cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тенерифе
Законска регулатива
Владата на островот Тенерифе е сместена во Кабилдо де Тенерифе која се наоѓа на Плаза де Еспања во главниот град на островот. Политичката Канарска организација нема владино тело на провинција, но наместо тоа, секој остров има свој сопствен Кабилдо (совет). Од своето основање во март 1913 година има серија на должности, наведени во Статутите за автономија на Канарските Острови (шпански: Estatuto de Autonomía de Canarias) и регулирани со Законот 14/1990, од ​​26 јули 1990 година, од Régimen Jurídico de las Administraciones Públicas de Canarias.
Кабилдо е составен од следниве административни канцеларии: Претседателство, законодавно тело, владин совет, информативни комисии, канцеларија на портпаролот.
Влада
Тенерифе е автономна територија на Шпанија. Островот има систем на ниво-влада и посебен статус во Европската Унија во кој има пониски даночни стапки во споредба со другите региони. Санта Крус е седиште на половина од регионалните владини институции и парламентот, чии претставници се назначуваат од престолнината Мадрид. Постојат петнаесет членови на парламентот кои работат заедно во усвојувањето на законодавството, организирањето буџети и подобрување на економијата.
Општини
Островот, кој е дел од шпанската провинција Санта Крус де Тенерифе, е поделен административно во 31 општини.
Само три општини се на копно: Тегесте, Ел Танке и Вилафлор. Вилафлор е општина со највисока надморска височина на Канарските Острови (главниот град е на височина од 1.400 метри).
Следува азбучен список на сите општини на островот:
Знаме и хералдика
Знамето на Тенерифе првобитно било усвоено во 1845 од страна на морнарицата во неговата база во пристаништето Санта Крус де Тенерифе. Подоцна, и во моментов, ова знаме го претставува целиот остров Тенерифе. Тоа било одобрено од Кабилдо де Тенерифе и од Владата на Канарските Острови на 9 мај 1989 година и објавено на 22 мај во владиниот извештај на Канарските Острови, станувајќи официјално.
Демографија
Според податоците на INE од 1 јануари 2011 година, Тенерифе има најголема популација од седумте Канарски Острови и е најнаселен остров Шпанија со 908.555 регистрирани жители, од кои околу 25 % (220.902) живеат во главниот град Санта Крус де Тенерифе и речиси 50 % (424.200) во метрополитенската област Санта Крус Ла Лагуна. Санта Крус де Тенерифе и градот Сан Кристобал де Ла Лагуна се всушност една урбана област, така што заедно имаат население од над 382.331 жители.
По градот Санта Крус, главните градови и општини се Сан Кристобал де Ла Лагуна (144.347), Арона (72.328), Ла Оротава (40.644), Адехе (38.245), Лос Реалехос (37.224), Абона (36.224) и Пуерто де ла Круз (31.131). Сите други општини имаат помалку од 30.000 жители, а најмалата општина е Вилафлор со 1.900 жители. Покрај регистрираното население, има и бројни нерегистрирани жители, првенствено туристи.
Неодамна Тенерифе доживеал пораст на населението значително повисоко од националниот просек. Во 1990 година, имало 663.306 регистрирани жители, кои се зголемиле на 709.365 во 2000 година, што претставува зголемување од 46.059 или годишен раст од 0.69 проценти. Меѓутоа, помеѓу 2000 и 2007 година, населението се зголемило за 155.705 односно на 865.070, годишен пораст од 3.14 проценти.
Овие резултати го одразуваат општиот тренд во Шпанија, каде што од 2000 година имиграцијата го променила растот на населението, по колапсот на стапката на наталитет од 1976 година. Сепак, од 2001 година вкупната стапка на раст во Шпанија има околу 1,7 проценти на годишно со 3,14 проценти на Тенерифе, една од најголемите зголемувања во земјата.
Стопанство
Тенерифе е економски главен остров на Канарските Острови. Во моментов, Тенерифе е островот со највисок БДП на Канарските Острови. Иако економијата на Тенерифе е високо специјализирана во услужниот сектор, што претставува 78 % од вкупниот производствен капацитет, важноста на останатите економски сектори е клучна за развојот на производството. Во оваа смисла, примарниот сектор, којшто претставува само 1,98 проценти од вкупниот производ, групира активности кои се важни за одржливиот развој на економијата на островот. Енергетскиот сектор кој придонесува со 2,85 проценти има примарна улога во развојот на обновливите извори на енергија. Индустрискиот сектор, кој учествува со 5,80 %, е растечка активност на островот, во однос на новите можности создадени со технолошкиот напредок. Конечно, градежниот сектор со 11,29 % од вкупното производство има стратешки приоритет, бидејќи тоа е сектор со релативна стабилност што овозможува повеќекратни можности за развој и можности за вработување.
Туризам
Туризмот е една од најистакнатите индустрии, а Тенерифе заедно со околните острови се една од главните туристички одредишта во светот.
Во 2014 година, 11.473.600 туристи (со исклучок на оние од другите делови на Шпанија) дошле на Канарските Острови. Тенерифе имал 4.171.384 туристи таа година, со исклучок на бројот на шпански туристи кои сочинуваат дополнителни 30 % од вкупниот број кои пристигнале на островот. Според Извештајот за туризам во Канарскиот статистички центар (ISTAC) за 2017 година, најголем број туристи од која било земја доаѓаат од Обединетото Кралство, со повеќе од 3.980.000 туристи во 2014 година. На второто место доаѓа Германија, следена од Шведска, Норвешка, Холандија, Франција, Ирска, Белгија, Италија, Данска, Финска, Швајцарија, Полска, Русија и Австрија.
Туризмот е поприсутен на јужниот дел на островот, кој е потопол и посув и има многу добро развиени одморалишта како што се Плаја де лас Америкас и Лос Кристијанос. Неодамна, крајбрежниот развој се проширил на север од Плаја де лас Америкас и сега ја опфаќа поранешната мала енклава Ла Калета (омилено место за туристите). По актот Moratoria, усвоен од парламентот во Санта Крус де Тенерифе, на островот не треба да се градат повеќе хотели освен ако не се класифицирани како 5 ѕвездички и содржат различни услуги како што се терени за голф или конвенционални објекти. Овој чин бил усвоен со цел да се подобри стандардот на туристичката услуга и да се промовира развојот на животната средина.
Во северниот дел на островот, главниот развој за туризам е во градот Пуерто де ла Круз. Самиот град го чува дел од стариот пристаништен градски шарм помешан со северно-европски влијанија. Сепак, туристичкиот бум во 1960-тите го сменил изгледот на градот, истовремено создавајќи го пријатно место и космополитски, и фаворит за повозрасниот турист (особено германскиот и шпанскиот турист). Градот, исто така, е дом на зоолошката градина број еден во светот, Лоро Парк, кој ја освоил наградата Trip Advisers.
Во XIX век и поголемиот дел од XX век на островот дошле голем број странски туристи, особено Британци, кои покажале интерес за земјоделството на островите. Со светските војни, овој сектор започнал да слабее, но почетокот на втората половина на векот донело нови форми на туризам. Поради својата топла клима, првиот акцент бил ставен на Пуерто де ла Круз, а за сите атракции што ги понудил Вале де ла Оротава, и по промотивното сонце и плажи, околу 1980 година туристичкиот бум е роден во јужниот дел на Тенерифе. Акцентот бил ставен на градовите како Арона или Адехе, пренасочувајќи се во туристичките центри како Лос Кристијанос или Плаја де Лас Америкас, каде што сега се сместени 65 % од хотелите на островот. Тенерифе секоја година добива повеќе од 5 милиони туристи. Од Канарските нарските острови, Тенерифе е најпопуларен. Сепак, овие податоци исто така го одразуваат и големиот квалитет на ресурсите што ги троши туризмот (простор, енергија, вода итн.)
Во моментов, општината Адехе на југот на островот има највисока концентрација на хотели со пет ѕвезди во Европа, а исто така го има и она што се смета за најдобар луксузен хотел во Шпанија споредWorld Travel Awards.
Земјоделство и риболов
Бидејќи туризмот доминира во економијата, услужниот сектор е најголем. Индустријата и трговијата придонесуваат за 40 % од не-туристичката економија. Примарниот сектор ја изгубил својата традиционална важност на островот поради индустрискиот и услужниот сектор. Земјоделството придонесува помалку од 10 отсто од БДП на островот, но неговиот придонес е од витално значење, бидејќи исто така генерира индиректни придобивки, преку одржување на руралниот изглед и поддршка на културните вредности на Тенерифе.
Земјоделството е центрирано на северните падини, а исто така се определува и од висината и ориентацијата: во крајбрежната зона, доматите и бананите се одгледуваат, обично во пластични куќишта, овие производи со висок принос се за извоз во Шпанија и Европа. Во сушната средна зона, се одгледуваат компири, тутун и пченка, додека на југ, кромид.
Бананите се особено значајни култури, бидејќи на Тенерифе растат повеќе банани од другите Канарски Острови, со тековно годишно производство од околу 150.000 тони, што е намалување од максималното производство од 200.000 тони во 1986 година. Повеќе од 90 проценти од вкупниот број се наменети за меѓународниот пазар, а бананата расте на околу 4200 хектари. По бананата, најважните култури се, според важност, домати, грозје, компири и цвеќиња. Рибарството исто така е главен фактор во економијата на Тенерифе, бидејќи Канарските Острови се втората најважна рибарска територија во Шпанија.
Индустрија и трговија
Трговијата на Тенерифе игра значајна улога во економијата, која е засилена од туризмот, што претставува речиси 20 отсто од БДП, а трговскиот центар Санта Крус де Тенерифе генерира најголем дел од заработувачката. Иако постојат разновидни индустриски објекти кои постојат на островот, најважна индустриска активност е нафтата, што претставува 10 отсто од БДП на островот, повторно во голема мера поради Санта Крус де Тенерифе со рафинеријата. Таа обезбедува нафтени производи не само на архипелагот на Канарските Острови, туку исто така е активна и на пазарите на Пиринејскиот Полуостров, Африка и Јужна Америка.
Споменици
На островот има многу споменици, особено од времето по освојувањето. Помеѓу нив се истакнуваат катедралата Сан Кристобал де Ла Лагуна. Во Базиликата Канделарија секоја година, на 14 и 15 август во овој храм доаѓаат голем број на верници бидејќи датумот е поврзан со патронатот на градот, девица Канделарија која е светец-заштитник на Канарските Острови. , а како таква била прогласена во 1596 година од страна на кралот Филип III од Шпанија. Исто така забележливи на островот се одбранбените замоци сместени во селото Сан Андрес, како и многу други низ целиот остров.
Меѓу другите импресивни структури е Аудиторио де Тенерифе, еден од најсовремените во Шпанија, кој се наоѓа на влезната порта во главниот град (во јужниот дел на пристаништето Санта Крус де Тенерифе). Друга истакната структура е Торес де Санта Крус, облакодер од 120 метри висок (највисока станбена зграда во Шпанија и еден од највисоките облакодери на Канарските Острови).
Археолошки наоѓалишта
Островот, исто така, има неколку археолошки наоѓалишта во времето на Гуанчи (пред освојувањето), кои обично се пештерски слики кои се расфрлани низ целиот остров, но повеќето се наоѓаат на југ од островот.
Две од најзначајните археолошки наоѓалишта на островот се Пештерата Ганче, каде што се најдени најстарите остатоци во архипелагот, кои датираат од VI век п.н.е. и Пештерите на Дон Гаспар, каде што наоѓањето на растителните остатоци во вид на карбонизирани семиња укажува на тоа дека Гуанчите практикувале земјоделство на островот. Други важни локации се археолошкото наоѓалиште Лос Камбадос и археолошкото наоѓалиште Ел Баранко дел Реј во Арона.
Исто така, постојат траги кои го откриваат присуството на Пуните на островот, месноста којшто се нарекува „Каменот од Таганана“ во градот Таганана. Ова наоѓалиште се состои од структура формирана од камен блок со камени резби на неговата површина. Меѓу нив е присуството на претставата на картагенската божица Танит, претставена со симбол во облик на шише опкружено со крстовидни мотиви.
Литература
Во XVI и XVII век, Антонио де Вијана, роден во Ла Лагуна, ја составил епската песна Antigüedades de las Islas Afortunadas (Антиквитети на среќните острови), работа вредна за антрополозите, бидејќи продира во светлината на канарскиот живот за тоа време. Просветителството во Шпанија пристигнало, а со тоа и на островот, во кој период се издвојуваат следните книжевни и уметнички личности: Хозе Виера и Клавихо, Томас де Иријарте, Ангел Гимера и Хорхе, Мерцедес Пинто и Доминго Перез Миник.
Сликарство
Во текот на XVI век, неколку сликари работеле во Ла Лагуна, како и во други места на островот, вклучувајќи ги населените места Гарачико, Санта Крус де Тенерифе, Ла Оротава и Пуерто де ла Круз. Кристобал Хернандез де Кинтана и Гаспар де Квеведо, кои се сметаат за најдобри сликари од XVII век на Канарските Острови, биле домородци на Ла Оротава, а нивната уметност може да се најде во црквите на Тенерифе.
Делата на Луис де ла Круз и Риос може да се најдат во црквата Nuestra Señora de la Peña de Francia во Пуерто де ла Круз. Роден во 1775 година, тој станал сликар на Фернандо VII и постигнал поволна позиција во кралскиот двор. Тој бил познат таму со прекарот на „Ел Канарио“.
Пејзажниот сликар Валентин Санц (роден во 1849 година) е роден во Санта Крус де Тенерифе, а во Museo Municipal de Bellas Artes de Santa Cruz се наоѓаат многу од неговите дела. Овој музеј ги содржи и делата на Хуан Родригес Ботас (1880-1917), кој се смета за прв импресионист од островот.
Фреските од експресионистот Маријано де Косио можат да се најдат во црквата Санто Доминго, во Ла Лагуна. Франциско Бонин Герин (роден во 1874) е роден во Санта Крус и основал училиште за да ги охрабри уметниците. Оскар Домингес е роден во Ла Лагуна во 1906 година и е познат по неговата разновидност во работата. Тој припаѓал на надреалистичкото училиште и ја измислил техниката позната како decalcomania.
Скулптура
Пристигнувањето од Севиља на Мартин де Андухар Кантос, архитект и вајар, донело нови техники за скулптурите на училиштето во Севиља, кои биле предадени на неговите ученици, вклучувајќи го и Блас Гарсија Равело, роден во Гарачико. Тој бил обучуван од мајсторот вајар Хуан Мартинес Монтанес.
Други значајни вајари од XVII и XVIII век се Себастијан Фернандес Мендез, Лазаро Гонзалес де Окампо, Хозе Родригес де ла Олива и, најважниот, Фернандо Естевез, роден во Ла Оротава и студент на Лухан Перез. Естевез придонел со голема колекција на религиозни слики и резби, откриени во бројни цркви на Тенерифе, како што е во главната парохија на Свети Јаков Велики (Parroquia Matriz del Apóstol Santiago), во Лос Реалехос во катедралата Ла Лагуна, Иглесија де ла Консепсион во Ла Лагуна и базиликата Канделарија во Ла Оротава.
Музика
Еден од најзначајните музичари од Тенерифе е Теобалдо Повел и Луго Виња, роден во Санта Крус и пијанистот и композитор Кантос Канатиос. Химната на Канарските Острови ја носи својата мелодија од Arrorró зоздадена од Кантос Канатиос.
Фолклорната музика, исто така, цвета на островот, и, како и во другите острови, се одликува со употреба на канарскиот Тимпл, гитара, бандурија, и разни перкусиони инструменти. Локалните фолклорни групи, како што се Лос Сабанденос, работат за да ги спасат музичките форми на Тенерифе во услови на зголемување на културниот притисок.
Тенерифе е дом на типовите песни наречени isa, folía, tajaraste, и malagueña.
Архитектура
Тенерифе се одликува со архитектура чии најдобри претставници се локалните куќи, а исто така и најскромните и најчести живеалишта. Овој стил, под влијание на оние на Андалузија и Португалија, сепак имаат многу посебен и мајчин карактер.
Од најважните куќи, најдобрите примери можат да се најдат во Ла Оротава и во Ла Лагуна, кои се одликуваат со нивните балкони и со постоењето внатрешни патио и широката употреба на дрвото познато како пино чај. Овие куќи се одликуваат со едноставни фасади и дрвени решетки со мали украси. Внатрешните патио функционираат како вистински градини кои служат за да им дадат дополнителна осветленост на собите, кои се поврзани преку патио од галерии кои често се крунисани од дрво и камен. Елементи како пумпи за вода или клупи се чести за дел од овие патио.
Традиционалните куќи генерално имаат два спрата, со груби ѕидови со разновидни бои. Понекогаш континуитетот на овие ѕидови е прекинат со присуство на камени блокови кои се користат за декоративни цели.
Владините згради и верските објекти биле изградени според променливите стилови на секој век. Урбаните јадра на Ла Оротава и Ла Лагуна се прогласени за национални историско-уметнички споменици.
Во последниве години, различни влади го предводат концептот за развој на архитектонски проекти, понекогаш огромното оние, дизајнирани од страна на реномирани архитекти, на пример, ремоделирањето на Плаза де Еспања во Санта Крус де Тенерифе од страна на швајцарските архитекти Herzog & de Meuron. Други примери ги вклучуваат проектот Плаја де лас Тереситас од страна на Французинот Доминик Перо, центарот познат како Magma Arte & Congresos, Торес де Санта Крус и Аудиторио де Тенерифе.
Занаетчиство
Посебно место во занаетчиството на островот е тенерифската тантела (calado canario), која се состои од работен вез These decorated, small pieces are afterwards joined, to produce distinct designs and pieces of cloth. . Друга индустрија со седиште во Тенерифе е кабина. На северот на островот произлегле разни мајсторски занаетчии кои изработувале посебни балкони, врати и прозорци, како и мебел што се состои од парчиња направени од добро дрво. Грнчарството има долга историја на островот, односно уште од времето кога овде живееле Гуанчите. Тие не биле запознаени со грнчарското тркало и користеле рачно изработена глина, која им дава на нивната керамика карактеристичен изглед. Грнчарството се користело за производство на домашни предмети, како што се садови, или украсни парчиња, како што се огради или предмети познати како pintaderas.
Карневал на Санта Крус
Можеби најважниот фестивал на Тенерифе, популарен на национално и на меѓународно ниво, е карневалот во Санта Крус де Тенерифе, кој е прогласен за фестивал од меѓународен туристички интерес (Fiesta de Interés Turístico Internacional). Карневалот се слави на многу локации на север и југ од островот, но е најголем во делокругот на градот Санта Крус. Карневалот вклучува групи од улични музичари (murgas), групи менестрели (rondallas de Tenerife), маскаради (comparsas) и разни асоцијации (agrupaciones). Откако ќе биде избрана кралицата на фестивалот, завршува првиот дел од карневалот, а потоа започнува вистинскиот уличен карневал, во кој голем број луѓе се собираат во центарот на Санта Крус, a целосниот карневалски настан е во траење од десет дена.
Поклоништво
Најтрадиционалните и најраспространети религиозни фестивали на островите се познати како romerías. Овие настани, кои ги вклучуваат христијанските и нехристијанските елементи, се слават на разни начини во чест на светецот-заштитник на одредено место. Процесите се придружени со локални танци, локални јадења, фолклорни активности, локални уметности и занаети, локални спортови и носење традиционален фустан (trajes de mago). Потеклото на овие настани може да се припише на прославите што ги правеле најбогатите класи на островот, кои се собирале за да ги почитуваат нивните патронски светости, посакувајќи добри плодови, плодни земјишта, обилни дождови, лекување на болести, завршување на епидемии итн.
Празникот на Богородица Канделарија
Богородица од Канделарија е покровител на Канарските Острови. Празникот се одржува во нејзина чест двапати годишно, во февруари и август. Прославата на Богородица Канделарија се слави секој 14 август во сите општини на островот. Друг значаен чин на празникот на Богородица Канделарија е наречен „Прошетката до Канделарија“, која се одржува во ноќта од 14 до 15 август, во која верниците прават поклонение пешки од различни делови на островот, дури и доаѓајќи од други острови за да пристигнат до нејзиното светилиште во Канделарија. На 2 февруари се слави празникот Канделарија. Исто така на овој ден доаѓаат во градот многу верници.
Празникот Кристо де Ла Лагуна
Се празнува секој 14 септември во чест на многу почитувана слика на Христос во архипелагот, Кристо де Ла Лагуна која се наоѓа во Сан Кристобал де Ла Лагуна
Корпус Кристи
Религиозниот фестивал Корпус Кристи е особено важен, и традиционално се слави со поставување на цветни теписи на улиците. Особено значајни се прославите во Ла Оротава, каде што многу голем тепих, од различни обоени вулкански почви, го покрива градскиот плоштад.. Прославата е прогласена за важен културен интерес помеѓу официјалните традиционални активности на островот.
Велигден
Меѓу бројните други прослави кои ја дефинираат културата на островот, Велигден останува најважен. Тој се слави низ целиот остров, но е особено значаен во општините Ла Лагуна, Ла Оротава и Лос Реалехос, каде што се одвиваат традиционалните настани поврзани во четвртокот, Велики петок и Велигденска недела или „Воскресение во неделата“. Светата недела во градот Сан Кристобал де Ла Лагуна е најголем празник во Канарските Острови.
Религија
Како и со остатокот од Шпанија, Тенерифе е главно католички. Сепак, практиката на другите религии и деноминации повеќе се проширила на островот поради туризмот и имиграцијата, како исламот, хиндуизмот, будизмот, евангелизмот, јудаизмот и афроамериканската религија Малцинските религии на островот: кинески религии, Бахајство и неопаганство, Црквата на народот Гуанче итн.
Важен католички фестивал е прославата на празникот поврзани со Богородица Канделарија, светец-заштитник на Канарските Острови, кој претставува обединување на културите на Гуанчи и Шпанија. Гуанчите го поттикнале култот кон Богородица.
На Тенерифе се родени двајца католички светци, кои биле едни од најголемите мисионери во Америка: Педро де Бетанкур и Хозе де Анхиета. Првиот бил мисионер во Гватемала и основач на Редот на Пресвета Богородица од Витлеем (прв верски поредок на Америка), а вториот бил мисионер во Бразил, и еден од основачите на Сао Паоло и Рио де Жанеиро. Исто така позната мисионерка е и Марија де Леон и Делгадо. Оваа калуѓерка е почитувана низ Канарските Острови. Нејзиното тело се наоѓа во манастирот Санта Каталина де Сиена во Сан Кристобал де Ла Лагуна.
Catedral de La Laguna, Tenerife.jpg
Првиот светец на Тенерифе и Канарските Острови бил Педро де Бетанкур, роден во градот Вилафлор, Тенерифе. Неговото светилиште е пештера во Гранадиља де Абона, во близина на брегот, каде што живеел во својата младост.
Друга значајна градба на островот е масонскиот храм во Санта Крус де Тенерифе, кој генерално се смета за најдобар пример за архитектурата на масонски храм во Шпанија. Тој бил масонски центар на земјата до воената окупација на островот од режимот на Франко.
Седиштето на Исламската федерација на Канарските Острови е на Тенерифе; организацијата е основана за обединување на муслиманската заедница.
Образование
Формалното образование на Тенерифе започнало преку основањето на религиозните ордени. Во 1530 година, Доминиканскиот Ред основал школа по филозофијата во манастирот во Ла Лагуна. Сепак, до XVIII век, Тенерифе во голема мера немал образовни институции.
Таквите институции, започнале да се развиваат благодарение на работата на „Кралското Економско Друштво на Пријатели на Земјата“, во кое биле основани неколку училишта во Сан Кристобал де Ла Лагуна. Првиот од нив бил институт за средно образование основан во 1846 година.
Според анексот од 1850 година бил основан Ескула Нормал Елементал, прв колеџ за наставници на архипелагот, кој станал познат како Escuela Normal Superior de Magisterio од 1866 година наваму. Тие биле единствените високообразовни институции додека диктаторот Мигел Примо де Ривера не основал неколку институции. Пресвртната точка дошла во времето на подемот на Втората Шпанска Република. Од 1929 до 1933 бројот на училишта речиси двојно се зголемил.
Кратко по ова, со почетокот на Граѓанската војна во Шпанија проследена со диктатурата на Франциско Франко започнал значителен пресврт во образованието. Образованието во рацете на религиозните групи имало одредена важност на островот, сè до 1970 година кога бил донесен т.н. Ley General de Educación („Општ закон за образование“). Државните училишта го продолжиле својот развој за време и после транзицијата на Шпанија кон демократијата. Денес, Тенерифе има 301 центри за детска едукација (предучилишни установи), 297 основни училишта, 140 средни училишта и 86 постсредни училишта. Исто така има и пет универзитети или постдипломски училишта: Универзитет Ла Лагуна, Национален универзитет за далелинско образование, Меѓународен Универзитет Менендез Пелахо, Универзитет Алфонсо Х Мудриот и Универсидад де Вик. Најголемиот од нив е Универзитетот Ла Лагуна.
Наука и истражување
Иако Тенерифе не е познат во историјата на научните и академските истражувања, тој е дом на Астрофизичкиот институт на Канарските Острови. Исто така постои Биооргански институт Антонио Гонзалез на Универзитетот Ла Лагуна. Исто така на универзитетот се наоѓаат и Институтот за лингвистика, Центарот за средновековни и ренесансни студии, Институтот за бизнис, Правен нститутот, Универзитетскиот институт за политички и општествени науки и Институтот за тропски болести. Последниот е еден од седумте институции на Истражувачкиот центар за тропски болести (RICET), која се наоѓа во различни делови на Шпанија.
Пуерто де ла Круз има Институт за шпанска студии на Канарските Острови, сличен на Институтот за шпанска култура во Мадрид. Во Ла Лагуна се наоѓа седиштето на Шпанскиот национален истражувачки совет за Канарските Острови и Меѓународниот центар за заштита на наследство. Други истражувачки капацитети во Тенерифе се Институт по технологија, Институт по вулканологија, Институт по енергетика, Институт по океанологија итн.
Музеи
Островот може да се пофали со различни музеи од различни природи, под власта на различни институции. Можеби најразвиените се оние кои припаѓаат на Автономната организација на музеи и центри, кои ги вклучуваат следните :
Независно од Organismo Autónomo de Museos y Centros се:
Медиуми
Заедно со многу радио и телевизиски станици на шпански јазик, Тенерифе има две официјални радио станици на англиски јазик. Coast FM емитува мешавина на современа музика и е единствената локална информативна служба која емитува на англиски јазик. Како поголема од двете станици, Coast Coast FM може да се чуе преку Тенерифе и голем дел од Канарските Острови од своите предаватели на 106.6, 92.2 и 89.4. Energy FM е музичка станица која исто така емитува локални вести и информации.
Сообраќај
Во Тенерифе постојат два аеродроми: Северен Аеродром или Лос Родеос и Јужен Аеродром или Реина Софија.
Лос Родеос е помал од двата аеродроми и се наоѓа во близина на областа Санта Крус Ла Лагуна (423.000 жители). Таа им служи за меѓуостровските летови, како и за национални и европски летови а во последните две години има воспоставено неделна линија до Венецуела. Аеродромот Реина Софија е најпрометниот аеродром во Тенерифе, на 7-мо место во Шпанија. Тој обично служи за масата на редовни чартер летови кои постојано пристигнуваат од поголемиот дел од Европа. Аеродромот Лос Родеос исто така бил место на несреќата на аеродромот во Тенерифе, во која загинале 583 лица и е најсмртоносната авионска несреќа во историјата.
Друг начин да се пристигне на Тенерифе е со ферибот.
Мрежата што се состои од два брзи автопати (TF1 и TF5) кои не се бесплатни, го опфаќа речиси целиот остров, поврзувајќи ги сите главни градови и одморалишта со метрополитенската област. Исклучок е на Запад, од Адехе до Икод де Лос Винос, кој поминува низ помал планински пат. Сепак, во тек се планови за завршување на автопатот, што предизвикало голема дебата меѓу еколозите и локалните стопанственици. Далеку од главните автопати, постои мрежа на секундарни и комунални патишта, кои варираат од широки до стрмни, тесни патишта.
Јавниот превоз на островот е обезбеден од широката мрежа на автобуси управувана од TITSA, кои работи со флота од современи автобуси со климатизација. Автобусите на TITSA го покриваат поголемиот дел од островот и се прилично чести. За повеќе од едно патување, клиентите можат да купат BonoBus картички од 15 € или 25 €, кои работат многу поевтино од поединечни готовински цени. BonoBus може да се купи кај повеќето автобуски станици и на аеродромот Реина Софија, спроти портата 47. BonoBus важи и за трамвајот во главниот град Санта Крус.
Автомобил за изнајмување понекогаш е добра опција за откривање на далечните региони на дивината, иако TITSA работи со сигурни автобуски услуги на најоддалечените места, како што се масивот Тено преку Маска (355) и до планините Анага (247). TITSA дури и спроведува две дневни услуги до Теиде - од Пуерто де ла Круз (348) и од Лос Кристијанс/Лас Америкас (342) до Теиде Парадор, Телеферико жичарница, Монтана Бланка и Ел Портиљо. Единствените компании за изнајмување на автомобили кои имаат канцеларии на аеродромите се: Autoreisen, Avis, Cicar, Europcar, Goldcar (само на јужниот аеродром) и Hertz
Метрополитската Област Санта Крус и Ла Лагуна се служи со трамвај, кој бил отворен во почетокот на 2007 година, по 3 години интензивни работи. Прилично долгата линија од Санта Крус до Ла Лагуна има 20 постојки. Втората линија во Ла Лагуна била додадена во 2009 година.
Патишта
Главната сообраќајна мрежа во Тенерифе е поврзана со автопати. Најважни од нив се Северниот и Јужниот автопат кои поминуваат од метрополската зона на југ и север, соодветно. Овие два автопати се поврзани со помош на Autovía de Interconexión Norte-Sur во предградието на метрополската зона. Во рамките на мрежата на патишта на островот Тенерифе постојат и други помали патишта кои се користат за вклучување кон автопатот од Сан Андрес и Санта Крус.
Планирано е и изградба на пат за заобиколување северно од метрополската област Санта Крус де Тенерифе, Ла Лагуна. Трасата ќе биде долга околу 20 километри и ќе чини околу 190 милиони евра.
Аеродроми
Во Тенерифе постојат два аеродроми: Реина Софија и Лос Родеос, во близина на Санта Крус. Секој има летови до главните градови на другите острови и до градови низ Европа, како и во Каракас, Дакар и Мајами. Севкупно, Тенерифе има највисок број на патници и најголем број пристигнувања, кои се повеќе популарни од честотата на евтини летови од многу европски одредишта. Северниот Аеродром бил место на најсмртоносната несреќа во историјата на воздухопловството: во 1977 година се судриле два боинг 747-и на пистата, при што загинале 583 лица. Северниот аеродром и Јужниот Аеродром пренесуваат околу 14 милиони патници годишно. Од двата аеродроми на островот, Јужниот е попопуларен за туристите.
Пристаништа
Покрај воздушниот транспорт, Тенерифе има две главни поморски пристаништа: пристаниште Санта Крус де Тенерифе, кое служи за главните градови на Канарските Острови, особено оние на запад и пристаништето Лос Кристијанос кое им служи на разните островски престолнини. Првото пристаниште исто така има патнички услуги, кои се поврзуваат со пристаништето во Кадис (и обратно). Во 2017 година, на југот на островот било отворено големо пристаниште, пристаништето Гранадила, а другото пристаниште се планира да се изгради на запад, во Фонсалија. Пристаништето Санта Крус де Тенерифе е првото рибарско пристаниште на Канарските Острови со приближно 7500 тони риба, според Статистичкиот годишник на државните пристаништа 2006.
Автобуси (гуагуа)
Тенерифе има широк систем на автобуси, кои се нарекуваат гуагуа на Канарските Острови. Автобускиот систем се користи и во градовите и ги поврзува повеќето градови на островот. Постојат автобуски станици во сите поголеми градови, како што се Интеркамбиодор де транспортес де Санта Крус де Тенерифе.
Такси
На островот постои добро регулиран такси-сервис.
Трамвај
Од 2007 година, трамвајот во Тенерифе ги поврзува Санта Крус де Тенерифе и Ла Лагуна низ предградието на Тако. Има 20 постојки и зафаќа растојание од 12,5 км. Трамвајот поминува на некои точки од интерес, вклучувајќи ги и двете најголеми болници во Тенерифе, универзитетскиот комплекс Гуагара и голем број музеи и театри.
Железнички планови
До 2005 година, плановите за мрежа на лесна железница што ќе го поврзува главниот град со југот бил одобрен и од Советот на Тенерифе и од Владата на Канарските Острови, иако дискусијата со централната шпанска влада застанала во врска со буџетските прашања. Првичната намера била да се воспостават два железнички системи кои ќе им служат на северните и јужните страни на островот што ги поврзуваат овие со главниот град. До март 2011 година, овие намери биле заменети со напредни планови за една железничка линија од 80 километри, кој ќе го поврзува Санта Крус де Тенерифе со Адехе преку Санта Марија де Ањаза, Канделарија, Сан Исидро, Јужниот Аеродром и главната станица во Адехе, која ќе биде дизајнирана да сервисира до 25.000 патници дневно. Возовите би се воделе на секои 15 минути за време на сообраќајните часови, и би постигнале брзина до 220 км/ч. Проектот, кој вклучува 9 тунели, 12 лажни тунели (заедно 22,1 км) и 33 вијадукти (8,3 км), биле буџетирани на 1,7 милијарди евра. Ова наидело на жестокареакција од опозицијата. Исто така, бил изнесен и алтернативен план за трансрапид со голема брзина.
Здравствена грижа
Главните болници на островот се болницата Универзитетската болница на Канарските Острови и Универзитетската болница на Канделарија. И двете се болници од трето ниво, со специјализирани објекти кои ги опслужуваат сите жители на Канарските Острови. И двете болници се поврзани со образовната и истражувачката мрежа на Универзитетот Ла Лагуна. Сепак, тие припаѓаат на различни тела, бидејќи првиот е под директивите на Servicio Canario de la Salud (Канарска здравствена служба). Универзитетската болница на Канделарија е најголемиот болнички комплекс на Канарските Острови.
Покрај тоа, неодамна биле изградени две големи нови болници во северните и јужните делови на островот, кои се наоѓаат во општините Икод де Лос Винос и Арона. Болницата Дел Норте де Тенерифе (Северна болница во Тенерифе) била отворена во 2012 година и во 2015 година била отворена болницата Дел Сур де Тенерифе. Овие центри, според нивната класификација, функционираат како болници од второ ниво, со услуги на хоспитализација, напредна дијагностика, амбулантни возила и итни случаи и рехабилитација. Исто така, постојат вкупно 39 центри за примарна здравствена заштита и специјализирани клиники кои ја комплетираат санитарната инфраструктурата на Тенерифе.
Кујна
Поради географската состојба на Тенерифе, островот ужива со изобилство на различни видови риби. Типичното месо со свински такос е многу популарно јадење подготвено за градските свечености во баровите, рестораните и приватните домовиref>. Говедско месо, свинско месо и живина, исто така, редовно се консумира.
Рибните јадења заедно со месото честопати се придружени со Канарски компир. Ова е типично канарско јадење кое едноставно се однесува на начинот на кој изгледа варениот компир. Мохо, збор што веројатно е од португалско потекло, го опишува типичниот канарски сос, кој служи како придружба кон храната. Сосовите се наоѓаат во различни бои. Зелениот мохо обично вклучува коријандер, магдонос и лук, додека црвениот е пикантен и е направен од мешавина на топли и слатки пиперки. Се користат и широк спектар на други состојки, вклучувајќи; бадеми, сирење, шафран и пржен леб. Мохос се служи најчесто со месо.
Сирење
Тенерифе извезува околу 3.400 тони сирење годишно, што претставува околу 50 проценти од производството на островот и околу 25 проценти од Канарските Острови. По освојувањето на Канарските Острови, една од првите комерцијални активности што требало да се започне било производство на сирење. Продажбата на сирење им овозможило на жителите приходи и сирењето дури да се користи како форма за размена и продажба, станувајќи клучен производ во земјоделските површини на островот. Сирењето станало еден од најчесто произведените и конзумирани производи на островот и редовно служи како дел од предјадење. Фармите во Арико, Ла Оротава и Тено произведуваат различни сирења. Денес главниот производ е козјото сирење, иако одредени количини се направени од овчо или кравјо млеко, а според Регистро Санатирио де Алименто, се произведуваат околу 75 различни сирења. Сирењата на Канарските Острови добиле добри меѓународни критики, поради нивната сладост што ги разликува од некои други европски сирења. Особено, сирењето „Тенерифан“ било наградено како најдобро сирење во 2008 година, на фестивал што се одржал во Даблин, Ирска.
Вина
Виноградството во архипелагот, а особено во Тенерифе, датира од освојувањето, кога доселениците донеле различни лози на растенија. Во XVI и XVII век, производството на вино имаки важна улога во економијата, а многу семејства биле посветени на културата и бизнисот. Од посебно спомнување е malvasía canary, кое се смета за најдобро вино на Тенерифе и во тоа време едно од најпосакуваните вина во светот. Писателите како Вилијам Шекспир и Валтер Скот упатуваат на виното во некои од нивните дела. Тенерифе има пет главни региони за вино. Тука спаѓаат Абона, Вале де Гимир, Вале де Ла Оротава, Такоронте-Ацентехо и Икоден-Дауте-Исора.
Кино
Во последните неколку години, Тенерифе стана популарна локација за снимање, која се појавува во неколку холивудски блокбастери. Некои од најважните филмови направени на островот се:
Музика
Слично на филмот, островот е место каде биле снимени неколку музички спотови:
Литература
Помеѓу важните книжевни дела што ја имаат позадината на островот или се однесуваат, се истакнуваат следните : La señorita de compañía и El hombre del mar' од Агата Кристи, La cueva de las mil momias од Алберто Васкес-Фигероа,El picnic de los ladrones од Лесли Чартерис, El Sarcófago de las tres llaves од Помпејо Реина Морено и Atentado'' од Маријано Гамбин,.
Марти
Марти е американски филм од 1955, режиран од Дилберт Мен. Сценариото било напишано од Педи Чаевски, односно проширено од неговиот истоимен телевизиски филм од 1953. Во главните улоги на филмот глумат Ернест Борџнајн и Бетси Блер. Покрај оскарот за најдобар филм, филмот имал голем успех и на светско ниво, постанувајќи втор американски филм кој освоил Златна Палма на Канскиот филмски фестивал. „Марти“ и „Изгубен викенд“ (1945) се единствените филмови кои ги освоиле најпрестижните награда на овие две организации.
Даниел Амарти
Даниел Амарти (роден на 21 декември 1994 година, во Акра) — гански фудбалер, играч од одбраната или од средниот ред на Лестер Сити и на репрезентацијата на Гана.
Почетоци и Јургорден
Амарти започнал да игра фудбал во тогашниот второлигашки клуб во Гана, Интернешнл Алајс, каде што бил забележан како шеснаесетгодишник од Магнус Персон кој бил на извидничко патување во Африка за време на неговата подготовка да ја преземе функцијата менаџер на Јургорден. Кога Персон станал тренер, тој ги обезбедил правата за трансфер на Амарти на денот кога тој ќе наполни 18 години. За да помогне во подготовката на Амарти за неговото идно трајно преселување во Шведска во 2013 година, клубот го донел на пократки временски периоди и во 2011 и во 2012 година, каде што можел да игра за тимот под 21 година.
Лестер Сити
На 22 јануари 2016 година, Амарти се приклучил на Лестер Сити во трансфер вреден 6 милиони фунти, потпишувајќи договор на четири и пол години со клубот од Премиер лигата. Во неговата прва полусезона во Англија, Амарти настапил само пет пати за Лестер Сити во Премиер лигата во сезоната 2015-2016 во која лисиците шокирачки за целиот свет ја освоиле титулата. Своето деби за Лестер го имал на 27 февруари 2016 година, во победата со 1–0 над Норич Сити.
Во сезоната 2016–2017, Амарти станал редовен стартер во првиот тим по заминувањето на Н'Голо Канте како партнер на Дани Дринквотер на средината од теренот. Иако неговиот работен ритам приближно го изедначува со оној на Канте, сепак тој не можел на клубот да му ги понуди неговите навремени стартови и пресечени топки. На 14 септември 2016, го направил своето деби во Лигата на шампионите за Лестер во победата со 3–0 на гостински терен над Клуб Бриж во групната фаза. Амарти го постигнал својот прв гол за Лестер на 17 декември 2016 година, израмнувајќи го резултатот на 2-2 во 88-мата минута на гостувањето кај Стоук Сити.
Во следните сезони, Амарти се борел со разни повреди кои му пречеле да игра во континуитет забележувајќи многу малку настапи во сезоните 2017-2018 и 2018-2019, додека сезоната 2019-2020 ја пропуштил целосно без да одигра ниту еден натпревар поради повредата на глуждот. Во сезоната 2020-2021, со два настапи придонел за освојувањето на ФА Купот, каде во финалето Лестер Сити го победил Челси со 1-0. Амарти останал неискористена замена во тој натпревар. На почетокот на сезоната 2021-2022, Амарти го одиграл целиот натпревар на позицијата централен дефанзивец во победата со 1-0 над Манчестер Сити во ФА Комјунити Шилд.
Репрезентативна кариера
Тој одиграл шест натпревари на Африканскиот куп на нации 2017, помагајќи и на Гана да заврши на четвртото место на турнирот. Неговите добри настапи довеле до тоа да биде избран во КАФ тимот на турнирот.
Откако поради повреда го пропуштил Африканскиот куп на нации 2019, своето трето учество на најсилниот континентален турнир во Африка, Амарти го имал во Камерун во 2021 година. Сепак, на тој турнир Гана била едно од разочарувањата и си заминале дома уште после групната фаза со само еден освоен бод, а Амарти настапил и во трите натпревари на својата репрезентација.
Во ноември 2022, Амарти бил повикан во репрезентацијата за Светското првенство 2022.
278 п.н.е.
278 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 278. година пред новата ера, 278. од првиот милениум п.н.е., 78. од 3 век п.н.е. и деветта од 270-тите п.н.е.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5230 и 5231 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4472 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3482 и 3483 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 475.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 278 година се протега во 2358 и 2359, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2418 и 2419 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 265. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 927 и 926 исламска година пред хиџра.
Лазар Москов
Лазар Москов — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење и деец на македонската револуционерна организација.
Животопис
Лазар Москов е роден во 1877 година во Д’мбени, тогаш во Отоманското Царство. Учел во Битолската машка гимназија и во Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“. Таму се спријател со Кузман Стефов и Лазар Поп Трајков и се приклучува на ВМОРО. Војвода е во Костурскиот реон. Најблиски соработници му се Павел Христов, Лазар Киселинчев, Пандо Кљашев и Васил Чекаларов. Имал средба и со Марко Лерински и Гоце Делчев за време на неговата голема обиколка низ Македонија. Се самоубил на 3 август 1902 во Вишени во текот на престрелка со турските аскер, со него е убиен Никола Рашајков. За Лазар Москов се пее народната песна:
Кршко
Кршко (словенечки: Krško; германски: Gurkfeld) — град во Општина Кршко во источна Словенија. Градот се наоѓа на реката Сава и традиционално се смета за дел од регионот Штаерска. Градот е центар на општината Кршко. Градот сега е дел од Посавскиот статистички регион.
На просторите на поранешна Југославија, Кршко бил познат како дом на единствената атомска централа во Федерацијата, која и денес опстојува.
Етимологија
Името на градот било променето од Кршко (Krško) во Видем-Кршко (Videm–Krško) во 1953 година. Името Кршко било вратено назад во 1964 година. Во минатото, германското име на градот било Гуркфелд (Gurkfeld).
Историја
Археолошките докази покажуваат дека областа била населена уште од праисторијата. По должината на реката Сава, бројни наоѓалишта од бронзеното и железното време, како и римските наоди покажуваат на континуирана населба на областа. По средновековниот период областа била во хабсбуршка сопственост. Таа била зафатена од османлиските напади од 15 до 17 век.
Знаменитости
Парохиската црква Кршко во центарот на градот е посветена на Јован Евангелист и припаѓа на Римокатоличката епархија Ново Место. Втора парохија е парохијата Видем-Кршко во јужниот дел на градот. Нејзината парохиска црква е посветена на Свети Руперт. Изграден е од 1893 до 1897 година во неороманески стил.
Капучинскиот манастир со својата црква се наоѓа во центарот на градот на десниот брег на Сава. Таа била изградена од 1640 до 1644 година и била реновирана во различни фази од својата историја.
Тенис на Летните олимписки игри 1988
Тенисот се вратил на официјалната програма на Летните олимписки игри на Летните олимписки игри 1988 во Сеул, откако бил изоставен по Летните олимписки игри 1924 во Париз. Како показен спорт, тенисот бил на програмата на игрите во 1968 и во 1984 година.
Златните медали во поединечна конкуренција ги освоиле Милослав Мечир и Штефи Граф, кои исто така биле успешни и во двојки и со своите партнери успеале да го освојат бронзениот медал.
400 удари
„400 удари“ (француски: Les quatre cents coups) — француски филм од 1959 година, во режија на Франсоа Трифо, кој е автор и на сценариото, заедно со Марсел Муси. Главните улоги ги играат: Жан-Пјер Лео, Клер Морје, Албер Реми, Ги Декомбле, итн. Филмот добил седум награди и имал уште четири номинации. Меѓу нив, во 1959 година, филмот добил три награди на Канскиот филмски фестивал („Златна палма“, за најдобар режисер и наградата OCIC), додека следната година бил номиниран за „Оскар“ во категоријата за најдобро сценарио.