cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пол Њуман
Добротворна работа
‘Заедно со писателот Хачнер, Њуман во 1982 ја основа линијата за храна наречена “Во сопственост на Њуман“. Тие ги донирале сите заработени пари освен оние со кои плаќале даноците. Па така во почетокот на 2006 Пол имал донирано 200 милиони долари. Една од најкорисните работи што Њуман ја постигнал со неговата добротворна работа е градењето на летниот камп во 1986 во Асфорд, Конектикат за децата со специјални потреби и тешки болести. Братството во кое членувал Пол Њуман додека бил на факултет, Фи Капа Тау, му помагало на Пол од 1995 година затоа што покрај тој отворен камп во Соединетите Американски Држави, тој отвори такви кампови и во Израел, Франција и Ирска. Во сите кампови заедно годишно претстојувале по околу 13 000 деца кои не плаќале ништо за нивниот претстој. На 1 јуни 2007 година, колеџот Кенион објавил дека Њуман донирал 10 милиони долари за стипендии од неговиот фонд од 230 милиони долари наменет за добротворни цели. Тој и неговата жена Вудвард и пред тоа донирале пари на некои универзитети. Во октомври 2007 година, тој донирал 20 000 долари за да им помогне на жените заболени од рак на дојка во југозападен Велс преку неговата фондација наречена “Во сопственост на Њуман“.
Пол Њуман почина на 26 септември 2008 во својот дом по подолго боледување.
= Филмографија =
Едип (Волтер)
Едип (Œdipe) — трагедија на францускиот драматург и филозоф Волтер која првпат била изведена во 1718 година. Тaа била неговата прва драма и првото книжевно дело за кое го користел презимето Волтер (неговото вистинско име е Франсоа-Мари Аруе).
Композиција
Волтер ја завршил драмата во 1717 година кога ја издржувал својата 11-месечна затворска казна. Во писмото од 1731 година, Волтер напишал дека кога ја напишал драмата бил „целосно обземен од своите читања на античките автори [. . . ] Знаев многу малку за театарот во Париз.“ Во адаптацијата на атинската трагедија на Софокле, Цар Едип, Волтер се обидел да ги рационализира заплетот и мотивацијата на неговите ликови. Во едно писмо од 1719 година, тој укажал дека сметал дека е неверојатно убиството на Лај да не биде истражено порано и дека на Едип би му требало толку долго да ја разбере јасната визија на пророштвото. Волтер додава подзаплет со љубовта на Филоктет кон Јокаста. Тој, исто така, ја намалува важноста на темата за инцест.
Критички прием
Премиерата на „Едип“ се одржала на 18 ноември 1718 година во „Комеди франсез“, за време на неговиот прв период на егзил во Шатене-Малабри. Кино-Дифрен го играл Едип, а Шарлот Демар, Јокаста. Регентот бил присутен на премиерата и му честитал на Волтер за неговиот успех. Долго време се шпекулирало дека Регентот имал инцестна врска со својата постара ќерка, Мари Луиз Елизабет Д'Орлеан, војвотката од Бери. Волтер бил уапсен и испратен во Бастилја во мај 1717 година, откако му кажал на полицискиот доушник дека војвотката е бремена и дека се криела во својот замок Ла Мует во очекување на породувањето. Гласините за инцестната врска на Филип со својата ќерка ја направиле драмата на Аруе/Волтер контроверзна долго пред да биде изведена. На премиерата присуствувала и војвотката од Бери, која влегла во кралски стил во придружба на дамите од нејзиниот двор и личните чувари. Шпекулациите за состојбата на ќерката на регентот повеќе не можеле да бидат скриени и нејзината мошне видлива бременост ги инспирирала злонамерните коментари на сатиричарите дека гледачите не само што ќе ги видат Едип (Регентот) и Јокаста (Бери), туку можеби ќе бидат сведоци и на раѓањето на Етеокле. Присуството на принцезата на тој начин придонело за јавниот успех на претставата Претставата доживеала 45 изведби и добила големо критичко признание со што се означил и почетокот на успехот на Волтер во неговата театарска кариера. Тоа бил „најголемиот драматуршки успех на Франција од XVIII век“. Повторно почнала да се прикажува на 7 мај 1723 година со Ле Куврер и Кино-Дифрен и останал во репертоарот на Комеди франсез до 1852 година.
Цикорија
Цикорија (Cichorium intybus) — добро познато диво лековито и јадливо растение, и е најраспространетиот вид од истоимениот род. Тоа е плевелно растение, најверојатно со потекло од Јужна Европа, денес распространето низ Европа и Азија, во различни живеалишта. Најчесто се собира во природните живеалишта, но последниве години сè почесто се одгледува поради своите корени, лисја и расцутени соцветија.
Во некои извори, името на родот е изведено од грчкиот збор кичора, кичорија, кихорион или кичореја, кој потекнува од зборовите кио = да се оди и хорион = поле, а се однесува на местото каде што може да се најде растението. Името на видот е изведено од латинското име за ова растение.
Други локални имиња што се среќаваат се: водопија, сина млечка,сина жолчка,дрвеника, модринка, коњогриз, водоплав, женатрга, цигура, змијина трава, голица, гологуза, гологуза лочика, кажипут, коњска трава, подрожник.
Распространетост
Цикоријата е широко распространета низ умерените и суптропските зони на Евроазија и Источна Африка, а најверојатно потекнува од јужна Европа. Првите пишани податоци за ова растение се наоѓаат во древните египетски папируси, а подоцна ја спомнуваат античките писатели Теофраст, Диоскорид, Гален и Плиниј.
Опис на растението
Цикоријата е повеќегодишно тревно растение со жилаво, голо и разгрането стебло, чиишто делови имаат млечно бел сок со горчлив вкус, особено помладите единки. Коренот е повеќегодишен, вретеновиден и задебелен, дрвенест кај постарите растенија. Главниот корен е долг до 20 см, додека секундарните корени растат до 50 см во длабочина. Коренот е малку темен однадвор и речиси бел одвнатре.
