cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Историја на Антарктикот
Трка до Јужниот пол
Амундсен успеал да стигне до Полот на 14 декември 1911 година користејќи ја рутата од Заливот на китовите до поларното плато преку Акселхајберговиот Ледник.
Скот и неговите четворица придружници стигнале до Јужниот пол преку рутата Бирдмор на 17 јануари 1912 година, 33 дена по Амундсен. Сите петмина загинале на враќање од Полот, преку комбинација од глад и студ. Станицата на јужниот пол Амундсен-Скот подоцна била именувана по овие двајца мажи.
Понатамошни експедиции
Австралазиската антарктичка експедиција се одржала помеѓу 1911-1914 година и била предводена од Сер Даглас Мосон. Се концентрирала на делот на крајбрежјето на Антарктикот помеѓу Адеровиот ’Рт и Гаусовата Планина, вршејќи мапирање и истражување на крајбрежните и внатрешните територии.
Откритијата го вклучиле заливот Комонвелт, ледникот Нинис, ледникот Мерц и Земја на кралицата Марија. Биле направени големи достигнувања во геологијата, глациологијата и копнената биологија. Царската задантарктичка експедиција од 1914-1917 година била предводена од Ернест Шеклтон и тргнала да го премине континентот преку Јужниот пол. Сепак, нивниот брод, Endurance, бил заробен и смачкан од мраз во Веделовото Море пред да можат да слетаат. Членовите на експедицијата преживеале по патување со санки преку мраз и патување со три мали чамци до Слоновиот Остров. Потоа Шеклтон и уште петмина го преминале Јужниот Океан со отворен чамец наречен Џејмс Керд и го направиле првиот премин низ Јужна Џорџија за да се алармира на станицата за китови Гритвикен.
Поврзана компонента на Царската задантарктичка експедиција бил групата кај Росовото Море, предводена од Енеј Мекинтош. Неговата цел била да постави складишта преку Големата ледена бариера, со цел да го снабдува партискиот премин на Шеклтон од Веделското Море. Биле поставени сите потребни складишта, но во тој процес загинале тројца мажи, меѓу кои и водачот Мекинтош.
Последната експедиција на Шеклтон и онаа со која завршила „Херојската ера“ била експедицијата Шеклтон-Ровет од 1921 до 1922 година на бродот „Квест“. Неговите нејасно дефинирани цели вклучуваат мапирање на крајбрежјето, можно континентално обиколување, истражување на супантарктичките острови и океанографска работа. По смртта на Шеклтон на 5 јануари 1922 година, Квест завршил скратена програма пред да се врати дома.
Од воздух
На 15 април 1928 година, само една година по летот на Чарлс Линдберг преку Атлантикот, Вилкинс и Ајелсон направиле трансарктички премин од Поинт Бароу, Алјаска, до Спитсберген, пристигнувајќи околу 20 часа подоцна на 16 април, допирајќи по патот до на островот Елесмер. За овој подвиг и неговата претходна работа, Вилкинс бил прогласен за витез.
Контраадмиралот на американската морнарица Ричард Евелин Берд водел пет експедиции на Антарктикот во текот на 1930-тите, 1940-тите и 1950-тите. Тој го прелетал Јужниот пол со пилотот Бернт Балхен на 28 и 29 ноември 1929 година, за да одговара на неговиот прелет на Северниот пол во 1926 година. Истражувањата на Берд ја имале науката како главна цел и интензивно го користеле леталото за истражување на континентот.
Капетанот Фин Рон, извршен офицер на Берд, се вратил на Антарктикот со своја експедиција во 1947-1948 година, со поддршка на морнарицата, три авиони и кучиња. Роне го отфрлил мислењето дека континентот е поделен на два дела и утврдил дека источниот и западниот Антарктик се еден единствен континент, односно дека Веделовото Море и Росовото Море не се поврзани. Експедицијата истражила и мапираше големи делови од Палмеровата Земја и крајбрежјето на Веделовото Море и го идентификувал Филхнер-Ронеовиот Леден Гребен, именуван од Роне по неговата сопруга. Роне поминал 5,800 километри со скијање и санки со кучиња - повеќе од кој било друг истражувач во историјата.
Премин преку копно
Задантарктичката експедиција на Комонвелтот од 1955 – 58 година успешно го завршила првиот копнен премин на Антарктикот, преку Јужниот пол. Иако била поддржана од британската и другите влади на Комонвелтот, најголемиот дел од финансирањето дошло од корпоративни и индивидуални донации.
Експедицијата била предводена од британскиот истражувач д-р Вивијан Фукс, а Новозеланѓанецот Сер Едмунд Хилари го предводел тимот за поддршка на Росовото Море. Откако ја поминал зимата 1957 година во базата Шеклтон, Фукс конечно тргнал на трансконтиненталното патување во ноември 1957 година, со дванаесетчлена екипа што патувала во шест возила; три Sno-Cats, две Weasels и еден специјално прилагоден трактор Muskeg. На пат, тимот исто така имал задача да спроведе научно истражување, вклучувајќи сеизмички сондажи и гравиметриски отчитувања.
Паралелно, тимот на Хилари ја поставил базата Скоткоја требала да биде крајната дестинација на Фуксна спротивната страна на континентот кај Мекмердо на Росовото Море. Користејќи три приспособени трактори Massey Ferguson TE20 и една Weasel (напуштена делумно), Хилари и неговите тројца луѓе (Рон Балхам, Питер Малгру и Мареј Елис), биле одговорни за пронаоѓање на маршрутата и поставување линија на складишта за снабдување. ледникот Скелтон и преку Поларното плато кон Јужниот Пол, за употреба на Фукс на последната етапа од неговото патување. Други членови на тимот на Хилари извршиле геолошки истражувања околу областите Росово Море и Викторија.
Групата на Хилари стигнале до Јужниот пол на 3 јануари 1958 година и станала само трета (претходна од Амундсен во 1911 година и Скот во 1912 година) што стигнала до Полот преку копно. Тимот на Фукс стигнал до Полот од спротивната насока на 19 јануари 1958 година, каде што се сретнала со Хилари. Потоа, Фукс продолжил по копно, следејќи ја рутата што ја поставил Хилари и на 2 март успеал да стигне до базата Скот, завршувајќи го првото копнено преминување на континентот преку Јужниот пол.
Шпански претензии
Според Аргентина и Чиле, Шпанското Царство имало претензии кон Антарктикот. Капитулација (гувернерство) доделена на конквистадорот Педро Санчез де ла Хоз во 1539 година од страна на кралот на Шпанија, Карло V, експлицитно ги вклучувала сите земји јужно од Магеланскиот Проток, (Terra Australis и Tierra del Fuego и потенцијално целата територија на континентот на Антарктикот) и на исток и запад границите биле оние наведени во Договорот од Тордесиљас и Сарагоса, соодветно, со што се создал Гувернерат на Тера Австралис.
Де ла Хоз му ја пренел титулата на освојувачот Педро де Валдивија во 1540 година. Во 1555 година побарувањето било приложено на Чиле.
Така било утврдено дека, според Аргентина и Чиле, постои animus occupandi (стекнунвање на суверенитет) од страна на Шпанија над Антарктикот. Шпанското барање за суверенитет над делови од Антарктикот, според Чиле и Аргентина, било меѓународно признаено со булата Inter caetera од 1493 година и Договорот од Тордесиљас од 1494 година. Аргентина и Чиле ги третираат овие договори како правни меѓународни договори со посредство на Католичката црква која во тоа време била признат арбитер за такви прашања. Секоја земја во моментов има право на еден сектор на антарктичкиот континент кој е повеќе или помалку директно јужно од нејзините национални земји свртени кон Антарктикот.
Современа Шпанија не претендира на ниту една територија на Антарктикот. Работи со две летни истражувачки станици (базата Габриел де Кастиља и базата Хуан Карлос I) на Јужните Шетландски Острови.
Британски претензии
Обединетото Кралство повторно го потврдил суверенитетот над Фолкландските Острови во далечниот јужен Атлантик во 1833 година и одржувал континуирано присуство таму. Во 1908 година, британската влада ги проширила своите територијални претензии со прогласување суверенитет над „Јужна Џорџија, Јужните Оркниски Острови, Јужните Шетландски Острови и (Јужните) Сендвички Острови и Греамовата Земја, сместена во Јужниот Атлантски Океан и на континентот Антарктик до јужно од 50-та паралела на јужната географска ширина и помеѓу 20-тиот и 80-тиот степен на западната географска должина “. Сите овие територии биле администрирани како зависни од Фолкландските Острови од Стенли од страна на гувернерот на Фолкландските Острови. Мотивацијата за оваа декларација лежи во потребата за ефикасно регулирање и оданочување на индустријата за лов на китови. Комерцијалните оператори би ловеле китови во области надвор од официјалните граници на Фолкландските Острови и нивните зависни места, и имало потреба да се затвори оваа дупка.
Во 1917 година, формулацијата на тврдењето била изменета, така што недвосмислено ја вклучило целата територија во секторот што се протега до Јужниот Пол (со што ја опфаќа целата сегашна Британска Антарктичка Територија). Новото барање ги опфатило „сите острови и територии помеѓу 20-тиот степен од западната географска должина и 50-тиот степен од западната географска должина кои се наоѓаат јужно од 50-та паралела на јужната географска ширина; и сите острови и територии без разлика помеѓу 50-тиот степен од западната должина и 80-тиот степен од западната географска должина кои се наоѓаат јужно од 58-та паралела на јужната географска ширина “.
Амбицијата на Леополд Ејмери, тогашен државен потсекретар за колонии, била Британија да го вклучи целиот континент во своите претензии. Во меморандумот до генералните гувернери за Австралија и Нов Зеланд, тој напишал дека „со исклучок на Чиле и Аргентина и некои неплодни острови кои припаѓаат на Франција... пожелно е целиот Антарктик на крајот да биде вклучен во Британското Царство“. Првиот чекор бил преземен на 30 јули 1923 година, кога британската влада донесе наредба во Советот според Законот за британските населби од 1887 година, дефинирајќи ги новите граници за Росовата Зависност.„Оној дел од доминациите на Неговото Височество во Антарктичките мориња, кој ги опфаќа сите острови и територии помеѓу 160-тиот степен на источна географска должина и 150-тиот степен од западната географска должина, кои се наоѓаат јужно од 60-от степен на Јужна географска ширина, ќе се нарече Росова Зависност“. Редот во Советот потоа продолжил да го назначува генералниот гувернер и врховен командант на Нов Зеланд за гувернер на територијата.
Во 1930 година, Обединетото Кралство ја побарал Ендербиевата Земја. Во 1933 година, британскиот царски поредок ја префрлил територијата јужно од 60° југ и помеѓу меридијаните 160° и 45° источно во Австралија како Австралиска Антарктичка Територија.
Други европски претензии
Основата за барањето на Аделината Земја од страна на Франција била поради откривањето на крајбрежјето во 1840 година од страна на францускиот истражувач Жил Димон Дирвил, кој го именувал по неговата сопруга Адел. Тој го подигнал француското знаме и ја зазел земјата за Франција, на 21 јануари 1840 година во 17:30 часот.
Британците на крајот одлучиле да ја признаат оваа претензија, а границата помеѓу Аделината Земја и Австралиската антарктичка територија била дефинитивно фиксирана во 1938 година
Овие случувања се однесуваат и на норвешките интереси на китови кои сакале да го избегнат британското оданочување на станиците за китови на Антарктикот и чувствувале загриженост дека тие ќе бидат комерцијално исклучени од континентот. Сопственикот на китоловскиот брод Ларс Кристенсен финансирал неколку експедиции на Антарктикот со цел да бара земјиште за Норвешка и да воспостави станици на норвешка територија за да добие подобри привилегии. Првата експедиција, предводена од Нилс Ларсен и Ола Олстад, слетала на островот Петар I во 1929 година и го презела островот за Норвешка. На 6 март 1931 година, норвешката кралска прокламација го прогласила островот под норвешки суверенитет и на 23 март 1933 година островот бил прогласен за зависност.
Експедицијата од 1929 година предводена од Јалмар Рисер-Ларсен и Фин Лицов-Холм го именувала континенталното копно во близина на островот како Земја на Кралицата Мод по норвешката кралица Мод. Територијата била истражена понатаму за време на експедицијата во Норвегија од 1930–31 година. Преговорите со британската влада во 1938 година резултирале со поставување на западната граница на Земјата на Кралицата Мод на 20°З. САД, Чиле, Советскиот Сојуз и Германија ги оспориле претензиите на Норвешка. Во 1938 година Германија испратила германска експедиција на Антарктикот, предводена од Алфред Ричер, за да заземе што е можно повеќе земја од неа. Бродот „Швабенланд“ стигнал до мразот кај Антарктикот на 19 јануари 1939 година За време на експедицијата, Ричер фотографирал површина од околу од воздух и фрлале испишани со свастики пикадо-знамиња на секои 26 километри. Сепак, и покрај интензивното премерување на земјиштето, Германија никогаш не поднела никакво официјално барање или не изградила трајни бази. Оттука, германското барање за Антарктикот, познато како Нова Швабија, било оспорено во тоа време, и во моментов не се разгледува.
На 14 јануари 1939 година, пет дена пред германското пристигнување, Норвешка ја анектирала Земјата на Кралицата Мод откако кралскиот декрет објавил дека земјата што се граничи со Зависнностите на Фолкландските Острови на запад и австралиската зависност од Антарктикот на исток треба да биде под норвешки суверенитет. Примарната цел на анексијата била да се обезбеди пристап на норвешката индустрија за ловење китови во регионот. Во 1948 година, Норвешка и Обединетото Кралство се согласиле да ги ограничат надолжните побарувања на Норвешка за Земјата на кралицата Мод на 20°З до 45°и да ги вградат брегот на Брус и Коутсовата Земја на норвешка територија.
Јужноамериканско учество
По независноста во почетокот на 19 век, јужноамериканските народи ги засновале своите граници на принципот uti possidetis iuris (поседување според законо). Ова значело дека нема земја без суверенитет. Чиле и Аргентина го примениле ова на Антарктикот, наведувајќи ја булата Inter caetera од 1493 година и Договорот од Тордесиљас од 1494 година. Аргентина и Чиле ги третираат овие договори како правни меѓународни договори со посредство на Католичката црква која во тоа време била признат арбитар во овие прашања.
Ова навлегување на странски сили било прашање на огромна вознемиреност за блиските јужноамерикански земји, Аргентина и Чиле. Искористувајќи ја предноста на европскиот континент западнат во превирања со почетокот на Втората светска војна, претседателот на Чиле, Педро Агире Серда, прогласил формирање на Чилеанска антарктичка територија во областите за кои веќе имала претензија Британија.
Аргентина има долга историја во областа. Во 1904 година, аргентинската влада започнала постојана окупација на еден од островите на Антарктикот со купување на метеоролошка станица на островот Лори, основана во 1903 година од Шкотската национална антарктичка експедиција на д-р Вилијам С. Брус. Брус понудил да ги пренесе станицата и инструментите за сума од 5.000 пезоси, под услов владата да се обврзе на продолжување на научната мисија. Пратеникот во британската легација во Аргентина, Вилијам Хагард,, исто така, испратил нота до аргентинскиот министер за надворешни работи, Хозе А. Тери, ратификувајќи ги условите на предлогот на Брус.
Во 1906 година, Аргентина и соопштила на меѓународната заедница за воспоставување постојана база на Јужните Оркниски Острови, базата „Оркадас“. Сепак, Хагард одговорил со потсетување на Аргентина дека овие острови се британски. Британскиот став бил дека аргентинскиот персонал добил дозвола само за период од една година. Аргентинската влада стапила во преговори со Британците во 1913 година за можното пренесување на сопственоста на островот. Иако овие разговори биле неуспешни, Аргентина се обидела еднострано да го воспостави својот суверенитет со поставување на маркери, национални знамиња и други симболи.
Како одговор на ова и на претходните германски истражувања, британската адмиралска и колонијална канцеларија ја започнала операцијата „Табарин“ во 1943 година за повторно да ги потврди британските територијални претензии против аргентинскиот и чилеанскиот упад и да воспостави постојано британско присуство на Антарктикот. Овој потег бил мотивиран и од загриженоста во Министерството за надворешни работи за насоката на повоената активност на САД во регионот.
Соодветна насловна приказна била потребата да се одбие употребата на областа на непријателот. Познато е дека Кригсмарине ги користила оддалечените острови како места за набљудување и како засолништа за трговски напаѓачи, U-бродови и бродови за снабдување. Исто така, во 1941 година, постоел страв дека Јапонија може да се обиде да ги заземе Фолкландските Острови, или како база или да ги предаде на Аргентина, со што ќе добие политичка предност за Оската и ќе ја негира нивната употреба на Британија.
Во 1943 година, британскиот персонал од ХМС Карнарвон ги отстранил аргентинските знамиња од островот Дисепшен. Експедицијата била предводена од поручникот Џејмс Мар и ги напуштила Фолкландските Острови со два брода, ХМС Вилијам Скорсби и Фицрој, во саботата на 29 јануари 1944 година.
Базите биле воспоставени во текот на февруари во близина на напуштената норвешка станица за ловење китови на островот Дисепшен, каде што било подигнато знамето на Унијата наместо аргентинските знамиња, и во Порт Локрој (на 11 февруари) на брегот на Греамовата Земја. Понатамошна база била основана во заливот Хоуп на 13 февруари 1945 година, по неуспешниот обид да се истовари опремата на 7 февруари 1944 година. Биле изградени и симболи на британскиот суверенитет, вклучително и пошти, патокази и плакети и биле издадени поштенски марки.
Операцијата „Табарин“ ја испровоцирала Чиле да ја организира својата прва чилеанска антарктичка експедиција во 1947–48 година, каде што чилеанскиот претседател Габриел Гонзалес Видела лично присуствувал во една од нејзините бази.
Црква „Св. Никола“ - Штип
Свети Никола или Свети Николај“ — катедрална црква на Брегалничката епархија на Македонската православна црква. Сместена е во западниот дел на градот Штип, крај патот за соседно Ново Село.
Историја на Антарктикот
Јужноамериканско учество
По завршувањето на војната во 1945 година, британските бази биле предадени на цивилни членови на новосоздаденото Британско антарктичко истражување, првото такво национално научно тело основано на Антарктикот.
Црква „Св. Никола“ - Штип
Историја и архитектура
Изградена била врз темелите на старата Сифиева црква „Св. Никола“ од 1341 година, по угледот на црквата „Успение на Св. Богородица“ во Ново Село. Со нејзините димензии и раскош претставува значаен споменик на преродбеничкиот период. Дело е на прочуениот градителски мајстор Ѓорѓи Новаков-Џонгар, во стилот на истакнатиот мајстор Андреја Дамјанов. Храмот е завршен и осветен на 10 мај 1867 г., во времето на ќустендилскиот митрополит Игнатиј, кога Штип бил дел од Ќустендилската епархија.
Историја на Антарктикот
Повоени случувања
Заладените односи меѓу Британија и Аргентина продолжиле и во повоениот период. Воените бродови на Кралската морнарица биле испратени во 1948 година за да се спречат поморски упади. Единствениот случај на истрели во гнев на Антарктикот се случил во 1952 година во заливот Хоуп, кога персоналот во британската база „Д“ (основан 1945 година) се соочил со аргентинскиот тим во базата Есперанца (основан 1952 година), кој пукал со митралез над шефовите на британскиот тим за истражување на Антарктикот кој истоварувал резерви од Џон Биско. Аргентинците подоцна упатиле дипломатско извинување, велејќи дека дошло до недоразбирање и дека аргентинскиот воен командант на теренот ги пречекорил своите овластувања.
Црква „Св. Никола“ - Штип
Историја и архитектура
Црквата претставува трикорабна базилика, заобиколена со чардаци од западната, северната и јужната страна, кои на горниот кат преминуваат во галерија. Средишниот кораб е нагласен и е покриен со три куполи, а страничните со полуцилиндрични сводови. Внатрешноста на црквата украсена со живопис на сводовите, фрескоикони по ѕидовите, голем иконостас со икони и резба. Дело е на видниот зограф Никола Дамјанов, кој ја живописува и ги украсува вратите со балдахини во 1889 година. Фрескоживописот и резбата со богато украсениот балдахин во олтарниот дел и владичкиот престол во коработ на црквата се дело на Костадин Иванов Вангелов од Штип и тројцата браќа зографи Никола, Вангел и Коста Атанасови од Крушево.
Историја на Антарктикот
Повоени случувања
Соединетите Американски Држави станале политички заинтересирани за антарктичкиот континент пред и за време на Втората светска војна. Експедицијата на Антарктикот на САД, од 1939 до 1941 година, била спонзорирана од владата со дополнителна поддршка од донации и подароци од приватни граѓани, корпорации и институции. Целта на експедицијата, наведена од претседателот Френклин Д. Рузвелт, била да се воспостават две бази: Источна база, во близина на островот Шарко, и Западна база, во близина на Земјата на Кралот Едвард VII. По успешно работење две години, но со зголемени меѓународни тензии, се сметало дека е мудро да се евакуираат двете бази. Меѓутоа, веднаш по војната, американскиот интерес повторно се разгорел со експлицитен геополитички мотив. Операцијата „Хајгџамп“, од 1946 до 1947 година била организирана од адмирал Ричард Е. Берд и вклучувала 4.700 мажи, 13 бродови и повеќе авиони. Примарната мисија на операцијата била да се воспостави истражувачка база на Мала Америка IV, со цел обука на персонал и опрема за тестирање во студени услови и засилување на постоечките складишта на знаење за хидрографски, географски, геолошки, метеоролошки и електромагнетни услови за ширење во областа. Мисијата, исто така, имала за цел консолидирање и проширување на суверенитетот на Соединетите Американски Држави над најголемата изводлива област на антарктичкиот континент, иако тоа било јавно демантирано како цел уште пред да заврши експедицијата.
Црква „Св. Никола“ - Штип
Галерија на икони
Во 1990 година, катот од црквата бил претворен во Постојана галерија на икони. Во неа е сместен богат фонд на уметнички творечки дела (икони, сакрални предмети, стари печатени црковни книги, одежди и други предмети). Целокупниот фонд на постојаната изложба се дела на повеќе македонски познати зографи и непознати зографи, меѓу кои и познати зографи од Штип, кујунџии, копаничари и други мајстори кои работеле во црквите и манастирите во Источна Македонија од XVII до почетокот на XX век.
Историја на Антарктикот
Кон меѓународен договор
Во меѓувреме, во обид да се стави крај на ќор-сокакот, Британија поднела барање до Меѓународниот суд на правдата во 1955 година да пресуди за територијалните претензии на Британија, Аргентина и Чиле. Овој предлог не успеал, бидејќи двете земји од Латинска Америка одбиле да се поднесат на меѓународната арбитражна постапка.
Преговорите за основање на меѓународно владение над континентот првпат започнале во 1948 година, во кое биле вклучени 8-те земји-баратели: Британија, Австралија, Нов Зеланд, САД, Франција, Норвешка, Чиле и Аргентина. Овој обид имал за цел да го исклучи Советскиот Сојуз од работите на континентот и брзо се распаднал кога СССР прогласил интерес во регионот, одбил да признае какви било претензии за суверенитет и го задржал правото да има свои барања во 1950 година.
Важен поттик кон формирањето на Антарктичкиот договорен систем во 1959 година бил проектот Меѓународна геофизичка година (МГГ), 1957–1958. Таа година меѓународна научна соработка предизвикала 18-месечен период на интензивна наука на Антарктикот. Повеќе од 70 постоечки национални научни организации тогаш формирале комитети на МГГ и учествувале во кооперативниот напор. Британците ја основале истражувачката станица Хали во 1956 година со експедиција на Кралското друштво. Сер Вивијан Фукс ја предводел Задантарктичката експедиција на Комонвелтот, која го завршила првиот копнен премин на Антарктикот во 1958 година. Во Јапонија, Јапонската агенција за поморска безбедност го понудила кршечот на мраз Соја како брод за набљудување на Јужниот пол, а станицата Шова била изградена како прва јапонска база за набљудување на Антарктикот.
Франција придонела со станицата Димон Дирвил и станицата Шарко во Аделината Земја. Бродот Командант Шарко на Француската морнарица поминал девет месеци од 1949/50 година на брегот на Аделината Земја, изведувајќи јоносферски сондажи. САД ја подигнале станицата Амундсен-Скот на јужниот пол како прва постојана структура директно над Јужниот пол во јануари 1957 година.
Конечно, за да се спречи можноста за воен судир во регионот, САД, Обединетото Кралство, Советскиот Сојуз и 9 други земји со значајни интереси преговарале и го потпишале Антарктичкиот договор во 1959 година. Договорот стапил на сила во 1961 година и го издвојува Антарктикот како научен резерват, воспоставува слобода на научно истражување и ја забранува воената активност на тој континент. Договорот бил првиот за контрола на оружјето воспоставен за време на Студената војна.
Понова историја
Во мај 1965 година, американскиот физичар Карл Р. Диш исчезнал за време на неговото рутинско истражување во близина на станицата Бирд, Антарктик. Неговото тело никогаш не било пронајдено.
Бебето, по име Емилио Маркос де Палма, се родило во близина на заливот Хоуп на 7 јануари 1978 година, со што станало првото бебе родено на континентот. Тој, исто така, е роден подалеку на југ од кој било во историјата.
На 28 ноември 1979 година, авион на Ер Нов Зеланд ДЦ-10 се урнал во планината Еребус на островот Рос, при што загинале сите 257 луѓе во него.
Во 1991 година била предложена конвенција меѓу земјите-членки на Антарктичкиот договор за тоа како да се регулираат рударството и дупчењето. Австралискиот премиер Боб Хок и францускиот премиер Мишел Рокард преговарале на оваа конвенција што резултирало со усвојување на Протоколот за заштита на животната средина кон Антарктичкиот договор, денес познат како Мадридски протокол. Секоја екстракција на минерали била забранета за 50 години, а Антарктикот бил издвоен како „природен резерват, посветен на мирот и науката“.
Борге Оусланд, норвешки истражувач, го завршил првиот премин на Антарктикот без помош на 18 јануари 1997 година.
На 23 ноември 2007 година, MV Explorer удрил во санта мраз и потонал, но сите на него биле спасени од блиските бродови, вклучително и норвешкиот брод за крстарење, MS Nordnorge.
Во 2010 година била завршена опсерваторијата „IceCube Neutrino“. Во 2013 година, било објавено дека опсерваторијата открила 28 неутрина кои потекнуваат надвор од Сончевиот Систем,
Жените на Антарктикот
Жените се соочиле со правни бариери и сексизам што ги спречило повеќето да го посетат Антарктикот и да истражуваат до крајот на 1960-тите. Конгресот на САД им забранил на Американките да патуваат на Антарктикот до 1969 година Жените често биле исклучени бидејќи се сметало дека не можат да се справат со екстремните температури или кризните ситуации. Првата жена од Британското Антарктичко истражување што заминала на Антарктикот била Џенет Томсон во 1983 година, која ја опишала забраната за жените како „прилично неправилна сегрегација“.
NGC 5778
NGC 5778 — елиптична галаксија во соѕвездието Воловар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5778 се споменува и како UGC 9590, MCG 3-38-50, DRCG 31-35, VV 766, NPM1G +18.0429, CGCG 105-66.
Откривање
Објектот е откриен на 20 јуни 1886 година од страна на Луис Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 14 ч 54 м 31,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +18° 38' 34"". Положбениот агол на објектот е во износ од 10°.
Други поделби
Проучување на NGC 5778 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 53279. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 153; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1481. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 54.
Елбингероде (Харц)
Елбингероде (Elbingerode) — град и поранешна општина во округот Харц, во германската покраина Саксонија-Анхалт. Од 1 јануари 2010 година е дел од градот Оберхарц на Брокен.
Се наоѓа на источниот планински масив на Харц, приближно 8 километри јужно од Вернигероде. Општината се состои од Елбингероде и селата Кенигсхите (Königshütte) и Рибеланд (Rübeland).
Меѓународни односи
Елбингероде е збратимен со следниве градови:
Кејт Мара
Кејт Руни Мара (родена на 27 февруари 1983 г.) — американска глумица.
Мара глумела во политичката серија Куќа од карти како Зои Барнс и во серијата 24 како компјутерскиот аналитичар Шари Ротенберг. Својата прва филмска улога таа ја добила во романтичната драма Случајна авантура (1999). Таа глумела во филмовите Кршенгрб планина (2005), Ние сме Маршал (2006), На нишан (2007), Транссибирска пруга на смртта (2008), Отворен пат (2009), Виртуелна свест (2014), Фантастичната четворка (2015) и во Марсовец: Спасувачка мисија (2015). Таа исто така глумела во минисеријата Американска хорор-приказна: Куќа на убиства во 2011 година како Хајден Меклејн.
Норихиро Ниши
(роден ) — јапонски фудбалер.
Тлемсен
Тлемсен (на арапски: تلمسان) е град во северозападен Алжир и седиште на владата на провинцијата Тлемсен. Неговото население е проценето на 130,000 жители. Името доаѓа берберскиот збор "Tilmisan", што значи "изворите".
Градот се наоѓа во центарот на регион познат по своите плантажи со маслинки и лозови насади. Тлемсен има развиена индустрија за текстил и килими, кои се носат до пристаништето Рашгун за извоз.
Знаменитости во градот се гробовите на Сиди Бу Медиен, чиј гроб е во состав на џамија и Хуари Бумедиен, вториот претседател во Алжир.
1820 во музиката
1820 година во музиката содржи некои значајни настани.
Окрузи во Полска
Округот, наречен повјат (powiat) — второстепена единица на месната управа на Полска. Потчинета е на војводството ('), а самата е поделена на општини ('). Градовите се посебни целини со статус на градски окрузи (', формално: ') и немаат општини. Вообичаените окрузи се наречени „земски“ или „селски окрузи“ (). Секој округ придавно е наречен по најважниот град во него.
Во Полска има вкупно 380 окрузи, од кои 314 се земски, а 66 се градски.
Историја
Окрузите во Полска водат потекло од втората половина на XIV век. За задржале како основна управна единица во текот на следните векови, а потоа и за време на Полско-литванската Државна Заедница, сè до нејзината поделба во 1795 г.
Во XIX век округот продолжил да важи и во состав на Руската Империја (Полското Кралство), како истоветник на рускиот уезд, украинскиот повит (') и германскиот крајс (') во случајот Големото Кнежевство Познањ под германска управа.
Со осамостојувањето на Полска во 1918 г., округот ја продолжил својата улога како второстепена управна единица.
Во 1975 г. окрузите се укинати во полза на поголем број помали војводства. На 1 јануари 1999 г. истите се вратени, овојпат во состав на 16 поголеми војводства.
Надлежности
Законодавната власт на округот ја има избран окружен совет ('), а извршната е во рацете на окружната управа ('). На чело на управата стои старешина (), избран помеѓу членовите на советот. Службата на старешината се нарекува старешинство (). Кај градските окрузи, истите улоги ги имаат градскиот совет ('), градоначалникот (' или ') и градската служба (').
Во некои случаи седиштето на округот се наоѓа вон неговата територија. Таков пример е Познањскиот округ, чија управа е во Познањ, иако самиот град не е дел од округот, туку е самостоен.
Окрузите имаат релативно ограничена надлежност бидејќи месните и подрачните работи обично се одлучуваат на степен на општина или војводство. Ова се главните надлежности на округот во Полска:
.bi
.bi — највисок семрежен домен на Бурунди. Со доменот управува Националниот центар за информации и технологии на Бурунди.
Надворешни врски
Toppdomän
Ерменија на Олимписките игри
Спортисти од Ерменија за првпат учествувале на Летните олимписки игри - 1952 во Хелсинки, Финска, но како дел од репрзентацијата на Советскиот Сојуз.
По распадот на Советскитот Сојуз, Ерменија учествувала на Летните олимписки игри - 1992 во Барселона, Шпанија, како дел од Здружениот тим (EUN) под олимпиското знаме.
Две годин и подоцна, Ерменија за првпат учествувала како независна држава на Зимските олимписки игри - 1994, одржани во Лилехамер, Норвешка. Оттогаш, Ерменија учествувала на сите летни и Зимски олимписки игри.
Випердорф
Випердорф (Wipperdorf) — село и поранешна општина во округот Нордхаузен, во сојузната покраина Тирингија, Германија. Од 1 јануари 2019 година претставува дел од градот Блајхероде.
Местоположба
Випердорф се наоѓа на железничката линија Хале-Хан. Минден, како на сојузните патишта Б80 и Б38 во долината на Випер.
Млекарка (Вермер)
Млекарка  (холандски:  Dienstmagd mit Milchkrug ) е слика масло на платно од холандскиот сликар Јоханес Вермер создадена помеѓу 1657 и 1661, постојат различни толкувања за нејзиното датирање, денес е во  Државниот музеј во Амстердам каде што е еден од најважните и најпосетени експонати.
Денес ова дело се вбројува меѓу најзначајните на Вермер. Воедно според композицијата и севкупната ликовна атмосфера, ова дело ги следи неговите ликовни постулати во кои неговата творечка зрелост го достигнала својот занаетчиски, креативен и мисловен врв. .
Опис
На сликата е прикажана млекарка, жена која молзи крави и прави млечни производи како путер и сирење, таа внимателно го истура млеко во заоблено глинено садче, ставено на маса, во обична просторија. Млекарките првично работеле исклучиво во штали, пред богатите куќи да ги најмат за да ги извршуваат домашните работи, а за да не вработувале повеќе персонал. На масата има разни видови леб. Таа е млада, силна жена, облечена скромно, во облека од лен, сина престилка и засукани заштитни ракави над  подлактиците. Врз неа и врз целата, обична просторија, се разлева силна, дневна светлина.
Со сликањето на слугинката додека готви внимателно, Вермер не само што во слика внесува сцена од секојдневниот живот, туку сликата добива етичка и социјална вредност. Оваа скромна жена, посветено создава производ за домаќинството. „Нејзиното одмерено однесување, скромен фустан и претпазливоста при подготовка на храна, елоквентно, но сепак ненаметливо, покажуваат една од најсилните вредности на Холандија од 17 век, домашна доблест“, истакнуваат некои критичари.
Стил
Според изборот на уметникот за релативно ниска гледна точка и композиција во вид на пирамида, структурите од формите прикажани на сликата, почнувајќи од левиот преден план до главата на жената, сликата создава впечаток на монументалност и „можеби чувство на достоинство“. Преку оваа слика Вермер и композициски и структурално како и колористички ќе наговести идни сликарски стилови и ликовни преокупации суштински во 19 век и почеток на 20. Сликата ги содржи основните стилски одлики на овој голем автор. Чувство за реалистички детали. Прецизност. Неверојатна игра и доловување на светлината, можеби во ова дело највпечатливи. Поетско чувство за атмосферата - тивка ненаметлива, сконцентрирана. Често се споменува нејзината историја или нејзината позиција во рамките на историјата на уметноста но, не се разгледуваат симболите, композицијата, неверојатното сликарско толкување на мотивот и бројни други елементи кои се доказ за обмисленоста, анализата и филозофската ликовна постапка кај овој генијален автор.
Техника на сликање
Вермер спаѓа меѓу авторите кои го довеле до совршенство масленото сликарство. Бројните проучувања меѓу кои спаѓаат и ренгенски скенирања, и не само за ова негово дело, откриле употреба на чисти и добро обработени пигменти, точна и мајсторска употреба на врзива, масло, лак и други технолошки елементи кои најверојатно Вермер, самиот ги приготвувал според сопствените истражувања и потреба во ликовниот израз. Во ликовната постапка, покрај инсистирањето на реалниот приказ, точен и прецизен до еден совршен реалистички метод, Вермер инсистирал и на специфична употреба на светло темното, односно специфичната претстава на светлината, што зборува дека користел метод на лазурно поставување на колоритот во неколку транспарентни слоеви, со што постигнувал длабочина, специфична колористичка гама и педантност во изработката.
Оваа слика има „можеби најсветла палета на бои меѓу неговите дела“. Во неа употребувал скап природен ултрамарин (направен од кршен лапис лазул) додека другите сликари обично користеа многу поевтин лазурит. Покрај ултрамаринот, жолтиот пигмент е доминантен и во оваа екстремно светла слика (со значително помалку темно и конвенционално пренесување на светлина од која било слика на на Вермер). Со употребата на оловно белата боја, постигнал ефект на дневната светлина со различен интензитет, покажувајќи ги ефектите на нерамна текстура врз малтерисаните површини. Уметникот тука користел бело олово, умбер и црн јаглен. Грубите црти на лицето на жената се насликани со дебели слоеви на боја (импасто). Семето на кората на лебот, како и самата кора, заедно со плетените рачки од корпата за леб, се насликани со гранулирани наслаги од поантиле. Меките парчиња леб се прикажани во тенки спирали во боја, со мала количина окер.
Влијание
Како и повеќето дела на овој мајстор, сликата била инспирација, патоказ и размисла на низа ликовни творци како и во развојот на самата ликовна уметност. Иако неговата слава и признание дошло подоцна, неговата ликовна заслуга е откриена малку подоцна, сепак, денес во многу сегменти, неговата ликовна постапка и порака е интензивно присутна. Поетиката, мислата, постапката, третманот на светлината, психологијата на моделите - најчесто женскиот лик и друго се содржината која е предмет на инспирација и ликовна поука за многу сликари. Ова е делото од кое започнале многу сликарски правци во иднина: социјалниот реализам (Гистав Курбе), импресионизам и постимпресионизам (Ван Гог). Во дваесеттиот век неговата постапка ќе биде основата за развојот на стилскиот правец хипер реализам како и надреализам.
Таа често се јавува како цитат и во применетата уметност дизајнот а и во делата на некои постмодерни сликари. .
Џони Еванс
Џонатан Грант "Џони" Еванс (роден на 2 јануари 1988 година) — севернo-ирски фудбалер, играч од одбраната на Лестер Сити и северноирската репрезентација.
Кариера
Еванс е роден во Белфаст и ја започнал својата кариера во Гринајланд, каде што бил забележан од скаутите на Манчестер Јунајтед. Тој напредувал во академијата на клубот играјќи успешно за резервистите и во летото 2006 се нашол на списокот на играчи кој со себе ги повел менаџерот Сер Алекс Фергусон за подготвителната турнеја за новата сезона. Не можејќи да се избори за место во првиот тим Еванс одработил периоди на заем во Антверпен и на двапати во Сандерленд. Тој го направи своето деби за првиот тим на Манчестер Јунајтед во натпревар од Лига купот во сезоната 2007-2008, станувајќи редовен член на првиот тим веќе во следната сезона. Тој е последниот северно-ирски фудбалер кој настапил за Манчестер Јунајтед и прв по голманот Рој Карол (2001-2005).
Во летото 2015 бил продаден на Вест Бромвич Албион.
Американска Самоа на Олимписките игри
Спортистите од Американска Самоа имаат учествувано на 6 Летни олимписки игри (1988-2008) и на едни зимски (1994). Спортистите од оваа земја досега немаат освоени медали.
Несоница
Инсомнија (Несоница) - недоволно спиење. Тоа е поделено според типот и времетраењето на нарушувањето при спиењето. Несоницата е поделена на:
Минлива несоница
Минливата несоница е несоница што трае од еден до неколку дена (во една епизода). Таа обично е резултат на стрес или промена на работни планови или на животната средина, како што се промени во часовни појаси кога се патува.
Краткорочна несоница
Краткорочната несоница трае од неколку дена до три недели. Нарушувањето со такво траење обично е предизвикано од продолжен стрес, како што се закрепнување од операција или краткорочни болест, по тешко испитување, смртта на некој близок, со почеток со работа на ново и поодговорно работно место итн.
Долгорочна несоница
Долгорочната несоница трае со месеци или години и е обично одраз на психијатриски или долгорочни здравствени нарушувања, дрога или основни нарушувања при спиењето. Долгорочна несоница може да биде трајна или модификации на епизоди од несоница и нормално спиење. Неколку ноќи на недоволно спиење, обично предизвикано од стрес или возбуда, е заедничка и честа, која не остава трајни последици врз луѓето. Долгорочната несоница, сепак, има значителни негативни последици во форма на неспособност за вршење на секојдневните обврски, промена на расположението, нарушување на семејните врски и го зголемуваат ризикот од повреди предизвикани од намалена дневна грижа и внимателност поради поспаност.
Долгорочни несоница
Долгорочна несоница е нарушување на овој тип на однесување при кое пациентите се преокупирани со исчекување, па поради тоа не можат да спијат. Пореметувањето при спиењето обично започнува како резултат на емоционален стрес и продолжува долго откако стресниот период завршил. Луѓе кои страдаат од ова нарушување се премногу зафатени со продолжување на напорите да заспие и оваа несоница е, затоа, условен или научен одговор. Лицата со ова нарушување полесно заспиваат во времето кога не се обидуваат да спијат, особено кога се надвор од куќата. Кај овие пациенти изразени се потешкотии при сонувањето како и често будење во кошмар. Третманот е обично корисни вежби за релаксација кај лица кои имаат изразена силна физичка напнатост. Во почетокот на лекувањето може да се користат леково за помагање во заспивањето, но само привремено.
Надворешна несоница
Надворешните фактори може да предизвикаат несоница. Адаптивните нарушувања при спиењето, кои се нарекуваат привремена несоница предизвикана од околината може да се случи по промената на средината во која спиеме (на пример, спиење во хотел или болнички кревет) и пред или по важен настан во животот, како што се промена на професија, загуба на некој близок, болест или стрес поради роковите на работа или испитување на важен настан што ги очекуваме за (свадба, првото возење со авион, патување). Ова нарушување може да се изрази како тешко спиење, често будење или будење во раните утрински часови. Закрепнувањето е обично многу брзо и настанува по 2-3 недели.
Агаш
Агаш (Agăș) — општина во округот Бакау во Романија.
Несоница
Неадекватна хигиена при спиењето
Часовници на кои им светат стрелките или бројките, можат да го разбудат пациентот и да му ја зголемат нервозата, поради тоа што пациентот гледа како минува времето, доцна е, а тој/таа не може да заспие. Различните лекарства, обилното јадење, напорното вежбање или туширањето со жешка вода непосредно пред спиење, можат да пречат при заспивањето.
Лицата со вакво пореметување при спиењето треба да развијат ритуали на опуштање пред спиење и да одржуваат релаксирачка околина за спиење. Исто така времето за будење треба да биде исто. Треба да се избегнува нередовното заминување на спиење, а времето поминато во кревет треба да се ограничи само на времето кога се спие.
Несоница поради надморска височина
Престојувањето на големи надморски височини обично е поврзано со нарушувања при спиењето. Најчесто растројство е т.н. периодично дишење, за што е одговорно намалувањето на концентрацијата на кислород на големи надморски височини. Честите будења и слабиот квалитет на спиење се типични за овој вид на несоница, која обично е најтешка првите неколку дена, но ваквата состојба може да трае. Одредени видови на лекови може да помогнат во спречувањето на појавата на несоницата поради надморска височина.
Франш Конте
Франш Конте (Franche-Comté; франкоконтски: Fraintche-Comtè; Franche-Comtât) — област и историска покраина во источна Франција. Од 1956 до 2015 г. бил управен регион, пред да биде ставен во состав на поголемиот нов регион Бургундија-Франш Конте. Во 2016 г. областа имала 1.180.397 жители.
Позначајни градови се Безансон, Белфор, и Монбелјар. Други значајни градови се Дол (престолнина пред областа да биде освоен од страна на Луј XIV во доцниот 17 век), Везул (главен град на Горна Сона), Арбоа ("винската престолнина" на Јура), и Лон-ле-Соние (главен град на Јура).
Историја
Областа бележи човечко присуство уште во времето на Палеолитот и бил населен од страна на Галите. Во 5 век бил дел од териториите на Алеманите а потоа и дел од Кралството Бургундија од 457 до 534. Бил христијанизиран под влијание на Свети Колумбан, кој тука основал неколку манастири. Во 534, станал дел од франското кралство. Во 561 бил дел од меровиншкото кралство Бургундија, под власта на Гунтрам, третиот син на Хлодовик I. Во 613, Хлотар II го обединил франското кралство под своја власт а областа останал дел на Кралството Бургундија за време на Меровинзите и Каролинзите. областа потпаднала под власт на Светото Римско Царство во 1034 и тој дефинитивно се отцепил од војводството Бургундија сè дури повторно не станал дел од Франција во 1477. Таа година во Битката кај Нансси во текот на Бургундските војни, бил убиен во битка последниот војвода Карло Ќелавиот. Областа преминала под власт на Австрија во 1481 и Шпанија во 1556. Франција го повратила оваа област во 1668 но го вратила со договорот од Екс-ла-Шапел. Тој по вторпат бил освоен во 1674, и конечно бил отстапен на Франција во 1678. Енклави како Монбелијар останале надвор од француска контрола. Од 1851 до 1946 населението се намалило за една петтина поради миграцијата село-град (најмногу во Горна Сона и Јура).
Управа и политика
Управниот регион Франш Конте бил поделен на четири департмани, од кои највеќе жители имал Ду, а додека најгусто населен бил департманот Територија Белфор.
Франш Конте се состои од 1,786 општини. По францускиоте локални избори во 2007, двајца советници се припадници на социјалистите а единаесет на УМП. 55% од жителите на Франш Конте на претседателските избори својот глас го дале за Никола Саркози во вториот круг на претседателските избори во 2007.
Местоположба
Франш Конте се наоѓа во западно-централниот дел на Европа. Сместен во источниот дел на Франција се граничи со Швајцарија во близина на Германија и Италија.