cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ирачка војна
2004 година: Востанието се проширува
Друг голем настан од таа година било откривањето на широко распространетата злоупотреба на затвореници во Абу Граиб, кое добило внимание на меѓународните медиуми во април 2004 година. Први извештаи за злоупотреба на затвореник во Абу Граиб, како и графички слики што го прикажуваат американскиот воениот персонал подбивајќи ги и злоупотребувајќи ги ирачките затвореници, го привлекло вниманието на јавноста од извештајот за вестите на 60 минути II (28 април) и написот на Симур М. Херш во The New Yorker (објавен на Интернет на 30 април). Воениот дописник Томас Рикс тврдел дека овие откритија нанеле удар на моралните оправдувања за окупацијата во очите на многу луѓе, особено на Ирачаните, и биле пресвртница во војната.
2004 година исто така го означила почетокот на воените преодни тимови во Ирак, кои биле тимови на американски воени советници распоредени директно во единиците на Новата ирачка армија.
2005 година: Избори и преодна влада
На 31 јануари, Ирачаните ја избрале ирачката преодна влада со цел да подготват постојан устав. Иако одредено насилство и широко распространет сунитски бојкот го нарушиле настанот, повеќето од квалификуваните курдски и шиитски населенија учествувале. На 4 февруари, Пол Волфовиц објавил дека 15 000 американски војници чии долги патувања биле продолжени со цел да се обезбеди изборна безбедност ќе бидат повлечени од Ирак до следниот месец. Февруари до април се покажале релативно мирни месеци во споредба со масакрот во ноември и јануари, со востанички напади во просек од 30 на ден од претходниот просек од 70.
Битката кај Абу Граиб на 2 април 2005 година претставувала напад врз силите на Соединетите Американски Држави во затворот Абу Граиб, кој се состоел од тежок минофрлач и ракетен оган, според кој околу 80–120 вооружени бунтовници нападнале со гранати, мало оружје и две возила - носејќи импровизирани експлозивни направи. Муницијата на американските сили била толку мала, што биле дадени наредби за поправање бајонети како подготовки за борба. Се сметало за најголем координиран напад врз американска база од војната во Виетнам.
Надежите за брз крај на бунтот и повлекување на американските трупи биле уништени во мај, најкрвавиот месец во Ирак од инвазијата. Самоубиствени бомбаши, за кои се верува дека се главно разочарани ирачки сунитскии Арапи, Сиријци и Саудијци, го пробиле Ирак. Нивните цели често биле шиитски собири или цивилни концентрации на шиити. Како резултат, над 700 ирачки цивили загинале во тој месец, како и 79 американски војници.
Летото 2005 година се случиле борби околу Багдад и на Тал Афар во северозападен Ирак, додека американските сили се обиделе да ја затворат сириска граница. Ова довело до борби на есен во малите градови по долината на реката Еуфрат помеѓу главниот град и таа граница.
Востаничките напади се зголемиле во 2005 година со 34.131 снимен инцидент, во споредба со вкупно 26.496 за претходната година.
2006 година: Секташко насилство и постојана ирачка влада
Иако немало повредени во експлозијата, џамијата била сериозно оштетена и бомбардирањето резултирало со насилство во текот на следните денови. Над 100 мртви тела со дупки од куршуми биле пронајдени на 23 февруари, а се смета дека биле убиени најмалку 165 лица. После овој напад, американската војска пресметала дека просечната стапка на убиства во Багдад се зголемила тројно од 11 на 33 смртни случаи на ден. Во 2006 година ООН ја опишала околината во Ирак како „ситуација слична на граѓанска војна“.
На 12 март, пет војници на Армијата на Соединетите Американски Држави од 502-от пешадиски полк ја силувале 15-годишната ирачка девојка Абер Касим Хамза ел-Janанаби, а потоа ги убиле неа, нејзиниот татко, нејзината мајка Фахрија Таха Мухасен и нејзината шестгодишна сестра Хадел Касим Хамза ел-Џанаби. Војниците потоа го запалиле телото на девојчето за да сокријат докази за злосторството. Четворица од војниците биле осудени за силување и убиство а петтиот бил осуден за помали злосторства за учество во настаните, кои станале познати како силување и убиства во Махмудија. На 6 јуни 2006 година, Соединетите Американски Држави биле успешни во следењето на Абу Мусаб ал-Заркави, водачот на Ал-Каеда во Ирак, кој бил убиен, додека присуствувал на состанок приближно 8 километри северно од Бакуба. Откако бил следен од британски авион, бил воспоставен радио контакт помеѓу контролорот и два авиони на американското воено воздухопловство Ф-16 Ц, кои ја идентификувале куќата и во 14:15, оловниот авион испуштил две водени бомби, каде што се наоѓал тој. Уште шест други - три машки и три женски лица - исто така биле пријавени како убиени. Меѓу убиените имало и една од неговите сопруги и нивното дете.
Владата на Ирак стапила на должност на 20 мај 2006 година, по одобрување од членовите на Ирачкото национално собрание. Ова следело по општите избори во декември 2005 година. Владата ја наследила Ирачката преодна влада, која продолжила да ја извршува функцијата привремена до формирањето на постојаната влада.
Извештајот на Истражувачката група за Ирак и погубувањето на Садам
Извештајот за Истражувачката група на Ирак бил објавен на 6 декември 2006 година. Истражувачката група се состоела од луѓе од двете поголеми американски партии, на чело со потпретседателите Џејмс Бејкер, поранешен државен секретар (републиканец) и Ли Х. Хамилтон, поранешен американски Претставник (демократ). Истражувачката група заклучила дека „ситуацијата во Ирак е сериозна и се влошува“ и „американските силите се чини дека се фатени во мисија која нема предвидлив крај “. Извештајот вклуќува препораки за зголемување на дипломатските мерки со Иран и Сирија и интензивирање на напорите за обука на ирачките трупи. На 18 декември, извештајот на Пентагон открил дека бунтовничките напади во просек имале околу 960 напади неделно, што е најголем од почетокот на извештаите во 2005 година.
Коалиционите сили формално ја пренеле контролата врз гувернерството на ирачката влада, прва по војната. Воените обвинители обвиниле осум американски маринци за убиства на 24 ирачки цивили во Хадита во ноември 2005 година, од кои 10 биле жени и деца. Четворица офицери биле обвинети и за откажување на должноста во врска со настанот.
2007 година: бран на американските трупи
На 10 јануари 2007 година, преку телевизиско обраќање до јавноста, Буш предложил уште 21.500 војници за Ирак, програма за работа за Ирачаните, повеќе предлози за реконструкција и 1,2 милијарди американски долари за овие програми. На 23 јануари 2007 година, во годишното обраќање, Буш објавил „распоредување на повеќе од 20 000 дополнителни војници и маринци во Ирак“.
На 10 февруари 2007 година, Дејвид Петреус бил поставен командант на мултинационалните сили - Ирак (МНФ-I), функцијата со четири ѕвезди што ги надгледува сите коалициски сили во земјата, заменувајќи го генералот Џорџ Кејс. На својата нова позиција, Петреус ги надгледувал сите коалициски сили во Ирак и ги вовел во новата стратегија која ја навела администрацијата на Буш.
Планирано намалување на војската
Во говорот одржан пред Конгресот на 10 септември 2007 година, Петреус „предвиде повлекување на приближно 30.000 американски војници до следното лето, почнувајќи со марински контингент [во септември]“. На 13 септември, Буш го поддржал ограниченото повлекување на војниците од Ирак. Буш изјавил дека 5.700 лица ќе бидат дома до Божиќ 2007 година, и очекува дека илјадници други ќе се вратат до јули 2008 година. Планот ќе ги врати бројот на војниците на нивното ниво пред напливот на почетокот на 2007 година.
Ефекти од напливот врз безбедноста
До март 2008 година, според извештајот на Пентагон, насилството во Ирак било скратено од 40-80%. Независни извештаи  покренале прашања во врска со тие проценки. Ирачки воен портпарол тврдел дека цивилните смртни случаи од почетокот на планот за напливот на војниците биле 265 во Багдад, што е помалку од 1.440 во претходните четири недели. Њујорк Тајмс изброил повеќе од 450 ирачки цивили убиени во истиот период од 28 дена, врз основа на првичните дневни извештаи на ирачкото Министерство за внатрешни работи и службеници на болницата. Историски гледано, броењето спроведено од Њујорк Тајмс го потценило вкупниот број на жртви за 50% или повеќе, во споредба со студиите на Обединетите нации, кои се потпираат на бројките на ирачкото Министерство за здравство.
Стапката на американските борбените смртни случаи во Багдад скоро двојно се зголемиле на 3,14 на ден во првите седум недели од „напливот“ на безбедносната активност, во споредба со претходниот период. Низ остатокот од Ирак се намалило малку.
На 14 август 2007 година, се случил најсмртоносниот напад од целата војна. Скоро 800 цивили биле убиени од серија координирани самоубиствени бомбашки напади врз северната ирачка населба Кахтанија. Повеќе од 100 куќи и продавници биле уништени во експлозиите. Американскитеофицијални лица ја обвиниле Ал Каеда. Насочените селани припаѓале на немуслиманското етничко малцинство Јазиди. Нападот можеби претставувал последен во една расправија што избила на почетокот на истата година кога припадниците на заедницата Јазиди ја каменувале до смрт тинејџерката, наречена Дуа Калил Асвад, обвинета за излегување со сунитски Арап. Убиството на девојчето е снимено преку мобилни телефони со камера, а видеото било поставено на Интернет.
На 13 септември 2007 година, Абдул Сатар Абу Риша бил убиен во бомбашки напад во градот Рамади. Тој бил важен американски сојузник затоа што тој го предводел „ Анбарското будење “, сојуз на сунитски арапски племиња кои се спротивставувале на Ал Каеда. Последната организација ја презела одговорноста за нападот. Во изјавата објавена на Интернет од Исламска држава на Ирак се тој се нарекува Абу Риша „едно од кучињата на Буш“ и се опишува убиството во четвртокот како „херојска операција која се подготвуваше повеќе од еден месец“. Имало пријавен тренд на намалување на американски починати војници по мај 2007 година и насилството врз коалициските трупи паднало на „најниските нивоа од првата година на американската инвазија“. Овие, и уште неколку позитивни случувања, многу аналитичари му ги припишуват на напливот на војници.
Податоци од Пентагон и други американски агенции како што е Државната канцеларија за отчетност (ДКО) утврдиле дека секојдневните напади врз цивилите во Ирак остануваат „приближно исти“ од февруари. ДКО исто така изјавил дека нема видлив тренд во секташкото насилство. Сепак, овој извештај бил спротивен на извештаите до Конгресот, кои покажале општ тренд на опаѓање на цивилни смртни случаи и етно-секташко насилство од декември 2006 година. До крајот на 2007 година, откако бранот војници започнал да се смирува, насилството во Ирак започнало да се намалува.
Цели квартови во Багдад биле етнички исчистени од шиитски и сунитски милиции и секташкото насилство избувнало во секој ирачки град каде има мешано население. Истражувачкиот репортер Боб Вудворд ги цитира американските владини извори според кои американскиот „наплив“ не бил основната причина за падот на насилството во 2007-08 година. Наместо тоа, според тоа гледиште, намалувањето на насилството се должело на поновите тајни техники на американските воени и разузнавачки служби да пронајдат, наведат и убијат бунтовници, вклучително и тесна соработка со поранешни бунтовници.
Во шиитскиот регион во близина на Басра, британските сили им ја предале безбедноста на регионот на ирачките безбедносни сили. Басра станала деветтиот град од 18 ирачки управи што се вратиле под контрола на локалните безбедносни сили од почетокот на окупацијата.
Политички случувања
Повеќе од половина од членовите на ирачкиот парламент за прв пат ја отфрлиле континуираната окупација на нивната земја. 144 од 275 пратеници потпишале законодавна петиција според која ирачката влада ќе побара одобрување од Парламентот пред да побара продолжување на мандатот на ООН за странските сили да бидат во Ирак, што истекува на крајот на 2008 година. Исто така, се барало распоред за повлекување на војската и замрзнување на големината на странските сили. Мандатот на Советот за безбедност на ООН за силите предводени од САД во Ирак ќе престане „ако тоа го побара владата на Ирак“. 59% од анкетираните во САД поддржиле распоред за повлекување.
Во средината на 2007 година, Коалицијата започнала контроверзна програма за регрутирање ирачки сунити (често поранешни бунтовници) за формирање на милициите „Гардијан“. Овие имале за цел да поддржат и да обезбедат различни сунитски населби против исламистите.
Тензиите со Иран
Во 2007 година, тензиите значително се зголемиле меѓу Иран и ирачки Курдистан, поради последното придавање на засолниште на милитантната курдска сецесионистичка група Партија за слободен живот во Курдистан (ПЕЈАК). Според извештаите, Иран ги гранатирал позициите на ПЕЈАК во ирачки Курдистан од 16 август. Овие тензии дополнително се зголемиле со наводен граничен упад на ирански трупи на 23 август кои нападнале неколку курдски села убивајќи непознат број цивили и милитанти.
Коалициските сили, исто така, започнаа да целат на наводните ирански оперативци на Кудс во Ирак, или апсејќи или убивајќи осомничени членови. Администрацијата на Буш и лидерите на коалицијата почнале јавно да изјавуваат дека Иран снабдува оружје, особено уреди со ЕФП, на ирачките бунтовници и милиции, но до денес не успеале да обезбедат никаков доказ за овие наводи. Натамошните санкции за иранските организации биле објавени и од администрацијата на Буш есента 2007 година. На 21 ноември 2007 година, генерал-потполковник Џејмс Дубик, кој бил одговорен за обука на ирачките безбедносни сили, го пофалил Иран за неговиот „придонес кон намалувањето на насилството“ во Ирак поддржувајќи го неговиот завет за запирање на протокот на оружје, експлозиви и обука на екстремисти во Ирак.
Тензиите со Турција
Упадите на границите на милитантите на ПКК со седиште во Северен Ирак продолжиле да ги вознемируваат турските сили, со жртви и од двете страни. Есента 2007 година, турската војска го истакнала своето право да ја премине границата со ирачки Курдистан во „жестока потера“ врз милитантите на ПКК и започнала да ги гранатира курдските области во Ирак и да ги напаѓа базите на ПКК во регионот на планината Куди со авиони. Турскиот парламент одобрил резолуција со која и се дозволува на војската да ја гони ПКК во ирачки Курдистан. Во ноември, турските вооружени сили нападнале делови од северен Ирак во првиот ваков напад на турски авиони од ескалацијата на граничните тензии. Друга серија напади кон средината на декември погодиле цели на ПКК во регионите Кандил, Зап, Авашин и Хакурк. Во последната серија напади биле вклучени најмалку 50 авиони и артилерија, а курдските власти пријавиле еден цивил убиен и двајца ранети.
2008 година: Продолжување на секташкото насилство
Во текот на 2008 година, американски официјални лица и независни тинк-тенкови започнале да укажуваат на подобрувања во безбедносната состојба, мерено според клучните статистички податоци. Според Министерството за одбрана на САД, во декември 2008 година „вкупното ниво на насилство“ во земјата опаднало за 80% од пред почетокот на бранот во јануари 2007 година, а стапката на убиства во земјата се спуштила на нивото пред војната. Тие исто така истакнале дека бројката на жртви за американските сили во 2008 година изнесувала 314 наспроти бројката од 904 во 2007 година.
Според институцијата Брукингс, ирачките цивилни жртви броеле 490 во ноември 2008 година наспроти 3.500 во јануари 2007 година, додека нападите против коалицијата броеле некаде од 200 до 300 неделно во втората половина на 2008 година, наспроти врвот од скоро 1.600 во лето 2007 година. Бројот на убиени ирачки безбедносни сили бил под 100 месечно во втората половина на 2008 година, од највисоки 200 до 300 во летото 2007 година.
Во меѓувреме, вештината на ирачката војска се зголемила со започнувањето на пролетната офанзива против шиитските сили, за кои премиерот Нури ел-Малики претходно бил критикуван за дозвола за работа. Ова започнало со операција во март против армијата Мехди во Басра, што довело до борби во шиитските области нагоре и надолу по земјата, особено во областа Багдад во градот Сад-р До октомври, британскиот офицер одговорен за Басра изјавил дека од операцијата, градот станал „безбеден“ и има стапка на убиство споредлива со Манчестер во Англија. Американската војска исто така соопштила дека имало намалување за околу една четвртина во количината на експлозив изработен во Иран пронајден во Ирак во 2008 година, што веројатно укажува на промена на иранската политика.
Напредокот во сунитските области продолжило откако членовите на движењето Будење биле пренесени од американска во ирачка контрола. Во мај, ирачката армија - поддржана од коалициска поддршка - започнала офанзива во Мосул, последното големо ирачко упориште на Ал Каеда. И покрај притворањето на илјадници лица, офанзивата не успеала да доведе до големи долгорочни безбедносни подобрувања во Мосул. На крајот на годината, градот останал главна точка на војната. Во регионална димензија, тековниот судир меѓу Турција и ПКК  засилил на 21 февруари, кога Турција извршила копнен напад на планините Квандел во Северен Ирак. Во деветдневната операција, околу 10.000 турски војници напредувале до 25 км во Северен Ирак. Ова бил првиот значителен копнен упад на турските сили од 1995 година.
Набргу по упадот, и ирачкиот кабинет и регионалната влада на Курдистан ги осудиле постапките на Турција и повикале на итно повлекување на турските трупи од регионот. Турските трупи се повлекле на 29 февруари. Судбината на Курдите и иднината на етнички разновидниот град Киркук останало спорно прашање во ирачката политика.
Воени претставници на САД овие трендови ги дочекале со претпазлив оптимизам како што се приближувало она што се опишува како "транзиција" во Договорот за статус на силите САД – Ирак, што бил договорен во текот на 2008 година Командантот на коалицијата, американскиот генерал Рејмонд Т.Одиерно, истакнал дека „во воена смисла, транзициите се во најопасното време“ во декември 2008 година.
Пролетни офанзиви врз шиитските сили
На крајот на март, ирачката армија, со воздушна поддршка на Коалицијата, започнала офанзива, наречена „Обвинение на витезите“, во Басра за да ја обезбеди областа од милициите. Ова била прва голема операција каде ирачката армија немала директна борбена поддршка од конвенционалните копнени трупи на коалицијата. На офанзивата се спротивставила армијата Махди, една од милициите, која контролирала голем дел од регионот. Борбите брзо се прошириле и во другите делови на Ирак: вклучувајќи ги Садр, Ал Кут, Ал Хилах и други. За време на борбите, ирачките сили наишле на силен отпор во Басра до тој степен што ирачката воена офанзива забавила, а високите стапки на опаѓање конечно ги принудиле на преговарачката маса.
По разговорите соГенерал Касем Сулејмани, командант на бригадите Кодс на Иранската револуционерна гарда и застапувањето на иранската влада, на 31 март 2008 година, ел-Садр им наредил на своите следбеници да прекинат огнот. Шиитските сили го чувале оружјето.
До 12 мај 2008 година, „жителите на Басра со големо мнозинство пријавија значително подобрување во нивниот секојдневен живот“ според „Њујорк тајмс“. „Владините сили сега го презедоа седиштето на исламските милитанти и ги запреа одредите за смртта и силеџиите кои напаѓаа жени, христијани, музичари, продавачи на алкохол и секој осомничен за соработка со западните сили“, се вели во извештајот; сепак, на прашањето колку време ќе биде потребно за да продолжи беззаконието ако ирачката армија замине, еден жител одговори: „еден ден“.
Кон крајот на април, бомбашките напади крај патот продолжиле да се зголемуваат од ниското ниво во јануари - од 114 бомбашки напади на повеќе од 250, надминувајќи ја највисоката бројка од мај 2007 година.
Сведоштво на Конгресот
Говорејќи пред Конгресот на 8 април 2008 година, генералот Дејвид Петреус повикал на одложување на повлекувањето на војската, велејќи: „Јас постојано забележувам дека не сме свртеле никакви кривини, не сме виделе никакви светла на крајот од тунелот“, повикувајќи се на коментарите на тогашниот претседател Буш и поранешниот генерал од времето на Виетнам, Вилијам Вестморленд. На прашање од Сенатот дали разумните луѓе не можат да се согласат за патот напред, Петреус изјавил: „Ние се бориме за правото на луѓето да имаат други мислења“.
На сослушување од тогашниот претседател на Комитетот на Сенатот Џо Бајден, амбасадорот Крокер признал дека Ал Каеда во Ирак е помалку важна од организацијата Ал Каеда предводена од Осама бин Ладен по должината на границата со Авганистан и Пакистан. Пратениците од обете партии се пожалиле дека американските даночните обврзници го носат товарот на Ирак бидејќи заработуваат милијарди долари приходи од нафта.
Вооружување на Ирачките безбедносни сили
Ирак станал еден од најголемите купувачи на американска воена опрема со нивната армија, заменувајќи ги нивните пушки АК ‑ 47 за американски пушки М ‑ 16 и М ‑ 4. Само во 2008 година, Ирак купил оружје во вредност од над 12 милијарди американски долари
Ирак побарал 36 F F 16, најсофистициран систем за оружје што Ирак се обидел да го набави. Пентагон го известил Конгресот дека одобрил продажба на 24 американски напаѓачки хеликоптери на Ирак, проценети на дури 2,4 милијарди американски долари. Вклучувајќи ги и хеликоптерите, Ирак објавил дека планира да купи тенкови и оклопни возила, транспортни авиони и друга опрема и услуги во вредност од 10 милијарди американски долари. Во текот на летото, Министерството за одбрана објавило дека ирачката влада сака да нарача повеќе од 400 оклопни возила и друга опрема во вредност 3 милијарди американски долари и шест транспортни авиони Ц-130Ј, во вредност 1,5 милијарди американски долари. Од 2005 до 2008 година, САД придобиле приближно 20 милијарди американски долари од договорите за продажба на оружје со Ирак.
Договор за статусот на силите
Договорот за статус на силите САД-Ирак бил одобрен од ирачката влада на 4 декември 2008 година. Договорот утврдил дека американските борбени сили би се повлекле од ирачките градови до 30 јуни 2009 година а сите американски сили би биле целосно надвор од Ирак до 31 декември 2011 година. Пактот бил предмет на можни преговори што може да го одложат повлекувањето и закажаниот референдум за во средината на 2009 година во Ирак, за кој можеби ќе требало сите американскисили целосно да заминат до средината на 2010 година. Пактот барал кривична пријава за држење затвореници над 24 часа и потребна потерница за претрес на домови и згради кои не се поврзани со некаков воен судир.
Американските изведувачи кои работеле за американските силите требало да бидат предмет на ирачкиот кривичен закон, додека изведувачите работат за Стејт департментот и другите американски држави агенциите можат да го задржат својот имунитет. Ако американските силите извршат сè уште неодлучни „големи предумислени кривични дела“ додека не се во функција и надвор од нивната база, тие ќе бидат предмет на сè уште неопределени процедури утврдени од заедничкиот комитет на САД и Ирак, доколку САД потврдат дека силите не биле на должност. Некои Американци разговарале за „дупките во договорот“ а некои Ирачани изјавиле дека веруваат дека делови од пактот остануваат „мистерија“. Американскиот секретар за одбрана Роберт Гејтс предвил дека по 2011 година очекува да види „можеби неколку десетици илјади американски трупи“ како дел од преостанатата сила во Ирак.
Претставникот на големиот ајатолах Али Хусеини ел-Систани изразил загриженост за ратификуваната верзија на пактот и истакнал дека владата на Ирак нема овластување да го контролира трансферот на окупаторските сили во и надвор од Ирак, без контрола на пратките и дека пактот им дава имунитет на окупаторите од гонење во ирачките судови. Тој изјавил дека ирачкото владеење во земјата не е комплетно додека се присутни окупаторите, но дека на крајот ирачкиот народ ќе пресуди за пактот преку референдум. Илјадници Ирачани се собрале неделно по петочната молитва и извикувале анти-американски и анти-израелски пароли во знак на протест против безбедносниот пакт меѓу Багдад и Вашингтон. Демонстрант изјавил дека и покрај одобрувањето на Пактот за привремена безбедност, ирачкиот народ ќе го прекрши на референдумот следната година.
2009 година: Повторно распоредување на коалицијата
На 1 јануари 2009 година, Соединетите Американски Држави ја предале контролата на Зелената зона и претседателската палата на Садам Хусеин на ирачката влада во церемонијален потег опишан од премиерот на земјата како обновување на ирачкиот суверенитет. Ирачкиот премиер Нури ел-Малики изјавил дека ќе предложи 1 јануари да биде прогласен за национален „Ден на суверенитетот“. „Оваа палата е симбол на ирачкиот суверенитет и со нејзино враќање, вистинската порака е упатена до целиот ирачки народ дека ирачкиот суверенитет се врати во својот природен статус“, изјавил ел-Малики.
Американската армијата припишала пад на пријавените цивилни смртни случаи на повеќе фактори, вклучително и „бранот војска“ предводен од САД, растот на сунитското будење финансирано од САД и повикот на шиитскиот свештеник Муктада ел-Садр за неговите сили да се придржуваат до прекин на огнот.
Провинциски избори
На 31 јануари, во Ирак се одржале провинциски избори. Провинциските кандидати и блиските до нив се соочиле со некои политички атентати и обиди за атентати, а имало и некои други насилства поврзани со изборите.
Ирачките гласачи не ги исполниле првичните очекувања што биле поставени и излезноста била најмала низ годините во Ирак, но во САД, амбасадорот Рајан Крокер ја оценил излезноста како „голема“. Од оние кои излегле да гласаат, некои групи се пожалиле на правото на избор и измам. По укинувањето на пост-изборниот полициски час, некои групи упатиле закани што би се случило доколку не бидат задоволни од резултатите.
Најава за стратегија за излез
На 27 февруари, претседателот на Соединетите Американски Држави Барак Обама одржал говор во базниот камп Лежен во маринскиот корпус во американската држава Северна Каролина, најавувајќи дека борбената мисија на САД во Ирак ќе заврши до 31 август 2010 година.„Преодна сила до 50.000 војници кои имаат задача да ги обучуваат ирачките безбедносни сили, да спроведуваат антитерористички операции и да обезбедат општа поддршка може да остане до крајот на 2011 година“, додал претседателот. Сепак, бунтот во 2011 година и подемот на ИСИЛ во 2014 година предизвикале продолжување на војната.
Ден пред говорот на Обама, премиерот на Ирак Нури ел-Малики на прес-конференција изјавил дека владата на Ирак „нема грижа“ за претстојното заминување на американските сили и изразил доверба во можноста на ирачките безбедносни сили и полицијата да одржат ред без американска воена поддршка.
Протести на Шестгодишнината
На 9 април, на 6-годишнината од падот на Багдад под коалиционите сили, десетици илјади Ирачани излегле на улиците во Багдад за да ја одбележат годишнината и побарале итно заминување на коалициските сили. Толпите Ирачани се протегале од сиромашото населено место Садр во североисточен Багдад до плоштадот во петкилометарска колона, каде демонстрантите запалиле фигура со ликот на претседателот Џорџ В. Буш. Во толпата имало и сунитски муслимани. Полицијата соопштила дека учествувале многу сунити, вклучително и истакнати водачи, како и главниот шеик од Синовите на Ирак.
Повлекување на коалициските сили
На 30 април, Велика Британија официјално ги завршила борбените операции. Премиерот Гордон Браун ја окарактеризирал операцијата во Ирак како „успешна приказна“, заради напорите на британските трупи. Британија им ја предала контролата на Басра на вооружените сили на САД.
На 28 јули, Австралија ги повлекла своите борбени сили со завршувањето на австралиското воено присуство во Ирак, согласно договорот со ирачката влада.
Повлекувањето на американските силите започнало на крајот на јуни, со 38 бази предадени на ирачките сили. На 29 јуни 2009 година, американските сили се повлекле од Багдад. На 30 ноември 2009 година, официјални претставници на ирачкото Министерство за внатрешни работи објавиле дека бројот на загинати цивили во Ирак паднал на најниско ниво во ноември од инвазијата во 2003 година.
Доделување на нафтени договори
На 30 јуни и 11 декември 2009 година, ирачкото министерство за нафта доделило договори на меѓународни нафтени компании за некои од ирачките полиња со нафта. Победничките нафтени компании влегле во заеднички вложувања со ирачкото Министерство за нафта, а условите на договорените договори вклучувале екстракција на нафта за фиксен надомест од приближно 1,40 американски долари за барел. Надоместоците требало да бидат платени откако ќе се достигне прагот на производство утврден од ирачкото министерство за нафта.
2010 година: повлекување на САД и операција „Нова Зора“
На 17 февруари 2010 година, САД Секретарот за одбрана Роберт Гејтс објавил дека од 1 септември името „Операција ирачка слобода“ ќе биде заменето со „Операција „Нова Зора“.
На 18 април, американските и ирачките сили го убиле Абу Ајујуб ел-Масри, водачот на ал-Каеда во Ирак, во заедничка американска и ирачка операција во близина на Тикрит, Ирак. Коалиционите сили верувале дека ел-Масри е облечен во елек под кој има експлозив со намера да изврши самоубиство. По долгата размена на оган и бомбардирање на куќата, ирачките трупи упаднале внатре и пронашле две жени сè уште живи, од кои едната била сопруга на ел-Масри и четири мртви мажи, идентификувани како ел-Масри, Абу Абдулах ел-Рашид ел-Багдади, асистент на ел-Масри и синот ел-Багдади. На трупот на ел-Масри навистина бил пронајден самоубиствен елек, како што подоцна изјавила ирачката армија. Ирачкиот премиер Нури ел-Малики ги објавил убиствата на Абу Омар ал-Багдади и Абу Ајуб ал-Масри на прес-конференција во Багдад и на новинарите им покажал фотографии од нивните крвави трупови. „Нападот беше извршен од копнени сили кои ја опколија куќата, а исто така и со употреба на ракети“, изјавил Малики. „За време на операцијата беа запленети компјутери со е-пошта и пораки до двајцата најголеми терористи, Осама бин Ладен и [неговиот заменик] Ајман ел-Завахири“, додал Малики. Американскиот командант на силите, генерал. Рејмонд Одиерно ја пофалил операцијата. „Смртта на овие терористи е потенцијално најзначајниот удар врз Ал Каеда во Ирак од почетокот на бунтот“, изјавил тој. „Има уште работа да се направи, но ова е значаен чекор напред во ослободувањето на Ирак од терористите“.
Потпретседателот на САД, Џо Бајден, изјавил дека смртта на првите две фигури на ал-Каеда во Ирак се „потенцијално уништувачки“ удари врз тамошната терористичка мрежа и доказ дека ирачките безбедносни сили заземаат терен.
На 20 јуни, ирачката Централна банка била бомбардирана во напад во кој загинале 15 лица и довело до застој голем дел од центарот на Багдад. За нападот се тврди дека го извршил Исламската држава Ирак. По овој напад следел уште еден напад врз зградата на ирачката банка за трговија во кој загинале 26, а 52 луѓе биле ранети. Кон крајот на август 2010 година, бунтовниците извршиле голем напад со најмалку 12 автомобил-бомби истовремено од Мосул до Басра и убивајќи најмалку 51. Овие напади се совпаднале со плановите на САД за повлекување на борбените трупи.
Од крајот на август 2010 година, САД се обидиле драматично да ја намалат својата борбена улога во Ирак, со повлекување на сите американски копнени сили наменети за активни борбени операции. Последните борбени бригади на САД заминаа од Ирак во раните утрински часови на 19 август. Колоните на американските трупи веќе неколку дена се иселувале од Ирак кон Кувајт, а Ен-Би-Си пренесувала во живо процесот на повлекување. Додека сите борбени бригади ја напуштиле земјата, дополнителни 50.000 лица останале во земјата за да обезбедат поддршка за ирачката војска. Од овие трупи се барало да го напуштат Ирак до 31 декември 2011 година според договорот меѓу САД и ирачката влада.
Повлекувањето од активната борба против бунтовниците сепак не значело дека Бригадите за советување и помош и другите преостанати американски сили не би биле опфатени во борба. Меморандумот за стандарди од Асошиејтед Прес повторил „борбата во Ирак не е завршена и не треба некритички да ги повторуваме предлозите дека е, дури и ако доаѓаат високи функционери“.
Портпаролот на Стејт департментот П. Ј. Кроули изјавил „... не ја завршуваме нашата работа во Ирак, имаме долгорочна посветеност кон Ирак“. На 31 август, од Овалната соба, Барак Обама ја објавил својата намера да ја прекине борбената мисија во Ирак. Во своето обраќање, тој ја истакнал улогата САД, ефектот што војната го имала врз економијата на Соединетите Американски Држави и наследството од војните во Авганистан и Ирак.
Истиот ден во Ирак, на церемонијата во една од поранешните резиденции на Садам Хусеин во палатата Ал Фав во Багдад, голем број на достоинственици зборувале на церемонија за телевизиските камери. Потпретседателот Џо Бајден изразил загриженост во врска со постојаниот недостаток на напредок во формирањето на нова ирачка влада, велејќи за ирачкиот народ дека „тие очекуваат влада што ќе ги рефлектира резултатите од гласовите што ги дадоа“. Генералот Реј Одиерно изјавил дека новата ера „во никој случај не сигнализира крај на нашата посветеност кон народот во Ирак“. Говорејќи во Рамади порано, Гејтс рекол дека американските силите „овде постигнаа нешто навистина извонредно, [но] колку сето тоа тежи во рамнотежа со текот на времето, мислам дека останува да видиме“. На новинарско прашање дали вреди да се направи седумгодишната војна, Гејтс коментирал дека „За тоа навистина е потребна перспектива на историчарот во однос на она што се случува тука на долг рок“. Тој истакнал дека војната во Ирак „секогаш ќе биде замаглена од тоа како започнала“ во врска со наводното оружје за масовно уништување на Садам Хусеин, за кое никогаш не било потврдено дека постоело. Гејтс продолжил: „Ова е една од причините што оваа војна останува толку контроверзна дома“. Истиот ден генералот Реј Одиерно бил заменет од Лојд Остин како командант на американските сили во Ирак. На 7 септември, двајца американски војници биле убиени и девет ранети во инцидент во ирачката воена база. Инцидентот е под истрага на силите за безбедност, но се верува дека ирачки војник отворил оган кон американските војници.
На 8 септември, САДго најавил пристигнувањето во Ирак на првата специјално назначена бригада за советување и помош, 3-от оклопен коњички полк. Било најавено дека единицата ќе преземе одговорности во пет јужни гувернерии. Од 10-13 септември, Втората помошна бригада, 25-та пешадиска дивизија се борела со ирачките бунтовници во близина на Дијала.
Според извештаите од Ирак, стотици членови на Сунитските „Синови на Ирак“ можеби ја вратиле верноста кон ирачкиот бунт или Ал Каеда.
Координирани напади во првенствено шиитските области го погодиле целиот Багдад на 2 ноември, при што загинале приближно 113 лица, а 250 биле ранети.
Ирачки набавки на оружје
Како што американските сили ја напуштија земјата, ирачкото Министерство за одбрана ги зацврстило плановите за набавка на напредна воена опрема од САД. Според плановите од 2010 година, набавките на оружјето чинело во 2010 година барале 13 милијарди американски долари, а во зделката биле вклучени 140 главни борбени тенкови М1 Абрамс. Освен тоа, Ирачаните побарале и 18 борбени соколи Ф-16, како дел од програмата која исто така вклучувала обука и одржување на авиони, ракети воздух-воздух Aide inder 9 Sidewinder, ласерски водени бомби и опрема за извидување. Сите тенкови биле испорачани до крајот на 2011 година, но првите Ф-16 пристигнале во Ирак дури во 2015 година, поради загриженост дека Исламската држава може да ја нападне воздухопловната база Балад.
Ирачката морнарица купила и 12 патролни бродови од класата Свифт, изградени од САД, по цена од 20 милиони американски долари. Испораката била завршена во 2013 година. Пловилата се користат за заштита на нафтените терминали во Басра и Кор ал-Амија. Два бродови за поддршка во странство изградени од САД, чија цена е по 70 милиони американски долари, биле испорачани во 2011 година.
Укинување на ограничувањата на ООН
Во потег за легитимирање на постојната ирачка влада, Обединетите нации ги укинале ограничувањата кон Ирак кои биле поставени во времето на Садам Хусеин. Овие вклучуваат дозволување на Ирак да има цивилна јадрена програма, дозволување учество на Ирак во меѓународните договори за јадрено и хемиско оружје, како и враќање на контролата врз приходите на ирачката нафта и гас на владата и завршување на програмата за нафта за храна.
2011 година: повлекување на САД
Муктада ел-Садр се вратил во Ирак во светиот град Наџаф за да го предводи движењето Садрист откако бил во егзил од 2007 година.
На 15 јануари 2011 година, тројца американски војници биле убиени во Ирак. Еден од војниците бил убиен при воена операција во централен Ирак, додека другите двајца војници биле намерно застрелани од еден или двајца ирачки војници за време на обука.
На 6 јуни, пет американски војниците биле убиени во очигледен ракетен напад. Шестиот војник, кој бил ранет во нападот, починал 10 дена подоцна од неговите рани.
На 13 јуни 2011 година, двајца американски војниците биле убиени во напад во Васит. На 26 јуни 2011 година, американски војник бил убиен. Наредникот Брент МекБрајд бил осуден на четири години и два месеци за вмешаност во смртта.
На 29 јуни, тројца американски војници биле убиени во ракетен напад врз американска база сместена во близина на границата со Иран. Се шпекулирало дека милитантната група одговорна за нападот била истата која ја нападнала ЈСС Лојалити нешто повеќе од три недели претходно. Со трите смртни случаи, јуни 2011 година станаl најкрвавиот месец во Ирак за американската армија од јуни 2009 година, со 15 убиени американски војници, само еден од нив надвор од борба.
На 7 јули, двајца американски војници биле убиени и еден сериозно повреден во напад од рачно изработена опрема во близина на Багдад. Тие биле членови на баталјонот за поддршка на 145-та бригада, борбениот тим на тешката бригада на 116-та коњаница. Нејтан Р. Бејерс (24) и Николас В. Њуби (20) биле убиени во нападот. 30-годишниот Јазон Ржепа бил тешко повреден.
Во септември, Ирак потпишал договор за купување на 18 воени авиони Локхид Мартин Ф-16, со што станал 26-тата земја што поседува Ф-16. Поради неверојатниот профит од нафта, ирачката влада планира двојно да ги зголеми овие првично планирани 18 воени авиони, на 36 авиони. Ирак се потпира на американската војска за воздушна поддршка бидејќи ги обновува своите сили и се бори против тврдоглавиот исламистички бунт.
Со распадот на разговорите за продолжување на престојот на кои било американски трупи над 2011 година, каде нема да им се даде имунитет од ирачката влада, на 21 октомври 2011 година, претседателот Обама на прес-конференција во Белата куќа објавил дека сите преостанати американски трупи и обучувачи би го напуштиле Ирак до крајот на годината како што било и претходно закажано, со што ќе се стави крај на мисијата на САД во Ирак. Последниот американски војник кој починал во Ирак пред повлекувањето бил убиен од бомба крај патот во Багдад на 14 ноември.
Во ноември 2011 година, Сенатот на САД ја изгласал резолуцијата за официјално завршување на војната со ставање крај на неговото овластување од Конгресот.
На 15 декември, во Багдад се одржала американска воена церемонија со што официјално се ставило крај на мисијата на САД во Ирак.
Последните американски трупи се повлекле од Ирак на 18 декември 2011 година, иако амбасадата и конзулатите на САД продолжуваат да одржуваат персонал со повеќе од 20.000 лица, вклучително и чувари на американската морска амбасада и од 4.000 до 5.000 приватни воени изведувачи. Следниот ден, ирачките власти издале налог за апсење на сунитскиот потпретседател Тарик ел-Хашими. Тој бил обвинет за вмешаност во атентати и побегнал во курдскиот дел на Ирак.
Последици - по повлекувањето од САД
Инвазијата и окупацијата довеле до секташко насилство, што предизвикало широко раселување меѓу ирачките цивили. Ирачката организација на Црвената полумесечина проценила дека вкупното внатрешно раселување е околу 2,3 милиони во 2008 година, а 2 милиони Ирачани ја напуштиле земјата. Сиромаштијата довела многу ирачки жени да се свртат кон проституција за да се издржуваат себеси и своите семејства, привлекувајќи сексуални туристи од регионалните земји. Инвазијата довела до устав, кој ја поддржува демократијата сè додека законите не ги кршат традиционалните исламски принципи, а парламентарните избори се одржале во 2005 година. Покрај тоа, инвазијата ја зачувала автономијата на курдскиот регион, а стабилноста донела нов економски просперитет. Бидејќи курдскиот регион е историски најдемократска област во Ирак, многу ирачки бегалци од други територии пребегнале таму.
Секташкото насилство продолжило во првата половина на 2013 година. Најмалку 56 лица загинале во април кога сунитскиот протест во Хавија бил прекинат од ракета на хеликоптер поддржан од владата и серија насилни инциденти во мај. На 20 мај 2013 година, најмалку 95 лица загинале во бран напади со автомобил-бомби. Експлозијата на автомобил-бомба од 15 мај довел до 33 смртни случаи. Експлозијата на автомобил-бомба од 18мај довел до 76 смртни случаи во сунитските области во Багдад. Некои експерти изјавиле дека Ирак може да се врати во бруталниот секташки конфликт од 2006 година.
На 22 јули 2013 година, најмалку петстотини осуденици, од кои повеќето биле високи членови на ал-Каеда кои добиле смртни казни, побегнале од ирачкиот затвор Абу Граиб кога нивни приврзаници започнале воен напад за да ги ослободат. Нападот започнал кога бомбаш-самоубиец возел автомобил полн со експлозив кон затворските порти. Амбасадорот на САД во Багдад изјавил дека нападот и како резултат на бегството „ќе обезбедат сезонско водство и ќе го зајакнат моралот за Ал Каеда и нејзините сојузници и во Ирак и во Сирија...“.
До средината на 2014 година земјата била во хаос со новата влада што допрва требало да се формира по националните избори, и бунтот да достигне нови височини. На почетокот на јуни 2014 година ИСИЛ ги презел градовите Мосул и Тикрит и соопштил дека е подготвен да маршира кон Багдад, додека ирачките курдски сили презеле контрола врз клучните воени инсталации во најголемиот нафтен град Киркук. Отцепената група на Ал Каеда официјално прогласила создавање исламска држава на 29 јуни 2014 година, на територијата под нејзина контрола.
Премиерот Нури ел-Малики побарал од неговиот парламент да прогласи вонредна состојба што ќе му даде зголемени овластувања, но пратениците одбиле. На 14 август 2014 година, премиерот подлегнал на притисоците дома и во странство за да се повлече. Ова го отворило патот на Хајдар ел-Абади да ја преземе функцијата на 19 август 2014 година.
Во септември 2014 година, претседателот Барак Обама признал дека САД го потцениле подемот на Исламска Држава и ја прецениле можноста на ирачката војска да се справи со ИСИЛ. Како резултат на тоа, тој најавил враќање на американските сили во Ирак, но само во форма на воздушна поддршка, во обид да се запре напредувањето на силите на ИСИЛ, да се обезбеди хуманитарна помош на заглавените бегалци и да се стабилизира политичката состојба. Граѓанската војна меѓу ИСИЛ и централната влада продолжила во следните три години, сè додека владата не прогласила победа во декември 2017 година.
По изборот на Доналд Трамп, САД ја интензивирале својата кампања против Исламската држава до јануари 2017 година. Секретарот за одбрана Џим Матис изјавил дека е смислена тактичка промена кон околните упоришта на Исламска Држава во Мосул, Ирак и Рака, Сирија, не само за да се „уништат“ борците на Исламска Држава, туку и да ги спречи да се вратат во нивните матични земји во Европа, Африка и Блискиот Исток. Во 2017 година, курдските сили поддржани од САД ја освоиле Рака, која служела како главен град на ИСИЛ. До 2018 година, насилството во Ирак било на најниско ниво во последните десет години. Ова во голема мерка било резултат на поразот на силите на ИСИЛ и последователното смирување на бунтот.
Во јануари 2020 година, ирачкиот парламент изгласал сите странски трупи да ја напуштат земјата. Со ова ќе се стави крај на постојаниот договор со САД за стационирање на 5.200 војници во Ирак. Претседателот Трамп се спротивставил на повлекувањето на трупите и му се заканил на Ирак со санкции поради оваа одлука.
Проценки на жртви
За вкупните смртни случаи на коалициските сили, погледнете ја инфокутијата во почетниот дел од статијата.
Имало неколку обиди на медиумите, коалициските влади и други да ги проценат ирачките жртви. Табелата подолу сумира некои од овие проценки и методи.
Критика и оцена
Образложението на администрацијата на Буш за војната во Ирак се соочило со сериозни критики од низа популарни и официјални извори и внатре и надвор од Соединетите Американски Држави, при што многу американски граѓани направиле многу паралели со Виетнамската војна. На пример, поранешен офицер на ЦИА ја опишал Канцеларијата за специјални планови како група идеолози кои биле опасни за националната безбедност на САД и претставувале закана за светскиот мир и изјавил дека групата лажела и манипулирала со разузнавачките служби за да ја продолжи својата агенда за отстранување на Садам. Центарот за јавен интегритет тврди дека администрацијата на Буш дала вкупно 935 лажни изјави помеѓу 2001 и 2003 година за наводната закана на Ирак за Соединетите Американски Држави.