cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Марфанов синдром
Очи
Други знаци и симптоми кои влијаат на окото вклучуваат зголемена должина долж оската на Земјината топка, миопија, плошноста на рожницата, страбизам, егзотропија и езотропија. Оние со MFS исто така се изложени на висок ризик за ран глауком и рана катаракта.
Кардиоваскуларен систем
Најсериозните знаци и симптоми поврзани со Марфанов синдром го вклучуваат кардиоваскуларниот систем : непотребен замор, отежнато дишење, палпитации на срцето, забрзано отчукување на срцето или болка во градите што зрачи на грбот, рамото или раката. Ладните раце, раце и стапала исто така може да се поврзат со MFS поради несоодветна циркулација. Срцев шум, абнормално читање на ЕКГ или симптоми на ангина може да укажат на понатамошна истрага. Знаците на регургитација од пролапс на митралните или аортните залистоци (кои го контролираат протокот на крв низ срцето) се резултат на цистична медијална дегенерација на вентилите, која најчесто се поврзува со МФС (види пролапс на митралната валвула, аортна регургитација). Сепак, главниот знак што ќе го наведе лекарот да размисли за основната состојба е проширена аорта или аортна аневризма. Понекогаш, никакви проблеми со срцето не се очигледни додека слабеењето на сврзното ткиво (цистична медијална дегенерација) во асцендентната аорта не предизвика аортна аневризма или аортна дисекција, хируршки итен случај. Дисекцијата на аортата најчесто е фатална и се манифестира со болка која зрачи по грбот, давајќи чувство на кинење.
Бидејќи основните абнормалности на сврзното ткиво предизвикуваат MFS, инциденцата на дехисценција на протетската митрална валвула е зголемена. Треба да се внимава да се обиде да се поправат оштетените срцеви залистоци наместо да се заменат.
Нервен систем
Дурална ектазија, слабеење на сврзното ткиво на дуралната кеса што го обвиткува 'рбетниот мозок, може да резултира со губење на квалитетот на животот. Може да биде присутна долго време без да предизвика никакви забележливи симптоми. Симптоми кои можат да се појават се болки во долниот дел на грбот, болки во нозете, абдоминална болка, други невролошки симптоми на долните екстремитети или главоболкисимптоми кои обично се намалуваат кога лежите рамно. На рендген, сепак, дуралната ектазија не е често видлива во раните фази. Влошувањето на симптомите може да бара МНР на долниот дел од 'рбетот. Дурална ектазија која напредувала до оваа фаза би се појавила на МРИ како проширена торбичка која се троши на лумбалните пршлени. Други проблеми со 'рбетот поврзани со MFS вклучуваат дегенеративно заболување на дискот, цисти на 'рбетот и дисфункција на автономниот нервен систем.
Генетика
Секој родител со оваа состојба има 50% ризик да го пренесе генетскиот дефект на кое било дете поради неговата автосомно доминантна природа. Повеќето лица со MFS имаат уште еден засегнат член на семејството. Околу 75% од случаите се наследни. Таквите спонтани мутации се случуваат кај околу едно од 20000 раѓања. Марфановиот синдром е исто така пример за доминантна негативна мутација и хаплоинсуфициенција. Тоа е поврзано со променлива експресивност; нецелосната пенетрација не е дефинитивно документирана.
Патогенеза
Марфанов синдром е предизвикан од мутации во FBN1 ген на хромозомот 15, која шифрирањето фибрилин 1, гликобелковинска компонента на вонклеточната матрица. Фибрилин-1 е од суштинско значење за правилно формирање на вонклеточната матрица, вклучувајќи ја биогенезата и одржувањето на еластичните влакна. Вонклеточната матрица е критична и за структурниот интегритет на сврзното ткиво, но исто така служи и како резервоар за факторите на раст. Еластичните влакна се наоѓаат низ телото, но се особено изобилни во аортата, лигаментите и цилијарните зони на окото; следствено, овие области се меѓу најтешко погодените. Тоа може да биде предизвикано и од низа интравенски кристални третмани кај оние кои се подложни на нарушување.
Создаден е трансгенски глушец кој носи единствена копија на мутант фибрилин-1, мутација слична на онаа пронајдена во човечкиот ген за кој е познато дека предизвикува MFS. Овој вид на глувци рекапитулира многу од одликите на човечката болест и ветува дека ќе обезбеди увид во патогенезата на болеста. Намалувањето на нивото на нормален фибрилин 1 предизвикува болест поврзана со Марфан кај глувците.
Трансформирачкиот фактор на раст бета ( TGF-β ) игра важна улога во MFS. Фибрилин-1 директно врзува латентна форма на TGF-β, одржувајќи ја секвестрирана и неспособна да ја врши својата биолошка активност. Наједноставниот модел сугерира дека намалените нивоа на фибрилин-1 овозможуваат зголемување на нивото на TGF-β поради несоодветна секвестрација. Иако не е докажано како покачените нивоа на TGF-β се одговорни за специфичната патологија забележана со болеста, познато е дека се јавува воспалителна реакција која ослободува протеази кои полека ги деградираат еластичните влакна и другите компоненти на вонклеточната матрица. Важноста на патеката TGF-β беше потврдена со откривањето на сличниот Loeys-Dietz синдром кој го вклучува генот TGFβR2 на хромозомот 3, рецепторска белковина на TGF-β.
Марфаноид-прогероид-липодистрофија синдром
Синдромот на Марфаноид-прогероид-липодистрофија (МПЛ), познат и како синдром на Марфанова липодистрофија (МФЛС), е варијанта на МФС во кој Марфановите симптоми се придружени со одлики кои обично се поврзуваат со неонатален прогероид синдром (исто така познат како синдром Видеман-Раутенштрауч) во која се намалуваат нивоата на белото масно ткиво. Од 2010 година, се акумулираат докази дека MPL е предизвикана од мутации во близина на 3'-крајот на <i id="mwATc">генот FBN1</i>. Се покажа дека овие луѓе имаат и недостаток на аспрозин, белковински хормон што го регулира гликоза кој е производ на C-терминалното расцепување на профибрилин. Нивоата на аспрозин забележани кај овие луѓе беа пониски од очекуваното за хетерозиготен генотип, во согласност со доминантниот негативен ефект.
Дијагноза
Дијагностичките критериуми на MFS беа меѓународно договорени во 1996 година. Сепак, Марфановиот синдром често е тешко да се дијагностицира кај децата, бидејќи тие обично не покажуваат симптоми додека не достигнат пубертет. Дијагнозата се заснова на семејна историја и комбинација на главни и помали индикатори на нарушувањето, ретки кај општата популација, кои се јавуваат кај една индивидуана пример: четири скелетни знаци со еден или повеќе знаци во друг телесен систем како што се окуларни и кардиоваскуларни кај една индивидуа. Следниве состојби може да произлезат од MFS, но може да се појават и кај луѓе без некое познато основно нарушување. Многумина имаат малку типични симптоми и знаци и немаат специфични хистолошки или биохемиски промени. Во 99% од случаите, можно е да се користат генетски тестови за да се потврди дијагнозата на Марфановиот синдром. Сепак, тоа е скап процес бидејќи генот може да мутира на повеќе од 3 000 начини. Другите методи вклучуваат НМР – јадрена магнетна резонанца и КТ - компјутерска томографија. Се препорачува годишно редовно проценување (1 x - 2 x годишно) на димензиите на почетниот дел на аортата со користење на ултразвучен преглед и следење на прогресијата на промените. Се препорачува и следење на офталмолошките промени. Познавањето на знаците на Марфановиот синдром може да спаси живот.
Диференцијална дијагноза
Многу други нарушувања може да предизвикаат ист тип на телесни одлики како Марфановиот синдром. Генетското тестирање и проценката на други знаци и симптоми може да помогне да се разликуваат. Следниве се некои од нарушувањата кои можат да се манифестираат како „марфаноид“:
Управување
Не постои лек за Марфанов синдром, но очекуваниот животен век значително се зголемил во последните неколку децении  и сега е слична на онаа на просечниот човек.
Се препорачуваат редовни прегледи за следење на здравјето на срцевите залистоци и аортата. Марфановиот синдром се третира со решавање на секое прашање како што се појавува и, особено, превентивни лекови дури и за малите деца за забавување на прогресијата на аортната дилатација. Целта на оваа стратегија за третман е да се забави прогресијата на дилатацијата на аортата и да се спречи какво било оштетување на срцевите залистоци со елиминирање на срцевите аритмии, минимизирање на отчукувањата на срцето и намалување на крвниот притисок на лицето.
Физичка активност
Американската асоцијација за срце ги даде следниве препораки за лицата со Марфанов синдром без или со блага аортна дилатација:
Лекови
Менаџментот често вклучува употреба на бета блокатори како што е пропранолол или ако не се толерираат блокатори на калциумови канали или АКЕ инхибитори.
Третман
Тим експерти се вклучени во третманот: кардиолог, офталмолог, педијатар, ортопед и генетичар. Третманот се фокусира на спречување и лекување на компликации. Кај многу високи девојки, потенцијалната висина може да се намали со предизвикување пубертет на 10 - годишна возраст, со употреба на естроген и прогестерон.
Употребата на резерпин и пропранолол може да помогне во спречување на ширење (дилатација) на дисекција на аортата бидејќи овие лекови ја намалуваат јачината на протокот на крв. Ако аортата се прошири, погодениот дел понекогаш може да биде хируршки поправен или заменет. Бремените жени се особено изложени на ризик од компликации на аортата; за можноста за корекција на аортата треба да се дискутира пред зачнувањето.
Скелетни проблеми кои се јавуваат како резултат на Марфановиот синдром понекогаш можат да предизвикаат значителна болка и непријатност. 70 % од луѓето со Марфанов синдром имаат болка во и околу зглобовите. Доброто и правилно држење на телото, вежбањето и употребата на помагала кои ги поддржуваат зглобовите можат да бидат од голема помош. Физиотерапијата користи различни методи кои можат да помогнат при движењето и зајакнувањето на мускулите.
Хирургија
Ако проширувањето на аортата напредува до аневризма со значителен пречник, предизвикува дисекција или руптура или доведува до откажување на аортната или друга валвула, тогаш операцијата (евентуално композитен графт на аортна валвула или замена на аортниот корен што штеди вентил ) станува неопходно. Иако операцијата на аортен графт (или која било васкуларна хирургија) е сериозен потфат, генерално е успешна ако се преземе на изборна основа. Операцијата во услови на акутна аортна дисекција или руптура е значително попроблематична. Елективна операција на аортна валвула/графт обично се разгледува кога пречникот на коренот на аортата достигнува 50 мм, но секој случај треба конкретно да се процени од квалификуван кардиолог. Новите хируршки техники кои штедат вентили стануваат се почести. Како што луѓето со Марфанов синдром живеат подолго, другите васкуларни поправки стануваат се почести, на пр., поправки на десцендентна торакална аортна аневризми и аневризми на други садови освен аортата.
Скелетните и окуларните манифестации на Марфановиот синдром исто така може да бидат сериозни, иако не се опасни по живот. Овие симптоми обично се третираат на соодветен начин за состојбата, како што се лекови против болки или мускулни релаксанти. Бидејќи Марфанов синдром може да предизвика асимптоматски абнормалности на 'рбетниот столб, секоја операција на 'рбетниот столб на лице Марфан треба да следи само детална слика и внимателно хируршко планирање, без оглед на индикацијата за операција. Окуларните компликации на МФС често може да се третираат со операција. Ектопија леќа може да се третира, бидејќи вештачките леќи може да се вградат хируршки. Покрај тоа, операцијата може да се справи со глауком и катаракта.
Третманот на спонтан пневмоторакс зависи од волуменот на воздухот во плевралниот простор и природната прогресија на состојбата на поединецот. Мал пневмоторакс може да се реши без активен третман за една до две недели. Рекурентните пневмоторацеси може да бараат операција на градниот кош. На пневмоторацесите со умерена големина може да им треба третман на граден дрен неколку дена во болница. Големите пневмотораци најверојатно се медицински итни случаи кои бараат итна декомпресија.
Како алтернативен пристап, исто така се користат прилагодени потпори за коренот на аортата. Почнувајќи од 2020 година, оваа постапка е користена кај над 300 луѓе, а првиот случај се случил во 2004 година.
Бременост
За време на бременоста, дури и во отсуство на кардиоваскуларни абнормалности пред зачнувањето, жените со Марфанов синдром се изложени на значителен ризик од аортна дисекција, која често е фатална дури и кога се лекува брзо. Тогаш, жените со Марфанов синдром треба да добијат темелна проценка пред зачнувањето, а ехокардиографијата треба да се прави на секои шест до 10 недели во текот на бременоста, за да се процени пречникот на аортниот корен. За повеќето жени, можно е безбедно вагинално породување.
Пренаталното тестирање може да се изврши кај жени со Марфанов синдром за да се утврди дали состојбата е наследена кај нивното дете. Во 10-та до 12-та недела од бременоста, може да се изврши испитување на парче плацентарно ткиво преку тест наречен земање примероци од хорионски ресички за да се постави дијагноза. Друг пренатален тест може да се изврши наречен амниоцентеза на 16-18 недели од бременоста.
Прогноза
Пред современите кардиоваскуларни хируршки техники и лекови како што се лосартан и метопролол, прогнозата на оние со Марфанов синдром не беше добра: низа кардиоваскуларни проблеми кои не се лекуваат беа вообичаени. Животниот век бил намален за најмалку една третина, а многумина починале во тинејџерските и дваесеттите години поради кардиоваскуларни проблеми. Денес, кардиоваскуларните симптоми на Марфановиот синдром сè уште се најзначајните прашања во дијагнозата и управувањето со болеста, но соодветно профилактичко следење и профилактичка терапија нуди нешто што се приближува до нормален животен век, а повеќе манифестации на болеста се откриваат бидејќи се повеќе пациенти живеат подолго. Жените со Марфанов синдром живеат подолго од мажите.
Епидемиологија
Марфановиот синдром подеднакво ги погодува мажите и жените, и мутацијата не покажува етничка или географска пристрасност. Проценките покажуваат дека околу 1 од 5.000 до 10.000 лица имаат Марфанов синдром.
Историја
Марфановиот синдром е именуван по Антоан Марфан, францускиот педијатар кој прв ја опишал состојбата во 1896 година откако забележал впечатливи одлики кај петгодишно девојче. Генот поврзан со болеста првпат бил идентификуван од Франческо Рамирез во Медицинскиот центар Маунт Синај во Њујорк во 1991 година.
Познати пациенти
Познати луѓе кои имале Марфанов синдром вклучуваат:
Покрај тоа, следните историски личности и познати личности често се појавуваат на списоци со луѓе со Марфанов синдром, но од случај до случај доказите се шпекулативни, сомнителни, па дури и побиени.
NGC 5734
NGC 5734 — леќеста галаксија во соѕвездието Вага, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 1886 година од страна на Френсис Ливенворт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5734 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 5734 има привидни димензии од 1,5' х 1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 14 ч 45 м 9,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -20° 52' 13"". Положбениот агол на објектот е во износ од 38°.
Други поделби
Проучување на NGC 5734 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 52678. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 333; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6166. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1009.
Финале на Копа дел Реј 1980
Финалето на Копа дел Реј 1980 година било 76-то финале по ред во Копа дел Реј и се одиграло на 4 јуни 1980. Ова финале било конкретно по тоа што за првпат во историјата тогаш, а подоцна никогаш не се повторило, играле главната и Б екипата. Тоа било финале меѓу мадридските екипи, Реал Мадрид и "младиот брат" Реал Мадрид Кастиља. Реал до финалето стигнал со победи над Логронес и Бетис, а во полуфиналето бил совладан градскиот соперник Атлетико Мадрид. Кастиља во финалето се пласирала со победи над Атлетик Билбао, Реал Сосиедад и во полуфиналето против Спортинг Хихон. Реал Мадрид победил со резултат 6-1, а првиот и последниот гол во натпреварот ги постигнал напаѓачот на Реал, Хуанито. Кога натпреварот завршил, играчите на Кастиља и Реал заедно го подигнале пехарот.
Словенечки Македонци
Македонците во Словенија, познати и како словенечки Македонци,се малцинство коe живеe во Република Словенија.
Според последниот попис од 2002 година, во таа држава живееле 3.972 Македонци, a 4,760 лица се изјасниле дека македонскиот јазик им е мајчин јазик.
Култура
Во Словенија има три големи културни македонски друштва. Најголемото е „КУД Македонија“ од Љубљана, „КУД Кирил и Методиј“ од Крањ и „КУД Билјана“ од Марибор. Тие биле основани во 90-те кога Словенија станала независна република. Културните друштва биле основани за да се поттикне изучување на македонскиот јазик, традиција и култура за тие кои живеат во Словенија. Овие културни друштва главно ги слават големите празници како Велигден, Илинден и Божиќ. Секое друштво има свој центар за собири и фолклорни концерти. Исто така има и училиште за македонски јазик во Крањ за помладите Македонци.
Вера
Македонците во Словенија се претежно православни, но има и Македонци од муслиманска вероисповед - Македонци Муслимани. Поради недостаток на свештеници, постои само една македонска православна црква во Словенија, која е отворена само во одредени денови; за неделни собири се користи српската православна црква. Првата македонска црковна организација била MCO (Македонски црковен одбор/Makedonski crkoven odbor). На 13 април 1993 била одржана првата нивна средба кадешто било одлучено да се основа Македонска црква во Словенија. Добри односи има меѓу Македонската православна црква и Римокатоличката црква. Многу Македонци исто така ја користат и Српската православна црква.
Црквата „Света Марија Рожденска“ која е сместена во Крањ, е користена од страна на Македонците за поголемите празници.
Медиуми
Во Словенија има само еден весник кој е наменет за Македонците во Словенија наречен „Наше сонце“. Печатен е од страна на Македонското друштво Кирил и Методиј од Крањ. Првото издание било испечатено на 1 декември 1997. Весникот главно пишува за проблемите и активностите на Македонците кои живеат во Словенија.
Метју Арнолд
Метју Арнолд (англ. Matthew Arnold; 24 декември 1822 – 15 април 1888) бил англиски поет и критичар кој работел како училиштен инспектор. Тој бил син на Томас Арнолд, познат директор на Училиштето Рагби и брат на Том Арнолд, професор по книжевност и Вилијам Делафилд Арнолд, романописец и колонијален администратор. Метју Арнолд се смета за писател – мудрец, кој ги поучува и им дава инструкции на читателите за современи социјални теми.
Пречесниот Џон Кебл, кој подоцна стана еден од водачите на движењето Оксфорд му бил кум на Метју. „Томас Арнолд се восхитувал на ‘химните’ на Кебл во „Христијанска година“, но бил повоздржан кога овој негов стар пријател станал реакционер на ‘Високата црква’ и бил наклонет на Рим во триесеттите години на 19 век. Во 1828 година, татко му на Арнолд бил назначен за директор на Училиштето Рагби и неговото младо семејство таа година се сместило во куќата на директорот. Во 1831 година, приватен учител на Арнолд бил неговиот чичко, Пречесниот Џон Бакленд кај Лејлем, Мидлсекс. Во 1834 година, семејството Арнолдс се сместило во викендичка, Фокс хау, во Лејк Дистрикт. Вилијам Вордсворт им бил сосед и близок пријател. Фокс хау подоцна стана семеен дом, по прераната смрт на доктор Арнолд во 1842 година.
Во 1836 година, Арнолд се запишал на колеџот Винчестер, но во 1837 година, тој се вратил во Училиштето Рагби, каде се запишал во петти клас. Тој се префрлил во шести клас во 1838 година и така бил под директен надзор на татко му. Напишал стих за текст за магазинот „Фокс хау“ што во периодот од 1838 до 1843 година го создадоа Метју и неговиот брат за задоволство на семејството. Во периодот кога бил ученик во Рагби, тој ги добил училишните награди за пишување есеј на англиски јазик и поезија на латински и на англиски јазик. Неговата поема во проза „Аларик во Рим“ била отпечатена во Рагби. Во 1841 година, тој добил отворена стипендија за колеџот „Балиол“, Оксфорд. За време на престојот на Оксфорд, се развило неговото пријателство со Артур Хју Клау, дипломец од Рагби, кој му бил омилен ученик на татко му. Арнолд присуствувал на проповедта на Џон Хенри Њуман во црквата Света Марија, но не се приклучил на движењето Оксфорд. Неговиот татко ненадејно починал од срцево заболување во 1842 година. Поемата на Арнолд „Кромвел“ ја добила наградата Њудигејт во 1843 година. Тој дипломира следната година со многу добар успех. Во 1845 година, по краткиот период кога предавал во Рагби, тој бил избран за член на универзитетскиот колегиум на колеџот Ориел, Оксфорд. Во 1847 година, тој станал приватен секретар на лорд Ленсдаун, претседател на Советот. Во 1849 година ја објавил својата прва книга поезија, „Заталканиот мечтател“. Во 1850 година Вордсворт починал и Арнолд ги објави своите „Стихови за спомен“ на постариот поет во магазинот „Фрејзер“.
Младост
Во 1836 година, Арнолд се запишал на колеџот Винчестер, но во 1837 година, тој се вратил во Училиштето Рагби, каде се запишал во петти клас. Тој се префрлил во шести клас во 1838 година и така бил под директен надзор на татко му. Напишал стих за текст за магазинот „Фокс хау“ што во периодот од 1838 до 1843 година го создадоа Метју и неговиот брат за задоволство на семејството. Во периодот кога бил ученик во Рагби, тој ги добил училишните награди за пишување есеј на англиски јазик и поезија на латински и на англиски јазик. Неговата поема во проза „Аларик во Рим“ била отпечатена во Рагби. Во 1841 година, тој добил отворена стипендија за колеџот „Балиол“, Оксфорд. За време на престојот на Оксфорд, се развило неговото пријателство со Артур Хју Клау, дипломец од Рагби, кој му бил омилен ученик на татко му. Арнолд присуствувал на проповедта на Џон Хенри Њуман во црквата Света Марија, но не се приклучил на движењето Оксфорд. Неговиот татко ненадејно починал од срцево заболување во 1842 година. Поемата на Арнолд „Кромвел“ ја добила наградата Њудигејт во 1843 година. Тој дипломира следната година со многу добар успех. Во 1845 година, по краткиот период кога предавал во Рагби, тој бил избран за член на универзитетскиот колегиум на колеџот Ориел, Оксфорд. Во 1847 година, тој станал приватен секретар на лордот Ленсдаун, претседател на Советот. Во 1849 година ја објавил својата прва книга поезија, „Заталканиот мечтател“. Во 1850 година Вордсворт починал и Арнолд ги објави своите „Стихови за спомен“ на постариот поет во магазинот „Фрејзер“.
Брак и кариера
Со оглед на тоа што имал желба да се ожени, а не бил во можност да издржува семејство со плата на приватен секретар, Арнолд во 1851 година го побарал работното место и бил назначен за Инспектор на училиштата на нејзиното височество. Два месеца подоцна тој се оженил со Френсис Луси, ќерка на сер Вилијам Вајтман, член на правниот совет на кралицата. Семејството Арнолд имало шест деца: Томас (1852 – 1868), Тревенен Вилијам (1853 – 1872); Ричард Пенроуз (1855 – 1908), инспектор на фабрики; Луси Шарлот (1858 – 1934), која се омажила со Фредерик В. Витриџ од Њујорк, кого го запознала за време на американската турнеја на Арнолд кога тој држел предавања; Елеонор Мери Керолајн (1861 – 1936), омажена за (1) почесен Армин Воудхаус во 1889 година, (2) Вилијам Мејсфилд, Барон на Сандхерст, во 1909; Бејзил Френсис (1866 – 1868).
Арнолд честопати ги квалификува неговите обврски на училиштен инспектор како „заморни“, но понекогаш ги признавал придобивките од редовната работа. Поради неговата работа како инспектор, морал постојано да патува, посебно на почетокот, во поголем дел на Англија. „На почетокот Арнолд беше одговорен за инспекција на неконформистичките училишта во поголемиот дел на централна Англија. Тој помина долги заморни часови во текот на педесеттите години на 19 век по чекалните на железничките станици и хотелите од малите градови и уште подолги часови слушајќи како учениците ги рецитираат нивните лекции и родителите кои ги рецитираат нивните приговори. Но, тоа исто така значеше дека тој, меѓу првата генерација од ерата на железницата патуваше низ Англија повеќе од кој и да е писател некогаш. Иако неговите задолженија подоцна беа сведени на помала област, Арнолд го познаваше општеството на провинциска Англија подобро отколку поголемиот дел од авторите во метрополата и тогашните политичари“.
Литературна кариера
Во 1852 година Арнолд го објави својот втор том поеми, Емпедокле на Етна и други поеми. Во 1853 година, тој ги објави Поеми: ново издание избор од два претходни тома, од кои беше изоставена Емпедокле на Етна, но беа додадени нови поеми „Сохраб и Рустум“ и „Учениот Циганин“. Во 1854 година, излезе од печат Поеми: втора серија; исто така избор, во што беше вклучена нова поема, „Болдер мртов“.
Арнолд бил избран за професор по поезија на Оксфорд во 1857 година. Тој бил прв што држел предавања на англиски место на латински. Повторно бил избран во 1862 година. „За преводот на Хомер“ (1861) и првичните мисли што Арнолд ќе ги преиначи во „Култура и анархија“ беа дел од плодовите од предавањата во Оксфорд. Во 1859 година, тој првпат отпатува на континентот (по што уследија уште две патувања), по барање на парламентот за изучување на европските образовни практики. Сам ја објави Популарно образование во Франција (1861), чиј вовед подоцна беше објавен под наслов „Демократија“ (1879). Во 1865 година, Арнолд објави ''Критички есеи: прва серија. Критички есеи: втора серија'' не се појави до ноември 1888 година, наскоро по неговата прерана смрт. Во 1866 година тој ја објави Тирсис, неговата елегија за Клау, кој почина во 1861 година. Најважното дело од социјалната критика на Арнолд Култура и анархија (и едно од ретките негови дела што сė уште се печати), беше објавено во 1869 година. Литература и догма, најважното дело на Арнолд од религиозната критика излезе од печат во 1873 година. Во 1883 и 1884 година, Арнолд имаше во Соединетите Американски Држави низа предавања за образование, за демократија и за Ралф Валдо Емерсон.
Во 1886 година, тој се пензионира од вршење инспекција на училиштата и уште еднаш отпатува за Америка. Почина ненадејно од срцев удар во 1888 година, кога трчал да стигне трамвај што требало да го однесе до станицата во Ливерпул, каде требало да се сретне со неговата ќерка која била во посета од САД, каде се пресели откако се омажи за еден Американец.
Карактерот на Арнолд
Метју Арнолд „беше навистина прекрасно друштво“, напиша Г. В. Е. Расел во Портрети од седумдесеттите; „светски човек, сосема ослободен од светот и писател без најмала трага на дребничавост“. Позната личност во клубот Атенеум, често ручаше надвор и беше чест гостин во куќите на село, сакаше лов и риболов, водеше живи дискусии, беше склон кон комбинација на гиздење и отменост, постојано читаше се и сешто и во паузите кога не работеше на издржување свое и на своето семејство со заморните училишни инспекции, тетратка по тетратка исполнуваше со медитации во скоро монашки тон. Во неговите пишувања, тој честопати ги збунуваше, а понекогаш и ги нервираше своите современици со очигледна противречност меѓу неговата урбана, дури и фриволна контроверзност и „голема сериозност“ на неговите критички ставови и меланхолично, скоро жално расположение што провејува во поголем дел од неговата поезија. Т. Х. Ворен го опиша како „глас што засмејува во дивината“.
Поезија
Арнолд понекогаш го нарекуваатт третиот најважен поет од викторијанскиот период, заедно со Алфред Тенисон, првиот барон Тенисон и Роберт Браунинг. Арнолд бил свесен за своето место во поезијата. Во писмо до неговата мајка од 1869 година, тој напиша:
„Моите песни во целост го претставуваат главниот развој на мислата од последната четвртина на векот и затоа најверојатно ќе дојде време кога луѓето ќе станат свесни за тоа каков е тој развој и ќе се заинтересираат за книжевното творештво што го рефлектира. Можам благо да навестам дека имам помал поетски сентимент од Тенисон, со послаб интелектуален жар и помалку сум продуктивен од Браунинг; но сепак, бидејќи во мене можеби има повеќе соединување од нив двајца отколку во кој и да е од нив посебно и редовно ја применувам таа соединување во модерниот развој, многу е веројатно да дојде моето време како што дојде нивното.“
Стефан Колини ова го смета за „исклучително искрена и доста праведна самопроценка“. „Поезијата на Арнолд продолжува да го привлекува вниманието на учениот свет, делумно бидејќи се чини дека во неа има впечатлив доказ за неколку централни аспекти од интелектуалната историја на ЏИЏ век, особено корозијата на „верата“ со „сомнежот“. Ниту еден поет не би сакал по неколку векови на него да се навраќаат само како на историски сведок, а интелектуалното разбирање на стихот на Арнолд е посебно подложно на ваков однос“.
Харолд Блум ја повторува квалификацијата што Арнолд си ја дава во неговиот вовед (како уредник на серијалот) на Модерни критички погледи tомот za Arnolд: „Арнолд го внесе во својата поезија она што им беше потребно на Тенисон и на Браунинг (но сепак го апсорбираа), главниот развој на мислата во негово време.“ За неговата поезија Блум вели, „какви и да се неговите постигнувања како критичар во литературата, општеството или религијата, неговата работа како поет може да не ја заслужува репутацијата што опстана за него и во ЏЏ вк. Арнолд во најдобар случај е многу добар, но значително деривативен поет...како што е случај и со Тенисон, Хопкинс и Розети, доминантниот претходник на Арнолд е Китс, но ова е несреќен спој бидејќи самиот Арнолд (за разлика од другите) тврдел дека не му се восхитува многу на Китс, а истовремено ги пишувал своите елегии со дикција, метар и имажистичка постапка што срамно многу потсетуваат на Китс.“
Во Ливерпул, каде почина, постои основно училиште наречено по него и истоимено средно училиште во Оксфорд и Стајнс.
Неговата литературна кариера – изоставајќи ги неговите две наградни песни – започна во 1849 година со издавањето на Залутаниот мечтател и други песни, што привлече малку внимание – иако во неа беше можеби најчистата поетска песна на Арнолд „Заборавениот тритон“ – но наскоро беше повлечена. Емпедокле на Етна и други песни (меѓу нив „Тристрам и Изолт“) објавена во 1852 година, имаше слична судбина. Во 1858 година тој ја објави својата трагедија Меропе, што, како што му пиша тој на еден пријател, повеќе беше наменето, „да го инаугурира моето професорско место со достоинство отколку длабоко да го трогне човечкиот род“ и претежно забележително поради некои експерименти во необични – и неуспешни – метри.
Неговата песна „Доверската плажа“ од 1867 година прикажува кошмарен свет од кој исчезнале старите религиозни вредности. Таа понекогаш се смета за еден од првите, дури и прв пример на модерен сензибилитет. Во познатиот предговор на избор песни од Вилијам Вордсворт, Арнолд се идентификува себеси, малку иронично, како „човек на Вордсворт“. Очигледно е влијанието на Вордсворт во најдобрата поезија на Арнолд и во идеите и во дикцијата. Песната на Арнолд „Доверската плажа“ се појавува во Фаренхајт 451 на Реј Бредбери, а исто така се спомнува како значајна во Сабота од Ијан Мекеван. Таа исто така беше цитирана или спомната во голем број други контексти (вид. Доверската плажа“).
Некои сметаат дека Арнолд е мостот меѓу Романтизмот и Модернизмот. Неговата употреба на симболични пејзажи беше типична за романтичната ера, додека неговиот скептичен и песимистичен стил беше типичен за модерната ера. Рационалистичката тенденција на некои негови дела навреди многу читатели и беше доведена во прашање неговата образовна компетентност во обработката на некои теми со кои се бавеше, но несомнено во негово време имаше инспиративно влијание. Неговите дела се одликуваат со префинетост, висока цел, искреност и мошне препознатлив стил, а поголем дел од неговата поезија имаше деликатна и суптилна убавина, иако постоеја сомнежи дали високата култура и доброто познавање на поезијата не го заземаа понекогаш местото на вистинскиот поетски жар. Хенри Џејмс напиша дека поезијата на Метју Арнолд ќе им се допадне на оние кои „сакаат несекојдневни задоволства“ и кои сакаат да чујат како поетот „зема здив“.
Расположението во поезијата на Арнолд тежнее кон жаловно размислување и се воздржува од изразување чувства. Тој сакал поезијата да биде „критика на животот истовремено филозофска. Филозофијата на Арнолд е дека вистинската среќа доаѓа од внатре и дека луѓето треба да го бараат доброто во нив, а да бидат резигнирани при прифаќање на надворешни работи и да го избегнуваат бесцелниот метеж во светот. Меѓутоа, тој смета дека не треба да живееме со уверување дека еден ден ќе ни следува вечен благослов. Ако не сме среќни на Земјата, треба да ги промениме нашите желби наместо да мечтаеме за нешто што никогаш нема да ни се оствари. Оваа филозофија е јасно изразена во „Доверската плажа“ и во следниве стихови од „Строфи од Гранд Шартрез“
Лунѕајќи меѓу два света, еден мртов, друг да се роди немоќен, нема место каде глава да потпрам, освен на Земјата на која чекам загубен.
Арнолд ја вреднува природата поради мирот и постојаноста, што е различно од постојаната промена на човечките нешта. Неговите описи честопати се живописни и означени со впечатливи споредби. Но, истовремено, тој сакаше придушени бои, замагленост и месечева светлина. Се чини дека јапретпочитал „придушената светлина“ на морските длабочини во „Заборавениот тритон“ наместо селскиот живот што го сакаше изгубената сопруга на тритон.
Во својата поезија тој изведува теми на неговите наративни песни од разни традиционални или книжевни извори, но за романтичната меланхолија на неговите претходни песни уште повеќе е инспириран од „Оберман“ на Сенанкур. Неговите најголеми недостатоци како поет потекнуваат од немањето слух и честиот неуспех да разликува поезија од проза.
Проза
Џорџ Вотсон го следи Џорџ Сентсбери при поделбата на кариерата на Арнолд како прозен писател во три фази: 1) рана книжевна критика што започнува со предговорот на изданието на неговите песни во 1853 година и завршува со првата серија на Критички есеи (1865); 2) продолжен среден период (се преклопуваат првите и третите фази), поезија карактеризирана со социјални, политички и религиозни дела (околу 1860-1875 година), враќање на книжевната критика со избор и редактирање на збирка поезија од Вордсворт и Бајрон и втора серија Критички есеи. Ватсон и Сентсбери тврдат дека повеќе ја претпочитаат книжевната критика на Арнолд отколку неговата социјална или религиозна критика. Понови писатели, како Колини, покажаа поголем интерес за неговите социјални текстови, додека во текот на годините значителна метакритика се фокусираше на религиозните текстови на Арнолд. Тој не вклучува посебни напори да ги оддели неговите текстови за образованието од социјалните текстови.
Книжевна критика
Работата на Арнолд како книжевен критичар започнува со „Предговор на поемите“ во 1853 година. Во него тој се обидува да го објасни својот екстремен чин на автоцензура со изземање на драмската поема „Емпедокле на Етна“. Скоро сите основни елементи во неговата критичка теорија може да се разгледуваат со акцент на важноста на темата во поезијата, на „јасноста на групирањето, строгоста на развојот, едноставноста на стилот“, што го научи од Грците и силното влијание на Гете и Вордсворт. Џорџ Вотсон го опиша предговорот на 31-годишниот Арнолд како „чудно крут и непријатен во однос на елегантноста на неговата подоцнежна проза.“
Критиката започнува најпрво во текстовите на Арнолд во 1857 година кога тој првпат беше назначен на местото професор по поезија на Оксфорд, што го држел два семестара во период од пет години. Во 1861 година објавени се неговите предавања За преводот на Хомер, по кои во 1862 година уследи Последен збор за преводот на Хомер - и двата тома се напишани со одличен стил и полни со впечатливи заклучоци и сугестивни забелешки, но засновани на мошне произволни претпоставки без добро основани заклучоци. Посебно карактеристично, како за неговите недостатоци, така и за неговите квалитети, е од една страна неубедливото застапување на англиските хексаметри и неговото создавање на книжевен апсолут во „грандиозниот стил“, а од друга страна неговата силна потреба за објективна и интелигентна критика во Англија.
Иако поезијата на Арнолд добива само мешани критики и внимание за време на неговиот живот, неговите обиди во книжевната критика биле поуспешни. Арнолд е познат по воведување на методологија на книжевна критика, некаде меѓу историскиот пристап вообичаен за повеќето критичари од тоа време и личниот есеј; тој често се префрла брзо и лесно од книжевни теми, на политички и социјални проблематики. Неговите Критички есеи (1865, 1888), до денес имаат значајно влијание врз критичарите. Во еден од неговите најпознати есеи на тема „Студија за поезијата“, Арнолд пишува дека „без поезија, нашата наука ќе изгледа некомплетна, а поголем дел од она што сега спаѓа во религија и филозофија, ќе биде заменето со поезија“. Тој смета дека најважниот критериум што се користи за процена на вредноста на една песна е „искреноста“ и „сериозноста“. Според овој стандард, „Кантербериски приказни“ на Чосер не го заслужува одобрувањето на Арнолд. Згора на тоа, Арнолд сметаше дека дела за кои се покажало дека се искрени и сериозни, како оние на Шекспир и на Милтон, може да се користат како основа за споредба при одредување на квалитетот на други поетски дела. Тој исто така настојуваше книжевната критика да остане објективна и тврди дека треба да се цени „предметот онаков каков што навистина е“.
Социјална критика
Од книжевна критика тој преминува на поопшта критика за духот на неговото доба. Меѓу 1867 и 1869 година, тој го пишува делото Култура и анархија, познато по терминот што тој го популаризираше за средната класа на англиското население од викторијанскиот период: „малограѓани“ (Пхилистинес), збор кој своето модерно значење (на англиски, бидејќи употребата на германски веќе била воведена) го добил од него. Култура и анархија е исто така познато по тоа што во него е популаризирана фразата „се топи од љубезност“ (сњеетнесс анд лигхт), кованица на Џонатан Свифт.
Потребата на Арнолд за „логика и темелност на мислата“, како што забележа Џон М. Робертсон во Модерни хуманисти, бил аспект на неконзистентност за кој бил обвинет Арнолд. Малку од идеите се лично негови и тој не успеа да ги помири конфликтните влијанија кои толку силно го придвижувале. „Постојат четири личности“, тој еднаш му пишал на кардиналот Њуман, „од кои лично сум свесен дека сум научил – што е многу поразлично од тоа само силно да сум бил импресиониран – научив навики, методи, идеи кои ме водеа, кои се постојано со мене; а тие четворица се – Гете, Вордсворт, Сент-Бев и Вие“. Мора да се додаде и доктор Арнолд; фундаменталната љубов на синот кон таткото уште порано била нагласена од Свинбрн, а подоцна била потврдена од внукот на Метју Арнолд, Арнолд Витриџ. Воспитан во малограѓански дух, како отворен космополит и претставник на културата што ја напаѓа, тој до крај останал еден вид малограѓанин.
Новинарска критика
Во 1887 година Арнолд бил заслужен за кованицата „нов журнализам“, термин со кој понатаму се дефинира цел еден жанр на историја на весник, посебно печатарската империја на лорд Нортклиф на крајот од векот. Меѓутоа, во тоа време целта на иритацијата на Арнолд не е Нортклиф, туку сензационалистичкото новинарство на уредникот на Пал Маг Газет, В. Т. Стед, од почетокот во 1865 година. Како повремен дописник, тој посебно се спријателува со првиот уредник, Фредерик Гринвуд и остварува блиско познанство со вториот уредник, Џон Морли. Меѓутоа, тој остро го критикува Стед кој е склон кон сензационализам и изјавува дека под негова палка „ПМГ по кратка постапка ќе престане да биде литература, без оглед на заслугите на весникот“.
Религиозна критика
Арнолдовите религиозни погледи биле необични за тоа време. Проучувачите на делата на Арнолд не се согласуваат околу природата на личните религиозни убедувања на Арнолд. Под влијание на Барух Спиноза и неговиот татко, доктор Томас Арнолд, тој ги отфрлил суеверните елементи во религијата, но сепак останал фасциниран од црковните ритуали. Се чини дека Арнолд припаѓа на една прагматична златна средина која повеќе ја засегала поезијата на религијата, нејзините доблести и вредности за општеството отколку постоењето на Бог.
Во својот предговор на Boг и Библијата во 1875 година тој напишал „ликовите во христијанскиот рај и нивните разговори не се пореални од ликовите на Богрчката планина Олимп и нивните разговори.“ Тој во Книжевност и догма исто така напишал: „зборот жбогж во повеќе случаи се користи не како научен термин или егзактно знаење, туку термин на поезија и елоквентност, термин што е исфрлен, да речеме, како нецелосно разбран предмет на свесноста на говорникот – накратко, книжевен термин, под кој луѓето подразбираат различни нешта во зависност од разликите на нивната свесност.“ Тој ја дефинира религијата како „моралност допрена од чувство“.
Меѓутоа, тој во истата книга исто така напишал, „да се премине од христијанство што се потпира на своите чуда на христијанство што се потпира на природната вистина е голема промена. Тоа може да го сторат само оние чија приврзаност кон христијанството е таква што тие не можат да се разделат од него и не можат ништо друго освен искрено да се справат со него.“
Мајдугури
Мајдугури (Maiduguri) или Јерва (Yerwa) — главен град на сојузната држава Борно во Нигерија. Тој е дом на два пазара, музеј и аеродром. Градеот ги има едни од најдобро опремените универзитети и болници во Нигерија. Фудбалскиот клуб Воини на ел-Канеми е од овој град.
На 8 февруари 2006 имаше протести и бунтови против постерите на Мухамед публикувани во данскиот весник Јиландс-Постен, кои оставија околу 16 жртви. Единаесет цркви беа запалени за време на протестите.
Градот лежи на крајот на железничката линија за Порт Харкурт.
Андриј Лисенко
Андриј Евменович Лисенко (украински: Андрій Євменович Лисенко;, - , ) — украински писател и преведувач на словенски јазици.
Животопис
Лисенко е роден во семејство на сиромашни селани во Катеринослав (денес Днепар). Тој дипломирал на Днепропетроскиот институт за народно образование во 1933 година, а подоцна и во Киев во 1938. За време на неговата младост тој се обидел да ги напише своите први поеми и приказни.
Андриј Лисенко бил учесник и во Втората светска војна, каде бил тешко ранет. По војната, тој бил предавач на Универзитетот во Лавов, а подоцна работел и во Сојузот на украинските писатели.
Кариера
Неговата работа од областа на литературата започнала во неговите педесетти години. Тој превел голем број на книжевни дела од различни словенски јазици на украински. Од бугарски, српско-хрватски, белоруски и руски тој превел романи, приказни и драми, но негов најголем успех е серија преводи од македонски јазик.
Така, Лисенко превел:
Гезерски календар
Гезерски календар е мала испишана табличка од варовник откриена во 1908 година од ирскиот археолог Роберт Макалистер во древниот Ханаански град Гезер, 32 километри западно од Ерусалим. Датирана е на 10 век п.н.е., ископувањата биле нестратиграфски и неговото идентификување при самото ископување не било извршено со сигурен археолошки контекст, со што датирањето останува да биде несигурно.
Научниците се поделени во мислењата околу тоа дали јазикот е феникиски или хебрејски како и дали текстот е напишан со феникиско писмо (или со хананска азбука) или палеоеврејско писмо.
За текстот
Календарот е напишан на варовничка плочка и опишува месечни или двомесечни периоди и одлики за месеците според обврските за сеење, жнеење, садење или одгледување посебни растенија.
Текстот е на феникиско писмо или палеоеврејско писмо:
Ова одговара на следнава транслитерација:
Текстот е преведен вака:
Научниците сметаат дека календарот можеби е школска вежба за меморија, текст на популарна песна или детска песна. Друга претпоставка е дека текстот е создаден заради собирање на данок од земјоделците.
Историја
Календарот бил откриен во 1908 година од ирскиот археолог Роберт Макалистер во древниот Ханаански град Гезер, 32 километри западно од Ерусалим.
Денес се наоѓа во Музејот на древниот Исток, кој е дел од Археолошкиот музеј во Истанбул, каде се сместени и други артефакти откриени пред Прва светска војна. Реплика од овој календар се чува во Израелскиот музеј во Израел.
Мајер-Рокитански-Кустер-Хаузер синдром
Мајер - Рокитански-Кустер-Хаузер Синдромот, исто така познат како вагинална агенеза, е вродена малформација која најчесто се одликува со неуспех на милеровиот канал да се развие, што резултира со недостаток на матка и променливи степени на нејзината вагинална хиполазија, горен дел. Милерова агенеза (вклучувајќи отсуство на матката, грлото на матката и/или вагината) е причина во 15% од случаите на примарна аменореа. Бидејќи поголемиот дел од вагината не се развива добро од Милеровиот канал, наместо тоа се развива од урогениталниот синус, заедно со мочниот меур и уретрата, таа е присутна дури и кога Милеровиот канал е целосно отсутен. Бидејќи јајниците не се развиваат од Милеровите канали, засегнатите луѓе може да имаат нормални секундарни сексуални одлики, но тие се неплодни поради недостаток на функционална матка. Сепак, родителството е можно преку употреба на гестациски сурогати.
Синдромот Мајер-Рокитански-Кустер-Хаузер се претпоставува дека е резултат на автосомно доминантно наследување со нецелосна пенетрација и променлива експресивност, што таа придонесува за сложеноста вклучена во идентификувањето на основните механизми што најчесто ја предизвикуваат состојбата. Поради варијансата во наследството, пенетрацијата и моделите на експресивност, MRKH е поделена на два вида: тип 1, во кој се засегнати само со структурите што се развиваат од Милеровиот канал (горната вагина, грлото на матката и матката) и тип 2, каде што истите структури се засегнати, но се одликува со дополнителни малформации на други телесни системи најчесто вклучувајќи ги и бубрежните и скелетните системи. MRKH тип 2 вклучува MURCS (Müllerian бубрежен цервикален сомит).
Поголемиот дел од случаите на MRKH синдром се одликуваат како спорадични, но фамилијарните случаи обезбедија докази дека, барем за некои пациенти, MRKH е наследна болест. Основните причини за MRKH синдромот сè уште ги истражуваат, но неколку предизвикувачки гени се проучувани за нивната можна поврзаност со синдромот. Повеќето од овие студии служат за исклучување на гените како предизвикувачки фактори кај MRKH, но досега, само WNT4 е поврзан со MRKH со хиперандрогенизам.