cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Роберт Петковски
Живот, војната 2001 и смрт
Роберт Петковски е роден на 27 август 1974 година во Бунарџик, скопско. Тој е професионален војник од 1995 година. Неколку години пред војната 2001 година, тој бил на четиримесечна специјална обука во Турција. За време на војната 2001 година постојано бил на терен. Доаѓал дома многу ретко и само по два - три часа кои најчесто ги минувал во игра и прошетки со неговата ќерка.
Зад себе ја оставил својата сопруга и неговата ќерка. Родителите починаа еден месец по масакрот. Роберт Петковски посмртно е одликуван со медал за храброст од Претседателот на Р. Македонија.
Бујиќ
Бујиќ е село во Србија во општина Прешево во Пчињскиот округ. Се наоѓа на самата административна линија меѓу Србија и Косово, каде гравитира длабоко кон Скопска Црна Гора. Селото е ридско-планинско. Низ него поминува и асфалтниот пат Прешево - Гнилане.
Според пописот од 2002. селото имало 89 жители (според пописот од 1991 селото имало 120 жители).
Демографија
Во Бујиќ живее 51 полнолетен жител, а просечната старост изнесува 24,8 години (23,4 кај мажите и 26,5 кај жените). Во селото има 17 домаќинства, а просечниот број на членови по домаќинство е 5,24.
Ова село е во голем дел населено со Албанци (според пописот од 2002), а во последните три пописи, е заележан пад во бројот на жители, кое предизвикува масовна емиграција на населението.
NGC 1633
NGC 1633 — спирална галаксија во соѕвездието Бик, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1633 се споменува и како UGC 3125, MCG 1-12-14, CGCG 419-23, KCPG 101A.
Откривање
Објектот е откриен на 9 декември 1798 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1633 е од видот SBab. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,5 m/лм2. NGC 1633 има привидни димензии од 1' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 4 ч 40 м 9,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 7° 20' 59". Положбениот агол на објектот е во износ од 51°.
Други поделби
Проучување на NGC 1633 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 15774. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 179; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 95. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 887.
Денизли (покраина)
Денизли  (турски: Denizli) — покраина во северна Турција. Административен центар на вилаетот е истоимениот град Денизли. Покраината има 882 938 жители (2006) и површина од 11 868 км2. Разделена е на 19 окрузи.
Тупаници во џебот (филм)
Тупаници во џебот (италијански: I pugni in tasca) - италијански филм од 1965 година, во режија на Марко Белокио, кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги играат: Лу Кастел, Паола Питагора, Марино Мазе, Лилијана Гераче, Пјер Лујџи Трољо и Џени Мек Нил. Во 1965 година, на Венецијанскиот филмски фестивал, режисерот ја добил наградата на градот Имола, а вкупно освоил четири награди и имал уште четири номинации.
Кошутњак
Кошутњак е парк-шума и урбана населба во Белград, главниот град на Србија. Поделен е на општините Чукарица (горниот и централниот дел) и Раковица (долниот дел). Со соседниот Топчидер, колоквијално е наречен „Београдска фабрика за кислород“. Генералниот план на Белград од 1923 година, во кој еден од главните проекти во однос на зелените површини беше пошумување на просторот меѓу Топчидер и градот, предвидуваше континуирана зелена површина Сењак – Топчидерско Брдо – Парк Хајд – Топчидер – Кошутњак, која беше формирана од 1930-тите. Оваа континуирана пошумена површина го прави најголемиот „зелен масив“ во непосредна близина на урбаното ткиво на Белград.
Етимологија
Името, кошутњак, потекнува од средновековните ловечки шуми на српското благородништво, што значи одгледувач на срна. (На српски, кошутс значи срна), како што живеела слободно во паркот до Првата светска војна. Името за прв пат се споменува во 1831 година.
Географија
Ридот Кошутњак е 250 метри високо и целиот шумски комплекс зафаќа површина од 330 ha.
Кошутањак има неколку геолошки природни споменици. Тие вклучуваат неколку поморски сртови од периодот креда на „Бурдељ“, „Тасин Мајдан“ и „Баремски“, на местото на атентатот на принцот Михаил и геолошки профил каде денес се наоѓа ковачницата.
Локација
Кошутњак се наоѓа на 6 км југозападно од центарот на Белград. Се граничи со населбите Топчидер на север и запад, Канарево Брдо на северозапад, Раковица и Скојевско Насеље на југ и Жарково (со проширувањата на Церак, Церак II, Репиште) и Баново Брдо (со проширувањето на Сунчана Падина) на исток. Филмски град (на југозапад) и Голф Насеље (на северозапад) се поднаселби на Кошутњак.
Историја
Во 19 век, Кошутњак бил оградено ловиште и кралско место за излет на членовите на династијата Обреновиќи. Инженерот, урбанист и професор на белградскиот ликеј, Атанасије Николиќ добил задача да ја уредува шумата. Тој, исто така, го уредил соседниот парк Топчидер и неговата градина и авениите покрај главните улици и плоштади во градот. До Првата светска војна областа била под квалитетна дабова шума. Документ од 1849 година вели дека во Кошутњак имало 48 елени, 13 бикови и 35 елени. Во 1884 година, низ шумата била изградена првата железница во Србија, која ги поврзувала Белград и Ниш. Во 1908 година, белгискиот архитект Албан Шамбон изготвил нов генерален урбанистички план (ГУП) со кој во 1908 година Кошутњак станал јавен парк.
Кошутњак стекнал некаква историска слава бидејќи принцот на Србија, Михаило Обреновиќ III и неговата братучетка Анка Константиновиќ биле убиени додека шетале во паркот на 10 јуни 1868 година, и кога Иван Стамболиќ, политичкиот противник на Слободан Милошевиќ бил киднапиран од паркот на 25 август 2000 година, а подоцна бил убиен и погребан во Фрушка Гора. Има и остатоци од германските гробишта и спомениците на српските војници што ги подигнале нивните противници, германските војници, во Првата светска војна.
По убиството на принцот Михаило, Одборот за подигање на споменикот бил формиран веќе на 14 јуни 1868 година и одлучил да собере донации за изградба и на спомен црквата во Кошутњак, на местото на атентатот, и на монументалната скулптура во градот. Рускиот вајар Михаил Микешин го изработил дизајнот за меморијалната црква или капелата во Кошутњак. По изложувањето на граѓаните очигледно им се допадна дизајнот и ја одобриле градбата. Сликарот Стеван Тодоровиќ наредил литографите да се направат во Виена. Меѓутоа, процесот на градење на спомениците се одолговлекувал и во 1871 година предлозите на Микешин биле отфрлени. Исто така, во 1871 година, владата одлучи да го изгради само споменикот во градот, што резултирало со споменикот на принцот Михаило на модерниот Плоштад на Републиката. Споменикот, едноставно означувајќи го местото, подоцна бил поставен во Кошутњак. Реновиран е во 1912 и 2020 година.
Во 1903 година, поранешното кралско ловиште било отворено за јавноста, со што Кошутањак станал екскурзиска област во Белград. Во Кошутњак беше отворен првиот летен санаториум за градските деца во Србија. Во 1911 година, Министерството за градежништво го смислило планот за мрежата на количките и пешачките патишта, кои се шират од железничката станица Топчидер до широката ливада на едно од висорамнините на Кошутњак. На оваа локација денес се наоѓа Пионирски град. Генералниот план на Белград од 1923 година предвидувал пошумување на Топчидерско Брдо и Сењак, формирање на новиот парк и воспоставување на континуирана зелена површина со Топчидер и Кошутњак. Проектот започнал во 1926 година, додека Хајд Паркот бил завршен во 1930-тите.
До Втората светска војна и фазаните ги имало во изобилство и во овој период Кошутњак бил лековита дестинација за многу градски деца. Откако градските урбанисти во 1945 година сметале дека начинот на кој се постапувал комплексот Топчидер-Кошутњак е погрешен, особено проширувањето на железничката станица во разградниот двор и изградбата на Филмски Град (и двете особено му наштетиле на привлечноста на Кошутњак), така што белградскиот ГУП во 1950-тите го проектирал целосно отстранување на железничките објекти од долината Топчидер, но тоа никогаш не било извршено.
По Втората светска војна, пред да се изградат скијачки објекти на планините подалеку од Белград, падините на Баново Брдо (како Калемегдан, Баново Брдо и Авала), белграѓани ги користеле за скијање.
Од јуни 1945 до декември 1946 година, Кошутњак бил едно од 5-те административни маала во белградскиот Реон VII.
Во 1980-тите, Кошутњак бил домаќин на еден од најпопуларните белградски диско клубови, „Панорама“.
Растенија
Кошутњак е дом на многу растителни и животински видови, од кои некои се под строга заштита. Има 521 растителен вид, меѓу кои липа, стежер, обичен габер, цер, сладун, европска тиса, сладок костен, цреша ловор, копривка и турски лешник. Околу 5% од шумата е населена со четинари, претежно кедар, црн бор и бел бор. Во 2015 година, просечната возраст на дрвјата се проценува на 60-70 години. Исто така во 2015 година околу 50 хектари од Кошутњак е повторно пошумен со 4.400 садници од обичниот јасен и горски јавор.
Животни
Животни кои живеат во шумата се верверички, ежови, клукајдрвци и лилјаци.
Во Кошутњак се наоѓа експериментален пчеларник, именуван по шумата. Во мај 2020 година се проценува дека повеќе од 3.000 пчелни роеви останале сирачиња во Белград, шетајќи низ градот, обидувајќи се да се гнездат во олуците за дожд, под стреите или дури и во станбените куќи, така што проектот за изградба на пчелни засолништа во комплексот беше завршен во јули.
Важност
Во долните делови заедно растеле шумите Кошутњак и Топчидер, додека во горните делови ги дели реката Топчидерска река и пругата што минува низ долината на реката (и Кошутњак и Топчидер имаат свои, посебни железнички станици).
Нобелистот Иво Андриќ напиша: „Само се закачувате за Топчидер и Кошутњак. . . Топчидер е моето омилено место каде што јадев леб и пиев вино на најсладок и најмирен начин“. Долгогодишната пријателка на Андриќ, сликарката Лепосава Бела Павловиќ, направи две слики на Кошутњак во 1943 година. Едната, насловена „Кошутњак, 1943“ само ја прикажува природата и денес е изложена во Меморијалниот музеј на Иво Андриќ. На другата „Во Кошутњак за време на окупацијата“ ги наслика Андриќ, Милица Бабиќ-Јовановиќ (идната сопруга на Андриќ) и Ненад Јовановиќ. Оваа слика се наоѓа во Националниот музеј на Србија.
Заштита
Во 2014 година, градската власт ја прогласи „Шумата Кошутњак“ за заштитено подрачје или споменик на природата. Заштитениот локалитет зафаќа површина од 265.26 ha. Кошутњак е природен резерват на педункуларен даб, обичен габер и сребрена липа.
Сепак, кон крајот на 2010-тите, државните и владините власти започнаа обемни градежни работи во шумата, сечејќи десетици дрвја. Жителите најпрвин се обидоа да ја отстранат градежната ограда, но подоцна упаднаа на градилиштата, по престрелките со полицијата и привремено ги прекинаа работите, вклучително и блокирање на необележаните камиони без регистарски таблички кои превезуваа исечени дрва. Организирани се и протестни маршеви, како блокирање на локалната сала на општина Чукарица. Приговорите вклучуваат и тврдења дека многу од објектите веќе постојат во близина и дека има подобри локации, во непосредна близина на постоечкиот спортски центар, каде што нема да биде потребно сечење на дрвјата.
Една локација е избрана како локација за проширениот спортски центар „Кошутњак“, во 33,000 m2 голем дел од шумата што е уредена од 1960-тите. Проширувањето вклучува 15 m висока сала за боречки вештини, проширување на хотелот „Трим“, бунгалови, дополнителни 4 тениски игралишта, стрелиште, затворен базен, 207 паркинг места и пристапни улици. Владата тврди дека проектот ќе чини 12 евра милиони, од кои 1,2 евра милион е за вештачката карпа за качување, која поради цената доби негативна медиумска нагласка. Властите, исто така, тврдеа дека ќе бидат исечени само 20 дрвја, но ќе бидат засадени 100 нови, сепак беа исечени околу 60 борови. Комплексот треба да биде готов на почетокот на 2021 година. Рокот потоа беше поместен до март 2022 година, а градот сега тврди дека се исечени само 10 дрвја, но „засадени се 500 нови“.
Стојчиќ првично го оспоруваше документот од 2017 година пред подоцна да го признае неговото постоење, но тврдеше дека работата му била доделена веќе во 2014 година, одбивајќи да обезбеди каква било документација. Тој тврдеше дека тогаш немал функција, ниту во градот, ниту во партијата, но во 2014 година веќе бил член на Комисијата за планирање на градот и на Градскиот урбанистички совет, па работата во основа си ја доделил себеси. Стојчиќ додаде дека тука не гледа проблем.
Во февруари 2020 година, граѓаните повторно протестираа бидејќи забележаа континуирано масовно сечење дрвја. Државната компанија „Србијашуме“, која стопанисува со шумите, тврди дека ова било планирано и контролирано сечење на шумите во областите каде дрвјата достигнале 70 години. Погодената територија опфаќа 2.75 ha и се тврдеше дека наместо нив ќе бидат засадени 5.400 нови садници.
Во јуни 2020 година беа објавени планови за натамошно, масовно намалување на шумите. Деталниот регулаторен план на Градот за населбата Филмски град, кој го зафаќа целиот југозападен дел на Кошутњак, вклучува изградба на новиот станбен комплекс за 8.000 луѓе, со бројни луксузни станови и скапи хотели. Вклучува и сечење на 17 ha шума, која ќе од 27 ha да се намали на 10 ha во два одвоени пошумени џебови. Планираните објекти ќе зафаќаат речиси 10 пати поголема површина отколку сега. Целиот план всушност опфаќа 87 ha, од кои 40 ha, каде што се наоѓа шумата, е на инвеститорот, приватната компанија „Авала студиос“. Инвеститорот тогаш изјави дека ќе задржат само 7 ha шума, бидејќи се друго е „безвредно“ и таа шума не постои. Градските власти или рекоа дека е рано да се процени ситуацијата (главниот урбанист Стојчиќ) или отворено, со сите докази и изјави за спротивното, кажаа дека се е лага и дека шумата нема да се сече (заменик градоначалникот Горан Весиќ). Бидејќи проектот вклучува ревитализација на филмските студија на Филмски град, градскиот план исто така тврди дека развојот на филмската индустрија во оваа област е еден од приоритетите на владата, но Владата не донесе таква одлука.
Овој дел од шумата не е заштитен. Граѓаните, веќе изнервирани од политиката на сегашната управа да сече дрвја низ урбанизираното градско подрачје и организирани во различни групи, координираа протести и петиции, обвинувајќи ги градските власти дека се кријат зад пандемијата КОВИД-19 за да туркаат лоши и коруптивни проекти. Тие го наведуваат наводниот интерес на инвеститорите за ревитализација на филмското студио, но додавање на десет пати повеќе станбен и деловен простор, со масивни гаражи и приватни спортски комплекси, на некои од најскапите градски терени. Инвеститорот тврди дека за „секое дрво што ќе го исечеме, ќе засадиме три на некоја друга локација во градот“ и дека изградбата ќе започне во 2021 година. Српската секција на Европа Ностра, паневропска чадор организација за европското културно и природно наследство, го испита планот, наведувајќи дека филмските студија се користат само како изговор за масовната луксузна градба и дека проектите се спротивставени на јавниот интерес. Предложија и инвеститорот да се обврзе само да ги реконструира постоечките објекти, а не да ги зголемува десеткратно.
Над 30.000 граѓани ја потпишаа петицијата, додека експертските тимови, во кои беа вклучени четворица декани и раководители на факултетите и институтите на белградскиот универзитет, поднесоа над 7.000 жалби до градот. Тие нагласија дека мора да се зачуваат и зелените површини со помалку квалитет. Градот одговори со неформална потврда дека проектот нема да се менува и со забрана за јавен увид во овој и сите други планови, повикувајќи се на пандемијата на КОВИД-19, само еден ден по поднесувањето на петицијата.
Воздушен лифт
Во 1922 година компанијата „Чавлина и Сладољев“ од Загреб го изработила проектот за поврзување на два брега на реката Сава со жичара. Во 1928 година, градежната компанија „Шумадија“ повторно предложила изградба на жичарница, која ја нарекле „воздушен трамвај“, но овој проект бил планиран да го поврзе Земун со Калемегдан на белградската тврдина, преку Големиот воен остров. Интервалот на кабините бил поставен на 2 минути, а целата рута требала да трае 5 минути. Проектот никогаш не бил реализиран. Инженерот и извршен директор на југословенскиот институт за урбанизам и живеалиште „Југинус“, Мирко Радованац, ја оживеа идејата во 1990-тите. По извршени опсежни истражувања (анализа на сообраќај, интервјуа со патници, климатски, геолошки, урбани и други истражувања), „Југинус“ го претстави проектот во 1993 година. Тие предложија термините да бидат кај Спортскиот центар Кошутњак и блокот 44 во населбата Савски Блокови во Нов Белград, преку Сава. Помеѓу постојките ќе се вклучат главните кружни текови за јавен превоз во Баново Брдо, Макиш и Ада Циганлија, вкупно пет. Тие го нарекоа „идеален пат“. Планот вклучуваше и изградба на комерцијални површини околу терминито, кои би опфатиле 2.000 квадратни метри и помогнале во профитабилноста на проектот.
Освен што е еколошки и атракција, се проценуваше дека ќе го скрати патувањето за 45 минути. Градската влада го вклучи проектот во градскиот ГУП, кој предвидуваше изградба во фази, а првата беше 1.000 метри долга делница Блок 44-Ада Циганлија. Ќе лежи на 8 челични столбови, 35 метри над земјата и патувањето би траело 3 минути. Се предвидуваше дека кабините ќе ги примаат не само патниците, туку и велосипеди, скејтборди, санки и скии, бидејќи жичницата се планираше да работи преку целата година. Комплетниот објект би имал 27 столбови; би било 5 км долга која би била патувана за 15 минути од 2.000 патници на час. И покрај тоа што проектот беше јавно обновен од градоначалниците Драган Ѓилас (2008–2013) и Синиша Мали (2013–2018), од 2019 година проектот сè уште не е започнат.
Арборетум
Новата зграда на Шумарскиот факултет е изградена во 1956 година, веднаш над Царева Ќуприја, каде што започнува северозападниот дел од огромното дрво на Кошутњак на надморска височина од 110–125 метри. Професорите и студентите почнаа да развиваат дендролошка колекција во 1957 година, која прерасна во Арборетум на Шумарскиот факултет, специфична ботаничка градина која беше заштитена од државата во јули 2011 година како споменик на природата. Се користи како училница на отворено, за практични студии на студентите но и на научникот за нивната работа. Арборетумот има расадник и стаклена градина. На 6,7 хекатери, арборетумот содржи 2.000 индивидуални примероци од 300 дрвја и грмушки. Тие вклучуваат 218 листопадни и 24 видови четинари, од кои 80 се украсни и 40 видови повеќегодишни растенија. Има 77 домашни и 146 странски видови, меѓу кои: теснолисен јасен, балкански јавор, балканска форситија, лабурнум, џиновска секвоја, кедар, цреша ловор (нова сорта развиена во арборетум), хималајски бор и најстарата метасеквоја во Белград.
Хајдучка чешма
Хајдучка чешма е природен извор, кој е еден од најпознатите дестинации за пикник, особено во најпопуларните локацијата на традиционалните прослави на 1 мај, Денот на трудот, во Белград.
Фонтаната Теразије, сместена на Теразије, централниот градски плоштад, била планирана за преместување во март 1911 година поради планираната масовна реконструкција на плоштадот. Градската управа реши да ја премести во Хајдучка чешма, или некаде во границите на градот, на некоја почитувана локација. Фонтаната требаше да биде целосно преместена и претворена во „цветна вазна“. На крајот, фонтаната била преместена во Топчидер во 1912 година, но во 1975 година била вратена во Теразија.
Во близина на изворот дошло до судир меѓу жандармите и белградските студенти на 8 септември 1930 година. За време на комунистичкиот период овој датум бил прифатен како празник на Младинската организација на Белград. По повод 40-годишнината, во 1970 година била поставена спомен плоча во знак на сеќавање на настанот. Тоа е дело на вајарот Милорад Тепавац.
Неколку рок концерти одржани во фонтана, вклучувајќи ги бендовите Силует во 1969 година, и Поп Машина во 1972 и 1973 година, кога, како акт за отворање, настапувал бендот на  Горан Бреговиќ, Јутро, претходник на Бијело Дугме. На 28 август 1977 година се одржал спектакуларен концерт на рок групата Бијело Дугме. Со посетеност од над 100.000, се смета за еден од најважните настани во историјата на југословенскиот рок, општествен феномен кој со текот на времето се разви во мит. Организирана е по идеја на новинарот и рок критичар Петар Пеца Поповиќ, да ја промовира, на време опуштената кариера, на Бијело Дугме. Присуството било бесплатно, а официјален повод бил заминувањето на Бреговиќ на отслужување на армиската должност. Аудио снимките биле делумно искористени за албумот во живо на бендот, Koncert kod Hajdučke česme („Концерт кај Хајдучка чешма“).
Воени гробишта
По жестоките борби во Првата светска војна, германската окупаторска војска го освои Белград во октомври 1915 година. Германскиот командант, генералфелдмаршал Аугуст фон Мекенсен, наредил загинатите војници да бидат погребани на ридот над Баново Брдо. Зачуден од храброста на српските војници кои го бранеле градот, Мекенсен наредил српските мртви војници да бидат погребани во центарот на гробиштата: телата на 36 српски војници од 7-от пешадиски полк, еден британски и еден француски војник биле опколени од телата на 2.600 германски војници. Овој чин ги изненадил дури и подредените офицери на Мекенсен. Над секој гроб имало крст со податоци за покојникот, од нивните воени писма. Подигнал и три споменици. Два биле за германските војници, додека третиот, во облик на едноставен камен блок, на српски и германски јазик вели: „Тука почиваат српските херои, 1915 година“.
Кога германскиот император Вилхелм II пристигнал во Белград во 1916 година, германските војници му изградиле голема камена клупа. Така, како споменик, тој е направен од мермер што општина Белград го купила во 1911 година, а кој бил планиран за реконструкција на централниот градски плоштад Теразије и фонтаната Теразие. Клупата била поставена на точката на ридот од каде што царот можел да го види целиот Белград долу.
До 21 век, гробиштата многу се влошија. Еден споменик на германските војници е во лоша состојба и се претпоставува дека српските војници биле пренесени во заедничката костурница за војниците од Првата светска војна на Новите гробишта во Белград. Другиот германски споменик денес е во дворот на приватно училиште, додека Белград повеќе не е видлив од самото место бидејќи шумата Кошутњак се проширила и целосно ја зафатила областа. Единствениот преостанат видлив белег на самите гробишта е дел од оградата.
1691 во книжевноста
1691 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Кошутњак
Пионирски град
Првите објекти биле изградени во периодот на германската окупација во Втората светска војна. Противвоздушната единица на Луфтвафе била поставена во областа во 1943 година. Војниците изградија мали куќи во алпски стил на гребените, со типични корнизи и баварски прозорци. Во околината ископале бројни подземни бункери кои денес се распаѓаат и претежно се покриени со прекумерен раст. Оние кои се надвор од шумите повремено повторно се откриваат за време на градежните работи. По војната, архитектот Ратко Татиќ ја развил населбата.
Пионирски град се простира на површина од 36,5 хектари, и е нестанбена населба целосно опкружена со шумите на Кошутњак. Има 9 павилјони со вкупна површина од 200 m2. Тие биле организирани како Пионирски град во 1947 година и, како што кажува името, требало да бидат детски рекреативен центар. Објектите во населбата вклучуваат ресторан Озон, два бунгалови кои служат како градинка и терени на отворено за кошарка, мал фудбал, ракомет, тенис, атлетика и џогирање. Во бетонската сала има затворени терени за мал фудбал и сквош, прв и единствен во Белград. Голема зграда има површина од 6.000 m2 и содржи ресторан, кабинети, училници, диско и уметнички ателјеа. Во рамките на зградата има и амфитеатар со 600 седишта, кој беше изнајмен за Големиот брат, српската верзија на реалното шоу Големиот брат; за талент шоуто Операција Триумф; и за квиз шоуто Ја сакам Србија, српската верзија на Ја сакам мојата земја. Во својот најславен период, Пионирски град имаше 100.000 посетители годишно, но ја загуби својата рекреативна функција кога бегалците од југословенските војни беа сместени во седум павилјони од 1990-тите до 2010-тите. Комплексот беше делумно реновиран на почетокот на 2010-тите: поправени се улични светилки, преуредени зелените површини и поставени спомен-плочи. Процесот на чекор-по-чекор реконструкција започна во 2014 година. До 2017 година е реновирана салата и спортските терени, урната е куќата на „Големиот брат“ и се испразнети сите објекти во очекување на реконструкција во 2018 година. Бројот на деца кои ги посетуваа просториите во текот на годината порасна на 12.000 во 2016 година.
Масимо Савиќ
Масимо Савиќ (Пула, - ) — хрватски поп-рок музичар и пејач.
Биографија
Поголемиот дел од своето детство го поминал во Истра, иако неговите животни околности го однеле најпрво во Италија, а потоа во Австралија. Средното училиште го завршил во Загреб, каде ја започнал музичката кариера.
Музичка кариера
Во 1983 година, како водач на музичката група Доријан Греј, Савиќ го објавил првиот албум - „Сјај во темнината“, а две години подоцна и вториот албум „За твоите очи“. Групата Доријан Греј станала славна благодарение на обработката на песната на групата Вокер брадерс, „Сонцето повеќе нема да блесне“, каде дошол до израз впечатливиот глас на Масимо Савиќ. За жал, во тоа време, членовите на групата експериментирале со дрогата „како поттик за создавањето музика“. Групата се распаднала во 1986 година поради финансиски проблеми. Имено, нејзините членови во Шведска потрошиле два и пол пати повеќе време за снимањето отколку што била подготвена да плати издавачката куќа Југотон и таа побарала од групата самата да ги плати останатите часови потрошени во студиото. Менаџерот Маријан Црнариќ успеал да организира 42 концерти во поранешната Југославија, од кои на членовите на Доријан Греј им припаднале само дневните надоместоци, додека останатиот дел од приходите биле наменети за покривање на долгот кон Југотон. На крајот, групата се распаднала поради немање приходи и поради меѓусебните обвинувања. Потоа, Савиќ започнал успешна независна кариера и објавил четири музички албуми во соработка со Зринко Тутиќ. Исто така, тој учестувал во неколку уметнички поп и рок проекти, како Елементи или вокалите на англиски јазик за групата Метал Гуру, а во 1995 година го објавил и петтиот албум во соработка со Тутиќ. По петгодишна пауза, тој објавил нов албум со едноставен наслов „Масимо“, проследен со албумите „Вештина“ и „Вештина 2“, кои го вратиле во врвот на хрватската поп-рок-музика. По неколку номинации, во 2004 година конечно ја добил наградата Порин во категоријата најдобра вокална изведба. Подоцна, оваа награда ја освоил уште неколкупати.
Американска пасторала
Американска пасторала (англиски: American pastoral) — роман на американскиот писател Филип Рот од 1997 година.
Посвета и цитати
Романот е посветен на Ј. Г., пред да започне првиот дел се наведени два цитата:
Содржина
Романот се состои од девет глави, распоредени во три дела:
За романот
Романот, кој во 1997 година бил награден со Пулицеровата награда, наишол на поволен прием кај книжевната критика. На пример, во рецензијата објавена во „Фајненшел тајмс“ (Financial Times) тој бил опишан како „полн со длабоки увиди, со остри иронични пресврти, со мудрости на темата од американскиот идеализам и со прекрасна забава... Длабока и интимна медитација за промените во американската психа во текот на претходните педесет години.“
Ѓоле
Ѓоле (Езерска Река или Курти; Γκιόλε, Γκιόλι, Голи) — река во Костурско, Егејска Македонија. Долга е 10 км.
Местоположба
Реката е единствениот истек од Костурското Езеро. Името ѝ потекнува од турскиот поим göl - „езеро“. Се одлева од јужниот крај на езерото, на 1,85 км источно од Дупјак и западно од Крпени, па тече на југ со меандри. Минува под првокласниот пат од Костур за Клисура. Тече покрај Здралци, Слимништа и Нова Костараџа, па се влева во Бистрица како нејзина лева притока.
Револуционерот Георги Христов напишал за реката:
На истекот на Ѓоле од езерото е направена брана од француски инженери во 1916 г. Во 1932 г. е изградена бетонска преводница со подвижни капаци за да се контролира нивото на езерото. Подоцна вратите се заменети со електрични, сместени на 550 м од бреговата линија на езерото, за да спроведување на вода во реката. Експерименталното регулирање на вратите во 2016 г. го подобрило квалитетот на езерската вода од лошо во 2014 до средно во 2016 г.
Уна (река)
Извор и слив
Името на реката Уна, е изведен од латинскиот збор уна - единственa. Вкупната должина на реката Уна е околу 212,5 километри и се крева во Лика (Хрватска), во близина на селото Долна Суваја под планината Стражбеница. Се влева во реката Сава, на територијата на Република Српска во близина на Јасеновац и во истат внесува речиси осум милијарди кубни метри вода.
Населени места
Плодна земја и пристапниот терен, се главните причини што по течението на Уна (9368 км2) се населиле над 700.000 жители. Изворот на реката е околу 450 метри надморска височина и потсетува на мало езеро опкружено со варовнички карпи. Извор има статус на заштитениот географски - геолошки споменик на природата. Од малите притоки треба да се издвојат Студен поток, Сребреница, Средица и Лалиновац. Уна тече низ следните градови и села: Мартин Брод, Кулен Вакуф, Ripac, Бихаќ, Крупа на Уна, Босанска Отока, Нови Град, Костајница, Козарска Дубица.
Притоки
Од поголемите десни притоки треба да се издвојат: Сребреница, Унац, Крусница, Мљецана, Сана. Додекапак од левите: Клокот и Жировц. Во Уна, од нејзниот изворот во Бихаќ, пристигнуваат голем број на подземните води, како и помалите карстни извори. Речниот слив на Уна се наоѓа помеѓу сливовите на реките Купа и Сава во северниот дел, Крка и Зимање на југ, Корана во северозападниот дел, на исток и североисток со басенот на Врбас. Климата долж текот на Уна е континентално-планинска со просечна годишна температура од околу 9,5 °C. За време на сувите летни месеци нивото на водата на Уна е карактеристично ниско, а од ноември до доцна пролет има висок речен водостој.
Математичка физика
Математичката физика се однесува на развитокот на математичките методи за употребување врз проблемите во физиката. Весникот за математичка физика (The Journal of Mathematical Physics) ја дефинира оваа област како „применување на математиката во проблемите на физиката и развој на математичките методи за применување во физичките теории“.
Опфат
Постојат неколку различни гранки на математичката физика, и секоја од нив припаѓа на определен период од историјата.
Класична механика
Строгата, апстрактна и напредна преформулација на Њутновата механика прифаќајќи ја Лагранжовата механика и Хамилтоновата механика дури и во присуство на ограничувања. Двата вида на записи се вклучени во теориската механика. Ова доведува на пример, до откривањето на постоењето на симетрија и запазувањето за време на динамичкиот развој, опишан во наједнбоставниот запис на Нетеровата теорема. Овие пристапи и идеи можат и всушност се проширени и употребени во други области на физиката како што се: статистичката механика, механиката на континуумот, класичната теорија на полето и квантната теорија на полето. Дополнително, тие обезбедиле неколку примери за основните идеи во диференцијалната геометрија (на пример, теоријата на векторски пакети и во симплектичката геометрија).
Парцијални диференцијални равенки
Теоријата на парцијалните диференцијални равенки (и соодветните области од варијационото сметање, Фуриевата анализа, теоријата на потенцијали и векторската анализа) се мможеби најблизу поврзани со математичката физика. Тие се развивале значајно од втората половина на век (на пример, Даламбер, Ојлер и Лагранж) сè до 1930-ите. Физичката примена на овие развои ја вклучувале и хидродинамиката, небесната механика, механиката на континуумот, еластичноста, акустиката, термодинамиката, електрицитетот, магнетизмот и аеродинамиката.
Квантна теорија
Теоријата на атомски спектри (и, подоцна, квантната механика)се развиле паралелно со математичките полиња како на пример, линеарната алгебра, спектралната теорија за операторите, операторната алгебра и попширната, функциската анализа. Нерелативистичката квантна механика ги вклучува Шредингеровите оператори, и поврзана е со атомската и молекуларна физика. Теоријата на квантната механика е друга подспецијалност.
Релативна и квантно релативистичка теорија
Специјалната и општата теорија за релативноста побаруваат поинаков вид на математика. Станува збор за теоријата на групи, која имала значајна улога во Квантната теорија на полето и диференцијалната геометрија. Ова постепено било заменето од топологијата и функциската анализа во математичкиот опис на космолошките како и квантните појави. Во оваа област денес од важност се хомологичката алгебра и [[теорија на категории|теоријата.
Истакнати математички физичари
Во XVIII век, иноваторите на математичката физика биле Швеѓанецот (Daniel Bernoulli [1700–1782]) за продонес на хидродинамиката и движечките струни, и посебно важно Leonhard Euler [1707–1783] (за неговата работа во диференцијална анализа, динамички, хидродинамички и многу останати работи). Друг исто така забележан учесник бил Жозеф Луј Лагранж [1736–1813](за неговата работа во механиката и методот на варијација).
Кон крајот на XVIII и почетокот на XIX век, познати Француски ликови биле Пјер Симон Лаплас [1749–1827](во матетичката астрономија, потенцијалната теорија и механиката) и Siméon Denis Poisson [1781–1840](кој исто така работел во механиката и потенцијалната теорија). Во Германија, двајцата Carl Friedrich Gauss [1777–1855] (во магнетизам) и Карл Густав Јакоби [1804–1851] (во областите на динамичка и стандардна трансформација) направија клучен придонес на теориската основа на електрицитет, магнетизам, механика и хидродинамика.
Гаусовиот придонес за неевклидовата геометрија вметнал темел за следен развој на Риемановата геометрија од Бернхард Риман [1826–1866]. Како што можиме да видиме подоцна, оваа работа е сржта на општата релативност.
XIX век го забележа Џејмс Кларк Максвел [1831–1879], кој се прослави со неговите 4 равенка за електромагнетизам. Лордот Келвин [1824–1907] кој направи значајни откритија во термодинамика. Меѓу Англиската физичка заедница Лордот Рајли [1842–1919] работеше на звуци, и George Gabriel Stokes [1819–1903] беше водач во оптиката и хидродинамиката, додека Ирецот Вилијам Роуан Хамилтон [1805–1865] беше забележан за неговата работа во динамиката. Германецот Hermann von Helmholtz [1821–1894] е најдобро запаметен за неговата работа во електромагнетизм, бранови, течности и звук. Во САД, пионерската работа на Џозаја Вилард Гибс [1839–1903] стана основа за ститистичка механика. Заедно овие луѓe вметнале темел на теоријата на електромагнетизам, флудна динамика и стистичка механика.
Кон крајот на XIX и почетокот на XX се појавиле специјалните врски. Ова беше искористено во трудовите на германецот, Хендрик Лорентз, со силна истуиција од Јулс-Хенри Поинкаре, но кои беа донесени до целосна јасносто од страна на Алберт Ајнштајн. Ајнштајн потоа го развил константниот пристап до постигнување на значителен геометриски пристап до гравитациската физика отелотворен во генералните врски. Ова е засновано врз не евклидовата геометрија создадена од Гаус и Риман во претходниот век.
Друго револуционерно досигнување на XX век е квантната теорија, што ги спои епохалниот придонес на Макс Планк (за црнотелесното зрачење) и Ајнштановата работа на фото електричните ефекти. Отпрвен ова било следено од евристичен план измислен од Арнолд Соммерфелд и Нилс Бохр, но наскоро ова било заменето од квантната механика развиена од Макс Борн, Вернер Хејзенберг, Пол Дирак, Ервин Шредингер и Волфганг Паули. Овај револуционерен теоретски план е заснован на веројатни интерпретации на состојбите и еволуциите и мерки во услови на граничните оператори во бесконечнодимензионален векторски пристор. Паул Дирак, на пример користел алгебарски конструкции за да произведи релативистички модел на електрон, предвидуваќи го неговиот магнетен момент и постоењето на неговата антипартикула, Позитронот.
Подоцна важен придонес во XX век во математичката физика дале Шатјендранат Бозе, Јулијан Швингер, Шиничиро Томонага, Ричард Фајнман, Фриман Дајсон, Хикеј Јукава, Роџер Пенроуз, Стивен Хокинг, Едвард Витен и Рудолф Хаг.
Св. Крстовден (Курбиново)
'''Св. Крстовден''' — археолошко наоѓалиште во преспанското село Курбиново. Претставува базилика од старохристијанско време. Се наоѓа во селската црква, каде во неа се вградени повеќе сполии (импост-капители со претстава на два гулаба и крст). Архитектонска пластика се среќава и на повеќе места во селото и околу селото. Освен тоа, на овој простор се откриени и остатоци од мозаични подови кои укажуваат на постоење на остатоци од базилика. Сондажни археолошки истражувања се извршени во текот на 1970-72 година од страна на Археолошкиот музеј на Македонија.
Џејмс Хатон
Џејмс Хатон (англ. James Hutton; 3 јуни 1726 во Единбург — 26 март 1797 во Единбург) бил шкотски природонаучник, геолог, физичар и хемичар. Се смета за татко на современата геологија и геохронологија. На него се должат теориите на геолошкиот актуализам и плутонизам. По него е именуван минералот хатонит.
Животопис
Џејмс Хатон се родил на 3 јуни 1726 година во многудетното семејство на еден трговец од Единбург. Таткото на Џејмс починал многу рано. Хатон ја завршил Кралската школа во Единбург, каде главно го интересирале математиката и хемијата, и на возраст од 14 години се запишал на Единбуршкиот универзитет на правниот факултет, но повеќе го интересирале хемиските експерименти отколку судењето.
На 18 години станал асистент во физичката лабораторија, истовремено посетувајќи лекции по медицина на универзитетот. Потоа Хатон заминал за Париз, каде поминал три години, а во 1749 го добил звањето доктор на медицина на Лејденскиот универзитет по теоријата на циркулација на крвта. Потоа Хатон се вратил во Лондон, а во 1750 година во Единбург, каде повторно работел на хемиски експерименти заедно со својот пријател Џејмс Дејви. Нивната заедничка работа за добивање на амониум хлорид од саѓите прераснала во успешен бизнис за производство на кристални соли користени за боење и металопреработка, и миризливи соли, кои дотогаш биле познати само во природна форма и се донесувале од Египет.
Научни погледи
По 25 годишното внимателно проучување на ерозијата во речните долини и образувањето на седименти во естуарите на реките, Хатон го напишал двотомниот трактат ,,Историја на Земјата‘‘. ,,Теоријата на Земјата‘‘ била предавана во две лекции на Кралското здружение во Единбург, најпрво од неговиот пријател Џозеф Блек на 7 март 1785 година (поради болеста на Хатон), а потоа од Хатон на 4 април 1785 година. На заседанието на здружението од 4 јули 1785 година, Хатон дал кратко резиме на својата дисертација ,,Concerning the System of the Earth, its Duration and Stability‘‘.
Новите теории на Хатон им противречеле на популарната во тоа време теорија на нептунизмот на Абрахам Вернер, која сметала дека образувањето на сите планини е последица на Големиот потоп. Исто така, Хатон претпоставил дека внатрешниот дел на Земјата е течен и дека од течната лава се создале новите планини. Оваа теорија го добила името плутонизам.
Огледало на црквата
Огледало на црквата (Speculum Eclessiae) — богословски трактат на Хонориј Августодунски.
Содржина
Во делото, Хонориј ги искажува своите ставови за различни прашања: На пример, зборувајќи за можноста одделните општествени групи да ја спасат својата душа, тој пишува дека војниците се „десната рака“ на црквата; трговците ги предупредува да не се служат со нечесни начини, но сепак ги пофалува затоа што им служат на сите народи и се изложуваат на ризик при патувањата поради што сите луѓе се нивни должници и треба да се молат за нив; селаните ги нарекува „собраќа и другари“ и ги советува да ги слушаат свештениците, уредно да работат и да го плаќаат данокот.
1690 во книжевноста
1690 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Московски Универзитет (леден гребен)
Ледениот гребен на Московскиот универзитет (Антарктик)  (-67°N, 121°W) е тесен леден гребен, долга околу 120 nmi, којсе пробива на Брегот на Сабрина на Антарктикот помеѓу Ледникот Тотен и Заливот Полдинг.
Dalton Iceberg Tongue се протега северно од источниот дел на полицата. Функцијата беше делумно исцртана од воздушните фотографии направени од U.S. Морнарицата Операција скок во височина во 1946-47 година, и дополнително фотографирана и мапирана од Австралиски национални истражувачки експедиции на Антарктикот и Советска антарктичка експедиција во 1958 година. Московски универзитет]].
Ледниците Тотен и Московскиот универзитет, сместени на источен Антарктик, содржат 5,1 m еквивалент на нивото на морето и губат маса во последните децении. Користејќи ICESat-2 ласерска алтиметрија на повторена анализа на патеката и сателитска радарска интерферометрија од SAR сликите Sentinel-1a/b, ги мапиравме локациите на заземјувачките линии на овие два ледника помеѓу 2017 и 2021 година. Откривме продорно повлекување на заземјувачката линија долж ледените рамнини кај ледникот централното стебло на ледничкиот мраз Тотен (TGIS) и Ледениот гребен на Московскиот универзитет (MUIS), каде што ГЛ се повлече 3,51 ± 0,49 km и 13,85 ± 0,08 km во текот на 1996-2020 година, соодветно. Користејќи ја радарската надморска височина CryoSat-2, откривме дека набљудуваните повлекувања на линијата за заземјување се совпаѓаат со високите стапки на разредување и високите брзини на мраз, што укажува на шема на загуба на маса доминирана од динамиката на мразот. Идентификувавме два океански канали модулирани од плимата и осеката на источниот леден гребен Тотен и западниот леден гребен на Московскиот универзитет, каде што ширините на океанските канали се во голема корелација со плимниот опсег. Отворањето на каналот на западниот леден гребен на Московскиот универзитет ги поврзува двата претходно одвоени системи TGIS и MUIS, кои би можеле да отворат пат за топлата модифицирана циркуполарна длабока вода што влегува во главната празнина MUIS и да го олесни понатамошното повлекување на линијата за заземјување.
Круша (планина)
Круша Планина, или Круша (на грчки: Κρούσια όρη, Крусија ори или Δύσωρο, Дисоро) е ниска планина во Егејска Македонија. Планината е разположена во централниот дел на Егејска Македонија и низ неа минува границата меѓу општината Кукуш (на запад), општината Синтика (на североисток) и општината Долна Џумаја на исток. Највисокиот врв на Круша со 1.179 м.
Дијарбекир (покраина)
Дијарбекир (турски: Diyarbakır) — покраина во источна Турција. Административен центар на вилаетот е истоимениот град Дијарбекир. Покраината има 1 494 321 жител (2006) и површина од 15 355 км2. Разделена е на 14 окрузи.
Рационален број
Рационални броеви, во математиката, претставуваат логичко расчленување на целите броеви. Постојат два начини на толкување на рационалните броеви. Едниот е преку претставување на секој рационален број како децимален запис, а другиот преку негово претставување како однос, количник на два цели броја. Ако рационалниот број е запишан со помош на децимален запис (т.е. како децимален број), тогаш тој:
Ако пак рационалниот број е запишан како количник на цели броеви, т.е. како дропка:
= Операции со рационални броеви =
Нека \frac{a}{b} и \frac{c}{d} се два произволни рационални броја. Тогаш меѓу нив дефинираме:
Бојабатски замок
Бојабатскиот замокот или Бојабатско кале ― замок во гратчето Бојабат, покраината Синоп, Турција, изграден од Пафлагонците во антиката и реконструиран под римско и отоманско владеење. Замокот денес функционира како музеј. Замокот е регистриран од Високиот совет за недвижно културно и наследство со решение за регистрација од 23 октомври 1987 година.
Каздере/Газидере, притока на Гекирмак, ја сече карпата на која се наоѓа Бојабатскиот замок со драматичен пар вертикални ѕидови. Ѕидот од страната на замокот има прозорец на карпата што ги осветлува тунелите што се спуштаат до новооткриениот голем подземен град од римско време. Тунелите можеби служеле и за водоснабдување и безбедно поминување за време на опсадата.
Замокот, кој веројатно не бил во сериозна употреба од околу 1300 година од нашата ера, но можеби е стар дури 2800 години, гледа кон долината на Гекирмак. Оваа долина е долга и се наоѓа паралелно со брегот на Црното Море. Заедно со слично поставената долина на реката Јешилирмак понатаму на исток, создава природна патека исток-запад што била користена уште од антиката како трговска рута, веројатно како дел од Патот на свилата. Замокот можеби служел за заштита на овој трговски пат. Со оглед на тоа што е соодветно растојание од Дураан, Ханену и Ташкепру, може да обезбеди безбедно застанување за карваните.
Постарата историја на областа можеби започнала од бронзеното време, а со неа можеби владееле Каскијци, Хетити, Пафлагонци, Персијци, Лидијци, Понтското Кралство и Римјани.
Областа оттогаш е заземена од Гази Гумустигин, вториот водач на Данишмендите, васал на селџучкиот Римски Султанат, неколку децении по Битката кај Манцикерт (1071) под власта на неколку турски држави (Данишменди, Селџуци, Перванеогулари, Џандариди), Отоманската Империја и Турската Република и е поштедена од големи воени судири и битки на нејзината територија најмалку 500 години.
Кон крајот на 19 и почетокот на 20 век, Бојабат бил дел од Кастамонскиот Вилаетот на Отоманската Империја.
Надворешни врски
41.4659°N, 34.7614°W
1689 во книжевноста
1689 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Келаклевец (Берово)
Келаклевец — населба од доцноантичкото време. Во подножјето на еден висок рид што се наоѓа лево од патот Берово-Сандански, а на 13 километри југоисточно од градот, при обработувањето на земјата се откриени темели од објекти, фрагменти од керамички садови, рановизантиски монети и железни алатки.
Иво Сенковиќ и агата од Рибник
Иво Сенковиќ и агата од Рибник (српски: Иво Сенковић и ага од Рибника) - српска народна епска (јуначка) песна.