cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Томо Кутурец
Животопис
Роден е во година во Крушево. Станал член на КПЈ во текот на 1935 година, а подоцна станал член на Месниот комитет на КПЈ за Крушево. Делегат е на второто заседание на АВНОЈ и на Првото заседание на АСНОМ. Во текот на 1949 година станал советник во Министерството на внатрешни работи во Белград, а наредната година, советник во амбасадата на Југославија во Берн. Во периодот од 1951-1953 година е потпредседател на Народното собрание на Социјалистичка Република Македонија. Носител е на Партизанска споменица од 1941 година.
Крајници (село)
Крајници — село во Општина Чашка, во околината на градот Велес.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во централна Македонија.
Население
Во 2002 година во селото живееле 16 жители.
Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители.
Родови
Крајници е македонско село.
Иселеништво
Иселувањето се одвива за време на индустријализацијата на Македонија во почетокот на седумдессетите години на дваесеттиот век.Претежно мештаните од крајници се иселувале во Велес. Крајници не важи за иселеничко место за надвор од Македонија а малиот број на иселеници се претечно во западна европа најчесто во Германија.
Целосно се иселени следните родови: Трендевци, Ризовци, Кочовци и Караџовци. За Караџовци се збори дека биле доселени од селото Магарево, Битолско. Други иселеници се: Богоевци, Костовци и Крајничани. Првите два рода се иселени во селото Црквино, додека третиот род е иселен во Подлес и Скопје.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 2238 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 5 гласачи.
Личности
Личности родени во Крајници:
Константин Формичев
ИКФ Светско кану првенство
Константин Фомичев (Константин Фомичев - роден во Уфа) — руски кану-спринтер кој се натпреваруваше од доцните деведесетти до средината на 2000-те. Тој освои девет меедали на Светското кану првенство.
Формичев исто така заврши на деветтото место во дисциплината Ц-1 1000 метри на Летните олимписки игри 2004 во Атина.
Космос-271
Космос-271 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 15 март 1969 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-271 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,4°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 318 км, а најмалото на 194.
Куп на Македонија во кошарка
На 11 март 2020 година, на редовна седница на Управниот Одбор при Кошаркарската федерација на Македонија, било заклучено да се промени називот на натпреварувањето од Куп на Македонија во Куп Благоја Георгиевски - Буштур во чест на поранешниот кошаркар, југословенски репрезентативец и спортски работник Благоја Георгиевски кој претходно загинал во сообраќајна несреќа на 29 јануари истата година.
Играчи со три или повеќе трофеи
Забелешка: Оваа табела е нецелосна
NGC 4404
NGC 4404 — елиптична галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4404 се споменува и како MCG -1-32-9, NPM1G -07.0365.
Откривање
Објектот е откриен на 20 март 1789 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4404 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,5 m/лм2. NGC 4404 има привидни димензии од 1,2' х 1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 153°.
Други поделби
Проучување на NGC 4404 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 40666. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 283; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5527. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1066.
Сценарио
Сценарио е напишан план, авторизиран од сценарист, кој претставува основа за снимање филм или телевизиска серија. Сценариата можат да бидат оригинал или адапција од веќе постоечко дело како на пример роман.
Главните компоненти на сценариото се акцијата и дијалогот, под „акција“ се подразбира „нештото што го гледаме како се случува“ и под „дијалог“ се подразбира „нештото што го слушаме“. Ликовите, кога првпат се претставуваат во сценариото, можат да бидат опишани и визуeлно. Сценариата се разликуваат од традиционалната литература на многу начини кои се наведени подолу; како и да е, сценариата може да не вклучуваат емоционални опишувања и други работи од приказната, кои всушност можат да се видат дури кога ќе биде готов целиот производ.
Слатко (вино)
Слатко е суво бело италијанско вино од регионот на Венето кој се наоѓа во североисточна Италија, главно во близина на градот Верона. Во рамките на регионот Сова и зона на ,,Ознака на потекло"(ДОК) и од 2001 година ознака ,,Потекло и загарантирана" (ДОКГ) позната како Соаве Супериорна, при што двете зони се дополнително поделени на општа и класична ознака за вина произведени во срцето на регионот Соаве околу косите лозја на Верона.
Низ целата производствена зона на Соаве, Гарганега е главната сорта на грозје, иако Требиано ди Соаве и Шардоне се дозволени во различни проценти. Додека повеќето видови на Соаве се суви, сепак виното во зоната ДОК е дозволен пенлив стил, шампанско вино, како што е стилот пасито Речито (passito Recioto), кој во 1998 година добил своја ДОКЦ ознака за грозје одгледувано во регионот со ридови.
Историја
Соаве го достигнало врвот на популарност во Соединетите Држави за време на италијанскиа винска експлозија во средината на 20 век што следело по крајот на Втората светска војна. Кој биле управувани од маркетиншките напори на големите производители како Бола, Соаве дури и го надмина Чинати во 1970-тите како најпродавано италијанско ДОК вино во САД. До крајот на 20 век, уделот на Соаве од продажбата во САД на крајот бил надминат од Пино Гриџо и приливот на нови вина од јужна Италија.
