cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пресадување на коскена срж
Сериозни реакции
Една студија во која биле испитани 2408 дарители биле откриени сериозни несакани реакции (бара продолжена хоспитализација) кај 15 дарители (по стапка од 0,6%), иако ниту една од овие реакции не била фатална. Кај дарителите не била забележана повисока од нормалната стапки на рак во период на следење од 4 до 8 години. Во една студија врз основа на истражување од страна на медицински тимови биле опфатени околу 24.000 периферни крвни ХТKC случаи помеѓу 1993 и 2005 година, и биле откриени сериозни кардиоваскуларни несакани реакции стапка била околу 1 во 1500. Оваа студија покажува на кардиоваскуларни поврзани со фаталноста од ризик во рамките на првите 30 дена од ХТKС од околу 2 во 10000. За оваа иста група, тешка кардиоваскуларни компликации биле забележани со стапка од околу 1 во 1500. Најчестите сериозни несакани реакции биле белодробен оток, тромбоза на длабоката вена, прекин на дотокот на крв и инфаркт на миокардот. Хематологична индукција била слична на онаа забележана кај општата популација, а во рок од 4 години имало само 15 пријавени случаи.
Орисаба
Орисаба (Pico de Orizaba) или Читлапетл („Ѕвездена планина“) — стратовулкан кој се наоѓа во државите Веракрус и Морелос, Мексико, и лежи во источната половина на Трансмексиканскиот вулкански појас.
Со 5.636 метри надморска височина ова е највисока планина во Мексико и трета највисока во Северна Америка, по Денали во САД и Логан во Канада.
Вулканот моментално е заспан, но не е исчезнат, со последна ерупција што се случила во текот на XIX век. Орисаба е втор најистакнат вулкански врв во светот по планината Килиманџаро во Африка.
Топонимија
Орисаба гледа кон долината и градот Орисаба, од каде го добил своето име. Името Китлапетл не го користат припадниците на наватл од областа Орисаба, и наместо тоа го нарекуваат Истактепетл или „Бела планина“. Во најраното споменување на вулканот од страна на домородците за време на Претколумбовската ера, планината била споменета како Poyautécatl, што значи „земја што стигнува до облаците“.
Топографија
Планината има надморска височина од 5.636 метри, со топографска истакнатост од 4.922 метри. Регионално доминантна, Орисаба е највисокиот врв во Мексико и највисок вулкан во Северна Америка и третиот највисок врв во Северна Америка. Орисаба е рангиран на 7-мото место во светот според топографската истакнатост. Тој е втор најистакнат вулкански врв во светот по планината Килиманџаро во Африка, а вулканот, исто така, е рангиран 16-то место во светот според топографска изолираност. Околу 110 километри западно од пристаништето во Веракрус, нејзиниот врв е видлив за бродовите што се приближуваат до пристаништето во Мексиканскиот Залив.
Топографијата на Орисаба е асиметрична од центарот на кратерот; источното лице е најстрмната страна на вулканот, а северозападниот дел се соочува со најстариот дел. Постепените падини на северозападното лице на вулканот овозможуваат присуство на големи ледници и е најпрепознатлив пат за туристите кои патуваат до врвот.
Ледници
Орисаба е еден од само трите вулкани во Мексико кои продолжуваат да ги поддржуваат ледниците е дом на најголемиот ледник во Мексико, Гран Норте. Орисаба има девет познати ледници: Гран Норте, Ленгуа дел Чичимецо, Хамапа, Торо, Глисијар де ла Барба, Норосидентал, Осидентал, Суросидентал и Ориентал. Снежната граница не е позната за Орисаба. Снегот на југ и југоисточните страни на вулканот брзо се топат поради сончевото зрачење, но пониските температури на северозападните и северните страни се дозвливи за ледниците. Аголот на инсолација и редепозицијата на ветерот на северозапад и северна страна овозможуваат константна акумулација на снег што обезбедува извор за излезните ледници. На северната страна на Орисаба, Гран Норте го исполнува издолжениот планински басен и е извор за седум излезни ледници. Главниот ледник се протега 3,5 километри северно од кратерот и има површина од околу 9,08 км2 што се протега од 5,650 метри до околу 5.000 метри. Има малку неправилен и зачекорен профил кој е делумно предизвикан од конфигурацијата на основата. Повеќето пукнатини покажуваат дебелина на мраз од околу 50 метри.
Под надморска височина од 5.000 метри во северниот дел на вулканот, излезните ледници Ленгуа дел Чичимецо и Хамапа се протегаат северно и северозападно на уште 1.5 километри и 2 километри. Најразличен ледник е Хамапа, кој го остава Гран Норте на околу 4.975 метри, а по 2 км со градиент од 145 м/км, се дели на два мали дела кои завршуваат на 4.650 метри и 4.640 метри.
Западната страна на Гран Норте создава пет излезни ледници. Од север кон југ, првите два, Торо и Глисијар де ла Барба, имаат висина од 4.930 метри и 5.090 метри. Норосидентал е долг околу 300 метри. Осидентал се оддалечува од Гран Норте западно од кратерот на врвот на околу 5,175 метри. Од југозападниот агол на планината, уште еден излезен ледник, Суросидентал, е долг 1,6 километри.
Источно од конусот на врвот се наоѓа одделен стрмен ледник, Ориентал, долг 1,2 километри и има градиент од 440 м/км. Тој содржи многу пукнатини и е најтешкиот ледник за искачување. Ориентал имал површина од околу 420.000 м2 во 1958 година.
Клима
Климата на Орисаба варира во голема мера поради промената на височината и преовладувачките ветрови. Поради географската ширина и екстремниот карпест терен, вулканот доживува многу микроклими. Растителноста варира од тропска на пониските височини на источното лице до алпски шуми во повисоките височини.
Големи количини на врнежи паѓаат на источниот дел од вулканот, поради адиабатско ладење и кондензација од ветрови што ја доведуваат влагата од Мексиканскиот Залив. Источното лице е често покриено со магла. Климата на источното лице варира од тропска на пониските височини до суптропска на повисоките височини, со блага варијација на температури и просечни годишни врнежи од 1.600 мм.
Суптропскатс климс се наоѓа помеѓу 2.200-3.200 метри над морското ниво, со редовни врнежи од дожд цела година. Во есен и зима има чести замрзнувања и снег, но снегот на југ и југоисточните страни брзо се топи поради сончевото зрачење. На северното лице доминира суптропска планинска област. Јужното лице најмногу се соочува со влажна суптропска клима која ги има највисоките годишни температури во месец април.
Поради катабатските ветрови на западната страна, доминира степската клима создавајќи дожд под 2.600 метри надморска височина. Поголемиот дел од областа е полусув со умерени до топли температури и годишен просек на врнежи од 550 мм.
Помеѓу 3.200-4.300 метри, каде што температурите обично се помеѓу 2 до 5 °C, доминира континенталната супполарна клима. На повеќе од 4.300 метри со годишен просечен минимум од -2 °C, до врвот преовладува алпска тундра со силни снежни врнежи и виулици во текот на целата година. Снегот на југ и југоисток се топи поради сончевото зрачење, но постојано останува на северните и северозападните страни. Екстремниот студ доминира на површина од приближно 31 км 2.
Геологија
Орисаба еволуирал во три етапи. Најновата започнала пред 16.000 години за време на доцниот плеистоцен и холоцен. Орисаба се состои од три стратовулкани и куполи: Торесилас (650-250 ка), Есполон де Оро (210-16 ка) и Китлапетл (16 ka до моментов). Вулканот бил формиран од дебели андезитни и дацитни лавини кои следеле со повторувачки експлозивни ерупции и лавини ефузии кои ја создадле конусната структура. Вулканот моментално е заспан, но не е изумрен. Најновата ерупција на вулканот се случила во 1846 година со големината на VEI - 2. Претходните ерупции се случиле во: 1687, 1613, 1589-1569, 1566, 1555-1545, 1539-1533, 1351, 1260, 1187, 1175, 1157, 220, 140, 90, 40, ~ 780 п.н.е., ~ 1500 п.н.е., ~ 2110 п.н.е., ~ 2300 п.н.е., ~ 2500 п.н.е., ~ 2780 п.н.е., ~ 4690 п.н.е., ~ 6220 п.н.е., ~ 6710 п.н.е., ~ 7030 п.н.е., и ~ 7530 п.н.е. Се смета дека најголемата и насилна ерупција во историјата на вулканот се случила околу 6710 п.н.е., достигнувајќи големина на VEI - 5 ​​со карактеристична екструзија на лаинска купола и пирокластичен проток.
Кратерот на вулканот е елипсен со пречник од 478 метри. Кратерот има околу 154.830 м 2 со максимална длабочина од 300 метри. Орисаба постојано е покриен со ледена капа која се состои од неколку ледници.
Географија
Орисаба се наоѓа на 19°1'48" СГШ 97°16'12" ЗГД на растојание од 100 километри од брегот на Мексиканскиот Залив. Орисаба се наоѓа 200 километри источно од градот Мексико лежи на границата меѓу државите Веракрус и Пуебла. Вулканот е приближно 480 километри јужно од Северен Повратник. Орисаба се наоѓа на југоисточниот крај на Трансмексиканскиот вулкански појас, вулкански синџир што се протега од запад кон исток низ централниот дел на Мексико. Тој е единствениот историски активен вулкан во оваа област. Придружниот врв кој лежи околу шест километри југозападно од Орисаба е Сиера Негра, на 4.640 метри. Овој помошен врв е значително понизок од својот масивен сосед.
Орисаба заедно со Сиера Мадре Ориентал претставува бариера помеѓу крајбрежните рамнини на Мексиканскиот Залив и Мексиканската висорамина. Вулканот ја блокира влагата од Мексиканскиот Залив и влијае на климата од двете области. Државите Веракрус и Пуебла зависат од Орисаба за снабдување со свежа вода. Најголемата река која потекнува од вулканот е реката Хампа.
Историја
Орисаба бил важен за пред-шпанските култури, како што се оние на Ацтеките и Тотонаците. Вулканот е дел од многуте митови на овие народи.
За време на шпанското освојување на Мексико, Хернан Кортес поминал низ подножјето на Орисаба; вулканот и околните планини го направиле своето патување до Теночтитлан потешко и го одложиле на неколку дена. Во текот на 1600-тите, шпанската круна финансирала неколку патишта за да бидат изградени, со што ќе планината ќе биде заобиколена. Еден од патиштата бил пренасочен јужно од вулканот низ градовите Орисаба и Фортин де лас Флорес, кој станал главен трговски пат помеѓу градот Мексико и Веракрус на Мексиканскиот Залив. Краток пат подоцна бил изграден од Језуитите за да се воспостават населби во основата на Орисаба. Многу битки се воделе во близина на овој вулкан во времето на Мексиканската војна за независност.
Во 1839 година, Анри Галеоти бил првиот Европеец кој го истражувал вулканот, но не се искачил на врвот. За време на американската окупација на Мексико во 1848 година, двајца американски војници, Ф. Мејнар и Вилијам Ф. Рејнолдс, станале првите познати туристи, кои стигнале до врвот на Орисаба. . Подоцна таа година францускиот истражувач Алехандро Доигнон, исто така, стигнал до врвот. Во средината на XIX век вулканот го истражувале многу научници, меѓу кои и германскиот ботаничар, Хуго Финк, кој прв ги снимил бројните видови флора што се наоѓаат на вулканот. Во 1873 година, Мартин Тритшлер го кренал мексиканското знаме на врвот.
На 16 декември 1936 година, претседателот Лазаро Карендас, во обид да ги заштити природните убавини на Орисаба, основал национален парк со површина од 19.750 хектари, кој го опфаќа вулканот со околината и неколку населби. Сојузниот декрет станал федерален закон на 4 јануари 1937 година.
Искачување
Орисаба секоја година привлекува голем број планинари од целиот свет. Постојат многу правци за приближување и искачување на вулканот, а многу луѓе се обидуваат, најмногу во периодот од октомври до март. Најчестиот пат започнува од базниот камп Пиедра Гранде Хут преку ледникот Хамапа, сместен на надморска височина од 4.270 м над морското ниво.
Друга опција како појдовна точка е високиот камп сместен на основата на ледникот околу 4.900 метри надморска височина. За повеќе технички предизвик за искусен алпинист, постои техничко ледено искачување кое вклучува 10 терени од мраз. Покрај тоа, јужната страна нуди уште една предизвикувачка опција; иако патеката е пократка, исто така е поостра и потешка. Не се пронајдени ледници на јужната страна. Конечното искачување на врвот е преку нормално јасен и нерасветлив ледник. Купата може да се заобиколи релативно лесно, иако во еден момент тоа бара кратко, изложено пресекување на стрмни карпи.
Камена могила (Украина)
Камена могила (Кам'яна Могила, Каменная могила) - археолошки објект кој се наоѓа во долината на Молочна Река (Млечна Река), на околу еден километар од Терпиња (Запорошка Област, Украина).
Опис и особености
Објектот е изграден во мал изолиран карпест масив од  песочна карпа, со големина  од  240 до 160 m, која се состои  од  големи камени блокови, некои  со големина до 12 m. Самиот масив е со површина од 30 000 m². Според месните легенди могилата е образувана како резултат на борба со камења меѓу два џина, кои се ределе да фрлаат камења еден кон друг. Песочниот масив долго време бил остров во средината на течението на Молочна Река, сè додека коритото на истата не се изместило на запад. Масивот е остаток од  песочното дно на праисторискиот океан Тетида, остатоци  од  кој се водните басени на Средоземно, Црно, Касписко и Азовско Море. Формата на Камената могила е иста, како на курганите распрснати во Понтиско-касписката степа (Голема степа).
Археолошко проучување
Првиот истражувач, кој го проучувал објектот и тоа проучување во објавил во 1837 година во „Список на древните споменици“ е Петар Кепен.
Во текот на 1889 година. Н. И. Веселовски е првиот научник кој извршил ископување во објектот. Недалеку од могилата, Веселовски ископал курган и решава да ги провери гласовите за могила крај с. Терпења. Во текот ан 1890 година, тој врши ископувања во неколку од пештерите, но не успева да најде засолниште или некаков гробен инвентар, па разочаран ги запира работите на објектот кој го споменува само накратко во записите за Камената могила.
Првите сериозни археолошки проучувања на објектот се извршени во текот на 1930-тите година од научниот тим на „Метрополско историско-краеведчески музеј“ со кој раководел Валентина Даниленко. Младиот археолог објавува дека открил триесет пештери со петроглифи кои екипата ги датира меѓу XX и XVII век п.н.е. Даниленко го продолжува проучувањето до крајот на Втора светска војнаВтората светска војна и објавува дека открил уште тринаесет пештери со петроглифи.
Во текот на 1936 година, „Камената могила“ е вклучена во проект за истражување во рамките на „Азово-црноморската експедиција“ организирана од „Институтот по археологија на СССР“, а во текот на 1938 година станува основен објект на истражување на наведената експедиција. Научен раководител на експедицијата е извесен советски археолог Ото Николаевич Бадер. Истражувањето открива уште 30 мали пештери, кои содржат мноштво цртежи.
Археолошкото проучување на могилата продолжува до 1941 година кога СССР влегува во Втората светска војна и Бадер е затворен во Сибир заради своето германско потекло. По крајот на војната тој останува да работи во Перм, а проучувањето на Камената могила продолжило во 1950-тите години од В.Н. Даниленко, Б.Д. Михајлов и М.Ј.Рудински кои откриваат уште 13 места во могилата со цртежи. Во овој период според плановите на советското раководство на ова подрачје требало да се изгради вештачко езеро според кој план многу археолошки објекти по течението на Молочна Река требало да бидат потопени. Овој план е напуштен после смртта на Јосиф Сталин во 1953 година.
На почетокот на 1970-тите Даниленко проучува уште две пештери од комплексот, а кон крајот на истото десетлетие Михајло успева да проучи уште неколку пештери на територијата на могилата. Во време на Молочанската експедиција во реонот се проучени 269 гроба од бронзеното време и средниот век. Во текот на 1986 година по иницијатива на Михајлов Советот на министрите на Украина и Обласната управа на Запорошката Област добиваат решение да создадат Историски музеј – резерват „Камена могила“ чиј прв директор бил Михајлов.
Од 1940-тите години се јавува дискусија за периодот на настанокот на цртежите откриени во пештерите на објектот. Истражувачите Даниленко и Рудински се на спротивни мненија во нивните монографии кои го носат истиот наслов „Камената могила“ – и двете изданија се публикувани посмртно.
Петроглифи
На територијата на Камената могила се откриени 87 пештери, од кои во 65 се откриени илјадници петроглифи – цртежи и симболи. Датирањето на карпестите цртежи опфаќаат огромен период – од доцниот палеолит до средновековието (од XXIV-XXII век п.н.е. до Х-XII).
Ниту еден од курганите откриени во непосредна близина на могилата не можат да бидат поврзани во еден историски контекст со објектот. Во непосредна близина до објектот не се откриени и населби, кои можат да бидат поврзани со објектот, кое нешто ги наведува научниците дека местото било свештена неприкосновена територија. Некои петроглифи имаат слаби траги од црвена боја.
Датирање
Отсуството на дополнителен археолошки материјали од могилата (керамички фрагменти, коски, украси и др.) ги принудило научниците да го датираат споменикот според цртежите. (Во близина до Камената могила се откриени палеолитски, неолитски и села од бронзеното време, но меѓу овие објекти недостасува директна врска со петроглифите од пештерите). Во текот на 1950-те години започнува жестока дискусија за датирањето на цртежите, во кои преовладуваат мислењата за припадност кон палеолитот, бакарното време и дури мезолитот. Палеолитското датирање главно го поддржуваат Даниленко и Бадер (барем во раните фази на нивните научни истражувања), Рудински е приврзаник на неолитското датирање. Научната дискусија за датирањето во суштина се сведува на тоа дали еден од најголемите петроглифи претставува, првиот би бил поткрепа на неолитското датирање, а вториот е во полза на мезолитското датирање. Од овие причини пештерата во која е откриен спорниот цртеж, често се нарекува со две различни имиња „Пештерата на бикот“ и „Пештерата на мамутот“.
Меѓу петроглифите од Камената могила има некои, кои потсетуваат на петроглифи откриени на територијата на Шведска и Карелија. Тие цртежи се серија кругови и отпечатоци на човечки траги. Сепак, поголемиот дел од карпестите цртежи од могилата се единствени од ваков вид. Многу истражувачи ги разгледуваат петроглифите како цртежи на животни (бикови, елени), како и посложените сцени („двојка волови“, „животни среде дабје“, „бикови во поза на самоодбрана“, „жертвопринесување на луѓе и животни“) итн. Останатиот дел од цртежите во карпите традиционално се толкуваат како магични фигури, нацртани сцени на ритуали, користени за успех во ловот и риболовот. На пример, карактеристични петроглифи од Камената могила, како цртежи на линии кои се сечат, се толкува како рибарска мрежа, образът на която е бил предназначен за култовия ритуал, който може да донесе среќа во време на риболов. Во „Пештера 9“ (т.н."Пештерата на мамутот/бикот") бил откриен хоризонтален камен, кој можеби се користел како олтар, што донекаде ги потврдува овие интерпретации. Оригиналноста на повеќето петроглифи и сложениот геометриски цртеж ги усложнува толкувањето на она што било скриено зад овие сцени.
Алтернативни теории
Нестандарден приод при толкувањето на петроглифите од Камената могила нуди познатиот ориенталист А.Г. Кифишин, кој ги истражувал од 1994 до 1996 г. и дошол до заклучок дека се работи за протосумерска писменост. Кифишин смет адека успеал да го дешифрира даденото писмо и ги објавил резултатите од неговото истражување во монографија.
Изследванията на Кифишин не се разисквани в научната литература, а дискусията околу тях се провежда претежно в популярната преса. Украинският археолог Шилов оценява работата на Кифишин с ентусиазъм, докато известния руски ориенталист Дяконоф, долгогодишен противник на методите Кифишин в Шумерологията нарича изследванията му „глупости“.
Друг виден ориенталист И.М.Рассох също критикува изследването на Кифишин, како посочва че петроглифите од Камената могила имат своите паралели при древните клинописни натписи од Британските острови, старогерманските и скандинавските руни и древнославянското писмо съставено од черти и резки. Рассох изказва мнението че археолошкият објект е по-скоро паметник на древната свещена писменост од епохата на индоевропейското еденство – т.н. „Средностоговска култура“ (распространета во бакарното време, 4500 – 3500 г.пр.Хр.) во степите меѓу реките Днепар и Дон.
Легенди
Геолошката реткост на таква природна формација како Камента могила била предуслов за многу теории за вештачкото потекло на споменикот. Уште Н. И. Веселовски кој го истражувал објектот кон крајот на XIX век, го третира како вештачки изграден курган. Постојат неколку легенди за потеклото на Камената могила, според една могилата е резултат на двобој со камења меѓу два џина, оваа е со словенско потекло.
Постои и легенда меѓу ногајските Турци, според која јунакот Богур згрешил пред Алах и тој го казнил да ги пренесе огромните камени блокови и да ги нареди на брегот на Молочна Река како могила, која ќе се гледа од сите насоки. Богур ја исполнил заповедта на Алах така што прибегнал на итрина, ги собирал камењата на друго место, не на посоченото од Алах. Како што брзал да ја заврши работата, Богур се сопнал и останал приклештен меѓу камените блокови, каде умрел од глад – како казна за неговото лукавство. Потоа, Алах го натерал ветерот да го засипе трупот на јунакот со песок меѓу камењата, така неговите коски се сè уште таму под Камената могила, а местото ногајците го викаат Камена Гора.
Шварцатал (појаснување)
Шварцатал може да се однесува на следниве места:
Салиха султан
Салиха султан (1680–1739) била Хасеки султан на османлискиот султан Мустафа II и мајка на Махмуд I.
Финале на Купот на европските шампиони во 1956 година
Финале на Купот на европските шампиони во 1956 година — првото финале во Купот на шампионите, денес наречено УЕФА Лига на шампиони. Во финалето играле шпанскиот клуб ФК Реал Мадрид и францускиот Ремс. Натпреварот бил одигран на 13 мај 1956 на стадионот Парк на Принцовите во Париз. Имало 38,000 гледачи а победила екипата на Реал Мадрид со резултат 4:3.
SIP
Session Initiation Protocol (SIP) е протокол на апликациско ниво за создавање, модифицирање и терминирање на сесии со еден или повеќе учесници. Овие сесии вклучуваат Интернет телефонски повици, мултимедијална дистрибуција и мултимедијална конференција. (cit. RFC 3261).
Овој протокол бил дизајниран од страна на Henning Schulzrinne (Универзитет Колумбија) и Mark Handley (UCL) некаде на почетокот од 1996 година. Последната верзија на спецификацијата на овој протокол е публикувана во RFC 3261 од страна на IETF SIP Working Group. Во ноември 2000, SIP протоколот беше прифатен како 3GPP сигнален протокол и главен елемент на IMS архитектурата. SIP протоколот често се кореисти како сигнален протокол за Voice over IP, заедно со H.323 протоколот и слични на него.
SIP ги има следниве својства:
Шилиџе
Шилиџе — планински врв на Шар Планина, во северозападниот дел на Република Македонија. Тој е составен дел на Шар Планина и неговата височина е 2.502 метри. Се наоѓа на главното било и срт на протегање на Шар Планина на масивот на неколку врвови кој се издигнува на левата страна на долината на Пена над селото Вешала. Шилиџе и (Шар Планина).jpg, Трескавец и Кобилица]] Шилиџе е накрајниот врв на запад на гребенот од неколку врвови почнувајќи со Кобилица на почеток на исток, Трескавец, Љубински Уши, седлото Царево Гумно и Вртоп.
Николас Ландин Јакобсен
Николас Ландин Јакобсен (роден на 19 декември 1988) е дански ракометар за Т.В. Кил и данската репрезентација.
Трајан Нешковиќ
Трајан Недељко Нешковиќ ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Николас Ландин Јакобсен
Тој претходно играл за Рајн-Некар Ловен. Тој е европски шампион со данската репрезентација, откако победи на првенството во 2012 година во Србија, победувајќи го домаќинот во финалето, 21-19. Никлас Ландин е капитен на данската репрезентација. Во 2011 и 2013 година, тој освои сребрен медал на Светското првенство во ракомет за мажи. Во 2016 година, тој беше дел од данскиот тим кој освои олимписко злато. Тој е постар брат на KIF Колдинг Копенхаген и неговиот колега од Данска, Магнус Лендин Јакобсен.
Во 2006 година Николас Ландин потпиша со ГОГ Свендборг ТГИ. Тој остана во клубот до почетокот на 2010 година, каде што клубот се соочи со финансиски проблеми и играчите им беше дозволено да преговараат со други клубови.
Трајан Нешковиќ
Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. Завршил основно училиште, а потоа се занимавал со земјоделство. По формирањето на Шеснаесеттата македонска ударна бригада, стапил во неа. Учествувал со Бригадата во борбите против силните и разбеснети балистички банди во Македонија, потоа заминал на терените на Косово, каде ја продолжил борбата за ликвидирањето на одметнатите балистички банди. Учествувал во големата офанзива на Првата Југословенска армија. Загинал во борбите за ослободување на Банова Јаруга. Бил закопан на местото каде што загинал.
Николас Ландин Јакобсен
Лендин потпиша договор со Бјерингриб-Силкеборг, почнувајќи од сезоната 2010, но поради финансиската неволја на ГОГ Свендборг, Ландин се приклучи на БСВ на почетокот на 2010 година. Тој брзо стана прв избор и остана со клубот до 2012 година.
Николас Ландин се приклучи на клубот на тригодишен договор, почнувајќи од сезоната 2012/13. Тој беше дел од тимот кој го освои ЕХФ Купот 2012-13.
Сигнален протокол
Список на сигнални протоколи:
Одржливост
Одржливоста во општа смисла е способноста да се поддржи, одржи или издржи. Од 1980-тите години човековата одржливост е поврзана со интеграцијата на еколошки, економски и општествени мерки кон глобалното управување и одговорното раководење со ресурсите. Во екологијата, одржливоста опишува како биолошките системи остануваат разновидни, стабилни и продуктивни со текот на времето, неопходен предуслов за доброто на луѓето и на другите организми. Долговечните и здрави мочуришта и шуми се примери за одржливи биолошки системи. Одржливите екосистеми и средини овозможуваат важни ресурси и процеси (познати како „услуги на екосистемот”).
Постојат два главни начини за управување на човековото влијание врз услугите на екосистемот. Еден приод е управувањето со животната средина. Овој приод е заснован главно врз основа на информациите добиени од специјалистите за земни науки, од специјалистите за животната средината како и од специјалистите за заштитна биологија. Друг приод е управување со потрошувачката на ресурси, кој главно е заснован врз основа на информации добиени од специјалистите по економија. Човековата одржливост се поврзува со економијата преку трговските последици од економската активност. Движењето кон одржливоста (или применета одржливост) додека квалитетот на живот се одржува на високо ниво е социјален предизвик, кој меѓу другото, повлекува меѓународно и државно право, урбанистичко планирање и транспорт, локален и поединечен начин на живот и етичка потрошувачка. Методите за одржливо живеење може да заземат многу облици, од уредување на условите за живеење (на пример еко села, еко општини, одржливи градови) до преиспитување на работните практики (на пример со користење на пермакултура, зелени градби, обновливо земјоделство), или развивање и применување на нови технологии кои ќе ја намалат потрошувачката на ресурсите како што се технологиите за обновлива енергија.
Дефиниција
Зборот одржливост потекнува од латинскиот збор sustinere (tenere, да држи; sus, горе). Речниците нудат повеќе од десет значења за зборот одржување, главните се “поддршка” или “издржливост”. Како и да е, од 1980-тите години одржливоста повеќе се користела во смисла на човековата одржливост на планетата Земја, и ова резултирало во најмногу користената дефиниција за одржливост како дел од концептот за одржлив развој, кој од Брунтланд Комисијата на ОН на 20 март 1987 година бил дефиниран како: "Одржлив развој е развој што ги задоволува потребите на сегашноста, без да ја компромитира можноста на идните генерации да ги задоволат своите потреби." На Светскиот самит за социјален развој во 2005 година било истакнато дека е потребно усогласување на заштитата на животната средина, социјалната еднаквост и економските барања – “трите столбови” на одржливоста. Ова гледиште било изразено како илустрација со користење на три елипси кои се преклопувале, кои укажувале дека трите столбови на одржливоста меѓусебно не се исклучуваат и може меѓусебно да се надополнат. Трите столбови служеле како заедничка основа за бројни системи за стандарди за одржливост и сертификација во последниве години, посебно во прехранбената индустрија. Стандарди кои денес експлицитно се однесуваат на тројната крајна линија вклучуваат Rainforest Alliance, Fairtrade и UTZ Certified. Тројната крајна линија исто така е призната и од ISEAL Alliance – глобалната асоцијација за социјални и еколошки стандарди.
Одржливиот развој како што е дефиниран од страна на ОН не е универзално прифатен и има претрпеno различни интерпретации. Што е одржливост, кои треба да бидат целите на одржливоста и како ќе се постигнат тие цели се прашања кои се отворени за интерпретација. За многу еколози “одржливиот развој” е оксиморон - бидејќи се чини дека развојот повлекува деградација на животната средина. Еколошкиот економист Херман Дали го поставил прашањето “каква е ползата од пилана ако не постои шума?” Од оваа гледна точка економијата е подсистем на човековото општество, кое и самото е подсистем на биосферата, и добивката во една област значи загуба во друга. Ова може да се илустрира со три концентрични круга, во кои економијата се третира како една од многуте области кои вклучуваат политика и култура.
Универзално прифатена дефиниција за одржливоста сè уште не постои, бидејќи треба да биде научна и поткрепена со факти, јасна изјава за една специфично „одредиште“. Едноставната дефиниција „одржливост е подобрување на квалитетот на човечкиот живот, сè додека се живее во рамки на капацитетот на поддршка на екосистемот“, иако нејасна, ја пренесува идејата дека одржливоста има квантитативни лимити. Но одржливоста исто така е повик за акција, задача во тек или “патување” а според тоа и политички процес, па некои дефиниции поставуваат заеднички цели и вредности. Повелбата на Земјата зборува за “одржливо глобално општество основано врз почит кон природата, универзалните човекови права, економската правда и култура на мир.”
Како дополнителна компликација, зборот одржливост не се користи само за човековата одржливост на Земјата, туку и за многу други ситуации и контексти, за многу мерки за простор и време, од мала локална па сè до глобална рамнотежа за производство и потрошувачка. Подразбира одговорно и проактивно донесување на одлуки и иновација која го минимизира негативното влијание и ја одржува рамнотежа меѓу социјалниот, еколошкиот и економскиот раст за да обезбеди посакувана планетата за сите живи суштества сега и во иднина. Исто така може да се однесува и само на некоја идна намера: “одржливото земјоделство” не се однесува неопходно само на моменталната состојба, туку и на целите за иднината, на предвидувањето. Поради сите овие причини, одржливоста се забележува во една крајност како ништо повеќе од обичен збор кој добро звучи, со мало значење и важност, а во друга крајност како значаен но ненасочен концепт како “слобода” или “правда”. Исто така овој поим се опишува како “дијалог на вредности кој пркоси на консензуална дефиниција”. Некои истражувачи и институции истакнале дека овие три димензии не се доволни за да се изрази сложеноста на сегашното општество и предложиле да се вклучи и културата во овој модел за развој. Една нова алтернатива на трите столба е концептот на кругови на одржливост. Овој концепт најпрво прашува зошто економијата се третира или како посебен дел од општеството (на вен дијаграмот со три круга) или како дел со централно значење за општеството (на дијаграмот со три круга). Второ, прашува зошто другите области се третираат како надворешни за економските фактори. Овој алтернативен пристап денес се користи од голем број на агенции, како што е програмата на ОН за Глобални Компактни Градови.
Историја на одржливоста
Историјата на одржливоста ги следи еколошките системи во кои доминирал човекот од најраната цивилизација па сè до денес. Оваа историја се одликува со зголемен регионален успех на одредено општество, придружено со кризи кои или биле решени и воделе кон одржливост, или не биле решени и воделе кон пад. Во раната човечка историја, употребата на оган и желбата за одредена храна веројатно го изменила природниот сотав во растителните и животинските заедници. Пред околу 8 000 до 10 000 години се појавиле аграрни општества кои во голема мера зависеле од животната средина и од создавањето на “структура на постојаност”. Западната индустриска револуција од XVIII и XIX век навлегла во огромниот потенцијал за примена на енергијата од фосилните горива. Јагленот се користел како гориво за сите ефикасни мотори, а подоцна и за производство на електрична енергија. Денешните санитарни системи и напредокот во медицината го заштитуваат бројното население од зарази. Во средината на 20 век, на еден собир на еколошко движење се посочило дека постојат последици по околината поврзани со многуте материјални бенифиции кои сега се уживаат. Кон крајот на 20 век, еколошките проблеми се зголемиле во глобални размери. Кризата за енергија од 1973 и 1979 го посочила нивото до кое глобалната заедница е зависна од необновливите извори на енергија. Во 21 век, постои зголемување на глобалната свест за заканата од ефектот на стаклена градина, предизвикана од човекот главно со сечење на шумите и согорувањето на фосилните горива.
Принципи и концепти
Филозофската и аналитичката рамка на одржливоста влијаат и се поврзуваат со многу различни дисциплини и области; пред неколку години се појавила гранка наречена наука за одржливоста. Науката за одржливоста сè уште не е самостојна гранка или независна дисциплина, но има тенденција да биде водена од проблеми и насочена кон донесувањето на одлуки.
Размер и контекст
Одржливоста се проучува и управува на многу различни нивоа ( нивоа или рамки на референца) за простор и време и во многу контексти од економско, еколошко и општествено уредување. Фокусот варира од вкупниот капацитет (одржливоста) на планетата Земја до одржливоста на економските сектори, екосистемите, земјите, општините, соседствата, домашните градини, личните животи, личните добра и услуги, професиите, начинот на живот, начините на однесување итн. Накратко, може да ги опфати сите биолошки и човечки функции или било кој дел од нив. Како што изјавил авторот и екологистот Даниел Боткин: “Гледаме пејзаж кој постојано е во движење, пејзаж кој постојано се менува низ времето и просторот.”
Потрошувачка - население, технологија, ресурси
Главен причинител за човековото влијание врз природните системи на Земјата е уништувањето на биофизичките ресурси, а особено уништувањето на екосистемите. Еколошкото влијание на заедницата или на човештвото како целина зависи и од населението и од влијанието на поединците, кои пак на сложен начин зависат од тоа какви ресурси се користат, дали тие ресурси се обновливи, и степенот на човековата активност во однос на носечкиот капацитет на екосистемите кои се засегнати. Внимателното управување со ресурсите може да се примени во многу области, од економските сектори како земјоделството, производството и индустријата, до работните организации, потрошувачката на домаќинствата и поединците и до барањата за ресурси за поединечни добра и услуги.
Еден од првите обиди математички да се изрази човековото влијание бил развиен во 1970-тите и е наречен IPAT формула. Оваа формулација се обидува да ја објасни човековата потрошувачката во однос на три компоненти: број на население, ниво на потрошувачка (што означува “изобилство”, иако примената е различна ) и влијанието по единица мерка од употребата на ресурси (што е наречено “технологија” бидејќи ова влијание зависи од применетата технологијата). Равенката е: I = P × A × T Каде I = Еколошко влијание, P = Популација, A = Изобилство, T = Технологија
Мерење
Мерењето на одржливост е термин кој ги означува мерилата кои се користат како количински основи за познатите управувања на одржливливоста. Метриката која се користи за мерење на одржливоста (вклучувајќи ја одржливоста во еколошките, општествените и економските области, како поединечно така и во различни комбинации) опфаќа: вклучување на индикатори, референти точки, ревизија, системи за стандарди за одржливост и сертификација како што се Organic и Fairtrade, индекси и сметководство, како и проценка, оценка и други системи за известување. Се применуваат врз широк опсег на просторни и временски мерки. Во некои од најпознатите и најупотребуваните мерки за одржливост се вклучени корпоративни извештаи за одржливост, сметководство на Тројната Крајна Линија, Светското Здружение за Одржливост и проценка на квалитетот на управање со одржвливоста на поединечни земји со користење на Индекс на Еколошка Одржливост и Индекс на Еколошки Перформанси.
Население
Според ревизијата од 2008 година на официјалните пресметки и прогнози за населението на ОН, се предвидува дека светското население ќе достигне бројка од 7 милијарди на почетокот во 2012, зголемување во однос на тековните 6.9 милијарди (мај 2009), и ќе се зголеми на 9 милијарди луѓе до 2050 година. Најголемо зголемување на популацијата ќе има во земјите во развој чија популација се предвидува дека ќе се зголеми од 5.6 милијарди во 2009 на 7.9 милијарди во 2050 година. Ова зголемување ќе се подели меѓу населението на возраст помеѓу 15 и 59 години (1.2 милијарди) и 60 или повеќе (1.1 милијарда) бидејќи се предвидува дека бројот на деца под 15 години во земјите во развој ќе се намали. Од друга, страна се очекува населението на поразвиените земји да има само мал пораст од 1.23 милијарди на 1.28 милијарди, овој број би опаднал на 1.15 милијарди но поради предвидена нето миграција од земјите во развој во развиените земји се очекува просек од 2.4 милиони жители годишно од 2009-та до 2050 година. Долгорочни пресметки за светското население извршени во 2004-тата година сугерираат најголем број на жители ќе има некаде околу 2070 година, од 9 до 10 милијарди луѓе, и потоа оваа бројка ќе се намали на 8.4 милијарди до 2100 година.
Економиите во развој како оние на Кина и Индија се стремат кон животниот стандард на западниот свет, како што се стремат и сите земји од неиндустријализираниот свет во целина. Тоа е комбинација од пораст на населението во земјите во развој и неодржливи нивоа на потрошувачка во развиениот свет, кои претставуваат тежок предизвик за одржливост.
Капацитет за носивост на Земјата
На глобално ниво, научните податоци покажуваат дека луѓето живеат над можноста за издршка на планетата и дека ова не може да продолжи бесконечно. Овој научен доказ доаѓа од многу извори, но детално е претставен во Милениумската Проценка на Екосистемот и теоријата за планетарните ограничувања. Рано детално истражување за глобалните граници било објавено во книгата од 1972 година „Граници на растот“, која предизвикала понатамошни коментирања и анализи. Една преглед за 2012 во Nature направен од 22 интернационални истражувачи изразува загрижување дека можеби земјата се “доближува кон промена на состојбата” во биосферата. Еколошкиот отпечаток ја мери потрошувачката на човекот во поглед на биолошки продуктивната земја која е потребна за создавање на ресурси и за апсорбирање на отпадоците на просечниот граѓанин. Во 2008 година биле потребни 2.7 глобални хектари по човек, 30% повеќе од природниот биолошки капацитет од 2,1 глобални хектари (не земајќи ги предвид залихите за другите организми). Резултантниот еколошки дефицит треба да се надополни со неодржливи дополнителни извори и истите се добиваат на 3 начини: вгнездени во добрата и услугите на светската трговија; земени од минатото (на пример фосилни горива) или позајмени од иднината како неодржливо користење на ресурсита (на пример преискористувањето на шумите и рибниците). Сликата (десно) ја прикажува одржливоста на ниво на поединечни земји, споредувајќи го нивниот еколошки отпечаток со нивниот индекс на човечки развој според ОН (мерка на животниот стандард). Графикот покажува што е неопходно за земјите да одржат прифатлив животен стандард за нивните жители и истовремено да го запазат одржливото користење на ресурсите. Општо правило е тоа дека повисокот стандард на живот станува се помалку одржлив. Како и секогаш, порастот на населението има јасно влијание врз степенот на потрошувачката и ефикасноста на користењето на ресурси. Целта на одржливоста е да го покачи глобалниот животен стандард без да се зголеми користењето на ресурси над глобалното ниво на одржливост. Информациите добиени од извештаите на национално, регионално и градско ниво го потврдуваат глобалниот тренд дека општествата стануваат се помалку одржливи со тек на времето.
Општо човеково влијание врз биолошката разновидност
На основно ниво протокот на енергија и биогеохемиските циклуси поставуваат повисока граница за бројот и мноштвото на организми во секој екосистем. Човековите влијанија на Земјата општо се одразуваат преку штетни промени во глобалните биогеохемиски циклуси на хемикалиите кои се неопходни за живот, особено оние за вода, кислород, јаглерод, азот и фосфор.
Милениумската Проценка на Екосистемот е меѓународна синтеза изведена од преку 1000 од водечките светски научници која ја анализира состојбата на екосистемите на Земјата и поставува заклучоци и упатства за оние кои донесуваат одлуки. Според оваа проценка, се смета дека човековата дејност има значително и зголемено влијание врз биолошката разноликост на екосистемите во светот, намалувајќи ја нивната отпорност и биолошка функција. Извештајот ги третира природните системи како “системи за поддршка на животот” на човештвото обезбедувајќи неопходни “екосистемски услуги”. Проценети се 24 екосистемски услуги од кои само 4 покажале подобрување во последните 50 години, 15 се со сериозно влошена состојба и 5 од нив се во критична состојба.
Еколошка димензија
Здравите екосистеми обезбедуваат витални добра и услуги за луѓето и другите организми. Постојоат два главни начини за намалување на нагативното човеково влијание и подобрување на екосистемските услуги. Првиот е управување со животната средина. Овој директен пристап главно се заснова на информациите добиени од земните науки, еколошките науки и конзервативната билогија. Сепак, ова е управување на крајот од долга серија на индиректни причински фактори кои се предизвикани од човековата потрошувачка, па вториот пристап е преку управување на побарувачката за употреба на човековите ресурси.
Управувањето на човековата потрошувачка на ресурси е индиректен пристап кој во голема мера се заснова на знаењата добиени од економијата. Херман Дели предложил три општи критериуми за еколошка одржливост: обновливите извори на енергија треба да обезбедат одржлив принос (стапката на жетвата не треба да ја надмине стапката на регенерација); за необновливите ресурси треба да има еквивалентен развој на обновлива замена; стапката на создавање на отпад не смее да го надмине капацитетот за апсорбција на животната средина.
Атмосфера
На средбата на Климатскиот самит во Копенхаген во март 2009 година, група од 2.500 климатски експерти од 80 земји дале клучна изјава дека веќе нема оправување за неуспехот да се делува на глобално затоплување и дека без брзо и ефикасно намалување на јаглеродот, ќе настанат "нагли или неповратни" промени во климата со кои “современите општества тешко ќе се справат”. Управувањето со глобалната атмосфера вклучува проценка на сите аспекти на јаглеродниот циклус за да се идентификуваат можностите за решавање на проблемите со климатските промени предизвикани од човекот и ова прашање е поставено во центар на вниманието во научните истражувања поради потенцијалните катастрофални последици врз био разновидноста и врз човечките заедници.
Други човекови влијанија на атмосферата вклучуваат загаденост на воздухот во градовите, во загадувачи спаѓаат отровни хемикалии како азотни оксиди, сулфурни оксиди, испарливи органски соединенија и воздушни честички кои создаваат фотохемиски смог и кисел дожд, и хлорофлуорокарбонатите кои ја уништуваат озонската обвивка. Антропогени честички како што се аеросолите на сулфат во атмосферата го намалуваат директното зрачење и одбивањето на зраците од површината на Земјата. Познато како глобално затемнување, се проценува дека намалувањето било околу 4% во периодот од 1960-та до 1990 година, иако трендот подоцна се променил. Глобалното затемнување можеби го нарушило глобалниот воден циклус преку намалување на испарувањето и појавата на дождови во некои области. Исто така создава ефект на разладување со кој делумно се прикрива влијанието на гасовите од стаклената градина врз глобалното затоплување.
Слатка вода и океани
Шаблоните на струење на океаните имаат големо влијание врз климата и времето а со тоа и врз залихите на храна за луѓето и за другите организми. Научниците предупредиле дека, под влијание на климатските промени, може да дојде до ненадејна промена во шаблоните на циркулација на океанските струи што драстично може да влијае врз климата во некои региони во светот. Десет проценти од светското население, околу 600 милиони луѓе, живат во ниски области каде што има опасност од пораст на морското ниво.
Користење на земјиштето
Загубата на биолошката разновидност главно произлегува од губењето на живеалиштата и поделбата предизвикана од страна на човековото присвојување на земјиштето за развој, шумарството и земјоделството од природен капитал постепено се претвориле во човечки-создаден капитал. Промената во употребата на земјиштето е фундаментална за процесите на биосферата бидејќи промените во релативни размери на земјиштето наменето за урбанизација, земјоделство, шуми, шумски предели и пасишта имаат значаен ефект на водата, јаглеродниот и азотниот биогеохемиски циклус и ова може негативно да влијае на човековите и на природните системи. На локалната човечка скала, главните бенифиции од одржливоста произлегуваат од одржливи паркови и градини, како и од зелени градови. Од Неолитската револуција околу 47% од светските шуми се уништени за човечка употреба. Во денешно време шумите зафаќаат приближно една четвртина од незамрзнатата површина на земјата, од кои половина се наоѓаат во тропските предели. Во умерните и северните региони шумската површина постепено се зголемува (со исклучок на Сибир), но уништувањето на шумите во тропските предели е главна причина за загриженост.
Храната е неопходна за живот. Хранењето на повеќе од 7 милијарди луѓе има тешки последици врз Земјините ресурси. Ова започнува со присвојување на околу 38% од Земјината површина и 20% од нејзиното нето основно производство. Покрај ова постојат и активностите на индустрискиот агробизнис кои бараат ресурси - почнувајќи од водата потебна за наводнување на жетвата, вештачкото ѓубриво и пестицидите па сè до трошокот на ресурси за пакување на храната, транспортот (кој сега е главен дел од глобалната трговија) и продажбата на мало. Еколошките проблеми поврзани со индустриското земјоделство и агробизнисот сега се насочени кон движења како одржливо земјоделство, органско земјоделство и повеќе одржливи бизнис практики.