cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пазинска Јама
Пазинска Јама (45°14′N; 13°56′E) – јама кај Пазин. Таа е единствена хидрогеолошка појава за целиот динарски карст, заштитена е и прогласена за споменик на природата. Настанала точно на границата меѓу сивата и црвената Истра.
V5856 Стрелец
V5856 Стрелец (Sagittarii), исто така позната како Нов стрелец (Nova Sagittarii) 2016 број 4, ― поранешна 4-та и најсветла нова што се случила во соѕвездието Стрелец во текот на 2016 година. Откриена била од Сенебесното автоматско истражување за супернови (што му го доделило името ASASSN-16ma) на 25.02 октомври 2016 година, во тоа време имала привидна ѕвездена величина од 13,7. Била независно откриен од Јукио Сакурај од Мито, Ибараки, Јапонија на 26.38 октомври 2016 година, и тогаш достигнала јачина од 10.4 степени. Ја достигнала својата максимална осветленост од 5,4 степени, со што станала видлива со голо око, на 8 ноември 2016 година. Новата се случила во рамките на регионот на небото следен од страна на оптичкиот гравитациски микролеќен опит (OGLE), и таа група објавила дека нема ѕвезда посветла од 22 степени (I група) била видена кај положбата на новата пред својот избув.
Пазинска Јама
Легенди
Во хрватскиот народ постои легенда за настанувањето на Пазинската Јама која се поврзува со дивот Драгоња.
V5856 Стрелец
V5856 Стрелец брзо опаднала од максималната осветленост, избледувајќи за 2 степени за 11,3 дена и 3 степени за 14,5 дена. Затоа е класифицирана како „брза“ нова во шемата за класификација на Сесилија Пејн-Гапошкин. Новата покажала два врвови: врв „огнена топка“ што одговара на слободно проширливиот материјал исфрлен од избувот и, скоро една недела подоцна, вториот посјаен врв се совпадна навреме со откривањето на γ-зраците од новата преку Ферми-ЛАТ. Врвот на огнената топка се случила во различни времиња во зависност од брановата должина на светлината што се набљудува, но вториот врв се случил во исто време за сите бранови должини. Сите нови се бинарни ѕвезди, со „дарителска“ ѕвезда која кружи околу белото џуџе. Двете ѕвезди се толку блиску една до друга што материјата се пренесува од дарителот на белото џуџе. Во случајот со V5856 Стрелец, отсуството на откривање на потомок во сликите на OGLE предложува дека дарителоот е џуџеста ѕвезда.
Пазинска Јама
Истражувања
Првите спелеолошки истражувања како и првиот нацрт на понор (геоморфологија)понорот ги направил францускиот спелеолог Едуар-Алфред Мартел од 1893 до 1896 година. После италијанските спелеолози во 1920-тите години, геологот Мирко Малез со група загрепски спелеолози спровел истражувања во 1960-тите и изработел детален нацрт. Во 1975 година, пазинските спелеолози нуркачи, нурнале во крајниот дел и откриле продолжение долго 70 м од потопениот дел на понорот со проширеното Митрово Езеро како и видливо, но неистражено продолжение.
Другото пештерско езеро, Мартелово Езеро, со сифон е споено со Митровото Езеро.
Особини
Познатата должина на подземниот дел на понорот изнесува 270 м. Отворот на Пазинскиот Понор се наоѓа под вертикална стена висока 198 м на која се наоѓаат куќи од градот Пазин, на крајот на кањонот, долг неколку стотини метри и длабоко врежан, на Пазинчица, најголемата понорница на Истарскиот Полуостров. На работ на стрмата стена над кањонот Пазинчица, недалеку од понорот, сместен пазинскиот каштел.
Влезот во понорот е шуплина висока повеќе од 20 м и широка 30 до 50 метра, исполнета со големи блокови стени. Подземниот канал понатаму се протега во правец на југозапад, од влезот се стеснува на ширина од приближно 10 м, а потоа повторно се шири. На стотина метри од влезот почнува проширување кое обликува завршна сала долга 80 м и широка околу 20 м со сифонско езеро. Нивото на езерото во време на минимален доток на вода е 12 м под нивото на влезот. Ширината на езерото е најголема на неговиот крај, каде понекогаш се забележува вител во водата. Обиколка на езерото единствено е можна со кајче бидејќи длабочината на водата е главно 10 м. Според нацртот на Мирко Малез, точката на другиот крај на салата од влезот е оддалечена 215 м. Понорот бил формиран во водопропусни варовнички стени од периодот креда, на место на контакт со водонепропусни флишни еоценски седименти. Со издигање на истарската варовничка плоча во геолошкото минато, водите од зад флишот почнале корозиски и ерозиски да го шират распуканиот варовник долж раседните пукнатини и така да обликува канали, премини и сали со различни големини. За време на пролетните и есенските врнежи, како и за време на летните поројни дождови, во понорот дотекуваа големи количини поплавни води, па нивото на водата на отворот се подига и повеќе од 50 м. Тогаш во проширената долина кон Пазин во правец на Церовље се формира езеро долго 2-3 километри, кое може да предизвика значителна материјална штета.
Се покажало дека водоносникот во чии води учествува и Пазинчица, водата ја упатува кон изворите на источниот и јужниот крај на Истра – во Раша и Блаз.
Заштита
Пазинскиот Понор е заштитен со закон како значаен предел. Заштитено подрачје се кањонот и понорот на Пазинчица во должина од околу 500 м и длабина од околу 100 м, како и Пазинската Јама.
Книжевност
Јамата и понорот го вдахновиле романописецот Жил Верн во романот Матијас Сандорф со мечта да ги прошета своите јунаци низ таинствената Пазинска Јама. Ова место ги вдахновило и Владимир Назор, Шарл Иријарт, а можно и Данте.
Педро Калдерон де ла Барка
Педро Калдерон де ла Барка (шпански: Pedro Calderón de la Barca, роден на во  - починал на  во ) — шпански драматург, поет и писател од ерата на Шпанскиот златен век.
Животопис
Педро Калдерон де ла Барка е роден во Мадрид, а потекнувал од старо, но осиромашено аристократско семејство. Во Мадрид го добил почетното образование од језуитите, а студирал теологија во Саламанка, но не ги завршил студиите. Калдерон, поради своето потекло, на 37-годишна возраст бил посветен за рицар во братството Сантјаго. Тој учествувал во војната со Франција во 1638 година и во задушувањето на каталонското востание во 1640 година. На педесетгодишна возраст примил свештенички чин и потоа живеел мирен живот во кралскиот дворец, бавејќи се со пишување. Тој бил голем реакционер - приврзаник на контрареформацијата, ортодоксниот католицизам и апсолутната монархија.
Творештво
Во областа на драмското творештво, Калдерон бил непосреден следбеник на Лопе де Вега. Меѓутоа, за разлика од де Вега, чии дела се одликуваат со едноставност зашто се свртени кон народот, Калдерон бил дворски човек и создавал дела наменети за елитата. Освен тоа, тој бил поет на високиот барок, поради што многу често неговите дела се пренатрупани со раскошни метафори. Всушност, во неговото творештво се споени сите елементи на двете главни струи во шпанската поезија од 16 век – култеранизмот и Концептизам|концептизмот]]. Оттука, критичарите често истакнуваат дека Калдерон аристократски поет; дека ја претставува уметноста (артизмот); дека конструира и доработува; дека обработува универзални теми; дека е помалку оригинален од Лопе де Вега, но подлабок и порефлексивен; дека става акцент на мисловноста и на симболите; дека создава хиерархија, вниманието го става врз поединците и создава големи драмски фигури.
На почетокот на кариерата, Калдерон де ла Барка пишувал применувајќи ја техниката на Лопе де Вега, а обработувал историски теми или теми од современиот живот, со љубовни заплети. Од тоа време, познати се неговите две комедии од 1629 година, „Жена-вампир“ (La dama duende) и „Куќа со две порти тешко се надгледува“ (Casa con dos puertas mala es a guardar). Сепак, типични за неговото творештво се драмите во кои се обработуваат честа и љубомората, како што се „Лекар на својата чест“ (El medico de su honra, 1635) и „Најголемото чудовиште на светот“ (El mayor montruo del mundo, 1635). Од религиозните драми, најпознати се: „Посветеност на крстот“ (La devocion de la Cruz, 1625), „Постојаниот принц“ (El principe constante, 1629) и „Волшебниот гаталец“ (El magico prodigioso, 1637), која ососбено ја ценеле германските романтичари, зашто тематски е слична на „Фауст“. Меѓутоа, врвот во неговото творештво го сочинуваат драмите „Судијата од Заламеја“ (El alcalde de Zalamea, 1643) и „Животот е сон“ (La vida es sueño, 1635).
Значење и влијание
Гете имал високо мислење за Калдерон, опишувајќи го како „оној гениј кој воедно имал и најголем разум“ и „како бескрајно голем во техничка и театрална смисла“. Меѓутоа, според неговото признание, без оглед на тоа што му се восхитувал, Калдерон не извршил никакво влијание врз него, ни во добра ни во лоша смисла.
NGC 5689
NGC 5689 — спирална галаксија во соѕвездието Воловар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5689 се споменува и како UGC 9399, MCG 8-27-4, CGCG 248-10, IRAS 14337+4857.
Откривање
Објектот е откриен на 12 мај 1787 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5689 е од видот SB0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 5689 има привидни димензии од 3,3' х 1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 14 ч 35 м 29,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +48° 44' 30"". Положбениот агол на објектот е во износ од 85°.
Други поделби
Проучување на NGC 5689 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 52154. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 77; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3476. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1368.
Арно Демар
Арно Демар (Arnaud Démare; р. ) — француски професионален друмски велосипедист, кој моментално вози за UCI World Tour екипата.
Во 2011 година ја освоил трката под 23 години на Светското друмско првенство, а во 2016 година го освоил класикот Милано-Санремо.
2012
Во август 2012 година, Демар ја освоил својата прва трка од Светската турнеја во неговата кариера, победувајќи на Ватенфал Класик, пред локалниот фаворит Андре Грајпел и Џакомо Ницоло. Французинот преовладал на масовниот спринт на крајот на трката од 245,6 километри во неверојатна жештина.
2013
Во 2013 година, Демар освоил три етапи по ред на Четири дена Динкерк и генералниот пласман. На третата етапа, неговиот водечки човек Жофре Суп му помогнал и го довел до целта и обајцата завршиле еден-два победа во масовниот спринт, додека Рамон Синкелдам од го зазел третото место.
2014
Демар ја освоил етапна трка Четири дена Динкерк втора година по ред, при тоа освојувајќи две етапи. Исто така ги освоил бодовниот и пласманот за млад возач. Исто така имал силни настапи на калдрмисаните класици, завршувајќи втор на Гент-Вевелгем и дванаесетти на Париз-Рубе.
2015
Демар се борел за форма во текот на сезоната 2015, забележувајќи само една завршница помеѓу првите десет на пролетните класици со десеттото место на Омлоп Хет Ниувсблад. Меѓутоа, успеал да забележи две етапни победи на Трката околу Белгија.
2016
Во јануари 2016 година, Демар ги објавил своите планови за првата половина на новата сезона, започнувајќи ја својата кампања на домашните трки Етоал де Бесеже и Средоземна трка, по што следеле калдрмисаните класици Омлоп Хет Ниувсблад, Курне-Брисел-Курне, Милано-Санремо, Гент-Вевелгем, Трка околу Фландрија и Париз-Рубе, заедно со етапните трки Париз-Ница и Три дена Де Пане. Исто така, најавил дека ќе го избегне Тур де Франс и ќе се насочи на Џиро д’Италија. Имал успех на Средоземната трка, каде неговата екипа ФДЖ го освоил воведниот екипен хронометар, а тој ја освоил следната етапа. Демар ја освоил првата целосна етапа на Париз-Ница а потоа и најголема победа во својата кариера на Милано-Санремо. Неговата победа била доведена во прашање од соперниците Матео Тосато и Ерос Капеки, кои навеле дека Демар наводно бил потпомогнат од екипното возило на искачувањето Чипреса откако паднал на 30 километри пред целта. Меѓутоа, организаторите на трката одлучиле да не преземат ништо поради отсуство на фотографски доказ или видео.
2017
На 4 јули, Демар ја освоил својата прва етапна победа на Тур де Франс, а со тоа и на некоја голема трка, освојувајќи ја четвртата етапа на Тур де Франс 2017 во страотен спринт; тоа било прва етапна победа за Французин во масовен спринт од победата на Жими Каспер во 2006 година. На шестата етапа, Демар бил поразен повторно на второто место од Марсел Кител, кој отпочнал точно навремено спринт на околу 200 метри до целта. Демар бил болен во текот на планинската осма етапа и отпаднал многу рано. Двајца колеги биле со него и му помогнале да стигне во рамки на временското ограничување. На крајот завршил на 188. место, 37 минути и 33 секунди зад победникот на етапата. Демар, кој бил втор во бодовниот пласман на почетокот на деветтата етапа, ја завршил предизвикувачката планинска етапа во група околу 40 минути зад победникот. Тоа го ставило надвор од временската граница и со тоа надвор од Тур, заедно со шест други возачи.
2019
Демар бил дел од голем масовен спринт со висока брзина, кога точно го направил својот потег на помалку од 1 километар за да ја освои етапата 10 на Џиро д’Италија, негова прва етапна победа на Џиро.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Беровски женски манастир
Беровскиот женски манастир — манастир кој се наоѓа во Берово. Најпознат е по тоа што тој е единствениот манастир во Македонија во кој се прават мозаици.
Легенда за изградбата
За градењето на црквата и манастирот нема посигурни историски податоци. За тоа постои една легенда:
Темелите на првиот женски манастир во Берово се подигнати дваесет години по изградбата на манастирската црква (околу 1840 г.). Првите калуѓерки во манастирот биле снаата и ќерката на поп Ристо, зет на поп Пецо. Тие се замонашени со благослов на игуменот на Рилскиот манастир. Во својот најголем подем, а тоа е во првата половина од XIX век, манастирот броел и до шеесет монахињи, со развиена богата економија, богословско училиште, ткајачница. Првата монофазна хидроцентрала во овој крај била манастирската.
Манастирот денес е еден од малкуте во земјата каде непрекинато се одвива монашки живот од своето градење.
Објекти
Главната манастирска црква е посветена на Архангел Михаил.Таа била изградена во периодот од 1815 до 1818 година. Осветена е во 1818 година, а на нејзиното осветување присуствувал и просветителот Јоаким Крчовски. Од првобитниот иконостас сочувана е само една икона со претставата на Светиот пророк Ное, дело на иконописецот Георги Велјанов од Струмица, изработена во 1818 година. Од 1899 до 1920 година во манастирот работел и зографот Гаврил Атанасов-Беровец. Целивната икона Успение на Богородица е дело на зографот Григориј Пецанов од Струмица, изработена во 1878 година.
Параклисот „Св. Григориј Палама и Старец Јосиф Исихастот“ или Зимската црква е објект од понив период. Комплетно е завршен во 2014 година. Иконостасот и целивалните се дело на беровскиот иконописец и копаничар Ванчо Чаушовски.
Време-простор
Време-простор — секој математички модел во физиката што ги здружува просторот и времето во секој преплетувачки континуум. Од 300 година п.н.е време-просторот во нашиот универзум историски е разгледуван преку Евклидовиот простор, од каде произлегува дека просторот има три димензии, и времето се смета за една димензија, „четвртата димензија“. Со здружувањето на времето и просторот во единствно многуобразие наречено Mинковскиев простор, физичарите значајно ги поедноставиле големиот број на физички теории, и исто така го објасниле на многу еднообразен начин работењето на универзумот во супергалактчките и субатомските нивоа.
Објаснување
Во нерелативистичката класична механика користењето на Евклидовиот простор наместото на време-просторот е соодветно бидејќи времето се разгледува како сеопфатна стапка на премин која е независна од состојбата на движењето на набљудувачот. Во релативистичка смисла, времето е нераздвоиво од трите димензии на просторот бидејќи временското поместување на едно тело зависи од неговата брзина во однос на набљудувачот, како и од силата на гравитационите полиња, кои можат да го забават минувањето на времето за едно тело во очите на набљудувачот кој се наоѓа надвор од полето.
Во космологијата концептот на време-просторот ги здружува просторот и времето во една апстрактна вселена. Математички, тоа е многуобразие составено од „настани“ кои се опишани во одреден вид на координатен систем. Вообичаено потребни се трите просторни димензии (должина, ширина и висина) и една временска димензија (време). Димензиите се независни составни делови на координантната мрежа која е потребна за да се утврди точка во определен „простор“. На пример, на Земјината топка географската ширина и географската должина се две независни координати кои заедно ја определуваат положбата. Во време-просторот, координатната мрежа која се простира во 3+1 димензии опишува настани (наместо само точки во просторот), т.е., времето е додадено како дополнителна димензија во координатната мрежа. Вака, координатите укажуваат на тоа каде и кога се случиле настаните. Меѓутоа, еднообразната природа на време-просторот и слободата на координатен избор што ја допушта значи дека, за да може временската координата да се изрази во еден координатен систем, потребни се и временската просторните координати во друг координатен систем. За разлика од обичните просторни координати, овие се сѐ уште ограничени од тоа како мерките можат да се направат просторно и временски. Овие ограничувања приближно одговараат на спрецијалниот математички модел кој се разликува од Евклидовиот простор бидејќи поседува симетрија.
Сè до почетокот на XX век се верувало дека времето е независно од движењето и дека напредува во фиксна стапка во сите појдовни системи; како и да е, подоцнежните експерименти откриваат дека времето забавува при повисока брзина на појдовниот систем кој е поврзан со друг појдовен систем. Таквото забавување, наречено временска дилатација, е објаснето во специјалната теорија за релативноста. Многу експерименти ја потврдиле временската дилатација, како на пример релативистичкото распаѓање на мионте од зраците на космичкото зрачење и забавувањето на атомските часовници кои се наоѓаат на спејс шатл поврзани со синхноризирани инертни часовници на Земјата. Оттука, траењето на времето може да варира според настаните и појдовните системи.
Кога димензиите ќе се разберат како компоненти на системот, а не како физички атрибути на просторот, полесно ќе се разберат алтернативните димензионални погледи како обични резултати на координатните трансформации.
Поимот „време-простор“ има општо значење поради разгледувањето на време-просторските настани со постојните 3+1 димензии. Тоа е вистински сплет од простор и време. Други предложени теории за време-просторот влкучуваат дополнителни димензии—вообичаено просторни, но постојат и некои шпекулативни теории кои вклучуваат дополнителни временски димензии, а некои дури влкучуваат и димензии кои не се ниту временски ниту просторни (на пример: суперпростор). Колку димензии се потребни за да се опише универзумот е сè уште неодговорено прашање. Шпекулативните теории како што се теоријата на струните предвидува 10 или 26 димензии (со M-теоријата се придвидуваат 11 димензии: 10 просторни и 1 временска), но постоењето на повеќе од 4 димензии ќе направи разлика само на субатомско ниво.
Време-просторот во литературата
Инките ги разгледувале времето и просторот како единствен концепт, познат како пача (pacha, pacha). Луѓето од Андите имале слични сфаќања.
Артур Шопенхауер напишал во На четирикаратен корен на принципот на доволна причина (1813): „претставувањето на коегзистенција е можно само во времето; тоа зависи од сопствениот крај, и на претставувањето на просторот; бидејќи за малку време сите работи следат една по друга, додека пак во просторот сите работи се рамо до рамо; според тоа само со сплетот на времето и просторот се подига претставувањето на коегзистенцијата.
Идејата на обедунувањето на време-просторот ја започнал Едгар Алан По во неговиот есеј за космологијата наречен Еурека (1848) вели дека „времето и траењето се едно исто“. Во 1895, во неговиот роман Временска машина, Х.Џ. Велс напишал, "Нема разлика помеѓу времето и било која од другите три димензии освен што нашата совест се движи низ него и дека „секое вистинско тело мора да се протега во четири димензии: мора да има должина, ширина, висина и траење".
Марсел Пруст, во својата новела Патот на Сван (објавена 1913), ја опишива селската црква од неговото детство како „зграда која зафаќала, таканаречени, четири димензии на просторот- името на четвртата е време“.
Математички концепт
Во Енциклопедија под терминот димензија Жан ле Рон Даламбер шпекулира дека траењето (време) може да се смета како четврта димензија ако идејата не е премногу необична.
Друг ран обид бил оној на Жозеф-Луј Лагранж во неговата Теорија на аналитички функции (1797, 1813). Тој изјавил, „Некој може да ја гледа механиката како геометрија на четири димензии и механичките анализи како надополнувања на геометриските анализи“.
Античката идеја за космосот постепено била опишана математички со диференцијалните равенки, диференцијалната геометрија и апстрактната алгебра. Овие математички искажувања се развиле во XIX век како електрична технологија и ги поттикнале Мајкл Фарадеј и Џејмс Кларк Максвел да ги опишат реципрочните врски меѓу електричните и магнетните полиња.
Даниел Сиегел ја опишува улогата на Максвел со релативноста:
"[...] идејата за движење на сили со брзината на светлината иако електромагнетните полиња се опишани со Максвеловите равенки— повеќе отколку моментално во далечина—ги формираат потребните основи за релативистичката теорија."
Максвел користел вртложни модели во неговиот труд За физичките линии на силата, но подоцна се откажал од каква било супстанција освен електромагнетното поле. Пјер Дием напишал:
"[Максвел] не успеал да ја создаде теорија која тој ја предвидел, само се откажал од употребата на каков било модел и со проширување со помош на аналогијата на апстрактниот систем на електродинамиката за потисната струја."
Во Сигеловата проценка, „овој навистина апстрактен поглед на електромагнетните полиња, вклучувајќи невизуелни слики од тоа што се случува таму некаде во полето, е наследство на Максвел.“ Опишувајќи го однесувањето на електричните полиња и магнетни полиња го довеле Максвел до го види сплетот како електромагнетно поле. Овие полиња имаат вредност во секоја точка од време-просторот. Тоа е преплет од електрични и магнетни појави, опишани со Максвелови равенки, кои ја даваат структурата на време-просторот. Воглавно, чекопрот на движење на набљудувачот ги определува електричните и магнетните делови на електромагнетните полиња. Движењето на полето е одредено со електромагнетната бранова равенка, за чие објаснување е потребен време-просторот.
Време-просторот е опишан како сроден простор со квадратна форма во Минковскиевиот простор во 1908. Во 1914 година, во неговиот учебник Теоријата на релативност, Лудвиг Силберштајн користел бикватернони за да ги претстави настаните во Минковскиевиот простор. Тој, исто така, ги изложил Лоренцовите трансформации помеѓу набљудувачи со различни брзини како бикватерноно мапирање. Бикватерноните биле опишани во 1853 од Вилијам Роуан Хамилтон, па додека физичкото толкување е ново, математичкото толкување било добро познато во англиската литература, правејќи ја релативноста дел од применетата математика.
Првото најавување на општата теорија за релативноста во време-просторот било направено од страна на Вилијам Клифорд. Описот на ефектот на гравитацијата на просторот и времето може лесно да се замисли како „искривеност“или растегнување во геометрискиот материјал на просторот и времето, на лесен и непрекинлив начин кој се менува рамномерно од точка во точка заедно со време-просторот. Во 1947 година Џејмс Џинс предвидел концизно резиме на развивањето на време-просторната теорија во неговата книга Растот на физичката наука.
Основни принципи
Време-просторот е независен од каков било набљудувач Сепак, опишувајќи ја физичката појава (која се случува во одредени моменти на времето во дадени области во просторот), секој набљудувач избира соодветен метричен координатен систем. Настаните се означени со 4 реални броеви во таков координатен систем. Линиите на движење на елементарните честички низ просторот и времето според тоа се континуум (бесконечност) од настани наречени светска линија на честичките. Издолжените или збиените тела (составени од многу елементарни честички) се збир од многу светски линии испреплетени меѓусебно врз основа на нивните заемодејства низ време-просторот во „светската плетенка“.
Како и да е, во физиката многу често поголемите тела се разгледува како „честичка“ или „поле“ со нивна посебна местоположба во било кое определено време, така светската линија на честичката или зракот е патека по која се движат честичката или зракот во време-просторот и ја претставуваат историјата на честичката или зракот. Светската линија на Земјината орбита е прикажана во две просторни димензии x и y (рамнината на Земјината орбита) и временска димензија ортогонална на x и y. Земјината орбита е елипса само во просторот, но нејзината светска линија е завојница во време-просторот.
Соединувањето на времето и на просторот е објаснето со пример од честата употреба на метрика (мерка што го одредува интервалот помеѓу два настани во време-просторот) како што се сите четири димензии измерени со единица мерка за должина: претставувајќи настан како (во Лоренцови мерења) или  (во оригиналните мерења на Минковски) каде што c е брзината на светлината. Метричното објаснување на Минковскиевиот простор и на интервалите на просторот, светлината и времето дадени подолу го следат ова убедување, како што е случајот со Лоренцовите трансформации.
Време-просторни интервали во рамен простор
Во Евклидовиот простор, разделувањето помеѓу точките е измерено со оддалеченоста помеѓу две точки. Далечината е просторна и секогаш е позитивна. Во време-просторот, четривекторот на поместувањето ΔR е дадено со просторно поместен вектор Δr и временската разлика Δt помеѓу настаните. Време-просторниот интервал, исто така наречен непроменлив настан, помеѓу два настани, s2, е дефинирано како:
каде што c е брзината на светлината. Изборот на знаци за s^2 од погоре ја следи знакови просторни правила (−+++). Време-просторните интервали може да бидат класифицирани во три посебни типови, во зависност од тоа дали временската поделба или просторната поделба (\Delta r^2) на два настани е поголема.
Одредени типови на светски линии се наречени геодезиски линии на време-просторот – правите линии во случај на просторот на Минковски и нивниот најблизок еквивалент во свиениот време-простор на општата релативност. Во случај на исклучиви налик временски патеки, геодезиите се (месно) патеки на најголемата оддалеченост (време-просторен интервал) измерени заедно со патеката помеѓу двата настани, додека во Евклидовиот простор и Римановите многуобразија, геодезиите се патеки со најкратка оддалеченост помеѓу две точки. Замислата за геодезика станала центар во општатата теорија за релативноста, откако геодезиските движења може да се проучат како „чисти движења“ (инертно движење) во време-просторот, кое нема никакви надворешни влијанија.
Временско-зависен интервал
За два настани раздвоени со време-просторен интервал, така што доволно време поминува помеѓу нив за да може да има причинско-последична врска помеѓу двата настани. За честичка што патува низ просторот со брзина помала од брзината на светлината, било кои два настани кои се случиле на или од честичката мора да бидат раздвоени од време-зависен интервал. Паровите настани со време-зависно одвојување дефинираат негативен време-просторен интервал (s^2 < 0) и може да се каже дека се случуваат во меѓусебната иднина или минато. Постои појдовен систем така што двата настани се набљудуваат за да се случат во истиот простор, но не постои референтен систен во кој двата настани можат да се случат во исто време.
Мерката на време-зависниот интервал е опишана од страна на сопствен временски интервал, \Delta\tau:
Сопствениот временски интервал може да се измери од страна на набљудувач со часовник патувајќи помеѓу двата настани во инерцијален референтен систен, кога патеката на набљудувачот ги вкрстува настаните така како што тие се случиле. (Сопствениот временски интервал го дефинира реалниот број, откако внатрешноста на квадратниот корен ќе биде позитивна.)
Светлосно-зависен интервал
Кај светлосно-зависниот интервал, просторната оддалеченост помеѓу двата настани е точно времнотежена од времето помеѓу двата настани. Настаните ги дефинираат време-просторните интервали на начин да се еднакви на нула (s^2 = 0). Светлосно-зависните интервали се, исто така, позанити како нулта интервали.
Настаните кои се предизвикани или започнуваат поради фотон кој се движи по определена патека (додека патува со брзина c, брзината на светлината) сите имаат светлосно-зависно раздвојувње. Ако е даден еден настан, сите други настани кои следат во светлосно-зависните интервали го дефинираат движењето на светлосен конус, и сите настани кои му претходат на светлосно-зависниот интервал го определуваат вториот светлосен конус.
Просторно-зависен интервал
Кога просторно-зависниот интервал раздвојува два настани, помеѓу нив не поминува доволно време за да постои причинска врска која ја поминува просторната раздалеченост помеѓу двата настани со брзина на светлината или побавно. Генерално, за настаните се смета дека не се случуваат во меѓусебна иднина или минато. Постоењето на појдовен систем како на пример кога два настани се набљудувани и се случуваат во исто време, но не постои појдовен систем во кој двата настани можат да се случат во ист простор.
Поради ова време-зависниот настан се спојува со позитивен време-просторен интервал (s^2 > 0), мерката на просторно-зависното одвојување е соодветна растојание, :
Како и соодветното растојание на време-зависните интервали, така и соодветното растојание на просторно-зависните интервали е реален број.
Интервалот како плоштина
Интервалот е претставен како плоштина на насочен правоаголник создаден од два настани и изотропни линии меѓу нив. Време-зависните или просторно-зависните одојувања одговараат на спротивно насочен правоаголник, за еден од нив се зема да има негативна плоштина на правоаголник. Случајот кога двата настани се одвоени со светлина одговара на правоаголник дегенериран на сегмент помеѓу настаните и нултата плоштина. Трансформациите кои го напуштаат интервалот-должина непроменети се зачувувачи на плоштината потиснувачко мапирање.
Математиката во време-просторот
Поради физички причини, време-просторот е математички дефиниран како четиридимензионален, непречен, поврзан со Лоренцовото многуобразие (M,g). Ова значи дека непречената Лоренцова метрика g има сигнатура (3,1). Метриката ја одредува геометријата на време-просторот, како што ја одредува и геодезиската линија на честичките и на сноп светлина. За секоја точка (настан) во ова многуобразие се користат  координатни табели за да им се претстават на набљудувачите во појдовни системи. По правило, се користат Декартови координати. За дури повеќе да се упрости, единиците мерки се бираат така што брзината на светлината c е еднаква на 1.
Појдовниот систем (набљудувачот) може да се одреди со една од овие координатни; секој набљудувач може да го опише секој настан p. Другиот појдовен систем може да се одреди со друга координатна табела со p. Двајцата набљудувачи (секој со посебен појдовен систем) може да го опишат истиот настан  p  но со различни описи.
Обично се потребни многу координатни табели за да се разгледува едно многуобразие. Со дадени две координатни табели, едната да содржи p (го претставува набљудувачот) и друга да содржи q (го претставува другиот набљудувач), нивниот пресек ја претставува областа на време-просторот во кој двајцата набљудувачи можат да ги измерат физичките величини и оттука да ги споредат резултатите. Односот помеѓу двете мерења е даден со неединечна координатна трансформација во овој пресек. Идејата на координатните табели како месни набљудувачи кои можат да ги изведуваат мерењата во нивна близина исто така има физичка смисла, на начин кој еден поединец би собирал физички информации – месно.
На пример, двајца набљудувачи, од кои едниот е на Земјата, а другиот е на брза ракета до Јупитер, може да набљудуваат комета која оди накај Јупитер (ова е настанот p). Воглавно, тие нема да се сложуваат за точната местоположба и времето на судирот, тие ќе имаат различни 4-координати  (бидејќи користат различни координатни системи). Иако нивните кинематички описи ќе се разликуваат, динамичките (физички) закони, како што се запазувањето на импулсот и првиот термодинамички закон, ќе останат исти. Всушност, релативната теорија бара повеќе од ова во смисла дека договарањето на овие (и сите други физички) закони мора да имаат иста форма во сите координатни системи. Ова ги воведува тензорите во релативноста со кои сите физички квантитети се прикажани.
За геодезиите се вели дека се временско зависни, нули или просторно зависни ако тангентниот вектор во една точка од геодезијата е од ваква природа. Патеките на честичките и на светлосните зраци се претставени со време-зависени и нултни (светлосно-зависни) геодезии.
Топологија
Претпоставките кои се содржани во дефиницијата за време-просторот најчесто се оправдани со следниве размислувања.
Поврзаните претпоставки им служат на две главни цели. Прво, различните набљудувачи кои ги прават мерењата (претставени во координатни системи) треба да можат да ги споредат своите набљудувања во исполнетите пресеци на графиците. Ако овие поврзани претпоставки би биле отфрлени, ова не би било возможно. Второ, за многуобразијата, пропорциите на поврзаностите и поврзаноста на патеката се еднакви и едното го бара постоењето на патеки (во главно, геодeзиите) во време-просторот за да го претстават движењето на честичките и зрачењето.
Секој време-простор е паразбиен. Ова својство, заедно со глаткоста во време-просторот придонесува до тоа да се зголеми глаткосната линиска повраност, важна структура во општата теорија за релативноста. Некои интересни теореми за конструирaни време-простори од компактни и некомпактни многуобразија се:
Време-просторни симетрии
Во релативноста често се изучуваат време-просторите кои може да имаат некоја форма на симетрија. Освен што помагаат во класификацијата на време-просторите, овие симетрии најчесто служат како упростени постапки во специјализираната работа. Некои од најзначајните се:
Причински структури
Причинските структури на време-просторот ги опишуваат причинските врски помеѓу паровите на точките во време-просторот засновани на постоењето на одредени типови на криви кои ги придружуваат точките.
Време-просторот во специјалната теорија на релативноста
Геометријата на време-просторот во специјалната теорија на релативноста е опишана со Минковскиева метрика на R4. Овој време-простор е наречен Минковскиев простор. Минковскиевата метрика најчесто е означена со \eta и може да биде запишана како матрица четири на четири:
каде што се користи Ландау-Лифшицова временски зависна конвенција. Основната претпоставка на теоријата на релативноста е дека координатните трансформации мораат да ги остават непроменети време-просторните интервали. Интервалите се константи при Лоренцовите трансформации. Оваа непроменетост води до употреба на 4-вектори (и други тензори) во опишувањето на физиката.
Строго кажано, и настаните во Њутновата физика можат да се сметаат како време-просторни. Ова е Њутн-Галилееваата теорија на релативноста, и координатните системи се поврзани со Галилееви трансформации. Како и да, бидејќи ги одржуваат независно временските и просторните далечини, таков време-простор може да биде разложен на просторни и временски координати, што не е возможно во општиот случај.
Време-просторот во општата теорија за релативноста
Во општата теорија за релативноста, се претпоставува дека време-просторот е свиен поради присуство на материјата (енергијата). Ова искривување е претставено со Риманов тензор. Во спецјална теорија за релативност, Римановиот тензор е еднаков на нула и со овој концепт на ,,несвивање‘‘ понекогаш се кажува дека ,,Минковскиевиот простор е рамен‘‘.
Претходно дискутираните поими за време-зависни, светлосно-зависни и просторно зависни интервали во специјалната теорија за релативност можат да се користат за да се класифицираат еднодимензионални криви преку искривен време-простор. Време-зависното извиткување може да се разбере како интервал каде што помеѓу било кои два настани кои се на бесконечно мали близини на кривината се временски-зависни, а истото тоа важи и за светлосно-зависните и за просторно-зависните кривини. Трите типа на искривувања обично се дефинирани според тоа дали тангентниот вектор во секоја точка на искривувањето е временски-зависен, светлосно-зависен или просторно зависен. Светската линија од тело кое има брзина помала од брзината на светлината секогаш ќе биде временско-зависно искривување, светската линија на честички без маса како што е фотонот ќе биде светлосно-зависно искривување, а просторно-зависно искривување може да биде светската линија на хипотетичкиот такион. Во месното соседство на било кој настан, време-зависните искривувања кои поминуваат низ настанот ќе останат внатре во минатото и иднината на светлосните конуси на настанот, светлосно-зависните искривувања кои поминуваат низ настанот ќе бидат на површината на светлосните конуси и просторно-зависните искривувања кои поминуваат низ настанот ќе бидат надворештноста на светлосните конуси. Поимот за тридимензионална „време-просторна хиперповршина“ може да се дефинира како продолжено тридимензионално „парче“ низ четиридимензионалното својство со својството според кое секое закривување кое е содржано целосно во оваа хиперповршина е просторно-зависно искривување.
Многу време-просторни континууми имаат физички толкувања кои многу физичари би ги сметале за бизарни. На пример, збиениот време-простор има затворено временско зависно искривување, кое ги прекршува нашите обични идеи за причински врски (дека идните настани можат да им влијаат на претходните). Од оваа причина, математичките физичари обично ги сметаат само ограничените подмножества од сите можни време-пристири. Еден од начините да се направи ова е да се проучуваат „реалистички“ решенија на оваа равенка на општата теорија за релативноста. Друг начин е да се додадат некои дополнителни ,,физичко разумни‘‘ но доволно општи геометриски ограничувања и да се проба да се докажат интересни работи за време-просторот. Последните пристапи покажале интересни резултати. Најзабележителни се Пенроуз–Хокингови теореми за сингуларноста.
Квантен време-простор
Во општата теорија за релативност, време-просторот се смета за глаток и продолжен и тоа не само во математичка смисла. Во теоријата на квантната механика има неразделива дискреција присутна во физиката. Во обид да се изедначат овие две теории, понекогаш се претпоставува дека време-просторот треба да биде квантизиран во најмали размери. Моменталната теорија е фокусирана на природата на време-просторот во Планковата должина. Каузалните збирови, квнатните гравитациони јамки, теоријата на струните, каузалната динамичка триангулација, и термодинамиката на црните дупки сите предвидуваатквантуван време-простор земајќи ја предвид големината на степенот на величината. Квантната гравитација на јамките има прецизни предвидувања за геометријата на време-просторот како Планкова величина.
Спинските мрежи обезбедуваат јазик за опишување на квантната геометрија на просторот. Спинската пена ја има истата улога како и време-просторот. Спинката мрежа е еднодимензионален график, со ознаки на на оските и рабовите со кои се означуваат гледиштата во просторната геометрија.
Музеј на циркуската уметност (Киев)
Музејот на циркуската уметност  (украински: Музей циркового мистецтва) е музеј кој се наоѓа во престолнината на Украина, Киев.
Овој музеј е прв и единствен музеј од таков вид во земјата. Музејот бил основан во 2007 година и има околу 2,000 експонати.
Телмен, Завхан
Телмен (Тэлмэн) — област во Монголија во покраината Завхан.
Науката во 1889 година
1889 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Бајконур (космодром)
Бајконур (Байконур, Байқоңыр ғарыш айлағы) — космодром, кој се наоѓа до градот Бајконур во Казахстан. Тој е првиот и најстариот космодром во светот. Се наоѓа во пустинските степи во Казахстан околу 200 км од Аралското Езеро, северно од реката Сир Дарја близу до железничката станица Тјуратам. Космодромот го добил своето име по[градот Бајконур кој е во близина. Космодромската област е позајмена на Федералната вселенска агенција на Русија од страна на казачката влада до 2050 година. Целата област е во форма на елипса која се протега 90 км исток-запад и 85 км север-југ со космодромот на средина. Космодромот бил изграден во 50-тите години на минатиот век од страна на СССР за нивната вселенска програма. Од Бајконур Космотромот е лансиран Восток 1, првото летало кое го управувало човек во историјата на човештвото, а исто така одовде полетал и космонаутот Јуриј Гагарин, првиот човек во вселената.
Руски период
После распадот на СССР во 1991 г., Руската вселенска програма продолжи да го користи космодромот Бајконур, заедно со некои други земји на Заедницата на независни држави. Во 1995 г., градот околу космодромот бил прекрстен Бајконур. Бидејќи космодромот се наоѓа на казахчка територија, Руската вселенска агенција им плаќаат 115 милиони американски долари годишно на Казахстан. Договорот е космодромот да припаѓа на Русија до 2050, но тој сепак претставува спор меѓу овие две држави. До тогаш, Русија планира да направи нов космодром на руска терирорија.
Цезар Чарун
Цезар Чарун ( во Лима) — поранешен фудбалер од Перу.
Клупски натпреварувања
Чарун играше за голем број клубови од Перу, вклучувајќи ги и Университарио и Чиенчиано. Чарун исто така играше и за Панилиакос во грчката супер лига во трање на сезоните 1997-1998 и 1998-1999.
Интернационална кариера
Чарун се покажа 12 пати во сениорската репрезентација на Перу, вклучувајќи го и квалификацискиот меч за 1994 ФИФА Светскиот Куп.
Порсангер
Porsanger (норвешки), Porsáŋgu (севернолапонски), Porsanki (фински) е општина во округот Финмарк во Норвешка. Зафаќа површина од 4.873 км2 и население од 3.946 жители.
Тес, Завхан
Тес (Тэс) е област во Монголија во покраината Завхан.
Лукреции
Лукреција е полубожествена личност од Римската историја. Освен на тоа, поимот Лукреција може да се однесува и на:
Луѓе:
Други значења:
Гробишта I (Дупјачани)
Гробишта I — археолошко наоѓалиште во прилепското село Дупјачани. Претставува некропола од римско време. Се наоѓа на неколку стотици метри југоисточно од селото, во урнатините на малата гробишна црква, каде се наоѓаат четвртеста урна без капак, украсена со гирланди и букраниони, една ара од мермер и повеќе фрагменти од мермерна пластика.
Александар IV
Александар IV (323 п.н.е. — 309 п.н.е.) — крал на Македонија, господар на Азија, фараон на Египет и шаханшах на Персија. Бил син на Александар III Македонски и бактриската принцеза Роксана.
Раѓање
Бидејќи Роксана била бремена кога Александар III Македонски умрел, а полот на детето не бил познат, се јавиле неслоги кај македонската војска во врска со редот на наследување. Додека пешадијата го поддржувала чичкото (полу брат на Александар III) на детето, Филип III Аридеј (кој бил епилептичар и нелегитимен), хилиархот Пердика, командант на елитните коњички придружници, успеал да ги убеди да сочекаат, надевајќи се дека детето ќе се роди машко. Вака двата табора се согласиле Пердика да владее како регент додека Филип би владеел, но само како фигура, без вистинска моќ. Ако детето се родило машко, тогаш тоа ќе стане крал. Александар IV се родил во август 323 п.н.е. неполни три месеци по смртта на татко му Александар III Македонски.
Регенти
По строгото регентство, воениот неуспех во Египет и бунтот во војската, Пердика бил убиен од неговите воени старешини во јуни 320 п.н.е., по што Антипатар станал новиот регент со Трипарадиската поделба. Со себе ја донел Роксана и двата крала на Македонија и се откажал од претензиите кон владеење на Александровата империја, оставајќи ги некогашните покраини Египет и Азија во власта на сатрапи (дијадосите). Кога Антипатар умрел во 319 п.н.е. му ја доделил власта на Полиперхон, генерал кој им служел на Филип II и Александар Македонски, и нивиот наследник, прескокнувајќи го синот Касандар.
Граѓанска војна
Касандар се осојузил со Птоломеј I Сотир, Антигон I Едноокиот и Евридика III, амбициозната жена на Филип III, и прогласил војна против регентството. Полиперхон се осојузил со Евмен и Олимпија.
Иако отпрвин Полиперхон бил успешен во заземање на грчките градови, неговата флота била уништена од Антигон во 318 п.н.е. Кога, по битката Касандар зазел полна власт врз Македонија, Полиперхон морал да пребега во Епир, заедно со Роксана и младиот Александар. Неколку месеци потоа, Олимпија успеала да го убеди нејзиниот роднина Еакид да изврши инвазија на Македонија заедно со Полиперхон. Кога Олимпија отишла на полето, војската на Евридика одбила да се бори против мајката на Александар и преминале на страната на Олимпија, по што Полиперхон и Еакид повторно ја зазеле Македонија. Филип III Аридеј и Евридика биле фатени и погубени на 25 декември 317 п.н.е., оставајќи му го кралството на Александар IV, но вистинската власт била во рацете на Олимпија, која била негов регент.
Следната година Касандар се вратил (316 п.н.е.), повторно освојувајќи ја Македонија. Олимпија веднаш била погубена, додека кралот и неговата мајка биле ставени во затвор во тврдината Амфипол под надзор на Главкиј. Кога општиот мир помеѓу Антигон, Птоломеј I Сотир и Лизимах ставил крај на Третата војна на дијадосите во 311 п.н.е., мировниот договор ги признал правата на Александар IV и било јасно кажано дека тој ќе го наследи Касандар кога ќе стане полнолетен.