cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Македонска транскрипција на англискиот јазик
За транскрипција (предавање) на англиските имиња и зборови во македонски се тргнува од нивниот приближен изговор. Бидејќи за ред англиски самогласки и согласки нема соодветни во македонскиот јазик, тие се адаптираат кон оние македонски гласови што им се донекаде блиски. Од овој принцип се отстапува при имиња влезени порано во македонскиот јазик со поинаква форма.
а
Со а се предава англиската самогласка во имињата: Harlow — Харлоу, Jawa — Џава, Lancelot — Ланселот.
Исто така со а се предава англиската согласка во имињата: Butler — Батлер, Buckingham — Бакингем, Dublin — Даблин, Ruskin — Раскин, Russel — Расел, Sussex — Сасекс.
а или е
Со а или со е се предава англиската самогласка во имињата: Banquo — Банко, Cabot — Кабот, Canada — Канада, Caxton — Какстон, Dallas — Далас, Hamilton — Хамилтон, Harry — Хари, Caedmon — Кедмон, Jackson — Џексон, Kathleen — Кетлин, Ramsey — Ремзи, Sandwich — Сендвич.
е
Со е се предава англиската самогласка во имињата: Elliot — Елиот, Elsinore — Елсинор, Essex — Есекс.
Во други случаи истата самогласка се предава со буквата со која се пишува на англиски: Canaries — Канари, Edinburgh — Единбург, Jerram — Џерам, Virginia — Вирџинија, Burma — Бурма, Wordsworth — Вордсворт.
и
Со и се предава англиската самогласка во зборовите: Eaton — Итон, Greenwitch — Гринич, Griffith — Грифит, Guildford — Гилдфорд, Hilton — Хилтон, Hitchcock — Хичкок, Keats — Китс, Leeds — Лидз, Peel — Пил.
у
Со у се предава англиската самогласка во имињата: Googe — Гуџ, Goole — Гул, Goonhilly — Гунхили, Hooke — Хук, Woodbury — Вудбери, Worcester — Вустер.
о
Со о се предава англиската самогласка во имињата: Cawdor — Кодор, Cork — Корк, Coventry — Ковентри, Crawley — Кроли, Dombey — Домби, Dorian — Доријан.
Дифтонзи
Дифтонзите се предаваат на следниов начин:
g
Буквата g пред e и i се предава со џ: Gerald — Џералд, Los Angeles — Лос Анџелес, а пред другите самогласки со г: Guiness — Гинис.
tch и ch
Буквите tch и ch се предаваат како ч: Fletcher — Флечер, Sandwich — Сендвич.
w и v
Иако се изговараат различно, буквите w и v се предаваат со в: Wilde — Вајлд, Warwick — Ворик, William — Вилијам, Ivory — Ајвори, Clive — Клајв.
Разделба
Согласните групи tl, tn, dn се разделуваат со самогласките о и е: Kettle — Кетел, Milton — Милтон, Croyden — Кројден.
Наставка на женски имиња
Некои имиња од женски род на согласка добиваат наставка -а: Thames — Темза, Elizabeth — Елизабета, Irene — Ирена, Gerdtrude — Гертруда.
Флесенсе
Флесенсе е езеро во округот Мекленбургеш Сеенплате во Мекленбург-Западна Померанија, Германија. На надморска височина од 62 метри, неговата површина е 10.78 км2. .
Притока и истека на езерото е Елде реката. . На нејзиниот брег, сместен во дел од општината Герен-Лебин, има големо одморалиште, кое беше отворено во 2000 година.
Свети Ипатиј Гангриски
Свети Ипатиј Гангриски е христијански светец и епископ во градот Гангра.
Тој е роден во Киликија, Мала Азија. Учествувал на Првиот вселенски собор во 325 година во Никеја. Бил многу почитуван од римскиот цар Констанциј II, кој уште додека бил жив овој светител побарал да се изобрази неговиот лик, лик што царот го чувал во својот двор. Починал во 326 година, убиен од една жена аријанка.
Чеган
Чеган (Άγιος Αθανάσιος, Агиос Атанасиос, до 1926 г. Τσέγανη, Цегани ) — село во Воденско, Егејска Македонија, денес во општината Воден на Постолскиот округ во Централна Македонија, Грција. Населението брои 67 жители (2011) и до денес е целосно населено со Македонци. Традиционална селска слава е Спасовден. Поновото село Нов Чеган (Νέος Άγιος Αθανάσιος, Неос Агиос Атанасиос), 4 км северозападно од Чеган има 451 жител (2011).
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во југозападните падини на планината Ниџе, 30 км западно од Воден и надморска височина од 1.220 м. Селото е изградено на висорамнина високо на составната планина Мала Ниџе, во борови шуми под врвот Пиперица (1.998 м). Во атарот влегува и некогашното село Бегна, каде жителите на Чеган имаат имоти останати од времето кога било посебна населба.
Османлиско време
Познато е дека црквата „Вознесение Христово“ во Чеган датира од 1700 г. Во 1848 г. рускиот славист Виктор Григорович го опишал Чегано како македонско село. Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. во Чеганче (Tchegantche) имало 124 домаќинства со вкупно 547 жители Македонци.
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. во Чеган живееле 750 Македонци.
Космос-2078
Космос-2078 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Чеган
Османлиско време
По Илинденското востание целото село потпаднало под црковно владеење на Бугарската егзархија. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Чеган има 1 200 Македонци под егзархијата.
Космос-2078
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 15 мај 1990 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Чеган
Османлиско време
Во 1902 г. Христо Силјанов запишал за Чеган:
Космос-2078
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,3 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 69,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 275 км, а најмалото на 211.
Чеган
Припојување кон Грција
За време на Првата светска војна во август 1916 г. на подрачјето на Чеган се развивала големата Чеганска офанзива (Леринска битка) меѓу Бугарите и Антантата, по што за кратко Бугарите успеваат да го заземат селото. Во 1920 г. во Чеган се евидентирани 948 жители. Во 1926 г. селото е преименувано во Агиос Атанасиос, но името „Цегани“ се употребува и денес.
Втора светска, Граѓанска војна и преселување
Чеган значително настрадал Втората светска и Граѓанската војна, во кои многу жители загинале како активни борци во борбата против фашизмот. Бројни семејства биле принудени да се иселат во Р. Македонија и источноевропските земји, а самото село останало напуштено. Жителите биле преселени нешто пониско, во новосоздаденото село Нов Чеган (Неос Агиос Атанасиос), 8 км северозападно од старото. По нормализацијата на состојбите, дел од жителите се вратиле и го обновиле селото, но населението веќе било значајно намалено и понатаму опаѓало, за што сведочи фактот што денес тоа има само 67 жители. Присилното иселување на селаните се смета за политичко-стратешка одлука, со цел да се олесни нивната асимилација поради блискоста на новото место со сообраќајниците. Старото село на почетокот на XXI век во голема мера станало туристичка атракција во се изградени десетици нови куќи во традицонален стил со камени и современи ќерамидни покриви, сепак губејќи го автентичниот изглед.
Стопанство
Жителите на Чеган се занимаваат претежно со сточарство, но произведуваат и многу ореви, костени, цреши како и ограничени количества пченица и пченка.
Население
Намалувањето на жителите се должи принудната преселба на жителите во Нов Чеган, но и на преселувањето на неколку десетини семејства во градовите во земјата и во странство.
Самоуправа и политика
Селото припаѓа на општинската единица Островско Езеро со седиште во Острово, која припаѓа на поголемата општина Воден, во округот Постол. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Чеган, каде спаѓа и селото Нов Чеган.
Иселеништво
На 26 декември 2008 г. во Скопје е регистрирано „Здружението „Чеган“, со полно име Здружение на бегалците и нивните потомци од Егејскиот дел на Македонија „Чеган“. На 23 мај 2009 г. во организација на здружението во Соборниот храм „Св. Климент Охридски“ е одржана панихида за борците од Чеган загинати во периодот од 1922 до 1949 г. На 28 мај истата година во кругот на црквата „Свети Спас“ во Скопје, во чест на селската слава Спасовден, претставници од здружението „Чеган“ положиле цвеќе на гробот на Гоце Делчев.
Селиште (Пашино Рувци)
Селиште или Могилечка Чука‎, односно Могилани — археолошко наоѓалиште во прилепското село Пашино Рувци. Претставува населба од римско време. Се наоѓа на 1,5 км североисточно од селото, каде на околу 600 м западно од реката Блато и во близината на лаката има поголема површина на која се среќаваат фрагменти од керамички садови, покривни ќерамиди и кршен камен.
Трастузумаб
Трастузумаб (заштитено име Херцептин) е моноклонално антитело кое интерферира со рецепторот за HER2/neu. Се користи во терапија на рак на дојка со зголемена експресија на белковината HER2.
Несакани ефекти
Некои од вообичаените несакани ефекти на трастузумаб се симптоми слични на грип (како што се треска, блага болка), гадење и дијареа.
Калањас
Калањас — село во јужна Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград, округот Поличани и општина Ќенд’р.
Неопределена електроника
Неопределената електроника (наречена и „фази“ електроника од англ. fuzzy electronics) претставува електронска технологија која користи неопределена („фази)“ логика наместо двосостојбена Булова логика која се користи многу почесто во дигиталната електроника. Неопределената електроника нуди можност за широка примена, вклучувајќи ги раководните системи и вештачката интелигенција.
Кило-
Кило- (симбол: к) — претставка во SI системот на единици што означува 103 или 1000. На пример:
Усвоен во 1795 година, доаѓа од грчкиот χίλιοι, што значи илјада.
„Кило“ често се користи како кратенка за „килограм“.
Употреба во компјутерската техника
Во компјутерската техника, кило не секогаш значи 1000, туку често е еквивалент на 1024 (2 10), најчесто кога тоа значи простор за складирање.
Болдекер Ланд
Болдекер Ланд (Boldecker Land) — општинска заедница во округот Гифхорн, во Долна Саксонија, Германија. Нејзиното седиште е во општината Вајхаузен.
Општинската заедница Болдекер Ланд се состои од следниве општини:
Монетарна политика на Македонија
Монетарната политика на Република Македонија претставува дел од општата економска политика на Република Македонија, која ја води Народната банка на Република Македонија. Заради тоа, целите што сакаат да се постигнат во одреден период со економската политика претставуваат истовремено и цели на монетарната политика.
Монетарното осамостојување на Република Македонија
Една од суштествените задачи при воспоставувањето на монетарна самостојност на Република Македонија било воведувањето национална валута на државата, односно планирањето и организирањето на повлекувањето од оптек на југословенските динари и нивната замена со македонски пари. За таа цел, во Владата на Република Македонија била формирана петчлена Комисија за монетарен систем, во која влегувале претседателот на Владата, Никола Кљусев, министерот за финансии, Методија Тошевски, гувернерот на НБРМ, Борко Станоевски, и професорите Ксенте Богоев и Љубе Трпески.
На 19 декември 1991 година Владата на Република Македонија донела одлука со која ја овластила НБРМ да ја преземе организацијата на печатење транзициско издание на вредносни бонови, како и организацијата на нивното пуштање во оптек. Основната функција на вредносните бонови била да послужат како привремено полновредно платежно средство кое ќе ги спречи натамошните монетарни упади од страна на другите југословенски републики во Република Македонија. По една година требало да биде подготвено и издадено првото стандардизирано издание на македонските банкноти и метални пари. НБРМ успеала да го заврши печатењето на боновите за многу кратко време: на 7 февруари 1992 година во нејзиниот трезор билеа депонирани 27 858 696 парчиња бонови со апоенска вредност од 10, 25, 50, 100, 500 и од 1 000 единици, во вкупна вредност од 8 433 647 700 единици.
Намерата вредносните бонови да бидат издадени во најбрз временски рок ја ограничила можноста за соодветно планирање и нивно дизајнирање. Тие биле изработени со многу едноставна печатарска техника и без адекватни банкнотни одлики. Сите поседувале унифициран дизајн. Печатницата ,,11 Октомври” од Прилеп била избрана да ги испечати боновите, чии графичари, исто така, ги обликувале ликовните решенија. На предната страна на боновите биле претставени тутуноберачи како алузија на една значајна гранка од македонското стопанство, а воедно и како почит на еден од најпознатите македонски поети, Коста Рацин. На задната страна била ставена претставата на крушевскиот „Македониум“, дело на вајарот Јордан Грабул (1926-1986), како потсетник на илинденската Крушевска Република од 1903 година. Во периодот на изработка на боновите сè уште не била донесена одлука за името на македонската национална валута, така што на транзициското издание не се појавува името на паричната единица, туку само нивната апоенска вредност, заедно со сериските броеви и со потписите на тогашниот гувернер и заменик-гувернер на централната банка.
Непосредно по печатењето на наведените апоени, поради галопирачката инфлација биле изработени и бонови со апоенска вредност од 5 000 и од 10 000 единици. Нивниот дизајн во принцип го следел стилот на претходно изработените номинали, вклучувајќи етнографски фолклорни елементи на номиналата од 10 000 вредносни единици и на технологијата на постмодерното време на номиналата од 5 000 вредносни единици.
Со донесувањето на Одлуката за целите и задачите на монетарната политика во 1992 година од страна на Собранието, Република Македонија за првпат ја утврдила својата самостојна монетарна политика. Во согласност со оваа Одлука, монетарно-кредитната политика, заедно со мерките во другите области на економската, особено на фискалната политика и на политиката на личната потрошувачка, требало да влијае врз забавувањето на стапката на зголемувањето на цените на мало. За остварување на оваа цел била предвидена рестриктивна монетарна политика, при што НБРМ била задолжена да го утврди потребниот обем на примарни пари и да го реализира со соодветна примена на инструментите на монетарно регулирање. Како основен инструмент на монетарната политика служело рефинансирањето на кредити на банките за одредени намени со средства од примарната емисија.
Истовремено со утврдувањето на првата монетарно-кредитна политика, Собранието за првпат утврдило и самостојната девизна политика и проекцијата на платниот биланс на Македонија. Оваа политика била насочена кон зголемување на надворешнотрговската размена (преку стимулирање на извозот, поврат на царините и сл.), зголемување на странските вложувања во Македонија (преку даночни ослободувања) и кон преземање активности за регулирање, односно рефинансирање на кредитните обврски кон странство, особено кон Парискиот клуб на кредитори. Посебно место во девизната политика имало зголемувањето на девизните резерви на Македонија, за чија цел била утврдена обврската за издвојување (продавање на НБРМ) на 30% од остваренот девизен прилив на претпријатијата (со одредени исклучоци) за девизните резерви (40% за постојаните девизни резерви и 60% за плаќање на фиксните и на гарантираните обврски кон странство, за увоз на сурова нафта, суровини и на репроматеријали и сл.).
Прва етапа – монетарно таргетирање
Во основата на стабилизационата програма лежела стратегијата на монетарно таргетирање со која се предвидувало да се изврши дезинфлација преку постепено намалување на монетарниот растеж. Во контекст на овој пристап, монетарната политика ја одредува динамиката на паричната маса со што таа станува егзогена променлива. Притоа, заради непостоењето на најосновните институционални предуслови, каматните стапки во никој случај не можеле да ја играат улогата на индикатор на монетарната политика така што таа улога му припаднала на девизниот курс. Примената на монетарното таргетирање во земјите во транзиција обично се оправдува со тешкотиите во одредувањето на рамнотежниот девизен курс во првичниот период на либерализацијата на пазарите, како и со недоволните девизни резерви, потребни за таргетирање на девизниот курс.
Со стабилизационата програма од 1992 година, монетарната политика била насочена кон контрола на следниве монетарни агрегати: потесната дефиниција на паричната маса М1, нето-домашната актива на банките и порастот на кредитите на деловните банки. Притоа, за сите агрегати било предвидено да растат со интензитет помал од стапката на инфлација. И, навистина, на почетокот на програмата се започнало со остра монетарна рестрикција: месечната стапка на пораст на потесната парична маса – М1 опаднала од 73.3% во април на 13,9% во мај и само 6,7% во јуни.
Но, наспроти ваквиот одлучен почеток, намалувањето на монетарниот растеж траел само два месеца. Веќе во јули, централната банка почнала да отстапува од остриот курс и повторно билеа регистрирани двоцифрени стапки на монетарен растеж. На тој начин, за целата 1992 година бил остварен просечен месечен пораст на М1 од 18,9%. Притоа, во споредба со планираниот монетарен растеж од 755,1%, парите пораснале за 704,5%, т.е. монетарната политика била малку порестриктивна од планираната. Ваквиот исход произлегол од фактот што монетарниот растеж бил проектиран врз основа на годишна стапка на инфлација од 647% (колку што било планирано за 1992 година), додека на крајот на годината, инфлацијата била далеку поголема, така што била остварена висока негативна реална стапка на монетарен растеж.
Во секој случај, монетарниот растеж од 704,5% годишно бил премногу висок за да можело да обезбеди намалување на инфлацијата. Всушност, заради несолвентноста, монетизацијата на парафискалните дефицити и механизмот на примарната емисија, централната банка не можела делотворно да ги контролира парите во овој период Во такви околности, преземањето поголема монетарна рестрикција би предизвикало остри последици врз банкарскиот сектор и врз реалната економија, нешто што носителите на економската политика никако не можеле да си го дозволат. Всушност, примената на монетарното таргетирање во Македонија претставува еден доказ повеќе во прилог на тезата за неприменливост на оваа стратегија во земјите во транзиција (барем во првичната фаза на транзицијата).
Втора етапа – таргетирање на девизниот курс
Во годината кога стапката на инфлација конечно била сведена на едноцифрено ниво, стратегијата на монетарно таргетирање била заменета со нова стратегија за водење на монетарната политика. Формално, преминот кон таргетирање на девизниот курс бил направен во октомври 1995 година иако, врз основа на движењето на девизниот курс на германската марка во многу тесни рамки, Македонија започнала со имплицитно таргетирање на девизниот курс уште во текот на 1994 година.
Сето тоа покажува дека централната банка се соочувала со големи проблеми во контролата на монетарните агрегати во периодот на примената на монетарното таргетирање. Во тој контекст, тешкотиите со кои се соочува стратегијата на монетарно таргетирање во земјите во транзиција обично се наведуваат како аргумент за прифаќањето на таргетирањето на девизниот курс како алтернативна стратегија. Во продолжение, напуштањето на оваа стратегија, веројатно, било предизвикано и од незадоволителните движења во реалната економија, т.е. постојаното опаѓање на производството и вработеноста и упорното опстојување на големите дефицити во тековната сметка. Оттука, била разбирлива потребата да се побара алтернативна стратегија за контрола на инфлацијата која, во исто време, би била ослободена од рецесивните ефекти врз економијата.
Најпосле, усвојувањето на таргетирањето на девизниот курс во подоцнежната фаза од дезинфлацијата обично е поврзано и со потребата да се создадат неопходните услови кои го обезбедуваат кредибилитетот на фиксниот девизен курс:
Впрочем, некои земји во транзиција избрале токму ваков пристап: прво да спроведат успешна стабилизација со помош на монетарното таргетирање, а потоа, откако ќе ја стабилизираат валутата, да преминат кон врзување на девизниот курс.
Инструменти на монетарното регулирање на НБРМ
Веднаш по монетарното осамостојување на Македонија, НБРМ презела мерки за напуштање на старата концепција на монетарната политика. Реформата на монетарниот систем од втората половина на 1992, а особено од 1993 година била во насока на изградба на нов механизам за монетарно регулирање со цел да се оствари ефикасна монетарна политика, како инструмент на долгорочна стабилизациска политика.
Централно место во реформата имало напуштањето на селективните или наменските кредити кои НБРМ, по пат на операции на рефинансирање, тогаш масовно им ги одобрувала на банките и на тој начин вршела насочување на кредитите на банките за финансирање одредени приоритетни активности, пред сè за земјоделството.
За да се овозможи ,,побезболно” воведување нов, поефикасен емисионен механизам и воспоставување цврста контрола врз примарната емисија и врз обемот на паричната маса и на тој начин да се влијае врз намалувањето на инфлацијата, во мај 1993 година НБРМ извршила претворање на краткорочните кредити на банките од примарната емисија во долгорочни кредити. Користењето на селективни кредити како инструмент на монетарната политика во форма на рефинансирање на кредитите на банките за специфични приоритетни активности било укинато на 1 април 1994 година. До почетокот на 1994 година, како инструменти на монетарната политика се применувале и минималната ликвидност и задолжителните благајнички записи.
Минималната ликвидност претставувала обврска на банките на своите жиро-сметки да држат просечно месечно салдо во висина на одреден процент од краткорочните извори на средства на крајот од претходниот месец. Со оглед на едноставната и лесна примена, НБРМ го користела овој инструмент и за прудентни цели, како индикатор за ликвидноста на банките. Со развојот на банкарската супервизија и можноста за континуирано следење на работењето на банките, биле создадени услови за воведување на пософистицирани методи за следење на ликвидноста на банките. Со воведувањето на аукциите на кредитите и благајничките записи, улогата на инструментот минимална ликвидност за монетарни цели била маргинализирана и тој бил целосно напуштен во јануари 2002 година.
Задолжителните благајнички записи имале иста функција како и задолжителната резерва. Улогата на овој инструмент во текот на 1993 година драстично се намалила. Од средината на декември 1993 година, паралелно со воведувањето на аукциите на депозити и на благајнички записи, НБРМ во целост го напуштила овој инструмент.
Непосредно по осамостојувањето, централно место во каматната политика на НБРМ имала есконтната стапка. Таа била основа за формирање на другите каматни стапки на НБРМ, а индиректно и основа на каматните стапки во економијата. Есконтната стака претставувала дисконтна стапка во која НБРМ вршела откуп на меници авалирани од банките. И по напуштањето на есконтот на меници од страна на НБРМ, есконтната стапка продолжила да постои како основица за пресметка на законската казнена камата (во согласност со посебниот Закон за казнена камата) и како каматна стапка на една државна обврзница.
Користењето на задолжителната резерва на банките на инструментариумот на НБРМ било наследено од монетарниот систем на поранешна СФРЈ. Со Одлуката за задолжителна резерва на банките кај НБРМ од 30 април 1992 година биле поставени основните одлики на системот на задолжителна резерва (позициите во пасивата на билансите на банките кои се вклучувале при пресметка на основата за задолжителна резерва, начинот на пресметка и периодот на одржување). Задолжителната резерва била третирана пред сè како гарантен фонд, а не како монетарен инструмент и можела да се користи само за исплата на штедните влогови и на тековните сметки, а не за одржување на дневната ликвидност на банките. Со измените на Законот на НБРМ од мај 1993 година, гаранцијата на НБРМ за денарски штедни влогови била ограничена на 10 000 германски марки во денарска противвредност (наместо поранешната гаранција во неограничен износ). Воедно, била пропишана и обврска за банките и за штедилниците да обезбедат гаранција за депонираните штедни влогови на населението. Оваа обврска на банките и на штедилниците се остварувала со формирање на меѓубанкарскиот фонд за осигурување на депозити. Со тоа биле отстранети причините кои воделе кон користење на задолжителната резерва за немонетарни цели. За средствата издвоени како задолжителна резерва, НБРМ имала обврска да им плаќа надомест на банките.
Реформите на монетарните инструменти, започнати во 1993 година, биле дефинирани врз основа на генералната ориентација за воведување на пазарно ориентирани и флексибилни инструменти, а со цел да овозможат ефикасно уравување со паричната маса и остварување на целите на монетарната политика. Изборот на инструментите на монетарно регулирање во голема мера бил ограничен и предодреден од степенот на развиеност на финансиските инструменти и институции во Македонија. Непостоењето на државни хартии од вредност, комерцијални хартии на претпријатијата, здрави финансиски институции и длабоки транспарентни развиени финансиски пазари биле клучните фактори кои оневозможуваа централната банка да се потпира исклучително вр индиректните интрументи на монетарното регулирање. Воведувањето нови инструменти за монетарно регулирање се спроведувало паралелно со развојот на финансиските институции и инструменти.
Во транзицискиот период потребен за целосна афирмација на индиректните инструменти на монетарната политика, паралелно со стабилизирањето на финансискиот систем, стабилизирањето на побарувачката на пари и воспоставувањето и развојот на меѓубанкарскиот пазар на пари, биле воведени супервизорски стандарди и била зголемена ефикасноста на супервизорската контрола на работењето на банките. Истовремено се одвивал и процесот на приватизирање и докапитализирање на банките и влегување на стратегиски инвеститори во банкарскиот сектор, со што постепено се намалувала оправданоста и потребата од примена на директни инструменти за монетарно регулирање.
Индиректните инструменти за монетарно регулирање од типот на ,,операции на отворен пазар”, во форма на аукции на депозити (кредити) и аукции на благајнички записи, според првичната концепција, биле воведени како преодно решение до воведувањето вистински операции на отворен пазар како основни инструменти за монетарно регулирање.
Аукциите на депозити биле воведени на 10 ноември 1993 година. Пазарниот атрибут на овој инструмент претпоставувал пазарно формирање на цената (каматната стапка) според која се вршела купопродажбата на депозити. Аукциите на купопродажба на депозити не заживеале во практиката. Во наредниот период, сè до втората половина на 1999 година, централно место меѓу инструментите за емитирање примарни пари имале аукциите на кредити.
Во 2003 година, НБРМ и Министерството за финансии подготвиле стратегија за развој на пазарот на државни хартии од вредност и ја дефинирале правната рамка за нивно издавање. Првата аукција на државни записи со рок на достасување од три месеци била спроведена во јануари 2004 година. Во април 2005 година НБРМ го промовирала пазарот преку шалтер за државни хартии од вредност. Истовремено, биле донесени правила за тргување и порамнување на трансакциите со државни записи на пазари преку шалтер и било изготвено апликативно решение за вкрстување пораки за порамнување кое ги користи постојните врски помеѓу МИПС (Македонски интербанкарски платен систем), банките и ЦДХВ (Централен депозитар за хартии од вредност). Првата трансакција на пазарите преку шалтер во Македонија била склучена на 18 мај 2005 година.
Со цел да продолжи развојот и да се продлабочи секундарниот пазар на државни хартии од вредност, во 2005 година НБРМ го промовирала Генералниот репо-договор, како правна основа за склучување репо-трансакции со државни хартии од вредност помеѓу пазарните учесници. Во октомври 2005 година НБРМ вовела репо-операции при одобрувањето ломбардни кредити (кредити кои им се на располагање на банките на крајот на работниот ден) и интрадневни кредити (бескаматни кредити кои банките можат да ги користат во текот на денот). Како инструменти за обезбедување на овие кредити се користат благајничките записи на НБРМ и државните записи.
