cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Александар Цане Јовановски
Творечка кариера
Втората насока е изработка на дела, често и со монументален карактер - најчесто реализирани во Битола: споменикот на народниот херој Стив Наумов, споменикот на бугарскиот затвор кај Црн мост како и над дваесетина бисти на партизани и народни херои поставени во Градскиот парк во Битола.
Третата негова вајарска насока е изработка на впечатливи надгробни споменици и скулптури изработени во еден слободен реализам и најчесто поставени на гробиштата во Мирогој во Загреб.
Антонино Канавациуоло
Антонино Канавациуоло (Vico Equense, 16 април 1975) е италијански готвач и телевизиска личност.
Биографија
Роден во Вико Еквенсе, студирал во локалното хотелско училиште ИСИС „Ф. Ди Џенаро“ (каде што предавал неговиот татко, исто така готвач ), добивајќи го сертификатот за кујна во 1993 година.
По неговите први искуства на полуостровот Соренто, тој следел периоди на стажирање во два француски ресторани во регионот на Алзас, Auberge de l'Ill во Илхаузерн и Buerehiesel во Стразбур.
Имал можност да работи и во ресторанот на Grand Hotel Quisisana во Капри, кога кујната била под совет на Гуалтиеро Маркези. За ова искуство имал контроверзии од Маркези, поради фактот што во тој период неговото присуство било ограничено на улогата на консултант, а не на готвач на кујната, подвлекувајќи дека немало директна соработка со Канавациуоло.
Дебито на телевизија како протагонист се случило во 2013 година; кога ја водел првата сезона на Cucine da incubo, италијанската верзија на програмата на британскиот готвач Гордон Ремзи; во следните години тој продолжил да ги води другите изданија. Откако гостувал во две епизоди од четвртата сезона на MasterChef Italia, било најавено дека ќе им се придружи на Бруно Барбиери, Џо Бастианич и Карло Крако како четврти судија почнувајќи од петтата сезона.
На крајот на октомври 2015 година, тој отворил место во центарот на градот Новара, кафулето Cannavacciuolo Café & Bistrot, отворено од појадок до после вечера. Во ноември 2015 година тој го промовирал првиот тренинг настан за претприемачки техники во угостителскиот сектор, организиран од Академијата Канавациуоло, во хотелот Шератон во Малпенса и во април 2016 година се одржал втор настан на стадионот Олимпико во Рим.
Тој бил поканет на бројни телевизиски и радио преноси како гостин, вклучувајќи го и фестивалот Санремо во 2016 година. Исто така во 2016 година тој го создал „Божиќното мени“ со други готвачи за AMREF, со учество на Џобе Ковата. Во 2017 година, по идеја на самиот Канавациуоло, тој ја водел првата сезона на новата програма „О маре мио“, составена од четири епизоди, секоја во различен приморски град. Следеле уште две серии во 2018 година, соодветно од четири и пет епизоди.
Во јули 2017 година тој го инаугурирал отворањето на новото место, Bistrot Cannavacciuolo, лоцирано во областа Борго По во Торино. На 16 ноември 2017 година, на каналот Нове Антонино била емитувана специјална програма за размислување за отворањето на новото бистро, во која готвачот зборувал за неговата идеја за кетеринг, од неговите први искуства зад шпоретот до историјата на љубов со сопруга и деловен партнер. Во 2018 година бил потврден како еден од судиите на Celebrity MasterChef заедно со Бруно Барбиери и Џо Бастианич.
Приватен живот
Во брак е од 1999 година со Синзија Приматеста, со која има две деца.
Кома
Кома — состојба на длабок патолошки сон од кој болниот не може да се разбуди ни со најсилни дразби.
Онихомикоза
Онихомикозата е состојба која се дефинира како фунгална (габична) инфекција на ноктите. Претставува најчеста болест на ноктите и сочинува 1/2 од абнормалностите на ноктот. Ги зафаќа подеднакво, и ноктите на стапалата и ноктите на рацете, но сепак е нешто почеста на ноктите на стапалата. 6-8% од популацијата страда од онихомикоза. Оваа болест не само што го деформира ноктот, но исто така може да ја оневозможи неговата функционалност, а и да биде причина за болка. Може да се шири од нокт на нокт, а ретко од рацете на ноктите. Бојата на ноктот зависи од типот на габата која го инфицира ноктот. Тој може да биде со бела боја, кафена, црна итн... Во крајните стадиуми ноктот може да стане мек и кршлив. Исто така може спонтано да се одвои од своето лежиште. Околната кожа исто така може да биде зафатена, во вид на црвенило, јадеж или пак може да биде отечена. Како причинители на онихомикозата често се споменуваат кандида и не-дерматофитични габички. Дерматофитите, кандидата и не-дерматофитичните габички се најчесто одговорни за онихомикозата.
Терапија
Онихомикозата често претставува потешкотија за третман. Постојат неколку третмани кои се користат. Лесните форми се третираат локално со антифунгални креми, масти и раствори (циклопирокс раствор - 8% - 12месеци), додека потешките форми се лекуваат со системски антифунгални лекови – на пример - тербинафин. Овој лек се зема 3 месеци во доза од 250мг на ден. Други лекови кои може да се употребуваат се итраконазол, во доза од 200мг двапати на ден една недела во месецот. Циклусот на земање на итраконазол се повторува двапати за ноктите на рацете и 3-4 пати за ноктите на нозете. Флуконазолот се покажал како помалку делотворен отколку претходните две споменати опции. Терапијата предложува дози од 150-450мг на недела во траење од 6-9 месеци. Овој вид на терапија има куративна стапка од 80%. Како и да е, потребно е да се знае дека ноктите растат споро. Некогаш се потребни и година дена за ноктот да порасне комплетно. Како ноктот продолжува да расте, со тек на време ќе го замени деформираниот нокт. Постојат и хируршки терапевтски пристапи. Но, сепак треба да се има предвид дека ова е болна процедура која треба да биде резервирана само за изолирани случаи, каде медикаментозниот третман е контраиндициран, или пак деформитетот на ноктот е преголем за да се третира со медикаменти.
Превенција
Постојат неколку начини за превенција на онихомикозата. Одржување на суви и чисти стапала и раце се предуслов за спречување на разможување на габите. Доколку приметите појава на габично воспаление на ноктите, пожелно е да се јавите на лекар – дерматовенеролог, кој понатаму ќе ја третира состојбата.
IC 74
IC 74 — галаксија во соѕвездието Печка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 74 се споменува и како ESO 355-22, MCG -6-6-9, AM 0228-342.
Откривање
Објектот е откриен на 22 декември 1897 година од страна на Луис Свифт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 74 е од видот S0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. IC 74 има привидни димензии од 1,2' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 2 ч 30 м 49,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -34° 13' 18". Положбениот агол на објектот е во износ од 102°.
Користена литература
Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog)
Амфотерност
Во хемијата, амфотерноста е особина на некои супстанци да покажуваат својство на киселина или база. Зборот потекнува од грчката претставка амфи (αμφί-) што значи "обајцата". Многу метали (како цинк, калај, олово, алуминиум и берилиум, како и повеќето металоиди) имаат амфотерни оксиди или хидроксиди.
Друга класа на амфотерни супстанци се амфипротичните молекули кои можат или да оддадат, или да прифатат протон. Примери за вакви супстанц се аминокиселините и белковините, кои имаат амино и карбоксилна група, како и самојонизирачките соединенија како водата и амонијакот.
Амфотерни оксиди и хидроксиди
Цинк оксид (ZnO) реагира различно во зависност од pH на растворот:
Во реакција со бази: ZnO + H2O + 2OH- → [Zn(OH)4]2-
Овој ефект може да се искористи за да се одделат различни катјони, како на пример, цинкот од манганот.
Алуминиум хидроксидот се однесува на сличен начин:
База (неутрализирајќи киселина): Al(OH)3 + 3HCl → AlCl3 + 3H2O
Киселина (неутрализирајќи база): Al(OH)3 + NaOH → Na[Al(OH)4]
Некои други примери се:
Некои други елементи кои образуваат амфотерни оксиди се: Si, Ti, V, Fe, Co, Ge, Zr, Ag, Sn, Au
Историја на Албанија
Праисторија
Просторот на денешна Албанија бил населен уште од најраните времиња. Најраното население кое се споменува низ историјата е праиндо европската нација, кој го населила поголемиот дел од Средоземјето. Овие племиња многу бргу биле заменети со праеленските племиња, кои постепено ги зазeмале просториите на денешна Грција, Јужна Македонија и Јужна Албанија.
Антички период
Илирите, како народ на Балканот се населиле околу 900 п.н.е. Како и во соседните земји, така и кај Илирите започнало да се распаѓа родовското уредување и да се создаваат класи. Се појавиле богати и имотни Илири, но и сиромашни и бедни. Во 7 век п.н.е. Галаур ја создал првата илирска држава и се прогласил за нејзин крал. Тој ги одредил границите, но тие многу често се менувале, бидејќи Илирите многу често војувале со соседите, а особено со Античките Македонци. Најголем подем илирската држава постигнала во 5 век п.н.е., а најпознати владетели на илирската држава биле Грабос, Бардалис, Аргон, Гентиј, како и кралицата Теута. Најчесто престолнина на илирската држава бил градот Скадар. Илирите ја одржувале својата држава сѐ до крајот на 3 век п.н.е. кога Римјаните за да го спречат гусарството на Илирите кои го попречувале слободното одвивање на трговијата на римските морепловци-трговци и во римско-илирските војни 229 п.н.е. - 228 п.н.е. и 219 п.н.е. биле поразени и изгубиле голем дел од територијата која потпаднала под римска власт. Последен илирски крал бил Гентиј којшто дури склучил и сојузништво со последниот македонски крал Персеј, но сепак и двајцата биле поразени од Римјаните.
За време на владеењто на Римското Царство и Византија, во Албанија краткотрајно хуните и визоготите правиле нереди и востанија. Во 6 век на дел од територијата на Албанија се населиле словените, кои воделе меѓусебни војни со месното население.
Ран среден век
Од 861 до 1018 година, албанската територија се нашла во составот на Самоуловата држава. По падот на Цар Самоил, Албанија паднала во рацете на Византија.
Османлиско Царство
Отоманска Албанија го опфаќа периодот од историјата на денешна Република Албанија кога територијата била во во составот на Османлиското Царство. Целата територија под османлиска власт била во периодот од 1481 до 1912 година. По битката на Саврово поле во 1385 година поголемиот дел од албанските владетели станале отомански вазали.
Во текот на 14 век на територијата на денешна Албанија и Епир опстојувале неколку суверени кнежевства на чело на албански аристократи. Овие кнежевства биле создадени по падот на Српското царство и инвазијата на Османлиите кон Балканот.
Албанската земја се наоѓала под владеење на неколку скарани мали кнежевства. Во 1385 година албанскиот началник на Драч апелирал за помош кон османлискиот султан за борба против династија Балшиќ кои ја контролирале Зета. Во битката на Саврово поле Османлиите издвојувале победа над Зета по кое следувало албанските кнежевства да се заколнат кон верност на Османлиското Царство. Ѓирокастро станал главен град на санџакот кој бил формиран во 1419 година. Во 1423 година Мурат II започнал голем воен поход кон Балканот. Во 1431 година паднала Јанина во Епир а во 1449 година тие веќе ги контролирале бреговите од Јонско Море. Албанските благородници имале право да ги задржат своите имоти и позиции како вазали но морале да ги испратат своите синови во турскиот двор како заложници за да се обезбеди османлиската власт над реонот во случај на востание.
