cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Палестински арапски јазик
Палестинскиот арапски јазик е јазик кој спаѓа во групата на семитски јазици и во подгрупата на арапски јазици. Овој јазик се зборува во Палестина, Израел и Јордан. Овој јазик е многу близок со либанскиот арапски јазик и сирискиот арапски јазик.
Nilebanes
Граждано
Граждано или Граждено (се среќаваат и Граждани и Граждени; Βροντερό, Врондеро; до 1926 г. Γκράσδενι, Граздени ) — село во Егејска Македонија, Грција, во општината Преспа, област Западна Македонија. Селото има 183 жители (2001). До 1949 г. ова село имало 120 куќи со 507 жители.
Во ова село, како и во цела Егејска Македонија, поголеми етнографски промени настануваат по Граѓанската војна во Грција 1949 г. По пат на сила жителите на с. Граждано биле принудени да ги напуштат своите огништа. Имено, на 15 август 1949 г. со повлекувањето на партизанските единици на ДАГ, со нив се повлекло и цивилното население од Долна и Мала Преспа. Зад нив останале нивните имоти и куќи. Новонастанатата положба ја искористиле грчките власти, кои во 1953 г. ја колонизирале Долна и Мала Преспа со погрчено влашко население од Епир кое се вселило во напуштените куќи и го приграбило целокупниот имот на прогонетите жители. Тие ги погрчиле и македонските топоними. Новодојдените селото го нарекуваат Врондеро.
За да не останат историски траги од минатото, тие го урнале старото училиште, ги исушиле селските бари, ги покриле селските бунари, го асфалтирале патот, а селските гробишта повеќе не постојат, срамнети сè до земја. На истото место грчките власти подигнаа еден мермерен споменик во чест на паднатите кралски војници. Како потсетник на минатото и понатаму се издига селската црква „Св. Никола“, изградена 1888 г. од Васил Чклаов.
Потекло на поимот
За името на селото постојат повеќе претпоставки. Записи има од 1660 година и се наоѓаат во Слепченскиот кодекс, летописи, хроники и записи. Истото, во статистичките податоци од 1888 на Васил К’нчов е споменато како Граждани. Етнографски земено, ова име е поврзано со глаголската придавка „градено“. Може да произлегува и од именката „град“ или од старословенскиот збор „граждани“. Ова име, исто така, може да означува и природно оградено, заградено место со планини и езера.
Од 1928, еленизираното име на ова село гласи Врондеро.
Географија и местоположба
Граждено се наоѓа во Егејска Македонија, во реонот Мала Преспа, леринската околија. Тоа е сместено до албанската граница, лежи на 1.090 метри надморска височина и е оддалечено 15 км од бреговите на Големото Преспанско Езеро и 4 км од Малото Преспанско Езеро. Атарот на селото зафаќа површина од 24 км2. Во составот на гражданската општина влегува и селото Трново.
Преку Глабоки-долско поле селото се граничи со Орово. Понатаму главниот пат поминува низ Винени и ги одвојува бреговите на двете преспански езера, и продолжува кон граничниот појас. Преку западните планински прооди ова село се поврзува со Корча. Исто така, на западниот дел од селото се наоѓаат преодни ридови кои водат кон селото Церје, Албанија. На југ се наоѓа ридскиот пат преку Трновските Скали кој води кон Трново. На исток, селото е поврзано со Дробитишта.
Од сите страни природно е заштитено со планини, висини и езера. Околу него, повеќе врвови се спуштаат и ги создаваат селските ридски полувисини. Од источната страна на селскиот атар допираат падините на Осој, додека од западната страна планинските врвови постепено опаѓаат и истите се претвораат во плодна рамнина. Од вакви рамнини и полувисини е создадено гражданското и оровското поле.
Топонимија
Ова е список на позначајните топоними во Граждано и околината:
Историја
По пат на откуп, во 1860, бил откупен гражданскиот чифлик од Илиет-паша. Во откупот учествувале следните жители од Граждено: Ристо Прогун кој го откупил долниот дел од селото со неколку полски и ридски ниви и со две куќи, а горниот дел бил откупен од Најдо Костовски, со голем дел на ниви за орање и една куќа. Уште два поголеми дела од имотот купиле Никола Кочовски и Рале Ралевски. Исто така, со помали делови од имотот се здобиле Стерјо Марковски и Никола Несторовски. Во наредните години уште неколку луѓе се решиле да откупат земјиште околу граждено и во околните села, па така, во 1880 година, во Граждено останало уште само едно турско семејство.
Илинденско востание
На 25 септември, 1903, здружените востанички сили на Мала Преспа, предводени од Ангел Доневски, го нападнале арнаутското село Церје. Откако биле одбиени од турскиот аскер, турските воени формации започнале да напредуваат преку Ракицко кон Граждено. По претходната наредба, цивилното население веќе било повлечено на Осо планина. За одбрана на селото, од востаничкиот комитет, бил задолжен попот Петре Василовски. И покрај добрата организација на востаниците, многубројната турска војска успеала да ги порази и да го опустоши селото.
Во текот на илинденскотот востание од Граждено учествувале вкупно 95 лица. Исто така, имало 8 граждански жртви во востанието и повеќе жители биле прогонети.
Прва светска војна
Во текот на Првата светска војна, повеќе жители од Граждено се вратиле од САД за да се приклучат во комитското движење. Во овој период, меѓу најпознатите војводи во Преспа бил Петре Доневски кој имал своја мрежа на дејствување во Нивици и Стење. Поради неговиот прогон, српскиот платеник Јован Бабунски ги ограбувал и пустошел селата, меѓу кои и Граждено. За да му се стави крај на комитското движење во Долна и Мала Преспа, француските власти наредиле да се исели пограничното население. За овој настан Танас Костовски во својот бележник напишал: Во овој временски период од Граждено починале повеќе од 70 деца.
Втора светска војна
При мобилизацијата од страна на Грција, од Граждено биле испратени 38 лица на италијанскиот фронт. Цивилното население од ова село изведувало повеќе работи кои биле поврзани со одбраната на Грција: копале ровови, окопи, правеле бункери и засолништа. Бидејќи се наоѓало помеѓу двете завојувани страни, на 29 август, 1940, им било наредено да се евакуираат за да се спасат од инвазијата на Италија. Населението најпрво престојувало две недели во селото Р’би, а потоа било преместено во Герман каде што останале подолг период. По протерувањето на италијанците од овој регион, во ноември 1940, гражденци се вратиле во родното село кое го начекале опустошено.
Поради поволната географска положба и создадената револуционерна клима, во селото Граждено биле присутни повеќе прогресивни политички организации. Во 1941 од Лерин доаѓале партиски активисти во Преспа кои агитирале за КПГ. Од селските активисти со нив сораборувале: Митре Пројковски, Никола Василовски и Атанас Костовски. Кон крајот на 1943 во селото била прифатена и работата на АФЖ чие раководство го сочинувале Митра Несторовска, Вида Ристовска и Ристосија Ристовска. Истата година во Долна и Мала Преспа се појавиле и редовни партизански одреди од Вардарска Македонија кон чии редови се приклучиле 8 гражденци.
Заминување на децата во Чехословачка
Организираното заминување на децата од Долна и Мала Преспа се одвивало преку граничниот појас Маркова Нога и за нивното иселување се грижел селскиот народен одбор. Децата од Граждено биле поделени во 8 групи и за секоја група била назначена повозрасна девојка т.н. „мајка“. Групирањето на децата се вршело според крвно сродство и секоја група се состоела од 18 до 25 деца, а децата биле од 2 до 14 годишна возраст. Првата група од ова село заминала на 7 март, 1948, додека втората група во која влегувале повозрасните деца тргнала на 8 март, 1948. Двете групи се споиле во селото Нивици. За нив се грижеле „мајките“: Вера Ангеловска, Софија Василовска, Олга Јаневска, Менка Костовска, Доста Кочовска, Стефанка Маркојчина, Лефтерија Пројковска и Менка Ралевска. При преминувањето на граничниот премин кај месноста Маркова Нога, на југословенската граница, децата биле прифатени од учителот Лазо Ангеловски. При збогувањето, Лазо кон децата ги упатил зборовите:
На 20 март 1948, преку Скопје, Белград, Будимпешта продолжиле кон Чехословачка каде истиот ден пристигнале во градот Микулов каде грижата за нив ја презеле чешките власти. Оттаму биле префрлени во детски дом во градот Уничов каде се школувале на мајчин јазик, а нивен учител бил Никола Стојановски од селото Герман.
Занимања на селаните
Земјоделството за гражденци била основна гранка бидејќи тоа претставувало главен извор на храна за селаните и за нивниот добиток. Покрај пченицата и јачменот се сеело и р’ж и овес. Земјата се обработувала со дрвено рало, влечено од волови. Ралото било составено од плаз, рачка, носач и железен плуг. Жетвените култури биле вршени на селските гумна со помош на мазги и коњи. Пречистеното жито било складирано во амбари и претежно служело за исхрана на домашниот добиток и на семејствата.
Лозарството во селото била споредна гранка, односно култура. Таа немало некоја поголема традиција, па затоа и се одгледувале само некои избрани вински сорти кои успевале во тој регион. Лозови насади имало од јужната страна помеѓу Глабарците и Присо, а во помали количини имало и од источната страна на месноста Долга Јанча кои потоа преминувале на југ до самото селско светилиште „Св. Недела“. Од разните сорти на грозје, во Граждено се одгледувале само Релушино (црвено грозје) и Долга маска (бело грозје). Како и во повеќето села во Егејска Македонија, и во Граждено грозјето се користело за производство на вино и ракија за домашните потреби на селаните.
Демографија
До 1860 г. селото постоело како турски чифлик во сопственост на Илиет-паша. По оваа година, чифликот бил постепено откупуван од повеќе семејства, така што веќе во 1880 г. селото било населено само со македонско население.
Родови
Каде и да се иселени Македонците од селото Граждано се потомци на следните граждански родови:
Топоними
Гражденци, низ вековите, на секое поголемо и помало место му давале име. Тие места биле нарекувани по географската конфигурација на теренот, по нивниот изглед, растенија, животински свет, од историски настани и друго. Сите овие имиња имаа старословенска, односно македонска јазична основа. Подолу се наведени неколку примери кои го отскилуваат начинот на именување.
Куќи и покуќнина
Куќите во селото претежно биле градени на кат. Катот бил наменет за луѓето, додека во долниот дел на куќата се наоѓал подрумот каде биле сместени сандаците со храна. До подрумот се наоѓал простор наменет за сместување на голмиот добиток. Неколку куќи имале и тераси кои биле потпрени до греди. За белење на куќите се користело вар со оглед на тоа што надвор од селото постоеле повеќе варници.
Покуќнината на жителите на Граждено се состоела од разни домашни садови изработени од метал, земја, дрво и порцелан. Тие се разликувале по нивната големина, боја и надворешен изглед. За готвење се користеле посебни тенџериња. Земјените грна биле употребувани за варење на грав и леќа. Тепсијата била наменета за печење на благи и солени јадења, а по потреба одозгора се покривала со метален сач. Подготвеното јадење се служело во посебни тави од порцелан. Како помошен предмет при исхрана се користеле метални лажици и виљушки.
Секое домаќинство имало и долап кој служел за печење на кафе и за приготвување на пуканки. Во средниот дел на долапот бил вграден ражен кој служел за печење на месо.
Облеката селаните ја чувале во посебни дрвени сандаци. Просториите во куќата се осветлувале со помош на огништето, кандило или ламба, а како средство за осветлување се употребувала борината.
Народна носија
Народната носија на жителите од Граждено многу не се разликувала од народната носија од другите преспански села. Повеќето од нив, до Првата светска војна носеле волнени или платнени алишта. Жените својата носија претежно самите ја везеле и ја изработувале, а ткаенините самите ги боеле со бои кои ги добивале преку варење на повеќе растенија. Така тие добивале црвена и сина боја, како и други бои. По првата светска војна, благодарејќи на печалбарството, постепено мажите започнале да се откажуваат од народната носија, додека, пак, жените уште одреден период продолжиле да ја носат. Конечно, по граѓанската војна во Грција, народните носии биле потполно отфрлени од употреба.
Машка народна носија
Составните елементи на машката народна носија биле: долги гаќи, платнена долга кошула, напред отворена и со долги ракави. На главата, мажите носеле капа со црвена лента, на телото џелетка, шајакни, а зимно време носеле кожно палто и волнени чорапи.
Претежно мажите во урбанизирани средини се облекувале на едноставен начин, така што тие помеѓу двете светски војни започнале да носат кошула со јака, шапка, вратоврска, палто и панталони од штоф и чевли.
Женкса народна носија
Главните елементи на женската народна носија биле: шегун, ресачка, бела долга платнена кошула, кусаче, шајак без ракави, гушники волнени чорапи. Фустанот, т.н. шегун, бил прицврстуван за половината на телото со платнен метал, сребро и злато. Определувајќи се по возраста, жените во Граждено носеле и различен накит. Најмногу носеле белезгии, обетки, прстени, украсни џуџулиња, пафти, жапчиња, птици и китки од монистра. Своите стапала ги покривале со местиња.
292 п.н.е.
292 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 292. година пред новата ера, 292. од првиот милениум п.н.е., 92. од 3 век п.н.е. и трета од 290-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5216 и 5217 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4458 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3468 и 3469 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 461.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 292 година се протега во 2344 и 2345, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2404 и 2405 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 251. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 941 и 940 исламска година пред хиџра.
Шкрети
Шкрети — назив за етничките Македонци, кои го примиле албанскиот јазик и кои во Република Македонија живеат во областа Горна Река (денес во општините Маврово и Ростуше и Гостивар).
Потекло на поимот
Етимилогијата на македонскиот збор „Шкрет“ потекнува од гегискиот (албанскиот) збор Шкја, којшто означува Словен. Самите Албанци (Геги) ги нарекувале етничките Македонци кои го примиле албанскиот јазик Шкја или Скја т.е. словени, за да се разликуваат од етничките Албанци. Но, Шкрети нема само во Горна Река, туку албанизирани Македонци во најголем број живеат во Голо Брдо, околиите на градот Коњух (преименуван од Отоманците во Елбасан), Белград (преименуван од Отоманците во Белград), Горица (тур. Корча), Бобовишта, Поградец, Девол, итн. Поконкретно, Шкја е термин кои гегите (Албанците) го користеле и за сите останати словенски народи. Српскиот етнограф Јован Цвииќ, забележал дека Албанците ги нарекуваат и Србите и Црногорците “само Шкја, Скја и никако поинаку“. Според етимилошкиот речник на хрватскиот и српскиот јазик, албанскиот збор shqa (шкја) означува Словен.
Предание
Кај овие луѓе постои едно широко раширено предание дека кога во целиот Рекански крај надвладеале насилства и злосторствата, едни за да се избават од тие неволји се согласиле да ја променат верата, тие се согласиле да го променат (прифатат) јазикот. Дека ова предание може да има извесно голема веродостојност потврдуваат поголем број историски факти, податоци и споменици. Имено, најголемиот дел или речиси сите имиња на селата и местата во кои живеат овие луѓе се со потекло од македонскиот јазик. Потоа, токму овој предел почнувајќи од 17 век бил портата преку која навлегувале качачките пљачкашки банди, а подоцна и се населувале Албанците во Македонија. Во условите на несигурност на Отоманското Царство, овие предели биле владеени и управувани од паши кои биле Албанци. Во тој поглед не треба да зачудува фактот дека албанскиот јазик се ширел врз оние луѓе кои биле непосредно изложени на контакти со албанските банди или заштитници-сејмени, за разлика од оние кои станале муслимани и во услови на една верски организирана држава уживале одредена безбедност и сигурност и биле оставани на мир. Дека албанскиот јазик се ширел и прифаќал од христијанско македонско население и надвор од Горна Река, сведочат записите на бугарскиот етнограф и статистичар Васил К’нчов (кој луѓето од Горна Река ги запишувал како православни Арнаути) и рускиот јазичар Афанасиј Селишчев, кој сведочат дека и жителите на селата во Мавровското Поле биле двојазични, односно покрај македонскиот го зборувале и владееле и албанскиот јазик, исто како и селото Горно Јеловце и неколку други во Полог. Оваа појава била позната и во други краишта, па и во обратна насока сведочат записите на македонскиот револуционер Ѓорче Петров, за скопското село Љуботен во кое помалубројните христијани го примиле албанскиот јазик како и за костурското село Статица, чии жители иако биле со албанско потекло под влијание на околните села го примиле македонскиот јазик и самосвест.
Асимилација
Општопознато е дека Македонците, како христијани во Отоманското Царство, трпеле големи тероризирања од страна на исламизираните Албанци, кои биле главни отомански сојузници на Балканот. Поради тие притисоци, за заштита на својот живот, голем дел од Македонците од западна Македонија и она што денеска е држава Албанија се исламизирале, а оние кои останале верни на својата прадедовска христијанска вера, само го прифатиле албанскиот јазик со цел полесно да ги разбираат своите напаѓачи и навремено да се соочуваат и надминуваат заканите. Тоа се денешните Шкрети. Многу од Шкрети со тек на време се исламизирале, па целосно се претопиле во Албанци. Денеска исламизираните Шкрети од Горна Река се сметаат исклучиво за Албанци, иако етничкото потекло им е чисто македонско. Се претпоставува дека Шкрети го прифатиле албанскиот јазик во 19 век. Постојат белгиски сведоштва од 19 век, кои се однесуваат на селата во Корча (Горица) и Девол, населени со етнички Македонци, но под арнаутскиот притисок морале да го прифатат албанскиот јазик т.е. да се албанизираат или пак да се исламизираат и да добијат Отоманска заштита. Забележано е дека масовно, македонските селани од Корча и Девол, кои го говореле македонскиот јазик како мајчин, го прифатиле албанскиот јазик некаде околу 1870 година. Првенците на подесетина села од овие области се заколнале групно да не говорат повеќе словенски, да не го пренесуваат македонскиот јазик на своите деца и да станат Албанци. Пишаните историски извори и факти, откриваат дека голем број од денешните Албанци имаат македонско етничко потекло. Денес шкрети живеат во гостиварска Волковија и други села.
Жеповци
Жеповци (словенечки: Žepovci) — населба во Општина Апаче во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Прекмурје. Населбата сега е вклучена во Помурскиот статистички регион.
Европалета
Европалета — палета изработена од дрво со стандардни димензии. Плоштината на палетата изнесува 0,96 m² (должина 1200 мм, ширина 800 мм и висина 144 мм). Нејзината тежина изнесува 20-24 кг, а носивоста ѝ е 1 500 кг за рамномерна распределба на товарот и 1 000 кг за нерамномерна.
Служи за олеснување на ракувањето во транспортниот сообраќај.
Архитектонски модели
Архитетонскиот модел е еден вид на скаларен модел,материјална(физичка) претстава на структура изградена за проучување на аспектите на архитектонскиот дизајн како и за расправањето околу дизајнот,идеите на клиентот и вонглавно целокупната јавност.Архитектонските модели се алатка која што може да се употребува за претстави,презентации,прибирање на средства,добивање дозвола како и за продажни цели.
Строгото проучување на моделите може да биде брзо изработено со користење на картон,дрвени блокови,стиропор,пена и други материјали.Како модели тие се ефикасна алатка за тридимензионалното сфаќање на дизајнот,искористени од архитектите,дизајнерите на интериер и изложбените дизајнери.За одлична презентација за детелна обработка на моделот архитектите би требало да вработуваат професионални поединци или компании кои произведуваат модели.
Цели
Архитектонкисте модели се искористуваат од архитектите за многу цели.
Типови на модели
Некои типови на модели вклучуваат:
Виртуелно моделирање
Во последните неколку декади,деталната конструкција се дизајнираше во CAD (Computer Aided Design) системите.Технологијата се развива нагло.Раните виртуелни моделирања вклучуваа фиксирање на произволни линии и точки во виртуелниот простор вонглавно за да се направат техничките цртежи.Модернит епакети вклучуваат напредни одлики како бази на податоци на компонентите,автоматизирани инженерски пресметки,визуелно продорни динамички рефлексии и прецизни текстури и бои.
Материјали
Чести материали кои со векови се искористуваат во архитектонските моделни градби беа картони,трски и други видови на дрва.Современите професионални изработувачи на модели ги искористуваат материјатлите од 21 век како што се: штиците,пластиките,дрвата,дрвено-пластичните композити,пените,стиропорот,и уретанските соединенија.
Голем број компании произведуваат веќе готово направени парчиња на структурни компоненти (како на пример:греди),мебел,обвивки,возила,дрв,грмушки и други претстави кои се најдуваат во моделите. Претставите како возилата, бројот на луѓето, дрвата, уличните светилка и други се нарекувани пејсажни елементи и служат не само за декорација туку и за да му помогнат на набљудувачот да ја добие точната претстава за размерот и пропорциите претставени со моделот. Сè повеќе се употребувани прототипови и 3Д-печатачи за автоматска конструкција на модели од CAD плановите.
Мнозинството од 3D печатачи го прифаќаат стереолитографското (СТЛ) форматирање на податоци,кое воглавно е мрежа која се врзува околу предметот во 3 димензии.Тоа помага за да се добие претстава на ова како торба со портокали заврзана во мрежеста торба.Доколку има ‘капка’ во торбата портокалите би се распарчиле.Ова е слично со тоа што се случува кога СТЛ податокот не е претпазливо произведен и ненавремено пратен во 3Д печатачот. Претпазливите СТЛ податоци се главен предизвик за архитектонските модели производени со користење на оваа технологија.
Друга брза прототипна технологија исто така заснована на CAD,која стана многу корисна за правење на архитектонски модели е CNC резбата.Големите CNC плотери за резба исто така се во состајба за да се издлаби од големоата густина на стиропорот ,повеќе од 10' x 4топогграфи за архитектонскиот или урбанскиот модел.Во најскоро време малиот профил на CNC резбаречкиот плотер беше излезен во продажба со сшто се овозможи мала потрошувачка на брзото прототипирање на градбите од други типови на податоци вклучуваќи ги Google SketchUp's KMZ форматот и ArcGIS.
