cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Одбор на светското наследство
Морска програма на светското наследство
Започната во 2005, морска програма на светското наследство промовира конзервација на морските области. Оваа програма се фокусира на зајакнување на кредибилноста на списокот на светското наследство, конзервација и градење капацитет за морските заштитени места и комуникација и изразување околу конвенцијата на светското наследство како инструмент за заштита на морските области. Моментално има 43 локации низ целиот свет на списоко, вклучувајќи ги и Големиот Корален Гребен и островите Галапагос.
Заседание
Одборот на светското наследство се сретнува неколкупати годишно за да разговараат за управување на постоечкото светско наследство и да ги прифатат номинациите од државите. Заседанието, познато како заседание на одборот на светското наследство се одржува секоја година, каде што се запошуваат нови места на списокот на светско наследство, по направените презентации од IUCN и/или ICOMOS и размислувања помеѓу државите. Тие се сретнуваат еднаш годишно.
Годишното заседание се одржува во градови низ целиот свет. Со исклучок на оние што се одржуваат во Париз, каде што е седиштето на УНЕСКО, само членовите на државите кои се членки на одборот на светското наследство имаат право да го одржуваат идното заседание, со одобрение од Одборот, како и обезбедување на условот дека мандатот на заинтересираната држава не истекува пред одржувањето на заседанието.
Грдовци
Грдовци — село во Општина Кочани, во околината на градот Кочани.
Географија и местоположба
Грдовци се наоѓа во срцето на Кочанската котлина, помеѓу реките Брегалница и Оризарска Река. Оддалечено е 3,7 километри од центарот на Кочани, и е најдобро урбанизирано село во кочанската околина. Располага со одлична патна инфраструктура, 80% од улиците во селото се асфалтирани, водовод и канализација се поставени во раните осумдесетти години и располага со 3 трафостаници со помош на кои електричната енергија е обезбедена 24/7.
Историја
Грдовци е едно од најстарите населени места на брегалничката територија. Во пишаните документи за првпат се споменува во записите на патописец кои датираат од 1371 година, во кои Грдовци е споменато покрај тогашниот црковен и економски центар на овие простори - Морозбиздон (каде денес се наоѓа и познатото археолошко наоѓалиште кое допрва треба да се истражува и треба да даде одговори на многу нејасни прашања од периодот на средниот век и развојот на христијанството во Македонија). Името Грдовци потекнува од старословенскиот збор „грд“ што има повеќе значења (горд, смел, вообразен). Името се однесува на одликите на припадниците на племето кое го основале ова село во средниот век.
Стопанство
Основна дејност од која населението во Грдовци остварува најголем приход е земјоделието, односно одгледувањето на „белото злато“ - оризот. Во полињата кои се наоѓаат во атарот на Грдовци се произведува најквалитетниот ориз во кочанската околина кој е надалеку познат и е основно обележје на општината. Најголем број од вработените работат во Кочани. Грдовци е село со најголем број продавници и угостителски објекти гледано во однос по број на жители. Во селото активно работат 6 продавници, 2 маркети за најразновидна стока и алати, 3 кафе-барови, 2 кафеани и интернет-кафе. Исто така селото располага со фабрика за ориз која е во приватна сопственост како и производствен погон за делови за моторни возила.
Население
Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 1,288 жители, од кои 1.281 Македонец и 7 останати.
Денес, Грдовци има над 1.600 жители, односно над 400 домаќинства. Селото е населено исклучиво со Македонци, без припадници на другите етнички заедници.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 930 жители, од кои 886 Македонци, 1 Албанец, 1 Србин, 1 Бошњак, 1 останат и 40 лица без податоци.
Родови
Грдовци е македонско село.
Според истражувањата од 1958 година, родови во селото се:
Избирачко место
Во селото постојат избирачките места бр. 863 и 864 според Државната изборна комисија, сместени во дом на културата и основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на овие избирачки места биле запишани вкупно 963 гласачи.
Култура и спорт
Во селото постои еден фудбалски клуб „Агрос“, кој редовно настапува во општинската фусбалска лига, како и на Илинденските спортски игри во Чешиново и Богородичниот турнир во с. Долни Подлог. Во селото има и играорна и карате секција. Играорната секција работи во рамките на Ф.А.„Љупчо Сантов” од Оризари и во него активно членуваат околу 30-тина деца од селото. Карате секцијата е во ракмите на карате клубот „Ипон“ од Кочани и во него активно учествуваат околу 20-тина деца од селото.
Надворешни врски
• Сателитска снимка на Грдовци на Карти на Гугл
Аеродром Хановер
Аеродромот во Хановер (IATA: HAJ, ICAO: EDDV), исто така наречен „Аеродром Лангенхаген“, е сместен 11 километри северно од центарот на Хановер, главен град на Германската сојузна држава, Долна Саксонија. Тоа е деветти најголем аеродром во Германија.
Авиокомпании и одредишта
Во почетните години од своето работење, сообраќајот беше главно насочен кон аеродромот во Франкфурт, додека денеска повеќето одредишта имаат директен сервис. Сервиси постојат кон најголемите Европски градови, како и до главните европски туристички одредишта како и за Египет. По завршувањето на студената војна, аеродромот стана еден од главните порти кон Источна Европа, веднаш зад Франкфурт. Аеродромот работи 24 часа на ден, но летовите од 11 навечер до 4 наутро се редуцирани.
Лиони
Лиони — општина во покраината Авелино од регионот Кампанија, Италија. Населението на 31 август 2021 година било 6,065 жители.
Црква Јаункиемс
Црквата Јаункиемс (летонски: Jaunciema Evaņģēliski luteriskā baznīca) е црква која се наоѓа во Рига, Латвија. Таа се наоѓа на адреса улица 6/8 Jaunciema V šķērslīnija.
Кале (Двориште)
Кале (или Клепа) — археолошко наоѓалиште во велешкото село Двориште, Општина Градско. Претставува градиште од доцноантичко време.
На 1,5 км источно од селото, над десниот брег на реката што минува низ него има зарамнето плато со површина од околу 0,5 ха. На платото се гледаат ѕидови од камен и варов малтер, а по површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и градежен материјал.
Политички партии во Парагвај
Поранешно партии
Парагвајската Либерална партија се борела со партијата Колорадо за доминација врз Парагвај во првата половина на 20 век. Со крајот на режимот на Алфредо Стреснер, Либералната партија престанала да постои, но нејзин политички наследник била Автентичната радикална либерална партија.
Трајан Дојамов
Трајан Дојамов (на грчки: Τραϊανός Δογιάμας, Траянос Дојамас или Τράιος Δογιάμα, Трајос Дојама), e гркомански деец на грчка андартска чета во Македонија, ренегат од Внатрешната македонско-одрински револуционерна организација.
Животопис
Трајан Дојамов е роден во семејството на Христо и Гилја (Ангелика) Дојамови во селото Баровица, што тогаш е во Османлиското Царство, денес Кастанери, Грција. Знае да пишува и на бугарски и на грчки јазик. Трајан има тројца браќа - Гоно (Гонос), Димитар (Митрос) и Лазар (Лазарос), како и сестра Марија. Трајан Дојамов станува нелегален и се вклучува во чета на Внатрешната македонско-одрински револуционерна организација, а подоцна се вклучил и неговиот брат Лазар. Турците ги уапсиле Гоно и Димитар, но тие успеваат да избегаат и се приклучуваат кон другите двајца браќа.
Во 1903 година Трајан Дојамов дејствува со чета во реонот на Пајак Планина. Во 1904 година се присоединува кон четата на својот брат Лазар, кој во меѓувреме се приклучува на грчката вооружена пропаганда во областа. Заедно двајцата на крајот на 1904 година влегуваат во Баровица и Лазар убива неколку дејци на ВМОРО. За казна Христо Бабјански на 27 декември 1904 година го обесил братучедот на Дојамови, Костадин Дојамов меѓу Бојмица и Горгопик. Откако неговите браќа Гоно и Димитар се уапсени од страна на Турците во почетокот на 1905 година се префрла во реонот на Ениџевардарското Езеро кај Михаил Мораитис каде во ноември пристигнува и неговиот брат.
Предавството не е откриено и продолжува да одржува добри односи со Апостол Петков и истовремено со андартскиот капетан Христос Карапанос. Фатен е од османлиските власти и е предаден во Софија. Кратко е уапсен, а потоа е ослободен, но е сместен во гостилница под полициски надзор. Почнува да кореспондира со писма со својот брат Лазар Дојамов и со гуменџенскиот раководител на грчката пропаганда Ангелос Сакелариус кој го повикува Стефанос Драгумис кон крајот на 1906 година да преземе мерки за бегство на Трајан назад во внатрешноста на Македонија. Во почетокот на 1907 година Трајан Дојамов е убиен при обид да премине бугарско-турската граница.
Баровска Клисура
Баровска Клисура — клисура во средниот тек на реката Бошава, во јужниот дел на Македонија.
Местоположба
Клисурата е особено издигната кај селото Барово, по кое го добила и своето име.
Регионалниот пат Р29171 Демир Капија-Конопиште ја заобиколува клисурата.
Особености
Баровската Клисура е епигенетска и долга, всечена во варовниците под висорамнината Витачево.
Бунгур
Бунгур – дробена пченица или јадење од истата. Бунгурот се разликува од булгурот кај покрај дробењето на пченицата, се врши и подварување.
Бунгурот се добива со мелење на пченица во посебни рачни мелници. Една таква мелница е изложена во Најмалиот етнолошки музеј на светот.
Некогаш бунгурот се спремал често и скоро во секоја куќа. Се комбинирала со разни додатоци кои биле на располагање во куќата – сирење, зеленчук, пилешко или некое друго месо.
Денес ова јадење е скоро исчезнато од македонската трпеза, а под влијание на светските трендови се појавува булгурот кој се продава спремен во продавниците.
Во Национална класификација на духовното културно наследство, бунгурот е класифициран во „Јадења од житарици“.
Рецепт
Околу 200 грама пченица се дроби во блендер. Се запржува едно кромитче, се додава ситно сечкано морковче, пиперче и патлиџан. Се посолува и зачинува и се префрла во тава на оган. Доколку се става месо, се пропржува и мевцето. На крајот се додава дробената пченица, се полева со вода, се става во вжештена рерна и се остава да се пече додека не испари водата (како за ориз).
NGC 6439
NGC 6439 — планетарна маглина во соѕвездието Стрела, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6439 се споменува и како PK 11+5.1, CS=18.5.
Откривање
Објектот е откриен на 18 август 1882 година од страна на Едвард Чарлс Пикеринг, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 15 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6439 е од видот PN. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 m. NGC 6439 има само една позната привидна димензија, која изнесува 0,23'.
Други поделби
Проучување на NGC 6439 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 293; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6249. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 159.
Фредерсдорф-Фогелсдорф
Фредерсдорф-Фогелсдорф (Fredersdorf-Vogelsdorf) — општина во округот Меркиш-Одерланд, во Бранденбург, Германија.
Географија
Општината се наоѓа на 23 километри источно од Берлин и е составена од Фредерсдорф и Фогелсдорф.
Сообраќај
Општината е добро поврзана со Берлин преку линијата С5 на берлинската С-Железница преку станицата Фредерсдорф.
Извршен совет на Собранието на Македонија од 1971
Извршниот совет на Народното Собрание на СР Македонија од 1971 е формиран на 29 декември 1971 година. Ја врши својата функција до 8 мај 1974 година, кога е избран нов состав на Извршниот совет.
Состав на Извршниот совет
Составот на Извршниот совет е следниот:
Мирон
Мирон е вајар од класичниот период во уметноста во Стара Грција.
Радботел скоро исклучиво во бронза. Правел статуи на богови и херои, но се прославил со прикази на атлетичари поради воведување на нагласенот на движења. Тој го ослободил движењето - фигурата се движи по вертикален план и има торзиј до крај спроведен во еден правец, како да треба да почне одмотување. Неговото движење не е моментна состојба, туку суштина на манифестацијата.
Законот на движења е Миронов мимезис - движење е во онаа што вечно живее. Бил голем мајстор во обликување на тела на животни.
Постојат неколку копии на дискоболос, од кои најдобрата се наоѓа во Масими палатата во Рим. Примерокот во Британскиот музеј има погрешно поставена глава. Атлетот е прикажан во моментот на замавнување непосредно пред да го фрли дискот.
Мермерната фигура во Латеран музејот, која се нарекува Разигран сатир, е скоро сигурно копија на Мироновото дело. Го прикажува Марсајас кој го зема аулето кое го фрлила Атена.
Античките критичари зборуваат дека Мирон, иако фантастично успевал да даде живот и движење на телата, не постигувал да прикаже емоции и карактер.
Во голем број на дела се препознава влијанието на Мирон, но не постојат докази заучилиште кое он евентуално го водел.
Национела драктен
Национела драктен („народна носија“) е историска шведска народна носија, дизајнирана од кралот Густав III и претставена во 1778 година. Таа била дизајнирана за благородништвото и средната класа со намера да ја ограничи зголемените трошоци и увози на луксузи во модата, што се сметало за одлив на економијата и штетно за општеството поради сиромаштијата што следувала. Биле дизајнирани машки и женски народни носија. Женската верзија на костимот требало да има траен ефект, модифицирана неколку пати подоцна, како официјална носија на Кралскиот двор.
Историја
Презентирани од Густав III во 1778 година без законски мерки за да ги направат задолжителни, костимите по кралска препорака требало да бидат официјална облека на благородништвото и средната класа. Свештениците и селските имоти биле исклучени од препораката.
Мотивирајќи ја реформата и името на костимот, кралот ја истакнал важноста да ги натера неговите шведски поданици да престанат да се угледуваат на скапи странски моди. Идејата предизвикала интерес во странство, а особено во Франција мислењата биле различни. Волтер за тоа рекол:
И женските и машките народни носија имале специфични барања за боја за дворските функционери: црна со црвена облога за редовно користење и светло сина со бела облога за свечени прилики. Другите луѓе биле слободни да избираат свои комбинации на бои сè додека го одржувале двотонскиот дизајн.
Женска верзија
Женската костими ја следела модата на ерата, освен јаката и ракавите кои биле инспирирани од ренесансата. Никогаш не се раширило на поширокото женско население, прво се користеле само на кралскиот двор во присуство на монархот.
По смртта на Густав III, тоа станало вообичаен фустан за жените. Дизајнот на фустанот продолжил да ја следи актуелната мода како што одминувало времето, но основниот изглед на карактеристичните ракави бил задржан и се разви специфично правило за боја: црна или многу темно сина со бели облоги. Фустанот се користел за жени кои биле претставени на Судот до 1952 година, а сè уште го користат шведските дами во свечени прилики.
Машка верзија
Машката носија била многу пооригинална и вклучувала детали од ренесансата и периодот на Карл XII од шведската историја. Се користела во дворот и од многу функционери за време на владеењето на Густав III и неговиот син Густав IV Адолф, а подоцна исто така била во ограничена употреба како еден вид народна носија за градските жители во Стокхолм.
Јаглеродна група
IVА група на хемиски елементи или 14-та група на хемиски елементи е една од 18-те групи во периодниот систем, која уште е позната и под името јаглеродна група на хемиски елементи. Во оваа група спашаат: Во оваа група се наоѓаат и еден неметал, два металоиди и три слаби метали. Сите елементи од оваа група се наоѓаат во природата освен флеровиум кој е вештачки добиен. Во оваа група сите елементи се во цврста агрегатна состојба. Атомските маси на елементите од оваа група се наоѓаат измеѓу 6 и 114.
Данило Вис
Данило Вис (Danilo Wyss; р. ) — швајцарски професионален друмски велосипедист, кој вози за UCI World Tour екипата.
Кариера
Во текот на неговата кариера настапил на седум големи трки, завршувајќи ги сите, вклучувајќи ги петте настапи по ред на Џиро д’Италија во периодот 2010-2014. Го освоил националното друмско првенство во 2015 година. Бил вклучен во почетниот состав на екипата за Тур де Франс 2015.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Википедија на египетски арапски јазик
Википедија на египетски арапски јазик е издание на Википедија на египетски арапски јазик.
Ватерполо на Летните олимписки игри 2000 (жени)
Ватерполото на Летните олимписки игри 2000 — првиот официјален ватерполски турнир на Олимписките игри во женска конкуренција. Турнирот се одржал во Сиднеј, Австралија. На турнирот учествувале вкупно 6 репрезентации.
Првото место го освоил Австралија, второто САД и третото Русија.
Луогозано
Луогозано — општина во покраината Авелино од регионот Кампанија, Италија. Населението на 1 јануари 2020 година било 1,127 жители.
Физичка космологија
Физичка космологија е гранка на космологијата која се занимава со студии на најголемите структури и динамиката на вселената и со фундаментални прашања за неговото потекло, структура, развој и крајната судбина. Космологија како наука потекнува од Коперниковиот принцип, што значи дека небесните тела ги почитуваат истите физички закони како оние на Земјата, и Њутновата механика, која прва ни овозможи да ги разбереме тие физички закони. Физичката космологија, како што сега е сфатена, започна со развојот на генералната теорија на релативитетот на Алберт Ајнштајн во 1915 година, по што следеа големите набљудувачки откритија во 1920-тите години: прво, Едвин Хабл откри дека вселената содржи огромен број надворешни галаксии надвор од нашиот Млечен Пат; тогаш, работата на Весто Слајфер и други покажаа дека вселената се шири. Овие напредоци овозможија да се шпекулира за настанокот на вселената и дозволи основање на Теоријата Биг Бенг од Жорж Леметр, како водечки космолошки модел. Неколку истражувачи сè уште се залагаат за неколку алтернативни космологии; сепак, повеќето космолози се согласуваат дека теоријата на Големата експлозија ги објаснува подобро набљудувањата.
Драматичните напредоци во набљудувачката космологија од 1990-тите, вклучувајќи ја и космичката микробранова позадина, далечните супернови и галаксичките преноси на црвено поместување, доведоа до развој на стандардниот модел на космологија. Овој модел бара вселената да содржи големи количества темна материја и темна енергија чија природа во моментов не е добро разбрана, но моделот дава детални предвидувања кои се совпаѓаат со многу различни набљудувања.
Космологијата во голема мера се потпира на работата на многу различни области на истражување во теоретската и практичната физика. Релевантни области за космологијата вклучуваат експерименти и теории од физиката на честичките, астрофизиката, генералната релативност, квантната механика и плазма физиката.
Историја за темата
Современата космологија се развиваше заедно со тандемските траги на теоријата и набљудувањето. Во 1916 година, Алберт Ајнштајн ја објавил својата теорија на општата релативност, која обезбеди унифициран опис на гравитацијата како геометриска сопственост на просторот и времето. Во тоа време, Ајнштајн верувал во статична вселена, но сфатил дека неговата оригинална формула на теоријата не го дозволува. Ова е затоа што масите што се распоредени низ вселената се привлекуваат од гравитацијата, и со текот на времето се движат едни кон други. Сепак, тој сфатил дека неговите равенки дозволуваат воведување на константен термин кој може да се спротивстави на силата на гравитацијата на космичката скала. Ајнштајн го објавил својот прв труд за релативистичката космологија во 1917 година, во кој ја додал оваа "космолошка константа" во неговите равенки, со цел да моделираат статична вселена. Моделот на Ајнштајн опишува статична вселена; просторот е конечен и неограничен (аналогно на површината на сферата, која има конечна област, но нема рабови). Сепак, овој таканаречен Ајнштајнов модел е нестабилен за мали растројувања - на крајот ќе почне да се проширува или намалува. Подоцна беше сфатено дека Ајнштајновиот модел беше само еден од поголемите можности, од кои сите беа во согласност со општата релативност и космолошкиот принцип. Космолошките решенија на општата релативност биле пронајдени од Александар Фридман во раните 1920-ти. Неговите равенки ја опишуваат вселената, која може да се проширува или да се намалува, а чија геометрија може да биде отворена, рамна или затворена.
Во 1910-тите, Весто Слајфер (и подоцна Карл Вилхелм Вирц) го толкуваа црвеното поместување на спиралните маглини како и Доплеровото поместување што укажува дека се оддалечуваат од Земјата. Меѓутоа, тешко е да се одреди растојанието до астрономските објекти. Еден начин е да се спореди физичката големина на објектот со неговата аголна големина, но мора да се претпостави физичка големина за да се направи ова. Друг метод е да се измери осветленоста на некој објект и да се претпостави внатрешна сјајност, од која растојанието може да се определи со помош на законот на инверзен квадрат. Поради тешкотијата да ги користат овие методи, тие не сфатија дека маглините се всушност галаксии надвор од нашиот Млечен Пат, ниту пак шпекулираат за космолошките импликации. Во 1927 година, Белгискиот Римокатолички свештеник Жорж Леметр независно ги издвои равенствата на Фридман-Лематре-Робертсон-Вокер и предложи, врз основа на рецесијата на спиралните маглини, дека вселената започна со "експлозија" на "првобитниот атом" -која подоцна се нарекува Биг Бенг. Во 1929, Едвин Хабл обезбедил опсервациона основа за теоријата на Лематре. Хабл покажал дека спиралните маглини се галаксии со тоа што ги одредуваат нивните растојанија користејќи мерења на светлината на кефеидните променливи ѕвезди. Тој открил врска помеѓу црвеното поместување на галаксијата и неговата далечина. Тој го толкува ова како доказ дека галаксиите се оддалечуваат од Земјата во секоја насока со брзини пропорционални на нивната далечина. Овој факт е сега познат како Хабловиот закон, иако Хабл открил дека поврзаноста на рецесивната брзина и растојание била исклучена со фактор десет, поради тоа што не знаеле за видовите на кефеидните променливи.
Со оглед на космолошкиот принцип, законот на Хабл сугерирал дека вселената се шири. За проширување беа предложени две основни објаснувања. Една од нив беше теоријата на Големата експлозија на Лематре, за која се залагаше и развиваше Џорџ Гамов. Другото објаснување беше моделот на стабилна состојба на Фреј Хојл во кој се создава нова материја кога галаксиите се оддалечуваат едни од други. Во овој модел, вселената е приближно иста во секој момент во времето.
За неколку години, поддршката за овие теории беше рамномерно поделена. Меѓутоа, набљудувачките докази почнаа да ја поддржуваат идејата дека вселената еволуирала од жешка густа состојба. Откривањето на космичката микробранова позадина во 1965 година овозможи силна поддршка на моделот за големата експлозија, и од прецизните мерења на космичката микробранова позадина од страна на сателитот Cosmic background explorer (ЦБЕ) во раните 1990-ти, неколку космолози сериозно предложија други теории за потеклото и развојот на космосот. Една последица на ова е тоа што во стандардната генерална релативност, вселената започна со сингуларност, како што покажаа Роџер Пенроуз и Стивен Хокинг во 1960-тите.
Енергија на космосот
Најлесните хемиски елементи, првенствено водород и хелиум, беа создадени за време на Биг Бенг (Големата експлозија) преку процесот на нуклеосинтеза. Во секвенца на реакции на ѕвездена нуклеосинтеза, помалите атомски јадра потоа се комбинираат во поголеми атомски јадра, формирајќи елементи на стабилната железна група, како што се железо и никел, кои имаат највисоки јадрени врзувачки енергии. Нет процесот резултира со "подоцнежно ослободување на енергија", што значи последователно на Големата експлозија. Таквите реакции на јадрените честички може да доведат до ненадејни ослободувања на енергија од катаклизмична променлива ѕвезда, како што се суперновите. Гравитациониот колапс на материјата во црна дупка исто така ги овластува најенергетските процеси, генерално се гледа во јадрените региони на галаксиите, формирајќи "квазар" и "активни галаксии".
Космолозите не можат точно да ги објаснат сите космички феномени, како оние што се поврзани со забрзаното ширење на вселената, користејќи конвенционални форми на енергија. Наместо тоа, космолозите предлагаат нова форма на енергија наречена темна енергија која го опфаќа целиот простор. Една хипотеза е дека темната енергија е само вакуумската енергија, компонента на празниот простор кој е поврзан со виртуелната честичка и кои постојат, поради принципот на неизвесност.
Не постои јасен начин да се дефинира вкупната енергија во вселената со користење на најшироко прифатената теорија на гравитацијата, општата релативност. Затоа, останува контроверзно дали вкупната енергија е зачувана во вселената што се шири. На пример, секој фотон кој патува низ меѓугалактичкиот простор ја губи енергијата поради ефектот на црвено поместување. Оваа енергија не е очигледно пренесена на било кој друг систем, па изгледа дека е трајно изгубена. Од друга страна, некои космолози инсистираат на тоа дека енергијата е конзервирана во некоја смисла; ова го следи законот за зачувување на енергијата.
Термодинамика на вселената е поле на истражување кое испитува која форма на енергија доминира во космосот - релативистички честички, кои се однесуваат како зрачење, или нерелативистичките честички кои се нарекуваат материи. Релативистичките честички се честички чија маса на мирување е нула или занемарлива во споредба со нивната кинетичка енергија, и така се движи со брзината на светлината или многу блиску до истата; нерелативистичките честички имаат многу повисока маса за одмор од нивната енергија и затоа се движат многу побавно од брзината на светлината.
Како што се проширува вселената, и материјата и зрачењето се разредуваат. Сепак, енергетски густини на зрачењето и материјата се разредуваат со различни стапки. Како што се зголемува одредениот волумен, густината на масовната енергија се менува само со зголемување на волуменот, но густината на енергијата на зрачењето се менува и со зголемување на волуменот и со зголемување на брановата должина на фотоните кои го прават тоа. Така енергијата на зрачењето станува помал дел од вкупната енергија на вселената од онаа на материјата што се шири. Се вели дека многу раната вселената бил „доминација на зрачење“ и зрачењето го контролира забавувањето на експанзијата. Подоцна, со оглед на тоа што просечната енергија по фотон станува приближно 10 електронволти-eV и пониска, материјата ја диктира стапката на забавување и вселената се вели дека е „доминирана материја“. Интермедијалниот случај не се третира добро аналитички. Како што ширењето на вселената продолжува, материјата се разредува уште повеќе и космолошката константа станува доминантна, што доведува до забрзување на ширењето на вселената.
Историја на вселената
Историјата на вселената е централно прашање во космологијата. Историјата на вселената е поделена на различни периоди наречени епохи, според доминантните сили и процеси во секој период. Стандардниот космолошки модел е познат како ламбда-CDM модел.
Физика на честички во космологијата
За време на најраните моменти од вселената, просечната енергетска густина беше многу висока, со што знаењето на физиката на честички е критично за разбирање на оваа средина. Оттука, процесите и распаѓањето на нестабилните елементарни честички се важни за космолошките модели на овој период.
Како правило, процесот на расејување или распаѓање е космолошки важен во одредена епоха ако временската скала што го опишува тој процес е помала или споредлива со временската скала на ширењето на вселената. Временската скала што ја опишува ширењето на вселената е 1/H со H што е Хаблов параметар, кој варира со времето. Времетраењето на проширувањето 1/H е приближно еднакво на староста на вселената во секоја точка во времето.
Времеплов на Големата експлозија
Набљудувањата покажуваат дека вселената започнала пред околу 13,8 милијарди години. Од тогаш, развојот на вселената помина низ три фази. Многу рната вселената, која сè уште е слабо разбрана, беше толку жешко што честичките имаа енергии повисоки од оние што моментално се достапни во забрзувачи на честички на Земјата. Затоа, додека основните одлики на оваа епоха се разработени во теоријата на Биг Бенг, деталите во голема мера се засноваат на образовани претпоставки. По ова, во раната вселената, развојот на вселената се одвиваше според позната високоенергетска физика. Ова е кога првите протони, електрони и неутрони се формираат, потоа јадра и конечно атоми. Со формирањето на неутрален водород, беше емитирана космичка микробранова позадина. Конечно, започнува епохата на формирање на структурата, кога материјата почнала да се агрегира во првите ѕвезди и квазарите, а на крајот и галаксиите, кластерите на галаксиите и суперкластерите. Иднината на вселената сè уште не е позната, но според моделот ΛCDM таа ќе продолжи да се шири засекогаш.
Области на изучување
Подолу се опишани некои од најактивните области на истражување во космологијата, во приближно хронолошки редослед. Ова не ја вклучува целата космологија на Биг Бенг, која е претставена во Хронологија на Биг Бенг.
Многу рана вселена
Раната, топла вселената се чини дека е добро објаснета од Големата експлозија од околу 10−33 секунди па наваму, но има неколку проблеми со Биг Бенг. Една од нив е дека не постои релевантна причина, со користење на тековната физика на честички, за вселената да е рамна, хомогена и изотропна (космолошки принцип). Покрај тоа, големите унифицирани теории на физиката на честички сугерираат дека треба да има магнетен монопол во вселената, кои не се пронајдени. Овие проблеми се решаваат со краток период на космичка инфлација, што ја тера вселената да се израмни, ги изедначува анизотропиите и нехомогеноста на опсервативното ниво и експоненцијално ги разредува монополите. Физичкиот модел на космичката инфлација е многу едноставен но сè уште не е потврден од физиката на честичките, и постојат тешки проблеми во врска со инфлацијата и квантната просторна теорија. Некои космологисти мислат дека теоријата на стрингови и брановата космологија ќе донесат алтернатива на инфлацијата.
Друг голем проблем во космологијата е причината што вселената содржи многу повеќе материја отколку антиматерија. Космолозите може да забележат дека вселената не е поделена на материи и антиматерии. Ако е, ќе има Х-зраци и гама-зраци произведени како резултат на уништување, но ова не е забележано. Затоа, некој процес во раната вселената мора да создаде мал вишок на материјата над антиматеријата, а овој (во моментов неразбран) процес се нарекува "бариогенеза". Три од бараните услови за бариогенеза биле изведени од Андреј Сахаров во 1967 година и бара прекршок во законите на физиката на честички симетрија, наречена ЦП-симетрија, помеѓу материјата и антиматеријата. Како и да е, забрзувачите на честички мерат мерат премногу слабо пореметување на ЦП честички за да се земе предвид барионската асиметрија. Космологистите и физичарите на честички бараат дополнителни пореметувања на ЦП симетријата во раната вселената кои можат да ја предвидат барионската асиметрија.
И проблемите на бариогенезата и космичката инфлација се тесно поврзани со физиката на честички, а нивната резолуција може да дојде од теоријата за висока енергија и експериментот за забрзување на честички, а не преку опсервации на вселената.
Теорија на големата експлозија
Нуклеосинтезата на Биг Бенг е теоријата на формирање на елементите во раната вселена. Тоа заврши кога вселената била стара околу три минути и нејзината температура падна под онаа во која може да се случи јадрено соединување. Нуклеосинтезата на Биг Бенг имаше краток период во која би можела да функционира, па затоа биле произведени само најлесните елементи. Почнувајќи од водород јони протони, тој главно произведувал девтериум, хелиум-4 и литиум. Други елементи беа произведени само во изобилие на траги. Основната теорија на нуклеосинтезата беше развиена во 1948 година од страна на Џорџ Гамов, Ралф Ашер Алфер и Роберт Херман. Тоа беше користено многу години како сондата на физиката во времето на Биг Бенг, бидејќи теоријата на нуклеосинтезата на Биг Бенг ги поврзува изобилството на исконските светлосни елементи со одликите на раната вселена. Поточно, може да се користи за тестирање на принципот за еквивалентност, да ја истражи темната материја и да ја тестира физиката на неутрино. Некои космолози предложиле дека нуклеосинтезата на Биг Бенг сугерира дека има четврти "стерилен" вид на неутрино.
Стандарден модел на космологијата на Големата експлозија
ΛCDM (Ламбда ладна темна материја) или Lambda-CDM модел е параметризација на Биг бенг космолошкиот модел во кој вселената содржи космолошка константа означена со Грчка Λ), поврзана со темна енергија, космолошки модел во кој вселената содржи космолошка константа и студена темна материја (скратено CDM). Често се нарекува "стандарден модел" на космологијата на Биг бенгот.
Космичка микробранова позадина
Космичката микробранова позадина е зрачењето кое е преостанато од почетокот на рекомбинацијата при неутрален атом. Во овој момент, зрачењето произведено во Големата експлозија го прекина Томсон расфрлањето од наелектризирани јони. Зрачењето, прво забележано во 1965 година од страна на Арно Пензиас и Роберт Вудро Вилсон, има совршен спектар на топлинско црно тело. Таа има температура од 2,7 Келвини и денес и е изотропна на еден дел во 105. Космолошка теорија на вознемиреност, која го опишува развојот на мали нехомогености во раната вселената, им овозможи на космолозите прецизно да го пресметаат аголниот спектрум на зрачењето и тој се мери со неодамнешните сателитски експерименти (COBE и WMAP) и многу експерименти засновани на терен и балон (како интерферометар на аголна скала, космички заден сликач и Бумеранг). Една од целите на овие напори е да се измерат основните параметри на моделот Ламбда-ЦДМ со зголемување на точноста, како и да се тестираат предвидувањата на Големата експлозија модел и барате нова физика. Резултатите од мерењата направени од WMAP, на пример, имаат поставено граници на неутринските маси.
Поновите експерименти, како што се QUIET и Atacama Cosmology Telescope, се обидуваат да измерат поларизација од космичката микробранова позадина. Од овие мерења се очекува да обезбедат дополнителна потврда на теоријата, како и информации за космичката инфлација, итн. секундарни анизотропии, како што е ефектот на Суњаев Зелдович и Захс Волф ефектот, кои се предизвикани од интеракцијата помеѓу галаксиите и кластерите на галаксиите со космичката микробранова позадина.
На 17 март 2014 година, астрономите на BICEP2 Колаборација најавија очигледна детекција на B мод поларизација од КМБ, кои се сметаат за докази за исконски гравитациски бран кои се предвидени со теоријата на инфлација да се појават за време на најраната фаза на Големата експлозија. Меѓутоа, подоцна истата соработка со Планк овозможи попрецизно мерење на космичката прашина, заклучувајќи дека сигналот од Б-модот од прашина е иста сила како онаа пријавена од BICEP2. На 30 јануари 2015 година беше објавена заедничка анализа на BICEP2 и Планк и Европската вселенска агенција објави дека сигналот може целосно да се припише на меѓуѕвездената прашина на Млечниот Пат.
Формација и развој на голема структура
Разбирање на формирањето и развојот на најголемите и најраните структури (т.е. квазар, галаксии, кластери и суперкластери) најголемите напори во космологијата. Космолозите проучуваат модел на формирање хиерархиска структура во кој структурите формираат од дното нагоре, при што прво се формираат помали предмети, додека најголемите предмети, како што се суперкластери, сè уште се собираат. Еден начин да се проучува структурата во вселената е да се прегледаат видливите галаксии, со цел да се конструира тридимензионална слика на галаксиите во вселената и да се измери моќниот спектар на материјата. Ова е пристапот на истражувањето на Слоан дигиталниот небесен набљудувач и 2ДФ галаксиско набљудување на црвено поместување.
Друга алатка за разбирање на формирањето на структурата е симулацијата, која космолозите ја користат за проучување на гравитационата агрегација на материјата во вселената, како што се згрутчува во галактичките филаменти, суперкластери и празнини. Повеќето симулации содржат само небарионска студена темна материја, што би требало да биде доволно да се разбере вселената на најголемите размери, бидејќи во вселената има многу потемна материја од видливата барионска материја. Понапредните симулации почнуваат да вклучуваат бариони и да го проучуваат формирањето на поединечни галаксии. Космолозите ги проучуваат овие симулации за да видат дали се согласуваат со истражувањата на галаксијата и да ги разберат сите несовпаѓања.
Други, комплементарни набљудувања за мерење на распределбата на материјата во далечната вселената и за испитување на рејонизација вклучуваат:
Темна енергија
Ако вселената е рамна, мора да има и дополнителна компонента којашто сочинува 73% (покрај 23% темна материја и 4% бариони) на енергетската густина на вселената. Ова се нарекува темна енергија. За да не се меша со нуклеосинтезата на Биг Бенг и космичката микробранова позадина, таа не смее да се групира во халоа како барионите и темната материја. Постои силен опсервациски доказ за темната енергија, бидејќи вкупната енергетска густина на вселената е позната преку ограничувањата на плоштината на вселената, но количината на материја за кластери е цврсто измерена и е многу помала од ова. Случајот за темната енергија беше зајакнат во 1999 година, кога мерењата покажаа дека ширењето на вселената почна постепено да се забрзува.
Освен неговата густина и неговите кластери, ништо не е познато за темната енергија. Квантната теорија на поле предвидува космолошка константа (КК) многу слична на темната енергија, но 120 единици на големина поголема од онаа забележана. Стивен Вајнберг и голем број теоретичари за низа "(види стринг пејзаж)" го повикаа 'слабиот антропски принцип': т.е. причината што физичарите ја набљудуваат вселената со толку мала космолошка константа е тоа што ниеден физичар (или каков било живот) не може да постои во вселената со поголема космолошка константа. Многу космолози сметаат дека тоа е незадоволително објаснување: можеби затоа што иако слабиот антропски принцип е очигледен (со оглед на тоа што постојат живи набљудувачи, мора да постои барем една вселена со космолошка константа што овозможува живот да постои), тој не се обидува да го објасни контекстот на вселената. На пример, самиот слаб антропски принцип не прави разлика помеѓу:
Други можни објаснувања за темната енергија ја вклучуваат квинтисенцијата или модификација на гравитацијата на најголемите скали. Ефектот на космологијата на темната енергија што го опишуваат овие модели е даден со равенството на состојба, што варира во зависност од теоријата. Природата на темната енергија е еден од најпредизвикувачките проблеми во космологијата.
Подоброто разбирање на темната енергија најверојатно ќе го реши проблемот со крајната судбина на вселената. Во сегашната космолошка епоха, забрзаното проширување поради темната енергија ги спречува структурите поголеми од суперкластерите да се формираат. Не е познато дали забрзувањето ќе продолжи на неодредено време, можеби дури и ќе се зголемува до големото скинување, или дали на крајот ќе се смени, ќе доведе до големо замрзнување или пак ќе следи некое друго сценарио.
Гравитациони бранови
Во 2016, научната соработка LIGO и екипата за соработка Virgo објавија дека го направиле првото набљудување на гравитационите бранови, кои потекнуваат од пар споени црни дупки со помош на напредните детектори на LIGO. На 15 јуни 2016, беше објавено второто откривање на гравитационите бранови од сударните црни дупки. Покрај LIGO,во изградба се многу други гравитациски бранови опсерватории (детектори).
Други области на истрага
Космолозите исто така учат:
Лутеранска црква Межапарк
Црквата Межапарк (летонски: Mežaparka Evaņģēliski luteriskā baznīca) е црква која се наоѓа во Рига, Латвија. Таа се наоѓа на адреса улица Езермалас 120.
Картотека (ТВ-филм)
„Картотека“ - македонски телевизиски филм од 1975 година. Го режирал Тадеуш Рингвилски, а сценариото е на Тадеуш Ружевич.
Општина Блатец
Општина Блатец е поранешна општина во Источна Македонија. Општината била создадена во 1996 година и престанала да постои во 2004 година, кога се припоила кон општината Виница. Центар на општината бил Блатец.
Населени места
Во Општина Блатец спаѓале само два села, Блатец и Липец.
Демографија
Според пописот од 2002 година општината имала 2.024 жители, од кои:
Просторна функција
Просторната функција се состои во совладување на географската оддалеченост меѓу местото на производството и потрошувачката. Совладувањето на оддалеченоста се остварува во прв ред физички, а во втор ред комерцијално.
Азотна група
15-та група хемиски елементи или пниктогени — една од 18-те групи во периодниот систем, која уште е позната и како азотна група на хемиски елементи. Во оваа група спаѓаат: Во оваа група се наоѓаат два неметали, два металоиди и два слаби метали. Сите елементи во оваа група се јавуваат во природата освен московиум кој е добиен по вештачки пат. Сите елементи во оваа група се наоѓаат во цврста агрегатна состојба. Атомските маси на елементите од оваа група се движат помеѓу 7 и 115.
Змиевска балка
Змиевска балка (Змиёвская балка, Змијовскаја балка) — место во Ростов на Дон, Русија на кое 27 000 Евреи и Советски цивили биле масакрирани помеѓу 1942 и 1943 година од стана на Ајнцацгрупе Д на СС за време на холокаустот во Русија. Се смета дека е најголемото место за масовни убиства на Евреи на руска територија за време на Втората светска војна. Името значи „провалија на змиите“.
Воени настани
За време на операцијата „Барбароса“, германската инвазија на Русија, трупите на Вермахтот го окупирале Ростов на Дон на 21 ноември 1941 година и го држеле градот осум дена додека Црвената армија не го повратила градот. Вермахтот повтороно го окупирал градот на 23 јули 1942 година и беше придружуван од Ајнсацкомандо 10а, командуван од Хајнрих Зитцен. Ајнтцкомандо и Тајната теренска политика првично уапсиле околу 700 луѓе на основа на тоа дека тие биле советски „партизани и партиски функционери“ и егзекутирале околу 400 до 2 август 1942 година.
Иако многу Евреи избегале од Ростов кога градот бил под контрола на Црвената армија, останале околу 2000 и Ајнсацкомандо започнал да ги регистрира, барајќи да се соберат на собирни пунктови на 11 август 1942 година. Помеѓу 11 август и 13 август, еврејските мажи од Ростов биле однесени кон Змиевска Балка, провалија надвор од градот, каде што биле застрелани од Ајнсацкомандо. Жените, децата и старите лица биле отруени со гас во камиони, а нивните тела беа закопани во истата провалија.
По првичните масакри, до февруари 1943 година, СС продолжиле да носат илјадници Евреи да бидат убиени во Змиевска клисура. До тогаш помеѓу 15000 и 1 000 евреи биле убиени во масовни стрелања.
Комунисти и војници на Црвената армија исто така беа убиени и погребани таму, заедно со нивните семејства. Меѓу убиените во Змиевска балка беше и пионерската психолог Сабина Спилрајн.
Одбележување
На 9 мај 1975 година, градската администрација на Ростов на Дон го претставила споменикот на Змиевската клисура, во знак на сеќавање на масовните убиства извршени од германските нацистички сили во провалијата.
Споменикот станал место на годишни меморијални церемонии.
Утврдувања на Гетеборг
Утврдувања на Гетеборг (Göteborgs befästningar) биле изградени за да го бранат Гетеборг кое било единствениот директен пристап на Шведска до Северното Море и Атлантскиот Океан.
Историја
Гетеборг бил основан во 1621 година под раководство на кралот Густав II Адолф. Изградбата започнала во 1624 година под водство на инженерите, капетанот Јохан Шутен и Јохан Јакобсен Кул, по дизајн на главниот инженер Јохан Роденбург. Изградбата била заснована на добро воспоставената холандска школа за утврдување.
Кога воениот инженер Ерик Далберг (1625–1703) ја презел одговорноста за утврдувањата на Шведска во 1676 година, тој ги спровел желбите на кралот Карл XI за модерни бастиони со високи ѕидови. Бедемите биле обложени со ѕидови од разрушена карпа, а утврдениот град Гетеборг се развил со 13 многуаголни бастиони и придружен шанец и 3 градски порти.
Гетеборг рапидно се развивал до крајот на 1700-те додека утврдувањата страдале од лошо одржување. Уривањето на утврдувањата започнало во 1807 година и било завршено во рок од десет години. Единственото преживеано парче бастион бил Каролус XI Рекс (именуван по кралот Карл XI од Шведска), на страната на ридот Лила Отерхалан.
NGC 36
NGC 36 — спирална галаксија во соѕвездието Риби, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 36 се споменува и како UGC 106, MCG 1-1-43, CGCG 408-40, IRAS 00088+0606.
Откривање
Објектот е откриен на 25 октомври 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 36 е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,3 m, оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 14,1 m/лм2. NGC 36 има привидни димензии од 2,2' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 0 ч 11 м 22,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 6° 23' 20". Положбениот агол на објектот е во износ од 21°.
Други поделби
Проучување на NGC 36 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 798. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 170; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1465.