cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Волф-Рајеова ѕвезда
Пресечни ѕвезди
Овие кодови може да се искомбинираат со поопштите поделби на спектрални типови како што се p или a. Чести записи се слични на OIafpe и OIf*, или Ofpe. Во 1970-ите било препознаено дека постои континуум на спектри на само чисто впивни класи на O до неодредените ВР-типови, и не било јасно дали на овие пресечни ѕвезди треба да им се зададе ознака за спектрален тип налик на O8Iafpe или WN8-a. Пресечното означување било предложени за овие ситуации и ѕвездата Sk−67°22 била означена како ѕвезда од спектрален тип O3If*/WN6-A. Критериумите за разликување на OIf*, OIf*/WN, и WN се прераспределени за да постои конзистетност во означувањето. Означувањето на пресечните ѕвезди се користи кога Hβ линиите поседуваат профил сличен на P-Лебед; станува збор за впивна линија кај Суперџиновите од типот O и оддавни линии кај WN-ѕвездите. Критериумите за следниве спектрални типови на пресечни ѕвезди се зададени, користејќи фи оддавните линии за водород при 463,4–464,1 nm, 405,8 nm и 460,3–462,0 nm, заедно со стандардната ѕвезда од секој тип:
Друг збир на пресечни ѕвезди се користи за Ofpe/WN ѕвезди. Овие ѕвезди поседуваат спектар на суперџиновите од спектрален тип O плус дополнителни оддавања на азотни и хелиумски линии, и профили од типот на P-Лебед. Поинакво гледиште е дека тие може да се разгледуваат како WN ѕвезди со исклучително ниски јонизациски нивоа на водород. Се сметало дека нарекувањето на овие ѕвезди пресечни, било спорно и било понудено друго решение било било додавањето на дополнителни типови на ѕвезди WN10 и WN11 во WR азотната низа. Други автори пак претпочитаат употреба на означување од типот на WNha, на пример WN9ha за WR 108. Најнова препорака е да се користи спектрален тип O во обликот O8Iaf доколку постои впивна линија од 447,1 nm He и класата WR од WN9h или WN9ha доколку линијата поседува профил од типот на P-Лебед. Сепак, пресечната ознака Ofpe/WN а исто и ознаките WN10 и WN11 и понатаму се во широка употреба.
Трета група на ѕвезди се исто така познати и се со спектри кои содржат особености на спектралната класа О и ВР-ѕвезди.Девет ѕвезди во Големиот Магеланов Облак можно е да поседуваат спектри кои поседуваат истовремено WN3 и O3V одлики, но веројатно не се двојни ѕвезди. Многу од WR-ѕвездите во Малиот Магеланов Облак покажуваат почетни WN спектри и дополнително поседуваат особености на изразено високо впивање. Постои предлог дека овие ѕвезди се всушност алката која недостасува до постоењето на класичните WN-ѕвезди или се резултат на плимно одземање на материјал од ѕвезда со мала маса.
Именување
Првите три забележани Волф-Рајеови ѕвезди, а случајно и сите три биле придружени од врели придружници од спектралната класа O, и веќе биле запишани во HD-каталогот. Овие ѕвезди и останатите биле именувани како Волф-Рајеови ѕвезди од нивното првично откривање, нивното именување според воспоставените правила не било сторено сè до 1962 година во „четвртиот“ каталог на галактички Волф-Рајеови ѕвезди. Првите три каталози не биле соодветно за списоци на Волф-Рајеовите ѕвезди и се користела веќе постоечкото именување. Четвртиот каталог додал бројни ознаки за Волф-Рајеовите ѕвезди подредени според ректасцензијата. Петиот каталог ги користел истите бројни ознаки со дополнителна додавка MR за авторот на четвртиот каталог, плус дополнителна низа на броеви со додавка LS за новите откритија. Ниедна од овие бројчани низи не во честа употреба.
Шестиот каталог на галактички Волф-Рајеови ѕвезди бил првиот каталог со тоа име, и дополнително ги опишувал и претходните пет каталози со тоа име. Дополнително во истиот се користат WR бројните ознаки кои се користени за галактичките WR ѕвезди. Тие повторно се бројчани низи од WR 1 до WR 158 според ректасцензијата. Седмиот каталог и неговите дополненија ја користата истата бројчана шема и новите ѕвезди се внесени во низата користејќи додавки со мали букви, на пример WR 102ka како една од бројните WR ѕвезди забележани во галактичкиот центар. Современите длабински прегледи со голем зафат користат сопствена бројна шема за големи броеви на новите откритија. Работна група од МАС ги прифатила препораките да се прошири бројчаниот систем од Каталогот на галактички Волф-Рајеови ѕвезди така што на дополнителните забележани ѕвезди име се додаваат најблиските WR броеви плус бројчана додавка според редоследот на забележување. Ова се однесува на сите забележани ѕвезди од 2006 година, иако некои од овие веќе биле именувани според претходните каталози; па така WR 42e сега се со ознака со WR 42-1.
Волф-рајеовите ѕвездите се бројчано забележани користејќи различни шеми. Во Големиот Магеланов Облак, најшироко користено и комплетно именување за WR ѕвездите е во "Четврт каталог на население I Волф-Рајеови ѕвезди во Големиот Магеланов Облак" со претставка BAT-99, на пример BAT-99 105. Многу од овие ѕвезди се познати и нарекувани по нивниот трет каталошки броеви, на пример Бреј 77. Од 2018 година, 154 WR ѕвезди биле каталогизирани во ГМО, повеќето од нив WN но вклучува и 23 WC како и три крајно реткит ѕвезди од спектралната класа WO. Многу од овие ѕвезди честопати се наречени според сопствените RMC (Редкливска опсерваторија за Магелановиот Облак) броеви, честопати скратени само на R, на пример R136a1.
