cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 423
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 11 м 22,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 29° 14' 4". Положбениот агол на објектот е во износ од 114°.
Други поделби
Проучување на NGC 423 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 4266. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 352; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6427. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 23.
Еишеквил
бил стар мајански град, денес археолошко наоѓалиште во Мексико.
Баја
Баја (Baja) — град во округот Бач-Кишкун, јужна Унгарија. Ова е втор по големина град во округот, по окружното седиште во Кечкемет, и е дом на околу 37.000 луѓе. Баја е седиште во општината Баја.
Околината на Баја била постојано населувана од крајот на железното време, но постојат докази за човечко присуство од праисториските времиња. Самата населба најверојатно била основана во 14 век. Откако Отоманското Царство ја освоила Унгарија, Баја станала повеќе од другите околни населби, и во 1696 година на Баја ѝ биле доделени градските права.
Денес, Баја игра важна улога во животот на Северна Бачка како локален трговски центар и давател на јавни услуги, како што се образованието и здравството. Има неколку патишта и железничко поврзување со други делови на земјата, а исто така нуди и локален јавен превоз за своите жители. Да се биде близу до Дунав и шумата на Геменц, како и да има свои културни знаменитости, го прави кандидат за туризам, но ова сè уште не е добро воспоставено.
Потекло на поимот
Јужните Словени, Буњивци и Србите кои живеат во градот, го нарекуваат Баја со исто име како и Унгарците, но со малку поинаков изговор.
Демографија
Градот има 37.707 жители од 1 јануари 2009 година. Во пописот од 2001 година, малку поголемо население од 38.360 пријавило етничка припадност:
Од 1 јануари 2009 година има 15.969 куќи.
Локација
Баја се наоѓа околу 150 км јужно од Будимпешта и 108 км југозападно од Кечкемет, на преминот на патот 55 и патот 51, на реката Дунав.
Баја е во центар на два големи региони: Големата унгарска рамнина и Прекудунавска Унгарија. Реката Дунав ги одделува двата региони. Западно од градот, се шири Геменшпаст. Гемцен е дел од Националниот парк Дунав-Драва. Таму може да се стигне од Баја преку тесната железничка пруга.
Баја се наоѓа на левиот брег на реката, на Големата унгарска рамнина. Сепак, Баја е послична на градовите од Прекудунавска Унгарија. На исток се одгледуваат обработливи култури како пченка, пчениц а и јачмен.
Клима
Баја се наоѓа меѓу континенталниот и средоземниот регион на Унгарија. Летата се топли (температурата понекогаш се движи до 35-36 °C) и суви, додека зимата е студена и снежна.
Стопанство
Градот игра важна улога во водниот транспорт на Унгарија, со меѓународно пристаниште. Во Баја се наоѓаат две корпорации: Аксиал и Делхус. Аксиал продава земјоделски машини низ цела источна Европа, додека Делхус произведува месни производи. Гемец Форест и Гаме Лтд. управува со блискиот природен резерват. Постојат бројни трговски структури во градот, кои се важни за луѓето што живеат во и околу Баја. Пред неколку години, отворен е супермаркетот ТЕСКО.
Збратимени градови
Баја е збратимен со:
Дополнителни врски
(унгарски) Главна страница на Ady Endre Library (унгарски) Опсерваторија Дома Баја спортски вести
Егмонт (Бетовен)
Бетовен го напишал помеѓу октомври 1809 и јуни 1810 година, а премиерата била прикажана на 15 јуни 1810 година.
Темата на музичката и драмската нарација е животот и херојството на благородникот Ламорал од 16 век, грофот Егмонт од Ниските Земји. Направен е за време на Наполеоновите војни кога Првата Француска Империја ја проширила својата доминација над огромните делови на Европа. Бетовен славно го изразил својот голем бес поради одлуката на Наполеон Бонапарт да се круниса за император во 1804 година, бесно изгребајќи го своето име во посветата на Симфонијата Ероика. Во музиката за Егмонт, Бетовен ја изразил својата политичка загриженост преку воздигнување на јуначката жртва на еден човек осуден на смрт поради храбра положба против угнетувањето. Увертирата стана неслужбена химна на унгарската револуција во 1956 година.
Увертирата е моќна и изразита, едно од последните дела од средниот период на Бетовен. Станала позната композиција како Кориоланската увертира и е во стил сличен на Петтата симфонија, која тој ја завршил две години претходно.
Преглед на делови
Случајната музика ги содржи следните делови, меѓу кои се особено познати увертирата, Lieder Die Trommel gerühret, Freudvoll und leidvoll и Klärchens Tod:
Културни влијанија
Унгарскиот филм Увертира на Јанош Вадаш, кој ја освоил Златната палма за краток филм на Канскиот филмски фестивал во 1965 година, ја искористил целосната увертира на Егмонт како филмска музика за серијал слики со птица несилка и бил опишан како „меѓу најгенијалните парови на музиката и имиџот во историјата на фестивалот“.
Ѓорѓи Динков
Ѓорѓи Костадинов Динков - Динката ( во —  во ) ― македонски културно-национален деец, учител, учебникар, поет, публицист и општественик.
