cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Воманизам
Воманизам — феминистички термин измислен од страна на Алис Вокер. Тоа е реакција на сфаќањето дека делови од феминизмот не ги опфаќат перспективите на жените од црната раса. Воманист е жена која сака жени и ја цени културата и моќта на жените како целина. Воманизмот ги адресира расистичките и класистичките аспекти на белиот феминизам. Тој ги вклучува и мажите признавајќи дека мажите од црната раса се составен дел од животот на жените од црната раса како и нивните деца, љубовници и членови од семејството. Воманизмот служи како алатка за разбирање на односите на жената од црната раса кон мажите како различни на тие на белата жена. Тој ги признава и фали сексуална моќ на жените од црната раса но истовремено ја признава историјата на сексуалното насилство. Оваа перспектива често се користи како средство за анализа на литературата на жените од црната раса, бидејќи таа го означува местото каде што расата, класата, родот, и сексуалноста се сечат. Воманизмот е уникатен поради тоа што не мора да значи каква било политичка позиција или систем на вредности, освен прославувањето на силата и искуствата на жените од црната раса. Поради тоа што признава дека жените живеат во свет кој е неподнослив на повеќе платформи, тој се обидува да ги прослави начините на кои жените ги преговараат овие угнетувања во самостојниот живот.
Белешки
http://afeministtheorydictionary.wordpress.com/2007/07/17/womanism/
Субдукција
Субдукција — геолошки процес во кој океанската литосфера се рециклира во обвивката на Земјата на конвергентни граници. Онаму каде што океанската литосфера на тектонската плоча се спојува со помалку густата литосфера на втората плоча, потешката плоча се нурнува под втората плоча и тоне во обвивката. Регионот каде што се случува овој процес е познат како зона на субдукција, а неговата површинска експресија е позната како лако-ровски комплекс. Процесот на субдукција го создал најголемиот дел од континенталната кора на Земјата. Стапките на субдукција обично се мерат во сантиметри годишно, при што просечната стапка на конвергенција е приближно два до осум сантиметри годишно долж повеќето граници на плочи.
Субдукцијата е можна бидејќи студената океанска литосфера е малку погуста од основната астеносфера, топлиот, еластичен слој во горната обвивка што лежи во основата на студената, цврста литосфера. Откако ќе се започне, стабилната субдукција е поттикната главно од негативната пловност на густата субдукциска литосфера. Плочата тоне во плашт главно под нејзината тежина.
Земјотресите се вообичаени долж зоната на субдукција, а течностите што се ослободуваат од субдукционата плоча предизвикуваат вулканизам во надвлажната плоча. Ако плочата за субдукција потоне под плиток агол, надвлажната плоча развива појас на деформација што се одликува со задебелување на кората, градење на планина и метаморфизам. Субдукцијата под поостар агол се одликува со образување на басени со заден лак.
Субдукција и тектоника на плочи
Според теоријата на тектониката на плочите, литосферата на Земјата, нејзината цврста надворешна обвивка, е поделена на шеснаесет поголеми тектонски плочи и неколку помали плочи. Тие се во бавно движење, поради конвекцијата во основната дуктилна обвивка. Овој процес на конвекција овозможува топлината создадена од радиоактивното распаѓање да избега од внатрешноста на Земјата.
Литосферата се состои од најоддалечената лесна кора плус најгорниот крут дел од обвивката. Дебелината на океанската литосфера се движи од само неколку километри за млада литосфера создадена на сртови на средината на океанот до околу 100 км (62 ми) за најстарата океанска литосфера. Континенталната литосфера е до 200 км (120 ми) дебела. Литосферата е релативно ладна и цврста во споредба со основната астеносфера, па така тектонските плочи се движат како цврсти тела на врвот на астеносферата. Поединечните плочи често ги вклучуваат и регионите на океанската литосфера и континенталната литосфера.
Субдукционите зони се местата каде студената океанска литосфера тоне назад во обвивката и се рециклира. Тие се наоѓаат на границите на конвергентни плочи, каде што океанската литосфера на една плоча се спојува со помалку густата литосфера на друга плоча. Потешката океанска литосфера е надмината од предниот раб на другата плоча. Превртената плоча тоне под агол од приближно дваесет и пет до седумдесет и пет степени во однос на површината на Земјата. Ова тонење е предизвикано од температурната разлика помеѓу плочата и околната астеносфера, бидејќи постудената океанска литосфера има, во просек, поголема густина. Седиментите и дел од заробената вода се носат надолу од плочата и се рециклираат во длабоката обвивка.
Земјата досега е единствената планета каде што е познато дека се случува субдукција, а зоните на субдукција се нејзината најважна тектонска одлика. Субдукцијата е движечка сила зад тектониката на плочите, и без неа, тектониката на плочите не би можела да се случи. Океанските субдукциони зони се наоѓаат долж 55,000 километри на конвергентни маргини на плочата, речиси еднаква на кумулативните 60,000 километри на средноокеански сртови.
Комплекс лак-ров
Површинскиот израз на субдукционите зони се комплекси на лак-ровови. На океанската страна на комплексот, каде што субдуктивната плоча најпрво се приближува до зоната на субдукција, често има надворешен висок ров. Овде плочата малку е плитка пред да се спушти надолу, како последица на цврстината на плочата. Точката каде плочата почнува да се спушта надолу е означена со океански ров. Океанските ровови се најдлабоките делови на океанското дно.
Надвор од ровот се наоѓа предниот дел од преовладувачката плоча. Во зависност од стапките на седиментација, предниот дел може да вклучува аккреционен клин од седименти изгребан од субдукционата плоча и насобран на надлежната плоча. Сепак, не сите комплекси со лак-ровови имаат акреционен клин. Акреционерните лакови имаат добро развиен преден слив зад акреционерниот клин, додека предниот слив е слабо развиен кај неакреционерните лаци.
Надвор од предниот слив, вулканите се наоѓаат во долги синџири наречени вулкански лакови. Субдуктивниот базалт и седиментот обично се богати со водородни минерали и глини. Дополнително, големи количества вода се внесуваат во пукнатините и фрактурите што се создаваат при свиткување на субдуктивната плоча надолу. За време на преминот од базалт во еклогит, овие водородни материјали се распаѓаат, создавајќи обилни количества вода, која при толку голем притисок и температура постои како суперкритична течност. Суперкритичната вода, која е топла и поплодна од околната карпа, се издигнува во обвивката, каде што ја намалува температурата на топење на карпата на обвивката, генерирајќи магма преку топење на флукс. Магмите, пак, се издигнуваат како дијапири бидејќи се помалку густи од карпите на плашт. Магмите добиени од плашт (кои првично се базалтни по состав) на крајот можат да стигнат до површината на Земјата, што резултира со вулкански ерупции. Хемискиот состав на лавата што еруптира зависи од степенот до кој базалтот добиен од плашт е во интеракција со Земјината кора или подложува на фракционална кристализација. Лачните вулкани имаат тенденција да произведуваат опасни ерупции бидејќи се богати со вода (од плочата и седиментите) и имаат тенденција да бидат исклучително експлозивни. Кракатау, Невадо дел Руис и планината Везув се сите примери на лачни вулкани. Лаковите се исто така поврзани со повеќето наоѓалишта на руда.
Надвор од вулканскиот лак се наоѓа регија со заден лак чиј карактер силно зависи од аголот на субдукција на субдуктивната плоча. Онаму каде што овој агол е плиток, плочата за спуштање ја влече прекриената континентална кора, создавајќи зона на компресија во која може да има екстензивно превиткување и потисни раседи. Ако аголот на субдукција е длабок, наместо тоа, кората ќе се затегне, често создавајќи слив со заден лак.
Длабока структура
Комплексот лак-ровот е површински израз на многу подлабока структура. Иако не се директно достапни, подлабоките делови може да се изучуваат со помош на геофизика и геохемија. Зоните на субдукција се дефинирани со наклонета зона на земјотреси, зоната Вадати-Бениоф, која се спушта од ровот и се протега до 660-километарскиот дисконтинуитет. Земјотресите во зоната на субдукција се случуваат на поголеми длабочини (до 600 километри) отколку на друго место на Земјата (обично помалку од 20 километри длабочина); таквите длабоки земјотреси може да бидат предизвикани од длабоки фазни трансформации, топлинско бегство или кршливост поради дехидратација. Сеизмичката томографија покажува дека некои плочи можат да навлезат во долната обвивка и да потонат јасно до границата јадро-плашт. Овде, остатоците од плочите на крајот може да се загреат доволно за да се издигнат на површината.
Агол на субдукција
Субдукцијата обично се случува под умерено стрмен агол точно на точката на границата на конвергентната плоча. Сепак, познато е дека постојат аномални поплитки агли на субдукција, како и некои кои се екстремно стрмни.
Субдукцијата на рамни плочи е во тек под дел од Андите, предизвикувајќи сегментација на вулканскиот појас на Андите во четири зони. Се верува дека субдукцијата со рамна плоча во северниот дел на Перу и регионот Норте Чико во Чиле е резултат на субдукцијата на два пловни асеизмички гребени, гребенот Наска и гребенот Хуан Фернандез, соодветно. Околу полуостровот Таитао, субдукцијата со рамна плоча се припишува на субдукцијата на Чиле, раширениот гребен.
Ларамидната орогенија во Карпестите Планини во САД се припишува на субдукција на рамни плочи. За време на оваа орогенеза, широк вулкански јаз се појавил на југозападната граница на Северна Америка, а деформацијата се случила многу подалеку во внатрешноста; Во тоа време настанале планинските венци во Колорадо, Јута, Вајоминг, Јужна Дакота и Ново Мексико. Најмасивните земјотреси во зоната на субдукција е откриено дека се јавуваат во зони на субдукција на рамни плочи.
Почеток на субдукција
Иако стабилната субдукција е прилично добро разбрана, процесот со кој се започнува субдукцијата останува прашање на дискусија и континуирано проучување. Субдукцијата може да започне спонтано ако погустата океанска литосфера може да се основа и потоне под соседната океанска или континентална литосфера само преку вертикално присилување; алтернативно, постоечките движења на плочите можат да предизвикаат нови зони на субдукција со хоризонтално принудување на океанската литосфера да пукне и да потоне во астеносферата. И двата модели на крајот можат да дадат самоодржливи зони на субдукција, бидејќи океанската кора се метаморфозира на голема длабочина и станува погуста од околните карпи на обвивката. Компилацијата на настани за иницирање на зоната на субдукција назад до 100 Ma сугерира иницирање на хоризонтално-присилната зона на субдукција за повеќето современи зони на субдукција, што е поддржано од резултатите од нумеричките модели и геолошките студии. Сепак, некои аналогни модели покажуваат можност за спонтано субдукција од вродените разлики во густината помеѓу две плочи на одредени локации како пасивни маргини. Постојат докази дека ова се случило во системот за субдукција на Изу-Бонин-Маријана. Порано во историјата на Земјата, субдукцијата најверојатно започнала без хоризонтално присилување поради недостаток на релативно движење на плочата, иако неортодоксниот предлог на А. Јин сугерира дека ударите на метеоритите можеби придонеле за започнување на субдукција на раната Земја.
Крај на субдукција
Субдукцијата може да продолжи сè додека океанската литосфера се движи во зоната на субдукција. Сепак, пристигнувањето на пловната кора во зоната на субдукција може да резултира со нејзино откажување, со нарушување на надолнината. Доаѓањето на континенталната кора резултира со судир или натрупаност на теренот што ја нарушува субдукцијата. Континенталната кора може да се спушти до длабочини од 100 км (62 mi) или повеќе, но потоа повторно излегува на површина. Пресеци на кора или интраокеански лак поголеми од 15 км (9,3 ми) во дебелина или океанско плато поголема од 30 км (19 ми) во дебелина може да ја наруши субдукцијата. Сепак, островските лакови спуштени до крај може да предизвикаат само локално нарушување, додека лакот што пристигнува паралелно со зоната може да го исклучи. Ова се случило со платото Онтонг Јава и ровот Витаз.
Метаморфизам
Субдукционите зони се домаќини на уникатна разновидност на типови на карпи создадени од условите под висок притисок и ниска температура со кои се среќава плочата за спуштање за време на нејзиното спуштање. Метаморфните услови низ кои поминува плочата во овој процес создаваат и уништуваат минерални фази кои носат вода (водени), ослободувајќи вода во обвивката. Оваа вода ја намалува точката на топење на карпите на обвивката, иницирајќи топење. Разбирањето на времето и условите во кои се случуваат овие реакции на дехидратација е клучно за толкување на топењето на обвивката, магматизмот на вулканскиот лак и образувањето на континенталната кора.
Метаморфната фација се одликува со стабилен минерален склоп специфичен за опсегот на притисок-температура и специфичен почетен материјал. Метаморфизмот на зоната на субдукција се одликува со метаморфна патека со ниска температура, висок ултрависок притисок низ зоните на стабилност на зеолитот, прехнит-пумпелитот, синиот шкрилец и еклогитната фација на субдукирана океанска кора. Збировите на фациите на зеолитот и прехнит-пумпелитот може или не мора да бидат присутни. Субдуктивните плочи се составени од базалтичка кора на врвот со пелагични седименти сепак, пелагичните седименти може да се натрупаат на ѕидот што виси на предниот лак и да не се субдуктираат. Повеќето метаморфни фазни транзиции што се случуваат во рамките на субдуктивната плоча се поттикнати од дехидратацијата на водородните минерални фази. Распаѓањето на водните минерални фази обично се случува на длабочини поголеми од 10 км. Секоја од овие метаморфни фации е означена со присуство на специфичен стабилен минерален збир, кој ги запишува метаморфните услови што биле претрпени, освен плочата за субдукција. Транзициите помеѓу фациите предизвикуваат дехидрирање на водните минерали при одредени услови на притисок-температура и затоа може да се следат до настаните на топење во обвивката под вулканскиот лак.
Вулканска активност
Вулканите што се појавуваат над зоните на субдукција, како што се планините Света Елена, Етна и планината Фуџи, лежат приближно сто километри од ровот во лачни ланци наречени вулкански лакови. Два вида лакови генерално се забележани на Земјата: островски лакови кои се образуваат на океанската литосфера (на пример, лаковите на островот Маријана и Тонга) и континентални лакови како што е Каскадниот вулкански лак, кои се образуваат долж брегот на континентите. Островските лакови (интраокеански или примитивни лакови) се создаваат со субдукција на океанска литосфера под друга океанска литосфера (субдукција на океанот-океан) додека континенталните (лакови на Андите) се образуваат за време на субдукцијата на океанската литосфера. Пример за вулкански лак кој има и островски и континентален лак се наоѓа зад зоната на субдукција на Алеутскиот ров во Алјаска.
Лачниот магматизам се јавува на сто до двесте километри од ровот и приближно на сто километри над плочата што се спушта. Оваа длабочина на генерирање на лачна магма е последица на интеракцијата помеѓу водоводните течности, ослободени од плочата за субдукција, и клинот на лачната обвивка што е доволно жежок за да се стопи со додавање на вода. Исто така, било предложено дека мешањето на течности од субдукирана тектонска плоча и стопениот талог веќе се случува на врвот на плочата пред да се случи какво било мешање со плашт.
Лаковите произведуваат околу 10% од вкупниот волумен на магма произведена секоја година на Земјата (приближно 0,75 кубни километри), многу помалку од волуменот произведен во средноокеанските сртови, но тие ја образувале најголемата континентална кора. Лачниот вулканизам има најголемо влијание врз луѓето бидејќи многу лачни вулкани лежат над морското ниво и бурно еруптираат. Аеросолите инјектирани во стратосферата за време на насилни ерупции можат да предизвикаат брзо ладење на климата на Земјата и да влијаат на воздушниот сообраќај.
Земјотреси и цунами
Аномално длабоките настани се одлика на зоните на субдукција, кои ги произведуваат најдлабоките потреси на планетата. Земјотрес ите обично се ограничени на плитки, кршливи делови од кората, генерално на длабочини помали од дваесет километри. Меѓутоа, во зоните на субдукција, земјотресите се случуваат на длабочини дури 700 километри. Овие земјотреси дефинираат наклонети зони на сеизмичност познати како Вадати-Бениоф зони кои ја следат плочата што се спушта.
Девет од десетте најголеми земјотреси во последните 100 години биле земјотреси со мегатраусна зона на субдукција, во кои бил вклучен и големиот чилеански земјотрес од 1960 година, кој, со јачина од 9,5 M, бил најголемиот земјотрес што некогаш бил регистриран; земјотресот и цунамито во Индискиот Океан во 2004 година; и земјотресот и цунамито во Тохоку во 2011 година. Субдукцијата на студената океанска кора во обвивката го намалува локалниот геотермален градиент и предизвикува поголем дел од Земјата да се изобличува на покршлив начин отколку што би се случило во нормален геотермален градиент. Бидејќи земјотресите можат да се случат само кога карпата се изобличува на кршлив начин, зоните на субдукција можат да предизвикаат големи земјотреси. Доколку таков земјотрес предизвика брза деформација на морското дно, постои потенцијал за цунами, како што е земјотресот предизвикан од потопувањето на Индо-австралиската плоча под евроазиската плоча на 26 декември 2004 година, што ги уништило областите околу Индискиот Океан. Често се случуваат и мали потреси кои предизвикуваат мали, нештетни цунами.
Студијата објавена во 2016 година предложила нов параметар за да се одреди способноста на зоната на субдукција да генерира мегаземјотреси. Со испитување на геометријата на зоната на субдукција и споредување на степенот на искривување на субдукционите плочи во големите историски земјотреси како што се Суматра-Андаман од 2004 година и земјотресот Тохоку во 2011 година, било утврдено дека јачината на земјотресите во зоните на субдукција е обратно пропорционална со степенот на кривината на раседот, што значи дека „колку е порамен контактот меѓу двете плочи, толку е поголема веројатноста да се појават мегаземјотреси“.
Земјотресите со надворешен пораст се случуваат кога нормалните раседи кон океанот на зоната на субдукција се активираат со свиткување на плочата додека се наведнува во зоната на субдукција. Земјотресот на Самоа во 2009 година е пример за ваков тип на настани. Поместувањето на морското дно предизвикано од овој настан генерира цунами од шест метри во блиската Самоа.
Сеизмичката томографија помогна да се открие субдукирана литосфера, длабоко во плашт каде што нема земјотреси. Околу сто плочи се опишани во однос на длабочината и нивното време и локација на субдукција. Големите сеизмички дисконтинуитети во обвивката, на 410 километри длабочина и 670 километри, се нарушени со спуштање на ладни плочи во длабоки зони на субдукција. Некои спуштени плочи се чини дека имаат потешкотии да навлезат во главниот дисконтинуитет што ја означува границата помеѓу горната и долната обвивка на длабочина од околу 670 километри. Други потопени океански плочи потонале до границата јадро-плашт на 2890 км длабочина. Општо земено, плочите се забавуваат за време на нивното спуштање во обвивката, од типичното од неколку сантиметри годишно (до ~ 10см/годишно во некои случаи) во зоната на субдукција и во најгорната обвивка, до ~1см/годишно во долниот плашт. Ова води кон превиткување или натрупување на плочите на тие длабочини, видливи како задебелени плочи во сеизмичката томографија. Под ~ 1700 km, може да има ограничено забрзување на плочите поради помалата вискозност како резултат на заклучените промени на минералната фаза додека не се приближат и конечно не застанат на границата јадро-плашт. Овде плочите се загреваат од амбиенталната топлина и повеќе не се откриваат ~300 Myr по субдукцијата.
Орогенеза
Субдукцијата, исто така, може да предизвика орогенеза без внесување океански материјал кој се судира со надмоќниот континент. Кога субдукционата плоча се спушта под плиток агол под континентот (наречено „субдукција на рамна плоча“), субдукционата плоча може да има доволно влечење на дното на континенталната плоча за да предизвика горната плоча да се стегне и да доведе до превиткување, расед, згуснување на кората и планинско градење. Субдукцијата на рамни плочи предизвикува планински градби и вулканизам што се движат на континентот, подалеку од ровот, и е опишано во Северна Америка, Јужна Америка и Источна Азија.
Процесите опишани погоре овозможуваат субдукцијата да продолжи додека градењето на планината се случува прогресивно, што е во спротивност со орогенезата на судирот континент-континент, што често доведува до прекин на субдукцијата.
Почетоци на субдукција на Земјата
Субдукцијата во модерен стил се одликува со ниски геотермални градиенти и поврзано образување на карпи со ниски температури под висок притисок, како што се еклогит и син шкрилец. Слично на тоа, карпестите склопови наречени офиолити, поврзани со субдукција во современ стил, исто така укажуваат на такви услови. Еклогитните ксенолити пронајдени во Северна Кина даваат доказ дека субдукцијата се случила барем во 1,8 Ga во палеопротерозојскиот период. Сепак, самиот еклогит бил произведен со океанска субдукција за време на склопувањето на суперконтинентите на околу 1,9-2,0 Ga.
Синиот шкрилец е карпа типична за денешните поставки за субдукција. Отсуството на шкрилец постар од неопротерозоикот рефлектира повеќе богати со магнезиум состави на Земјината океанска кора во тој период. Овие карпи кои се повеќе богати со магнезиум се метаморфозираат во зелени шкрилци во услови кога современата океанска кора се метаморфозира во сини шкрилци. Древните карпи богати со магнезиум значат дека обвивката на Земјата некогаш била потопла, но не и дека условите за субдукција биле пожешки. Претходно, се сметало дека недостатокот на преднеопротерозоичен син шкрилец укажува на различен тип на субдукција. Двете линии на докази ги побиваат претходните концепции за субдукција во модерен стил кои биле иницирани во неопротерозојскиот период пред 1.0 Ga.
Историја на истрагата
Хари Хамонд Хес, кој за време на Втората светска војна служел на морнарицата на Соединетите Американски Држави и бил фасциниран на океанското дно, го проучувал Средноатлантскиот гребен и предложил топла стопена карпа да биде додадена на кората на гребенот и да го прошири морското дно нанадвор. Оваа теорија требало да стане позната како ширење на морското дно. Бидејќи обемот на Земјата не се променил во текот на геолошкиот период, Хес заклучил дека постарото морско дно треба да се троши на друго место и предложил дека овој процес се одвива во океанските ровови, каде што кората ќе се стопи и рециклира во плашт на Земјата.
Во 1964 година, Џорџ Плафкер го истражувал земјотресот од Велики петок во Алјаска. Тој заклучил дека причината за земјотресот била реакцијата на мегатрост во Алеутскиот ров, резултат на преклопувањето на континенталната кора од Алјаска со Тихоокеанската кора. Ова значело дека пацифичката кора била принудена надолу, или субдукирана, под кората на Алјаска. Концептот на субдукција би играл улога во развојот на теоријата на тектониката на плочите.
Првите геолошки потврди на зборовите „subduct“ датираат од 1970 година, Во обичниот англиски to subduct, или to subduce (од латински subducere, „да води далеку“)  се преодни глаголи кои бараат од субјектот да изврши дејство на објект. Геолошкиот термин е „потрошен“, што се случува во геолошки момент кога долната плоча ќе се лизне, иако може да опстои некое време до нејзиното повторно топење и растурање. Во овој концептуален модел, плочата постојано се троши. Идентитетот на субјектот, потрошувачот или агентот на потрошувачката, не се наведува. Некои извори ја прифаќаат оваа конструкција субјект-објект.
Важност
Зоните на субдукција се важни поради неколку причини:
Зоните на субдукција, исто така, се сметале за можни места за депонирање на јадрен отпад во кои самото дејство на субдукција би го однело материјалот во планетарната обвивка, безбедно подалеку од какво било можно влијание врз човештвото или површинската средина. Меѓутоа, тој начин на отстранување во моментов е забранет со меѓународен договор. Понатаму, зоните на субдукција на плочите се поврзани со многу големи мегатраусни земјотреси, што ги прави ефектите од користењето на која било специфична локација за отстранување непредвидливи и можеби негативни за безбедноста на долгорочното отстранување.
По команда на штука
„По команда на штука“ („Емелија будалиот“, „Приказна за будалиот Емелија“) – руска народна приказна, позната меѓу источните Словени. Три верзии на приказната биле објавени во збирката „Народни руски бајки“ од Александар Афанасиев.
Руски верзии на приказната има 22, украински – 11, белоруски – 6. Заплетот првично бил формиран како анегдота. Првата руска публикација – „Приказната за будалата Емеле“ во колекцијата на П. Тимофеев во 1787 година. Бајките од овој тип биле вклучени во популарни отпечатоци од 19 век, а биле обработени и од познати руски писатели – В. Дал („Емелија будалиот“), Иван Бунин („За будалиот Емела, кој излезе попаметен од сите други“), А. Толстој („По команда на штука“).
Заплет
Емелија не сакал да работи сериозни семејни работи. Тој бил крајно мрзлив: жените требало да го молат долго за да изврши каква било, дури и едноставна работа. Единственото нешто што можело да го мотивира да дејствува е ветувањето дека ќе добие подароци за кои бил алчен. Ова е скриената, на прв поглед незабележлива иронија, името Емелија, според една од верзиите, преведено од латински значи „вреден“. Сепак, овој навидум непривлечен лик има квалитети што го прават вистински херој: тој е агилен и среќен, со голи раце успеал да фати волшебна штука во ледената дупка и од неа да добие магична моќ (во Владимир Проп штуката станува „магичен помагател“ на селскиот идиот).
Прво, Емелија го користи стекнатиот подарок за домашни цели – прави кофите да одат по вода, секирата – да исече дрво, палка – да ги натепа непријателите. Покрај тоа, тој се движел по самоодна санка без коњ, а последователно го управувал шпоретот (бидејќи не сакал да го напушти својот омилен кауч). Возењето на шпорет е една од најсветлите епизоди на приказната. Интересно е што, додека ги возел своите возила, Емелија безмилосно ги дробел луѓето („Зошто се нашле под санката?"). Меѓу фолклористите, постои мислење дека овој детал укажува на кралската природа на Емелија, кој засега останува „мрачен коњ“, а подоцна ја открива неговата херојска, извонредна суштина.
Навистина, гласините за господарскиот начин на возење и поплаките на жртвите го привлекуваат кралот да обрне внимание на најнезначајните од неговите поданици. Емелија е однесен во палатата со помош на подароци, а царот поднел тужба против него, што, во суштина, е ограничено на усна опомена. Емелија, во тоа време, успеал да посака ќерката на царот да се за заљуби во него. Кога тој си оди дома, таа почнала да копнее и да бара да се врати синот на селанецот.
Царот се согласил, но кога Емелија дошол по втор пат, тој го затворил заедно со принцезата Марија во буре и ги фрлиле во морето. Сепак, волшебниот подарок му помогнал на херојот и тука: магијата „По наредба на штука, по моја волја“ го фрла бурето на брегот, гради палата и го претвора Емелија во убав човек (на барање на девојчето). Кралот, гледајќи нова палата на неговата земја, се разлутил и дошол да го погледне сопственикот. Тој не го препознал променетиот Емелија, само за време на оброкот, јунакот се отворил пред кралот и го потсетил на неговиот злобен чин. Кралот бил исплашен, ја видел силата на Емелија и дека е достоен да стане негов зет. Како и многу руски бајки, приказната завршува со венчавка.
Во културата
Шест поштенски марки на ГДР се посветени на бајката „По команда на штуката“, влегле во оптек на 4 декември 1973 година, дистрибуирани во мали листови од три марки во два реда. Поштенските марки прикажуваат сцени од бајката.
NGC 794
Откривање
Телото е откриено на 15 октомври 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 794 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 794 има привидни димензии од 1,3' х 1,1'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 2 ч 2 м 29,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 18° 22' 22". Положбениот агол на објектот е во износ од 45°.
Други поделби
Проучување на NGC 794 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 7763. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 129; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1210. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1202.
Игор Миладиновиќ (фудбалер)
Игор Миладиновиќ (25 јуни 1989) е српски фудбалски играч од средниот ред кој игра за ИМТ во српската лига Белград.
Стари Гробишта (Света)
Стари Гробишта или Црквиште — археолошко наоѓалиште во демирхисарското село Света. Претставува црква и некропола од средниот век. Се наоѓа на околу 200 м југозападно од селото, каде во 1970 година е изградена новата црква „Св. Петка“. Таа е подигната врз стари темели, кои се видливи, што ѝ припаѓале на некогашната црква Св. Пантелејмон. Околу црквата се откриени гробови градени од камени плочи, со насоченост исток-запад. Во сегашната црква се наоѓа чесна трпеза од мермерен блок со натпис посветен на жител од селото.
Ибански јазици
Ибански јазици — гранка на малајските јазици, дел од јадрените малајско-полинезиски јазици од семејството на австронезиски јазици. Јазиците ги зборуваат народите: Ибаните, Селакоанците, Кендајанците и останати дајачки народи.
Некое време меѓу јазичарите имало забуна за тоа кои јазици го опфаќа поимот „дајачки јазици“. Се установило дека некои дајачки јазици се малајски (малајско-дајачки), а други не се. Немалајските јазици се нарекуваат копненодајачки јазици.
Јазици
Јазиците во оваа група се:
Игор Миладиновиќ
Игор Миладиновиќ (25 јануари 1974) е српски шаховски велемајстор.
Кариера
Миладиновиќ го освои Светското јуниорско првенство во шах во 1993 година и на крајот на годината бил прогласен за спортист на годината во СР Југославија (Србија и Црна Гора). Во 1994 година играл за СР Југославија на Олимпијадата во Москва, освојувајќи бронзен медал на 4-та табла. Околу 1995 година се преселил во Грција, играјќи за таа земја на четири олимпијади од 1996 до 2002 година. Неговото барање повторно да ги претставува Србија и Црна Гора беше одобрено од ФИДЕ на 5 октомври 2005 година.
Миладиновиќ бил ко-победник заедно со Жоел Лотиер, победувајќи ја својата индивидуална игра против вториот на 6-тото издание на турнирот со силна покана Sigeman & Co. во Малме 1998 година.
Тој целосно го освоил 46-тото издание на традиционалниот шаховски турнир Реџо Емилија 2003/04.
Миладиновиќ подоцна се вратил во Србија и е поврзан со Српската шаховска федерација.
Тој еднаш бил во брак со жената велемајстор Ана-Марија Боцари.
Христијански феминизам
Христијанскиот феминизам е еден аспект на феминистичката теологија кој има за цел да ја унапреди и разбере рамноправноста меѓу мажите и жените морално, социјално и духовно од христијанска перспектива. Христијанските феминисти тврдат дека придонесите од страна на жените се неопходни за целосно разбирање на христијанството. Христијанските феминисти веруваат дека Бог не дискриминира врз основа на биолошки утврдени одлики како што се полот и расата. Проблемите кои тие ги опфаќаат се ординацијата на жените, машката доминација во христијанскиот брак, признавањето на еднаквите духовни и морални способности, репродуктивните права, и потрагата по женското божество. Христијанските феминисти често ги имаат предвид учењата на другите религии и идеологии како и библиските докази.
Котелски мост
Котелски мост (Γεφύρι Παλιάς Κοτύλης) — стар османлиски камен мост крај напуштеното нестрамско село Котелци.
Мостот е изграден во XIX век. Се наоѓа зад „Св. Ѓорѓи“ на Котелска Река која се спушта од Кула (Пиргос) и ги поврзува селските маала. Има еден лак.
За љубовта и другите демони
Во прологот, Маркес тврди дека романот е фиктивно претставување на легенда што авторот ја слушнал од неговата баба како дете; легенда за 12-годишна девојка која добива беснило, но за која се верува дека е чудотворец, со долга коса која продолжува да расте и после смртта. Како инспирација на Маркес му послужило ископувањето на некоја стара гробница, при што била најдена девојка со долга црвена коса. Маријана Соланет, од друга страна, во книгата „Гарсија Маркес за почетници“ вели дека Маркес го измислил овој извор. Таа укажува на приказна во „Историја на Картагена“ на Даниел Лематр, која Маркес ја прочитал додека истражувал за романот Љубов во време на колера.
Книгата има два македонски преводи; првиот издаден во 1996 од Детска радост, и вториот во 2009 од Ѓурѓа.
73 п.н.е.
73 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 73. година пред новата ера, 73. од првиот милениум п.н.е., 73. од 1 век п.н.е. и четвртта од 70-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5435 и 5436 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4677 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3687 и 3688 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 680.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 73 година се протега во 2563 и 2564, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2623 и 2624 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 470. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 715 и 714 исламска година пред хиџра.
Космос-1576
Космос-1576 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 26 јуни 1984 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6700 килограми. Космос-1576 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 67,1°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 342 км, а најмалото на 184.
Тодор Симовски
Тодор Христов Симовски (, Извор, Кукушко, -, ) — македонски партизан, издавач, историчар и национален деец.
Животопис
Тодор Симовски е роден во кукушкото село Извор, Егејска Македонија. Учествувал во партизанското антифашистичко движење и националноослободителната борба на македонскиот народ во Егејска Македонија, во која е организиран од 1941 година. Од мај 1942 година е секретар на ОКНЕ за Гуменџиската околија, а од 1943 организационен секретар на окружниот одбор на ЕПОН за Воденскиот, Катеринскиот, Берскиот и Кукушкиот округ. Во февруари 1946 година станува функционер на НОФ за Гуменџиската и Ениџевардарската околија. По војната пребегнува во СР Македонија и дипломира во Отсекот за историја на Филозофскиот факултет во Скопје.
Творештво
Тодор Симовски е автор на книгите :
Алан Пардју
Алан Пардју (роден на 18 јули 1961 година, во Вимблдон) — англиски фудбалски тренер и поранешен фудбалер, играч од средениот ред. Во моментов е ја води екипата на ЦСКА Софија.
По команда на штука (филм)
„По команда на штука“ - советски долгометражен црно-бел филм - бајка, изведена во студиото Москва "Сојуздетфилм" во 1938 година режисерот Александар Роу на истоимената драма на Елизабета Тараховскаја, на пиеса со три руски народни приказни: „По команда на штука “, „Принцеза Несмејана“, „Танцова хармоника“.
Филмот бил премиерно прикажан во СССР на 30 декември 1938 година.
Заплет
Во некое кралство, во некоја држава, живеел вреден, но несреќен селанец Емелија. Колку и да работел - сè е ништо. Но, неговата среќа исто така се открила случајно: откако случајно фатил волшебна штука, Емелија се смилувал, ја пуштил и како награда штуката започнала да ги исполнува сите негови желби.
Во истото кралство, во иста држава, живеел Цар Грашок, кој имал каприциозна ќерка, принцезата Несмејана. Кралот ветил дека ќе ја даде во брак со некој што ќе ја насмее. Иако Емелија ја насмеал принцезата, царот наредил селанецот да биде протеран од палатата. Сепак, принцезата избегала со Емелија.
Филмска екипа
Диригент - Дејвид Блок Видео издание
Во раните 90-ти, филмот бил објавен на видео-ленти од филмското здружение „Крупен план“, во средината на 90-тите - од студиото Сојуз Видео, АОЗТ „Формат“, подоцна - „Восток V“ и во 2000-2001 година - „Главна лента“.
Филмот бил објавен на ДВД од страна на Мастерr Tејп. На 25 ноември 2004 година, филмот бил издаден на ДВД од студиото Сојуз Видео. Исто така, објавен на ДВД од Крупни план, Восток V, IDDK, Уред, Магнат и Нови диск.
Грб на Барбадос
Грбот на Барбадос е усвоен по независноста во 1966 година под декретот на Кралицата. Како и останатите британски територии на Карибите, и овој грб поседува штит на врвот и штит кој го придржуваат животни.
Националниот симбол на врвот е шака од човек од Barbados, кој држи две шеќерни трски во облик на Крстот на Св. Андреа
Штитот е со златна боја. На него се наоѓаат два барбадоски цветови "ponos Barbadosa" (Caesalpinia pulcherrima) и дрвото фикус (Ficus citrifolia). Штитот го придржуваат пеликан и риба - делфин.
Хајнекен Џемин Фестивал
Некои од прикажаните дела ги вклучиле и Васко Роси, Депеш Мод, РЕМ, Роби Вилијамс, Триесет секунди до Марс, Лакуна Коил, Ред Хот Чили Пеперс, Ѓубре, Бон Џови, Металика, Ајрон Мејден, Мерилин Менсон, Сантанасис, Грин Деј, Пиксис, Лени Кравиц, Кјур и Кемикал Брадрс.
NGC 795
NGC 795 — елиптична галаксија во соѕвездието Еридан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 795 се споменува и како ESO 153-8, AM 0158-560.
Хајнекен Џемин Фестивал
2011 година
Почетни изведби: Колдплеј, Неграмаро, Васко Роси, Ноеми, Бриди Ај, Чезаре Кремонини, Убавиот непромислен и други.
NGC 795
Откривање
Објектот е откриен на 27 октомври 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Рак на простата
Рак на простата (латински: Carcinoma prostatae) - злоќудно заболување на простатата, жлезда кај машкиот репродуктивен систем. Повеќето канцери на простатата се спорорастечки; сепак, во некои случаи можат да растат релативно брзо. Канцер-клетките може да се прошират од простатата во други делови од организмот, особено во коските и лимфните јазли. Првично може да нема симптоми. Во подоцните стадиуми, може да доведе до тешкотии во мокрењето, крв во урината или болка во карлицата, грбот, или при мокрење. Слични симптоми покажува и доброќудната хиперплазија на простатата. Други симптоми во подоцните стадиуми се чувство на замор поради ниското ниво на црвени крвни клетки.
NGC 795
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 795 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 795 има привидни димензии од 1,2' х 0,7'.
Рак на простата
Фактори кои го зголемуваат ризикот за појава на рак на простатата се возраста, семејна историја на болеста, и расата. Околу 99% од случаите се појавуваат кај мажи над 50 години. Ако роднина од прво колено боледувал од рак на простатата ризикот за појава се зголемува за два до трипати. Во САД, почеста е појавата кај афроамериканското население во споредба со белото население. Други фактори за појава вклучуваат исхрана богата со процесирано месо, црвено месо или млечни производи или исхрана сиромашна со одредени видови на зеленчук. Откриена е поврзаност на гонорејата со зголемен ризик за појава на рак на простатата, но причината за оваа поврзаност не е идентификувана. Зголемен ризик е исто така поврзан со BRCA-мутациите. Карциномот на простата се дијагностицира со биопсија. Потоа може да се изведе медицинско снимање со цел да се утврди дали канцерот се проширил во други делови од организмот.
Бери Едгар
Ентони Бери Едгар (26 април 1919 - 28 декември 2012), познат како Бери Едгар, бил англиски телевизиски продуцент.
Рак на простата
Фактори на ризик
Ракот на простатата е најчестото злоќудно заболување кај мажите во развиените земји и претставува најголем здравствен проблем кај мажите во втората и во третата животна доба. Оваа болест е најчеста кај мажите на возраст над 70 години, а многу ретко се јавува на возраст под 40 години.
Хајнекен Џемин Фестивал
2010 година
Почетни изведби: Аеросмит, Триесет секунди до Марс, Перл Џем. Настапот на Грин Деј бил откажан поради силното невреме кое предизвикало штета на сцената и ја поплавило областа. Бендот останал долго потоа да види дали може да излезе и да свири за своите фанови, но локалните власти рекле дека не е безбедно.
2008 година
Главните дела биле Линкин Парк, Секс Пистолс, Васко Роси и Полицијата.
Рак на простата
Фактори на ризик
Најчести фактори на ризик за појава на оваа болест се: начинот на исхрана, режимот на живот, пушење, стрес, пиење алкохол, како и наследните фактори. Ако роднина од прво колено (татко или брат) боледувал од рак на простатата, ризикот за појава на оваа болест кај останатите машки членови на семејството се зголемува за двапати.
NGC 795
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 59 м 49,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 55° 49' 28". Положбениот агол на објектот е во износ од 141°.
Рак на простата
Дијагностика и терапија
За рано откривање на ракот на простатата се препорачуваат редовни годишни уролошки прегледи со ултразвук и анализа на присуството на специфичниот антиген во крвта - PSA (Prostate-specific antigen).
Бери Едгар
Ран живот
Бери Едгар е роден во Бирмингем, единственото дете на Елзи Ен и Перси Едгар. Неговиот татко бил музички изведувач и организатор на концерти кој ја основал радио станицата ББС. Бери се школувал во училиштето Оундл.
Рак на простата
Дијагностика и терапија
Лекувањето на ракот на простатата вклучува оперативен зафат, придружен со радиотерапија или хемотерапија, како и примена на одредени лекови.
NGC 795
Други поделби
Проучување на NGC 795 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 7552. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 418; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8485.
Хајнекен Џемин Фестивал
Ветер во 2007 година
Во попладневните часови на 15 јуни 2007 година, додека Ле Мани настапувале, силен пад го погодил паркот. Шест челични кули што го поддржувале системот на PA се урнале и дваесет и пет луѓе биле повредени, а една млада жена била здробена до смрт. Оштетени биле и фестивалските сцени и опремата, а организаторите биле принудени да ги откажат настапите на Мај хемикал роменс, Линкин Парк, Килерс и Пеарл Џем. Полицијата ја презела контролата врз фестивалската област и фестивалот бил откажан.
Наводи
<references group="" responsive="1">
ОУ „Шемшево“ - Шемшево
Основно училиште „Шемшево“ (официјално: Основно општинско училиште „Шемшево - Шемшево“; скратено: ООУ „Шемшево“; во минатото ОУ „Даме Груев“) — централно основно училиште во селото Шемшево.
Името на училиштето е според името на селото Шемшево.
Историја
Од самото создавање училиштето го носело името на македонскиот револуционер Даме Груев. После конфликтот во 2001 година, локалните Албанци донесуваат одлука училиштето да го носи името на Албанецот Јумни Јонузи. Ваквата одлука донела до бојкот од страна на Македонците и на крај било решено училиштето да го носи името на селото Шемшево.
Во училишниот двор се наоѓа биста на Јумни Јонузи, која во 2002 година била поставена без никаква дозвола. Мештаните се заканувале дека ќе настапат инциденти, доколку дојде до нејзино уривање. Бистата никогаш не била срушена.
Настава
Во училиштето наставата се изведува на албански и македонски наставен јазик.
Училиштето располага абинет по информатика опремен со нови компјутери, спортски игралишта и спортска сала.
Подрачни училишта
Во составот на училиштето влегуваат следниве подрачни училишта:
Во основното училиште во Жилче се образуваат ученици во девет одделенија на македонски наставен јазик, додека во основното училиште во Шемшево се одвива деветгодишна настава на албански наставен јазик.
Солипсизам
Солипсизам е ментална психолошка форма. Личностите со солипсизам тврдат "Само мојот ум постои" а се околу нив негираат за постоење. Интересно е што сите поголеми филозофи патат од овој, т.н проблем или пак за некои само ментална психолошка форма и фаза на развивање на психолошкиот систем на човековото суштество.
IC 1933
IC 1933 — галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 27 јануари 1904 година од страна на Макс Волф.