Востанието на Скендербег
Албанскиот отпор против Османлиите започнал кон средината на 15 век. Јован Кастриот бил еден од албанските аристократи кој претходно се заколнал во верност кон султанот. Тој бил принуден да ги испрати своите четири синови во османлискиот двор каде биле обучени за воена служба. Најмалиот од нив, Ѓорѓија Кастриот (1403-1468) го привлекол вниманието на султанот. Со прифаќањето на исламот тој го добил името Искендер. Тој учествувал во неколку походи во Мала Азија и Европа, па тој бил назначен за администратор на балканските земји и тој од тој период станал познат како Скендербег. Во 1443 година Скендербег доживеал пораз во Битката кај Ниш од страна на Унгарците. По овој пораз Скендербег преку измама испеал да го убеди османлискиот паша и владетел на Кројската тврдина да ја предаде тврдината бидејќи така наредил султанот. Така по зазимањето на тврдината Скендербег го прифатил католицизмот и објавил света војна против Османлиите.
На 2 март 1444 била формирена Лешка лига на чело со Скендербег. Лигата била предводена од Ѓерѓ Кастриот, а по неговата смрт од Лек Дукаѓини. Ѓерѓ ја организирал средбата на албанските благородници од фамилијата Аријанити, Дукаѓини, Спата, Топи, Музаки и водачите на слободните албански кнежевства од високите северноалбански планини во градот Леж. На средбата било договорено да се организира заеднички отпор против османлиските освојувачи, а за водач на лигата бил избран Скендербег. Лигата била организирана како конфедерација бидејќи секое кнежевство го зачувал својот суверенитет. Бројот на албанските војници достигнал преку 10.000 луѓе. Главна помош лигата ја добивала од Венеција, Унгарија и папата во Рим. На 14 мај 1449 година започнала опсадата на Светиград која завршила со османлиска победа. Најголема победа на Скендербег се случила во опсадата на Кроја во 1450 година. Во следниот период Скендербег ги зазел градовите Дебар и Охрид. Скендербег починал во 1468 година а на негово место бил поставен Лека Дукаѓини. Лешката лига се одржала до 1479 година кога била принудена да отстапи пред Османлиите.
Османлиско владеење
Во историјата на Отоманското Царство 42 големи везири потекнувале од Албанија. Во периодот меѓу 17 и 19 век, од 92 велики везири, 25 имале албанско, а само 19 турско потекло. Пред доаѓањето на Османлиите Албанија била христијанска земја за разлика од денес каде мнозинство се муслимани. Исламизацијата во Албанија најпрво имала чисто формален карактер – поединци прифаќале муслимански имиња и само понекогаш оделе во џамија, а ги задржувале христијанските погледи, дотолку повеќе што не се практикувало подучување на новата вера. Бекташкиот ред во Албанија бил прифатен повеќе од која и да е друга провинција на Османлиското Царство. Најмногу бекташи имало во јужна Албанија, а еден мал број во околина на областа Кроја.
На оваа територија биле формирани :
Албанците масовно се вклучиле во Младотурската револуција а на чело се истакнал Ибрахим Темо. Со надеж дека со враќањето на суспендираниот Устав ќе ги уживаат националните права, тие масовно се приклучиле на револуцијата и биле еден од нејзините главни столбови.
Национално будење и прогласување независност
Албанското национално будење го опфаќа периодот од започнувањето на востание за ослободување на земјата во 19 век до 29 јули 1913 година кога била формирана Албанија како независна држава. Во мај 1877 година бил формиран Албански комитет во Јанина а следната година бил формиран Централен комитет за заштита на правата на албанскиот народ. Истата година во градот Призрен била формирана Призренска лига, а по нејзиното распуштање во 1899 година била формирана Пеќска лига.
Кон почетокот на 20 век продолжиле конфликтите за добивање независност на земјата. Последното се одвило во 1912 година и во историјата е познато како Албанско востание по кое бил отворен патот за прогласување независност.
Декларацијата за независност на Албанија била издадена на 28 ноември 1912 година според која била прогласена независноста на Албанија од Османлиското Царство. Независноста се прогласила од Големото народно собрание во Валона, а била потврдена со Лондонскиот договор со којшто била завршена Првата балканска војна во 1913 година.
Независност (1912)
По Првата светска војна, Албанија прогласила независност од Османлиското Царство. Од 1928 година, со земјата управувал Зог I, сè до 1938 година, кога Албанија паднала под влијание на Италија.
Втора светска војна
Во времето на Втора светска војна, албанските фашисти ги помагале италијанците во борба против грците и југословените. По војната, власта била заземена од комунистите во ноември 1944 година, под раководство на Енвер Хоџа и Мехуд Шеху. Енвер Хоџа ги расипал односите со Белград, Москва и Кина, воведувајќи ја земјата во изолација прво од страна на т.н. западен блок на САД, Западна Европа и Канада, а подоцна и од источните комунистички земји.
Најнова историја
Од 2009 година, Албанија е членка на НАТО пактот.
Лазар Китаноски
Лазар Китаноски (25 април 1948 во Охрид - 19 мај 2011 во Скопје) — македонски правник, универзитетски професор и Министер за одбрана на Република Македонија (1997-1998). Основното, средното образование и Правниот факултет ги завршил во Скопје. Во 1975 бил избран за помлад асистент на предметот социологија на Правниот факултет во Скопје. Во 1981 година магистрирал на Институтот за социолошки и политичко-правни истражувања од областа на социолошките науки. Темата на магистерскиот труд е од областа на структуралната социологија со наслов „Социолошкиот аспект во сфаќањата на Карл Маркс и Фридрих Енгелс за поделбата на трудот“.
После магистрирањето својот интерес го насочува кон социолошко-политиколошката област. Докторирал на Правниот факултет во Скопје во 1995 година со одбрана на темата: „Социолошките аспекти на политичките процеси во Македонија и функционирањето на моделот на парламентарната демократија“.
Покрај многубројни текстови автор е и на две книги: Класиците на марксизмот за поделба на трудот и Поделба на власта (законодавна и политичко-извршна).
Неговата педагошка и наставна дејност на Правниот Факултет во Скопје се остварува преку предавања по предметите: социологија на правото, политичка социологија и политички партии и интересни групи.
Китаноски почина во Скопје на 19 мај 2011 година.
Почитичка кариера
Д-р Китановски беше член на СДСМ од неговото основање, директор на Агенцијата за разузнавање, и поранешен Министер за одбрана на Република Македонија.
Сопот (Лесковица)
Сопот — археолошко наоѓалиште во местото Лесковица општина Штип.
Наоѓалиштето претставува населба од доцната антика.
Магија
Магија (од персиските зборови „мобед“ и „магупати“ и грчкиот збор Μάγοι) или волшебништво (од францускиот збор sorcièrie) се поими што го означуваат влијанието на настани и физички појави со помош на натприродни или паранормални средства. Во многу култури магијата е негативен поим, кој се коси со научните и религиозните системи. Ова е посебно случај во христијанските и муслиманските земји, каде практикувањето на магија е забрането или се смета за богохулство.
Потекло на поимот
Терминот магија потекнува од староперсискиот збор магу којшто се однесувал на вид верски службеник за кој малку се знае. Кон крајот на 6 и почетокот на 5 век п.н.е., овој термин бил усвоен и на старогрчки, каде што се користел со негативни конотации за да означи обреди што се сметале за измамнички, неконвенционални и опасни. Ова значење на терминот во латинскиот јазик бил усвоен во 1 век п.н.е. Преку латинскиот јазик, концептот бил вметнат во христијанската теологија во текот на првиот век од н.е., каде што магијата се поврзувала со демоните и така се дефинирала против религијата. Концептот бил широко распространет во текот на средниот век, кога христијанските автори категоризирале разновиден опсег на практики како волшебништво, вештерство, инканција, дивинација, некроманија и астрологија. Во раната модерна Европа, протестантите често тврделе дека римокатолицизмот повеќе е магија отколку религија, додека пак христијанските Европејци кога започнале да ги колонизираат другите делови на светот во 16 век, нехристијанските верувања со кои се соочиле ги означиле како магија. Во истиот период, италијанските хуманисти повторно го толкувале терминот во позитивна смисла за да создадат идеја за природна магија. Во западната култура во текот на следните векови биле прифаќани и негативните и позитивните сфаќања поврзани со терминот магија.
Дефиниција
Историчарот Овен Дејвис изјавил дека зборот магија е „над едноставната дефиниција“ и има „низа значења“. Слично на тоа, историчарот Мајкл Д. Бејли ја карактеризирал магијата како длабоко оспорувана категорија и многу нестабилна со оглед на тоа што дефинициите за терминот „драматично варирале низ времето и меѓу културите“. Научниците се вклучиле во широки расправи за тоа како да ја дефинираат магијата, со дебати што резултирале во интензивен спор. Во текот на ваквите дебати, научната заедница не успеала да се согласи за дефиниција на магијата, на сличен начин како што не успеале да се договорат околу дефинирањето на религијата. Дури и меѓу оние низ историјата кои се опишале како волшебници, не постои заедничко сфаќање за тоа што е магија.
Персија
Зборовите магија, маг и маѓесник потекнуваат од латинскиот збор magus, преку грчкиот μάγος, кој пак потекнува од стариотперсискиот збор магус или maguš којшто означувал "волшебник". Староперсискиот збор маг- потекнува од праиндоевропскиот збор *маг ("да се биде вешт"). Персискиот термин можеби потекнува до старосинитскиот збор *маг (*Mᵞag = „мудрец “ или „шаман“). Староперсискиот облик се појавил низ античките семитски јазици како талмудски хебрејски *магош, арамејски *амгуша („волшебник“) и халдејскиот *магдим („мудрост и филозофија“). Од 1 век пр.н.е. па наваму, сириските магушаи станале познати како волшебници.
Магите се спомнати и во Книгата на Еремија и во натписот Бехитун на Дариј I, што покажува дека тие се здобиле со голема моќ и влијание до средината на првиот милениум п.н.е. Голем број на старогрчки автори зборуваат за овие персиски маги во своите дела. Меѓу првите што го сторил тоа бил историчарот Херодот, кој велел дека магите биле едно од седумте средни племиња и дека тие служеле во дворот на Ахеменидското Царство каде работеле како советници на кралот. Според Херодот, овие персиски маги биле задолжени за разни верски обреди, принесување жртви и толкување на соништата.
Тетрахидрофуран
Tетрахидрофуран (THF), или оксолан,е органско соединение со формулата (CH2)4O. Соединението е класифицирано како хетероциклично соединение, конкретно цикличен етер. Тоа е безбојна органска течност која се меша со вода и е со низок вискозитет. Главно се користи како претходник на полимерите. Бидејќи е поларен и има широк опсег на течности, THF е разновиден растворувач.
Магија
Персија
Магите патувале далеку од Месопотамија и Левант. Тие биле присутни во Индија во првиот век пр.н.е., како и во Етиопија, Египет и низ цела Мала Азија. Многу антички извори тврдат дека биле Заратустријци или дека Заратустра, кој можеби живеел уште во 1100 пр.н.е., и самиот бил маг; според синологот Виктор Х. Мајер, во ова време тие пристигнале и во Кина. Иљја Гершевич ги опишал како „професионално свештенство на коишто зороастризмот им бил само една од формите на религија со којашто се служеле, исто како што професионалниот музичар си го заработува животот со изведување на дела од различни композитори“.
Тетрахидрофуран
Добивање
Годишно се произведуваат околу 200.000 тони тетрахидрофуран. Најшироко користен индустриски процес вклучува киселинско катализирана дехидрација на 1,4-бутанедиол. Ashland/ISP е еден од најголемите производители на оваа хемикалија по овој хемиски пат. Методот е сличен на производството на диетил етер од етанол. Бутандиолот се добива од кондензација на ацетилен со формалдехид проследено со хидрогенизација. DuPont развил процес за производство на THF со оксидација на n-бутан до суров малеински анхидрид, проследен со каталитичка хидрогенизација. Третиот главен индустриски пат вклучува хидроформилација на алил алкохол проследено со хидрогенизација до 1,4-бутанедиол.
Магија
Стара Грција и Рим
Терминот магија потекнува од Стара Грција. Кон крајот на 6 и почетокот на 5 век п.н.е., персискиот збор магуш бил воведен во старогрчиот јазик како μάγος и μαγεία. Притоа, претрпел трансформација на значењето добивајќи негативни конотации. Магот се сметал за шарлатан, чии обредни практики биле лажни, чудни, неконвенционални и опасни. Како што забележал Дејвис, за Старите Грци - а последователно и за античките Римјани - „магијата не се разликувала од религијата, туку била несоодветно изразување на истата - религија на другиот“. Историчарот Ричард Гордон посочил дека за Старите Грци, обвинувањето за практикување магија било „форма на навреда“.
Оваа промена во значењето било под влијание на воените конфликти кои грчките градови-држави тогаш ги воделе против Персиската империја. Во овој контекст, терминот така се појавува во некои текстови како Софоклевиот Царот Едип, Хипократовиот De morbo sacro и оној на Горгија - Панегирика на Елена. Во претставата на Софокле, на пример, ликот Едип навредливо го нарекува гледачот Тиресиј магос - во контекст што значи „шарлатан“ - што кажува дека овој епитет не бил резервиран само за Персијците.
Тетрахидрофуран
Други методи
THF може да се синтетизира и со каталитичка хидрогенизација на фуран. Ова овозможува одредени шеќери да се претворат во THF преку киселинско катализирано варење во фурфурал и декарбонилација во фуран, иако овој метод не е широко практикуван. Така, THF може да се изведе од обновливи извори.
Магија
Стара Грција и Рим
Во 1 век п.н.е., грчкиот збор магос бил усвоен и на латински и голем број староримски писатели го користеле како магис и магија. Најстарите познати латински употреби на терминот било во Еклог, стихозбирката на Вергилиј, напишана околу 40 п.н.е., споменувајќи magicis ... sacris (магиски ритуали). Римската употреба на терминот била слична на онаа на Грците, но ставила поголем акцент на судската примена на истиот. Во рамките на Римското Царство, ќе се воведат закони кои ги криминализираат дејствијата што се сметаат за магија. Во староримското општество, магијата се поврзувала со општествата на исток од империјата. Писателот од 1 век, Плиниј, тврди дека магијата ја создал иранскиот филозоф Заратустра и дека потоа била донесена во Грција од страна на волшебникот Останас, кој ги придружувал воените походи на персискиот крал Ксеркс.
Тетрахидрофуран
Полимеризација
Во присуство на силни киселини, THF се претвора во линеарен полимер наречен поли(тетраметилен етер) гликол (PTMEG), исто така познат како политетраметилен оксид (PTMO):
Овој полимер првенствено се користи за производство на еластомерни полиуретански влакна како Spandex.
Како растворувач
Другата главна примена на THF е како индустриски растворувач за поливинил хлорид (ПВЦ) и во лакови. Тоа е апротички растворувач со диелектрична константа од 7,6. Тој е умерено поларен растворувач и може да раствори широк опсег на неполарни и поларни хемиски соединенија. THF се меша со вода и може да формира цврсти структури на клатрат хидрат со вода на ниски температури.
Магија
Ранохристијанство и среден век
За ранохристијанските писатели како Августин од Хипо, магијата не претставувала само измамнички и несакани обреди, туку била токму спротивна на религијата, бидејќи се потпирала на соработката со демоните, заробениците на сатаната. Во ова, христијанските идеи за магијата биле тесно поврзани со христијанската категорија паганство, и магијата и паганството се сметале дека припаѓаат под пошироката категорија на - суеверие, уште еден термин позајмен од претхристијанскиот римски култура. Овој христијански акцент на својствениот неморал и неправилноста на магијата, како нешто што е во спротивност со добрата религија, бил далеку поостар во пристапот отколку во другите големи монотеистички религии од тој период - јудаизмот и исламот. На пример, додека христијаните ги сметале демоните како својствено зло, џинот - споредлив субјект во исламската митологија - бил сметан за поамбивалентна личност кај муслиманите.
Тетрахидрофуран
Како растворувач
THF е истражен како ко-растворувач што се меша во воден раствор за да помогне во втечнување и разграничување на растителна лигноцелулозна биомаса за производство на обновливи хемикалии на платформа и шеќери како потенцијални прекурсори на биогоривата. Водениот THF ја зголемува хидролизата на гликаните од биомасата и го раствора најголемиот дел од лигнинот од биомаса што го прави соодветен растворувач за предтретман на биомаса.
Магија
Ранохристијанство и среден век
Во своите пенитенцијалии, Бурхард Вормски дава опширни сведочења за распространетоста на магијата во раниот среден век. Така, тој пишува за верувањето во т.н. „парки“ (parcae) - луѓето кои имале моќ, по своја желба или по нечија молба, да го претворат новороденчето во врколак или во нешто друго. Некои жени барале траги од стапалките на некој христијанин, земале парче од тревата и го чувале дома, со цел да му го загрозат здравјето или животот на тој човек. Некои жене го мачкале телото со мед, а потоа се вртеле на платно на кое биле ставени зрна жито; потоа, го собирале залепеното жито, го мелеле, вртејќи ја рачката на мелницата во спротивната насока од патеката на сонцето и од добиеното брашно правеле леб со кој ги хранеле своите сопрузи, мислејќи дека на тој начин тие ќе ја изгубат силата или ќе умрат. Исто така, масовно биле применувани магиите со цел да се изнуди љубов од некого.
Тетрахидрофуран
Како растворувач
THF често се користи во науката за полимер. На пример, може да се користи за растворање на полимери пред да се одреди нивната молекуларна маса користејќи гел-пропустлива хроматографија. THF исто така го растворува ПВЦ и затоа е главната состојка во ПВЦ лепилата. Може да се користи за втечнување на стариот ПВЦ цемент и често се користи индустриски за одмастување на метални делови.
