cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Глаголски прирок
Б) Сложен глаголски прирок Сложениот глаголски прирок е составен од два глагола, од кои втроиот се јавува во да-конструкција
. Носител на значењето е глаголот во да-конструкцијата, а првиот глагол е воведен. Се разликуваат три групи воведувачки глаголи:
1. Фазни глаголи – оние што именуваат фаза, етапа од дејствието – почетна, продолжителна, завршна. Како на пр. глаголите: почна, започна, фати, зафати, продолжи, престана
. На пр.: Тогаш Диме фати да зборува за случките од детството
. 2. Модални глаголи – може, мора, смее, сака – кои се јавуваат во сите лица; и глаголот – треба, кој е безличен и се јавува само во трето лице еднина (и во сите времиња)
. На пр.: Денес морам да учам.
Тој сакаше да знае.
Вие треба да ја знаете нашата историја.
3. Глаголите – успее, успева, настојува, се обидува, се труди, се мачи.
На пр.: Успеав да ја научам чекцијата
. Кај сложениот глаголски прирок воведувачките глаголи (освен треба), покажуваат лице, број и време, а глаголот во да-конструкцијата покажува лице и број, но не и време. Тој се јавува во сегашно време.
Сакам, сакав, сум сакала, бев сакала, би сакала – да спијам.
Треба, требаше, ќе треба, требало, би требало – да спијам.
Алис Волтон
Алис Луиз Волтон (родена на 7 октомври 1949 година) е американска наследничка на богатството на Волмарт. Во септември 2016 година, таа поседувала над US$11 billion акции на Walmart. Од октомври 2022 година, Волтон има нето богатство од 59 милијарди долари, што ја прави 19-та најбогата личност и втора најбогата жена во светот според индексот на милијардери на Блумберг.
Ран живот и образование
Волтон е родена во Њупорт, Арканзас. Таа била израсната заедно со нејзините тројца браќа во Бентонвил, Арканзас и дипломирала од средното училиште Бентонвил во 1966 година. Дипломирала на Универзитетот Тринити во Сан Антонио, Тексас, со диплома по економија.
Кариера
На почетокот на нејзината кариера, Волтон била капитален аналитичар и паричен менаџер за корпорацијата First Commerce и раководела со инвестициските активности во Групацијата Арвест банка. Таа исто така била брокер за ЕФ Хатон. Во 1988 година, Волтон ја основала Llama Company, инвестициска банка, каде што била претседател, председавач со бордот, и извршен директор.
Волтон била првиот човек кој претседавал со Советот на северозападниот дел на Арканзас и одиграла голема улога во развојот на регионалниот аеродром во северозападниот дел на Арканзас, кој бил отворен во 1998 година. Во тоа време, деловните и граѓанските лидери на Советот на северозападниот дел на Арканзас откриле потреба за регионалниот аеродром вреден 109 милиони долари во нивниот агол на државата. Волтон обезбедила првично финансирање од 15 милиони долари за изградба. Нејзината компанија, Llama Company, потпишала обврзница од 79,5 милиони долари. Регионалната аеродромска управа на северозападниот дел на Арканзас го препознала придонесот на Волтон во создавањето на аеродромот и го нарече терминалот Терминална зграда Алис Л. Волтон. Таа била примена во Куќата на славните на авијацијата во Арканзас во 2001 година.
Кон крајот на 1990-тите, Лама Ко. се затворила, и во 1998, Валтон се преселила на ранч во Милсап, Тексас. Страствен љубител на коњи, таа била позната по тоа што имала око да одредува кои 2-месечни деца ќе пораснат да бидат шампиони. Волтон ја навела фармата за продажба во 2015 година и се преселила во Форт Ворт, Тексас, наведувајќи ја потребата да се фокусира на Музејот на американската уметност Кристал Бриџис, Бентонвил, Арканзас, уметнички музеј што таа го основала и бил отворен во 2011 година
Во неговата автобиографија „ Произведено во Америка “ од 1992 година, Сем Волтон забележал дека Алис била „најмногу како мене - лудак - но уште понестабилна од мене“.
Уметност
Волтон и нејзината мајка често сликале акварели на кампување. Нејзиниот интерес за уметност довел до тоа Фондацијата на семејството Волтон да го развие музејот на американската уметност Кристал Бриџис во Бентонвил, Арканзас.
Во декември 2004 година, Волтон купила уметнички дела продадени од колекцијата на Даниел Фрад и Рита Фрад во Сотби, во Њујорк.
Во 2005 година, Волтон ја купила прославената слика на Ашер Браун Дуранд, Сродни духови, на аукција со запечатена понуда за наводна 35 милиони американски долари. Сликата од 1849 година, во чест на сликарот од реката Хадсон, Томас Кол, била дадена на Јавната библиотека во Њујорк во 1904 година од Џулија Брајант, ќерка на романтичниот поет и издавач на њујоршки весници Вилијам Кален Брајант, која е прикажана на сликата со Кол. Таа, исто така, купила дела од американските сликари Винслоу Хомер и Едвард Хопер, како и значаен портрет на Џорџ Вашингтон од Чарлс Вилсон Пил, како подготовка за отворањето на Кристалните мостови. Во 2009 година, Волтон ја купила „ Рози Риветер “ на Норман Роквел за 4,9 милиони долари.
Обидот на Волтон да се откаже од пушењето ја инспирирала да купи слика која потсетува на претходната слика на Џон Сингер Сарџент од Алфред Маурер, која прикажува жена со целосна должина како пуши. Друга слика, од Том Веселман, е насловена „Пушач #9 “ и прикажува хиперреалистична, бестелесна рака и уста како пушат цигара.