Животопис
Основното училиште го завршил во Солун, а потоа две години учел две години во Богословското училиште на Халки, Атина и во Смоленската гимназија во Русија (1859-1860). Во Русија се запознал со идеите на Висарион Белински, Николај Доброљубов и Николај Чернишевски. Рано се поврзал со Димитар Миладинов и Стефан Верковиќ и патува низ Македонија, собирајќи географско-етнографски и фолклорни материјали. Настојувал чичко му Киријак Држилович, да отвори ѝ словенска печатница во Солун, а пак татко му Константин Држилович, интервенирал во Зографскиот манастир да се отвори печатница, во која би се печателе делата на неговиот син.
Објавувал статии за јазикот, географијата и историјата на Македонија во Цариградскиот весник „Македония“ (1867–1868), Учителствувал во Прилеп, Битола и костурското село Загоричани (1869-1871).  Во Загоричани негов ученик бил Димитар Благоев, подоцна основач на Бугарската комунистичка партија.  Поради воведување на народниот јазик, со употребата на своите учебници и поради неговата будителска дејност во целиот реон, бил претепан од гркоманите и одново затворен во Костур (според едни извори тоа било во 1869, а според други во 1871 ). Се вратил во Солун, каде повторно бил наклеветен, по што побегнал во Атина каде почнал да соработува со весникот „Еон“. Истормозен и болен, починал во Атина во 1876 година''. ''
Како и Партенија Зографски, така и Динката се залагал за создавање заеднички македонско-бугарски јазик, но со основа на македонскиот говор. Останала непубликувана неговата поезија, како ѝ учебниците „Граматика на македонскиот бугарски јазик“, „Наречие Солунскаго округа“, „Подробна географија на Македонија“ и други, како и монографски описи на градови („Историја на града Негош“) и публицистички прилози ''(„Познај себеси“). ''
Катин двор
Катин двор — остатоци од голем земјоделски имот од викиншкото доба во во Варнем, Вестра Геталанд. Урнатините вклучуваат крипта датирана од крајот на 10 век од нашата ера, според што може да е најстарата христијанска црква во Шведска.
Историја
Гробиштата кои се простираат на 4000м², создадени во исто време кога била изградена дрвената црква, содржат илјадници гробови. Семејствата на земјопоседници биле сместени најблиску до црквата, додека слугите биле закопани на периферијата. Мажите биле погребани јужно од црквата, жените на север. Богатите биле закопувани во варовнички или дрвени ковчези, сиромашните ги ставале директно во земја. Телата биле погребани со стапалата кон исток, според христијанската традиција.
Ископувањата на ридот во близина на манастирот Варнем започнале во 2005 година и продолжиле 12 години. Артефактите пронајдени за време на ископувањата се изложени во Музејот на Вестерјетланд во Скара. Јасно е дека имотот некогаш бил многу моќен и меѓународно добро поврзан, бидејќи се пронајдени антички римски и англиски монети, како и скелети од грејхаунд, статусен симбол во Стариот Рим, но многу невообичаен на северните географски широчини.
Гробот на Ката, запечатен со украсен камен со крст, е откриен северно од црквата. Во непосредна близина, пронајден е друг гроб во кој има маж. Се смета дека ова бил сопругот на Ката, Кетил, кој го направил каменот за неговата сопруга. Натписот гласи: „Катил го направи овој камен за неговата сопруга Ката, сестрата на Торгил“.
Последниот приватен сопственик на имотот Варнем била господарката Сигрид, роднина со тогашната кралица Кристина Бјорнсдотер од фамилијата Стенкил. Господарката Сигрид ѝ го подарила имотот на црквата, со цел да се основа цистерциски манастир во просториите. Камената црква била вклучена како подарок за монасите, но бидејќи тие изградиле своја, многу поголема црква, наместо тоа се користела за други цели, како што се складирање и занаети. Веројатно била урната некое време во средниот век, а камените ѕидови биле однесени и користени на друго место.
Над криптата е подигната голема сала, со стаклен под што им овозможува на посетителите да ја видат криптата и гробот на Ката. Официјално отворена на 7 мај 2017 година, салата ја содржи и изложбата Христијански Викинзи во Варнем, како и макети на дрвените и камените цркви. И покрај недостатокот на ѕидови, надградбата ги штити урнатините од оштетување од сонцето и дождот. Наоѓалиштето било номинирано за наградата Светска зграда на годината на Светскиот фестивал за архитектура за 2018 година.
IC 309
IC 309 — галаксија во соѕвездието Паун, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 309 се споменува и како ESO 103-13, AM 1815-644, IRAS 18153-6445.
Откривање
Објектот е откриен на 19 јули 1901 година од страна на Делајл Стјуарт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 309 е од видот Sbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,4 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,2 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. IC 309 има привидни димензии од 2,4' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 18 ч 20 м 18 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -64° 43' 58". Положбениот агол на објектот е во износ од 77°.
Други поделби
Проучување на IC 309 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 61750.
Користена литература
Reference Catalogue of Bright Galaxies. Austin, Texas, University of Texas Press, 1976.(118,206) (Catalog)
Список на тврдини во Македонија
Ова е список на некои од тврдините во Македонија.
Жепче
Жепче — град и општина во централниот дел на Босна и Херцеговина, како дел од Зеничко-добојскиот кантон. Според податоците од пописот во 2013 година, Жепче има 5.804 жители.
Моберлинген куп
Моберлинген куп е годишен женски ракометен турнир организиран од Норвешката ракометна федерација. Норвешка плус три поканети државни репрезентации се натпреваруваат за титулата, играјќи секој против секого по еднаш во формат на таканаречен Бергеров систем.
Турнирот обично се одржува во ноември, пред Европското или Светското првенство. Првпат бил организиран во 2001 година, кога Норвешката ракометна федерација постигнала договор со мебелната компанија Моблеринген.
Габриел Гарсија Маркес
Габриел Хозе Гарсија Маркес (шпански: Gabriel García Márquez; 6 март 1928 - 17 април 2014) — колумбиски писател, новинар и политички активист, добитник на Нобеловата награда за литература. Според голем број литературни критичари, заедно со Хорхе Луис Борхес и Хулио Кортазар, Маркес е еден од најголемите латино-американски писатели на XX век.
Животопис
Маркес е роден во малото место Аракатака, во северна Колумбија, а студирал на универзитетите во Баранкилја, Богота и Картахина. На почетокот, работел како новинар во Богота. Во 1971 година бил прогласен за почесен доктор на науки на Универзитетот Колумбија. Покрај во родната земја, Маркес живеел во Барселона, а по десет години се преселил во Мексико при што најголемиот дел од времето го поминал во Град Мексико.
Политички погледи
Маркес бил познат по своите левоориентирани погледи. Тој му бил личен пријател на кубанскиот претседател Фидел Кастро и во повеќе наврати искажувал симпатии кон одредени латино-американски револуционерни групи, особено во текот на 1960-тите и 1970-тите. Исто така, тој бил критички настроен кон владата на Колумбија, иако нема докази дека отворено ги поддржувал герилските групи ФАРК и ЕЛН.
Творештво
Маркес ја започнал својата книжевна кариера на возраст од 19-20 години, кога во весникот „Еспектадор“, во Богота, ги објавил своите први раскази: „Трето помирување со судбината“ (1947), „Ева е во својата мачка“ (1947), „Тубал-Каин кова една ѕвезда“ (1948), „Второто ребро на смртта“ (1948) и други, подоцна објавени во збирката „Очите на синото куче“. Подоцна, тој изјавил дека за него овие раскази претставувале еден вид барање на стварноста среде нестварноста. Според книжевните критичари, во неговите први раскази се чувствува влијанието на Франц Кафка, Вирџинија Вулф, надреализмот итн. Во 1955 година, Маркес ја објавил својата прва позначајна книга „Приказната на бродоломецот“, која била критикувана од страна на владата на генералот Густаво Рохас Пинаља. Во 1967 година, Маркес го објавил романот „Сто години самотија“, со кој набрзо постигнал светска слава и кој претставува негово најзначајно дело. Во 1982 година ја добил Нобеловата награда за литература. Во 2002 година го објавил своето автобиографско дело „Да се живее за да се раскаже“, а во 2004 година се појавило неговото последно дело „Сеќавање на моите тажни курви“.
Маркес е добитник на наградата „Ромуло Гаљегос“.
Осврт кон творештвото на Маркес
Во почетната фаза од творештвото, т.е. во раните раскази на Маркес е застапен целиот репертоар на клиничката патологија, со неизбежната преокупација со смртта, умирањето, гробовите, испиените очи, со често натрупување на бројни недоволно сварени придавки и споредби, но сепак, со забележителна доза на духовитост. Исто така, во нив, Маркес со голема посветеност ги испитува сите расположливи средства, вклучувајќи ја и интерпункцијата.
Бујната раскажувачка техника на Маркес го доживеала своето крешендо во романот „Есента на патријархот“, а веќе следното дело, „Хроника на една најавена смрт“ претставува пресврт во стилот и зачекорување кон нов, но сепак својствен пат. Во ова дело, авторот се враќа кон економичноста, вредностите и возбудливото, едноставно раскажување карактеристично за неговите постари раскази, како што се: „Еден ден“, „Дремка во вторник“, „Вештачки рози“, итн. Сепак, Маркес и понатаму ги задржува своите омилени мотиви: тешкотијата да се закопа мртовецот, инсистирањето на телесното, ироничните хиперболи, некои знаци во природата итн. Исто така, за „Хрониката на една најавена смрт“ е карактеристично тоа што Маркес творечки го преобликува влијанието на некогашниот Маркес и се ослободува од влијанијата на Фокнер и Ками, кои ја нарушуваат целовитоста и хармонијата на неговите рани дела („Отпадници“ и „Кобен час“).
Сепак, според некои критичари, Маркес уште за време на животот уживал поголема слава отколку што заслужува неговото дело. Во поговорот кон романот „Есента на патријархот“, Милан Комнениќ пишува дека, наспроти големата слава, сепак постојат подобри јужноамерикански писатели од Маркес, а неговото творештво заостанува зад прозната резбарија на Борхес. Според него, тоа делумно произлегува оттаму што, дури и кога повремено го достигнува врвот на артизмот, Маркесовиот дух е обележен со „народското“, популистичко сфаќање на книжевноста како раскажување. Поаѓајќи од урнекот на бајките, Маркес запловува во авантурата на раскажувањето како судбина, со што тоа добива онтолошки карактер. На тој начин, за разлика од останатите јужноамерикански писатели кои ја претставуваат елитата, Маркес е близок до народот.
Ек Балам
бил стар мајански град, денес археолошко наоѓалиште во Мексико.
Изапа
бил стар мајански град, денес археолошко наоѓалиште во Мексико.
Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 94 (Битола)
'''Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 94 — архитектонско обележје во градот Битола, заведена како културно наследство на Македонија во Списокот на заштитени добра''' на Министерството за култура под реден број 37 во Битола.
Бучерца
Бучерца (словенечки: Bučerca) — населба во Општина Кршко во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Штаерска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
Список на државни водачи во 437 година
Ова е список на државни водачи во 37 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Список на латински изрази
Оваа страница ги список на непосредните македонски преводи на секојдневни латински изрази, како veni vidi vici и et cetera. Некои од изразите се всушност преводи на старогрчки изрази, поради тоа што старогрчката реторика и литература ги достигнала своите врвни векови пред стариот РИм.
Треба да се има на ум дека латинската буква i може да се користи било како самогласка или согласка. Кога се користи како согласка, често се заменува со буквата j според средновековна согласност, особено во судската терминологија — така изразикако de iure често се пишуваат de jure. На овој список, почестите облици на изразите ќе бидат оние под кои ќе бидат наведени: така, de jure се користи наместо de iure, и alea iacta est наместо alea jacta est.
Овој список е поделена и на три страници по азбучен ред:
NGC 4247
NGC 4247 — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4247 се споменува и како MCG 1-31-42, CGCG 41-71, VCC 265, NPM1G +07.0288, IRAS 12153+0733.
Откривање
Објектот е откриен на 25 февруари 1868 година од страна на Џорџ Сирл, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 15 см.
Други поделби
Проучување на NGC 4247 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 39480. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 193; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 287. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1611.
NGC 424
NGC 424 — спирална галаксија во соѕвездието Вајар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 424 се споменува и како ESO 296-4, MCG -6-3-26, AM 0109-382.
Откривање
Објектот е откриен на 30 ноември 1837 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 424 е од видот SB0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,9 m, оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 424 има привидни димензии од 2,3' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 11 м 27,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 38° 5' 1". Положбениот агол на објектот е во износ од 60°.
Други поделби
Проучување на NGC 424 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 4274. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 352; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7534.
Седа (Литванија)
Седа - град во подрачната општина Мажејкјај, Литванија. Тој е 24 км југозападно од Мажејкјај, на реката Вардува. Во градот има две цркви.
Историја
Според Казимјерас Буга, името на Седа има хидронимско потекло и потекнува од името на блиското езеро Седа познато и како Седула. Седа за првпат се споменува во пишаните извори во 13 век. Од 15 век Седа била позната како зафатена трговска населба со Ливонија. Паланката (гратче) Седа била основана во 1500 година и во 1508 година била основана парохијата. Во средината на 17 век, Седа претрпел големи загуби за време на Втората северна војна, но се опоравил во 18 век. Во 1770 година, управникот (цивун) Вацловас Бартошкевичиус и неговата сопруга Елжбјета Јушкајтетхе спонзорирале изградба на Католичката црква „Успение на Богородица“. Градот припаѓал на семејството Сапјеха, но нивниот имот бил конфискуван од властите на Руската Империја за учество во Востанието од 1831 година. Жителите на паланката исто така биле активни во Востанието од 1863 година и шверцот на книги за време на литванската забрана за печатење. Поетот и епископ Антанас Баранаускас работел во градот во 1855 година. Централниот градски плоштад бил именуван во негова чест и споменикот бил подигнат во 2000 година. Во 1886 година изгорел западниот дел на градот. За време на Втората светска војна, од јуни до јули 1941 година, од 10 до 150 Евреи од селото биле убиени во масовни погубувања извршени од месните литвански Ајнсацгрупен. На местото на масакрот била подигната стела. На 6 и 7 октомври 1944 година се водела битка помеѓу Литванскиот одбранбен домашен одред (Tevynės apsaugos rinktinė) и советската Црвена армија. Сеќавајќи се на 50-годишнината од битката, на паднатите војници им бил подигнат споменик на плоштадот во близина на црквата „Успение на Богородица“. Во 1950 година на Седа и биле дадени градски права. На 16 јули 2004 година, грбот на градот Седа бил одобрен со претседателскиот указ. Седа припаѓала на воената област Жемајчјај на литванските партизани.
Религија
Седа, како и скоро цела Литванија, е католичко место. Во Седа има две дрвени цркви. Една од нив е црквата „Успение на Богородица“ која за прв пат била изградена во 1508 година. Барокната црква има неколку предмети вклучени во списокот на наследства во Литванија - две ѕвона, четири украсени крстови, четиринаесет крстни патишта, пет олтари, двострани слики „Христос помеѓу инструментите за мачење“ и „Пиета“, уште три слики. Втората црква е црквата „Св. Јован Непомучки“, осветена во 1793 година. Пред холокаустот, во градот имало и еврејска синагога, за првпат спомената во 1657 година. Дрвената зграда ја преживеала Втората светска војна и била пренаменета како живеалишта и спортска сала пред да се сруши во 2005 година.
Образование
Седа има средно училиште (гимназија), кое брои приближно 500 ученици и 40 наставници. Учениците на гимназијата имаат два вида униформа. Една за празници и специјални пригоди, која се состои од бела блуза, црна јакна со амблем на нивното училиште и плетено здолниште. Во редовните денови, студентите носат бела кошула и црна јакна со амблемот.
Марко Симеунович
Клупска кариера
Фудбалската кариера ја започнал во својот матичен клуб НК Марибор. Како млад се преселил во Црвена звезда Белград, каде што не добил можност. Откако бил замена против Баерн Минхен во полуфиналниот реванш од Европскиот куп 1990–91, се преселил во НК Олимпија. Освои четири последователни првенства на Словенија и два купа на Словенија во Љубљана. Во сезоната 1996-1997 тој освоил двојна (шампионат и куп) со НК Марибор. По краткиот период во Шекерспор тој освоил три последователни шампионати на Словенија со Марибор. Подоцна играше за Олимпијакос Никозија, АЕЛ Лимасол и Интерблок.
Симеуновиќ го држи рекордот за најскап 38-годишен играч на сите времиња.
Меѓународна кариера
Симеуновиќ одиграл 57 натпревари за Словенија и бил учесник на Евро 2000 и Светско првенство 2002 година. Тој го направил своето меѓународно деби на 3 јуни 1992 година во првиот официјален меѓународен натпревар на Словенија, меѓународен пријателски натпревар 1–1 со Естонија во Талин.
Лично
Тој е син на поранешниот играч и тренер на НК Марибор, Воислав Симеуновиќ.
Хаина
бил стар мајански град, денес археолошко наоѓалиште во Мексико.
Економија на Виетнам
Економијата на Виетнам е социјалистички ориентирана пазарна економија, и е 36-та по големина во светот, мерена според номиналниот бруто домашен производ (БДП) и 23-тата - најголема во светот, мерена со паритетот на куповната моќ (ПКМ). Виетнам е член на Азиско-тихоокеанската економска соработка, Здружението на нации од Југоисточна Азија и Светската трговска организација.
Од средината на 80-тите години на минатиот век, низ периодот на реформите познати како Дој Мој, Виетнам направил промена од високо централизирана планска економија во мешана економија што користи и директивно и индикативно планирање преку петгодишни планови со поддршка од отворена пазарна економија. Во тој период, економијата доживела брз раст. Во 21 век, Виетнам е во период на интеграција во глобалната економија. Скоро сите виетнамски претпријатија се мали и средни претпријатија (МСП). Виетнам станал водечки извозник на земјоделството и служи како привлечно одредиште за странски инвестиции во Југоисточна Азија. Во тековниот период, економијата на Виетнам во голема мера се потпира на странски директни инвестиции за привлекување капитал од странство за поддршка на нејзината постојана економска строгост. Странските инвестиции се насочени кон градење луксузни хотели и одморалишта кои ја зголемуваат поддршката на врвната туристичка индустрија.
И покрај реформите, виетнамската економија останува на многу начини под влијание на социјализмот; во економијата доминира државата, со тоа што државата ги поседува најголемите деловни активности, контролите на цените остануваат во сила за многу основни добра и прехранбени производи, и има над 25.000 задруги во сопственост на работниците во Виетнам, со земјоделска индустрија особено доминирана од кооперативниот сектор, на охрабрување на државата.
Според прогнозата на „PricewaterhouseCoopers“ во февруари 2017 година, Виетнам може да биде најбрзо растечки од светските економии, со потенцијална годишна стапка на раст на БДП од околу 5,1%, што би ја направило неговата економија 20-та по големина во светот до 2050 година. И покрај економските достигнувања по Дој Мој, постојат проблеми што предизвикуваат многу аналитичари и истражувачи да останат загрижени за економското забавување во земјата во последните неколку години. <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">]
До 1858 година
Цивилизацијата во Виетнам се градела врз земјоделството. Феудалните династии секогаш го сметале земјоделството како главна економска основа, а нивните економски размислувања биле наведени на физиократија. Сопственоста на земјиштето било регулирано, и такви големи работи како насипи биле изградени во делтата на Црвена река за да се олесни одгледувањето на влажен ориз. Во мирни времиња, војниците биле испраќани дома да извршуваат земјоделски работи. Понатаму, судот забранил колење бивол и говеда и одржал многу церемонии поврзани со земјоделството. Занаетчиството и уметноста биле ценети, но трговијата била амортизирана, а стопанствениците викани со погрден поим con buôn. Танг Лонг (Ханој) бил главниот центар за производство на ракотворби во земјата. Кинезите забележале дека Виетнамците се занимаваат со бизнис исто како и династијата Сонг. Од 9-ти до 13 век, Виетнамците тргувале со керамика и свила со регионални сили како Кина, Шампа, Западна Ксија, Јава. Понатаму, доказите за аерхеологија сугерираат дека муслиманските трговци живееле во Ханој околу 9-ти до 10 век, врз основа на зелената муслиманска керамика датирани од 900-тите години.
Сепак, од 16 век, конфуцијанството го губел своето влијание врз виетнамското општество и започнала да се развива монетарна економија пред капитализмот. За време на периодот на династиите Ли и Мак, државата го охрабрувала полуиндустрискиот бизнис и трговците со море, бидејќи виетнамската економија главно зависела од нив во следните 250 години. Градовите како Донг Кинх, Хаи Ан, „... растеа брзо преку брза урбанизација а странските земји со нивните различни култури и нивните инвазиски амбиции подоцна се сметаа како закана“. Во текот на 17 век, економијата на Виетнам го достигнал својот врв бидејќи Виетнам бил трета по големина економија во Источна Азија и Југоисточна Азија. Кон крајот на 18 век, економијата претрпела депресија поради низа болести при катастрофи, а бунтот на селаните Теј Сон подоцна ја уништил земјата. Во 1806 година, цсрот Гија Лонг од новата династија Нгујан ја наметнал политиката за забрана на морето, им забранил влез на сите виетнамски прекуморски бизнис и западни трговци во Виетнам. Оваа политика на затворање довела до опаѓање на стагнацијата во виетнамската економија во раниот дел на XIX век и придонесе Виетнам да стане француска колонија. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2014)">потребно е цитирање  ]
1858–1975 година
До француската колонизација во средината на 19 век, економијата на Виетнам била претежно аграрна, заснована на егзистенција и ориентирана кон селото. Француските колонизатори намерно ги развиле регионите поинаку, бидејќи на Французите им биле потребни суровини и пазар за француска произведена стока, означувајќи го Југот за земјоделско производство, бидејќи тој бил посоодветен за земјоделството, а Северот за производство, бидејќи бил природно богат со минерали ресурси. Иако планот ги преувеличува регионалните поделби, развојот на извозот - јаглен од северот и ориз од југот - и увоз на француски произведени стоки довеле до стимулирање на домашната трговија.
Раздвојувањето ја нарушило основната виетнамска економија преку прекумерно нагласување на регионалните економски разлики. На југ, додека наводнуваниот ориз останал главна егзистенцијална култура, Французите вовеле земјоделски плантажи со производи како чај, памук и тутун. Колонијалната влада развила и некои индустрии за вадење, како што се ископување јаглен, железо и обоени метали. Во Ханој започнала бродоградба. Биле изградени пруги, патишта, електрани и хидраулични работи. На југ, развојот на земјоделството се концентрирал на одгледување ориз и, на национално ниво, оризот и гумата биле главните производи за извоз. Домашната и надворешната трговија биле центрирани околу областа Сајгон-Чолон. Индустријата на југ се состоела претежно од погони за преработка на храна и фабрики за производство на стоки за широка потрошувачка. <sup class="noprint Inline-Template noprint noexcerpt Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to better sources. (September 2020)">подобро извор потребни  ] Кога Северот и Југот биле политички поделени во 1954 година, тие исто така прифатиле различни економски идеологии: комунизам на север и капитализам на југ. Уништувањето предизвикано од Втората војна во Индокина од 1954 до 1975 година сериозно ја нарушило економијата. Ситуацијата дополнително се влошила кога биле изброени околу 1,5 милиони смртни случаи на војската и цивилите во земјата и последователниот егзодус на 1 милион бегалци, вклучувајќи десетици илјади професионалци, интелектуалци, техничари и квалификувани работници.
1976–1997 година
По обединувањето во 1975 година, економијата на Виетнам била зафатена од огромни тешкотии во производството, нерамнотежа во понудата и побарувачката, неефикасност во дистрибуцијата и циркулацијата, зголемени стапки на инфлација и зголемени проблеми со долгот. Виетнам е една од ретките земји во современата историја што доживела нагло економско влошување во повоениот период на реконструкција. Нејзината мирновременска економија била една од најсиромашните во светот и покажала негативен до многу бавен раст на вкупното национално производство, како и на земјоделското и индустриското производство. Бруто домашниот производ на Виетнам (БДП) во 1984 година бил проценет на 18,1 милијарди американски долари со приход по глава на жител проценет на 200 до 300 американски долари годишно. Вклучени биле и причините за овој просечен економски учинок: тешки климатски услови што ги мачле земјоделските посеви, бирократското лошо управување, елиминирање на приватната сопственост, истребување на претприемачки класи на Југот и воена окупација на Камбоџа (што резултирало со прекинување на многу потребната меѓународна помош за реконструкција). <sup class="noprint Inline-Template noprint noexcerpt Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to better sources. (September 2020)">подобро извор потребни  ] Од доцните 1970-ти до раните 1990-ти, Виетнам бил член на Комекон, и затоа бил во голема мера зависен од трговијата со Советскиот Сојуз и неговите сојузници. По распаѓањето на „Комекон“ и загубата на традиционалните трговски партнери, Виетнам бил принуден да ја либерализира трговијата, да го девалвира својот курс за да го зголеми извозот и да започне политика за економски развој. Помеѓу 1975 и 1994 година, САД вовеле трговско ембарго на Виетнам, забранувајќи каква било трговија во период од 19 години.
Во 1986 година, Виетнам започнал кампања за политичко и економско обновување ( ới Mới ) која вовела реформи за да го олесни преминот од централизирана економија во „ социјалистички ориентирана пазарна економија “. Đổi Mới го комбинирала владиното планирање со стимулации на слободен пазар и планот охрабрил воспоставување приватни бизниси и странски инвестиции, вклучително и претпријатија во странска сопственост. Понатаму, владата на Виетнам ја истакнала неопходноста од намалување на стапката на наталитет при развој на економските и социјалните права на населението со спроведување на политика што го ограничува бројот на деца по домаќинство на две, наречена политика на две деца До крајот на 90-тите години, успехот на деловните и земјоделските реформи започнати со Đổi Mới станал очигледен. Биле создадени повеќе од 30.000 приватни бизниси, економијата растела со годишна стапка од над 7%, а сиромаштијата бргу била скоро преполовена.
Развој од 1997 година
Економската политика на Виетнам по Азиската финансиска криза во 1997 година била претпазлива, истакнувајќи ја макроекономската стабилност отколку растот. Додека земјата се насочувала кон повеќеориентирана економијата на пазарот, виетнамската влада сè уште продолжила да ги држи тешките контроли врз главните државни сектори, како што се банкарскиот систем, државните претпријатија и надворешната трговија. Растот на БДП паднал на 6% во 1998 година и на 5% во 1999 година. Економијата забележувала постојан раст на реалниот БДП од најмалку 5% од 2000 година. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2020)">потребно е цитирање  ] Потпишувањето на билатералниот трговски договор (БТА) меѓу САД и Виетнам на 13 јули 2000 година претставува значајна пресвртница во односите помеѓу двете земји. БТА предвидувал статус на „нормални трговски односи“ (НТР) на виетнамската стока на американскиот пазар. Се очекувало дека пристапот на пазарот во САД ќе овозможи Виетнам да ја забрза својата трансформација во производство, и да се преориентира кон извозна економија. Понатаму, тоа би привлекло странски инвестиции, не само од САД, туку и од Европа, Азија и други региони. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2020)">потребно е цитирање  ] Во 2001 година, владејачката Комунистичка партија на Виетнам одобрила 10-годишен економски план кој ја зајакна улогата на приватниот сектор, истовремено потврдувајќи го приматот на државата. Растот тогаш се искачил на 6% до 7% помеѓу 2000 и 2002 година, среде глобалната рецесија, што ја направило втора најбрзо растечка економија во светот. Во исто време, инвестициите се зголемиле тројно, а домашните заштеди се зголемиле за пет пати. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2020)">потребно е цитирање  ] Во 2003 година, приватниот сектор учествувал со повеќе од една четвртина од целото индустриско производство. Сепак, меѓу 2003 и 2005 година, Виетнам драматично паднал на рангирањето на извештајот за глобална конкурентност на Светскиот економски форум, најмногу заради негативните сфаќања за делотворноста на владините институции. Официјалната корупција е ендемска, а Виетнам заостанува во сопственичките права, ефикасното регулирање на пазарите и реформите на пазарот на трудот и финансиите.
Виетнам имал просечен раст на БДП од 7,1% годишно од 2000 до 2004 година. Растот на БДП бил 8,4% во 2005 година, втор по големина во Азија, заостанувајќи само по Кина. Владата проценила дека БДП пораснал во 2006 година за 8,17%. Според министерот за планирање и инвестиции, владата имала за цел раст на БДП од околу 8,5% во 2007 година.
На 7 ноември 2006 година, Генералниот совет при Светската трговска организација ( СТО ) го одобрил пристапниот пакет на Виетнам. На 11 јануари 2007 година, Виетнам официјално станал 149-та членка на СТО, по 11 години подготовка, вклучително и осум години преговори. Пристапот на земјата до СТО имал за цел да обезбеди важен поттик за економијата, бидејќи обезбедил да продолжат реформите за либерализација и да се создадат опции за проширување на трговијата. Сепак, пристапувањето кон СТО донело сериозни предизвици, барајќи од економијата да се отвори кон зголемување на странската конкуренција. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2020)">потребно е цитирање  ] Економијата на Виетнам продолжува да се шири со годишна стапка поголема од 7%, една од најбрзо растечките во светот, но таа растела од екстремно ниска основа, бидејќи претрпела осакатувачки ефект од Виетнамската војна од 1950-тите до 1970-тите, како и мерките за штедење воведени по нејзините последици. Во 2012 година, комунистичката партија била принудена да се извини за лошото управување со економијата откако банкротирале голем број на претпријатија и се зголемила инфлацијата. Главната опасност е во врска со лошиот долг во банките во вкупна вредност од 15% и предвидуваниот раст е 5,2% за 2012 година, но ова се должи и на светската економска криза. Владата започнала планови за реформа на економијата, како што се укинување на границата на странската сопственост од 49% и делумно приватизација на државните компании во земјата, кои се одговорни за неодамнешниот економски пад. До крајот на 2013 година, владата се очекувало да приватизира 25-50% од претпријатијата, само одржувајќи ја контролата врз јавните служби и војската. Неодамнешните реформи создале голем бум на виетнамската берза бидејќи се вратила довербата во виетнамската економија.
Тековните економски превирања во Виетнам покренале прашање за нов период на промена на политичката економија. Сиромаштијата останува да биде главната грижа на националниот индекс на успешност заклучно со 2018 година. Индексот на ефикасност на покраинското управување и јавната администрација (ПАПИ) открил дека 28% од анкетираните испитаници ја навеле сиромаштијата како главен проблем. Повеќето испитаници се согласиле со изјавата дека намалувањето на правото е императив за да се осигура дека Виетнам станува напредна, развиена земја. Процентот на најсиромашни виетнамски испитаници кои веруваат дека нивната економска состојба ќе се влоши, се зголемил од 13% во 2016 година на 26% во 2017 година. Процентот на испитаници со здравствено осигурување се зголемил од 74% во 2016 година на 81% во 2017 година, со најсилни придобивки во руралните групи на население.
Во 2017 година, Транспаренси Интернешнл, непрофитна организација која го следи графтот го рангирала Виетнам на 113 место од 176 земји и региони за перцепција на корупција. Неколку случаи пронајдени во 2016 и 2017 година довеле до сузбивање на корупцијата што гонела многу банкари, деловни лица и владини претставници под обвинение за корупција. Било откриено дека митото кај јавните обласни болнички услуги се намалило од 17% во 2016 година на 9% во 2017 година. Извештаите за заплена на земјиштето се намалиле од просечно околу 9% пред 2013 година, на помалку од 7% во 2017 година. Бројот на испитаници кои верувале дека нивното земјиште е продадено по фер пазарна вредност се намалил од 26% во 2014 година на 21% во 2017 година. Малверзациите за употреба на земјиште и митото, најчесто насочено кон полициските службеници, се чести во земјата. Според Ралф Џенингс, Виетнам приватизира многу свои државни операции за да се намали корупцијата и да се зголеми ефикасноста. <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">]
Во март, 2018 година, економијата на Виетнам продолжила да расте, постигнувајќи најдобра годишна стапка на раст во повеќе од една деценија; што ги натерало медиумите да шпекулираат дали во блиска иднина тоа би можело да биде еден од т.н. Азиските тигри.
Според ДБС банка, економијата на Виетнам има потенцијал да расте со темпо од околу 6% -6,5% до 2029 година. Виетнам може да ја надмине економијата на Сингапур до следната деценија поради силниот прилив на странски инвестиции и растот на продуктивноста.
Податоци
Следната табела ги прикажува главните економски индикатори во периодот 1980–2017 година. Инфлација под 5 % е во зелена боја.
Земјоделство, риболов и шумарство
Во 2003 година, Виетнам произвел околу 30,7 милиони кубни метри дрво. Производството на пилено дрво било поскромно 2.950 кубни метри. Во 1992 година, како одговор на опаѓачките шуми, Виетнам вовел забрана за извоз на трупци и сурови дрва. Во 1997 година, забраната била проширена на сите производи од дрво, освен дрвени артефакти. Во текот на 90-тите години на минатиот век, Виетнам започнал со враќање на земјиштето за шуми со програма за засадување дрвја.
Рибарската индустрија во Виетнам, која има изобилство ресурси со оглед на долгото крајбрежје на земјата и широката мрежа на реки и езера, генерално доживеала умерен раст. Во 2003 година, вкупниот улов бил околу 2,6 милиони тони. Сепак, извозот на морска храна се зголемил за четири пати помеѓу 1990 и 2002 година на повеќе од 2 милијарди американски долари, делумно управувано од фарми со ракчиња на југ и „сом“, кои се различен вид од нивните американски колеги, но се продаваат во САД под исто име. Продавајќи огромни количини ракчиња и сом на САД, Виетнам предизвикал поплаки против дампинг од страна на САД. Во 2005 година, индустријата за морски плодови започнала да се фокусира на домашната побарувачка за да се компензира за падот на извозот.
Виетнам е една од најдобрите земји извознички на ориз во светот, но ограничената софистицираност на мал земјоделците од Виетнам предизвикува страдање на квалитетот. Виетнам е исто така втор најголем извозник на кафе во светот, заостанува зад Бразил.
Енергија, рударство и минерали
Нафтата е главен извор на енергија, проследена со јаглен, кој придонесува со околу 25% од енергијата на земјата (со исклучок на биомасата ). Резервите на нафта во Виетнам се во опсег од 270-500 милиони тони. Производството на нафта брзо се искачила на 403,300 барели во 2004 година, но се верува дека производството го достигнало својот врв и се очекува постепено да опаѓа.
Во 2003 година, рударството и вадењето на камен учествувале со 9,4% од БДП, а секторот вработувал 0,7% од работната сила. Нафтата и јагленот се главниот извоз на минерали. Исто така, минирани се антимон, боксит, хром, злато, железо, природни фосфати, калај и цинк.
Суровата нафта била водечки извоз на Виетнам до крајот на 2000-тите, кога високотехнолошките електрични производства станале најголем извозен пазар (до 2014 година, суровата нафта сочинувала само 5% од виетнамскиот извоз, во споредба со 20% од целиот извоз во 1996 година) Делумно тоа е затоа што суровата нафта од Виетнам го достигнала својот врв во 2004 година, кога суровата нафта претставувала 22% од целата заработка на извозот. Извозот на нафта е во форма на сурова нафта бидејќи Виетнам има многу ограничен капацитет за рафинирање. Единствената оперативна рафинерија во Виетнам, објект во Кат Хаи во близина на градот Хо Ши Мин, има капацитет од само 800 барели на ден. Рафинираната нафта учествувала со 10,2% во вкупниот увоз во 2002 година. Од 2012 година, Виетнам имал само една рафинерија, рафинеријата „ Дунг Кват“, а втората, рафинеријата „Нги Сон“ била планирана и требало да започне да се гради во мај 2013 година.