Елизабет Жаке де ла Гер
Елизабет Жаке де Ла Гер (фр. Élisabeth Jacquet de La Guerre, родено име: Élisabeth Jacquet; 17 март 1665, Париз – 27 јуни 1729, Париз) — истакнат француски музичар, чембалист и композитор.
Тетрахидрофуран
Како растворувач
THF се користи како компонента во мобилните фази за течна хроматографија со обратна фаза. Има поголема јачина на елуција од метанол или ацетонитрил, но поретко се користи од овие растворувачи.
Елизабет Жаке де ла Гер
Живот
Родена е во влијателно семејство на музичари и градители. Таа уште од раното детство била чудо, и свирела чембало за кралот Луј XIV како почеток на нејзината кариера како чембалист кога имала само пет години. На дворот таа била забележана од Мадам де Монтеспан, која ја земала во најзината придружба. Жаке де Ла Гер се омажила со органистот Марен де Ла Гер во 1684 и го напуштила дворот. Од тогаш, па натаму таа била позната како Елизабет Жаке де Ла Гер. По венчавката таа станала учителка и правела концерти во Париз, кои ѝ донеле многу признанија.
Тетрахидрофуран
Како растворувач
THF се користи како растворувач во 3D печатење кога се користи PLA пластика. Може да се користи за чистење на затнати делови од 3D печатач, како и при завршување на отпечатоците за отстранување на линиите на екструдерот и додавање сјај на готовиот производ. Неодамна THF се користи како ко-растворувач за литиум метални батерии, помагајќи да се стабилизира металната анода.
Елизабет Жаке де ла Гер
Дела
Елизабет Жаке де Ла Гер била една од ретките жени-композитори во своето време. Во последно време е оживеан интересот за неа и за нејзините дела, кои се снимени. Нејзиниот опус се состои од:
Тетрахидрофуран
Лабораториска употреба
Во лабораторија, THF е популарен растворувач кога неговата мешливост со вода не е проблем. Тој е поосновен од диетил етер и формира посилни комплекси со Li+, Mg2+ и борани. Тој е популарен растворувач за реакции на хидроборација и за органометални соединенија како што се органолитиум и Грињард реагенси. Така, додека диетил етерот останува растворувач на избор за некои реакции (на пример, реакции на Грињард), THF ја исполнува таа улога во многу други, каде што е пожелна силна координација и прецизните својства на етеричните растворувачи како што се овие (самостојни и во мешавини и при различни температури) овозможува дотерување на современите хемиски реакции.
Магија
Ранохристијанство и среден век
Моделот на волшебник во христијанската мисла го дал Симон Маг, познат и како „Симон Маѓесникот“, лик која се спротивставувал на Свети Петар и во Делата на апостолите и во апокрифните, но влијателни Дела на Петар. Историчарот Мајкл Д. Бејли изјавил дека во средновековна Европа „магијата“ била „релативно широка и распространета категорија“. Христијанските теолози верувале дека постојат повеќе различни облици на магија, повеќето од нив биле видови на дивинација. На пример, Исидор од Севиља направил каталог на она што го сметал како магија во кој се наведени ауспиција, некромантија, астрологија, баења, хороскопи, амајлии, геомантија, хидромантија, аеромантија, пиромантија, фасцинација и лигатури. Средновековна Европа исто така видела дека магијата се поврзува со старозаветната фигура на Соломон. Биле напишани разни гримо ари, или книги кои опишуваат магични практики, за кои се тврди дека биле напишани од Соломон, особено Клучот на Соломон.
Добра Слива (’Ржаново)
Добра Слива — археолошко наоѓалиште во струшкото село ’Ржаново. Претставува средновековна населба.
Магија
Ранохристијанство и среден век
Во средновековна Европа магијата била термин на осуда. Во средновековна Европа, христијаните честопати се сомневале во муслимани и Евреи вклучени во магични практики. Во одредени случаи, овие волшебни обреди - вклучително и наводната еврејска жртва на христијански деца - биле резултат што христијаните ги масакрирале овие религиозни малцинства. Христијанските групи честопати обвинувале и други, сопернички христијански групи - кои ги сметале за еретички - дека се занимаваат со магиски активности. Во средновековна Европа, исто така се појавил и терминот „maleficium“ што се применувал на форми на магија кои биле спроведени со намера да предизвикаат штета. Во подоцнежниот среден век се појавиле зборови за овие практичари на штетни магични дејства на разни европски јазици: sorcière на француски, Hexe на германски, strega на италијански и bruja на шпански. Англискиот термин за злобни практичари на магија е witch (вештер, вештерка) и потекнува од претходниот староанглиски термин wicce.
Тетрахидрофуран
Реакција со водород сулфид
Во присуство на цврст киселински катализатор, THF реагира со водород сулфид и дава тетрахидротиофен.
Елизабет Жаке де ла Гер
Дела
Нејзината збирка на дела за чембало 1687 била една од ретките такви печатени дела во Франција во XVIII век.
Магија
Рана модерна Европа
За време на раниот модерен период, концептот на магија претрпела попозитивно преиспитување преку развивање на концептот на magia naturalis (природна магија). Овој термин бил воведен и развиен од двајца италијански хуманисти, Марсилио Фичино и Џовани Пико дела Мирандола. За нив, магијата била елементарна сила која преовладува во многу природни процеси и затоа фундаментално се разликувала од главната христијанска идеја за демонска магија. Нивните идеи влијаеле на низа подоцнежни филозофи и писатели, меѓу нив Парацелзус, Џордано Бруно, Јоханес Реуклин и Јоханес Тритемиј. Според историчарот Ричард Кикефер, концептот на природната магија се зафатил „цврсто во европската култура“ во текот на 14 и 15 век, привлекувајќи го интересот на природните филозофи од различни теоретски ориентации, вклучувајќи ги и аристотелијците, неоплатонистите и херметичари те.
Добра Слива (’Ржаново)
На околу 2 км источно од селото, според кажувањето на Јонче Ивановски, биле откопани цевки од водовод.
Тетрахидрофуран
Луисова база
THF е Луисова база која се врзува за различни Луисови киселини како што се I2, феноли, триетиалуминиум и bis(хексафлуороацетилацетонато)бакар(II). THF е класифициран во моделот ECW и се покажало дека не постои еден ред на основни јачини. Многу комплекси се од стехиометријата MCl3(THF)3.
Магија
Рана модерна Европа
Приврзаниците на овој став тврдат дека магијата може да се појави и во добри и во лоши форми. Во 1625 година, францускиот библиотекар Габриел Ноде напишал дело Извинувањето за сите мудреци лажно осомничени за волшепство, каде „Мозоајкалската магија“ - за која тврди дека доаѓа од Бога и вклучува пророштва, чуда и зборување јазици ја издвојува од геотичката магија предизвикана од демоните. До 17 век, концептот на природната магија се движел во некакви натуралистички насоки, со што разликите помеѓу неа и науката станувале нејасни. Валидноста на природната магија како концепт за разбирање на универзумот, тогаш се зголемила на критики за време на ерата на просветителството во 18 век.
Тетрахидрофуран
Подготовка
THF е релативно акутно нетоксичен растворувач, со средна смртоносна доза (LD50) споредлива со онаа за ацетонот. Сепак, постои сомневање дека хроничната изложеност предизвикува рак. Одразувајќи ги неговите извонредни својства на растворувач, тој продира во кожата, предизвикувајќи брза дехидрација. THF лесно раствора латекс и затоа треба да се ракува со нитрилни гумени ракавици. Тој е многу запалив.
Магија
Рана модерна Европа
Во исто време кога природната магија привлекувала интерес и во голема мера била толерирана, во Европа бил забележан активен прогон на обвинетите вештерки за кои се верувало дека се виновни за малефизија. Протестантите често барале римокатоличк ото свештенство и практики да се оцрнат како магични наместо религиозни. Многу римокатолици биле загрижени од ова тврдење и неколку векови разни римокатолички писатели посветувале внимание да тврдат дека нивните практики се верски а не магични. Истовремено, протестантите честопати користеле обвинение за волшепство против други протестански групи со кои биле спротивставени. Слични тврдења се правеле и во исламскиот свет во овој период. Арапскиот свештеник Мухамед ибн Абд ал-Вахаб - основач на вахабизам - на пример осудил низа обичаи и практики, како што се дивинација и обожавање духови како сихар, за кој, пак, тврдел дека е форма на ширк, грев на идолопоклонството.
Тетрахидрофуран
Тетрахидрофурани
Eribulin.svg (марка: Халавен), комерцијален THF што содржи антиканцероген лек.
Магија
Колонијализам
Во 16 век, европските општества започнале да ги освојуваат и колонизираат другите континенти низ целиот свет, и своите европски концепти за „магија“ и „вештерка“ ги пронашле во практиките на народите со кои се сретнале. Овие европски колонијалисти ги сметале домородците како примитивци и дивјаци чиишто системи на верување биле дијаболични и требало да бидат искоренети и заменети со христијанството. Бидејќи Европејците обично гледале на овие неевропски народи како морално и интелектуално инфериорни во однос на себе, се очекувало таквите општества да бидат посклони кон практикување магија. Жените кои правеле традиционални обреди биле наречени „вештерки“.
Тетрахидрофуран
Тетрахидрофурани
Тетрахидрофуранскиот прстен се наоѓа во различни природни производи, вклучително лигнани, ацетогенини и поликетидни природни производи. DРазлична методологија е развиена за синтеза на супституирани THF.
Оксолани
Тетрахидрофуранот е еден од класата на циклопентански етери наречени оксолани. Постојат седум можни структури, имено,
Магија
Колонијализам
Во разни случаи, овие увезени европски концепти и поими претрпеле нови трансформации, бидејќи се спојувале со домородните концепти. На пример, во Западна Африка, португалските патници го вовеле својот термин и концепт фетикерија (често преведуван како магии ) и феитико (магија) на домашното население, каде што било претворено во концептот фетиш. Кога подоцна Европејците се соочиле со овие западноафрикански општества, тие погрешно верувале дека фетишот е домороден африкански термин, а не резултат на претходните меѓу-континенталните средби. Понекогаш, колонизираните популации самите ги усвоиле овие европски концепти како свои цели. Во почетокот на 19 век, новата независна влада на Хаити на Жан-Жак Десалин почнала да го потиснува практикувањето вуду, а во 1835 година Хаитскиот закон ги категоризирал сите вуду практики како маѓесништво, што укажува дека тоа било спроведувано со штетна намера, иако кај практичарите на вуду, изведбата на штетните обреди веќе добила посебна категорија, позната како маџи.
До 19 век, европските интелектуалци практиката на магија не ја гледале како одлика на гревот и наместо тоа, магичните практики и верувања ги сметале за „знак на психолошко растројство и обележје на некоја расна или културна инфериорност “. Бидејќи образованите елити во западните општества сè повеќе ја отфрлале ефикасноста на магичните практики, правните системи престанале да им се закануваат на практичарите на магични активности со казна за кривични дела на дијаболизам и вештерство, и наместо тоа, им се заканувале со обвинение дека ги мамат луѓето преку ветување дека ќе им дадат работи што не можат.
Ова ширење на европската колонијална моќ низ целиот свет влијаело на тоа како академиците ќе го обликуваат концептот за магија. Во 19 век, голем број научници го усвоиле традиционалниот, негативен концепт на магија. Тоа што тие избрале да го сторат тоа не било неизбежно, бидејќи можеле да го следат примерот усвоен од истакнати езотеристичари активни во тоа време како Хелена Блаватски која избрала да го користи терминот и концептот на магија во позитивна смисла. Различни писатели, исто така, го користеле концептот на магија за да ја критикуваат религијата. Пример за ова бил американскиот новинар Хенри Луис Менкен со неговиот полемички труд Трактат за боговите од 1930 година. Тој се обидел да ја критикува религијата споредувајќи ја со магијата, тврдејќи дека поделбата меѓу двете е несоодветна.
Во доцните XIX и XX век, фолклористите ги испитувале руралните заедници низ цела Европа во потрага по магични практики, кои во тоа време обично ги сфаќале како преживувања на старите верски системи. Само во 1960-тите, антрополозите како Жан Фавре-Саада, исто така, започнале да ја разгледуваат длабочината на магијата во европските контексти, откако претходно се фокусирале на испитување на магијата во незападните контексти. Во 20 век, магијата исто така била тема од интерес на надреалистите, уметничко движење со седиште во Европа. На пример, надреалистот Андре Бретон го објавил делото Магиска уметност во 1957 година, зборувајќи за врските помеѓу магијата и уметноста.
Терминот магија станал широко распространет во популарната имагинација и идиом. Во современите контексти, зборот магија понекогаш се користи за да се „опише еден вид возбуда, чудо или ненадејно задоволство“, а во таков контекст може да биде „термин на високи пофалби“. И покрај историскиот контраст против науката, научниците го усвоиле и терминот што се применува на различни концепти, како што се волшебна киселина, магични куршуми и магични агли.
Современ западен окултизам
Современата западна магија предизвикува широко распространети предконцепти за современата религија и духовност. Полемичките дискурси за магијата влијаеле врз саморазбирањето на современите волшебници, од кои голем број - како Алистер Кроули и Јулиус Евола - широко учествувале во академската литература на оваа тема. Според научникот за религија Хенрик Богдан, „веројатно е најпознатата емична дефиниција“ на терминот „магија“ ја дал Кроули. Кроули имал став дека „магијата е наука и уметност предизвикувајќи да се случи промена во согласност со волјата“. Дефиницијата на Кроули влијаела врз онаа на последователните маѓесници. Дион Фортун од Братството на Внатрешната светлина изјавил дека „магијата е уметност на менување на свеста според Волјата“. Џералд Гарднер, основачот на Гарднерска Вика, изјавил дека магијата „се обидува да го предизвика физички невообичаеното“, додека Антон Лавеј, основачот на Лавејскиот сатанизмот, ја опиша магијата како „промена во ситуации или настани во согласност со нечија волја, што, користејќи нормално прифатливи методи, би било непроменливо “.
Овие современи западни концепти на магија се потпираат на вербата во непозната окултна сила што го пробива универзумот. Како што забележал Ханеграф, ова функционирало според „ново значење на магија, што не можело да постои во претходните периоди, токму затоа што е разработено како реакција на разочараноста во светот“. За многумина, а можеби и повеќето, современи западни волшебници, целта на магијата се смета за личен духовен развој. Перцепцијата на магијата како форма на саморазвој е од суштинско значење за начинот на кој магичните практики се усвоени во форми на неопаганството и Њу ејџ феноменот. Еден значаен развој во современите западни магични практики е сексуалната магија. Ова било практика промовирана во списите на Пашал Беверли Рандолф и последователно имала голем интерес кај окултистистичките волшебници како Кроули и Теодор Рис.
Усвојувањето на поимот „магија“ од страна на модерните окултистисти може во некои случаи да биде намерен обид да се завојуваат оние области на западното општество кои традиционално биле маргинализирани како средство за поткопување на доминантните системи на моќ. Влијателната американска викан ка и авторка Стархоук на пример изјавила дека „магијата е уште еден збор што ги тера луѓето да бидат нелагодни, затоа јас го користам намерно, затоа што зборовите со кои ни е пријатно, зборовите што звучат прифатливи, рационални, научни и интелектуално точни, се удобни токму затоа што тие се јазик на отуѓувањето“.
Научни дефиниции
Од појавата на проучувањето на религијата и општествените науки, магијата е „централна тема во теоретската литература“ произведена од научници кои работат во овие академски дисциплини. Магијата е еден од најтешко теоретизираните концепти во проучувањето на религијата, и исто така игра клучна улога во раното теоретизирање во рамките на антропологијата. Стајер верувал дека имало толку силен апел за социјалните теоретичари затоа што обезбедува „толку богато место за артикулирање и оспорување на природата и границите на модерноста“.
Постојат многу различни дефиниции за магијата, иако - според Ханеграф - тие можат да се сфатат како варијации на мал број силно влијателни теории.
Интелектуален пристап
Овој пристап кон дефинирање на магијата е поврзан со двајца истакнати британски антрополози, Едвард Тајлор и Џејмс Џ. Фрејзер. Овој пристап се наоѓал во рамки на еволутивните модели кои го поддржувале размислувањето во општествените науки за време на почетокот на 19 век. Првиот социјален научник што ја претстави магијата како нешто што претходело на религијата во еволутивниот развој Херберт Спенсер во неговиот систем на синтетичка филозофија, тој го употребил терминот магија во однос на симпатичката магија. Спенсер ги сметал магијата и религијата како вкоренети во лажни шпекулации за природата на предметите и нивната врска со други нешта.
Сфаќањето на Тајлор за магијата било поврзано со неговиот концепт за анимизам. Во неговата книга „ Примитивна култура“ од 1871 година, тој ја отфрлил магијата, опишувајќи ја како „една од најгрдите заблуди што некогаш го вознемирувале човештвото“. Ставовите на Тајлор се покажале како влијателни.
Идеите на Тајлор ги усвоил и поедноставил Џејмс Фрејзер. Тој го употребил терминот „магија“ за да значи симпатичка магија опишувајќи ја како практика која се потпира на верувањето на волшебникот „дека работите дејствуваат едни на други на растојание преку тајно сочувство“, нешто што тој го опиша како „невидлив етер“. Исто како Тејлор, Фрејзер ја гледал магијата негативно, опишувајќи ја како „копилеста сестра на науката“, која произлегувала од „една голема катастрофална заблуда“.