекоп - Воден, долга 18 километри, биле направени дури 11 тунели со вкупна должина од 3 500 метри, како и два вијадукта, долги 60 и 70 метри и високи 20 и 30 метри. Изградбата на пругата Солун - Битола започнала во мај 1891 година, а завршила на 14 јуни 1894 година при што биле ангажирани 2 773 работници, меѓу кои и странци. За време на Првата светска војна била изградена 600-милиметарска пруга при што првата траса се протегала од Градско до Прилеп, а тешките делови, како Степанци - Прилеп, биле премостени со жичница. Во 1917 година била пуштена пругата Скопје — Охрид, која продолжувала до Елбасан, а нејзината изградба траела помалку од една година. Оваа 600-милиметарска пруга била во употреба до 15 мај 1966 година, кога била укината. Во 1923 година, со железничка пруга биле поврзани Велес и Битола, а на 1 ноември истата година била пуштен во употреба пругата Велес - Штип. Во периодот од 1945 до 1990 година, во Македонија биле изградени нови железнички линии во должина од над 200 километри, а старите пруги биле модернизирани и нивната широчина била зголемена на 1,43 метри.
ФК Милан сезона 1991–1992
Сезоната 1991–1992 — 59-та сезона за Милан во Серија А во врвната лига на италијанскиот фудбал.
Куп на Италија
Осминафинале
Четвртфинале
Полуфинале
Пеш по светот
„Пеш по светот“ е втората збирка поезија на македонскиот поет и револуционер Коле Неделковски. Книгата била објавена во август 1941 година, во Софија, Бугарија и била испечатена на македонски јазик. Издавањето на збирката било помогнато и поддржано од Македонскиот литературен кружок. Авторот им ја посветил збирката „на младите македонски борци“.
Содржина
Збирката е составена од една поема и седум песни:
Осврт кон делото
Според Димитар Митрев, во споредба со „Молскавици“, „Пеш по светот“ се одликува со повисоки творечки дострели и со јасен стремеж да се надмине поетскиот израз од народната поезија. Оваа збирка се одликува со нови мотиви, нова содржина и, делумно и нова форма, што било резултат на книжевното култивирање на поетот, на неговото дефинитивно придржување кон организираното пролетерско движење и на неговото учество во напредниот емигрантски книжевен кружок, раководен од Вапцаров. Навистина, и во оваа збирка, Неделковски не се изразил целосно како пролетерски поет, но како поет на својот поробен народ тој веќе е изразито современ. Во неа се забележува навраќање кон поблиското минато (Илинденската епоха) и согледување на виновниците за македонската национална трагедија. Така, во поемата „Пеш по светот“, поетот ги истакнува најважните точки во македонското национално-ослободително движење; во „1941“ тој ја истакнува судбоносната пресвртна историска точка; „Глас од Македонија“ е еден вид химна на новите борбени походи и во неа поетот недвосмислено го искажува единствениот пат по кој Македонците можат да станат господари на својата судбина; „Враќање“ одекнува како светла поента на поетовото и на народното збогување со ропското страдање и таа е симбол на долго очекуваната срдеба со ослободената татковина. За разлика од „Молскавици“ каде преовладува тешка таговност поради проклетството на ропскиот живот, во „Пеш по светот“ јасно се забележува промената во карактерологијата на поетовата чувственост — бодро и оптимистичко расположение и постројна ритмичност. Сепак, дури и во оваа збирка, Неделковски не успеал целосно да ја надмине изразноста карактеристична за народната поезија така што во речиси сите песни е задржан духот на едноставните и едностраните лирски бранувања на народните песни. Освен тоа, за разлика од „Молскавици“ каде се забележува подоследно речничко единство, во оваа збирка е присутен двојствен стихотворски стил, кој гравитира ту кон народниот ту кон индивидуалниот стих, а тоа внесува неединственост во збирката. На пример, во збирката едни наспроти други стојат стховите како: „години црни жили ќе здрват“ и „може и в крвав да паднам бој“; „негде ли бунт ќе покренеш“ и „абер ли брз да направиш“ итн. Најпосле, иако во збирката е присутно влијанието на социјалната поезија карактеристична за напредните поети од тоа време, сепак во збирката не се чувствува декларативноста и паролноста на таа поезија. На пример, песната „На поетот“ е посветена на социјалната мисија на поетот, но нејзиниот израз е далеку од изразот кај истакнатите социјални поети од тоа време, т.е. социјалното во неа повеќе претставува ново чувство отколку нов израз, зашто е задржан стилот на народната експресија.
Јазикот и правописот во поетските збирки на Неделковски
Во основата на јазикот на Неделковски лежи велешкиот говор, иако во „Пеш по светот“ тој ги напуштил овие форми и ги заменил говорните форми со ол, кои се пораспространети во македонскиот јазик, како: долбина, солзи, солзив, жолчна, воци, полни итн., но тоа го направил недоследно, зашто продолжил да ги употребува и претходните форми, како во: прок'лнат, с'нце, д'бина, разм'скат, г'тнала итн. Усвојувањето на формите во кои вокалното л е заементо со ол зборува за свесниот пристап на Неделковски во изборот на најраспространетите говорни форми во македонскиот јазик. За тоа сведочи и редовната употреба на формата земја (но, исабја и гламја) во „Пеш по светот“ наместо земња во „Молскавици“. Меѓутоа, кај него има и фонетски форми кои се туѓи на велешкиот и на западномакедонските говори, чие присуство зборува за влијанието од бугарскиот јазик, што се манифестира и со редовната употреба на формите кои завршуваат на шки (јунашки, ајдушки, крвнишки) наместо формата која завршува на чки која е најраширена во западномакедонските говори.
Бидејќи книгата е објавена во Софија, сосема е разбирливо тоа што се испечатени со буквите од тогашната бугарската азбука и под влијание на тогашниот бугарски правопис, меѓутоа, на многу места, Неделковски отстапува од нив:
Изданија
По неговата смрт, збирката била објавена во неколку наврати, како:
Крајот на прекрасната епоха
Синопсис
Младиот новинар и писател Андреј Лентулов, познат по вистинољубивоста, слободоумноста и бескомпромисноста, го повикуваат да се пресели од Санкт Петербург во Талин за да пишува за тамошните весници. Таму, Андреј започнува љубовна врска со уредничката Марина, но има и неколку други кратки врски. Истовремено, тој продолжува остро да ја напаѓа власта...
Сè што беше убаво
„Сè што беше убаво“ (српски: Све што је било лепо) — југословенски филм од 1977 година, во режија на Слободан Шијан по сценариото на Гордан Михиќ. Директор на фотографијата е Феро Хуан Карлос, сценографијата е дело на Светислав Пешиќ, костимограф е Јелисавета Гобецки, монтажата е дело на Мира Митиќ, а автор на музиката е Зоран Симјановиќ. Главните улоги ги толкуваат: Драгомир Фелба, Томанија Ѓуричко, Адем Чејван, Стојан Аранѓеловиќ, Радмила Савиќевиќ, Стеван Шалајиќ, Михаило Викторовиќ, Мило Мирановиќ, Љубомир Ќипраниќ и Миодраг Андриќ.
ПУ „Кочо Рацин“ - Шлегово
Основно училиште „Кочо Рацин“ (официјално: Подрачно основно општинско училиште „Кочо Рацин“ - Шлегово; скратено: ПООУ „Кочо Рацин“) — подрачно основно училиште во селото Шлегово, претставува единка на училиштето истоименото училиште од градот Кратово.
Училиштето е именувано по истакнатиот македонски поет Кочо Рацин.
Местоположба
Објектот на училиштето се наоѓа во самото село Шлегово, сместено во средишниот дел.
Настава
Во училиштето се изведува настава од прво до петто одделение и наставата се изведува единствено на македонски наставен јазик.
Пасквелија
„Пасквелија“ — збирка раскази на македонскиот писател Живко Чинго, првобитно објавена во 1963 година од издавачката куќа „Култура“.
Густавија
Густавија (Gustavia) — гратче и управно седиште на францускиот остров Свети Вартоломеј во Карибите. Населението брои 2.300 жители, а наречено е по шведскиот крал Густав III.
Историја
Свети Вартоломеј први го зазеле Французите во 1648 г. Островот е предаден на Шведска во 1784 г. во замена за трговски права во градот Гетеборг, кога воедно е основана Шведската западноиндиска компанија. Prospering during the Наполеоновите војни, assets were low thereafter, and the island was sold back to France in 1878.
Местото на денешното гратче првично го носело француското име Ле Каренаж (Le Carénage - „кобиличница“) по засолништето за поправка на оштетени бродови. Според архивските материјали, Gustavia за првпат се среќава кон крајот на 1786 и почетокот на 1787 година. Денес името е оставнина времето на шведското владеење.
Од средината до крајот на XVII век се изградени три тврдини како заштита за заливот и пристаништето: Оскарова (порано Густав Адолфова), Карлова и Густавова. Крај брегот се наоѓа англиканската црква „Св. Вартоломеј“, изградена во 1855 г.
Збратимени градови
Густавија е збратимена со градот Питео во покраината Норботен, Шведска
Знаменитости
Популарни знаменитости во и околу гратчето се крајбрежната Карлова тврдина јужно од градот и Густавовата тврдина на север со нејзиниот светилник. На крајот од Густавискиот Полуостров е Оскаровата тврдина, во која е сместена жандармеријата, а понатаму е и музејот. Шведска има свој конзулат.
Клима
Островот има тропска саванска клима (Aw) според Кепеновата класификација, со мали температурни разлики низ годината. Поради неговата мала површина, низ островот струјат благи и пријатни пасати. Водата има просечна температура од, а годината е поделена на две сезони: сува и дождовна. Дождовната настапува од мај до ноември и се одликува со постојана сончевина и кратки врнежнии со траење од 10-15 минути.
Стопанство
Во Густавија има неколку ресторани со американска, италијанска, француска и други кујни. Покрај тоа, во гратчето има бројни ексклузивни бутици и луксузен хотел кои ги носат неопходните приходи за островот. Матична валута е еврото.
Образование
Гратчето има претшколска установа и основно училиште, обете во надлежност на Академијата на Гваделуп.
ФК Кадино (Кадино)
ФК Кадино — македонски фудбалски клуб од Кадино, скопско. Клубот моментално се натпреварува во Втората македонска фудбалска лига - Запад.
Историја
Клубот бил основан во 1969 година.
Штип
Штип — град во источниот дел на Република Македонија, распространет по долината на реката Брегалница. Според пописот на населението од 2002 година, градот имал 40.016 (43.625 со Ново Село) жители и претставува најголемиот град во Источна Македонија и седми град по големина во Македонија (со 42 000 жители според Пописот од 2021 година, т.е. 45.636 жители со Ново Село). Штип е седиште на Штипската Општина и центар на Источнопланскиот Регион. Штип е еден од најстарите градови во Македонија. Во 2008 година, Свети Никола бил прогласен за заштитник на градот.
Историја
Во пишуваните документи, името Астибо за првпат го споменува античкиот хроничар Полиен во 3 век пр. н.е, кој известувал дека во реката Астибо (денешна Брегалница), биле крунисувани пајонските кралеви. Македонскиот крал Александар Први околу 360 година п.н.е. го приклучил ова подрачје кон античко-македонското царство. Штип се спомнува во 1 век од н.е., во време на римскиот цар Тибериј (14-37 година) како пајонскиот град Астибо и се вбројувал меѓу поголемите и позначајни старопајонски градови во источна Македонија. Научниците го лоцираат Астибо на просторот од денешниот стар дел на градот Штип, на источните падини на ридот Исар и местата Стар Конак, Тузлија и Горно Маало. Градот е забележен и во Табула Појтингемијана (античка карта од 4 век) како населба, една од станиците на патот за Стоби-Пауталија (Ќустендил) – Сердика (Софија).
Во доцната антика и во раниот византиски период, населбата постоела под името Стипеон, а во средниот век, околу 6 и 7 век, таа го добила денешното име Штип. Во средниот век, некаде кон крајот на 4 век и во текот на 7 век, за време на освојувањата на Аварите и Словените на Балканот настрадале речиси сите доцноантички и рановизантиски градови, вклучувајќи го и Стипеон. Штип постоел и во времето на Самуиловото Царство, во периодот меѓу 976 и 1014 година, а подоцна го освоиле Византијците. Во 9 век, градот бил под бугарска власт, а по Битката кај Велбужд крај (Ќустендил), Штип потпаднал под српскиот владетел Стефан Дечански.
Османлиски период
Во еден документ од 1620 година, градот е спомнат како епископско седиште, а во 1661 година низ Штип поминал познатиот турски патописец Евлија Челебија. Тој го опишал градот со следниве зборови:
"Штип е кадилак со тврдина на ридот што чува стража. Во градот има џамии, бањи, голем карван-сарај и мала река."
Евлија Челебија запишал дека Штип имал 2.240 куќи, 24 муслимански храмови (џамии и месџети), седум теќиња, седум ана, два амама, еден карван-сарај, единаесет мектеби и една медреса. Градот имал чаршија со 450 занаетчиски и трговски дуќани, со безистен полн со скапоцена стока од сите седум подрачја на светот.
Францускиот конзул Божур забележал дека во 1800 година градот имал од 3 до 4.000 жители.
Во времето на Австриско-турската војна, градот претрпел големи оштетувања. Имено, при навлегувањето во градот, есента 1689 година, по наредба на генералот Пиколомини, најпрво го ограбиле, а потоа го запалиле. По овие страдања, Штип не можел да закрепне сè до XIX век, по што повторно се враќа во поранешниот сјај. Познатиот француски балканолог - Ами Буе (1794-1881), го посетил Штип во средината на XIX век и го нарекол златен град, кој тогаш имал околу 20.000 жители, од кои повеќето од половината биле христијанско население, град со развиена градска чаршија, со убави џамии, многу јавни чешми итн. Во овој период, Штип претставувал економски и културен центар во Источна Македонија. Во градот имало развиено занаетчиство од кое се издвојувале: кожарството, којунџиството, бочварството, чевларството и други. Штипските трговци-пазарџии, своите стоки натоварени на коњи ги разнесувале по околните кази. Токму во Штип, постоеле шарлаганџиски работилници во кои се преработувал афион.
Во 1830 година, во Штип било отворено првото училиште на народен јазик, а во 1868 година, Јосиф Ковачев (1839-1898) го отворил првото педагошко училиште. Нешто подоцна, во 1872 година започнало со работа првото народно читалиште "Дејателност". При крајот на XIX век, од 1894 до 1896 година, во училиштето (изградено во 1872 година) во Ново Село предавал Гоце Делчев, идеологот на македонското национално ослободително движење.
Балканските и светските војни
За време на Балканските војни, Штипската област била окупирана од бугарските и српските војски, а демаркационата линија помеѓу двете војски е повлечена по реката Брегалница, така што Штип и селата од левата страна ги окупирала Бугарија, која овде започнува да воведува своја администрација. Териториите од десната страна на реката ги окупира Србија.
Истата судбина на овој народ му се случува и за време на Првата светска војна. Меѓу 58 000 војници од Македонија опфатени со мобилизацијата има и многу штипјани кои учествуваат на многуте фронтови, како: Криволак 1915-1916, на Добруџанскиот фронт 1916 година и Македонскиот фронт од 1916 година. Меѓу другите ужаси и последици од Првата светска војна во Штип и Штипско се појавата на заразни болести, меѓу кои маларијата, пегавиот тифус, колерата и страотниот шпански грип.
За време на Втората светска војна, на 6 април 1941 Штип бил бомбардиран од страна на германски авиони што полетале од бази од Бугарија. Во првиот налет била бомбардирана Соколаната во која биле сместени две воени единици на Кралска Југославија, а во вториот налет Исарот и куќите од околните маала, како и градската болница. На 7 април 1941 година градот бил заземен од страна на 73-та пешадиска германска дивизија, а на 18 април истата година бугарскиот Генералштаб добил известување од командата на 12-та германска армија дека им се одобрува на единиците на Првата бугарска армија да навлезат во еден дел од Македонија. Бугарската окупаторска власт во Штип била воспоставена на 26 април 1941 година. На 11 март 1943 година, штипските Евреи (551 лице од 131 семејство) биле депортирани во концентрациониот логор „Треблинка“, каде што речиси сите биле убиени, а успеале да се спасат само седуммина. Веднаш по депортацијата на Евреите, фашистите го разурнале Еврејското маало во центарот на Штип, заедно со еврејското училиште, синагогата и другите објекти. На 8 ноември 1944 година, единиците на НОБ го ослободиле градот. Штипјани учествувале активно во НОБ, при што во отпорот против окупаторите се вклучиле околу 2 000 борци. За време на окупацијата, 814 жители ги загубиле животите, од кои, 88 во директна борба против окупаторите.
Географија
Градот Штип се наоѓа во централниот дел на Источна Македонија. Се протега на површина од 13,5 км2 и лежи на надморска височина од 300 m. Градот е поделен на многу маала, меѓу нив се Леваците и Деснаците, ситуирани на левата и десната страна од горниот тек на реката Отиња. Градот е сместен меѓу висините на Исарот, Мерите и Кумлакот. Малата река Отиња (долга 3 км) тече низ центарот на Штип и го дели на два дела. Исто така, низ Штип поминува и реката Брегалница. Отиња се влева во реката Брегалница, во југозападниот дел на градот, во Штипско Ново Село. Составен дел на градот Штип е Ново Село, кое се наоѓа во јужниот дел на градот, во клисурата на Брегалница, веднаш зад Исарот, на патниот правец кон Радовиш. Ново Село продолжува во Кежовица Маало, кое се простира до минералните геотермални извори Кежовица и Л'џи (со температура на водата меѓу 58 и 62 степени).
Населби и маала
Центарот се наоѓа помеѓу трговскиот центар и градската црква. Исарот е маало на падините на истоимениот рид. Во маалото Радански Пат, претежно живеат Роми. Од останатиот дел на градот, од постарите маала се: Стар Конак, Кадидере, Тузлија, Горно Маало и Ново Село. Од поновите маала, изградени претежно по Втората светска војна се: Осми Ноември (според денот на ослободувањето), Сењак (1-4), Пребег, Дузлак, Пелтеково Имање, Баби, Леваци, Деснаци, Македонка, Балканска, Суитлак, Авдокоманда, Пролет, Железничка и други.
Население
Според пописот од 2002 година, градот Штип (без Ново Село) броел 40.016 жители. Заедно со Ново Село, населението на Штип изнесувало 43.652 жители, од кои, 38.323 (87,85%) се Македонци.
Според пописот на населението од 2002 година, во градот Штип (заедно со Ново Село) имало 43.652 жители и спаѓал во групата на средни градови, а бил седми град по големина во Република Македонија. Етнички гледано, населението е составено од:
Во градот се зборуваат следниве јазици :
Во Штип се застапени следните религиски групи:
Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Штип:
* Извор: Државен завод за статистика на Република Македонија (1948-2002), според податоци од официјалните пописи во соодветните години
Стопанство
Од Втората светска војна наваму, Штип важи за центар на текстилната индустрија во Македонија со 60 модни конфекции, кои вработуваат околу 6 000 луѓе. Така, во 1952 година започнала со работа текстилната фабрика „Македонка“, со 60 работници, а само три години подоцна, тој број се зголемил на 1 224. На врвот од своето постоење, во 1987 година, во „Македонка“ работеле дури 5 900 работници, со што таа претставувала заштитен знак на текстилната индустрија во Штип. Во 1962 година била формирана уште една модна конфекција - „Астибо“, со 119 вработени. Во 1972 година, фабриката „Астибо“ вработувала 2 000 работници, а во 1987 година - 4 800 работници.
Текстилната индустрија сè уште е столб на штипското стопанство, бидејќи во 2011 година, оваа индустрија вработувала 5 610 работници, т.е. 40% од сите вработени во Штип. Некогашните текстилни комбинати-гиганти како „Македонка“ и „Астибо“ по распадот на СФРЈ и паѓањето во стечај, денес се поделени на повеќе приватни текстилни конфекции (вкупно 58 текстилни фирми), како што се: „Семак Фешан компани“, „Текстил Логистик Македонија“, „Албатрос“, „Модена“, „Мавис“, „Максима“, „Грација“, „Беас-АБС“, „Бритекс“, „Штипко“, „Штип-текс“, „Вивенди“, „Милано“, „Фам мода“ итн.
Во Штип е развиена чевларската индустрија, во која се истакнува фабриката за чевли „Баргала“, како и неколку помали чевларски фирми. Исто така, во градот се развиени и прехранбената индустрија, градежништовото, телекомуникациите, производството на вино, металната индустрија итн. Во градот работат и неколку сместувачки капацитети (хотели и мотели), како што се: „Оаза“, „Изгрев“, „Гарни“, „Ким“ и „Ваго“. Во контекст на развојот на туризмот, важно е работењето на бањата „Кежовица“. Во Штип се регистрирани вкупно 4 387 претпријатија. Поважни стопански претпријатија во Штип се:
Исто така, во Штип делуваат две јавни претпријатија: „Исар“ и „Штип-проект“.
Култура
Штип е познат по тоа што првата опера во Македонија е прикажана токму во овој град. Тоа била операта "Палјачи", изведена во 1924 година од страна на рускиот музиколог Сергеј Михајлов. Почнувајќи од 1989 година, секој ноември, во Штип се одржува најголемиот фестивал на забавна музика во Македонија, „Макфест“. Исто така, почнувајќи од 1987 година, во градот се одржува „Штипско Културно Лето“ - фестивал кој трае еден месец и се одржува од 1 јули до 1 август во културниот центар „Ацо Шопов“. Домот на младите е организатор на џез-фестивалот „Астибо“. Најпосле, секоја година, на 8 ноември, во Штип се одржува манифестацијата "Пастрмалијада".
Поважни културни установи во Штип се:
Заводот и Музеј е формиран во 1950 година како градска установа, а од 1953 година прераснал во Музеј на штипскиот крај. Во негови рамки има повеќе збирки и фондови од областа на археологијата, историјата, етнологијата и современата македонска уметност. Во музејскиот комплекс Аневи-Гочеви е поставена археолошка збирка со над 1 200 експонати, од неолитот до XVIII век.
Народниот театар започнал со работа во 1951 година, а првите театарски дејци биле учителите кои приредувале претстави со своите ученици. Оттогаш, театарот приредил над 300 премиери и над 5 000 репризни претстави, при што гостувал во над 100 градови низ Македонија и во странство, а неговите претстави ги посетиле околу еден милион гледачи.
Корените на Народната и универзитетска библиотека "Гоце Делчев" датираат од 1872 година, кога штипските еснафи, со свои лични средства и преку донирање книги од домашните библиотеки, го помогнале отворањето на читалиштето "Дејателност". Во 1941 година, читалиштето го добило името "Гоце Делчев", а во 1946 година била формирана Народната библиотека "Гоце Делчев", која од 2003 година работи со статус на национална установа. Во рамките на библиотеката работи литературниот клуб "Искра", како и француска читална, во соработка со Францускиот културен центар во Скопје.
''Центарот за култура „Ацо Шопов“ е изграден во 1979 година и располага со корисна површина од 3 100 м2, од кои 410 м2 отпаѓаат на сценскиот простор. Центарот располага со голема сала, со 615 седишта, и со мала сала, со 120 седишта. Во составот на Центарот за култура работат: Драмско студио, Ликовно студио и Хармоникашки оркстар. Секоја година, Центарот организира околу 130 културни настани од областа на музичко-сценската драмската, ликовната и литературната уметност, како и форуми, предавања, трибини итн. Притоа, како традиционални манифестации, Центарот е домаќин на: Биеналното студио за цртеж „Во чест на поетот“, Музичкиот фестивал „Макфест“ итн.
Спорт
Штип е познат и како спортски град. Градскиот стадион со капацитет од 6 000 гледачи е домаќин на фудбалскиот клуб Брегалница, кој е формиран во 1921 година. Останати фудбалски клубови се Баби и Астибо. Втор најпознат спортски клуб е кошаркарскиот клуб „Гоце Делчев“. Други позначајни клубови се: боречкиот клуб „Балканец“, кој е добитник на бројни трофеи, ракометниот клуб „Текстилец“, боксерскиот клуб „Баргала“, пинг-понг клубот при Универзитетот „Гоце Делчев“ итн.
Образование
Градот има пет основни училишта:
Во Штип работат шест средни училишта: Во 2007 година, во Штип бил отворен четвртиот државен универзитет во Македонија - Универзитетот „Гоце Делчев“. Во составот на овој универзитет во 2012 година имало 13 факултети со околу 16.000 студенти. Универзитетот се состои од следниве факултети: Факултет за природни и технички науки, Факултет за образовни науки (поранешен Педагошки факултет), Филолошки факултет, Земјоделски факултет, Факултет за информатика, Правен факултет, Економски факултет, Факултет за музичка уметност, Факултет за медицински науки, Технолошко-технички факултет, Електротехнички факултет, Машински факултет, и Факултет за туризам и бизнис логистика. Во состав на Универзитетот се вклучени и повеќе центри и институти: Центар за меѓууниверзитетска соработка, Центар за електронско учење, Центар за обезбедување квалитет, Центар за кариера и развој, Центар за односи со јавноста, Универзитетски спортски центар, Универзитетски културен центар, Центар за доживотно учење, ИТ центар, Институт за археологија и историја, Институт за исхрана, гастрономија и диететика и Институт за информатика. Универзитетот „Гоце Делчев“ - Штип има дисперзирани студии во градовите: Струмица, Радовиш, Кавадарци, Прилеп, Гевгелија и Скопје. Како најголем град, а воедно и центар на источниот дел на Македонија, во Штип е седиштето на Основниот и Апелациониот Суд со апелационо подрајче над повеќе судови во градовите во источна Македонија. Исто така, Штип е седиште и на секторот за внатрешни работи (СВР) кој го покрива подрачјето на средишниот дел на Источна Македонија.
Орден „Св. Никола“
Во чест на св. Никола, кој е прогласен за заштитник на градот, во 2008 година, Штип започнал да го доделува орденот „Св. Никола“ на луѓе кои дале придонес за развојот на Штип и на источниот регион, а кои потекнуваат или некогаш живееле или работеле во Штип. Добитници на овој орден се:
Културно-историски знаменитости
Тврдината Исарот е главното обележје на овој град и воодушевува со прекрасната панорама на целиот град. Таа се наоѓа на истоименото возвишение, кое се издига на 120 метри над устието на Отиња во Брегалница, на западната периферија на градот. На ридот се најдени камени споменици кои потекнуваат од 2 век до 6 век, како и остатоци од ранохристијанска базилика од 6 век. Во воените походи против царот Самуил, византискиот цар Василиј II ја освоил тврдината Стипеон, а по освојувањето на Штип од страна на Турците, во текот на најмалку два века, тврдината била користена како нивно упориште. Денешниот изглед на тврдината потекнува од 14 век. Тврдината се состоела од два дела: дворец (замок) со должина од 160 метри и најголема широчина до 20 метри, и стопански дел, со должина од 250 метри и широчина од 50 метри. Во 2009 година, откриени се 30 метри од тунелот што води од реката до врвот на Исарот, со што се потврдила легендата дека Штип бил освоен од Османлиите преку таен тунел под Исарот. Инаку, во своите патописи, Евлија Челебија и Џаџи Калфа сведочат дека веќе во 17 век, Исарот бил запустен.
Саат-кулата во Штип потекнува од 17 век, веројатно од 1650 година, а денес, таа претставува споменик на културата, заштитен од државата. Иако е позната како Саат-кула, всушност, таа претставува бегова кула, подигната за одбрана на имотот од некој турски бег, чие име не е познато. Првобитно, на кулата имале пушкарници и балкон, а еден век подоцна бил поставен часовник. Еден дел од кулата бил урнат во 1934 година.
Хуса Медин Пашина џамија или Црква Свети Пророк Илија е изградена на ридот, над јужниот брег на реката Отиња. Местоположбата е на доминантна позиција над градот, поради тоа црквата во 1882 година била разурнета и претворена во џамија. Црквата била позната како поп Стариева црква, изградена од Константин Дејановиќ во 1381 година. Според некои извори џамијата потекнува од 17 век, додека брегалничката епархија наведува дека таа била изградена во 1882 година. Веднаш до храмот се наоѓа гробот на Хуса Медин Паша. За објектот се води и судски спор за сопственост.
Во центарот на Штип се наоѓа Безистенот, кој порано била затворен пазар, но сега е уметничка галерија. Нема прецизни податоци за неговата градба, но се претпоставува дека потекнува од 16 век или 17 век, а бил уништен за време на австриско-турската војна. Тој е граден од полн, масивен камен, има правоаголна основа и три издвојувања во висина, од кои, последната ја претставува куполата. Внатре, има три простории и голема купола, а на ѕидовите има мали прозорци.
Емир Ќучук Султанов мост се наоѓа на влезот од Штип, а бил изграден во 1672 година. За време на Првата светска војна, преку мостот поминувала демаркационата линија, која го делела градот на српски дел (населбите од десната страна на Брегалница) и бугарски дел (левата страна на градот).
Во Ново Село, во дворот на црквата св. Богородица се наоѓа училиштето во кое две години (1894 - 1896) работел Гоце Делчев. Денес, тоа е реновирано и во него се наоѓа ректоратот на универзитетот „Гоце Делчев“. На едната страна од зградата, која е свртена кон црквата, поставен е релјеф во спомен на Гоце Делчев.
Во Штип постојат и неколку споменици посветени на важни историски настани од поново време. Таков е Меморијалниот споменик на паднатите борци од НОБ, кој се наоѓа на источната страна на Исарот. Споменикот е дело на архитектот Богдан Богдановиќ, а е подигнат во 1974 година од страна на Собранието на Општина Штип. Во близина на зградата на музејот се наоѓа Споменикот на Евреите, изграден во 1985 година, во спомен на Евреите кои биле депортирани во нацистичките концентрациони логори. Споменикот е дело на уметникот Методи Андонов. Најпосле, во чест на војниците загинати за време на војната од 2001 година, во месноста Суитлак и во дворот на штипската касарна се подогнати спомен-обележја.
Знаменитости
Во Штип и околината се регистрирани над 300 цркви, а гордост на градот е црквата Св. Никола, која е седиште на Брегалничката епархија. Според староста, особено се истакнува црквата Свети Јован Крстител, која потекнува од 1350 година.
Медиуми
Штип има различни медиумски установи. Првата приватна телевизија во Македонија (и во поранешна Југославија) беше формирана во овој град од Миле Кокотов во 1989 година. Оваа приватна телевизија беше наречена „ТЕКО ТВ“ но, денес повеќе не постои. Во Штип, активни телевизиските станици се „ТВ Ирис“ и „ТВ Стар“.
Штип има и повеќе радио станици, меѓу кои се истакнува „Канал 77“, првата приватна радио станица која има проширена мрежа низ североисточниот дел на земјата. Други поважни станици се "Радио Штип", радио 'Angelsfm' и непрофитната радио станица „УГД-ФМ“ која работи во состав на Универзитетот „Гоце Делчев“. Во градот се печати локалниот весник, „Штипски Весник“.
Radiohead
Radiohead (се чита: Рејдиохед) е англиска музичка група од Абингдон, Оксфордшир која свири алтернативен рок. Групата е формирана во 1985 година и се состои од Том Јорк (водечки вокали, ритам гитара, пијано), Џони Гринвуд (водечка гитара, клавијатура, други инструменти), Ед О‘Брајан (гитара, помошни вокали), Колин Гринвуд (бас гитара, синтисајзери) и Фил Селвеј (тапани, перкусија).
Radiohead го издале својот прв сингл, „Creep“, во 1992. Песната отпрвин била неуспешна, но станала хит ширум светот неколку месеци по издавањето на нивниот деби-албум „Pablo Honey“ (1993). Популарноста на Radiohead се зголемила во Обединетото Кралство со издавањето на нивниот втор албум, „The Bends“ (1995). Третиот албум на Radiohead, „OK Computer“ (1997), ги издигна во поголема меѓународна слава. Вклучувајќи во себе експанзивен звук и теми на модерно оттуѓување, „OK Computer“ честопати се спомнува како еден од позначајните албуми на 1990-тите.
„Kid A“ (2000) и „Amnesiac“ (2001) обележуваат еволуција во музичкиот стил на Radiohead, како што групата вклучува влијанија од електронска музика, краутрок, пост-панк и џез. „Hail to the Thief“ (2003), мешавина од рок предводен од гитара, електроника и текстови инспирирани од војна, е последниот албум за нивната голема издавачка куќа, EMI. Првите шест албума на групата, издадени преку EMI, се продадени во повеќе од 25 милиони копии до 2007. Radiohead независно го издадоа нивниот седми албум, „In Rainbows“ (2007), првобитно како дигитално преземање од интернет за кое купувачите можеле самите да си ја постават цената, а подоцна и во физичка форма кој довел до успех кај критичарите и топ-листите. Radiohead го издадоа нивниот осми албум, „The King of Limbs“ (2011), во повеќе формати.
Делата на Radiohead се имаат појавено во голем број на слушателски анкети и списоци на музички критичари. На пример, во 2005 година Radiohead беа рангирани како 73. во списокот на списанието „Rolling Stone“' за „најголемите уметници на сите времиња“ Додека првите албуми на групата беа влијателни на британската рок и поп-музика, музичари од широг опсег на жанрови имаат имаат примено влијание од нивните подоцнежни дела. Настапите во живо на Radiohead исто така имаат добиено признание. Во 2004 година читателите на магазинот „Q“ го изгласале настапот на групата на Гластонбуршкиот фестивал во 1997 како најголемата британска свирка на сите времиња, а во 2008 година групата беше рангирана 14. на списокот на магазинот „Classic Rock“: „50 најдобри настапи во живо на сите времиња“
Формирање и први години (1985–1991)
Музичарите кои го формирале Radiohead се запознале додека престојувале во јавното училиште „Абингдон“, училиште само за момчиња во Абингдон, Оскфордшир, Англија. Том Јорк и Колин Гринвуд биле во иста генерација, Ед О‘Брајан и Фил Селвеј биле една година повозрасни, а Џони Гринвуд бил две години помлад од неговиот брат. Во 1985 година ја формирале групата „On a Friday“ (во петок), името се однесувало на најчестиот ден за вежбање на групата во музичката соба на училиштето. Групата ја имала својата прва свирка при крајот на 1986. во локалот Jericho Tavern во Оксфорд; Џони Гринвуд првобитно се придружил како свирач на хармоника, а потоа на клавијатура, но наскоро станал водечкиот гитарист.
Сепак, како што се зголемувал бројот на свирки во живо на On a Friday, така се зголемувал и интересот на продуцентски куќи и продуценти. Крис Хафорд, продуцентот на Slowdive и косопственикот на Courtyard Studios од Оксфорд, присуствувал на еден од раните концерти на On a Friday во Jericho Tavern. Импресиониран од групата, тој и неговиот партнер Брајс Еџ продуцирале една демо-снимка и станале нивни менаџери; тие останале како менаџери на групата и до денешен ден. По една средба меѓу Колин Гринвуд и претставникот од EMI, Кит Возенкрофт, во музичката продавница каде што Гринвуд работел, групата потпишала договор за снимање на шест албуми со продуцентската куќа при крајот на 1991. По барање на EMI, групата го сменила своето име: тие го избрале името Radiohead, инспирирани од насловот на една песна од албумот „True Stories“ на групата Talking Heads.
Влијанија и музички стил
Меѓу најраните музички влијанија врз членовите на Radiohead се набројуваат Скот Вокер и Елвис Костело; пост-панк групи како Joy Division, R.E.M., Pixies, The Smiths и Sonic Youth. До средината на 1990-тите, Radiohead почнале да стекнуваат интерес во електронска музика, особено онаа на DJ Shadow, за која групата вели дека имала влијание врз делови од „OK Computer“. Мајлс Дејвис, Енио Мориконе и групи од 1960-тите, како Битлсите и The Beach Boys, исто така имале влијание врз албумот. Електронскиот стил на „Kid A“ и „Amnesiac“ бил резултат на восхитувањето на Том Јорк кон глич музика, амбиентално техно и интелигентна денс музика, претставена од музичари на Warp Records како Autechre и Aphex Twin. Џезот на Чарлс Мингус, Џон Колтрејн и Мајлс Дејвис како и краутрок-групи од типот на Can и Neu! претставувале други крупни влијанија за време на овој период. Интересот на Џони Гринвуд во класична музика од 20 век исто така имала улога, а влијанието на композиторот Оливиер Месијанен била очигледна; во неколку песни на „OK Computer“ и на идни албуми, Гринвуд има свирено на ондес Мартенот, ран електронски инструмент кој станал популарен благодарејќи на Месијанен. Додека работеле на „Hail to the Thief“, Radiohead одново ставиле нагласок на рок со гитари. Битлсите, Ролинг Стоунс и особено Нил Јанг се наведени извори за инспирација на групата во ова време. Од почетокот на снимањето на „In Rainbows“, членовите на Radiohead имаат спомнато разновидност од рок, електронски, хип-хоп и експериментални музичари како влијанија, вклучувајќи ја Бјорк, Liars, Modeselektor и Spank Rock.
Уште од нивното формирање, Radiohead биле предводени во пишувањето на текстовите од Јорк, но композирањето на музиката било заеднички труд и е забележано во интервјуа дека сите членови на групата имаат свој удел во процесот. Како резултат на ова, заслугите за авторството на сите песни официјално се водат под „Radiohead“. Сесиите при снимањето на Kid A/Amnesiac довеле до промена во музичкиот стил на Radiohead и во дури порадикални промени во работниот метод на групата. Откако групата ја направи промената од стандардни рок-инструменти кон нагласок на електронскиот звук, членовите на групата имале поголема флексибилност и сега редовно ги менуваат инструментите во зависност од барањата од одредената песна. На „Kid A“ и “Amnesiac“ Јорк има свирено на клавијатура и бас, додека Џони Гринвуд свирел на ондес Мартенот наместо на гитара, басистот Колин Гринвуд работел на семплирање, а О‘Брајан и Селвеј се прошириле кон дигитални манипулации, исто така пронаоѓајќи начини да ги вклучат нивните основни инструменти, гитара и тапани, соодветно, во нов звук. Релаксираните сесии за снимање на „Hail to the Thief“ во 2003 довело до различна динамика во Radiohead, но Јорк признал во интервјуа дека „[неговата] моќ во групата била поголема и дека [тој] подоцна ќе ја изедначи моќта на сите членови по секоја цена. Но... односот меѓу членовите сега е многу поздрав, подемократски отколку што некогаш е бил.“
Соработници
Групата одржува близок однос со нивниот продуцент Најџел Годрих и со графичкиот уметник Стенли Донвуд. Годрих се има прославено со Radiohead и има работено со нив уште од „The Bends“, а како продуцент од „OK Computer“. Тој понекогаш е именуван како „шестиот член“ на групата, алудирајќи на Џорџ Мартин кој е наречен „петтиот од Битлсите“. Донвуд, како друг долгогодишен соработник со групата, е одговорен за создавањето на сите обвивки на албумите на Radiohead, како и на друга визуелна уметност уште од 1994. Заедно со Јорк, Донвуд има добиено Греми во 2002 за едно специјално издание на „Amnesiac“ спакувано како книга од библиотека. Меѓу другите соработници се вбројуваат Дили Џент и Питер Клеменс. Џент е одговорен за издавањето на сите музички спотови за Radiohead уште од „OK Computer“ и има соработувано со групата во пронаоѓањето на режисер соодветен за секој од проектите. Питер Клеменс или „Plank“ е техничарот на групата и има работено со нив уште пред „The Bands“, спремајќи ги нивните инструменти и за студиски снимања и за настапи во живо.
ПУ „Христијан Тодоровски-Карпош“ - Радибуш
Основно училиште „Христијан Тодоровски-Карпош“ (официјално: Подрачно основно општинско училиште „Христијан Тодоровски-Карпош“ - Радибуш; скратено: ПООУ „Христијан Тодоровски-Карпош“) — подрачно основно училиште во селото Радибуш, претставува единка на училиштето истоименото училиште од селото Ранковце.
Училиштето е именувано по истакнатиот македонски партизан од НОБ и народен херој Христијан Тодоровски-Карпош.
ФК Саса
ФК Каменица Саса — македонски фудбалски клуб од Македонска Каменица. Клубот моментално се натпреварува во Втората македонска фудбалска лига - Исток.
ПУ „Христијан Тодоровски-Карпош“ - Радибуш
Местоположба
Објектот на училиштето се наоѓа во самото село Радибуш.
ФК Саса
Историја
Клубот бил основан во 1968 година. Во сезоната 1991/92, клубот ја освоил Републичката лига на Македонија.
Во сезоната 2018/2019, Каменица Саса отпаднала од Втората лига - Исток. Но поради пополнување на едно изпразнето место во Лигата, клубот бил вратен во второлигашкото друштво.
ПУ „Христијан Тодоровски-Карпош“ - Радибуш
Настава
Во училиштето се изведува настава од прво до петто одделение и наставата се изведува единствено на македонски наставен јазик.
Ленски мост
Ленски мост — железен мост на реката Драгор во Битола.
Се наоѓа во централниот дел на градот Битола. Тој е еден од деветте железни мостови кои пристигнале од Германија како репарација од Првата светска војна. Името „Ленски мост“ го добил заради близината на Ленски-пазар кој се наоѓал на левиот брег на реката.
По мостот се одвива сообраќај на моторни возила и пешаците. Честотата на пешаци е голема, а на моторни возила мала.
ФК Дуизбург
МСВ Дујсбург (германски изговор: [ʔɛm ʔɛs faʊ ˈdyːsbʊɐ̯k]), е германски асоцијациски фудбалски клуб со седиште во Дујсбург, Северна Рајна-Вестфалија. Прекарот Дие Зебрас за нивните традиционални дресови дресови, клубот беше еден од оригиналните членови на Бундеслигата, кога беше формиран во 1963 година. Историја