cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Синевир
Туризам
Езерото и националниот парк често се посетувани од туристи – пешки со ранци и шатори, со автомобили или автобуси. Приближувањето на автомобили на помалку од 0,5 km од паркот е забрането. Се организираат екскурзии од различни населени места во земјата.
На територијата на езерото и паркот забранет е ловот, сеча и секое друго нарушување на дивата природа. Синевир привлекува многу туристи, но за нив постои сериозен. Тие не смеат да подигнат шатори или запалат оган на помалку од 50 m од водата. Во спротивен случај се предвидени огромни казни. Шатори можат да се постават и вон територијата на паркот.
Недалеку од езерото се наоѓа единствениот музеј во Европа, посветен на користењето на бујните планински реки за транспорт на дрвени трупци, врзани еден за друг како сплавови. Се наоѓа на при вливот на реката Черна во Теребла, таму, каде што во текот на XIX век е изградено оригинално дрвен ѕид со должина 80 m, кој се користел за запирање на сплавовите врзани еден за друг во долга верига. Сличен музеј има само уште во Канада.
Легенди
Место, кое е толку убаво, вообичаено раѓа поетски легенди, исполнети со море од љубов, солзи и страдања. Најпопуларната од нив раскажува за Син, ќерка на локалниот гроф. Таа била многу убава, очите ѝ биле длабоки и сини како небето. Еднаш таа собирала цвеќе во шумата и го сретнала овчарот Вир, кој свирел на кавал. Двајцата млади се вљубиле и девојката се почесто одела на прошетка во шумата и ја слушала музиката на овчарот. Грофот го разбрал тоа и строго ги забранил тие средби. Вљубените продолжиле да се гледаат и покрај заповедта на грофот. Тогаш разлутениот татко наредил да се убие младиот маж. Убијците го издемнале овчарот и турнале над него голем камен. Кога девојката разбрала за смртта на љубениот, го прегрнала каменот и горко заплакала. Солзите се лееле и лееле и скоро го наполниле цело езеро, а самата Син исчезнала во неговите длабоки води. Само островчето во центарот го покажува местото, каде се удавило убавата девојка.
Според оваа легенда крај езерото е поставена 13-метарска скулптурна фигура „Солзите на љубовта“, извајана од црвено дрво. Изработена е во 1984 година од вајарите Иван Бровди и Михаил Санич, таа ги претставува двајцата вљубени – девојката Син и момчето Вир. Според легендата, езерото го добила името според нивните имиња.
Список на ѕвезди во соѕвездието Феникс
Ова е список на позначајни ѕвезди во соѕвездието Феникс, надолно подредени според сјајноста.
Љубица Станковска
Љубица Станковска (Тетово, ) — македонски филолог, научен советник во ИМЈ „Крсте Мисирков“ и потоа во Институтот за старословенска култура во Прилеп.
Животопис
Станковска е родена во Тетово на 10 февруари 1943 година. Магистрирала на темата „Застапеноста на суфиксот -ец (-овец/-евец) во македонската топонимија“ во 1974 година, а докторирала на „Македонскиот топонимиски систем до XVI век“ во 1985 година. Научна преокупација и е македонската ономастика. Имала студиски престои во Чешка (1968), Русија (1970) и Полска (1979). Во 2003 ја добила наградата „Гоце Делчев“ за особено значајни остварувања од интерес за Република Македонија во областа на науката за трудот "Суфиксите -јб, -бјб, -ч во македонската топонимија".
Библиографија
Автор е на над сто библиографски единици. Од кои позначајни се:
Село (Кршко)
Село (словенечки: Selo) — населба во Општина Кршко во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Долењска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
Космос-309
Космос-309 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,4°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 362 км, а најмалото на 183.
777 п.н.е.
777 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 777. година пред новата ера, 777. од првиот милениум п.н.е., 77. од 8 век п.н.е. и осма од 770-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4731 и 4732 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3973 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2983 и 2984 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 24 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 777 година се протега во 1859 и 1860, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1919 и 1920 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 234 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1441 и 1440 исламска година пред хиџра.
IC 483
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 483 се споменува и како ESO 107-24, IRAS 21175-6608.
Откривање
Објектот е откриен на 22 август 1900 година од страна на Делајл Стјуарт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 483 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,9 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,5 m/лм2. IC 483 има привидни димензии од 1,9' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 21 ч 21 м 43,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -65° 55' 59". Положбениот агол на објектот е во износ од 114°.
Други поделби
Проучување на IC 483 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 66628.
Мелита
Мелита (француски: Mélite) — драма (комедија) на францускиот писател Пјер Корнеј од 1625 година.
Содржина
Ераст, млад и убав човек, ја запознава Мелита со својот пријател Тирси. Набрзо, Мелита се вљубува во Тирси, а Ераст, за да се одмазди, пишува лажни писма со кои ја клевети девојката. Тука започнува заплетот во кој Тирси сака да се убие, Мелита се онесвестува, а Ераст полудува. Сепак, на крајот сè се разјаснува и Мелита се омажува за Тирси.
Космос-310
Космос-310 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 15 ноември 1969 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-310 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,8 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 331 км, а најмалото на 202.
B-клетка
B-клетки, исто така познати како B-лимфоцити, се тип на бели крвни клетки од поттипот на лимфоцити. Тие се компонента на стекнатиот имунолошки систем. B-клетките создаваат антитела, кои не ги секретираат. Наместо тоа, тие ги прикачуваат на клеточната мембрана како дел од B-клеточните рецептори. Кога наивна или мемориска B-клетка е активирана од страна на антиген, таа пролиферира и се диференцира во секретирачка ефекторна клетка на антитела, позната како плазмабласт или плазма-клетка. Дополнително, B-клетките презентираат антигени (тие се класифицирани како антиген-презентирачки клетки (APCs)) и секретираат цитокини. Кај цицачите, B-клетките созреваат во коскената срцевина. Kaj птиците, B-клетките созреваат во посебен орган, бурса на Фабрициус, лимфоиден орган во кој за прв пат биле откриени од страна на Чанг и Глик, (од каде доаѓа нивното име - B од бурса).
B-клетките, за разлика од другите две класи на лимфоцити, T-клетки и NK-клетки, вршат експресија на B-клеточни рецептори (BCRs) на нивната клеточна мембрана. BCRs овозможуваат B-клетката да се врзе за специфичен антиген, против кого ќе иницира одговор.
Катакомба
Катакомби се стари подземни премини кои луѓето во минатото ги користеле за заштита како засолништа, како и за погребувања. Секоја просторија која се користи за погребување може да се нарече катакомба, но зборот најчесто се користи во однос на Римското Царство. Многу од нив се наоѓаат под градови, а за нив се расчуло преку приказни за нивното користење како воени засолништа, скривници на криумчари или места каде се состанувале култови.
Низ светот
Големи и значајни катакомби:
Исто така гробници налик на катакомби постојат и во: Мала Азија во Турција, Сус (Sousse) во Северна Африка, Неапол во Италија, Сиракуза во Италија, Трир во Германија, Киев и др. Капуцинерските катакомби во Палермо, Сицилија (капуцинери - монашки ред) се користеа дури до 1920-те години. Имаше достапни катакомби во некои од поголемите англиски гробишта создадени во 19-от век како на пример: Шефилд Џенерал Семетери (Sheffield General Cemetery) (надземни гробишта) и Вест Норвуд Семетери (West Norwood Cemetery) (подземни гробишта). Има катакомби и во Бугарија во близина на манастирот Аладжа, како и во Букурешт, Романија каде се претставени како средновековни подземни ходници.
Во Русија и Украина зборот катакомба, освен основното значење, се однесува и на мрежата од напуштени пештери и тунели каде порано се копало руда, особено варовник. Вакви катакомби има во Крим и низ црноморското крајбрежје во овие две земји. Најпознати се катакомбите Одеса и Ајимушкај во Крим, Украина. За време на раното христијанство верниците вршеа богослужби во овие пештери со цел да се заштитат, но и од стравопочит кон мртвите. Подоцна, тие служеле како војнички бази на советските герилци за време на Втората светска војна. Катакомбите Ајимушкај собираа околу 10.000 борци и бегалци. Многумина од нив таму починаа и таму беа закопани, а по некое време на ова место беа изградени музеи и спомен-плочи (сегашна територија на градот Керч).
Украси во катакомбите
Иако катакомбите се најпознати поради подземните премини и гробниците, сепак тие содржат и многу украси. Нив ги има илјадници во со векови старите катакомби во Рим, Париз и други откриени и неоткриени катакомби. Некои од тие украси се: написи, цртежи, статуи, како и накит кој низ годините бил ставан во гробовите. Најголемиот дел од овие украси се користеа за да се идентификуваат, овековечат и испочитуваат мртвите.
Написи
Иако илјадници написи со текот на времето се изгубија, тие сепак служат како показатели на социјалната или работната положба на жителите. Повеќето од нив прикажуваат колку вљубен бил некој пар, љубовта на родителите и сл.
Цртежи
Цртежи можат да се видат насекаде по ѕидовите и таваните на гробниците. Цртежите ги пренесуваат истите мисли како и написите пронајдени низ катакомбите.
Наводи
Е. Блајтон (Blyton, E.) "Five go to Smuggler's Top" Ходер и Страутон (Hodder and Stroughton) (1945 г.) Éamonn Ó Carragáin, Керол Л. Неуман де Вегвар (Carol L. Neuman de Vegvar) Рома феликс (Roma felix): создавање и приказ на средновековен Рим Ешгејт (Ashgate) (14 март 2008 г.) ISBN 978-0754660965 p. 33 Пол Томас Николсон (Nicholson, Paul Thomas) (2005 г.) "Гробница на свети животни во северна Сакара (North Saqqara): култовите и нивните катакомби" Во Салима Икрам (изд.) (Salima Ikram) (ed) Божествени суштества: животински мумии во Стариот Египет. Американси универзитет во Каиро Прес (Cairo Press), 2005 г. pp. 44–71. ISBN 978-9774248580
Црква „Св. Атанасиј“ - Суво Грло
„Свети Атанасиj“ – македонска православна црква во демирхисарското село Суво Грло, Македонија. Административно, црквата е дел од Сопотничката парохија, на Крушевско-демирхисарското архијерејско намесништво, на Преспанско-пелагониската епархија на Македонската православна црква - Охридска архиепископија.
776 п.н.е.
776 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 776. година пред новата ера, 776. од првиот милениум п.н.е., 76. од 8 век п.н.е. и седма од 770-тите п.н.е.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4732 и 4733 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3974 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2984 и 2985 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 23 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 776 година се протега во 1860 и 1861, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1920 и 1921 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 233 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1440 и 1439 исламска година пред хиџра.
Електричен потенцијал
Електричен потенцијал или електричен скаларен потенцијал е потенцијал карактеристичен за електричното поле. Електричниот потенцијал е скаларна величина, најчесто изразена во волти. Во електромагнетизмот, електричниот потенцијал се води како скаларна функција чиј негативен градиент е еднаков на векторот на електричното поле: .
Називот електричен скаларен потенцијал се користи во електромагнетизмот кога електричното поле во кое се забележува наелектризирање не е статично, туку е временски променливо.
Електричниот потенцијал и векторот на магнетниот потенцијал создаваат четри вектор на потенцијалот, тако што овие два потенцијали се спрегнати, а нивните трансформации се дефинирани со Лоренцовите трансформации.
Електрично поле
Познато е дека некои предмети можат да бидат наелектризирани. Електричното поле врши поместување на наелектризираните честички, забрзувајќи ги во насоката на векторот на електричното поле, односно во насоката или спротивната насока на векторот на електричното поле, во зависност од видот на наелектризирањето. Доколку наелектиризираната честица е позитивно наелектризирана, силата на дејствување и забрзување на таа честица ќе бидат во насока на електричното поле, а вредноста на силата која дејствува, е одредена со величина на наелектрисзирање на честичката и вредноста на електричното поле.
Потенцијалот на електричното поле се нарекува електричен потенцијал и најчесто се означува со \phi, или -{V}-. Разликата на електричниот потенцијал измеѓу две точки во просторот се вика напон.
Дефиниција
Кога роторот на електричното поле е еднаков на нула, дадениот линиски интеграл не зависи од специфичната траекторија -{C}-, туку само од крајните точки и оттука се добива дека електрични потенцијал е еднаков на:
каде -{C}- траекторијата на интегралот која го поврзува изворот на електричното пола и точката за која се пресметува потенцијалот.
Ако е позната потенцијалната електрична енергија честице -{q}-, потенцијалот може да се изрази преку:
Од Гаусовиот закон кој во интегрален облик тврди дека флуксот на електростатичкото поле во вакуум низ било која затворена површина е еднаков на количникот од вкупното наелектризирање. Оттука следува дека потенцијалот ја задоволува Поасоновата равенка: каде ρ е вкупната густина на наелектризирање.
Вовед во електромагнетизам
Во случај кога роторот на електричното поле не е еднаков на нула нула,, тј. ако полето не е стационарно, електричниот потеницијал не може директно да се изрази како: бидејќи тогаш електричното поле повеќе не е конзервативно и интеграцијата зависи од конкретната траекторија. Тогаш скаларниот електричен потенцијал мора да се дефинира заедно со магнетниот векторски потенцијал \mathbf{A}.
каде што \mathbf{B} е густината на магнетниот флукс (исто така познат како магнетна индукција или магнетно поле). Може да се најде \mathbf{A} бидејќи (поради отстуство на магнетниот монопол). Вредноста е конзервативно поле одредено со Фарадееви закони и може да се запише:
каде што φ претставува скаларен потенцијал \mathbf{F}.
Електростатичкиот потенцијал е посебен случај за оваа дефиниције каде што \mathbf{A} е временски непроменлива вредност. Од друга страна, за временски променливи полиња важи следното.
Обратете внимание дека оваа дефиниција за φ зависи од нормирање на потенцијалната функција за векторот на потенцијалот \mathbf{A} (градиент на било кое скаларно пола може да биде додаден \mathbf{A} без менување на \mathbf{B}).
Посебни случаи и примери
Електричниот потенцијал во точката \mathbf{l} во константно електрично поле \mathbf{E} може да се претстави преку:
Електричниот потенцијал околу точкест полнеж q, на оддалеченост r од полнежот, се пресметува со:
Вкупниот потенцијал на сите полнежи е еднаков на збирот од потенцијалите на сите полнежи. Овој факт ја упростува пресметката во големњ мери, бидејќи собирањето на потенцијалите (скаларно) на полињата е многу поедноставно отколку собирање на векторите на електричното поле.
каде q е количина на наелектризирање, добиена со решавање на Поасонова равенка:
преку:
Ова решение може да се провери со прецизна проверка. Обратете внимание дека за r многу поголемо од σ, -{erf(x)}- потенцијалот е сличен по вредност на потенцијалот на полнежот \frac{q}{r}.
Примена во електрониката
Електричниот потенцијал, најчесто мерен во волти, обезбедува едноставен начин на анализирање на електричните кола без претходно познавања на обликот на колото или полето во него.
Електричниот потенцијал обезбедува едноставен начин на анализирање на електричните кола со помош на Кирхофовите закони, без целосно решавање на Максвеловите равенки за статички електрични полиња.
Единици
Мерна единица во Меѓународниот систем на мерни единици за електричен потенцијал е волт (во чест на Алесандро Волта), и е во толку широка употреба што термините напон и електричен потенцијал станале синоними. Постарите единици се ретки. Варијанти на единици за електричен потенцијал се статволт (= 299.792 458 -{V}-) и абволт кој е ≡ 1 -{V}-.
Надворешни врски
Elektrostatik
Јустинијана Прима
Јустинијана Прима (латински: Justiniana Prima) е доцноантички град, седиште на истоимената Архиепископија Јустинијана Прима на територијата на Македонија. Името го добива по својот основач царот Јустинијан I (527–565). Градот бил изграден околу 535 година во родното место на царот – Тавурисион (ден. село Таор, Катлановско). Според некои археолози, градот се наоѓа во Лебане, Србија.
Историја
Откако дошол на власт, во чест на својата мајка, царот Јустинијан решил да изгради раскошен град. Според неговиот личен биограф и историчар Прокопиј, Јустинијан сакал да му се оддолжи и на своето родно место и го изградил овој град - споменик. Бил наречен Прима кое во превод означува Прва, бидејќи владетелот сакал овој град според убавината и раскошот да биде прв, односно водечки град во земјата. Со царски декрет градот многу бегу по своето основање станал центар на политичко-административната, на црковната и на воено-стратегиската власт во префектурата Илирик која се протегала од Дунав па до Крит. Меѓутоа, по смртта на Јустинијан во 565 година значењето на градот започнало да се намалува за да кон почетокот на 7 век најверојатно и исчезне.
Местоположба
За откривањето на местоположбата на овој град има неколку претпоставки (во Јужна Србија, Охрид, Ќустендил), но најсигурните претпоставки е дека тој се наоѓал на територијата на денешно Скопје. Оваа теза најмногу ја држат македонските историчари и археолози според кои и самиот Прокопиј напишал дека градот се наоѓал мошне близу до тврдината наречена Бадеријана, (денешно Бадер во Скопско), каде што имало место по име Таурисион. Англискиот научник сер Џон Артур Еванс исто така тврди дека градот се наоѓал во близина на античкиот град Скупи односно на Скопското Кале.
Инаку познато е дека во 518 година градот Скупи бил разрушен од земјотрес и дека набргу по овој настан во негова близина бил изграден нов град, и за таа намена од Скупи бил пренесен претставителниот градежен материјал, што е пронајдено и од досегашните ископувања на Скупи. Како што наведува професорот Иван Микулчиќ, многу столбови и капители, довратници и надвратници, скалила, делкани блокови, украси од фасадите, односно само од театарот околу две илјади големи камени блокови биле однесени по земјотресот во 518 година, време што се совпаѓа со градењето на Јустинијана Прима.
Според српските истражувачи, градот на Јустинијан се наоѓал на 7 километри од Лебане во Србија. Прв кој го истражувал градот бил Владимир Петковиќ кој на местото открил големи мозаици и остатоци од градот. Според српската теза, сопругата на Јустинијан, царицата Теодора, која имала скромно потекло и е родена од околината на Лебане, веројатно во многу нешта влијаела на својот маж, па тој во нејзиното родно место изградил нов величествен град, кој во исто време бил седиште на новооснованата архиепископија Јустинијана Прима. Царичин град кај Лебане, во близина на Лесковац, бил подигнат при владеењето на царот Јустинијан, а градот на почетокот на 7 век го разрушиле Словените.
Архиепископија
Јустинијан I во 535 година ја формирал и афтокефалната Архиепископија Јустинијана Прима, со седиште во истоимениот град. Црковната традиција оваа архиепископија ја поврзува со Охридската архиепископија, затоа охридските архиепископи од 12 век до 14 век ја носиле титулата „архиепископи на Јустинијана Прима“. Архиепископите биле наследници на скопските епископи, а епископот на Јустинијана Прима Антис, станал архиепископ на сите диецези во Источен Илирик. Ова е запишано во 131 Јустинијанова новела, а на која се темелат правата, привилегиите и самостојноста на Јустинијана Прима. Таа традиција се изразувала и во стремежот и барањата на македонските преродбеници за автокефална црква во 19 век.
Оморани
Оморани — село во областа Азот, во Општина Чашка, во околината на градот Велес.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Азот, во јужниот дел на територијата на Општина Чашка, во средното сливно подрачје на реката Бабуна. Селото е рамничарско. Од градот Велес, селото е оддалечено 30 километри. Од општинското средиште Чашка е оддалечено 21 километар.
Оморани се наоѓа во југоисточниот дел на областа Азот. Селото Оморани е сместено на планинска тераса висока околу 400 метри. Северно од селото е отсекот на споменатата тераса, а под него е алувијалната рамнина на реката Бабуна со висина од околу 220 метри надморска височина. Од јужната страна на Оморани се издигнува пространа планинска падина која достигнува височина од 1.142 метри со врвот Корнорог. Околни села се Мартолци, Теово и Ораов Дол.
Жителите на селото се служат со вода од 2 чешми наречени Горна и Долна. На планинската падина избиваат изворите: Србиновец, Манастир, Белутка, Црнушка.
На атарот северно од селото се потезите: Долно Поле, Старо Село, Лениште, Бари, Горни Лаг, Ливади, Присој, Сушица, Грамади и Горно Трло. На планинската падина јужно од селото краевите на атарот ги носат следите називи: Сурда, Волчо Долче, Корнорог, Глог, Котева Круша, Остреж (795 м.).
Селото Оморани има изразито збиен тип. Се разликуваат маала кои носат имиња според родовите кои живеат во нив, како што се: Атанасовско, Трпевско, Убав-Димовско и Алексовско.
Во поново време, покрај старите куќи во селото Оморани, се има создадено посебна населба околу железничката станица „Васил Антевски-Дрен“ долж течението на реката Бабуна.
Историја
Оморани спаѓа во редот на старите села во Азот и долината на Бабуна, што јасно се гледа од пишаните историски извори. Во една Душанова хрисовула најпрвин се наведува пустото селиште Хоморани. Потоа во друга негова хрисовула се вели: село во Бабуна, Хоморани и заселки. Тогаш во селото постоела и црква „Свети Атанасиј“ приложена на манастирот Трескавец кај Прилеп. Следното споменување на Оморани во пишаните извори е од век, кога селото најпрвин имало 13, а потоа 29 македонски христијански куќи.
Според народното предание селото најпрвин се наоѓало на потегот Старо Село кој се наоѓа на околу 700 метри северно од денешното село на допирот помеѓу алувијалната рамнина на Бабуна и отсекот на терасата. Подоцна жителите на Старо Село се преселиле повисоко на денешната положба каде што го основале денешното истоимено село. На старото село сега се наоѓа и црквата „Света Петка“, а со изградбата на железничката пруга и станицата „Васил Антевски - Дрен“ таму се преселени и повеќето куќи. Селските гробишта се крај коритото на Бабуна од нејзината десна страна. Таму се погребувани и жителите чии куќи биле на потегот Старо Село.
Во век селото било дел од Велешката каза од Отоманското Царство.
До средината на век ова село според населението било чисто македонско и христијанско. Меѓутоа во тоа време се населиле и муслимански Албанци. Како мешано македонско-албанско село Оморани останало до 1912 година кога Македонците имале околу 40 куќи, а Албанците 25 куќи. Дотогаш селото се делело на два краја: западен „турски“ и источен „каурски“. Албанците во Оморани се доселиле и намножиле од селото Црнилиште во околината на Прилеп, од каде што првиот Албанец доселен во селото имал жена христијанка, родум од селото Богомила. Подоцна од Црнилиште дошол и некој Зубер за кого се вели: „откако дојде тој, од тогаш станаа сите Турци лоши во Оморани“. До крајот на турското владеење оморанските албанци станале поседници на најплодните ниви во атарот. Македонците имале послабородни ниви на повисокото земјиште. Во 1912 година Албанците биле иселени од Оморани и најголемиот дел од нив преминале во соседното село Согле. Истата година е срушена и селската џамија која се наоѓала не местото каде што е куќата на Јордан Минов.
За Оморани во својата книга „Материјали по изучувањето на Македонија“ од 1896 година, пишувал и македонскиот револуционер Ѓорче Петров. Тој запишал дека Оморани е на ¼ час од реката и на 1 час од Теово со 80 македонски куќи и 30 арнаутски. Некогаш селото било чифлик на блискиот оморански манастир „Свети Никола“. Арнаутите се доселени во него пред 60 години.
Во Оморани има голема црква посветена на светите цар Константин и царица Елена. Најпрвин била изградена во 1871 година, после што ја запалиле мештаните Албанци, а во 1913 била обновена. Палењето на црквата се случило заради тоа што Албанците ја грабнале македонската девојка Венка, која потоа селаните Македонци со употреба на сила ја ослободиле и ја омажиле во селото Смиловци, поради што во знак на одмазда Албанците ја запалиле оморанската црква. Јужно од Оморани на планинската падина Корнорог се наоѓа манастирот „Свети Никола“. Таму во шумовитиот предел се манастирот и околу него се конаците за посетителите. Манастирот е оддалечен околу еден час одење пешки. За манастирот се грижел еден калуѓер кој во 1966 година бил уапсен, после што манастирот бил доста запуштен, посебно конаците. Жителите на Оморани манастирот го посетуваат на Ѓурѓовден, на „летен“ Свети Никола и Крстовден. Тогаш се манастирските собири („панаѓури“) кога доаѓат и жители на други села. Манастирот имал доста стока и по „неколку момоци“.
Стопанство
Селото, во основа, има мешовита функција.
Од 2014 година во селото активно работи рибникот „Оморани“, сместен на реката Бабуна. Ресторанот е со капацитет од 200 седишта во летниот период и 100 седишта во зимскиот период. Ресторан на рибникот е посетен од домашни посетители, но многу често во убавината уживаат и странските посетители. Особено е зголемена посетеноста на ресторанот за време на викенд и за празник.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Оморани имало 900 жители, од кои 780 Македонци и 120 Турци. По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Оморани имало 768 Македонци патријаршисти, 136 Македонци под врховенството на Бугарската егзархија и 6 Роми.
Во 1961 година селото броело 495 жители, од кои 484 биле Македонци, 8 Црногорци, 2 Срби и 1 Турчин. Во 1994 година бројот се намалил на 173 жители, од кои 170 се Македонци.
Според пописот од 2002 година, во селото Оморани живееле 143 жители, од кои 141 Македонец и 2 останати.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 172 жители, од кои 167 Македонци, 2 останати и 3 лица без податоци.
Родови
Оморани — село во целост населено исклучиво со Македонци од православна христијанска вероисповед.
Старински македонски родови уште од турско време се: Јовевци (4 к.), Ничовци (2 к.), Говедаровци (2 к.) и Алексовци (2 к.) слават Свети Никола, а нивните предци живееле на Старо Село. Постари доселенички македонски родови се: Атанаскови (7 к., Свети Никола) чиј основач на родот се доселил како домазет од некое место во Србија пред околу 210 години. Се знае следното родословие: Стефан (жив, 70 години во 1966) – Јован-Андон-Коста-Атанаско, основач на родот кој се доселил. Подолешовци (7 к.), Костевци (5 к.), Убав-Димовци (3 к.), Славевци (2 к.) и Стајковци (2 к.) сите се доселени од Плевење и слават Свети Никола. Трпевци (3 к.) и Љамевци (1 к.) се доселени од Поменово од неговото Горно Маало или Старо Поменово и слават Свети Архангел. Бакалови (4 к.) и Ќосевци (2 к.) се доселени од Ново Село и слават Свети Никола. Бричковци (2 к., Пречиста) чиј основач на родот дошол како домазет од некое село во областа Малешево во изворишниот дел на Брегалница во Беровско. Мокренци (2 к.) се доселени од Мокрени. Карпузовци (1 к.) и Ромбевци (1 к.) не се знае од каде се доселени.
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Чашка, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната Општина Извор.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Титов Велес. Селото припаѓало на некогашната општина Чашка во периодот од 1957 до 1965 година, додека во периодот 1955-1957, селото било во рамките на тогашната општина Извор.
Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Теово, во која покрај селото Оморани, се наоѓале и селата Габровник, Мокрени, Ораов Дол, Плевење, Согле и Теово. Општината Теово постоела и во периодот 1950-1952 година.
Избирачко место
Во селото постои избирачко место бр. 2241 според Државната изборна комисија, кое е сместено во селски објект.
На локалните избори во 2017 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 119 гласачи.
Иселеништво
Оморани дало и значаен број на иселеници. Потполно се иселиле овие родови: Антевци од кои потекнувал познатиот македонски народен херој и борец во НОБ – Васил Антевски – Дрен и родот Плевењци. Од првиот род сега некои членови живеат во Прилеп и Скопје. Од родот Подолешовци има иселеници во Велес. После Втората светска војна од Оморани се иселиле 15 домаќинства во: Скопје (10), Велес, Прилеп и селото Извор (Оморанци, 3 к.).
Црква „Св. Илија“ - Бунеш
Свети Илија — главна селска црква во селото Бунеш. Црквата се наоѓа на влезот од селото, на левата страна од патот.
Историја
Според натписот над влезната порта, може да се заклучи дека црквата била изградена некаде околу 1885 година.
Архитектура
Градбата на црквата има правоаголна основа, со полукружна апсида во задниот дел. Изградена е од камен и тули, а целата градба е покриена со кров од ќерамиди. Над дрвената влезна врата има стар натпис на камен во кој се споменува името на ктиторот и годината на изградба. Од левата страна на црквата е прилепена пониска градба, во којашто е сместена трпезаријата. Дворот на црквата е ограден со камена ограда, при што од аголот веднаш од десната страна на влезната порта се издига камбанаријата. Нејзината основа е квадратна, од страните е отворена, додека од предната и задната страна е оградена со каемената ограда на црквата односно камен бедем изграден во дворот на црквата. Камбанаријата е покриена со пирамидален кров од ќерамиди.
Жената на ајдукот Вукосав
Жената на ајдукот Вукосав (српски: Љуба хајдук-Вукосава) - српска епска (ајдучка) песна.
Содржина
Алил Боичиќ од Удбина заминал на лов, каде три дена немал никаква среќа во ловот, но потоа го заробил и го затворил ајдукот Вукосав. Откако поминал три години во затворот, ајдукот побарал хартија за да им напише писмо на мајка си и на сопругата. Откако го прочитала писмото, сопругата отишла кај берберот Михат, кој ѝ ја избричил главата, оставајќи ѝ само перчин. Потоа, таа се облекла во машка облека и отишла кај Алил Боичиќ, претставувајќи се како пратеник на царот. Исплашениот Алил ја нагостил сопругата на Вукосав, која утредента го зела со себе Вукосав, божем да го носи кај царот при што го удрила неколкупати со боздоганот. Исплашениот Алил ѝ платил 500 дукати за да не го носи кај царот, а потоа таа побегнала во планината каде му ја кажала вистината по што двајцата заминале во Приморјето.
Осврт кон песната
Ајдукот Вукосав не е познат во историјата, додека Алил Боичиќ е вистински лик - тој бил познат турски јунак, опеан во повеќе народни песни, кој загинал во 1663 година, како заповедник на тврдината Задварје. Инаку, мотивот во песната има паралела во руските песни за Ставро Годинович. Во песната, сопругата на ајдукот Вукосав е претставена како ведра, надмоќна и со умот и со срцето. Таа не тагува, туку се бори и победува, како жив пример на женското јунаштво.
Лелап
Лелап или Лајлап во старогрчката митологија било име на две кучиња.
Потекло на поимот
Оваа име има значење „виор“.
Митологија
Едното било куче на Прокрида, кое таа го добила или од кралот Миној, чија љубовница била, или од божицата Артемида. Таа го дала на Кефал, кој го дал на Амфитрион поради посебните особини на животното ниту еден плен да не може да му побегне. Амфитрион морал да ја улови лисицата од Теумесе, па тоа куче затоа му било потребно. Меѓутоа, овој ѕвер исто така имал особина ниту еден од ловците да не може да го стигне и трката се развлекла во недоглед. Пресудил Зевс, кој двете животни ги претворил во карпи или ги пренел во соѕвездијата Големо и Мало куче, каде се или запрени или оставени да ја продолжат својата трка засекогаш. Инаку тоа куче најпрво Зевс го испратил како Европин чувар на Крит. Можно е оваа куче да било исто она златно куче кое Реја го ставила да го чува тогаш уште малечкиот Зевс. Тоа куче ги менувало истите сопственици како и ова, но пред да биде поставено меѓу ѕвездите, припаѓало и на Падареј. Родители во двата случаја не се наведени, иаку се претпоставува дека златното куче го направиле Дактилите по желба на Реја. За кучето Лелап пишувале неколку автори, меѓу кои Хигин, Павсанија и Овидиј во „Метаморфозите“.
Другото куче било едно од Актеоновите кучиња, според по наводите на Овидиј и Хигина.
Знаме на Јемен
Знамето на Јемен (علم اليمن) е националното знаме на државата кое било усвоено на 22 мај 1990, донот кога двете држави, Северен Јемен и Јужен Јемен, се обединиле. Истите бои биле присутни на знамињата на двете држави што симболизираат пан-арабизам. Црвената боја го претставува крвопролевањето на народот, белата за светлата иднина и црната за темното минато.
Историски знамиња
Пред да се создаде денешната држава Јемен, постоеле две посебни единици: Јужен Јемен и Северен Јемен.
Градско паркче (Струмица)
Градско паркче — археолошко наоѓалиште во Струмица, Општина Струмица.
Претставува некропола од доцноантичко време. Во центарот на градот, во 1960 година, при копањето на темелите за старата пошта, сега стоковна куќа „Герас Цунев“, е откриена голема некропола. Гробовите се наоѓале на длабочина од 2,20 до 3,60 м, во три слоја, со конструкции од тегули. Гробовите биле без прилози, освен неколку во кои се најдени монети од времето на Јустинијан. Некрополата е целосно уништена. Наодите се чуваат во во Заводот и музеј во Струмица
ПУ „Ванчо Прке“ - Габрово
Основно училиште „Ванчо Прке“ (официјално: Подрачно основно општинско училиште „Ванчо Прке“ - Габрово; скратено: ПООУ „Ванчо Прке“) — подрачно основно училиште во селото Габрово, составен дел на истоименото училиште од градот Делчево.
Местоположба
Објектот на училиштето се наоѓа во самото село Габрово.
Настава
Во училиштето се изведува настава од прво до деветто одделение и наставата се изведува единствено на македонски наставен јазик.
775 п.н.е.
775 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 775. година пред новата ера, 775. од првиот милениум п.н.е., 75. од 8 век п.н.е. и шеста од 770-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4733 и 4734 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3975 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2985 и 2986 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 22 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 775 година се протега во 1861 и 1862, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1921 и 1922 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 232 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1439 и 1438 исламска година пред хиџра.
Селце кај Лесковец
Селце кај Лесковец (словенечки: Selce pri Leskovcu) — населба во Општина Кршко во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Долењска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
Космос-311
Космос-311 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 24 ноември 1969 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 325 килограми. Космос-311 бил сателит наменет за воено и научно истражување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 91,5 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 71,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 438 км, а најмалото на 263.
Пепелјак
Пепелјак — врв и гребен на планината Караџица на планинскиот масив Мокра во централниот дел на Македонија. Всушност, со името Пепелјак се именува еден голем гребен кој како огранка се испушта во меридијански правец север-југ, разделувајќи ги длабоките долини на Патишка Река на запад и долината во изворишниот дел на Маркова Река и селото Црн Врв на исток. Поради големата разгранетост целиот планински гребен се дели на два дела наречени Горни Пепелјак и Долни Пепелјак. Гребенот започува на југ веднаш над месноста Езериња каде се наоѓаат двете Салаковски Езера и висорамнината Убава, наспроти Остри Врв, каде се наоѓаат и неговите највисоки точки, котите 2.347 и 2.342 метри, по што се испушта кон север каде што на котата 2.155 метри се испуштаат Драчевски Рид кон исток и Влашко Поило на запад. Продолжува да се протега во северен правец каде под котата висока 2.002 метри се испуштаат Равша Парве кон исток и Етемов Рид со Ахметово Ѓубре на запад по што кај котата со височина од 1.717 метри започнува пределот на Долни Пепелјак кој се издигнува до 1.787 и 1.801 метар и потоа се спупшта на котата висока 1.691 метар над долот на потокот Рамна Река над селото Држилово. Целиот предел, а особено највисоките делови на гребенот, претставуваат карпи и раздробени камења од сипар со изразито сива боја како пепел, поради што најверојатно потекнува името на овој гребен и врв.
Знаме на Јордан
Знамето на Јордан е националното знаме на државата и е засновано на арапскиот револт против Отоманското Царство за време на Првата светска војна. Знамето се состои од три хоризонтални ленти во црна, бела и зелена боја кои се поврзани со црвен триаголник. Боите ги претставуваат калифатите Абасид, Умајад и Фатимид. Црвената боја ја претставува Хашемидската династија и арапскиот револт. Ѕвездата која се наоѓа во црвениот триаголник има седум краци и ги означува првите седум линии од Куранот и единството на арапскиот народ.
Комунистички манифест
Комунистички манифест (офиц. Манифест на Комунистичката партија) — дело на комунистичките мислители Карл Маркс и Фридрих Енгелс првпат објавено на 21 февруари 1848 г. Претставува еден од историски највлијателните политички текстови во светот. Издаден од Сојузот на комунисти и напишан од основачите на комунистичката теорија Карл Маркс и Фридрих Енгелс, тој ги дава целите и програмите на Сојузот. Манифестот сугерира пролетерска револуција против капитализмот, за да се создаде бескласно општество.
Пиво-понг
Пиво-понг (beer pong) — алкохолна игра во која играчите фрлаат топче за пинг-понг преку маса, со цел да удрат кригла или чаша пиво на другиот крај од масата. Играта обично ја играат две екипи, од кои секоја има најчесто по десет кригли или чаши пиво на нивниот крај на масата, распоредени во облик на триаголник. Во текот на играта, секоја екипа се обидува да ги погоди чашите на противникот со топчето. Ако топчето заврши во чашата на противничката екипа, содржината на чашата ја пие таа екипа и чашата се отстранува од масата. Победник е екипата што прва ќе ги „отстрани“ сите чаши на противникот. Доколку на крајот двете страни имаат ист број на „не исфрлени“ чаши, се најавува „серија пенали“. Противниците наизменично фрлаат додека една од страните не погоди една чаша повеќе, со ист број истрели. Играта е популарна главно на Запад, во различни барови, колеџи и универзитети, како и меѓу спортските љубители.
Надворешни врски
__ИНДЕКС__
NGC 4418
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4418 се споменува и како NGC 4355, UGC 7545, MCG 0-32-12, IRAS 12243-0036, CGCG 14-39, KCPG 337A, Todd 17.
Откривање
Објектот е откриен на 1 јануари 1786 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4418 е од видот Sa. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 4418 има привидни димензии од 1,5' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 59°.
Други поделби
Проучување на NGC 4418 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 40762. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 238; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4941. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1405.
Надворешни врски
NGC 4418
Јерко Латинин и Галовран Луко
Јерко Латинин и Галовран Луко (српски: Раде од Сокола и Ашин-бег) - српска епска (ајдучка) песна.
Осврт кон песната
Во песната, името Латинин означува католик, а Галовран означува гавран. Бидејќи низ историјата постоеле повеќе ајдуци со прекар Гавран, не е познато на кого точно се однесува оваа песна.