cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Камен на Битието
Камен
Хемиската анализа на Каменот на Битието покажала дека станува збор за анортозит, составен претежно од еден вид плагиоклазен фелдспат познат како анортит. Каменот е формиран во раните фази на Сончевиот Систем, пред најмалку 4 милијарди години.
Првично се мислело дека пронашле парче од првобитната кора на Месечината, но подоцнежната анализа покажала дека каменот е стар само 4,1 ± 0,1 милијарди години, што значи дека е помлад од самата Месечина, а настанал откако кората на Месечината се стврднала. Сепак се работи за исклучително стар примерок, формиран за време на преднектарискиот период од минатото на Месечината. Утврдувањето на староста преку самариум-неодиум изотопите на пироксените од други примероци на месечев анортозит се утврдило дека кристализацијата се случила пред 4,46 милијарди години.
Монте Писис
Монте Писис — неактивен вулкан кој се наоѓа во провинцијата Ла Риоха, Аргентина. Планината е трета највисока во западната полутопка и се наоѓа на околу 550 километри северно од Аконкагва. Монте Писис е именуван по Педро Хозе Амадео Писис, француски геолог кој работел за чилеанската влада. Поради својата местоположба во пустината Атакама, планината има многу суви услови, но има огромен ледник (со пукнатини, кои се единствени во регионот).
Висина
Аргентинската експедиција од 1994 година тврдела дека користела ГПС-технологија во тоа време и дека височината на Монте Писис била 6.882 метри, повисока од Охос дел Саладо. Десет години подоцна, со користење на системи со поголема прецизност, неколку други истражувања покажале дека тие мерења се неточни: во 2005 година, еден австриски тим извршил истражување на DGPS на врвот на Писис и утврдил дека височината е 6,793 метри (22.287 стапки). Во 2006 година меѓународна експедиција ја испитувала висината на врвот, и излегла со резултати во согласност со надморска височина од околу 6.800 метри (22.300 стапки). Ова подоцна било потврдено со чилеанско-аргентинско-европската експедиција од 2007 година, која ги испитувала Охос дел Саладо и Монте Писис и привремено утврдила дека првиот е висок 6,891 м, а вториот 6,793 метри.
Геологија
Монте Писис е голем андезитско-дацитски вулкански центар. Тој бил формиран помеѓу 6,6 и 6,2 милиони години. Исто како Серо Бонете, тој е еден од големите вулкански комплекси формирани во тоа време над деформираната Насканска плоча. Вулканизмот во областа престанал пред околу 2 милиони години.
Монте Писис, Серо Бонете и Инкапило формираат голем вулкански комплекс кој е меѓу највисоките во светот. Инкапило бил формиран откако Монте Писис престанал да еруптира, а хидротермалната активност на Инкапило може да продолжи до денес.
Искачување
Од неодамна оваа планина имала многу малку внимание. Првото успешно снимено искачување било постигнато во 1937 година од страна на полските планинари Осјецки и Шчепански. Планината не била освоена повторно до 1985 година.
Отворањето на рудник во областа резултирало со изградба на основни патишта во последните 15 години. Ова довело до развој на туризмот во пустината Атакама и денес повеќе луѓе се искачуваат на планината, обично преку претходната станица во Фимбала, за да го организираат искачувањето. Искачувањето од соседниот Чиле исто така е можно, но вклучува подолг пат.
Бидејќи планината е многу висока и далечна, потребен е долг приод, но искачувањето е лесно и не бара специфична вештина на качување. Сепак, топла облека и добри чевли се потребни бидејќи температурата во текот на ноќта може да падне до -30 °C, а ветровите може да бидат многу силни. Обично повеќето тимови се искачуваат на врвот во периодот од декември до март, како најтопол период од годината.
Највисокиот врв е еден од најтешките врвови во пустината Атакама, иако ледничката област започнува само на 5.900 метри и големината на ледникот е мала во споредба со вкупната површина на планината.
Од подножјето на планината потребно е да се искачат 4.500 метри (14.800 стапки) за неколку дена. Врвот обично се „освојува“ директно од високиот камп на 5.900 метри, кој се наоѓа на работ на ледникот.
Црква „Св. Климент Охридски“ - Охрид
Свети Климент Охридски позната како Мал Свети Климент — македонски православен храм, кој се наоѓа помеѓу куќите во срцето на стариот дел на градот Охрид на улицата Методи Патчев веднаш над познатата Куќа на Робевци. Оваа црква припаѓа на малите еднокорабни охридски цркви од XIV век. Фрескосликарството на непознатиот локален зограф е едно од подобрите остварувања во Охрид. Треба да се спомене дека во XIV век, кога манастирот "Свети Пантелејмон" е претворен во џамија, моштите на св. Климент се пренесени токму во оваа црква.
Франк Вилчек
Франк Вилчек — американски теориски физичар, математичар и добитник на Нобеловата награда за физика. Тој денес е Фешбахов професор по физика на МИТ.
Професорот Вилчек, заедно со професорот Дејвид Грос и Дејвид Полицер, се наградени со Нобеловата награда за физика во 2004 година за нивното откритие на асимтотска слобода во теоријата на силното заемодејство. Тој е член на научната надгледна комисија во Институтот за иднината на животот.
Животопис
Роден во Минеола, Њујорк, од полско и италијанско потекло, Вилчек бил образуван во јавните училишта во Квинс, образувајќи се во Средното училиште Мартин ван Бурен. Во овој период Вилчековите родители согледале дека тој е исклучителен - делумно поради разултатот кој Вилчек го постигнал на IQ тестовите.
Тој бил награден со Лоренцов медал во 2002 година. Вилчек ја добил и Лилиенфилдовата награда од Американското друштво на физичри од 2003 година. Во истата година бил награден со комеморативниот медал „Факултет за математика и физка“ од Карловиот универзитет во Прага. Тој бил кодобитник на наградата за Високоенергетска физика во 2003 година доделена од Европското друштво на физичари. Вилчек исто така бил кодобитник и на Крал Фејсаловата меѓународна награда за наука.
Тој моментално работи во Друштвото за наука и јавност.
Вилчек се оженил со Бетси Девин на 3 јули 1973 година, и имаат две ќерки, Амита (академски декан на Дип Спрингс колеџ) и Мира.
Вилчек е агностик.
Вилчек исто така се има појавено и во епизода на Пен и Телер: Срање!, каде Пен му се обраќа со зборовите „најпаметната личност која се појавила во нивната емисија.“
Истражување
Во 1973 година Вилчек, дипломец кај професорот Дејвид Грос при Принстоновиот универзитет, со кого ја открива асимптотската слобода, која тврди дека “колку се поблизу кварковите еден до друг, толку е послабо силното заемодејство (или промена на боја) меѓу нив“ кога пак кварковите се во непосредна близина еден на друг, јадрената сила меѓу ним е толку слаба што тие се однесуваат како слободни честички. Теорија која, независно е откриена и од страна на Дејвид Полицер, и е важна за развојот на квантната хромодинамика.
Вилчек помогнал да се откријат и објаснат аксионите, анјоните, асимптотската слобода, обоената суперпроводливост фазите на кварковата материја, и другите подрачја на квантната теорија за полето. Работел на голем број на невообичаени теми како оние поврзани за физиката на кондензирана материја, астрофизиката, и честичната физика.
Во 2012 година тој предложил идеја за време-просторен кристал.
Тековно истражување:
Во неговата книга „Леснотијата на постоењето“ од 2009 година (The Lightness of Being), тој тврди дека Хигсовиот бозон не го објаснува потеклото на масата.
Финале на Купот на европските шампиони во 1957 година
Финале на Купот на европските шампиони во 1956 година — фудбалски натпревар кој се оддржал на стадионот Сантјаго Бернабеу во Мадрид, Шпанија, на 30 мај 1957 година. Во финалето се натпреварувале ФК Реал Мадрид од Шпанија и ФК Фјорентина од Италија. ФК Реал Мадрид победува со резултат 2–0 со головите на Алфредо ди Стефано и Франциско Џенто во второто полувреме. Станува збор за првото од четирите финалиња (вклучувајќи ја тука и Лигата на шампионите, по што следеле финалињата во 1965, 1984 и 2012 година) каде ееден од учесниците играл на домашен терен, и исто така првото финале каде победничката екипа ограла на домашниот стадион.
Првиот постигнат гол на ФК Реал Мадрид бил сомнителен откако холандскиот судија Лео Хорн го игнорирал сигнализирањето на линискиот помошник судија кога Енрике Матеош бил во офсајд пред да отсвири фаул за пенал за кој постоело сомнеж дека се случил надвор од казнената линија за пенал.
986 п.н.е.
986 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 986. година пред новата ера, 986. од првиот милениум п.н.е., 86. од 10 век п.н.е. и седма од 980-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4522 и 4523 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3764 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2774 и 2775 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 233 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 986 година се протега во 1650 и 1651, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1710 и 1711 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 443 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1656 и 1655 исламска година пред хиџра.
Долна Баварија
Долна Баварија (Niederbayern) — еден од седумте владини окрузи на Баварија, Германија, сместен на истокот на покраината.
Историја
Војводството Долна Баварија било создадено за првпат со првата баварска поделба во 1255 под војводата Хајнрих Тринаесетти, но нема точна врска со моменталната територија. По повторното обединување во 1340, Баварија била поделана повторно во 1349, во 1353 Баварија-Штраубинг и Баварија-Ландсхут биле создадени во Долна Баварија. Во 1505 Баварија било конечно обединета. Во 1837 година кралот Лудвиг Први Баварски го создал округот Долна Баварија.
Светско првенство во фудбал 2014
Светско првенство во фудбал 2014 (Copa do Mundo da FIFA 2014) — 20. светско фудбалско првенство кое се одржало во Бразил. Првенството започнало на 12 јуни, а финалето се одиграло на 13 јули 2014 година.
Бразил по вторпат бил домаќин на светско првенство, по Светското првенство во 1950. Бразил покрај Мексико, Италија, Франција и Германија, е петта држава која на двапати била домаќин на светското првенство.
Избор на домаќин
ФИФА на 7 март 2003 година објавила дека по вторпат по Светското првенство во фудбал 1978 во Аргентина, во склад со политиката на ФИФА (ротација), Светското првенство во фудбал 2014 ќе се одржи на јужноамериканскиот континент.
КОНМЕБОЛ (јужноамериканска фудбалска организација) на 3 јуни 2003 најави дека за организација на првенството се заинтересирани Бразил и Колумбија.
На 11 април 2007 година Фудбалскиот сојуз на Колумбија објавил дека ја повлекува својата кандидатура за домаќин на првенството, притоа оставајќи го Бразил како единствен кандидат во трката за домаќин. На 29 октомври 2007 ФИФА во Цирих објави дека првенството ќе се одржи во Бразил.
Квалификации
Бразил директно се квалификувал на Мундијалот како домаќин. Босна и Херцеговина за првпат се квалификувала на светското првенство.
Репрезентации кои не учествувале на претходното светско првенство, а се квалификуваа на ова се: Еквадор, Костарика, Колумбија, Иран, Белгија, Русија и Хрватска.
Репрезентации кои учествувале на претходното светско првенство, а не успеаја да се квалификуваат на ова се: Северна Кореја, Парагвај, Данска, Словачка, Словенија, Србија, Нов Зеланд, Јужноафриканска Република (учествувала како домаќин).
Репрезентации кои се квалификувале
На Светското првенство во фудбал 2014 учествувале 32 земји:
Стадиони
Според праксата на ФИФА, само еден град може да користи два стадиона, а бројот на градови домаќини е ограничен помеѓу осум и десет. Фудбалскиот сојуз на Бразил сепак побарал дозвола натпреварите да се одиграат во 12 градови. На 26 декември 2008 година, ФИФА дала зелено светло за барањето на Бразил.
Конечниот список од дванаесет градови, од првобитно најавените седумнаесет, на кои ќе се одиграат натпреварите на Светското првенство 2014 официјално бил објавен на 31 мај 2009 година од страна на ФИФА.
Протести
Пред церемонијалното отворање на Куп на конфедерациите во 2013 одржан во Бразил, надвор од стадионот се одржале демонстрации организирани од страна на луѓе незадоволни од износот на јавни давачки за организација на Светското првенство. Претседателката на Бразил, Дилма Русеф, и претседателот на ФИФА, Сеп Блатер биле силно исвиркани при најавата за нивните говори на отворањето на турнирот, што резултирало со изјаснување на ФИФА дека церемонијата нема да содржи говори. Понатамошните протести се одржаа за време на Купот на конфедерации, а исто така на почетокот и за времетраење на светското првенство.
Леонардо Паволети
Леонардо Паволети — италијански фудбалер, напаѓач на.
Јорган
Јорган (yorgan) — прошиена дебела прекривка, наполнета со памук или со волна. Исто така може да бидат наполнети и со долно перје. Јорганите може да бидат декоративни и да служат како прекривки, но најчесто се користат како топли прекривки. Имаат широка примена кај Амишите, на Хаваи и во Индија.
Јорганите ги изработуваат јорганџии.
Лажичари
Лажичари (во документите на Крсте Мисирков запишано како Лажичаре) — село во Егејска Македонија, во Ениџевардарско во рамнината на Солунското Поле. Селото било чифлик и припаѓало на пазарската каза. Според податоците на Крсте Мисирков селото во 1900 година, броело само 3 куќи, и било населено исклучиво со Македонци. Според податоци од 1903 година, во Лажичари живееле 80 жители, Македонци.
Мануел Квинцијато
Мануел Квинцијато (Manuel Quinziato; р. во ) — поранешен италијански професионален друмски велосипедист, кој настапувал професионално во периодот 2002-2017.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажач; — = не учествувал
Список на државни водачи во 1323 година
Ова е список на државни водачи во 323 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Октоподна чуваркуќа
Октоподна чуваркуќа (науч. Sempervivum octopodes) — локален ендемит во флората на Македонија од семејството Crassulaceae, познат само за планините Баба и Ниџе. Се наоѓа на светската црвена список на загрозени растенија (IUCN 1997 Red List of Threatened Plants).
Црква „Св. Марина“ - Солун
Света Марина (Αγίας Μαρίνας) — црква во градот Солун, Егејска Македонија. Влегува во состав на Солунската епархија на Цариградската патријаршија.
Храмот се наоѓа во населбата Горна Тумба, на истоимениот плоштад „Света Марина“. Градбата претставува трикорабна базилика со купола. Првиот храм, посветен на Света Марина, е изграден од малоазиските Грци доселени во 1922 г. и отворен е на 5 јуни 1927 г. од митрополитот Генадиј Солунски. Со порастот на наелението, црквата станала премала и решено е да се подигне нов храм. Камен-темелникот на новата црква е поставен на 11 април 1971 г. од митрополитот Леонид Солунски и истата е отворена на 20 септември 1987 г. од Пантелејмон II Солунски.
Внатре има икона Богородица Парамитиска, подарена од светогорскиот манастир Ватопед на 31 март 2006 г., како и мошти на Кузман и Дамјан, черепот на Света Елена Понтска, донесен во храмот од митрополитот Константин Серски. Во подрумот на црквата е параклисот „Св. Елена Синопска“ и има културен центар. Параклис на ова црква е и храмот „Св. Ѓорѓи“ сместен на крај Солунската обиколница.
V729 Лебед
V729 Лебед — променлива ѕвезда во соѕвездието Лебед со просечна привидна величина од 9,185.
Црква „Св. Преполовение“ - Велгошти
Свето Преполовение (или Руса Среда) — понова селска црква во охридското село Велгошти, Македонија.
Местоположба
Црквата е сместена надвор од селото Велгошти, на козја патека од каде што може да се стигне и до пештерната црква „Св. Богородица“.
Историја
Камен-темелникот бил осветен и поставен во 25 мај 1974 година, а црквата била осветена во 1975 година од страна на митрополитот Дебарско-кичевски г. Ангелариј.
Црквата била преосветена од страна на митрополитот Дебарско-кичевски г. Тимотеј во 1996 година.
Фрескоживопис
Фрескоживописот е дело на уметниците Драган Ристески од Охрид и Марјан Ристески од село Велгошти.
Црква „Покров на Пресвета Богородица“ - Ново Село
Покров на Пресвета Богородица — манастирска црква во преградието Ново Село на градот Штип. Му припаѓа на Штипското архијерејско намесништво во Брегалничката епархија на МПЦ - ОА.
Црквата е изградена во средновековието. Низ годините била женски манастир, и затоа е позната и како Бабите.
IC 708
IC 708 — галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 708 се споменува и како MCG -1-28-10, NPM1G -05.0380.
Откривање
Објектот е откриен на 4 мај 1893 година од страна на Стефан Жавел.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 708 е од видот E3. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,3 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,3 mag, додека површинскиот сјај изнесува 14,7 m/лм2. IC 708 има привидни димензии од 1,4' х 1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 10 ч 58 м 3,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -6° 15' 36"". Положбениот агол на објектот е во износ од 147°.
Други поделби
Проучување на IC 708 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 32979.
Едериц
Едериц (Edderitz) — село и поранешна општина во округот Анхалт-Битерфелд, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2010, е дел од градот Зидлихес Анхалт.
V751 Лебед
V751 Лебед — променлива ѕвезда во соѕвездието Лебед со просечна привидна величина од 13,8.
Диселдорф (административен округ)
Диселдорф е еден од петте административни окрузи во Северна Рајна-Вестфалија, Германија, кој се наоѓа на северозападот на државата. Го опфаќа западниот дел на Рур, како и Niederrheinische Tiefebene, областа Долна Рајна. Тој е најмногу населен од сите германски административни подрачја од овој вид. Тој е единствена област во Германија, каде традиционален дијалект е долнофранконскиот, повеќе отколку долногермански или горногермански.
Тој е создаден при поделбата на Рајнската покраина, кога Прусија ја реформирала својата внатрешна администрација во 1815. Во 1822 Клеве беше припоен кон округот Диселдорф.
Список на државни водачи во 677 година
Ова е список на државни водачи во 77 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Горан Самарџиев
Горан Самарџиев (роден на во ) — македонски кошаркарски тренер и поранешен кошаркар и репрезентативец, кој настапувал за повеќе македонски кошаркарски прволигаши како Фени Индустри, Работнички, Вардар и  Лирија.
Играчка кариера
Самарџиев својата кариера ја започнал во Тиквеш кога бил откриен од спортскиот работник Димитар Пецов. Неговиот талент бил забележан од тогаш моќниот Работнички, па бил донесен во „Градски парк“ во 1999 година. Во Работнички играл сè до 2006, освојувајќи шест Првенства, четири Купа и еден Суперкуп. За сезоната 2006/2007, се преместил во Вардар и го освоил Купот 2007.
Во 2007 година, кога Фени покажал амбиции да стане најсилен македонски тим, Самарџиев се вратил дома. Популарниот Шуш погодил тројка во последната секунда од финалето на Купот 2008 година, и на Фени му го донел првиот трофеј во клупската историја. Таа титула во Купот била најава за уште неколку пехари кои кавадаречкиот клуб ги освоил од 2008 до 2011 година. Во таа 2011, Самарџиев во салата „Јасмин“ како капитен го кренал победничкиот пехар и во регионалната БИБЛ лига.
Во август 2013 година, Самарџиев потпишал за Лирија од Скопје. Веднаш по завршувањето на сезоната 2013/14, Самарџиев повторно се вратил во матичниот клуб Фени.
Во август 2016 година, Горан Самарџиев одлучил да ја заврши кариерата како кошаркар.
Тренерска кариера
Веднаш по пензионирањето како кошаркар, Самарџиев станал помошник тренер на Фени Индустри како и координатор на младинските екипи на кавадаречкиот клуб. Во април 2019, поради заминувањето на Љупчо Малинков како главен тренер на Фени, Самарџиев бил унапреден на таа позиција. Самарџиев останал како тренер на Фени и за сезоната 2019/20. За сезоната 2020/21, тој ја продолжил соработката со Еуро Никел.
Европско првенство во водени спортови 1927
2-то Европско првенство во водени спортови се одржа во Болоња, Италија од 31 август до 4 септември 1927 година. На ова европско првенство, за првпат учествувале женски натпреварувачки.
Пливање
Легенда: СР – Светски рекорд
Фрасдорф
Фрасдорф (Fraßdorf) — село и поранешна општина во округот Анхалт-Битерфелд, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2010, е дел од градот Зидлихес Анхалт.
V778 Лебед
V778 Лебед — променлива ѕвезда во соѕвездието Лебед со просечна привидна величина од 9,86.
Дехидроаскорбинска киселина
Дехидроаскорбинска киселина (ДХК) ― оксидиран облик на аскорбинска киселина (витамин Ц). Активно се увезува во ендоплазматичниот ретикулум на клетките преку глукозниот пренесувач. Таа е заробена во него со намалување назад до аскорбат со глутатион и други тиоли. Во групата на оксидирани аскорбински киселини спаѓа и (слободниот) хемиски радикал полудехидроаскорбинска киселина (ПДК).
Структура и физиологија
<div class="thumb tright" style="float: right; background-color: #f9f9f9; border: 1px solid #CCCCCC; margin:0.5em;"> Одозгора: аскорбинска киселина (намален облик на витамин Ц) Долу: дехидроаскорбинска киселина (номинална оксидиран облик на витамин Ц)  Иако постои пренесувач зависен од натриум за витамин Ц, тој е присутен главно во посебни клетки, додека глукозниот пренесувач, најзначајни се GLUT1, транспортираат витамин Ц (во неговата оксидиран облик, ДХК) во повеќето клетки, каде што рециклирањето назад кон аскорбат го создава потребниот ензимски софактор и внатреклеточен антиоксиданс.
Структурата прикажана овде за ДХК е најчесто прикажаната структура во учебниците. Меѓутоа, овој 1,2,3-трикарбонил е премногу електрофилен за да преживее повеќе од неколку милисекунди во воден раствор. Вистинската структура прикажана со спектроскопски студии е резултат на брзото образување на хемикетал помеѓу 6-OH и 3-карбонилните групи. Забележана е и хидратација на 2-карбонилот. Животниот век на стабилизираниот вид обично се вели дека е околу 6 минути под биолошки услови. Уништувањето е резултат на неповратна хидролиза на естерската врска, со дополнителни реакции на разградување. Кристализацијата на растворите на ДХК дава пентациклична димерна структура со неодредена стабилност. Рециклирањето на аскорбат преку активен пренос на ДХК во клетките, проследено со намалување и повторна употреба, ја ублажува неможноста на луѓето да го синтетизираат од глукоза.
Пренос до митохондриите
Витаминот Ц се акумулира во митохондриите, каде што се произведуваат најголемиот дел од слободните радикали, со навлегување како ДХК преку глукозниот пренесувач GLUT10. Аскорбинската киселина го штити митохондријалниот геном и мембраната.
Пренос до мозокот
Витаминот Ц не поминува од крвотокот во мозокот, иако мозокот е еден од органите кои имаат најголема концентрација на витамин Ц. Наместо тоа, ДХК се пренесува низ крвно-мозочната бариера преку пренесувачите GLUT1, а потоа се претвора назад во аскорбат.
Употреба
Дехидроаскорбинската киселина се користи како додаток во исхраната со витамин Ц.
Како козметичка состојка, дехидроаскорбинската киселина се користи за подобрување на изгледот на кожата. Може да се користи во постапка за трајна бранувана коса и во постапка за сончање на кожата без сончева светлина.
Во медиум за раст на клеточна култура, дехидроаскорбинската киселина се користи за да се обезбеди навлегување на витамин Ц во видови на клетки кои не содржат пренесувачи на аскорбинска киселина.
Како фармацевтски агенс, некои истражувања наведуваат дека администрацијата на дехидроаскорбинска киселина може да обезбеди заштита од повреда на невроните по исхемичен мозочен удар. Книжевноста содржи многу извештаи за антивирусни ефекти на витаминот Ц, и една студија наведува дека дехидроаскорбинската киселина има посилни антивирусни ефекти и различен механизам на дејство од аскорбинската киселина. Растворите во вода што содржат аскорбинска киселина и бакарни јони и/или пероксид, што резултира со брза оксидација на аскорбинска киселина во дехидроаскорбинска киселина, се покажа дека поседуваат моќни, но краткотрајни антимикробни, антифунгални и антивирусни својства и се користат за лекување на гингивитис., пародонтална болест и забен плак. Фармацевтскиот производ по име Аскоксал е пример за таков раствор кој се користи како средство за плакнење уста како орален муколитички и профилактичен агенс против гингивитис. Растворот Аскоксал исто така е тестиран со позитивни резултати како третман за повторувачки мукокутан херпес, и како муколитички агенс кај акутни и хронични белодробни заболувања како што се емфизем, бронхитис и астма со вдишување на аеросол.
985 п.н.е.
985 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 985. година пред новата ера, 985. од првиот милениум п.н.е., 85. од 10 век п.н.е. и шеста од 980-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4523 и 4524 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3765 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2775 и 2776 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 232 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 985 година се протега во 1651 и 1652, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1711 и 1712 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 442 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1655 и 1654 исламска година пред хиџра.
Франка Пила
Живот
Пила е родена во Реџо Емилија на 19 декември 1920 година.
Пила сè уште се школувала и имала осумнаесет години и таму го запознала нејзиниот иден сопруг кој бил на иста возраст со неа. Тие се запознале на „танцувачки чај“ што бил угледен начин за средба. Чајот го организирале мајките, а на момчињата и девојчињата би им било дозволено да вежбаат танцување помеѓу себе.
Пила понекогаш била помалку дипломатска. За време на турнејата низ Неапол, на југот на Италија, таа била цитирана дека рекла Италијанците на југ се подобри и поинтелигентни. Таа била позната по својата отвореност, му давала совети на папата кога ќе се сретнеле. Таа ги охрабрувала луѓето да читаат и да го игнорираат телевизорот.
Пила го прославила својот 100-ти роденден во декември 2020 година. Пила и Чампи биле во брак до неговата смрт на 16 септември 2016 година.
Список на државни водачи во 1322 година
Ова е список на државни водачи во 322 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Признавање на истополови заедници во Хрватска
Хрватска ги признава животните партнерства (životno partnerstvo) за истополови парови преку Законот за животно партнерство, со што истополовите парови се еднакви на брачните парови во сè освен во посвојувањето. Сепак, законот им обезбедува на паровите институција слична на посинување кај посиноците, наречена старателство над партнери. Актот, исто така, ги признава и дефинира нерегистрираните истополови врски како неформални животни партнери, со што ги прави еднакви на регистрираните животни партнерства откако ќе живеат во живот најмалку 3 години. Хрватска првпат ги призна истополовите парови во 2003 година преку закон за нерегистрирани истополови заедници, кој подоцна беше заменет со Законот за животно партнерство. Хрватскиот парламент го донесе новиот закон на 15 јули 2014 година. По референдумот во 2013 година, Уставот на Хрватска го ограничи бракот како заедница на поединци од спротивнен пол.
Нерегистрирана соживот
Во 2003 година, една година по првата парада на гордоста во Хрватска, тогашната владејачка коалиција, составена од претежно левичарски партии, донесе закон за истополова заедница. Првично, законот ги признаваше регистрираното партнерство со повеќето права што ги уживаа хетеросексуални парови, но десничарската Хрватска селанска партија, која беше единствената десничарска партија во коалицијата, се закани дека ќе ја напушти коалицијата доколку инсистираат на оваа верзија на Законот. Законот им дава на истополовите партнери кои живеат во заеднички живот најмалку 3 години слични права што ги уживаат невенчаните партнери од спротивниот пол во однос на наследството и финансиската поддршка, но не и правото на посвојување или кое било друго право вклучено во семејниот закон. Регистрирањето на тие односи не е дозволено, ниту пак се вклучени права во однос на данок, заеднички имот, здравствено осигурување, пензии и сл.
Регистрирано партнерство
На почетокот на 2005 година, хрватскиот парламент го отфрли предлог-законот за регистрирано партнерство предложен од Шиме Лужин (СДП) и независниот Иво Банац. Пратеничката Луција Шикеш, член на тогаш владејачката ХДЗ, повика да се отфрли предлогот затоа што „целиот универзум е хетеросексуален, од атом и најмала честичка, од мува до слон“. Друг пратеник на ХДЗ се спротивстави на образложението дека „85% од населението се смета себеси за католичко, а Црквата е против хетеросексуална и хомосексуална еднаквост“. Медицинските и психолошките професионалци не ги поддржале овие изјави, тврдејќи дека сите членови на парламентот имаат должност да гласаат според Уставот на Хрватска, кој забранува дискриминација.
Закон за животно партнерство
На 11 мај 2012 година, хрватскиот премиер Зоран Милановиќ објави понатамошно проширување на правата за истополови парови. Во тој момент, не беше познато кој од познатите поими како што се граѓански сојуз или регистрирано партнерство ќе се користи, но сигурно беше дека хрватскиот семеен закон нема да биде изменет за оваа намена, туку новиот закон што се однесува на ова прашање ќе биде воведено, што значи дека терминот брак нема да се користи.
На Меѓународниот ден против хомофобијата, трансфобијата и бифобијата во 2012 година, групите за ЛГБТ права се состанаа со министерот за администрација Арсен Баук, кој најави понатамошни измени во постојните закони за проширување на правата на ЛГБТ, како и нов закон со кој се регулираат истополовите партнерства. Името на законот во тој момент сè уште не беше познат, но еден од предложените нацрти беше Закон за животно партнерство (Zakon o životnom partnerstvu) Министерот Баук исто така рече дека силно верува во еднаквост и дека никој политичар не смее да прави компромиси, повикувајќи се на неколку политичари кои изразија поддршка за еднаквоста, но се подготвени да направат отстапки затоа што општеството не може да биде подготвено за одредени промени. Марко Јурчиќ од Загреб Прајд рече дека не им се допаѓа идејата овие партнерства да се нарекуваат „истополови“ и го претпочитаат изразот „животно партнерство“, отворен за сите парови, но тоа е одбиено. Загреб Прајд, сепак, остана силен поддржувач на Законот за животно партнерство, ко-подготвувајќи го нацрт-законот во рамките на владината работна група и ја водеше кампањата наречена „Време е за животни партнерства“.
Министерството за администрација и работната група одговорна за создавање на законот се состанаа за прв пат на 6 септември 2012 година, со очекување законот да биде презентиран пред хрватскиот парламент некаде во 2013 година. На 16 ноември 2012 година, претседателот на работната група Јагода Ботички потврди дека истополовите парови ќе можат да ги регистрираат своите односи во канцелариите за регистрација, исто како и за хетеросексуалните парови, но законот не ги вклучува хетеросексуалните парови. Таа рече дека групата е во процес на создавање список на права со помош на повеќе владини министерства. ЛГБТ здруженијата, Искорак и Контра, изразија задоволство од фактот дека е можно регистрација во матичните канцеларии, но во исто време изразија разочарување од истополовите парови кои се исклучени од законот за семејство, со што се овозможи во законот да има помалку права отколку што се очекуваше како резултат на политичка трговија и концесии. Ова особено ќе влијае на истополовите семејства со деца, бидејќи тоа беше најконтроверзната област за противниците на законот.
На 2 август 2013 година, Баук потврди дека името на законот ќе биде Закон за животно партнерство, дека регистрацијата на животни партнерства ќе биде идентична со бракот и дека законот треба да ги прави истополовите парови еднакви на брачните парови, освен посвојувањето. Сепак, тој рече дека се размислува за посвојување посиноци. Пратениците на ХНС поддржале целосно усвојување. Јавната расправа за законот била најавена за септември истата година, а воведувањето на законот пред Собранието до крајот на месецот.
На 4 ноември 2013 година, беше објавен првиот нацрт на законот. Иако не дозволува целосно заедничко посвојување, животниот партнер на родителот може да добие делумна, во некои случаи и целосна родителска одговорност над детето. Законот исто така им овозможува на животниот партнер на родителот да стане партнер-старател. Партнерското старателство е еднакво на посвојување посиноци. И покрај тоа што нацртот не беше дел од хрватскиот закон за семејство, тој се однесуваше на него и ги дефинираше истополовите парови како семејство. Нацртот, исто така, забрани каква било сегашна и идна дискриминација, и секоја идна промена на семејното право во врска со бракот мора да вклучува и животни партнерства.
На 12 декември 2013 година, хрватската влада го усвои предложениот предлог-закон. На 29 јануари 2014 година, го донесе и парламентарниот комитет за човекови и национални малцински права, со 6 члена за и 2 против (кои и двајцата беа членови на ХДЗ). 5 дена пред оваа одлука, Комитетот за родова еднаквост исто така го прифати законот. Одлуката беше едногласна, но членовите на ХДЗ беа отсутни. Овој образец беше следен од секоја друга парламентарна комисија што требаше да го прифати нацрт-законот. Предлог-законот бил претставен пред Парламентот на 27 февруари 2014 година и за време на јавната дебата беа дадени предлози за подобрување на законот, при што некои од нив биле прифатени. Владата го донела конечниот предлог на 24 јуни 2014 година. Предлог-законот го поминал второто читање на 10 јули 2014 година. Парламентот го одобрил Законот за животно партнерство во последното читање на 15 јули 2014 година со 89 гласа „за“ и 16 „против“. Објавен е во службен весник на 28 јули 2014 година и стапил на сила 8 дена подоцна (т.е. 5 август 2014 година), освен делот за родителска одговорност кој стапил на сила на 1 септември 2014 година.
Во септември 2017 година, хрватската влада го отфрли нацрт-предлогот, со кој ќе се сменеше законот за семејство во Хрватска, за да им се даде на паровите пристап до социјални бенефиции, бидејќи во него се вклучени само брачни парови, а не и партнери за живот. Нацртот на крајот беше повлечен по протестот од организациите и активистите. Сања Бариќ, професор на Универзитетот во Риека, за Балкан Инсајт изјави дека ако во законот се воспостави толку тесна дефиниција за семејството, уставниот преглед најверојатно ќе го поништеше. Таа цитираше повеќекратни пресуди на Европскиот суд за човекови права кои го дефинираат семејството како вклучување на самохрани луѓе со деца, истополови парови и баби и дедовци со внуци, меѓу другите видови семејства. Во ноември 2017 година, Министерството за демографија, семејство, млади и социјална политика вклучи животни партнери во нацртот.
Странски партнери / партнерства
Според членовите 73, 74 и 75 од Законот за животно партнерство, истополовите бракови и истополовите партнерства што се вршат во странство се признаваат како животни партнерства во Хрватска (ЕУ и надвор од ЕУ). Ова исто така вклучува и нерегистрирани истополови врски каде што паровите живеат во заедно најмалку 3 години. Тие се признати како неформални партнерства во животот. Понатаму, паровите каде барем еден од партнерите е државјанин на ЕУ можат да склучат животни партнерства во Хрватска, дури и ако нивната земја не ги признава истополовите односи. Доколку тие одлучат да се преселат во друга земја на ЕУ што признава истополови партнерства или истополови бракови, нивните животни партнерства ќе бидат признати според законодавството на таа земја, почитувајќи го правото на граѓаните на ЕУ и членовите на нивните семејства да се движат и да живеат слободно во рамките на територијата на земјите-членки. Паровите каде и двајцата партнери се државјани на земја што не е членка на ЕУ/ЕЕЗ, исто така можат да склучат животни партнерства во Хрватска. Според експертите за право, ова го прави Законот за партнерство во животот еден од најлибералните акти за истополово партнерство во Европа.
Статистика
Првото животно партнерство било регистрирано во Загреб помеѓу двајца мажи на 5 септември 2014 година. Второто животно партнерство се случи во Сплит на 18 септември 2014 година.
Во средината на декември 2014 година, објавената информација покажа дека помеѓу 30 и 40 животни партнерства се случиле во земјата од септември 2014 година. 22 се склучиле во Загреб, 3 во Риека, 2 во Сплит и 2 во Ровињ, додека други се случија во Пазин и Опатија. Во повеќето партнерства, двајцата партнери биле хрватски државјани, но имало некои партнерства каде еден од партнерите бил државјанин на друга земја, како што се Велика Британија, Австрија, Словенија, Јапонија, Италија, Србија и Босна и Херцеговина. На 20 февруари 2015 година, било објавено дека првото животно партнерство, каде и двајцата партнери биле странски државјани, се случило во Осиек помеѓу две Македонки. Ова беше прво животно партнерство во тој град и исто така 40-то во Хрватска.
Други градови во кои се имаат склучено животни партнерства се Кастав, Дубровник, Пула, Копривница, Опатија, Пакрац, Вуковар, Задар, Лудбрег, Иванска, Нова Ража, Нова Градишка, Пореч, Умаг и Бује. До мај 2015 година се случи само едно распуштање на партнерството.
На 23 септември 2016 година, било објавено дека се случило првото животно партнерство помеѓу затвореници. Церемонијата се одржала во градот Госпиќ.
Истополови бракови
Многу политички партии и политичари изразија поддршка за истополовите бракови во Хрватска. Најзначајни биле пратениците од СДП, ХНС, ХСЛС, Зелената листа и Лабуристичката партија, како и Весна Пусиќ и Мирела Холи и поранешниот хрватски претседател Иво Јосиповиќ. Во мај 2013 година, конзервативна граѓанска иницијатива група „Во име на семејството“ собрала повеќе од 700.000 потписи за референдум со кој уставно ќе се дефинира бракот како „заедница меѓу жена и маж“. Ним им биле потребни минимум 450.000 потписи, што претставува 10% од запишаните гласачи. Владата на Кукурику не го одобрила можниот референдум, обвинувајќи ја Црквата дека е главната сила зад иницијативата. Католичката црква имала голема улога во собирањето потписи бидејќи многу доброволци биле сместени пред црквите. Владата исто така тврдела дека прашањето за референдумот е всушност неуставно. Иницијативата го подели хрватското општество и отвори многу правни прашања, како што е реформа на законот за референдуми. Според тогашниот закон, од бројот на излезени гласачи не е услов за успешен референдум, со што им се овозможува на малцинството гласачи да го менуваат Уставот. Бракот да се дефинирал како заедница помеѓу жена и маж не ја спречува Владата да ги прошири правата на истополовите парови и да ги изедначи нивните односи со бракот, со што се отвораат прашања за целта на референдумот. Според анкетата во која учествувале 1.300 лица, 55,3% од нив ја поддржале иницијативата, а 31,1% не. Хрватскиот претседател Иво Јосиповиќ го осудил референдумот.
Парламентот гласасал за да не се презентира предлогот за референдум пред Уставниот суд. Сепак, откако Парламентот го одредил датумот за референдумот, секој хрватски граѓанин имал право на тоа. Како такви, 3 невладини организации (Загреб Прајд, Центар за граѓанска храброст и КроЛ) го презентирале својот случај пред Судот. Уставниот суд не одлучи во нивна корист, наведувајќи дека нема законска основа за забрана на референдумот. Сепак, Судот бил јасен во изјавата дека дефинирањето на бракот како заедница помеѓу жена и маж не смее да има никакво негативно влијание врз идните закони што се однесуваат на истополови парови или неженети двојки од полов пол. Конзервативниот екс-премиер, некогаш член на десничарската ХДЗ, Јадранка Косор гласал за презентирање на предлогот пред Уставниот суд и гласал против предложената уставна промена. Оваа изјава не била во согласност со нејзините претходни ставови за хомосексуалноста и истополовите бракови. Таа е позната по тоа што била против проширување на правата на истополовите парови во минатото, а во 2010 година била изгласана за „хомофоб на годината“, откако изјавила дека хомосексуалноста не е природна и дека истополовите бракови никогаш не смеат да бидат легални. Таа, сепак, го поддржала Законот за животно партнерство.