Соаве ДОК бил создаден во 1968 година со тие граници биле периодично проширувани во текот на следните неколку децении. Соаве и Чианти беа првите зони во Италија (1931 година) кои беа признати со Кралската одлука дека имаат потенцијал за производство на деликатни вина. Овој документ ги ограничил границите на производните зони кои, во случајот на Соаве, се совпаѓаат со оние утврдени според сегашните прописи за производство за Соаве Класично вино. Во источниот дел на провинцијата Виченца, во подножјето на планините Лесини, зоната Соаве не е особено голем вински регион но, сепак, произведува многу значителни количини на вино, поради фактот што областа под лозата е еден од најспецијализираните и најгусто засадените во Европа. Во оваа област постои традиционална и нераскинлива врска помеѓу лозарството и теорар; површината на специјализирани лозови насади остана практично непроменета во однос пред 100 години и навистина се смета дека не постои никаква валидна причина зошто таа треба да се зголеми.
Во 2001 година, бил создаден посебен Соаве Супериоре ДОЦГ за гроздоберот од 2002 година. кој вклучувал ревидирани граници што покриваа некои области од оригиналната класико зона и исклучуваа други од причини што експертот за вино Оз Кларк ги опиша како нејасни и „ византиски “. Ревидираните граници и дополнителните барања за ДОЦГ кои се занимаваат со обука на винова лоза и други лозарски практики промовираат остри критики од одгледувачите на Соаве, а почнувајќи од 2003 година, неколку доброволно се повлекле од ДОЦ/Г и произведуваа вина под ознаките ИГТ.
Вински регион
Производната зона Соаве се наоѓа во источниот дел на ридовите во провинцијата на Верона (северно од автопатот Серенисима, помеѓу 18-от и 25-от километар од патот Верона-Венеција). Зоната зафаќа дел или сите земјишта кои припаѓаат на општините Соаве, Монтефорте д'Алпоне, Сан Мартино Буон Алберго, Лавањо, Мецане, Калдиеро, Келоњола, Иласи, Казано, Ронка, Монтекија и Сан Џовани Иларионе.
Климата во регионот Соаве е под влијание на маглата што тече од долината По во есен и може да донесе лозарски опасности од мувла и други болести на грозјето. Грозјето Гарганега, која е главна одлика на Соаве е сорта со доцно зреење со густа кора што може да ја издржи маглата подобро од некои од сортите со потенка кожа како што е Требиано Тоскано.
Класико
Класико зоната за прв пат била обележана од властите во Венето во 1927 година и првично опфаќала 2,720 acre на ридски лозја во зоната на областа Соаве. Употребата на спецификацијата Класико (Classico) со ознака ,,Соаве" (Soave) е ангажирана за производот направен од грозјето собрано од лозјата на ридот околу општините Соаве и Монтефорте д'Алпоне во оригиналната и најстарата класична „зона“ на Верона.
Во овој регион, почвите на лозјето се значително помалку плодни од алувијалните почви во рамнините. Во западниот дел од класичната зона во близина на Соаве, почвите содржат голема количина на варовник кој ја задржува топлината на попладневното сонце и помага во производството на целосни вина со повеќе плодови. Во лозјата во источниот дел кој се во близина на Монтефорте д'Алпоне, почвите се направени од распаднати вулкански карпи кои имаат стремеж да произведуваат, како што експертот за вино Јансис Робинсон ги нарекува „покорисни“ вина.
Барања ДОЦ/Г
Во Соаве се произведува само бело вино, а најамалку 70% мора да бидат грозје Гарганега. За виното Слаткото вино (Soave DOC), до 30% од мешавината може да дојде од Требиано ди Соаве, исто така познато како Вердекио и Нестрано. Ова грозје се разликува од сортата Требиано Тоскано со понизок квалитет во Тоскана (позната и како грозје Угни бланк (Ugni blanc)што се користи во производството на коњак). Правилата на ДОЦ ставаат нов акцент на квалитетните сорти и го исклучуваат Требиано Тоскано, на кое му било дозволено да содржина до 15% од мешавината. Грозјата што се користат за виното ДОЦ мора да се берат до принос не поголем од 14 тони / хектар со готовото вино ферментирано до најмало ниво на алкохол од најмалку 10,5%.
Во Соаве Супериор ДОЦГ, Гаренгеа, исто така, мора да учествува со најмалку 70% од виното, но на Пинот бијанко, Шардоне и Требиано ди Соаве им е дозволено да пополнат до максимални 30% од преостанатата мешавина, со Требиано Тоскано и друго локално бело грозје (како Фриулано, Кортезе, Риеслинг Италико, Веспаиоло и Сеприна) дозволени до 5% вкупно. Грозјето се бере до поограничен максимален принос од 10 тони/ха, додека готовите ДОЦГ вина мора да достигнат минимално ниво на алкохол од 11,5%.
Повеќето Соаве Супериор ДОЦГ се произведуваат од лозја во зоната на класико, границите за ДОЦГ се протегаат и на некои од лозјата на ридот кои се надвор од зоната на класико. Овие вина се означени како ,,Соаве Коли Скалигери Супериор ДОЦГ ", име кое упатува на ридовите околу Верона кои порано припаѓале на господарското семејство Скалигери кои биле господари на Верона многу долги години.
Има нови закони за садење според системот ДОЦГ со нови лозови насади кои треба да се обучуваат со користење на Еспалиер системи со минимум 4.000 лози по хектар. За лозите засадени пред 2002 година, се одобрени во системот Еспалиер, Пергола Инчлината и Перголета Вероњезе. Ова вино може да се пушти на пазарот само по 1 септември во годината по бербата и по стареење на шишиња минимум три месеци.
Соаве супериорните лозја
Во 2000 година било извршено првото определување на макро-зоните во зоната Соаве Класико, што довело до првична суштинска идентификација на макро-областите чии вина се одликуваат со слични ароматични и органолептички квалитети. Истражувања со повеќе информации за лозовите насади на Соаве (2005-2008), спроведени од Конзорцио, се втемелени на бројните спроведени студии, а особено на поделбата на зоните, биле подготвени документи за најзначајните вински компании и во различните хомогени зони кои биле утврдени, набројувајќи ги винарии, етикети и одликите на вината.
Други вина
Барањата за грозје за вината Речиото ди Соаве ДОЦГ се исти како и за основните Soave, но грозјето се суши со помош на процесот на овенување (appassimento) за да се акумулираат повеќе шеќери и тие треба да се киснат до повисоки нивоа на алкохол. Рециотите се ферментирани до најмалку 14% алкохол, но сепак ја задржуваат нивната уникатна сладост поради високите концентрации на шеќери кои се резултат од сушењето на грозјето на лозата.
Вината Соаве Супериор ДОЦГ може да стекнат ознака Рисерва под критериум виното да се кисне на минимално ниво на алкохол од 12,5% и да се старее минимум 24 месеци (со најмалку 3 од тие месеци во шишето) пред да се пушти во продажба на пазарот.
Производство и стил
Во средината на 1990-тите слаткото вино Соаве произведувало приближно 6 милиони кутии годишно, а поголемиот број од 80% од тие биле произведени од локалната задруга во регионот и се продавале на големо на увозниците кои го пуштаале виното под приватни етикети. Ова вино доаѓа голем дел од рамната земја на пианура надвор од ридскиот класико регион во средината на зоната Соаве. Повеќето од добрите критики на Соаве доаѓаат од лозјата на ридот во зоната Класико, иако критичарите тврдат дека оваа ознака не значи толку многу од промените на ДОЦ/Г во почетокот на 21 век.
Во својата историја, сувото слатко вино се произведувало во стил со средно тело што многу пати се споредувало со Шардоне, освен со различниот пикантен вкус од горчлив бадем. Во 1980-тите и 1990-тите, стиловите на производство се префрлиле на производство на не толку тешки и по крцкави стилови кои биле поблиску до Пино гриџо отколку до Шардоне. Меѓутоа, на почетокот на 21-от век, производствените трендови се насочуваа кон белото суво и слатко вино (Соаве) што подобро го истакнува својот карактер и карактерот на грозјето Гарганега.
Мајсторот на виното Мери Јуинг-Малиган опишувал некои од Соаве кои се произведуваат денес како вино со светло тело, со сламена боја, кое има многу свежи, овошни ноти.
Во 2009 година, задругата Кантина ди Соаве со приближно 2.200 членови, генерирала 48% од вкупното производство на Соаве ДОЦ 43% од Соаве Класично. Според винскиот и искусниот критичар и автор Керин О'Киф Кантина ди Соаве, заедно со уште седум други кооперативи, вклучително и извонредната Кантина ди Монтефорте, долго време биле дефинирачки елемент во деноминацијата. Во текот на изминатата деценија, многу одгледувачи почнале да го флашираат сопственото вино, што дополнително ја поттикнало промената кон повисоки стандарди.
Сепак, збунувачки за потрошувачите, некои од најдобрите самостојни производители, како што се Гини, Пиеропан и Тесари не ја користат ознаката Соаве Супериор ДОЦГ, бидејќи тие сметаале дека добро направените вина од Соаве Класико имаат малку помалку алкохол и екстракт отколку што бараат ДОЦГ, но и покрај тоа се долготрајни од наводната супериорна ознака.
Октиси
Потекло на името
Има повеќе тези за потеклото на името, меѓу кои најпозната е онаа која вели дека името потекнува од латинскиот збор octus (осум), што претставува осум ранохристијански цркви од кои дел и денеска се претпоставува дека постојат. Како втора теза се истакнува и тезата за разделната печалбарска приказна во која се разделуваат двајца млади, мажот отишол на печалба оставајќи ја својата жена и после долго време се враќа во неговото старо огниште. На врата го пречекува неговиот син, кој веќе бил пораснат, но не си го препознал татко си и викнал по мајка си, а таа кога го видела нејзиниот маж не рекла ништо друго освен „ОХ ТИСИ“.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Дримкол, во јужниот дел на територијата на Општина Струга, во западниот дел на Струшкото Поле, а под источната падина на планината Јабланица. Селото е ридско, на надморска височина од 800 метри. Од самиот град Струга е оддалечено 11 километри.
Куќите на ова големо потпланинско село се наоѓаат во близина на селото Вевчани, односно од неговата југоисточна страна.
Месностите во атарот на селото во источниот дел на селото ги носат следниве имиња: Горни ливаѓе, Песоци, Камејнци, Пашино, Долни ливади, Жабјак, Подредеш, Врани лозје, Лениште, Горна и Долна краста. Месностите во западниот дел на селото, односно во планинскиот дел се: Долно и Горно градиште, Јазвиње, Порта, Присој, Сиње брдо, Јаблан, Осој, Вајтос, Тумба и Бела црвеника.
Октиси има збиен тип. Издолжено е во насока запад-исток околу еден километар. Затоа е поделено на три краеви: Горен, Среден и Долен крај. Во секој крај има маала кои зависат од имињата на родовите кои живеат во нив.
Селото Октиси брои над 900 куќи, кои се распоредени во 4 поголеми маала: Горна маала, Крштиште, Средна маала и Долна маала. Потоа самите маала се сотавени од други помали маала, како што се Подлојза, Нападина, Подредеш, Желинва краста, Кошарје и други.
Историја
Меѓу народот се верува дека Октиси претставува едно од двете најстари села Струшко. За сите други села може да се дознае како настанале. Единствено за Октиси тоа не може никој да го знае. Селаните тоа го поврзуваат и со потеклото на името, односно со значење на осум цркви.
Од римско време мора да се споменат остатоците на монументалната ранохристијанска базилика со мозаик. Покрај постојните три цркви во селото (Св. Атанасиј, Св. Димитриј и Св. Никола), кои постојат денес, низ селото се знаат и местата на останатите средновековни црковни светилишта, како Св. Врачи, Св. Димитриј, Св. Недела, Св. Среда и Св. Јован.
Жителите веруваат дека селото порано претставувало гратче, односно било градско средиште. Тогаш имало и две тврдини, по една на височинките Горно и Долно Градиште.
Северно од селото, кај основното училиште се наоѓа средновековна словенска базилика покриена со земја. Кога Скендербег бегал од оваа област, тој со себе повел и народ од околината на Струга, кога се верува дека Октиси било напуштено (околу 1449 година).
Денешното село било обновено од предците на денешните селски родови. Тие дошле од месноста Врани лозје, која се наоѓа во источниот дел на селото. Овие родови се поделиле, односно едните останале христијани, а другите го прифатиле исламот. Некои муслимански родови се доселиле подоцна од други краеви.
Во век, Октиси било село во рамките на Струшката нахија во Охридската каза на Отоманското Царство.
Стопанство
Атарот зафаќа простор од 13,3 км2. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 315 хектари, на пасиштата отпаѓаат 454 хектари, а на шумите 429 хектари.
Селото, во основа, има мешовита земјоделска функција.
Жителите на Октиси немаат пасишта на планината Јабланица, па затоа отсекогаш биле слаби сточари. Главно занимавање било земјоделството и печалбата.
Население
Според податоците од 1873 година, селото имало 60 домаќинства и 162 жители.
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Октиси имало 1.390 жители, од кои 840 Македонци христијани и 550 Македонци-муслимани.
Според секретарот на Бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Октиси имало 1.016 жители.
Октиси е големо село, кое што во 1961 година имало 1.965 жители, од кои 1.840 биле Македонци, 103 Турци и 11 жители Албанци. Во 1994 година, бројот се зголемил на 2.806 жители, од кои 2.712 биле Македонци, 52 Турци, 25 Албанци и двајца жители Срби.
Според пописот од 2002 година, во селото Октиси живееле 2.479 жители, од кои 955 Македонци, 346 Албанци, 1.071 Турчин, 1 Ром, 15 Бошњаци и 91 останат.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.925 жители, од кои 409 Македонци, 241 Албанец, 762 Турци, 2 Роми, 1 Србин, 8 Бошњаци, 331 останат и 171 лице без податоци.
Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Октиси:
* Извор: Државен завод за статистика на Република Македонија (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години
Од религиски аспект, во селото се застапени следниве религии (попис 2002 г.):
Се мисли дека биле подложни на асимилација (наметнување) на турскиот јазик, но противречи фактот дека тие си го зборувале македонскиот јазик, а турскиот како таков не бил воопшто имплементиран (но сепак има големи траги од турски зборови во локалниот говор, како и во целосност од македонскиот јазик). Тоа е уште еден факт дека на Турците не им било во план да го вметнат турскиот јазик како службен јазик во империјата (како на пример што направија големите европски држави: Велика Британија, Франција, Германија, Шпанија и други со нивната колонизација).
Родови
Селото Октиси живее македонско население, кое е поделено на христијани и муслимани:
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Струга, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната Општина Струга.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Селото припаѓало на некогашната општина Струга во периодот од 1957 до 1965 година, додека во периодот 1955-1957 селото било дел од тогашната општина Велешта.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Вевчани, во која покрај селото Октиси, се наоѓале и селата Вевчани и Горна Белица. Во периодот 1950-1952 година, селото припаѓало на некогашната општина Вевчани, во која влегувале селата Вевчани и Октиси.
Избирачко место
Во селото постојат следниве избирачки места: 1882, 1883, 1883/1, 1884 и 1884/1 според Државната изборна комисија, сите сместени во основното училиште во селото.
Етничка група
Етничка група, етнос или народ е различна група на луѓе кои се идентификуваат едни со други врз основа на вистинско или наводно заедничко наследство - биолошкo потекло, историја, раса, родствени врски, религија, јазик, култура, територија, националност или изглед. Религијата е важен, но не е задолжителен елемент за формирањето на еден етнос. Водечкиот, или уште титуларниот етнос го дава името на државата, нацијата и јазикот.
Октиси
Иселеништво
И од ова село, најмногу се иселувало македонското христијанско население. Има иселеници во Струга, Охрид, Битола, Белград, Панчево и Подгорица. Поголемите иселувања биле по Втората светска војна. Од Торбешите има малку иселувања, околу 20 семејства. Најчесто се иселиле во Турција, Струга и Охрид. Целосно е иселен родот Оџовци во Турција. Има иселеници и во соседните села: Долна Белица (Октишани, 8 к.) и во Заграчани (Октишани, 15 к.).
Рупелска Клисура
<mapframe text="Местоположба на Рупелската Клисура" latitude="41.340731" longitude="23.348694" zoom="9" width="250" height="250" align="right"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ {     "type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "cross", "marker-size": "small", "marker-color": "#B80000" },     "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 23.350410461425785,         41.3279708621073        ]      }    }  ] } Рупелска Клисура (Ρούπελ или Στενωπό του Ρούπελ, Стенопо ту Рупел) — живописна клисура на реката Струма во Валовишко, Егејска Македонија, меѓу источните планини на планината Беласица на запад, и западните падини на Сенгелска Планина (наречена и Рупелска Планина) на исток. Го поврзува малото Марикостенско Поле во Пиринска Македонија на север со Серското Поле на југ. Клисурата е наречена по денес напуштеното село Рупел.
Клисурата е од епигенетско потекло и е всечена во терциерни и кристалински карпи, кои ги сочинуваат западните делови на Сенгелска Планина, односно источните делови на Беласица. Долга е околу 10 км, а средната надморска височина изнесува 60 м. Се одликува со несиметрични долински падини — западните кон Беласица се стрмни, а источните кон Сенгелска Планина се налегнати. Низ Рупелската Клисура дува северниот рупелски ветар на југ кон Серското Поле.
Клисурата почнува јужно од селото Драготин, сместено веднаш до граничниот премин Кулата-Драготин на 69 м.н.в. и се протега на југ. По околу 5 км е неговото средиште, на подрачјето на поранешното село Рупел, на надморска височина од 60 м. Северозападно од малото селце Лутра, реката Струма излегува од клисурата на 52 м.н.в. и навлегува во северниот дел на Серското Поле.
Низ клисурата минува еден од главните воздушни коридори за преселба на птиците од Европа кон Африка, наречен „Аристотелов пат“.
За време на Првата балканска војна, на 22–23 октомври 1912 г. Седмата рилска дивизија на Бугарската армија настапувала низ ова место и ја совладала Рупелската Клисура. Нејзината Трета бригада го окупирала Валовишта, со што е прекратена турската власт во него. Дивизијата продолжила да напредува кон Солун, во кој влегла на 27 октомври 1912 г. по извојуваната победа во Битката кај Ајватово.
По целата должина на клисурата, во правец север-југ во должина од 10 км поминува делница од Европската магистрала Е79.
Напоредно со патот низ клисурата поминува и 10-километарска делница од железничката линија Софија – Горна Џумаја – Кулата – Атина. Во 1941 г. низ клисурата бугарската окупациска власт ја пробила и последната делница од 14 км, на одредиштето Софија - Валовишта. Таа е свечено откриена на 8 декември 1941 г. од министерот за јавни работи Димитар Василев. Со враќањето под на грчка власт, железницата е уништена и сообраќајот по неа е запрен цели 20 години, до нејзиното повторно отворање.
NGC 6796
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6796 се споменува и како UGC 11432, MCG 10-27-10, CGCG 302-11, IRAS 19208+6102.
Откривање
Објектот е откриен на 5 јули 1885 година од страна на Луис Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 19 ч 21 м 31 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +61° 8' 42"". Положбениот агол на објектот е во износ од 179°.
Други поделби
Проучување на NGC 6796 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 63121. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 31; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4217. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 774.
Космос-272
Космос-272 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 17 март 1969 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 600 килограми. Космос-272 бил геодетски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 109,3 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 73,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1210 км, а најмалото на 1179.
HD 200817
HD 200817 (BD + 52 2859, SAO 33098, HR 8078) — ѕвезда со привидна величина од 5.9, во соѕвездието Лебед при ректасцензија 21:03:47,6 и деклинација +53°17′10″
Луцова
Луцова (словенечки: Lucova) — населба во Општина Горњи Петровци во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Прекмурје. Населбата сега е вклучена во Помурскиот статистички регион.
Епафродит
Епафродит е познат како помошник при мисијата на Апостол Павле (Филипјани 2:25 и 4:18). Познато е дека вредно работел на таа задача, поради што го изгубил и здравјето. Според зборовите на Павле: „Болен е, и скоро ќе умре“. Но, тој се опоравил, и Павле го испратил назад во Филипи. Во своето Послание до Филипјаните Павле ги теши неговите пријатели, кои чуле за неговата тешка болест и моли за него, Црквата да го прими со радост (Филипјани 2,29).
Како виден градски првенец и ревносен христијанин, после евангелистот Лука, бил поставен лично од апостолот Павле на чело на Филиписката христијанска општина. Според црковното предание, тој бил првиот епископ на Филипи.
IC 467
IC 467 — галаксија во соѕвездието Микроскоп, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 467 се споменува и како IC 5007, IC 5030, IC 5041, ESO 463-21, MCG -5-49-2, IRAS 20405-2953, AM 2040-295.
Откривање
Објектот е откриен на 9 јуни 1897 година од страна на Луис Свифт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 467 е од видот SBcd. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,5 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,1 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. IC 467 има привидни димензии од 1,7' х 1,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 20 ч 43 м 34,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -29° 42' 11". Положбениот агол на објектот е во износ од 31°.
Други поделби
Проучување на IC 467 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 65258.
Ондо (сојузна држава)
Сојузната држава Ондо ― држава во југозападна Нигерија. Создадена во февруари 1976 година од поранешната Западна сојузна држава, државата Ондо се граничи со државата Екити (формално дел од државата) на север, државата Коги на североисток, државата Едо на исток, државата Делта на југозапад, државата Осун на северозапад, и Атлантскиот Океан на југ. Главен град на државата е Акуре, поранешна престолнина на античкото Кралство Акуре.
Под прекарот „Држава на изгрејсонцето“, државата Ондо е 18-та по големина држава во земјата. Државата е претежно јорупска, и најчесто се зборува на јорупски јазик. Државната економија е доминирана од нафтената индустрија, при што производството на какао, експлоатацијата на асфалт и активностите што се користат во големото крајбрежје на државата исто така служат како главни економски фактори.
Области на локална самоуправа
Државата Ондо се состои од 18 области на локалната самоуправа, тие се:
Етнички групи
Етничкиот состав на државата Ондо е во голема мера од јорупски подгрупи на народите Акоко, говорниците на јазикот Едо, Акуре, Икале, Илаџе, Ондо и Ово. Народот Иџау, како што се населенијата на Апои, Фурупага и Арогбо, живеат во крајбрежните области, а голем број луѓе од државата Ондо кои зборуваат врста на јорупскиот јазик сличен на дијалектот во Ифе кои живеат во Оке-Игбо. Религија: Огромното мнозинство од населението се христијани.
Космос-273
Космос-273 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,4°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 328 км, а најмалото на 197.
Хари Потер и Затвореникот од Азкабан
Хари Потер и Затвореникот од Азкабан (Harry Potter and the Prisoner of Azkaban) е третиот дел од Хари Потер серијалот книги напишан од Џ. К. Роулинг. Книгата беше издадена на 8 јули 1999. Книгата се здоби и со 1999 Коста Бук награди и со Брам Стокер награда, а е о предложена и за други награди што ја става книгата меѓу најславните фантастични дела во модерното време. Филм заснован на книгата беше премиерно прикажан на 31 мај 2004, во ОК и 4 јуни 2004 во САД.
Вознемирувачки вести
Хари поминува уште едно здодевно лето кај своите роднини Дарслиеви. На големо незадоволство на Хари сестрата на неговиот тетин, Марџ доаѓа на посета. Нејзината арогантност, вообразеност и мислења за родителите на Хари предизвикуваат да тој не сакајќи ја надуе со што таа излетува од куќата. Мислејќи дека ќе биде исфрлен од Хогвортс училиштето за магии и волшебништво решава да замине од кај Дарслиеви и почнува да талка по улиците. Талкајќи забележува црно мисериозно куче кое почнува да ‘ржи, не знаејќи ги вистинските намери на кучето пред него се појавува голем висок автобус. Дознава дека автобусот е таен автобус за волшебници и волшебнички наречен Витешки автобус. Во витешкиот автобус никој не знаејќи дека тој е Хари, му кажуваат за најновата вест во волшебниот свет, ладнокрвен убиец и поранешен следбеник на Лорд Волдеморт избегал од волшебничкиот затвор Азкабан. По непријатните вести оставен е пред „Дупнатиот котел“ каде е пречекан од министерот за магии, Корнелиус Фаџ од кој дознава дека остатокот од летниот одмор ќе помине таму поради сè уште необјаснети причини. Хари поминува забавен распуст и набргу се соединува со Рон и Хермиона. Хермиона решава да си купи мачка која почнува да го излудува Рон и неговиот стаорец Скаберс. Неколку дена пред да започне учебната година Хари наслушува од родителите на Рон дека Сириус Блек всушност избегал од Азкабан за да се одмазди на Хари.
На патот кон Хогвортс во Хогвортс Експрес, Хари, Рон и Хермиона влегуваат во купе во возот во кое има заспан човек покриен со мантил. Дискутирајќи ги неодамнешните настани придружени се од Невил Лонгботом и Џини Визли. Одненадеш возот застанува а во купето на Хари влегува морничаво црно суштество со качулка, а Хари веднаш се онесвестува гледајќи бела светлина и слушајќи пискав женски глас. Кога се разбудува останатите му објаснуваат дека човекот со плаштот е всушност професор во Хогвортс и кога суштеството влегло во купето се насочило кон Хари а човекот отскокнал и промрморел некои зборови и излегла бела светлина. Учебната година набргу започнува, Хари, Рон и Хермиона сега се во третата година која носи повеќе предизвици и повеќе предмети за изучување. Во меѓувреме Хари дознава дека мистериозното суштество во возот се вика Дементор и служи како чувар на волшебничкиот затвор, а оваа година неколку Дементори се поставени околу Хогвортс како чувари на училиштето поради можни напади од Сириус Блек. Дознава и дека суштеставата ја впиваат среќата од човекот и го оставаат да умира во страдање.
Чуварот на имотот, Рубеус Хагрид станува новиот професор по грижа за волшебните суштества, но уште на првиот час со годината на Хари, прекрасниот хипогриф Бакбик поради арогантноста на Мелфој го повредува и Мелфој е пратен во болница, а Хагрид е ставен под лупа на министерството. Човекот од возот, Ремус Лупин, се покажува како новиот професор по одбрана од мрачните вештини и брзо почнува да фаворизира Хари.
Гајда
Гајда или мешница — народен музички дувачки инструмент составен од мев (мешина), најчесто од коза, со три цевки за дување и за свирење.
Состав на македонска гајда
Македонската гајда може да биде двогласна или тригласна што се определува во зависност од бројот на бордунските елементи. Во Македонија најзастапени се двогласните гајди, а во одредени делови на Македонија се среќаваат и тригласни гајди. Најмногу гајди со слагарче се среќавале во Овчеполието. Гајдата се состои од:
Свирење на гајда
Пред свирење гајдата се штима. Ова се изведува со свирење на петтиот тон на гајдарката (додека погорните дупки се затворени) и со прилагодување на должината на брчалото, така што истото свири две октави пониско.
Гајдата се држи под рака (мевот се дополнува со воздух одвреме-навреме). Гајдарката се држи со двете раце, така што прстите од левата рака работат со долните 4 дупки, додека горните три и палечната дупка се работат со прстите од десната.
Брчалото се префрла преку рамо, преку десната рака или може да виси.
Гајдата може да свири 9 дијатонички и 2-3 хроматички тонови. Најкористените клучеви се B и A, но и подолните клучеви исто така можат да се употребуваат. Репертоарот за гајдата се состои од народни ора и песни, кои се изведуваат за време на празници. Гајдата се изведува соло и како дел од ансамбл во изведба на ора и инструментални импровизации.
Епска орска импровизација за гајда во изведба на мајстор Пеце Атанасовски
800 п.н.е.
800 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 800. година пред новата ера, 800. од првиот милениум п.н.е., последна од 8 век п.н.е. и прва од 800-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4708 и 4709 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3950 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2960 и 2961 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 47 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 800 година се протега во 1836 и 1837, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1896 и 1897 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 257 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1465 и 1464 исламска година пред хиџра.
Црква „Св. Ѓорѓи“ - Нов Дојран
Свети Ѓорѓи претставува православна црква во Нов Дојран.
Сергеј Гаиков
ИКФ Светско кану првенство
Ѓерѓ Лукач
Животопис
Лукач се родил во блaгородничко еврејско семејство. Татко му, банкарот Јожеф Левингер (József Löwinger, од 1891 година — Szegedi Lukács József, од 1901 година (се стекнал со наследно дворјанство) — József von Lukács, 1855—1928), бил родум од Сегед; мајка му, Адел Вертхајмер (Wertheimer Adél, 1860—1917), е родена во Виена. Разговорен јазик во семејството бил германскиот, додека мајката Адел воопшто и не зборувала унгарски. . Во 1907 година, семејството го прифатило лутеранството.
Лукач во текот на своето образование ги посетувал социјалистичките кругови и се запознал со социјалистичките идеи. Во прво време неговите идеи не биле на линија на марксизмот, но по избувнувањето на Руската револуција од 1917, тој станал марксист и во 1918 се зачленил во Комунистичката партија на Унгарија.
Во 1919 активно учествувал во Унгарската советска република како комесар за образование и култура. По задушувањето на револуцијата во Унгарија, Лукач побегнал во Виена. Таму, тој пишувал есеи кои во 1923 ги издал во книга насловена „Историјата и класната свест“.
Од 1929 до 1933 живеел во Берлин, но по доаѓањето на власт на нацистите пребегал во СССР, каде што останал до крајот на Втората светска војна. По завршувањето на војната, се вратил во Унгарија и учествувал во формирањето на новата влада под водство на комунистите.
Во текот на Унгарската револуција од 1956 станал министер за култура во владата на Имре Наѓ, која му се спротивставила на СССР. По задушувањето на револуцијата, бил протеран во Романија, но за разлика од Наѓ ја преживеал чистката. Во Будимпешта се вратил една година подоцна, откако јавно се откажал од своите ставови од 1956 година. До крајот на животот, Лукач повеќе не ѝ се спротивставил на комунистичката ортодоксија.
Будимпештанска школа
Иако кон крајот на својот живот Лукач имал многу ученици, понекогаш познати под општиот поим „будимпештанска школа“ (Агнеш Хелер, Ѓерѓ Маркуш, Ференц Фехер, Михај Варга), кои ги продолжиле филозофските истражувања на својот учител во доменот на марксизмот. Сите претставници на будимпештанската школа по смртта на Лукач се откажале не само од него, туку и воопшто од марксистичката идеја. Мнозинството од нив, како последица на малите изгледи да предаваат во Унгарија се преселиле во Австрија, каде што крајно го издигнале социјалниот либерализам. Агнеш Хелер која повеќе од другите ја заштитувала левичарската идеја, подоцна се пренасочила кон неолиберализам и неоконзерватизам. Иштван Месарош и Миклош Крашо, кои по Унгарската револуција од 1956 година пребегале во Велика Британија, се меѓу ретките ученици на Лукач кои останале леворадикални марксисти.
HD 201834
HD 201834 (BD + 52 2880, SAO 33185, HR 8106) — ѕвезда со привидна величина од 5.73, во соѕвездието Лебед при ректасцензија 21:10:15,6 и деклинација +53°33′48″
Дарко Чурлинов
Дарко Чурлинов (роден на во Скопје) – македонски фудбалер кој игра за ФК Шалке 04 на заем од ФК Штутгарт на позиција крило.
Меѓународна кариера
На 28 март 2017 година, на возраст од 16 години и 8 месеци, Чурлинов дебитирал за фудбалската репрезентација на Македонија на пријателскиот натпревар со Белорусија, и со тоа станал најмладиот играч кој настапувал за фудбалската репрезентација на Македонија.
Дудук
Дудукот — македонски народен дувачки инструмент, со зарамнет крај. Се прави од дреново, јаворово или други дрва и го има во две големини: 700-780 мм и 240-400 мм (дудуче).
Свирењето на дудукот е прилично лесно, и затоа е широко застапен низ Македонија. Звукот му е чист и пријатен. Дудукот свири две октави, со дијатонички и хроматски тонови. При свирењето, истиот се држи вертикално пред телото.
NGC 6797
NGC 6797 — двојна ѕвезда во соѕвездието Стрела, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6797 се споменува и како ESO 525-**10.
Откривање
Објектот е откриен на 1860 година од страна на Кристијан Петерс, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 13,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6797 е од видот *2.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 19 ч 29 м 0,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -25° 39' 59"".
Други поделби
Проучување на NGC 6797 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 342; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6880. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 160.
Опсада на Александрија (641)
Главното средоземно пристаниште Александрија, главниот град на провинцијата Египет, била засекогаш одземена од Источното Римско Царство или Византија од страна на силите на Праведниот Калифат во средината на 7 век. Ова го означило крајот на византиската поморска моќ и финансиска доминација на источното Средоземје, а со тоа донесе одлучувачка геополитички промена.
Опсада
По уништувањето на византиските сили во Хелиополис, градот Александрија бил оставен практично без одбрана и се смета дека само мал дел од провинциските сили останале во самиот град. Градот во муслимански раце паднал на 8 ноември 641 година.
Влијанието на таков голем настан бил почувствуван во целото Средоземје. Намалувањето на годишните пратки на жито од Египет и нанела решавачки удар на византиската економија. Освен тоа, Византија изгубила и големи финансиски средства од даноците на трговците кои патувале од Дамаск кон Александрија.
Византиски противнапад
Во следниот период имало неколку обиди на Византија да ја врати Александрија. Иако никој од нив не бил успешен за определен временски период, византиските сили биле во можност да ја вратат на кратко контролата врз градот во 645 година. Арапските хроничари напишале дека кон Александрија се упатиле голема флота и армија, на чело со Мануел. По влезот во градот, кое било без поголем отпор, византиската армија имала можност да го задржи градот. Муслиманите со сила од околу 15,000 војници започнале напад, но византиските сили започнале борба на отворено поле, по кое повторно биле поразени.
Шупелка
9 - Скопје, 11 - Ново Село,12 - Скопје и 13 - Малино)]] Шупелка — македонски народен дувачки инструмент сличен на кавалот (отворен од двата краја), со исклучок на тоа што шупелката е пократка (240-350 мм). Се прави од оревово, дреново, јасеново или јаворово дрво.
Шупелката свири хроматичка скала (две октави), со исклучок на првата нота од долната октава. Во долниот регистар, шупелката оддава мек и пријатен звук, додека во горниот регистар звукот ѝ е остар и пискав.
Овој инструмент има шест дупки и е стеснет при горниот крај. Се свири со трите средни прста од двете раце и се држи под агол од 45°. Се користи за солистички импровизации како и заедно со други инструменти.Шупелката има многу сличности ама и разлики со кавалот.
Апостол Симон
Симон Зилот (грчки: Σίμων ο Ζηλωτής) или Симон Кананец (грчки: Σίμων ό Κανανίτης), е еден од дванаесетте апостоли на Исус Христос. Во апостолксиот список кај Матеј (10,4) и Марко (3,18) е наречен и Кананец, додека на двете места кај евангелист Лука се нарекува и Зилот (Лк 6,15; Дап 1,13), и тоа најчесто на десеттото место.