Кичево
Старата кичевска чаршија
Во првата половина на XIX век, старите приземни и катни објекти биле рушени и на нивно место се граделе дуќани – масивни објекти градени од тула, малтерисани и украсени со штукатура, со што се формирале нивните стилски одлики. Одлика на овие објекти е градењето на приземје и кат. Денес, во Чаршијата, токму овие објекти со приземје и кат се најбројни – 68, многу помалку има приземни објекти – 20, а застапени се и објекти со приземје, кат, меѓукат и кат. Забележлива е појавата на дополнително изведување на голем број надградби на поткровја, со што се зголемува катноста (и висината ) на објектите. Оваа појава е особено изразена кај низот објекти изведени во продолжение на музејската зграда. Кај неколкуте нови објекти, кои се во склоп на низовите, се појавуваат објекти со приземје и два ката, приземје и три ката, а во контактната зона на Чаршијата регистирани се и објекти со приземје и четири ката. Денес, најбројни во зоната на чаршијата се објектите градени меѓу двете светски војни од, кои истовремено го означуваат периодот на градење на "нова" чаршија. Најстарите од нив се изградени меѓу 1931- 1935. година. До почетокот на Втората светска војна Чаршијата е целосно оформена и компактна урбана и економска зона, каква што беше сочувана до пред некоја деценија. Важно е да се заклучи дека денес сочуваните партии од оваа некогашна целина речиси исцело потекнуваат од дваесеттите, триесеттите и четириесеттите години на 20 век. На фасадите на објектите се појавуваат разни декоративни архитектонски елементи, преземени од европските неостилови, што доведува до невоедначена стилска физиономија на уличните платна. Tрговските и занаетчиските објекти во чаршијата, во најголем дел, поседуваат карактеристични особености на европската граѓанска истористичка архитектура од 19 век, но во посредувани варијанти и провинцијални видоизменувања, карактеристични за балканските простори во првата половина од 20 век. Декоративните решенија на катот се значително поразновидни и пософистицирани. Овде се среќава декорирање со штукатура на прозорските отвори, на балконските врати, на потенцираните појаси во штуко-профилација меѓу приземјето и катот, на сложено решаваните разновидни симсови и на партиите над симсовите, т.е. украсните парапетни ѕидчиња и тимпанони на ниво на кровната конструкција. Сета оваа штуко-декорација е изведена во еден стилизиран и еклектичен манир на посредуван неокласицизам. На катот, во некои објекти се јавува благо испакнување/исфрлање над приземниот дел, со што се постигнува своевидно динамизирање на архитектонските волумени и маси. Честопати на катот, во осносиметрична поставеност, се изведуваат балкони во различни димензии, но со мала испакнатост, коишто делуваат декоративно и ги разигруваат горните партии на фасадата. Балконите имаат железни огради во разновидна стилизација или се изведуваат со ѕидани или профилирани столпчиња. Честопати на катот, во осносиметрична поставеност, се изведуваат балкони во различни димензии, но со мала испакнатост, коишто делуваат декоративно и ги разигруваат горните партии на фасадата. Посебна архитектонско-декоративна одлика на фасадното обликување на објектите во урбаната целина на кичевската чаршија претставуваат разновидните смели решенија над катот, во висина на кровната конструкција. Овој највисок дел од челната фасада на објектите е посебно нагласен и профилиран, така да претставува најзначајната посебност на оваа архитектура. Иако вакви решенија се среќаваат и на други места во Македонија, бројноста и разновидноста на овие фасадни решенија во Кичевската чаршија формираат една препознатлива локална амбиентална особеност.