cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Портиљо Касерес против Парагвај
Позадина
94% од обработливото земјиште во Парагвај е посветено на земјоделското производство на стоки како што се соја, пченка и памук. Парагвај е седми по големина светски производител на трансгенска соја, култура која често се фумигира со пестициди како што се бифентрин, хлорпирифос, паракват и атразин. Помеѓу 2011 и 2013 година, увозот на пестициди во Парагвај се зголемил речиси за четири пати, од 8,8 на 32,4 милиони литри.
Јерути е кампесино колонија основана од Парагвај во 1991 година на земја што министерот за образование на диктаторот Алфредо Штроснер ја предал како компензација за проневера на јавни средства. Додека колонијата 2,212 хектари има 223 парцели, до 2019 година имало само 34 регистрирани имоти, со индустриски полиња со соја кои го заземаат ненасловеното јавно земјиште. И покрај аграрните реформи наменети за спречување на оваа практика, голем дел од земјиштето се продава или дава под закуп на плантажи со соја управувани од Бразилци. Широката употреба на агрохемикалии во Јерути влијаело на животните услови, на домашните економии и на здравјето на жителите. Контаминацијата на водоносни слоеви и извори на вода ги направило потоците Јерути и Куаиру неупотребливи за риболов. Жителите доживеале и влошување на родот, губење на овошки, како и угинување на добитокот.
Инцидент со труење со пестициди
Рубен Портило Касерес, 26-годишен фармер од селото Колонија Јерути во департманот Каниндеју во источен Парагвај, живеел со своето семејство на имот во непосредна близина на трансгенските полиња со соја на Кондор Агрикола и Херманос Галхера. За време на сезоната на дезинсекција на соја на почетокот на 2011 година, Рубен се разболел, имал главоболки, повраќање и дијареа. Три дена подоцна, на 6 јануари 2011 година, тој починал додека бил на пат кон болницата во Куругвај. Било потврдено дека неговата смрт била резултат на токсични нивоа на пестициди. Уште 22 други жители на селото, исто така, се разболеле, вклучувајќи го и двегодишниот син на Портило Касерес. Сите тие луѓе биле примени во болница за лекување.
Истражување
По смртта на Рубен и инцидентот со масовното труење, директорката на болницата во Куругвај, Енџи Дуарте, собрала примероци од крв и урина од жртвите и го контактирала Обвинителството, Националната служба за квалитет и здравје на растенијата и семињата и Министерството за животна средина. Канцеларијата на обвинителството започнала истрага, а владините инспектори пристигнале на 13 јануари. Тие документирале неколку прекршувања на законите за животна средина, откривајќи дека експанзивните операции на одгледување соја што се граничат со семејната фарма не биле одделени со потребните тампон зони. Сојата, исто така, била засадена до работ на патеките во заедницата и не поседувала заштитни ленти со вегетација за заштита на жителите од пестициди. Инспекторите спровеле тестови за хемикалии и откриле докази за ограничени или забранети земјоделски инсектициди во водата од бунарите на семејството Портило Касерес, вклучувајќи алдрин, линдан и ендосулфан. Концентрацијата на линдан, хемикалија поврзана со појавата на не-Хочкин лимфом, била три пати поголема од границата утврдена за луѓето од Светската здравствена организација.
Двата агробизниси вклучени во одгледувањето на соја околу Јерути, Condor SA/KLM SA (Condor Agricola) и Hermanos Galhera Agrovalle del Sol SA/Emmerson Shinin (Hermanos Galhera), биле во сопственост на Бразилци и било откриено дека се занимавале со несовесни практики. Херманос Галхера ги снабдувал со соја мултинационалните агробизниси ADM, Cargill и Bunge Limited. Истрагата утврдила дека изворите на слатката вода биле контаминирани со остатоци од хемикалии поради „лошото управување со контејнерите за хемикалии, расфрлани по земјата“. Корпорациите немале еколошки дозволи за нивното работење и ја прочистувале својата опрема за прскање во локалните потоци. Според еден од инспекторите, „ниту еден од двајцата не ги исполнувал најосновните стандарди за контрола на животната средина“. Двете фирми биле казнети, но негирале одговорност и нивните случаи подоцна биле отфрлени по жалба.
Округ Куругвај
На 14 јануари 2011 година, семејството на Портило Касерес и другите фармерски семејства погодени од труењето поднелеампаро, што е правна акција насочена кон заштита на уставните права. Додека обвинителот Мигел Анхел Рохас постојано барал обдукција на Портило Касерес и медицинските досиеја на жртвите, тој тие податоци не ги добил. Од истрагата биле исклучени и доказите дека водата од бунарот содржела агрохемикалии. Додека седум бразилски државјани биле обвинети во случајот, ниту еден од нив не бил управител или сопственик на фармите Кондор Агрикола или Херманос Галхера. Судот во Окружниот Куругвај на 15 април 2011 година пресудил дека и Националната служба за квалитет и здравје на растенијата и семињата, како и Министерството за животна средина не ги исполниле своите должности и овозможиле сериозна физичка повреда на жалителите.
И покрај одлуката на судот, агробизнисите со соја продолжиле да користат големи количини пестициди без мерки или дозволи за заштита на животната средина. Тврдењата на семејството на Портиљо Касерес биле игнорирани од државата Парагвај три години. Сестрата на Рубен, Норма, заедно со другите жртви на агрохемиско труење, потоа поднеле петиција до Комитетот за човекови права на Обединетите нации.
Комитетот за човекови права на Обединетите нации
Комитетот за човекови права се осврнал на прифатливоста на случајот пред да ја разгледа неговата основаност. Парагвај тврдел дека жалителите не ги исцрпиле домашните правни лекови и дека HRC нема ratione materiae</i> јурисдикција бидејќи Меѓународниот пакт за граѓански и политички права не го признава правото на здрава животна средина. КЧП ја оценил жалбата за прифатлива, наведувајќи го недостатокот на напредок во случајот во текот на осум години и истакнал дека барањето се однесува на правата на живот, приватниот и семејниот живот и домот.
Комитетот за човекови права донел резолуција на 9 август 2019 година. Комитетот заклучил дека одговорот на владата на Парагвај на нелегалната дезинсекција е несоодветен и дека ги прекршил човековите права на жртвите. Резолуцијата утврдила дека владата конкретно го прекршила правото на живот, правото на семеен живот и правото на правна заштита од штета. Во резолуцијата се наведува дека „повеќе од осум години по пријавените настани, истрагите не постигнале никаков напредок“ и го нагласува неуспехот на Парагвај да изврши обдукција на телото на Рубен и покрај барањата да го стори тоа во четири различни наврати. Во резолуцијата, исто така, се истакнува дека владата на Парагвај не ги објавила резултатите од тестовите на урина и крв извршени врз жртвите.
Резолуцијата ја осудува парагвајската влада за неуспехот да ги санкционира инволвираните корпорации и и наредил на државата „да преземе ефикасна и темелна истрага за дезинсекција со агрохемикалии“ и да „наметне кривични и административни казни за сите одговорни страни“. Поточно, Комитетот признал дека неуспехот на државата да преземе акција против еколошката штета може да ги „прекрши нејзините обврски за заштита на правата на живот и на приватниот и семеен живот според членовите 6 и 17 од Меѓународниот пакт за граѓански и политички права“. Парагвај била првата земја во светот која била осудена од Комитетот за човекови права на Обединетите нации за смрт на лице од труење со пестициди. Резолуцијата била првпат Комитетот за човекови права на Обединетите нации да ја признае врската помеѓу заштитата на животната средина и правото на живот. Одлуката се потпирала на Општиот коментар бр. 36 за правото на живот, кој вклучува јазик за односот меѓу животната средина и човековите права.
Последици
Додека Парагвај бил санкциониран од Обединетите нации во случајот, тоа на крајот станало формалност. Почнувајќи од 2022 година, немало издадена казна за смртта на Рубен и индустриското одгледување соја продолжува да работи до границата на семејната фарма. И Кондор Агрикола и Херманос Галхера продолжуваат со земјоделските операции во областа Јерути.
Горобинска Река
Горобинска Река или Поток — мала рекичка со пороен карактер која се создава од повеќе привремени водотеци кај селото Горобинци во Овче Поле. Таа е притока на Светиниколска Река, во која се влева кај Свети Николе.
Течението на оваа рекичка минува низ Свети Николе, каде нејзиното корито е регулирано. Поголеми количини на вода дотекуваат при поројни врнежи, обично во пролетно-летниот период од годината, што е карактеристично за сите водотеци во Овче Поле, како едно од најсушните подрачја во Македонија.
Здравствени ефекти на пестицидите
Според Стокхолмската конвенција за постојани органски загадувачи (2001), 9 од 12 најопасните и најопасните хемикалии биле пестициди, па голем дел од нив сега биле повлечени од употреба.
Патека на изложеност
Луѓето често можат да бидат изложени на пестициди. Тие пестициди ги вклучуваат инсектицидите, хербицидите, фунгицидите. Тие можат да дојдат во контакт на повеќе различни начини, вклучувајќи: на работа, во домот, на училиште, во воздухот, водата, почвата и во храната. Речиси сите луѓе се изложени на одредено ниво на пестициди. На пример, преливот на пестициди може да биде потенцијално значаен извор на изложеност на пошироката јавност. Изложеноста може да се случи преку голтање, вдишување или контакт со кожа. Некои пестициди можат да останат во животната средина подолг временски период.
Постои загриженост дека пестицидите што се користат за контрола на штетниците на прехранбените култури се опасни за луѓето кои ја консумираат таа храна. Многу прехранбени култури, вклучувајќи го овошјето и зеленчукот, содржат остатоци од пестициди дури и откако ќе се измијат или излупат. Хемикалиите кои повеќе не се користат, но истите се отпорни на распаѓање подолго време, може да останат во почвата и водата, а со тоа и во храната. На пример, повеќето луѓе во САД сè уште имаат забележливи нивоа на дихлородифенилтрихлороетан (ДДТ), инсектицид, и покрај неговата забрана во САД во 1972 година. Овие грижи се една од причините за движењето на органската храна. Во Калифорнија, 92% од земјоделските работници се Латино и изложеноста на пестициди во мнозинските латино окрузи на државата на пестициди е 906% поголема од окрузите во кои латинското население е помалку од 24%. Ова предизвикало загриженост за еколошката правда.
Поради вообичаената употреба на пестициди во земјоделството, Комисијата на Обединетите нации Codex Alimentarius (Книга, прописи или зборник на закони за храната), препорачала меѓународни стандарди за максимални граници на остатоци (МГО), за поединечни пестициди во храната. Во САД, нивоата на остатоци на кои е дозволено да останат на храната се ограничени врз основа на нивоата на толеранција кои се сметаат за безбедни, како што е утврдено од Американската агенција за заштита на животната средина (ЕПА). ЕПА ги поставува дозволените нивоа на остатоци од пестициди врз основа на токсичноста на пестицидот, производите на неговото распаѓање, количината и честотата на примена на пестицидите и колку од пестицидите (т.е. остатоците) остануваат во или на храната до моментот кога тие се продаваат или дистрибуираат. Нивоата на толеранција се добиваат со користење на научни проценки на ризик што треба да ги спроведат производителите на пестициди - проценките вклучуваат токсиколошки студии, моделирање на изложеност и студии за остатоци пред да може да се регистрира одреден пестицид. Сепак, ефектите се тестираат по еден пестицид и има малку информации за можните синергистички ефекти од изложеноста на повеќе траги од пестициди во воздухот, храната и водата врз здравјето на луѓето.
Додека употребата на пестициди вообичаено се поврзува со земјоделството, пестицидите исто така се користат како дел од интервенциите на јавното здравство за контрола на болестите што се пренесуваат преку вектор (на пр. маларија и денга треска ) и несаканите растенија во уредувањето на парковите и градините.
Механизам на дејство
Пестицидите се дизајнирани да убиваат живи организми и се разликуваат во нивните механизми на дејство, во зависност од нивната класа. Главните класи на пестициди се органохлорни инсектицид (ОХП) или перзистентни органски загадувачи (ПОЗ), органофосфати, карбамати, фиретроиди и триазини. Иако се покажало дека сите пестициди имаат ефекти врз човековото здравје, органохлорните инсектициди (ОХП)  се забележливи по значителен ризик за негативни ефекти бидејќи се раствораат во масните ткива и, на тој начин, може да се акумулираат до штетни нивоа во овие ткива. На пример, некои органохлорните инсектициди се структурно слични на естрогенот и можат да ги имитираат ефектите на ендогениот естроген преку врзување за естрогенските рецептори. вие пестициди ги покажуваат своите токсични ефекти со попречување на хормоналната хомеостаза, што резултира со хормонална дисрегулација. Ова промовира абнормален раст и развој на репродуктивните ткива и може да доведе до рак или штетни ефекти врз репродуктивното здравје. Органохлорните инсектициди или перзистентните органски загадувачи (ПОЗ), кои се користеле во земјоделските практики во 1950-тите, денес се забранети во повеќето земји. Сепак, нивните производи за распаѓање се постојани и сè уште можат да се најдат во почвата.
Пестицидите, исто така, можат да имаат негативни ефекти врз човековото здравје преку дејствување на клеточните рецептори и јонските канали, потиснувајќи ги клучните сигнални патишта во клетките и со влијание на метилацијата на ДНК и модификациите на хистоните, што резултира со промени во генската експресија и клеточната функција.
Акутни ефекти
Кај работниците кои кои ракуваат со пестициди може да се појават акутни здравствени проблеми, како што се болки во стомакот, вртоглавица, главоболки, гадење, повраќање, како и проблеми со кожата и очите. Во Кина, околу половина милион луѓе се трујат со пестициди секоја година, од кои 500 умираат. Пиретрините, инсектициди кои вообичаено се користат како вообичаени убијци на бубачки, може да предизвикаат потенцијално смртоносна состојба доколку се вдишат.
Рак
Многу проучувања ги испитувале ефектите од изложеноста на пестициди врз ризикот од рак. Биле основани асоцијации за: леукемија, лимфом, рак на мозокот, бубрезите, дојката, простатата, панкреасот, црниот дроб, белите дробови, желудникот, хранопроводникот и рак на кожата. Овој зголемен ризик се јавува и кај станбените и кај професионалните изложености. Во текот на истражувањата биле забележани зголемени стапки на заболени од рак кај земјоделските работници кои ги применуваат овие хемикалии. Проучувањата укажуваат на поврзаност помеѓу изложеноста на карбамат и глиом и менингиом, изложеност на глифосат и дифузен лимфом на големи Б-клетки, како и изложеност на алахлор и ларингеален рак. Професионалната изложеност на пестициди за време на бременоста е поврзана со зголемување на ризикот нејзиното дете да заболи од леукемија, тумор на Вилмс и рак на мозокот. Изложеноста на инсектициди во домот и хербициди надвор е поврзана со рак на крвта кај децата. Еден систематски преглед од 2007 година покажал дека „повеќето проучувања за не-Хочкин лимфом и леукемија покажале позитивни асоцијации со изложеноста на пестициди“ и на тој начин се заклучило дека козметичката употреба на пестициди треба да се намали.
Предложениот молекуларен механизам за поврзување на изложеноста на пестициди и развојот на рак е оштетување на генетските материјали како што се хромозомите, ДНК и хистонските протеини или оштетување на клеточните органели како што се ендоплазматскиот ретикулум, митохондриите, ендокрините мрежи и нуклеарните рецептори.
Неврологија
Постојат голем број на докази за невролошки секундарни ефекти на изложеноста на пестицидите. Акутната изложеност на високи нивоа на пестициди кои влијаат на централниот нервен систем може да предизвика невротоксичност, вклучувајќи когнитивни и моторни промени. Изложеноста во матката и во раното детство на органофосфати може да предизвика невроразвојно оштетување, особено затоа што голем дел од пестицидите и нивните метаболити ја преминуваат плацентата и феталната крвно-мозочна бариера, која не е целосно развиена во фетус. Дополнително, натрупувањето на хронична изложеност исто така е поврзано со зголемен ризик од развој на невродегенеративна болест подоцна во животот. Постојат силни докази дека хроничната изложеност на пестицидите го зголемува ризикот од развој на Паркинсонова болест, потенцијално преку директни токсични ефекти врз допаминергичните неврони (кои се исцрпени во Паркинсоновата болест). Дополнително, постојат докази дека хроничната изложеност го зголемува ризикот од Алцхајмерова болест. Прегледот на повеќекратни проучувања кои ја разгледале високата изложеност на пестициди, главно органофосфати, меѓу земјоделските работници дополнително предложила невролошки последици за таквата изложеност. Високата изложеност на пестициди е поврзана со невролошки, невропсихијатриски и невродегенеративни нарушувања кај земјоделските работници кои ги применуваат пестицидите. Пријавените нарушувања се: АДХД, депресија, анксиозност, вртоглавица, главоболки и мирисни нарушувања (што се користело како ран индикатор за невродегенеративни нарушувања).
Агенцијата за заштита на животната средина на САД завршила со 10-годишен преглед на органофосфатните пестициди по Законот за заштита на квалитетот на храната од 1996 година, но не направила многу за да ги земе предвид развојните невротоксични ефекти, предизвикувајќи силна критика во агенцијата и од надворешни истражувачи. Исто така не биле направени ниту споредливи студии со поновите пестициди кои ги заменуваат органофосфатите.
Репродуктивни ефекти
Голем дел од пестицидите делуваат како хемикалии кои го нарушуваат ендокриниот систем (EDC) или супстанци кои ја попречуваат нормалната хормонална активност. Од 2013 година, 101 пестициди се наведени како докажани или можни ендокрини пореметувачи. Како такви, високите нивоа и/или долготрајната изложеност на пестициди би можело да влијаат на репродуктивното здравје и се поврзани со намалена плодност, зголемени стапки на спонтани абортуси и промени во моделот на зрелост. Поточно, триазините и карбаматните инсектициди имаат антиандрогени ефекти врз мажите, што резултира со недостаток на развој на машки одлики вклучувајќи намалување на големината на тестиси те, производство на сперма и производство на андрогени. Изложеноста на пестициди резултирала со намалена плодност кај мажите, генетски промени во сперматозоид ите, намален број на сперматозоиди, оштетување на герминалниот епител и променета функција на хормоните.
Друго
Некои проучувања откриле зголемен ризик од дерматитис кај оние кои биле изложени.
Дополнително, проучувањата покажале дека изложеноста на пестициди е поврзана со долготрајни респираторни проблеми. Била пронајдена значајна поврзаност помеѓу изложеноста на пестициди и намалената функција на белите дробови заедно со поврзаните симптоми на дишните патишта. Проучувањата сугерираат поврзаност помеѓу изложеноста на пестициди и симптомите на дишните патишта како што се отежнато дишење, кашлица, отежнато дишење, течење на носот, болка или иритација на грлото и отежнато дишење. Намалената функција на белите дробови била поврзана со професионалната изложеност на пестициди. Проучувањата сугерираат корелација помеѓу инхибицијата на холинестеразата со пестициди како карбамат и органофосфат и намалување или оштетување на функцијата на белите дробови. Дополнително, било пријавено дека изложеноста на пестициди е поврзана со опструктивни и рестриктивни состојби на белите дробови. Поточно, изложеноста на органофосфати била поврзана со намалување на функцијата на белите дробови предизвикано од рестриктивен процес.
Постојат сè повеќе докази кои веројатно укажуваат на зголемен ризик од развој на дијабетес тип 2 со изложеност на пестициди и нивните метаболити.
Превенција
Изложеноста на пестициди не може да се проучува во плацебо контролирани испитувања бидејќи тоа би било неетички. Затоа не може да се воспостави дефинитивна причинско-последична врска. Конзистентни докази може и се собрани преку други дизајни на проучувања. Затоа, принципот на претпазливост често се користи во законот за животна средина, така што не е потребен апсолутен доказ пред да се преземат напори за намалување на изложеноста на потенцијалните токсини.
Американската медицинска асоцијација препорачува ограничување на изложеноста на пестициди. Тие дошле до овој заклучок поради фактот што системите за надзор се несоодветни за да се утврдат проблемите поврзани со изложеноста. Корисноста на програмите за сертификација на апликатори и за јавно известување се исто така од непозната вредност во нивната способност да спречат негативни исходи.
Владимир Кецмановиќ
Животопис
Владимир Кецмановиќ е роден во Сараево, во 1972 година. Во родниот град ги завршил основното и средното училиште. Во 1997 година дипломирал на Филолошкиот факултет во Белград, на отсекот за општа книжевност со теорија на книжевноста. Кецмановиќ живее и работи во Белград, како сопственик и уредник на издавачката куќа „VIA“ и како колумнист во весникот „Политика“. Исто така, повремено пишува за повеќе медиуми во Србија и во странство.
Творештво
Кецмановиќ се појавил на книжевната сцена во 1990 година, кога за расказот Хистерија“ ја добил наградата „Иво Андриќ“ на конкурсот објавен во весникот Oslobođenje. Во 1999 година го објавил романот „Последната шанса“ (Последња шанса), а две години подоцна се појавил романот „Содржината на шуплината“ (Садржај шупљине). Тој составил избор на делата на Душан Радовиќ и на Душан Петричиќ, како дел од книгата „Душковата куќа“ (Duškova kuća) која во 2004 година, на Белградскиот саем на книгата била прогласена за книга на годината. Во 2007 година го објавил романот „Феликс“, кој влегол во најтесниот избор за НИН-овата награда за роман на годината и ја освоил наградата „Бранко Ќопиќ“ на Српската академија на науките уметностите. Во 2008 година постигнал голем успех со романот „Топот беше жежок“ (Топ је био врео) за чиј нацрт ја добил стипендијата на Фондацијата „Борислав Пекиќ“ за роман во создавање. Исто така, романот влегол во најтесниот избор за НИН-овата награда и ја добил наградата „Меша Селимовиќ“, а според него бил снимен истоимениот филм. Во 2011 година го објавил романот „Сибир“, а во 2012 година збирката раскази „Ѕидовите што се уриваат“ (Зидови који се руше). Истата година, заедно со историчарот Предраг Марковиќ, ја објавил книгата „Тито, поговор“. Неговите дела се преведени на англиски, француски, германски, украински и романски јазик. Кецмановиќ е член на групата „П 70“ и на Српското книжевно друштво.
Според оцената на Миљенко Јерговиќ, Кецмановиќ „во својот потенцијал е навистина голем писател, еден од оние по кои би можела да се памети српската книжевност од првата половина на овој век“, а Бојан Босиљчиќ делото на Кецмановиќ од почетокот на XXI век го споредува со она на Црњански од првата половина на XX век.
Горно Власи
Горно Власи (Εσώβαλτα, Есовалта; до 1926 г.  Έσω Βλάχ, Есо Влах ) — село во Ениџевардарско, Егејска Македонија, денес во општината Постол на истоимениот округ во областа Централна Македонија, Грција. Населението брои 862 жители (2011). До 1930-тите било населено само со Македонци, а денес е половина македонско, а половина влашко.
Во Отоманското Царство
На крајот на XIX век Горно Власи било село во Ениџевардарската каза. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година в Горно и Долно Власи живееле 330 Македонци и 40 Роми. Сите жители на селото биле под врховенството на Цариградската патријаршија.
Во Грција
По Балканските војни во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно Букурешкиот договор. Истата 1913 г. селото броело 88 жители, кои во 1920 г. биле 219. Во 1926 г. името му е променето во Есовалта. Во 1928 г. Горно Власи имало 239 жители, сите Македонци.
По исцедувањето на блатното Ениџевардарско Езеро крај селото во 1935 г. се отвориле големи обработливи површини, и тука се населиле голем број влашки семејства. Така селото станало мешано, со 1940 г. 478 жители. За време на Граѓанската војна овде се доселиле уште влашки семејства од Голема Ливада, поради што во 1951 г. селото нараснало на 682 жители. Населението продолжило да расте во понатамошните десетлетија, достигајќи 989 лица во 2000 г. Сепак, во текот на следното десетлетие селото се намалило на 862 лица.
Стопанство
Селото има многу развиено земјоделство бидејќи лежи во поле и земјиштето целосно се наводнува. Се произведуваат големи количества овошје (праски и јаболки), памук и жито. Доста развиено е и сточарството, со многу крави и овци.
Нова Пела
Нова Пела (Νέα Πέλλα, Неја Пела) — село во Ениџевардарско, Егејска Македонија, на територијата на денешната општина Постол во областа Централна Македонија, Грција. Населението брои 1.510 жители (2011).
Географија
Селото е сместено во западниот крај на Солунското Поле, 8 км југоисточно од Пазар (Ениџе Вардар), крај самиот пат за Солун и во непосредна близина на гратчето Постол. Лежи во плодно поле и има атар од.
Историја
Селото е основано во 1924 г. од грчката држава, каде се сместени доведени грчки семејства од Источна Тракија. Наречено „Нова Пела“ поради релативната близина до старата македонска престолнина Пела, согласно грчката политика на присвојување на древната историја на Македонија. Во 1928 г. Нова Пела е претставена како наполно дојденско село со 213 семејства и вкупно 880 жители (Симовски наведува 740). Во 1940 г. населението се зголемило на 1.248 жители, благодарение на пресушувањето на Ениџевардарското Блато кое овозможило сместување на уште грчки дојденци. Пописот од 1951 г. бележи дека селото броело 1.249 лица. Во следните периоди населението продолжило да расте, со 1.438 жители во 1961 г., 1.522 во 1971 и 1.585 во 1981, за да достигне 1.631 жител во 1991 г. Во следните десетлетија, населението Нова Пела бележи извесен пад, со 1.606 жители во 2001 и 1.510 во 2011 г.
Стопанство
Селото важи за многу богато бидејќи располага со мошне плодното земјиште, од кое добар дел се наводнува. Се произведуваат големи количини овошје (претежно праски), памук, пченица, леќа и други култури. Развиено е и краварството.
Мавровица
Мавровица (понекогаш нарекувано Орел) — вештачко езеро подигната на истоимената река во близина на селото Немањици, Македонија. Акумулацијата е создадена преку земјенонасипна брана со височина од 25 метри.
Местоположба
Се наоѓа северно од градот Свети Николе, а јужно од селото Орел, но сепак влегува во атарските граници на селото Немањици.
Историја
Местото има богата човечка историја при што како доказ се археолошките наоѓалишта. Пред создавањето на езерото, во стариот слив на реката Мавровица биле сместени наоѓалиштата: Алин Дол која била населба од младото камено време и античкоримското време. Дел од наоѓалиштето е на суво, додека дел е под вода; Мишевска Воденица која била вила рустика од античкоримското време. Тоа наоѓалиште е целосно под вода.
Особености
Езерото е познато риболовно одредиште, а ги има видовите на риба како: сом, крап, амур, лињак, костреж, клен, и црвеноперка, а најинтересно е дека во езерото има и слатководни медузи. На езерскиот брег се одржува и меѓународен риболовен натпревар во лов на крап со јадица на дно, „по шема“ фати и пушти.
Планетарно здравје
Планетарното здравје се однесува на „здравјето на човечката цивилизација и состојбата на природните системи од кои зависи“. Во 2015 година, Фондацијата Рокфелер и Лансет го лансирале концептот како Фондација Рокфелер-Лансет комисија за планетарно здравје.
Позадина
Постојат голем број на идеи, концепти кои можат да се сфатат како претходници на концептот на планетарно здравје. Според Сузан Прескот, терминот „планетарно здравје“ произлегол од еколошките и холистички здравствени движења од 1970-1980-тите. Во 1980 година, „Пријателите на Земјата“ ја прошириле дефиницијата за здравје на Светската здравствена организација, наведувајќи дека „здравјето е состојба на целосна физичка, ментална, социјална и еколошка благосостојба, а не само отсуство на болест - личното здравје вклучува планетарно здравје“ Во 1993 година, норвешкиот лекар Пер Фуџели напишал: „Пациентката Земја е болна. ''Глобалните еколошки нарушувања може да имаат сериозни последици по здравјето на луѓето. Време е лекарите да дадат светска дијагноза и да советуваат за лекување''.“
Дваесет и една година подоцна, коментарот во изданието од март 2014 година на медицинското списание „Лансет“ повикал да се создаде движење за планетарно здравје за да се трансформира полето на јавното здравје, кое традиционално се фокусира на здравјето на човечката популација без нужно да се земе предвид околината. природните екосистеми. Предлогот ги препознал новите закани за природните и човечките системи кои го поддржуваат човештвото.
Пресвртници
Во 2015 година, Фондацијата Рокфелер и Лансет го лансирале концептот како Фондација Рокфелер-Лансет комисија за планетарно здравје. Сојузот за планетарна здравствена состојба е основана во декември 2015 година, од Универзитетот Харвард, заедно со Друштвото за зачувување на дивиот свет и други партнерски организации. Економскиот совет на Фондацијата Рокфелер за планетарно здравје во училиштето Оксфорд Мартин бил основан на 1 јуни 2017 година за дополнително да ја дефинира новата дисциплина на планетарното здравје. Списанието со отворен пристап „Lancet Planetary Health“ го објавил своето инаугуративно издание во април 2017 година
Истражувачка парадигма
Извештајот на Комисијата Лансет ги поставил сеопфатните принципи кои ја водат идејата за планетарно здравје. Една од нив е дека човековото здравје зависи од „процутот на природните системи и мудрото чување на тие природни системи“. Човечките активности, како што се производството на енергија и производството на храна, довеле до значителен глобален ефект врз системите на Земјата, што ги поттикнало научниците да го нарекуваат современото време како антропоцен.
Група научници од Земјиниот систем и животната средина предводени од Јохан Рокстром од Центарот за отпорност во Стокхолм го предложиле концептот на девет планетарни граници во кои човештвото може да продолжи да се развива и да напредува за генерациите што доаѓаат. Според ажурирањето од 2015 година, четири од планетарните граници – климатските промени, интегритетот на биосферата, биогеохемиските текови и промената на копнениот систем – веќе биле надминати.
Во извештајот се заклучува дека се потребни итни и трансформативни акции за заштита на сегашните и идните генерации. Една важна област која барала итно внимание бил системот на управување и организација на човечкото знаење, кој се сметал за несоодветен за справување со заканите за планетарното здравје.
Извештајот дал неколку сеопфатни препораки. Една од нив била да се подобри владеењето за да се помогне во интеграцијата на социјалните, економските и еколошките политики и за создавање, синтеза и примена на интердисциплинарно знаење. Авторите повикале на решенија засновани на редефинирање на просперитетот да се фокусираат на подобрување на квалитетот на животот и обезбедување на подобрено здравје за сите, заедно со почитување на интегритетот на природните системи.
Прашања
Планетарното здравје се грижи за управувањето и раководството кои претставуваат закана за одржливоста на човечката цивилизација, животната средина и планетата. Поточно, тој се стреми да се соочи со три главни типа на предизвици: „предизвици за имагинација“, како што е неуспехот да се пресметаат долгорочните човечки или еколошки последици од човечкиот напредок; „предизвици за истражување и информирање“, како што се недоволно финансирање и недостаток на опсег во истражувањето; и „предизвици на управување“, како што се одложените еколошки активности од страна на раководните тела утврдени со неподготвеност, несигурност или несоработка.
Примарниот етички фокус на истражувањето на планетарното здравје е човечката соработка и несоработка во форма на конфликт, национализам и конкуренција. Како една цел, Комисијата за здравје и климатски промени Лансет планира да користи механизам за одговорност за следење на човечката соработка и проучување на врската помеѓу здравјето, климата и политичката акција.
Планетарното здравје има за цел да бара понатамошни решенија за глобалната човечка и еколошка одржливост преку соработка и истражување во сите сектори, вклучувајќи ги економијата, енергијата, земјоделството, водата и здравјето. Губењето на биолошката разновидност, изложеноста на загадувачи, климатските промени и потрошувачката на гориво се сите прашања кои го загрозуваат здравјето на луѓето и климата подеднакво, и како такви се фокуси на теренот. Голем број истражувачи сметат дека всушност уништувањето на биодиверзитетот од страна на човештвото и инвазијата на дивите предели создава услови за маларија и нови болести како што е КОВИД-19.
Сојуз за планетарна здравствена состојба
Сојузот за планетарна здравствена состојба е глобална коалиција од над 350 универзитети, невладини организации, владини агенции и истражувачки институти со над 20.000 засегнати страни. Таа има за цел да го поддржи развојот на „ригорозно, фокусирано на политики, трансдисциплинарно поле на применети истражувања насочени кон разбирање и решавање на импликациите по здравјето на луѓето од забрзување на промените во структурата и функцијата на природните системи на Земјата“.
Регионалните центри на PHA (вкупно има 10 ширум светот) функционираат како локално вкоренети заедници кои ги здружуваат членовите на PHA во географски кластери за заеднички да ги унапредат истражувањата за планетарното здравје, образованието, политиките и досегот релевантни за специфични локални контексти.
Во 2022 година, во Амстердам се одржал инаугуративниот Европски центар за планетарно здравје, со 72 застапени институции. Инаугуративниот состанок бил организиран од Сојузот за планетарна здравствена заштита, Европската мрежа на советодавни совети за животна средина и одржлив развој (EEAC мрежа) и Natura Artis Magistra (ARTIS). Секретаријатот на PHA Европа се наоѓа во Холандија. Заеднички е координиран од Универзитетот во Мастрихт и Универзитетскиот медицински центар Утрехт (UMC Utrecht).
Споредба со други полиња
Планетарното здравје се смета за одговор на постоечките полиња и парадигми како што се јавното здравје на животната средина, екоздравството, Едно здравје и меѓународното здравје.
Иако може да има конкурентни дефиниции за глобалното здравје, тоа е лабаво дефинирано како здравје на населението во глобален контекст, одговор на прекуграничното движење на здравствените двигатели, како и ризиците, и подобрување во однос на постариот концепт. на меѓународното здравство со својот нов акцент на постигнување еднаквост во здравството меѓу сите луѓе. Некои научници сметаат дека застапувањето на планетарното здравје значи прекумерно проширување и тотализација на здравјето.
Главниот уредник на The Lancet Ричард Хортон напишал во специјалното издание на The Economist за планетарното здравје од 2014 година, дека глобалното здравје веќе не може вистински да ги исполни барањата со кои се соочуваат општествата, бидејќи сè уште е премногу тесно да се објасни и да се осветли некои итни предизвици“. ''Глобалното здравје целосно не ја зема предвид природната основа на која живеат луѓето - самата планета. Ниту, пак, влијае на силата и кревкоста на човечките цивилизации''.“
Џудит Роден, претседател на фондацијата Рокфелер, го прогласил планетарното здравје како нова дисциплина во глобалното здравје.
Ново В’дришта
Ново В’дришта (Νέος Μυλότοπος, Неос Милотопос) — село во Ениџевардарско, Егејска Македонија, на територијата на денешната општина Постол во областа Централна Македонија, Грција. Населението брои 1.983 жители (2011). Иако е новосоздадена, ова сепак е етнички мешана населба поради доведувањето на македонско население од повисоките села.
Географија
Селото се наоѓа во Солунското Поле на 7 км северозападно од градот Пазар (Ениџе Вардар).
Доведување на македонско население
Во 1970-тите етничката слика на селото се променила, кога властите решиле речиси насила да ги иселат планинските Корнишор и Радомир, и да го доведат нивното македонско население во Ново В’дришта за негово полесно контролирање и асимилација. Со вселувањето на донесените Македонци во новоизградените домови од државата, населението на селото се зголемило. Така, во 1981 г. населението се накачило на 1.771, во 1991 г. на 2.071, достигнувајќи 2.605 жители во 2001 г., па намалувајќи се на 1.983 жители во 2011 г.
Стопанство
Селото важи за прилично богато поради високите приноси на овошје, жито, памук и бостан и други култури, а развиено е и краварството. Се одгледуваат и овци и кози, кои жителите дојдени од Корнишор и Радомир ги напасуваат во атарите на нивните стари села.
Елевтерохори (Ениџевардарско)
Елевтерохори (Ελευθεροχώρι) — село во Ениџевардарско, Егејска Македонија, денес во општината Постол во областа Централна Македонија, Грција. Создадено е од грчки доселеници во XX век, а денес населението брои 183 жители (2011).
Географија
Селото се наоѓа на јужните падини на планината Пајак, 10 км северно од градот Пазар (Ениџе Вардар).
Историја
Селото е основано во 1924 г. од Грци доведени од Турција близу некогашното македонско село Железово. За првпат официјално се спомнува следната 1925 г. Во пописот од 1928 г. се води како село од мешан етнички состав, со вкупно 173 жители; од нив 148 (50 семејства) биле дојденци, а 25 лица биле староседелски Македонци, кои веројатно имале врска со Железово. Во пописот 1940 г. во Елевтерохори се заведени 234 жители, од кои сите биле дојденци, што значи дека малубројните Македонци веројатно се иселиле.
Елевтерохори е изгорено од германски единици во 1944 г. за време на Втората светска војна. Неговото население е повторно повлечено зимата 1947 г. во Грчката граѓанска војна, кога властите ги сместиле неговите жители во ниските села. По војните, селото не било обновено во дотогашниот облик, и затоа било отпишано во пописите од 1951 и 1961 г.
Во 1971 г. повторно се јавува како постоечко, но само со 1 жител. Во следниот период, Елевтерохори почнало полека да се обновува појужно, во пониските делови. Така во 1981 г. се попишани 15, а во 1991 г. 27 жители. Пописот од 2001 г. бележи значаен пораст на 93 жители, што значи дека имало доселување од околината. Во следните години населението се удвоило, така што во во 2011 г. Елевтерохори имало 183 жители.
БИБЛ сезона 2019/20
БИБЛ сезоната 2019/20 - 12. издание на Балканската Кошаркарска Лига. Сезоната започнала на 22 октомври 2019 година, а играчки завршила на 3 март 2020 година. Сезоната немала првак бидејќи била прекината поради COVID-19 пандемијата.
Екипи
1 Раховеци поради финансиски причини се откажал во текот на натпреварувањето.
Регуларен дел
Во регуларниот дел екипите биле во лига составена од пет екипи. Самиот регуларен дел бил поделен на три фази. Секоја екипа играла против екипите во групата на дома и на гости во првите две фази. Во третата фаза, секоја една екипа ќе играла еднаш против екипите, со или без предност на домашен терен зависно од пласманот на табелата. Поради откажувањето на Раховеци, повеќето натпревари од третиот дел на лигашкиот дел не биле одиграни. Со тоа, останатите четири екипи од лигата продолжиле понатаму.
Завршен турнир
Според првичниот план екипите кои ќе завршеле на првите две места во лигата ќе играле финале преку двомеч. Поуспешната екипа од двомечот ќе го одлучела првакот на сезоната 2019/20. Но поради откажувањето на Раховеци во регуларниот дел, БИБЛ одлучил да се заврши сезоната преку завршен турнир. Во април, поради пандемијата со заразата COVID-19, било одлучено завршниот турнир да се одигра во септември, наместо во март и април. На 29 јуни било најавено дека турнирот нема воопшто да се одигра и немало прогласување на првак.
Резултати (3. фаза)
1 Влазниа и Ибар Рожаје одиграле дополнителен меѓусебен натпревар за да го одлучат третото и чевртото место. Но потоа, натпреварот бил одложен поради пандемијата на заразата COVID-19.
Боривое Милоевиќ
'''Боривое Ж. Милоевиќ''' (Боривоје Ж. Милојевић; Царина, — Белград, ) — српски географ, професор Белградскиот универзитет и член на Српската академија на науките и уметностите (САНУ). Во македонската историографија е познат по делата во кои обработува разни аспекти на географијата на Македонија, меѓу кои и важното дело „ Јужна Македонија: антропогеографска испитивања “ (Јужна Македонија: антропогеографски испитувања) во кое ги опишува краиштата на Егејска Македонија низ кои пропатувал во текот на две години и врши подробен попис на населението по селата и градовите ширум тој дел на Македонија.
Животопис
Роден е на 22 декември 1885 г. во учителско семејство селото Царина кај Осечина, западна Србија. Првите четири одделенија ги завршил во Крупањ (1892—1896) и останал во блиска врска со овој крај. Студиите по географије ги запишал во 1904 г., а веќе на крајот на IV семестар (1906) е избран за асистент. По дипломирањето извесно време работел како гимназиски професор. Го слушал зимскиот семестар на 1911/12 г. во Хале, Германија, кај видните географи А. Пенк, О. Шлитер, Ј. Валтер и други. За време на Првата светска војна се повлекувал заедно со српската војска преку Албанија. Потоа, во 1918/19 г. заминал во Лозана, каде слушал предавања по геологија и стопанска географија. Докторирал во 1920 г., и истата година е избран за доцент, а веќе во 1921 г. за вонреден професор на Белградскиот универзитет. Бил прво ученик, а потоа најблизок соработник на познатиот географ Јован Цвииќ (1865-1927), кој во 1925 г. го предложил за редовен професор; сепак, Милоевиќ го стекнал ова звање дури во 1927 г. по смртта на Цвииќ, кога ја презел Катедрата по географија и раководењето со географското друштво. Како редовен професор на Белградскиот универзитет се задржал сè до неговото пензионирање во 1956 г.
Присуствувал на 6 април 1910 г. на основањето на Српското географско друштво кое тогаш го основале Јован Цвииќ, Павле Вуевиќ (1881—1966) и уште неколку природонаучници, универзитетски професори. Бил меѓу соработниците на Гласникот на Српското географско друштво во периодот 1912-1927 г. и негов главен и одговорен уредник во големиот период од 1928 до 1962 г. Бил на функцијата секретар, потпретседател и претседател на друштвото до 1962 г. кога се повлекол поради болест.
Објавил преку 250 научни трудови и прилози, од кои најзначајни се: „Динарско приморје и острва“ (Динарското приморје и островите; Белград, 1933), „Високе планине у нашој Краљевини“ (Високите планини во нашето Кралство; Белград, 1937), „Главне долине у Југославији“ (Главните долини во Југославија; Белград, 1951) и учебникот „Општа регионална географија“ (Белград, 1956). Од останатите трудови треба да се споменат и „Лесне заравни и пешчаре у Војводини“ (Лесни висорамнини и песочини во Војводина; Нови Сад, 1949). Неговиот прв труд значаен за западносрпските области Раѓевина и Јадар е „Рађевина и Јадар, антропогеографска испитивања“ (Раѓевина и Јадар, антропогеографски испитувања; во: Насеља српских земаља, кн. 9, Белград, 1913, стр. 633–816.) каде на терен го истражувал потеклото на населението, бројот на домаќинствата, старите презимиња, славите и од тоа составил книга која служи како како поаѓалиште за секое понатамошно трагање по корените меѓу луѓето од овој крај.
Во 1947 г. Милоевиќ добил почесен докторат од неколку француски универзитети — Монпелје, Гренобл и Рен, а следната година и од оној во Прага. Бил почесен член на вкупно седум странски географски друштва, еден од само девет почесни странски членови на Географското друштво на СССР. Во рамките на СФРЈ бил и почесен член на Географското друштво на Хрватска.
Милоевиќ важел за ненадминат предавач — популаризатор на географијата. Останала запаметена популарноста и посетеноста на неговите предавања во малата сала на Коларчевиот универзитет во Белград. Се вели дека толкава популарност уживал самко уште академикот Иван Ѓаја.
Во 1948 г. станал дописен член на Југословенската академија на науките и уметностите. Во 1955 г. е избран за редовен член-соработник на „Матица српска“. Поради севкупниот придонес за науката во 1947 избран е за дописен, а во 1961 г. за редовен член на Српската академија на науките и уметностите.
Починал на 22 октомври 1967 г. во Белград. По сопствена желба е погребан на гробиштата во гратчето Крупањ. По него тамошното основно училиште го носи името „Боривое Ж. Милоевиќ“.
Праведен туризам
Тој беше промовиран особено во Босна и Палестина, особено од Групата за алтернативен туризам и христијанската иницијатива во Палестина.
Наводи
<references group="" responsive="1">
Трето послание на апостол Јован
Трето послание на апоастол Јован — третото од Јовановите посланија во Новиот завет, припишана на Јован Евангелист, кој денешните теолози го сметаат за различен од апостолот Јован Богослов. Нему традиционално му се припишуваат Евангелието според Јован и двете други Јованови посланија. Третото послание е лично писмо од „Презвитерот“ или „Старешината“ до некојси Гај, препорачувајќи му група христијани под водство на Димитриј, дојдени да го шират словото во крајот кајшто живее Гај. Писмото има за цел да го охрабруи и зајакне Гај, и да го предупреди за Диотреф, кој одбива да соработува со авторот на писмото.
Раните црковни списи не го спомнуваат ова послание, кое за прват се споменува во средината на III век. Овој недостаток од документираност, иако веројатно поради краткоста на писмото, предизвикал сомнеж за неговата веродостојноста меѓу раните црковни дејци, што траело сè до неговото конечно прифаќање во V век, заедно со останатите Јованови посланија. Јазикот во 3 Јован го одразува јазикот на Евангелието според Јован, за кое се смета дека е напишано околу 90 г. Затоа, посланието веројатно е напишано кон крајот на I век. Други го оспоруваат ова гледиште, како на пример библистот Џон Робинсон, кој смета дека е напишано во 60–65 г. Местото во кое е напишано е непознато, но традицијата смета дека тоа е градот Ефес. Посланието се среќава во многу од најстарите ракописи на Новиот завет, и нема позначајни разлики или текстуални варијанти.
Содржина
Во 3 Јован не се изложува учење, кое е писмо од строго лична природа, но општо земено говори за важноста на гостопримството, особено кога станува збор за луѓе што го шират словото. Третото послание на Јован е најкратката книга од Библијата по бројот на зборови, иако 2 Јован има помалку стихови. 3 Јован има 15 стихови во Стандардната македонска верзија, или 14 во Textus Receptus.
Ова е единствената книга од Новиот завет во која не се среќаваат имињата „Исус“ и „Христос“. Во стих 7 се спомнува „Неговото име“ (грч. Ὀνόματος) и се однесува на Христовото имет, но самиот текст не го кажува името.