cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Убавоног вргањ
Слични видови
Два источни северноамерикански видови, ''В. inedulis и C. розипите, исто така имаат изглед сличен на C. калопус''. ''В. inedulis произведува помали овошни тела со бела до сиво-бела капа, додека C. roseipes се'' поврзува исклучиво со хемок. ''В. firmus, пронајден во источниот дел на Соединетите Американски Држави, источна Канада и Костарика, има бледа боја на капачето, црвеникава шипка и горчлив вкус, но за разлика од C. калопус'', има црвени пори и му недостига ретикулација. ''В. panniformis, јапонски вид опишан како нов за науката во 2013 година, има сличност со В. калопус'', но може да се разликува по нејзината груба површина на капачето, или микроскопски по амилоидното боење на клетките во месото на капачето и морфолошки различните цистидии на штипката.
Дистрибуција и живеалиште
Ектомикоризален вид, Caloboletus calopus расте во зимзелени и листопадни шуми, често на повисоки надморски височини, особено под бука и даб. Овошните тела се појавуваат поединечно или во големи групи. Видот расте на варлива почва од јули до декември, во Северна Европа, и северозападниот дел на Тихиот Океан на Северна Америка и Мичиген. Во Северна Америка, нејзиниот опсег се протега на југ до Мексико. Сортата фрустосус е позната од Калифорнија и Карпестите Планини во Ајдахо. Во 1968 година, откако ги споредија европските и северноамериканските збирки, Милер и Ватлинг сугерираа дека типичната форма на ''Ц. калопус'' не се јавува во САД. Слични споредби од други автори ги доведоа до спротивен заклучок, и оттогаш видот е вклучен во неколку северноамерикански теренски водичи. Болетата е снимена од регионот на Црното Море во Турција, од под Populus ciliata и Abies pindrow во Равалпинди и Натија Гали во Пакистан, провинцијата Јунан во Кина, Кореја, и Тајван.
Биохемија
Иако има атрактивен изглед, Caloboletus calopus не се смета за јадење поради неговиот многу горчлив вкус, кој не исчезнува при готвењето. Има извештаи дека се јаде во далечниот исток на Русија и Украина. Горчливиот вкус во голема мера се должи на соединенијата калопин и дериват на δ- лактон, О -ацетилциклокалопин A. Овие соединенија содржат структурен мотив познат како 3-метилкатехолна единица, што е ретко во природните производи. Целосна синтеза на калопин беше пријавена во 2003 година. Сортата фрустозус е пријавена како предизвикувач на тешки болести во Европа.
Дериватите на пулвинска киселина, атроментична киселина, вариегатична киселина и ксерокомска киселина се присутни во Б. печурки од калопус. Овие соединенија го инхибираат цитохром P450 - главните ензими вклучени во метаболизмот и биоактивацијата на лековите. Други соединенија кои се наоѓаат во овошните тела вклучуваат калопин Б, и секвитерпеноидните соединенија циклопинол  и болетунони А и Б. Последните две високо оксигенирани соединенија имаат значајна активност на чистење на слободните радикали. Соединенијата 3-октанон (47,0% од вкупните испарливи соединенија), 3-октанол (27,0%), 1-октен-3-ол (15,0%) и лимонен (3,6%) се доминантните испарливи компоненти кои го даваат телото на овошјето нејзиниот мирис.
Суперлига на Србија во фудбал 2021/2022
Суперлига на Србија во фудбал во сезоната 2021-2022 година — 16-то официјлно натпреварување организирано под тоа име од страна на Фудбалскиот сојуз на Србија. Сезоната започнала на 16 јули 2021 година а завршила на 22 мај 2022 година.
Резултати
Домакините се наведени во левата колона.
Резултати по коло
Дерби натпревари
Табела и статистика
Легенда:
Резултати по коло
Легенда:
Бараж за опстанок
-
Успешност и форма
Легенда:
Список на дипломатски претставништва на Македонија
Ова е список на амбасади и генерални конзулати на Република Македонија во странство. Тука не се наведени почесни конзулати.
Шаховска олимпијада 1928
2. шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ, која содржела натпреварувања во машка и женска конкуренција, како и неколку настани кои биле одржани со цел да се промовира играта се одржала од 21 јули до 6 август 1928 во Хаг, Холандија.
Конечните резултати биле следниве:
Поединечно
Немало ред во порединечна конкуренција, па само 6 поединечни резултати биле наградени.
Аматерско светско првенство
Второто аматерско светско првенство се одржало за време на Олимпијадата. Конечните резултати биле следниве: ,
! Место !! Шахист !! Бодови !! Бергеров систем
Поврзано
I неофицијална шаховска Олимпијада (Париз 1924)
II неофицијална шаховска Олимпијада (Будимпешта 1926)
III неофицијална шаховска Олимпијада (Минхен 1936)
Track Top-40
Track Top-40 е данска топ 40 табела која е презентирана секој вторник на hitlisten.nu. Табелата комбинита 40 најдибри продавани песни преку легално музичко спуштање и продажбите на музички синглови без разлика дали се на ЦД или Грамофонска плоча.
Трка околу Луксембург
Трка околу Луксембург (Tour de Luxembourg) — годишна велосипедска етапна трка, која се одржува во Луксембург. Трката околу Луксембург е класифицирана како 2. HC, категорија на трки кои се веднаш за оние од Светската турнеја. Во 2006 година, трката била дел од Европската турнеја. Одржувана кон крајот на мај или почетокот на јуни, настанот е понекогаш користен од страна на возачите како подготовка за Тур де Франс.
ОУ „Раде Кратовче“ - Кочани
Раде Кратовче — основно училиште во Кочани, Општина Кочани.
Познати личности кои учеле во ова училиште
Стаменка Спасова
Графити
Графити (еднина: graffito; множината е користена како небројна именка) — име за слики или букви изгребани, исчкртани, насликани или означени на кој било начин на некој имот. Тоа е уметничка форма во која што спаѓаат сите графички дела на нечија сопственост. Графитите датираат уште од времето на Стара Грција и Римското Царство. Во денешно време, најчесто се користи боја како што се лименките со боја (спреј) и маркери. Во повеќето држави цртањето на графити на нечива сопственост, без дозвола од сопственикот, се смета за вандализам. Понекогаш графитите се користат за објавување на политички пораки. Сегашните графити, најчесто букви во три-димензионален облик со разни бои и потписи т.н тагови, потекнуваат од хип-хоп културата.
Потекло на поимот
Графити и графито потекнуваат од италијанскиот збор graffiato („исчкртано“). „Графити“ се применуваат во историја на уметноста, за уметнички дела создадени со гребење на надворешна површина. Поврзан термин со овој е „graffito,“ кој вклучува гребење врз еден слој од пигменти за да се открие друг под него. Оваа техника најпрво била користена од грнчарите кои ги полирале своите предмети а потоа гребеле дизајн на нив. Во антички времиња графитите биле врежувани на ѕидовите со остар предмет, иако понекогаш биле користени и креда или јаглен. Грчкото γράφειν – graphein – со значење „пишува“ е од истиот корен.
Модерни графити
Графитите често се доживуваат како да се поврзани со хип-хоп културата а безбројните меѓународни стилови поттекнуваат од графитите во подземната железница во Њујорк(види долу). Меѓутоа, постојат многу други примери на значајни графити од овој век. Графитите одамна се појавиле на железнички товарни вагони. Оној со најдолга историја, кој датира дури од 1920-тите а постои и денес е Бозо Тексино. За време на Втората светска војна и неколку децении подоцна, фразата „Килрој беше овде“ (анг. Kilroy was here) заедно со илустрација беше распространета ширум светот, поради нејзината употреба од страна на американските војници и нејзината прочуеност во американската народна култура. Кратко по смртта на Чарли Паркер (наречен „гуштер“ или „птица“) околу Њујорк почнаа да се појавуваат графити со зборовите „Птицата живее“ (анг. Bird Lives). Во шеесеттите американскиот графит кој тврдеше дека „Јосариан живее!“ (анг. Yossarian lives!) кратко време беше популарен, референца на главната личност во романот на Џозеф Хелер „Безизлезна ситуација“ (анг. Catch−22). Студентските протести и генералниот штрајк од мај 1968 го украсија Париз со револуционерни, анархистички и ситуационистички слогани како L'ennui est contre-révolutionnaire („досадата е контрареволуционерна“) претставени во насликани графити, постери и шаблони. Во САД во тоа време други политички изрази (како што се „слобода за Хјуи“ (анг. Free Huey) за Црниот Пантер/Леопард Хјуи Њутн) за момент станаа популарни како графити во ограничени области, само за да бидат заборавени. Популарен графит од 1970-тите беше легендарниот „Dick Nixon Before He Dicks You,“ со кој се покажуваше непријателството на младите спрема тој американски претседател. Графитите за рокенрол се значаен подвид. Познат графит од 20 век беше натписот во подземната железница во Лондон „Клептон е Господ“ (анг. Clapton is God). Изразот беше насликан со прскање од страна на еден обожавател на ѕид на една станица во подземната железница во Ислингтон, есента 1967 година. Графитот беше овековечен во фотографија, на која едно куче мокри на ѕидот. Графитите исто така беа поврзувани со движењето против основањето на панк рокот кое започна во 1970-тите. Бендовите како Црно знаме и Крас (анг. Black Flag and Crass) (и нивните следбеници) ги испишаа нивните имиња и логоа, додека пак многу панк ноќни клубови, станови и врталишта се познати по нивните графити. Во доцните 1980-ти превртената чаша за мартини што беше ознака за панк бендот Мисинг Фаундејшн (анг. Missing Foundation) беше најраспространетиот графит во долен Менхетен и копиран од хардкор панк обожавателите ширум САД и Западна Германија.
Графитите како дел од хип-хопот
Лименка со боја, честа алатка за модерните графити Во Америка во доцните 1960-ти графитите служеле како начин за изразување на политичките активисти, а исто така и на бандите како на пример Севиџ Скалс (Savage Skulls),Ла Фамилија (La Familia) и Севиџ Номадс (Savage Nomads) за да ја означуваат територијата. Кон крајот на 1960-тите потписите -ознаките- на пишувачите на графити од Филаделфија, Корнбред, Кул Ерл и Топкет 126 почнале да се појавуваат. Корнбред често е споменуван како еден од најраните пишувачи на модерни графити. Околу 1970-71 година, центарот на иновацијата на графитите беше преместен во Њујорк каде што пишувачите на графити одејќи по стапките на ТАКИ 183 и Трејси 168 го додаваа бројот од нивната улица на нивниот прекар, „бомбардираа“ некој воз со нивната работа, и и дозволуваа на подземната железница да го однесе-а нивната слава, ако е импресивна, или едноставно продорна, е доволна. Врежувањето на меурите на почетокот влијаеше на пишувачите од Бронкс, иако разработеното пишување на Трејси 168 наречено „див стил“ ја дефинираше уметноста. Во 70-тите на раните зачетници на новиот тренд им се придружиле уметници како Донди, Зефир и Лејди Пинк. Графитите се еден од четирите главни елементи на хип-хоп културата (заедно со рапувањето, диџејството и брејденсот). Врската меѓу графитите и хип-хоп културата произлегува од раните графитисти кои применувале други аспекти на хип-хоп, а ги применувале во области каде што други елементи од хип-хопот се развивале како видови уметност. До средината на 80-тите, овој вид ќе се премести од улицата во светот на уметноста. Жан-Мишел Баскије ќе ја напушти неговата САМО идентификација за уметничките галерии, а ќе се разнишаат дури и врските на уличната уметност со хип-хопот. Одвреме на време победничките хип-хоп песни за графитите сѐ уште можеле да бидат слушнати во 90-тите, меѓутоа, во песни како што се „Wrong Side of Da Tracks“ од Артифактс (анг. Artifacts) и „Lune TNS“ од Компани Флоу(анг. Company Flow).
Потекло
Во периодот од 1969 до 1974 година се случи „пионерската епоха“. За ова време графитите претрпеа промена во стиловите и популарноста. Брзо по преселувањето од Филаделфија во Њујорк, градот го даде еден од првите графитисти кој го привлекуваше вниманието на медиумите во Њујорк, ТАКИ 183. Тој беше момче од Вашингтон Хајтс, Менхетен кој работеше како курир. Неговата ознака претставува мешавина од неговото име Деметриус (Деметраки), ТАКИ, и бројот на неговата улица, 183-та. Работејќи како курир, тој постојано бил во подземната железница и почнал да ги остава своите ознаки кај што се движел. Ова создаде напис во Њујорк Тајмс во 1971 насловен „ТАКИ 183 создаде другари допишувачи“. Хулио 204 исто така е признаен како ран пишувач, иако тогаш не бил признат надвор од графити супкултурата. Други значајни имиња од тоа време се: Стеј Хај 149, ФАЗА 2, Стич 1, Џо 182, Џуниор 161 и Cay 161. Барбара 62 и Ева 62 беа исто така важни рани графитистки во Њујорк, а се и првите жени кои станале познати по пишувањето на графити. Исто така за време на оваа епоха се случувало движењето од надворешноста на градските улици до подземните железници. Графитите ги видоа исто така и своите први почетоци на натпреварување во тоа време. Целта на повеќето уметници во тој момент била „засилувањето“: да се има колку што е можно повеќе ознаки и бомби на колку што е можно повеќе места. Уметниците почнале насилно да влегуваат во дворовите на подземните железници со цел да удрат колку што можат повеќе возови со помал ризик, често создавајќи повеќе разработени уметнички дела покрај страните за автомобилите во подземните железници. Тогаш официјално беше воспоставен самиот чин на бомбардирање. До 1971 година потписити почнале да се појавуваат во вид на калиграфи бидејќи, со оглед на огромниот број уметници што постоеле, секој графитист имал потреба од тоа да се разликува самиот. Со исклучок на растечката сложеност и креативност, ознаките исто така почнале да растат во големина и обем-на пример, многу уметници почнале да ја зголемуваат големината на буквите и дебелината на линиите, како и потцртувањето на нивните ознаки. Ова овозможи да се појави таканареченото „ремек-дело“ или „парче“ во 1972. Супер Кул 223 е признаен како првиот кој ги правел тие дела. Употребата на дизајни како што се точките, шаблоните и дамите станала сè попопуларна. Примената на спрејовите со боја драстично се зголемила во тоа време како што уметниците почнале да ја прошируваат својата работа. „Top-to-bottoms“, делата кои ја опфаќаат целокупната висина на еден вагон од подземната железница, исто така се појавиле во тоа време. Целокупната креативност и уметничкото созревање од овој временски период не останале незабележани од трендот-Хуго Мартинез ја основал групата Обединети графитисти (UGA) во 1972 година. ОГУ била составена од многу врвни графитисти од тоа време, чија цел била графитите да се претстават во уметничка галерија. До 1974 година, графитистите почнале да ја вклучуваат и употребата на сценски декор и цртани ликови во нивната работа. Волшебната петорка, била банда позната по нивните совршено дизајнирани цели автомобили.
Средина на 1970-тите
До средината на 1970-тите, повеќето стандарди во пишувањето графити и графити културата биле поставени. Најголемото „бомбардирање“ во историјата на САД се случило во овој период, делумно поради економските ограничувања на Њујорк, кои ја ограничиле неговата способност за борба против овој вид уметност со програми за отстранување на графитите или транзитно одржување. Исто така во ова време, „top-to-bottoms“ почнале да заземаат цели вагони од подземната железница. Најважно од оваа епоха се покажало дека е создавањето на „исфрлањето“, кое е посложено од едноставното „тагирање“, но не толку комплексно како некое „ремек дело“. Брзо по нивното воведување, исфрлањата довеле до натпреварувања за да видат кој може да направи најголем број исфрлања за најкратко време. Пишувањето графити станувало многу конкурентно и уметниците се стремеле за целиот град или да ги видат нивните имиња во сите пет административни единици во Њујорк. Конечно, стандардите кои биле поставени во раните 70-ти почнале да стагнираат. Овие промени воделе многу уметници во 1980-тите со желба за развој и промени. Доцните 1970-ти и раните 1980-ти донеле нов бран на креативност на сцената. Како што влијанието на графитите растело на другата страна од Бронкс, така започнало движење за графитите охрабрено од Френдли Фреди. Фаб 5 Фреди (Фред Бретвејт) е уште еден популарен графити лик од ова време, кој започнал во една група за пишување на ѕидови во Бруклин. Тој забележал како разликите во техниката на прскањето со спреј и буквите меѓу Горен Менхетен и Бруклин почнале да се губат во доцните 1970-ти: „од што произлегол ‘дивиот стил’.“ На Фаб 5 Фреди често му се припишува дека тој помогнал во ширењето на влијанието на графитите и рап музиката и покрај нивното рано основање во Бронкс, и воспоставувањето на врски со главно белата уметност во центарот на градот и музичките сцени. Во тој момент, утврдениот свет на уметноста почнал да станува восприемлив за графити културата за првпат, со појавата на галеријата RAZOR на Хуго Мартинез во раните 1970-ти. Меѓутоа, исто така било, последниот бран на вистинско бомбардирање пред Власта за преминување уништувањето на графитите да го направи приоритет. ВПМ (Власт за преминување на метро) почна да ги поправа оградите на дворовите, и доследно да ги отстранува графитите, борејќи се со зголемениот број графитисти. Тоа што ВПМ се борела со уметниците отстранувајќи ја нивната работа често водело кон тоа многу уметници да се откажат разочарани, бидејќи нивната работа постојано била отстранувана.
Ширење на графити културата
Во 1979 година, на графитистот Квинонс Ли и Фаб 5 Фреди им било дозволено да отворат галерија во Рим од страна на застапникот Клаудио Бруни. За некои надвор од Њујорк, тоа била нивната прва средба со овој вид уметност. Пријателството на Фаб 5 Фреди со Деби Хари влијаело на синглот на Блонди „Rapture“ (Chrysalis, 1981), видеото во кое се појавува Жан Мишел Баскије од SAMO© Graffiti, а на многумина им понуди за првпат да го видат описот на елементи од графитите во хип-хоп културата. Поважен овде е независниот фиктивен филм на Чарли Ахерн „Див стил“ (анг. Wild Style) и раниот документарец на PBS „Војна на стиловите“ (Style Wars) (1983). Хит песните како „The message“ и „Planet Rock“ и нивните музички спотови (и двата од 1982 година) придонеле за зголемен интерес надвор од Њујорк во сите аспекти на хип-хопот. Во „Војна на стиловите“ не се опишани само славни графитисти како што се Ским, Донди, Минуан и Зефир, но исто така тоа ја зајакнало улогата на графитите во хип-хоп културата која се појавила во Њујорк со вклучување на раните познати брејкденс групи како што се Рок Стеди Кру (анг. Rock Steady Crew) во филмот кој исто така промовира исклучиво рап музика. „Војна на стиловите“ сѐ уште е признат како најпродуктивно филмско претставување на она што се случувало во младата хип-хоп култура во раните 1980-ти. Фаб 5 Фреди и Футура 2000 ги имаат хип-хоп графитите во Париз и Лондон како дел од Њујоршката рап турнеја во 1983. Холивуд исто така обрна внимание, консултирајќи се со пишувачи како ФЕЈЗ 2 и им даде меѓународна изложеност во филмови како „Beat Street“ (Orion, 1984). Во тој период исто така се појавил новиот жанр шаблони во графитите. Некои од првите примероци биле создадени во 1981 година во Париз од страна на графитистот Блек Ле Рат; до 1981 година шаблоните се појавиле и во други градови вклучувајќи ги и Њујорк, Сиднеј и Мелбурн, каде што тие биле документирани од страна на американскиот фотограф Чарлс Гејтвуд и австралискиот фотограф Рени Елис.
Пропаѓање на Њујорк
Како што културата се ширела надвор од Њујорк и во странство, културниот аспект на графитите во Њујорк попуштил дури до точка на истребување. Брзиот пад во пишувањето бил поради неколку фактори. Улиците станале поопасни поради растечката епидемична слабост, законодавството било подготвено казните за графитистите да ги направи построги, а ограничувањата на продажбата на сликите и изложбите го отежнала крадењето на материјали. Пред сè, ВПМ многу го зголемила својот анти‐графити буџет. Многу фаворизирани локации за сликарство станале добро чувани, дворовите биле проверувани, биле подигнати нови и подобри огради, а делата биле гланцани силно, тешко и доследно. Како резултат на тоа што подземните железници станувале потешки за сликање, повеќе уметници отишле на улиците, кој сега е, заедно со приградските возови и затворените товарни вагони, најраспростанет вид на пишување графити. Меѓутоа, многу графитисти одбираат да ги гледаат новите проблеми повеќе како предизвик отколку како причина за да се откажат. Негативна страна на овие предизвици била тоа што овие уметници станале многу територијални на добро напишани спотови, а силата и единството во бројките станувала се поважна. Ова веројатно е најнасилната епоха во историјата на графитите‐уметниците кои одлучиле сами да излезат често биле тепани и им биле крадени приборите. Некои од графитистите од оваа епоха биле Блејд, Донди, Минуан, Куик, Сиин и Ским. Беше наведено дека ова е крајот на сезонските њујоршки графитисти во подземната железница, а годините што следеле железницата била населена само од некои што се сметаат за најконзервативни уметници. Луѓето често мислеле дека пишувањето графити околу нивните локални области е лесен начин за тие да бидат фатени па затоа патувале во разни области.
Њујорк (1985‐1989)
Годините помеѓу 1985 и 1989 станале познати како „конзервативна“ епоха. Последен обид за графитистите од ова време бил во видот на затворените товарни вагони во подземната железница наменети за старите дворови. Со зголемената безбедност, културата се вратила чекор назад. Претходните разработени спалувања на надворешната страна од затворените товарни вагони сега беа расипани со едноставни ознаки за обележување кои често се впиваат во бојата. До средината на 1986, МТА и ЦТА ја освојуваа нивната „војна на графити“, а населението на активни графитисти беше намалено. Како што популацијата на уметници се намалуваше така се намалуваше и насилството поврзано со графити бандите и „бомбардирањето“. Врвовите на некои покриви исто така беа новите билборди за некои пишувачи од 80‐тите. Некои значајни графитисти од оваа епоха беа Коуп 2, Џа, Кло Мани, Зефир, Сејн Смит и Тикит.
Епоха на чистење на возовите во Њујорк
Сегашната епоха во графитите се одликува со тоа што повеќето графитисти се преселиле од подземната железница или вагоните на возовите во „уличните галерии“. Ова движење започнало во мај 1989, кога градот Њујорк се обидел да ги отстрани сите вагони во подземната железница кои на себе имале графити. Поради тоа, многу графитисти прибегнале кон нови начини на изрзување. Била предизвикана голема полемика на улиците расправајќи за тоа дали графитите треба да бидат сметани за конкретен вид на уметност. Пред ова движење, улиците во голема мера биле недопрени не само во Њујорк, туку и во другите поголеми американски градови. Откако превозната компанија почнала трудољубиво да ги чисти нивните возови, графитите наишле на неочекуваната незадоволна јавност на улиците на Америка. Градските власти секаде во земјата самобендисано претпоставиле дека графитите на бандите биле воглавно ограничени на уништување само во Големото Јаболко. Стилизираните поткажувачи од Јужен Бронкс биле раширени ширум целата земја, покривајќи згради, мостови и улици во секој урбан центар. Од Филаделфија до Санта Барбара, Калифорнија, годишните трошоци за чистење по уметниците од подземната железница скокнале до милијарди. За време на овој период многу графитисти почнале да ги покажуваат своите дела во галерии и да поседуваат нивни сопствени студија. Ова започнало во раните 1980‐ти со уметници како што се Жан Мишел Баскије, кој почнал со обележување на локации со неговиот потпис SAMO (Same Old Shit), и Кит Харинг кој исто така имал можност своите дела да ги прави во студио. Во некои случаи, графитисти направиле многу раскошни графити (особено оние направени во чест на некоја почината личност) на предните излози на некои продавници а дуќанџиите се двоумеле дали да ги покријат. Во Бронкс после смртта на раперот Биг Пан, неколку мурали (ѕидни слики) посветени на неговиот живот а направени од страна на ТАЦ КРУ се појавиле речиси преку ноќ; слични изливи се случиле по смртта на Де Ноториус БИГ, Тупак Шакур, Биг Ел и Џем Мастер Џеј.
Јужна Америка
Има значајна графити традиција во Јужна Америка, а посебно во Бразил. Во Бразил, за центар на инспирацијата за многу графитисти од светот, се смета Сао Паоло. Бразил „поседува единствена и особено богата графити сцена...[здобивајќи се со] меѓународна репутација како место за инспирација.“ Графитите „цветаат во секој можен простор во бразилските градови.“ Уметнички паралели „често се повлекувани помеѓу енергијата на денешен Сао Паоло и Нујорк од 1970−тите.“ „Урбанизираната метропола“ Сао Паоло „стана новото свето место за графитите;“ Манцо алудира на тоа дека „сиромаштијата и невработеноста...[и] големите напори и услови на маргинализираниот народ,“ а и „Бразилската хронична сиромаштија“ се главните двигатели „што ја одржуваат оваа жива графити култура.“ На светско ниво, Бразил има „едни од најпроменливите дистрибуции на приход. Законите и даноците често се менуваат.“ Манцо тврди дека овие фактори придонесуваат за многу нестабилно општество, поделено со оние економски поделби и општествени тензии што го поддржуваат и го хранат „традиционалниот вандализам и урбан спорт за обесправените“ како што е графитизмот во Јужна Америка.
Среден Исток
Графитите во Средниот Исток бавно се појавувале, имало неколку луѓе кои сликале со спреј во боја во различни ‘Емирати’ од Обединетите Арапски Емирати, Израел, и Иран. Најголемиот ирански весник Хамшахри (анг. Hamshahri) издал две статии за нелегалните пишувачи на графити во градот со слика од дело на ѕидовите на Техеран на иранскиот уметник Алоун. Токискиот магазин за дизајн Пинг Маг (анг. PingMag) го интервјуирал Алоун и објавил слики од неговата работа. Израелската West Bank barrier стана место за графити, слично на Берлинскиот ѕид. Многу графитисти во Израел доаѓаат од други места од светот, како на пример ЏУИФ, од Лос Анџелес, и ДЕВИОН од Лондон. Религиската референца „נ נח נחמ נחמן מאומן“ („Na Nach Nachma Nachman Meuman“) често е напишана како графит во Израел.
Современи експерименти
Современите графити често вклучуваат дополнителни уметности и технологии. На пример, Лабораторијата за истражување на графитите ја охрабри употребата на проектирани слики и магнетни диоди кои емитираат светлина како ново средство за пишувачите на графити. Италијанскиот уметник Казо ги практикува регенаративните графити преку експериментирање со апстрактни облици и внимателни измени на претходните графити.
Одлики на општите графити
Некои од најчестите стилови на графити ги имаат нивните сопствени имиња. Ознаката е најосновниот начин на пишување на името на уметникот дали со спреј или маркер. Ознаката на графитистот е негов или нејзин личен потпис. Тагирањето често е пример даден кога противниците на графити се поврзуваат со вандализам, како што тие практикуваат да ги брендираат сите видови на пишувањето графити (до сега е најчеста форма на графити). Ознаките може да содржат скриени и понекогаш тајни пораки, а може да ги содржат и иницијалите на уметникот или други букви. Освен името на графитот, некои уметници ја вклучуваат исто така и годината кога го завршиле графитот веднаш до името, на пример „Токс“ уметник од Лондон, станува Токс03, Токс04, итн. Џон Цомбикос подоцна тврдеше дека прекинатата кампања за ознаки „Borf“, која беше признаена за нејзината практикуваност во Вашингтон, е во чест на негов починат другар. Друга форма е исфрлањето, исто така познато како пополнување, со која се слика многу брзо со две или три бои, притоа губејќи ја естетиката поради брзината. Исфрлањата исто така можат да бидат исцртани на површина со една боја. Уметничко дело е посложено претставување на името на уметникот, вклучувајќи постилизирани големи или надувани букви, користејќи три или повеќе бои. Блокбастер е големо уметничко дело направено само да покрие голема област солидно со две контрастни бои, понекогаш со намера да ги спречи другите пишувачи да пишуваат на истиот ѕид. Посложен стил е „дивиот стил“, форма на графити која вклучува збиени букви, стрели и поврзувачки точки. Овие дела често тешко можат да ги прочитаат оние уметници кои не пишуваат графити бидејќи буквите се спојуваат на често нејасен начин. Некои уметници користат исто така и хартија. Критичарите на графити културата овој начин го сметаат за бавен и форма на мамење, но хартијата може да биде доста комплицирана на свој начин, а често се користи и во комбинација со други материјали. Ознаките со хартија често се направени на бела основа, или на било што што се лепи. Моделите се направени со сликање на слика на парче картон или некоја поцврста хартија, а потоа исечена со скалпел. Тоа што останува се прска со спреј, и ако е точно направено, излегува совршена слика. Многу графитисти мислат дека ако прават блокбастери или графити со посложен див стил бара многу време. Дивиот стил може да одземе (зависи од искуството и големината) од три часа до неколку денови. Друг графитист може да го направи тоа дело за неколку минути со bubble fill in. Ова беше дадено како пример од пишувачот на графити “CAP” во документарецот „Војна на стилови“, кој, како што велат другите пишувачи на графити, ги уништува делата со неговите брзи исфрлања.
Употреби
Теориите за употребата на графити од страна на авангардистите датираат уште од 1961 година во Скандинавскиот институт за компаративен вандализам. Многу современи аналитичари и дури критичари на уметноста почнале да ја забележуваат уметничката вредност на некои графити и да ја признаваат како форма на јавна уметност. Според многу истражувачи на уметноста, особено во Холандија и Лос Анџелес, овој вид на уметност е, всушност делотворен за социјалната еманципација или за постигнувањето на политичката цел. Ѕидовите на Белфаст и Лос Анџелес нудат друг пример на официјално признавање. Во време на конфликти, таквите ѕидови значеле средство за комуникација и самоизразување на членовите на тие општествени, етнички и/или расно поделени заедници, и се покажале како ефективни во воспоставувањето дијалог и така се однесувале на поделбите во периодот на транзиција. Берлинскиот ѕид исто така бил покриен со графити кои ги одразувале општествените притисоци поврзани со суровото советско владеење во GDR. Во Велика Британија, Бански е најпризнаената икона за ова културно уметничко движење и во тајност го држи својот идентитет за да не го уапсат. Многу од уметничката работа на Бански може да се види на улиците во Лондон и околните предградија, иако тој има насликано и слики на Израелската контроверзна West Bank barrier со сатирични елементи за животот на другата страна. Еден нацртал дупка на ѕидот со идилична плажа, додека друг покажува планински пејзаж на другата страна. Во 2000 година исто така имало многу изложби, а скорашните уметнички работи достигнале голема сума пари.
Како средство за легално или нелегално рекламирање
Графитите се користеле како средство за рекламирање и легално и нелегално. Во Њујорк, Бронкс, ТАЦ КРУ се здоби со репутација правејќи легални рекламни кампањи за компании како Cola, McDonalds, Toyota, и MTV. Во Велика Британија Covent Garden’s Boxfresh користел слики од револуционерот Запатиста со надеж дека вкрстените препораки ќе ја промовираат нивната продавница. Смирноф најми уметници за да користат различни графити (употребата на туби со голем притисок за чистење на гадните површини со цел да остават слика во гадната околина) како би го зголемиле познавањето на нивниот производ. Шепард Фереј, уметникот кој стои зад иконскиот постер „НАДЕЖ“ на Барак Обама, постигна популарност со неговата кампања “Андре џинот има posse”, со која уметноста на Фереј беше излепена во градови низ Америка. Обожавателите на новелата на Чарли Кипер користеле графити во вид на шаблони од слики од змејови и стилизирани наслови на книгата како средство за промовирање и поддржување на продажбата на книгата. Многу графитисти го сметаат легалното рекламирање како ‘платен и легализиран графит’ и се спротивставиле на главните рекламери. Бандата за истражување на графитите се фокусирала на неколку еминентни рекламери во Њујорк со цел да направи извештај против овој критериум.
Декоративна и висока уметност
Една изложба од 2006 година во Бруклинскиот музеј ги покажа графитите како вид на уметност што започнала во надворешните предградија на Њујорк и достигнала голем успех во раните 80-ти со работата на Креш, Ли, Дејз, Кит Харинг и Жан Мишел Баскије. Беа изложени 22 уметнички дела од њујоршки графитисти, вклучувајќи ги Креш, Дејз и Лејди Пинк. Во напис за изложбата во Time Out Magazine, кураторот на изложбата Шарлота Котик изјави дека се надева изложбата да предизвика оние што ја виделе да размислат за нивните ставови за графитите. Теренс Линдал, уметник и извршен директор на центарот Williamsburg Art and Historic, што се однесува до графитите и изложбата рече: „Графитите се револуционерни, според мене“, рече тој, „а секоја револуција треба да се смета за криминал. Луѓето кои доминираат или кои се потчинети имаат потреба од начин за изразување на своите емоции, така што пишуваат на ѕидови−бесплатно е.“ Во Австралија, историчарите на уметност критикувале некои локални графити дека имаат доволна креативна вредност и да ги рангираат во визуелната уметност. Текстот за историјата на уметноста во весникот од Оксфорд Универзитетот Australian Painting 1788-2000 завршува со долга дискусија за клучното место на графитите во современата визуелна култура, вклучувајќи ја и работата на неколку австралиски практиционери.
Нов Зеланд
Во февруари 2008 година премиерот на Нов Зеланд Хелен Кларк најави владини мерки против тагирањето и другите форми на графити вандализмот, опишувајќи го како уништувачко злосторство кое претставува инвазија на јавната и приватна сопственост. Новиот усвоен закон вклучуваше забрана на продажбата на лименки со спреј за сликање на лица под 18 години и максимално ги зголеми казните од 200 до 2000 новозеландски долари или зголемена работа во општествена корист. Доста се расправаше за означувањето и имаше еден инцидент во Окленд во јануари 2008 каде што средовечен сопственик на имот до смрт избоде едне од двајца тинејџери тагери и потоа беше осуден за убиство без предумисла.
Азија
Во Кина, графитите почнаа со Мао Зедонг во 1920−тите кој користеше бунтовнички слогани и слики на јавни места за да ја поттикне комунистичката револуција во градот. Мао го има рекордот за најдолго парче графити, кое содржин 4000 симболи со кои ги критикува своите учители и состојбата на кинеското општество. Графитите сè уште во својот зародиш во земјите во развој како Непал, Бутан, Пакистан. Во 1993 година во Сингапур, неколку скапи коли беа најдени испрскани со спреј. Полицијата уапси еден студент од сингапурското американско училиште, Мајкл П. Феј, го испраша и го казни за вандализам. Феј се изјасни за виновен за уништување на колата а исто така и за крадење на патни знаци. Според The Singapore Vandalism Act од 1966 година, кој го ограничуваше ширењето на комунистичките графити во Сингапур, судот го казни со четири месеци затворска казна, казна од 3,500 сингапурски долари (2,233 американски долари или 1,450 британски фунти), и тепање со дрво. Њујорк Тајмс во неколу изданија го осуди казнувањето и ја повика американската јавност да излезат на протести пред сингапурската амбасада. Иако сингапурската влада доби многу молби за милост, тепањето на Феј се случи на 5 мај, 1994 година во Сингапур. Официјално Феј доби шест удари со дрво, но тогашниот претседател на Сингапур Ong Teng Cheong одлучи да ја намали неговата казна на четири удари.
Етер
Етри — органски соединенија кои содржат две функционални групи кои можат да бидат алкил или арил групи поврзани со кислороден атом. Кај симетричните етри групите се еднакви, а кај несиметричните тие се различни.
Како и алкохолите, и етрите може да се сметаат за органски аналози ("роднини") на водата.
Претставници и примена
Диетил етер, обично наречен етил етер или само етер, нашироко се употребува како растворувач и како општ анестетик што се внесува во облик на пареи. Тој делува како депресант на централниот нервен систем и предизвикува несвестица. Диетил етер се употребува заедно со кислород, а смесата е потенцијално експлозивна. Статичкиот електрицитет може лесно да предизвика експлозија.
Познати се и многу циклични етри. Тетрахидроканабинол (ТНС), активна супстанца во марихуаната, има шестчлен етерски прстен. Други циклични етри вклучуваат дроги како кодеин, морфин и хероин.
Одредени циклични етри што содржат неколку кислородни атоми можат да ги транспортираат јоните во биолошките мембрани. Еден од нив е нонактинот, антибиотик што селективно го транспортира калиумот надвор од бактериските клетки. Ова соединение што содржи петчлени етерски прстени поврзани со естерски единици се поврзува со калиумот десет пати подобро отколку со натриумот. Бидејќи клетките мораат да одржуваат повисока концентрација на калиум од натриум јони, селективното отстранување на калиумот ги убива бактериите. Моненсинот, посложен полиетер, образува комплекси со натриум јони, а комплексот ги транспортира натриум јоните во клетките. Зголемувањето на концентрацијата на натриум јоните во клетките го зголемува осмотскиот притисок, а клеточната мембрана се раскинува, убивајќи ја клетката. Моненсинот се додава во храната на живината за уништување на цревните паразити.
Именување
Едноставните етри се именуваат како алкил-алкил етри. Името се прави со наведување на алкил (или арил) групите по азбучен редослед и со додавање на името етер. На пример, несиметричниот етер што има една бутил група и една метил група поврзани со еден кислороден атом се вика бутил метил етер. Симетричните етри го добиваат своето име со додавање на претставката ди- на името за алкил групата. На пример, еден етер со две изопропил групи поврзани со еден кислороден атом се вика диизопропил етер.
CH3-CH2-CH2-CH2-O-CH3 (бутил метил етер).
Физички својства
Етерските молекули не можат да образуваат водородни врски меѓу себе, што резултира во релативно ниската температура на вриење споредено со таа на аналогните алкани. Етрите се повеќе хидрофобни отколку естерите или амидите со споредлива структура.
Етрите се однесуваат како Луисови бази. На пример, диетил етер образува комплекс со соединенијата составени од бор, како бор трифлуорид диетил етерат .F3B:O(CH2CH3)2. Етрите исто така се координираат со магнезиумот во Грињаровите реагенси.
Слични структури
Етрите не треба да се мешаат со следните класи соединенија со истата општа структура R-O-R:
Примарни, вторични и третични етри
Термините "примарен етер", "вторичен етер" и "третичен етер" се користат повремено и се однесуваат на јаглеродниот атом до етерскиот кислороден атом. Во еден примарен етер, овој јаглероден атом е поврзан со само еден друг јаглероден атом, како што е во диетил етер: CH3-CH2-O-CH2-CH3. Пример за вторичен етер е диизопропил етер (CH3)2CH-O-CH(CH3)2, додека за третичен етер е ди-терт-бутил етер (CH3)3C-O-C(CH3)3.
Диметил етер, примарен, вторичен и третичен етер.
Полиетри
Полиетрите се соединенија со повеќе од една етерска група. Додека терминот општо се однесува на полимери, како полиетилен гликол и полипропилен гликол, нискомолекуларните соединенија од типот на крунски етри понекогаш можат да се вклучат во оваа група.
Синтеза
Етрите можат да се подготват во лабораторија на неколку начини:
Цикличните етри, кои се познати и како епоксиди, можат да се подготват:
Рамниште (Рожден)
Рамниште — археолошко наоѓалиште во кавадаречкото село Рожден. Наоѓалиштето претставува населба и топилница од доцноантичкото време. Во нивата на еден жител, што се наоѓа на 3 км западно од селото и под ридот Горнов Дол, како и во соседните ниви се среќава голем број фрагменти од керамички садови, питоси и градежен материјал. На простор од 200 × 200 м, има згура од топена железна руда, и тоа во големи количества.
Чезаре Павезе
Чезаре Павезе (Cesare Pavese) (Санто Стефано Белбо, 9 септември 1908 – Торино, 27 август 1950) бил италијански писател и поет.
Животопис
Чезаре Павезе е роден на 9 септември 1908 година, во малото место Санто Стефано Белбо во Пиемонт. Во Торино дипломирал историја на книжевноста, со дипломски труд за Волт Витман. Работел како уредник на библиотеката „Корали“ во издавачката куќа „Ејнауди“ од Торино, која по неговата смрт ги објавила неговите собрани дела. Како активен антифашист, бил осуден на прогонство. Кон крајот на август 1950 година, Павезе извршил самоубиство во еден хотел во Торино.
Критички осврт кон творештвото на Павезе
Ретко кој современ писател ја чувствува моќта на молчењето како Павезе. За да им го врати достоинството на зборовите и да ги исполни со човечка содржина, тој ги опкружува со паузи, ги разредува на белината на хартијата за да одекнат посилни и поубедливи во празнината. Неговата реченица, а особено дијалозите, се крајно упростени, сведени само на неколку најнеопходни и многу одговорни зборови. Неговото дело се одликува со скицуозност, суптилни детаљи и непогрешно реагирање. Воопшто, тој пишувал само кратки романи, кои може да се наречат новели. Неговиот опус е мал, мерен според бројот на страниците, но тој не е сразмерен на големината на неговиот книжевен лик. Но, неговата одбивност кон празната расприкажаност е толку голема, што шури и неговото скржаво соопштување му се чинело претерано, а за тоа сведочат последните реченици од неговиот дневник „Вештина на живеењето“, напишани десет дена пред самоубиството: „Не зборови. Дело. Повеќе нема да пишувам.“
И ликовите во романите на Павезе не се зборлести. Напротив, тие го исмеваат секој обид за меѓусебна комуникација со помош на зборовите, како што прави Момина во романот „Меѓу осамените жени“. И во „Затвор“, Стефано сака сè да заврши „без разговор“. Во сиромашниот речник на Павезе се среќаваат бројни синоними за осаменоста: таквата состојба, Клелија во „Меѓу осамените жени“ ја нарекува „пустош“; Силвија во „големиот оган“ ја нарекува „издвоеност“; Џинија во „Убавото лето“ ја нарекува „самотија“; Талино во „Твоите краишта“ ја нарекува „одвоеност“; а Стефано „недружевност“. Ова богатство на изразите зборува дека Павезе ѝ придава голема важност на осаменоста и на неа лежи тежината на пишувањето. Оттука, сите ликови во романите на Павезе се осамени, иако често се наоѓаат во бучно друштво. Тоа се случува поради тоа што нивното друштво не е хумана заедница, туку само збир на неспонтани поединци. Осамените ликови на Павезе се потонати во тажната реалност на формалистичките, конвенционални, надворешни човечки односи, а нивниот живот е сведен на најпростите елементи: физичка работа, банални разговори, сексуално задоволување, итн. На пример, Клелија смета дека животот нема смисла без топла бања и цигари; Стефано е преокупиран со тоа како да ги задоволи сексуалните потреби; Елена е „добра, присутна како кокошка, метла или слугинка“; а Корадо вели: „Не сакам ниедна, а сум водел љубов со многу“. Никој од неговите ликови нема важна цел ниту принцип, немаат страст, ништо не земаат сериозно и поради тоа немаат ниту среќа ниту болка. Меѓутоа, нивноот чувство на осаменост е активно и може да се смета за бунт и израз на незадоволството од состобата во која се наоѓаат. Како што запишал во својот дневник на 13. јануари 1949 година, Павезе смета дека излезот е во бегството, но не дава упатство каде треба да се побегне. Сепак, одговорот на ова прашање е парадоксален: треба да се побегне во тотална осаменост, таму каде што нема луѓе, зашто само во таа објективна самотија нема да ја чувствуваме субјективната самотија. Меѓутоа, ликовите на Павезе не се способни да го преземат тоа бегство, зашто тие се малодушни и не владеат со своите судбини.
Слично на тоа, описите што ги дава Павезе не се податоци од календарите или местата, туку ги претставуваат духовите на неговите јунаци. Мрачните утра во Торино, југото во Рим, дождот на тротоарот и ритчињата на зајдисонце попримаат митска вредност. Овие описи се симболи на променливите моменти на свеста, на длабоките психолошки состојби, на човековата личност вопатувањето низ времето, на неговото „јас“ што трае и на ефемерните впечатоци што се надоврзуваат еден на друг во нераскинливата низа на минатото-сегашноста. Така, Корадо вели: „Ритчето за мене не беше определено место, за мене тоа беше поглед на светот, начин на живеење“; за Стефано, морето е „слобода, животна радост, искреност, блискост“; а Розета Мола, во мигот на самоубиството, гледа во ридовите над Торино, наместо во бедата на рамнината.
Повеќејазичност
Повеќејазичност е постапка на користење или промовирање на употребата на повеќе јазици, било од еден говорник или од заедница на говорници. Во светот луѓето кои говорат повеќе јазици го надминуваат бројот на луѓе кои говорат само еден јазик. Водена од потребата за глобализација и културна отвореност, повеќејазичноста станува социјален феномен. Благодарение на слободниот интернет пристап до информациите, изложеноста на поединецот пред повеќе јазици е се почеста и почеста и со тоа произлегува потребата да се стекне со знаење на сè повеќе и повеќе јазици.
Лица кои говорат повеќе јазици
Поопширна дефиниција за лице кое говори повеќе јазици е лице кое може да општи на повеќе од еден јазик, било тоа активно (со зборување, пишување или потпишување) или пасивно (со слушање, читање или сфаќање). Поконретно, термините двојазично и тријазично се употребуваат за да се опишат споредливи ситуации кога се употребуваат два или три јазици. Лицето кое говори повеќе јазици најчесто е познато како полиглот. Поли (грчки: πολύς) значи „многу“, а глот (грчки: γλώττα) значи „јазик“.
Луѓето кои говорат повеќе јазици се стекнале и одржувале барем еден јазик за време на детството, т.н. прв јазик. Првиот јазик (понекогаш познат како мајчин јазик) се стекнува без формално образование, многу оспорувано со механизми. Децата кои на овој начин се стекнувале со знаење на два јазика се нарекуваат симултани бијазичари. Дури и во случај на симултани билигвисти обично едниот јазик доминира врз другиот.
Друга можност е тоа детето да може природно да говори три јазици имајќи мајка и татко кои говорат различни јазици, а да расте во средина со трет јазик. Пример за тоа може да биде татко, кој говори англиски, оженет со мајка која говори мандарински-кинески, а со семејството да живее во Хонгконг, кадешто јазикот на зедницата (и прв јазик во образованието) е кантонски. Ако детето уште од рана возраст оди во кантонски основни училишта, тогаш ќе резултира тријазичноста.
Во лингвистиката, стекнувањето на првиот јазик е тесно поврзано со концептот „говорник на родниот јазик“. Според широкото гледиште на јазичарите, говорникот на родниот јазик има некои аспекти на ниво на вештина кое ученикот на вториот (или следниот) јазик тешко може да ги постигне. Според тоа, описните емпириски истражувања на јазиците обично се вршат само со информанти, говорници на мајчин јазик. Сепак ова гледиште е прилично проблематично, особено затоа што сè повеќе говорници кои не говорат на мајчиниот јазик, очигледно не се вклопуваат успешно во општествата во кои не се зборува на нивниот мајчин јазик, но всушност тоа може да биде културолошки и јазичарички важен придонес (како на пример, писатели, политичари и уметници) за нивниот немајчин јазик. Во последниве години јазичаричкото истражување се фокусираше на употребата на широко познатите светски јазици, англискиот како лингва франка или распределениот заеднички јазик на професионалните и комерцијалните заедници. Во ситуациите како лингва фрака најчесто говорниците на заедничкиот јазик практично зборуваат повеќе јазици.
Дефиниција за повеќејазичноста
Една група академци расправа за максимална дефиниција, што значи дека говорниците се умешни со еден јазик како што се со другите јазици и имаат многу поголемо знаење и контрола врз едниот јазик како што имаат врз другите јазици. Друга група академци расправа за минималната дефиниција, која се основа на употребата. Според оваа група туристите кои успешно општат со фрази и мисли, а не го зборуваат течно јазикот може да се сметаат за двојазични.