cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Преднонепчена странична приближна согласка
Преднонепчената странична приближна согласка е вид на согласка присутна во некои јазици. Нејзиниот симбол во Меѓународната фонетска азбука е ⟨ ⟩, превртено мало „у“, а X-SAMPA ја претставува со <tt>L</tt>.
Во македонскиот јазик, овој глас е присутен во љ и лј.
Особености
Преднонепчената странична приближна согласка ги има следниве особености:
Јазици
Многу јазици за кои се смета дека ја имаат оваа согласка, всушност имаат венечно-преднонепчена странична согласка. Тука спаѓаат и македонскиот, португалскиот и други јазици. Ова важи за неколку од долунаведените јазици:
1663 во музиката
1663 година во музиката содржи некои значајни настани.
Список на универзитети во Нов Зеланд
Ова е список на универзитети во Нов Зеланд:
1662 во музиката
1662 година во музиката содржи некои значајни настани.
Ќитеза
Ќитеза — село во Албанија.
Алтернативна култура
Алтернативна култура е вид на култура која постои надвор од или на границите на постоечката или таканаречена популарна култура, и најчесто во неа доминираат една или повеќе културни подгрупи. Може да има малку или ништо заедничко со културната подгрупа. Постои и политички термин контракултура.
Батура Музтаг
Батура Музтаг планините претставуваат планински подмасив и се дел од Каракорам планинскиот масив. Тие се наоѓаат во северниот дел на Пакистан во близина на границата со Кина.
Лидија Куликовски
Лидија Куликовски  (роден на 8 март 1951 година) е молдавски библиотекар и библиограф. Како раководител на општинската библиотека Хадеу, таа ја прошири библиотечната мрежа отворајќи девет филијали во Кишињев фокусирани главно на романската литература.
Образование
Куликовски е родена во Никорени, округ Дрочија, Молдавска ССР.
Дипломирала филологија (секција за библиотека) на Државен универзитет во Молдавија во 1973 година, а меѓу нејзините професори биле Јон Осадченко и Анатол Чиобану.
Во 2003 година, таа се стекна со докторска диплома по Педагогија, со дисертација на тема „Еволуција на библиотечните услуги за обесправените луѓе во контекст на демократизацијата на општеството“.
Кариера
По дипломирањето, Куликовски водеше подружница на Општинската библиотека во Кишињев. Во 1978–1982 година, таа беше шеф на „централизираниот библиотечен систем“ на Кахул. Таа потоа се вратила во Општинската библиотека за да го води својот тим за аквизиции до 1989 година. Куликовски стана директор на Општинската библиотека Хасдеу, на функцијата што ја вршеше до 2013 година.. Лидија Куликовски е автор на голем број библиографски истражувачки проекти. Таа ги координираше, на национално ниво, европските проекти вклучувајќи ги PULMAN и Calimera. Помеѓу 2000 и 2004 година таа беше на чело на Здружението на библиотекари на Република Молдавија. Во 2002 година, Куликовски го основа „БиблиоПолис“, библиотекарско списание. Извесно време, почнувајќи од 1999 година, таа беше заменик-главен уредник на „Магазин библиолошко“, исто така библиотечно списание.
Претставувајќи ја Општинската библиотека на Кишињев, Куликовски посети голем број реномирани меѓународни библиотеки, како што се Библиотеката на Конгресот, Националната библиотека на Кина, Центар Помпиду, Кралска библиотека на Данска, како и општински библиотеки во Финска, Грција, Русија, Израел, Романија, Украина итн.
Куликовски, исто така, е автор на околу 200 истражувачки трудови, библиографии, интервјуа, предговори на книги и есеи. Таа спроведе издавање на 25 книги за молдавските писатели, уметници и научници, објавени од Општинската библиотека.
Покрај својата научна дејност, Куликовски е и професор на Државниот универзитет во Молдавија, на Факултетот за новинарство, отсек библиотекарство, каде што предава на библиотекарство, социологија на книги и библиотечно менаџирање. Таа ги одржа истите курсеви на студентите од библиотекарското училиште што го водеше Здружението на библиотекари.
Раководител на општинската библиотека Хадеу
Како раководител на општинската библиотека Хасдеу, Куликовски е најпознат по деидеологизацијата на збирката книги и документи на библиотеката и по проширувањето на мрежата на библиотеката.Во врска со тоа, таа побара романска помош за да отвори девет подружници во Кишињев кои содржат главно романска литература, и таа беше пионер на проект за етничка различност што доведе до отворање подружници со руска, украинска, полска, бугарска, еврејска и гагаузска литература.
Признанија
Лидија Куликовски во 1987 година ја доби титулата „Почесен работник на културата“. и Орден Gloria Muncii во 2010 година. Европската награда „Менаџер на 21 век“ (2001).Во април 2021 година, на Денот на библиотекарот, Куликовски го доби највисокиот орден на Молдавија, Орден на Република, за „извонреден придонес во развојот на библиотеките во Молдавија“.
Личен живот
Лидија Куликовски се омажи за инженерот Виктор Куликовски во 1976 година. Имаат две ќерки: едната е филолог и живее во Шпанија, другата е маркетолог.
Ханкенсбител (општинска заедница)
Ханкенсбител (Hankensbüttel) — општинска заедница во округот Гифхорн, во Долна Саксонија, Германија. Нејзиното седиште е во општината Ханкенсбител.
Општинската заедница Ханкенсбител се состои од следниве општини:
Сесиско ниво
Сесиското ниво (анг. Session Layer) е петтиот слој од седумслојскиот OSI модел на компјутерските мрежи. Сесиското ниво обезбедува механизам за отворање, затворање и управување со сесијата помеѓу крајниот корисник на апликациските процеси т.е. полупостојан дијалог. Комуникациските сесии се состојат од барања и одговори кои се јавуваат помеѓу апликациите. Сервисите на сесискиот слој најчесто се користени во апликациските средини кои ги користат далечинските процедурални повици (RPCs). Пример за сесиско ниво е OSI протоколот познат како X.225 или ISO 8327. Во случај на губење на врска овој протокол може да се обиде да ја поправи врската. Ако врската не се користи во подолг период, на сесискиот слој може да се затвори и повторно да се отвори. Тој може да биде истовремено во две насоки (full-duplex) или најизменично во две насоки (half-duplex) и обезбедува синхронизациски бодови во тек на разменување на пораки. Други примери за имплементирање на сесиското ниво е и Протокол за информативна зона (Zone Information Protocol - ZIP) и Протокол за контрола на сесии (Session Control Protocol - SCP).
Сервиси
Сесиското ниво на OSI моделот е одговорен за сесиски контролен пункт и закрепнување. Тоа им дозволува на информациите од различни извори да бидат правилно комбинирани и синхронизирани. Апликациски пример се веб конференции, во кои тековите на аудио и видео мора да бидат синхронизирани за да се избегне т.н. усни синхронизирачки проблеми. Етажната контрола осигурува дека лицето прикажано на екранот е актуелен водител. Друга примена е ТВ програми во живо, каде тековите на аудио и видео треба да бидат беспрекорно сбодови преминати од една до друга за да се избегне тивко емитување или прекумерно поклопување.
Споредба со TCP/IP моделот
TCP/IP референтен модел не се занимава со детали од OSI моделот на барањето или протокол за транспорт значење и затоа не се сметаат за сесиски нивоа. Сесија за управување со OSI е во врска со типични транспорт протоколи (TCP, SCTP), се содржи и во транспортно ниво или на друг начин се смета во областа на апликациски слој TCP/IP и слоеви се описи на оперативен домет (апликација, домаќин-до-домаќин, мрежа, линк) и не детални прописи на оперативни процедури или податоци за семантика.
Херакле и Омфала (Рубенс)
Херакле и Омфала — слика масло на платно од Петер Паул Рубенс, насликана околу 1603 година, која денес се наоѓа во музејот Лувр во Париз.
Сликата е со димензии 278 на 215 cm и ги прикажува Херакле и Омфала.
Радикал (хемија)
Во хемијата, радикалите (често нарекувани и слободни радикали) се атоми или молекули со неспарени електрони. Овие неспарени електрони се обично многу реактивни, па затоа радикалите влегуваат во хемиска реакција. Радикалите играат многу голема улога во атмосферската хемија, плазма хемијата, биохемијата, човечката физиологија и во многу други слични дисциплини. На пример, супероксидите и нитричните оксиди регулираат многу биолошки процеси. Првиот органски слободен радикал (трифенилметил радикалот) беше идентификуван од Мојсеј Гомберг во 1900 година.
Слободни радикали и нивното дејство на ниво на клетка
Атомското јадро го обиколува електронски облак, полн со електрони. Овие електрони го обиколуваат атомското јадро во парови, но се случува атомот да загуби еден електрон, со што тој останува со еден неспарен електрон. Ваквиот атом се нарекува "слободен радикал", или понекогаш се среќава само како "радикал" и е многу реактивен. Најголемиот дел од биолошки-значајните слободни радикали се изразито реактивни. Кога во клетките од телото ќе се најде радикал, истиот е многу реактивен и може да предизвика уништување на клетката. Тоа може да се манифестира со појава на разни типови на злоќудни заболувања и хронични дегенеративни заболувања, како што се: артритис, атеросклероза, Алцхајмерова болест и дијабетес.
Според теоријата за слободните радикали и нивното влијание врз стареењето на клетките, која за првпат е објавена од Denham Harman во 1956 г. ; клетките постојано произведуваат слободни радикали, a постојаното оштетување од страна на радикалите, на крајот ја убива клетката. Тој претпоставил дека ендогените кислородни радикали (О2- •), настанати како резултат на ензимските редукциони процеси во клетката, можат да доведат до оштетување и стареење на клетката, мутагени промени на клетката и канцерогени промени на клетката, на сличен начин како и при дејство на јонизирачко зрачење. Сите негови претпоставки се потврдуваат во последните 40 години.
Дивиц-Шполдерсхаген
Дивиц-Шполдерсхаген (Divitz-Spoldershagen) — општина во округот Западна Померанија-Риген, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
Радикал (хемија)
Слободни радикали и нивното дејство на ниво на клетка
Одликите на О2 молекулата да прифаќа само еден електрон од други радикали во единица време, доведува до реална можност за формирање на кислородни радикали (О2- • и H2O2), кои пак заедно можат да го генерираат екстрмно реактивниот хидроксилен радикал (• OH). Сите овие радикали се вклучени во т.н. оксидативна токсичност на клетката и заеднички се нарекуваат "оксиданси". Во текот на клеточното дишење на ниво на аеробната клетка – во ланецот на транспорт на електрони, што се случува во митохондриите, понекогаш се случува електронот што доаѓа неправилно да се врзе за кислородот, при што се формира кислородниот радикал. Натрупаните кислородни радикали, најмногу ја оштетуваат митохондриската ДНК (mtDNA), а ја оштетуваат и јадрената ДНК. Тоа доведува до постепено стареење и умирање на клетката.
Со заштитување на ДНК од дејството на радикалите, се успорува стареењето на лабораториските животни. Некои лаборатории успеале да создадат овошни муви кои живеат за една третина подолго од нормалните овошни муви. Овие лаборатории, генетски ги измениле овошните муви и направиле тие да создаваат повеќе природни антиоксиданси. Антиоксидансите се молекули кои ги елиминираат радикалите, па така зголеменото ниво на антиоксидансите врши превенција на штетното дејство кое радикалите и го нанесуваат на митохондриската ДНК. Други лаборатории пак, едноставно го намалиле доводот на храна на лабораториски стаорци, што резултирало со зголемување на максималниот животен век за 50% во споредба со животниот век на стаорците на кои им е дозволено да јадат слободно. Митохондриите, внатре во прегладнетите стаорци, не се снабдуваат со доволно материјал за да функционираат со целосен капацитет. Поради тоа, во ланецот на транспорт на електрони во митохондриите на прегладнетите стаорци се пренесуваат помалку електрони. Со помалку пренесени електрони, се создаваат помалку кислородни радикали, па стареењето се забавува.
Главен проблем во теоријата за слободните радикали и нивното влијание врз стареењето на клетките е неуспехот на антиоскидансите во форма на диетални додатоци, како што се витамин E и витамин Ц, значително да го продолжат максималниот животен век. Поборниците на теоријата за слободните радикали сметаат дека диеталните антиоксиданси, за разлика од природните, кои ги произведуваат клетките, не успеваат да стигнат до митохондриската ДНК, па затоа и не можат да ја заштитат. Интересно е што, иако антиоксидансите кои се користат како додатоци во храната не успеваат да го зголемат максималниот животен век, ги зголемуваат шансите за проживување на тој максимален животен век. Ова веројатно се должи на антиоксидансната заштита од оштетување на другите делови од клетката, како што се клеточните белковини и мембраните, од страна на слободните радикали.
Селиште (Будинарци)
Селиште — населба од римското време. На околу 15 километри југозападно од селото, во подножјето на ридот, покрај реката, најдени се керамички тегови, фрагменти од керамички садови, римски тули, како и множество градежен материјал.
Радикал (хемија)
Антиоксиданси и нивното дејство на ниво на клетка
Антиоксиданси се супстанци кои можат да ги заштитат клетките од штетното дејство на слободните радикали. Тие се сврзуваат со слободните радикали, ги стабилизираат молекулите и на тој начин можат да го спречат оштетувањето што инаку би го предизвикале радикалите. Делуваат на три начини: можат да ја намалат енергијата на слободните радикали, да го спречат нивното настанување или да ја прекинат верижната реакција на оскидација.
Антиоксидансите често се опишуваат како "чистачи" на слободните радикали, што значи дека ги неутрализираат и не им дозволуваат да земаат електрони од други молекули. Овие т.н. "чистачи" на радикали се хемикалии што природно се наоѓаат во храната, но и нашето тело произведува сопствени антиоксиданси. Повеќе различни истражувања ја докажуваат користа од конзумирање на храна богата со антиоксиданси, кои заедно со активниот, урамнотежен стил на живот, можат да помогнат во намалување на ризикот од некои видови рак и болести на срцето.
Лесно е да се внесат антиоксиданси во исхраната, затоа што во многу прехранбени производи што секојдневно ги јадеме има антиоксиданси:
Табела 1. Разни видови антиоксиданси и прехранбени производи во кои се присутни
NGC 3601
NGC 3601 — спирална галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Ослич
Ослич (латински: Merluccius meruccius) — риба од фамилијата Merluccidae. Која е распространета во Источен Атлантик и Средоземно Море.
Таа е значајна алка на економијата во која таа се лови и се извезува во трети земји. Оваа риба припаѓа на групата Teleostea(целокоскени риби).
NGC 3601
Откривање
Објектот е откриен на 22 март 1865 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3601 е од видот Sab. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,1 m/лм2. NGC 3601 има привидни димензии од 0,5' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0.
Други поделби
Проучување на NGC 3601 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 34335. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 236; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 269. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1392.
Користена литература
Astronomical Objects (RNGC)"". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0)
1660 во музиката
1660 година во музиката содржи некои значајни настани.
Џеват-турканова џамија (Челевец)
Џеват-турканова џамија (Челевец) — главна и единствена џамија во селото Челевец, во Општина Демир Капија, Македонија.
Историја
Според натписот на џамијата, истата била изградена во 2015 година и била именувана по Џеват Туркан, кој е роден во Скопје во 1928 година.
Големо Езеро (Плитвички Езера)
Големо Езеро или Црно Езеро – едно од шеснаесетте Плитвички Езера. Се наоѓа во групата на Горни Езера и зафаќа површина од 0,15 км². Надморската висина му е 607 м, а најголемата длабочина 8 метра. Водата ја добива од Црна и Бела Река, кои непосредно пред Прошќанското Езеро се здружуваат во реката Матица. Од соседните езера одвоено е со туфовски бариери и поврзан е со слапови. Растителниот свет го сочинуваат бројни видови, од кои некои се ендемски и заштитени. И заштитени животински видови нашле засолниште во подрачјето на Големото Езеро.
Ќешибас
Ќешибас — село во Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград и општината Чепан
Македонски стил
Македонски стил (познат и како Вардарски стил или Вардарска школа) — правец во средновековното византиско градителство и уметност односно во црковната архитектура и фрескосликарство, кој настанал на просторот на Македонија (поточно Вардарска Македонија) и денешно Косово кон крајот на XIII и почетокот на XIV век.
За разлика од претходниот Рашки стил, вардарскиот или македонски стил бил под влијание на палеолошката ренесанса во градителството (архитектурата) и уметноста (фрески и икони), која станала обврзувачка од времето на Стефан Урош II Милутин (1282-1321). Овој уметнички правец започнал да се шири од византиските и македонски уметнички центри Солун, Охрид и Света Гора (Атос) кон северните делови на денешна Македонија и особено во средновековните српски земји во денешно Косово, заради што некои го нарекуваат и српско-византиски стил. Во овие предели настанале главните дела на македонскиот стил или македонската школа (наречено во 1916 година од Габриел Милет ) од кои најпознати се Лесновскиот манастир, Жеглиговскиот манастир над Матејче, црквата „Св. Ѓорѓи“ во Старо Нагоричане, кулминирајќи со манастирот во Грачаница.
Од градбите и фреските на црквите изградени во македонскиот или вардарски стил се одликуваат и истакнуваат раскошот и богатството, што е последица на стопанскиот подем во Рашката држава по возобновувањето на рударството, особено на ископот на сребро, во времето на Стефан Урош I.
Лебниц (Западна Померанија)
Лебниц (Löbnitz) — општина во округот Западна Померанија-Риген, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
Чука (Будинарци)
Чука — могила од римското време. На источната периферија на селото, се издига голема могила со пречник во основата од околу 30 метри и височина од 4 метри.
Риљо де Гаљо
Рио де Гаљо (Rillo de Gallo) — село и општина во покраината Гвадалахара, Кастиља-Ла Манча, Шпанија. Според пописот од 2018 г. населението брои 44 жители.
1659 во музиката
1659 година во музиката содржи некои значајни настани.
Современа физика
Современа физика — обид да се разберат основните процеси на заемодејствата на материјата за користење на алатки во науката и инженерството. Се подразбира дека описите на појавите на XIX век не се доволни за да се опише природата, споредено со современите инструменти се воочила потребата од вградување на елементи на квантната механика и теоријата на релативност.
Малите брзини и големите растојанија вообичаено се користат во класичната физика. Современата физика честопати ги вклучува екстремните услови; во пракса квантните ефекти обично ги вклучуваат растојанијата споредливи со атомот (грубо 10−9 m), додека релативистичките ефекти обично ги вклучуваат брзини споредливи со брзината на светлината (грубо околу 108 m/s).
Преглед
Во буквална смисла поимот современа физика, значи да си во тек со настаните во физиката. Во оваа смисла, значителен дел од т.н. класична физика е современ. Сепак, околу 1890 година новите откритија предизвикаа значителни парадигматски смени: воведувањето на квантната механика (КМ), и Ајнштајновиот релативитет (АР). Физиката која вклучува елементи и од КМ или АР (или двете) се вели дека тоа е современа физка. Ова е второто начелно користење на поимот.
Современата физика честопати се среќава кога се разгледуваат екстремни услови. Квантно механичките ефекти се значајни кога се работи со „ниски“ (ниски температури, мали растојанија), додека релативистичките ефекти се значајни кога се работи за „големи“ (големи брзини, големи растојанија), на „средина“ е класичната физика. На пример, кога се анализира однесувањето на гас при собна температура, повеќето појави ќе ја вклучуваат Максвел-Болцмановата распределба (класична). Меѓутоа во близина на апсолутната нула Максвел-Болцмановата распределба не го зема предвид набљудувањето на гасот, и (современата) Ферми-Диракова или Бозе-Ајнштајнова распределба треба да го користат при разгледувањето на гасот.
Многу често, можно е да се најде или „добие“ - класичното однесување од современиот опис преку анализа на истиот при мали брзини на големи растојанија со воведување на гранични вредности или со земање на приближни вредности. Кога се применува ваков начин на работа, резултатите се класично ограничени.
А од друга страна имало огромни достигнувања во физиката и некои од овие достигнувања се доведуваат во прашање или се спротивни на некои теории и се силно поддржани од страна на експериментални докази
На пример ако некој физичари во 1890 година се запрашале за брановата теорија на светлината. Тие надвладеале над старата корпускуларна теорија со што се чинеше дека таа е целосно комплетирана, особено по брилијантниот експеримент на Херц, во 1887 година кој ги докажа основите на Максвеловата електромагнетна теорија на светлината. И уште, овие бројни експерименти на Херц ја изнесоа на виделина новата појава наречена фотоелектричен ефект кој одигра важна улога во воспоставувањето на квантната теорија. Втората теорија е дијаметрално спротивна на брановата теорија за светлината, усогласувањето на овие две теории е еден од најголемите проблеми во првата четвртина од 20 век.
Белегот на современата физика
Тие обично се сметаат за теми од јадрото на „основата“ на современата физика:
Машка ракометна репрезентација на Катар
Машка ракометна репрезентација на Катар — сениорска репрезентација на Катар која ја претставува државата на меѓународните ракометни натпреварувања. Иправувана од Катарското ракометно здружение.
Моментален состав
Ова е составот на Светското првенство во ракомет за мажи 2015.
Главен тренер: Валеро Ривера
Забно-венечна согласка
Иако овие согласки честопати се нарекуваат само „забни“ поради видливоста на предниот допир со забите, најзначајно за творбата е најзадниот дел од јазикот, бидејќи ова го определува максималниот акустичен простор на звучност и ѝ го дава карактеристичниот звук на согласката.
Забните чкрапави согласки исто така се рамнојазични забно-венечни гласови.
51 филмски средби во Ниш
51 филмски средби се одржале во периодот од 20 до 26 август 2016 година на летната сцена во Нишката тврдина.
Директор на фестивалот била Бојана Симовиќ, а уметнички директор Владан Живковиќ.
Жири
Членови на жирито
Буџет
Градот Ниш за организација на овој фестивал издвоил 15 милиони а Министерството за култура три милиони и триста илјади динари.
Овчарско-кабларски манастири
Овчарско-кабларските манастири се манастири сместени во Овчарско-кабларската клисура.
Приватно средно училиште „Академија Леонтиќ“
Приватното средно училиште „Академија Леонтиќ“ е приватно училиште од Скопје, каде се изучуваат фризерските и козметичките техники. Училиштето е во сопственост на Васка Леонтиќ.
Основање и развој
Училиштето е форимирано во 2008 година. Постои можност наставата во училиштето да се одвива на македонски, турски и албански јазик, но во досегашната работа, потребата на учениците била само на македонски јазик.
Овчарско-кабларски манастири
Ретко се случува толку многу манастири да се изградени на толку мал простор. Сега има десет и две свети места:
На десната страна на Морава се:
и црквата посветена на Свети Сава, која се нарекува црквата Савиња и црквата-пештерата Каѓеница.
Во литературата е познат уште еден манастир на Св. Ѓорѓија, која веројатно се наоѓал на југоисточниот дел на Овчар. Неговиот печат се чува во Народниот музеј во Белград.
Се верува дека првите манастири биле изградени по каталонската инвазија од 1307-1309 години, кога биле уништени манастирите на Света Гора Атонска. Бегајќи во длабочините на Балканскиот Полуостров, српските монаси основале свои манастири во оваа клисура. Следниот голем бран следел по битката кај Маричка, а со доаѓањето на Турците, овие манастири добиле нови улоги, чувари на духовноста и идентитетот на Србите, но и голи животи за бегалците кои се криеле во клисурите, пештерите или околу манастирите.
Многу светилишта биле во лоша состојба во 1930-тите, така што луѓето видни во околните пет области започнале акција за реставрација, која ја благословил и епископот Жички Николај.
Црнољева
Црнољева (Каралева) е планина во средниот дел на Косово и Метохија, долга 14 км. Кон северозапад се надоврзува на венецот Дреница, а кон југоисток остро е ограничена со долината на Топила.
Највисоките врвови се Градина 1055 м и Топила 1177 м, се наоѓаат на крајните точки на коритестото било. Најнискиот дел (859) е познат како Ќафа Дуље (Дуљски гребен преку кој води најкраткиот пат од  Призрен за Урошевац и Приштина.
Изграден е од дијабаз-рожнички карпи и горнокредни флишни слоеви, кои се наборани и по својата тектонска позиција и насока на простирање спаѓаат во Вардарската зоната. Во релјефот преовладуваат денудациски и карстни форми, но ратвијенската и долинската морфологија на Црноњева е шумовита со многу планински рамнини, па населението претежно се занимава со сточарство. Населбите се ретки и од развиен тип.
Античка Македонија
Античка Македонија чие име тогаш било само Македонија се наоѓала во централниот дел на Балканскиот Полуостров, на север од најсеверната хеленска (старогрчка) област, односно Тесалија. Античките автори ја опишуваат како планинска земја, со голем број реки, богати полиња, шуми и езера и со рудни богатства.
Според Плиниј и Страбон, најстарото географско име на Македонија е Ематија. Ематија на хеленски јазик значи песоклива земја. Хелените за приморска Македонија покрај името Ематија го користеле и поимот Тракија, со кои било именувано македонското крајбрежје. Поимот Тракија за македонското крајбрежје има географско, а не етничко значење. Постепено името Ематија било потиснато од името Македонија. Освен името Македонија во изворите се среќааваат и облиците Makedonida, Makedonitida, а како етноними се користат, машката форма Makedon и женските облици Makedonissa и Mаkete, како и множината Makedones.
Од владеењето на првата македонска династија Аргеади  во VIII в. пр.н.е. започнува ширењето на државната територија, која ги обединува сите етноси (палеобалкански популации со индоевропско потекло) што живееле на територијата на Античка Македонија: Бриги, Пајонци, Пелагонци, Линкести, Енгелани, Дасарети, Орести, Еордаи, Елимеи, Ботиајци, Пиеријци, Алмопи, Мигдонци, Крестонци, Бисалти, Еордејци, Едони и др.
За Македонија карактеристични се: македонската басилеја, кралското уредување со наследен владетел и државни институции што владеат според македонски закони, македонски обичаи, обреди, со македонски божества, митови, култови и посебен македонски јазик.
Првата кралска престолнина била Ајга (Вергина), втората престолнина е Пела, која со големите градежни зафати во времето на Филип II Македонски станува метропола на Балканот. Македонската држава постигнува најголем политички, воен и економски подем во времето на Филип II Македонски, а екуменско значење (споредсвојата големина и моќ) во времето на Александар III Македонски.
По неговата смрт сè до римските освојувања (334–168 г. пр. н.е.) Македонија ја владеат дијадосите и епигоните: Антипатар, Касандар, Филип IV, Александар V(т. н. Антипатриди), Деметриј I Опсадникот, Пир, Лизимах, Птолемај; по 277 г. пр.н.е. следи последната македонска династија Антигониди: Антигон I Гонат, Деметриј II, Антигон Досон, Филип V Македонски и Персеј.
По паѓањето под римска власт, во 146 г. пр.н.е., Македонија станува римска провинција
Име
Според Плиниј и Страбон, најстарото географско име на Македонија е Ематија. Географот Птолемај запишал дека првата македонска престолнина Ајга се наоѓала во Ематија. Со името Ематија се означувала цела приморска, односно Долна Македонија. Солин запишал една легенда според која Amathos или Emathos било име на македонски крал, а според друга легенда, Amathos бил син на Македон. Првото име на Македонија - Ематија било дадено од хеленските морепловци кога првпат пристигнале во приморска Македонија, Ематија на хеленски јазик значи песоклива земја. Меѓутоа, Хелените за приморска Македонија покрај името Ематија го користеле и поимот Тракија, со кои било именувано македонското крајбрежје. Именувањето на македонското крајбрежје како Тракија придонело во науката да се создаде т.н пантракиска теорија според која племињата во источниот дел на Македонија и воопшто сите Антички Македонци имаат тракиско потекло. Меѓутоа, терминот Тракија за македонското крајбрежје има географско, а не етничко значење.
Постепено името Ематија било потиснато од името Македонија. Освен името Македонија во изворите се среќааваат и облиците Makedonida, Makedonitida, а како етноними се користат, машката форма Makedon и женските облици Makedonissa и Mаkete, како и множината Makedones.
За значњето на името Македонија има две толкувања. Според едното, името Македонија доаѓа од хеленското makednos, термин кои само еднаш е употребен кај Хомер. Според другото толкување, името Македонија е старобалканско име, во кое може да се препознае бригискиот збор за земја. Според некои научници, името Макеоднци било хеленски превод на нивното изворно име - Кауконци. Имињата Makedonia и Makedon се хеленска копија, односно преведеница на домородното име.
Етнички граници
Античка Македонија се наоѓала во централниот дел на Балканскиот Полуостров, на север од најсеверната хеленска (старогрчка) област, односно Тесалија. Во делото Патопис, напишано од Псевдо-Скимнос, се истакнува: Над Темпе се наоѓа земјата на Македонците, штп лежи од другата страна на Олимп. Етничката, географската и јазичната граница на југ се протегала по северните падини на Олимп и брегот на реката Пенеј. На југозапад границата продолжувала до планината Пинд, тука се наоѓало тромеѓето помеѓу Македонија, Епир и Тесалија.
Западната граница започнувала од Пинд и продолжувала по Шарпланинскиот масив (Јабланица, Кораб, Дешат и планината Скард - денес Шар Планина). Шар Планина била тромеѓето помеѓу Македонија, Илирија и Дарданија. Северната граница, од тука, се спуштала по падините на планината Јакупица, минувала низ современите градови Скопје и Велес, по линијата на Сопот и Новачани, како и по долината на реката Пчиња и излегувала на Осоговските планини сè до Рила Планина. Северната граница на Македонија, подоцна била граница помеѓу римските провинции Македонија и Горна Мизија, меѓутоа оваа граница била и граница меѓу две култри: источна (хеленска) и западна (латинска).
Источната граница одела по источните стрмнини на Пирин Планина сè до устието на реката Нестос во Егејското Море.
Географска положба
Започнувајќи со Херодот, античките автори приморска Македонија ја нарекувале - Долна Македонија, а планинскиот внатрешен дел - Горна Македонија. Античките автори секогаш пишувале и говореле само за Долна и Горна Македонија, а никогаш за западна и источна Македонија или источна Панонија , како што прават некои современи автори. Во историската литература има примери кога некои од македонските области наместо да се вбројат онаму каде што се наоѓале во антиката, се класифицираат според поделбата на источна и западна Македонија, што е научно и историски неточно. Некои историчари областа Парорбелија ја вбројуваат во источна Македонија иако Страбон истакнал дека оваа област се наоѓала во Македонија, односно на македонска страна. Затоа областите во т.н источни делови на Македонија треба да се распоредат во Горна или Долна Македонија, во зависност од местоположбата.
Долна Македонија
Долна Македонија се состоела од следните области: Пиерија, Ботиаја, Алмопија, Амфакситида, Мигдонија, Антемунт, Ботика, Крусида, Бисалтија, Крестонија, Пиерида, Едонија (Едонида), а во политичка смисла и Еордеја.
На Халкидик се наоѓале областите Крусида, Ботика и Антемунт. Крусида го опфаќала крајбрежјето јужно од Термајскиот Залив (Солунскиот Залив) до кракот Палена. Ботика се наоѓала на средишниот дел на Халкидик. Поважни градови во Ботика биле: Калиндоја, Спартол, Плеума и др. Областа Антемунт се наоѓала источно од Тесалоника. Оваа област според Тукидик во рамките на Македонија била вклучена во VI век п.н. Целиот Халкидик во рамките на македонската држава влегува во времето на Филип II Македонски и станал неразделен дел од Македонија сè до крајот на антиката.
Горна Македонија
Во Горна Македонија, која била именувана и како Слободна Македонија, влегувале следните области: Тимфаја, Параваја, Дасаретија, Орестида, Линкестида, Пелагонија, Дериоп, Пајонија, Парорбелија, Синтика и Одомантика.
Тези за етничката припадност на Македонците
Во науката, прашањето за етничката припадност на античките Македонци е едно од најтешките и најсложените прашања. За потеклото и етногенезата на Античките Македонци се искажани голем број на спротивни и ралични мислења. За етничката припадност на Античките Македонци најмноги се изјасниле историчарите и јазичарите. Историчарите се изјасниле врз основа на наративните извори, а јазичарите врз основа на сочуваните макеодонски глоси (околу 150 на број), како и врз основа на ономастичките податоци.
Историчарите искажале повеќе различни тези за етничката припадност на Македонците. Неколку историчари меѓу кои се: О. Абел, К. Белох, ее. Мајер, Ф. Гајер, Г. Хаѕидакис и сите грчки научници ја застапуваат тезата за хеленско потекло на Македонците. Албанските научници, меѓутоа и неколку странски како што се О. Милер и Хрт ја поддржуваат илирската теза, според која Античките Македонци имале илирско потекло. Други научници, меѓу кои биле О. Хас и И. Пудиќ, ја застапуваат бригиската теза, односно за бригиски корени на Македонците. Било искажано мислење дека Македонците биле мешан народ, оваа теза била застапувана од А. Шофман. Една група на научници ја застапува тидејата дека Македонците биле одделен народ, односно дека Македонците не биле Хелени, Илири и Тракијци. Оваа теза ја поддржуваат В. Георгиев, Ј. Борза, Наде Проева и други.
Во однос на тезата за хеленското потекло на Античките Македонци, врз основа на наративните извори, се искажани повеќе критики. Павсанија напишал дека Битката кај Хајронеја била пропаст за Хелените. Диодор истакнува дека по смрта на Александар III Македонски во Азија не бил кренат ниту еден бунта, а се побуникле само Хелените кои без нивна волја биле населени во северното подножје на Хиндукуш и оние во континентална Хелада. Оваа војна е позната како Ламиска војна, а била позната и како Хеленска војна бидејќи Хелените се кренале против туѓинска власт. Полибиј пишува дека Агелај од Наупакт го советувал Филип V Македонски да запре со уништувањето на Хелените и да не ги прави лесен плен за оние што напаѓаат. Павсанија истакнува дека кралевите од македонската кралска куќа во Египет:
Плутарх тврди дека Хелените до крај ја чувствувале власта на Македонците како нешто туѓо и надворешно. Хеодот кога пишува за македонските кралеви секогаш ги означува со етниконот Македонец. Плутарх запишал дека освен Клеопатра, другите македонски кралеви во Египет не се потрудиле да го научат египетскиот јазик.
Во старогрчките наративни извори, Македонците секогаш јасно се одбележуваат со нивното етничко име, а честопати се означуваат и како барбари (оние што брборат, они што говорат неразбирливо или они што не го говорат хеленскиот јазик). Познатиот старогрчки оратор и политичар во еден свој говор протибв Фили истакнал:
Некои научници сакаат да го намал значаењето на фактот дека Македонците во сите хеленски извори се означуваат како барбари. Оваа означување на Македонците како луѓе кои не го разбирале хеленскиот јазик, некои научници го толкуваат како резултат од политичкиот судир помеѓу Атина и Македонија, меѓутоа ова толкување не води сметка за изворите кои потекнуваат еден век пред судирот помеѓу Македонија и Атина. Изворите кои потекнуваат од V век п.н, Македонците и нивните кралеви ги нарекуваат барбари и најголеми непријатели на Хелените. Климент Александрисло во едно писмо до жителите на Лариса, македонскиот крал Архелај го нарекува „варварин“.
Пајонци
Во источниот дел на Македонија живееле група на пајонски племиња. За етничката припадност на Пајонците, историчарите и јазичарите имаат различни ставови. Г. Дројзден, К. Белох, Л. Мееркер и Р. Катичиќ (повоздржано) оцениле дека Пајонците се хеленско племе. Оваа теза ја поддржуваат грчките историчари и истражувачи, меѓу нив се Ј. Сворнос, А. Даскалакис, Ј. Калерис (аматер) и други. Еден дел од историчарите сметаат дека тие се тракиски народ, оваа теза ја поддржува Д. Дечев и поголем број на бугарски историчари. Според едно теза, Пајонците имале илирско потекло. ова тврдење го поддржуваат П. Кречмер, Х. Крае, Ј. Русу и повеќе албански историчари. Според некои научници, Пајонците се предхеленски индоевропски народ, а други сметаат дека Пајонците имаат бригиски корени. Фанула Папазоглу и Наде Проева ја застапуват идејата дека Пајонците се сродни со Бригите.
Во наративните извори, Пајонците секогаш се набројуваат оделно од Илирите и Тракијците. Страбон еднаш Пајонците ги нарекува Тракијци, меѓутоа кога Страбон пишува за Тракија, името на оваа област го користи во географска, а не во етничка смисла. За хеленските автори, тракисјки народ биле и Гетите.
Пајонската ономастика покажува дека пајонските имиња се разликуваат од тракиските имиња. Тракиските имиња се сложени: Хептаакент, Мукакент, Кетрипор и слично. Пајонските имиња се едночлени и еднокоренски: Дида, Котис, Манта, Мома, Посис, Сита и др. Овие пајонски имиња ретко се сретнуваат во етничка Тракија. На територијата на Пајонија се среќаават поголем број на епихорски имиња, пронајдени на антропоморфни типови на стели, кои имаат паралели во бригиската ономастика. Такви имиња се: Бејтис, Котис, Манта, Местил и др. Западно од реката Места, односно на територијата на Пајонија и пајонските племиња, не се среќаваат топоними со типично тракиски завршетоци како што се: para, bria i diza.
Пајонските племиња и Линкестите најдолго време се спротивставувале на централната власт на Аргеадската династија. Помеѓу Пајонците и Аргедаите се воделе долги борби во текот на кои бил разурнат градот Амидон, а дел од Пајонците заедно со локалната пајонска династија емигрирале на север од Демир Капија.
Пајонската група на племиња била составен дел од Бригите и не влегувале во рамките не хеленските племиња. Кај Хомер, Пајонците се бореле на страната на Тројанците, против Ахајците. Пајонците учествувале во процесот на формирање (етногенезата) на Античките Македонци, процес кој завршил во доцната праисторија. Ј. Шашељ истакнува дека Пајонците тогаш се стопиле со останатите македонски племиња. А. Бенац истакнува дека процесот на претопување на Пајонците со останатите Македонци бил можен поради тоа што Пајонците биле сродни со нив.
Според Енциклопедија Британика Пеонците биле народ од мешано, тракиско-илирско потекло, и иако подоцна биле освоени од Македонците тие го задржале својот етнички идентитет до околу 400 година од н.е. кога нивната земја поминала од римска под византиска власт.
Пелагонци
За етничката припадност на Пелагонците постојат различни погледи. Според една теза тие имале илирско потекло, според друга теза тие биле тракиско племе. А. Даскалакис и други грчки историчари истакнуваат дека тие биле хеленско племе. Ј. Русу истакнува дека Пелагонците биле македонско племе. Според една теза, која ја застапува полскиот научник В. Пајанковски, а е поддржана од некои македонски научници, Пелагонците биле составен дел пајонската група на племиња и имале бригиско потекло.
Материјалната култура, погребните обичаи и ритуалите на Пајонците се еднакви со оние на Пајонците. Наде Проева истакнува дека станува збор за автохтон пајонско-пелагонски етнички агломерат кои одамна бил забележан од белградскиот аргеолог М. Гарашанин. Во Илијадата, се споменува заеднички предок Пелагон или Пелегон. Страбон истакнува дека Пајонците се нарекувале Пелагонци. Полибиј и Ливиј запишале дека Ематија порано се нарекувала Пајонија. Пелагонците се вброени во пајонската група на племиња од страна на Плиниј.
Пајонско-пелагонскиот агломерат се разликувал од илирскиот, односно Пајонците и Пелагонците имале различно етничко потекло и различна материјална култура од илисрките племиња. Пајонско-пелагонскиот агломерат се разликувал и од оној во скопско-кумановската област, која имала трибалски (Трибали) карактер. Страбон дава податок дека Пајонците на север се граничеле со Дарданците, меѓутоа не се пронајдени такви археолшки докази. Најверојатно, Пајонците во одреден период имале доминација над Трибалите и тогаш се граничеле со Дарданците.
Енгелани (Дасарети)
Во западниот дел на Античка Македонија живееле Енгеланите, односно Дасаретите. За нивното потекло се искажани разлини мислења. Ф. Папазоглу и сите албански научници истакнуваат дека тие имале илирско потекло. Според грчкиот научник М. Хаѕопулос тие биле хеленско племе. Вејс-Вудворд и Наде Проева истакнуваат дека тие биле македонско племе, полскиот научник В. Пајанковски истакнал дека тие биле Бриги. Името на Енгеланите во хеленските извори било прилагодено на хеленскиот (страогрчки) јазик и таму се запишани како Енхелејци. Во сите стари пишани извори Енгелените се спомнуваат оделно од Илирите. Херодот запишал дека Кадмо стасал кај Енхелејците од Теба, а Аполодор истакнува дека тие војувале против илирските племиња.
Во 4 век п.н, Енгелеаните потпаднале под илирска власт и тогаш за првпат во изворите се спомнуваат меѓу илирските племиња. Последен автор кои ги спомнува Енгеланите по име е хеленскиот историограф Полибиј кои работел во Рим. Тој ги спомнува Енгеланите, кога шишуава за борбите помеѓу македонскиот крал Филип V и илирскиот владетел Скердилаида. Борбата се водела во областа Дасаретија во 217 година п.н. По овој настан Енгеланите повеќе не се спомнуваат во изворите.
Страбон запишал дека Енгеланите се викале и Дасарети. Односно во римско време, моќта и славата на Енгеланите се намалила, а на нивно место се издигнало името на Дасаретите. Станува збор за група на племиња кои живееле на територијата на западниот дел на Македонија. Во почетокот, кога Енгеланите биле моќни, целата група на племиња се нарекувале Енгелани. Кога моќта на Енгеланите опаднала, на нивно место дошло друго племе познато како Дасарети. Ова племе успеало да се наметне над останатите македонски племиња во западниот дел и оваа област станала позната како Дасаретија.
Ономастичките податоци од натписите најдени во овој дел (педесетина имиња што се најдени на натписи во охридско-струшкиот регион), укажуваат дека само четири имиња се илирски. Во кичевскиот крај и Полог, од вкупно дваесетина имиња само две се илирски. Кичевската котлина и Полог до неодамна погрешно се ставаа во провинцијата Горна Мизија, спротивно од податокот на географот Птолемај дека овој дел влегувал во провинцијата Македонија. Плиниј истакнува дека Дасартеија се протегеала на север од епир сè до дивите барбари Дарданците. Полошката и кичевската котлина влегувале во македонската област Дасаретија.
Од особено значење се златните маски кои служеле во погребувањето. Во погребниот култ кај Античките Македонци, делови од телото на починатиот се покриени со злато, односно маски, нараквици и сандали, На облеката или на оружјето се закачувале листови од злато, односно апликации. На овој начин биле закопувани првенците на Енгеланите во Охридскиот регион меѓутоа на тој начин биле закопувани и други локални владетели на македонските племиња пред да потпаднат под власт на Аргеадите. Слични погребни макси и златни листови, освен на терироријата на Енгеланите и Синдос (во близна на Солун) се пронајдени и на други наоѓалишта во Македонија: Беранци (Битола), Ајане (денес Грција, во блзиина на Гевгелија. На терироријата на Елада вакви наоди не се откриени.
Археолошките наоди од постаро време им овозможуваат на научниците да повлечат јасна граница помеѓу македонските племиња (во кои влегуват и Енгелати) и илирските племиња. Материјалната киултура во долината на реката Девол (територија на енгеланите, односно Дасаретите) се разликувала од културата во долината на реката Шкумба, изворно подрачје на Илирите. Племињата кои живееле околу Охридското Езеро, вклучително и енгеланите, имале македонска етничка припадност и не биле Илири. Енгеласките и Дасартеските имиња се слични со имињата на Бригите. Енгеланите и Дасараетите биле бригиско племе, а по завршувањето на етногенезата на Античките Македонсци станале македонско племе.
Бриги
На територијата на Македонија, Бригите се спомнуваат повеќепати. Најчесто се спомнуваат во прастаро време, меѓутоа во изворите во историско време се спомнуваат и бригиски енклави. Херодот истакнува дека Бригите го нападнале логорот на персиецот Мардониј во Македонија, а подоцна Хердот истакнува дека Бригите биле покорени од Персисците, поради што морале да учествуваат во походот на Ксеркс против Хелените. Според страбон, Бригите живееле кај реката Еригон, а Апијан ги спомнува во заднината на хеленската колонија Епидамнос. Хесихиј споменува град Бригијада. Стефан од Биѕантиј запишал дека Бригите биле македонско племе во сосетство на Илирите. Бригите биле стари жители на Македонија, а Хердот го соопштил и името на единствениот познат бригиски крак - Мида.
Според Плиниј и Страбон, пред и по Тројанската војна Бригите делумно се ислелиод Македонија и се населиле во Мала Азија. Според некои научници, во XVII и XVI век п.н. Бригите се поделиле на две групи: анадолски - Големи Фриги или Мајонци (според А. Кемпински) и евроспки - Мали Фриги (пајноска група).
Во бригиската група на племиња влегуваат: Пајонци, Пелагонци, Енгелани (Дасарети) и едонскомигдонската група. едонскомигдонската група на племиња биле подгрупа на Пајонците и се состоела од едонци, Крестонци и Ситонци. Според традицијата, братот на Мигдон се викал Едон, а Грастос бил негопв син. Тирсе, според кого е наречен градот Тирса, му бил внук. етниконот Тирсенци кај Херодот се однесубва на нив. Тирсенците и Кретонците кај атос, Тукидид ги нарекува Пелазги, односно барбари. Како Пелазги, Тукидид ги набројува и Бисалтите и Едонците.