cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Политички статус на Косово
Под Слободан Милошевиќ
Многу потврдокорниот Милошевиќ се залагал за поостра политика кон косовските Албанци. На 28 март 1989 година, тој го изменил српскиот Устав за да му даде на српското Собрание ексклузивни права да одлучува за уставната структура на земјата, со што се укинало правото на вето на Косово и Војводина. Според отфрленото тврдење во обвинението на МКСП против Милошевиќ, кога предложените амандмани биле ставени пред косовското Собрание, мнозинството од членовите на Собранието се воздржале во знак на протест и гласањето не го достигнало потребното двотретинско супермнозинство. Спикерот на Собранието сепак изјавил дека амандманите поминале и тие се уредно донесени. Обвинението на МКСП пред судот било побиено од Вукашин Јокановиќ, кој во тоа време бил претседател на косовското Собрание за време на судењето. Тој на судот му доставил видео снимка од гласањето заедно со стенографските белешки од седницата на Собранието на која јасно се гледа како пратениците гласаат за уставните измени со потребното мнозинство.
Следната година, бил донесен нов српски Устав кој драстично ги намалил овластувањата на автономните покраини, задржувајќи многу поранешни автономни права на централните власти во Белград. Исто така, го сменил името на Косово од Социјалистичка автономна покраина Косово во Автономна покраина Косово и Метохија, враќајќи ја покраината на статусот од пред 1970-тите и користејќи го српското име за западниот дел од регионот.
Уставот од 1990 година добил силен отпор од страна на косовските Албанци, кои формирале влада во „сенка“ за паралелно со официјалниот естаблишмент во кој доминира српското население. Косовското собрание, во кое доминирале Албанците, усвоило неофицијална резолуција со која Косово се прогласува за независен ентитет во рамките на Југославија, што е еквивалентен по статус на постојните републики. Неколку дена подоцна, Собранието на Косово било формално распуштено од српскиот парламент на 5 јули 1990 година, сите негови закони биле прогласени за неважечки и неговите законодавни функции биле префрлени на белградскиот законодавен дом. На 22 септември 1991 година, сменетите албански пратеници во Собранието на Косово тајно се состанале во Приштина за да го прогласат Косово за независна суверена држава, „Република Косово“. Албанија била единствената земја што ја признала независноста.
Независноста на Косово, исто така, не била поддржана од меѓународната заедница, која од 1991 година одржувала конзистентна политика на одржување на постојните граници на поединечните републики на Југославија. На 10 октомври 1991 година, КЕБС (сега Организација за безбедност и соработка во Европа) предупредила дека земјите-членки „никогаш нема да признаат какви било промени на границите, без разлика дали се надворешни или внатрешни, донесени со сила“. Соединетите Американски Држави, Европската заедница и Советскиот Сојуз издале заедничка изјава на 18 октомври 1991 година во која ги потврдиле овие принципи.
Истиот сет на принципи останал камен-темелник на меѓународната политика кон поранешна Југославија во текот на југословенските војни. Така, на пример, меѓународната заедница инсистирала на задржување на Босна и Херцеговина и Хрватска како обединети држави, негирајќи ги признавањата на отцепените Република Српска и Република Српска Краина.
Статусот и војната во Косово
Статусот на Косово бил клучно прашање во политичкото насилство што ја предвидувал војната во Косово во 1999 година. Ослободителната војска на Косово била формирана на почетокот на 1990-тите и почнала да ги таргетира српската полиција и Југословенската армија во 1996 година.
Меѓународната заедница, исто така, не ја поддржала независноста на Косово во оваа фаза. Советот за безбедност на Обединетите нации ја усвоила резолуцијата 1160 на Советот за безбедност на ОН на 31 март 1998 година со која се повикуваат страните да постигнат мирно решение и отфрлајќи ги сите еднострани обиди за прекројување граници, наместо тоа „ја потврдува посветеноста на сите земји-членки на суверенитетот и територијалниот интегритет на Федералната Република Југославија“. Истите принципи биле реафирмирани на состанокот на високо ниво за време на кампањата за бомбардирање на НАТО во 1999 година, кога министрите за надворешни работи на Г8 усвоиле политика за воспоставување „привремена администрација за Косово... според која народот на Косово може да ужива значителна автономија во рамките на Сојузна Република на Југославија“.
На 2 јуни 1999 година, заедничкиот финско-руски тим на чело со тогашниот фински претседател Марти Ахтисари му претставил сет на предлози на претседателот Милошевиќ. Тие вклучувале заложба за воспоставување „привремен политички рамковен договор кој обезбедува значителна самоуправа за Косово, земајќи ги целосно предвид договорите од Рамбује и принципите на суверенитет и територијален интегритет на Сојузна Република Југославија и другите земји од регионот. " Под силен притисок од тековното бомбардирање на НАТО, Милошевиќ се согласил да ги повлече југословенските сили од Косово и да дозволи формирање на администрација предводена од ОН во покраината, со безбедност да биде обезбедена од сили предводени од НАТО (КФОР).
Привремена администрација на Обединетите нации на Косово
Уставниот статус на Косово во периодот јуни 1999-февруари 2008 година бил воспоставен од страна на Обединетите нации во резолуцијата 1244 на Советот за безбедност на ОН (СОНСКР), усвоена на 10 јуни 1999 година Советот за безбедност го ставил Косово под привремена управа на Мисијата на Обединетите нации на Косово (УНМИК), под раководство на специјалниот претставник на генералниот секретар. Таа, исто така, експлицитно го поддржал постојниот суверенитет на Србија над Косово, „потврдувајќи ја посветеноста на сите земји-членки на суверенитетот и територијалниот интегритет на Сојузна Република Југославија и другите држави од регионот, како што е наведено во завршниот акт на Хелсинки и анексот 2 [финско-руските предлози]“. Тој, исто така, воспоставил барање дека процесот на постконфликтен статус мора целосно да ги земе предвид „принципите на суверенитет и територијален интегритет на Сојузна Република Југославија“.
Во јавниот говор на 9 јуни 1999 година, претседателот Слободан Милошевиќ изјави:
Реалноста на теренот бila прилично поинаква, како што забележаl Илбер Хиса. Иако „Резолуцијата 1244 го почитува суверенитетот и територијалниот интегритет на Сојузна Република Југославија, вклучително и Косово“, па дури и предвидува стационирање на српски војници во покраината, на терен „одредени територии се под целосна контрола на КФОР и меѓународната администрација“ без никакво српско вмешување. Сепак, овој дел од резолуцијата никогаш не бил спроведен. Строго ограничената контрола што Србија ја спроведува на Косово наведе многу коментатори да ја опишат природата на нејзиниот суверенитет како чисто „номинална“.
Вилијам Џ. коментирал дека формулацијата на резолуцијата исто така имала за цел „да ја увери Република Македонија, која има значително албанско малцинство, дека нејзините територијални граници не се загрозени. Тоа, исто така, може да се гледа како предупредување до Албанија да не размислува за каква било територијална експанзија за да создаде „голема Албанија“
На 15 мај 2001 година, УНМИК донел „Уставна рамка за привремена самоуправа“. Иако обезбедува уставна рамка, тој не е устав и намерно не осудува по прашањето на суверенитетот, бидејќи самиот УНМИК нема улога во одредувањето на конечниот статус на Косово. Тој го дефинира Косово како „ентитет под привремена меѓународна администрација“ и „неподелена територија“.
Клучно, на самите косовски институции им било конкретно забрането да донесуваат какви било еднострани одлуки за статусот на покраината. Уставната рамка наведува дека Привремените институции на самоуправа (ЈИУ) „нема на кој било начин да влијаат или да го намалат крајниот авторитет на СРСГ [Специјалниот претставник на генералниот секретар] за спроведување на Резолуцијата 1244 на Советот за безбедност на ОН“. На косовското Собрание всушност му е забрането да донесува какви било одлуки или декларации за идниот статус на Косово Нема министри за надворешни работи или за одбрана бидејќи овие функции се резервирани на овластувањето на СРСГ. УНМИК на крајот го одобрил создавањето министерства за правда и внатрешни работи кон крајот на 2005 година, но истакнало дека формирањето на министерствата не е поврзано со прашањето за конечниот статус на Косово.
Уставот на новосоздадената држава Србија и Црна Гора од 2003 година официјално го признала новиот привремен статус на Косово, опишувајќи ги Србија и Црна Гора како „''држава Црна Гора и држава Србија која ги вклучува Автономната покраина Војводина и Автономната покраина Косово и Метохија. втората моментално е под меѓународна администрација во согласност со резолуцијата 1244 на СС на ОН''“. Во 2006 година, Србија подготви нов устав кој повторно го означува Косово како составен дел на Србија.
Мешањето на Србија во Косово предизвикало значителни проблеми. На УНМИК му биле дадени ексклузивни права да управува со економските работи на Косово и ја изјавило својата намера во Уставната рамка да воспостави пазарна економија. Пред 1999 година, голем дел од економијата на Косово била контролирана од државата. Сите јавни претпријатија биле во сопственост на југословенската влада или на српската држава, и двете управувани од Белград. Кога УНМИК почнал да спроведува приватизација на имотот што не го поседувал, Србите со интереси во компаниите кои се предмет на приватизација го тужеле прво УНМИК, а потоа и ОН во Њујорк.
Шведската економистка Џесика Џонсон тврдела дека фактот што Косово сè уште се смета за дел од Србија, како и тековните политички тензии, му предизвикале значителни потешкотии во постигнувањето на економскиот развој и дека неговиот неизвесен правен статус го спречил да пристапи кон заеми од меѓународните финансиски институции како што е Светската банка.
Резолуција 1244
Резолуцијата 1244 на Советот за безбедност на Обединетите нации, донесена во 1999 година, ја потврдила во својата преамбула „посветеноста на сите земји-членки на суверенитетот и територијалниот интегритет на Сојузна Република Југославија“ и овластило „меѓународно цивилно присуство на Косово со цел да се обезбеди привремено администрација за Косово под која народот на Косово може да ужива значителна автономија во рамките на Сојузна Република Југославија“, т.е. Привремената административна мисија на Обединетите нации во Косово (УНМИК), со безбедност обезбедена од силите на Косово (КФОР) предводени од НАТО. Резолуцијата, исто така, одобрила процес за одредување на конечниот статус на Косово. Во врска со второто, Анекс 1 на Резолуцијата наведува дека „политичкото решение на косовската криза“ треба „целосно да ги земе предвид ... принципите на суверенитет и територијален интегритет на Сојузна Република Југославија“.
Почетни разговори поддржани од ОН (2006)
Процесот за идниот статус на Косово, олеснет од ОН, го водел специјалниот пратеник на ОН Марти Ахтисари, поранешен претседател на Финска; Австрискиот дипломат Алберт Рохан бил негов заменик. Канцеларијата на Ахтисари - Канцеларијата на ОН на специјалниот пратеник за Косово (УНОСЕК) — се наоѓа во Виена, Австрија и вклучува персонал за врска од НАТО, ЕУ и САД. Ахтисари во неговите напори бил поддржан од амбасадорот Френк Г. Визнер, американскиот претставник во разговорите за статусот на Косово. Ахтисари одржувал редовни средби со претставници на Контакт групата.
Првичните преговори за статусот се фокусирале на технички прашања важни за долгорочната стабилност на Косово, особено правата и заштитата на косовските малцинства (особено на косовските Срби). Ахтисари ги собрал партиите на првиот директен дијалог во февруари 2006 година за да разговараат за децентрализацијата на локалната власт, што е важна мерка за заштита на заедниците на косовските Срби. Последователните состаноци се осврнале на економските прашања, имотните права, заштитата на наследството на Српската православна црква и институционалните гаранции за правата на малцинствата во Косово.
На 24 јули 2006 година, Ахтисари ги собрал партиите во Виена на првите разговори на високо ниво за самиот исход на статусот. Српскиот претседател Борис Тадиќ, премиерот Воислав Коштуница, косовскиот претседател Фатмир Сејдиу и премиерот Агим Чеку присуствувале и ги претставиле нивните соодветни платформи за идниот статус на Косово. Ахтисари подоцна изјавил за печатот дека средбата не резултирала со пробив, но додал дека дискусијата била „искрена“ и дека атмосферата била подобра отколку што можел да очекува.
Ахтисари ги информирал министрите за надворешни работи на Контакт групата на 20 септември 2006 година, во Њујорк на состанокот со кој претседавала американската државна секретарка Кондолиза Рајс. На тој состанок, Контакт-групата објавила изјава за печатот во која ја потврдила својата желба да работи на преговарачко решение во текот на 2006 година, а исто така ги поддржала плановите на Ахтисари да развие сеопфатен предлог за решавање на статусот. По консултациите со Контакт групата во Виена на 10 ноември, Ахтисари одлучил да го одложи споделувањето на неговиот предлог со партиите до одржувањето на парламентарните избори во Србија на 21 јануари 2007 година. Тој изјавил дека неговиот предлог ќе го однесе до партиите „без одлагање“ по овие избори.
Продолжени дискусии
На 3-ти април, Ахтисари пред Советот за безбедност на ОН го претставил својот последен пакет предлози, кој вклучувал јасна препорака дека Косово треба да стане независно, предмет на период на меѓународен надзор.
Приштина го прифатила конечното решение на Ахтисари, додека Белград го отфрлил. Веднаш по објавувањето на предлозите, Соединетите Американски Држави и Германија (во својство на претседавач со ЕУ) објавиле силни изјави за поддршка. Европскиот парламент, исто така, ја објавил својата целосна поддршка на планот на Ахтисари. Русија, сепак, повикала на нови рунди преговори, веројатно со нов специјален пратеник. Најмалку уште една членка на Советот за безбедност, Јужна Африка, непостојана членка, изразила согласност со руската загриженост.
На 11 мај, европските членки на Советот за безбедност на ОН, Германија и Соединетите Држави доставиле нацрт-резолуција на Советот за безбедност на ОН што ќе ја замени резолуцијата 1244 на Советот за безбедност на ОН, ќе го поддржи Решението на Ахтисари и ќе стави крај на администрацијата на ОН по преодниот период од 120 дена. Постојаниот претставник на САД во ОН изјавил дека нацртот на Европа/САД има доволно поддршка во Советот за безбедност за да биде усвоен, освен ако Русија не избере да го искористи своето вето во Советот за безбедност, кое Русија во многу прилики изјавила дека може да го искористи доколку резолуцијата не е прифатлива од двете страни.
Според новинската служба Ројтерс, Солана изјавил дека ќе се водат дополнителни, четиримесечен период на разговори под надлежност на Контакт групата, иако не отфрлил дека резолуцијата сепак може да биде договорена во наредните денови. Се чини дека германската канцеларка Ангела Меркел ги поддржала обновените разговори меѓу страните по разговорите со српскиот премиер Воислав Коштуница, „Сега размислуваме дали е можно да се поддржи фаза од преговорите меѓу Белград и Приштина за уште еднаш да се обидеме да најдеме решение. “, била цитирана Меркел.
Соединетите Американски Држави, Обединетото Кралство и другите европски членки на Советот за безбедност формално ја „отфрлле“ нацрт-резолуцијата за поддршка на предлогот на Ахтисари на 20 јули 2007 година, бидејќи не успеале да обезбедат руска поддршка.
Генералниот секретар на ОН подоцна одобрил уште една временски ограничена рунда преговори предводена од тројката преговарачи на САД/ЕУ/Русите. Тројката ја завршила својата работа на 10 декември 2007 година, без да постигне договор меѓу партиите за статусот на Косово.
На 22 јануари 2008 година Парламентарното собрание на Советот на Европа (ПССЕ) усвоила резолуција со која повикува на продолжување на разговорите врз основа на Резолуцијата 1244 на Советот за безбедност на ОН
Планот на Ахтисари
Во февруари 2007 година, Ахтисари им доставил нацрт-предлог за решавање на статусот во Белград и Приштина, основа за нацрт-резолуцијата на Советот за безбедност на ОН која предлага „надгледувана независност“ за покраината. Од почетокот на јули 2007 година, нацрт-резолуцијата, која е поддржана од Соединетите Американски Држави, Обединетото Кралство и другите европски членки на Советот за безбедност, била препишана четири пати за да се обиде да ја прифати руската загриженост дека таквата резолуција ќе го поткопа принципот на државниот суверенитет. . Соединетите Држави го нарекоа предлогот „фер и избалансиран“, додека Претседателството на ЕУ забележало дека предлозите на Ахтисари „се градат на речиси дванаесетмесечни директни разговори меѓу Белград и Приштина“. Русија, која има право на вето во Советот за безбедност како една од петте постојани членки, изјавила дека нема да поддржи ниту една резолуција што не е прифатлива и за Белград и за Приштина.
Во Белград, српскиот премиер Воислав Коштуница одбил да го прими Ахтисари. Коштуница тврдел дека бидејќи Србија сè уште не формирала нова влада по парламентарните избори на 21 јануари, тој немал мандат да разговара за Косово и затоа не може да се сретне со Ахтисари. Како и да е, тој подоцна го осудил предлогот како „нелегитимен и неприфатлив“ затоа што навел дека „ја прекршува Повелбата на ОН ... со поткопување на суверенитетот на Србија, членка на ОН“. Претседателот Борис Тадиќ го прими Ахтисари, по што го потврдил својот завет дека никогаш нема да го прифати независно Косово. Министерот за надворешни работи Вук Драшковиќ предупредил дека е „неопходно да се избегне наметнато решение што може да предизвика Србија да стане фактор на нестабилност“.
По повеќенеделни дискусии во ОН, Соединетите Американски Држави, Обединетото Кралство и другите европски членки на Советот за безбедност формално ја „отфрлиле“ нацрт-резолуцијата за поддршка на предлогот на Ахтисари на 20 јули 2007 година, бидејќи не успеале да обезбедат руска поддршка. Водачите на косовските Албанци реагирале со предлагање еднострана независност за 28 ноември 2007 година, иако од ОН ќе се бара да го отфрлат секое такво дејство. Во ноември 2008 година, ЕУ го прифатила барањето на Србија да не го спроведува планот на Ахтисари преку ЕУЛЕКС.
Српски уставен референдум
Референдумот за предложениот нацрт на новиот српски устав бил одржан на 28 октомври и 29 октомври 2006 година и резултирал со одобрение на нацрт-уставот од српскиот електорат. Уставот е прв Србија како независна држава по уставот на Кралството Србија од 1903 година. Над 6,6 милиони луѓе имале право да гласаат на националниот референдум. Косово не гласало. За време на речиси едновековното српско владеење на Косово, ова е единствениот обид за легално инкорпорирање на Косово во Србија, а Албанците го гледале како обид за прејудицирање на резултатот од преговорите. Во преамбулата на уставот се вели дека „Косово е автономна покраина на Србија со значителна автономија“. Српските правни научници откриле дека оваа недвосмислена изјава значи дека би било неуставно Косово да се отцепи од Србија.
Декларација на независност
И покрај официјалното неодобрување на ОН и Русија, САД, Обединетото Кралство и Франција се сметало дека ќе ја признаат независноста на Косово доколку таа била прогласена на 28 ноември 2007 година или на 10 декември 2007 година, крајниот рок за договор меѓу Косово и Србија, поставен од Генералниот секретар Бан Ки Мун. Во февруари 2008 година, Хашим Тачи изјавил дека околу 100 земји се подготвени веднаш да ја признаат независноста на Косово по прогласувањето.
На 17 февруари 2008 година, Косово прогласила независност. Уставниот суд на Република Србија го оценил овој акт за незаконски тврдејќи дека не е во координација со Повелбата на ОН, Уставот на Србија, завршниот акт на Хелсинки, Резолуцијата 1244 на Советот за безбедност на ОН (вклучувајќи ги и претходните резолуции) и Бадентеровата комисија. На 18 февруари 2008 година, Народното собрание на Република Србија го прогласил прогласувањето на независноста на Косово како ништовно и неважечко по предлог на Владата на Република Србија.
Уставот на Косово бил прогласен на 15 јуни 2008 година, а Србија веднаш го осудил како незаконски.
Преглед на Меѓународниот суд на правдата
На 27 март 2008 година, српскиот министер за надворешни работи, Вук Јеремиќ, изјавил дека Србија ќе побара од Меѓународниот суд на правдата да ја разгледа законитоста на прогласувањето независност на Косово. На 8 октомври 2008 година, Генералното собрание на ОН ја усвоил резолуцијата на Србија со која се бара од Меѓународниот суд на правдата да ја оцени законитоста на прогласувањето независност на Косово. Генералното собрание на Обединетите нации го усвоил овој предлог на 8 октомври 2008 година со 77 гласови за, 6 гласа против и 74 воздржани. На 22 јули 2010 година, судот пресудил дека декларацијата не го прекршува меѓународното право, бидејќи општо меѓународното право не се занимава со декларации за независност и затоа што во овој конкретен случај декларацијата не е издадена од Собранието на Косово, Привремените институции за самостојна Владата, или кој било друг официјален орган, а со тоа и авторите, кои се именуваат како „претставници на народот на Косово“ не биле обврзани со Уставната рамка (прогласена од Мисијата на привремената администрација на Обединетите нации во Косово (УНМИК)) или со Резолуцијата 1244 на СССР. адресирано само до земјите-членки на Обединетите нации и органите на Обединетите нации. Пред објавувањето, Хашим Тачи изјавил дека нема да има „победници или губитници“ и дека „очекувам ова да биде правилна одлука, според волјата на граѓаните на Косово. Косово ќе го почитува советодавното мислење“. Претседателот на Србија, Борис Тадиќ, од своја страна, предупредил дека „ако Меѓународниот суд на правдата постави нов принцип, тоа ќе предизвика процес кој ќе создаде неколку нови земји и ќе дестабилизира бројни региони во светот“.
Бриселски договор (2013)
По шестмесечни преговори меѓу Србија и Косово, предводени од Европската Унија, бил постигнат договор на 19 април 2013 година. Во замена за ограничени автономни овластувања за српскиот север, Србија се согласила да не го блокира патот на Косово кон евентуалното членство во ЕУ.
Волтерсдорф
Волтерсдорф може да се однесува на следниве места во Германија:
Де Мојн
Де Мојн (Des Moines) е главен и најголем град во американската сојузна држава Ајова. Бројот на жители според мерењата извршени во 2009 год изнесувало 209,124 а со целата околина 554,659 жители.
Градот се наоѓа во централниот дел на Ајова. Низ градот течат две реки Де Мојн и Ракун.
Де Мојн е основан во 1843 година под името Форт Де Мојн (Fort Des Moines), а статусот град го добил во 1851 година. Главен град на сојузната држава Ајова станал во 1857 година.
Најсилниот сектор во економијата е осигурителната индустрија.
Араповац (Србија)
Араповац (Араповац) е едно од селата, тоа е сместено во општина Лазаревац во Србија.
Ламбда Лебед
Ламбда Лебед (λ Лебед, λ Cyg) — ѕвезда во соѕвездието Лебед, оддалечена 770 светлосни години. . Има привидна величина од 4,54.
Ова е повеќекратна ѕвезда, чии со составници A, B и C се познати уште од XIX век. Самата главна составница A е спектроскопски двоец, сочинет од ѕвездите Aa и Ab, со величини од 5,4 и 5,8 и орбитален период од 12 години. Составницата B е од типот B7V, има величина од 6,26, и одвоеност од 0,77" (околу 180 ае). Составницата C е од типот K2III-IV, има привидна величина од 9,65 и разделеност од 85". Неодамна е утврдено и присуство на дополнителните придружнички D (на 50" од A), E (на 8" од C) и F (на 40" од C), сите со привидна величина од 14.
Дерплинг
Дерплинг (Dörpling) — општина во округот Дитмаршен, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Кеплер-31
Кеплер-31 — ѕвезда во северното соѕвездие Лебед, во чија орбита има две потврдени планети. Сместена е на небесните координати: ректасцензија 19:36:05.523} и деклинација +45°51′11.09″. Со привидна величина од 14,0, оваа ѕвезда е премногу темна за да се види со човеково око.
Одбојка на Летните олимписки игри 1980 (мажи)
Одбојката на Летните олимписки игри 1980 — официјален одбојкарски турнир на Олимписките игри. Турнирот се одржал во Москва, СССР. На турнирот учествувале вкупно 10 репрезентации.
Првото место го освоил СССР, второто Бугарија и третото Романија.
Список на државни водачи во 108 година
Ова е список на државни водачи во 08 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Днепар
Днепар (Днепр; Дняпро; Дніпро; Özü) — една од поголемите реки во Европа (четврта по големина), која извира во Русија тече низ Белорусија, а во Украина се влева во Црното Море. Вкупната должина на реката е 2.285 километри и има сливно подрачје од 50.400 км2. Реката е позната по нејзините брани и хидроцентрали. Днепар е важен воден пат за економијата на Украина и е поврзан со каналот Днепар-Буг до другите водни патишта во Европа.
Во антиката, Днепар се спомнува од старогрчкиот историчар Херодот (5 век п.н.е.) под името Бористен (во буквален превод од старогрчки „оној кој тече од север“). Римските историчари ја нарекуваат оваа река Данаприс додека за време на Киевска Русија меѓу Словените била позната како Славутич.
Потекло на поимот
Името „Днепар“ е изведено од персискиот збор „реката на крајната страна“. (Спротивно од ова, реката Днестар се нарекува „блиска река“.)
Во трите земји низ кои поминува реката има исто име, но со различен изговор:
Географија
Вкупната должина на реката е 2.285 километри, од кои 485 км се во Русија, 595 км во Белорусија и 1.095 км се во Украина. Нејзиниот слив покрива 504.000 км2, од кои 289.000 км2 се во Украина.
Изворот на реката Днепар е во тревнатите мочуришта на Валдајската Висорамнина во Европска Русија на надморска височина од 220 м. 115 км од нејзиниот тек ја сочинува природната граница помеѓу Белорусија и Украина. Поврзана е со реката Буг преку каналот Днепар-Буг. Се влева во Црното Море, каде прави голема делта.
Притоки на Днепар
Днепар има многу притоки. Главните се:
Постојат и многу мали директни притоки, особено во Киевската област, како Сирец (десна притока) во северниот дел на градот, историски значајната Либид (Д) која минува западно од центарот и Боршаговка (Д) на југ.
Езера и хидроцентрали
Реката е позната по нејзините брани и хидроцентрали.
Најпозната била ХЦ „Днепар “ близу Запорожје, изградена во 1927-1932 со инсталирана моќност од 558 MW. Била уништена во текот на Втората светска војна, но била повторно изградена во 1948 со моќност од 750 MW.
Другите се: Кременчук (1954–60), Киев (1960–64), Середньоднипровска (1956–64), Канив (1963–75).
Овие брани и хидроцентрали учествуваат до 10 проценти во вкупното производство на електрична енергија во Украина.
Вештачки езера се Киев (922 км2), Канив (675 км2), Кременчук (2.250 км2), Камянске (567 км2), Днепар (420 км2) и Каховка (2.155 км2).
Градови на Днепар
Градовите сместени на реката Днепар се подредени од изворот (во Русија) до вливот (во Украина):
Пловност
Днепар е важен за водниот сообраќај, како и за самата економија на Украина: нејзините езера имаат големи брани за бродови, дозволувајќи пловила од 270х18 м да можат да пристапат до пристаништето во Киев и така создаваат важен сообраќаен коридот. Реката се користи и од патнички бродови.
Узводно од Киев, во Днепар се влева реката Припјат. Оваа пловна река ја поврзува со каналот Днепар-Буг, врската со реката Буг. Историски, врската со западните европски водни патишта била можна, но каскадите близу градот Брест го попречиле овој меѓународен воден пат. Слабите политички врски помеѓу Западна Европа и Белорусија не влеваат надеж дека ова би се сменило во скора иднина.
Пловноста е нарушена секоја година од мразот во зима и силните зимски виулици.
Старо Село (Пештани)
Старо Село — археолошко наоѓалиште во охридското село Пештани. Претставува населба од средниот век.
По површината на нивите и лозјата, кои се на североисточниот крај на селото во месноста Горно Село се среќаваат фрагменти од керамички садови и грамади од градежен материјал. На одделни места се препознаваат остатоци од основи на градби.
Постои предание дека на ова место било старото село Пештани.
Маргарет Браун
Маргарет „Моли“ Браун (Margaret Molly Brown; - ) — американска филантропка, социјална реформаторка и следбеничка на модата.
Браун, ќерка на ирски имигранти, постувала основно училиште, а потоа работела во фабрика за тутун. Го следела својот брат и во Колорадо (околу 1884 година) се запознала и омажила со Џејмс Браун, рудар. Откако тој открил злато во 1894 година, се преселиле во Денвер, каде што биле прифатени од високото општество. Таа станала основачки член на Женскиот клуб во Денвер, дел од националната мрежа на женски клбубови посветени кон подобрување на условите за жените и децата. Откако ја оставил сопругот, се преселила во Њујорк, па во Њупорт, каде што уживала социјален углед. Како патник на Титаник во 1912 година, помогнала во управување на чамец за спасување и од новинарите на САД била наречена „непотонливата Моли Браун“. Нејзиниот живот, како легенда, бил обработен во филм и мјузикл.
NGC 141
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 141 се споменува и како CGCG 409-27.
Откривање
Објектот е откриен на 29 август 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 0 ч 31 м 17,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 5° 10' 46". Положбениот агол на објектот е во износ од 90°.
Други поделби
Проучување на NGC 141 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 1918. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 216; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 16. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 915.
Ц/1911 С3
Ц/1911 С3 е исто така позната како Кометата Бељавск 1911 IV и 1911г според конвенциите за именување во тоа време. Кометата беше откриена од рускиот астроном Сергеј Иванович Бељавски на 29 септември 1911 година и набргу потоа била независно видена од четири или пет други набљудувачи во Соединетите Држави и веројатно од други ширум светот.
Во времето кога била откриена, кометата била блиску до Сонцето, што ги отежнувало набљудувањата. Меѓутоа, неколку дена по откривањето, тој бил објект со голо око неколку дена на утринското небо, а подоцна, по перихелот, како вечерен објект. Брзо избледе, стана видлив само со телескопи и последен пат беше виден на 17 февруари 1912 година.
Кометата имала опашка од 8 до 10 степени во должина.
Кометата Бељавски е долг период (непериодична) комета вредна за одбележување по тоа што има хиперболична орбита и затоа не се очекува да се врати во повторно внатрешниот Сончев Систем.
Гаусхорн
Гаусхорн (Gaushorn) — општина во округот Дитмаршен, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Белау (Лауенбург)
Белау (Bälau) — општина во округот Војводство Лауенбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Искра (1922)
Искра ― весник, орган на месната партиска организација на Велес.
Излегле 3-4 броја на велешки дијалект во тираж од 50-100 примероци кои се ширеле во Прилеп и Скопје. Весникот имал локален карактер.
Бугарска народна македонско-одринска револуционерна организација
Бугарската народна македонско-одрински револуционерна организација била револуционерна организација основана на 4 мај 1910 година од група дејци од Солунскиот, Струмичкиот и Серскиот револуционерен округ без соработниците на Јане Сандански, чија задача била да добие автономија за Македонија и Одринско како етапа за духовното и политичко обединување со Бугариjа. Во февруари 1911 година БНМОРО се обединила со ВМОРО на Тодор Александров. Според Ванчо Ѓорѓиев, БНМОРО е производ на бугарските институции за нивните политички цели во Македонија. Оваа констатација ја потврдува и бугарскиот конзул во Солун - Атанас Шопов. Според него во испраќањето на четите на БНМОРО во Македонија, биле замешани лица од министерството во Софија.
Историја
По зајакнувањето на младотурскиот режим во втората половина на 1909 година и распуштањето на националните организации со новиот Закон за здруженијата, многу од поранешните револуционерни дејци повторно се ориентирале кон нелегална активност. Во крајот на декември 1909 година Христо Чернопеев заедно со поранешниот деец на ВМОК Михаил Думбалаков, Константин Самарџиев и Кочо Хаџиманов преминуваат во илегала и обиколуваат Струмичко за обновување на револуционерната мрежа. Пратени била порака до револуционерните комитети, која гласела:
Струмичките дејци спровели и неколку терористички акции. Во пролетта на 1910 година дејци од Струмичко, Солунско и Серско заедно со дејци на ВМОК, се сретнале во Софија и во циркулари до раководството на македонските организации прогласиле дека единствено оправдана и резултатна била револуционерната борба, предводена отворено во името на бугарската национална кауза, а Хуриетот бил прогласен за итар тактички потег кој успеал да го заблуди раководителите на ВМОРО. Во циркуларното Ќустендилски конгрес, избраните од него водачи и Задграничното претставнишство (Христо Матов, Апостол Димитров и Христо Татарчев) се прогласени за нелегитимни и се велело дека Внатрешната организација престанала да постои.
На 4 мај 1910 година во Софија бил свикана основачко собрание, кое ги поставило основите на БНМОРО. Резолуцијата на собранието била потпишана од Антон Бозуков, Димитар Думбалаков, Михаил Чаков, Стефан Чавдаров, Георги Мучитанов, Христо Чернопеев и Апостол Петков. Одлуката била за:
Одлуката на собранието тврдела дека:
Оттука се вади извод, бидејќи Организацијата била поставена врз погрешна основа:
Што според собранието било неприфатливо и тоа осудило обидите за интернационализирање на бугарската револуционерна организација. Донесени биле статут и организациски правилник и бил избран Привремениот главен комитет на чело со поранешниот внатрешен деец Христо Чернопеев и поранешниот врховист Антон Бозуков. Во Комитетот влегувале уште Тане Николов, Апостол Петков, Георги Занков и Димитар Љапов.
На 1 август 1910 година во весникот „Камбана“ БНМОРО објавило „летоци на сите истомисленици на македонско-одринската ослободителна кауза“, во кој се велело дека вооружената интервенција на Бугарија е гаранција за успехот на македонско-одринското ослободително движење, бидејќи:
БНМОРО се обидала да се изгради како единствена бугарска револуционерна структура и во Османлиското Царство и во Бугарија и така влегла во конфликт со ВМОРО околу Христо Матов, која благодарение на активностите на Тодор Александров се издигнала во Скопски револуционерен округ. Во мај Чернопеев, Бозуков, Занков, Петков и Николов се среќнале со Матов во Варна. Во преговорите со посредство на Христо Попкоцев и Христо Цветков двете страни констатирале дека немаат принципиелни разлики за целта, средствата и задачите, но не успеваат да се договорат за легитимноста на структурите, како Матов отфрлил предлогот за заедничка комисија. Дејците на БНМОРО Чернопеев и Занков се сретнале и со водачот на третата фракција во ослободителното движење - Јане Сандански, но тој се изолирал и одбил соработка.
БНМОРО започнала изградба на локалните структури, како Главниот комитет наредил да се започне со изборите на службени лица. На крајот на јуни војводите на БНМОРО почнале да навлегуваат во своите области. На 29 јуни границата ја поминале Апостол Петков, Тане Николов и Продан Христов, следени по неколку дена од Чернопеев, Чавдаров, Занков, Чаков и Михаил Скендеров.
Дејците на БНМОРО слично и на Христо Матов сметале дека улогата на четнички тактика треба да се намали, а востанието како средство за постигнување на целите отпаѓа на сметка на терористичките методи кои можеле да провоцираат интервенцијата на Бугарија и големите сили за решавање на македонското прашање. При тоа едномислие во почетокот на 1911 година Главниот комитет на БНМОРО повторно се обртил на Скопските и Битолските дејци и ги повикал да испратат делегати на претстојниот конгрес на организацијата. Како одговор Петар Чаулев, Павел Христов, Христо Матов и Христо Цветков ги нарекуваат членовите на БНМОРО одметници и одбиле да учествуваат во конгресот, но нудиле заедничка средба за повторно обединување. Средбата биле одржана во февруари и биле избрана комисија да усогласи принципите на вкупната активност, во состав Христов и Александров за ВМОРО, Чернопеев и Бозуков за БНМОРО. На 26 февруари комисијата одлучила за обединување во една организација како врз основа на програмските документи на ВМОРО и БНМОРО одредени основните принципи: во организацијата се прифаќаат само Бугари националисти, дејците надвор од Отоманското Царство се само помошни членови, ЦК и ЗП се избираат со писмено разбирање помеѓу окрузите. Така БНМОРО отстапила во корист на зачувување на утврдените структури кое се рефлектирало и во новиот Централен комитет - Александров, Чаулев, Чернопеев со резервен член потполковник Александар Протогеров.
Пеќска патријаршија
Пеќската патријаршија е историска јужнословенска црква основана во Скопје на 16 април 1346 година (Велигден) од страна на царот Стефан Душан со поддршка на патријархот на Трново (Велико Трново), архиепископот охридски и монашкото братство на Света Гора.
Старата епархија на Рас (Стари Рас) на Охридската архиепископија е подигната во Патријаршија со цел конечно да се христијанизираат Србите во Босна и да се намали влијанието на нивното Богомилство. Катедралата е подигната во Пеќ, па оттука и името на црквата.
Сулката желка
Сулката желката (Centrochelys sulcata), исто така наречена африканска мамузна желка, - вид на желка кои живеат во јужниот дел на Сахара во Африка. Таа е третиот најголем вид на желка во светот, најголемиот вид на копнена желка и единствениот преживеан вид во родот Centrochelys.
Таксономија и етимологија
Неговото специфично име sulcata е од латинскиот збор sulcus што значи „бразда“ и се однесува на браздите на скалите на желката.
Опсег и живеалиште
Сулкатата е домородна во пустината Сахара и Сахел, преоден екорегион на полусуви пасишта, савани и грмушки од трње што се наоѓаат во земјите Буркина Фасо, Чад, Еритреја, Етиопија, Мали, Сомалија, Мавританија, Нигерија, Сенегал, и Судан. Во овие суви региони, желката ископува дупки во земјата за да стигне до области со повисоки нивоа на влага и го поминува најжешкиот дел од денот во овие дупки. Ова е познато како естивација. Во дивината, тие можат да дупчат многу длабоко; длабочина до 15 м и должина од 30 м. Растенија како тревки и сочни растенија растат околу нивните дупки доколку се одржат влажни и во природата продолжуваат да растат за да ја јаде желката ако почвата се надополни со измет. Желките сулката пронајдени во суданскиот дел од нивниот опсег може да достигнат значително поголема големина во зрелоста од оние што се наоѓаат во другите региони.
Големина и животен век
C. sulcata е третиот најголем вид на желка во светот по галапагоската желка, и алдабраската џиновска желка, и најголемата од континенталните желки. Бил Бранч пријавил максимална големина во дивината од 83 см и 98 кг, но други наведуваат дека можат да достигнат 105 кг. Тие растат од големината на штотуку изведено младенче (5-7,5 см) многу брзо, достигнувајќи 15-25 см во првите неколку години од нивниот живот. Тие можат да живеат повеќе од 70 години.
Исхрана
Желките Сулката се тревојади. Првенствено, нивните исхрани се состојат од многу видови треви и растенија, богати со растителни влакна и многу малку белковини. Може да се консумираат цвеќиња и други растенија, вклучувајќи гранки од кактус.
Размножување
Парењето се одвива веднаш по дождовната сезона, во текот на месеците од септември до ноември. Мажјаците се борат меѓусебно за правата на размножување со женките и се гласни за време на парењето.
Шеесет дена по парењето, женката почнува да лута во потрага по соодветни места за гнездење. Пет до петнаесет дена може да се ископаат четири или пет гнезда пред таа да избере совршено место во која ќе се снесат јајцата.
Меката почва е исфрлена од дупката, а женката може често да уринира во дупката. Откако ќе достигне околу 60 см во пречник и 7–14 см длабоко, дополнителна дупка, со димензии од околу 20 см преку и во длабочина, ќе се ископа кон задниот дел на првичната дупка. Работата за копање на гнездото може да трае до пет часа; брзината со која се копа се чини дека зависи од релативната цврстина на земјата. Обично се одвива кога температурата на амбиентниот воздух е најмалку 27 °C. Откако ќе се ископа гнездото, женката почнува да несе јајце на секои три минути. Местото може да содржат 15-30 или повеќе јајца. Откако ќе ги снесе јајцата, женката го исполнува гнездото, требајќи ѝ еден час или повеќе за целосно да ги покрие сите. Инкубацијата треба да биде од 30 до 31 °C, и ќе трае од 90 до 120 дена.
Џамиште (Пештани)
Џамиште — археолошко наоѓалиште во охридското село Пештани. Претставува црква од средниот век.
Веднаш до трафостаницата во центарот на селото е обновената црква „Св. Никола“, изградена врз основа на остатоци од џамија, која пак била подигната врз темели на истоимена средновековна црква „Св. Никола“.
Според некои написи, оваа стара црква потекнува од 1505 г.
Искра (1933)
Искра ― весник, орган на обласниот комитет на КПЈ за Македонија.
Излегувал на српски јазик, печатен на гештетнерска техника. За уредник бил определен Коста Рацин, кој поради тоа бил осуден на робија, а весникот бил забранет. Првиот број на весникот излегол во ноември, 1933 година. Излегуваат само два броја на весникот, бидејќи на почетокот на јануари 1934 година се случува провала во која се уапсени 15 македонски комунисти, вклучително и Рацин. Рацин е подложен на дури 42 испрашувања, при што морал да признае многу од она што не смеел да го каже.
Зорко Јелинчич
Зорко Јелинчич (5 март 1900 - 13 јули 1965) ― словенечки национален деец и културен работник.
Живот и дело
Роден бил во учителско семејство во Лог под Мангарт, Австроунгарија. Основното училиште го посетувал и завршил во родниот град и покрај тоа што татко му бил преместен на други места поради работа. Дипломирал во 1918 година во гимназијата Идрија. Потоа се запишал на Филозофскиот факултет во Љубљана. Во учебната 1923/1924 година, тој и неговиот пријател Клемент Југ се префрлиле на Универзитетот во Падова, но Јелинчич не ги завршил студиите. Во 1924 година се вклучил во Сојузот на просветните друштва во Горица и набргу станал негов секретар. Во исто време станал секретар на студентското друштво Адрија во Горица, кое било основано на 9 август 1902 година, како академско празнично друштво. Како секретар на Сојузот на просветните друштва, тој многу патувал во Горишката област и организирал либерални културни клубови. Тој бил меѓу основачите и водачите на нелегалната револуционерна организација ТИГР. Во 1929 година се оженил со Фаница Обида. Следната година бил уапсен кога нелегалната организација ТИГР (Трст, Истра, Горица, Риека), била откриена од фашистичките власти. Во 1931 година, тој бил главен обвинет меѓу 30-те обвинети, осудени на 20 години затвор од специјалниот суд во Рим, продолжение на првиот судска постапка ТИГР во Трст. Ослободен е после 9 години. По враќањето дома, неговата сопруга починала при раѓањето на втората ќерка. Набргу по избувнувањето на Втората светска војна, тој бил ограничен во покраината Изернјо до капитулацијата на Италија. По распаѓањето на Италија во есента 1943 година, тој им се придружил на партизаните; таму бил член на Покраинскиот народноослободителен комитет за Приморска. По ослободувањето се доселил во Трст, каде што работел главно во културниот оддел на Покраинскиот народноослободителен комитет, а подоцна и во Просветното друштво. Во 1948 година се оженил по втор пат со Даница Жун. Од 1958 година работел во Институтот за етнички прашања во Љубљана и бил еден од иницијаторите за создавање на етнографска карта на територијата на Трст врз основа на изворни стари имиња. Со новинарство се занимавал од 1924 година, објавувајќи написи во различни весници. Тој напишал спомен книга за Климент Југ, напишувајќи два трактати: Д-р Климент Југ (1898-1924) и Југ и планините.