cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Франкенштајн
Приказната на Виктор Франкенштајн продолжува
За да направи уште едно суштество Виктор заедно со Клервал оди во Англија, но во Перт, Шкотска на инсистирање на Виктор се разделуваат. Виктор се сомнева дека Суштеството го следи. Додека работи на создавање на женското суштество на Оркниските Острови, го измачуваат мисли за катастрофата што би можела да следи. Се плаши дека женката ќе го мрази Суштеството или дека ќе стане полоша од него. Најзагрижувачка за него е идејата дека создавањето на второ суштество може да доведе до размножување на раса што може да го загрози човештвото. Го распарува недовршеното женско суштество и во истиот момент на прозорот го гледа Суштеството, кое го следело Виктор. Суштеството се соочува со Виктор и му вика да почне од почеток, но Виктор одбива. Суштеството заминува, но пред тоа му се заканува: „Ќе бидам со тебе на твојата прва брачна ноќ“. Виктор запловува во морето за да ги фрли инструментите, заспива во чамецот и потоа не може да се врати на брегот поради силни ветришта, кои на крајот ќе го однесат на ирскиот брег. Кога Виктор стигнува во Ирска, уапсен е за убиството на Клервал; Суштеството го задавил Клервал и го оставил трупот на местото каде што пристигнал неговиот творец. Виктор доживува уште еден нервен слом и се буди во затвор. Откако ќе се докаже неговата невиност, се враќа дома.
Во Женева, Виктор ќе се ожени со Елизабета и се подготвува до смрт да се бори со Суштеството, и на првата брачна ноќ се вооружува со пиштоли и кама. Вечерта по венчавката, Виктор ја моли Елизабет да остане во соба додека тој го бара „демонот“. Додека Виктор ја пребарува куќата, суштеството ја дави Елизабета. Од прозорецот, Виктор го гледа Суштеството, кое со потсмев покажува кон трупот на Елизабета; Виктор се обидува да го застрела, но Суштеството бега. Таткото на Виктор, изнемоштен од возраста и од смртта на Елизабета, умира по неколку дена. За да се одмазди, Виктор го брка Суштеството низ Европа, а потоа на север во Русија, но тоа е цело време еден чекор пред него. Конечно, потерата го води до Северноледениот Океан и кон Северниот Пол. Виктор успева да се приближи на само една милја од Суштеството, но колабира од исцрпеност и хипотермија, дозволувајќи му на суштеството да побегне. Мразот околу санката на Виктор се одделува, и доаѓа во близина на бродот од Волтон.
Заклучокот на капетанот Волтон
Кога Виктор ќе заврши со својата приказна, капетанот Волтон продолжува да раскажува. Неколку дена по исчезнувањето на Суштеството, бродот е заробен во мраз, а неколку членови од екипажот умираат од студ. Откако ќе го ослободат бродот од мразот остатокот од екипажот одлучува да се врати назад. Виктор е лут на тоа, па и покрај изнемоштеноста им држи моќен говор. Тој ги потсетува се приклучиле на експедицијата и дека тешкотијата и опасноста, а не удобноста, ја определуваат славата на потфатот. Ги повикува да бидат мажи, а не кукавици. Сепак, говорот на Виктор иако му остава впечаток на екипажот, одлучуваат да се вратат назад кога ќе се ослободи бродот, Волтон со жалење одлучува да се врати на југ. Виктор, иако изнемоштен, изјавува дека ќе продолжи сам. Категоричен е дека Суштеството мора да умре.
Виктор набргу потоа умира, и на Волтон во неговите последни зборови му вели, да ја бара „среќата во спокојството и да ја избегне амбицијата“. Волтон на својот брод, го гледа Суштеството како тагува врз телото на Виктор. Суштеството на Волтон му вели дека не се смирил по смртта на Виктор; а неговите злосторства го направиле уште помизерен од Виктор. Суштеството дава завет дека ќе се самоубие за никој да не знае за неговото постоење. Волтон гледа како Суштеството се оддалечува на ледник и оттогаш никој повеќе не го видел.
1705 во архитектурата
1705 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Ливадиште (Јудово)
Ливадиште — археолошко наоѓалиште во кичевското село Јудово. Претставува доцноантичка некропола.
Македонски парламентарни избори (1998)
Парламентарните избори 1998 година се одржани на 18 октомври и 1 ноември 1998 година. Победник на изборите беше ВМРО ДПМНЕ, која по изборите формира коалициска влада заедно со Демократска алтернатива и Демократската партија на Албанците.
Дотогашниот изборен систем беше променет од мнозински со два круга во мешовит паралелен изборен систем. 85 мандати се распределуваа во едно-мандатни изборни единици, а останатите 35 мандати – преку пропорционалниот Донтов систем, при што целата држава беше една изборна единица. За пропорционалните листи беше воведен изборен праг од 5%.
Одзивот на гласањето за партиските листи беше 72,9%, а за мнозинската листа во првиот круг одзивот беше 72,9%, а во вториот круг - 69,4%.
Резултати од пропорционалното гласање
Извор: Собрание на Република Македонија, Благоја Нинески „Изборите, медиумите и партиите во Македонија 1990-2000“, „Студентски збор“, Скопје, 2001, 64, 194-195 стр. и Цане Мојаноски, „Летопис на македонската демократија“, „Пакунг“, Скопје, 2000, 71 стр.
Добиени гласови и мандати според мнозинската листа
Извор: Собрание на Република Македонија, Благоја Нинески „Изборите, медиумите и партиите во Македонија 1990-2000“, „Студентски збор“, Скопје, 2001, 64, 194-195 стр. и Цане Мојаноски, „Летопис на македонската демократија“, „Пакунг“, Скопје, 2000, 72 стр.
Кондисал Ајрадин паша
„Кондисал Ајрадин паша“ — македонска народна песна. Песната е посветена на некојси Ајрадин паша кој сакал да го нападне селото Галичник.
Текст
-Кондисал Ајрадин паша, аман, кондисал карши Галичник.
Наличил силни топови, аман,
да ми го горит Галичник.
Галичник село големо, аман
Стамбол на ѓузум пишано.
Извадил ѓузлум дулбија, аман,
догледал чешма упија.
две девојки и една невеста.
Девојки платно белеа, аман,
невеста вода носеше.
Излегол Тодор Попоски, аман,
Јагне сугаре носеа, аман,
Гробана (Барово)
Гробана — некропола од римско време во атарот на селото Барово, Македонија.
Кондисал Ајрадин паша
Текст
сељам на паша чинејет.
Сељам на паша чинејет,
да не го горит Галичник.
Жалба му падна на срце, аман
дигна си силни топови.
Дигна си силни топови, аман,
не го запалил Галичник.
Галичник, село големо, аман,
Свети Јован Кушчник
Јован Кушчник е христијански светец.
Роден e во за време на царот Лав V, од богати и познати родители. Бил единец на своите родители. Повлечен со склоност кон духовен живот, младиот Јован одбегнал тајно со еден монах во некој манастир во Мала Азија. Во тој манастир престојувал 6 години во преголемо воздржување, молитва и послушност кон игуменот. Тогаш, според христијанските верувања, го нападнал ѓаволот со искушение, така што требало да го остави манастирот и да се врати кај своите родители да живее кај нив како благородник. Тој навистина се вратил во домот на своите родители, облечен како просјак, ги видел своите родители, но не сакал да им се јави како нивни син, туку како просјак се населил во нивниот двор, живеејќи само од трошките што слугите му ги фрлале и поднесувајќи многу понижувања од секого.
По три години, кога се разболел и го почувствувал приближувањето на смртта, тој им се јавил на своите родители, кои го познале по едно скапоцено евангелие што тие во детството му го подариле и коe тој го чувал кај себе како целокупен свој имот. Поќинал во 450 година.
Православната црква нејзиниот ден го чествува на 15 јануари.
Драјхајде
Драјхајде (Dreiheide) — општина во округот Северна Саксонија, во Саксонија, Германија.
1704 во архитектурата
1704 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Рубидиум бромид
Рубидиум бромид е неорганско соединение кое ебромид на рубидум. Има кристална структура на натриум хлорид, со константа на решетка од 685 пикометри.
Постојат неколку методи за синтеза на рубидиум бромид. Еден од нив вклучува реакција рубидиум хидроксид со бромоводородна киселина:
Друг метод е да се неутрализира рубидиум карбонат со бромоводородна киселина:
Металот рубидиум би реагирал директно со бром за да формира RbBr, но ова не е разумен метод на производство, бидејќи металот рубидиум е значително поскап од карбонатот или хидроксидот; згора на тоа, реакцијата би била експлозивна.
Крал
Крал е машки монарх, односно шеф на држава. Женскиот монарх се нарекува кралица.
Улога
Изворно, кралевите во племенските држави имале само неколку улоги:
За кралевите
Во своето дело „Пофалба на глупоста“, Еразмо Ротердамски ги исмејува кралевите, за кои вели дека немаат ниту половина унца сол во главата. Според него, кралот мора да ги води јавните а не приватните работи, да ги почитува законите и да се грижи за чесноста на службениците, а не да го троши времето на забава, лов и коњи, да продаваат благороднички титули и на поданиците да им наметнуваат давачки. Исто така, тој вели дека кралевите не се надарени со никакви добри духовни својства, тие им робуваат на пороците и на страстите и никогаш не се задоволни со она што го имаат.
Во делото „Богатството на царот Радован“ (во есејот „За кралевите“), српскиот поет Јован Дучиќ пишува дека ретко кој крал бил среќен, зашто околу него се собираат многу луѓе кои му прават сплетки и сакаат да ги остварат своите интереси, а народот секогаш очекува премногу од него. Исто така, тој смета дека луѓето се најчесто неправедни кон кралевите и често ги сметаат за тирани, поради стравот од нивната сила. Навистина, често се случува владетелите да се гладни за власт и по секоја цена сакаат да ја зачуваат власта при што не се воздржуваат од примена на секакви средства.
Кралот како тема во уметноста и во популарната култура
Кралот се јавува како тема во бројни дела од уметноста и популарната култура.
NGC 3956
NGC 3956 — спирална галаксија во соѕвездието Пехар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3956 се споменува и како ESO 572-13, MCG -3-30-16, UGCA 251, IRAS 11514-2017.
Откривање
Објектот е откриен на 10 март 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3956 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. NGC 3956 има привидни димензии од 3,3' х 1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 58°.
Други поделби
Проучување на NGC 3956 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 37325. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 327; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6099. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1013.
Вресови
Вресови (науч. Ericaceae) — семејство на цветни растенија кои не трпат базни (варовнички) почви (калцифугни растенија). Најпогодни за нивниот развиток се киселите (силикатни) почви. Многу добро познатите членови на ова семејство живеат во умерените региони, како што се боровинката, азалејата и рододендронот. Но, во ова семејство се среќаваат и доста тропски видови на растенија.
Ericaceae се состои од тревести растенија, грмушки и дрвја со листови кои се најчесто последователни, прости и без прилисници и со хермафродитни цветови. Цветовите покажуваат значително разнообразие. Венечните ливчиња се најчесто споени (симпетални) со тесно-цевкаста, инковидна или чиниеста форма. Тие обично се радијално симетрични (актиноморфни), но многу цветови од родот Rhododendron се донекаде билатерално симетрични (зигоморфни).
Скорешните генетски истражувања од страна на APG резултираа во вклучување на претходно признаените семејства Empetraceae, Epacridaceae, Monotropaceae, Prionotaceae и Pyrolaceae во Ericaceae. Повеќето претставници од Ericaceae формираат ерикоидна микориза. Овој симбиотски однос се смета за неопходен во развитокот на единките.
Цветни елементи
Чашкините листови се 4-5, венечните најчесто 5. Прашниците се најчесто двојно повеќе на број отколку венечните ливчиња, а многу поретко во еднаков број со нив. Плодникот е обично натцветен и се развива во плод од типот на кутијка (Rhododendron, Erica, Calluna итн.) или во костелка (кај мечкиното уво). Кај некои родови плодникот е потцветен и се развива во бобинка (Vaccinium).
Систематика
Ова семејство се состои од околу 126 родови и околу 4.000 видови. Потсемејствата се поделени на племиња; во следниот преглед се претставени потсемејствата во ова семејство, како и племињата:
Во следната табела е претставена целосната систематика на ова семејство според GRIN: :
! align="center" | Род и име на пронаоѓачот || align="center" | Македонско име || align="center" | Потсемејство и племе || align="center" | Фотографија
Македонски фронт
Македонскиот фронт (познат и како Солунски фронт или Јужен) бил фронт на територијата на Македонија, на која што се воделе вооружени судири во текот на Првата светска војна помеѓу силите на Антантата и Централните сили, во периодот од октомври 1915 до септември 1918 година. Фронтот се протегал од демаркационата линија кај Охрид (меѓу градот и манастирот Свети Наум), преку планината Галичица, Преспанското Езеро, сртовите на планините Баба, Ниџе (Кајмакчалан) и Беласица, долж реката Места до Струмскиот Залив во Егејското Море. Јужно од оваа линија биле стационирани силите на Антантата (француски, британски, српски, а подоцна и италијански и грчки единици), а северно од неа се групите на Централните сили (бугарски, германски и австроунгарски единици).
Историја
По влегувањето на Бугарија во Првата светска војна на страната на Централните сили, есента 1915 година, бугарската Втора армија ги зазела македонските градови Куманово, Штип, Велес и Скопје. Пролетта 1916 година, потпомогната од своите германски и австроунгарски сојузници, таа ја освоила Рупелската Теснина и, навлегувајќи во источниот дел на Егејска Македонија, ги зазела градовите Сер, Драма и Кавала. Кон средината на август истата година, бугарските сили, предводени од генерал Климент Бојаџиев, ги разбиле трупите на Антантата на просторот Добро Поле - Баница - Лерин и продирајќи кон Костур го зазеле Лерин со околните населби.
Со влегувањето на Романија во војната кон крајот на август 1916 година бугарските сили преминале во одбрана. На 11 септември 1916 година, силите на Антантата, предводени од францускиот генерал Морис Сарај, преминале во контраофанзива во правецот на Горничево и Битола. Во жестокиот судир кај Горничево, српско-француските трупи ја пробиле одбраната на бугарската Прва армија принудувајќи ја на повлекување. На 19 ноември, тие ја зазеле Битола, а по тешките тримесечни борби офанзивата на силите на Антантата спласнала и настапило затишје на целиот фронт.
Во текот на 1917 и првата половина на 1918 година, се воделе повеќе позициони борби од локално значење кај реката Струма, Црна Река и долж Вардарската Долина, кои не предизвикале некои поголеми територијални промени. Независно од политичките пресметки на Лондон и Рим, подготовките за пробојот на Солунскиот фронт отпочнале во средината на јули. Колебања немало ни кај војводата Мишиќ и српските офицери и војниcи, но ни кај генералот Франше д'Епере. И самата француска влада, по анализите на целокупната ситуација на бојното поле, дошла до заклучок дека офанзивата на Балканот, со оглед на колебливостa на Бугарија, има политичко оправдување. Во воена смисла, Париз проценувал дека напорот на сојузниците ќе има смисла доколку постигнатите резултати ги пречекорат локалните рамки. Во склад со ова, Врховниот воен совет на 29 јули дефинитивно дал дозвола за офанзива на Солунскиот фронт. На 15 септември 1918 година, силите на Антантата, предводени од францускиот маршал Д'Епере (наследникот на Сарај), започнале силна офанзива против бугарската Трета дивизија од составот на германската Втора армија на просторот Ветерник - Сокол. Борбите се пренесле во Пелагонија, на десниот брег на реката Вардар, Црна Река и во реонот на Дојран. Под жестокиот притисок на сојузниците, бугарско-германските трупи биле принудени на повлекување кон север и до бугарската граница. Сојузниците зазеле повеќе делови во вардарскиот дел на Македонија, а на 29 септември 1918 година Бугарија била принудена да потпише примирје, согласувајќи се да ја напушти Вардарска Македонија, задржувајќи ги само Пиринска Македонија и Струмичката област со градот Струмица, која подоцна ја загубила во корист на Србија со Нејскиот мировен договор од 1919 година.
Битката на Кајмакчалан
Есента 1916 година се воделе жестоки борби на врвот Кајмакчалан на планината Ниџе, при што од 12 до 30 септември загинале над 4.600 војници од српската армија и околу 3.200 војници од бугарската армија. Според српските историски извори, српската армија била распоредена на планината, на просечна надморска височина до 2.000 метри. На десното крило, од Вардар до Кожуф, дејствувала Првата армија со Моравската дивизија, од Кожуф до Кајмакчалан била распоредена Втората армија со Тимочката дивизија, а од Кајмакчалан до Лерин била распоредена Третата армија со Дринската дивизија. Вкупно, српската армија располагала со 122.600 војници, вооружени со 100.000 пушки, 9.000 карабини, 5.000 автоматски пиштоли, 288 митралези, 12 брзострелачки полски артилериски дивизиони, шест ридски дивизиони, 12 батерии со хаубици од 12 милиметри, 10.000 коњи префрлени од Крф, 25.000 коњи добиени од Франција, 4.320 транспортни запреги, 300.000 гас-маски итн.
Битката на Кајмакчалан започнала на 17 август 1916 година, кога бугарската Прва армија започнала офанзива, со цел да ги заземе јужните падини на Ниџе. Во нападот, бугарската армија употребила 62 баталјона, 122 митралези, 12 коњички ескадрони и 53 топовски батерии. Утрото, Бугарите го нападнале левото крило на Дунавската дивизија, со која командувал полковникот Миливое Анѓелковиќ – Кајафа и до мракот избиле на линијата од десниот брег на реката Брод преку Петорачки Вис до железничката станица во Лерин. Во борбите што се воделе од 17 до 30 август, српската војска имала 907 мртви, 3.270 ранети и 730 исчезнати војници. Силните борби продолжиле и во текот на наредните недели, па на 8 септември началникот на штабот на врховната команда на српската војска, генералот Петар Бојовиќ, дал наредба Втората армија по секоја цена да го освои гребенот Козјак-Ниџе. Пробивајќи се под силен оган на бугарската артилерија, на 18 септември 1916 година, околу 19 часот, српската војска го зазела Кајмакчалан.
Босанска црква
Босанската црква била христијанска организација на босанските верници која постоела во текот на средниот век. Иако православната и римокатоличлката црква ги сметаат за ереси, припадниците на оваа црква се сметале за праведни христијани. До денес, сѐ уште се водат дискусии околу нејзиниот карактер и нејзината поврзаност со богомилството.
Во текот на своето постоење, црквата била изложена на најразлични протеруања, а против неа биле организирани и крстоносни походи. Таа престанала да постои по заземањето на Босна од страна на Османлиите во текот на 1463 година.
Македонски фронт
Битката на Кајмакчалан
Потоа, бугарската армија извршила прегрупирање на силите и вклучила дополнителни осум баталјони, настојувајќи да преземе противнапад. Оттука, на 26 септември, Дринската дивизија ги загубила Кочобеј и дел од највисоката кота на Кајмакчалан, но делови од српската војска успеале да се задржат во близината на врвот. Според српските извори, Дринската дивизија имала над 1.250 тешко ранети војници и офицери, па српската врховна команда веднаш испратила засилување. Сепак, наспроти српските барања, генералот Кордоние не ја активирал француско-руската армија, па затоа, на 30 септември, во офанзива на Кајмакчалан тргнала само српската Трета армија под команда на полковникот Милош Васиќ. Прва во јуриш тргнала Дринската дивизија, заземајќи го Старков Гроб, а потоа и врвот Кајмакчалан, но во борбите загубила 3.800 војници. Притоа, според српската воена евиденција, за време на борбите на Кајмакчалан, од 30 август до 23 септември, српската војска имала загуби од 4.438 војници и 39 офицери.
Босанска црква
Уредување
Меѓу припадниците на Босанската црква се разликувале правите христијани, односно духовниците кои се придржувале на верските прописи, и луѓето кои не морале строго да се придржаваат на верските закони. За разлика од источната и западната црква, кои се служиле со латинскиот и грчкиот јазик, Босанската го користела народниот словенски јазик. Врховен поглавар на црквата бил Дед, а свештениците претставувале обични гости.
Македонски фронт
Битката на Кајмакчалан
Според бугарските историски извори, клучната борба за Кајмакчалан започнала на 15 септември 1916 година попладнето, кога српската војска се приближила до позициите на кои биле стационирани четири бугарски артилериски батерии. Притоа, Дринската дивизија го напднала Кајмакчалан со поддршка на 50 тешки артилериски орудија и со многу минофрлачи. Како резултат на тоа, српските војници успеале да ги преминат дури и жичените пречки поставени пред бугарските ровови, но по противнападот на 11. Сливенски полк, српските сили биле одбиени, со големи загуби. На 16 и 17 септември, Србите повторно го нападнале врвот, но бугарската војска успеала да ги одбие нападите, иако со големи загуби. Особено биле тешки загубите на 11. Сливенски полк, кој ги загубил сите подофицери и голем дел од офицерите. Затоа, за одбрана на Кајмакчалан биле испратени Шипченскиот и дел од 23. полк.
Босанска црква
Одлики
Припадниците на Босанската црква меѓу себе се нарекувале христијани. Во богослужбата се служиле со старословенскиот јазик, користејќи го кириличното писмо. Во куќата (хижа) владеел обичниот живот помеѓу мажот и жената. Поглаварите обично носеле народни словенски имиња, наместо тогашните еврејски и грчки. Годините ги броеле според раѓањето на Христос, а не од создавањето на светот, како што било според византискиот календар. Црквата не ја прифатила хиерархијата ниту на источната ниту на западната црква. Таа официјално била признаена од страна на папата во Рим, но сепак се противила на своите должности спрема папата, кој пак од своја страна ги прогонувал нејзините верници.
Македонски фронт
Битката на Кајмакчалан
Осмата тунџанска дивизија, која го бранела фронтот во должина од 60 километри, била нападната од четири српски и една француска дивизија, како и една руска бригада. Притисокот врз бугарската одбрана особено се засилил по нападот на француските и руските единици на потегот Бигла – Арменохор, така што, на 18 септември, француската војска го зазела Лерин. Истовремено, на 18 и 19 септември, за време на жестоките напади на Кајмакчалан, 11. Сливенски полк ги загубил сите командири на чети и половина од војниците. Сепак, и српската војска имала тешки загуби и не успеала да ја заземе втората линија на бугарската одбрана. На 20 септември, по претходна артилериска подготовка, Србите повторно го нападнале Кајмакчалан, но бугарската војска го одбила и тој напад. Три дена подоцна, Србите успеале да стигнат на само 50 метри од врвот, но и тој напад бил одбиен, со големи загуби на двете страни. Истиот ден, во 16 часот, српската војска го обновила нападот, но била вратена назад со бочен противнапад од страна на резервите на бугарската војска. Со големи загуби, српските сили се повлекле, но на 24 септември бугарската одбрана повторно била изложена на силен артилериски оган. На 25 септември, српските сили пак се доближиле на само 100-150 чекори до бугарските ровови на Кајмакчалан, но повторно биле одбиени, претрпувајќи огромни загуби. Според бугарските воени извори, тоа бил последниот воен успех на бугарската војска на Кајмакчалан. Во следните три дена, бугарската одбрана била изложена на силен артилериски оган, така што на врвот останале само малку бугарски војници способни за борба. Така, на 30 септември 1916 година, во бугарскиот 46. пешачки полк останале живи само еден офицер и 86 војници! Како последица на тоа, во 13 часот и 30 минути српската војска го зазела Кајмакчалан, по што продолжила да напредува кон Старков Гроб.
Босанска црква
Одлики
Според зачуваните документи, верниците правиле преписи на делови од Новиот завет, каде не бил ставен голем акцент на т.н. големи теми.
Македонски фронт
Битката на Кајмакчалан
Сведочејќи за крвавите борби на Кајмакчалан, швајцарскиот криминолог д-р Рудолф Рајс, во својот дневник, на 26 септември 1916 година, запишал: „Некаде до месноста Старков Гроб на Ниџе, стотици трупови, немаше време да се закопаат сите жртви на оваа кланица и рововите се полни. Телата останале во положбата во која ги изненадила смртта... Насекаде околу нас страв и ужас. Борбата на Кајмакчалан траеше три часа, метеж кој не може да се опише. Низ чад и магла се гледа како светкаат бајонетите и се слушаат експлозии од бомби... На висина од 2.525 метри, на овој гол простран терен, лежат стотици трупови. Нивна покривка се облаците и маглата што ги дува ветерот, а големите јастреби и гаврани крстосуваат над нив за да се најадат од нивното распаднато месо.“
Босанска црква
Историја
За првпат, Босанската црква се споменува под латинското име ecclesia bosnensis (или bistuensis, boestoensis) во 530 година, како и во 533 година на црковниот собор во Салона, во Далмација, каде нејзиниот епископ Андриј станал потписник на црковните решенија од соборот. Се смета дека седиштето на оваа ранохристијанска црква била во Мошина, кај Травник, во времето кога земјата била владеена од страна на Источните Готи.
11 век
Најрани податоци од Босанската црква се среќаваат кај списокот од црквата, каде за прв поглавар се споменува Еремија, за кој се претпоставува дека раководел со црквата во периодот околу 1100 или 1024 година. Во тоа време, некои од хрватските свештеници, кои црквата ги прогласила за кривоверци на Сплитскиот собор, заминале за Босна и станале дел од Босанската црква, каде бил воведен словенскиот јазик.
12 век
Во времето на Бан Кулин (1180—1204), Босанската црква станала позната по тоа што пружела помош на прогонетите пратеници од Далмација и Рашка, засолнувајќи ги. Банот Кулин бил оженет за сестрата на Стефан Немања, за која се смета дека имала богомилска свест. Кулин при нејзиното протерување и пружил помош и ја примил како добра христијанка и поради ова, тој кај народот останак запаметен како Добриот.
Македонски фронт
Жртви
Силите кои учествувале во борбите на Македонскиот фронт ги дале следните жртви:
Босанска црква
12 век
Со прогонувањето на богомилите во Рашка, во 1186 година бил организиран собор против богомилите од страна на Стефан Немања. Во исто време, Католичката црква, на чело со сплитскиот епископ, протерала од Сплит и Трогир голем број на верници, кои својот спас го нашле кај банот Кулин. Меѓу овие кои пребегнале бил и Аристодиј, за кој се смета дека подоцна станал Растудиј, поглавар на Босанската црква. И покрај постојаните закани од католичкиот свет, Босна уште долго останала оаза на пребегнатите кривоверци од латинскиот свет.
Македонски фронт
Жртви
Жртвите што ги дал македонскиот народ никаде не се забележани како македонски, иако населението било насилно мобилизирано: во српската војска околу 60.000, во бугарската околу 133.887 и во грчката околу 20.000 Македонци. Вкупно, во Првата светска војна биле мобилизирани околу 213.000 Македонци.
Босанска црква
12 век
Во 1199 година, кралот на Далмација и Дукла, Вукан Немањиќ, најстариот син на рашкиот крал Стефан Немањиќ, го известил на папа Инокентиј III, основачот на инквизицијата, дека во земјата Босна се развива ерес и тоа од голем размер, па и самиот бан Кулин бил заведен од страна на неговата спруга, и дека повеќе од 10.000 христијани го прифатиле тој ерес. Во продолжение на писмото, кралот му ја образложил опасноста од нивното учење кое толку било расширено по територијата на Босна, и дека истото движење претставувало и голема опасност за самата Католичка црква во Рим.
13 век
На 11 октомври 1200 година, Папа Инокентиј III му испратил писмо на својот вазал, унгарскиот крал Емерик во кое го известил најпрвин околу стореното од страна на босанскиот бан. Папата исто така му наредил на унгарскиот крал да му се обрати на Кулин, и да му нареди да ги протера кривоверците, а доколку Кулин не го послуша, тој да покрене војна против Босна. Кулин се обидел да избегне евентуален крстоносен поход преку писмо кое го упатил кон папата во кое се правдал дека постапките на неговите т.н. кривоверци не ги сметал за кривоверство, туку нив ги сметал за добри христијани. По ова, тој го замолил на папата да го испрати својот посланик за да ја преиспита ситуацијата на терен. Така, на 21 ноември 1202 година, папата напишал на епископот Бернард околу состојбите во Босна, како и околу посланието кон унгарскиот крал.
Папата во почетокот на април 1203 година испратил своја делегација на чело со Јован де Казамарис во Босна, под заштита на Унгарија, а со посредништво на дубровничкиот ѓакон. На 8 април 1203 година, папската делегација на црковно-државниот собор во Билино Поле го принудиле банот да потпише изјава дека ги признаваат обичаите и правото на римската црква. Овој документ е познат како Билинополска изјава. Со оваа изјава, приврзаниците на Босанската црква дале изјава дека се оградуваат од можната шизма, и дека ќе останат доследни на заповедите Римокатоличката црква, како и дека во сите цркви во недела и на празници ќе се одржува литургија, како и дека во сите цркви ќе биде изградено олтар и крстови. Освен ова, Босанската црква се обврзала да го проучува Стариот и Новиот завет, да се придржува на постото, на црковните празници, на канонското право според кое жените ќе бидат одделени од мажите итн. По овој чин, христијанските поглавари Љубин и Дражен биле однесени кај унгарскиот крал каде морале да по повторат своето обеќање дека ќе се пристрасни кон католичката црква.
Сепак, голем број од босанските христијани многу бргу се вратиле кон своите обичаи. Тие продолжиле да бираат сдтарешина без дозвола на папата.
Крстоносна војна
Во текот на 13 век, инквизицијата зазела голем замав преку прогонување на христијаните кои се противеле на римската власт. Папата Инокентиј III повикал на крстоносна војна против катарите во Лангдок, денеска Јужна Франција, која војна траела од 1209 до 1229 година. Степенот на насилство од страна на католиците бил толку голем што на почетокот од војната, крстоносците ги убиле сите жители на Безје, кој град броел околу 10.000 луѓе. На 15 август 1209 година, крстоносците го освииле градот Каркасон, каде на населението му го одзеле целиот имот и ги протерале голи од градот. Голем дел од христијаните побегнале во Босна, пред да започне војната. На 2 јули 1233 година, кардиналот Конрад напишал писмо во кое го истакнал ересот на папата во Босна. Во тоа време, на чело на Босанската црква бил Растудиј.
Папа Григориј IX во 1234 година започнал крстоносна војна против кривоверците во Босна, а во 1235 година ја потврдил тезата дека Босна припаѓа на војводството Коломан. Така, во периодот од 1235 до 1237 година, Кралство Унгарија извршила крстоносен поход во Босна. Војната траела скоро пет години, а крстоносците во текот на истата успеале да ја заземат Босна. Во текот на нападите, населението било повторно изложено на најразлични сурови угнетувања. Сепак и населението пружило голем отпор. Бидејќи овој поход останл без скоро никакви успеси, унгарскиот крал Бела IV побарал повторна интервенција во Босна. Во тоа време на чело на Босна стоел банот Матеј Нинослав. Тој напишал писмо до папата во кое се обидел да го убеди декае голем католик и дека никогаш не бил на страната на кривоверците.
По завршувањето на војната, унгарскиот двор успеал да го премести седиштето на Босанската црква во Ѓаково. Во 1284 година, Стефан Драгутин од страна на унгарскиот крал добил управа над дел од Босна. Во 1291 година, Драгутин се обратил на папа Никола IV со цел да бидат испратени мисионери. Во тоа време, Драгутин успеал дголем дел од кривоверците да ги преобрати во вистинската христијанска вера.
14 век
Во 1325 година папа Јован XXII му напишал на банот Стефан II Котроманиќ дека голем број на кривоверци од Европа повторно се преселиле во Босна. Во 1337 година хрватскиот кнез Нелипац покренал крстоносен поход во Босна. Во текот на 1340 и 1343 година бил основан фрањевачки ред во Босна, зајакнувајќи ги позициите на католичката црква. Така, биле основани нови манастири, каде биле крстени голем број на кривоверци.
15 и 16 век
Во 1461 година Стефан Томаш заробил три епископи на босанската црква и ги испратил во Рим. Во меѓувреме започанло и Османлиското освојување на Босна и Херцеговина. По пропаста на Босна како држава, и самата црква престанала да постои. Според некои иследователи, босанските христијани, кои во текот на својата историја биле во целост прогонувани како од католиците така и од православните христијани, по доаѓањето на Османлиите на овие простори, тие масовно го примиле исламот. Според некои податоци, во првата година во ислам преминале повеќе од 100.000 луѓе.
Долни Балван
Долни Балван — село во Општина Карбинци, сместено во околината на градот Штип.
Географија и местоположба
Ова село се наоѓа во северозападниот дел на територијата на Општина Карбинци, а низ него поминува патот Штип-Кочани, од десната страна на реката Брегалница. Селото е рамничарско, на надморска височина од 290 метри. Од градот Штип е оддалечено 9 километри.
Историја
Во век, Долни Балван било село во Штипската каза на Отоманското Царство.
Стопанство
Селото, во основа, има полјоделска функција. Во селото има услужни објекти и земјоделска задруга.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото имало 135 жители, од кои 100 Македонци и 35 Роми. Според податоците на секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во селото живееле 120 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Според пописот од 2002 година, во селото Долни Балван живееле 358 жители, од кои 351 Македонец и 7 Срби.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 310 жители, од кои 291 Македонец и 19 лица без податоци.
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Карбинци, која била една од ретките општини кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така се наоѓало во Општина Карбинци.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Штип. Селото припаѓало на некогашната општина Штип во периодот од 1955 до 1965 година.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Крупиште, во која покрај селото Долни Балван, се наоѓале и селата Горни Балван, Горно Трогерци, Крупиште, Пишица и Уларци. Селото било седиште на некогашната Општина Долни Балван во периодот 1950-1952, во која влегувале селата Батање, Горни Балван, Горно Трогерци, Долни Балван, Долно Трогерци и Чардаклија.
Избирачко место
Во селото се наоѓа избирачкото место бр. 2317 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште. Во избирачкото место се опфатени селата Батање, Долни Балван и Долно Трогерци.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 283 гласачи.
На парламентарните избори во 2020 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 295 гласачи.
Култура и спорт
Во селото работи фудбалскиот клуб „1 Мај Балван“.
Европска политичка заедница (2022)
Европска политичка заедница, скратеница ЕПЗ (European Political Community, скратеница EPC) — меѓувладин форум за политички и стратешки дискусии за иднината на Европа, основан во 2022 година по руската инвазија на Украина, во кој учествуваат 47 европски држави. Првиот самит на ЕПЗ е одржан во октомври 2022 година во чешкиот главен град Прага со учество на 44 европски држави.
Иницијатива
Европската политичка заедница е предлог на претседателот на Франција Емануел Макрон. Во текот на француското претседателствување со Советот на Европската унија, Макрон официјално го има претставено проектот на состанокот на Европскиот совет на 23 и 24 јуни 2022 година. Според предлогот на Макрон, целта на проектот е да се состави платформа за координација на политиките меѓу европските држави, да се поттикне политички дијалог и соработка за решавање на прашања од заеднички интерес, со крајна цел да се зајакне безбедноста, стабилноста и просперитетот на Европа.
NGC 1875
NGC 1875 — елиптична галаксија во соѕвездието Орион, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1875 се споменува и како MCG 1-14-31, CGCG 421-39, Arp 327, VV 169, HCG 34A.
Откривање
Објектот е откриен на 18 ноември 1863 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1875 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 1875 има привидни димензии од 0,8' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 5 ч 21 м 45,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 6° 41' 20". Положбениот агол на објектот е во износ од 20°.
Други поделби
Проучување на NGC 1875 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 17171. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 180; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 112. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1270.
Крај Вардара високи баири
„Крај Вардара високи баири“ — македонска народна песна. Песната е посветена на некои си комити да го преминат Вардар и преку Гевгелиско, да се искачат на Ниџе за да водат бој. Песната има ајдутски и родољубив карактер.
Текст
-Крај Вардара високи баири, леле
крај Вардара високи баири.
Крај баири зелени ливади, леле
крај баири зелени ливади.
Јули ваби млади Македонци, леле
в' раце држат пушки малихери.
Напред стои нијниот војвода, леле
војводата тихо им говори.
Ваја вечер Вардар ќе газиме, леле
втора вечер Гевгелиско Поле.
Трета вечер у Ниџе планина, леле
там' се бијат наши мили браќа.
Алтинсарин (округ)
Алтинсарин е округ во Казахстан во покраината Костанај со центар Обаган.
Праокеански јазик
Праокеански јазик — реконструиран јазик, предок на сите денешни океански јазици. Овој јазик бил предложен како предок на денешните океански јазици, особено по делата објавени од Ото Демпволф. Праокеанскиот бил австронезиски јазик, и самиот тој потекнува од праавстронезискиот јазик, предок на сите австронезиски јазици. Праокранскиот се зборувал најверојатно пред 4200 години, на Бизмарковиот Архипелаг во Папуа Нова Гвинеја.
Фонологија
Фонологијата на праокеанскиот јазик може да биде реконструирана со разумна сигурност. Праокеанскиот имал 5 самогласки: *i, *e, *a, *o, *u, без должина на самогласки. Јазикот исто така имал 23 согласки:
Синтакса
Голем број јазици од Нова Гвинеја, Вануату, Соломоните и Микронезија имаат зборовен редослед подмет-прирок-предмет. Редоследот подмет-предмет-прирок, или кој било редослед каде глаголот е на крај се смета за невообичаен за океанските јазици. Ваквите зборовни редоследи можат да се најдат во Нова Гвинеја и во некои делови на Соломоните. Ваквиот редослед е карактеристичен за папуанските јазици, и може тие влијаеле врз некои од австронезиските јазици. Не е познат редоследот на праокеанскиот јазик.
544 п.н.е.
544 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 544. година пред новата ера, 544. од првиот милениум п.н.е., 44. од 6 век п.н.е. и петта од 540-тите п.н.е.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4964 и 4965 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4206 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3216 и 3217 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 209.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 544 година се протега во 2092 и 2093, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2152 и 2153 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 1 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1201 и 1200 исламска година пред хиџра.
Лу (држава)
Лу — држава во стара Кина за време на Пролетно-есенскиот период. Основана е во X век п.н.е., и нејзините војводи се воделе под презимето Ѓи. Првиот војвода бил Ѓи Поќин, син на Ѓи Тан, тогашен премиер на Џоу. Престолнината била Ќуфу, а државата се протегала главно на централните и јузгозападните регоини на денешната провинција Шандунг. На север се граничела со моќната држава Ќи а на југ со исто така моќната држава Чу. Иако државата Чи била поразена во нејзините походи на Лу (Битка кај Чангшао) во, за време на пролетно-есенскиот период државата Лу била во опаѓање. Нејзината политичка моќ подоцна била поделена помеѓу тројцата моќни земјопоседници Ѓисун, Менгсун и Шусун. Во државата Чу ја припојува кон себе државата Лу.
Лу била татковина на филозофот Конфуциј. Тој го напишал делото „Пролетно-есенски летопис“ како историја на неговата држава. Во Лу било напишано и уште едно големо дело на кинеската историја, под наслов „Ѕуови коментари“, од авторот Ѕуо Џуан.
NGC 6297
NGC 6297 — леќеста галаксија во соѕвездието Змеј, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6297 се споменува и како NGC 6298, UGC 10690, CGCG 299-50, NPM1G +62.0208.
Откривање
Објектот е откриен на 8 јули 1885 година од страна на Луис Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6297 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,3 m/лм2. NGC 6297 има привидни димензии од 0,7' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 17 ч 3 м 36,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +62° 1' 34"". Положбениот агол на објектот е во износ од 90°.
Други поделби
Проучување на NGC 6297 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 59525. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 29; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4191. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1414.
1703 во архитектурата
1703 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
543 п.н.е.
'''543 г. п.н.е.''' — година според општоприфатениот календар. Тоа била 543. година пред новата ера, 543. од првиот милениум п.н.е., 43. од 6 век п.н.е. и четвртта од 540-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4965 и 4966 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4207 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3217 и 3218 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 210.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 543 година се протега во 2093 и 2094, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2153 и 2154 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето токму од оваа година, кога се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така таа се среќава како нулта година. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1200 и 1199 исламска година пред хиџра.