cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
За Арменско 1903 година
Текст
дури долу мамо, до град Солун.
Македонска пошта
Македонска пошта е јавно претпријатие кое врши дејност на јавен оператор во внатрешниот и во меѓународниот поштенски сообраќај на Република Македонија, согласно Законот за поштенски услуги. Формирано е со поделба на поранешното претпријатие ПТТ (Пошта-телефон-телеграф) на Македонска пошта и Македонски телекомуникации на 1 јануари 1997. Македонска пошта има повеќе од 2000 вработени и над 300 единици на поштенска мрежа на целата територија на Република Македонија.
Поштата во Македонија за време на Римското Царство
Римското Царство за своите потреби организирало друмски и поштенски сообраќај (cursus publicus). Неговата внатрешна организација била регулирана со посебни прописи со кои се уредувал начинот на вршење на службата, распоредот на возење, времетраењето на патувањето, заштита на тајноста на пишаните соопштенија, казни за прекршување на службата и др. Територијата на Македонија била во составот на една добро организирана сообраќајна мрежа. Институцијата cursus publicus имала уредни конаци, релејни станици, удобни средства за превоз како и луѓе што се грижеле за функционирање на сообраќајот - magister officiorum. Патот Вија Егнација одиграл важна улога за усовршубање на римската пошта на територијата на Македонија. Бил широк од 4-7м, а долг 247 римски милји. Поради својата одлична географска местоположба сообраќаен и поштенски центар во тоа време бил градот Стоби (Градско) и од него тргнувале пет важни сообраќајници низ Македонија. Сите римски пошти во Македонија биле под централна поштенска управа.
Поштата во Македонија за време на Византија
Со пропаѓањето на Римското Царство во 476 г, Македонија потпаднала под Византија со Цариград како претстолнина. Византија ги задржала сите римски поштенски установи, а не се променил ниту начинот на нивното работење. Во 518 г., во Македонија се случил силен земјотрес, при што биле уништени поштите во сите поголеми и позначајни градови како: Скупи, Лихнид, Стоби и др. Климент Охридски организирал поштенско - манастирски врски меѓу сите области каде ја ширел глаголската писменост. Првата државна пошта започнала да функционира во време на царевите Самоил (969-1014), Гаврил Радомир (1014-1015) и Јован Владислав (1015-1018).
Поштата во Македонија во средниот век
Во средниот век, малите феудални држави немале ниту интерес, ниту средства да организираат државна пошта. Организирањето на преносот на пораките и соопштенијата не се сметало за обврска на државата и секој бил препуштен сам на себе. На територијата на Македонија, за време на владеењето на Стефан Урош III Дечански, поданиците требало редовно да ја исполнуваат гласничката служба, а царот Стефан Душан (1331-1355) истата ја зајакнал и подобро ја организирал.
Поштите во Македонија за време на Отоманското Царство
По освојувањето на Македонија, турските власти пристапиле кон организирање на поштенскиот сообраќај. Тие ги формирале татарските и суруџиските поштенски врски. Во почетокот на XV век овие примитивни поштенски врски биле усовршени. Во XVI век турските власти изградиле караван сараи - големи прифаќалишта покрај патот, а власта плаќала и арматалоси - вооружени чувари на поважните патишта, планински премини и опасни клисури. Во XVII век, султанот Мурат IV организирал посебен тип на анови покрај патиштата кои се викале мензулани.
Вакви мензулани биле основани во Битола, Велес, Скопје, Солун и во други поголеми градови во Македонија. Во XVIII век пак трговците основале т.н. комисионерски пошти во Битола, Дебар, Прилеп, Скопје и во други македонски градови. Македонскиот народ ги користел саиџиите за одржување врски со своите печалбари. Во текот на XIX век добро организираните трговци ги истиснале саиџиите и ја презеле нивната работа. Одлуката за нова организација на поштите турските власти ја донеле во 1840 г., кога започнал вториот период во развојот на поштата во Македонија и Турција. Во 1843 г., турските власти ја отвориле првата државна пошта во Македонија, во Битола. Поштата во Скопје била отворена во 1849 г., а во Штип во 1864 година. Во 1892 г., во Османлиското Царство имало 19 главни пошти. Под надлежност на Главната пошта во Солун биле и поштите во Македонија, а поштата во Солун била раководена од Цариградската управа на поштите, на чело со Мустафа паша. Во 1903 г., турските власти презеле мерки за понепосредно управување со поштите во Македонија. Имено, Главната дирекција на поштите и телеграфите од Приштина била пренесена во Скопје каде и останува до крајот на турското владеење.
Поштата во Македонија за време на СХС
По завршувањето на Првата светска војна и формирањето на Версајска Југославија, со кралски указ од 7 декември 1918 г. било основано Министерството на поштите и телеграфите. Меѓутоа, вистинската организација на поштите и телеграфите била воспоставена со специјална одредба од 27 јули 1921 г. Скопската обласна дирекција имала обласен директор во својство на началник и пет отсеци: општ, поштенски, телеграфско-телефонски-технички, економски и контролен отсек.
За одбележување е податокот дека на 14 април 1921 г. во Скопје било основано поштенското училиште. Наставата требало да трае 10 месеци, за 150 ученици со завршени шест класа гиманазија. Лицата кои го завршиле ова училиште биле назначени за службеници во поштите во Македонија. Во почетокот на 1925 г. во Скопје започнал да работи царинскиот отсек, формиран како пошта за царинење на пошта, адресирани за други земји.
Со проширување на сообраќајната мрежа Скопје станува значаен поштенски центар со што се јавува и потребата од изградба на нова поштенска зграда. На 12 јули 1936 г. бил ставен камен темелник на новата зграда, која била завршена во 1939 г. и во неа била сместена Дирекцијата на поштите, Пошта Скопје 1 и телеграф- телефон. Зградата се наоѓала во близина на Офицерскиот дом. Модернизацијата на другите пошти одела доста бавно.
Организацијата на поштите во овој период може да се подели на четири периоди и тоа: - од 7 декември 1918 г. до 3 април 1929 г. ПТТ работела во рамките на Министерството за пошти и телеграфи; - од 3 април 1929 до 12 декември 1930 г. ПТТ била во надлежност на Министерството за градежништво; - од 12 декември 1930 до 1 септември 1939 г. Поштата била во надлежност на Министерството за сообраќај - ПТТ одделение; - од 1 септември 1939 до 6 април 1941 Поштата работела во рамките на Министерството за пошти, телеграфи и телефони, кое престанало да работи во април 1941 г.
Поштата во Македонија за време на СФРЈ
Голем дел на ПТТ врските по ослободувањето практично не функционирале. Бројот на поштите во 1944 г. бил 45. Обновувањето траело од 1945 до крајот на 1947 г. За прв директор на ПТТ службата на Македонија, од страна на АСНОМ бил наименуван Благоја Тошев (1915-1950), поранешен поштенски работник, а за помошник директор Димитар Георгиев. Тошев успешно ја поставил првата организација на Поштата во Република Македонија.
За време на катастрофалниот земјотрес во Скопје од 1963 г. целосно биле урнати зградите на Пошта Скопје 2, Управата на Претпријатието и др. и истите биле заменети со времени објекти - бараки. Доставата на поштенските пратки, особено во оддалечените подрачја се вршела со бројни тешкотии. Пошторазнесувачите секојдневно поминувале десетици километри. Според евиденцијата од овој период, секојдневно пешачеле по 18 км, а вкупната должина на патот изминат во текот на годината изнесувал 532.000 км.
Со формирањето на трите поштенски центри - Битола, Штип и Скопје во 1965 г., се укинуваат 22-те писмоносни експедиции формирани во 1948 г.
Во периодот од 1976 до 1985 г. изградени се капиталните градежни објекти и тоа: Пошта Скопје 2 - 1981, шалтерската зграда Скопје 1, Пошта Прилеп - 1979, Тетово, Куманово - 1981, Гостивар, Гевгелија, Струмица - 1982, Штип - 1985/86, Кочани - 1982 г. На 22 ноември 1989 г. Собранието на СР Македонија носи одлука за организирање на Работна организација за ПТТ сообраќај „Македонија” како јавно претпријатие. Со донесување пак на Статутот на Претпријатието на 29 март 1990 г. предвидени се 16 основни организации (Битола, Гевгелија, Кочани, Куманово, Охрид, Прилеп, Тетово, Велес, Струмица, Штип, Скопје 1, Скопје 2, Градски телефон Скопје, Телеком Скопје и Изградба и транспорт), а во текот на јуни 1994 г. со организационите измени предвидени се нови основни организации за вршење на поштенска дејност (Кичево, Гостивар и Кавадарци).
Поштата во самостојна Република Македонија
По осамостојувањето на Македонската држава, ПТТ системот ја изврши својата трансформација во национален ПТТ систем и се приклучи на светската поштенска структура како независна национална организација за вршење на поштенска дејност. На 12 јули 1993 г. Македонија станала членка на Светскиот поштенски сојуз.
Меѓународниот поштенски сообраќај во Република Македонија започна со работа на 1 јуни 1992 г., кога во ГЦП Скопје 2 се формира изменичната пошта 91003 Скопје во која се вршеше целокупната концентрација на пратки од и за странство преку две одделенија. Процесот на поделба на поранешната ПТТ „Македонија” започна согласно Договорот со ЕБРД кој особено беше интензивен кон крајот на 1996/97 г. Од 1 јануари 1997 г. Јавното претпријатие за поштенски сообраќај Македонска Пошта работи како независен правен субјект.
IC 902
IC 902 — галаксија во соѕвездието Водолија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 6 август 1891 година од страна на Стефан Жавел.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 902 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 15,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,5 mag, додека површинскиот сјај изнесува 12,5 m/лм2. IC 902 има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 21 ч 1 м 56,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -13° 16' 21"". Положбениот агол на објектот е во износ од 90°.
Други поделби
Проучување на IC 902 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 940278.
Одбојка
Одбојката е групен спорт кој се игра на таков начин што две екипи од по шест играчи, одвоени со висока мрежа, ја префрлуваат топката преку мрежата до противничката екипа. По сервирањето од страна на едната екипа, играчите од другата екипа имаат право до трипати да ја удрат топката пред да ја префрлат топката преку мрежата. Бод се добива кога топката ќе падне во полето на противничката екипа, ако противничката екипа не успее правилно да ја префрли топката назад во полето на нивниот противник или ако противничката екипа заработи фаул.
Играта се игра до добиени три сета при што во секој сет треба да се освојат 25 бода, освен во евентуалниот петти сет кога се игра до добиени 15 бода. При тоа, победничката екипа мора да има два бода разлика во однос на противничката екипа,при освојувањето на потребниот број бодови за победа во тој сет. Во спротивен случај, сетот продолжува сè додека некоја од екипите не направи разлика од два бода.
Историјат на одбојката
Вилијам Г. Морган (1870-1942), роден во државата Њујорк, останал запишан во историјата како создавач на одбојката, којашто првично ја нарекол “Mintonette”. Морган дипломирал на колеџот Спрингфилд каде што се запознал со Џејмс Наисмит, којшто во 1891. година ја измислил кошарката. Една година по дипломирањето, отишол во Холиоки, Масачусетс, каде што добива место директор за физичко воспитување. Тоа место му овозможило директно влијание на вежбите за рекреација, т.е. развојот на спортот. Неговото водство било одлично прифатено и неговите одделенија секојдневно се зголемувале. Сфатил дека би било добро да измисли некоја игра за рекреација со натпреварувачки карактер со што би ја направил збогатил својата програма уште повеќе и би ја направил поразновидна. Кошарката му се чинела како добар избор, но само за помладите ученици, бидејќи за оние постарите му требала некоја помалку насилна.
Во тоа време, Морган никако не можел да најде игра слична на одбојката, па ја создал од своите посебни методи на тренирање и рекреација. Опишувајќи ги своите први експерименти, Морган рекол: „Во потрага по соодветна игра, прво тенисот ми падна на памет, ама за него ни се потребни топчиња, рекети, мрежа и друга опрема, па се откажав, но идејата за мрежа ми чинеше погодна. Подигнавме мрежа на висина од 1,98 m, над главата на еден просечен маж. Ни требаше и топка. Прво ми падна на памет кошаркарската, но таа е преголема и претешка.“ На крајот, Морган ја замолил фирмата A.G. Spalding & Bros да направи соодветна топка, што и било направено. Резултатот бил кожна топка со пречник од 65 cm и тежина од 300 g. Потоа, Морган, со уште двајца пријатели, ги пишува првите правила на одбојката.
Во почетокот на 1896 г., во Спрингфилд на YMCA Колеџот, била организирана конференција на која што се собрале сите директори за физичко воспитување на YMCA. На таа конференција, Морган за првпат ја демонстрирал новосоздадената игра. Составил две екипи од по пет играчи којшто пред самата конференција одиграле “Мintonette’’. Морган им објаснил на присутните дека играта е предвидена за сала, но може да се игра и на отворено. Во играта можело да учествуваат неограничен број играчи,а главната цел била да се одржува топката во воздухот, над мрежата, од едната страна на другата.
Играта била одлично прифатена уште на самата конференција освен што името ѝ било променето во „одбојка“. Интересно е тоа што во текот на годините името не се менувало, освен што во 1952. година почнало да се пишува поинаку. Морган работел на правилата на игра и во 1897. година бил издаден и првиот прирачник со главните податоци за играта и како додаток биле издадени и првите правила на одбојката.
Развој на одбојката во светот
Одбојката на почетокот се ширела низ САД во универзитетите за да во 1900. година се појави и во Канада, со што Канада станала првата странска земја во која почнало да се игра одбојка. Потоа, почнува да се шири на сите страни на светот: Филипини, Кина, Бурма (Мјанмар), Индија, Јапонија, Мексико, Европа, Африка... До 1913. година одбојката во Азија се развила толку многу што била вклучена во програмата на Далечно-Источните игри огранизирани во Манила. Важно е да се спомене дека во Азија одбојката долго време се играла со 16 играчи во поле со цел да се зголеми бројот на учесници. Во Америка, веќе во 1916. година, овој спорт го играле 200 000 луѓе како на универзитетите, така и во училиштата. Играле и мажи и жени.
Во 1918. година, правилата биле сменети. Бројот на играши бил ограничен на шест и било договорено дека дозволениот број на одбивање на топката е трипати.
До 1830-тите години, одбојката била првенствено спорт за забава и рекреација, којшто во различни земји се играл по различни правила, па постоеле само неколку межународни турнири. Во главно се одржувале турнири на државно ниво, преку коишто одбојката станува сè поинтересен натпреварувачки спорт што бара сè повеќе психо-физичка сила. Во април 1947. година е основана Меѓународната одбојкарска федерација FIVB во Париз со цел за промоција на овој спорт во светот, создавање заеднички правила на игра, организирање меѓународни турнири, односно сместување на одбојката во програмата на Олимписките игри. FIVB првенствено вклучувала 14 држави-членки, а денес вклучува 218 што ја прави најголем спортски сојуз на светот.
Во 1949. година во Прага било одржано првото Светско првенство во одбојка.
Во 1952. година во Москва било одржано првото Светско првенство за жени.
Во тој период се основаат националните одбојкарски федерации.
Во 1957. година одбојката била сместена во програмата на Олимписките игри, а првпат била заиграна на Олимписките игри во 1964. година, во Токио. Во 90-тите години на минатиот век расте популарноста и влијанието на одбојката на песок, верзија на одбојката којашто главно се игра на плажите на западните брегови на САД и Бразил. Растот на популарноста на оваа верзија кулминира со сместувањето на одбојката на песок во програмата на Олимписките игри во 1996. година. Во текот на последната деценија, одбојката доживува сè поголем раст, а квалитетот и масовноста на меѓународните натпревари постојано расте.
