cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Културно наследство на Косово
Споменици
Замоците се исто така многу чести во Косово. Замокот Призрен, градот и замокот Артана кој бил огромен трговски град во 13 век и порано, замокот Кекола древен дардански замок кој датира од бронзената ера (1300-1100 п.н.е.) итн.
За жал, поради многуте војни низ кои помина Косово во различни години и времиња, многу споменици беа уништени.
Нож за домати
Нож од домати е мал назабен кујнски нож дизајниран за сечење парчиња домати. Назабениот раб му овозможува на ножот брзо и со минимален притисок да навлезе во кожата на доматите без да го сотре месото. Многу ножеви за домати имаат виљушка која овозможува на корисникот да ги подигне и поместува доматните парчиња откако ќе бидат исечени.
Некои ножеви имаат зглобови од двете страни, овозможувајќи лесно режење за лев и десен корисник. На сличен начин се назабени ножевите за леб и ножевите за стек.
Наводи
<references group="" responsive="">
Културно наследство на Косово
Kосовски музеј
Основан во 1949 година, косовскиот музеј имал оддели за археологија, етнографија и природни науки, на кои во 1959 година беше додаден оддел за проучување на историјата и НОБ. Активен е во спонзорирање на археолошки ископувања, конзервација и други научни работи. Од 1956 година објавува годишно списание со написи на албански јазик (со резимеа на француски, англиски или германски).
Денес Косово има седум активни музеи на целата своја територија. Музеите се:
Национален музеј на Косово
Националниот музеј на Косово е стациониран во Приштина бил изграден од Австријци за турската армија во 1898 година и бил користен од југословенската национална армија до 1975 година. Сместен во куќа во австроунгарски стил, содржеше повеќе од 50.000 предмети изложени низ различни павилјони. Тука се сместени и експонати кои го изразуваат денот во животот на луѓето во различни региони. Музејот порано имаше богата колекција на праисториски предмети откриени во Косово - сите тие беа пренесени во Белград непосредно пред да започнат неволјите во 1998 година, а стотици археолошки наоди и етнографски предмети допрва треба да бидат вратени. Обемната постојана археолошка изложба го прикажува животот во регионот во илирскиот, дарданскиот и римскиот период. Централната сцена е статуата Хинеша (Божица на престол) стара 6.000 години, пронајдена во Тјерторја во 1956 година и вратена во Приштина во 2002 година. Пред зградата поновата историја е претставена со артилериски хардвер и два големи еврејски надгробни споменици. Целите на музејот се да се спаси, заштити и презентира културното наследство на Косово.
Традиционална облека во Косово
Традиционалната облека во Косово зазема посебно место во културното наследство на Косово. Тие беа домашна облека или изработена од занаетчија специјализирани за таа област. Традиционалната облека на Косово наликува на голем дел од албанската традиционална облека ако не и сеедно. Постојат над 200 различни видови на облека и стилови на носење облека, сето тоа зависи од тоа од каде е, историјата на нечиј фис (клан) и многу повеќе причини. Прво е покривката за глава, волнениот конусен плис за мажјакот и пашник за женката со заедничка црвена боја. Плисот е бел и во некои краишта мажите го покриваат кружно со пашник, а во Ругова мажите кружно го покриваат со бел памучен шал.
Втори се панталоните или фустанот, во зависност од стилот и полот. Мажите обично носат долги волнени бели панталони наречени тирк или фустанела што е здолниште како костим. Жените носат џублета која исто така е како здолниште, само што може повеќе да личи на престилка напред. Пред да ги носат чевлите, и мажите и жените имале чорапи, па подоцна носеле чевли, додека жените обично носеле дрвени кломпи. Во минатото користеле украсени пиштоли, украсени џебни часовници, украсени кутии со цигари итн. Денес плис и тирк се носат во комбинација со европска модерна облека за да го симболизираат националниот идентитет. Она што го означува регионот на Метохија е белата марама со која ја покриваат главата, регионот на Дреница е прецизен со жена со многу накит и сл. Традиционалната облека е еден од главните фактори што ја издвојува оваа нација од нејзините соседни земји. Мотивите и шарите на овие облеки може да се објаснат со праисториска религија и хроматски има три основни бои, од кои најсимболичната е црвената. Генерално, женската облека била подобро зачувана од машката, бидејќи имала регионални варијации во тоа како се носи оваа традиционална облека. Најпознат бил „пештјелак“, кој се состоел од долга бела кошула и две престилки една напред и една за грб. Друг стил на облекување што го носат жените од Косово е џублетата, која е ѕвонесто здолниште кое се држи со две ремени на рамениците, а се носи врз бела ленена кошула со долги ракави. Следниот стил често се нарекува најубавата облека на Косово. Вешја e Дукаѓинит била бела памучна кошула со долги ракави, но рабовите беа живописно отелотворени. Последниот стил за жените беше оној на јужниот регион Хас. Оваа облека беше покарактеристична и најчесто се наоѓа денес бидејќи преживеала и ги прифатила промените во стиловите. Овој изглед се состои од кратка бела кошула и целосен ленен фустан. Машката облека беше симбол на убавината, но беше помалку конзерванс. За разлика од женската облека, машката облека е повеќе униформирана и се чинеше дека помалку се менува од регион до регион. Најпопуларна беше облеката „тирќи“. Изгледот сличен на жените со белата кошула и елек, тирките кои беа волнени бели панталони кои строго се одлика на мажите.
Традиционална храна во Косово
Најпознатата од сите и најкарактеристичната „флија“ се подготвува преку целата година, но е омилена во летото. Флија направена со „сач“ е специјалитет од традиционалната албанска кујна, која најмногу се подготвува во планинските предели. Тоа е сигурно едно од типичните косовски јадења што ќе го препорачаат сите локални. Баклавата е едно од традиционалните колачи на косовската кујна, иако има турско потекло. Бакласарем е исто така традиционална храна на Косово, тоа е солена пита со прекривка од јогурт и лук. Косовската кујна се разви под влијание на албанските, турските, српските, хрватските грчки и италијанските јадења. Националната храна на Косово е бурек со сирење. Бајрек е вид на печено или наполнето пециво. Тие се направени од тенко ронливо тесто познато како фило тесто и се полнат со солено сирење (често фета), мелено месо, компири или друг зеленчук. Месото е добро застапено во нивните дневни оброци. Поради суровата континентална клима, зеленчукот сезонски цвета главно во лето.
Нематеријална култура
Општо земено, Албанците се многу секуларен народ. Мнозинството од албанскиот народ во Косово е со муслиманско потекло и сè уште има висок процент на муслимани во Косово. Од друга страна, духовната косовска култура не е многу под влијание на религијата. Може да се цитира ред од песната на Пашко Васа, католички писател од 19 век, кој рекол дека „Религијата на Албанците е албанизмот“, што значело дека идентитетот на Албанците не произлегува од нивната религија. Она што најмногу влијае на косовско-албанското културно наследство е Канунот. Овој сет на закони и правила порано биле усни и биле објавени подоцна. Поради фактот што еден дел од нив е многу примитивен, тие веќе не се користат толку многу, но овие правила се голем дел од косовското културно наследство.
Фолклор
Отоманската империја ги оставила зад себе нивната религија, нивниот јазик и нивниот народ во Косово (датира од 14 век). Сите три означуваат важни факти за косовската култура денес. Косово има два официјални јазици, албански и српски. Иако имаат силни турски корени во нивната фолклорна музика, масите не зборуваат течно турски, само старешините во секуларните групи и општини зборуваат турски. Според косовското Министерство за образование, секој ученик мора да го владее и демонстрира својот мајчин јазик за време на основното и средното образование на кој било јазик што ќе го избере (иако повеќето ученици го познаваат албанскиот мајчин јазик). Покрај тоа, првиот странски јазик што секој студент мора да го покаже е англискиот. Влијанието на Османлиите имаше прелевање на културниот и верскиот идентитет што резултираше со изградба на многу верски споменици и артефакти на Косово. Над 90% од косовските Албанци се со исламска вероисповед пред се поради окупацијата на Отоманската империја. Настрана од турско-религиозно-структурните влијанија, актуелната косовска култура беше под влијание и на другите етнички малцинства во регионот кои ги сочинуваат, но не ограничувајќи се на: Роми, Срби, Босанци, Ашкали, Горани итн. Така, инструментите како Кеменче и традиционалните танци како Хора од турската култура стануваат симбол на косовскиот етнички идентитет. Слично на тоа, инструментот познат како Чифтели, исто така е широко користен инструмент во Косово со потекло од турската култура која датира од раната Отоманска империја. Исто така, Србите ја прифатија музиката позната како „талава“, брза народна музика, која имаше големо влијание во последните години во косовската култура. Фолклорот и усната традиција биле присутни низ историјата на Косово, каде што овие два елементи одиграле клучна улога во пренесувањето на важни информации, историја и настани меѓу заедниците и генерациите. Ниската стапка на писменост и динамиката на животниот стил во руралните области ја ограничија можноста за документирање на важни случувања во пишани формати. Следствено, заедниците пренесоа важни национални настани и колективни сеќавања на помладите генерации преку усни традиции, вклучувајќи легенди, песни, поговорки и приказни.
Религија
Во Косово нема официјална религија, иако земјата е претежно муслиманска бидејќи мнозинството Албанци се муслимани. Повеќето од етничките Срби го практикуваат источното православие.
Усна историја
Непишаните или обичајните правила многу често се практикуваат како закон и ред меѓу Косовците, а неговите принципи се:
Во сегашното модерно време, поранешните обичаи и традиции постепено исчезнувале поради влијанието на западниот свет постарите генерации се тие кои помагаат да се одржат живи таквите обичаи и традиции. Усните традиции служеле како средства за пренесување на културните вредности на следните генерации и предавале лекции за колективните сеќавања и искуства, кои одиграа улога на мост меѓу генерациите. Додека усните традиции имале многу позитивно влијание во текот на вековите, тие исто така спроведувале општествени и правни прописи, како што се петвековните Беса и Канун, кои биле воспоставени и одржувани од традиционалната институција наречена Ода (комора).
Ода
Концептот на „ Ода “, без разлика дали се смета за собирање во простор или традиционална институција, е вкоренето духовно културно наследство во Косово. Фигуративно, „Ода“ претставува посебен и истакнат простор на куќа (соба), која е исклучиво посветена на постарите мажи за да разговараат за важни семејни, заедница или национални прашања. Покрај тоа, Ода го симболизира судот каде што мажите се собираат за да разговараат и решаваат имотни проблеми, крвна одмазда итн. Овој простор исто така беше важна платформа за социјален, културен живот и забава за мажите. Денес, по многу векови пракса, „Ода“ е сè уште жива и ценета во одредени заедници во Косово (главно рурални).
Беса
„ Беса “ е позната одлика на целиот албански народ. Тоа главно претставува „збор на чест“ или „ветување“. „Човекот на Беса“ означува човек од почит и чест, некој кому може да му се довери животот и семејството. Човекот што ја крши Беса е човек кој не може да ја спаси својата Беса и не вреди ништо. Таквиот човек ќе ризикува да биде протеран од заедницата. Беса е морален тестамент на Албанците уште од појавата на нејзините најрани национални и општествени митологии.
Канун
Канунот е збир на непишани закони и правила кои се објавени дури во 20 век. Канунот на Лека Дукагини е составен од 12 книги и 1.262 статии. Ова се дванаесетте книги:
Мајмунска работа
Синопсис
Несмасниот професор Барнаби Фултон (го игра Грант) веќе неколку месеци безуспешно се обидува да направи формула за пијалак за подмладување. Еден од мајмуните во лабораторијата случајно ги меша состојките и ги истура во сад со вода. Професорот ја пие течноста и се подмладува во духот, па купува нов костум и спортски автомобил, ја менува фризурата и лудува низ градот со секретарката на неговиот шеф, убавата Луис Лорел (ја игра Монро). По осум часа, пијалакот престанува да дејствува и професорот повторно се враќа во претходната состојба. Потоа, од водата пие и неговата сопруга Едвина (ја игра Роџерс), која наеднаш добива желба за авантури и му се приближува на Хенк (го игра Марлоу) кој ѝ се додворувал во младоста. Така, Фултон сфаќа дека магичниот пијалак носи само проблеми и одлучува да се откаже од натамошните експерименти. Меѓутоа, тој и Едвина повторно пијат голема доза од пијалакот и почнуваат да се однесуваат како мали деца, а Барнаби дури се обидува да го линчува Хенк. Најпосле, претпоставените на Барнаби, исто така, пијат од пијалакот и почнуваат да се однесуваат како деца. На крајот, дејствието на формулата поминува, а Барнаби ја согледува привлечноста на Едвина.
Културно наследство на Косово
Заштита на културното наследство
Поради војните (особено неодамнешната) што се случиле во Косово, многу споменици и други културни имоти на Косово биле уништени или украдени. За време на конфликтот 1998-1999 година, повеќе од една третина од 600-те џамии на Косово биле оштетени или уништени. Исламското наследство на Косово претрпе катастрофални настани за време на операциите за „етничко чистење“. Пронајдени се Курани со искинати страници и распослани со измет, а вредни збирки на исламски ракописи беа запалени. Зачувувањето на културното наследство е секогаш тешко да се разговара бидејќи секоја страна во војните дала придонес во уништувањето наместо да ја зачува архитектурата на другата етничка припадност.
Со цел да ги координира нивните општи активности во врска со културното наследство, Министерството за култура, заедно со Канцеларијата за врски на Европската комисија за Косово (ЕУЛО) и со специјалниот претставник на Европската унија (ЕУСР) основа „Форум за размена на информации за културното наследство во Косово“.
NGC 4199/1
NGC 4199/1 — елиптична галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Откривање
Објектот е откриен на 17 април 1789 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4199/1 е од видот E0. Видливиот сјај со голо око изнесува 15 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,5 m/лм2. NGC 4199/1 има привидни димензии од 0,3' х 0,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0.
Други поделби
Проучување на NGC 4199/1 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 200285. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 47; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3840. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1389.
Ана Грос
Ана Грос (родена на 21 јануари 1991 година) е словенечка ракометарка на Ѓер и словенечката репрезентација.
Најдобар српски кошаркар на годината
Наградата за најдобар српски кошаркар на годината била востановена во 2015 година за да се признае најдобриот кошаркар на годината во Србија. Победниците се машки и женски кошаркари кои имаат српско државјанство и чии настапи со неговиот кошаркарски клуб и/или репрезентација во текот на годината достигнаа највисоко ниво на извонредност. Сите играчи со српско државјанство, без разлика каде играат во светот, се квалификуваат за наградата. Победниците ги избира Кошаркарската федерација на Србија.
Список на државни водачи во 1609 година
Ова е список на државни водачи во 609 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Едмунд Хилари
Едмунд Персивал Хилари (, - Окленд ) бил новозеландски планинар и истражувач, најпознат поради тоа што е првиот освојувач на Монт Еверест. Тој стигнал на врвот на 8.850-метарската планина на 29 мај 1953 г. со Непалецот Тенцинг Норгај.
Машка кошаркарска репрезентација на Литванија
Машката кошаркарска репрезентација на Литванија е репрезентацијата кој ја претставува државата на меѓународните кошаркарски натпреварувања. Репрезентацијата е предводена од Литванската кошаркарска федерација, која е член на ФИБА Европа. Од 1940 до 1991 година Литванија била дел од СССР, а како самостојна играла во 1939 и од 1991 година па наваму.
Како самостојна, Литванија има 11 учества на Евробаскетот, каде освоила три злата, едно сребро и една бронза. Покрај тоа, таа има освоено една бронза на светските првенства од три учества и три бронзи на олимписките турнири од пет учества. За време на СССР, Литванците биле едни од најдобрите играчи.
NGC 391
NGC 391 — елиптична галаксија во соѕвездието Кит, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 391 се споменува и како UGC 693, MCG 0-3-75, CGCG 384-77.
Откривање
Објектот е откриен на 8 јануари 1853 година од страна на Џорџ Филипс Бонд, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 15 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 391 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,5 m, оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 391 има привидни димензии од 0,9' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 7 м 22,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 0° 55' 33". Положбениот агол на објектот е во износ од 45°.
Други поделби
Проучување на NGC 391 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 3976. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 217; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 19. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1196.
Рокенрол
Рокенрол, (англиски: rock and roll = нишкање и свивање) или рок — форма на популарна музика, обично со вокали (често со вокална хармонија), електрични гитари и силен ритам; во некои поджанрови на рокенролот честа е употребата и на други инструменти (на пример, саксофон, синтисајзер итн.). Рокенролот настанал како смеса од повеќе мултикултурни жанрови, како: блуз, џез, госпел и кантри.
Како културен феномен, општественото влијание на рокот низ светот е без паралела меѓу видовите на музика. Неговата прифатливост произлегува и од неговата мултикултурна основа. Рокот, роден во САД во 1940-тите, станал популарен низ целиот свет и еволуирал во повеќе различни стилови. Во рамките на рокенролот спаѓаат и голем број на поджанрови, како: Хеви метал (Heavy Metal), Хард-рок (Hard Rock), Панк-рок (Punk), Ска (Ska), Прогресивен рок (Progressive Rock) или Симфо-рок (Sympho Rock), Глам рок (Glam Rock), Нов бран (New Wave'') итн.
NGC 2191
NGC 2191 — спирална галаксија во соѕвездието Кобилица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2191 се споменува и како ESO 160-14.
Откривање
Објектот е откриен на 9 јануари 1837 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2191 е од видот SB0. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,7 m/лм2. NGC 2191 има привидни димензии од 1,7' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 6 ч 8 м 23,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 52° 30' 44". Положбениот агол на објектот е во износ од 118°.
Други поделби
Проучување на NGC 2191 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 18464. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 422; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8521.
Готварски нож
Готварски нож или кујнски нож е секој нож што е наменет да се користи за подготовка на храна. Додека голем дел од оваа работа може да се оствари со неколку ножеви за општа намена - особено голем нож од готвач, тежок клирак и мал нож за ножење - исто така има и многу специјализирани ножеви кои се наменети за специфични задачи. Кујнските ножеви може да се направат од неколку различни материјали.
Анаполис (Мериленд)
Мериленд (Marylend) е главен град на американската сојузна држава Мериленд. Според пописот извршен во 2010 година, во градот живееле 38,394 жители
Надворешни врски
Официјален портал на градот
Л’жница
Л’жница или Лозница — село во Општина Неврокоп.
Безглава пирамида
Безглава пирамида – староегипетска пирамида во Сакара. Најверојатно била изградена од фараонот од Петтата династија, Менкаухор.
Археологија
Карл Рихард Лепсиус, кој го посетил Египет во 1843 година, го дал првиот опис на пирамидата и ја каталогизирал како број XXIX (29) во својот список на пирамиди. Гастон Масперо во 1881 година влегол во подземните простории. Првото, многу кратко, несистематско ископување на урнатините го извршил Сесил М. Фирт во 1930 година. Потоа урнатините повторно биле покриени со песок.
Во 1994 година, Јаромир Малек пласирал мислење дека Безглавата пирамида е долгобараната Мерикареева пирамидаМерикареевата пирамида (фараон од Десеттата династија) бидејќи било познато дека оваа пирамида мора да биде некаде на север на Сакара, во близина на Тетиевата пирамида. Безглавата пирамида била совршен кандидат бидејќи во непосредна близина немало друга пирамида од Петтата династија. Меѓутоа повеќето научници верувале дека сопственик на пирамидата бил Менкаухор, бидејќи свештениците назначени за погребниот ритуал на овој крал, во голема мера биле закопани на север од Сакара.
Систематското ископување на потструктурата под водство на Захи Хавас во 2008 година, ја потврдило припадноста на Петтата династија врз основа на структурата и материјалите кои биле типични за таа ера. Иако не биле најдени натписи со името на фараонот, Хавас му ја припишал на Менкаухор бидејќи тој бил единствениот фараон од Петтата династија чија пирамида не била идентификувана.
Пирамида
Пирамидата е долга од околу 52 метри и веројатно била во линија со пирамидата на Тети. Практично ништо не е оставено од надградбата, па оттука и нејзиното име. На северната страна лежи влезот во подземниот систем на простории, кој бил запечатен со два гранитни портали. Скршен капак на погребниот саркофаг бил пронајден во погребната просторија.
Зграда Слово
Зградата Слово (Будинок «Слово») е станбена повеќекатна зграда која се наоѓа во округот Шевченковски во Харков. Обликот на зградата ја отсликува буквата „С“ во украинскиот збор слово („слово“) што на македонски значи „збор“. Обликот на зградата всушност симболизира дека е изградена во чест на истакнати украински писатели, кои живееле таму во вкупно 66 станови. Зградата била изградена во доцните 1920-ти. Во неа биле сместени многу украински писатели и поети, од кои некои, познати како погубена ренесанса, подоцна биле погубени од Советскиот Сојуз во Сандармох.
Конструкција
Како главен град на Украинската Советска Социјалистичка Република од 19 декември 1919 до 24 јуни 1934 година, градот Харков станал центар на украинската економија со што предизвикал раст на населението. Населението се зголемило од 285.000 во 1920 година до 423.000 во 1927 година, со што недостигот на станови станал еден од главните проблеми. Ова влијаело и на книжевната заедница, која дошла во Харков од Киев поради политиката на украинизација. Писателите кои не можеле да си ги дозволат повисоките цени на становите, живееле во нивните канцеларии или импровизирани домови. Некои од писателите кои биле лошо сместени ги чувале своите ракописи во тенџериња со цел да спречат глувци да грицкаат хартија. Еден од тие писатели кои живееле во неговата канцеларија бил Павло Тихина кога станал главен извршен директор на списанието Червони Шилак во 1923 година.
Список на државни водачи во 391 година
Ова е список на државни водачи во 91 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Зграда Слово
Конструкција
Зградата била изградена во аристократска мода, со тоа што секој апартман имал 3 или 5 соби, што претставувало голем луксуз во меѓувоениот Советски Сојуз. Зградата Слово била висока пет спрата, имала 66 апартмани кои биле направени од најдобрите материјали кои биле достапни во тоа време. На покривот биле изградени солариум и бања, заедно со градинка во подрумот. На крајот на 1929, станарите се преселиле, иако централното греење не било изградено сè до Новата Година во 1930. Станарите биле наречени Словјани. Секој апартман бил опремен со бања, централно греење и телефони. На уметнците исто така им биле дадени и нивни студија. По Втората Светска Војна, бил изграден лифт, иако преку него бил возможен пристап само на приземниот и на петтиот кат.
Извршена ренесанса
Преку употребата на телефон за прислушување, станарите бил шпиониран и биле пријавени дека се уапсену од нивниот сосед во т.н. ера на погубена ренесанса. Глумицата Халина Мневска била првата уапсена на 20 јануари 1931 година, бидејќи не сакала да го осуди својот сопруг, Клим Полишчук, кој бил истрелан во Карелија. Таа била уапсена и осудена на 5 години затвор и никогаш не ѝ било дозволено да се врати во Украина. Второто уапсено лице бил Павло Кристиук на 2 март 1931 година и Иван Бахријањи на 16 март 1932 година поради нивните контрареволуционерни движења.
Меморијален проект
Во март 2017 година, проектот ProSlovo бил лансиран низ Украина. Истражувачкиот проект бил посветен на куќата Слово и нејзините претходни жители. Сите резултати, мемоари и слики биле објавувани на веб-страница во интерактивна форма. На англиски или украински, публиката можела да ја набљудува временската рамка на зградата, 3D визуелизација на секој стан, фотографии од секој жител, мапи и мемоари. Во текот на 2017 година беше објавен и документарен филм за оваа зграда. Филмот бил напишан од Лиубов Јакимчук и Тарас Томенко а бил во режија на Томенко. Филмот „ Куќата Слово“ вклучувал преглед на секој стан придружен со мемоари и изјави на очевидци.
IC 252
IC 252 — галаксија во соѕвездието Октант, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 252 се споменува и како ESO 8-5, IRAS 13574-8402, most southern IC object.
Откривање
Објектот е откриен на 13 јуни 1901 година од страна на Делајл Стјуарт.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 14 ч 5 м 19,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -84° 16' 23". Положбениот агол на објектот е во износ од 65°.
Други поделби
Проучување на IC 252 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 50242.
Хари Содерман
Хари Содерман (24 август 1902 - 16 март 1956) бил шведски полицаец и криминалист. Во родната Шведска, тој го носел прекарот „Револвер-Хари“.
Содерман бил пионер на модерната криминологија во Скандинавија и прв шеф на Националната лабораторија за форензичка наука во Шведска помеѓу 1939 и 1953 година.
Личен живот
Содерман е роден во Стокхолм како син на извршителот Перон Седерман и хотелскиот менаџер Каролина Оливија Сахлин. Се оженил трипати; последен пат со ветеринарката Ингрид Сигне Елизабет Бекман. Починал во Тангер во 1956 година.
Кариера
Содерман дипломирал на хемискиот колеџ во Малме во 1920 година, студирал хемија во Алтенбург во Германија и дипломирал како шумарски инженер во 1924 година. Во средината на 1920-тите, тој направил долгото патување со велосипед, тргнувајќи од Шведска до Истанбул, и понатаму до Индија, Бурма и Кина. Тој потпишал договор со полициско списание, на кое му доставувал писма за патувањето, и за време на патувањето направил детални студии за тоа како локалната полиција ги решава своите задачи. Од 1926 година студирал форензичка наука кај Едмонд Локард и дипломирал на Универзитетот во Лион во 1928 година со докторска теза за идентификација на куршуми од пиштол. Во 1930 година, тој бил назначен за предавач по форензички науки во Стокхолмс Хегскола. Од 1934 година, тој придонел во организацијата на полициските лаборатории во Њујорк. Меѓу значајните истраги во кои тој бил вклучен во овој период биле пукањата во Адален во 1931 година, киднапирањето на Линдберг во 1932 година, пожарот во германскиот Рајхстаг во 1933 година и убиството на Герд Јохансон во 1939 година. Во 1939 година тој бил назначен за прв шеф на Националната лабораторија за форензичка наука во Шведска и ја одржал оваа позиција до 1953 година.
За време на Втората светска војна, тој направил заговор со своите меѓународни контакти, вклучувајќи го и шефот на германската криминалистичка полиција Артур Небе, да се нападне Германија и да се уапси Адолф Хитлер. Планот, за кој биле потребни околу 10.000 британски падобранци, му бил претставен на Винстон Черчил, кој, иако првично бил заинтересиран, сметал дека планот е премногу ризичен и го одбил Содерман. За време на последниот дел од Втората светска војна, Содерман бил задолжен за едукација на данските и норвешките полициски трупи во егзил во Шведска. Тој станал познат по неговата улога во ослободувањето на политичките затвореници во Осло на 7 мај 1945 година (додека ја презел улогата на самоназначен заменик-полициски началник во Осло на неколку часа), вклучувајќи ги и затворениците во концентрациониот логор Грини и затворите Мулергата 19 и Викторија Терас. Настанот се случил во Осло на 7 мај, тој преговарал со Фехлис, кога германската капитулација била објавена на радио. Плашејќи се од последиците од вакуумот во Осло, тој побарал од Фехлис автомобил и офицер од Гестапо со дозвола да влезат во затворите. Потоа се упатил кон Грини, го повикал командантот Зејдлер и му наредил да организира собир, прво за 5.000 затвореници, потоа за 500 затворенички. Од Грини возел до Мулергата 19, а потоа до Викторија Терас. Тој му издал домашен притвор на нацистичкиот лојален полициски началник Асквиг по телефон и договорил персоналот на Милорг и тајната полициска управа да ја преземат одговорноста.
По војната, Содерман и група соработници ја оживеале Меѓународната полициска комисија. Тој служел како генерален известувач во Комисијата до неговата смрт.
Во 1948 година, тој развил панцир. Тој му понудил елек на Фолке Бернадот пред кобната посета на Бернадот на Ерусалим истата година; сепак, Бернадот сметал дека е премногу тежок и го вратил назад.
Содерман ја напишал модерната кривична истрага во 1935 година со главниот инспектор на полициската управа во Њујорк, Џон О'Конел. Овој дефинитивен текст бил стандардно дело во својата област повеќе од две децении и поминал низ три ревизии и бројни печатења. Содерман напишал повеќе од сто научни трудови, монографии и книги. Тој бил ангажиран во последната ревизија на првиот том од неговите мемоари кога починал неочекувано од срцев удар. Првиот том, „Животот на полицаец“, бил објавен постхумно во 1956 година.
Содерман бил основач на списание и го уредувал ова списание неколку години. Подоцна писателката за деца Астрид Линдгрен работела како секретарка на Содерман од 1940 до 1941 година, а Седерман се смета за модел за нејзиниот литературен лик, детективот „Кале Бломквист“.
Наследство
Иако се прославил во својот живот, Содерман оттогаш испаднал од јавната свест во родната Шведска. Криминологот Леиф Г.В. Персон, самоименуван обожавател на Содерман, го опишал како „шведски Индијана Џонс“ и тврдел дека неговата „поголема од животот“ личност можеби била посоодветна за Соединетите држави отколку за Шведска. Во декември 2017 година, СВТ емитувала едночасовен документарен филм за Содерман, воден од Персон.
Хартија
Хартија е тенка, рамна материја произведена со компресија на влакна. Влакната што се користат се обично природни и засновани на целулоза. Најчестиот материјал е дрвена каша од смрека и слични дрва, но можат да се користат и влакна од други растенија како памук.
Најстариот познат и сочуван примерок на печатен материјал (сл.1) со помош на калап од дрвен блок потекнува од 868 година кој денеска се наоѓа во Британската библиотека во Лондон. Пронајден е во рушевините на Кинескиот ѕид. Затоа се смета дека хартијата е измислена во стара Кина од страна на евнухот Цај Лун.
Секако хартијата денеска повеќе не се изработува од тоа растение, туку се користат други суровини. Како се развивало човештвото така растела и потребата од поквалитетна хартија која ќе ги задоволи потребите на тоа време. Така хартијата почнала да се прави од ситно мелена дрвна маса која во казани се варела и рачно се мешала сè додека не добие кашест облик. Потоа од казаните рачно, еден вид сита се ваделе лист по лист и се сушеле поединечно. Таквиот процес бил макотрпен и така добиената хартија чинела многу а била со низок квалитет. Имено денешната современа хартија се произведува од различни суровини, како што рековме, најчесто се користи дрвото, отпаден текстил, памукот и во поново време стара рециклирана хартија.
Производство
Хартијата денеска најчесто се изработува од ситно мелена дрвна маса која се меша со големи количини на вода. Целата таа смеса се вари и се добива пулпа или каша која подоцна со помош на полирани цилиндри се извлекува во тенок слој. Подоцна во текот на производството се провлекува низ цел еден склоп од цилиндрични ваљаци, се суши и додатно се измазнува во зависност од потребите на побарувачот. Целата линија за извлекување на хартија од смесата е составена од ланец со повеќе групи на валјаци кои хартијата ја доведуваат на саканата дебелина. Во една од почетните фази на извлекување на хартијата се вметнува и една од главните заштитни мерки т.е. водениот жиг, за кој подоцна повеќе ќе зборуваме.
Целата технологија при производство на хартијата, општо кажано, се изведува со помош на два главни процеси и тоа: механички и хемиски. Под механички процес се подразбира самото мелење на дрвната маса и нејзината механичка обработка (отстранување на нечистотиите, варењето на смесата и сл.). Но за да ги добие своите конечни својства (белина, трајност, отпорност и сл.), хартијата мора да претрпи и одредени хемиски процеси како што се додавање на разни хемиски средства (хлор, озон, водород итн.) кои хартијата ја прават мазна и бела. Хартијата добиена од дрвна маса е доволно добра за широка употреба но постојат одредени ограничувања, односно истата има релативно краток рок на употреба, со текот на времето пожолтува и старее, лесно се кине и уништува. Таквата хартија се користи за секојдневна употреба почнувајќи од обична тоалетна хартија па сè до хартија за цртање и пишување, издаваштво и сл.
Видови хартија
Постојат два вида на хартија и тоа:
Под поимот обична хартија подразбираме хартија која секојдневно ја сретнуваме и употребуваме како што се: весниците, билбордите, постерите тоалетната хартија, книгите и сл. Таа најчесто се изработува од рециклирана хартија или од дрвна маса. Под поимот заштитна хартија подразбираме хартија во која се вградени одредени заштитни мерки кои овозможуваат нејзина заштита од умножување, репродуцирање, вршење измени во содржината и сл. Заштитната хартија исто така ја среќаваме под поимот „Документска„ хартија, од причина што на таквата хартија најчесто се изработуваат документи од поголемо значење. Документската хартија се добива исклучиво од памукот и има многу добри одлики како што се долготрајност, отпорност на абење, не жолтее со време и има добра апсорбирачка моќ на мастилата. Понатаму повеќе внимание ќе се обрне на документската или заштитната хартија.
Заштитна хартија
Појавата или потребата за фалсификување или промена на содржината на еден документ постои уште многу одамна, уште од времето кога е откриена хартијата како медиум за изработка на документи и други вредносни материјали. Таа појава општо се дефинира како потреба на човекот за стекнување со противзаконска корист.
Науката секојдневно води борба за заштита на документската хартија од фалсификување и преправање на содржината со вметнување на одредени додатоци во самата хартија заради оневозможување на нејзино копирање, преправање на содржината и сл. Така третираната хартија ја нарекуваме заштитна или документска хартија. Заштитна хартија е хартија во која се инкорпорирани заштитни мерки кои имаат улога да го идентификуваат или авторизираат производот како оригинал или заштитни мерки кои ќе прикажат намера или обид за нејзино фалсификување на пример промена или бишење на податоци кои се отпечатени или испишани на друг начин. Од самите почетоци на користење на хартијата, човекот, увидел потреба за користење на хартија која ќе биде одбележана (во прво време, а подоцна и заштитена) на некој начин, и која ќе го претставува реномето на сопственикот или носителот на самиот документ лично, во исто време да не може да биде изменет од друго лице, намерно или случајно. Водениот печат, на кој подоцна ќе обрнеме повеќе внимание, како заштитна мерка први почнале да го користат големопоседниците и веледостојниците за да дадат личен потпис на сите документи кои ги пишувале како и да се заштитат од препишување и изменување на содржината на нивните документи. Таквата хартија се изработувала во посебни фабрики и во точно контролиран тираж. На сликите 2 и 3 гледаме пример на заштита на хартијата со воден жиг кој се употребувал порано.
Примери како и потреби за користење на заштитната хартија има безброј, почнувајќи од обични билети за концерт или градски превоз па сè до изработка на хартиени банкноти, патни исправи, визи и сл. Денеска заштитната хартија е во сè поголема употреба. Не може да се замисли каков било документ кој има и најмало значење а да не содржи барем еден заштитен знак.
Полицискиот службеник е потребно добро да ги познава и разликува сите заштитни мерки кои се вметнати во производството на хартијата. За таа цел ќе ги проучиме сите поединечно и ќе се запознаеме со нивните одлики.
Флуоросцентност
Флуоресцентност е својство на обичната хартијата да реагира под УВ светлина. Заштитната хартија е хемиски третирана уште во текот на најраните фази на производство и истата не реагира под УВ светлина, таквата хартија популарно е наречена „Оптички мртва„ хартија. Како една од основните заштитни мерки кои се употребуваат за заштита на документската хартија е оптичкото мртвило односно недостаток на реакција под УВ светлина. Заштитната хартија изложена на УВ светлина нема реакција односно не рефлектира со светлина додека ако ставиме обична хартија на истата светлина таа ќе рефлектира со светлина. Оптички „мртва„ хартија се добива со помош на додавање на одредени хемиски супстанции уште во текот на варењето на самата смеса од памук.
Начини на фалсификување
Во денешно време оптичкото мртвило на хартијата, фалсификаторите се обидуваат да го постигнат со помош на „замаглување„ на хартијата со разни хемиски премази кои се нанесуваат на самата површина и би требало да ја намалат УВ рефлексијата на обичната хартија. Така премачканата хартија лесно може да открие ако со УВ лампа ги провериме превиткувањата на листовите или местата каде што хартијата е зацепена или шиена (ако се работи за патна исправа). На тие места хартијата ќе светли под УВ лампа затоа што премачкувањето се врши површински на листот и не навлегува во длабочината на хартијата.
Воден жиг
Воден жиг е вметнат лик, цртеж или текст во хартијата кој се гледа само осветлен со трансмитно (позадинско) осветлување. Истиот можеме да го видиме и на природна светлина само ако објектот што го набљудуваме го подигнеме во правец кон изворот на светлина и гледаме низ него. Самиот лик се создава по пат на пропуштање и задржување на светлината. Значи постојат здебелени места на хартијата кои пропуштаат помалку светлина и потенки места кои пропуштаат повеќе светлина. Комбинации од светли и темни места на хартијата формираат слика или лик. Водениот жиг е најважната и главна заштитна мерка која е инкорпорирана во самата хартија. Воден жиг е слика, цртеж или текст кој е вметнат во самата хартија. Сликата се формира како што рековме, по пат на здебелени и истенчени места на хартијата кои гледани спрема светлина ја формираат саканата слика. Значи истиот не се печати или црта на хартијата туку едноставно се втиснува во неа додека таа е сѐ уште влажна.
Вметнувањето или втиснувањето на водениот жиг се врши во текот на извлекувањето на хартијата од смесата. Веднаш по провлекувањето низ првиот ваљак пред да ја добие својата конечна дебелина, хартијата се провлекува низ два специјални ваљаци на кои се налепени бакарни калапи на кои се изгравирани одредени цртежи односно ликови, во зависност од барањето на клиентот. Истиот се втиснува во влажната хартија.
Разликуваме два вида на водени жигови и тоа: -линиски -повеќетонски (сенчест) воден жиг
Линиски воден жиг е воден жиг формиран со јасни и едноставни линии кои формираат одреден текст или лик. Линискиот воден жиг може да биде поделен на два вида и тоа светол и темен. Светлиот е оној каде што главните линии на ликот или текстот се светли односно хартијата на тие места поистенчена додека темниот воден жиг е составен од темни линии односно главните линии на текстот или ликот се направени од здебелени места на хартијата.
Повеќетонскиот или сенчест воден жиг се формира од линии меѓу кои нема јасна граница туку тие се претопуваат една во друга при што се добива впечаток на нијанси и таквиот воден жиг овозможува изработка на многу побогат лик и посложени форми.
Начини на фалсификување и нивно откривање
Постојат повеќе начини да се фалсификува водениот жиг. Но треба да се има предвид дека сите начини се доста лесни за откривање. Како што рековме, бидејќи водениот жиг е втиснат во хартијата додека истата е суште во влажна состојба, не постои начин тој подоцна да се преправи избрише или вметне поинаку освен со неколку начини кои сега ќе ги опишеме.
Првиот начин и најчесто користен од страна на фалсификаторите е со печатење со ликот врз површината на хартијата, со многу нежна сива боја која одвај се гледа со голо око, но сепак доловува одреден впечаток на воден жиг кога ќе се погледне на трансмитно светло. Ваквиот обид за имитација на водениот жиг лесно се открива ако документот го изложиме под УВ светлина. Водениот жиг ќе стане видлив (ке свети). Кај оригиналот тоа не смее да се случи затоа што тој е дел од самата хартија, а како што знаеме документската хартија не светли под УВ светлина.
Вториот начин е со вршење на притисок врз хартијата со калап на кој е исцртан истиот лик кој треба да стои во документот. Таквиот обид за фалсификување многу лесно се открива со лесно преоѓање со прстите преку хартијата. Ке почувствуваме релјефност на површината што кај оригиналниот воден жиг не е случај.
Постојат и примери на вметнување на воден жиг во хартијата со помош на цепење на листот на два дела по широчина, што бара многу внимателност и вештина од страна на фалсификаторот. Во внатрешноста на така исцепениот лист се напечатува ликот од водениот жиг и двете страници повторно се спојуваат со притисок. Ваквиот метод е многу ретко користен затоа што многу е лесно да се искине страницата и да се уништи документот.
Влакна и планшети
Во текот на изработката на заштитната хартија уште додека таа е во кашест облик во неа се додаваат еден вид на влакна или плочки (планшети) добиени од пластична маса. Истите, со текот на мешањето на смесата се распоредуваат хаотично и неправилно и се наоѓаат насекаде низ површината на подоцна извлечениот лист хартија. Нивната густина варира според потребите на нарачателот со оглед на нивната голема цена. Можат да бидат во повеќе бои а најчесто ги среќаваме во сина, жолта и зелена. Влакната и плашетите се УВ реактивни, што значи дека изложени под УВ светлина тие рефлектираат. Нив генерално, можеме да ги поделиме во две групи и тоа: видливи и невидливи. Видливи флуоресцентни се оние коишто можеме да ги видиме под дневна светлина а исто така и регираат на УВ светлина. Невидливите не се гледаат со голо око на дневна светлина тие се гледаат само под УВ светлина. Невидливите флуоресцентни влакна и планшети, повеќе се користат во патните исправи.
Начини на фалсификување и нивно откривање
Најчесто, при обид за фалсификување на влакната и планшетите, од страна на фалсификаторите се користи техниката на рачно цртање на истите врз површината на хартијата со УВ мастило или фломастер или истите се принтаат. Принтаните влакна и планшети лесно ќе ги препознаеме по тоа што тие се правилно распоредени на хартијата. Кога ќе споредиме две странички од патната исправа ќе забележиме дека распоредот на влакната е идентичен, што нормално не може да се случи. Може да се сретне и истите да бидат налепени врз површината, што лесно може да се провери со лесно загребување на влакното, ако е налепено тоа лесно ќе се оддели од хартијата бидејќи е на самата површина.