cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сефарди
Сефардите се Евреи, потомци на прогонетите од Шпанија за време на Шпанската инквизиција, воглавно во 1492 година. Тие масовно се раселиле низ Европа, главно на териториите под османлиска власт, вклучително и во Македонија. Сефардите, воглавно живееле во градовите Солун, Скопје, Битола, Штип, Кратово и притоа формирале добро организирани еврејски општини. За време на Втората светска војна, околу 7 000 Евреи, односно Сефарди од Македонија биле депортирани во концентрациониот логор Треблинка, каде биле задушени во гасните комори.
Шаховска олимпијада 1933
5. шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ, која содржела натпреварувања во машка и женска конкуренција, како и неколку настани кои биле одржани со цел да се промовира играта се одржала од 12 до 23 јули 1933 во Фолкстон, Обединетото Кралство.
Конечните резултати биле следниве:
Светско првенство во шах за жени
Четвртото светско првенство во шах во женска конкуренција се одржало за време на одржувањето на Олимпијадата. Конечните резултати биле следниве:
! Место !! Шахистка !! Бодови
Поврзано
I неофицијална шаховска Олимпијада (Париз 1924)
II неофицијална шаховска Олимпијада (Будимпешта 1926)
III неофицијална шаховска Олимпијада (Минхен 1936)
Микенски јазик
Микенски јазик — најстариот докажан облик на грчкиот јазик, кој се зборувал на грчкото копно и на Крит од XVI до XI п.н.е., пред дорската инвазија. Јазикот е зачуван во записи во линеарното писмо Б, писмо измислено на Крит пред XIV век п.н.е.. Највеќето примери за ова писмо се наоѓаат на глинени таблици во Кносос и Пилос. Јазикот го носи името по Микена, првата пронајдена палата.
Лео Мале
Биографија
Лео Мале е роден на во, Франција. Тој имал завршено основнообразование и започнал да работи како кабаре пејач во La Vache Enragee во Монмартр, Париз во 1925 година.
Микенски јазик
Таблиците долго време никој не можел да ги дешифрира, сè до дефинитивниот успех на Мајкл Вентрис во 1952 кога тој успешно покажал дека тоа бил ран облик на грчкиот јазик.
Лео Мале
Биографија
Во 1930 година, тој се поврзал со надреалистите и бил близок пријател со Андре Бретон, Рене Магрит и Ив Танги. Во тоа време, тој објавил неколку збирки поезија.
Микенски јазик
Текстовите на таблиците се главно пописни листи. на тој јазик нема зачувано никаква проза, приказни, поезија или митологија. Но сепак, од нив можеме да заклучиме многу за луѓето кои ги напишале, и за Микенскиот период воочи т.н. Грчко Темно доба.
Фонологија и правопис
Микенскиот јазик е зачуван во облик на писанија во линеарното писмо Б, и се состои од 200 слоговни знаци и логограми. Бидејќи линеарното писмо Б се развило од линеарното писмо А, писмото на недешифрираниот минојски кој не бил воопшто сроден со грчкиот, тоа наполно не ја рефлектира микенската фонетика: согласните грстови мораат да се разложуваат правописно, и буквите р и л не се сѐ уште правилно подвоени, нити пак имаме подвојување за грчките фонолошки категории гласовни/безгласовни (освен денталите д, т) и аспирираните/неаспирираните; крајносложните л, м, н, р, с се испуштени.
Така *крусос, „злато“ се пишувало со слоговните знаци 𐀓𐀬𐀰 ку-ру-со, *гвоус, „крава“ со знаците 𐀦𐀄 куо-у и *калкос „бронза“ до 𐀏𐀒 ка-ко.
Микенскиот грчки јазик се одликува со некои од архаичните караткеристики на индоевропскиот јазик, како усненозаднонепчена согласки кои се промениле по звук во зависност од контекстот со времето кога алфабетското грчко писмо почнало да се употребува неколку стотини години подоцна.
Корпус
Корпусот на микенските записи се состои од околу 6000 таблици и керамички фрагменти запишани со линеарното писмо Б, од LMII до LHIIIB. Сè уште не се пронајдени преводи на ова писмо или пак споменици напишани на него.
Доколку е вистинско, Кафканиското камче кое датира од XVII век п.н.е., е најстариот микенски напис, и така најраното зачувано сведоштво за грчкиот јазик.
Лео Мале
Биографија
Тој почина во Шатијон, мал град јужно од Париз, каде што тој живеел во поголемиот дел од својот живот, само четири дена пред неговиот 87-ти роденден.
За советска Македонија
За советска Македонија ― илегален весник, кој излегувал во затворот во Сремска Митровица, непосредно пред почетокот на Втората светска војна.
Весникот бил уредуван од македонски политички затвореници (Кочо Рацин и други). Весникот објавувал написи за животот на затворениците во затворот.
Амам на Коџа Мустафа (Струмица)
Амамот на Коџа Мустафа  — поранешен амам кој се наоѓал во градот Струмица.
Од амамот биле откриени шест простории, резервоарот за вода и влезот од јужната страна. Амамот зафакал површина од 145м2 со дебелина на ѕидовите од 90 сантиметри и со различна височина на сочуваност на ѕидовите од 1,30 до 4 метри кои биле пресечени со поставувањето на темелите на станбените објекти меѓу двете светски војни кога било целосно уништени и куполното засведување на просториите. Со краткотрајните археолошки истражувања било констатирано дека во  внатрешноста  влезовите и  другите  функционални елементи кади - гуртни биле уништени, а сегментарно биле зачувани делови од камен под од плоснати камени плочи што укажува на престанок на активноста на амамот и пренамена за затвор во првите години на XX век.
Ориентацијата на амамот е север - југ, а поголем дел од просторите имат квадратна основа на југоисточната страна додека една со правоаголна основана северозападната страна. Амамот имал мали влезови со ширина од 70 см. висина 1,70 см. а граден бил од печена тула. При градењето биле користени конструктивни елементи пандантифи, лакови преземемени од локалната византиска традиција, засведувањето на просторите со куполно и полубачвесто засведување. Според сегментите од деловите од куполите тие биле перфорирани со мали ѕвездести отвори, а внатре бил украсен со сина боја во калотите црвена и на ѕидовите и сталактитите на аглите.
Амамот со одлука на комисија на тогашниот Републички завод за заштита бил срушен, а на негово место била изградена станбена зграда.
Ханиоти
Ханиоти — село во Егејска Македонија, Република Грција и познато туристичко место на Касандра, првиот крак на Халкидик. Се наоѓа на источниот брег на кракот на 89 километри оддалеченост од Солун, 3 км од Пефкохори, 4 км од Полихрон. Едно е од најпосетуваните места за Македонците кои летуваат во Грција. Населението брои 968.
NGC 7780
NGC 7780 — спирална галаксија во соѕвездието Риби, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7780 се споменува и како UGC 12833, MCG 1-60-46, CGCG 407-71, IRAS 23509+0750.
Откривање
Објектот е откриен на 18 октомври 1881 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7780 е од видот SBab. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 7780 има привидни димензии од 0,9' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 53 м 32,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +8° 7' 6"". Положбениот агол на објектот е во износ од 3°.
Други поделби
Проучување на NGC 7780 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 72775. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 170; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1171. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 796.
Литјенвештет
Литјенвештет (Lütjenwestedt) — општина во округот Рендсбург-Екернферде, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Договор од Севр
Севрскиот договор (10 август 1920) бил мировен договор помеѓу Отоманското Царство и сојузниците на крајот на Првата светска војна. Договорот бил потпишан во францускиот град Севр. Овој договор следувал по потпишувањето на Версајскиот договор од страна на Германија. За разлика од Версајскиот, Севрскиот договор бил крајно неповолен за Османлиското Царство. Османлиското Царство била поделена меѓу Франција, Италија и Велика Британија. Овој договор бил поништен по започнувањето на Турската војна за независност и потпишувањето на Лозанскиот договор од 1923 година на чело со Мустафа Кемал Ататурк.
Со овој договор Османлиското Царство се одрекла од сите нетурски реони кои претходно и припаѓале. Империјата изгубила 4/5 од својата територија, а во Европа останал само Цариград и околината на Дарданелите и Босфорот.
Според договорот:
Договорот ја обврзил Турција да ги намали своите вооружени сили на 50 000 луѓе.
Космос-1535
Космос-1535 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 2 февруари 1984 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 810 килограми. Космос-1535 бил военoнавигациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 104,8 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1016 км, а најмалото на 955.
Сеизмолошко друштво на Јапонија
- научно друштво (професионално здружение) со цел да го унапреди разбирањето на земјотресите и другите сеизмички појави.
Историја
Џон Милн им се придружил на Џејмс Алфред Јуинг, Томас Ломар Греј и Томас Корвин Менденхол во основањето на Сеизмолошкото друштво во 1880 година. Овие луѓе предавале на Императорскиот колеџ во Токио (сега наречен Токиски универзитет) и биле странски советници на владата во периодот Меиџи во Јапонија (о-јатои гаикокуџин).
Основачки претседател на друштвото бил Хатори Ичизо.
Публикации
Организацијата го издава. Публикацијата е позната и како Зисин, што е слоговска кратенка. Друштвото исто така го спонзорира списанието „Earth, Planets and Space“ (Земја, Планети и Вселена).
Пештера Растуша
Пештера Растуша е пештера која се наоѓа на падините на Хрње брдо, село Растуша, Општина Теслиќ, Република Српска, БиХ. Должината на пештерата е 440 метри. Оддалечена е 12 км од градот Теслиќ. Во пештерата Растуша е откриено камено оружје и парчиња од дрвено јаглен, кои ги користеле неандерталците пре 30.000 до 60.000 години. Освен тоа, пронајдени се и остатоци од плеистоценски волк (Canis lupus) и пештерска мечка (Ursus spelaelus). Пештерата Растуша е и живеалиште на лилјаци. Од пештерски накит застапени се саливи, сталактити, бигрени кади и пештерски хиероглифи наречени „леопардови шари“, поради своите карактеристични форми.
Со години пештерата била несредена и не се искористувала. Кон крајот на 20-иот век локалните стопанственици ја користеле за одгледување на печурки, а на почеткот на 21-иот век по прв пут е извршено поголемо уредување. Во таа прилика се уредени бетонските патеки во внатрешноста за движење на посетителите, разведено е основно електрично осветлување, а влезот во пештерата се контролира и наплатува. Кон крајот на првата деценија на 21-иот век вршени се и понапредни археолошки истражувања во пештерата.
Оваа пештера е под заштита на Заводот за заштита на културно-историското и природното наследство на Република Српска, и спаѓа во природно добро од II категорија, a од 2012 година е заштитена во категоријата Споменик на природата. Отворена е за туристички посети.
Финансиски инструмент
Финансиските инструменти претставуваат облици во кои може да се држи имотот на пооделни субјекти на стопанството или поодделни сектори. На нивната развиеност делуваат бројни фактори. Развиеноста на финансискиот пазар се мери преку развиеноста на инструментите.
Закон за заштита на државата на Кралството на СХС
Закон за заштита на државата на Кралството на СХС ― закон за заштита на јавнaта сигурност и поредокот, донесен од Собранието на Кралството на СХС, на 1 август 1921 година.
Со овој закон била дадена законска основа на репресивната политика на режимот против „антидржавните“ елементи. Особено биле прогонувани комунистичката и националната дејност на поробените и непризнати народи во Кралството на СХС. Законот бил искористен за реализирањето на српската политика во Македонија.
Таблинум
Кај римската архитектура, таблинум (или табулинум, од tabula, табла, слика) е соба која била обично сместена по страната на атриумот и наспроти влезот; од задната страна таа гледала на перистилот, или преку голем прозорец, претсобје или завеса. Ѕидовите биле богато украсени со фрески и бисти на семејството биле наредени на пиедестали по двете страни на собата.
Фудбалски куп на Македонија
Купот на Македонија ― фудбалски турнир организиран од ФФМ. За првпат турнирот се одржал во 1992 година. Победникот во купот добива право да се натпреварува во првото квалификациско коло на УЕФА Конференциска Лига.
Македонија ЃП е моменталниот првак. Вардар го држи рекордот за најмногу освоени титули, вкупно 5.
Кримскотатарски јазик
Кримскотатарски јазик или само кримски јазик (Qırımtatar tili, Qırımtatarca) — јазик на Кримските Татари што се зборува на Крим, во Средна Азија во дијаспората — Бугарија и Турција. Јазикот е наречје на татарскиот јазик.
Кирилична азбука
гъ, къ, нъ и дж се посебни букви.
Линда Карделини
Во филмот, Карделини е најпозната по нејзиниот портрет на Велма Динкли во Скуби-Ду (2002) и неговото продолжение Скуби-Ду 2: Ослободени чудовишта (2004) и нејзините споредни улоги во Легално русокоса (2001 година), Кршенгрб Планина (2005), Момчето на баба (2006), Убиј го Ирецот (2011), Одмаздници: Ерата на Ултрон (2015), Основачот (2016), Зелена книга, Едноставна услуга (и двете 2018) и Одмаздници: Крај на играта (2019). Таа, исто така, глумела во драмата Враќање (2011), заработувајќи ја наградата Independent Spirit за најдобра номинација за главна жена, комедите Daddy's Home (2015) и Daddy's Home 2 (2017), хорор филмот The Curse of La Llorona (2019) и телевизиската серија на Disney+ Hawkeye.
Ран живот и образование
Карделини била натпреварувач во епизодата од 1994 година на Цената е во право, освојувајќи камин.
Таа присуствувала на Колеџот за комуникација и ликовни уметности на Универзитетот Лојола Меримаунт, дипломирајќи во 1997 година со диплома за театарска уметност. Во 2007 година, таа била препознаена како „Почитуван алумна“ од универзитетот.
Кариера
Карделини ја доби својата прва улога по голема пауза во 1996 година како Сара во саботната утринска детска серија во живо на ABC, Bone Chilers. По ова, таа гостувала во програмите во ударните термини, вклучувајќи ги Чекор по чекор, Clueless, 3rd Rock from the Sun, и ја играла Лорен на Boy Meets World. Карделини глумела во првата сезона од серијата на AMC The Lot во 1999 година, и го помина летото во Европа како дел од турнеја продукција на Ланселот, холандска трагедија од четиринаесеттиот век. Карделини го имала својот прв голем успех кога добила една од главните улоги во серијата на NBC Freaks and Geeks, која дебитирала во сезоната 1999-2000. Како Линдзи Вир, почесен студент среде криза на идентитетот, Карделини доби позитивен одговор кој потоа ја катапултирала до слава. Карделини глумела во адаптацијата во живо на Скуби-Ду во 2002 година, во која го играла цртаниот лик Велма Динкли. Таа подоцна ја повтори улогата на Велма во 2004 година во Скуби-Ду 2: Ослободени чудовишта. Таа се приклучи на актерската екипа на болничката драма ЕР во 2003 година како Саманта Тагарт, слободоумна медицинска сестра. Карделини глумела во шест сезони на ЕР, до финалето на серијата, „И на крајот...“, и со актерската екипа ја освои наградата Икона на ансамблот ТВ Ленд во 2009 година. Нејзините други филмски дела ги вклучува улоги во Dead Man on Campus, Strangeland, Good Burger, Legally Blonde, Brokeback Mountain (за која беше номинирана за наградите на ансамблот Gotham и Screen Actors Guild), и главна улога во филмот на Среќниот Медисон „Бабичката на баба“ како Саманта. Таа била гласот на Урсула во видео играта Гладиус и го играла гласот на Блис Гуд во анимираната серија на АБЦ Семејството Гуд. Во 2007 година, Карделини беше избрана да ја игра љубовната Клара во мини серијата Comanche Moon на CBS, приквел на Lonesome Dove од 1989 година.
Во 2010 и 2011 година, Карделини се врати на сцената со хумористичната група „Д-р Бог“ во Лос Анџелес и Сан Франциско, се појавила во „Убиј го Ирецот“ и „Супер“, и глумела во независниот филм „Враќање". Таа се појави со членовите на актерската екипа и продуцентите на Freaks and Geeks and Undeclared во Пејли Центарот за медиуми PaleyFest на 12 март 2011 година Од 15 јуни 2012 година до 15 февруари 2016 година, таа била гласот на Венди во серијата Gravity Falls на каналот Дизни.
Гласот на Карделини периодично глуми на подкастот „Возбудливиот авантуристички час“, на сегментите „Спаркс Невада: Маршал на Марс“ Во 2013 година, таа била избрана да ја игра Силвија Розен, љубовен интерес на Дон Дрејпер на Mad Men. За нејзината изведба на Mad Men, таа доби номинација за Primetime Emmy Award за извонредна гостинска актерка во драмска серија. Во 2015 година, таа ја играла сопругата на Hawkeye, Лора Бартон во Avengers: Age of Ultron, улога што ја репризирала во продолжението од 2019 година Avengers: Endgame, кој накратко беше филм со најголема заработка. Почнувајќи од 2015 година, таа му се придружи на Кајл Чендлер во новата драмска серија на Нетфликс, Bloodline, од креаторите на Damages. Серијата била откажана во 2016 година, а заврши по третата сезона. Истата година, таа имала и главна улога како Сара Витакер во комедијата Домот на тато. Во 2017 година, таа ја повтори улогата во продолжението на филмот „Домот на тато 2“.
Во август 2018 година, Карделини била избрана да глуми заедно со Кристина Еплгејт во мрачната хумористична серија на Нетфликс, Dead to Me. Премиерата била прикажана на 3 мај 2019 година. За нејзината изведба, таа доби признание од критиката и номинација за наградата Еми Primetime за извонредна главна женска улога во хумористична серија. Истата година, таа играла заедно со Виго Мортенсен и Махершала Али во филмот Зелена книга, кој ја освои наградата Оскар за најдобар филм.
Во 2019 година, таа глумела во хорор филмот Проклетството на Ла Лорона. Во 2020 година, Карделини се појави во биографскиот драмски филм Капоне како Меј Капоне, сопругата на насловниот лик.
Џаспер Џонс
Џаспер Џонс (роден на 15 март 1930) е американски сликар, вајар и гравурист, чие дело е поврзано со апстрактен експресионизам, Нео-Дада и поп-арт жанрот. Тој е добро познат по своите прикази на Знамето на САД и другите теми поврзани со САД. Делата на Џон редовно се продаваат за милиони долари на продажба и на аукција, вклучувајќи и пријавена продажба од 110 милиони долари во 2010 година. Во повеќе наврати дела од Џон ја имаат титулата најплатено за дело од жив уметник.
Џонс имал добиено многу почести во текот на својата кариера, вклучително и приемот на Националниот медал на уметности во 1990 година и Претседателскиот медал за слобода во 2011 година. Во 2018 година, The New York Times го нарекол „најуспешниот жив уметник“ на Соединетите Држави.
Олденбител
Олденбител (Oldenbüttel) — општина во округот Рендсбург-Екернферде, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Педесет и прва македонска дивизија
Педесет и прва македонска дивизија на НОВЈ формирана е на 19 октомври 1944 година во селото Широк Дол кај Берово. При основањето, во нејзиниот состав влегле Првата, Дваесеттата, Дваесет и првата македонска и Артилериската бригада на 51-та дивизија на Народноослободителната војска на Југославија. Во нејзиниот состав тогаш имало вкупно 2.476 борци и офицери. Подоцна, бројот пораснал на 6.689 борци и офицери.
Команден состав
Командниот состав на дивизијата го сочинувале:
Командантот на дивизијата, Кирил Михајловски, бил прогласен за народен херој на Југославија.
Борбени дејства
Оваа дивизија учествувала во завршните операции за ослободување на Македонија, во текот на октомври и ноември 1944 година, на релациите: Дојран-Валандово-Струмица-Радовиш и Струмица-Ново Село-бугарска граница, во состав на Брегалничко-струмичкиот корпус на НОВЈ.
По ослободувањето на Струмица и Радовиш, распоредена е на југословенската граница од Гевгелија до тромеѓето на границата со Бугарија. Преименувана е во декември 1944 година, кога го добила формацискиот број „Педесетта“, на место на укинатата истоимена дивизија.
Кале (Обедник)
Кале — археолошко наоѓалиште во демирхисарското село Обедник. Претставува населба од доцноантичко време и средниот век. Се наоѓа на 500 м северозападно од селото, на висок рид што доминира над околниот терен. На самиот врв, кој е зарамнет, се гледаат контури од одбранбен бедем ѕидан од камен и варов малтер, чија широчина од 1,90 м е зачувана на северозападната страна. По површината на калето има траги од ѕидови на други објекти, грамади од градежен материјал, како и фрагменти од керамички садови и питоси. Кај месните жители ова наоѓалиште е познато под името Куќата на Кралот.
Имплувиум
Имплувиум е вграден базен во атриумот на грчка или римска куќа. Служел за да ја собира водата која доаѓала од комплувиумот кој бил отвор на покривот, и обично бил направен од мермер и бил длабок околу 30 см.
Закон за заштита на државата на Царство Бугарија
Закон за заштита на државата на Царство Бугарија ― правен акт изгласан во Народното собрание на Бугарија на 25 јануари, 1925 година, со кој што било озаконета репресијата врз учесниците на Септемвриското востание од 1923 година.
Употреба на законот во период потоа
Во март 1924 година, биле извршени измени на зкаонот, при што биле зголемени санкциите за оние случаи во кои што имало предвидено смртна казна. Во 1941 и 1943 година биле извршени нови измени и дополнувања, со образложение дека законот не е доволно ефикасен во новосоздадените воени и политички услови во Бугарија.
Со овие измени значително биле зголемени и дотогаш острите санкции и биле предвидени нови казни. Овој закон е применуван од страна на воено-преките судови при судењето на политичките затвореници во Македонија под бугарска окупација од 1941 до 1944 година.
Шунд
Шунд е термин од германската литературна критика, кој влегува во употреба кон средината на XVIII век како воопштен израз за книжевни остварувања без уметнички вредности, врз основа на поновото значење на тој збор (безвредно нешто, лоша роба).
Катедрала во Палермо
Катедралата во Палермо претставува катедрална црква на Римокатоличката надбискупија на Палермо, која се наоѓа во градот Палермо, на островот Сицилија, во пределот на јужна Италија. Овој храм е посветен на Успение на Пресвета Богородица. Како архитектонски комплекс, се одликува со присуство на различни стилови, поради долгата историја на градење, доградби, преправки и реставрации, од кои последната се случила некаде периодот на 18 век.
Историја на катедралата
Црквата била подигната во 1185 година од страна на Валтер Офамил, норманскиот надбискуп од градот Палермо и воедно министер на кралот Вилијам Втори, врз темелите и просторот на претходната византиска базилика. Според сите извештаи, старата црква била основана од страна на папата Григориј I, а подоцна била претворена во џамија од страна на Сарацените, по освојување на градот Палермо некаде во периодот на 9 век. Валтер Офамил бил погребан во саркофаг кој е сместен во криптата на црквата. Средновековното здание имало базилички план со три апсиди, од кои денес успеале да опстојат само некои помали архитектонски елементи.
Горните редови на аголните кули биле изградени помеѓу 14 и 15 век, додека во раниот ренесансен период бил додаден и јужниот трем. Сегашниот неокласичен изглед потекнува од работните активности кои биле извршени во текот на две децении односно од 1781 до 1801 година. Овие градежни работи биле под надзор на Фердинандо Фуга и Џузепе Венанцио Марвуља. Во овој период, големата табла на Антонело Гагини, која била украсена со статуи, фризови и релјефи, била уништена, а скулптурите биле пренесени во различни делови од базиликата. Исто така под надзор на Фердинандо Фуга биле и изградбите на големата купола која излегува од централниот дел на катедралата, но и помалите куполи кои ги покриваат таваните на деловите од внатрешните патеки.
Преглед
Западниот влез на катедралата кој е во 14 и 15 век се наоѓа од страната на сегашната улица Матео Бонело. Влезот е опкружен со две кули и е во целосен готски стил, надграден со ниша со вредна статуа на Богородица создадена во 15 век. Преку две таканаречени огивални аркади, улицата ја поврзуваат со западната фасада и со камбанаријата. Камбанаријата е залепена до Архиепископската палата (денес претворена во Епархиски музеј). Кулата на камбанаријата има квадратен изглед, украсен во горниот дел со прекрасна круна составена од помали камбанарии и аркади.
На јужната страна од катедралата постојат издадени куполи со широк трем (тука се наоѓа сегашниот главен влез) изградени во готско-каталонски стил, со три аркади, подигнати околу 1465 година кои понатаму се отвораат во правец кон плоштадот. Првата колона од левата страна и припаѓала на првобитната базилика, а подоцна и на џамијата. Овие тврдења се поткрепувале со Куранскиот стих кој сведочел и бил врежан на делот од фасадата. Вдлабнатата порта од тој приод бил изграден во периодот од 1426 до 1430 година од страна на Антонио Гамбара, додека прекрасните дрвени листови се дело на Франческо Миранда (од 1432 година). Мозаикот кој ја прикажува Богородица бил изграден во 13 век, додека двата споменика на ѕидовите воделе потекло од 18 век. Со овие споменици се претставени кралот Карло III од Бурбон и Виктор Амадеус II од Сардинија. И двајцата владетели биле крунисани во оваа катедрала (Амадеус, во декември 1713 година, бил крунисан заедно со неговата прва сопруга, Ана Мари Д'Орлеанс).
Просторот на апсидата, оградена и украсена со одбранбените и величествени надворешни ѕидови, претставува оригинална градба со потекло од 12 век. Помодерен дел од црквата, односно дел кој е изграден во поскорешно време, е левата страна, на која постои врата изградена во 16 век од страна на Антонело Гагини. Југозападната фасада, која е завртена кон Архиепископската палата, води потекло некаде помеѓу 14 и 15 век. Внатрешноста на катедралата има архитектонска форма на латински крст, со наос и два кораби поделени кои се поделени со пиластри. Во деловите на првите два параклиси од десната страна на патеката се наоѓаат гробниците на царевите и кралевите кои биле преместени на тоа место во 18 век од нивните првични оригинални позиции (најчесто од позициите во самата базилика). Тука се наоѓаат посмртните останки на императорот Хенри VI, неговиот син Фридрих II, како и оние на Петар II Сицилиски. Во вид на римски саркофаг е гробницата на Констанца од Арагон, сопругата на кралот Фредерик. Под мозаичните балдахини се наоѓаат гробниците на Роџер II, првиот крал на Сицилија, и неговата ќерка Констанца. Гробниците на Роџер и Констанца некогаш се наоѓале во трансептот на катедралата во Чефалу. Капелата наречена Сакраменти, која се наоѓа на крајот од левата патека е украсена со скапоцени камења и лапислазули. Десно, во презвитериумот, сместена е капелата на Света Розалија, која била патрон на градот Палермо. Капелата е затворена со богато украсна бронзена порта, со одредени мошти и една сребрена урна со потекло 17 век, која била предмет на особена посветеност. Со голема и непроценлива вредност се и дрвениот хор кој е изграден во готско-каталонски стил од 1466 година и мермерните остатоци од плочата изработена од Гагини (плочата била отстранета за време на реконструкциите од 18 век), како и мермерната статуа на Богородица со детето дело на Франческо Лаурана заедно со неговите ученици(1469 година ). Исто така вредни дела претставуваат и полихромното Распетие со потекло од 13 век изработено од страна на Манфреди Кјарамонте. Претставата со посипувањето на света вода е сместена во четвртиот пиластер (дело на Доменико Гагини). Изведбата на Богородица дела Скала од Антонело Гагини, била поставена во високиот олтар од новата сакристија. Капелата на моштите ги содржи моштите на Света Кристина, Света Нинфа, Свети Козма, Света Агата и Свети Мамилијан, првиот патрон на градот Палермо. Криптата, до која се пристапува од левата страна, претставува евокативна просторија со вкрстен свод поддржан од гранитни столбови, гробници и саркофази од римско, византиско и норманско време. Меѓу луѓето погребани во делот на крипатата се архиепископите Валтер Офамил, основачот на црквата, и Џовани Патерно, покровител на уметникот Антонело Гагини, кој ја изработил поставката на неговиот гроб.
Ризницата или богатството на катедралата содржела најразлични вредни пехари, одежди, монстранси, книга од 14 век, познатата круна на кралицата Констанца од Сицилија и златната дијадема пронајдена во нејзиниот гроб во 1491 година.
Во катедралата постои меридијан, кој слободно може да се смета како претходен елемент на хелиометарот (соларна „опсерваторија“). Овој меридијан бил еден од многубројните кои биле изградени ширум италијанските цркви, особено во периодот на 17 и 18 век. Меридијанот или хелиометарот бил изграден во 1801 година од познатиот астроном Џузепе Пјаци, кој во тоа време бил директор на опсерваторијата во Палермо. Џузепе бил истиот тој астроном кој ја открил првата помала планета или астероид, наречен Церера. Самиот уред бил прилично едноставен: со еден мал отвор во една од помалите куполи. На едноставен начин била оформена еден вид на камера со дупчиња, која проектирала проекција од сонцето на подот. На подот постои бронзена линија во вид на сончев часовник, кој функционира со прецизност од типот на N/S. За време на сончевото пладне (околу 12:00 часот во зима, и 13:00 во лето), проекцијата на сонцето поминува низ таа линија. Во различни периоди од годината, пробивот на светлината се случува на различна точка од линијата поради временската разлика. Краевите на линијата ги означувале позициите на летната и зимската краткоденица. Знаците на зодијакот покажувале различни датуми во текот на годината.
Реновирање од периодот на 18 и 19 век
Катедралната црква е составена од различни стилови, бидејќи во периодот на наредните векови претрпела различни промени. Последната реконструкција се случила на крајот од 18 век, кога радикално бил изменет ентериерот (внатрешноста). Овие измени биле доверени да ги изврши Фердинандо Фуга.
Во 1767 година, надбискупот Филангиери го задолжил Фердинанд да ја изврши реставрацијата на објектот. Градежните работи започналале дури во 1781 година, но не ја завршил Фердинанд, туку архитектот Џузепе Венанцио Марвуља кој бил по потекло од Палермо. Целата реконструкција траела до почетокот на 19 век.
Реконструкторските работи изведени од страна на Марвуља биле во реалноста многу поинвазивни и порадикални од првичните проекти на фирентинскиот архитект Феринандо Фуга. Архитектот од Палермо на почетокот посакувал да изврши само мали корекции и тоа во делот на надолжните патеки и оригиналниот таван, изработен од дрво. Со реставраторските активности се интервенирало за да се промени првобитниот изглед на комплексот, требало да се обезбедат карактеристичните делови на црквата. Посебно се водело сметка на неусогласената купола, која била според дизајнерските записи на архитектот Фердинандо Фуга.
Вториот таканаречен фонт на катедралата бил изграден во 1797 година, од страна на браќата Филипо и Гаетано Пенино. На него е додадена скулптура која го прикажува Дрвото на мудроста заедно со Адам и Ева. На тој простор има приказ на слика која е изработена од страна на Вилијам Лејтон Лајч, а темата на истата претставува поетска илустрација на Летиција Елизабет Лендон. Ова дело е поставено постхумно некаде во 1840 година.
Кралски и царски погребувања
Во делот на десната патека, во просторот на првата и втората капела кои се наоѓаат една до друга, претставуваат монументалните гробници на кралот Роџер II, неговата ќерка кралицата Констанца I од Сицилија, нејзиниот сопруг императорот Хенри VI и нивниот син императорот Фредерик II, потоа гробницата на првата сопруга на Фредерик, Констанца од Арагон и неговиот правнук Вилијам II, војводата од Атина. Сите овие гробни места се во близина на страничниот ѕид на катедралата. Четирите главни саркофази, сите со изведба на порфир, формирале група која ја вклучува и онаа на владетелот Вилијам I од Сицилија во катедралата Монреале. Тие претставувале првите примери на самостојни средновековни секуларни гробници во западниот свет и затоа играле единствена улога во историјата на италијанската погребна уметност (постарите и поновите гробници биле во непосредна близина на ѕидовите). Најверојатно четирите саркофази на Вилијам I (во Монреале), Констанца, Хенри и Фредерик биле изработени со техниката на длабење од страна на локалната сицилијанска работилница. Саркофазите биле изработени во просториите на бањите на Каракала или во бањите на Диоклецијан во Рим. Изработувачите на саркофазите црпеле инспирација од порфирните саркофази на доцните римски императори кои сè уште можеле да се видат во црквата на Светите апостоли во Константинопол, а воделе потекло од 12 век. Исто така биле инспирирани и од оние на владетелите Константин Велики и неговите наследници сѐ до владетелот Маркијан. Сето тоа добро е опишано во записите на Константин VII Порфирогенит, поточно во делото познато како Церемонија. Четири од порфирните саркофази кои биле користени како нагледни за изработка на оние во Палермо и денес постојат пред главната зграда на археолошкиот музеј во Истанбул
Саркофагот на Фридрих II бил надграден со дополнителна крошна поддржана од порфирски столбови, а делот на урната е поддржана од два пара лавови. Заедно со посмртните останки на Фридрих II биле зачувани и оние на Петар II Сицилиски.
Богатството на катедралата
„Богатството на катедралата“, кое е составено од свети одежди од 16-ти и 18-ти век, фронтали, монструации, путири, бревијар со минијатури и златната дијадема на Констанца од Арагон воделе потекло од 15 век. Други скапоцени предмети како што се емајли, везови и накит, биле исто така биле изложени кај просторот на централните табли. На истото место во 1452 година е поставен и краткиот пергамент со грбот на архиепископот Симон од Болоња. Системот на денешната поставеност на ѕвоната во катедралата е составен од вкупно осум елементи конструирани и поставени од страна на Амброзијан.
Наводи
<references group="" responsive="0">
Цветовска Река
Цветовска Река — река јужно од Скопје во пределот Торбешија. Поминува низ селото Цветово и се влева во Маркова Река, од нејзината десна страна веднаш наспроти Марковиот манастир. Зафаќа сливно подрачје од 33,1 км2. Оваа река периодично е богата со вода, а како и сите останати водени текови во сливот на Маркова Река се одликува со големо колебање на водостојот: после топењето на снегот и силни дождови нагло надоаѓаат, додека лете скоро пресушуваат.
Михаило Ристиќ (фудбалер)
Михаило Ристиќ (роден на 31 октомври 1995 година) е професионален српски фудбалер кој настапува како централен играч за врска или како лев бек. Моментално ги брани боите на францускиот клуб Монпелје.
Црвена ѕвезда од Белград
Михаило Ристиќ е роден во Бјелина. На почетокот на неговата кариера, за време на младинскате конкуренции настапувал во екипите на Партизан од Доња Трнова и Рудар од Угљевиќ, пред да се пресели во составот на Црвена ѕвезда од Белград. Патот до тимот од Белград на почетокот на 2013 година бил обезбеден благодарејќи на скаут потрагата на луѓето задолжени за тоа. Тој станал еден од најдобрите играчи во младинските тимови на Црвена ѕвезда и за кратко време бил повикан во првиот тим на клубот под раководство на тренерот Рикардо Са Пинто. Тоа се случило на последниот лигашки натпревар од сезоната 2012-13 против екипата на Војводина. На тој натпревар не успеал да влезе во игра бидејќи бил на клупата за резервни играчи. По завршувањето на неговата младинска кариера, Ристиќ во месец јули 2014 година, го потпишал својот прв професионален договор со екипата на Црвена ѕвезда од Белград. Својот прв натпревар во српската Суперлига за составот на Црвена ѕвезда од Белград го имал на 9 август 2014 година, под раководство на тренерот Ненад Лалатовиќ. На тој натпревар Ристиќ го заменил соиграчот Вукан Савиќевиќ во 82 минута во победата од 2:0 против екипата на Раднички од Ниш. Во текот на сезоната, тој најмногу бил користен на позицијата дефанзивен играч за врска. Откако Миодраг Божовиќ станал првиот тренер на екипата на Црвена ѕвезда од Белград, Ристиќ ја започнал сезоната 2015–16 како резервен играч. Сменил неколку позиции на теренот, играјќи како централен или како играч на левата страна. Во некои ситуации бил поставен и на позицијата лев бек. На почетокот на сезоната 2016–17, Михаило Ристиќ дефинитивно ја сменил својата позиција, но го променил и бројот на дресот земајќи го бројот 73 (претходно го носел 24 и 36). Откако соиграчот Луис Ибањез го напуштил клубот, Ристиќ конечно станал првиот избор како лев бек. Новата позиција му донела можност да создава аситенции, па така во третиот натпревар од сезоната 2016–17 во српската Суперлига против составот на Младост Лучани тој остварил две асистенции за своите соиграчи. На 14 септември 2016 година, Михаило Ристиќ го продолжил договорот со клубот до летото 2020 година.
Краснодар
На 30 јуни 2017 година, Ристиќ потпишал 5-годишен договор со рускиот прволигаш ФК Краснодар. Пријавената сума се верува дека се движела околу 2 милиони евра плус 20 проценти од евентуалниот нареден трансфер. Ристиќ својот прв натпревар за новиот клуб го имал во првиот натпревар од третото квалификациско коло за УЕФА Лига Европа 2017-18. Натпреварот се одиграл на 27 јули 2017 година, на домашен терен против екипата на Лингби Болдклуб и екипата на Ристиќ победила со резултат од 2:1. На 17 август 2017 година, во првиот натпревар од плеј-оф фазата за 2017–18 УЕФА Европа Лигата, Ристиќ постигнал гол од далечина против неговиот поранешен клуб Црвена ѕвезда. Сепак, ниту главниот судија ниту линискиот судија не го признале регуларниот гол, па играта продолжила понатаму. Конечниот резултат бил запишан како победа на екипата на Краснодар со резултат од 3:2.
Спарта Прага
На 2 февруари 2018 година, тој се преселил како позајмен играч во чешкиот клуб Спарта од Прага за времетраење од една година со можност за целосно откупување на договорот.
Монпелје
На 12 јануари 2019 година, тој се приклучил на францускиот клуб Монпелје.
Репрезентација
Михаило Ристиќ бил член на српската фудбалска репрезентација до 19 години помеѓу 2013 и 2014 година. Во тој период Ристиќ на некои натпревари настапил како лев бек. Во 2015 година, бил повикан во репрезентацијата до 20 години под раководство на тренерот Вељко Пауновиќ во 2015 година, но подоцна го пропуштил Светското првенство за играчи до 20 години поради болест наречена тонзилектомија. Селекторот на српската фудбалска репрезентација до 23 години, Милан Раставац го поканил за ревијалниот натпревар против селекцијата на Катар во месец декември 2015 година. Ристиќ бил повикан и за првпат настапил за репрезентацијата на Србија до 21 година на натпреварот против репрезентацијата на Андора, одигран во месец март 2016 година. Во месец септември 2016 година, селекторот Славољуб Муслин го поканил Ристиќ за пријателскиот натпревар на фудбалската репрезентација на Србија против тимот на Катар. Ристиќ својот прв натпревар за фудбалската репрезентација на Србија го имал во пријателскиот натпревар против екипата на Катар (3:0).
Клупски признанија
Црвена ѕвезда од Белград
Папа Стефан V
Стефан V (лат. Stephanus PP. V; ? - 14 септември 891) — римски папа од септември 885 до 14 септември 891. Работел како библиотекар во папскиот двор. Во време кога народот бил во голема беда, тој го поделил наследството од татка си со сиромашните. Го крунисал својот син, Гвидо Полетски, за император на Светото Римско Царство. Се спротивставувал на византиското влијание.
Супа од кромид
Супа од кромид е вид на супа од зеленчук, а како главна состојка се употребува сецкан кромид. Се подготвува во различни варијации во многу различни земји, од кои најпозната е француската супа од кромид или париската супа од кромид. Поради достапните состојки, тој долго време првенствено бил јадење за сиромашните.
Заедничко за сите варијации на супа од кромид е тоа што се употребува кромид кој е тенко исечен или пак се натопува во масло и течна основа како вода или супа, или можеби со бело вино, а потоа супата се вари одредено време, така што кромидот го изгубува својот силен вкус и супата добива сладок, зачинет вкус. Во многу рецепти супата се згуснува со брашно или жолчки од јајце.
Француска супа од кромид
Раниот рецепт наречен soupe à l'oignon може да се најде во колекцијата на рецепти Le Viandier од Гијом Тирел во 15 век. Франсоа Пјер Ла Варен, готвачот на Мари де Медичи, употребата на леб ја опишал како додаток на супа од кромид во неговата книга за готвење Le Cuisinier François од 1651 година.
Француската или париската супа од кромид (supe à l'oignon или soupe d'oignons aux Halles) веќе се понудувала како храна за трговците, клиентите и туристите во Quartier des Halles во 18 век.
Класичниот начин на подготовка на јадењето е полека да се натопи тенко исечен кромид, понекогаш и лук, во путер или растително масло додека не добијат златно жолта боја, а потоа да се попрскаат со брашно и да се натопат во бело вино. Потоа се додава вода и супа од зеленчук или почесто, супа од месо и супата полека се готви. Вообичаено е, исто така, да се натопат печени парчиња бел леб (кроутони) во супата, да се додаде рендано сирење и да се гратинира целото јадење (supe à l'oignon gratinée или soupe au fromage, видете исто така супа од сирење).
Супата од кромид од Стразбур е слична на париската, разликата е во употребата на крутони и сурова жолчка од јајце.
Понатамошна разновидност е супата Soubise, каде што се пасира кромидот, а супата се згуснува со бешамел сос. Наместо печен леб, супата се сервира со крутони и парчиња пециво. Слично на сосот од Соубиз, супата го добила името по нејзиниот творец, фелдмаршалот и гурманот Чарлс, Принцот од Соубиз.
Германска супа од кромид
Супа од кромид слична на француската сорта е позната и во Германија. Супата од Кромид Палатин се подготвува со крем и вино, зачинета со ким и се служи со печен леб без сирење. Јужногерманската супа од кромид се згуснува со светло русокос, поминува низ сито, се згуснува со жолчка од јајце и се служи со парчиња печен леб. Книгата за готвење на Мари Бухмајер од 1885 година Praktischem Kochbuch für die bürgerliche, sowie feine Küche содржи исклучително едноставен рецепт за супа, каде што исечениот темен леб се натопува во терин, се натопува со врела вода и се служи со исечен кромид пожолтен со путер. Супата од кромид од областа Рајна содржи кромид, супа од месо, парчиња морков и печен братвурст. Супата се провлекува низ сито и се зачинува со оцет, братвурстот се сече и се послужува покрај супата. Хамбуршката супа од кромид се подготвува со шалот, супа од месо и шери и се служи со крутони и сирење.
Италијанска супа од кромид
Како и француската супа од кромид, има и сорта во Италија, каде што млекото се заменува со супа и вино. Се служи со крутони и рендан пармезан, кои не се печени.
Циполата е сама по себе јадење, што наликува на германската супа Ајнтопф. Се подготвува со кромид, исечкана сланина и домати, кои се темелно сварени и се додаваат во супата со мешавина од пармезан и изматени јајца. Ако супата стане премногу густа, се наводнува. Циполата се служи и со печен леб.
Арапска супа од кромид
Шерба, арапска супа од кромид, вклучува пиперки, домати и лук, кои се сечат заедно со кромидот. Супата се згуснува со супа од месо. Супата е зачинета со црн пипер, сол, свежо нане и сок од лимон. Шербатта на крајот се згуснува со жолчка од јајце.
Хипоподес
Хипоподите биле раса на хуманоиди со коњски копита спомувани во грчката митологија и средновековните бестијари.
Антички извори
Според некои антички географи, Хипоподите делеле остров со две други легендарни раси: Паноти и Оеона. Природната историја на Плиниј Старецот го лоцирала овој остров во близина на скитскиот брег; Де ситу орбис на Помпониус Мела го ставала во или околу Северното Море, спомнувајќи го заедно со Данска и Оркнејските Острови (Mela iii. § 56).
Адам од Бремен во 11 век напишал дека Скритофините можат да трчаат побрзо од дивите животни. Олаус Магнус се осврнувал на ова во своето дело Historia de Gentibus Septentriionalibus каде што објаснува дека Скритофините го добиле своето име од скокачкото движење кое го прават додека ловат на скии. Истата врска може да се види и на картата на Абрахам Ортелиус, Europam, Sive Celticam Veterem од 1595 година, каде што ги сместил Хипоподи и Скрикофини во истата област на северна Скандинавија.
Подоцнежни сметки
„Патувањата на Сер Џон Мендвил“ ги сместиле Хипоподите во поморска Југоисточна Азија и додале дека тие се особена флота кои ловат трчајќи по својот плен.
Проектот за мултиспектрална слика од 2014 година, предводен од Чет ван Дузер, открли дека Мапата, создаден од Хенрикус Мартелус Германус и најверојатно користен од Кристофер Колумбо, ги поставува Хипоподите во Средна Азија.
988
988 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 988 година од новата ера, 988. од првиот милениум, 88. од X век и деветта од 980-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6496 и 6497 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5738 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4748 и 4749 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1741.