Во Мал Магеланов Облак се користат SMC WR броеви, честопати скратено само AB броеви, на пример AB7. Познати се само 12 WR ѕвезди во ММО, за оваа мала бројност се верува дека е причинета од ниската металичност на галаксијата
Својства
Особените оддавни линии се создадени во продолжените и густи големобрзински ветрешни области кои ги обиколуваат ѕвездените фотосфери, што предизвикува поплава од UV-зрачење кое предизвикува флуресценција во областа каде се создаваат линиите. Овој процес на исфрлање поредослед ги отскрива слоевите, првично азотните производи од CNO-циклусот при согорувањето на водородот (WN-ѕвезди), и подоцна јаглеродните слоеви поради согорувањето на хелиумот (WC и WO-ѕвезди).
Може да се забележи дека WNh-ѕвездите се сосема поразлични тела од WN-ѕвездите кои немаат водород. Иако имаат сличен спектар, тие се помасивни, поголеми, и едни од најсјајните познати ѕвезди. Тие се забележани од откривањето на WN5h во Магелановите облаци. Азотот кој е забележан во спектарот на WNh-ѕвездите е сепак производ на соединувањето при CNO-циклусот во јадрот на ѕвездата, но се забележува на површината на најмасивните ѕвезди поради вртежното и струејното мешање додека сè уште се одвива фазата на согорување на водородот, наместо по отфрлањето на надворешната обвивка кога започнува фазата на согорување на хелиумот.
Некои Волф-Рајеови ѕвезди од јаглеродната низа ("WC"), особено оние кои се припадници на подоцнежните типови, се препознатливи по тоа што создаваат прашина. Вообичаено ова се случува во ѕвезди кои се дел од двојни системи како резултат на судирите на ѕвездените ветришта на парот, како што е случајот со познатиот пар WR 104; но сепак истиот процес е забележан и кај единечните ѕвезди.
Неколку (околу 10%) од централните ѕвезди во планетарните маглини се, и покрај малите маси (вообичаено ~0,6 сончеви), наблудувани се припадници на ѕвездите од WR-тип; т.е. тие имаат оддавни линиски спектрисо широки линии на хелиум, јаглероди и кислород. Означени како [WR], тие се многу постари тела кои се последица од развојот на ѕвездите со мали маси и се во блиска роднинска врска со белите џуџиња, отколку со многу помалдите и многу помасивни ѕвезди од населението I, и се предводници на ѕвездите од спектралниот тип WR. Засега овие ѕвезди се исклучени од класата која се нарекува Волф-Рајеови ѕвезди, или пак ѕвезди од типот на Волф-Рајеовите ѕвезди.
Металичност
Бројот и својствата на Волф-Рајеовите ѕвезди зависи од хемискиот состав на ѕвездата од која потекнуваат. Главен двигател на овие разлики е стапката на губиток на маса при различните нивоа на металичност. Повисоките нивоа на металичност значат и поголема загуба на маса, што пак влијае на развојот на масивните ѕвезди а воедно и за својствата на Волф-Рајеовите ѕвезди. Поголемите нивоа на загуба на маса предизвикува ѕвездите да ги загубат надворешните слоеви пред да се развие железно јадро кое и подоцна ќе колабира, на тој начин масивните црвени суперџинови повторно ќе се развијат во потопли ѕвезди пред да експлодираат како супернови, дополнително многу масивните ѕвезди никогаш нема да постанат црвени суперџинови. При волф-рајеовата фаза, поголемите загуби на маса водат до силно празнење на слоевите кои се надвор од стујниот слој на јадрото, ниско присуство на површински водороди уште побрзо губење на хелиумот што доведува до појава на WC-спектар.
Максималната маса на ѕвезда од главната низа која може да се развие во црвен суперџин и повторно назад во WNL-ѕвезда е пресметано дека изнесува околу во Млечниот Пат,  во ГМО, и  сончеви маси во ММО. Поразвиените WNE и WC-фази ги достигнуваат со почетни маси поголеми од сончеви маси при сончево ниво на металичност,  сончеви маси во ГМО. Нормалниот развој на единечните ѕвезди не се очекува да создаде WNE или WC-ѕвезди при нивото на металичност забележано во ММО.
Вртење
Вртењето на ѕвездата има влијание на загубата на маса, и ова е особено изразено при ниска металичност. Брзото вртење придонесува да дојде до мешање на производите од јадреното соединување со остатокот од ѕвездата, со што се појачува присуството на тешки елементи и се забрзува губитокот на маса. Вртењето предизвикува ѕвездите да останат подолго на главната низа од споровртежните ѕвезди, и побрзо се развиваат во фазата на црвен суперџин, или пак оние со многу големи маси директно се развиваат од главната низа во ѕвезди со поголеми температури, повисока металичност или зголемено вртење.
Загубите на ѕвездената маса предизвикува и намалување на аголниот момент и со тоа се забавува вртењето кај масивните ѕвезди. Многу масивните ѕвезди со металичност слична на сончевата можно е да застанат целосно додека се на главната низа, додека пак при металичност слична на онаа на ММО тие ќе продолжат да се вртат забрзано и при најголемите забележани маси. Брзото вртење на масивните ѕвезди може да е причината за неочекуваните својства и бројноста на WR-ѕвездите во ММО, на пример за нивните релативно високи температури и сјајности.
Двојни
Масивните ѕвезди во двојните системи може да се развијат во Волф-рајеови ѕвезди поради одземање на атмосферата од ѕвезда придружник отколку истото да биде предизвикано од загубата на маса поради соларниот ветер. Овој процес е релативно изразен преку металичноста или вртењето на секоја од ѕвездите се очекува да создаде пар од WR-ѕвезди низ целата група галаксии во Месната Група. Како резултат на ова, делот на WR-ѕвезди создадени низ двојниот канал, и со ова бројот на WR-ѕвезди кои се двојни ѕвезди, треба да е повисок во средини со ниска металичност. Пресметките укажуваат дека уделот на двојни WR-ѕвезди кои се набљудувани во ММО може да изнесува и 98%, сепак само помалку од половина имаат содружник кој е и набљудувачки потврден. Уделот на двојните WR-ѕвезди во Млечниот Пат е околу 20%, што е во согласност со теориските пресметки.
Маглини
Значаен дел од WR-ѕвездите се обиколени од маглини кои потекнуваат директно од ѕвездата, а не само нормалната позадинска маглина поврзана со која и да е област во која се создаваат масивни ѕвезди, и не станува збор за планетарни маглини кои се создадени од ѕвезди кои поминале низ гранката на асимптотски џинови. Маглината може да има најразлични облици и од оваа причниа класификацијата е отежната. Многу од нив првично биле каталогизирани како планетарни маглини и понекогаш внимателна многубранова анализа може да се искористи за да се разликуваат планетарните од Волф-рајеовите маглини околу ѕвездите кои се во фаза по асимптотската гранка на џинови создаваат маглини со сличен облик околу помасивните ѕвезди кои го согоруваат хелиумот во јадрото.
Волф–Рајеови галаксии
Волф-Рајеова галаксија е тип на ѕвездородна галаксија каде постои доволен број на WR-ѕвезди, кои со нивните карактеристични оддавања во линиските спектри постануваат видливи во целовкупниот спектар на галаксијата. Особено широка оддавна одлика при 468.6 nm He и блиските спектрални линии е одредувачката одлика на Волф-Рајеовата галаксија. Релативно краткиот живот на WR-ѕвездите значи дека ѕвездородието во овие галаксии започнало пред помалку од милион години и се случило во претходните неколку милион години, во спротивно WR-оддавањето ќе биде придушено од големиот број на други сјајни ѕвезди.
Развој
Теориите за создавањето,развојот и смртта на на Волф-Рајеовите ѕвезди не се токлу развиени во споредба со објаснувањата за ѕвездите чии ѕвезден развој се одвива поспоро. Овие ѕвезди се ретки, далечни, и честопати се прикриени, и дури денес во век многу работи поврзани со животот на овие ѕвезди се непознати.
Историја
Иако Волф-Рајеовите ѕвезди се препознаени како невообичаени и поразични од останатите ѕвездени класи од почетокот на век, природата на овие ѕвезди била непозната сè до крајот на век. Пред 1960-ите, дури и класификацијата на WR-ѕвездите биле неодредена, а нивната природа и развој биле целосно непознати. Сличниот изглед на централните ѕвезди на планетарните маглини (CSPNe) и посјајните класични WR-ѕвезди придонеле за оваа неопределеност.
Околу 1960, разликата меѓу CSPNe и масивните сјајни класични WR-ѕвезди станувала се појасна. Изучувањето покажало дека ти се мали густи ѕвезди со обемен околуѕвезден материјал,но се уште е нејасно дали материјалот е исфрлен од ѕвездата или пак упаѓал на самата ѕвезда. Невообичаените количества на азот, јаглерод и кислород, како и недостигот на водород, се забележани, но причината за ова останува прикриена. Било препознаено дека WR-ѕвездитесе многу млади и мошне ретки, но се уште постоела дебата дали овие ѕвезди се развиваат кон или ја напуштаат главната низа.
До 1980-ите, WR-ѕвездите биле профатени како наследници на масивните OB-ѕвезди, иако нивната точна развојна фаза во однос на главната низа и другите развиени масивни ѕвезди останало непознато. Теориите дека за бројноста на WR-ѕвездите во масивните двојни ѕвезди и недостигот на водородот може да се должи на неземањето предвид или заборавањето на гравитационото соголување. WR-ѕвездите биле предложени како претходници на суперновите, особено на новооткриените супернови од типот Ib, на кои им недостигал водород но истовремено се и млади масивни ѕвезди.
До почетокот на век, на WR-ѕвездите се гледало како на масивни ѕвезди кои го истрошиле водородното гориво во јадрото, кои ја напуштиле главната низа, и ја исфрлиле во поголем дел својата атмосфера, со што останало мало врело јадро на хелиум и другите потешки фузиони производи.
Тековни модели
Повеќето WR-ѕвезди, од класичното население I, денес се разбрани како природна фаза во развојот на најмасивните ѕвезди (не броејќи ги поретките централни ѕвезди во планетарните маглини), дали по период на црвен суперџин, по период на цин суперџин, или пак се директно настанати од најмасивните ѕвезди од главната низа. Само црвените џинови со мала маса се очекува да експлодираат како супернови при оваа фаза, додека пак помасивните црвени суперџинови се навраќаат повторно кон повисоки температури како што ја исфрлаат својата атмосфера. Некои од нив експлодираат при фазата на жолти хиперџинови или сјана сина променлива ѕвезда, но многу од нив ќе постанат Волф-Рајеови ѕвезди. Тие го изгубиле или согореле поголемиот дел од нивниот водород и во моментот го согоруваат хелиумот во своите јадра, или пак потешките елементи во кусиот период при крајот на нивниот развој.
Масивните ѕвезди од главната низа создаваат многу врело јадро во кое се согорува водородот преку CNO-процесот и како резултат се добива силно струење низ целата ѕвезда. Ова предизвикува мешање на хелиумот на површината, процес кој е засилен од вртењето, најверојатно поради диференцијалното вртење, при што јадрото има поголема вртежна брзина од површината. Овие ѕвезди исто така се збогатени со азот на нивната површина додека се уште млади, при што причината за ова се промените во односите на јаглеродот и азотот поради CNO-циклусот. Збогатувањето на атмосферата со тешки елементи, како и зголемената сјајност, создаваат силни ѕвездени ветришта кои се изворот на оддавните линии од спектарот. Овие ѕвезди развиваат Of спектар, Of* ако се доволно врели, кој понатаму се развива во WNh спектар како што јачината на сончевиот ветер се зголемува. Ова ги објаснува високата маса и сјајност на WNh ѕвездите, кои се уште го согоруваат водородот во јадрото и изгубиле мал дел од својата маса. Овие ѕвезди пак во еден момент ќе станат сини суперџинови (ССП?) како што водородот во јадрото се исцрпува, или ако се меша со голема делотворност (пр. преку брзо вртење) може диртектно да станат WN-ѕвезди без водород.
WR-ѕвездите најверојатно својот развој ќе го завршат насилно, отколку да исчезнат пополека како белите џуџиња. Следствено секоја ѕвезда со почетна маса од 9 сончеви маси, неизбежно ќе постане супернова (со исклучок на оние кои ќе имаат директен колапс ), при што најголем дел се во WR-фазата.
Едноставен приказ на развојот на WR-ѕвездите од ниски до високи температури, кој на крајот ќе постанат WO-тип на ѕвезди, не е поддржан од набљудувањата. WO-типот на ѕвезди се крајно реткии сите позната примери се посјајни и помасивни од вообичаените WC-ѕвезди. Други теории наведуваат дека најверојатно WO-типот на ѕвездисе само создадени од најмасивните ѕвезди на главната низа, и/или тие создаваат крајно куса крајна фаза од неколку илјади години пред да експлодираат, при што WC-фазата соодвествува на јадреното хелиумско согорување, а пак WO-фазата на понатамошното јадрено согорување. Се уште е нејасно дали WO-спектарот е само резултат на јонизационите ефекти при многувисоки температури, што пак го отсликува моменталната разлика во количествата, или пак постои можност двата ефекти се случуваат наизменично со различни степени.
WNh-ѕвездите, се спектроскопски слични, но се и помалку развиени ѕвезди кои само започнале да ја исфрлаат атмосферата, тие се исклучок и задржуваат поголем дел од својата маса. Тековно набљудуваните најмасиви ѕвезди е познато дека се WNh-ѕвезди наместо ѕвезди од спектрален тип O, и ова е очекувана ситуација бидејќи овие ѕвезди имаат хелиум и азот на нивната површина и тоа илјада години од кога се создадени, најверојатно пред да станат видливи од облакот од гас кој ги опкружува. Поинакво објаснување е дека овие ѕвезди се толку масивни што не е возможно да се ѕвезди од главната низа, тие се всушност резултат на спојување на помали не толку масивни ѕвезди.
Тешкотиите во моделирањето на набљудуваниот број на типови на Волф-Рајеови ѕвезди низ развојот на само еден тип на ѕвезди довело до постоење на теории дека истите се создадени низ заемнодејствата на двојните ѕвезди кои може да го забрзаат губитокот на надворешните слоеви на ѕвездите преку процесот на размена на маси. WR 122 е добар пример за ѕвезда која има сплоснат околуѕвезден диск на гас, со ширина од скоро 3,6 трилиони километри, и постои можност да станува збор за придружна ѕвезда која ги изгубила своите надворешни атмосферски слоеви.
Супернови
Суперновите од типот Ib имаат недостаток на водородни линиии во нивните спектри. Почестиот тип на супернови Ic пак има недостаток на водородни и хелиумски линии во својот спектар. Создавањето на овие супернови се очекува да бидат супермасивни ѕвезди кои истовремено имаат недостаток на водород или хелиум во своите надворешни слоеви, или пак имаат недостаток и од водород и хелиум. ВР-ѕвездите се токму такви тела. Сите ВР-ѕвезди имаат недостаток од водорода во некои од нив, особено забележливо кај спектралниот тип WO, има силно изразен недостаток на хелиум. За ВР-ѕвездите се очекува дека ќе доживеат колабрирање во моментот кога ќе се создаде железно јадро, и следствено суперновите ќе бидат од типот Ib или Ic. Во некои случаи можно е да дојде до директно колабирање на јадрото во црна дупка и притоа нема да се случи експлозија.
ВР-ѕвездите се многу сјајни ѕвезди поради нивнинте високи температури, но не се воопшто забележливи во видливиот дел од спектарот, особено најврелите примероци за кои се очекува да бидат создавачи на поголемиот дел од суперновите. Теориите наведуваат дека ѕвездите родители на суперновите од типот Ibc не се доволно сјајни за да се забележат, иако самите ги ограничуваат својствата на ѕвездите од кои потекнуваат. Можна ѕвезда за супернова која исчезнала на местото на кое била набљудувана супернова iPTF13bvn можно е да е ВР-ѕвезда, иако ддруги анализи укажуваат на помалку масивен двоен систем со соголена ѕвезда или хелиумов џин. Друг можен кандидат за ВР-супернова е SN 2017ein, и повторно постои несигурност дали ѕвездата која ќе постане супернова е единечна супермасивна ВР-ѕвезда или двоен систем.
Во 2022 астрономите од Големиот канарски телескоп ја забележале првата супернова експлозија на Волф-Рајеова ѕвезда. SN 2019hgp била супернова од типот Icn и е воодно единствената ѕвезда кај која било забележано присуството на неон.
Примери
Најпознат пример за видлива Волф-Рајеова ѕвезда е γ2 Едро (WR 11), која е ѕвезда видлива за човековото око за оние кои се јужно од 40 степени северна географска ширина, иако поголемиот дел од светлината е од придружната ѕвезда од спектрален тип O7.5. Поради егзотичната природа на спектарот (сјајни оддавни линии наспроти темните впивни линии) Наречена е и "спектрален бисер на јужното небо". Друга Волф-Рајеова ѕвезда со величина поголема од 6 е θ Мува (WR 48), тројна ѕвезда со два придружници од спектралниот тип O. Двете се WC-ѕвезди. При што "поранешната" ВР-ѕвезда WR 79a (HR 6272) е посјајна и има величина поголема од 6 сега се смета дека е невообичаена ѕвезда суперџин од спектрален тип O8 со силни оддавни линии. Следна најсјајна ѕвезда со величина 6.4 е WR 22, масивна двојна ѕвезда каде главната ѕвезда е од спектрален тип WN7h.
Најмасивната и најсјајната досега позната ѕвезда, R136a1, е исто така и Волф-Рајеова ѕвезда од типот WNh која се уште го согорува водородот во своето јадро. Овој вид на ѕвезда, како што се и најсјајните и најмасивните ѕвезди, се вообичаено млади ѕвезди во центарот на густите ѕвездени јата. Понекогаш избегана ѕвезда од спектралниот тип WNh како што е VFTS 682 може да се забележи и надвор од густите јата, и најверојатно е исфрлена од систем кој се состоел од повеќе ѕвезди или пак при заемнодејството со други ѕвезди.
Пример за троен ѕвезден систем кој содржи пар на Волф-Рајеови ѕвездие е Апеп. Овој систем ослободува големи количества на јаглероден прав кој е придвижуван од крајно силните ѕвездени ветришта. Како што двете ѕвезди се во орбита една околу друга, правта се замотува во светлечка саѓеста опашка.
Сите ѕвезди кои се најжешки недегеративни ѕвезди (неколку од најжешките) се Волф-Рајеови ѕвезди, од кои најврелата е WR 102, за која се смета дека има температура од 210.000 K, по што следи WR 142 со температура од 200.000 K. LMC195-1, сместена во Големиот Магеланов Облик, треба да има слична температура, но до овој момент температурата не е позната.
Само мал дел од планетарните маглини имаат во центарот ѕвезди кои се ВР-ѕвезди, но значителен број од добро познатите маглини ги имаат во својот центар.
NGC 2863
NGC 2863 — спирална галаксија во соѕвездието Водна Змија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2863 се споменува и како NGC 2869, MCG -2-24-18, IRAS 09211-1012.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2863 е од видот Sm. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. NGC 2863 има привидни димензии од 1' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 23 м 36,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 10° 25' 59". Положбениот агол на објектот е во износ од 120°.
Други поделби
Проучување на NGC 2863 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 26609. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 278; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5463. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1016.
Космос-1813
Космос-1813 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 15 јануари 1987 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6300 килограми. Космос-1813 бил воен сателит за фотографска картографија.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 92,2 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 72,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 413 км, а најмалото на 359.
Филаделфија
Филаделфија (Philadelphia) — најголемиот град во сојузната држава Пенсилванија, втор по големина на источниот брег на Соединетите Држави и петти најнаселен град во Соединетите Држави. Се наоѓа во североисточниот дел на Соединетите Држави преку Делавер и рекире Скукил и е единствен консолидиран град-област во Пенсилванија. Со пописот направен во 2010 година,, граот има население од 1 526 006. Филаделфија е економски и културен центар на долината Делавер, дом на 6 милиони луѓе и петта најголема метрополска област во државата. Поделеноста на Филаделфија се состои од пет држави во Пенсилванија и има население од 4 008 994. Популарен прекар на Филаделфија е Фили Градот на Братската љубов, подоцна, кој произлегува од литературното значење на името на градот на грчки.
Во 1682 година, Вилијам Пен го основал градот за да служи како главен град на Колонијата на Пенсилванија. Од 1750 година го помина Бостон и стана најголемиот град и најпрометниот дел во Британска Америка и втор во Британската Империја, по Лондон. За време на Американската револуција, Филаделфија играше инструментална улога како место за средби на основоположувачите на Соединетите Држави кои ја потпишаа Декларацијата за Независност во 1776 година и Уставот во 1787 година. Филаделфија беше единсвениот главен град за време на Револуционерната Војна и градот служеше како привремен американски главен град додека Вашонгтон ДЦ беше во изградба. За време на XIX век, Филаделфија стана главен индустриски и железнички центар којшто прерасна од страна на европските имигранти. Стана прво одредиште а африканските американци за време на Големтата Преселба и се населија околу два милиони во 1950 година.
Историја на Филаделфија
Во 1681 година, во делумната отплата на долгот, англискиот крал Чарлс II и ја доделил повелбата Вилијам Пен со која Пенсилванија станала колонија. И покрај кралската повелба, Пен купил земјшите од локалниот „Lenape” за да биде во добри однси со домородните Американци и да обезбеди мир во неговата колонија. СПоред легендата, Пен направи спогодба од пријателство со предводникот на „Lenape” – Тамани под брезата на Шашкамаксон во тоа што сега е Фиштаун. Пен ја нарекол Филаделфија, чие име е грчки израз за братска љубов (од филос што значи љубов и од пријателство и аделофс брат). Како квекер, Пен доживеал религиозно протерување затоа што посакувал својата колонија да биде место каде секој ќе може да се моли слободно.
Оваа толерантност, многу повеќе дозволена од страна на повеќе колонии, доведе до подобри односи со локалните и домородни племиња и доведе до брз раст на Филаделфија во најважен американски град кој бил под британска власт. Пен замислил град на реката Делавер кој ќе служи како место за влада. Надевајќи се дека Филаделдија ќе прерасне повеќе како англиски рурален град наместо во метропола, Пен изложил патишта на мрежи со цел да ги зачува куќите и бизнисите проширени далеку, со области за градини и овоштарници. Жителите на градот не го следеле плановите на Пен и како тие се собирале покрај реката Делавер на пристаништето ги разделиле и поделиле нивните имоти. Пред Пен да ја напушти Филаделфија за последен пат, тој ја издал Повелбата од 1701 година, воспоставувајќи го како град. Филаделфија станала многу важен трговски центар, сиромашните во прв, но сепак во задоволителни услови за живот од 1750-те. Бенџамин Франкли, водечки граѓанин, помогнал да се подобрат градските услуги и да се пронајдат нови, како противпожарна заштита, библиотека и една од првите болници во американските колонии.
Голем број на важни филозофски општества биле оформени, кои биле центри на интелектуалниот живот на фрадот : Општество за промовирање на земјоделството во Филаделфија (1785 година), Општество за поттикнување на производство на корисни уметности (1787 година), Академијата за Природни Науки (1812 година) и Институтот Франклин (1824 година)- Овие општества работеле за да се развијат и финансираат нови индустри и да се привлечат имигрнти од Европа со кфалификувани познавања.
Важноста на Филаделфија и централната локација во колониите ја направи домашен центар за американските револуционери. Градот го пречекал Првиот Континентален Конгрес пред војната, Вториот Континентален Конгрес кој ја потпишал Декларација за независност на Соединетите Држави за време на војната и Уставната Конвенција (во 1787 година) по војната. Неколку битки се одиграле во и блиску во Филаделфија, исто така.
Филаделфија служела како привремен главен град на Соединетите Американски Држави од 1790 до 1800 година, додека пак Сојузниот (федерален) град бил во изградба во областа на Колумбија. Во 1793 година, најголемата жолта треска во историјата на САД убила најмалку 4000 до 5000 луѓе во Филаделфија, приближно 10 % од населението на градот. Државната власт ја напуштила Филаделфија во 1799 година и федералната влада беше преместена во градот Вашингтон во 1800 година заедно со таа на „Белата Куќа“ и „Капитол“. Градот останал најмладата област со околу 50,000 жители на почетокот на XIX век,а исто така бил и финансиски и културен центар. Пред 1800 година, една црнечка заедница ја основала африканско медодоистичко бискупска црква, прво независно црнечко движење во земјата и прва црнечка бискупска црква. Независната црнечка заедница исто така основала многу училишта за нивните деца, со помош од квакерите. Њујорк многу скоро ја надминал Филаделфија во бројот на населението, но со изградбата на патиштата, каналите и железниците, Филаделфија станала првиот голем индустриски град во Соединетите Држави.
Од XX век, Филаделфија станала позната како „корумпиран и задоволен” град со безгрижно население и вградливи републиканско – политички машини. Првата голема реформа се случила во 1917 година кога во изборната година се случило убиство на полициски офицер и довело до пад на Советот на Филаделфија и од две "Куќи" да остане само една. Во Јули 1919 година, Филаделфија била еден од 36те индустриски градови кои на национално ниво страдале од етнички немири предизвикани од белците врз црнците за време на „Црвеното Лето“ во повоениот период од Првата светска војна кога новодојдените имигранти се натпреварувале со црнците за работа. Во 1920-тите, јавното непочитување на „Забранетите закони“, мобилното насилство и полициската вмешаност во нелегални активности довеле до назначување на бригадир-генералот Смедли Батлер на маринците на САД како директор за јавна безбедност, но политичкиот притисок спречил долгорочен успех борбата против криминалот и корупцијата.
Во 1940 година, нехиспанското бело население било конституирано со 86.8% од градското население. Населението достигнало повеќе од два милиони жители во 1950 година, па потоа почнало да опаѓа со повторно реструкирање на индустријата која довела до опаѓање на повеќе средни работни класи. Покрај тоа, провинцијалците не биле вметнати со побогатите жители барајќи нови живеалишта. Ревитализацијата и гестирификацијата на населби започнала во доцните 1970-ти години и продожила во XXI век со голем развој на центарот на градот и Универзитетските области на градот. Откако многу од производителите и бизнисите ја напуштиле Филаделфија или пак ја исклучиле, градот започнал со привлекување на бизнис услуги и почнал поагресивно да се промовира себеси како туристичко одредиште. Облакодери од стакло и гранит биле изградени во Центарот на градот. Историските области како „Националниот Историски Парк“ кој е сместен во стариот град и „Општестовото Хил“ биле обновени за време на реформистичко градоначалничка ера од 1950-тите до 1980-тите. Тие сега, се помеѓу најпосакуваните области за живеење во центарот на градот. Ова ја забавило 40 годишната популација откако изгуби скоро четвртина од своето население. Градот привлекол многу новодојдени имигранти како Хиспанците од Централна и Јужна Америка и бегалци од Азија, Виетнам и Камбоџа. Образованите Азијци од Индија имаале тенденција да се населат во предградијата на други средни или повисоки класи на луѓе.
Економија
Филаделфија се префрли на информациски и услуги засновани во економијата. Финанските активности се за сметка на најголемиот сектор на метро економијата и е еден од најголемите центри за здравство и центар за истражувања во СОединетите Држави. Историјата на Филаделфија привлекува многу туристи. Ѕвоното на Слободата привлече повеќе од 2 милиони посетители во 2010 година. Во Долината Делавер се наоѓаат седиштата на дванаесет компании, од кои четири од нив се во самиот град Филаделфија. Со бруто-домашен производ од 388 билиони долари, Филаделфија е рангирана на деветто место помеѓу светските градови и четврта во нацијата. Градот исто така е четврт најголем медиа маркет, рангиран од страна на„ Nielsen Media Research”.
Уметност, култура и кујна
Филаделфија е позната по својата уметност и култура. Сендвичот со стек и сирење и мекиот перек се симболични за кујната на Филаделфија, која е обликувана од етничкиот микс во градот. Градот има повеќе надворешни скулптури и фрески од кој било американски град и „Philadelphia's Fairmount Park” е најголем простран урбан парк во светот. Генеритрификацијата (процес во кој се рушат зградите на посиромашните луѓе и се преобновуваат во луксузни згради или објекти) на соседствата во Филаделфија продолжува во XXI век и градот има промени низ своите децении каде населението има многу изгубено.
Македонија на Летните олимписки игри 1996
По распадот на Југославија, на Летните олимписки игри 1992 македонските спортисти настапија како дел од екипата на Независни олимписки учесници, поради тоа што Македонија не беше членка на МОК. Покрај Македонија, во оваа екипа учествувале и спортистите од Босна и Херцеговина (која исто така не беше членка на МОК) и СР Југославија поради санкција.
На овие Олимписки игри, македонските спортисти учествуваа во 4 спорта: пливање, кајак и кану на диви води, борење и стрелаштво и не освоија медал.
30п Пливање
Македонија во пливање учествуваше со 4 натпреварувачи (2 во машка и 2 во женска конкуренција) во 7 дисциплини (3 во машка и 4 во женска конкуренција).
Женска конкуренција
Машка конкуренција
30п Стрелаштво
Во стрелаштво, македонија настапи сано со еден натпреварувач во воздушна пушка.
Машка конкуренција
30п Кајак и кану
Македонија во кајак и кану на диви води учествуваше со 3 натпреварувачи, меѓу кои една жена во дисциплината К-1 слалом и двајца мажи, од кои Лазар Поповски во К-1 слалом и Ненад Трпковски во дисациплината Ц-1 слалом.
Женска конкуренција
Машка конкуренција
30п Борење
Машка конкуренција
NGC 986A
NGC 986A — галаксија во соѕвездието Печка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 986A се споменува и како MCG -7-6-14A, ESO 299-6A, AM 0230-393, PGC 9686.
Откривање
Објектот е откриен на 5 август 1826 година од страна на Џејмс Данлоп, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 9 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 986A е од видот IBm. Видливиот сјај со голо око изнесува 14 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 14,1 m/лм2. NGC 986A има привидни димензии од 1,8' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 2 ч 32 м 42 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 39° 17' 43". Положбениот агол на објектот е во износ од 75°.
Други поделби
Проучување на NGC 986A е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 9685. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 389; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7552.
Комбуча
Комбучата е активен здрав напиток направен од ферментиран чај и шеќер во комбинација со култура од комбуча.
Историја на комбучата
Потеклото на комбучата се загубило во маглите на времето. Се претпоставува дека оригинално потекнува од Далечниот Исток, најверојатно од Кина каде се консумирала приближно 2000 години. Првиот запис за користење на комбучата доаѓа од Кина од 221 г. пне, за време на Династијата Tsin. Била позната како “Чај на Бесмртноста“.
Се користела во Источна Европа, Русија и Јапонија неколку столетија. Самото име комбуча потекнува од Јапонија од 415 година. Корејскиот доктор наречен Комбу или Камбу го лечел јапонскиот Император Inyko со чајот и со комбинација на неговото име “Kombu “ и “cha“ што значи чај, се добила кованицата комбуча или комбуча. Од Русија, напитокот се раширил во Прусија, Полска, Германија и Данска но се чини дека исчезнал за време на Втората светска војна. По војната Д-р Рудолф Скелнар (Rudolph Skelnar) го обновил интересот за комбучата во Германија кога почнал да ја користи во својата практика при лекување на канцер-рак (болест), метаболички нарушувања, висок крвен притисок и дијабетес.
Состав
Комбучата е габа составена од желатиноидна и жилава габна мембрана во облик на плоснат диск. Живее во хранлив раствор од чај и од шеќер, во кој постојано се размножува. Габниот диск прво се проширува по целата површина на чајот, а потоа се задебелува. Кога се одгледува на правилен начин, таа расте, 'рти и му служи на својот сопственик цел живот.
Глукоронската киселина е еден од најважните производи на Комбуча течноста, L-млечната киселина исто така е многу важна компонента. Комбучата е богата со витамини: посебно Б комплекс и Ц витамин. Во својот состав комбуча течноста, содржи и големо количество оцетна киселина. Позитивното дејство на комбучата е несомнено (позната е и во нашиот народ). Екстрактот од комбуча е препарат добиен од правилно ферментирана комбуча течност. Се добива со посебна опрема и под посебни физичко-хемиски услови. Се екстрахираат нај важните производи на ферментација на комбуча течноста, а се отстранува водата, оцетната киселина и сите живи микроорганизми. Така добиваме стабилизиран препарат со долг рок на употреба и константен пријатен вкус. Во својот состав екстратот од комбуча има вистинско богатствона глукоронска киселина, L-млечна киселина, витамини од Б-комплексот, преработени шеќери, како и остатоци на екстракти од чајната  мешавина,  што се употребуваат при  подго-товка на чајот за комбуча течноста. Екстрактот од комбучата е вистински концентрат на здравје, сила и енергија, бидејќи од 20 литри комбуча течност се добива 250 до 300г густ екстракт. Затоа екстрактот од комбуча дејствува 10 пати посилно и побрзо од комбуча течноста.
Комбучата не претставува еден единствен биолошки вид,тику симбиотска заедница од повеќе различни квасни и други видови микроорганизми. Видовиот и бројниот состав не е постојан,туку е подложен на промени во зависност од географските и климатските услови,односно од присуството на различните видови микроорганизми,кои можат да се придружат кон постоечката симбиоза.На тој начин постои веројатноста да дојде до квалитетна промена во негативна смисла. Слична промена може да се случи ако локалните услови повеќе одговараат за една група на микроорганизми кои ќе бидат исфорсирани,за сметка на другите. Нестручноста и невнимателното ракување можат да повлијаат врз влошувањето на внатрешниот однос помеѓу компонентите внатре во самата комбуча а подоцна и на идните генерации.
Дејство на комбучата врз организмот
Најважната компонента, која е во големо количество во екстрактот од комбучата е глукуронската киселина. Модерната наука сѐ уште не успеала да ја синтетизира оваа киселина. Здравиот црн дроб ја создава за да ја прочисти крвта. Отпадните соединенија, кои ги врзува глукоронската киселина прочистувајќи ја крвта се викаат глукороноиди. Екстрактот од комбуча, поради големото количество на глукоронска киселина, е одличен реге-нератор на црниот дроб. Ја прочистува крвта, а со тоа го релаксира и црниот дроб. Овој додаток во секојдневната исхрана ја поттикнува функцијата на дигестивниот и на имунолошкиот систем. Со редовна употреба на екстрактот од комбуча човекот се чувствува полн со енергија, свежина и виталност. L-млечната киселина е позната како силна антиканцерогена супстанца и затоа концентратот од комбуча е одличен препарат како превенција против ракот. Комплексот од Б витамини исклучително добро дејствува на нервниот систем, како на план на смирување, така и на план на отстранување на хемиските последици произведени како резултат на стресни состојби. Умереното консумирање на напитокот кој го произведува чајната габа пружа заштита од разните видови загадување кои доспеваат преку респираторните органи или на друг начин и во нашиот организам и можат да предизвикаат појави на канцерогени заболувања. Русите докажале дека комбучата исклучително им помогнала на рударите на Урал во чистење на организмот и спречување на прерана смрт од вдишувањето на јаглената прашина.
Комбуча го зајакнува имунолошкиот систем и го олеснува воспалението, го чисти организмот, ја подобрува активноста на мозокот. Со редовна употреба, кожата и косата значително се подобруваат, крвниот притисок се намалува, главоболките заминуваат. Се верува дека Комбуча дури може да уништи габа, бактерии и вируси.
Комбуча ја стабилизира активноста на нервниот систем, се препорачува за несоница, хипертензија и болки во грлото. Тој е ефикасен диуретик, вклучително и за проблеми со бубрезите.
Освен тоа, комбучата врши превенција кај некои видови канцер, зголемувајќи го имунитетот на организмот, а за време на менопаузата ги намалува “валунзите“, иако по непосредното пиење на напитокот може да се почувствува топлина, но тоа е знак дека се забрзува крвотокот што ќе помогне во прочистувањето на организмот од токсични материи и течности. Им помага и на астматичарите и на заболените од бронхитис, како и од кашлица, ја чисти жолчната кеса, помага при колитис, ја запира заразната дијареја, помага при несоница, а се тврди дека повторно воспоставува раст на косата.
Правилно одгледување на комбучата
Како и секоја друга храна, и комбучата бара свои посебни услови за чување и одгледување со цел да се зачуваат сите вредни состојки кои таа ги има. Најважно за одгледување на комбучата се чиста средина, определена температура и ниска pH вредност. Во секој чекор на подготовка, многу е важно рацете и садот во кој се одгледува (како и сè останато што доаѓа во контакт со комбучата) да се измиени со детергент за да не дојде до контаминација (загадување). Комбучата закислува опстојувајќи во кисела средина (pH 3.0) и потоа се процедува за да се отстранат несаканите токсични материи од садот во кој се чува. Најпрепорачливо е да се чува во тегли кои се користат во домаќинството за чување на храна.
Гитнер Франк(Guеnther Frank или Günther Frank) во својата книга и на своето мрежно место вели дека освен во стакло комбухaта може да се чува исто така во мазен грнчарски или челичен сад. Тој напоменува дека се редуцира ризикот од контаминација и од бактерии, кога комбучата се чува покриена.
Ехлоец
Ехлоец (во различни извори се сретнува и како Ехловец или Евловец) — село во областа Копачка, во Општина Кичево, во околината на градот Кичево. До март 2013 година, селото било дел од поранешната Општина Другово, која била споена со Општина Кичево.
Потекло на името
Името на селото првпат е споменато како „Елховче“ во 1568/69 година. Значењето на името веројатно е од ботаничкото евла („елха“).
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Копачка, во јужниот дел на територијата на Општина Кичево, во изворишното сливно подрачје на реката Треска, чиј атар нашироко се допира со подрачјето на Општина Маврово и Ростуше. Селото е планинско, на надморска височина од 1.040 метри. Од градот Кичево е оддалечено 19 километри.
Тоа е најоддалечено село во Кичевската Котлина, сместено во нејзиниот југозападен дел. Се наоѓа во изворишниот дел на Треска, на падините на планината Стогово.
Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Присој, Газ, Млака, Манастир, Комарштица, Барбарус и други.
Селото има збиен тип. Не постојат, иако има родовско групирање на куќите.
Ехлоец е познато како единствено мијачко село од источната страна на планинскиот венец Бистра-Стогово, кое природно гравитира кон Кичево.
Историја
Народното предание наведува дека селото е доста старо. Во историските извори првпат се споменува во век, како дервенџиско село. Имало 22 куќи и жителите го чувале патот Кичево-Дебар.
Предците на денешните родови доселени се во втората половина на век од соседната област Мијачија. Некои доселеници биле од мијачкото село Главино Село и Лопушник, кои денес не постојат. Поради тоа, селото се нарекува мијачко.
Во век, Ехлоец било село во Кичевската каза на Отоманското Царство.
Стопанство
Атарот е мошне голем и зафаќа простор од 37 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 2.362,7 хектари, на пасиштата отпаѓаат 1.116,2 хектари, а на обработливото земјиште 109,5 хектари.
Селото, во основа, има сточарско-шумарска функција.
Население
Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Кичевската нахија со 38 семејства, 3 неженети и 2 вдовици, сите христијани.
Според податоците од 1873 година, селото имало 32 домаќинства со 125 жители христијани (Македонци).