cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ернест Лоренс
Зрачна лабораторија
По почетокот на Втората светска војна, Лоренс се вклучил во воени проекти. Тој помогнал да се регрутира кадар за Зрачната лабораторија, каде американските физичари го развиле шуплинскиот магнетрон осмислен од екипата на Олифант во Британија. Името на новата лабораторија било намерно копирано од Лоренсовата лабораторија во Беркли заради безбедносни причини. Тој истота така регрутирал кадар за лаборатории за звучни испитувања под вода и за развивање на техники за откривање на германските подморници. Додека пак, работата со циклотроните продолжила во Беркли. Во декември 1940 година, Глен Сиборг и Емилио Сегре го искористиле 150 cm циклотрон за да бамбардираат ураниум-238 со девтериум создавајќи нов елемент, нептуниум-238, што се распаѓа преку бета-распад и создава плутонуим-238. Откритието на плутониумот се чувало како тајна сè до завршувањето на Втората светска војна. По откривањето на еден од неговите изотоппи, плутониум-239, можело да се обезбеди јадрено цепење на начин кој би бил употреблив кај атомската бомба.
Лоренс му понудил работа на Сегре како помошник истражувач– релативно ниско работно место за некој што открил елемент со плата од 300 долари месечно во период од шест месеци. Но, откако дознал дека Сегре бил законски обврзан да работи за Калифорнискиот универзитет, тој му ја намалил платата на 116 долари месечно. Кога регентите на Калифорнискиот универзитет сакале да го отпуштат Серге поради неговото потекло, Лоренс успеал да го заджри како вонреден предавач платен од фондацијата „Рокфелер“. Слични аранжмани биле направени за да ги задржи неговите студенти докторанти Ву Ѓенсјунг и Кенет Рос Мекензи кога тие дипломирале. <figure class="mw-default-size"><figcaption href="англиски јазик">Шематски приказ на раздвојувањето на изотопите на ураниумот во калутрон. Во Септември 1941 година, Олифант се сретнал со Лоренс и Опенхајмер во Беркли, каде што тие му ја покажале местоположбата за новиот 4,7 метарски циклотрон. Олифант ги критикувал америкаците што не ја проследиле препораката на британскиот комитет MAUD, кој се залагал за програма за развој на атомска бомба. Лоренс веќе размислувал за проблемот за оделување на цепните изотопи на ураниум-235 и ураниум-238, процес кој денес е познат како збогатување на ураниум. Раздвојувањето на ураниумовите изотопи било тешко бидејќи двата изотопа имале скоро исти хемиски својства, и можеле да се одвојат само постепено користејќи ја нивната мала масена разлика. РАздвојувањето на овие изотопи со масен спектрометар била техника која Олифант ја разработил со литиумот во 1934 година.
Лоренс почнал да го претвора неговиот стар 94 cm циклотрон во еден голем масен спектрометар. По негова препорака директорот на Проектот „Менхетн“, бригаден генерал Лесли Грувс Џуниор го назанчил Опенхајмер за шеф на Лабораторијата во Лос Аламос во Ново Мексико. Додека пак Зрачната лабораторија го развивала процесот на збогатување на ураниумот, лабораторијата во Лоса Аламос ги осмислила и конструирала атомските бомби. Како и Зрачната лабораторија, таа била раководена од Калифорнискиот универзитет.
Оак Риџ
Одговорноста за замислата и изведбата на фабриката за електромагнетна сепарација во Оак Риџ, Тенаси, наречена Y-12, беше доделена на Стон и Вебстер. За замислата биле потребни пет првостепени уреди за преработка, познати како алфа ленти, и два уреда за крајната фаза, познати како бета ленти. Во септември 1943 година Гроувс ја одобрил изградбата на уште четири ленти, познати како алфа II. Кога фабриката почнала со тестовите закажани во октомври 1943 година, 14 t вакуумски резервоар бил поместен поради моќта на магнетите, и истиот морало дополнително да се зацврсти. Посериозен проблем настанал кога почнале да се случуваат кратки споеви на магнетните калеми. Во декември Гроувс издал наредба магентот да се отвори, при што во внатрешноста била пронајдена ‘рѓа. Гроувс тогаш наредил лентите да се срушат и магнетите да се вратат во фабриката за да бидат исчистени. На самото место била поставен објект во кој би се чистеле и санирале цевките. За раководител на Y-12 било назначено Хемиското претпријатие „Истман“. Y-12 првично го збогатувал ураниумот-235 до содржина од 13% до 15%, и ги испратиле првите стотина грама во Лабораторијата во Лос Аламос во март 1944 година. Само 1 дел од 5.825 од внесниот ураниум бил конечен проивод. Остатокот бил распрскан на опремата во текот на процесот. До јануари 1945 година со голем напор при обновувањето на опремата успеале да се зголеми производството на 10% од внесниот ураниум-235. Во февруари алфа лентите започнале да даваат збогатен внес на ураниум (1.4%) од новиот топлински производствен капацитет S-50 Следниот месец добиле збогатен ураниум (5%) од фабриката за гасна дифузија K-25. До април 1945 година К-25 произведувала доволно збогатен ураниум за да се внесе директно во бета лентата.
На 16 јули 1945 година, Лоренс ја набљудувал јадрената проба Тринити на првата атомска бомба со Чедвик и Чарлс Томас.Малкумина биле возбудени заради успехот како Лоренс. Прашањето сега било како да се употреби новото функционално оружје на Јапонија. Додека Опенхајмер бил против употреба на новото оружје над Јапонија, додека пак Лоренс сметал дека прикажувањето на моќта на оружјето би било паметен избор. Сепак, кога ураниумовта бомба била употребена без предупредување во атомскиот напад на Хирошима, Лоренс чувстувал голема гордост на неговите постигнувања.
Лоренс се надевал дека Проектот „Менхетн“ би развил подобри калутрони и би се изградиле алфа III ленти, но истите биле прогласени за неекономски. Алфа лентите биле затворени во септември 1945 година. Иако работеле подобро од кога и да било, тие не можеле да се споредат со К-25 и новата фабрика К-27, која почанала со работа во јануари 1946 година. Во декември и фабриката Y-12 била затворена, така што се намалила и платата на Тенеси Истмен од 8.600 на 1.500 и се заштедиле 2 милиони долари месечно. Бројот на вработени во Зрачната лабораторија од 1.086 во мај 1945 година се намалил на 424 до крајот на годината.
Голема наука
По војната, Лоренс водел интезивна кампања за владино спозорство на големи научни програми. Тој бил силен поборник за Голема Наука со нејзините потреби за големи машини и големи пари, и во 1946 година тој побарал над 2 милиони долари за истражувања во Зрачната лабораторија од проектот „Мехетн“. Гроувс ги одобрил парите, но го намалил бројот на програми, вклучувајќи го и Сиборговиот предлог за „топла“ зрачна лабораторија во густо населениот Беркли, како и Џон Лоренсовиот предлог за производство на медицински изотопи, бидејќи оваа потреба можела подобро да се исполни од јадрените реактори. Пречка бил Калифорнискиот универзитет, кој бил желен да се ослободи од воените обврски. Лоренс и Гроувс успеале да го убедат Спраул да прифати продолжување на договорот. Во 1946 година, Проектот „Менхетн“ потрошил 7 долари за секој потрошен долар од универзитетот во областа на физиката.
4.5 м циклотрон бил завршен од воените долари на Проектот „Менхетен“ кој содржел нови идеи од Ед Мекмилан, и бил завршен како синхротрон. Истиот започнува со работа на 13 ноември 1946 година. За првпат од 1935 година, Лоренс работел целосно ескпериментално, работејќи неуспешно со Јуџин Гарднер во обидите да ги создадат новооткриените пи- мезони. Сезар Латес подоцна го искористил апаратот што го направиле да ги открие негативните пи-мезони во 1948 година.
Одговорноста за национални лаборатории била префрлена на новосоздадената Комисија за атомска енергија на 1 јануари 1947 година. Таа година, Лоренс прашал за 15 милиони долари за неговите проекти што вклучувале нов линиски забрзувач и нов гигаелектроволтен синхротрон, подоцна наречен беватрон. Договрот на Калифорнискиот универзитет да ја води Лабораторијата во Лос Аламос требало да истече на 1 јули 1948 година и некои од членовите на одборот сакале да се ослободат од одговорноста да се води место надвор од Калифорнија. После некои преговори, универзитетот се соглсил да го продолжат договорот со Националната лабораторија во Лос Аламос за четири години и да го назначи Норис Бредбери за директор заменувајќи го Опенхајмер во октовмри 1945 година. Набрзо, Лоренс ги добил средствата што ги побарал.
Без оглед на фактот дека тој гласал за Френклин Рузвелт, Лоренс бил републиканец, кој строго се противел на Опенхајмеровите обиди пред војната да ги синдикализира работниците во Зрачната лабораторија, што Лоренс го сметал за „лево пропагандистички активности“. Во периодот на Студената војна на Калифорнискиот универзитет, Лоренс бил присилен да ги одбрани вработените во Зрачната лабораторија како Роберт Сербер, кои биле под истрага од безбедносниот одбор на факултеот. Лоренс му го забранил пристапот на Френк, братот на Опенхајмер, до Зрачната лабораторија, со што го нарушил пријателството со Роберт. Заострената кампања за давање на заклетва на лојалност избркала многу од предавачите на факултетот.
Термојадрени оружја
Лоренс бил вознемирен од првиот нуклерен тест на Советскиот Сојуз во август 1949 година. Според него соодветен одговор би бил обидот да се направи поголемо јадрено оружје: водородна бомба. Лоренс предложил да се користат забрзувачи наместо јадрени реактори за да се произведат неутроните потребни да се создаде тритиум кој бил потребен за бомбата, како и плутониумот кој потешко се добивал, поради големите енргетски потреби. Прво предложил изградба на Марк I, прототип кој би чинел 7 милиони долари и линиски забрзувач со моќност од 25 MeV, со кодно име Материјален тестовен забрзувач (МТА). Подоцна почнал да размислува за нов, уште поголем МТА со име Марк II кој би бил способен да произведува тритиум или плутониум од осиромашен ураниум-238. Сербер и Сегре залудно се обиделе да му ги објаснат техничките проблеми поврзани со непрактичноста, но Лоренс сметал дека тие не се патриоти.
Лоренс силно ја поддржувал кампањата на Едвард Телер за втора лабораторија за јадрени оружја која Лоренс предложил да ја сместат во МТА Марк I во Ливермор, Калифорнија. Лоренс и Телер не само што требале да го одбранат нивното барање пред Комисијата за атомска енергија, која не го поддржувала, и Националната лабораторија во Лос Аламанос, која се противела, туку и луѓе кои предлагале дека Чикаго е поочигледен место за лабораторијата. Новата лабораторија во Ливермор конечно била одобрена на 17 јули 1952 година, но проектот МТА Марк II бил откажан. До тој период, Комисијата за атомска енергија потрошила 45 милиони долари на Марк I, кој започнал со работа, но воглавно бил користен за производство на полониум за програмот за јадрени оружја. Додека, космотронот на Брукхејвенската националната лабораторија создавал зрак со енергија од 1 GeV.
Смрт и наследство
Освен Нобеловата награда, Лоренс го добил медалот „Елитон Кресон“ и Хјузовиот медал во 1937 година, Комстоковата награда за физика во 1938 година, Дуделова награда и медал во 1940 година, Холиев медал во 1942 година, Медал за заслуги во 1946 година, награда „Вилијам Проктер“ во 1951 година, Фарадеев медал во 1952 година и награда „Ерико Ферми“ од комисијата за атомска енергија во 1957. Бил прогласен за офицер на Легијата на честа во 1948 година и бил првиот добитник на наградата „Силванус Тајер“ доделена од Воената академија на САД во 1958 година.
Во Јули 1958 година, претседателот Двајт Ајзенхауер побарал од Лоренс да патуваат во Женева, Швајцарија, за да му помогне да преговара за предложениот договор за делумна забрана на јадрените проби со Советскиот Сојуз. Претседателот Луис Штраус на Комисијата за атомска енергија притискал да биде вклучен и Лоренс. Двајцата биле поборници за развојот на водородната бомба и Штраус финансиски му помагал на Лоренс за циклотронот во 1939 година. Штраус сакал Лоренс да присуствува во Женева бидејќи било познато дека Лоренс се залага да се продолжи со јадрените проби. Иако имал воспаление на цревниот чир, Лорес решил да оди, но откако сериозно се разболел во Женева тој бил префрлен во болницата на Стенфордскиот универзитет. Хирурзите отстраниле поголем дел од неговото дебело црево, но забележале и други проблеми, вклучувајќи тешка атеросклероза во една од неговите артерии. Тој умрел во болницата „Пало Алто“ на 27 август 1958 година. Моли не сакала јавен погреб, но се согласила за комеморација во Првата конгрециионална црква во Беркли. Претседателот на Калиорнискиот универзитет, Кларк Кер, го предводел посмртниот говор.
Само 23 дена по неговата смрт, регентите на Калифорнискиот универзитет изгласале да ги преименуваат двете универзитетски места за јадрено истражување по Лоренс: Ливерморската национална лабораторија и Берклиската национална лабораторија. Наградата „Ернест Орландо Лоренс“ била доделувана во негова чест во 1959 година. Хемискиот елемент со реден број. 103, откриен во Лоренс Берклиевата националната лабораторија во 1961 година, бил именуван како лоренциум во негова чест. Во 1968 бил основан јавен научен образовен центар наречен Лоренсови дом на науките. Неговите трудови се во Банкрофтовата библиотека на Калифорнискиот универзитет. Во осумдесеттите години на XX век Лоренсовата вдовица побарала повеќепати од регентите на Калифорнискиот универзитет да се отстрани Лоренсовото име од Ливермоската лабораторија поради работата на нуклеани оружја, но секој пат била одбвана. Таа го надживеала својот маж за повеќе од 44 години и умрела во Валнат Крик на 92 години на 6 јануари 2003 година. Џорџ Кауфман запишал:"Пред него, „малата наука“ била изведувана претежно од осамени поеднци кои работеле со ограничени средства во мали рамери. По него, масивните индустриски, а особено владини, трошоци и работна рака ја создадоа „големата наука“ која била спроведувана од гоеми истражувачки екипи, голем дел од националната економија."
Космос-26
Космос-26 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Капустин Јар, СССР на 18 март 1964 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 90,8 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 48,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 367 км, а најмалото на 263.
Налепница
Налепница е вид на обележје: парче печатена хартија, пластика, винил или друг материјал со лепило чувствително на притисок од едната страна. Тие можат да се користат за украсување или за функционални цели, во зависност од ситуацијата.
Налепниците можат да дојдат во многу различни облици и големини и исто така варираат во боја и дизајн. Честопати се придржуваат до предмети како што се кутии за оброк, хартија, шкафчиња, тетратки, ѕидови, автомобили, прозорци и сл. Привремените ознаки со имиња на пример, често се налепници.
Налепниците поставени на автомобилските браници, магнетни и постојани, наречени налепници на браник, честопати ги користат поединците како начин за демонстрација на поддршка од политички или идеолошки причини. Идентификувањето на регистрацијата на возилото и последните детали за услугата се два примери на налепници од внатрешната страна на повеќето шофершајбни за автомобили. Терминот „налепница за прозорци“ општо се користи за винилни етикети кои се заглавени во внатрешноста на прозорецот на возилото, наспроти налепниците отпорни на вода што се заглавени од надворешната страна на возилото, но можат да бидат прицврстени на било што.
Собирање
Собирањето налепници може да биде популарно. Бидејќи тие обезбедуваат голема разновидност и не се скапи, налепниците се почетничко-лесни збирки. Бидејќи тие се лесни за собирање, налепниците честопати делуваат како вовед за собирачко хоби за децата.
Сицилиска зора
Опис
Оваа пеперуга покажува визуелни разлики помеѓу машки и женски пол. Горната страна кај мажјакот е поделен на две полиња, предниот дел е во портокалова боја, а задниот во жолта. Помеѓу двете бои има нијанса на црна. Женката пак има бели предни делови со црно-кафени врвови и бледожолт заден дел. Телото и антените се црни. Долната страна, во задниот дел е ист кај двата пола, кои наликуваат на сушен лист, односно жолто поле со шарени кафени дамки. Предниот дел кај мажјаците е портокалов и жолт со шарени жолто-црни шари на врвовите. Кај женките има само бела боја со шарени шолто-црни шари. Двата пола имаат црна дамка во предниот дел на крилјата..
Личен организатор
Личен организатор, датумска книга/тетратка, нотес, дневен планирач, личен аналоген помошник, личен планирач, годишен планирач, или агенда (од латински агенда - работи кои треба да се направат), е мала книга или врзивно средство, која е створена да биде пренослива. Обично содржи дневник, календар, именик, празна хартија и други делови. Организаторот е лична алатка и може да содржи страници со корисни информации, како што се карти и телефонски кодови. Таа е поврзана со посебните канцелариски материјали што има една или повеќе исти функции, како што се календари за состаноци, ролодекси, тетратки и алманаси.
Во странство, понекогаш тие биле нарекувани како филофакс особено во 1990-тите. Филофакс е исто така име на компанија со седиште во Обединетото Кралство, која произведува низа на закопчувачки лични организатори.
До крајот на 20. век, хартиените и другите врзивни лични организатори започнале да се заменуваат со електронски уреди како што се лични дигитални помошници (PDA), софтвер за управување со лични информации и организатори преку Интернет. Овој процес бил забрзан во почетокот на 21. век со доаѓањето на паметните телефони, плочестите (таблет) сметачи, паметни часовници и разновидни мобилни апликации.
UTC−00:25:21
UTC − 00: 25: 21 е ознака за временско отстапување од UTC од −00: 25: 21.
Историја
UTC -00: 25: 21, времето на отстапување на опсерваторијата Дансинк кај Даблин, се користела во Ирска како средно даблинско време.
Балканска зора
Балканска зора (Anthocharis gruneri) е пеперутка од видот на пеперутки белци.
Распространетост
Пеперутката живее на Балканот, Мала Азија и Кавказот. Во Македонија живее посебен подвид на зората. Во Ерменија на пример, пеперугата живее во шумски и тревни предели на надморска висина од 400 до 2000 метри
Опис
Оваа пеперуга има јасни видливи разлики помеѓу машкиот и женскиот пол. Долниот дел од горната страна кај мажјакот и кај женката се слични, односно бели со темни шари, но се разликуваат во нијансите на боите. Предниот дел од горната страна е поделен на бело и портокалово поле со црна бордура и црни врвови кај мажјаците, додека пак кај женките има бела боја наместо портокалова. Телото и антените се црни. Долната страна е слична со горната но се забележително потемни нијанси кај двата пола.
Пон неф
Пон неф (Pont Neuf, "Нов мост" – најстариот мост на Сена во Париз. Неговата изградба почнала во 1578, а завршила во 1607 година. Денес е еден од симболите на Париз.
Мостот е долг 280 m и се состои од два распона. Првиот се состои од пет лака и го спојува левиот брег со островот Сите, додека другиот се состои од седум лака и го спојува островот со десниот брег.
Името Пон неф (Нов мост) му било дадено за да се разликува од постарите мостови на кои од двете страни имало куќи. Од 1889 година е на списокот на историски споменици на Француското министерство за култура.
Галерија
Пред 1900
Космос-27
Космос-27 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 27 март 1964 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6520 килограми. Космос-27 бил неуспешна сонда за истражување на планетата Венера.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 88,5 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 208 км, а најмалото на 197.
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Рулја
Успение на Пресвета Богородица (Kοίμησης της Θεοτόκου) — преродбеничка црква во селото Рулја, Костурско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Костурската епархија на Цариградската патријаршија.
Црквата е гробишен храм сместен во јужниот крај на селото, изграден во 1860 или во 1865 г. заедно со отворањето на народното училиште. Претставува трикорабна базилика со дрвен покрив Во неа едноподруго служеле свештениците поп Каранфил Бурџунов, поп Христо Бурџунов, поп Трајко Петков и поп Павле Настов (1912 г.). Црквата има вредни украси од времето на преродбата.
Индиго
Индиго (португалски или шпански Индиго, од латински индицум, од грчки: индиски) или чивит  — сина боја позната уште од античко време, дериват на индол. Порано најважната боја, билае добивана од т.н. индиго растенија (Индигофера тинктура). Листовите биле обработувани со врела вода при што бил издвојуван безбојниот индоксил беше изолиран како еден од производите добиен при распаѓањето на гликозида индикана. Индоксилот потоа се претворал во индиго со оксидација со воздух. Од крајот на XIX век била одредена структурата  на природното индиго при што била добиена неговатаа хемиска синтеза. Оттогаш, се произведува само синтетички, од анилин и етилен оксид или од нафталин. Неговата главна предност во однос на природното индиго е повисокиот интензитет на боја. Во чиста состојба, индиго е прашок, кој кога се раствора во алкален медиум со средство за редукција, дава интензивна сина боја, па затоа се користи во текстилната индустрија за боење и печатење. Денес, синтетичката индиго е малку потисната од новите видови на синтетички бои ,.
Догу
Догу (土偶) — назив за група на статуетки со човеколик и животински изглед, со потекло од периодот џомон (14.000 – 400 година п.н.е.), од праисториската Јапонија. Во текот на следниот период, јајој, престанува нивната изработка, и од таа причина исклучиво се поврзува со периодот џомон. Постојат повеќе видови на овие статуетки, во зависност од наоѓалиштето на ископување и временскиот период во кој се создадени. Според наодите на Музејаот на јапонската национална историја, вкупниот број на статуетси пронајдени низ Јапонија изнесува приближно 15.000. Повеќето од нив главно се најдени во пределите на источна Јапонија, додека наодите во западниот дел од земјата се вистинска реткост.
Биле користени при погребите, како алегориски приказ на покојникот во вид на камена статуа; но во исто време имале и магиско значење. Се верувало дека е можно да се пренесе болеста од личност на догу, кој потоа би се уништил и со тоа се исцелувал болниот.
Космос-28
Космос-28 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 4 април 1964 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-28 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 90,3 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 378 км, а најмалото на 205.
Тораница
Тораница — рудник на олово и цинк, на планината Осогово во североисточна Македонија. Се наоѓа во околината на с. Саса, Општина Македонска Каменица, во северниот дел на рудното подрачје Саса–Тораница, низ кое минуваат Каменица и Козја Река.
Настанок
Наоѓалиштето настанало олигоценот и миоценот. со минерализацијата на оловото и цинкот во Осоговско-малешевската вулканска област. Според условите на настанок, Тораница е хидротермално метасоматско наоѓалиште во скарновски облик.
Геолошка градба
По геолошката градба, наоѓалиштето е метаморфна сложенка од гнајсеви, кварцово–графит шкрилци и други составници, како и терцијарни вулкански карпи (кварцлатити).
Руди
Содржината на главните метали во наоѓалиштето во просек е: 5% олово, 3% цинк, но и мало количество на сребро (20 грама на тон). Главни рудни минерали и носители на оловно-цинковото оруднување се галенитот и сфалеритот, а потоа пиритот, пиротинот, магнетитот, самородниот бизмут, бизмутинот, халкопиритот, енаргитот и други.
Космос-29
Космос-29 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 25 април 1964 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4780 килограми. Космос-29 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,4 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 295 км, а најмалото на 202.
Шумска жаба
Шумската жаба (Lithobates sylvaticus или Rana sylvatica ) е широко распространета во Северна Америка. Таа е едиснствената жаба која живее посеверно од Северниот Поларник. Изгледа како да е обична кафена жаба, меѓутоа во текот на зимата може да ѝ замрзнат до 70% од телото, а во таква состојба може да преживее и неколку месеци. Притоа и се забавени работата на срцето, дишењето, протокот на крв и работата на мозокот, но внатрешноста на самите клетки не се замрзнува, благодарејќи на посебните материи кои дејствуваат како антифриз. Во рана пролет телото на жабата почнува да се одмрзнува, па за неколку часа таа почнува да потскокнува. Набрзо по будењето од зимскиот сон, шумската жаба заминува кон барите каде се одвива парењето. Од јајцата кои плутаат по водата наскоро излегуваат полноглавци. Нивниот развој во водата е исто така мошне брз, па до средината на летото тие ги напуштаат барите и се претвораат во возразни жаби. Летните месеци шумските жаби ги поминуваат по влажни шуми, а се хранат со остатоци од растенија, алги, пајаци, бубачки, полжави, ларви од бубачки и јајца или ларви од други водоземци, вклучително и шумски жаби.
Опис
Шумската жаба варира во должина од 51 до 70мм. Женките се поголеми од мажјаците. Возрасните шумски жаби вообичаено се посветло или потемнокафеави или со боја на 'рѓа, а околу очите се потемно пребоени. Одредени жаби се во можност да варираат со бојата на кожа; Конант (1958) забележал една единка која била светлокафена и темнокафена во два различни наврати. Долниот дел од шумските жаби е бледо пребоен со жолти или зелени варијации.
Распространетост
Шумската жаба може да се најде од северна Џорџија и североисточна Канада на исток до Алјаска и јужна Британска Колумбија на запад. Најраспространета е во Алјаска.
Кримски мост
Кримски мост (руски: Крымский мост, ИПА: [krɨmskʲij most]) — премостување на Керчкиот проток помеѓу Азовското и Црното Море со два паралелни мостови изградени од страна на Руската Федерација за поврзување на Керчкиот полуостров на полуостровот Крим на запад со Таманскиот полуостров во Краснодарски крај на исток на копното во Русија. Комплексот на мостот обезбедува врска на патниот и железничкиот сообраќај (вториот сѐ уште е во изградба) помеѓу Крим и остатокот од Русија. Со должина од 18,1 км (11,2 милји), се смета за најдолг мост во Русија и во Европа.
Првичните идеи за изградба на мостот датираат од 1903 година, а конкретното планирање на мостот започнало во 2014 година, по руската анексија на Крим. Во јануари 2015 година, мултимилионскиот договор за изградба на мостот му беше доделен на Стројгазмонтаж на Аркадиј Ротенберг. Изградбата на мостот започна во мај 2015 година; патниот мост беше отворен на 16 мај 2018 година [6], додека завршувањето на железничката врска е закажано за 2019 година. [18]
Мостот бил наречен на Кримски мост според онлајн гласање во декември 2017 година, додека "Мостот Керч" и "Мостот за повторно обединување" биле вториот и третиот најпопуларен избор.
Космос-30
Космос-30 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 18 мај 1964 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-30 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 90,2 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 367 км, а најмалото на 202.
Црква „Св. Никола“ - Крпени
Свети Никола (Αγίου Νικολάου) — црква во селото Крпени, Костурско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Костурската епархија на Цариградската патријаршија.
Црквата се наоѓа на северниот крај на селото, близу брегот на Костурското Езеро. Изградена е во XVI век и веројатно била манастирска. Има вредни фрески кои според ктиторскиот натпис датираат од 1650 г. и се дело на зографите Димитар и Никола. На вториот ктиторски натпис е запишана годината 1753. На конхата на апсидата има година испишана со тули, веројатно 1758.
Краповидни риби
Краповидни (Cyprinus) — род на риби од семејството крапови. Повеќето видови од родот потекнуваат од источна Азија, додека во Западна Азија и Европа живее само обичниот крап (C. carpio). Овој инвазивен вид е воведен и во многу други региони низ целиот свет. Краповидните се тесно поврзани со некои родови, како што Cyclocheilichthys и Barbonymus. Карашите од западна Евроазија, во кои спаѓа златната рипка (C. auratus ), очигледно не се толку тесно поврзани со краповидните.
Сихоте Алин
Сихле Алин (руски: Сихотэ-Алинь) — планински гребен и вулканско поле на Далечниот Исток на Русија, кој се наоѓа по должината на брегот на Тихиот Океан. Се простира на 1200 километри североисточно од Владивосток на територијата на Приморскиот и Хабаровскиот крај. Тој претставува водена граница помеѓу реката Амур и брегот на Тихиот Океан. Планинскиот опсег е широк 250 километри. Највисокиот врв е Тордоки Јани (2.077 метри).
Растителноста во Сихле Алин е многу разновидна. Во јужниот и централниот дел, до височина околу 500 метри, се наоѓа листопадна тајга со претежно манџурски видови на растенија. Северниот дел е шума со смрека.
До раните 1980-ти, на подножјето на Сихле Алин, живеел ендемски подвид на леопард, наречен Амурски леопард. Сибирскиот тигар е уште еден подвид на една голема мачка која живее во оваа област.
На територијата на Сихоте Алин, нема области со висок степен на опасност од лавина. Најголемиот дел е окупиран од области со низок степен на опасност од лавина.
Во 2001 година, Сихле Алин бил вклучен во Списокот на светското наследство на УНЕСКО како природно место.
Гнаренбург
Гнаренбург (Gnarrenburg) — општина во округот Ротенбург, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Се наоѓа 15 километри југозападно од градот Бремерферде и 40 километри североисточно од градот Бремен.
Местоположба
Низ општината тече каналот Хаме-Осте, кој е поврзан со двете реки Хаме и Осте.
Гнаренбург поседува железничка станица за туристички цели на линијата Остерхолц-Шармбек-Бремерферде.
Општински единици
Општината Гнаренбург се состои од следниве места:
(Извор: Број на жители од 31.12.2016 )
Кон главното место Гнаренбург припаѓа местото Гестдорф од 1904 година и местото Далдорф од 1932 година. Местото Далдорф било основано во 1782 година.
Соседни општини
Гнаренбург се граничи со општините Басдал, Ерел, Бремерферде, Зандбостел, Зелзинген, Остерајштет, Раде и Бредорф во округот Ротенбург; Ворпсведе, Фолерсоде и Холсте во округот Остерхолц, како и Кирхвиштет во округот Куксхафен.
Андреја Мишковски
Андреја Мишковски (роден на година во  - починал на  година во ) — македонски хирург по пластична и реконструктивна хирургија.
Животопис
Андреја Мишковски завршил на Медицинскиот факултет во Скопје во 1958 година, специјализирал пластична и реконструктивна хирургија во Белград и во Солзбери, Англија (1972). Ги вовел методите на современата пластична хирургија и ја извел првата реплантација на ампутирана подлактица (1976). Бил директор на Клиниката за хируршки болести (1982–1989); ги трансформирал хируршките одделенија во посебни хируршки клиники; директор на Клиниката за пластична и реконструктивна хирургија (1989–1994).
Кристофер Ајер
Кристофер Васбак Ајер (роден на 17 април 1998, во Релинген) — норвешки фудбалер, играч од одбраната на Брентфорд и на норвешката репрезентација.
Орбитален квантен број
Орбитален квантен број - квантен број за атомската орбитала што го одредува импулсот на орбиталната аголна динамика и го претставува обликот на орбитата. Овој број е втор од низа на квантни броеви кои ја опишуваат уникатната квантна состојба на еден електрон (другите главни квантни броеви, според спектроскопската нотација се магнетниот квантен број и спинскиот квантен број). Тој е исто така познат како квантен број на орбитален аголен момент, орбитален квантен број или втор квантен број, и е претставен со ℓ.
Изведување
Поврзани со енергетските состојби на електроните во атомот се четирите квантни броеви: n, ℓ, mℓ, and ms. Овие броеви ја претставуваат комплетната и уникатна квантна состојба на еден електрон во атомот, и ја сочинуваат неговата бранова функција или орбита. Брановата функција на Шредингеровата равенка се менува во три равенки, кои решени ги даваат првите три квантни броеви. Затоа, равенките за првите три квантни броеви се меѓусебно поврзани. Орбиталниот квантен број настанал во решението на поларниот дел од равенката за брановата функција како што е прикажано подолу. Да се помогне во разбирањето на овој концепт на азимут, исто така може да се проверат сферични координатни системи, или други алтернативни математички координатни системи покрај Декартовиот координатен систем. Општо земено, сферичните координатни системи работат најдобро со сферични модели, цилиндрични системи со цилиндри,  итн.
Аголниот момент на еден атомски електрон, L, е поврзан со неговиот квантен број ℓ со следната равенка :
каде ħ е намалената Планкова константа, L2 е орбиталниот аголен момент и \Psi е брановата функција на електроните. Квантниот број ℓ е секогаш позитивен цел број : 0,1,2,3 итн. Додека голем број на учебници за основата на квантната механика ќе се однесуваат на L само по себе, L нема вистинско значење освен неговата употреба како операторот за аголниот момент. Кога се однесува на аголен момент, подобро е да се користи квантениот број ℓ.
Атомските орбитали имаат карактеристични форми означени со букви. На илустрацијата, буквите ѕ, p и d го опишуваат обликот на атомската орбитала.
Нивните бранови функции се во форма на сферични хармоники, и така се опишани од страна Лежандреевите полиноми. Различните орбитали кои се однесуваат на различни вредности на ℓ се понекогаш наречени под- школки, и (главно од историски причини) се означени со букви, како што следува:
! ℓ !!Буква !! Макс. бр. на електрони !! Облик !! Име
Секоја состојба на различните аголни моменти може да земе 2( 2ℓ + 1) електрони. Тоа е затоа што третиот квантен број mℓ (што може да се смета како квантна проекција на векторот на аголниот моментум на z-оската) трае од −ℓ to ℓ во множеството на цели броеви, и така постојат 2ℓ +1 можни состојби. Секоја посебна n, ℓ, mℓ орбитала може да биде заземена од страна на два електрона со спротивни спинови (дадени од квантниот број ms), давајќи 2( 2ℓ + 1) електрони во целина. Орбитали со повисоки ℓ од дадените во табелата се совршено дозволени, но овие вредности ги покриваат сите досега откриени атоми.
За дадена вредност на основниот квантен број n, можни вредности на ℓ се во опсег од 0 до n-1; според тоа, слојот n= 1 поседува само s подслој и може да прими само 2 електрони, n= 2 слојот поседува s, и р подслоeви и може да прими 8 електрони во целост, n= 3 слојот поседува ѕ, р и d подслоеви и има максимум од 18 електрони, и така натаму. Општо земено, максималниот број на електрони во n- нивото на енергија е 2n2. Квантниот број на аголниот момент ℓ, го одредува бројот на рамнински јазли кои минуваат низ јадрото. Во s орбитала, јазли не минуваат низ јадрото, и според тоа соодветниот орбитален квантен број ℓ има вредност 0. Во p орбиталата, еден јазол преминува низ јадрото и затоа ℓ има вредност од 1. L има вредност √2ħ. Во зависност од вредноста на n, постои квантен број на аголниот момент ℓ и следните серии. Наведените бранови должини се за водороден атом:
n= 1, L = 0, Лајманова серија(ултравиолетово) n= 2, L = √2ħ, Балмерова серија(видно достапна) n= 3, L = √6ħ, Пашенова серија (речиси инфрацрвена) n= 4, L = 2√3ħ, Брекетова серија (инфрацрвена со кратка бранова должина) n= 5, L = 2√5ħ, Пфундова серија (инфрацрвена со средна бранова должина).
Сушејски Порој (Злеово)
Сушејски Порој (или Сушевски Порој) — археолошко наоѓалиште во радовишкото село Злеово. Претставува градиште од доцноантичко време.
Орбитален квантен број
Собирање на квантни аголни моменти
Кај даден вкупен квантен аголен момент кој е збир од два поединечни аголни моменти  и ,
Сушејски Порој (Злеово)
Високо во планинскиот предел, на едно зарамнето плато со простор од 400 × 200 м, сместено меѓу два длабоки дола, се наоѓаат остатоци од бедем. Влезот во градиштето бил на источната страна, каде се зачувани остатоци од главната порта. На целиот простор се гледаат темели од помали објекти, фрагменти од керамички садови, питоси и покривни ќерамиди.
Орбитален квантен број
Собирање на квантни аголни моменти
магнитудата на квантниот број j може да се движи од до  каде \ell_1 и \ell_2 се квантни броеви кои одговараат на магнитудите на поединечните аголни моменти.
Вкупниот аголен момент на еден електрон во атомот
Како резултат на спин-орбита заемодејството на атомот, орбиталниот аголен момент веќе не е комутативен со Хамилтоновиот оператор, ниту пак со спиновите. Затоа тие се менуваат со текот на времето. Сепак, вкупниот аголен момент J е комутативен со Хамилтоновиот оператор и е констатнтен. J е дефиниран преку
каде L е орбиталниот аголен момент и S се спиновите. Вкупниот аголен момент го задоволува истиот комутативен однос како орбиталниот аголен момент,
од кое што следува
каде Ji ги заменува Jx, Jy, и Jz.
Квантните броеви кои го опишуваат системот, а се константи во текот на времето, сега се j и mj, дефинирани преку дејството на J за брановата функција \Psi
Така што j е поврзан со нормата на вкупниот аголен моментум и mj до својата проекција при одредена оска.
Како и со било кој оператор на аголен момент во квантната механика, проекцијата на J по други оски не може да биде ко-дефинирана со Jz, затоа што тие не се комутативни.
Односот меѓу новите и старите квантните броеви
j и mj, заедно со парноста на квантните состојби, ги заменуваат трите квантни броеви ℓ, mℓ и ms (проекцијата на спинот при одредена оска). Претходните квантни броеви можат да се поврзат со овие.
Понатаму, вектори од j, s, mj и парноста, кои се вектори на Хамилтоновиот оператор, се линеарни комбинации на векторите накои исто така се вектори на Хамилтоновиот оператор, се линеарни комбинации на векторите на ℓ, s, mℓ and ms.
Историја
Орбиталниот квантен број бил пренесен од Боровиот модел на атомот, а бил утврден од страна на Арнолд Зомерфелд. Моделот на Бор бил изведен од спектроскопските анализи на атомот во комбинација со атомскиот модел на Радерфорд. Најниското квантно ниво има аголна динамика нула. Орбити со нула аголен момент биле сметани за осцилирачки полнежи во една димензија и така се опишуваат како "нишало" орбити. Во три димензии орбитите стануваат сферични без јазли кои минуваат низ јадрото, слично (во состојба на најниска енергија) на јаже за скокање кое осцилира во еден голем круг.
Космос-31
Космос-31 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Капустин Јар, СССР на 6 јуни 1964 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 325 килограми. Космос-31 бил сателит наменет за воено и научно истражување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 91,2 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 48,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 457 км, а најмалото на 218.
ПУ „Кочо Рацин“ - Секулица
Основно училиште „Кочо Рацин“ (официјално: Подрачно основно општинско училиште „Кочо Рацин“ - Секулица; скратено: ПООУ „Кочо Рацин“) — подрачно основно училиште во селото Секулица, претставува единка на училиштето истоименото училиште од градот Кратово.
Училиштето е именувано по истакнатиот македонски поет Кочо Рацин.
Местоположба
Објектот на училиштето се наоѓа во самото село Секулица, на една ливада во ова село од многу разбиен тип.
Градба
Објектот е во добра состојба и истиот е обновен.
Вулканизам во Македонија
Вулканизам во Македонија — вулканска дејност на територијата на Република Македонија која денес е згасната, но се одвивала во времето на протерозоикот, јурата и терцијарот.
Вулкански области
Вулканските области во Македонија се подрачја со вулканска активност во далечното минато на Македонија, од олигоценот, миоценот, плиоценот, па сè до квартерот. Денес се издвојуваат седум области на згасната вулканска активност.
Осоговско-малешевска вулканска област
Осоговско-малешевската вулканска област се протега од селото Луке на север преку Деве Баир − Тораница – Саса − Делчево − Пехчево. Вулканите се одликувале со лава со преоден хемиски состав. Како последица на вулканската активност и ерозијата многу ретко се сочувани вистински вулкански купи. Како потипични во денешно време може да се споменат Буковик и Бело Брдо кај Пехчево. Староста на оваа вулканска активност е олиго-миоценска, а за оваа област е поврзана и минерализацијата на оловото и на цинкот во областите на Саса и на Тораница.
Кумановско-светиниколска вулканска област
Кумановско-светиниколската вулканска област се наоѓа меѓу Нагоричане, Кумановско до Свети Николе. Вулканите биле од линеарен тип, кои се наоѓале на местата на длабоките структури и од нив се излевала базична лава, а вулканските избуви биле следени и со послаби експлозии. Лавата, која се продуцирала на површината на Земјата, градела сливови и плочи од базична лава што се наредени еден преку друг. Во одредени фази на работата на вулканите се произвела и одредена количина на пирокластични материјали што се наталожени преку сливовите на лави. Староста на оваа вулканска активност е на границата на олигоценот и на миоценот.
Бучимско-боровдолско-дамјанска вулканска област
Бучимско-боровдолско-дамјанската вулканска област е просторно сместена меѓу Штип и Радовиш. Како морфолошки облици се забележуваат вулканските купи и кратери: Пилав Тепе, Трескавичка Чука и др. За оваа вулканска активност е поврзано и оруднувањето на бакар во Бучим и во Боров Дол и одруднувањето на железо во Дамјан.
Мариовско-кајмакчаланска вулканска област
Мариовско-кајмакчаланската вулканска област се протега меѓу селото Витолиште на север и планината Ниџе со Кајмакчалан на југ. Вулканската активност била проследена со силна производство на пирокластични материјали. Ова условува овој дел од теренот да е препокриен со: туфови, бречи и агломерати. Во одделни фази имало и производство на поголема количина на лава, која денеска се манифестира со појава на вулкански карпи во определени месности како што се: Камила, Црна Тумба, Кравица и др.
Менандар
Менандар (грчки: Μένανδρος, 342/41 - 290 п.н.е.) - старогрчки писател, најпознат претставник на атинската комедија.
Творештво
Менандар напишал 108 комедии и осумпати победил на Ленајскиот театарски фестивал.
Иако имал прочитано само неколку фрагменти, Гете имал високо мислење за Менандар кого го сметал за единствениот човек кој може да се спореди со Милиер. Тој зборувал со големо воодушевување за Менандар, велејќи дека „освен Софокле, не знам ниеден кон кого би чувствувал толкава симпатија. Тој е сосема чист, благороден, голем и ведар, неговата привлечност е недостижна.“
Константин Мишајков
Константин Мишајков (роден на година во село Пателе,  - починал на  година во ) — македонски лекар.
Животопис
Константин Мишајков е роден во 1807 година во леринското село Пателе. Потекнува од големата фамилија Мишајкови. Тој е помлад брат на епископот Панарет Пловдивски (Петар Мишајков). Константин Мишајков во 1840 година завршил медицина во Пиза, Италија, а во 1845 година специјализирал во Париз. Во Битола бил лекар во турска општинска служба и на чело на преродбенската борба за отворање училишта на славјански јазик и писмо и славјанска богослужба по црквите. Од 1860 до 1870 г. бил началник на Санитетот на Битолскиот вилает. Грците го наклеветиле дека шири омраза меѓу христијаните, поради што бил осуден, а набргу потоа ослободен.Константин се образувал во Битола и Атина, а потоа студирал медицина.
Заедно со Димитар Робев, Константин Мишајков застанал на чело на преродбенската црковно-училишна борба за отворање училишта на славјански јазик и писмо и славјанска богослужба по црквите. Тие ја предводат просветната и црковна борба против елинизмот во Битола и се залагале за обновување на Охридската архиепископија. Во борбата со грчката, Цариградска патријаршија, одделните грчки свештеници и месните владици, тие успеале да издејствуваат славјанска богослужба во две цркви и отворање на народни – македонски училишта во Битола. Во периодот од 1863 до 1865 година, како еден од иницијаторите за отворање на славјанска црковно-училишна општина, тој на општината и остапил место за црква и училиште, а со свои средства изградил и капела. Македонските првенци предводени од д-р Константин Мишајков и Димитар Робев го помагале отворањето на училишта и цркви не само во Битолско, туку и во други краеви на Македонија.
Откако македонскиот преродбеник и револуционер, свештеник и учител Трпо Поповски (21. V. 1848 – 25. V. 1928) повторно го отворил училиштето во 1871/1872 година во село Косинец, Костурско, тој бил наклеветен од грчкиот владика Никифорос и затворен во Корчанскиот затвор. Но, по интервенција на македонските првенци Робев, Мишајков и др., по три месеци поминати во затвор Поповски бил ослободен.
За време на Српско-турската војна во 1876 година, Мишајков бил принуден од властите да го напушти градот. Тој емигрирал во Бугарија и се населил во Пловдив. Константин Мишајков се приклучил на софиското друштво на македонските емигранти и заедно Димитар Каранфилович, Васил Диамантиев, Димитар Македонски, Кузман Шапкарев и други дејци работи на ширење на дејноста на друштвото во кое биле изработувани петиции и мемоари кои биле испраќани до европските сили за решавање на македонското прашање.