cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Стивен Волфрам
Wolfram|Alpha
Во Март 2009, Волфрам прогласил дека Wolfram|Alpha математичка база, има нов пристап на пронаоѓање информации и лесен за користење интерфејс, кој бил активиран на 16 мај, 2009. Базата е заснована на обработка на природниот јазик, огромна библиотека од алгоритми и пребарувања на одговори кој го користат пристапот објаснет во A New Kind of Science. Интерфејсот овозможува други апликации да го поддржат и да ја подобрат работата на Alpha.
Варење (слатко)
Варење или варења - слатко (варенье, варэнне/варэньне, варення) е популарен начин на конзервирање на овошјето кој е широко распространет во Источна Европа (Русија, Украина, Белорусија), како и во Балтичкиот регион (uogienė, ievārījums, moos) Се прави со готвење на бобинки или други овошја, или пак поретко ореви, зеленчук и цвеќиња во шеќерен сируп. Во некои традиционални рецепти, наместо шеќер, како додаток се користат други засладувачи, како мед или меласа.
Варење е слично на џемот, само што овошјето не е мацерирано и не се додава згуснувач. Се одликува со густ, но проѕирен сируп кој има природна боја на овошјето.
Подготовка
Најпопуларните видови варење се направени од локално достапни бобинки и овошја, како што се вишни, јагоди, малини, кајсии и јаболка. Во принцип, се користи секаков вид овошје, како и некои кулинарски зеленчуци, ореви, борови шишарки и ливчиња од роза.
Употреба
Варењето се употребува како десерт и зачин, а особено се користи како додаток за палачинки (блини, оладји, сирники), како полнење за пити (пироги и пирошки), кнедли (вареники), торти и колачиња, а и како засладувач на чај. Исто така се користи како намаз за леб, иако поради неговата течна конзистентност не е наменето за тоа. Исто така, варењето може да се јаде самостојно, како слатко.
Етимологија, преводи и културни референци
Варење е стар словенски збор што се користи во источнословенските јазици во поопшта смисла и може да се однесува на кој било вид на конзервирање на слатко овошје. Зборот има заеднички етимолошки корени со зборовите што означуваат готвење или варење (варить, варыць, варити).
Во преводи во литературата, особено на детските книги на руски јазик, овој термин често се користи за замена на поретки заемници, како што се џем, конфитур или мармалад. Примери се преводите на Авантурите на Алиса во земјата на чудата, Хари Потер, Авантурите на Том Соер и анимираните филмови за Карлсон на покривот.
Истото важи и кога се преведува од руски јазик. На пример, правењето варење од малина е опишано во романот на Лав Толстој - Ана Каренина (VI-2). Во нејзиниот класичен превод, Констанца Гарнет активноста ја опишува како „правење џем“.
Во популарната советска книга за деца „Приказна за воената тајна“, за момчето Ципер-Пипер, и неговиот чесен збор од Аркадиј Гајдар, антихеројот Малиот Бадун ги издава своите пријатели за „лонец варење и корпа бисквити“ (бочка варенья и корзина печенья; повторно, во англиски превод се користи џем наместо варење). Оваа фраза стана идиоматски израз за предавство на руски јазик, слично на триесетте сребреници.
Сирово варење
Во подготовката на „сирово варење“ (сырое варенье, syroye varenye) греењето е целосно изоставено. Во рецептите за овој вид на варење обично има рендање сирови бобинки или друго овошје и нивното мешање со шеќер.
Суво варење
Во предреволуционерна Русија, „суво варење“ (сухое варенье, sukhoe varenye) се однесувало на локални верзии на зашеќерени овошја (овошен конфит) добиени со вадење овошје од сирупот за слаткото и нивно сушење. Киев (денес главен град на Украина) бил особено познат по овој деликатес.
Ѓулели
Ѓулели — село во Општина Валандово, југоисточна Македонија. Денес нема жители.
Географија и местоположба
Селтоо се наоѓа во областа Бојмија, во јужното подножје на планината Плавуш. Крај селото тече Аразлиска Река и оди во југозападен правец, па се влева во Вардар на самиот крај од атарот.
Историја
На крајот од XIX век Ѓулели било наполно турско село во Дојранската каза на Отоманското Царство. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. Ѓулели (Гьолели) имало 100 жители, сите Турци.
Население
Населението на селото почнало да опаѓа уште во првите децении на XX век, и по Втората светска војна тоа било располовено во однос на почетокот на векот. Доживеало извесен пораст во текот на наредните години, но во 1950-тите е целосно напуштено со иселувањето на Турците од Македонија. Според пописот од 2002 година, Ѓулели немало ниеден жител. Истото било потврдено и на пописот од 2021 година.
Оскар Шиндлер
Шиндлер во 1939 добил фабрика за емајлирани садови во Краков, Полска, којашто вработила околу 1.750 работници, од кои илјада биле Евреи. Соработката со Абвер му помогнала да ги заштити своите еврејски работници од депортација и сигурна смрт во фашистички концентрациони логори. Шиндлер првично бил заинтересиран за големиот потенцијал на фабриката за правење на пари. Подоцна започнал да ги брани своите вработени без оглед на цената. Со текот на времето тој морал да им дава на фашистичките офицери уште поголеми мита и луксузни подароци кои се добивале само на црниот пазар со цел да ги заштити работниците. Како што Германија во јули 1944 година почнала да ја губи војната, Шуцштафел започнал да ги затвора најисточните концентрациони логори и да ги евакуира останатите затвореници во западен правец. Многумина биле убиени во концентрационите логори ,,Аушвиц” и ,,Грос-Росен”. Шиндлер го убедил Гауптштурмфирерот на ШШ ( гер. Schutzstaffel- Безбедносен одред) Амон Гет, управник на концентрациониот логор ,, Краков- Плашов”, да му дозволи да ја префрли фабриката во Брунлиц во Судетската област, со тоа спасувајќи ги им животите на своите вработени. Секретарот на Гот, Мечислав Пемпер, собрал и испишал листа со имиња на 1.200 Евреи кои во октомври 1944 година биле префрлени во Брунлиц, а при тоа користел имиња обезбедени од страна на офицерот на Еврејската полиција, Марсел Голдберг. Шиндлер продолжил да ги подмитува СС-офицерите сè до крајот на Втората светска војна во мај 1945 година кога веќе го потрошил сето свое богатство на мита, подароци од црниот пазар и набавки на храна за работниците, со цел да го спречи нивното масивното убивање. По војната Шиндлер се преселил во Германија каде што се издржувал со спонзорирањето од страна на хуманитарните еврејските организации. Откако добил делумна исплата за неговите воени трошкови, се преселил со својата жена во Аргентина каде што се занимале со земјоделство. Кога Шиндлер во 1958 година банкнотирал, тој и неговата жена се вратиле во Германија каде што доживеал неуспех во неколку обиди за бизнис и се потпирал врз помошта од страна на неговите Шиндлерови Евреи (гер. Schindlerjuden), луѓе чии животи ги спасил за време на војната. Владата на Израел во 1963 го именувала за Праведниот помеѓу Нациите. Шиндлер починал на 9 октомври, 1974 година.
Брунлиц
Како што се приближувала Црвената Армија во јули 1944 година, одредот Шуцштафел започнал да ги затвора најисточните логори и да ги евакуира преостанатите затвореници во западен правец накај Аушвиц и Грос-Розен. Личниот секретар на Гет, Мечислав Пемпер, го предупредил Шиндлер за намерите на нацистите да ги затворат сите фабрики кои не се директно поврзани со воените напори, вклучувајќи и ја фабриката на Шиндлер за емајлирани садови. Пемпер го советувал Шиндлер да се префрли од изработување на садови за готвење во изработување на противтенковски гранати ако сака да ги спаси животите на еврејските работници. Преку поткуп и хеговата моќ на убедување, Шиндлер ги убедил Гет и службениците во Берлин да му дозволат да ја префрли фабриката и работниците во Брунлиц, во Судетската област, и со тоа ги спасил Евреите од сигурна смрт во гасните комори. Пемпер составил и искуцал листа со имиња на 1.200 Евреи, 1000 работници на Шиндлер и 200 работници од текстилната фабрика на Јулиус Матрич. На 15 октомври 1944 година, возот со 700 мажи од Шиндлеровата листа бил испратен во концентрациониот логор Грос-Розен, каде што останале околу една недела пред да бидат препратени во Брунлиц. 300 жени од листата биле пратени во Аушвиц, кадешто биле во непосредна опасност од тоа да бидат пратени во гасните комори. Врските и подмитувањата на Шиндлер не му помогнале да ги ослободи. Потоа тој ја испратил својата секретарка, Хилда Албрехт, со мито како стока од црниот пазар, храна, и дијаманти, за на крај да ги испратат работниците од Аушвиц накај Брунлиц. Освен работниците, Шиндлер пренел и 250 вагони полни со машинерија и суровини до новата локација на фабриката. Само неколку артериски гранати се прозведени во фабриката. Кога службениците од Министерството на вооружени сили се заинтересирале за ниското производство на фабриката, Шиндлер купил изработени прозводи на црниот пазар и ги претставил како свои. Животните добра обезбедени од ШШ биле недоволни за потребите на работниците, па затоа Шиндлер го минувал сето свое време во Краков, обезбедувајќи храна и други суровини. Неговата жена останала во Брунлиц кадешто обезбедувала додатни суровини и се грижела за здравјето и основните потреби на работниците. Шиндлер исто така го испланирал пренесувањето на околу 3.000 Еврејки од Аушвиц до малите текстилни фабрики во Судетската област. Во јануари 1945 година, воз со 250 Евреи кои биле одбиени како работници во рудникот Голешау во Полска, пристигнале во Брунлиц. Затворените товарни вагони биле замрзнати кога пристигнале, па Емили Шиндлер чекала додека инженер од фабриката не дошол за да ги отвори вратите со лемило. Дванаесет луѓе биле мртви, а остатокот биле премногу болни или слаби за работа. Емили ги однела преживеаните во фабриката и се грижела за нив во импровизирана болница сè до крајот на војната. Црвената Армија се приближувала, а Шиндлер продолжил да ги подмитува офицерите на ШШ за да го спречи колежот на работниците. На 7 мај 1945 година, тој и неговите работници се собрале во фабриката за да слушаат како британскиот премиер Винстон Черчил ја објавува капитулацијата на Германија.
По војната
Како член на нацистичката партија и на службата за разузнавање „Абвер“, Шиндлер бил во опасност од тоа да биде уапсен како воен злосторник. Штерн, заедно со другите работници, подготвиле изјава со која Шиндлер можел да им докаже на американците дека е заслужен за спасувањето на илјадници Евреи. Исто така добил прстен кој го направиле од златниот заб и кој бил изваден од устата на Симон Јерет. На прстенот било испишано ,, Оној кој спасува еден живот, го спасува целиот свет”. За да не биде заробен од Русите, Шиндлер и неговата жена тргнале во западен правец, во автомобил од брендот Хорх, наводно во придружба од неколку Германски војници во бегство. Позади нив возел камион во кој се наоѓале љубовницата на Шиндлер, Марта, неколку еврејски работници, и занаетчиски стоки од црниот пазар. Автомобилот Хорх бил запленет од Руските трупи во градот Бадвајс, кој веќе бил ослободен од Русите. Оскар и Емили не успеале да го пронајдат дијамантот кој Шиндлер го скрил под седиштето. Патот го продолжиле со воз и одејќи пешки сè додека не стигнале до Американските редови во градот Ленора, и оттаму отпатувале во Пасау, кадешто еден американско-еврејски офицер организирал тие да отпатуваат со воз до Швајцарија. Тие есента, 1945 година, се преселиле во Баварија, Германија. При крајот на војната, Шиндлер веќе го потрошил сето свое богатство на мита, и залихи храна за работниците, купени на црниот пазар. Сиромашен, на кратко се преселил во Регенбург, а потоа во Минхен, но немал успех во повојна Германија. Живеел од финансиската помош од страна на еврејските организации. Во 1948 тој побарал надоместок за неговите трошоци за време на војната од американско-еврејскиот комитет за дистрибуција и добил 15.000$. Тој проценил дека за време на војната потрошил повеќе од $1.056,000 за изградба на логор, поткупувања, стока од црниот пазар, храна. Шиндлер во 1949 година емигрирал во Аргентина кадешто одгледувал кокошки па потоа нутрија, мало животинче кое се одгледува заради неговото крзно. Кога бизнисот пропаднал тој ја оставил жена му и се вратил во Германија кадешто имал неколку неуспешни обиди за бизнис, вклучувајќи и фабрика за цемент. Банкнотирал во 1963 година и следната година доживеал срцев удар, поради што бил еден месец хоспитализиран. Шиндлер останал во контакт со Евреите кои ги сретнал за време на војната, како Штерн и Феферберг, и преживувал од донациите испратени од Шиндлеровите Евреи. Пошинал на 9 октомври 1974 година и е закопан во Ерусалим на Сионската гора, и е единствениот член на нацистичката партија на кој му е доделена оваа почит. Во 1963 година тој бил прогласен за Праведниот меѓу Нациите, почесна награда која им се доделува на луѓето кои не се припадници на еврејската религија но кои имаат значајна улога во спасувањето на животите на Евреите за време на Холокаустот. Тој исто така го примил и Орденот за заслуги на Федерална Република Германија.
Наследство
Филмови и книга Во 1951 година, Полдек Феферберг му пристапил на режисерот Фриц Ланг и го замолил да размисли за снимање на филм за делата на Шиндлер. Исто така и во 1964 година, по иницијатива на Феферберг, Шинлдер добил аванс од $20.000 од страна на Метро-Голдвин-Мајер за можен филм насловен ,,До Последниот Час”. Филмот никогаш не бил сниман, а Шиндлер веднаш ги потрошил парите кои ги примил од МГM. Во 1980 година, додека се враќал накај дома од филмскиот фестивал во Европа, австралијанскиот автор Томас Кенели случајно го посетил дуќанот за патни торби на Феферберг во Беверли Хилс. Феферберг ја искористил шансата и му ја раскажал приказната за Оскар Шиндлер. Тој му дал неколку копии од некои материјали што ги имал архивирано. Кенели наскоро одлучил да напише книга заснована на приказната за Шиндлер. По долго истражување и многу интервјуа со оние Шиндлерови Евреи кои сè уште биле живи, во 1982 година тој го издал историскиот роман ,,Шиндлеровата Арка”. Стивен Спилберг во 1993 година ја адаптирал книгата во филмот ,,Шиндлеровата Листа”. Спилберг ги добил правата за филмот во 1983 година, но бидејќи не се чувствувал емоционално и професионално спремен да се соочи со проектот, му ги понудил правата на неколку режисери. Но, откако го прочитал сценариото кое било напишано од Стивен Зеилиан за режисерот Мартин Скорцезе, тој решил да му го предаде филмот ,,’Рт на стравот” во замена за биографијата на Шиндлер. Во филмот, ликот на Ицак Штерн е мешавина од Штерн, Банкиер, и Пемпер. Лијам Нисон беше номиниран за оскар за најдобра машка улога за неговата интерпретација на Оскар Шиндлер. Филмот освои седум оскари, вклучувајќи го и оскарот за најдобар филм. Режисерот Џон Блер во 1983 година го снимил британскиот документарен филм насловен како ,,Шиндлер: Неговата приказна раскажана од самите луѓе кои ги спасил”, a во 1998 година ,,Оскар Шиндлер: Човекот позади листата”.
Куферот на Шиндлер
Во 1997 година во станот на Ами и Хајнрих Штир во Хилдесхајм бил пронајден куферот на Шиндлер кој содржел историски фотографии и документи. Шиндлер престојувал кај нив неколку дена пред неговата смрт. Синот на парот, Крис, го однел куферот во Штутгарт кадешто детално се испитале документите од страна на д-р Волфганг Боргман, уредникот за наука на списанието Stuttgarter Zeitung. Бронгман напишал серија од седум статии кои биле објавувани во списанието од 16 до 26 октомври 1999 година и накрај биле издадени во книга наречена ,,Куферот на Шиндлер: Извештај за животот на еден спасител”. Документите и куферот се испратени во музејот на холокаустот во Јад Вашем,Израел.
IC 1489
IC 1489 — галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 27 март 1906 година од страна на Макс Волф.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1489 е од видот *.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 11 ч 27 м 26,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +13° 36' 10"".
Други поделби
Проучување на IC 1489 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Користена литература
Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679)
Џош Гробан
Животопис
Џошуа Винслоу Гробан е роден на во Лос Анџелес. Џошуа е од еврејско, руско и полско (по таткова страна) и норвешко потекло (по мајчина страна). Студирал драма на престижниот универзитет Карнеги Мелон, но одлучил да го напушти факултетот и да се посвети на пеењето.
Кариера
Деби албумот на Џош Гробан кој го носи неговото име излегува во 2001 и ја лансира неговата меѓународна кариера. Наредната 2002 година настапува на церемонијата на затворање на Зимските олимписки игри, а подоцна истата година има уште два проминентни меѓународни настапи: на концертот во Осло по повод Нобеловата награ за мир и божиќниот концерт во Ватикан.
Во наредните години следуваат два комерцијално успешни албуми, Closer (Поблизу) во 2003 и Awake (Буден) во 2006. Успешната светска кариера кулминира со Nöel (Ноел) во 2007, кој се продава во 3.500.000 примероци ширум светот.
Хуманитарна работа
Џош е истакнат филантроп кој редовно настапува на концерти од хуманитарен карактер. Oсновач e на Џош Гробан фондацијата која им помага на сиромашни деца ширум светот да добијат пристап до образование и медицинска нега.
Теодорос Нацинас
Теодорос Нацинас (Θεόδωρος Νάτσινας) е грчки просветен деец, член на Елиномакедонскиот комитет учесник на грчката вооружена пропаганда во Македонија.
Животопис
Нацинас е роден 1872 година во гратчето Сачишта, тогаш во Османлиското Царство. Завршил физика и математика при Атинскиот универзитет во 1898 година. Предавал во Аргос и Спецес. Во 1899 година Атинскиот универзитет го предложил Нацинас за учител во Кесарија, пред грчката влада. Во периодот меѓу 1903 - 1907 година предавал во Цариград. Во 1907 година станал директор на грчкото училиште во роднит крај и се вклучил во огранокот на Елиномакедонскиот комитет во Сачишта. Бил уапсен од странана турските власти и затворен во Лапчишта, меѓутоа по притисокот на грчките митрополити бил ослободен.
По Балканските војни предавал во Кожани. Во 1918 година станал генерален инспектор на средното образование в Грција. По 1921 година работи во Солун, каде заедно со Г. Каранданис го презел упарвувањето со училиштето Мараслион, основано од Стефанос Нукас. Првенствено училиштетот се викало „Нацинас-Каранданис“, но подоцна е преименувано во „Теодорос Нацинас“.
Нацинас е автор на книгата „Македонски патувачки трговци во Австрија и Унгарија“, издадена 1939 година во Солун. Тој е Татко е на политичарот Стефанос Нацинас. Една од улиците во Солун е именувана по него.
Над Сопатот (Растојца)
Над Сопатот — археолошко наоѓалиште во демирхисарското село Растојца. Претставува некропола од средниот век. Се наоѓа на 2 км североисточно од селото, каде на простор од 20 × 30 м се гледаат конструкции на гробови градени од камени плочи без покрив. Според кажувањето на мештаните, во гробовите биле откриени керамички садови.
Slitaz
Slitaz е оперативен систем за десктоп компјутери, лаптоп компјутери и опслужувачи. Софтверскиот проект е започнат во 2006 година од Кристоф Линколн. Претставува Линукс дистрибуција со root filesystem кој зафаќа околу 100 мб, и ISO Image од 30 мб. Во април 2008 беше една од најмалите Линукс дистрибуции. Slitaz стартува или од CD или од USB Flash диск во LXDE десктоп, кој работи на XVesa и користи BusyBox за сите основни функции. Има голем избор на десктоп и restore софтвер, и може целосно да биде стартуван во RAM меморија (колку што дозволува просторот) или може да биде инсталиран на тврд диск.
Именување
Simple Light Incredible Temporary Autonomous Zone
Историја
После 1 година развој, на 16.04.2009 излезе Slitaz 2.0. Slitaz споделува многу заеднички цели со Damn Small Linux, меѓутоа е помал и заснован на поновиот линукс кернел 2.6.25
2076
2076 (Римски бројки) ќе биде престапна година според грегоријанскиот календар. Тоа ќе биде 2076 година од новата ера, 76. од третиот милениум, 76. од XXI век и седма од 2070-тите.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7584 и 7585 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6826 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5836 и 5837 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2829.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 2076 година се протега во 4712 и 4713, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4772 и 4773 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2619. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1499 и 1500 исламска година.
1588
1588 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 1588 година од новата ера, 588. од вториот милениум, 88. од XVI век и деветта од 1580-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7096 и 7097 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6338 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5348 и 5349 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2341.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1588 година се протега во 4224 и 4225, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4284 и 4285 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2131. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 996 и 997 исламска година.
Зигмунд Фројд
Зигмунд Фројд (Sigmund Freud; - ) — австриски невролог, основач на психоаналитичката школа за психологија. Фројд е најпознат по неговите теории за несвесниот ум и механизмите за заштита од потиснување и по создавањето на клиничкото применување на психоанализата за лекување на психопатологијата со помош на разговор помеѓу пациентот и психоаналитичарот. Фројд исто така го препознаваме и по неговото редефинирање на сексуалната желба како основна мотивациона енергија на човековиот живот, како и неговите терапевтски техники, во коишто спаѓа употребата на слободното здружување, неговата теорија на пренесување во терапевтските врски и толкувањето на соништата како внатрешни извори на несвесните желби. Тој исто така е еден од првите истражувачи од областа на неврологијата во церебралната патологија.
Иако повеќето од идеите на Фројд отпаднаа или се изменети од страна на Нео – Фројдијанците и модерните напредоци во областа на психологијата покажаа неуспех во многу од неговите теории, делото на Фројд останува важно во историјата на клиничките психодинамични достигнувања. Во академијата, неговите идеи продолжуваат да влијаат на хуманистичките и некои од општествените науки.
Живот
Фројд е роден на 6 мај 1856 година од Галско – Еврејски родители во моравскиот град Пшибор, Австриска област, којашто сега е дел од Чешка. Татко му, Џејкоб, 41г., трговец со волна, има две деца од претходниот брак. Мајка му, Амалиа (родено име Натансон ), третата жена на Џејкоб, има 21г. Фројд е првото од нивните осум деца и поради неговото прерано созревање, тие го сакаат повеќе од неговите браќа и сестри уште од неговото рано детство. И покрај нивната сиромаштија, тие жртвуваат се што имаат за да му овозможат соодветно образование. Како последица на економската криза од 1857г., татко му останува без работа и семејството се преселува во Лајпциг пред да се преселат во Виена. Во 1865г., Сигмунд се запишува во Леополдстäдтер Коммунал-Реалгѕмнасиум, истакнато средно училиште. Фројд е еден извонреден ученик така што дипломира со почести во 1873г. По намерата да студира право, Фројд се запишува на медицинскиот факултет на Универзитетот во Виена да студира кај дарвинистичкиот професор Карл Клаус. Во тоа време, историјата за животот на јагулите е сѐ уште непозната. За испитување на нивните машки полови органи, Фројд поминува четири недели во Австриската зоолошка станица за испитување во Трст, секцирајки стотици јагули без да открие повеќе од неговите претходници.
Медицинско училиште
Во 1874г., идејата за „ психодинамичноста ” е предложена со објавувањето на предавањата по физиологија од страна на германскиот физиолог Ернст Вилхелм Вон Брук, којшто, во соработка со физичарот Херман Вон Хелмхолц, еден од оние коишто го формулираат првиот закон за термодинамика (заштита на енергијата), тврди дека сите живи организми се енергетски системи управувани исто така со ова начело. Истата година, на Универзитетот во Виена, Брук му е надзорник на Фројд – којшто е студент по медицина во прва година и којшто ја прифаќа оваа „динамична психологија”. Понатаму во Предавањата по физиологија, Брук го претставува радикалниот поглед – дека живиот организам е динамичен систем во кој спаѓаат законите на хемијата и физиката. Ова беше почетната точка на динамичната психологија на Фројд за мозокот и неговата врска со несвесното. Потеклото на основниот модел на Фројд, заснован на основите на хемијата и физиката, според Џон Боулби, потекнува од Брук, Мајнерт, Бруер, Хелмхолц и Хербарт. Во 1876г. тој го објавува неговиот прв извештај за „ тестисите на јагулите” во Mitteilungen der österreichischen Akademie der Wissenschaften, признавајки дека не може да го реши проблемот. Во 1877, Фројд си го скратува името од „Сигизмунд ” во „ Сигмунд ”. Во 1879г., тој ги прекинува студиите за да отслужи една година задолжителна воена служба, а во 1881г. станува Доктор по медицина со назначувањето за Über das Rückenmark niederer Fischarten („за жрбетниот столб кај поретките видови риби”).
Фројд и психоанализата
За да наведе од колку голема важност бил никотинот и цигарите за неговата когнитивна продуктивност, во времето кога Првата светска војна силно ја погоди Австрија, Фројд пишува во писмо: Ќе биде ли повикан Ференчи? Дали недостатокот од храна, гориво и цигари ќе продолжи?
Последните години и бегството од Австрија
Во 1932г., Фројд ја добива наградата Гете за неговиот придонес во областа на психологијата и во Германската литературна култура. После три години, Нацистите ја преземаат контролата во Германија и книгите на Фројд се едни од многуте запалени и уништени од нацистите. Фројд дава духовита забелешка: Каков напредок правиме. Во средниот век тие би морале мене да ме изгорат. А сега се задоволни само со палењето на моите книги.
Во тој период, тој не може да предвиди дека сите негови сестри ќе настрадаат во Холохаустот. Во март 1938г., нацистичка Германија се приклучува кон Австрија во Аншлус. Ова води кон силни изливи на антисемитизам во Виена, а Фројд и неговото семејство добиваат посети од Гестапо полицијата. Фројд одлучува да оди во прогонство ,,да умре на слобода “. За оваа цел, случајно му помага Антон Соервалд, службеник на нацистите, којшто е обвинет за сиот имот на Фројд во Австрија. Меѓутоа Соерволд не е простичок нацист, додека ,,ги прави бомбите за движењето на Нази, тој истовремено студира медицина, хемија и право”. На Универзитетот во Виена, Соерволд е студент на професорот Џозеф Херциг, којшто често го посетува Фројд за играње карти. Соерволд не му открива на својот надреден нацист дека има многу тајни сметки во банката и не му ветува директива за да ги има неговите уништени книги за психоанализа. Наместо тоа, Соерволд и еден негов соучесник ги шверцуваат книгите од Австриската национална библиотека, каде што се скриени. Конечно престрашени од нацистичкиот законот за трансформирање на куќата на Фројд во институт за студирање на Аријанската супериорност, Соерволд ја потпишува визата за излез на Фројд. Во јуни 1938г., Фројд ја напушта Виена со западниот експресен воз и се доселува во Лондон. Додека тој соопштува во локалниот весник ,, сите мои пари и сопственост во Виена исчезнаа”, не спомнува за неговите тајни сметки во банката. Кога Антон Соерволд е однесен на судење за наводно бегство со тајното богатство на Фројд после војната, Ана Фројд, ќерката на Фројд прави се за да го заштити Соерволд и да го открие Хари Фројд, офицер на Американската армија којшто го уапсува Соерволд: Вистина е дека ние навистина ги поседуваме нашите животи и нашата слобода. Без неа ние никогаш не би побегнале.” Соерволд тогаш е отпуштен од Американскиот притвор.
По пристигнувањето во Велика Британија, Фројд заедно со своето семејство се сместува во 20-те градини Марестфиелд, Хампстид, Лондон. Има статуа од него на аголот од Белзиската коловозна лента и Авенијата Фижон, близу до Швајцарската колиба. Како тежок пушач, Фројд прави повеќе од триесет операции од рак на грлото за време на својот живот. Во септември 1939г., тој го убедува неговиор доктор и пријател Макс Чур да му помогне во самоубиството. Откако ја прочитува ,, Шагринска кожа “ на Балзак во еден здив, тој вели: ,,Драг мој Шур, ти сигурно го паметиш нашиот прв разговор. Ти ми вети дека нема да ме напуштиш кога ќе ми дојде времето. Сега се е само тортура и ништо нема смисла повеќе”. Шур му препишува три дози морфиум којшто е причина за смртта на Фројд на 23 септември 1939 г. Три дена по неговата смрт телото му е кремирано во Голдерс Греен крематориумот во Англија за време на службата на која присуствуваат Австриски бегалци, како авторот Стефан Цвејг. Неговата пепел подоцна е сместена во крематориумскиот цолумбариум. Таа останува во вазна од античка грција којашто му ја поклонува Марија Бонапарта и којашто ја чува за време на своите студии во Виена многу години. По смртта на Марта Фројд во 1951г., пепелта му е сместена во истата вазна. Крематориумот е вечен дом и за Ана Фројд и нејзината животна пријателка Дороти Бурлингем, како и за неколку други членови од семејството на Фројд.
Идеите на Фројд
Фројд е влијателен на два поврзани, но различни начини. Тој истовремено ја развива теоријата за тоа како е организиран човечкиот ум и како дејствува и теоријата за тоа колку човековото однесување го условува и теоретското разбирање и произлегува од него. Ова го доведува до одредени клинички техники со намера за лекување на психопатологијата. Тој тврди дека карактерот се развива од искуствата на личноста за време на детството.
Почетната работа
Фројд започнува со студиите по медицина на Универзитетот во Виена, но му требаат осум години за да ги заврши студиите поради неговиот интерес за истражување од областа на неврологијата, обрнувајки особено внимание на половата анатомија на јагулите и физиологијата на нервниот сѕстем на рибите (како што е претходно наведено). Тој се запишува на приватни часови по неврологија поради финансиски причини и го добива неговиот М.Д. степен во 1881г. на 25 годишна возраст. Тој е исто така почетен истражувач во областа на церебралната патологија, која во тоа време е позната како ,,церебрална парализа”. Тој објавува неколку врвни медицински извештаи и докажува дека болестите постојат уште пред да почнат да ги забележуваат и студираат другите истражувачи. Фројд исто така укажува на тоа дека Вилијам Литл, човекот кој прв ја открива церебралната патологија, бил во заблуда во врска со недостатокот од кислород за време на процесот на раѓање. Наместо тоа, тој укажува на тоа дека компликациите при раѓањето се само симптоми на проблемот.
Фројд се надева дека неговото истражување ќе обезбеди солидни научни основи за неговата терапевтска техника. Целта на Фројдовата терапија или психоанализа е да ги открие потиснатите потсвесни мисли и чувства во свесноста за пациентот да се ослободи од страдањето предизвикано од повторното враќање на искривените форми на овие мисли и чувства. Претворањето на несвесните мисли и чувства во свесни се изведува со охрабрување на пациентот да зборува со слободен разговор а воедно да зборува и за соновите. Друг важен елемент на психоанализата е релативниот недостиг од директно вклучување во делот на аналитичарот. Преку овој процес на пренесување, пациентот може повторно да дејствува и да ги реши потиснатите конфликти, посебно конфликтите од дејството со (или околу) родителите.
Потеклото на раната работа на Фројд со психоанализата може да се поврзе со Џозеф Бруер. Фројд го вреднува Бруер по откривањето на психоаналитичкиот метод. Еден случај ја започнува оваа појава која што би ја формирала областа на психоанализата, случајот на Ана О. Во 1880г., еден млад човек доаѓа кај Бруер со симптоми во тоа време познати како женска хистерија. Ана О. е висока 21годишна жена, која ги претставува симптомите на парализа на екстремитетите, оградување и амнезија; денес ваквата поставеност на симптомите е позната како преправање на нередот. Откако многу доктори се откажуваат и ја обвинуваат Ана О. за фалсификување на нејзините симптоми, Бруер одлучува да се однесува добро со неа, а и со сите други негови пациенти. Тој започнува да го слуша нејзиното мрморење за време на она што тој го нарекува состојба на отсуство. Веројатно Бруер почнува да препознава некои зборови и ги запишува. Потоа ја хипнотизира и и ги повторува зборовите со што открива дека тие зборови се поврзани со болеста и смртта на татко и.
Во почетокот на 1890г. Фројд го користи третманот заснован на оној којшто му го опишува Бруер, изменет со она што тој го нарекува ,,техника на притисок” и неговата новоразвиена техника за анализа на интерпретацијата и реконструкцијата. Според традиционалната приказна, заснована на подоцнежните сметки на Фројд, како резултат на употребата на оваа постапка кај повеќето од неговите пациенти во средината на 1890г. дава извештај за сексуалната злоупотреба во детството. Тој верува во овие приказни, но потоа сфаќа дека се само фантазии. Најпрвин ги објаснува како ,,зачувување” на спомени од инфантилна онанија, но во подоцнежните години пишува дека тие претставуваат Едипови фантазии.
Друг вид на настани почнуваат со ставот на Фројд дека несвесните сеќавања за инфантилната сексуална злоупотреба се во коренот на психоневрозите во писмата до Вилхем Флајс во октомври 1895г. пред да извести дека всушност открил ист таков вид на злоупотреба помеѓу неговите пациенти. Во првата половина на 1896г. Фројд ги објавува неговите три извештаи во коишто тврди дека кај сите негови пациенти има откриено длабоко потиснати сеќавања за сексуална злоупотреба во раното детство. Во овие извештаи Фројд наведува дека тие спомени се несвесни и дека според неговата теорија тие мора да бидат присутни како несвесни сеќавања ако резултираат со симптоми на хистерија или опсесиона невроза. Пациентите се подложени на одреден притисок за да ,,предизвикаат” сцени на инфантилна сексуална злоупотреба за коишто Фројд е убеден дека се потиснати во несвесното. Меѓутоа тие воглавно не се убедени дека она што го искусиле под влијание на нивните клинички процедури укажува на тоа дека всушност во детството биле подложени на сексуална злоупотреба: тој извести дека дури после претпоставената репродукција на сексуалните сцени пациентите јасно го уверуваат за нивното неверување.
Како и неговата ,,техника на притисок”, клиничките процедури на Фројд го вклучуваат аналитичкото заклучување и симболичната интерпретација на симптоми кои ,,потекнуваат” од сцените на инфантилната сексуална злоупотреба. Неговото тврдење за едно од стотината потврдувања на неговата теорија служат само за поткрепување на претходно изразените сомненија од страна на неговите колеги за веродостојноста на пронајдоците добиени со средствата на сугестивните техники коишто ги користи.
Кокаин
Како медицински истражувач, Фројд е еден почетен корисник и тој го опишува кокаинот како стимуланс, а и како аналгетик. Тој пишува неколку статии за антидепресивните својства на дрогата и е поттикнат од неговиот пријател и доверител Вилхелм Флајс, којшто го препорачува кокаинот за третманот на ,,назалната рефлексна невроза”. Флајс работи на чувствата на Фројд и на Фројдовите пациенти за коишто сметаме дека страдале од нарушување, како Ема Екштајн, чијашто хирургија се докажува како катастрофална.
Фројд чувствува дека кокаинот би дејствувал како панацеа за многу нарушувања и го пишува доброприфатениот извештај за ,,кока”, во кој ги објаснува нејзините предности. Тој му го препишува на неговиот пријател Ернест вон Флајкл Марксоу за да му помогне да го совлада морфиумот којшто го добива за време на лекувањето на болеста на нервниот систем. Фројд исто така го препорачува кокаинот на своето семејство и пријателите. Тој го пропушта постигнувањето на научен приоритет за откривање на анестетските способности на кокаинот (за којшто Фројд е свесен но нема пишувано многу за нив), откако Карл Колер, колега на Фројд во Виена пишува репортажа за медицинското општество во 1884г. истакнувајки ги начините на коишто може да биде употребен кокаинот за деликатната очна хирургија. Фројд добива модрица за ова, особено затоа што ова би можело да почне да се смета за една од побезбедните употреби на кокаинот, како што извештаите за додавање и предозирање почнуваат да се пробиваат од многу места во светот. Медицинскиот углед на Фројд бледнее поради оваа рана амбиција. Понатаму пријателот на Фројд Флајкл – Марксоу развива акутен случај на ,,кокаинска психоза” како резултат на препишувањата на Фројд и умира две години подоцна. Фројд чувствува поголемо жалење поради овие настани, коишто подоцна биографиите ги именуваат како ,,Инцидентот со кокаин”. Меѓутоа тој продолжува напред, а некои шпекулираат дури и дека продолжил да употребува кокаин после овој настан. Некои критичари шпекулираат дека повеќето психоаналитички теории на Фројд се двоен производ од неговата употреба на кокаин.
Несвесното
Можеби најголемиот придонес на Фројд за западното мислење се неговите аргументи коишто се однесуваат на значењето на несвесниот ум за разбирањето на свесните мисли и однесување. Меѓутоа, како што и психологот Жак Ван Рилер забележува, ,,спротивно на она во што веруваат повеќето луѓе, несвесното не е откриено од Фројд. Во 1890г., кога психоанализата е сосема непозната, Вилијам Џејмс, во принципите на психологијата, неговата голема статија за психологијата, го испитува начинот на којшто Шопенхауер, Вон Хартман, Џенет, Бинет и други го имаат употребувано терминот ,,несвесно” и ,,потсвест”. Борис Сидис, руски Евреин кој емигрира во САД во 1887г. и студира кај Вилијам Џејмс, ја пишува Психологија на сугестијата: Истражување во потсвесната природа на човекот и општеството во 1898г., проследено со десет или повеќе дела во текот на наредните дваесет и пет години на слични теми со оние на Фројд. Историчарот по психологија Марк Алтшул заклучува: ,,Тешко е, или можеби невозможно – да се најде психолог или психијатар од деветнаесеттиот век којшто не го препознава несвесното не само како вистинско туку од највисоко значење”. Предноста на Фројд не е во откривањето на несвесното туку измислување на метод за негово систематско проучување.
Фројд ги нарекува соновите ,,кралскиот пат до несвесното”. Ова значи дека соновите го прикажуваат ,,логичното” на несвесниот ум. Фројд ја развива неговата прва теорија за психата во Толкувањето на соништата ( 1899г.) во којашто вели дека несвесното постои и го опишува методот за негово достигнување. Претсвесното е опишано како слој помеѓу свесните и несвесните мисли и кон него може да се пристапи со мал напор.
Клучен фактор за работата на несвесното е ,,потиснувањето”. Фројд смета дека многу луѓе ,,потиснуваат” болни спомени длабоко во нивниот несвесен ум. Иако Фројд подоцна се обидува да најде примери за потиснувањето кај неговите пациенти за да најде соодветен модел на мозокот, тој исто така забележува дека потиснувањето варира помеѓу одделни пациенти. Фројд исто така зборува за тоа дека чинот на потиснувањето не зазема место во свесниот дел на личноста. Па затоа луѓето не се свесни за фактот дека имаат закопани спомени или трауматични искуства.
Подоцна Фројд ги разликува трите концепти на несвесноста: описната, динамичната и системската несвесност. Описната укажува на сите оние појави од менталниот живот за коишто луѓето не се субјективно свесни. Динамичната несвесност, поспецифична конструкција, укажува на менталните процеси и содржини коишто се одбранбено преместени од свесниот дел на умот како резултат на конфликтни намери. Системот на несвесното ја означува идејата дека кога менталните процеси се потиснати, се организираат со принципи различни од оние на свесниот ум, како кондензацијата и преместувањето.
Веројатно Фројд ја напушта идејата за системот на несвесноста, заменувајки ја со концептот на егото, супер – егото и ид. Меѓутоа преку неговата кариера, тој ја задржува дескриптивноста и динамичната концепција за несвесното.
Психосексуален развој
Фројд сака да докаже дека неговиот модел е универзален и поради тоа ја користи античката митологија и современата етнографија за компаративен материал. Фројд, неговата нова теорија ја нарекува Едипов комплекс според познатата Грчка трагедија Едип Рекс од Софокле. ,,Јас најдов во себе постојана љубов за мајка ми и љубомора за татко ми. Сега ова го сметам за универзален настан од детството”, вели Фројд. Тој го зацврстува чувството спрема татко му со развојот на динамиката на мислите. Секој степен погоре кон развојот е чекор понапред во половата зрелост, којашто се одликува со силно его и способност за одложување на задоволството (Трите есеи за теоријата на сексуалноста). Тој го користи конфликтот со Едип за да открие колку верува дека желбата на луѓето е инцест и дека таа желба мора да се потисне. Едиповиот конфликт е опишан како состојба на психосексуален развој и свесност. Тој исто така им придава значење на антрополошките студии за тотемизам и расправа дека тотенизмот рефлектира ритуализирано дејствување на Едиповиот племенски конфликт.
Фројд детското сексуално потиснување го користи како општо објаснување за потеклото на неврозите, но тој ја напушта оваа ,,заводлива теорија” како недоволно објаснета. Тој забележува многу случаи во коишто се појавуваат сеќавања од детското сексуално потиснување коишто повеќе се засновани на имагинацијата отколку на вистински настани. При крајот на 1890г., Фројд, кој никогаш не ја напушта сексуалната етиологија за неврозите, почнува да го истакнува создавањето на фантазиите околу Едиповиот комплекс како примарна причина за хистеријата и другите невротични симптоми. Освен оваа промена на неговиот објаснет модел, Фројд секогаш препознава дека некои невротични заболувања се всушност сексуално потиснати од нивните татковци.
Тој нашироко расправа дека либидото кај поединците се развива со промена на нивната цел, кодифициран процес со концептот на сублимација. Тој расправа дека луѓето се родени ,, полиморфно перверзни”, со значење дека било колкав број на цели може да биде извор на задоволство. Тој понатаму расправа дека, како што луѓето се развиваат, тие се определуваат за различни и специфични цели во текот на нивните фази на развој – најпрвин во усната (орална) фаза (прикажана со задоволството на бебето при доење), потоа во аналната фаза и во фаличната фаза. Фројд расправа за тоа дека децата тогаш минуваат низ фаза во којашто се определуваат за мајката како сексуален објект (познато како Едипов комплекс) но дека детето веројатно ја совладува и потиснува оваа желба затоа што тоа е табу ( забранета) природа. Терминот ,, електро комплекс” понекогаш се користи за такво определување кон таткото, иако Фројд не го застапува ова тврдење. Потиснатата или неактивна притаена фаза на психосексуалниот развој и претходи на сексуално зрелата генитална фаза на психосексуалниот развој.
Погледите на Фројд понекогаш се нарекуваат филоцентрични, поради несвесните желби на Фројд за фалусот. Мажите се плашат од губењето на нивната машкост (којашто ја симболизира фалусот) кај другиот пол. Жените секогаш сакаат да имаат фалус - како неостварена желба. Затоа момчињата ги мразат татковците (страв од кастрирање), а девојчињата ги сакаат. Исто така, на прашањето дали би требало да користи концепти поврзани со вулвата, Фројд одговара: “…вулвата е небитна, а фалусот постои…” големината на пенисот е битна.
Ид, его и супер – его
Во неговата подоцнежна работа, Фројд потврдува дека човечката психа може да биде поделена на три дела: его, супер – его и ид. Фројд зборува за овој модел во 1920г. во есејот помеѓу принципот на задоволството и целосно елаборира на оваа тема во егото и ид (1923г.), кадешто ја развива темата како алтернатива за неговата претходна топографска тема ( пр. свесноста, несвесноста и претсвесноста). Ид – е импулсивен дел на детската психа којшто работи врз ,,принципот на задоволството” и го вреднува само она што сака и не ги гледа последиците.
Терминот его почнува да се употребува во англискиот јазик при крајот на XVIII век; Бенжамин Франклин (1706-1790) ја опишува играта шах како начин за „…чување на здравиот ум и проверка на егото“. Фројд открива дека употребата на терминот Ид (дас Ес) потекнува од книжевните дела на Георг Гродек. Терминот ид се појавува во почетните дела на Борис Сидис, во коишто е значаен Вилијам Џејмс, во 1898г.