Цветовите се светло до темно сини, поретко розови или бели. Тие се собрани во ѕвездести соцвети кои се развиваат на многу кратки цветни стебленца на врвовите на гранките и во пазувите на листовите. Цикоријата цвета од јуни до септември. Семето е мало светло-кафеава ахенија.
Услови за живеалишта
Цикоријата расте на различни терени, покрај патишта и железници, во жива ограда, ливади, полиња и шумски рабови и напуштени, необработени места. Најдобро расте во позиции со многу светлина, но напредува и во сенка.
Одгледување
За одгледување на цикорија потребна е средно лесна, плодна почва со доволна влажност. Се одгледува две години, а се размножува со сеидба на постојано место или со производство на расад. Тој е доста отпорен на штетници, па заштитата се обезбедува само во случај на поголеми напади на болести или штетници.
Листовите од цикорија се берат во пролет, пред цветање, кога растенијата се млади и во фаза на розета. Се берат добро развиени долни листови и листови од средината, никогаш повеќе од 1/3 од лисната маса, за да се овозможи растението непречено да се развива. Во периодот на целосно цветање се берат цветни гранчиња со соцвети. Коренот се вади наесен, кога е најгуст и најбогат со лековити материи. Надземните делови се сушат природно или во сушари на 40-50 °C. По отстранувањето, коренот добро се мие, се сече на помали парчиња и се суши во сушари на 60-70 °C.
Белгиска ендивија
Постои и посебен вид на ендивија, попознат како белгиски ендивија, односно witloof во Белгија или бел морнар( blue sailor)во САД. Тоа е всушност форма на крупнолисната цикорија (Cichorium intybus var. Foliosum), и се однесува на бледи, тесни глави, произведени со форсирање или одгледување во темница на големи, зрели корени од цикорија.
Одгледувањето на белгиската ендивија е едно од најкомплицираните кај зеленчукот и се одвива во две фази. Првата фаза трае околу 150 дена. Во овој период, садниците од цикорија, произведени од семиња, вообичаено прераснуваат во лиснато зелено растение со длабоки корени. По овој период се отсекува надземниот листен дел од возрасните растенија, а корените се вадат и се чуваат во фрижидер каде ги чека период на мирување. Во зависност од потребите на пазарот, корените се земаат од фрижидер и се подготвуваат за друг раст. Оваа фаза трае 28 дена и се одвива во темни, ладни и влажни простории за принуден раст, слично на објектите во кои се одгледуваат печурките. Производот добиен во тие услови е чиста бела глава од цврсто набиени листови, од кои се гледаат само надворешните две. Квалитетната глава треба да биде дебела најмалку еден сантиметар и долга четири и пол сантиметри.
Употреба
Цикоријата се користи во народната исхрана и народната медицина уште од античко време. Во стариот Рим се користела како салата, но и како лек за стомачни проблеми. Познато е дека се користела за правење пијалок сличен на кафето уште пред да пристигне кафето во Европа. Така, во едно пишување, С. Алпина, професор на Универзитетот во Падова, од 1580 г. тврди дека пијалокот од „турско кафе“ има сличен вкус на пијалокот од цикорија.
Употреба во народната медицина
Цикоријата почесто се користи во народната медицина отколку во научната медицина. Се користи како нетоксичен лек за лекување на органите за варење, пред се за подобрување на апетитот, зајакнување на желудникот, подобро варење на храната, како и за пообилно излачување на урина во жолчката. Се користи и како средство за зајакнување и е составен дел на мешавините за пролетно чистење на телото. Сокот од свежиот надземен дел од растението се користи за зајакнување на организмот и против анемија. Чајот од сушен корен се користи при заболувања на црниот дроб и билијарниот тракт.
Коренот на цикоријата е богат со инулин, полисахарид кој јахидролизира само левулоза ( фруктоза или овошен шеќер) во човечкото тело, па затоа се препорачува во народната медицина во исхраната на дијабетичарите.
Употреба во исхраната
Како зеленчук се користат млади, мелени листови, кои се многу слични на листовите од глуварче пред да избие стеблото, па често може да се заменат, што не е опасно, бидејќи глуварчето има слична употреба. Се подготвуваат на различни начини, најчесто во салати или како манџа, како спанаќ. Бидејќи нивниот вкус е горчлив, листовите од цикорија обично се мешаат со друг зелен зеленчук. Тие се омилен зеленчук во Медитеранот. Во Германија младите варени корења се јадат и како чорба или салата, што особено се препорачува како храна за дијабетичари.
Цикоријата се користи и како замена за кафето ( дивка или цигура) така што се пече коренот и се меле во прав, а потоа се готви и се процедува. Густата содржина се додава во кафето во сооднос 3: 1 (кафе: цикорија).
Хемиски состав
Коренот најчесто се користи како лек, надземниот дел  се користи поретко, додека младите листови се користат во исхраната.
Интересни факти
Листовите на цикоријата, или „жуќеница“ како што ја нарекуваат во Которскиот залив, се многу популарен див зеленчук во Медитеранот. Влегуваат како главна состојка во многу традиционални јадења. Токму затоа, во чест на ова здраво и вкусно растение, во Тиват од 2005 година кон крајот на мај или почетокот на јуни секоја година се организира традиционалната гастро-туристичка манифестација „Жуќеница фест“. Покрај изложбата на традиционални јадења, оваа манифестација вклучува и културни настани.
На цикоријата, односно жуќеница е посветена и Книгата за жуќеница од Маша Чекиќ и Блаженка Вучуровиќ. Книгата дава многу рецепти, но и многу интересни работи.
Срби во Унгарија
Србите во Унгарија се едно од официјалните национални малцинства.
Население
Според последниот официјален попис од 2011 година, вкупно 10.038 Срби живееле во Унгарија. По региони ( окрузи ) бројот беше следен:
Српски населби и локации
Србите во Унгарија живеат во бројни населби, кои обично не сочинуваат повеќе од 2-5% од населението (до 300 Срби). Овие населби често се оддалечени и се сместени во неколку земји во централна и јужна Унгарија (Пешта, Чпнград, Барања, Бач-Кишкун) што негативно влијае на статусот на српската заедница. Во текот на Унгарија, има само неколку населени места со повеќе од 100 Срби (Батања, Лоренс, Сантово, Деска, Чип).
Денес, единствениот поголем српски град во селото Ловре (Унгарија) е на островот Чип, всушност, реката Дунав јужно од Будимпешта. Најголемата српска заедница живее во Батања (околу 350 Срби). Неколку српски заедници сè уште можат да се најдат во градовите како што се: Будимпешта, Сендедреа, Сегед, Баја и помали населени места како Помога, Калаза, Одбори, Чобанца Чипа, Сантова, Сирига, Батање, Сентивана, Чанада.
Покрај гореспоменатите населби, постојат и други населени места, денес без Срби, но со зачуваните сведоштва за нивното поранешно достигнување, вклучувајќи ги и цркви, гробишта, крстови на крстопат, како и бројни топоними, за кои несрпското население денес не знае што значи. Ова е случај со голем број урбани населби во централна и северна Унгарија, како и со некои села Баранџа и Толна, од кои Србите многу емигрирале по Првата светска војна.
Историја
Во последните три века, Србите на територијата на Унгарија доживеале три тешки, значајни моменти кои ја определија својата судбина, беа фатални и осудени на маргинализација и исчезнување. Тие беа како бранови, уништени од Срби, внатрешни конфликти: востание Ракоциј (1703-1711), унгарска револуција (1848-1849) и Прва светска војна (1914-1918). По нив, ништо повеќе не било како порано. Бројот на Србите бил драстично намален по страдањето (поради смрт - или поради пошумување или емиграција) и ја загубија поранешната ("феудална") позиција. Драматично, Србите го изгубија својот вековен град во Будим, Сендедреја, Сегед, Баја, Мохач.
Периодот на средновековна Унгарија
Присуството на Срби на територијата на денешна Унгарија датира од средниот век. Мајката на унгарскиот крал Геза II била Јелена, роднина на српскиот крал Урош. Во средниот век, српско-унгарските врски беа силни, иако имаше периоди на меѓусебно несогласување и војна.
Од 14 век и почетокот на османлиското освојување на српските земји на Балканот, Србите почнаа да се движат кон север, кон регионот и земјите од средновековната Унгарија. На почетокот, Србите служеле како погранична војска во служба на унгарскиот крал. На територијата на Унгарија ги преминуваат косовските бои и српските благородници. Во прилог на Стефан Лазаревиќ, Дмитар Мрњачевиќ стана градоначалник на округот Заранд и капетан Вилагоса во 1404 година. Деспот Стефан во 1411 година го примил унгарскиот имот Сатмар, Немет и Наџ Фелеџбању, а во 1414 година бил насловен како градоначалник на округот Торонто. Овде доаѓа до администрацијата и епископите на Бечејско и Бекеречко. Покрај тоа, Стефан го држи Дебрецен и има многу имот во округот Тамиш. Во 1455 година Србите од Банат Ковин се преселиле на островот Чепелов.
Период на отоманско владеење
По Битката кај Мохат, 1526 година повеќето од Србите се најдоа под Турците, кои владееја со голем дел од територијата на денешна Унгарија. Во периодот на османлиското владеење во делови од Панонската рамнина во 16 и 17 век. Со векови, поголемиот дел од унгарското и католичкото население оставија дел од овие делови и се повлекоа на север. Тие беа заменети од страна на Јужните Словени (Срби, Бошњаци, Шоки, Буњивци и Хрвати). Тие, исто така, биле главната воена сила на Османлиското Царство во Панонската рамнина. Забележано е дека во Будим со пасење на Будиша тие можеа да зборуваат на српски јазик, бидејќи "сите Турци, а особено војници го познаваат овој јазик".
Период на Хабсбуршка управа
До крајот на 17 век, делови од територијата на денешна Унгарија, која Турците ја владееле дотогаш, се најдоа под контрола на Хабсбурзите. Во овој период, особено, 1690. Во 2000 година се одржаа големите српски Срби, со што српскиот елемент во овие делови беше значително зајакнат.
Во текот на XIX век, Србите продолжија да заземаат значителен дел од урбаното население на територијата на денешна Унгарија, но нивниот удел и значајност се намалуваа. До почетокот на овој век, во " најсрпската " Сендедреја, тие најмногу губат, а до крајот на векот имаат помалку од 20%. Активноста на Србите постепено се движи кон југ од Панонската рамнина, до областа на денешна Војводина, каде што Србите беа многу побројни и направија поголем дел од населението. Ова особено се чувствува по Револуцијата од 1848/49. година, што ги заниша унгарско - српските односи од коренот.
По Првата светска војна од 1918 година Големите (јужни) делови на поранешниот австроунгарски регион, претежно населени од јужните Словени, влегле во новооснованото Кралство Срби, Хрвати и Словенци (подоцна наречено Југославија). Од подрачјата под управа на поранешната Трансилванија или унгарскиот дел од Двобразната монархија, областите во кои живееле голем број Срби: Хрватска и Славонија (потоа вклучени во Срем), Бачка, Банат и Барања , влегоа во рамките на новата јужнословенска држава. Според Трианонскиот договор, дел од оваа област, главно унгарското население, поточно северниот дел на Барања и најсеверниот (15%) дел од Бачка , бил вклучен во границите на новоформираната независна унгарска држава (од 1918 година овие области биле под воена и цивилна администрација на Кралството С.Х.С.). Поради незадоволство од новата гранична линија, на север од Барања и Бачка во 1921 година. Краткорочната Барања-Беј република беше основана од страна на локалното (претежно српско) население. Таа опфаќала област на денешна Унгарија Барања и дел од северната Бачка околу градот Баје. Претседателот на републиката беше сликар Петар Добровиќ.
Трианонскиот договор беше клучен за односите меѓу Србите и Унгарците во денешна Унгарија. Армијата на Кралството С.Х.С. исели дел од српското население од области кои според Трианскиот договор му припаѓале на Унгарија (особено Пеќ и Сегед ) на територијата на Кралството Срби, Хрвати и Словенци, повеќето од нив на територијата на денешна Војводина , а потоа и овој договор бил ратификуван од двете земји. Во наредните години продолжи емиграцијата на Србите во населбата, така што во овој период (1921 - средината на 1930-тите) од областа на денешна Унгарија во редот "voliralo" (доброволно се пресели) околу 2/3 од српската заедница. Овој поттик го дал тогашниот епископ Георги Зубковиќ. Речиси целото српско население се отселило од мнозинските српски села Шарок, Одбори, Илоцка, Сентивана, Сирига, Мајс, Ивандра и Сечужа. Од некои населби, на пр. Српската Нана, преостанатото српско население целосно емигрирало.
Демографија
Во текот на првата половина на XVIII век, Србите и другите јужни Словени биле мнозинско население во голем број унгарски градови, како што се Будим (дел од Будимпешта), Сендедреја, Баје, Пекуја, Сегед. Сепак, откако турските власти заминаа, овие градови беа главно мали и неразвиени.
Во 1910 година има 26.248 луѓе кои зборуваат српски на територијата на денешна Унгарија. Овој број постојано се намалува во следните листи:
Религија
На територијата на Унгарија функционира епархија на Православната црква на будите. Епархијата на будизмот има 39 храмови и три капели. Многу од овие храмови сега се затворени, на места каде што Србите имаат малку или повеќе, но претставуваат значајно сведоштво за историјата на Србите во Унгарија. Во Унгарија има два српски манастири: Грабовац (Унгарија) и српски Ковин (Унгарија). Библиотеката на будистичката епархија во Сентрандрија има над 9.400 книги. Исто така постои и српскиот православен музеј.
Наводи
<references group="" responsive="">
Кеплер-1625
Кеплер-1625 — ѕвезда налика на Сонцето со привидна величина од 14, со местоположба во соѕвездието Лебед приближно на растојание од 8.000 светлосни години. Полупречникот е за нешто помалку од 80% поголем од полупречникот на Сонцето и има маса за 8% поголема од онаа на Сонцето. Во 2016 година, беше забележано дека во орбита околу ѕвездата има вонсончева планета, Кеплер-1625b, која пак е гасовит џин во орбита во животопогодниот појас. Во 2018 година, беше објавено дека вонсончевата планета можно е да има во орбита вонсончева месечина. Дополнителните набљудувања со вселенскиот телескоп Хабл исто така ја потврдиле можноста за постоење на вонсончева месечина, иако неодамнешните истражувања во 2019 година наведуваат дека е можно да не постои вонсончева месечина.
Ѕвездени одлики
Кеплер-1625 е голема ѕвезда слична на Сонцето. нејзиниот полупречник е 1,79 пати од оној на Сонцето и има маса 1,079 од Сончевата. нејзината температура е околу 5.548 K, малку пониска од онаа на Сонцето. Овие одлики укажуваат дека Кеплер-1625 можно е да е жолт подџин кој се ближи на крајот од својот полуживот. Кеплер-1625 има висока металичност од +0.12 dex (споредбено со 0.00 за сонцето) ие на растојание од околу 8.000 светлосни години во соѕвездието Лебед.
Планетарен систем
За ѕвездата се знае дека има потврдена една планета, со ознака Кеплер-1625b, таа е планета малку поголема од Јупитер во орбита околу матичната ѕвезда со орбитален период од 287,3 денови. Сепак, ако помалата големина за ѕвездата е точна, тогаш Кеплер-1625b е гасовит џин со полупречник од 6 Земјини полупречници во орбита на животопогодниот појас.
Можност за постоење на вонсончева месечина
Светлинските кривина трите набљудувани премини укажуваат на постоење на вонсончева месечина со големина на Нептун во орбита на Кеплер-1625b, на растојание од 20 пати од планетарниот полупречник. Потребни се повече набљудувања за да се потврди или отфрли постоењето на месечината. Дополнителните набљудувања со вселенскиот телескоп Хабл на премините на Кеплер-1625b од 2017 до 2018 година и дополнително добиените светлински криви укажуваат на постоењето на вонсончева месечина, што дополнително ја зацврстува идејата за постоење на вонсончева месечина во орбита околу Кеплер-1625b. неодамнешно разгледување на набљудувањата на Хабл во 2019 година, укажуваат дека дополнителната светлинска крива е остаток од обработката на податоците.
Дорен (Емсланд)
Местоположба
Општината Дорен се наоѓа во источниот дел на округот Емсланд во Долна Саксонија.
Вирсхоп
Вирсхоп (Wiershop) — општина во округот Војводство Лауенбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Дорен (Емсланд)
Соседни општини
Соседни општини се општината Херцлаке на север, општината Берге на исток во општинската заедница Фирстенау во округот Оснабрик, општината Ветруп на југ во општинската заедница Ленгерих и градот Хазелине на запад.
Општински единици
Општината настанала на 1 јануари 1963 година со спојување на обете поранешни општини Грос Дорен и Клајн Дорен.
Список на државни водачи во 1823 година
Ова е список на државни водачи во 823 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Синдром на Морван
Морванов синдром е ретка,многу опасна по живот, автоимуна болест именувана по францускиот лекар од деветнаесеттиот век Аугустин Мари Морван. „La chorée fibrillaire“ првпат бил измислен од Морван во 1890 година кога ги опишувал пациентите со повеќекратни, неправилни контракции на долгите мускули, грчеви, слабост, пруритус, хиперхидроза, несоница и делириум. Обично се манифестира со бавен подмолен почеток со месеци до години. Приближно секогаш или 90% од случаите спонтано одат во ремисија, додека другите 10% од случаите доведуваат до смрт.
Во 1890 година, Морван опишал пациент со миокимија (грчење на мускулите) поврзан со болка во мускулите, прекумерно потење и нарушен сон. Ова ретко пореметување се одликува со тешка несоница, која често изнесува не помалку од целосен недостаток на сон (агрипнија) со недели или месеци по ред, и поврзан со автономни промени кои се состојат од обилно потење со карактеристична милијарија на кожата (исто така познат како пот осип, тахикардија, зголемена телесна температура и хипертензија . Пациентите покажуваат извонредно халуцинаторно однесување и чудни моторни нарушувања, кои Морван ги пријавил под терминот „фибриларна хореа“, но кои во современи термини најдобро се опишани како невромиотонични исцедок.
Поврзаноста на болеста со тимом, тумор, автоимуни болести и автоантитела сугерира автоимуна или паранеопластична етиологија. Покрај имуно-посредуваната етиологија, се верува дека често се јавува и при труење со злато, жива или манган.
Знаци и симптоми
Во еден од ретките пријавени случаи, субјектот се појавил со мускулна слабост и замор, мускулни грчеви, прекумерно потење и саливација, болки во малите зглобови, чешање и губење на тежината. Субјектот, исто така, разви конфузни епизоди со просторна и временска дезориентација, визуелни и аудитивни халуцинации, сложено однесување за време на спиењето и прогресивна ноќна несоница поврзана со дневна поспаност. Имаше и тежок запек, уринарна инконтиненција и прекумерна лакримација. Кога ќе остане сам, субјектот полека ќе западне во ступорозна состојба со епизоди слични на соништата кои се одликуваат со сложени и квазинаменски гестови и движења (остварени соништа). Забележана е хиперхидроза и прекумерна саливација беа очигледни. Невролошкиот преглед откри дифузно грчење на мускулите и спонтан и рефлексен миоклонус, мала мускулна атрофија на екстремитетите, отсуство на тетивни рефлекси во долните екстремитети и дифузна еритема особено на трупот со гребење лезии на кожата. Компулсивно однесување, стереотипи и редупликативни парамнезии за да можат да бидат дел од спектарот на ЦНС.
Несоница
Во сите пријавени случаи, потребата за сон била значително намалена и во некои случаи не е потребна. Времетраењето на спиењето во еден случај се намалило на околу 2-4 часа на 24-часовен период. Клиничките одлики кои се однесуваат на несоницата вклучуваат дневна поспаност поврзана со губење на способноста за спиење, измешана со конфузен онирски статус и честа појава на атипичен РЕМ сон од будност. Сликата на полисомнограмот (PSG) на оваа болест често се одликува со неможност да се генерира физиолошки сон (клучни одлики се потиснување на одликите на стадиум 2 не-РЕМ спиење: вретена и К комплекси) и со појава на РЕМ сон без атонија. Вклучувањето на таламусот и поврзаните лимбички структури во патологијата добро укажуваат на истакнатата улога што ја игра лимбичкиот таламус во патофизиологијата на спиењето. Во случај документиран во 1974 година, наодите на ПСЖ го документираа одржливото отсуство на сите ритами на спиење во период од 4 месеци.
Електроенцефалографијата (ЕЕГ) во еден случај бил доминиран од состојби на „будност “ и „подбудност“ наизменично или измешани со кратки (< 1 мин) атипични фази на РЕМ спиење, карактеризирани со губење на мускулната атонија. Состојбата на „подбудност“ се одликуваше со 4–6 Hz тета активност се меша со брза активност и десинхронизирана тета активност со понизок напон, во однесувањето поврзана со соматско и автономно однесување слично на спиење. Се вели дека субјектот страда од „agrypnia excitata“, која се состои од тешка целосна несоница со долго траење поврзана со намалена будност, ментална конфузија, халуцинации, моторна агитација и сложено моторно однесување имитирајќи соништа и автономно активирање. ЦНС и автономните симптоми биле предизвикани од нарушена кортиколимбична контрола на субкортикалните структури кои ги регулираат функциите на спиење-будење и автономните функции.
Невромиотонија
Невромиотонија најмногу се однесува на грчеви и грчеви на мускулите при мирување кои се влошуваат со вежбање. Тоа е предизвикано од постојана или повторувачка спонтана мускулна активност од периферно нервно потекло. Миокимија, или спонтано бранување и грчеви движења на мускулите, е видлива компонента на невромиотонија. Електромиографијата (ЕМГ) открива спонтани, повторувачки моторни единки или единечни празнења на влакно кои често пукаат во неправилни ритмички рафали при високи честоти на интрабурст. Некои од мускулите кои покажуваат грчење ги вклучуваат билатералните гастрокемии, квадрицепс феморис, бицепс брахиј и десен масетер. Ин виво електрофизиолошките студии сугерираат барем одредена дисфункција на мембраната на мускулните клетки. Кај испитуваните мускули, не се забележани абнормални инсерциска активност или потенцијали за фибрилација. Студиите за спроводливост на нервите беа нормални.
Други симптоми
Често може да се појават тешкотии со дишењето, како резултат на невромиотоничната активност на мускулите на гркланот. Ларингеалниот спазам кој може евентуално да е резултат на невромиотонија и е опишан претходно, и ова нагласува дека кај пациенти со необјаснет ларингоспазам, невромитонија треба да се додаде на листата на диференцијални дијагнози.
Студиите покажаа суптилно намален метаболизам на позитронска емисиона томографија (ПЕТ) и компјутерска томографија со единечна емисија на фотон (SPECT) во левиот долен фронтален и левиот темпорален лобус  или хиперметаболизам на базалните ганглии. Помошните лабораториски тестови, вклучувајќи МРИ и биопсија на мозокот,ни потврдија зафатеност на темпоралниот лобус. Кранијалната МРИ покажува зголемен сигнал во хипокампусот.
Церебралната спинална течност (CSF) покажува нормални нивоа на белковини, гликоза, бели крвни зрнца и имуноглобулин G (IgG), но може да има слаби олигоклонални ленти, кои многу често се отсутни во крвниот серум. Биле забележани и забележливи промени во деноноќните серумски нивоа на неврохормоните и зголемени нивоа на периферните невротрансмитери. Отсуството на морфолошки промени на патологијата на мозокот, сугестија за дифузија на IgG во таламусот и стриатумот, поизразени отколку во кортексот (во согласност со ефектите врз таламолимбичкиот систем) олигоклоналните ленти во ’рбетномозочната течност и подобрувањето по ПЕ, сите силно поддршка на основа посредувана од антитела за состојбата. Пријавени се зголемени концентрации на CSF IgG и олигоклонални ленти кај пациенти со психоза. Анти- ацетилхолински рецептори (анти-AChR) антитела се исто така откриени кај пациенти со тимом, но без клинички манифестации на мијастенија гравис. Исто така, има извештаи за не-паранеопластичен лимбичен енцефалитис поврзан со покачен серумски VGKC, што сугерира дека овие антитела може да предизвикаат спектар на невролошки заболувања кои се манифестираат со симптоми кои се појавуваат периферно, централно или и двете. Сепак, во два случаи, олигоклоналните ленти беа отсутни во ’рбетномозочната течност и серумот, а имуноглобулинските профили на ЦСФ беа незабележителни.
Коморбидни состојби
Во еден случај, на пациентот му бил дијагностициран и Морванов синдром и пулмонални хијалинизирачки грануломи (PHG). PHG се многу ретки фиброзни лезии на белите дробови, кои имаат централни заоблени депозити на ламеларен колаген. Сè уште не е јасно како овие две болести се поврзани една со друга.
Механизам
Антителата против напонски затворени калиумови канали (VGKC), кои се детектираат кај околу 40% од пациентите со стекната невромитонија, се вмешани во патофизиологијата на Морван. Зголемени серумски нивоа на антитела кон VGKC биле пријавени кај тројца пациенти со Морванов синдром. Врзувањето на серумот од пациент со Морванов синдром со хипокампусот во сличен модел на антитела на познатиот VGKC сугерира дека овие антитела исто така може да предизвикаат дисфункција на ЦНС. Опишани се и дополнителни антитела против невромускулните канали и рецептори. Постојат експериментални докази дека овие анти-VGKC антитела предизвикуваат нервна хиперексцитабилност со потиснување на надворешните струи на K+ затворени со напон, додека други, сепак недефинирани хуморални фактори се вмешани во негативната невромиотонија на анти-VGKC антитела. Се верува дека антителата на каналите на К+ од типот Шејкер (семејството Kv1) се типот на калиумовиот канал најсилно поврзан со стекната невромиотонија и Морванов синдром.
Дали антителата VGKC играат патогена улога во енцефалопатија како што тоа го прават во периферниот нервен систем сè уште е нејасно. Предложено е дека антителата VGKC може да ја преминат крвно-мозочната бариера и да дејствуваат централно, врзувајќи се претежно со таламичните и стриаталните неврони предизвикувајќи енцефалопатски и автономни одлики.
Диференцијална дијагноза
Забележано е дека симптомите на Морванов синдром често имаат впечатлива сличност со лимбичкиот енцефалитис (LE). Тие вклучуваат симптоми на ЦНС кои се состојат од несоница, халуцинации и дезориентација, како и деменција и психоза. Двата ентитета можат да бидат паранеопластични и поврзани со тимом. Неодамна, VGKC антитела беа пронајдени кај пациенти со LE,кој зајакнувајќи ја хипотезата дека LE и Морванов синдром може да се тесно поврзани. Може да се користат различни симптоми за да се одреди која од двете болести има субјектот. Амнезија, напади и структурни абнормалности на мезијалниот темпорален лобус се одлики на ЛЕ, додека миокимијата, хиперхидрозата и несоницата го фаворизираат Морванов синдром.
Третман
Во повеќето пријавени случаи, опциите за третман биле многу слични. Плазмаферезата сама или во комбинација со стероиди, понекогаш и со тимектомија и азатиоприн, е најчесто користениот терапевтски пристап во лекувањето на Морванов синдром. Сепак, ова не може секогаш функционира, бидејќи е забележан неуспешен одговор на стероиди и на последователна додадена плазмафереза. Интравенозниот имуноглобулин бил ефикасен во еден случај.
Во еден случај, драматичниот одговор на високи дози на орален преднизолон заедно со пулсен метилпреднизолон со речиси целосно исчезнување на симптомите во краток период треба да поттикне разгледување на кортикостероидите.
Во друг случај, субјектот бил третиран со халоперидол (6 mg/ден) со одредено подобрување во психомоторната агитација и халуцинации, но дури и високите дози на карбамазепин дадени на субјектот не успеаја да ја подобрат спонтаната мускулна активност. Беше иницирана размена на плазма (ПЕ), а по третата ваква сесија, чешањето, потењето, менталните нарушувања и сложеното ноќно однесување се подобрија и овие симптоми целосно исчезнаа по шестата сесија, со подобрување на несоницата и намалено грчење на мускулите. Сепак, еден месец по шестата сесија на ЈП, имаше прогресивно влошување на несоницата и дневната поспаност, кои набргу исчезнаа по уште две сесии за ПЕ.
Во еден случај, третманот со високи дози на стероиди резултираше со минливо подобрување, но агресивната имуносупресивна терапија со циклофосфамид бил неопходна за да се контролира болеста и да резултира со драматично клиничко подобрување.
Во друг случај, субјектот бил третиран со преднизолон (1 mg/kg телесна тежина) со карбамазепин, пропранолол и амитриптилин. По две недели, забележано е подобрување со намалена вкочанетост и спонтана мускулна активност и подобрување на спиењето. По уште 7-10 дена, абнормалното однесување на спиењето целосно исчезна.
Во друг случај, симптоматското подобрување со плазмафереза, тимектомија и хронична имуносупресија често обезбедуваат дополнителна поддршка за автоимуна или паранеопластична основа.
Иако многу се верува дека тимектомијата е клучен елемент во предложениот третман, има пријавен случај на Морванов синдром кој се манифестира по тимектомија.
Епидемиологија
Во англиската литература има најмногу само околу 14 пријавени случаи на Морванов синдром. Со само ограничен број пријавени случаи, целосниот спектар на симптоматологија на централниот нервен систем (ЦНС) не е многу добро воспоставен. Природната историја на Морван е многу променлива. Пријавени се два случаи кои спонтано се откажале. На други им била потребна комбинација на плазмафереза и долготрајна имуносупресија, иако во еден од овие случаи пациентот починал кратко време по примањето на плазма размена (ПЕ). Други смртни случаи без ремисија ги опиша, меѓу другите, и самиот Морван.
Кумановска Река
Кумановска Река, Кумановка или Голема Река — река во североисточна Македонија. Извира на во источниот дел на планината Скопска Црна Гора, па минува низ градот Куманово и завршува како десна притока на Пчиња. Долга е 44 км, со вкупен пад од 1.060 м, при просек од 24,1 ‰. Сливот зафаќа површина од 460 км2.
Најзначајна притока на реката е Липковска Река, на која се изградени акумулациите Липковско Езеро и Глажња. Сливот е оголен и затоа коритото е мошне водопропусно, поради што доаѓа до поплави.
Ѕидање на сонцето
Ѕидање на сонцето е роман на Гордана Јовиќ-Стојковска, кој е објавен 2011 година, во издание на Издавачки центар Слово љубве од Скопје.
Содржина
Романот содржи 21 глава, со тоа што првата глава е нултна (0), таа зборува за создавање на светот, бескраен простор сплотен со хармонија што создава совршен ѕвук, музика за бескрајни, убави дела. Но, како што бива, една нитка, една грешка и се тргнува наопаку и остава непоправлива трага што ќе создаде пат кон пукнатини кпи ќе ја диктираат понатамошна судбина на човештвото. Но надеж останува, во оние ретки што светлината ја носат во својот код. Романот говори за двајцата што имаат шанса, што во себе ја содржат таа древна нитка. Се наоѓаат и се препоѕнаваат, кога нивната љубов достигнува кулминација ѕапочнува апојалипса која во 1999 годуна ја доживува Србија изложена на безмилосно бомбардирање од страна на НАТО алијанса.
Во епицентрално подрачје на хаосот, во Приштина, тој во клиника во која работи, таа во својата обвивка на неверување и неразбирање ги преживуваат тие денови. Но, кога навидум се појавува надеж за спокој и враќање во некаква нормала, по потпишување на мировен договор, тој исчезнува, а таа предвремено го раѓа детето. Во романот недостасува десетто поглавје, авторката го прескокнува свесно, поради сукуна на грди, крвави спомени, или можеби со можност да некогаш. кога чувства и болкат ќе стивнат, одново проговори „трезно“ за преживеаното.
Чинот на раѓање на нивната ќерка е опишан со слоумошн техника: помнам - не помнам, во кој како спротивност на сета омраза што се насетува меѓу завојуваните, меѓу расличните, светнува еден етичли, еден родов баланс. Две бремени жени (од две спротивставени страни) се препоѕнаваат како вредност, како иднина, како идни мајки.
Следат поглавја на страв, неизвесност, во обиди да се дознае, да се пронајде исчезнатиот. Безнадеж, губење на верба, соголување на сета нечовечност и бизарност во која човековиот живот е помалку вреден од една пијачка, од една цигара. Во тоа талкање, Јана ќе го сретне Франсоа, Французот кој со своја лична трагедија исто така истражува, копа по вистината. Сосема рационално (а можеби и импулсивно како бегање од сопствено црнило, со наум да не се пренесе и на нејзиното дете) таа одбира да биде со него, да замине од простор во кој со години ве може да пронајде трага, да дојде до проста вистина, во време кога сè се знае, снима, пронаоѓа. каде се посмртни остатоци, како завршил нејзиниот човек.
Други дела на авторот
Романи
'Раскази“
Поезија
Речници
NGC 4005
NGC 4005 — спирална галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4005 се споменува и како NGC 4007, UGC 6952, MCG 4-28-107, CGCG 127-120.
Откривање
Објектот е откриен на 16 март 1869 година од страна на Ото Вилхелм фон Струве, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 15 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4005 е од видот S?. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,1 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,8 m/лм2. NGC 4005 има привидни димензии од 1,2' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 92°.
Други поделби
Проучување на NGC 4005 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 37661. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 147; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1985. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 135.
Надворешни врски
NGC 4005
Волторф
Волторф (Wohltorf) — општина во округот Војводство Лауенбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Шлегово
Потекло и значење на името
Најстариот запис на селото под името Шлегово потекнува од XVI век, а научните истражувања го толкуваат како: придавно име изведено од туѓа основа — германска. Со оглед на тоа што селото се наоѓа во рударско подрачје, во кое уште во XIII век имало цели колонии од рудари — Саси, неговото потекло можеби доаѓа од:
Меѓу самите жители на селото, постои толкување и верување дека името на селото потекнува од името на германското племе Шлези, кои тука биле населени од областа Шлеска во дамнешните времиња како рудари.
Географија и местоположба
Селото Шлегово е сместено во подножјето на планината Плавица, во јужниот дел на територијата на Општина Кратово. Се наоѓа во близина на градот Кратово, на оддалеченост од околу три километри, и е сместено од двете страни на регионалниот пат 1205 од Кратово кон Пробиштип.
Шлегово е сместено во мал дол на подножјето на планината Плавица, чијашто падина (1.057 и 1.216 м.н.в.) со највисокиот врв (1.297 м.н.в.) се издигнуваат веднаш непосредно на југ од селото, кон север и запад се простира зарамнет низински дел налик на мала висорамнина или плато која е оградена и завршува со гребенот на познатиот рид Здравчи Камен (844 и 817 м.н.в.), додека на североисток се пружа убава панорамска глетка на целиот град Кратово.
За разлика од повеќето останати села во Кратовско, Шлегово е село до збиен тип со доста уредени и големи куќи налик на градска архитектура, што се должи на неговата близина до градот и самото негово значење и развој.
Историја
Според кажувањата и верувањата на мештаните, на местото на Шлегово имало рударска населба уште од римско време, а денешното името на Шлегово скоро сите го врзуваат со старото германско племе Шлези кои тука биле дојдени да ја вадат богатата руда од олово, цинк и благородни метали, а особено злато и сребро. Докази за ова се многубројните остатоци од рударски јами кои се наоѓаат на целиот рид на Плавица која поради присуството на злато тука е позната и под името Златица. Во овие јами во кои се ископувало олово, цинк и злато се пронајдени и повеќе наоди од постаро време како една нацртана слика од византискиот цар Константин и царицата Елена во една од јамите, остатоци од рударски алатки како чекани и крампи (копачи), златни шипки, а сè уште се видливи остатоците од згурите од топената руда во месноста наречена Џгури каде што постоела топилница. Овие остатоци привлекувале многу трагачи по богатство низ историјата.
Самите мештани наведуваат дека во селото никогаш немало турско или муслиманско население, а во педесеттите години на XX век тоа го достигнало најголемиот раст кога броело 400-500 куќи. Во пишаните историски документи селото Шлегово се споменува во опширните турски пописни дефтери од XVI век, каде тоа имало статус на царски хас и во него живееле 42 македонски христијански и 26 неженети.
Стопанство
Атарот на селото зафаќа простор од 10,5 км2, на кои шумите заземаат површина од 401 хектар, на пасиштата отпаѓаат 255 хектари, а на обработливото земјиште 218 хектари.
Според составот на атарот, селото Шлегово во основа има мешовита земјоделска функција.
Поради непосредната близина и поврзаност со Кратово, голем дел на населението на Шлегово се занимава со второ и третостепени стопански дејности, како трговија, превоз, услужни дејности, занаети, градежништво во градот, но и во самото село. Во самото село голем број жители се занимаваат со земјоделство претежно во зарамнетиот висорамнински дел кон север и тоа најмногу со поледелство односно одгледување на многу кромид, кој според кажувањето на мештаните е доста „рентабилен“, тутун, житни растенија — најмногу пченица — како и пипер и домат.
Од турските пописни дефтери во XVI век се знае дека жителите на Шлегово произведувале жито, граор, грозје, вино и одгледувале свињи и пчели за што плаќале вкупен данок во износ од 5000 акчиња. За занимањата и стопанството во Шлегово на крајот на XIX век, Ѓорче Петров запишал дека се произведува свила и се одгледуваат овци и кози.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Шлегово живееле 530 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Шлегово имало 592 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Селото Шлегово во целост е населено со македонско население и бележи постојан пад на бројот на жителите, при што во 1961 имало 846 жители, а во 1994 бројот се намалил на 450 жители.
Според пописот од 2002 година во селото Шлегово живееле 373 жители, од кои 372 Македонци и еден Србин.
Родови
Селото Шлегово отсекогаш па сè до денес е населено со Македонци од православна христијанска вероисповед.
Родови и семејства коишто живеат во Шлегово се: Утканци, Догунџивци, Мегленци и Папагалци, сите староседелци населени во истоимени родовски маала, потоа Плачкови, Јачеви, Грлици, Кукови, од кои последните според родовското име можно е да се доселени и да имаат потекло од кратовското планинско село Куково. Останати македонски семејства кои живеат во Шлегово се: Тодоровски, Јовановски, Гошеви, Доневи, Панови, Наневски, Јакимови.
Иселеништво
Поголем дел од населението, според кажувањето на мештаните и до 60% е иселено и тоа најмногу во: Кратово, Скопје и Италија.
Општествени установи
Поради местоположбата и значењето кое што го има селото, во него има повеќе општествени установи:
Самоуправа и политика
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Кратово. Селото припаѓало на општината Кратово и во периодот 1955-1965 година.
Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Кратовска градска општина, во која покрај градот Кратово, се наоѓале и селата Близанци, Горно Кратово, Емирица, Железница, Живалево, Кавран, Кнежево, Којково, Куново, Мушково, Нежилово, Приковци, Туралево, Филиповци и Шлегово. Во периодот 1950-1952 година, селото било седиште на тогашната Општина Шлегово, во која покрај Шлегово се наоѓало и селото Приковци.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 0911 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште.
На локалните избори во 2021 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 215 гласачи.
Редовни настани
Селска слава на селото Шлегово е празникот Света Троица (31.5. - 1.6.), а исто така се прославува и Ѓурѓовден (6.5.).
Бета-завојница
Бета-завојница (или бета-призма) е белковинска (белковинска) структура која се формира со асоцијација на паралелни бета нишки во облик на завојница (односно призма), со две или три страни (лица). Бета-завојницата е тип на соленоиден белковински домен. Структурата е стабилизирана со водородните врски кои се јавуваат помеѓу нишките, со белковина-белковина интеракции, а понекогаш со врзување на метални јони. Потврдено е постоењето и на левогири и на десногири бета завојници. Двоверижните бета завојници, исто така, често можат да се сретнат во структурата на белковините, а се познати под синонимот склоп на „швајцарски ролат“ (анг. Jelly roll fold или Swiss roll fold).