cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Албанија
Стопанство
Економијата на Албанија поминала низ процес на транзиција од централизирана економија во пазарна економија врз принципите на слободниот пазар. Албанија е земја со помал среден приход и член на Северноатлантската алијанса (НАТО), Светската трговска организација (СТО), Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ) и Организацијата за црноморска економска соработка (БСЕЦ). Албанија е земја во развој со економија заснована на услугите (63,5%), земјоделството (21,6%) и индустриските сектори (14,9%), според податоците од 2016 година. Земјата е богата со природни ресурси, а економијата главно се зацврстува преку земјоделство, преработка на храна, нафта, цемент, хемикалии, рударство, основни метали, хидроенергија, туризам, текстилна индустрија и екстракција на нафта. Најсилните сектори се енергетиката, рударството, металургијата, земјоделството и туризмот. Примарен индустриски извоз се: облека, хром, нафта и рафинирани горива.
Туристичкиот сектор традиционално е значаен извор на приходи, особено во текот на летните месеци, но и неодамна и во текот на зимските месеци, како резултат на зголемувањето на популарноста на снежните спортови. Со над 3,8 милиони туристи годишно, туризмот генерира приходи во износ поголем од 1,5 милијарди евра. Албанија е рангирана меѓу 25-те најпопуларни туристички одредишта во Европа и била прогласена за една од врвните светски туристички одредишта во 2014 година од страна на „The New York Times“ и „Lonely Planet''.
Примарен сектор
За време на комунистичкиот режим, земјоделството во Албанија било силно централизирано и интегрирано со индустриите поврзани со земјоделството. Денес, земјоделството во Албанија вработува 47,8% од населението и околу 24,31% од земјиштето се користи за земјоделски цели. Земјоделството придонесува за 18,9% од БДП на земјата. Главните земјоделски производи во Албанија се тутун, овошје, вклучувајќи портокали, лимони, смокви, грозје, зеленчук, како што се маслинки, пченица, пченка, компири, но и шеќерна репка, месо, мед, млечни производи и традиционалната медицина и ароматични растенија.
Албанското вино се одликува со својата уникатна сладост и домородни сорти. Виното има една од најдолгите истории за лозарството во Европа. Албанија произвела околу 17.500 тони вино во 2009 година. За време на комунизмот, производствената област се проширила на околу 20.000 ха. Денешниот регион во Албанија бил едно од ретките места каде што лозата природно се одгледувале за време на леденото време. Најстарите пронајдени семиња во регионот се стари 40.000 до 60.000 години. Римскиот писател Плиниј Постариот го опишува илирското вино како „многу слатко“.
Албанската економија е една од најнеразвиените во Европа: во 2019 година, БДП по глава на жител на Албанија изнесувал 5 373 долари, со што таа била рангирана на 40. место во однос на Европа и 102. во светот.
Во 2018 година кефициентот Џини во Албанија изнесувал 38,6%.
Туристички сектор
Најголемиот дел од туристичката индустрија е концентриран по должината на Јадранско Море и Јонско Море. Вториот има најубави и чисти плажи и често се нарекува Албанска ривиера. Албанското крајбрежје има значителна должина од 360 километри. Брегот има посебен карактер, бидејќи е богат со песочни плажи, пештери, заливи, покриени заливи, лагуниитн. Некои делови од ова крајбрежје се многу чисти еколошки, и претставуваат во овие потенцијални неистражени области, ретки за средоземната област.
Зголемувањето на странските посетители е драматично. Албанија имала само 500.000 посетители во 2005 година, додека во 2012 година имала околу 4,2 милиони - зголемување од 740% за само 7 години. Неколку од главните градови во земјата се наоѓаат по должината на чистите морски брегови на Јадранското и Јонското Море. Како важно место на Балканскиот Полуостров, постојано растечката патна мрежа на Албанија обезбедува удобно поврзување до своите соседи на север, југ, исток и запад. Албанија е во непосредна близина на сите главни европски метрополи со кратки летови од два или три часа кои се достапни секојдневно. Туристите можат да го видат и да го доживеат древното минато на Албанија и традиционалната култура.
Во извештајот од Агенцијата за меѓународен развој на САД (УСАИД) во октомври 2015 година се посочува дека директниот придонес на туризмот станал значаен дел од Бруто-домашниот производ во земјата, кој бил 4,8% во 2013 година. Вкупниот придонес во БДП бил околу 17%, вклучувајќи ги и пошироките ефекти од инвестициите и синџирот на набавки. Ова се очекува да се зголеми во иднина.
Сообраќај
Сообраќајот претрпел значајни промени во изминатите две децении, преку значително модернизирање на инфраструктурата. Подобрувањата во патната инфраструктура, железничкиот, градскиот и аеродромскиот сообраќај довеле до значително подобрување. Овие надградувања одиграле клучна улога во поддршката на албанската економија, која во изминатата деценија започнала да се потпира на градежната индустрија.
Албанската автопатска мрежа била интензивно модернизирана во текот на 2000-тите, а дел од неа е сè уште во изградба. Во Албанија има вкупно 3 главни автопати: А1, А2 и А3. Кога ќе завршат сите коридори, Албанија ќе има околу 759 километри автопат што ќе се поврзува со сите соседни земји. Меѓународниот аеродром во Тирана, е единственото пристаниште за патници во земјата. Аеродромот е именуван по римокатоличката монахиња и мисионерка Мајка Тереза. Тој забележал драматичен пораст во бројот на патници и движењата на авионите од почетокот на 1990-тите. Денес, аеродромот се справува со повеќе од 2,2 милиони патници годишно. Понатаму, Албанија планира да изгради два аеродроми кои главно ќе служат на туристичката индустрија.
Железниците во Албанија ги спроведува националната железничка компанија Хекруда Шкиптаре (ХСХ). Железничкиот систем бил интензивно промовиран од тоталитарниот режим на Енвер Хоџа, време кога било забрането користење на приватен превоз. Од падот на поранешниот режим, се забележува значително зголемување на сопственоста на автомобили и користењето на автобусите. Додека некои од патиштата во земјата сè уште се во многу лоша состојба, имало и други случувања (како што е изградбата на автопатот помеѓу Тирана и Драч), кои одзеле голем дел од сообраќајот на железницата.
Енергија
Албанија е зависна од хидроелектрицитетот и најголемиот производител на хидроелектрична енергија во светот целосно. Во земјата се наоѓаат пет хидроцентрали, вклучувајќи ги и Фиерза, Коман, Сквивица и Вау и Деџес, кои се наоѓаат на реката Дрим, поради неговата значајна улога за производство на електрична енергија во земјата. Албанската компанија „Девол Хидроенергет“ во моментов гради две постројки за хидроелектрани на реката Девол близу Бања и Могличе. Двете постројки се очекува да бидат завршени во 2016 и 2018 година. По неговото завршување, ќе произведува 729 GWh годишно, со што производството на електрична енергија во Албанија ќе се зголеми за речиси 17%.
Изградбата на нафтоводот АМБО од 1,2 милијарди долари било планирано да започне во 2007 година. Ова ќе го поврзе бугарското пристаниште во Бугарија со пристаништето Валона во Албанија. Се очекува дека секој ден ќе се испорачува по 750.000 барели. Меѓутоа, се чини дека постои поголема веројатност да започне Транс-Јадранскиот гасовод. Рутата на Транс Јадранскиот гасовод низ Албанија е околу 215 километри на копно и 37 км на копно во албанскиот дел од Јадранското Море. Започнува во Кендер Билиш во регионот Корча на албанската граница со Грција и пристигнува на јадранскиот брег, на 17 километри северозападно од Фиер, на 400 метри од копното. Компресорската станица ќе биде изградена близу Фиер, а во близина на Билиште планиран е дополнителен компресор, а капацитетот треба да се прошири до 20 милијарди кубни метри (bcm). Осум вентилски станици и една депониска станица ќе бидат изградени долж нејзината маршрута. Во планинските области ќе се градат околу 51 км нови патишта, додека 41 км од постојните патишта ќе бидат надградени, 42 мостови ќе бидат реновирани и изградени три нови мостови. Во летото 2015 година, ТАП започнал со изградба и реновирање на пристапни патишта и мостови долж трасата на цевководот во Албанија. Работата се очекувало да биде завршена во 2016 година.
Демографија
Населението на Албанија, како што е дефинирано од Институтот за статистика, во 2016 година било проценето на приближно 2.886.026 жители. Вкупната стапка на фертилитет во земјата од 1.51 деца родени по жена е една од најниските во светот. Неговата густина на населеност изнесува 259 жители по квадратен километар. Вкупниот животен век при раѓање е 78,5 години; 75,8 години за мажи и 81,4 години за жени. Земјата е 8-та најнаселена земја на Балканот и е рангирана како 137-та најнаселена земја во светот. Населението во земјата постојано се зголемувало од 2,5 милиони во 1979 година до 1989 година, кога достигнало највисоко ниво од 3,1 милион. Се предвидува дека населението не треба да го достигне својот врв до 2031 година, во зависност од фактичката стапка на наталитет и нивото на миграцијата.
Објаснувањето за скорешното намалување на населението е падот на комунизмот во Албанија. Падот бил обележан со голема економска масовна емиграција од Албанија во Грција, Италија и САД. 40 години изолација од светот, во комбинација со нејзината катастрофална економска, социјална и политичка ситуација, го предизвикало овој егзодус. Надворешната миграција била забранета целосно за време на комунистичката ера, додека внатрешната миграција била доста ограничена. Најмалку 900.000 луѓе ја напуштиле Албанија во овој период, околу 600.000 од нив се населиле во Грција. Миграцијата влијаела врз внатрешната дистрибуција на населението во земјата. Се намалила особено на север и на југ, а се зголемила во центарот во градовите Тирана и Драч. Според статистиката на Институтот за статистика (INSTAT) од 1 јануари 2015 година, населението во Албанија изнесувало 2.893.005 жители.
Околу 53,4% од населението во земјата живее во градовите. Речиси 30% од вкупното население се наоѓа во округот Тирана, проследено со округот Фиер со 11% и округот Драч со 10%. Повеќе од 1 милион луѓе се концентрирани во Тирана и во Драч, што ги прави најголем урбани области во Албанија. Тирана е еден од најголемите градови на Балканскиот Полуостров и е рангиран на 7-мо место по население од околу 800.000 жители. Вториот по големина град во државата според населението е Драч, со население од 201.110, а потоа следува Влора со 141.513 жители.
Малцинства
Прашањата за етничка припадност се деликатна тема и предмет на дебата. Спротивно на официјалните статистички податоци кои покажуваат над 97 проценти албанско мнозинство во земјата, малцинските групи (како што се Грците, Македонците, Црногорците, Ромите и Ароманите) често ги оспоруваат официјалните бројки, тврдејќи дека се поголем процент од населението во земјата. Според спорениот попис од 2011 година, етничката припадност е следна: Албанци 2.312.356 (82,6% од вкупниот број), Грци 24.243 (0,9%), Македонци 5,512 (0,2%), Црногорци 366 (0,01%), Ароманци 8.266 (0,30%), Роми 8.301 (0,3%), балкански Египќани 3.368 (0,1%), други етнички групи 2.644 (0,1%), нема пријавена етничка припадност 390.938 (14,0%), а нерелевантни 44.144 (1,6%). . За квалитетот на конкретните податоци, Советодавниот комитет за Рамковната конвенција за заштита на националните малцинства изјавил дека „резултатите од пописот треба да се гледаат со најголема претпазливост и ги повикува властите да не се потпираат исклучиво на податоците за собраните државјани за време на пописот во одредувањето на нејзината политика за заштита на националните малцинства“.
Македонските и некои грчките малцински групи остро го критикуваа членот 20 од Законот за пописот, според кој парична казна од 1.000 американски долари ќе му се изрече на секој кој ќе прогласи етничка припадност освен она што е наведено на неговиот или нејзиниот извод од матичната книга на родените. Ова претставува обид да се заплашат малцинствата во прогласувањето на албанската етничка припадност, според кои албанската влада изјавила дека ќе го затвори секој кој не учествува во пописот или одбива да ја објави својата етничка припадност. Одговорниот министер изјавил дека „албанските граѓани ќе можат слободно да ја изразат својата етничка и верска припадност и мајчин јазик, но тие не се принудени да одговорат на овие чувствителни прашања“. Измените што се критикувани не вклучуваат затворање или присилно прогласување на етничка припадност или религија; се предвидува само парична казна што може да биде укината од страна на судот.
Грчките претставници се дел од албанскиот парламент и владата ги поканила на Албанските Грци да се регистрираат, како единствен начин за подобрување на нивниот статус. Од друга страна, националистите, различните организации и политичките партии во Албанија изразиле загриженост дека пописот би можел вештачки да го зголеми бројот на грчкото малцинство, кое потоа може да го експлоатира Грција за да го загрози територијалниот интегритет на Албанија.
Македонците во Албанија
Македонците се едно од малцинствата во Албанија и се претпоставува дека нивниот број е околу 150 000. Тие живеат покрај албанско-македонската граница во Мала Преспа, Голо Брдо и Гора, а во голем број ги има и во: Горица (Корча), Елбасан, Драч, Тирана и други места. Тие се организирани во повеќе здруженија од кои најпознати се „Преспа“ и „Мир“, а имаат регистрирано и своја политичка партија. Засега како македонско национално малцинство се признати само Македонците во регионот на Мала Преспа, каде тие се организирани и имаат општина раководена од етнички Македонец, Пустец. Во регионот на Мала Преспа, етничките Македонци имаат право на образование на мајчин јазик, но само во основното образование. Она што е апсурдно е тоа што иако во гимназијата во Мала Преспа предаваат професори етнички Македонци на ученици етнички Македонци, сепак наставата се одвива на албански јазик. Во Албанија постојат и малубројни групи кои се декларираат како етнички Бугари и кои имаат свои организации во Голо Брдо и Гора. Но, загрижува фактот што Република Бугарија преку одредени активности бара поддршка од албанските власти и се труди да ги асимилира етничките Македонци коишто живеат во Албанија терајќи ги да се декларираат како Бугари. Еден од повидните македонски активисти коишто живеат во Албанија е професорот на Тиранскиот Универзитет од македонско етничко потекло, г-нот Кимет Фетаху.
Јазици
Албанскиот јазик е јазик што го говорат приближно околу 6 милиони луѓе, првенствено во Албанија, Косово, Србија, Црна Гора, Македонија, но исто така и во некои други балкански држави, како и од стари доселенички групи во Калабрија, Италија. Јазикот е еден, посебен огранок на Индоевропското јазично семејство. Денешниот албански јазик како стандардна форма го има дијалектот на Тоските, наспроти дијалектот на Гегите кој и покрај стандардизацијата сè уште масовно го користат гегскиот дијалект во Косово и делови на Македонија. Впрочем, сè уште постои несогласување околу стандардизацијата на албанскиот јазик, а некои бараат повторна стандардизација во која би биле вклучени повеќе елементи од гегскиот дијалект. Постои и залагање во Косово да се земе како стандардна форма гегскиот дијалект со што албанскиот јазик би станал еден јазик со два официјални дијалекти. Инаку, лексичкиот фонд е главно латински, италијански, романски, грчки, македонски, српски и турски.
Во последниве години, намалувањето на бројот на ученици во училиштата посветени на грчкото малцинство предизвикало проблеми за наставниците. Грчкиот јазик го зборува важен процент во јужниот дел на земјата, поради културни и економски врски со соседна Грција. Во студијата спроведена во 2017 година од Инстат, статистичка агенција на албанската влада, 39,9% од 25-64 години користиле барем еден странски јазик, со англиски јазик на прво место од 40,0%, потоа италијански со 27,8% и грчки со 22,9%. Меѓу младите луѓе на возраст од 25 години или помалку, англискиот, германскиот и турски јазик забележале зголемен интерес по 2000 година. Италијанскиот и францускиот јазик имаат стабилен интерес, додека за грчки се изгубил интересот. Трендовите се поврзани со културните и економските фактори.
Младите луѓе покажале зголемен интерес за германскиот јазик во последниве години. Некои од нив одат во Германија на студирање. Албанија и Германија имаат договори за соработка во помагањето на младите од двете земји подобро да ги знаат двете култури. .Поради големиот пораст на економските односи со Турција, интересот за учење турски, особено меѓу младите, расте годишно. Младите, привлечени од економското значење на турските инвестиции и заедничките вредности меѓу двете земји, добиваат културна и академска соработка на универзитетите. Во 2011 година, турскиот Универзитет Епока, каде што се изучува турски, заедно со англискиот и францускиот, бил избран за најдобар универзитет во странска сопственост во Албанија.
Религија
Во времето кога Албанија била дел од Османлиското Царство, поголемиот дел од населението го сочинувале муслимани. Со прогласувањето на независност во 1912 година од Осанлиската империја, верскиот идентитет во Албанија постојано до денес се менувал. Ова најмногу се должи на комунистичкиот режим од 1944 до 1991, кога режимот на Енвер Хоџа ја прогласи државата за атеистичка, како единствена во светот. По падот на комунизмот во 1991 година, во Албанија се зголемил бројот на христијаните. Римокатоличката црква има свое претставништво во градот Скадар. Од друга страна постојат и голем број на џамии, како една од најпознатите е џамијата во Драч.
Албанија е секуларна држава без официјална религија, при што слободата на религијата е уставно право. Пописот во 2011 година, за првпат од 1930 година, опфаќал опционално отворено прашање за религијата; Пописот регистрирал мнозинство муслимани (58,79%), меѓу кои: Сунити (56,70%) и Бекташи муслимани (2,09%). Христијаните, кои сочинуваат 16,92% од населението, вклучуваат Католици (10,03%), Православни (6,75%) и евангелистички протестанти (0,14%). Атеистите се 2,5% од населението, 5,49% не биле религиозни, додека 13,79% не сакале да одговорат.
Христијанството е втората најголема религија во државата. Точниот број на верници по религија не е познат, иако на последниот попис имало таква опција. Така бројот на Христијаните, и Муслиманите за државата варира од извор до извор. Покрај Албанците, Христијаните во државата ги опфаќаат и Македонците, Грците, Црногорците и Власите. Христијанството била доминантна религија во Албанија до доаѓањето на Турците на Балканскиот Полуостров. За време на Отоманското Царство, голем број од христијаните биле исламизирани и така религијата станала поголема во однос на другите. Исламизирањето било особено успешно меѓу Албанците и Македонците од североисточна и источна Албанија (Торбеши).
Според пописот од 1930 година, во Албанија живееле 24 Евреи. Во 1937 година, на еврејската заедница, која тогаш броела речиси 300, им било доделено службено признание во земјата. Со порастот на нацизмот, голем број германски и австриски Евреи побегнале во Албанија, а албанската амбасада во Берлин продолжила да издава визи на Евреите до крајот на 1938 година, во време кога ниту една друга европска земја не била подготвена да го стори тоа. Пред почетокот на Втората светска војна, повеќето Албанци никогаш не имале контакт со Евреите поради малиот број од нив во земјата. Како резултат на тоа, антисемитизмот бил помалку распространет во Албанија отколку во другите земји. Пред војната, повеќето албански Евреи најчесто живееле во јужниот дел на земјата. Еврејската заедница во Косово, како дел од Кралство Југославија, броело приближно 500 луѓе
Национални симболи
Албанија дели многу симболи поврзани со нејзината историја, култура и верување. Тие ги вклучуваат црвената и црната боја, животни како што се златниот орел што живее низ целата земја, костими како што се фустанела, кече и опинга, кои се носат на специјални настани и прослави, растенија, како што се маслинка и булка.
Националното знаме на Албанија е црвено знаме со црн двоглав орел во центарот. Тоа е единственото црвено-црно знаме од сите меѓународно признати држави. Се тврди дека потекнува од сличен грб што го користел Ѓорѓија Кастриот - Скендербег. Денешното албанско знаме било усвоено на 7 април 1992 година, а додека претходните знамиња на социјалистичка Албанија и Кралство Албанија биле сосема слично со мали детали што биле додавани. Грбот на Албанија е официјалниот грб во државата кој е дизајниран според знамето на Албанија. Грбот е составен од црвен штит со златни граници каде се наоѓа црн двоглав орел, елемент од знамето на Албанија, и над орелот се наоѓа шлемот на Ѓорѓија Скендербег. Химна за знамето е државна химна на Албанија. Текстот е напишан од албанскиот поет Асдрени (Александар Ставре Дренова). Химната за првпат била објавена на 21 април 1912 година, како песна во Слобода на Албанија. Подоцна била отпечатена во збирката песни од Асдрени насловена Соништа и солзи (алб.) Ëndra е lotë), објавена во Букурешт. Музиката на химната била напишана од романскиот композитор Чипријан Порумбеску, првично за песната На нашето знаме пишува Сојуз ("Pe-al nostru steag e scris Unire").
Кујна
Албанската кујна спаѓа дел на кујните на Албанија, Косово, Западна Македонија и Албанците во Србија и Црна Гора. Делумно се додаваат и кујните на Арапите и Арванитите, но овие две се силно под влијание на италијанската и грчката кујна. Албанската кујна е медитиранска; но исто така покажува ориентални влијанија како дел од балканската кујна. Албанската кујна значително варира од регион до регион.
Албанската кујна користи различни состојки, кои вклучуваат различни видови на зеленчук како што се модар патлиџан, пиперка, домат, краставица, зелка и спанаќ, како и житарици пченица, пченка, јачмен и 'рж. Ориз, компири и грав се состојки на многу други јадења. Од месо се користи јагнешко месо, козјо, говедско и телешко месо, пилешко и друга живина, а исто така понекогаш се користи и свинско месо. Рибата е исто така широко распространета во близина на брегот на морето и големите внатрешни езера. Исто така важни се млечните производи како на приемр јогуртот.
Главниот оброк на денот е ручек. Ова често вклучува салата од свеж зеленчук, како што се домати, краставици, пиперки и маслинки. Мезето е исто така широко распространето. Исто така важни состојки се маслиново масло и сирење, а типичните зачини вклучуваат оригано, нане, црвен пипер, босилек, кромид и лук. Во вообичаените слатки, јасно се чувствува турско-ориенталното влијание.
Регионално, еволуирале делумно различни јадења, исто така има и различни варијанти на исто јадење, кои варираат од област до област, но исто така и од село до село. Недостатокот на пишани рецепти отежнува да се состави сигурна збирка рецепти. Сепак, постојат многу готвачи за албанските јадења од Албанија, Косово и Македонија.
Спорт
Албанија учествувала на Олимписките игри во 1972 година за првпат. Земјата дебитирала на Зимските олимписки игри во 2006 година. Албанија ги пропуштила следните четири натпревари, две од нив поради бојкотите од 1980 и 1984 година, но се вратила за натпреварите од 1992 година во Барселона. Оттогаш, Албанија учествува на сите натпревари. Албанија вообичаено се натпреварува во настани кои вклучуваат пливање, атлетика, кревање тегови, пукање и борење. Земјата е застапувана од Националниот олимписки комитет од 1972 година. Нацијата учествува на Средоземните игри од игрите од 1987 година. Албанските спортисти освоиле вкупно 43 (8 златни, 17 сребрени и 18 бронзени) медали од 1987 до 2013 година.
Популарни спортови во Албанија вклучуваат фудбал, кревање тегови, кошарка, одбојка, тенис, пливање, рагби и гимнастика. Фудбалот е далеку од најпопуларниот спорт во Албанија. На чело со Фудбалската федерација на Албанија која била формирана во 1930 година и има членство во ФИФА и УЕФА. Фудбалот пристигнал во Албанија во почетокот на XX век, кога жителите на северниот град Скадар биле изненадени кога виделе чудна игра што ја играат учениците во христијанската мисија.
Албанската фудбалска репрезентација, која била рангирана на 51 место во светот во 2017 година (највисока 22 на 22 август 2015 година) го освоила Балканскиот куп во 1946 година и Меѓународниот фудбалски турнир во Малта во 2000. За првпат на едно големо натпреварување учествувала на Европското првенство во фудбал 2016. Албанија го постигнала својот прв гол на големиот турнир и ја обезбедила својата прва победа на Европското првенство, кога ја совладала Романија со 1-0. Најуспешните фудбалски клубови во земјата се Скендербег, КФ Тирана, Динамо Тирана, Партизан.
Емили Дикинсон
Емили Елизабет Дикинсон (англиски: Emily Elizabeth Dickinson) (10 декември 1830, Амхерст, Масачусетс, САД - 15 мај 1886, Амхерст, Масачусетс, САД) била американска поетеса.
Животопис
Емили Дикинсон е родена на 10 декември 1830 година, во Амхерст, државата Масачусетс, САД. Нејзиниот татко, Семјуел Дикинсон (Samuel Dickinson) бил угледен граѓанин, судија и сенатор. Емили имала двајца браќа - Едвард и Остин и една сестра - Лавинија. Емили учела седум години во тогашната Амхерст Академија, а една година поминала и во женската богословија во Маунт Холиок, каде што девојките биле поделени во три групи: оние кои биле посветени христијанки, оние за кои имало надеж и оние без надеж. Емили била сместена во третата група. По враќањето дома, таа целиот живот го поминала во семејната куќа во Амхерст, со исклучок на неколку патувања во Вашингтон, Филаделфија и Бостон (каде што престојувала неколку месеци, лекувајќи ги очите). Живеела осамено и имала само мал број пријатели, но со некои од нив била блиска сè до нивната смрт.
Во своите писма до него се содржани бројни информации за нејзиниот живот. Така, во едно од првите писма до Хигинсон, таа се опишувала на следниов начин: "... јас сум малечка како птицата-оревче, а косата ми стрчи како костенова чичка и очите ми се како црешни во чаша што ја остава гостинот." Понатаму, во другите писма, таа ги наведувала своите омилени поети и писатели, како: Китс, Елизабет Браунинг, Раскин, сер Томас Браун, Библијата и старите англиски химни на Исак Ватс. Исто така, кога по болеста на очите ѝ се повратил видот, таа ги прочитала делата на Шекспир. Во врска со нејзиниот секојдневен живот, Дикинсон пишувала за деновите поминати по околните ридишта на зајдисонце, за големото куче што ѝ го купил татко ѝ, како и за пладневното свирење на пијаното. Според нејзините кажувања, нејзиното семејство било многу религиозно (освен нејзе), мајка ѝ не била премногу заинтересирана за мисловниот живот, а татко ѝ бил премногу зафатен со судските работи и не посветувал многу внимание на семејството. Тој ѝ купувал многу книги на Емили, но ја молел да не ги чита, плашејќи се да не ѝ го растројат духот.
Татко ѝ бил неприкосновен авторитет во домот и Емили се покорувала на неговата волја сè до неговата смрт. Според, белешките на Хигинсон (кој еднаш ја посетил Емили во нејзиниот дом), Емили не знаела да го чита времето од часовникот дури до петнаесеттата година, зашто, кога била мала, татко ѝ се обидел да ѝ објасни, но нејзе ѝ било страв да му каже дека не разбрала, а се плашела да праша некого, од страв татко ѝ да не дознае за тоа. Таткото им забранувал на децата да читаат други книги освен Библијата, но тој никогаш не упатил остар збор кон семејството. Всушност, во своите писма, Емили речиси никогаш не ја спомнувала мајка си (која подоцна останала инвалид), па дури во едно писмо, напишала дека "Никогаш не сум имала мајка." Од друга страна, за својот татко, напишала дека "тој беше страшна мајка, но подобро таква, отколку никаква", а за нејзините односи со татко ѝ напишала "Татковиот стварен живот и мојот понекогаш доаѓаат во судир..."
"Впечаток што несомнено ми го направи беше една претерана напнатост и нешто ненормално...Никогаш не сум бил со некого кој толку многу ми ја исцедил моќта на нервите. Без ниту да ја допрам, таа ме исцедуваше. Драго ми е што не живеам покрај неа."
Последниот пријател и "учител" во животот на Емили Дикинсон бил судијата Отис Лорд, инаку долгогодишен пријател на татко ѝ, кој по смртта на неговата жена во 1877 година, бил чест гостин кај Емили и од тоа дружење се родила взаемна љубов, така што во 1880 година тој ѝ понудил брак. Сепак, Емили го одбила, зашто тогаш таа имала веќе 50, а Отис дури 68 години.
Дикинсон умрела во својот дом, на 15 мај 1886 година, оставајќи ги своите педантно препишани песни (вкупно 1 775) на сестра си Лавинија, со завет да ги уништи. Сепак, Лавинија не ги уништила песните, туку ги дала на Мејбл Лумис Тод (Mable Loomis Todd), жената на еден универзитетски професор, за да ги подготви за објавување.
Творештво
Најмногу информации за творештвото на Дикинсон се добиени од писмата што му ги праќала на Хигинсон (од друга страна, писмата што тој ги испраќал до неа не се зачувани). Така, во првото писмо упатено до Хигинсон, Емили Дикинсон му испратила четири свои песни. Истовремено, Хигинсон бил првиот и единствен писател кому таа му покажала неколку свои песни, обраќајќи се кон него како на критичар и "учител". Сепак, тој не ги препознал нејзината дарба и квалитетот на нејзините песни, така што тие останале необјавени за време на животот на Дикинсон (додека била жива, таа објавила само седум песни, но анонимно). Оттука, по третото нејзино писмо, тој престанал да ѝ дава совети и критички забелешки, а нејзините песни ги оценил како "значајни, иако чудни...премногу деликатни - недоволно силни за објавување". Од друга страна, кога тој ѝ предложил да го "измазни" ритамот, таа му се заблагодарила за "хируршкиот зафат", не прифатила ниту еден негов совет и се откажала од идејата да прави промени во своите песни. Во едно друго писмо, во кое повторно му испратилa неколку песни, таа напишала за својата поетска постапка:
"Јас немам монарх во мојот живот и не можам сама да се владеам. А, кога се обидувам да се организирам, мојата мала сила експлодира и ме остава гола и јагленисана."
Дури по успехот на првото издание на нејзините песни, Хигинсон напишал:
"Впечатокот за еден потполно нов и оригинален поетски гениј беше толку жив во мојот ум при првото читање на тие четири песни... а, со него дојде и проблемот, сè уште нерешен, какво место треба да се означи во литературата за ова што е толку значајно.. "
Иако Хигинсон не бил способен да ја препознае дарбата на Дикинсон, таа воопшто не се обесхрабрила, туку продолжила да ги пишува своите песни, иако свесна дека никогаш нема да го види нивното објавување. Истовремено, таа продолжила да се допишува со него, зашто тој ѝ бил единствената врска со книжевниот свет, иако постојано ги одбивала неговите понуди да ја запознае со книжевните кругови во Бостон и Филаделфија. Исто така, Дикинсон ја одбила и понудата за помош од нејзината сограѓанка, писателката Хелен Хант Џексон, а еднаш дури одбила да се сретне со познатиот поет Емерсон (наспроти фактот дека многу го почитувала), кој бил дојден во посета во соседната куќа.
За првпат, песните на Дикинсон биле објавени неколку години по нејзината смрт, во 1890 година, по што следеле уште пет надополнети изданија, кои биле распродадени за само шест месеци. 157 Кон крајот на 19 век и почетокот на XX век, поезијата на Дикинсон сè уште не била доволно ценета од критичарите, но нејзината слава постојано растела и денес се смета за едно од најголемите имиња на американската поезија. Нејзината поезија може да се набљудува како дел од англиската и американската книжевна традиција на романтизмот, особено во поглед на побуната против општествените и религиозните норми, како и воодушевувањето од природата. Сепак, таа се разликува од романтичарите по нејзиниот непомирлив став кон себеси и кон светот. Во поезијата на Дикинсон најмногу преовладуваат три чувства: болка, восхит и вечност, кои се директна последица на нејзината осаменост и повлечениот живот.
Политика (весник)
Политика (Политика) е српски дневен весник, кој се издава во Белград. Се издава од 1904 од Владислав Ф. Рибникар, што го прави најстар дневен весник на Балканот кој сè уште е во оптег.
Историја
Уште од основањето во јануари 1904, Политика се издава дневно, освен при некои периоди:
Првиот број имал само четири страни и тираж од 2,450 копии, а рекордниот тираж имал бројот од 25 декември 1973 (634,000 копии).
Бешишка Река
Извира на планината Ниџе, поминува западно од селото Бешиште и се влева во Црна Река.
Замок Хага
Замокот Хага е замок покрај езерото Меларен надвор од Еншепинг во округот Упсала, Шведска.
Најраниот регистриран сопственик на имотот Хага бил шведскиот благородник Стен Бенгтсон (Билке). На имотот изградил камена зграда. Неговиот син Тур Стенсон (Билке) очигледно се преселил од тоа место каде што сега се наоѓа главната зграда на замокот Хага.
До 1660-тите, Хага останал замок во средновековен стил, со неправилно изградени кули и крила. Сегашниот замок Хага бил изграден од Никодим Тесин Постариот по нарачка од Густаф Персон, Ноќ и Ден. Завршена е во 1670 година.
Во 1894 година бил продаден на трговците на големо Л. Л. Либерг. Замокот бил продаден во 1912 година на поручникот Адолф Версал, кој започнал обемно реновирање. Шведскиот синдикат на вработени во хотели и ресторани го купил имотот во 1924 година и го направил летен дом за членовите. Од раните 1940-ти до 1962 година, Хага работела како душевна болница. По обемните реновирања, Хага е отворен како хотел и конференциски центар во 1990 година.
Космос-2341
Космос-2341 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 17 април 1997 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 105,0 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1014 км, а најмалото на 977.
Паргауја (општина)
Паргауја (Pārgaujas novads) е општина во Летонија. Општината е создадена во 2009 година.
1947 во книжевноста
1947 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Гардиски Совет
Гардискиот Совет (персиски -شورای نگهبان قانون اساسی) е специјален надпарламентарен орган на власта во Иран. гардискиот Совет се состои од 12 члена, 6 претставници (исламски духовници ) се од Високиот раководител и 6 претставници (правници) од Меџлисот.
Од 1988 со Совет управува ајатолахот Ахмад Џанати.
Махершала Али
Махершалалхашбаз „Машерхала“ Али (роден Махершалалхашбаз Гилмор; на 16 февруари 1974 г.) — американски глумец. Али ја започнал својата кариера играјќи во сериите Преминувајќи ја Јордан и Извештај матрица пред да ја добие улогата на Ричард Тајлер во научно-фантастичната серија 4400, со која направил важен чекор во кариерата. Својата прва голема филмска улога тој ја добил во романтичната фантастична драма Необичниот случај на Бенџамин Батон. Тој исто така играл во филмовите Грабливци, Местото зад боровите, Слободна држава Џонс, Скриени фигури и ја играл улогата на Богс во филмскиот серијал Игри на гладните. Али е исто така познат по улогите во сериите Куќа од карти и Лук Кејџ
За својата изведба како дилерот на дрога Хуан во драмата Месечина (2016), Али добил универзално признание од филмските критичари и добил Оскар за најдобар спореден глумец и номинација за Златен глобус.
NGC 5646
NGC 5646 — спирална галаксија во соѕвездието Воловар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5646 се споменува и како UGC 9312, MCG 6-32-45, CGCG 192-30, IRAS 14274+3540.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5646 е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,5 m/лм2. NGC 5646 има привидни димензии од 1,5' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 14 ч 29 м 33,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +35° 27' 43"". Положбениот агол на објектот е во износ од 81°.
Други поделби
Проучување на NGC 5646 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 51779. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 111; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2559. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 127.
Езера во Боливија
Езерата во Боливија се едни од земјишните облици на државата. Езерата се најголемите водни површини во Боливија, најмногу поради фактот што државата нема излез на море. Езерата се наоѓаат како на планинскиот, така и во рамничарскиот предел. Боливија располага со солени и слатководни езера, од кои првите се среќаваат на Алтиплано. а вторите во рамниците. Голем дел од езерата имаат сезонски поголемо количество на вода, а во принцип се солени површини или мочурливи области.
Михајле Дукоски
'''Михајле М. Дукоски''' ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Бил доселен во селото Туин, каде бил оженет и живеел како домазет. По занимање бил земјоделец. Во 1943 година активно работел во Народноослободителниот одбор, а потоа се приклучил во единиците на НОВ на Македонија во Томино Село - Бродско во Косовскиот баталјон. Во 1944 година учествувал во завршните борби за ослободувањето на Гостивар и Тетово. Загинал во ноември 1944 година кај селото Лешок, Тетовско.
NGC 3248
NGC 3248 — леќеста галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3248 се споменува и како UGC 5669, MCG 4-25-20, CGCG 124-24.
Откривање
Објектот е откриен на 10 април 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3248 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 3248 има привидни димензии од 2,5' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 10 ч 27 м 45,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 22° 50' 51". Положбениот агол на објектот е во износ од 135°.
Други поделби
Проучување на NGC 3248 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 30776. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 145; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1970. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1380.
Ахмад Џанати
Ајатолахот Ахмад Џанати (фарси -احمد جنتی), р. 1926 во Исфахан) е ирански политичар, државнок и духовен водач. Претседател е на Гардискиот Совет, кој врши и нревизија на иранката исламска догма и ги утврудува различните кандидати за различни избори. Џанати влегува во советот од моментот кога е основан во 1980 и управува со него до 1988. Член е и на Советот на експерти.
Ајатолахот Џанати има големо влијание на политиката на Иран. Тој често е споменуван и како духовен покровител на Махмуд Ахмадинеџад.
Трамкар Т8М-900М
Т8M-900М е модел осумосни трамваи за еднонасочен сообраќај со директно управување, надградени на базата на шестосните T6M-700M во периодот од 1999 до 2001 година од трамвајски фабрика Трамкар и се зачислени во трамвајски депо "Банишора" во Софија. Состојат од три неделиви, постојано поврзани, артикулирани модулот. Овој тип на трамваи се јавуваат директно развој на серијата Т8М-900, како главните разлики се во дизајнот и патничкиот салон, кој за првпат нуди нископодова средна секција и рангирана. Софија, како еден од првите градови во Источна Европа внеле во употреба таков подвижен состав.
Замок Јевле
Замокот Јевле е палата во Јевле, Шведска, обновена неколку пати од нејзиното основање во 1583 година. Тоа е официјална резиденција на гувернерот на округот Јевлеборг.
Првиот замок
Оригиналниот замок бил изграден во 1583-1593 година од шведската круна. Архитект бил Вилем Бој.
Реставрација
По неколку децении распаѓање, замокот бил повторно изграден во 1650 -тите и 1660 -тите години. Замокот сега станал резиденција на гувернерот и канцеларија на провинциската влада.
Обнова
Тешкиот пожар во 1727 година уништил големи делови од замокот, и тој бил оставен во урнатини до 1741 година, кога Карл Херлеман добил налог да го обнови во модерна резиденција и владина канцеларија. Обновата била завршена во 1754 година.
1946 во книжевноста
1946 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Павилоста (општина)
Павилоста (Pāvilostas novads) е општина во Летонија. Општината е создадена во 2009 година.
NGC 1299
NGC 1299 — спирална галаксија во соѕвездието Еридан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1299 се споменува и како MCG -1-9-28, KUG 0317-064, IRAS 03176-0626.
Откривање
Објектот е откриен на 27 јануари 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1299 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 13 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,5 m/лм2. NGC 1299 има привидни димензии од 1,2' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 20 м 9,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 6° 15' 43". Положбениот агол на објектот е во износ од 45°.
Други поделби
Проучување на NGC 1299 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 12466. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 266; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4715. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1456.
Hangar 18
Hangar 18 може да се однесува на:
Јохан Кристоф Бах
Јохан Кристоф Бах (роден во, на – починат во , на ) – постар брат на Јохан Себастијан Бах.
Јохан Кристоф во 1689 година добил музичко подучување со Јохан Пахелбел. Од 1690 година бил органист во главната црква во Ордруф (црква Свети Михаил). Тој исто така бил ценет како личност и како музичар. Значајно е по тоа што ги запишал, и така ги сочувал композициите на своите претходници (Букстехде, Брунс и Пахелбел).
1945 во книжевноста
1945 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Огнен ѕид
Огнен ѕид или огноѕид (англиски: firewall) — дел од компјутерскиот систем или компјутерската мрежа кој е наменет за да блокира неовластен пристап, а да ги одобрува овластените комуникации. Тоа е уред или група на уреди, конфигуриран да одобрува или негира мрежни преноси врз основа на збир од правила и други критериуми.
Огнените ѕидови може да се имплементираат и во хардвер и во софтвер, или комбинација од двете. Огнените ѕидови многу често се користат за да се спречи неавторизиран пристап на интернет корисниците до приватните мрежи поврзани на Интернет, особено во интранети. Сите пораки кои влегуваат или излегуваат од Интранет минуваат низ огнениот ѕид, кој ги проверува и ги блокира оние кои не исполнуваат одредени безбедносни критериуми.
Постојат неколку типови техники на огнен ѕид:
Историја
Првичното значење на терминот firewall/fireblock е ѕид за да се ограничи пожар или потенцијален пожар во една зграда. Подоцна се користи за слични структури, како што е лим за одвојување на одделот за моторот на возило или одвојување на пилотската кабина од купето.
- Morris Worm се шири низ повеќе пропусти во машините. Иако немаше цел да наштети, Morris Worm (црвот Морис) беше првиот голем напад на Интернет сигурноста; онлајн заедницата ниту очекуваше, ниту беше подготвена да се справи со напад.
Прва генерација: филтрирање на пакет
Првиот документ, објавен за технологијата на огнениот ѕид бил во 1988 година, кога инженерите од Digital Equipment Corporation (DEC) развиле филтер системи познати како огнени ѕидови со пакет филтрирање. Овој прилично елементарен систем бил првата генерација на она што стана високо развиена и техничка одлика на интернет безбедноста. Во лабораториите на АТ&Т Bell, Бил Чесвик и Стив Биловин продолжиле со нивните истражувања за филтрирањето на пакети и развиле функционален модел за нивната сопствена компанија, врз основа на нивната архитектура од првата оригинална генерација.
Овој тип на филтрирање на пакети не обрнува внимание на тоа дали еден пакет е дел од постоечки проток на сообраќај (т.е. не складира информации за состојбата на врската). Наместо тоа, секој пакет го филтрира само на информациите содржани во самиот пакет (најчесто со користење на комбинација од изворот на пакетот и одредишната адреса, неговиот протокол, и бројот на портот на TCP и UDP сообраќајот).
Протоколите TCP и UDP го образуваат поголемиот дел од комуникацијата преку интернет, и затоа што TCP и UDP сообраќајот по договор користи добро познати портови за одредени видови на сообраќај, филтрирањето на пакети без информации за состојбата може да ги разликува, а со тоа и да ги контролира овие видови на сообраќај (како што се прелистување, далечинско печатење, праќање на електронско писмо, пренос на податотеки), само ако машините на двете страни од филтрирањето на пакетот ги користат истите нестандардни портови.
Анемија
Анемија, малокрвност или слабокрвност, — нарушување на крвта кое се јавува како последица на поголемо губење на крв, намалено производство или прекумерно уништување на црвените крвни клетки (еритроцити). Името „анемија“ започнало да се употребува во 19 век, а потекнува од грчките зборови „ан“ (негација) и „хаима“, што во превод би значело „без крв“.
Видови анемија
Анемијата може да се појави како акутна или како хронична. Поблагиот облик на анемија предизвикува само мали непријатности, како: замор, слабост, тромост и главоболка, а за лекување на оваа анемија е доволно само да се промени начинот на исхрана. Но, хроничната анемија може да доведе до сериозни здравствени проблеми. Постојат неколку видови анемија: