cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Индија
Политика
Индија е демократија со најголем број на следбеници во светот. Таа раководи според мулти-партиски систем низ поголемиот дел од својата историја. Повеќето години по независноста, федералната влада била предводена од Индискиот национален конгрес (ИНК). Државната политика била доминирана од страна на националните партии како што се, партијата Бхарати Јаната (БПЈ) и други регионални партии. Од 1950 до 1990 година, освен во два кратки периоди,ИНК го добивала парламентарно мнозинство. Во рамките на индиската политичка култура, Индискиот национален конгрес се смета за централно-левичарски или "либерален", а партијата Бхаратија Јаната се смета за централно-десничарска или "конзервативна". ИНК била на власт од 1977 до 1980 година, кога партијата Јаната победува на изборите и поради јавното незадоволство прогласена е вонредната состојба од страна на тогашниот премиер Индира Ганди. Во 1989 година, Јаната Дал ја води коалицијата на Националниот фронт во сојуз со коалицијата на Левиот фронт, која  победува на изборите, но успева да остане на власт само две години. Како и во 1991 изборите не ги добива ниту една политичка партија со мнозинство, па ИНК формира малцинска влада на чело со премиерот П.В. Нарасимха Пао и била во состојба да го заврши својот петгодишен мандат. Годините од 1996-1998 биле период на превирања во федералната влада заедно со неколку краткотрајни сојузи. БЈП по краток период формира влада во 1996 година, по што следело создавање на коалиција  на Обединетиот фронт, што ги исклучил БЈП и ИНК. Во 1998 година, БЈП ја формира првата Национална демократска алијанса (НДА) со неколку други партии и станува првата анти-конгресна влада, која завршила целосен пет-годишен мандат. Во 2004 година индискиот избори, ИНК освојува најголем број на места во Лок Сабха и формира влада со коалиција наречена Обединети прогресивна алијанса (ОПА), поддржана од страна на различните левоориентирани партии и членови се спротивставени на БЈП. ОПА повторно доаѓа на власт во 2009 година на општите избори, но сепак, претставувањето на левицата во рамките на коалицијата значително се намалила. Манмохан Синг станува прв премиер по Џавахарлал Нехру, кој бил повторно избран по целосното завршување на петгодишниот мандат.
Влада
Индија е федерација со парламентарна форма на влада, која е водена од Уставот на Индија. Таа е уставна република со претставничка демократија, „во која владеењето на мнозинството е зацврстено со малцинските права заштитени со закон." Федерализмот во Индија ја дефинира распределбата на моќ помеѓу државите и централниот. Владата се уредува со контрола и баланс дефиниран од страна на индискиот Устав, кој служи како врховен правен документ на земјата. Уставот на Индија, најдолгиот и најисцрпниот меѓу уставите на независни држави во светот, стапува на сила на 26 јануари 1950 година. Во Преамбулата на Уставот се Инија се дефинира како независна, социјалистички, секуларна, демократска република. Индија има дводомен парламент кој работи во стилот на Вестминстерскиот парламентарен систем. Неговата форма на влада традиционално е опишана како "квазисојузна" со силен центар и послаби држави, но таа е повеќе федерална од крајот на 1990-тите како резултат на политичките, економските и општествените промени. Претседателот на Индија е на чело на државата, и се избира индиректно од страна на изборниот колегиум, за петгодишен мандат. Премиерот е претседател на владата и ја практикува повеќе извршната власт. Назначен од претседателот, премиерот е со договор поддржан од партија или политички сојуз кој го има мнозинството на членови во долниот дом на парламентот. Извршната гранка се состои од претседател, потпретседател и совет на министри (кабинетот е негов извршен комитет) на чело со премиерот. Секој министер со мандат мора да биде член на некој дом на парламентот. Во индискиот парламентарен систем, извршителот е подреден на законодавниот дом, а премиерот и неговиот совет директно одговараат пред долниот дом на парламентот.
Законодавната власт на Индија е дводомен парламент, кој се состои од горниот дом наречен Раџја Сабха (Совет на држави) и на долниот дом наречен Лок Сабха (Народен дом). Раџја Сабха, постојаниот орган, се состои од 245 членови кои имаат мандат од неверојатни шест години. Повеќето од нив се избираат индиректно, од страна на државата и територијалните законодавни тела пропорционално со бројот на населението на државата. 543 членови на Лок Сабха од вкупно 545 се избираат директно според гласовите на народот за пет години да ги претставуваат определените изборни единици. Другите двајца членови се предложени од страна на претседателот од англо-индиската заедница, доколку Претседателот смета дека заедницата не е соодветно застапена.
Судство
Индија има унитарно судство на три нивоа, кое се состои од врховен суд, на чело со врховен судија на Индија, 21 високи судови, како и голем број на првостепени судови. Врховниот суд има надлежност на случаите кои се однесуваат на основните права и споровите меѓу државите и центарот, и апелациона надлежност над високите судови. Тој е законодавно независен, и има овластување да донесе закон и да ги поништи законите на унијата или државите кои се спротивни на уставот. Улогата на врвен толкувач на уставот е една од најважните функции на врховниот суд.
Административна поделба
Индија се состои од 28 држави и седум територии на унијата. Сите држави и две територии на унијата, Пондишери и Националната територија на главниот град Делхи, имаат избрано законодавство и влади според Вестминстерскиот модел. Дугите пет територии на унијата се директно управувани од страна на центарот, преку назначени администратори. Во 1956 година, според Документот за реорганизација на државите, оформени се држави на јазична основа. Од тогаш, оваа структура во најголем дел остана непроменета. Секоја држава или територија на унијата е поделена на административни области. Областите, пак, се поделени на техсили и на крај на села.
