cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Теодор Рузвелт
Поделба на Републиканската партија
Рузвелт го прогласил Вилијам Хауард Тафт за навистина прогрсивен во 1908 година кога Рузвелт се истакнал со номинацијата за претседател од страна на неговиот Секретарот за војна. Тафт лесно го победил трикратниот кандидат Вилијам Џенингс Брајан. Тафт промовирал различен прогресивизам, таков којшто ставал акцент на владеењето на правото и повеќе сакал судиите да ги донесуваат основните одлуки за правдина отколку администраторите или политичарите. Тафт вообичаено се докажувал како помалку вешт политичар од Рузвелт и му недостасувала енергија и личен шарм, а да не зборуваме за рекламните средства, предадените приврзаници и широката основа на поддршка од јавноста која го направила Рузвелт толку опасен. Кога Рузвелт сфатил дека со намалувањето на тарифите ризикува сериозни тензии внатре во Партијата на Републиканците, со поставувањето на производителите (производители и фармери) наспроти трговците и потрошувачите, тој престанал да зборува за проблемот. Тафт ги занемарил ризиците и многу ги намалил тарифите, од една страна ги охрабрувал реформаторите да се борат за пониски стапки, а потоа склучувал зделки со конзервативните водачи коишто главно ги чувале високите стапки. Пејн-Алдриховата тарифа која произлегла во 1909 година била премногу висока за повеќето реформатори, но наместо да го обвини за ова Сенаторот Нелсон Алдрих и големиот бизнис, Тафт искористил со тоа што ја нарекол најдобрата тарифа досега. Тој повторно успеал да ги оддалечи сите страни. Додека кризата растела внатре во партијата, Рузвелт бил на турнеја низ Африка и Европа, со цел да му овозможи на Тафт да биде сам свој човек. За разлика од Рузвелт, Тафт никогаш не ги напаѓал бизнисите или стопанствениците во неговиот говор. Сепак, тој внимавал на законот, па затоа започнал 90 судски процеси против антитрустовите, вклучувајќи еден против најголемата корпорација Американски челик (U.S. Steel), за придобивка која што Рузвелт лично ја одобрил. Со тоа, Тафт ја изгубил поддршката од антитруст реформаторите (кои што не ги сакале неговите конзервативни говори), од големите бизниси (кои  што не ги сакале неговите постапки) и од Рузвелт којшто се почувствувал засрамен од неговиот штитеник. Левото крило на Републиканската партија започнало со агитирање против Тафт. Сенаторот Роберт Лафолет од Висконсин ја формирал Националната прогресивна лига на Републиканците (претходник на Прогресивната партија (САД, 1924 година)) за да ја победи моќта на политичкото господарско владеење на државното ниво и да го замени Тафт на националното ниво. Повеќе неволји дошле кога Тафт го отпуштил Гифорт Пинчот, водечки конзервативец и близок сојузник на Рузвелт. Пинчот тврдел дека Секретарот за Внатрешни работи на Тафт, Ричард Балинџер бил со  големи интереси. Конзервативците застанале на страната на Пинчот, а Тафт стапил во сојуз со друга изборна единица.
Рузвелт кога се вратил од Европа, неочекувано започнал напад на судовите. Неговиот познат говор во Осаватоми, Канзас во август 1910 година, бил најрадикалниот во неговата кариера и отворено го одбележал неговиот прекин со администрацијата на Тафт и со кеконзервативните Републиканци. Осаватоми бил добро познат како базата која ја искористил Џон Браун кога ги започнал неговите крвави напади на ропството. Тафт бил длабоко вознемирен. Рузвелт го напаѓал судството и длабоката доверба која што Републиканците ја имале во нивните судии (од кои повеќето биле назначени од МекКинли, Рузвелт или Тафт). Во 1910 година, на изборите во Конгресот, Демократите дошле на власт, а сè повеќе се сомневало во повторниот избор на Тафт. Во 1911 година, Тафт одговорил со енергична турнеја на политички говори која што му овозможила да ги запише повеќето партиски водачи многу порано пред да објави Рузвелт. Создавање на партијата Bull Moose.
На Конвенцијата на Републиканците во Чикаго, и покрај тоа што бил тогашен претседател, победата на Тафт не била веднаш загарантирана. Рузвелт кога сфатил дека тој нема целосно да ги добие номинациите, ги замолил неговите приврзаници да ја напуштат конвенциската сала. Тие се преместиле во салата за јавни собири, и потоа Рузвелт заедно со неговите главни сојузници, меѓу кои Пинчот и Алберт Бевериџ ја создале Прогресивната партија, градејќи ја во вид на трајна организација која ќе понуди комплетна список на кандидати за претседател и список на кандидати на државно ниво. Во народот била позната како Bull Moose партија, која го добила името откако Рузвелт изјавил за новинарите дека „бил згоден како мажјак лос“ ("I'm as fit as a bull moose."). На Конвенцијата, Рузвелт извикал: „Стоиме на Армагедон и се бориме за Господ.“ Политичката програма на Рузвелт ги повторувала предлозите од 1907-08 година, повикувајќи на силна владина интервенција во заштитата на луѓето од себичните интереси.
Уништување на оваа невидлива Влада, раскинување на на несветата алијанса помеѓу корумпираните бизниси и политики е првата задача на државништвото на денот. Во 1912 година, платформата на Прогресивната партија му припишала и го цитирала во неговата автобиографија, каде што тој продолжува „Оваа земја им припаѓа на луѓето. Нејзините ресурси, бизниси, закони, институции, би требало да се искористуваат, одржуваат или менуваат на кој било начин на којшто најдобро ќе се промовира општиот интерес.“ Ова тврдење е јасно. Г-дин Вилсон треба да знае дека секој монопол во САД е спротивен на Прогресивната партија. Го предизвикувам, да го именува монополот кој ја поддржува Прогрсивната партија, било тоа да е: Sugar Trust, Steel Trust, Harvester Trust, Standard Oil Trust, Tobacco Trust, или кој било друг. Наша е единствената програма на која тие се противат, а тие ги поддржувале или Г-дин Вилсон или Г-дин Тафт.
