cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Грофот Лепик и неговите ќерки
На 10 февруари 2008 година, сликата била украдена од Фондацијата Е.Г. Бирле во Цирих, Швајцарија. Била вратена во април 2012 година со мало оштетување.
Културно наследство на Македонија во Општина Врапчиште
Ова е список на објекти прогласени за културно наследство на Македонија на подрачјето на Општина Врапчиште според евиденцијата во Регистарот на културно наследство на Управата за заштита на културното наследство на Македонија (УЗКН).
Пастеризација
Пастеризација (фр. pasteurisation) е загревање на прехранбени производи (млеко, вино, конзерви и др.) до температура при која изумираат микроорганизмите што можат да предизвикаат вриење или расипување, а се зачувуваат витамините и другите хранливи својства на производите. Луј Пастер за првпат го извршил процесот на пастеризација на 20 април 1862.
Космос-1201
Космос-1201 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
IC 1094
IC 1094 — галаксија во соѕвездието Часовник, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Космос-1201
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 88,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,3°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 233 км, а најмалото на 209.
IC 1094
Откривање
Објектот е откриен на 14 октомври 1898 година од страна на Делајл Стјуарт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1094 е од видот SBab. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. IC 1094 има привидни димензии од 0,9' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 27 м 42 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -52° 8' 22"".
Други поделби
Проучување на IC 1094 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 12896.
Користена литература
Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679)
Кутија за Накит (ѕвездено јато)
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4755 се споменува и како OCL 892, ESO 131-SC16, Jewel Box, Kappa Cru cluster.
Откривање
Објектот е откриен на 1751 година од страна на Никола Луј де Лакај, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 0,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4755 е од видот I3r. Видливиот сјај со голо око изнесува 4,2 m. NGC 4755 има само една позната привидна димензија, која изнесува 10'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 53 м 39 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -60° 21' 42"".
Други поделби
Проучување на NGC 4755 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 429; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8989. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Гокшолм
Гокшолм — средновековен шведски замок сместен на јужната плажа на езерото Јелмарен. Тоа е најстарата зграда во приватна сопственост во Шведска која била постојано населена.
Најстарите делови на Гокшолм можеби датираат уште од 13 век. Се наоѓа во Стора Меласа, општина Еребро.
Историски тој е познат по лидерот на народното востание е Енгелбрект Енгелбректсон, тогашниот претседател на владата, откако бил убиен на својата земја во 1436 година од страна на Менс Бенгтсон, син и наследник на тогашниот сопственик на замокот.
Архитектонска историја
Во средниот век Гокшолм бил само утврден замок со голема кула. Нејзините најстари постоечки делови датираат од 13 век. Изграден е (обновен и зголемен) во средниот век низ шест различни фази.
По пожарот кон крајот на 16 век, зградата била модернизирана според стилот на тој период, добивајќи поредовен план, поголеми прозорци и детали во холандскиот ренесансен стил. И покрај темелното реновирање, средновековната основна структура останува.
Насликаниот внатрешен таван од времето на оваа ренесансна обнова постои со 121 касета, истиот е неверојатно добро сочуван до денес.
Под сопствениците на 17 век, Барон Кнут Курк и Барон Флеминг, замокот бил опкружен со портали и надворешни згради. Ларс Густаф Терсмеден го обновил таванот во 1801 година. Ова било последна голема промена во неговата структура. Некои детали на фасадата биле сменети во 1950-ти години.
Список на сопственици
Првата потврдена сопственичка на замокот Гокшолм била Лејди Ингеборг Улфсдотер(починала пред 1307 година), од семејството на Улв (кадетска гранка на династијата Ерл, која подоцна станала позната како кралска линија Фолкунг, или династија Бјелбо). Таа веројатно го добила од нејзиниот прв сопруг, Лорд Кнут Матсон од семејството на Лејонбјалке, кој бил законодавец во Нурке, провинцијата каде што се наоѓа замокот. Гокшолм потоа бил пренесен низ четири женски генерации.
Наводи
59.26694°N, 15.55417°W<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css">
Рабетинска Река
Рабетинска Река — река во западниот дел на Македонија, лева притока на Треска во Кичевскиот крај.
Настанува во извориштето Мочур (на надморска височина од 1.650 м), во јужните падини на планината Челоица, источно од Кичево. Поминува низ селата Рабетино, Дупјани, Светораче и Речани, и се влева во левата страна на Треска, кај с. Лисичани, на висина од 575 м. Нејзиниот слив соодветствува на подобласта Горно Рабетино.
Опис
Вкупната должина од изворот до вливот и изнесува 15,4 км, минималната должина 13,1 км а коефициентот на развиеност е 1,18. Вкупниот пад помеѓу изворот и вливот изнесува 1.075 м а просечниот 69,8‰. Вкупната должина на водоразделната линија и изнесува 37,0 км, а сливот зафаќа.
Долина
Во долниот тек Рабетинска Река е всечена меѓу возвишенијата Старец (1.035 м) и Кале (1.022 м) од една и Чука од другата страна.
Притоки
Ова се притоките на Рабетинска Река, кои се повремени или трајни водотеци, наведени по редослед на течението:
Рабетино
Рабетино (или Рабетинкол) е област во Кичевијата која го опфаќа сливот на Рабетинска Река и долниот тек на реката Треска, од селата Лисичани и Челопеци, па до селото Латово. Се дели на два дела: Горно Рабетино (споменатиот слив) и Долно Рабетино.
NGC 7071
NGC 7071 — астеризам во соѕвездието Лебед, заведен во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7071 се споменува и како trapez + chain.
Откривање
Објектот е откриен на 19 септември 1829 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7071 е од видот *Grp. NGC 7071 има само една позната привидна димензија, која изнесува 4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 21 ч 26 м 40 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +47° 55' 22"".
Мирни денови во Клиши
Мирни денови во Клиши
Писателот Џоуи живее во беден стан во Париз, заедно со новинарот Карл. Тој го поминува времето во кафеаните на Монмартр, каде се опива и води љубов со проститутките, а често нема пари ниту за храна. Еднаш, во Кафе Веплер, тој запознава една убава проститутка со име Нис (како градот Ница). Тој има сексуален однос со неа, но подоцна се вљубува и ја продолжува врската со неа. Во меѓувреме, неговиот пријател Карл ја наоѓа малолетната девојка, Колет и почнува да живее заедно со неа, постојано водејќи љубов. Меѓутоа, еден ден, Колет си заминува, а потоа во станот доѓаат мајка ѝ и нејзиниот старател, заканувајќи му се на Карл дека ќе го пријават во полиција. Сепак, кога дознаваат дека Џоуи е писател, тие ја повлекуваат заканата. Покрај врската со Нис, Џоуи ги продолжува своите чести љубовни врски со локалните проститутки. Еднаш, тој и Карл налетуваат на една необична проститутка и двајцата водат љубов со неа, а во меѓувреме утврдуваат дека таа носи револвер. Исплашени, тие заминуваат во Луксембург, но таму се незадоволни од здодевниот живот, па по неколку дена се враќаат во Париз. Веднаш наоѓаат неколку проститутки и ги носат во својот стан, но тие си заминуваат кога дознаваат дека Џоуи и Карл немаат пари. Тогаш, уморниот Џоуи заспива.
Мара Марињан
Џоуи закрепнува од скорешната разделба со својата девојка Кристина, која тој ја нарекува Мара Сен-Луј. Неговиот пријател Карл има љубовница, Елијана, чиј сопруг е в затвор и таа мора да се грижи за трите деца. Карл не може веќе да ја поднесе Елијана и кога треба да ја посети, со себе го поведува и Џоуи. Таму, Карл му кажува на Џоуи дека сретнал убава девојка, а Џоуи излегува да прошета низ градот и во областа Морињан среќава проститутка која му се претставува како Мара. Бидејќи таа е гладна, тој ја носи на вечера. Цела ноќ, Мара му раскажува за својот несреќен живот, така што Џоуи се сожалува на неа и ѝ дава пари. Откако се бакнуваат во една темна улица, Џоуи бега од неа и почнува да плаче. Неколку дена подоцна, тој ја бара Мара на оставената адреса, но не може да ја најде. Тогаш, тој открива дека проститутката го потсетува на Мара Сен-Луј (Кристина) која еден ден засекогаш го напуштила, заминувајќи во Копенхаген. Една недела подоцна, Џоуи се запознава со една девојка од Данска која, исто така, се вика Кристина. Неа ја кани дома на вечера и заедно со Карл и неговата љубовница водат љубов, по што Кристина налутено го напушта нивниот стан.
Осврт кон делото
„Мирни денови во Клиши“ е носталгично сеќавање на еден Американец, вљубен во темната страна на Париз. Главните јунаци во ова дело се проститутките, макроата, емигрантите, новинарите и пропаднатите писатели, а плоштадот Клиши, заедно со околните улички, кафеани, бордели, евтини хотели и бедни соби се местото на случувањата. Иако стилот е типично милеровски, во ова дело тој го слика Монмартр со посветли бои, а еротските пасажи се испреплетени со лирски. Во споредба со неговите останати дела, оваа новела се одликува со помала горчина и безнадежност, а со повеќе оптимизам; со помал сарказам, а со повеќе хумор; и со помалку философија, а повеќе секојдневност.
Староец
Староец — средно село во областа Долно Кичево, во Општина Кичево, во околината на градот Кичево.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Долно Кичево, во јужниот дел на територијата на Општина Кичево, недалеку од регионалниот пат Кичево-Македонски Брод. Селото е рамничарско, на надморска височина од 610 метри. Од градот Кичево е оддалечено 6 километри.
Староец е сместено на подножјето на северозападната страна на планината Баба Сач, во горното течение на реката Треска од нејзината десна страна. Околни села се: Карбуница, Вранештица, Челопеци и други.
Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Умалиште, Стањиловци, Средорек, Кладничка Нива, Широка Ледина, Коприи, Дамјаница, Староечко Поле, Велика (Треска), Дебев Камен, Велики Дол, Поличица, Баждарница, Гушаица, Капина, Лакушица, Длага Меѓа и Лаг.
Селото има збиен тип. Постојат две маала: Горно и Долно. Во маалата, роднинските куќи се групирани и поблиску една до друга. Некои од групите куќи се нарекуваат: Чапевци, Јаорчани, Локовци и други.
Крај самото село од јужната страна извира бистар поток, кој потоа минувајќи низ самото село, се влева во реката Треска од нејзината десна страна. Во непосредна близина на селото е и трасата на стариот пат Кичево-Демир Хисар-Битола. Селото е опкружено со густи јасенови, букови и борови шуми, а во долниот дел со обработливо земјиште. На атарот на селото се застапени хумусната почва во алувијалната рамнина на реката Треска, глинестата почва на планинските падини источно и јужно од селото, каде што се наоѓа и ископ за глина, како и црница и карст во помала мерка, западно кон селото Карбуница.
Историја
Селото е едно од постарите села во Кичевско. Под името Старовец се споменува во втората половина на век, кога броело 49 словенско-христијански куќи.
Покрај ова историско споменување, за староста на селото говорат старините околу него, како и карактеристичните топоними. Во народот се говори дека тогашното христијанско село се наоѓало во месноста Селиште, сместено југозападно од денешната местоположба на Староец. Таму се наоѓаат остатоци од црква, гробови и извира извор наречен Извори. Потоа, христијанското население се иселило, а мал дел преминало во исламот. За селото е познато меѓу денешните негови жители дека во минатото, во XIX век било населено со Македонци-муслимани и Турци.
Во век, Староец било село во Кичевската каза на Отоманското Царство.
За време на Илинденското востание во август 1903 година, комитските чети од соседното село Карбуница го нападнале турското население од Староец и успеале да протераат поголем дел од него.
При ослободувањето од отоманската власт во 1912 година, селото било торбешко со 60 куќи, а неговите жители говореле на македонски јазик. Дел од неговите родови (45 к.) имале словенско потекло, додека останатите (15 к.) биле Арбанаси доселени од кичевското село Туин, како и од демирхисарското село С’лп.
На почетокот на 1941 година, селото имало 7 торбешки и македонски куќи. Од 1946 година започнало ново населување на Староец на Македонци, додека малобројните Торбеши се иселиле. Најголем дел од доселениците биле од Карбуница (26 к.) и од Горно и Долно Доброноец (13 к.). Помал број на доселеници имало и од другите планински села.
Стопанство
Атарот е заеднички со соседното село Карбуница и зафаќа простор од 11,3 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 563 хектари, на обработливото земјиште отпаѓаат 390 хектари, а на пасиштата 126 хектари.
Населението на селото Староец се занимава со земјоделство. Најразвиени се полјоделството и сточарството, кое пред сè е за домашни потреби, но значаен дел од вишокот на производството се продава и на пазарот во Кичево, а во помала мера и во Македонски Брод. Полјоделството е развиено на бројните ниви под селото во северен правец, во алувијалната рамнина на реката Треска. Главни полјоделски култури кои се одгледуваат во Староец се: компирот, пченката, гравот, пченицата, младиот кромид и лук, марулата, пиперот, зелката и краставицата. Од сточарството застапени се: живината (кокошки), свињите и козите. Исто така во селото е застапено и овоштарството, преку одгледување на јаболка, сливи, круши, цреши, ореви и костени. Дел од населението се занимава и со собирање на печурки и планински чај, на блиските планински падини. Во селото Староец работи и една земјоделска задруга. Селото Староец како и повеќе места во Кичевско е далеку прочуено по производството на свински домашни колбасици со црвен пипер, кои се чадат на оган во бројните сушилници кои се изградени во дворовите на куќите. Недалеку од Староец, во источен правец се наоѓа ископ на глина, од кој се прават прочуените глинени стомни и грниња во Вранештица.
Население
Според податоците од 1873 година, селото имало 3 домаќинства со 14 жители христијани (Македонци).
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Староец имало 131 жител, сите Македонци, од кои 95 муслимани и 36 православни. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Староец имало 48 жители, под врховенството на Бугарската егзархија.
Во 1961 година, селото броело 325 жители, од кои 311 биле Македонци и 12 жители Турци. Во 1994 година бројот се намалил на 219 жители, само македонско население.
Според пописот од 2002 година, во селото Староец живееле 195 жители, од кои 194 Македонци и 1 Србин.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 160 жители, од кои 152 Македонци и 8 лица без податоци.
Родови
Во селото Староец живеат исклучиво Македонци од православна вероисповед. Денешните родови кои живеат во селото се доселени од околните кичевски села како и од областите Порече, Железник и Прилепско.
Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1960-тите години родови во селото се:
Во далечното минато на селото Староец, пред неговото раселување и населување со муслиманско население, се забележани два иселени македонски православни христијански родови: Мојсовци (во Грешница во Порече) и Крваовци (во Карбуница).
