cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фудбалски куп на Македонија 2010-2011
Фудбалски куп на Македонија 2010-2011 било 19. издание на Купот на Македонија.
Титулата ја освоил Металург и си обезбедил место во втората квалификациска рунда во Европа Лигата 2011-2012.
Шеснаестина финале
Двојките беа избрани на 7 јули 2010 во Скопје. Натпреварите беа одиграни на 18 август 2010.
Осминафинале
Првите натревари се одиграа на 15 септември 2010, додека вторите се одиграа на 28, 29 септември, и на 9 и 10 октомври 2010.
Четвртфинале
Првите натпревари се одиграа на 20 октомври 2010, додека вторите се одиграа на 10 ноември 2010.
Јован Скерлиќ
Јован Скерлиќ (Белград, 20 август 1877 - Белград, 15 мај 1914) бил српски писател и литературен критичар.
Фудбалски куп на Македонија 2010-2011
Екипа победник
Металург '''1. титула'''
Јован Скерлиќ
Роден е во Белград на 20 август (8 по јулијанскиот календар) 1877 година, во граѓанско семејство на татко Милош и мајка Персида б. Марковиќ (од Пешта), во семејната куќа на аголот на улиците Господар Јевремов и Добрачин, кај Чукур-чешма на Дорчол. Неговиот татко бил сопственик на фирма и продавница за капи (мајстор на шапџија), кој имала дуќан и продавница на улицата Васина кај улицата Кнез Михаилова. Јован Скерлиќ имал две сестри, Јованка и Јелена, маѓена Владимир Чоровиќ.
Имал сопруга Клара и ќерка Љиљана. , подоцна живееле во Франција.
Неговото животно мото било: „Да живееш значи да работиш!“. Неговиот живот бил со континуирана, напорна работа. Не знаел за одмор, ниту пак се грижел за заморот, „додека неговиот исцрпен и изморен организам не се срушил пред смртта“. Џон ненадејно починал на 37-годишна возраст, на 15 мај (2 мај, јулијанскиот календар) 1914 година.
Воспитно-образовна работа
Тој бил само за кратко време во средно училиште наставник во Белград. Веднаш по положувањето на докторскиот испит, бил назначен за наставник на Универзитетот во Белград, најпрвин по француски јазик и литература, а потоа и за српска книжевност, на која предавал до својата смрт.
Станал дописен член на Српската кралска академија на 3 февруари 1910 година.
Литературно и национално-политичко дело
И покрај неговата голема книжевна дејност, по која се прославил како најпопуларен и најзастапен српски критичар, Скерлиќ истовремено, исто така неуморно и обилно, работел и на политички и на национален план. Како студент се приклучил на социјалистичкото движење и пишувал општествено-политички написи и студии во социјалистичкиот печат. Подоцна се приклучил на Независната радикална партија, создадена од левото крило на Радикалната партија, и набрзо станал нејзин главен идеолог. Последните две години од животот бил пратеник во Народното собрание, во кое особено се истакнал со својот милитантен говор против „банкократијата“, т.е. против банките кои бездушно го исцрпувале народот со нивните зелени камати.
Многу поважна е неговата работа на национално поле. Идеално, тој бил несомнено најхрабриот и најистакнатиот проповедник и протагонист на југословенското национално и државно единство. Од неговите бројни предавања во поранешна Австроунгарија, најзначајно е она во Прага, десет дена пред неговата смрт. Од написите и есеите за националната идеологија, најдобар есеј е за Анте Старчевиќ, проповедник на идејата за Голема Хрватска. Од другите национално-културни акции, најважна е онаа за воведување на латинскиот јазик кај Србите (анкета во Српски литературен весник ). Лазар Томановиќ напишал за тоа: ''... а Скерлиќ беше подготвен да ја одбие и кирилицата.''
Иако умрел млад, литературното дело на Скерлиќ е многу обемно. Неговото најпознато и најдобро дело е Писатели и книги (во девет тома). Синтезата на целокупното негово книжевно дело е Историја на новата српска книжевност, објавена најпрвин во скратена форма, како средношколски учебник, а потоа и во целост. Посебни се неговите студии за книжевните епохи: Младоста и нејзината литература и српската литература во XVIII век, голема студија за Јаков Игњатовиќ ; потоа есеи: Поглед на денешната француска литература, Уништувањето на естетиката и демократизацијата на уметноста, книжевно-политичкиот есеј Светозар Марковиќ од 1905 година. До својата смрт го уредувал Српскиот книжевен весник, првично во друштво на Павле Поповиќ а подоцна и сам. Имал дарба на романописец. Објавил две продолженија на Белградската романса, потпишувајќи се под псевдонимот „Белграѓанец“.
Критички преглед
Како ученик на Богдан Поповиќ и на француската школа, самиот Скерлиќ бил поддржувач на позитивниот и научен метод во историјата на литературата и книжевната критика - метод кој го проучува темпераментот на писателот, наследните особини, влијанието на околината и времето врз обликувањето. посебен вид на неговиот талент, вредноста на самото дело, со чисто уметничката вредност на стилот, композицијата и силата и квалитетот на чувството. Во основна смисла, неговата критика произлегува од школата на Богдан Поповиќ. Меѓутоа, додека Богдан Поповиќ повеќе се потпирал на уметничката, формална вредност на делото и барал осветени естетски принципи ( догми ) со вкрстени методи и средства, додека понатаму барал главно „уметност заради уметноста“ и бил повеќе или помалку аристократски рамнодушен. на општествени, етички и национално-политички насоки, Скерлиќ, напротив, помалку се потпирал на формата и изразните вредности, а повеќе на содржината и како борбен дух, социјален човек и национално-политички идеолог и духовен водач на една генерација, тој бил повеќе поддржувач на утилитарната литература. Во литературата, тој главно барал идеи, социо-етички, па дури и политички насоки, „напредни“ идеи и „напредни“ насоки. Тој го сфатил ова „напредно“ на сосема европски начин: во духот на рационалистичката мисла. „Слободен мислител“ и поддржувач на историскиот материјализам, поддржувач на жилава и срдечна борба за убедувања, не се грижел за песимизмот, мистицизмот, романтичните и сентиментални расположенија, декаденцијата и естетската игра на фантазијата и зборовите. Затоа во неговата историја на книжевноста, некои писатели кои биле далеку од него со својот темперамент и со своите општествени и морални сфаќања тргнале лошо, а некои писатели кои му биле драги поради нивната просветеност и општествено расположение биле премногу добри. Сфаќајќи ја книжевноста на овој начин, тој целосно се посветил на домашната литература и ги испитувал влијанијата на местото, времето и расата, реципроцитетот со европските идеи и општествените и културните околности. Тој имал особено развиена историска смисла да ги забележува основните одлики што ја карактеризираат една епоха или генерација и да ги елаборира, уредува и прикажува тие одлики. Исто така, за оценката на книгите и писателите, тој имал најмногу осет за основните одлики во општите потези, а во тоа ретко грешел. Благодарение на овие квалитети, тој можел не само како литературен критичар континуирано и систематски да го следи развојот на современата предвоена литература, туку и да направи една огромна работа: да напише историја на целата нова српска литература од почетокот на 18 век. до Првата светска војна. Така тој воскреснал цели периоди од нашето минато - 18. век, младинското романтично движење, ерата на Светозар Марковиќ, потоа многу веќе заборавени писатели, како што се Доситеј Обрадовиќ, Александар Сандиќ, Јован Стерија Поповиќ, Јаков Игњатовиќ и други. Доследен на својот метод и работејќи брзо и напорно, Скерлиќ понекогаш занемарувал да посочи многу уметнички детали и да задржи недоволно документирани некои од неговите општи одлики за постарите писатели.
Скерлиќ особено победил со својот стил кој се одликувал со јасност, логика и пластичност, но и со огнен ентузијазам и сила. Неговите студии за книги биле попривлечни и попопуларни од самите книги. Пишувал одлично и за лошите книги. Неговите оценки понекогаш наликувале на шаблоните на големите француски критичари, преведени на српски и применети за српските писатели и прилики. Во своето време, тој бил магичен како весник; еден дел од големиот успех на Скерлиќ лежи во тоа.
Првата научна монографија за него ја напишала во 1937 година. година Вукосава Милојевиќ.
NGC 6932
NGC 6932 — спирална галаксија во соѕвездието Паун, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6932 се споменува и како ESO 47-8, AM 2036-734.
Откривање
Објектот е откриен на 29 јуни 1835 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6932 е од видот SB0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 6932 има привидни димензии од 2,2' х 1,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 20 ч 42 м 8,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -73° 37' 8"". Положбениот агол на објектот е во износ од 115°.
Други поделби
Проучување на NGC 6932 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 65219. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 470; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9320. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Користена литература
""Southern Galaxy Catalogue"", Austin, Texas: University of Texas Monographs in Astronomy No. 4, 1985. (152,564)
Влашка Пештера
Позиција на околината
Низводно од Глопскиот кањон, Ресава од десната страна ги прима периодичните притоки на Јелова, Бурдељска и Дебел поток, кои се спуштаат од Средна Коса кон ерозивното проширување на Остриќ, односно кон клисурата на долината. Долните делови од долините на овие потоци, на потегот каде што се вкрстуваат со варовничкиот појас, имаат клисура-кањонска форма и голем наклон. На нивните стрмни и вертикални страни има отвори од бројни пештери. Најголема од нив е влашката пештера, која е издлабена во варовничката маса на Долги рт, помеѓу Јелово и Бурдељски поток. Долните кредни варовници од оваа страна на Ресава се многу нарушени и многу длабоки скаршќени. Влашката Пештера има 2 влеза - долниот е на височина од 560, а горниот е над неа. Тие се на околу 400 метри од устието на Бурделскиот поток во Ресава и околу 50 над неговото дно. Вкупната должина на испитуваните пештерски канали е 650.
Изглед и одлики
Влезните отвори на пештерата Влашка се наоѓаат на врвот на мал амфитеатар, од кој се спушта сипарот во долината на Бурделскиот поток. Долниот влезен отвор настанал со работа на подземен поток, кој порано течел кај изворот под силен притисок, додека горниот, најверојатно, настанал со уривање на тенок ѕид од пештерата. Влашката пештера е комплексен систем на коридори, канали и сали кои се вкрстуваат, се вкрстуваат и преминуваат една под друга на различни начини, создавајќи на тој начин речиси нераскинливи подземни лавиринти. Сите подземни простории на пештерата сè уште можат да се поделат на три нивоа, односно галерии кои постепено се уредуваат, почнувајќи од коритото на Бурделски поток.
Галериите се меѓусебно поврзани со мрежа од вертикални јами, наведнати канали и широки пукнатини. Најниска е на нивото на коритото, средното ниво 20м до 30м над него, а највисока на релативна висина од 30м до 40 м. Во основа, сите галерии на пештерата имаат правец запад-исток, иако подземниот тек доаѓал од правец североисток, од бездната на Јелов поток. Централното место во пештерскиот систем го заземаат бунарите на салите, во горниот дел, а салата од блокови и плочи, во средната галерија. 'Рбетот на највисоката галерија на пештерата е главниот канал, со правец запад-исток, долг 130 метри. Се пробива низ страничните и страничните коридори и каналите кои слепо завршуваат или се поврзуваат со средната галерија. Паралелно со главниот канал, има уште два странични, поврзани едни со други неколку пати. Има и две сали: кружни и бели. Од кружната сала тргнуваат уште два странични коридори. Главниот канал се наоѓа на крај кој прераснува во добро обликувана сала, која е пониска околу 15 метри. Нејзиното дно е покриено со блокови. Оваа сала преку тесни канали се поврзува со средната галерија во која централното место и припаѓа на салата од блокови и плочи долги 40 метри. Од него тргнуваат неколку канали и проширени пукнатини, од кои еден завршува под кружната сала. Најниската галерија на пештерата сè уште е во формирање и се состои од нераскинлив лавиринт од канали и пукнатини распоредени на два ката. Во сите негови делови има мал, песоклив, чакал материјал кој е донесен од горните галерии. Најниската галерија се наоѓа на околу 40 метри под влезните отвори на пештерата, а нејзините долни делови се полни со вода, чие ниво укажува на висината на коритото на реката Бурдељски поток. Подземните води во каналите на најниската галерија се движат под одреден притисок, поради што ѕидовите се издупчени со шуплини слични на остри рабови.
Потекло и значење
Постепено уредените галерии на Влашките пештери се во различни фази на развој. Најстарата, горната галерија е целосно сува и во неа се изведува само процесот на отстранување на хемискиот талог од водата што капе. Затоа овој е најбогат со пештерски накит. Во средната галерија, изгледот е од поранешен датум, но во него многу поретко е пештерскиот накит со потемна боја и послаба кристализација. Бигрените басени во источниот дел на галеријата се покриени со големи пештерски мониста. Во најниската галерија, подземниот тек сè уште има силна механичка работа. Комплексни и разгранети, со суви и речни канали кои претставуваат подземни, покрај тоа, и богати со шарен и разновиден пештерски накит. Влашката пештера е многу привлечна, не само за туристите, туку и за научниците. Неговиот удел во туристичкиот комплекс Горна Ресава може да биде многу голем, имајќи предвид дека се наоѓа во еден од најдлабоките кањони во источна Србија, што е малку подалеку од планинарските домови во Лисине и пештерата Ресава недалеку од автопатот.
Rush (музика во филм)
Rush е музика во истоимениот филм напишана и изведена од Ерик Клептон. Во албумот е вклучена акустичната рок балада „Tears in Heaven“, која е добитник на три греми награди во 1993 за „песна на годината“, „снимка на годината“ и „најдобра машка вокална изведба“
Сазан
Сазан (Sazani; Saseno; Saso; Σάσων) — остров во Средоземното Море во јужна Албанија. Тој е најголемиот остров во Албанија и стратешки сместен помеѓу Отрантската Врата и влезот во Валонскиот Залив, формирајќи ја границата меѓу Јадранското Море и Јонското Море. Островот има површина од 5,7 км2 со должина од 4,8 километри, ширина од 2 километри и 1,2 километри и крајбрежје од околу 15 километри.
Покрај тоа што е најголемиот остров во Албанија, островот претставува и воена зона. Понекогаш во јасни временски услови може да се види со голо око од брегот на Саленто, Италија на запад. Островот бил отворен за јавноста во јули 2015 година. 2.721,87 хектари на територијата на морското подрачје на островот станало дел од морскиот парк Карабурун-Сазан во 2010 година.
Историја
Островот бил познат како Сасон (Σάσων) во антиката и бил спомнат од Полибиј во воена експедиција што се случила во 215 п.н.е. Бил дел од римските и византиските провинции, но бил освоен од Неапол во 1279 година, па го поседувале албанските лордови во 14 век, често под заштита на Венеција. Отоманските Турци го освоиле во околу 1400 година, но островот им припаѓал на Венецијанците до 1696 година. Во 1815 година островите во Јонско Море биле дадени на Британија како автономна република под британска заштита.
Во 1864 година островот бил отстапен во Грција со остатокот од Јонските Острови како дел од Диапонтиските Острови и островот де факто имал османлиска контрола. Во текот на Првата балканска војна во 1912 година грчките сили го освоиле островот. По завршувањето на Втората балканска војна во 1913 година, Италија и Австроунгарија вршеле притисок Грција да го евакуира јужниот дел на денешна Албанија.
Италија за возврат го окупирала островот на 30 октомври 1914 година и основала воен командант на островот. Ова подоцна било ратификувано на 26 април 1915 година со тајниот Договор од Лондон. По Првата светска војна, Албанија формално го отстапила островот на Италија на 2 септември 1920 година, како дел од албанско-италијанскиот протокол. Островот бил дел од Италија од 1920 до Втората светска војна, административно дел од Лагоста, во внатрешноста на италијанската провинција Зара. Во тие години италијанските власти изградиле светилник и некои поморски утврдувања и го населиле островот со неколку семејства на рибари кои се преселиле од Апулија. Островот бил обединет со Италијанската управа на Далмација во 1941 година за време на Втората светска војна а по крајот на војната бил вклучен кон Албанија. За време на Студената војна меѓу Советскиот Сојуз и Соединетите Американски Држави, Албанија многу се потпирала на Советскиот Сојуз. Во тоа време, Советите изградиле бази на подморници и фабрика за хемиско и биолошко оружје на островот и околните области. По падот на комунизмот, четири подморници останале во Порто Палермо. До ден-денес, многу маски за гас од советската ера сè уште се наоѓаат расфрлани низ долината на островот.
Географија и клима
Сазан е најголемиот остров во земјата и најјужниот дел на Албанија. Тој е стратешки сместен на влезот на Валонскиот Залив, во источниот теснец на Отранто, одвојувајќи ја Италија од Албанија. Тој е исто така сместен во неформалната линија на Јадранското и Јонското Море внатре во Средоземното Море.
Островот е составен од карпи на варовник, и бил формиран за време на периодот креда, додека источниот дел е делумно составен од клистогенски депозити. Островот има четири врвови, од кој највисокиот е 344 метри надморска височина, по што следат два врвови во центарот на островот од 331 м и 307 метри, и најнискиот од 228 метри кој се наоѓа во јужниот дел на островот. Островот има брег од околу 15 километри, кој брег се одликува со песочни плажи, карпи и подводна фауна. По должината на западниот брег карпите се спуштаат до 40 метри под водата.
Островот има невообичаена клима во Албанија, поради својата поморска локација. Климата не е средоземна, туку суптропска поради неговите топли зими и жешки лета. Климата и растителноста личат на оние на југ од Крит во Грција, Тунис, па дури и делови од Египет. Флората е различна од онаа на остатокот од Албанија по тоа што е суптропска. Едно мало торнадо било забележано по должината на крајбрежјето во август 2002 година
Флора и фауна
Биогеографски, островот Сазан спаѓа во илирските листопадни шуми, копнениот екорегион на шумите во Палеарктик, со средоземна растителност. Поради комбинацијата на јужната географска ширина и големата надморска височина, како и варијациите на климата, геолошките и хидролошките услови придонеле за формирање на единствена флора во внатрешноста на островот.
Разновидноста на флората и растителноста може да се објасни со нејзината стратешка положба меѓу западното и источното Средоземно Море. Островот е дом на 435 видови од васкуларни растенија, или 8,2% од целокупната васкуларна флора во Албанија. Постојат ендемски (Limonium anfractum) и 3 субендемски (Centaurea pawlowski, Scutellaria rupestris и Verbascum guicciardini) растенија. Различните релјефи создаваат различни еколошки средини за растенијата, понатаму диверзифицирани од доминантните видови на карпи кои формираат варовнички терен на територијата на паркот. Карпестите брегови и карпите на варовник на јужните делови на Сазан се дом на бројни халофилски видови,. Шумите на Сазан главно се состојат од грмушки, дабови шуми, листопадни шуми и,.т.н.
Поради својата специфична топографија, климатски, хидролошки и геолошки услови, островот се одликува со уникатна растителност и биоразновидност. Фауната е претставена од 15 видови цицачи, 39 видови птици, 8 видови влекачи, 1 вид на амфибија и 122 видови на безрбетници. Во прилог на 15 видови на цицачи, 8 од нив се лилјаци. Видови птици кои се среќаваат на островот се гулаби, грабливи птици итн.
Постојат 122 идентификувани видови, вклучувајќи 113 инсекти, но нивниот вистински број се проценува дека е повисок. Меѓу инсектите се 40 бубачки, 16 пеперутки, 22 хетероперии, 20 ортоптери, 5 видори и 10 хименоперии.
Список на државни водачи во 606 година
Ова е список на државни водачи во 06 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
IC 625
IC 625 — галаксија во соѕвездието Персеј, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 31 октомври 1888 година од страна на Луис Свифт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 625 е од видот NF.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 0 м 6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +44° 13' 0".
Крваво писмо
Крвавото писмо е емблематско писмо, напишано од бугарскиот револуционер Тодор Каблешков. Според книгата „Белешки по бугарските востанија“ (Записки по българските въстания) на Захари Стојанов тоа е потпишано со крвта на мудирот Кара Хусеин кој е убиен од Георги Тиханек на Калачевиот мост во Копривштица на 20 април 1876 година.
Писмото е испратено на војводата Георги Бенковски во Панаѓуриште. Овој акт се смета за почетокот на Априлското востание, које индиректно ја постигнува слободата на Бугарија.
„Браќа!
''Вчера во село пристигна Неџеб ага од Пловдив кој сака да апси неколку души заедно со мене. Кога бев известен за вашето решение на Оборишткото собрание, повикав неколку души јунаци кај мене и кога се вооруживме, тргнавме кон конакот каде го нападнавме и го убивме мудирот, со неколку заптии... Сега, кога ви го пишувам ова писмо, знамето се вее пред конакот, пушките грмат заедно со екот на црковните ѕвона, и јунаците се бакнуваат еден со друг по улиците!... Ако вие, браќа, сте биле вистински патриоти и апостоли на слободата, следете го нашиот пример и во Панаѓуриште...''
Копривштица, 20 април 1876 г.
''Т. Каблешков.''
''Бев очевидец кога се изврши се што е кажано горе во писмото на Тодора. Тргнувам за Клисура за да го направам истото.''
''Н. Караџов.''“
Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Скопје
Рождество на Пресвета Богородица (позната и како Света Богородица, Пресвета Богородица Трирачица) — македонски православен храм кој се наоѓа во центарот на градот Скопје. Црквата се наоѓа во познатото Пајко Маало на самиот кеј од левата страна на реката Вардар. Во минатото, во периодот од 1835 сè до спалувањето до бугарската фашистичка војска во 1944, црквата била соборен храм на градот Скопје и седиште на Скопската епархија (митрополија). Патрониот светец на црквата, Пресвета Богородица, е заштитничка на градот Скопје.
Историја
Најпрвин црквата „Света Богородица“ како соборен храм. и заштитник на градот Скопје била изградена во 1204 година од страна на македонскиот средновековен владетел Добромир Хрс Изградбата била довршена во 1214 година од неговиот син Стрез (Срез). Оваа црква постоела до 1688 година, кога била срушена од Турците.
По долги години, на почетокот на XIX век, повторно започнала изградбата на црквата посветена на заштитничката на Скопје. Според скопскиот трговец Хаџи-Коста, неимарите и копаничарите започнале со работа уште во 1809 година, а по 10 години чекање на одобрението за изградба од страна на султанот во Цариград, црквата била свечено осветена на 1 мај 1835 година. Според записите на Васил К’нчов, одобрението за градба стигнало во 1834 година. Изградбата и иконостасот ја извршиле прочуените дебарски мајстори и копаничари, односно тајфите на Рензовци-Зографски во поголем и Фрчковски во помал дел. Во периодот од 1848-1857 година, во оваа црква на повик на скопските граѓани, училиште на македонски народен јазик отворил и го водел македонскиот просветител Јордан Хаџи-Константинов - Џинот. Тој стекнува голема почит и популарност меѓу граѓаните, а во дворот на црквата ги одржува првите претстави и драмски обиди на учениците, напишани од него.
Кон крајот на Втората светска војна, во 1944 година, црквата со своите непроценливо богати исконостас и живопис, била запалена од страна на бугарската фашистичка окупаторска војска. Комунистичката власт во тогашна СР Македонија во рамките на СФРЈ не започнала обнова на храмот, така што тој бил целосно срушен во скопскиот земјотрес од 1963 година.
Обнова
Со стекнувањето на независноста на Македонија, повторно започнуваат иницијативите за обнова на црквата. На почетокот на 1995 година, група на главно постари граѓани (пензионери) на Скопје основаат и регистрираат здружение на граѓани за обнова на црквата, при што истата година успеваат да го обезбедат поседовниот лист и да издејствуваат изграбата на црквата да влезе во ДУП на Скопје. Во следните неколку години тие успеаваат со самопридонес да изградат мал храм во близина на темелите на некогашната црква. Во 2004 година, познатиот скопскиот стопанственик и поранешен градоначалник Трифун Костовски активно се вклучил во обновата на црквата. Благодарение на неговото ангажирање и финансиските средства, изграбдата започнала во 2005, а завршила со осветувањето на црквата на празникот Св. Атанасиј, на 31 јануари 2008 година. Црквата е обновена во истиот изглед и архитектура како што ја имала во минатото.
Во 2014 година бил обновен владичкиот престол во црквата, изработен од битолските копаничари Јане и Злате Крстевски до ателјето „Маке“, кои престолот го изработиле како верна копија на оригиналот, според фотографија на престолот од 1838 година. Новиот престол е изработен во длабока резба, од ореово дрво, со димензии 500 × 130 × 110 сантиметри. На престолот се наоѓаат украси како: магарешки трн, желади, винова лоза, сонце, двоглав орел, сирени и лавови, а на куполата се наоѓа позлатен крст. Престолот бил осветен на 21 септември 2014 година, на денот кога се празнува празникот Рождество на Пресвета Богородица (Мала Богородица). Инаку, оригиналниот престол бил дело на Петре Гарката, но изгорел во пожарот од 1944 година.
Сашо Стефановски
Сашо Стефановски, познат и под псевдонимот Џанго Помалиот (1965) — македонски писател, блогер и режисер.
Творештво
Стефановски пишува куса проза која ја објавува под псевдонимот Џанго Помалиот. Своите раскази ги објавува на фејсбук и на интернет-порталот Окно, а во 2018 година ја објавил збирката „Намали малце чалам“ која претставува осврт врз урбаниот маалски живот во скопската населба Кисела Вода. Исто така, тој е автор на наградениот драмски текст „Модерна алхемија“ што самиот го режирал во МКЦ кон крајот на 1980-тите. Три негови кратки раскази се застапени во антологијата на македонскиот краток расказ, „Џинџуџе во земјата на афионите“ (Темплум, 2022).
Нереј
Нереј (грчки: Νηρεύς) - прастаро старогрчко божество на морето, син на Понт и Гаја, брат на Тавмант, Форкин, Кето, Еврибија.
Одлики и историја на ликот
Океанидата Дорида му родила на Нереј 50 или 100 ќерќи (наречени Нереиди), а се споменува и еден син, по име Нерит. Нереј живеел во морските длабочини, опколен со љубовта и почитта на своите керќи; тој бил благ, не ја заборавал правдата и спротивно на молчеливото и сурово море со кое владеел, имал само добри намери и мисли. Нереј поседувал дарба за пророштво и способност да се преобразува во најразлични суштества и природни елементи. Пред Херакле се претворил во вода и оган, но сепак му го покажал патот до градината на Хесперидите. Се зборувало дека на Парис, на патот меѓу Спарта и Троја, му ги толкувал последиците од грабнувањето на Елена и дека му ја претскажал судбината.
Уметнички приказ на ликот
Нереј се замислувал како белокос старец во бела облека, целиот во пена, со скиптар или тризабец во раката. Во ликовната уметност ретко бил прикажуван. На вазите најчесто се прикажувала неговата средба со Херакле. Понекогаш се претставувал со тело на риба, со риба во раката или како јава на морско коњче.
Роберт Емет
Роберт Емет (ирски и англиски: Robert Emmet, 4 март 1778 – 20 септември 1803) бил ирски републиканец, и ирски националистички патриот, оратор и бунтовнички водач. Откако водел бунт против британското владеење во 1803 година бил заробен, а потоа бил суден и погубен за велепредавство против британскиот крал Џорџ III.
Емет потекнувал од богато англо-ирско протестантско семејство, припадник на Црквата на Ирска, која сочувствувала со ирските католици и протестантските неистомисленици, особено во Алстер, како што се Презвитеријанците и нивната недоволна застапеност во парламентот. Семејството Емет исто така сочувствувало со бунтовничките колонисти или „патриоти“, учесници во американската револуција. Додека напорите на Емет да се буни против британското владеење пропаднале, неговите постапки и говори ги инспирираа неговите сонародници.
Ран живот
Еммет е роден во Сент Стивенс Грин (денес е парк), во Даблин на 4 март 1778 година. Тој бил најмладиот син на д-р Роберт Емет (1729-1802), лекар и неговата сопруга Елизабет Мејсон (1739) –1803). Еметовите биле финансиски стабилни, биле членови на протестантското потомство со куќа на Сент Стивенс Грин и селска резиденција во близина на Милтаун. Еден од неговите постари браќа бил ирскииот републиканец и националист Томас Едис Емет, близок пријател на Теобалд Волф Тон, кој бил чест посетител на куќата кога Роберт бил дете.
Емет учел во училиштето Освалд, во дворот на Допинг. Емет се запишал на Колеџот Тринити во Даблин во октомври 1793 година, на петнаесет години. Во декември 1797 година се приклучил на историското друштво на колеџот.
Идеологија
Додека Емет бил на колеџ, неговиот брат Томас и некои од неговите пријатели се вклучиле кон политичкиот активизам. Роберт станал секретар на тајниот Обединет Ирски Комитет во колеџ и како резултат на тоа бил протеран во април 1798 година. Истата година тој побегнал во Франција за да ги избегне многубројните британски апсења на националисти во Ирска.
Додека бил во Франција, Еммет наводно ја добил поддршката од Наполеон, кој ветил дека ќе даде поддршка кога ќе започне претстојната револуција. Сепак, оваа поддршка постоела во имагинацијата на Емет, бидејќи Наполеон бил целосно вклучен во организирањето на француската инвазија на Египет. Наполеон бил во Тулон од 9 мај 1798 година, пред да започне Ирската буна од 1798 година, сепак нема запис дека Емет патувал во Тулон за да го види Наполеон.
По Ирскиот бунт од 1798 година, Еммет учествувал во реорганизација на поразеното Обединето Ирско Друштво. Во април 1799 година била распишана потерница за негово апсење. Тој избегал и набргу потоа отпатувал на континентот со надеж дека ќе обезбеди француска воена помош, но неговите напори биле неуспешни.
Еммет се врати во Ирска во октомври 1802 година. Во март следната година, тој започнал со подготовки за уште едно востание.
Посмртни останки
Се тврди дека посмртните останки на Емет биле тајно отстранети од Були Екс и биле вратени во Сент Миханс, даблинска црква со силни врски со Обединетите Ирци, иако никогаш не било потврдено тоа. Шпекулациите продолжиле да се шират во врска со локацијата на останките на Емет. Имало сомненија дека тие биле закопани тајно во сводот на даблинска англиканска црква. Кога бил прегледан трезорот во 50-тите години на минатиот век, бил пронајден труп без глава, и се појавило сомнение дека е на Емет, но тоа не можело да се потврди. Нашироко прифатена е теоријата дека останките на Емет биле пренесени во црквата Сент Питерс во Сент Аунгиер по наредба на неговата сестра Мери Ен Холмс во 1804 година. Денес црквата е срушена.
Свети Иван (остров)
Островот Свети Иван — најголем од петте острови во бугарските територијални води на Црното Море со површина од 0,66 км2. Островот се наоѓа на 910 метри од најсеверната точка на полуостровот Столец (Стар Созопол). Неговата највисока точка е 33 метри надморска височина. Островот има богата историја и денес претставува популарно туристичко место.
Историја
На островот има изградено сонарен светилник кој дава звучни сигнали и заедно со светилникот на Емине го покажува патот на бродовите кон Бургаскиот Залив.
Островот претставувал свето место за античките Тракијци кои го направија своето светилиште овде во 7 век п.н.е.. Од тоа време, на јужниот брег на островот бил изграден голем верски комплекс, чие средиште е највисоката 13,2 метри бронзена статуа на богот Аполон, дело на вајарот Каламис.
Во средината на V век на островот била изградена ранохристијанска базилика. На крајот на V и кон почетокот на VI век бил изграден храмот „Св. Богородица“, која најверојатно била поврзана со манастирски комплекс, кој најверојатно престанал да биде во функција во следните векови, до втората половина на X век кога станал активен како литературен центар. Најраната книга која била создадена на овој остров е датирана од X век, а највредните - романот „Варлам и Јоасаф“, од ХІІ век, денес се чува во Ватиканската Апостолска библиотека. Во манастирската библиотека работеле многу високо образовани монашки литерати кои копирале литургиски книги, и преведувале од грчки на бугарски јазик. Ова му овозможило на манастирот да стане главен дистрибутер на христијанската култура и да се развие како главен христијански центар долж брегот на Црното Море. Манастирот неверојатно бил обновен во 1263 година, кога Михаил Тарханиот изградил нов храм посветен на Свети Јован. Уште тогаш манастирот бил прогласен за царски, посебно кога во 1308 година бугарскиот цар Тодор Светослав се венчал за Теодора Палеологина на островот. Во 1363 година царот Јован V Палеолог издал повелба со која се потврдува територијата на манастирот. Комплексот бил разрушен во 1453 година и обновен во 1467-1471 од страна на монахот Гервасиј. Литературната активност на манастирот продолжила и во првите векови на отоманската доминација. Во 1623 година, козачките пирати од северното крајбрежје на Црното Море често го ограбувале манастирот, а при нивните борби со турската флота, тој бил целосно опожарен и престанал да постои. Османлиите го поврзила островот со крајбрежјето во јули 1629 година, за да не може да служи како засолниште за пирати за инвазии.
На југозападниот дел на островот била изградена руска амбуланта за време на Руско-турската војна од 1828-1829 година.
Во текот на 1985 година биле извршени археолошки ископувања, откривајќи ги остатоците од двата христијански храмови, библиотеката, кралската резиденција и други.
На 28 јули 2010 година во 13,30 часот во текот на археолошките ископувања под раководство на проф. Казимир Попконстантинов под најраната црква изградена во почетокот на V век, во урнатините на манастирот комплекс биле откриени мошти на Свети Јован Крстител,. Моштите денес се изложени на богослужба во храмот „Св. Свети Кирил и Методиј“ во градот Созопол.
Видови
Островот е дом на над 70 видови птици. Тие ја засолнаа најголемата група на галеби во Бугарија како и зајак дупкар. Островот е природен и археолошки резерват, ставен под заштита на државата со декрет во 1965 година. Во 1993 година островот бил прогласен за заштитено подрачје со цел да се заштитат природните живеалишта на ретките и загрозените видови птици.
Островот може да биде посетен ао брод од пристаништето во Созопол. На островот има две пристаништа, од кои се означени туристичките патеки што водат до археолошкиот споменик - манастирот „Св. Јован Крстител“.
Лаша Шавдатуашвили
Лаша Шавдатуашвили (ლაშა შავდათუაშვილი; роден 31 јануари, 1992 во Гори, Грузија) e грузиски џудист. Тој го освоил златниот медал во дисциплината мажи до 66 килограми на Летните олимписки игри 2012.
Тој е сопственик на црн појас во џудо.
Горан Мазнов
Горан Мазнов (Струмица, ) — македонски поранешен фудбалер кој играл во нападот.
Клупска кариера
Тој има настапувано во екипата на Том од градот Томск во Русија. Во Том дошол во вториот дел од првенството и на седум натпревари постигнал 9 гола. Во март 2009 година тој бил единствениот стрелец за Том Томск во изненадувачката гостинска победа над ЦСКА Москва. Во странство тој последен пат играл за Керкира.
Репрезентативна кариера
Тој го имал своето сениорско деби за Македонија во јули 2001 година пријателски натпревар против Катар и има стекнато вкупно 45 натпревари, постигнувајќи 10 гола. Неговиот последен репрезентативе натпревар бил во јуни 2009 година за време на квалификациите за Светското првенство 2010 против Норвешка во Скопје.
Брутализам
Во времето во кое се појавува од политичката левица бил сметан за "нов хуманизам", додека пак од политичката десница за "нов епиризам". Тој станува многу популарен при проектирање на образовни установи (особено универзитетски згради) како и кај многу владини проекти за колективно домување, шопинг центри, индустриски згради и јавни установи. Негови примери се среќаваат низ целиот свет, во Велика Британија, Франција, Германија, Јапонија, Обединетите Американски Држави, Канада, Бразил, Русија, Израел, Австралија. Тие се одликуваат како масивни градби со изразено потенцирана конструкција и видливи суровини, натур-бетон, и во одредени случаи комбинација од тула и натур-бетон.
И покрај неговата грубост и навидум недостаток на комфорт, брутализмот младата генерација на архитекти го истоветува со оптимизам, светлина, слобода на израз, особено во поствоениот свет, во кој и се создава. Банхам во еден момент во своите критички текстови се осврнува на брутализмот не само како стил туку и како атмосфера на морална сериозност меѓу архитектите. Во поново време поимот брутализам се користи при опишување на објекти кои датираат од крајот на дваесеттиот век, кои се огромни и непопуларни, односно како синоним за нешто што е грубо, брутално, нападно.
Историја
Терминот "брутализам" бил првично употребен од шведскиот архитект Ханс Асплунд при опишување на објектот Вила Гот сместена во Упсала, проектирана од негови колеги Б.Едман и Л.Холм во 1949. Во оригинал е употребен терминот nybrutalism кој на шведцки јазик значи Нов Брутализам. Терминот натака е присвоен од британските архитекти Алисон и Петар Симтсон, а станува глобално прифатен после објавување на книгата на британскиот критичар/историчар Рајнер Банхам со наслов Новиот Брутализам: Етика или Естетика? (анг. The New Brutalism: Ethic or Aesthetic?) во која е анализиран новопојавениот архитектонски пристап при проектирање, конкертно во Европа.
Најдобри примери за раниот брутализам можат да се видат во работата на швајцарскиот архитект Ле Корбизје, конкретно "Unité d'Habitation" - објект за колективно домување изграден во 1952 г. во Марсеј, Франција како и комплексот законодавни објекти изграден 1953 година во Чандигард, Индија. Брутализмот особено зема залет во средината на дваесеттиот век во Велика Британија како резултат на поствоената економска депресија и потребата за изградба на нискобуџетни станбени единици, шопинг центри и владини згради. Меѓутоа, брутализмот останува примарен избор на стил и во случаи кога се располагало со големи буџети бидејќи архитектите ја ценале искреноста, скулптуралноста, а најмногу бескомпромисната анти-буржоазиска природа на стилот.
Со социјално прогресивната идеја зад брутализмот видлива кај Корбизјевиот станбен објект, на овој стил се гледа како на позитивна опција за унапредување на модерното урбано живеење.
Особености
Објектите препознатливи по овој стил, најчесто се организирани со повторувачки модуларни елементи кои формираат различни функционални зони, јасно артикулирани и групирани заедно во една целина. Бетонот, конкретно натур бетонот е најмногу употребуван како материјал, поради неговата грубост и искреност како контраст на дотогашните елитни неокласицистички стилови кои преовледувале. Лианите бетонски елемнти користени при нивна изградба, се произведени така да е целосно видлива структурата на материјалот како и трагите од оплатата. Бетонот кој сам по себе е претежно конструктивен материјал без некоја естетска вредност, наеднаш станува главен декоративен елемент. Покрај него како материјали се користат и тулата, стаклото, челикот, грубо обработениот камен и сл. Иако не сите објекти кои имаат вака видлива бетонска надворешна обработка можат да бидат сместени во овој стил, истите можат да припаѓаат на останатите модерни стилови како Конструктивизам, Интернационален стил, Постмодернизам и Деконструктивизам. Покрај нагласувањето на материјалот и конструкцијата, за овој стил е исто така карактеристично и видливата изложеност на техничките инсталации.
Брутализмот како филозофија често е поврзуван со социјалистичката идеологија, која во временската рамка во која истиот се развивал, била поддржувана од страна на неговите дизајнери. Тој е особено застапен кај архитектурата во европските комунистички земји, од средината на 1960та до касните 1980-ти години (Југославија, Советскиот Сојуз, Источна Германија, Бугарија, Чехословачка)
Брутализмот претставува изразено доминантна архитектура, која дава монументални објекти со еднојазичен израз. Најчесто бил критикуван поради тоа што ги игнорирал околните историски објекти при вклопувањето во контекстот на градот, и додека архитектите биле фасцинирани од неговиот изглед, пошироката публика имала проблем со негово прифаќање.
Брутализам во Македонија
Во чекор со светскиот тренд, во периодот од 60-тите па сè до 80-тите години од минатиот век, и во Македонија се појавуваат објекти со препознатливите одлики на Брутализмот. Особено во постземјотресно Скопје. Наведени се неколку примери од такви објекти, како и нивните автори:
Историски Архив, Скопје, 1968, Георги Константиновски
Педагошка Гимназија Никола Карев, Скопје, 1969, Јанко Константинов
Студенски дом Гоце Делчев, Скопје, 1971, Георги Константиновски
Комплекс Банки, Скопје, 1974, Олга Папеш
Шалтер салата на ПТТ, Скопје, 1979, Јанко Константинов
Македонска Пошта, Прилеп, 1975 Љубинка Маленкова
Историски Архив, Штип, 1976, Георги Константиновски
Историски Архив, Охрид, 1979, Георги Константиновски
Драгутин Шурбек
На Светското првенство во 1975 година во Калкута бил награден со трофеј за фер-плеј Ричард Бергман. На Европското првенство во 1976 година во Прага настапувајќи за репрезентацијат ана Југославија која го освоила првото место, побели во сите партии.
Од 1977 година играл за ТТЦ Калв од Западна Германија.
Од средината на 1960-тите, па до средината на 1980-тите, со својот партнер од репрезентацијата Антун Стипанчиќ, но и со други играчи и играчици доминирал во европскиот и светскиот пинг-понг. Бил успешен и на клупски план каде исто така бил повеќекратен европски првак.
Бил претседател на Хрватскиот пингпонгарски сојуз.
Починал на 15 јули 2018 година во 72. година од животот.
Глуво
Глуво — село во Општина Чучер-Сандево, во областа Црногорија, во околината на градот Скопје.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во северниот дел на Скопската Котлина, во јужниот дел на територијата на Општина Чучер-Сандево. Селото е рамничарско, на надморска височина од 410 метри. Од градот Скопје, селото е оддалечено 12 километри.
Селото се наоѓа во широката долина на Бањанска Река, на нејзината лева страна. Околни села се Бразда на југ, Мирковци на североисток и Чучер на северозапад. Мештаните со вода за пиење се снабдувале од бунари и од една чешма. Северно од селото се наоѓа силен извор со вода Лавовац, чија вода за време на отоманскиот период преку аквадуктот се носела до Скопје.
Селото Глуво го дели својот атар со соседното село Бразда, чии куќи се допираат една со друга. Сепак, месностите за пасишта во Глуво се следниве: Орашац, Желковац и Кула.
Селото има збиен тип и е поделено на Горен и Долен крај. Во секој кра, постојат групирани куќи по родови.
Селото се наоѓа на југозападните предели на планината Скопска Црна Гора.
Историја
Глуво се смета за старо село во делот на Скопска Црна Гора. Во историските извори под името Глуси се споменува помеѓу 1302 и 1308 година. Така е запишано во една од грамотите на кралот Милутин. Тогаш селото припаѓало на средновековниот манастир „Св. Никита“.
Народното предание наведува дека двете села, Глуво и Бразда, еднаш целосно биле напуштени. Подоцна, биле обновени од доселеници од некогашното село Марушани. Тоа село се наоѓало северозападно од Глуво, во подножјето на брдото Палишевина. Од тоа село потекнува родот Томашеви (22 к.). Денес, овој род се најстарите жители на селото и кои и денес поседуваат земја на споменатото селиште. Исто така, се верува дека од некогашното село Марушани се иселиле двајца браќа, кои подоцна ги обновиле двете села Глуво и Бразда, поради што имаат и заеднички атар.
Останатите селски родови биле понови доселеници, главно од денешните албански села во соседната Качаничка Клисура (Паливоденица, Сечишта и други).
До крајот на турската власт во 1912 година, селото трпело напади од страна на муслиманските жители (особено од селото Блаце) и не добивало заштита од страна на државата.
Стопанство
Атарот на Глуво е заеднички со соседното село Бразда и има иста аграрна структура.
Сточарството и земјоделството биле главни стопански гранки на мештаните до крајот на Втората светска војна. Стоката била носена на пасиштата западно од селото, во месностите Орашац, Желковац и Кула.
По војната, сточарството нагло опаднало и само мал број домаќинства чува стока.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Глуво живееле 450 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Глуво имало 480 жители, од кои 256 патријаршисти и 224 под врховенството на Бугарската егзархија.
Глуво е средно по големина, но со намалување на бројот на населението. Во 1961 година броело 570 жители, а во 1994 година бројот се намалил на 322 жители, од кои 307 Македонци и 18 Срби.
Според пописот од 2002 година, во селото Глуво живееле 349 жители, од кои 318 Македонци и 31 Србин.
Родови
Глуво е македонско православно село. Сите родови се доселени.