cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Претседателски избори во САД (1808)
Јавно гласање
Номинациите за претседателските избори во 1808 биле спроведени преку конгресни јавни гласања. Со подготовките на Томас Џеферсон за пензионирање, поддржувачите на државниот секретар Џејмс Медисон од Вирџинија работеле напорно за да се осигурат дека Медисон ќе го наследи Џеферсон. Главна конкуренција Медисон нашол кај поранешниот амбасадор Џејмс Монро и потпретседателот Џорџ Клинтон. Монро бил поддржуван од страна на фракцијата т.н. „Стари Републиканци“, која поддржувала умерена централна власт и биле незадоволни од купувањето на Луизијана како и пактот од 1802 година. Поддршката на Клинтон доаѓала од западните демократски републиканци кои не биле задоволни од актот за ембарго за којшто тие сметале дека има потенцијал да доведе до војна и кои се стремеле да згасне таканаречената „династија од Вирџинија“. На јавното гласање во конгрсот бил избран Медисон како демократско-републикански кандидат за претседател, а Клинтон како кандидат за потпретседател.
Многу поддржувачи на Монро и Клинтон одбиле да ги прифатат резултатите од јавното гласање. Монро бил номиниран од група демократски републиканци од Вирџинија, сепак, и покрај тоа што Монро не бил активно посветен да го порази Медисон, тој сепак одбил да се повлече од трката. Клинтон исто така бил поддржуван за претседател од страна на група од демократски репбуликанци од Њујорк и покрај тоа што тој останал како номиниран кандидат за претседател од страна на партијата.
Номинации на Федералистичката партија
На јавното гласање на федералистите повторно биле избрани генералот Џејмс Котсворт Пинкни од Јужна Каролина како кандидат за претседател и поранешниот сенатор Руфус Кинг од Њујорк за кандидат за потпретседател.
Радовишко архијерејско намесништво
Радовишко архијерејско намесништво — архијерејско намесништво во Македонската православна црква - Охридска Архиепископија едно од четирите намесништва во Брегалничката епархија. Ова архијерејско намесништво го опфаќа градот Радовиш со околните села. На чело на Радовишкото архијерејско намесништво се наоѓа Иван Стојменов (сост. 2016).
Историја
Во црковната историја, Радовишкото архијерејско намесништво најчесто се наоѓало под јурисдикција на Струмичката епархија. До Балканските војни (1912-1913) и делбите на Македонија (1913), Радовишкото архијерејско намесништво се наоѓало во составот на Струмичката епархија. Така во крајот на XIX век и почетокот на XX век Струмичката епархија ја управувал патријаршискиот митрополит Јеротеј, а од 1897 година и егзархискиот владика Герасим, што значи во Епархијата владеело туѓо црковно двовластие. По Првата светска војна, кога Злетовско-струмичката епархија се нашла во составот на Српската православна црква егзистирало Радовишкото архијерејско намесништво. Таквата состојба се задржала до 1941 година. По возобновувањето на Светиклиментовата охридска архиепископија во лицето на Македонската православна црква, за време на митрополитот Злетовско-струмички г. Наум, Радовиш и неговите околни села се наоѓаат под власта на Штипското архијерејско намесништво. Во тоа време егзистираат две радовишки градски парохии и неколку селски (Иневско-воиславска, Конечка и Подарешка парохија). Во 1989 година од Злетовско-струмичката парохија се основаат одделно две епархии: Брегалничка на чело со митрополитот г. Стефан и Струмичката на чело со митрополитот г. Горазд. Со новата црковнотериторијална промена Радовиш со околните села влегуваат во составот на Струмичката епархија. Со одлука на САС на МПЦ таа година било основано Радовишкото архијерејско намесништво при црквата „Св. Пророк Илија“ во Радовиш. За прв архијерејски намесник бил избран куклишанецот протоерејставрофор Коста Донев. Во 1991 година доаѓа до нова трансформација, па Радовишкото архијерејско намесништво сега се нашло во составот на Брегалничката епархија. Тогаш постоеле три градски (радовишки) и три селски парохии. Од моментот кога на чело на Брегалничката епархија застанал митрополитот Агатангел, Радовишкото архијерејско намесништво било поделено на 4 градски (радовишки) и 3 селски парохии. Во 2001 година поради тоа што архијерејскиот намесник Коста Донев отишол во пензија, нов намесник станал прота Гоце Младеновски.
Парохии
Откако во 2006 година архимандритот Иларион бил хиротонисан за Брегалнички митрополит, на чело на Радовишкото архијерејско намесништво дошол свештеникот Иван Стојменов. Оттогаш до денес во Радовишкото архијерејско намесништво постојат следниве парохии:
544
544 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 544 година од новата ера, 544. од првиот милениум, 44. од VI век и петта од 540-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6052 и 6053 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5294 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4304 и 4305 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1297.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 544 година се протега во 3180 и 3181, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3240 и 3241 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1087. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 80 и 79 година пред хиџра.
Палацо Паци
Палацо Паци, исто така позната како Палацо дела Конгиура или Палацо Паци-Кваратеси е палата во стил на ренесанса. Се наоѓа на Виа дел Проконсоло, на аголот со Борго Албици во Фиренца, регионот на Тоскана, Италија. Палатата е помеѓу Палацо Нонфинито и Палацо Паци-Аманати на север.
Историја
Оваа палата била нарачана од Јакопо де Паци и изградена помеѓу 1458-1469 година во област главно населена од семејството Паци, Канто Паци. Архитект на палатата бил Џулијано да Мајано, иако во минатото му се припишувала на Микелоцо ди Бартоломео или Филипо Брунелески.
Палатата била конфискувана од Медичи по неуспехот на заговорот на Паци (Congiura di Pazzi). Јакопо де Паци бил погубен од толпи по неуспешниот пуч. Палатата станала сопственост на француското семејство d'Estonville, потоа на семејството Cybo (1487). Била добиена во 1594 година од Строци, а потоа и од Кваратеси од 1760 до 1843 година. Во 1850 година, тој станал домаќин на судските судови. Кога Фиренца накратко била престолнина на Италија во текот на 1865-1871 година, во палатата бил сместен прускиот амбасадор Карл Џорџ Лудвиг фон Уседов и неговата легација.
Запалената пехар е ставен на грбот, бидејќи традицијата вели дека во 1101 година, предок на Паци, Пацино де Паци, бил меѓу првите христијани кои се искачиле на ѕидините и довеле до заземање на Ерусалим за време на Првата крстоносна војна. Во чест на неговата храброст, му биле дадени три камења или кремени (Пјетре дел Санто Сеполкро) од Светиот гроб. Тие наводно биле користени за палење на светилките на гробот кога Исус бил погребан. Предметите сега се чуваат во Санти Апостоли и се поврзани со деталната церемонија и палењето огномет.
Природонаучен музеј (Милано)
Природонаучниот музеј во Милано (итал. Museo Civico di Storia Naturale di Milano е музеј основан во 1838 г. кога природонаучникот Џузепе де Кристофорис (1803–1837) со тестамент му ја подарил својата збирка на градот. Прв директор на музејот бил Џорџо Јан (1791–1866).
Музејот има годишна посетеност од 350.000 лица.
1063 п.н.е.
1063 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1063. година пред новата ера, 63. од вториот милениум п.н.е., 63. од 11 век п.н.е. и четвртта од 1060-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4445 и 4446 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3687 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2697 и 2698 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 310 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1063 година се протега во 1573 и 1574, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1633 и 1634 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 520 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1736 и 1735 исламска година пред хиџра.
1064 п.н.е.
1064 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1064. година пред новата ера, 64. од вториот милениум п.н.е., 64. од 11 век п.н.е. и петта од 1060-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4444 и 4445 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3686 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2696 и 2697 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 311 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1064 година се протега во 1572 и 1573, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1632 и 1633 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 521 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1737 и 1736 исламска година пред хиџра.
Финска азбука
Финската азбука е писмо што се користи за финскиот јазик, заснована е врз латиничната азбука но со големо влијание од шведскиот јазик. Стандардната финска азбука има 28 букви и тие се:
A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, X, Y, Z, Å, Ä, Ö
Буквата W традиционално е вметната веднаш после буквата V и официјално таа е варијанта на буквата V. Исто така буквите Š и Ž се сметаат како варијансти на буквите S и Z, бидејќи се користат само во некои зборови од странско потекло.
Имиња на буквите и изговор
Aakkoset
Џејмс Кронин
Џејмс Кронин (James Cronin ) — американски јадрен физичар. Кронин е роден во Чикаго и се образувал на Јужниот методистички универзитет во Далас Тексас. Кронин и неговите соработник Вал Логсдон Фич биле наградени со Нобеловата награда за физика во 1980 година за нивниот опит од 1964 година кој покажал дека некои одредени субатомски реакции не се потчинуваат на основните начела на симетријата. Особено, тие докажале, со испитување на распадот на каоните, дека реакцијата може да се одвива во во спротивна насока, но не меора да ја следи насоката на оригиналната реакција, што покажало дека заемодејствата на субатомските честички не се независни од времето. Па така беше откриено нарушувањето на CP симетријата.
Кронин ја добил Лоренсовата награда во 1976 година за големите експериментални придонеси кај честичната физика, како што е основната работа на слабите заемодејства што резултирало во откривањето на асиметричноста при временското враќање наназад. Во 1999 година, тој бил награден со Националниот медал за наука.
Кронин е професор во пензија на Чикашкиот универзитет и претставник во пензија на Ожеовиот проект. Кронин е член на одборот на спозори на Билтенот на атомските научници.
Библиографија
За додипломирање тој се вратил во Илиноис каде ги посетувал студиите на Чикашкиот универзитет. Негови професори беа добитниците на Нобелова награда Енрико Ферми, Марија Мајер, Мари Гел-Ман и Субраманијан Чандрасекар. Тој ја напишал својата теза за експериментална јадрена физика под менторство на Самуел Алисон. Додека студирај ја сретнал и својата идна сопруга, Анет Мартин, со која се оженил во 1954 година. With Annette he had three children Cathryn (1955), Emily (1959), and Dan (1971)
По откритието, Кронин поминал една година во Франција при Центарот за јадрени студии во Сакле. По враќањето на Принстон тој продолжил да го проучува нарушувањето на CP симетријата од долготрајните неутрални K мезони. Во 1971 година, тој се вратил на Чикашкиот универзитет каде станал редовен професор. Ова било привлечно за него поради новиот 400 GeV-ен забрзувач на честички кој бил граден во близина на Фермилаб.
Кога се доселил во Чикаго, тој започнал долга серија на опити за добивање на честички при попречни импулси. Со физичарот Пјер Пируе и соработниците научиле многу различни својства. Сите се збрани во Physical Review D, том 19, страна 764 (1977). По овие експерименти Кронин земал одмор во CERN во 1982-83 година каде го направил последниот експеримент, мерење на полураспадот на неутралниот пион. За подоцна да премине на истражување на космичките зраци. Првите експерименти биле насочени кон откривање на точкестите извори на космичките зраци. Не успеал да најде такви извори. Резултатот од експериментите биле објавени во Physical Review D том 55 страна 1714 (1997). По овој експеримент тој со Алан Вотсон и Мурат Боратав организирале мегународна соработка за проучување на космичките зраци со енергии поголеми од 10 па сè до 19 eV.
Личен живот
Во јуни 2005 година Анет починала од компликации предизвикани од Паркинсовата болест.
Во ноември 2006 година тој се преженил со Карол Чамплин.
Во мај 2011 година неговата ќерча Кетрин починала од леукемија на возраст од 54 години.
Објавени дела
Abraham J., Cronin J. W. et al., Набљудување на потиснувањето на флуксот кај космичките зраци над 4x10**19 eV., Phys Rev Letters том 101, страна 061101, (2008).
Црква „Св. Димитриј“ - Таринци
Свети Димитриј (или позната како Свети Димитрија) — главна селска црква во штипското село Таринци, Македонија.
Црквата се наоѓа во самото село, а во 2020 година започнала изградба на нов поголем храм веднаш до старата црква.
Местоположба
Црквата е сместена во средишниот дел од селото.
Историја
Денешниот објект се смета за времен и бил подигнат на темелите на старата црква, која пак била срушена за време на турското ропство. Во 2020 година започнала изградба на нов поголем храм.
Фугаца
Се верува дека Фугаца и нејзините варијации биле измислени од џеновеско -аргентински производител на пица по име Хуан Банчеро некаде помеѓу 1893 и 1932 година, кој работел во продавницата за пица што го носи неговото име. Пица-продавницата на Банчеро продолжува да ја продава Фугаца се до ден-денес во населбата Ла Бока, Буенос Аирес, која историски служела како дом на имигрантите од Џенова во Аргентина.
Одлики и сорти
Фугаца обично се подготвува со следните состојки:
Фугазета е варијација на Фугаца во која сирењето се пече помеѓу две кори за пица (најчесто медиа маса), а одозгора се става кромид.
Вкус
Вкус или сетило за вкус — сетилен систем кој е делумно одговорен за восприемање на вкусот (аромата). Вкусот е перцепција која се произведува или стимулира кога супстанцијата во устата хемиски реагира со клетките на рецепторот за вкус лоцирани на пупките за вкус во усната шуплина, главно на јазикот. Вкусот, заедно со мирисот и стимулацијата на трогранковиот живец (ги регистрира текстурата, болката и температурата), го одредува вкусот на храната и другите супстанции. Луѓето имаат рецептори за вкус на пупките за вкус и во други области, вклучувајќи ја горната површина на јазикот и мажлецот. За восприемањето на вкусот е одговорен густаторниот кортекс.
Бидејќи системот на вкус чувствува штетни и корисни работи, сите основни модалитети на вкус се класифицирани како аверзивни или апетитни, во зависност од ефектот на нешто што се чувствува врз нашите тела. Слаткоста помага да се идентификува храната богата со енергија, додека горчината служи како предупредувачки знак за отров.
Кај луѓето, перцепцијата за вкус почнува да бледнее во поодмината возраст поради губење на папилите на јазикот и општото намалување на производството на плунка. Луѓето може да имаат и нарушување на вкусот (дисгеузија). Не сите цицачи имаат исти модалитети на вкус: некои глодачи можат да го откријат вкусот на скробот (што луѓето не можат), мачките не можат да вкусат сладост, а неколку други месојади, вклучувајќи ги хиените, делфините и морските лавови, ја изгубиле способноста да осетат до четири од петте модалитети на вкус на своите предци.
Функцијата на сетилото за вкус
Вкусот има функција на сетилна анализа на храната - проценка на безбедноста и содржината на некои хранливи материи (во соработка со олфакторниот систем најчесто се нарекува арома).
Градба на сетилото за вкус
Повеќето рецептори за вкус се наоѓаат на јазикот, но и на непцето, слузокожата на голтникот, мажлецот и желудникот, а кај децата се наоѓаат и на внатрешната страна на образите.
Горната површина на јазикот е покриена со мали испакнатини наречени папили. Рецепторите, околу 9.000 од нив, се распоредени во групи од 2 до 20, образувајќи ги таканаречените вкусни испакнатини или папили. Тие ја придржуваат храната така што таа се врти во устата при џвакањето. Папилите можат да бидат:
Папилите се состојат од вкусови (густаторни) или сетилни клетки. Внатре во папилата има гроздови, а во гроздот има ситни рецептори и тие гроздови се ситно распоредени околу папилата. Папилата има таков облик што е растресита и има структура на сунѓер, па затоа е неопходно да се притисне папилата за да се впијат материите, пред сè течноста.
Кога растворените материи од храната доаѓаат во контакт со рецепторите, клетките произведуваат нервни сигнали кои одат до мозокот. Претходно се сметало дека различни делови од јазикот се одговорни за осет на различни вкусови, но денес се знае дека тоа не е така. Низ целиот јазик има јазолчиња каде сетилните клетки се специјализирани за одреден вид на вкус.
Рецепторите за вкус во устата чувствуваат пет модалитети на вкус: сладост, киселост, соленост, горчина и умами (познати и како солени умами). Научните експерименти покажале дека овие пет вкусови постојат и се различни еден од друг. Пупките за вкус можат да разликуваат различни вкусови со откривање на интеракции со различни молекули или јони. Слаткиот, солениот и горчливиот вкус се предизвикани од врзувањето на молекулите за рецепторите Г протеин спрегнати рецептори на клеточните мембрани на пупките за вкус. Соленоста и киселоста се согледуваат кога јоните на алкалните метали или водородните јони влегуваат во пупките за вкус, соодветно.
Ниту еден вид на папили не е специјализиран за одреден вкус, но одредени видови на папили може да бидат особено чувствителни на одреден вкус.
Овие групи на папили се групирани на различни излези од јазикот, односно одат до различни нерви. Не постои еден сетилен неврон за сетилото за вкус, туку три (понекогаш четири).
Пренесување на информации
Постојат четири вида на рецептори и четири основни квалитети. Првата мисла што се појавува е дека ова може да се толкува со Милеровиот закон за специфичната енергија на нервите, но не е толку едноставно. Постојат одредени обрасци со кои може да се види дека одредени рецептори навистина имаат огромна активност кај некои вкусови, но распределбата на видовите на папили не се совпаѓа со распределбата на чувствителноста. Веројатно, морфолошки истите папили можат да спроведат информации со различни квалитети.
Пфафман вршел електрофизиолошки снимки на ангажирањето на нервните влакна од поединечни папили и покажува дека секој вид на папили може да биде вклучен во преносот на информации за секој од четирите основни квалитети. Добиените наоди кај животните се добиени во снимките на одговорот на влакната на ниво на врвцата на ушното тапанче на стимулацијата на јазикот во сите четири основни квалитети.
Пфафман зборува и за слабата специјализација на папилите, што е спротивно на Милеровиот закон. Меѓутоа, гроздовите се делумно специјализирани затоа што на записот на еден грозд може да реагира на неколку различни квалитети на вкус. Меѓутоа, секој од рецепторите е високо специјализиран, секој од рецепторите го знае само јазикот на својот вкус. Рецептор за слатко само на слатко, за солено само на солено...
Хеморецепторите се спороактивирачки, термочувствителни. Со загревање на материјата, реакциите на овие рецептори се забрзуваат. Често кога храната е потопла, вкусот е подобро се чувствува. Се чини дека истиот нервен пат може да се користи за да се пренесат квалитативно различни информации. Пфафман претпоставува дека тоа е можно врз основа на различно невролошко кодирање на пораки со различни квалитети на сетилност, занчи со помош на специфичен состав. Во своето истражување, Кимура потврдува дека секоја индивидуална клетка на вкус реагира на сол, шеќер, кинин и киселина, иако не во ист степен. Исто така, треба да се каже дека вкусовните клетки живеат само неколку дена, па затоа се заменуваат со нови кои се развиваат од епителот.
Човекот има околу 9.000 рецептори за вкус, змијата има 0, свињата има 15.000, а сомот има 100.000.
Мозочни патишта
Овие нерви носат информации до јадрото солитариус, кое се протега помеѓу продолжениот мозок и понсот. Другиот дел од влакната оди до јадрото во таламусот, заедно со осетите на механорецепторите од лицето, и на крајот сите заедно се проектираат во соматосензорните зони на кортексот во делот одговорен за јазикот.
Биологија
Чувството за вкус е едно од најстарите сетила. Тоа претставува еден од основните биолошки канали на сознавање. Кај Грците тоа било едно од петте сетила. Ова чувство современиците го третирале како секундарно, освен можеби кога станува збор за гастрономи. Важноста на одредени видови информации се менува во зависност од културата, но и од развојот на поединецот. Информациите за вкус сè уште се важни, на пример, новороденчето во голема мера комуницира со својата околина преку устата, каде што го доживува првиот социјален контакт за време на доењето. Некои работи се и темелни за запознавање, бидејќи кога детето сака да запознае некој предмет, го става в уста. Детската психологија покажува дека развојот на чувствителноста има две преовладувачки насоки:
Тон на вкусот
Основна особина на сетилото за вкус (и мирис) е хедонскиот тон. Ова чувство е тесно поврзано со искуството на пријатноста и непријатноста. Слатките вкусови се обично пријатни, а горчливите се непријатни. Ова е поврзано и со основните функции што овие задоволства и непријатности ги извршуваат во животот:
Сепак, оваа груба поделба на пријатни и непријатни вкусови не е толку едноставна, со слатко и горчливо, на пример, вкусот на кафе или пиво, дефинитивно не припаѓа на слатката зона. Тие се пријатни индиректно затоа што делуваат како условени стимули за безусловна реакција, што е, на пример, зголемена будност поради пиење кафе или алкохолизираност што предизвикува пријатност.
Дразби
Соодветни дразби на вкусовата чувствителност се материи растворливи во вода (плунка). Овие материи може претходно да бидат во сите три агрегатни состојби, но тие мора да се растворат во вода за да се доживеат како чувствителност на ова сетило. За да се доживее некоја вкусова материја, неопходен е притисок (јазик-непце). Ако, на пример, јазикот се натопи во некоја вкусна материја, без притисок врз ѕидовите на садот, неговиот вкус нема да се почувствува, па мора да има притисок врз сетилните папили за да се почувствува вкусот.
Како несоодветни дразби се споменуваат механичките и електричните стимулации. Алесандро Волта ја спомнува електричната дразба како несоодветна и ја определува како киселкав вкус. Неколку истражувачи ја опишуваат можноста за соодветна механичка стимулација, но тоа не е сигурно (Хенинг, Вагнер, Вунт).
Интензитет
Мерењата на праговите на чувствителност покажуваат дека оваа психофизичка вредност е предмет на дејство на значително поголем број фактори отколку кај другите сетила. Некоја вкусова материја дава широк опсег на индивидуални реакции, а со некоја друга материја разликите во праговите се прилично незначителни. Како го мериме интензитетот на сетилото за вкус? Преку различни субјективни единици. Некои истражувачи создадоа единици што ги нарекле густации.
Зоран Бујас покажал дека различните квалитети на вкус нееднакво локализирани, односно дека прецизноста на местото на иритација зависи од видот, односно од квалитетот на вкусот. Тој открива дека:
Долниот праг е различен за различни материи и на него влијаат различни фактори. Пушењето влијае на долниот праг на вкусовата чувствителност. Кај пушачите, долниот праг е многу поголем отколку кај непушачите. Зачинетоста на храната, на пример јадењето премногу зачинета храна го зголемува долниот праг. Лутото всушност не е вкус, тоа е повреда, иритација на ткивото, а слободните нервни завршетоци реагираат на таа ткивна повреда и тоа е чувството на зачинето.
Евренос-бег
Гази Евренос-бег — османлиски војсководец, основач на познатата турска фамилија Евреносоглу.
Вкус
Интензитет
Кај сетилото за вкус постојат две спротивности:
Евренос-бег
Евренос е роден во провинцијата Баликешир во Кареси околу 1330 година а според османлиската традиција во 1288 година. Неговото вистинско име е Еврен а додавката ја добил од грчкото население во Анадолија и Тракија. До 1361 година служел на властите на Кареси, а откако а откако Орхан I го освоил бејликот, Евренос-бег започнал да работи под негова управа. Евренос бил еден од главните потикнувачи за навлегување на Османлиите на Балканот и служел на четири султани: Орхан I, Мурат I, Бајазит I и Мехмед I. Учествувал во Маричката битка во 1371 година и по големата победа ги зазел Сер, Дојран, Прилеп, Скопје и Призрен. Во 1396 година учествувал во Никополската битка.
Мербек
Мербек (Meerbeck) — општина во округот Шаумбург, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Евренос-бег
Починал во околу 1400 година. Според османлиските легенди во 1417 година на 129 години, во Ениџе Вардар, денешна Јаница. Неговите наследници служеле на империјата до Балканските војни.
Легендата за Дојран
Војската на Евренос бег по Маричката битка заминала на исток помеѓу планините Беласица и Круша. Бидејќи било зима, езерото било замрзнато и покриено со дебела снежна покривка. Изгледало како големо рамно поле. По наредба на Евренос бег војската поминала преку полето на запад и стигнала до градот Полин. Од жителите на тогашниот град турската војска била пречекана чудејки се од каде дошла. Евренос бег објаснил дека дошол од кај "полето", покажувајки кон езерото. Од населението било објаснето дека тоа не е "поле" туку езеро, замрзнато езеро и покриено со снег и изгледа како поле. Откако бегот разбрал дека среќно поминал преку езерото со својата војска и наоружувањето што го носел, наредил да се направи голема гозба. Се јадело и се пиело три дена и три ноќи. Кога бегот ќе ги прашал гостите дали се задоволни од гозбата тие му одговарале со "дојурмак" што значи најадување до наситка. Од тие зборови легендата вели дека произлегло името Дојран.
Мербек
Местоположба
Општината се наоѓа јужно од Шаумбуршката Шума и околу четири километри северозападно од окружниот град Штатхаген. Средногерманскиот Канал поминува низ местото Фолксдорф во општината.
Вкус
Адаптација
Адаптацијата е различна за поедините видови на вкус. Се изразува преку зголемување на долниот праг. Ако постојано се делува со некој стимул, ќе престане истиот да се чувствува. На пример, долниот праг за шеќер е достигнат, па по некое време сладоста веќе не се чувствува. Ако нема адаптација, долниот праг секогаш ќе беше таму и секогаш ќе се чувствува слатко. По 10 секунди мора да се додаде уште 5% шеќер за да почувствувате нешто слатко, по 20 секунди уште 10%, по 30 секунди уште 15%, за таа материја да го достигне долниот праг. Во зависност од модалитетот, прагот потоа се стабилизира на околу 5%. На пример, адаптацијата на една киселина ги менува праговите за сите други киселини. Кизов утврдува дека времето на латентност за основните материи не е исто: за шеќер 0,45s, за сол 0,32s, за хлороводородна киселина 0,54s, за кинин 1,08s. Адаптацијата на поедини вкусови е многу изразита, се чини дека е најинтензивна за слатко.
Хенингова класификација
Ханс Хенинг ги поделил вкусовите во четири категории:
Ханс Хенинг ја направил првата класификација на вкусовите. Ова се веќе споменатите четири вкусови кои со нивно комбинирање можат да дадат секаков вкус. Вкусот на умами бил откриен релативно неодамна. Тој често се наоѓа во азиската кујна.
Бекешиева класификација
Фон Бекеши понудил уште еден модел. Станува збор за два триаголници чии темиња означуваат, покрај четирите основни квалитети на вкусот, ладно и топло на најоддалечените точки. Бекеши дошол до овој модел експериментално, менувајќи ги дразбите во четирите основни квалитети, со ладење и загревање, но со истовремено примена на две дразби на две спротивни места на јазикот. Некои дразби создавале индивидуални осети, субјектот доживувал два независни осета. Други стимулирани осети се стопувале во ист осет, кој бил локализиран на половина пат помеѓу вистинските надразени точки.
.Тоа му дало повод на Фон Бекеши во својот модел да оддели две групи на квалитет:
Пет вкусови
Сетилото за вкус може да разликува најмалку пет различни осети: солено, слатко, кисело, горчливо и умами. Солениот вкус е поврзан со некои соли, при пониски концентрации е пријатен, додека при повисоки концентрации (што би го нарушил електролитниот баланс) е непријатен. Слаткиот вкус првенствено се поврзува со шеќери или со храна богата со енергија и е пријатен во сите концентрации. Умами, кој доаѓа од некои аминокиселини, пептиди и нуклеотиди, укажува на храна богата со протеини и е исто така пријатна во сите концентрации. Киселиот вкус е поврзан со киселини, а пријатноста зависи од позадината (бидејќи може да укаже на расипување или незрелост). Горчливиот вкус игра улога во откривањето на токсините и анти-нутриентите и е непријатен дури и при ниски концентрации.
Покрај овие основни сензации, за вкусот допринесуваат и лутината (која потекнува од активирањето на рецепторите за топло), адстрингентноста или опороста (која потекнува од реакција на фенолни соединенија со плунковни протеини богати со пролин), ефект на ладење (потекнува од активирање на рецепторите за ладно) и можеби рецептори за масно и калциум.
NGC 4716
NGC 4716 — леќеста галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 12 април 1882 година од страна на Ернст Вилхелм Либерехт Темпел, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 11 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4716 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. NGC 4716 има привидни димензии од 1,1' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 50 м 33,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -9° 27' 3"". Положбениот агол на објектот е во износ од 60°.
Други поделби
Проучување на NGC 4716 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 43464. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 284; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5535. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1600.
Бела пица
Белата пица или пица бјанка е стил на пица во кој не се користи сос од домати. Пицата генерално се состои од тесто за пица, маслиново масло, лук, сирење, сол и понекогаш додатоци вклучувајќи зеленчук како спанаќ, домат и билки. Рикота е вообичаен вид сирење што се користи на бела пица во САД. Понекогаш се користат бели сосови како бешамел.
Дик Чејни
Ричард Брус „Дик“ Чејни (англиски: Richard Bruce "Dick" Cheney) е 46-ти потпретседател на САД, во време на Џорџ В. Буш од 2001 до 2009. Роден е на 30 јануари1941. Член е на Републиканската партија.
Младост и семејство
Чејни е роден во Линколн во државата Небраска. Родители му се Ричард и Мерџори Чејни. Пораснал во Каспер во Вајоминг каде ја запозна својата сегашна сопруга Лин Винцент. Чејни се издоил како ученик и како спортист во средното училиште. Тој бил избран и за претседник на постарата класа во своето средно училиште, го претставал училиштето на државните собири и бил член на рагби тимот.
Бренан Еванс
Бренан Еванс (роден на 6 јануари 1982 година) е канадски поранешен професионален играч на хокеј на мраз. Тој играл 13 години во Американската хокеарска лига и со Калгари Флејмс од Националната хокеарска лига (НХЛ).
Играчка кариера
Еванс поминал четири сезони во Западната хокеарска лига со Сиетл Тандербрдс и Кутенај Ајс, освојувајќи го Меморијалниот куп со мразот во 2002 година. Калгари Флејмс го потпишале Еванс на 30 септември 2003 година како слободен играч без драфт. Откако стана професионалец во 2003 година, Еванс го поминал поголемиот дел од својата кариера во Американската хокеарска лига, но тој бил повикан во Флејмс на итна основа за време на плејофот на Купот Стенли во 2004 година поради неколку повреди на бранителите на Флејмс. Тој се појавил во два натпревари за време на серијата Флејмс против Детроит Ред Вингс. Помеѓу 2003 и 2008 година, Еванс играл за Ловел Лок Монстерс, Бингамтон Сенаторс и Ворчестер Шаркс во АХЛ.
На 11 јули 2008 година, Еванс потпишал двегодишен договор со Анахајм Дакс. Во сезоната 2008-09, откако присуствувал на кампот за обука на Патки, Еванс потоа бил доделен во филијалата на АХЛ, Ајова Чопс, објавувајќи 15 поени во 75 натпревари за сезоната. По суспензијата на Ајова на крајот на сезоната, Еванс бил позајмен од Патките на Торонто Марлис, филијала на Торонто Мејпл Лифс, за целата кампања 2009-10, предводејќи ги Марлис со 15 борби за 199 пенали во 79 натпревари.
На 11 јули 2010 година, Еванс ја напуштил организацијата Патки и потпишал двегодишен договор со Сент Луис Блуз. Поминувајќи ја целата сезона 2010-2011 со филијалата на Сините AHL, Еванс бил ограничен на само 66 натпревари поради повреда и суспензија. На тие 66 натпревари тој собра 3 гола, 11 асистенции и 113 пенали. Сите 3 гола на Еванс биле постигнати во еден натпревар, бидејќи тој го постигнал својот прв хет-трик во кариерата на 23 февруари, против Тексас Старс.
Еванс потпишал едногодишен договор со Гранд Рапидс Грифинс за сезоната 2012–13 AHL. Тој не постигнал гол во текот на регуларниот дел од сезоната, но го забележал победничкиот гол на одлучувачкиот натпревар 6 од финалето на Калдер купот на 18 јуни. На 9 јули 2013 година, Еванс повторно потпишал едногодишен договор со Гранд Рапидс Грифинс за сезоната 2013–14 AHL.
На 4 август 2015 година, Тексас Старс потпишале едногодишен договор со Еванс.
На 14 септември 2016 година, Еванс го сигнализирал крајот на својата натпреварувачка професионална кариера, со договор да игра со Лакомб генералс од хокеарската лига Чинук, сениорска машка лига во Алберта.
Карл Фредрик Аделкранс
Карл Фредрик Аделкранс (30 јануари 1716 - 1 март 1796) бил шведски архитект и државен службеник. Стилот на Аделкранс се развил од рококо под влијание на Карл Хорлеман, водечкиот архитект во Шведска во првите години од неговата кариера, до класичен идиом под влијание на стилските случувања во Франција во средината и до крајот на 18 век. Како надзорник, тој ги предводел кралските и јавните градежни работи од 1767 година до неговото пензионирање во 1795 година.
Семејство и детство
Аделкранс е роден во 1716 година во Стокхолм и бил син на архитектот Горан Јосуа Аделкранс, кој го променил своето име од Торнквист при неговото облагородување четири години претходно. Како студент во Упсала, Горан Јосуа Торнквист бил член на студентската театарска трупа позната како Театарот на Лебедите која подоцна настапувала во театарот Лејонкулан во Стокхолм. Тој бил вработен од Никодим Тесин Помладиот во 1697 година, годината кога се случил катастрофалниот пожар во стариот замок во Стокхолм и започнало планирањето на новата палата. Торнквист претходно студирал архитектура и можеби бил откриен од Тесин за неговите сценографии. Горан Јосуа Аделкранц останал во сенка на доминантниот Тесин; неговото најзначајно дело била куполата за црквата Катерина во Стокхолм.
Преку неговиот брак во 1711 година со младата вдовица Ана Марија Конман, ќерка на богат стопанственик, финансиите на Торнквист значително се подобриле. Меѓу другото, тој станал сопственик на имотот на Сигхилдсберг во близина на Сигтунa. Следната година Карл XII го облагородил, по препорака на неговиот патрон Тесин. Роден во Стокхолм, Карл Фредрик бил трето дете од бракот.
Студии и рана кариера
Постариот Аделкранс немал намера Карл Фредрик да ги следи неговите професионални стапки; тој, од политички причини, ги загубил своите позиции како дворски архитект и градски архитект на Стокхолм во 1727 година, и, под овие околности, тој ја сметал архитектурата за премногу несигурна професија за неговиот син. По кратко време на студирање во Упсала, Карл Фредрик ја започнал својата кариера како државен службеник на ниско ниво во судот Камаревизиен (идниот Камаратен, Управниот Апелационен суд во Стокхолм).
Дворски архитект
Покрај неговата работа во изградбата на палатата, тој ја добил и дворската титула ховункаре и бил приклучен на дворот на престолонаследникот Адолф Фредрик и неговата сопруга Луиза Улрика, сестрата на Фридрих Велики. Аделкранс останал во сенката на Хорлеман уште неколку години, поминувајќи ги 1740-те како негов помошник во работата на Кралската палата во Стокхолм, која била во континуирана градба откако стариот замок изгорел во 1697 година. Тој ја добил довербата на Хорлеман кој го препорачал Аделкранс за мисија во Италија за регрутирање уметници за проектот на палатата и ги обезбедил потребните финансии за патувањето, овозможувајќи му на Аделкранс да замине во 1750 година, придружуван од кралскиот вајар Жак Филип Бушардон (брат на Едме Бушардон). Престојот во Италија бил неуспешен за регрутирањето на нови уметници, бидејќи оние што тој ги сакал биле многу скапи, но давале богат принос во форма на архитектонски белешки, книги и уметнички предмети. Аделкранс се вратил во Стокхолм кон крајот на летото 1751 година. Кога Хорлеман ненадејно починал во 1753 година, тој бил наследен како надзорник од Карл Јохан Кронштет, а на Аделкранс му била дадена позицијата ховинтендент.
Канцеларијата на надзорникот била создадена за Никодим Тесин Помладиот на почетокот на планирањето на новата кралска палата во 1697 година, со статути по примерот на француската кралска канцеларија на началникот кој бил одговорен за кралските градежни работи, а проширен за време на Колберовото време да го насочува кралското производство на таписерии и порцелан. Во отсуство на кралски фабрики од француски тип, шведската канцеларија можела всушност поблиску да личи на подредената канцеларија на главниот архитект. Задачата на канцеларијата подоцна била проширена на сите проекти за јавни згради, вклучително и цркви.
На крајот на 1753 година, Аделкранс повторно добил странска мисија, во Париз. Во согласност со неговите упатства, тој испратил дома голем број модели и гравури за да се користат за детали за внатрешни работи по најнова мода. Тој, исто така, го договорил Пјер Хуберт Л'Арчевек како наследник на Ј.П Бушардон, кој починал во декември 1753 година. Во Париз, Аделкранс позирал за портретот на Александар Рослин што подоцна го оставил во аманет на Шведската академија на слободните уметности. Можно е дека Аделкранс и Рослин веќе се запознале во Стокхолм пред Рослин да замине до Европа, или во Италија неколку години пред тоа, но се смета дека престојот во Париз бил почеток на долго пријателство. Дневникот за кој се знае дека го водел за време на своето патување бил спомнат како продаден на аукција во 1831 година, но се смета дека е изгубен. По неговото враќање, тој работел на опремувањето на палатата што било завршено во ноември, кога бил назначен за витез од редот на поларната ѕвезда. Истата година бил избран и за член на Кралската шведска академија на науките.
Надзорник
Откако Кронштет ја напуштил функцијата началник во 1767 година, Аделкранс бил назначен за негов наследник. Во тоа време, тој веќе ја имал хонорис кауса титула десет години. Со функцијата дошол, по службена должност, како претседател на Кралската академија на уметностите. Како член на Капите, една од двете доминантни групи на шведскиот парламентарен систем на добата на слободата. Државниот удар на новиот крал, Густав III, го поштедил од лоша политичката судбина, и тој можел непречено да ја продолжи својата работа и како архитект и како државен службеник. Академијата за уметности добила нови статути во 1773 година, а во 1776 година кралот ѝ доделил на канцеларијата на началникот поцелосна контрола на сите јавни згради во земјата, како резултат на иницијативата на Аделкранс.
Како последица на неговото патување во Италија и Франција во 1783-1784 година, стилските идеали на кралот се смениле во порадикална класицистичка насока. Во 1787 година, 72-годишниот архитект побарал дозвола од кралот да се пензионира, наведувајќи ги и неговите здравствени и финансиски тешкотии како причина. Петицијата била одбиена од кралот; само во 1795 година, Аделкранс добил дозвола да се пензионира како управник, оставајќи ги уздите на неговиот наследник, Карл Фредрик Фреденхајм, на 16 февруари. Тој бил активен државен службеник до неговите последни денови на функцијата, а неговиот последен архитектонски дизајн бил олтар за парохиската црква во Стокхолм-Нес, направена во истите тие последни денови, на возраст од 80 години Се пензионирал како претседател на Академијата за уметност неколку месеци подоцна, во јуни 1795 година. Неговите последни денови, додека не умрел во Стокхолм во март 1796 година, го мачел болен рак и зголемени финансиски проблеми.
Развојот на Аделкранс како архитект
Најраните влијанија на Аделкранс дошле од барокната архитектура што тој можел да ја проучува во книгите и гравурите во библиотеката на неговиот татко; неговиот прв познат дизајн, олтарот во парохијата за црквата Катарина во Стокхолм од 1732 година е во стил на римски барок, омилен од Тесин, и се смета дека е под влијание на гравурата на сличниот олтар од Карло Раиналди во Црквата на Исус и Марија, Рим, прикажани на Цртежи на различни олтари и капели во римските цркви на Џовани Џакомо Роси, за кој се знае дека бил во сопственост на постариот Аделкранс. До околу 1750 година, шведскиот дизајн и архитектура биле темелно навлезени од француското рококо. Главно одговорен за ова бил Карл Хорлеман, управител, надреден на Аделкранс во работата на палатата, и доминантен архитект во неговата генерација во Шведска. Подоцнежната архитектура на Аделкранс го следела трендот кон покласицистички пристап, оној кој изгубил дел од пластичниот карактер на барокната и рококо архитектурата, наместо да ги претвори зградите во ансамбли од различни архитектонски елементи (како што се столбови и порти), честопати се нагласувале геометриски форми.
Првите значајни нарачки на Аделкранс биле Театарот на палатата Улриксдал и станбената зграда во Стокхолм што тој првично ги дизајнирал за неговиот зет Густаф Самуел Рут (но подоцна сам ќе преземе), и двете од 1753 година, годината на смртта на Хорлеман.
NGC 7027
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7027 се споменува и како PK 84-3.1, CS=16.3.
Откривање
Објектот е откриен на 1878 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан во Марсејската опсерваторија, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7027 е од видот PN. Видливиот сјај со голо око изнесува 8,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 10,4 m. NGC 7027 има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.