cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Економија на Сирија
Земјоделството
Пред војнатам земјоделството претставувало висок приоритет во плановите за економски развој на Сирија, бидејќи владата се обидувала да постигне самостојност на храна, да ги зголеми приходите од извоз и да ја запре руралната миграција. Благодарение на постојаните капитални инвестиции, развојот на инфраструктурата, субвенциите за влезните средства и ценовната поддршка, Сирија преминала од нето увозник на многу земјоделски производи во извозник на памук, овошје, зеленчук и други прехранбени производи. Една од најважните причини за овој пресврт е инвестицијата на владата во огромни системи за наводнување во северна и североисточна Сирија. Земјоделскиот сектор, заклучно со 2009 година, вработувал околу 17% од работната сила и генерирал околу 21% од бруто домашниот производ, од кои добитокот сочинува 16%, а овошјето и зрната повеќе од 40%.
Морска вода
Човечка потрошувачка
И сите штици навистина се намалија; Вода, вода, насекаде, Ниту капка за пиење“.''
Економија на Сирија
Земјоделството
Во 2015 година, главниот извоз на Сирија вклучувал семе од зачини (83,2 милиони американски долари), јаболка и круши (53,2 милиони долари).
Повеќето земјиште е во приватна сопственост, клучен фактор за успехот на секторот. Од Сирија 196.000 км² или околу 28% од тоа се одгледува, а 21% од вкупниот број се наводнува. Повеќето наводнувано земјиште е означено како „стратешко“, што значи дека наидува на значителна државна интервенција во однос на цените, субвенциите и контролата на маркетингот. „Стратешките“ производи, како што се пченицата, јачменот и шеќерната репка, мора да се продаваат на државните одбори за маркетинг по фиксни цени, често над светските цени, со цел да се поддржат земјоделците, но со значителни трошоци за државниот буџет. Најраспространетата обработлива култура е пченица, но најважната готовина е памук; памукот бил најголем единствен извоз пред развојот на нафтениот сектор. Како и да е, вкупната површина засадена со памук се намалила заради зголемениот проблем со недостиг на вода, заедно со старите и неефикасни техники за наводнување. Излезот на зрна како пченица е честопати недоволно искористен заради лошите капацитети за складирање.
Морска вода
Човечка потрошувачка
Иако луѓето не можат да преживеат на морска вода, некои луѓе тврдат дека до две шолји дневно, помешани со свежа вода во сооднос 2:3, не предизвикуваат никаков лош ефект. Францускиот лекар Ален Бомбард преживеал премин преку океанот со мал гумен чамец користејќи главно сурово месо од риба, кое содржи околу 40 проценти вода (како и повеќето живи ткива), како и мали количини морска вода и други резерви собрани од океанот. Неговите наоди биле оспорени, но алтернативно објаснување не било дадено. Во неговата книга од 1948 година, Кон-Тики, Тор Хејердал пријавил дека пиел морска вода помешана со свежа во сооднос 2:3 за време на експедицијата во 1947 година. Неколку години подоцна, друг авантурист, Вилијам Вилис, тврдел дека пиел две чаши морска вода и една шолја свежо дневно во текот на 70 дена без лошо влијание кога изгубил дел од снабдувањето со вода.
Економија на Сирија
Земјоделството
Водата и енергијата се едни од најраспространетите прашања со кои се соочува земјоделскиот сектор. Друга тешкотија што го претрпел земјоделскиот сектор е одлуката на владата да ги либерализира цените на ѓубривата, кои се зголемиле помеѓу 100% и 400%. Сушата била алармантен проблем во 2008 година; сепак, состојбата со сушата малку се подобрила во 2009 година. Производството на пченица и јачмен двојно се зголемило во 2009 година во споредба со 2008 година. И покрај тоа, биле загрозени средствата за живот на 1 милион земјоделски работници. Како одговор на тоа, ООН покренала итен апел за 20,2 милиони американски долари. Пченицата е една од најпогодените култури и за прв пат по 2 децении Сирија станала од нето извозник на пченица во нето увозник. За време на граѓанската војна, која започнала во 2011 година, сириската влада била принудена да објави тендер за 100.000 метрички тони пченица, еден од ретките трговски производи кои не подлежат на економски санкции.
Морска вода
Човечка потрошувачка
Во текот на 18 век, Ричард Расел се залагал за медицинска употреба на оваа практика во Англија, а Рене Квинтон го проширил застапувањето на оваа практика во други земји, особено Франција, во 20 век. Во моментов, тоа е широко практикувано во Никарагва и други земји, наводно искористувајќи ги предностите на најновите медицински откритија.
Економија на Сирија
Земјоделството
Помалку од 2,7% од земјиштето на Сирија е пошумено, а само дел од тоа е комерцијално корисно. Ограничената активност на шумарството е центрирана во повисоките височини на планините од внатрешноста на брегот, каде што врнежите се пообилни.
Рударство
Фосфатите се главните минерали експлоатирани во Сирија. Според проценките, Сирија има околу 1.700 милиони тони резерви на фосфат. Производството нагло опаднло во раните 1990-ти кога светската побарувачка и цените паднале, но производството оттогаш се зголемило на повеќе од 2,4 милиони тони. Сирија произвела околу 1,9% од светското производство на фосфатни карпи и била деветти светски производител на фосфатни карпи во 2009 година. Другите главни минерали произведени во Сирија вклучуваат цемент, гипс, индустриски песок (силициум диоксид), мермер, природен суров асфалт, азотно ѓубриво, фосфатно ѓубриво, сол, челик и вулкански туф, кои обично не се произведуваат за извоз.
Морска вода
Човечка потрошувачка
Повеќето океански пловни објекти отсолуваат вода за пиење од морската вода користејќи процеси како што се вакумска дестилација или повеќестепена блиска дестилација во испарувач или, во поново време, обратна осмоза. Овие енергетски интензивни процеси обично не биле достапни за време на добата на едрата. Поголеми едрени воени бродови со големи посади, како што е Нелсоновиот HMS Victory, биле опремени со апарати за дестилирање во нивните галии. Животните како што се рибите, китовите, морските желки и морските птици, како што се пингвините и албатросите, се приспособиле да живеат во високо солено живеалиште. На пример, морските желки и морските водни крокодили го отстрануваат вишокот сол од нивните тела преку нивните солзни канали.
Економија на Сирија
Нафта и природен гас
Сирија е релативно мал производител на нафта, сочинувајќи само 0,5% од глобалното производство во 2010 година. Иако Сирија не е голем извозник на нафта според стандардите на Блискиот Исток, нафтата е главен столб на економијата. Според Меѓународниот монетарен фонд, предвидено е продажбата на нафта за 2010 година да генерира 3,2 милијарди долари за сириската влада и претставува 25,1% од приходите на државата.
Електрична генерација
Во 2001 година, Сирија, наводно, произвела 23,3 милијарди киловат часови (kWh) електрична енергија и потрошила 21,6 милијарди kWh. Заклучно со јануари 2002 година, вкупниот инсталиран електричен капацитет на Сирија е 7,6 гигавати (GW), со мазут и природен гас кои служат како примарни извори на енергија и 1,5 GW генерирани од хидроелектрична енергија. Мрежата со вкупно 45 GW што ги поврзува електричните мрежи на Сирија, Египет и Јордан била завршена во март 2001 година. Сирискиот капацитет за снабдување со електрична енергија е важен национален приоритет и владата се надевала дека ќе додаде 3000 мегавати производство на енергија капацитет до 2010 година со веројатна цена од 2 милијарди американски долари, но напредокот е забавен поради недостаток на инвестициски капитал. Пред војнатам електраните во Сирија биле подложени на интензивно одржување и биле изградени четири нови погони за производство. Мрежата за дистрибуција на електрична енергија имала сериозни проблеми, а загубите во преносот се проценуваат на дури 25% од вкупниот генериран капацитет како резултат на слабиот квалитет на жиците и трансформаторските станици. Проект за проширување и надградба на мрежата за пренос на електрична енергија бил планиран да заврши во 2005 година.
Морска вода
Екстракција на минерали
Минералите се извлекуваат од морската вода уште од античко време. Во моментов четирите најконцентрирани метали - Na, Mg, Ca и K - комерцијално се извлекуваат од морската вода. Во текот на 2015 година во САД 63% од производството на магнезиум доаѓа од морска вода. Бромот се произведува и од морската вода во Кина и Јапонија. Екстракцијата на литиум од морската вода била испробана во 1970-тите, но тестовите набрзо биле напуштени. Идејата за екстракција на ураниум од морската вода се разгледувала барем од 1960-тите, но само неколку грама ураниум биле извадени во Јапонија кон крајот на 1990-тите.
Економија на Сирија
Електрична генерација
Од мај 2009 година било објавено дека Исламската банка за развој и сириската влада потпишале договор во кој се наведува дека банката ќе обезбеди заем од 100 милиони евра за проширување на електраната Деир Али во Сирија.
Јадрена енергија
Сирија се откажала од плановите за изградба на реактор ВВЕР-440 по несреќата во Чернобил. Плановите за јадрена програма биле оживеани на почетокот на 2000-тите години кога Сирија преговарала со Русија за изградба на јадрена постројка што би вклучувала атомска централа и постројка за атомска дезинсекција на морска вода.
Морска вода
Стандард
ASTM International има меѓународен стандард за вештачка морска вода: ASTM D1141-98 (Оригинален стандард ASTM D1141-52). Се користи во многу истражувачки лаборатории за испробување како репродуктивно решение за морска вода, како што се тестови за корозија, контаминација на нафта и проценка на детергентност.
Економија на Сирија
Индустрија и производство
Индустрискиот сектор, кој вклучува рударство, производство, градежништво и нафта, учествувал со 27,3 проценти во бруто домашниот производ (БДП) во 2010 година и вработувал околу 16 проценти од работната сила. Главните индустриски производи се нафта, текстил, преработка на храна, пијалоци, тутун, ископување на фосфатни карпи, цемент, дробење на маслени семиња и монтажа на автомобили. Производствениот сектор во Сирија претежно доминирал во државата сè до 90-тите години на минатиот век, кога економските реформи дозволиле поголемо учество на приватниот и локалниот сектор. Приватното учество останува ограничено од недостаток на инвестициски фондови, ограничувања на цените на влез / излез, незгодни регулативи за царински и девизи и слаб маркетинг.
Бидејќи цените на земјиштето не ги контролира државата, недвижниот имот е еден од ретките домашни авении за инвестиции со реални и сигурни приноси. Активностите во градежниот сектор имаат тенденција да ги отсликуваат промените во економијата. Закон за инвестиции бр. 10 од 1991 година, кој ја отворил земјата кон странски инвестиции во некои области, го означил почетокот на силно заживување, со раст на реалниот план во текот на 2001 и 2002 година.
Услуги
Услугите имале удел од 60,4% од бруто домашниот производ (БДП) во 2017 година и вработувале 67% од работната сила, вклучувајќи ја и владата, во 2008 година. Од мај 2009 година било објавено дека цените на канцелариите во Дамаск вртоглаво растат.
Банкарство и финансии
Од почетокот на Сириската граѓанска војна во 2011 година, има бегство на капитал кон блиските земји. Сирија е предмет на санкции од страна на САД, Канада, ЕУ, Арапската лига и Турција поради граѓанската војна. Валута на Сирија е сириската фунта (СФ). Официјалниот курс на фунтата значително се влошил, паѓајќи од 47 СФ за 1 долар пред граѓанската војна на 1256 во јуни 2020 година. Од друга страна, додека нејзиниот курс за трансфер на пари е 1250 СФ за 1 долар, неговиот неофицијален курс (црн пазар) паднал на повеќе од 2500 СФ за 1 долар во јуни 2020 година. Централната банка на Сирија започнала со работа во 1959 година. Ги контролира сите девизни и трговски трансакции и дава приоритет на кредитирањето на јавниот сектор. Централната банка е предмет на санкции од САД од мај 2004 година, кои ја обвиниле Банката за перење пари. Овие американски санкции може да ја зголемат улогата на либанските и европските банки затоа што забраната за трансакции меѓу американските финансиски институции и Централната банка на Сирија создало зголемување на побарувачката за посреднички извори за трансфери во американски долари. САД, ЕУ, Арапската лига и Турција, исто така, вовеле санкции кон Централната банка поради граѓанската војна.
Шесте специјализирани државни банки - Централна банка на Сирија, Комерцијална банка на Сирија, Земјоделска кооперативна банка, Индустриска банка, Популарна кредитна банка и Банка за недвижнини - се големи финансиски оператори. Секој од нив располага со средства и одзема депозити од одреден сектор. Индустриската банка, исто така, е насочена повеќе кон јавниот сектор, иако е недоволно капитализирана. Како резултат, приватниот сектор често е принуден да банкарува во странство, процес кој е поскап и е лошо решение за потребите на индустриското финансирање. Многу деловни луѓе патуваат во странство за да депонираат или позајмат средства. Се проценува дека Сиријците депонирале 6 милијарди американски долари во либански банки.
Во 2000-тите, Сирија започнала реформи во финансискиот сектор, вклучително и воведување на приватни банки и отворање на берзата за хартии од вредност во Дамаск во март 2009 година. Во 2001 година, Сирија ги легализирала приватните банки. Странските банки добиле лиценци во декември 2002 година, согласно законот 28 март 2001 година, кој овозможува формирање приватни и заеднички банки. На странците им е дозволено до 49% сопственост на банка. Заклучно со јануари 2010 година, биле отворени 13 приватни банки, вклучувајќи и две исламски банки.
Сирија презела постепени чекори за олабавување на контролата врз девизите. Во 2003 година, владата го откажала законот со кој се криминализира користењето на странски валути во приватниот сектор, а во 2005 година им дозволила на лиценцирани приватни банки да продаваат специфични износи на девизи на сириски граѓани под одредени околности и на приватниот сектор за финансирање на увозот. Во октомври 2009 година, Сирија дополнително ги олабавила своите ограничувања за трансфер на валути дозволувајќи им на Сиријците кои патуваат во странство да повлечат еквивалент до 10.000 американски долари од нивните сметки во сириската фунта. Во пракса, одлуката им овозможува на локалните банки да отворат сметки во износ од најмногу 10 000 долари што нивните клиенти можат да ги користат за нивните платежни картички во меѓународни рамки. Имателите на овие сметки ќе можат да повлекуваат до 10 000 долари месечно додека патуваат во странство.
За привлекување инвестиции и олеснување на пристапот до кредит, владата им дозволила на инвеститорите во 2007 година да добиваат заеми и други кредитни инструменти од странски банки и да ги враќаат заемите и сите пресметани камати преку локалните банки со користење на приходите од проектот. Во февруари 2008 година, владата им дозволила на инвеститорите да добиваат заеми во странска валута од локални приватни банки за финансирање на капитални инвестиции Девизниот курс на Сирија е фиксен, а владата одржува два официјални курса - едниот курс на кој се засноваат буџетот и вредноста на увозот, царината и другите официјални трансакции, а вториот го утврдува Централната банка на дневна основа што ги опфаќа сите други финансиски трансакции. Владата во 2006 година донела закон со кој се дозволува работење на приватни компании за размена на пари. Сепак, сè уште постои мал црн пазар за девизи.
Туризам
Туризмот во Сирија значително се намалил како резултат на Сириската граѓанска војна, која започна во 2011 година и е во тек, и нејзината поврзана бегалска криза. Туризмот е дополнително под влијание на епидемијата на КОВИД-19, што започнала во март 2020 година. Меѓународните економски санкции воведени на Сирија и наглиот пад на вредноста на сириската фунта негативно влијаат и на туризмот во Сирија.
Работници
Сирија има околу 21 милиони жители, а бројките на сириската влада ја ставаат стапката на пораст на населението на 2,37%, со 65% од населението на возраст под 35 години и повеќе од 40% на возраст под 15 години. Секоја година повеќе од 200.000 нови баратели на работа влегуваат во сирискиот пазар на труд, но економијата не успеала да ги апсорбира. Во 2017 година, сириската работна сила се проценува на вкупно околу 3,767 милиони луѓе. Околу 67 проценти работеле во услужниот сектор вклучувајќи ја владата, 17 проценти во земјоделството и 16 проценти во индустријата во 2008 година. Вработените во државниот и јавниот сектор сочинуваат околу 30% од вкупната работна сила и имаат многу ниски плати.
Според статистичките податоци на сириската влада, стапката на невработеност во 2009 година изнесувала 12,6%; сепак, поточни независни извори ја ставаат поблиску до 20%. Околу 70 проценти од сириската работна сила заработува помалку од 100 американски долари месечно. Анегдотски докази сугерираат дека многу повеќе Сиријци бараат работа преку границата во Либан отколку што покажуваат официјалните бројки. Во 2002 година била формирана Комисијата за невработеност (УЗ), со задача да создаде неколку стотици илјади работни места во период од пет години. Од јуни 2009 година било објавено дека околу 700.000 домаќинства во Сирија - околу 3,5 милиони луѓе - немаат приход. Владини претставници признаваат дека економијата не расте со доволно темпо за да се создадат доволно нови работни места годишно за да одговараат на растот на населението. Програмата за развој на ООН во 2005 година објавила дека 30% од сириското население живее во сиромаштија и 11,4% живее под нивото на егзистенција.
Цена на судирот
Извештајот на „ Стратешка група за предвидување“, тинк-тенк со седиште во Индија, ја пресметала можната цена на конфликтот за Блискиот Исток за периодот 1991–2010 година на 12 трилиони американски долари во 2006 долари. Уделот на Сирија во ова бил 152 милијарди американски долари, повеќе од четири пати повеќе од предвидениот БДП за 2010 година од 36 милијарди американски долари.
Сирискиот центар за истражување на политиките во март 2015 година изјавил дека, дотогаш, скоро три милиони Сиријци ја изгубиле работата заради граѓанската војна, предизвикувајќи загуба на примарниот извор на приход на повеќе од 12 милиони луѓе; нивото на невработеност „се зголемило“ од 14,9 проценти во 2011 година на 57,7 проценти на крајот на 2014 година. Како резултат, 4 од 5 Сиријци тогаш живееле во сиромаштија, со 30 проценти од населението кое живее во „огромна сиромаштија“ и често не може да ги исполни основните потреби за храна од домаќинствата. Проценка од 2014 година кажува дека населението под прагот на сиромаштија во Сирија е 82,5%.
Јоханесбург
Јоханесбург е најнаселениот град во Јужноафриканската Република и третиот најнаселен град во Африка, по Каиро и Лагос. Жителите му дале прекари на градот, како "Jo'burg", "Jozi" и "eGoli". Јоханесбург е провинциски главен град на провинцијата Гаутенг, најбогатата провинција во ЈАР и место каде се наоѓа уставниот суд на Јужна Африка. Градот е еден од четириесетте најголеми метрополи во светот и единствениот глобален град во Африка (класифициран како во светски град). Иако понекогаш погрешно се смета дека Јоханесбург е главен град на ЈАР, тој не е ни еден од официјалните главни градови на ЈАР (иако Преторија, која е дел од истиот урбан ентитет е главен град).
Јоханесбург е место каде што се одвива голема трговија со злато и дијаманти, како резултат на местоположбата на градот на богатиот со минерали ридски венец Витватерсранд. Аеродромот на Јоханесбург (Меѓународен Аеродром во Јоханесбург) е еден од најголемите и најзафатени аеродроми во Африка и порта за меѓународниот воздушен сообраќај до и од остатокот на Јужна Африка.
Според пописот од 2001 година, населението на градот е повеќе од три милиони. Површината на Јоханесбург е 1,644 км2, додека неговата густина на население е само 1,962/км2. Населението на целата јоханесбуршка метрополитенска област е единаесет милиони. Дел од овој град е и Совето на југозапад, гратче коешто апартхејдот го оспособи за живеалиште на голем број на мигранти-работници.
Јоханесбург е град-близнак со Њујорк, САД и Бирмингем, Обединетото Кралство.
Алмашу Маре
Туристички посетувалишта во Алмашу Маре се клисурите Кибу и Глод, во која има и термалнит извор и етнографскиот музеј Ахим Емилијан.
Наводи
Almașu Mare, Alba
Истражување на Меркур
Истражувањето на Меркур има мала улога во вселенските интереси на светот. Тоа е најмалку истражената внатрешна планета. Од 2015 година, мисиите на Маринер 10 и Месинџер биле единствените мисии кои внимателно го набљудувале Меркур. Месинџер направил три прелетувања пред да влезе во орбитата околу Меркур. Третата мисија на Меркур, БепиКоломбо, заедничка мисија меѓу Јапонската агенција за воздушно истражување (JAXA) и Европската вселенска агенција, треба да вклучи две сонди. Месинџер и БепиКоломбо се наменети да се соберат дополнителни податоци за да помогне да се разбере многу мистерии откриени од страна на Маринер 10.
Во споредба со другите планети, Меркур е тешко да се истражува. Брзината потребна за да се достигне е релативно голема, а неговата близина до Сонцето го отежнува маневрирањето со вселенско летало во стабилна орбита околу него. Месинџер била првата сонда што орбитирала околу Меркур.
Интерес за Меркур
Неколку мисии се насочени кон Меркур бидејќи е многу тешко да се добие сателитска орбита околу планетата. Меркур орбитира околу Сонцето многу брзо (48 километри во секунда), така што вселенските летала мора да патуваат многу брзо за да стигнат до него. Блиската близина на Меркур до Сонцето значи дека вселенските летала се забрзуваат уште повеќе од гравитационата сила на Сонцето, што бара значителни трошоци за гориво за вметнување во орбитата. Недостатокот на атмосфера на поставува дополнителни предизвици бидејќи го оневозможува воздушното сопирање. Така, мисијата за слетување би имала уште поголеми барања за гориво.
Маринер 10
Маринер 10 била сонда на НАСА чија примарна цел била да ја набљудува атмосферата, површината и физичките одлики на Меркур и Венера. Тоа била евтина мисија завршена за помалку од 98 милиони долари. Маринер 10 бил лансиран во 12:45 часот на 3 ноември 1973 година, од Кејп Канаверал. Бидејќи Меркур е толку блиску до Сонцето, било премногу тешко да се вклучи орбитата околу Меркур во рутата, така што Маринер 10 кружи околу Сонцето. За да стигне до својата дестинација, сателитот бил забрзан со гравитационото поле на Венера. Потоа поминало блиску до Меркур на 29 март 1974 година, додека летало кон Сонцето. Ова било првото набљудување на Меркур од непосредна близина. По средбата, Маринер 10 бил во орбита околу Сонцето така што за секоја негова орбита Меркур правел две. Ова и овозможило на сондата да помине покрај Меркур уште двапати пред да ја заврши мисијата; овие средби биле направени на 21 септември 1974 година и на 16 март 1975 година. Меѓутоа, бидејќи истата страна на Меркур била осветлена за време на секое прелетување, на крајот на мисијата Маринер 10 фотографирал само 45% од неговата површина. Мисијата завршила кога гасот за контрола на сондата истекол на 24 март 1975 година. Бидејќи вселенското летало повеќе не можело да се контролира без неговите погони за азотен гас, била испратена команда до сондата да го исклучи нејзиниот предавател.
Блиските набљудувања собрале два важни групи на податоци. Сондата го открила магнетното поле на Меркур, кое е многу слично на Земјиното. Ова било изненадување за научниците, бидејќи Меркур се врти толку бавно по својата оска. Второ, биле обезбедени визуелни податоци кои го покажале големиот број на кратери на површината на планетата. Визуелните податоци, исто така, им овозможиле на научниците да утврдат дека Меркур „не доживеал значителна модификација на кората“. Ова, исто така, ја зголемило мистеријата за магнетното поле, бидејќи претходно се верувало дека магнетните полиња се предизвикани од динамо-ефектот, но бидејќи имала мала модификација на кората, ова ја поткопало таа идеја. Визуелните податоци исто така им овозможиле на научниците да го истражат составот и староста на планетата.
Месинџер
Месинџер (Mercury Surface, Space Environment, Geochemistry, and Ranging) претставувала орбитална сонда на НАСА. Била лансиран од Кејп Канаверал на 3 август 2004 година, по еднодневно доцнење поради лошото време. На сондата и требале околу шест и пол години пред да влезе во орбитата околу Меркур. За да ја поправи брзината на сателитот, тој презел неколку гравитациски прелетувања на Земјата, Венера и Меркур. Поминал покрај Земјата во февруари 2005 година, а потоа и покрај Венера во октомври 2006 година и во октомври 2007 година. Понатаму, сондата направила три премини на Меркур, еден во јануари 2008 година, еден во октомври 2008 година и еден во септември 2009 година, пред да влезе во орбитата во 2011 година. За време на овие прелетувања на Меркур, биле собрани доволно податоци за да се добијат слики од над 95% од неговата површина.
Месинџер користел хемиски систем за би-погонско гориво за да стигне до Меркур и да постигне орбита. Влегувањето на Месинџер во орбитата успешно се случило на 18 март, 2011 година. Мисијата требало да заврши некаде во 2012 година, кога било проценето дека повеќе нема да има доволно гориво за одржување на орбитата на сондата. Примарната мисија била завршена на 17 март 2012 година, собирајќи близу 100.000 слики. Месинџер постигнал 100% мапирање на Меркур на 6 март 2013 година и ја завршил својата прва едногодишна продолжена мисија на 17 март 2013 година. Сондата продолжила да собира научни податоци до 30 април 2015 година, кога сондата се срушила на површината на Меркур.
Мисијата Месинџер била дизајнирана да ги проучува одликите и околината на Меркур од орбитата. Поточно, научните цели на мисијата се:
БепиКоломбо
Оваа мисија до Меркур треба да вклучи два сателити: Меркурски планетарен орбитер (MPO) и Мио (Меркурски магнетосферски орбитер, MMO). Секој орбитер има посебна цел: MPO е да стекне слики во неколку бранови должини за да ја мапира површината и составот на егзосферата на Меркур, а Мио е да ја проучува магнетосферата. Европската вселенска агенција и Јапонската агенција за воздушно истражување работат заедно со БепиКоломбо и обајцата обезбедиле еден од двата орбитери. ЕСА го обезбедил MPO, додека JAXA го обезбедил МИО. Мисијата БепиКоломбо ќе се обиде да собере доволно информации за да одговори на следните прашања:
Како Марниер 10 и Месинџер, и БепиКоломбо ќе користи гравитациски снимки од Венера и Земјата. БепиКоломбо ќе користи соларен електричен погон (јонски мотори), а потоа исто така ќе користи слични маневри на Месечината, Венера и Меркур. Овие техники ќе ги забават орбитерите додека се приближуваат до Меркур. Неопходно е да се избегне користење на гориво за забавување на орбитите додека тие се приближуваат до Сонцето за да се минимизира гравитациското влијание на Сонцето.
Меркур-П
Меркур-П (Меркурий-П) е предложена мисија до Меркур од Руската вселенска агенција. Во моментов  очекуваниот датум на лансирање е 2031 година. Планирано е да биде лендер.
Споредба
БепиКоломбо е дизајниран да ги надополни наодите на Месинџер и е опремен со многу повеќе мерна опрема од Месинџер за да добие поголем опсег на податоци. Моделите на орбитата на БепиКоломбо и Месинџерсе значително различни.
Мисијата БепиКоломбо се состои од два сателити лансирани заедно: Меркурски планетарен орбитер (МПО) и Мио (Меркурски магнетосферски орбитер, ММО). МПО ќе има кружна орбита многу поблиску до Меркур. Причината за оваа орбита е што МПО ќе го мери составот на површината и егзосферата, а блиската орбита ќе помогне во квалитетот на податоците. Од друга страна, Мио и Месинџер зезеле главно елипсовидни орбити. Ова е поради стабилноста на орбитата и помалото количество гориво потребно за добивање и одржување на орбитата. Друга причина за различните орбити на Мио и Месинџер била да се обезбедат дополнителни податоци. Податоците од двата комбинирани сателити ќе обезбедат попрецизни мерења.
Космос-1722
Космос-1722 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 9 јануари 1986 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 40 килограми. Космос-1722 бил комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 114,8 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 73,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1483 км, а најмалото на 1413.
NGC 2813
NGC 2813 — леќеста галаксија во соѕвездието Рак, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2813 се споменува и како UGC 4916, MCG 3-24-37, CGCG 91-61, NPM1G +20.0206.
Откривање
Објектот е откриен на 17 февруари 1865 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2813 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 14,6 m/лм2. NGC 2813 има привидни димензии од 1,3' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 17 м 45,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 19° 54' 25". Положбениот агол на објектот е во износ од 145°.
Други поделби
Проучување на NGC 2813 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 26252. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 23; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1405. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 57.
The Shirelles
The Shirelles ― американска женска група основана во 1957 година во Пасаик, Њу Џерси. Во групата членувале школските другарки Ширли Овенс (подоцна Ширли Алстон Ривс), Дорис Коли (подоцна Дорис Кенер-Џексон), Ади „Мики“ Харис (подоцна Ади Харис Мекфејден) и Беверли Ли.
Групата е основана во 1957 година со цел да учествува на натпревар за таленти во средното училиште. Набрзо потпишале договор со Флоренс Гринберг од Tiara Records. Нивната прва песна, „I Met Him on a Sunday“, била издадена од Тиара и лиценцирана од Decca Records во 1958 година. По краткиот и неуспешен период со Decca, ѝ се приклучиле на Гринберг во нејзината новооснована компанија, Scepter Records. Таму соработувале со Лутер Диксон, а групата се популаризирала со песната „Tonight's the Night“. За време на соработка со Диксон и промоцијата на групата од страна на Scepter, Shirelles седум пати се пласирале на топ 20 листата. Го напуштиле Scepter во 1966 година. По ова, не можеле да ја задржат стекнатата популарност.
Музиката на The Shirelles се опишува како „мелодија на наивни ученички“ што е во спротивност на сексуалната тематика во многу нивни песни. Нивна заслуга е започнувањето на жанрот женска група. Нивната музика била прифатена од белата и од црната публика во САД, пред тоа да им успее на изведувачите од Motown, и тоа се смета како почетен успех на Движењето за граѓански права. Добиле многу почести и признанија, меѓу кои е и Пионер наградата од Фондацијата за ритам и блуз, во 1996 година биле примени во Куќата на славните од рокенролот, а Ролинг Стоун во 2004 година ги вброил меѓу 100-те најголеми уметници на сите времиња. Rolling Stone на својата листа на најдобри песни на сите времиња избрал две песни од The Shirelles, „Will You Love Me Tomorrow“ и „Tonight's the Night“. Во 2022 година, Конгресната библиотека одлучила нивниот дебитантски албум Tonight's the Night да биде зачувуван во Националниот регистар на снимки поради „културно, историски или естетско значење“.
Шаховска олимпијада 1939
8. шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ содржела натпреварувања во машка конкуренција и светско првенство во женска конкуренција. Настанот се одржал во Буенос Аирес, Аргентина од 21 август до 19 септември 1939, време во кое започнала Втората светска војна.
Вовед
На оваа шаховска олимпијада учествувале рекордни 27 екипи од исто толку земји, што било за осум повеќе од претходната олимпијада. Зголемениот број на земји-учеснички билч благодарение на зголемениот интерес на земјите од Средна Америка, особено Куба, предводена од Хосе Раул Капабланка на прва табла.
Поради политичките случувања во тоа време и аншлусот на Нацистичка Германија врз Австрија, познатите австриски шахисти Ерих Елисказес и Алберт Бекер се натпреварувале за Германија, а некои извори посочуваат на фактот дека Чехословачка учествувала под името „Бохемија и Моравија“. За жал, на оваа шаховска олимпијада не учествувале првопласираните две репрезентации од претходната шаховска олимпијада одржана во Стокхолм, САД и Унгарија. Всушност, некои репрезентации не испратиле своја екипа на оваа шаховска олимпијада поради оддалеченоста и големите трошоци кои требале да ги платат.
По почетните натпревари, екипите биле поделени во завршните групи A или B, со поранешниот натпреварувачки Хамилтон-Раселов куп и подоцнежниот „Копа Америка“, претставен лично од аргентинскиот претседател.
Почетни натпревари
Почетните натпревари се одржале од 21 до 31 август 1939. Имало 3 групи од по 7 екипи и една со 6. Натпреварите биле одржани во систем „секој против секого“, по кои најдобрите 4 екипи од секоја група обезбедиле учество во завршната група А, а останатите екипи продолжиле во групата B. Победниците по групи биле: Бохемија и Моравија и Полска (група 1), Летонија (група 2), Аргентина (група 3) и Шведска (група 4).
Завршни натпревари
Завршните натпревари започнале на 1 септември 1939, дата која се смета за почеток на Втората светска војна. Ова довело до голема збунетост кај европските екипи, но најголемиот број шахисти сакале да продолжат. Англија била единствената репрезентација, чија екипа се вратила дома, па нивното место не било пополнето и на конечната листа завршиле како шеснаесетти. Што се однесува до останатите делегации, кризата довела до гласање дали да се продолжи. Ова ги опфатило капитените на репрезентациите, домаќините и организаторите. Главна улога имале Александар Аљехин (Франција), Савиели Тартаковер (Полска), Алберт Бекер (Германија) и претседателот на аргентинската шаховска федерација, Аугусто де Муро. Одлуката била, шаховската олимпијада да продолжи.
Сепак, политичките последици имале влијание, па шест натпревари не се одржале поради воените случувања. По претпазливоста и преговорите, вкупно 6 напревари (Германија-Полска, Германија-Франција, Германија-Палестина, Бохемија и Моравија-Полска, Бохемија и Моравија-Франција и Аргентина-Палестина) завршиле со службен резултат 2-2.
Конечните резултати биле следниве:
Група А
! Место !! Земја !! Бодови
Наградите за најдобрите во поединечна конкуренција, разпоредени од прва до петта табла биле (само во завршните натпревари): Хосе Раул Капабланка (Куба), Хајнц Фердер (Палестина/Израел) и Мигел Најдорф (Полска), Лудвиг Енгелс (Германија), Гунар Фридман (Естонија) и Исајас Плеси (Аргентина).
Група B
Најдобрите поединечни резултати во групата В, разпоредени од прва до петта табла ги постигнале: Ернст Ројан (Норвешка), Даниел Јанофски (Канада), Јон Гудмундсон (Исланд), Михаил Кантарџиев (Бугарија) и Гудмундур Арнлаугсон (Исланд).
Светско првенство во шах за жени
Седмото светско првенство во шах во женска конкуренција се одржало за време на одржувањето на Олимпијадата. Конечните резултати биле следниве:, ,
! Место !! Шахистка !! Бодови
Поврзано
I неофицијална шаховска Олимпијада (Париз 1924)
II неофицијална шаховска Олимпијада (Будимпешта 1926)
III неофицијална шаховска Олимпијада (Минхен 1936)
Оравиште
Оравиште — село во Егејска Македонија, Република Грција.
Неда Лозановска
Неда Лозановска — македонски поет.
Кога ќе ги слушнеш камбаните
„Кога ќе ги слушнеш камбаните“ (хрватски: Kad čuješ zvona) — југословенски филм од 1969 година, во режија на Антун Врдољак, кој е автор и на сценариото, засновано врз книгата „Воен дневник“ на Иван Шибл. Главните улоги ги играат: Борис Бузанчиќ, Павле Вуисиќ, Фабијан Шоваговиќ, Ивица Видовиќ, Бранка Врдољак, Вања Драх, Антун Налис и Изет Хајдархоџиќ. Сценографијата е дело на Жељко Сенечиќ, за монтажата била задолжена Радојка Танхофер, Франо Водопивец бил снимател, а музиката е дело на Анѓелко Клобучар. Ова е вториот филм на Врдољак, кој се истакнал како еден од водечките хрватски режисери во тој период, а според многу критичари, ова е најдобриот хрватски филм за Втората светска војна. Филмот бил награден со Големиот сребрен медал на филмскиот фестивал во Москва, како и со две „Златни арени“ на фестивалот во Пула (Дворник за улогата на Кубура и Франо Водопивец за камера), каде ја освоил и наградата на публиката „Елен“.
Неда Лозановска
Животопис
Неда е родена во с. Штрбово, Преспа на година. Во 1971 година заминала во Канада. Член на Литературното друштво „Браќа Миладиновци“ во Торонто. Член на ДПМ од 1997 година. Автор е на книгите: Молк (1993), Напуштени дворови (1994), Премолк (1998), Моите мисли и зборови (1999). Подмамка (2000). Добитник на наградата: „Иселеничка грамота“.
Кога ќе ги слушнеш камбаните
Содржина
Дејствието на филмот се случува во Банија, на почетокот на Втората светска војна. Во три соседни села живеат луѓе со различна националност и вероисповед и меѓу веднаш се раѓа непријателство. Нивните несогласување го попречуваат организирањето на движењето на отпорот против окупаторот и затоа од Загреб доаѓа партизанскиот комесар (го игра Бузанчиќ) кој треба да ја смири состојбата. Тој наското согледува дека неговите ставови за револуцијата многу се разликуваат од реалната состојба во тој крај...
NGC 933
NGC 933 — спирална галаксија во соѕвездието Андромеда, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 933 се споменува и како UGC 1956, MCG 8-5-13, CGCG 553-16, NPM1G +45.0062.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 2 ч 29 м 17,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 45° 54' 43". Положбениот агол на објектот е во износ од 35°.
Други поделби
Проучување на NGC 933 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 9465. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 62; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3295. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 907.
Теофилин
Теофилинот е метилксантин кој се употребува во терапија на респираторни заболувања како што се хронична обструктивна болест на белите дробови и астма под голем број на заштитни имиња. Поради несаканите ефекти, лекот денес ретко се употребува во клиничка пракса.
Малево Село (Дуње)
Малево Село - Лигураса — археолошко наоѓалиште во прилепското село Вепрчани. Наоѓалиштето претставува населба од римското време. Се наоѓа на 5 км северно од селото, на блага падина десно патот Прилеп-Дуње. По површината се среќаваат фрагменти од покривни ќерамиди и друг градежен материјал.
Градиште (Пантелеј)
Градиште — археолошко наоѓалиште во кочанското село Пантелеј. Наоѓалиштето претставува населба од Железното време. На 4 км западно од селото, на подножјето на една ниска чука се среќаваат делови од груба керамика. На чуката има остатоци од од темели на одбранбен ѕид граден од големи камења.
Ломавренски јазик
Ломавренскиот јазик (Լոմավրեն „ломаврен“) е речиси изумрен мешан јазик кој го зборува ромскиот народ Боша (Лом) и е произлезен од контактот помеѓу праромскиот и ерменскиот јазик.
Стари Оскол
Стари Оскол (руски: Старый Оскол) — град во Западна Русија. Се наоѓа на бреговите на реката Оскол, 140 километри од Белгород.
Стари Оскол е втор по големина град во регионот. Според пописот на населението од страна на 2017 година имал 223.360 жители.
Население
На 1 јануари 2017 година бил 91. град од 1112 градови во Руската Федерација во однос на населението. Според прелиминарните податоци од пописот на населението во 2010 година имал 221.163 жители, повеќе отколку во 2002 година. Градот е административен центар на една голема метрополитенска област во областа. Населението во агломерацијата на Стари Оскол-Губкин има околу 410.000 жители.
Клима
Стари Оскол се наоѓа во умерените зони. Умерено студена зима, кои се во јануари и февруари. Летото е топло, дури и жешко (особено во јули и во првата половина на август). Есента е мека и со дожд.
Административно-територијална поделба на градот
Градот Стари Оскол вклучува административно-територијални единици, без својство на правно лице.
Старонордиски јазик
Кон VIII век, пранордискиот јазик се развил во старонордиски, а пак овој почнал да се развива во денешните северногермански јазици кон средината до крајот на XIV век. Во пишан облик, старонордискиот се задржал подлабоко во XV век.
Исландскиот „Гускин законик“ (Grágás) од XII век вели дека Швеѓаните, Норвежаните, Исланѓаните и Данците говорат еден ист „дански јазик“ (dǫnsk tunga). Западното наречје се нарекувало „нордиски говор“ (norrœnt mál). Од овој јазик се произлезени денешните северногермански јазици (исландскиот, фарскиот, норвешкиот, данскиот и шведскиот), кои се одликуваат со голема мера на заеморазбирливост.
Географска распространетост
Староисландскиот е во суштина истоветен со старонорвешкиот, заедно образувајќи го западното наречје што се говорел и во викиншките населби во Ирска, Шкотска, островот Ман и во норвешките населби во Нормандија. Источното наречје било застапено во Данска, Шведска и во населбите во Русија, Англија и данските населби во Нормандија. Гутнискиот се говорел на островот Готланд и во разни населби на исток. Кон XI век, старонордискиот бил најзастапен јазик во Европа, со говорно подрачје од Винланд на запад до реката Волга на исток. Во Русија најдолго се задржал во Новгород (до XIII век). Присуството на јазикот во Финска е спорно, но познато е дека се говорел во шведските населби во XIII век.
Денешни потомци
Современите јазици произлезени од старонордискиот се западноскандинавските јазици (исландскиот, фарскиот, норвешкиот и мртвиот јазик норн од Оркниските и Шетландските Острови; од источното наречје произлегле источноскандинавските јазици (данскиот и шведскиот). Норвешкиот е произлезен од западното наречје, но со текот на вековите претрпел големи измени под влијание на источното наречје, особено за време на сојузот Данска–Норвешка.
Од сите нив, во последните илјада години најмалку измени претрпеле исландскиот и фарскиот. Вон сопственото јазично подрачје, старонордискиот извршил влијание и врз англиските дијалекти и низинскиот шкотски, кој содржи многу заемки од старонордискиот. Старонордиски влијанија се среќаваат и во нормандскиот јазик. Исланѓаните можат да читаат и разбираат старонордиски, но изговорот е исто толку изменет како кај другите северногермански јазици.
Старонордиски примеси се забележуваат и кај другите помалку сродни (или несродни) јазици, особено под влијание на нормандските говорим како кај шкотскиот и ирскиот гелски. Рускиот, финскиот и естонскиот имаат низа нордиски заемки: самите поими „Рус“ и „Русија“ потекнуваат од нордиското племе Рус (на фински и естонски, Шведска се нарекува Ruotsi односно Rootsi).
Самогласки
Самогласките се претежно присутни во парови „кратка-долга“. Според стандардниот правопис, долгите се означени со остар акцент. Во средновековните ракописи, долгите самогласки почесто се неозначени, но има и такви означени со акцент или удвојување.
Јазикот имал назализирани варијанти на сите девет самогласни места. Се јавувале како алофони на истите пред носни гласови и на местата каде порано постоел носен глас во постар облик на зборот, пред да припои кон соседниот глас. Ако носниот глас се припојува во нагласена самогласка, ова воедно ја прави долга. Носните и усните самогласки се споиле веројатно во XI век во источното наречје. :3 Меѓутоа, оваа разлика важи и денес во дијалектот на Даларна. :4 Усните и носните фонеми на табелата се одделени со точки.
Напомена: Ниските/полуниски самогласки може да се означат и поинаку:
Некаде околу XIII век, Ǫ се споило со Ø или O во сите говори освен староданскиот. Во исландскиот, сите Ǫ се споиле со Ø. Кај староисландскиот, спојувањата се Œ > Æ и Ę > E.
Согласки
Старонордискиот имал шест избувни фонеми. Од нив, ретко се среќава на почетокот на зборот, а  и  не се јавуваат помеѓу самогласки освен во сложенки (на пр. veðrabati), бидејќи струјните алофони на прагерманскиот јазик (на пр. *b  > [v] помеѓу самогласки). Фонемата се остварува како  по n или друго g, а како  пред  и  (едначење по звучност). Според некои, во внатрешноста на зборовите гласот се остварува како звучната заднонепчена струјна согласка, а според други станува таков помеѓу самогласки (а инаку е ). Гласот /ʀ/ од источното наречје бил врвнојазична согласка чија положба не се знае точно, бидејќи е реконструиран како преднонепчена шушкава согласка :2. Води потекло од прагерманското, за најпосле да се развие во , каков што веќе бил во западното старонордиско наречје.
Акцентот паѓа на основата на зборот.
Граматика
Старонордискиот бил умерено збороизменителен јазик со висок степен на измена кај именките и глаголите. Највеќето врзани морфеми се задржани во современиот исландски, особено во однос на падежите кај именките, додека пак денешниот норвешки има поаналитичка структура.
Род
Старонордискиот имал три рода – машки, женски и среден. Како и во македонскиот, придавките и заменките одговарале на родот на дадената именка (на пр. „heill maðr!“ но, „heilt barn!“)
Сите зборови од среден род биле истоветни во номинатив и акузатив, и сите зборови од женски род множина биле истоветни во номинатив и акузатив.
Морфологија
Именките, придавките и заменките имале четири падежи — номинатив, акузатив, генитив и датив во еднина и множина. Придавките и заменките воедно се менувале според трите рода. Некои заменки (прво и второ лице) имале и двоина. Генитивот се користел партитивно и честопати во сложенките и кенинзите, како во „Урдов бунар“ (Urðarbrunnr) и „Препирката на Локи“ (Lokasenna).
Секој род има неколку класи на именки. Следи пример за „силни“ парадигми:
Покрај овие примери, постоеле повеќе „слаби“ парадигми, што се одликувале со многу повисок степен на синкретизам помеѓу случаите, т.е. немале толкав број разни облици како „силните“.