cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 1774
Откривање
Објектот е откриен на 23 ноември 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Други поделби
Проучување на NGC 1774 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 444; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8889.
1546 во уметноста
1546 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Програмска опрема
Програмска опрема или софтвер (од software), односно програмски потсистем на сметачки систем, е составен од системски, услужни или апликативни програми со инструкции за извршување на одредени задачи изразени на јазик разбирлив за сметачот. Поимот софвер за првпат го користи John W. Tukey, инженер по информатика, во 1957 година. Поимот настанал како аналогија на поимот „хардвер“ (машинска опрема).
Системска програмска опрема (system software) ја претставува целокупната програмска опрема што е неопходна за работа и поддршка на сметачкиот систем и исто така ги вклучува оперативните системи и помошните програми.
Актас
Актас е село во покраината Алмати во југоисточен Казахстан.
Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 21 (Прилеп)
'''Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 21''' — дуќан во Старата чаршија во градот Прилеп. Објектот е заведен како културно наследство на Македонија во списокот на заштитени добра на Министерството за култура.
Стогодишна војна
Стогодишната војна е името на серија вооружени конфликти помеѓу Англија и Франција кои траеле од 1337 година до 1453 година. Воените судири главно се водиле во Франција.
Првата голема победа на Англичаните се случила во 1340 година. По ова, тие навлегле во северна Франција и веднаш постигнале уште една голема победа наречена Битката кај Кресија во 1346 година. Англичаните, кои имале околу 9.000 војници, ги разбиле француските војници кои биле околу 30.000 на број. Главна причина за поразот на Франција се согледува во англиските стрелци со лак, наспроти француската коњаница. По десет години од Битката кај Кресија, двете армии повторно одвиле голема битка позната како Бтката кај Поатеја. На истиот начин, англиските војски повторно ги поразиле француските рицари. Новиот француски крал, Јован II Добриот бил заробен, и останатиот дел од својот живот го поминал во Англија. Негов наследник бил Шарл V, кој раководил до 1380 година. Последиците од Поатеа биле многу тешки за Франција. Во 1358 година избувнало востание во Париз на чело со Етиен Марсел. Во 1360 година французите биле принудени да потпишат договор во Бретини со кој англискиот крал Едвард се откажал од француската корона, но за своја сметка ја добил цела југозападна Франција, места каде претходно се наоѓале англиските територии.
Војните продолжиле во 1369 година кога на чело на француските војски застанал Бертран Дугеклен. Тој направил нова тактика со која од функција ги отфрлил тешковооружените рицари и ги заменил со лесни одреди. Ги одбегнувал директните дејства со англиските стрелци и претпочитал партизански начин на војување. Како резултата на тоа, англиското присуство во Франција било повторно сведено само на неколку крајбрежни града. Но настанале нови внатрешни конфликти, како востание во Фландрија поради тешките даноци (1378-1382), како и соперничките конфликти помеѓу Кабошиените и Арманеките.
Во почетокот на 15 век, Англија повторно презела нови походи кон Франција. Во 1415 година, Хенри V навлегол во Франција, каде во Битката кај Азенкур се соочил со француската армија. Англичаните, иако биле пет пати помалку на број, сепак ги победиле француските позиции. Нормандија, Пикардија и Париз биле окупирани. Хенри V добил можност и достап до управните органи на Франција и бил признат од страна на многу аристократи за наследник на душевно болниот Шарл VI. Веднаш по ова, Бургундија влегла во сојуз со Англија. Во времето кога Хенри и Карло починале во 1422 година, Арманеките за француски крал го избрале Шарл VII, син на Шарл VI. Од другата страна, новиот англиски крал повторно претендирал за круната. Англичаните го опсадиле Орлеан, кој во тоа време претставувал т.н. врата кон јужна Франција. Во 1429 година се настапила Јованка Орлеанка, седумнаесет годишна девојка која го убедувала француското население да се приклучи кон француската војска. Под нејзино раководство, тие го ослободиле Орлеан. Така, во 1429 година, Шарл VII бил прогласен за крал. Во 1431 година, Јованка Орлеанка била заробена од страна на бургундите и била предадена на англичаните, а по ова таа била осудена за ерес од страна на религиозниот суд на Англија и изгорена како вештерка.
И покрај тоа, подемот на Франција продолжил. Во 1436 година, Французите го зазеле Париз и Шарл VII ја добил титулата “Победник“. Тогаш тој ги поставил ѝ основите на обединетата француска монархија, со издавање на документот Прагматична санкција во 1438 година. Со него, тој создал самостојна француска црква која била подчинета на кралот, го вовел основниот данок таил, формирал постојана и платена војска. Последните војни помеѓу англичаните и французите биле во периодот од 1449 година до 1453 година и се одвивале во Нормандија и Аквитанија. Во тие битки биле вратени Руан и Бордо. Со победата на французите во Bитката кај Кастион во 1453 година, англичаните се повлекле без да потпишат мировен договор. Оваа година се смета за крај на Стогодишната војна. По ова, само крадот Кале останал под англиска власт, сè до 1558 година.
Горно Градиште (Долно Гратче)
Горно Градиште — археолошко наоѓалиште во кочанското село Долно Гратче. Претставува населба од доцноантичко време. На 1 км источно од наоѓалиштето Долно Градиште, на левата страна од утоката на Голема Река во езерото Гратче се издига голем рид со доминантна положба. На неговиот врв има зарамнет простор со димензии од 200 × 120 м, на кој се зачувани остатоци од бедем. На површината на градиштето се среќаваат фрагменти од питоси и покривни ќерамиди. Значаен е фактот дека на многу мало растојание биле изградени две големи градишта, што било редок случај.
Јукон (река)
Јукон (Yukon River) — голема река во северозападниот дел на Северна Америка. Извира во Британска Колумбија, Канада, па продолжува во територијата Јукон, која е наречена по неа. Долната половина од течението се наоѓа во сојузната држава Алјаска (САД). Долга е 3.190 км и на крајот се влева во Беринговото Море во делтата Јукон-Кускоквим. Просечниот истек изнесува 6.430 м³/с, а сливот зафаќа вкупна површина од 832.700 км², од кои 323.800 км² се во Канада (за 25% поголем од Тексас или Алберта).
Ова е најдолгата река во Алјаска и Јукон и важна сообраќајница за време на златната треска на Клондајк (1896–1903). Дел од течението (наречен „Триесет Милји“) е прогласен за национално богатство како единица на Меѓународниот историски парк на Златната треска на Клондајк. По реката се движеле паробродови сè до отворањето на главниот автопат во 1950-тите.
Името Јукон доаѓа од гвичинскиот јазик и значи „Голема Река“. На среднојупички се нарекува Кујгпак, со исто значење.
Течение
Се смета дека извор на Јукон е ледникот Левелин на јужниот крај на езерото Атлин во Британска Колумбија. Постојат и мислења дека изворот е езерото Линдеман на северниот крај Чилкутскиот Пат. Во секој случај, водата од езерото Атлин се влева во езерото Тагиш (преку реката Атлин), како и водата од езерото Линдеман, откако ќе прво се преточи во езерото Бенет. Потоа водата од езерото Тагиш преоѓа во езерото Марш (преку реката Тагиш). Самата река Јукон почнува од северниот крај на езерото Марш, веднаш јужно од градот Вајтхорс. Северно од Вајтхорс, Јукон се проширува и навлегува во езерото Лаберж, познато од поемата „Кремирањето на Сем Мекги“ на Роберт В. Сервис. Други поголеми езера во Јуконскиот слив се Кусава (во реката Такхини) и Клуејн (во Клуејн, па реката Вајт).
Реката минува низ Вајтхорс, Кармакс, (пред слаповите Фајв Фингерс) и Досон во Јукон, па преминува во Алјаска, каде тече низ Игл, Серкл, Форт Јукон, Стивенс Вилиџ, Рампарт, Танана, Руби, Галина, Нулато, Грејлинг, Холи Крос, Рашан Мишон, Маршал, Пајлот Стејшон, Сент Мерис и Маунтин Вилиџ. По ова, коритото се разделува на голем број помали канали и се раширува во делтата. Тука има повеќе села како Нунам Иква, Алаканук, Емонак и Котлик, од кои најголемо е Емонак, со 760 жители (2000).
Притоки
Поважни десни притоки на Јукон се: Тиислин, Биг Селмон, Литл Селмон, Пели, Стюарт, Клондајк, Поркјупајн, Надвизик, Тозитна, Милозитна, Чандалар, Којукук, Нулато, Атчуилингук, Андреевски.
Поважни леви притоки на Јукон се: Вајт, Чарли, Берч, Бивер, Танана, Јуки, Новитна, Иноко, Реиндир.
Тешка индустрија
Тешка индустрија — стопанска дејност која подразбира индустриско производство на големи и тешки добра. Тука спаѓа изработката на тешка машинерија, големи машински строеви и огромни зданија од значајни размери, што се одликува со многубројни и сложени процеси. Поради овие чинители, тешката индустрија подразбира поголема капитална интензивност отколку лесната индустрија и поголема цикличност во поглед на вложувањето и вработувањето.
Уште од почетокот на Индустриската револуција, главни тешки индустрии биле превозот и градежништвото, заедно со придружното снабдување со производствени залихи. Од средината на XIX до почетокот на XX век, типични примери за ваквата индустрија биле челичарството, производството на артилерија, локомотиви, машинството и потешките видови на рударство. Од крајот на XIX до средината на XX век се развиле хемиската и електричната индустрија, каде тешката и лесната индустрија играле подеднаква улога; такви примери се автомобилската индустрија и авиоиндустријата. Современата бродоградба (која користи челик место дрво) се смета за тешка индустрија. Ваквите дејности исто така подразбираат големи системи со примена во изградбата на облакодери и големи брани во периодот по Втората светска војна, како и изградбата на големи ракети и џиновски ветерни турбини во текот на XXI век.
Како економска стратегија
Многу источноазиски земји зависат од тешката индустрија како клучен дел на севкупното стопанство. Овие претпријатија можат да бидат и добавувачи за потребите на државата, особено за војската.
Во XX век комунистичките држави го планирале стопанството со голем нагласок на развојот на тешката индустрија за сметка на лесните индустриски гранки, до степен на големи опортунитетни трошоци на границата на производните можности, со цел да не заостанат воено зад западните сили. На пример, масовната индустријализација на Советскиот Сојуз во 1930-те тежнеела кон производство на камиони, тенкови, артилерија, авиони и воени бродови сè со цел државата да стане велесила.
Во урбанистичкото зонирање
Тешката индустрија често има посебно место во месните уредби за зонирање. Планирање им овозможува на ваквите фабрики да бидат однапред сместени онаму кадешто ќе имаат најмало штетно влијание врз околината, а складност со инфраструктурата и трудовите потреби. На пример, при изградбата на депонии често се зема предвид големото расходување на патиштата кои водат до неа поради постојаното сообраќање на тешки товарни возила до неа.
NGC 6202
NGC 6202 — спирална галаксија во соѕвездието Змеј, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6202 се споменува и како NGC 6226, UGC 10532, MCG 10-23-43, CGCG 299-22.
Откривање
Објектот е откриен на 9 јули 1886 година од страна на Луис Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 16 ч 43 м 23,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +61° 59' 1"". Положбениот агол на објектот е во износ од 68°.
Други поделби
Проучување на NGC 6202 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 58847. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 29; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4190. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1414.
