cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Галапагос
Историја
Во 1793 г. Џејмс Колнет (James Colnett) ги опиша флората и фауната на Галапагос и упати на тоа дека китоловците кои дејствувале во Тихиот Океан би можеле да ги искористат островите како база. Китоловци и поморски трговци на крзно убија и заробија илјадници галапагоски желки за да го извадат и искористат нивното сало. Исто така ги чуваа желките на бродовите за да им послужат како свежи белковини затоа што овие животни можат да преживеат без храна и вода со месеци. Ловењето беше причина нивниот број да се намали во голема мера, па дури доведе и до исчезнување на одредени видови. Освен китоловците најголеми виновници беа ловците на фокино крзно кои ја доведоа бројката на ова животно близу до исчезнување.
Прв постојан жител на Галапагос беше Патрик Воткинс (Patrick Watkins), ирски морепловец кој беше оставен на островот Флорехана од 1807 до 1809 г. Според подоцнежни откритија Воткинс успеал да преживее ловејќи, одгледувајќи зеленчук и тргувајќи со китоловци сè додека конечно не успеал да украде брод и да стигне до Гвајакил (Guayaquil).
Во 1818 г. капетан Џорџ Вашингтон Гарднер (George Washington Gardner) од Нантукет (Nantucket) со неговиот брод "Глоуб" ("Globe") откри "жариште" на китови на неколку милји западно од јужноамериканскиот брег во близина на екваторот. Тој се врати во Нантукет во 1820 г. со преку 2000 буриња полни со китова маст како и вестите за неговото откритие. Ова доведе до прилив на китоловечки бродови кои сакаа ова да го искористат и Галапагос стана место каде постојано застануваа китоловците пред одењето и по враќањето од областа каде ловеле која со текот на времето го добила името Офшор Граундс (Offshore Grounds). Ова доведе до воспоставување на еден вид неофицијална "пошта" на Галапагос каде китоловечките бродови одеа да подигнуваат и оставаат писма, како и да ги проверуваат и поправаат своите бродови.
Од оваа причина во октомври 1820 г., китоловечкиот брод Есекс (Essex) од Нантукет кој беше на пат кон Офшор Граундс, застана на Галапагос. На островот кој тогаш го викаа Чарлс, додека поголемиот дел од екипажот ловеше желки, кормиларот Томас Чапел (Thomas Chappel) од сè уште непознати причини запали оган кој брзо се прошири и излезе надвор од контрола. Некои од ловците на желки едвај спасија жива глава и мораа да избегнат оган кој доаѓаше од сите страни само за да стигнат до бродот. Наскоро речиси целиот остров беше во пламени. Членовите на екипажот рекоа дека дури и по ден пловење во спротивен правец од островот сè уште можеле да ги видат пламените на хоризонтот. Еден член на екипажот кој по неколку години се врати на Галапагос го опиша целиот остров како црна пустелија.
На 12 февруари 1832 г. Еквадор го припои островите Галапагос кон својата територија нарекувајќи ги Архипелаг Еквадор. Ова беше уште едно од неколкуте имиња кои се користеа и сè уште се употребуваат како називи на архипелагот. Првиот гувернер на Галапагос, генералот Хозе де Виљамил доведе група на осуденици да го населат островот Флорејана, а во октомври 1832 г. им се придружија некои занаетчии и фармери.
На 15 септември пловидбата на Бигл го доведе бродот за истражување ХМС Бигл, кој беше под водство на капетанот Роберт Фицрој (Robert FitzRoy) до Галапагос за да надгледува доближувања до пристаништа. Капетанот и другите морнари, вклучително со неговиот придружник, младиот природонаучник Чарлс Дарвин направија белешки во однос на геологијата и биологијата на островите: Чатам, Чарлс, Албемари и Џејмс по што си заминаа на 20 октомври за да продолжат со нивната експедиција околу светот. Дарвин, кој во тоа време беше пред сè геолог, беше импресиониран од бројот на вулкански кратери кои ги видоа. Подоцна, кога зборуваше за архипелагот го нарекуваше: -„онаа земја на кратери”. Неговото проучување на неколку вулкански облици за време на престојот на островите доведе до неколку важни геолошки откритија, меѓу кои и првото точно објаснување за тоа како настануваат вулканските карпи наречени туф. Дарвин забележа дека дроздовите се разликуваат од остров до остров, но од друга страна мислеше дека птиците кои сега го носат името дарвинови сипки не се во сродство и не ги класификуваше по острови. Англичанецот Николас Лоусон (Nicolas Lawson), тогашен вршител на должноста гувернер на Република Екватор се сретна со нив на островот Чарлс и додека се движеа кон затворската колонија му рече на Дарвин дека желките се разликуваат од остров до остров. Кон крајот на патешествието Дарвин претпоставуваше дека разместеноста на дроздовите и желките би можела да ја: -„наруши стабилноста на видовите”. По враќањето во Англија беа анализирани примероци од птици и беше откриено дека многу различни видови на птици се вид на сипки кои ги има само на островите. Овие факти беа клучни кога Дарвин ја развиваше неговата теорија за еволуција по пат на природен избор која беше претставена во "За потеклото на видовите".
Хозе Валдизан (José Valdizán) и Мануел Хулиан Кобос (Manuel Julián Cobos) се обидоа да направат нова колонизација, започнувајќи со експлоатација на вид на лишај (Roccella portentosa) кој го има на островите, а се користи како агенс за бојадисување. Откако Валдизан беше убиен од некој од неговите работници, Кобос од континентот на островот Сан Кристобал донесе група од преку стотина работници и си ја проба среќата со садење на шеќерна трска. Беше многу строг во раковедењето со плантажата што придонесе тој да биде убиен во 1904 г. Во 1897 г. Антонио Гил (Antonio Gil) направи друга плантажа на островот Изабела.
Од септември 1904 г. па преку целата година, експедиција на "Академијата на науки" од Калифорнија предводена од Роло Бек (Rollo Beck) престојуваше на Галапагос и собираше научен материјал од областите на геологијата, ентомологијата, орнитологијата, ботаниката, зоологијата и херпетологијата. Оваа академија изведе уште една експедиција во 1932 г. (експедицијата Темплтон Крокер) за да собере примероци од инсекти, риби, школки, фосили, птици и билки.
Мала бран на европски доселеници пристигна на островите во текот на 1920-тите и 30-тите години. Еквадорските закони на сите колонизатори им обезбедуваа можност за добивање на 20 хектари слободна земја по човек, право да си го задржат државјанството, биле ослободени од плаќање на даноци во текот на првите 10 години од нивниот престој на Галапагос и имаа право слободно да ловат и риболоват на сите ненаселени острови на кои би се населиле. Првите европски доселеници кои пристигнаа беа Норвежани кои за кратко се населија на Флорејана за потоа да се преселат на Сан Кристобал и Санта Крус. Неколку години подоцна, започнаа да пристигнуваат и други доселеници од Европа, Америка и Еквадор во потрага по поедноставен живот Наследници на норвешкото семејство Кастдален (Kastdalen) и германското семејство Ангермејер (Angermeyer) сè уште живеат на островите.
За време на Втората светска војна Еквадор ги овласти САД да направат воена база на островот Балтра и радарски станици на други стратешки погодни места. Балтра исто така стана база на американските воздухопловни сили. Екипажи стационирани на Балтра го патролираа Тихиот Океан во исчекување на непријателски подморници и го штитеа Панамскиот Канал. По војната просториите му беа препуштени на владата на Еквадор. Во денешно време, островот е официјална воена база на Еквадор. Темелите и други остатоци од американската база сè уште може да се видат на островот. Во 1964 г. на островот Изабела беше воспоставена казнена колонија, но беше укината во 1959 г.
Галапагос стана национален парк во 1959 г., а туризмот започна да се развива во текот на 60-тите години со што се воведоа неколку ограничувања за тамошното население. Но, можностите за развивање на туризмот, риболовот и земјоделската индустрија привлекоа голем број на сиромашни рибари и земјоделци од Еквадор. Во текот на 1990-тите и 2000-тите дојде до жестоки судири меѓу делови од месното население и службата на националниот парк Галапагос кои вклучија и фаќање и убивање на гигантски желки и држење на членови од персоналот на службата на националниот парк како заложници со цел да се добијат повисоки годишни цени на морските краставички.
Политика
Со островите раководи покраинска влада. Покраината е основана на 18 февруари 1973 г. со претседателски указ на претседателот Гиљерлмо Родригес Лара (Guillermo Rodríguez Lara). Покраината е поделена на кантони. Секоја од нив покрива различен остров. Главен град е Пуерто Бакеризо Морено.
Демографија
Архипелагот Галапагос е едно од ретките места во светот кое нема домородно население. Најголемата етничка група ја сочинуваат еквадорските Местизоси, мешани наследници на шпанските колонизатори и американските индијанци кои воглавно пристигнаа во текот на минатиот век од континенталниот дел на Еквадор. Исто така има и голем број на белци, најчесто од шпанско потекло. Сè уште има и некои наследници на првите европски и американски колонизатори.
Во 1959 г. приближно 1.000 до 2.000 луѓе ги нрекуваа островите свој дом. Во 1972 г. беше направен попис на архипелагот на кој беше изброено население од 3.488 жители. До 1980-тите оваа бројка се искачи на преку 15.000 жители, а според проценките од 2006 г. бројот на жители изнесува 40.000. Пет острови се населени и тоа: Балтра, Флорејана, Изабела, Сан Кристобал и Санта Крус.
Заштита
Првите закони за заштита на Галапагос беа донесени во 1934 г., а изменети во 1936 г., но дури во текот на 1950-тите беа преземени мерки за контрола на она што ѝ се случуваше на домородната флора и фауна. Во 1955 г. Меѓународната заедница за заштита на природата организираше мисија за соборање на податоци за Галапагос. Две години подоцна, во 1957 г., УНЕСКО, во соработка со владата на Еквадор испрати уште една експедиција да истражи каква е заштитата на островите и да избере место за научно-истражувачка станица.
Во 1959 г., на стогодишнината од објавувањето на Дарвиновата "За потеклото на видовите", еквадорската влада прогласи 97.5% од површината на архипелагот за национален парк, исклучувајќи ги веќе колонизираните области. Истата година беше основана Фондацијата Чарлс Дарвин. Основната одговорност на оваа меѓународна невладина организација основана во Белгија е да истражува и пронајдоците од истражувањата да ги предаде на владата за да се овозможи успешно раководење со Галапагос. Обидите на фондацијата за истражувања започнаа со основањето на научно-истражувачката станица Чарлс Дарвин на островот Санта Крус во 1964 г. На почетокот беа спроведени програми за заштита и зачувување, како истребување на недомородните и зачувување на домородните видови од страна на вработени во станицата. Во сегашно време најголемиот дел од работата ја извршува службата на националниот парк Галапагос преку користење на истражувачки откритија и методологии кои ги разви фондацијата.
Во 1986 г. од океанот околу островите беше прогласен за морски резерват и е втор по големина по австралискиот Голем Корален Гребен. Во 1990 г. архипелагот стана резерват за китови. Во 1978 г. островите се прогласени за светско наследство, а во 1985 г. ги прогласи за биосферен резерват. Во декември 2001 г. на ова го приклучија и морскиот резерват. Во јули 2010 г. комитетот за Светски наследства одлучи да го отстрани Галапагос од списокот на драгоцени места загрозени од природни закани или преголемо користење.
Noteworthy species include:
Природни закани
Недомородни растенија и животни како кози, мачки и говеда кои луѓето намерно или ненамерно ги донесоа на островите се главната опасност по Галапагос. Размножувајќи се брзо и немајќи отпор од домородни грабливци тие ги уништија животните средини на домородните видови. Без природни грабливци на островите, домородните животни се без одбрана против недомородните грабливци.
Некои од најштетните недомородни растенија се: гуава (Psidium guajava), авокадо, каскариља (Cinchona pubescens), балса (Ochroma pyramidale), ридска малина (Rubus niveus), разни цитрони (портокали, грејпфрут, лимони), флорипондио, дрвјата хигериља (Ricinus coммunis) и слонската трева, Pennisetum purpureum. Овие растенија зафатија големи површини и уништија ендемски видови во влажните региони на Сан Кристобал, Флорејана, Изабела и Санта Крус. И тоа ова се само неколку од недомородните растенија донесени на Галапагос. Моментално тие се преку 700, а има само 500 домородни и ендемски видови. Оваа разлика создава голем проблем за островите и нивните домородни видови.
Многу од видовите на Галапагос ги донесоа пирати. Тор Хејердал цитираше документи кои споменуваат дека гувернерот на Перу знаеше дека британски пирати ги јадеа козите кои тие самите ги пуштиле на островите и наредуваа кучињата да бидат ослободени за да ги убијат козите. Исто така откако Хозе де Виљамил не успеал да ја колонизира Флорејана, тој наредил козите, магарињата, говедата и другите животни од фармите на Флорејана да бидат пренесени на други острови за понатамошни колонизирања.
Недомородни кози, прасиња, кучиња, стаорци, мачки, глувци, овци, коњи, магариња, крави, живина, мравки, бубашваби и некои паразити и ден денес се дел од островите. Кучиња и мачки напаѓаат мирни птици и уништуваат гнезда на птици, копнени желки и морски желки. Понекогаш и убиваат мали желки и игуани. Прасињата се уште поштетни затоа што заземаат поголеми територии и ги уништуваат гнездата на желките и игуаните, ја јадат храната на домородните животни и ги кршат растенијата во нивната потрага по корени и инсекти. Ова претставува голем проблем на вулканот Церо Азул и на Изабела, а на Сантјаго можно е тие да се причината за исчезнувањето на копнените игуани кои ги имаше во изобилство при посетата на Дарвин. Црниот стаорец (Rattus rattus) напаѓа млади желки кога тие ќе го напуштат гнездото, па во Пинсон тие го сопреа размножувањето во период од преку 50 години. На островот моеа да се видат само возрасни желки. Исто така, онаму каде што го има црниот стаорец ендемскиот стаорец исчезнал. Говедата и магарињата ја јадат целата достапна вегетација и се натпреваруваат со домородните видови за малото количество вода. Во 1959 г. на островот Пинта двајца рибари донесоа три кози, еден мажјак и две женки. До 1973 г. службата на националниот парк го процени бројот на кози на преку 30.000. Кози беа донесени и на Марчена во 1967 г. и на Рабида во 1971 г. Сепак, преку неодамнешна програма за истребување на козите на островот Изабела нивнито број е сведен речиси на нула.
Развојот на живинарската индустрија во населените места е причина за загриженост кај месните заштитници на животната средина кои стравуваат дека домашните птици би можеле да донесат болести и да ги пренесат на домородните диви птици.
Меѓу другите проблеми, галапагоскиот морски резерват се соочува со закана од многубројни незаконски активности од страна на риболовците чија цел се морските животни во рамките на резерватот како на пример ајкулите (ајкули-чекани и други видови) поради нивните перки и собирањето на морски краставички надвор од сезона. Развојот е закана и за копнениот и за водниот жив свет. И развојот на туризмот, и месното население чија стапка на раѓање постојано расте и незаконското доселување им се закануваат на дивиот свет на архипелагот. Укотвувањето на танкерот Џесика во 2001-та г. и подоцнежното изливање на нафта го донесе проблемот на светската сцена.
Во моментов, сè поголемите проблеми вклучително со туризмот и неконтролираниот пораст населението уште повеќе ги уништуваат животните средини.
Во 2007 г. УНЕСКО ги стави островите Галапагос на списокот на загрозени Светски наследства поради закани недомородни видови, In 2007, UNESCO put the Galápagos Islands on their World Heritage in Danger list because of threats posed by invasive species, неорганизиран туризам и прекумерен рибилов. tourism and overfishing. На 29 јули 2010 г., комитетот за Светски наследства одлучи да го избрише Галапагос од списокот затоа што беше направен значителен напредок од Еквадор во соочувањето со овие проблеми.
На 28 јануари 2008 г. службеникот на националниот парк Галапагос Виктор Карион (Victor Carrion) изјави дека 53 морски лавови (13 новороденчиња, 25 млади, 9 мажјаци и 6 женки) беа убиени на островот Пинта, природен резерват Галапагос, откако главите им беа отсечени. Во 2001 г. ловокрадци убија 35 машки морски лавови.
Архипелагот Галапагос влезе во последниот круг на кандидати за едно од 7-те нови светски чуда на природата на фондацијата Нови7Чуда на природата. До февруари 2009 г. архипелагот го заземаше првото место во групата Б, категорија острови.
Турска азбука
Турската азбука е писмото што се користи за пишување на турскиот јазик. Азбуката е заснована врз латиницата, со мали модификации приспособени кон турскиот фонетски систем и азбуката. Турската азбука има 29 букви, од кои 8 се самогласки а останатите се согласки. Согласки во турскиот јазик се A, E, I, İ, O, Ö, U и Ü. Карактеристична буква за турскиот јазик е буквата Ğ.
Андреј Цветковски
Андреј Цветковски (роден на во ) — македонски кошаркар кој настапува за Гостивар.
Младинска кариера
Сезоната 2013/14 ја поминал во младинскиот состав на МЗТ Аеродром и тогаш станал вицепрвак со М-18 составот (генерација 1996/1997). Со М-20 (генерација 1994/1995), Цветковски стигнал до полуфиналето на завршниот турнир. Но паралелно, истата сезона, тој бил приклучен во т.н. Младинска репрезентација на Македонија, проект-екипа која се натпреварувала надвор од конкуренција во Првата лига 2013/14. Со МЗТ, Цветковски станал првак со М-20 составот (генерација 1996/1997) во сезоната 2014/15.
Професионална кариера
Во сезоната 2015/16, Цветковски се преселил и дебитирал во сениорската екипа на Работнички и станал вицепрвак во Суперкупот на Македонија 2015. Сезоната 2016/17 ја започнал во МЗТ и со него го освоил Суперкупот на Македонија 2016, но таму останал сè до средината на ноември, кога се преселил во Кожув. На почетокот на 2017 година, Андреј се преселил во новиот кошаркарски клуб Блокотехна, клуб кој го пратил на позајмица во второлигашот Радовиш. Откако обезбедил пласман со Радовиш во Првата лига и откако клубот го отстапил своето место на Блокотехна, Цветковски бил вратен во новиот гевгелиски клуб. При подготовките за сезоната 2017/18, Цветковски го повредил коленото со што ја пропуштил целата сезона како играч на Блокотехна. Следната сезона, Андреј продолжил во редовите на Блокотехна. Но за време на полусезоната, во јануари 2019 година, тој се преселил во Вардар. За сезоната 2019/20, Цветковски потпишал едносезонски договор со Пелистер. Во Пелистер не останал долго бидејќи по преговори од крајот на јануари до 10 февруари 2020 година, тој се договорил за раскин на договорот со Пелистер и потоа се преселил во Куманово 2009. За сезоната 2020/21, во почетокот на јуни 2020 година, тој потпишал нов договор со кој ја продолжил соработката со Куманово. Тој, таа сезона не ја завршил во Куманово бидејќи се префрлил во Вардар во март 2021 година.
NGC 4725
NGC 4725 — спирална галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4725 се споменува и како UGC 7989, MCG 4-30-22, CGCG 129-27, KUG 1247+257B, IRAS 12478+2545.
Откривање
Телото е откриено на 10 април 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4725 е од видот SBab/P. Видливиот сјај со голо око изнесува 9,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 10,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 14 m/лм2. NGC 4725 има привидни димензии од 10,7' х 7,6'.
Други поделби
Проучување на NGC 4725 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 43451. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 149; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1993. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1581.
Ваикато
Ваикато (маор. Waikato) е регион во Северниот остров на Нов Зеланд. Точните граници на регионот во голема мера зависат од употребата на името, но во сите случаи тоа се однесува за областа околу градот Хамилтон протегајќи се долж брегот на реката Ваикато.
Локален управен регион Ваикато
Регионот Ваикато е локален управен регион на западната страна на Северниот остров. Се протега од езерото Таупо и северниот дел од Кинг Кантри на југ, нагоре по полуостровот Коромандел и границите со регионот Окленд. Регионот зафаќа површина од 25,000 км2, и во 2006 имал население од околу 387,700.
Регион Ваикато (општа употреба)
Поимот Ваикато подразбира само дел од локалниот управен регион, без деловите околу полуостровот Коромандел и Темзината Долина на севет и околу и северно од езерото Таупо на југоисток.
Округ Ваикато
Ваикато е и округ управуван од Окружниот совет на Ваикато. Ова ги покрива градовите Нгаруавахиа, Хантли и Раглан.
Река Ваикато
Ваикато е долга река по која е наречен регионот. Ова е маорски збор со значење течна вода.
Географија
На запад регионот се граничи со Тасмановото Море. Крајбрежниот регион е главно ридест, локално познат како планински венец Хакаримата, иако се спушта на север полека и брановидно, поблиску до устието на реката Ваикато. На крајбрежјето има три големи природни пристаништа: Раглан, Аотеа, and Кафиа. Околината на Раглан е позната по своите вулкански црни песоци и плажи, а и за одличните услови за сурфање на заливот Ману и плажата Руапуке.
Источно од крајбрежните ридишта лежи широкото плавно земјиште на реката Ваикато. Регионот има влажна умерена клима, а земјата е главно богата и обработлива, но има и неисцедено тресетно мочуриште. Тука, во широката рамница Ваикато, живее најголемиот дел од населението, и земјата интензивно се обработува и исползува за стока (главно добиток) и земјоделски култури (како пченка). Околината на Кембриџ има и многу штали за чистокрвни коњи.
Северниот дел на регионот околу Те Кауфата ги дава едно од најдобрите но вина. Тука лежат неколку плитки езера, од кои најголемо е Ваикаре.
На исток змејиштето се издига кон падините на планинските венци Каимаи и Мамаку. На горниот тек на реката Ваикато наоѓаме хидроелектрани, а на југоисток од регионот има и неколку големи вештачки езера.
Градови
Градот Хамилтон е главен центар, со урбано население од 158,500 (2006). Тука се наоѓа Ваикатскиот универзитет и Винтек. Градовите Токороа, Те Авамуту и Кембриџ имаат по 10.000 до 15.000 жители заедно со околните принадлежни населби.
Во регионот се наоѓаат и помалите гратчиња Хантли, Матамата, Моринсвил, Нгаруавахиа, Отороханга, Путаруру, раглан, Те Кауфата, Те Куити и Тирау.
Жил Жанен
Габриел-Жил Жанен (Gabriel-Jules Janin), (, –, ) – француски писател и драмски критичар.
Животопис
Како син на адвокат, Жанен добива добро образование, најпрво во својот роден град, потоа во гимназија во Париз. Рано почнал да се занимава со новинарство и работи за „Париска ревија“, „Ревија на два света“, „Фигаро“ и „Котидјен“. Тој е еден од основачите на „Париска ревија“ и „Детски весник“. Во 1827 година станал познат со романот „Мртвото магаре и гилотираната жена“ (L’Âne mort et la femme guillotinée). „Исповед“ (La Confession) во 1830 година, не толку длабок, но со уште позабележителен стил, и „Барнав“ (Barnave) во 1831 година, каде ја напаѓа фамилијата Орлеанови, ја воспоставуваат неговата репутација.
Во меѓувреме се вработува како критичар во „Журнал де деба“ (Journal des Débats), каде останува четириесет години. Неговиот авторитет му го носи прекарот „принц на критичарите“.
Во 1874 година, Александр Пједањел (неговиот секретар) издал книга за Жил Жанен со библиографија.
Жанен го посетувал замокот Сент Обен, сопственост на родителите на неговата жена, во близина на Гајон.
Погребан е на гробиштата Евре.
NGC 7035A
NGC 7035A — елиптична галаксија во соѕвездието Јарец, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7035A се споменува и како ESO 530-15A.
Откривање
Телото е откриено на 1886 година од страна на Франк Милер, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7035A е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 7035A има привидни димензии од 0,6' х 0,4'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 21 ч 10 м 47,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -23° 8' 14"". Положбениот агол на објектот е во износ од 5°.
Други поделби
Проучување на NGC 7035A е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 66257. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 345; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6924. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1108.
КК Т-Баскет
КК Т-Баскет е поранешен кошаркарски клуб од Тетово, Македонија.
Историја
Клубот бил основан во 2010 година како кошаркарска школа. Т-Баскет своето деби го започнал во сезоната 2011/12 во Третата лига каде завршил на петтото место. Во сезоната 2012/13, Т-Баскет завршил на второто место каде обезбедил место во Втората лига за следната сезона. Во сезоната 2013/14 завршил на третото место во Втората лига, што било недоволно за влез во Првата лига. Но меѓутоа Лирија го откажала своето учество во Првата лига, со што Т-Баскет влегол во лигата на нивното место. Но поради ненаоѓање соодветна сала, Т-Баскет бил исфрлен од Првата лига,  и се вратил во Втората лига. Следната 2014/15 сезона, клубот ја освоил Втората лига и бил унапреден во Првата лига. Повторно поради ненаоѓање на соoдветна сала, на Т-Баскет му било одбиено да учествува во Првата лига. Клубот одново се вратил во Втората лига но подоцна му го предал неговото учество на Гостивар 2015 по пат на договор.
Последен состав
Тренер на екипата бил Милан Сотировски. {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" width="750px" align:text="center" ! style="background-color:lightblue; color:black;" align="center"| број ! style="background-color:lightblue; color:black;" align="center"| име ! style="background-color:lightblue; color:black;" align="center"| висина см ! style="background-color:lightblue; color:black;" align="center"| позиција ! style="background-color:lightblue; color:black;" align="center"| години ! style="background-color:lightblue; color:black;" align="center"| националност ! style="background-color:lightblue; color:black;" align="center"| претходен клуб Крилен центар||align="center"|23||||Колибри Крилен центар||align="center"|23||||Колибри
Врапчевидни
Врапчевидните или врапчарки (науч. Passeriformes) — ред на птици во кој се наоѓаат речиси повеќе од половина од сите видови на птици. Врапчевидните птици се едни од најразнообразните копнени редови на ’рбетници: тие се двапати поразнообразни од најголемиот цицачки ред — глодачите.
Името Passeriformes е изведено од Passer domesticus, научно име за типскиот вид - градското врапче, како и од латинскиот поим „passer“ кој се однесува на вистинските врапчиња и сличните помали птици.
Особини
Многу врапчевидни птици се песнопојки и имаат сложени мускули со помош на кои го контролираат долниот грклан (syrinx) во кој се наоѓа звучниот апарат. Како млади, повеќето врапчевидни птици се зависни за храна од своите родители.
Редот е поделен на три подреда: Tyranni (субосцини), Passeri (осцини) и основниот Acanthisitti. Осцините покажуваат најдобра контрола врз мускулите од нивниот долен грклан, произведувајќи широк спектар на песни и други вокализации (иако некои од нив како враните не звучат музикално за луѓето); некои како лироопашките се целосни имитатори. Акантиситидите, односно претставниците од семејството Acanthisittidae се малечки птици ограничени во Нов Зеланд (барем во денешно време). Тие долго време се сметале за дел од Passeri, но нивната систематска положба е нејасна, иако по сè изгледа дека се одделна и многу стара група. Повеќето врапчевидни се помали од типичните членови на другите редови на птици. Најтешката и најголемата врапчевидна птица е Corvus crassirostris, додека некои обични гаврани (Corvus corax) се блиски по големина со неа. Лироопашките (Menura sp.) и многу рајски птици (сем. Paradisaeidae) се подолги. Некои од најмалите врапчевидни се пигмејските тиранти (Myiornis sp.).
Стапалото на врапчевидните има три прсти насочени нанапред и еден прст насочен наназад. Овој распоред на прсти е познат како анизодактилен. Тој им овозможува на врапчевидните птици да стојат стабилно на вертикални површини (дрвја, карпи и сл.). Прстите се одделни, но кај некои котинги (сем. Cotingidae) вториот и третиот прст се споени на нивната базална третина. Задниот прст се зглобува за нозете на исто ниво како и предните прсти. Кај другите редови на птици, распоредот на прстите е друг. Ножните мускули на врапчевидните птици автоматски се стегаат и стануваат несовитливи (тврди) кога врапчевидната птица губи контрола на гранката на која стои. Ова им овозможува да спијат додека се држат за површините без притоа да паднат. Ова е особено значајно за врапчевидните кои развиле ноќен начин на живот.
Сите врапчевидни развиваат дванаесет опашни пердуви. Одредени видови имаат несовитливи опашни пердуви, кои еволуирале за да и помогнат на птицата да ја одржи рамнотежата кога стои на вертикални површини.
Потекло и еволуција
Еволуцијата и врските меѓу семејствата на врапчевидните птици биле мошне нејасни сè до околу крајот на 20-от век. Многу семејства биле групирани заедно врз основа на морфолошките сличности за кои денес се верува дека се резултат на конвергентна еволуција, а не на блиско генетско сродство. На пример, претставниците од Troglodytidae од северната полутопка, тие од Австралија и тие од Нов Зеланд се многу слични и се однесуваат на сличен начин, но сепак припаѓаат на три мошне оддалечени гранки на семејното дрво на врапчевидните птици.
Малку подоцна се случила голема адаптивно зрачење на форми надвор од Австралија и Нова Гвинеја, и тоа на Passeri или птиците-песнопојки. Една од големите гранки (кладови) на врапчевидни се појавила подоцна како сестринска група на основните еволутивни линии и корвоидите ("Parvorder Corvida"), или поверојатно како нивна подгрупа, а се проширила длабоко во Евроазија и Африка каде имало ново зрачење на нови линии. Ова довело до појавување на три поголеми врапчевидни линии со околу 4000 видови, кои како додаток на корвоидниот разгранок (клад) и бројните помали линии го сочинуваат денешниот диверзитет на песнопојките. Постоело големо биогеографско мешање, при што северните форми се вратиле на југ, јужните се придвижиле кон север итн.
Најраните врапчевидни птици
Остеологијата на врапчевидните птици, особено на коските од екстремитетите, е од големо дијагностичко значење. Меѓутоа, најраните фосилни податоци се оскудни бидејќи првите врапчевидни птици биле големи колку денешните најмали рецентни претставници од овој ред, при што нивните деликатни коски не се сочувале. Примероците од Музејот на Квинсленд означени како F20688 (кој всушност е карпометакарпус) и F24685 (тибиотарзус) од Мургон, Квинсленд се фосилни коскени фрагменти за кои се знае дека се од врапчевидни. Тие претставуваат ковчиња од два вида со приближна должина од 10 и 20 cm, соодветно, и докажуваат дека врапчевидните птици пред околу 55 милиони години (можеби во раниот еоцен) јасно се разликувале од останатите. Една многу слична група (Zygodactylidae, именувана по зигодактилниот начин на стоење на вертикални површини) се издигнала независно во речиси исто време - и веројатно од блиски предци - на копното кое граничело со северниот Атлантик (кое тогаш било само две третини од неговата денешна широчина).
Сè до откривањето на австралиските фосили се верувало дека Palaeospiza bella од доцниот еоцен (пред околу 35 милиони години) бил најстар познат фосил на врапчевидна птица. Но, тој денес се смета за не-врапчевиден фосил сместен во групата на т.н. блиски врапчевидни птици.
Најновите фосилни наоди од врапчевидни потекнуваат од Нов Зеланд (дистален десен тарзометатарзус од птица голема колку денешната туи и неколку коски од барем еден вид на птица голема колку рецентната Philesturnus carunculatus ). Тие датираат од раниот до средниот миоцен (пред околу 19-16 милиони години).
Денешното познавање за врските меѓу рецентните врапчевидни птици укажува на тоа дека последниот заеднички предок на сите живи Passeriformes била мала шумска птица со сивкасто обојување, веројатно со забележителен полов диморфизам. Оваа последна наведена особина по сè изгледа дека се изгубила и повторно еволуирала неколкупати кај песнопојките, судејќи од нејзината распространетост меѓу рецентните линии: заедничкиот предок на Passerida, на пример, бил речиси сигурно помалку диморфичен, земајќи предвид дека оваа особина е мошне ретка кај основните линии на Passerida, но многу честа кај најмладиот врапчевиден разгранок - Passeroidea. Од друга страна, меѓу најосновните Passeri постојат голем број на силно диморфни линии (како мошне старото семејство Menuridae и некои видови од Meliphagoidea и Corvoidea). Половиот диморфизам не е толку изразен кај сем. Acanthisittidae, но е чест кај некои субосцини како што се оние од сем. Pipridae и Cotingidae.
Св. Петка (Вратница)
'''Св. Петка''' — средновековно археолошко наоѓалиште во тетовското село Вратница. Самиот објект претставува средновековна црква. Се наоѓа северозападно од селото, во непосредната близина на денешната истоимена црква, каде се гледаат остатоци од мала црквичка.
Именка
Именка менлив збор кој го содржи белегот опредметеност, и може да се јави како подмет, предмет, прилошка определба, именски дел од прирокот, а вршат и атрибутска служба во реченицата.
Синтактичките правила за именките се разликуваат од јазик до јазик. Во македонскиот јазик, именките се зборови кои како што е погоре споменато опишуваат предмети или појави или пак одделни имиња на некои предмети или појави, според тоа тие се делат на општи и сопствени именки, кои се разбира се делат на подгрупи.
Историја
Во францускиот и англискиот јазик зборот доаѓа од латинскиот збор nomen кој значи „име“. Зборовните групи како именките за првпат биле објаснети од санскритскиот граматичар Панини и Старите Грци како Дионисиј Тракс. Тие биле дефинирани со изрази од нивните тогашни морфолошки знаења. На пример, во Стара Грција, именките ги споредувале со падежите, како дативот и акузативот
Видови именки
Традиционално, именките се делат на:
1. Општи именки
2. Сопствени именки
Сопствените именки се пишуваат со голема буква.
Според тоа, дали можеме да ги допреме предметите, односно појавите, разликуваме:
Род на именките
Секоја именка во македонскиот јазик си има свој род: машки, женски или среден. Родот е содржан во именката и тој не може да се промени.
На пр.: човек - машки род; жена - женски род; дете - среден род.
Родот го има само во еднинската форма на именката.
На пр.: клупа (именка од женски род - таа клупа), но: клупи (не може да го определиме родот, па затоа го определуваме според еднинската форма).
Именките најлесно се определуваат според непроменливоста на родот.
Бројот на именките
Кај именките разликуваме два броја: еднина и множина.
Со еднина се означува еден предмет (суштество, појава), а со множина - повеќе од именуваните предмети.
Најчесто, именките (општите конкретни и дел од апстрактните) имаат и еднина и множина.
Но, има именки што се јавуваат само во еднинска форма и такви што се јавуваат само во множинска. Само во еднина ги среќаваме:
Видови множина
Во македонскиот јазик разликуваме три вида множина: обична, избројана и збирна.
1. Обичната множина означува дека имаме повеќе (множество) од именуваните предмети. На пр.: маж - мажи; маса - маси; село - села.
2. Избројаната множина се однесува на точно избројани предмети. Пред ваквата множина секогаш стои број или прилог за количество.
На пр.: 2 молива, 5 снопа, 3 листа, неколку часа, итн.
3. Збирна множина - означува колективно единство од повеќе предмети ( ја прават именки од машки род).
На пр.: снопје, лисје, ридје/ридишта, краишта.
Определеност кај именките (член)
Карактеристично за македонскиот јазик е членувањето (определувањето) на именките со наставки. Кога една општа именка членуваме, значи дека конкретниот предмет сме го издвоиле од мноштвото такви истородни предмети.
На пр.: Читам книга. Именката „книга“ е нечленувана и неопределена. (Читам некоја книга.) Но : Ја читам книгата.
Во овој пример членуваната именка „книгата“ означува издвоен, точно определен предмет. Соговорникот точно знае за која книга станува збор.
Именките што не се членувани се неопределени.
За определување се користат следните членски морфеми:
Која од претходните наставки ќе ја употребиме зависи од родот, завршетокот и бројот на именката.
''На пр.: Дај ми го моливот. (Моливот е во близина на соговорникот).''
- членот: -ов, -ва, -во; -ве; се употребува за предмети кои се блиску до лицето кое зборува.
''На пр.: Земи го моливов. (Моливот е во близина на тој што зборува).''
- членот: -он, -на, -но; -не; се употребува за предмет оддалечен од двајцата соговорници.
''На пр.: Земи го моливон. (Моливот е оддалечен и од двајцата соговорници).''
Форми на обраќање кај именките
Во сите словенски јазици, освен македонскиот и бугарскиот, за означување на разни односи на зборовите во реченицата се употребуваат падежните форми на именските зборови. Но, во нашиот јазик, падежите се загубиле, а таквите односи се прикажуваат со други средства, најчесто со предлози.
Сепак, остатоци од падежите среќаваме кај некои зборови и во македонскиот јазик.
(На пример, кај именките - вокативот, кај заменките - дативот и акузативот.
''На пример, кај заменките, номинативната форма е ЈАС, но за означување на поинакви односи, останале и формите МЕНЕ МЕ (акузатив) и МЕНЕ МИ (датив). Поради тенденцијата за опишување на односите со предлози, многу често неправилно се употребува НА МЕНЕ МИ, бидејќи предлогот НА ја презел функцијата на некогашниот датив.)''
На пр.: жено, господине и сл.
1. Кај именките од машки род формата за обраќање се образува со наставките: -у и -е. Првата (-у), почесто ја среќаваме кај едносложните, а -е кај повеќесложните зборови, а некои именки ги среќаваме со двете наставки.
На пр.: маж - мажу, вол - волу, коњ - коњу; професор - професоре, господин - господине; овчар - овчаре, овчару, итн.
Личните имиња што завршуваат на самогласка немаат вокативна форма, а оние што завршуваат на согласка се прават со наставката - е (Зоране, Горане, Стојане).
Именки образувани од глаголи
Именките може да се образуваат од глаголи безнаставно: чекор, збор, настан, помин.
Најчести наставки се:
Именки образувани од придавки
На основата од придавката се додаваат следните наставки:
Именки образувани од броеви
И од броевите може да се образуваат именки, и тоа со:
Именки образувани од именки
Од една именка со додавање на наставки може да образуваме други именки:
Именките во реченицата
Именката врши најразлични служби во реченицата, стапува во различни односи, а тоа не наоѓа свој надворешен израз, односно нема никаква промена на формата на именката, туку тоа се изразува преку нејзиното место во реченицата.
1. Именката е најчесто подмет во реченицата.
2. Се јавува како составен дел на прирокот - именски прирок.
''На пр.: Петре е овчар. Ти си ученик.''
а) Предмет (дополнение на глаголот).
На пр.: Го видов овчарот.
б) Атрибут (дополнение на именката).
На пр.: сила работа, домаќин човек, ручек време.
Извори
Македонски јазик и литература - втора година реформирано гимназиско образование
542
542 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 542 година од новата ера, 542. од првиот милениум, 42. од VI век и трета од 540-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6050 и 6051 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5292 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4302 и 4303 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1295.
Пустинска мачка
Пустинската мачка (Felis margarita) е цицач од редот на зверови и од фамилијата Felidae.
Згриженост
Оваа врста е на низок степен на опасност од изумирање.
Распространетост
Ареал пустинската мачка (Felis margarita) се одгледува во поголем број на држави. Врстата е присутна во Пакистан, Иран, Египет, Израел, Алжир, Мароко, Мавританија, Нигерија, Сирија, Туркменистан, Узбекистан, Казахстан, Саудиска Арабија, Јордан, Кувајт, Оман, Обединети Арапски Емирати, Јемен.
Присуството е непотврдено во Авганистан, Чад, Мали, Ирак, Сенегал, Либија, Тунис, Судан и Катар.
Седиште
Седиштата на пустинските мачки се во планини и пештери и камени пустини.
Знаме на Општина Радовиш
Знамето на Општина Радовиш е официјалното знаме на оваа македонска општина. Знамето е усвоено во 2013 и со тоа се заменило старото знаме. Знамето е двобојно, црвено-бело, со Радовишкиот крст.
Старо општинско знаме на Радовиш
Знамето на општина Радовиш е во темно-зелена боја, исто како основата на грбот порабен со жолта-златна лента, а на средината од знамето е сместен грбот на општината, без бандерола. Од двете страни на грбот стои испишано: од левата страна “општина“, а од десната страна “Радовиш“.
Еврејски клуб (Скопје)
Еврејскиот клуб во Скопје било главно собиралиште, клуб основан од видни граѓани заради морално и духовно воспитување на скопските Евреи. Бил формиран на 15 февруари 1920 година. Целта била да ги развива меѓусебните односи помеѓу сите општествени слоеви, да ги помага училиштата и другите еврејски организации. Клубот поседувал удобен објект во кој се наоѓала и „Еврејска читална“, која ги добивала сите еврејски и шпански весници печатени на целиот Балкан. Во состав на клубот функционирало и „Еврејското казино“ кое кон крајот на 30-тите години станало главен центар на еврејското собирање.
Луис Армстронг
Луис Армстронг (англ. Louis Armstrong; —  ) бил американски џез музичар. Иако прво се прославил свирејќи труба, кон крајот на кариерата станал познат како пејач и бил еден од највлијателните џез пејачи.
Во текот на својата кариера станал најголем џез музичар, неоспорен водач на популарната музика на 20. век и една од најголемите фигури во историјата на музиката.
Армстронг го сакале не само поради неговиот трубачки талент, неверојатно чистото и продорно свирење на труба и специфичното рапаво пеење, туку и поради човечката топлина и великодушност, како и поради симпатичната особеност на „големо дете“ кое му се радува на животот и живее за музиката.
Галиен
Галиен бил римски цар. Роден е во 218 година. Познат и како Публиј Лициниј Егнациј Галиен . Со Римското Царство управувал од почетокот како соцар со својот татко Валериан I - од 253 до 260 година, а потоа и како единствен цар во периодот 260-268 година. Веднаш откако неговиот татко бил прогласен за цар,тој станал управник на источниот дел од царството, сè со цел да се соочи со персијците. Неговата власт била признаена само од Рим, но не и од империјата. Во Мала Азија водел големи битки со готите, а алеманите ја зазеле Sеверна Италија. Освен надворешните проблеми за империјата, се појавиле и внатрешни- на островот Сицилија избувнало големо востание на робовите, во Средоземно Море се појавиле пирати. Опстојувале епидемии, а римските провинции биле засегнати и од неколку земјотреси. Бил наследен од страна на Клавдиј II.
Синкопа
Синкопа е збор од грчко потекло и има неколку значења:
Тумба (Вратница)
Тумба — археолошко наоѓалиште т.е. населба од римското време. Се наоѓа во селото Вратница, тетовско, на просторот меѓу месностите Ливадице и Две Тумбе. За време на истражувањата на Блага Алексова, тука се најдени фрагменти од керамички садови и множеството градежен материјал.
Замок Свети Иларион
Замок Свети Иларион — тврдина која лежи на планинскиот венец Киренија, на Кипар. Оваа локација го обезбедила замокот со контрола на патот за премин од Киренија до Никозија. Таа е најдобро сочуваната урнатина од трите поранешни упоришта во планините Киренија. Другите две се Кантара и Буфавенто.
Историја
Замокот не го носи името на Свети Иларион, активен во Палестина и Кипар во 4 век. Името го добила по нејасен светец, за кого традиционално се смета дека побегнал на Кипар по арапското освојување на Светата земја и се повлекол на врвот на ридот на кој бил изграден замокот за скита. Еден англиски патник пријавил зачувување на неговите мошти во 14 век. Предложено било манастирот изграден во негово име да претходи на замокот, кој бил изграден околу него. Сепак, ова гледиште не е поддржано од какви било значителни докази.
Почнувајќи од 11 век, Византијците започнале со утврдување. Свети Иларион и заедно со замоците Буфавенто и Кантара ја формирале одбраната на островот против арапските пирати кои го напаѓале брегот. Некои делови беа дополнително надградени под династијата Лусигнан, чии кралеви можеби го користеле како летна резиденција. За време на владеењето на Лусињани, замокот бил во фокусот на четиригодишната борба помеѓу Светиот римски цар Фредерик Втори и регентот Јован Дибелин за контрола на Кипар.