cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вроцлав
Споменици, архитектура и урбанистичко планирање
Како еден од ретките градови во Европа, има зачуван градски ров кој постојано се полни со вода.
Градското собрание на Вроцлав е едно од најстарите градски куќи во Полска. Во највисоката кула се наоѓа најстариот часовникот во Полска од 1368 година. Во подрумот на зградата се наоѓа најстариот (од XIV век) ресторан во Европа - Швидничка Визба (Piwnica Świdnicka).
Мостови
Пред Втората светска војна, во градот имало 303 мостови, сметајќи според германските критериуми за дефинирање на патните конструкции кои важеле во тоа време. Во моментов, сите предвоени мостови кои биле уништени за време на опсадата во 1945 година се повторно изградени, а изградени се десетина и сосема нови. И покрај тоа, според критериумите што се користат денес, се смета дека има само од 117 до 229 (вклучувајќи 27 пешачки мостови), а површината на градот е зголемена од 175,1 km² на 292,8 km² од 1945 година. Според други критериуми, има околу 400 мостови. Најголемите и најважните мостови се наоѓаат над главното течение на реката Одра (Стара Одра, Северна и Јужна Одра) и каналите: Поплава, Испорака, Страна, Град, Граница, Излевање и неколку други.
Згора на тоа, градскиот ров постојано е полн со вода. Поради сето ова, Вроцлав понекогаш се нарекува Венеција на северот.
Градски куќи
Во централниот блок има ренесансни куќи помеѓу кои има три тесни улички. Тука спаѓаат Сукиеннице, куќите во Грнчарскиот и Железничкиот премин
Економија
Вроцлав има трет најголем приход (5,33 милијарди PLN според проектот за 2020 година веднаш по Варшава и Краков во буџетот во Полска. 5,4 милијарди PLN според  буџетот за 2021 година и расходи 5,65 милијарди PLN во 2020 година и 5,9 милијарди за 2021 година). Приходот по глава на жител (6025 PLN) е втор во Полска, по Варшава [84]. Во 2017 година, висината на БДП во Вроцлав изнесувала 55,5 милијарди PLN, што претставувало 2,8% од БДП на Полска. Во септември 2019 година, регистрираната стапка на невработеност во Вроцлав 1,6%.
Во Вроцлав живеат 401 милионер, односно луѓе чиј годишен приход надминува 1 милион PLN (од 2014 година)
Во моментов, индустријата е концентрирана во околината на Вроцлав во т.н Вроцлавска агломерација. Најголемите центри ја вклучуваат зоната во Бискупице Подгорне и зоната во Нова Виеш Вроцлавска. Овие компании соработуваат со истражувачки и сервисни центри во Вроцлав; пример е инвестицијата на американски производител на авионски мотори, кој соработува со UTC.
Патниот транспорт
Низ Вроцлав минуваат европски, национални и регионални патишта: автопатот А4 (Е40), автопатот A8 (E67), експресен пат бр. S5 (E261), магистрален пат бр.35, магистрален пат бр.94
Структурата на патната мрежа во Вроцлав воглавно е ориентирана кон центарот на градот. До крајот на XX век, сите патни мостови на главниот крак на Одра биле концентрирани на неговиот дел долг 2,5 километри.
Во периодот 1977–1991 година, рутата W-Z била изградена во центарот на градот. Од 1980-тите, обиколницата во центарот на градот се градела во фази. Помеѓу 2008–2011 година, била изградена обиколницата на автопатот Вроцлав (AOW), а од Јуни 2009 година, источната обиколница на Вроцлав (WOW) се градела етапно. Западната обиколница на Вроцлав (ZOW), позната и како обиколница на агломерацијата, се гради во фази. На 02.10.2015 започнала изградбата на јужната обиколница на Лешница, која била отворена на 19.10.2018 година. Планирана е изградба на обиколница на Стариот град.
Железнички транспорт
Вроцлав е еден од најголемите железнички јазли во Полска. Има врски со повеќето градови во земјата, вклучително и брзи врски со возот Pendolino со Јеленија Гора, Валбрзих, Брзег, Ополе, Лублињец, Честохова и Варшава. Најважната патничка станица е Вроцлав Главна. Од друга страна, Вроцлав Брохов е втора по големина товарна станица во Полска, а Вроцлав Гадов е исто така голема товарна станица.
Железничките линии тргнуваат од Вроцлав во следните насоки: Лесно - Познан, Ополе - Катовице - Краков, Ополе - Лублињец - Честохова, Легница - Веглињеец - Згорзелец, Легница - Жагањ - Жари, Глодожелж -, Глодожелж-,, Стржелин - Клоџко - Миедзилесие, Јаворзина Шласка - Швидњица, Јаворжина Шласка - Валбржич - Јеленија Гора - Шкларска Пореба, Олешница - Остров Вилкоползец - Варжолецо.
Воздушен транспорт
Градот има меѓународниот аеродром - Коперник Вроцлав со патнички и карго терминали. На приближно 11 километри од центарот на градот се наоѓа спортскиот аеродром Вроцлав-Шиманов, додека околу 25 километри југозападно од центарот на градот се наоѓа аеродром Мирославице.
Воден транспорт
Во градот има и речно пристаниште на реката Одра.
Пред Втората светска војна и одреден период по нејзиното завршување сообраќал воден трамвај.
Градски превоз
Градскиот јавен превоз во Вроцлав користи 23 фиксни трамвајски линии. Широката трамвајска мрежа е една од најголемите во земјата, управувана од MPK Вроцлав. Автобускиот превоз во градот, исто така, го обезбедува главно MPK Вроцлав (58 дневни и 13 ноќни линии), додека помеѓу Вроцлав и соседните општини Полбус-ПКС, ДЛА, Севибус, Трако, Марко Поло и неколку помали приватни превозници.
Car-sharing
Во Вроцлав, услугите за споделување автомобили ги нудат Traficar и Panek CarSharing
Туризам
Туристичко-информативниот центар се наоѓа на плоштадот во станбената куќа бр.14.
