cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Момент на инерција
Резултантен вртежен момент
каде е инерцијалната матрица во однос на центарот на масата.
Теорема на паралелна оска
Инертната матрица на телото зависи од изборот на референтната точка. Постои корисна врска помеѓу матрицата на инерција во однос на центарот на масата \mathbf{C} и матрицата на инерција во однос на друга точка \mathbf{R}. Оваа врска се нарекува теорема за паралелна оска. Размислете за инерцијалната матрица добиена за крут систем на честички измерен во однос на референтната точка \mathbf{R}, дадена од
Потоа,\mathbf{C} нека биде центар на масата на крутиот систем
каде што \mathbf{d} е векторот од центарот на масата \mathbf{C} до референтната точка \mathbf{R}. Користете ја оваа равенка за да ја пресметате матрицата на инерција,
Дистрибуирајте преку вкрстениот производ за да се добие
Резултатот е теоремата за паралелна оска,
каде што \mathbf{d} е векторот од центарот на масата \mathbf{C} до референтната точка \mathbf{R}.
Скаларен момент на инерција во рамнина
Скаларен момент на инерција, I_L, на тело околу одредена оска чија насока е одредена од единечниот вектор и поминува низ телото во точка \mathbf{R} е како што следува:
Ова е изведено на следниов начин. Нека круто собрание на n честички,, имаат координати. Изберете \mathbf{R} како референтна точка и пресметајте го моментот на инерција околу линијата L дефинирана од единечниот вектор k преку референтната точка R,. Вертикалниот вектор од оваа линија до честичката P_i е добиен од со отстранување на компонентата која проектира врз.
каде што \mathbf{E}е идентитет матрица, со цел да се избегне забуна со инерција матрица, и е матрица на надворешен производ формирана од единечниот вектор  по должината на линијата L. За да го поврзе овој скаларен момент на инерција со инерцијалната матрица на телото, воведејте ја коси-симетричната матрица  така што, тогаш имаме идентитет
истакнувајќи дека е единица вектор.
Квадрираната големина од нормалниот вектор е
Поедноставувањето на оваа равенка го користиме идентитетот на тројниот скаларен производ
каде што точки и крстот производи се разменуваат. Разменување на производи и поедноставување со забележување дека и  се ортогонални:
Така, моментот на инерција околу линијата L преку \mathbf{R} во правецот се добива од пресметката
каде што е момент на инерција матрица на системот во однос на референтната точка \mathbf{R}.
Ова покажува дека матрицата на инерција може да се користи за пресметување на моментот на инерција на телото околу одредената оска на вртење во телото.
Инертен тензор
Инертната матрица често се опишува како инертен тензор, кој се состои од истите моменти на инерција и инерцијални производи за трите координатни оски. Тензорот на инерција е конструиран од тензорите од девет компоненти, (симболот ⊗ е тензорски производ)
каде  се трите ортогонални единечни вектори кои ја дефинираат инерцијалната рамка во која телото се движи. Користејќи ја оваа основата на тензорот на инерција е даден од
Овој тензор е од степен два, бидејќи тензорите на компонентите се конструирани од два базични вектори. Во оваа форма тензијата на инерција е исто така наречена инерцијален бинор.
За крут систем на честички секоја маса m_k со координати на положбата, инертен тензорот е даден со
каде што \mathbf{E}е тензор на идентитетот
Во овој случај, компонентите на инертниот тензор се дадени со
Инерцијалниот тензор за континуирано тело е даден со
Алтернативно, исто така, може да се напише во однос на операторот на аголен импулс :
Инерцијалниот тензор може да се користи на ист начин како инерцијалната матрица за пресметување на скаларниот момент на инерција околу произволна оска во насока \mathbf{n},
Тасманов Залив
Тасманов Залив (Tasman Bay; Te Tai-o-Aorere) — голем залив во облик на буквата V на северниот крај на Јужниот Остров на Нов Зеланд. Има брегова должина од 120 км и најголема ширина од 70 км. Хидрографски претставува ракав на Тасмановото Море кај западниот приод на Куковиот Проток.
Момент на инерција
Инертен тензор
каде точниот производ се зема со соодветните елементи во тензорите на компонентата. Производ на термин инерција како што е I_{12} се добива со пресметка
Тасманов Залив
Теренот околу западниот крај на заливот е нерамен и густо пошумен. Тука се наоѓа ’ртот Сепарејшн во Националниот парк Абел Тасман кој го двои Тасмановиот Залив од помалиот соседен Златен Залив. Пределите на исток исто така се стрмни, и нивните западни краеви завршуваат во потопените клисури на тесните Марлборските Заливи. Североисточно од заливот се наоѓа островот Дирвил и ја бележи неговата најисточна точка. Близу брегот на градот Нелсон е островчето Ероу Рок.
Момент на инерција
Инертен тензор
Компонентите на тензорите од степен два можат да се соберат во матрица. За тензорот на инерција оваа матрица е дадена со,
Често во ригидните механичари на телото е да се користи нотација која експлицитно го идентификува x, y и z-оски, како што се I_{xx}и I_{xy}, за компонентите на тензорот на инерција.
Инерцијална матрица во различни појдовни системи
Употребата на матрицата на инерција во вториот закон на Њутн претпоставува дека нејзините компоненти се пресметуваат во однос на оските паралелни на инерцијалната рамка, а не во однос на фиксирана референтна рамка на телото. Ова значи дека додека телото ги поместува компонентите на матрицата на инерција, со текот на времето се менува. Спротивно на тоа, компонентите на матрицата на инерција, измерени во фиксирана рамка на телото, се константни.
Тасманов Залив
Земјата по средиштето на крајбрежјето е плодна, со развиено земјоделство. На подрачјето се простираат големи овоштарници со јаболка, киви и маслинки, лозови насади и долги низи хмељ. Кон средината на XX век околу заливот се одлгедувал и тутун во големи количества. Денес во Мотуека има музеј на тутунот и тутунарството. Оа е најгусто населеното подрачје на северното крајбрежје на Јужниот Остров, со неколку помали приморски гратчиња како Мотуека, Ривака и Ричмонд, како и пристанишниот град Нелсон.
Момент на инерција
Рамка на телото
Нека инерцијалната матрица на рамката на телото во однос на центарот на масата се означува со и ја дефинира ориентацијата на телото рамка во однос на инерцијалната рамка од матрицата на ротација \mathbf{A}, така што,
Тасманов Залив
Заливот првично го носел името Слеп Залив (Blind Bay), доделено од истражувачот Џејмс Кук во 1770 г. Во август 2014 г. со службен указ е перименувано во „Тасманов Залив / Те Таи-о-Аорере“.
Момент на инерција
Рамка на телото
каде што векторите y во фиксираниот координатен рамка на телото имаат координати x во инерцијалната рамка. Потоа, матрицата на инерција на телото измерена во инерцијалната рамка е дадена со
Забележете дека \mathbf{A} се менува додека телото се движи, додека останува константен.
Главни оски
Измерен во телото рамка инерција матрица е константна реална симетрична матрица. Вистинската симетрична матрица има спектрално распаѓање на матрицата во производот на вртежна матрица \mathbf{Q} и дијагонална матрица, дадена од
каде
Постојат знаци на телото на телото на телото. Овој резултат првпат го покажал Џ. Силвестер (1852), и претставува форма на Силвестеровиот инерцијален закон.
За тела со постојана оска.
Елипсоид
Моментот на инерцијална матрица во координатите на телото-рамка е квадратна форма која ја дефинира површината во телото наречена Пуансонов елипсоид. Нека е инерција матрица во однос на центарот на маса усогласен со главните оски, а потоа на површината
или
дефинира елипсоид во рамката на телото. Напишете ја оваа равенка во форма,
да се види дека полуглавните пречници на овој елипсоид се дадени со
Нека точка \mathbf{x} на овој елипсоид се дефинира во однос на неговата големина и насока,, каде што \mathbf{n} е единичен вектор. Тогаш врската прикажана погоре, помеѓу инерција матрица и скаларен момент на инерција околу оската во правец \mathbf{n}, дава
Така, големината на точката \mathbf{x} во правец \mathbf{n} на инерцијалниот елипсоид е
Конопница
Конопница — село во областа Славиште, во Општина Крива Паланка, во околината на градот Крива Паланка.
Географија и местоположба
Селото е доста големо и од особен разбиен тип. Се наоѓа десно од патот Страцин-Крива Паланка, на допир со падината на Осоговските Планини и пониската рамнина. Селото е многу издолжено во насока југозапад-североисток, долго околу 6 километри.
Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Подиште, Чивлак, Трнци, Деда-Маџовци, Рид, Мустафиница, Кртишови, Пољска Падина, Племњите, Китка, Чешмиче, Паднала Бука, Солиште, Средњо Брдо и други.
Селото е од разбиен тип. Се разликуваат 14 маала. Во насока југозапад-североисток се следниве маала: Трнци, Гражданци, Црешњарци, Парталци, Стамболисци, Чивлак, Река, Аџи-Куртиш, Мечковци, Баратлици, Николинци, Самовци, Јушмерци и Станојинци. Главно средиште е маалото Река, каде се наоѓа основното училиште и задружниот дом.
Селото е распространето во непосредна близина до градот Крива Паланка. На север се граничи со селата Т’лминци и Градец, на исток со градот Крива Паланка и селата Мартиница и Дурачка Река, на југ со селото Дренак и на југозапад со селата Борово и Мождивњак.
Историја
Конопница се смета за старо село во Славиште. Главно се наоѓа на мала рамнина на височина од 650 метри, додека сувите долини ги одвојуваат поединечните маала. Најстари остатоци од населба се наоѓаат во југозападниот дел на селото. Таму е сместено денешното маало Трнци и се наоѓа наоѓалиштето Градиште. Претставува тврдина на високо брдо.
На пописот од 1519 година, селото било запишано како дервенџиско село со 131 христијанско и 3 муслимански домаќинства. Било попишано во нахијата Славиште. Постои предание дека денешниот град Босилеград некогаш опустел и дека бил повторно населен од некој ковач Паунко со неговите 8 синови од ова село.
Во век, Конопница било село во Кривопаланечка каза на Отоманското Царство.
Стопанство
Атарот е релативно голем и зафаќа простор од 21,7 км2. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 852 хектари, на шумите отпаѓаат 817 хектари, а на пасиштата 300 хектари.
Селото, во основа, има мешовита земјоделска функција.
За време на Отоманското Царство, еден дел од населението обработувал своја земја, додека другите работеле на чифлици. Покрај тоа, селото поседува огромни пасишта на Осогово, кои порано ги издавале на влашките сточари.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Конопница имало 1.445 жители, од кои 1.400 Македонци и 45 Роми. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Конопница имало 1.168 жители, под врховенството на Бугарската егзархија.
По Првата светска војна селото било дел од општината Мождивњак и имало 1.130 жители.
Конопница е големо село со позитивно популациско салдо. Селото во 1961 година броело 1.569 жители, а во 1994 година 2.450 жители, од кои 2.409 жители биле Македонци, 10 Роми, 13 Срби и 18 останати.
Според пописот од 2002 година, во селото Конопница живееле 1.358 жители, од кои 1.395 Македонци, 2 Срби и 1 останат.
