cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Неготино
Население
Според претпослениот Попис на населението на Македонија од 2002 година, градот имал 13.284 жители. Следува табела на националната структура на населението:
Во Неготино се застапени следните религиски групи :
Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Неготино:
* Извор: Државен завод за статистика на Република Македонија (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години
Стопанство
Земјоделското производство претставува главна стопанска дејност во општина Неготино. Општина Неготино има годишно производство од 20 – 25 милиони килограми грозје. Од индустриските култури застапени се тутунот, афионот, градинарските култури и житариците. Во Неготино е сместена и втората по големина винарска визба во Македонија, „Повардарие“. Во поново време се забележува отворањето на приватни винарии и винарски визби како „Бовин“, „Фонко“, „Дудин“ и други кои извезуваат вина и на странските пазари. Во непосредна близина на градот се наоѓа термoцентралата ТЕЦ „Неготино“.
Иселеништво
Во 1912 и 1913 година околу 80 муслимански семејства се иселиле во Турција.
Канава (село)
Канава (Канава) е село во Украина, Тивровски реон, Виничка област.
Бесполово размножување
Бесполово размножување — вид на размножување во живиот свет за кое е потребен само еден родител. Се среќава и кај растенија и кај животни, вклучувајќи ги и микроорганизми, и тоа попростите видови. Потомецот добиен со бесполово размножување се нарекува клон, бидејќи имаат иста генетска структура со нивните родители.
Кај растенијата
За многу растенија, карактеристично е бесполовото вегетативно размножување. Тоа се врши со помош на видоизменети (метаморфозирани) корења и стебла, потоа со адвентивни пупки и столон.
Вештачкото бесполово размножување на растенијата го врши човекот. Тука спаѓаат:
Кај животните
Кај животните, овој тип размножување се јавува главно кај праживотните и нижите без‘рбетници. Се манифестира во различни форми:
Брандхорст
Брандхорст (Brandhorst) — село и поранешна општина во округот Витенберг, Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2011 е дел од градот Ораниенбаум-Верлиц.
Системски ризик
Системскиот ризик го претставува ризикот дека пропаѓањето на една финансиска институција ќе предизвика пропаст на други финансиски институции, со што ќе ја загрози стабилноста на целиот финансиски систем. Според тоа, овој ризик го претставува ризикот од пропаѓање на целиот финансиски систем, наспроти ризикот врзан за поединечна фирма, група или составни делови на систем, којшто може да ги засега нив, но без да му нанесува штета на целиот систем. Овој ризик може да се дефинира како „нестабилност на финансискиот систем, потенцијално катстрофална, предизвикана или поттикната од идиосинкратските настани или услови во финансиските посредувања“. Тој се однесува на ризиците нанесени од поврзаностите и меѓузависностите во системот или на пазарот, каде што пропаѓањето на поединечен ентитет или неколку ентитети може да предизвика каскаден пропаст, што би можело да го упропасти целиот систем или пазар. Поимот понекогаш погрешно се поистоветува со „систематски ризик“.
Системскиот ризик произлегува од големата меѓусебна поврзаност на банките и другите финансиски институции. Оттука, ако пропадне една банка, која има обврски кон друга банка, тогаш ќе се влоши финансиската состојба и на втората банка. Ако некоја друга банка има финансиски трансакции со овие две банки, негативните ефекти ќе се пренесат и на неа, итн.
Регулација на системскиот ризик
Како последица на финансиската криза од 2007-2008 година, Базелскиот комитет предложил методологија за определување на глобалните системски значајни банки и во 2013 година ја објавил крајната верзија на правилата за пресметка на потребниот капитал за овие банки. Притоа, глобалните системски значајни банки се групирани во неколку групи при што за секоја група е определен дополнителен капитал од нивото 1, и тоа: 1%, 1.5%, 2%, 2,5% и 3,5% од средствата пондерирани за ризикот. Списокот на глобалните системски значајни банки го објавува Одборот за финансиска стабилност еднаш годишно. На пример, во ноември 2014 година, списокот содржел 30 банки од кои 18 се наоѓале во категоријата со дополнителен капитал од 1%, шест биле во групата која треба да издвои дополнителен капитал од 1,5%, четири во групата со 2% и две банки во групата со 2,5%. Во ноември 2014 година, Одборот за финансиска стабилност ги објавил предлозите за мерење на вкупниот капацитет за апсорбирање на загубите на глобалните системски значајни банки. Предлогот бил изработен во соработка со Базелскиот комитет, а како одговор на барањето изнесено на самитот на Г-20 одржан во Санкт Петербург. Според тој предлог, вкупниот капитал (без браниците за капиталот) на глобалните системски значајни банки треба да изнесува меѓу 16% и 20% од средствата пондерирани за ризикот.
Валтер Рутман
Рутман е роден во Франкфурт на Мајна; учел архитектура и сликарство и работел како графички дизајнер. Започнал со филмската кариера во раните 1920-ти години. Неговиот прв краток апстрактен филм е „Опус I“ (1921), проследен од „Опус II“ (1923), како експерименти со новите форми на филмскиот израз. Влијанието на овие апстрактни филмови е особено воочливо во делото на Оскар Фишингер во 1930-тите. Рутман и неговите колеги од авантгардното движење го збогатиле филмскиот јазик како медиум со нови техники и форми.
Рутман бил истакнат претставник на авантгардниот филм, но и музика. Рано во кариерата, Рутман се стекнал со меѓународни признанија за неговите апстракции прикажани на Баден-Баденскиот фестивал во 1929 иако биле стари речиси осум години. Заедно со Ервин Пискатор работел на експерименталниот филм „Мелодија на светот“ (1929).
За време на нацистичкиот период работел како асистент на режисерката Лени Рифенштал во филмот „Триумф на волјата“ (1935).
Починал во Берлин, во 1941 година.
Булачани
Булачани — село во Општина Гази Баба, во околината на градот Скопје.
Историја
Археолошкото наоѓалиште Кула, утврдување / збег од доцноантичкото време. На 2,5 км северно од селото и исто толку од селото Раштак, на еден висок планински гребен, на простор од 100 x 30 м се гледаат ѕидови од камен и варов малтер. По површината има фрагменти од керамички садови, питоси, тегули и друг градежен материјал. Мавро Орбин пишува дека Марко бил погребан кај селото Блачани (Блациани) во близината на Скопје. Бидејќи село со ова име не постои, останува нејасно дали се работи за селото Булачани или за селото Блаце.
Инаку самото село од мештаните е поделено на маала и каква таква таа поделба е задржана и до ден денес. На левата страна од Булачанска Река која го дели селото на два дела се наоѓаат маалата Чурковци, Гировци, Шетаровци и Урдарци додека на десната страна се маалаат Долно, Средно и Сарај Маало.
Според едно предание, кое нема етимолошка поткрепа, с. Булачани го добило името од некоја була која била една од првите сопственички на атарот. Една од овие сестри е најверојатно таа була (жена на турски) ќерка на Мустафа паша по која селото и го добило името.
Стопанство
Во Булачани населението претежно е вработено во градот, а добар дел се занимава со земјоделство и сточарство. Постои само еден мал индустриски капацитет, а тоа е „Буларт дизајн“ кој се занимава со изградба на монтажни куќи и вработува околу 20 луѓе, претежно од селото.
Население
Кон крајот на XIX век, Булачани — село во Скопската каза,. Според статистиката на Васил К’нчов во 1900 г. живееле 530 жители.
На почетокот на XX век во селото работеле странските пропаганди. Во 1905 г. во Булачани имало 600 под врховенството на Бугарската егзархија и 192 патријашисти, во кое функционирало бугарско и српско училиште.
На почетокот од Балканските војни 1912 г., три жители од Булачани се борат како војници во Македонско-одринските доброволни чети.
После Втората балканска војна, 1913 г. селото влегува во границите на Србија.
На етничката карта од 1927 г. Леонард Шулце Јена го означува Булачани како српско село под влијание на српската пропаганда.
На етничката карта на Северозападна Македонија од 1929 г. Афанасиј Селишчев го означува Булачани како бугарско село под влијане на бугарската пропаганда.
Петар Самарџиев
Пешо Самарџиев (с. Подлес,1877 – с. Клисура, 12 јули 1906) Тиквешки војвода - неуморен револуционер, организатор и достоен борец на македонското национално-ослободително движење во почетокот на XX век.
Булачани
Население
На пописот од 2002 година, селото имало 1.104 жители, од кои 1.098 Македонци и 6 Срби.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.147 жители, од кои 1.015 Македонци, 11 Албанци, 1 Ром, 4 Срби, 1 Бошњак и 115 лица без податоци.
Петар Самарџиев
Доселување во Неготино и училишниот живот на Пешо
По убиството на неговиот татко, Марија била принудена да се мажи во Неготино за Божин, на кого пред неколку години му умрела жената и му оставила две деца Цандо и Сута. Марија во новиот брак го донела осумгодишниот Пешо. По неколку години Марија и Божин добиле уште две дечиња Глигор и Роса. Седмочленото семејство иако имале деца од мешан брак, живееле во слога и мир. Малиот Пешо, по стравотните призори во селото можел да најде закрилник кај својот очув. Тој се грижел за неговото школување и издржување. Во тоа време во Неготино веќе имало формирано чаршија. Посебно за време на Кримската војна (1853-1856) градот брзо се развил. Со сплавови низ пловниот Вардар се пренесувало жито и други намирници за Турската војска. Градот спаѓа меѓу првите во Македонија во која била формирана месна организација на ТМРО. Првите членови се премени во лето 1894 г. од страна на Даме Груев. Пред очите на Пешо се одвивале грубите насилства на беговите, насекаде можело да се види грабежи ,убиства, малтертирање, понижување на македонското население. Во Неготино Пешо завршил трокласно училиште. По завршеното трокласно училиште Пешо оди на печалба во Румунија. Но не останува долго, од таму се преместува во Самоков каде што се запишува во Железарско училиште.
Булачани
Родови
Булачани е македонско село.
Петар Самарџиев
Ученички години на Петар (Пешо) Самарџиев во железарското училиште во Самоков
Престојот на Пешо во Самоков е од големо значење за формирање на револуционерниот лик, познанство со Добри Даскалов, Петар Јуруков и други ученици, се зачлениле во Тајниот револуционерен кружок, чита усилено напредна социјалистичка литература,постанува и социјалист,ќе го вети својот живот со повеќе ученици дека ќе се бори и ќе умре за национално и социјално ослободување на Македонија. При крајот на 19 век некаде 1897 г. Пешо доаѓа во Самоков и се запишува во Железарско училиште. Средината во која се движеше, учеше имаше големо влијание врз неговото конечно огормување како напреден, прогресивен револуционер. Најповеќе во училиштето другарува со Добри Даскалов и Петар Јуруков. Меѓу овие тројца се развива едно пријателство, нив никој не можел да ги раздели. Остануваат верни до крај еден на друг, а во понатамошната борба ќе војуваат заедно. Сите тројца стануваат членови на Тајниот револуционерен кружоток основан од Гоце Делчев. Пешо Самарџиев во Самоков ја изградува својата личност. Сериозно учи, ги шири своите знења, го разбиструва хоризонтот на своите погледи, а воедно сè повеќе ги сврзува мечтите со стремежите на народит. Напати кога остануваше насамо често размислуваше за поробената Македонија, за родната куќа во Подлес која гегот ја запалил и сл. Пешо Во 1901 г. е при крај на своето школување. Наместо да оди на работа, со своите 78 другари се приклучуваат во четата на Јане Сандански.
Булачани
Родови
Според истражувањата од 1963 година родови во селото се:
Петар Самарџиев
Пешо — Борец во четата на Јане Сандански
Во месец април 1901год. Пешо станува четник во четата на Јане Сандански. Пирин ги прегрна во своите шарени дипли младите борци за слобода. Нив ги имаше доста. Сите беа одлучни, озбилни и понесени со една идеја. Пешо ја дава комитската клетва Јас,Добри,Петар,Саво... се заколнувам во бога,верата и честа дека ќе се борам до смрт за слобода на Македонија... Во овие збори коишто се изговараа пред Јане Сандански, имаше нешто величествено, трожествено, магично ги обврзуваше заветниците дека до последна сила ќе се борат против тиранот. Пешо како и многу други, остана најверен заљубеник во слободата. Подоцна Пешо се префрла во четата на Христо Чернопеев. Четата на Чернопеев во која четува и Пешо еден период се бори во Струмичко и Малешевско. Пешо се борел во вториот дел. Во таа борба кај Султан Тале биле убиено 40 четници. Покрај овие две чети каде Пешо добиваше големо борбено искуство, исто така извсен период ќе помине во четата на Петар Јуруков во Тиквешијата. Полни три години ќе четува кај три прочуени бојводи. Од нив многу нешто ќе научи, ќе дознае за начинот на борбата и за организирањето на населението.
Булачани
Општествени установи
Во селото постои основно училиште „Св. Наум Охридски“ кое го посетуваат околу 500 ученици. Самата зграда на училиштето е доста стара и е градено уште во времето на Кралството Југославија со подоцнежни доградувања и реновирања. За време на Втората светска војна во борбите за ослободување на Скопје тука бил сместен Штабот на 16 македонска бригада во која активно земале учество многу жители на селото. Исто така постои здравствена станица (амбуланта) сега веќе приватна со доктор Даскалов во која здравствени услуги добиваат жителите на селата Булачани и Раштак.
Петар Самарџиев
Пешо во четата на Петар Јуруков
Во четата на Петар Јуруков Пристигнуваа се нови и нови бестрашни борци. Секако со доаѓањето на Петар (Пешо) Самарџиев и Добри Даскалов ,четата добила двајца искусни борци. За време на востанието во месноста Дреновица, Петар со својата чета води борба каде што има и многу загуби. Полни два месеца тиквешката четасе бори. Но вастанието нема масовен карактер. Како што е познато главниот штаб на востанието 1903 г. даде заповед за прекинување на борбите.
Булачани
Општествени установи
Во повоениот период во селото работела и Месна канцеларија со матична служба, а во текот на 1960-тите е основана и Земјоделската задруга „Партизан“ која успешно работела во селото некаде до крајот на 1970-те години.
Петар Самарџиев
Учеството на Пешо на Прилепскиот конгрес
По Илинденското востание турската власт револтирана поради учеството на населението во борбите и во Организацијата презеде инквизиторски мерки. Затворите се преполни, а во нив врз луѓето се вршат измачувања. Многу од нив умираа од жестокото тепање. Во Тиквешијата и по востанието останаа борците меѓу населението. Петар Јуруков е сè уште војвода, а Пешо е со него. Пешо го осуди ставот на врховистите и понатаму остана да црпи сили со сите оние што страдаат. Добро му беа познати зборовите на Ѓорче Петров: “Ако сега во најтешките дни го напуштиме народот,тој ќе ја изгуби вербата во себе и ќе го вратиме делото за 500 години назад...” По катастрофата на Илинденското востание во пролетта Даме Груев испрати порака до нелегалните дејци да се воспостави револуционална организација во растроени реони. Во Мај 1904 г. На врвот Мукос се одржала конференција која со право се нарече подготвителен конгрес. Беа присутни и делегати од Тиквешијата Добри Даскалов, Петар (Пешо) Самарџиев и Петар Јуруков. Главна тема на конгресот е каква треба да биде иднината на македонскиот народ.
Булачани
Иселеништво
Од ова село имало повеќе иселеници отколку што има жители во селото. Иселениците во најголем број живеат во Скопје. Но иселеници има и на други места, како. Злокуќани (Стојковци или Лукаровци), Бутел (Шаторови), Ченто (Црногорчеви), Визбегово (Димови или Кралеви), Јурумлери (Робевци), Идризово (Шаторовци), Маџари (Булачанци и Пацини), Лисиче (Ангеле).
Петар Самарџиев
Во 1904 г. Пешо станува ТИКВЕШКИ ВОЈВОДА
Пешо имал 27 години кога во месец август 1904 г. бил назначен за војвода. Пешо со својата чета е добро пречекан од месното население. Им се восхитувал на издржливоста и на одделеноста на поединци. Пешо бил комплетен војвода, ги имал сите способности,знаења и искуства, образован и начитан, и по своите убедувања социјалист. По раст е среден, но физички силен и буен, со голема физичка енергија,неуморлив,во постојано движење и акција. По карактер бил пргав и непокорен, строг и озбилен,правичен и чесен,одлучен и смел. Имал полно, тркалезно лице со широко шело и со остар поглед на очите што изразувале цврстина и машкост. Облечен како многу тогашни војводи:носел кабаница што го штитела од дожд и мраз,ковани опинци за постабилно движење врз елекот вкрстил гајтан со кој се заврзувал нагантот за да не му се изгуби или да не му го одземат од рацете,од десното рамо преку градите затегнал рамен за кожната торба во која чувал документи и опашал ќемер во кој го чувал оружјето. Времето барало храбри луѓе, но истовремено ги создавало. Чостопати им зборувал на своите борци: “Ако треба да умираме,тогаш да умреме како херои. Не сме баби да се плашиме од смртта”.
Средба на Пешо со мајка му Марија
Борбениот пат на Пешо беше долг. Од него се бараа натчовечки напори. Со години разделен од своите најблиски. Секако, најтешко ја поднесуваше разделбата со својата мајка. Учеше во Самоков и само за време на летниот распуст ја гледаше. Мајка му постојано живееше во Неготино. За миг можеше да наврати во градот, да одржи состанок со месниот комитет и да ја види неа. Имаше горлива желба да го слушне мајчиниот глас,да ја прегрне и да го види милиот лик. Една вечер пристигна со своите борци. Тајно се сокрива во куќата на Ѓошо Пиштолот --- негов зет. Испрати абер до мајка му и другите најблиски да се видат. Желбата му беше исполнета. Со нестрпливост ја очекуваше мајка си. Ја немаше видено четири години. Мајка му Марија веднаш дошла штом дознала дека синот и е во градот. Со тешки воздишки го прегрнуваше, небаре сакаше да го задржи засекогаш кај себе и да не го пушти повеќе да оди во неизвесност. Двајцата разговараа долго време. Разговараа за куќата, за најблиските, за работата, и што ли не друго. Разделбата меѓу Пешо и мајка му беше болна. Срцето на Марија и се кинеше. Во нивните мисли пролетуваше дали ќе се видиме друг пат? Со насолзени очи се гледаа за последен пат.
Трагичниот крај во близина на селото Клисура
Најнапред одат Пешо и курирот, а по нив и 12тината четници. Четата се движи по единствената планинска патека. Штом Пешо и четниците стигна до месноста Преслап, телата им беа испотени и им заповена на одмор. Беше рано, околу 21 часот. Се спремаше да одмара сè уште не беше седнал на земји кога Дино Дрчевски на своите луѓе им заповеда да не пука никој, затоа што тој многу добро го знае Пешо и сам ќе го убие. Подмолно, од зад грб испукува еден куршум и смртно го погодува војводата Пешо. Во тој миг последните зборува гледајќи го селото му биле “Ах,Клусура”.. Пред четниците лежеше трупот на војводата, крвта засилено бликаше од вените,се разлеваше по тревата,и црвено ја боеше. Пешо беше закопан кај една нива покрај меѓите. Четата го продолжи патот кон Влашки Колиби. Беше покуса за еден борец,војвода, за еден вистински заљубеник на слободата.
Стихови
Извикна Пешо војвода од високите балкани,
од високите рудини,
над тоа село Копришница.
-Слушајте вие селани,
'утре е Св. Недела,'
четото да си го пречестам.
Сите во црква влегоа
комитска клетва зедоа.
Излегол Пешо од село,
клетва пусија душманска.
Душмански пушки згрмеа,
Пешо војвода удрија,
Пешо војвода удрија
левата страна срцето.
Споменици
-Во центарот на Демир Капија има спомен-биста на војводата Пешо Самарџиев. -Исто така во селото Чифликот близу Демир Капија ома спомен-плоча на Пешо Самарџиев. Изградена од страна на здружението на боречката организација од Неготино.
Добовјани
Добовјани — село во Општина Струга, во околината на градот Струга.
Географија и местоположба
Селото Добовјани се наоѓа во централниот дел на Струшко Поле, на десната страна на Црн Дрим, во Општина Струга. Селото до 2004 година припаѓало на сега непостоечката Општина Велешта. Се работи за рамничарско село кое се наоѓа на надморска височина од 790 метри. Добовјани се наоѓа на 12,1 километар оддалеченост од градот Струга. Селото поседува еден од најмалите атари во Република Македонија - само 1 квадратен километар.
Историја
Селото било зафатено со борбите за време на Илинденското востание.
Познатиот српски писател Бранислав Нушиќ во својот патопис Крај бреговите на Охридското Езеро вака го опишува селото Добовјани во првата половина на XX век:
На крајот на XIX век, селото дел од Струшката нахија во Охридската каза на Отоманското Царство.
Според податоците од 1873 година, селото имало 42 Македонци мажи.
Стопанство
Во селото најзастапено е полјоделството. Обработливото земјиште зафаќа 79.8 хектари. Селото припаѓа на хидросистемот „Струшко поле“, поточно на потсистемот „Ложани“.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Добовјани живееле 390 жители, од кои 240 Македонци и 150 Албанци.
Пописот во 1991 година не бил целосно одржан во Добовјани, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, во селото нема целосни податоци.
Добовјани е средно по големина село во околината на Струга, коешто броело 261 жител во 1961 година, додека во 1994 година бројот се зголемил на 424 жители, албанско население.
Родови
Добовјани е албанско село.
Родови во селото се: Мусаи (12 к.) доселени се од областа Матија во Албанија, они се први доселени во селото, доселени се во 1800та година. Го знаат следното родословие: Алија (жив на 54 г. во 1980 година) Шабан-Реџеп-Аљуш-Ајдар-Муса, основачот на родот кој се доселил; Туши (14 к.) доселени се од Дебарско, дошле после претходниот род; Полиси (12 к.) доселени се од селото Полис во близина на Елбасан, Албанија; Халку (6 к.) доселени се од дебарско; Дешку (2 к.), Шеху (2 к.), Винца (1 к.) и Каца (1 к.) доселени се од соседното поголемо село Велешта, подалечно потекло на овие родови е од дебарско.
Самоуправа и политика
За време на избори се гласа во основното училиште.
NGC 2410
NGC 2410 — спирална галаксија во соѕвездието Близнаци, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2410 се споменува и како UGC 3917, MCG 5-18-23, CGCG 147-43, CGCG 177-35, IRAS 07318+3255.
Откривање
Објектот е откриен на 2 февруари 1877 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2410 е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 13 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 2410 има привидни димензии од 2,4' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 7 ч 35 м 2,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 32° 49' 21". Положбениот агол на објектот е во износ од 31°.
Други поделби
Проучување на NGC 2410 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 21336. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 100; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2457. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1336.
NGC 4636
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4636 се споменува и како UGC 7878, MCG 1-32-137, CGCG 43-2, VCC 1939.
Откривање
Објектот е откриен на 23 февруари 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4636 е од видот E2. Видливиот сјај со голо око изнесува 9,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 10,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 4636 има привидни димензии од 5,9' х 4,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 42 м 49,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +2° 41' 14"". Положбениот агол на објектот е во износ од 150°.
Други поделби
Проучување на NGC 4636 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 42734. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 239; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 293. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1560.
Данило Љуботин
Данило Љуботина (Српско Поље, околу 1660 - 1739) бил српски православен епископ на горникарловачки од 1713 година до 1739 година, со архиепископско место, првично во Манастир Гомирје, а потоа и во Плашки.
Потекло и рани години
Семејството на Данило Љуботин потекнувало од Херцеговина, од каде што неговите предци се преселиле во хабсбуршките области во регионот на Карловац. Данило е роден во селото Брлога. Своите завети ги примил во тогаш најзападниот српски православен манастир Гомирје, а подоцна станал игумен на овој манастир. Тој бил еден од главните соработници на епископот Атанасиј Љубојевиќ, со кого учествувал во работата на познатиот Крушедолски парламент (1708). На овој собор се бранело црковното и националното единство на православните Срби во Хабсбуршките земји. Бидејќи царот Јосиф I ја признал епархиската јурисдикција на епископот Атанасиј само во областите Зринопоље, Лика и Крбава, по смртта на епископот (1712 г.) бил доведен во прашање опстанокот на една епархија за целата област на Горна Краина. Љуботин извесно време бил намесник на митрополитот Подгорички Софрони.
Епископска служба
На Црковно-народниот собор одржан во 1713 г. во Сремски Карловци е донесена одлука споменатата област да се подели на две посебни епархии: Горна Карловачка за предвоениот простор на Карловачкиот генералат околу манастирот Гомирје и Костајничка, во кој влегувале Зринопоље, Лика и Крбава. За епископ Горни Карловачки е избран Данило Љуботин, а за Костајнички Дионисија Угарковиќ. И двајцата го добиле кралското уверение во текот на истата година.
Како епископ, Данило Љуботин првично претојувал во манастирот Гомирје, а потоа го уредил новиот центар на епархиската управа во Плашки (1721). Стекнал големи заслуги за организацијата на епархијата и одбраната на православието од нападите на римокатоличките епископи и нивните гркокатолички штитеници. Епископот Данило ја добил дополнителната должност во 1737 година, по смртта на епископот Коштајнички Стефан Љубибратиќ, кога му била доверена привремената управа во испразнетата Коштајничка епархија. Должностите на епископот и администратор на Костајница ги извршувал до својата смрт, на 29 јануари 1739 година. Ова го означило почетокот на петгодишниот период на големи превирања на просторот на овие епархии, кој бил цел на државните власти и разни противници на православната вера. Со упорната борба на српскиот народ и хиерархија била одбранета Горнокарловачката епархија, а нередовната состојба завршила со доаѓањето на Павле Ненадовиќ за нов епископ (1744).
Англосфера
Настанок и толкувања
Терминот Англосфера за првпат се сретнува во 1995 година, во книгата на „Дијамантската ера“ на Ниал Стивенсон, без да биде подробно објаснет. Во политичка и геополитичка смисла, изразот англосфера за првпат се употребува во 2000 година од страна на Џон Лојд. Во речникот Миријам-Вебстер, поимот Англосфера е дефиниран како „земјите во светот во кои англискиот јазик и културни вредности се предоминантни“, додека во Краткиот Оксфордски речник на англискот јазик Англосферата се дефинира како група земји во кои англискиот јазик е главен мајчин јазик. Во политичко-културна смисла терминот Англосфера има поширок опфат од поимот Англосаксонска цивилизација и се дефинира како своевидна мрежа (network) на поврзување на државите кои споделуваат заеднички јазик, вредности, демократски традиции, правни и политички институции.
Географски опфат
Географски Англосферата ги опфаќа земјите членки и некогашните колонии на Британската Империја, односно Британските острови во Европа, Северна Америка и Карибите познати и како „Британска Западна Индија“ (British West Indies), Јужна Африка и некогашните колонии во Африка, јужниот дел на Азија, Австралија и Океанија. Еден од главните застапници, проучувачи и теоретичари на Англосферата во геополитичка смисла, Џемјс Бенет, географскиот опфат со земјите кои ја сочинуваат Англосферата го дефинира во три различни слоеви:
Политика
Како главни политички вредности кои ги споделуваат земјите на Англосферата се вбројуваат: нагласувањето на индивидуализмот, владеењето на правото, почитувањето на договорите (во формална и неформална смисла) и дадениот збор, издигнувањето на слободата на првото и највисоко место на вредностите (либерализам), силно и цврсто граѓанско општество. Иако политичките системи на САД и Велика Британија се во градбата и функционирањето различни, сепак тие се засновани на овие заеднички политички и општествени вредности. Од аспект на политичките системи еден од аргументите во проучувањето на концептот на Англосфера се заедничките речиси истоветни политички системи во Велика Британија, Австралија, Нов Зеланд, Канада кои се засноваат на англискиот Вестминстерски парламентарен систем, со дводомен (бикамерален) парламент и легислатива, изборниот систем (првиот добива - first past the post систем) и уставните конвенции. Од правен аспект земјите на Англосферата споделуваат исти правни системи познати како Common Law или англосаксонско прецедентно право засновано на судски одлуки, решенија, практики, обичаи и судење со граѓанска порота. Ваквиот правен систем на англосаксонско прецедентно право Common Law е присутен во Велика Британија, САД, Австралија, Канада, Нов Зеланд, Ирска, Индија. Во рамки на политичките организации (од формален и неформален карактер) на земјите од Англосферата, како најзначаен пример во проучувањата се наведува британскиот Комонвелт на нации.
Безбедност
Во однос на соработката на безбедносен и воен план, концептот на Англосферата се разгледува преку два периоди на светската сцена: Студената војна и Војната против тероризмот. Во рамки на овие два периоди земјите од Англосферата се наоѓаат на истата страна како блиски сојузници, а заедно спроведуваат и неколку воени интервенции. Како воено-безбедносни организации и алијанси помеѓу земјите на Англосферата, се наведуваат АБКА (ABCA) организација и договори за заедничка опрема, наоружување, обука, разузнавачко и технолошко поврзување на армиите на САД, В.Британија, Канада и Австралија со Нов Зеланд како набљудувач, основана во 1947 година и АНЗУС (ANZUS) воен сојуз помеѓу САД, Австралија и Нов Зеланд потпишан во 1951 година со првобитен опсег на воено-безбедносни прашања во Тихиот Океан, а денес и на целиот свет. Во овој контекст се споменува и НАТО како воена организација во која соработуваат земјите од Англосферата. Како најзначајни војни и воени интервенции во кои учествувале или имаат големо влијание и значење за односите мѓу земјите од Англосферата се наведуваат војните во Авганистан и Ирак, но и војните и воените интервенции од минатото во кои самоиницијативно учествувале некои од земјите како што се оние во Виетнам, Суецката криза и Фокландските острови.
Претседателски избори во САД (1800)
Претседателски избори во САД, 1800 — четврти претседателски избори во САД. Започнале на 31 октомври и траеле до 3 декември 1800. Понекогаш се нарекуваат и „Револуцијата во 1800“. Дотогашниот потпретседател Томас Џеферсон го победил дотогашниот претседател Џон Адамс.
Позадина
Овие избори биле почеток на падот на Федералистичката партија, додека пак од друга страна започнал нов период на владеење на Демократско-републиканската партија. Ова било долго и горчливо повторување на изборите во 1796 помеѓу про-француските и про-децентралистичките демократски републиканци на чело со Џеферсон и Арон Бјур против про-британските и про-централистичките федералисти на чело со Адамс и Чарлс Пинкни. Главните политички прашања и ставови гравитирале околу последиците од француската револуција, како и спротивставување на данокот наметнат од страна на американскиот Конгрес со цел финансирање на мобилизација на новата армија и морнарица во квазивојна против Франција во 1798.
Додека демократските републиканци биле добро организирани на локално како и на ниво на сојузна држава, федералистите биле неорганизирани и претрпеле големи поделби помеѓу нивните водачи, претседателот Адамс и Александар Хамилтон. Трката со цел освојување на избирнички гласови како и кампањите на оцрнување од страна на двете партии ги направиле овие избори да бидат слични на современите.
Овие избори изложиле еден од недостатоците на првичниот Устав на САД. Членовите на избирачкиот колегиум имале овластување според првичниот устав да гласаат за две имиња на личности кандидати за претседател.
Кандидатот кој добил најголем број на избирачки гласови станувал претседател, додека кандидатот со втор најголем број бил избран за потпретседател. Демократските републиканци планирале еден од избирачите да не го даде својот втор глас за Арон Бјур, со тоа што Џеферсон би добил еден избирачки глас повеќе од Бјур, притоа Џеферсон би бил избран за претседател, а Бјур за потпретседател. Сепак, овој план не бил соодветно извршен. Секој избирач кој гласал за Џеферсон исто така гласал и за Бјур, резултирајќи со изедначен број на избирачки гласови. Резултатот потоа бил ставен во рацете на Претставничкиот дом, кој по 35. гласови во кои Џеферсон и Бјур не успеале да добијат мнозинство, го избрале Џеферсон на 36. гласачко ливче.
Со цел исправање на недостатокот во првичниот воспоставен избирачки механизам во уставот, XII амандман, ратификуван во 1804 бил додаден во уставот на САД. Тој ги обврзувал избирачите да направат свој дискретен избор помеѓу нивното гласање за претседател и потпретседател.
Кандидати
Демократско-републиканска партија
Федералистичка партија
Резултати
Извор
Вустермарк
Вустермарк (Wustermark) — општина во округот Хафеланд, во Бранденбург, Германија.
Историја
Била основана во 2002 преку спојување на пет села Бухов-Карпцов, Елстал, Хопенраде, Приорт и Вустермарк.
Големите географски откритија
Големите географски откритија — збирен поим за најзначајните пловидби и истражувања коишто имаат придонесено за откривањето на Новиот Свет. Од особено значење, пред сè, е откривањето на Америка, пронаоѓањето на поморски пат за Индија и првото патување околу светот. Големите географски откритија (познати и како ера на откритијата) претставуваат период од човечката историја кој започнал во XV век и продолжил сè до XVII век. Овој период се одликува со големи проучувања на океаните со цел барање на трговски партнери, со воспоставување на европски колонии во откриените земји и најважно со доминација на европските држави на светските мориња. Најбарани стоки на европските пазари биле златото, среброто, свилата и различни зачини. Сето ова било покренато од развојот на науката во периодот на ренесансата. Тоа овозможило еврпските држави да изградат нови и поиздржливи бродови кои можеле да пловат и по мориња кои биле многу потешки за пловидба од Средоземното. Од друга страна, пак, напредокот во астрономијата и географијата овозможил полесна навигација низ морињата.
Меѓу најпознатите морепловци и истражувачи од тоа време се Кристофер Колумбо, Васко де Гама, Педро Алварес Кабрал, Џон Кабот, Фернандо Магелан и други. Новите типови на бродови кои во овој период биле изградени од страна на Португалија биле од типот карак и каравела. Тоа биле првите бродови кои можеле слободно да патуваат и низ Средоземно Море и низ Балтичко Море и низ Атлантскиот Океан.
Големите географски откритија дополнително придонеле врз развојот на науката и врз појават на нови идеи во времето на ренесансата. Тие дополнително влијаеле врз напредокот во картографијата, навигацијата и бродоградбата. Новото мислење дека Земјата има кружен облик ги натерало морепловците да започнат со својата пловидба кон исток, за еден ден да се вратат кон истата точка од запад.
Проучување на Земјата
Периодот на проучувањето на Земјата претставува серија од европски експедиции во Евроазија во доцниот среден век. Во периодот додека Монголците ја застрашувале Европа со можни грабежи, тие истовремено создале голем дел од трговските патишта и комуникациски линии од Блискиот Исток до Кина. Европските држави го искористиле тоа за проучување на тие за нив непознати патишта. Морепловците биле скоро сите Италијанци и самата трговија меѓу Европа и Блискиот Исток била целосно контролирана од италијанските трговци. Ова било мошне силно следено и од страна на останатите европски држави. Португалскиот принц Хенри започнал со експедиции со намера да ја пронајде изгубената христијанска држава чиј цар бил Презвитер Јован.
Причини за географските откритија
Постојат повеќе причини за започнување на оваа ера на истражување на земјата. Првиот од истражувачите бил Џовани да Пиан дел Карпин кој патувал за Монголија и назад, од 1241 до 1247 година. Најпознатиот патешественик е Марко Поло, кој патувал во Азија од 1271 до 1295 година. Неговото „Патешествие на Марко Поло“ било распространето и читано во цела Европа. Во 1239 година, Николо Да Конти го публикувал своето патешествие до Индија и Југоисточна Азија. Во периодот од 1466 до 1472 година, рускиот трговец Афанаси Никитин од Твер патувал до Индија, што е опишано во неговата книга.
Политички причини
Во средниот век, Португалија бргу напредувала во нова бродоградба, од кои најпознати се карака и каравела. Една од најголемите причини бил напредокот на Османлиското Царство во Европа. Ако се земе предвид дека во 1453 година Османлиите го зазеле Цариград со што Византија, која на времето претставувала „Христијанското царство“ со континуитет на Римското Царство, престанала да постои, тоа за народите на Западна Европа било знак дека и тие може да потпаднат под отоманска власт. Од друга страна, пак, поради постојните непријателства меѓу новото исламско царство и христијанските држави, за христијанските трговци биле затворени сувоземните патишта кон Блискиот Исток. Османлиското Царство очигледно претставувала сериозна пречка за одвивањето на трговијата меѓу Европа и Азија, но и сериозна закана за опстанокот на христијанскиот свет. Уште многу порано, арапските освојувања го претвориле Средоземното Море кое претставувало море кое поврзува во море кое раздвојува различни култури. Со оглед на претходно кажаното и со оглед на тоа што Западна Европа се наоѓала на крајниот запад на тогаш познатиот свет, големите географски откритија не биле само авантури туку и политичка потреба да се изнајде алтернативен пат за снабдување со лековити билки, зачини, суровини, злато, сребро, но и потреба за народите од Западна Европа да ги прошират сопствените видици и евентуално да најдат алтернативни места каде би можеле, непречени од заканите на исламот, да ги практикуваат сопствените верувања и традиции.
Економски причини
Во време на хуманизмот и ренесансата дошло до развој на сите уметности, унапредување на животот на луѓето, но исто така многу било унапредено и занаетчиството и трговијата. Меѓутоа сето тоа не можело да се одвива без потребните суровини и мирудии (особено без златото и среброто).
Црковни причини
Со појавата на идејата за изнаоѓање поморски пат до Азија, и црквата сакала да има корист од тоа. Впрочем со освојувањето на новите територии црквата сакала да го прошири своето влијание на тие територии, ширејќи го христијанството (католицизмот) за сметка на културата, религијата и цивилизацијата на индогените народи.
Предуслови за откритијата
Периодот на XV век е полн со нови техничко-технолошки откритија. Во тоа време од областа на географијата најзначајно е пронаоѓањето на компасот, изградбата на подобри, поцврсти, побрзи и поиздржливи бродови наречени каравели, изработката на подобри географски карти и производството на помоќно огнено оружје.
Првите патувања
Во поглед на морепловството и истражувањето најсмели биле Шпанците и Португалците. Тие се стремеле да постигнат што е можно повеќе и да стигнат што е можно подалеку во откривањето на морскиот пат за Индија.
Сепак први коишто успеале да испратат своја експедиција по Атлантскиот Океан биле Португалците. Првата поголема експедиција била започната од страна на Португалија од принцот Хенри. Пред тоа, европските морски патување најмногу се одвивале блиску до крајбрежјата. Патувањата главно се одвивале со помош на портуланска карта. Во текот на овие патувања се создадени и многу морски митови, во кои морепловците се среќавале со различни морски чудовишта. Но принцот Хенри ги оспорува овие тврдења. Меѓу првите откритија било откривањето на Мадеирските Острови во 1419 година, кои се наоѓаат во Атлантскиот Океан, потоа во 1427 година биле откриени Азорските Острови. Овие острови биле веднаш колонизирани со португалско население.
Основниот проект за проучување на западниот брег на Африка од страна на Хенри бил разработка на карти. Низ вековите, единствените трговски патишта за поврзување на Европа со Западна Африка биле преку бреговите на Западна Сахара. Овие канали најмногу се користеле за пронаоѓање на злато и стекнување на нови робови, кои им служеле на муслиманските земји околу Северна Африка. Португалската монархија сметала дека исламските народи можат да бидат заобиколени преку Западна Африка. Тие сметале и дека на југ од Сахара постојат христијански држави кои се потенцијални сојузници против муслиманите.
Во текот на првите две десетолетија од португалските истражувања, бариерата наречена Сахара била совладана, па започнале трговија со робови и злато во Сенегал. Во 1481 година португалските морепловци и истражувачи Бартоломео Дијас и Жого де Азамбуха успеале да го откријат Златниот Брег (Гана). Во 1485 година еден од најпрепознатливите и најголеми потугалски истражувачи Жого Сао го открил вливот и дел од течението на реката Конго, а тој се смета дека е и првиот Европеец којшто го поминал екваторот. Веќе наредната 1486 година на 10 октомври на пловидба тргнал Бартоломео Дијас којшто овој пат по две годишна пловидба на 12 март 1488 година го открил ’ртот Добра Надеж. Поради големите бранови и бури што беснееле при неговото пристигнување го нарекол ’рт на бурите. Диас не можел да продолжи понатаму, па се вратил во Португалија. Островите станале место за производство на големо количество на шеќер. Во 1498 година, Васко де Гама пристигнал во Индија.
Овие почетни откритија на Португалците се основа на наредните коишто го имаат сменето животот во светот.
Откривање на Новиот Свет
Португалскиот соперник Кастиља (денешна Шпанија) многу побавно се развивала во однос на Португалија, која сè повеќе навлегувала во внатрешноста на Атлантскиот Океан. Но со обединувањето на Кастиља и Арагон и завршувањето на Реконквиста, станало јасно дека Шпанија својата политика целосно ја насочила кон пронаоѓање на нови трговски патишта. Во 1492 година била заземена Гранада, која претходно се наоѓала под управа на Маврите. Властите во Шпанија го ангажирале џеновјанецот Кристофер Колумбо за започнување на нови поморски патувања за изнаоѓање на патот до Индија. Овој пат пловејќи кон запад. Со тоа се очекувало да се избегне заобиколувањето на Африка.
Колумбо не пристигнал во Азија, туку пристигнал на еден нов непознат свет за Европа, Америка. Во 1500 година португалскиот морепловец Педро Алварес Кабрал го открил Бразил. Се јавила потреба од поделба на новооткриените територии меѓу двете монархии, Шпанија и Португалија, за да се избегне воен конфликт. Тоа било решено со интервенција од страна на папата во 1494 година, со Договор од Тордесиљас, со кој сферите на влијание биле разделени меѓу двете земји. Португалија добила сè што се наоѓало источно надвор од Европа, западно од Зеленортските Острови. Ова ѝ овозможило на Португалија да воспостави голема контрола врз Африка, Азија и источниот дел од Јужна Америка. Шпанија го добила останатиот дел, односно островите на Тихиот Океан и западниот дел на Америка.
Кристофер Колумбо заедно со други шпански морепловци, во почетокот биле разочарани од своите откритија. За разлика од Африка и Азија, Карибите нуделе помалку услови за трговија. Новите острови биле цел на колонизација од страна на Шпанија и Португалија. Шпанија пристигнувајќи во Латинска Америка се соочила со големи империи кои веќе опстојувале. Но сепак, Шпанија успеала да ги порази староседелците на Америка. Една од најпознатите империи од тоа време била империјата на Ацтеките (на територијата на денешно Мексико), а била поразена во 1521 година, и империјата на Инките во денешен Перу, која била поразена во 1532 година.
Во 1519 година, шпанските власти ја финансирале експедицијата на португалскиот морепловец Фернандо Магелан. Целта на патувањето била пронаоѓање на Молучките Острови, и нивно ставање во шпанската сфера на политички и економски интерес.
Португалија имала тешкотии со проширувањето на својата империја. Со тие тешкотии главно се соочувале покрај крајбрежните реони. Во 1580 година шпанскиот крал Филип II станал крал и на Португалија, како законски наследник на царската власт на неговиот роднина Себастијан, кој починал без да остави машки наследници (Филип бил внук на Мануел I). Така била создадена уште поголема империја на Пиринејскиот Полуостров. Научниците и истражувачите од Холандија, Франција и Англија биле игнорирани од папата. Во XVII век, Португалија постепено започнала да ги губи своите позиции во Западна Африка, Блискиот и Далечниот Исток. Бомбај бил под влијание на Англија, Макао, Тимор, Гоа, Ангола и Мозамбик останале под Португалија, а Бразил под Холандија.
Откривањето на Америка
На 3 август  1492  година италијанскиот морепловец Кристофер Колумбо којшто работел  на шпанскиот кралски двор со бродовите Санта Марија,  Ниња  и Пинта  тргнал на долгоочекуваното пронаоѓање на морскиот пат за Индија. Тој најпрвин ги открил Канарските Острови од каде што на  6 септември  тргнал на пет неделно патување по Атлантскиот Океан. Тој на копно стасал на 12 октомври 1492 кога морнарот Родриго де Тријана го здогледал копното.
Колумбо сметал дека стигнал до Индија, па затоа луѓето што ги нашол ги нарекол Индијанци. Тие го пречекале Колумбо со најголеми почести, а тој тоа го искористил, па на враќање во Шпанија  ги наполнил бродовите со богатство.