cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нанотехнологија
Едноставно до комплексно: молекуларна перспектива
Модерната синтетичка хемија стигна до точката каде што е можно да се произведат мали молекули на речиси секоја структура. Овие методи денес се користат за производство на широк спектар на корисни хемикалии како што се лекови или комерцијални полимери. Оваа способност го покренува прашањето за проширување на овој вид контрола на следното и пошироко ниво, наоѓање начин да се соберат овие молекули во таканаречени супермолекуларни соединенија, кои се состојат од многу молекули наредени во добро дефиниран начин.
Овие пристапи ги користат принципите на молекуларно автособирање и супрамолекуларна хемија за да се организираат во некои корисни конформации преку големонасочениот пристап. Концептот на молекуларно препознавање е посебно важен: молекулите можат да бидат дизајнирани така што одредена конфигурација се претпочита поради не ковалентната меѓумолекулска сила. Правилата на Вотсон-Крик за соединување се директен резултат на ова исто како што е посебноста на ензимот да се насочи кон една единствена подлога или специфичното извртување на белковината. Така, две или повеќе компоненти можат да бидат дизајнирани за да бидат комплементарни и меѓусебно да се компатибилни и да сочинуваат покомплексно и покорисно соединение.
Лавци
Лавци може да се однесува на:
Нанотехнологија
Едноставно до комплексно: молекуларна перспектива
Таквите големонасочени пристапи треба да бидат способни за производство на уреди во паралела и да бидат многу поевтини од методот на малонасоченост но може потенцијално да бидат совладани со зголемувањето на големината и сложеноста на саканото соединение. Најкорисните структури бараат сложени комплексни и термодинамички неверојатни атомски распоред. Сепак, постојат многу примери за автособирање врз основа на молекуларно препознавање во биологијата, особено Вотсон Кирк соединување и ензим супстрат интеракции. Предизвик за нанотехнологијата е да се најде начин дали овие принципи може да се користат за конструирање на нови конструкции како додаток на природните.
Молекуларна нанотехнологија: долгорочен поглед
Молекуларната нанотехнологија, или молекуларно производство, ги објаснува наносистемите (машини со нанодимензии) кои работат на молекуларни димензии. Молекуларната нанотехнологија е поврзана со молекуларен асемблер, машина која го произведува посакуваниот дизајн или дизајнира атом по атом користејќи ги принципите на механосинтезата. Производството во контекст на продуктивни наносистеми, не е поврзано и треба да биде одделено од конвенционалните технологии кои се користат за производство на наноматеријали, на пример јаглеродни наноцевки и наночестички.
Во времето кога поимот нанотехнологија бил популаризиран од страна на Ерик Дрекслер (кој бил незапознаен со фактот дека Норио Танигучи веќе го користел), тој поим се однесувал на идни производствени технологии засновани на молекуларни машински системи. Добивката е дека биолошката аналогија на традиционалните машини на молекуларно ниво покажа дека молекуларни машини можат да постојат, од безбројните примери кои се наоѓаат во биологијата се знае дека комплексни и софистицирани биолошки машини можат да се произведат.
Во принцип, многу е тешко да се создадат алатки во атомски размери, затоа што атомите треба да се позиционираат врз други атоми од слична големина. Друго гледиште од страна на Карло Монтемагно, е дека идните наноситеми ќе бидат хибриди на силициумската технологија и биолошки молекуларни машини. Уште еден поглед од страна на покојниот Ричард Смали, е дека наносинтезата е невозможна со оглед на тешкотијата во манипулирањето на одделни молекули.
Тоа доведе до размена на писма во публикацијата „Хемиски и инженерски вести“ во 2003 година. Иако биологијата јасно покажува дека молекуларно машински системи се можни, небиолошките молекуларни машини се во нивната сенка. Водачи во истражувањето на небиолошки молекуларни машини се д-р Алекс Зетл и неговите колеги во лабораториите Лоренс Беркли и Беркли. Тие изградиле најмалку три различни молекуларни апарати чие движење е контролирано од десктоп со менување на напон, наномотор, молекуларен иницијатор и наноелектромеханички релаксаторски осцилатор.
Експеримент кој покажува дека положбено молекуларно собирање е можно, беше изведен од страна на Хо и Ли на универзитетот Корнел во 1999 година. Тие користеле скенирачки тунелски микроскоп за стационирање на поединечна јаглерод моноксид молекула (CO) врз атом на железо (Fe) кој е сместен на рамен сребрен кристал, произведувајќи хемиска врска на CO со Fe со примена на напон.
Наноматеријали
Полето на наноматеријали вклучува гранки кои развиваат и проучуваат материјали кои имаат уникатни особини што произлегуваат од нивните нанодимензии. Науката за интерфејс и колоиди произведе многу материјали кои можат да бидат корисни за нанотехнологијата како јаглеродни наноцевки, фулерени, и разни наночестички. Наноматеријали со брз јонски транспорт се поврзуваат со нанојонска I наноелетктроника. Наноматеријалите можат да се користат за рефусни примени и повеќето присутни комерцијални примени се со оваа цел. Постигнат е напредок во користењето на овие материјали за медицински примени. Наноматеријалите понекогаш се користат во сончеви ќелии како замена на силициумските сончеви ќелии. Развој на примени вклучува полуспроводни наночестички кои се користат во наредната генерација на производи како што се осветлување сончеви ќелии и биолошки слики.
Пристап од помало до поголемо
ДНК нанотехнологијата ја користи специфичноста на спарувањето Вотсон Крик за изградба на добро дефинирани структури надвор од ДНК и други нуклеински киселини. Пристапи од областа на класичната хемиска синтеза исто така имаат за цел да дизајнираат молекули до добро дефинирана форма. Поопшто, молекуларното автособирање се обидува да ги искористи концептите од супрамолекуларната хемија и особено молекуларното препознавање за да предизвика изолираните молекули автоматски да се организираат во некои корисни структури.
Пристап од поголемо до помало
Овие се обидуваат да создадат помали уреди со користење на поголеми уреди за да го контролираат нивното пренасочување.
Многу технологии кои потекнуваат од конвенционалните solid state силициумски методи за производство на микрообработувачи се способни за создавање апарати помали од 100 nm кои припаѓаат во полето на наотехнологијата. Тврдите дискови засновани на магнетоотпорност се веќе на пазарот, како и атомска нивовска депозиција (ALD). Петар Грунберг и Албер Фер ја добиле Нобеловата награда за физика во 2007 година за откритието на магнетоотпорноста. Атомскиот силов микроскоп microscope може да се користи за да се стават хемиски состојки на површина на претходно дефиниран начин. Ова се вклопува во поголемото поле на нанолитографија. Фокусираните јонски зраци можат директно да го отстранат материјалот или можат да депонираат материјал. На пример, оваа техника се користи за да се создаде под 100 nm делови од материјалот за анализа во преносен електронски микроскоп.
Функционални пристапи
Овие сакаат да развијат компоненти на саканата функционалност без оглед на начинот на кој тие се распоредени.
Молекуларната електроника се обидува да развие молекули со корисни електронски својства. Овие подоцна можат да се користат како едномолекуларни компоненти во наноелектронски уред. Синтетичко хемиски методи исто така можат да се користат за создавање на синтетички молекуларни мотори.
Биомимички пристапи
Биониката или биомимикријата се обидува да примени биолошки методи и системи кои се наоѓаат во природата за изучување и дизајн на инженерски системи и модерна технологија. Био минерализација е само еден пример на систем кој се изучува. Бионанотехнологија ја изучува употребата на биомолекули за примена во нанотехнологијата, вклучувајќи користење на вируси.
Шпекулантски
Овие потполиња ги предвидуваат пронајдоците кои би можеле да настанат поради нанотехнологијата или да предложат начин на продолжување на работата. Овие најчесто ја гледаат широката слика во употребата на нанотехнологија со повеќе внимание на општествените импликации отколку на деталите за тоа како всушнот пронајдокот е добиен. Молекуларната нанотехнологија е предложен период кој вклучува манипулирање со една молекула на контролиран и детерминистички начин. Ова е повеќе теоретски отколку другите потполиња и е надвор од сегашните способности. Нанороботиката се занимава со самофункционирачки машини кои оперираат во нанодимензија. Постојат надежи дека нанороботиката ќе биде применета во медицината но тоа нема да биде лесно да се направи поради неколку недостатоци на таквите уреди. Сепак, напредокот на иновативни материјали и методологии се демонстрира со некои патенти доделени во врска со новите уреди за идна комерцијална примена низ кои исто така се помага со развојот на нанороботи со користење на вграден нанобиоелектронски систем. Продуктивните наносистеми се ‘системи од наносистеми’, комплексни наносистеми кои произведуваат атомски прецизни делови за други наносистеми. Поради дискретната (атомска) структура на материјалите и можноста за експоненцијален раст, оваа фаза се гледа како основа за нова индустриска револуција. Михаил Роко, еден од архитектите на Националната иницијатива за нанотехнологија во САД, предложил 4 нивоа на нанотехнологија кои се чини дека се паралелни на техничкиот напредок на индустриската револуција, напредувајќи од пасивни наноструктури на активни наноуреди до комплексни наномашини и на крај до продуктивни наносистеми. Поради популарноста и медиумската експонираност на терминот нанотехнологија, термините пикотехнологија и фемтотехнологија се употребуваат аналогно на тоа, но тие се користат многу ретко и неформално.
Алатки и техники
Постојат неколку важни современи истражувања. Artomic force microscope (AFM) and скенирачки тунелски микроскоп (СТМ) се две рани верзии на скенирање сонди со кои започна нанотехнологијата. Постојат и други видови на микроскопи со скенирање сонди, и сите произлегуваат од идеите на скенирање на конфокален микроскоп од страна на Марвин Мински во 1961 година и скенирачки акустичен микроскоп (САМ) подготвени од страна на Калвин Куате и соработниците во 1970-тите што овозможи структурите во нанодимензија да се гледаат со голо око. Врвот на сондата за скенирање може да биде искористен за да се манипулираат наноструктурите (процес наречен положбено собрание). Функционално-ориентирана-скенирање-позиционирање методологија предложена од Ростислав Лапшин ветува начин да се имплементираат овие наноманипулации во автоматски режим. Сепак ова е уште еден бавен процес поради ниската брзина на скенирање на микроскопот. Разни техники на нанолитографија, на пример оптичка литографија, X зраци литографија, исто така беа развиени. Литографија е малонасочена техника за производство каде што необработен материјал се намалува во нанодимензија.
Друга група на нанотехнолошки техники ги вклучува оние што се користат за изработка на наножици, исто како и наноспроводници, на пример ултравиолетова литографија, литографија со елекронски сноп, машинска обработка на фокусиран јонски сноп, наноимпринтирачка литографија, вклучувајќи техники за молекуларно самособирање како што се оние коишто имплементираат D блок кополимери. Сепак, сите овие техники ѝ претходеа на ерата на нанотехнологијата и повеќе се екстензии во развојот на научните достигнувања отколку техники кои биле создадени со единствена цел за создавање на нанотехнологија и кои би биле резултати од нанотехнолошко истражување. Пристапот на малонасоченост предвидува наноуреди кои мора да се градат дел по дел во фази. Скенирачката сондна микроскопија е важна техника и за карактеризација и за синтеза на наноматеријали. Атомскиот силов микроскоп and скенирчакиот тунелски микроскоп можат да се искористат за да се истрчуваат површините и да се движат атомите наоколу. Со дизајнирање на разни сонди за овие микроскопи, тие можат да се користат за резба на структури на површината и да помогнат на self assembling структури. На пример, со користење на пристапот на функција-ориентирана –скенирање-позиционирање атомите можат да се придвижуваат на површината со скенирање на микроскопската сонда. Во моментов, тоа е скапо и одзема време за масовно производство, но многу погодна за лабораториски експерименти. Спротивно на тоа, големонасочените техники градат поголеми структури почнувајќи од атом по атом или молекула по молекула. Овие техники вклучуваат хемиска синтеза, самособирање и положбено собирање. Двојниот поларизациски интерферометар е корисна алатка за карактеризација на самособрани тенки филмови. Друга варијација на пристапот на големонасоченост е молекуларен сноп epitaxy. Истражувачите во Бел Телефон лабораторијата, Џон Р. Артур, Алфред Ј. Чо, Арт С. Гросар, го развиле и имплементирале МБЕ како алатка за истражување во доцните 1960-ти и 1970-ти. Примероци произведени од МБЕ беа клучот за откривање на квантниот Хол ефект за кој беше доделена Нобеловата награда за Физика во 1998 година. МБЕ им овозможува на научниците да постават прецизни слоеви од атоми и така да изградат комплексни структури. Важно за истражување на полуспроводниците, МБЕ е исто така многу користен за да се направат примероци и уреди на новонастаната област спинтроника. Меѓутоа, нови терапевтски производи, врз основа на основни наноматеријали како на пример ultradeformable, stress sensitive Transfersome везикули се во развој и се одобрени за човечка употреба во некои земји.
Примена
Од 21 август 2008 година, Проектот за нови нанотехнологии проценува дека над 800 нанотехнолошки производи се јавно достапни со проценка дека нови се произведени со темпо од 3-4 неделно. Овој проект ги прикажува сите производи кои се достапни на интернет. Најголемиот број примени се ограничени на употреба на ‘првата генерација’ пасивни наноматеријали кои ги вклучува титан диоксид во крем за сончање, козметика и некои прехранбени производи; Јаглеродни алотропи се користат за производство на геко лента, сребро во храна за пакување, облека, дезинфектанти и апарати за домаќинство; цинк оксид во крема за сончање и козметика, површински облоги, бои и лакови, цериум оксид како гориво. Националната фондација за наука (главен дистрибутер за нанотехнолошко истражување во САД) го спонзорира истражувачот Давид Беруба. Неговите откритија се објавени во монографијата „Нано-хајп вистината за нанотехнологијата“. Оваа студија заклучува дека многу од она што се продава како нанотехнологија е всушност актуелизирање на науката за материјали која доведува до нанотехнолошка индустрија која се заснова само на продавање наноцевки, наножици и слично, која ќе заврши со малку добавувачи кои продаваат несакани производи во големи размери. Дополнителни примени кои бараат вистинска манипулација или уредување на нанокомпоненти мора да чекаат до ново истражување. Според Берубе, постои опасност дека наномеур ќе се оформи, или веќе се формира, за користење на терминот од страна на научниците и претприемачите за да соберат финансиски средства, без оглед на интересот за трансформациски можности за поамбициозна и далекусежна работа.
Импликации
Поради големиот број на тврдења дека се направени потенцијални примени на нанотехнологијата, се појавуваат сериозни забелешки за потенцијалните негативни ефекти кои ќе ги има врз нашето општество, и се планираат активности за да се ублажат овие ризици. Развојот на нанотехнологијата носи потенцијални опасности. Центарот за одговорна нанотехнологија сугерира дека нови истражувања можат да придонесат, помеѓу другите опасности, до оружје за масовно уништување, мрежни камери за употреба од страна на владите, и др. Една област од интерес е ефектот кој производството и употребата на наноматеријали ќе го има врз човековото здравје и животната средина. Разни групи, на пример Центарот за одговорна нанотехнологија, ја поддржуваат идејата дека нанотехнологијата треба да биде посебно регулирана од страна на владите. Други пак мислат дека прекумерната регулација ќе ги задуши научните истражувања и развојот на нови иновации кои би можеле да бидат корисни за човештвото. Други експерти, меѓу кои и директорот на проектот Вудроу Вилсон центарот за нанотехнологија Дејвид Рејески, сведочеа дека успешната комерцијализација зависи од соодветен надзор, стратегија за ризичните истражувања и јавен ангажман. Беркли, Калифорнија во моментов е единствен град во САД за регулирање на нанотехнологијата. Кембриџ, Масачусетс планирал донесување на сличен закон во 2008 година којшто на крајот бил отфрлен.
Здравје и животна средина
Некои од неодамна развиените нанопродукти можно е да имаат несакани последици. Научниците откриле дека сребрени наночестички кои се користат во чорапите за да се намали мирисот имаат негативни последици. Сребрените наночестички се бактериостатски и можат да ги уништат корисните бактерии кои се важни за распаѓање на органската материја во ѓубриво. Една студија на универзитетот во Рочестер открила дека кога стаорците вдишувале наночестички, честичките го напаѓеле мозокот и белите дробови, што придонело за значителен пораст на биомаркерите за воспаление и одговор на стресот. Истражување во Кина покажало дека наночестичките предизвикуваат стареење на кожата преку оксидативен стрес кај стаорците без влакна. Двогодишна студија во „Школата за јавно здравство“ во Лос Анџелес, покажала дека стаорци кои конзумирале нанотитан диоксид покажува штета на ДНК и хромозомите до степен „сличен со сите големи убијци на човекот, рак, срцеви заболувања, невролошки болести и стареење.“ Студија објавена неодамна во „Природна нанотехнологија“, сугерира дека некои форми на наноцевки можат да бидат исто толку штетни колку и азбестот ако се вдишат во доволни количини. Ентони Сетон од Институтот за медицина на трудот во Единбург Шкотска, кој придонел за написот за наноцевките, рече:„Знаеме дека некои од нив имаат потенцијал да предизвикаат мезотелиом. Значи со овие видови на материјали треба да се постапува многу внимателно.“ Во отсуство на конкретни нанорегулации од страна на владите, Пол и Лион (2008) повикале за исклучување на инженерските наночестички од органската храна. Еден дневен весник објави дека работниците во фабрика за бои развиле сериозна болест на белите дробови и дека биле пронајдени наночестички во нивните бели дробови.
Регулатива
Повици за построга регулација на нанотехнологијата се појавиле заедно со зголемената дебата во врска со здравјето и ризиците поврзани со нанотехнологијата. Исто така, постои значајна дебата за тоа кој е надлежен за регулирање на нанотехнологијата. Иако некои ненанотехнолошки регулаторни агенции забрануваат некои производи и процеси (во различен степен) со приспособување на нанотехнологијата на постојните регулации има јасни недостатоци во овие режими. Во Надзор на нанотехнологијата: Агенда за следната администрација, поранешниот заменик ЕПА администратор Ј. Кларенс (Тери) Дејвис изложува јасен регулативен патоказ за следната претседателска администрација и ѝ опишува итни и долгорочни чекори потребни за да се справи со актуелните слабости на нанотехнолошкиот надзор. Засегнатите страни од недостигот на регулаторна рамка за проценка и контрола на ризиците поврзани со пуштањето на наночестички и наноцевки, прават паралели со спонигиформна енцефалопатија (болест на луди крави), талидомид, генетски изменета храна, јадрена енергија, репродуктивни технологии, биотехнилогија и азбестоза. Д-р Ендрју Мејнард, главен советник за наука на проектот Вудроу Вилсон центарот за нанотехнологија во развој, заклучува (помеѓу другите) дека нема доволно средства за истражувања поврзани со човековото здравје и безбедност и како резултат на тоа, моментално има само лимитирано разбирање на безбедносните ризици поврзани со нанотехнологијата. Како резултат на тоа, некои академици побараа построги примени на начелата за претпазливост, со одложено маркетиншко одобрување, подобрено етикетирање и дополнителни податоци за безбедносниот развој на одделни форми на нанотехнологијата. Извештајот на Кралското друштво идентификува ризик од наночестички или наноцевки за време на уништување и рециклирање и препорачува на производителите на производи кои спаѓаат под продолжена одговорност на производителот да ги објаснат постапките како овие материјали ќе бидат управувани за да се минимизира ризикот на кои човекот е изложен и животната средина. Водејќи се според предизвиците за да се обезбеди одговорна регулација на човековото влијание Институтот за храна и Земјоделски стандарди предложи стандарди за нанотехнолошко истражување и развој кои треба да се интегрираат во потрошувачот, работникот и еколошките стандарди. Тие исто така предлагаат дека невладините организации и други граѓански групи треба да играат значајна улога во развојот на овие стандарди. Во октомври 2008 година, Одделението за контрола на токсични супстанции (DTSC) во рамките на Агенцијата за заштита на животната средина во Калифорнија, ја најави својата намера да бара информации во врска со аналитичките методи за тестирање судбината и транспортот во околината и други релевантни информации од производителите на јаглеродни наноцевки. Целта на оваа информација ќе биде идентификуваат празнините во информациите и да се развие информација за јаглеродни наноцевки, многу важен наноматеријал.
NGC 5853
NGC 5853 — спирална галаксија во соѕвездието Воловар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5853 се споменува и како UGC 9707, MCG 7-31-30, CGCG 221-27, IRAS 15039+3942.
Откривање
Објектот е откриен на 19 мај 1881 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5853 е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,9 m/лм2. NGC 5853 има привидни димензии од 1,5' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 15 ч 5 м 53,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +39° 31' 22"". Положбениот агол на објектот е во износ од 150°.
Други поделби
Проучување на NGC 5853 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 53894. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 78; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3044. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1371.
Кеселаид
Кеселаид (исто така Кесулаид, или деминутивно Кесу. Schildau (Шилдау); Sköld, Skölldo  (Сколд, Сколдо)) ― естонско островче сместено помеѓу главното копно и островот Муху во теснецот Суур (Големиот теснец) кој ги поврзува теснецот Ваинамари и Ришкиот Залив. Има само едно село на островот Кесе, која е административно дел од општината Муху, округ Саре.
Со највисоката точка 15,6 метри надморска височина, тоа е највисокиот остров во Естонија. Исто така се смета дека е најстарата островче, бидејќи настанало околу 3000 п.н.е.
Од 1938 година, карпите во Кеселаид високи 7 до 8 метри биле назначени за природен резерват.
Кеселаид за првпат бил опишан во печатено издание во 1644 година во шведската поморска книга „Een siö-book, som innehåller om siöfarten i Östersiön“ од Јохан Менсон. Кеселаид бил населен со етнички Естонци со векови, но во 16 век започнала голема колонизација од германски доселеници. Во 1807 година Кеселаид бил продаден на балтичкиот германски благородник Јакоб Фридрих фон Хелвиг. До крајот на 1930-тите имало уште 35 постојани жители на островот.
Денес, во лето, Кеселаид делумно се користи како ливада и пасиште за добиток и кози. Исто така, станал екскурзивно одредиште за туристите во природата. На островот се бројат 16 видови орхидеи. Од островот Муху, дива свиња и елен повремено пливаат до Кеселаид.
Светилник за првпат бил изграден Кеселаид во 1885 година. Тековниот, целосно автоматизиран светилник датира од 1994 година.
Корморани
Семејството корморани и сродници Phalacrocoracidae содржи околу 40 вида. Според традиционаланата класификација тие спаѓаат во редот на пеликановидните Pelecaniformes, но со последните анализи, ги преместуваат во посебен ред Suliformes.
Особини
Кормораните и сродниците се средни до големи водни птици. Најмалиот вид е долг 45 cm, и тежок 340 грама, а најголемиот е долг 100 cm и тежи 5 килограми. Тие се повеќе крајбрежни, отколку океански птици, па дури и почесто се населуваат крај слатководни води. Распространети се низ целиот свет, освен во централните Тихоокеански острови. Се хранат со риби, помали јагули и водни змии. Ловат од површината, и прават карактеристичен скок нурнувајќи се по пленот. Под водата се движат со нозете, а некои видови може да нурнат до 45 метри во длабочина. По риболовот, кормораните одат на суво и ги сушат крилјата на сонце. Тие имаат водоотпорен секрет со кој си ги премачкуваат крилјата. Според некои извори, тие имаат водоотпорни перја, додека според други, тие имаат порозни перја, а водоотпорноста произлегува од секретот. Според некои, пак, само горните пердуви им се порозни, додека долното перје им е водонепропусно. Кормораните живеат и се гнездат во колонии. При гнездењето користат дрвја, каменливи острови или гребени. Јајцата се синкаста боја, и обично имаат само едно легло годишно. Младенчињата ги хранат со полусварена храна.
Систематизација
Според „Прирачникот за птиците во светот“ (Handbook of the Birds of the World). постојат следните видови корморани:
Мара Јосифоска - Ѓурѓа
Мара Јосифоска – Ѓурѓа (, - Лавци, Битолско, ) — македонска комунистка, учесничка во НОБ.
Животопис
Поради големата априлска провала во 1942 година, за да се избегнат поголеми последици, месното раководство изготвило план за исфрлање на илегалците во Битола и битолско во партизански одред. На 22 април 1942 година, со формирањето на првиот партизански одред во Битола, кон него се приклучила и Јосифоска. Одредот го носел името „Пелистер“ и бил составен од 21 борец (од битолчани и прилепчани, кои како илегалци жиееле во Битола и битолско).
Но неподготвеноста и еуфоријата при формирањето на овој одред довела до тоа да на 30 април 1942 година покрај тоа што во околината на Битола имало голема раздвиженост на бугарски воени и полициски сили, одредот е близу Лавци без да преземе неопходни мерки на претпазливост и да се дислоцира на посигурни локации. Дознавајќи за ова, генералот Иван Маринов и обласниот полициски началник Ќурчиев, организирале блокада на месноста меѓу селата Буково, Ореово, Лавци и Брусник, каде што се наоѓал одредот. Во блокадата биле ангажирани неколку илјади лица, војници со офицери, полицајци и агенти. Обрачот околу Одредот на 3 мај 1942 година веќе бил затворен. Уште во самото утро Одредот ја прифатил борбата и покрај неспремноста со вооружување и со воена обука. Тогаш во месноста „Ореовска корија“ загинала и Мара Јосифовска-Ѓурга, заедно со Елпида Караманди-Бисера (ранета, потоа убиена), Димитар Николовски-Таки Даскало, Димче Хаџипоповски, Ордан Михајлоски - Оцка и Јоска Јорданоски-Сандански.
NGC 1485
NGC 1485 — спирална галаксија во соѕвездието Жирафа, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1485 се споменува и како UGC 2933, MCG 12-4-10, CGCG 327-14, IRAS 03598+7051.
Откривање
Објектот е откриен на 24 февруари 1886 година од страна на Луис Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1485 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 1485 има привидни димензии од 2,1' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 4 ч 5 м 3,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 70° 59' 48". Положбениот агол на објектот е во износ од 22°.
Други поделби
Проучување на NGC 1485 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 14432. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 18; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4332. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 866.
Хидроелектрана Ѓердап I
Хидроелектрана Ѓердап – систем од една бранска и една речна-проточна хидроелектрана, „Ѓердап I“ и „Ѓердап II“, кои се изградени на реката Дунав на излезот од Ѓердапската Клисура, на српско-романската граница, така што им припаѓа на Србија и Романија.
Во вкупното производство на електрична енергија во Србија електраните Ѓердап учествуваат со околу 20%.
Историја
Прва инцијатива за искористување на енергетскиот потенцијал на ѓердапскиот сектор на Дунав и унапредување на пловниот пат е забележана уште во 1896 година. Погодните одлики на овој дел биле големата брзина на водата и големиот пад, водните вители, честите промени на длабочината на водата и ширината на коритото. Од друга страна, постоела постојана опасност од гребени и подводни стени. Во 1896 година биле завршени работите за регулација на Ѓердап, во рамките на кои бил изграден Сипскиот Канал. Хуго Лутер, германски инженер кој ги водел работите, му предложил на Министерството за народно стопанство на Кралство СрбијаКралството Србија, завршувањето на регулацијата на Ѓердап да се искористи за изградба на постројка за производство на електрична енергија. Побарал добивање концесија за користење на водната енергија, но барањето не му било одобрено.
На 10 април 1924 година, Министерството за земјоделство и води на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците формирало Ѓердапска секција со цел да се изработи „Студија за генерално уредување на Дунавскиот сектор викан „Ѓердап“ – пловидба и искористување на водената снага“. Студијата била завршена во 1928 година, а резултатите биле прикажани во девет извештаи. Притоа било усвоено решение според кое во ѓердапскиот сектор би се изградиле две хидроелектрани, една кај Свињица, а втората кај Сип. Тоа подразбирало подигање брана спротиводно меѓу Гребен и Доњи Милановац и брана низводно под Малата Железна Врата. Идејата подразбирала дека е можно да се изврши електрификација и индустријализација на Србија, Срем, Банат и Бачка со енергијата од Ѓердап. Со појавата на светската економска криза кон крајот на 1920-тите години, работата на овој проект била запрена.
Во втората половина на 1954 година, заводот за планирање на Србија изработил елаборат кој содржел процена на вредноста на енергетскиот потенцијал на ѓердапскиот сектор. Анализите покажале дека хидроенергетскиот потенцијал на овој дел на Дунав по должен километар тек е четири до пет пати поголем од потенцијалот на соседните делници. Во 1956 година елаборатот послужил како основа за разговори за заедничка изградба на хидроенергетски систем на состанокот на претседателот на Државниот совет на НР Романија Георги Георгију-Деж и претседателот на СФРЈ Јосип Броз. Во јуни 1957 година била формирана мешовита југословенско-романска комисија и во април 1960 година на владите на Романија и Југославија им бил упатен техничко-економски меморандум на усвојување. Биле разгледувани повеќе варијанти и конечно како најповолно е избрано решението – изградба на две хидроелектрани, Ѓердап 1 и Ѓердап 2.
Спогодбата за изградба на системите ја потпишале Георги Георгију-Деж и Јосип Броз-Тито во Белград на 30 ноември 1963 година. Двата претседатели свечено ги отвориле работите на изградба со откривање спомен-плочи на двете страни на Дунав на 7 септември 1964 година.
Ѓердап I бил изграден во 1970 година на 943. километар од реката, 10 km спротиводно од Кладово. На српската и романската страна од Дунав биле инсталирани по 6 генератори од по 176,3 MW. Снагата на генераторите на српска страна изнесувала 1.058 MW. Генераторите биле инсталирани за проток од 4800 m³/s и биле пуштани во погон од 5 август 1970 до 16 мај 1972 година. Ѓердап I се наоѓа на местото Караташ, а непосредно под хидроцентралата се наоѓаат остатоци од римската тврдина Дијана.
За полесна изградба на оваа брана, на романската страна голем дел од градот Оршова бил преселен, биле изградени нови станбени блокови, а старата градска четврт била потоната. Островот Ада Калех, главно населена со Турци, исто така бил потопен под вода. Патиштата и железничките линии кои ја поврзуваат Крајова со Темишвар, исто така морале да бидат поместени. Цел Дунав од Белград до Турн Северин бил претворен во вештачко езеро.
Браната ја дизајнирал Институтот за хидроелектрични студии и проекти (ИСПХ) од Букурешт и Енергопроект Белград од 1956 до 1960 година.
Зафатнината на акумулационото езеро изнесува 1380 m³. Браната е симетрична, со преливна брана во средината и преводници на романска и српска страна. Во просек годишно работи околу 7500 часа и произведува 6000 GWh. Турбините се од Капланов типа и проектирани за пад од 17,5 до 35,4 метри. Генераторите се од советско производство ЛМЗ Ленинград.
Реконквиста
Реконквиста (шпански: Reconquista) претставува период на протерување на арапските Маври од Пиринејскиот Полуостров од страна на христијанското население во Шпанија и Португалија. Периодот на Реконквистата траел вкупно 774 години.
Маварско освојување на Иберија
Борбата околу престолот во почетокот на VIII век помеѓу Визиготите кои владееле со Пиринејскиот Полуостров им овозможила на муслиманските Маври на навлезат на европска почва преку претходно освоената Северна Африка. По само три години, Маврите во 714 година освоиле голем дел од полуостровот. По инвазијата на полуостровот, тие продолжиле кон север, каде војувале со државата на Каролинзите. Муслиманите стигнале до градот Поатје, каде во 732 година биле поразени во Битката кај Поатје од страна на Карло Мартел.
Текот на Реконквистата
Во времето кога Маврите навлегле на полуостровот, малобројното визиготско население се повлекло кон планинските предели на Астурија и Кантабрија, каде подоцна го основале Кралството Астурија. Карло Велики основал т.н. Шпанска марка која претставувала погранична зона и нејзината цел била да го сопре напредувњето на Арапите кон внатрешноста на Европа.
Битката кај Ковандога, која се одиграла во 720 година го означила почетокот на Реконквистата. По битката, Дон Пелајо бил прогласен за крал на Визиготите. По неговата смрт во 737 година, неговиот наследник Алфонсо I повторно покренал подход кон Маврите, напредувајќи кон Риоха и реката Дуеро.
Што се однесува до муслиманскиот свет, сè додека тие останале единствени помеѓу себе, христијаните не можеле ништо да направат туку само да ја чуваат својата територија. Во 1034 година дошло до распаѓање на Кордопскиот халифат, кој бил поделен на повеќе од дваесет мали држави. По опва, христијаните добиле можност за побрзо напредување кон јужниот дел на полуостровот.
Во текот на Реконквистата, голем број на монаси започнале да ја проповедат војната против шпанските муслимани. Еден од најзначајниот поход бил оној на Рајмонд Тулиски од 1085 година. Во текот на XI век, голем дел од христијанските земји на полуостровот припаѓале на двајца кралеви, Алфонсо VI- крал на Кастиља и Леон и Санчу Рамирези- крал на Арагон и Навара. Овие два крала, заедно со француските витези презеле голема офанзива против муслиманските таифи. Во 1085 година, Алфонсо VI го освоил градот Толедо, град кој бил голем културен центар на муслиманскиот5 свет. Во следните години, овие два крала постојано војувале со муслиманите, и постепено ја слабееле нивната држава. Во тоа време, славниот јунак Родриго Дијаз де Вивара, меѓу муслиманите познат како Ел Сид, ја освоил Валенсија. Во меѓувреме, освен војната против муслиманите, постоеле и повремени војни помеѓу самите христијани. Ова значително ја оспорило Реконквистата.
Таифите бргу заклучиле дека нивните противници се премногу силни, па затоа стапиле во сојуз со Алморавидите, народ кој владеел со Северна Африка. Со нивна помош, муслиманите ги принудиле на Алфонсо VI да се повлече кон север во градот Ларида и Валенсија. Меѓутоа, многу бргу муслиманскиот сојуз се распаднал, па ова било повод за нов поход кон јужниот дел на полуостровот. Алфонсо I од Арагон и Навада, во 1118 година ја освоил Сарагоса, а грофот на Барселона Рамон Беренгер III ги освоил регионите кои се наоѓале околу Средоземјето, а самиот остров Мајорка го опљачкал. Пои триесе години, Алфонсо VII ги зазел Кордоба и Алмерија. Во 1150 година Рамон Беренгер IV се венчал со Петронила од Арагон, ќерка на Рамир II со кое дошло до обединување на двете кралства.
Во 1125 година, берберското племе Алмохади ја зазела Северна Африка, а Алморавидите биле прогонети. Така, муслиманското население од Пиринејскиот Полуостров ги повикале на помош новите владетели на Северна Африка. Во 1146 година стигнале на полуостровот и ги освоиле сите територии кои претходно ги освоил Алфонсо VII.
Алфонсо VIII од Кастиља и неговиот вујко Фернандо II од Леон покренале нов поход кон муслиманите. Во 1195 година, во Битката кај Аларкос, војската на Алфонсо VIII доживеала тежок пораз. Во наредните години, и двете години се спремале за одлучувачката битка која се случила на 16 јули 1212 година, позната како битка кај Лас Навас де Толуз. Во битката, муслиманите претрпиле тежок пораз.
По оваа голема победа, христијанските земји започнале да војуваат меѓусебно. Процесот на Реконквиста продолжил по 1230 година. Фердинанд III, крал на Леон и Кастиља во 1236 година ја зазел Кордоба, а во 1248 и Севиља. Џејми I Арагонски ги освоил Мајорка, Менорка и Валенсија. Последен паднал градот Гранада во 1492 година, под раководство на Католичките кралеви.
Протерување на Евреите
На 31 декември 1492 година, Катличките кралеви потпишале указ за протерување на еврејското население (или поточно, Сафадите) од Кралство Кастиља. Фернандо II Арагонски исто така напишал указ за протерување на Евреите од Кралство Арагон. Како основач на овој документ се смета дека бил Фра Томас де Торкемада. Аргументите биле од исклучиво религиозна пригода: мерките биле преземени поради заштита и ширење на католичката вера. Според многу свештеници, Евреите во голема мера ги убедувале христијаните да се одречат од нивната вера и да преминат во Јудаизам.
По заземањето на Гранада во 1492 година, маварскиот крал Боабдил преговарал за условите според кој ќе биде предаден градот, но претходно барал од Католичките кралеви право на вероисповед на муслиманите и нивна толеранција, потоа дека муслиманите нема да плаќаат поголеми даноци од христијаните, христијаните кои веќе го имале прифатено Исламот нема да бидат присилно враќани во христијансктата вера. Ова донекаде било прифатено од страна на Католичките кралеви. Но, во 1499 година и една посета на Гранада од страна на кралевите, тие виделе колку уште во градот владее муслиманскиот дух и култура. Така, контроверзни мерки биле преземени од страна на кардиналот Сиснеросу, кој наредил насилно покрстување на муслиманите. Ова довело до драстично иселување на муслиманите од градот.
На 14 февруари 1502 година, на исти начин биле протерани и шпанските муслимани (познати како морискоси). Така, 272.000 муслимани биле протерени од Шпанија.
Кристијан Виери
Кристијан Виери (роден на 12 јули 1973 во Болоња) — пензиониран италијански фудбалер кој играл како центарен напаѓач.
Виери бил именуван во ФИФА 100, списокот на 125 најголеми живи фудбалери избрани од Пеле како дел од стогодишнината на ФИФА. Неколку години по ред тој се сметал за еден од најдобрите напаѓачи во Европа, што довело до тоа да стане најскапиот фудбалер на светот во 1999 година, кога Интер на Лацио му платил 32.000.000 £ за неговите услуги. Оваа сума оттогаш била надмината само уште неколкупати.
Како фудбалски-номад, Виери играл за 13 различни клубови во текот на неговата кариера, од кој најголемиот број од нив ги напуштал после само една сезона од доаѓањето. Најзначајни биле неговите престој во Јувентус, Атлетико Мадрид, Лацио и Интер; како играч на Интер тој постигнал повеќе од 100 гола за време на неговиот престој таму. Виери често бил опишуван како старомоден напаѓач, поради неговата физичка присутност и исклучителните антенски способности, тој е најдобар стрелец на сите времиња во историјата на италијанската лига по бројот на постигнати голови со глава.
Виери бил најдобар стрелец во шпанската лига и во италијанската лига, а исто така бил прогласен и за италијански фудбалер на годината на двапати во 1999 и 2002 година. Тој е еден од најдобрите стрелци на италијанската репрезентација на завршницата на Светските првенства со постигнати 9 голови во 9 натпревари за време на неговите настапи на првенствата во 1998 и 2002 година.
Почетоци
Кристијан Виери е роден во Болоња, но неговото семејство се преселило во Австралија во текот на 1970-тите години, и живееле таму во предградието Ветерил Парк во југозападниот дел на Сиднеј. Самиот Виери таму посетувал настава во Prairiewood High School. Неговиот татко, Роберто Виери настапувал за малиот сиднејски клуб Маркони Сталионс. Неговиот брат Масимилијано Макс Виери исто така е професионален фудбалер, и за разлика од Кристијан решил да ја одбере австралиската репрезентација, за која настапил на 6 натпревари во 2004 и 2005 година. Следејќи ги стапките на својот татко, Кристијан како дете играл за тамошниот клуб Маркони Јуниорс (подмладок на Маркони Сталионс, каде неговиот татко ја завршил кариерата), но неговото семејство набрзо се вратило во Италија.
Кариера од Торино до Јувентус
Официјално кариерата на Виери започнала во Маркони Сталионс, каде тој тренирал фудбал некое време. Со врќањето во Италија, кариерата на Виери продолжила во младинскиот тим на Торино. Одличните настапи за јуниорите му овозможиле да влезе во првиот тим веќе во следната сезона. Во Серија А и Купот на Италија, Виери настапил на вкупно седум натпревари и постигнал еден гол. Во ноември 1992 продаден е на третолигашот Пиза во кој двојно ги зголемил својте настапи и постигнати голови во однос на периодот додека играл за Торино. Во сезоната 1993-94 потпишал за Равена каде постигнал 12 голови, а веќе следната сезона (1994-95) потпишал за Венеција (каде постигнал 11 гола). По традиција, Виери следната сезона повторно го сменил клубот, и преминал во редовите на Аталанта. Со добрите настапи и 7-те постигнати гола во Серија А за Аталанта, тој го привлекол вниманието на италијанскиот гигант Јувентус кој го довел во својте редови во сезоната 1996-97.
Кариерата во Јувентус, Атлетико Мадрид и Лацио
Кариерата на Виери во Јувентус започнала одлично откако тој го освоил Европскиот Суперкуп уште во месец август. Како партнер на Ален Бокшиќ во нападот на Јувентус, го сочинувале убоитиот напаѓачки тандем во Серија А таа сезона. Виери одиграл 23 првенствени натпревари и постигнал 8 голови за Јувентус, додека во европските натпреварувања, во 10 настапи постигнал 6 гола. Престојот во Јувентус бил и најуспешниот период во неговата кариера. Покрај суперкупот, токму таа сезона Виери за првпат во својата кариера (и единствен) ја освоил и италијанската лига како и Интерконтиненталниот куп.
Ни во Јувентус Виери не се задржал подолго од една сезона. Во сезоната 1997-98 тој ја напуштил Италија, и отишол во мадридски Атлетико. Во Атлетико Мадрид, Виери постигнал неверојатен скор - 24 погодоци во 24 одиграни натпревари за клубот во Примера. На тоа придодал уште 5 голови постигнати во 7 европски натпревари. Благодарение на тие 24 гола, тој го освоил Пичичи трофејот наменет за најдобриот стрелец на лигата. По завршувањето на Светското првенство во Франција 1998 година, на кое одлично одиграл, Виери се враќа во Италија потпишувајќи за римски Лацио. Како играч на овој клуб го освоил Купот на победниците на куповите иако постигнал само еден погодок во ова натпреварување. Неговиот единствен гол дошол во финалето во кое Лацио ја победил Мајорка со 2-1.
Кариерата во Интер
Во летото 1999 година претседателот на Интер од Милано, Масимо Морати го доедува Виери во овој клуб за тогаш рекордно-неверојатни 32 милиони £. Исто така, како тренер, во клубот бил доведен Марчело Липи, чија желба запрво бил Виери (бидејќи тие двајцата веќе соработувале заедно во Јувентус).
Со доаѓањето на Виери во Интер, тренерот Липи сакал да формира застрашувачки напаѓачки тандем Виери - Роналдо. Но, поради многубројните повреди на двајцата играчи, тие не биле во можност да играат често заедно. Виери бил импресивен во првите неколку сезони, но заради честата промена на играчите и на тактичките замисли, Интер не бил во можност да се бори за освојување на Скудетото. Поради тоа во клубот бил доведен аргентинскиот тренер Ектор Купер кој бил познат по својата "челична дисциплина". Како и неговиот претходник (Липи), и Купер имал одлична тренерска позадина, односно две финалиња на Лигата на шампионите со Валенсија. Ектор Купер создал нов стил на игра во Интер, кој на клубот му донел резултатски развој. Тоа му помогнало и на Кристијан Виери кој во сезоната 2001-02 постигнал 22 гола во 25 натпревари, и пред самиот крај на сезината Интер бил на еден натпревар од освојување на титулата во Серија А. Меѓутоа, во натпреварот од последното коло во првенството Интер во Рим бил срамотно поразен од Лацио со 4-2 и титулата ја отишла кај Јувентус. И покрај загубената титула во претходната сезона, во следната Виери бил уште подобар, постигнувајќи 24 погодоци во само 23 првенствени настапи. Во таа сезона партнер на популарниот Бобо бил аргентинецот Ернан Креспо. Истата сезона, Виери постигнал три гола и во Лигата на шампионите, од кој 2 кога било најпотребно - во четвртфиналето потив Валенсија. За жал, во тој натпревар потешко се повредил, и бил надвор од конкуренција за двата полуфинални натпревари против градскиот соперник - Милан.
Играјќи за Интер, Виери станал икона на клубот во овој период од 6 сезони, во кој одиграл вкупно 143 првенствени натпревари и постигнал вкупно 103 гола.
После Интер до завршувањето на кариерата
Во јули 2005, со обострана согласност дошло до раскинување на договорот меѓу Виери и Интер, и на изненадување тој отишол во редовите на градскиот соперник - Милан. После само шест месеци Виери ги напуштил росонерите затоа што не бил стандарден во почетните 11 на тимот. После Милан, Виери вторпат во својата кариера ја напуштил Италија и заминал во француски Монако. Во тимот од "кнежевството" Виери отишол првенствено заради тоа, да би можел да игра редовно во својот клуб за да може да избори место во италијанската репрезентација за Светското првенство во Германија 2006 година. Но за жал, играјќи за Монако, Виери претрпел многу тешка повреда, и после екстензивната операција била отфрлена можноста да заигра на своето трето Светско првенство едноподруго.