cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Василиј II
Тематско уредување на Балканот
Со покорувањето на Самоиловото Царство, Римската Империја одново завладеала со целиот Балкански Полуостров, првпат по словенското преселување. Станувајќи составен дел на Римската Империја, територијата на бившото Самоилово Царство, како и секоја римска територија, било поделено на теми. Нејзиниот централен дел ја образувал големата тематска единица кој била наречена тема Бугарија. Средиштето на оваа голема тема, која добила ранг на катепанат, а потоа и ранг на дукат, било во Скопје. Во бугарските територии меѓу Стара Планина и Дунав била формирана темата Паристрион или Пардунавон со центар со Силистрија. Се чини дека и пограничната област на Дунав и Сава биле претворени во тема со седиште во Сирмиум. Јадранскиот брег со Задар на север и Дубровник на југ ја сочинувал, како и порано темата Далмација. Напротив, Дукља, Захумје, Рашка и Босна не биле организирани како теми, туку како и Хрватска, останале под власта на домашните кнезови и според тоа не претставувале провинции, туку вазалски држави на римската држава. Областа јужно од Скадар, како и порано, и припаѓала на темата Драч, која како главно упориште на Империјата на Јадранот, добила ранг на дукат, како што добила и Солунската тема, главното римско упориште на Егејското Море.
Тематско уредување на Истокот и Италија
Пред својата смрт неуморниот цар ги свртел своите погледи кон Запад. Позицијата на Римската Империја во јужна Италија, која во времето на Отон I се чинела загрозена од германските надоаѓања, се зацврстила по несреќното војување на Отон II со Арабјаните. Под Отон III, синот на римската принцеза Теофано, зајакнало римското/ромејското влијание во Германското Царство. Заради поефикасна одбрана, целиот римски посед во Италија бил организиран како катепанат, и храбриот катепан Василиј Војоан отпочнал успешно војување со околните сили.
Кревање на моќта на Самоил
Самоил создал големо царство чие средиште најпрво било во Преспа, а потоа во Охрид. Постепено ја обединил под своја власт цела Македонија освен Солун, ги приклучил во својата држава старите бугарски територии меѓу Дунав и Стара Планина, Тесалија, Епир, дел од Албанија со Драч, а најпосле и српските територии, како и Дукља и дел од Босна и Хрватска. Идеолошки, Самоиловото царство било поврзано со старото Бугарско Царство, така што и самите негови творци и Римјаните/Ромеите го нарекувале бугарско. Бидејќи традициите на царството и на патријаршијата, освен во римската држава, постоеле само уште во Бугарија. Самоил ги прифатил тие традициии го презел наследството на Симеоновото и царството на Петар, кое паднало под ударите на Римјаните. Всушност неговото царство значително се разликувало од царствата на Симеон и на Петар. И според составот и според карактерот тоа било ново царство. Неговото тежиште се поместило кон југозапад и Македонија го чинела неговото јадро.
Бидејќи нападите на Солун и на Сер останале безуспешни, Самоил повеќепати упаѓал во Тесалија и кон крајот на 985 г. или на почетокот на 986 г. по долга опсада ја освоил Лариса. Паѓањето на главниот град на Тесалија го побудило царот Василиј II да преземе противофанзива. Првиот негов судир со Самоило не бил среќен. Низ т.н. Трајанова порта тој продрел во областа Сердика, но не успеал да го освои градот. Дури поминал и полошо. Царската војска при враќањето била нападната и целосно била разбиена (август, 986 г.). По оваа победа Самоил можел непречено да ја шири својата власт на сите страни, зошто во Римската Империја избувнала нова граѓанска војна.
Во пролетта 991 г. Василиј II го напуштил Константинопол и неколку години водел воени операции против Самоил. Самоил го искористил заминувањето на царот на Исток против Фатимидите, упаднал во Грција и прорел сè до Пелопонез. Меѓутоа, на враќање го изненадил римскиот војсководец Никифор Уран и му нанел тежок пораз. Самиот Самоил бил тешко ранет и одвај се спасил од смрт (997 г.). И покрај овој пораз Самоиловото напредување продолжило. Се чини наскоро потоа успеал успеал да го заземе Драч и кон своето империја да ги присоедини Рашка и Зета. Сојузот со Рим не му помогнал на Јован Владимир: неговата земја била припоена, а тој самиот бил однесен во заточеништво.
Брачни врски со Киевска Русија и нејзина христијанизација
Како награда за спасовната помош против Варда Фока, која му ја пружил, Василиј II на рускиот кнез Владимир му ја ветил својата сестра Ана, под услов тој и неговиот народ да се покрстат. Почеста која со тоа му се укажувала на рускиот кнез била единствена. Ниедна римска принцеза „родена во пурпур“ дотогаш не се омажила за странски владетел. Првпат на рускиот владетел му било понудено да стапи во роднински врски со легитимната царска династија, а тоа до толкава мера било во спротивност со римските традиции што Римјаните, бидејќи опасноста поминала, се обиделе да се откажат од даденото ветување. За да ги натера на исполнување на ветувањето Владимир го нападнал римскиот дел на Крим и го зазел Херсон (989 г.). Дури тогаш Ана била испратена во Киев.
Христијанизацијата на киевската држава, кој означува и почеток на нова ера во Русија, била од големо значење и за Римската Империја. Римската сфера ма влијание огромно се приширила, најголемата словенска држава се ставила под духовно водство на Константинопол. Младата руска црква и била потчинета на Вселенската патријаршија и во почетокот со неа управувале ромејски митрополити, делегирани од римската држава. Културниот живот на Русија од тогаш со векови се развивал под силно римско влијание.
Односи зо Зета
Се чини дека за борбата против моќниот цар Самоил, Василиј II барал поддршка од владетелите на другите балкански земји и дека стапил во врска со кнезот на Зета - Јован Владимир. Околу 992 г. му дошло претставништво, најверојатно од Зета. Пратениците патувале по море и патем паднале во рацете на арабиски гусари. Кога најпосле стигнале во Римската Империја, царот го затекнале на боиштето. Уште во пролетта 991 г. Василиј II го напуштил Константинопол и неколку години водел воени операции против Самоил.
Војната со Фатимидите
Заплетите на Исток го присилиле да го прекине војувањето во Македонија. Арабјаните од Фатимидскиот калифат во Египет, во тоа време најсилниот противник на Римската Империја на Исток, продреле во Сирија и на царскиот командант на Антиохија му нанеле тежок пораз на Оронт (994 г.) Потоа бил опседнат Алеп и се чинело дека и самата Антиохија била загрозена. Рим од почетокот на својата историја била осудена истовремено да води борба на два фронта. Кога се обидувала да ја избегне оваа судбина тоа жестоко и се одмаздувало. За Василиј II балканското прашање имало исто толку исто првенствено значење како што во свое време за Никифор Фока имало сириското. Но тој не ја повторил грешката што ја сторил неговиот голем очув, кој заради борба на Исток ги запоставил задачите на Балканскиот Полуостров. Во 995 г. Василиј лично се појавил пред ѕидините на Алеп, го избркал изненадениот непријател и ги зазел Рафанеја и Емеса. Во 999 г. кога командантот на Антиохија доживеал нов пораз, царот дошол во Сирија уште еднаш да ја спаси ситуацијата. Потоа тргнал во кавкаските покраини за да ги среди приликите во Ерменија и Иберија.
Освојување на Самоиловата држава
Дури по враќањето на Василиј II од Азија, во 1001 г. започнала големата римска офанзива на Балканот. Оваа офанзива царот ја водел лично, според добро осмислен план. Најпрвин продрел во областа Сердика и ги зазел околните тврдини. Со тоа бил пресечен патот кон бугарските територии околу Дунав и римските команданти ги запоседнале старите бугарски престолнини Плиска и Голем Преслав, како и Мал Преслав. Потоа Василиј II се свртел кон Македонија. Бер му се предал, Сервија била заземена на јуриш, а со тоа бил отворен патот за северна Грција. Василиј брзо воспоставил византиска власт во Тесалија, потоа се вратил во Македонија и по жестока борба го освоил цврсто утврдениот Воден. Потоа неочекувано го нападнал Видин на Дунав и по тешка осуммесечна опсада успеал да ја заземе оваа значајна тврдина, не осврнувајќи се на тоа што Самоил во меѓувреме го освоил и го ограбил Едрене. Од Видин, Василиј повторно поитал на југ. На Вардар, близу до Скопје, тој извојвал голема победа над самоиловата војска, после што Скопје му ги отвори портите (1004 г.).
Со освојувањето на Скопје од една, и на Воден од друга страна, тој како во клешти ја зафатил централната власт на Самоиловото Царство. По четиригодишно неуморно војување, кое му донело низа големи победи, римскиот цар држел половина од непријателската територија. Дури тогаш решил да ги прекине операциите и преку Пловдив да се врати на зимување во Константинопол. Како што кажува Михаил Псел, „тој (Василиј II) ги водел војните поинаку одошто тоа го правеле повеќето цареви кои оделе во поход во средината на пролетта, а се враќаат кон крајот на летото: тој се враќал откако ќе ја постигне целта заради која тргнал во војна“.
Во 1005 г. Драч со издајство му бил предаден на римскиот цар. Меѓутоа, уништувачкиот удар на Самоиловото Царство, Василиј II му го нанел дури во јули 1014 г. во битката на Беласица. Самоиловата војска била опколена по клисурите на Беласица. Самиот цар се спасил и успеал да дојде до Прилеп, но голем дел од неговите војници изгинале, а уште поголемиот попаднал во заробеништво. Својата победа Василиј Порфирогенит ја прославил на грозоморен начин. На заробениците, кои наводно биле 14.000 им биле ископани очите, само на секој стоти му било оставано по едно око, за да можат тие полуослепени да ги одведат своите ослепени другари кај царот во Прилеп. Кога Самоил ја видел стравотната поворка, доживеал мозочен удар, по два дена храбриот цар умрел на 6 октомври 1014 г.
Внатрешните неспогоди му ја олесниле работата на освојувачот. Самоиловиот син и наследник Гаврило Радомир паднал веќе во 1015 г. Него и неговата жена ги убил неговиот братучед Јован Владислав, синот Аронов. Истата судбина го снашла и неговиот зет, зетскиот Јован Владимир, кого Јован Владислав на измама го фатил и го убил. Војувањето било сведено на ликвидирање на одделни точки на отпор, бидејќи војводите на царот јуначки сè уште му пркоселе на победителот. Најпосле, во февруари 1018 г., при опсадата на Драч, загинал и самиот Јован Владислав. Војната завршила со свеченото влегување на Василиј II во Охрид. На портата од Самоиловата престолнина тој примил изјава на покорност од царицата Марија, владиславата вдовица, и од другите преживеани членови на царската куќа. Неговата цела постигната: Царството на Самоил, со кое тој бил во непријателство и војувал повеќе од три децении, најпосле било срушено. Обиколувајќи ја покорената земја Василиј II насекаде ја обновувал римската власт и по градовите поставувал свои команданти. На крајот ја посетил и Атина. Во Партенон, одамна претворен во црква на Богородица, било одржано благодарствување, со што на впечатлив начин било одбележано победоносното завршување на војната која ја издигнала Римската Империја до ненасетувана височина во последните векови.
Воено делување на Кавказот
Во последните години на својот живот тој успеал значително да ја пришири римската власт спрема кавкаското подрачје. По смртта на ерменскиот крал Гагик I (990-1020), за чие време државата на Багратидите го доживеала својот најголем полет, во Ерменија избувнале немири. Тоа му пружило можност на римскиот цар да се замеша во ерменските прилики што тој и го сторил со успех. Васпурканската област и Иберија биле присоединети кон Римската Империја, додека областа Анија му останала на кралот Јован Смбат, син и наследник на Гагик I, како доживотна сопственост, со тоа што по неговата смрт да и припадне на Рим.
Смрт
Василиј II подготвувал голема експедиција против Арабјаните на Сицилија. Но на 15 декември 1025 година тој умрел. Оставил империја која се протегала од ерменските планини до Јадран и од Еуфрат до Дунав. На нејзиното подрачје се наоѓале многу јужнословенски земји, а и Киевска Русија била вклучена во сферата на нејзиното влијание. Смртта на Василиј II претставува пресвртница во римската историја. Почнува времето на епигони кога Империјата, спрема надворешниот свет, живее од славата на претходната епоха, а во својот внатрешен развиток потпаѓа под силите на феудалната дезинтрегација.
„Хроника“ на Јован Скилица
Јован Скилица бил римски/ромејски автор кој во својата „Хроника“ од XI век го опишува навлегувањето на Василиј II во териториите кои ги владеел цар Самуил:
Стефано Нава
Стефано Нава (роден на година) — италијански фудбалски менаџер и поранешен фудбалер, кој играл како дефанзивец. Тој е најпознат по тоа што настапувал за Милан во раните 1990-ти, каде бил резервна копија за играчи како Франко Барези, Паоло Малдини, Мауро Тасоти и Алесандро Костакурта.
Кариера
Нава ја започнал својата кариера во 1985 година со Про Сесто, пред да се приклучи на младинскиот тим на Милан. Во 1988 година, тој го направил своето професионално деби во Серија Ц1 со Вирешит Бокалеоне, а во текот на следната сезона, тој се преселил во тимот од Серија Б, Реџијана.
Тој се вратил во Милан во 1990 година, каде бил резерва во одбраната на првиот тим, зад легендарните Малдини, Барези, Костакурта, Тасоти, кој многумина го сметаат како еден од најголемите одбранбени состави на цело време. Тој го направил своето деби за Милан на 5 септември 1990 година, во победата со 1-0 на домашниот Куп на Италија над Триестина, додека Милан стигнал до финалето на турнирот. Тој го направил своето деби во Серија А со клубот на 3 март 1991 година, во победата со 4-1 на домашен терен над Наполи. Во неговите четири непоследователни сезони со Милан (1990–91 под Ариго Саки и 1992–995 под Фабио Капело), Нава одиграл вкупно 47 настапи во сите натпреварувања и 21 настапи во Серија А во лигата, постигнувајќи 1 гол. За време на неговиот престој во клубот, тој освоил две титули во Серија А, три титули во Суперкупот на Италија, два Суперкупа на УЕФА, Лига на шампиони на УЕФА и Интерконтинентален куп. Сезоната 1991-1992 ја поминал само позајмен во Парма, каде што го освоил Купот на Италија. Неговиот последен настап со Милан бил во победата со 5-0 на гости против Бреша, за време на сезоната 1994-95 во Серија А, на 5 март 1995 година.
По неговиот престој во Милан, Нава поминал една сезона на позајмица во Падова, а друга со Сервет во Швајцарија, клуб во кој подоцна се преселил преку слободен трансфер. Последователно, тој поминал две сезони со Сампдорија пред да ја заврши кариерата со Про Сесто во Серија Ц2, на крајот на сезоната 2000-01.
По пензионирањето
Нава имал едномесечен период како главен тренер на Про Сесто во јануари 2004 година, тимот со кој ја започнал својата кариера, и на крајот се пензионирал. Подоцна станал тренер на Масерони Маркесе, помагајќи во Младинската програма на Милан. За време на сезоната 2011–12, тој станал тренер на младинскиот тим на Милан Џованисими национали, а следната сезона, тој работел заедно со Филипо Инзаги, кој бил тренер на младинската екипа на Милан Алиеви Национали. За време на сезоната 2014-15, тој бил назначен за тренер на младинската школа на Милан Берети.
Тој во моментов  работи како фудбалски коментатор и експерт за СКАЈ Италија. Во 2014 година, тој бил именуван за нов аналитичар за италијанското издание на EA Sports FIFA 15, заедно со коментаторот на натпреварите Пјерлуиџи Пардо, на местото на Џузепе Бергоми.
Личен живот
Синот на Нава, Лапо (роден во 2004 година) тргнал по стапките на својот татко, а моментално е младински голман на Милан.
Почести
Милан
Парма
Прелог (Хрватска)
Прелог (хрватски: Prelog, а локално Prilok) —град во северна Хрватска. Градот е дел од историско-географската област Меѓимурје, а административно е дел од Меѓимурската жупанија. Општина Прелог имала население од 7,815 жители според пописот од 2011 година, а само градот 4.324 жители. Чаковец е на 16 км западно од градот.
Население
Општина Прелог имала население од 7815 жители според пописот од 2011 година:
Баргфелд-Штеген
Баргфелд-Штеген (Bargfeld-Stegen) — општина во округот Штормарн, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Долна Сушица (Светиврачко)
Долна Сушица — село во Светиврачко, Пиринска Македонија, денес во општината Свети Врач на Благоевградската област, југозападна Бугарија.
Географија и местоположба
Селото Долна Сушица се наоѓа во Петричко-Санданската котлина во југозападниот дел од планината Пирин, на 32 км југоисточно од градот Свети Врач. Селото се наоѓа на надморска висина од 376 метри. Атарот на селото зафаќа површина од 12.625 км2.
До селото се стигнува преку селото Катунци, кое се наоѓа на 7 километри јужно од него. Патот не е асфалтиран на некои места. Изградена е еколошка патека од Мелник до селото, која продолжува до Роженскиот манастир. Климата е преодна средоземна со летни минимални и зимски максимални врнежи. Просечните годишни врнежи од дожд се околу 550 мм. Низ селото тече малата река Кавакли дере. На север од селото се наоѓаат Мелничките пирамиди.
На името на селото е именуван рид Златолист, кој се наоѓа на полуостровот Тринити, Антарктида.
Рана историја
Археолошките остатоци од времето на антиката и средниот век се регистрирани на територијата на селото. На подрачјето Свети Никола (околу 1 км северозападно од селото) се сочувани урнатини на средновековна црква.
Османлиско Царство
Селото се споменува во османлиски дефтери од 1611 - 1617 година, 1623 - 1625 година и 1650 и 1660 година. . Во 17 - 19 век, селото било поврзано со индустријата за обработка на железо. Неговите жители се занимавале со обработка на руда, особено железо. Во текот на 19 век, селото било чисто македонско и припаѓало кон Мелничката каза на Отоманското Царство. Во 1857 година била изградена црквата „Свети Ѓорѓи“, а во 1887 година црквата „Света Петка“. Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Долна Сушица (Dolne-souchitsa) е село со 42 семејства и 150 Македонци.
Во 1891 година Георги Стрезов за селото напишал:
Во 1896-1900 година, селото паднало под водство на Бугарската егзархија Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото имало 440 жители, сите Македонци. Селото било под влијание на Бугарската егзархија. Според податоците на секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во селото живееле 520 Македонци под врховенството на Бугарската егзархија, работело едно егзархиско училиште со 1 учител и 17 ученици.
По избувнувањето на Балканските војни во 1912 година, 11 лица од селото биле доброволци во Македонско-одринските доброволни чети.
Бугарија
По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Бугарија.
==Население ==
Културни знаменитости
Главната атракција на селото е црквата „Свети Ѓорѓи“. Храмот бил изграден во 1857 година. Храмот бил насликан во 1876 година од Теофил Минов од селото Караќој, Неврокоп. Бидејќи Теофил во тоа време имал 11 години, постојат шпекулации дека авторот е неговиот постар брат, Марко Минов, сè додека не се исклучи можноста Теофил да учествувал во изработката на фреските. Исто така, постојат хипотези дека во работењето учествувал и зографот Милош Јаковлев. На средина, под куполата, се наоѓа мермерна плоча со двоглав орел - амблем на Цариградската патријаршија. Се верува дека доколку се застане на неа, плочата ќе донесе здравје. Во 90-тите години, храмот бил обновен и околу него бил формиран манастирски комплекс. Во оваа црква на почетокот на минатиот век живеела Стојна. Таа била монахиња која пророкувала и им помагала на луѓето. Се смета дека предвидувала исто како и Баба Ванѓа. Во женското одделение се чува ќелијата во која живеела. Во црковниот двор на гробот на пророчицата е подигнат споменик.
Форсети
Форсети (во превод од старонордиски јазик „оној кој претседава“; во превод од исландски и фарски „претседател“) — бог на правдата и помирувањето во нордиската митологија. Се среќава и со името Фосите како бог на Фризијците. Германскиот писател Јаков Грим, повикувајќи се на кажувањето на Адам Бременски, забележал дека ако светиот остров на Фосите бил Хелголанд, тогаш Фосите најверојатно бил истовремено божество на Фризијците и Скандинавците, но изненадувачки е тоа што тој воопшто не е споменат од страна на Саксон Граматик.
Долна Сушица (Светиврачко)
Културни знаменитости
Селото е познато и по визбите за вино.
Форсети
Потекло
Грим сметал дека „Форсети“ е постар облик на неговото име, претпоставувајќи дека непотврдениот старогорногермански еквивалент „форасизо“ (германски: Vorsitzender со значење „претседавач“), но подоцна повеќе претпочитал изведен облик од „форс“ со значење „вителен водотек“ или „водопад“, што било поврзано со изворот и почитувањето на богот од страна на народите кои оделе на море. Прифатливо е и мислењето дека „Фосите“ е постаро име, а „Форсети“ име кое потекнува од народната етимологија. Според германскиот филолог Ханс Кун, германскиот облик „Фосите“ е јазично ист со името на старогрчкиот бог „Посејдон“, што укажува на тоа дека оригиналниот назив морал да биде воведен пред прагерманската гласовна промена, најверојатно преку старогрчките трговци на калибар. Старогрчкиот патешественик Питеј, кој ја опишал трговијата со калибар, е познато дека го посетил подрачјето населено со германските племиња околу 325 година п.н.е.
Нордиски „Форсети“
Според делото Младата Еда од Снори Стурлусон, Форсети е претставен како син на Балдр и Нана. Неговиот дом е Глитнир, чие име означува „светлечки“ и се однесува на сребрениот таван и златните столбови кои зрачеле светлина, која била забележителна на голема далечина. Неговиот двор бил најдобар од сите и ги помирувал сите оние кои доаѓале пред него, што укажува на посредничка способност која е спротивна на онаа на нему блискиот бог Тир, кој „не е нарекуван помирувач на мажите“. Сепак, како што укажува холандскиот јазичар Јан де Фрис, единствената причина за поврзувањето на Форсети со правдата се чини дека е неговото име за што нема поткрепувачки докази во нордиската митологија. Строфата која ја цитира Стурлусон е можно подоцна да била надополнета со изразите „оној кој ги запира сите расправии“ или „оној кој ги стишува сите неслоги“, од кои самиот црпел информации.
Фризиски „Фосите“
Според житието на Свети Вилиброрд од Алкуин, светецот посетил остров меѓу Фризија и Данска кој бил посветен за Фосите и бил наречен Фоситесланд во чест на богот кој таму бил почитуван. Постоел и свет извор од кој водата требало да се црпи мошне тивко. Вилиброрд го осквернавил изворот со тоа што во водата од изворот крстел луѓе и жртвувал крава. Алтфрид ја раскажал истата приказна за Свети Лудгер. Адам Бременски ја прераскажал приказната и додал дека островот бил „Хајлихланд“, т.е. Хелголанд.
Постои и легенда за потеклото на пишаните фризиски закони од доцниот среден век. Во желба да собере пишани закони за сите народи, Карло Велики повикал дванаесет претставници на Фризијците, познати како „асеги“ (законоговорници), и побарал од нив да ги запишат законите на нивниот народ. Откако повиканите претставници не можеле тоа да го направат по неколку дена, Карло Велики им дал да одберат меѓу смрт, ропство или да бидат оставени на брод без кормило. Тие го одбрале последното и се молеле за помош, по што се појавил тринаесетти човек со златна секира на неговото рамо. Тој го пренасочил бродот кон копно со секирата, а потоа го закотвил на брегот. На местото на коешто бродот запрел се создал извор. Тој потоа ги научил дванаесетмината маченици на законите и исчезнал. Странецот и изворот, според народното предание, се смета дека биле Фосите и светиот извор на Фоситесланд.
Современите автори, сепак, ја оспоруваат оваа претпоставка затоа што поседувањето на секира обично се поврзува со богот Тор наместо Форсети.
Василиј Велики
Свети Василиј Велики (грчки: Βασίλειος ὁ Μέγας) — христијански светец, теолог и епископ од Кападокија, Мала Азија. Во црквата се смета како голем поборник за православната вера, пристаниште на моралната чистота и столб на Црквата. Се смета за основач на монашката традиција во источното православие. Како светец бил прогласен по неговата смрт. Православната црква го слави на 1 јануари, односно на 14 јануари, а католичката црква на 2 јануари.
Живот
Свети Василиј Велики е еден од најголемите светци на христијанството. Роден е во 330 година во Неокесарија, во Понт, од родители Василиј и мајка Света Емелија, кои двајцата потекнувале од познати и богати фамилии, но уште позначајни по својата христијанска вера и живот. Василиевата баба по татко, Света Макрина Постарата била ученичка на Свети Григориј Чудотворец, епископ во Неокесарија, која едвај го преживеала максимилијановотото прогонување на христијаните.
Младоста му поминала во времето на царувањето на царот Константин I Велики (306-337 година). Свети Василиј најпрвин се школувал кај својот татко, кој бил реторичар во Неокесарија. По смртта на неговиот татко во околу 345 година, тој го продолжил понатамошното школување во Неокесарија Кападокиска, каде школски другари му биле Григориј Назијанин и Јулијан Апостата (Јулијан Отпадникот). Од Кесарија Свети Василиј заминал за Цариград, каде кратко време учел кај елинскиот ритор Ливаниј, а потоа во 352 година заминал во Атина. Таму ја проучувал филозофијата, дијалектиката, реториката, астрономијата и медицината. За Василиевото образование најдобро сведочи неговата голема ерудиција, која се сретнува во неговите дела, каде големиот познавач на класиката, Фотиј го става во ранг со Платон и Демостен.
Од Атина повторно заминал во Ерусалим каде на триесетгодишна возраст бил покрстен од страна на епископот Максим во реката Јордан и потоа ракоположен за отец во црквата. Според христијанското верување, Свети Василиј го раздадал својот имот на сиромашните и тргнал во 357 година кон Александрија, Египет, Палестина и Месопотамија, учејќи го монаштвото. Во областа на монаштвото оставил и многу поуки. Зборувал и пишувал прекрасно за покајанието, пороците и добродетелите, смртта и воскресението на душата, спасението. Во Египет останал кај архимандитит Порфитиј каде се задржал околу една година. Потоа го посетил и Ерусалим. Во 360 година бил поставен како ѓакон, а подоцна и како свештеник.
Во 370 година Свети Василиј станал епископ, по смртта на Евсевиј. Погледите на заштитниците на Никејската вера се свртиле кон Василија. Против неговиот избор за Архиепископ на Кесраија Кападокијска биле аријанските кривоверци, бидејќи се плашеле од неговите храбри проповеди и разобличувања. На оваа должност, според христијанството, Свети Василиј честопати испраќал кон верниците канонски поуки и совети, кои подоцна станале канони за целата црква, изградил многубројни болници, старечки домови. Мирот во црквата Свети Василиј не го доживеал и покрај тоа што нему му се препишуваат најголемите усилби за Вториот вселенски собор во Цариград 381 година, каде се донело одлука против сите ереси и раздори против кој Василиј се борел.
Значење
Во црковните богослужби најчесто е нарекуван “пчела на Црквата Христова, која им дава мед на верните и осило на кривоверците“. Сочувани се многубројни дела на овој отец на Црквата: апологетски, богословски, подвижнички и канонски; и литургија наречена според неговото име. Василиевата литургија се служи десет пати во годината, и тоа: на 1 јануари, наспроти Божик, на Велики Четврток и на Велика Сабота.
Честување на празникот
По Божик, православните христијани на 14 јануари, го одбележуваат денот на свети Василиј Велики во народот познат и како Василица односно Стара нова година. Според обичаите на тој ден се прави домашна погача во која домаќинките ставаат паричка, пеењето на василичарските песни во кој треба да биде опфатен тропарот на свети Василиј Велики, а некаде се практикува и палењето на огнот кои треба да ја симболизира светлината Божја во новата година.
Делингсдорф
Делингсдорф (Delingsdorf) — општина во округот Штормарн, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Трештена Стена (Манастир)
Трештена Стена — населба од бакарно време. Се наоѓа на околу 5 км североисточно од селото Крушевица, 100-тина метри западно од пристапниот пат за село Чаниште, а во атарот на село Манастир. Ова наоѓалиште претставува праисториска населба, која егзистирала низ енеолитскиот период. Населбата имала еден културен стратум, со најмалку шест хоризонти на живеење. При археолошките истражувања, бил евидентиран голем број животински коски и речни школки, што укажува на фактот дека оние, кои го населувале просторот на Трештена Стена се занимавале, покрај со сточарство и со лов и риболов.
Воислав Санев
Воислав Санев  (,  –, ) — македонски археолог.
Животопис
Дипломирал археологија на Филозофскиот факултет во Белград (1963). Од 1963 до 1969 г. работел како кустос во Народниот музеј во Штип, а потоа во Музејот на Град Скопје (1969–1970). Повторно се вратил во Штип (1970– 1976), а од 1976 г. работел во Археолошкиот музеј на Македонија, каде што останал до 2000 г.
Бил директор на Народниот музеј во Штип, в.д. директор на Музејот на Македонија и раководител на Археолошкиот оддел, претседател и секретар на МАНД, уредник и технички уредник на „Macedoniae Acta Aheologica “, на Археолошка карта на РМ, Зборник на Народниот музеј од Штип, Зборник на Археолошкиот музеј и др.
Истражувачка работа
Го истражувал и го проучувал неолитот во Македонија (Вршник, Анзабегово, Руг Баир, Велушка Тумба, Тумба Маџари, Страната, Канли Чаир, Амам, Tумба Мршевци и др.).
Библиографија
Публикувал околу 40-тина отпечатени трудови со широк опус од македонската археологија
Елменхорст (Штормарн)
Елменхорст (Elmenhorst) — општина во округот Штормарн, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Слободан Угриновски
Слободан Угриновски ( -, ) — македонски политичар и стопанственик.
Животопис
Угриновски е роден на 1 февруари 1948 година. Негов син е македонскиот музичар и фоторепортер Никола Угриновски - Угро. Во периодот од 1973 - 1983 година, уште како студент на Архитектонско-градежниот факултет, тој соработувал со Службата за државна безбедност, чие досие се водело под псевдонимот „Ле Корбизје“. На 26 октомври 2005 тој го формира Сојузот на Титови леви сили, која е македонска вонпарламентарна комунистичка политичка партија која се раководи според идеологијата на Јосип Броз- Тито. До смртта бил нејзин претседател. Од 2017 година бил член на советот на Град Скопје. Починал ненадејно на 24 ноември во Скопје.
Хамор
Хамор (Hammoor) — општина во округот Штормарн, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Владимир Куртев
Владимир Куртев (, –, ) – Бугарин, учесник во македонското револуционерно движење.
Животопис
Завршил историја и географија на Софискиот универзитет. Како ученик станал член на ВМОРО (1905), четник во четата на тиквешкиот војвода Д. Даскалов (1907), учествувал и во Битката кај „Ножот”. По Првата светска војна бил професор и директор на гимназијата во Ќустендил, претседател на друштвото „Илинден”, близок соработник на Иван Михајлов, пунктов началник на ВМРО во Ќустендил (1926), резервен член (1928) и член на ЦК на ВМРО (1932). Во 1946 бил уапсен од властите и стрелан.
Расеано ѕвездено јато
Расеано ѕвездено јато (растурено ѕвездено јато) — група од неколку илјади ѕвезди кои се формирани од ист џиновски молекуларен облак, а сè уште се под влијание на гравитацијата меѓу себе. Спротивно, збиено ѕвездено јато е многу силно поврзано со гравитацијата. Растеани ѕвездени јата се пронајдени само во спиралните и неправилните галаксии, каде постои активно ѕвездено групирање. Се смета дека се стари помалку од неколку стотици милиони години: ги пореметуваат блиските контакти со други јата и облаци од гас при нивното орбитирање околу галактичкиот центар, како и губењето на членови од јатото преку други взаемни контакти.
Доналд Кнут
Доналд Кнут (роден 10 јануари 1938) е компјутерски научник и професор на универзитетот Стенфорд.
Команчи
Команчи (Comanche) е племе на домородни Американци кои до XIX век ги населувале јужните прерии на западен Тексас. Денес, тие живеат на резерватите во Оклахома, заедно со племињата Кајова и Кајова Апачи (Прериски Апачи). Команчите лингвистички му припаѓаат на семејството на Јуто-ацтечките јазици, поточно се гранка на Шошоните (Централни Нумик). Само околу 1% од Команчите денес го зборуваат својот домороден јазик.
Племиња
За време на 18 и 19 век, Шошоните биле поделени во културно сродни, но политички независни племиња, кои секое за себе се состоело од проширени семејни единици. Команчите во 18 век се состоеле од 3 главни гранки: Иампарика или „тие кои јадат корења“, Јупе и Котсотеска или „тие кои јадат бизони“. Во средината на 19 век се појавиле нови племиња, кои поради нивната агресивност биле малку познати, и тоа се: Тенева, Пенатека, Након и Квадаха. Меѓутоа, подоцна се споменуваат 12 признати племиња, од кои пет денес се изумрени.
Кратка историја
Предците на Команчите живееле во областа Јелоустон во 17 век. Сигурно е дека тие, во тоа време се разделиле од племето Шошони. Во 1705 година, се спомнуваат како сопственици на големи стада коњи во Ново Мексико, каде што меѓу првите се препознаени како типично прериско племе. По навлегувањето во Тексас, тие ги протерале Апачите, а во 1790 и 1840 година склопиле формален сојуз со Кајова и Шајен Индијанците.
Подоцна, Команчите учествувале во потпишување на повеќе договори со Соединетите Американски Држави. Според овие договори тие требале во 1865 година да добијат училишта, домови и друго. Со договорот тие влегле во конфедерација со племињата Кајова и Кајова Апачи. Овој сојуз опстанал сè до 1963 година, кога Команчите се повлекле и формирале сопствена политичка организација. Во меѓувреме, помеѓу 1901 и 1906 година, резерватот на Кајова-Команчи-Апачи се укинал, земјата се поделила меѓу поединци, а вишокот земја останал отворен за населување на белите доселеници. Последица од тоа е што Команчите останале опкружени со бело неиндијанско население. Оттогаш, поранешните воини биле регрутирани во англо-американската економија. Племето денес има приходи од повеќе независни извори, како што се лотариите и игрите на среќа. Заедно со Апачите (Прериските Апачи) поседуваат и аква парк.
Команчи учествувле во Првата и Втората светска војна во склоп на 45-та „птичја“ дивизија, каде што го користеле мајчиниот јазик во радио врските, поради што на германските и корејските преведувачи им било невозможно да ги дешифрираат пораките.
Живот и обичаи
Команчите се типично прериско племе кое живеело од лов. Во зимските периоди тие ловеле елени, лосови, антилопи и и други помали животни. Со доаѓањето на пролетта и миграцијата на бизоните, оделе по преријата, следејќи ги стадата и поставувајќи ги своите села во традиционални кружни форми. Од бизоните добивале облека, обувки и орудија. Месото на бизоните го конзервирале на посебен начин со додавање на растенија (ореви) и на тој начин можеле да го чуваат во посебни кожни вреќички долго време. Ова јадење наречено пемицан покрај месо содржело и коскена срж и маснотии. Квалитетниот пемицан Команчите го разменувале при трговија со другите племиња за тутун, мед и други производи. При ловот на бизони користеле копја долги и до 4 метри, повеќе отколку стрели. Мажите носеле кожни престилки и кошули, додека жените кожни кошули и долги украсени фустани. Во зимските месеци, покрај оваа облека тие носеле и кожни чорапи и крзнени наметки. Нивните мокасини имале ѓон од биволска кожа и биле премачкани со маснотии за да бидат водоотпорни. Начинот на живеење на Команчите бил обележан со лов, војна и голема љубов кон жените. Жените биле задолжени за готвењето, чистењето, собирањето на храна и воделе грижа за децата, кои додека биле мали ги носеле на себе. Како што децата растеле, грижата за нив ја преземале постарите членови од племето, кои ги подучувале користејќи го сопственото искуство.
Команчи се религиозен народ, но немаат многу церемонии во текот на годината. Визијата е најважното нешто во нивниот живот и тие ја нарекуваат „пуха“. Пуха е заштитник што се појавува предизвикан од специјални подготовки кај младите момчиња. Се верува дека таа ги чува нивните семејства и оружјето. Луѓето кои имаат исклучително силна пуха и кои се здобиле со тајните знаење од медицината и ги запознале растенијата, можеле да станат шамани.
Јерсбек
Јерсбек (Jersbek) — општина во округот Штормарн, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Слејпнир
Слејпнир – коњот на Один, врховниот бог во нордиската митологија.
Снејпнир е сивчо, а карактеристичен е по своите осум нозе, кои најверојатно ја симболизираат неговата брзина, бидејќи тој е најбрзиот коњ на светот. И не само тоа, тој подеднакво добро трча и на земја, и во воздух и на море.
Нинволд
Нинволд (Nienwohld) — општина во округот Штормарн, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Слејпнир
Единствено Один можел да го јава.
Потекло на Слејпнир
Било тоа кога боговите одлучиле да изградат град за себе кога дошол некој градител и им понудил на боговите на Асите дека ќе им изгради град толку цврст така што ни горските ни мразните џинови не би можеле да влезат во него. За надомест ги побарал Сонцето, Месечината и божицата Фреја. Боговите почнале да се советуваат, а се чинело дека Локи најмногу ги наговарал. На крајот боговите ја прифатиле цената ако градителот успее да го изгради градот во текот на зимата, со тоа што никој не смее да му помага. Градителот побарал да му се допушти да го користи својот коњ Свадилфари, а Локи предложил истото да се прифати.
И така градителот започнал со градба со помош на својот коњ кој довлекувал камен. А всушност довлекувал камени планини. Тоа на боговите има причинило многу сомнително, но бидејќи богот Тор бил на исток каде се борел против троловите, боговите не преземале ништо. Но три дена пред почетокот на пролетта боговите увиделе дека градот наскоро ќе биде готов, а како не сакале да ја изгубат нивната најдрага божица, а ни Сонцето и Месечината, почнале да размислуваат за тоа кој воопшто предложил Фреја да се мажи за џинот. Сите знаеле дека таков лош предлог морало да дојде од Локи. Му рекле дека мора да смисли начин да го поништи лошиот договор или лошо ќе помине.
Една вечер кога градителот возел камен, од шумата истрчала преубава бела кобила, а Свадилфари подивел и побегнал по неа. Градителот не успеал да го најде, а градот не бил довршен на време, па побеснел. Боговите тогаш сфатиле дека тој всушност е горски џин, па веднаш го викнале најсилниот од нив, Тор да го избрка без Сонце, Месечина и Фреја. И така било.
Шукуру
Шукуру (Xucuru, Shucurú, Sucurú) е индијанско племе од бразилската држава Пернамбуко кое ја населува територијата на планините Орорубо. Племето живее на 17 алдеи на подрачјето на општината Пескеира, додека племенското подрачје се простира на 27.555 ha. Во 1986 за племенски водич бил избран Шикао, но во 1998 бил убиен поради спортиставувањата со фармерите и ренџерите кои ја запоседнале индијанската земја. Во 1997 племето ја издава книгата Шукуру, децата на мајката природа('Xukuru, children of Mother Nature'). Ги има преку 8.000 на број.
Локални групи
Шукуру биле поделени на 3 главни групи кои зборувале на посебни јазици и тоа:
Јазик
Шукуру индијанците зборувале на посебен јазик кој бил карактеристичен само за овој нарон. Сега сите зборуваат на португалски.
Марин Димески
Марин Димески   – македонски фотограф.
Животопис и творештво
Марин Димески е професионален фотограф, роден е 1948 год. во Прилеп. Завршил историја на уметноста на Филозофскиот факултет во Скопје. Со уметничка фотографија се занимава од 1970 година. Автор е на осум самостојни изложби, учествувал со свои дела и на поголем број групни изложби во земјата и странство на кои има добиено повеќе награди и признанија. Член е на ДЛУМ и на Здружението на применети уметности на Хрватска, на Хрватското друштво на ликовните Уметници на Истра. Работи и на самостојни проекти и фотографира во Њујорк,  Египет,   Израел,  Кенија.
Меркур (планета)
Меркур — најмалата и најблиската планета до Сонцето од осумте планети во Сончевиот Систем, со орбитален период од околу 88 Земјени денови. Гледана од Земјата, наликува како да се движи во својата орбита за околу 116 денови, што е многу побрзо од другите планети во Сончевиот Систем. Нема познати природни сателити. Планетата е именувана според римското божество Меркур, гласникот на боговите.
Бидејќи скоро и да нема присуство на атмосфера која би ја задржувала топлината, Меркуровата површина ги има најголемите температурни промени во Сончевиот Систем, промена кпја се движи од 100 K во ноќта па сè до 700 K за време на денот во некои екваторски области. Половите се постојано на температура под 180 K. Меркуровата оска го има најмалиот наклон од сите планети во Сончевиот Систем (околу 1⁄30 од степенот), но пак затоа го има најголемиот орбитален екцентрицитет. Во афел, Меркур е на растојание 1,5 пати поголемо од растојанието кога е во перихел. Меркуровата површина е ишарана со кратери и е слична со онаа на Месечината, што укажува дека истата не била геолошки активна со милијарди години.
Меркур е гравитационо сврзан и се врти на начин кој е единствен во Сончевиот Систем. Гледан релативно во однос на неподвижните ѕвезди, и се врти околу својата оска точно трипати за секој два орбитални периоди околу Сонцето. Гледано од Сонцето, во појдовниот систем кој се врти со орбиталното движење, изгледа како да се врти еднаш на секои две Меркурови години. Па така набљудувач на Меркур тогаш би видел само еден ден на секои две години.
Бидејќи Меркур кружи околу Сонцето во внатрешноста на Земјината орбита (како и Венера), може да се појави на Земјиното небо во утрото и при зајдисонцето но не и во средината на ноќта. Исто така, како и за Венера и Месечината, можат да се забележат сите фази како што се движат по своите орбити во однос на Земјата. Иако Меркур може да се појави како светол објект кога е набљудуван од Земјата, неговата близина до Сонцето оневозможува да се набљудува со ист интензитет како и Венера. Две вселенски летала го посетиле Меркур: Маринер 10 прелетал во близина во 1970-ите и MESSENGER, лансиран во 2004 година, кој сè уште е во орбита.
Внатрешна структура
Меркур има цврста силикатна кора, јадро чиј надворешен слој е составен од железо сулфид, подлабок дел кој е во течна состојба и најверојатно завршува со цврсто внатрешно јадро.
Густината на Меркур може да се користи за да се заклучи детали за нејзината внатрешна структура. Иако големата густина на Земјата значително произлегува од гравитационата сила, особено во јадрото, Меркур е многу помала и нејзините внатрешни региони не се толку компримирани. Затоа, за да има толку голема густина, нејзиното јадро мора да биде големо и богато со железо.
Геолозите проценуваат дека јадрото на Меркур зафаќа околу 55% ​​од нејзиниот волумен; за Земјата овој процент изнесува 17%. Истражување објавено во 2007 година сугерира дека Меркур има стопено јадро. Обвивката на јадрото е слој од 500-700 кој се состои од силикати. Врз основа на податоците од мисијата Маринер 10 и набњудувањата засновани на Земјата, кората на Меркур е проценета со дебелина од 35 км. Една посебна одлика на површината на Меркур е присуството на бројни тесни гребени, кои се протегаат до неколку стотици километри во должина. Се претпоставува дека тие се формирале како јадрото и надворешниот слој на Меркур, се оладиле во исто време кога кората веќе се зацврстувала.
Јадрото на Меркур има поголема застапеност на железо од онаа на која било друга голема планета во Сончевиот Систем, и неколку теории се предложени да го објаснат ова. Најшироко прифатената теорија е дека Меркур првично имала метал-силикатен однос сличен на обичните хондритни метеорити, кои се сметаат за типични карпести материи во Сончевиот Систем и маса околу 2,25 пати повеќе од нејзината сегашна маса. На почетокот од историјата на Сончевиот Систем, се смета дека Меркур била погодена од планетезимал на околу 1/6 од масата и неколку километри низ неа. Влијанието би го одзело поголемиот дел од оригиналната кора и обвивка, оставајќи ја кората како релативно важна компонента. Сличен ваков процес е предложен и за објаснување за настанокот на Месечината.
Алтернативно, Меркур можеби се формирала од сончевата магллина пред да се стабилизира енергијата на Сонцето. Тогаќ би илама двапати поголема маса од сегашната, но како протоѕвезда, температурите во близина на Меркур ќе бидат помеѓу 2,500 K и 3,500 К, можеби и повисоки како 10,000К. Голем дел од површината би испарил на такви температури, формирајќи атмосфера од „карпинска пареа“ кој ќе биде движена од соневиот ветер.
Тодендорф
Тодендорф (Todendorf) — општина во округот Штормарн, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Меркур (планета)
Површинска геологија
Површината на Меркур е слична на онаа на Месечината, со рамнински косини и големи кратери, кои покажуваат дека е геолошки неактивна со билиони години. Бидејќи ова е знаење кое е засновано врз поминувањето на Маринер 10 во 1975 и терестралните набљудувања, претставува последен податок за земјовидните планети. Како што ќе се обработуваат податоците од MESSENGER, ова знаење ќе се зголемува. На пример, откриен е невообичаен кратер со радијациски корици што научниците го нарекоа "пајакот". Подоцна бил именуван Аполодор.
Албедо областите се со значително различна рефлексивност, видени со телескоп. Меркур има дорса (т.н „гребени во вид на брчки“), височини како Месечината, монти (планини), планити (рамнини), рупи (вдлабнатини) и валес (долини).
Имињата на карактериситиките на Меркур потекнуваат од различни извори. Кратерите се нарекувани по артисти, музичари, сликари и писатели кои направиле изворедни или основни придонеси во своите области. Гребените или дорсата се именувани по научниците кои придонеле во истражувањата за Меркур. Депресиите или фоците се именувани по дела од архитектурата. Планините се именувани со зборот „жешко“ но на различни јазици. Рамнините се именувани по Меркур на разлицни јазици. Вдлабнатините се именувани по бродови на научни експедиции. Долинитесе именувани по радио телескопски објекти.
Меркур била тешко бомбардирана од комети и астероиди за време на формирањето пред 4.6 билиони години и кратко после тоа, и за време на т.н Доцна тешкото бомбардирањекое завршило пред 3.8 билиони години. За време на овој период на интензивно формирање на кратерите, Меркур била изложена на влијанија врз целата нејзина површина, но бидејќи немала атмосфера тие влијанија биле забавени. Во ова време Меркур била вулкански активна; базените како што е Колорис Базен биле полни со магма, создавајки рамнини како оние на Месечината.
Податоците од летањето на MESSENGER во октомври 2008 покажаа многу за разбранетата површина на Меркур.Површината на Мееркур е повеќе хетерогена од таа на Марс или на Месечината, и двете од нив содржат значителни делови од сличната геологија, како што се Марија и Платеус.
Басени и кратери
Кратерите на Меркур се движат од големина (пречник) на мали шуплини во вид на садови до повеќе прстенести басени со стотици километри. Тие се појавуваат во сите состојби на деградација, од релативно зрнести кратери до високо деградирани кратери. Кратерите на Меркур субтилно се разликуваат од месечевите кратери во тоа што во областа покриена со нивната ејекта е многу помала, што е последиц од посилната површинска гравитација на Меркур. Според правилата на МАС, секој нов кратер треба да биде именуван по некој артист кој е познат повеќе од педесет години, и мртов повеѓе од три години, пред датумот на иненување.