cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Химна на Луксембург
Текст
Gesank, Gesank vu Bierg an Dall Der Äärd, déi äis gedron; D'Léift huet en treie Widderhall A jidder Broschts gedon; Fir, d'Hemecht ass keng Weis ze schéin; All Wuert, dat vun er klénkt, Gräift äis an d' Séil wéi Himmelstéin An d'A wéi Feier blénkt.
O Du do uewen, deen seng Hand Duerch d'Welt d'Natioune leet, Behitt Du d'Lëtzebuerger Land Vru friemem Joch a Leed; Du hues ons all als Kanner schon De fräie Geescht jo ginn, Looss viru blénken d'Fräiheetssonn, Déi mir sou laang gesinn!
<poem lang="fr" style="margin-left:1em; float:left;">француски
Où l'Alzette arrose champs et prés La Sûre baigne les rochers; Où la Moselle, riante et belle Nous fait cadeau du vin C'est notre pays pour lequel Nous risquons tout sur terre; Notr'chère et adorable patrie Dont notr'âme est remplie.
Dans sa couronne bois sombre toujours gardée par la paix, Donc, sans faste et la splendeur cher, Confortable à l'amour en riant. Son peuple puisse dire est heureux Et il n'ya pas de rêves vides: Comment est agréable mais voici la vie, dans quelle mesure est-il de la maison.
Chant, chant, de la montagne et la vallée La terre, qui nous portait, Les «amoureux a un écho fidèle» effectué dans chaque sein. Pour le pays quelque façon que ce soit trop beau Chaque mot qui sonne hors de lui, Prendre l'âme comme Himmelstön Et nos yeux brillants comme le feu.
<poem lang="de" style="margin-left:1em; float:left;">германски
Wo die Alzette durch die Wiesen zieht, Durch die Felsen die Sauer bricht, Die Rebe längs der Mosel blüht, Der Himmel Wein verspricht: Dort ist das Land, für dessen Ehr Kein Opfer uns zu schwer, Die Heimat, die als teures Gut In unseren Herzen ruht.
In seinem dunklen Wälderkranz, vom Frieden still bewacht, So ohne Prunk und teuren Glanz, Gemütlich lieb es lacht. Sein Volk sich glücklich sagen kann, Und es sind keine leeren Träume: Wie heimelig sich's doch hier wohnt, wie gut ist's doch daheim.
Gesang, Gesang, von Berg und Tal Die Erd', die uns getragen, Die Lieb' hat einen treuen Widerhall In jeder Brust getan. Für die Heimat ist keine Weise zu schön, Jedes Wort, das aus ihr klingt, Ergreift die Seel' wie Himmelstön' Und unser Auge wie Feuer blinkt.
O Du dort droben, dessen Hand Den Völkern gibt Geleit, Behüt das Luxemburger Land Vor fremdem Joch, vor Leid! Als Kind empfingen wir von Dir Den freiheitlichen Sinn, Die Freiheitssonne, unsre Zier, Lass leuchten fernerhin!
Социјализам
Социјализмот е идеологија чие централно залагање е замена на капиталистичкото општество со општество што ќе се одликува со намалување на општествените разлики, со замена на приватната сопственост над средствата за производство со државна и општествена сопственост, со воведување на мерки на економско планирање и со нагласување на економската соработка наместо на економскиот напредок. Од аспект на општественото уредување, социјализмот претставува општествено уредување засновано на средствата за производство и врз распределбата на доходот според принципот: секому според трудот и резултатите на трудот. . Најчесто, социјализмот се сфаќа во значењето што му го дал марксизмот, имено, како преоден период, подготвителна фаза која ќе води кон комунизам.
Покраини во Демократска Република Конго
* Град-покраина
Социјализам
Социјализмот не е хомогена идеологија и постојат повеќе политички правци кои можат да се опфатат со поимот „социјализам“. Во најшироко значење, како социјалисти се класифицираат социјалдемократите, демократските социјалисти, комунистите и анархистите, потесното сфаќање ги склучува анархистите, а според најтесното значење како социјалисти се подразбираат само демократските социјалисти. Во секој случај, разликите помеќу различните социјалисти се толку големи што не може да се зборува за една социјалистичка идеологија, туку само за повеќе социјалистички идеологии.
Социјалистичките идеологии меѓу себе се разликуваат речиси по сите прашања кои нивните приврзаници ги сметаат за клучни:
Теорија на социјализмот
Во својот роман „Браќа Карамазови“, рускиот писател Фјодор Достоевски тврди дека „социјализмот не е само работничко прашање... туку, тоа е претежно атеистичко прашање.“
Нојенброк
Нојенброк (Neuenbrook) — општина во округот Штајнбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Унтерхарц
Унтерхарц е поранешен амт во округот Харц, во Саксонија-Анхалт, Германија. Се наоѓа во источниот дел на Харц, јужно од Кведлинбург. Седиштето на заедницата на општини било во Харцгероде. Распуштен е на 1 август 2009.
Заедницата на општини Унтерхарц се состои од следниве општини:
Теозофија
Теозофија е доктрина на религиозната филозофија и метафизика, создадена од Елена Петровна Блаватска. Во тој контекст, теозофијата вели дека сите религии се обид на духовната хиерархија, махатма, со цел да им помогнат на луѓето да постигнат повисоко совршенство, и според тоа, сите религии содржат дел од вистината. Заедно со Хенри Стил Олкот и други, Блаватска го оформила Теозофското друштво во 1875 година.
Името
Теозофија буквално значи „божја мудрост" (грчки: θεοσοφία theosophia), и пред да го користи Блаватска, означувал неколку идеи:
Терминот се појавува во неоплатонизмот. Филозофот Порфириј го користи овој термин, а индиските јоги го користат зборот `теозофија` со значење „мудрост во божјите работи“. Постои цела редица на ренесансни филозофи кои се под влијание на теозофијата: Корнелиус Агрипа, Парацелзиус, Роберт Флуд, како и Емануел Сведенборг.