Во април 2006 година биле воведени државни записи за монетарни цели. Целта беше да се стерилизира дел од структурниот вишок на ликвидноста на подолг рок, да се создаде хомоген пазар на хартии од вредност во Македонија, поефикасно да се управува со ликвидноста од страна на НБРМ и да се подобри функционирањето на трансмисиониот механизам на монетарната политика.
Детлеф Шремпф
Детлеф Шремпф ( Леверкузен, 21 јануари 1963 ) бил поранешен германски кошаркар и кошаркарски тренер. Тој играл во позициите крило и крилен центар.
Шремпф играл во НБА шеснаесет сезони, вклучувајќи ги екипите на Индијана, Сиетл, и Портланд. Со екипата на Сиетл Соникс 1996година стигнал до финалето во НБА. Играл за репрезентација на Западна Германија, а подоцна за Германија и земал учество на Олимписките игри во 1984 и 1992 година, како и на Евробаскет во 1983 и 1985 година.
NGC 1157
NGC 1157 — спирална галаксија во соѕвездието Еридан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен во 1886 година од страна на Френсис Ливенворт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 2 ч 58 м 6,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 15° 7' 5". Положбениот агол на објектот е во износ од 169°.
Други поделби
Проучување на NGC 1157 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 11218. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 266; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5864. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 911.
Градска општина Копер
Градска општина Копер (Mestna občina Koper, Comune città di Capodistria) — една од единаесетте градски општини во Словенија, сместена на јадранското крајбрежје во северозападниот дел на земјата. Седиште е градот Копер. Во општината важат два службени јазика: словенечки и италијански. Во 2020 г. општината имала вкупно 52.630 жители.
Населени места
Општината опфаќа поголем број населени места:
Ричард Гаф
Чарлс Ричард Гаф (роден во Стокхолм, Шведска, 5 април 1962) — поранешен шкотски фудбалер, дефанзивец кои во својата кариера уживал во големи успеси како капитен на Ренџерс. Тој, исто така играл за шкотската репрезентација 61 натпревар и имаше краток престој како менаџер на Ливингстон. Тој сега живее во Сан Диего.
Рани години
Роден од шкотски татко (поранешен играч на Чарлтон, Чарли Гаф) и мајка Швеѓанка, Гаф израснал во Јужна Африка, каде одел на училиште, во училиштето Крал Едвард VII во Јоханесбург и ја започнал својата кариера во клубот Бидвест Витс Јуневрзити. Барајќи шанса да изгради кариера во британскиот фудбал, Гаф заминал на проби во Ренџерс, но накрајот бил одбиен. После тоа играл краток период во ирскиот универзитетски колеџ во Даблин (ЈуСи Даблин). По напуштањето на Ирска се вратил во Јужна Африка, а потоа потпишал со тимот од Шкотската Премиер Дивизија Данди Јунајтед во 1980 година.
Првиот престој во Шкотска
Тој играше за Данди Јунајтед цели шест сезони, завршувајќи со 23 гола во 165 настапи и помагајќи им да ја освојат титулата во Лигата во сезоната 1982-83. Во 1986 година, Гаф беше продаден на англискиот тим од Прва дивизија, Тотенхем за £ 750.000, каде што тој играше малку повеќе од една година, и беше капитен на тимот на кој загуби од Ковентри Сити во финалето на ФА Купот 1987 година. Иако немаше сомнеж во неговиот талент, Гаф почна да се чувствува носталгичен и, во почетокот на сезоната 1987-1988, тој се врати во Шкотска, и му се приклучи на Глазгов Ренџерс со што стана првиот шкотски играч во клубот кој дошол за сума од над 1.000.000 £. Неговото деби беше на Танадајс во поразот од неговиот поранешен клуб Данди Јунајтед. Гаф остана на Иброкс до 1997 година, како капитен на тимот со што постигна успех од девет последователни титули. Тој изјавил дека "е многу горд на тоа што е фудбалер на Ренџерс после освоените 9 шампионски медали". Двајцата Али МекКоист и Ијан Фергусон исто така, беа дел од сите 9 лигашки шампионски медали за време на серијата "9 во ред" за Ренџерс.
МЛС
Во 1997 година, Гаф ја напушти Велика Британија за да игра во САД во МЛС професионална лига. Гаф остана во лигата за две сезони, прво со Канзас Сити Визардс, а вториот престој му беше со Сан Хозе Клеш, иако Гаф одиграл наизменично во овие две сезони, завршувајчи со 2 гола и 2 асистенции во само 36 натпревара, тој беше избран за МЛС Best XI за време на 1997 со Визардс.
Гаф се врати во Ренџерс откако во 1997 година заврши сезоната во МЛС, а играше со клубот за уште една сезона. Вкупно, тој одиграл 318 лигашки натпревари за Ренџерс, постигнувајќи 26 гола. Во 2007 година Гаф одигра неколку натпревари за добротворни цели за екипата на ФК Холивуд Јунајтед.
Евертон
По напуштањето на Ренџерс тој се поврзал со поранешниот терен Валтер Смит во екипата на Евертон. Тој играше две сезони на Гудисон Парк запишувајќи 38 настапи и постигна еден гол против Саутемптон. За време на неговото време во Евертон тој беше капитен во неколку наврати.
Тој, исто така, имаше краток период на заем во Нотингем Форест.
Нортерн Спирит
Гаф се приклучи на фидер клубот на Ренџерс Нортерн Спирит. Тој имал понуди да ја започне тренерската кариера во Австралија но се вратил назад за Шкотска.
Репрезентативна кариера
Гаф бил редовен член на шкотската репрезентација во 1980-тите години. Тој го направил своето деби против Швајцарија во 1983 година, и оттогаш успеал да запише вкупно 61 настап за време на неговата репрезентативна кариера. Неговата репрезентативна кариера завршила предвреме, сепак, откако тој бил критикуван од страна на тренерите Енди Роксбур и Крег Браун по што тој се оддалечил од понатамошните настапи за селекцијата.
NGC 3073
NGC 3073 — елиптична галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3073 се споменува и како UGC 5374, MCG 9-17-7, MK 131, CGCG 265-54, CGCG 266-6.
Откривање
Објектот е откриен на 1 април 1790 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3073 е од видот E/SB0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,7 m/лм2. NGC 3073 има привидни димензии од 1,2' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 10 ч 0 м 52,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 55° 37' 6". Положбениот агол на објектот е во износ од 156°.
Други поделби
Проучување на NGC 3073 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 28974. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 45; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3817. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1331.
Селска Црква (Пашино Рувци)
Селска Црква — археолошко наоѓалиште во прилепското село Пашино Рувци. Претставува осамен наод од римско време. Се наоѓа во селската црква „Св. Атанасиј“ и во нејзиниот двор, каде се наоѓаат повеќе споменици од мермер, и тоа: фрагментирана надгробна стела со грчки и латински натпис која на средината има претстава на коњаник и пред него дрво; женска статуа од бел мермер без глава, висока 1,35 м, и капител украсен со волути и акантус.
Вршник (Сојаклари)
Вршник — населба од доцноантичкото време во атарот на селото Сојаклари, Македонија. На 2 километри источно од селото, на зарамнето плато со површина од околу 1,5 хектар при обработувањето на земјата се пронајдени фрагменти од питоси, керамички садови и многу градежен материјал.
Philips
Филипс (Холандски: Koninklijke Philips Electronics N.V. или Кралска Филипс Електроника) е еден од најголемите светски произведувачи на електронски уреди.
Седиштето на фирмата се наоѓа во Амстердам.
КК Бест
КК Бест е поранешен кошаркарски клуб од Гевгелија, Македонија. Клубот натпреварите на домашен терен ги играл во спортската сала "26 Април".
Историја
Клубот се натпреварувал во Втората лига како и еднаш во Првата лига во сезоната 2015/16 кога завршил на последното место и отпаднал. За престојната сезона, клубот го откажал учеството во Втората лига и се распаднал.
Тумба (Пашино Рувци)
Тумба или Чаир — археолошко наоѓалиште во прилепското село Пашино Рувци. Претставува населба од бронзено време. Се наоѓа на 2,5 км јужно од селото, каде има мала тумба (кота 595) на која се среќаваат фрагменти од керамички садови, куќен лепеж и орудија од камен.
Космос-2079
Космос-2079 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 19 мај 1990 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 1400 килограми. Космос-2079 бил навигациски сателит ГЛОНАСС.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на орбита околу Земјата на средна висина. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 675,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 9183 км, а најмалото на 9075.
Каменица (Валона)
Каменица — село во Албанија. Селото се наоѓа во округот Делвина.
Акашки записи
Акашки записи („акаша“ е санскритски збор со значење „небо“, „простор“ или „етер“) е поим што се користи во теозофијата за да го опише збирниот преглед на мистично знаење кое во шифрирана форма постои во нефизичкиот свет. За овие записи се вели дека во себе го содржат целото знаење на човештвото, како и историјата на вселената.
Метафорички се објаснува како библиотека или како еден вид „универзален компјутер“ и „умот на бога“. Понатаму се вели дека оваа „библиотека“ постојано се надградува, но дека пристапот до неа е само преку медитација. Терминот за првпат се појавува во 19 век во рамките на теозофската школа, а доминира во говорот на движењата од Њу Ејџ.
Опис и објаснувања
Според теозофијата, Акашките записи се однесуваат на еден универзален систем на податоци, во кој се регистрирани сите мисли, зборови и дела. Записите се „снимени“ во незабележливата супстанца наречена акаша. Во хинду мистицизмот „акаша“ е примарниот принцип од кој произлегуваат останатите четири принципи – вода, оган, земја и воздух. Овие пет принципи исто така ги претставуваат и петте сетила на човекот.
Овие записи се нарекувани и со други имиња, како на пример „космички ум“, „универзален ум“, колективно несвесно или колективна потсвест. Други, пак, сметаат дека Акашките записи ги прават возможни видовитоста и сите видови на психичка перцепција.
Мистиците, практикантите на Реики, јогистите и некои филозофи сметаат дека настаните запишани во Акаша можат да бидат „прочитани“ само кога човек се наоѓа во одредена состојба на свеста. Таа одредена состојба може ненамерно да се постигне за време на сон, болест, употреба на дроги или медитација, што значи дека не само мистиците, туку и луѓето што не се занимаваат со мистика можат да добијат информација од Акаша записите. Некои мистици велат дека „влегувањето“ во овие записи и нивното „читање“ е налик на гледање „небесна“ телевизија.
Еден од најуспешните читачи на Акашките записи е познатиот американски мистик и јасновидец Едгар Кејси. Кејси ги добивал информациите од акаша за време на сон или во транс.
Се верува дека древните народи од разни култури од планетава ги познавале и ги користеле тајните на Акашките записи. Сепак, не е пронајден никаков доказ од минатото кој би упатувал на акаша.
Акаша се смета за библиотека на сите настани. Секоја животна форма учествува во складирањето на податоци во акаша. Секој човек е способен да се обучи да влегува во оваа „небесна библиотека“, а техниките можат да бидат различни, како на пример јога, пранајама, медитација, молитва, визуелизација.
Исто како што во реалноста постојат специјализирани типови на библиотеки (на пример: за медицина, за право, за науки), така и во акаша постојат различни типови на записи (на пример: за луѓе, за животни, за растенија, за минерали, итн).
Други објаснувања за Акашките записи
Лидбитер (C.W. Leadbeater), кој себе се сметал за јасновидец, спровел истражување во врска со Акашките записи, а резултатите ги објавил во својата книга Човек: Како, од каде, каде? Во книгата е објавена историјата на Атлантида и на други цивилизации, па дури и опис на идната цивилизација на планетата Земја во дваесет и седмиот век.
Едгар Кејси ги користел записите во акаша. Тој велел дека секој човек после смртта се задржува за да ги објасни своите постапки во животот, кои се запишани во неговите лични Акаша записи, нешто налик на карма. Оваа идеја е налик на библиската Книга на животот која се прегледува за да се види дали умрениот може да се пушти во рајот.
Ервин Ласло во неговите книги Науката и полето Акаша и Науката и повторното восхитување со космосот ги изнесува последните научни истражувања на А-полето и неговата функција како извор на сè, преку употребата на вакуумското поле или полето на нулта енергија, кое тој го поврзува со Акаша – космичкиот ум, универзалната свест.
Џеин Робертс во книгите за Сет опишува различна верзија на истата идеја, преку изјавата на Сет дека основата на универзумот е идеја или свесност, и дека еднаш замислената идеја живее вечно.
Бројни книги и автори се занимавале со истражување на суштината и постоењето на Акашките записи.
Скептицизам
Акашките записи се отфрлени од официјалната наука поради недостаток на повторливи независни и проверливи докази. Исто така и не сите религии го прифаќаат постоењето на овие записи.
Витус Беринг
Витус Јонасен Беринг (Vitus Jonassen Bering, Иван Иванович Беринг; - ) — дански картограф и истражувач во руска служба, и службеник во руската морнарица. Бил познат како водач на две руски експедиции, имено Прва камчатска експедиција и Голема експедиција, истражување на североисточниот брег на азискиот континент, а од таму на западниот брег на континентот Северна Америка. Беринговиот Проток, Беринговото Море, Беринговиот Остров, Беринговиот Ледник и Беринговиот копнен мост — сите именувани во негова чест.
Почнувајќи на возраст од 18 години, Беринг интензивно патувал, и во текот на следните осум години, и предавал воена обука во Амстердам. Во 1704 година, тој се запишал во руската морнарица на царот Петар Велики. Со морнарицата учествувал во текот на Големата северна војна, а во 1724 година, Беринг поднел оставка. Подоцна истата година, тој повторно се придружил на руската морнарица.
Тој бил избран од страна на царот за капетан на Првата камчатска експедиција, со цел да се плови на север од руските позиции на полуостровот Камчатка, и да се утврди дали Азија и Америка се поврзани по земја. Беринг заминал од Санкт Петербург во февруари 1725 како шеф на 34 члената експедиција.За првата експедиција, Беринг бил награден со пари, престиж и промоција на благородниот чин „Капетан командант“. Тој веднаш почнал со подготовки за второто патување.
На 19 декември 1741 Витус Беринг починал на островот, на кој му било дадено името Беринговиот Остров, наводно од болест, заедно со 28 членови од неговиот екипаж.
Животопис
Витус Беринг е роден во пристанишниот град Хорсенс во Данска, на 5 август 1681. Тој бил именуван по дедото, Педерсен Витус Беринг, кој бил хроничар на кралскиот двор. На 15 години се пријавил како помошник на брод. Помеѓу 1696 и 1704 година, Беринг патувал по морињата, до Индија и холандска Источна Индија, а нашол време да заврши поморска обука на офицери во Амстердам. Во 1704 година, Беринг станал регрут на руската морнарица, со ранг подпоручник.
На 8 октомври 1713 година, Беринг се оженил со Ана Кристина Пулсе. Во текот на следните 18 години, тие имале 9 деца, од кои 4 го преживеале детството.
Прва експедиција на Камчатка
Во пролетта 1726 година, патувајќи долж реката Лена, стигнале до Јакутск во првата половина на јуни. Патувањата биле тешки, луѓето и коњите умирале. На 6 јануари 1727 година, Шангарберг и двајца други мажи стигнале до Охотск, а десет дена подоцна им се придружија шеесет други, иако многумина беа болни. Луѓето испратени од Беринг по должината на патеката од Охотск спасија седум мажи и голем дел од товарот. Жителите на Охотск ја доживеале најлошата зимата, посебно што Беринг им запленил брашно, по што целото село наскоро се соочило со закана од глад.
Чириков набргу потоа пристигнал во Охотск, со снабдување со храна. Тој имал релативно лесно патување, не изгубил ниту еден од неговите луѓе, туку само 17 од 140 коњи со кои тргнал. Пловејќи на север, Беринг влегол за првпат во проток што подоцна ќе го носи неговото име