Надворешни врски
NGC 6202
Стефан III (Унгарија)
Стефан III (унг. III. István; * почетокот на јуни 1147- 4 март 1172 година) бил унгарски и далматинско-хрватски крал од 1162 до 1172 година, од династијата Арпадович. Бил син на унгарскиот крал Геза II и руската принцеза Јевросима.
Животопис
Стефан III се родил во 1147 година. Кум му бил францускиот крал Луј VII кој со крстоносната војска поминувал низ Унгарија. Таткото му Геза II во 1152 година го прогласил за престолонаследник. Браќата на Геза II и Стефановите чичковци Ладислав и Стефан живееле во Цариград на дворот на царот Мануил I. Кога Геза умрел во 1162 година, Стефан III неколку дена подоцна бил крунисан за новиот крал на Унгарија. Стефан ја имал поддршката на неговата мајка Јевросима и архиепископот Естергом Лука. Јевросима негувала добри односи со германските принцеви и благодарение на тие односи, Стефан се оженил со австриската принцеза Агнес, ќерката на Хенри II.
Противници
Стефан III заедно со своите поддржувачи побарал спас од популарниот Ладислав во Братислава. Во 1163 година умрел Ладислав II. Нов крал станал Стефан IV. Стефан IV започнал борба против Византија и против Стефан III. Последниот победил во Битката кај Секешфехервар во истата година. Борбите и понатака се воделе сè додека римско-германскиот цар Фридрих Барбароса не се вмешал и не го поддржал Стефан III. Стефан IV е отруен од страна на неговите луѓе.
Владеење
Ни после смртта на чичко му, Стефан III немал мирен живот. Неговиот брат Бела се школувал во византискиот двор, што на Маноуил му дало можност повторно да се меша во унгарските односи. Причината за спорот биле Хрватска И Далмација. После Битката кај Земун во 1167 година, која се завршила со византиска победа, Стефан и Мануил склучиле мир, а Византија ги добила Хрватска и Далмација. Затегнатите односи со Млечаните кои почнале да се шират по Јадран, завршени се после динамичните контакти на Арпад со млечанските правци. И покрај многуте војни Стефан III се трудел да го обнови државното уредување на Унгарија. Бил прв крал кој им давал привилегии на граѓаните, односно на граѓаните на Секешфехервар.
Носии од Скопска Котлина
Носии од Скопска Црна Гора
Скопска Црна Гора ја сочинуваат 11 планински села во околината на Скопје, во кои народната носија се издвојува со специфичниот начин на украсување на облеките и со изразити црно-бели контрасти.
На кошулата од женската носија, која во главните кројни елементи не отстапува од општопознатиот облик на македонските кошули — туниковидни, е застапен богат вез по целата должина на ракавите, на градите и долу по скутовите, изведен со волнени конци во црна импозантна релјефна орнаментика, создавана врз основа на старите антички традиции. Облеките од бела клашна — з'бан за девојки и долама за мажени жени, изобилуваат со украси од црни рески или црни гајтани на зимската облека џубе. Ткаениот алов појас или црна каница, скутината утајка со дискретни прави шарки, плетените волнени шарени чорапи, опанци с'с опутице и богатиот накит, ја оформуваат целокупната композиција на носијата.
Дело без автор (филм)
Дело без автор (германски: Wer ohne Autor) - германски филм од 2018 година во режија на Флоријан Хенкел фон Донерсмарк, кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги играат: Том Шилинг, Себастијан Кох, Паула Бер, Саскја Розендал, Хано Кофлер, Евгениј Сидихин итн. Филмот освоил пет награди и имал уште 20 други номинации, меѓу кои две номинации за „Оскар“.
Носии од Скопска Котлина
Носии од Скопска Црна Гора
Забрадувањето на главата со долги, домашно ткаени, крпи пребрадник и прекривач, поинакво за девојки од тоа на омажените жени, е посебна одлика на носијата во овој регион.
Дело без автор (филм)
Синопсис
Курт Барнет (го игра Шилинг) е мало дете кое е блиско со неговата млада тетка Елизабет Мај (ја игра Розендал). Меѓутоа, таа заболува од шизофренија и нацистите ја затвораат во клиника, каде најпрвин ја стерилизираат, а на крајот на војната ја убиваат. Исто така, неколку членови од семејството на Барнет погинуваат во текот на Втората светска војна. Кога во болницата доаѓа Црвената армија, директорот на клиниката, професорот Карл Зебанд (го игра Кох) е уапсен и затворен, меѓутоа откако успешно ја пораѓа жената на мајорот Муравјов (го игра Сидихин), Зебанд е ослободен, а мајорот го зема под своја заштита. По завршувањето на војната, Курт се запишува на ликовната академија во Источен Берлин, а Зебанд е угледен доктор, а неговото нацистичко минато е прикриено. Курт се вљубува во ќерката на Зебанд, Ели (ја игра Бер) и набргу се вселува како потстанар во нејзината куќа. Професорот Зебанд не ја одобрува таа врска, но кога Ели останува бремена, тој дава дозвола за нивниот брак, но самиот ѝ спроведува абортус на Ели. Кога мајорот Муравјов ја напушта службата, тој го советува професорот да емигрира, зашто постои опасност да се открие неговото нацистичко минато. Така, професорот Зебанд и неговата сопруга емигрираат во Швајцарија. Курт станува познат сликар кој слика дела во стилот на социјалистичкиот реализам, но заедно со Ели емигрира во Западна Германија. Таму, тој се запишува на ликовната академија во Диселдорф, но долго време не може да пронајде сопствен стил. Во меѓувреме, професорот Зебанд поднесува барање за престој во Западна Германија. Најпосле, Курт почнува да слика репродукции на фотографии. При една посета, професорот Зебанд ја препознава Елизабет Мај на една од сликите на Курт. Со тие слики, тој се прославува и организира самостојна изложба, а Ели раѓа дете.
Носии од Скопска Котлина
Носии од Скопска Црна Гора
Невестите носеле на глава невестинска капа со кружна форма, цвеќе и многу накит (тепелаци, игла главичата, ушници со трепки, потоа гердани на градите, чапрази на појасот).
Натриум трифосфат
Натриум трифосфат (STP), исто така наречен и натриум триполифосфат (STPP) или триполифосфат (TPP), ) е неорганско соединение со формула Na5P3O10. Претставува натриумова сол на полифосфатниот пента-анјон, кој е конјугирана база на трифосфорна киселина. Се произведува во голем обем како компонента на многу домашни и индустриски производи, особено детергенти. Еколошките проблеми поврзани со еутрофикацијата се припишуваат на неговата широка употреба.
Носии од Скопска Котлина
Носии од Скопска Црна Гора
Машката носија, главно платнена и клашнена, се состои од кошула од бело домашно памучно платно, долга, широка и многу набрана во долниот дел. Платнените гаќи, аловиот ткаен појас, кусата безракавна клашнена облека џамаданче и подолгото џубе од бела клашна со декоративни украси од црни гајтани, плетените волнени чорапи и опанци с'с опутице ја оформуваат носијата во пределот Скопска Црна Гора.
Натриум трифосфат
Подготовка и својства
Натриум триполифосфат се произведува со загревање на стехиометриска мешавина од динатриум фосфат, Na 2 HPO 4 и мононатриум фосфат, NaH 2PO4, под внимателно контролирани услови.
Носии од Скопска Котлина
Носии од Скопска Блатија
Спротивно од смирените црно-бели комбинации на носијата од Скопска Црна Гора, женската носија од Скопска Блатија, рамничарски земјоделски предел во непосредна близина на Скопје, се одликува со изразита полихромност, како во извезените така и во вткаените орнаментални мотиви.
Натриум трифосфат
Подготовка и својства
На овој начин годишно се произведуваат приближно 2 милиони тони.
Носии од Скопска Котлина
Носии од Скопска Блатија
Везените украси со геометриски и стилизирани вегетабилни мотиви на белата туниковидна кошула, изведени со разнобојни волнени конци и изобилство од срма, се вклопуваат во стилското единство со другите делови од носијата, платнената саја и клашнената курдија, ткаената волнена скутина вута и појасот кемерче ја оформуваат носијата со исти колористички ефекти. Празничните носии, како и невестинската се дополнети со повеќе декоративни детали — ракавчиња, крпи, коцел, поткоцелник, како и богат и разновиден монистрен и метален накит — игла титрајка, огрље, леденик, пафти, ѓердани.
Натриум трифосфат
Подготовка и својства
STPP е безбојна сол, која постои и во безводна форма и како хексахидрат. Анјонот може да се опише како пентајонски синџир [O 3POP(O) 2OPO3] 5−. Познати се многу сродни ди-, три- и полифосфати, вклучувајќи го и цикличниот трифосфат (на пр. натриум триметафосфат). Силно се врзува за металните катјони како бидентатен и тридентатен хелатен агенс.
Носии од Скопска Котлина
Носии од Скопска Блатија
Мажите од овој предел лете носат платнени кошула и гаќи, како во Скопска Црна Гора, со широк ткаен волнен појас на половината. Карактеристична е празничната кошула наречена ајта — широка и со многу набори во долниот дел, а специјален детаљ на облеката на младоженците и младите мажи е широко набраното долниште тоска, фустан, кое по називот потсетува на албанското племе Тоски, по кројот на тоскиската фустанела, а по потекло се врзува со старобалканското културно наследство. На нозете се обувале шарени волнени чорапи, кои под колената се придржувале со тесни ткаени појасчиња дизгии.
Натриум трифосфат
Детергенти
Поголемиот дел од STPP се применува како компонента на комерцијални детергенти. Служи како омекнувач на вода. Во тврда вода (вода која содржи високи концентрации на Mg 2+ и Ca 2+), детергентите се деактивираат. Како високо наполнет хелатен агенс, TPP 5− цврсто се врзува за дикациите и ги спречува да се мешаат со сулфонатниот детергент.
Носии од Скопска Котлина
Носии од Скопска Блатија
Зиме се облекува елек од шарено, долама и чакшири од темна клашна, а во некои села и широки тумани или литарки. Горна зимска облека е кожув од овча кожа или гуња со куси ракави од темна клашна.
Натриум трифосфат
Храна
STPP е конзерванс за морска храна, месо, живина и добиточна храна. Неговата вообичаена примена се одликува со Е-кодот E451. Во храната, STPP се користи како емулгатор и за задржување на влагата. Многу влади ги регулираат дозволените количини во храната. Администрацијата за храна и лекови на САД го наведува STPP како Општо признаен како безбеден.
Носии од Скопска Котлина
Носија од село Кучково
Селото Кучково, за кое во стручната литература е забележано дека е единственото село од стариот Скопски Дервен, има поинаква носија, која ја одбележуваме како преодна меѓу Скопска Блатија и Скопска Црна Гора. Жените во ова село носат кошула украсена со црн или разнобоен вез, летна саја или зимска ќурдија, со поинакви украси од тие во соседните предели. Карактеристична облека во ова село е белото платнено сајче, со богати везени декорации, од дебели црни волнени конци, по грбот и предниците. Скутината бовча е од алова волна, прошарана со поситни вткаени геометриски мотиви. Забрадувањето е со ткаена бела памучна или свилена крпа, придржувана од ремче со монистрена декорација. На нозете се носат волнени, плетени, шарени чорапи и опинци.
Натриум трифосфат
Други примени
Други примени (стотици илјади тони/годишно) се кај керамиката (го намалува вискозноста на глазурата до одредена граница), како агенс за потемнување на кожа (како средство за маскирање и синтетичко средство за сончање - SYNTAN), како средство против стврднување, забавувач на стврднување, забавувач на пламен, хартија, антикорозивен пигмент, текстил, производство на гума, ферментација, антифриз .“ TPP се користи како полианион вкрстено поврзување во испорака на лекови базирани на полисахариди. Пастата за заби може да содржи натриум трифосфат.
Носии од Скопска Котлина
Носија од село Кучково
Машката носија од с. Кучково во некои облеки има сличности со носиите во Скопска Црна Гора и Скопска Блатија, но се разликува од нив по начинот на украсувањето на облеките — белото џубе, темнокафеавата гуња и белиот платнен елек, со извезени црни и црвени украси.
Натриум трифосфат
Ефекти врз здравјето
Високата серумска концентрација на фосфати е идентификувана како предиктор за кардиоваскуларни настани и смрт. Додека фосфатот е присутен во телото и храната во органски форми, неорганските форми на фосфат, како што е натриум трифосфатот, лесно се адсорбираат и може да резултираат со покачени нивоа на фосфати во серумот. Солите на полифосфатните анјони умерено ја иритираат кожата и мукозните мембрани бидејќи се благо алкални.
Носии од Скопска Котлина
Носија од село Пуста Брезница
Во планинското село Пуста Брезница машката носија е сета од бели клашнени облеки со оптоки од црни гајтани — џамадан, минтан, бечви, потоа чорапи — сплетени од разнобојна волна со геометриски мотиви, и капа од јагнешка кожа — делува впечатливо како изразито планинско-сточарска носија.
Натриум трифосфат
Еколошки ефекти
Бидејќи е многу растворлив во вода, STPP не се отстранува значително со третман на отпадни води. STPP се хидролизира до фосфат, кој се асимилира во природниот фосфор циклус. Детергентите кои содржат фосфор придонесуваат за еутрофикација на многу свежи води.
Носии од Скопска Котлина
Носија од село Пуста Брезница
Женската носија од село Пуста Брезница е варијанта на носијата во Скопска Блатија, со поинакви извезени и вткаени орнаментални мотиви и поинакви форми на горните облеки.
Во рамките на Скопската Котлина се наоѓа и групата Торбешија, во која живеат помуслиманети Македонци, со македонски говорни одлики, кои со менувањето на верата го смениле и својот начин на живот, па во извесна смисла и својата носија. Слична на торбешката носија носат и Шиптарите од селата меѓу Полог и Скопска Блатија.
Женската носија се состои од кошула од бело тенко платно — кенарлија, украсена со разнобоен вез, л'скавци и монистра, преку која се облекува јелек од индустриски материјал, алаџа поставен и полнет со памук, а се опашува со волнен ткаен појас и скутина — бовча. Носијата е дополнета со украсни крпи. Карактеристичен детал од носијата е бел чаршав — тенка памучна ткаенина, сета украсена со вткаени геометриски мотиви, а служи како нокривка за забулување.
1547 во уметноста
1547 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Рибче
Рибче (словенечки: Ribče) — населба во Општина Литија во средна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Штаерска. Населбата сега е вклучена во Засавскиот статистички регион.
Умри некој друг ден (филм)
Умри некој друг ден (англиски: Die Another Day) е филм од 2002 година. Филмот е дел од серијалот за Џејмс Бонд, во режија на Ли Тамахори. Главните улоги ги толкуваат: Пирс Броснан и Хали Бери.
Содржина
Џејмс Бонд добива задача во Северна Кореја, каде треба да го убие полковникот Мун, кој на терористите им продава современо оружје. Акцијата е успешна, но Бонд е заробен и поминува 14 месеци во свирепо заробеништво во еден затвор во Северна Кореја. Кога ќе биде ослободен при една размена на заробеници, тој открива дека неговиот најблизок соработник Зао е севернокорејски агент.
Херцберг на Харц
Херцберг на Харц (Herzberg am Harz) — град во округот Гетинген, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Градот се наоѓа во јужните делови на планинскиот масив Харц.
Местоположба
Градот Херцберг на Харц се наоѓа на почетокот на малите реки Зибер и Лонау од планинскиот масив Харц. Херцберг е оддалечен 32 километри североисточно од Гетинген, 90 километри југоисточно од Хановер. Над градот се наоѓа замокот Херцберг.
Градски единици
Состојба: 1 октомври 2014
Историја
Замокот во Херцберг бил првпат споменат во 1154 година. Градот бил дел од државата Брауншвајг-Грубенхаген, а замокот некое време бил користен како резиденција од војводите. Херцберг станал град во 1929 година.
Стопанство
Во минатото, важни индустрии во Херцберг биле леарниците, земјоделската механизација и производството на чизми.
Образование
Херцберг е седиште на Меѓукултурниот центар на Херцберг (Interkultura Centro Herzberg), клуб кој го промовира меѓународниот вештачки јазик есперанто. Во 2006 година, градскиот совет одлучил да го рекламира градот како „град на есперанто“ (die Esperanto-Stadt).
Абруцо
Абруцо — регион во Средна Италија, кој излегува на Јадранско Море. Ја има титулата најзелен регион во Европа, бидејќи третина од неговата територија е покриена со национални паркови. Зафаќа површина од 10,763 км2 и тука живеат 1,3 милиони жители. Главен град и административен центар е Л'Аквила.
1548 во уметноста
1548 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Кредитно бодување
Кредитно бодување спаѓа во групата на квантитативни модели на оценување на кредитниот ризик бидејќи веројатноста дека должникот нема редовно да го отплаќа кредитот се мери врз основа на одредени квантитативни податоци.
Поим за кредитно бодување
Врз основа на историските податоци за претходно одобрените кредити, банката настојува со промена на одредени статистички техники да одреди кои одлики на потрошувачите се пресудни за уредна отплата или за невраќање на кредитите. Според тоа за да може да се примени овој метод на кредитна анализа банката мора да поседува богата база на податоци за одобрените кредити во некој подолг временски период. Според овој пристап кредитната аналаиза се врши така што врз основа на податоците од кредитното бодување и од другите извори на кредитобарателот му се доделува одреден број бодови и тоа посебно за секој поединечен фактор. Обично моделите на кредитно бодување вклучуваат десетина одлики на клиентот како што се : месечен приход, работен стаж, ниво на задолженост, кредитна историја, ликвиден имот, депозитно работење со банката, недвижен и подвижен имот, возраст итн. Пондерите на поединечните фактори се добиваат преку примена на некои економетриски техники како што се : повеќекратна регресија (multiple regression), анализа на дискриминантата (discriminant analysis), логит-моделите (logit models) и невронски мрежи (neural networks).Крајната оцена (вкупниот број бодови) претставува пондериран просек од поединечните бодувања и врз основа на добиените бодови банката донесува одлука за прифаќање или одбивање на кредитното барање. Така ако вкупниот број бодови на кредитобарателот изнесува над некое критично ниво тој ќе биде оценет како кредитоспособен и банката ќе му одобри кредит. Обратно, ако кредитобарателот не успеал да го освои потребниот број бодови, тоа ќе значи дека тој е премногу ризичен и неговото кредитно брање го определува посебно секоја банка во зависност од нејзината кредитна политика. Кредитното бодување претставува објективен, бројчен систем на кредитна анализа, заснован врз статистичка методологија којшто ја отстранува можноста за пристрасност во кредитното бодување.
Фаза 1: Планирање на основни елементи
Процесот на развој и имплементација на еден модел на кредитно бодување не започнува со едноставно прибирање на податоци туку со детално планирање кое вклучува одредување на целите на проектот, создавање на бизнис планот, именување на членовите на проектниот тим и одредување на точни задачи за секој од нив. Планирањето започнува со дефинирање на целите на проектот при што се одредува една основа цел како фокусна точка а преостанатите цели се подредуваат во согласност со нивниот приоритет. Пред воопшто да се започне со дефинирање на останатите елементи, особено е важно да се одреди начинот на примена на моделот на кредитно бодување, односно дали тој ќе се употребува самостојно во процесот на одлучување или пак ќе биде употребуван како помошна алатка при одлучувањето. Така доколу се одлучи системот на кредитно бодување да се употребува самостојно, во тој случај системот би содржел повеќе одлики кои треба да опафатат целосна евалуација на кредитоспособноста на клиентот. Доколку се одлучи системот на кредино бодување да се користи како помошна алатка, неопходно е да се прецизира во кој дел од одлучувањето ќе се користи, па во зависност од улогата и примената да се селектираат категориите на потенцијалните одлики кои треба да бидат анализирани. Прецизирањето и планирањето на дел од важните елементи треба да биде содржано во проект-планот кој е неизбежен во оваа фаза. Проект-планот треба да ги вклучи сите потенцијани ризици и сите можни сценарија за да се обезбеди поврзаност меѓу развојот, импламаетацијата и постимплементациските процеси со најмалку можни проблеми. Исто така, проектираниот план не само што треба да ги идентификува потенцијалните ризици или проблематични точки, туку треба да предвиди начини на справување со овие потенцијални проблеми.. Во проект-планот треба да се предвиди временската рамка на справување на целиот проект и да се одредат членовите на тимот и нивните задачи.
Фаза 2: Проектни параметри, проверка на податоци и создавање база на податоци
Втората фаза може да се обележи како најдолгата и најинтензивната фаза во која целта е да се одреди-дали развојот на системот на кредитно бодување е изводлив и притоа да се одредат целните параметри на проектот. Примарна задача е да се обездедат уредни и веродостојни податоци од кои понатаму може да се формираат бази на податоци во согласност со потребите и податоците треба да ги исполнат барањата за статистичка значајност и случајност.
Проектни параметри
Со дефинирањето на проектните параметри, всушност се одредува начинот на кој ќе бидат групирани сите податоци во соодветен формат на база на податоци. Основните проектни параметри подразбираат прецизно дефинирање на “добрите”, “лошите” и “неопределените” сметки, дефинирање на исклучоците, утврдување на временскиот период на активност на бараните сметки и анализиразниот временски период на сметките и други. Најчесто се користат податоци од претходните две до пет години при што секогаш ги отсликуваат достигнувањата од минатото. Врз таа претпоставка се анализираат перформансите и однесувањето на претходно отворените сметки за да се предвиди однесувањето на идните сметки. Кај селектираниот примерок на податоци важни се два временски периода. Првиот е временскиот период на активност или постоење на самите сметки од нивното отворање па сè до одреден период, додека вториот период е анализираниот период на примерокот и го претставува временскиот интервал кој ќе биде анализиран и од кој ќе се преземат “добрите” и “лошите” сметки. Најчесто при одредување на овие периоди, користени информации може да се добијат со анализа на плаќањата и деликвенцијата на портфолиото а тоа се информации кои секојдневно месечно и кавартално се следат од страна на секторите задолжени за следење и оцена на кредитниот ризик.
Сегментација
Кај некои портфолија, употребата на повеќе различни бодовни картички, за едно портфолио обезбедува подобра диференцијација на ризикот отколку употребата на една бодовна картичка, за целото портфолио. Ова се случува кај оние портфолија кај кои популацијата е толку различна и е составена од неколку субпопулации, при што примената на една бодовна картичка нема да биде ефикасна како примената на повеќе бодовни картички, бидејќи секоја субпопулација има различно однесување. Така според тоа ќе бидат потребни различни одлики за да се предвиди ризикот,што ќе резултира со посебни бодовни картички за секоја субпопулација. Овој процес на идентификување на субпопулациите се нарекува сегментација и вообичаено се спроведува на два начини. Првиот начин ги опфаќа статистичките техники “групирање” и “дрво на одлучување”, додека вториот начин на сегментација опфаќа поделба на субпопулации врз основа на искуствата и индустриските и деловните знаења кои потоа се потврдуваат и се проверуваат со аналитички техники.
Создавање база на податоци
Откако ќе се спроведат сите претходни чекори потребно е да се прецизираат деталите за избирање на примерокот, односно базата на податоци која ќе се користи во натамошните фази. Начелно, до овој момент ги имаме следниве податоци: бројот на потребните бодовни картички и дефинирани сегменти, дефиниции за “добрите”, “лошите” и “неопределените” сметки, стапките на “добри” и “лоши” сметки за секој сегмент во портфолиото, дефиницијата на исклучоците и прецизен временски перод на активност на сметките и анализираниот период на примерокот. Оваа фаза се заокружува со прецизирање на карактериситиките од внатрешени и надворешни извори кои ќе се користат во секој сегмент, изведените дополнителни одлики и се разбира големината на потребниот статистички примерок, за секој сегмент.
Фаза 3:Создавање на бодовни картички (scorecards)
Вака добиениот примерок на податоци, дополнет со одликите и дефинираните “добри” и “лоши” сметки, ќе биде употребен за да се создаваат бодовните картички. Процесот на создавање зависи од намената за којашто тие ќе бидат употребени. Така, докoлку станува збор за апликативни модели на кредитно бодување тогаш процесот започнува со проверка и со истражување на дадените податоци. Потоа следи анализа на првичните одлики од која произлегуваат прелиминарните бодовни картички на кои се спроведува постапка на изведување на одбиените, за понатаму да се повтори анализа на првичните одлики од која ќе се добијат финалните бодовни картички, така што на крајот вака добиените финални бодовни картички треба да бидат контролирани и проверени. Во случај на бихејвиорални модели на кредитно бодување, процесот е нешто пократок, бидејќи се изоставува постапката на изведување на одбиените.
Анализа на првичните одлики
Оваа анализа во суштина се состои од два дела при што во првиот дел се проценува моќта на предвидување на секоја одлика поединечно, со цел да се добијат слабите и нелогични одлики, додека вториот дел опфаќа групирање на најјаките одлики. Бодовните картички можат да бидат создадени и без да се групираат одликите но сепак, групирањето носи одредени придобивки: полесно откривање на екстремните вредности, полесно откривање и разбирање на меѓусебните врски на одликите и однесувањето да предвидувачите на ризикот и овозможува поголема контрола на развојниот процес. Откако ќе се групираат одликите и ќе се подредат според моќноста, може да се спроведе селекција. Сепак целта на оваа анализа е да се прикаже група од моќни, групирани одлики, кои понатаму ќе се употребат за добивање на финалните бодовни картички.
Прелиминарна бодовна картичка
Откако е дефинирана групата на јаки одлики, во соодветен формат, може да се премине на наредниот чекор, а тоа е употреба на некој вид техники на моделирање со кои ќе се избере групата на одлики кои заедно обезбедуваат најголема моќ на предвидување и ќе ја сочинуваат прелиминарната бодовна картичка. Прелиминарната бодовна картичка најчесто содржи помеѓу осум и петнаесет одлики, што е сосема доволно да обезбеди стабилно предвидување, дури и во услови кога во текот на времето профилот на апликантите би се променил, така што две или три одлики би ја изгубиле моќта на предвидување.
Изведување на одбиените
Во досегашниот развој на моделот, беа анализирани само сметки чиишто перформанси беа познати, односно “добри” и “лоши” сметки кои всушност се земен примерок од одобрените сметки. Но, кога станува збор за апликативно бодување, всушност, треба да се предвиди однесувањето на сите апликации, па затоа, примената на модел на кредитно бодување создаден на примерок само од одобрени апликации, нема да даде точни и прецизни резултати. Затоа, потребно е примерок од одбиените апликации, исто така да биде вклучен во анализираните податоци.
Финална бодовна картичка
За да се добие финална бодовна картичка, потребно е повторно да се спроведе анализа на првичните одлики и статички техники на моделирање за да се добие крајната група на одлики на бодовната картичка. Но, овојпат се применува анализата на примерокот на кој претходно спроведовме изведување на одбиените. Во добиените резултати, може да се забележи дека кај некои одлики моќта на предвидување е променета и во тој случај доколку разликите се големи би требало да се повтори целиот процес на селекција на одликите. На крајот ќе се добие група на одлики кои ја сочинуваат бодовната картичка, но за да се комплетира целиот процес, потребно е дополнително да се спроведе распоредување на бодовите, избор на конечната бодовна картичка и нејзино потврдување. Бодовните картички можат да бидат создадени во неколку формати за што одлуката се донесува на почеток во првата фаза на планирање на основните елементи.
Фаза 4: Имплементација на бодовната картичка и извештаи
Пред воопшто да се имплеметира бодовната картичка, во жива околина и да се започне со нејзина примена, потребно е да се комплетира развојниот процес со неколку прегледи и извештаи. Целта на овие извештаи е да бидат употребени за создавање на стратегија на одлучувањето и менаџирањето, позиционирањето на точката на прифатливи бодови за секоја бодовна картичка и следење на перформансите на бодовните картички во иднина. Вообичаено е за овие извештаи да се користи базата на податоци од која се добиени бодовните картички, а во нивното изработување да бидат вклучени и крајните корисници на бодовните картички за да го запознаат подетално системот на кредитно бодување кој треба да биде имплементиран и вклучен во одлучувањето.
Статистички методи на создавање бодовни картички
Статистичките техники на создавање бодовни картички, се првите методи кои се користени во создавањето на бодовните картички. Дури и денес најприменуваните методи се методите на дискриминантата и класификациските методи.
Анализа на дискриминантата
Процесот на одобрување на кредитни производи во основа се сведува на две опции: одобрување и одбивање на апликацијата на кредините производи. Системот на кредитно бодување всушност помага за полесно одлучување преку изнаоѓање на група правила за постапување врз основа на однесувањето на минатите клиенти. Токму заради тоа во целиот процес клучен момент е поделбата наклиентите на “добри” и “лоши”, каде што за “добри” се сметаат оние кои имаат прифатливо однесување ( кое е дефинирано од страна на заемодавецот), додека за “лоши” се сметаат оние клиенти чиешто однесување е несоодветно и заемодавецот посакува да ги одбиел.
Логичка регресија
Да претпоставиме дека Y = w0 + x1w1 + x2w2 +…… + xpwp е линеарна комбинација на карактеистиката (Thomas, Edelman and Crook,  2002)  и атрибутите X = ( x1, x2,…xp)  и соодветните пондер wp при што збирот на коефициентите на пондерите за една одлика е 1, односно ∑i wi = 1. Кај анализата на дискриминанатата, претставена преку линеарна регресија, веројатност за неплаќање pi може да се претстави како линеарна комбинација на атрибутите и пондеите со што ќе се добие следниов идентитет: pi = w0 + x i1w1 + xi2 w2 +…… + xipw p ; каде што, i се клиентите неплаќачи во примерокот.
Присатпи на нелинеарна регресија
Освен досега наведените пристапи се користат и пристапи на нелинеарна регресија. Вообичаено, во литературата како такви се сретнуваат пробит и тобит анализите (Thomas, Edelman and Crook, 2002). Во пробит анализата N (x) е функција на кумулативен нормален распоред.
Дрва на класификација
Основната идеја, која ја сочинува техниката на дрва на касификација, е сосема различна од останатите статистички техники. Суштината се состои во поделба на, можните одговори од апликацијата на различн сегменти кои се идентификувани како “добри” или “лоши” во зависност од тоа какви случаи преовладуваат во соодветниот сегмет. Оваа техника е дополнително усовршена со примената на вештачка интелигенција и соодветни компјутерски техники.
Пристап на најблизок сосед
Овој пристап претставува непараметриски пристап за калсификација на случаите. Суштината на овој пристап е избор на метричка мерка во просторот на податоците од анализираниотн примерок, со цел да се измерат два случаја на апликанти, колку се оддалечени меѓу себе. Тогаш, со помош на претставителен примерок избран од претходните апликанти, секој нов апликант се класифицира како “добар” или како “лош”, во зависност од пропорциите на “добари” и “лоши” случаи помеѓу најблиските апликанти од претставителниот примерок, односно новите најблиски соседи апликанти на анализираниот случај.
Нестатистички методи на создавање бодовни картички
Основната идеја за развој на првите системи на кредитно бодување, била преку статистичка анализа на примерок од клиентите од минатото, да се извлечат заклучоци и правила кои ќе помогнат во процесот на одлучување за доделување на кредитнпроизводи на нови и постојани клиенти.
Линеарно програмирање
Техниката на линеарно програмирање се обидува да ги минимизира недостатоците на статистичките линеарни функции преку модел на линеарно програмирање. Всушност овој пристап, со помош на еден од елементите МСАГ- минимизација на сумата на апсолутните грешки или ММГ – минимизација на максималната грешка, успеа да ја подели групата на две точни подгрупо, дури и во случаи кога групата содржи членови кои не се линеарно деливи во целост (Thomas, Edelman and Crook, 2002). Основната предност на линеарното програмирање над статистичките техники е што во развојот на бодовната картичка едноставно е вклучувањето на одредени групи на случаи кои имаат тенденција да бидат изоставени од примерокот или да бидат фаворизирани на одреден начин.
Интегрално програмирање
Интегрално програмирање како нестатички пристап настојува да ги отстрани недостатоците на линеарното програмирање. АКо сумираме дека линеарното програмирање настојува да ги сведе на минимум девијациите во системот на кредитно бодување тогаш интегралното програмирање настојува да ги минимизира бројот на лошо класифицираните случаи, преку намалување на трошоците од лошото класифицирање на случаите.
Невронски мрежи
Во осумдесеттите години на минатиот век, невронските мрежи станаа една од најистражуваните техники на вештачка интелигенција која наоѓа примена и во системот на кредитно бодување. Невронските мрежи функционираат на сличен начин како и мозокот кој ги користи невроните за да ги обработува информациите и да ги поттикне механизмите на дејство. Аналогно како и мозокот невронскаѕта мрежа се состои од број на влезни инаформации или променливи при што секоја променлива заедно со соодветниот пондер формира производ кој е идентичен на мозочниот дендрон. Сите вакви производи сумирани заедно формираат еден неврон чијшто понатамошен резултат станува инпут или влезна вредност на друг неврон и ова всушност претставува невронска мрежа на едно ниво.
Експертски систем
Во основа експертските системи се збир на правила и процедури кои го симулираат процесот на одлучување и однесувањето на експертите. Еден ваков систем обично содржи повеќе делови. Основната се нарекува база на знаења и се состои обично од правила. Некои бази на знаења имаат и по неколку илјади правила. На базата на знаење се надополнува вториот дел, а тоа се серија на факти. Како тие ќе се поврзат со правилата од базата на знаење од нив се изведува како производ правилник на препорачани активности.
Нови начини на кредитно бодување
Последниве неколку децении, драстично е зголемена примената на системите на кредитно бодување и тоа не само во банкарството туку и во други економски гранки. Паралелно со овој раст постојано се вршат научни истражувања со кои се усовршува и надоградува развојот на овие системи но и се зголемуваат областите во коишто системите на бодување ја наоѓаат својата примена. Ваквиот развој е резултат пред сè на придобивките кои ги имаат системите на бодување. Системите на кредитното бодување пак придонесуваат во усвојување на профитот преку намалување на стапката на лоши пласмани. Успехот на кредитното и бихејвиористичкото бодуање во анализирањето на однесувањето на клиентие и формирањето на таргет групи со предвидено однесување наоѓа примена во повеќе стопански гранки кои се занимаваат со трговска или со услижна дејност на мало.