Оксфордскиот речник овој термин го дефинира како: „Систем на размислување кој се заснова врз знаењето за природата на божественото“, а во македонскиот речник на странски зборови е дефиниран како: „Празноверје во врска со господ и со божемните контакти со `задгробниот живот`.“
Моногамија
Постојат неколку видови на моногамија:
За разлика од останатите животни, кај птиците моногамијата е цели 90%. Постојат видови на птици кои во текот на целиот живот имаат само еден партнер.
Моногамијата кај човековата популација изнесува некаде помеѓу 60 и 65%. Да не бидам сфатен погрешно, ќе повторам: моногамијата кај човекот значи немање други сексуални партнери освен партнерот со кој е во врска, додека таа трае. Брачната моногамија може да се разбере на два начина: правниот -имање брак само со еден партнер, а бидејќи социјалната моногамија ја опфаќа и брачната, од друга страна значи и/или немање на друг/и сексуални партнер/и во текот на бракот.
Пролог за март-август
Пролог за март-август — средномакедонски ракопис од третата четвртина на 14 век. Поголемиот дел од 1951 година се чува во Народната библиотека на Србија (Белград), сигн. Рс 94 (I+113 л.), а помалиот во Скопска митрополијаСкопската митрополија, СМ-М 1 (99 л.). Вкупно има 212 хартиени листа. Јазичните особености упатуваат на западномакедонско потекло на ракописот.
Графетика
Графетиката — дисциплина на лингвистиката која се занимава со анализа на физичките својства на формите кои се користат за пишување.
Графетиката е етична наука, што значи има надворешна перспектива и не е сконцентрирана со некој поедин систем на пишување. Ова се споредува со сродната емична дисциплина графемика, наука на односот меѓу различните форми за пишување кај некој одреден систем на пишување. Графетиката е аналогна на фонетиката: графетиката е науча за пишаното, додека фонетиката за изговореното. Како такво, може да се подели на две области: визуелна графетика и механичка графетика, кои пак се аналогни на слушната и артикулационата фонетика. Предмет на проучување се и печатениот и ракописниот текст.
Руско-белоруски односи
Руско-белоруските односи се надворешни билатерални односи меѓу Белорусија и Руската Федерација. Русија останува најголем и најважен партнер за Белорусија и во политичките и во економските области. Договорот за еднакви права на граѓаните меѓу Белорусија и Русија бил потпишан во декември 1998 година кој опфаќа вработување, пристап до здравствена грижа и образование. Двете земји имаат направено сојузна држава.
Историја
Односите меѓу Москва и Минск се влошиле. Во летото на 1997 година избувнал политички скандал, кој започнал со апсењето на руските новинари во Белорусија под обвинение за нелегално преминување во белоруско-литванската граница. На 25 декември 1998 година била потпишана изјава за понатамошно обединување на Русија и Белорусија, договор за еднакви права на граѓаните и Договор за создавање на еднакви услови за стопанските субјекти. Договорот за основање на Сојузна држава меѓу Русија и Белорусија конечно била потпишана на 8 декември 1999 година, точно пред Елцин да ја напушти функцијата. Двете страни се обврзиле да ги интензивираат подготовките за единствен Уставен акт. Според ова, договорот влегол во сила на 26 јануари 2000 година. Во јануари 2000 година за државен секретар на Унијата бил избран Павел Бородин. Кога Владимир Путин ја презел функцијата тој изразил длабоко незадоволство со статусот на односи со Белорусија и го критикувал договорот од 1999 година. Неговиот предлог бил да се продолжи во обединување или да се создаде федерација кое би означувало дека Белорусија ќе се приклучи на Руската Федерација или пак да се изгради унија која би била слична на Европската унија. Сепак, Белорусија го одбил овој предлог и статус кво бил задржан.
Александар Лукашенко од своја страна изјавил дека сака да започне соработка со Западот. Сепак, западните политичари не биле подготвени за соработка, особено по 17 октомври 2004 година кога се одржал референдум како резултат на што од Уставот на земјата е отстрането ограничувањето на претседателство за два мандати. Ова му овозможило на Лукашенко повторно да се кандидира на претседателските избори во 2006 година. Откако Белорусија се нашла во меѓународна изолација, Александар Лукашенко ги засилил мерките за зајакнување на соработката со Русија. Тоа довело до серија од "обоени револуции" во поранешните советски територии, како и до обединување против "недемократска" Белорусија од раководители на поранешните советски републики - Украина, Молдавија, Грузија и Азербејџан. Во октомври 2004 година Русија го осудила воведувањето на американските економски санкции против Белорусија. Во октомври 2005 година претседателот на Државната Дума Борис Гризлов изјавил дека на 15 ноември 2005 проектот за Сојузната држава на Русија и Белорусија ќе биде претставен за разгледување на Високиот совет на Сојузната земја (вклучувајќи ги претседателите и вице-премиерите на двете земји), по што ќе биде подложен на референдум. Тоа серпак не се случило.
Во 2005 година, Александар Лукашенко ја посетил Русија и се сретнал со Владимир Путин повеќепати од сите други раководни претставници на земјите од ЗНД. Сепак, потпишувањето на Уставниот акт на Сојузната држава меѓу Русија и Белорусија не се случило. Преговорите за единствената валута исто така имаат статус кво. Александар Лукашенко оценил дека годишните директни трошоци за воведување на единствена валута во Белорусија би биле околу $ 1,8 милијарди и изјавил дека тие трошоци треба да бидат компензирани. Во пролетта на 2006 година во Белорусија се одржиле претседателски избори, како резултат на кои претседателот Александар Лукашенко бил реизбран на функцијата. Според неговите последни изјави на прес-конференција тој бил принуден да ги фалсификува резултатите од изборите, објавувајќи помал број гласови отколку што тој навистина добил. Според неговите зборови тој бил поддржан од 93,5% од избирачите. Според Лукашенко, тој наредил на Централната изборна комисија да ги намали индикаторите од резултатите за 10%. Веднаш по завршувањето на изборите Гаспром објавил нагло покачување на цените на рускиот гас за Белорусија. Во договорот од 2007 година била предложена цена на гасот од $200 за илјада кубни метри.
На 12 декември руската влада донела одлука според која треба да бидат оданочувани извозот на нафта за Белорусија. (извозот на руската нафта за Белорусија не се оданочува со давачки од Договорот за царинска унија меѓу двете држави од 12 мај 1995 година). Неколку дена подоцна во Кремљ се одржиле преговори меѓу Владимир Путин и Александар Лукашенко одржале средба. Спроведувањето на овие планови во Белорусија довело до економска рецесија и сериозни социјални катаклизми. Во врска со тоа, белоруската опозиција изразила загриженост дека претседателот Александар Лукашенко во оваа ситуација ќе биде принуден да ја преиспита својата негативна политика кон понатамошната интеграција на двете земји.
На 19 декември 2006 американскиот амбасадор во Минск Карен Стјуарт направил изненадувачка изјава според која САД не ги признава резултатите од референдумот за создавање на единствена држава меѓу Русија и Белорусија. Оваа изјава била направено како одговор на говорот на државниот секретар на Сојузната држава на Русија и Белорусија Павел Бородин, кој се изјаснил за одржување референдум во врска со обединувањето на двете земји и додал дека 2007 година ќе биде "од клучно значење за изградба на еднинна држава. Во меѓувреме, на 26 декември заменик-претседателот на "Гаспром" Александар Медведев изјавил дека Газпром постепено ја намалува цената и е подготвен да испорачува гас на Белорусија за само $ 105. Договорот меѓу Русија и Белорусија за цените на природниот гас во 2007-2011 биле потпишани.
На 6 јануари на амбасадорот на Белорусија во Москва му била врачена протесна нота со предлог за итно укинување на царините за транзитниот нафта. На 7 јануари "Транснефт" самостојно ја прекинал испораката на сурова нафта во нафтоводот. Раководството на Европската комисија направила посебна изјава дека прекинот на испораката на руска нафта за Европа преку Белорусија не претставувала закана за енергетика на земјите од ЕУ. На 9 јануари Владимир Путин и наредил на руската влада да создаде серија на мерки во поглед на Белорусија. Се претпоставува дека овие мерки вклучуват воведување на такси за белоруските стоки увезени во Русија со нулта царинска стапка. На 12 јануари Михаил Фрадков и Сергеј Сидорски потпишале договор "за мерките за решавање на економската и трговска соработка во областа на извозот на нафта и нафтени производи." Руската такса за извоз на нафта останала, но била намалена од $ 180 на $ 53 за тон нафта. На 7 февруари белорускиот опозициски водач Александар Милинкевич испратил отворено писмо до Лукашенко во кое му изразил поддршка во борбата со Русија за "зачувување на независноста на Белорусија.
Во јули 2010 година започнала да функционира царинската унија на Белорусија, Казахстан и Русија. Според некои проценки Царинскиот сојуз ќе го поттикне економскиот развој и може да обезбеди дополнителни 15% во БДП на земјите учеснички до 2015 година. .
Во април 2011 година Белорусија го повлекла подигнато обвинение против Русија за воведување на царини за нафтените производи. .
1830 во уметноста
1830 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Ледена покривка на Антарктикот
Ледената покривка на Антарктикот — една од двете поларни ледени капи на Земјата. Зафаќа околу 98% од антарктичкиот континент и е најголемата поединечна маса мраз на Земјата, со просечна дебелина од над 2 километри. Зафаќа површина од речиси и содржи  мраз. Кубен километар мраз тежи приближно еден метрички гигатон, што значи дека ледената покривка тежи 26.500.000 гигатони. Содржи приближно 61% од целата свежа вода на Земјата, што е еквивалентно на околу 58 метри покачување на нивото на морето. Во Источен Антарктик, ледената покривка лежи на голема копнена маса, додека во Западен Антарктик коритото може да се протега на повеќе од 2.500 метри под нивото на морето.
Сателитските мерења на НАСА укажуваат на сè уште зголемена дебелина над континентот, што ги надминува загубите на работ. Причините за ова не се целосно разбрани, но предлозите ги вклучуваат климатските ефекти врз океанската и атмосферската циркулација на озонската дупка, и/или поладните температури на површината на океаните додека затоплувањето на длабоките води ги топат ледените гребени.
Историја
Замрзнувањето на Антарктикот започнало во средниот еоцен пред околу 45,5 милиони години и ескалирало за време на настанот на истребување еоцен-олигоцен пред околу 34 милиони години. Нивоата на CO2 тогаш биле околу 760 ppm и се намалувале од претходните нивоа во илјадници ppm. Намалувањето на јаглерод диоксид, со превртена точка од 600 ppm, претставува примарниот агенс што ја принудува глацијацијата на Антарктикот. Глецирањето било фаворизирано со интервал кога Земјината орбита имала ладни лета, но промените на циклусот на односот на изотопот на кислород биле премногу големи за да се објаснат само со растот на ледената покривка на Антарктикот што укажува на ледено доба со одредена големина. Отворањето на Дрејковиот Премин исто така може да одигра улога иако моделите на промените сугерираат дека намалувањето на нивото на CO2 било поважно.
Ледената покривка на Западен Антарктик донекаде се намалила за време на топлата рана плиоценска епоха, приближно пред 5 до 3 милиони години; во ова време се отворило Росовото Море. Но, немало значителен пад на копнената Ледената покривка на Источен Антарктик.
Температура
Според проучување од 2009 година, трендот на просечна температура на површината на Антарктикот на целиот континент е позитивен и значаен на >0,05 °C/деценија од 1957 година. Западен Антарктик се загреал за повеќе од 0,1 °C на деценија во последните 50 години, а ова затоплување е најсилно во зима и пролет. Иако ова е делумно неутрализирано со есенското ладење на Источен Антарктик, овој ефект е ограничен на 1980-тите и 1990-тите.
Пловечки и копнен мраз
Мразот влегува во ледената плоча преку врнежите како снег. Овој снег потоа се набива за да формира леднички мраз кој под гравитација се движи кон брегот. Поголемиот дел од него се носи до брегот со брзи ледотеци. Мразот потоа поминува во океанот, често формирајќи огромни пловечки ледени гребени. Овие гребени потоа се топат или се распаѓаат за да дадат ледени брегови кои на крајот се топат.
Ако преносот на мразот од копното во морето се избалансира со снегот што паѓа назад на копното, тогаш нема да има нето придонес на глобалното ниво на морињата. Општиот тренд покажува дека климата на затоплување на јужната хемисфера би распространувала повеќе влага на Антарктикот, предизвикувајќи раст на внатрешните ледени плочи, додека настаните за распаѓање долж брегот ќе се зголемат, предизвикувајќи овие области да се намалуваат. Еден труд од 2006 година, изведен од сателитски податоци, кој ги мери промените во гравитацијата на ледената маса, сугерира дека вкупната количина мраз на Антарктикот почнала да се намалува во изминатите неколку години. Студија од 2008 година го споредила мразот што ја напушта ледената покривка, со мерење на брзината и дебелината на мразот долж брегот, со количината на акумулација на снег над континентот. Проучувањето открило дека Ледената покривка на Источен Антарктик е во рамнотежа, но ледената покривка на Западен Антарктик ја губи масата. Ова во голема мера се должи на забрзувањето на ледените текови како што е Пајнајлендовиот Ледник. Овие резултати тесно се согласуваат со промените на гравитацијата. Проценката објавена во ноември 2012 година и врз основа на податоците на GRACE, како и на подобрен модел на изостатско приспособување на глацијалот, ја дискутирала систематската несигурност во проценките и со проучување на 26 одделни региони, проценила просечна годишна загуба на маса од од 2002 до 2010 година (покачување на нивото на морето од ). Губењето на масата било географски нерамномерно, главно се случувало долж брегот на Амундсеновото Море, додека масата на ледената покривка на Западен Антарктик била приближно константна, а ледената покривка на источниот Антарктик се здобила со маса.
Аномалиите на морскиот мраз на Антарктикот отприлика го следеле моделот на затоплување, при што најголемите опаѓања се случиле на брегот на Западен Антарктик. Морскиот мраз на Источен Антарктик се зголемува од 1978 година, иако не со статистички значајна стапка. Атмосферското затоплување е директно поврзано со масовните загуби на Западен Антарктик од првата деценија на 21 век. Оваа загуба на маса е поверојатно да се должи на зголеменото топење на ледените гребени поради промените во обрасците на циркулацијата на океаните (кои самите може да се поврзани со промените во атмосферската циркулација што исто така може да ги објаснат трендовите на затоплување на Западен Антарктик). Топењето на ледените гребени пак предизвикува забрзување на ледените текови. Топењето и исчезнувањето на пловечките ледени гребени ќе има само мал ефект врз нивото на морето, што се должи на разликите во соленоста. Најважната последица од нивното зголемено топење е забрзувањето на ледените текови на копното кои се потпрени од овие ледени гребени.
Неодамнешни набљудувања
Група научници од Универзитетот во Калифорнија ги ажурирале претходните резултати од 1979 до 2017 година, што ги подобрило временските серии за попрецизни резултати. Нивната статија, објавена во јануари 2019 година, опфатила четиридецениски информации на Антарктикот, откривајќи ја вкупната загуба на маса која постепено се зголемувала по деценија.
NGC 1351
NGC 1351 — елиптична галаксија во соѕвездието Печка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Ледена покривка на Антарктикот
Неодамнешни набљудувања
40 ± 9 Гт/годишно од 1979 до 1990 година, 50 ± 14 Гт/годишно од 1989 до 2000 година, 166 ± 18 Гт/годишно од 1999 до 2009 година и 252 ±26 Гт/годишно од 2009 до 2017 година. Најголемиот дел од загубата на маса бил во секторот на Амундсеновото Море, кој доживеала загуба од 159 ± 8 Гт/годишно. Постојат области кои воопшто не доживеале голема загуба, како што е Росовиот Источен Леден Гребен.
NGC 1351
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1351 се споменува и како ESO 358-12, MCG -6-8-22, FCC 83.
Ледена покривка на Антарктикот
Неодамнешни набљудувања
Оваа подобрена студија открила забрзување од речиси 280% во текот на четири децении. Студијата ги доведува во прашање претходните хипотези, како што е верувањето дека тешкото топење започнало во 1940-тите до 1970-тите, што сугерира дека поновите антропогени дејства предизвикале забрзано топење.
NGC 1351
Откривање
Објектот е откриен на 19 октомври 1835 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1351 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 1351 има привидни димензии од 2,8' х 1,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 30 м 34,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 34° 51' 12". Положбениот агол на објектот е во износ од 140°.
Други поделби
Проучување на NGC 1351 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 13028. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 355; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7024.
Историја на современа Монголија
Со распадот на комунистичкиот режим во Монголија, првите повеќепартиски избори се одржале на 29 јули 1990 година, Монголската Народна Револуционерна Партија победила на изборите со освојување на 85% од пратеничките места. Државниот Голем Хурал за првпат се состанал на 3 септември и избрал претседател. Исто така се избрале и 50 членови во Бага Хурал или долен дом. Заменикот претседател на партијата бил претседател на Бага Хурал. Во Државниот Голем Хурал започнал со дискусија за усвојување на нов устав и новиот устав стапил насила на 12 февруари. Покрај ова, се усвоиле и бројни закони за гарантирање на човекови права.
Во 1992 година МНРП повторно победил на парламентарните избори, Новиот устав исто така овозможил гласање на претседател преку избори. Така, првиот демократски избран претседател бил Пунсалмагин Очирбат.
Раните и средни деведесетти години биле пропратени и со силни економски шокови. Надворешната трговија пропаднала, техничката и економската помош од Русија престанала а додека домашната економија се борела со приватизација. Исто така, инфлацијата се зголемила.
Во 1996 година, МНРП ги изгубила изборите и опозициската партија ја добила власта во Монголија. Во 1997 година за претседател бил избран Нацагин Багабанди а подоцна во 2001 бил повторно избран.
Македонско астрономско друштво
Македонското астрономско друштво (МАД) е претставничка организација од највисок ранг на астрономите од Македонија. Истото е член на Меѓународниот астрономски сојуз.
Друштвото е основано на 14 март 1996 година во просториите на Природно-математичкиот факултет при универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, Република Македонија. Негов прв претседател беше професорот Мијат Мијатовиќ, чиј мандат престана во 2000 година со неговата смрт. Во текот на овие неколку години меѓу најважните започнати проекти се организацијата на Зимски астрономски школи за средошколци и Државни натпревари по астрономија. Негов наследник беше професорот Драган Михајловиќ, кој на чело на МАД остана до 2005 година. Во текот на неговото раководство е продолжена работата на првиот претседател, но се започнати и многу нови иницијативи. Од 2005 до 2016 година претседател на Друштвото беше професорката Гордана Апостоловска. Моментален претседател на Македонското астрономско друштво е професор Олгица Кузмановска.
Македонското астрономско друштво како асоцијација на научните работници, но и граѓаните љубители на астрономијата, астрофизиката и сродните науки, делува за афирмација и популаризација на астрономијата првенствено меѓу младите, но и кај целото население на Македонија преку организација на популарни предавања и соработка со локалните астрономски друштва низ македонските градови. МАД негува и потесна соработка со астрономски друштва од другите земји, особено со бугарското и српското астрономско друштво.
1829 во уметноста
1829 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Црква „Св. Павле“ - Бер
Свети Павле (Άγιος Παύλος) или Стара митрополија (Παλαιά Μητρόπολη) — црква во градот Бер, Егејска Македонија. Влегува во состав на Берско-негушко-камбаниската епархија на Цариградската патријаршија.
Црквата се наоѓа на главната улица „Кендрикис“. Според записот на западниот влез, изградена е како епископска катедрала од 1070 до 1080 г. по нарачка на митрополитот Никита. Се вбројува меѓу најголемите храмови на Балканот од средновизантискиот период. Претставува трикорабна базилика со дрвен покрив, чиј изглед се води по примерот на „Св. Димитрија“ во Солун. Денес не е зачуван јужниот кораб. Наосот е поврзан со припратата со трокрилна врата. На исток завршува со полукружна апсида. Зачувани се дел од фреските, изработени во 1215/16 - 1224/25 г. кога со градот управувал епирскиот деспот Теодор Комнин Дука, сметани за едни од најважните од тој период. Зачувани се и фреските од крајот на XIII до почетокот на XIV век, можеби малку пред 1320 г., кои исто така се меѓу најдобрите примери на Палеолошката ренесанса.
По доаѓањето на Османлиите во 1433 г., архиепископот Арсениј е обесен пред црквата, а храмот е претворенво во џамија од завојувачот Муса Челебија. Оваа џамија се нарекувала „Атик“, „Султан Мурат Худавендигар“ или „Хјунќар-џамија“ (Âtik, Sultan Murad Hüdâvendigâr, Hünkâr Camii). Во турско време доградено е високо минаре од делкан камен и тули и портик. Минарето денес е во полусрушена состојба.
Во 1924 г. црквата е прогласена за споменик на културата.
Вестерхаузен
Вестерхаузен (Westerhausen) — село и поранешна општина во округот Харц, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 септември 2010 е дел од градот Тале.
Осман II
Осман ІІ (عثمان ثانى ‘O s mān-i s ānī; роден на 3 ноември 1604 година – починал на 20 мај 1622 година), познат како „Осман Младиот“ — шестнаесетиот султан на Отоманското Царство кој владеел во периодот од 1618 до 1622 година. Бил задушен по заповед на Дауд паша. Осман II бил син на султанот Ахмед I кој седнал на престолот на возраст од 14 години, како резултат на падот на султанот Мустафа I. Добил добро образование за своето време. Осман бил многу енергичен владетел и носел свои сопствени одлуки.
Рани години
Осман е роден во Топкапи-сарај во Цариград како син на Ахмет и неговата жена Махфирузе Хатиџе султан која имала грчко потекло. Кога бил мал, неговата мајка платила доволно за негово образование, па така тој се истакнувал како поет а знаел и многу јазици како арапски, персиски, грчки, латински и италијански. Осман е роден единаесет месеци по смртта на неговиот татко Ахмед. Тој своето образование го стекнал во во палатата. Според странските набудувачи, тој бил еден од најкултурните од отоманските принцови.
Владеење
Осман II се искачил на престолот на 14-годишна возраст како резултат на пучот кој бил извршен врз неговиот вујко Мустафа I (1617–187, 1622–23). И покрај својата младост, Осман наскоро се обидел да се наметне како владетел. Основната и исклучителна слабост од која страдал Осман II било видливото отсуство на женска основа во харемот. Од 1620 година до смртта на Осман била назначена гувернерка (даје hatun), но таа не можела да го спречи спротивставувањето на мајката на Мустафа I во Стариот дворец. Иако тој ја имал довербата кај главниот црн евнух, тоа не можело да го надомести отсуството на валиде султан што во политиката од тој период претставувало добитна комбинација, особено во случајот на еден млад и многу амбициозен владетел. Според Питерберг, Осман немал хасеки султан, спротивно на Пирс, кои тврди дека Ајше била хасеки на Осман. Но, јасно е дека Ајше не можела да ја заземе улогата на валиде за време на владеењето на нејзиниот сопружник.
Отоманско-полска војна
Во меѓувреме во 1620 година избувнала војна со Полска. Повод за војната било писмото на Габор Бетхелн во која тој ги обвинувал Полјаците и Козаците, кое дошло до рацете на молдавскиот војвода Грацијан кој им го испратил на Полјаците. Бетхлен бил сменет а на негово место бил поставен Александар. Против Полјаците бил испратен Искендер Паша, намесникот на Очаков. Тој тргнал со војска кај реката Днестар. По седумнаесет дена Полјаците стигнале до Днестар, но во нивните редови дошло до раскол. Ова го искористиле Татарите и успеале да ги порзазат Полјаците.
Дошло и до смена на големиот везир. На негово место дошол Хусеин кој бил Албанец по потекло од Охрид. Сулатнот Осман со своја војска тргнал кон Odrin, а одтаму преку Балканот стиганал во Исакџија каде што изградил мост на Дунав. Го сменил тогашниот влашки војвода и на негово место го поставил Стефан Томоз.
Кон крајот на август 1621 година султанот стигнал кај Хотин, додека полскиот канцелар со 4000 полски и 8000 германски војници се улогорил кај Днестар. Дошло до битка во која Османлиите извојувале победа убивајќи 1000 непријателски војници. И во наредните два напади Османлиите успеале да извојуваат победа. Меѓутоа во четвртиот напад доживеале пораз што било причина за смена на големиот везир. Наскоро бил постигнат мир. Поразот во голема мера го поткопал авторитетот на Осман II.
Големата зима од 1621 година
По убиството на Шехзаде Мехмед на 12 јануари 1621 година, во Истанбул започнало да врни силен снег. Жителите на престолнината биле драстично погодени од студот, што го зголемило локалното насилство на 24 јануари 1621 година. Ова е најголемата природна непогода што се однесува на главниот град во четиригодишното кратко владеење на Осман. Бостанзаде Јахја Ефенди, еден од оние што живееле во овој период, раскажува дека Златниот Рог и Босфорот биле покриени со мраз кон крајот на јануари и почетокот на февруари: „''Помеѓу Усќудар и Бешикташ, мажите шетаат наоколу и одат во Усќудар. Дошле од Истанбул пеш. И годината стана гала (глад'')“. Во градот врнело 15 денови снег, и како резултат на студот бродовите биле заглавени.
Обид за реформи
Султанот Осман сфатил дека војната со Полска е изгубена како резултат на недостаток на концентрација и храброст на јаничарскиот корпус. По крајот на војната тој одлучил да направи реформа во воениот систем. Своите реформи ги започнал со Капикули корпусот. Кога разбрал дека бројот на војници бил помал до бројот на луѓе кои се регистрирани во палатата започнал отворена војна против јаничарите. Тој бил сфесен за големите злоупотреби во административниот систем но не бил толку искусен за да знае или претпостави од каде да започне со реформите. Тој сакал да создаде нова армија чии војници ќе бидат регрутирани од Анадолија, Египет и Сирија. Освен тоа тој имал намера да направи реформи и во палатата, харемот и научните организации планирајќи дури да воведе и нов судски систем.
Јаничарите дознале дека султанот тајно испратил повик до управителите на Алеп, Ерзурум и Египет за регистрација на нови војници. Султанот сакал да оди во Анадолија за лично регртутирање на војската. Во меѓувреме избило востание во Либан, а султанот тврдел дека во Анадолија ќе оди за да го задуши востанието. Везирот Дилавер-паша му кажал дека е непотребно да оди во Анадолија за задушување на еден толку мал бунт. Но младиот султан разбрал дека нема друга алтернатива па им кажал дека сака да оди на аџилак во Мека. Управителите на градовите каде Осман поминал биле информирани за ова, а 500 јаничари требало да го придружуваат самиот султан.
Вакенски фестивал
Вакенски фестивал (германски: Wacken Open Air) е музички фестивал на музичкиот правец хеви метал, кој за првпат се одржал во 1990 година, а оттогаш се одржува секоја година во првиот викенд на август во Вакен, Шлезвиг-Холштајн. На фестивалот се застапени речиси сите видови на хард-рок и метал. Фестивалот денес е еден од најголемите фестивали на хеви метал во светот, како и еден од најголемите фестивали на отворено во Германија. Во периодот 2011-2018, бројот на учесници бил околу 85.000 луѓе, од кои 75.000 посетители со платени влезници. Во 2018 година фестивалот се одржал од 2-4 август. Во 2019 година, фестивалот е планирано да се одржи од 1-3 август.
Масакацу Мијамото
(роден ) — јапонски фудбалер.
Репрезентативна кариера
бил член на јапонската репрезентација на Летните олимписки игри 1964 и 1968.
Подгоречко Езеро
Подгоречкото езеро е најголемото ледничко езеро на Јабланица. Има вкупна површина од 3.999 м2. Максималната издолженост во правец североисток-југозапад изнесува 226 м, а во правецот север-југ 175 м. Неговата најголема длабочина е 10 м. Езерото прима вода од потоци и атмосферски талози. Кои подоцна преку еден поток истекуваат од езерото. Езерото се наоѓа на надморска височина од 2.000 м. Карактеристично за оваа езеро е тоа што во себе содржи животински свет и има сопствени надворешни и внатрешни извори, а исто така има и влијание врз својата околина. Една од одликите е и тоа што ова езеро има иста длабочина како и дорјанското езеро кое е едно од трите котлински езера во Македонија.
Трговско право
Трговско право е збир на правни норми и правни правила со кои се регулира статусот на трговските друштва како и сите правни дела што произлегуваат од правните односи на друштвата. Како субјекти на тровското право се јавуваат трговските друштва додека како предмет се јавуваат правните дела т.е. договорите.
Осман II
Семејство
Осман имал три придружнички:
Ретвиш (Штајнбург)
Ретвиш (Rethwisch) — општина во округот Штајнбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Глобочице кај Костањевица
Глобочице кај Костањевица (словенечки: Globočice pri Kostanjevici) — населба во Општина Костањевица на Крка во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Долењска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
1894 во музиката
1894 година во музиката содржи некои значајни настани.
Финикс Санс
Финикс санс (Phoenix Suns) се професионален кошаркарски тим сместен во Финикс, Аризона. Тие се членови на Тихоокеанската дивизија (Западна конференција) во НБА. центарот „УС Ервејс“ (US Airways Center) го користат како домашен стадион од 1992. Санс биле особено успешни откако почнале да играат како нов тим во 1968. За четириесет и една година играње тие успеале да влезат осум пати во полуфиналето на НБА плејофот. И покрај тоа што играат успешно четири децении, тие немаат освоено ниту една НБА титула.
Санс биле едни од два тима што влегле во НБА на стартот на сезоната во 1968-69, заедно со Милвоки Бакс. Финикс Санс бил првиот професионален тим од прва лига од државата Аризона.
Во 1992, Санс се преместиле во новата арена, во која се и ден денес. Истата година во Финикс не била само арената ново нешто, туку го земале и Чарлс Баркли од Филаделфија. Тој со Финикс во 1993, ја освоил неговата прва и единствена МВП титула. Под водството на Пол Вестфал, со помош на Баркли, Мејирли, Џонсон и Ејнџи победија на 62 натпревари. Во плејофот стигнале до финалето, и изгубиле од Чикаго Булс, со Мајкл Џордан и Скоти Пипен.
За сезоната 2000-01, Финикс Санс претставиле три нови аблеми. Два од овие биле само малку сменети од претходните, со помодерен дизајн и додавање на сивата боја.
Јевле
Јевле е познат и како најсат град во историската покраина Норланд („Северна земја“), кој градските права ги добил во 1446 година.
Природни услови
Градот Јевле се наоѓа во средишниот дел на Шведска и Скандинавскиот Полуостров. Од главниот град на државата, Стокхолм, градот е оддалечен 175км северно.
Релјеф: Јевле се формирал во областа Гестрик во рамките на историската покраина Норланд. Подрачјето на градот е претежно рамничарско до бреговито, а надморската височина се движи од 0 до 30м.
Клима: Климата во Јевле е претежно континентална.
Води: Јевле се формирал на брегот на Ботнискиот Залив, на Балтичко Море, на местото каде реката Јевлеон се влева во морето. Реката го дели градот на северен и јужен дел. При влевањето на реката во морето се формирало и големо пристаниште.
Историја
Подрачјето Јевле било населено уште во времето на раниот среден век. Поради значајното населување на северот на денешна Шведска, населбата во 1446 година ги добила градските права.
Со векови градот бил мал, со црква, властелински двор и градската куќа. По големите пожари од 1776 година и 1869 година градот е обновен на современ начин, со правилна, ортогонална улична мрежа.
Во втората половина на 19 век, со доаѓањето на индустријата и железницата, Јевле доживува преокрет. Ова довело до добра благостостојба, која трае и ден денес.
Население
Јевле денес е град со средна големина според шведските услови. Градот има околу 71.000 жители (податок од 2010 година), а градското подрачје, т.е. истоимената општина има околу 96.000 жители (податок од 2010 година). Последните децении бројот на населението константно расте.
До средината на XX век Јевле бил населен со исклучително етнички Швеѓани, а со подоцнежните доселувања во Шведска, населението на градот станало шарено.
Стопанство
Денес Јевле е современ индустриски град со посебна развиена индустрија (посебно она поврзана со преработка на дрво). Во градот се наоѓа и доста познато претпријатие за производство на кафе „Јевалија“. Последните неколку децении посебно се развиваат трговијата, услугите и туризмот.
Јевле е и универзитетски град со околу 12.500 студенти.
1828 во уметноста
1828 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Марихуана
Марихуана (англиски: Marijuana) е име за дрога, која ги вклучува лисјата, цветните делови и семето на индискиот коноп (Cannabis sativa), кој претставува едногодишно двополно грмушесто растение. Дрогата ја содржи психоактивната хемиска материја „делта-9-тетрахидроканабинол“ (delta-9-tetrahydrocannabinol, THC). Марихуаната се пуши или џвака заради причинување на халуциогени ефекти или ефекти на возбудување. Активната состојка на марихуаната, позната како тетрахидроканабинол е концентрирана на горните цветни делови на индискиот коноп.
Распространетост на марихуаната
Марихуаната била позната во Централна Азија и Кина околу 3.000 п.н.е, кога главно била користена како лек. Марихуаната почнала широко да се користи во САД во 60-тите и 70-те години и била поврзана со „хипи“ движењето. Потоа се проширила во Европа, а во Македонија, нејзината зголемена употреба потекнува од почетокот на 1990-тите. Во поново време, во повеќе земји се забележува тренд на легализација на употребата на марихуаната, особено за медицински цели. Такви законски прописи се донесени во некои сојузни држави во САД, како и во некои држави во Европа. За марихуаната има многу жаргонски имиња, како на пример: „трева“, „џоинт“, „хаге“, „зелено“, „вутра“, „ганџа“, „грање“, „жонга", „гонга", „фиш", „гане", „фиљан" итн.
Ефекти од марихуаната
Ефектите предизвикани од марихуаната се манифестираат веднаш по вдишувањето на чадот од цигарата, најголемиот интензитет го добиваат по 15-30 минути, а траат до два до шест часа. Сепак, ефектите се поединечни и зависат од телесната градба на корисникот, должината на времето на користење, квалитетот на марихуаната итн.
Негативните ефекти на марихуаната можат да вклучат збрканост, акутни реакции, напади на беспокојство, страв, чувство на беспомошност и губење на самоконтрола. Хроничните корисници на марихуаната можат да развијат т.н. „амотивационен синдром“, кој се одликува со пасивност, намалена мотивација и преокупација кон земање на дроги. Како што е случај со дејствието на алкохолот, дејствието на марихуаната може да го растрои размислувањето, разбирањето, меморијата, говорот, способноста за решавање на проблеми и времето на реакција. Последиците од долго користење на марихуаната сè уште не се одредени, а не постојат докази дека марихуаната може да ги уништи мозочните клетки.
Марихуаната создава умерена психичка зависност, не предизвикува физичка зависност, а многу ретко создава остри, но минливи, психички пореметувања, слични на шизофренијата. Посериозни последици се јавуваат при долготрајна употреба на марихуаната, особено во големи количества и во комбинација со други дроги.
Покрај дејството врз централниот нервен систем, марихуаната делува и врз белите дробови, бидејќи нејзиниот чад содржи штетни материи, како: етерични масла, катран, јаглен моноксид итн. Притоа, забележано е дека кај младите корисници на марихуана, кои ја комбинираат со тутун, почесто се развива рак на белите дробови во споредба со пушачите на тутун. Понатаму, марихуаната го забрзува ритамот на срцето за 50%, а има и штетни ефекти врз репродуктивниот систем. Така, таа предизвикува намалување на нивото на тестостеронот кај мажите, како и на бројот на подвижните сперматозоиди, со што се зголемува ризикот од импотенција и стерилитет. Според некои анализи, 20% од мажите кои употребувале марихуана подолго до пет години се жалеле на импотенција, а се покажало дека, во тој поглед, нејзините ефекти се посебно опасни на возраст од 12 до 17 години. Кај жените, таа го зголемува нивото на тестостерон, а може да биде штетна за време на бременоста, бидејќи ја поминува обвивката на плацентата.
Од друга страна, марихуаната може да биде корисна во борбата против непријатните и болни симптоми кај некои медицински состојби. Марихуаната може да го подобри апетитот и да го спречи намалувањето на телесната тежина кај луѓето болни од СИДА, го намалува очниот притисок кај луѓето со глауком. Исто така, маслото од канабис може да ги намали недостигот од апетит, гадењето и повраќањето, причинети од третманите со хемотерапија и зрачење. Луѓето кои страдаат од овие и од други хронични заболувања тврдат дека марихуаната ги намалува болките и ја подобрува психичката состојба. Најпосле, маслото од канабис има позитивно влијание во состојбите на стрес, нервоза, анксиозност, депресија и мускулни спазми, бидејќи тоа делува невропротективно. Исто така, тоа ја ублажува болката од различно потекло, зашто делува противвоспалително и аналгезично, а може да се користи и за превенција на кардио-васкуларни болести бидејќи делува вазорелаксантно, помага при регулацијата на крвниот притисок, на холестеролот и на гликозата во крвта, и делува анти-исхемично.
Росиште
Росиште или точка на оросување — температура до која влажниот воздух мора да се олади (100% релативна влажност на воздухот), при постојан притисок, за да започне кондензацијата на водата. Оваа температура може да се постигне со ладење на воздухот до заситување со непроменета количина на водена пареа. Тогаш стварниот притисок на водената пареа станува еднаков на рамнотежниот притисок. При температура на точката на оросување или пониска температура, капките вода се создаваат со кондензација, на растенијата се појавува роса или слана, во зависност од тоа дали температурата на точката на оросување е повисока или пониска од 0 °C.
Температурата на росиштето е поврзана со влажноста на воздухот. Високата релативна влажност покажува дека температурата на росиштето е многу блиску. Релативна влажност од 100% покажува дека температурата на росиштето е еднаква на стварната температура и дека воздухот е максимално заситен со водена пареа.
Температурата на росиштето е важна во воздухопловството, бидејќи пилотот може да пресмета кога ќе се појави мраз или магла на карбураторот и приближно може да ја пресмета висината на облаците.
Поврзаност со човековата удобност
Кога температурата на воздухот е висока, телото поради топлинска саморегулација користи потење за да се олади. Колку телото е потопло, толку посилно ќе биде потењето за да се одржи нормална телесна температура. Количината на потење зависи и од релативната влажност на воздухот. Ако воздухот е заситен со влага, потта нема да испари, што може да доведе до топлотен удар. Ако потта не може да испари поради заситениот воздух, човекот се чувствува непријатно. Ако воздухот брзо се отстранува од кожата, тогаш испарувањето на потта ќе биде побрзо, поради ветре или вентилатор, па лицето ќе се чувствува поудобно. Влажниот топломер користи и испарувачко ладење и затоа понекогаш се користи за одредување на степенот на удобност.
Непријатност се јавува и при многу ниски температури, под -30 °C, кога сувиот воздух може да предизвика пукање и иритација на кожата. OSHA (англиски:Occupational Safety and Health Administration Управа за безбедност и здравје при работа ) препорачува удобност помеѓу 20 и 24,5 °C, со релативна влажност од 20 до 60%.
Луѓето кои се навикнати на континентална клима често се чувствуваат непријатно кога температурата на росиштетот достигне 15 до 20 °C.
Мерења
Постојат уреди за мерење на температурата на росиштето во широк опсег. Најчесто тие се состојат од полирано метално огледало по кое воздухот струи и го лади. Кога ќе се појават капки вода, се чита температурата на росиштето.
Пресметка на температурата на росиште
Може да се направи многу добра приближна пресметка за температурата на росиште Tr, ако се познати релативната влажност на воздухот RH и стварната температура на воздухот T, и таа изнесува:
каде:
температурата треба да биде изразена во °C, а ln се однесува на природниот логаритам. Константите се:
Изразот се заснова на приближното пресметување на Огист-Рош-Магнус, за заситена водена пареа во воздухот, како функција од температурата. Важи за областа: