cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Историја на Евреите во Србија
Современа Србија
Манифестациите на антисемитизмот во Србија се релативно ретки и изолирани. Според Извештајот на американскиот Стејт департмент за практиките на човековите права во Србија за 2006 година: „Еврејските водачи во Србија објавија ретки инциденти на антисемитизам, вклучително и антисемитски графити, вандализам, мали циркулациони антисемитски книги и интернет-објави, инциденти што мора да се гледа во контекст на малиот, но растечки антисемитизам во Србија“. . Во 2013 година центарот на Белград бил покриен со постери, наводно дистрибуирани од српскиот огранок на Blood & Honor, обвинувајќи ги Евреите дека се одговорни за бомбардирањето на поранешна Југославија во 1999 година.
Српската влада го препознава јудаизмот како една од седумте традиционални"верски заедници на Србија . Единствените преостанати функционални синагоги во Србија се Белградската синагога и во Суботица.
Демографија
Во пописот во 2011 година, 787 луѓе се изјасниле како Евреи, додека 578 ја кажале дека се припадници на јудаизмот. Околу половина од нив живеат само во Белград, додека скоро сите останати се наоѓаат во Војводина (особено во трите најголеми градови: Нови Сад, Суботица и Панчево). Подолу се прикажани резултатите од пописот од 2002 година врз основа на етничката припадност и пописот од 2011 врз основа на религија:
Човечко око
Око (оculus) е сетилен орган. Тој е орган за вид кој е сместен во орбитата и се состои од очен нерв, очно јаболко и помошни органи на окото.
Надворешни врски
Портал од областа на медицината
108
108 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 108 година од новата ера, 108. од првиот милениум, 8. од II век и деветта од 100-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5616 и 5617 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4858 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3868 и 3869 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 861.
Ленгенфелд унтерм Штајн
Ленгенфелд унтерм Штајн (Lengenfeld unterm Stein; или уште наречена Ленгенфелд/Штајн) — село и поранешна општина во округот Унштрут-Хајних, во Тирингија, Германија. Од 1 декември 2011 година е дел од општината Зидајхсфелд.
Вестхајде
Вестхајде (Westheide) — општина во округот Берде, во Саксонија-Анхалт, Германија. Била создадена на 1 јануари 2010 со спојување на поранешните општини Борн, Хилерслебен и Нојенхофе.
Бад Брамбах
Бад Брамбах (Bad Brambach) — општина во округот Фогтланд, во Саксонија, Германија.
Тврдина Белград (Бугарија)
Тврдината Белград е тврдина која се наоѓа кај селото Гугутка, во Хасковска област, Бугарија. Оваа тврдина е една од најзачуваните до денес тврдини во Бугарија. Ѕидините на тврдината се високи околу 8 метри, а дебели околу 2 метри. Се смета дека истата била изградена во 12 век.
Лосап
Лосап е атол во сојузната држава Чук во Микронезија. Атолот се наоѓа на 81 км југоисточно од Чук. На атолот има 3 села: Пекијас, Сотив и Лукан.
Знаме на Англија
Знаме на Англија — знаме со крстот на Св. Георги („Георгиев крст“), познато како симбол на Англија, со блазон кој гласи: на сребрено поле, црвен крст. Поврзаноста на овој симбол со Англија води потекло од средновековието, а во во 1606 г. станало дел од сојузното знаме на Британија. Знамето сепак нема службен статус во Обединетото Кралство, а денес нашироко се употребува меѓу народот, особено по повод спортски настани каде игра англиска репрезентација.
Потекло
Во 1188 г. англискиот крал Хенри II и францускиот крал Филип II се спогодиле да тргнат во крстоносна војна, каде Хенри ќе користи бел, а Филип црвен крст како обележје. Изворите од XIII век едногласно сведочат Англија го добила белиот крст, што е спротивно на подоцнежната употреба. Не е познато кога и како се случила оваа промена.
Според некогашната историографска традиција, кралот Ричард Лавовско Срце ги прифатил знамето и светецот од Џенова во текот на крстоносните походи. Овие поимувања водат потекло од викторијанскиот период Perrin (1922) и се повикуваат на општоприфатено народно верување, иако за тоа нема историски докази.
Црвениот крст како обележје на англиските војници првпат се јавува за време на кралот Едвард I (1270-ти), или малку порано, во Битката кај Ившам (1265), каде војската имала црвени крстови за да се разликува од бунтовниците, кои носеле бели. Перин (1922:37) бележи набавка на материјал за висулци на копја 1277 и стегачи за стрелци „со обележјето на Свети Георги“ за пешадијата на кралот (pro peditibus regis). Оттука, Перин заклучува дека воведувачот на Георгиевиот крст како државен амблен е Едвард I. Веќе во 1300 г. се користел и поголем „бајрак на Свети Ѓорѓи“, но сè уште не како главно обележје, туку како еден од повеќе бајраци кои се вееле заедно со кралскиот бајрак. Свети Георги добил на популарност како „војнички светец“ за време на Крстоносните војни, но светецот најтесно поврзан со Англија и натаму останал кралот Едвард Исповедникот. Ова траело до времето на Едвард III, кој наводно му се посветил на Свети Георгиј во знак за благодарност за помошта што му ја укажал во Битката кај Креси, и затоа во 1348 г. го прогласил за заштитник на Редот на Подвеската. Оттогаш натаму, бајракот на овој светец почнал да добива на сè поголема важност во придржба на кралскиот бајрак, а подоцна станал траен придружник на кралскиот стандард.
Во 1415 г. Ѓурѓовден е прогласен за двојна голема слава, но Свети Георги сè уште бил засенет од неговите „„соперници“ — светците Едвард и Едмунд. Најважното место, како заштитник на земјата, го добива дури со преработениот молитвеник од 1552 г. направен за време на англиската реформација, кога биле забранети сите верски знамиња.
Георвиевиот крст прват се јавува како поморско знаме на Англија заедно со кралскиот бајрак во 1545 г. Во 1606 г. е направено здружување на англискиот Георгиев и шкотскиот Андреин крст, создавајќи го државното знаме на Обединетото Кралство (сојузното знаме).
Како државно знаме
Претставата за државно знаме во национална смисла (наспроти кралски, и поморски и воени бајраци и знамиња) се јавува на крајот од XVIII век, како последица од Американската и Француската револуција. Во XIX век станало пожелно сите земји во Европа (а потоа и целиот свет) да имаат свое државно знаме во кое ќе се пронаоѓаат. Бидејќи во тоа време, поимите Британија и Англија биле меѓусебно заменливи, сојузното знаме се користело како државно де факто, иако истото никогаш не е правно уредено. Претставата за Георгиевиот крст како државно знаме на Англија (наспроти сојузното, за целото Обединето Кралство) првпат се јавило во контекст на ирскиот иредентизам.
Вон Англија
Поради распространетоста на Британската Империја, знамето на Англија е дел од денешни и историски знамиња и грбови на разни земји, сојузни држави и покраини ширум нејзината територија. Вон овие граници, знамето од многу одамна е обележје на некои градови во северна Италија како Милано и Болоња.
Улцињ
Улцињ (српски: Улцињ; албански: Ulqin ) е приморски град во јужна Црна Гора. Градот е центар на Општина Улцињ. Улцињ има население од околу 10.828 жители. Во градот живее поголемо албанско население.
Црква „Св. Троица“ - Горна Белица
Света Троица — македонска православна црква. Се наоѓа во струшкото село Горна Белица. Се наоѓа западно од селото, високо на планината Јабланица, во самото подножје на Црн Врв на 1900 метри надморска висина. Главниот празник се празнува на вториот ден Духовден, каде се собираат голем број на верници кои прават литија која трга во 5 часот наутро од центарот на селото. Црквата е позната по името Парумба, по истоименото место што значи Гулабица на влашки јазик. Црквата е осветена на 28 септември 1998 година од митрополитот Дебарско-кичевски Тимотеј. Под црквата извира вода, која се смета за света.
Нојенхофе
Нојенхофе (Neuenhofe) — село и поранешна општина во округот Берде, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2010 е дел од општината Вестхајде.
Џордано Бруно
Џордано Бруно (Нол, март 1548 – Рим, 17 февруари 1600) бил италијански филозоф, типичен претставник на антисхоластичката ренесанса на филозофијата.
Џордано Бруно ги негирал христијанските догми, сметал дека филозофијата и теологијата се неспоиви и многу се спротивставувал на христијанското сфаќање на Господ како личност. Создал пантеистичка теорија според која сѐ се состои од вечното движење. Во науката за вселената го отфрлил учењето на Аристотел и на Птоломеј и ја прифатил науката на Коперник. Поради своите слободарски идеи се нашол под удар на инквизицијата која, по седум годишна истрага, на плоштадот Кампо деи Фиори во Рим го спалиле. Учел античка, арапска и сколастичка филозофија. Подучувал дека вселената е бескрајна и дека постојат многу светови. Поради ваквото учење тој бил уапсен и седум години бил измачуван со цел да го промени своето мислење и учење но безуспешно, тој останал доследен на своите учења.
Фала-Бегуец
Фала-Бегуец е село и општина во сојузната држава Чук во Микронезија.
Матија Калдара
Матија Калдара (роден на 5 мај 1994 во Бергамо) — италијански фудбалер кој настапува за екипата на Специја како позајмен играч од Милан и на италијанската репрезентацијата. Калдара игра на позиција одбрана.
Аталанта
Роден во Бергамо, Калдара ја започнал својата кариера во клубот од родниот град Аталанта, во кои влегува во младинските категории. Тој играл за Примавера тимот во периодот 2011-2014, правејќи го своето професионално деби на 5 мај 2014 година, влегувајќи во игра како замена во второто полувреме во натпреварот против Катанија во Серија А.
Трапани
На 3 јули 2014 година, тој бил позајмен на екипата на Трапани во Серија Б со цел да се здобие со повеќе искуство. Дебитирал во Серија Б на 7 септември 2014 година, во натпреварот против Виченца, влегувајќи во игра од клупата за резерви на местото на Енис Надаревиќ во 62-рата минута. На 16 мај 2015 година со својот прв погодок во професионалната кариера, во шестата минута од судиското продолжение од натпреварот против Авелино, им овозможува на сицилијанците да изедначат на 1-1 и да избегнат пораз на гостувањето во Кампанија.
Чезена
На 10 јули 2015 година, Калдара бил потпишан од страна на друг клуб од Серија Б, Чезена, на привремен договор со опција за откуп каде што одиграл 27 натпревари и постигнал 3 гола во првенство, како и два настапи во Куп на Италија.
Аталанта
Во текот на летото на 2016 година Калдара се враќа во Аталанта за да се натпреварува во Серија А. Својот прв настап за сезоната го имал на 2 октомври 2016 година, во 7-тото коло од првенство, кога како стартер го одиграл целиот натпревар во кој Аталанта го победила Наполи со 1-0 на стадионот Атлети Аѕури д'Италија. На 26 октомври, тој го постигнал својот прв гол во дресот на Аталанта и прв во кариерата во Серија А, одлучувачки за победата со 1-0 на гостувањето против Пескара. На 12 јануари 2017, како резултат на одличните игри во континуитет италијанскиот шампион Јувентус го купува Калдара од Аталанта, но го остава во Бергамо на заем до 30 јуни 2018 година. Сумата на трансферот изнесувала 15 милиони евра, плус 4 милиони бонус, ако играчот од одбраната оствари најмалку 20 настапи за Јувентус во сезоната 2018-2019 и евентуално уште плус 6 ако исполни одредени услови. Сезоната 2016-2017, Калдара ја завршил со 30 настапи за Аталанта и 7 постигнати гола, вклучувајќи ги и двата во победата со 2-0 на гости против Наполи на 25 февруари. Тој бил втор најефикасен (по бројот на голови) дефанзивец во лигата за сезоната по соиграчот од Аталанта Андреја Конти кој постигнал еден гол повеќе.
Следната сезона дебитирал во европските натпреварувања, во натпреварот од фазата по групи во Лигата на Европа против Евртон кој Атланта го добрила со 3-0. Својот прв го за сезоната го постигнал на 20 септември 2017, во победата на домашен терен над Кротоне во Серија А со 5-1. Сезоната ја завршил со 34 настапи во сите натпреварувања (24 во Серија А, 8 во Лига Европа и 2 во Купот на Италија) и 3 постигнати гола (сите во Серија А).
Јувентус
Во јули 2018 година, Калдара му се приклучил на Јувентус според договорот потпишан претходно во јануари 2017.
Милан
На 2 август 2018 година, Калдара потпишал петгодишен договор со ФК Милан вреден 35 милиони евра за две години, додека Леонардо Бонучи се вратил назад во Јувентус, како дел од трансферот. Бидејќи не можел да го избере дресот со број 13 за да му оддаде почит на Алесандро Неста, бидејќи претходно овој број бил заземен од Ромањоли, Калдара се одлучил на својот дрес да го носи бројот 33.
На 20 септември 2018 година, Калдара го направил своето официјално деби за Милан, играјќи како стартер заедно со Ромањоли во натпревар од Лигата на Европа против Ф91 Дуделанж. Сепак, во следниот период следеле повреди кои го отстраниле од фудбалските терени до февруари 2019. Во април претрпел уште една повреда отстранувајќи го од терените за 6 месеци.
Аталанта
Во јануари 2020 година, Калдара бил позајмен на ФК Аталанта. Во текот на зезоната, одиграл 20 натпревари.
Венеција
На 9 август 2021 година бил позајмен на ФК Венеција, со можност за откуп.
Репрезентативна кариера
Калдара ја претставувал Италија во репрезентацијата под 21 година, за која дебитирал на 24 март 2016, во квалификациски натпревар за Европското првенство под 21 година против Ирска. Во јуни 2017, тој бил повикан од селекторот Лујџи Ди Бјаџо за настап на Европското првенство за играчи под 21 година во Полска. Тој одиграл три натпревари на турнирот на кој Италија била елиминирана во полуфиналето од Шпанија.
На 19 мај 2018, Калдара го добил првиот повик во сениорската репрезентација од новиот селектор Роберто Манчини. Своето деби за аѕурите го направил на 1 јуни 2018, на возраст од 24 години, играјќи како стартер во пријателскиот натпревар во Ница во кој Италија била поразена од Франција со 3-1.
Клупска статистика
Статистиката е ажурирана на 19 јуни 2017.
Јудит Полгар
Животопис
Јудит Полгар е родена во еврејско семејство од Будимпешта. Членови од нејзиното семејство загинале во Холокаустот.
Таа и нејзините две постари сестри, Жужа и Софија биле дел од образовниот експеримент на нивниот татко, Ласло Полгар, во обид да се докаже дека децата со напорна работа и вложен труд може да постигнат значотелен напредок во одредена област, уште од рана возраст. Тезата на Ласло била, „Гении се создаваат, а не раѓаат“. Тој, заедно со својата сопруга Клара ги обрзаувале трите ќерки дома, со шахот како специјализирана област. И покрај тоа, шахот не им се предавал со исклучок на сè друго, што било случај и со Гата Камски. Секоја од нив има диплома и зборува од четири до осум јазици. Нивниот татко исто така ги научил и на меѓународниот вештачки јазик есперанто.
Остатокот од нејзиното семејство се иселиле од Унгарија (Софија со родителите во Израел, а подоцна во Канада, а Жужа во Њујорк, САД), но таа останала во Унгарија, каде се омажила за познатиот ветеринар од Будимпешта, Густав Фонт, копго го запознала кога тој решил да го лекува нејзиното куче.
Шаховска кариера
Полгар секогаш се натпреварува на турнирите во машка конкуренција, задавајќи си почетна цел, да стане светски првак во шах.
Јудит била подучувана од нејзината постара сестра Жужа (која станала светски првак во шах во женска конкуренција) и имала широки познавања за играта уште од рана возраст. Таа најпрвин го победила меѓународен мајстор (Долфи Дример) на 10 години, а потоа и велемајстор (Владимир Ковачевиќ) на 11.
Јудит Полгар станала велемајстор во декември 1991, на 15 години и 4 месеци, со ѓшто во тоа време била најмладиот шахист кој го има направено тоа. Во 1993, таа потврдила дека е меѓу најдобрите шахисти во светот со што обоезбедила учество на турнирите на кандидатите организирани од соперничките ФИДЕ и ПША.
Во 1994, таа го побeдила Гари Каспаров, шахистот со најголем рејтинг на сите времиња. Каспаров го променил своето мислење по одигрувањетон на решавачкиот потег и одиграл друг наместо тој. Според шаховските правила, еден шахист, кога ќе ја допре фигурата мора да игра со неа, па Каспаров бил принуден да го одигра првоодиграниот потег во таа позиција. И покрај тоа, Полгар не го пријавила ова, бидејќи како што вели таа немало сведоци, ни арбитри. Таа не била свесн дека повторното одигрување на потегот било снимено од страна на телевизиска екипа. Директорот на турнирот бил критикуван поради тоа што не одредил казна за Каспаров, кога ова му било потврдено и со видео-лентата. However, she won a rapid chess game against Kasparov in 2002.
Во 2003, Полгар оствари одличен резултатo, завршувајќи на втората позиција на турнирот од високата 19 категорија во Вајк Ан Зее, само половина бод зад Вишванатан Ананд и цел бод пред светскиот првак Владијмир Крамник.
Во 2004, Полгар одредено време не играше шах, бидејќи во тоа време го роди својот син Оливер. Таа беше прогласена за неактивен шахист и не се најде на рејтинг списокот на ФИДЕ, објавена во јануари 2005. Нејзината сестра Жужа повторно ја активираше, а Јудит повторно стана најдобрата шахистка во светот.
Полгар се врати, токму на прстижниот шаховски турнир во Вајк ан Зее на 15 јануари 2005, остварувајќи конечен резултат 7/13. Поради овој добар резултат, таа повторно беше вратена на рејтинг списокот на ФИДЕ во април 2005. Во мај истата година, таа исто така беше со поголем оценет рејтинг на турнирот во Софија, Бугарија, завршувајќи на третата позиција. Ова ѝ го донесе највисокиот рејтинг во кариерата (2735) на рејтинг списокот на ФИДЕ во јули 2005, со што ја зазеде осмата позиција на истата листа.
Во септември 2005, Полгар стана првата жена која некогаш играла за светски првак. Сепак, таа имаше ретко видено разочарувачко издание, завршувајќи на последната позиција во конкуренција на осум натпреварувачи. Најџел Шорт ја критикуваше поради слабиот репертоар на отворања и се шпекулираше дека едногодишното отсуство поради проблемите со бебето имаа влијание на нејзината слаба игра по двата одлични турнири истата година. She did not play at the 2006 Linares tournament because she was pregnant again. On July 6,
Во 2006, Јудит ја роди ќерката Хана.
Во октомври 2006, Полгар оствари уште еден одличен резултат, завршувајќи на делба на првата позиција на турнирот одигран во Хогевен, Холанција. Таа освои 4.5 бода од можни 6 во турнир со два круга, остварувајќи две победи против шахистот со најголем рејтинг во светот Веселин Топалов.
Во мај и јуни 2007, таа играше на турнирот на кандидатите. Таа загуби уште во првиот круг од Евгени Бареев со резултат 3,5-2,5.
Во јануари 2008, Полгар учествуваше на шаховскиот турнир во Вајк ан Зее и оствари резултат 6.0/13.
Во ноември 2008, Полгар играше на втора табла за Унгарија („машка конкуренција“) на 38. шаховска олимпијада што се одржа во Дрезден, остварувајќи резултат 3,5/8.
Илустративни партии
1.e4 e6 2.d4 d5 3.Nc3 Nf6 4.Bg5 dxe4 5.Nxe4 Be7 6.Bxf6 Bxf6 7.Nf3 O-O 8.Qd2 Nd7 9.O-O-O Be7 10.Bd3 b6 11.Neg5 h6 12.Bh7+ Kh8 13.Be4 hxg5 14.g4 Rb8 15.h4 g6 16.hxg5+ Kg7 17.Qf4 Bb7 18.Rh7+ Kxh7 19.Qh2+ Kg8 20.Rh1 Bxg5+ 21.Nxg5 Qxg5+ 22.f4 Qxf4+ 23.Qxf4 Bxe4 24.Qxe4 1-0
1.e4 e5 2.Nf3 Nc6 3. Bb5 Nf6 4.O-O Nxe4 5.d4 Nd6 6.Bxc6 dxc6 7.dxe5 Nf5 8.Qxd8+ Kxd8 9.Nc3 h6 10.Rd1+ Ke8 11.h3 Be7 12.Ne2 Nh4 13.Nxh4 Bxh4 14.Be3 Bf5 15.Nd4 Bh7 16.g4 Be7 17.Kg2 h5 18.Nf5 Bf8 19.Kf3 Bg6 20.Rd2 hxg4+ 21.hxg4 Rh3+ 22.Kg2 Rh7 23.Kg3 f6 24.Bf4 Bxf5 25.gxf5 fxe5 26.Re1 Bd6 27.Bxe5 Kd7 28. c4 c5 29.Bxd6 cxd6 30.Re6 Rah8 31.Rexd6+ Kc8 32.R2d5 Rh3+ 33.Kg2 Rh2+ 34.Kf3 R2h3+ 35.Ke4 b6 36.Rc6+ Kb8 37.Rd7 Rh2 38.Ke3 Rf8 39.Rcc7 Rxf5 40.Rb7+ Kc8 41.Rdc7+ Kd8 42.Rxg7 Kc8 1-0
Џејмс Бонд: Операцијата Гром (филм)
Џејмс Бонд: Операцијата Гром е филм за тајниот агент Џејмс Бонд, во режија на Теренс Јанг.
Факти за филмот
Филмот е режиран од режисерот Теренс Јанг, а главните улоги ги толкуваат Шон Конери, Клодин Оже, Адолфо Чели, Лучана Палуци, Дезмонд Левелин, Рик ван Нутер и Бернард Ли. Овој филм, снимен во 1965 година, е четвртото продолжение на циклусот посветен на тајниот агент Џејмс Бонд. Тој е е еден од најпопуларните филмови за Џејмс Бонд, а главна одлика се бројните спектакуларни сцени. Филмот бил номиниран за наградата „Оскар“ во четири категории, а ја освоил наградата за најдобри визуелни ефекти. Инаку, филмот е снимен според романот на Јан Флеминг „Операцијата Гром“.
Содржина
Во филмот се прикажуваат настојувањата на Џејмс Бонд да ги пронајде двете јадрени бомби на НАТО, кои ги украла терористичката организација „Спектра“, која бара откуп од 100 милиони долари за да не ги уништи Лондон и Мајами. Во потрагата по бомбите, Бонд пристигнува на Бахамите, каде го очекуваат бројни изненадувања.
Сара Сали
Сара Сали, е социјална научничка, истражувачка, академски и академски администратор од Уганда, која е вонреден професор и декан на Факултетот за родови студии на Универзитетот Макерере, најстариот и најголемиот јавен универзитет во Уганда.
Позадина и образование
Сара е родена во регионот Буганда во Уганда. По посетувањето на локалните основни и средни училишта, таа била примена на Универзитетот Макерере, во главниот град на Уганда, Кампала. Дипломирала во 1992 година, со диплома по општествени науки.
Таа продолжила да се здобива со магистерска диплома за родови студии на Универзитетот Макерере во 1999 година. Подоцна, таа добила доктор по филозофија по меѓународни здравствени студии на Универзитетот Кралица Маргарет, во Единбург, Шкотска.
Семејство
Професорката Сара Сали е мажена мајка.
Членство на одборот и комисијата
На Советот на Универзитетот Макерере, Сали го претставува академскиот кадар. Таа е исто така член на Истражувачкиот конзорциум ReBUILD, со седиште на Универзитетот Квин Мери во Единбург, Шкотска.
Професорката Сали е член на Советодавниот одбор на „Програмата за социјални науки на следната генерација во Африка“, заеднички напор меѓу општествените научници во истражувањето и академската заедница во Африка и САД.
Благ костен
Сладок костен, Шпански костен или само костен, е вид на дрво од фамилијата Fagaceae, родено во Јужна Европа и Мала Азија, и широко се одгледува низ умерениот свет. Значајно, долговечно листопадно дрво кое произведува семе за јадење, костен, кое се користи во готвењето уште од античко време.
Опис
Благ костен достигнува висина од 20-30 метри (66-115ст) со стебло често од 2 метри (7ст) во пречник. Кората често има мрежа во облик на (ретиформна) шема со длабоки бразди или пукнатини кои се движат спирално во двете насоки нагоре по стеблото. Стеблото е претежно право со разгранување почнувајќи од мали висини. Благиот костен живее на возраст од 500 до 600 години. Во одгледувањето тие може да пораснат дури и до 1000 години или повеќе. Нивната голема генетска разновидност и различни сорти се експлоатираат за употреба како брашно, вриење, печење, сушење, слатки или дрво.
Репродукција
Цветовите од двата пола се долги по 10-20 см, исправени реси, машки цветови во горниот дел и женски цветови во долниот дел. На северната хемисфера, тие се појавуваат кон крајот на јуни до јули, а до есен, женските цветови се развиваат во шилести купули кои содржат 3-7 кафеави јаткасти плодови кои се исфрлаат во текот на октомври. Женските цвеќиња на крајот формираат шилеста обвивка што ги одвраќа грабливците од семето. Слаткиот костен е природно некомпатибилен за себе, што значи дека растението не може да се опрашува, што го прави неопходно вкрстено опрашување. Некои сорти произведуваат само едно големо семе по чаша, додека други произведуваат до три семиња. Самиот орев е составен од две кори: надворешен, сјаен кафеав дел и внатрешна кора која се прилепува на плодот. Внатре, има јадлив, кремасто-бел дел развиен од котиледонот.
Живеалиште
На дрвото му е потребна блага клима и соодветна влажност за добар раст и добра жетва на јаткасто овошје. Неговиот годишен раст (но не и остатокот од дрвото) е чувствителен во доцните пролетни и раните есенски мразови и е нетолерантен на вар. Под шумски услови, добро ќе толерира умерена сенка. Може да живее до повеќе од 2.000 години во природни услови, на пример, видете го поетски наречениот „ стокоњски костен “ во источна Сицилија.
Штетници и болести
Листовите обезбедуваат храна за некои животни, вклучително и Лепидоптера, како што е молецот Coleophora anatipennella и северноамериканската роза, Macrodactylus subspinosus.
Двата главни габични патогени на слаткиот костен се ситницата на костенот ( Cryphonectria parasitica ) и болеста на мастилото предизвикана од Phytophthora cambivora и Phytophthora cinnamomi. Во Северна Америка, како и во Јужна Европа, C ryphonectria parasitica го уништи најголемиот дел од популацијата на костен во 20 век. Со биолошка контрола, популацијата на слаткиот костен повеќе не е загрозена од костенот и се регенерира. Болеста со мастило ги напаѓа дрвјата главно во влажни почви, при што мицелиумот го напаѓа коренот и резултира со венење на листот. Отсуството на формирање на овошје доведува до изумирање на задниот дел на ливчето. Болеста на мастилото е именувана по црните ексудати во основата на трупот. Во денешно време постојат сорти кои се отпорни на болеста. Phytophthora cambivora предизвика сериозни штети во Азија и САД, а сè уште продолжува да уништува нови плантажи во Европа.
Друг сериозен штетник кој тешко се контролира е жолчката оса (Dryocosmus kuriphylus) која неодамна беше воведена во Јужна Европа, со потекло од Азија.
Историски развој
Слаткиот костен се наоѓа низ средоземниот регион, од Каспиското Море до Атлантскиот Океан. Се смета дека го преживеал последнота ледена доба во неколку засолништа во јужна Европа, на јужниот брег на Црното Море со главен центар на јужната падина на Кавказ и во регионот на северозападна Сирија, веројатно се протега во Либан. Податоците за поленот покажуваат дека првото ширење на Благиот костен поради човековата активност започнало околу 2100-2050 година п.н.е. во Анадолија, североисточна Грција и југоисточна Бугарија. Во споредба со другите култури, слаткиот костен веројатно бил од релативно мало значење и многу хетерогено се дистрибуирал низ овие региони. Првите остатоци од јаглен од слаткиот костен датираат од околу 850-950 п.н.е., што го прави многу тешко да се заклучи прецизна историја на потекло. Понов, но посигурен извор се книжевните дела на Стара Грција, а најбогат е Historia planarum Теофраст, напишана во третиот век п.н.е. употребата на овошјето еднаш кога се коментираат дигестивните потешкотии што ги предизвикува, но пофалувајќи го неговиот хранлив квалитет. Неколку грчки автори пишувале за лековитите својства на слаткиот костен, особено како лек против раскинување на усните и на хранопроводникот.
Слично на воведувањето на одгледување винова лоза и маслинки во латинскиот свет, се смета дека Благиот костен била воведена за време на колонизацијата на италијанскиот полуостров од страна на Грците. Дополнителни индиции кои укажуваат на оваа теорија може да се најдат во делото на Плиниј Постариот, кој ги спомнува само грчките колонии во врска со одгледувањето сладок костен. Денешната филогенетска карта на слаткиот костен, иако не е целосно разбрана, покажува поголема генетска сличност помеѓу италијанското и западноанадолското дрво Благиот костен во споредба со примерокот од источна Анадолија, што ги зајакнува овие наоди. Сепак, до крајот на претхристијанската ера, ширењето и употребата на костенот во Италија остана ограничено. Карбонизирани слатки костени беа пронајдени во римска вила во Торе Анунзијата во близина на Неапол, уништена од ерупцијата на Везув во 79 год. од нашата ера.
Зголемената појава на полен од Сладок костен во Швајцарија, Франција, Германија и на Пиринејскиот полуостров во првиот век од нашата ера сугерира ширење на култивирани слатки костенови дрвја од страна на Римјаните. Спротивно на тој поим, други научници не нашле индикации дека Римјаните го ширеле Благиот костен пред петтиот век. Додека лушпите од Слатки костени, датирани во третиот или почетокот на четвртиот век, се идентификувани од дното на римскиот бунар на фармата Great Holts, во Бореам во Есекс, Англија; ова наоѓалиште вклучува остатоци од други егзотични прехранбени растенија и не дава докази дека некое од нив потекнувало локално. Ниту еден друг доказ за Благиот костен во римска Британија не е потврден. Навистина, не е откриен центар за одгледување Сладок костен надвор од италијанскиот полуостров во римско време. Широката употреба на костенот во западна Европа започнала во раниот среден век и процветала во доцниот среден век. Во ломбардските закони од средината на седмиот век, составот од еден цврсти е поставен за сечење на костен (или, исто така, леска, круша или јаболко) што му припаѓа на друго лице ( Edictum Rothari, бр. 301, 643 н.е.). Од почетокот на 20 век, поради депопулацијата на селата и напуштањето на Слаткиот костен како основна храна, како и ширењето на болест на костенот и мастилото, одгледувањето на Слаткиот костен драстично се намали. Во денешно време, производството на Слаткиот костен понекогаш повторно се гледа во пресвртна точка, бидејќи развојот на производи од него со висока вредност во комбинација со променливите потреби на урбаното општество доведува до заживување и одгледувањето на Слаткиот костен.
Дистрибуција
Видот е широко распространет низ Европа, каде што во 2004 година Слаткиот костен се одгледува на 2,25 милиони хектари шума, од кои 1,78 милиони хектари главно се одгледуваат за дрво и 0,43 милиони хектари за производство на овошје. Италија, Франција, јужна Швајцарија, Шпанија, Португалија и Грција се земји со силна традиција на Слаткиот костен, со дрвја кои интензивно се одгледуваат во гребени и овошни насади. Земјите како Англија, Хрватска, Турција и Грузија имаат само делумно развиена традиција на Сладок костен поради географијата или историјата. Сепак, денес во Велика Британија може да се најдат примероци стари со векови. Примери може да се видат особено во лондонските населби Ислингтон и Камден. Во другите европски земји, Благиот костен е воведен неодамна, на пример во Словачка или Холандија.
Користи
Видот е широко култивиран поради неговите јастиви семиња (исто така наречени јаткасти плодови) и поради неговото дрво.
На дрвото одгледувано од семе може да му требаат 20 години или повеќе пред да вроди со плод, но пресадена сорта како што е „Marron de Lyon“ или „Paragon“ може да започне со производство во рок од пет години од садењето. Двете сорти раѓаат плодови со едно големо јадро, наместо со вообичаените две до четири помали јадра.
Слаткиот костен е наведен како една од 38-те супстанци што се користат за подготовка на цветните лекови на Бах, еден вид алтернативна медицина промовирана поради наводното влијание врз здравјето. Сепак, според Cancer Research UK, „нема научен доказ за да се докаже дека цветните лекови можат да контролираат, излечат или спречат било кој тип на болест, вклучително и рак“.
Форми на одгледување
Може да се разликуваат три различни системи за одгледување на слаткиот костен:
Управувањето со теренот зависи од системот на одгледување. Додека чистењето на почвата од лисјата и кастрењето е норма, употребата на ѓубрива, наводнување и пестициди е поретко и е резервирана за поинтензивно одгледување.
Барања
Слаткиот костен добро расте на почва без варовник, длабоко истрошена почва. Оптималната пХ вредност на почвата е помеѓу 4,5 и 6, а дрвото не може да толерира набивање на почвата. Толеранцијата на влажната земја и на почви богати со глина е многу мала. Тоа е топлољубиво дрво на кое му треба долг вегетациски период. Оптималната просечна температура е помеѓу 8 °C и 15 °C а во јануари температурата по можност не треба да биде под -1 °C но може да толерира температури до -15 °C. Ниската температура во есен може да го оштети плодот. Максималната надморска височина е силно зависна од климата. Во принцип, климата треба да биде слична на лозарството. Оптималните врнежи се меѓу 400 и 1600 мм. Пред садење, семињата мора да се стратифицираат на 2-3 °C така што ртењето може да започне 30–40 дена подоцна. По една година се пресадуваат младите дрвца.
Жетва
Приносот на овошје по дрво е обично помеѓу 30 и 100 кг, но може да достигне и до 300 килограми. Времето на берба е помеѓу средината на септември и средината на ноември. Постојат три техники на берба:
Вкупната светска жетва на костенот беше 1,17 милиони тони во 2006 година, но само 151 000 тони беа од Благиот костен.
Третман по бербата
Најраспространетиот третман пред складирањето е стврднувањето со вода, процес во кој слатките костени се потопуваат во вода девет дена. Целта на оваа практика е да се ограничат главните проблеми со складирањето што му се закануваат на Слаткиот костен: развој на габи и присуство на инсекти црви. Како алтернатива за лекување со вода, комерцијално се користи и третман со топла вода.
По обработката на водата, Слатките костени се чуваат во контролирана средина со високи концентрации на јаглерод диоксид. За разлика од системот за складирање на ладно, каде што плодовите се чуваат на ниски температури во необработен воздух, методот на контролирана средина го избегнува стврднувањето на месото што негативно влијае на обработливоста на производот.
Храна
Суровите јаткасти плодови, иако се за јадење, имаат кора што е адстрингентна и непријатна за јадење кога е сè уште влажна; по некое време сушењето, тенката кора ја губи својата адстрингентност, но сепак е подобро отстранета за да стигне до белото овошје одоздола. Сувото готвење во рерна или оган вообичаено помага да се отстрани оваа кожа. Костените традиционално се печени во нивните цврсти кафени лушпи откако ќе се отстранат шилестите купули во кои растат на дрвото, лушпите се лупат и се фрлаат, а топлите костени се потопуваат во сол пред да се јадат. Печените костени традиционално се продаваат на улици, пазари и саеми од улични продавачи со мобилни или статични мангали.
На римските војници им давале каша од костен пред да заминат во битка.
Листовите инфузии се користат при респираторни заболувања и се популарен лек за голема кашлица. Може да се направи шампон за коса од листови и овошни лушпи.
Состојки на храна
За слаткиот костен се смета дека има многу интересни нутритивни одлики. Овошјето содржи значителни количини на широк спектар на вредни хранливи материи. Во минатото, неговите карактеристични и хранливи компоненти му даваа на слаткиот костен важна улога во исхраната на човекот поради неговите корисни ефекти врз здравјето. Слаткиот костен е ценет и во исхраната без глутен. Понатаму, оваа одлика е важна во случаите на целијачна болест како и за намалување на коронарните срцеви заболувања и стапката на рак. Различни студии за составот и здравјето го покажаа неговиот голем потенцијал како прехранбена состојка и функционална храна. Содржината на масти е многу мала и во најголем дел доминираат незаситените масни киселини. Слаткиот костен е добар извор за скроб; костените од сите сорти генерално содржат приближно иста количина на скроб. Енергетската вредност на 100 г (3,5 оз) од Благиот костен изнесува 891 Кј (213 кцал). Слаткиот костен се одликува со висока содржина на влага која се движи од 41% до 59% и значително ниво на скроб (≈40 г 100 г −1 сува материја). Што се однесува до содржината на минерали, костенот е добар извор за бакар, железо, магнезиум, манган и калиум. Неговата содржина на шеќер се движи од 14% до 20% сува тежина во зависност од сортата; што е многу важно, бидејќи сетилната привлечност на Слаткиот костен е во корелација со неговата содржина на шеќер. Сепак, се чини дека високите количини шеќер имаат негативно влијание врз содржината на влакна. Општо земено, содржината на гликоза во европските костени е многу мала и се движи од нула до траги. Наместо тоа, фруктозата е најмногу одговорна за слаткиот вкус.
Ефект на обработка
Слаткиот костен е погоден за исхрана на луѓето. Повеќето од Слаткиот костен се консумира во преработена форма, што има влијание врз составот на хранливи материи. Неговата природна висока концентрација на органски киселини е клучен фактор што влијае на органолептичките одлики на овошјето и зеленчукот, имено на вкусот. Се смета дека органските киселини играат важна улога против болестите како антиоксиданс. Се чини дека топлината е највлијателниот фактор кога станува збор за намалување на содржината на органска киселина. Сепак, дури и по загревањето на Слатките костени, антиоксидансната активност останува релативно висока. Од друга страна, потрошувачот мора да има предвид дека печењето, варењето или пржењето има големо влијание врз нутритивниот профил на костенот. Витаминот Ц значително се намалува помеѓу 25 и 54% кога се вари и 2-77 % кога се пече. Сепак, печените или варените костени сепак може да бидат солиден извор на витамин Ц, бидејќи 100 грама сè уште претставуваат околу 20% од препорачаниот дневен внес во исхраната. На содржината на шеќер влијаат и високите температури. Четири процеси се одлучувачки за процесот на разградување на шеќерот додека се готви: хидролиза на скроб во олигосахарид и моносахарид, распаѓање на сахароза до гликоза и фруктоза, карамелизирање на шеќерите и разградување на шеќери. На органските киселини влијаат и високите температури: нивната содржина се намалува за околу 50% по пржењето и 15% по вриење. Одговорен за ароматичните одлики на варените костени е ефектот на разградување на сахаридите, белковините и липидите, карамелизирањето на сахаридите и реакцијата на мелард, која ги намалува шеќерот и аминокиселините.
Дрво
Ова дрво многу добро реагира на преклопување, кое сè уште се практикува во Британија, и дава добар род на дрво богато со танини на секои 12 до 30 години, во зависност од наменетата употреба и локалната стапка на раст. Танинот го прави младото растечко дрво издржливо и отпорно на атмосферски влијанија за надворешна употреба, така што е погодно за столбови, огради или колци. Дрвото е со светла боја, тврдо и цврсто. Се користи за правење мебел, буриња (понекогаш се користат за стареење на балсамински оцет ) и греди на покривот особено во јужна Европа (на пример во куќите во Алпуџара, Шпанија, во јужна Франција и на други места). Дрвото има густина од 560кг на кубен метар, и поради неговата издржливост при контакт со земјата често се користи за надворешни цели како што е оградување. Тоа е исто така добро гориво, иако не е омилено за отворени пожари бидејќи има тенденција да плука.
Танинот се наоѓа во следните пропорции на 10% влажност: кора (6,8%), дрво (13,4%), лушпи од семиња (10 - 13%). Листовите исто така содржат танин.
Култиви
Декоративната сорта C. sativa 'Albomarginata' ја доби наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво
Ристо Стојановски
Ристо Петрушев Стојановски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Произлегува од сиромашно семејство. Завршил основно училиште, а подоцна се занимавал со земјоделство. По ослободувањето на Македонија, во ноември 1944 година стапил во Третата македонска ударна бригада. Учествувал во повеќе акции за уништување на балистичките банди. Потоа заминал за Земун, каде завршил тримесечна воено-стручна настава. Бил учесник во пробивот на Сремскиот фронт. На 16 април 1945 година, храбро загинал во битката за ослободување на Врпоље. Бил закопан кај Врпоље, а подоцна посмртните останки му биле пренесени и закопани во родното село Сушица.
Хајероде
Хајероде (Heyerode) — село и поранешна општина во округот Унштрут-Хајних, во Тирингија, Германија. Од 1 декември 2011 е дел од општината Зидајхсфелд.
1542
1542 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1542 година од новата ера, 542. од вториот милениум, 42. од XVI век и трета од 1540-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7050 и 7051 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6292 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5302 и 5303 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2295.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1542 година се протега во 4178 и 4179, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4238 и 4239 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2085. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 948 и 949 исламска година.
Македонија и Берлинскиот конгрес
На 3 март 1878 година, со мирот склучен во Сан Стефано, заврши Руско-турската војна. Русија победата се обиде да ја искористи за да ја реши таканаречената Источна криза во своја корист. Русија, всушност, сакаше, користејќи го правото на победник, Балканот да го претвори во зона на свое влијание, притоа, почитувајќи ја австроунгарската заинтересираност за неговиот западен дел. Со одредбите на Санстефанскиот договор Србија, Црна Гора и Романија ги проширија своите територии на штета на Турција: Србија се прошири сè до Рашка, Нови Пазар во Санџак и Ситница и Лаба на Косово. Црна Гора ги доби Плав, Подгорица, Никшиќ, Гадско, Жабљак и Бар, а Романија северниот дел на Добруџа. Со договорот во Сан Стефано се создаде сосема нова автономна бугарска држава, со сопствена влада и војска, чии граници ги опфатија териториите на денешната бугарска држава, Врањскиот округ, вклучително и градовите Ниш, Пирот и Врање, преку Шар Планина, Кораб, Црн Дрим, па сè до Грамос во денешна Грција, опфаќајќи ги Преспанското и Охридското Езеро, како и подрачјето на градот Корча во денешна Албанија, вклучително и самиот град. Според мировниот договор, замисленото бугарско кнежевство на југ требаше да ги добие териториите северно од границата што беше подвлечена од Грамос до Вардар и продолжуваше понатаму до сливот на Места. Солун и Халхидик останаа турски. Од Места, по Родопите, преку Луле Бургас, границите на кнежевството допреа до Црно Море.
Како што се гледа, огромен дел од етничка и географска Македонија влезе во новоформираното бугарско кнежевство. Руските војски требаше да останат во новата држава за да помогнат во утврдувањето на новосоздадената власт. Австроунгарската монархија и Русија, според договорот, ја обезбедуваа автономијата на Босна и Херцеговина.
Мирот склучен во малото гратче Сан Стефано кај Цариград, предизвика јавно незадоволство кај Англичаните, Австроунгарија, Германија, Србија и Грција. Секој од нив имаше свои причини за незадоволство: големите сили од ширењето на руското влијание преку новосоздадената бугарска држава, а Србија и Грција од соседството на Голема Бугарија, која можеше да ја загрози нивната независност. И не само тоа: во рамките на новокомпонираната држава влегоа големи парчиња од нивна територија. Русија беше принудена да се согласи да се ревидираат одредбите на Санстефанскиот договор.
И додека траела оваа потегни-повлечи ситуација околу Македонија, во мај месец во Белград допатувал Димитар Робев, дотогашен пратеник во турскиот парламент од Македонија. Тој ги осудил акциите на соседните земји да ја приграбат за себе македонската територија, притоа искажувајќи го мислењето дека жнајдобро решение е Македонија да остане независна и дека дури и самиот руски пратеник во Цариград, грофот Игнатиев, наводно, му рекол оти „Македонија не може да му припадне на ниеден од трите главни народи на Балканскиот Полуостров“.
Русија, осиромашена од војната, се согласила во Берлин да се организира конгрес на кој ќе се ревидира Санстефанскиот договор. Цел месец (од 13 јуни до 13 јули 1878 година) траело надмудрувањето во Берлин меѓу големите. Основните одлуки на Конгресот се свеле на тоа Македонија и понатаму да остане под турска власт, новоформираната бугарска држава да се протега од Дунав до Стара Планина, а јужно од неа автономната област Источна Румелија. Австроунгарија ја окупирала Босна и Херцеговина, а Црна Гора и Србија со проширени територии, сосема се ослободиле од турската власт.
Санстефанската фикција - Голема Бугарија, која никогаш не се реализирала, останувајќи мртво слово на хартија, иако жживеелаж само три месеци, сепак, подоцна ќе биде главен поттикнувач на големобугарските амбиции и сериозен фактор за нестабилноста на Балканот.
Особено важен за Македонија е членот 23 од Берлинскиот договор. Според него: „Високата порта се обврзува на островот Крит грижливо да го применува Органскиот статут од 1868 година, внесувајќи промени што би биле оценети како оправдани. Аналогни статути приспособени кон месните потреби, освен што се однесува до ослободувањето од даноци што му е одобрено на Крит, ќе бидат еднакво воведени во другите делови на Европска Турција, за што во овој Договор, не е предвидено посебно уредување. Високата порта ќе задолжи специјални комисии, во кои месниот елемент ќе биде широко застапен, за да ги разработат деталите на новите статути за секоја провинција. Проектите за организација што ќе произлезат од работата на комисиите ќе се дадат на разгледување на Високата Порта, која, пред да ги донесе актите, ќе го побара мислењето на Европската комисија формирана за Источна Румелија“.
Членот 23 од Берлинскиот договор е еден од двата основни документа, кои го определуваат државно-правниот концепт на Македонија од овој период - вториот е Уставот на Македонските востаници од 1878 година.
Овој член, мошне добро ја открива не само играта на големите сили околу Македонија, туку и компромисите што се правени за неа меѓу големите сили и Турција.