cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Максимилијан II (Свето Римско Царство)
Владеење
Во 1562 година, Максимилијан е избран од електорската комора во Франкфурт за Крал на Римјаните (Германски крал), со што се зајакнува позицијата на наследник на престолот на Светото Римско Царство, за каков според компромис во 1558 година е готви Филип Шпански.
Престолот на Максимилијан било доведено во прашање поради позитивниот негов однос кон протестантството, кон кое чувствувал симпатии до крајот на својот живот, иако официјално останал католик. За да го освои мнозинство на гласовите во изборниот совет, Максимилијан ги уверувал католиците дека е верен на католицизмот, а на протестантите ветувал дека ќе го прифати протестантството откако ќе биде назначен за цар. Во 1563 година Максимилијан бил крунисан за цар на Унгарија, а на следната година, по смртта на Фердинанд, бил избран за цар на Светото Римско Царство, вклучувајќи ги и двете кралства Чешка и Унгарија.
Новиот цар им дал верски слободи на аристократите и витезите-протестанти во Австрија и ги одбил одлуките на Трентскиот собор.
Максимилијан ја обновил војната против Османлиите, обидувајќи се да ја заштити Унгарија од нивната експанзија. Тој, сепак не постигнал сериозни успеси во овој поглед и во 1568 година склучил мировен договор со султанот, со кој се обврзал да му плаќа годишен данок.
Во 1575 година Максимилијан II бил избран за крал на Полска, но не успеал да се наметне над приврзаниците на другиот кандидат Стефан IV Батор и бил принуден да се повлече од Полска.
Семејство
Максимилијан II и Марија Шпанска имале шеснаесет деца:
NGC 2728
NGC 2728 — спирална галаксија во соѕвездието Рак, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2728 се споменува и како UGC 4738, MCG 2-23-20, CGCG 61-42, NPM1G +11.0183.
Откривање
Објектот е откриен на 10 март 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2728 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 2728 има привидни димензии од 1,1' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 1 м 40,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 11° 5' 1". Положбениот агол на објектот е во износ од 60°.
Други поделби
Проучување на NGC 2728 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 25360. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 187; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 815. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 438.
Крал Марко
Крале Марко (околу - ) — последниот крал што владеел со поголемиот дел од Македонија пред повеќевековната власт на турските султани. Истовремено, тој е најпознатиот јунак на епското народно творештво, не само кај Македонците, туку и пошироко на Балканот. Кралството на Марко било со средиште во Македонија, со Прилеп како главен град и затоа се смета за македонски крал.
Животопис
Крал Марко бил еден од четирите синови на кралот Волкашин и неговата сопруга Евросима (Елена). Освен браќата Андреаш, Иваниш и Димитри, Марко имал и сестри: Оливера, Милица, а во усните преданија се спомнуваат и Марија, Угра, Кита, Ѕвезда, Дева, Вида, Угра, Шаина и Беда. Марко имал две сопруги, Елена и Теодора, но не е познато дали имал наследник.
За потеклото на фамилијата Мрњавчевиќ нема сигурни сознанија, бидејќи современите пишувани извори не даваат податоци за тоа. Најстари податоци за ова семејство дал дубровничкиот писател Мавро Орбини од XVII век. Според него, тие потекнувале од Ливно, во Херцеговина, од сиромашниот владетел Мрњава, кого царот Душан (1346-1355) го повикал на својот двор и многу го издигнал. Врз основа на ваквото пишување на Орбини прифатено е презимето Мрњавчевиќ за оваа фамилија и како такво одамна е востановено во литературата.
За време на владеењето на неговиот татко, Марко ја имал титулата „млад крал“, односно престолонаследник. Во Маричката битка во 1371 год., Марко не учествувал во бојот, туку останал да управува со територијата на земјите на неговиот татко и на чичко му. По неа и по смртта на браќата Мрњавчеви, тој станал крал и формално-правно совладетел на царот Урош. Според некои научници, тој бил и единствениот легитимен наследник на Душановото царство, по смртта на Урош и замирањето на династијата Немањиќи.
Но, владеењето на кралот Марко се соочувало со постојани притисоци, како од страна на српските големци, така и од страна на Турците, кои постепено завладувале со Балканот. Набргу, некои територии му биле одземени од кнезот Лазар, Никола Алтомановиќ, Балша и Турците. Тоа било време кога многу од владетелите склучувале мир со Османлиите, станувајќи нивни вазали. Така, и Марко ја признал врховната власт на Мурат I, се обврзал да му плаќа данок и да ѝ служи на турската војска во нејзините воени походи. Границите на Марковата држава биле: Вардар на исток, Шар Планина на север, Охридското Езеро и градот Костур на југозапад, а престолнина Прилеп.
По Маричката битка
Постојат различни претпоставки за годината во која кралот Марко станал турски вазал. Некои сметаат дека тоа се случило во 1371 г., веднаш по Маричката битка, но постојат записи кои кажуваат за турските опсади на Прилеп и Битола во 1385 год., што го дефинира Mарковото кралство како независна територија во однос на турската држава.
Интересно е да се напомене дека и покрај турското вазалство, кралот Марко се издигнал на ниво на легендарен национален херој, под чие владеење народот се чувствувал заштитен и поспокоен во однос на соседните народи. Музафер Туфан во „Кралот Марко во некои турски извори“ објаснува дека тоа се должи на „фактот дека тој успеал најдолго да ја сочува внатрешната автономија и фактот дека тој тоа го постигнал врз основа на својата тактичност, државничка мудрост и подготвеност на осојузување, дури и по цена на саможртва, со цел подолго да се опстане и да се сочува внатрешната автономија и соработка на Балканот“.
Смртта
На 17 мај 1395 год. во Битката кај Ровине, застанувајќи на страната на турскиот султан Бајазит I и борејќи се против влашкиот војвода Јован Мирче, кралот Марко загинал, провоцирајќи низа шпекулации како точно се случило тоа и каде било погребано неговото мртво тело. Според Мавро Орбини, Крале Марко ја загубил битката против Мирче крај Кралево, а потоа побегнал во некоја шума каде, по грешка, бил убиен од некој Влав кој мислел дека се работи за ѕвер. Неговото тело било закопано во близина на Скопје, во манастирот Блачани. Други научници веруваат дека мермерната плоча од ѕидот на трпезаријата во Марков манастир зборува дека неговиот гроб се наоѓа токму на ова место. Ниту една од овие теории не е потврдена од науката. Преданието вели дека непосредно пред битката, на деспотот на кумановско-кратовската област Константин Дејанов (Константин Драгаш), кој исто така се борел на страната на Османлиите и загинал во битката, Марко му ги кажал следниве зборови: „Го молам Бога да им помогне на христијаните, а јас прв да загинам во таа борба“.
Крале Марко во народното творештво
Крале Марко е најголемиот јунак и единствениот довршен лик во народното творештво на Јужните Словени: за него, постојат голем број легенди и преданија, а тој е најопеаниот јунак во народната епска поезија. Песните за него најпрвин се појавиле во Прилеп и во неговата околина, а потоа се прошириле и на другите поблиски и подалечни територии. Притоа, описот на Крале Марко во народното творештво често драстично се разликува од историските факти. На пример, во една песна се споменува дека учел кај попот Неделко во Призрен и дека му бил писар на царот Душан; во друга песна се вели дека бил присутен на бојното поле непосредно по завршувањето на Косовската битка; во песната „Марко пие на Рамазан вино“, тој му се спротивставува на султанот Сулејман, кој владеел по смртта на Марко; во друга песна се споменува дека Марко бил три години затворен во Истанбул и дека во младоста го убил својот брат Андријаш. Најпосле, според народната песна, Марко умрел крај морето, на Урвина планина, откако живеел 300 години, од кои со Шарец се дружел 160 години. Притоа, тој не умрел на бојното поле, туку во еден бунар го видел својот лик, а потоа го убил Шарец, ги скршил сабјата и копјето, го фрлил боздоганот во морето, напишал писмо и легнал да умре. Една недела подоцна, тука поминал игуменот Васо кој го зел мртвото тело на Марко и го закопал во црквата Хиландар, на Света Гора.
Во народното творештво, Крал Марко често е прикажан како јунак кој се бори против поробувачот или му пркоси на различни начини. Така, во песната „Орањето на Крале Марко“, тој намерно ги ора царските друмови, а потоа ги убива јаничарите и им го одзема богатството; другпат, тој го крши царскиот указ и игра оро со жените и пие вино на Рамазан при што ги присилува и турските оџи и аџии да пијат. Но, истовремено, народниот пејач бил свесен и за вазалската положба на Крал Марко: така, во песните тој служи во османлиската војска; се истакнува во војната на османлиската војска против Арапите; заедно со неговиот побратим Алил-ага го чуваат царството и ги задушуваат бунтовите; на царот му се обраќа со „потатко“ а на царевата жена со „помајка“, додека царот го нарекува „синко“ или „посинко“; застанува во одбрана на царот и на царевата ќерка;
Во народните песни, Крале Марко е обдарен со необични особини и со огромна, неверојатна сила, која ја стекнал уште од раѓањето. Така, уште на третиот ден по раѓањето, во домот на Волкашин дошоле три наречници, а една од нив предвидела „Марко јунак да е, кога момче оно да порасте, на татка си коски да му скрши“. Притоа, својата голема сила Крале Марко ја наследил од својот вујко, војводата Момчило кој бил најголем јунак. Во српската народна приказна „Како Крале Марко го научил јунаштвото“ (Како се Краљевиһ Марко јунаштву научио), Крале Марко кажува дека станал јунак така што го набљудувал однесувањето на децата и на кучињата: кога кучето или детето бега, тогаш сите други го гонат; но, дури и најслабото дете или куче, кога напаѓа, сите бегаат од него. Инаку, според народната песна „Урош и Мрњавчевиќи“, судбината на Крале Марко се остварила токму според клетвата на татко му Волкашин и на благословот на царот Урош: Имено, Волкашин го проколнал Крале Марко со зборовите: „Сине Марко, бог да те убие! Да немаш гроб ни пород! И душата да не ти излезе - додека не го двориш турскиот цар!“ Од друга страна, царот Урош го благословил посакувајќи му „твојата сабја да сече на мегданот! Над тебе да не се најде јунак! Името секаде да ти се споменува, додека постојат сонцето и месечината!“
Подоцна, Марко стекнал јуначки коњ, Шарец (некаде наречен Шарин), кој потекнува од кобилата која ја јавал Волкашин. Шарец, исто така, поседува неверојатна сила и необични способности, на пример, тој знае да зборува и понекогаш му дава корисни совети на Марко. Така, во песната „Марко наоѓа Шарца крај езеро и си граби невеста“, кога Марко бил стигнат од зетот на Ангелина и мисли дека ќе загине, Шарец му кажува да ги запре надојдените дрва и камења и така да ја премине реката. Во песната „Марко Крале и црна Арапина“, кога Марко сака да се врати во Прилеп за да си го земе оружјето, Шарец му кажува дека под неговата грива е скриена сабја. Во народната песна, Шарец е опишан на следниов начин: „шаренаго коња дебелаго, дебелаго коња кршигора, од ноздри му пламен излегува, а од уста саде бела пена, бела пена со крв измешана, од планина скока на планина, а зад него дождој од камења, што ги фрла коњот со копита“, „од копита жив оган светка, од ноздрите син пламен лиже“, и „по три копја во висина скока, а по добри четири напред“. Според една песна, Шарец живеел 160 години, а умрел така што Крале Марко му ја пресекол главата за да не им служи на Турците. Исто така, Марко се снабдува и со посебно оружје - сабја која „се дипли дванаесет дипли... што ми сече дрвја и камења“. Оваа сабја, Марко ја купил во Стамбол за 900 дукати.
Крале Марко бил оженет со Ангелина, ќерката на ковачот Јано од Солун, кој му бил побратим на татко му Волкашин и му го потковувал коњот. Притоа, Марко не ја освоил Ангелина со јунаштво, туку ја грабнал на денот на нејзината свадба, служејќи се со итрина: „Ангелина му се поклонила и повторно рака целивала. Тога Марко за рака ја фатил и ја фрлил зад себе на коња... и си летнал по бели друмови“. Според народната песна, подоцна, поради една банална причина, Марко ѝ се скарал на Ангелина и заминал во Солун, каде седел три години и не сакал да се врати дома. Оттука, таа се премажила за јунакот Беле од Костур, но Марко отишол кај неа и жива ја запалил. Во друга песна е опишано дека Крале Марко се оженил со ќерката на некој поп Никола, која ја грабнал, служејќи се со итрина, така што фрлил дукати меѓу сватовите за да ги збуни. Најпосле, во песната „Марко Крале и Алил-ага“, тој вели дека дома го чека верната жена Јелица која е благородна госпоѓа.
Се разбира, јунак со ваква физичка сила, со необичен коњ и со моќно оружје, немал страв од никого и лесно се справувал со своите противници. На пример, уште како дете, кога му бил девер на Релјо Шестокрило, свадбената поворка била пресретната од ѕвер со три глави од кого сите сватови избегале, само „Марко, брате, не ми се уплаши... Марко ми се јуначки бореше...три саати токмо се бориле, дури Марко ѕверетина кутнал“. Неговата сила е толку голема, што лесно може да фрли тежок камен на далечина од „пет саати место“, а при средбата со Господ, Марко дури успеал малку да ја поткрене целата Земја. Еднаш, кога царот Мурат издал наредба „каурин зелено да не носи, сите ми го цара послушале, не послуша Марко Кралевиќе, тук ми носи зелена долама“. Во борбата против црна Арапина, кога тој го удрил со боздоганот, Марко само му одговорил: „ал се смееш ал вистина маваш, ал од кожув праот ми го тресеш!“, а потоа, толку силно го удрил Арапот, што нему „снагата во земи му пропадна, а глава му на страна побегна“. Пред тврдината во Варадин, најпрвин Крале Марко лесно победува 300 војници, а потоа сам совладува дури 3.000 војници. Најпосле, Марко бил толку силен што можел да ги совлада и самовилите.
Покрај со физичката сила, понекогаш Марко се служел и со итрина за да ги совлада противниците. На пример, кога бил ослепен од Јуда самовила, „Марко ѝ се милно-жално моли: Дај ми, Јудо, око половина, да си видам моја добра коња“, а потоа тој го зел боздоганот и ја претепал самовилата. Во друга прилика, тој се преправил во калуѓер за да влезе во дворецот на Беле од Костур. Во борбата против Корун разбојник, по тричасовна борба, Марко паднал на земја и се спасил така што „се побара в свилени појаси, си извади потајно оружје, го распора Корун арамија“, а на истиот начин го совладал и Муса Кесеџија кој, исто така, бил посилен од него. Подоцна, поради големото фалење, Крале Марко ја загубил силата, така што повеќе не бил најголем јунак, но продолжил да ги победува посилните од него, служејќи се со нечесни методи на борба. Таков бил случајот со борбата против седумгодишното дете Дукадинче, кое било седумпати поголем јунак од него, но Марко го победил така што ненадејно го пресекол со сабјата, додека детето го подготвувало својот коњ. На ист начин, служејќи се со итрина, Марко го убил и Груица Детенце.
Често, во народната песна, Марко е прикажан како човек со големо чувство за праведност, кој секогаш е на страната на слабите и поробените. На пример, читајќи го писмото од германската кралица, Марко ја собрал дружината и заминал во Германија, каде никој не можел да направи свадба поради насилството на Арапите. Поради истата причина, Марко отишол на Косово Поле, ослободувајќи ги младите момчиња и девојки до обврската да му плаќаат данок на црна Арапина. Еднаш, на Велигден, одејќи на причесна во Света Гора, Марко го сретнал црна Арапина како водел три синџири со робови и „и го молел робје да отпушти, ал за атер ал за многу пари, колку сака Марко да му даде“, а откако Арапот одбил, Марко го убил Арапот и ги ослободил робовите. Кога браќата Мрњавчевиќ се скарале со принцот Урош околу поделбата на царството, Крале Марко е повикан да пресуди, бидејќи „Марко право ќе кажува, зашто... не се плаши од никого, освен од едниот бог вистинит.“ Притоа, иако татко му и неговите стриковци очекуваат тој да пресуди во нивната полза, Марко се држи до словото на законот, изложувајќи се на опасноста да погине од раката на незадоволниот Волкашин. Во една песна, Крале Марко го одбива гостопримството на бегот Костадин поради неговиот нечовечки однос кон две сирачиња кои потоа Марко ги облекол и ги нахранил. Во песната „Крале Марко и орелот“, тој спасил еден орел кој не можел да полета од бојното поле, а потоа ги спасил и неговите млади пилиња. Во друга песна, Крал Марко им го враќа богатството на жителите на три града кои им го зел злосторникот Џемо.
Исто така, тој има голема почит кон татко му, така што, дури и кога Волкашин не е во право, Марко му попушта и не сака да му се спротивстави: „Кога видел Марко Кралевиќе, оти татко му ќе го загуби, чест му сторил не му се спротивил, трештил Марко пред него да бега, и не кренал рака на татка си, да не земе клетвата од бога“; „Бега Марко пред својот родител, зашто нему, брате, не му доликува да се бори со својот родител“; тој секогаш ја слуша мајка си - „мачно му е да не носи оружје, а уште полошо да не ја послуша мајка му“.
Меѓутоа, во народната песна, ликот на Крале Марко не е секогаш идеализиран, туку тој поседува и многу негативни црти. На пример, кога бил дете, Марко ги чувал селските телиња, но „телци пасел три дена и три ноќи, четврти ден ми истепал телци“. Исто така, тој е завидлив, како при градбата на манастирот во Варош, кога Волкашин го насликал својот лик на вратата, „син му, Марко, богме му завидел и тој ми се одлево написал во одежди и кралски коруни“. Марко бил и голем фалбаџија и често сакал да се фали со својата сила: „...и тој ми се јуначки пофалил: зар јас не сум појунак од татка?“ Во една прилика, кога се собрале 70 кралеви, Марко им се пофалил дека „јас сум од вас, бре, појунак...нигде јунак нема спроти мене, крај да има мајка црна земја, с една рака неа ќе превртам, да ми слезе господ од небеси, и со него на мегдан излагам!“ Другпат, поради тоа што ковачот Новак му исковал слаба сабја, Марко му ја пресекол раката и веднаш му дал стотина дукати за да се издржува. Најпосле, во банална расправа околу поделбата на еден заробен коњ, налутениот Марко го убил својот брат Андријаш.
Понекогаш, Марко бил и плашлив и бегал од своите противници, како во песната „Марко наоѓа Шарца крај езеро и си граби невеста“, кога бегал од зетот на Ангелина. Притоа, Марко стигнал до надојдената Галичка Река и „тога Марко беше се уплашил до реката дека беше стекла и од јунак дека го привтасал“ жалејќи му се на Шарец „дејди, Шарец, ние погинавме, од јунака, богме, од Краина, уште малце, ете го н'е втаса“. Другпат, од страв од јунакот љутица Богдан, Марко избегал дури до приморјето. Понатаму, во една прилика, Марко бил победен и врзан од Гино Арнаутче, но го ослободила неговата посестрима, крчмарката Ангелина; другпат, Марко бил врзан од еден Арап, а тогаш го ослободил Секула Детенце; еднаш, едно Еврејче сакало да го убие Марко, кој едвај бил спасен од страна на Јанкула војвода; а во песната „Темишварин Ѓуро, Марко Кралевиќе и Дете Голомеше“, Марко Крале дури бил и натепан од Дете Голомеше, кој му удрил 15 боздогани како казна дека не ја одбранил невестата; на патот кон Истанбул, за да ги избегне евентуалните покани на двобој, Марко легнува на коњот и се преправа дека е болен.
Најпосле, во некои песни, Марко е прикажан како премногу суров и немилосрден човек, кој постапува ѕверски дури и кон жените и децата. Така, кога пристигнал во куќата на Филип Маџарин, Марко ѝ го пресекол јазикот на неговата жена, затоа што таа не му кажувала каде е нејзиниот маж, а освен тоа, „ми зеде она машко дете, во дивани него го преѕвони, диван ми се крви облеало“. Друг таков случај е кога Марко се скарал со жена му Ангелина само поради тоа што таа не му ја полнела чашата до крај, при што, „се налути Марко Кралевиќе, што се скарал со своја невеста, си побегнал во Солуна града, што ми седел токму три години“, а кога таа му напишала писмо, молејќи го да се врати, Крале Марко ѝ напишал дека „за инат сега не си идам, тук ќе седам уште три години“. Потоа, кога Ангелина се премажила, Марко отишол кај неа и „ми зело една рогозина, ја намачка смола и катрана, ја завитка млада Ангелина, ја запали и ми ја изгоре“ и направил уште погрозно злосторство „пресекол дете малечкаво, та наранил ’рти ем загари“.
NGC 7519
NGC 7519 — спирална галаксија во соѕвездието Пегаз, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7519 се споменува и како UGC 12424, MCG 2-59-9, CGCG 431-16, KUG 2310+104B.
Откривање
Објектот е откриен на 5 октомври 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7519 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 14 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 14,2 m/лм2. NGC 7519 има привидни димензии од 1,3' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 13 м 11,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +10° 46' 18". Положбениот агол на објектот е во износ од 165°.
Нармер
Нармер бил египетскиот фараон кој владеел во 32 век п.н.е. Се верува дека Нармер го наследил кралот Шкорпија и станал основач на Првата династија. Многу археолози веруваат дека кралот Шкорпија е иста личност како Нармер. Некои египтолози тврдат дека Менес и Нармер се иста личност, додека некои тврдат дека Менес е Хор-Аха и дека тој го наследил веќе обединетиот Египет од Нармер. Други тврдат дека Нармер го започнал обединувањето, а дека Менес го завршил.
NGC 7519
Други поделби
Проучување на NGC 7519 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 70713. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 214; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1164. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 313.
Нармер
Друга теорија тврди дека Нармер бил наследник на кралот кој успеал да го обедини Египет (веројатно тоа бил кралот Шкорпија). Треба да се нагласи дека постојат докази дека кралот Нармер постоел, додека Менес се споменува само на списокот на фараоните на Манетон и во легендата за фараонот наречен Менес. Списоците на кралеви кои се наоѓаат во гробниците на Ден и Ка'а го наведуваат Нармер како основач на нивната династија.
Жената на Нармер била најверојатно Неитхотеп, принцеза од северен Египет.
Прочуената палета на Нармер била откриена во 1898 година во Хиераконполис. Од една страна, таа го прикажува Нармер со бела круна, кој е наведнат да удри заробеник, што го држи богот Хор. Од друга страна, кралот и службениците најверојатно ги гледаат телата на мртви непријатели.
Социолингвистика
Социолингвистиката — гранка од лингвистиката која ги проучува пред сѐ разликите и промените на јазикот кои се манифестираат во однос на разликите (културни, општествени, економски) на поединците и во однос на ситуациите во кои се одвива комуникацијата. Накусо, може да се каже дека социолингвистиката го проучува начинот на кој одредени апстрактни јазични структури (кои од своја страна ги проучува општата лингвистика) се однесуваат кога се составен дел од некоја општествена стварност.
Улога на социолингвистиката
Денес е општо познато дека секој јазик е производ на општеството во кое се зборува и дека истиот е во состојба да влијае врз општеството кое го раѓа. Ова тврдење, видно банално, во себе крие низа импликации кои се однесуваат на голем број научни дисциплини како што се антропологијата, етнологијата и етнографијата, социјалната психологија, социологијата итн. Но секоја од овие дисциплини го смета јазичниот феномен како секундарен во однос на сопствените дескриптивни цели и задачи т.е. како функционален во објаснувањето на другите феномени кои се составен дел на сложеното човеково општество како што е односот меѓу различните генерации, врските меѓу половите, обичаите и традициите. Дури и литературата која во одредени аспекти е многу блиска до лингвистиката, го набљудува јазикот во однос на содржините кои тој ги искажува и во оваа перспектива, само како средство на вреднување на општествениот контекст кој е „мајката“ на јазикот. Огледало на овие односи кон врската меѓу јазикот и општеството е токму социолингвистиката: таа всушност ги проучува врските кои постојат меѓу јазикот и ситуацискиот контекст, односно меѓу општеството, во поширока смисла во кој јазикот се зборува, нагласувајќи го самиот феномен јазик.
Целта на социолингвистиката е значи да развие модели, теории, методологии кои ќе бидат строги, но сепак нема да се фосилни средства за истражување, кои ќе му овозможат на истражувачот да ја опише стварноста со која се занимава на начин што е можно поверодостоен, на начин на кој ќе се води грижа за динамиката на јазикот и давајќи меѓу другото, и објаснување за опишаните феномени, преку една причинско-последична врска, или пак давајќи претпоставки доколку не е можно утврдувањето на таквата врска. Проучувањето на јазичните феномени, во најширока смила на зборот, ќе може да претставува клуч за пристап и толкување на општеството и обратно, анализата на општеството ќе доведе до поголемо разбирање на самите јазични феномени.
Од теориска лингвистика до социолингвистика
Развивајќи се како научна дисциплина од педесеттите години на XX век и пред сѐ темелејќи се на проучувањата на Вилијам Лабов за варијациите на англискиот јазик во Њујорк, социолингвистиката (терминот за првпат бил употребен во 1952 год. од страна на Х.К.Кари) имала голема заслуга во истакнувањето на фактот дека јазикот не е исклучиво апстрактен феномен (како што понекојпат се сметало од страна на генеративната лингвистика), туку дека тој претставува еден вид огледало на општеството кое го произведува и истиот го употребува.
Преминот од теориска лингвистика кон лингвистика која води сметка за контекстот во кој јазикот наоѓа практична примена, може приближно да се изедначи со преминот од фокализирањето на структурата кон фокалицирањето на функцијата, од јазичната форма како апстрактност кон јазичната форма како практичност во човековиот контекст. Со други зборови, јазикот се набљудува и проучува поради она што тој е, општествен феномен, а не повеќе само како чиста концептуална апстракција.
Можеме да заклучиме дека секоја говорна интеракција е општествен процес во кој речениците се избираат согласно нормите и општествено прифатените очекувања, јазичните феномени можат да бидат анализирани како во рамките на јазичниот контекст (теориска лингвистика), така и во рамките на еден многу поширок контекст на општествено однесување ( функционална лингвистика, социолингвистика).
IC 1621
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1621 се споменува и како 8ZW 178, close pair 18".
Откривање
Објектот е откриен на 7 мај 1904 година од страна на Ројал Харвуд Фрост.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 18 м 17,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +13° 15' 26". Положбениот агол на објектот е во износ од 130°.
Други поделби
Проучување на IC 1621 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 39512.
1344
1344 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 1344 година од новата ера, 344. од вториот милениум, 44. од XIV век и петта од 1340-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6852 и 6853 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6094 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5104 и 5105 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2097.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1344 година се протега во 3980 и 3981, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4040 и 4041 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1887. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 744 и 745 исламска година.
Чинар Фурнус
Чинар Фурнус или Чинар Фурнос (Πλάτανος, Платанос; до 1954 година: Τσινάφορο, Цинафоро, книжевно: Τσινάφορον, Цинафорон ) — село во Солунско, Егејска Македонија, дел од денешната Општина Гида, во Централна Македонија, Грција.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа на девет километри јужно од градот Плати и три километри источно од селото Голем Алабор, на надморска височина од 7 метри. Вкупната површина на селскиот атар изнесува 13 квадратни километри.
Сместено е во областа Урумлак, југоисточно од градот Гида, на само осум километри оддалечено од морето.
Историја
По Првата светска војна, во 1922 година во селото биле населени грчки бегалски. Во 1928 година, Чинар Фурнус било мешана населба со 25 бегалски семејства со вкупно 97 жители.
Стопанство
Обработливата почва е многу плодна и дава високи приноси, поради што главното занимање на населението е земјоделството. Населението произведува големи количества памук, грав, пченица, овошје и други земјоделски производи.
Население
Во 1900 година според Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во Чинар Фурнус живееле 300 Грци христијани и 45 Роми. По податоци на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Чинар Фурнос (Tchinar-Fournos) живееле 300 Грци.
Со пописот од 1913 година, селото било забележано со 200, а во 1920 година со 475 жители. По 1923 година, грчките власти тука населиле 25 бегалски семејства со вкупно 97 жители. Во 1928 година селото имао 543, во 1940 година 678, во 1951 година 730, во 1961 година 823, во 1971 година 855, во 1981 година 910, а во 1991 година 1.098 жители.
Во пописот спроведен во 2001 година, селото било попишано со 806 жители. Во најновиот спроведен попис од 2011 година во Грција, селото било забележано со 630 жители.
Самоуправа и политика
Селото припаѓа на општинската единица Плати со седиште во истоименото село, која припаѓа на поголемата општина Гида, во округот Иматија. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Чинар Фурнус, во кој е единствено село.
Помамница
Помамница (латински: Atropa belladonna, попозната како беладона или смртоносна ноќница), е токсично повеќегодишно тревно растение од семејството на зрнци, кое вклучува и домати, компири и модар патлиџан. Домородно е во Европа, Северна Африка и Западна Азија. Неговата дистрибуција се протега од Велика Британија на запад, до западна Украина и иранската провинција Гилан на исток. Исто така е натурализиран или воведен во некои делови на Канада и САД.
Зеленилото и бобинките се екстремно токсични кога се внесуваат, а содржат и тропански алкалоиди. Овие токсини вклучуваат атропин, скополамин и хиосциамин, кои предизвикуваат делириум и халуцинации,  и исто така се користат како фармацевтски антихолинергици. Тропанските алкалоиди се честа појава, и сите тие припаѓаат на семејството зрнци.
Историја
Помамницата има долга историја на употреба како лек, козметика и како отров. Растението е познато под различни народни имиња (како што е „смртоносен ноќник“ на англиски). Латинското име на билката, Atropa Belladonna го добила од Карл Линеус (1707–1778) кога го осмислил својот систем за класификација. Линеус го избрал името на родот Атропа поради отровните својства на овие растенија. Се вели дека Атропос, една од Трите судбини во грчката митологија, го земала животот на една личност откако нејзините сестри ја предале и изневериле. Линеус го избрал името на видот беладона („убава жена“ на италијански) во однос на козметичката употреба на растението за време на ренесансата, кога жените го користеле сокот од бобинки во капки за очи наменети да ги прошират зениците и да направат очите да изгледаат позаводливи.
Екстрактите од растенијата од семејството на зрнците, се користат најмалку од 4 век п.н.е., кога Мандрагора (мандраке) била препорачана од Теофраст за лекување на рани, гихт и несоница, како и љубовна напивка. Во првиот век п.н.е., Клеопатра користела екстракти богати со атропин од египетското растение буника (уште еден вид на помамница) за гореспоменатата цел да ги прошири зениците на нејзините очи.
Употребата на помамниците како отров била позната во Стариот Рим, како што е потврдено од гласините дека римската царица Ливија Друсила користела сок од бобинки од ова растение за да го убие својот сопруг, императорот Октавијан Август.
Во првиот век од нашата ера, Диоскорид го препознал виното од мандраке како анестезија, што треба да се дава пред операција или каутеризација. Употребата на препарати за анестезија, често во комбинација со опиум, опстојувала низ Римската и Исламската Империја и продолжила во Европа сè додека не била заменета во 19 век со современи анестетици.
Современата фармаколошка студија на екстрактите од помамница ја започнал германскиот хемичар Фридлиб Фердинанд Рунге (1795–1867). Во 1831, германскиот фармацевт Хајнрих Ф. Г. Мејн успеал да подготви чист кристалин од активната субстанца.
Опис
Atropa Belladonna е разгранет зелјест повеќегодишен ризоматозен хемикриптофит, кој често расте како подгрмушка од нејзиниот месест корен. Растенијата растат до 2м во височина, со овални листови кои се 18см. Цветовите во форма на ѕвонче се нечисто виолетови со зелени нијанси и имаат слаба арома. Плодовите се бобинки, кои се зелени, зреат до сјајна црна боја и приближно 1.5см во пречник. Бобинките се слатки и ги консумираат животни кои ги распрснуваат семињата во нивниот измет, иако тие содржат токсични алкалоиди. Постои бледо-жолта цветна форма наречена 'Atropa belladonna'' var. lutea''' со бледо жолто овошје.
Помамницата понекогаш може да се помеша со многу помалку отровната црна ноќница, Solanum nigrum, која припаѓа на различен род во Solanaceae. Споредбата на овошјето покажува дека црните бобинки од ноќница растат во гроздови, додека смртоносните бобинки од помамницата растат поединечно. Друга разлика е дека црните цветови на ноќницата се со бели ливчиња.
Дистрибуција
Помамницата потекнува од јужна, централна и источна Европа; Северна Африка, Турција, Иран и Кавказ, но се одгледува и воведе надвор од нејзиниот домороден опсег. Во јужна Шведска е забележана како дел од флората што се наоѓа во Сконе во 1870 година како одгледуван во аптекарски градини во близина на Малме.
Во Британија е домородно само на варовнички почви, на нарушена почва, рабови на полиња, жива ограда и отворени шуми. Семето се шири главно од птици.
Натурализирано е во делови од Северна Америка, каде што често се наоѓа на засенчени, влажни места со почви богати со варовник. Се смета за вид плевел во делови од светот, каде што колонизира области со нарушена почва.
Одгледување
Ова растение ретко се користи во градините, но, кога се одгледува, обично е поради исправениот облик и ефектните бобинки. Ртењето на малите семиња честопати е тешко, поради тврдите облоги на семиња. Ртењето трае неколку недели под наизменични температурни услови, но може да се забрза со употреба на гиберелинска киселина. На садниците им е потребна стерилна почва за да се спречи придушување и нарушување на коренот за време на пресадувањето.
Таксономија
Atropa belladonna е во семејството на Solanaceae (зрнци), кое го дели со компири, домати, модри патлиџани, татула, тутун и чили пиперки. Вообичаените имиња за овој вид вклучуваат беладона, дивале, двејл, баневорт, ѓаволски бобинки, цреши на смртта, убава смрт, ѓаволска билка итн.
Токсичност
Беладона е едно од најотровните растенија познати, и ако се конзумира орално, го зголемува ризикот во бројни клинички состојби, како што се компликации од бременоста, кардиоваскуларни болести, гастроинтестинални нарушувања и психијатриски нарушувања, меѓу другото Сите делови на растението содржат тропан алкалоиди. Корените имаат до 1,3%, листовите 1,2%, стебленцата 0,65%, цветовите 0,6%, зрелите бобинки 0,7%, а семките 0,4% тропан алкалоиди. Листовите достигнуваат максимална содржина на алкалоид кога растението пупнува и цвета, корените се најотровни на крајот од вегетацискиот период на растението. Нектар од беладона пчелите го трансформираат во мед кој содржи и тропан алкалоиди. Бобинките претставуваат најголема опасност за децата бидејќи изгледаат привлечно и имаат малку сладок вкус. Коренот на растението е генерално најтоксичниот дел, иако тоа може да варира од еден примерок до друг.
Помамница е исто така токсична за многу домашни животни, предизвикувајќи наркоза и парализа. Сепак, говедата и зајаците го јадат растението навидум без да претрпат штетни ефекти. Кај луѓето, неговите антихолинергични својства ќе предизвикаат нарушување на когнитивните капацитети, како што се меморијата и учењето.
Легален статус
Одгледувањето Помамница е легално во Јужна и Источна Европа, Пакистан, Северна Америка и Бразил. Листовите и корените можат да се купат со лекарски рецепт во аптеките низ Германија. Во Соединетите Американски Држави, постои само еден одобрен лек на рецепт кој содржи беладона алкалоиди, како што е атропин, а ФДА смета дека сите производи што се издаваат без рецепт и кои тврдат дека се ефикасност и безбедност како антихолинергичен лек, се нелегални.
Козметика
Заедничкото име беладона потекнува од неговата историска употреба од страна на жените, бидејќи bella donna е италијански за „убава жена“. Капките подготвени од растението беладона се користеа за проширување на женските зеници, ефект кој се смета за привлечен и заводлив. Капките Беладона делуваат како мускарински антагонист, блокирајќи ги рецепторите во мускулите на окото кои ја стеснуваат големината на зеницата. Беладона во моментов ретко се користи козметички, бидејќи ги носи негативните ефекти на предизвикување мали визуелни нарушувања, неможност да се фокусира на блиски предмети и зголемен пулс. Се верува дека продолжената употреба може да предизвикува слепило.
Додатоци во исхраната
Во Соединетите Американски Држави, беладона се продава како додаток во исхраната, обично како состојка на атропин во лекови за настинки кои се продаваат без рецепт. Иако таквите лекови за настинка се веројатно безбедни за орална употреба во типични дози на атропин (0,2 милиграми), нема соодветни научни докази за да се обезбеди нивната ефикасност. Според упатствата на ФДА за суплементи, не постојат регулирани стандарди за производство за лекови за настинка што содржат атропин, при што е откриено дека некои додатоци на беладона содржат загадувачи.
Беладона со векови се користи во хербалната медицина како ублажувач на болка, мускулен релаксатор и антиинфламаторен лек, и за лекување на менструални проблеми, хистаминска реакција и болест на движење.
Отров
Тропанските алкалоиди на A. belladonna се користеле како отрови, а раните луѓе правеле отровни стрели од растението. Во Стариот Рим, како отров го користела Агрипина Помладата, сопругата на императорот Клавдиј по совет на Локуста, жена специјализирана за отрови, и Ливија, за која се шпекулира дека го користела за да го убие својот сопруг императорот Август.
Магбет од Шкотска, кога сè уште беше еден од поручниците на кралот Данкан I од Шкотска, го користела растението како отров за време на примирјето, за да ги отруе трупите на напаѓачот Харолд Брзоногиот, кралот на Англија, до тој степен што англиските трупи не биле во можност да издржат и биле приморани да се повлечат на своите бродови.
Коскени риби
Во коскени риби (односно класата Osteichthyes) спаѓаат најголемиот дел од рибите, со околу 24,000 видови кои ја населуваат речиси секоја водна површина на Земјата. Поделени се во две групи: резноперкови (Sarcopterygii) и зракоперкови (Actinopterygii) риби. Резноперкови риби се дводишалките, мала група на примитивни риби кои дишат воздух, како и целакантините, за кои до неодамна се сметаше дека се изумрени, но пронајден е еден жив претставник: латимеријата.
Зракоперковите риби се поделени во две поголеми групи: примитивните есетри и кечиги, и понапредните новоперкови риби. Најпознатите видови на риби припаѓаат на новоперковите. Такви се харингата и јагулата. Други новоперкови риби се мрената, пастрмкокраповиите (меѓу кои спаѓаат и пираните) и сомот, кои ги населуваат слатките води во тропските предели и наоколу. Лососите се адаптирале за живот на бреговите на северните океани, но тие дел од својот живот поминуваат и во слатките води. Постојат преку 9000 видови на костреши (вклучувајќи ја и туната), правејќи ги најголемиот ред на ‘рбетници. Перкиите и нивните роднини се доминантните риби во тропските морски води.
Општи одлики
Коскените риби се одликуваат со коскен скелет. Тие имаат релативно стабилен број на главени коски. Главата и пекторалниот појас се покриени со големи дермални коски. Очното јаболко е потпрено со склеротичен прстен од четири мали ковчиња, но оваа одлика се губи или е изменета кај многу денешни видови. Лавиринтот во внатрешното уво содржи големи отолити. Мозочната кутија, или неврокраниумот, е најчесто поделена на предни и задни оддели поделени со фисури. Коскените риби поседуваат бел дроб или пловен меур, што им овозможуваат рамнотежа во водата. Тие немаат перкови иглички, а перките се потпрени со лепидотрихии (коскени перкови зраци). Исто така, оваа група на риби поседува оперкулум, кој им помага да дишат без да мора да пливаат. Способни се да гледаат во боја, што не е својствено за другите риби.
Заменувачка коска
Една од најпознатите иновации на коскените риби е ендохондралната коска или "заменувачката коска", односно коска која се окоскува внатрешно, со замена на ‘рскавицата.
Јужна Англија
Јужна Англија е географска област во Англија која го зафаќа нејзиниот најјужен дел кој се одликува со културни, економски и политички разлики од Мидлендс и Северна Англија. Разликата помеѓу југот и остатокот од Англија и Велика Британија понекогаш се нарекува поделба на север и југ. Со вкупно население од речиси 28 милиони жители; и површина од 62042 квадратни километри, во Јужна Англија живее приближно 40% од населението од Обединетото Кралство и зафаќа приближно 25% од неговата површина.
Географија
Јужна Англија се граничи со Велс, англискиот регион Мидлендс и преку море со Франција, Белгија и Холандија.
Лондон е најголемиот град во Јужна Англија и е главен град на Обединетото Кралство. Метрополитенската област Лондон има население од 14,2 милиони (2019), со што тој е најголемата метрополитенска област во Европа.
Јазик
Јужна Англија има дијалект и акцент различен од другите делови на ОК. Поради важноста на Југот во медиумите и политиката, стандардниот британски англиски во голема мера се заснова на англискиот што се зборува во Јужна Англија. На пример, стандардниот британски изговор е многу сличен со говорот во Лондон, Оксфорд и Кембриџ.
Корнски
Корнскиот јазик е оживеан јазик и е важен дел од идентитетот и културата на народот од Корнвол.
Региони
За економски и географски цели, Јужна Англија е поделена на четири подрегиони: Југозападна Англија, Југоисточна Англија, Голем Лондон и Источна Англија.
Церемонијални грофовии
Во многу дефиниции, Јужна Англија вклучува многу окрузи на/близу Ламанш. Церемонијалните грофовии се:
ФК Јувентус сезона 2001-2002
Сезоната 2001-2002 за фудбалскиот клуб Јувентус била 104-та од неговото основање и 100-та последователна сезона во највисоката лига на италијанскиот фудбал.
Преглед на сезоната
Пред стартот на сезоната Јувентус довел неколку значајни засилувања. Голманот Џанлујџи Буфон кој дошол од Парма за 53 милиони евра, станал најскапо платениот голман на сите времиња. Заедно со него од Парма дошол и Лилијан Тирам, кој пак не успеал да се воспостави како централен дефанзивец и завршил како стартер на позицијата десен бек. Павел Недвед дошол од Лацио (како замена за заминатиот Зинедин Зидан) и одиграл солидна сезона, сепак без формата во која тој настапувал неколку години пред тоа, додека колегата од Лацио, Марсело Салас, пак се претворил во апсолутно промашување, откако целосно не успеал да се вклопи на условите во новата средина, поминувајќи ја речиси целата сезона седнат на клупата за резерви. Од друга страна пак, кога се во прашање заминатите играчи, трансферот на Зидан од Јувентус во бил светски рекорд во тоа време, и го чинел шпанскиот клуб 75 милиони евра. Покрај Зидан, клубот го напуштиле и Филипо Инѕаги и Едвин ван дер Сар. Во новата сезона дошло до промена и на тренерската клупа, каде се вратил Марчело Липи за да го замени Карло Анчелоти.