cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Закон за орелски пердув
Во Соединетите Држави, Законот за орелскиот пердув обезбедува многу исклучоци од сојузните закони за дивиот свет во врска со орлите и другите птици преселници за да им овозможат на домородните Американци да ги продолжат своите традиционални, духовни и културни практики.
Критериуми на сопственост
Законот за орелски пердув поттикнал тековна дебата за критериумите за сопственост и поседување на орли и делови од орел. Дебатите се насочиле на разликите помеѓу запишувањето во сојузно признаеното домородно американско племе, наспроти расниот, етничкиот или самоидентификуваниот концепт на домородност. Некои аргументи се насочиле на тоа што не-домородците се противат на домородците да имаат пристап до сè што сите жители на Соединетите Држави не можат да го имаат.
Бранителите на законот тврдат дека тоа е единствената правна заштита на духовноста на домородните Американци и дека поради тоа што резервите на орел се ограничени, зголемувањето на бројот на луѓе кои можат да имаат делови од орел може да ги направи пердувите поретки, како и да ги загрози животите на истото многу птици преселници (вклучувајќи загрозени или загрозени видови).
Аргументите за измена на законот (особено од поддржувачите на Религиозна слобода со птиците грабливки, организација посветена на менување на Законот за орелски пердув) биле направени врз основа на тоа што тој наметнува „расни преференции“ за домородните Американци и дека условот племенското запишување за поседување орли ги поткопува правата на племенскиот суверенитет за целосно добредојде и вклучување на недомородците во племенските обичаи кои вклучуваат пердуви од орел. Исто така, се разговарало дека ограничувањата за сертификација на дозволи за пердув врз основа на статусот на запишување ги попречуваат луѓето со домородно потекло, но кои можеби не можат да го докажат своето потекло, да го истражуваат своето наследство. Верската слобода со птиците грабливки, исто така, се залага за отстранување на барањата за запишување од 50 CFR 22, наведувајќи дека барањата за запишување се расна пристрасност и дека таквата акција ќе им овозможи на сите граѓани на САД да аплицираат за орли или делови од Националното складиште за орли (надгледувано од Службата за риби и див свет на Соединетите Држави), ќе ја прошири способноста на програмите и агенциите регулирани од владата да ги заштитат грабувачите со намалување на профитабилноста на ловокрадството и трговијата со грабливци.
Ана Кетли
Ана Кетли (16 ноември 1889 - 7 септември 1976) била унгарски социјалдемократски политичар. Нејзиниот сопартиец Вилмос Бом ја нарекол "Џоан Лаг на унгарската политика".
Рана кариера
Таа била една од деветте деца родени во сиромашно семејство во Будимпешта, Унгарија. На возраст од петнаесет години почнала да работи во фабрика за облека, но наскоро нашла привлечна работа во редакцијата на женското списание, што и даде шанса да го продолжи своето образование. Во 1917 година, таа се приклучила на Унгарската Социјалдемократска партија и станала активна членка на партијата. Во 1919, Кетли била избрана во комитет на Партијата. Во наредните години таа била чест придонесувач за партискиот весник Непсава. Во 1922 година Кетли била избрана за парламент како член на Социјалдемократската партија и ја претставувала нејзината Партија во парламентот без одмор до германската инвазија на Унгарија во март 1944 година. По германската инвазија, Кетли ја напуштил Будимпешта и живеел во земјата со лажни документи под претпоставениот идентитет.
По Втората светска војна, Кетли повторно станала политички активна и помогнала да се реорганизира Унгарската Социјалдемократска партија и таа била избрана во Политичкиот комитет на Партијата. Во април 1945 година, таа била избрана за членка на Привременото национално собрание и на општите избори во ноември истата година, таа повторно била избрана во парламентот, овој пат како шеф на фракцијата на социјалдемократите, и била заменик-претседател на парламентот. Секако, честопати придонесоа статиите во социјалистички трудови и била активна во одржувањето контакти со меѓународните социјалистички партии на Запад. Во поствоена Унгарија, таа била водечки противник во спојувањето на нејзината партија со Унгарската комунистичка партија и во внатрешната борба за власт, што следела, во март 1948 година, таа била отпуштена од Партијата и набргу откако таа исто така го загубила своето место во парламентот ја ставиле во куќен притвор две години.
Апсење
Во јуни 1950 година, Кетли, заедно со неколку други членови на Социјалдемократската партија, била уапсен од страна на комунистите, кои во меѓувреме добиле контрола над Унгарија. Во јануари 1954 година, по повеќе од три години затвор, таа била обвинета за шпионирање и активности насочени против државата и осудени на доживотен затвор. По меѓународниот притисок од западните социјалистички партии, таа добила помилување и била ослободена, но се држела под постојано "набљудување".
Улога во унгарската револуција од 1956 и животот во егзил
На 31 октомври 1956 година, по заживувањето на унгарската Социјалдемократска партија за време на револуцијата, таа станала претседател на Партијата. На 1 ноември таа присуствувала на Социјалистичкиот меѓународен состанок во Виена, Австрија. Следниот ден, 2 ноември Унгарската влада ја назначила делегат на Генералното собрание на Обединетите нации. На 3 ноември нејзината Партија ја номинирала Кетли за министерска позиција во новата коалициска влада на Имре Наѓ, но во зори следниот ден, 4 ноември 1956 година, Советскиот Сојуз ја нападнал Унгарија и ѝ било советувано да лета во Њујорк и да се жали на ООН Генералното собрание во име на Унгарија. На крајот таа се населила во Лондон, Велика Британија, каде што продолжила да пишува и уредува социјалистички публикации. Во 1962 година, Врховниот суд на Унгарија го разгледувал простувањето на Кетли во 1954 година и, во отсуство, му наложил тригодишна затворска казна за активности против државата.
Ана Кетли починала на 7 септември 1976 година во Бланкенберге, Белгија.
Во октомври 1990 година, нејзината пепел била вратена во Унгарија и се погребала. Целосна рехабилитација на Ана Кетли се случи на 7 јули 1994 година, кога унгарскиот Врховен суд ја поништи пресудата од 1962 година против неа.
Филм
Филм за нејзиниот живот, премиерно е прикажан во крајот на 2009 година, "Последниот извештај за Ана". Била во режија на Марта Мезарос. Енико Есениј ја игра Кетли.
Лексички анализатор
Лексичка анализа е процес во кој некој влез од низа од знаци (на пример изворниот код кај компјутерски програм) да произведе како излез низа од симболи наречени „лексички токени” или само „токени”. На пример, лексерите кај многу програмски јазици низата од знаци 123 abc ја делат на два токена: 123 и abc, празното место не се зема предвид. Целта на создавањето на токените е обично тие да се предадат на друга програма како што е расчленувачот (парсер).
За многу јазици правењето на лексичка анализа може да се направи во едно поминување - со читање на знак по знак од влезот. Но, многу комерцијални компајлери користат лексери напишани на рака (не автоматски генерирани) бидејќи во нив е возможно многу полесно да се интегрираат справувачи со грешки.
Лексерот или лексичкиот анализатор се состои од два дела: скенер и евалуатор. (Овие делови обично се интегрирани поради ефикасноста т.е. за да работат паралелно).
Во првата фаза, скенирањето, е засновано на детерминистички автомат. Тој ги енкодира информациите барајќи одредени токени. На пример токенот integer може да содржи некаква низа бројчени цифри. Во многу случаи првиот знак кој не е празно место може да се одреди за да се добие токенот кој следи, потоа влезот се обработува знак по знак сè додека не се стигне до знак кој не е прифатлив за таква секвенца.
Втората фаза, евалуацијата, кој ја ги поминува токените и им дава вредност т.е. создава стек на вредности. Токените комбинирани со нивните вредности потоа се даваат на расчленувачот. На пример, во изворниот код на некој програм низата:
може да биде претворена во тек на лексички токени:
NAME "net_worth_future" EQUALS OPEN_PARENTHESIS NAME "assets" MINUS NAME "liabilities" CLOSE_PARENTHESIS SEMICOLON
Иако е возможно, а понекогаш и пожелно да се пишуваат лексери, тие обично се генерираат од автоматски алатки. Овие алатки генерално прифаќаат регуларни изрази коишто ги опишуваат токените кои се дозволени на влез. Секој регуларен израз е проследен со продукција на лексичката граматика на програмскиот јазик којшто ги евалуира токените спојувајќи ги со регуларните изрази. Овие алатки можат да генерираат изворен код којшто може да биде компајлиран и извршен, или можат да конструираат табела на состојби за детерминистички автомат.
Пример за лексички анализатор
Ова е пример за скенер напишан во програмскиот јазик С. Симболите што ги препознава се:
'+', '-', '*', '/', '=', '(', ')', ',', ';', '.', ':=', '<', '<=', '<>', '>', '>='
Броеви: 0-9 {0-9} Идентификатори: a-zA-Z {a-zA-Z0-9} Клучни зборови: "begin", "call", "const", "do", "end", "if", "odd", "procedure", "then", "var", "while"
Скенирањето започнува со повикување на init_scan, со кое се предава името на изворната податотека. Ако изворната податотека успешно се отвори, тогаш расчленувачот ја повикува getsym последователно за сукцесивно да ги врати симболите од изворната податотека.
Срцето на скенерот, getsym, ги извршува акциите одејќи само нанапред. Прво, празните места се прескокнуваат, потоа знаците се класифицираат. Ако знаците претставуваат некој повеќезнаковен симбол тогаш треба да се направи некое дополнителна обработка. Броевите се претвораат во внатрешен облик, а идентификаторите се проверуваат за да се види дали имаат значење на некој клучен збор.
int read_ch(void) { int ch = fgetc(source); cur_col++; if (ch == '\n') { cur_line++; cur_col = 0; } return ch; }
void put_back(int ch) { ungetc(ch, source); cur_col--; if (ch == '\n') cur_line--; }
while ((ch = read_ch) != EOF && ch <= ' ') ; err_line = cur_line; err_col = cur_col; switch (ch) { case EOF: return eof; case '+': return plus; case '-': return minus; case '*': return times; case '/': return slash; case '=': return eql; case '(': return lparen;   case ')': return rparen; case ',': return comma; case ';': return semicolon; case '.': return period; case ':': ch = read_ch; return (ch == '=') ? becomes : nul; case '<': ch = read_ch; if (ch == '>') return neq; if (ch == '=') return leq; put_back(ch); return lss; case '>': ch = read_ch; if (ch == '=') return geq; put_back(ch); return gtr; default: if (isdigit(ch)) { num = 0; do { /* no checking for overflow! */         num = 10 * num + ch - '0'; ch = read_ch; } while ( ch != EOF && isdigit(ch)); put_back(ch); return number; }     if (isalpha(ch)) { Entry *entry; id_len = 0; do { if (id_len < MAX_ID) { id[id_len] = (char)ch; id_len++; }         ch = read_ch; } while ( ch != EOF && isalnum(ch)); id[id_len] = '\0'; put_back(ch); entry = find_htab(keywords, id); return entry ? (Symbol)get_htab_data(entry) : ident; }
error("getsym: invalid character '%c'", ch); return nul; } }
int init_scan(const char fn[]) { if ((source = fopen(fn, "r")) == NULL) return 0; cur_line = 1; cur_col = 0; keywords = create_htab(11); enter_htab(keywords, "begin", beginsym); enter_htab(keywords, "call", callsym); enter_htab(keywords, "const", constsym); enter_htab(keywords, "do", dosym); enter_htab(keywords, "end", endsym); enter_htab(keywords, "if", ifsym); enter_htab(keywords, "odd", oddsym); enter_htab(keywords, "procedure", procsym); enter_htab(keywords, "then", thensym); enter_htab(keywords, "var", varsym); enter_htab(keywords, "while", whilesym); return 1; }
Сега да го споредиме овој код со кодот потребен за Flex за истиот програмски јазик.
%{ %}
digit        [0-9] letter       [a-zA-Z]
%% "+"                 { return PLUS;       } "-"                 { return MINUS;      } "*"                 { return TIMES;      } "/"                 { return SLASH;      } "("                 { return LPAREN;     } ")"                  { return RPAREN;     } ";"                 { return SEMICOLON;  } ","                 { return COMMA;      } "."                 { return PERIOD;     } ":="                { return BECOMES;    } "="                 { return EQL;        } "<>"                { return NEQ;        } "<"                 { return LSS;        } ">"                 { return GTR;        } "<="                { return LEQ;        } ">="                { return GEQ;        } "begin"             { return BEGINSYM;   } "call"              { return CALLSYM;    } "const"             { return CONSTSYM;   } "do"                { return DOSYM;      } "end"               { return ENDSYM;     } "if"                { return IFSYM;      } "odd"               { return ODDSYM;     } "procedure"         { return PROCSYM;    } "then"              { return THENSYM;    } "var"               { return VARSYM;     } "while"             { return WHILESYM;   } {letter}({letter}|{digit})* { yylval.id = (char *)strdup(yytext); return IDENT;     } {digit}+            { yylval.num = atoi(yytext); return NUMBER;    } [ \t\n\r]           /* skip whitespace */ .                   { printf("Unknown character [%c]\n",yytext[0]); return UNKNOWN;   } %%
int yywrap(void){return 1;}
Околу 50 реда код за FLEX наспроти 100 реда на рачно напишан код. Обично скенерите не се тешки за пишување. Ако се напишани точно, рачно напишаните скенери можат да бидат побрзи и пофлексибилни од скенерите кои се направени со помош на генератор за скенер.
Список на ѕвезди во соѕвездието Кентаур
Ова е список на позначајни ѕвезди во соѕвездието Кентаур, надолно подредени според сјајноста.
HD 195554
HD 195554 (BD + 55 2411, SAO 32627, HR 7843) — ѕвезда со привидна величина од 5.91, во соѕвездието Лебед при ректасцензија 20:29:27,1 и деклинација +56°04′05″
Список на државни водачи во 417 година
Ова е список на државни водачи во 17 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
559 Нанон
559 Нанон — астероид од главниот појас. Откриен од страна на Макс Волф на 8 март 1905 година.
Александар Дворчанец
Александар Дворчанец познат како Сале Блузмен (, -, ) —  македонски музичар - свирач на усна хармоника и вокал, член и фронтмен на култната македонска група Crossroad Blues Band.
Животопис
Дворчанец е роден во Прилеп на 29 ноември 1973 година. Во средината на 90тите години на XX век, Дворчанец стапува во контакт со гитаристот Бранко Нешкоски - Бане со кој собираат локални музичари и во стара куќа на крајот од градот започнуваат со работа. Го формираат бендот Crossroad Blues Band. Набрзо после почетокот стануваат локална атракција, поради големиот број на музичари на сцената и повеќеслојниот звук кој го произведуваат. Имаат бројни настапи во Прилеп и околните градови. На почетокот од 2000 година групата го снима својот прв сингл. По издадено 3 албума на 10 ноември 2018 година по кратко боледување и здравствени компликации, Дворчанец починал.
Список на цареви од династијата Минг
Династијата Минг владеела со Кина од 1368 до 1644 г. Дошла на власт со истиснувањето на монголската династија Јуен, а паднала во селските буни и била наследена од манџурската династија Ќинг. Династијата Минг имала 16 цареви кои владееле вкупно 276 години. Подоцна се јавиле и ред претенденти кои го барале престолот т.н. Јужна династија Минг сè до погубувањето на последниот од нив во 1662 г.
Поврзано
Dinastia Ming
5G
5G (5Г) — технолошки стандард од петтото поколение на широкопојасни мобилни мрежи, што компаниите за мобилни телефони почнале да го применуваат ширум светот во 2019 година, и е планиран заменик на 4G-мрежите што обезбедуваат поврзување со повеќето мобилни телефони. 5G-мрежите се предвидени да имаат повеќе од 1,7 милијарди претплатници и да сочинуваат 25 % од светскиот пазар на мобилна технологија до 2025 г., според Здружението GSM и Statista.
Како и нејзините претходници, мрежите 5G се мобилни мрежи, во кои сервисната област е поделена на мали географски области наречени ќелии. Сите 5G-безжични уреди во ќелијата се поврзани на интернет и телефонска мрежа со радиобранови преку месна антена во ќелијатa. Покрај тоа што 5G-мрежата е побрза од постоечките мрежи, 5G има поголем пропусен опсег и на тој начин може да поврзе повеќе различни уреди, подобрувајќи го квалитетот на интернет-услугите во преполни области. Поради зголемениот пропусен опсег, се очекува мрежите сè повеќе да се користат како општи даватели на интернет услуги (ISP) за лаптопи и десктоп-компјутери, натпреварувајќи се со постоечките интернет-провајдери, како што е кабелскиот интернет, а исто така ќе овозможат нови апликации во интернет-на- работи (IoT) и области од машина до машина. Само мобилните телефони со 4G-компонентата не можат да ги користат мрежите 5G.
IC 286
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 286 се споменува и како ESO 43-4, AM 1639-772, IRAS 16396-7723.
Откривање
Објектот е откриен на 23 јули 1900 година од страна на Делајл Стјуарт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 286 е од видот SBm. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. IC 286 има привидни димензии од 0,9' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 16 ч 46 м 54,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -77° 29' 21". Положбениот агол на објектот е во износ од 80°.
Други поделби
Проучување на IC 286 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 58968.
Сирија
Сирија (سورية) или официјално Сириска Арапска Република (الجمهورية العربية السورية) — држава во Југозападна Азија која граничи со Либан на југозапад, Средоземното Море на запад, Турција на север, Ирак на исток, Јордан на југ, и Израел на југозапад. Земјата имаплодни рамнини, високи планини и пустини и е дом на различни етнички и религиозни групи, вклучувајќи ги и Сириските Арапи, Грци, Ерменци, Асирци, Курди, Черкези, Мандејци и Туркемени. Религиозни групи вклучуваат сунити, христијани, алавити, друзи, исмаили, манданци, шиити, евреи. Сунитите ја сочинуваат најголемата религиозна група во Сирија.
Сирија е унитарна република составена од 14 гувернери и е единствената земја која политички го поддржува Баасизмот. Таа е членка Обединетите Нации, Движењето на неврзаните и е суспендирана од Арапската лига во ноември 2011 година и Организацијата за исламска соработка, и од Средоземната Унија.
Терминот „Сирија“ порано се однесувал за целиот регион Левант, но денес оваа држава се наоѓа на територијата на неколку стари кралства и империи кои порано опстојувале и биле дел од старата Сирија. Дамаск, денешниот главен град на државата, бил главен град и на стариот Омејадски Калифат, како и седиште на Мамелучкиот Султанат. Дамаск се смета за еден од најстарите градови со постојана населеност во светот.
Денешната држава Сирија е создадена, првично, како француски протекторат, но во април 1946 година Сирија ја прогласила својата независност и станала независна парламентарна република. Пост-воениот период бил исто така исполнет со поголем број воени дејствија и бунтови кои се одвивале во периодот од 1949 до 1970 година. Уште од 1962 година, светските организации за човекови права ја сместуваат Сирија во групата на земји со недемократско владеење.
Сирија е владеена од партијата „Бат“ уште од 1963 година, иако всушност со државата владее мала група воени и политички челници. Моментален претседател на Сирија е Башар ел-Асад, кој е на таа позиција по вторпат. Башар ал-Асад е син на Хафиз ал-Асад, претседател на Сирија од 1970 до 2000 година. Државата имала важна улога во регионалната политика, особено во конфликтите на Израел со арапските држави.
Од март 2011 година, Сирија е вовлечена во вооружен конфликт, при што голем број земји во регионот и пошироко се вклучени воено или на друг начин. Како резултат на тоа, голем број на самопрогласени политички ентитети се појавиле на сириска територија, вклучувајќи ја и Сириската опозиција, Рохава, Тахрир ел-Шам и Исламската држава Ирак и Левант. Сирија е рангирана како последна на Глобалниот индекс на мирот, поради што стана најнасилна земја во светот поради војната. Војната убила повеќе од 570.000 лица, предизвикала 7,6 милиони внатрешно раселени лица (проценка на УНХЦР од 2015 година) и повеќе од 5 милиони бегалци (во јули 2017 година регистрирани од УНХЦР).
Главен град на Сирија е Дамаск, но најголем град во државата е Алеп. Вкупната површина на Сирија изнесува 185.180 км2 каде живеат околу 22.198.110 жители. Околу 80% од населението на Сирија се Арапи, додека остатокот вбројува Курди, Ерменци и Туркмени. Службен јазик во државата е арапскиот, додека најголема религија е исламот.
Антички период
Од околу 10.000 п.н.е., Сирија била една од центрите на неолитската култура (позната како Предкерамична неолитска култура А), каде што земјоделството и сточарството се појавиле за првпат во светот. Следниот неолитски период (Предкерамична неолитска култура Б) е претставен со правоаголни куќи преку Мурејбетската култура. Во времето на пред-керамичкиот неолит, луѓето користеле садови направени од камен, гипс и вар (Vaisselle blanche). Наодите на обсидијанските алатки од Анадолија се докази за рани трговски односи. Градовите на Хамоукар и Емар играле важна улога во доцното неолитско и бронзено време. Археолозите докажале дека цивилизацијата во Сирија е една од најстарите на Земјата, на која можеби му претходат само оние на Месопотамија.
Ебланци и Аморити
Најраната регистрирана домородна цивилизација во регионот била Кралството Ебла во близина на денешен Идлиб, северна Сирија. Се смета дека Ебла била основана околу 3500 п.н.е. , и постепено го изградила своето богатство преку трговијата со месопотамиските држави Сумер, Асирија и Акад, како и со народите од Мала Азија. Подароци од фараоните, откриени при ископувањата, го потврдуваат контактот на Ебла со Египет.
Едни од најраните пишани текстови од Сирија е договор за трговија меѓу везирот Ибриум на Ебла и нејасно царство наречено Абарсал од околу 2300 п.н.е. Научниците веруваат дека ебланскиот јазик е еден од најстарите познати пишани семитски јазици по Акадскиот јазик. Неодамнешните класификации на јазикот покажале дека тоа е источен семитски јазик, тесно поврзан со акадскиот јазик.
Ебла била ослабена од долгата војна со Мари, и целата Сирија станала дел од месопотамиското Акадско Царство откако Саргон од Акад и неговите внуки на Нарам-Син ја завршиле доминацијата на Ебла над Сирија во првата половина на 23 век п.н.е.
До 21 век п.н.е., Хуритите ги населиле северните делови на Сирија, додека во остатокот од регионот доминирале Аморитите, а Сирија била наречена Амурска земја од нивните асиро-вавилонски соседи. Северозападниот семитски јазик на Аморитите е најстариот од Хананските јазици. Мари се проширила во текот на овој период. Угарит, исто така, се појавил во ова време, околу 1800 п.н.е., блиску до модерната Латакија. Угаритскиот бил семитски јазик, лабаво поврзан со Хананските јазици, и ја развил угаритската азбука, која се смета за најраната позната азбука на светот. Царството на Угаритите преживеало сè до неговото уништување од страна на индоевропски Морски народи во 12 век п.н.е.
Јахад (модерниот Алеп) доминирал во северна Сирија два век а, иако Источна Сирија била окупирана во XIX и XVIII век п.н.е. од страна на Старото Асирско Царство управувано од династијата Аморит и од Вавилонската империја која била основана од Аморитите. Јахад бил опишан како најмоќната држава на Блискиот Исток и имал повеќе вазали. Градот го наметнал својот авторитет над Алалах Катна,, и долината на Еуфрат до границите со Вавилон.
Од тоа време Сирија станала битка за различни странски царства, како оние на Хетите, Египет, Асирија и Вавилон. Египет првично окупирал голем дел од јужниот дел на земјата, додека Хетите и Митаните, поголемиот дел од северот. Сепак, Асирија на крајот ја добила земјата.
Арамејци и Фенекијци
Со уништувањето на Хетитите и падот на Асирија кон крајот на 11 век п.н.е., племињата на Арамејците се здобиле со контрола над голем дел од внатрешноста, државите-градови како Бит Бахијани, Арам-Дамаск, Хама, Арам-Рехоб, Арам-Нахараим, и Лухут. Од овој момент, регионот станал познат како Арамеја или Арам. Исто така, постоеше и синтеза меѓу семитските Арамејци и остатоците од индоевропските Хетити, со основањето на голем број држави со седиште во северниот дел на централниот дел на Арам (Сирија) и јужната Средна Азија (современа Турција.
Хананската група позната како Феникијци доминирала на бреговите на Сирија, (исто така и со Либан и северна Палестина) од 13 век п.н.е., основајќи градови-држави како Амит, Симира, Арвад, Палтос, Рамита и Шукси. Од овие крајбрежни региони, тие на крајот го прошириле своето влијание низ Средоземното Море, вклучувајќи ги и градењето на колониите во Малта, Сицилија, Пиринејскиот Полуостров (модерна Шпанија и Португалија) и крајбрежните области на Северна Африка и најзначајната Картагина во денешен Тунис во 9 век п.н.е., што подоцна станала центар на една голема империја, која била освоена од Римското Царство.
Сирија и западната половина на Блискиот Исток биле вклучени во составот на Новото Асирско Царство (911 п.н.е. - 605 п.н.е.). Асирците го вовеле староарамејскиот јазик како лингва франка од нивната империја. Овој јазик останал доминантен во Сирија и целиот Близок Исток до освојувањето на арапските муслимани во VII и VI век од н.е. Асирците основале свои колонии на Сирија и Либан. Асирската доминација завршила откако земјата била зафатена од серија брутални внатрешни граѓански војни, проследени со напади од; Медијците, Вавилонците, Халдејците, Персијците, Скитите и Кимеријците. За време на падот на Асирија, Скитите разурнале и ограбиле голем дел од Сирија.
Асирското Царство било проследено со Новото Вавилонско Царство (605 п.н.е. - 539 п.н.е.). Во овој период, Сирија станала место за судири меѓу Вавилон и друга поранешна асирска колонија, онаа на Египет. Вавилонците, како и нивните асирски односи, победиле над Египет.
Класичен антички период
Ахеменидското Царство, основано од Кир Велики, ја присоединило Сирија заедно со Вавилонија во својата империја во 539 п.н.е. Персијците го задржале староарамејскиот јазик како еден од дипломатските јазици на Ахеменидското Царство (539 п.н.е. - 330 п.н.е.).
Сирија била освоена од Македонското Царство, под раководство на Александар Велики околу 330 п.н.е., и потоа станала провинција Коилесирија на Селевкидското Царство (323 п.н.е. - 64 п.н.е.), при што кралоотсе претставувал себеси како крал на Сирија и градот Антиохија бил главен град почнувајќи од 240 година.
Така, во овој период било воведено името „Сирија“. Првично името Асирија во северна Месопотамија било користено за да ја опише не само Асирија, туку и земјите на запад кои со векови биле под асирска власт. Така, во грчко-римскиот свет, и Сирија и Асирците на Месопотамија на исток биле нарекувани Сиријци, и покрај тоа што се различни народи сами по себе, конфузија која ќе продолжи во модерниот свет. На крајот, делови од јужната Селевкидска Сирија ги презеле Хасмонејците.
Сирија кратко време била под контрола на Ерменија од 83 п.н.е., со освојувањата на ерменскиот крал Тигран Велики, кој бил прифатен како спасител од Селевкидите и Римјаните од страна на сирискиот народ. Меѓутоа, Помпеј Велики, генерал на Римското Царство го зазел главниот град Антиохија и ја претворил Сирија во римска провинција во 64 п.н.е., со што ја прекинал ерменската контрола над регионот која траела две децении. Сирија просперирала под римско владеење, стратешки се наоѓала на Патот на свилата што и давало огромно богатство и значење, што ја направило бојно поле за римските и персиските соперници.
Палмира, богато, а понекогаш и моќно арамејско говорно царство, се појавило во северна Сирија во 2 век; Палмира воспоставила трговска мрежа што го направил градот еден од најбогатите во Римското Царство. На крајот на третиот век од н.е., кралот Луциј Септимиј Оденат го поразил персискиот цар Шапур I и го контролирал целиот римски исток, додека неговиот наследник и вдовица Зенобија го основала Палмирското Царство, кое на кратко владело со Египет, Сирија, Палестина, поголемиот дел од Мала Азија, Јудеја и Либан, пред да биде конечно ставено под римска контрола во 273 година.
Контролата на Сирија на крајот премина од Римјаните на Византијците, со падот на Римското Царство. Во голема мера арамејското население во Сирија за време на најславните времиња на Византија, најверојатно, не било надминато дури во 19 век. Пред арапското освојување во 7 век од н.е., најголем дел од населението било Арамејско, но Сирија исто така била дом на грчките и римските владејачки класи, Асирците сѐ уште живееле на североисток, Феникијците долж бреговите, и еврејските и ерменските заедници исто така постоеле во поголемите градови. Сириското христијанство се сметало за главна религија, иако помеѓу населението имало верници и на јудаизмот, митраизмот, манихејството, грчко-римската религија, ханаанската религија и месопотамиската религија. Сириското големо и просперитетно население ја направило Сирија една од најважните од римските и византиските провинции, особено во текот на 2 и 3 век.
Сиријците имале значителни количини на моќ за време на династијата Север. Сопруга на римскиот цар Септимиј Север била Јулија Домна, по потекло од градот Емеса (денешен Хомс), чие семејство имало наследни права на свештенството на богот Ел-Габал. Нејзините големи внуци, исто така, станале римски цареви. Уште еден римски цар, кој бил од Сирија, бил Филип Арапски кој е роден во Римска Арабија. Тој бил цар од 244 до 249,. За време на неговото владеење, тој се фокусирал на својот роден град Филипополис (денешен Шахба) и започнал многу градежни проекти за подобрување на градот, од кои повеќето биле прекинати по неговата смрт.
Сирија е значајна во историјата на христијанството; Павле од Тарс, попознат како апостол Павле, бил преобратен на патот кон Дамаск и се појавил како значајна фигура во христијанската црква во Антиохија во древна Сирија, од која тој останал на многу мисионерски патувања. (Дела 9: 1-43)
Мухамедски период
Првата допир на Мухамед со народот и племињата на Сирија бил за време на инвазијата на Думат ел-Џандал во јули 626 година, каде што им наредил на неговите следбеници да ја нападнат Дума, бидејќи Мухамед добил разузнавачки информации дека некои племиња биле вклучени во грабеж и се подготвувале да ја нападнат Медина.
Вот Монтгомери тврди дека ова била најзначајната експедиција на Мухамед во тоа време, иако во примарните извори не добила никакво значење. Думат ел-Џандал бил на 800 километри од Медина, а Вот вели дека немало директна закана за Мухамед, освен можноста дека неговите комуникации со Сирија и снабдувањето на Медина ќе бидат прекинати. Вот вели: „Замислено е да се претпостави дека Мухамед веќе предвидел нешто за експанзијата што се случила по неговата смрт“, и дека брзиот марш на неговите војници мора „да ги импресионира сите оние што слушнале за неа“.
Вилијам Муир, исто така, верува дека експедицијата била важна бидејќи Мухамед со 1000 мажи стигнал до границите на Сирија, каде што далечните племиња го научиле неговото име, а политичкиот хоризонт на Мухамед бил проширен.
Исламски период
Кон 640 година, Сирија била освоена од арапската војска на Праведниот Калифат предводена од Халид ибн ел-Валид. Во средината на 7 век, династијата на Омејадите, тогаш владетели на царството, својот главниот град го преместиле во Дамаск. Моќта на земјата се намалила за време на подоцнежното владеење на Омејадите. Ова главно се должило на тоталитаризмот, корупцијата и револуциите што произлегле. Династијата потоа била соборена во 750 од династијата Абасиди, која го преместила главниот град во Багдад.
Арапскиот станал доминантен јазик, заменувајќи го грчкиот и арамејскиот јазик од византиската ера. Во 887 година, Тулунидите со седиште во Египет ја анектирале Сирија од Абасидите, а подоцна биле заменети со египетските Ихшидиди, а подоцна и од Хамданидите кои потекнувале од Алеп.
Крстоносен период
Сирија била поделена и контролирана од француски, англиски, италијански и германски господари меѓу 1098 и 1189 година за време на Крстоносните војни и земјите биле познати колективно како држави на крстоносците, меѓу кои главната во Сирија била Антиохија. Крајбрежниот планински регион, исто така, бил делумно зафатен од Низарите или т.н. Асасини, кои наизменично се соочувале со конфронтации и примирје со државите на крстоносците. Подоцна во историјата кога „Низарите се соочија со обновените франкиски непријателства, добија навремена помош од Ајубидите“.
По еден век на владеење на Селџуците, Сирија во голема мера била освоена (1175-1185) од курдскиот воен водач Саладин, основач на династијата Ајубиди во Египет. Алеп паднал во рацете на Монголското Царство во јануари 1260 година и Дамаск во март, но потоа монголскиот хан Хулегу бил принуден да го прекине нападот и да се врати во Кина за да се справи со спорот за наследство.
Неколку месеци подоцна, Мамелуците пристигнале со војска од Египет и ги порази монголските сили во Битката кај Ајн Џалут во Галилеја. Водачот на Мамелуците, Бајбарс, го направи Дамаск главен град на провинцијата. Кога умрел, моќта ја презел Калавун. Во меѓувреме, еден емир наречен Сункур ел-Ашкар се обидел да се прогласи за владетел на Дамаск, но тој бил поразен од Калавун на 21 јуни 1280 година и побегнал во северна Сирија. ел-Ашкар, кој се оженил со монголска жена, апелирал за помош од Монголското Царство. Монголците на Илханатот го освоиле градот, но Калавун го убедил ел-Ашкар да му се придружи, а тие се бореле против Монголците на 29 октомври 1281 година, во Втората битка кај Хом, која ја добиле Мамулците.
Во 1400 година, Тимур ја нападнал Сирија, освојувајќи ги Алеп и Дамаск по победата над војската на Мамулците. Жителите на градот биле масакрирани, освен занаетчиите, кои биле депортирани во Самарканд. Тимур, исто така, спровел специфични масакри на арамејските и асирските христијански жители, во голема мера намалувајќи го нивниот број. До крајот на 15 век, откривањето на поморскиот пат од Европа до Далечниот Исток ја прекинала потребата за копнен трговски пат низ Сирија.
Отомански период
Во 1516 година, Отоманското Царство го нападнал Мамелучкиот Султанат, освојувајќи ја Сирија и вклучувајќи ја во составот на своето царство. Отоманскиот систем не беше тежок за Сиријците, бидејќи Турците го почитувале арапскиот како јазик на Куранот и прифатиле да бидат бранители на верата. Дамаск бил направен како главен град на провинцијата, и како таков му припаднало местото за престој на безбројните аџии кои поминале низ градот, упатувајќи се кон Мека.
Отоманската администрација следела системкој довел до мирен соживот. Секое етно-религиозно малцинство - арапски шиитски муслиман, арапски сунитски муслиман, арамејски православен или сириски православен, грчки православен христијанин, маронитски христијан, асирски христијани, Ерменци, Курди и Евреи ги администрирал сите закони за личен статус и извршувале одредени граѓански функции. . Во 1831 година, Ибрахим-паша од Египет се одрекол од неговата лојалност кон царството и ја освоил Отоманска Сирија, заедно со Дамаск. Неговото краткорочно владеење над доменот се обидело да ја смени демографијата и социјалната структура на регионот: тој донел илјадници египетски селани населувајќи ги по низините на Јужна Сирија, повторно ја изградил Јафа, ги уништил селските бунтови и ги депортирал неверните племиња. Меѓутоа, до 1840 година тој морал да ја предаде областа на Османлиите.
За време на Првата светска војна, Отоманското Царство влегло во конфликтот на страната на Германија и Австроунгарија. На крајот, Отоманското Царство доживеало пораз и губење на контролата на целиот Близок Исток на сметка на Британското Царство и Француското Царство. За време на конфликтот, геноцидот против домородните христијански народи бил извршен од страна на Османлиите и нивните сојузници, како Ерменскиот геноцид и Асирскиот геноцид, од кои градот Деир ез-Зор, во Отоманска Сирија, бил последното одредиште на овие смртни маршеви. Во средината на Првата светска војна, двајца сојузнички дипломати тајно се согласиле за повоената поделба на Отоманското Царство во соодветни зони на влијание. Првично, двете територии биле разделени со граница која се движела речиси директно од Јордан до Иран. Меѓутоа, откривањето на нафта во регионот на Мосул непосредно пред крајот на војната довело до уште едно преговарање со Франција во 1918 година за да го отстапи овој регион до „зона Б„ или британската зона на влијание. Оваа граница била признаена на меѓународно ниво кога Сирија станала мандат на Лигата на народите во 1920 година и досега не се променила.
Француски мандат
Во 1920 година, краткотрајно независно Кралство Сирија било основано од Фејсал I од семејството Хашемити. Сепак, неговото владеење над Сирија завршило само по неколку месеци, по Битката кај Мејсалун. Француските војници ја окупирале Сирија подоцна истата година по конференцијата во Санремо и Лигата на нации предложила да ја стави Сирија под француски мандат.
Во 1925 година, на чело со султанот ел-Атраш избувнало востание револт што избувна на планината Џабал ел-Друзе и се проширило низ целата Сирија и делови од Либан. ел-Атраш победил во неколку битки против Французите. Франција испратила илјадници војници од Мароко и Сенегал, за да ги вратат изгубените територии а отпорот траел до пролетта 1927 година. Султанот ел-Атриш успеал да побегне со бунтовниците во Трансјордан и бил на крајот помилуван. Тој се вратил во Сирија во 1937 година по потпишувањето на сириско-францускиот договор.
Сирија и Франција започнале преговори за независност во септември 1936 година, а Хашим ел-Атаси станал првиот претседател избран за време на првата инкарнација на модерната Република Сирија. Сепак, договорот никогаш не стапил на сила бидејќи француското законодавство одбило да го ратификува. Со падот на Франција во 1940 година за време на Втората светска војна, Сирија стапила под контрола на Вишевска Франција сѐ додека сојузниците не ја окупирале земјата во битката Сирија и Либан во јули 1941 година. Континуираниот притисок од сириските националисти и Британците ги принудило Французите да ги евакуираат во април 1946 година, оставајќи ја земјата во рацете на републиканската влада што била формирана за време на мандатот.
Независна Сириска Република
Во мај 1948 година, сириските сили ја нападнале Палестина заедно со другите арапски држави и веднаш ги нападнале и еврејските населби. Нивниот претседател Шукри ел-Кувалат им наредил на своите војници „да ги уништат ционистите“. Целта на инвазијата била спречување на формирањето на Државата Израел. Поразот во оваа војна бил еден од неколкуте фактори за сирискиот државен удар од март 1949 година од полковникот Хусни ел-Заим, кој бил опишан како прво воено уништување на арапскиот свет од почетокот на Втората светска војна. По ова следело и уште еден државен удар од страна на полковникот Сами ел-Хинави, кој самиот бил повторно соборен од полковникот Адиб Шишакли, сите во истата година.
Шишакли на крајот му го укинал мултипартизмот, но самиот бил срушен со државен удар во 1954 година, а парламентарниот систем бил вратен. Сепак, до ова време, моќта сè повеќе се концентрирала во воената и безбедносната установа. Слабоста на парламентарните институции и лошото управување на економијата довеле до постојани немири. Овде преовладувале различни арапски националисти, сириски националисти и социјалистички движења. Особено вклучени биле верските малцинства, кои барале радикални реформи.
Во ноември 1956 година, како директен резултат на Суецката криза, Сирија потпишала пакт со Советскиот Сојуз. Ова дало потпора за комунистичкото влијание во владата, во замена за воена опрема. Турција потоа се загрижила за ова зголемување на силата на сириската воена технологија, бидејќи изгледало изводливо дека Сирија би можела да се обиде да го освои Искендерун. Единствено жестоките дебати во Обединетите нации ја намалиле заканата од војна.
На 1 февруари 1958 година, сирискиот претседател Шукри ел-Квалат и египетскиот Гамал Абдел Насер го објавиле спојувањето на Египет и Сирија, создавајќи Обединета Арапска Република и сите сириски политички партии, како и комунистите во неа, ги прекинале отворените активности. Во меѓувреме, група сириски офицери, вознемирени од лошата позиција на партијата одлучиле да формираат таен воен комитет; нејзините почетни членови биле потполковник Мухамад Умран, мајор Салах Џадид и капетанот Хафиз ел-Асад. Сирија се отцепила од сојузот со Египет на 28 септември 1961 година, по државен удар.
Баасистичка Сирија
Нестабилноста што следела по државниот удар од 1961 година кулминирала со државниот удар на 8 март 1963 година. Преземањето на власта било спроведено од членови на Партијата на арапските социјалистички партии Баас, предводени од Мишел Афлак и Салах ел-Дин ел-Битар. Новиот сириски кабинет доминирал од членовите на Баас. .
На 23 февруари 1966 година, Воениот комитет извршил внатрепартиски пуч, го затворил претседателот Хафиз и на 1 март определил регионалистичка, цивилна влада на Баас. [71] Иако Нуредин ел-Атаси станал формален шеф на државата, Салах Џадид бил силен владетел на Сирија од 1966 до ноември 1970, кога бил соборен од ел-Асад, кој во тоа време бил министер за одбрана. Превртот довел до поделба во рамките на оригиналната панарапска партија Баас.
Во првата половина на 1967 година постоела воена состојба меѓу Сирија и Израел. Конфликтот довел до предвремени воздушни судири меѓу Израел и Сирија на 7 април. Кога избувна Шестдневната војна меѓу Египет и Израел, Сирија се приклучила на војната и го нападнал Израел. Во последните денови од војната, Израел го свртел своето внимание кон Сирија, освојувајќи две третини од Голанската Висорамнина за помалку од 48 часа. Поразот предизвикал расцеп меѓу Џадид и Асад околу тоа какви идни чекори треба да се преземат. [[File:Syrian Civil War map.svg|thumb|right|350px|Воена ситуација во Сириската граѓанска војна почнувајќи од 26 јануари 2019 година.
]] Несогласувањата се развиле меѓу Џаадид, кој го контролирал партискиот апарат и Асад, кој ја контролирал војската. Повлекувањето на сириските сили од 1970 година за помош на ПЛО за време на „Црниот септември“ со Јордан го одразило ова несогласување. Борбата со власта кулминирала со сириската револуција во ноември 1970 година, со бескрупулозно воено уништување што го поставил ел-Асад како најголемиот моќник во владата.
На 6 октомври 1973 година, Сирија и Египет ја започнале војната против Јом Кипур против Израел. Израелските сили за одбрана ги одбиле сириските сили и се пробиле подлабоко на територијата на Сирија.
Во доцните 1970-ти, Исламистичкото востание на Муслиманското братство било насочено против владата. Исламистите нападнале цивили и воен персонал. Востанието го достигнало својот врв во масакрот во Хама во 1982 година, кога околу 10.000 - 40.000 луѓе биле убиени од страна на редовните сириски војници.
Во голема промена во односите со другите арапски држави и со западниот свет, Сирија учествувала во американската војна во Персискиот Залив против Садам Хусеин. Сирија учествувала на мултилатералната Мадридска конференција од 1991 година, а во текот на 1990-тите години се вклучила во преговори со Израел. Овие преговори не успеале и немало директни сириско-израелски разговори по состанокот на претседателот ел-Асад со тогашниот претседател Бил Клинтон во Женева во март 2000 година.
Хафиз ел-Асад починал на 10 јуни 2000 година. Неговиот син, Башар ел-Асад бил избран за претседател на изборите. Во почетокот на неговото владеење започнала т.н. Дамаска пролет, но движењето беше задушено, затворајќи некои од неговите водачи. Во следниот период земјата се насочила кон некои пазарни реформи.
На 5 октомври 2003 година, Израел бомбардирал месност во близина на Дамаск, тврдејќи дека бил објект за обука на терористи за членови на исламски џихад. Во март 2004 година, сириските Курди и Арапите се судриле во североисточниот град ел-Камишли. Знаци на немири биле забележани во градовите Камишли и Хасаке. Во 2005 година, Сирија ја завршила својата окупација на Либан.
Граѓанска војна
Тековната Граѓанска војна во Сирија била инспирирана од револуциите на Арапската пролет. Таа започнала во 2011 година со мирни протести, проследена со наводно остри мерки од сириската армија. Во јули 2011 година, дезертерите на армијата го прогласиле формирањето на Слободната сириска армија и започнале да формираат борбени единици. Опозицијата доминирала помеѓу сунитските муслимани, додека водечките владини личности обично се поврзани со Алавитите. Според различни извори, вклучувајќи ги и Обединетите нации, до јуни 2013 година биле убиени дури 100.000 луѓе, вклучувајќи и 11.000 деца. За да избегаат од насилството, 4,9 милиони сириски бегалци побегнале во соседните земји Јордан, Ирак , Либан и Турција. Околу 450.000 сириски христијани ги напуштиле своите домови. До октомври 2017 година, околу 400.000 луѓе биле убиени во војната, според ООН.
Географија и клима
Сирија лежи меѓу ширините 32° и 38° С, и должини 35° и 43° Е. Климата варира поради влажниот средоземен брег, преку степската зона до сувите пустини на исток. Земјата се состои главно од суви висорамнини, иако северозападниот дел кој се граничи со Медитеранот е прилично зелен. Горна Месопотамија на североисток и Харан на југ се важни земјоделски површини. Еуфрат, најважната река во Сирија, ја преминува земјата на исток. Сирија е една од петнаесетте држави што ја сочинуваат таканаречената „Лулка на цивилизацијата“. Нејзината територија се протега на северозападно од арапската плоча.
Нафтата во комерцијални количини за првпат била откриена во североисточниот дел во 1956 година. Полињата се природно продолжување на ирачките полиња од Мосул и Киркук. Нафтата станала водечки природен ресурс во Сирија и главен извоз по 1974 година. Природен гас бил откриен во 1940 година.