Во 2011 година околу 3 милиони туристи го посетиле Вроцлав, а во 2016 година околу 5 милиони. [Потребна е фуснота]
Градот има повеќе панорами, сместени на неколку објекти, вклучувајќи ја и северната кула на катедралата Св. Јован Крстител, кулата на базиликата Св. Елизабета, математичка кула на Универзитетот во Вроцлав, Мостот на вештерки меѓу кулите на полската католичка катедрала Св. Марија Магдалена. Исто така, на 49 катната кула Sky Tower, која е највисоката панорамска точка на зграда во Полска
Вроцлав има два објекти на списокот на споменици на историјата - највредното признание кое во земјата се доделува на градби кои се сметаат, особено вредни за културата, под покровителство на претседателот на Република Полска. Тие се: комплексот на Историскиот центар и Салата на стогодишнината.
Крстарењата по реката Одра се многу популарни.[Потребна е забелешка] Главните пристаништа се пристаништето Цвиержињецка и пристаништето во Хала Таргова. Популарен начин за истражување на градот е и возењето со историски трамваи и историскиот отворен автобус Jelcz 043.
Интересен начин за истражување на градот е да се барањето на џуџиња од Вроцлав.
Честа дестинација за туристите кои го посетуваат Вроцлав е и блиската планина Шлежа.
Во рангирањето за Најдобри европски дестинации за 2018, градот беше признат како најдобра европска туристичка дестинација за посета.
Култура и забава
Вроцлав е еден од најголемите културни и интелектуални центри во Полска, со вековна традиција. Вроцлав бil домаќин на Светскиот конгрес на интелектуалци во одбрана на мирот, Евхаристискиот конгрес во 1997 година, Европското првенство во кошарка во 1963 и 2009 година, Европското првенство во одбојка за жени 2009 година, Европското првенство во фудбал во 2012 година, Светското првенство во 2013 година во категоријата тежина и Светското првенство на ФИФА.Одбојкарски мажи 2014 година.
Вроцлав беше избран за Eвропска престолнина на културата во 2016 година и за Светска престолнина на книгата за 2016 година.
Градот беше домаќин и на Европското првенство во ракомет за мажи во 2016 година, на Театарските олимписки игри во 2016 година, на европската филмска награда во 2016 година и на Светските игри во 2017 година.
Има многу театри, музеи, кина и уметнички галерии, на своите жители и туристи им нуди широка културна понуда - од barokna музика до проекти од областа на модерната уметност. Музичките фестивали од меѓународно значење сe културно шоу на Вроцлав, вкл. Wratislavia Cantans, Jazz nad Odrą, Przegląd Piosenki Aktorskiej, Thanks Jimi Festival или помалку познатите: Musica Polonica Nova, Forum Musicum и Jazztopad.
Градот има голем број музички клубови, дискотеки и пабови. Најголемиот број од нив се наоѓаат на плоштадот и неговата околина. Секоја година, вториот викенд од Jуни, се одржува најголемиот фестивал на пивото во Полска и еден од најголемите во Европа - Фестивалот на добро пиво.
Музеи
Во Вроцлав има над десетина значајни музеи.
Тука спаѓаат Националниот музеј, кој вклучува збирки пренесени од Лавов и Киев, единствениот музеј за архитектура во Полска, Музејот на принцовите Лубомирски, обновен во 1995 година и Музејот на уметноста на градското собрание во Градското собрание.
Културните атракции ја вклучуваат и Панорамата на битката кај Рацлавице - ротонда, филијала на Националниот музеј, во која се наоѓа панорамска слика со димензии 120 x 15 метри што ја прикажува битката кај Рацлавице од 4 Април 1794 година.
Градскиот Арсенал е огранок на Музејот на град Вроцлав, во неговите простории се наоѓа и Воениот музеј, а во стариот амбар се наоѓа Архитектонскиот музеј и од 2001 година, Археолошкиот музеј.
Театри
Вроцлав има неколку театри и театарски групи, вкл. Полскиот театар, составен од три сцени, Вроцлавскиот современ театар, основан во раните 1970-ти во Вроцлав, го иницираше Меѓународниот театарски фестивал „Дијалог-Вроцлав“ кој се одржува на секои две години.
Оперските традиции во Вроцлав, кои датираат од првата половина на XVII век, се одржуваат од Вроцлавската опера подигната во 1839-1841 година.
Образование
Вроцлав е трет по големина универзитетски центар во Полска. Редовни студии посетуваат околу 150.000 студенти
Државни Универзитети:
Спорт
Најпопуларниот спортски клуб со повеќе секции е Шласк Вроцлав:
Спидвеј на Спарта Вроцлав, е петкратен екипен шампион на Полска (1993, 1994, 1995, 2006, 2021). Трките се одвиваат на Олимпискиот стадион.
Градот бил еден од четирите полски градови каде што се играло Европското фудбалско првенство за мажи на УЕФА Евро 2012. Натпреварите се одржувале на Градскиот стадион. Вроцлав бил домаќин на Светското првенство во кревање тегови во 2013 година. Има патека за трки со коњи (во Полска има само 3), која се наоѓа во Партинице. Секоја година во градот се одржува маратонот во Вроцлав. Тука се одржа Светското првенство во одбојка за мажи 2014. Во 2017 година, градот беше организатор на Светските игри 2017.
Администрација и локална самоуправа
Вроцлав е град со повијатски права. Исто така е член на агломерацијата Вроцлав и Унијата на полски метрополи.
Локална самоуправа
Жителите на градот избираат 37 советници во Градскиот совет на Вроцлав.
Административна поделба
Вроцлав административно е поделен на 48 станбени населби, кои се помошни единици на градот. Некогаш градот се состоел од 5 области: Psie Pole, Śródmieście, Stare Miasto, Krzyki, Fabryczna, кои моментално немаат свој правен субјективитет, но сè уште се критериум за организација на многу канцеларии и институции.
Тунел, Ховсгол
Тунел (Түнэл) е област во Монголија во покраината Ховсгол.
Бучин
Бучин — село во Општина Крушево, во околината на градот Крушево.
Потекло и значење на името
Името на селото првпат се сретнува во историските документи како Бучин во век (1337 г.). Се претпоставува дека доаѓа од бука (придавско образување бучје) или од личното име Бучин, кој означувал „градец кој му припаѓал на Бучин, каде што живеел Бучин“. Како друго објаснување се нуди дека доаѓа од бучин со значење „место во река каде што паѓа водата, мал водопад“.
За името на селото постојат и две легенди. Првата е дека во времето кога постоело Пелагониското Море, височинката над селото Бучин била населена и ова населено место се викало Будимград. Поради тоа денес селото се вика Бучин. Втората теорија е дека по течението на Црна Река има ветер наречен „порек“ и се претпоставува дека од неговата бучава можеби местото го добило името Бучин.
Бучин отсекогаш важело за богато рамничарско село. Но, постои и една интересна анегдота. Во постаро време некоја девојка се омажила во Бучин и нејзините соселани од нејзиното родно село ѝ завидувале затоа што се омажила во Бучин и ѝ велеле „тебе ти е многу убаво, се омажи многу богато, во Бучин“, а таа саркастично им одговорила „На кого му бучи, му бучи, а на свекор ми нити му бучи нити му јачи“, сакајќи да каже дека и во Бучин се нашла сиромашно семејство и баш нејзе ѝ се погодило да се омажи во него.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во Прилепското Поле и претставува своевидна раскрсница помеѓу градовите Крушево (19 км), Демир Хисар (15 км), Битола (30 км) и Прилеп (25 км). Сместено е северно од планината Древеник, на запад се наоѓа ридот Голем Камен, додека од север и исток е Пелагонија. Сместено е во крајниот јужен дел на Општина Крушево, чиј атар се допира со подрачјето на општините Кривогаштани и Демир Хисар. Селото е рамничарско, на надморска височина од 607 метри. Од градот Крушево е оддалечено 15 километри. Низ селото поминуваат регионалниот пат 2335, кој поврзува повеќе пелагониски села, како и регионалниот пат 2339, кој ја поврзува Пелагонија со Железник.
Бучин лежи непосредно на реката Црна при нејзиното излегување од Демирхисарската Клисура. Покрај селото поминува железничката линија Бакарно Гумно-Сопотница, која подолго време е надвор од функција. Водата за пиење мештаните ја добивале од бунари, како и од изворите Јанкоец, Неделска Вода, Кожја Чешма и други. Денес, селото поседува водовод. Покрај Црна Река, која го дели селото на два дела, низ самото средиште на селото тече регулирано водно корито наречено Јаз, од кој се издвојуваат канали за наводнување на нивите со градинарски растенија. Кејот на јазот е уреден, со поплочени тротоари и современо осветлување.
Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Метил, Голема Ливада, Горни и Долни Завој, Бракој Врби, Ѓорејца, Лој, Водејнчиште, Петочница, Горни Лозја, Трапишта, Долна Ограда, Певци, Средно Поле, Љутина, Кале или Пачкоец, Вртешки, Рамнина, Горна Тумба, Бука, Пејојца, Скала, Липа, Маркоа Стапалка, Козарница, Бешкои Чардаци, Широка Леска, Падина, Пештери, Уљаник, Грнчарица, Бобишта, Ветрена Воденица, Бочва, Млаки, Манастириште и Ќерим-бегова Корија.
Селото имало збиен тип до 1938 година, кога било поделено на Горно, Томбелеско, Стрезоско, Шопоско, Чифлик и Ново Маало. Роднинските куќи се групирани во маалата. По војната, било основано Ново Маало на левиот брег на реката, со што селото станало од разбиен тип. Во други извори, како маала на селото се споменуваат следниве осум маала: Горно, Вунеско, Бонечко, Стрезоско, Кическо, Буивлик, Богоеско и Малобучин.
Историја
Во римско време на реката Црна е изграден Стар мост. Се претпоставува дека тука некојпат поминувал Вија Егнација. Денес, веднаш до Стариот мост се наоѓа новоизграден мост.
Селото Бучин се споменува во 1343/4 и 1344/5 година како имот, подарен на манастирот Трескавец. Истата година било споменето и Таронин, заселок на Бучин, кое исто така било подарено на манастирот Трескавец.
Во турските пописни дефтери од 1467/68 селото Бучин било дел од Прилепскиот Вилает (Vilayet-I Prilepe) и имало 50 семејства, 1 неженет и 7 вдовици, сите христијани.
Во 1544/45 и покрај бројот на христијански семејства чиј број изнесувал 78, 9 неженети и 2 вдовици, во селото живееле и 3 муслимански семејства.
Во 1467 година, жителите на селото Бучин плаќале 4.872 акчиња, додека во 1544 година - 12.721 акче, како и 672 медри вино бидејќи Бучин било познато по развиено лозарство.
Во минатото, селото било покосено од чума, поради што жителите побегнале во месноста Бобишта, каде што живееле некое време во колиби.
Стопанство
Атарот зафаќа простор од 10 км2. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 439,9 хектари, на пасиштата отпаѓаат 253,4 хектари, а на шумите отпаѓаат 204,4 хектари.
Селото, во основа, има полјоделска функција. Во селото постојат земјоделска задруга, продавници и угостителски објекти.
До 1912 година, селото главно било во поседи агите и само малкумина поседувале своја земја. Главен сопственик бил Назиф-бег од Битола, кој ја продал својата земја на некои битолски Власи Јанакија Налче и Ѓорѓе Ѓинале. Дел од земјата на Назиф-бег добил неговиот зет Ваит-бег. Во селото три чифлици држеле и Албанци од соседното демирхисарско село Света.
Во селото од 1912 постоела воденица на Ќурчиевци, која имала 12 камења за мелење жито. Во 1948 година, семејството купило францисова турбина која произведувала електрична енергија за целото село, сè до 1964 година кога е заменета со струјата на Електростопанство Македонија. Воденицата и понатаму дење мелела жито, а навечер произведувала струја.
Население
Според статистиката на бугарскиот етнограф Васил К’нчов (Македонија, Етнографија и статистика) од 1900 година, селото Бучин имало 470 жители, сите Македонци. Според секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) од 1905 година, во Бучин имало 432 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Селото е големо и во 1961 година броело 1.083 жители, а во 1994 година бројот се намалил на 685 жители, македонско население.
Според пописот од 2002 година, во селото Бучин живееле 738 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 522 жители, од кои 502 Македонци, 1 Влав и 19 лица без податоци.
Родови
Бучин е македонско село.
Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1952 година родови во селото се:
Иселеништво
Се знае за следниве македонски родови: Бучинци (3 к.), живеат во Боротино, Измировци (2 к.) и Љачковци, живеат во Дедебалци. Има иселеници и од гранки на денешните родови, кои живеат во градовите Прилеп, Крушево, Битола, Белград и Софија.
Иселувањето продолжило и во поново време и покрај иселувањето во градовите, од селото има иселеници и во Австралија, Швајцарија, Германија, Шведска и други држави во светот.
Самоуправа и политика
Во век, Бучин било село во Прилепската каза на Отоманското Царство.
Селото влегува во рамките на Општина Крушево, која била една од ретките општини во Македонија која не била изменета при територијалната поделба во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на тогашната Општина Крушево.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Крушево. Во периодот 1955-1965, селото било дел од тогашната Општина Кривогаштани.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 1194 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште.
Лигатне (општина)
Лигатне (Līgatnes novads) е општина во Летонија. Општината е создадена во 2009 година.
Натриум цијанид
Натриум цијанид е [отровно соединение со формула NaCN. Тоа е бела, растворлива во вода цврста супстанца. Цијанидот има висок афинитет за метали, што доведува до висока токсичност на оваа сол. Неговата главна примена, во ископувањето злато, исто така ја користи високата реактивност кон металите. Тоа е умерено силна база.
Производство и хемиски својства
SНатриум цијанид се произведува со третирање на водород цијанид со натриум хидроксид: Светското производство беше проценето на 500.000 тони во 2006 година. Порано беше подготвен со Кастнеровиот процес кој вклучува реакција на натриум амид со јаглерод на покачени температури.
Структурата на цврстиот NaCN е слична со онаа на натриум хлоридот. Анјоните и катјоните се секој од шест координати. Калиум цијанид (KCN) покажува слична структура.
Кога се третира со киселина, тој формира токсичен гас водород цијанид:
Ископување со цијанид
Цијанидирањето на златото (исто така познато како цијаниден процес) е доминантна техника за екстракција на злато, од кој голем дел се добива од руда со низок степен на злато. За таа цел се користи повеќе од 70% од потрошувачката на цијанид на глобално ниво. Употребата го искористува високиот афинитет на злато(I) за цијанид, кој го поттикнува златниот метал да се оксидира и раствора во присуство на воздух (кислород) и вода, создавајќи сол натриум дицијаноаурат:
За цличен процес се користи и калиум цијанид (KCN, близок роднина на натриум цијанид), за производство на калиум дицијаноаурат (KAu(CN)2).
Употреба
Бидејќи е многу токсичен, натриум цијанидот се користи за брзо убивање или зашеметување, како на пример при собирање инсекти во тегли што ги користат ентомолозите и во нелегален риболов со цијанид.
Токсичност
Натриум цијанидот, како и другите растворливи цијанидни соли, е меѓу најбрзо делувачките од сите познати отрови. NaCN е моќен инхибитор на дишењето, кој делува на митохондријалната цитохром оксидаза и оттука го блокира транспортот на електрони. Ова резултира со намален оксидативен метаболизам и искористување на кислородот. Потоа се јавува млечна ацидоза како последица на анаеробен метаболизам. Орална доза од 200–300 mg може да биде фатална.
1981 во музиката
1981 година во музиката содржи некои значајни настани.
Брдо кај Крањ (замок)
Брдо кај Крањ — замок наоѓа во Предосље, Градска општина Крањ, Словенија. Оваа палата е една од главните места каде се одржуваат дипломатски состаноци на Владата на Република Словенија.
Зградата била изградена во 1510 година од страна на крањскиот гроф Георг, кој во тоа време бил генерален администратор на Хабсбуршкиот приватен имот во Војводство Крањ. Првично била изградена во ренесансен стил, но повеќепати бил реновиран. Во 18 век, објектот бил купен од страна на Микеланџело Зоис, татко на просветителскиот крањски уметник и природен научник Жига Зоис. Во 19 век, нејзината внатрешност била целосно реновирана.
Во првите децении на XX век била купена од страна на кнезот Павле Караѓорѓевиќ во 1935 година. Во негово време, палатата се трансформирала во летна резиденција на тогашните власти. Помеѓу 1935 и 1941 година, неколку истакнати поединци престојувале како гости во Брдо, вклучувајќи го британскиот крал Едвард VIII. Кога Југославија станала комунистичка држава во 1945 година, зградата била конфискувана од династија Караѓорѓевиќ и станала летна резиденција на југословенскиот водач Јосип Броз Тито. По смртта на Тито во 1980 година, имотот бил префрлен во Социјалистичка Република Словенија и подоцна истиот бил наследен од страна на Владата на независната Република Словенија. Во својата традиционална улога на домаќин на национални и меѓународни конференции, во 1990 година, овде било местото на одржување на конференцијата меѓу водачите на шест југословенски републики во еден неуспешен обид да го спречи распаѓањето на федерација.
На 16 јуни 2001 година палатата била домаќин на самитот меѓу САД и Русија, одсносно нејзините претседатели Џорџ Буш и Владимир Путин. Во првата половина на 2008 година, кога Словенија била претседавач со ЕУ, во оваа палата исто така се одржал самит.
Има-конструкција
Има-конструкција — едно од најголемите обележја на граматиката на македонскиот јазик и често од страна на граматичарите се смета за најегзотично обележје на македонскиот јазик и неговите говори во рамки на словенските јазици. Тоа е сложена глаголска форма која се образува со помош на помошниот глагол има или нема и глаголска придавка во среден род.
Образување
Сложената глаголска форма која се нарекува има-конструкција се образува со помош на помошниот глагол има или нема во негативна конотакција и со глаголска придавка во среден род. Така имаме: имам учено, имав учено, сум имал учено, ќе имам учено, немав учено и слично.
има/нема + глаголска придавка во среден род
Во различните форми на има-конструкцијата се менува само помошниот глагол, а глаголската придавка се сведува на именувач на глаголското дејство. Конструкциите со има претставуваат паралелни, синонимни и еден вид конкурентски форми на сите сложени глаголски форми во македонскиот јазик, времиња и начини.
Значење
Значењата на има-конструкциите се многу блиски со значењата на сложените форми во помошниот глагол сум, честичката ќе или би и често можат да се заменуваат едни со други, како на пример: имам гледано со сум гледал, имав гледано со бев гледал, ќе сум имал гледано со ќе сум гледал и слично.
Основна разлика меѓу има-конструкциите и другите сложени форми е во тоа што кај првите повеќе доаѓа до израз резултатот од вршењето на дејството, а кај сложените со сум, ќе или би повеќе се истакнува самото дејство.
Овие конструквции се карактеристични за македонскиот јазик и негоите говори, и покрај во македонскиот јазик можат да се најдат во околните несловенски јазици.
Тош ван дер Санде
Тош ван дер Санде (Tosh Van der Sande; р. ) — белгиски професионален друмски велосипедист, кој вози за UCI World Tour екипата. Ван дер Санде се смета за специјалист за класици.
Рана кариера
Како јуниор имал успех во велодромски велосипедизам. Во 2011 година ја освоил Лиеж-Бастоњ-Лиеж под 23 години.
Професионална кариера
Станал професионалец со екипата во 2012 година и возел на својата прва голема трка следната година на Вуелта а Еспања. Го продолжил својот договор во 2013 година и оттогаш останал во екипата.
Откако случајно навел погрешна марка за спреј за нос во документите на трката Шест дена Гент каде имал позитивен тест за преднизолон, супстанца која се содржи во спрејот за нос софразолон, тој бил привремено суспендиран од екипата. Подоцна бил очистен за тоа од UCI.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Улан-Ул, Ховсгол
Улан-Ул (Улаан-Уул = црвена планина) е област во Монголија во покраината Ховсгол.
Марсело Кабо
Марсело Рибеиро Кабо (6 декември 1966 година), познат како Марсело Кабо, е бразилски фудбалски менаџер, моментално на чело на Атлетико Гојаниенсе.
Кариера
Роден во Рио де Janeанеиро, Кабо играл како дефанзивен играч од средниот ред, претставувајќи ги Флуминенсе, Васко да Гама, Португаза-РJ и Оларија како младинец. Потоа се префрлил на футсал, особено претставувајќи ја Валенсија ЦФ.
Во 1998 година, додека бил во футсал тимот на Флуминенсе, Кабо се повлекол и веднаш станал менаџер на екипата. Следната година се преселил во Оларија, исто така бил одговорен за фудбалските младински одреди на клубот.
Кабо се преселил во странство кон крајот на 2004 година, преземајќи ја екипата на Ал-Хилал до 17 години. Следната година тој бил именуван за помошник на Маркос Пакета на кормилото на репрезентацијата на Саудиска Арабија и учествуваше на Светскиот куп на ФИФА 2006 година.
По враќањето во Бразил, Кабо беше тренер на Бонсусесо и Кабофриенсе за време на кампањата во 2007 година. Во 2008 година го презеде ЦФЗ до Рио, и се пресели во Атлетико Тубарао кон крајот на годината откако беше воспоставено партнерство со неговиот претходен клуб ЦФЗ; тој се вратил во Тубарао на 15 декември 2008 година но го напуштил следниот 5 февруари.
На 29 јули 2009 година, Кабо го презел Кувајтскиот Ал-Наср. Тој, исто така дејствувал како технички разузнувач за Дунга  за време на Светското првенство 2010, а подоцна се приклучи Џорхинго (асистент Дунга за време на Светското првенство) во Гојаш и Фигуеиренсе.
Во 2012 година, Кабо управувал со емиратистиот тим Диба Ал-Фуџаира, отпуштен на 23 октомври истата година. На 16 декември, тој беше назначен за управител на Томбензе, но поднел оставка на 9 мај 2013 година.
На 28 јануари 2014 година, по друга работа како помошник на Џорхинхо(кај Понте Прета ), Кабо беше именуван за одговорен за Национал де Нова Серана. Тој подоцна се приклучи на персоналот Џорхинхо на Ал Васл, повторно како асистент, кои престојуваат во период од шест месеци пред да биде претставен на Волта Редонда на 1 декември 2014 година
На 23 март 2015 година, Кабо се повлекол од Волта Редонда и го презеде Макае Еспорте. На 3 август, тој замина од последниот клуб и беше именуван на чело на Цеара но потоа беше заменет со Лиска.
На 8 октомври 2015 година, Кабо бил назначен за менаџер на Тигрес до Бразил за сезоната 2016 година. Тој се повлече од клубот следниот 27 февруари, и го презел Ресенде на 2 март.
На 8 мај 2016 година, Кабо бил претставен во Атлетико Гојаниенсе. Тој успеа да постигне промоција во Серие А на крајот на годината како шампион, но во јануари 2017 година бил пријавен за исчезнат во Гоиња повеќе од 40 часа. Подоцна било откриено дека тој конзумирал премногу алкохолни пијалоци и преспал во мотел.
Остана како главен во клубот по настанот, Кабо поднел оставка на 5 јуни 2017 година, по четири порази на четири првенствени натпревари. Тој, исто така, управуваше со Фигеиренсе и Гуарани во остатокот од годината, никогаш не траеше повеќе од два месеци.
На 22 декември 2017 година, Кабо се вратил во Ресенде но го напушти клубот следното 18 февруари откако ја прифати понудата од ЦСА. Со втората страна тој остварил највисоко ниво во промоција и го обнови договорот на 29 ноември.
Кабо бил отпуштен од ЦСА на 30 јуни 2019 година и бил именуван како нов менаџер на Вила Нова на 14 јули; Бил отпуштен од вториот клуб на 3 октомври.
Богданци
Богданци — град во јужниот дел на Република Македонија. Сместен е во источниот дел на Гевгелиско-валандовската Котлина, односно областа Бојмија, на патот помеѓу Гевгелија и Дојран. Има улога на административен центар на Општина Богданци.
Историја
Подрачјето на Богданци е населено уште од римско време, за што свеодчи наоѓалиштето Барданов Камен на 500 м западно од селото.
Во XIX век, Богданци е големо село во составот на Гевгелиската каза во Отоманското Царство.
Во селото во 1895 – 1896 година е основан комитет на ВМОРО, на чело со учителот Атанас Тодев од Мачуково, а по него учителите Иван Бардаров од Штип, Сава Михајлов, Христо Трајков Лисичков, Стефан Попиванов и Христо Гонов.
Тогашното село било тешко оштетено при Валандовскиот земјотрес во 1931 година.
На 11 јуни 2017 година граѓаните на Општина Богданци на референдум се изјасниле против отворање на рудници и рударски комплекси за металични минерални суровини.
Географија
Атарот на Богданци зафаќа површина од 6.700 ха, од кои под обработливи површини се 1.561,4 ха, пасиштата зафаќаат 2.107,7 ха, и на шумите отпаѓаат 2.719,5 ха.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Богданци живееле 3.560 жители, од кои 2.540 Македонци, 900 Турци и 120 Роми. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, во 1905 година во Богданци имало 3.184 Македонци, кои биле поделени на 1.400 под врховенството на Бугарската егзархија, 1.480 патријаршисти гркомани, 144 патријаршисти србомани и 144 унијати.
Според Димитар Гаџанов во 1916 година во Богданци имало 3.247 жители, од кои 2.510 Македонци и 737 Турци.
Според пописот на населението од 2002 година, во градот имало 6.011 жители и спаѓал во групата на мали градови.
Етнички гледано, населението е составено од:
Во градот се зборуваат следниве јазици:
Во Богданци се застапени следните верски групи:
Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Богданци:
* Извор: Државен завод за статистика на Република Македонија (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години
Валентина (пејачка)
Валентина Тронел, попозната едноставно како Валентина (родена на 6 април 2009 година), - француска пејачка. Во 2016 година, таа се појавила на аудицијата за француската верзија на „The Voice Kids“. Во 2018 година била избрана за втората генерација на детската музичка група „Kids United“. Во 2020 година, таа победила на Детската Евровизија 2020, со песната „J'imagine“.
Кралство Саксонија
Кралство Саксонија (германски: Königreich Sachsen) — германска држава која го наследила поранешното Изборно Кнежевство Сакасонија во 1806 година и продолжило да постои до 1918 година, до крајот на Првата светска војна. Од 1871 година била дел од Германската Империја. По завршувањето на Првата светска војна и абдикацијата на кралот Фридрих Аугуст III од Саксонија станала слободна држава во ерата на Вајмарската Република во 1918 година. Нејзин главен град бил градот Дрезден, а негова модерна наследничка држава е Слободната покраина Саксонија.
Наполеонската ера и Германскиот Сојуз
Пред 1806 година, Саксонија била дел од Светото Римско Царство, ентитет стар илјада години кој станал многу децентрализиран во текот на вековите. Владетелите на Изборното Кнежевство Саксонија од Домот на Ветин ја носеле титулата избирач неколку векови. Кога Светото Римско Царство било распуштено во август 1806 година по поразот на императорот Франц II од Наполеон во битката кај Аустерлиц, електоратот бил подигнат на статус на независно кралство со поддршка на Првото Француско Царство, тогаш доминантната сила во Европа. Последниот избирач на Саксонија, Фридрих Август III станал крал на Саксонија Фридрих Август I.
По поразот на сојузникот на Саксонија Прусија во битката кај Јена во 1806 година, Саксонија се приклучила на Сојузот на Рајна и останала во рамките на Конфедерацијата до нејзиното распуштање во 1813 година со поразот на Наполеон во битката кај Лајпциг. По битката, во која Саксонија - практично сама од сите германски покраини - се борела заедно со Французите, кралот Фридрих Август I бил напуштен од неговите трупи, заробен од Прусите, и се сметало дека го загубил својот престол од страна на сојузниците, кои ја ставиле Саксонија под пруска окупација и администрација. Ова веројатно се должело повеќе на пруската желба да ја припои Саксонија отколку на кое било злосторство од страна на Фридрих Август I, а судбината на Саксонија ќе се покаже како едно од главните прашања на Конгресот во Виена. На крајот, 40% од Кралството, вклучувајќи го и историски значајниот Витенберг, домот на протестантската реформација, бил припоен од Прусија, но Фредерик Август бил вратен на тронот во остатокот од неговото кралство, кое сè уште ги вклучувало главните градови Дрезден и Лајпциг. Кралството, исто така, се приклучило на Германскиот Сојуз, новата организација на германските држави за замена на паднатата Светото Римско Царство.
Крај на кралството
Внукот на Вилхелм I, Кајзерот Вилхелм II абдицирал во 1918 година како резултат на револуцијата која започнала во деновите пред поразот на Германија во Првата светска војна. Кралот Фридрих Август III од Саксонија го следел абдицирајќи и поранешното Кралство Саксонија станало Слободна држава Саксонија во рамките на новоформираната Вајмарска Република.
Устав од 1831
Уставот на Саксонија од 1831 година ја воспоставил државата како парламентарна монархија.
Крал
Кралот бил именуван за глава на нацијата. Од него се барало да ги следи одредбите на уставот и не можел да стане владетел на која било друга држава (освен со крвно наследство) без согласност на сообанието или парламентот. Круната била наследна во машката лоза на кралското семејство преку агнатичко првородство, иако постоеле одредби кои дозволувале женската лоза да наследува во отсуство на квалификувани машки наследници. Додадените одредби се однесувале на формирање на регент доколку кралот бил премногу млад или на друг начин не можел да владее, како и одредби во врска со образованието на престолонаследникот.
Сите акти или декрети потпишани или издадени од кралот морале да бидат потпишани од најмалку еден од неговите министри, кој на тој начин ја презел одговорноста за нив. Без министерскиот контрапотпис, ниту еден акт на кралот не требало да се смета за валиден. На кралот му било дадено право да го прогласи секое обвинето лице за невино, или наизменично да ја ублажи или одложи казната или да ги помилува (но не и да ги зголеми казните). Тој, исто така, добил врховна моќ над верските прашања во Саксонија. Тој го назначил претседателот на горниот дом на сообранието, заедно со полномошникот од тројцата кандидати предложени од тој дом, и ги назначил и претседателот и полномошникот на Долниот дом.
На кралот му била дадена единствена моќ да објавува закони и да ги спроведува во сила, и само со негова согласност можело да се стави каков било предлог за закон во сообранието. Тој подеднакво имал овластување да издава декрети за итни случаи, па дури и да издава закони за неитни случаи за кои сметал дека се потребни или „поволни“, иако за таквите инструменти бил потребен контра-потпис на најмалку еден од неговите министри, и морало да бидат претставени на следната диета за одобрување. Меѓутоа, тој не можел да го промени самиот устав или изборните закони на овој начин. Нему му било дозволено да стави вето на законите донесени од сообранието (иако од него се барало да ги наведе своите причини за тоа, во секој случај), или да ги врати назад со предложените амандмани на повторно разгледување. Нему му било дозволено да издава вонредни декрети за да добие пари за државни трошоци одбиени од Диетата, преку Врховниот суд, иако таквите декрети можеле да траат само една година. Нему му било дозволено да го распушти сообранието, иако требало да се одржат нови избори за долниот дом во рок од шест месеци; му било дозволено и да свикува вонредни седници на законодавниот дом по негова дискреција.
Од 1697 година, електорите на Саксонија станале римокатолици со цел да ги прифатат круните на Полска и Литванија, од кои тие биле кралеви до 1763 година. Кралското семејство останало римокатоличко, владеејќи со доменот кој бил 95% протестанти.
Министерство
Министерството било дефинирано во уставот како составено од шест одделенија, од кои сите биле одговорни за исхраната:
Членовите на министерството имале право да се појават во која било комора на Диетата по желба и таму да учествуваат во дебата, но по поделбата на домот тие морале да се повлечат.
Законодавно тело
Диетата, или законодавниот дом бил поделен на два дома, кои биле уставно еднакви во нивните права и статус, и ниту еден дом не требало да се состанува без другиот.
Членовите на горниот дом ги задржале своите места сè додека останале квалификувани да го сторат тоа според уставот, или во одредени случаи додека не наполнат шеесет години или не учествуваат во три сесии на Диетата.
За секој претставник, исто така, требало да се избере полномошник, кој ќе го заземе местото на претставникот, доколку тој биде неспособен, отсутен, поднесе оставка или биде сменет. Секој претставник бил избран за девет години; сепак, од приближно една третина требало да поднесуваат оставки на секои три години (точните бројки биле поставени во уставот и биле утврдени со ждрепка на почетокот на првата седница на Диетата), иако сите биле подобни за итен реизбор. Долниот дом требало да предложи четворица членови, од кои кралот требало да избере еден за претседател на тој дом, а друг за негов полномошник.
Членовите на сообранието морале да имаат најмалку 30 години; избирачите морале да имаат 25 години, да не се осудени за какво било прекршок на суд, да не им е финансиски оптоварен личниот имот на кој било начин и да не се под старателство.
Законите би можеле да се усвојат со едноставно гласање една третина плус еден во двата дома на диетата; не било потребно мнозинство гласови во ниту еден дом. Секој отфрлен или изменет предлог-закон морало да содржи изјава зошто е одбиен или изменет. Не можело да се наметнат нови даноци без согласност на диетата, иако на кралот му било дозволено да го заобиколи ова во одредени случаи. Парламентот можел да ги отповика членовите на министерството со едногласно гласање на двата дома; министрите кои биле отповикувани така требало да бидат судени од специјален суд; одлуката на овој суд била конечна, па дури и правото на помилување на кралот не се однесувало на лица осудени од него.
Судството
Судството било независно од граѓанската влада. Високиот суд на судството, создаден во деловите од 142 до 150 од уставот, исто така добил овластување да одлучува за „сомнителни“ точки во уставот; неговата одлука била декретирана да биде конечна и била заштитена од мешање на кралот.
Административна реорганизација
По усвојувањето на уставот од 1831 година, со наредба од 6 април 1835 година биле формирани окружни дирекции (германски: Kreisdirektionen). Тие подоцна биле познати како Kreishauptmannschafts. Првично имало четири: Бауцен, Дрезден, Лајпциг и Цвикау, а во 1900 година бил додаден петти, Кемниц.
Пратеници на Рајхстагот од 1867 до 1918
По Северногерманскиот договор за сојуз, Кралството Саксонија влегло во Северногерманскиот Сојуз во 1866 година. Како последица на тоа, Кралството пратило пратеници во Рајхстагот. По основањето на Германската Империја на 18 јануари 1871 година, пратениците биле пратени во Рајхстагот на Германската Империја. По ова, Саксонија учествувала на изборите за Рајхстагот од февруари 1867 година.
Покраини во Франција
Во одделни случаи, неколку современи региони или департмани ги имаат истите имиња како и историските провинции, а нивните граници грубо ја покриваат истата територија.
Список на поранешни покраини во Франција
Списокот кој следува ги прикажува главните провинции на Франција во времето на нивното растурање за време на Француската револуција. Главните градови се прикажани во наводници. Задебелените градови укажуваат на тоа дека градот бил седиште на парламентот или суверениот конзулат, кои биле легислативни и правни тела. Во некои случаи, легислатурата се среќава во друг град од традиционалниот главен град. Некои од провинциите кои подоцна биле вклучени во рамките на Франција за време на револуцијата претходно не биле дел од Царството Франција.
Антарктички морски мраз
Антарктичкиот морски мраз — морски мраз на Јужниот Океан. Се протега од далечниот север во зима и секое лето се повлекува речиси на крајбрежјето, секоја година се поблиску и поблиску до крајбрежјето поради топењето на морскиот мраз. Морскиот мраз е замрзната морска вода која обично е дебела помала од неколку метри. Ова е спротивно на ледените гребени, кои се формирани од ледниците, тие пловат во морето и се дебели до еден километар. Постојат две поделби на морскиот мраз: прицврстен мраз, кои се закачен за копното; и ледени, кои не е.
Морскиот мраз кој доаѓа од јужниот океан се топи од дното наместо од површината како мразот на Арктикот бидејќи е покриен со снег одозгора. Како резултат на тоа, ретко се забележуваат „растопени езерца“. Во просек, морскиот мраз на Антарктикот е помлад, потенок, потопол, посолен и поподвижен од арктичкиот морски мраз. Морскиот мраз не е многу добро проучен во споредба со арктичкиот мраз бидејќи е помалку достапен.
Степен
Ледената покривка на Антарктикот е мошне сезонска, со многу малку мраз во австралското лето, што се шири на површина приближно еднаква на онаа на Антарктикот во зима. Го достигнува врвот (~18 × 10^6 km^2) во текот на септември, што го означува крајот на австралната зима и се повлекува на минимум (~3 × 10^6 km^2) во февруари. Следствено, најголемиот дел од антарктичкиот морски мраз е мраз од првата година, дебел неколку метри, но точната дебелина не е позната. Површината од 18 милиони км^2 мраз е 18 трилиони квадратни метри, така што за секој метар дебелина, имајќи предвид дека густината на мразот е околу 0,88 тератони/милион км^3, масата на горниот метар на антарктичкиот морски мраз е приближно 16 тератони (трилиони метрички тони) на крајот на зимата. Рекордно нискиот летен морски мраз бил измерен во февруари 2022 година на 741.000 квадратни милји (1,9 милиони квадратни километри) од страна на Националниот центар за податоци на снег и мраз.
Бидејќи океанот на брегот на Антарктикот обично е многу потопол од воздухот над него, обемот на морскиот мраз е во голема мера контролиран од ветровите и струите што го туркаат на север. Ако брзо се турка, мразот може да патува многу подалеку на север пред да се стопи. Повеќето мраз се формира долж брегот, бидејќи мразот што се движи кон север остава области на отворена вода кои брзо се замрзнуваат.
Дебелина
Бидејќи мразот на Антарктикот е главно мраз од првата година, кој не е дебел како повеќегодишниот мраз, тој генерално е дебел помалку од неколку метри. Снежните врнежи и поплавите на мразот можат значително да го згуснат, а структурата на слојот на мразот на Антарктикот е често доста сложена.
Неодамнешни трендови и климатски промени
Неодамнешните промени во шемите на ветровите, кои се поврзани со регионалните промени во бројот на вонтропски циклони и антициклони, околу Антарктикот го префрлиле морскиот мраз подалеку на север во некои области, а не толку далеку на север во други (види слики). Нето-промената е мало зголемување на површината на морскиот мраз во антарктичките мориња (за разлика од Северноледениот Океан, кој покажува многу посилно намалување на површината на морскиот мраз). Зголемениот обем на морскиот мраз не покажува дека Јужниот Океан се лади, бидејќи Јужниот Океан се загрева.
Луганск
Луганск (Луга́нськ, (Луга́нск), порано познат како Ворошиловград, е град во Украина. Градот е административен центар на Луганската област. Исто така, градот е означен како самостоен град во рамките на областа. Според скорешните проценки, во градот живеат околу 334.900 жители.
Антарктички морски мраз
Неодамнешни трендови и климатски промени
Петтиот извештај за проценка заклучил дека „многу е веројатно“ дека годишниот просечен обем на антарктичкиот морски мраз се зголемил за 1,2 до 1,8% по деценија, што е 0,13 до 0,20 милиони km 2 на деценија, во периодот од 1979 до 2012 година. Петтиот извештај за проценка, исто така, заклучил дека недостатокот на податоци го исклучува одредувањето на трендот на вкупниот волумен или масата на морскиот мраз. Зголемувањето на површината на морскиот мраз веројатно има голем број причини. Тие се поврзани со промените на западните ветрови на јужната хемисфера, кои се комбинација на природна варијабилност и присилна промена од стакленички гасови и озонската дупка. Ветровите го поттикнуваат лизгањето на морскиот мраз, а истражувањето за моделирање сугерира дека набљудуваната експанзија на морскиот мраз е предизвикана од промените во брзината на движењето на морскиот мраз. Друг можен двигател е топењето на ледените гребени, што го зголемува внесот на слатка вода во океанот; ова го зголемува слабо стратификуваниот површински слој на океанот и така ја намалува способноста на топлата подземна вода да стигне до површината. Студијата од 2015 година покажала дека овој ефект во климатските модели се користат за симулирање на идните климатски промени, што резултира со зголемување на морскиот мраз во зимските месеци.
Луганск
Познати луѓе од Луганск
Некои од познатите луѓе кои се родиле/ живееле во Луганск се: