cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шибуја
Разгледувачки и историски места
Шибуја е познат по својот дијагонален пешачки премин, наречен Шибујски пешачки премин. Сместен е пред излезот Хачику на железничката станица Шибуја и запира возила во сите правци за да им овозможи на пешаците да ја преплават целата раскрсница. Шибујскиот пешачки премин е „најпрометниот пешачки премин на светот“, со нагоре 3.000 луѓе истовремено. Статуата на Хачико, куче, помеѓу станицата и раскрсницата, е општо место за средби и скоро секогаш е преполно.
На југозападната страна на станицата Шибуја, има уште едно популарно место за средби со статуа наречена „Мојаи“. Статуата личи на статуа Моаи, а жителите на островот Нииџима му ја дале на Шибуја во 1980 година.
NGC 2208
NGC 2208 — леќеста галаксија во соѕвездието Кочијаш, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2208 се споменува и како UGC 3452, MCG 9-11-10, CGCG 260-7, NPM1G +51.0053.
Откривање
Објектот е откриен на 24 ноември 1886 година од страна на Луис Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2208 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. NGC 2208 има привидни димензии од 1,6' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 6 ч 22 м 34,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 51° 54' 36". Положбениот агол на објектот е во износ од 110°.
Други поделби
Проучување на NGC 2208 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 18911. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 41; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3388. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 984.
Невината сопруга
Невината Сопруга е мексиканска историска теленовела снимана во 2005 година, во 65 епизоди. Серијата кај нас се емитуваше на Сител телевизија.
Синопсис
Преку планината “Сан Франциско де лос Ареланес”, возот секогаш поминува во тивка ноќ. Група војници, предводена од капетанот Фернандо Ортиз се наоѓаат во возот. Тој е задолжен за превозот на телото на својот покоен вујко, Франциско Ортиз. Во истиот воз патува и младата жена на генералот, вдовицата Вирхинија, со својот брат Диего и Валдес, помошникот на генералот. Фернандо на почетокот ја презира Вирхинија, бидејќи е уверен дека таа се венчала за неговиот вујко само за да го стекне неговото богатство. Сите жители на малиот град ја сметаат Вирхинија за лоша жена, освен месниот градоначалник Хосе Гвадалупе и неговата жена Бланка, која е тешко болна. Мајката на Фернандо, Аурелија, со помош на злобниот Кристобал, ќе се обидуваат да го украдат сето богатство на Вирхинија и да ја избркат од имотот во кој моментално престојува. Омразата на Аурелија спрема Вирхинија станува уште посилна кога дознава дека нејзиниот син се заљубил во неа. Во меѓувреме, Вирхинија и Бланка стануваат пријателки. Бланка знае дека Хосе Гвадалупе ја мами со амбициозната Олга. Знае и дека набргу ќе умре, и се прашува што ќе биде со нејзиниот маж и нивната ќерка, Марисол. Набргу, Вирхинија и Хосе Гвадалупе се заљубуваат еден во друг, но љубовта е забранета, бидејќи Вирхинија не сака да ја измами нејзината пријателка. Вирхинија ќе мора да се спротивстави на злобните Аурелија и Кристобал, и на љубовта која ја чустувува кон Хосе Гвадалупе.
Невината Сопруга на Балканот
Македонија: Сител Телевизија Србија: Пинк Телевизија Босна и Херцеговина: Пинк БХ Црна Гора: Пинк М
Алфа Кентаур
Алфа Кентаур(и) (α Cen/Centauri или Толиман) — најсјајната ѕвезда во соѕвездието Кентаур, видливо од јануари до јули, а кулминира во текот на април и не е видливо од северната полутопка на географски широчини поголеми од 30°.
Алфа Кентаур е најблиска ѕвезда до Земјата, после Сонцето.
Опис
Набљудувана со голо око како еден објект, Алфа Кентаур, означена како Алфа Кентаур A/B (α Cen A/B), всушност e двоен ѕвезден систем составен од поединечните ѕвезди наречени Алфа Кентаур А (α Cen А), со 110% од масата и 151,9% од сјајноста на нашето Сонце, и Алфа Кентаур B (α Cen B), со 90,7% од масата и 50,0% од сјајноста на Сонцето. Всушност, Алфа Кентаур е троен систем, чиј член е и Проксима Кентаур, најблиската ѕвезда до Сонцето.
Нивната просечна оддалеченост од Сонцето изнесува 1,34 парсек или 4,37 светлосни години .
Иако е најблиска до Земјата, таа е трета според сјајноста со својата привидна величина од -0.27, а се наоѓа на 4,3 светлосни години од Земјата. Координатите на Алфа Кентаур во сферниот небесен екваторски координатен систем се 14 часови и 36 минути (ректасцензија) и -60°38' (деклинација). Оваа ѕвезда ѝ припаѓа на спектралната класа G2, како и Сонцето.
Во системот се наоѓа и планетата Алфа Кентаур Bb која има Земјина големина слична на и претставува најблиската вонсончева планета до Земјата. Има маса од барем 113% од онаа на Земјата и кружи околу Алфа Кентаур B во период од 3,236 дена. Растојанието од планетата до ѕвездата изнесува 6 милиони километри, 4% од растојанието од Земјата до Сонцето и десет пати поблиску од орбитата на Меркур. Површинската температура изнесува барем 1500 K (прибл. 1200 °C), што е преврело за човечки живот, но сепак можно за микроорганизми.
Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2015 година
Финале на УЕФА Лигата на шампиони во 2015  — финалниот натпревар на УЕФА Лигата на Шампоните во сезоната 2014-15 година, односно 60-та сезона на Европскиот премиерен клупски фудбалски турнир организиран од страна на УЕФА, или 23-та сезона на УЕФА Лигата на Шампионите, бидејќи натпреварувањето било преименувано од Куп на Европски Шампиони во Лига на Шампиони. Натпреварот бил одигран Олимпискиот стадион во Берлин, Германија на 6 јуни 2015 година кој завршил со победа на Барселона од Шпанија над Јувентус од Италија со 3–1. Победникот стекнал право да се натпреварува со победникот од финалето на Лига Европа во Суперкупот на УЕФА. Головите за Барселона ги постигнале Иван Ракитиќ, Луис Суарез и Нејмар додека за Јувентус - Алваро Мората.
Пречкеста спирална галаксија
Пречкеста спирална галаксија — спирална галаксија со средишна структура во облик на пречка составена од ѕвезди. Пречките се среќаваат кај околу две третини од спиралните галаксии и влијаат на движењето на ѕвездите и меѓуѕвездениот гас во галаксијата, а може да ги засегаат и спиралните краци.
Истакнатиот американски астроном Едвин Хабл ги класификувал спиралните галаксии од овој вид како SB (spiral, barred = спирални, пречести) во неговата Хаблова низа и ги сместил во три поткатегории зависно од отвореноста на спиралните краци. Оние означени со SBa имаат густо врзани краци, SBb се средни, а SBc имаат најлабави краци. Подоцна е воведена четвртата поткатегорија SBm за означување на пречкестите спирални галаксии со извесен степен на неправилност, како што се оние во Магелановите Облаци. Некои други видови галаксии според Хабловата класификација се: спиралната, елиптичната и неправилната галаксија.
Набљудувањата со радиотелескопи веќе подолг период укажуваат на тоа дека Млечниот Пат е пречкеста галаксија, а инфрацрвените набљудувања со вселенскиот телескоп „Спицер“ во 2005 г. ги поддржале овие претходно насодбрани доказни податоци.
Пречки
Пречкестите спирални галаксии се најзастапени, со дури две третини од сите спирални галаксии. Тековната хипотеза вели дека пречката делува како своевидно ѕвездено мрестилиште, напојувајќи го настанокот на ѕвездите во нивните средишта. Се смета дека пречката е механизам кој го спроведува гасот од спиралните краци навнатре по пат на орбитална резонанција, и со тоа создавајќи нови ѕвезди. Овој процес воедно го објаснува фактот што многу пречкести спирални галаксии имаат активни галактички јадра, како оние што се забележуваат во галаксијата Јужна Вртимушка.
Се смета дека пречката настанува со делувањето на густински бран кој зрачи од средиштето на галаксијата и ги преобликува орбитите на внатрешните ѕвезди. Овој ефект потоа преоѓа и на понадворешните ѕвезди, создавајќи самоодржлива пречкеста структура.
Научниците сметаат дека пречката е привремена појава во развојот на галаксијата, и дека пречката постепено се губви, преобразувајќи ја галаксијата од пречкеста спирална во обична спирална галаксија. Кога ќе надмине извесна насобрана маса, пречката веќе не може да ја додржи и почнува да се распаѓа. Галаксиите со голема маса во средиштето имаат кратки и дебели пречки. Се смета дека развојниот циклус на една спирална галаксија од непречкеста во пречкеста трае околу милијарда години.
IC 752
IC 752 — галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 752 се споменува и како MCG 4-31-22, CGCG 130-29.
Откривање
Објектот е откриен на 22 април 1889 година од страна на Луис Свифт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 752 е од видот Sc. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,4 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. IC 752 има привидни димензии од 0,7' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 17 м 30,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +20° 35' 59"". Положбениот агол на објектот е во износ од 45°.
Други поделби
Проучување на IC 752 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 46286.
Користена литература
Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog)
Метју Меконахи
Метју Дејвид Меконахи (Matthew McConaughey, ; роден 4 ноември 1969) — американски глумец. Тој за првпат бил забележан во неговата прва главна улога во комедијата Зашеметен и збунет (1993), како и во хоророт Тексашки масакар со моторна пила: Следната генерација (1994), трилерот Време за убиство (1996), историската драма на Стивен Спилберг Амистад (1997), научно фантастичната драма Контакт (1997), комедијата ЕДтв (1999) и воениот филм У-571 (2000).
44 Лебед
44 Лебед — двојна ѕвезда во соѕвездието Лебед со просечна привидна величина од 6,18.
Десетобој
Десетобој или декатлон — атлетски повеќебој (десет дисциплини) за мажи воведен како атлетичка дисциплина во 1884 година во САД. На распоредот на Олимписките игри десетобојот првпат се најде во Стокхолм 1912.
Натпреварувањето во десетобојот се одржува два дена по следниов распоред:
Црква „Св. Атанасиј“ - Џепчиште
Свети Атанасиј — црква во тетовското село Џепчиште. Црквата е градена во поново време. Фрескоживописот е изработен од Павле Кузмановски. Црквата била мета на крадци во повеќе наврати.
Сао Томе и Принсипе на Олимписките игри
Сао Томе и Принсипе досега се натпреварувале на пет изданија од Летните олимписки игри. Земјата своето прво учество го имала на Летните олимписки игри 1996 во Атланта. Тие никогаш не учествувале на Зимски олимписки игри. Земјата не освоила ниту еден олимписки медал.
Националниот олимписки комитет на Сао Томе и Принсипе е основан во 1979 година, а бил признаен од страна на Меѓународниот олимписки комитет во 1993 година.
Синиша Станковиќ
Синиша Станковиќ (Зајечар, 26 март 1892 - Белград, 24 февруари 1974) бил српски биолог, член на Српската академија на науките и уметностите и основач на Институтот за екологија и биогеографија на Српската академија на науките и уметностите, директор на Биолошкиот институт на Србија.
Животопис
Студирал природни науки на универзитетите во Белград и Гренобл. Бил предавач во неколку биолошки дисциплини на Универзитетот во Белград, каде што бил избран за редовен предавач во 1934 година.
Синиша Станковиќ бил член на САНУ и дописен член на Академијата во Нанси и Академијата Масарик во Прага. Бил претседател на академскиот совет на ФНРЈ.
За дописен член на САНУ, тој бил избран во 1934 година, а за редовен член во 1946 година. Тој бил член на Комисијата за реконструкција на Универзитетот од 1944 година.
По ослободувањето, тој бил претседател на Народноослободителниот фронт на Белград, АСНОС, а од 1944 до 1953 година бил претседател на Президиумот на Националното Собрание на Србија.
Во повоениот период тој ја претставувал Југославија на меѓународни состаноци и работел на обновување на научната дејност.
Синиша Станковиќ бил еден од основачите на еколошката насока во биологијата.
Тој исто така ги проучувал живите суштества во езерата, но и во другите слатки води, како и проблемите со биогеографијата.
Неговите најважни дела се темелеле на проучувањето на животот во Охридското Езеро.
Според него, именуван е еден вид лажни скорпии, редок вид што живее само во Србија. Според него бил именуван Институтот за биолошки истражувања "Синиша Станковиќ".
Дела
Синиша Станковиќ напишал голем број научни трудови и универзитетски учебници. Од поголемите дела ги објавил:
943 п.н.е.
943 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 943. година пред новата ера, 943. од првиот милениум п.н.е., 43. од 10 век п.н.е. и четвртта од 940-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4565 и 4566 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3807 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2817 и 2818 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 190 пред основањето на Рим.
Кетски јазик
Кетскиот е енисејски јазик кој се зборува во Сибир (Краснојарски крај) во Русија. Долги години се верувало дека јазикот е јазичен изолат, но денес е познато дека е дел од енисејските јазици. Кетскиот е единствениот жив енисејски јазик, кој е воедно и загрозен во однос на неговиот опстанок. Кетите живеат по реката Енисеј.
Писмо
Латинско писмо од 1930:
Кирилско писмо од 1980:
Мурат-пашина џамија
Историја
Според натписот на мермерната плоча над влезната врата во џамијата, на арапски јазик е објаснето дека истата била изградена некаде околу 1802 и 1803 година, откако претходно изгорела во пожарот од 1689 година. Извршени се истражувања, кои потврдуваат дека на истото место се наоѓала постара градба, од чии ѕидови се откриени остатоци. Последен пат, џамијата е реновирана кон крајот на XX век од страна на скопското муфтиство, во соработка со Заводот за заштита на спомениците на културата на Република Македонија.
Архитектура
Освен минарето, џамијата е релативно нова градба и припаѓа на османлискиот барокен стил со примена на неокласицистички исламски елементи. Градбата е со четвртест облик и е покриена со покрив на четири води. Покрај главниот влез има и влез кој се наоѓа на северната страна. Внатрешноста на џамијата содржи дрвен касетиран таван, како и галерија (махвил), михраб и говорница (минбер), кои се сметаат за карактеристични елементи на османлиската барокна архитектура. Во дворот на џамијата се наоѓа шадрван изграден во 1937 година. Пронајдени се и остатоци од гробишта, т.е. три надгробни споменици, кои потекнуваат од 1741 и 1790 година, додека за третиот е тешко да се утврди датумот.
Црква „Св. Ѓорѓи“ - Ново Село (Гостиварско)
Свети Ѓорѓи — помала селска црква во гостиварското село Ново Село, Македонија.
Местоположба
Црквата се наоѓа источно од селото, на патот кон селото Церово.
Архитектура
Црквата не е фрескоживописана и не поседува иконостас.
Јакоб Штајнер
Јакоб Штајнер (18 март 1796 – 1 април 1863 година) бил швајцарски математичар кој првенствено работел во областа геометрија.
Биографија
Штајнер е роден во селото Уценшторф, во кантонот Берн. На 18 години, станал ученик на Хајнрих Песталоци, а потоа студирал во Хајделберг. Потоа тој заминал во Берлин каде заработувал за егзистенција со туторство, исто како што правел и во Хајделберг. Во Берлин се запознал со А.Л. Креле, кој охрабрен од неговата способност, како и од онаа на Нилс Хенрик Абел, кој во тоа време престојувал во Берлин, го основал својот познат Журнал (1826).
По објавувањето на неговиот труд „Систематски разработки“ (гер. „Systematische Entwickelungen“) во 1832 година, Штајнер добил почесна диплома на Универзитетот Кенигсберг со помош на Карл Густав Јакоб Јакоби кој во тоа време таму бил професор. Преку влијанието на Јакоби и на браќата Александар и Вилхелм фон Хумболт во 1834 година за него била основана нова катедра по геометрија во Берлин. Тој таму работел сè до својата смрт во Берн на 1 април 1863 година.
Бил опишан од Томас Хирст на следниов начин:
Математички придонеси
Математичкото дело на Штајнер е главно ограничено на геометријата. Тој неа ја обработувал синтетички, со целосно исклучување на аналитичките методи, кои ги мразел и се вели дека сметал дека е срам за синтетичката геометрија ако со методите на аналитичката геометрија се добиени еднакви или повисоки резултати. Во својата област ги надминал сите негови современици. Неговите истражувања се одликуваат со голема општост, со плодноста на неговите ресурси и со строгоста во неговите докази. За него се смета дека е најголемиот чист геометар после Аполониј од Перга.
Во неговата книга „Систематска разработка на меѓусебните зависности на геометриските форми“ (гер. „Systematische Entwickelung der Abhängigkeit geometrischer Gestalten von Einander“) тој ги поставил темелите на модерната синтетичка геометрија. Во проективната геометрија две точки одредуваат единствена права, а две прави одредуваат единствена точка. Така, дури и паралелните прави имаат заедничка точка: точка во бесконечност. Симетријата на точките и правите се изразува како проективно двојство (проективна дуалност). Почнувајќи од перспективностите, трансформациите во проективната геометрија се формираат преку нивни композиции, т.е. состави, при што се добиваат проективности. Штајнер ги идентификувал множествата кои се запазуваат при проективности, како на пример, проективниот кодомен и прамените. Особено е запаметен по неговиот пристап кон конусните пресеци преку некоја проективност наречена Штајнерова коника.
Меѓу останатите геометриски резултати на Штајнер е вклучен развојот на формула за поделба на просторот со рамнини (максимален број на делови добиени од n рамнини), неколку теореми за познатиот Штајнеров синџир на тангенцијални кружници и доказ на изопериметриската теорема (подоцна во доказот била пронајдена грешка, но таа била поправена од Вајерштрас).
Останатите списи на Штајнер се наоѓаат во бројни трудови објавени главно во Журналот на Креле, чиј прв том ги содржи неговите први четири труда. Најважни се оние кои се однесуваат на алгебарските криви и површини, особено краткиот труд „Општи својства на алгебарските криви“ (гер. „Allgemeine Eigenschaften algebraischer Curven“). Во него се содржат само резултати и нема индикации за методот со кој се добиени, така што, според Л. О. Хосе, тие се, како и теоремите на Ферма, загатки за сегашните и идните генерации. Еминентни аналитичари успеале да докажат некои од теоремите, но на крајот Лујџи Кремона успеал да ги докаже сите, и тоа со униформна синтетичка метода, во неговата книга за алгебарски криви.
Други важни истражувања се однесуваат на максимумите и минимумите. Поаѓајќи од едноставни елементарни претпоставки, Штајнер успеал да реши проблеми за чие аналитичко решавање е потребна анализа на варијации, која целосно била надвор од границите на дотогаш познатото диференцијално и интегрално сметање (калкулус). Поврзан со претходната статија е трудот „За криви добиени со тежинска точка на рамнински криви“ (гер. „Vom Krümmungsschwerpuncte ebener Curven“), кој содржи бројни својства на кривите подери и рулети, посебно на нивните плоштини.
Исто така, Штајнер дал мал, но важен придонес во комбинаториката. Во 1853 година, Штајнер објавил статија на две страници во Журналот на Креле за она што денес се нарекува Штајнерови системи, основен вид на дизајн на блокови.
Неговите најстари трудови и ракописи (во периодот 1823-1826) биле објавени од неговиот обожавател Фриц Буцбергер на барање на Бернското друштво на природни научници.
Злетовска Клисура
<mapframe latitude="42.1084" longitude="22.1869" zoom="9" width="284" height="200" align="right"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ {     "type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "", "marker-size": "small", "marker-color": "#808080" },     "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 22.350280072424,         42.134781065051        ]      }    },    {      "type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "", "marker-size": "small", "marker-color": "#808080" },     "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 22.234939230547752,         41.98821168129579        ]      }    }  ] }
Злетовска Клисура или Клисура на Злетовска Река — клисура во Осоговијата, североисточна Македонија. Го зафаќа делот од долината на Злетовска Река од с. Дренак до с. Злетово, во должина од 20 км. Во почетниот дел е всечена во гнајсеви, микашисти и шкрилци, а страните ѝ се високи од 300-400 м.
Низводно од вливот на Емиричка Река е всечена во палеовулкански релјеф, односно во отпорни дацито-андезитски и игнимбритски карпи. Затоа, во овој потег е доста длабока (до 800 м), со стрмни, на одредени места речиси вертикални карпести страни. На долинските страни се образувани бројни сипари, настанати со механичко распаѓање на вулканските карпи. Кај с. Јамиште е тектонскиот водопад на Злетовска Река, висок 8 м. Тоа е најголемиот водопад на Злетовска Река, на чие дно има огромен џиновски лонец, длабок околу 3 м. Мали водопади високи до 6 м имаат и притоките на Злетовска Река пред нивниот влив во главната река. Некои водопади се скалесто наредени во вид на слапови. Делот од клисурата кај с. Кнежево е потопен со Злетовската акумулација.
Wavin' Flag
„Wavin' Flag“ е песна од сомалиско-канадскиот артист К'наан од неговиот албум Troubadour. Песната се има искачено на #2 на Канадски Хот 100. Римејк од ad hoc супергрупата од канадски артисти, наречена Млади Артисти за Хаити, станал добротворен сингл, и како таков се искачил на #1 Канадските Табели. Една од Младите Артисти за Хаити била Аврил Лавињ.
Вацлавски плоштад
Вацлавски плоштад или Вацлавски намести — еден од главните градски плоштади на Прага и центар на деловните и културните заедници во Прага. Многу историски настани се одиграле на овој плоштад, и тој претставува традиционално собиралиште за протести, демонстрации, прослави, и други јавни собирања. Плоштадот е именуван по Вацлав I, војводата од Бохемија, канонизиран од црквата како Свети Вацлав - патрон на Бохемија.
Порано плоштадот се викал „Коњски пазар“, поради намената што повремено ја имал во средниот век, но името му е променето во 19. век. Се протега во насока северозапад-југоисток, има правоаголна површина и долг е 750м, а југоисточната страна е на возвишение, поради што повеќе наликува на булевар отколку на плоштад. Вкупната површина на плоштадот е 45.000м². На највисоката точка се наоѓа големата неокласицистична зграда на Народниот музеј. Статуата на Вацлав I качен на коњ доминира на возвишението, пред музејот.
50.08139°N, 14.4275°W
Убиј го Бил
Приказна
Убиј го Бил е една приказна, поделена во две изданија со по пет „подглавија“ во секое, презентирани преку нелинеарен стил, што е карактеристично за филмовите на режисерот Тарантино.
Прво издание
Во Ел Пасо, Тексас, се случува масакр изведен од страна на Смртоносниот Вајпер Атентаторски Тим и е ранета Невестата. Таа се обидува да му каже на водачот на овој тим, Бил, дека е бремена, но тој ја пука во глава. Набрзо доаѓа полицијата и го истражува масакрот, Шерифот ја мисли Невестата за мртва, но дознава дека е жива. Невестата завршува во болница и останува во кома, а за тоа време Бил испраќа еден атентарор, Еле Драјвер, да ја убие Невестата со смртоносна инекција, но Бил одлучува да ја прекине мисија, бидејќи смета дека е нечесно да се убие Невестата кога таа не може да се брани. Поминуваат четири години и Невестата се разбудува од својата кома, за нејзино изненадување, таа не е повеќе бремена. Таа е принудена да убие еден болнички работник кој ја силувал додека таа била во кома и го украдува неговиот камион и набрзо се опоравува. Таа има план да се одмазди на Бил и неговиот атентаторски тим. Отпрвин оди во домот на еден поранешен атентатор, Вернита Грин, и ја напаѓа, започнувајќи една брутална тепачка. Нивната тепачка е прекината од страна на младата ќерка на Вернита, Ники. Двете одат да разговараат насамо, но Вернита се обидува да ја убие Невестата и Невестата е принудена да ја убие Вернита, Ники е сведок на убиството. Невестата потоа прави список на членовите на Смртоносниот Вајпер Атентаторски Тим кои треба да ги убие и одлучува првин да ја убие О-Рен Иши, која ја води јакузата во Токио. Невестата е принудена да патува во Окинава, Јапонија, за да земе меч од легендариниот Хатори Ханзо, кој се заколнал дека нема повторно да направи меч, но откако Невестата му кажува дека сака да го убие Бил, тој оди преку својата заклетва и прави меч за Невестата. Невестата, подготвена со мечот на Хатори Ханзо, оди во еден ресторан во Токио за конечно да се соочи со О-Рен Иши, но прво се соочува со нејзината армија Лудите 88 и издвојува победа. Таа потоа конечно се соочува со О-Рен Иши во Јапонската градина на ресторанот и повторно издвојува победа, убивајќи ја О-Рен Иши. Невестата потоа ја зема асистентката, Софи Фатале, и добива информации за Бил со помош на тортура и ја остава жива. Филмот завршува со посетата на Бил во болница кај Софи, кој ја прашува за невестата и едно од поважните прашања е тоа дали Невестата знае дека нејзината ќерка е жива.
Второ издание
Невестата решава да се соочи со третиот член на атентаторскиот тим на Бил, братот на Бил, Буд. Таа оди во неговата приколката, но Буд беше спремен и ја застрела со пушка полна со камен од сол. Тој зборувал со Бил за Невестата и бил предупреден дека Невестата ќе дојде да го убие. Буд го здогледува мечот на Невестата и му се јавува на Еле Драјвер, планирајќи да го продаде мечот за еден милион долари. Тој потоа ја онесвестува Невестата и ја затвора во ковчег, закопувајќи ја жива во гробиштата. Години порано, Бил ја однел Невестата кај легендарниот господар за боречки вештини, Паи Меи, за да може да ги унапреди своите боречки вештини и Бил му кажува на Невестата за посебната техника на Паи Меи, удар кој може да предизвика срцето да експлодира. Така, Невестата искористува една техника на Паи Меи со која се ослободува од ковчегот и излегува на површина. Еле Драјвер одлучува да го убие Буд и тоа и го сторува, таа скрива црна мамба во куферот полн со пари и Буд полека умира од отровот на змијата. Таа му ѕвони на Бил и му кажува дека Невестата го убила Буд, а таа дека ја убила Невестата. Ама Невестата, која всушност се вика Беатрикс Кидо, извршува заседа на Еле и тие влегуваат во брутална тепачка. Еле му открива на Беатрикс дека и таа била ученичка на Паи Меи и дека го отрула како одмазда дека ѝ го извадил окото кога таа го навредила. Како за одмазда, Беатрикс ѝ го вади и преостанатото око и ја остава во приколката на своја судбина. Беатрикс го наоѓа Бил со помош на еден познаник и дознава дека нејзината ќерка Б.Б е сè уште жива. Таа ги наоѓа двата во еден хотел и ја поминува вечерта со нив. Ама, откако Бил ја става Б.Б во кревет, тој и Беатрикс имаат сериозен разговор. Беатрикс му ја кажува на Бил причината поради која таа го напуштила неговиот атентаторски тим, додека Бил му ја кажува причината поради кој тој го наредил нејзиното убиство. Беатрикс и Бил набрзо влегуваат во кратка мечовска борба каде Беатрикс го удира Бил со посебната техника на Паи Меи и на тој начин издвојува победа. Откога Бил прави пет чекори, тој паѓа и умира. Беатрикс одлучува да води нормален живот со Б.Б.
Улоги
Второ издание
Томас Кајетан
Томас Кајетан роден 20 февруари 1469 г.9 август 1534 година), познат и како Гаетанус, најчесто Томазо де Вио или Томас де Вио, бил италијански филозоф, теолог, кардинал (од 1517 година до неговата смрт) и Мајстор на Редот на проповедниците од 1508 до 1518 година. Тој бил водечки теолог од своето време, кој сега е најпознат како портпарол на католичкото противење на учењата на Мартин Лутер и протестантската реформација додека бил легат на папата во Аугсбург и меѓу католиците за неговиот опширен коментар на Сума теологика на Тома Аквински.
Тој не треба да биде поистоветен или да се меша со неговиот современик, Свети Кајетан, основачот на Театините.
Живот
Де Вио е роден во Гаета, тогаш дел од Кралството Неапол, како Јакопо Вио. Името Томазо било земено како монашко име, додека презимето Кајетан потекнува од неговиот роден град. На петнаесетгодишна возраст влегол во доминиканскиот ред и се посветил на проучувањето на филозофијата на свети Тома Аквински, станувајќи пред триесеттата година доктор по теологија во Падова, а потоа и професор по метафизика.
Јавната расправа во Ферара (1494) со Пико дела Мирандола ја направила неговата репутација како теолог. Тој станал генерален обвинител во 1507 година и генерал на Доминиканците една година подоцна во 1508 година. За неговата ревност во одбраната на папските права против Советот во Пиза од 1511 година, било опишано во серијата дела кои биле осудени од Сорбона и јавно запалени. По наредба на кралот Луј XII, ја добил епископијата Гаета, а во 1517 година папата Лав X го направил кардинал и надбискуп на Палермо.
Тој се појавува во 1511 година како поддржувач на папата против тврдењата на Советот во Пиза (1511–1512), повикан од кардиналите дисиденти да го казни папата Јулиј II, кој ги игнорирал изборните капитулации што ги прифатил пред да биде избран. Кајетан во одбрана на својата позиција го составил Tractatus de Comparatione auctoritatis Papæ et conciliorum ad invicem. Жак Алмен одговорил на ова дело, а Кајетан одговорил во неговото Извинување. Кајетан одбил да го прифати аргументот на Алмаин дека политиката на црквата мора да биде слична на лаички режим, со ограничувања на владетелот. На Петтиот Латерански собор (1512–1717) што го поставил папата Јулиј II во спротивставување на оној во Пиза, Де Вио ја одиграл водечката улога. За време на втората седница на соборот, на која го одржал воведниот говор, тој донел декрет со кој се признава супериорноста на папската власт во однос на онаа на соборите.
Во 1517 година, Лав X го поставил за кардинален презвитер на Сан Систо во Рим за неговите услуги. Следната година станал епископ на Палермо. Тој поднел оставка како епископ на Палермо во 1519 година за да стане епископ на Гаета, што му ја  доделил Карло V за чиј избор Де Вио ревносно работел. Во 1518 година тој бил испратен како легат во Диетата на Аугсбург и нему, по желба на саксонскиот електор, му била доверена задачата да ги испита и тестира учењата на Лутер. Според Хилер Белок, „[Лутер] не бил грубо третиран од неговите противници, грубоста била на негова страна. Но, работите тргнале против него, и тој бил претставен да изгледа глупав; тој бил вкрстено испрашуван за да го негира, на пример, авторитетот на Генералниот совет - кој авторитет бил адут за играње против Папството.“
Во 1519 година, Де Вио помогнал во изготвувањето на законот за екскомуникација против Лутер.
Де Вио бил вработен во неколку други преговори и трансакции, способен во говорот како и во писмата. Во врска со кардиналот Џулио де Медичи во конклавата од 1521-1522 година, тој го обезбедил изборот на Адријан Бојенс, епископ на Тортоса, за Адријан.VI. Тој го задржал влијанието под Климент VII, претрпел краток затвор по упадот на Рим од страна на Констаблот на Бурбон и Фрундсберг (1527), се повлекол во својата епископија неколку години и, враќајќи се во Рим во 1530 г. ја презел својата стара позиција на влијание кај папата Климент, во чие име ја напишал одлуката за отфрлање на жалбата за поништување на Катарина Арагонска, поднесена од Хенри VIII од Англија. Номиниран од Климент VII за член на комитетот на кардинали назначен да известува за „Нирнбершкиот одмор“, тој препорачал, наспроти мнозинството, одредени отстапки за лутераните, особено бракот на свештенството како во православната црква и причестувањето во двата вида според одлуката на соборот во Базел.
Прегледи
Како филозоф и логичар, Кајетан ја бранел идејата за аналогија.
Иако како теолог Де Вио бил схоластик од постар томистички тип, неговата општа позиција била онаа на умерените реформатори на школата на која и припаѓал Реџиналд Поле, подоцна архиепископ од Кентербери ; т.е.,тој сакал да ги задржи најдобрите елементи на хуманистичката преродба во хармонија со католичкото православие осветлено со оживеаното ценење на Августиновата доктрина за оправдување. На полето на томистичката филозофија, тој покажал впечатлива независност на судот, изразувајќи либерални ставови за бракот и разводот, негирајќи го постоењето на материјален пекол.
Некои Доминиканци ги сметале неговите ставови како премногу независни од оние на Свети Тома. Сорбона во Париз најде некои од овие гледишта хетеродоксни, а во изданието од 1570 година на неговиот славен коментар на Аквински сума, непристојните делови биле избришани. Во овој дух тој напишал коментари на делови од Аристотел и на збирот на Аквински, а кон крајот на својот живот направил внимателен превод на Стариот и Новиот завет, освен Соломоновата песна, пророците и Откровението на св. Џон. Кајетан, исто така, напишал мислења за теми од практично значење, како што е располагањето со ограбените добра чија сопственост не можела да се утврди.
На реформацијата тој останал цврст противник, компонирајќи неколку дела насочени против Мартин Лутер, и земајќи важна улога во обликувањето на политиката на папските делегати во Германија. Научно иако бил во схоластиката, тој сфатил дека за да се бори против реформаторите ќе му треба подлабоко познавање на Светото писмо отколку што тој поседувал. На оваа студија тој се посветил со карактеристична ревност, пишувал коментари за поголемиот дел од Стариот и Новиот завет, а во изложувањето на својот текст, кој го третирал критички, си дозволил значителна слобода во отстапувањето од буквалното и традиционалните толкувања.
Пријавен е Де Вио  како давање изјава на некои може да им се чини контроверзно:
За разлика од повеќето италијански кардинали од неговото време, Де Вио бил човек со строга побожност и жестока ревност. И од гледна точка на доминиканската идеја за врвната потреба од одржување на црковната дисциплина, тој ги бранел правата на папството и прокламирал дека папата треба да биде „огледало на Бога на земјата“.
На Аквински
Во средината на дваесеттиот век, мислата на Кајетан била оценета негативно од одредени католички коментатори кои, реагирајќи против нео-томистичката мисла, го прикажале Кајетан како првата личност што направила погрешни толкувања на мислата на Томас Аквински.
Фергус Кер напишал книга во 2002 година, По Аквински, напаѓајќи го Кејетан за ова. Меѓу другите, тој го навел Етиен Гилсон, кој одговарал на аргументите дека „филозофијата“ и „христијанството“ се некомпатибилни дисциплини, дека постоел во хеленистичкиот јудаизам, патристичката мисла и средновековниот период, начин на размислување, анимиран од античката грчка потрага по причина за битието, што со право би можело да се нарече „христијанска филозофија“. Според извештајот на Гилсон, во мислата на Кајетан оваа врска најпрво била прекината, бидејќи Кајетан, под влијание на шкотизмот, ја сведе метафизиката на Томас Аквински за егзистенцијалниот чин на битието на онтологија на супстанцијата. Според тоа, Кајетан и неговите наследници, според извештајот на Гилсон, го претставиле Томас како фокусиран само на формите и суштините на суштествата, а не на постоењето на сите нешта како учество во чистата актуелност која е Бог. Според тоа, за Гилсон, „филозофијата“ и „христијанството“ се некомпатибилни само ако христијанската мисла се разбере во нејзината традиција пост-Кајетан - традиција која е полоша од постарата, поизразена традиција на христијанската мисла. Анри де Лубац напишале во Surnaturel (1946), приказ на гледиштата на Акунија за природното и натприродното, дека интерпретацијата на Кајетан за Акунија, иако влијателна, била неточна. Де Лубак тврдел дека Кајетан го третира Аквински како аристотелец, работејќи со дефиниција за природата од Аристотеловата физика, која ефективно ја претворил човечката природа во реалност суштински затворена во себе, со свои внатрешни моќи, желби и цели. Де Лубак не мислел дека Аквинија е Аристолеец, и таа последователна католичка мисла предизвикала погрешни читања на извештајот на Тома Аквински за односот помеѓу природата и благодатта.
Во 2006 година, Ралф Мекинерни и други научници ја оспориле негативната оценка за работата на Кајетан направена од Лубац и Гилсон. Мекинерни пишува дека критиките на Кајетан всушност не се поткрепени со докази од неговите дела, а дополнително дека не е Кајетан туку Гилсон чија интерпретација на Аквински е отстапување од сопствените верувања на вториот.
Друго
Брус Мецгер напишал дека библиските коментари на Кајетан биле изненадувачки „модерни“, предвидувајќи ја библиската текстуална критика. Забележително, Кајетан повторно ги појавил претходните христијански сомнежи во однос на апостолското авторство на Посланијата на Јаков, Јуда, 2. Јован и 3. Јован, како и спротивставувањето на Павловото авторство на Посланието до Евреите, со сите позиции со кои современите научници се согласуваат.
Пеколен портокал (филм)
Пеколен портокал (A Clockwork Orange), е британско-американски филм од 1971 година (крими-драма-трилер), во режија на Стенли Кјубрик, а според истоимениот роман на Ентони Бурџис (Anthony Burgess) од 1962 година. Главната улога на харизматичниот и психопатски деликвент Алекс ДеЛарџ ја игра Малколм Мекдауел.
„Пеколен портокал“ содржи вознемирувачка, насилна сликовитост преку која ја истражува социјалната позадина на младинските банди и другите теми на футуристичкото дистописко општество. Музиката за филмот се состои главно од класична музика и композиции на Венди Карлос изведени на Moog-синтисајзер.
Во 1972 година, филмот бил номиниран за „Оскар“ во четири категории: најдобар филм, режија, монтажа и адаптирано сценарио, истата година имал и три номинации за „Златен глобус“, а следната година имал седум номинации за „БАФТА“. Покрај другите награди, во 1972 година, филмот бил прогласен за најдобар странски филм на Венецијанскиот филмски фестивал.
Кратка содржина
Дејството на филмот се одвива во Англија во 1995 година, а го следи животот на тинејџерот Алекс ДеЛарџ (го игра Мекдауел) чии задоволства вклучуваат класична музика (најмногу Бетовен), силување и екстремно насилство. Тој е водач на мала банда насилници, кои ги ословува како негови droogs (од рускиот збор друг кој значи „пријател“ или „братко“). Алекс го раскажува поголем дел од филмот во „надсат“: фрактуриран, современ адолесцентски сленг кој се состои од словенски (посебно руски), англиски и кокни сленгови во рима. Алекс е дрзок и склон кон злоставување на другите; ги лаже родителите за да избега од училиштето и има скап музички систем од кој одекнува неговата збирка на класични музички снимки. Неговата банда краде и тепа случани луѓе, а Алекс ужива во таквиот живот. Еднаш, тој се посмнева во верноста на неговите другари и ги претепува, но е не е свесен дека тие планираат да му се одмаздат. Така, во една прилика, бандата влегува во една куќа, а сопственичката му се спротивставува на Алекс при што тој ја убива. Кога излегува надвор, неговите другари го удираат и тој ја губи свеста, по што е уапсен и осуден на затворска казна во траење од 12 години. Во затворот, Алекс се пријавува како доброволец за новата специјална терапија за лечење на насилниците, која се состои во тоа што му прикажуваат снимки со насилство врз луѓето кои кај него предизвикуваат мачнина. Набргу, Алекс е „излекуван“, така што е неспособен да изврши какво и да било насилство. Тој е ослободен и доаѓа дома, каде дознава дека во неговата соба се вселило друго момче. Додека шета крај реката, нему му приоѓа скитник, барајќи му пари. Скитникот (поранешна жртва на неговата банда) го препознава и, заедно со другите скитници, го напаѓа. Тогаш пристигнуваат двајца полицајци, а вџашениот Алекс сфаќа дека тие се неговите поранешни другари. Претепан од полицајците, Алекс едвај успева да се довлечка до една куќа во која живее писателот кого своевремено го претепала бандата на Алекс. Писателот ги повикува своите пријатели, кои му пуштаат музика од Бетовен под чие влијание Алекс се фрла низ прозорецот. Тој завршува во болницата со тешки повреди, а таму го посетува министерот за внатрешни работи.
Брзина на светлината
Брзина на светлината, обично се бележи со латинично c (лат. celeritas — брзина) — физичка константа важна во голем број области од физиката. Нејзината вредност (во вакуум) изнесува точно 299.792.458 м/сек. (≈), односно 1.079.252.848,8 км/ч. Според Специјалната теорија на релативноста тоа е максималната брзина со која сета енергијата, материјата и сите информации можат да патуваат во универзумот, а која може да се постигне единствено во вакуум. Затоа често се обележува и со c0. Во други средини (течности, гасови...) брзината на светлината е различна и секогаш помала отколку во вакуум. Со брзината на светлината во вакуум се движат честичките кои немаат маса и електромагнетното зрачење (светлината и гравитационите бранови и се одвиваат промените во полињата. Тие ја задржуваат
c
без разлика на движењето на нивниот извор или на инерцијалниот појдовен систем на набљудувачот. Во Теоријата на релативноста
ги соединува просторот и времето и се појавува во познатата Ајнштајнова равенка за еднаквост на масата и енергијата
E = mc2
.
Брзината со која светлината се пренесува низ проѕирни материјали (стакло, воздух...), а радиобрановите низ кабли, е помала од
. Односот меѓу
и
v
, брзината со која светлината патува низ одреден материјал, го дава показателот на прекршување
n
на материјалот (
n = c / v
). За видливата светлина показателот на прекршување на стаклото изнесува околу 1,5, што значи дека низ стаклото светлината патува со брзина од c
/ 1.5 ≈. Показателот на прекршување на воздухот изнесува приближно 1.0003 за видливата светлина, што значи дека таа низ воздух се движи со брзина од ( побавно отколку со
). Со оглед дека светлината е облик на електромагнетно зрачење, нејзината брзина зависи од електричните и магнетните својства на средината низ која се движи и претставува константа за таа средина. Брзината на светлината се пресметува според формулата:, а во вакуум според формулата:.
Кога електромагнетните бранови треба да поминат големо растојание или при правење прецизни мерења, нивната конечна брзина значајно отстапува од
Првиот научник кој покажал дека светлината патува со определена, конечна брзина е Оле Ремер. Тоа го објавил во 1676 година по набљудувањето на движењето на Ија (една од месечините на Јупитер). Во 1865 година Џејмс Кларк Максвел претпоставил дека светлината е електромагнетен бран и затоа патува со брзината
спомената во неговата теорија на електромагнетизмот. Во 1905 година Алберт Ајнштајн претпоставил дека брзината на светлината не зависи од движењето на светлинскиот извор во ниеден инерцијален појдовен систем, а последиците од ваквата поставка ги истражил изведувајќи ја Специјалната теорија на релативноста и покажувајќи дека параметарот
не е важен само за светлината и електромагнетизмот.
По векови сè попрецизни мерења, во 1975 година брзината на светлината се сметала за 299 792 458 m/s, со грешки на 4 дела од милијарда. Во 1983 година SI го предефинирал метарот како растојание кое светлината го поминува во вакуум за 1/299 792 458 од секунда. Дефиницијата за метарот ја утврдила бројната вредност на брзината на светлината во вакуум
во метри во секунда.
Бројна вредност, обележување и мерни единици
Брзината на светлината во вакуум се бележи со малата латинична буква c (од латинското „“ што значи „брзина“. Максвел го користел и симболот V како алтернатива на c, во 1865 година. Во 1856 година Вилхелм Едуард Вебер и Рудолф Колрауш го употребувале c како константа со вредност √2 од брзината на светлината во вакуум. Денешната дефиниција за c ја дал Паул Друде 38 години подоцна, во 1894 година. И покрај тоа, Ајнштајн брзината на светлината ја означувал со V во своите оригинални трудови за Специјална релативност (на германски јазик) „Annus Mirabilis“ (латински, со значење „извонредна година“), но откако за стандарден симбол бил утврден c, тој во 1907 започнал да го користи него.
Понекогаш c се употребува за означување на брзината на брановите во која било материјална средина, а c0 за брзината на светлината во вакуум. Симболот со индекс 0 одобрен во официјална литература на SI ја има истата форма како други константи - μ0 за пермеабилност на вакуум, вакуумската диелектрична константа ε0, Z0 за електрична импеданца на вакуум... Во оваа статија се употребува самоc како ознака и тоа само за брзина на светлината во вакуум.