Правила и прoписи
Одбојката е спортска игра која се игра меѓу две екипи, составени од по шест играчи. Секоја екипа се обидува да ја префрли топката преку мрежата во противничката половина од игралиштето со цел таа да падне на подлогата или противничката екипа да не може да ја префрли преку мрежата. При секое префрлање на топката преку мрежата, екипата има право да ја допре топката најмногу трипати. Играта започнува со почетен удар (сервис) кој се изведува зад основната линија. Победник во играта е екипата која ќе освои три сета, а екипата го добива сетот, ако освои 25 поени. Ако екипата која е на прием на сервисот победи во надигрувањето, таа добива бод и право да сервира, а играчите од таа екипа се поместуваат за едно место во насоката на движењето на стрелките на часовникот.
Полето за игра е во облик на правоаголник, со димензии 18 Х 9 м, окружен со слободна зона, која од сите страни е широка најмалку три метри. Полето з аигра е поделено на две половини, одделени со мрежа, поставена на височина од 2,43 метри (за мажите), односно 2,24 метри (за жените). Слободниот простор за игра е просторот над теренот за игра кој е слободен без никакви пречки. Слободниот простор за игра мора да биде висок најмалку седум метри мерено од површината на теренот.
Љубански манастир
Љубански манастир — манастир во скопското село Љубанци. Прогласен е за споменик на културата на Македонија.
Местоположба
Манастирот е сместен на падините на планината Скопска Црна Гора, веднаш над скопското село Љубанци, од каде води тесен асфалтиран пат.
Историја
Манастирот бил обновен во 1847 година. Според месното прeдание, манастирот бил подигнат по видение во сон на селанецот Бојко Раев, кој станал и негов ктитор.
Во текот на и  век, во манастирот доаѓало голем дел од населението за време на манастирскиот собор, кој се одржува и денес на 22 мај.
Кон крајот на век, манастирот бил во лоша состојба, со полуразрушени конаци и пропадната црква.
Градби во манастирот
Од манастирскиот комплекс до денес се сочувани: манастирската црква, старите конаци и други помошни стопански објекти.
Црква „Св. Никола“ - Љубанци
Црквата поседува зачуван живопис. Иконостасот во манастирската црква бил изработен од познатиот мајстор Дичо Зограф.
Конаци
Околу храмот се наоѓаат два конака.
Во 2015 година започнала конзервација и реставрација на конакот во манастирот.
Монаштво
До 1960 година, манастирот функционирал како машки манастир, додека во 1998 година бил возобновен како женски манастир. Денес, во него живеат три монахињи.
NGC 4541
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4541 се споменува и како UGC 7749, MCG 0-32-24, CGCG 14-71, IRAS 12326+0003.
Откривање
Објектот е откриен на 1 јануари 1786 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4541 е од видот SBbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 13 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 4541 има привидни димензии од 1,6' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 35 м 10,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -0° 13' 16"". Положбениот агол на објектот е во износ од 91°.
Други поделби
Проучување на NGC 4541 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 41911. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 239; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4948. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1405.
Тројца насилници (филм од 1956)
Тројца насилници (англиски: Three Violent People) - американски филм од 1956 година, во режија на Рудолф Мате, по сценариото на Џејмс Едвард Грант и Леонард Праскинс. Главните улоги ги толкуваат: Чарлтон Хестон, Ен Бакстер и Гилберт Роланд.
Синопсис
По завршувањето на Граѓанската војна во САД, Колт Сандерс (го игра Хестон), поранешен офицер во конфедерациската армија, се враќа на својот имот во Тексас, но него сакаат да го присвојат корумпираните Харисон и Кејбл, доселеници со политички амбиции. Меѓутоа, Колт е подготвен да се бори за својот имот...
Зимски олимписки игри 1984
XIV Зимски олимписки игри се одржале од 8 до 19 февруари 1984 година во Сараево, СФР Југославија (денес во Босна и Херцеговина). Градот бил избран за домаќин на игрите, во конкуренција на јапонскиот Сапоро и шведскиот град Гетеборг.
Маскота на игрите бил волкот „Вучко“.
Избор на град-домаќин
При доделувањето на организацијата на игрите, во Меѓународмниот олимписки комитет имало поделеност, слична како онаа во Студената војна. Во тоа време, СФР Југославија била земја од третиот свет, а кандидатурата на градот Сараево имала за цел да се искаже желбата за зачувување на мирот во светот, преку организација на Олимписки игри, кој во минатото се сметал за значаен факто за започнувањето на Првата светска војна. Останати кандидати за организација на игрите биле Сапоро и Гетеборг.
За југословенските власти, игрите биле одлична прилика за промоција на државата во светски рамки, а овие стремежи не ги спречила ниту големата економска криза, која ја погодила државата на почетокот на 1980-тите. За организација на игрите биле потрошени големи средства за создвање на потребната ифраструктура. Игрите многукратно го зголемиле интересот за зимските спортови во целата земја, кој пред игрите бил многу мал.
Маскота
Изборот на маскота на игрите бил објавен во дневните весници, а читателите биле замолени да одберат една од шесте маскоти, кои биле предложени. Победник била маскотата „Вучко“, којашто всушност претставува мал волк, а чиј дизајнер бил словенечкиот цртач Јоже Тробец. Вучко ја симболизирал желбата за спријателување на луѓето соживотните. Според МОК, Вучко помогнал да се смени мислењето за волкот како страшно и месојадно животно.
Останатите пет предлози содржеле веверичка, јагне, дива коза, бодликаво прасе и грутки снег.
Последици
По игрите, градот доживеал голема преродба. Луксузние хотели, кои биле изградени во пресрет на игрите продолжиле да работат, како и сите други објекти, а со тоа биле отворени 9500 нови работни места.
По игрите била организирана и изложба, на која биле изложени фотографии од градот за време на одржувањето на игрите и којабила прикажана во 1640 градови во светот.
Спортови
На игите биле доделени медали во 49 дисциплини во 6 спортови. По подолго време имало и демонстративен спорт, а тоа било скијање за лица со посебни потреби.
Земји-учеснички
Рекордни 49 земји-членки на МОК испратиле спортисти на игрите во Сараево. Првото учество на Зимските олимписки игри го забележале Египет, Монако, Порторико, Сенегал и Американските девствени острови. Спортистите од Република Кина го завршиле бојкотот, поради контроверзното признавање на НР Кина, при што повторно настапиле како претставници на Кинески Тајпеј.
Освојувачи на медали
На предната страна од медалите, кои биле доделени на игрите имало снегулка, над која се наоѓале Олимписките кругови. Работ од медалот бил испишан со зборовите XIV Zimske Olimpijske Igre - Sarajevo 1984. На задната страна имало глава на атлетичар, круниснаа со ловров венец.
Во продолжение е дадена табела со освојувачите на медали, распоредени по бројот на освоени златни медали.
Црква „Св. Троица“ - Дренак
Света Троица — главна и единствена манастирска црква на Костомарскиот манастир во пробиштипското село Дренак.
Местоположба
Црквата е сместена на врвот од ридот Костомар, дел од планинскиот масив Манговица. До нејзе води земјен пат, кој започнува од селото Дренак.
Историја
Не е познато кога е изградена, ниту од кој архијереј е осветена.
Артрогрипоза
Артрогрипоза (АМЦ) опишува вродена контрактура на зглобот во две или повеќе области на телото. Името го добива од грчки збор, што буквално значи „закривување на зглобовите“ (', "заеднички"; ' , доцнолатинска форма на  , „закачување“).
Децата родени со една или повеќе зглобни контрактури имаат абнормална фиброза на мускулното ткиво што предизвикува скратување на мускулите, и затоа не се во можност да вршат активно екстензија и флексија во погодениот зглоб или зглобови.
Контрактура претставува перманентно вкочанување на зглоб во свиткана или исправена состојба и влијае врз функцијата на екстремитетот, од намалена функција до комплетна мускулна атрофија.
AMЦ е поделен на три групи: амиоплазија, дистална артрогрипоза и синдром. Амиоплазијата се одликува со тешки зглобни контрактури и мускулна слабост. Дисталната артрогрипоза главно ги зафаќа рацете и стапалата. Видовите на артрогрипоза со примарна невролошка или мускулна болест припаѓаат на синдромската група.
Знаци и симптоми
Често, секој зглоб кај пациент со артрогрипоза е засегнат; кај 84% се зафатени сите екстремитети, кај 11% само нозете, а кај 4% само рацете. Секој зглоб во телото, кога е зафатен, покажува типични знаци и симптоми: на пример, рамото (внатрешна ротација); зглоб (воларен и улнар); рака (прсти во фиксна флексија и палец во дланка); колк (свиткан и надворешно ротиран, често дислоциран); лактот (продолжување и пронација) и криво стапало и поретко вроден вертикален талус.
Опсегот на движење може да биде различен помеѓу зглобовите поради различните отстапувања. Некои типови на артрогрипоза како амиоплазија имаат симетрично зафаќање зглоб/екстремитет, со нормални сензации. Контрактурите во зглобовите може да резултираат со одложен развој на одење во првите пет години, но сериозноста на контрактурите не мора да ја предвидува евентуалната способност за одење или неспособност.
Интелигенцијата е нормална над нормалното кај децата со амиоплазија, но не е познато колку од овие деца ја имаат над нормалната интелигенција и не постои достапна литература за причината за овој синдром. Постојат неколку синдроми како Фримен-Шелдон и Гордон синдром, кои имаат краниофацијална инволвираност. Формата на амиоплазија на артрогрипоза понекогаш е придружена со хемангиом на средната линија на лицето. Артрогрипозата не е дијагноза, туку клинички наод, така што оваа болест често е придружена со други синдроми или болести. Овие други дијагнози може да влијаат на кој било орган кај пациентот. Постојат неколку малку почести дијагнози како што се пулмонална хипоплазија, крипторхизам, вродени срцеви мани, трахеоезофагеални фистули, ингвинални хернии, расцеп на непцето и абнормалности на очите.
Причини
Истражувањето на артрогрипозата покажа дека сè што го инхибира нормалното движење на зглобовите пред раѓањето може да резултира со зглобни контрактури. Артрогрипозата може да биде предизвикана од генетски и еколошки фактори. Се претпоставува дека причина за појава на артрогрипозата се намалени фетални движења во пренаталниот развиток, што може да биде последица на повеќе различни причинители, околински фактори (болест на мајката, лимитиран интраутерин простор), мутации на гени (автосомно-доминантни, автосомно-рецесивни, Х-врзани), хромозомски абнормалности и различни синдроми. Во принцип: секој фактор што го намалува движењето на фетусот може да резултира со вродени контрактури. Точните причини за артрогрипоза се непознати.
Надворешни фактори
Малформациите на артрогрипозата може да бидат секундарни на факторите на околината како што се: намалено интраутерино движење, олигохидрамнион (низок волумен или абнормална дистрибуција на интраутерина течност) и дефекти во снабдувањето со крв на фетусот. Други причини може да бидат: хипертермија, имобилизација на екстремитетите и вирусни инфекции. Специфичен вирус кој може да предизвика артрогрипоза е контракција на вирусот Зика за време на бременоста. Вроден Зика синдром (CZS), може да се појави кога има вертикален пренос на вирусот Зика на фетусот. Мијастенија гравис кај мајката, исто така, во ретки случаи доведува до артрогрипоза. Главната причина кај луѓето е фетална акинезија, но ова е спорно во последно време.
Внатрешни фактори
Артрогрипозата може да биде предизвикана и од внатрешни фактори. Ова вклучува нарушувања на развојот на молекуларните, мускулите и сврзното ткиво или невролошки абнормалности.
Молекуларна основа
Истражувањата покажаа дека постојат повеќе од 35 специфични генетски нарушувања поврзани со артрогрипоза. Повеќето од тие мутации се погрешни, што значи дека мутацијата резултира со различна аминокиселина. Други мутации кои би можеле да предизвикаат артрогрипоза се: дефекти на еден ген (Х-поврзан рецесивен, автосомно рецесивен и автосомно доминантен), митохондријални дефекти и хромозомски нарушувања (на пример: трисомија 18 ). Ова најчесто се забележува кај дисталната артрогрипоза. Мутации во најмалку пет гени (TNN12, TNNT3, TPM2, MYH3 и MYH8) може да предизвикаат дистална артрогрипоза. Може да има и нарушувања на сврзното ткиво, невролошки или мускулен развој.
Нарушувања на развојот на мускулите и сврзното ткиво
Губењето на мускулната маса со нерамнотежа на мускулната моќ на зглобот може да доведе до абнормалност на сврзното ткиво. Ова доведува до фиксација на зглобовите и намалено движење на фетусот. Исто така, мускулните абнормалности може да доведат до намалување на движењето на фетусот. Тоа може да бидат: дистрофија, миопатија и митохондријални нарушувања. Ова е главно резултат на абнормална функција на комплексот поврзан со дистрофин - гликопротеин во сарколемата на скелетните мускули.
Невролошки абнормалности
70 до 80 % од случаите на најтешките форми на артрогрипоза се предизвикани од невролошки абнормалности, кои можат да бидат или генетски или еколошки.
Основната етиологија и патогенезата на вродените контрактури, особено артрогрипозата и механизмот на мутациите остануваат активна област на истражување, бидејќи идентификувањето на овие фактори може да помогне да се развие третман и вроден наод на артрогрипоза.
Дијагноза
Истражувањето за пренатална дијагноза покажа дека дијагнозата може да се постави пренатално кај приближно 50% од фетусите кои презентираат артрогрипоза. Може да се открие при рутинско ултразвучно скенирање кое покажува недостаток на подвижност и абнормална положба на фетусот. Постојат и други опции за визуелизација на детали и структури користејќи техники како 4D ултразвук. Во клиниката, на детето може да му се дијагностицира артрогрипоза со физички преглед, потврдено со ултразвук, МРИ, или мускулна биопсија.
Класификација
Некои од различните типови на AMЦ вклучуваат:
Друга форма е поврзана со мутации во генот 4 ( LGI4 ) инактивиран со глиома богат со леуцин.
Третман
Третманот на артрогрипоза вклучува работна терапија, физикална терапија, шиење и хирургија. Пристап што го користат професионалните терапевти е ортопедскиот менаџмент. Употребата на гипс за да се коригираат деформитетите на зглобовите може да биде многу ефикасна бидејќи зглобовите може да бидат погрешно усогласени и да се појават со деформитети. Друга витална интервенција што професионалните терапевти ја користат за лекување на артрогрипоза се вежбите со опсег на движење. Ова е со цел да се зголеми подвижноста на зглобовите. Примарните долгорочни цели на овие третмани се зголемување на подвижноста на зглобовите и мускулната сила и развој на адаптивни модели на употреба кои овозможуваат одење и независност со активностите од секојдневниот живот. Бидејќи артрогрипозата има многу различни типови, третманот варира помеѓу пациентите во зависност од симптомите. Постојат само неколку добри статии во кои е опишана хируршка техника што се користи за лекување на артрогрипоза. Овие операции се објаснети подолу.
Пасивно подобрување
Постојат голем број на пасивни уреди за подобрување на движењето на екстремитетите, наменети да се носат за да помогнат во движењето и да го поттикнат мускулниот развој. На пример, роботскиот егзоскелет Вилмингтон е потенцијален помошен уред изграден за грб, кој ги засенува надлактицата и подлактицата. Може да биде тешко да се собере, а тешко и незгодно да се носи.
Истражувачите од Универзитетот во Делавер развиваат лесна и ненаметлива терапевтска облека, погодна за бебиња и деца, наречена Playskin Lift. Облеката изгледа како нормална облека, но содржи челични жици во пакет под пазувите, кои помагаат да се туркаат рацете кон подигната положба, притоа дозволувајќи му на носителот да се движи слободно од таа положба.
Операција на зглобот
Децата со амиоплазија тип на артрогрипоза обично имаат флексија и улнарна девијација на зглобовите. Грбната карпална клин остеотомија е индицирана за зглобови со деформитет на прекумерна контрактура на флексија кога нехируршките интервенции како што се работната терапија и шините не успеале да ја подобрат функцијата. На дорзалната страна, на ниво на средниот карпус, се прави клинена остеотомија. Доволна коска е ресекција за барем да може зглобот да се стави во неутрална положба. Ако зглобот има и улнарна девијација, може да се земе повеќе коска од радијалната страна за да се поправи оваа абнормалност. Оваа позиција се држи на своето место со две вкрстени K-жици. Дополнително, може да се изврши пренос на тетива на екстензорниот карпи улнарис во екстензорот карпи радијалис бревис за да се поправи улнарното отстапување или слабоста на проширувањето на зглобот, или и двете. Овој трансфер на тетива се користи само ако екстензорниот карпи улнарис се чини дека е доволно функционален.
Операција на палецот
Размавта се зема од радијалната страна на показалецот. Тој е проксимално заснован на дисталниот раб на мрежата со индекс на палецот. Размавта е направена колку што е можно поширока, но сепак е доволно мала за да се затвори со прекумерната кожа на палмарната страна на показалецот. Размавта се ротира околу најтесниот дел од палецот до метакарпофалангеалниот зглоб на палецот, овозможувајќи поголем опсег на движења.
Операции на стапалата
Општо земено, операцијата на стапалото обично е резервирана за пациенти со пешачки или амбулантски потенцијал. Операцијата на стапалото, исто така, може да биде индицирана за да помогне во фитинг на заградата и ортозата и оттука да се промовира потпорното стоење. Најчестиот деформитет на стапалото кај артрогрипозата се стапалата со палка или талипе еквиноварус. Во раните години од животот, сериското кастинг според методот Понсети обично дава добри резултати. Понсети методот може да се користи и како третман од прва линија кај постари и поотпорни случаи. Во такви тешки и занемарени случаи обично е индицирана операција на коските во форма на остеотомија на стапалото и артродеза. Обично е придружена со хирургија на меките ткива во форма на ослободување на контрахирани тетиви и капсуларни структури. Кај постари пациенти блиску до скелетна зрелост, може да се индицира и спојување на зглобот или артродеза. Помалку чести пациенти со артрогрипоза може да развијат вроден вертикален талус, исто така познат како рокерско стапало. Слично на тоа, вродениот вертикален талус класично се управува со сериско лиење според методот на обратен Понсети. На резистентни или повторливи случаи може да им се понуди екстензивно ослободување на меките ткива. Сепак, ова е полн со ризик од вкочанетост и болка на стапалото на долг рок. Се практикува талектомија или ексцизија на талус за да се даде простор за создавање на плантиградно стапало. Навикулектомијата или артропластиката со ресекција на средниот тарзал претставува помалку инвазивна опција со задоволителни краткорочни резултати.
Прогноза
Терапевтските интервенции кои се камен-темелник во третманот на АМЦ вклучуваат: вежби за истегнување и опсег на движења, физичка, професионална и говорна терапија, шиење и сериско кастинг. Хируршката интервенција може да ја подобри подвижноста и функцијата на зглобовите. Други позитивни прогностички фактори за независно одење се активните колкови и колена, контрактури на флексија на колкот помали од 20 степени и контрактури на флексија на коленото помали од 15 степени без тешка сколиоза.
Снег (роман)
Снег (француски: Neige) - кус роман на францускиот писател Максанс Фермин од 1999 година.
Содржина
Дејството на романот се одвива во Јапонија, кон крајот на 19. век. Јуко Акита е младо момче кое има две страсти: хаикуто и снегот. Тој живее на островот Хокаидо, а татко му е шинтоистички свештеник. Во април 1884 година, на неговиот 17. роденден, Јуко му соопштува на татко му сека сака да стане поет, наместо свештеник или воин како што се очекува од него. Во текот на летото тој пишува 77 хаику песни, а во декември татко му го испраќа во планината со налог да избере дали ќе биде воин или свештеник. Таму, Јуко се воодушевува од снегот и решава дека ќе пишува само на таа тема. Во меѓувреме, тој запознава една девојка со која повремено води љубов.
Во текот на зимата, Јуко создава 77 хаику песни во кои го воспева снегот. Пролетта, додека Јуко е отсутен, во неговиот дом пристигнува официјалниот кралски поет кој ги пофалува песните на Јуко и го кани да дојде во кралскиот дворец. Идната пролет, тој повторно го посетува Јуко, во придружба со една убава девојка. Дворскиот поет му забележува на Јуко дека песните му се безбојни и го осветува да оди кај стариот уметник Сосеки за да ги совлада тајните на аполутната уметност. Утредента, Јуко го напушта своето село. Во планината го зафаќа големо невреме и тој здогледува чудесна глетка: под мразот здогледува многу убава мртва девојка. Кога пристигнува кај големиот мајстор Сосеки со цел да ја совлада уметноста на боите, Јуко сфаќа дека тој е слеп.
Додека учи кај Сосеки, Јуко се запознава со минатото на големиот уметник: Сосеки бил еден од најголемите самураи, но по една битка во која бил ранет, тој решил да се откаже од војувањето и да стане уметник. На патот кон дома, Сосеки видел една девојка која одела по јаже од еден до друг планински врв и веднаш се вљубил во неа. Девојката се викала Неж (француски: снег), потекнувала од Париз и уште како дете му се придружила на еден циркус. Со текот на времето, таа станала голема меѓународна ѕвезда и така пристигнала во Јапонија. Кога Неж ја завршила својата точка, Сосеки ја побарал за жена и тие се венчале, а набргу добиле ќерка. По неколкугодишен среќен живот, Неж побарал дозвола од Сосеки да одржи една претстава на одење по јаже од еден до друг планински врв. Меѓутоа, јажето не било добро поставено и Неж паднала, а нејзиното тело останало да лежи во планината. По нејзината смрт, Сосеки бил скршен, но потоа се посветил на образованието на својата ќерка, а тој станал уметник, сликајќи само портрети на својата жена, сè додека еден ден не ослепел.
Слушајќи ја приказната за Сосеки, Јуко е потресен од откритието дека мртвата жена што лежи заробена во мразот во планината е жената на Сосеки. Утредента, тој му кажува на мајсторот Сосеки дека знае каде се наоѓа телото на неговата жена, а по еден месец Сосеки се согласува да појдат до местото каде што лежи таа. Кога стигнуваат до Неж, Сосеки ја оплакува и потоа умира веднаш до неа, а Јуко се враќа во своето село. Скршен од тагата за Сосеки и за Неж, Јуко се затвора во својата соба и пишува поезија при што постепено неговите песни добиваат разнобојност, во согласност со учењето на Сосеки. Една година подоцна него го посетува младата девојка од кралскиот дворец и Јуко дознава дека таа е ќерката на Сосеки и Неж, чие име е Снегулка на пролетта. Откако водат љубов, девојката отанува кај Јуко, а на почетокот на летото тие се венчаат.
За романот
„Снег“ претставува современа бајка за самопотрагата и тајните на уметничкото создавање. Романот се одликува со заводлива поетичност, раскошна сликовитост и промислена игривост. Доколку се чита во оригинал, романот вчудовидува со оригиналната музикалност, како и со своето доследно диригирано темпо на речениците, пасусите и наративните фрагменти. Основната порака на „Снег“ е дека книжевното дело треба да ги поседува квалитетите на сите уметности и во таа смисла ја отелотворува идејата за „апсолутно дело“. Во однос на стилот, романот е чист како снег, т.е. не може да се најде ниту еден непотребен збор. Некои реченици, со својата сликовитост, елиптичност и епифанична енергија, заличуваат на хаику во проза.
Издание од 2005 година
Во 2005 година, романот „Снег“ бил објавен од издавачката куќа „Или-или“, во превод на Владимир Мартиновски.
Издание од 2012 година
Во 2012 година, романот бил објавен на македонски јазик, повторно во превод на Владимир Мартиновски, а како заедничко издание на Македонска филхармонија и Младински културен центар. Нејзиното објавување (во тираж од 20.000 примероци) било дел од мултимедијалниот спектакл „Види музика, слушни слика, добиј книга!“ при што книгата им се давала бесплатно на читателите. Издавањето на книгата било поддржано од Министерството за култура, градот Скопје, а Македонски Телеком биле спонзор. Книгата е со обем од 18 сантиметри и има 84 страници. Таа е каталогизирана во НУБ „Св. Климент Охридски“, Скопје и на носи меѓународната ознака ISBN 978-9989-644-78-8. Лектурата била дело на Дејан Василевски, а на корицата се наоѓа сликата „Охридски фрагменти“ од Васко Ташковски. На крајот се наоѓа поговор насловен како „Рапсодија во бело“, напишан од Владимир Мартиновски.
NGC 2317
NGC 2317 — оддавно-отсјајна маглина во соѕвездието Еднорог, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2317 се споменува и како NGC 2316, LBN 1021.
Откривање
Објектот е откриен на 20 февруари 1851 година од страна на Вилијам Парсонс, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 72 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2317 е од видот RN+EN. NGC 2317 има привидни димензии од 4' х 3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 6 ч 59 м 40,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 7° 46' 38".
Надворешни врски
NGC 2317
Долење Неково
Долење Неково (словенечки: Dolenje Nekovo) — населба во Општина Канал на Соча во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Список на државни водачи во 813 година
Ова е список на државни водачи во 13 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Китан Илиев
Животопис
Бил посветен јатак на нелегалната чета и неколку дена поминал со неа. Бил осуден на доживотен строг и темничен затвор. За време на мачните испрашувања и суровите тепања, за малку ќе се онесвестел. Во логорите на смртта на островот Персин (Белене) поминал околу четиринаесет години. Важел за сериозен подржувач на македонската кауза.
Космос-607
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 10 ноември 1973 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4000 килограми. Космос-607 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 72,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 336 км, а најмалото на 204.
Јован II Комнин
Јован II Комнин (грчки: Ίωάννης Βʹ Κομνηνός, 13 септември 1087 - 8 април 1143), бил византиски цар кој владеел од 1118 до 1143 година. Исто така тој бил познат како "Јован Убавиот" или "Јован Добриот". Тој бил најстариот син на царот Алексиј I Комнин и Ирина Дукина и вториот цар кој владеел за време на Комниновата обнова на Византиското царство. Јован бил благочестлив и посветен монарх кој бил определен да ја поправи штетата кое неговото царство ја претрпело по Битката кај Манцикерт, половина век порано.