cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Милтон Фридман
Животопис
Во 1933 година, Фридман магистрирал и добил стипендија од универзитетот "Колумбија" каде што Харолд Хотелинг го запознал со математичкиот и статистичкиот дел од економијата. По една година, Фридман се вратил во Чикаго и се вработил како асистент на Хенри Шулц, кој во тоа време работел на своето дело "Теорија и мерење на побарувачката". Во 1935 година, Фридман работел во Националниот комитет за ресурси, на студијата за поголем буџет за потрошувачката, работа која подоцна ќе претставува еден од главните делови на неговиот труд " Теорија на функцијата на потрошувачка". Потоа, се вработил во Националното биро за економски истражувања, каде му помагал на Сајмон Кузнец во истражувањето за националниот доход, и на крајот, заедно го објавиле "Доходот од независна професионална пракса", дело кое подоцна, во 1945 година, го употребил како свој докторски труд. Од 1941 до 1943 година, Фридман работел во Министерството за финансии на САД, каде што како портпарол, водел кејнзијанска политика за даноци и измислил систем на одбивка со цел да се зголемат даноците, поради тоа што на државата и биле потребни многу пари.
Периодот од 1943 до 1945 година го поминал во истражувачкиот центар на Универзитетот во Колумбија, предводен од Харолд Хотелинг и Алан Валис, каде работел како статистичар на проблеми од областа на оружјата, воените тактики и металуршките експерименти. Во 1945 година, поминал една година како професор на Универзитетот во Минесота, а од 1946 година предавал на Универзитетот во Чикаго. Во истиот период,повторно се приклучил на Националното Биро за економски истажувања и презел одговорност за проучување на улогата на парите во деловниот циклус. За тие потреби, во универзитетот создал работилница за "Пари и банкарство". Исто така, тогаш ја започнал својата соработка со Ана Шварц, со која подоцна го издал делото "Монетарната историја на САД 1867-1960". Есента 1950 година ја поминал како консултант на Американското претставништво во Париз, а академската 1953-1954 година ја поминал како гостин-професор во Гунвил и Кајус колеџот, дел од Универзитетот "Кембриџ", каде што главно бил изучуван кејнзијанизмот. Во 1960-тите, Фридман учествувал прво како советник на сенаторот Голдвотер во неговата неуспешна претседателска кампања, а потоа и на истата позиција и во успешната кампања на Ричард Никсон.
Во 1966 година започнал да пишува колумни во магазинот  Њусвик (Newsweek), наизменично со Пол Семјуелсон и Хенри Валич, на секои три недели сè до 1983 година. Во 1970-тите патувал во Чиле, Јужна Африка и Зимбабве, каде држел предавања од областа на економијата. Посебно значење има неговото патување во Чиле во 1975 година, каде бил повикан да држи предавања за неговите принципи за економската слобода. Во реформите во Чиле учествувале многу чилеански студенти на Фридман од универзитетот во Чикаго кои биле наречени "Момчињата од Чикаго".
Во 1976 година, Фридман ја добил Нобеловата награда за својот приндонес во економијата, посебно за неговите достигнувања во анализата на потрошувачката, монетарната историја и теорија и за неговата демонстрација за комплексноста на стабилизационата политика. Следната година се пензионирал од универзитетот во Чикаго и се преселил во Сан Франциско. По пензионирањето, станал виш научен соработник на институтот "Хувер" во Стенфорд. Од 1977 до 1980 година работел на проект со кој создал документарна серија од 10 дела наречена "Слободен избор", во која ја прикажал својата економска и животна филозофија. Во 1980 година, Фридман бил советник на претседателската кампања на Роналд Реган и за време на неговото владеење служел во претседателскиот одбор за економски советници. Покрај тоа, на почетокот од 1980-тите, тој ја советувал и владата на Велика Британија, предводена од Маргарет Тачер. Притоа, Фридман имал големо влијание врз Алан Валтерс и Патрик Минфорд, двајцата главни макроекономски советници на Тачер.
Во 1988 година го добил претседателскиот медал за слобода. Исто така, во овој период, Фридман интензивно патувал. Во 1980 и 1988 година патувал во Кина, каде учествувал во разни семинари и држел предавања за развој на кинеската економија. Во 1990 година патувал во Источна Европа и снимил документарен филм за Советскиот Сојуз. Фридман отсекогаш бил заинтересиран за обезбедување поевтино школување, и во 1996 година, заедно со својата жена, ја создале фондацијата за помош во школувањето. Милтон Фридман умрел на 16 ноември 2006 во Сан Франциско поради прекин на неговото срце.
Монетаризам
Идеите на Фридман биле под влијание на класичната школа. Заедно со неговите колеги, тој го бранел ставот за слободните пазари и го воскреснал влијанието на школата "laissez-faire", која била целосно разнишана по Големата депресија. Фридман е најпознат по својата монетарна теорија, т.е. неговата контрареволуција и реформулирањето на квантитативната теорија за парите. Според него, "само парите се важни". Како основа за своето учење, Милтон Фридман ја зел квантитативната теорија на парите, според која:
MV = PQ
M- количество на пари
V- брзина на оптекот на парите
P- општото ниво на цени
Q- обемот на паричните трансакции по постојани цени
V се зема како стабилна големина, додека десната страна од равенката го претставува номиналниот БДП, па оттука, класичарите заклучуваат дека промената на понудата во пари е доминантен фактор кој ги објаснува промените во номиналниот доход. Фридман нагласувал и емпириски наведувал дека понудата на парите претставува егзогена променлива и влијанието оди од промените на количеството на парите кон промени во побарувачката на стоки, промени во доходот и најпосле, промени во нивото на цените. Тоа го доведува до заклучокот дека, на краток рок, зголемувањето на количеството на пари доведува до промени во гореспоменатите категории, додека, на долг рок, тоа предизвикува само пораст на цените. Врз таа основа, тој го исфрлил познатиот став дека, секогаш и секаде, инфлацијата е монетарен феномен, во смисла дека таа се создава и може да се создаде само со порастот на количеството на пари, кој е побрз од стапката на порастот на производството.
Врз таа основа, Фридман го предложил своето "k-percent" правило, кое се залага за автоматска монетарна политика, врз чија основа, вкупното количество пари би растело по стабилна, константна стапка, секој месец и секоја година, независно од бизнис циклусот и тоа би обезбедило стабилни монетарни рамки за економскиот растеж, наспроти дискреционата монетарна политика. Со тоа, Фридман се спротивставил на Кејнз дека монетарната политика е бескорисна алатка за макроекономска стабилизација. И оттука потекнува називот "Монетаризам" на неговата економска филозофија, даден од Хенри Симонс. Исто така, тој се спротивставил на Кејнзијанскиот став дека фискалната политика треба да претставува главен инструмент за управувањето со агрегатната побарувачка, и интензивно пишувал дека Големата Депресија била предизвикана од лошата политика на Федералните резерви.
Фридман објаснил зошто филипсовата крива исчезнува веднаш штом власта се обиде да ја експлоатира замената меѓу производството и инфлацијата. Во неговото дело, издадено во 1968 година, Фридман наведол дека ако владата ја зголеми инфлацијата, тогаш ќе ја зголеми и вработеноста. Меѓутоа, невработеноста може да биде само привремено ниска, на долг рок, невработеноста ќе биде условена од пазарот на труд, а инфлацијата ќе остане висока.
Хипотеза за перманентен (постојан) доход
Како најголем придонес на на Милтон Фридман за економската наука, истакнат при доделувањето на Нобеловата награда во 1976 година, е земена неговата хипотеза за перманентен доход. Во своите анализи, покрај остварениот доход, тој ја воведол и категоријата "перманентен доход". Перманентниот доход се однесува на трендот на доходот, т.е. оној доход со кој луѓето се насочуваат да го упросечат својот временски профил на потрошувачката. Поради тоа што претставува просечен доход, од него се одземени сите негови осцилации, додека разните осцилации на доходот, Фридман ги нарекол привремен или транзиторен доход. Според оваа хипотеза, за да го одржи константен текот на потрошувачката, поединецот секоја година троши износ кој одговара на перманентниот доход. Притоа, ако дојде до значајна случајна промена во неговото богатство, доаѓа и до промена во неговиот перманентен доход и неговата потрошувачка. Заклучокот на Фридман е дека промените во транзиторниот доход имаат мало влијание врз потрошувачката, за разлика од промената во перманентниот доход, која има многу големо влијание.
Статистика
Покрај придонесите во економијата, Милтон Фридман дал придонес и во статистичката наука, посебно во времето кога работел во Истражувачкиот центар во Колумбија. Таму, заедно со своите колеги, тој измислил начин за откривање на разликите во третманите на тестирањата на различни примероци. Фридмановиот тест претставува еден вид на анализа на варијансата, која се применува кај ординирани (рангирани) примероци.
Библиографија
Методот на професорот Пигу за мерење на еластичноста на побарувачката од буџетски податоци, - 1935
Доходот од независна професионална пракса (заедно со Симон Кузнец) - 1945 (докторска теза на Фридман)
Есеи за позитивната економија - 1953
Квантитативната теорија за парите: реформулација - 1956
Теорија за функцијата на потрошувачката - 1957
Програма за монетарна стабилност - 1960
Капитализмот и слободата - 1962
Монетарна историја на САД 1867-1960 (заедно со Ана Џ. Шварц) - 1963
Пари: Квантитативна теорија - 1968
Контрареволуцијата во монетарната теорија - 1970
Инфлацијата и невработеноста: Нобелово предавање - 1977
Слободни да избираме - 1980 и 1990
Монетарните трендови во САД, Велика Британија: Нивните поврзаности со доходот, цените и каматните стапки (заедно со Ана Џ. Шварц) - 1982
Лекции од Монетарниот експеримент 1979-1982 - 1984
Миле Свилар
Миле Свилар (27 август 1999) е српски фудбалер со белгиско потекло кој игра за португалскиот клуб Бенфика како голман. Роден во Белгија, Свилар ја претставувал репрезентацијата на Србија.
Андерлехт
Како трет избор на голман, Свилар бил дел од првиот тим на Андерлехт во текот на сезоната 2016–17, но тој не се појавил на ниту еден натпревар.
Бенфика
Свилар потпишал петгодишен договор со португалскиот шампион Бенфика на 28 август 2017 година. На 14 октомври, тој го направил своето деби со клубот во победата со 1–0 над Олханенсе, станувајќи најмладиот голман кој некогаш играл за Бенфика. Во меѓународна конкуренција, тој го соборил рекордот на Икер Касиљас како најмлад голман што некогаш играл во Лигата на шампионите на 18 октомври 2017 година, во поразот на домашен терен од Манчестер Јунајтед со 1–0, на возраст од 18 години и 52 дена. Во реваншот против англискиот тим, на возраст од 18 години и 65 дена, тој станал најмладиот голман кој некогаш одбранил пенал на меч од Лигата на шампионите. Во истиот натпревар, кој завршил со пораз од 2–0 на гостински терен, тој станал и најмладиот играч кој некогаш постигнал автогол во ова натпреварување.
Младинец
Свилар бил член на репрезентациите на Белгија У-16, Белгија У-17, Белгија У-18, а исто така бил член на Белгија У-19. Тој бил прв избор на голман за репрезентацијата на Белгија до 17 години на Европското првенство за играчи до 17 години во 2016 година во Азербејџан.
Сениор
Роден во Белгија од родители Срби. Свилар имал право да ги претставува Белгија или Србија. На 4 ноември 2017 година, тој објавил дека ќе го одигра својот прв натпревар за репрезентацијата на Србија во март 2018 година, бидејќи го прифатил повикот од Фудбалскиот сојуз на Србија. Тој дебитирал со Србија во пријателскиот натпревар и победа со 4-0 против Катар на 1 септември 2021 година.
Приватен живот
Свилар има српски пасош. Неговиот татко Ратко е поранешен српски голман.
Трофеи
Бенфика
Просторен план на Република Македонија
Просторен план на Република Македонија се донесува за територијата на целата држава и претставува стратегија за просторен развој на Републиката, кој дава насоки за намената, користењето, заштитата, организацијата, уредувањето и управувањето со просторот на државата.
Во Просторен план на Република Македонија се врши планирање на просторот за период од најмалку петнаесет години.
Генералните урбанистички планови мора да бидат во согласност со даденостите од Просторниот план.
Содржина
Просторниот план на Републиката содржи:
Просторниот план на Републиката се разработува преку просторен план на регион и просторен план за подрачје од посебен интерес за Републиката.
Методологија за изработување на Просторниот План
За изработување на Просторниот план, Владата на Република Македонија донесува годишна програма за финансирање на предлог на Министерството за животна средина и просторното планирање. Изработката на Просторниот план се финансира директно од Буџетот на Република Македонија.
За изработката на Просторниот план на Републиката е надлежна специјализирана државна институција, односно Агенцијата за планирање на просторот, формирана од Владата на Република Македонија.
Откако Агенцијата ќе го изработи предлог-планот, се врши стручна ревизија на планот од страна на стручна комисија што ја формира министерот за животна средина и просторното планирање и е составена од членови од стручно-научни институции, истакнати научни и стручни работници од областа на просторното и урбанистичко планирање и од други области суштествени за изработка на планската документација.
По завршувањето на расправата, предлог-планот се доставува до Собранието на Република Македонија, кое е државниот орган надлежен за донесување на планот. Собранието спроведува стручна расправа со учество на стручна јавност, претставници на органите на државната управа, претставници на единиците на локалната самоуправа, институции надлежни за заштита на недвижното културно наследство, научно-стручни институции, комуналните претпријатија и невладини организации. По расправа, планот се изгласува или не се изгласува.
Донесениот Просторен план на Републиката се заверува во четири примероци од кои еден се чува во архивот на Собранието, еден во Државниот Архив на Република Македонија, еден се доставува до Министерството за животна средина и просторното планирање и еден се доставува до Министерството за транспорт и врски.
Прељубиште
Прељубиште — село во Општина Јегуновце, во областа Долен Полог, во околината на градот Тетово.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во источниот дел на областа Долен Полог, сместено на територија на Општина Јегуновце, на алувијална рамнина од левата страна на реката Вардар. Селото е рамничарско, на надморска височина од 400 метри. Од градот Тетово е оддалечено 19 километри.
Низ селото поминува регионалниот пат 2242, кој ги поврзува селата Желино и Јегуновце.
Прељубиште се наоѓа во котлинската рамнина, еден километар лево од брегот на Вардар. Источно од селото започнува алувијална рамнина која Вардар повремено ја поплавува. На западната страна се наоѓа повисокиот дел од рамнината. Околни села се Туденце на југоисток и Шемшево на југозапад. Водата за пиење се добивала од бунари и пумпи, кои биле во самите дворови. Во селото постои и една чешма. Во атарот на селото има и извори: Јаруга, Зука, Кајнаци, Беќирајца и Изворишта.
Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Зука, Горна Јурија, Тулек, Гугојца, Орче, Огради, Пладниште, Вардариште, Рупе, Тумбе, Црешња, Врбица и Лозје.
Историја
По раселувањето на старото село, преживеаните мештани го основале новото село на денешната положба. Кога е извршено основањето на денешното село, помеѓу мештаните не се знае.
За време на отоманскиот период, Прељубиште во поголемиот дел било чифчиско село. Селаните почнале да се ослободуваат од чифчиството кон крајот на век, а целосно се ослободиле во 1912 година.
Стопанство
Атарот на селото е мал и зафаќа простор од само 4,1 км2, при што преовладува обработливото земјиште со површина од 338 хектари.
Во основа, селото има полјоделска функција. Во него има неколку услужни објекти.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Прељубиште живееле 112 жители, сите Македонци. Според секретарот на Бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Прељубиште имало 144 Македонци под врховенството на егзархијата.
Според Афанасиј Селишчев во 1929 година, Прељубиште е село во Шемшевска општина и има 17 куќи со 239 жители.
Селото е средно по големина. Така, во 1961 година селото имало 370 жители од кои 327 биле Македонци, а 40 жители Албанци. Во 1994 година, селото броело 341 жител, од кои 267 биле Македонци, 65 Албанци, 5 Роми и 4 Срби.
Според последниот попис од 2002 година, во селото Прељубиште живееле 367 жители, од кои 270 Македонци, 92 Албанци, 4 Роми и 1 Србин.
Но, иако овие податоци се официјални, бројката на Роми е поголема и изнесува околу 25-30, a во последниот попис многумина Роми се попишале како Албанци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 339 жители, од кои 210 Македонци, 68 Албанци, 24 Роми, 2 Срби, 2 останати и 33 лица без податоци.
Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Прељубиште:
Родови
Прељубиште е мешано православно-муслиманско село. Православното население говори македонски, додека муслиманското население говори турски, албански и ромски.
Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се:
Иселеништво
Од селото се знае за следниве иселеници: Смиљаноски (1 к.), од крајот на век живеат во Требош. Таму дошле од Прељубиште, каде биле староседелци; Косто (1 к.), од 1919 година живеат во Сараќино, таму дошле од Прељубиште, а во Прељубиште дошле од околината на Гњилане и Никушевци (2 к.), живеат во Туденце, потекнуваат од домазет кој дошол од Прељубиште.
Самоуправа и политика
Во век, Прељубиште било село во Тетовската каза на Отоманското Царство.
Селото претставува дел од Општина Јегуновце, која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година со додавање на поранешната Општина Вратница. Во периодот од 1996-2004 година, селото било исто така дел од Општина Јегуновце.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Тетово. Селото припаѓало на некогашната општина Теарце во периодот од 1955 до 1965 година.
Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Шемшево, во која покрај селото Прељубиште, се наоѓале и селата Жилче, Јанчиште, Јегуновце, Копанце, Озормиште, Подбреѓе, Раотинце, Сиричино, Туденце и Шемшево. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната Општина Шемшево, во која влегувале селата Озорниште, Прељубиште, Сиричино, Туденце и Шемшево.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 2124 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште.
Ајхенберг (Хилдбургхаузен)
Ајхенберг (Eichenberg) — општина во округот Хилдбургхаузен, во сојузната покраина Тирингија, Германија.
Географија
Ајхенберг се наоѓа во јужниот дел на Тириншката Шума, во долина на реката Вера, околу 10 километри јужно од градот Зул.
Космос-2014
Космос-2014 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 24 март 1989 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 40 килограми. Космос-2014 бил комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 115,5 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 74,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1491 км, а најмалото на 1470.
Голема Батра
Голема Батра — село во јужна Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград, округот Клос и општина Комси.
2008 во филмот
Ова е преглед на настани поврзани со филмот во 2008 година
Божец
Божец — село во Егејска Македонија, Република Грција.
Надворешни врски
Бозец
Историски филм
Историска драма е филмски жанр каде приказната се заснова на историски настани и познати личности од историјата. Некои филмови кои спаѓаат во овој жанр се многу блиску до жанрот биографски филм, а други пак содржат измислени стории за вистински личности, или измислени ликови поврзани со вистински настани од историјата.
Овој список содржи филмови кои се однесуваат на историјата на Блискиот Исток и западната цивилизација. За филмови кои се однесуваат на Азија и Индија видете во Список на историски филмови за Азија.
Циганчиња (птици)
Циганчиња или црвеноопашки — род врапчевидни птици од семејството на муварчињата (Muscicapidae), native to Европа, Азија и Африка. По изглед се групираат со уште три сродни рода, кои исто така имаат црвенкасти опашки. Ова се мали инсектојади, каде мажјаците се обоени во разни комбинации на црвена, сина, бела и црна, додека пак женките се светлокафеави со црвена опашка. Во 2010 г. кон родот се додадени птиците од родовите Rhyacornis (1 вид) и Chaimarrornis (2 вида) поради укинување на тие родови како неточни согласно новоутврдената молекуларна филогенија.
Родот е воведен од англискиот природонаучник Томас Форстер во 1817 г.
Лесото на Олимписките игри
Лесото првпат настапила на Олимписките игри во 1972 година и оттогаш испраќала спортисти на сите Летни олимписки игри, освен кога ги бојкотирале Летните олимписки игри 1976 заедно со другите африкански земји. Лесото никогаш не учествувал на Зимските олимписки игри.
До денес, ниеден спортист од Лесото никогаш не освоил олимписки медал.
Националниот олимписки комитет за Лесото бил создаден во 1971 година и бил признат од Меѓународниот олимписки комитет во 1972 година.
NGC 1120
NGC 1120 — елиптична галаксија во соѕвездието Еридан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1120 се споменува и како IC 261, MCG -3-8-28, NPM1G -14.0136.
Откривање
Објектот е откриен во 1886 година од страна на Френсис Ливенворт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1120 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,7 m/лм2. NGC 1120 има привидни димензии од 1,3' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 2 ч 49 м 4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 14° 28' 13". Положбениот агол на објектот е во износ од 40°.
NGC 3040B
NGC 3040B — спирална галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
NGC 1120
Други поделби
Проучување на NGC 1120 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 10664. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 265; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5292. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 911.
NGC 3040B
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3040B се споменува и како UGC 5300, MCG 3-25-37, CGCG 92-67.
Откривање
Објектот е откриен на 25 март 1884 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Други поделби
Проучување на NGC 3040B е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 200252. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 144; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1414. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1509.
Потеклото на политичкиот поредок
Потеклото на политичкиот поредок е книга на Френсис Фукујама објавена во 2011 година. Оваа кига е прва од серијата на книги посветени на развојот на политичкиот поредок. Книгата го опфаќа периодот помеѓу појавата на првите политички системи и Француската револуција. Втората книга од оваа серија започнува со револуцијата, а можно е да има и трета книга со кон иднината. Делумно, ова дело е обид да се разбере зошто модерните држави во развој со неевропско потекло не успеаја да ги остварат своите очекувања. Рецензентот Џон Салет пишува:
Просторно и урбанистичко планирање
Просторното и урбанистичкото планирање е континуиран процес кој се обезбедува со изработување, донесување и спроведување на просторен план и урбанистички планови со цел да се обезбеди уредувањето и хуманизацијата на просторот и заштитата и унапредувањето на животната средина и природата.
Видови на планови
Во зависност од просторот кој е предмет на планирањето, Законот за просторно и урбанистичко планирање на Република Македонија предвидува донесување на следниве планови:
1 Просторен план на Република Македонија (план за намена и користење на просторот на територијата на целата Република)
Начела
Изработувањето, донесувањето и спроведувањето на Просторниот план на Република Македонија и на урбанистичките планови се работи од јавен интерес.
Просторниот план на Република Македонија и урбанистичките планови континуирано меѓу себе се усогласуваат и дополнуваат, и нивното спроведување има задолжителен карактер.
Според Законот за просторно и урбанистичко планирање, начелата во процесот на планирање и уредување на просторот се:
уредувањето на просторот.
Наводи
Raumordnung
Тие
Тие е лична заменка за трето лице множина во македонскиот јазик. Оваа лична заменка се користи да се посочо група луѓе или предмети, која не го опфаќа говорникот.
Лични заменки
Личната заменка „тие“ се користи како подмет во реченицата, односно да се означат лицата кои го врши дејството и лицата за кого се однесува нешто. Останатите форми за трето лице множина може да се видат во следнава табела, која патем ги наведува сите лични заменки во македонскиот јазик:
Потекло
Македонската заменка „тие“ настанала најверојатно од показните заменки во старословенскиот (една од формите на ), одошто од самата заменка. Потсилувањето на старата едносложна заменска морфема била извршена со додадање на гласот 'е', сè со цел да се закрепи нивната изразеност.
Употреба
Оваа лична заменка се користи да се посочи група луѓе или предмето, односно повеќе од едно лице без лицето кое зборува.
Глаголични броеви
Општ опис
За бројки поголеми од 999, постојат спротивставени докази. Бидејќи најраната верзија на глаголицата има 36 знаци, постојат показатели за употреба на глаголицата за 1,000 до 9,000, иако се доведува во прашање валидноста од 3,000 и повеќе. Исто така, постојат докази за употреба на илјада знаци, слични на керајата на долниот лев агол во грчките броеви или кириличните илјади знаци за означување на броеви поголеми од 999.
Пример:
Табела на вредности
Како што е забележано претходно, буквите поврзани со бројни вредности поголеми од 999 се несигурни, а различни автори заклучиле различни вредности (и различни редови) за буквите кон крајот на глаголицата.
Арсен (Воденско)
Арсен (Αρσένι, Арсени; книжевно: Ἀρσένιον, Арсенион) — село во Воденско, Егејска Македонија, дел од денешната Општина Вртикоп, во Централна Македонија, Грција.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа североисточно од градот Негуш, на 5 километри јужно од градот Вртикоп, сред самото поле, на надморска височина од 50 метри. Селскиот атар зафаќа површина од 14 квадратни километри.
Сместено е во областа Сланица, во североисточното подножје на планината Каракамен, на околу 21 километар југоисточно од градот Воден.
Историја
Селото Арсен до 1924 година било населено со Македонци и со Турци.
Муслиманското население е иселено во Турција во 1924 година во согласност со Лозанскиот договор и на негово место биле населени грчки бегалци. Во 1928 година, Арсен претставувало мешана населба со 103 бегалски семејства со вкупно 410 жители.
Стопанство
Земјиштето е многу плодно и се наводнува со каналски систем изграден по Втората светска војна. Земјоделството е главно занимање на населението. Главно се произведува пченица, сусам, памук, детелина, свилени кожурци и други производи, а делумно е развиено и одгледувањето на млечни крави.
Население
Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Арсен (Arséne) било село во Воденската каза на Отоманското Царство со 72 куќи со вкупно 325 жители.
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото имало 310 жители Македонци и 115 Турци. По податоци на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Арсен (Arsen) имало 320 Македонци.
Во 1910 година во селото (Άρσεν) имало 238 жители.
Во 1920 Арсен било со 70 куќи, од кои 30 македонски, 25 турски и 5 куќи на Роми-муслимани.
Во пописот од 1913 година било забележано со 338 жители (од кои има 168 мажи и 170 жени ), а во 1920 година со 390 жители. По иселувањето на Турците во 1924 година, тука биле населени бегалски семејства од Мала Азија, Понд и Кавказ, така што структурата на населението се изменила. Селото, заедно со бегалското население, во 1928 година имало 669 жители, од кои 333 бегалци, а во 1940 година 981 жител, од кои 450 Македонци и 531 бегалец. Во 1951 година во Арсен биле попишани 996 жители, во 1961 година нивниот број се искачил на 1.276 жители, колку што изнесувало и во 1971 година, во 1981 година биле забележани 1.292, а во 1991 година 1.459 жители, без претходна промена во националниот состав. Плодноста на почвата и високите приноси биле главниот фактор што селото не само што не се раселува, како што тоа е случај со попасивните села, туку во последниве децении било забележано осетно зголемување на бројот на неговите жители.
Во пописот спроведен во 2001 година, селото било попишано со 1.409 жители. Во најновиот спроведен попис од 2011 година во Грција, селото било забележано со 1.396 жители.
Самоуправа и политика
Селото припаѓа на општинската единица Вртикоп со седиште во истоимениот град, која припаѓа на поголемата општина Вртикоп, во округот Постол. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Арсен, во кој е единствено село.
Голема Вендреша
Голема Вандреша — село во јужна Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград, округот Поличани и општина Вендреша.
Космос-2015
Космос-2015 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 24 март 1989 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 40 килограми. Космос-2015 бил комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 115,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 74,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1510 км, а најмалото на 1469.
Катарина Инјесдотер
Катерина од Шведска ( шведски : Katarina Ingesdotter ; fl. 1110 ) била шведска принцеза која се омажила за данскиот принц Бјорн Харалдсен Ајронсајд.
Деметриј I Опсадникот
Деметриј I Опсадникот (337 п.н.е. - 283 п.н.е.) — крал на Македонија кој владеел од 294 до 288 п.н.е. Бил припадник на Антигонидската династија, син на кралот Антигон I Едноокиот и Стратоника.
Катарина Инјесдотер
Живот
Катерина била ќерка на шведскиот крал Инге Постариот и на кралицата Елена. Таа била сестра на Кристина Ингесдотер од Шведска и Маргарет Фредкула. Катерина била најмладата од трите кралски ќерки: нејзината сестра Кристина се омажила во 1090-тите, а нејзината сестра Маргарет во 1101 година. Се претпоставува дека Катерина била на приближно иста возраст како нејзиниот иден сопружник, и затоа е родена околу 1100 година.
Деметриј I Опсадникот
Животопис
На 22-годишна возраст неговиот татко му дал задача да ја брани Сирија од Птоломеј I Сотир. Деметриј катастрофално ја загубил Битката кај Газа (312 п.н.е.), но набргу делумно ги повратил загубите со победа кај Миј.
По неуспешниот поход на Вавилон и неколку походи против Птоломеј I Сотир на крајбрежјето на Киликија и Кипар, Деметриј запловил со флота од 250 брода кон Атина. Таму го ослободил градот од власта на Касандар и Птоломеј, го истерал гарнизонот поставен од Деметриј Фалерски, и ја опседнал и зазел Мунихија (307 п.н.е.) По овие победи атињаните го славеле како заштитно божество под титулата Сотир („Запазувач“).
Во походот во 306 п.н.е. против Птоломеј го победил Менелај, Птоломеовиот брат, во поморската битка кај Саламина, сосема уништувајќи ја поморската моќ на Египет. Во 305 п.н.е., носејќи ја титулата дадена од татко му пошол да го казни Родос за тоа што го напуштиле. Поради неговата генијалност во осмислувањето на опсадна машинерија го стекнал звањето „Опсадникот“. Меѓу неговите изуми се вбројуваат и опсаден овен долг 60 м, со кого морале да управуваат не помалку од 1.000 војници, како и опсадна кула на тркала — „градозаземач“ (хелеполис) 40 м висока и 20 м широка, со тежина над 163 тони.
Катарина Инјесдотер
Живот
Таткото на Катерина починал во 1110 година, а на шведскиот престол го наследиле неговите внуци. До моментот на смртта на нејзиниот татко, Кетрин сè уште би била дете. Се известува дека нејзината мајка влегла во опатијата Врета како вдовица. Нејзината најстара сестра, Кристина, живеела во Киевско-Русија, а во Шведска се сметала за премногу далечна за да и биде даден дел во наследството на нивниот татко. Нивната сестра Маргарет во овој момент била кралица на Данска. Познато е дека Маргарет го делела наследството со нејзината внука Ингрид во Норвешка, и нејзината внука Ингеборг во Данска. Кетрин не се споменува во овие трансакции, но како единствена невенчана ќерка на Инге останала во Шведска, таа би била еден од неговите наследници.
Деметриј I Опсадникот
Животопис
Се вратил повторно во Грција како ослободител. Но Деметриј бил толку развратен и екстравагантен, што атињаните посакале да се врати Касандар. Исто така предизвикал љубомора кај останатите дијадоси; Селевк I Победникот, Касандар и Лизимах, кои се обединиле да го уништат него и неговиот татко. Противничките војски се сретнале кај Ипс во Фригија (301 п.н.е.), и во борбата бил убиен Антигон, а Деметриј, по претрпените големи штети се повлекол во Ефес. Оваа промена на околности предизвикала непријателски чувства против него - атињаните одбивале дури и да го примат во градот. Но, кратко потоа тој ја пустошел територијата на Лизимах и се помирил со Селевк I Победникот, за кого ја омажил ќерќа си Стратоника. Атина во ова време била под опресивна власт на тиранинот Лахар, но Деметриј, по подолга блокада, го зазел градот (294 п.н.е.) и им простил на жителите за претходниот лош однос.
Истата година го зазел македонскиот престол по убивање на Антипатар II, синот на Касандар. Но оваа нова позиција била во постојана опасност од Пир Епирски, кој го користел неговото повремено отсуство за да пустоши по беспомошните делови од кралството (Плутарх, Пир, 7). На крајот, заедничките сили на Пир, Птоломеј и Лизимах, помогнати од делот од народот кој не го сакал Деметриј, го натерале да ја напушти Македонија во 288 п.н.е.
Катарина Инјесдотер
Живот
Според сагата Книтлинга, Катерина се омажила за данскиот принц Бјорн Харалдсен Ајронсајд. Од овој сојуз е познато само едно дете; нивната ќерка Кристина, идна кралица на Шведска, која се проценува дека е родена околу 1122 година
Деметриј I Опсадникот
Животопис
Преминал во Азија и ги нападнал некои од провинциите на Лизимах со различен успех. Поголемиот дел од војската му умрела заради глад и болест, па така побарал помош од Селевк. Но пред да дојде до Сирија избиле немири, и по здобивање со некои предности над неговиот зет, Деметриј бил сосема запоставен од неговите единици на бојното поле, па морал да му се предаде на Селевк.
Катарина Инјесдотер
Живот
Во 1134 година, сопруг на Катерина застанал на страната на неговиот вујко Ерик II од Данска во данската војна за наследување, но истата година бил убиен од Ерик. Нејзината ќерка Кристина се проценува дека се омажила за идниот крал на Шведска Ерик IX во 1140-тите.
Деметриј I Опсадникот
Животопис
Син му Антигон понудил сѐ што има, па дури и сам себе, само за да го ослободи татка си. Но сето ова било залудно, и Деметриј умрел по три години лежење затвор (283 п.н.е.) Неговите останки му биле предадени на Антигон, и му бил приреден раскошен погреб во Коринт.
Неговите наследници продолжиле да го наследуваат македонскиот престол сѐ до времето на Персеј, кога Македонија била освоена од страна на Римската Република.
Аудеркерк кај Амстел
Аудеркерк кај Амстел или Аудеркерк ан де Амстел (хол. Ouderkerk aan de Amstel) (52.3°N, 4.91667°W) е гратче во провинцијата Северна Холандија во Холандија. Во голем дел ѝ припаѓа на општината Аудер-Амстел, и се наоѓа 9 км јужно од Амстердам. Мал дел од местото ѝ припаѓа на општината Амстелвен.
Во 2001, Аудеркерк крај Амстел броел 7256 жители. Изградената површина на градот зафаќала 1.5 км2, и во неа имало 3043 домови. Статистичкиот регион „Аудеркерк крај Амстел“, на кој може да припаѓа и периферијата на местото како и околните рурални подрачја брои 7480 жители.
Во градот се наоѓаат гробиштата Бет Хајм, најстарите еврејски гробишта во Холандија, каде, меѓу другите се погребани и родителите на филозофот Барух Спиноза.
Лука Иванушец
Лука Иванушец (Luka Ivanušec); (роден на во ) — хрватски фудбалер, играч од средниот ред на Динамо Загреб и на хрватската репрезентација.
Клупска кариера
Својата кариера ја започнал во екипата од својот роден град, НК Вараждин, каде останал до 2015 година, кога на возраст од 17 години се преселил во Локомотива Загреб. Иако првично бил дел од младинскиот тим, на 20 декември 2015 година тој дебитирал за првиот тим на Локомотива, во победата со 3-0 над Славен Белупо. Својот прв гол за загрепската екипа го постигнал на 3 декември 2016 година против Цибалија. Вкупно за Локомотива одиграл 78 натпревари и постигнал 9 гола.
На 19 август 2019 година, Иванушец потпишал петгодишен договор со Динамо Загреб. За модрите дебитирал на 31 август 2019 година, во дербито против Хајдук на Пољуд, кое неговата екипа го загубила со 1-0. Својот прв погодок за Динамо го постигнал во натпревар против Риека. Во сезоната 2019-2020, со клубот го освоил хрватското првенство - првиот трофеј во неговата кариера.
Репрезентативна кариера
За хрватската сениорска репрезентација дебитирал на 11 јануари 2017 година против на Чајна купот, на кој Хрватска настапила со речиси целосен состав од домашната лига. Својот прв погодок за репрезентацијата го постигнал на истото натпреварување во поразот од во натпреварот за третото место.
Во летото 2021 година, Иванушец се нашол на списокот со играчи за Европското првенство 2020 кој го објавил хрватскиот селектор Златко Далиќ. На првенството забележал два настапи во групната фаза и играл во осминафиналето против Шпанија, после кое неговата репрезентација била елиминирана.
Алексеј I Романов
Алексеј Михајлович Романов (руски:Алексей Михайлович) (роден на 19 март 1629 во Москва - починал на 29 јануари 1676 во Москва) бил цар на Русија во средината на 17. век. По неговата смрт во 1676, Руското царство се простирало на површина од околу 8 милиони квадратни километри.
Шизмата со Староверците
Во 1666, царот го свикал Големиот московски собор, на кој присуствувале и антиохискиот патријарх Макариј III и александрискиот патријарх Пајсиј, со цел да се решат проблемите предизвикани од Никон. Соборот се согласил официјално да го отповика Никон, а исто така одлучил да ги екскомуницира сите кои се противеле на реформите на црквата; овие противници се отцепиле од официјалната Руска православна црква и го формирале движењето на староверците.
Семејство и деца
Првиот брак на Алексеј со Марија Милославскаја бил хармоничен и среќен. Таа му родила тринаесет деца (пет сина и осум ќерки) во дваесет и една година брак, а починала само неколку недели по нејзиното тринаесетто породување. Ја надживеале четири сина (Алексеј, Фјодор, Симеон и Иван), но во рок од шест месеци по нејзината смрт, двајца од нив биле мртви, вклучувајќи го и Алексеј, 15-годишниот престолонаследник. Нивни деца биле: Алексеј повторно се оженил на 1 февруари 1671 за Наталија Наришкина (1 септември 1651 – 4 февруари 1694). Со неа ги имал следниве деца:
Црква „Св. Константин и Елена“ - Мрзенци
Свети Константин и Елена — главна селска црква во гевгелиското село Мрзенци. Црквата се наоѓа во јужниот дел од селото и е сместена на Мрзенски Рид кој има доминантна положба во однос на остатокот од селото.
Историја
Близу денешната црква стојат остатоци од средновековна црковна градба; ова наоѓалиште го носи името Црква. Овој објект со текот на времето бил напуштен, и познато е од мештаните дека следнот (за нив познат) храм бил изграден на место од другата страна на железничката пруга некаде во XIX век. Нејзин градител бил истакнатиот Андон Китанов со потекло од с. Тресонче. Подоцна е решено денешната црква да се изгради на средновековното место. Изградбата започнала да се гради во 1925 година, но поради низа непогодности не била довршена сè до 1936 година, кога и била осветена од страна на штипскиот владика Симеон Злетовско-струмички.
Во мај 2015 г., крадци ја скршиле влезната врата од црквата и ги одземале парите од иконите и касите. Според мештаните, при грабежот на црквата биле одземени околу илјади денари. Уште една кражба во црквата се случила ноќта на 5 март 2020 г.
Архитектура
Внатрешноста на црквата не е живописана. Иконостасот е изработен во 1937 година. На него има три записи. Едниот се наоѓа над царските двери, врз фризот со винова лоза. Останатите два се наоѓаат лево и десно од дверите, на парапетни табли. На северната страна од царските двери е исишан записот
"„Иконописци - браќата Доневи од с. Гари, Дебарско 1937 г.“"
Дворот на црквата е ограден и зафаќа голема површина. Во него се сместени селските гробишта и камбанаријата. Камбанаријата е со квадратна основа и се наоѓа веднаш до црквата.
Леонард Ојлер
Леонард Паул Ојлер (германски: Leonhard Paul Euler; 15 април 1707 – 18 септември 1783) — швајцарски математичар и физичар, еден од пронаоѓачите на чистата математика. Не само што открил и докажал важни теореми во предметите како геометрија, калкулус, механика и теоријата на броеви, туку и развил методи за решавање на проблеми во набљудувачката астрономија и демонстрирал практична примена на математиката во технологијата и во секојдневниот живот.
Јацек Кшинувек
Јацек Камил Кшинувек (Jacek Kamil Krzynówek; роден на 15 мај 1976 година) — поранешен полски фудбалер, играч од средниот ред.
Леонард Ојлер
Основите на математиката, Ојлер ги изучил од Јохан Бернули, еден од првите математичари во Европа во тоа време. Ојлер бил близок пријател со неговите синови Даниел и Николас. Во 1727 година се преселил во Петроград каде што се вклучил во Академијата на науки во 1733.
Јацек Кшинувек
Технички карактеристики
Флексибилен играч од средниот ред, може да игра на двете крила и зад напаѓачите.
Леонард Ојлер
Животопис
Леонард Ојлер е роден во Базел, Швајцарија, како син на Паул Ојлер, свештеник во реформистичката црква, и на Маргарет Брукер, ќерка на свештеник. Имал две помлади сестри, Ана Марија и Марија Магдалена. Набрзо по раѓањето на Леонард, Ојлерови се преселиле од Базел во градот Рихен, каде што Ојлер го поминал најголем дел од своето детство. Паул Ојлер бил пријател на Бернулиевото семејство, кој тогаш се сметал за европски водечки математичар, кој веројатно најмногу влијаел на младиот Леонард. Ојлеровите први значајни школувања започнале во Базел, каде што бил испратен да живее со својата баба од мајка. На возраст од тринаесет години, Ојлер дипломирал на Универзитетот на Базел и во 1723 година се здобил со дипломата магистер по филозофија за тезата „Споредба на филозофиите на Декарт и Њутн“. Во тоа време следел постојани саботни часови од Јохан Бернули, кој набрзо открил дека неговиот ученик поседува неверојатен талент за математика.
Јацек Кшинувек
Клупска кариера
Фудбалската кариера ја започнал со Чарзановице, од кој заминал во екипата на Радомско во 1996, на возраст од 18 години. По две сезони, се преселил во Ракув, кои се натпреварувал во Првата лига на Полска во сезоната 1996-1997, каде што го направил своето деби во највисоката дивизија во својата родна земја: сезоната ја завршил со 17 настапи. Следната сезона играл за второлигашот ГКС Белхатув, со кој успеал да избори промоција во првата лига, враќајќи се таму по една сезона. Сепак по завршувањето на сезоната 1998-1999 во која постигнал 6 гола на 27 првенствени натпревари, Кшинувек ја напуштил Полска. Интересот од странски клубови за него бил голем, но Кшинувек одлучил да му се приклучи на Нирнберг.
Во летото 1999 Кшинувек го комплетирал својот трансфер во Нирнберг во Втората Бундеслига. Во петте сезони поминати во клубот, одиграл 142 натпревари и постигнал 28 гола, притоа му помогнал на клубот да избори промоција во Бундеслигата во сезоната 2000-2001. Откако Нирнберг испаднал од Бундеслигата во сезона 2003-2004, Кшинувек потпишал за Баер Леверкузен. Со фармацевтите дебитирал во Лигата на шампионите во сезоната 2004-2005, постигнувајќи еден феноменален гол во победата над Реал Мадрид во групната фаза.