cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Темелко Стојановски
Темелко Стојановски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. На 10 септември 1944 година стапил во Дополнителната бригада, а подоцна се префрлил во Шеснаесеттата македонска ударна бригада. Со неа учествувал во успешните борби на Скопска Црна Гора и Косово, каде биле разоружани и ликвидирани заостанатите балистички банди. Потоа во близина на Белград ја завршил обуката во ракувањето со новоприменото оружје. Бил учесник во големиот пробив на Сремскиот фронт. Загинал на 27 април, 1945 година во битката за ослободување на Дуго Село.
Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25б (Струмица)
'''Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25б ''' — дуќан во Старата чаршија во градот Струмица. Објектот е заведен како културно наследство на Македонија во списокот на заштитени добра на Министерството за култура.
Владимир Милчин
Владимир Милчин  — македонски режисер, директор на Факултетот за драмски уметности, поранешен извршен директор на Отворено општество – Македонија (ФИООМ) под покровителство на Џорџ Сорос и поранешен член на претседателството на СДСМ.
Животопис
Милчин дипломирал на отсекот за режија на Академијата за театар, филм, радио и телевизија во Белград, во класата на проф. д-р. Хуго Клајн (1970).
Во 2012 година, Комисијата за лустрација на Република Македонија објавила дека Милчин дека бил соработник на тајните служби во времето на СФРЈ. Според решението, Милчин го користел псевдонимот „Драматург“ во времето кога бил декан на факултетот за драмски уметности.
Театарска кариера
Милчин е основач на алтернативниот театар „Не-театар кактус“ (1964-1970). Заедно со Слободан Унковски ја водел алтернативната група „''Театар кај св. Никита Голтарот''“ (1970-1972). Исто така, тој бил драматург и режисер во Драмата при Македонскиот народен театар во периодот од 1970 до 1982 година, додека хонорарно водел глумечка класа на отсекот за драмски глумци на Вишата музичка школа во Скопје во периодот од 1972-1974 година. Милчин е еден е од основоположниците на Театарската работилница на Филозофскиот факултет (1979-1983). Од 1982 година, тој водел класа за глумечка игра на Факултетот за драмски уметности. .
Селективна театрографија
На младинската сцената на Театарот за деца и младинци во Скопје ги поставил претставата „Заспаниот разум раѓа чудовишта или Денес не напишав ни збор“ (фантазмагорија во два дела), според текстови на Данил Хармс, Франциско Гоја и Антонио Буеро Ваљехо и „Нашиот клас“ на Тадеуш Слобоѓанек.
Therion
Therion е симфониска метал група од Шведска. Името Therion доаѓа од грчкиот збор θηρίον што значи ѕвер, но самото име на бендот доаѓа од албумот на Celtic Frost, То Mega Therion. Музиката на Therion покрива теми од разни митологии и е заснована на окултски концепти, антички традиции и магија. Темите се тесно врзани со верувањата на окулсткиот ред Dragon Rouge, на кој Кристофер Јонсон е член. Почнувајќи како дед метал бенд, Therion подоцна почнуваат да користат сè повеќе оркестрални елементи, создавајќи го жанрот симфониски метал.
Blitzkrieg и почетокот на ѕверот (1987-1991)
Therion се создава во 1987 под името Blitzkrieg. Фронтменот, Кристофер Јонсон, по свирење на бас гитара само неколку месеци, станува басист и вокал на бендот. Му се придружуваат Питер Хансон на гитара и Оскар Форс како тапанар. Првобитната музика на Blitzkrieg е слична на таа на Venom и Motörhead. Бендот не издава ниедно демо и се распаѓа во 1988. Но, Јонсон не се откажува од идејата за бенд, и по неколку месеци, Кристофер и Питер Хансон повторно го формираат бендот. Јонсон го остава басот и го заменува за гитара. Бендот го менува името во Megatherion, по горенаведениот албум од Celtic Frost. Наскоро, и Оскар Форс се враќа во бендот и името е скратено на Therion, кое ќе остане непроменето. Бендот го напушта стариот звук и го заменува со музика во стилот на дед метал. Ерик Густафсон од бендот Dismember станува басист на бендот.
Therion снима 2 демо снимки: Paroxysmal Holocaust, и Beyond The Darkest Veils Of Inner Wickedness. Овие снимки се снимени само на касета. Некои 1100 копии од снимките се продадени. По овие демоа, снимката Time Shall Tell е направена, но технички и таа е демо бидејќи е објавена во локална продавница со квантитет од само 1000. Но, сепак поради овие снимки, Therion добива доволно признание и успева да склучи договор со продуцентската куќа Deaf Records.
Првите години (1991-1993)
Во 1991 Therion го издаваат својот прв албум – Of Darkness… Музиката на албумот е составена од песни напишани од Јонсон за време на осумдесеттите; иако Therion имаат напишано нови песни, одлучуваат да ги чуваат за друг албум. Of Darkness… се смета за прогресивен дед метал кој содржи многу влијанија кои за времето биле невидени во дед метал сцената. Текстот бил главно политички, во стил на раниот дед метал, пред сè Napalm Death. Инспириран од Celtic Frost и нивниот албум Into The Pandemonium, Јонсон сака да го однесе Therion далеку преку границите на дед металот, но ни самиот нема поим што ќе создаде за само 5 години.
Спогодбата со Deaf Records е само за еден албум, а Therion никогаш не биле во добри односи со куќата, па наскоро Therion се префрла на Active Records. Така, снимањето за вториот албум започнува во 1992, но Ерик Густафсон мора да го напушти бендот за да се врати во САД. Тој е заменет од Јонсон и Питер Хансон, кои наизменично свиреле како басисти. Така, Therion го издава вториот албум Beyond Sanctorum во 1992. Овдека, Therion вметнува и клавијатура и чисти вокали, а тематски се менува од политика на окултизам. Албумот е голем успех и Therion за првпат одат на турнеја низ централна Европа, главно околу Холандија и Белгија. Бидејќи Оскар Форс во ова време го очекува неговото второ дете, приморан е да се откаже од Therion и да се посвети на фамилијата. Питер Хансон исто се откажува поради здравствени причини.
Метаморфоза (1993-1996)
Тој решава да продолжи и со нова постава (Петар Варженјук на тапани, Магнус Бартелсон на гитара, а Андреас Вал на бас), тој го создава уште поексперименталниот Symphony Masses: Ho Drakon Ho Megas во 1993. Во овој албум вклучува многу елементи необични за дед металот, па дури и дотогашната музика на Therion. Тоа малку експериментално во Beyond Sanctorum сега доаѓа до многу поголем израз. Јонсон вклучува елементи од џез музиката, традиционалниот хеви метал, па дури и од црковното пеење. Овие иновации ја губат славата на Therion во очите на некои обожаватели, но многу ги сметаат промените како подобрување.
Active Records одлучуваат да ги намалат своите операции, па затоа Therion е префрлен на Megarock Records. Новите издавачи одржуваат турнеја на Therion во Германија. Но, сепак Therion останува главно непознат бенд, а продажбата не оди добро и членовите одвај успеваат да поврзат крај со крај. Поради ова, Вал и Бартелсон го напуштаат бендот. Фредрик Исаксон е најмен како новиот басист на бендот. По некое време, Therion добиваат понуда од Nuclear Blast. Мегарок ги пуштаат Therion да си заминат без никакви финансиски или правни пречки, иако имале договор за повеќе албуми.
Финансиски поддржани од Nuclear Blast, во 1995 Therion објавуваат нов албум - Lepaca Kliffoth. Тоа што било почнато со Symphony Masses продолжува и новиот албум ја носи експерименталноста на Јонсон до следното ниво. Овој пат, Therion вклучува класичен сопран и бас-баритон, уште повеќе клавијатури, влијание од персиска народна музика и нови стилови на пеење. Со ова, Therion ги губи сите врски со своето дед метал минато
По албумов следеле неколку тури низ Европа, Аргентина и Чиле. Исаксон го напушта бендот поради проблеми со Варженјук. По неговото заминување, тој е заменет од Ларс Розенберг, кој штотуку е отпуштен од Entombed.
Бендот сепак останува главно непознат, а буџетот, нормално останува мал. Јонсон сака да реализира неколку песни кои не можел да ги оствари порано поради финансиски причини. Затоа, тој се јавува на шефот на Nuclear Blast, Маркус Штајгер и му ја објаснува ситуацијата: -“Не сакам веќе албуми засновани на мојот глас и ми требаат два хора, подобро студио, два продуцента и повеќе време во студиото – ако не, порадо би се откажал од бендот и би останал среќен со тоа што сум го постигнал досега”. За среќа, Штајгер е голем музички ентузијаст и обожавател на Therion, па се согласува на Јонсоновите барања. Гитаристот од Unanimated Џонас Мелберг се приклучува на бендот и почнува продукцијата на нивниот најважен албум.
Почеток на симфонијата (1996-1999)
Снимајќи во Хамбург, Германија, Јонсон бил сигурен дека е ова неговото ремек-дело, но и последниот албум на Therion, бидејќи сметал дека реакцијата на металските маси нема да биде позитивна. Тој верувал дека светот сѐ уште не е подготвен за тоа што следи: Theli. Уште од почетокот на снимањето, албумов доживува проблеми; Варженјук, иако гледал пооптимистички од Јонсон, планира за иднина без Therion, па затоа почнува да студира историја во универзитет. И Мелберг и Розенберг имале проблеми со алкохолот. Еден ден, Мелберг едноставно заминува од студиото, а со тоа и од бендот. Сепак, успеваат овие проблеми да ги стават настрана, барем доволно долго за издавање на Theli.
Турнејата е успех, иако според Јонсон, ”Бендот звучел како гомно”. Сепак, бендот се соочува со многу проблеми: Розенберг е отпуштен по колапсирање на сцена, пијан. Сопранот, не можејќи да се прилагоди на животот во турнеја, почнува да зема дрога и нејзиниот хор веќе никогаш не е употребен. Подоцна, Therion организира втора турнеја, а уште подоцна, поради популарноста, и трета.
Истата година (1997) Therion за 10 годишнината издаваат уште еден албум: A’arab Zaraq – Lucid Dreaming кој содржи некои песни кои не се употребени во Theli, преработки на песни од други бендови, како и саундтрек кој Јонсон го направил за филмот “The Golden Embrace”
За првпат работите одат во корист на Therion – продажбата е повеќе од задоволителна, повеќе буџет стига од Nuclear Blast, а менаџер потпишува договор со Therion. Но, тогаш бендот е само Кристофер Јонсон плус најмени музичари. Затоа следниот албум Vovin, издаден во 1998 е технички соло проект на Јонсон, но сепак го носи името Therion. За овој албум, професионални изведувачи се најмени и снимањето е поквалитетно. Песните се помелодични од тие на Theli и по долги години на проблеми, Therion стануваат глобално признати и се првиот метал бенд да користи вистински оркестар во нивната музика. Продажбата двојно се покачува и бендот станува најпродаваниот проект под закрила на Nuclear Blast.
Екстензивна турнеја следи, која покрива голем дел од Европа. По турнејата, најмениот тапанар Сами Карпинен станува официјален член на бендот. Со овој нов состав, во 1999 бендот издава мини-албум наречен Crowning Of Atlantis. Неколку преработки на песни од други бендови, како и снимки во живо се додадени по инсистирање на менаџментот, за да додадат на должината на албумот.
Реинкарнација (1999-2001)
Преку Сами Карпинен, Кристијан Ниман се придружува како гитарист, додека басот го покрива неговиот брат Јохан. Така, чувството на бенд се враќа повторно.
Со новиот состав, во 2000 новоформираниот Therion го издаваат албумот Deggial кој доживува голем успех. Песните преостанале од Vovin, па браќата Ниман не можеле да дадат контрибуција на музиката. Затоа, и Deggial е еден вид на соло проект, но свирен од постојан бенд. Музиката на Deggial е многу покомплицирана од таа на Vovin, овој пат Therion користи целосен оркестар. Иако критиките се главно добри, музиката е потешка за слушање и за некои слушатели песните се премногу комплексни. Сепак, продажбата е подобра од таа на Theli.
По албумот следи и турнеја во која биле користени голем број на музичари. Меѓу нив, Андерс Егберг остава најголем впечаток на публиката и, бидејќи никој од публиката не знаел како се вика, го добива прекарот “ќелавиот кул тип на кој никој не му го знае името”.
По успехот на Deggial Јонсон пишува 7 нови песни за следниот албум, но одеднаш решава дека бендот би требало да направи албум со нордиска тематика. Затоа, тој ги остава овие 7 песни за другпат, а наместо нив, тој користи 2 песни наменети за друг проект кои никогаш не успеал да ги реализира (за кои браќата Ниман тврделе дека се премногу добри да не се искористат преку Therion) кои одговарале на концептот. За два месеца, Јонсон, инспириран од нордиската народна музика, завршува со нови 9 девет песни засновани на нордиската космологија. За снимање на овој албум, Јонсон гради сопствено студио. Умот зад изградбата е Карпинен и тој е главниот музички инженер на албумот. Албумот излегува во 2001 под името Secret Of The Runes.
Во 2002, како 15 годишнина на Therion е издадено ново ЦД со снимки во живо под името Live In Midgård
Therion денес
По Secret Of The Runes, Јонсон се враќа на песните кои ги оставил пред албумот. Во меѓувреме, бројот на овие песни постепено растел и со контрибуции на браќата Ниман, Јонсон открива дека има 55 нови песни, иако некои од нив незавршени. По дискусија, членовите одлучуваат дека имаат доволно материјал за три нови албуми, кои би требало да се создадат веднаш, инаку бројот на песни повторно би се зголемил.
Во мај 2004, два од овие три албуми излегуваат, имено Lemuria и Sirius B и се производ на некои 170 различни музичари и 9 месеци на снимање. По овие албуми, Евенсенд го напушта бендот и е заменет од Петер Карлсон кој исто така е и добар текстописец.
Therion останува како еден од најлегендарните метал бендови во историјата. Присутен на сцената скоро 20 години, овој бенд го популаризира жанрот на симфонискиот метал, кој има најголема мејнстрим популарност од сите жанрови на металот. Therion со својата експерименталност постојано ги шири границите на метал музиката, секогаш носејќи ја својата музика до следното ниво. И покрај огромната историја на бендот, тој сѐ уште ветува многу и несомнено ќе продолжи по својата одисеја, засекогаш носејќи ја својата музика до крај. И покрај 20-те години постоење, времето на Therion сѐ уште не зашло и иднината на овој чуден бенд е сѐ уште светла.
Состав
Сегашен состав:
Поранешни членови:
Џон Доуленд
Џон Дауленд (англиски: John Dowland) (1563 - ) е англиски, а можеби родум ирски композитор, пејач и лејтист. Денес тој е најпознат по неговата песна „Течете, солзи мои“.
За неговиот ран живот многу малку се знае, но се мисли дека е роден во Лондон или можеби во Даблин. Се знае дека отишол во Париз во 1580 каде бил во служба на амбасадорот на францускиот двор. Дауленд тогаш станал римокатолик, што тој сметал дека го довело до недобивањето на функција на протестантскиот двор на Елизабета I. Меѓутоа, тој никому не му имал кажано за својата вероисповед. Наместо таму, тој работел на дворот на Кристијан IV во Данска. Дауленд се вратил во Англија во 1606 и во 1612 г. се вработил како еден од лејтистите на англискиот крал Јаков I. Починал во Лондон.
Најголемиот дел од Даулендовата музика е за неговиот сопствен инструмент, лејтата. Тука се вбројуваат неколку книги со музика за соло лејта, лејтски песни (за еден глас и лејта), делумни песни со придружба на лејта и неколку дела за конзорциум од ножна виола и лејта. Неговото најпознато дела е лејтската песна „Течете, солзи мои“ (Flow My Teares).
Подоцна Дауленд го компонира неговото најпознато инструментално дело, „Солзи“ (Lachrimae или Seaven Teares Figured in Seaven Passionate Pavans), збирка од седум за пет ножни виоли (да гамба) и лејта, секоја од нив заснована на „Течете, солзи мои“. Во своето време ова станало едно од најпознатите конзорциумски дела. Неговата павана, „Древни солзи“ („Lachrymae antiquae“) исто така била меѓу големите хитови на XVII век.
Даулендовата музика често се подликува со меланхолија која била модерна во музиката во тоа време. Тој има компонирано едно конзорциумско дело со наслов Semper Dowland, semper dolens („Секогаш Дауленд, секогаш тажен“), кој накратко го опишува духот на речиси целиот негов опус.
Даулендовата песна, „Дојди длабок соне, лик на вистинска смрт“ (Come Heavy Sleepe, the Image of True Death), служела како инспирација за „Ноктурно по Џон Дауленд за гитара“ на Бенџамин Бритен (Nocturnal after John Dowland for guitar), компонирано во 1964 за гитаристот Џулијан Брим. Ова дело се состои од осум варијации, сите врз основа на таа песна или придружбата за лејта, конечно завршувајќи со гитарска изведба на самата песна.
NGC 2558
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2558 се споменува и како UGC 4331, MCG 4-20-22, CGCG 119-50, NPM1G +20.0168.
Откривање
Објектот е откриен на 13 февруари 1787 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2558 е од видот Sab. Видливиот сјај со голо око изнесува 13 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,7 m/лм2. NGC 2558 има привидни димензии од 1,8' х 1,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 8 ч 19 м 12,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 20° 30' 41". Положбениот агол на објектот е во износ од 160°.
Други поделби
Проучување на NGC 2558 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 23337. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 141; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1386. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 236.
NGC 7412
NGC 7412 — спирална галаксија во соѕвездието Жерав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7412 се споменува и како ESO 290-24, MCG -7-47-4, AM 2252-425, IRAS 22529-4254.
Откривање
Објектот е откриен на 2 септември 1836 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7412 е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,8 m/лм2. NGC 7412 има привидни димензии од 3,8' х 2,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 22 ч 55 м 46,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -42° 38' 29"". Положбениот агол на објектот е во износ од 75°.
2093
2093 (Римски бројки) ќе биде година според грегоријанскиот календар. Тоа ќе биде 2093 година од новата ера, 93. од третиот милениум, 93. од XXI век и четвртта од 2090-тите.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7601 и 7602 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6843 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5853 и 5854 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2846.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 2093 година се протега во 4729 и 4730, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4789 и 4790 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2636. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1516 и 1517 исламска година.
277
277 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 277 година од новата ера, 277. од првиот милениум, 77. од III век и осма од 270-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Клинесто писмо
Клинесто писмо е едно од најстарите писма. Го создале Сумерите во доцниот 4 милениум п.н.е., како пиктограмски систем.
277
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5785 и 5786 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5027 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4037 и 4038 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1030.
Клинесто писмо
Клинестото писмо се пишувало на глинени плочки, во кои се втиснувале знаците со парче трска (стилус). Отисоците имале форма на клин, по што писмото го добило името.
277
Други календари
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 277 година се протега во 2913 и 2914, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2973 и 2974 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 820. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 356 и 355 година пред хиџра.
Клинесто писмо
Историја
Клинестото писмо претрпело битни промени со текот на времето. Сликата што следи го прикажува развојот на знакот САГ „глава“.
Опис по стадиуми:
Период на првото писмо
Клинестото писмо се развило од сликовито пра-писмо кое постоело во доцниот четврт милениум пред нашата ера, од блискиот источен систем за водење сметководство. Месопотамскиот „прото“ период го опфаќа периодот од 35 век до 32 век п.н.е. Првиот документ напишан на сумерски датира од 31 век п.н.е., најден во Џемдет Наср, Ирак.
На почеток, пиктографските знаци биле цртани на глинени плочи во вертикални колони со остра обична црвена трска или биле резбани во камен. Овој прв стил на пишување ја немал карактеристичната форма на клин.
Знаците што укажувале на имиња на богови, земји, градови, садови, птици, дрвја, итн., се познати како „определувачки“, а биле сумерски знаци на предметните термини, додадени како водич за читателот. Имињата продолжиле да се пишуваат на чисто „логографски“ начин.
Првиот сумерскиот крал чие име се појавило на глинените плочки бил Енмебарагеси од Киш. Од околу 2900 г. п.н.е., голем дел од пиктографските знаци почнале да ја губат својата првобитна функција, со тоа што еден знак можел да има различни значења во зависност од контекстот. Бројот на знаци се намалил од 1500 на 600 знаци, а пишувањето станало фонолошко. Според тоа, употребата на клинетото писмо се создала од попримитивен систем на пиктографско писмо, некаде во бронзено време.
Архаична клинеста форма
Кон средината на третиот милениум пред нашата ера, правецот на пишување се сменил кон лево-десно, и колоните станале хоризонтални наместо вертикални, со што пиктограмите биле свртени за 90° во правец на стрелките на часовникот. Исто така почнала да се употребува формата налик на клин („клинеста форма“). Со овој развој, пишувањето станало побрзо и полесно.
Плочките на кои се пишувало можеле да бидат испечени со што се зачувувале подолго, или можеле да бидат рециклирани ако текстот не бил важен за чување. Повеќето од глинените плочки најдени од археолозите биле во зачувана форма само затоа што гореле при пожари настанати при напади на војските.
Ова писмо било користено и на комеморативните стели, како и на записите за постигнувањата на владетелот во чија чест бил подигнат споменик.
Со комбинирање на знаците се доаѓало до вистинското значење што треба да се пренесе, а за таа цел се додавале геометриски шеми или дополнителен симбол. Со тек на време, клинестото писмо добивало сложена и посебна форма. Некои симболи добивале повеќе значења, така што комбинирани означувале посебно значење.
Пишаниот сумерски јазик се користел до првиот век од нашата ера, додека говорниот јазик изумрел околу 18 век п.н.е.
Акадско клинесто писмо
Архаичното клинесто писмо го користеле во Акад од 23 век п.н.е. и до 20 век п.н.е. еволуирало во „старо асирко клинесто писмо“, со бројни измени во правописот. Семитските јазици користеле исти знаци. Во тој период, пиктограмите биле редуцирани, и биле сведени на пет основни клинести форми: хоризонтална, вертикална, две дијагонални, и вертикална или аголна според слоговите. Знаците кои се пример за овие основни клинести форими се:
Волшебен кварк
Волшебен кварк или c-кварк (симб. c, од анг. charm) — вид елементарна честичка, трета по масивност меѓу кварковите. Се среќаваат во хадроните, кои се субатомски честички сочинети од кваркови. Примери за хадрони со волшебни кваркови се J/ψ-мезонот, D-мезонот , оволшебениот сигма-барион и други оволшебени честички.
Заедно со чудниот кварк припаѓаат на второто поколение на материјата, има електричен полнеж од +2⁄3 e и гола маса од. Како и сите кваркови, долниот кварк е елементарен фермион со спин од 1⁄2, и подлежи на сите четири основни заемодејства: гравитацијата, електромагнетизмот, слабото и силното заемодејство. Античестичка на волшебниот кварк е волшебниот актикварк, кој се разликува од него само по тоа што неговите својства имаат еднаква величина, но спротивен знак.
Откривањето на (а со тоа, на волшебниот кварк) довело до силен пробив, кога се направени многу откритија во честичната физика. Ова се нарекува „Ноемвриска револуција“.
Хадрони со волшебни кваркови
Некои хадрони што содржат волшебни кваркови се:
Рони Гилберт
Раниот живот
Гилберт е родена во Бруклин, Њујорк Сити и цел живот се сметала за родена Њујорчанка. Нејзините родители биле еврејски имигранти од Источна Европа. Нејзината мајка Сара потекнувала од Варшава, Полска и била шивачка и синдикалист, а нејзиниот татко Чарлс Гилберт дошол од Украина и бил работник во фабрика.
Гилберт дошла во Вашингтон, за време на Втората светска војна. Таа се сретнала со фолклористот на Конгресната библиотека Алан Ломакс и Вуди Гатри и други фолк пејачи. Таа одела во средното училиште Анакостија. За малку ќе била избркана поради нејзиниот отпор да учествува во мистерско шоу. Таа настапила во раните 1940-ти со Priority Ramblers пред да ги основа Weavers со Пит Сигер.
Кариера
Пеењето на Гилберт било карактеризирано како „кристално, смело контралто“.
Нејзиниот глас се слушал, се спојувал и се издигнувал над другите, во песните на Weavers како „Оваа земја е твоја земја“, „Ако имав чекан“, „На врвот на Стариот Смоки“, „Добра ноќ, Ајрин“, „Бакнежи Послатко од вино“, и „Џена, Џена, Џена“.
Рана музика и активизам
Weavers биле влијателна фолк-пејачка група која била на црната листа на почетокот на 1950-тите, за време на периодот на широко распространета антикомунистичка хистерија, поради левичарските симпатии на групата. По распаѓањето на „Weavers“ во 1953 година поради црната листа, таа го продолжила својот активизам на лично ниво, патувајќи во Куба во 1961 година на патување што ја вратило во Соединетите Држави истиот ден кога земјата го забранила патувањето во Куба. Таа, исто така, учествувала во париските протести во 1968 година, откако отпатувала во таа земја за да работи со британскиот театарски режисер Питер Брук.
Гилберт се преселила во Беркли во 1971 година и почнала да учи и да нуди терапија. Следната година, таа влегла во постдипломско училиште. До 1974 година, таа магистрирала по клиничка психологија и работела како терапевт неколку години.
Музика со Холи Неар и ХАРП
Во 1974 година, Холи Неар го посветил својот албум „Албум во живо“ на Гилберт. Во тоа време, Неар не ни знаела дали е сè уште жива, па затоа не побарала дозвола од Гилберт. Гилберт дознала за посветата од нејзината ќерка и набргу потоа се запознала со Неар. Вака Гилберт ја опишала средбата Неар:"Ѝ кажав за тоа како нејзиниот рекорд беше зачудувачки за мене... Бев толку трогната. Најпрво бев некако напната околу тоа, а потоа... Цело време бев само во солзи и сфатив дека ова се случува додека не барав... Оваа свест, оваа женска свест се случуваше и се случуваше во музиката... Се разбира, ја сакав затоа што беше... спојување на сите работи што ги сакав во музиката, од фолк музика до Бродвеј... таа имаше таков вид на испорака и глас и можеше да се справи со речиси сè. Беше како таа да ја имаше општествената свест на нов современ начин како што ја имаа Ткајачите."Во 1980 година, дел од The Weavers: Зар не беше тоа време! бил снимен во мансардата во која живеела Гилберт. Режисерот ја оставил камерата да работи по интервјуто за Близу, фаќајќи ги Неар и Гилберт додека ја пеат „Хај Уна Мујер“. Таа песна била оставена во филмот и некои од публиката се јавиле во издавачката куќа на Неар за да видат дали/кога таа и Гилберт ќе бидат на турнеја. Гилберт велела дека овој „скок ја започнал [неа и Неар] во музичко партнерство“. Тие направиле турнеја заедно на национално ниво во 1983 година за нивниот прв албум во живо, Животна линија.
Неар и Гилберт им се придружиле на Арло Гатри и Пит Сигер за квартетскиот албум ХАРП од 1984 година (акроним за „Холи, Арло, Рони и Пит“). За време на оваа турнеја, Гилберт ја запознала и се заљубила во нејзината идна сопруга Дона Коронес. Таа излегла како лезбејка веднаш откако почнала да се забавува со Коронес.
Во 1985 година, Гилберт настапила со Неар, Гатри и Сигер на Државниот саем во Охајо. Таа настапила на 10-тиот музички фестивал во Мичиген и на првиот фестивал Редвуд со Неар. Таа, исто така, настапила на фолк фестивалот во Ванкувер, Националниот женски музички фестивал и Сестрински пожар.
Во тој период Гилберт напишала и се појавила во шоу за една жена за Мери Харис „Мајка“ Џонс, ирско-американска активистка и организатор на трудот, и во второто дело засновано на книгата на авторот Студс Теркел, Доаѓањето на возраста.
Подоцна музика и активизам
Во 1991 година, Гилберт ги снимила „Линколн и Либерти“ и „Кога Џони доаѓа марширајќи дома“ за компилацискиот албум „Песни на Граѓанската војна“.
Во 1992 година, таа го придружувала машкиот хор од Ванкувер на песната Музика во куќата на мајка ми од нивниот албум Потпис.
Таа продолжила да патува и да се појавува на претстави, народни фестивали и музички фестивали и во нејзините 80-ти. Таа ја продолжила својата протестна работа, учествувајќи во групи како Жените во црно за да протестираат против израелската окупација на палестинските територии, како и против политиките на Соединетите Држави на Блискиот Исток. Во 2006 година, Weavers добиле награда за животно дело на Греми. Гилберт и Хелерман ја примиле наградата. Пит Сигер не можел да присуствува на церемонијата, а Хејс починал во 1981 година. Сигер починал во 2014 година.
Личен живот
Гилберт била во брак со Мартин Вег од 1950 до 1959 година, а парот имале една ќерка, Лиза (родена 1952 година). Нивниот брак завршил со развод. Во 2004 година, Гилберт се оженила со нејзиниот партнер со кој имала речиси две децении и нејзината менаџерка, Дона Коронес, кога тогашниот градоначалник Гевин Њусом привремено ги легализирал хомосексуалните бракови во Сан Франциско. Гилберт се преселила во Каспар, Калифорнија, во 2006 година.
Гилберт починала на 6 јуни 2015 година, во установа за нега во долината Мил, Калифорнија, од природна смрт, на 88-годишна возраст.
Подводна планина
Подводна или Морска планина — голема геолошка форма која се издига од дното на океанот, но која не допира до површината на водата (нивото на морето), и затоа не е остров или карпа. Морските планини обично се формираат од изгаснати вулкани кои нагло се издигнуваат и обично се наоѓаат издигнувајќи се од морското дно до 1,000 до 4,000 метри во висина. Тие се дефинирани од океанографите како независни одлики кои се искачуваат на најмалку 1,000 метри над морското дно, карактеристично со конусна форма. Врвовите често се наоѓаат на стотици до илјадници метри под површината, и затоа се сметаат за длабоки мориња. За време на нивната еволуција во текот на геолошкото време, најголемите морски планини можат да стигнат до површината на морето каде дејството на брановите го еродира врвот за да формира рамна површина. Откако ќе се спуштат и ќе потонат под површината на морето, таквите типови со рамни врвови се нарекуваат „ гајоти“.
Земјините океани содржат повеќе од 14.500 идентификувани морски планини од кои 9.951 морски планини и 283 гајоти, кои покриваат вкупна површина од 8,796,150 км2, кои биле мапирани но само неколку се детално проучени од научниците. Морските планини и типови се најзастапени во Северниот Тихи Океан и следат карактеристична еволутивна шема на ерупција, акумулација, слегнување и ерозија. Во последниве години, забележани се неколку активни морски планини, на пример Лоихи на Хавајските острови.
Поради нивното изобилство, морските планини се еден од најчестите морски екосистеми во светот. Интеракциите помеѓу морските планини и подводните струи, како и нивната покачена положба во водата, привлекуваат планктони, корали, риби и морски цицачи подеднакво. Нивниот агрегациски ефект е забележан од комерцијалната риболовна индустрија, а многу морски планини поддржуваат екстензивно рибарство. Постои постојана загриженост за негативното влијание на риболовот врз екосистемите на поморските планини, како и добро документирани случаи на опаѓање на залихите, на пример со портокалова груба (Hoplostethus atlanticus). 95% од еколошката штета е направена со тралирање (влечење) на дното, што ги гребе цели екосистеми од морските планини.
Поради нивниот голем број, многу морски планини остануваат соодветно да се проучат, па дури и да се мапираат. Батиметријата и сателитската височина се две технологии кои работат на затворање на јазот. Имало случаи кога морнарските бродови се судриле со непознати морски планини; на пример, Мирфилдската подморска планина, е именувана по бродот што го погодил во 1973 година. Сепак, најголемата опасност од морски планини се колапсот на страните; како што стареат, истиснувањето што се пробива во морските планини врши притисок на нивните страни, предизвикувајќи лизгање на земјиштето кои имаат потенцијал да генерираат масивни цунами.
Географија
Морските планини може да се најдат во секој океански слив во светот, екстремно распространети и во вселената. Морската планина е технички дефинирана како изолиран пораст на надморска височина од 1,000 метри или повеќе од околното морско дно, и со ограничена површина на врвот, во конусна форма. Има повеќе од 14.500 морски планини. Покрај морските планини, има и повеќе од 80.000 мали гребени, гребени и ридови помалку од 1.000 m во висина во светските океани.
Повеќето морски планини имаат вулканско потекло, и затоа имаат тенденција да се најдат на океанската кора во близина на средноокеанските гребени, облаците од плашт и островските арки. Севкупно, покриеноста со морски планини и гајоти е најголема како дел од површината на морското дно во Северниот Тихи Океан, еднаква на 4,39% од тој океански регион. Северноледениот Океан има само 16 морски планини и нема џуџиња, а Средоземното и Црното море заедно имаат само 23 морски планини и 2 гајоти. 9.951 морски планини, кои се мапирани, покриваат површина од 8,088,550 км2. Морските планини имаат просечна површина од 790 километри, со најмали морски планини пронајдени во Северноледениот Океан и Средоземното Море и Црното Море, додека најголемата средна големина на морски планини се јавува во Индискиот Океан со 890 километри. Најголемата морска планина има површина од 15,500 km2 и се јавува во Северниот Пацифик. Гајотите покриваат вкупна површина од 707,600 km2 и имаат просечна површина од 2,500 километри, повеќе од двојно поголема од просечната големина на морски планини. Речиси 50% од од бројот на гајотите се наоѓаат во Северниот Тихи Океан, покривајќи 342,070 km2. Најголемите три гајаоти се сите во северниот дел на Тихиот Океан: Куко (проценето 24,600), Суико (проценето 20,220) и Палада (проценето 13,680).
Групирање
Поретки се изолираните морски планини и оние без јасно вулканско потекло; Примерите вклучуваат Болонс, Ератосен, Аксијал.
Ако сите познати морски планини се соберат во една област, тие би направиле копнена форма со големина на Европа. Нивното севкупно изобилство ги прави едни од најчестите и најмалку разбрани, морски структури и биоми на Земјата, еден вид истражувачка граница.
Геохемија и еволуција
Повеќето морски планини се изградени со еден од двата вулкански процеси, иако некои, како што е провинцијата Божиќен Остров во близина на Австралија, се позагадочни. Вулканите во близина на границите на плочите и сртовите на средината на океанот се изградени со декомпресија на топење на карпите во горната обвивка. Магмата со помала густина се издигнува низ кората до површината. Вулканите формирани во близина или над субдуктивните зони се создаваат затоа што субдуктивната тектонска плоча додава испарливи материи на надлежната плоча што ја намалува нејзината точка на топење. Кој од овие два процеса вклучен во формирањето на морска планина има големо влијание врз нејзините еруптивни материјали. Тековите на лавата од морските планини на среден океански гребен и гранични плочи се претежно базалтни (и толеитски и алкални), додека тековите од субдукционите гребени вулкани се претежно калко-алкални лави. Во споредба со морските гребени во средината на океанот, морските планини во зоната на субдукција генерално имаат повеќе натриум, алкали и помалку магнезиум, што резултира со поексплозивни, вискозни ерупции.
Сите вулкански морски планини следат одредена шема на раст, активност, тонење и евентуално изумирање. Првата фаза од еволуцијата на морската планина е нејзината рана активност, градејќи ги нејзините крила и јадрото од морското дно. Ова е проследено со период на интензивен вулканизам, за време на кој новиот вулкан еруптира речиси целиот (на пр. 98%) од неговиот вкупен магматски волумен. Морската планина може дури и да порасне над морското ниво за да стане океански остров (на пример, ерупцијата на Хунга Тонга во 2009 година). По период на експлозивна активност во близина на површината на океанот, ерупциите полека исчезнуваат. Бидејќи ерупциите стануваат ретки и морската планина ја губи способноста да се одржува, вулканот почнува да еродира. Откако конечно изумреле (најверојатно по краткиот период на подмладување), тие се соземаат назад од брановите. Морските планини се изградени во многу подинамично океанско опкружување од нивните копнени колеги, што резултира со хоризонтално тонење додека морската планина се движи со тектонската плоча кон зоната на субдукција. Овде тој е спуштен под границата на плочата и на крајот уништен, но може да остави докази за неговото поминување со врежување вдлабнатина во спротивниот ѕид на субдукциониот ров. Поголемиот дел од морските планини веќе го завршиле својот еруптивен циклус, така што пристапот до раните текови од истражувачите е ограничен поради доцната вулканска активност.
Конкретно, забележано е дека вулканите од океански гребен следат одредена шема во однос на еруптивната активност, најпрво забележани со Хавајски морски планини, но сега се покажало дека е процес следен од сите морски планини од типот океански гребен. Во текот на првата фаза вулканот еруптира базалт од различни типови, предизвикани од различни степени на топење на плаштот. Во втората, најактивна фаза од својот живот, вулканите од океанскиот гребен еруптираат од толеитски до благо алкален базалт како резултат на топење на поголема површина во плаштот. Ова конечно е покриено со алкални текови доцна во неговата еруптивна историја, бидејќи врската помеѓу морската планина и нејзиниот извор на вулканизам е прекината со движењето на кората. Некои морски планини, исто така, доживуваат краток период на „подмладување“ по пауза од 1,5 до 10 милиони години, чии текови се многу алкални и создаваат многу ксенолити.
Во последниве години, геолозите потврдиле дека голем број на морски планини се активни подморски вулкани; два примери се Лоихи на Хавајските острови и Ваилулуу во групата Мануа (Самоа).
Видови лава
Најочигледните текови на лава на морската планина се еруптивните текови што ги покриваат нивните крила, но магматските упади, во форма на насипи и прагови, се исто така важен дел од растот на морската планина. Најчестиот тип на проток е перничеста лава, наречена така по нејзината карактеристична форма. Поретки се тековите на листовите, кои се стаклени и маргинални и укажуваат на текови од поголем обем. Вулкански пирокластични седиментни карпи доминираат на морските планини со плитки води. Тие се производи на експлозивната активност на морски планини кои се во близина на површината на водата, а можат да настанат и од механичко трошење на постојните вулкански карпи.
Структура
Морските планини може да се формираат во широк спектар на тектонски поставки, што резултира со многу разновидни структурни форми. Морските планини доаѓаат во широк спектар на структурни форми, од конусни до рамми врвови до сложена форма. Некои од нив се изградени многу големи и многу ниски, како што се Коко Гијот и Детроит ; други се изградени поостро, како што се Лоихи и Боуви.
Еколошка улога на морски планини
Морските планини се исклучително важни за нивниот еколошки биом, но нивната улога во нивната околина е слабо разбрана. Бидејќи тие се испакнати над околното морско дно, тие го нарушуваат стандардниот проток на вода, предизвикувајќи витли и придружни хидролошки феномени кои на крајот резултираат со движење на водата во инаку мирното океанско дно. Струите се измерени до 0,9 јазли, или 48 сантиметри во секунда. Поради ова растење, морските планини често носат натпросечни популации на планктони, така што морските планини се центри каде што се собираат рибите што се хранат со нив, за возврат да станат плен на понатамошни грабливки, што ги прави морските планини важни биолошки жаришта.
Морските планини обезбедуваат живеалишта за овие поголеми животни, вклучувајќи и бројни риби. Се покажало дека некои видови, вклучително и Allocyttus niger и со Ostorhinchus nigrofasciatus се појавуваат почесто на морски планини отколку на кое било друго место на океанското дно. Морските цицачи, ајкулите, туната и главонозите се собираат над морски планини за да се хранат, како и некои видови морски птици кога одликите се особено плитки. Морските планини честопати се проектираат нагоре во поплитки зони погостопримливи за морскиот живот, обезбедувајќи живеалишта за морски видови кои не се наоѓаат на или околу околното подлабоко океанско дно. Бидејќи морските планини се изолирани едни од други, тие формираат „подморски острови“ создавајќи ист биогеографски интерес. Бидејќи тие се формирани од вулканска карпа, подлогата е многу потврда од околното седиментно длабоко морско дно. Ова предизвикува постоење на различен тип на фауна отколку на морското дно, и доведува до теоретски повисок степен на ендемизам. Сепак, неодамнешното истражување, особено фокусирано на Дејвидсон, сугерира дека морски планини можеби не се особено ендемични, а дискусиите се во тек за ефектот на морски планини врз ендемичноста. Сепак , самоуверено е докажано дека обезбедуваат живеалиште за видовите кои имаат тешкотии да преживеат на друго место.
Вулканските карпи на падините на морските планини се многу населени со филтератори, особено коралите, кои капитализираат од силните струи околу морската планина за да ги снабдуваат со храна. Ова е во остар контраст со типичното живеалиште на длабоко море, каде што животните кои се хранат со наслаги се потпираат на храната што ја добиваат од земјата. Во тропските зони, екстензивниот раст на коралите резултира со формирање на корални атоли доцна во животот на морската планина.
Дополнително, меките седименти имаат тенденција да се акумулираат на морските планини, кои обично се населени со многучетинести црви ( прстенести морски црви), малкучетинести црви ( микродрилни црви) и мекотели на гастроподи. Пронајдени се и ксенофифори. Тие имаат тенденција да собираат мали честички и на тој начин формираат места, кои го менуваат таложењето на седиментот и создаваат живеалиште за помали животни. Многу морски планини имаат и хидротермални заедници, на пример морските планини Суијо и Лоихи. Ова е помогнато од геохемиската размена помеѓу морските планини и океанската вода.
Според тоа, морските планини може да бидат витални точки за застанување за некои миграциски животни, особено за китовите. Некои неодамнешни истражувања покажуваат дека китовите можат да користат такви одлики како навигациски помагала во текот на нивната миграција. Долго време се претпоставувало дека многу пелагични животни ги посетуваат и морските планини за да соберат храна, но доказ за овој збирен ефект недостасува. Првата демонстрација на оваа претпоставка била објавена во 2008 година.
Риболов
Ефектот што го имаат морските планини врз популацијата на рибите не останал незабележан од комерцијалната риболовна индустрија. Морските планини за прв пат биле интензивно риболовни во втората половина на 20 век, поради лошите практики на управување и зголемениот риболов притисок што сериозно го исцрпува бројот на залихи на типичното риболовно место, континенталниот гребен. Морските планини се место на насочен риболов од тоа време.