cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Роберт Солоу
Економски придонеси
Од првичното дело на Солоу во 1950-тите биле предложени многу пософистицирани модели на економски раст, доведувајќи до различни заклучоци околу причините за економски раст. Во 1980-тите напорите биле насочени на улогата на технолошкиот напредок во економијата, доведувајќи до развој на теоријата за егзоген раст (или нова теорија на раст). Денес, економистите ги користат изворите на раст на Солоу пресметувајќи ги одвоените ефекти на економскиот раст на технолошкиот напредок, капитал или труд.
Солоу, моментално е професор на економската катедра на МИТ, а претходно предавал на Универзитетот Колумбија.
Публикации
M.J. (Eds.), New Developments in Productivity Analysis. The University of Chicago Press, Чикаго, IL, стр. 173–178.
Алијанса (Half-Life)
Алијансата (анг. Combine - Комбајн) или Универзалната Унија е измислена повеќедимензионална империја која е главниот непријател во сериите Half-Life 2, издадени од Valve Corporation. Алијансата содржи вонземјански, синтетички и човечки елементи кои доминираат на планетата Земја. Тие постојано се среќавани во Half-Life 2 и нејзините експанзии како непријатели кои играчот треба да ги уништи.
Дизајн
Оперската пејачка и глумица Елен Меклејн го позајмува гласот на диспачерката на војниците на Алијансата во Half-Life 2 и нејзините експанзии, додека на војниците гласот им го позајмува Џон Патрик Лори. Некои елементи на Алијансата како што се Советувачот (Адвајзорот), се инспирирани од работата на Френк Херберт. Самото име „Комбајн“ е инспирација од новелата „Еден прелета над гнездото на Куко“ од Кен Кејзи.
За време на правењето на Half-Life 2, повеќе концепти на војници и суштества биле отврлени. Некои женски убијци како што се убијците во Half-Life, биле планирани но подоцна биле напуштени од творба. Уште еден лик кој требало да се појави во Half-Life 2, крематорот, кој претставувал чистач на улиците, исто така бил отфрлен. Биле отфрлени и уште некои идеи за војници, роботи, и други вонземјани на Алијансата. Некои играчи, пак, биле многупати редизајнирани, како што се главниот тип на војник, кој бил редизајниран дванаесет пати пред да биле играта пуштена во продажба.
Half-Life 2
Првото појавување на Алијансата беше во играта Half-Life 2 како главни непријатели. Во почетокот на играта, полицијата или Цивилната Заштита не му прави ништо на Гордон Фримен во Сити 17, сè додека тој не се појави пред Д-р Волас Брин. Бидејќи Фримен веднаш почнува да работи за Отпорот, тој е гледан како непријател на Алијансата. Откако ќе избега од Сити 17, полицијата ќе ја опколи Источна Блек Меса и ќе го заробат Илај Венс. Фримен треба да оди до Нова Проспект да го спаси Илај заедно со Алекс. Цел пат до таму, Алијансата ќе пробува да ги спречи, но овој пат војската. Подоцна во играта, повторно играчот се бори со Алијансата, со војската и полицијата во Сити 17. На крај, играчот се бори со Алијансата во Тврдината, седиштето на Алијансата во градот. Мосман покрај тоа што го предава играчот неколкупати, на крај ќе му помогне да го сопре Брин, водачот на Алијансата. Играта завршува кога Тврдината ќе експлодира и Д-р Брин ќе умре.
Half-Life 2: Episode One
Во првата експанзија на Half-Life 2, Episode One, војниците на Алијансата пробуваат целосно да ја уништат Тврдината, а со тоа и целиот град. Фримен и Алекс ќе го спречат тоа, но за кратко време. Тие ќе мораат што е можно побрзо да излезат од Сити 17, но Алијансата тоа нема да го дозволи. Ќе им прават секакви препреки низ градот и ќе пробат многупати да ги убијат. Гордон и Алекс ќе успеат да се качат на воз да избегаат, но тоа ќе биде предоцна бидејќи Тврдината ќе експлодира и ќе го опустоши целиот град.
Half-Life 2: Episode Two
Втората експанзија Episode Two почнува со тоа што Алекс и Гордон ќе се извлечат од експлозијата, и ќе видат дека со уништувањето на Тврдината се отворил еден голем портал кон домашниот свет на Алијансата, кој им овозможува да носат повеќе сили на Земјата. Тие исто откриваат дека податоците што ги нашле во Тврдината се всушност шифри со кои може да се спречи порталот. Но за тоа, тие треба да стигнат до космодромот кој е преку Белата Шума. Белата Шума ја владеат силите на Алијансата и повторно треба играчот да се бори со нив. Порталот на крај се затвора, но Илај трагично завршува на крајот.
Надворешни врски
Combine, Combine OverWiki, a Half-Life Wikia (англиски)
Lista stworzeń ze świata Half-Life
Горњански манастир
Горњански манастир — средновековен манастир во скопското село Горњане.
Самата црква на манастирот потекнува од 1307 година, кога била обновена на темели на постара градба. Била завршена за само една година, а во 1316 година бил довршен и нејзиниот првобитен фрескоживопис.
Местоположба
Манастирот е сместен на падините на планината Скопска Црна Гора, меѓу селата Горњане, Бањане и Чучер. Од градот Скопје, манастирот е оддалечен околу 15 километри на север.
Историја
Се смета дека манастирот, како и голем број црковни споменици во околината на Скопје, биле изградени во век по освојувањето на Македонија од царот Василиј II како потврда на византиската власт. За време на српско-бугарско-византиските борби кон крајот и почетокот на, повеќето од овие споменици биле урнати, меѓу кои и овој манастир.
По освојувањето на областите во Македонија во 1282 година од страна на кралот Милутин и особено по женидбата со византиската малолетна принцеза Симонида во 1299 година, ќерка на византискиот цар Андроник II Палеолог, поголем дел од тие манастири биле обновени.
Историјата на манастирот е спомената во две грамоти, едната е сочувана и била од византискиот цар Михаил IX, син и совладетел со Андроник II. Во нејзе се вели дека е издадена на молба на кралот Милутин и со која се потврдува неговата даровна грамота. Подоцна, била издадена и втора грамота, која не е сочувана, во која стоело дека приходите ќе бидат наменети за издршка на монасите во Хиландарскиот пирг.
За време на отоманскиот период, манастирот имал тешко време. Кај голем дел од старите фрески настанале големи оштетувања, поради што била извршена обнова на нивно место во 1484 година. За обновата сведочи натписот над јужната врата во наосот.
Градби во манастирот
Од манастирскиот комплекс до денес се сочувани: манастирската црква, старите конаци и други помошни објекти.
Црква „Св. Никита“
Црквата „Св. Никита“ е главната манастирска црква во целиот комплекс, по која е и наречен целиот манастир. Во пишуваните извори, иако недоволно прецизни, дознаваме дека црквата била обновена во 1307 година од страна на кралот Милутин, откако ја нашол запустена. Тоа значи дека црквата постоела и пред неговото доаѓање во Скопје во 1282 година. Првиот фрескоживопис бил извршен непосредно по изградбата, односно до 1320 година, а од него денес е сочуван поголемиот дел. Понов фрескоживопис бил направен во век во калотата на куполата. Иконите во црквата биле изработени од страна на Дичо Зограф.
Црквата има изглед на впишан крст со купола, која се потпира на четири столба, без нартекс и со влез на јужната и на западната страна. Фасадата е богато украсена со ниши, аркади и запци, изработена од камен и тула.
Параклис „Св. Јован Претеча“
Кон крајот на век и во почетокот на  век, кон јужната страна на црквата бил доѕидан параклис посветен на „Св. Јован Претеча“. Подоцна бил разрушен.
Нарушување на симетријата
Видови нарушувања
Разликуваме два вида на нарушување на симетријата, зависно од тоа дали неинваријантноста (менливоста) се јавува во равенките за движењето или во основната состојба:
Петар Велики
Петар I Алексеевич или Петар Велики (руски: Пётр I Алексеевич; Пётр Великий; Москва, 9 јуни 1672 — Санкт Петербург, 8 февруари 1725 според грегоријанскиот календар, или 30 мај 1672 — 28 јануари 1725 според јулијанскиот календар) — цар на Русија кој владеел со неа од 7 мај (27 април според јулијанскиот календар) 1682, па сѐ до својата смрт во 1725.
На престолот дошол по многу дворски интриги и завери. На почетокот владеел заедно со својот слаб и болен полубрат Иван V, кој умрел во 1696. По Ивановата смрт, кога станал цар на Русија, Петар немилосрдно ги задушил сите отпори против него, па дури и во неговото семејство. .
Петар владеел сам до 1724 година, а потоа владеел заедно со својата сопруга Екатерина I. Тој бил модернизатор на заостанатата феудална Русија на воен и економски план, а во исто време водел и експанзионистичка политика, главно кон земјите кои излегувале на море. За време на своето владеење, Петар ја претворил Русија во водечка европска сила во тоа време. Ја одбил титулата цар во 1721 и ја заменил со титулата „император“
Детство
Петар бил син на рускиот цар Алексеј I и неговата втора жена Наталија Наришкина. Алексеј I од првиот брак со Марија Милославскаја имал 5 синови и 8 ќерки, од кои само два сина: Фјодор III и Иван биле живи, кога Петар се родил. Алексеј I имал уште две ќерки со Наталија Наришкина пред да умре во 1674, година во која го наследил најстариот син Фјодор III.
Фјодор владеел шест години и умрел од скорбут. Поради тоа што немал деца, избиле конфликти за тоа кој има право да го наследи престолот, дали семејството на Алексеевата прва жена Марија или пак семејството на неговата втора жена Наталија. . Правно гледано, Иван бил следниот владетел по наследна линија, но бил физички и ментално неспособен да ја преземе должноста на цар, а и болјарите не сакале власта да биде во рацете на припадник на семејството Милославски. Бојарската дума во договор со патријархот го именувале десетгодишниот Петар за цар, заедно со неговата мајка како регент, против што се побунило Ивановото семејство, на чело со неговата сестра Софија Алексеевна. Под нејзино влијание, во тоа време се појавил и проблемот со „стрелците“ (елитни руски воени единици во тоа време). Елитните руски воени единици влегле во дворот, го ограбиле и пред очите на Петар убиле многу болјари, меѓу кои и двајца постари браќа на неговата мајка Наталија. Петар и неговата мајка биле присилени да се повлечат додека Софија не го преземала местото на регент над заедничкото владеење на Петар и Иван. .
Младост
Додека Софија била регент, Петар со својата мајка и луѓето кои му биле блиски живеел во дворците во околината на Москва, а најмногу во селото Пребраженско, каде што времето го поминувал вежбајќи и обучувајќи се во воените вештини со своите другари. Со тек на време, тој формирал своја воена единица, составена од војници, кои му биле верни, кои ги нарекол „Преображенски“ и „Семјоновски“, според дворците во кои живеел со својата мајка. Неговите луѓе го сакале и му биле верни, бидејќи тој ги сметал за пријатели и многу добро постапувал со нив. Голема љубов и интерес имал во изградбата на бродови и пловидбата воопшто, на што го научил еден Холанѓанец, кого го запознал во „германската населба“, сместена надвор од градот, каде живееле странци.
Во 1689 година, мајка му организирала свадба со Евдокија Лопухина. Но, бракот не бил како што треба, па по 10 години, Петар ја принудил сопругата да се откаже од бракот и да се замонаши.
Кога Петар наполнил 17 години, Софија сфатила дека и се заканува опасност, па започнала да врши промени на дворот, заедно со стрелците. Кога дознал за намерите на Софија, Петар заминал во манастирот св.Троица Сергеевска, а потоа ги повикал своите два полка, кои биле дел од некои одреди на војската и од стрелците. Софија била сменета на престолот и затворена во женски манастир.
Сепак, вистинската власт била во рацете на Петровата мајка Наталија Наришкина, така што Петар сѐ уште не можел да оствари апсолутна власт. По смртта на неговата мајка, во 1694, Петар станал вистински независен владетел. Формално, Иван ја делел власта со него, но без значајно влијание. По Ивановата смрт (1696), Петар и легално станал единствен владетел.
Во меѓувреме, тој продолжил да ја посетува германската населба, каде што многу добро се запознал со западниот менталитет и западните обичаи. Тука ги запознал и своите два најдобри другари: Шкотланѓанецот Патрик Гордон (анг. Patrick Gordon), авантурист кој се занимавал со изнајмување на знамињата на другите земји и Швајцарецот Франц Лефорт (фр. Franz Lefort), војник, кој служел во руската војска. Петар и понатаму организирал воени маневри, а на Переславското езеро изградил воен брод со мал број на помошници. Затоа отишол во Архангелск, каде за првпат во животот видел бродови и пловидба на море.
Русија во тоа време имала 13 милиони жители и била многу заостаната. Најголем број од нејзините жители биле селани (кметови), а бројот на благородници и граѓани бил многу мал. Буржоазијата, едвај постоела. Трговијата, која ја вршеле странците, се состоела во размена на западноевропски фабрички производи со руски суровини, а градовите речиси и да не постоеле, бидејќи имало големи села.
Патот во Европа и побуната на „стрелците“
За да го задржи Азов, Петар сфатил дека мора да формира голема флота, за чија изградба не располагал со доволно инженери, како ни морнари ни поморски офицери. Тој, веднаш испратил на обука за поморство, навигација и бродоградба стотина болјари во Англија, Холандија и Италија. Кога се дознало дека и самиот цар сака да патува во странство, некои водачи (Козаци), како и некои „стрелци“ имале во план да го убијат, меѓутоа Петар го открил заговорот на време и жестоко се пресметал со заговорниците. Стотина заговорници биле однесени на Кремљскиот плоштад каде што биле запалени или им била отсечена главата.
Дознавајќи и интересирајќи се сѐ повеќе за западниот начин на живот и западната технологија, Петар во 1697, тргнал на пат за Европа, придружуван од бројна делегација на советници (т.н. „Голема амбасада“). Тој сакал, што е можно подобро да се запознае со обичаите на западните земји зада може да ги примени во својата земја. Патувал како Петар Михајлович, иако на дворот кој го посетувал неговиот вистински идентитет бил познат и добивал третман достоен за неговата позиција. Одредено време работел како дрводелец и бродоградител во Амстердам, а подоцна и во Англија, во близина на Лондон. Ги посетил главните градови на Германија и Австрија, а разговарал и со британскиот крал Вилијам III и се запознал со англиското општество, за кое Петар сметал дека е над сите, бидејќи никогаш не се видело кралот да пуши и пие по крчми, заедно со морнарите. Петар патувањето го искористил и за да изнајми стотици техничари и офицери од странство, кои требале со своите знаења да помогнат во Русија. Петар се стекнал и со големо знаење во областа на бродоградбата и картографијата.
Од друга страна, Петар сакал да се обиде да добие помош и поддршка од европските владетели во борбата против моќното Османлиско Царство. Меѓутоа неговите надежи станале јалови; Франција била традиционален сојузник на османлискиот султан, а Австрија настојувала да одржува мир на истокот за да може да војува на западот. Освен тоа, Петар избрал прилично лош момент за својата дипломатска офанзива: во тоа време Европа повеќе размислувала за тоа, кој ќе застане на шпанскиот престол, по смртта на кралот Карлос II, отколку да војува со Османлиското Царство.
Неговата посета, изненадувачки била прекината во 1698 година, кога поради побуната на „стрелците“, бил принуден да го прекине своето патување низ Европа и да се врати во Русија. Меѓутоа, побуната била лесно задушена, дури и пред Петар да се врати дома. Тогаш, Петар останал во Полска, каде се запознал со полскиот крал Август II, со кого склучиј сојуз пред престојната војна со Шведска, чија цел била Русија да обезбеди излез на Балтичкото Море.
Првите реформи
Кога се вратил во Москва, Петар најпрвин се пресметал со побунетите. „Стрелците“ како воена формација биле распуштени, а многу од нив биле мачени, биле закопувани живи и испраќани во Сибир. Самиот Петар учествувал во мачењето на неговата полусестра Софија, која била доживотно затворена во манастир. Тој исто така го завршил својот 17-години неуспешен брак. Ја натерал Евдокија да се откаже од бракот и да отиде во манастир. Таа на Петар му родила 3 сина, а само еден, Алексеј преживеал, кој на 8 години бил одвоен од својата мајка. Односите меѓу таткото и синот биле сѐ полоши. Алексеј одбивал секоја послушност кон царот, а Петар скоро секој ден го тепал.
Петровата посета на Западна Европа го уверила дека многу европски обичаи биле понапредни од традиционалните руски. Затоа, тој им заповедал на своите чиновници да ги избричат брадите за да изгледаат според најновата европска мода. Ова наредба не важела само за свештениците, обработувачите на земја и кочијашите. На болјарите им наредил да ги скратат своите долги ракави и кафтаните (традиционална московска долна облека). На еден прием, кој го приредил по враќањето од странство, со ножички им ја сечел брадата на благородниците, без оглед на тоа што во Русија носењето на брада имало и верско значење и што црквата забранувала бричење на брадата.
Ова не биле единствените промени, кои ги вовел во руското општество. Веројатно поучен од своето искуство, Петар сметал дека договорените бракови се варварски обичај и треба да се забранат, против волјата на идните сопружници и прогласил, задолжително идните сопружници да бидат верени најмалку шест седмици, време во кое би можеле слободно да се гледаат и подобро да се запознаат. Исто така им наредил на своите дворјани да приредуваат забави според европски обичаи, а жените од високите сталежи морале да одат на собири, со што била отстранета традиционалната изолираност на жените која што постоела до тогаш.
Петар I извршил реформи и во војската, според западните стандарди. На благородништвото му наредил задолжителна служба на државата, како во администрацијата, така и во војската, а воената хиерархија ја уредил така што унапредувањето било вршено според заслугите, а не потеклото. Така, секој којшто имал големи заслуги бил унапредуван, а можел да достигне и високи воени чинови. Тој, исто така вовел и задолжителна воена служба, со што создал војска од 300.000 постојани војници, морнарица и резервисти.
За да може да издржува толку бројна војска, тој морал да изврши промени и во земјоделството и индустријата. Изградил и отворил многу нови фабрики, бродоградилишта и работилници, кои имале привилегии и државни субвенции. Петар создал економски систем, во кој сѐ му било подредено на владетелот. Царот имал монопол над основните производи, како што биле катранот, кожата и свилата од Сибир. Работната сила била обезбедувана, така што на трговците и сопствениците на фабрики и рудници им било дозволено да купуваат цели села, со сите нивни жители, кои морале да работат на имотот на господарот.
Црквата, исто така претрпела промени. Патријархот на руската црква бил заменет со синод, кој бил под директна контрола на царот.
Создавање на руската империја
Од доаѓањето на власт, па сѐ до неговата смрт, Петар без прекин водел војни, од кои зависела целата негова политика. Тој војувал против Османлиското царство во 1695, 1696 и 1711. Во 1696, Петар го освоил пристанишниот град Азов и на Русија ѝ осигурил излез на Црното Море, за подоцна во 1711 да се изгуби во мировни преговори со Османлиското царство. Тој војувал и против Персија, со што освоил и територии на западниот и јужниот брег на Каспиското езеро. Тие територии, Русија ги загубила многу бргу по неговата смрт. Меѓутоа најважна од сите војни кои ги водел, била онаа против Шведска, која траела 21 година (1700-1721).
Големата северна војна
Решен да ѝ обезбеди на Русија излез на Балтичкото Море, а со тоа и излез кон западна Европа, Петар склучил мир со Османлиското царство и ѝ објавил војна на Шведска, со која тогаш владеел кралот Карло XII. Русија основала коалиција, во која влегле Данска, Полска, Бранденбург и Хановер. Добро подготвената шведска војска, лесно го спречила првиот руски обид за заземање на брегот на Балтичкото Морето со победата во битка кај Нарва во 1700 година. Во опсадата на Нарва, очигледни биле многу недостатоци на руската војска во поглед на организацијата, воената техника и снабдувањето. Карло XII за половина час со своите 12.000 војници ја победил побројната руска војска од 40.000 војници, заробувајќи многу плен и целата руска артилерија.
Наредните години, Русија не се осмелила повторно да ја нападне Шведска, така што Шведска морала да се насочи кон освојување на Полска и Прусија. Петар се оддал на реорганизирање на својата војска и изградил флота. За да надомести за изгубената артилерија, тој наредил, од секоја трета црква во Русија да се откинат ѕвоната и да се претворат во топови. Војската била организирана според западноевропски пример, а била воспоставена и воена обврска. Благородниците веќе не можеле во таа војска да станат офицери, додека не се стекнеле со стаж на обични војници. Странските војници и офицери биле заменети со Руси.
Засилената руска војска ја освоила денешна Естонија, но Карло XII и покрај тоа, ги продолжил војните против Полска и Прусија. Во периодот од 1701 до 1704, Петар заземал доста утврдувања и градови на брегот на Балтичкото Море: Дерпт, Нарва и Иванград, а на Ладошкото езеро изградил бродоградилиште и започнал со изградбата на флота, потребна за поморската војна против Шведска.
Во 1711, Петар ги нападнал Османлиите во Молдавија и Бесарабија. За време на неговото отсуство, Думата се засилила, што на Петар не му се допаднало, па ја распуштил и формирал Сенат составен од 10 членови. Неговиот поход на Османлиското Царство се покажал како големо промашување, така што бил принуден да потпише мировен договор, со кој ги вратил сите пристанишни места заземени во 1697 година. За возврат, султанот го протерал Карло од неговата империја.
Руската војска на север ја зазела шведската покраина Ливонија (северен дел од денешна Латвија) и ги потиснала Швеѓаните во Финска. До 1714, Русите ја окупирале речиси цела Финска, благодарение на фактот дека руската царска морнарица била многу посилна од шведската. Во тие походи, сојузници на Русија биле и Хановер и Прусија. И покрај тоа, Карло одбил да се предаде, така што мир бил склучен дури по неговата смрт во 1718 година. Швеѓаните, доследно се придржувале кон одредбите пропишани во мировниот договор, но Русите започале тоа да го прават дури од 1720. Во 1721, била потпишана Ништадската спогодба, со која конечно завршила Големата северна војна. Русија ги добила Ингрија, Естонија, Латвија и значаен дел од Карелија, со што била остварена целта, да се обезбеди излез на Балтичкото Море. За возврат, Русија на Шведска и платила два милиони риксдалери и се откажала од најголемиот дел од Финска. На царот, се разбира му било дозволено да ја задржи територијата на Финска, во близина на Санкт Петербург, кој во 1712 станал престолнина на Русија.
По Ништадската спогодба, Сенатот на Петар му ја доделил титулата „император и самодржец серуски“. Бил наречен и „Татко на татковината“ и „Велики“, а Русија започнала да се нарекува „Руска Империја“, а Петар ја заменил титулата „император на цела Русија“.
Основањето на Санкт Петербург
Санкт Петербург е основан на 27 мај 1703 година, откако Русија ја освоила Ингерманланд од Шведска и со тоа излегла на море. Создавањето на Санкт Петербург од една страна значело отворање на Русија на економски, политички и интелектуален план во Европа, а од друга страна, признавање на Русија во светот како воена и поморска сила.
Спротивно од старата престолнина Москва, која целата била изградена од дрво и која била олицетворение на старата руска традиција, Санкт Петербург бил изграден од камен и кал и бил олицетворение на модерен град во европски стил и претставувал победа на техниката над природата.
Петар Велики ја финансирал изградбата на новата престолнина, а илјадници селани биле преселени за да ја забрзаат неговата изградба. Исто така, и затворениците биле присилени да работат во изградбата на градот. За да би можеле сите каменоресци и ѕидари да работат во Санкт Петербург, било забрането надвор од градот да се градат камени градби.
Почетниот план предвидувал мрежа на авении, кои се вкрстувале под прав агол се формирале мали канали, со пресекот на реката Нева. Поради тоа, градот Санкт Петербург бил наречен „Северна Венеција“, иако царот можеби претходно на ум го имал градот Амстердам, град кој го посетил во младоста. Влажната клима и непогодното земјиште ја отежнувале изградбата на градот, а згора на тоа, работниците живееле во многу лоши услови и биле слабо хранети, а поради тоа голем број умреле.
Првиот објект за живеење била колибата на Петар Велики, изграден во 1703, во која царот живеел од 1703 до 1708. Колибата била изградена од дрво, бидејќи во тоа време сѐ уште немало услови за изградба од камен, па Петар наредил надворешните ѕидови да отсликуваат дека градбата е изградена од цигли. Стилот на оваа градба е комбинација од традиционална руска куќа (изба) и холандска куќа со големи и фино изградени прозорци и висок кров.
Градот бил преполн со величествени цркви и палата во сите стилови. Петар бил сведок на изградбата на само некои од нив, како на пр. св. Петар и св. Павле и Петерхоф, летен дворец изграден само за него. Тој, исто така ја наредил изградбата на природниот музеј Кунсткамер, кој бил првиот руски музеј воопшто.
На 30 км од тој „нов Париз“, Петар изградил и „руски Версај“. Тоа бил убавиот дворец Петерхоф, кој го проектиррале француски архитекти во европски стил со тераси и вештачки водопади, фантастично уредени паркови во многу убав стил, кој според западните сфаќања бил неопходен за еден апсолутист од тоа време. Интересно е дека фонтаната која се наоѓа во Петерхоф не користи пумпа, туку го искористува природниот пад на земјиштето.
Реформи
Последните години од својот живот Петар ги поминал продолжувајќи ги реформите во Русија. Целта на неговите реформи била образување на силна држава со силна војска, како и големи економски и општествени промени. Веќе било вообичаено, царот, наследник на византиските императори да се смета за „самодржец“, а Петар инсистирал на овој концепт и така создал апсолутизам. Во 1721, кратко по склулувањето на примирјето со Шведска, Петар бил прогласен за цар на цела Русија. Тој го одбил предлогот да ја прими титулата „Цар на истокот“. Титулата цар му ја признале Август II од Полска, Фредерик Вилхелм I од Прусија, Фредерик I од Шведска, но не и останатите европски монарси. Всушност, за многумина од нив, терминот „император“ звучел како надмоќен и преголем за еден владетел во однос на останатите. Освен тоа, некои владетели се плашеле, Петар Велики, своите владетелски права да не ги стави над нивните, како што своевремено Светото Римско Царство го прогласило својот цар, за владетел на сите христијански народи.
Војска
Петар Велики извршил коренити промени во војската на Русија и со тоа ја создал една од најмоќните војски во светот. Промените биле поделени во пешадијата, коњаницата и артилеријата, а исто така била воведена и мерка на регуларниот поредок на копнената војска и морнарицата, кои се состоеле од задолжителна регрутација на кметови и слободни луѓе без постојана работа. Со тоа, тој го променил статусот на благородништвото, со тоа што им наметнал задолжителна воена служба, задолжителна подготовка на војската или цивилната служба, како и донесување на одлуки за неделивоста на благородничките имоти со указот за наследствио од 1714 година.
Државата
Петар ја распуштил Думата и создал Сенат од 9 членови, кој имал апсолутна власт во времето кога царот бил отсутен и чии одлуки не можеле да се спроведуваат, доколку не биле едногласно донесени. Тој основал и министерски колегиуми, кои биле подредени во однос на Сенатот, а вовел и централизирана државна административна поделба на 8 губернии. Губерниите биле поделени на провинции, окрузи и срезови. Исто така била создадена и полиција, со која раководела тајната царска канцеларија.
Благородништвото и црквата
Главна обврска на благородништвото во Русија во 17 век била воената служба. Меѓутоа, Петар оваа обврска ја наметнал со одлучност, која претходно не постоела, вклучувајќи ја и обврската да се служи во управата. Од друга страна, на иницијатива на својот советник Салтиков, Петар на благородништвото му ги дал титулите на сите чиновници. Со указот од 1722, Петар објавил нов закон за повластици, познат како табела на ранговите, со што се создале чинови според степенот на достоинство на благороништвото сразмерно со хиерархиската функција. До тогаш, повластиците се стекнувале наследно. Сакајќи на болјарите да им ги одземе високите позиции, Петар наредил повластицата да биде под директно влијание на царот. Табелата на рангови постоела сѐ до пропаѓањето на Руското царство (1917). Последиците од овие реформи биле многу значајни. Бројот на припадници на благородништвото значајно се зголемил. Сите стари членови на благородништвото биле обврзани да стекнат минималнио потребно знаење за да можат да станат офицери и функционери. Тие морале да посетуваат стручни училишта, училишта за математички науки, поморска академија, инженерско училиште и училиште за артилерија. Чиновите воведени во 1722, потполно ги изразувале разликите меѓу благородништвото по род и благородништвото по служба. Од друга страна, Петар направил големи отстапки на општествен план и на благородниците им ја предал целата локална управа. Тие не само што ќе бидат должни за регрутирање на нови војници, туку ќе станат и полиција и судии на правдата.
Економија и финансии
Петар Велики водел економска политика во духот на европскиот меркантилизам, чија главна цел била постигнување на позитивно извозно салдо. Со државни мерки, тој го стимулирал извозот, а со високите царини за странските фабрички производи го заштитил домашното производство. Вовел државен монопол, но го зголемил извозот на суровини. Довел техничари од Западна Европа, кои учествувале во изградбата на фабрики и индустриски погони. Во својата економска политика, Петар отсекогаш имал на ум дека Русија не смее да заостанува, бидејќи имала огромни природни богатства и дека клучот на економскиот развој е во нивната експлоатација како суровини.
Од сите гранки на преработувачката индустрија, Петар особено внимание посветил на рударството, кое му било неопходно за вооружување на војската и морнарицата. Во негово време работеле околу 200 мануфактури, кои главно започнале со работа во времето на Големата северна војна. Меѓу најзначајните биле фабриките за оружје, железната индустрија и фабриките за текстил, кои произведувале ткаенини за војската.
Средствата добиени од собирањето данок оделе директно во царската каса. За регрутирање во војската, благородништвото имало обврска секоја година да обезбеди одреден број на селани. За да спречи избегнување на воените обврски, Петар со еден декрет им забранил да ја напуштаат земјата без дозвола на локалното благородништво. Најтешка последица од владеењето на Петар Велики е проширувањето на кметството и влошувањето на неговата положба. Големите имоти сѐ повеќе се ширеле, а малите во сопственост на селаните речиси и да исчезнале.
Потребата од пари го притискала Петар да затвори неколку манастари и нивната земја да ја приклучи кон царскиот имот, а останатите манастири да плаќаат данок.
Смрт
Во зимата 1723, Петар чие здравје не било добро, почнал да има проблеми со уринарниот систем и мочниот меур. Наредното лето (1724), докторскиот тим извршил потребна интервенција, со која бил овозможен дотек на заглавената урина. Петар останал да лежи в кревет од доцната есен. Тогаш, во првата седмица од октомври, вознемирен и веројатно излечен, Петар започнал да врши долга контрола над различни проекти. Според легендата, тоа било во ноември, додека во Лахта, долж Финскиот Залив, тој вршел инспекција на неколку железници и одеднаш здогледал група војници како се дават во водите. Тогаш, тој скокнал во водата и ги спасил. Се смета дека ладната вода го влошила проблемот на Петар со мочниот меур и ја причинила неговта смрт на 8 февруари 1725. Приказната, сепак била разгледувана со скептичност од некои историчари. Германскиот хронолог Јакоб фон Штелин е единствениот извор за приказната и изгледна невозможно, бидејќи досега никој не документирал ваков чин на херојство. Ова и интервалот од извршувањето на чинот и смртта на Петар исклучуваат секаква директна врска. И покрај тоа, приказната можеби е вистинита, делумно содржејќи барем ронка вистина.
Во почетокот на јануари 1725, Петар повторно бил засегнат од уремија. Легендата вели дека пред да падне во несвест, Петар побарал перо и хартија и го дочкртал незавршеното писмо: „Оставете сѐ....“ и тогаш истрошен од напорот, побарал неговата ќерка Ана да биде повикана
Петар I умрел меѓу 4 и 5 часот наутро, на 8 февруари 1725. Аутопсијата покажала дека неговиот мочен меур бил заразен со гангрена. Тој имал 52 години и 7 месеци кога умрел, владеејќи 42 години.
Личноста и карактерот на Петар Велики
Немилосрдната борба меѓу Петровата мајка и Софија, како и другите случувања, кои го довеле во неизвесност уште од млад придонеле тој да стане прилично неурамнотежена личност со силен одмазднички карактер, немилосрден и авторитетен. Бил бесен поради честите пијанства со своите другари, па бил многу опасен кон оној кој ќе му се најдел на патот, било да е благородник или слуга.
Катерина Алексеевна, која Петар во 1724 ја крунисал и прогласил за царица на Русија била единствената личност која можела да одолее на ужасните напади на царот. Од друга страна, односите со синот од првиот брак, Алексеј отсекогаш биле многу остри. Промените кои ги извршил во Русија предизвикале голем отпорсу велики отпор меѓу благородниците, придржувачите на стариот поредок и еден дел од свештенството. Тие своите надежи ги полагале во младиот Алексеј, кого го воспитувале свештениците и кој паднал под влијанието на противниците на својот татко. Самиот Алексеј ја преживеал смртта на татка си. Тој, дури станал и кодош, избегал во Австрија и се обидел да го придобие Карл VI Хабсбуршки за да му помогне да го симне татка си од престолот. Петар го вратил во Русија и фрлил во темница, каде долго го мачел пред да го осуди на смрт во 1718 година. Алексеевите приврзаници, исто така биле мачени, а од тие маки не се спасиле ни калуѓерките од манастирот во кој била затворена Евдокија (Алексеевата мајка), а и нејзе ѝ било судено поради лажни обвинувања за неверство.
Петар потполно се разликувал од своите претходници. Тој бил едноставен во државата и не сакал парадни церемонии. Претходните руски владетели се појавувале во јавноста само за време на одржување на свечености, меѓутоа Петар често се шетал по улиците како обичен граѓанин, облечен во скромна облека. Тој бил многу висок (2 метра) и многу силен. Поседувал неверојатна работна енергија и полет, но бил и брутален и свиреп. Бил политичар со долгорочни размислувања, способен дипломат и одличен војсководец. Својата политика ја спроведувал енергично и немилосрдно, имајќи ја предвид секогаш силната и моќна Русија.
Титула
Целосната титула на Петар I гласела:
Во 1721, титулата била изменета па наместо „цар и голем војвода, самовладетел на сите големи, мали и бели Руси“ стоело „император и самовладетел на сите Руси“. Понатамошниот дел од титулата „голем војвода од Смоленск, Твер, Угра, Перм, Вјатка и Бугарија“ бил проширен во „голем војвода од Смоленск, војвода од Естонија, Ливонија, Карелија, Твер, Угра, Перм, Вјатка и Бугарија“. Исто така, започнал да се користи и бројот I зад неговото име, спротивно од дотогашниот обичај, според кој зад титулата на владетелот никогаш не се ставал број.
Бугарија овде не се однесува на денешната држава Бугарија, туку на денешен Татарстан.
Значење и влијание
Гете имал високо мислење за Петар Велики, сметајќи го за гениј. Жан-Жак Русо, пак, во делото „Општествениот договор“ пишува дека Петар Велики имал голема дарба за подражавање, но не бил вистински гениј кој се одликува со креативност. Оттука, некои од работите што ги направил биле здрави, но повеќето биле погрешни. Тој увидел дека неговиот народ е нецивилизиран, но не увидел дека не е подготвен за управа. Тој се обидел да ги претвори луѓето во Германци или Англичани, наместо да ги направи Руси.
NGC 4605
NGC 4605 — спирална галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 19 март 1790 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4605 е од видот SBc/P. Видливиот сјај со голо око изнесува 10,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 10,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 4605 има привидни димензии од 5,9' х 2,4'.
Други поделби
Проучување на NGC 4605 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 42408. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 26; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4162. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1427.
Абдул Рахман (покрстеник)
Абдул Рахман (персиски عبدالرحمن) — Авганистанец, роден во 1965 година. Во февруари 2006 година бил уапсен и му се заканувале со смртна казна затоа што преминал во христијанската вера. На 26 март 2006 година, под силен притисок од страна на странските влади, судот го вратил случајот кај обвинителите повикувајќи се на „дупки во истрагата“. . Ноќта на 27 март тој се вратил кај своето семејство откако бил ослободен од затвор. . На 29 март, Абдул Рахман пристигнал во Италија откако италијанската влада му понудила азил.
Апсењето и судењето на Абдул Рахман го свртело меѓународното внимание врз очигледната контрадикција во Уставот на Авганистан, којшто ја признава како ограничената форма на слобода на вероисповед така и ханефискиот мезхеб за исламската јуриспруденција којшто ја дозволува смртната казна во случај на вероотстапништво од исламот. Случајот предизвикал општоприфатено меѓународно осудување, особено од Обединетото Кралство и Соединетите Американски Држави кои биле двете земји кои во 2001 година ја предводеле кампањата за отстранување на фундаменталистичкиот талибански режим и земји кои се најголеми дарители во Авганистан.
Рани години
Абдул Рахман е роден во 1965 година во, Авганистан од татко Абдул Манан и мајка Гул Бегум коишто се етнички Таџикистанци од Панџшир. Оженет и татко на две ќерки, Маријам и Марија.
Во 1993 година тој се преселил во Германија и подоцна во 2002 година пред да биде депортиран во Авганистан, по падот на талибанската Влада, Абдул барал азил во Белгија , но безуспешно.
Жената на Абдул Рахман се развела од него затоа што тој преминал во католицизмот. Во претстојната битка за старателство врз двете ќерки на брачната двојка коишто ги одгледале родителите на Абдул Рахман додека тој бил отсутен, семејството на мајката го отворила прашањето за неговата религија како причина да му се ускрати правото на старателство.
Кога тој се вратил во Авганистан неговите родители се одрекле од него, велејќи: „Тој ''премина од исламска во друга религија и затоа не го сакаме повеќе во нашиот дом. Абдул Рахман сакаше да ја промени етиката на моите деца и семејство. Тој оди во погрешен правец. Го избркав од мојот дом''“. Од друга страна, неговите ќерки кажале: „''Тој се однесува лошо со нас и ние се чувствуваме загрозено и посрамотено од него. Тој нема работа и никогаш ми нема дадено едно парталче облека или пак парче леб. Единствено нешто што ми го дал е неговото име како татко. Ми велеше дека ми е татко, но не се однесуваше така откако се врати во Авганистан. Тој ни се заканува и сите се плашиме од него. Тој не верува во исламската религија''“.
Апсење и судење
Во февруари 2006 година, членови од неговото семејство го пријавиле во полиција. Абдул бил уапсен откако полицијата открила дека поседува Библија. По апсењето, тој во Кабул, не можел да најде адвокат кој ќе сака да го застапува. Властите ги спречиле обидите на новинската агенција „Асошиејтед Прес“ (Associated Press) да го видат Абдул Рахман.
Правните експерти велат дека случајот на Абдул Рахман постои поради контрадикторните закони во авганистанскиот Устав според кои и слободата на вероисповед и ханефиската школа за шеријатскиот закон се признаени. Според членот 130 од Уставот на Авганистан обвинителите можат да го обвинат за вероотстапништво „во согласност со ханефиската јуриспруденција“. Текстот на членот гласи:
Обвинителите побарале смртна казна за Абдул Рахман нарекувајќи го „микроб“. Обвинителот Абдул Васи барал негово покајание и го нарекол предавник: „Тој треба да биде отсечен и отфрлен од муслиманското општество и треба да биде убиен“. Авганистанскиот Врховен обвинител бил цитиран како вели дека Абдул Рахман треба да биде обесен.
Судската постапка против Абдул Рахман која започнала на 16 март, а веќе на 19 март станала широко позната во меѓународниот печат билс надгледувана од тројца судии во трибуналот за јавна безбедност во Основниот суд во Кабул. Ансарула Мавлавизада, судијата претседавач во случајот рекла дека од Абдул Рахман ќе биде побарано да ја преиспита неговата промена на вера: „''Ние ќе го поканиме повторно да се врати на исламот бидејќи исламската религија е толерантна. Ќе го прашаме дали го променил своето мислење. Ако го променил тогаш ќе му простиме''“.
Исто така, Ансарула Мавлавизада изјавил : „''Пророкот Мухамед неколкупати рекол дека оние кои преминале од исламот во друга вера треба да бидат убиени ако одбијат да се покајат, исламот е религија на мирот, толеранцијата, милоста и интегритетот. Токму затоа му рековме дека ако се покае за она што го сторил ќе му простиме. Ако не се покае, сите вие ќе бидете сведоци на казната што ќе го очекува''“. Иако соочен со можна смртна казна, Абдул Рахман се држел цврсто до своите верувања: „Тие сакаат да ме осудат на смрт и јас го прифаќам тоа... Јас сум христијанин што значи дека верувам во Светата Троица... Јас верувам во Исус Христос“.
Обидите на авганистанските христијани
За време на судењето на Абдул Рахман, одреден број авганистански христијани работеле на тоа да го свртат вниманието на меѓународните медиуми кон страдањето на авганистанските христијани, а особено кон страдањето на Абдул Рахман.
Дали е ментално здрав за да му се суди?
На 22 март авганистанскта амбасада во Вашингтон соопштила дека судскиот систем на земјата го оценува менталното здравје на Абдул Рахман. Моајудин Балуч, религиозниот советник на претседателот Хамид Карзаи, потврдил дека Абдул Рахман ќе биде подложен на психолошки преглед. Судијата Мавлавизада изјавила дека психичката состојба на Рахман се испитува затоа што тој одбил да се покае. Ако се докаже дека тој е ментално неспособен тогаш случајот ќе се отфрли. Некои луѓе го гледале преминувањето на Абдул Рахман во христијанството како доказ за тоа дека тој е ментално неспособен бидејќи го направил тоа знаејќи дека е казниво со смрт. На 22 март 2006 година, авганистанскиот државен обвинител Саринвал Замари во интервју за „Асошиејтед Прес“ (Associated Press) изјавил: „''Мислиме дека е тој, можеби, луд. Тој не е нормална личност. Тој не зборува како нормална личност. Докторите мора да го прегледаат. Ако е навистина ментално неспособен тогаш исламот навистина нема право да го казни. Нему мора да му се прости. Случајот мора да се отфрли. Други извори велат дека Рахман „постојано е невработен и е ментално неурамнотежен''.“
Обвинителот Абдул Васеи изјавил дека се сомнева во тврдењата дека Абдул Рахман е ментално нестабилен, изјавувајќи: „Јас не видов никаков психички проблем во овој случај“. Васеи изјавил дека кога ќе го прашале Рахман за неговото ментално здравје тој инсистирал дека е во ред: „Во ред сум, можете да ме тужите, можам да ви одговорам на прашањата“, биле зборовите на Рахман што му ги кажал на Васеи. Дипломатите изјавиле дека авганистанската Влада „очајно бара начин како да го отфрли случајот“, а тоа ќе го направи така што ќе го прогласи Абдул Рахман за ментално неспособен за да му се суди.
Судот исто така ги отворил прашањата и за неговата национална припадност. Рахман живеел во странство во: Германија, Грција и Белгија. Се расправало дека ако тој се стекнал со двојно државјанство, тогаш статусот на неговиот случај би можел да се промени.
Постоеле разни мислења за тоа дали Абдул Рахман треба да биде прогласен за неспособен за судење. Критичарите велеле дека ако го прогласат за луд тоа нема да го реши она што тие го сметаат за мана во Уставот којшто дозволува судско гонење според исламскиот закон. Во една воведна статија во „Вашингтон Тајмс“ пишувало дека прогласувањето на Абдул Рахман за ментално неспособен е „измислена дупка во законот“ која би ù овозможила на авганистанската Влада „''да се повлече за да избегне катастрофална внатрешна и дипломатска криза. Ова решение, такво какво што е, нема да ги реши скриените контрадикторности во авганистанскиот Устав “ Овие мислења се повторувале и во една воведна статија во „Њујорк Тајмс“, во којашто се велело дека прогласувањето на Абдул Рахман за ментално неспособен е начин за да може авганистанската Влада „да ја избегне збрката“ и „дека тоа е евтин трик затоа што законот ќе остане на сила'' .“
Во Франција, во списанието „Мариан“ било напишано дека критичарите од Западот може да не бидат задоволни од случајот, доколку судот во Кабул ја избегне смртната казна така што ќе го прогласи за луд и неспособен да му се суди: „Ако нему не му се суди тогаш тој најверојатно ќе заврши во психијатриска болница, нешто што за еден човек со здрав ум понекогаш е полошо отколку самата смрт“.
Ослободување
На 24 март 2006 година, авганистанските власти соопштиле дека размислуваат наскоро да го ослободат Абдул Рахман. Веќе наредниот ден била одржана специјална владина седница на којашто претседателот Хамид Карзаи разговарал со неколку министри од Кабинетот за тоа како да го ослободат, а без притоа да ги разбеснат моќните конзервативни муслимански духовници во земјата коишто барале погубување на Абдул Рахман. По седницата, еден анонимен висок владин службеник, изјавил дека постои „голема веројатност“ Абдул Рахман да биде ослободен на 26 во недела. Меѓутоа, обвинителот ги отфрлил сите тврдења дека Абдул Рахман треба да биде ослободен. Подоцна, во неделата судијата ја дал следната изјава: „Поради некои технички како и правни недостатоци и мани случајот е вратен кај обвинителот “.