cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Никола Николиќ (револуционер)
Животопис
Во 1948 година во Сараево објавил книга „Јасеновачки логор”, која подоцна доживеала неколку повторни, но и изменети изданија под наслов „Јасеновачки логор на смртта”.
Градови во Италија
Ова е список на градови во Италија со над 20.000 жители според пописот од 2001 г.
Список на аеродроми во Хрватска
Список на аеродроми во Хрватска, групирани по тип и подредени по место.
Сахарин
Сахаринот е вештачки засладувач. Супстанцата е многу послатка од сахарозата. Се користи за засладување на производи како пијалаци, бонбони, колачи, лекови и пасти за заби.
Внатрешна добруџанска револуционерна организација
Внатрешна добруџанска револуционерна организација (бугарски: Вътрешна Добруджанска Революционна Организация; романски: Organizaţia Internă Revoluţionară Dobrogeană) — поранешна бугарска националистичка и револуционерна организација која оперирала во романска Добруџа од 1923 г. до 1940. Романските власти ја гледале на ВДРО како терористичка организација, додека во Бугарија се сметала за ослободително движење.
Историја
Организацијата била основена во 1923 г. под водство на Дочо Михајлов а под основа на Големата добруџанска конвенција (бугарски: Велика Добруджанска Конвенция), бугарска политичка организација основана во 1919 г. за да се бори против трансферот на Јужна Добруџа кон Романија. Четите на оваа организација се бореле против широкото разбојништво, како и против романската администрација во регионот. Како ВМРО во Македонија и ВТРО во Тракија, ВДРО побарала политичка автономија на Добруџа врз основа на мандатот на Друштвото на народите, ширејќи го слоганот за воспоставување на „автономна Добруџа“ под надлежност на друштвото и „Добруџа за Добруџанците“.
Во 1925 г. левички настроена група наречена Добруџанска револуционерна организација (бугарски: Добруджанска Революционна Организация) се отцепила од организацијата под влијание на Бугарската комунистичка партија. Оваа група се борела за воспоставување на Советска Република Добруџа, која ќе биде дел од Балканска комунистичка федерација или ќе стане република на Советскиот Сојуз. Поделбата на ВДРО значително ја попречила работата на организацијата иако таа продолжила со својата активност во различни форми сè до 1940 г. кога Јужна Добруџа била вратена на Бугарија според условите на Крајовскиот договор.
Дед Мороз
Дед Мороз (Дед Мороз, ; деминутив на руски Дедушка Мороз; Кыш Бабай/Kış Babay; Dedo Mráz; Dziadek Mróz) или Морозко) ― легендарна личност слична на Свети Никола, Отец Божиќ и Дедо Мраз кој има корени во словенската митологија. Традицијата на Дед Мороз е најмногу распространета во источнословенските земји и е важен дел од руската култура. На почетокот на советската ера, комунистичките власти го забраниле Дед Мороз. Сепак, тој наскоро станал важен дел од советската култура. Буквалниот превод на Дед Мороз е Дедо Мраз.
Дед Мороз носи бунда до петици, во црвена или сина боја, полукружна крзнена капа и валенки на нозете. Има долга бела брада. Тој оди со долг волшебен стап и често јава тројка. Тој често е прикажан како им носи подароци на добро воспитаните деца, честопати лично ги доставува во деновите на декември и тајно под новогодишната елка во текот на ноќта на новогодишната ноќ.
Седиштето на Дед Мороз во Русија се смета за градот Велики Устјуг, Вологодската област. Седиштето на Белорусинот Ѕјед Мароз се вели дека е во Белавежскаја Пушча.
Во источнословенските култури Дед Мороз е придружуван од Снегурочка (Снегурочка, Снегурочка; Снігуронька, Снихуронка; „Снежна Слугинка“), неговата внука и помошничка, која исто така носи долги сребрено-сини наметки и крзнена капа или круна налик на снегулка. Таа е уникатен атрибут на Дед Мороз, бидејќи слични ликови во другите култури немаат женски придружник.
Развој на ликот
Потеклото на ликот на Дед Мороз му претходи на христијанството како словенски волшебник на зимата. Според некои извори во словенската митологија, Дед Мороз, тогаш наречен уште Морозко или Дед, е снежен демон. Сепак, пред христијанството во Русија, поимот демон немал негативна конотација. Како и кај многу други митски фигури, само со текот на времето на демоните им се припишувале негативни особености.
Под влијание на православните традиции се преобразува ликот на Дед Мороз. Од 19 век, атрибутите и легендата на Дед Мороз се обликувани од книжевни влијанија. Во тој поглед влијателна била драмата Снегурочка од Александар Островски, како и Снегурочка на Римски-Корсаков со либрето засновано на драмата. До крајот на 19 век Дед Мороз стана популарен лик.
Бугарија
Бугарското име на Дедо Мраз е Дјадо Коледа (Дядо Коледа, преведено: Дедо Коледе), при што Дјадо Мраз (Дядо Мраз, Дедо Мраз) е сличен лик увезен од Русија, кој нема христијанска конотација и затоа бил познат за време на комунистичкото владеење. Сепак, тој е во голема мера заборавен од 1989 година, кога Дедо Коледе повторно се вратил како попозната личност.
Поранешна Југославија
Во социјалистичка Југославија (Босна и Херцеговина, Хрватска, Црна Гора, Македонија, Србија и Словенија) ликот за кој се вели дека им носи подароци на децата се викал „Дедо Мраз“ (Djeda Mraz  ; Djed Mraz; Деда/Дедек Мраз). Било кажувано дека носел подароци за Нова година бидејќи јавното славење на Божиќ било потиснато за време на комунизмот.
Во Хрватска по распадот на Југославија, Дедо Мраз бил означен како комунистичка творба, а Дјед Божиќњак (буквално: „Дедо Божиќ“) бил претставен. Биле направени обиди во медиумите и рекламирањето да се замени Дјед Мраз со Дјед Божиќњак. По 1999 година, имињата на Дјед Мраз и Дјед Божиќњак станале повеќе или помалку синоними, вклучително и во нивната употреба на јавната телевизија. Во некои семејства се вели дека Дјед Мраз носи подароци за Нова година. Во Хрватска на 6 декември подароци добиваат и децата. Поради историското влијание на австриската култура во делови од Хрватска, се вели дека подароци носи и традиционална личност наречена Свети Никола, која многу наликува на Дјед Мраз или Дјед Божиќњак, освен што е придружуван од Крампус кој ги одзема недоличните деца, уште еден лик од средноевропскиот фолклор. Во некои религиозни семејства, се вели дека малиот Исус (Исусек, Мали Исус, Крискиндл) носи подароци за Божиќ наместо Дјед Божиќњак. Исто така, во некои делови на Далмација подароците ги носи Света Луција.
Никола Пусен
Никола Пусен (Nicolas Poussin;, , Нормандија - , ) — француски сликар и еден од предводниците на барокот во ова поле од уметноста. Неговите дела се одликуваат со јасност, логичност и прецизна подреденост. Тој и давал предност на линијата и формата во однос на боите. Бил признат и почитуван сликар во негово време, и воедно бил инспирација за подоцнежните класични уметници како Жак-Луј Давид, Жан Огист Доминик Енгр и Пол Сезан. Познавачите на ликовната уметност го сметаат за стилски неистомисленик на Караваџо и неговите следбеници. Ако караваџистите создавале дела кои не биле во согласност со природните закони, сликите на Пусен биле целосна хармонија на боите и движењето. Најголемиот дел од неговиот творечки период го минал во Рим, а за кратко се вратил во својата родна земја по барање на кардиналот Ришелје, за да работи како дворски уметник под заштита на францускиот монарх Луј XIII.
Ликот на Никола Пусен бил еден од најмистичните творци од барокот и поле на интерес на историчарите на уметност од вековите кои следеле. Се претставува како поларна опозиција на италијанскиот ликовен великан Караваџо. Ако италијанските уметници твореле со многу нагласени емоции и немирни бои, овој во своите дела внесувал филозофска нишка, придружена со вечна хармонија и неуништива ускладеност на ликовните елементи. И неговите биографи ќе запишат дека бил тивок и повлечен човек, посветен на семејството и со патријахални погледи на општеството. Како и да е, кога станувало збор за четката и маслените бои, бил категоричен и одлучен никој да му се меша, ниту пак да му попречува за време на работата. Сите овие карактерни црти ќе бидат присутни и ќе одиграат значајна улога во оформувањето на неговото име како синоним за сликарството во 17 век.
Младост
Пусен е роден на 15 јуни 1594 г. во малото гратче Ле Андели, кое се наоѓа во француската покраина Нормандија. Неговото потесно семејство припаѓаше на аристократските кругови. Татко му Жан Пусен бил висок благородник кој долго служел во воената администрација на владетелите Анри III и Анри IV. Поради феудалното општествено уредување, постариот Пусен бил принуден сам да си обезбеди коњ, оклоп и воена опрема за честите воени походи. Така, Жан Пусен заминал во пензија како стар и осиромашен буржуј. Поради немањето финансиски средства да го одржува големиот посед, таткото на Пусен го продал сето негово имање и се преселил во руралната населба Ле Андели во северна Франција. Таму ја запознал својата идна сопруга Мари де Лезмент, вдовица на починато воено лице. Од оваа љубов се родил славниот Никола Пусен. Пораснал во регион каде минувало речното корито на Сена, па прекрасните пролетни пејзажи дефинитивно влијаеле на неговата бујна имагинација и страст кон сликарството.
Добил квалитетно образование поради угледот на неговиот татко. Изучувал латински јазик и природни науки, кои ќе станат негова втора љубов по цртањето. Некои негови биографи велат дека не покажувал голем интерес кон училиштето, па така за време на предавањата најчесто си цртал во тетратката. Неговиот несомнен талент бил воочен уште во раната младост, од тогаш успешниот локален уметник Квентин Варан, кој му предложил да замине на студии по уметност во некој од големите научни центри. Неговите родители му одобриле, и тој на 17 години отпатувал во Париз за доусовршување на ликовната техника. Во француската престолнина се задржал 12 години, од 1612 до 1624 г.
За неговиот престој во Париз многу малку се знае. Но, кога конечно влегол во главниот град, бил без скршена пара и без никакви познаници. Се претпоставува дека ментор му бил маниристот Џулио Романо, а бил соученик и близок пријател со Фердинанд Ел и Џорџ Лалеманд. Иако првите години во новата среднина му биле тешки за преживување, сè се изменило од корен кога го запознал Џамбатиста Марино, еден од најголемите италијански поети на сите времиња. Марино бил штитеник на моќната фирентинска фамилија Медичи, а во Париз пристигнал 1615 г. Веднаш го земал младиот Пусен под своја заштита и веднаш го претставил на париската интелиганција. Марино станал негов постојан патрон, и најмногу по негово убедување, неискусниот француски сликар заминал за Рим.
Престојот во Рим
Една година подоцна, Пусен ја придобил и наклонетоста на влијателниот римски кардинал Франческо Барберини, кој бил и еден од неговите први работодавачи. Оваа година била значајна за понатамошниот креатиативен развој кај младиот уметник, бидејќи остварил договор со Касијано дел Поцо (секретар на кардиналот), кој на драго срце се согласил да биде негов нов спонзор. Поцо го внел Пусен во светот на античката литература, филозофија и уметност, кои ќе го дооформат неговото сликарско портфолио. Поцо го вклучил неговиот нов штитеник во нов проект за просторно уредување на еден римски музеј. И покрај паричната поддршка од Поцо, тие средства не биле доволни да се задоволат потребите на амбициозниот уметник. За да заштеди пари, Пусен најчесто живеел под ист покрив со разни цимери, меѓу кои бил и фламанскиот вајар Франсоа Докенуа. Според непотврдени извори, се раскажува дека тој страдал од неисхранетост и бил на работ на смртта. Со помош на сонародникот Жак Диге, исто така сликар и негов пријател, се излекувал. Кога закрепнал, се оженил со ќерката на Диге, Ана-Марија, а повремено го подучувал и нејзиниот брат Гаспар. Длабоко импресиониран од умешноста на Никола, младиот Гаспар го земал презимето Пусен како свое. Освен со Гаспар, Никола Пусен бил неразделив другар и со Клод Лорен. Тројцата заедно шетале по ненаселените предели во близина на градот и ги скицирале оние поинтересни глетки. Биле толку нераздвојни, што денес не може со сигурност да се определи авторот на некои нивни слики од тој временски период.
Пусеновите пет минути ќе дојдат во 1628 г. кога го создал неговото прво ремек-дело „Смртта на Германикус“, која ја подарил на кардиналот Барберини. Неговата репутација уште повеќе се зацврстила со изложувањето на сликата „Масакрот на невините“, исто така велемајсторско остварување. Пусен ја достигнал својата уметничка зрелост на 32 години, релативно доцна за сликарите од барокната епоха. Без оглед на неуверливиот старт на кариерата, Пусен бил поканет за постојан член на академијата „Св. Лука“. Иако денес Пусен е познат по академскиот начин на творење, историчарите ни кажуваат дека овој уметник не ги следел упатствата на постарите членови и често доаѓало до конфликт поради Пусеновите темпераментни нарави. За време на престојот на Пусен во Рим, градските сликари биле поделени во врска со правецот по кој треба да се движи оваа уметност. Едните биле за продолжување на постоечкиот барокен стил, додека останатите, меѓу кои бил и Пусен, се залагале за започнување нова стилистичка насока. Пјетро да Кортона бил изречито против стилската насоченост на Пусен, но неговите ставови не биле пречка Пусен да ужива голема популарност помеѓу римската аристократска класа. Неговите услуги биле барани од моќните и богати фамилии од цела Италија, како и од папата Климент IX. Делата кои ги создавал биле доста екпериментални и зрачеле со иновативност. Добриот глас се проширил низ целиот континент, и стасал сè до Франција до ушите на самиот кардинал Ришелје.
Враќање во Франција
Ришелје бил трогнат од совршеноста на „Седумте свети тајни“, што го натерало да му понуди работа во Франција. Го замолил Пусен да нацрта неколку портрети за неговиот замок, што овој го извршил со големо задоволство. Делата наменети за замокот на кардиналот многу му се допаднале и на францускиот крал Луј Тринаесетти. Тој решил дека Никола Пусен е вистинскиот човек за украсување на централната галерија во Лувр, па затоа испратил покана до врвниот уметник во 1639 г. повторно да се врати во татковината.
Отпрвин Пусен се колебал дали да ја прифати оваа великодушна понуда, најмногу затоа што неговото семејство се наоѓало во Рим и бидејќи тој самиот бил докажан и почитуван во таа средина. И најмногу од се, Пусен мразел неговата работа да биде надгледувана и оценувана од кралските комисии, како што неговите нарачани сакрални слики требало да добијат одобрување од папските рецензенти. На крајот по препорака на видни негови колеги се согласил и привремено заминал за Париз. Бидејќи работел под будното око на кралската ликовна критика, сликите кои ги направил биле просечни, и како што кажува Пусен лично, тие творби не биле негови бидејќи не го оставил срцето во нив. За неуспехот на неговите најнови дела директно го посочил кралот, по што револтиран се вратил во Рим.
Поради незавршените обврски кон францускиот монарх, тамошната влада со закани го принудила Пусен повторно да дојде во Париз. Повторно му била доделена задачата да го украси внатрешноста на Лувр, овој пат со помош на неколку сликари-асистенти. Пусен се потрудил да го даде најдоброто од себе и да се осигура дека помошниците ќе ги следат неговите совети. Но немањето контрола врз самиот креативен процес било премногу за славниот уметник. Бил згрозен од дворските интриги и морално потиштен. За тоа време во Париз направил многу непријатели, а само еден вистински пријател и тоа ликовниот колекционер Пол Фрер де Шантел. Оттогаш Шантел станал негов лојален патрон. Пусен испратил молба до кралот да му дозволи да се врати во Италија, како наводно би се грижел за болната сопруга. Но одговор на молбата никогаш и не добил. За негова огромна среќа, во декември истата година починал кардиналот Ришелје, а четири месеци подоцна умрел и царот Луј Тринаесетти. Пусен ја искорисил можноста да си отиде и никогаш повеќе не се вратил во Франција.
Стил и техника
Пусеновиот стил доста отстапувал од тој на неговите современици. Ако Паул Рубенс создавал слики полни со енергична живост и раздвиженост, ако Караваџо внесувал нагласена драматичност, ако делата на Веласкес биле инспирација за реалистичното движење, тогаш Пусен имал техника драстично различна од неговите колеги. Неговите слики зрачеле со тивок, свечен и интелектуален приказ на појавите. Се трудел прецизно да го испланира секој поединечен детаљ на новите дела, сè со цел да создаде максимална хармонија и ненаметливост спрема гледачите. Просечниот набљудувач можеби ќе подвлече дека Пусеновиот стил е тврд и неактрактивен за око, но факт е дека придонесите на овој сликар многу ќе влијаат на понатамошниот развој на западноевропската уметност.
Ликовните принципи на Пусен
Принципите коишто Пусен ги форсирал за време на своето ликовно творештво можеме да ги поделиме на два поголеми периоди, и тоа на рани и зрели години. Во своите почетнички обиди на ова поле од уметноста, Пусен сè уште го пронаоѓал неговиот творечки карактер. Топлите и сензуални бои се одлика на делата во годините до 1630, кога бил под влијание на венецијанскиот ренесансниот уметник Тицијан. Најчести бои кои ги употребувал биле розова, кафена, модра и окер. Ова силно влијание од Тицијан почнало да слабее кога Пусен дошол во допир со Рафаело Санти и неговите прекрасни трудови. Оттогаш почнал и да отстапува од користењето топли и благи бои. Друга одлика за овој негов период е барокната динамика, поради што ликовите од сликите се енергични и раздвижени. Посебно внимание обрнувал на силните контури, кои правеле јасна дистинкција помеѓу различните бои и тонови.
За почеток на зрелите години кои претстоеле во неговото долго творештво се земаат подоцните години од Пусеновиот живот во Рим. Фамозниот уметник од францускиот барок бил вчудовиден не само од италијанската ликовна уметност, туку и од литературата и филозофијата кои ги спознал со помош на неговиот патрон Касијано дел Поцо. Пусен ја направил следнава низа промени. Лицата кои ги претставувал на платното имале потеатрално држење и реторички гестови. Тој бил доста прецизно ги анализирал позите и изразите на лицето, за кои сметал дека битно влијаат врз впечатокот кој треба да го остават кај набљудувачот. Иако овие слики од „новата ера“ се чинат некако суви и мелодраматични, ликовните критичари од таа историска епоха ги сметале за беспрекорна генијалност. Друга значајна смена во техниката била нагласената употреба на студени бои. Два фактори биле пресудни за овој пресврт. Прво, Пусен знаел дека топлите бои предизвикуваат благопријатно расположение, додека ладните создавале спротивен ефект, т.е. мрачна атмосфера. Како второ, ладните бои ги прават повоочливи светлите и темни нијанси на останатите бои. Класичен пример за ова тврдење е сликата „Судот на Соломон“. Овде Пусен со помош на нарушената хармонија имал намера да предизвика чувство на гнев, жалост и пораз кај гледачите. Принципот да ги групира ликовите достатно го применувал, инспириран од антички вајари кои посебно внимавале на рационалното искористување на просторот. Интересна е и неговата „Теорија на ликовните елементи“, во која го застапува мислењето дека секој одделен елемент има својство да создаде засебен психохлошки ефект, и како таков треба особено да се проучува. До овој заклучок дошол гледајќи некои музички теории од барокот. Теоријата на елементи ја покрепил во сите сопствени слики, каде однапред го испланирал секој поединечен аспект и тоа каков емоционален импакт би имал тој кај љубителите на ликовната уметност. Кога во една пригода бил запрашан како тоа успева да постигне таква совршеност во сликањето, Пусен кратко одговорил: „Не пропуштив ништо“.
Неговиот творечки метод
Работната техника и навики на Пусен биле по многу нешта уникатни и оригинални. Колегите од неговата фела најмногу време и енергија посветувале на осмислување и скицирање на потенцијалните цртежи, додека боењето и останатите сликарски зафати им ги препуштале на нивните асистенти. Пусе бил нешто сосема спротивно. Познат бил како префинет перфекционист кој сите конци ги држел во свои раце. Немал голема отворена работилница како оние на Рубенс или Рибера, ниту пак имал свои вработени. Исто така сметал дека пренесувањето на кроки замислата на ликовното платно бил процес од есенцијално значење за финалниот производ. Така на своја рака ги правел и подготовките и самата изработка. Имало случаи кога знаел да направи по десетина скици на еден мотив кои се разликувале по формата, текстурата или пак затемнетоста.
И начинот на кој Пусен сакал да добие визија за крајниот изглед бил крајно невообичаен. Подготовките ги вршел на многу инвентивен и дотогаш непознат начин. Конкретно, се затворал во темна просторија опремена со големо платно и ситна картонска кутија. Во кутијата ставал восочни фигури на човечиња, кои потоа ги осветлувал така што нивните сенки паѓале на платното. Куклите ги поставувал во најразлични пози и ја менувал големината на проектираните сенки, а добиените одрази со молив ги претставувал на лист хартија. Во првата фаза користел голи фигури на човечиња, за да може што поубедливо да ја долови човековата анатомија. Потоа овие играчки ги заменувал со облечени кукли и повторно скицирал. Овој подготвителен метод, според добрите познавачи, е основната причина за тоа ликовните композиции на Пусен да имаат изглед како да се поставени на театарска бина.
Кој и што влијаело врз Пусен
Никола Пусен доста патувал за време на својата животна авантура, па имал прилика одблизу да ги увиди безвремените дела на светската уметност од разните епохи пред него. Како млад сè уште немал усвоено личен стил на творење, па затоа се стремел да се здобие со познавање од што повеќе области на уметноста, што соодветно би го употребил за време на зрелите години. Најголем дел од неговото време го потрошил во Париз и Рим, градови-музеи кои изобилувале со широк спектар на културно наследство. Наведените личности, школи или движења се тие кои извршиле најголемо влијание врз младиот и недокажан Пусен.
Венецијанската школа
Кога најпосле пристигнал во вечниот град, Никола освен квалитетна едукација и наобразба добил и шанса одблизу да го почувствува италијанскиот дух на ренесансата. Венецијанските веле-мајстори како Џовани Белини и неговиот најпознат ученик Тицијан. Одликите кои му паднале во око од делата на венецијанската школа биле топлите и сензуални бои, богатата и златна светлина, како и едноставниот ликовен израз. Иако ова одделно ренесансно учење нема многу да се забележува во позрелите остварувања на Пусен, сепак вреди да се напомене бидејќи делата од неговиот ран римски период се ориентирале според наведените критериуми.
Рафаело Санти
Стариот вешт уметник Рафаело Санти бил еден од ретките сликари кои Пусен толку ги обожавал. Најмногу од се ја ценел Рафаеловата способност да направи внимателна и мудра рамнотежа на боите, за разлика од некои други уметници чии слики предизвикувале хаотични емоции кај гледачите. Од него ќе ја преземе навиката да создава творби со дузина човечки суштества, што ќе внесе извесна посложена генерална претстава за работата на Пусен. Ако треба да се издвои Пусеновата најдрага слика од Рафаело, тоа секако би бил цртежот на обесчестената митска полубожица Лукреција.
Римските и старогрчките антиквитети
Можеби најсилното влијание врз Пусеновите уметнички погледи и ставови направиле античките објекти и знаменитости, кои ги има буквално на секој агол во италијанската престолнина. Пристигнувањето во културната Мека на почетокот на 17 век, значело почеток на долгата одисеја низ историјата на европската цивилизација. Под туторство на дел Поцо, ги согледал убавините на праисториските погрeбни саркофази, и бил импресиониран од нивната украсност и генијалност. Кружат поединечни мислења дека реторичките движења на нацртаните луѓе и јасната граница на посебните бои влечат инспирација од веќе видените антиквитети. Исто така применет е и визуелниот ефект на збивање на ликовите, како би се создале метеж и динамика.
Древната филозофија и литература
Можеби звучи чудно, но освен портрети и склуптури, од есенцијално значење за формирање свој препознатлив ликовен трејдмарк одиграле и одредени поеми, драми, филозофски теории и идеи. Голем дел од слободното време Пусен го трошел во градската библиотека, водејќи мирен и повлечен студентски живот. Во одбирањето на темата и стилот на уметничките творби влијаеле и некои музички теории, научни прашања, како и стоичката филозофија.
Критички осврт на неговите дела
Како за сите барокни уметници, така и за Пусен се менувало мислењето низ вековите. Но причините за падот на славата на Пусен се поразлични од оние на неговите колеги. Предводниците на ова движење во Европа, сликарите Караваџо и Бернини, го загубиле тешко стекнатиот респект од уметничката заедница за време на неокласицизмот, но го повратиле во XIX век дододека траел романтизмот. Нивниот темпераментен и динамичен стил не им се допаднал на наредната генерација сликари, додека името на Пусен било идолизирано во академските кругови. Неговата репутација почнала да опаѓа во XIX век, додека во XX век повторно се издигнала.
За време на активната кариера
Познатите дела на Пусен во тоа време не биле достапни за широките народни маси. Единствено угледните буржоаски семејства имале привилегија да уживаат во неговата работа, како и личните спонзори и работодавци на Пусен. Но, и покрај недостапноста на неговите уметнички слики за пошироката публика, ликовните принципи и теории на Пусен наоѓале на одобрување кај познавачите на оваа уметност, па дури и неговите учења се земале како норми во одредени кругови.
Еден од најпознатите критичари на трудот на Пусен е Андре Фелибјен. Фелибјен бил сонародник и во исто време близок советник на Пусен. Тој многу внимателно ги следел советите на Андре и во најголем број случаи ги пренесувал на сликарското платно. Фелибјановите учења биле темел на многу од Пусеновите ликовни теории, кои се одликувале со строги правила и стандарди за изработка на бараното парче. Наспроти Пусеновите учења се наоѓал Пол Рубенс, чии следбеници се залагале за поголема слобода во творечкиот процес и тие биле изречито против академскиот стил на пусинистите. Оваа дебата и ликовна препирка ќе потрае и наредниот век, кога идеологот на неокласицизмот Жан Огист Енгр, ќе се судри со основачите на ликовниот романтизам како Ежен Делакроа.
По неговата смрт
Пусен можеби уште цел еден век доминрал во критиките на француски ликовни експерти, но со раѓањето на романтизмот нештата од корен се промениле. Не само што новата генерација европски уметници не го ценеле толку трудот на Пусен како порано, и лицата од другите уметнички сфери почнале да постепено да го деградираат. Најгласен од сите критичари бил Џон Рускин, кој дури се осмелил да ја оквалификува последната слика од „Четирите годишни времиња“ (Зима) како дело чиј мотив е јасниот, ментален и акутен страв на уметникот од смртта. Како пример за тоа како треба да изгледа профилот на перфектен уметник, Рускин ќе ги посочи учениците на ренесансниот сликар Рафаело Санти, чиј стил длабоко го импресионирал. Крајот на XIX век го означил и пресвртот во гледањето на Пусеновото творечко наследство. Авангардниот постимпресионист Пол Сезан бил голем почитувач и обожавател на неговата умешност со маслени бои. Николовата прецизна техника ќе биде инспирација за подоцнежните апстрактни остварувања на модернистите. Тоа бил првиот чекор кон повраќање на неговиот загубен авторитет.
Во XX век се случила огромна промена во целокупното гледање кон овој претставник на францускиот барок. Советскиот историчар Антоан Блунт ќе испише повеќе томови биографски белешки за животот на Пусен. И други познавачи на средновековната уметност ќе бидат поттикнати да копаат и потемелно да го истражат неговиот обемен опус. Меѓу нив спаѓаат Ервин Пановски, Валтер Фридлендер и Луис Мартин. Можеби Никола Пусен не е особено популарен помеѓу љубителите на уметнички платна, но секако има зацементиран статус како еден од големите мајстори на западната култура.
Следбениците на Пусен
Барокните сликари се по многу нешта круцијални при трасирање на развитокот на подоцнежната европска уметност. Тие втемелиле некои општи начела по кои се воделе нивните следбеници. Така Анибал Карачи и Караваџо го обмислиле револуционерниот натурализам, Рубенс и ван Дајк во барокните дела проткаиле динамична и енергична нишка, додека пак Пусен бил нивна противтежа, давајќи ја неопходната хармонија и баланс на елементите. Сите поважни наследници кои го продолжиле Пусеновото дело се од XVIII век, време кога францускиот маестро со маслени бои го биел најдобар збор. Иако немал формални ученици, неговото влијание било најсилно во Франција и Англија. Тамошните млади ентузијасти внимателно ги разгледувале неговите творби, и подоцна се покажало дека тие слики ќе извршат огромно влијание во перцепцијата на неокласичните предводници. Меѓу нив, овие тројца се издвојуваат:
Жак-Луј Давид
Без оглед на фактот што скоро целиот работен век го минал во Италија, Пусен доста влијаел и на развојот на уметноста во сопствената земја. Најубав пример во прилог на оваа теза е тоа што се водела жива дебата во француските академски кругови за тоа чиј творечки стил го одбележал 17 век; оној на Пусен или на Рубенс. Оваа почест посмртно му припаднала на Пусен, пред сè поради залагањето на неговиот следбеник Жак-Луј Давид за продолжување на Пусеновата сликарска традиција. Давидовото ремек-дело „Заклетвата на Хорациј“ е еклатантен пример и потврда за големината на Пусен.
Пол Сезан
Освен Луј Осми, многумина од неговите министри (Колберт и ле Брун) биле воодушевени од надареноста и талентот на римскиот маестро. Овие приказни за неговата непогрешлива работа со четка ќе бидат пренесени на идните поколенија. И Пол Сезан, ликовен постимпресионист од XX век ќе сака да испроба дел од стилската техника на неговиот претходник. Сезан ќе ги задржи битните обележја за Пусен како што се ускладеноста на елементите и рационалните геометриски форми, со таа разлика што ќе ги користи за правење цртежи со апстрактни мотиви. Преку Сезан, Пусен има индиректно влијание врз модерните претставници на кубизмот како Пабло Пикасо и Анри Матис, кои го сметале Сезан за нивни духовен прататко.
1625 во книжевноста
1625 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Удинезе Калчо
Удинезе Калчо е италијански фудбалски клуб од градот Удине, кој моментално се натпреварува во Серија А.
Клубот е основан во 1896 година, под името Società Udinese di Ginnastica e Scherma. Традиционално, Удинезе настапува во црно-бели дресови, а своите домашни натпревари ги игра на Стадионот Фриули, кој е со капацитет од 30,642 места. Најголемите успеси на клубот во домашното првенство му се второто место во сезоната 1954-55, и третото место освоено во два наврати во сезоните 1997-98 и 2011-2012. Од успесите на Удинезе на меѓународната сцена можат да се издвојат освојувањето на Интертото купот во 2000 година, големиот број на учества во Купот на УЕФА, како и единственото учество во нивната историја во Лигата на шампионите во сезоната 2005-06.
Стадион
Моменталниот стадион на Удинезе Фриули бил отворен во 1976 година за да го замени дотогашниот нивен дом Стадионот Морети. Во 1990 година Фриули бил домаќин на три натпревари од групата Е на Светското првенство што се играше во Италија. Исто така Фриули е и повремен домаќин на натпреварите на италијанската фудбалска репрезентација. Последен пат репрезентацијата играше на овој стадион на 10 септември 2008 против Грузија во квалификациите за светското првенство во фудбал 2010 година.
Псковска област
Псковска област (руски:Пско́вская о́бласть) е федерална област во Русија. Административен центар е градот Псков.
Црква Свети Александар Невски (Шевченковски реон - Киев)
Црквата на Свети Александар Невски (украински: Церква святого Олександра Невського) е поранешна православна црква кој се наоѓала во Киев, Украина. Црквата била изградена во 1893 година, а била разрушена во 1936 година.
Граишта (Љубојно)
Граишта — археолошко наоѓалиште во преспанското село Љубојно. Претставува некропола од римско време. Се наоѓа на 1 км од селото, покрај патот за селото Брајчино, каде при обработувањето на земјата мештаните раскопале повеќе гробови во кои биле најдени керамички садови.
Кроп (амт)
Кроп (Kropp) — поранешна општинска заедница во округот Шлезвиг-Фленсбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија. Седиштето на општинската заедница било во Кроп. На 1 јануари 2008 година била споена со општинската заедница Штапелхолм за да ја создадат општинската заедница Кроп-Штапелхолм.
Општинската заедница Кроп се состоела од следниве општини:
Добродоле
Добродоле ― мало село во општината Петњица, Црна Гора.
Демографија
Според пописот од 2011 година, неговото население изнесувало 101.
(33340) 1998 ВГ44
Има 2:3 орбитална резонанца со планетата Нептун, слично на Плутон, класифицирајќи ја како плутино. Неговото просечно растојание од Сонцето е 39,083 АЕ со перихел од 29,354 АЕ и афел на 48,813 АЕ. Неговата орбита има ексцентричност од 0,249 и е наклонета за 3°.
Таа е со пречник од околу 221 км, така што веројатно нема да биде класифицирана како џуџеста планета.
Откриен е на 14 ноември 1998 година од Ј. А. Ларсен, Никол М. Данцл и А. Глисон во Осерваторија Стјуард.
1624 во книжевноста
1624 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Кисетарла (Почивало)
Кисетарла — археолошко наоѓалиште во штипското село Почивало. Наоѓалиштето претставува средновековна црква со некропола. На 1,5 км источно од селото има урнатини од црквичка градена од приделкан камен и кал, со приближни димензии со 8 × 4 м. Околу неа има гробови со монолитни камени плочи.
Чернобилска црква (Киев)
Чернобилската црква  (украински: Чорнобильська Миколаївська церква) е црква кој се наоѓа во Киев, Украина.
Црквата е посветена на жртвите од катастрофата од Чернобил.
Присој (Љубојно)
Присој — археолошко наоѓалиште во преспанското село Љубојно. Претставува населба од римско време. Се наоѓа во лозје на локален селанец,кое е на 1 км североисточно од селото, каде се откриени темели од објекти, суспензури од хипокауст, како и повеќе питоси од кои еден се чува во Заводот и Музеј во Охрид.
Капуцинери
Капучин мајмуните (капуцинерите) се мајмуни од Новиот свет од подфамилијата Cebinae. Тие лесно се идентификуваат како мајмун „мелница за органи“ и се користени во многу филмови и телевизиски емисии. Опсегот на мајмуни капучин вклучува некои тропски шуми во Централна Америка и Јужна Америка дури на југ до северна Аргентина. Во Централна Америка, каде што се нарекуваат мајмуни со бело лице („карабланка“), тие обично ги зафаќаат влажните низински шуми на карипскиот брег на Костарика и Панама и листопадните суви шуми на брегот на Тихиот Океан.
Етимологија
Зборот „капучин“ потекнува од група монаси наречени Ред на малолетни фраери, израсток од Францисканците, кои носат кафени облеки со големи качулки. Кога португалските истражувачи стигнале до Америка во 15 век, пронашле мали мајмуни чија боја наликувала на овие фраери, особено кога биле облечени во наметки со спуштени качулки, и ги нарекле капучини. Кога научниците опишале примерок (се мислело дека е капучин со златен стомак ), тие забележаале дека: „неговата муцка со исончана боја,... со посветлата боја околу очите што се топи во белото напред, неговите образи..., дајте му ги погледите што неволно нè потсетуваат на изгледот што историски кај нас претставува незнаење, мрзеливост и сензуалност“. Научното име на родот, Cebus доаѓа од грчкиот збор kêbos, што значи мајмун со долга опашка.
Класификација
Таксономијата на ниво на вид на оваа подфамилија останува многу контроверзна, а предложени се алтернативни третмани од оние наведени подолу.
Во 2011 година, Џесика Линч Алфаро, предложи робусните капучини (порано групата apella) да се стават во посебен род, Sapajus, од грацилните капучини (порано capucinus група) кои го задржуваат родот Cebus. Други приматолози, како што е Пол Гарбер, почнаа да ја користат оваа класификација.
Според генетските студии предводени од Линч Алфаро во 2011 година, грацилните и робусни капучини се разделиле пред приближно 6,2 милиони години. Линч Алфаро се сомнева дека дивергенцијата била предизвикана од создавањето на реката Амазон, која ги разделила мајмуните во Амазон северно од реката Амазон, кои потоа еволуирале во грацилни капучини. Оние во Атлантската шума јужно од реката еволуирале во робусни капучини. Грацилните капучини имаат подолги екстремитети во однос на големината на нивното тело од робусните капучини и имаат позаоблени черепи, додека робусните капучини имаат вилици подобро прилагодени за отворање тврди ореви. Цврстите капучини имаат гребени, а мажјаците имаат брада.
* Повторно откриени видови.
Најстарата позната круна платирина и член на Cebidae, Panamacebus transitus, се проценува дека живеела пред 21 милиони години. Тоа е најраниот познат фосилен доказ за цицач кој патува меѓу Јужна и Северна Америка.
Физички одлики
Капучините се црни, кафеави, блескави или белузлави, но нивната точна боја и модел зависи од засегнатиот вид. Мајмуните капучин обично се темно кафеави со крем/бела боја околу вратот. Тие достигнуваат должина од 30 до 56 центриметри со опашки кои се долги колку и телото. Во просек, тие тежат од 1,4 до 4кг и живеат до 25 години во нивните природни живеалишта, и до 35 во заробеништво.
Живеалиште и населеност
Капучините претпочитаат средини што им даваат пристап до засолниште и лесна храна, како што се ниски шуми, планински шуми и дождовни шуми. Тие се особено застапени во Аргентина, Бразил, Костарика, Хондурас, Парагвај и Перу. Тие ги користат овие области за засолниште во текот на ноќта и пристап до храна во текот на денот. Настрешницата на дрвјата овозможува заштита од закани горе, а вродената способност на капучин мајмуните лесно да се качуваат на дрвјата им овозможува да избегаат и да се скријат од предаторите на подот од џунглата. Оваа средина е взаемно корисна за капучините и за екосистемот во кој тие живеат. Тоа е затоа што тие ги шират своите остатоци од семе и фекална материја низ шумското дно, што им помага на новите растенија да растат, со што се додава на веќе изобилното зеленило кое го засолнува капучинот.
Однесување
Како и повеќето мајмуни од Новиот свет, капучините се дневни и арбореални. Капучините се полигамни, а женките се парат во текот на годината, но период на бременост минуваат само еднаш на секои 2 години помеѓу декември и април. Женките раѓаат млади на секои две години по бременост од 160 до 180 дена. Младите се држат за градите на мајка си се додека не станат поголеми, а потоа се префрлаат на нејзиниот грб. Возрасниот мажјак капучин ретко учествува во грижата за младите. Малолетниците стануваат целосно зрели во рок од четири години за женките и осум години за мажјаците. Во заробеништво, поединците достигнале возраст од 50 години, иако природниот животен век е само 15 до 25 години. Капуцините живеат во групи од 6-40 членови, составени од сродни жени, нивни потомци и неколку мажјаци.
Диета
Мајмунот капучин се храни со широк спектар на видови храна и е поразновиден од другите мајмуни од семејството Cebidae. Тие се сештојади и консумираат различни растителни делови како што се лисја, цвет и овошје, семиња, јамка, дрвенести ткива, шеќерна трска, сијалица и ексудати, како и членконоги, мекотели, различни 'рбетници, па дури и примати. Неодамнешните наоди на стари камени алатки во живеалиштата на капучините предложуваат дека неодамна капучините се префрлиле од мали јаткасти плодови, како што се индиските ореви, на поголеми и поцврсти ореви. Исто така, забележано е дека капучините се особено добри во фаќањето жаби. Тие се карактеризирани како иновативни и екстремни баратели на храна поради нивната способност да стекнат храна од широка колекција на неверојатна храна, што може да го осигура нивниот опстанок во живеалишта со екстремно ограничување на храната. Капучините кои живеат во близина на вода, исто така, ќе јадат ракови и школки со пукање на нивните лушпи со камења.
Социјална структура
Капучин мајмуните често живеат во големи групи од 10 до 35 единки во шумата, иако лесно можат да се прилагодат на местата колонизирани од луѓето. Капуцините имаат дискретни хиерархии кои се разликуваат по возраст и пол. Вообичаено, еден мажјак ќе доминира во групата и тој ќе има примарни права да се пари со женките од групата. Сепак, белоглавите капучински групи ги водат и алфа мажјак и алфа женка. Секоја група ќе покрива голема територија, бидејќи членовите мора да ги бараат најдобрите области за исхрана. Овие примати се територијални животни, кои јасно означуваат централна област на нивната територија со урина и ја бранат од натрапници, иако надворешните области може да се преклопуваат. Стабилизацијата на групната динамика се сервира преку меѓусебно дотерување, а комуникацијата меѓу мајмуните се јавува преку разни повици. Нивните гласовни комуникации имаат различни значења како што се создавање контакт еден со друг, предупредување за предатор и формирање на нови групи. Социјалното искуство на капучините директно влијае на развојот на вниманието во општеството. Тие создаваат нови социјални однесувања во повеќе групи кои означуваат различни типови на интеракции. Тие вклучуваат; тестови за пријателство, прикази против непријатели, доенска и сексуална интимност. Ова создава социјални ритуали кои се дизајнирани да ја тестираат силата на социјалните врски и потпирање на социјалното учење.
Парење
Женките капучин често го насочуваат поголемиот дел од своето процептивно и парење однесување кон алфа мажјакот. Меѓутоа, кога женката ќе го достигне крајот на нејзиниот период на бременост, понекогаш може да се пари со до шест различни подредени мажјаци во еден ден. Строго таргетирање на алфа мажјакот не се случува секој пат, бидејќи е забележано дека некои женки се парат со три до четири различни мажјаци. Кога алфа-женка и женка од понизок ранг сакаат да се парат со алфа мажјак, подоминантната женка ќе добие права на мажјакот во однос на понискиот.
Интелигенција
Се смета дека капучинот е најинтелигентниот мајмун од Новиот свет и често се користи во лаборатории. Тафтуваниот мајмун е особено познат по неговата долгорочна употреба на алат, еден од ретките примери на употреба на алат од примати, освен од мајмуни и луѓе. Кога ќе ги види макаите како јадат палмини ореви, ги крцкаат со клунот, овој мајмун ќе избере неколку од најзрелите плодови, ќе го откине врвот на плодот и ќе го испие сокот, а потоа навидум ќе го фрли остатокот од овошјето со оревот внатре. Кога овие фрлени плодови ќе се стврднат и ќе станат малку кршливи, капучинот повторно ќе ги собере и ќе ги однесе до голема рамна карпа каде што претходно собрале неколку речни камења оддалеченост до една милја. Тие потоа ќе ги користат овие камења, некои од нив тежат колку мајмуните, за да го отворат плодот за да дојдат до оревот внатре. Младите капучини ќе го гледаат овој процес за да учат од постарите, поискусни возрасни луѓе, но им требаат 8 години за да го совладаат ова. Се покажа дека однесувањето на капучините за учење е директно поврзано со награда наместо со љубопитност.
Во 2005 година беа спроведени експерименти за способноста на капучините да користат пари. По неколку месеци обука, мајмуните почнаа да покажуваат однесувања за кои се сметаше дека го одразува разбирањето на концептот на медиум за размена за кој претходно се веруваше дека е ограничен на луѓето (како што е рационално реагирање на ценовните шокови). Тие ја покажаа истата склоност да ги избегнат забележаните загуби што ги покажаа човечки субјекти и инвеститори.
За време на сезоната на комарци, тие ги кршат многупедите и го тријат резултатот на грбот. Ова делува како природен лек против инсекти.
Самосвест
Повеќето животни реагираат на гледање на нивните рефлексии како да наидуваат на друг поединец што не го препознаваат. Експериментот со капучините покажува дека тие реагираат на рефлексија како чуден феномен, но не како да гледаат чуден капучин.
Во експериментот, капучините беа претставени со три различни сценарија:
Во првото сценарио, женките изгледаа вознемирени и избегнуваа контакт со очите, додека мажјаците правеа заканувачки гестови. Во второто сценарио, имаше мала реакција од машки или женски пол.
Кога биле претставени со рефлексија, женките гледале во сопствените очи и правеле пријателски гестови, како што се удирање со усни и нишање. Мажјаците имале повеќе контакт со очите отколку со странци или познати мајмуни, но реагирале со знаци на збунетост или вознемиреност, како што се квичење, виткање на подот или обид да избегаат од просторијата за тестирање.
Теорија на умот
Прашањето дали мајмуните капучин имаат теорија на умот - дали можат да разберат што друго суштество може да знае или мисли - не е ниту докажано, ниту дефинитивно демантиран. Ако се соочат со сценарио кое знае-погодува, каде што еден тренер може да се набљудува дека ја знае локацијата на храната, а друг тренер само ја погодува локацијата на храната, мајмуните капучин можат да научат да се потпираат на познавачот. Сепак, ова е отфрлено како убедлив доказ за теоријата на умот бидејќи мајмуните можеби научиле да го дискриминираат познавачот и да погодуваат со други средства. До неодамна се веруваше дека големите мајмуни кои не се луѓе немаат ниту теорија на умот, иако неодамнешните истражувања покажуваат дека тоа можеби не е точно. Децата најчесто развиваат теорија на умот околу 3 и 4 години.
Закани
Капучин мајмуните се паметни и лесни за тренирање. Како резултат на тоа, тие се користат за помош на луѓе кои се квадриплегичари во многу развиени земји. Тие исто така станаа популарни домашни миленици и атракции за улична забава, а локалното население ги ловат за месо. Бидејќи тие имаат висока стапка на репродуктивност и лесно можат да се прилагодат на нивната животна средина, губењето на шумата не влијае негативно на популациите на мајмуните капучин исто како и другите видови, иако фрагментацијата на живеалиштата сè уште е закана. Природните предатори вклучуваат јагуари, пуми, јагуарунди, којоти, тајри, змии, крокодили и птици грабливки. Главниот предатор на тафтуваниот капучин е орелот харпија, кој е забележан како враќа неколку капучини во своето гнездо.
Однос со луѓето
Лесно препознаени како мајмуни „ мелница за органи“ или „сив џокеј“, капучините понекогаш се чуваат како егзотични миленичиња. Понекогаш тие ограбуваат полиња и земјоделски култури и се сметаат за проблематични од блиските човечки популации. Во некои региони, тие станаа ретки поради уништувањето на нивното живеалиште.
Тие се користат и како службени животни, понекогаш наречени „батлери на природата“. Една организација тренираше мајмуни капучини да им помагаат на четириплегичарите како помагачи на мајмуни на начин сличен на кучињата за помош при подвижност. Откако биле социјализирани во човечки дом како доенчиња, мајмуните поминуваат низ обемна обука пред да бидат сместени со квадриплегичар. Низ куќата, мајмуните помагаат со извршување задачи, вклучително и носење предмети, вклучување и исклучување на светлата и отворање шишиња со пијалоци.
Во 2010 година, американската федерална влада ја ревидираше својата дефиниција за животно за услуги според Законот за Американци со посебни потреби (АДА). Приматите што не се човечки повеќе не се препознаваат како животни за услуги според АДА. Американската ветеринарна медицинска асоцијација не ја поддржува употребата на нечовечки примати како помошни животни поради загриженоста за благосостојбата на животните, потенцијалот за сериозни повреди на луѓето и ризиците дека приматите може да пренесат опасни болести на луѓето.
Капучин мајмуните се најчестите прикажани мајмуни во филмот и телевизијата, со забележителни примери вклучувајќи: Ноќ во музејот (и неговите продолженија), Избувнување, Пиратите од Карибите: Проклетството на црниот бисер (и неговите продолженија), Зоочувар, Џорџ на џунглата и Мамурлакот II дел. Рос Гелер (Дејвид Швимер) во ситкомот на NBC Friends имаше мајмун капучин по име Марсел. Мајмунот Кристал е позната мајмунска актерка.