Од некогашните македонски муслимански родови кои живееле во Староец до 1912 година се забележани следните родови: Мустафовци, Исмаиловци, Мечовци, Иметовци, Веселовци, Акитовци, Јашаровци, Бејзатови, Алитовци и други.
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Кичево, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2013 година. Во периодот од 1996-2013 година, селото се наоѓало во некогашната Општина Вранештица.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Кичево. Селото припаѓало на некогашната општина Кичево во периодот од 1955 до 1965 година.
Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната Општина Староец, во која покрај селото Староец, се наоѓале и селата Атишта, Бигор Доленци, Вранештица и Карбуница. Општината Староец постоела и во периодот 1950-1952, во која тогаш влегувале селата: Атишта, Вранештица, Карбуница и Староец.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 0812 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на селскиот дом.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 144 гласачи.
На парламентарните избори во 2020 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 146 гласачи.
Културни и природни знаменитости
До 1913 година, во селото постоело џамија. На нејзино место сега се наоѓа куќата на мештанинот Јордан Цветковски.
Иселеништво
Торбешкото население од селото е иселено во Турција (околу 7 семејства) и во Кичево.
Култура и спорт
Во селото традиционално се организира турнир во мал фудбал во чест на празникот Иванден.
Далечинско пливање на светското првенство во водени спортови 2009
Натпреварите во пливање на отворено на 2009 Светско Акватичко Првенство ќе се одржат од 21 јули до 25 јули на плажата Остиа во Рим.
Програма
Забелешка: Всушност натпреварите во пливање на отворено требаше да се одржат во недела, 19 јули (5км), вторник, 21 јули (Жени 10км) и четврток, 23 јули (Жени 25км); но како и да е Бирото на ФИНА на 18 јули одлучи на тој ден да нема натпреварување во пливање на отворено поради лоши временски услови.
Космос-1202
Космос-1202 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 24 јули 1980 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6300 килограми. Космос-1202 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 72,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 287 км, а најмалото на 224.
Вински туризам
Винскиот туризам (некаде наречен и енотуризам) е вид на туризам кој подразбира посета на винарии, дегустација, консумирање и набавка на вино, најчесто директно од производителот. Овој тип на туризам се состои од посети на винарии, лозја и ресторани познати по посебни локални вина, како и организирани вински тури, посета на вински фестивали и други специјални настани.
Винскиот туризам во Македонија
Винскиот туризам во Република Македонија е во зачетен, но силен развој. Министерството за економија забележува дека во последните години, бројот на нови приватни винарски визби значително се зголемил и некои од нив веќе ги адаптирале и збогатиле нивните активности во насока на винскиот туризам. Покрај приватните иницијативи, винскиот туризам се развива и стратешки, на државно ниво, со учество на разни организации, комори и здруженија. Во земјата исто така се развиваат и винските патишта, кои ќе овозможат одвивање на винскиот туризам по светски терк.
NGC 4756
NGC 4756 — елиптична галаксија во соѕвездието Гавран, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4756 се споменува и како MCG -2-33-39, DRCG 25-59.
Откривање
Објектот е откриен на 8 февруари 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 52 м 52,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -15° 24' 45"". Положбениот агол на објектот е во износ од 50°.
Други поделби
Проучување на NGC 4756 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 43725. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 284; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6111. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1591.
Васил Иљоски
Васил Иљоски (, -, ) — македонски драмски писател, есеист, критичар, книжевен историчар и истакнат педагошки работник. Иљоски бил член на МАНУ и на Друштвото на писателите на Македонија.
Животопис
Васил Иљоски е роден во Крушево, во 1902 година. Основното образование го завршил во градот Куманово. За тоа време тој му помагал на својот татко во нивната семејна столарска работилница. И покрај тоа што тој работел како занаетчија во раните години од животот, Васил не станал занаетчија. Тој продолжил со своето образование и се запишал во кумановската гимназија, а потоа се запишал на Филозофскиот факултет во Скопје. По дипломирањето, Иљоски работел како суплент во кумановската гимназија, но набрзо бил преместен - повеќе од казна - поради извесни обиди низ книжевните текстови да проговори на македонски јазик.
По ослободувањето, Васил Иљоски извршувал неколку раководни функции во просветата: бил директор на Првата гимназија, работел во Народната библиотека, а потоа работел и се пензионирал како професор во Вишата педагошка академија во Скопје.
Васил Иљоски уште како ученик пројавувал интересирање за книжевноста. Од тоа време датираат неговите први обиди и самиот да пишува, како член на литературната дружина во гимназијата. Особено силен впечаток му оставил сценскиот збор, па така и првиот јавен настап на Васил Иљоски во книжевноста бил направен со еден драмски текст по име „По матурата“. Тоа била едночинка, во која на одредени места прозвучил македонскиот јазик. Самиот автор учествувал како глумец при поставувањето на овој текст на сцената, подготвен од школската аматерска дружина. Со оваа претстава, користејќи една екскурзија, членовите на дружината гостувале и во неколку други места.
Охрабрен од првиот успех, Иљоски уште поактивно започнал да твори. Со хумористичниот драмски текст „Бура поради електриката“, кој бил изведен на сцена со глумечко учество на авторот, ги измамил и првите печатени пофалби во локалната периодика. Тие биле скромни, но и достатен поттик за нови творечки усилби.
Некаде во 1926 година, Иљоски ја започнал работата над своето прво посериозно драмско дело со првично име „Бежанка“. По две години, текстот веќе бил подготвен за изведба на сцената на "Скопскиот народен театар", но овој пат со ново име - „Ленче Кумановче“. Драмата била напишана и изведена на кумановски дијалект, а нејзината премиера се одржала на 16 јуни 1928 година. Таа побудила голем интерес кај публиката, но набрзо била симната од репертоарот поради интервенцијата на властите, кои не можеле да дозволат од сцената на народниот театар да прозвучи македонски збор. Токму поради тоа, младиот професор по книжевност ја загубил и својата служба во Куманово. Драмата „Ленче Кумановче“ била повторно поставена на сцената на Српскиот кралски театар во Скопје дури во сезоната 1936/1937 година.
Тоа е, всушност, истата драма која денес се нарекува "Бегалка", според првичниот наслов. Во јазична смисла, денес е популарна сосема новата варијанта, односно денешниот популарен текст е изведуван на литературен македонски јазик, со извесни дијалектизми, што на текстот му даваат специфичен колорит.
По преживеаните перипетии со оваа драма, Васил Иљоски во периодот пред избувнувањето на Втората светска војна, напишал уште неколку драмски текстови, како: „Нагазил човекот“ („Нагазио човек“), „Биро за безработни“ и „Ученичка авантура“. Овие три текстови била напишани на српски јазик со намера да ги избегне проблемите со власта. Комедијата во 3 чина „Нагазил човекот“, уште позната како „Чорбаџи Теодос“, била премиерно изведена на 23 април 1937 година во превод на скопски дијалект. Драмата „Биро за безработни“, сепак, не била изведена на сцена, иако се наоѓала на репертоарот на театарот во Скопје за сезоната 1939-1940 година. Причината за нејзиното неизведување се криела во „нескриените политички алузии“, во нејзината социјална тема, која би исфрлила на површина извесни, за властите многу непријатни, вистини и проблеми.
По Втората светска војна, Иљоски бил еден од членовите на комисијата формирана при Министерството за народна просвета со цел да ги подготват македонската азбука и правопис. Исто така, тој биле еден од основачите и првите членови на Друштвото на писателите на Македонија (13 февруари 1947 година) и на МАНУ.
Бил член на редакцијата на списанието за литература, култура и уметност „Современост“.
Творештво
Исто така, Иљоски е автор и на повеќе литературно-историски текстови за Кирил и Методиј, Григор Прличев, Крсте Петков Мисирков, Коста Рацин, како и на есеи за театарот.
Интегрално неговото творештво било објавено во тритомниот Избор (1978) во кој се објавени: "Бегалка", "Чорбаџи Теодос", "Чест", "Кузман Капидан" (прв том); "Млади синови", "Окрвавен камен", "Два спрема еден", "Допирни точки", "Свадба" (втор том); научни и есеистички трудови (трет том). По повод стогодишнината од неговото раѓање, на 24 декември 2002 година, во МАНУ бил одржан свечен собир, од кој подоцна била издадена публикација, а за неговото творештво е анализирано и во бројни други трудови и книги.
Сепак, наспроти значењето на Иљоски за македонската книжевност, од непознати причини, ниту едно негово дело не било вклучено во книгите објавени во рамките на проектот на владата на Македонија под наслов: "130 тома македонска книжевност", за што протестирале синот на Иљоски, писателот Димитар Башевски и други интелектуалци, а МАНУ испратила писмо до министерката за култура Елизабета Канческа-Милевска.
Награди и признанија
Васил Иљоски бил добитник набројни книжевни и државни награди, како што се:
Во чест на неговите заслуги за развојот на македонскиот литературен јазик, македонската книжевност и македонската култура, воопшто, на 5 декември 2013 година, во Скопје била поставена спомен-плоча на куќата во која живеел и творел Иљоски, која се наоѓа во центарот на Скопје, на улицата „Владимир Полежиновски“ бр. 12. Идеен творец на плочата бил неговиот син Мирослав Иљоски, а неа ја изработил вајарот Дарко Дуковски. Исто така, една улица во населбата Речани во Велес го носи името "Васил Иљоски". Улицата која води кон плоштадот во главниот град Скопје е преименувана во Васил Иљоски во текот на 2022 година.
552
552 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 552 година од новата ера, 552. од првиот милениум, 52. од VI век и трета од 550-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6060 и 6061 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5302 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4312 и 4313 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1305.
Чакавско наречје
Чакавското наречје е едно од трите главни наречја на хрватскиот јазик, покрај кајкавското и штокавското наречје. Чакавското наречје било основа за стилизирање на првиот хрватски стандарден јазик кој бил во јавна употреба, кој се засновал на винодолскиот крај. Името на ова наречје потекнува од прашачниот збор „што“ или на хрватски ča.
Експлораториум
Основан е во 1969 година од страна на физичарот Френк Опенхајмер. Овој музеј има за цел да подучува на наука преку претстави.
Танчарки на сцена
Танчарки на сцена — слика од Едгар Дега насликана во 1889 година. Висока е 76 см, а широка 82 см. Се чува во Музејот на ликовни уметности во Лион.
Тема
Дега е сликар на танчарки заради големиот број дела што ги посветил на оваа тема во периодот 1860-1890.
Анализа на делото
Откривањето на јапонските графики од Хокусај или Утамаро му овозможило на Дега (феномен поврзан како целина со импресионистичкото движење) да ослободи една од последните пречки на академското сликарство, визијата на објектот; така, Хокусаи го насликал Фуџи-Јама, гледан зад цистерна.
Слободното набљудување, претставувањето на движењето во балетот му овозможува на Дега да го сфати сето она што е непредвидено во минливиот аспект на овој свет.
Сликарот сака да ги претстави облиците, најразновидните пози, под ефектот на светлината и движењето, целосно објективно. Темата се мултиплицира и пробите кои и претходат на балетската претстава ќе станат негово поле на истрага, на начин на пејзаж.
Ова е навистина свет на кулиси, проби, тренинзи: оваа слика (како и повеќето од 1.500 пастели, слики, гравури и цртежи на оваа тема) не ги прикажува кодифицираните движења на класичниот танц или изведби. Дега сака повеќе, на натуралистички начин, да ја истакне тврдоглавоста што ги анимира танчарките на балет.
Дега, кој совршено се вклопува во импресионизмот на неговите почетоци, сепак се одликува со лична и посебна визија што ја дава на вештачкото осветлување и движењето на телото на балерините.
Милан Васиќ (глумец)
Милан Васиќ (Косовска Каменица, 31 јануари 1979) е српски театарски, телевизиски и филмски глумец.
Животопис
Тој е роден во местото Ропотово, кај Косовска Каменица. Тој се запишал на Факултетот за уметност, Универзитетот во Приштина, одсек за глума, во класата на професорот Светозар Рапајиќ, на којшто дипломирал. Популарноста ја стекнал со улогата во филмот "Црни коњи " од Љубиша Самарџиќ, а подоцна улогата во серијата "Она наше што некогаш беше". Во серијата "Ранет орел", го играл ликот на Маша. Следната голема улога тој му беше во серијата "Есен доаѓа, Дуњо моја ". 2005 година дневниот весник "Политика" го претстави Милан како личност од домен, глума која ја обележа таа година. Пред да започне да се занимава со глума професионално играл фудбал во Косовска Каменица, а во средно училиште тренирал ракомет. Тој, исто така пет години играл во локалниот фолклорен ансамбл. Работи во Народниот театар во Приштина со изместено седиште во Косовска, Грачаница.
Лојд Пакстон
Лојд Пакстон — поранешен извршен директор на авиокомпаниите Air Astana и Малев. Пред да дојде на тие функции Пакстон бил вработен во British Airways, одговорен за одредиштате ширум Русија. Во Air Astana, тој успешно ја прошири мрежата со одредишта, додека во Малев ја имаше улогата на извршен директор од летото 2007 година, но накратко потоа тој ја презеде улогата на претседател на компанијата.
Невадо Трес Крусес Централ
Невадо Трес Крусес Централ — вториот врв на изумрениот вулкански масив, кој се наоѓа во планинскиот венец Анди во регионот Атакама на границата помеѓу Аргентина и Чиле.
Невадо Трес Крусес Централ е втор е вториот од вкупно трите вулкани кои се наоѓаат на Невадо Трес Крусес, кој достигнува 6.629 метри надморска височина. Невадо Трес Крусес Централ е највисокиот врв кој се наоѓа целосно на територија на Чиле и е единаесетта највисока планина во Јужна Америка и кратер од околу еден километар. За првпат бил искачен од страна на полските планинари 1937 од Стефан Осецки и Витолд Париски, на 26 февруари 1937 година.
Демократи (политичка партија)
Демократи — македонска политичка партија. Партијата била основана на 11 август 2018 година, а на Основачкото собрание за претседател на партијата бил избран поранешниот каратист и глумец, Јорго Огненовски.
IC 1095
IC 1095 — галаксија во соѕвездието Часовник, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1095 се споменува и како ESO 155-34, DRCG 45-62.
Откривање
Објектот е откриен на 14 октомври 1898 година од страна на Делајл Стјуарт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1095 е од видот E3. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,4 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,4 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. IC 1095 има привидни димензии од 0,7' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 27 м 54 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -52° 40' 32". Положбениот агол на објектот е во износ од 11°.
Други поделби
Проучување на IC 1095 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 12907.
Космос-1203
Космос-1203 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 31 јули 1980 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 7420 килограми. Космос-1203 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,8 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,3°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 272 км, а најмалото на 258.
Космос-1204
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Капустин Јар, СССР на 31 јули 1980 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 93,2 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 50,6°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 521 км, а најмалото на 342.
Лере (Долна Саксонија)
Лере (Lehre) — општина во округот Хелмштет, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Се наоѓа околу 13 километри југозападно од Волфсбург и околу 12 километри од Брауншвајг.
Своето име, општината го добила на 10 јуни 888 година и е составена од осум околни села: Бајенроде, Есехоф, Есенроде, Флехторф, Грос Брунсроде, Клајн Брунсроде, Лере и Вендхаузен.
Соседни општини
Лере се граничи со следниве градови и општини (надесно почнувајќи од север):
Историја
Во 1934 година започнала изградбата на воениот институт во шумата Кампшти, 2,4 километри источно од Лере. Биле изградени повеќе од 100 објекти на површина од 255 хектари и биле поврзани со железница. Институтот произведувал муниција за пешадиско оружје, антитенковски мини, оклопи за тенкови и артилериски пушки. До февруари 1945 година биле пренесени 6.000 тони хемиско оружје до институтот. Не бил бомбардиран во текот на Втората светска војна и до крајот на војната, повеќето од овие оружја останале на местото. Во 1945 година, во шумата имало и руски воени заробеници. На 11 април 1945 година, областа била ослободена од американската војска и воениот институт бил окупиран без отпор. Во средината на 1945 година, областа била предадена на британската војска, кои имале присуство до 1951 година. Денес, многу од првичните градби сѐ уште постојат и некои се во употреба.
Патен
Лере се наоѓа на покраинскиот пат Л295, кој обезбедува пристап со автопатот А2 и А39.
Антиревматски лек
Антиревматските лекови (англиски: disease-modifying antirheumatic drugs, скратено DMARD) опфаќаат категорија на лекови со различни механизми на дејство, наречени според нивната употреба кај ревматоидниот артритис, кои го модифицираат текот на болеста, односно ја забавуваат прогресијата на болеста. Овие лекови не ја третираат причината на болеста, туку ги облажуваат симптомите како и текот и последиците на болеста.
Терминологија
Иако употребата на терминот DMARD за прв пат беше пропагирана кај ревматоидниот артритис (оттука и нивното име), терминот почна да се однесува на многу други болести, како што се Кронова болест, лупус еритематозус, Сјогренов синдром, имунолошка тромбоцитопенична пурпура, мијастенија гравис, саркоидоза, и разни други болести.
DMARD може дополнително да се поделат на традиционални лекови со мала молекуларна маса, синтетизирани преку хемиски пат и на понови „биолошки“ супстанции произведени преку генетски инженеринг.
Некои DMARD се благи хемотерапевтици, но се користат поради нивниот спореден ефект - имуносупресија, како терапевтска придобивка за ублажување на текот на болеста.
Поделба на антиревматиците (DMARD)
DMARD се класифицирани како:
Членови
Иако овие супстанции делуваат преку различни механизми, многу од нив можат да имаат слични влијанија врз текот на болеста. Некои од лековите може да се користат во комбинација. Вообичаена тројна терапија за ревматоиден артритис е метотрексат, сулфасалазин и хидроксихлорокин.
Алтернативи
Во случај кога третманот со DMARD не покажува ефективност за стабилизирање на неконтролираната автоимуна болест се користи пулсна (интермитирачка) терапија со циклофосфамид и стероиди. Некои тешки автоимуни болести се третираат со трансплантација на коскена срцевина во клинички испитувања, обично по неуспешна терапија со циклофосфамид. Во случај кога другите DMARD покажуваат неуспех или по недоволен одговор на терапијата со TNF-алфа инхибитори или неподнесување на терапијата, за тертманот може да се примени тоцилизумаб.
Често се користат комбинации на DMARD, бидејќи секој лек во комбинацијата може да се користи во помала доза отколку ако се дава сам, со што се намалува ризикот од несакани дејства.
Многу пациенти примаат НСАИЛ и најмалку еден DMARD, понекогаш комбинирано со ниски дози на орални глукокортикоиди. Ако се забележи ремисија на болеста, можно е да не биде потребен редовен третман со НСАИЛ или глукокортикоиди.
DMARD помагаат во контрола на артритисот, но не ја лекуваат болеста (некаузална терапија). Од таа причина, ако се постигне ремисија или оптимална контрола со DMARD, таа често се продолжува како доза на одржување. Прекинувањето на DMARD може да ја реактивира болеста или да предизвика силно влошување, без гаранција дека контролата на болеста ќе биде повторно воспоставена по продолжувањето на лекот.
Црква „Свети Апостоли“ (Цариград)
Црквата посветена на Светите Апостоли (грчки: Ἅγιοι Ἀπόστολοι, Agioi Apostoloi; турски: Havariyyun) е христијанска црква која била изградена во Цариград, главниот град на Источната Римското Царство во 550 година во времето на Јустинијан I. Оваа црква била втора по големина и важност веднаш по Света Софија. По падот на Цариград, за за краток период станала седиште на Вселенската патријаршија на Грчката Православна црква. Во 1461 година била разрушена од страна на Османлиите и на нејзино место била изградена џамијата Фатих.
Историја
Првата црква посветена на Светите Апостоли била изградена во околу 330 година во времето на Константин Велики, веднаш по префрлањето на престолнината од Рим во Цариград. Црквата останала недовршена по смртта на Константин во 337 година, па неговиот син и престолонаследник Констанциј II неговите мошти ги ставил во оваа црква. Црквата била посветена на Дванаесетте апостоли, а намерата на императорот била да се соберат моштите на сите апостоли во црквата. Сепак, во црквата на почетокот биле донесени моштите само на апостол Андреј, апостол Лука и апостол Тимотеј.
Во времето на императорот Јустинијан I, оваа црква не се сметала за доволно голема, па новата црква била изградена на истото место. Новата црква била дизајнирана и изградена од страна на архитектите Антемиј од Трал и Исидор од Милет. Црквата била осветена на 22 јуни 550 година. Моштите на Константин и на трите светитли биле ставени во црквата, како и мавзолејот на Јустинијан и неговото семејство.
За повеќе од 700 години, црквата била втора најважна црква во Цариград, по Аја Софија. Додека Света Софија се наоѓала во стариот дел од градот, оваа се наоѓала во новиот дел од градот, кој постојано се ширел. Во оваа црква биле погребани и голем дел од патријарсите и епископите, а нивните мошти биле почитувани од страна на верниците со векови. Освен дел од останките на трите апостоли, во овој храм се наоѓале и моштите на Свети Јован Златоуст и на други црковни отци, светители и маченици. Во црквата, исто така, се верува дека се наоѓал столбот на бичувањето, односно местото каде Исус бил заврзан и мачен. Во текот на својата историја, црквата се стекнала и со огромно количество на злато, сребро и скапоцени камења донирани од страна на верниците.
Црквата била обновена и најверојатно зголемена во текот на 9 век за време на владеењето на византискиот цар Василиј I. Во текот на 10 век, Константин од Родос дал опис на црквата, кој ги посветил на Константин Порфирогенит.
Кога Михаил VIII Палеолог го повратил градот од крстоносците, тој подигнал статуа на Архангел Михаил во црквата за одбележување на настанот. Во времето на Андроник II Палеолог, црквата била обновена. но по ова следувало заземање на градот од страна на Османлиите.
По заземањето на градот во 1453 година, Мехмед II главната катедрална црква Аја Софија ја претворил во џамија, и му наредил на грчкиот патријарх Генадиј да се пресели во оваа црква, станувајќи административен центар на Грчката Православна црква. Но во областа околу црквата на светите апостоли многу бргу се населиле Турци, па непријателството се зголемило поради добрата локација на христијанската црква. Главно поради ова, седиштето на Вселенската патријаршија било пренесено во манастирот Богородица Памакаристос во областа Фенер.
Наместо да ја претвори оваа црква во џамија како многу други, султанот Мехмед II одлучил да ја разруши целосно и на нејзино место да изгради нова џамија, која денеска се нарекува Фатих џамија, или џамија на Освојувачот.
NGC 7072
NGC 7072 — спирална галаксија во соѕвездието Жерав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7072 се споменува и како ESO 287-31, MCG -7-44-18, IRAS 21273-4322.
Откривање
Објектот е откриен на 5 септември 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7072 е од видот SBcd. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,8 m/лм2. NGC 7072 има привидни димензии од 0,9' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 21 ч 30 м 37 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -43° 9' 9"". Положбениот агол на објектот е во износ од 90°.
Други поделби
Проучување на NGC 7072 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 66874. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 413; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7992. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Википедија на бугарски јазик
Википедија на бугарски јазик (бугарски: Българоезична Уикипедия) е издание на Википедија, дел од Фондација Викимедија, која објавува статии на бугарски јазик. Ова издание било основано на 6 декември 2003 и до 12 мај 2020 година има објавено околу 262.213 статии со 270.602 регистрирани корисници. Оваа Википедија ја достигнала бројката од 200.000 статии на 17 јули 2015 година.
Мирка Васиљевиќ
Мирка Васиљевиќ е српска глумица и модел, родена 27  септември 1990 година во Белград (Србија). Невенчана сопруга му е на Вујадин  Савиќ, со кого има двајца синови, Андреј и Михаил  и ќерка Адријана.
Ватерполо на Летните олимписки игри 2012 – турнир во женска конкуренција
Женскиот ватерполо турнир на Летните олимписки игри 2012 во Лондон, Велика Британија, се одржа од 30 јули до 9 август 2012 година. Сите натпревари се одржаа во Ватерполо Арената.
Тимови од осум држави се натпреваруваа на турнирот и беа сместени во две групи за преелиминарната рунда. Беа одиграни вкупно 24 натпревари, од кои 12 во преелиминарната рунда.