cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вишванатан Ананд
Рана кариера
Напредокот на Ананд во индискиот шах бил со метеорски размери. Неговиот успех на национално ниво се појавил многу рано. Во 1983, на 14 години Вишванатан го освоил субјуниорското државно првенство со ефект 9/9. Во 1984, на 14 години, тој станал најмладиот индиски шахист којшто станал меѓународен мајстор. На 16 години, Вишванатан станал и најмладиот шаховски шампион на Индија, титула која ја освоил уште двапати. Тој исто така играл и брзопотезен шах. Во 1987, Вишванатан станал првиот Индиец кој станал светски јуниорски првак во шах. Во 1988, на 18 години, Ананд станал првиот индиски велемајстор. Истата година бил одликуван и со наградата Падма Шри.
Јадренце
Хемискиот состав на нуклеолусот е следен:
Вишванатан Ананд
Рана кариера
„Виши“, како што понекогаш е нарекуван од страна на пријателите се исктакнувал на шаховската сцена во раните деведесетти, победувајќи на шаховски турнири како Реџо Емилија во 1991 (пред Гари Каспаров и Анатолиј Карпов). Играњето на партии на највисоко ниво не го спречило да продолжи да игра брзопотезен шах.
Јадренце
Порано се сметало дека во јадренцето нема ДНК сè додека со биохемијски истражувања не е докажано нејзиното присуство и тоа 7-17% во однос на вкупната маса на нуклеолусот. Белковините ги има 70-80% од тоталната сува тежина, при што хистоните сочинуваат 32% од нуклеолусните белковини. Од ензими во оваа органела докажано е присуство на АТП-азе, РНК-полимеразе и др.
Вишванатан Ананд
Рана кариера
Во кругот на натпреварување за светски првак вон 1993, Ананд за првпат се квалификувал на квалификацискиот турнир на кандидатите за светски првак, победувајќи во првиот меч, но губејќи во четвртфиналето од Анатолиј Карпов.
Јадренце
Шведскиот научник Касперсон 1940. година запазил дека јадренцето учествува во синтеза на белковини, што подоцна е детално објаснето со тоа да во него се врши синтеза на рибозомалната РНК која влегува во изградбата на рибозомите (органели во кои се синтетизираат белковини).Бидејќи во јадренцето се синтетизираат делови на рибозоми, тоа е  крупно во јадрото на клетката која врши интензивна синтеза на белковини. Јадрото може да содржи едно или поголем број на јадренца.
Вишванатан Ананд
Рана кариера
Во натпреварите за светски првак во 1995 според Професионалната шаховска асоцијација, Ананд оствари победи против Олег Романишин и Мајкл Адамс без загубена партија, и тогаш му се одмазди на Гата Камски за поразот во конкуренцијата според ФИДЕ, и го победи во финалето на кандидатите. Во 1995, тој играше за титулата светски првак според ПША против Гари Каспаров во Светскиот трговски центар во Њујорк. По почетните 8 партии кои завршија реми (рекорд за отворањето на еден меч за светски првак), Ананд ја доби деветтата партија со моќна размена жртвувајќи квалитет, но потоа загуби 4 од наредните 5 партии. Тој го изгуби мечот со 10.5 - 7 мај
Светски првак во шах
По неколку порази во мечевите за светски првак, Ананд стана светски пррвак во шах според ФИДЕ во 2000 за првпат по победата над Алексеј Широв со резултат од 3.5 - 0.5 во финалниот меч одигран во Техеран, со што стана првиот Индиец којшто ја понел таа титула. Но, титулата ја задржа до 2002 кога Руслан Пономариов го доби нокаут турнирот за светски првак.
На турнирот за светски првак во 2005, Ананд заврши на делба на втората позиција, заедно со Петар Свидлер со освоени 8,5 бода од 14 партии, 1,5 бод зад победникот, Веселин Топалов.
Во септември 2007, Ананд повторно стана светски првак во шах, победувајќи на турнирот за светски првак против одигран во Град Мексико. Тој победи на двокружниот со освоени 9 од 14 бода, што претставуваше цел бод предност пред второпласираните Владимир Крамник и Борис Гелфанд.
Во 2000, кога Ананд ја освои титулата светски првак во шах според ФИДЕ, постоеше и ривалчската титула, според ПША, која ја поседуваше Крамник. Од 2007, и двете светски титули беа обединети, па со победата во Град Мексико, Ананд стана неоспорен светски првак во шах. Тој стана и првиот светски првак кој титулата ја добил, победувајќи на турнир и во меч, по Михаил Ботвиник во 1948.
Во октомври 2007, Ананд изјави дека го сака двокружниот турнир како оној одржан во Град Мексико и дека правото на Владимир Крамник да биде единствен предизвикувач е смешно.
Вишванатан Ананд успешно ја одбрани титулата светски првак во шах, со победата над Владимикр Крамник вио мечот за светски првак во 2008. Мечот составен од 12 меча започна на 14 октомври 2008, а заврши на 29 октомври 2008, кога Ананд освои половина бод и со 6,5 бода од 11 партии го победи големиот соперник. Пред последната партија, Ананд водеше со 6-4 им му беше потребен само половина бод (едно реми) во преостанатите две партии за да го добие мечот. Во последната партија, Крамник ја играше Најдорфовата варијанта во Сицилијанска одбрана. Противниците ги заменија дамите, а Крамник понуди реми по 24 одиграни потези, воочувајќи дека нема шанси за победа во завршницата.
'''Последната, 11. партија од мечот за светски првак во 2008'''
В. Ананд (2783) - В. Крамник (2772)
Бон, Германија (11), 29 октомври 2008
1.e4 c5 2.Nf3 d6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nc3 a6 6.Bg5 e6 7.f4 Qc7 8.Bxf6 gxf6 9.f5 Qc5 10.Qd3 Nc6 11.Nb3 Qe5 12.0–0–0 exf5 13.Qe3 Bg7 14.Rd5 Qe7 15.Qg3 Rg8 16.Qf4 fxe4 17.Nxe4 f5 18.Nxd6+ Kf8 19.Nxc8 Rxc8 20.Kb1 Qe1+ 21.Nc1 Ne7 22.Qd2 Qxd2 23.Rxd2 Bh6 24.Rf2 Be3 ½–½
По освојувањето на титулата, неговата мајка и негов прв учител изјави: „За мене, беше како првиот меч кој го доби на училишниот турнир. Истото е, само степенот е сменет.“
Како одговор на победата на Ананд, Гари Каспаров изјави: „Одличен резултат за Ананд и за шахот. Виши нја заслчужи победата на секој начин и многу сум среќен за него. Нема да и биде лесно на помладта генерација да го тргне на страна... Ананд целосно неподготвениот Крамник. На овој начин ме потсети на мојот меч со Крамник во Лондон во 2000. Како што бев тогаш, Крамник можеби беше многу добро подготвен за овој меч, но не го видовме тоа.“
Во април и мај 2010 година, Ананд одигра меч за светски првак во Софија, во кој негов противник беше Веселин Топалов. Мечот се состоеше во 12 партии, а по 11 партии резултатот беше 5½–5½. Во 12. партија, Ананд играше со црни фигури и по катастрофална грешка на Топалов успеа да ја добие партијата, што беше прва партија добиена со црни фигури во мечот и доволна за победа во мечот и одбрана на титулата.
Во ноември 2013, Ананд бил предизвикан за титулата од страна на Магнус Карлсен. Мечот се одиграл во Ченај и завршил со победа на предизвикувачот Карлсен од 6½-3½, со што Индиецот ја загубил титулата по период од шест години.
Други резултати
Ананд има освоен три последователни турнири во напреден шах, во Леон, Шпанија, по воведувањето на оваа форма на пшах од страна на Гари Каспаров вон 1998, и се смета дека е најдобар шахист во светот во напреден шах, каде луѓето може да се советуваат со компјутер во пресметките на варијанти.
Ананд е и освојувач на шаховскиот оскар во 1997, 1998, 2003, 2004 и 2007. Шаховскиот оскар се доделува секоја година, на шахистот кој е најдобар во една година, според мислењето на најдобрите шаховски критичари, писатели и новинари, предводени од рускиот шаховски магазин 64.
Неговата бирка партии, Моите најдобри шаховски партии, беше издадена во 1998, а ажурирана во 2001. Меѓу последните успеси на Вишванатан Ананд се и победата на турнирот во Вајк ан Зее во 2006 (на делба сио Веселин Топалов), шаховскиот турнир во Дортмунд во 2004 и шаховскиот турнир во Линарес во 2007 и 2008. Тој исто така е и победник на турнирите во Монако, Блиндфолд и првенствљата во брзопотезен шах во 1994, 1997, 2003, 2005 и 2006. Вишванатан е и единствениот шахист којшто успеал да победи 5 пати на турнирот во Вајк ан Зее, а исто така и единствениот шахист кој победил на Amber турнирот во брзопотезен шах и шах на слепо во иста година (тоа го има сторено 2 пати, во 1997 и 2005). Тој е и првиот шахист кој има победено на сите од трите големи супертурнири:: Вајк ан Зее (1998, 2003, 2004, 2006), Линарес (1998, 2007, 2008), Дортмунд (1996, 2000, 2004).
Во 2007, тој го освои брзопотезниот шаховски турнир Гренкелисинг, којшто го освои по десетти пат, со победата над ерменскиот велемајстор Левон Аронјан. Случајно, само неколку дена пред победата над аронјан во финаклето на Фишеровиот наизменичен шах.
Во март 2007, Ананд победи на шаховскиот турнир во Линарес ин силно се веруваше дека ќе биде на првата позиција според рејтинг списокот на ФИДЕ во април 2007. И покрај тоа, АНанд беше на втората позиција на почетната листа објавена без во неа да бидат вклучени резултатите од турнирот во Линарес. ФИДЕ подоцна најави дека резултатите од турнирот во Линарес ќе бидат вклучени, правејќи го АМНнад најдобар на рејтинг листата во април 2007.
Ананд победи и на шаховскиот супертурнир во Мајнц во 2008, победувајќи ја надоаѓачката ѕвезда Магнус Карлсен, заработувајќи ја својата единаесетта титула на тој натпревар.
Рејтинг
Според рејтинг списокот на ФИДЕ, во април 2007, Ананд беше за првпат најдобар шахист, и првата позиција ја задржи на сите рејтинг списоци на ФИДЕ објавени до јули 2007, со исклучок на лчистата објавена вбо јануари 2008, на која беше второпласиран, веднаш зад Владимир Крамник (со еднаков рејтинг, но Крамник беше прв поради поглемиот број на одиграни партии). На рејтинг списокот на ФИДЕ, објавена во октомври 2008, Ананд падна на петтата позиција, што за него е прв пласман кој не е помеѓу првите 3, од јули 1996.
Награди
Ананд е добитник на многу национални и меѓународни награди:
Личен живот
Постариот брат на Вишванатн Ананд Шивакумар, е шеф на инженерски дизајн во Crompton Greaves. Неговвата сестрља Анурада, се омажила работејќи на институтот за менаџмент во Калкута и се преселила во САД, докторирала корпоративен менаџмент и сега предава на универзитетот во Мичиген.
Вишванатан Ананд е со степен од деловното работење. Негови интереси се читање, пливање и слушање музика. Живее во Коладо Медијано во Шпанија со сопругата Аруна.
Климатски промени на Антарктикот
Промената на температурата поради климатските промени на Антарктикот не е стабилна на целиот континент. Западен Антарктик брзо се загрева, додека внатрешните региони се ладат од ветровите на Антарктикот. Водата на Западен Антарктик се загрева за 1 °C од 1955 година. Понатамошното зголемување на температурата во водата и на копното ќе влијае на климата, ледената маса и животот на континентот и ќе има глобални импликации. Денешните концентрации на стакленички гасови се повисоки од кога било според ледените јадра од Антарктикот, што укажува дека затоплувањето на овој континент не е дел од природниот циклус и се припишува на антропогените климатски промени.
Дури и со целите и ограничувањата направени со Парискиот договор, можеби е предоцна да се смени топењето на мразот на Западен Антарктик, а идните промени во климата на Антарктикот ќе влијаат на сите делови на Земјината топка.
Температурни и временски промени
Температурите измерени по 1957 година до раните 2000-ти покажуваат разлика во трендот на Антарктичкиот Полуостров и континенталната внатрешност. Според една студија во 2009 година, температурата на Западен Антарктик се зголемила за 0,176 ± 0,06 °C по деценија помеѓу 1957 и 2006 година. Друга студија во 2020 година покажува ладење на температурата на воздухот за 0,7 °C по деценија од 1986 година до 2006 година на станицата Лејк Хоар. Двете студии покажуваат дека промената на температурата може да ја смени шемата на ветерот, а според друга студија во 2020 година, западните ветрови околу Јужниот пол станале поинтензивни во последната половина на 20 век. Истата студија покажува дека Антарктичкиот Полуостров бил најбрзото затоплувачко место на Земјата, а веднаш по него е Западен Антарктик, но овие трендови ослабнале на почетокот на 21 век. Спротивно на тоа, Јужниот Пол во Источен Антарктик едвај се загреал минатиот век, но во последните три децении таму зголемувањето на температурата е повеќе од трипати поголема од глобалниот просек, затоплувајќи се за 0,61 ± 0,34 °C на деценија. Во февруари 2020 година, континентот ја забележал највисоката температура од 18,3 °C, што било за степен повисоко од претходниот рекорд од 17,5 °C во март 2015 година. Моделите предвидуваат дека температурата на Антарктикот ќе биде зголемена за 4 °C, во просек, до 2100 година и тоа ќе биде придружено со 30% зголемување на врнежите и 30% намалување на вкупниот морски мраз. Главната компонента на климатската варијабилност на Антарктикот е јужниот прстенест режим, кој покажал засилени ветрови околу Антарктикот во летото на подоцнежните децении на 20 век, поврзани со пониски температури над континентот. Трендот е без преседан во последните 600 години; најдоминантниот двигател на овој начин на варијабилност е веројатно осиромашувањето на озонот над континентот.
Постојат природни флуктуации во климата, а со проучување на ледените јадра на Антарктикот се покажало дека овие флуктуации се во корелација со концентрацијата на стаклена градина во атмосферата. Флуктуациите се однесуваат на глацијални и меѓуглацијални периоди. Концентрацијата на јаглерод диоксид за време на глацијалните периоди е 180 делови на милион и метан 300 делови на милион. За време на меѓуглацијалните периоди концентрацијата е 320 делови на милион за јаглерод диоксид и 790 делови на милијарда за метан. Денес концентрацијата е 417 делови на милион за јаглерод диоксид (април 2022 година) и 1.896 делови на милијарда за метан (април 2022 година), што покажува дека концентрациите денес не се во рамките на нормалните флуктуации.
Промени во ледената маса
Систематски преглед на сите претходни студии и податоци од 2018 година од вежбата за споредба на масата на мразот (IMBIE) покажала дека Антарктикот изгубил 2720 ± 1390 гигатони мраз во периодот од 1992 до 2017 година со просечна стапка од 109 ± 56 Gt година, доволно за 7,6 милиметри да се подигне нивото на морето откако ќе се стопат сите одвоени ледени брегови. Повеќето загуби на мраз се случиле на Западен Антарктик и на Антарктичкиот Полуостров. Студијата проценува зголемување на загубата на маса на мраз од 53 ± 29 Gt годишно на 159 ± 26 Gt годишно од 1992 година до последните пет години од студијата на Западен Антарктик. На Антарктичкиот Полуостров просечната загуба на масата на ледената покривка се проценува на -20 ± 15 Gt годишно со зголемување на загубата од околу 15 Gt годишно по 2000 година. Во двата региони загубата била под влијание на намалувањето на дебелината на мразот и лебдечките ледени гребени. Резултатите од Источен Антарктик покажуваат несигурност, но проценуваат просечна загуба од 5 ± 46 Gt мраз годишно за време на периодот на проучувањето.
Преку неговото тековно истражување, климатскиот научник, Николас Голеџ, проценил дека ледените плочи на Антарктикот ќе продолжат да се топат и ќе имаат големо влијание врз глобалната клима. Според анализата на Голеџ, до 2100 година, во светскиот океан ќе бидат додадени 25 сантиметри вода, бидејќи температурата на водата продолжува да расте. Топењето на мразот во иднина ќе се разликува во зависност од просечниот пораст на глобалната температура предизвикан од емисиите на стакленички гасови. Заклучокот за политиките на Парискиот климатски договор е дека ако глобалното затоплување е ограничено на не повеќе од 2 °C целзиусови, губењето на мразот на Антарктикот ќе продолжи со сегашното темпо до крајот на векот. Иако, сегашните политики дозволуваат затоплување од 3 °C целзиусови што доведува до брзо забрзување на загубата на мраз по 2060 година, што придонесува за глобално просечно покачување на морското ниво за 0,5 cm годишно до 2100 година. Сценаријата кои вклучуваат уште повисоки емисии ќе имаат поголеми разорни ефекти врз глобалното зголемување на средното морско ниво.
Ледената покривка на Антарктикот сочинува 90% од светскиот волумен на мраз и 70% од целата слатка вода на Земјата. Глобалното затоплување резултира со брзо губење на масата на ледената покривка на Антарктикот. Студијата објавена во 2022 година, открила дека топењето на ледниците од ледената покривка на Антарктикот претставува најголем дел од вкупното освежување што се случува во Јужниот Океан. Освежувањето на Јужниот Океан резултира со зголемена стратификација и стабилизација на океанот. Ова би ја ослабнало циркулацијата на превртување и ќе спречи посолената длабока вода да се издигне до површинските води.
Црн јаглерод и ефекти врз албедото
Црниот јаглерод акумулиран на снегот и мразот го намалува одразот на мразот, предизвикувајќи тој да апсорбира повеќе енергија и да го забрза топењето. Ова може да создаде јамка за повратната врска мраз-албедо каде што самата топена вода влијае на забрзувањето на топењето поради рефлексијата на погодената површина. На Антарктикот црн јаглерод е пронајден на Антарктичкиот Полуостров и околу ледникот Јунион со највисоки концентрации во близина на антропските активности. Резултатот од човечките активности на Антарктикот ќе го забрза топењето на снегот на континентот, но брзината на топење ќе се разликува во зависност од тоа колку далеку ќе се шират црниот јаглерод и другите емисии, заедно со големината на областа што ќе ја покриваат. Проучување од 2022 година проценува дека сезонското топење во текот на летниот период ќе започне побрзо на местата со црн јаглерод поради намалувањето на рефлексијата на албедо кое се движи од 5 до 23 kg/m2.
Вечен мраз
Зголемените температури на Антарктикот, исто така, доведуваат до топење на вечниот мраз што може да ослободи многу хемикалии. Слично како што почвите имаат различни хемиски загадувачи и хранливи материи во нив, вечниот мраз на Антарктикот заробува слични соединенија додека не се стопат и загадените хемикалии повторно не се ослободат. Овие ослободени хемикалии ја менуваат хемијата на површинските води, малите организми како микро-алгите ги консумираат загадувачите, а потоа биоакумулацијата и биозголемувањето се случуваат низ прехранбената мрежа. Постојани органски загадувачи (POPs) и тешки метали може да се најдат во вечниот мраз и ремобилизацијата на овие хемикалии најверојатно ќе има негативни последици врз организмите кои потоа ќе влијаат на целиот екосистем. Некои од загрижувачките хемикалии и забележаните биолошки ефекти се полицикличен ароматичен јаглеводород (канцероген, доведува до оштетување на црниот дроб), полихлориран бифенил/ хексахлоробензен/ дихлородифенилтрихлороетан (намален репродуктивен успех, имунохематолошки нарушувања), и Hg/Pb/Cd (нарушување, оштетување на ДНК, имунотоксичност, репротоксичност). Да се разбере кои хемикалии се заробени во вечниот мраз и нивните потенцијални негативни ефекти врз екосистемите на Антарктикот е важно бидејќи епознато дека многу хемикалии ќе бидат мобилизирани од вечниот мраз додека трае зголемувањето на температурите поради климатските промени.
Биодиверзитет
Во 2010 година, според Регистарот на морски видови на Антарктикот, имало 8.806 видови кои биле откриени до тој момент и може да има дури 17.000 видови кои живеат на Антарктикот, што значи дека сè уште има илјадници видови кои допрва треба да се откријат и се дел од она што ја прави оваа животна средина со биолошка разновидност. Многу современи молекуларни техники пронашле некои видови, вклучувајќи школки, мокрици и морски пајаци во екосистемот на Антарктикот. Проблемот со студиите за некои од овие видови е дека 90% од регионот на Антарктикот е длабоко поголем од 1.000 метри, а само 30% од местата на примероците се пронајдени под оваа длабочина, што покажува дека постои голема пристрасност кон тестирање на поплитките области. Проектот на АНДЕЕП (Проект за биолошка разновидност на антарктичкиот бентос во длабоко море) земал примероци од околу 11% од длабокото море и пронашол 585 видови на изоподни ракови кои претходно не биле опишани, што покажува дека понатамошното истражување на оваа длабока морска област навистина може да го интензивира познатиот биодиверзитет на Антарктикот.
Друг главен извор на биодиверзитет во ледените заедници низ Антарктикот се заедниците на алги кои се наоѓаат во солените канали. Во текот на летото, морскиот мраз претрпува многу трансформации кога мразот почнува да се топи и се формираат под-ледени заедници. Овие под-мразовни заедници често се наоѓаат во оние што се познати како солени канали кои се јавуваат кога мразот полека почнува да се топи и создава канали во мразот што овозможуваат организми како што се алгите кои врзуваат јаглерод. Ова е важно бидејќи алгите се во основата на синџирот на исхрана и со овие алги може да се случи фотосинтеза што овозможува одржлив екосистем и севкупно пообилен синџир на исхрана.
Поради недостаток на човечко население, некои научници имале претпоставки дека биолошката разновидност на Антарктикот може да не влијае на климатските промени. Просечната глобална температура се зголемила за 1 степен целзиусови од 1880 година и многу студии покажале дека има негативни ефекти кои се случуваат во екосистемите на биодиверзитетот во Антарктикот. Големото прашање е како биодиверзитетот ќе реагира на промената на климата дури и за еден степен повеќе? Бил направен експеримент за да се квантифицираат промените што може да се случат на екосистемот на Антарктикот поради климатските промени и научниците предвидиле дека доколку планетата оди подалеку од просечната глобална температура, на пример 3 степени повеќе, локалното богатство на видови ќе се намали за речиси 17% и соодветното климатско подрачје за 50%.
Топлотните бранови на Антарктикот се очекува да се зголемат во честота и интензитет што може да резултира со губење на поединечни видови. Отсуството на грабливци во овие екосистеми може да предизвика трофичка каскада што би довело до исчезнување на секундарните видови. Сепак, присуството на грабливци може да помогне да се ублажат влијанијата од таквите настани на затоплување.
Растенија
Во континенталната флора на Антарктикот доминираат лишаи, проследени со мов и ледени алги. Растенијата главно се наоѓаат во крајбрежните области на Антарктикот. Единствените васкуларни растенија на континенталниот Антарктик, Deschampsia antarctica и Colobanthus prettynsis, се наоѓаат на Антарктичкиот Полуостров. Поради променливите климатски услови, адаптацијата на новите услови е неопходна за опстанок на растенијата. Еден начин да се справи со проблемот е да се изврши брз раст кога условите се поволни. Високите концентрации на јаглерод диоксид и други стакленички гасови во атмосферата предизвикуваат климатски промени со зголемување на температурата, што доведува до (I) зголемување на достапноста на вода, што пак доведува до (II) зголемување на колонизацијата на растенијата и (III) локално ниво проширување на популацијата, што доведува до (IV) зголемување на биомасата, трофичка комплексност и зголемена копнена разновидност и (V) посложена структура на екосистемот и (VI) доминација на биотски фактори кои ги поттикнуваат процесите во екосистемот. Зголемена фотосинтеза поради покачените температури е прикажана кај два поморски васкуларни видови (Deschampsia antarctica и Colobanthus prettynsis). Поради зголемената температура, двете васкуларни растенија се зголемиле во големината на популацијата и во опсегот на нивната експанзија. Климатските промени, исто така, може да имаат значителни ефекти врз индиректните процеси, на пример, достапноста на хранливи материи во почвата, навлегувањето на хранливи материи од растенијата и метаболизмот.
Зголемена фотосинтеза е пронајдена и кај трите континентални мовови Bryum argenteum, Bryum pseudotriquetrum и Ceratodon purpureus. Трендот на сушење влијае на копнените биоти во Источен Антарктик. Посувите микроклими довеле до намалување на здравјето на мовот. Поради акутен стрес, бојата на мов се променила. Поради сушата и другите стресни фактори, дел од зелениот мов се претворил во црвена до кафена боја. Ова укажува на поместување од фотосинтезата и растот кон инвестиции во фотозаштитни пигменти. Ако условите на околината се подобрат, мововите можат да се опорават. Ако фотозаштитните пигменти се намалат во однос на хлорофилот, нагласените мовови повторно ќе бидат зелени. Новите здрави растенија од мов можат да никнат низ тревникот што изумира. За сметка на ендемичниот вид Schistidium antarctici, зголемени се два вида мов толерантни за сушење, Bryum pseudotriquetrum и Ceratodon purpureus.
Значајни промени кои влијаат на биотата на лишаите се случуваат на младите морени во близина на неодамна откриените области поради повлекувањето на ледниците. Промените во разновидноста на лишаите зависат од влажноста на подлогата и од времетраењето на снежната покривка. Живеалишта кои ја намалуваат зачестеноста на појавата се влажна камена почва, влажни мовови и проточни води од топена вода. Континуираната деглацијација резултирала со зголемена колонизација од пионерските видови лишаи. Во карпите на поморските карпи и во близина на големите колонии на пингвини, забележани се најмали промени во биотата на лишаите.
Зголемувањето на УВ-Б зрачењето поради потенкиот озонски слој предизвикува оштетување на клетките и фотосинтеза. Растенијата се обидуваат да се одбранат од зголемување на ултравиолетовото зрачење со помош на антиоксиданси. Во растенијата изложени на УВ-Б, се синтетизираат антиоксидативните ензими супероксид дисмутаза, каталаза и пероксидаза. Изложените растенија исто така ги синтетизираат неензимските антиоксиданси аскорбат, каротеноиди и флавоноиди. Сите овие антиоксиданси ги користат и луѓето за да се заштитат од штетните ефекти на слободните радикали и реактивните видови кислород. Несигурноста на променливите услови на животната средина предизвикува тешкотии во адаптацијата и опстанокот на видовите на Антарктикот. Зголемувањето на температурата може да доведе до инвазија на туѓи видови и промени на еколошките заедници во екосистемот на Антарктикот. Зголеменото УВ-Б зрачење веќе има негативно влијание врз флората на Антарктикот.
Животни
Морската прехранбена мрежа на Антарктикот се одликува со малку трофични компоненти и мала разновидност на пленот. Динамиката на грабливец-плен зависи од флуктуациите во релативните кратки синџири на исхрана. Неколку клучни видови доминираат во морските екосистеми. Антарктичкиот крил ( Euphasia superba) и ледениот крил ( Euphasia crystallorophias ) се примери на клучни видови. Тие се хранат со фитопланктон и се главна храна за рибите и пингвините. Промените во периодичноста на циклусите на морскиот мраз поради климатските промени предизвикуваат неусогласеност помеѓу поранешното цветање на фитопланктонот, развојот на крилот и достапноста за пингвините. Последиците за многу пингвини се зголемување на патувањата во потрага по храна и намален успех при размножување. Отсуството на крил доведува до зголемени флуктуации на популацијата и прекин на исхрана за пингвините.
Бидејќи пингвините се највисоки во прехранбената мрежа на Антарктикот, тие ќе бидат сериозно погодени од климатските промени, но тие можат да одговорат со аклиматизација, адаптација или со промена на опсегот. Поместувањето на опсегот преку распрснување доведува до колонизација на друго место, но води до локално изумирање. Микроеволуцијата е тешко да се најде за климатските промени бидејќи е премногу бавна. Најважните одговори на климатските промени на Антарктикот се поместувањата на половите, проширувањето и намалувањето на опсегот. Пингвините задолжителни за мраз се најпогодени видови, но речиси загрозениот и нетолерантен на мраз суптропски пингвин (Pygoscelis papua) е користен. На поморскиот Антарктик популацијата на овие пингвини рапидно се зголемува. Поради регионалните климатски промени, тие се префрлиле на југ. Сега тие колонизираат претходно недостапни територии. Пингвините користат мов како материјал за гнездење. Ова однесување на гнездење е ново за јужните колонии на пингвини на Антарктикот. Со растурање и адаптивно однесување на гнездење, суптропските пингвини биле извонредно успешни во растот на популацијата. На границите на сегашната географска распространетост се јавуваат најочигледните одговори на климатските промени. Таму најверојатниот одговор на климатските промени е промената на опсегот бидејќи адаптацијата и еволуцијата кај пингвините се премногу бавни. Кај птиците вообичаено се забележуваат фенолошки реакции, на пример, поместувања за возврат на местата за размножување и времето на несење јајца. За пингвините, важна е промената во фенологијата на пингвините како одговор на фенологијата на пленот. Често вообичаените еколошки двигатели ја одредуваат синхронијата грабливец-плен. Климатските флуктуации кои ја намалуваат достапноста на крилот, исто така, го намалуваат успехот во размножувањето на пингвините. Иако суптропските пингвини го делат својот плен со аделиските пингвини (Pygoscelis adeliae) за време на сезоната на размножување, не постои конкуренција во ресурсите помеѓу двата вида. Ова имплицира дека сегашните трендови на населението во овој регион се регулирани од други фактори освен конкуренцијата. Царскиот пингвин (Aptenodytes forsteri), кој има долга сезона на размножување, е ограничен во просторот и времето. Во иднина, фенолошките промени кај пингвините најверојатно ќе бидат ограничени од нивните генотипови. Можните еколошки замки може да привлечат видови нетолерантни на мраз во области без мраз без почви за храна. Во иднина, кондицијата ќе се намали доколку нема поволни услови за настани од животниот циклус и нема адаптивен одговор.
Идни влијанија
Дури и ако порастот на глобалната температура е ограничена на наведените температурни цели на Парискиот договор за ограничување на зголемувањето на глобалната просечна температура на 1,5-2 °C над прединдустриските нивоа, сè уште постои загриженост дека нестабилноста на мразот на Западен Антарктик може да биде веќе неповратна. Ако слична траекторија, сè уште под целите на глобалната температурна граница, опстојува, ледената покривка на Источниот Антарктик исто така може да биде изложена на ризик од трајна дестабилизација. Се покажало, со користење на компјутерско моделирање базирано на физика, дека дури и со 2 °C намалување на глобалните средни температури губењето на мразот на Антарктикот би можело да продолжи со иста брзина како и во првите две децении од 21 век. Нестабилноста на морските ледени плочи и нестабилноста на морските ледени карпи придонесуваат за голема неизвесност за идните загуби на масата на мразот на Антарктикот. Морските делови од ледената покривка го посредуваат глацијалниот проток на мраз, а губењето на морските делови од ледената покривка (како ледените гребени), може да го забрза губењето на заземјениот мраз. Шестиот извештај за проценка (AR6) на Меѓувладиниот панел за климатски промени (IPCC) објаснува дека симулациите на модели на ледени плочи кои ги отстрануваат сите ледени гребени на Антарктикот (и ги спречуваат да се реформираат) покажуваат загуба на маса од 2 до 10 метри еквивалентна на морското ниво после 500 години поради нестабилноста на морските ледени плочи. Моделите покажуваат дека ледената покривка на Западен Антарктик придонесува за 2 до 5 метри за ова зголемување на нивото на морето, при што најголемиот дел од загубата на маса се случила во првиот до два века.
Постојаните ефекти од климатските промени веројатно ќе ги почувствуваат и животинските популации. Аделиските пингвини, вид пингвини кои се наоѓаат само долж брегот на Антарктикот, може бидат дури една третина од нивната сегашна популација загрозени до 2060 година со неублажени климатски промени. Популациите на царските пингвини може да бидат изложени на сличен ризик, при што 80% од популациите ќе бидат изложени на ризик од истребување до 2100 година без ублажување. Меѓутоа, со воспоставените температурни цели од Парискиот договор, тој број може да се намали на 19% или 31%. Затоплувањето на температурите на океаните, исто така, го намалило количеството на крил и копеподи во океанот што го опкружува Антарктикот, што довело до неспособност на беззабните китови да се опорават од нивото пред китовите. Без промена на температурните зголемувања, китовите најверојатно ќе бидат принудени да ги приспособат своите миграциски модели или ќе се соочат со локално истребување.
Развојот на Антарктикот за целите на индустријата, туризмот или зголемувањето на истражувачките капацитети може да изврши директен притисок врз континентот и да го загрози неговиот статус на главно недопрена земја.
Ублажување и адаптација
Климатските промени се глобално прашање. Така, зголемувањето на температурите и поврзаното топење на мразот и вечниот мраз забележано на Антарктикот ќе се ублажат само преку глобална акција за намалување на емисиите на стакленички гасови. Поради оваа причина, политичките напори во однос на Антарктикот се фокусирале на прилагодување на климатските промени, наместо на ублажување на самите климатски промени.
Еден реален начин на кој политиката може да се искористи за справување со ефектите од климатските промени на Антарктикот е со цел да се зголеми отпорноста на климатските промени преку заштита на екосистемите. Специјално заштитени подрачја на Антарктикот (ASPA) и специјално управувани подрачја на Антарктикот (ASMA) се области на Антарктикот кои се назначени со Антарктичкиот договор за посебна заштита на флората и фауната. И ASPA и ASMA го ограничуваат влезот, но во различни размери, при што ASPA се највисокото ниво на заштита. Означувањето на ASPA е намалено за 84% од 1980-тите и покрај брзиот пораст на туризмот што може да предизвика дополнителен стрес врз природната средина и екосистемите. Со цел да се ублажи стресот врз екосистемите на Антарктикот предизвикан од климатските промени и дополнително од брзиот пораст на туризмот, голем дел од научната заедница се залага за зголемување на заштитените области како ASPA за да се подобри отпорноста на Антарктикот на зголемените температури.
Историја на Европската Унија
Етапа 1: Од крајот на Втората светска војна до ЕЗЈЧ
Втората светска војна покажа, многу повеќе од сите други претходни настани, во колкава мера неограничениот национализам им се заканува на мирољубивите односи меѓу државите и какви сè огромни последици се поврзуваат со тоа во ерата на оружјето за масовно уништување. Во втората половина на 40-тите и првата половина на 50-тите години, токму поради овие причини на меѓународно ниво дојде до основање на цела низа организации, коишто требаа да се грижат за делумно уредување на соживотот, како на политичко, така и на економско поле. Пред сè треба да се споменат: Обединетите нации (Октомври 1945), Меѓународниот монетарен фонд (стапи насила во 1945 година)и GATT (General Agreement on Tariffs and Trade, стапи насила во јануари, 1948). Катастрофата од Втората светска војна од разбирливи причини во Европа беше примена со уште поголемо ужаснување. Уште во почетокот на 40-тите години таму се развија мрежи помеѓу движењата на отпорот, во коишто се размислуваше за повоено европско уредување, што се базираше на соработка, наместо на конфронтација. Овие идеи и убедувања на „Европејците“ го најдоа својот одраз во мај 1948 година, на Првиот Хашки конгрес за европско единство, на кој учествуваа околу 750 делегати-членови на недржавни организации како на пример различни национални сојузи и наднационални организации. Соодветни импулси беа дадени и на ниво на влади и доведоа до основање на Советот на Европа, чијшто статут беше потпишан во мај 1949 година од страна на основачите - кога со основањето на Советот на Европа настана првата европска организација, се навршуваа точно 4 години од завршувањето на војната.
На сите досега споменати меѓународни и европски организации им беше заедничко, тоа што во сите случаи стануваше збор за чисто меѓудржавни форми на соработка, иако на Хашкиот конгрес таканаречените „федералисти“ покренаа многу подалекусежни барања во врска со Советот на Европа. Поборниците за европски сојуз на држави, како повисока форма на единство, бараа можности за достигнување на повисок степен на интеграција, барем во поединечни области, со надеж дека на тој начин ќе дојде до проширување на областите на соработка. Од француска страна беше понуден конкретен предлог за една стратегија во индустријата за јаглен, железо и челик, која им излегуваше во пресрет на националните интереси. На овој начин на соработка на ова поле, би се држел на око развитокот на геманската тешка индустрија, а би можел да се унапреди и процесот на германско-француското помирување.
Затоа, во мај 1950 година францускиот министер за надворешни работи, Роберт Шуман приложи еден план за создавање служба за контрола на производството на јаглен и челик во СР Германија и Франција, таканаречениот Шуманов план. Само еден месец по приложувањето на планот беше свикана владина конференција која се занимаваше со овој предлог, а во април 1951 година во Париз дојде до потпишување на договорот за основање на Европската заедница за јаглен и челик (ЕЗЈЧ) од страна на Франција, СР Германија, Италија, Белгија, Луксембург и Холандија. На тој начин беше создадена една потполно модерна организација и тоа од два аспекти: Не стануваше збор само за слободна трговска зона, туку за етаблирање на еден заеднички пазар и тоа за во тоа време значително важна област. Земјите-членки во голема мерка им отстапија суверенитет на новосоздадените наднационални институции.
Структурата од институции се состоеше, како што може да видите и на шематскиот приказ, од вкупно 4 централни институции: Таканаречената Висока управа се состои од 9 членки, кои ги поимаат своите задачи независно од државите- членки. Компетенциите што и се доделени со договорот се многу далекусежни и содржат меѓу другото забрана на субвенции или пак под одредени услови, контрола на цените. Нејзините одлуки по овие прашања делуваат директно во сите држави и се обврзувачки. Советот на министри, кој се состои од еден претставник од секоја земја, служи за гласање меѓу Високата управа и владите. Освен тоа, тој треба во некои, а ако не и во сите случаи да ги надгледува активностите на Високата управа. Така на пример, неговата согласност за прогласување на манифестна криза, што беше основен предуслов за оперирање со количините на производството, е неопходна. Начинот на гласање зависи од прашањето за коешто станува збор, при што едногласноста, квалификуваното мнозинство и простото мнозинство се предвидени.
Заедничкото Собрание се состои претставници испратени од националните парламенти и презема исклучиво советнички функции. Четвртата и последна институција, која заживеа од ЕЗЈЧ-договорот, е Врховниот суд, чијашто задача е да одлучува на основа на договорот во конфликтни случаи меѓу државите-членки, меѓу органите на ЕЗЈЧ, како и меѓу државите-членки и органите.
На крајот на нашата прва етапа на минување низ развитокот на ЕУ треба да се утврди дека основањето на ЕЗЈЧ беше нешто сосема модерно, што се разликуваше драстично од сите други организации основани во тој временски период. Една формација, во чии рамки и покрај тоа што соработуваа национални држави, сепак покажуваше јасно препознатливи обележја, што дотогаш беа познати само во националните политички системи.
Од ЕЗЈЧ до основањето на Европската економска заедница
Втората етапа го опфаќа периодот од стапувањето насила на ЕЗЈЧ-договорот па сè до основањето на Европската економска заедница (ЕЕЗ). Откако во 1954 година пропаднаа амбициозните планови за една Европска одбранбена заедница - а со тоа и за една Европска политичка заедница - значи за една наднационална соработка во високополитичка и сензибилна област, се постави прашањето „што сега“? Во оваа ситуација, владите од земјите на Бенелукс приложија предлози за понатамошни чекори за интеграција, коишто беа сконцентрирани на економската област.
Кон средината на 1955 година, на една конференција во Месина, предлозите на земјите на Бенелукс беа многу позитивно примени од страна на министрите за надворешни работи на земјите-членки на ЕЗЈЧ. Беше поставена комисија од претставници на влади под претседателство на белгискиот министер за надворешни работи Пол-Хенри Спаак, којашто требаше да изработи извештај, а на преговорите ја покани и Велика Британија, но таа се повлече во ноември 1955 година, не гледајќи можности за реализација на нејзините претстави за слободна трговска зона.
Најпрво би сакал накратко да ја резимирам соджината на нееднакво значајниот ЕЕЗ-договор, на кој ќе се задржам во рамките на овој преглед за 50-годишната историја на интеграцијата. Во преден план стоеше целта за создавање заеднички пазар, значи, за потполно отстранување на трговските рампи помеѓу земјите-учеснички, во што функционално принудувачи спаѓаа заедничка надворешна царина и заедничка трговска политика. Токму со тоа се занимаваше и преовладувачкото мнозинство на одредбите од договорот. Затоа, пак, во навистина општа форма останаа упатствата за координирање на економската и монетарната политика, како и за други области, како на пример аграрната, сообраќајната или одредени аспекти на социјалната политика.
Ако договорот го споредиме со уставот на еден национален политички систем, ќе добиеме една потполно поинаква ситуација. Додека во уставите на националните политички системи едвај може да се најде нешто за политики или поединечни области, таквите одредби го сочинуваат јадрото на ЕЕЗ-договорот. Се разбира дека тој содржи и класични уставни одредби, и тоа таму, каде што станува збор за создавање на институционални структури на новата Заедница и за меѓусебниот однос на органите.
Дека како основа за изработка на оваа институционална рамка служеше ЕЗЈЧ-договорот, се покажа во фактот дека беше преземено именувањето на три од органите (Совет на министри, Собрание, Врховен суд). Наместо Високата управа, беше основана една комисија, која требаше да биде иницијатор за заедничка политика и за нејзино спроведување, а освен тоа поседуваше и неколку други сопствени компетенции. Во односот помеѓу Комисијата и Советот на министри можеше да се востанови, во споредба со ЕЗЈЧ, едно видно поместување на компетенциите на Советот а со тоа и на државите-членки.
Етапа 3: Од ЕЕЗ до Единствените европски акти (ЕЕА)
Третата етапа од историјата на ЕУ се занимава со временскиот период од стапувањето во сила на Римските договори во 1958, па сè до првата опширна ревизија на договорите, таканаречените Единствени европски акти (ЕЕА) во 1987 година. Овде се значајни 4 аспекти, кои ќе ги опишам со кратки зборови: а) Развитокот на Уставот; б) Развитокот на материјалната соработка; в)Развитокот на бројната состојба на членките на Заедницата, и на крајот г)Новините што беа поврзани со ЕЕА. За развитокот на Уставот треба најпрвин да се споменат неколку важни промени на Договорот, што се однесуваа на конкретни ограничени области.
Создавањето на заеднички институции за трите постоечки заедници - ЕАЗ, ЕЗЈЧ и ЕЕЗ, со таканаречениот Фузионен договор, што беше ратификуван во 1965 година, а стапи насила во 1967. Надополнување на финансиите на земјите-членки преку опремување на Заедницата со сопствени средства, на основа на еден договор на Советот од 1970 година. Основање на Европска сметководствена управа како и префрлање на зајакнатите овластувања за домаќинството на Европскиот парламент со таканаречениот "Бриселски договор" од 1975 година. Воведувањето на директни избори за Европскиот парламент што беше одлучено во 1976 и ратификувано во 1978 од сите држави-членки. Првите директни избори се одржаа во 1979 година; притоа учеството на гласањето изнесуваше нешто повеќе од 60%.
Од овие ограничени промени од уште поголемо значење за развитокот на Уставот беа два други фактори, кои делуваа во сосема поинаков правец. Прво, Луксембуршкиот компромис од почетокот на 1966 година. За што станува збор? Во прво време, Советот на министри, како централен орган на ЕЕЗ, требаше да премине од едногласни одлуки во одлуки на мнозинството, според договорот од 1.1.1966. Но, француската влада на чело со Де Гол одлучно го одби ова. Кога кон средината на 1965 година не можеше да се постигне согласност за спорното финансирање на аграрот, за да го спречи одлучувањето, таа го повлече својот претставник од Советот. Оваа таканаречена "политика на празно столче" беше првата криза на ЕЕЗ. Таа беше прекината во јануари 1966 година со помош на споменатиот "Луксембуршки компромис". Со него државите-членки се спогодија да се воздржуваат од предвидените одлуки на мнозинството, кога станува збор за виталните интереси на една земја. Затоа, понатаму де факто важеше принципот на едногласие, кој беше карактеристичен за традиционалните форми на меѓудржавна соработка. Тоа беше јасен засек во историјата на интеграцијата.
Вториот фактор на влијание, во спротивна насока, го сочинуваше судската одлука на Европскиот врховен суд (ЕвВС). Со една низа од пробивни пресуди, ЕЕЗ-договорот, кој во својата претходна форма имаше меѓудржавен лик, беше радикално изменет и му беа дадени елементи на правилен устав. Така, меѓу другото, беа спроведени:
На овој начин од страна на ЕВС - може да се каже тајно, мирно и тивко - беше создаден правен ред, кој им беше сличен на некои национални системи и излегуваше од рамките на сè што дотогаш беше познато во областа на меѓудржавните односи. Ова беше едно, ако не и единствено обележје на неповторливоста на ЕЕЗ.
Развитокот на материјалната соработка опфаќаше спроведување на целите одредени во Договорот. Тука би можеле да се споменат најмалку две клучни области,
Почнувајќи со Конференцијата во Стреза во јули 1958, со долготрајни преговори беа разработени одредбите за заедничка аграрна политика и Царинската унија, предвидена во договорот дури за декември 1969, беше реализирана 18 месеци порано, имено на 1 јули 1968. Тоа значи, дека внатрешните царини беа отстранети и беше воведена заедничка надворешна царина кон трети држави.
Независно од тоа, исто така интензивно беа вклучувани нови полиња во соработката, затоа што се покажуваа сфери на допирање односно преклопување во договорно утврдената состојба. Примери за тоа се: