cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Димче Анчевски
Животопис
Произлегува од сиромашно семејство. Завршил основно училиште и потоа се занимавал со земјоделство.
Есента 1944 година, кога во близина на неговото село, во Скопско, единиците на НОВ и ПОЈ воделе жестоки борби против балистите, тој логистички ги помагал.
На 10 октомври 1944 година стапил во 3та македонска ударна бригада, со која учествувал во борбите против балистите на реката Треска. Бил учесник и во големата борба на 13 ноември за ослободување на Скопје, како и во наредните акции за ликвидирање на балистичките банди.
На 12 април 1945 година и тој како и многу други македонски партизани, заедно со својата Бригада, бил испратен на позициите во Срем. Во тие борби храбро загинал кај Илинце, каде и денес се наоѓа неговото гробно место.
Далјан Бозовиќ (Бајловце)
Далјан Бозовиќ — археолошко наоѓалиште во кумановското село Бајловце. Претставува средновековна некропола. На 2 км североисточно од селото, во реонот на истоименото маало, од левата страна на патот за Дејловце има остатоци од гробови градени од камени плочи - тип циста.
Глибовци
Глибовци или Глобоштица (грчки: Καλοχώρι, Калохори, до 1926 г. Γκλαμπόφτσα, Глабовца ) — село во Валовишко, Егејска Македонија, денес во општината Синтика на Серскиот округ во областа Централна Македонија, Грција. Населението брои 158 жители (2011).
Географија и местоположба
Селото Глибовци се наоѓа во Валовишката околија во чии рамки административно влегува во составот на општината Палмеш. Сместено е западно од Валовишта и северно од Кукуш во подножјето на Беласица на надморска височина од 260 метри. Селото е поврзано со внатрешноста на земјата со патот кој од Кукуш води за Валовишта и за Кулата, како и со железничката пруга Солун - Софија - Истанбул.
Историја
До 1924 година, Глибовци било чисто македонско село. Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900, во Глибовци живееле 240 жители, сите Македонци. По нивното принудно иселување во Бугарија во 1924 година, тука биле сместени бегалски семејства. Во 1926 г., името на Глибовци му било применувано во Калохори, што значи „добро село“.
Стопанство
Во селото се произведуваат претежно жита и компири, а населението помалку се занимава и со сточарство.
Население
Во пописот од 1913 година селото е евидентирано само со 193 жители, додека во 1920 година Глибовци имало 174 жители. По принудното иселување на македонското население и доселување на бегалските семејства во 1928 се води со 218 жители, во 1940 имало 444, во 1951 со 368, во 1961 со 339, за да опадне во 1971 на 283, во 1981 на 243, а во 1991 се намалила на 195 жители.
Матија Корвин
Матија Корвин (унгарски: Corvin Mátyás, хрватски: Matija Korvin, чешки: Matyáš Korvín, латински: Matthias Corvinus) познат и како Матија или Матијаш Хуњади (унгарски: Mátyás Hunyadi, хрватски: Matija Hunjadi, чешки: Matyáš Hunyadi, латински: Matthias Hunyadi; Клуж, 23 февруари 1443 — Виена, 6 април 1490), бил унгарски крал (1458—1490) и австријски војвода (од 1486 година), а од 1469. година полагал право и на чешката кралска круна, за која водел борби најпривн со Јиржи Подјебрадски, а потоа и со Владислав II Јагелонски.
4 минути (филм)
Четири минути (германски: Vier Minuten) - германски филм од 2006 година, во режија на Крис Краус, кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги играат: Моника Блајбтрој, Хана Херцшпрунг, Јасмин Табатабај, Свен Пипиг, Штефан Курт, Вадим Гловна и Ричи Милер. Филмот освоил 22 награди и имал уште 11 други номинации.
Синопсис
Џени фон Лебен (ја игра Херцшпрунг) издржува затворска казна поради убиство. Еден ден, во затворот пристигнува старицата Трауде Кригер (ја игра Блајбтрој) за да им дава часови по клавир на неколку затворенички и на затворскиот чувар Мице (го игра Пипиг). За време на црковната миса, Труде ја забележува Џенни и сфаќа дека таа е талентирана, па ја вклучува во својата програма со намера да ја подготви за натпревар. Притоа, Трауде дознава дека Џени била чудо од дете, дека во тинејџерските години била подложена на насилство и дека е затворена поради убиство и обезглавување на некој човек. Меѓутоа, уште на првиот час, Џени брутално го претепува Мице поради што Трауде мора да го убеди директорот на затворот за дозвола за натамошни часови со Џени. Џени е многу агресивна и лесно избувнува така што Трауде има големи тешкотии во односот со неа. Непосредно пред натпреварот, Џени претепува една затвореничка и тогаш нејзината музичка обука мора да се прекине. Меѓутоа, на денот кога Трауде доаѓа во затворот да си го земе клавирот, со нејзина помош Џени успева да побегне од затворот. Во домот на Трауде, Џени дознава за нејзината лезбејска љубов со една затвореничка за време на Втората светска војна. Во последен миг, Трауде ја убедува Џени да се појави на натпреварот, а кога Џени треба да излезе на бината, полицајците ја опколуваат концертната сала. Трауде го убедува шефот на полицијата да ѝ овозможат на Џени да го заврши настапот. За време на тие четири минути, таа свири комбинација на дело на Шуман и сопствена модерна импровизација, што предизвикува силен аплауз од публиката. Во мигот кога Џени се поклонува, на бината доаѓаат полицајците и ја апсат.
Фрес (Германија)
Фрес (Vrees) — општина во округот Емсланд, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Местоположба
Општината Фрес се наоѓа во североисточниот дел на Химлинг.
Соседни општини
Соседни општини на север е градот Фризојте во округот Клопенбург, на исток е општината Молберген, на југ е Линдерн во округот Клопенбург, на југозапад е општината Верлте и на запад е општината Растдорф, членови на истата општинска заедница Верлте, како и Фрес.
Часлав Аранѓеловиќ
Часлав Коста Аранѓеловиќ ( во —  — Македонски партизан, учесник во НОВ.
Животопис
Откако го завршил Земјоделско-шумарскиот факултет, тој работел како инженер по шумарство во Скопје. По навлегувањето на окупационите фашистички сили, се поврзал со приврзаниците на Народноослободителното движење на Македонија и ја помагал борбата против окупаторите. Особено се истакнал во собирање на материјална помош, која била од огромно значење во тој период.
На 7 август 1944 година стапил во Третата македонска ударна бригада. Со неа учествувал во борбите против бугарските и германските фашистички окупатори. Во судирите се пројавувал со храброст. Животот го загубил во несреќен случај. При чистење на оружјето, од страна на негов соборец, ненамерно бил испукан куршум кој бил кобен за Часлав.
Кралство Италија (Наполеонова)
Кралство Италија (1805–1814, италијански: Regno d'Italia; француски: Royaume d'Italie) — кралство во Северна Италија (поранешна Италијанска Република) во лична заедница со Франција под Наполеон I. Кралството било целосно под влијание на Франција и престанало да постои по поразот и падот на Наполеон. Нејзината влада ја презел Наполеон како крал на Италија, а вицекралството било делегирано на неговиот посинок Ежен де Бохарне. Територијата на кралството ги опфаќала Савоја и модерните провинции Ломбардија, Венето, Емилија-Ромања, Фурланија-Јулиска Краина, Трентино-Јужен Тирол и Марке. Наполеон I, исто така, владеел со остатокот од северна и централна Италија во форма на Ница, Аоста, Пиемонт, Лигурија, Тоскана, Умбрија и Лацио, но директно како дел од Француската империја, наместо како дел од вазална држава.
Јонатан Ластра
Јонатан Ластра Мартинес (Jonathan Lastra Martínez; р. во ) — шпански професионален друмски велосипедист, кој вози за професионалната континентална екипа.
Малависаурус
Малависаурус (што значи „ гуштер од Малави “) — род на титаносауруски сауроподски диносаурус кој живеел во денешна Африка, поточно во Малави, за време на периодот барем - апт во раната креда. Тој е еден од ретките титаносауруси за кој е пронајден материјал од череп.
Откривање
Името го дал Луис Л. Јакобс и колегите, Меев Меркреди Фури и првично бил опишан во 1928 година од Сидни Х. Хатон како вид на Гигантосаурус (неважечко име за диплодоцидот во моментов познат како Торниерија ). Хатон сметал дека тој е тесно поврзан со видот G. robustus (подоцна Јаненшија ).
Релативно мал според стандардите на сауропод, Малависаурус достигнувал должина од околу 16 метри, и тежел околу 10 метри. Во 2020 година била дадена помала проценка од 11 метри (36 стапки) и 2,8 тони (3,1 кратки тони). Како и некои други титаносаури, пронајдени се осикули за кои се верува дека претставуваат кожни штитови кои ја покриваат кожата.
Пршлените од средниот дел на опашката имале издолжена центра. Малависаурус имал странични јазли на 'рбетници кои наликувале на плитки вдлабнатини. Фосите кои слично наликуваат на плитки вдлабнатини се познати од Салтасаурус, Аламосаурус, Еолосаурус и Гондванатитан.
Класификација
Кладот подолу ги следи Франка и неговите колеги (2016), поставувајќи го Малависаурус како базален литострот.
Сланец (Оризари)
Сланец — археолошко наоѓалиште во кочанската населба Оризари.
Претставува населба од доцната антика.
NGC 918
NGC 918 — спирална галаксија во соѕвездието Овен, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 918 се споменува и како UGC 1888, MCG 3-7-11, CGCG 462-11, KARA 103, IRAS 02230+1816.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 918 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 14,2 m/лм2. NGC 918 има привидни димензии од 3,5' х 2'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 2 ч 25 м 50,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 18° 29' 45". Положбениот агол на објектот е во износ од 158°.
Други поделби
Проучување на NGC 918 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 9236. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 130; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1218. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 443.
Фуриеова преобразба
Историја
Во 1822 година Жозеф Фурие покажал дека некои функции може да бидат запишани како бесконечна сума на хармоници.
Определба
Фуриеовата преобразба на сигналот f(t) се пресметува на следниот начин:
Инверзија
Инверзната Фуриеова преобразба е:
Линеарност
За кои било комплексни броеви a и b, ако е, важи.
Транслација
За кој било реален број x_0, ако е, важи дека.
Дервент
Дервент — село во Серско, Егејска Македонија, денес во Грција.
Светско првенство во фудбал 2010 - група Г
Натпреварите во Г групата на Светското првенство во фудбал ќе се одржат од 15 јуни до 25 јуни. Учсници во оваа група се Бразил, Северна Кореја, Брегот на Слоновата Коска и Португалија.
На последната Ранг список на ФИФА, Бразил се наоѓа на 4 место, Северна Кореја на 102 место, Брегот на Слоновата Коска на 22 место и Португалија на 6 место.
Фазли Велиу
Фазли Велиу (албански: Fazli Veliu) е роден на година во село Колари,. Завршил албански јазик и литература во Приштина.
Емигрирал во Швајцарија во 1968 година. Се поврзал со Кадри Зека и браќата Јусув Гарвала и Бардош Гарвала за подготвување на соединување на четири албански антијугословенски групи од кои ќе се роди (ДАСРЈ) „Движење за Албанска Социјалистичка Република на Југославија“. Во 1985 година тоа движење станало познато како Народно движење за Република Косово.
Фатен во Германија од Интерпол по барање за тероризам од Македонија (еден од организаторите на групата бомбаши), но со помош на министерот за правда Џевдет Насуфи тој не бил екстрадиран. Тој бил еден од творците на ОНА, како и политички претставник на истата.
На 24 јули 2001 година бил ставен на македонската црна список на граѓани, а на 27 јули е ставен ѝ на списокот на американскиот претседател Џорџ Буш.
По крајот на конфликтот во Македонија, тој согласно новиот закон за амнестија, бил ослободен кривично ..
Фазли Велиу е познат е по прекарот „Даја". Фазли Велиу е вујко на Али Ахмети.
Министерство за образование на Кина
Министерството за образование на НР Кина (教育部; пинјин: Jiàoyùbù) е министерство задолжено за образованието во Кина, со седиште во Пекинг. Надлежен орган за министерството е Државниот совет, кој ги пропишува правилата што важат за сите сфери од образовниот систем во земјата. Тука спаѓаат задолжителното основно образование, средната и стручна спрема и високото образование.
Меѓу другото, министерството има задача да издава уверенија за наставниот кадар, да спроведува стандардизација на наставната програма и учебниците, да воспоставува стандарди и да врши општ надзор на целиот образовен систем, настојувајќи да ја „осовремени Кина по пат на образованието“. Како установа, дава нагласок на техничките струки наспроти академството како такво.
Од 1985 до 1998 г. органот се нарекувал „Државна комисија за образование“.
Мидел (Бељаковце)
Мидел — археолошко наоѓалиште во кумановското село Бељаковце. Претставува средновековна црква со некропола. Во непосредната близина на маалото Калиманци, се гледаат грамади од градежен камен и плочи.
Димитру М. Јон
'''Димитру М. Јон''' (Dumitru M. Ion) — романски поет, раскажувач, романописец, есеист, критичар, драмски автор, преведувач, антологичар.
Животопис
Димитру Јон е роден во с. Бретешти, Куртеа де Арџеш, Романија на година. Завршил Академија за театар и филм „Ј. Л. Караџале“, Букурешт, 1971 година. Член на Сојузот на писателите на Романија е од 1967 година. До Револуцијата (1989) работел како професионален слободен писател. Од 1991 година ги создал книгоиздателството „Ориент Окуирент“, чиј сопственик е, Меѓународниот фестивал Поетски ноќи во Куртеа де Арџеш (1997) чиј претседател е, како и Меѓународната академија Ориент - Оксидент (1998) на која е претседател. За член надвор од работниот состав на МАНУ е избран во 2000 година. Почесен член на ДПМ. Автор е на книгите: Јадец (поезија, 1966), Летачки чинии (роман за деца, 1969), Лов (поезија, 1969), Балкански (поезија, 1970), Коњски Велигден (роман, 1970), Поет на дванаесет години (поезија за деца, 1972), Фалшив трактат за лов (поезија, 1973), Сказна за прекрасните патувања (роман, 1973), Сир и Еликсир (драма и стихови, 1973), Боја и арома(поезија, 1974), Надмености (поезија, 1974), Лов на тигри(проза и песни во проза, 1976), Метеор кој заборавил да падне (роман за деца, 1976), Елфи во Горуса (романи, 1979), Вавилон (романи, 1981), Лов(избор поезија, 1981), Скрибот и претставата (роман, 1985), Јован Метафора (поезија, 1986), Ѓаволот во Свети Стефан (романи, 1998), Фараон (стихови, 2000). Автор на антологијата Македонска лирска фаланга (1991). Превел и објавил над 60 книги од македонски писатели. Добитник е на наградите: „Лучеафаул“ (за поезија, 1964), „Наполи оспити“(поезија, Неапол. Италија, 1970), „Албатрос“(за проза, 1970), Награда на Сојузот на писателите од Романија (1974, 1982), Награда на Сојузот на Младина на Романија (за поезија, 1974), награди на Сојузот на книжевните преведувачи на Македонија (1977, 1982, 1986, 1989, 1991), Награда за најубава песна, Струшки вечери на поезијата, 1993 г. Почесно „Рациново признание“ (2000).
Embraer E-Jet семејство
Семејството Еmbraer Е-Jet е серија тесни тела со кратки до средни патнички двомоторни авиони со краток до среден долет, кои може да сместат од 66 до 124 патници, произведени од бразилскиот производител на воздушна вселенска компанија Ембраер. Семејството авиони за првпат беше претставено на Саемот за воздухопловство во Париз во 1999 година, а влезе во производство во 2002 година. Серијата E-Jet е комерцијален успех првенствено поради неговата ефикасност на летови со помала побарувачка, додека нуди многу исти погодности и одлики на поголеми авиони. Авионот е во сервис по главните и регионалните авиокомпании низ целиот свет.
Историја
Првите Е170 беа доставени во втората недела од март 2004 година до ЛОТ ЛОТ го изведе првиот комерцијален лет на Е -авион на 17 март 2004 година, од Варшава до Виена.
Првиот Е175 беше испорачан на Ер Канада и влезе во сервис во јули 2005 година.
Втора генерација на Е-Јет
Во јануари 2013 година, Ембраер го избра моторот Pratt &amp; Whitney PW1000G за напојување на семејството Е2.
Е170
Е170 е најмалиот авион во семејството Е-Jet и беше првиот што влезе во употреба во март 2004 година. Од 2017 година, E170 е скоро не произведува повеќе. Е170 обично собира околу 72 патници во типична конфигурација од една класа, 66 во конфигурација со двојна класа и до 78 во конфигурација со висока густина. E170 директно се натпреварува со Bombardier CRJ700 и со турбопроперот Bombardier Q400.
Е190 и Е195
Моделите Е190/195 се испружени од моделите Е170/175 опремени со ново, поголемо крило, поголем хоризонтален стабилизатор, два излези за итни случаи и нов мотор.
Овие авиони се натпреваруваат со Bombardier CRJ-1000 и Ербас A220-100, Boeing 717, 737-500 и 737-600 и Airbus A318. Може да превезува до 100 патници во конфигурација од две класи или до 124 во конфигурација со висока густина од една класа.
Заполжани
Заполжани — село во Општина Долнени, во околината на градот Прилеп.
Историја
Кон крајот на XIX век, селото било дел од Прилепската каза на Отоманското Царство.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Заполжани живееле 354 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Заполжани имало 160 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Во 2002 година, во селото живеел 241 жител, од кои 234 Македонци и 7 Роми.
Европска Заедница за Одбрана
Европската Заедница за Одбрана (ЕЗО) е обид на западноевропските сили, поддржани од САД, да направат противтежа на прекумерната воена моќ со конвенционалното оружје на Советскиот Сојуз во Европа со создавање на националната Европска армија, вокоја спаѓаат и силите на Западна Германија. Договорот бил склучен во 1952 година, но со одбивањето на францускиот парламент да го ратификува договорот во 1954 година овој проект не се реализирал. Една последица од постапката на Франција била одлуката донесена во 1955 година, со која Западна Германија повторно се вооружила и станала членка на НАТО. Во 1955 година ЕЗО била заменета со Западноевропска унија.
Заполжани
Население
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 229 жители, од кои 218 Македонци, 1 Албанец и 10 лица без податоци.
Родови
Заполжани е македонско православно село, во селото има малку староседелски родови, а повеќе доселенички.
Родови во Заполжани се: Тркалевци (4 к.), Дуковци (3 к.), Ѓорговци (1 к.) и Бурџевци (1 к.), Дуковци се гранка од Тркалевци, овие четири рода се староседелски; Нешковци (20 к.), доселени се од некое село во Охридско; Сливовци (6 к.), доселени се од соседното село Големо Коњари, на самиот старт од XIX век, го знаат следното родословие: Никола (76 г. во 1951 година) Ристе-Диме-Спирко, порано се викале Гроздановци; Соколовци (5 к.), доселени се од селото Зрзе, во Зрзе припаѓале на родот Гебевци, кои се доселени од кичевското село Патец; Лајковци (2 к.), доселени се во турско време од претежно торбешкото село Лажани; Мартиновци (3 к.), доселени се во турско време, од селото Средорек; Црвениковци (4 к.), доселени се во 1919 година од селото Далбеговци, таму припаѓале на родот Шиндевци; Козаровци (3 к.), доселени се во 1921 година од селото Слепче, Прилепско, таму припаѓале на истоимениот голем род, кои во Слепче се доселени од Дебарско; од 1936 година во селото се доселиле 6 рода, 5 од Порече и 1 од Мариово, родови: Дуковци (3 к.), доселени се од селото Локвица; Душановци (3 к.), Маџовци (3 к.) и Златевци (1 к.), доселени се од селото Лупште; Огњановци (2 к.), доселени се од селото Ковач и Спасе (1 к.), доселен од некое село во Мариово.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 1467 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.
Иселеништво
Се знае за следните постари иселени родови и семејства од ова село.
Шишковци иселени се во Мажучиште. Слабаковци иселени се во Бело Поле. Стевановци иселени се во Сенокос. Од родовите Тркалевци, Соколовци и Сливовци по две семејства се иселени во Прилеп. Од родот Златевци едно семејство е иселено во Скопје. Неколку семејства од Бурџевци изумреле.
Општина Руше
Општина Руше (словенечки: Občina Ruše) — општина во североисточна Словенија. Седиште на општината е градот Руше. Денес е дел од Подравскиот статистички регион. Лежи на десниот брег на реката Драва западно од Марибор и се протега на југ од планинскиот венец Похорје. Областа е дел од традиционалниот регион Штаерска.
Слабо заемодејство
Слабо заемодејство — механизам одговорен за слабата сила или слабата јадрена сила, едно од четирите основни заемнодејства во природата, заедно со силното заемодејство, електромагнетизмот и гравитацијата. Слабото заемодејство е одговорно за радиоактивниот распад и јадреното цепење на субатомските честички. Теоријата на слабото заемодејство понекогаш се нарекува квантна вкусодинамика, како што се поимите квантна хромодинамика и квантна електродинамика, но во практика овој поим многу ретко се користи бидејќи слабото заемодејство е најдобро објаснето преку електрослабата теорија.
Кај стандардниот модел од физиката на честичките, слабото заемодејство е предизвикано од оддавањето или впивањето на W и Z бозони. Сите познати фермиони заемодејствуваат преку слабото заемодејство. Фермионите се честички кои поседуваат спин, едно од основните својства на сите честички, со половина број. Фермионот може да биде елементарна честичка, како што е електронот, или пак може да биде сложена честичка, како што е протонот. Масата на W+, W−, и Z-бозоните е многу поголема од онаа на протоните и неутроните, предизвикувајќи го слабото замодејство кое има вијание на куси растојанија. Силата се именува како слаба бидејќи нејзиното поле на сила на дадено растојание е вообичаено неколку големини помало од она на силното заемодејство и електромагнетизмот.
За време на кварковата епоха, електрослабата сила се поделила на електромагнетни и слаби сили. Повеќето фермиони ќе се распаднат преку слабо заемодејство со текот на времето. Значајни примери се бета-распадот, и создавањето на девтериум од кој подоцна се добива хелиум од водородот начинот на кој се одвиваат јадрените процеси во во Сонцето. Ваквиот распад го овозможува радиојаглеродното датирање, познато преку тоа што јаглерод-14 се распаѓа преку слабото заемодејство во азот-14. Може да создаде и радиолуминисценција, и се користи кај тритиумското осветлување, и поврзаното поле на бетаволтаиците.
Кварковите, кои се составни делови на честичките како што се неутроните и протоните, кои ги има со шест „вкусови“ – горен, долен, чуден, волшебен, врвен и длабински – од кои овие честички ги добиваат своите својства. Слабото заемодејство е единствено на начинот на кои кварковите го менуваат нивниот вкус. На пример,бета минус распадот, долен кварк се распаѓа во горен кварк, со што неутронот се претвора во протон. Во продолжение, слабото заемодејство е единственото основно заемодејство кое го прекршува парност-симетријата, и на ист начин ја прекршува и CP-симетријата.
Историја
Во 1933 година, Енрико Ферми ја предложил првата теорија за слабото заемодејство, позната како Фермиево заемодејство. Тој предложил дека бета-распадот може да се објасни со заемодејството на четирите фермиони, вклучувајќи ја и контактната сила која нема досег.
Сепак, подобро е опишана како неконтактно силино поле кое има конечен досег, но сепак многу кус. Во 1968 година, Шелдон Глешоу, Абдус Салам и Стивен Вајнберг ја обединија електромагнетната сила со слабото заемодејство покажувајќи дека дека всушност двете заемодејства се една единствена сила, која денес се нарекува електрослаба сила.
Постоењето на W и Z бозоните не било потврденео сè до 1983 година.
Својства
Слабото заемодејство е особенона повеќе начини:
Поради нивната голема маса (приближно 90 GeV/c2 ) овие честички носители, именувани како W и Z бозони, кои имаат кус полупериод помал од 1×10−24 секунди. Слабото заемодејство поседува константа на заемодејство (показател за силата на заемодејствотото) со вредност меѓу 10−7 и 10−6, која споредена со постојаната на силното заемодејство со вредност од околу 1 и постојаната на електромагнетното сврзување од околу 10−2, па оттука следи дека слабото заемодејство е слабо во однос на силата. Слабото заемодејство има многу кус досег (околу 10−17–10−16 м ). НА растојанија од околу 10−18 метри, слабоито заемодејство поседува сила со слична величина на онаа на електромагнетната сила, но на растојанија од околу 3×10−17 м, слабото заемодејство е 10.000 послабо од електромагнетната сила.
Слабото заемодејство ги опфаќа сите фермиони во стандардниот модел, како и кај Хигсовиот бозон, неутрината заемодејствуваат само преку гравитацијата и слабото заемодејство, и токму тие се првичната причина за името слаба сила на ова заемодејство. Слабото заемодејство не произведува сврзани состојби (не се вклучува и енергијата на сврзувањето) – нешто што гравитацијата го прави на астрономска големина, елетромагнетната сила го го прави на атомско ниво и силното заемодејство во внатрешноста на јадрото.
Најзабележителниот ефект се должи на првата особена одлика, промена на вкусот. Неутронот, на пример, е потежок од протонот, но не може да распадне во протон без притоа да се смени вкусот на еден од двата долни кваркови во горен кварк. Ни силното заемодејство ни електромагнетизмот дозволуваат да дојде до промена на вкусот, па затоа ова се одвива преку слабиот распад, без слабиот распад, својствата на кварковите како што се чудноста и волшебноста ќе бидат запазени преку сите заемодејства. Сите мезони се нестабилни поради слабиот распад. Во процесот познат како бета-распад, долен во внатрешноста на неутронот може да премине во горен кварк оддавајќи виртуелен бозон кој преминува во електрон а електронот во антинеутрино.
Поради големата маса на бозонот, слабиот распад е поневеројатен отколку силниот или електромагнетниот распад, и затоа е многу поредок настан. На пример, неутрален пион (кој се распаѓа електромагнетно) има живот од 10−16 секунди, додека пак наелектризиран пион (кој се распаѓа поради слабото заемодејство) има живот од 10−8 секунди, односно сто милиони пати подолг. За споредба, слободен неутрон (кој исто така се распаѓа преку слабото заемодејство) живее околу 15 минути.
Слаб изоспин и слаб хиперполнеж
Сите честички имаат својство наречено слаб изоспин (T3), кој се користи како квантен број и определува како честичката заемодејствува при слабото заемодејство. Слабиот изоспин има важна улога како што има електричниот полнеж во електромагнетизмот, и промената на боја при силното заемодејство. Сите фермиони имаат слаб изоспин со вредност од +1⁄2 или −1⁄2. На пример, горниот кварк има T3 со вредност +1⁄2 а долниот кварк со вредност −1⁄2. Кваркот никогаш не се распаѓа преку слабото заемодејство во кварк од истата T3: кварковите со T3 со вредност +1⁄2 се распаѓаат во кваркови со T3 со вредност −1⁄2 и обратно.
Следејќи го развојот на електрослабата теорија, се појавува друго својство наречено слаб хиперполнеж. Овој полнеж зависи од електричниот полнеж на честичката и нејзиниот слаб изоспин и се дефинира како:
каде YW слабиот хиперполнеж на одреден тип на честичка, Q е електричниот полнеж и T3 е слабиот изоспин. Сепак некои честички имаат слаб изоспин еднаков на 0, сите честички, со исклучок на глуоните,имаат хиперполнеж различен од 0. Слабиот хиперполнеж е создавателот на компонентата U(1) на електрослабата баждарна група.
Видови на заемодејства
Постојат два вида на слабо заемодејство (пресеци). Првиот вид се нарекува „заемодејство на набојана струја“ бидејќи е добиена од честички кои носат електричен полнеж ( или бозони), и се смета за причина за бета-распадот. Вториот вид се нарекува „заемодејство на неутрална струја“ бидејќи е добиено од неутрална честичка, Z-бозон.
Заемодејство на набојна струја
Вое еден вид на заемодејство на набојна струја, наелектризиран лептон (како што е електронот или мионот, со полнеж од −1) можат да впијат бозон (честичка со полнеж +1) и со тоа да се претвори во соодветното неутрино (со полнеж 0), каде видот на („семејството“) на неутрина (електронско, мионско или тау) е исто како и типот на лептонот во заемодејството, на пример:
На сличен начин, долен кварк (d со полнеж −1⁄3) може да премине во горен кварк (u, со полнеж +2⁄3), со оддавање на бозон или пак впивајќи  бозон. Попрецизно, долниот кварк станува квантна суперпозиција на горните кваркови: може да се каже, има можност да стане кој и да е од трите видови на горен кварк, каде веројатностите за секој поединечно се дадени во табелите на CKM матрицата. Соодветно, горен кварк може да оддаде бозон или впие  бозон и на тој начин истиот да премине во долен кварк, на пример:
W-бозонот е нестабилен изато се распаѓа мошне брзо, т.е. има многу краток полураспад. На пример:
Можен е распад на W-бозонот при кој се добиваат други производи, со променливи веројатности.
Заемодејство на неутрална струја
При заемодејства на неутрална струја, кварк или лептон (на пример, електрон или пак мион) оддава или пак апсорбира Z-бозон. На пример:
Како и W-бозонот, така и Z-бозонот се распаѓа брзо, на пример:
Електрослаба теорија
Стандардниот модел на честичките го опишува електромагнетното заемодејство и слабото заемодејство како две различни гледишта на електрослабото заемодејство, теорија која била развиена во 1968 година од страна на Шелдон Глешоу, Абдус Салам и Стивен Вајнберг. Истите се наградени со Нобелова награда за физика во 1979 година. Хигсовиот механизам обезбедува објаснување за присуството на три масивни баждарни бозони (носителите на слабото заемодејство) и безмасениот фотон на електромагнетното заемодејство.
Според електрослабата теорија, при многу високи енергии, универзумот има четири безмасени баждарни бозонски полиња слични на фотонот и сложеното двојно Хигсово поле. Сепак, при мали енергии, баждарната симетрија спонтано се нарушува поради U(1) симетријата на електромагнетизмот (едно од Хигсовите полиња побарува услов т.н.кондензат). Ова нарушување на симетријата ќе произведе три безмасени бозони, но тие се вградени од страна на трите налик фотонски полиња (преку Хигсовиот механизам) и со тоа стекнуваат маса. Овие три полиња станале, и Z-бозоните од слабото заемодејство, додека пак четвртото баждарно поле, кое и понатаму е без маса, е фотонот од електромагнетизмот.
Оваа теорија има направено голем броја на предвидувања, вклучувајќи го тука и предвидувањето на масите на Z и W пред истите да бидат откриени. На 4 јули 2012 година, екипите од CMS и ATLAS при Големиот хадронски судирач независно објавија дека го потврдиле откривањето на претходно непознатиот бозон со маса меѓу 125–127 GeV/c2, чиее однесување се „поклопувало“ со она на Хигсовиот бозон, со предупредување дека се потребни понатамошни испитувања пред позитивно да се потврди дека новиот бозон е некакво вид на Хигсов бозон. На 14 март 2013 година, беше потврдено дека постои Хигсовиот бозон.
Нарушување на симетријата
Сепак, оваа теорија дозволила симетријата на соединенијата CP да се запази. CP ги вклучува P (менувањето од лево кон десно) заедно со полнежот C (менувањето на честичките со античестички). Физичарите биле повторно изненадени кога во 1964 година Џејмс Кронин и Вал Фитч обезбедиле чист доказ за каонските распади кои ја нарушувале и CP симетријата, со што ја добиле Нобеловата награда за физика во 1980 година. Во 1973 година, Макото Кобајаши и Тошихиде Маскава покажале дека нарушувањето на CP симетријата при слабото заемодејство побарува повеќе од две генерации на честички, со што го предвиделе постоењето на непознатата трета генерација. Ова нивно откритие им ја донело половината од Нобеловата награда за физика од 2008 година. За разлика од нарушуваењето на парноста, нарушувањето на CP симетријата се случува само при мал број на случаи, но останува жироко прифатен одговор на разликата меѓу количеството на материја и антиматерија во универзумот, и со тоа претставува еден од трите услови за бариогенеза на Андреј Сахаров.
Осигурување
Осигурување е еден облик на управување со ризик, првенствено насочен кон намалување на финасиските губитоци. Осигурувањето е пренос на ризикот од осигуреникот врз осигурително друштво, со плаќање на премија за осигурување.
Основна логика на осигурувањето
На пример, поединци знаат дека ризикот од пожар во нивниот дом е мал, но се плашат од истото зошто последиците би биле многу неповолни; затоа спремни се да платат осигурување против пожар; Осигурителните друштва примаат иплати на премии зошто знаат, врз основа на статистика, дека кај голем број на осигуреници ќе се случат мал број на пожари; поради таквиот низок ризик и осигурителната премија за пожари обично е ниска.
Осигурувањето, избегнувањето, ублажувањето и преносот на ризик, ја намалуваат неизвесноста кај поединци или организации. Со осигурувањето се овозможува интелигентно управување со ризикот, со постигнување на стабилност и развој.
Историја на осигурувањето
Во кодот на Хамураби напишан околу 1754 година п.н.е. стои дека доколку трговец е нападнат на територијата на Вавлион, власта ќе се погрижи да му ги надомести трошоците. Тоа и претставува основата на осигурувањето – надоместок на штета.
Начелата од кодот на Хамураби се развиле и распространиле во антиката. Така настанале осигурителните заедниците во Грција околу 800 п.н.е. Тие врз заемна основа ги надоместувале загубите што настанувале при превоз на море. Секој член на заедниците вложувал одредена сума можел да бара оштета доколку се случи штета.
Надградба на овие заедници биле бродските заедници во Персискиот Залив. Тие му набавувале нов брод на сопственикот чиј брод ќе потонел.
Пресвртница е комерцијалното осигурување т.е. формирањето на специјализирани компании коишто заработуваат при осигурувањето. Првата комерцијална компанија е основана во Бриж, Белгија. Најпрво мала белгиска банка нудела осигурување на добра. Банката потоа во 1310 година се трансформира и станува првата осигурителна компанија.
Првите самостојни договори во осигурувањето настанале во почетокот на XIV век во Џенова, Италија. Со појавата на овие договори, првпат ѝ е дадена јасна и недвосмислена правна форма на економската содржина на осигурувањето. Ова дало силен поттик тоа да стане значајна важна стопанска дејност.
За да ја намалат опасноста на која се изложени, подучени од искуството, соптвеницие на бродови земале осигурување. Во ова осигурување влегувал само еден мал дел од вредноста на одредената стока. Тие истовремено земале во осигурување и дел од вредноста на други стоки во други бродови кои пловеле по различни мориња. На тој начин се овозможувало обезбедување во случај да пропадне едниот брод или стока, да ги компензираат своите загуби со големите заработувачки. Ова претставувало прво свесно организирање на ризичните заедници меѓу лица изложени на лични опасности на разни места и во различно време од страна на едно лице.
Во 1575 Британскиот Парламент ја основа комората за осигурување – Chamber of Insurance.
Многу важен настан за развојот на осигурувањето е пожарот во лондон во 1666та година кој поттикнал да се основаат мноштво осигурителни компании. Од тука почнуваат и зачетоците на познатата Лојд од Лондон.
Основни типови
Според светската пракса во осигурувањето, а и македонското законодавство, Осигурувањата се делат грубо на 2 вида:
Класи на осигурување
Сите видови на осигурување според македонското законодавство официјално се поделени во 23 класи (чл.5 од Законот за Супервизија на Осигурувања - 27/2002), и тоа:
Правна рамка
Целиот систем на осигурување во Македонија правно е заснован врз Законот за супервизија на осигурувањето, како и други поединечни закони, подзаконски акти и имплементација на легислативата на ЕУ од областа на осигурувањето. Договорот за осигурување е договор во кој договарачот на осигурувањето се обврзува врз начелата на заемност и солидарност да здружува определен паричен износ во друштвото за осигурување (осигурувач), а друштвото се обврзува, ако дојде до настан што претставува осигуран случај, да му го исплати на осигуреникот или на некое трето лице надоместокот, односно договорената сума.
Контрола на државата и регулирање на пазарот
Главна регулаторна државна институција која го контролира целокупниот пазар на осигурување во Македонија е Агенцијата за супервизија на осигурување (АСО). Агенцијата за супервизија на осигурување е основана како независно регулативно тело со надлежности и овластувања да се грижи за законско и ефикасно функционирање на пазарот на осигурување, со цел заштита на правата на осигурениците и корисниците на осигурителните услуги. Законските надлежности на Агенцијата се однесуваат на:
Осигурителни друштва во Македонија
Според македонското законодавство, осигурителните компании се строго поделени на оние коишто работат со животно и оние коишто работат со неживотно осигурување. Притоа, компанијата која работи со животно нема право да работи со неживотно осигурување - и обратно.
Во 2015 година, на осигурителниот пазар во Македонија работеле 15 друштва, од кои 14 биле во доминантна странска сопственост. Притоа, странскиот капитал учествувал со 92,2% во вкупниот капитал на осигурителниот сектор. Во 11 друштва, како доминантни сопственици биле осигурителни друштва со седуште во ЕУ. Заклучно со вториот квартал на 2015 година, во осигурителните друштва работеле 1.818 вработени. Во осигурувањето работеле и 30 осигурително-брокерски друштва, 11 друштва за застапување, три банки делувале како застапници во осигурувањето и 950 лиценцирани осигурителни застапници (агенти).
Друштва за животно осигурување
Заклучно со јануари 2019, постојат пет друштва со лиценца за животно осигурување:
Во 2015 година, на осигурителниот пазар во Македонија работеле четири друштва за осигурување на животот.
Друштва за неживотно осигурување
Во 2019 година, друштва имале лиценца за неживотно осигурување:
Здравствено осигурување
Во 2013 година, друштвата за осигурување започнале да нудат нова услуга - доброволно здравствено осигурување, кое сè уште има скромно значење на македонскиот пазар на осигурителни услуги. Така, во 2016 година биле склучени 1.300 договори за здравствено осигурување, а бруто-приходот од премии за осигурување изнесувал 45,22 милиони денари. една година претходно биле склучени само 368 договори, со бруто премии од полиси во износ од 6,37 милиони денари.
Банкоосигурување
На 29 октомври 2012 година, за првпат една македонска банка (Охридска банка) добила дозвола да врши застапување во осигурувањето. Оттогаш, уште две други банки станале дистрибутивен канал за продажба на осигурителни полиси, нудејќи банкоосигурување. Тоа е спој на кредит и ризико осигурување на животот, каде во случај на смрт на корисникот на осигурувањето, осигурителната полиса се винкулира во корист на банката. Притоа, ако корисникот на кредитот умре или се соочи со траен инвалидитет пред рокот на враќањето на кредитот, тогаш друштвото за осигурување го исплаќа останатиот дел од кредитот. Во 2013 година, банките продале вакви полиси во вредност од три милиони денари, во 2014 година тој износ пораснал на 11,8 милиони, во 2015 година достигнал 39,4 милиони, а веќе во 2016 година изнесувал 122,15 милиони денари.
Остварувања во осигурителниот сектор во Македонија
Во 2014 година, осигурителните друштва во Македонија оствариле бруто-премија од продажба на полиси во износ од 7.629.423.000 денари, од кои 88,36% или 6.741.094.000 денари биле во секторот на неживотно осигурување, а 888.329.000 денари во животното осигурување. Притоа, најголем износ на наплатени премии имало друштвото „Триглав“ - 1.144.928.000 денари (пазарно учество од 16,98%), а потоа следувале: „Македонија“ со 867.763.000 денари и „Винер“ со 703.263.000 денари. Инаку, најголем дел од премиите за неживотно осигурување отпаѓал на задолжителното осигурување на автомобилите (3.542.856.000 денари), по што следувало осигурувањето на имотот (917.290.000 денари), каско-осигурувањето на автомобилите (690.130.000 денари), осигурувањето од незгода (580.807.000 денари) и осигурувањето на имотот од пожари и други незгоди (460.685.000 денари). Во структурата на каналите на продажба, најголем дел зафаќала директната продажба преку друштвата за осигурување (48,82%), потоа следела продажбата преку осигурително-брокерски друштва (22,77%), на продажбата преку агенти (застапници) отпаѓале 14,5%, продажбата преку друштва за застапување во осигурувањето опфаќала 10,71%, а другите дистрибутивни канале учествувале со 3,2%.
Во делот на животното осигурување, најголемо пазарно учество имало друштвото „Кроација“ - 43,32% (384.706.000 денари), а на второто место било друштвото „Граве“ со пазарно учество од 41,83% (371.554.000 денари) и по нив следувале: „Винер“, „Уника“ и „Македонија осигурување“. Степенот на пенетрација на осигурувањето, мерено според учеството на бруто-премијата од полиси во бруто-домашниот производ, изнесувал 1,45%, што било речиси исто како и претходната година (1,44% во 2013), додека степенот на густината изнесувал 3.694 денари по глава на жител.
Заклучно со 2014 година, вкупните средства на друштвата за осигурување изнесувале 16,42 милијарди денари (18,25% повеќе од 2013 година), со што осигурителнито сектор учествувал со 3,56% во вкупните средства на финансискиот сектор во Македонија. Притоа, вкупниот капитал на осигурителните друштва изнесувал 5,18 милијарди денари (11,19% пораст во однос на 2013 година), а маргината на солвентност изнесувала 1,15 милијарди денари. Во 2014 година, осигурителните друштва оствариле добивка по оданочувањето во износ од 342 милиони денари при што дури 340 милиони произлегувала од неживотното осигурување. На крајот од првата половина на 2015 година, осигурителните друштва од неживотното осигурување имале издвоено технички резерви во износ од 7,45 милијарди денари (14,2% повеќе од 2014 година), со што тие го исполниле законскиот минимум. Претходно, во 2011 година, осигурителните друштва од неживотното осигурување имале технички резерви од 96,1% во однос на законскиот минимум, додека степенот на исполнетост на законските резерви изнесувал во 2010 година само 75%. Друштвата за животно осигурување имале резерви од 2,40 милијарди денари (101,6% од законскиот минимум).
Во 2016 година, осигурителниот сектор во Македонија остварил приход од продажба на полиси за осигурување во износ од 8,72 милијарди денари, што претставувало пораст од 5,34% во споредба со 2015 година, кога приходот од премиите изнесувал 8,28 милијарди денари. Притоа, во неживотното осигурување, приходот од премии изнесувал 7,43 милијарди (7,18 милијарди во 2015), а кај осигурувањето на живот бил остварен приход од премии во износ од 1,29 милијарди (1,10 во 2015). Во текот на 2016 година, осигурителните друштва склучиле 1.292.748 договори за осигурување, т.е. пораст од 7,74% во споредба со 2015 година, кога биле склучени 1.199.860 договори. Истата година, вкупниот капитал на друштвата за осигурување изнесувал 5,54 милијарди денари, а маргината на солвентност изнесувала 1,34 милијарди денари (1,11 милијарди кај неживотното и 223 милиони денари кај животното осигурување), со што капиталот на осигурителните друштва бил 4,13 пати поголем од маргината на солвентност. Од гледна точка на видовите производи, најзначајна категорија била задолжителното осигурување од автоодговорност, со остварена премија од полиси во износ од 3,86 милијарди денари (учество од 44,22% во вкупниот приход од продадени полиси), а потоа следувале: осигурувањето на имот (1, 55 милијарди денари или учество од 17,83%), доброволното осигурување на патничките возила (8,7%), осигурувањето од незгода (7,63%) итн. Трета најголема класа осигурување, со учество од околу 15% во вкупниот приход од полиси било осигурувањето на животот. Во оваа класа, најголем дел заземало традиционалното осигурување на животот (73,82%), потоа следувало осигурувањето на животот во случај на доживување (8,27%), ризико-осигурувањето (5,56%), осигурувањето на животот кога инвестицискиот ризик е на товар на осигуреникот, т.е. unit-linked (4,45%) и дополнителното осигурување на животот (7,89%).
Во 2017 година е остварена бруто полисирана премија (во понатамошниот текст: „БПП”) во вкупен износ од 8,99 милијарди денари, што претставува раст од 3,10% во однос на БПП остварена во 2016 година (2016: 8,72 милијарди денари). Во делот за неживотно осигурување е остварена БПП во износ од 7,55 милијарди денари (2016: 7,43 милијарди денари), односно раст од 1,56% во споредба со 2016 година. Кај осигурувањето на живот e остварена БПП во износ од 1,44 милијарди денари (2016: 1,29 милијарди денари), што претставува раст од 11,95% во однос на 2016 година.
Национална статистичка служба (Кина)
Националната статистичка служба на НР Кина (中华人民共和国; пинјин: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó Guójiā Tǒngjìjú) — установа во надлежност на Државниот совет задолжена за собирање, обработка и објавување на статистики за економијата, населението и општеството на Кина на државно и локално ниво.
Лев Огненов
Лев Огненов — македонски револуционер, учесник во македонското национално-ослободително движење, деец на Македонската револуционерна организација.
Животопис
Лев Огненов е роден во Охрид, тогаш во Отоманското Царство. Учел за кратко во Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“, а во 1887 година завршува при Роберт колеџ во Цариград. Потоа учителствал во Охрид и Велес. Долго време работел како секретар кај охридскиот митрополит Методиј, но во април 1903 година е уапсен и затворен во охридскиот затвор поради клевета од страна на србомани. Ослободен е на крајот на истата година.
Во периодот меѓу 1905-1906 година е избран за претседател на Охридскиот околиски комитет на Македонската револуционерна организација. За време на младотурскиот режим, во периодот меѓу 1908-1912, Лев Огненов е меѓу основачите и активните дејци на Сојузот на бугарските конституциони клубови.
Во 1913 година Лав Огненов учествувал во Охридското востание против новата српска власт и е избран за претседател на градското началство на Охрид. По задушувањето на востанието Лав Огненов се населува во Бугарија, каде работел како домаќин на Александровската болница. Поради сомнеж за злоупотреба и пренасочување на пари кон ВМРО се нашол под истрага, а Симеон Радев лично го бранел во бугарскиот парламент.