Конопница е едно од ретките села во Кривопаланечко, кое што не било погодено од миграцијата село-град во втората половина на минатиот век, поради добрата местоположба и близината до градот Крива Паланка.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.288 жители, од кои 1.221 Македонец, 1 Влав, 1 Бошњак и 65 лица без податоци.
Родови
Македонското население во селото е старинско, но има и доселеници.
Според истражувањата пак на Бранислав Русиќ во 1953 година, родови во селото се:
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Крива Паланка, која била една од малкуте општини, кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.
Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Крива Паланка.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Кривопаланечка градска општина, во која покрај градот Крива Паланка, се наоѓале и селата Б’с, Варовиште, Дренак, Дрење, Дурачка Река, Киселица, Конопница, Кошари, Лозаново, Мартиница и Станци. Селото било седиште на некогашната општина Конопница во периодот 1950-1952, кога покрај него се наоѓало и селото Мартиница.
Избирачко место
Во селото постојат избирачките места бр. 0953 и бр. 0954 според Државната изборна комисија, кои се сместени во основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.345 гласачи.
Иселеништво
Мештаните не се иселувале од ова село до крајот на Втората светска војна. Потоа, се појавило иселување, главно во градовите Крива Паланка и Скопје.
Родот Конопничани (1 к.) живее во соседното село Т’лминци; Додеви (1 к.), живеат во селото Спанчево, Кочанско; Анѓелови (5 к.), Пешови (3 к.), Младенови (2 к.) и Арсови (1 к.), живеат во селото Видовиште, Кочанско; има иселеници и во други кочански и овчеполски села.
Славица Г. Петровска
Славица Галиќ Петровска — македонска првенка на операта при Македонска опера и балет, магистер по соло пеење, концертна пејачка и професорка на Факултетот за музичка уметност - Скопје. Родена е во Призрен, Косово на 17.04.1959 година, а живее во Скопје од 1977 година.
Академска биографија
Славица дипломира на Факултетот за музичка уметност - Скопје, во класата на проф. Коста Трпков. Магистерските студии ги започнува во класата на примадона Радмила Бакочевиќ во Белград, а ги завршува во класата на проф. Милка Ефтимова во Скопје.
Веднаш по дипломирањето, на сцената на МОБ за првпат настапува во операта „Свадбата на Фигаро“ од Моцарт во улогата на Барбарина и во „Орфеј“ од Глук во улогата на Амор.
Подоцна е ангажирана во Мариборскиот театар, кајшто ги реализира улогите на Блонда и Констанца во Моцартовата опера ''„ Грабнување од сарајот“'' и улогата на Розина во операта „Севилскиот бербер“ од Росини.
Во 1986 година заминува на едногодишна специјализација во конзерваториумот Римски Корсаков во Санкт Петербург, кајшто изучува руска музика, вокална техника, педагошка работа и оперско пеење во класата на проф. Татјана Николаевна-Лаврова. Освен тоа, во Санкт Петербург одржува и солистички концерти.
За време на тој студиски престој, таа добива две улоги во театарот “Рубинштајн”: Виолета во операта “Травијата” и Розина во „Севилскиот бербер“. Истовремено, испратена е како претставник на „Рубинштајн“ во Каунас, Литванија.
Професионален ангажман
Врз основа на аудиционата претстава „Травијата“ од 1986 година, Славица Г. Петровска е во постојан ангажман во операта при МОБ. За кратко време го прифаќа и презентира севкупниот репертоар за својот фах: Адина во „Љубовниот напиток“ од Доницети, Хана Главари во „Веселата вдовица“ од Лехар, Кармина Бурана на Орф, Оскар во „Бал под маски“ на Верди, Неда во „Палјачи“ на Леонкавало, Мизета во „Боеми“ на Пучини, Џилда во „Риголето“ на Верди, Виолета во „Травијата“ на Верди, Лучија во „Лучија од Ламермур“ на Доницети, Серпина во „Слугинка господарка“ на Перголези, Антонида во „Иван Сусањин“ на Глинка, Дона Ана во „Дон Џовани“ на Моцарт, Розалинда во „Лилјакот“ на Штраус, Лио во „Турандот“ на Пучини.
Настапува и како концертна пејачка. Покрај многуте концертни солистички рецитали, ги има реализирано и „Концерт за колоратурен сопран и оркестар“' од Глиер, „Ескултате Јубилате“ од Моцарт, Деветта симфонија од Бетовен, Седма симфонија од Малер, Миса во Ц-дур од Моцарт, „Реквием“ од Верди, „Реквием“ од Моцарт, „Салве Реџина“ и „Стабат Матер“ од Перголези.
Има одржано голем број на солистички концерти, а го негува и камерното пеење. Членка е на камерното трио „Скопје“. Соработувала и со Македонска филхармонија.
Во 2002 година, станува уметничка директорка на Македонската опера при МОБ и таа должност ја извршува до 2005 година. За време на овој ангажман, Славица на сцената на МОБ ги поставува „Кармен“, „Набуко“, „Иван Сусањин“, „Посета на старата дама“, „Таен брак“, „Мадам Батерфлај“, „Тоска“, „Лилјакот“ и „Лидија од Македонија“.
Други активности и ангажмани
За време на своите професионални ангажмани, гостува во сите поголеми музички центри, како Копенхаген, Нижни Новгород, Солун, Рим, Благоевград, Пловдив, Софија, Нови Сад, Белград, Риека, Осиек, Париз, Диселдорф, Дортмунд и други.
Стеќак
Стеќак, (кирилица српски) - стећак, ; множина:стеќци, (кирилица српски) стећци, е името на монументалните средновековни надгробни споменици, кои се распространети низ Босна и Херцеговина, и граничните делови на Хрватска, Црна Гора и Србија. Околу 60000 се наоѓаат во границите на денешна Босна и Херцеговина, а остатокот од 10 000 се наоѓаат на териториите од: Хрватска (4400), Црна Гора (3500) и Србија (2100), на повеќе од 3300 локации за жал на 90% се во лоша состојба.
Стеќците беа внесени во списокот на Светското културно наследство на УНЕСКО во 2016 година. Во неа се опфатени од 4000 стеќци на 28 некрополи - од кои 22 од Босна и Херцеговина, две од Хрватска, три од Црна Гора и три од Србија.
Потекло на поимот
Потеклото на називот е изведено од старословенскиот збор Стојечак, што во буквален превод значи - исправена, висока, човечка фигура. Во Херцеговина тие се нарекуваат и машети (на италијански јазик - масето значи „голема карпа“, или турски маршет - значи „надгробен споменик на паднатиот херој“. Во Централна и Западна Босна како мамори / мраморје / маморови ( мермерни), додека во Србија и Црна Гора како усаџеник.
Иако под името стечак се подразбира висок монолитн исправен камен, во 20 век зборот стечак беше прифатен во науката како општ термин, вклучително и за надгробните плочи (т.е. плоше). Оригиналната референца за самиот збор стеќак е неизвесна и се чини дека е модерна кованица, затоа што може да се проследи само од белешката на Иван Кукуjeевиќ Сакцински од 1851 година, додека во речникот на Вук Караџиќ од 1852 година (во првото издание од 1812 година терминот воопшто не постоел). Поради тоа во стручната литература и кругови се користи терминот камик којшто е поблиску до оригиналното значење.
Дефиниција
Тие се карактеристични за територијата на денешна Херцеговина, централна Босна, Подриње и Далмација (особено јужно од реката Цетина) и некои помали делови на Црна Гора, Косово и Западна Србија, Посавина и Северозападна Босна.
Стеќците се опишани како хоризонтални и вертикални надгробни споменици, изработени од камен, со рамна или обработена површина, со или без подножје. Заедничката класификација била основана од Дмитриј Сергејевски во 1952 година. Според Шефик Бешлагиќ, постојат седум главни видово: плочи, попрсја, фигури со пиедестал, обработка / фронтон, гребен / фронтон со подножје, столб и крст. Додека според Ловновиќ, во Радимља има девет типа: плоча, плоча со подножје, попрсје, попрсје со пиедестал, фигури, фигури со подножје, саркофаг (т.е. гребен / фронтон), саркофаг со пиедестал, крстоносен.
Декорации
Најзабележителна одлика се нивните украсни мотиви грубо поделени во шест групи, кои се надополнуваат едни со други: социјални симболи, религиозни симболи, слики од посмртните претстави коло, фигурални слики, чисти украси и некласифицирани мотиви (најчесто симболични, геометриски).
Многу од нив остануваат неразјаснети до ден-денес; спирални, аркади, розети, лозови лисја и грозје, гирланди, ѕвезди (честопати со шестаголници) и полумесечина. Фигуралните слики вклучуваат групи на на елени, коњи, лов и најчесто човек со подигната десна рака.
Најчесто визуелните претстави на надгробните споменици не можат едноставно да се толкуваат како вистински сцени од животот, туку исклучиво со симболичко објаснување, сè уште недоволно разјаснето.
Во суштина, стеќците се своевиден белег, знак, верување и патоказ кој го објаснува ритуалот на смртта што ја води душата кон другиот свет и обновувањето на животот.
Симболиката на Месечината и ѕвездите (Сонцето), кои често се наоѓаат во претставите, може да се проследи во комбинацијата на паганските и христијанските верувања, шесткраката ѕвезда ја претставува Венера (во словенската митологија наречена Деница) и со Месечината би можеле да претставуваат „астрален брак“, или дури и митраизам, според кој, мртвото тело оди на Месечината, а душата кон Сонцето, додека некои сметале за поврзаност меѓу астралните симболи со позицијата на небесните тела во времето на смртта на починатиот. .
Резба
Резбањето и обработката на каменот биле од мајстори клесари а написите од учени кои биле нарекувани писари. До сега се познати 33 имиња на клесари меѓу кои најзабележителен е Грубаш којшто бил и клесар и писар. Најзначаен писар бил Семорад, кој исто така работел околу Столац. Се смета дека занаетот бил стекнуван во во Далмација и Рагуза.
Стеќците претежно биле клесани од огромни блокови, претежно од варовник. Некои стечци тежеле повеќе од 29 тони, а се претпоставува дека биле транспортирани со превоз на коњи или волови а најтешките со комбинација на санки и трупци. Тие беа поставувани директно над гробот, најчесто во насока Запад-Исток, како што биле и починатите. Тоа било поврзано со патот на Сонцето - мртвите да го гледаат изгрејсонцето.
Потекло
Постојат различни и сè уште неубедливи теории за нивната културно-уметничка, верска и етничка припадност. Според вообичаената теза, особено претставена од Бешлагиќ, стеќците се оригинален босанско-херцеговски културно-уметнички средновековен феномен. Некои научници како Милован Гаваци (1978), смета дека тие имаат многу поширок контекст - поврзаност со мегалитската традиција на регионот од Евроазија од праисторискиот и современиот период.
Религија
Од средината на 19 век, поточно од тезата од 1875 година на Артур Еванс, многу научници, меѓу кои и Александар Соловиев, Коста Хорман и Чиро Трухелка, тврдеа дека тие биле поврзани со Босанската црква, односно Богомилите или други дуалистички движења.
Најновите истражувања откриваат во потекло на симболичките мотиви паралела со старите средоземни спиритуалисти и религиозни концепти, со романескната уметност, со претхристијански, христијански и манихејски (т.е. Богомилски) движења. Подигнати биле и украсени од население нецелосно христијанизирано.
Етничкото потекло
Етничкиот идентитет на стеќците сè уште не е целосно разјаснет. Досега доминантната, но сè уште нецелосно прифатена, теоријата ги поврзува со автохтоните влашки заедници на Балканот. Противниците на оваа теорија сметаат дека нивниот демографски број бил премал, дека Власите не ги граделе од падот на Западното Римско Царство, или дека митолошките симболи се поврзани со старословенските, а не со „влашките“ пагански верувања.
Најпознати стеќци
Стеќците се вообичаено концентрирани во групи: во гробиштата на одделни семејства со неколку гробови, во гробниците на цели семејства со приближно 30 до 50 гробови, големи некрополи во руралните средини, со по неколку стотици гробови. Примери на семејна некропола се оние на Санковиќ во селото Бискуп близу Коњиќ, од Милорадовиќ-Стјепановиќ (Храбрени) во Радомиња кај Столац, од Павловиќ близу Сараево и од непознато семејство кај Доња Згоча крај Какањ. Денес многу стеќци се изложени во градината на Националниот музеј на Босна и Херцеговина во Сараево. Средновековната некропола Мраморје во Србија е дел од списокот на споменици на културата од исклучителна важност. Некои други забележителни или изучувани поединечни стечци:
Се смета дека најстариот познат стеќак е оној на Грдеша, жупан од Требиње од 12 век.
Гробиштата на Влатко Вуковиќ - Косача обележани во близина на селото Боjуни во близина на Столац, Босна и Херцеговина, од крајот на 14 век. Натписот на гробот е напишан на босански кирилица.
Двата стеќци кои му припаѓале на Јерко Кустражиќ и неговата сопруга Владана од средината на 15 век, во Циста кај Имотски и Сплит, Хрватска.
Стеќак на Богданиќ (син на Радмил) кој умрел во битка во средината на 15 век, направен од клесарот Јурина, во Ловреч, Хрватска.
Тешановци
Тешановци (словенечки: Tešanovci) — населба во Општина Моравске Топлице во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Прекмурје. Населбата сега е вклучена во Помурскиот статистички регион.
Време
Време, во смисла на мерлива единица или често нарекувано Њутново време — поим кој ја опишува идејата дека времето е обележано како движење по една линија (со континуитет или дис-континуитет) на истиот начин и на кој е изградена вселената. Овој тип на дефиниција се користи во физиката како и во економијата. Неокласичните економисти имплицитно ја прифаќаат оваа идеја за претставување на времето. На овој начин оваа теорија одигрува есенцијална улога во динамичните економски системи.
Сепак, ние не знаеме што е времето, но знаеме колку е часот. Софистицираните мерни апарати ни овозможуваат да го дознаеме точното време во делови од секундата, но не можеме да го дефинираме соодветно.
Времето низ историјата
За раниот човек, минувањето на времето било во тесна врска со неговиот опстанок. Движењето на Сонцето и Месечината, како и смената на годишните времиња, станале основа за пресметување на времето. Од примитивните пресметувања на времето во минатото, денес ја имаме основата за мерките на времето. Набљудувањето на небото, во текот на огромен временски период, им овозможило на раните цивилизации да изработат форма на календар што се засновал врз движењето на Месечината. Древните цивилизации на Вавилон, Египет, Индија и Кина имале високо развиен систем за запишување на времето, а нивните календари се засновале врз движењето на месечината или на сонцето. Така, Египќаните знаеле дека годината има 365,25 дена, а нивните пресметувања се засновале врз изгревот на ѕвездата Сириус, која што се појавувала како најсјајна ѕвезда на небото. По освојувањата на Александар Македонски, многу култури ја прифатиле оваа поделба на годината.
Реформите на јулијанскиот календар
Јулијанскиот календар инкорпорирал неколку реформи, меѓу кои спаѓаат: воведувањето на престапната година, укинување на месечевата година, фиксирање на должината на средната сончева година на 365,25 дена, прераспоредување на деновите во месецот, враќање на рамноденицата во месец март.
Реформите на грегоријанскиот календар
Грегоријанскиот календар извршил исправки на јулијанскиот календар во 1577 година, а стапил во сила 5 години подоцна, со дозвола од папата Грегори, на 15 октомври 1582 година по новиот стил. Тоа е календарот што и денес се употребува.
Новиот календар се вовел затоа што станало очигледно за астрономите дека годината од 365,25 дена не е соодветна со тропската година, која е за 11 минути побавна, а ова со текот на вековите донело разлика од цели 10 дена во 16 век. Ако овој расчекор не се корегирал, тогаш Нова година, Божик и другите значајни празници ќе паднеа во други сезони.
Мерење на времето
Постојат два метода за мерење на времето преку ротацијата на Земјата:
Овие два метода се разликуваат по тоа што немаат еднаква должина на денот. За поточно мерење на времето воведен е терминот среден сончев ден, што е приближно за четири минути подолг од сидералниот ден, кој се мери според ѕвездите.
Поради усогласување на Универзалното време, засновано врз ротацијата на Земјата, и Меѓународното атомско време, воспоставено во 1971 година, одвреме-навреме се додава по една секунда за да се усогласат двете временски скали. Имено, кога било воспоставено Универзалното координирано време, со меѓународна конвенција било договорено дека разликата меѓу двете временски скали не може да биде поголема од 0,9 секунди. Од 1972 до 2015 година биле додадени вкупно 26 секунди. Така, ноќта меѓу 30 јуни и 1 јули 2015 година, во сите земји во светот, последната минута од 30 јуни била продолжена за една секунда, т.е. траела 61 секунда. Претходно, оваа постапка била извршена во 2012 и во 2008 година. Инаку, разликата меѓу времето засновано врз Земјината ротација и атомското време се јавува како последица на тенденцијата на Земјата да го забавува своето движење околу својата оска, под влијание на гравитацијата на Месечината и на Сонцето, на атмосферските движења, на промените на ледената прекривка, на земјотресите итн., поради што еден ден не трае точно 24 часа. Од друга страна, атомските часовници се исклучително прецизни и кај нив до отстапување од една секунда може да дојде на секои 300 милиони години. Некои земји, како САД и Франција се противат на практиката на повремено додавање на една секунда, сметајќи ја за непотребно усложнување на работите, додека Британија и некои други земји ја поддржуваат оваа постапка.
Ѕвездено време
Сидералното време ја мери ротацијата на Земјата во однос на пролетната рамноденица. Во текот на еден сидерален ден, Земјата ротира околу својата оска во период од 23 часа, 56 минути и 04 секунди од средното, граѓанско време. Според тоа, сидералното време во секој момент е аголот на пролетната рамноденица изразен во часови, минути и секунди, и секогаш е локално.
Помагала за мерење на времето
За мерна единица на времето низ целиот свет е земена секундата, а најмалиот дел од времето што е измерен е атосекунда или 1/1018 дел од секундата, измерен во 2006 година.
Биг бенг
Стивен Хокинг во својата книга „Кратка историја на времето“, а и на други места, го зачна проблемот со времето и Биг бенг. Хокинг вели дека дури и да не започнало времето со Биг бенг, односно можеби постоел понаков временски систем пред Биг бенг, ништо од она што се случило пред Биг бенг не може да има никаков ефект врз денешниот систем на мерење на времето. Затоа, Хокинг вели дека времето всушност започнало со Биг бенг, а прашањето за тоа што се случувало пред Биг бенг се безнајачни.
Патување низ времето
Патувањето низ времето е концепт на движење напред и назад во различни точки од времето. Иако патувањето низ времето е изум на научно-фантастичните дела уште од 19 век, а патувањето во иднината е претпоставка за можен феномен според теоријата на релативноста, сè уште не се знае дали законите на физиката ќе дозволат патување во минатото. Машината која би овозможила патување низ времето, хипотетичка или измислена, се нарекува „временска машина“.
Но, ако преживее тој ќе го создаде вашиот родител кој ќе се сретне со својот животен партнер и вие сепак ќе се родите и сепак ќе патувате низ времето и пак ќе ја сторите истата „свинштина”, а вашиот несреќен дедо ту ќе биде убиен, ту нема, и така во круг до бескрај.
Времето како тема во уметноста и во популарната култура
Времето се јавува како тема во уметноста и во популарната култура.
ПОУ „Кочо Рацин“ - Долно Лакочереј
ПОУ „Кочо Рацин“ — подрачно основно училиште во Долно Лакочереј, кое е по јурисдикција на ОУ „Кочо Рацин“ од Охрид. Наречено е по истакнатиот книжевник Кочо Рацин (1908-1943), книжевен деец, комунистички активист, најпознат по својата поезија.
Историја
Првично училиштето работело во старата училишна зграда во средиштето на селото, изградена уште во 1929 година. Во 1966 година, училиштето било преселено во северниот дел на селото со изградбата на новата училишна зграда. Новата зграда била целосно обновено во 2001 година.
471 Папагена
471 Папагена — астероид од главниот појас. Откриен од страна на Макс Волф на 7 јуни 1901 година. Привременото име на астероидот било 1901 GN.
Српско вајарство
Српското вајарство вклучува вајарски дела кои припаѓаат на наследството на српската култура. За разлика од српското сликарство, вајарството има сосема поинаков пат бидејќи практично не постоело до средината на 19 век. Дотогаш, со исклучок на црковните орнаменти и народната скулптура, во потесна смисла на зборот не ни постоела. Една од главните причини може да се најде во сосема поинаквиот став на Православната црква во однос на католичката, бидејќи Православната црква не одобрувала скулптури на светци, сцени од Библијата и други религиозни теми, па скулптурата постепено се појавувала само со преку зајакнување на секуларното, граѓанското општество и неговото поголемо влијание во уметноста. Друг фактор за побавниот развој на скулптурата е вековното колективно свртување кон литературното и наративното како основна премиса на уметноста.
Историја
Историја на Српското вајарство-скулптурата започнало кон крајот на 19 век и почетокот на 20 век под влијание на академизмот или неокласицизмот, романтизмот, реализмот, веризмот и симболизмот-и почетоците на нешто што може да се сфати како импресионистичка, Роденска или сецесионистичка концепција во скулптурата.
Првата и втората декада на 20 век донеле само релативни новитети, а третата донела значителни промени-„конструктивно“ и „синтетичко“ разбирање на скулптурата и обиди за авангарда. Четвртата деценија носела интимност, реализам и социјална уметност. Петтата деценија била ера на социјалистичкиот „ангажиран реализам“, а по 1950 година се случувало концептуален пресврт-нова ера на српската скулптура.
Деветнаести век
Меѓу првите јавни споменици во модерна Србија се крстот, односно споменикот подигнат во Врачар во 1847 година од Глигорије Возаревиќ и Споменикот на ослободителите на Белград во 1806 година, што била во 1848 година изградена од кнезот Александар Караѓорѓевиќ.
Убавкиќ (1852-1910) се школувал во Минхен и Рим и со својата обемна работа го отворил патот на српската скулптура и вајари кои ќе дојдат по него. Во неговите дела тој точно се вклопувал во времето и поетскиот простор-класицизмот допрен од романтизмот кој се стреми кон натурализам и веризам (Циганка 1885, Кралица Наталија, 1887, Вук Караџиќ, 1889). Важна година за историјата на српската скулптура била 1882. Тогаш била отворена првата самостојна изложба на делата на Убавкиќ и бил поставен Споменикот на кнез Михајло.
Ѓорѓе Јовановиќ (1861-1953) дал над 300 дела во српската скулптура и ако бил запознаен со делата на Роден и делата на сецесијата, најголемиот дел од неговите дела ги направил во академските барања на неговите професори во неокласичен стил. За прв пат изложувал на Парискиот салон и Светската изложба во Париз во 1889 година, каде што освоил бронзен медал и на Светската изложба во 1900 година во Париз освоил златен медал. Ѓорѓе Јовановиќ во своите дела е во климата на 19. век. Тој го комбинирал натурализмот со литературата, а академизмот на Минхен со академизмот на Париз.
Симеон Роксандиќ (1874 -1943) бил многу потопол и поблизок со своите скулптури, него од делата на Петар Убавкиќ и Ѓорѓе Јовановиќ. Воспоставената академска шема до тој степен не била присутна во неговите скулптури, па неговото чувство за живот и форма бил многу поблиско и поживо. Неговиот натурализам, како и натурализмот на Јоргос Јовановиќ, за разлика од Петар Убавкиќ, е од пофин вид. Во два-три портрети и фигури на деца, како и во две негови најпознати скулптури-„Рибар“ (Фонтана на Калемегдан, Белград ) и „Момче со скршен бокал“ (фонтана Чукур, улица Добрачина, Белград) била постигната хармонија помеѓу пластичните и емоционалните вредности.
1900 - 1920 година години
Академизмот во српското вајарство на почетокот на 20 век имал две основни одлики кои се испреплетуваат и се меѓусебно условени:
Овие основни одлики на српското вајарство на почетокот на 20 век, се потврдува и се гледа во делата на српските вајари:
Академизмот во Србија траел од 1870 до 1920 година. По 1920 година, па сè до 1950 година, академизмот, во разни облици, се јавувал само како субисториска појава, слабеејќи, сè повеќе, од година во година.
Иако вајарите се обидувале да ја избегнат „временската“-храмската митолошка уметност и нејзините мотиви и линии, тие не можеле без воспоставени-„вечни и непроменливи норми“, а нивниот репертоар вклучувал форми и форми кои се движат од неокласицизам преку барокен романтизам до веризам и сè до натурализмот, отцепувањето и симболизмот.
Ваквиот пристап кон вајарското дело-скулптурата, пред сè, се засновал на двојноста на значењето и на обидот од светот на материјалното да се чекори во светот на трансценденталното. Ваквите обиди и пристапи можело да се забележат во скулптурите „Болен “ (1906), Томо Росандиќ (1878-1959), „Последен здив“ (1906) и „''Портрет на С. Пандуровиќ“ (1907), Јан Коњарек-каде сè уште била присутна пренагласената сентименталност, па во тој процес потсетуваат на „Блажениот Лодовик Албертонија''“ од Лоренцо Бернини.
Симболизмот полека навлегувал во скулптурите на српските вајари и се обидувал да ги намали и укине остатоците од дуализмот на илузијата и суштината-битието не се криело туку се откривало. Меѓутоа, академизмот имало свое движење и облици затоа што симболот, кој се повеќе се гледал во делата на српските вајари, е повеќе баран во илузијата и сликите на реалноста-затоа што директно ги предизвикуваат нашите прашања и нашата вознемиреност, а не во природата на пластиката.
1910 - 1920 година години
Во втората деценија на 20 век, српското вајарство направил поголеми чекори и се повеќе еволуирал, па транспонирањето довело до полесна форма на стилизација, но сепак зачувување на карактерот на моделот. Овој правец и форма се отсликувала во делата на вајарот Томо Росандиќ, кој со своето разбирање на скулптурата како и неговата работа, веќе се здобил со квалитети на стар мајстор, и иако во многу нешта бил сличен на Мештровиќ, тој сè уште бил сосема различен од него. Тука се и Сретен Стојановиќ (1898—1960) и Стеван Боднаров (1905—1993), кои се изразувале како силни портретисти и прецизни, дури и минијатурни аналитичари, но во исто време се рустично елементарни.
1920 - 1930 година години
Во 1926 година на централниот плоштад во денешен Зрењанин бил поставен споменик на кралот Петар.
1930 - 1940 година години
Во четвртата деценија на 20 век се случил ненадеен пресврт на векот затоа што уметниците кои се залагале за „синтетичка“ и „конструктивна“ поетика (Петар Палавичини-„Дон Кихот“, Портрет на „Растко Петровиќ“), со своето дело пристапиле кон цивилната српска средина и целосно ја промениле својата „интимен и општ став“. Има враќање кон реализмот, се губи геометријата и скулптурата ги добива формите и својствата на „српската средина“.
Во овој период српското вајарство се движи од минијатури до монументалност, од фигурини до споменици, па поради нагласената практична намена (фонтана, споменик, биста), српското вајарство се развивало и напредувало побавно од српското сликарство.
1940 - 1950 година години
Српското вајарство, за разлика од сликарството што ги следело светските движења, во овој период продолжувало со својата предвоена традиција и вајарска поетика, особено по 1950 година. Ваквиот пристап може да се забележи во делата на Петар Палавичини, кој сè уште создавал деликатни женски актови во камен и бронза, Ристо Стијовиќ бил малку порустикален, резбарство, актови и животни, а Сретен Стојановиќ продолжувал со психолошки портрет и почнувал со монументална пластика.
Од друга страна, работејќи на скулптури кои имале лично чувство и стил, традиционален фигуративен концепт, како и радикален драмски израз, помладите вајари го збогатиле српското вајарство. Тоа се, пред сè, Никола Јанковиќ (1926), потоа Мира Јуришиќ (1928-1998), Матија Вуковиќ (1925-1985), Јован Солдатовиќ (1920-2005), Нандор Глид (1924-1997), Вида Јоциќ (1921-2002), Борис Настасијевиќ (1926), Миша Поповиќ (1925-2005), Александар Зарин (1923-1998), Момчило Крковиќ (1929-2010) и Небојша Митриќ (1931-1989).
1950 - 1980 година години
Во српското вајарство имало нови тенденции и посериозни промени и поместувања, кои се движеле од асоцијативен антропоморфизам до негово напуштање и преминување кон нови, органски или геометриски насоки.
Добрило-Добрица Ѓорѓевиќ (1920). Еден од најпознатите вајари од овој период во Југославија е Добрило-Добрица Ѓорѓевиќ. Признат независен уметник, вајар, кој имал 107 колективни изложби на цртежи и 56 (педесет и шест) самостојни изложби на скулптури. Истакнат уметник од ова време со најголем број самостојни изложби. Излагал во многу колективи, фабрики и институции, самофинансиран. Тој е познат по многу вистински дела, т.е. гипсени бисти, бисти во природна големина кои ги красле најубавите сали на многу посткомунистички фабрики и институции. Во своите дела оживеале многу големи историчари, граѓани, музичари и политичари од Југославија и Европа. Тој останал во сеќавањето на сите тогашни работнички луѓе, уметници и колеги за неговата хуманост, труд, знаење и умеење. Бидејќи не бил политички активен, немал можност да биде погребан на гробиштата на великаните.
Олга Јевриќ (1922) му се посветил на својот нов концепт-ги поврзувал аморфните облици дадени во природата во динамичен однос со арапските први железни шипки, кои зрачат со конструктивна и експресивна вредност, кои, по нејзините поедноставени портрети во однос на египетската цврстина, компактен волумен, е голема развојна промена. Нејзината работа траела пет децении и оставила сериозен белег и наследство во визуелната култура.
Олга Јанчиќ (1929), чие дело, сепак, се транспонирало и намалувало, без разлика колку е транспонирано и редуцирано: исклучиво користелл камен и бронза и го насочувала својот фокус кон органските форми од природата.
Ана Бешлиќ (1912-2008) била исто така блиска со Олга Јанчиќ (1912-2008) во разбирањето на скулптурата и нејзините изразни средства, но била многу различна и во разбирањето на новите материјали и употребата на полихром. Тука се и вајарите Ото Лого (1931), со своите скулптури-симболи, Јован Кратохвил (1924-1998), Лидија Мишиќ (1932), Коста Богдановиќ (1930), Томислав Каузлариќ (1934-1992), Велизар Михиќ (1933), Милош Сариќ (1927) и неколку вајари од најмладата „постмодерна“ генерација, меѓу кои се издвојувал Мрѓан Бајиќ.
Имре Шлосер
Имре Шлосер ( - ) — унгарски фудбалер кој играл на Дунав Швабија. Тој сѐ уште го држи рекордот како највисок стрелец во историјата на Унгарската лига.
Кариера
Синот на Артур Шлосер, Имре, го направил своето деби за Унгарија на 7 октомври 1906, на возраст од 16 години. Во кариерата во репрезентацијата која ќе трае повеќе од 20 години, Шлосер играл 68 пати за Унгарија (тимот освоил 70% од натпреварите во кои ги играл Шлосер) и постигнал 59 гола.
Во својата клупска кариера, Шлосер, наводно, постигнал 417 голови, чиј број се верува дека е шестиот највисок на сите времиња. Тој раководел со ИФК Норркопинг.
Почести
Унгарски врвни головисер (7): 1909, 1910, 1911, 1912, 1913, 1914, 1917
Благој Кирков
Благој Ангелов Кирков (, — Горно Оризари,, ) — македонски борец, учесник во НОБ.
Животопис
Кирков е роден во Велес на 23 март 1923 година. Уште како гимназијалец, тој бил организатор на младинското движење во Велешката гимназија, а од септември 1942 година се вклучил борец на Велешкиот НОПО „Димитар Влахов“. Од 1938 година активно се вклучил и станал член на СКОЈ, а подоцна во 1941 година и дел од неговото гимназијално раководство. Во 1942 година бил во местниот комитет на СКОЈ за Велес. Тој бил еден од организаторите на штрајкот во Гимназијата во март 1942 година. Бил убиен во судир со бугарската полиција на 23 март 1943 година во велекото село Горно Оризари. Во негов спомен едно велешко основно училиште го носо неговото име (ОУ „Благој Кирков“ — Велес).
Неготинска пита
Неготино е местото каде што е направена првата пита. Долгогодишна традиција каде што секој си носи месо и јајца во фурната каде што мајсторите ја прават вистинската и единствена оригинална Неготинска пита. Порано се правела со пастрма, но сега со свинско месо.
Список на државни водачи во 309 година
Ова е список на државни водачи во 09 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
NGC 4127
NGC 4127 — спирална галаксија во соѕвездието Жирафа, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4127 се споменува и како UGC 7122, MCG 13-9-12, CGCG 352-19, IRAS 12060+7705.
Откривање
Објектот е откриен на 12 декември 1797 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4127 е од видот Sc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,7 m/лм2. NGC 4127 има привидни димензии од 2,5' х 1,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 140°.
Други поделби
Проучување на NGC 4127 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 38550. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 9; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4550. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1339.
Црква „Св. Недела“ - Сирхан
Света Недела — црква во месноста Сирхан, која претставува викенд-населба, во Општина Ресен, Македонија. Црквата се наоѓа во атар на селото Шурленци.