Исус_Христос
Посетата на мудреците и колежот на Ирод
По раѓањето на Исус, Матеј пишува за мудреците од исток, кои му донеле дарови на Исус и кои ја прателе ѕвездата за која верувале дека е знак дека се родил царот на Евреите. "„А кога се роди Исус во Витлеем Јудеј­ски, во времето кога царуваше Ирод, ете, дојдоа во Ерусалим мудреци од исток и рекоа: ,Каде е новородениот Јудејски Цар? Ја видовме Неговата ѕвезда на исток, па дојдовме да Му се поклониме.‘“ — Мат. 2,1–2"Зборот што е преведен како „мудреци“ е старогрчкиот збор „магос — μάγος“ и најдобро е да се преведе како „маги“. Од овој збор произлегуваат денешните зборови „магија, магионичар, маѓепсник“. Во средниот век се развила легендата дека тие биле кралеви, тројца на број и дека нивните имиња се Гаспар, Валтазар и Мелхиор. Бидејќи се сметало дека ги претставуваат трите синови на Ное, еден од нив често е прикажуван како Етиопјанец. Исто така, еден бискуп од дванаесеттиот век од Келн дури тврдел дека ги нашол нивните черепи. Но, единствените легитимни факти што се познати за овие конкретни мудреци се неколкуте дадени од Матеј во првите дванаесет стихови од второто поглавје. Не е споменат нивниот број, нивните имиња, нивните превозни средства до Палестина или конкретната земја или земји од кои тие дошле. Фактот дека тие дошле „од исток“ би го претпоставиле повеќето луѓе во новозаветните времиња, бидејќи мудреците првенствено биле познати како свештено-политичка класа на Партите — кои живееле на исток од Палестина. Магите првпат се појавуваат во историјата во VII век пр.н.е. како племе во рамките на медиската нација во источна Месопотамија. Многу историчари сметаат дека тие биле Семити. Исто така, можно е тие да дошле од древниот Халдејски Ур. Името „маги“ наскоро станало поврзано само со наследното свештенство во тоа племе. Магите станале вешти во астрономијата и астрологијата (кои во тоа време биле тесно поврзани) и имале жртвен систем кој донекаде наликувал на оној што Бог му го дал на Израел преку Мојсеј. Тие биле вклучени во различни окултни практики, вклучително и волшебништва, а особено биле забележани по нивната способност да толкуваат соништа. Основен елемент на обожавањето на магите бил огнот, а на нивниот примарен олтар горел вечен пламен, за кој тие тврделе дека слегол од небото. Магите биле монотеисти, верувајќи во постоењето на само еден бог. Поради нивниот монотеизам, на магите им било лесно во VI век пр.н.е да се прилагодат на учењето од Персискиот верски водач по име Зороастер, кој верувал во еден бог, Ахура Мазда, и во космичка борба помеѓу доброто и злото. Дариј Велики го воспоставил зороастризмот како државна религија на Персија. Поради нивното комбинирано познавање на науката, земјоделството, математиката, историјата и окултизмот, нивното религиозно и политичко влијание продолжило да расте сè додека не станале најистакнатата и најмоќната група советници во Вавилонската и Медо-персиската империја. Затоа, не е чудно што тие често биле нарекувани „мудреци“. Можеби „законот на Медијците и Персијците“ (Дан. 6,8(9),12(13),15(16); Ест. 1,19) бил заснован на учењата на овие маги. Историчарите кажуваат дека ниту еден Персиец не можел да стане крал без да ги совлада научните и религиозните дисциплини на магите, а потоа да биде одобрен и крунисан од нив, и дека оваа група, исто така, во голема мера ги контролирала судските назначувања (сп. Ест. 1,13). Нергал Шарецер, поглаварот на вавилонските маги (Раб–маг — רַב־מָג), бил со Навуходоносор кога ја нападнал и ја освоил Јуда (Ерм. 39,3). Од книгата Даниел се дознава дека магите биле меѓу највисоките функционери во Вавилон. Бидејќи Господ му го дал на Даниел толкувањето на сонот на Навуходоносор — што никој од другите дворски гледачи не можел да го направи — Даниел бил назначен „над целата област вавилонска, како главен началник над сите вавилонски советници (חַכִּימֵ֥י што значи „мудреци“).“ — [https://www.bible.com/mk/bible/1501/dan.2.48 Дан. 2,48]. Поради неговата голема мудрост и затоа што успешно се залагал за животите на мудреците кои не успеале да го протолкуваат сонот на царот (Дан. 2,24), Даниел станал многу ценет меѓу магите. Заговорот против Даниел, поради кој бил фрлен во лавовската јама, бил поттикнат од љубоморните сатрапи и другите нарачатели, а не од магите (Дан. 6,4–9). Поради високата позиција на Даниел и големата почит меѓу нив, се чини дека магите сигурно научиле многу од тој пророк за единствениот вистински Бог, Богот на Израел, и за Неговата волја и планови за Неговиот народ преку претстојниот славен Цар (Исус Христос). Бидејќи многу Евреи останале во Вавилон по егзилот и се венчале со луѓето од истокот, веројатно е дека еврејското месијанско влијание останало силно во тој регион дури и до времето на Новиот завет. За време на македонската (грчката) и римската империја, моќта и влијанието на магите продолжиле во источните провинции, особено во Партија. Токму Партите ги истерал Ирод Велики од Палестина, во име на Рим, помеѓу 39 и 37 год. пр.н.е., кога започнало неговото владеење над Јудеја. Некои маги — многу од нив веројатно отпадници или лажни практичари — живееле во различни делови на Римската Империја, вклучувајќи ја и Палестина. Меѓу нив бил и Симон од Самарија (Дела 8,9), кого традицијата и историјата го нарекуваат Симон Маг поради неговото „правење магии“ (магеуо — μαγεύω). Еврејскиот лажен пророк Варисус (Дела 13,6) исто така бил волшебник, или „маѓесник“ (магос — μάγος). Овие маѓепсници биле презрени и од Римјаните и од Евреите. Филон Александриски, кој бил еврејски филозоф од првиот век пр.н.е., ги нарекол змии отровници и скорпии. Магите „од исток“ (зборовите „ἀπό ἀνατολῶν“ буквално значат „од изгревањето“ на сонцето, и се однесува на ориентот) кои дошле да го видат Исус биле од сосема поинаков вид. Тие не само што биле вистински маги, туку сигурно биле под силно влијание на јудаизмот, како и веројатно на некои пророчки списи, а особено оние на Даниел. Се чини дека тие се меѓу многуте богобојазливи неевреи кои живееле во времето на Христос, од кои голем број — како што се Корнелиј и Лидија (Дела 10,1,2; 16,14) — се спомнати во Новиот завет. "„Тие, откако го ислушаа царот, си заминаа. И, ете, ѕвездата, што ја беа виделе на исток, врвеше пред нив, додека не пристигна и се запре над местото каде што беше Младенецот. А кога ја видоа ѕвездата, тие се за­радуваа со многу голема радост. И штом влегоа во куќата, Го видоа Младенецот со мајка Му Марија, и паднаа, па Му се поклонија; потоа ги отво­рија своите ковчежиња и Му принесоа дарови: злато, ливан и смирна.“ — Мат. 2,9–11"Кога пристигнале мудреците, Марија и Јосиф биле сместени во куќа, а не во штала (сп. Лк. 2,7). Даровите на мудреците имаат голема симболика: 1) злато — тоа било многу скапоцена работа, и тогаш и сега. Златото се користело само за најдобрите работи, како на пример изградбата на храмот и сите негови објекти ([https://www.bible.com/mk/bible/1501/1KI.6.MK2006 1 Цар. 6] и 7; [https://www.bible.com/mk/bible/1501/2CH.2.MK2006 2 Лет. 2], 3, 4, 5). Царевите во Библијата имале златни круни ([https://www.bible.com/mk/bible/1501/2sa.12.30 2 Сам. 12,30]; [https://www.bible.com/mk/bible/311/1CH.20.2.MKB 1 Лет. 20,2]; [https://www.bible.com/mk/bible/311/PSA.21.3.MKB Пс. 21,3]) и златни жезоли ([https://www.bible.com/mk/bible/1501/EST.4.11.MK2006 Ест. 4,11]; 5,2; 8,4). Златото претставувло дар за цареви ([https://www.bible.com/mk/bible/1501/1ki.15.19 1 Цар. 15,19]; [https://www.bible.com/mk/bible/1501/2ki.16.8 2 Цар. 16,8]). Царицата од Сава му подарила на Соломон злато ([https://www.bible.com/mk/bible/1501/1ki.10.2 1 Цар. 10,2],10). Со ова, Матеј го претставил Исус како Цар; 2) ливан (темјан) — е ароматична смола што се добива од дрвото од родот Boswellia. Во Стариот завет се користел при приносите, бидејќи мирисот симболично се кревал до Бог (3 Мој. 2; 6,15(8)). Во [https://www.bible.com/mk/bible/1501/EXO.30.MK2006 2 Мој. 30,34–38] се вели дека кадивото од уникатен микс на еднакви пропорции од стакта, ониха, галбан и чист темјан, било наменето за Бог, а не за луѓе. Правење на кадиво според истите спецификации, за лична употреба, било забрането и казниво, бидејќи го правел светиот статус на кадивото безвреден и неважечки. Во Езекил 16,18 Бог вели: „Мој темјан.“ Со ова, Матеј го претставил Исус како Бог; 3) смирна — е гуместа смола која се добива од повеќе мали дрвја од родот Commiphora, но најчесто од видот Commiphora myrrha. Се користела како парфем и се ставала на облека, кревет итн. ([https://www.bible.com/mk/bible/1501/PSA.45.8.MK2006 Пс. 45,8]; [https://www.bible.com/mk/bible/1501/pro.7.17 Изр. 7,17]). Се користела и за свадби како и темјанот (Песна над песните). Измешана со вино, служела како анестетик ([https://www.bible.com/mk/bible/1501/MRK.15.23.MK2006 Мк. 15,23]), а се користела и за подготовка на Исусовото тело за погреб ([https://www.bible.com/mk/bible/1501/jhn.19.39 Јвн. 19,39]). Со ова, Матеј го претставил Исус како човек. Мудреците со златото покажале дека Исус е цар, со смирната покажале дека е човек, а со темјанот покажале дека е Бог. Можеби мудреците воопшто не биле ни свесни за тоа, но симболиката на нивните дарови тоа го вели. Исто така, тие паднале и „Му се поклонија“ на Исус. Кога Корнелиј паднал пред нозете Петрови и му се поклонил, Петар му рекол „Стани, и јас сум само човек“ (Дела 10,25,26; сп. Дела 14,8–18); кога Јован паднал за да се поклони пред нозете на ангелот, тој му рекол: „Стој, немој, зашто и јас сум слуга како ти, и браќата твои — пророци и оние што ги држат збо­ро­ви­те на оваа книга. Поклони Му се на Бо­га!“ ([https://www.bible.com/mk/bible/1501/rev.22.8 Отк. 22,8],9). Со тоа што мудреците му се поклониле на Исус, тие го испочитувале како цар и Бог.