cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 4622
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 42 м 37,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -40° 44' 38". Положбениот агол на објектот е во износ од 173°.
Други поделби
Проучување на NGC 4622 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 42701. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 402; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7775. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Здив (филм од 2007)
Здив (корејски: 숨) е јужнокорејски филм од 2007 година, во режија на Ки-дук Ким (неговиот 14. филм), кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги играат: Чен Чанг, Парки Џи-а, Ин-Хјеонг Ганг и Џунг-ву Ха. Истата година, на Канскиот филмски фестивал, филмот бил номиниран за наградата „Златна палма“.
Синопсис
Вајарката Јеон (ја игра Парк Џи-а) дознава дека ја изневерува сопругот (го игра Џунг-ву Ха) и сака да му се одмазди. Поттикната од телевизискиот прилог за злосторникот Јинг Јин (го игра Чен Чанг), осуден на смртна казна поради убиството на сопругата и двете ќерки, кој се обидел да изврши самоубиство, таа го посетува во затворот со намера да го одврати од натамошните обиди. Постепено, таа почнува редовно да го посетува, приредувајќи му тематски приредби со мотиви од летото, пролетта и есента. Еден ден, нејзиниот маж ја следи до затворот и преку затворските камери ја гледа сцената во која таа се бакнува со Јин. На патот до дома, сопругот намерно предизвикува сообраќајна несреќа во која е повредена Јеон. Потоа, тој раскинува со љубовницата и го посетува Јин, велејќи му дека Јеон нема повеќе да се гледа со него. Истовремено, тој му дава фотографија од голата Јеон, но затворениците му ја одземаат така што Јин пак се обидува да изврши самоубиство. Откако дознава за тоа, Јеон повторно оди во затворот каде води љубов со Јин, но притоа се обидува да го убие. За тоа време, надвор је чекаат сопругот и ќерката. Додека тројцата се возат на патот до својот дом, затворениците го убиваат Јин.
Историја на Шведска
Историјата на Шведска може да се следи од праисторија, односно од околу 12.000 г.п.н.е., за кога се смета дека веќе бил населен овој регион, до денес.
Праисторија
Човекот за првпат ја населил Скандинавија во т.н. Скандинавско камено време (10000-1700 п.н.е.). Најстариот археолошки доказ е најден во Данска: се работи за камени алати кои потекнуваат од 9.500 до 9.000 г. п.н.е. Се мисли дека од тука луѓето се населувале на целиот полуостров, па и во денешна Шведска. Повеќе ископувања направиле археолозите за да заклучат дека станува збор за номади од индоевропското јазично семејство кои во овој период главно живееле на Скандинавскиот Полуостров.
По овој период следел периодот т.н. Скандинавско бронзено време (1700-500 п.н.е.). Многу ископувања покажуваат дека имало живеалишта. Поради тоа што е толку отворена на море не може да се определи точно од каде дошле овие народи во Шведска. Исто така не се препознавале точни граници меѓу племињата. Ваква била ситуацијата во Шведска сѐ до ерата на Викинзите. Не е познато точно кога и како се родило кралството Шведска, но се знаат првите кралеви што ги владееле Свеаланд (Шведска) и Јеталанд (Гетија) како целина. Шведска и Гетиа биле посебни нации, но не се знае точно од кога постојат.
Викиншката ера во Шведска траела од VIII до XI век. Во овој период се смета дека Шведите ја прошириле својата држава на југ кон Јеталанд. Додека Викинзи од Норвешка и Данска патувале и освојувале на запад и југ (југозапад), Викинзите од Шведска освојувале на исток и југ (југоисток) кон Финска, балтичките земји, Русија и кон Средоземното Море. Нивниот пат преку руските реки ги донел дури до Цариград (денешен Истанбул) којшто го напаѓале и ограбувале неколкупати. Византискиот цар Теофил бил воодушевен од нивните борбени способности и ги вработувал како негова лична гарда (Вараншка гарда). Постои теорија дека викинзите кои тргнале од Шведска ја создале Русија. Во IX век шведските викигзи биле нарекувани Руси и словенските племиња ги „поканиле“ викинзите да ги управуваат и бранат од непријателот. Така станале елитни воини кои владееле и освојувале други племиња и формирале колонии.
Среден век
За време на ерата на Викинзите, Истад во Сканија и Павикен во Готланд биле најголемите градови и трговски центри. Најдени се остатоци од повеќе згради коишто претставувале бродоградилишта, пазари и др.
Св. Ансгар во 829 г. за првпат го донел христијанството, но населението се откажало од паганството дури некаде во XII век. Некаде од 1050 г. христијанството преовладува и од тогаш Шведска се смета за христијанска замја. Меѓу XII и XIV имало повеќе војни меѓу нордиските кралства, а Шведска почнала да се шири на исток во Финска, создавајќи конфликти со Русите.
Во XIV век Шведска е погодена од чума. Во 1319, Шведска и Норвешка биле соединети под водство на кралот Магнус Ериксон, а во 1397 данската кралицата Маргарета I ја соединила и Данска со што се создала Калмарскиот сојуз. Но нејзините наследници не можеле да одржат контрола во кралството, особено заради моќните шведски благородници. Данскиот крал Кристијан II се обидел по пат насила да воспостави контрола, па во 1520 наредил масакр врз шведските благородници во Стокхолм. Овој масакр само го зголемил незадоволството кај шведските благородници и на 6 јуни (шведски национален празник) во 1523 година тие го прогласиле Густав Васа за крал. Овој ден се смета за ден на основање на модерна Шведска. Густав Васа набргу потоа ќе го отфрли католицизмот и ќе започне протестантски реформи. Тој се смета за „Татко на нацијата“.
Шведско царство
Во XVII век Шведска се развила како една од големите сили во Европа. Ова време таа дури имала и колонијални поседи.
