cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ФК Милан сезона 1990–1991
Сезоната 1990–1991 — 58-та сезона за Милан во Серија А во врвната лига на италијанскиот фудбал.
Куп на Италија
Осминафинале
Четвртфинале
Полуфинале
Четвртфинале
„Играта била прекината во судиското надополнување кога откажале два од четирите рефлектори на стадионот. Кога напојувањето било вратено по 15 минути, Милан одбил да се врати на теренот. УЕФА му доделил победа на Марсеј со 3-0 и забранил на Милан да игра во натпреварувањето за сезоната 1991-92.
ФК Плачковица
ФК Плачковица — македонски фудбалски клуб од Радовиш. Во сезона 2020/2021 Плачковица заврши на деветото место на табелата во Втората македонска фудбалска лига - Исток и со тоа испадна во Трета лига - Исток. Плачковица не настапи во сезона 2021-2022 во Трета лига - Исток. Клубот моментално не се натпреварува во сениорска конкуренција.
Историја
Клубот бил основан во 1942 година.
Подјазичен живец
Подјазичен живец (лат. nervus hypoglossus) — дванаесетти черепен (капитален) живец (нерв) кој ги инервира сите надворешни и внатрешни мускули на јазикот, освен непчано-јазичниот или палатоглосниот мускул (лат. musculus palatoglossus s. glossopalatinus), кој е инервиран од нервот луталник. Тој е нерв со исклучително моторна функција. Подјазичниот живец потекнува од јадрото на подјазичниот живец во продолжениот мозок, од каде излегува во вид на голем број мали коренчиња, потоа поминува низ подјазичниот канал и се спушта низ вратот и на крај повторно се искачува над мускулите на јазикот кои ги инервира.
Подјазичниот живец е вклучен во контролата на движењата на јазикот кои се неопходни за говор и голтање, вклучувајќи го плазењето на јазикот и неговото движење од една на друга страна. Неговото оштетување или оштетувањето на нервните патишта кои го контролираат може да влијае на способноста на јазикот да се движи и на неговиот изглед, а најчестите причини за оштетување се повредите од траума или операција и болеста на моторните неврони. Првиот запишан опис на подјазичниот живец бил од страна на старогрчкиот лекар и анатом Херофил во третиот век п.н.е. Латинскиот назив на овој живец, nervus hypoglossus, потекнува од грчките зборови hypo („под“) и glossa („јазик“).
Структура
Подјазичниот живец излегува во вид на голем број мали коренчиња од предниот дел на продолжениот мозок, во долниот дел од мозочното стебло, од предно-бочниот жлеб (sulcus anterolateralis medullae oblongatae), кој ја одделува маслината (oliva) од пирамидата (pyramis medullae oblongatae). Тој поминува низ субарахноидалниот простор и ја пробива тврдата мозочница (dura mater) во близина на подјазичниот канал, кој претставува отвор во тилната коска на черепот.
По излегувањето од подјазичниот канал, подјазичниот живец дава менингеална гранка и зема гранка од вентралниот корен на С1. Потоа се движи близу до нервот луталник и 'рбетниот дел на помошниот живец (n.accessorius), се завива надолу зад нервот луталник и поминува меѓу внатрешната каротидна артерија и внатрешната југуларна вена, лежејќи на каротидната обвивка.
Во одредена точка на нивото на аголот на долновиличната коска (мандибулата), подјазичниот живец се појавува зад задното меше на двомешестиот мускул (musculus digastricus). Потоа се свива околу гранка на тилната (окципитална) артерија и се движи напред во регионот под долновиличната коска. Тој се движи напред латерално од хиоглосниот мускул (musculus hyoglossus) и медијално во однос на стилохиоидниот мускул (musculus stylohyoideus) и јазичниот живец (nervus lingualis). Потоа продолжува длабоко до гениоглосниот мускул (musculus genioglossus) и продолжува напред до врвот на јазикот. Тој дава гранки на внатрешниот и надворешниот мускул на јазикот, инервирајќи ги како што поминува во оваа насока и снабдува неколку мускули (хиоглосниот, гениоглосниот и стилоглосниот) низ кои поминува.
Коренчињата на подјазичниот живец потекнуваат од јадрото на подјазичниот живец близу до дното на мозочното стебло. Јадрото на подјазичниот живец добива сигнали од двете моторни кори, но контралатералните сигнали се доминантни; инервацијата на јазикот во суштина е латерализирана. Сигналите од мускулните вретена на јазикот патуваат низ подјазичниот живец, потоа се префрлуваат на јазичниот живец, кој гради синапси со средномозочното јадро на трогранковиот живец (nucleus mesencephalicus nervi trigemini).
Развој
Подјазичниот живец ембриолошки потекнува од првиот пар на тилни (окципитални) сомити, кои претставуваат збирови на мезодерм кои се формираат покрај главната оска на ембрионот за време на ембрионалниот развој. Мускулатурата која ја снабдува се развива како подјазична врвца од миотомите на првите четири пара тилни сомити. Подјазичниот живец станува видлив во четвртата недела од ембрионалниот развој како серија на коренчиња, кои формираат единствен нерв и се поврзуваат со јазикот до петтата недела од развојот.
Јадрото на подјазичниот живец се развива од базалната плоча (lamina ventrolateralis; lamina basalis) на ембрионалниот продолжен мозок.
Функција
Подјазичниот живец дава моторна контрола на надворешните мускули на јазикот: гениоглосниот, хиоглосниот, стилоглосниот; како и на внатрешните мускули на јазикот. Тој ги снабдува сите мускули на јазикот освен палатоголосниот мускул. Подјазичниот живец е составен од општи соматски еферентни влакна.
Мускулите кои ги инервира подјазичниот живец учествуваат во движењата на јазикот. Левиот и десниот гениоглосен мускул се особено одговорни за плазење на јазикот. Овие мускули, прицврстени за долната страна на горните и задните делови на јазикот, предизвикуваат плазење на јазикот и девијација кон спротивната страна. Подјазичниот живец, исто така, е одговорен за движења како што се расчистувањето на усната празнина од плунка и други неволни активности. Јадрото на подјазичниот живец комуницира со ретикуларната формација, која е вклучена во контролата на некои рефлексни или автоматски движења, а неколку влакна кои потекнуваат од кортикобулбарниот пат обезбедуваат инервација за несвесни движења во врска со говорот и артикулацијата.
Оштетување
Прогресивната булбарна парализа, што претставува форма на заболување на моторните неврони, е поврзана со лезии на јадрото на подјазичниот живец и nucleus ambiguus, и со атрофија на моторните нерви на мостот и продолжениот мозок. Кај ова заболување се јавуваат потешкотии при движењето на јазикот, говорот, џвакањето и голтањето, предизвикани од дисфункција на неколку јадра на черепните нерви. Болеста на моторните неврони е најчестата болест која го афектира подјазичниот живец.
Испитување
Функцијата на подјазичниот живец се тестира со испитување на јазикот и неговите движења. Доколку живецот е повреден, јазикот во мирување може да има изглед на „вреќа со црви“ (фасцикулации) или да атрофира. Живецот потоа се тестира со плазење на јазикот. Доколку постои оштетување на живецот или неговите патишта, јазикот обично, но не секогаш, се искривува на едната страна. Слабоста на мускулите на јазикот често резултира со нејасен говор на пациентот. Јачината на јазикот може да се тестира со притискање на внатрешноста на образот со јазикот, при што испитувачот ја допира надворешната страна на образот.
Употреба во поправката на други нерви
Подјазичниот живец може да биде поврзан (анастомозиран) за лицевиот живец, кога лицевиот живец е оштетен, во обид да се врати неговата функција. Обиди за поправка на лицевиот живец со целосно или делумно поврзување на нервните влакна на подјазичниот живец за лицевиот живец може да се применат кога постои фокално оштетување на нервите на лицето (на пример, од траума или рак).
Историја
Првиот пишан опис на подјазичниот живец бил од страна на старогрчкиот лекар и анатом Херофил (335–280 п.н.е.), иако во тоа време не бил именуван. Првата употреба на името подјазичен на латински, како nervi hypoglossi externa, била од страна на францускиот анатом Јакоб Винслов во 1733 година. Ова именување било проследено со неколку различни именувања, вклучувајќи ги nervi indeterminati, par lingual, par gustatorium, голем подјазичен од различни автори, и густаторен и јазичен нерв (од Винслов). Во 1778 година бил наведен од страна на Сомеринг како nerve hypoglossum magnum. Потоа бил именуван како голем подјазичен нерв од страна на Жорж Кивје, во 1800 година.
Други животни
Подјазичниот живец е еден од дванаесетте черепни живци кои се среќаваат кај амниотите, односно влекачите, цицачите и птиците. Еволутивното потекло на овој живец било истражувано преку негови проучувања кај глодачите и влекачите. Се смета дека тој еволутивно потекнува од нерви на цервикалниот (вратен) 'рбет, кои се издвоиле како посебен нерв во текот на еволуцијата.
Железница (појаснување)
Железница може да се однесува на следново:
Врбјани
Врбјани може да се однесува на следниве села во Македонија:
Данчо Давчев
Данчо Давчев (роден на 9 април 1949 година во Скопје) — македонски научник и професор од областа на техничките науки и компјутерските науки.
Образование и работен век
Дипломирал на Електротехничкиот факултет при Универзитетот во Белград, Југославија во 1972 година. Титулата Doctor - Ingenieur по компјутерски науки ја стекнал во 1975 година во Универзитетот во Париз 11 - SACLAY, Франција. Докторирал технички науки - компјутерски науки и информатика во 1981 година на Електротехничкиот факултет при Универзитетот во Белград, Југославија.
Неговата професионална кариера опфаќа:
Научна дејност
Научно-истражувачки области од интерес: мултимедиски технологии, просторно-временски податоци и 3Д објекти, интелигентни информациски системи, бази на податоци и веб сервиси, системи за учење на далечина, дистрибуирани и мултимедиски системи, GRID, пресметување во облак, вгнездени и безжични сензорски системи, интернет на нештата.
Како резултат од неговата научно-истражувачка работа, проф. Давчев заедно со неговата истражувачка група ја објавува книгата "Мултимедиски системи", за која во 1996 година ја добива националната наградата "Гоце Делчев" за најдобри науни достигнувања во 1995 година.
Ги има објавено следните универзитетски учебници:
Членства во организации: Сениор член на ACM, сениор член на IEEE, член на IARIA.
Има објавено преку 400 научно-истражувачки трудови во меѓународни конференции и списанија од областа на компјутерските науки и информатиката. Неговите трудови имаат преку 1500 цитирања (според Google Scholar).
Објавени трудови
Освен следниот список на објавени трудови, проф. Давчев има објавено преку 100 трудови (во периодот 1974-2017) на конференциите за информатика (Блед, Југославија), ETAN (национални конференции во Југославија), SRCE (Универзитет во Заграб), ETAI (македонски национални конференции).
Учество на проекти
Раководител и/или главен истражувач на следните проекти:
Учесник во следните проекти:
Париз-Ница 2019
Париз-Ница 2019 — 77. издание на велосипедската етапна трка Париз-Ница, која се одржала помеѓу 10 и 17 март како шести настан во сезоната на Светската турнеја. Шпанецот Марк Солер е бранител на првакот.
Трката била освоена од Еган Бернал од екипата, кои стигнале до шеста победа за екипата и четврта победа во последните пет години. Бернал, исто така, го освоил и пласманот за млад возач. Наиро Кинтана од завршил втор, додека колегата на Бернал Михал Квјатковски го заокружил подиумот, освојувајќи го и бодовниот пласман. Томас де Гент од го освоил планинскиот пласман, додека Тим Скај екипниот пласман.
Рута
Трката започнала на 10 март 2019 година во Сен Жермен ан Ле, во западните предградија на Париз, и завршила на 17 март во Ница, поминувајќи 1.240 километри распоредени на осум етапи. По четири рамни и ридски етапи на првите четири дена, петтиот ден следел поединечен хронометар во должина од 25,5 километри. Седмата етапа била кралската етапа на трката, завршувајќи на Кол де Турини во Приморски Алпи. Осмата и последна етапа завршила на Англиската променада во Ница.
Поредок
На Париз-Ница 2019 постоеле четири различни маички. За генералниот пласман, пресметуван преку додавање на завршните времиња на секој велосипедист на крајот на секоја етапа. Постоеле временски бонуси за првите тројца на друмските етапи: етапниот победник добивал десет секунди, додека второпласираниот и третопласираниот добивале шест односно четири секунди, соодветно. Временски бонуси добивале и првите тројца возачи на средниве спринтови — три секунди за победникот на спринтот, две секунди за вториот и една секунда за третиот возач. Предводникот на генералниот пласман ја добивал жолтата маичка. Овој пласман бил сметан за најважен на Париз-Ница 2018 и победникот на пласманот бил сметан за победник на трката.
Имало и планински пласман, а предводникот во пласманот ја добивал белата маичка со црвени точки. Во планинскиот пласман, бодовите биле добивани доколку се стигне на врвот на искачувањето пред другите велосипедисти. Секое искачување било категоризирано со прва, втора или трета категорија, а бодовите биле сразмерно делени. На искачувањата од прва категорија, седум возачи освојувале бодови; на искачувањата од втора категорија пет возачи, а на искачувањата од трета категорија само тројца возачи освојувале бодови.
Постоел и екипен пласман, во кој времињата биле додавани времињата на тројцата најдобри велосипедисти по екипа на секоја етапа; водечка екипа на крајот на трката била онаа со најмало вкупно време.
ФК Пехчево
Историја
Клубот бил формиран во 2015 година.
Состав
од 20 август 2019
Андрејаш
Андрејаш бил втор син на кралот Волкашин, брат на кралот Марко и млад крал. По смртта на татка си во 1371 година, кога брат му Марко ја презел кралската титула, Андрејаш станал млад крал.
Јас и ти (филм)
Јас и ти (Io e te) — италијански драма филм од 2012 година во режија на Бернардо Бертолучи, снимен врз основа на романот со истото име на Николо Аманити. Филмот бил прикажан надвор од конкуренција на Канскиот филмски фестивал во 2012 година.
Ова е последниот филм на Бертолучи пред неговата смрт на 26 ноември 2018 година.
Содржина
Лоренцо има тешкотии да комуницира со луѓето околу него. Тој посветува поголемо внимание на неговиот внатрешен свет. Кога неговиот клас оди на планина на една недела скијање, Лоренцо тајно се населува во подрумот на неговата зграда. Сепак, неговата осаменост е прекината со неочекуваното појавување на една чудна девојка, чија приказна е тесно испреплетена со онаа на Лоренцо и неговите роднини.
Прием
Филип Френч од „Обсервер“ го нарече филмот „лесна разочарувачка афера“.
Дипиридамол
Дипиридамол е лек кој се користи како додатна антикоагулантна профилактичка терапија за тромб-емболија поврзана со протетски срцеви валвули.
Предозирање
Предозирање со дипиридамол може да биде третирано со аминофилин, кој дејствува реверзибилно на вазодилатирачкиот ефект.
Механизам на дејство
Дејството на дипиридамолот се должи на:
Пливање на Летните олимписки игри 2020
Натпреварувањата во пливање на Летните олимписки игри 2020 во Токио требало да се одржат од 25 јули до 6 август 2020 година во Олимпискиот центар за водни спортови. Женскиот маратон на отворени води на 10 километри требало да се одржи на 5 август, а трката за мажи требало да се случи 2 дена подоцна (7 август) во Одаиба. Сепак, поради пандемијата на КОВИД-19, игрите биле одложени за 2021 година. Сепак, нивното официјално име останало Летни олимписки игри 2020, а настаните во пливање добиле нови термини и ќе се одржат од 24 јули до 1 август 2021 година, додека маратонското пливање ќе биде на 4 и 5 август 2021 година.
Пливањето содржи рекордни, вкупно 37 дисциплини, (18 за секој пол и една мешана), со додавање на 800 метри слободен стил во машка конкуренција, 1500 метри слободен стил за жени и мешана штафета 4 × 100 м.
Дисциплини
Пливањето на Олимписките игри во 2020 година ќе има вкупно 37 дисциплини, (18 за мажи и жени и една мешана), вклучително и два маратони на отворена вода од 10 км. Ова претставува мало зголемување во бројот на дисциплините, бидејќи на претходните игри биле застапени 34 дисциплини. Натпреварувањата ќе се одржат во следниве (сите настани во базенот се долги, а растојанијата се во метри освен ако не е поинаку наведено):
Распоред
M = Утринска сесија, започнува во 10:30 месно време (01:30 UTC). E = Вечерна сесија, започнува во 19:00 месно време (10:00 UTC).
Азија
Азија — централен и источен дел од Евроазија, дефиниран со исклучувањето на европскиот полуостров од Евроазија. Геолошки и географски, Азија не е ниту континент ниту потконтинент. Азија, сепак, обично се смета за најголемиот континент на светот по површина и број на население (преку 4 милијарди жители или 60 отсто од светското население).
Азија (од асирскиот збор „асу“ = изгрејсонце) се наоѓа скоро целосно на северната полутопка, освен островскиот дел на Малајскиот Архипелаг, кој се спушта за 10 степени во јужната полутопка. Крајните точки на копнениот дел на Азија на север достигаат до ’ртот Чељускин на полуостровот Тајмир, на југ до ’ртот Буру на Малајскиот Полуостров, на исток до ’ртот Дежњов на Чукотскиот Полуостров и на запад до ’ртот Баба на полуостровот Мала Азија. Меѓутоа, ако се земе и островскиот дел на Азија, тогаш најсеверната точка се наоѓа на островот Северна Земја (81 СГШ), а најјужната на островот Роти (11 ЈГД) кој се наоѓа во групата на Малите Сундски Острови.
Уште од античко време границите помеѓу Европа и Азија се јасни и одат по линијата на Егејското Море, Дарданелите, Мраморното, Босфорот и Црното Море.
Брегова разгранетост
Бреговите на Азија се меѓу најразгранетите на Земјата. Таму има голем број полуострови, заливи, острови, островски групи, протоци и друго. Меѓутоа, сите брегови на Азија не се подеднакво разгранети. Северниот азиски брег кој излегува на Северноледен Океан е послабо разгранет. Од полуостровите на тој брег најголеми се: Јамал, Тајмир и Чукотскиот Полуостров, а од островите Северна Земја, Новосибирските Острови и Врангеловиот Остров. Источниот брег на Азија се одликува со поголема разгранетост од северниот. Таму се наоѓаат повеќе рабни мориња (Берингово Море, Охотско Море, Јапонското Море, Жолто Море, Источнокинеско Море, Јужнокинеско Море) кои од Тихиот Океан се одделени со голем број полуострови и островски групи. Од полуостровите најголеми се Камчатка и Кореја, а од островите Сахалин, Јапонските Острови, Тајван, Филипинските Острови и други. Бреговите и островите на Источна Азија во Тихиот Океан се изложени на силна сеизмичка и вулканска активност. Јужниот брег на Азија го заплискуваат водите на Индиски Океан и неговите крајбрежни мориња. Овој брег се одликува со големи полуострови, длабоки заливи, многу острови и повеќе островски групи. Од полуостровите најголеми се: Арапскиот, Индискиот Океан и Индокинескиот Полуостров, а од островите Шри Ланка (Цејлон). Од заливите најпознати се Бенгалски Залив, Оманскиот Залив, Персискиот Залив и Аденскиот Залив. Западниот брег на Азија почнува од протокот Баб ел-Мандеб и преку Црвено Море, Суецкиот Канал, Средоземното Море, Егејско Море и Мраморното Море со протоците Дарданели и Босфор се протега до Црно Море. Најголем полуостров на овој брег е Мала Азија.
Релјеф
Азија е континент со најразлични релјефни целини, исполнет со голем број низини, планини и висорамнини. Низините зафаќаат една четвртина од територијата на Азија, а најраспространети се во периферните делови на континентот. Најпознати низини во Азија се Западносибирската и Туранската Низина кон границата со Европа, Месопотамската Низина во Југозападна Азија, потоа низините по долините на реките Инд, Ганг, Брамапутра и Меконг во Јужна Азија, Источнокинеската Низина во Источна Азија и други помали низини. Низините се отвори преку кои до извесна длавочина се навлегува во внатрешноста на мошне непристапните планински системи во Азија. Планинскиот релјеф во Азија е застапен на три четвртини од територијата. Планинскиот систем започнува од Егејското Море на запад, односно од Мала Азија и се протега до Тихиот Океан на исток. Го сочинуваат непрекинати планини: Таур, Иранските и Авганистанските Планини до Памир, од каде што системот се раздвојува кон југоисток со планините Хиндукуш, Каракорум и Хималаи, односно кон северозапад преку планините Тјеншан, Алтај, а потоа на север се протегаат Јаблановските, Становојските, Верхојанските, Черските, Колимските Планини и други масиви. Како посебни се простираат: Кавказ, Елбурс, планините во југозападните делови на Саудиска Арабија, планинските масиви во источните делови на Азија, како што се Корејските Планини, Голем Хинган и планините на островските територии. Планините во Азија се одликуваат со мошне големи височини. На Хималаите се наоѓаат највисокиот врв во светот, Монт Еверест, со 8848м н.в. како и поголем број други врвови со повеќе од 8000м височина.
На пространото азиско копно, меѓу планинските масиви се простираат огромни територии под висорамнини. Познати се Иранската Висорамнина, Тибетската Висорамнина, Становојската Висорамнина, Средносибирската Висорамнина, Казашката Висорамнина, висорамнината Декан и други. Посебна каратеристика на релјефот во Азија е тоа што големи територии се под пустини со типичен еолски релјеф. Такви се пустините: Голем Нефуд и Руб ел Хали на Арапскиот Полуостров, потоа Големата Солена Пустина во Иран, пустината Тар во Индрија, пустините Мујункум, Каракум и Кизилкум во Казахстан, Узбекистан и Турмекистан, пустината Такла Макан во Западна Кина, пустината Гоби во северните делови на Кина и Монголоија и др.
Северна Азија која се одликува со големи низински територии северно од планините Памир, Алтај и реката Амур.
Источна Азија која ги опфаќа источните делови на Кина, Кореја и Јапонија.
Јужна (Монсунска) Азија која се простира јужно од линијата Хиндукуш - Хималаи и ги опфаќа териториите од Пакистан до Индонезија и Филипини.
Југозападна Азија која се протега од Авганистан до Синајскиот Полуостров.
Средна Азија која ги опфаќа областите на највисоките планини и пустини.
Клима
Климата во Азија е мошне разновидна. На неа најмногу влијаат простирањето на планините, кое е во правец запад и исток и југозапад и североисток, и монсунските ветрови. Со климатските услови во Азија се опфатени сите климатски појаси. Се разликуваат два рабни појаси, и тоа: изразито тропско-монсунски појас на југ и поларен и супполарен појас на север. Меѓу овие два појаси се наоѓа умерениот појас во кој врз климата влијае пространата копнена територија, оддалеченоста од морињата и релјефот со неговите изразито високи планини. Тие се фактори поради кои во Средна Азија владее изразито конетинентална клима, со присуство на типична високопланинска (алпска) клима. Во зима во северните и во централните делови на Азија нстанува големо разладување и формирање на висок воздушен притисок, а во лето воздушните маси се загреваат и притисокот се намалува. Над Индискиот и Тихиот Океан се случува спротивното: поради разликите што настануваат во воздушните маси, доаѓа до големи движења на воздухот и се појавуваат периодични зимски и летни монсунски ветрови. Тие се главен фактор за формирање на климатските услови во Азија, односно за владеењето на таканаречената монсунска клима. Летните монсуни дуваат од Индискиот и Тихиот Океан кон копното. Тие се топли и влажни и носат големи количества врнежи и до Хималаите. Зимските монсуни дуваат од копното кон Индискиот Океан на југ и кон Тихиот Океан на исток. Се одликуваат како ладни суви и предизвикуваат изразито сушни периоди. Слична состојба е присутна и во Источна Азија каде што во летниот период од Тихиот Океан кон копното дуваат топли и влажни ветрови познати како тајфуни. Тие носат големи количества врнежи и обратно - во зима дуваат од високопланинското копно преку источните низини кон морето, носат ладен и сув воздух кој придонесува за формирање ладно и суво време проследено со сушен период. Тајфуните често придонесуваат за зголемување на дејствата на морските бранови, брановите цунами се предизвикани од подводни земјтореси или вулкански ерупции. На териториите во Сибир скоро постојано владеат ниски температури. Исклучок е краткото лето, кога длабоко замрзнатото земјиште површински се одмрзнува. Во Централна Азја има релативно мали годишни количества на врнежи (од 200мм до максимум 500мм), што е причина за појава на пространи пустински територии во кои е присутна пустинска клима. Во уште поизразена форма, пустинската клима е одлика и за териториите во Југозападна Азија. Поради надморската височина, високопланинските територии во Средна Азија скоро постојано се одликуваат со ниски температури, а просторот е под вечен снег и мраз. Таму владее изразито високопланинска и планинска клима.
Климатско-вегетациски области
Различните релјефни и климатски одлики на теротиријата на Азија, големото појасно простирање и излезот на повеќе океани и мориња, големата оддалеченост на внатрешноста на континентот од морињата и други фактори условиле развој на повеќе климатско-вегетациски области. Глобално се издвојуваат териториите под тропски дождовни шуми, савани, пустинска и полупустинска вегетација, тревна вегетација, листопадни шуми, средоземна вегерација, зимзелени шуми, планинска вегетација и тундра. Тропски дождовни шуми се застапени во областите на Јужна и Југоисточна Азија и во појужните делови на Источна Азија. Се познати како џунгли. Џунглите се присутни и во некои приморски делови на Индија. Саваните како територии со густа тревна вегетација се карактеристични за Индискиот Потконтинент и за централните теротирии на Индокинескиот Полуостров. Планинска вегетација е застапена во централните планински територии и висорамнини на Азија. Се одликува главно со високопланинска тревна вегетација. Пустинската и полупустинската вегетација е застапена во поголем дел од Централна и Југозападна Азија каде што се простираат повеќе каменити и песочни пустини. Степска тревна вегетација е застапена на територијата на Мала Азија и Месопотамија, како и во централните делови на Азија во појасот меѓу пустинските и полупустинските области од југ, зимзелените шуми (тајги) од север и листомадните шуми од исток. Листопадна дрвенеста вегетација е карактеристична за Источна Азија, поточно за Источна Кина, Кореја, Јапонија и за помали делови од Русија. Средоземната вегетација е пристуна во приморските области на Мала Азија, како полуостров во Средоземното Море. Зимзелените шуми се карактеристични за Северна Азија, поточно за Сибир. Опфаќаат најпространа територија во Азија. Претставуваат густи зимзелени шуми познати под името тајга. Тундра е климатско-вегетациска област карактеристична за најсеверните приморски територии на Азија, која се простира меѓу појасот на тајгата и Северноледениот Океан. Во тундрата претежно егзистираат лишаи, мовови и ретки тревни растителни видови.
Хидрографија
Азија е богата со реки. Тие се влеваат претежно во отворени морски басени и припаѓаат на четири сливни подрачја. Тоа се: Сливно подрачје на Северноледениот Океан, Тихиот Океан, Индискиот Океан и на Средоземното Море.
Сливното подрачје на Тихи Океан ги опфаќа реките Амур, Хоангхо, Јанцекјанг, Синѓанг, Меконг и други. Сите овие реки се пловни и се користат за сообраќај и за добивање електрична енергија. Водата на реките од ова сливно подрачје на Тихи Океан е особено искористена за наводнување на житни култури и тоа претежно на ориз. Сливното порачје на Средоземно Море ги опфаќа сите реки кои се влеваат во него и неговите крајбрежни мориња - Егејското Море и Црното Море. Најголеми реки во ова сливно подрачје се: Кизил, која се влева во Црно Море и Мендерес - во Егејско Море. Водата од реките Кизил и Мендерес има значење за населението, главно, за наводнување на градинарски култури, лозови насади и јужно овошје. Во Азија постојат и сливни подрачја кои припаѓаат на затворени басени. Тоа се Касписко Езеро и Аралското Езеро. Во Каспиското Езеро од азискиот дел се влеваат помали притоки, а во Аралското Езеро - Сир Дарја и Аму Дарја. Реката Сир Дарја тече низ пустината Кизилкум, а Аму Дарја низ пустината Каракум. Поради тоа нивната вода се користи за наводнување на пустинското земјиште кое е претворено во зелена оаза на плантажи од памук и други култури. За таа намена таму е изграден еден од најдолгите канали за наводнување во Азија и светот (1100 км.). Тој канал овозможи пустината да се претвори во корисна и плодна почва. Така, таму освен памук денес се одгледуваат градинарски и индустриски култури на големи површини.
Природни богатства на Азија
Природните богатства на територијата на Азија се големи и разновидни. Меѓутоа, поради големите просторни разлики и услови (непристапни планински територии, простарни пустини, ладни климатски прилики) сè уште се недоволно испитани. Најважни се наоѓалиштата на нафта, јаглен, земјен гас и железна руда, големи шуми, богат хидроенергетски потенцијал, земјоделски површини итн. Нафтата, како течно минерално гориво е меѓу најважните природни богатства на територијата на Азија. Најголемите нафтени полиња се наоѓаат во Југозападна Азија, поточно во Саудиска Арабија, Месопотамската Низина, околу Кавказ, Каспиското Езеро, Туранската Низина и огромната Западносибирска Низина, Мјанмар и Индонезија. Земјениот гас како важно природно погатство, најмногу е застапен во северните делови на Сибир и Западносибирската Низина. Јагленот како цврсто минерално гориво најмногу е застапен во централните делови на Сибир, во источните делови на Кина и во Индија. Од металните суровини се застапени: железото во Русија и Кина, калај во Малезија и Индонезија, волфрам во Кина и Мјанмар итн. Шумите во Азија покриваат околу 30% од територијата и претставуваат големо природно богатство, но се тешко пристапни за експлоатација. Посебно природно богатство се обработливите земјоделски површини кои зафаќаат околу 20% од површината на континентот. Тие се основа на која се одгледуваат пченица, ориз, чај, каучук, зачини, коноп и други земјоделски култури. Азија е најголем производител на овие култури во светот. Посебно природно богатство е и хидроенергетскиот потенцијал со кој располагаат речните текови кои се спуштаат зрачесто од високите планини. Тој е мошне значаен бидејќи станува збор за големи, долги полноводни реки на кои се изградени и се градат голем број хидроцентрали. На реките се изградени поголем број вештачки акумулации со повеќекратна намена, освен за производтство на електрична енергија се користат и за наводнување на земјоделските површини. На тој начин се обезбедува храна за многубројното население на територијата на Јужна, Југоисточна и Источна Азија. Природните богатства на Азија се надополнуваат со искористуавање на морињата и океаните за обемен сообраќај и транспорт на стоки и како риболовни подрачја.
Верска и јазична припадност на населението во Азија
Азија е најнаселениот континент на Земјата. На него живее повеќе од половина од светското население, меѓутоа поради природните услови населението е мошне нерамномерно распоредено. Огромни пространства на тундрите и тајгите на север, пустините во Централна и во Југозападна Азија и високите планини и висорамнини се скоро ненаселени. Спротивно на тоа, во низинските предели и во поречните делови на Кина, Индија, Индокинескиот Полуостров и островите на Јапонија, Филипини и Индонезија живее околу 90% од населението на Азија. Во овие региони се изградени голем број милионски градови. Најпознати се: Пекинг, Тјанџин, Вухан, Ченгду и други во Кина; Токио, Јокохама, Осака, кобе и др. во Јапонија; Сеул во Јужна Кореја; Бангкок во Тајланд; Џакарта во Индонезија; Манила на Филипини; Дака во Бангладеш; Њу Делхи, Мумбај, Колката и др. во Индија; Карачи, Лахор во Пакистан итн.
Религија
Населението на Азија спаѓа во индоевропската група народи, карактеристична за Северна, Југозападна и Јужна Азија и на малајската група народи - припадници на жолтата раса, карактеристични за Источна и за Југоисточна Азија. Многубројното азиско население, иако живее на големи растојанија, според верската припадност е распоредено во неколку религиозни групи. Северните делови на Азија, вклучувајќи ги териториите на Русија и Казахстан, исповедаат христијанска религија со православна вероисповед. Во југозападна Азија, вклучувајќи ги и државите од Средна Азија заедно со Авганистан и Пакистан, населението е со исламска вероисповед. Оваа религија ја исповеда и населението во Бангладеш, во Индонезија и делумно во Малезија. Во јужна Азија, поточно на Индискиот Потконтинент е застапен хиндуизмот, кој го исповедаат околу 280 народи. Во повеќето земји од Југоисточна Азија, во Кина и во Кореја преовладуваат конфуцијанството и будизмот, додека во Јапонија 70% од населението истовремено припаѓа на шинтоизмот и на будизмот.
Јазици
Огромниот број луѓе во Азија се претставници на голем број народи. Типични примери се: Индија со околу 280 народи, Кина со над 50, Русија со околу 30 итн. Голем дел од народите на Азија имаат свои посебни јазици, меѓутоа, според бројот на населението што ги зборува, најзастапени се: кинескиот јазик, бенгалскиот, арапскиот, малајскиот, виетнамскиот, турскиот. Голема групација опфаќа населението во Јужна Азија, поточно на Индискиот Потконтинент, каде што се зборува на хинду јазикот. Од другите јазици во Азија поголеми групации на население зборуваат: јапонски во Јапонија, корејски во Јужна и Северна Кореја и турски во Турција.
Култура и обичаи
Големата територијална разновидност на Азија и многубројното население разместено низ разни природно карактеристилни теротирии условиле да се развијат голем број култури и обичаи. Од древните периоди се познати повеќе култури и цивилизации. Такви се: асираската, месопотамската, персиската, индиската, кинеската, јапонската, монглоската и др. Денес културите на народите во Азија се различни. Голем дел од нив се потпираат на традициите од минатото, на начинот на живеење и на религиозните законитости. Материјаланата култура и достигнувањата во земјите на Азија најсоодветно се гледа преку цивилизациските откритија(пронаоѓањето на хартијата, печатарската техника, создавањето на барутот, свилата и порцеланот и др. Во Кина, а потоа во Индија, се удрени темелите на математиката и на механиката, мерењето на површината и времето, проучувањето на природата, на животот на растенијата и на животните, достигнувањата во архитектурата итн. Општо се познати светските кулутрно-историски градви, како, кинескиот ѕид во Кина, Мавзолејот Таџ Махал во Индија, хиндуистичкиот храм Ангкор Ват во Камбоџа и др. Меѓутоа, познати се и современи архитектонски градби скоро во сите градови на Азија, особено во јапонија, Хонгконг, Сингапур, Малезија итн. Духовната култура се согледува во многубројните достигнувања во науката, културата и обичаите. Традиционалните облици на кулутрно изразување се гледаат преку верските обичаи, како на пример, целосно покривање на лицето кај жените во муслиманскиот свет, нејадење свинско месо, масовните посети и молитви во светите места, особено церемониите во светите градови. Такви се: Ерусалим - и за муслиманите и за христијаните, светите места Мека и Медина во Саудиска Арабија и др. Шаховската игра е пронајдена во Индија. Народите на Азија се одликуваат со карактеристични уметнички вредности, како што се танцувањето, музиката и др. Од Источна и од Југоисточна Азија потекнуваат карактеристичните боречки спортови, самурајски обичаи, сумо-борби итн. Во централните делови на Азија, во степските предели е карактеристичен нормадскиот и полунормадскиот живот, со многубројни елементи својствени само за ова население. Во Индија е познат кастинскиот начин на живеење, каде што населението е поделено во различни касти што вообичаено не се мешаат едни со други.
Регионална поделба на Азија
Големината на територијата, природно-географските просторни целини (низини, планини, сливни територии), социо-географските и економско-географските одлики се главни фактори за регионалната поделба на Азија. Според тоа, како посебни регионални целини се издвојуваат: — Северна Азија — Источна Азија — Југоисточна Азија — Јужна Азија — Средна Азија — Југозападна Азија
Северна Азија Северна Азија главно ги опфаќа териториите што спаѓаат во сливот на Северноледениот Океан, од планината Урал до Тихиот Океан. Оваа територија во целост се наоѓа во Русија.
Источна Азија Во Источна Азија, главно, се вбројуваат териториите што спаѓаат во тихоокеанското сливно подрачје, односно просторот кој е органичен со високите планини Хималаи, Памир, Алтај, Јаблановските Планини и реката Амур. Во Источна Азија се наоѓаат териториите на НР Кина (Хонгконг, Макао), Монголија, Народна Демократска Република Кореја (Северна), Република Кореја (Јужна), јапонија и Тајван
Југоисточна Азија Југоисточна Азија ја сочинуваат териториите на Индокинескиот Полуостров и голем број острови, од кои најголеми се: Борнео, Јава, Суматра, Сулавеси, Минданао и др. Овде се наоѓаат државите: Мјанмар, Тајланд, Демократска Народна Република Лаос, камбоџа, Социјалистичка Република Виетнам, Федерација Малезија, Сингапур, Брунеј, индонезија, Демократска Република Тимор и Филипини.
Јужна Азија Јужна Азија ги опфаќа териториите на Индискиот Полуостров, кој на север е ограничен со планинскиот венец Хималаи, на запад со Авганистанските Планини, а на исток со планината Чин. Во Јужна Азија се наоѓаат државите Исламска Република Пакистан, Авганистан, Индија, Непал, Бутан, Народна Република Бангладеш, Демократска Социјалистичка Република Шри Ланка и Малдиви.
Средна Азија Средна Азија главно се поистоветува со територијата на неистечното подрачје на Каспиското, Араиското и на другите езера со пустинските територии и Тибетската Висорамнина. Меѓутоа, поради државните граници во Средна Азија се вбројуваат државите: Република Казахстан, Република Турменистан, Република Узбекистан, Република Киргистан, и Република Таџикистан.
Југозападна Азија Југозападна Азија се нарекува територијата од Азија што излегува на Средоземното, Црвеното и Арапското Море. На оваа територија се наоѓаат државите: Турција, Грузија, Ерменија, Азербејџан, Кипар, Либан, Сирија, Израел, Јордан, Ирак, Иран, Саудиска Арабија, Кувајт, Бехреин, Катар, Обединети Арапски Емирати(АОЕ), Оман И Јемен.
Културно наследство на Македонија во Општина Могила
Ова е список на објекти прогласени за културно наследство на Македонија на подрачјето на Општина Могила според евиденцијата во Регистарот на културно наследство на Управата за заштита на културното наследство на Македонија (УЗКН).
ФК Милан сезона 1989–1990
Сезоната 1989–1990 — 57-та сезона за Милан во Серија А во врвната лига на италијанскиот фудбал.
Трка ОАЕ 2021
Трка ОАЕ 2021 — 3. издание на велосипедската етапна трка Обединети Арапски Емирати, која се одржала помеѓу 21 и 27 февруари како прв настан во сезоната на Светската турнеја.
Екипи
Бидејќи трката била додадена на Светската турнеја во 2019 година, сите UCI World Tour екипи биле поканети на трката, но не биле обврзани да учествуваат. Сепак, сите деветнаесет екипи настапиле на трката. Дополнително, една професионална континентална екипа се натпреварувала со што се заокружила главната група од 20 екипи. Секоја екипа имала седум возачи, освен која имала шест, со што вкупно имало 139 возачи, од кои 125 завршиле.
Ерихон
Ерихон — палестински град во Западниот Брег.
Парабола
Линијата нормална на директрисата која минува низ фокусот се нарекува „оска на симетрија“. Точката на параболата која е пресечна точка со оската на симетрија се нарекува „теме“ и тоа точката каде параболата е најискривена. Растојанието меѓу темето и фокусот измерено по оската на симетрија се нарекува „фокусно растојание“. Сите параболи се геометриски слични.
Параболите имаат својство што, доколку се изработени од материјал што ја рефлектира светлината, тогаш светлинските зраци се паралелни со оската на симетрија на параболата, ја погодуваат неговата конкавна страна и се рефлектираат во неговиот фокус, без оглед од кој дел од параболата се одбиваат. Спротивно на тоа, светлината што потекнува од точка на извор во фокусот на параболата, се рефлектира во паралелен сноп, и ја напушта параболата паралелно со оската на симетријата. Истите ефекти се јавуваат со звукот и други облици на енергија. Ова својство на рефлексија е основа на многу практични употреби на параболите.
Параболата има многу важни апликации, од параболична антена или параболичен микрофон до автомобилски рефлектори на фаровите, до дизајн за балистички ракети. Тие често се користат во физиката, инженерството и во многу други области.
Равенка на параболата
Ако директрисата на параболата r е еднаква на апсцисата, нејзината равенка е x = -p/2, каде p е полупараметар на параболата, темето на параболата е во координатниот почеток, а жариштето на параболата F е во (p/2,0), тогаш равенката има облик
која претставува темена равенка на парабола. Ако параболата е осносиметрична во однос на ординатата (y-оска) на координатниот систем, тогаш нејзината равенка е:
Тангента на парабола
Тангентата на парабола чие теме е во координатниот почеток и која поминува низ точката T (x_0, y_0) на параболата, одредена е со координатите на точката T и коефициентот на правецот на тангентата. Со диференцирање на соодветната равенка на параболата се добива:
од каде следи:
односно дека равенката на тангентата на параболата е
Ако параболата е оскосиметрична во однос на ординатата (y-оска) на координатниот систем, тогаш со диференцирање на соодветната равенка на параболата следи
од каде понатаму следи
Теме на парабола
Нека x_1 и x_2 се точки на параболата која е дадена со равенката y=ax^2+bx+c еднакво оддалечени од нејзиното теме, и нека е, без намалување на општоста, x_1<x_2. Тогаш апсцисата на темето x_0, се наоѓа на правата која поминува низ средината на интервалот [x_1,x_2], т.е. , односно користејќи ги Виетови формули.
Како ординатата на темето зависи од x_0, со вклучување во равенката на дадената парабола се добива .
Според тоа, координатите на темето на секоја парабола се.
Африка
Африка — втор континент по големина во светот и по површина и по население, но и единствениот преку кој преминуваат и екваторот и двата повратници. Африка зазема 20,3 % од вкупната површина на Земјата. Релјефот и растителноста на најтоплиот континент варираат од дождовни шуми и суви савани до врели пустини. Со 30,2 милиони, вклучувајќи и соседни острови, тој покрива 6% од целосната површина на Земјата и 20,4% од целосната копнена површина. Со милијарда луѓе распоредни во 61 држава, таа вбројува околу 14,72% од светското население. Континентот е обиколен од Средоземното Море на север, Суецкиот Канал и Црвеното Море долж Синајскиот Полуостров на североисток, Индискиот Океан на југоисток и Атлантскиот Океан на запад. Континентот има 54 суверени држави, вклучувајќи ги Мадагаскар, неколку групи на острови и Шарави Арапска Демократска Република, земја-членка на Африканската Унија, чија државност ја оспорува Мароко. Научната заедница длабоко ја почитува Африка, особено централно-источниот дел на Африка, бидејќи се смета дека од неа потекнуваат луѓето и Hominidae clade (човеколиките мајмуни), како докажа истражувањето на најраните хоминиди и нивните предци, како и на оние кои датираат од пред околу седум милиони години, бклучувајќи ги Sahelanthropus tchadensis, Australopithecus africanis, A. Afarensis, Homo erectus, H. habilis, H. ergaster и најраниот Хомо сапиенс (денешен човек), кој е пронајден во Етиопија и датира од пред околу 200.000 години. Африка поминува низ екваторот, со што вклучува повеќе климатски зони. Таа е единствениот континент кој се протега од северно-умерените до јужно-умерените зони. Очекуваната економска стапка на пораст на Африка е околу 5,0% за 2010 и 5,5% во 2011 година.
Потекло на поимот
Афри било името на неколку семитски луѓе кои биле населени во Северна Африка близу Картагина (денешен Tунис). Нивното име се поврзува со феникиското афар, што значи „прашина“, но хипотезата од 1981 тврдела дека името произлегува од берберскиот збор ифри или Ифран, што значи „пештера“, упатувајќи на луѓе кои живеат во пештера. Африка или Ифри или Афер е име на Бану Ифран од Алжир и Триполитаниа (племето Берберi од Јафран). Под римското владеење, Картагина стана главен град на покраината Африка, која го вклучуваше и крајбрежниот дел на денешна Либија. Римската наставка ,,-ка” значи ,,држава или земја”. Подоцнежното Муслиманско кралство Ифрикија, денешен Тунис, има сочувано форма од името. Други етимолошки претпоставки за старото име ‘’Африка”: Ирското женско име Aifric понекогаш се англизира како Africa, но не се однесува на геонимот.
Палеолит
На почетокот на Мезозоикот, Африка била поврзана со други континенти на Земјата во Пангеја. Африка ја делела релативно едноличната фауна на суперконтинентот, во која кон крајот на тријасот доминираа и примитивни гуштероноги и ѕвероноги. Фосили од доцнежниот тријас се најдени на територијата на цела Африка, но повеќе се вообичаени за јужниот дел, отколку за северниот. Граничната распределба помеѓу тријасот и јурата ја означува почетокот на изумирањето, иако африканските слоеви од овој период не се темелно проучени. Раните слоеви на јура започнале на сличен начин во коритата на тријасот, со повообичаени видови во јужните делови и помалку вообичаени фосилни корита кои преовладуваат во северниот дел. Во текот на Јурата, во Африка се размножуваа поголеми и иконски групи на диносауруси, како sauropods и ornithopods. Средните слоеви на јурата во Африка не се добро претставени и проучувани. Доцнежните слоеви на Јура се исто така сиромашно претставени, освен спектакуларната фауна Тендагуру во Танзанија. Оваа фауна е многу слична со онаа најдена во западната Морисонската Образба на Северна Америка. Во средината на Мезозоикот, пред околу 150-160 милиони години, Мадагаскар се оддели од Африка, иако остана поврзан со Индија и Годвана. Фосилите од Мадагаскар вклучуваат абелисауруси и титаносауруси.