cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Стоби
Стоби — древен град кој со својот урбан дел се наоѓа на три тераси, што се спуштаат кон Црна Река, опкружени со ѕидови, а на устието меѓу Црна Река и Вардар. Археолошкото наоѓалиште Стоби е со површина од 16 ha хектари. Познато е дека тука минувале главните патишта кои ги сврзувале областите на преден Дунав со средоземните земји, уште од предисторискиот период. По овој главен пат на Балканскиот Полуостров се движеле културните влијанија од југ кон север и обратно. Црна Река, од друга страна, претставувала природен пат кој ги сврзувал централните области на Македонија со Јадранското Море. Во римскиот период покрај Црна Река водел значаен пат, кој го поврзувал градот Стоби со Вија Егнација кај Хераклеја Линкестис, близу до денешна Битола. Така градот Стоби заземал мошне значајна стратегиска, воена и трговска позиција во античкиот период.
Јужно од градот се наоѓаат траги од предградија, додека портата на градот што води кон Хераклеја, а по падините од Гробјанската црква до базиликата во Паликура, се наоѓаат повеќе некрополи. Тие некрополи се од хеленистички, римски, ромејскиот (средновековниот римски) и словенски период.
Историја
Најстари пишани извори за Стоби наоѓаме кај Тит Ливиј, кога споменува за победата на Филип V, крал на Македонија, над Дарданците во 197 г. п.н.е. Според археолошките податоци градот бил подигнат во хеленистичкиот период, но не многу пред владеењето на Филип V.
Со истражувањата под неколкуте градби во централното подрачје на подоцнежниот град, пронајдени се слоеви од III и II век п.н.е., а пронајдени се бронзени предмети од класичниот и архајскиот период, како и поединечни керамички предмети од неолитскиот период. Се претпоставува дека градот бил основан во 359 г. п.н.е. Во 168г. п.н.е., со победата на римјаните над кралот Персеј, Македонија била поделена на четири области. Тогаш Стоби станува центар на трговија на третата област. Во 148 г. п.н.е. Македонија станува римска провинција. За време на владењето на август (31-14 г.п.н.е.)градот се шири на запад и југ, за што сведочат 55 гробови од западната некропола, од времето на Август. Ширењето на градот се поврзува и со подигањето на статусот на градот во ранг на муниципиум, 69г.н.е., кога почнуваат да се коваат монети со натпис "Municipium Stobensium".
Во текот на раниот и средниот римски период, градот Стоби цутел, на што укажуваат повеќето натписи на споменици. Како најзначаен истакнат споменик од римскиот град е секако Театарот изграден во II-III век од н.е. Градскиот бедем е од III век, додека внатрешниот бедем од источната страна е секако од доцниот IV век, кога бил напуштен источниот дел на надворешниот бедем. Внатрешниот бедем, секако, е подигнат по низата поплави од реката Црна. Тој требало да претставува подобра и посигурна заштита, па бил изграден дури и преку големи градби од јавен карактер со добро зачувани мозаични подови.
Во текот на римскиот период Стоби бил исто така значаен и влијателен град. Градот бил епископско средиште уште од 325 г., ког епископот Budios зел учество во Никејскиот собир. Во текот на IV-V век, овде биле подигнати повеќе импозантни цркви, како по својата големина, така и по својата внатрешна декорација со богато архитектонско украсување, мозици, фреско-живопис и структура, од кои голем дел беа најдени при ископувањето. Со мозаици се украсени  и повеќе приватни градби, чие внатрешно уредување и распоред ги сместува во Перистериевата и Теодосијанската палата.
Во Стоби постоела и еврејска заедница од III век, кога Полихрамос ја подигнал Синагогата, која била уништена при крајот на IV век и над неа е подигната ранохристијанска базилика, што се случило, се претпоставува, за време на посетата на Теодосиј I во Стоби, 388 г., кога издава два едикта за забрана на евреите. Епископот Никола од Стоби во 451 г. земал учество на Халкидонскиот собор, додека името на епископот Филип е забележано на надвратникот од влезот на Епископската базилика. Во V век Стоби станува главен град на Македонија Секунда (Makedonija Sekunda), при прекројувањето на римските граници. Во 479 г. градот бил ограбен од војските на Теодориха, а во 518 г., а можеби и подоцна настрадал од катастрофален земјотрес. Градот повеќе никогаш не го вратил поранешниот сјај и благосостојба. Епископот Фока зема учество на Соборот во Цариград во 553 г. Големите аваро-словенски напади во VI век, секако придонеле за пустошење и напуштање на градот. Најдените монети во куќите на акрополот и во градбите јужно од Епископската базилика се од се од времето на Јустин II (569-570). Се споменува победата на Василиј II над војничката посада во Стоби, во 1014 година. Извесна активност во XI век е пронајдена во горните слоеви на театарот. На просторот меѓу Северната базилика и Централната базилика-синагога, уште во 1937 г., биле откриени средновековни градови од една поголема некропола, од која во 1955 г., во јужниот брод на Северната базилика и јужно од неа, беа откриени 23 словенски средновековни гробови од времето на IX-XII век. Ова укажува дека Стоби, по ограбувањето и рушењето од варварските народи што се движеле кон Солун и Цариград, бездруго било населено од словенски племиња. Ова го потврдуваат и неодамна откриените гробови од словенскиот период од една поголема некропола крај базиликата во Паликура, кои исто така може да датираат од раниот словенски период. Останува да се утврди дали во Стоби по VI век имало траги на градски живот.
Наша ера
И Стоби, исто како и Скупи со уште неколу наши антички градови, не бил заобиколен од варварските пробиви во III век. Обновениот доцноантички град, во V век настрадал од хунските походи на Атила, а потоа и во походот на Остроготите со водачот Теодорих, во 479 година. Христијанската заедница го ревитализирала градот на крајот од V век и животот течел натаму.
Меѓутоа лесно освоивливата позиција на градот, во текот на немирниот VI век, му донесува декаденција на Стоби, а единствена светла точка е монументалната Епископска базилика.
Античките извори известуваат за неколку христијански свештеници од Стоби: епископот Будиј (Никејски собор, 325 г.) епископот Евстатиј (на подниот мозаик на Старата епископска базилика, меѓу 343 - 381 г.); Епископот Никола (IV вселенски собор во Халкедон, 451 г.); епископот Филип (обновител на големата Епископска базилика во Стоби, околу 500 г.); епископот Фока (учесник на V вселенски собор во Цариград, 553 г.).
Изненадува сосем доцното споменување на епископот Јован од Стоби како учесник на VI вселенски собор во Цариград во 681 г., како и на неговиот наследник, епископот Маргарит, на црковниот собор во истиот град во 692 г. Некои истражувачи коментираат дека во новонастанатата ситуација, кога Балканскиот Полуостров бил преплавен со Словени, христијанските свештеници секако се повлекле - емигрирале во сигурноста на големите доцноантички метрополи во Солун и Цариград.
Археолошки ископувања
Во Стоби се забележани голем број на култни претстави на божества од грчко — римскиот пантеон: Аполон и Артемида, Асклепиј, Дионис, Немеза, Зевс, Тихе, Афродита, Хигија, Телесфор.. Се работи за бронзени и мермерни статуи, или пак за релјефни претсави на мали камени икони. Исто така, откриени се и многубројни примери на архитектонска камена пластика од раноримските храмови. За жал, археолошките ископувања сè уште го немаат откриено ликот на раноримскиот град и денес немаме претставителни сочувани објекти од ова време, со исклучок на две-три градби, меѓу кои се истакнува театарот.
Податоци за постоењето на најмалку два храма, ни даваат монетите што се ковале во ковачницата во Стоби. Продукцијата на монетоковањето во Стоби се одвивала во времето на цар Веспазијан (69 - 79) до царот Елегабал (218 - 222). На најраната монета, може да се препознаат претстави на Викторија — гениј на победата - и фигура на бик. Датирањето на овој таканаречен автономен тип не е со сигурност одредено.
Монети
Монетите од времето на Веспазијан, на аверсот го носат профилот на царот, додека на реверсот има претстава на четириколонен храм со минијатурна фигура на Асклепиј на средина, Бонус Евентус - гениј на добрата среќа; непознат гениј со мала Викторија во раката и рогот на изобилието, со шлем, штит и оклоп: жена — гениј на градот Стоби со венец во косата, во рацете ги држи мала Викторија и рогот на изобилието. На еден тип монета од времето на Тит и Домицијан се гледаат профилите на двата цара свртени еден кон друг, додека на реверсот е храм со 4 колони.
На монетите на Домицијан (81 - 96) се гледа храм со четири колони и со мала фигура на царот во воена опрема со копје и скиптар. Познати се и монетите со профил на неговата сопруга Домиција.
На еден тип монети на Фаустина Помладата, сопруга на Марко Аурелиј, се гледа Фортуна со рогот на изобилието и кормило.
На еден тип монета на Јулија Домна, втората сопруга на Септимиј Север, која извршила самоубиство со апстиненција од храна, ги гледаме нејзиниот профил и сцената Грабањето на Персефона. На монетите од нејзиниот прв син Каракала (198 - 217) се гледаат: Викторија во повеќе варијанти, Јупитер на престол со скиптар и мала Викторија; Плутон ја граба Персефона, Јупитер кој стои; Деметра која стои; Меркур со ќесе пари во раката седи на карпа.
На монетите на Гета (209 - 212), вториот син на Јулија Домна, се гледа фигура на војник меѓу две нимфи или Викторија.
На монетите на Елегабал (218 - 222) се гледа: Јупитер седи, со мала Викторија и скиптар; фигура на момче (можеби атлетичар) со победнички венец и палма; Викторија во неколку варијанти; фигура на борец; Плутон ја граба Персефора.
Сите досега познати монети се исковани во бронза. Со оглед на скромниот репертоар типови на овие монети, во науката постои мислење дека монетарницата на градот Стоби ковала исклучиво јубилејни - пригодни монети.
Северна базилика
Црквата е ранохристијанска тробродна базилика, чии странични бродови се надоградени на централниот. Има простран атриум, ексонартекс и нартекс и крстилница од северната страна, кој има четирилисна писцина. Во црквата се влегува од Вија Принципалис Инфериор. Објектот, според стилските особености, е датиран во V-VI век. Во јужниот брод и јужно од црквата се откриени 23 средновековни словенски гроба од IX-XII век, кои и припаѓале на големата некропола што се протегала од Северната до Централната базилика.
Цивилна базилика
Овој објект се наоѓа наспроти Северната базилика. Со истражувањата биле утврдени седум градежни фази. Се смета дека на крајот служел за световни цели, па затоа е наречен Цивилна базилика.
Под нивото на Цивилната базилика откриени се бронзени предмети од V век пр.н.е., најдени длабоко внатре во апсидата. Под наосот пак на базиликата најден е фрагмент од фреско - живопис со претстава на барска птица, од I век од н.е. Под овој објект се откриени хеленистички слоеви од III и II век пр.н.е.
Мала бања
Објектот се наоѓа меѓу Цивилната и Северната базилика, граден според прописи на доцно античките градби на бањи. Објектот има аподиториум, со базен сместен во апсидниот простор, како и двојна соба со 3 апсиди со хипокаусти. Суспензурите од хипокаустите се направени од тркалести и четвртести тули.
Централна базилика и синагога
Ранохристијанската базилика е со тробродна диспозиција, во која се влегува од улицата Виа Принципалис, подигната на крајот од 4 или почетокот на V век. Има две градежни фази. Пред тоа, на тоа место стоела синагога чиј под бил откриен на 1,5 метри под нивото на наосот.
Оваа синагога е од IV век, подигната врз темели на постар објект од III век, за кој се претпоставува дека бил изграден со пари од Полихармос. Инаку, името на "таткото на синагогата во Стоби", се викал Тибериус Клаудиус Полихармус, познато е од колоната на надолжниот натпис, употребен во североиточната страна на нартексот во атриумот на базиликата, па оттука и претпоставката дека базиликата била синагога. Со подлабоки истражувања под овој објект беа откриени градби од II век п.н.е., а под наосот беше најдена остава со пари од 211-125 г.п.н.е. Парите беа најдени во дваа сада, под нивото на Полихармосовата синагога. Хеленитичките слоеви лежат над праисторикото корито на Црна Река.
Форум
Римскиот форум е монументална градба од јавен карактер што ги надминувала провинцијалните рамки. Поточно, станува збор за објект достоен само за град со ранг на муниципиум, каков што бил Стоби. Според културните слоеви градбата функционирала во II-III век, иако постојат индиции дека нејзината изградба била кон крајот на I век. Во III век згаснува функционирањето на форумот, веројатно по наездата на Готите, кога бил вандалски уништен, за што говори насилното кршење на статуите и опожарувањето на објектот.
Куќа на псалмите
Градбата се наоѓа јужно од Централната базилика со Синагога. Таа има апсидна просторија, ходници, сали со колонади, со голем базен, со колони на западниот дел на двориштето. Главната сала е постелана со луксузни мозаици, другите протории - исто така со подови од мозаици со геометриски орнаменти.
Мозаичниот под во големата апсидна дворана е состои од 4 главни полиња. Западното поле е со геометриски орнаменти и птици. Источното поле претставува композиција со барски птици и лисја што ја опкружува осумаголната фонтана што се наоѓа на средината. На источното најголемо мозаично плато предадени се елени и барски птици во средина со кантарос од кој се прелива вода, чито ранохристијански мотив така често употребуван во сакралните и профаните градби од ова време. Самиот апсидален простор украсен е со геометриски мотиви во вид на крлушки.
Верските теми на мозаиците во апсидната сала и структуралната поврзаност со базиликата, укажуваат дека се работи за резиденција што им припаѓал на црквата и ма црковните великодостојници. Од оваа градба се влегувало исто така, и во една од синагогите.
Виа Аксија
Виа Аксиа била една од главните улици со првец исток-запад, од која досега е откриен само еден дел.
Градска чешма
На малиот плоштад, што го формираат Виа Аксиа и Виа Принципалис Инфериор, од западната страна се наоѓа чешма од јавен карактер. Од три цевки водата течела во три корита, изведени од сполии од театарот и други градби.
Голема бања
Откриена во 1931-1932г., во оваа бања се влегува откај Виа Аксиа. Има аподериум, големо претсобје, голема сала со хипокаусти со 6 мермерни базени и префурниум од јужната страна. Бањата има неколку фази на градење и доградување. Реконструираната бања била во употреба во последната фаза од животот на градот, во доцниот VI век. Меѓутоа, најдената статуа во аподитериумот потекнува од средината на царскиот период.
Виа принципалис инфериор
Оваа улица е со правец север-југ, таа може да се прати од Северната базилика до Градската чешма, потоа покрај Партениусовата куќа, Теодисијанската палата и Куќата на псалмите.
Перистериина куќа
Ова е градежен комплекс за повеќе фамилии и со простории на запад, за дуќани. Перистериината фамилија ги зафаќала просториите на јужниот дел од комплексот. Дворот, под отворено небо со големи фонтани од западната страна, е централен простор. Просториите од источната страна служеле за магазини. Главните простории на куќата биле апсидни сали јужно од дворот. Во иточната сала е зачувни подните мозаици, а во средината се наоѓа фонтана изведена од мермер. За мозаичните површини во оваа куќа биле употребени тесери од стаклена паста, што им дава посебна живост на мотивите. Мозаикот, се претпотаавува, настанал во доцниот 4 или раниот V век кога била подигната и самата градба.
Виа Теодосија
Ова улица е паралелна со Виа Аксиа и ги одделува Перистериината улица и Теодосијанската палата. Улицата била поплочена со облутаци и камени плочи.
Теодосијанска палата
Источно од улицата Виа Теодосија се наоѓа една од најлуксузните досега откриени куќи во Стоби, во која се претпоставува дека престојувал царот Теодосиј I, при неговата посета на Стоби во 388 година. Со оглед дека името на сопственикот на куќата не е познато, наречена е Теодисијанова палата, во спомен на посетата на царот. Оваа градба има план на латинско L и излегува на три улици. Салата е опкружена со колони од севернаата и западната страна. Од источната страна се наоѓа базен со осум пиедестали од мермер, украсени со спирални канелури, врз кои стоеле откриените статуи. На северната и јужната страна од дворот се ниски платформи, веројатно некогаш цветни тераси. Подот во дворот е прекриен со мермерни плочи, а перистилот со мозаици.
Големта апсидна просторија, триклиниумот, која се наоѓа на јужната страна на повисоко ниво, поплочена е во opus sectile. Останатите простории се исто така раскошно украсени. Според мозаичните површини, палатата најверојатно била изградена во IV век. Извесни елементи на доуредувања можат да се датираат во раниот V век, а објектот бил во употреба во текот на целиот V век.
Куќа на Партениј
Оваа куќа е јужно од Теодосиевата палата, со која има заеднички ѕидови и потекнува од ито време како и првата. Била изградена во форма на латинска буква L, слична по концепција на градење со претходната палата, но помала и поскромно изградена и украсена.
Валавница
Тоа е комплекс од градби меѓусебно поврзани, што претставувале резиденции и мали дуќани изградени врз постари градби. Името одговара само на една фаза од малиот двор, каде што во V век била работилница за бојадисување и валање на ткаенини. Животот на овој комплекс почнува од I век и трае сè до V и почетокот на VI век.
Виа принципалис инфериор
Паралелна е со ВИА ПРИНЦИПАЛИС ИНФЕРИОР, и може да се следи од куќата на Перистерија, покрај Теодосијанската палата, па до комплексот на работ на Помус Фулоника, каде скршнува кон запад и украсена е со колонади.
Епископска резиденција
Се наоѓа северно од Епископската базилика. Во IV век служела како христијански ораториум, а во V век била претворена во епископска резиденција. Овде се најдени бронзена кадилница и златен прстен во облик на крст со алманадини. Овој комплекс од градби од кои источниот дел во вид на пространа базилика не е доволно истражен, а претставува комплекс од најстари ранохристијански градби во Стоби.
Полукружен плоштад
Се наоѓа северно од Епископската базилика, од улицата одвоен со ниска преграда од седиштата на театарот. Се претпоставува дека бил подигнат во IV-V век, опкружен со колонада, со база за голем споменик во центарот.
Епископска базилика
Црквата е ранохристијанска базилика со тробродна диспозиција, позната како базилика на епископот Филип. Подигната е на вештачка тераса. Црквата е од хеленистички тип, со атриум, нартекс и ексонартекс со двојна апсида на иточната страна во која е сместена крипта. Од олтарната преграда од презвитериумот откриени се две фази на градење, како и на подовите во истиот, кои се изведени во opus sectile. Две нивоа на подови, откриени се и во јужниот брод под кои е наоѓала засводена голема гробница во која бил закопан еден епископ. Централниот брод е поделен на квадратни полиња и поплочен со мермерни плочи и од сив шкрилец во кои се интерполирани триаголници од мозаик, што претавува посебно луксузен аранжман. Нартексот е поделен на 9 квадратни полиња од кои се сочувани 6 изведени во мозаик со геометриски, флорални и животински претстави. Просториите јужно од црквата биле на кат и имале исто така под од мозаик. Јужно од базиликата се наоѓа крстилницата со необично луксузните мозаици на кои се претставени пауни, барски птици и елени, како пијат вода од голем кнтарос. Среде крстилницата се наоѓа писцина што има две фази на градење и последната фаза со употрба на голем мермерен кантарос што служел за крштевање. Од ѕидовите на крстилницата откриени се остатоци од фреско живопис во два слоја од кои постариот со претстави на светители и цели сцени што се наоѓале во нишите. Во црквата како и во крстилницата, откриена е богата архитектонска декоративна пластика, помеѓу која посебно место заземаат богато украсените капители и парапетните плочи што ги одделувале бродовите како и од емпората. Епископската базилика се датира во почетокот на V век и втората фаза при крајот на 5 и почеток на VI век.
Во централниот брод на Епископската базилика во 1978, 1979 и 1981 година откриени се остатоци од една Стара базилика со сочувани остатоци од мозаичен под во презвитериумот и во централниот брод. Откриен е натпис во централниот брод, од грчки букви во 6 реда, а западно од него во посебни ромбоидни полиња Христовиот монограм. На северниот ѕид од оваа базилика откриен е живопис од ромбоиди одделени со колони и на истиот ИС ХС што ја потврдува идентификацијата дека објектот претставува црковна градба. Старата базилика ја датирааме при крајот на IV век. Нивото на крстилницата и на Старата базилика се еднакви, па има можност крстилницата да ги опслужувал како Старата базилика, така и подоцна изградената Епископска базилика.
Во 1991 година започнала конзервација на големиот мозаик од старата Епископска базилика (најголемиот поден мозаик во Македонија), која завршила во почетокот на 2015 година. Потоа, мозаикот повторно бил поставен во базиликата. При конзервацијата биле откриена дополнителна, трета фаза во неговото поставување (претходно биле познати две фази). Инаку, мозаикот е со геометриска и флорална декорација, типична за IV век. Како медалјони на него се сретнуваат молитви, монограм на Христос, а во втората фаза на неговото поставување било напишано името на еден претходно непознат епископ, кој ја реновирал базиликата. Станува збор за епископот Евстатиј, а на мозаикот е запишано: „Светата црква се обнови во времето на пресветиот епископ Евстатиј“.
Западни гробишта
Најдени се 81 гроб недалеку од Порта Хераклеја. Наајстарите гробови се од доцниот I век п.н.е. и почетокот на II век Гробиштата се употребувале сè до IV век, со прекин во II и III век
Гробните прилози се многубројни и ги сочинуваат монети, кераамички садови, унгвентариуми од теракота и стакло, накит и фигурини од теракота. Овие гробишта се протегаат до Гробјанската црква. А оттаму, по падината, биле откриени доцноантички и ранохристијански гробови, сè до базиликата во Паликура, крај која е откриена и словенска некропола.
Театар
Театарот бил изграден во II или III век. Сличен е на постарите грчки теaтри и е еден од поголемите и попретставителните објекти во Стоби, од римскиот период.
Гледалиштето, оркестрата и градбата на сцената се подигнати одвоено едно од друго. Градбата на сцената нема бина, туку добро изградена фасада, која била заднина на претставите во оркестрата. Гледалиштето, кое се состои од два дела, изградено е од бел мермер донесен од Плетвар. Според проценките, тетарот можел да прими 7.638 посетители. Распределбата на седиштата секако се вршела според припадноста на одделни племиња - во гледалиштето се наоѓаат запишани имињата на 5 племиња.
Театарот во доцниот III век, бил претворен во арена за борба на гладијтори со диви ѕверови. Ваквата промена настаналаа во 325 г., по издавањето на царскиот декрет на Константин Велики, со кој се забранувале борбите на гладијатори со диви ѕверки. Во средината и при крајот на II век, парадоите служеле како буништа, над кој простор биле подоцна изградени куќи, и тоа на падината што се спушта кон исток и каај заападниот ѕид од градбата на сцената. Целиот горен дел на гледалиштето и значителен дел од долните партии биле разнесени за градежен материјал потребен за градби во доцниот IV и во текот на V век, а во поледниот век од градскиот живот на Стоби. Седишта и други архитектонски елементи биле вградени во надворешниот градски бедем кај Порта Хераклеја, во внатрешниот градски бедем, во дуќаните и пиедесталите вдолж Виа Сакра, во Полукружниот плоштад, во Епископската базилика, кон Градската чешма, Централната базилика со Синагога, и во Северната базилика.
Коцкарница
Дел од оваа градба што се наоѓа северно од театарот откриен е во времето кога започнала втората светска војна. Во објектот се влегува од западната страна од улицата Виа Принципалис Инфериор, меѓутоа, самиот влез не е е откриен. Со итражувањата што се изведени во 1981 година пронајдено е дека објектот претставува една ранохристијанска тробродна базилика со нартекс и ексонартекс.
Таа е во склопот на еден комплекс од градби што е наоѓа од северната страна на објектот, а што имаат термален карактер. Централниот брод, нартекот и апсидниот простор постелени се првобитно со мозаичен под со геометриски мотиви, со висока техника на изработка. Подоцнежниот под е од големи тули со една раскошна фонтана во средината на централниот брод. Северното крило на базиликата има две видливи фази на градење и во последната приспособување на објектите од северната страна. Се работи за една стара базилика од доцниот IV век, чија употреба продолжува во V и VI век. Во централниот брод откриени се две мермерни плочи од часна трпеза, а во северниот брод две дипои со бронзени монети од V-VI век.
Внатрешен градски бедем
Остатоците од овој бедем се видливи по линијата од музејот до поттеатарот, а бедемот е откопан само на делот југоисточно од Централната базилика. Овој бедем претставува подоцна изграден дел, кога градското подрачје крај Црна Река било напуштено во IV век, поради поголеми разорувања или поради поплаави на Црна. Бедемот е широк 2,36 метри, а зачуван е во длбочина 3-5 метри.
Проучениот дел на бедемот пресекол една голема градба од јавен карактер, која била на кат и со добро зачувани мозаични подови.
Источен градски бедем
Овој надворешен бедем може да се следи по целиот периметар на наоѓалиштето. Тој опкружува простор со неправилна форма во ширина од 400 метри, во правец исток-запад, и должина од 450 метри, во правец север-југ. Надворешниот бедем се гледа на гребенот што ссе издига над Вардар, крај Порта Хераклеја и на неколку метри крај Црна.
Приодот со камен под - калдрма до мостот од турски период е наоѓа на левиот брег на Црна. Овој приод бил подигнат над градскиот бедем, но нешто повисоко. Бедемот бил изграден од грубо делкан камен и секундарно употребени блокови поврзани со малтер. Дебелината на ѕидовите е 2,3 метри. Градскиот бедем, подигнат во III век или нешто порано, престанал да се корити во IV или V век.
Базилика во Паликура
Објектот се наоѓа 2 км јужно од Порта Хераклеја. Градба од базикален тип о тробродна диспозиција о низа компартименти, па се претполага дека е манастирска црква. Непосредно крај неа, спрема Црна, е откриена поголема градба, која според должината од 47 метри вртена о фасадата и тремот кон Црна, бездруго треба да претставува ан. Крај црквата се протега една доцно-античка некропола. Меѓутоа, како најзначајно е откривањето на една поголема словенска некропола на овој простор крај базиликата во Паликура, со гробови што имаат камена конструкција со доста бројни прилози во накит од сребро и бронза што може да датираат од IX-XII век.
Одига Одига
Одига Одига — нигериски просветен работник, екологист и активист. Тој бил награден со наградата за животна средина „Голдман“ во 2003 година, за неговите напори за заштита на дождовните шуми на Крос Ривер од индустриска сеча.
Пливање на светското првенство во водени спортови 2011 - 200м градно во женска конкуренција
Натпреварите во 200м градно за жени во пливачките дисциплини на Светско првенство во водени спортови 2011 се одржаа на 28 јули со прелиминациите и полуфиналето и на 29 јули со финалето.
Гриезберг
Сообраќај
На Ландестрахен 490 се протега од север кон југ низ Грисберг на запад низ Бад Салздетфурт. Во Острум, L  482 разгранува и работи главно northwestwards преку Бреинум, Алмстедт, Сегесте и Петзе да Сиббессе. Двата патишта се појдовни точки за прошетки по ридот долж шумските патеки и патеки до ридот.
Пливање на светското првенство во водени спортови 2011 - 200м градно во женска конкуренција
Рекорди
Пред натпреварувањата, светките и шампионатските рекорди беа следниве:
Ниту светски ниту шампионатски рекорд беа поставени во ова натпреварување.
Полуфинале
Полуфиналето се одржа во 18:20.
Приватен интернет протокол
Да не дојде до забуна со Приватна IP-адреса.
ПИП во телекомуникацијата и информациските системи стои како Приватен интернет протокол или Приватена ИП. ПИП се подразбира како поврзување во приватна локална мрежа која со својот дизајн го имитира функционирањето на интернетот. Поспецифично, интернетот користи насочувачки проток наречен граничен протокол за премин (БГП), како што повеќето мултипротоколни обележја менуваат (МПЛС) мрежи. Со овој дизајн, има повеќенасочни влезови каде пакетот може да се задржи додека мрежата се пресекува. Каде што интернетот е јавна понуда, МПЛС ПИП мрежите се приватни. Тоа ни должи познат, често користен и удобен модел на мрежа за приватни имплементации.
Приватен IP сервис
Private IP Сервис е приватна виртуелна мрежа која му овозможува мрежен јазол на корисникот, содржејќи се од рамковен преносен посредник или асинхрон трансфер мод (ATM) порт на сервисот за приватната IP мрежа (ПИП мрежа) овозможувајќи IP пренос на податоци користејќи технологија на мултипротоколни обележја (МПЛС). Корисничките податоци се поделени во дискретни IP пакети и пратени преку ПИП мрежата. Вообичаено, приватниот IP сервис користи само едно виртуелно коло (PVC) за поврзување со ПИП мрежата која се пренасочува од секој мрежен јазол. Ip пакетите можат да бидат пратени користејќи од точка-до-точка протокол (PPP), пакет преку SONET (POS), високо ниво на податочна врска (HDLC), мултилинк PPP (MLPPP) и мултилинк врамен посредник (MLFR) енкапсулирачки методи.
Стандарден сервис
ПИП мрежниот сообраќај е поделен во две класи, согласен и несогласувачки. Корисничкиот CAR под стандардниот сервис е дефиниран како Silver CAR. За целите на стандардниот сервис: Согласниот сообраќај е тој кој е доставен до ПИП мрежата од страна на корисникот со брзина еднаква или помала од корисничкиот Silver CAR, и несогласувачкиот сообраќајот е тој кој е доставен до ПИП мрежата од страна на корисникот со брзина што ја надминува брзината на корисничкиот Silver CAR. Кога ПИП мрежата е натрупана, несогласувачкиот сообраќај е отфрлен.
Сектор за внатрешни работи – Велес
Сектор за внатрешни работи - Велес е подрачна единица на Министерство за внатрешни работи на Македонија сместена во Велес.
Црква „Св. Троица“ - ’Ржаничино
Света Троица — македонски православен храм во селото ’Ржаничино, во самиот центар на селото непосредно до фудбалското игралиште веднаш до главниот пат. Црквата се наоѓа во завршната фаза на својата изградба. Таа е изградена во нов стил со купола. Спроти црквата од другата страна на патот постои доста стар гроб на некогашен свештеник, кој потекнува од периодот на турското владеење во Македонија.
Гладница (Латово)
Гладница — археолошко наоѓалиште во поречкото село Латово. Претставува населба од доцноантичко време. Се наоѓа на 1 км западно од селото, на десниот брег на Голема Река (Треска), каде на тераса која зафаќа површина од 150 × 100 м се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси, покривни ќерамиди и множество градежен материјал. Селаните при обработувањето на земјата откриле темели од објекти. Неколку питоси се чуваат кај сопствениците на нивите.
Тумба (Маџари)
Тумба — археолошко наоѓалиште во скопската населба Маџари. Претставува населба од неолитското време, односно од VI милениум пред нашата ера.
Местоположба
Се наоѓа на североисточниот крај на Скопје, во просторот меѓу населбите Маџари и Ченто, непосредно до фудбалското игралиште, на околу 700 м од левата страна на автопатот Скопје-Куманово-Велес. Претставува мала височинка — тумба со пречник во основата од 220 м и висина од 3 м. Во годините до земјотресот (до 1963), иако користена за земјоделски потреби, таа била лесно впечатлива, дури и доминантна во овој дел од рамното поле. Подоцна, со изградбата на споменатите населби, а особено со неконтролираното подигање на дивоградби врз и околу неа, создаден е нов амбиент во кој тумбата дури и не се забележува. Освен тоа, со градежните работи културниот слој бил доста оштетен, а со лоцирањето на куќите речиси повеќе од три четвртини од просторот е загубен за секакви научноистражувачки работи.
Истражувања
Со оглед на загрозеноста на наоѓалиштето, во 1978 година Музејот на Македонија извршил пробно заштитно ископување. Било пронајдено дека се работи за остатоци од повеќеслојна населба, со културен слој од 3 м во кој се разграничуваат три хоризонти на живеење од времето на средниот неолит, која културно ѝ припаѓа на културната група Анзабегово-Вршник (II-IV).
Од 1981 година започнале систематски ископувања за откривање и проучување на последниот хоризонт на живеење, во северозападниот сегмент на тумбата, кои во мали работни кампањи продолжиле сè до 1990 година. Истражен е простор од околу 1.400 м2 во кој се откриени урнатини и основи од 7 објекти од кои 6 се живеалишта, а еден светилиште. Сите биле надземни, со правоаголна или четвртеста основа, градени од масивна дрвена граѓа и кал. Речиси во секој објект се најдени остатоци од огништа, печки и многу голем број предмети од материјалната култура.
Ѕидовите на куќите биле градени така што најпрво се набивале колци во земјата, меѓу нив се плетеле гранки, и се мачкало кал измешана со плева. Дебелината на колците и нивната густина се различни. Од внатрешната страна биле редени штици, обложени со дебел слој лепеж од кал и плева. На некои остатоци се откриени траги од бела боја. Покривот бил изграден од дрвена конструкција, и слој од слама 'ржаница, трска или шамак. Поголемите куќи имале мал таван, кој служел за спиење и чување на производи.
Откритија
Најзастапени се керамичките садови кои покажуваат широка типологија како на облици така и на декоративни мотиви изведувани во техниките на барботин, импресо и бихромно сликање (кафеава врз црвена основа). Во орнаментиката кај поголем дел од садовите, покрај технолошките и ликовно естетските вредности, присутна е одредена симболика (дожд, клас од жито, вода) поврзана со секојдневните преокупации на неолитскиот човек. Покрај керамиката, значајна е и откриената култна пластика, посебно антропоморфната, која ликовно е ослободена од старите традиционални шаблони. Големата Мајка Божица - заштитницата на плодноста, е претставена на начин што засега е непознат меѓу неолитските култури од другите балкански простори. Таа е божица со наративна иконографија која е збогатена со палеоетнографски содржини.
Од богатиот репертоар на отркиени садови, од кои повеќето се откриени околу огништата, се истакнуваат амфорите сликани со темнокафени или кафени орнаменти на бледа окер боја. Друга група садови се од категоријата „луксузна керамика“, во кои има ѕвонести пехари, а посебна група се топчестите грниња.
На Тумба-Маџари е најден накит, изработен од плоснат дисковиден речен камен, продупчен со две конусни дупчиња за ставање кожена врвка за носење на врат. Најдени се коскени белегзии, како и цилиндрични коскени моснитра од ѓердани.
Меѓу другите предмети што се најдени, има тегови за разбој, биконусни тегови за рибарски мрежи, голем број алатки изработени од животински коски, игли, шпатули, јадици и друго. Од камен биле изработувани авани, ножиња, тесли, длета, мотики, топузи и друго, а мотиките и секирите се насадувале на рог кој лесно се дупчел за да се стави држалка.
Поголемиот дел од овие предмети не се проучени, и асега се достапни анализите на Е. Елстер и Д. Вајд направени врз камената индустрија од Анзабегово: 43,9% од алатките се од кварц, а во Анзабегово IV процентот се смалува и изнесува 25%. Од матееријал доминираат вулканити, калцедон и опалит, а во последната фаза маркантно е присуството на црвен јаспер. Од истите материјали се изработувале камените алатки и во Тумба-Маџари. Што се однесува до изворот на материјалите, Е. Елстер и Д. Вајд сметаат дека се локални материјали што ги има во периферните ридови на Овче Поле.
Во Тумба се најдени и рогови од елен, керамички печати пинтадера, разни семки од дива маслина, слатководни школки, и други остеолошки остатоци. Анализа на коските од животни и птици е направена од А. Москалевска, и укажува дека биле користени за храна. Кај некои коски има траги од намерна обработка. Од извршените анализи на 2.847 коски, само 5,5% се од диви животни, 22 се од риби, а сите други освен 14 човечки, се од домашни животни. Од нив, овците и козите биле застапени 48%, а говеда 41%.
Големата Мајка
Во 1984 година, при ископ на подрум на една куќа на улица Финска во Тумба, Горан Ристевски случајно откопал теракота со претстава на глава на жена. Моделирана е околу дебел колец од непрочистена земја, и мазнета со неколку слоја бледа окер глина. Лицето е сплескано со врежани очи, и пластично изведени веѓи и нос, но нема уста. Фризурата е означена со длабоки бразди, плетенки, собрани на левата страна.
На Тумба-Маџари не се откриени гробови на жителите, освен на едно бебе, датирано од средниот неолит.
Изложби
Мал дел од археолошките пронајдоци бил презентиран во поставка во Музеј на Македонија, а биле одржани тематски изложби во земјава и во странство. Во 2007 година започнале подготовките, а од 2008 година и реализација на проектот Реконструкција на неолитското село Тумба-Маџари, што претставува музеј на отворено со научен и туристички потенцијал. До 2018 година, во „Неолитското село“ биле изградени неколку куќи во неолитски стил, во кои се поставени кукли кои вршат некоја активност, но и предмети, вистински или копии на пронајдените, со што на посетителот му се доловува животот во неолитско време.
336 (број)
336 (триста триесет и шест) — број и име на глифот што го претставува тој број. Тој е природен број што следи после бројот 335 а претходник на бројот 337.
Наводи
300 (number)
Ендокринологија
Ендокринологија е наука за изучување на болестите на жлездите со внатрешна секреција. Ендокрините жлезди оделуваат во крвта состојки, кои своето биолошко дејство го пројавуваат на растојание од нив. Тие состојки се нарекуваат хормони и играат значителна улога во одржувањето на постојанството на внатрешната средина или т.н. хомеостаза - задолжителен услов за нормалното одвивање на физиолошките процеси во организмот, независно од надворешната средина.
Ендокринологијата е важен и многу обемен дел од интерната медицина така што воглавно за да се добие една убава претстава за се што изучува ендокринологијата темата ќе биде само најопштите делови од болестите на жлездите со внатрешна секреција. Тие жлезди се : хипоталамус, хипофиза, надбубрежна жлезда, панкреас, штитна жлезда, метаболитските заболувања на коските.
Валенција (Моклиште)
Валенција — некропола од доцноантичкото време во атарот на селото Моклиште, Македонија. Во атарот на селото, според податоците на Н. Вулиќ, е најдена надгробна стела со грчки натпис, а според исказите на мештаните, откриени се гробови градени со камени плочи.
Неграш
Неграш (Negraşi) — општина во округот Арџеш во јужна Романија, во која живеат 2.819 жители.
Стјуарт Даунинг
Стјуард Даунинг (роден на ) — англиски фудбалер кој настапува за ФК Ливерпул. Тој најчесто игра на позиција крило.
Тотенкоп (рид)
Тотенкоп е рид во Баден-Виртемберг, Германија, кој ја формира највисоката точка во регионот Кајзерстул. Ридот е поврзан со кула за набљудување и кула за комуникација Дојче Телеком од 120 метри. Грозје и овошје се одгледуваат на неговите падини.
Потекло на поимот
Името на ридот Totenkopf, што значи череп, датира од средниот век кога се велело дека ридот е преполн со черепи. Германскиот крал Ото, кој подоцна станал Свети Римски Цар Ото III, го избрал овој рид како место за убивање по денот на сослушувањето близу Сасбах на Кајзерстухл и неговите пресуди биле извршени овде. Осудените лица биле обезглавени, и скоро потоа ридот бил наречен Тотенкоп (т.е. Череп).
Северјани
Северјани — село во Егејска Македонија, Република Грција.
Бакар(I) флуорид
Бакар (I) флуорид или бакар флуорид е неорганско соединение со хемиска формула CuF. Неговото постоење е неизвесно. Во 1933 година било пријавено дека има кристална структура од типот на сфалерит. Современите учебници наведуваат дека CuF не е познат, бидејќи флуорот е толку електронегативен што секогаш ќе го оксидира бакарот до неговата состојба на оксидација +2. Комплексите на CuF како што се [(Ph 3 P) 3 CuF] се, сепак, познати и добро карактеризирани.
Синтеза и реактивност
За разлика од другите бакар(I) халиди како бакар(I) хлорид, бакар(I) флуоридот има тенденција да се несразмерно со бакар(II) флуорид и бакар во сооднос еден спрема еден во амбиентални услови, освен ако не се стабилизира преку сложеност како во примерот на [Cu(N 2 )F].
Македонско друштво „Илинден“ - Тирана
Македонското друштво „Илинден“' од Тирана е формирано 6 февруари 2009 во Албанија. Друштвото е формираноод група граѓани со македонско потекло што живеат во главниот град на Албанија и цел на друштвото е заштита на македонското малцинство во Тирана и Голо Брдо.
Цели и задачи
За основни задачи на македонското друштво „Илинден“ се утврдени заштитата и афирмацијата на македонскиот етнички, јазичен, културен, верски, историски и државен идентитет, континуитет и наследство на Македонците во главниот град на Република Албанија, како и интеграцијата на Македонците во политичкиот систем и институциите на власта во градот Тирана. Претседател на македонското друштво „Илинден“ од Тирана е Никола Ѓурѓај.
Чинели
Чинели се ударни музички инструменти од групата идиофони. Имаат облик на чинија, низ чија средина е провлечена кожа заради полесно држење.
Се користат во пар, а најчесто се изработуваат од бронза. Звукот се добива на два начина:
Чинелите се користат во сите оркестри, како придружни инструменти, а поретко како солистички инструменти.
Видови
Генерално, чинелите се со пречник од 14" (инчи) (35,5 см), многу често со 12", 13" или 15". Сплеш чинелите се со пречник од 8" - 13", креш чинелите 14" - 20" и рајд чинелите 20" - 24".
Космос-2172
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 22 ноември 1991 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на геостационарна орбита. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 1436.01 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 1.3°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 5794 км, а најмалото на 5776.
Критична маса (велосипедизам)
Критична маса — велосипедски настан кој вообичаено се одржува секој последен петок во месецот, но има настани и кои се одржуваат секоја последна среда во месецот (како во Македонија); нејзината цел не е вообичаено официјализирана и претставува директна акција преку собирање на велосипедисти на одредена положба и време и возење како група низ градските улици на велосипеди.
Настанот потекнува од 1992 година кога првпат се одржувал во Сан Франциско; до крајот на 2003 година, настанот бил одржан во над 300 града низ светот.
Историја
Велосипедски настани слични на критичната маса со стотици учесници се одржувале во Стокхолм, Шведска, во почетокот на 1970-тите години. Но, првото возење во сегашниов изглед се случило во петок, на 25 септември 1992 година во 18:00 часот во Сан Франциско. Тогаш, настанот бил познат како „Патничка грутка“ (Commute Clot) и била изведена од неколку дузина велосипедисти, кои добиле флаери на улица во градот.
Кратко потоа, некои учесници во возењето отишле во локална велосипедска продавница да го гледаат документарецот на Тед Вајт за велосипедската култура во Холандија и Кина во споредба со таа во САД. Во филмот, американскиот дизајнер Џорџ Блис забележал дека во Кина, моторџиите и велосипедисти имаат „разбирлив“ метод на преминување раскрсници без сигнали. Сообраќајот ќе биде во застој додека не се постигне „критична маса“, на чија точка масата ќе се придвижи низ раскрсниците. Овој термин од филмот бил применет како име на настанот, и името го заменило претходното до одржување на вториот настан.
Структура
Критичната маса има децентрализирана (наместо хиерархиска) структура. Понекогаш е нарекувана „организирана случајност“, без водство или членство. Рутите на некои возења се одлучуваат спонтано од некој кој моментално е на чело на настанот, додека други се одлучени пред возењето преку гласање или препорачани рути, често нацртани на флаери. Терминот ксерократија бил измислен за да го опише процесот на носење одлука за тоа која рута ќе се вози на критичната маса: секој кој има мислење може да направи своја карта и да ја подели на велосипедистите кои учествуваат во масата. Сепак, други возења се одлучуваат преку консензус. Неорганизираната природа на настанот дозволува да се избегнат бирократските проблеми со властите, кои може да ги гледаат возењата како облик на парада или организиран протест. Дополнително, движењето е слободно од структурни трошоци поврзани со централизирана хиерархиска организација. Со цел настанот да функционира, единствена обврска е значителен обрт за создавање на „критична маса“ на возачи, кои би зафатиле одреден дел од патот, за да ги потиснат возачите на моторни возила. Властите во Њујорк, Калифорнија и Орегон изразиле загриженост со потешкотиите за координирање на возачите, поради недостигот на водство.
Размер
Возењата на критичната маса може да се разликуваат во повеќе насоки, вклучувајќи ја зачестеноста и бројноста на учесници. На пример, многу мали градови имаат месечни критични маси со помалку од дваесет возачи, додека на некои поголеми настани кои се поврзани со два поголеми настани во годината, како во Будимпешта, Унгарија, каде има само две возења секоја година на 22 април (Ден на планетата Земја) и 22 септември (Ден без автомобили). „Будимпештанскиот стил“ привлекува десетици илјади возачи. на 20 април 2008 година, во Будимпешта, учествувале повеќе од 80.000 возачи. Во Виена, близу Будимпешта, критичната маса се одржува секој месец од 2006 година и привлекува до 1.000 или повеќе возачи.
Зачепување
Бидејќи критичната маса се одржува без официјална рута или дозвола, учесниците во некои градови понекогаш ја употребуваат тактиката позната како „зачепување“ со цел да се одржи целовитоста на групата. Оваа тактика се состои од тоа неколку возачи да го запрат сообраќаат од страничните патишта, така што масата да може слободно да продолжи и покрај црвените светла на семафорот без прекин. Зачепувањето ѝ дозволува на масата да се вклучи во различни активности, како што се создавање циклон, кревајќи ги нивните велосипеди како дел од традицијата во Чикаго или лежење на земја со своите велосипеди со цел претстава на велосипедските несреќи предизвикани од автомобилите, многу популарно во Монтреал.
Обичајот на зачепување патишта со цел поминување на црвено светло како група е во спротивност со сообраќајните закони во некои законодавства и понекогаш е критикувана дека е лицемерие од тврдењето на критичната маса дека „ние сме сообраќај“, бидејќи сообраќајот нема право да помине на раскрсница ако сообраќајниот знак се промени во црвено. Меѓутоа, на група на велосипедисти им е дозволено да поминат на семафор како група во Германија и Австрија. Зачепувањето понекогаш доведува до непријателство помеѓу возачите и велосипедистите, дури и во избивање на насилство и апсења на возачи и велосипедисти во текот на критичната маса.
Конфликти
Критичната маса предизвикува контроверза и јавна одбивност. Групата често протестира во значајни настани, како поголеми политички настани и Олимпијадата. Некои критики тврдат дека критичната маса е намерен обид да се наруши сообраќајот и нормалното движење на градот, очекувајќи дека поединците кои учествуваат да ги прекршуваат сообраќајните правила.
Некои велосипедски групи изразиле загриженост дека природата на критичната маса и кавгите со возачите може да ја ослаби јавната поддршка за велосипедистите. Иако не ги простува инцидентите со насилство, Велосипедскиот сојуз на Сан Франциско дава заслуга на критичната маса за одбележување на велосипедските проблеми и нивните напори за нивно решавања.