Размер
Архитектонските модели се конструираат во многу помал размер од нивниот 1:1.Стандарните архитектонски размери се различни,иако некои од нив се блиску до стандарните размери признати во моделската индустрија.Сличностите ни овозможуваат нас да обезбедиме висококвалитетни скенерни елементи за архитектонските модели.Понекогаш модел на железничка пруга со размер 1:160 и !:87 се користи за рекламирачки фигури,превозни средства и дрва во тие размери како и модели на големите градби.Еве корисен размерски водич за добивање повеќе информации околу стандарните архитектонски размери.
Архитектитте вообичаено вработуваат професионални произведувачи на модели или компании за нивна изработка.
Љупка Арсова - Џундева
Љупка Арсова - Џундева ( - 7 декември 2018, ) — македонска театарска, филмска и телевизиска глумица. Во ансамблот на Драмата при Македонскиот народен театар Љупка Џундева се вработува во 1951 година. Припаѓа на генерацијата глумци кои ја завршија Државната театарска школа во Скопје. Во овој театар работи до пензионирањето во 1990 година, таа и по пензионирањето продолжува да биде активна во театарот.
Основни биографски податоци
Деството го поминала во близина на градскиот парк каде што и живеела. Основно образование има завршено во Скопје, во 1948 година се запишала на Државната средна театарска школа во Скопје. По завршувањето на Државната средна тетарска школа во 1951 година Љупка Арсоава Џундева веднаш била примена како артистка во Македонскиот народен театар. За разлика од поголемиот број нејзини колеги и колешки му останува верна на својот театарски колектив каде работи сè до нејзиното пензионирање т.е 1990 година. Подеднакво има настапуваново дела од домашна-македонска продукција и југословенска драматургија, во светска драмска класика и во сценски реализации од најпознати современи автори. Била член на театарскиот совет и на Уметничкиот совет на Драмата на МНТ. Играла во првиот македонски филм „Фросина“, во првата македонска комедија „Мирно лето“, во филмот „Македонска крвава свадба“ и во многу други театарски претстави, тв драми, монодрами и радиодрами. Има отстварено голем број гостувања во поранешна Југославија, Италија, Словачка, Русија, Бугарија и други земји. Ги има добиено наградите: Награда за животно дело „11 Октомври“,награда за животно дело „Војдан Чернодрински“,награда „13 Ноември“ на град Скопје, орден на трудот со сребрен венец, орден на трудот со златен венец како и други помали награди и признанија. Иако е во пензија од 1990 година сè уште е активна на театарската сцена.
Глумечко дело
Уште во почетокот на својата уметничка кариера Љупка Арсова Џундева се наметнала на публиката и кај драмската критика со својата специфичност, ретко убава дикција, со својот убав глас, со својот младешки шарм и свежина. Таа подеднакво успешно настапувала и во дела од македонско-југословенска (домашна) драматургија и во светска дрмска класика. Таа своите први големи глумечки резултати ги освтарила во класичниот, западноевропскиот и американскиот репертоар во кино Вардар, кои тогаш биле малку застапени. Подоцна дури во седумдесеттите години од XX век почнала да настапува во пиеси од домашни писатели каде што нејзината глума добила најсилни акценти, најсвежи пулсации и најбујни текови. Игарјќи во праизведби на текстови од македонските драматичари таа ги истакнала и своите коични акерски способности. Во секој случај Љупка Арсова Џундева била вредна и амбициозна артистка чии квалитети не биле искорстени до крај.
Првата позначајна ролја како професионална артистка ја остварила во комедијта Гоголевиот „ревизор”(реж.Димитар Ќостаров), подоцна глумела и во класичните комедии „Волпоне” од Бен Џонсон (реж.Д.Ѓостаров) и „Игра на љубовта и случајот” од Пјер Мариво (реж.Димитрие Османли). Во 1968година има играно во пиесата „Без вина виновни” за која Иван Мазнов(во Нова Македонија 26-IX-1968) има изјавено: „Љупка Џундева доживеа најуспешно уметничко остварување на сцената на Македонскиот народен театар”, исто така голем успех имала и нејзината творба во комедијата „Венецијанските близнаци” од Карло Голдони во режија на Вукан Диневски. Во 1970г. се појавува во драмите на Чехов „Три сестри” (реж. Илија Миличин), а веднаш потоа и во „Венецијанскиот трговец “од Шекспир(реж.Хуго Клајн од Белград). Во овие две драми ги толува улогите на Наталија, односно Порција и Нерсија во алтернатива на Вукосава Донева. Иван Мазов (во Нова Македонија 22-XI-1970г) е категоричен во тврдењето дека: „подобра Порција е онаа на Љупка Арсова Џундева која беше поуверлива како лик на жена што знае искрено да сака”. Неколку година подоцна повторно со појавила во дело на Шекспир - „Како што милувате” (реж.Д.Ќостаров), глимејки ја како Росалинда. Убави уметнички трансформации Љупка Арсова Џундева имала во драматизациите на прозните дела на Фјодор Достоевски - „Фома”(реж. Д.Ќостров) и „Бесови”(реж. Ил. Милчин). Љупка Арсова Џундева исто така се јавува во уште некои дела на Шекспир и Чехов како што се „Крал Лир”(реж. В. Диневски) каде ја имала улогата на Регана која била жедна за љубов и „Иванов” (реж. Бр. Ставрев)каде ја глумела Зинаида Славишка со акценти на дискретна игра. Љупка Арсова Џундева во споменатите дела и во некои други од светската литература била артистка која секогаш знаела да го извлече максимумот, да биде во срцевината на збиднувањата и да биде висинско јадро на изведбите.
Како во класичниот драмски репертоар така и во текстови од соремената модерна литература Љупка Арсова Џундева се истакнува многу рано. Таа ја има улогата на Мејџ во драмата „Пикник” од Вилијам Инџ(реж. Д. Ќостатов)за која Ив. Мазов ќе забележи(во Нова Македонија) „Љупка Арсова Џундева оствари пријатен лик на девојка што ја открива својата убавина во малограѓанска средина и вистината на своите чувства”. Овој успех веднаш потоа го надминува во претставата на пиесата „Големиот нож” од Клифорд Одест(реж. Кр.Стојанов) како Бони Билс. Според критичарот Јован Костовски иснесено во списанието „Современост”бр.3 мај 1960 „Љ.А. Џундева во Одетсовата пиеса реализира ретко убаво уметничко остварување, ако не и најубавото во нејзината кариера”, Коле Чашуле пак во списанието „Разгледи”бр8, април 1960г. Отишол уште подалеку тврдејки дека „Кони Билс на Џундева е секако над она што го дал писателот како материјал и тоа може да биде успех само на артистката и режијата” и дека оаа ролја „може д се најде на врвот на досегашната уметничка работа”. Поголем артерски резултат доживеала во „Крвави Свадби” до Фредерико Гарсија каде ја имала улогата на Совршеничката, за која Благој Иванов во „Разгледи” бр.10, 1962г. констатирл дека „ова уметничко остварување е најдоброто што сме имале можност да го видиме од досегашнитенастапи на Љупка А. Џундева ” и дека „сосема успеа да ја дофати драмата на ликот што го толкуваше да го предаде со многу искрена доживеаност”. Од светските современи дела Љупка А. Џундева уште има глумено и во „Коломба” од Жан Ануј (реж. Д. Ќостаров), „Зајдисонце” од Исак Бабељ(реж. Бр. Ставрев)каде ја глуми Дарја.
Покрај веќе споменатата драма „Печалбари” Љ. А. Џундева има учествувано во уште неколку битови драми настанати помеѓу двете светски војни. Последна битова драма во која има настапено е „Атина” од Ристо Крле (реж.Бр. Ставрев) што била реализирана во 1987г. Значајни улоги и остварувања Љ. А. Џундева имала во пиесите на Бранко Пендовски-„Под пирамидата”, (реж.Ил.Милчин), „Потоп” и „Студенти ” (идвете во режија на Бр. Ставрев).
Љупка Арсова Џундева со забележителен успех играла во три од четири драмски дела на Живко Чинго. Така Мирко Милорадовиќ во „Политика” од 29.0.1974 проследувајки го госувањето на драмата на МНТ на Дубровничките летни игри со „Ѕидот водата” ќе бде побуден да воочи дека ролјата на Џундева „иако пишувано еднонасочно, е игра на цврсто, безобѕирно и во таа безобѕирност-слоевито”. Се разбира и македонската театарска критика не изостануваше во пофалбите чиј настап на Џундева во „Ѕидот водата”се сметаше за еден од двата стожера во изведбата покрај оној на Кирил Кортошев. Ласкави беа оценките за Љ. А. Џундева за интерпретацијата на ликот Ана Лукова во „Кенгурски скок”. Скокот што таа го направи беше значаен по тоа што откри „повеќе бои” по гледањето на претставата на Драмата на МНТ во Нови Сад изнесен во Политиката од 20.IV.1979г. Во групата артисти од постарата генерација што се истакнува во праизведбата на Чинговите „Макавејски Празници”, Јован Киролов ја става и Џундева, што значи дека нејзината глума посебно во драмите на Чинго наидува на убав одглас не сака во македонската тековна театарска критика туку и од страна на најеминентните пера во Југославија.
Во среиштето на интересирањето на Љ. А. Џундева беа и таканаречените мали сценски форми, а нејзиниот афинитет за говорење стихови само ја дополнува смислата на разновидниот ангажман на оваа мош не љубоптна драмска уметница. Во својот репертоар таа вклучи и два монодрамски текстови од Ката руменова - „Мајка Костуричанка” и „Мирка Гингова” на кои Љ. А. Џундева знаеше да им вдахне вистински живот па пред гледачите како картијади израснуваше непокорот на страдалната македонска мајка од Егејска Македонија. Во творечката биографија на Љ. А. Џундева ќе биде забележано дека играла во првиот македонски уметнички филм - Фросина. Нејзината улога Љуба ја донесе со себе убавината на еден младешки занос, себенаоѓање и себепотврдување. Следен филмски настап имаше во првата македонска филмска комедија „Мирно лето” – 1961г., играше во филмот „Македонска крвава свадба”- во улога на Гина. И тука за жал беше ставена точка на филмската кариера на оваа артистка која можешеи требаше да биде многу повеќе ангажирана зошто на македонскиот игран филм му даде само еден мал дел од својата фотогеничност и заљубеност во филмот.
За разлика од филмот многу пообемно и поевидентно беше креативното присуство на Љ. А. Џундева во доменот на радио-телавизиското творештво. Добитник е на наградата за уметничко остварување за улога во радио-драмата „Не гледајте во ангелите” од Т.Арсовски. Кога наградите би биле мерило за одреден квалитет на еден драмски уметник, тогаш за многу театарски творци не би имало многу што да се каже како што е и случајот со Љ. А. Џундева која едноставно немаше многу среќа со добивањето официјални признанија, која не играше за награди, туку настојуваше да и служи на целината на претставата.
Нејзе единствено градот во кој неуморно и самопрегорно создава и сѐ уште твори и оддолжи со признание на град Скопје „13 Ноември” го доби не за одделно глумечко остврување туку за целокупен глумечки опус и тоа дури 1983год. по тридецениско стрпливо градење на својот уметнички профил.
Позначајни филмови во кои има настапувано Љупка Арсова-Џундева
Филм	 -Улога
NGC 6096
NGC 6096 — спирална галаксија во соѕвездието Северна Круна, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6096 се споменува и како MCG 5-38-44, CGCG 167-57, NPM1G +26.0416.
Откривање
Објектот е откриен на 24 јуни 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 16 ч 14 м 46,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +26° 33' 34"". Положбениот агол на објектот е во износ од 135°.
Други поделби
Проучување на NGC 6096 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 57598. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 155; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2050. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1438.
Подножје на страница
Подножје на страница — елемент во типографијата дел сместен под главниот текст. Традиционално бил и сè уште е место каде се означува бројот на страницата. Во најраните печатени книги, подножјето ги содржело и првите зборови од следната страница, па во тој случај бројот на страницата се сместувал во заглавието на страницата. Во отсуство на дефинирани стандарди, заглавието и подножјето понекогаш меѓусебно си ги менуваат местата. Во некои случаи, елементи на заглавието се сместуваат во подножјето, како името на книгата или на поглавјето, името на авторот или други информации.
Исто така, подножјето понекогаш е простор резервиран за белешки познати како подножни белешки (фусноти). Додека во некои случаи просторот за подножјето на страницата е точно дефиниран, кога се додаваат подножни белешки, просторот се зголемува или намалува врз основа на количината и должината на белешките.
Ѓумурџина
Ѓумурџина (, Комотини, Gümülcine, Ѓумулџине) — главен град на округот Родопи во источниот дел на Источна Македонија и Тракија. Градот Ѓумурџина е административен центар, но најголем и најважен град е Кавала.
Природни услови
Ѓумурџина се наоѓа во средишниот дел на грчка Тракија, на местото каде рамницата преоѓа во брдско подрачје на север. Градот се наоѓа на надморска висина од 32 до 38 м. Северно од градот се простира приморскиот дел на планинската верига Родопи. Јужно од градот се простира рамница до не така оддалеченото Егејско Море (околу 20 км). Климата во градот е изменето средоземна, со топли лета и ладни зими. Близу Ѓумурџина е Порто Лаго (34 км кон југозапад). Порто Лаго се наоѓа на тесен појас земја меѓу заливот Вистони и лагуната Вистони. Ова подрачје е познато по разноликоста на птиците и рибите.
Историја
Во околината на градот Ѓумурџина откриени се остатоци од праисториски луѓе, веројатно предци на Тракијците. Во римско време ова подрачје значително напредувало, пред сè благодарение на добрата местоположба на Вија Игнација. На крајот на овој период доаѓа до пробој на варварите на ова подрачје, па младата византиска држава од градот прави тврдина, која и денес е сочувана над современиот град.
Во текот на XX се случиле големи промени во подрачјето. Со Првата балканска војна од 1912 година дотогашното турско подрачје станува дел од Бугарија, но после Првата светска војна и даден на Грција. После тоа, заради Грчко-турската војна од 1922-1923 година, дошло до иселување на Турците и останатите муслимани и доселување на Грци од Мала Азија. За време на Втората светска војна дошло до осовременување на градот што довело до негов раст.
Знаменитости
Ѓумурџина е позната по добро сочуваната балканска архитектура во рамките на старото градско јадро. Покрај другите знаменитости има и неколку интересни музеи (археолошки, на народната уметност и византиски музеј на црковната уметност).
Население
Според пописот од 2011 година, градот брои 66 919 жители. Населението е поделено на Грци (скоро половината) и муслиманско малцинство во Грција (скоро половина), кое опстанало во Тракија. Остатокот го чинат Роми и Ерменци. Поголемиот дел од месните муслимани се сметаат за Турци. Многубројно е грчкото население со потекло од Мала Азија, а во поново време и од просторот на бившиот Советски Сојуз.
Осен наклон
Осен наклон (или накосеност) — аголот помеѓу оската на вртење на еден објект и правата нормална на неговата орбитална рамнина. Со тоа се разликува од орбиталниот наклон (инклинација).
Накосеноста се утврдува со правилото на десна рака како за вртењето, така и за орбиталното движење - правата што се протега од темето во средиштето на објектот до неговиот Северен Пол (над која објектот изгледа како да се врти спротивно од часовникот); правата што оди од темето и во правец на нормалата на неговата орбитална рамнина, (над која објектот изгледа како да се врти спротивно од часовникот во неговата орбита). При нула степени, овие прави гледаат во иста насока.
Планетата Венера има осен наклон од околу 177,3° бидејќи се врти во наназад, обратно од други планети како Земјата. Северниот Пол на Венера е насочен „надолу“ (или јужно). Планетата Уран се врти бочно, така што нејзината оска на вртење (затоа и Северниот Пол) гледа речиси право во нејзината орбита околу Сонцето. Затоа осниот наклон на Уран изнесува 97°.
Долж орбитата, иако аголот на осниот наклон не се менува, неговата насоченост се менува за вкупно 360 степени (едно цело свртување околу Сонцето), во однос на правата помеѓу планетата и Сонцето, што е причинител за годишните времиња на Земјата.
Променливоста на Земјиниот осен наклон прв ја забележал персискиот астроном Абумахмуд Хуџанди во X век, користејќи џиновски секстант. Тој забележал дека вредноста што ја добил е помала од онаа на неговите претходници, па така заклучил дека таа со време се менува.
Накосеност
† Наклонетост кон својата орбита во системот Земја-Месечина. Наклонетоста на Месечината изнесува 1,5424° (0,02692 радијани) кон еклиптиката Во сончевиот Систем, орбиталната рамнина на Земјата се нарекува еклиптичка рамнина, па затоа осниот наклон на Земјата стручно се нарекува накосеност на еклиптиката и се означува со грчката буква ε (епсилон).
Земјата моментално има осен наклон од 23,5°. Оската останува наклонета кон ѕвездите во една иста насока во текот на годината, што значи дека полутопката (северната или јужната половина на Земјата) е насочена обратно од Сонцето на една точка во орбитата, а во следната орбита (по половина година) истата полутопка ќе биде свртена кон Сонцето. Ова е главна причина за постоењето на годишните времиња. Полутопката што е моментално навалена кон Сонцето добива повеќе часови сончева светлина во денот, а светлината на пладне паѓа поблиску до вертикалата и затоа дава повеќе енергија по единица површина.
При помала накосеност поларните региони добиваат порамномерно сончево зрачење од едно годишно време до друго, а со тоа и услови попогодни за глацијација. Како и промените во прецесијата и занесувањето (ексцентричност) (ексцентричност), промените во наклонот влијаат врз релативната јачина на годишните времиња, но последиците од циклусот на наклонетост се особено нагласени на повисоките географски ширини со започнувањето на големите ледени времиња. Накосеноста е главен фактор на леднички/меѓуледнички варијации (вид. Миланковиќеви циклуси).
Накосеноста на еклиптиката не е постојана величина, туку постепено се менува во циклус од 41.000 години. Треба да се напомене дека накосеноста и прецесијата на рамнодениците се пресметуваат според истата теорија, и затоа се потесно поврзани. Помало ε значи поголемо p (прецесија во геог. долж.) и обратно. Но сепак овие две движења се независни едно од друго, и одат во заемно нормални насоки.
Надворешни врски
Bahnneigung Bahnneigung
Гробишта (Косевица)
Гробишта - Селиште  — археолошко наоѓалиште во околината на местото Косевица кај градот Македонска Каменица. Наоѓалиштето претставува населба од римско време
Источно од училиштето и во близината на селските гробишта, на поголем простор се гледаат урнатини од црква, а по површината на нивите се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и градежен материјал. Според кажувањето на мештаните, при обработувањето на земјата наидувале на темели од објекти.
Андреја Кожуваров
Андреја Кожуваров — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење и деец на Македонската револуционерна организација.
Животопис
Роден е во Скопје, тогаш во Отоманското Царство. Во 1898 година завршува со прв клас во егзархиското педагошко училиште во родниот град. Влегува во ВМОРО. Станува учител во Лерин од 1901 до 1902 година и истовремено е раководител на околискиот револуционерен комитет. По февруари 1902 година властите го затвориле поради Јосифовата афера и лежел во Лерин и Скопје. Излегува од затвор во февруари 1903 година и во текот на летото е војвода на чета во Скопско. По Илинденското востание заминува за Берн, Швајцарија, каде што изучува историја.
Even Flow (песна од Pearl Jam)
„Even Flow“ — песна од американска рок група Pearl Jam. Стиховите на песната се напишани од вокалистот Еди Ведер а и музика е напишана од гитаристот Стоун Госард.„Even Flow“ била издадена во 1992 година и е втора по ред на деби албумот на Pearl Jam, Ten (1991). Песната стигнала на трето место на Billboard Mainstream Rock Tracks.
Ремиксверзии на песната биле вклучени во албумот на најголемите хитови на Pearl Jam во 2004 година, Rearviewmirror (1991-2003) и во 2009 година. Песната стаигнала на место број 16 на Billboard Mainstream Rock Tracks.
Крајенбергемајнде
Крајенбергемајнде (Krayenberggemeinde) — општина во округот Вартбург, во Тирингија, Германија. Била именувана по ридот Крајенберг. Била создадена на 31 декември 2013 со спојување на поранешните општини Дорндорф и Меркерс-Кизелбах.
Сјаен џин
Примери
Еве некои познати сјајни џинови:
Дробтинци
Дробтинци (словенечки: Drobtinci) — населба во Општина Апаче во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Прекмурје. Населбата сега е вклучена во Помурскиот статистички регион.
293 п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 293 година се протега во 2343 и 2344, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2403 и 2404 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 250. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 942 и 941 исламска година пред хиџра.
Ирачки арапски јазик
Ирачкиот арапски јазик  е јазик кој спаѓа во групата на семитски јазици и во подгрупата на арапски јазици. Овој јазик е познат и како месопотамски јазик. Овој јазик се зборува во Ирак, Иран и Сирија од страна на околу 15 000 000 луѓе.
Ајдахо Фолс
Айдахо Фолс (Idaho Falls во превод „Водопади Ајдахо“) е град во сојузната држава Ајдахо, САД. Ајдахо Фолс според пописот од 2000 година броел 50 730 жители и опфаќал површина од 45 км² (17,40 милји²). Основан е во 1864 година, а го носи епитетот град од 1891 г.
Александар (филм од 2004)
Александар (англиски: Alexander) — американски филм од 2004 година, во режија на Оливер Стоун, кој е автор и на сценариото, заедно со Кристофер Кајл и Лает Калогридис (според биографијата на Робин Лејн Фокс). Музиката за филмот е дело на Вангелис, а задолжен за фотографијата бил Родриго Прието. Главните улоги ги играат: Колин Фарел, Вал Килмер, Анџелина Џоли, Ентони Хопкинс, Кристијан Пламер, Џаред Лето, Брајан Блесид, Гари Стреч, Џон Каванах, Раз Деган итн.