cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Борис Петковски
Членувал во бројни комисии
• Македонска асоцијација на критичари на уметноста (почесно).
Награди и признанија
• Награда „13 Ноември“ од Општина Скопје (1977);
• Награда „11 Октомври“ (1983);
• Медал за работни заслуги со златна круна од СФРЈ (1989);
• Медал од Министерот за култура на Франција (1984);
Книги, монографии и други значајни изданија
• „Творештвото на Нико Този“
• „Никола Мартиноски'', 1982;
• „Македонски цртеж“, 1984/1985;
• „Македонското монументално сликарство на теми од НОВ и револуцијата“ (Македонска книга – Скопје и Филозофски факултет – Скопје, Скопје 1984)
• „За македонската уметност“, 1989; • „Монографија за ликовното творештво на Димче Коцо“ (Македонска книга, Скопје, 1995)
• „Монографија за Василије Поповиќ – Цицо“ (Македонска книга, Скопје, 1996)
• „Музеј на современа уметност – Скопје, 1964 – 1976“, 2001
• „Архитектурата и монументалната уметност во Скопје меѓу двете светски војни“ (соавтор со академик Крум Томовски) (Музеј на Град Скопје, Скопје, 2003).
• „Студии за современата македонска уметност“ (Македонска цивилизација, Скопје, 2001).
Симоне Падоин
Симонe Падоин (роден на 18 март 1984) — италијански фудбалер, играч од одбраната или од средниот ред, на Каљари.
Клупска кариера
По завршувањето на сезоната 2009-10 во Серија А, тој е позајмен од страна на Јувентус за време на нивната подготвителна американска турнеја, заедно со 3 други играчи. Тој одигра неколку натпревари за Јувентус во пред-сезонската турнеја и потоа се враќа во Аталанта за почетокот на новата сезона.
На 31 јануари 2012 година Падоин доаѓа вторпат во Јувентус, но овој пат потпишува постојан договор со клубот за сума од 5 милиони евра. Своето деби во дресот на Јувентус го има на 8 февруари 2012 во мечот од полуфиналето на италијанскиот куп против Милан што заврши со победа на неговата екипа од 2-1. Следниот викенд тој дебитира и во Серија А за Јуве откако го почна натпреварот во почетните 11 во победата над Катанија од 3-1. Својот прв гол за Јувентус, Падоин го постигна на 17 март (еден ден пред својот 28-ми роденден) 2012 кога Бјанконерите ја декласираа екипата на Фиорентина со 5-0 нагости. Дело на Падоин беше 5-тиот погодок во 72-ата минута од мечот. На крајот од сезоната Падоин го освојува своето прво Скудето во кариерата откако Јувентус по 28-ми пат стана шампион во Серија А.
По четири сезони во Торино, на 4 јули 2016 Падоин потпишал за новопромовираниот член на Серија А Каљари за сума од 600.000 евра.
Портрет на девојче
Портрет на девојче – слика од Никола Мартиноски. Сликата е масло на платно, завршена во 1944 година со димензии 60 х 40 см и се наоѓа во Народниот музеј во Битола.
Опис
На сликата е претставено девојче – седнато на малечко столче, насликано до половина, облечено во распетлана скромна кошула чии краеви се ставени во фустанче (чии делови се сосема малку прикажани на сликата). На главата носи капче или шамија, слична на раширена и поголема беретка. Рацете и се скрстени, спуштени и потпрени на нозете. Нејзиниот портрет е поставен во централниот дел од сликата. Во позадината нема ништо. Најкарактеристично е по позата и замисленоста во која се открива: тага, отсутност, беда, сиромаштија па дури и некаква болка слична на осаменоста. Сликата е правена со слободни потези, без големи детали. На авторот, најважно му било да го претстави чувството, расположбата, психологијата на сиромашното девојче. Никола Мартиноски е еден од најзначајните македонски ликовни уметници, неговото прикажување на сиромашните, тажни, копнежливи луѓе, најчесто женски фигури, е успешно сликарско презентирање на длабочината на човечката душа.
Георги Атанасов
Георги Атанасов Атанасов, псевдоними Моров, Петар Вангелов, Вангел Петров, Август, Беломорски, бил бугарски офицер, учесник во македонското револуционерно движење и член на Внатрешна македонска револуционерна организација.
Животопис
Георги Атанасов е роден на 14 јануари 1880 година во Велико Трново. Од 1 јануари 1900 година е кадровски офицер во бугарската армија. Учествува во Балканската војна, Втората балканска војна и Првата светска војна. Во 1919 година Георги Атанасов е отпуштен од војската со чин потполковник. Тој бил четник во четата на Тодор Александров. На 6 јануари 1922 година откако е предизвикан, во софиското кафуле „Панах“, ги убива петричкиот окружниот управник Васил Славов, началникот на 6-полициска станица и еден полицаец. Извесно време се крие во Софија, по што станува четник на ВМРО во Кочанско, а подоцна бил назначен за специјален претставник на ЦК на ВМРО и за секретар на Алексо Василев - Пашата.
Георги Атанасов станува член на Тајниот воен сојуз. Заедно со Алексо Василев ја спроведуваат Неврокопска акција на ВМРО во 1922 година. Учествува и во 9-то јунскиот државен удар на Александар Цанков во 1923 година. Истата година со група четници, учествува во задушувањето на Септемвриското востание. По Септемвриското востание (1923 година), доаѓа во судир со Тодор Александров.
Атанасов бил обвинет дека е еден од главните организатори на убиството на Тодор Александров во 1924 година. Поради тоа, по наредба на бугароманот Иван Михајлов, е убиен за време на Горноџумајските случувања на 12 септември во престрелка со групата на бугароманот Кирил Дрангов во Горна Џумаја, денешен Благоевград.
Автопат А3 (Македонија)
Државниот пат А3 ги поврзува ГП Делчево (граница со Бугарија) со ГП Меџитлија (граница со Грција, минувајќи преку Кочани, Штип, Велес, Прилеп и Битола, од кај што се раздвојува еден крак и продолжува до Охрид. Заклучно со 2021 година, А3 не е со автопатсно решение, освен делницата од Три Чешми до Кадрифаково која е заедничка со А4. Во тек е проектирање на автопат од Битола до Прилеп, кој се очекува да започне со изградба кон крајот на 2021 или почеток на 2022 г. Се разгледуваат и опции за финансирање на автопатни правци Велес - Прилеп, како и Битола - Меџитлија. Делницата Кочани - Штип е експресен пат кој може да се надогради во иднина.
Белиз
Белиз (застарено: Белизе; Belize) — независна уставна монархија во Средна Америка, која се наоѓа на копнениот дел од овој континент. На север Белиз граничи со Мексико, на југ и запад со Гватемала, а на исток излегува на Карипското Море. Вкупната површина на државата изнесува 22.960 км2 и има население од 333.220 жители, според проценките за 2010 година. Иако шпанскиот и белискиот креолски јазик се зборуваат во државата, сепак англискиот е единствениот службен јазик во Белиз, што ја прави единствена држава во копнена Средна Америка каде англискиот е службен јазик. Должината на територијата на Белиз изнесува 290 километри, додека ширината изнесува 110 километри. Главен град на Белиз е Белмопан.
Белиз е држава со најмала густина на население во Средна Америка. Прирастот на населението на Белиз е 2.21% според проценките за 2008 и истиот е најголем во регионот и западната полутопка. Белиз има значајна улога во Мезоамериканскиот биолошки коридор, бидејќи земјата има богат копнен и воден животински и растителен свет.
Белиз е културолошки уникатна земја во Средна Америка бидејќи таа е единствената нација со британско културно наследство. Поради историски и општествени причини, Белиз споделува големи сличности, како со средноамериканските копнени, така и со средноамериканските островски нации. Во тој сегмент, Белиз се смета за држава со силни врски и со карипските нации и со латиноамериканските држави. Државата е член на Карипската Заедница и Средноамериканскиот Интеграциски Систем.
Потекло на поимот
Потеклото на името „Белиз“ не е познато, но според една теорија, името потекнува од мајанскиот збор belix што значи „матна вода“ и истото се однесува за реката Белиз. Според друга теорија, името потекнува од шпанскиот изговор за презимето на шкотскиот пират Питер Валес, кои пак Шпанците го користеле за означување на една населба покрај реката Белиз, но и за самата река. Според трета теорија, името можеби е донесено од Африканците кои имигрирале во државата од Кралството Конго. Се претпоставува Африканците го донеле името со нив, бидејќи денес во Ангола сè уште постои тоа име.
Административна поделба
Белиз е поделен на шест окрузи, кои пак се поделени на 31 единица. Окрузите во Белиз се:
Историја на Советскиот Сојуз
Историјата на Советскиот Сојуз може да се подели на неколку периоди:
Парк на природата Биоково
Парк на природата Биоково — најдоминантното присуство на јужниот далматински брег. Прогласен за парк на природата во 1981 година, овој планински бедем се кули на 1500 метри над ривиерата Макарска (Makarska Riviera) и нуди прекрасен поглед кон морето и околните острови. Тоа е една од најпопуларните дестинации во Хрватска за планинари со огромен број патеки кои вртат по ридовите покрај маслинови градини, лозја и борови шуми. Масивот Биоково, кој се протега на 36 километри по должината на крајбрежјето и девет километри на копно, се спушта во низа рапави варовнички карпи и чисти карпи прошарани со пештери, јами и дупки. Најпопуларна дестинација за планинарење и планинарење е Vosac (1421 метар) кој e на 2,5 километри од Макарска.
Паркот на природата зафаќа површина од 19.550 хектари и највисока точка е Свети Јур а (1762 метри).
Поради својата релативност, паркот на природата е домаќин на многу ендемски растителни видови, на пример, Biokovo bellflower. Значајно обележје за природата Ботаничката градина Kotisina (Kotisina Botanical Garden) е исто така во регионот (се наоѓа на три километри од Макарска).
Дел од Zabiokovlje е во паркот за природа Биоково.
Геологија
На крајот на ерата на креда (Cretaceous era), пред околу 65 милиони години, африканската плоча започнала со евроазиската плоча. Стеснувањето на океанот предизвикал силни тектонски нарушувања, правејќи ги хоризонталните слоеви да се стуткаат, да се скршат и да се појават над морската површина, формирајќи планински масиви како Алпите и Динаридите, на кои им е Биоково. На овој начин античкиот океан Tethys во голема мера исчезна и неговите остатоци се денешното Средоземно море.
Материјалот во долните делови кон морето и од спротивната страна на Zagorje главно се состои од Eocene Flysch sediments, додека повисоките делови се обликувани во карбонатни седиментни карпи.
Растителност
Растителноста во паркот на природата Биоково е разновидна и богата, бидејќи е мешавина од најстарите средоземни, бореални и централни понови цветни елементи. На пример, drypis spinosa, moltkia petraea, salvia officinalis, lilium martagon, campanula portenschlagiana, edraianthus pumilio, various pines (Далматинскиот црн бор, Aleppo pine)
Наводи
43.33°N, 17.06°W<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"> 43.33°N, 17.06°W
Пејзаж (Спироски)
Пејзаж – слика од Перо Спироски. Сликата е масло на платно, завршена во 1977 година со димензии 60 х 80 см и се наоѓа во Музејот на Битола.
Опис
На сликата „Пејзаж“ претставен е пејзаж насликан не реалистички, туку со помош на густи нанесувања на бојата со шпакла без употреба на четка. Сликата е поделена на два дела. Во долниот дел, којшто е помал од горниот, од едниот до другиот крај на сликата е претставена вода – езеро, а нешто погоре од крајниот долен дел на сликата, во водата се насликани вертикално исправени растенија слични на трски. Насликани се не реалистички, како што се во природата, туку како што ги замислил авторот со брзи потези на шпаклата и со нанесување на погуст слој боја. Водата, езерото, се спојува со небото кон една третина од долната страна на сликата. Небото е исто така брзо насликано, немирно, енергично со нанесување на слоеви густа боја кои во долниот дел од небото асоцираат на облаци. По начинот на изработката – слободно и без обраќање на реалистички детали, сликата спаѓа во доменот на импресионистичкото сликарство што значи – едноставно, брзо, непосредно сликање на впечатокот, сличен на сон, сон на вода, езеро, трски во водата и немирно небо.
Авторот со искрениот пристап создава дело кое е лично доживување на еден летен ден, доловен со ритам на потезите, со радост на создавањето, со размислување за хармонијата во природата, помеѓу водата, растителниот свет, небото.
Хиератско писмо
Хиератско писмо е курзивно писмо, коое го користеле службениците на фараоните во Египет и Нубија.
Тоа се развивало паралелно со египетското хиероглифско писмо, со кое било блиско поврзано. Најчесто било пишувано со мастило и четка од трска врз папирус, тоа им овозможувало на писарите да пишуваат многу побрзо отколку со хиероглифското писмо.
Развој
Во преддинастичкиот период во Египет, хиератското писмо се развивало напоредно со египетските хиероглифи. Хиератското писмо не произлегло од хиероглифското. Најстарите египетски напишани текстови биле напишани со мастило и четки, и нема индикации дека овие симболи потекнуваат од хиероглифите. Монументалните хиероглифи врежани во камен не се појавиле сè до Прва египетска династија, хиератското писмо во тоа време веќе долго време се користело. Овие два система за пишување се развиваале паралелно и не биле поврзани.
Договор од Ерзинџан
Примирјето од Ерзинџан - договор кој го ставил крајот на вооружениот конфликт меѓу Закавкаскиот комесаријат и Отоманското Царство во Персискиот и Кавкаскиот поход во текот на Првата светска војна.
Беверштет
Беверштет (Beverstedt) — општина во округот Куксхафен, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Се наоѓа околу 20 километри југоисточно од градот Бремерхафен и 40 километри северно од градот Бремен.
Била создадена на 1 ноември 2011 година со спојување на општините кои биле дел од поранешната општинска заедница Беверштет.
Местоположба
Реката Луне тече низ општина во насока исток-запад. Покрај неа, течат и други нејзини помали притоки.
Општински единици
На 1 ноември 20211 година, општинската заедница Беверштет и тогашните самостојни општини биле распуштени, за да ја создадат новата општина Беверштет.
Кон поранешната општина Беверштет припаѓале местата Беверштетермилен, Делбриге, Хајерхефен, Крамелхајде, Остерндорф, Шпинтенкамп, Табен, Вахолц, Велдорф, Велен и Волингст.
Мали оддалечени острови на САД
Мали оддалечени острови на САД (United States Minor Outlying Islands) — осум островски територии на САД во Тихиот Океан: Бејкеров Остров, островите Хауленд и Џарвис, Џонстоновиот Атол, Кингменовиот Гребен, Мидвејскиот, Палмирскиот Атол и островот Вејк; и една во Карипското Море: Наваса. Управата на САД понекогаш тука ги вбројува и карипските територии Бахо Нуево и Сераниља, но тие се предмет на спорување од страна на други земји.
Од сите овие острови, Палмирскиот Атол е единствената територија во состав на самите САД. Ниеден од нив нема постојано население, туку само привремен научен и воен персонал. Според пописот од 2000, избројани се 315 лица на Џонстоновиот Атол и 1 лице на островот Вејк. Во поновата историја, на островите не е забележано домородно население, освен во пописот од 1940. Во 1936 започнала организирана колонизација на Бејкеровиот Остров, Хауленд и Џарвис Baker, но сите жители биле евакуирани во 1942 поради Втората светска војна.
Островите се групираат заедно од статистички причини. Тие не се под една управа, и немаат заедничка културна и политичка историја.
Збирен код за островите во стандардот ISO 3166-1 alpha-2 е UM. Островите поединечно имаат бројчени кодови од ISO 3166-2 (вид. ISO 3166-2:UM). Порано островите го носеле државниот код на главниот интернет домен (ccTLD) „.um“; но истиот е укинат во јануари 2007.
Поимот „Мали оддалечени острови на САД“ е воведен во 1986 од страна на Меѓународната организација за стандардизација (ISO). Од 1974 до 1986, пет острови (Бејкеров, Хауленд, Џарвис, Палмирскиот Атол и Кингменовиот Гребен) имале збирен назив „Различни Тихоокеански Острови на САД“ (United States Miscellaneous Pacific Islands), со ISO 3166-код PU. Мидвејскиот Атол го носел кодот MI, Џонстоновиот Атол имал код JT, а оној на Вејк гласел WK.
Тихоокеанските острови се окружени со големи исклучителни економски зони.
Томас Алва Едисон
Томас Алва Едисон (11 февруари 1847 – 18 октомври 1931) бил американски техничар и пронаоѓач. Негови најзначајни пронајдоци се: фонографот (грамофонот), микрофонот, акумулаторот, електричната светилка, го усовршил телефонот, меѓу првите изградил електрична централа, прв ја применил филмската лента од целулоид и изградил прво филмско ателје во светот.
Како награда за спасување на синот на шефот на железничката станица, 12–годишниот Едисон добил можност да ракува со телеграф. Неколку години работел како телеграфски оператор насекаде низ САД. Успеал да заштеди доволно за да почне свој бизнис. Во сопствената работилница го покажал сиот пронаоѓачки талент. Меѓу неговите патенти се вбројуваат: грамофонот, телеграфот – печатач, карбонскиот телефонски трансмитер, микрофонот, како и многу други апарати. Кон крајот на животот произвел звучни филмови.
Договор од Цариград
Цариградски договор или Истанбулски договор може да се однесува на:
Новоселци
Новоселци може да се однесува на:
Спирали
Спирали – слика од Борислав Траиковски. Сликата е масло на платно, завршена во 1982 година со димензии 100 х 80 см и се наоѓа во Музејот на Битола.
Опис
Сликата „Спирали“ спаѓа во доменот на таканареченото апстрактно сликарство: во нејзината десна половина, насликани се две геометриски фигури – слободно и снажно. Првата е на горната половина од сликата и е стилизирана спирала претставена во вид на една дебела полукружна линија околу која се 6 краци – линии насликани со боја кои се протегаат во различни ритмички правци – вертикално, закосено, па сè до хоризонтално – ова е намерно насликано на ваков начин со што ѝ дава ритам на самата спирала.
Во долната десна половина на сликата е нацртан круг во вид на поголема спирала во кој има концентрично распоредени прстенести кругови коишто се шират од центарот до крајот на главниот круг. Од левата страна на сликата е поставена само боја со што уште повеќе се нагласуваат двата круга. И ова дело е таканаречено експресионистичко сликарство – во кое авторот преку одреден мотив, ги слика своите внатрешни чувства. Во оваа слика тоа се повеќе размислувања, филозофија за бескрајот, за траењето на животот, за симболите и значењето на внатрешните мисли.
Сликата е изложена во одделот за современата ликовна уметност – Легатот на Борислав Траиковски.
Англиска кујна
Англиската кујна опфаќа стилови на готвење, традиции и рецепти поврзани со Англија. Има карактеристични својства, но исто така споделува многу со пошироката британска кујна, делумно преку увоз на состојки и идеи од Америка, Кина и Индија за време на британската империја и како резултат на повоена та имиграција.
Некои традиционални оброци, како леб и сирење, печено и задушено месо, пити со месо и дивеч, варен зеленчук и чорби и риби од слатководни и солени води имаат античко потекло. Готвач на англиски јазик од 14 век, „ Форма на живо“, содржи рецепти за нив и потекнува од кралскиот двор на Ричард Втори.
Антонио Хосе де Сукре
Антонио Хосе де Сукре и Алкала (Antonio José de Sucre y Alcalá; 1795–1830), познат како „Голем Маршал од Ајакучо“ (Gran Mariscal de Ayacucho), бил венецуелски воен генерал и политички водач за време на јужноамериканските војни за независност. Сукре бил четврти претседател на независно Перу и втор претседател на независна Боливија. Сукре бил близок пријател со Симон Боливар и исто така бил еден од неговите најистакнати државници и генерали. Тој одиграл значајна улога во независноста на јужноамериканските држави во северниот дел на континетот и во негова се именувани главниот град на Боливија (Сукре), сојузната држава Сукре во Венецуела и департманот Сукре во Колумбија. Дополнително на тоа, главниот меѓународен аеродром во Еквадор исто така е именуван по него - Меѓународен аеродром Маршал Сукре во Кито.
Убиство
Сукре бил убиен на 4 јуни 1830 година. Генерал Хуан Хосе Флорес сакал да ги оддели јужните департмани (Кито, Гвајакил и Азуај) наречени Округ Еквадор од Гран Колумбија сè со цел да основа независна држава и да биде прв претседател. Генералот Флорес предвидел дека ако стигнал Антонио Хосе де Сукре во Кито од Богота, тој ќе му ги расипел плановите бидејќи тој бил многу популарен поради неговиот хероизам во битките на Пичинча, Тарки и Ајакучо. Така, Хуан Хосе Флорес стапил во контакт со Генерал Хосе Марија Обандо (кој патем бил антисукрејски и антиболиварски настроен). Обандо не бил присутен кога бил убиен Сукре, но му дал наредба на Аполинар Морилјо. Командирот Хуан Грегорио Сарија (кој подоцна признал дека Обандо му платил за да го убие Сукре), Хозе Еразо (бандит) и тројца пиуни учествувале во убиството. Планот бил да го стават Сукре во заседа на 4 јуни 1830 година, на локалем пат во округот Беруекос.
Петте убијци се криеле позади дрвата покрај патот познат како „Ла Хакоба“ и го зекале Сукре и неговите придружници. Групата на Сукре се состоела од седум лица: двајца јавачи на мулиња кои носеле багаж, двајца водници, претставник на конгресот во Куенка Сукре и неговиот слуга. Кога се приближиле на патот „Ла Хакоба“, Сукре бил погоден од три куршума. Сукре умрел на лице место. Неговото тело останало таму едно деноноќие бидејќи неговите придружници побегнале од страв да не загинат.
Подоцна, Хуан Грегорио Сарија и Аполинар Морилјо признале дека Обандо ги наговорил да го убијат Сукре. Сарија исто така признал дека добил и паричен надоместок од Обандо за убиството. Тројцата пиуни кои соработувале со убијците биле отруени од Морилјо за да не ги предадат на властите. Морилјо бил јавно погубен на плоштадот во Богота на 30 ноември поради убиството на Сукре, а Хозе Еразо умрел во затвор истата година. Обандо се спасил најмногу поради моќта која ја имал во Каука.
Елешница (Разлошко)
Елешница — село во Општина Мехомија, Пиринска Македонија, во југозападниот дел на Бугарија.
Географија и местоположба
Селото Елешница се наоѓа во јужното подножје на северозападниот родопски масив Белаки и по двата брега на долното течение на реката Златарица, притока на Места. Оддалечено е 16 километри источно од Мехомија, 17 километри источно од Банско и 24 километри јужно од Јакоруда. Селото се наоѓа на надморска височина од 701 метар.
Историја
Покрај селото се открииени археолошки остатоци од населба која постоела уште во раниот неолит.
Покрај селото е откриена сребрена реликвија од VI век, а во ранохристијански натпис од месноста „Небуш“ се споменува локална црква, посветена на апостол Андреј Парвозани.
Црквата „Свети Атанасиј“ е изградена во 1832 година.
Во 1889 година Стефан Верковиќ во неговата книга „Топографско-етнографски опис, Македонија“, Елешница е село со 260 македонски куќи.
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото имало 1.650 жители, сите Македонци.
Демографија
Елешница е голема населба со намалување на бројот на население. Според пописот од 2011 година, во Елешница живееле 1.424 жители.
На табелата е прикажан националниот состав на населението во градот: На табелата е прикажан бројот на населението во Елешница за периодот 1934-2011: Во селото и околината живеат голем број Македонци, кои од страна на бугарската држава не се признаваат како посебна етничка заедница и голем дел од нив се запишуваат како Бугари.
Вера Вучкова
Животопис
Вучкова е родена на 24 август 1925 во Кнежа, Бугарија. Таа својата глумечка дарба ја покажала уште на училишните години. По матурирањето во Битолската гимназија во 1944 година, и се приклучила на легендарната партизанска театарска група на АГИТПРОП, со која, во ноември 1944, стасала во штотуку ослободеното Скопје. Како и Петре Прличко, Илија Милчин, Тодор Николовски, Василие Поповиќ - Цицо, Димитар Ќостаров, Тома Владимирски, Крум Стојанов, таа влегла во Македонскиот народен театар, станувајќи една од неговите први глумици.
Со Милчин и Стојанов, Вучкова исполнила на уште една историска театарска мисија: во јуни 1947, учествувала во основањето на Областен македонски народен театар во Горна Џумаја (Благоевград), Бугарија. Играла носечки ролји во сите пет претстави што овој театар ги изиграл во својата единствена сезона 1947-1948 година.
Кариерата ја продолжила во Бугарија, каде како првенка на театрите во Благоевград, Димитровград и Бургас, играла полни 16 години. Во 1964 година се вратила во Македонија, во ансамблот на МНТ, со кој настапувала и по пензионирањето во 1982 година. Својата последна МНТ-овска премиера ја одиграла на 3 април 1987, како Цонка во обновената постановка на „Чорбаџи Теодос“.
Филмографија
Вучкова ги остварила филмските улоги: ТВ филмови
Црква Свети Никола во Јегра
'''Црквата Св. Никола''' во Егра / Егер ( ма Szent Miklós Görögkeleti Szerb templom, Rác templom ) е српска православна црква посветена на Свети Никола. Градот Јегра се наоѓа на север од Унгарија.
Историја
За време на војните со Турците, многу Срби избегале во Унгарија, па дури и во Јегегра. Од 17 век тие ја користеле Августинската црква. Патријархот Чарнојевиќ во 1690 година донел до 35.000 српски семејства во Јегер. Црквата била изградена во 1729 година до 1732, но со значително противење на градот. Тоа е само 1785 година Царот Јозеф II дозволил изградба на сегашната црква во стилот на подоцниот Рококо ( цопф стил). Изградена е според планот на Јанош Поволни. Иконостасот беше изработен од Никола Јанковиќ од 178 до 179 година. Сликите ги насликал виенскиот уметник Антон Кулмајстер, а јужниот влез го осликал италијанскиот фрескосликар Џовани Адами.
Внатрешната декорација на црквата Св. Никола е една од најбогатите во целата денешна Унгарија. Денес оваа црква е претворена во музеј, бидејќи во Јегра нема повеќе православни верници.
Џејмс Ват
Џејмс Ват (1736 – 1819) му ја дал на светот една од најважните машини на сите времиња, - кондензирачката парна машина. Во 1757 година бил поставен за произведувач на научни инструменти и делови на универзитетот во Глазгов, каде што ги проучувал механичките потенцијали на пареата. Поправајќи една парна машина во 1764 година, дошол на идеја како одвоено да ја згусне пареата; ова го направило прочуен во светот.
Станал партнер со англискиот инженер Метју Баултон и заедно почнале да ги произведуваат Ватовите пронајдоци. Меѓу неговите пронаоѓачки дела се хидрометар, бродски пропелер, и автоматски центрифугален уред за регулирање на брзината кај машините.
Животопис
Ват основното образование го стекнал дома со своето семејство, тој подоцна одел во средно училиште во Гренку. Во текот на своето образование ја покажал надареноста за математиката и во упатството на механички уреди, додека странските јазиците како такви, латински и грчки, тој не бил многу заинтересирани. Кога тој имал осумнаесет години, починала неговата мајка и неговиот татко имал сериозно оштетување на здравјето , а потоа неговиот бизнис почнал да се намалува. Ват затоа бил испратен во Лондон во 1754. година за да научел занает за правење на мерни инструменти. По една година со високо квалификуван занает се вратил во Глазгов со намера да отвори работилница за изработка на инструменти. Во 1764 година стапил во брак Маргарет Милер, со кого имал пет деца , три од нив починале порано. Маргарет почина при породување во 1772. Година во 1777. Ват се оженил повторно, овој пат со Ана Мекгрегор, ќерка на господарот и производителот на боја во Глазгов. Со Ана имал две деца.
Беверштет (општинска заедница)
Беверштет (Beverstedt) — поранешна општинска заедница во округот Куксхафен, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Нејзиното седиште било во флекен Беверштет. Била распуштена на 1 ноември 2011 година.
Велосипедизам на Летните олимписки игри 2012 - хронометар за жени
Хронометарот за жени, дел од олимписките велосипедски настани на Летните олимписки игри 2012, се одржал на 1 август во Лондон. Американскиот велосипедист Кристин Армстронг е бранител на титулата.
На хронометарот, велосипедистите ја започнувале својата трка во интервал од 90 секунди, додека за победник се прогласува оној велосипедист, кој ќе оствари најбрзо време на патеката. Трката започнувала и завршувала пред судската палата Хемптон во југозападен Лондон и вклучувала делови во Ричмонд, Кингстон на Темза и Сари. Двете трки, машката и женската, биле одржувани по еден круг, со мали разлики во патеките претставувајќи различни растојание - 44 километри за мажите и 29 километри за жените.
Армстронг ја одбранила титулата и го освоила златниот медал со време од 37 минути и 34,82 секунди. Јудит Арнт од Германија била втора и го освоила среброто, додека Олга Забелинскаја од Русија ја освоила бронзата.
Резултати
Првичниот список на настапи бил објавен на 23 јули и бил потврден со 24 велосипедисти на 31 јули.
Брест-литовски договор
Брест-литовскиот договор - мировен договор потпишан на 3 март 1918 година меѓу Централните сили (Германија, Австроунгарија, Бугарија и Османлиското Царство) и Русија. Со потпишувањето на договорот, Русија се повлекла од Првата светска војна.
Русија, веднаш по Октомвриската револуција била принудена да склучи мир по цена на значителни територијални, демографски и економски загуби. Како резултат на договорот, Полска, Балтичките земји и Финска биле засекогаш изгубени за Русија, додека Украина, Белорусија и Кавказ преминале во германската сфера на влијание. Иако победиле на Источниот фронт, Централните сили не успеале да се спротивстават на Антантата и војната завршила со пораз во ноември истата година, по што Брест-литовскиот договор бил поништен. Благодарение на мирот со Германија и сојузниците, болшевичката влада на чело со Ленин се задржила на власт и подоцна успеала да опстои во нејзините борби против националистите и монархистите.
Портрет (Видимче)
Портрет – слика од Пецо Видимче. Сликата е масло на платно, завршена во 1953 година со димензии 100 х 70 см и се наоѓа во Народниот музеј во Битола.
Опис
Слиакта „Портрет“ спаѓа во доменот на таканареченото – експресионистичко сликарство: Портрет на помлад човек, насликан до половина, облечен во долга блуза со околувратник. Кратко истрижена коса со патец од десната страна на главата. Главата му е исправена, замислен, свртен благо кон десната страна. Стои и во рацете држи отворена книга во висина на стомакот. Во позадината нема ништо. Насликана е со погусти слоеви на боја. Карактеристична е неговата замислена поза, која ги открива неговите мисли, отсутен, мечтателен, помалку и тажен. Сликата не е реалистички сликана, туку слободно – со слободни линии и потези и боја која е специфична и одговара на стилот на овој битолски уметник, којшто создавал во таканаречениот постимпресионистички стил, што значи поголем простор и давал на бојата, без да навлегува во детали и слободно пренесувајќи ги чувствата што се на моделот кој го сликал.
Натриум нитрит
Натриум нитрит е неорганско соединение со хемиска формула NaNO2. Тоа е бел до малку жолтеникав кристален прав кој е многу растворлив во вода и е хигроскопен. Од индустриска перспектива, таа е најважната нитритна сол. Тој е прекурсор на различни органски соединенија, како што се фармацевтски производи, бои и пестициди, но веројатно е најдобро познат како додаток на храна што се користи во преработеното месо и (во некои земји) во производите од риба.
Индустриска хемија
Главната употреба на натриум нитрит е за индустриско производство на органонитрогени соединенија. Тоа е реагенс за конверзија на амини во диазо соединенија, кои се клучни претходници на многу бои, како што се диазо боите. Нитросо соединенијата се произведуваат од нитрити. Тие се користат во индустријата за гума.
Се користи во различни металуршки примени, за фосфатирање и детинирање.
Натриум нитритот е ефикасен инхибитор на корозија и се користи како додаток во индустриските масти, како воден раствор во системи за ладење со затворена јамка и во стопена состојба како медиум за пренос на топлина.
Додаток за храна и конзерванс
Натриум нитрит се користи за забрзување на стврднувањето на месото и исто така дава привлечна розова боја. Нитритот реагира со миоглобинот од месото и предизвикува промени во бојата, прво се претвора во нитрозомиоглобин (светло црвен), а потоа, при загревање, во нитрозохемохром (розов пигмент).
Историски гледано, солта се користела за зачувување на месото. Месниот производ зачуван со сол обично имал кафеаво-сива боја. Кога ќе се додаде натриум нитрит со солта, месото добива црвена, а потоа розова боја, која е поврзана со сувомеснато како шунка, сланина, виршли и болоња.
Во раните 1900-ти, нередовното лекување беше вообичаено. Ова доведе до понатамошни истражувања околу употребата на натриум нитрит како додаток во храната, стандардизирајќи ја количината присутна во храната за да се минимизира потребната количина додека ја максимизираше неговата улога како додаток на храната. Преку ова истражување, откриено е дека натриум нитритот му дава вкус и боја на месото и ја инхибира оксидацијата на липидите што доведува до труење, со различни степени на ефикасност за контролирање на растот на микроорганизмите што предизвикуваат болести. Способноста на натриум нитритот да ги реши горенаведените прашања доведе до производство на месо со продолжен рок на складирање и ја подобри посакуваната боја и вкус. Според научниците кои работат за месната индустрија, нитритот ја подобрил безбедноста на храната. Овој став е оспорен во светлината на неговата неефикасност против ботулизмот и можните канцерогени ефекти предизвикани од додавање нитрити во месото.
Нитритот има Е број E250. На ист начин се користи и калиум нитрит (Е249). Тој е одобрен за употреба во ЕУ, САД и Австралија и Нов Зеланд.
Во преработката на месо, натриум нитрит никогаш не се користи во чиста состојба, туку секогаш се меша со обична сол. Оваа мешавина е позната како нитритирана сол, сол за лекување или нитритирана сол за лекување. Во Европа, нитритираната сол за лекување содржи помеѓу 99,1% и 99,5% обична сол и помеѓу 0,5% и 0,9% нитрити. Во САД, нитритираната сол за лекување се дозира со 6% и мора повторно да се измеша со сол пред употреба.
Боја и вкус
Изгледот и вкусот на месото е важна компонента на прифаќањето на потрошувачите. Натриум нитрит е одговорен за посакуваната црвена боја (или засенчена розова) на месото. Многу малку нитрити се потребни за да се предизвика оваа промена. Пријавено е дека се потребни само 2 до 14 делови на милион (ppm) за да се предизвика оваа посакувана промена на бојата. Меѓутоа, за да се продолжи животниот век на оваа промена на бојата, потребни се значително повисоки нивоа. Механизмот одговорен за оваа промена на бојата е формирањето на нитрозилирачки агенси од нитрит, кој има способност да пренесува азотен оксид кој последователно реагира со миоглобинот за да ја произведе бојата на суво месо. На уникатниот вкус поврзан со суво месо влијае и додавањето на натриум нитрит. Сепак, механизмот на оваа промена во вкусот сè уште не е целосно разбран.
Инхибиција на растот на микробите
Студија од 2018 година на Британската асоцијација на производители на месо утврди дека законски дозволените нивоа на нитрити немаат ефект врз растот на бактеријата Clostridium botulinum која предизвикува ботулизам, во согласност со мислењето на Советодавниот комитет за микробиолошка безбедност на храната на ОК дека нитритите не се потребни за да се спречи растот на C. botulinum и да се продолжи рокот на траење. Во некои земји, сувомесните производи се произведуваат без нитрити. На пример, шунката од Парма, која се произведува без нитрити од 1993 година, беше пријавена во 2018 година дека не предизвикала случаи на ботулизам.
Натриум нитрит покажа различни степени на ефикасност за контролирање на растот на други микроорганизми кои предизвикуваат расипување или болести. Иако инхибиторните механизми не се добро познати, неговата ефикасност зависи од неколку фактори, вклучувајќи го резидуалното ниво на нитрити, pH, концентрацијата на сол, присутните редуктиви и содржината на железо. Типот на бактерии, исто така, влијае на ефикасноста на натриум нитритот. Општо е прифатено дека натриум нитритот не е ефикасен за контрола на Грам-негативните цревни патогени како што се Salmonella и Escherichia coli.
Инхибиција на липидна пероксидација
Натриум нитрит е исто така способен ефективно да го одложи развојот на оксидативната ранцидност. Липидната пероксидација се смета за главна причина за влошување на квалитетот на месните производи (ранцидност и неапетитни вкусови). Натриум нитрит делува како антиоксиданс во механизам сличен на оној одговорен за ефектот на боење. Нитритот реагира со хем протеините и металните јони, неутрализирајќи ги слободните радикали со азотен оксид (еден од неговите нуспроизводи). Неутрализацијата на овие слободни радикали го прекинува циклусот на липидна оксидација што доведува до ранцидност.
Лекови
Натриум нитрит се користи како лек заедно со натриум тиосулфат за лекување на труење со цијанид. Се препорачува само во тешки случаи на труење со цијанид. Кај оние кои имаат и труење со цијанид и труење со јаглерод моноксид обично се препорачува само натриум тиосулфат. Се дава со бавно инјектирање во вена.
Натриум нитрит влезе во медицинска употреба во 1920-тите и 1930-тите. Се наоѓа на списокот на есенцијални лекови на Светската здравствена организација.
Самоубиство
Неколку академски публикации во 2020 и 2021 година дискутираа за токсичноста на натриум нитрит и очигледно неодамнешно зголемување на самоубиствата од користење на натриум нитрит кои биле нарачани преку Интернет. Многу е дискутирано на форуми за самоубиства, првенствено Санкционирано самоубиство. Натриум нитрит исто така беше виновник за McCarthy et al. v Тужба на Амазон во која се тврди дека Амазон свесно помогнал во смртта на здрави деца продавајќи им „комплети за самоубиство“ бидејќи функцијата „често купени заедно“ на Амазон препорачува заедно да се купат натриум нитрит, антиеметици и книга со упатства за самоубиство. Интернет-пазарот eBay глобално ја забрани продажбата на натриум нитрит од 2019 година.
Токсичност
Натриум нитрит е токсичен. The LD50 кај стаорци е 180 mg/kg и кај човечки LDLo е 71 mg/kg. Сепак, смртта со ингестија на натриум нитрит може да се случи при помали дози. Натриум нитрит се користел за убиства. За да се спречи случајна интоксикација, натриум нитрит (помешан со сол) што се продава како додаток на храна во САД е обоен во светло розова боја за да се избегне погрешно мешање со обична сол или шеќер. Во други земји, нитритираната сол за лекување не се бои, туку е строго регулирана.
Појава кај зеленчукот
Нитритите природно не се наоѓаат во зеленчукот во значителни количини. Варењето зеленчук не влијае на нивото на нитрити.
Присуството на нитрити во животинското ткиво е последица на метаболизмот на азотен оксид, важен невротрансмитер. Азотниот оксид може да се создаде de novo од азотен оксид синтаза користејќи аргинин или од проголтан нитрит.
Свињи
Поради високото ниво на токсичност на натриум нитрит за свињите (Sus scrofa), тој сега се развива во Австралија за контрола на дивите свињи. Натриум нитритот предизвикува метхемоглобинемија кај свињите, т.е. ја намалува количината на кислород што се ослободува од хемоглобинот, па животното ќе се онесвести, а потоа ќе умре на хуман начин откако прво ќе биде онесвестено. Одделот за паркови и диви животни во Тексас управува со истражувачки капацитет во областа за управување со дивиот свет Кер, каде што ги испитува преференциите за хранење на диви свињи и тактиките на мамки за администрирање на натриум нитрит.
Рак
Канцерогеноста е способност или тенденција на хемикалија да индуцира тумори, да ја зголеми нивната инциденца или малигнитет или да го скрати времето на појава на туморот.
Се покажа дека додавањето нитрити во месото создава познати канцерогени материи како што се нитрозамините; Светската здравствена организација (СЗО) советува дека секои 50 g (1,8 oz) „преработено месо“ што се јаде на ден ќе го зголеми ризикот од добивање рак на дебелото црево за 18% во текот на животот. Прегледот на Светската здравствена организација на повеќе од 400 студии заклучи, во 2015 година, дека има доволно докази дека „преработеното месо“ предизвикува рак, особено рак на дебелото црево; како канцерогени за луѓето (група 1); „преработено месо“ што значи месо кое е трансформирано преку солење, лекување, ферментација, пушење или други процеси за да се подобри вкусот или да се подобри зачувувањето.).
Нитрозамините може да се формираат за време на процесот на стврднување што се користи за зачувување на месото, кога месото обработено со натриум нитрит се готви, а исто така и од реакцијата на нитритот со секундарните амини под кисели услови (како што се случува во човечкиот желудник). Диететски извори на нитрозамини вклучуваат американско суво месо сочувано со натриум нитрит, како и сушена солена риба што се јаде во Јапонија. Во 1920-тите, значителна промена во американските практики за лекување месо резултираше со намалување од 69% во просечната содржина на нитрити. Овој настан му претходеше на почетокот на драматичното намалување на смртноста од рак на желудник. Околу 1970 година, беше откриено дека аскорбинската киселина (витамин Ц), антиоксиданс, го инхибира формирањето на нитрозамин. Следствено, потребно е додавање на најмалку 550 ppm аскорбинска киселина во месото произведено во САД. Производителите понекогаш наместо тоа користат ериторбинска киселина, поевтин, но подеднакво ефикасен изомер на аскорбинска киселина. Дополнително, производителите може да вклучат α-токоферол (витамин Е) за дополнително да го инхибираат производството на нитрозамин. α-токоферол, аскорбинска киселина и ериторбинска киселина го инхибираат производството на нитрозамин со нивните оксидационо-редуцирачки својства. Аскорбинската киселина, на пример, формира дехидроаскорбинска киселина кога се оксидира, која кога е во присуство на нитросониум, моќен нитрозационен агенс формиран од натриум нитрит, го редуцира нитросониумот во азотен оксид Азотен анхидрид, нестабилен азотен оксид кој не може да постои in vitro, е вообичаено погрешно означен азотен анхидрид.
Внесувањето нитрити во услови кои резултираат со ендогена нитрозација е класифицирано како „веројатно канцерогено за луѓето“ од страна на Меѓународната агенција за истражување на ракот (IARC).
Потрошувачката на натриум нитрит исто така е поврзана со предизвикување мигрена кај поединци кои веќе ги доживуваат.
Една студија откри корелација помеѓу многу честaтa ингестија на месо излечено со розова сол и ХОББ формата на белодробно заболување. сепак, тимот не ја докажа теоријата на нитрити. Дополнително, студијата не докажува дека нитритите или сувото месо предизвикуваат повисоки стапки на ХОББ. Истражувачите навистина се прилагодиле на многу фактори на ризик за ХОББ, но тие коментираат дека не можат да ги исклучат сите можни немерливи причини или ризици за ХОББ.
Производство
Индустриското производство на натриум нитрит следи еден од двата процеса, редукција на нитратните соли или оксидацијата на пониските азотни оксиди.
Еден метод користи стопен натриум нитрат како сол и олово кое се оксидира, додека посовремен метод користи филови од старо железо за да го редуцира нитратот.
Почесто користен метод вклучува општа реакција на азотни оксиди во алкален воден раствор, со додавање на катализатор. Точните услови зависат од тоа кои азотни оксиди се користат и каков е оксидантот, бидејќи условите треба внимателно да се контролираат за да се избегне прекумерна оксидација на азотниот атом.
Натриум нитрит исто така е произведен со редукција на нитратните соли со изложување на топлина, светлина, јонизирачко зрачење, метали, водород и електролитичка редукција.
Хемиски реакции
Над 330 °C натриум нитрит се распаѓа (во воздух) до натриум оксид, азотен моноксид и азот диоксид.
Натриум нитрит може да се користи и за производство на азотна киселина:
Азотната киселина потоа, во нормални услови, се распаѓа:
Добиениот азот диоксид се хидролизира до мешавина од азотни и азотести киселини:
Означување на изотоп 15N
Во органската синтеза, може да се користи збогатен со изотоп натриум нитрит-15N наместо нормален натриум нитрит бидејќи нивната реактивност е речиси идентична во повеќето реакции.
Добиените производи носат изотоп 15N и оттука азот NMR може ефикасно да се спроведе.
Ригбиеви згради
Историја
Зградата го носи датумот 1726, но сегашната зграда на ова место веројатно датира од околу 1850 година. Името го добила по Алдерман Томас Ригби, кој потекнувал од скромно семејство, но заработил цело богатство од пабови и хотели. Зградата ја стекнал околу 1852 година, кога била позната како „Атертонски згради“. Ригби ја купи зградата главно заради нејзините дворови и магацинот одзади за да ја користи во неговата деловна активност. Во тоа време, таа имала обична предна фасада, а во 1865 година Ригби ја додал фасадата штуко со своите дрвени резбани гротески во имитација на средновековен стил. Од 2003 година, нејзиниото приземје е опфатено од паб по име „Thomas Rigby's“, а горните катови се користат како канцеларии.
Архитектура
Зградите на Ригби имаат пет ката. Приземјето има преден дел од 19 век кој содржи оловни светлосни прозорци над кои е континуирана фасција. На горните катови сите прозорци се четири-панелни појаси. Прозорците на првиот кат имаат балустради и украсени архитрави и надвратници. Прозорците на вториот спрат се најдетални. Тие имаат балкони, украсени архитрави и педименти од различни видови. По должината на врвот на зградата има корниз со парапет. Во средината на парапетот се наоѓа натписот „Ригбиеви згради“ (Rigby's Buildings), а на страните се наоѓаат балустради. Ригбиевите згради се евидентираат во Националната листа за наследство за Англија како назначено одделение наведена зграда од втора категорија.
Метафизика
Метафизиката (грчки - μεταφυσικά) е дел од филозофијата коjшто се занимава со објаснување на природата и потеклото на овој свет. Метафизиката претставува идеалистичка филозофија за прапочетоците на постоењето, за суштината на светот, за предметите што се непристапни за сетилното искуство, како на пример Бог, душата и др. Метафизиката е метод на мислење спротивен на дијалектиката. Таа не ги набљудува работите во нивниот развиток и во нивната заемна врска, туку поединечно, изолирано, во состојба на мир и неподвижност, на застој и непроменливост.
Прашања со кои се занимава метафизиката
Централен дел на метафизиката е онтологијата, којашто ги истражува категориите на работите во светот и кои врски ги имаат тие меѓусебно. Метафизичарот исто така се обидува да го избистри начинот на кој луѓето го гледаат светот, вклучувајќи го постоењето, материјалноста, имањето, просторот, времето, случајноста и веројатноста.