cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Јаглерод моноксид
Атмосферско присуство
Јаглерод моноксид (CO) е присутен во мали количини (околу 80 ppb) во атмосферата на Земјата. Поголемиот дел од остатокот доаѓа од хемиски реакции со органски соединенија емитирани од човечки активности и природно потекло поради фотохемиските реакции во тропосферата кои генерираат околу 5 × 10 12 килограми годишно. Други природни извори на CO вклучуваат вулкани, шуми и пожари, и други различни форми на согорување, како што се фосилните горива. Мали количества се испуштаат и од океанот и од геолошката активност бидејќи јаглерод моноксид се јавува растворен во стопена вулканска карпа при високи притисоци во обвивката на Земјата. Бидејќи природните извори на јаглерод моноксид варираат од година во година, тешко е точно да се измерат природните емисии на гасот.
Јаглерод моноксидот има индиректен ефект врз зрачењето преку зголемување на концентрациите на директни стакленички гасови, вклучувајќи метан и тропосферски озон. CO може да реагира хемиски со други атмосферски состојки (првенствено радикалот хидроксил, • OH) кои инаку би го уништиле метанот. Преку природни процеси во атмосферата се оксидира до јаглерод диоксид и озон. Јаглерод моноксидот е краткотраен во атмосферата (со просечен животен век од околу еден до два месеци) и просторно променлив во концентрација.
Поради долгиот животен век во средината на тропосферата, јаглерод моноксидот се користи и како трагач за загадувачи.
Урбано загадување
Јаглерод моноксидот е привремен атмосферски загадувач во некои урбани средини, главно од издувните гасови на моторите со внатрешно согорување (вклучувајќи возила, преносни и резервни генератори, косилки, електрични мијалници итн.), но исто така и од нецелосно согорување на разни други горива (вклучувајќи дрво, јаглен, нафта, парафин, пропан, природен гас и ѓубре).
Големи настани со загадување со CO може да се забележат од вселената над градовите.
Улога во формирањето на озон на ниво на земјата
Јаглерод моноксидот е, заедно со алдехидите, дел од серијата циклуси на хемиски реакции кои формираат фотохемиски смог. Тој реагира со хидроксилниот радикал (•OH) за да произведе радикален посредник • HOCO, кој брзо го пренесува својот радикален водород во O2 за да формира перокси радикал (HO2•) и јаглерод диоксид (CO). Перокси радикалот последователно реагира со азотен оксид (NO) за да формира азот диоксид (NO2) и хидроксилен радикал. NO2 дава O(3P) преку фотолиза, со што се формира O3 по реакцијата со O2. Бидејќи радикалот хидроксил се формира за време на формирањето на NO2, рамнотежата на низата хемиски реакции почнувајќи со јаглерод моноксид и доведува до формирање на озон е:
(каде hν се однесува на фотонот на светлината апсорбиран од молекулата NO 2 во низата)
Иако создавањето на NO2 е критичниот чекор што води до формирање на озон на ниско ниво, тој исто така го зголемува овој озон на друг, донекаде меѓусебно исклучувачки начин, со намалување на количината на NO што е достапно да реагира со озон.
Загадување во затворен простор
Во затворени средини, концентрацијата на јаглерод моноксид може да се зголеми до смртоносни нивоа. Во просек, 170 луѓе во Соединетите Американски Држави годишно умираат од јаглерод моноксид произведен од неавтомобилски производи за широка потрошувачка. Овие производи вклучуваат неисправни уреди за согорување на гориво, како што се печки, опсези, бојлери и грејачи на простории со гас и керозин; опрема со погон на мотор, како што се преносливи генератори (и автомобили оставени да работат во приложените гаражи); камини; и јаглен што се гори во домовите и другите затворени места. Многу смртни случаи се случиле за време на прекини на струја поради тешки временски услови, како што е ураганот Катрина и кризата со струја во Тексас во 2021 година.
Рударство
Рударите го нарекуваат јаглерод моноксид како „ бел влажен “ или „тивок убиец“. Може да се најде во затворени области со слаба вентилација и во површинските и во подземните рудници. Најчести извори на јаглерод моноксид во рударските операции се моторот со внатрешно согорување и експлозиви; сепак, во рудниците за јаглен, јаглерод моноксид може да се најде и поради нискотемпературната оксидација на јагленот. Идиомот „ Канари во рудникот за јаглен“ се однесува на рано предупредување за присуство на јаглерод моноксид.
Астрономија
Надвор од Земјата, јаглерод моноксидот е втората најчеста диатомска молекула во меѓуѕвездената средина, по молекуларниот водород. Поради својата асиметрија, оваа поларна молекула произведува далеку посветли спектрални линии од молекулата на водородот, што го прави CO многу полесен за откривање. Меѓуѕвездениот CO за прв пат бил откриен со радио телескопи во 1970 година. Сега е најчесто користениот трагач на молекуларниот гас воопшто во меѓуѕвездениот медиум на галаксиите, бидејќи молекуларниот водород може да се открие само со помош на ултравиолетова светлина, за што се потребни вселенски телескопи. Набљудувањата на јаглерод моноксид обезбедуваат голем дел од информациите за молекуларните облаци во кои се формираат повеќето ѕвезди.
Бета Пикторис, втората најсветла ѕвезда во соѕвездието Пиктор, покажува вишок на инфрацрвена емисија во споредба со нормалните ѕвезди од неговиот тип, што е предизвикано од големи количини прашина и гас (вклучувајќи јаглерод моноксид) во близина на ѕвездата.
Во атмосферата на Венера јаглерод моноксид се јавува како резултат на фотодисоцијација на јаглерод диоксид со електромагнетно зрачење со бранови должини пократки од 169 nm. Исто така, спектроскопски е идентификуван на површината на нептуновата месечина Тритон.
Цврстиот јаглерод моноксид е составен дел на кометите. Испарливата или „ледената“ компонента на Халеевата Комета е околу 15% CO. На собна температура и при атмосферски притисок, јаглерод моноксидот е всушност само метастабилен (види реакција на Будуард) и истото важи и при ниски температури каде CO и се цврсти, но сепак може да постои милијарди години во комети. Има многу малку CO во атмосферата на Плутон, кој се чини дека е формиран од комети. Ова може да биде затоа што има (или постоела) течна вода во Плутон.
Овие реакции може да се случат за неколку милиони години дури и на температури како што се наоѓаат на Плутон.
Хемија
Јаглерод моноксид има широк спектар на функции во сите дисциплини на хемијата. Четирите главни категории на реактивност вклучуваат катализа на метал-карбонил, радикална хемија, катјонска и анјонска хемија.
Координативна хемија
Повеќето метали формираат координативни комплекси кои содржат ковалентно прикачен јаглерод моноксид. Само металите во пониски состојби на оксидација ќе се комплицираат со лигандите на јаглерод моноксид. Ова е затоа што мора да има доволна густина на електрони за да се олесни донирањето назад од металната d xz -орбитала, до молекуларната орбитала π* од CO. Осамениот пар на јаглеродниот атом во CO донира и густина на електрони на d x²−y² на металот за да формира сигма врска. Оваа донација на електрони е исто така изложена со цис ефект, или лабилизација на CO лиганди во цис позиција. Никел карбонил, на пример, се формира со директна комбинација на јаглерод моноксид и никел метал:
Поради оваа причина, никелот во која било цевка или дел не смее да дојде во подолг контакт со јаглерод моноксид. Никел карбонил лесно се разложува назад до Ni и CO при контакт со топли површини, и овој метод се користи за индустриско прочистување на никелот во процесот Монд.
Во никел карбонил и други карбонили, електронскиот пар на јаглеродот комуницира со металот; јаглерод моноксидот го донира електронскиот пар на металот. Во овие ситуации, јаглерод моноксидот се нарекува карбонилен лиганд. Еден од најважните метални карбонили е железо пентакарбонил, Fe(CO) 5:
Многу комплекси метал-CO се подготвуваат со декарбонилација на органски растворувачи, а не од CO. На пример, иридиум трихлорид и трифенилфосфин реагираат во вриење на 2-метоксиетанол или DMF за да добијат IrCl(CO) (PPh <sub id="mwAu8">3 ) <sub id="mwAvA">2.
Металните карбонили во хемијата на координацијата обично се проучуваат со помош на инфрацрвена спектроскопија.
Органска и главна група хемија
Во присуство на силни киселини и вода, јаглерод моноксид реагира со алкени за да формира карбоксилни киселини во процес познат како реакција Кох-Хаф. Во реакцијата Гатерман-Кох, арените се претвораат во деривати на бензалдехид во присуство на <sub id="mwAv8">AlCl3 и HCl. Соединенијата на органолитиум (на пр. бутил литиум ) реагираат со јаглерод моноксид, но овие реакции имаат мала научна употреба.
Иако CO реагира со карбокации и карбаниони, тој е релативно нереактивен кон органски соединенија без интервенција на метални катализатори.
Со реагенсите од главната група, CO претрпува неколку значајни реакции. Хлорирањето на CO е индустриски пат до важното соединение фозген. Со боранот CO формира адукт H <sub id="mwAw4">3 BCO, кој е изоелектронски со катјонот на ацетил [H3CCO] +. CO реагира со натриум и дава производи кои произлегуваат од спојувањето на C-C како што е натриум ацетилендиолат 2 · Тој реагира со стопениот калиум за да добие мешавина од органометално соединение, калиум ацетилендиолат 2 ·, калиум бензенхексолат 6     и калиум родизонат 2К·.
Соединенијата циклохексанхексон или трикиноил (C6O6) и циклопентапентон или леуконска киселина (C5O5), кои дотогаш биле добиени само во трагови, може да се сметаат за полимери на јаглерод моноксид. При притисок над 5 GPa, јаглерод моноксидот се претвора во поликарбонил, цврст полимер кој е метастабилен при атмосферски притисок, но е експлозивен.
Лабораториска подготовка
Јаглерод моноксид погодно се произведува во лабораторија со дехидрација на мравја киселина или оксална киселина, на пример со концентрирана сулфурна киселина. Друг метод е загревање на интимна мешавина од прашкаст цинк метал и калциум карбонат, кој ослободува CO и остава зад себе цинк оксид и калциум оксид:
Сребро нитрат и јодоформ исто така даваат јаглерод моноксид:
Металните оксалатни соли ослободуваат CO при загревањето, оставајќи карбонат како нуспроизвод:
.мкд
Врвен македонски највисок државен домен е .мкд.
Јаглерод моноксид
Производство
Термичкото согорување е најчест извор на јаглерод моноксид. Јаглерод моноксид се добива од делумна оксидација на соединенијата што содржат јаглерод; се формира кога нема доволно кислород за производство на јаглерод диоксид (CO), како на пример кога работи шпорет или мотор со внатрешно согорување во затворен простор. На пример, за време на Втората светска војна, мешавина на гас, вклучувајќи јаглерод моноксид, се користела за одржување на моторните возила во делови од светот каде што бензинот и дизел-горивото биле дефицитарни. Биле вградени надворешни (со неколку исклучоци) јаглен или генератори на дрвен гас, а мешавината од атмосферски азот, водород, јаглерод моноксид и мали количества други гасови произведени од гасификацијата се доведувале до миксер за гас. Гасната мешавина произведена со овој процес е позната како дрвен гас.
Големо количество нуспроизвод на CO се формира при оксидативните процеси за производство на хемикалии. Поради оваа причина, гасовите од процесот треба да се прочистат.
Развиени се многу методи за производство на јаглерод моноксид.
Индустриско производство
Главен индустриски извор на CO е производителот на гас, мешавина која содржи претежно јаглерод моноксид и азот, формирана со согорување на јаглерод во воздухот на висока температура кога има вишок на јаглерод. Во рерната, воздухот се пренесува низ корито од кокс. Првично произведениот CO се рамнотежи со преостанатиот врел јаглерод за да даде CO. Реакцијата на CO  со јаглерод за да се добие CO е опишана како реакција на Будуард. Над 800 °C, CO е доминантен производ:
.мкд
Кириличен домен
Во ноември 2012 МАРнет започна со процесот на воведување кириличен национален домен. Првата фаза од процесот беше прибирање на предлози за формата на доменот. Поднесувањето предлози се одвиваше на официјалната страница на МАРнет и траеше од 19 ноември до 3 декември 2012 година. Избраниот предлог треба да ги содржи буквите од државата (кратенка или цело име) и тој ќе биде предложен за официјална регистрација. На анкетата победил доменот .мкд.
Список на државни водачи во 1061 година
Ова е список на државни водачи во 061 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
.мкд
Гласањето за македонски кириличен домен
Кириличниот домен .мкд е поднесен за официјална регистрација како македонски кириличен домен, а прифатен и регистриран на 20 март 2014.
Јаглерод моноксид
Индустриско производство
Јаглерод моноксидот е исто така нуспроизвод од редукцијата на металните оксидни руди со јаглерод, прикажан во поедноставена форма како што следува:
Јаглерод моноксид се произведува и со директна оксидација на јаглерод во ограничено снабдување со кислород или воздух.
Бидејќи CO е гас, процесот на редукција може да се води со загревање, искористувајќи ја позитивната (поволна) ентропија на реакцијата. Елингемскиот дијаграм покажува дека формирањето на CO е фаворизирано пред CO на високи температури.
Хемиска индустрија
Јаглерод моноксид е индустриски гас кој има многу примени во производството на хемикалии. Големи количини алдехиди се произведуваат со реакција на хидроформилација на алкени, јаглерод моноксид и H2. Хидроформилацијата е поврзана со процесот на повисок олефин на Shell за да се добијат прекурсори на детергентите.
Фозгенот, корисен за подготовка на изоцијанати, поликарбонати и полиуретани, се произведува со поминување на прочистен јаглерод моноксид и гас хлор низ корито од порозен активен јаглен, кој служи како катализатор. Светското производство на ова соединение било проценето на 2,74 милиони тони во 1989 година
Метанолот се произведува со хидрогенизација на јаглерод моноксид. Во поврзаната реакција, хидрогенизацијата на јаглерод моноксид е поврзана со формирање на C-C врска, како во процесот Фишер-Тропш каде јаглерод моноксид се хидрогенизира во течни јаглеводородни горива. Оваа технологија овозможува јаглен или биомаса да се претворат во дизел.
Во процесот на Катива, јаглерод моноксидот и метанолот реагираат во присуство на хомоген иридиумски катализатор и хидројодна киселина и даваат оцетна киселина. Овој процес е одговорен за најголемиот дел од индустриското производство на оцетна киселина.
Металургија
Јаглерод моноксидот е силен редуктивен агенс и се користи во пирометалургијата за намалување на металите од рудите уште од античко време. Јаглерод моноксидот го отстранува кислородот од металните оксиди, намалувајќи ги на чист метал на високи температури, формирајќи јаглерод диоксид во процесот. Јаглерод моноксид обично не се снабдува како што е, во гасовита фаза, во реакторот, туку тој се формира на висока температура во присуство на руда што носи кислород или јаглеродно средство како кокс и висока температура. Процесот на високи печки е типичен пример за процес на редукција на метал од руда со јаглерод моноксид.
Слично на тоа, гасот од високите печки собран на врвот на високата печка, сè уште содржи околу 10% до 30% јаглерод моноксид и се користи како гориво на печките Каупер и на печките Сименс-Мартин за производство на челик со отворено огниште.
Предложена употреба како гориво на Марс
Јаглерод моноксидот е предложен за употреба како гориво на Марс. Моторите со јаглерод моноксид/кислород се предложени за употреба во раниот површински транспорт бидејќи и јаглерод моноксидот и кислородот може директно да се произведат од атмосферата на јаглерод диоксид на Марс со електролиза на цирконија, без да се користат какви било водни ресурси на Марс за да се добие водород, кој би бил потребен за да се направи метан или кое било гориво базирано на водород.
Физиологија
Јаглерод моноксид е биоактивна молекула која делува како гасна сигнална молекула. Природно се произведува преку многу ензимски и неензимски патишта, од кои најдобро се разбира е катаболичкото дејство на хем оксигеназата врз хемот добиен од хемобелковините како што е хемоглобинот. По првиот извештај дека јаглерод моноксидот е нормален невротрансмитер во 1993 година, јаглерод моноксидот добил значително клиничко внимание како биолошки регулатор.
Поради улогата на јаглерод моноксид во телото, абнормалностите во неговиот метаболизам се поврзани со различни болести, вклучувајќи невродегенерации, хипертензија, срцева слабост и патолошки воспаленија. Во многу ткива, јаглерод моноксид делува како антиинфламаторно, вазодилататорски и поттикнувач на неоваскуларниот раст. Во студиите на животински модели, јаглерод моноксидот ја намалува сериозноста на експериментално индуцираната бактериска сепса, панкреатитис, хепатална исхемија/повреда на реперфузија, колитис, остеоартритис, повреда на белите дробови, отфрлање на трансплантација на белите дробови и невропатска болка, истовремено промовирајќи заздравување на раните на кожата. Затоа, постои значителен интерес за терапевтскиот потенцијал на јаглерод моноксидот да стане фармацевтски агенс и клинички стандард на нега.
Медицина
Студиите кои вклучуваат јаглерод моноксид се спроведени во многу лаборатории низ светот поради неговите антиинфламаторни и цитопротективни својства. Овие својства имаат потенцијал да се користат за да се спречи развојот на низа патолошки состојби, вклучувајќи повреда на реперфузија на исхемија, отфрлање на трансплантацијата, атеросклероза, тешка сепса, тешка маларија или автоимунитет. Многу фармацевтски иницијативи за испорака на лекови развиле методи за безбедно администрирање на јаглерод моноксид, а последователните контролирани клинички испитувања го оцениле терапевтскиот ефект на јаглерод моноксид.
Микробиологија
Микробиотата исто така може да користи јаглерод моноксид како гасотрансмитер. Чувството на јаглерод моноксид е сигнална патека олеснета од белковини како што е CooA. Обемот на биолошките улоги за чувствителноста на јаглерод моноксид сè уште е непознат.
Човечкиот микробиом произведува, троши и реагира на јаглерод моноксид. На пример, кај одредени бактерии, јаглерод моноксидот се произведува преку редукција на јаглерод диоксид со ензимот јаглерод моноксид дехидрогеназа со поволни биоенергетици за напојување низводно клеточни операции. Во друг пример, јаглерод моноксидот е хранлива материја за метаногени археи кои го намалуваат до метан користејќи водород.
Наука за храна
Јаглерод моноксид се користи во системите за пакување во модифицирана атмосфера во САД, главно со свежи месни производи како говедско месо, свинско месо и риба за да изгледаат свежи. Придобивката е двојна, јаглерод моноксидот штити од микробно расипување и ја подобрува бојата на месото за привлечност на потрошувачите. Јаглерод моноксидот се комбинира со миоглобинот за да формира карбоксимиоглобин, светло-црвен пигмент. Карбоксимиоглобинот е постабилен од оксигенираната форма на миоглобин, оксимиоглобинот, кој може да се оксидира до кафеавиот пигмент метмиоглобин. Оваа стабилна црвена боја може да опстојува многу подолго отколку во нормално пакуваното месо. Типичните нивоа на јаглерод моноксид што се користат во објектите што го користат овој процес се помеѓу 0,4% и 0,5%.
Токсичност
Труењето со јаглерод моноксид е најчестиот вид на фатално труење со воздух во многу земји. Центрите за контрола и превенција на болести проценуваат дека неколку илјади луѓе секоја година одат во болнички соби за да се лекуваат од труење со јаглерод моноксид. Според Министерството за здравство на Флорида, „повеќе од 500 Американци годишно умираат од случајна изложеност на јаглерод моноксид и уште илјадници ширум САД бараат итна медицинска помош за нефатално труење со јаглерод моноксид“. Американската асоцијација на центри за контрола на отрови (AAPCC) пријавила 15.769 случаи на труење со јаглерод моноксид што резултирало со 39 смртни случаи во 2007 година Во 2005 година, CPSC објавил 94 смртни случаи од труење со јаглерод моноксид поврзани со генератори.
Јаглерод моноксидот е безбоен, без мирис и без вкус. Како таков, тој е релативно незабележлив. Лесно се комбинира со хемоглобинот за да произведе карбоксихемоглобин кој потенцијално влијае на размената на гасови; затоа изложеноста може да биде многу токсична. Концентрации дури 667 ppm може да предизвика до 50% од телесниот хемоглобин да се претвори во карбоксихемоглобин. Нивото од 50% карбоксихемоглобин може да резултира со напади, кома и фаталност. Во Соединетите Американски Држави, Управата за безбедност и здравје при работа ги ограничува долгорочните нивоа на изложеност на работното место над 50 ppm.
Покрај тоа што влијае на испораката на кислород, јаглеродниот моноксид се врзува и за други хемобелковини како што се миоглобинот и митохондријалната цитохром оксидаза, металните и неметалните клеточни цели за да влијае на многу клеточни операции.
Оружување
Во античката историја, Ханибал егзекутирал римски затвореници со гасови од јаглен за време на Втората пунска војна.
Јаглерод моноксид бил користен за геноцид за време на холокаустот во некои логори за истребување, најзабележителни со гасни комбиња во Челмно и во програмата Акција Т4 „евтаназија“.
Малата Сирена (цртан филм)
„Малата Сирена“ (The Little Mermaid) е американски цртан филм од 1989 година. Ова е 28-тиот долгометражен цртан филм изработен во продукцијата на „компанијата Волт Дизни“.
Расплет
Во цртанот се работи за малечка сирена која упорно сака да го види светот на луѓето, но нејзиниот строг татко и забранува. Сепак таа скришно собира предмети од потонатите бродови на луѓето и ги собира во една пештера. Луда по авантури Ариел се издига на површината на морето каде што ќе здогледа брод на кој има забава. Таа се доближува до бродот и го здогледува принцот Ерик на кому му е роденден. Кога ќе настане несреќа на бродот принцот Ерик паѓа во водата без свест. Таа го спасува и го носи до брегот, кога тој ќе се освести таа си заминува во водата. Ариел ќе се заљуби во Ерик и ќе посака да биде вечно покрај него. Со тоа таа ќе биде спремна да ја плати цената на морската вештерка Урсула, за да и створи нозе. Филмот исто така е мјузикл со прекрасна музика која ќе допри до многу малечки срца.
NGC 4658
NGC 4658 — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4658 се споменува и како MCG -2-33-1, IRAS 12420-0948.
Откривање
Објектот е откриен на 25 март 1786 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4658 е од видот SBbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 4658 има привидни димензии од 2,1' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 44 м 37,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -10° 5' 4"". Положбениот агол на објектот е во износ од 3°.
Други поделби
Проучување на NGC 4658 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 42929. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 284; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5531. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1591.
Ненхаузен
Ненхаузен (Nennhausen) — општина во округот Хафеланд, во Бранденбург, Германија. Општината претставува административно седиште на истоимената општинска заедница.
Светски олимписки квалификациски турнир во кошарка 2012
Учесници
Тимовите се поделени во три дивизии, според континентите во кои се наоѓаат:
Список на државни водачи во 939 година
Ова е список на државни водачи во 39 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Јапонска инвазија на Манџурија
Јапонска инвазија на Манџурија ― напад и окупација на Манџурија на 18 септември 1931 година од страна на трупите на јапонската Квантуншка армија. По завршувањето на војната во февруари 1932 година, јапонците основале нова марионетска држава Манџукуо и ја возобновиле манџуриската династија Ќинг. Окупацијата на Манџурија траела до средината на август 1945 година, кога Советскиот Сојуз и Монголија по Манџуриската стратешка офанзивна операција, при крајот на Втората светска војна ја осовоиле територијата.
Јужноманџуриската железничка зона и Корејскиот Полуостров биле под јапонска контрола уште од Руско-јапонската војна од 1904-1905 година. Индустријализацијата и милитаризацијата на Јапонија било причина таа да станува сѐ позависна од увозот на нафта и метал од САД. Американските санкции со кои била спречена трговијата со САД (кои во исто време ги окупирале Филипините), биле причина Јапонија својата експанзија да ја продолжи на територијата на Кина и на Југоисточна Азија. Инвазијата на Манџурија, или инцидентот на мостот Марко Поло на 7 јули 1937 година, понекогаш се наведуваат како алтернативни датуми за почеток на Втората светска војна, за разлика од почесто прифатениот датум од 1 септември 1939 година.
Јапонската инвазија на Манџурија го привлекла вниманието на меѓународната јавност. Друштвото на народите ја формирало Литонската комисијата (на чело со британскиот политичар Виктор Булвер-Литон) за да даде оценка за состојбата, по што во октомври 1932 година организацијата го доставила својот заклучок. Било препорачано да не се признава јапонската марионетска држава Манџукуо и Манџурија да се врати под кинески суверенитет. Ова ја поттикнало јапонската влада целосно да се повлече од Друштвото.
Ведран Југовиќ
Ведран Југовиќ (роден во Осиек, 10 септември 1989) — хрватски фудбалер, кој во моментов настапува за екипата на Риека на како играч од средниот ред.
Технички одлики
Југовиќ е играч од средниот ред кој во ромб-формација може да ига квалитетно на било која позиција на средината на теренот. Одговорноста во играта го прави многу благодарен играч во одбранбени акции, а силниот шут со десната нога, брзината, дриблингот и читањето на играта, се квалитетите кој го прават опасен во нападот. Тој е типичен пример на модерен фудбалер од средниот ред таканаречен box-to-box midfielder, кој подеднакво добро ги одработува и напаѓачките и одбранбените задачи.
Кариера
Својте прв фудбалски чекори ги направил во осиечкиот нисколигаш Олимпија, каде што играле фудбал и неговиот татко Владимир и братот Михаел. Веќе во раните играчки денови неговите квалитети ги препознале скаутите на Осиек кој во 2003 година го довел во својте редови. Ведран ја поминал сите кадетски (2004-2006) и јуниорски (од 2006 до 2008) категории на бело-сините, но и понатаму останал поврзан со својот матичен клуб Олимпија, каде ја поминал својата последна јуниорска година играјќи тогаш во 3 ХНЛ-исток. Своето деби за првиот тим на Осиек Југовиќ го направил на 3 август 2008 со штотуку наполнети 19 години против славонскиот соперник, Цибалија од Винковци. Во сезоната 2008-2009 забележал 24 настапи и една асистенција. На стартот на следната сезона, веќе во првото коло (25.07.2009) Југовиќ го постигнал својот прв гол во 1.ХНЛ откако ја затресол мрежата на Хајдук во натпревар на домашен терен што завршил 1-1. Таа сезона во 19 натпревари постигнал 6 гола и имал 4 асистенции. И во наредните три сезони бил редовен стартер за екипата на Осиек пред да го напушти тимот на 13 февруари 2013, и се преселил во редовите на Риека. Своето деби за новиот клуб го направил на домашен терен против Цибалија на 23 февруари. На 26 мај го постигнал првиот погодок за клубот во победата на гости против Загреб со 4-1.
Невил Франсис Мот
Сер Невил Франсис Мот (Nevill Francis Mott – ) — англиски  физичар кој ја добил Нобеловата награда за физика во 1977 година за неговата работа на електронската структура на магнетните и неподредени системи, особено аморфни суперпроводници. Наградата ја поделил на Филип Ворен Андерсон и Џон Хазбрук ван Флек. Тројцата воделе слични истражувања. Мот и Андерсон ги објасниле причините зашто магнетните или аморфните материјали можат некогаш да бидат проводници а некогаш изолатори. Во 1973 година бил награден со Грифитов медал за наука.
Младост
Мот е роден во Лидс како син на Лилијан Мери Рејнолдс и Чарлс Франсис Мот и првично растел во селото Гиглсвик, во Западен рајдинг Јоркшир, каде неговиот татко бил постар учител по наука во месното училиште. Неговата мајка исто така подучувала математика во училиштето. Семејството се преселило прво во Стафордшир, па во Честер и на крај во Ливерпул, каде неговиот татко бил назначен за диретор на образование. Мот бил првично образуван дома од страна на неговата мајка, која дипломирала на Кембриџ. Неговите родители се запознале во Кевиндишовата лабораторија, кога двајцата биле вклучени во физички истражувања. На возраст од десно, тој започнал да се образува на Колеџот „Клифтон“ во Бристол, а подоцна на Кембричкиот универзитет.
Кариера
Мот бил назначен за предавач на Манчестерскиот универзитет во 1929 година. Тој се вратил во кембриџ во 1930 година како член и предавач на He returned to Cambridge in 1930 as a Колеџот „Гонвил и Кај“, и во 1933 година се префрлил на Бристолскиот универзитет како Мелвил Вилисов професор по теоретска физика.
Во 1948 година тој станал професор по физика и директор на Хенри Херберт Билисовата физичка лабораторија во Бристол. Во 1954 година бил назначен за професор на Кембриџ, место кое го држел до 1971 година. Дополнително тој бил учител и на Колеџот „Гонвил и Кај“ од 1959 до 1966 година.
Неговата првична работа била на теоретската анализа на судирите на гасовите, значително судирите со промена на спинот на електронот во однос на водороден атом, која биал поттик за подоцнежната работа на Андре Бландин и Џун Кондо за слични ефекти меѓу проводните електрони, како и магнетните својства во металите. Овој вид на активности довеле Мот да напише две книги. Првата, која била соавторска со Јан Снедон, во која е даден едноставен и јасен опис на квантната механика, со опфат на Шредингеровата равенка во реален простор. Второта ги опишува атомските и електронските судири во гасовите, користејќи ја вртежната симетрија на електронските состојби кај Хартри–Фоковиот метод.
Концептот за скоро слободни валентни електрони кај металните легури ја објасниле специјалната стабилност на Хјум-Ротериовите фази ако Фермиевата сфера на sp валентниот електрон, кој се разгледува како слободен, ќе биде расејан од границите на Брилијуновата зона на атомската структура. Описот на нечистотиите во металите од страна на Томас-Фермиевата приближност ќе објасни зашто воие нечистотии нема да заемодејствуваат на поголеми растојанија. Конечно делокализацијата на валентните електрони d во преодните метали и легури ќе ја објаснат можноста за магнетни моменти на атомите да бидат изразени Боровиот магнетон, што доведува до феро или антиферомагнетски парови на куси растојанија. Овој последен придонес, прикажан на првата меѓународна конференција за магнетизам, одржана во Стразбур во мај 1939 година, ги зацврстила сличните тврдења ко ги бранел идниот добитник на Нобеловата награда Луј Нел. Во 1949 година, Мот му предложил на Жак Фридел да го употреби пристапот ко го развил заедно со Марви за поточен опис на екранирањето на полнежот на нечистотиите во металот, што доведувало до карактеристичните далеку растојански судири на полнежите. Фридел исто така го користел концептот развиен во книгата за виртуелното врзивно ниво за да ја опише ситуацијата кога атомскиот потенцијал не се смета за доволно силен за да создаде (реално) сврзно на симетрија e ≠ o. Последиците од овие забелешки на попрецизните приоди на кохезија во rp како и d металите биле развиени од страна на неговите студенти во Орси.
Втората книга, со Роналд Вилфрес Грни, За физичката хемија на цврстите тела (On the Physical Chemistry of Solids) била посеопфатна. Се занимавала со оксидацијата на металите при ниски температури, каде е опишан растот на оксидниот слој поради електричното поле кое се појавува меѓу металот и впиените кислородни јони, кои ќе го најдат својот пат низ металните или кислородни јони низ нподредениот оксиден слој. Книгата исто така ги анализира фотографските реакции кај соединенијата на јонското сребро во металните јата.
Ова второ поле има директно долготрајна последица од истражувачката дејност на Џон Мичел. Мотовите достигнувања вклучуваат и теоретско објаснување на ефектот на светлината на фотографска емулзија. Неговата работа на оксидацијата, покрај новото истражување во ова поле, било основата за концептот на закочната зона добиена од полупроводниците со градиенти во распределбата на донорските и акцепторските нечистотии.
Кога Мот се вратил во Бристол по војната, тој се сретнал и го најмил Фредерик Чарлс Франк со кого ја развиле, со помош од Франк Набаро и Алан Котрел, интензивно да работат на дислокациите, со што Бристол заживеал, особено при крајот на 1940-ите. Иако Мот дал само мали и незначителни придонеси во ова поле, особено кај ладењето на легурите со Набаро и на топологијата на дислокационата мрежа намалувајќи ги очигледните еластични постојани на кристлот, не постои сомнеж дека Мотовиот ентузијазам има важна улога во три големи чекори во офа поле на Франк кој се занимавал со растот на кристали и пластичноста  и подоцна во Кембриџ, од Хирш на тенкофилмската електронска микроскопија.
Во истиот период, Мот започнал да се занимава со електронските корелации и нивната можна улога кај Вервиевите соединенија како што се никеловите оксиди кои се менуваат од проводници во изолатори под различни физички услови. Поимот Мотов изолатор е именуван според него, како и Мотови полиноми, кои се воведени од негова страна.
Во 1977 година, Невил Мот бил награден со Нобелова награда за физика, заедно со Филип Ворен Андерсон и Џон Хазбрук ван Флек „за нивните основни теоретски истражувања на електонската структура на магнетните и неподредените системи.“ Вестите дека ја добил Нобеловата награда го заткле додека ручал во ресторанот Die Sonne во Марбург, Германија, додека бил во посета кај пријател кој се занимавал со физиката на цврстите тела од Марбуршкиот универзитет.
Мот бил избран за член на Кралското друштво во 1936 година. Мот служел како претседател на Друштвото на физичарите во 1957 година. Во раните 1960-ти бил раководител на Британската Пугвашова група. Прогласен е за витез во 1962 година. Тој продолжил да работи сè додека не наполнил деведесет години. Бил прогласен за Почесен придружник во 1995 година.
Објавени дела
Мот го заживеал старото списание Philosophical Magazine и го преобразил во живописно списание кое се занимавало на тогаш новото поле на физиката на кондензирана материја, привлекувајќи писатели, читатели и општ интерес во пошироки размери. По прифаќањето на труд кој се занимавал со дефектите во кристалите на Фредерик Зајц кој бил предолг за ова списание па така Мот се одлучил да создаде ново списание, Advances in Physics за ваквите трудови. И двет списанија се актвивни во 2013 година.
Личен живот
Мот бил оженет со Рут Еленор Хордер, и имале две ќерки,Елизабет и Алис. Тој починал во Милтон Кејнс во Бакингемшир.
Ла Пас (департман)
Ла Пас — еден од деветте департмани на Боливија и сочинува околу 133.985 км2 со население од околу 2.350.466 жители. Департманот се наоѓа на запад во Боливија каде се наоѓа езерото Титикака, кое пак половина е во Перу. Во овој департман се наоѓаат планините Анди. Главен град на департманот е Ла Пас, кој пак е и административен главен град на државата.
Покраини
Департманот е поделен на 20 покраини, кои пак се поделени на општини и кантони.
Јазици
Најзборувани јазици во департманот се шпанскиот, ајмарскиот, кечуанскиот и гваранскиот јазик. Меѓу нив има и:
Сан Мигел де Серезуела
Сан Мигел де Серезуела San Miguel de Serrezuela — општина во покраината Авила во автономната заедница Кастиља и Леон, Шпанија. Според пописот од 2013 г. , општината брои 134 жители и зафаќа површина од 34,75 км2.
Жозеф Фурје
Жан Батист Жозеф Фурје (Jean Baptiste Joseph Fourier; – ) — француски математичар и физичар кој е најпознат по како поттикнувач и истражувач на подоцна наречените Фуриеровите редови. Фуриеровите трансформации се, исто така, наречени во негова чест.
Творештво
Уште додека престојувал во Египет, Фурје учествувал во изработката на неколку математички трудови на Египетскиот институт, кој го формирал Наполеон во Каиро, со цел да се намали англиското влијание на истокот. Во 1822 година ја објавил својата Théorie analytique de la chaleur, во која ги изложил размислувањата за Њутновиот закон за ладење. Во ова дело, тој тврди дека секоја функција од некоја променлива, прекината или непрекината, може да биде претставена како серија од синус на производи од променливата. И покрај тоа што овој резултат не е точен, Фурјевите забелешки дека некои прекинати функции се збир од бесконечен ред, биле огромно откритие. Прашањето за одредување кога функцијата е збир од Фуриеров ред било фундаментално низ вековите кои следеле. Жозеф Луис Лагранж има дадено примери кога оваа теорема не важи, а Јохан Дирихле бил првиот кој дал доволни демонстрации со некои рестриктивни услови.
На Фурје, исто така, му било одадено признание за откритието од 1824 година дека гасовите во атмосферата можат да ја зголемат температурата на Земјата. Овој ефект подоцна бил наречен „стакленички ефект“. Фурје го воспоставил и концептот на планетарна рамнотежа на енергијата според кој планетите добиваат енергија од различни извори и тоа предизвикува покачување на температурата; планетите, исто така, губат енергија поради инфрацрвеното зрачење (која Фурје ја нарекувал „црна топлина“) со однос на покачувањето на температурата. Притоа, постои рамнотежа помеѓу добивањето и губењето на топлината. И покрај тоа што Фурје го разбирал концептот на односот на инфрацрвеното зрачење со покачувањето на температурата, Штефан-Болцмановиот закон кој дава точна форма на оваа зависност бил откриен 50 години подоцна. Фурје препознал дека Земјата добива енергија првенствено од сончевото зрачење, за која Земјината атмосфера е транспарентна, и дека геотермичката топлина не придонесува многу за рамнотежата на енергијата. И покрај тоа, тој погрешно верувал дека зрачењето од меѓупланетарниот простор има значаен удел.
Осман Беј
Осман Беј (Καλλιρρόη, Калирои или Ξηροπόταμος, Ксиропотамос, во превод Сува Река, до 1969 г. Οσμάν Μπέη и Πίκρι ) — река во Костурско, Егејска Македонија, лева притока на Галешово, дел од сливот на Бистрица.
Опис
Реката извира во северниот дел на планината Одре, југозападно од Цакони и североисточно од Желогоже под името Пикри. Тече првично на североисток, па јужно од селото Желин свртува кон југоисток, и така сето време тече напоредно на Бистрица (Белица). Ја прима поголемата лева притока Бодацина и се влева во Галешово западно од градот Рупишта, малку пред нејзиниот влив во Бистрица.
Феликс Блох
Феликс Блох (Felix Bloch — ) — швајцарски физичар, кој главно работел во САД.
Живот и работа
Блох се родил во Цирих, Швајцарија, син на евреи, Густав и Агнес Блох. Се образувал во ЕТХ Цирих. Првенствено студирал инженерство, но подоцна се префрлил на физиката. Во овој период тој посетувал семинари и предавања на Петер Дебај и Херман Вајл во ЕТХ Цирих и Ервин Шредингер во соседниот Циришки универзитет. Негов пријател студент на овие семинари бил Џон фон Нојман. По дипломирањето во 1927 продолжил со изучувањето на физиката во Лајпцишкиот универзитет со Вернер Хајзенберг, докторирајќи во 1928. Неговата докторска теза се засновала на квантната теорија за цврстите материи, употребувајќи ги Блоховите бранови да ги опише електроните.
Останал во европската академија, студирајќи со Волфганг Паули во Цирих, Нилс Бор во Копенхаген и Енрико Ферми во Рим пред за замине во Лајпциг сметајќи на позицијата како постојан професор. Во 1933, одма по доаѓањето на Хитлер на власт, ја напуштил Германија бидејќи бил Евреин. Емигрирал за да работи во Стенфордскиот универзитет во 1934. Есента 1938, почнал да работи со Калифорнискиот универзитет во Беркли за да го определи магнетниот момент на неутронот. Блох заминал со цел да стане првиот професор по теоретска физика во Стенфорд. Во 1939, станал официјален граѓанин на САД. За време на Втората светска војна работел на јадрената енергија во националната лабораторија во Лос Аламос, пред да одбие да се придружи на проектот Радар во Харвард.
По војната се фокусирал на истажувањето на јадрена индукција и јадрена магнетна резонанција. Во 1946 ги предложил Блоховите равенки кои ја определувале временската еволуција на јадрената магнетизација. Тој и Едвард Милс Персел биле наградени во 1952 со Нобелова награда „за развојот на нови методи за прецизни магнетни јадрени мерења и откритијата поврзани со нив“. Во 1954-1955, работел една година како прв генерален директор во CERN. Во 1961, бил прогласен за Макс Штајнов професор по физика во Стенфордскиот универзитет.
Во Стенфорд, бил советник на Карсон Д. Џефрис, кој станал професор по физика на Калифорнискиот универзитет во Беркли.
Артроза
Артроза — дегенеративно заболување на зглобовите - абење на зглобот во степен кој го надминува оној кој е соодветен за одредена возраст.
Причината се смета прекумерен степен на оптоварување (на пример зголемена телесна тежина), вродени или трауматски причини како што се неусогласеност на зглобовите или коскена деформација поради болести на коските како што е остеопорозата. Артрозата може да се појави и како резултат на друга болест, на пример воспаление на зглобовите (артритис) (секундарна артроза) или да биде поврзана со прекумерна продукција на зглобна течност како резултат на прекумерно оптоварување на зглобот (секундарна воспалителна реакција) (активирана артроза).
Во принцип, сите зглобови можат да бидат погодени од артротични промени. Артрозата често е локализирана во коленото. Остеоартритисот е една од најчестите причини за консултација во општата медицинска пракса. Артрозата е најчеста болест на зглобовите (артропатија) во светот.
Класификација
Се прави основна разлика помеѓу примарна и секундарна артроза.
Кај артрозата, првичното оштетување на 'рскавицата доведува во понатамошниот тек до промени во коската:
Кинески календар
Кинескиот календар е лунисончев календар кој се користи во Кина, а со неколку модификации и некои други земји на Далечниот Исток. Во денешна Кина, грегоријанскиот календар се повеќето користи за секојдневните активности, но кинескиот сѐ уште се користи за одбележување на традиционалните кинески празници, како кинеската Нова Година (т.е. пролетен фестивал), фестивалот Дуан Ву и Фестивалот во средината на есента, како и во астрологијата, за да се избере поволен датум за свадба или отворање на зграда. Бидејќи секој календарски месец го следи Месечевиот циклус, можно е да се одреди месечевото мени (на пример, секој 15-ти е полна месечина).
Артроза
Причини
Врз основа на причината која доведува до постепено оштетување на зглобовите, се разликуваат различни типови на артроза. Таканаречената Arthrosis alcaptonurica се заснова на зголемено таложење на хомогентинска киселина во зглобовите со претходно постоечка состојба на алкаптонурија (наследно нарушување во метаболизмот на аминокиселините фенилаланин и тирозин). Кај хемофилната артроза, доаѓа до редовни крварења во зглобот кај лица со хемофилија. Уричната артроза (Arthrosis urica) е предизвикана од механичкото влијание на уратните кристали (урична киселина) врз здравата 'рскавица кај лица со гихт.
Кинески календар
Во Кина, традиционалниот календар е познат како "Земјоделски календар" (поедноставен кинески: 农历, pinjin: nónglì) и грегоријански како "обичен" или "општ" календар (公历, gōnglì). Кинескиот календар исто така се нарекува "Џин календар" (阴历, yīnlì) поради неговите месечеви аспекти, а чистиот сончев Грегоријански календар потоа се нарекува "Јанг Календар" (阳历, yánglì). Кинескиот календар е исто така наречен "стариот календар" (jìulì), откако грегоријанскиот бил усвоен како "нов календар" (xīnlì). На крајот, календарот се нарекува "Сја календар" по династијата Сja по повод дека во тоа време од годината започнал вториот млад месец по зимската краткодневица (како што е и денес).
Артроза
Причини
Класичната причина за артроза е зглобната дисплазија (недоволно развиен зглоб). Користејќи го колкот како пример (види ги сликите погоре), станува јасно дека механички најоптоварената зона во физиолошката положба на колкот е значително поголема површина отколку кај диспластичен колк. Помала зона врз која влијаат силите на механичко оптеретување доживува поголемо пристиспчно оптоварување отколку поголема зона. Затоа, биомеханичкото оптоварување на зглобната 'рскавица е поголемо кај диспластичен колк отколку кај нормален колк. Овој закон генерално се смета за причина за честото појавување на артротични промени во зглобовите кои отстапуваат од анатомската идеална форма.
Кинески календар
Кинеската година во периодот од 28 јануари 2017 - 15 февруари 2018 година е (Небесно дрво) оган.
Артроза
Причини
Ако последиците од една повреда се одговорни за предвремено абење и кинење на зглобот, тогаш се работи за посттрауматска артроза.