cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Драган Ќириќ
Почетна кариера
Откако започнал во локалниот клуб на Срем од Јаково, роден во Белград, својот професионален развој го имал во клубот на Партизан. Во овој клуб настапувал со играчи од типот на Саво Милошевиќ и Алберт Наѓ. Овие тројца играчи биле промовирани во сениорскиот тим на Партизан во 1992-93, кога ја освоиле лигата во таа и во следните сезони под раководство на тренерот Љубиша Тумбаковиќ. Ќириќ освоил уште две национални првенства со клубот на Партизан за време на неговиот прв период во белградскиот тим. Бил капитен на тимот во сезоната 1996-97.
Барселона
Во јули 1997 година, Ќириќ потпишал четиригодишен договор со екипата на Барселона. Во текот на неговата кариера за клубот, тој одиграл 35 натпревари во сите натпреварувања во својата дебитантска сезона. Покрај учеството во кампањата на Барселона во Лигата на шампионите 1997-1998 година тој придонел во освојувањето на тројната круна на тимот во Ла Лига, во Купот на Кралот и во Суперкупот на УЕФА. Тренерот Луис ван Гал првенствено го поставил Ќириќ да игра на десната страна од теренот, иако тоа не била неговата природна позиција. Откако го загубил своето место во составот на тимот, тој бил позајмен на грчката екипа на АЕК од Атина. Со клубот на АЕК Ќириќ го освоил Купот на Грција во фудбал. По враќањето на Камп Ноу, тој набргу и тоа во месец јули 2000 година бил продаден на шпанскиот клуб Реал Ваљадолид.
Враќање во Партизан
Во јуни 2004 година, Ќириќ се вратил во екипата на Партизан, потпишувајќи тригодишен договор. Под водство на тренерот Владимир Вермезовиќ, тој му помогнал на клубот да ја освои националната лига и тоа со ниту еден загубен натпревар. Тој играл во историската сезона на Партизан во Купот на УЕФА 2004-05. Таа година Партизан бил елиминиран во 16 финалето од екипата на ЦСКА Москва. По таа сезона, набрзо се пензионирал на 31-годишна возраст.
Административна кариера
Во декември 2014 година, Ќириќ бил именуван за директор за фудбал во екипата на Партизан. Тој ја напуштил функцијата неполни два месеци подоцна, наведувајќи го незадоволството од состојбата во српскиот фудбал како главна причина за неговата одлука.
Побрат
Побрат — село во Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград и општината Кутал.
Гранада
Гранада (шп. Granada) — главен град на покраината Гранада во автономната Андалузија во јужна Шпанија. Исто така се подразбира дека е некогашна маварско кралство, Таифе Гранада.
Знамето на Гранада се состои од две еднакви вертикални пруги. Оној дел од знаемето кој е прикачен за јарболот, црвена боја е, додека другиот дел е зелен. Во самиот центар се наоѓа грбот.
Внатрешноста на службениот грб на Гранада се состои од три дела. На горната половина на внатрешниот грб прикажани се Католички кралеви до двоите круни, Фернандо и Изабела, како во царска облека седат на својот престол. Кралот Фернандо држи меч во својата десна рака, додека кралицата Изабела држи жезло. Долниот дел е поделен на два блока- на левиот е прикажана Кулата Бдења (Torre de la Vela), од која се виори црвено-жолтото шпанско знаме, а на десниот може да се види отворен плод на нара во своите природни бои. Цел внатрешен дел е опкружен со четири дворци, шест лавови свртени навнатре и со две тврдини на коишто се виорат знамињата на Шпанија. Околу нив е обвиена тесна трака, додека на грбот се наоѓа сјајна златна круна.
Географија
Гранада се наоѓа во Шпанија на југ и главен град е на истоимената покраина. Во неа живеат околу 265.000 жители. Лежи недалеку од Сијера Невада помеѓу две брда, во долините на реките Даро (шп. Darro), Хенил (шп. Genil) и Биро (шп. Beiro) на висина од 670 метри. Реката Даро тече низ центарот на градот и на тој начин ја прави границата меѓу брдата Сакромонте (шп. Sacrtomonte) и Албаисин (шп. Albaycin).
Во покраината Гранада се наоѓаат некои од највисоките врвови во Европа како што се Муласен (шп. Mulhacen) (3,481 m), Велета (шп. Veleta) (3,470 m) и Алкасаба (шп. Alcazaba) (3,314 m). Овие врвови преку целата година се покриени со снег.
Оддалеченоста на Гранада до другите Шпански градови:
Аеродромот Гранада се наоѓа на 15 km од Гранада, на патот за накај Малага.
Клима
Климата во Гранада е пријатна и сува. Воздухот е чист и здрав, а небото е најчесто ведро. Снегот, маглата и силните ветрови се многу ретки во овој град.
Сепак, Гранада како покраина има многу различна клима и пејзаж. Од алпската вегетација на Сиера Невада до тропскиот брег Мотрил (шп. Motril), каде просечната зимска температура е околу 15 °C, додека во некои села во Сијера Невада се спушта дури до минус 10 °C. Просечната годишна температура во Гранада е 14 °C, просечната највисока 40 °C, а просечната најниска 4 °C. Најврнежливи месеци се ноември, март и април. Најпријатни температури се преку пролет и есен, па со само тоа ова годишно време е најповолно за посета на овој град.
Музеи
Гранада има голем број музеи од различни типови и квалитети, каде се покажуваат колекции на големи уметнички интереси, етнолошки и културни. Такви музеи се: Археолошкиот и етнографскиот музеј, Музејот на ликовните уметности, Центарот Хосе Гереро, Музејот на меморијата во Андалузија или Куќата-музеј на Федерико Гарсија Лорка и тие се некои од најдобрите културни впечатоци.
Археолошкиот и етнографскиот музеј во Гранада
Археолошкиот и Етнографскиот музеј во Гранада е изграден во 1867 година, но до 1879 година се смета само за Габинете де Антигуедадес од Комисијата за знаменитости во Гранада (шп. Comisión de Monumentos de Granada), која ја створила својата прва колекција со фондот Комисија за знаменитости, со две секции: археолошки и уметнички уметности. Во 1917 година ја купил Куќата Кастрил за да го преместат музејот на тоа место. Куќата Кастрил е сметана како едно од најдобрите ренесански палати во Гранада. Таа била на одговарачкиот начинпроменета за да може музејот да се смести во нејзините простории. Покрај Куќата Кастрил откриена е куќата на сликарот Рафаел Латоре која била купена во 1962 година како продолжеток на музејот. Во 1980 година замислена е нова сала, Етнолошки одделок, кој никогаш се нема отворено.
Научниот парк во Гранада
Научниот Парк во Гранада (шп. Parque de las Ciencias de Granadа) — прв интерактивен музеј на науки во Андалузија и еден од извондредните во Шпанија. Од своето отворање, во мај 1995 година прераснал во три фази до изградбата на повеќе од 26.000 метри квадратни кои ја сочинуваат неговата површина. Во ноември 2008 година отворена е четвртината од фазите за продолжеток која го дуплирала површинскиот центар и исто така и неговата содржина. Научниот Парк се наоѓа во централната зона во Гранада и станал еден од основните туристички атракции, посебно за учениците од сите училишта од Андалузија. Паркот е направен од значајниот број на изложби кои биле постојани и привремени.
Музејот на меморијата во Андалузија
Музејот на меморијата во Андалузија се наоѓа пред паркот на Науките, во архитектонскиот простор на авангардата, проектиран од страна на архитектот Алберт Кампа Баеза. Има колекција која ја покажува уметничката меморија на Андалузија, како една регија поврзана со светот, уште од патниците и уметниците романтичари, низ Пикасо и Барк, Хосе Гереро, Луис Буржоа, Луис Гордиља и многу други.
Ботаничката Градина на Универзитетот во Гранада
Универзитетот во Гранада има ботаничка градина која се наоѓа на правниот факултет. Изградена е во 1786 година и после неколку етапи на напуштање обновена е при крајот на 20 век, ја обновила својата стара скица и стекнала функција на доцент која со време ја изгубила. Моментално брои околу 70 дрвја од различни врсти измеѓу кои посебно се истакнува гинко.
Музејот на Ликовните Уметности во Гранада
Музејот на Ликовните Уметности во Гранада сместен е во Палатата Карла V, во ренесансна зграда поврзана со Алхамбра. За потеклото на овој музеј заслужна е конфискацијата на Мендисабала, кој претставил ширење на бројни уметнички дела кои припаѓале на религиозните редови кои биле земени на ова место.
После поминувањето низ разни места, во 1923 година се сместил во Куќата Кастрил каде делел простор со Археолошкиот музеј и со Кралевската Академија на Ликовните Уметности. Во 19 век му се прикажала прилика да си го врати своето средиште како музеј во Палатата Карла V. Процесот траел долго: на шести октомври 1958 година, конечно се отворил музејот на Ликовните Уметности во Гранада на својата нова локација, на првиот спрат во Палатата Карла V, каде се наоѓа и ден денес. Музејот во скоро време бил обновен, и отворен пак во јануари 2008 година. Со нив моментално управува Министерството за култура, Хунта де Андалузија.
Колекцијата на музејот го сочинуваат воглавно слики и скулптури, од 15 до 20 век. Широките и богати позадини доаѓаат од верските установи од 19 век. Подоцна им пружиле и дела донесени од музејот Прадо. Меѓу најстарите делови, се издигнува и една реплика на скулптурата Света Марија од Алхамбра, која води до Вратата на Правдата во Алхамбра, и од сликата се истакнува Бодегон дел кардо од Хуан Санчес Котан.
Музејот Алхамбра
Музејот Алхамбра (шп. El Museo de la Alhambra), исто така се вика и Народен Музеј на Хиспаномуслиманските Уметности (шп. Museo Nacional de Arte Hispanomusulmán) кој се наоѓа во јужното крило во приземјето на Палатата Карла V во Алхамбра. Постои од 1780 година под името музеј Алхамбра. Од 1962 година се викал Народен Музеј на Хиспаномуслиманските Уметности и во 1994 година повторно го сменил своето име и бил Одбор на Алхамбра и Генералифе, од тогаш кога се преместил, се организирал спрема нови барања на музејот. Содржи парчиња од хиспаномуслиманската уметност од половината на осмиот век до последнатагодина на маварската култура. Се сосотои од седум сали каде се наоѓаат објекти кои се поделени по тематски и хронолошки облици.
Другите музеи
Во градот исто така можете да посетите и други музеи како што се: Музејот Гарсија Лорке; Музејот куќа на Мануел де Фаље; Музејот куќа на Писа; Музејот Родригес-Акоста; Центар за толкување Сакромонте; Центарот Хосе Гереро и Палатата на Грофот Габиа, која за цел има да ја промовира модерната или современата уметност.
Музика и театар
Гранада е блиску поврзана со музиката, како класичната, така и народната. Домородската музичка форма е Замбра, врста на фламенго, ја развиле Ромите во пештерите на Сакромонте. Мануел де Фаља, шпански композитор, ги напишал повеќето од своите дела во Гранада, помеѓу останатото и операта “Краток живот”, чија работилница е сместена во овој град во почетокот на 20 век. Андрес Сеговија, познатиот гитарист, ја поминал својата младост во овој град, каде научил да свири гитара. Песната “Гранада” ја напишал мексиканскиот поет Агустин Лара инспириран од музиката во Гранада. Песната станала незначајна химна на градот и преведена е на повеќе јазици. Исто така, ја изведувале многу познати и признати пејачи на многу значајни догаѓања. Шеесеттите години на 20 век, Мигел Риос, познат под името Мике Риос, рок пејач и композитоер, кој ја завршил својата професионална кариера, компонирал песна “Враќањето во Гранада”.
Солунско Поле
Солунско Поле (Ο κάμπος της Θεσσαλονίκης, О кампос тис Тесалоникис) — најголемата рамница во Егејска Македонија (и воопшто, цела Македонија) и една од најголемите во Грција.
Сместено е во средиштето на Егејска Македонија и е оградено на југ од Солунскиот Залив, на запад од планината Каракамен (Вермио), на север од планината Пајак (Пајко), а од исток од планините Круша (Крусија) и Хортач (Хортијатис).
Низ Солунското Поле течат неколку важни реки: Бистрица (Алијакмонас), Колудеј (Лудијас), Вардар (Аксиос) и Галик (Галикос).
Градиште 1 (Виничка Кршла)
Градиште 1 ― археолошко наоѓалиште во виничкото село Виничка Кршла. Наоѓалиштето претставува некропола и тумули од железното време. Југозападно од селото, на повисок рид пристапен од североисточната страна се наоѓаат три тумули доста развлечени. Првиот има пречник од 4 м и височина од 0,50-0,60 м; вториот 10 м пречник и височина од 0,70 м и третиот 12 м пречник во основата и 0,80 м височина.
1487 во музиката
1487 година во музиката содржи некои значајни настани.
150 п.н.е.
150 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 150. година пред новата ера, 150. од првиот милениум п.н.е., 50. од 2 век п.н.е. и прва од 150-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5358 и 5359 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4600 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3610 и 3611 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 603.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 150 година се протега во 2486 и 2487, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2546 и 2547 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 393. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 795 и 794 исламска година пред хиџра.
Аеродром Истанбул
Аеродром во Истанбул ;(İstanbul Havalimanı) — главниот меѓународен аеродром кој служи за Истанбул, Турција. Сместен е во областа Арнаутќој на европската страна на градот.
Откако ќе бидат завршени сите негови фази, тој ќе може да опслужува до 200 милиони патници годишно во своите 2 терминали изградени на површина од 76,5 км², со шест независни писти. Додека името на проектот на аеродромот било утврдено како Нов Истанбулски Аеродром за време на неговата изградба, тој бил преименуван како Аеродром Истанбул по неговото завршувањезавршувањето. Тендерот за новиот аеродром го добиле Џенгиз, Мапа, Лимак, Колин, Калион, составено од инвеститори на ИГА, на 3 мај 2013 година, со понуда од 22,152 милијарди евра, што била највисока понуда на тендер во историјата на Републиката. До крајот на 2019 година, структурата на акции на ИГА е како што следува: 35% Калион, 25% Џингез, 20% Мапа и 20% Лимак. По тендерот, темелите на проектот биле поставени на 7 јуни 2014 година.
Промоција (маркетинг)
Во маркетингот, промоцијата се однесува на било кој вид на маркетинг комуникација се користи за да се информира или убеди целна публика на релативните вредности на производот, услугата, брендот или прашањето. Целта на промоцијата е да се зголеми свеста, да се создаде интерес, и генерирање на продажба или да се создаде бренд лојалност. Тоа е еден од основните елементи на пазарниот микс, кој вклучува четири П: цена, производ, промоција, и место.
Промоција е исто така еден од елементите во промотивен микс или промотивен план. Овие се лични продажба, рекламирање, промоција на продажба, директен маркетинг, публицитет, а исто така може да вклучува настанот маркетинг, изложби и саеми. Промотивниот план одредува колку внимание треба да се обрне на секој од елементите на промотивниот микс, и она што е дел од буџетот да бидат доделени за секој елемент.
Промоција ги опфаќа методите на комуникација дека продажби користи за да обезбеди информации за нејзиниот производ. Информациите можат да бидат вербални и визуелни.
Љубиша Георгиевски
Љубиша Георгиевски (30 мај 1937, Битола - 6 декември 2018, Скопје ) — македонски театарски и филмски режисер, драмски писател и есеист, теоретичар на театарот, политичар, и професор по театарска режија и глумечка игра на Факултетот за драмски уметности во Скопје.
Кариера
Дипломирал на Академијата за театар, филм, радио и телевизија, група „Театар и радио режија”, во Белград, 1974.
Како театарски режисер, има поставено преку 160 постановки во Македонија, Србија, Хрватска, Босна и Херцеговина, Словенија, Бугарија, Романија, Полска и други држави, како и четири постановки во САД, каде на универзитетите во Јужна Калифорнија и Тексас предавал теорија на театарот и глумечка игра. Неговите претстави се играат на повеќе од десет јазици и истите гостувале ширум Европа, од кои позначајни гостувања се во Москва и Виена.
Зборувал англиски, француски, италијански, руски, бугарски, а се служи и со словенечки, полски и романски.
Има објавено десеттина книги. Како филмски режисер има режирано четири филма: „Под исто небо“ (1964), „Планината на гневот“ (1968), „Републиката во пламен“ (1969), „Цената на градот“ (1970).
Семиња на мирот
Семиња на мирот — меѓународна невладина организација основана во 1993 година, посветена на давањето шанса на младите од разни делови на светот кои минале низ војни или конфликти да ги развијат своите водачки способности потребни за делување во полза и насока на мир и соживот.
Љубиша Георгиевски
Кариера
Како новинар има напишано преку двесте авторски колони во „Дневник”.
Семиња на мирот
Во текот на последната деценија, „Семиња на мирот“ го зголемила своето влијание, драматично зголемувајќи го бројот на членови, националности и програми.
Љубиша Георгиевски
Награди
Добитник е на повеќе од дваесетина награди во рамките на поранешна Југославија, како и наградата од критиката за претставата „Искушение” од Вацлав Хавел во Theater Center како најдобра претстава на театарската сезона. Неговите пиеси „Црна” и „Јованка Орлеанска” се играни со успех, а некои од нив сè уште се на репертоарот.
Семиња на мирот
Почнувајќи само со 46 млади од Израел, Палестина и Египет, во 1993, организацијата сѐ уште се фокусира на Блискиот Исток, но исто така ги подаде своите раце и кон младите водачи од Јужна Азија, Кипар и Балканот. Нејзината мрежа на млади низ целиот свет сега брои повеќе од 3500 члена од голем број на конфликтни региони.
Љубиша Георгиевски
Награди
Добитник е на бројни награди за режија. Наградата „11 Октомври“ (1981), Наградата на Здружението на драмските уметници во СРМ (1962), „Војдан Чернодрински“ (1965, 1990, 1994), „Стерја“ (1965, 1981), „Златен венец“ на МЕС Сараево (1969, 1974, 1976, 1977, 1978), Награда на Зружението на театарските работници на БиХ (1972), „Јоаким Вуиќ“ (1974).
Политичка кариера
На претседателските избори во 1994 година Георгиевски бил претседателски кандидат на ВМРО-ДПМНЕ.
Семиња на мирот
Надворешни врски
Официјална страна на Семиња на мирот
Љубиша Георгиевски
Политичка кариера
Бил амбасадор и ја претставува Република Македонија во:
Папа Григориј IX
Григориј IX (латински: Gregorius PP. IX; околу 1145 — 22 август 1241) — римски папа од 19 март 1227 до 22 август 1241.
Елена Велевска
Елена Велевска — македонска фолк и поп пејачка.
Животопис
Се родила како втора ќерка во семејството Велевски. Уште на осум години запеала на училишните смотри на кои настапувала сè до завршувањето на основното образование кога речиси истовремено била избрана за претставник на Прилеп на училишниот натпревар што се одржал во Пробиштип. Својата прва песна "Сонувам" ја снимила на петнаесетгодишна возраст со групата "Уникат" од Прилеп. Тоа ја охрабрило да го сними својот прв солистички албум "Што ќе ми се пари", а го снимила во прилепското студио "Точак" на кој продуцент му бил Дејан Момировски. Дејан Момировски го напишал и текстот на нејзиниот следен голем хит "Пу, пу машала" по враќањето од Австралија. Оваа песна го најавила и нејзиниот втор албум "Пу, пу машала" кој се состоел од осум песни. Набрзо започнала со настапи на фестивали, а првиот фестивал на којшто настапила бил "Гоце фест 2002", каде со групата "Болеро" од Струмица ја испеала песната "Еј, моја Македонијо". Таа година настапила и на "Цветници 2002" повторно со "Болеро" и ја отпеала песната "Сите солзи ќе ги пролеам". Следувало нејзиното самостојно излегување на "Валандово 2002" со песната "Свири чичек" на која комплетен автор бил Илчо Јованов и каде таа освоила награда за сценски настап. На тој сценски настап била придружувана од маестро Ферус Мустафов и дел од оркестарот "Агушеви". Со фестивалите се отвориле вратите за почести турнеи во странство, претежно во Швајцарија и Италија. Следната 2003, се претставила и на "Тетовски фолк фестивал" со песната "Живеам за тебе" која била многу добро прифатена и и донела учество на "Фолк хит на годината". Во 2003, настапила на првиот "Низа фестивал" во нејзиниот роден град Прилеп, со "Мелем песна" на авторката Радмила Митровиќ. Потоа заминала на турнеја низ Австралија заедно со Дејан Момировски. На таа турнеја ги започнала подготовките за нејзиниот трет албум. По враќањето во Македонија ја отпеала песната "Говорот на телото" чиј текстописец бил Ѓорѓи Калајџиев. На нејзиниот трет албум се нашле дури шеснаесет песни. За новогодишните празници настапувала во Америка. Следното лето настапила на "Охридски трубадури" со песната "Шах-мат". Песната "Жена огнена" изведена на "Роса 2004" била широко прифатена од публиката. На нејзиниот четврти албум како автор на две песни се јавува токму таа.
Шклендровец
Шклендровец (словенечки: Šklendrovec) — населба во Општина Загорје на Сава во средна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Штаерска. Населбата сега е вклучена во Засавскиот статистички регион.
Германиум
Бидејќи ретко се појавува во високи концентрации, до неговото откривање е дојдено доцна во историјата на хемијата. Германиум е рангиран близу педесеттиот во релативната изобилство на елементите во Земјината кора. Во 1869 година, Дмитриј Менделеев го предвиде неговото постоење и некои од нејзините својства од својата позиција на неговиот периоден систем и го нарече елементот екасилициум. Речиси две децении подоцна, во 1886 година, Клеменс Винклер го најде новиот елемент заедно со сребро и сулфур, во редок минерал наречен аргиродит. Иако новиот елемент донекаде личеше на арсен и антимон, изразот на комбинирање во соединенијата се согласи со предвидувањата на Менделеев за роднина на силициумот. Винклер го нарекол елементот по неговата земја, Германија. Денес, германиум се минира првенствено од сфалерите (примарна руда на цинк), иако германиум исто така се обновува комерцијално од сребро, олово и бакарни руди.
Елементниот германиум се користи како полупроводник во транзистори и разни други електронски уреди. Историски гледано, првата деценија на полупроводничка електроника се базираше целосно на германиум. Денес, количината на германиум произведена за полупроводничка електроника е една педесеттата количина на силициум со висока чистота произведена за истиот. Во моментов, главните крајни употреби се фибер-оптичките системи, инфрацрвената оптика, апликациите на сончеви ќелии и диодите кои ја емитуваат светлината (LED диоди). Соединенијата на германиум исто така се користат за полимеризација на катализатори и неодамна се најде употреба во производството на нанопроводниците. Овој елемент формира голем број на органометални соединенија, како тетраетилгерман, корисен во органометалната хемија.
Германиум не се смета за основен елемент за секој жив организам. Некои комплексни соединенија на органски германиум се испитуваат како можни лекови, иако никој досега не покажал успех. Слични на силициум и алуминиум, природните германиумови соединенија имаат тенденција да бидат нерастворливи во вода и затоа имаат малку орална токсичност. Сепак, синтетички растворливи германиеви соли се нефротоксични, а синтетички хемиски реактивни соединенија на германиум со халогени и водородни се надразнувачи и токсини.
Историја
Во својот извештај за Периодичното право на хемиските елементи во 1869 година, рускиот хемичар Дмитриј Менделеев предвиде дека постоењето на неколку непознати хемиски елементи, вклучувајќи го и оној што ќе пополни празнина во јаглеродното семејство , сместено помеѓу силициум и калај. Поради својата позиција во неговата Периоден систем, Менделеев го нарече екасилициум (Ес), и проценува дека неговата атомска тежина е околу 72.0.
Во средината на 1885 година, во рудникот во близина на Фрајберг, Саксонија, откриен е нов минерал и се нарекува аргиродит поради високата содржина на сребро. Хемичарот Клеменс Винклер го анализираше овој нов минерал, кој се покажа дека е комбинација од сребро, сулфур и нов елемент. Винклер беше во можност да го изолира новиот елемент во 1886 година и најде дека е сличен на антимон. Тој првично сметал дека новиот елемент е ека-антимон, но наскоро бил убеден дека е ека-силициум. Пред да Винклер ги објави резултатите за новиот елемент, тој одлучил дека ќе го именува својот елемент нептун, поради неодамнешното откривање на планетата Нептун во 1846 година на сличен начин му претходеле математички предвидувања за неговото постоење. Сепак, името "нептуниум" веќе било дадено на друг предложен хемиски елемент (иако не елементот што денес го носи името нептуниум, откриен е во 1940 година). Наместо тоа, Винклер го нарекол новиот елемент германиум (од латинскиот збор, Германија, за Германија) во чест на неговата татковина. Аргиродит емпириски докажал дека е Ag 8 GeS 6.
Бидејќи овој нов елемент покажа некои сличности со елементите арсен и антимон, се разгледуваше неговото соодветно место во периодниот систем, но нејзините сличности со предвидениот елемент на "Екасилициум" на Дмитриј Менделеев го потврдија тоа место на периодниот систем. Со дополнителен материјал од 500  kg руда од рудниците во Саксонија, Винклер ги потврди хемиските својства на новиот елемент во 1887 година. Тој, исто така, утврдил атомска тежина од 72,32 со анализа на чист германиум тетрахлорид, додека Лекок де Буабодран издвои 72.3 со споредба на линиите во спектарот на искрата на елементот.
Винклер беше во можност да се подготви неколку нови соединенија на германиум, вклучувајќи ги и флуориди, хлориди , сулфиди , диоксид , и тетраетилгерман (Ge(C2H5)4), првиот органоман. Физичките податоци од овие соединенија - кои добро кореспондираат со предвидувањата на Менделеев - го направија ова откритие важна потврда за идејата на Менделеева за периодичноста на елементите. Еве една споредба помеѓу предвидувањата и податоците на Винклер: До крајот на 1930-тите години, германиумот се сметал за слабо спроводен метал. Германиум не станал економски значаен до 1945 година кога биле препознаени неговите својства како електронски полупроводник. За време на Втората светска војна, во некои специјални електронски уреди , главно диоди, се користеле мали количества германиум. Првата голема употреба биле Шотки-диоди со точка-контакт за откривање на радарски пулс за време на војната. Првите силициум-германиумски легури се добиени во 1955 година. Пред 1945 година, само неколку стотици килограми германиум се произведувале во топилници секоја година, но до крајот на 1950-тите, годишното светско производство достигнало 40 метрички тони.
Во меѓувреме, побарувачката за германиум за комуникациските мрежи со оптички влакна, инфрацрвените системи за ноќно гледање и катализаторите за полимеризација драматично се зголемија. Овие крајни намени претставуваа 85% од светската потрошувачка на германиум во 2000 година. Владата на САД дури назначи германиум како стратешки и критички материјал, повикувајќи на 146  тон (132   т ) снабдување во националната заложба за одбрана во 1987 година.
Германиум се разликува од силициумот, бидејќи снабдувањето е ограничено со достапноста на изворите што можат да се искористат, додека снабдувањето со силициум е ограничено само од производниот капацитет, бидејќи силициумот доаѓа од обичниот песок и кварц. Додека силициумот може да се купи во 1998 година за помалку од 10 долари за килограм, цената на германиум беше речиси 800 долари за килограм.
Особености
Под стандардни услови, германиум е кршлив, сребрено-бел, полуметален елемент. Оваа форма претставува алотроп познат како α-германиум, која има метален сјај и дијамантски кубна кристална структура , исто како и дијамантот. При притисоци над 120 kbar, тој станува β-германиум алотропија со иста структура како β- калај. Како силициум, галиум, бизмут , антимон и вода , германиум е една од ретките супстанции што се прошируваат како што се зацврстуваат (т.е. замрзнува ) од стопената состојба.
Германиум е полупроводник. Техники за рафинирање на зоната доведоа до производство на кристален германиум за полупроводници со нечистотија од само еден дел во 10 10, што го прави еден од најчистите материјали што некогаш биле добиени. Првиот метален материјал откриен (во 2005 година) за да стане суперпроводник во присуство на исклучително силно електромагнетно поле беше легура на германиум, ураниум и родиум.
Чиста германиум страда од формирање на мала количуна со спонтани дислокации на завртките. Ако малата количина расте доволно долго за да допре до друг дел од склопот или металната амбалажа, тоа може ефикасно да го избегне p-n спојот. Ова е една од главните причини за неуспехот на старите германиум диоди и транзистори.
Хемија
Познати се два оксиди на германиум : германиум диоксид (, германија) и германиум моноксид ,. Диоксидот, GeO 2 може да се добие со печење германиум дисулфид, и е бел прав кој е само малку растворлив во вода, но реагира со алкалии за да формира германати. Моноксидот, германиум оксид, може да се добие со висока температура реакција на GeO 2 со Ge метал. Диоксидот (и поврзаните оксиди и германи) покажува невообичаено својство дека има висок показател на прекршување за видлива светлина, но транспарентност до инфрацрвена светлина. Бизмут германат, Bi 4 Ge 3 O 12 , (BGO) се користи како сцинтијатор.
Бинарни соединенија со други халкогени исто така се познати, како дисулфид, дизеленид , моносулфид (GeS), селенид (GeSe) и телурид (GeTe). GeS 2 формира како бел талог кога водороден сулфид се пренесува преку силно киселински раствори кои содржат Ge (IV). Дисулфидот е значително растворлив во вода и во раствори на каустични алкалии или алкални сулфиди. Сепак, не е растворлив во кисела вода, што му дозволи на Винклер да го открие елементот. Со загревање на дисулфидот во струја на водород, се формира моносулфид (GeS), кој се сублимира во тенки плочи со темна боја и метален сјај и е растворлив во растворите на каустичните алкалии. По топењето со алкални карбонати и сулфур, соединенијата на германиум формираат соли познати како тиогермани. Четири тетра халиди се познати. Под нормални услови GeI 4 е цврст, GeF 4 e гас и другите испарливи течности. На пример, германиум тетрахлорид, GeCl 4 , се добива како безбојна гасовита течност што врие на 83,1  °C со загревање на метал со хлор. Сите тетрахалиди лесно се хидролизираат до хидриран германиумдиоксид. GeCl 4 се користи во производството на органорманиум соединенија. Сите четири дихалиди се познати и за разлика од тетрахалидите се полимерни материи. Дополнително се познати Ge 2 Cl 6 и некои повисоки соединенија со формулата Ge n Cl 2 n +2. Необичното соединение Ge 6 Cl 16 е подготвено кое ја содржи единицата Ge 5 Cl 12 со неопентанска структура.
Германiumot (GeH 4) e соединение слично во структурата на метанот. Полигерман-соединенија кои се слични на алкани - со формулата Ge n H 2 n +2 кои содржат до пет германиум атоми се познати. Германите се помалку испарливи и помалку реактивни од нивните соодветни силициумови аналози. GeH 4 реагира со алкални метали во течен амонијак за да се образува бел кристален MGeH 3 кој содржи GeH 3 - анјон. Германиум хидрохалоидите со еден, два и три халогени атоми се безбојни реактивни течности. Првото органорманиумско соединение беше синтетирано од Винклер во 1887 година; реакцијата на германиум тетрахлорид со диетилцин дава тетраетилгерман. Органогенмани од типот R 4 Ge (каде што R е алкил ), како што е тетраметилгерман и тетраетилгермани се пристапува преку најевтиниот достапен германиум претходник германиум тетрахлорид и алкил нуклеофили. Органски германиум хидриди, како што е изобутил гермар се покажа дека се помалку опасни и може да се користат како течна замена за токсичен герман гас во полупроводнички апликации. Многу реакции на реактивни посредници од германи се познати: слободните радикали на гермил, гермилените (слични на карбените ) и гермините (слични на карбин ). Оргагорманиум соединението 2-карбоксиетилгермазевиоксан првпат беше пријавено во 1970-тите, и подолго време се користеше како додаток во исхраната и мислеше дека може да има анти-туморски квалитети.
Користењето на лиганд наречен Еинд (1,1,3,3,5,5,7,7-октаетил-с-хидриндацен-4-ил) германиум е во состојба да образува двојна врска со кислород (германон).
Изотопи
Исто така, се синтетизирани најмалку 27 радиоизотопи, кои се движат со атомска маса од 58 до 89. Најстабилен од овие е , распаѓање со  на електрони со полуживот од  дена. Најмалку стабилна е , со полуживот од  милисекунди. Додека најголем дел од радиоизотопите на германиум се распаѓаат со бета-распаѓање,  и   распаѓа од  β +  одложена протонска емисија. преку  изотопи, исто така, покажуваат ситни β- одложени патишта за распаѓање на неутронските емисии.
Појава
Германиум е создаден со ѕвездена нуклеосинтеза, главно од s-процесот во ѕвезди од т.н. асимптотска гранка на џинови. S-процесот е бавен неутронски снимање на полесни елементи внатре во пулсирачките црвени џиновски ѕвезди. Германиум е откриен во некои од најоддалечените ѕвезди и во атмосферата на Јупитер.
Изобилството на германиум во Земјината кора изнесува околу 1,6  ppm. Само неколку минерали како аргиродит, бриартит , германит и рениерит содржат значителни количества на германиум. Само неколку од нив (особено германите), многу ретко се наоѓаат во рудни извори. Некои руди од цинк-бакар-руда содржат доволно германиум за да се оправда екстракција од финалниот руден концентрат. Необичен процес на природен збогатување предизвикува висока содржина на германиум во некои јагленови рабови, откриен од Виктор Мориц Голдшмит за време на широкото истражување за депозитите на германиум. Најголемата концентрација што некогаш беше пронајдена беше во јагленово пепел Хартли со дури 1,6% германиум. На јаглен депозити во близина Xilinhaote, Внатрешна Монголија , содржат околу 1600  тони германиум.
Производство
Околу 118  тони германиум беше произведен во 2011 година во светот, најмногу во Кина (80 т), Русија (5 т) и САД (3 т). Германиум се обновува како нуспроизвод од рударите на сфилерит цинк, каде што е концентриран во износи од 0,3%, особено од нискотемпературни седименти, масивни депозити од Zn - Pb - Cu ( -Ba ) и карбонатно- беше домаќин на Zn-Pb депозити. Една неодамнешна студија покажа дека најмалку 10.000 т екстрактибилен германиум е содржан во познатите резервоари на цинк, особено оние со кои се наоѓаат депозити од типот Мисисипи-долина, додека најмалку 112.000 т ќе бидат пронајдени во резервите на јаглен. Во 2007 година 35% од побарувачката беше задоволен со рециклиран германиум.
Додека се произведува главно од сфалерит, исто така се наоѓа во сребрени , олово и бакарни руди. Друг извор на германиум е летечка пепел од електрани на јаглен, кои содржат германиум. Русија и Кина го користеа ова како извор за германиум. Руските депозити се наоѓаат на далечниот исток на островот Сахалин и североисточно од Владивосток. Депозитите во Кина се наоѓаат главно во рудниците за лигнит во близина на Линканг, Јунан ; јаглен от исто така е миниран во близина на Ксилингао , Внатрешна Монголија. Рудните концентрати се претежно сулфидни ; тие се претвораат во оксиди со греење под воздух во процес познат како печење :
Германиум тетрахлоридот или се хидролизира во оксидот (GeO 2 ) или се прочистува со фракционална дестилација, а потоа се хидролизира. Високиот чист GeO 2 сега е погоден за производство на стакло од германиум. Се редуцира на елементот со реакција со водород, произведувајќи германиум погоден за инфрацрвена оптика и производство на полупроводници:
Германиум за производство на челик и други индустриски процеси нормално се намалува со употреба на јаглерод:
Апликации
Главните крајни користи од германиум во 2007 година, во целиот свет, се проценува дека се: 35% за фибер-оптика, 30% инфрацрвена оптика , 15% катамери за полимеризација и 15% за електронски и сончеви електрични апликации. Останатите 5% влегуваат во такви употреби како фосфор, металургија и хемотерапија.
Оптика
Значајните својства на германија (GeO 2 ) се неговиот висок показател на прекршување и неговата ниска оптичка дисперзија. Ова го прави особено корисно за објективи за широкоаголен фотоапарат, микроскопија и основен дел од оптичките влакна. Тој ја заменил титанијата како допант за силикатни влакна, со што се елиминира понатамошното топлинско лекување кое ги направило влакната кршливи. На крајот од 2002 година, индустријата за оптички влакна потроши 60% од годишната употреба на германиум во САД, но тоа е помалку од 10% од светската потрошувачка. GeSbTe е материјал за промена на фаза кој се користи за неговите оптички својства, како што се користи во ДВД- ите што можат повторно да се презапишуваат.
Бидејќи германиум е транспарентен во инфрацрвените бранови должини, тоа е важен инфрацрвен оптички материјал кој лесно може да се исечие и да се полира во леќите и прозорците. Особено се користи како предна оптичка одлика кај фотоапаратите со топлински слики кои работат во 8 до 14  микрон опсег за пасивно топлинско снимање и за откривање на топла точка во воените, мобилните ноќни визии и противпожарните апликации. Се користи во инфрацрвените спектроскопи и друга оптичка опрема која бара исклучително чувствителни инфрацрвени детектори. Тој има многу висок показател на прекршување (4.0) и мора да биде обложен со средства за анти-рефлексија. Особено, многу тешко специјално антирефлексно обложување на дијамант-како јаглерод (DLC), показател на прекршување 2,0, е добар подлога и произведува дијамант-тврда површина што може да издржи многу злоупотреба на животната средина.
Електроника
Силициум-германиумовите легури брзо стануваат важен полупроводнички материјал за интегрални кола со голема брзина. Ката кои ги користат особините на Si-SiGe спојувањата можат да бидат многу побрзи од оние кои користат само силициум. Силициум-германиум почнува да го заменуба галиум арсенид (GaAs) во безжичните комуникациски уреди. SiGe чиповите, со својства на голема брзина, може да се направат со евтини, добро воспоставени производствени техники на индустријата за силициумски чипови.
Сончевите плочи се главна употреба на германиум. Германиум е супстрат на вафер за високоделотворни мулти - функционални фотоволтаични ќелии за вселенски примени. Високоосветлените LED диоди, кои се користат за автомобилни фарови и за LCD екрани со задно осветлување, се важна апликација.
Подлогата на германиум на изолатор се гледа како потенцијална замена за силициум на минијатуризирани чипови. Други употреби во електрониката вклучуваат фосфори во флуоресцентни светилки и диоди со јака светлина (LED) од цврста состојба. Транзисторите со германиум сè уште се користат во некои педали на ефекти од музичари кои сакаат да го репродуцираат карактеристичниот тонски карактер на "fuzz" -от од раната ера на рок анд рол, особено на лицето на Arbiter Fuzz во Далас.
Други намени
Германиум диоксидот исто така се користи во катализаторите за полимеризација во производството на полиетилен терефталат (ПЕТ). Високата брилијантност на овој полиестер е особено фаворизирана за ПЕТ шишиња кои се продаваат во Јапонија. Во САД, германиум не се користи за катализатори на полимеризација.
Поради сличноста помеѓу силика (SiO 2 ) и германиумдиоксид (GeO 2 ), статичната фаза на силика во некои колони на гасна хроматографија може да се замени со GeO 2.
Во последниве години германиум има зголемена употреба во легури на благородни метали. Во сјајни сребрени легури, на пример, се намалува огноотпорот, се зголемува отпорноста на оцрнување и го подобрува стврдувањето на врнежите. Аргентиум со заштитен знак од сребрен легура содржи 1.2% германиум.
Полупроводнички детектори од монокристалска германија со висока чистота можат точно да ги идентификуваат изворите на зрачење - на пример во безбедноста на аеродромот. Германиум е корисен за монохроматори за бимлинес кои се користат во еднократното кристално неутронско расејување и синхротроната дифракција на Х-зраците. Рефлексивноста има предности над силициум во неутронски и високоенергетски рендгенски апликации. Кристалите со германиум со висока чистота се користат во детектори за гама спектроскопија и за пребарување на темна материја. Германиум кристалите се користат и во спектрометрите на Х-зраците за одредување на фосфор, хлор и сулфур.
Германиум се појавува како важен материјал за спинтроника и спин-засновани квантни компјутерски апликации. Во 2010 година, истражувачите демонстрираа вртење на спин транспорт а од неодамна донаторските електронски вртења во германиум покажаа дека имаат многу долги кохерентни времиња.
Германиум и здравје
Германиум не се смета за неопходен за здравјето на растенијата или животните. Германиум во животната средина има мало или никакво влијание врз здравјето. Ова е првенствено поради тоа што обично се случува само како елемент во траги во руди и карбонски материјали, а различните индустриски и електронски апликации вклучуваат многу мали количини кои најверојатно нема да бидат проголтани. Од слични причини, германиум со крајна употреба има мало влијание врз животната средина како био-опасност. Некои реактивни средно соединенија на германиум се отровни (види мерки на претпазливост, подолу).
Додатоци на германиум, направени од органски и неоргански германиум, се продаваат како алтернативен лек способен за лекување на леукемија и рак на белите дробови. Меѓутоа, нема медицински докази за корист; некои докази сугерираат дека таквите додатоци се активно штетни.
Некои соединенија на германиум биле администрирани од алтернативни лекари како раствори за инјектирање што не се дозволени за ФДУ. Растворливи неоргански форми на германиум што се користеле во почетокот, особено цитрат-лактатната сол, резултирале со некои случаи на бубрежна дисфункција, хепатална стеатоза и периферна невропатија кај поединци кои ги користеле на долг рок. Концентрациите на германиум во плазмата и урината кај овие лица, од кои неколку умреле, биле неколку редови поголеми од ендогените нивоа. Поновата органска форма, бета-карбоксиетилгерманиум сексиоксид ( пропагерманиум ), не го покажа истиот спектар на токсични ефекти.
Истражувањето на американската администрација за храна и лекови заклучи дека неорганскиот германиум, кога се користи како додаток во исхраната, "претставува потенцијално опасност за здравјето кај луѓето ".
Одредени соединенија на германиум имаат ниска токсичност за цицачите, но имаат токсични ефекти врз одредени бактерии.
Мерки на претпазливост за хемиски реактивни соединенија на германиум
Некои од вештачки произведените соединенија на германиум се доста реактивни и претставуваат непосредна опасност за здравјето на луѓето при изложеност. На пример, германиум хлорид и герман (GeH 4) се течност и гас, односно може да биде многу иритирачки за очите, кожата, белите дробови и грлото.
Иднина
Почнувајќи од 2000 година, околу 15% од САД потрошувачка на германиум беше искористена за инфрацрвена технологија оптика и 50% за фибер-оптика. Во текот на изминатите 20 години, инфрацрвената употреба постојано се намалува; Сепак, побарувачката на оптички влакна полека се зголемува. Во Америка, 30-50% од сегашните оптички линии се неискористени темни влакна, предизвикувајќи дискусија за прекумерно производство и идно намалување на побарувачката. Во светот, побарувачката драматично се зголемува, бидејќи земјите како Кина инсталираат оптички телекомуникациски линии низ целата земја.
Белешки
<references group="n" responsive="">
Влада на Македонија од декември 1946
Владата на НР Македонија од декември 1946 е формирана на 31 декември 1946 година, на истиот ден кога е донесен Уставот на НР Македонија. Во оваа влада доаѓаше до чести измени и реконструкции, но таа остана на функција до јануари 1951 година, кога е избрана нова влада.
Состав на владата
Владата е составена од претседател, два потпретседатели, 11 министри и претседателот на Планската комисија. Во однос на претходната влада, во оваа влада е вклучен и претседателот на Планската комисија.
Составот на владата е следниот:
1947
Во јули 1947 година за нов министер за просвета е избран Киро Хаџи Василев на местото на Никола Минчев, кој е избран за министер без ресор.
При реконструкцијата на Владата од 19 ноември 1947 година настанаа следните промени:
1948
На 10 јануари 1948 година Љупчо Арсов поднесува оставка на функцијата потпретседател на Владата и на таа функција е назначен Никола Минчев.
На 12 мај 1948 година од министерството за земјоделство и шумарство се формирани две нови министерства, едното за земјоделство, а второто за шумарство, при што за министер за земјоделство е именуван Ванчо Бурзевски, а Крсте Симовски стана министер за шумарство. Покрај тоа, за министер за социјални грижи е именуван Реиз Шаќир, на местото на Неџат Аголи.
При реконструкцијата на Владата од 26 октомври 1948 година настанаа следните промени:
1949
На 12 јануари 1949 година разрешен е министерот Диме Бојановски.
При реконструкцијата на Владата од 17 март 1949 година доаѓа до смена на раководните лица на три министерства и до избор на еден нов министер.
На 16 април 1949 година е формирано ново министерство за државни набавки на Владата и за министер е именуван Перо Менков.
На 13 септември 1949 година доаѓа до промена на раководните лица во две министерства.
Следниот месец, на 19 октомври 1949 година, при новата реконструкција на владата, дојде до следните промени:
1950
До поголема реконструкција на Владата и на министрите во нејзин состав дојде на 23 април 1950 година.
На 5 јуни 1950 година доаѓа до последната промена на оваа влада. За претседател на Планската комисија е поставен Киро Георгиевски на местото на Димче Беловски. Покрај тоа, за министер е именуван и Методија Митевски.
Воднико (Мачево)
Воднико — населба од неолитското време. На 2 километри северозападно од селото, во нивите се среќаваат многу фрагменти од керамички садови.
Полет Либерман
Полет Либерман ( - ) била француска математичарка, специјализирана за диференцијална геометрија.