Во едно интервју во 2011 година, таа зборувала за стекнување одлични дела од други уметници. Таа го опишала Марсден Хартли како „еден од моите омилени уметници - тој беше многу искомплексиран човек, малку измачен, но многу духовен човек и ги сака емоциите, чувството и духовноста на неговата работа“. Таа продолжила „и Ендрју Вајт - мистеријата и осаменоста што се изразуваат. Како ја сликаш осаменоста?“
Политички придонеси
Алис Волтон била 20-тиот најголем индивидуален соработник во 527 комитети на претседателските избори во САД во 2004 година, донирала 2,6 милиони американски долари на конзервативната група Напредокот за Америка. Од јануари 2012 година, Волтон придонела со 200.000 американски долари за обновување на нашата иднина, супер PAC поврзан со претседателската кампања на Мит Ромни. Алис донирала 353.400 долари на Хилари Виктори Фондот, заеднички комитет за собирање средства што ги поддржува Клинтон и другите демократи, во 2016 година. Во 2016 година, Волтон и другите наследници на Волмарт донираа 407 милиони долари од акциите на Волмарт на семејниот труст кој ја финансира неговата филантропија.
Личен живот
Волтон се омажила со истакнат инвестициски банкар од Луизијана во 1974 година на 24-годишна возраст, но тие се развеле две и пол години подоцна. Според Форбс, таа веднаш потоа се омажила за „изведувачот кој го изградил нејзиниот базен“, „но и тие брзо се развеле“.
Волтон учествувала во повеќе сообраќајни несреќи, една од нив фатална. Таа изгубила контрола над изнајмениот џип за време на семејна средба на Денот на благодарноста во 1983 година во близина на Акапулко и паднала во провалија, кршејќи ја ногата. Таа била пренесена со хеликоптер надвор од Мексико и била подложена на повеќе од дваесетина операции; таа трпи долготрајни болки од повредите. Во април 1989 година, таа удрила и ја убила 50-годишната Олета Хардин, која зачекорила на пат во Фајетвил, Арканзас. Во 1998 година, додека возела под дејство на алкохол, удрила во мерач на гас. Платила казна од 925 долари.
Наводи
<references group="" responsive="1">
Вертициластер
Вертициластер (од латински јазик vertō, -tere, -tī, -sum = да се врти наоколу) е посебна форма на цваст (лажна локна) карактеристичен за семејството Lamiaceae. Го сочинуваат две дихазии на спротивните страни од истиот нодус на издолжената оска на цвастот.
Газебо
Газебо – мал слободностоечки парковски и градинарски објект, вид на павилјон. Газебо е отворен од една, или од сите страни на осумаголна или кружна основа со купола. Обезбедува ладовина, заштита од врнежи и место за одмор и разговор (беседка) остварувајќи украсни функции во пејзажот, а честопати претставува и видиковец. Поголем газебо во јавните паркови може да послужи како место за променаден оркестар.
Литература
Alan Jay Christensen (2005): Dictionary of Landscape Architecture and Construction. The McGraw-Hill Companies, Inc
Нина Вирченко
Нина Вирченко (Ніна Вірченко; родена 5 мај 1930 година во село Завадивка, Корсуњ-Шевченковски реон, Черкаската област) — Украински научник, математичар, доктор по физички и математички науки, професор, академик на Академијата на науките на Вишата академија на науките на Украина. Член на австралиските, американските, белгиските, Единбургскиот и Лондонскиот математичките друштва.
Библиографија (главни публикации)
=== Неодамнешни дела ===
Италијански јазик
Италијанскиот јазик (la lingua italiana) кој припаѓа на романската јазична група (фамилија индоевропски јазици) го зборуваат околу 70 милиони луѓе, од кои најголемиот број живее во Италија, Сан Марино и јужна Швајцарија. Стандардниот италијански јазик е заснован на фирентинскиот дијалект и е нешто како среден јазик помеѓу јазиците на јужна Италија и галско-романските јазици на северот. Стариот тоскански стандарден јазик, во последните неколку децении, попримил влијанија од италијанскиот говор од Милано, економскиот центар на Италија. Италијанскиот е службен јазик во Италија и Сан Марино, као и во Швајцарските кантони Тичино и Гриџони. Италијанскиот заедно со латинскиот е втор службен јазик во Ватикан, заедно со словенечкиот е службен и во словенечките приморски општини Копер, Изола и Пиран, а исто така заедно со хрватскиот се користи и во Истра каде што живее италијанско малцинство. Мошне е раширен и меѓу потомците на иселениците во Луксембург, САД и Австралија. Исто така доста се употребува и на Малта, каде што бил еден од службените јазици а до 1934 година кога бил заменет со англискиот јазик. По малку се зборува и во бившите африкански колонии на Италија, како што се Сомалија, Либија и Еритреја.
Согласно податоците од 2000 година од истражувањето Italiano 2000 кое било промовирано од страна на Министерството за Надворешни работи на Италија и водено од јазичарот Тулио Де Мауро од Универзитетот “Ла Сапиенца” од Рим, италијанскиот јазик е петти по ред во светот кој се изучува во училиштата (по англискиот, францускиот, шпанскиот и германскиот).
Италијанска азбука
Италијанскиот има двојни (или долги) согласки, како латинскиот (но не и како повеќето јазици од романската јазична група, на пр. францускиот и шпанскиот). Има 26 букви, но и покрај тоа користи 21 бидејќи буквите k, j, w, x, y постојат само во зборови од странско потекло, во дијалектите ("jella"), топонимите (Jesi), во некои презимиња како Lo Jacono или како графички варијанти во пишувањето (на пример кај Лујџи Пирандело се среќава gioja наместо gioia).
Јазични влијанија
Лексичкиот фонд на италијанскиот јазик како дел од групата на романски јазици се состои во најголем дел од лексеми кои настанале по пат на еволуција на народниот говорен латински јазик, иако не можат да се изостават ни таканаречените учени зборови (итал. voci dotte) кои во италијанскиот јазик се воведени со директно преземање од класичниот латински јазик. Меѓутоа, бидејќи ниту еден јазик не може да остане изолиран од други јазични влијанија, така и италијанскиот примал зборови од многу други јазици кои се јавуваат како супстрати или суперстрати (грчки, германски, келтски, француски, провансалски,  шпански и во поново време,  англиски). Процентуално, нешто помалку од 70% од италијанските зборови има латинско потекло (66.8%), додека околу 10.9% се со грчко потекло а потоа следуваат и другите влијанија.
Латинизми
Сѐ до потполната афирмација на националните јазици, латинскиот опстојува како јазик на религијата, филозофијата, правото, медицината и другите науки, како и јазик на европската култура општо гледано. Тоа постојано присуство на латинскиот како јазик на учените класи не можел да остане без последици за романските јазици, особено кога националните јазици почнуваат да се употребуваат во книжевниот и научниот говор. Приливот на латински зборови во италијанскиот јазик никогаш и не престанал, уште од неговата прва административна и формална употреба и од првите обиди за негова уметничка употреба, па сѐ до ден денешен. Интересна е појавата кога во изведувањето на зборовите (деривација на зборови), италијанскиот јазик претежно употребува латинизми. На тој начин многу зборови од непрекинатата народна традиција добиваат деривати во кои се открива латинската учена основа со минимални адаптации:
Некои од изведените зборови се прават и од латинските основи кои не дале никакви рефлекси во италијанскиот јазик:
Хуманизмот мошне придонел да дојде до директно преземање на многу зборови од класичниот латински јазик. Фонолошката и морфолошката структура на фирентинскиот, која не се издвоила премногу од латинската, го олеснила тој прием, така што не се осетил некој огромен контраст меѓу двата јазика. Во италијанскиот јазик има и латински зборови кои не претрпеле никаква промена. Во правниот јазик на пример се среќаваат зборовите и изразите: iter, referendum, deficit, alibi, placet, status quo. Од другите сфери: humus (интернациона ознака за ‘терен богат со органски материи‘), raptus (‘напад на бес кај психотични лица‘), medium (‘лице која поседува паранормални способности‘), specimen (‘примерок во издаваштвото‘), habitat (‘комплекс од амбиентални услови во кои живеат животни и растенија‘). Некои се во уште поширока употреба: virus (и придавката која е изведена virale), la benzina super, gli ultra (‘екстремни навивачи на некоја екипа‘), auditorium, ultimatum, referendum, quorum, linoleum (за индустрискиот производ кој се состои од латинските зборови LINUM и OLEUM), а особено се застапени суфиксот EX (il mio ex ragazzo) и суфиксоидот SUPER (од la benzina super до други кованици), duplex (‘телефонски двојник‘), video, audio, computer, missile, и изведените зборови egoismo, egoista, egocentrico. Покрај тоа, постојат и морфолошки латинизми, како што се облиците на компаративот: maggiore, minore, migliore, peggiore, posteriore, ulteriore, како и апсолутните суперлативи кои завршуваат на -errimo: integerrimo, acerrimo. Понекојпат латинизмот не е препознатлив по формата, туку по значењето, и во тој случај зборуваме за семантички латинизам. Таков е случајот со зборот cattivo (лат. CAPTIVUS) кога се појавува во своето изворно, латинско значење како ‘затвореник‘: cattività babilonese del popolo ebraico; cattività avignonese dei papi.
Христијански латински
Христијанското учење донесува бројни иновации не само во италијанскиот јазик, туку и во сите романски јазици. Така на пример, во италијанскиот јазик ги среќаваме следниве зборови кои се директно преземени од хебрејскиот јазик, без грчко посредство: AMEN (‘амин, токму така‘), ALLELUIA (‘пофалба на Бога‘), PASCHA > Pasqua (‘Велигден‘), SCIABBATH > SABBATUM > sabato (‘сабота‘ свет ден за одмор кај Евреите), покрај многубројните библиски имиња кои се рашириле меѓу христијаните, а кои во италијанизирана форма гласат: Giuseppe, Giovanni, Maria, Anna, Giacomo, Raffaele, Elisabetta, Pasquale, Gioacchino. Друга група е составена од зборови од грчки јазик, кои се најчесто преводи од еврејски на некои технички и доктринарни христијански термини во латинска фонолошка адаптација: CHRISTUS > Cristo, EUCHARISTIA > eucaristia, BAPTIZARE > battezzare, BAPTISMUS > battesimo, MARTYR > martire, APOSTOLUS > apostolo, PROPHETA > profeta, DIACONUS > diacono, EPIPHANIA > Epifania (но исто и Befana), CHRISMA > crisma. Покрај наведените зборови кои во италијанскиот јазик навлегле како учени зборови, некои имаат и свои народски адаптации: ECCLESIA > chiesa (‘црква‘), EVANGELIUM > Vangelo (‘евангелие‘), PRESBYTER > prete (‘отец, свештеник‘). Третата група зборови ја сочинуваат латинските калкови со кои се заменуваат грчките зборови: MISSA > messa (‘миса‘), IUSTIFICARE > giustificare (‘оправдува‘), TRINITAS > trinità (‘тројство‘), DIES DOMINICA > domenica (‘недела‘, ден посветен на Бога).
Неиндоевропски супстрат
Во италијанскиот јазик влегле некои зборови од таканаречените средоземни јазици:
Од етрурскиот јазик, кој е исто така неиндоевропски, земени се преку латинскиот јазик следните зборови: persona (во етрурскиот тоа значело ‘маска‘), popolo (‘народ‘), taverna, transenna, cisterna, па дури и зборот satellite (‘satelliti‘ биле телесна стража на етрурскиот крал Тарквиниј). И латинскиот збор TUNICA, збор кој потекнува од феникијскиот, еден од семитските јазици, исто така во латинскиот влегол од етрурскиот. Во 9 век овој збор влегува во црковниот јазик како ознака за литургиска облека.
Италски супстрат
Во италијанскиот јазик пренесена е и појавата наречена бетацизам, со која се означува промената на буквата B во F, карактеристична за некои дијалетски варијанти на латинскиот, како остаток од оскискиот супстрат (иако бетацизмот бил не само оскиска појава туку одлика на сите италски јазици). Бетацизмот е видлив во следните примери: TUBER > TUFER > it. truffa (‘измама‘), TERRAE TUFER > tartufo (‘тартуф‘, вид на печурка); BUBALUS > bufalo. Од јазикот на Оските и Умбрите во италијанскиот, преку латинскиот јазик, навлегле и имињата на некои животни: lupo, bufalo, bue, scrofa, а од италско потекло се и имињата на некои растенија (elce).
Галски (келтски) супстрат
Галскиот супстрат извршил силно влијание врз латинскиот јазик во време на Римското Царство, кога латинскиот примил многу лексеми од келтскиот, од кои некои имаат свој континуитет и во италијанскиот јазик: CARRUS > carro, BRACA > braca, BETUL(L)A > betulla. Покрај лексичкото влијание, на галскиот супстрат треба да му се препишат и многу важни фонолошки појави во италијанскиот јазик, како што е асимилацијата на согласната група -КТ (FACTUM > fatto).
Грцизми
Во италијанскиот јазик грцизмите, од хронолошка гледна точка, можат да се поделат во пет групи:
Антички грцизми
Античките грцизми се претхристијански грцизми кои се прифатени и хронолошки адаптирани во латинскиот јазик. Голем број од тие латински грцизми ги прифатил и италијанскиот јазик:
Христијански грцизми
Христијанството воведува во латинскиот јазик многу грчки зборови поврзани со оваа религија и учење. Италијанскиот јазик пак, од своја страна, попримил многу латински грцизми, и тоа со соодветна фонолошка адаптација:
Народнолатински грцизми
Кога привилегираните и образовани класи во Стариот Рим почнуваат да стекнуваат национална и јазична свест, доаѓа и до постепено отстранување на грцизмите во класичниот латински јазик. Избегнувањето на грцизмите е во склад со создавањето на нова, автохтона култура која не сака да биде во сервилен однос наспроти грчкиот свет. Поради тоа многу грцизми во класичната писмена пракса се мошне ретки, но сепак се задржале во говорот и станале дел од традицијата на романските народи:
Јужнолатински и византски грцизми
Посебна група сочинуваат јужноиталијанските грцизми кои настанале на територијата која е позната како MAGNA GRAECIA, од кои некои влегле во италијанскиот јазик, како на пример: THÊIOS, THÉIA (‘божји‘, ‘лице кое треба да се почитува‘) > THÍUS, THIA > zio, zia; кл.грчки KÓLPOS (‘залив‘), визант. KOLPHOS > лат.CŬLFUS > итал.golfo. И Византија имала големо влијание врз речникот на италијанските говори, благодарение на териториите во Апулија, Калабрија, Сицилија и во Романија, а исто така поради силните трговски врски со Венеција и  Џенова. Така во италијанскиот јазик влегуваат зборови од средновековниот грчки јазик, за производите со кои во тоа време се тргувало: tegame (‘тава‘), anguria (‘лубеница‘), basilico (‘босилек‘), како и многу други зборови поврзани со морепловството: fanale (‘фенер‘, ‘светилник‘), gondola (‘гондола‘, чамец карактеристичен за Венеција), molo (‘брег‘, ‘пристаниште‘).
Модерни грцизми
Во италијанскиот јазик, како впрочем и во речиси сите европски јазици, се среќаваат многу грцизми, без кои не е можно да се замисли речникот на современите јазици: idea, tema, problema, fantasia, crisi, tesi, economia, tecnica, ginnastica, fotografia, aereo, до имињата на средствата за масовна комуникација: radio, cinema, telegrafo, telefono, televisione и најновите термини како што се: discoteca, macrobiotica, stereofonia итн. Особена продуктивност доживеале грчките префиксоиди и суфиксоиди, меѓу кои се спомнуваат:
Жална смрека
Опис на растението
Ова дрво расне скоро до 40 м во висина. Гранките од вториот ред се виснати и доволно долги да допрат до земјата. Шишарките се долги 6-12, а широки 2-3 см.
Вистински тенис
Вистинскиот тенис уште се вика и кралски тенис и има различни правила од денешниот тенис. Тој се играл во викторијанска Англија, а се игра и денес од страна на некои тениски ентузијасти.Вистинскиот тенис бил всушност многу различен од денешниот тенис. Се играл во затворен простор, во големи ходници со испакнати покриви. Бодовите се освојувале во зависност како била изиграна топката од ѕидот на ходникот. Ова е многу различно од денешниот т.н. тревен тенис каде што теренот е правоаголен и покриен со трева, и е ограничен со означени краеви, а не пак со ѕидови. Вистинскиот тенис имал многу поинакви правила од денешниот. Играта како што ја знаеме денес ја добила својата форма во Франција. За време на XVI, XVII, и XVIII век таа станала спортот на благородниците и кралското семејство, и била наречена “играта на палмата”. Во раниот период француските играчи го започнувале мечот извикувајќи “тенез” што значи “играј”. Играта наскоро станала позната како вистински тенис. По нејзиното првично популаризирање кај француското благородништво тенисот се проширил низ Европа станувајќи најпопуларен во Англија. Исто како во Франција така и во Англија тенисот станал познат како вистински спорт. Хенри VIII бил многу страствен играч и изградил терен на неговиот вистински двор во Хемптон, кој сè уште се користи од страна на ентузијасти на вистинскиот тенис. Но тенисот не бил ограничен само на Англија и Франција, туку се проширил и во Шпанија, Италија, Холандија, Швајцарија и Германија. Во XVII век, интересот за играта опаднал, а со Француската револуција и Наполеоновите војни речиси исчезнал во цела Европа.
Леплива роза
Леплива роза или горска роза, родопска роза е листопадна грмушка од фамилијата рози (Rosaceae).
Опис
Има висина од 20 - 100 см со густо збиени разгранети гранки кои се покриени со трнови. Трновите се двовидни: едните се подолги, посилни и поретки, а другите се потенки, пократки и многубројни. Листовите се непарно перасто сложени од 5, 7 или 9 листиови покриени со жлездести влакна и се лепливи. Збирниот плод, шипка е обраснат со крути жлездести влакна, леплив е исполнет со бројни орашици. Цветовите се поединечни или групирани по неколку заедно, со розова боја и исто така лепливи. Цветовите се без нектар, а богати се со етерично масло од кое потекнува мирисот.
Ателектаза
Ателектазата претставува намалување на количеството на воздух во белите дробови како и губење на белодробниот волумен.
2.Стекнатата ателектаза настанува на два начини.Првиот начин на здобиената ателектаза се јавува поради притисок врз белите дробови и истиснување на воздухот од нив,како на пример:хидроторакс,пнеумоторакс,асцит,и притисок од тумор ,додека вториот начин се јавува поради исполнување на дишните патишта со ексудат,вдишани туѓи тела, или тумори на бронхиите.
Последици од ателектазата
Последиците од ателектазата зависат од степенот на големината на колапсот и неговата раширеност.Доколку зборуваме за масовен колапс,тогаш ќе настане цијаноза и смрт,но доколку ателектазата е на мал дел тогаш настанува пречки во дишењето.
Здобиените ателектази се реверзибилни процеси доколку навреме се отстрани причинителот.
Наслов
Патологија
Девојкино срце
Девојкино срце (латински јазик|Lamprocapnos spectabilis) е повеќе годишно растение од групата на димњачи (Fumariaceae). Овој вид е единствен претставник на својот род (биологија) (Lamprocapnos). Се одгледува како украсно растение, со многу декоративен изглед на цвастот и цветовите. Природниот ареалги вклучува пределите на источна Азија од Сибир до Јапан. Растението поседува изохинолински алкалоиди, поради тоа контактот со растението може да предизвика иритација на кожата.
Опис на растението
Девојкио срце е зелјасто растение до висина до 1 м. Листовите се сложени, прстести, а цвастот рацемозен. Цветовите се во вид на срциња, долги до 5 см, на издолжените хоризонтални дршки на цвастот. Цветаат за време на доцна пролет и лето. Плодот е луска. Семето поседува елајозоми.
Рејмонд де Ларош
Рејмонд де Ларош (22 август 1882 – 18 јули 1919 година) била француски пилот, за која се смета дека е првата жена што управувала со авион. Таа станала првата лиценцирана жена пилот во светот на 8 март 1910 година.
Ран живот
Родена на 22 август 1882 година во Париз, Франција, како Елиза Рејмонд Дерош, Рејмонд Де Ларош била ќерка на водоводџија. Таа како мала имала наклонетост кон спортот, како и кон мотори и автомобили кога била постара. Како млада станала актерка и го користела уметничкото име „Рајмонд де Ларош“. Таа била инспирирана од демонстрациите на Вилбур Рајт за лет со електрична енергија во Париз во 1908 година и била лично запознаена со неколку авијатичари, вклучувајќи го и уметникот кој станал авијатичар Леон Делагранж, кој бил познат како татко на нејзиниот син Андре. Поради сите овие инспирации Де Ларош била решена сама да се занимава со летање.
Достигнувања во воздухопловството
Во октомври 1909 година, де Ларош го замолила нејзиниот пријател, авијатичар и градител на авиони, Чарлс Воазин, да ја поучи како да лета. На 22 октомври 1909 година, де Ларош отишла во оперативната база на браќата Воазин во Шалон, 90 mi источно од Париз. Во авионот на Војсин можело да се смести само едно лице, па таа сама управувала со авионот додека тој стоел на земја и давал инструкции. Откако го совладала таксирањето околу аеродромот, таа се кренала и полетала 300 yd. Летот на Де Ларош често се наведува како прв од жена во летало потежок од воздухот со погон; има докази дека две други жени, П. Ван Потелсберг и Тереза Пелтиер, летале претходната година со Анри Фарман и Делагранж соодветно како патници, но не и како пилоти.
Децении подоцна, авијацискиот новинар Хари Харпер напишал дека додека де Ларош не го направила својот славен лет на Voisin, таа само еднаш летала, за кратко скокање, како патник; кога првпат ги презела контролите, Чарлс Воазин изречно и забранил да се обиде да лета; и по двапати таксирање низ аеродромот, таа полетала, летајќи „височина од десет или петнаесет метри“ и управувајќи со контролите со „смирена, брза прецизност“.
Иако Габриел Воазин напишал: „...мојот брат [беше] целосно под нејзиниот палец“, приказната за Де Ларош како тврдоглава жена која го направила летот по мала подготовка и против наредбите на Воазин речиси сигурно го романтизира она што се случило. Списанието Flight, една недела по летот, објавило: „Веќе некое време бароницата зема лекции од М. Шато, инструкторката Voisin, во Шалон, а во петокот минатата недела таа можеше да го преземе воланот за прв пат. Ова почетно патување во воздухот беше само многу кратко, а terra firma беше вратена по 300 yd ." Списанието Лет бил одговорен и за доделувањето на титулата „баронеса“ на де Ларош, бидејќи таа немала благородно потекло. Флајт додале дека следниот ден двапати го обиколила полето за летање, „вртењата се направени со севкупна леснотија. За време на овој лет од околу четири милји (6 км) дуваше силен силен ветар, но по првите две свртувања бароницата рече дека тоа не и пречело, бидејќи ја имала машината целосно под контрола.“
На 8 март 1910 година, Де Ларош станала првата жена во светот што доби пилотска дозвола кога Аеро-клубот на Франција ја издал нејзината лиценца бр. 36 на Меѓународната аеронаутичка федерација (Меѓународна аеронаутичка федерација или FAI). ). Де Ларош учествувала на авијациските состаноци во Хелиополис во Египет, како и во Санкт Петербург, Будимпешта и Руан . За време на ревијата во Санкт Петербург, лично и честитал царот Николај Втори . Таму уште еднаш била претставена како „бароницата“ де Ларош. Потоа, насловот станал вообичаено користен.
Во јули 1910 година, де Ларош учествувала на еднонеделното воздушно шоу во Ремс во Франција. На 8 јули, нејзиниот авион се урнал и таа претрпела толку тешки повреди што нејзиното закрепнување било доведено во прашање, но две години подоцна, таа повторно била подготвена и се врати на летање. На 26 септември 1912 година, таа и Чарлс Воазин биле вклучени во сообраќајна несреќа. Воазин бил убиен, а таа била тешко повредена.
На 25 ноември 1913 година, Де Ларош го освоила Фемина Купот на Аеро-клубот на Франција за непрекинат лет на долги растојанија од над 4 часа.
За време на Првата светска војна, бидејќи летањето се сметало за премногу опасно за жените, таа служела како воен возач, со шоферирање на офицерите од задните зони до фронтот кој бил под оган.
Во јуни 1919 година, Де Ларош поставила два женски висински рекорди, еден на 15700 ft ; а исто така и рекорд на далечина кај жените, на 201 mi.
Смрт и наследство
На 18 јули 1919 година, де Ларош, која била талентирана инженерка, отишла на аеродромот во Ле Кротој како дел од нејзиниот план да стане првата жена тест пилот. Копилотирала со експериментален авион (не е познато дали летала со ова); при неговото слетување, авионот се нурнал и се урнал, при што загинале и Де Ларош и копилотот.
Има статуа на де Ларош на аеродромот Париз-Ле Бурже во Франција.
Од 6 до 12 март 2010 година, за да ја прослават стогодишнината на лиценцирани жени пилоти, жените пилоти од осум земји на три континенти користеле 20 типа авиони за да воспостават нов светски рекорд: 310 девојки и жени запознаени со пилотирање од жени пилоти за една недела.
Светската недела на жените во воздухопловството се одржува секоја година во текот на неделата која вклучува 8 март, која ја одбележува годишнината од пилотската дозвола на Рејмонд де Ларош.
Наводи
<references group="" responsive="1">
Акација
Акација (лат. Acacia) е род на повеќегодишни дрвенести растенија од фамилијата на бобова или мешунки (лат. Fabaceae). Постојат околу 1.300 вида на акации, од кои некои се многу значајни во саванските екосистеми, или како нидиколни растенија за мравките.
Видови
Познати видови на мимози се:
Особености
Акации се најчесто грмушки или помали стебла кои растат на сушни и сончеви предели. Обично пораснуваат до 12 м висина, иако некои можат да достигнат и поголема висина. Многу видови имаат зелени перасти листови кои се густо збиени на гранките и создаваат впечаток на папрати. Африканскиот вид на акации се прекриени со остри боцки кои всушност се изменети гранки или листови.
Тенис
Тенис — спорт кој се игра меѓу два играчи (сингл), или помеѓу две екипи од два играчи (дубл). Целта во тенисот е да се префрли гуменото топче преку мрежата со помош на рекетот, од својата половина на половината на противникот. На некои места тенисот се нарекува уште и тревен тенис со цел да се разликува од вистинскиот тенис, кој е сличен на денешниот тенис и бил игран во викторијанска Англија. Тенисот стана олимписки спорт во 1988.
Првите почетоци
Игрите со топка датираат од антички времиња и првите знаци на вакви спортови можат да се проследат до цртежи во Египетските храмови кои датираат од 1500 г.п.н.е. Старите Египќани всушност играле игри со топка како дел од нивните верски обреди. Овие традиции и целиот концепт на игри со топка бил проширен во Европа во осмиот век од страна на Маврите, чие царство се простирало до јужна Франција. Колку и да изгледа чудно, всушност мешањето на оваа источна култура со Христијанството го содала тенисот.
Христијанските калуѓери започнале да се за верските обреди на Маврите и така тие биле првите жителие на Европа кои започнале да ја играат играта која подоцна ќе биде наречена тенис. Најпрвата верзија на спортот била наречена “Ла Сол” каде што играчите си подалвале со топката користејќи стап или пак со рацете. Оваа игра станала толку популарна низ манастирите во Европа што дневната црква размислувала дури и да ја забрани.
Оваа многу рана верзија на тенис, каде што топката често била удирана спроти манастирските ѕидови, наскоро излегла надвор од рамките на манастирите и започнала да се развива сè повеќе и повеќе за време на 12. и 13. век. Играчите откриле дека им е потешка да ја удираат топката само со користење на своите раце, па така се развила потреба за кожна ракавица. За кретко време се додала и дрвена рачка на кожната ракавица, па така настанал првиот тениски рекет. И топките биле усовршувани, преминувајќи од цврсто дрво кон многу помека конструкција составена од кожа полнета со струготини. Играта наскоро станала многу популарна особено во Франција каде била присвоена од кралското семејство.
Вистински тенис
Играта како што ја знаеме денес ја добила својата форма во Франција. За време на XVI, XVII, и XVIII век таа станала спортот на благородниците и кралското семејство, и била наречена “играта на палмата”. Во раниот период француските играчи го започнувале мечот извикувајќи “тенез” што значи “играј”. Играта наскоро станала позната како вистински тенис. По нејзиното првично популаризирање кај француското благородништво тенисот се проширил низ Европа станувајќи најпопуларен во Англија. Исто како во Франција така и во Англија тенисот станал познат како вистински спорт. Хенри VIII бил многу страствен играч и изградил терен на неговиот вистински двор во Хемптон, кој сè уште се користи од страна на ентузијасти на вистинскиот тенис. Но тенисот не бил ограничен само на Англија и Франција, туку се проширил и во Шпанија, Италија, Холандија, Швајцарија и Германија. Во XVII век, интересот за играта опаднал, а со Француската револуција и Наполеоновите војни скоро исчезнал во цела Европа.
Тревен тенис
Но тоа се сменало во XIX век кога викторијанскиот просперитет во Англија го заживел тенисот. Терени биле градени во многу познати дворови, и првите тениски клубови кои пружале установи за новите играчи. Во тој период растела популарноста на тревниот тенис. Ентузијастите долго време се обидувале да го адапритаат спортот за игра на отворено, и колку и да изгледа чудно тоа било постигнато благодарејќи на пронајдокот на вулканизираната гума. Тоа го овозможило производството на топки кои биле доволно меки да не ја оштетат тревата, а сепак имале ја цврстината и живоста на гумата.
Друг важен фактор била леснотијата на тревниот тенис. Имено се што било потребно било рамна тревна површина и така терените за тревниот тенис станале секојдневие во имотот на богатите. Вистинскиот тенис бил единствено во рамките на благороднците и кралското семејство, меѓутоа во викторијанска Англија спортот бил прифатен и од другите погорни класи. Терминот тревен тенис бил скован од Артур Балфур, британски државник. Иако не требало долго време за тревните површини да бидат заменети од различни вештачки површини, името сепак останало долго време. За кратко време тенисот започнал да го зазема местото на крокетот како летен спорт. Најголемата поддршка за тенисот дошла во 1875 година кога “англискиот крокет клуб” не успеал да привлече доволно посетители, па во 1875 го додале тенисот како странична атракција. Новата игра била толку прифатена што во 1877 името на клубот било сменато во “англиски крокет и тенис клуб”. Но растечките трошоци за кирија на нивното место од четири акриво предградието на Лондон-Вимблдон, ги натерало да соберат додатни парични средства. Така првиот турнир за тревен тенис бил организиран. Бил организиран комитет за да зацрта сет на правила, и првиот турнир започнал со 22 играчи и околу 200 гледачи. Така се родил првенството на Вимблдон.
Вимблдон
Преку следните неколку години, спортот се здобил со огромна популарност, и тоа не само во Англија туку и низ целиот свет и во 1905 година Меј Сатон од САД станал првиот меѓународен играч. Таа година турнирот привлекол 71 играч. Неколку години подоцна, во 1909 година биле присвоени виолетовата и зелената боја, кои сè уште се користат и ден денес. Растот на тенисот продолжил и турнирот од 1927 бил првиот тениски настан кој бил пренесуван преку радио. Ова му ја зголемило популарноста на тенисот повеќе, и во 1930-тите тој станал спорт од високата мода, предводен од британските ѕвезди како Фред Пери и Дон Баxм и меѓународните шампиони како Хенри Лакост. Во тоа време највообичаени униформи беа долги пантолони за мажите, а за жените долги здолништа и високи чорапи. Модните трендови се развивале побрзо од спортот, и така Бани Остин од САД ја шокира публиката кога на турнирот во 1933 излезе на теренот по кратки пантолони. 1930-тите беа времето на кога Вимблдон доживуваше бум и за првпат целиото првенство било пренесувано на радио. Сето тоа дошло до ненадеен крај во 1939 кога војната го прекина турнирот сè до 1946 година (која случајно е последната година кога некој играч носел долги пантолони на теренот). Поствоената генерација го трансформира спортот преку додавање на технички подобрувања кои го претворија спортот во софистицирано поминување на времето за средната класа. 1960-тите години беа доминирани од Австралијците Род Лејвер и Рој Емерсон и со ширењето на телевизијата тенисот беше претставен на многу поширока публика, па така тој стана меѓународен спорт во кој се вртат многу пари. Првиот телевизиски пренос во боја на Вимблдон бил во 1967 година. Во 1990те првенството стана пославен од било кога, особено поради надежите на Велика Британија за освојување на титула преку Грег Руседски и Тим Хенман. Иако е вистински меѓународен настан, Вимблдон стана британски спортски настан на годината.
Капама
Постојат варијанти со телешко, јунешко и пилешко месо.
Рецепт
Еден килограм јагнешко месо со коска (од врат или плешка) се става во тенџере, се покрива со вода и се вари додека месото не почне да паѓа од коските.
Пола килограм спанаќ се мие и се чисти од дршките. Еден врзоп млад кромид се сече на кругови заедно со дел од зелените перца. Четири чешниња лук малку се столчуваат. Лисјата од спанаќот се ставаат во керамичка тава, се додава едно филџанче ориз, сол и црн пипер по вкус, половина лажичка црвен пипер и една коцка супа (се рони). Се прелева со неколку лажици од врелата вода во која се варело месото за да завени спанаќот, па се промешува. Одозгора се распоредува месото. Во посебно тава се запржува кромидот и лукот со 8 лажици масло, па се прелева преку тавата. Се пече во загреана рерна на 180 до 190 oС со повремено промешување. Се пече околу 2 часа додека течноста скоро целосно испари, а содржината на тавата стане мека да се топи в уста. При крајот не се меша за да се фати коричка по површината. Се служи со кисело млеко.
Стентор
Стентор (старогрчки: Στέντωρ) - лик во грчката митологија, јунак од Тројанската војна. Тој се одликувал со многу силен глас и можел да надвика 50 мажи.
Желатинска габа
Желатинска габа ( Tremélla mesentérica ) е вид на печурка што припаѓа на родот Tremellaceae од  Agaricomycotina.
Опис
Плодните тела се големи, до 5-10 см или повеќе во дијаметар, конзистентност наликува на желе, на почетокот конвексни, потоа со неправилни лобуси и лиснати, сјајни. Бојата на млада возраст е светло жолта до портокалово-жолта, поретко бледо жолта или речиси бела, станува портокалова кога се суши.
Пулпата е проѕирна, мека, налик на желе, тврда кога се суши, без многу вкус и мирис.
Хифите се потопуваат во маса слична на желе. Базидија со 2-4 септи, елипсовидна до речиси сферична, четириспора. Спорите се широко елипсовидни до јајчести, 12-15,5 × 9-10 микрометри, со мазни ѕидови, хијалините, пукаат, формирајќи клетки ќерки слични на конидиите. Конидиофорите се разгранети, обично многубројни на химениумот. Конидии се речиси сферични, елипсовидни, фузиформни или цилиндрични, 3-5×1-2 микрометри, мазни, хијалини, со токи.
Екологија и распространетост
Желатинска габа е паразит на габите од родот Peniophora, кој често се појавува во близина на нивните плодни тела. Се наоѓа на мртви гранки од широколисни дрвја, од есен до пролет.
Об (река во Франција)
Об (Aube) — река во североисточна Франција, десна притока на Сена. Долга е 248 км, а сливот зафаќа површина од околу. По неа е наречен департманот Об.
Извира на висорамнината Лангр кај селото Оберив во департманот Горна Марна. Тече низ департманите Горна Марна, Златен Брег, Об и Марна, па на крај се влева во Сена кај Марсији на Сена. По своето течение, минува низ градовите Бар на Об и Арси на Об.
Течение
Об тече низ следниве населени места (наведени под нивните департмани):
Тркалачи
Тркалачи — семејство на инсекти од редот на тврдокрилците (Coleoptera). Познати се над 28.000 видови, од кои повеќето се хранат со растенија. Додека повеќето видови од потсемејството на вистинските тркалачи, која вклучуваат повеќе од 5000 видови, се хранат со лепешки. Најголем број на видови од ова семејство се присутни во тропските предели.
Во Македонија се забележани 137 видови на тркалачи.
Опис
Тркалачите се инсекти кои достигнуваат од 1,5 до 160 мм, во зависност од видот. Застапени се во најразлични бои, од црно до металик зелено-сина или бакарна. Женките прават топки од сточни лепешки, ги тралаат на соодветно место, па ги закопуваат. Тие имаат карактеристични антени во форма на палки, кои можат да се скупчат или да се испружат за да го осетат мирисот. Предните нозе на многу видови се широки и прилагодени на копање. Мажјаците од некои видови (како и некои женки) имаат рогови на главата или на штитот на вратот (pronotum), кои ги користат за борба за женките или за храна.
Митологија
Старите Египќани за тркалачот (Scarabaeus sacer) верувале дека е свет. Во староегипетската религија, кога тркалачот тркалал топка песок, тоа претставува метафора за сончевото патување низ небото. Египетските амајлии кои го претставувале светиот скарабеј била продавана низ целото Средоземје.
Света Колета
Колета Корбиска (13 јануари 1381 - 6 март 1447) - француска игуменија прогласена за светица на католичката црква. Таа го обновила женскиот францискански ред на света Клара (Кларис).
Хризип
Хризип (околу 280 п.н.е. - ) - грчки философ.
Учење
Хризип бил припадник на стоицизмот и ученик на Зенон.
Папагалка
Папагалка – вид на клешта со променлив отвор на вилиците, поставен под одреден агол во однос на држалките.
Опис
Вообичаено папагалките имаат назабени вилици поставени под агол од 45 до 60 степени во однос на држалките. Долната вилица може да се движи во одреден број позиции со лизгање во делот за таа намена во горната вилица. Предноста на папагалките во однос на стандардната клешта е што истата може да се адаптира на одреден број големини без притоа да се зголеми растојанието меѓу држалките. Оваа клешта често има долги држалки – вообичаено 24 до 30 сантиметри, со што се добива зголемување на ефектот на лост.
Употреба
Папагалките вообичаено се користат за вртење и држење навртки и завртки, држење неправилно обликувани предмети и стискање материјали.
Историја
Овој дизајн на клешта бил пронајден и популаризиран од Чампион-ДеАрмент тул компани во 1934 година со брендирано име Чанелок, а денес ги произведуваат бројни други производители.
Надворешни врски
Клешта папагалка
Расим Бајровиќ
Расим Бајровић (26 февруари 1958 во Тутин) — е Боснскохерцеговин сопственик на хотелски брендот „Европе“, доктор по економски науки и добитник на меѓународни и национални награди.
Животопис
Расим Бајровиќ е роден на 20 февруари 1959 година во Тутин, Југославија, денес Србија. Дипломирал на Економски факултет, Универзитет во Сараево, Степен туризам, 1985. А господар 's степен заработени во 2013 година на Универзитетот во Травник во темата "Зајакнување идентитети компании хотелот преку развој на квалитет и за подобрување на нејзината функционална организација - студија на случај Хотелот 'Еuропe' - Сараево" Расим Бајровиќ докторирал во 2018 година од Универзитетот Травник на тема „Конкурентност на туризмот на Босна и Херцеговина во процес на глобализација“, под менторство на проф. д-р Халид Куртовиќ.
Расим Бајровиќ живее и работи во Сараево. Тој има три деца.
Бизнис кариера
Расим Бајровиќ е босански стопанственик и сопственик на хотел. Тој поседува неколку хотели во Сараево, Општина Стари Град : „Хотел Еuропe“, „Хотел Атр“, „Хотел Астра гарни“, „Хотел А штра“ и „Хотел Холидеј“ во Општина Центар Сараево. Во својата компанија Europa dd вработува над 300 работници од различни компании.
Јохан Волфганг фон Гете
Јохан Волфганг фон Гете (Johann Wolfgang von Goethe;, Франкфурт на Мајна - , Вајмар) — германски романописец, поет, драматург, хуманист, научник, филозоф и десет години премиер на војводството Вајмар.
Гете бил една од клучните фигури на германската литература и движењето Вајмарски класицизам во доцниот XVIII и раниот XIX век; ова движење коинцидира со просветителството, Sturm und drang, сентиментализмот и романтизмот. Како автор на Фауст и Теоријата на боите, тој го инспирирал Дарвин во неговото независно откривање на премаксилата на човечката вилица и концентрацијата на идеите за еволуцијата. Влијанието на Гете се ширело низ Европа и за време на следниот век неговата работа била примарен извор на инспирација во музиката, драмата, поетиката и филозофијата.
Рани години (1749–1765)
Таткото на Гете, правникот и кралскиот советник Јохан Каспар Гете (1710–1782), живеел со неговото семејство во голема куќа во Франкфурт на Мајна, тогаш дел од Светото Римско Царство. Како богат член на буржоазијата, тој го поминал најголемиот дел од своето време собирајќи препарирани животни и слики. Гетеовата мајка, Катарина Елизабет Текстор (1731–1808), се омажила за 38-годишниот Јохан Каспар кога имала само 17 години. Сите нивни деца, освен Гете и неговата сестра Корнелија Фридерик Кристијана, кои биле родени во 1750 година, починале на рана возраст. Од татко му, Јохан Волфганг ги наследил смислата за ред и сериозноста, додека од мајка му ги презел ведрината на духот, бујната фантазија и неисцрпната дарба за раскажување. Како син на правник во слободниот град Франкфурт, на кого имотот на таткото кројач и гостилничар му овозможил да се издигне меѓу франкфуртското благородништво, младиот Гете ја запознал во студиите во Лајпциг послободната граѓанска култура, а во Стразбур го запознал Јохан Готфрид Хердер.
Јохан Каспар и приватните учители му држеле предавања на Гете за сите општи предмети, посебно јазиците (латински, грчки, француски, англиски и хебрејски). Гете, исто така, земал часови по танцување, јавање и мечување. Тој имал силна одбивност кон црквата и ја окарактеризирал нејзината историја како „редица на грешки и насилство“. Негова голема страст било цртањето; музиката, пак, не му била страст. Гете набрзо станал заинтересиран за литературата; Фридрих Готлиб Клопшток и Хомер биле меѓу неговите најрани омилени писатели. Тој имал голема посветеност кон театарот, исто така, при што бил многу фасциниран од сцените со кукли кои се одржувале во театарот Вилхелм Мајстер. Неговата желба за сестрано образование особено била поттикната од средбите и разговорите со францускиот офицер Франсоа Теас, кој престојувал во нивната куќа за време на седумгодишната војна. Според сведочењето на самиот Гете, голем дел од неговото образование било под влијание на Французите. Додека студирал право во Лајпциг, Гете редовно го посетувал театарот и галериите, така што и самиот започнал да се занимава со бакрорез.