Во ова време Шведска претставувала најмоќната држава во северна Европа. Овој период започнува со кралот Густав II Адолф (Gustav II Adolph) и неговото успешно учество во триесетгодишната војна, сè до 1721 г. кога царството се распаднало. Статусот на Шведска како царство во ова време е главно поради економските реформи и воведувањето на протестантството од страна на Густав I.
Најуспешните години за Шведското царство биле од крајот на XVII до раниот XVIII век. Најголеми територијални проширувања Шведска имала за време на Карл X (Karl X) (1622-1660) по Роскилдскиот мировен договор во 1658 год. Сепак по долгогодишните војувања шведската економија била пред колапс и животна цел на синот на Карл Х, Карл XI (1655-1697), била да ја обнови економијата и да го врати царството на нозе. Карл XII пак, поседувал еден од најмоќните арсенали на оружје во тоа време како и моќна флота. Најголемиот непријател на Шведска овој период, Русија, иако имала поголема армија, сепак заостанувала многу во опрема и тренинг. Во Битката кај Нарва во 1700 година, Швеѓаните ја прегазиле руската војска, со што практично започнала Големата северна војна. Преамбициозните Швеѓани започнале поход во Русија што завршила со победа на руската војска во одлучувачката битка кај Полтава (1709). Походот имал одличен почеток за Карл ХII. Тој успеал да ја окупира денешна Полска и да се прогласи за крал на тој регион. Но честите напади на Козаците, убиствената руска клима, како и борбените тактики на царот Петар Велики довеле до пораз во Битката кај Полтава. Овој пораз значел и почеток на крајот на Шведското царство.
Иако Шведска изгубила речиси половина од својата армија во овој поход, Кралот Карл ХII сепак се обидел да ја освои Норвешка во 1716, по што шведската армија била прегазена, а Шведска приморана да го потпише мировниот договор во Нистад, со што ја загубила војната во 1721 год. Три години пред тоа (30 ноември, 1718), кралот бил убиен на бојното поле. Територијалните загуби јасно ја тргнале Шведска од списокот на големите сили на Европа, а Шведска го изгубила и приматот во северна Европа, препуштајќи ѝ го на Русија. Со тоа Шведска на некој начин ѝ овозможила на Русија да се претвори во голема сила.
За Карл ХII се вели дека „не можел да се повлече“, само да напаѓа или да губи (умира). Истото важи и за неговите војници. Во шведските тактики од тоа време, повлекувањето воопшто не било ставано на дневен ред, имале само две опции, да освојуваат земја или да се борат од кадешто се ситуирани.
Во XVIII век, Шведска не била доволно моќна за да ги задржи териториите вон Скандинавскиот Полуостров, па поголем дел од нив биле загубени, а сето тоа кулминирало со загубата на земјата нарекувана „Источна Земја“, Естерланд и источните делови од Норланд кои биле припоени кон Русија: овие територии ја основале полуавтономната Финска.
Откако Данска-Норвешка била поразена во Наполеоновите војни, Норвешка била припоена кон Шведска на 14 јануари, 1814 год. по договорот во Кил. Норвешките обиди за независност биле одбиени од страна на Карл ХIII. Тој организирал воен поход против Норвежаните на 27 јули, 1814 год. којашто завршила со Конвенцијата во Мос, којашто предвидела Норвешка да биде во личен сојуз со Шведска. Овој сојуз не бил раскинат сѐ до 1905 год. Овој поход од 1814 претставува и последна војна во која Шведска учествувала како борец.
Брзо лизгање на Зимските олимписки игри 2010 - 1000 m за мажи
Натпреварите во трката на 1000 m во брзо лизгање во машка конкуренција на Зимските олимписки игри 2010 се одржаа на 17 февруари, со почеток во 13:00 по месно време (UTC-8).
Златниот медал го освои Американецот Шани Дејвис.
Мексиканска вселенска агенција
Мексиканската вселенска агенција (шпански: Agencia Espacial Mexicana, AEXA) е владина вселенска агенција на Мексико, која чека предлог на Сенатот по иницијативата на 26 април, 2006.
Моментален претседател на Комисијата за наука и технологија на Мексиканскиот сенат, а воедно и на агенцијата е Хавиер Кастелон Фонсека.
Рабија султан
Рабија султан (османлиски јазик: رابعه سلطان, Râbi'a Şerm-î (Sharmî) Kadın Sultân, околу 1698 – 1732 година) била една од жените на османлискиот султан Ахмед III и мајка на Абдул Хамид I.
По потекло била од Франција и е родена како Ида. Таа никогаш не станала Валиде султан бидејќи починала во 1732 година, 42 години пред Абдул Хамид I да станр османлиски султан. Нејзиното вечно почивалиште се наоѓа во турбето на Турхан Хатиџе султан во Јени џамија.
Список на државни водачи во 1104 година
Ова е список на државни водачи во 104 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Космос-763
Космос-763 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 17 септември 1975 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 40 килограми. Космос-763 бил комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 115,8 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 74,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1510 км, а најмалото на 1474.
Општина Кукуречани
Општина Кукуречани — поранешна општина во Југозападна Македонија, создадена во 1996 година, а престанала да постои согласно Законот за територијална поделба од 2004 година на 12 април 2005 година, кога била припоена со Општина Битола. Локалното и поширокото население не било задоволно од ова припојување. Центар на општината било селото Кукуречани.
Населени места
Во Општина Кукуречани спаѓале следниве села: Црновец, Лопатица, Габалавци, Лисолај, Црнобуки, Облаково, Секирани, Драгожани, Драгарино, Ново Змирново, Старо Змирново и Древеник и Кукуречани.
Демографија
Според пописот од 2002 година општината имала 2.511 жители, од кои:
Калигула
Калигула (латински:Gaius Iulius Caesar Germanicus, Gaius Caesar или Caligula) е третиот римски цар. Познат е и како Гај Јулиј Цезар Германик.
Роден е во 12 година. Со Римското Царство управувал од 37 до 41 година. Октавијан Август му е прапрадедо, Тибериј прачичко, а Клавдиј чичко. Познат е по својата екстравагантност, ексцентричност и голем деспотизам. Бил познат и како „лудиот“ поради своите бескомпромисни решенија. Можеби најпознат е по тоа што се обидел својот коњ Инцитатус да го направи конзул и свештеник.
Бил убиен од страна на своето обезбедување. Наследен е од Клавдиј.
Слобода на информации
Слобода на информации е слободата на една личност или народ да објавува и консумира информации. Владата на Обединетото Кралство го теоретизира како продолжување на слободата на говорот и основно човеково право. Признаено е во меѓународното право. Таа е поврзана со слободата на изразување, која може да се однесува на кој било медиум, било да е тоа усно, пишување, печатено, електронско или преку уметнички форми. Ова значи дека заштитата на слободата на говорот како право ги вклучува не само содржината, туку и средствата за изразување. Слободата на информации е посебен концепт кој понекогаш доаѓа во судир со правото на приватност кога е во контекст Интернетот и информатичката технологија. Како и со правото на слобода на изразување, правото на приватност е признато човеково право и слободата на информации делува како продолжување на ова право. И на крај, слободата на информации може да вклучува спротивставување на патентите, спротивставување на авторските права или спротивставување на интелектуалната сопственост воопшто. Меѓународната и Пиратската партија на Соединетите држави воспоставија политички платформи засновани главно на прашања поврзани со слободата на информации.
Во Законот
Во јуни 2006 година, скоро 70 земји имаа законодавства за слобода на информации што се применуваат на информациите што ги чуваат владините тела и во одредени околности на приватните тела. Во 19 од овие земји законодавството за слобода на информациите се применуваше и на приватните тела. Пристапот до информации сè повеќе се препознаваше како предуслов за транспарентност и отчетност на владите, како олеснување на можноста на потрошувачите да прават информиран избор и како заштита на граѓаните од лошо управување и корупција. Ова доведе до зголемување на бројот на земји да донесат законодавство за слобода на информации во изминатите 10 години. Во последниве години, приватните тела започнаа да вршат функции што претходно ги извршуваа јавни тела. Приватизацијата и дерегулацијата ги водеа банките, телекомуникациските компании, болниците и универзитетите од приватни субјекти, што доведе до барања за проширување на законодавството за слобода на информации за да се опфатат приватните тела.
Владини тела
Заклучно со 2006 година, 70 земји имаа сеопфатно законодавство за слобода на информации за јавните тела, од кои скоро половина беа донесени во изминатите 10 години. Ваквото законодавство се чекаше во уште 50 земји.
Приватни тела
Заклучно со 2006 година, следните 19 земји имаа законодавство за слобода на информации што се протегаше на владините тела и приватните тела: Антигва и Барбуда, Ангола, Ерменија, Колумбија, Чешка, Доминиканска Република, Естонија, Финска, Франција, Исланд, Лихтенштајн, Панама, Полска, Перу, Јужна Африка, Турција, Тринидад и Тобаго, Словачка и Велика Британија. Степенот до кој приватните тела се опфатени со законодавството за слобода на информации варира, во Ангола, Ерменија и Перу законодавството важи само за приватни компании кои вршат, како што се сметаат, јавни функции. Во Чешка, Доминиканската Република, Финска, Тринидад и Тобаго, Словачка, Полска и Исланд приватните тела кои добиваат јавно финансирање подлежат на законодавството за слобода на информациите. Законодавството за слобода на информации во Естонија, Франција и Велика Британија опфаќа приватни тела во одредени сектори. Во Јужна Африка, поединците ги користеа одредбите за пристап од Законот за унапредување на пристапот до информации за да утврдат зошто е одбиена нивната апликација за заем. Одредбите за пристап исто така се користат од малцинските акционери во приватни компании и еколошки групи, кои бараа информации за потенцијалната штета на животната средина предизвикана од проектите на компанијата.
Заштита на потрошувачите
Во 1983 година, Комисијата на Обединетите нации за транснационални корпорации ги усвои Упатствата на Обединетите нации за заштита на потрошувачите во кои се утврдени осум права на потрошувачите, вклучително и „пристап на потрошувачите до соодветни информации за да се овозможи информиран избор според поединечните желби и потреби“. Пристапот до информации се сметаше за основно потрошувачко право и започна да се нагласува превентивното откривање, односно откривањето на информации за закани по човечки животи, здравје и безбедност.
Инвеститори
Тајното донесување одлуки од страна на директорите на компаниите и корпоративниот скандал доведоа до објавување на законодавството за слобода на информации за придобивките на инвеститорите. Ваквото законодавство за прв пат беше усвоено во Велика Британија на почетокот на 20 век, а подоцна и во Северна Америка и други земји. Режимите на обелоденување во корист на инвеститорите повторно го вратија вниманието на почетокот на 21-от век, бидејќи голем број корпоративни скандали беа поврзани со сметководствена измама и тајност на директорот на компанијата. Почнувајќи од Енрон, последователните скандали со Ворлдком, Тајко, Аделфија и Глобал Кросинг го натераа Конгресот на САД да наметне нови обврски за откривање информации на компаниите со Законот за Сарбанес-Оксли 2002 година.
Интернет и информатичка технологија
Слободата на информации (или слободата на информациите) се однесува и на заштитата на правото на слобода на изразување во однос на Интернет и информатичката технологија. Слободата на информации може да се однесува и на цензура во контекст на информатичка технологија, т.е. можност за пристап до веб-содржина, без цензура или ограничувања.
Информатичко општество и слобода на изразување
Декларацијата за принципи на Светскиот самит за информатичко општество (ССИС) усвоена во 2003 година ги потврдува демократијата и универзалноста, неделивоста и меѓусебната зависност на сите човекови права и основни слободи. Декларацијата, исто така, прави специфична референца за важноста на правото на слобода на изразување за „ Информатичкото општество“ во наведува: "Ние, како суштинска основа на информатичкото општество, и како што е наведено во член 19 од Универзалната декларација за човекови права, потврдуваме дека секој има право на слобода на мислење и изразување ; дека ова право вклучува слобода да се држат мислења без мешање и да се бараат, примаат и даваат информации и идеи преку кој било медиум и без оглед на границите. Комуникацијата е основен општествен процес, основна човечка потреба и темел на целата општествена организација. Тоа е од клучно значење за информатичкото општество. Секој, насекаде, треба да има можност да учествува и никој не смее да биде исклучен од придобивките што ги нуди информатичкото општество." Декларацијата за принципи на ССИС од 2004 година исто така призна дека „неопходно е да се спречи употребата на информатички ресурси и технологии за криминални и терористички цели, притоа почитувајќи ги човековите права“. Волфганг Бенедек коментира дека Декларацијата ССИС содржи само голем број упатувања на човековите права и не наведува какви било процедури или механизми за да се осигури дека човековите права се разгледуваат во пракса.
Хактивизам
Групата за дигитални права Хактивизам, основана во 1999 година, тврди дека пристапот до информации е основно човеково право. Верувањата на групата се целосно опишани во „Декларацијата за хактивизам“, со која се повикува на Интернет да се применат Универзалната декларација за човекови права и Меѓународниот пакт за граѓански и политички права (МПГПП). Декларацијата потсетува на должноста на земјите-членки пред МПГПП да го штитат правото на слобода на изразување во врска со интернетот и во овој контекст слобода на информации. Декларацијата за хактивизам ја признава „важноста да се бори против кршењето на човековите права во однос на разумниот пристап до информации на Интернет“ и ја повикува хакерската заедница да „проучи начини и средства за заобиколување на државната спонзорирана цензура на Интернет“ и „спроведување технологии за предизвик за кршење на правата на информацијата". Сепак, Декларацијата за хактивизам признава дека правото на слобода на изразување е предмет на ограничувања, наведувајќи: „го признавме правото на владите да забранат објавување на правилно категоризирани државни тајни, детска порнографија и работи поврзани со лична приватност и привилегија, меѓу другите прифатени ограничувања“. Сепак, во Хактивистичката декларација се вели „но ние се спротивставуваме на употребата на државната моќ за контрола на пристапот до делата на критичари, интелектуалци, уметници или верски фигури“.
Иницијатива за глобална мрежа
Според извештаите, Cisco Systems бил поканет на првичните дискусии, но не учествувал во иницијативата. „Харингтон Инвестментс“, кој предложи Циско да формира одбор за човекови права, го отфрли ИГМ како доброволен кодекс на однесување, кој нема никакво влијание. Главниот извршен директор Џон Харингтон го нарече БНИ „бесмислен шум“ и наместо тоа повика да се воведат подзаконски акти што ги принудуваат управните одбори да прифаќаат одговорности за човековите права.
Цензура на Интернет
Џо Гланвил, уредник на Индексот за цензура, изјавува дека „интернетот беше револуција за цензурата исто како и за слободата на говорот“. Концептот на слобода на информации се појави како одговор на државната спонзорирана цензура, следење и надзор на Интернет. Цензурата на Интернет вклучува контрола или сузбивање на објавувањето или пристапот до информации на Интернет.
Според „списокот на непријатели на Интернет“ на Репортери без граници (РБГ), следниве држави се вклучуваат во сеприсутна цензура на Интернет: Куба, Иран, Малдиви, Мјанмар / Бурма, Северна Кореја, Сирија, Тунис, Узбекистан и Виетнам. Широко рекламиран пример е таканаречениот „Голем заштитен ѕид на Кина “ (во однос на неговата улога како мрежен заштитен ѕид и на античкиот Кинески Ѕид ). Системот ја блокира содржината со тоа што не дозволува IP-адреси да се рутираат и се состои од стандарден заштитен ѕид и прокси-опслужувачи на Интернет- портите. Системот, исто така, селективно се занимава со труење со ДНС кога се бараат одредени места. Изгледа дека владата систематски не ја испитува содржината на Интернет, бидејќи се чини дека тоа е технички непрактично. Цензурата на Интернет во Народна Република Кина се спроведува според широк спектар на закони и административни регулативи. Во согласност со овие закони, повеќе од шеесет прописи за Интернет се направени од владата на Народна Република Кина (НРК), а системите за цензура енергично се спроведуваат од провинциските гранки на државните семрежни услужници, деловните компании и организациите.
Во 2010 година, државниот секретар на САД Хилари Клинтон, зборувајќи во име на Соединетите држави, изјави „ние се залагаме за единствен интернет каде целото човештво има еднаков пристап до знаење и идеи“. Во нејзината „Забелешка за слободата на Интернет“, таа исто така привлекува внимание на тоа како „дури и во авторитарните земји, информативните мрежи им помагаат на луѓето да откријат нови факти и ги прават владите поодговорни“, притоа известувајќи за изјавата на претседателот Барак Обама „колку послободно тече информацијата, стануваат посилните општества'.
Даме Груев
Дамјан Јованов Груев или само Даме Груев (Смилево, 19 јануари 1871 — Русиново, 23 декември 1906) — македонски револуционер, основач и еден од најистакнатите членови на Македонската револуционерна организација. Возвишуван е како апостол и волја на револуционерна Македонија.
Се родил во селото Смилево, тогаш во Османлиското Царство, а денес во Македонија, во семејството на Јован и Тула. Се школувал во родното село Смилево, Ресен и Битола, Солун и Белград и во Софија, каде што студирал историја на Високата школа. Во Солунската егзархиска гимназија Св. Кирил и Методиј (1887/1888) учествувал во големиот бунт на учениците во борба против бугарската пропаганда во Македонија, со барање за воведување во настава на македонски народен говор, а во Гимназијата во Белград во бунтот против српската пропаганда. На Универзитетот во Софија го формирал Македонското студентско друштво, кое имало за цел ослободување на Македонија од османлиската власт. Меѓутоа поради убиството на бугарскиот министер за финанси, Белчев, Македонското студентско друштво се самораспуштило, а Даме заминал за Македонија.
Во текот на образовната одисеја на потегот Солун — Белград — Софија, Даме и неговите сопатници созреале и разбрале дека ослободувањето на Македонија лежи во самите Македонци.
По враќањето во Македонија, дава иницијатива за формирање Учителски сојуз со чисти револуционерни идеи, но ваквата иницијатива не заживеала. Набргу потоа се нашол како егзархиски учител во родното Смилево, а во учебната 1892/93 година бил назначен за учител во Прилеп. Во овој град, поради конзервативната чорбаџиска средина, немало услови за револуционерно делување и незадоволен од таквата средина, Даме решил да замине во Солун. Во културниот, економскиот и политичкиот центар на Македонија, Даме се вработил во печатницата на Коне Самарџиев, македонски чорбаџија и издавач.
Заедно со Петар Поп Арсов и со Иван Хаџи Николов формирал македонска револуционерна група во која влегле: Андон Димитров, Христо Батанџиев и др. Христо Татарчев. Оваа група ги поставила основите на Македонската револуционерна организација. На конститутивниот состанок, Јануарска средба, Даме станал прв секретар на Централниот комитет. Од Солун заминал во Штип како главен учител во трикласно училиште. Тука првпат се сретнал со Гоце Делчев.
По враќањето во Солун бил училиштен инспектор. По разговорите во Софија со раководството на Врховниот комитет на македонската емигрантска организација во Бугарија и во Цариград со егзархот Јосиф (1895) се уверил дека Македонската револуционерна организација не само што не можела да смета на поддршка туку и дека претстоело жестоко конфронтирање поради противречности меѓу двете страни. Османлиските власти го протерале во Битола (1898), каде што бил уапсен (август 1900) во врска со Попставревата афера и бил осуден на 10 години затвор.
Од затворот во Битола одржувал врски, давал инструкции и ја раководел месната организација. Бил префрлен од Битола (мај 1902) во затворот во Подрум-Кале во Мала Азија, каде што бил заедно со Христо Татарчев и Христо Матов. Во затворот останал 10 месеци (до март 1903). По амнестирањето се вратил во Македонија (во Смилево), а потоа заминал во Солун, каде што имал неколкудневна средба со Гоце Делчев, по прашањето за кревање на востание.
Даме одлуката за востанието ја прифатил како завршена работа и решен самиот да ја преземе фаталната одговорност. Оттука неговата изрека: Доста е, подобро ужасен крај, отколку ужас без крај! и отпатувал за Битола, на пат за Смилево. Во почетокот на мај претседавал со Смилевскиот конгрес. Тогаш бил избран Главен штаб за II Битолски револуционерен округ во состав: Дамјан Груев, Анастас Лозанчев и Борис Сарафов.
На 2 август било кренато Илинденското востание. Груев го доживеал мигот на историскиот чин, но и ужасите на страдањата на својот народ решен по секоја цена да се бори и да се избори за слобода и за своја држава. По неколкумесечните исцрпувачки борби со огромната, модерно вооружена непријателска армија, Главниот востанички штаб донел одлука за запирање на Востанието со цел народот да се поштеди и да се зачуваат силите и кадрите на движењето.
По Востанието Даме останал во Битолско со народот за да работи на консолидирање на Организацијата. Учествувал на подвижниот Прилепски конгрес (мај 1904), каде се залагал за централизирана Организација како тајна држава во османлиската држава, како подземна Република.
Претседавал на Рилскиот конгрес во 1905 и бил избран за член на Централниот комитет. Се ангажирал за надминување на поделбите, меѓутоа единството постигнато на Конгресот траело кратко.
Груев одлучил да се врати на теренот во Македонија. Загинал во борбата на врвот Петлец кај Русиново. Населението од Русиново го погребало во дворот на селската црква. Подоцна неговите телесни останки биле пренесени во Смилево.
Потекло
"Роден сум во 1871 г. во с. Смилево (Битолско). Татко ми се викаше Јован, а дедо ми - Грујо. Татко ми беше ѕидар... "
- Даме Груев
Даме потекнува од мијачкото семејство Лавдовци кое имало куќа во Долното маало на Смилево. Селото се наоѓа во подножјето на Бигла Планина. Кон крајот на 19 век селото влегувало во рамките на Битолската каза и се состоело од две мала, Старо и Ново Смилево. Центарот на селото се наоѓал во Ново Смилево и имало околу 400 куќи, а Старо Смилево имало 10 куќи. Во селото имало егзархиска црква и училиште. Татко му се викал Јован, а дедо му — Грујо. Неговата мајка Тула потекнувала од родот на Кузмановци. Јован и Тула имале четири деца: Дола, Фидан, Ѓорѓи и Дамјан.
Образовна одисеја
"Најпрвин учев во селото, во кое имаше основно бугарско (егзархиско б.н) училиште. Учител ми беше Атанас Башев од Ресен. Потем учев од I до IV клас во Битола, а V и VI клас во Солун, од каде заминав за Белград, и таму продолжив со образованието, останувајќи таму една година и неколку месеци. Од Белград дојдов во Софија, и се запишав како студент по историја на високата школа. Тоа беше во 1889 година. Во четвртото полугодие ја напуштив Високата школа, поради познатата училишна афера со Рачо Косев, и заминав во Македонија... "
- Даме Груев
Смилево
Груев основното образование го започнал во учебната 1878/79 година во родното Смилево, при егзархиското училиште ''Св. Кирил и Методиј'' кај учителот Атанас Башев од Ресен. Во учебната 1881/82 година Даме го завршил четири годишното основно образование со одличен успех. Учителот Башев го посоветувал Јован Груев да му овозможи на својот син да го продолжи образованието, дополнително влијаел и смилевскиот првенец Павле Чуранов.
Битола
По советувањето на смилевскиот учител, во учебната 1882/83 година Даме се запишал прв клас прогимназија во Ресен. Таму бил сместен во куќата на Башев. Меѓутоа егзархиската црковно-училишна општина од Битола се обратила до црковно-училишна општина во Смилево барајќи од неа да предложи еден стипендист за школување во Битола.
Општината во Смилево го избрала Даме и тој го напуштил Ресен заминувајќи за Битола каде што се запишал прв клас во Битолската егзархиска гимназија ''Св. Кирил и Методиј''. Груев најпрво се сместил кај своите роднини во Смилевскиот Баир, а подоцна во егзархискиот училиштен интернат. Во училиштето и интернатот Груев имал можност да се запознае со повеќе врсници од околината на Битолскиот вилает. Во учебната 1885/86 година Даме го завршил четвртиот клас на Битолската егзархиска прогимназија со одличен успех.
Солун
"Даме беше повеќе низок, отколку среден на бој. Лицето лесно мургаво. Коси и веѓи костенови. Често долната уста од лево конвулзивно се свиткуваше на лево и со тоа неговото лице - инаку доста симетрично - стануваше мило."
- Никола Дејков
Даме Груев во учебната 1886/87 година се запишал во Солунската егзархиска гимназија Св. Кирил и Методиј, која била вистински расадник на револуционерни идеи. Низ клупите на оваа гимназија минале голем број на македонски револуционери: Ѓорче Петров, Пере Тошев, Дамјан Груев, Петар Поп Арсов, Гоце Делчев, Борис Сарафов и други.
Таа имала престиж и реноме над останатите образовни институции, не само егзархиски туку и во однос на сличните институциите на останатите пропаганди во Македонија. Во неа предавале еминентни македонски и странски професори. Гимназијата располагала со опремени кабинети, нејзината библиотека располагала со богата литература од светско реноме: Виктор Иго, Димитриј Иванович Писарев, Шекспир, Гогољ, Пушкин, Лермонтов и други, а меѓу учениците кружела и забранета литература.
Во такви услови, Даме се запишал во петти клас и се сместил во егзархискиот интернат. Никола Дејков истакнува дека Даме од другарите бил наречен Смилевчето. Тие бргу се спријателиле. Понекогаш разменувале идеи за Мисли од Стојан Заимов и Записките по бугарското востание од Захариј Стојанов. Во гимназијата Даме се запознал и со Петар Поп Арсов кој бил сведок на училишниот бунт од учебната 1883/84 година. Двајцата набргу формирале училиштен кружок кој се занимавал со разни прашања од минатото, но и од современоста, општата состојба во Македонија. Активноста на овој кружок особено се почувствувал во учебната 1887/88 година кога дошло до нов училиштен бунт.
Поводот за бунтот биле политичките борби помеѓу русофобите и русофилите во Бугарија, тие се прошириле во солунската егзархиска општина и гимназија. Политичките борби биле искористени од учениците за истакнување на своите барања. Тие го организирале бунтот затоа што: Не можеле да работат на бугарски јазик, туку сакале да им се предава на нивниот домашен македонски дијалект.
Најпрво се побунил целиот шести клас во кој бил и Даме и петмина од седмиот клас. Учениците побарале да се смени директорот или во спротивно се заканиле дека ќе го напуштат интернатот и гимназијата. Поради притисокот на учениците директорот Кандиларов бил отстранет, меѓутоа не дошло до смирување на напнатата состојба.
Белград
"Ние самите го бевме пробале дејството на таа пропаганда... Ни се вети стипендија и ни се даде. И тогаш јас со уште неколку Македончиња отидовме во Белград. Тука можевме да ги согледаме српските намери бидејќи силно се грижеа да ни ја внушат српската идеја и да ни го наложат српскиот јазик, кое уште повеќе нè раздразнуваше."
- Даме Груев
Случувањата во Солунската егзархиска гимназија биле следени од страна на српскиот конзул Петар Карастојановиќ. Конзулот со посредство на Темко Попов стапил во контакт со исклучените ученици и им ветил дека со негова помош ќе можат да го продолжат образованието во Србија, на учениците им била ветена финансиска и морална поддршка ако го продолжат образованието во Србија. Откако српските институции ги извршиле сите подготовки, започнале со префрлање на македонските ученици во Србија, на неколкупати биле префрлени по 33 ученика од Македонија. Даме со деветмина на 21 септември 1888 година пристигнал во Белград.
Во Белград, Даме и неговите сопатници се обратил до српскиот министер за просвета и црковни работи, Владан Ѓорѓевиќ. Во обраќањето тие побарале да се запишат во сосдветните класови и да им се даде финансиска поддршка, а за возврат ветиле:
Даме бидејќи во Солун не го завршил шестиот клас, го запишал повторно истиот клас но како вонреден ученик. Во Белград, тој најпрво бил сместен во живеалиштето на Тодоровиќ, а подоцна се префрлил во пансионот на друштвото Свети Сава. Освен сместување, ова друштво на учениците им обезбедувало и материјална поддршка. Набргу потоа по барање на претседателот на друштвото св.Сава, Светомир Николаевиќ, Даме и неговите соученици биле префрлени во Светосавскиот пансион кој се наоѓал во куќата на владиката Виќентие.
Поради лошите услови дошло до незадоволство меѓу македонските учениците и нивна жалба до Министерството за просвета. Набргу таквото незадоволство се претворило во бунтовништво и поради тоа бил исклучен ученикот Димитар Попов, пријател на Петар Поп Арсов. По исклучувањето на Попов состојбата се смирила, меѓутоа незадоволството меѓу македонските ученици останало. За оваа состојба Светомир Николаевиќ во својот извештај до Министерството за надворешни работи истакнал:
На 30 август 1889 година се вратил во Белград. По враќањето, друштвото ''Св. Сава'' на Даме му одобриле со завршен шести клас да може да се запише на Великата школа. Српските институции сакале македонските ученици порано да го завршат школувањето: па што порано да бидат од корист за татковината, и да и послужат на српската народна идеја. Искористувајќи ја таа можност, Димитар Мирчев, Владимир Бојаџиев и Даме Груев се запишале на Правниот факултет. Меѓутоа друштвото ''Св. Сава'' сакало тие да се запишат на Филозофскиот факултет бидејќи било на мислење дека македонските ученици и студенти на тој начин ќе бидат покорисни за српската пропаганда во Македонија. Поради таквиот стремеж на друштвото ''Св. Сава'' дошло до недоразбирање. Даме Груев, Димитар Мирчев и Владимир Бојаџиев се обратиле до Главниот одбор на друштвото, во обраќањето тие истакнале:
Какво требало да биде образованието на македонските ученици, српските институции немале изградено заеднички став. Министерството за надворешни работи, барало оние ученици кои имаат завршено IV, V, VI клас при бугарските гимназии, да слушаат скратен едногодишен курс на Учителската школа, како питомци на Министерството за надворешни работи, а по курсот требало да се вратат во Македонија како учители. Со оваа одлука бил запознаен управникот на Учителската школа и тој во одговорот меѓу другото истакнал:
Поради притисокот на првиот министер, Учителската школа решила македонските ученици да ги изучуваат предметите: српски јазик и книжевност, српска историја и географија, методика и школска работа, хигиена и црковно пеење. Обидот на српските институции да направат од македонските ученици, вистински Срби, довел до незадоволство меѓу македонските ученици. Даме во разговор со Петар Поп Арсов истакнал:
Незадоволството кулминирало со немири во училишниот пансион, а на чело на ова истапување застанале Петар Поп Арсов, Никола Наумов и Христо Поп Коцев. Поради таквото нивно држење, тие биле избркани од пансионот на друштвото ''Св. Сава'', а не им било дозволено да го продолжат образованието во Белград и затоа ја напуштиле Србија.
Македонските ученици по инструкција на Минчевич, на 1 февруари 1890 година испратиле Адреса до Српското народно собрание. Оваа Адреса била потпишана од 28 до 30 ученици, а Даме бил третопотпишан. Во неа било истакното:
По предавањето на Адресата, нејзините потпишувачи биле исклучени од училишните институции и пансионот. Поради тоа дошло до нереди, а била употребена и жандармеријата за да се воспостави редот. По притисок на српските власти, тројца потписници на Адресата, писмено се откажала од своите потписи со изговор дека не потпишале своерачно.
На 3 февруари 1890 година, 17 ученици меѓу кој и Даме, од претседателот на друштвото ''Св. Сава'' побарале да заминат во Македонија. Таа ноќ учениците од бугарското дипломатско претставништво добиле 35 динари за патни трошоци. Следниот ден властите издале наредба да се испрашаат потписниците на Адресата, да кажат дали тие навистина тие се потпишале, дали некој им ја подготвил изјавата, кој ги поттикнал да го напуштат училиштето и да се вратат во Македонија. Биле испрашани 15 ученици по три групи, во првата група бил Даме. Тој во текот на испрашувањето истакнал:
Софија
"Ние го напуштивме школувањето во Белград и дојдовме во Софија, оти ни беше ветено од бугарскиот дипломатски агент во Белград, г. Минчович, дека ќе имаме полна слобода за здружување на нас Македонците... Нашето друштво не е политичка организација... Ние со ништо не згрешивме со бугарските закони. Нашиот грев е во тоа што го сакавме нашето отечество. Кога дојдовме тука, се надевавме братски да не помогнете да создадеме своја интелигенција, која ќе го поведе отечеството во борба за ослободување. Како што изгледа ние сме измамени."
- Даме Груев
Во Софија, Даме се запишал историја при Софискиот универзитет Св. Климент Охридски. Таму живеел заедно со својот пријател Димитар Мирчев. При престојот во Софија, на чело на бугарската влада стоел премиерот Стефан Стамболов. Овој бугарски политичар бил протурски ориентиран и со својата политика сакал да добие поголеми отстапки од Високата Порта за Бугарската пропаганда во Македонија. Стамболов бил против сите истапи кој биле насочени кон Османлиското Царство, вклучително и оние на Македонската емиграција во Бугарија и македонските студенти и ученици.
Меѓутоа и покрај таквата политичка атмосфера во Бугарија, Даме со неколку свои пријатели кон крајот на 1890 година формирал тајно друштво под името Македонско студентско друштво.
Друштвото било основано врз македонска основа, тоа им било ветено уште во Белград од страна на бугарскиот дипломат Минчович. Во текот на подоцнежното полициско испрашување Даме истакнал дека:
По истакнати членови на друштвото биле: Дамe, Петар Поп Арсов, Христо Поп Коцев, Димитар Мирчев, Никола Дејков и Никола Наумов, а посебна улога при формирањето на друштвото имал Коста Шахов. Друштвото имало за цел: Ослободување на Македонија од турското ропство, формирање на револуционерна организација во Македонија, врбување на истомисленици и нивно препраќање во Македонија, издавање на едно списание што ќе се спротивстави не само на турскиот терор, туку и на туѓите пропаганди што го цепат македонскиот народ на Бугари, Грци и Срби. За оваа дејност, во своите спомени Даме вели:
Друштвото сакало своите идеи да ги прошири меѓу македонската емиграција и затоа Даме и Димитар Мирчев одржувале часови при вечерното училиште на социјалистичкото друштво Нов Живот. Слушатели на ова училиште биле македонски печалбари. Меѓутоа плановите на Друштвото биле попречени од убиството на бугарскиот министер за финансии Христо Белчев. Овој атентат ги раздвижил бугарските власти и тие започнале со апсења. Проследувањата особено биле силни меѓу македонската емиграција и студентите социјалистите. Даме бил притворен во петтиот полициски участок, каде што бил задржан 15 дена. Во текот на испрашувањето, Даме бил запрашан за неговите врски со социјалистичкото друштво Нов Живот, а потоа истрагата била насочена кон Македонското студентско друштво. Во участокот бил запрашан зошто е потребно организирање на македонските студентски во посебно друштво. На ова прашање, Даме одговорил дека на Македонија и недостасува интелигенција која по враќањето во отечеството (татковината) ќе ги брани нејзините интереси. Во понатамошното исправување му било посочено дали тоа не води кон сепаратизам и со тоа и се нанесува штета на бугарштината во Македонија, на ова прашање Даме одговорил:
На прашањето: Кој ви пречи тука во Софија да се школувате и како чесни Бугари да заминете за Македонија да работите заедно со нас на ослободувањето на Македонија? Даме одговорил:
Во текот на понатамошната истрага, бил запрашан која е причината за напутшање на Солунската егзархиска гимназија, зошто го продолжил образованите во Белград и зошто дошол во Софија. Даме одговорил дека вината лежела во строгиот режим на Гимназијата и друштвото ''Св. Сава'' кое сакало да ги посрби Македонците. На последното испрашување истрагата била насочена кон Македонското студентско друштво и планираното списание, оттука бил запрашан: Зошто ви е потребно такво списание кога во Бугарија има такви во кои можат слободно да пишуваат сите па и Македонците? На прашањето, Даме одговорил:
Ова било последно испрашување и тогаш било констатирано дека според полицијата се барал Димитар Груев од Прилеп, а не Дамјан Груев од Смилево, Даме сепак бил запрашан дали го познава тој човек на што добиле одговор дека немал можност да се запознае со него по што бил ослободен.
Во текот на истрагата, полицијата составила извештај во кој било истакнатo дека Даме е горделив и лукав човек кој со својата тврдоглавост може да создаде непријатности за бугарската влада и бугарската политика кон македонското прашање. Полицијата препорачала Даме да биде исклучен од Вишото училиште и да се испрати на отслужување на воен рок во бугарската армија со цел за да биде отстранет од Софија.
Даме додека бил во притвор, бил исклучен од Вишото училиште и добил покана за отслужување на воен рок. Затоа Даме и Никола Наумов заминале за Македонија. Притворањето и заминувањето на Даме и Никола Наумов придонеле да дојде до растурање на Македонското студентско друштво.
Крај на патувањето
"Мислата за национално обединување на Македонците, иако под маската бугарска, се зафати во 1890 г. Во крајот на 1889 г. се префрлија во Бугарија 30-40 души ученици и студенти Македонци од Белград во Софија. Тие ученици се душата на сите настани во Македонија оттогаш досега "
Враќање во Македонија
"Сетне во Прилеп поминав пак во чисто учителска работа. Немаше почва (револуционерна б.н) таму. Учителите беа со конзервативни идеи. Дури ништо не можеше да се стори по (револуционерната б.н) идејата со нив. Учителите, дури странеа од мене, кога се беше расчуло, дека сум исклучен од Вишото училиште во Софија и дека сум заразен од социјалистички идеи. Во суштина социјализмот го должам на социјалистичката средина во Софија. Сериозно не бев го изучувал социјализмот, ниту некогаш сум бил предаден со фанатизам на тоа учење. Во Македонија ме дразнеа како социјалист, и јас, предизвикан сум го заштитувал тоа учење, но како активен социјалист не сум бил и ниту сум мислел, дека за него има почва во Македонија"
- Даме Груев
Во април 1891 година Даме заедно со Никола Наумов ја минал границата и се вратил Македонија. По враќањето се населил во Битола. Во текот на престојот во овој град, Даме стапил во контакт со учителите: Лука Ѓеров, Никола Дуртанчев, Неделко Дамјанов и Никола Кочов. Во текот на овој престој во Битола, Даме дал иницијатива за формирање Учителски сојуз. Најверојатно тоа бил обид за оживување на идејата за формирање револуционерна организација во Македонија, поставена уште во Софија од страна на Македонското студентско друштво, а се пристапило и кон изработка на Устав. За да се прошири револуционерната идеја било предвидено да се создаде една подвижна околиска библиотека. Меѓутоа сите обиди биле попречени од претседателот на егзархиската црковно-училишна општина во Битола, Козма Пречистански. Во почетокот на јули 1891 година, Даме до егзархиската општина во Битола поднел барање за негово назначување за учител, а под влијание на општинската комисија, Козма Пречистанки го назначил Даме за учител во Смилево. Даме во учебната 1891/92 година бил егзархиски учител во родното место со плата од 30 лири. Во Смилево, Даме предавал и во егзархиското училиште но и во вечерното училиште кое било новоотворено. Вечерното училиште било поставено врз чисти просветни цели, за разлика од егзархиското, во кое имало и црковни предмети. Во Смилево, Даме не презел револуционерна агитација, најверојатно поради проблемите во текот на негово назначување и општата состојба во селото кое било егзархиско-конзервативно настроено.