• # Андра Прадеш
• # Аруначал Прадеш
• # Асам
• # Бихар
• # Чатисгар
• # Гоа
• # Гуџарат
• # Химачал Прадеш
• # Џарканд
• # Карнатака
• # Керала
• # Мадја Прадеш
• # Махараштра
• # Манипур
• # Мегалаја
• # Мизорам
• # Нагаланд
• # Одиша
• # Пенџаб
• # Тамил Наду
• # Телангана
• # Трипура
• # Утар Прадеш
• # Утараканд
• # Западен Бенгал
• 1. Андамани и Никобари
• 2. Чандигар
• 3. Дадра и Нагар Хавели и Даман Диу
• 4. Џаму и Кашмир
• 5. Ладак
• 6. Лакадиви
• 7. Територија на главниот град Делхи
Надворешни врски
Од своето осамостојување во 1947 година, Индија одржува срдечни односи со повеќето нации. Во 1950 година, таа цврсто се залагала за независност на Европските колонии во Африка и Азија и одиграла значајна улога во Движењето на неврзаните земји. Индија била вклучена во две кратки воени интервенции во соседните земји како силата за одржување на мир во Шри Ланка и во операцијата „Кактус “ на Малдивите. Индија имала климави односи со соседен Пакистан и двете земји влегле во војна во 1947 и 1965 година поради спорот Кашмир. По кинеско-индиската војна и војната од 1965 година, односот на Индија со Советскиот Сојуз се подобрува и се задржува како таков до крајот на Студената војна. Во 1971 година, избива трета војна помеѓу Индија и Пакистан, што резултирала во создавање на Бангладеш (тогашен Источен Пакистан). Дополнителни престрелки се случиле меѓу двете држави околу спорниот Сиачен Ледник. Во 1999 година, Индија и Пакистан воделе необјавена војна околу областа Каргил.
Во последните неколку години, Индија има одиграно влијателна улога во Јужноазиската асоцијација за регионална соработка и Светската трговка организација (СТО). Индија има обезбедено околу 55 илјади индиски воен и полициски кадар за да служи во триесет и пет мировни операции на ОН, на четирите континенти. Индија исто така, е активен учесник во разни мултилатерални форуми, особено на Самитот за Источна Азија и Г-8 +5. Неодамнешните обиди од страна на индиската влада успеале да ги зајакнат односите со САД и Народна Република Кина. Во економската сфера, Индија има блиски односи со другите земји во развој во Јужна Америка, Азија и Африка.
Војска
Индија го одржува местото на трета по големина воена сила во светот, која е составена од индиската армијата, морнарицата, воздухопловните сили и помошни сили, како што се паравоените сили, крајбрежната стража, како и командата на стратешките сили. Официјалниот буџет за одбрана на Индија, во целост од 31,9 милиони американски долари (или 2,12% од БДП) од 2010 година останува непроменет. Според извештајот на Меѓународниот институт за истражување на мирот од Стокхолм од 2008 година, годишениот индиски воен расходи во смисла на ППП застанува на 72,7 милиони американски долари. Претседателот на Индија е врховен командант на индиската армија. Индија одржува блиска одбранбена соработка со Русија, Израел и Франција, кои претставуваат главни снабдувачи на оружје. Одбранбените агенции, како што е Организацијата за истражување и развој на одбраната (ОИРО) и Аеронаутиката Хиндустан (ХА), го надгледувале развојот на софистицираното оружје и воена опрема, вклучително и  балистичките проектили, борбени авиони и воени тенкови, со цел да ја намалат зависноста на Индија за увоз од странство. Постојаните закани за интервенција на Кина во војната од 1965 година како поддршка на Пакистан ја присилуваат Индија да развие јадрено оружје за борба против кинеските јадрени тестирања. Индија го спроведува првиот тест на јадрено оружје во 1974 година и извршува понатамошни подземни тестирања во 1998 година. И покрај критиките и воените санкции, Индија постојано одбива да ги потпише Договорот за разбирлива забрана на јадрено тестирањеи Јадрениот непрофитирачки договор за кои се смета дека се погрешни и дискриминаторски. Индија ја одржува јадрената политика "без прва реакција" и развива способност на јадрена тријада, како дел од својата "минимална веродостојна застрашувачка" доктрина.
Стопанство
Покрај импресивниот економски развој на Индија во последниве децении, сè уште е земја со најголем удел на сиромашни во светот. Процентот на луѓето кои живеат под линијата за меѓународна сиромаштија на Светска Банка со само 1,25 американски долари на ден (ППП, во номинална смисла  од   (индиска рупија) 21,6 ден во урбаните средини и  14,3 во селските подрачја во 2005) се намалил од 60% во 1981 година до 42% во 2005 година. Од 1991 година, меѓудржавната економска нееднаквост во Индија постојано била во пораст; по жител нето домашниот производ на најбогатите држави во Индија е околу 3,2 пати повеќе од тој на најсиромашните држави. Иако Индија успешно избегнала глад во последниве децении, половина од децата се под нормалната тежина, а околу 46% од индиските деца на возраст помала од три години страдаат од неисхранетост.
Демографија
Со проценето население од 1,2 милијарди, Индија е на второ место во светот според населеноста. Во последните 50 години е забележан брз пораст на населението кој се должи на медицинските достигнувања и масовно зголемување на продуктивноста на земјоделството како последица од таканаречената "зелена револуција". Процентот на индиското население кое живее во урбаните средини постојано расте; од 1991 до 2001 година, урбаното население на Индија се зголемило за 31,2%. Во 2001 година е проценето дека околу 285 милиони индијци живеат во урбаните области, додека повеќе од 70% од населението во Индија престојува во руралните области. По пописот од 2001 година, има 27 градови со милион или повеќе од милион жители, од кои како најголеми градови се одвоени Мумбај, Делхи и Калкута. Стапка на писменост во Индија е 64,8% (53,7% за жени и 75,3% за мажи). Во држава Керала има највисока стапка на писменост од 91%, додека во Бихар има најниска стапка на писменост од 47%. Националниот човеков полов сооднос е 944 жени на 1.000 мажи. Средна возраст Индија е 24,9, а стапка на пораст на населението изнесува од 1,38% годишно; наталитетната стапка е 22,01жител на 1.000 луѓе годишно. Иако Индија има еден од најразновидните и најмодерните системи на здравствена заштита, земјата продолжува да се соочува со неколку предизвици поврзани со јавното здравство. Според податоците на Светската здравствена организација, 900.000 Индијци умираат секоја година од пиење на контаминирана вода и дишење во загадениот воздух. Постојат околу 60 лекари на 100.000 жители во Индија.
Јазици
Индија е дом на две големи јазични фамилии: Индо-ариевска (зборувана од околу 74% од населението) и Дравидска (зборувана од околу 24%). Други јазици кои се зборуваат во Индија потекнуваат од Австро-азијатски и Тибето-бурманските јазични фамилии. Ни Уставот на Индија, ниту пак индискиот закон дефинира одреден јазик како национален. Хинди, со најголем број на говорници, е службен јазик на унијата. Англискиот во голема мера се користи во бизнисот и администрацијата и има статус на "подружница службен јазик"; исто така е важен во образованието, особено како медиум на високото образование. Покрај тоа, секоја држава и територијална унија има свој службен јазик, и Уставот, исто така, признава 21 јазик како "привремен".
Религија
Според пописот од 2001 година, над 800 милиони индијци (80,5%) биле хинду. Други религиозни групи се муслимани (13.4%), христијани (2,3%), сики (1,9%), будисти (0,8%), џанисти (0,4%), евреи, зороастријци и бахаисти. Племињата претставуваат 8,1% од населението. Индија е земја на трето место во светот со најбројно муслиманско население и ја има најголемото население на муслимани за мнозинството на немуслимански земји.
Култура
Културата на Индија е обележана со висок степен на синкретизам и културен плурализам. Културната традиција на Индија датира 8000 п.н.е. и од тогаш е постојано забележувана низ историја повеќе од 2.500 години. Со своите корени зацврстени во традиционалната долина на Инд, индиската култура добива својствени одлики во текот на 11 век п.н.е. за време на Ведскиот период кога се поставувале темелите на хинду филозофијата, митологијата, книжевна традиција како и верувањата и практиките како што се дарма, карма, јога и мокша. Таа успева да ја зачува традицијата воспоставена при апсорпцијата на нови обичаи, традиции, како и идеи на напаѓачите и имигранти со ширењето на нејзиното културно влијание на други делови од Азија, главно од Југоисточна и Источна Азија.
Индиските религии се едни од најпознатите дефинирачки аспекти на индиската култура. Поголемиот број на Дарма религии кои биле основани во Индија ги вклучуваат и хиндуизмот, будизмот и џаинизмот. Како наследник на античката ведска религија, хиндуизмот е обликуван од различни мислителни училишта врз основа на Упанишаде, Јога сутра и движењето Бхакти. Будизмот потекнува од Индија, во 5 век п.н.е. по што се забележува развој на будистички училишта, како што Тхеравада и Махајана, кои доминираат во текот на Мауријската империја. Иако практувањето на будизмот започнал постепено да се намалува во Индија од 5 век од нашата ера, па наваму, игра значајна улога во обликувањето на индиската филозофија и мисла.
Општество и традиции
Традиционалното индиско општество е дефинирано како релативно строга општествена хиерархија. Индискиот кастински систем ја опишува социјалната стратификација и социјалните ограничувања на индискиот потконтинент, во кои општествените класи се дефинирани од страна на илјадници Ендогамиски наследни групи, често нарекувани јати или касти. Неколку влијателни социјални реформни движења, како на пример Брахмо Шомај, Араја Шамаја и општеството Рамакришна, играле клучна улога во еманципацијата на далитите (или "недопирливи") и други помали касти заедници во Индија. Меѓутоа, мнозинството од дали продолжуваат да живеат во сегрегацијата и се често прогонувани и дискриминирани. Традиционалните индиски семејни вредности се високо ценети, а норма биле и повеќе-генерациските патријархални семејства, иако јадрените семејства стануваат се по вообичаени во урбаните средини. Мнозинство од индијците имаат договорени бракови од страна на нивните родители или други угледни членови на семејството, со согласност на невестата и младоженецот. Се смета дека бракот е за до крајот на животот, а стапката на разводи е многу ниска. Детски брак сè уште е вообичаена практика, повеќе, во таканаречените рурални делови на Индија, каде што половина од жените во Индија стапуваат во брак пред законската возраст од 18 години.
Многу индиски фестивали се од религиозни потекло, иако некои не се почитувани од страна на касти и кредо. Некои од популарните фестивали се Дивали, Ганеш- чатуртхи, Угади, Понгал, Холи, Онам, Видјадашами, Дурга- пуја, Бајрам, Курбан бајрам, Божиќ, Буда Јаханти, Мохарам и Ваисаки. Индија има три национални празници кои се почитуваат во сојузот на сите држави и територии - Ден на републиката, Денот на независноста и Ден на раѓањето на Ганди. Други групи на празници, кои варираат меѓу девет и дванаесет, се официјално забележани во одделни држави. Верските обичаи се актуелни настани и составен дел од секојдневниот живот. Традиционалната индиска облека варира во различни региони во нејзините бои и стилови и зависи од различни фактори, вклучувајќи ја и климата. Популарни стилови на облекување вклучуваат облека за жените наречена сари и дхоти или лунги за мажите, покрај споменатите има и шиена облека шалвар-камез за жени и курта-шалвари и доста популарните пантолони и кошули со европски стил за мажите. Театар, музика и танц Индиската музика опфаќа широк спектар на традиции и регионални стилови. Класичната музика во голема мера опфаќа два жанра – Северна-индискиот Хиндустани и традицијата Царнатик на Јужна Индија и различни гранки во форма на регионална народна музика. Регионализирани форми на популарната музика се филм и народна музика; синкретичката традицијата на баулс е добро позната форма на вторите. Индиски танц има премногу разновидни народни и класични форми. Меѓу познатите ора се бхангра на Пенџаб, на биху на Асам, чау на Западен Бенгал, Џарканд, самбалпури од Ориса, на гумар на Раџастан и лавани на Махараштра. Осум танц форми, со многу нарација и митолошки елементи, имаат составено класичен танц статус од страна на Националната академија за музика, танц и драма на Индија. Тоа се: Бахарата натиам на државата Тамил Наду, Кхатак на Утар Прадеш, Катикали и Мохиниатам од Керала, Кучипуди на Андра Прадеш, Манипури на Манипур, Одиси на Ориса и Сатрија на Асам. Театарот во Индија често ги соединува музиката, танцот, и импровизираниот или напишан дијалог. Често е заснован на хинду митологијата, но исто така позајмува од средновековните романси, вести за социјални или политички настани, индискиот театар ги вклучува и бхаваи на државата Гуџарат, јатра на Западен Бенгал, наутанки и рамлила на Северна Индија, тамаша на Махараштра, бураката на Андра Прадеш, трекуту на Тамил Наду, а јакшагана од Карнатака. Индиската филмската индустрија е најголема во светот. „Боливуд“, со седиште во Мумбај, прави комерцијални хинду филмови и е една од најплодните филмски индустрии во светот. Втемелена во традициите, на разновидните јазични кина како што се асамското, бенгалскити, канадското, малајалското, аратското, одиското, тамилското и телушкото.
Кујна
Индиската кујна се одликува со широк спектар на регионалните стилови и софистицирана употреба на тревки и зачини. Основен производ за храна во регионот е ориз (особено во источниот и јужниот) и жита (претежно во северниот дел). Зачините, како црн пипер кои сега се конзумираат ширум светот, оригинално потекнуваат од индискиот потконтинент. Пиперката чили, која била воведена од страна на португалците, исто така, има широка употреба во индиската кујна.
Спорт
Официјален национален спорт во Индија е хокеј на трева, спроведен од страна на Хокеј Индија. Хокеј тимот на Индија од 1975 година го освојува Светското првенство во Хокеј на мраз и добива 8 златни, 1 сребрен и 2 бронзени медали на Олимписките игри, што го прави еден од најуспешните национални хокеј тимови во светот досега. Крикетотот, е сепак еден од најпопуларните спортови; крикет тимот на Индија го освојува Светското првенство во крикет од 1983, во 2007 година го освојува првенството на 20-те најдобри екипи, а во 2002 на истото првенство, Индија го дели првото месо со Шри Ланка. Крикет во Индија е спроведен од страна на Одборот за контрола за крикет во Индија (БТПП); и домашните натпревари ги вклучуваат трофеите: Рајни, Дулеп, Деодхар, Ирани и трофејот на NKP Salve Challenger. Покрај тоа, БТПП спроведува Индиска премиер лига, која е конкурентна на светското првенство на 20-те најдобри. Индија е дом на неколку традиционални спортови кои потекнуваат од земјата, и остануваат прилично популарни. Тие вклучуваат кабади, кхо кхо, пехвани и гили-данда. Некои од најраните форми на азиски боречки вештини, како што Каларипајати, Јудха, Силамбам и Варма Калаи, потекнуваат од Индија. Наградата Раџив Ганди на Кеи Ратна и наградата Арџуна се најпрестижни спортски награди на Индија, а наградата Дронахруа се доделува за извонредни достигнувања во тренирањето. Шахот, се смета дека потекнува од Индија, повторно добива на популарност со порастот на бројот на индиски велемајстори. Тенисот исто така, станал популарен, што се должи на победите на тимот на Индија на Дејвис Куп и на успехот на индиските тенис играчи. Индија е присутна и во стрелаштвото, освојувајќи повеќе медали на Олимписките игри, Светското првенство во пукање и на Игрите на Комонвелтот. Други спортови во кои индиските спортисти имаат освоено бројни награди или медали на меѓународни спортски настани вклучуваат : бадминтон, бокс и борење. Фудбалот е популарен спорт во североисточна Индија, Западен Бенгал, Гоа, Тамил Наду и Керала. Индија е домаќин и ко-домаќин на неколку меѓународни спортски настани, како на пример од 1951 година и Азија од 1982 година, Игри, во 1987 година и 1996 година Крикет на Светското првенство во 2003 Афроазиски Игри, во 2010 година Хокеј на Светското првенство и во 2010 година на Игрите на Комонвелтот. Големи меѓународни спортски настани, на годишно ниво се одржа во Индија вклучуваат Ченај опен, Мумбајски маратон, Делхи полумаратонот и индискиот мајстори. Земјата треба да биде домаќин на Светското првенство 2011 Крикет и првиот индиски ГП во 2011 година.
Природни богатства
Посебно природно богатство на Индија се пространите низини во кои се наоѓаат околу 50% плодно и обработливо земјиште во Индија. Собено е важна Хиндустанската Низина(меѓу Хималаите и висорамнината Декан), која е пространа рамница испресечена со реки и пловни канали, добро проодна, мошне плодна и стопански најразвиена еобласт во Индија. Слична е и Бенгалската Низина која ги зафаќа териториите околу делтата на реките Ганг и Брамапутра. Овие низини се главни земјоделски области и главен извор на храна за многубројното идниско население. Се одгледуваат култури што успеваат во умерените, тропските и суптропските појаси. Најмногу се произведуваат: ориз, пченица, пченка, компир, зеленчук, маслодајна репка, коноп, памук, лен и др. Реките во Индија се повеќекратно природно богатство, кои освен во земјоделството се користат како природни пловни патишта, надополнети со каналска пловна мрежа, и се основа замена за недоволно изградена патна инфраструктура во Индија. Реките, особено оние што извираат на Хималаите, располагаат со богат хидроенергетски потенцијал, поради што се искористени за изградба на поголем број вештачки езера и хидроцентрали. Растителниот и животинскиот свет во индија е мошне разновиден. по долините на реките на висорамнината Декан, во долниот тек на Ганг и Брамапутра и воз ападните делови на планините Гати се развиени густи џунгли со разновидни тревни и дрвенести растенија. На висорамнината Декан се присутни пространи тревни савани со ретки ниски палми и багреми. На Хималаите до 1 000м.н.в. се развиени листопадни шуми што во повисоките делови се сменуваат со зимзелени шуми. Во рамките на богатиот растителен свет се среќаваат особено бараните тиково, сандалово и махагоново дрво, кои се мошне ценети во дрвната индустрија. Територијата на Индија, составена од стари грамадни планини и котлини и млади венежни планини, располага со големи рудни богатства, како што се: железо, манган, хром, волфрам, олово, бакар, злато, сребро и боксит. Најголеми наоѓалишта се наоѓаат во Бихар, во Ориса и во Пенџаб. Од неметалните суровини се произведуваат сол, барит, фелдспат, азбест, графити и др. Индија располага и со богати енергетски суровини: јаглен, нафта и хидроенергетски потенцијал. Најголеми наоѓалишта на јаглен има во Западен Бенгал, во Бихар и во Ориса. Нафтата во големи количества ја има во Асам, во Пенџаб, во Гуџарат и во источните делови на Индија околу Ченај. Индија располага и со богати јадрени горива, како, на пример, руди на ториум, уран и други. Природните богатства на Индија ги надополнуваат и риболовните подрачја покрај нејзините брегови.
Пресек (Петрово)
Пресек - Марков Манастир— археолошко наоѓалиште во  гевгелиското село Петрово.
Претставува населба  од  доцна антика.
Преживари
Преживари — подред на редот на парнокопитните (Artiodactyla) каде спаѓаат голем број тревопасни цицачи како говедата, козите, овците, елени и антилопи. Сите членови на групата ја варат храната со во два чекора — прво со нормално џвакање и голтање во преджелудник, а потоа со повраток на полусварената ферментирана храна и нејзино повторно џвакање (преживање) за што подобро искористување на нејзината хранлива вредност.
Систем за варење
Системот за варење на преживарите се состои од следниве делови:
Бет Шеан
Бет Шеан или Бејт Шеан ( ) — град во Северниот округ во Израел. Денес овој град е значаен трговски и културен центар во долината, а градот има и историско значење. Имено, Бет Шеан е местото на битката на Израилците против Филестинците,, а за време римскиот период бил значан град на Декаполис, лига на пагански градови. Рушевините од древниот град денес се заштитени пок капата на Националниот парк Бет Шеан.
Географија
Бет Шеан има значајна географска положба, воглавно поради спојот на долината на реката Јордан и Изреелската долина, што пак дава контрола на пристапот до реката Јордан и во внатрешноста.
Градот има вкупна површина од 7 км2, а северно од градот се наоѓа националниот парк. Градот има население од скоро 20.000 жители.
Демографија
Според Статистичкото биро на Израел, општината има 18,464 на крајот на 2019 година. Според податоците од 2005 година, градот имал 99,5% Евреи, а остатокот било неарапско население.
Economy
Бет Шеан е центар на производството и одгледувањето на памук. Покрај тоа развиена е и текстилната индустрија. Древниот град е значајно туристичко место.
Образование
Според Статистичкото биро, во градот има 16 училишта со 3809 ученици.
Збратимени градови
Градот е збратимен со:
Космос-229
Космос-229 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 26 јуни 1968 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-229 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 72,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 324 км, а најмалото на 203.
Серхио Регилон
Серхио Регилон Родригез (р. ) е шпански професионален фудбалер кој игра како лев бек за клубот од Ла Лига Атлетико Мадрид, како позајмен од Тотенхем Хотспур и од репрезентацијата на Шпанија. Регилон дошол преку младинската академија на Реал Мадрид во 2015 година и бил позајмен во други шпански клубови во текот на неговата кариера.
Реал Мадрид
Регилон се приклучил на младинската група на Реал Мадрид во 2005 година, на возраст од осум години. На 5 август 2015 година, по завршувањето на неговата формација, тој бил позајмен во Сегунда Дивизион Б од страната УД Логроњес за сезоната.
Регилон го направил своето деби за сениорската екипа на 23 август 2015 година, играјќи ги последните седум минути во победата со 3-0 на домашен терен против СД Компостела. Следниот 16 јануари, откако бил малку искористен, се вратил во Лос Бланкос и бил доделен во резервите, исто така, во третата лига.
На 23 август 2016 година, Регуилон се вратил во Логроњес, исто така, со едногодишен договор за заем. Тој станал неприкосновен стартер, и постигнал осум гола во текот на кампањата; Најдобрите моменти вклучиле четири минато фудбалско искуство во Билбао Атлетик на 2 октомври 2016 година (со 5–3 победа на домашен терен).
По враќањето во Кастиља, Регуилон бил прв избор во тимот на Сантијаго Солари и го обновил договорот на 11 мај 2018 година. На 25 август истата година, тој бил промовиран во главниот тим од менаџерот Хулен Лопетеги.
Регилон го направил своето професионално деби на 2 октомври 2018 година, започнувајќи со пораз од 0–1 во Лигата на шампионите на УЕФА на гости против ПФЦ ЦСКА Москва. Тој, исто така, го направил своето деби во лигата на 3 ноември 2018 година, започнувајќи со победа од 2–0 во Ла Лига на домашен терен против Реал Ваљадолид.
Севиља (позајмица)
На 5 јули 2019 година, Регуилон бил позајмен на Севиља за сезоната 2019-2020. На неговото официјално деби на 18 август, тој го постигнал првиот гол во успехот од 2–0 над РЦД Еспањол на стадионот РЦДЕ.
Со Севиља, Регилон се етаблирал како редовен стартер и ја освоил Лигата на Европа на УЕФА 2019-2020.
Тотенхем Хотспур
На 19 септември 2020 година, Регилон му се приклучил на Тотенхем Хотспур на петгодишен договор со пријавена откупна клаузула од 27,5 милиони фунти. Тој го имал своето деби на 29 септември 2020 година, на домашниот натпревар против Челзи во четвртото коло од Лига купот, во кој му асистираше на израмнувачкиот гол на соиграчот Ерик Ламела, по што следел пенал. Спарс победиле со 5-4 на пенали и се пласирале во следната рунда од натпреварувањето. Тој го направил своето деби во Премиер лигата на 4 октомври, во победата со 6-1 на гостувањето кај Манчестер Јунајтед. На 21 ноември 2021 година, Регилон го постигнал својот прв гол за Тотенхем - победничкиот гол во победата од 2-1 во Премиер лигата над Лидс Јунајтед.
Атлетико Мадрид (позајмица)
На 30 август 2022 година, Регилон му се приклучил на Атлетико Мадрид на позајмица до крајот на сезоната.
Меѓународна кариера
Регилон го направил своето деби за сениорската репрезентација на 6 септември 2020 година, играјќи во победата на Шпанија со 4-0 над Украина за Лигата на нации на УЕФА 2020-21.
Личен живот
Роден во Мадрид, неговите родители се од Замора. Тој е во врска со интернет славната личност Марта Дијаз.
Космос-230
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Капустин Јар, СССР на 5 јули 1968 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 400 килограми. Космос-230 бил сателит наменет за воено и научно истражување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 92,5 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 48,4°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 518 км, а најмалото на 278.
Ашкелон
Ашкелон е град во Израел. Ашкелон е крајбрежен град во Јужниот округ, на околу 50 километри јужно од Тел Авив и на 13 километри северно од границата со појасот Газа. Древниот град Ашкелон датира од неолитското доба. Во текот на историјата, населбата била под управа на Древниот Египет, Ханан и Филестина, па преку Асирија, Вавилон, Феникија, Арапите па сè до денешен Израел.
На неколку километри источно од центарот на древниот град во 15 век било основано арапско село за време на отоманскиот период. За време на арапско-израелската војна од 1948 година селото, под име Ал Маџдал, имало население од околу 10.000 Арапи, а во октомври бројот на населението се зголемил поради бегалци. Селото било зеземено од Израел на 5 октомври 1948 година, во период кога арапското население веќе се евакуирало од селото, останувајќи само 2,700 жители.
Името на населбата било променето во Мигдал Газа, подоцна во Мигдал Ашкелон од новодоселените Евреи. Останатите Арапи од Ашкелон го напуштиле градот во 1950. Во 1953, крајбрежната населба Афридар била официјално припоена со Мигдал Ашкелон и заедничкото име на новосоздадената населба била само Ашкелон.
Демографија
Првично, за време на израелскиот период, бил населн од Мизрахиски Евреи, кои биле избркани од муслиманските земји. И денес градот е воглано составен од Мизрахиски Евреи. Во 1950-те во Афридар се доселиле Јужноафрикански Евреи, а по нив дошле и Британски Евреи. Во 1990-те се доселиле Етиопски Евреи и Руски Евреи.
Збратимени градови
Ашкелон е збратимен со:
Св. Марко (Петрово)
Се наоѓа на 4 км североисточно од селото, високо над десниот брег на Стара Река. На височинката со мало зарамнето плато, пристапно само од западната профилација. Тука е најдено и мермерно торзо со претстава на облечена машка фигура во природна големина. Наодите се чуваат во Музејот во Гевгелија. .
Синчеков шаренец
Синчековиот шаренец (Melitaea phoebе) е пеперутка од семејството на шаренците. Оваа пеперутка живее во Евроазија, а ја има и во Македонија.
Опис
Распонот на крилјата е од 34 до 50 мм. Горната страна на крилјата на пеперугите е во портокалова боја, со изразени црни вени. Помеѓу вените се наоѓаат препознатливите црни дамки во различна големина и форма. Рабовите на крилјата се бели, со црна бордура. Женката и мажјакот имаат иста шара, со тоа што женките се посветли. Долната страна на крилјата е малку поразлична. Предниот дел од долната страна е во портокалова боја, со црни вени и помал број црни дамки. Врвовите на крилјата се со посветли нијански. Задниот дел е во брановидни ленти од портокалова и кремаста боја со црни дамки. Пеперутките летаат од април до септември, во зависност од локацијата. Ларвите се хранат со растенијата Plantago и Centaurea.
Енергетска заедница
Енергетската заедница е меѓународна организација воспоставена помеѓу Европската Унија и повеќе трети земји со цел да се прошири внатрешниот енергетски пазар на ЕУ во Југоисточна Европа и во други региони. Со приклучувањето кон Енергетската заедница, членките се заложуваат да го спроведат соодветниот енергетски acquis communautaire на ЕУ, да развијат соодветна регулаторна рамка и да ги либерализираат своите пазари на енергетика согласно со acquis communautaire.
Договорот со кој е основана Енергетската заедница е потпишан на 1 октомври 2005 година, а влегол во сила на 1 јули 2006 година.
Членки на Енергетската заедница се: ЕУ, Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Македонија, Молдавија, Србија, Црна Гора, Украина и Грузија. Набљудувачи се: Ерменија, Норвешка и Турција.
Маркова Кула (Серменин)
Претставува тврдина  од  среден век.
Подор (Серменин)
Подор — археолошко наоѓалиште во гевгелиското село Серменин.
Претставува населба  од  среден век.
На 1,5 км од селото и на 250 м оддалеченост од десниот брег на реката Белица, во нивите на М. Делов и И. Батанџиев се гледаат грамади од градежен камен, фрагменти од покривни ќерамиди, а спорадично се среќаваат ифрагменти од керамички садови.
Космос-231
Космос-231 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 10 јули 1968 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-231 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 310 км, а најмалото на 205.
Глифлозин
Глифлозините или SGLT2 инхибитори се класа на лекови кои ја инхибираат реапсорпцијата на глукоза во бубрезите и со тоа го намалуваат нејзиното ниво во крвта. Тие делуваат преку инхибирање на натриум-глукоза транспортна белковина 2 (SGLT2). SGLT2 инхибиторите се користат во третманот на дијабетес мелитус тип 2. Покрај регулирањето на нивото на глукоза, глифлозините обезбедуваат значителен кардиоваскуларна придобивка кај пациентите со ДМ тип 2. Неколку лекови од оваа класа се одобрени за употреба или се во фаза на развој.
Економија на Малезија
Економијата на Малезија — шеста по големина во Југоисточна Азија според Меѓународниот монетарен фонд за 2020 година и 39-та по големина економија во светот.
Малезија има ново индустријализирана пазарна економија, која е релативно отворена и ориентирана кон државата. Малезиската економија е силно диверзифицирана со извозната вредност на високотехнолошки производи, каде во 2015 година биле извезени производи во вредност од 57,258 милијарди американски долари, што ја прави втора по големина во рамките на АСЕАН веднаш по Сингапур. Малезија извезува втор најголем обем и вредност на производи од палмино масло на глобално ниво по Индонезија.
И покрај владините политики да ги зголемат своите приходи по глава на жител со цел да го забрзаат напредокот и да бидат земја со високи примања до 2020 година, растот на платите во Малезија е многу бавен, заостанувајќи зад стандардите на ОЕЦД Академските истражувања на ММФ и Светска банка постојано повикуваат на структурни реформи како што се отстранување на политиките на Бумипутра и ендогени иновации за да се придвижи земјата нагоре по синџирот на вредности на производството за да и се овозможи на Малезија да избега од сегашната стапица за среден приход. Поради големото потпирање на извозот на нафта за приходи на централната влада, валутните флуктуации биле многу непостојани, забележливо за време на падот на цената на нафтата во 2015 година. Сепак, владата ги засилила мерките за зголемување на приходите со воведување данок на продажба и услуга (ДПУ) по стапка од 6% за да се намалат дефицитите и да се исполнат обврските на федералниот долг.
Историја
Како една од трите земји кои го контролираат Малачкиот Проток, меѓународната трговија игра многу значајна улога во економијата на Малезија. Едно време, земјата била најголемиот производител на калај, гума и палмино масло во светот. Преработувачката индустрија има големо влијание во економијата на земјата, сочинувајќи над 40% од БДП. Малезија е исто така најголем светски исламски банкарски и финансиски центар.
Во 70-тите години од минатиот век, Малезија започнала да ги имитира четирите економии на т.н. „Азиски тигар“ (Јужна Кореја, Тајван, Хонгконг и Сингапур ) и се обврза на транзиција од зависноста од рударството и земјоделството во економија што повеќе зависи од производството. Во 70-тите години на минатиот век, претежно рударската и земјоделската малезиска економија започнале транзиција кон повеќе-секторска економија. Од 1980-тите, индустрискиот сектор го води растот на Малезија. Високите нивоа на инвестиции одиграле значајна улога во ова. Со јапонски инвестиции, тешката индустрија цветала и за неколку години, малезискиот извоз станал примарен мотор за раст на земјата. Малезија постојано постигнувала повеќе од 7% раст на БДП заедно со ниска инфлација во 80-тите и 90-тите години на минатиот век.
Малезија доживеала економски бум и претрпела брз развој кон крајот на 20 век и има БДП по глава на жител (номинален) од 11.062.043 американски долари во 2014 година, и се смета за новоиндустријализирана земја. Во 2009 година, БДП на ПКМ изнесувал 383,6 милијарди американски долари, околу половина од износот од 2014 година, а БДП на БПП по глава на жител беше 8 100 УСД, што е околу една третина од износот од 2014 година.
Во 2014 година, Анкетата за приходите на домаќинствата преземена од владата посочила дека во Малезија имало 7 милиони домаќинства, со просечно по 4,3 членови во секое домаќинство. Просечниот приход на домаќинствата во Малезија се зголемил за 18% до 5.900 рингити месечно, во споредба со 5.000 рингити во 2012 година.
Според извештајот на HSBC во 2012 година, Малезија ќе стане 21-та најголема економија во светот до 2050 година, со БДП од 1,2 трилиони американски долари и БДП по глава на жител од 29.247 долари. Во извештајот, исто така, се вели: „Електронската опрема, нафта и производството на течен природен гас ќе забележат значително зголемување на приходите по глава на жител. Малезискиот животен век, релативно високото ниво на школување и над просечната стапка на плодност ќе помогнат во неговото брзо ширење“. Виктор Швец, управен директор во Кредит Свис, изјавил дека „Малезија ги има сите вистински состојки за да стане развиена нација“.
Монетарна политика
Пред Азиската финансиска криза во 1997 година, малезискиот рингит била интернационализирана валута, со која слободно се тргувало низ целиот свет. Непосредно пред кризата, малезискиот рингит се тргувал во сооднос 2,50 рингити за долар. Поради шпекулативни активности, рингит от паднал на дури 4,10 во сооднос на доларот за неколку недели. Банката Негара Малезија, централната банка на нацијата, одлучила да воведе контрола на капиталот за да спречи одлив на рингит от на отворен пазар. Валутата станала не-интернационакна и еден патник морал да се изјасни во централната банка ако изнесе повеќе од 10.000 надвор од земјата, а самиот ринггит бил врзан за 3,80 во сооднос на американскиот долар.
Фиксниот курс бил напуштен во корист на флуктуирачкиот курс во јули 2005 година, неколку часа откако Кина го напрвила истиот потег. Во овој момент, валутата сè уште не била интернационализирана. Ринггитот продолжил да зајакнува до 3,18 за долар до март 2008 година и 2,94 за долар во мај 2011 година. Во меѓувреме, многу аспекти на контролата на капиталот полека се олабавија од Банката Негара Малезија. Сепак, владата продолжува да не го интернационализира ринггит. Владата изјавила дека ринггитот ќе биде интернационализиран откако ќе биде готова за тоа.
Банката Негара Малезија засега користи таргетирање на каматните стапки. Стапката на политика преку ноќ (ОПР) е нивен инструмент за политика и се користи за водење на краткорочните меѓубанкарски стапки што се надеваат дека ќе влијаат на инфлацијата и економскиот раст.
Афирмативна акција
Тун Абдул Разак, како премиер, ја спровел афирмативната акција, именувана како Нова економска политика, непосредно по инцидентот од 13 мај во 1969 година. Пред инцидентот, стапката на сиромаштија кај Малајците била екстремно висока (65%), како и незадоволството меѓу расите, особено кон Кинезите, кои контролирале 74% од економијата во тоа време. Преку Новата економска политика, на мнозинството Бумипутра им се дало приоритети и посебни привилегии во развојот на домувањето, приемот на стипендии и сопственост на јавно котирани компании.
Малезиската нова економска политика била создадена во 1971 година со цел да им се донесе на Малајците удел од 30% во економијата на Малезија и да се искорени сиромаштијата меѓу Малајците, пред се преку поттикнување на сопственоста на претпријатијата од страна на Бумипутра. По 40 години од програмата, сопственоста на капиталот во Бумипутра се искачила на 23% во вредност од 167,7 милијарди РМ во 2010 година, наспроти 2,4% во 1970 година.
Новата економска политика (НЕП) била обвинета за создавање олигархија и за создавање на „менталитет за субвенции“. Политичките партии како што се Парти Кедилан Ракијат и Партијата за демократска акција предложиле нова политика што ќе биде еднаква за секој граѓаним, без оглед на расата. Кога Партијата за демократска акција била избрана во државата Пенанг во 2008 година, објавила дека ќе ја отстрани НЕП, тврдејќи дека „... раѓа непотизам, корупција и системска неефикасност “.
На 21 април 2009 година, премиерот Наџиб Тун Разак објавил либерализација на 27 под-сектори на услуги со укинување на условот за 30% Бумипутра. Овој потег се смета за напор на владата да ги зголеми инвестициите во услужниот сектор на економијата. Според премиерот, требало да се либерализираат многу повеќе сектори на економијата.
На 30 јуни 2009 година, премиерот објавил понатамошни потези за ослободување, вклучително и демонтирање на квотите на капиталот „Бумипутра“ и укинување на упатствата на Комитетот за странски инвестиции, кој бил одговорен за следење на странските акции во малезиските компании. Како и да е, сите малезиски компании ќе треба да понудат 50% од ширењето на јавните акции на инвеститорите во „Бумипутра “.
Субвенции и контроли на цени
Малезиската влада ги субвенционира и контролира цените на многу основни производи за да ги задржи ниските цени. Цените на артиклите, како што се палминото масло, маслото за јадење, бензинот, брашното, лебот, оризот и другите неопходни производи се чуваат под цени на пазарот за да се одржат ниски трошоците за живот. Заклучно со 2009 година, 22 проценти од државните трошоци биле субвенционирани, а само субвенциите за бензин заземале 12 проценти.
Од 2010 година, владата постепено го реформира системот на субвенции во Малезија, преку серија намалувања на субвенциите за гориво и шеќер за подобрување на владините финансии и за подобрување на економската ефикасност. Како резултат на тоа, во декември 2014 година, владата официјално ги прекинала сите субвенции за гориво и вовела нов систем, искористувајќи ги тогашните ниски цени на нафтата, потенцијално заштедувајќи скоро 20 милијарди рингити (5,97 милијарди американски долари) годишно.
Суверени фондови за богатство
Владата поседува и управува со неколку суверени фондови за богатство кои инвестираат во локални компании и исто така во странски компании. Еден таков фонд е Хазана Насионал Берхад, основан во 1993 година, а заклучно со 31 декември 2013 година има имот во вредност од 41 милијарда американски долари. Фондот инвестира во големи компании во Малезија како што се ЦИМБ во банкарскиот сектор, Групацијата УЕМ во градежниот сектор, Телеком Малезија и Аксиата во комуникациската индустрија, Малезиските аеродроми и Малезија ерлајнс во воздушната индустрија, како и Тенага Насионал во енергетиката сектор
Пермодалан Насионал Берхад е уште еден голем управител на фондови контролиран од малезиската влада. Тој нуди загарантирани капитални заеднички фондови како што се Амана Сахам Бумипутера и Амана Сахам Вавасан 2020 кои се отворени само за малезискиот, а во некои случаи и за Бумипутра.
Влијание на владата
Иако федералната влада промовира приватно претпријатие и сопственост во економијата, економската насока на земјата е под силно влијание на владата преку петгодишни развојни планови од независноста. Економијата е исто така под влијание на владата преку агенции како што се Единицата за економско планирање и фондовите за богатство поврзани со владата како Хазана Насионал Берхад, Фондот за обезбедување на вработените и Пермодалан Насионал Берхад.