Обид за убиство
На 14. октомври 1912 година, додека траела кампањата на Рузвелт во Милвоки, Висконсин, еден крчмар кој се викал Џон Шренк го застрелал, но куршумот застанал во неговиот граден кош, веднаш откако ја пробил неговата челична кутија за леќи и преминал низ дебелата (50 страници) превиткана копија од говорот која што ја носел во палтото. Рузвелт како искусен ловец и анатомичар, прецизно заклучил дека штом не искашлува крв, куршумот не го пробил целосно градниот кош, па затоа одбил да оди веднаш во болница. Наместо тоа, тој го одржал говорот којшто му бил на распоредот со крв на неговата маица. Зборувал 90 минути. Неговите почетни коментари за насобраната толба биле: „Дами и господа, не знам дали вие целосно разбирате дека јас јас само што бев застрелан, но треба многу повеќе од тоа за да се убие еден мажјак лос (Bull Moose).“ Потоа, истражувања и рендгенски снимки покажале дека куршумот се пробил три инчи (76 мм) во ткивото и се вгнездил во ткивото на градниот кош на Рузвелт, но не навлегол во плеврата, и ќе било многу поопасно да се обиде да се отстрани куршумот, отколку да се остави на тоа место. Рузвелт си го носел до крајот на животот. Поради прострелната рана, Рузвелт бил тргнат од кампањата во последните недели од изборната трка (која завршила со денот на изборите, 5 ноември).
Михаил Левенски
Михаил Левенски (Владимирово,, - , ) — македонски поет, раскажувач, драмски автор, хуманист, филозоф и невропсихијатар.
Животопис
Левенски е роден во с. Владимирово, Беровско на 10 ноември 1942 година. Завршил Медицински факултет во Скопје и специјализирал невропсихијатрија. Работи во Здравствениот дом на Скопје. Преку трибините, радиото, телевизијата и печатот, се докажа како неуморен хуманист и фанатичен поборник на вистината, правдата и човековото достоинство. Од тие, беспоштедни пресметки, освен во професијата, создаде и повеќе книжевни дела, радио и ТВ драми и сценарија за филмови. На љубителите на пишаниот збор им ги подари книгите: Стрниште, Досилување, Макадам (раскази, 1987), Како да станам свој (студија, 1991), Магија (радио драма, 1994), Од утробата на гневот (раскази, 1995), Лош препис од оригиналот з. (поезија, 1996), Создавање на светот во мене (поезија, 1997), Истрели во сонот на Марија (телевизиска драма, 1998), Виделинки (мудрости, 1999), Кажи ми тато (поезија за деца, 2000). Починал на 28 септември 2010 година во Скопје. Ликот и делото на Д-р Михаил Левенски продолжува да живее преку фондација со неговото име на 70 годишнината од неговото раѓање. На 10 ноември 2012 година, во Драмскиот театар во Скопје во присуство на семејството и многубројни пријатели и поддржувачи на делото на Левенски се одбележа 70 години од раѓањето на Михаил Левенски со основање на фондација.
Космос-1721
Космос-1721 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 9 јануари 1986 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 40 килограми. Космос-1721 бил комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 114,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 73,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1482 км, а најмалото на 1427.
Перињак
Перињак — село во Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград во округот Ура Вајгуроре и во општина Рошник.
Џорџо Нуриџани
Џорџо Нуриџани (1892–1981) бил италијански писател, новинар, јазичар и историчар. Роден е во Рим.
Нуриџани меѓу двете светски војни престојува во Софија (Бугарија), каде за првпат се сретнува со идеите и идеалите на ВМРО (Обединета), коишто пак тогаш и ја добиваат неговата наклонетост. Автор е на повеќе книги и трудови во врска со Македонија: “Македонска трагедија” (Софија 1933 г.), “Македонија – вчера и денес” (Рим 1966 г.), “Македонскиот гениј низ вековите” (Рим 1972 г.) итн. Во 1967 г. соработува со јазичарот Наум Китановски и во Рим издаваат Италијанско – македонски речник. Иницијатор е на повеќе проекти во плодната италијанско – македонска културнa и политичка соработка.
Абдест
Абдест – верско чистење кај муслиманите пред молитва.
Потекло на поимот
Зборот доаѓа од персискиот збор دست‌نماز‎ што значи „миење раце“.
Очистување
Очистувањето се изведува со отстранување на нечистотиите од облеката и телото на оној што се клања и местото каде се клања.
Очистувањето се изведува со две работи:
Биљана Раева
Билјана Илиева Раева е бугарски политичар, магистер по економија и европратеник од НДСВ.
Абдест
Чиста вода
Како чиста вода се сметаат: Во рамките на џамиските или текиските комплекси постои посебен објект или просторија наменет за земање абдест кој се нарекува абдестана.
Биљана Раева
Завршила "Меѓународни и економски односи" во Краков. Стипендист е во Школата за постдипломска квалификација по меѓународни и европски прашања и управување на Универзитетот во Амстердам.
Во 2000 година е стажант во Европската комисија во Брисел, Белгија. Шест месеци работи во Генералната дирекција "Информационо општество". Во април следната година е назначена за експерт по информации и комуникации во "Евроситис" - организација на големите европски градови во Брисел, Белгија. Од 2005 година е директор на дирекција "Управување на проекти и програми" во Министерството на државната администрација и административната реформа.
Билјана Раева е европратеник од групата на либералите (ALDE). Во нејзините приоритети основно место зазема политиката на зачувување на бугарските малцински групи на Балканот и во светот, како и зачувувањето на бугарското културно-историско наследство во Македонија. Во 2008 година по иницијатива на Билјана Раева во Европскиот парламент е претставено фототипното издание на Алманах "Македонија".
Еба Хултквист
Еба Јохана Биргита Хултквист (родена на 26 септември 1983 година) е шведска глумица. Таа ја играла Вилма, тинејџерката, во ТВ серијата „Доктор по архипелаг“. Оттогаш таа глумела во неколку филмови и во втората сезона на славното танцово шоу „Ајде да танцуваме“. Еба испаднала од игра за Ајде да танцуваме на 9 март 2007 година.
Џорџ Бенет
Џорџ Бенет може да се однесува на следниве личности:
Наоми Харис
Наоми Мелани Харис, РБИ (родена на ) — англиска глумица.
Животопис
Во 2016 година, таа глумела во критички пофалениот филм Месечина, изведба што и донела номинации за наградите Златен глобус, БАФТА и Оскар за најдобра глумица во споредна улога.
Мосте (четврт)
Мосте (четврт) (словенечки: Četrtna skupnost Moste) — населба во Градска општина Љубљана. Го опфаќа источно-централниот дел на Љубљана, главниот град на Словенија. Населбата сега е вклучена во Среднословенечкиот статистички регион. Името го носи по некогашното село Мосте.
Лилемор Арвидсон
Лилемор Арвидсон (1 мај 1943 – 23 април 2012 година) била шведски синдикален лидер и гувернер на Готланд од 1998 до 2004 година.
Арвидсон се обучила како медицинска сестра, а подоцна работела како асистент за медицинска сестра во болницата Удевала. Арвидсон истовремено се занимавала со синдикална работа. Во 1972 година, таа била вработена во Шведскиот општински синдикат на работници како академски правобранител. Во 1982 година станала Народен правобранител, а во 1983 година станала заменик претседател.
Во јуни 1988 година била назначена за претседател на Шведскиот општински синдикат на работници. Таа станала првата жена претседател на синдикатот. Покрај тоа, таа станала првата жена претседател на која било институција во Шведската конфедерација на синдикати (LO). Од 1990 до 1991 година, таа исто така била член на извршниот одбор на Шведската Социјалдемократска работничка партија.
Во 1995 година, таа ја напуштила функцијата претседател на шведскиот општински синдикат на работници поради пептичен улкус. Таа седела во одборот на Универзитетот во Векјо и била член на групата за анализа на катастрофата во Естонија.
Арвидсон била назначен за гувернер на Готланд на 15 јануари 1998 година од страна на шведската влада. За време на нејзиното време како гувернер, таа била особено вклучена во прашањето за транспорт од островот до копното. Таа ја напуштила својата позиција како гувернер на 29 февруари 2004 година.
Таа починала на 23 април 2012 година по кратко боледување.
Дејчин Гроб (Дуње)
Дејчин Гроб — археолошко наоѓалиште во прилепското село Дуње. Наоѓалиштето претставува населба од доцноантичкото време. На околу 500 метра североисточно од селото, на едно зарамнето плато покрај патот за Лигураса се среќаваат фрагменти од керамички садови, покривни ќерамиди и друг градежен материјал.
Охридски топчест сунѓер
Охридскиот топчест сунѓер (Ochridaspongia rotunda) претставува една од најинтересните реликтни форми во езерото. Во Охридското Езеро живеат и други видови сунѓери кои се пораспространети. Меѓутоа, охридскиот тркалезен сунѓер научниците го споредуваат единствено со ендемските сунѓери во Тибериското Езеро на Блискиот Исток и во Бајкалското Езеро во Сибир. Заклучокот на научниците е дека охридските, бајкалските и тибериските сунѓери претставуваат многу стари остатоци од некогашниот жив свет од евроазиската област што се сочувале до денес, секој вид во своето езерско живеалиште.
Охридскиот сунѓер е еден од најинтересните облици на сублиторалната зона, и не само поради тоа што е прастар облик кој потсетува на морски еж без боцки, туку тој целосно се разликува од другите сунѓери во Охридското Езеро кои се исклучиво ограничени на литоралната зона.
Опис
Охридскиот сунѓер е со крупни димензии, со пречник во основата од 13 см. Овој сунѓер живее прицврстен на празни черупки на школка или на некое покрупно камче. Самиот топчест облик покаќува дека животното живее под услови на релативно мирна вода, во која брановите и движењата воопшто не се чувствуваат. На слободниот крај на сунѓерот се наоѓа голема вдлабнатина чија внатрешна површина содржи многу отвори што водат до внатрешниот систем од каналчиња и коморчиња, низ кои циркулира водата носејќи со себе хранливи материи. Бојата на сунѓерот е жолтеникаво-белузлава со кадифест изглед на површината.
Живеалиште
Охридскиот сунѓер слегува до длабинската зона, до 120 м. Неговата популација е најгуста во черупките на литоралот каде што наоѓа цврста основа на која ларвата може да се прицврсти и понатака да расте и да се развива. Се наоѓале ембриони и ларви од охридскиот сунѓер во текот на цела година, бидејќи не формира гемули, па затоа, забележано било дека тој има ембрионален развој преку целата година.
Еден осуденик на смрт побегна (филм)
Еден осуденик на смрт побегна или ветрот дува како што сака (француски: Un condamné à mort s'est échappé (ou le vent souffle ou il veut) - француски филм од 1956 година, во режија на Робер Бресон (Robert Bresson), кој е автор и на сценариото. Филмот е заснован врз мемоарите на Андре Девињи, припадник на француското движење на отпорот. Главните улоги ги толкуваат: Франсоа Летерје (François Leterrier), Шарл Ле Кленш (Charles Le Clainche), Морис Берблок (Maurice Beerblock), Ролан Монод (Roland Monod), Жак Ерто (Jacques Ertaud), Жан Пол Делумо (Jean Paul Delhumeau) итн. Според критичарите, ова е најдобриот филм на Бресон кој во 1957 година ја освоил наградата за режија на Канскиот фестивал.
Синопсис
Во 1943 година, во Лион е уапсен Фонтен (го игра Летерје), член на француското движење на отпорот. На патот до затворот, тој се обидува да побегне, но веднаш е фатен. По пристигнувањето во затворот, тој веднаш прави планови како да побегне. За таа цел, тој веднаш се запознава со другите затвореници, кои му даваат корисни совети, го охрабруваат и му помагаат на различни начини. Затвореникот Орсини му се придружува во подготовките за бегство, но еден ден го стрелаат, па Фонтен мора да продолжи сам. Пред крајот на подготовките, тој е осуден на смртна казна, а во неговата ќелија пристигнува младиот затвореник Жост (го игра Ле Кленш) за кого Фонтен не е сигурен дали да му каже за планот. Сепак, тој го поведува Жост со себе и двајцата успеваат да побегнат од затворот.
Дончо Пановски
Дончо Анчев Пановски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
И тој како и постариот негов брат Ѓорги го следела слична судбина. Уште како дете во семејството бил ангажиран да чува стада и да помага на постарите во домашните работи. Бил природно интелигентен, надарен ѝ како самоук научил да чита и да пишува. За време на окупацијата бил мобилизиран и служел во бугарската окупаторска војска. По капитулацијата на Бугарија на 9 септември 1944 година, стапил во редовите на НОВ, најпрво во Месната Команда во Кратово, а подоцна во составот на Седумнаесеттатa македонска бригада. По конечното ослободување на Македонија преминал во состав на Треттатa македонска ударна бригада, со која заминал на Сремскиот фронт. Во тешките и крвави борби кај Врпоље, загинал на 16 април 1945 година, односно истиот ден кога загинал и неговиот брат Ѓорѓи.
Квења
Квења (Quenya) е еден од измислените јазици од фантастичките дела на Џ.Р.Р. Толкин, говорен од Елфите (Elves) (односно „Квенди“ (Quendi), „оние што говорат“).
Во измислениот свет на Толкин, Квења обично се пишува со азбуката тенгвар, иако порано се пишувала со сарати. Јазикот исто така може да се пишува и на друг начин, како на пример со сиртски букви. И во вистинскиот свет, тенгвар не е многу ретка појава, но јазикот обично се пишува со латинично писмо.
Луј Вервеке
Луј Вервеке (Louis Vervaeke; р. ) — белгиски професионален друмски велосипедист, кој вози за UCI World Tour екипата.
Во ноември 2021 година, Вервеке објавил дека ќе се приклучи на екипата на двегодишен договор од 2022 година со улога како помошник за качување за Ремко Евенепул на големите трки.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Јохан Тобијас Кребс
Јохан Тобијас Кребс (гер. Johann Tobias Krebs), ( - ) е германски органист и композитор од времето на барокот.
Кребс е роден близу Вајмар, а починал во истот регион. Познат е како ученик на Јохан Готфрид Валтер и Јохан Себастијан Бах.
Уве Зелер
Уве Зелер (германски: Uwe Seeler; 5 ноември 1936, Хамбург) — поранешен германски фудбалер, кој играл на позицијата напад. Во 2004 година Пеле го рангирал меѓу 125 најдобри фудбалери на сите времиња, но Уве Зелер поради неговиот принцип одбил да учествува во тој проект.
Клупска кариера
Уве Зелер започнал како играч на ФК Хамбург, наследник на неговиот татко Ервин Зелер. Дебитирал за првиот тим на Хамбургер со само 16 години во 1953 година на натпреварот против Гетинген. Бил познат по атрактивните голови, како и по добрата игра со глава имајќи висина од само 169 сантиметри. Во Бундеслига постигнал 137 голови на 239 натпревари, а во европските клупски натпреварувања постигнал 21 голови во само 29 натпревари. Со наговиот клуб го освоил првенството на Германија во 1960 година и Куп на Германија во 1963 година. Со 30 голови бил је најдобар стрелец во првата сезона во Бундеслига 1963/64, а 3 пати бил прогласуван за најдобар играч на Германија: 1960, 1964 и 1970. Сезоната 1960/61 година заедно со својот брат Дитер, кој је исто така играл во Хамбург, стигнал до полуфиналето на Лига на шампиони каде Хамбург испаднал од Барселона. Сезоната 1967/68 стигнал до финалето Куп на победници на куповите каде Хамбург изгубил од Милан.
Репрезентативна кариера
Зелер со репрезентација на Германија дури 4 пати учествувал на Светското првенство: 1958, 1962, 1966 и 1970. На првенството 1958 година Германија завршила на 4то место, 1966 Германија дошла до финалето каде изгубила од Англија после спорниот погодок, а 1970 година завршила трета на првенството, за пласман во финале ги спречила Италија која ги победила во познатата „Утакмица на векот”. На првенствата 1966 година и 1970 година Зелер бил капитен на репрезентацијата. За репрезентацијата се вкупно одиграл 72 натпревари и постигнал 43 гола.
Трофеи
Хамбургер
Поединечни
ДИВАГ
ДИВАГ АГ (DÜWAG) е поранешна компанија со седиште во Крефелд, Северна Рајна-Вестфалија, Германија. Била меѓу главните производители на железнички возила во земјата. Компанијата е продадена на "Сименс Веркерстехник" во 1999 година.
Историја
Основана е во 1898 година како "Вагонфабрик Уердинген" АГ во Уердинген. По спојувањето со "Диселдорфер Вагонфабрик" во 1935 година железнички возила се произведуваат во Уердинген додека во Диселдорф произведуваат главно трамваи. Од 1981 година компанијата официјално го носи името "ДИВАГ". Продаваш на "Сименс" во 1999 година од "Талбот"; трансакцијата се разкинет во 2000 година. "ДИВАГ" биле поблиску до трамваи монопол во Западна Германија, како скоро секој трамвај, купен од 1960 година до денес, е произведен од компанијата.
Спасувајќи го војникот Рајан (филм)
Спасувајќи го војникот Рајан (Saving Private Ryan) — американски филм од 1998 година, во режија на Стивен Спилберг, а по сценариото на Роберт Родат. Главните улоги во филмот ги толкуваат: Том Хенкс, Мет Дејмон и Том Сајзмор. Филмот е делумно заснован врз вистинската приказна за браќата Ниланд. Филмот бил добро прифатен од публиката и критиката, добивајќи неколку награди, меѓу кои и наградата Оскар, а остварил и добра заработка во киносалите.
Синопсис
Филмот зборува за еден настан од Втората светска војна, кога тројца браќа, американски војници, загинуваат во ист ден, па командата одлучува најмладиот брат, војникот Рајан, да биде спасен и вратен дома. Капетанот Џон Милер со својата единица го бара Рајан, поминувајќи низ бројни опасности и дури изгубува неколку војници, но кога ќе го пронајдат, Рајан одбива да ги напушти другарите.
Филмот започнува така што еден постар ветеран (подоцна дознаваме дека е Рајан), (Харисон Јанг), за време на посетата (со неговото семејство) на американските гробишта и меморијалниот центар во Нормандија, Франција, паѓа пред еден надгробен споменик, занесен од емоции.
Сцената се менува во почетокот на инвазијата на Нормандија, каде американските војници се борат на плажата Омаха со вкопаната германска пешадија и митралеските гнезда. Еден од луѓето кои го преживуваат првиот налет, капетанот Џон Х. Милер (Том Хенкс) од вториот баталјон ренџери, собира група војници и полека се пробива низ германската одбрана кон излезот од плажата.
Јордан Леов
Јордан Леов (Велес, 29 август 1920 - Скопје, 20 септември 1998) — македонски раскажувач, романописец и драмски автор.
Животопис
Јордан Леов е роден во Велес на 29 август 1920 година. Студирал право на Универзитетот во Белград, а студиите ги завршил во Софија. За време на окупацијата на Македонија неколкупати бил затворен од бугарската валст и протеран во Бугарија. Учествувал во НОБ. По ослободувањето на Македонија, работел како заменик на јавниот правобранител на Македонија, а исто така, бил уредник на „Нова Македонија“, „Културен живот“ и други весници и списанија. Бил член на Друштвото на писатели на Македонија од 1952 година.
Творештво
Леов е автор на следниве дела:
Леов е автор на првиот македонски хумористичен роман, „Побратими“ во кој дава интересна слика на велешката чаршија.
Канадски долар
Канадски долар (ISO 4217:CAD, бројчен код: 124) е официјална валута на Канада уште од 1858 година. Обично се означува со симболот за долар - $, или алтернативно - C$ за да се разликува од останатите доларски валути. Канадскиот долар се дели на 100 центи.
Во употреба се банкноти од 5, 10, 20, 50 и 100 долари и монети во апоени од 2$, 1$, 25 центи, 10 центи, 5 центи и 1 цент. Монетата од 50 центи е ретка. Банкнотите од 2 и 1000 долари од 1986 г. до денес се повлечени од употреба.
Популарен назив за монетата од еден долар е “бак“ (назив за мажјак на дабар) (анг. buck) или „луни“ (loonie), затоа што на него е прикажана канадска гуска (анг. loon). По аналогија името за монетата од два долари е „туни“ (toonie). Монетата од 25 центи се нарекува „квотер“ (анг. quarter), а 1 цент уште се нарекува и „пени“ (анг. penny).
Морска вода
Морска вода или солена вода — вода од море или океан. Во просек, морската вода во светските океани има соленост од околу 3,5% (35 g/l, 35 ppt, 600 mM). Ова значи дека секој килограм (околу еден литар по волумен) морска вода има приближно 35 грама растворени соли (претежно натриум и хлорид  јони). Просечната густина на површината е 1.025 kg/l. Морската вода е погуста и од свежата и од чистата вода (густина 1,0 kg/l на 4 C) бидејќи растворените соли ја зголемуваат масата за поголем дел од волуменот. За споредба, повеќето човечки физиолошки нивоа на сол се приближно една четвртина од ова, на пример крвта е 9 g/l (0,9% w/v). Точката на замрзнување на морската вода се намалува како што се зголемува концентрацијата на сол. При типична соленост, замрзнува на околу -2 C. Најстудената морска вода сè уште во течна состојба била забележана во 2010 година, во поток под ледникот на Антарктикот: измерената температура била -2.6 C. PH на морската вода обично е ограничен на опсег помеѓу 7,5 и 8,4. Сепак, не постои универзално прифатена референтна рН-скала за морската вода и разликата помеѓу мерењата врз основа на различни референтни скали може да биде до 0,14 единици.
Соленост
Иако огромното мнозинство на морската вода има соленост помеѓу 31 g/kg и 38 g/kg, што е 3,1-3,8%, морската вода не е рамномерно солена низ целиот свет. Онаму каде што се меша со слатководно истекување од устието на реките, во близина на ледниците што се топат или огромни количини на врнежи (на пр. Монсун), морската вода може да биде значително помалку солена. Најсоленото отворено море е Црвеното Море, каде што високите стапки на испарување, ниските врнежи и слабото истекување на реките и ограничената циркулација резултираат со невообичаено солена вода. Соленоста во изолираните водни тела може да биде значително поголема - околу десет пати поголема во случајот со Мртвото Море. Историски гледано, неколку скали на соленоста биле користени за приближување на апсолутната соленост на морската вода. Популарна скала била „Практична скала на соленост“ каде што соленоста се мери во „практични единици за соленост (ПЕС)“. Сегашниот стандард за соленост е скалата „Референтна соленост“ со соленоста изразена во единици „g/kg“.
Термофизички својства
Густината на површинската морска вода се движи од околу 1020 до 1029 kg/m3, во зависност од температурата и соленоста. На температура од 25 °C, соленост од 35 g/kg и 1 атм притисок, густината на морската вода е 1023,6 kg/m3. Длабоко во океанот, под висок притисок, морската вода може да достигне густина од 1050 kg/m3 или повеќе. Густината на морската вода исто така се менува со соленоста. Саламура генерирана од постројки за бигор од морска вода може да има соленост до 120 g/kg. Густината на типична морска вода саламура од 120 g/kg соленост на 25 °C, а атмосферскиот притисок е 1088 kg/m3. PH на морската вода е ограничена на опсегот од 7,5 до 8,4. Брзината на звукот во морската вода е околу 1.500 m/s (додека брзината на звукот е обично околу 330 m/s во воздухот при притисок од приближно 101,3 kPa, 1 атмосфера) и варира во зависност од температурата на водата, соленоста и притисокот. Топлинската спроводливост на морската вода е 0,6 W/mK на 25 °C и соленост од 35 g/kg. Топлинската спроводливост се намалува со зголемување на соленоста и се зголемува со зголемување на температурата.
Хемиски состав
Морската вода содржи повеќе растворени јони од сите видови слатка вода. Сепак, односот на растворени материи драматично се разликува. На пример, иако морската вода содржи околу 2,8 пати повеќе бикарбонати од речната вода, процентот на бикарбонат во морската вода како сооднос на сите растворени јони е далеку помал отколку во речната вода. Бикарбонатните јони сочинуваат 48% од растворените во речните води, но само 0,14% за морската вода. Разликите како овие се должат на различните времиња на престој на растворените материи во морската вода; натриумот и хлоридот имаат многу долго време на престој, додека калциумот (витален за формирање на карбонат) има тенденција да се таложи многу побрзо. Најмногу растворени јони во морската вода се натриум, хлорид, магнезиум, сулфат и калциум. Неговата осмоларност е околу 1000 mOsm/l.
Пронајдени се мали количини на други супстанции, вклучително и аминокиселини во концентрации до 2 микрограми азотни атоми на литар, за кои се смета дека одиграле клучна улога во потеклото на животот.
Микробиолошки компоненти
Истражувањето во 1957 година од страна на Институтот за океанографија Скрипс земало примероци од вода и на пелагични и неритички локации во Тихиот Океан. Биле користени директни микроскопски податоци. Во 1990-тите, подобрените техники за откривање и идентификација на микробите со испитување на само мали делови од ДНК, им овозможило на истражувачите кои учествувале во Пописот на морскиот живот да идентификуваат илјадници претходно непознати микроби кои обично се присутни само во мал број. Ова открило многу поголема разновидност отколку што претходно се сомневало, така што еден литар морска вода може да собере повеќе од 20.000 видови. Мичел Согин од Морската биолошка лабораторија смета дека „бројот на различни видови бактерии во океаните може да затемни од пет до 10 милиони“.
Некои бактерии комуницираат со дијатоми и формираат критична врска во циклусот на силициум во океанот. Еден анаеробен вид, Thiomargarita namibiensis, игра важна улога во распаѓањето на ерупциите на сулфурводород од дијатомејски седименти кај брегот на Намибија и генериран од високите стапки на раст на фитопланктонот во зоната на издигнување на Бенгуела, што на крајот паѓа на морското дно.
Археја слична на бактерии ги изненадило морските микробиолози со нивниот опстанок и просперитет во екстремни средини, како што се хидротермалните отвори на дното на океанот. Алкалотолерантни морски бактерии како Псевдомонас и Вибрион преживуваат во pH опсег од 7,3 до 10,6, додека некои видови ќе растат само на pH од 10 до 10,6. Археите постојат и во пелагичните води и може да сочинуваат дури половина од биомасата на океанот, што очигледно игра важна улога во океанските процеси. Во 2000 година, седиментите од океанското дно откриле вид на археја што го разградува метанот, важен гас со ефект на стаклена градина и главен придонесувач за атмосферското затоплување. Некои бактерии ги разградуваат карпите на морското дно, што влијае на хемијата на морската вода. Излевањето нафта и истекувањето кое содржи човечка канализација и хемиски загадувачи имаат изразен ефект врз микробниот живот во близина, како и засолниште на патогени и токсини кои влијаат на сите форми на морски живот. Протистите динофлагелати може во одредени периоди да претрпат популациони експлозии наречени црвени плими, често по загадување предизвикано од човекот. Процесот може да произведе метаболити познати како биотоксини, кои се движат по океанскиот синџир на исхрана, расипувајќи ги животните од повисок ред.
Pandoravirus salinus, вид на многу голем вирус, со геном многу поголем од кој било друг вид вирус, бил откриен во 2013 година. Како и другите многу големи вируси Мимивирус и Мегавирус, Пандоравирусот ги инфицира амебите, но неговиот геном, кој содржи 1,9 до 2,5 мегабази на ДНК, е двојно поголем од оној на Мегавирусот и многу се разликува од другите големи вируси по изгледот и структурата на геномот.
Во 2013 година, истражувачите од Универзитетот во Абердин објавиле дека започнуваат лов за неоткриени хемикалии во организми кои еволуирале во длабоки морски ровови, надевајќи се дека ќе ја пронајдат „следната генерација“ антибиотици, очекувајќи „антибиотска апокалипса“ со недостаток на нова инфекција - борба против дрогата. Истражувањето финансирано од ЕУ требало да започне во ровот Атакама, а потоа да продолжи со пребарување на ровови во близина на Нов Зеланд и Антарктикот.
Океанот има долга историја на одлагање на човечки отпад, со претпоставка дека неговата огромна големина го прави способен да го апсорбира и разредува целиот штетен материјал. Иако ова може да биде точно во мал обем, големите количества на отпадни води кои рутински се фрлаат оштетле многу крајбрежни екосистеми и ги направиле опасни по живот. Во такви води се појавуваат патогени вируси и бактерии, како што се Escherichia coli, Vibrio cholerae, предизвикувачи на колера, хепатит А, хепатит Е и детска парализа.
Потекло и историја
Се сметало дека водата во морето доаѓа од вулканите на Земјата, почнувајќи од пред 4 милијарди години, ослободени со дегасирање од стопена карпа. Поновата работа сугерира дека голем дел од водата на Земјата може да потекнува од комети.
Економија на Сирија
Економската историја на Сирија турбулентна и значително се влошила од почетокот на Сириската граѓанска војна. Арапската социјалистичка партија Баас дошла на власт во 1963 година и усвоила социјалистички политики кои вклучуваат национализација и реформи во земјата. Откако генералот Хафез ел-Асад ја презел власта во 1970 година, ограничувањата на приватното претпријатие биле олабавени, иако значителен дел од економијата сè уште била под владина контрола. До 80-тите години на минатиот век, Сирија била политички и економски изолирана и среде длабока економска криза. Реалниот БДП по глава на жител паднал за 22% помеѓу 1982 и 1989 година. Во 1990 година, владата на Асад вовела низа економски реформи, иако економијата останала високо регулирана. Сириската економија доживеала силен раст во текот на 1990-тите и во 2000-тите. БДП по глава на жител во Сирија изнесувал 5.058 американски долари во 2010 година. Нема достапни авторитативни податоци за БДП по 2012 година, поради граѓанската војна во Сирија.
Пред граѓанската војна, двата главни столба на сириската економија биле земјоделството и нафтата, кои заедно сочинувале околу една половина од БДП. Земјоделството, на пример, сочинувало околу 26% од БДП и вработувало 25% од вкупната работна сила. Сепак, лошите климатски услови и сериозната на суша лошо влијаеле на земјоделскиот сектор, намалувајќи го неговото учество во економијата на околу 17% од БДП од 2008 година, што е помалку од 20,4% во 2007 година, според првичните податоци на Централното биро за статистика. Од друга страна, повисоките цени на суровата нафта се спротивставиле на опаѓањето на производството на нафта и довеле до поголеми приходи во буџетот и извозот.
Од избувнувањето на Сириската граѓанска војна, сириската економија била погодена од масовни економски санкции со кои ја ограничуваат трговијата со Арапската лига, Австралија, Канада, Европската унија, (како и европските земји Албанија, Исланд,  Лихтенштајн,  Молдавија,  Црна Гора,  Македонија,  Норвешка, Србија,  и Швајцарија ) Грузија, Јапонија, Јужна Кореја, Тајван, Турција, и САД. Санкциите против Сирија биле продолжени со Законот за цивилна заштита на САД „Цезар Сирија“, кој стапил на сила во јуни 2020 година.
Морска вода
Потекло и историја
Теоријата на Хали била делумно точна. Покрај тоа, натриумот се исцедил од дното на океанот кога се формирал океанот. Присуството на другиот доминантен јон на солта, хлоридот, е резултат на испуштање на хлорид (како хлороводородна киселина) со други гасови од внатрешноста на Земјата преку вулкани и хидротермални отвори. Јоните на натриум и хлорид последователно станале најзастапените состојки на морската сол.
Економија на Сирија
Санкциите, уништувањето и дислокацијата поврзани со Граѓанската војна ја уништиле сириската економија. До крајот на 2013 година, ООН ја проценила на вкупната економска штета од граѓанската војна во Сирија на 143 милијарди американски долари  Вкупната економска загуба од сириската граѓанска војна требало да достигне 237 милијарди американски долари до крајот на 2015 година, според Економската и социјална комисија на Обединетите нации за Западна Азија, со заземањето на граничниот премин Насиб од страна на сириската опозиција, што ја чини владата дополнителни 500- 700 милиони годишно. Во 2018 година, Светска банка проценила дека околу една третина од сирискиот станбен фонд и една половина од нејзините здравствени и образовни установи се уништени од судирот. Според Светска банка, кумулативни вкупни 226 милијарди долари БДП се изгубени поради конфликтот од 2011 до 2016 година.
Морска вода
Потекло и историја
Соленоста на океаните е стабилна со милијарди години, најверојатно како последица на хемиски/ тектонски систем кој отстранува онолку сол колку што се наталожува; на пример, мијалниците за натриум и хлорид вклучуваат наслаги на испарување, закопување со пори на вода и реакции со базалти на морското дно.
Економија на Сирија
Сириската економија страдала од хиперинфлација поврзана со конфликтите. Сириската стапка на инфлација на годишно ниво е една од највисоките во светот. Националната валута, сириската фунта паднала во средината на 2020 година во однос на американскиот долар. Фунтата, која се тргувала со 47 фунти за долар пред бунтот во 2011 година, паднала на над 3000 за 1 долар. Цените на основната стока вртоглаво се зголемиле, а некои основни производи исчезнале од пазарот, бидејќи трговците и јавноста се бореле да бидат во чекор со растечките трошоци за живот.
Морска вода
Човечки влијанија
Климатските промени, зголемените нивоа на јаглерод диоксид во атмосферата на Земјата, вишокот хранливи материи и загадувањето во многу форми ја менуваат глобалната океанска геохемија. Стапките на промени за некои аспекти значително ги надминуваат оние во историскиот и неодамнешниот геолошки запис. Главните трендови вклучуваат зголемена киселост, намален подземен кислород и во блиските и пелагичните води, зголемување на нивото на крајбрежниот азот и широко распространето зголемување на живата и постојаните органски загадувачи. Повеќето од овие пертурбации се поврзани директно или индиректно со согорувањето на човечките фосилни горива, ѓубривото и индустриската активност. Се предвидува дека концентрациите ќе растат во наредните децении, со негативни влијанија врз биотата на океаните и другите морски ресурси.
Економија на Сирија
Основни информации
Во текот на 1960-тите, по социјалистичка линија, владата ги национализирала повеќето големи претпријатија и усвоила економски политики дизајнирани да ги решат регионалните и класните разлики. Економските реформи се одвиваат постепено и постепено. Во 2001 година, приватното банкарство во Сирија било легализирано. Во 2004 година, четири приватни банки започнале со работа. Во август 2004 година, бил формиран комитет за надзор над берзата. Надвор од финансискиот сектор, сириската влада донела големи промени во законите за изнајмување и даноци и, наводно, разгледувала слични измени на комерцијалниот законик и на другите закони, кои влијаат на правата на сопственост. Сирија произведувала нафта од висок степен од полињата внатре на североисток од крајот на 1960-тите. Во почетокот на 1980-тите, лесна сурова нафта, мал процент на сулфурна нафтата бил откриена во близина Деир ез-Зор во источниот дел на Сирија. Ова откритие ја ослободило Сирија од потребата за увоз на лесна нафта за мешање со домашна тешка сурова нафта во рафинериите. Производството на сириска нафта било околу 379.000 барели на ден. Сириските резерви на нафта постепено достигнале 2,5 милијарди барели во јануари 2009 година. Експертите генерално се согласувале дека Сирија требало да стане нето увозник на нафта до крајот на следната деценија, доколку немала граѓански немири. Неодамнешните случувања помогнале во ревитализација на енергетскиот сектор, вклучително и нови откритија и успешен развој на неговите резерви на јаглеводороди. Според Сирискиот извештај за деловната група на Оксфорд во 2009 година, нафтениот сектор учествувал со 23% во државните приходи, 20% од извозот и 22% од БДП во 2008 година. Сирија извезувала приближно 150.000 барели во 2008 година, а нафтата претставувала најголем дел од приходите од извозот на земјата. <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ '' <span title="The time period mentioned near this tag is ambiguous. (January 2016)">кога? '' Ад хок економската либерализација продолжила да додава нееднаквост во богатството, осиромашувајќи го просечното население, додека збогатува неколку луѓе во сирискиот приватен сектор. Во 1990 година, владата воспоставила официјален паралелен курс за да обезбеди стимулации за дознаки и извоз преку официјални канали. Оваа акција ја подобрило понудата на основни производи и содржела инфлација со отстранување на премиите за ризик на шверцуваните производи. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2016)">потребно е цитирање  ] Странската помош за Сирија во 1997 година се проценува на околу 199 милиони американски долари. Светската банка објавиладека во јули 2004 година извршила вкупно 661 милиони американски долари за 20 операции во Сирија. Еден инвестициски проект остана активен во тоа време.
Надворешна трговија и инвестиции
И покрај ублажувањето на тешката суша што го опфатил регионот кон крајот на 90-тите и закрепнувањето на приходите од извоз на енергија, сириската економија се соочила со сериозни предизвици. Со скоро 60% од нејзиното население под 20-годишна возраст, невработеноста поголема од сегашните 9% е реална можност освен ако не се одвива постојан и силен економски раст. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2014)">потребно е цитирање  ] Трговијата отсекогаш била важна за сириската економија која имала корист од стратешката местоположба на земјата долж големите трговски патишта исток-запад. Сириските градови можат да се пофалат и со традиционална индустрија, како што се ткаење и пакување суво овошје и модерна тешка индустрија. Со оглед на политиките донесени од 60-тите до крајот на 80-тите години, Сирија одбила да се приклучи на „глобалната економија“. Сепак, на крајот на 2001 година, Сирија поднела барање до Светската трговска организација (СТО) да започне процес на пристапување. Сирија била =договорна страна на поранешниот Општ договор за тарифи и трговија, но се повлекла во 1951 година поради приклучувањето на Израел. Главните елементи на сегашните сириски трговски правила треба да се променат за да бидат во согласност со СТО. Во март 2007 година, Сирија потпишала Договор за асоцијација со Европската Унија што требало да ги охрабри обете страни да преговараат за договор за слободна трговија пред 2010 година.
Морска вода
Човечка потрошувачка
Случајното консумирање мали количини чиста морска вода не е штетно, особено ако морската вода се зема заедно со поголема количина свежа вода. Сепак, пиењето морска вода за одржување на хидратацијата е контрапродуктивно; мора да се излачи повеќе вода за да се елиминира солта (преку урина) отколку количината на вода добиена од самата морска вода. Во нормални околности, би се сметало дека не е препорачливо да се консумираат големи количини нефилтрирана морска вода.
Економија на Сирија
Надворешна трговија и инвестиции
Најголемиот дел од сирискиот увоз е суровина од суштинско значење за индустријата, земјоделството, опремата и машините. Голем извоз вклучува сурова нафта, рафинирани производи, суров памук, облека, овошје и житарки.
Морска вода
Човечка потрошувачка
Бубрежниот систем активно ги регулира нивоата на натриум и хлорид во крвта во многу тесен опсег околу 9 g/L (0,9% по тежина).
Економија на Сирија
Надворешна трговија и инвестиции
Со текот на времето, владата го зголемил бројот на трансакции на кои се применува поповолниот курс на соседната земја. Владата, исто така, вовела квазистапка за некомерцијални трансакции во 2001 година, во голема мера во согласност со преовладувачките стапки на црниот пазар.
Со оглед на слабиот развој на сопствените пазари на капитал и немањето пристап на Сирија до меѓународните пазари на пари и капитал, монетарната политика останала во заложништво на потребата за покривање на фискалниот дефицит. Иако во 2003 година Сирија ги намалила каматните стапки за прв пат по 22 години и повторно во 2004 година, стапките останале утврдени со закон.
Морска вода
Човечка потрошувачка
Во повеќето отворени води, концентрациите варираат околу типичните вредности од околу 3,5%, многу повисоки отколку што телото може да толерира и најмногу над она што бубрегот може да го обработи. Поентата што често се занемарува во тврдењата дека бубрезите може да излачуваат NaCl во балтичките концентрации од 2% (во аргументите за спротивното) е дека цревата не може да апсорбира вода во такви концентрации, така што нема корист од пиењето таква вода. Пиењето морска вода привремено ја зголемува концентрацијата на NaCl во крвта. Ова му сигнализира на бубрегот да лачи натриум, но концентрацијата на натриум во морската вода е над максималната способност на бубрезите да се концентрира. На крајот, концентрацијата на натриум во крвта се зголемува до токсични нивоа, отстранувајќи ја водата од клетките и попречувајќи ја спроводливоста на нервите, што на крајот предизвикува фатален напад и срцева аритмија.
Прирачниците за преживување постојано советуваат да не се пие морска вода. Во резимето на 163 патувања со сплавови, ризикот од смрт е проценет на 39% за оние кои пиеле морска вода, во споредба со 3% за оние кои не пиеле. Ефектот од внесот на морска вода врз стаорците ги потврдило негативните ефекти од пиењето морска вода кога се дехидрирани.
Искушението да се напие морска вода било најголемо за морнарите кои ги потрошиле резервите на свежа вода и не можеле да соберат доволно за пиење. Оваа фрустрација била славно опишана со реплика од Поемата на стариот морнар на Семјуел Тејлор Колриџ: