cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Маргита Стефановиќ
Музичка активност
Пресвртот во музичката определба на Стефановиќ се случил по посетата на концертот на штотуку формираната група на Милан Младеновиќ „Катарина II“ во кино-салата „Топчидерска ѕвезда“. На 1 мај 1982 година, таа ги запознала членовите на групата „Електрични оргазам“, а преку нив и Милан Младеновиќ. Младеновиќ, фасциниран од нејзиниот талент и желбата за истражување, ја поканил да ѝ се придружи на неговата група, а истовремено ѝ купил синтисајзер на кој таа почнала да вежба. По враќањето од тримесечното патување низ Јужна Америка, Маргита Стефановиќ станала постојана членка на групата.
Во 1985 година, „Катарина II“ го променила името во „Екатарина Велика“ и била активна до 1994 година. Во тој период, Маргита Стефановиќ компонирала и театарска музика (за претставите „Класен непријател“, „Три сестри“, „Од онаа страна на виножитото“ и „Мајка храброст“), телевизиска музика (за драмата „Сини, сини“), работела како музички продуцент (на групата „Карлови Вари“) и гостувала на албумите на многу југословенски групи („Бејби Кејт“, „Елвис Ј. Куртовиќ“, „Ван Гог“, „Бабе“). Во 1985 година се појавила во филмот на Горан Марковиќ „Тајванска канаста“ во улогата на сестрата на главниот јунак. Исто така, во филму се појавува и групата „ЕКВ“ со песната „Тату“.
По распадот на „Екатарина Велика“ Стефановиќ продолжила да се занимава со музика. Кон крајот на 1994 година, со неколку белградски музичари, таа ја формирала групата „Курајбери“ која изведувала обработки на странски и домашни хитови по белградските клубови. Во 1995 година, таа ја формирала групата „EQV“ заедно со музичарот Владимиром Стоиќ и го објавила ЦД-носачот „Ти си сав мој бол“ (наречен по песната на „Екатарина Велика“) за виенската музичка куќа „Coop Arts & Crafts Unlimited“. Во тој период, таа продолжила да гостува и на албумите и на концертите на неколку југословенски групи, а одвреме-навреме свирела со групите „Глисерси“, „Зион банда“ и „Директори“. Кон крајот на 1990-тите, нејзината музичка активност опаѓала. Во 2002 година ја компонирала музиката за претставата на белградската режисерка Хајдана Балетиќ „Капутот на мртвиот човек“, што било нејзиното последно музичко дело.
Андреј Арнаутов
Ендрју Арнаутов ( познат и како Ендрју Валентин; роден на 27 август 1967 година; Ростов-на-Дон, РСФСР ) — американски и украински џез-музичар, музички продуцент, виртуоз џез-басист.
Животот и кариерата
Во 1983 година, Ендрју Арнаутов го започна своето музичко образование на џез-отсекот за уметнички колеџ Ростов на бас гитара и контрабас. Во 1986 година тој беше префрлен на Државниот музички колеџ Гнесинс, продолжувајќи ја својата формална обука. Додека студирал во Москва, Ендрју го запознал Дејвид Фрисен за време на неговата турнеја во СССР со Пол Хорн. Тогаш Арнаутов често настапуваше во, каде што свиреше на џем сесии со џез-легендите како Дизи Гилеспи, Пет Метини и Пол Хорн. Во 1990 година, по дипломирањето на Државниот музички колеџ Гнесинс со диплома по музичка изведба, Ендрју Арнаутов се преселил во САД. Во 1991 година тој доби целосна стипендија на колеџот за музика Беркли. На Беркли студирал бас со Оскар Стањаро и станал љубител на афро-кубанска музика, латино џез и салса. За време на периодот во Бостон, тој повремено настапуваше со трубачот Рој Харгроув, вибрафонистот на латино џезот Виктор Мендоза. Кон крајот на 1990-тите, Ендру формираше латино џез и салса бенд наречен „Вест Енд Мамбо“. Од 2002 година, откако се преселил во Украина, Ендрју станал чест гостин на разни европски џез фестивали со своите оригинални проекти, како и помошник за истакнати гости ѕвезди. Во 2005 година настапува на меѓународниот музички фестивал „ Џез Коктебел 2005 “ со неговиот „Валентин квартет“ со Лев Солоф на труба. Во 2008 година сними албум со пијанистот на Сони Ролинс, Марк Соскин.
Од 2017 година, Ендрју редовно соработува со синот на Реј Браун и Ела Фицџералд — Реј Браун Џуниор Во 2018 година сними албум со Р. Браун Џуниор Истата година Арнаутов стана лидер на бенд и композитор во Украина. Доцна ноќно шоу со “. Во 2020 година излезе албумот „Сведоштво“ на Дејвид Фризен со авторска музика со аранжмани и оркестрација на Арнаутов за дувачки оркестар и квартет.
Мигел Анхел Моја
Мигел Анхел Моја Румбо (роден на 2 април 1984 година) — шпански порфесионален фудбалер кој настапува за Атлетико Мадрид како голман. Тој одигра 290 натпревари во Ла Лига во текот на 12-те поминати сезони во дресот на Мајорка, Валенсија и Гетафе.
Андреј Арнаутов
Дискографија
1994 година - Трио „Благородна кауза“
Мигел Анхел Моја
За младите селкеции на репрезентацијата на Шпанија, Моја одигра 38 натпревари на повеќе нивоа.
Андреј Арнаутов
Дискографија
2000 — Клер Фејдер „Бебето на слонот“
Мигел Анхел Моја
Мајорка
Роден во Бинисалем, Мајорка, Моја го направи своето професионално деби во родниот град Мајорка на 29 август 2004 година во 0-1 поразот од Реал Мадрид, и во таа сезона, тој забележува 32 настапи во Ла Лига, тим кој во сезоната 2004-05 едвај избегна испаѓање.За две години, тој стана неприкосновен стартер.
Андреј Арнаутов
Дискографија
2000 — Грег Хислоп „Грег Хислоп трио“ (со Ендрју Валентин на бас во „Колку нечувствително“)
2006 — Ендрју Валентин „Составен со текот на годините“
Мигел Анхел Моја
Валенсија
Моја го направи своето деби во натпреварот против Севиља во сезоната 2009–10 во Ла Лига, со победа од 2–0 на домашен терен, но брзо после тоа, го изгуби своето место во тимот, од страна на ветеранот Цезар Санчез, поради својте грешки во одбраната..
Андреј Арнаутов
Дискографија
2008 — Алекс Фантаев, Ендрју Арнаутов, Марк Соскин, Дмитриј „Бобен“ Александров „СхидСајд го запознава Марк Соскин“
Мигел Анхел Моја
Гетафе
На 15 јуни 2011 година, Моја се приклучи на Гетафе на заем, како дел од зделката со Даниел Парехо. На крајот на сезоната 2011-12 во која тој пропушти само два натпревари за тимот од периферијата на Мадрид тој потпиша договор на неопределено време од четири години.
Андреј Арнаутов
Дискографија
2008 — „Компилација: Бас Коло“
Мигел Анхел Моја
Атлетико Мадрид
На 4 јуни 2014 година, Моја потпиша тригодишен договор со Атлетико Мадрид, за 3 милиони евра. За време на неговата презентација следниот ден, тој рече: "Нема подобар момент од овој за да се дојде во Атлетико. Барањата е да се биде силен, но кога еден фудбалер е роден таков, тој сака да биде во клуб како што е Атлетико Мадрид, еден од најголемите тимови во Европа ".
Моја го направи своето деби во првиот натпревар во 2014 година во Супер купот на Шпанија на 19 август, против Реал Мадрид, резултат беше 1-1. Тој започна како стартер до финалето во сезоната 2014-15 во Ла Лига, но, откако доживеа повреда на левото бедро во Лигата на Шампионите против Баер Леверкузен 04, тој ја изгуби позицијата од Јан Облак.
Андреј Арнаутов
Дискографија
2018 - Реј Браун Џуниор „Ова е Реј Браун Џуниор“.
Мигел Анхел Моја
Репрезентативна кариера
За национлните селекции на Шпанија, Моја настапи на квалификациите УЕФА Европското првенство Под-21 во финалниот пораз од Италија.
Андреј Арнаутов
Дискографија
2020 година - Дејвид Фрисен „Сведоштво“
Поврзано
Список на џез басисти
Ањели (семејство)
Ањели (Agnelli) — познато италијанско семејство. Познати членови на семејството се:
ФК Кауно Жалгирис
ФК Кауно Жалгирис (Futbolo klubas "Kauno Žalgiris") — литвански фудбалски клуб од Каунас. Моментално настапува во А лига на Литванија.
Историја
Фудбалскиот клуб Кауно Жалгирис бил формално формиран во 2004 година (Futbolo klubas "Spyris").
Булдожер
Булдожер — голема машина на моторен погон, која се движи на тркала или на гасеници, а на предниот дел има метален дел со кој ги турка материјалите (земја, камења, снег, песок, отпад итн.) за време на градежни или други работи.
ФК Бенкстаун Сити Лајенс
ФК Бенкстаун Сити Лајенс (Bankstown City FC) (порано Јагуна Македонија, Сиднеј Македонија) (Yagoona Macedonia, Sydney Macedonia) — фудбалски клуб основан од страна на македонски доселеници со седиште во предградието на Сиднеј, Сефтон во Нов Јужен Велс.
Жадовинек
Жадовинек (словенечки: Žadovinek) — населба во Општина Кршко во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Долењска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
Боби Божиновски
Боби Божиновски — македонски фудбалер кој моментално игра за тимот ФК Македонија Ѓорче Петров во средната позиција. Во 2007 година, тој со преселил во Северна Кореја да стане професионален играч во Старкрафт индустријата. Додека се натпреварувал во Старкрафт, тој бил познат за неговиот потег наречен "Macedonian Zerg Rush".
Каналски Лом
Каналски Лом (словенечки: Kanalski Lom) — населба во Општина Толмин во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Атлетика на Летните олимписки игри 2012 – фрлање ѓуле за мажи
Дисциплината фрлање ѓуле за мажи на Летните олимписки игри 2012 во Лондон, Велика Британија била одржана на Олимпискиот стадион на 3 август. Секој спортист добил по три фрлања во квалификациите. Сите кои постигнале растојание за квалификување напредувале во финалето. Доколку помалку од дванаесет спортисти го постигнат ова растојание, тогаш во финалето одат оние кои постигнале најдобар резултат. Секој финалист имал право на три фрлања во последното коло, додека најдобрите осуммина добивале уште по три фрлања.
Во квалификациите, првата атлетска дисциплина на Олимпијадата, биле присутни најдобрите спортисти; светскиот првак од 2007 Рис Хофа, светскиот првак од 2011 Давид Шторл и бранителот на титулата од Пекинг Томаш Мајевски биле сметани како фаворити, кои добиле автоматски влез во финалето по нивниот прв обид. Рајан Вајтинг и Герман Лауро морале да ги направат сите три обиди за да се квалификуваат, притоа Лауро постигнувајќи го новиот национален рекорд за Аргентина.
Резултатите од првото квалификациско коло ги претскажале крајните резултати. Првите тројца спортисти од првото коло, каде Шторл буквално го постигнал најдобриот негов резултат во првиот обид, потоа малку подобрувајќи го неговиот резултат во вториот обид. Лауро додал дополнителни 7 см на националниот рекорд, кој го поставил утрината во второто коло и дополнителни 2 см во третиот обид, но на крајот тоа било доволно само за шестото место. Мајевски преминал во водство по неговиот трет обид, додека Хофа го направил неговиот најдобар обид во четвртото коло. Светскиот првак од 2009 Кристијан Кантвел бил пократок за 4 см за освојување на бронзениот медал од неговиот сонародник во финалното коло, додека Мајевски ставил печат на неговата победа со најдоброто фрлање на натпреварувањето 21,89 на последниот обид. Мајевски е првиот бранител на титулата од Пекинг по Пари О’Брајан во 1956 и Ралф Роус во 1908.
Распоред
Сите времиња се според UTC+1
Рекорди
Пред натпреварувањето постоечкиот светски и олимписки рекорд биле следниве:
Квалификации
Растојание за квалификување 20,65 м (К) или најдобрите 12 должини (к)
Ѓурка (Серменин)
Ѓурка — археолошко наоѓалиште во гевгелиското село Серменин.
Претставува кула  од  среден век.
Над источната периферија на селото, на левиот брег на реката Белица, во нивата на Б. Нигрова се гледаат грамади од камен и фрагменти од покривни ќерамиди. Веројатно станува збор за помала фортификациска единица -кула.
Сент Џозеф (Барбадос)
Парохијата Свети Џозеф е парохија на Барбадос на источната страна од островот. Во парохијата се наоѓаат две од многуте ботанички градини во државата - Цветната шума и градините Андромеда.
Главен и најголем град во парохијата е Батшеба.
Една од највисоките точки на островот е врвот Чимборазо. Во Сент Џозеф исто така се одржуваат и голем број на натпреварувања во сурфање.
Отоманска Украина
Отоманска Украина или Канска Украина (украински: Ханська Україна) — поим којшто се користи за дел од Украина источно од реката Днепар, познато и под турскиот термин „Једисан“. Првпат во изворите се спомнува во 1737 година кога руски таен агент Лупул ја повикал руската царица да ја нападне и заземе Отоманска Украина.
Историја
Територијата на Отоманска Украина официјално припаднала на Кримското ханство од 1520 година. Територијата се појавува како последица на Мирот во Андрусову потпишан 1667 години по завршувањето на полско-руската војна. Отоманската власт ја доделила таа автономска територија во 1669 година за да се формира посебен санџак на чело со херман Петар Дорошенко. Ова било потврдено од страна на договорот во Бучач во 1672. година. Teриторијата на Отоманска Украина се граничела со Подолијски ејлает на Запад и на Југ со Силијстријски ејлает. Со помош на Дорошенко, Османлиите успеале да ја преземат подолија и да се создаде нова провинција во 1672 година. Четири години подоцна кралот на Полска, Јан Собјески, успеал да освои некои изгубени територии на Украина, што било потврдено со Мир во Журавни (1676). Истата година Иван Самојлович заедно со еден московски историчар  Григор Ромодановски, предводел успешна кампања против Дорошенко, принудувајќи го да се предаде. Окупирана била козачката престолнина Чигирин. Помеѓу 1677 и 1678 година армијата на Ибрахим Паша се обидувала да ја освои козачката претолнина (Руско-турската војна ( 1676-1681)). На крајот, војската предводена од страна на големиот везир Кара Мустафа Паша успеала да го освои градот (1678). Градот Немиров бил хетманова престолнина од 1670 до 1699 година. По примирјето во Бихчисарај од 1681 година, Отоманска Украина е дел од Молдавија, подгосподарот Џорџе Дука.
Њутнови закони
Њутновите закони на движењето (или Њутнови закони на динамиката) се три физички закони кои укажуваат на односот меѓу силите кои дејствуваат на дадено физичко тело и движењето на телото. Првпат се формулирани од страна на Исак Њутн во неговото дело „Математички начела на природната филозофија“ (Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica) од 1687 година. Овие закони ја чинат основата на класичната механика.
Прв Њутнов закон
Првиот Њутнов закон го постулира постоењето на таква појава како што е инерцијата на телата, односно својство на телата да се спротивставуваат на промените на нивната тековна состојба. Затоа овој закон е познат и како Њутнов закон за инерција.
Современа дефиниција
Таквите појдовни системи се нарекуваат инерцијални
Историска дефиниција
Њутн во својата книга „Математички начела на природната филозофија“ го формулирал првиот закон на механиката во следниот вид:
Од современа гледна точка, ваквата дефиниција е незадоволителна. Тоа е поради неколку причини. Прво, поимот „тело“ би требало да се замени со „материјална точка“, бидејќи телото со определена големина во отсуство на надворешни сили може да обавува и вртежно движење. Второ, и најглавно, Њутон во својот труд се потпирал на постоењето на апсолутно неподвижни појдовни системи, односно апсолутен простор и апсолутно време, а ваквата претстава не се прифаќа во современата физика. Од друга страна, во произволен (вртежен) појдовен систем, законот за инерција не важи. Токму затоа е потребно појаснување на Њутновата дефиниција.
Втор Њутнов закон
Вториот Њутнов закон е диференцијален закон за движењето, кој ја опишува заемната врска меѓу силата приложена на материјалната точка и добиеното забрзување на таа точка. Фактички, Вториот Њутнов закон ја воведува масата како мерка за појавата на инертност на материјалната точка во избран инерцијален појдовен систем (ИПС).
Современата дефиниција на Вториот Њутнов закон е следна:
При соодветен избор на единици мерки, овој закон може да се запише во вид на формула:
каде \vec a — забрзување на материјалната точка;
\vec {F} — силата, приложена на материјалната точка;
m — маса на материјалната точка.
Или во пораспространетиот вид:
Знаме на Ангола
Знамето на Ангола е националното знаме на државата од 11 ноември 1975. Знамето е составено од две хоризонтални еднакви ленто во црвена и црна боја. Во средината се наоѓа илустрација на прекрстени тркало и мачета.
Њутнови закони
Втор Њутнов закон
Во случај кога масата на материјалната точка се менува со текот на времето, Вториот Њутнов закон се формулира со помош на поимот импулс:
Знаме на Ангола
Како и останатите африкански држави, така и Ангола, била и е предводена од една голема партија и таа го создала знамето. На почетокот, црвената боја била за социјализмот, црната боја за континентот Африка. За разлика од денешното знаме, од почетокот имало златна ѕвезда која имала социјалистичка симболика.
Њутнови закони
Втор Њутнов закон
каде \vec p — импулс на точката, кој се определува по формулата
Знаме на Ангола
Денес ѕвездата е заменета со мачета и тркало, но и значењето на боите се заменети. Така, црвената боја ја симболизира крвта на народот за ослободување на Ангола, додека црната го симболизира континентот Африка. Златното тркало ги симболизира индустријата и работниците, додека мачетата селаните.
Њутнови закони
Втор Њутнов закон
t — време;
— извод на импулсот по времето.
или
Вториот Њутнов закон важи само за брзини многу помали од брзината на светлината и во инерцијални појдовни системи. За брзините приближно еднакви на брзината на светлината се користат законите на теоријата на релативност.
Не може да се разгледува посебен случај (при ) на Вториот Њутнов закон како еквивалент на Првиот, бидејќи Првиот закон го постулира постоењето на ИРС, а вториот е веќе формулиран во ИРС.
Историска дефиниција
Првобитната формулација на овој Њутнов закон е:
Интересно е што ако се придодаде инерцијалниот појдовен систем, тогаш со ваквата формулација законот е применлив дури и во релативистичката механика.
Трет Њутнов закон
Овој закон објаснува што се случува со две заемодејствувачки тела. За пример нека послужи затворен систем кој се состои од две тела. Првото тело може да дејствува на второто со некоја сила, а второто на првото со сила. Како се однесуваат силите? Третиот Њутнов закон утврдува дека: дејствувачката сила е еднаква по модул и спротивна по насока на силата на противдејство. Треба да се истакне дека овие сили се приложени на разни тела, па затоа не се компензираат.
Современа дефиниција
Законот го одразува принципот на парното заемодејство, односно сите сили во природата се создаваат во парови.
Историска дефиниција
Или: за секоја акција (примена на сила) се јавува еднаква, но спротивна по насока реакција (сила со иста јачина и спротивна насока).
Заклучоци
Од Њутновите закони се добиваат некои интересни заклучоци. Така, Третиот Њутнов закон зборува за тоа дека како и да заемодејствуваат телата, тие не можат да го променат својот сумарен импулс: ова е закон за запазување на импулсот. Исто така, доколку земеме дека потенцијалот на заемодејство меѓу две тела зависи само од модулот модулната разлика на координатите на тие тела, тогаш проникнува законот за запазување на механичката енергија на заемодејствувачките тела:
Њутновите закони се основни закони на механиката. Од нив може да се изведат равенки за движењата на механичките системи. Меѓутоа, не сите закони на механиката можат да се изведат од Њутновите закони. На пример, законот за универзалната гравитација или Хуков закон не се јавува како последица на трите Њутнови закони.
Знаме на Бенин
Знамето на Бенин е националното знаме на државата усвоено во 1959, но не со истиот денешен дизајн. Првичниот дизајн бил сменет по падот на марксистичкиот режим во државата во 1975 и новото знаме се усвоило на 1 август 1990. знамето е составено до две еднакви хоризонтални ленти и една вертикална од левата страна. Боите се пан-африкански и означуваат: зелена симболизира надеж, жолта симболизира богатство и црвена симболизира храброст.
Космос-354
Космос-354 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 28 јули 1970 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 5000 килограми. Космос-354 бил сателит наменет за тестирање на јадрено бомбардирање од орбитата.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 87,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 49,6°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 178 км, а најмалото на 134.
NGC 4439
NGC 4439 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Јужен Крст, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4439 се споменува и како OCL 884, ESO 131-SC6.
Откривање
Објектот е откриен на 30 април 1826 година од страна на Џејмс Данлоп, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 9 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4439 е од видот II1p. Видливиот сјај со голо око изнесува 8,4 m. NGC 4439 има само една позната привидна димензија, која изнесува 4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0.
Други поделби
Проучување на NGC 4439 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 428; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8975. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Клавже
Клавже (словенечки: Klavže) — населба во Општина Толмин во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Кремљски арсенал
Изградбата на објектот започнала во 1702 година по наредба на Петар I, и траела до 1736 година, и главно била користена како воен магазин. Во времето на инвазијата на француските војски предводени од страна на Наполеон Бонапарт, зградата била во голема мера уништена. Во периодот од 1816 до 1828 година, зградата била повторно обновена, во неокласичен стил. Како главни архитекти биле избрани М. Чоглоков, Д. Иванов и Х. Конрад.
Во тој период служела и како музеј кој бил посветен за победата на земјата против Наполеон. Во овој музеј се наоѓаат голем број на топови кои по потекло се од најразлични европски земји. Во 1960 година, руските топови од 16 век и 17 век биле прикачени на јужниот дел од зградата.
Знаме на Буркина Фасо
Знамето на Буркина Фасо е националното знаме на државата составено од две исти хоризонтални ленти во црвена и зелена боја со жолта ѕвезда во средината Знамето било усвоено на 4 август 1984. . Боите на знамето се популраните пан-африкански бои од знамето на Етиопија. Црвената боја ја означува борбата за независност, зелената претставува надеж и изобилство додека жолтата ѕвезда ги симболизира минералните богатства на земјата
Залоке
Залоке (словенечки: Zaloke) — населба во Општина Кршко во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Долењска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
Морски оргули
Морски оргули се архитектонски објект во Задар и експериментлен музички уред, кај кои, за разлика од обичните оргули кои се покренуваат со мевови или со воздушни пумпи, енергијата им ја дава морето, односно неговите бранови. Кога нема енергија односно бранови, нема ни звук или мелодија.
Јаношик – вистинита приказна
„Јаношик – вистинита приказна“ (полски: Janosik. Prawdziwa historia) – филм на режисерките Агнишка Холанд (Agnieszka Holland) и Касја Адамик (Kasia Adamik) од 2009 година по сценариото на Ева Борусовицова. Главните улоги ги играат: Вацлав Јирачек (Václav Jiráček), Сара Зои Кенер (Sarah Zoe Canner), Иван Мартинка (Ivan Martinka), Михал Жебровски (Michał Żebrowski), Катажина Херман (Katarzyna Herman) и Матус Кратки (Matús Krátky).
Синопсис
Заснован врз архивските документи од 18 век, филмот претставува вистинита приказна за Јурај Јаношик, млад разбојник од Терхова, чиј кус и драматичен живот бил инспирација за многу поколенија...
Кнежва
Кнежва (словенечки: Kneža) — населба во Општина Толмин во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Апачи
Апачите се американски староседелци кои живееле на југозапад на Северна Америка и припаѓаат на групата на атабасканските народи. Тие зборуваат со јазикот на Апачите, кој припаѓа на семејството на атабасканските јазици. Секое од 6-те племиња на Апачите зборувало на свој јазик. Потеклото на зборот Апачи е непознато. Тие живееле на територијата на денешна источна Аризона, Ново Мексико, западен Тексас, јужен Колорадо, западна Оклахома и во северниот дел наМексико во делови на сојузните држави Сонора и Чивава. Во Апачеријата, нивната заедничка татковина, се наоѓаат голем број високи планини, долини, длабоки кањони, пустини, а се простира и на јужниот дел на големите рамнини. Важеле за храбро и воинствено племе, кое постојано било во судир со белците. Конечно биле покорени во 1886 година. Денес, тие се наоѓаат во резерватите во Аризона, Ново Мексико, Оклахома и Тексас, иако можат да се најдат секаде низ САД, вклучително и во поголемите градови. Според пописот на жителите на САД во 2010 година, имало 63.173 Апачи, а ако би се вклучиле и тие со мешано потекло би биле 111.810.
Подгрупи
Племињата на Апачи се:
Западни племиња:
Источни племиња:
Прериско племе:
Чирикава
Во минатото, Чирикава живееле во југоисточна Аризона и југозападниот дел од Ново Мексико.
Коп’р Мајнс Мимбрењоси (или Коп`рмајн) живееле околу горниот тек на реката Гил во областа Пинос Алтос во Ново Мексико. Тие биле подгрупа на Чихена Апачите.
Ворм Спрингс Мимбрењос (или Вормспринг) живееле околу горниот тек на реката Гил во областа Охо Калиенте во Ново Мексико. Тие биле подгрупа на Чихена Апачи.
Хикари
Хикари Апачите живееле претежно во северниот дел на Ново Мексико, јужниот дел на Колорадо и областа Пенхенд’л во Тексас. Името Хикари потекнува од шпанскиот збор за мала тиква. На територијата на Хикари Апачи постоеле две сосема различни средини, што било причина да се формираат две различни заедници: Ољероси или Хикари на планинските долини и Љанероси или рамничарски (прериски) Хикари. Секој септември, двете групи се натпреварувале во церемонијална трка за време на празникот Гоџи.
Две подгрупи на Хикари Апачи биле:
Липан
Команчи и нивни сојузници, до 1750 година, ги протерале Липан Апачите од јужните делови на Големата рамнина, по што тие се поделиле во две главни групи, кои понатаму биле поделени во помали подгрупи.
Две главни групи на Липан Апачи биле:
Мескалеро
Мескалеро Апачите живееле претежно во источниот дел на Ново Мексико.
Мескалеро Апачите биле поделени во следниве групи:
Прериски Апачи
Прериските Апачи или Кајова Апачите себеси се нарекувале Наиша и Наишан Дене. Тие биле во сојуз со Кајовите. Живееле во Големата Рамница. Денес тие живеат во југозападна Оклахома.
Западни Апачи
Во групата на Западните Апачи се вбројуваат: Северните Тонто, Јужните Тонто, Вајт Маунт’н, Чибику и Сан Карлос Апачи. Според Гудвин, овие групи на Западните Апачи, иако имале ист јазик, се сметале за меѓусебно независни племиња.
Доселување на југозапад
Апачите и Навахо зборуваат јазик сроден со јужно-атабасканските јазици. Народи кои сè уште го користат атабасканскиот јазик живеат на Алјаска, западна Канада и на северозападниот дел од тихоокеанското крајбрежје. Антрополошките докази покажуваат дека Апачите и Навахо Индијанците живееле во тие исти северни територии, пред да мигрираат на југозапад, меѓу 1200 и 1500 година.
Номадскиот начин на живеење на Апачите оневозможува точно утврдување на време на нивното доселување, затоа што во однос на другите народи кои живееле на југозапад од САД тие имале најпримитивни живеалишта. Од почетокот на 21 век постигнат е напредок во одредувањето на времето на нивното доселување, во препознавањето на нивните населби и другите облици на материјалната култура.
Во време на пристигнување на Шпанците, веќе била воспоставена трговија помеѓу Пуебло Индијанците и Апачи. Пуебло Индијанците разменувале пченка и памук за месо од бизони и материјали за изработка камени алатки. Коронадо забележал дека прериските Индијанци во текот на зимата своите кампови ги поставувале во близина на Пуебло. По воспоставувањето на шпанскиот суверенитет во областа, дошло до нарушување на трговските односи меѓу двете индијански групи. Апачите брзо ги прифатиле коњите од шпанските доселеници, подобрувајќи ја својата подвижност и можност за брзи напади на населбите. Пуебло Индијанците биле принудени да ги обработуваат имотите на католичките мисии, поради што немале вишоци на сопственото производство за трговија со своите соседи Индијанци.
Конфликт со Мексико и САД
Ни по осамостојувањето на Мексико во 1821 година, односите меѓу Мексиканците (потомците на Шпанците) и Апачите не се смениле. До влошување на односите дошло во 1831 година кога избувнала апачко-мексиканската војна. Во Мексико, во државата Сонора од 1835 година, се давала парична награда за секој скалп на Апач над 14-годишна возраст. Властите на мексиканската држава Дуранго во 1856 година објавиле дека во претходните 20 години во индијански напади (главно оние на Команчи и Апачи), биле убиени над 6.000 луѓе, киднапирани биле 748, а 358 населби биле напуштени.
За време на Мексиканско-американската војна од 1846-1848 година, многу Апачи им гарантирале безбеден премин на американските трупи низ нивните земји. Кога САД го освоиле северниот дел на Мексико, поглавицата „Мангас Колорадо“ (Црвен ракав) на Чихените (подгрупа на „Чирикава Апачите“) потпишал мировен договор со Соединетите држави, признавајќи ги за освојувачи на мексиканската земја. Мирот меѓу Апачите и САД траел до 1850 година. Доаѓањето на американските копачи на злато на планините Санта Рита довела до судири со Апачите. Конфликтите биле познати под името Апачки војни. Познати поглавици од овој период кои се бореле против новодојденците и американската војска биле: Мангас Колорадо (Црвен ракав), Кочиз, поглавицата на Чоконен (подгрупа на Чирикава Апачите), Викторио, кој бил поглавица на Ворм Спринс (подгрупа на Чихене Чирикава Апачите) и втор по ранг поглавица меѓу Чихени Апачите и Џеронимо, кој не бил поглавица на Бедонка (подгрупа на Чирикава Апачите) туку еден од нивните истакнати поглавици.
Концептот на резервати кој постоел во САД не постоел кај Шпанците и Мексиканците. Со резерватите често било лошо управувано. Племиња кои немале никаква врска едни со други, биле принудени да живеат на иста територија. Немало огради кои би ги спречувале луѓето да влегуваат или излегуваат. Не било невообичаено да една група можела да го напушти резерватот за кратко време. Некои групи излегувале за грабеж, некои заминувале во нивната стара татковина заради барање храна и пасење добиток или едноставно бегале од резерватот. Затоа, обично имало тврдини со војска во близина на резерватите. Нивната работа била да ги задржат Индијанците во резерватот, да ги бараат и да ги вратат оние кои избегале. Политиката на резервати на САД водела до конфликти и војни со различни групи „Апачи“, кои ги напуштале резерватите во следните приближно 25 години.
Конечен пораз на Апачите
Конечен пораз на Апачите се случил на 04.09.1886 година, кога 5.000 американски војници во Клисурата Скелетон во Аризона ја принудиле групата на Џеронимо, која броела 30 до 50 мажи, жени и деца, да се предадат. По поразот војската ги испратила и нив и внајмените трагачи Чирикава Индијанци, во воен затвор во Форт Пикенс, Флорида, а оттаму, по одредено време, во воениот затвор во Форт Сило, Оклахома.
Вислава Шимборска
Приватен живот
Во април 1948 година се омажила за поетот Адам Влодек и заедно живееле во Домот на Писателите на ул. Крупнича 22 во Краков. Целата атмосфера на тамошното живеење имала инспиративно влијание врз творештвото на поетесата. Таа се развела од сопругот во 1954 година. Од октомври 1967 година била во врска со писателот Корнел Филипович сè до неговата смрт во 1990 година (сепак, тие никогаш не биле во брак ниту живееле заедно).
Творештво
Малку е познато дека Шимборска дебитирала како прозен писател, пишувајќи кратка проза, а Адам Влодек (поет, уредник на неколку весници и издавачки куќи и нејзин подоцнежен сопруг) — тој кој ја убедил да се префрли на поезијата. Шимборска се појавила на поетската сцена непосредно по Втората светска војна: во март 1945 година, во весникот „Полски дневник“ (Dziennik Polski) ја објавила својата прва песна „Барам зборови“ (Szukam słowa). Во 1949 година, нејзината прва книга не ја поминала државната цензура, но таа и понатаму останала верна кон социјалистичката власт и продолжила да ги фали Ленин, Сталин и достигнувањата на социјализмот. Нејзините две збирки поезија објавени во раните 1950-ти, „Затоа живееме“ (1952) и „Прашања поставувани на себеси“ (1954) немаат некоја посебна вредност, бидејќи биле напишани во стилот на соцреализмот и подоцна не биле вметнувани во изборите од нејзината поезија. Пресвртна етапа во нејзиното творештво е објавувањето на збирката „Повикување на Јети“ (1957)
Библиографија
Шимборска е позната по тоа што пишувала малку, така што нејзиното творештво е мало по обем - околу 350 песни за време на шеесетгодишното творештво. Нејзини позначајни збирки песни се следниве:
Последната книга на Шимборска е објавена посмртно и ги содржи нејзините последни 13 песни, како и скици на неколку недовршени песни.
Осврт кон творештвото на Шимборска
Во својата поезија, Шимборска се раководела од идеалот истакнат од страна на Јулијан Пшибош дека секоја песна треба да се пишува како претходно да не е напишана ниту една песна и како авторот да не може да се потпре врз ништо претходно. Затоа, книжевната критика никогаш не можела да ја смести Шимборска во ниту една категорија или книжевен стил. Иако во пишувањето, таа се служи со традиционални средства и постапки (опис, приказна, создавање жанр-слики), нејзините песни се исклучително модерни. Но, за разлика од традиционалната поезија, кај неа секој стих рамноправно му служи на развивањето на мислата, така што во нејзините песни нема никаква посебно истакната поента. Во оценувањето на нејзината поезија, критичарите се повикувале на Лајбниц, Декарт и Хајдегер, но истовремено, нејзините песни се одликуваат со женска чувствителност, дискретност и хумор. Сепак, нејзините песни се одликуваат со голема читливост, така што лесно ја освоиле не само критиката, туку и широката публика.
Поезијата на Шимборска изненадува со својата привидна едноставност - кај неа сè е одмерено и усогласено, без претерана стилизација. Таа подеднакво добро ги негува римуваниот класичен стих и ружевичевскиот стих. Формалната дисциплина на нејзините песни е во согласност со нивната содржина и со мисловната порака. Во нејзината поезија секогаш е присутна желбата да се иницира некоја суштинска мисла, да се прошири границата на човековото сознание и да се каже нешто ново за односите меѓу луѓето и за местото на човекот во светот. Начинот на којшто таа ги објавува своиет размислувања често претставува мало откритие, зашто таа секогаш знае да ја пронајде вистинската мера. Кон себе таа е критична и скептична како во однос на лирското расположение така и во однос на љубовта. Таа не се плаши современиот човек да го прикаже во смешна, речиси гротескна положба, дури и кога зборува во името на своето лирско Јас, што докажува дека нејзините песни се плод на долго размислување и на големо знаење за светот и за луѓето. Нејзината песна не е лесна и распеана и се чувствува дека нејзината мудра и човечка лирика е длабоко доживеана.
Полските критичари истакнуваат дека поезијата на Шимборска е филозофска на природен и спонтан начин, зашто во неа нема научни изрази и непосредно формулирани проблеми, туку само мисловни и јазични игри кои најчесто се одигруваат низ дијалози за можностите и немоможностите за изразување на човекот и на светот. Притоа, иако не е „лингвистички поет“, таа се труди да ги искористи можностите на зборовите, но да не биде зависна од нив. Сепак, неочекуваните пресврти, случајности и откритија застапени во речиси секоја нејзина песна потврдуваат дека таа експериментира со јазикот, но тоа не го прави преку создавање неологизми и шокантни фразеолошки состави. Таа најчесто само поставува прашања, бидејќи тие се основната реторска фигура во нејзиното творештво. Според теоретичарот Михал Гловињски, нејзините игри со зборовите се функција на мудроста, одлучуваат за неповторливоста и оригиналноста на нејзината поезија која е необичен спој на сериозност и лудизам. Исто така, Шимборска не е моралистка, туку таа е изразена индивидуалистка која сè изразува во свое име. Според полскиот критичар Јежи Квајтковски, нејзините песни се одликуваат со големо богатство, па дури и со расипништво, зашто во некои нејзини песни има доволно материјал за цели поетски збирки. Самата Шимборска ја опишала својата поезија во песната „Епитаф“ во која себеси се нарекува „старовремска... авторка на неколку песни“ која „не спаѓала во ниту една книжевна група“.
Нобеловата пофалба
„Во Вислава Шимборска, Шведската Академија сака да оддаде почит на претставник на извонредната чистота и моќ на поетското гледање. Поезијата како одговор на животот, начин на живеење, играта на зборовите како мисла и чувствителност. Песните на Вислава Шимборска се совршени зборови, високо префинети слики, ментална allegro ma non troppo, како што се нарекува една од нејзините песни. Меѓутоа, темнината, на која не подлегнуваат директно, се чувствува во нив исто како движењето на крвта под кожата “[36]
Награди и признанија
За својата поезија, Шимборска добила повеќе награди и признанија, како:
Гај Мариј
Гај Мариј роден во 157 година п.н.е. бил римски генерал и државник. Победник на цимбриските и југуртинските војни, тој ја добил титулата на конзул седум пати во текот на неговата кариера. Бил доста значаен и за неговите важни реформи на римските војски. Бил во центарот на парадигматска смена од милициите во средната Република до професионалното вооружување на доцната Република; тој, исто така, го подобрил пилумот, дизајнирана да се искриви по удар, како и големи промени во логистичката структура на римската војска.
За неговата победа над инвазијата на германските племиња во цимбриската војна, тој бил прогласен за „трет основач на Рим“. Неговиот живот и кариера била многу значајна во трансформацијата на Рим од Република до Империја. Во рамките на политичкиот живот, тој помогнал во водењето на групата Популари против групата Оптимати на Лусиј Корнелиј Сула. Нивното соперништво достигнало врв во 88-87 п.н.е. за време на првата граѓанска војна на Сула. Една година подоцна, Мариј починал од природна смрт.
Хибернација
Хибернација или зимски сон е состојба на успорување на метаболизмот и ниска телесна температура кај одредени животни за време на зимата. Во хибернатори спаѓаат поголем број крзнени животни и мал број цицачи. На цицачите како мечката само малку им е снижена телесната температура се будат лесно и не се сметаат за вистински хибернатори. Повеќето хибернатори додека се активни складираат храна во засолништата (пр. верверичка) или резервни масти во телото (во масното ткиво). Тие можат да се разбудат повеќепати за време на зимата. Ладнокрвните животни мораат да хибернираат таму каде што надворешната температура се спушта под точка на смрзнување. Еднакво на хибернација за време на лето е естивација.
Забуковје кај Рака
Забуковје кај Рака (словенечки: Zabukovje pri Raki) — населба во Општина Кршко во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Долењска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
Сент Џон (Барбадос)
Парохијата Сент Џон е парохија на Барбадос на источната страна од островот. Во парохијата се наоѓа едно од средните училишта на островот, The Lodge School.
Во парохијата исто така се наоѓа и црквата Сент Џон, која има неверојатен поглед кон Атлантскиот Океан. Во југоисточниот агол, крајбрежјето е свртено кон север наместо кон југ, формирајќи го малиот Консетски Залив.
Основното училиште во парохијата е најстарото училиште на Барбадос, кое е изградено пред повеќе од 100 години.
Кнешке Равне
Кнешке Равне (словенечки: Kneške Ravne) — населба во Општина Толмин во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Космос-355
Космос-355 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 7 август 1970 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-355 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,4°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 319 км, а најмалото на 198.
Знаме на Бурунди
Знамето на Бурунди е националнот знаме на оваа африканска држава кое било усвоено на 28 март 1967. Знамето е составено од две дијагонални бели ленти кои се пресекуваат во средината и формираат бел круг. Во кругот се наоѓаат три црвени ѕвезди со зелена граница и околу кругот се наоѓаат четири триаголници во црвена (горен и долен) и зелена (лев и десен) боја. Зелената боја означува надеж, белата боја означува чистота и црвената борбата за независност на државата. Трите ѕвезди ги симболизираат трите етнички групи во Бурунди: хуту, тва и туци.
Траги (филм од 2017)
Синопсис
Постарата жена Јанина Душејко живее сама во долината Клоѕко во која се случиле неколку неразјаснети убиства. Душејка е убедена дека знае кој е убиецот, но никој не ѝ верува...
738 п.н.е.
738 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 738. година пред новата ера, 738. од првиот милениум п.н.е., 38. од 8 век п.н.е. и деветта од 730-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4770 и 4771 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4012 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3022 и 3023 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 15.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 738 година се протега во 1898 и 1899, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1958 и 1959 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 195 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1401 и 1400 исламска година пред хиџра.
Врхуље
Врхуље (словенечки: Vrhulje) — населба во Општина Кршко во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Долењска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
Канонизација
Канонизација — процес преку кој христијанска црква прогласува светец, со што тој влегува во списокот на признати светци. Процесот најмногу е користен во Католичката црква, но, исто така, се користи и во православието.
Козаришче (Толмин)
Козаришче (словенечки: Kozaršče) — населба во Општина Толмин во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Мишел Ежен Шеврeл
Мишел Ежен Шеврол (31 август 1786 – 9 април 1889) бил француски хемичар. Тој ја открил маргаринската киселина и добил сапун од животински масти и сол. Тој живеел 102 години и бил пионер во полето на геронтологијата.
Волшебниот стрелец
„Волшебниот стрелец“ (герм. "Der Freischütz") е опера во три чина на германски јазик. Композитор на оваа опера е Карл Марија фон Вебер (1786-1826), додека автор на либретото по мотивите на народните приказни е Јохан Фридрих Кинд. „Волшебниот стрелец“ денес се смета за една од првите опери од ерата на романтизмот.
Оваа опера ја имала својата премиера на 18 јуни, 1821 година во Кралскиот театар во Берлин. Операта веднаш доживеала успех, изведувана е ширум Европа и станала симбол на раѓањето на германската романтична опера. Операта „Волшебниот Стрелец“ влијаела на многу оперски композитори, а посебно на Рихард Вагнер, кој се смета за Веберов музички наследник.
Дејствието се случува во Чешка, после Триесетгодишната војна, околу 1648 година.
Содржина
Макс е заљубен во Агата, ќерката на шумарот Куно. Тој сака да го наследи Куно како шумар и да се ожени со Агата, но услов за тоа е да победи на натпреварот во стрелање. Во првиот обид не успева. Каспар ја продал својата душа на злобниот дух Замијел. Тој го уверува Макс да употреби магични куршуми за да победи, а Макс тоа го прифаќа.
Агата е нервозна, а Еншен ја смирува. Макс се појавува и веднаш заминува со објаснување дека оди да го бара еленот кој го убил во долината на волците. Таму, сред привидувања и чудни звуци, Каспар подготвува седум куршуми за Макс. Последниот од нив ќе се однесува по вољата на Замијел, но Макс тоа не го знае.
Агата се подготвува за свадбата со Макс. Ѝ се јавуваат ноќни мори, но Еншен повторно ја теши.
Користејќи ги тие шест магични куршуми, Макс победува на натпреварот во стрелање. Војводата му наредува да пука во бел галеб со својот седми куршум. Макс пука, галебот одлетува, а Агата паѓа неподвижна. Подоцна ѝ се враќа свеста и изгледа дека ја спасил Пустиникот. Се открива дека Каспар е мртов (го убил бесниот дух Замиел). Макс признава дека бил во сојуз со злобниот Замијел.
Со посредство на пустиникот, војводата му одредува симболична казна. Се најавува дека Макс и Агата ќе се венчаат за една година.
Оркестрација
Времетраење: околу 2 часа - 2 часа и 15 минути