cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Златокртови
Надворешен изглед
Златокртовите се мали до средно големи животни: должината на телото изнесува 8–24 cm, а опашката е рудиментирана. Телото е заоблено и прекриено со кратко и густо крзно кое може да биде црвено, жолто, маслинесто или кафеавкасто со прекрасен метален отсјај. Главата е нешто зарамнета на врвот. Носниот дел не е заострен; крајот на муцката е заострен во вид на рог, што му помага на златокртот при риењето на земјата. Ноздрите при раскопувањето се прекриваат со капачиња. Рудиментираните очи се затскриени под кожата. Ушните школки се незабележливи. Предните шепи се четирипрсни (го нема V прст), а задните се петпрсни. Меѓу прстите на задните шепи има препони. III прст на предните екстремитети е наоружан со голема копачка канџа. Забите се од 36 до 40 на број. Поседуваат 2 пара на млечни жлезди (градни и слабински). Кај мажјаците и женките урогениталниот тракт се отвора во заеднички отвор — клоака.
Начин на живеење и исхрана
Златокртовите може да се најдат во Јужна Африка, од ’Ртот на добрата надеж до Камерун, Заир, Уганда, Кенија и Танзанија. Се среќаваат во разни предели: шумски, рамнински, планински и мочуришни, како и во култивирани. Претполагаат станишта со меки почви, меѓу кои и песочни пустини. Начинот на живеење е подземен и ријачки. Златокртовите, како и обичните кртови, градат сложени системи од подземни ходници распоредени во неколку катови: површински, кујнски и гнездов кат. При движењето, златокртовите ја ријат почвата со помош на својата муцка и моќните предни шепи, кои за разлика од оние на кртовите, се сместени под телото, а не по страните. Често, особено во дождовната сезона, тие излегуваат на површината за да ги бараат роевите од дождовни црви. Освен црви, почвени инсекти и други безрбет, се исхрануваат и со безноги гуштери, кои ги убиваат со замав со канџите. Во сушната сезона и при заладување попаѓаат во лесен сон. Благодарение на делотворната размена на материите, многуте видови воопшто немаат потреба од вода, која ја добиваат од храната. Женките од сите видови обично донесуваат на свет по 2 младенчиња. Кога не се во сезона на парење, златокртовите живеат поединечно и се територијални.
Систематика
Семејството се состои од 9 родови кои обединуваат околу 21 вид, од кои не помалку од 11 се изумрени.
Фосилите на златокртовите датираат од миоцен.
Науката во 1520 година
1520 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Abies koreana
Abies koreana ( 구상나무 , Гусанг наму ), корејската ела, е вид на ела роден во повисоките планини на Јужна Кореја, вклучувајќи го и островот Џеџу .. Расте на надморска височина од 1000-1900 метри во умерени дождовни шуми со високи врнежи од дожд и свежи, влажни лета и обилни зимски снежни врнежи.
Опис
Тоа е мало до средно големо зимзелено иглолисно дрво кое расте на 10-18 м висок со пречник на багажникот до 0.7 метри, помали и понекогаш грмушки на дрворедот. Кората е мазна со меурчиња од смола и има сиво-кафеава боја. Листовите се иглички, срамнети со земја, 1-2 сантиметри долги и 2-2.5 милиметри широки за 0.5 милиметри дебели, сјајни темни зелени одозгора, и со две широки, живописно бели ленти од стомати подолу, и малку засечени на врвот. Распоредот на листовите е спирален на ластарот, но со секој лист променливо извиткан во основата, така што тие лежат претежно од двете страни на и над ластарот, со помалку под ластарот. Пукањата на почетокот се зелено-сиви, созреваат розово-сиви, со расфрлани фини пубертести. Конусите се 4-7 сантиметри долги и 1.5-2 сантиметри широки, темно виолетова-сина пред зрелоста; лушпите се долги, зелени или жолти и се појавуваат меѓу лушпите во затворениот конус. Крилестите семиња се ослободуваат кога конусите се распаѓаат во зрелоста околу 5-6 месеци по опрашувањето.
Одгледување
Корејската ела е многу популарно украсно растение. Го има во паркови и градини во умерена клима, одгледувано поради нејзиното зеленило, но исто така и поради обилно производство на конуси дури и на млади дрвја само 1-2 метри високи. Следниве ја добија наградата за заслуги на градината на Кралското хортикултурно друштво :
Геза
Геза (унгарски:Géza) (роден околу 945 - починал околу 997) бил шестиот голем везир на Унгарците, кој владеел од околу 972 до околу 997. Тој бил син на Такшон, кој исто така бил голем везир на Унгарците. Геза се оженил со Шаролт, која била ќерка на Ѓула. Овој брак го наговорил, неговиот татко Такшон. Од овој брак се родил првиот унгарски крал, кој бил христијанин, Иштван I.
По смртта на Такшон (пред 973), Геза како постар син ја наследил титулата голем везир и станал владетел на Унгарците.
Брак и потомство
пред 972: Шаролт, ќерка на владетелот на Ердељ, Ѓула (? - по 997)
Тајмиште (рудник)
Тајмиште — рудник на железна руда, кој се наоѓа на источните падини на планината Бистра. Тој е карактеристичен претставник на вулканогено-седиментни наоѓалишта на железо. Локализиран е во вулканогено-седиментна средина изградена од различни видови карпи, при што рудната минерализација е ограничена на продуктивниот хоризонт со дебелина од повеќе десетици метри. Моќноста на рудните слоеви е од неколку сантиметри до повеќе од 20 m. Во поглед на минералниот состав во наоѓалиштата се забележува присуство на силикати на железото и сидерит. Примарниот минерален состав на оруднувањето под влијание на подоцнешните метаморфни процеси и тектонски раздробувања претрпел интензивни промени, па така дешифрирањето на примарниот вид на појавување честопати е отежнато. Содржината на железото во рудата се движи во дијапазон од 32 до 37% зелезо.
Список на ѕвезди во соѕвездието Пумпа
Ова е список на позначајни ѕвезди во соѕвездието Пумпа, надолно подредени според сјајноста.
Науката во 1521 година
1521 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Македонска напредна партија
Македонска напредна партија (МНП) — партија основана на 7 март 2020 година во Македонија. Нејзин сегашен водач и основоположник е Иван Арсовски.
Историја на партијата
МНП е основана на 7 март 2020 година.
Квикборн (Дитмаршен)
Квикборн (Quickborn) — општина во округот Дитмаршен, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Алфред Андерш
Алфред Хелмут Андерш (4 февруари 1914 - 21 февруари 1980) — германски писател, издавач и уредник на радио. Син на конзервативниот офицер на Источна Прусија, роден е во Минхен, Германија и починал во Берзона, Тичино, Швајцарија. Мартин Андерш, неговиот брат, исто така бил писател.
Star Alliance
Star Alliance e првата светска и најголема авионска алијанса, со седиште на Франкфуртскиот аеродром, Германија. Создадена е во 1997, од страна на пет компании, Ер Канада, Луфтханза, Скандинавиан Ерлајн, Тај Ервејс Интернешенел, и Јунајтед Ерлајн. Денес алијансата има 28 членки и повеќе од 21,100 полетувана дневно.
Востание на Петар Делјан
Востанието на Петар Делјан, кое се избувнало во 1040 и траело до 1041 година, претставува еден од првите и најголеми обиди на македонскиот народ за возобновување на Самуиловата држава. На чело на востанието се наоѓал Петар Делјан, син на македонскиот владетел Гаврило Радомир, кој во 1040 година во Белград се прогласил за цар.
Политичко-социјалните прилики во Македонија по уништувањето на Самуиловото царство
Со ликвидацијата на Самуиловота држава во 1018 година во Македонија започнал периодот на тешкото и долготрајно византиско владеење. Македонија била вклучена во воено-административниот систем на Византија. Целата територија била поделена на управни и воени области со кои раководел специјален управник - дукс, кој за свое седиште го имал градот Скопје. Притоа биле разурнати некои одбранбени утврдувања, меѓу кои и градот Охрид, што било проследено со консфикацијата на сите царски обележја. Настрадале и многу градови и села. Некои од нив, како на пример Скопје, Струмица, Острово и други биле ограбени и опустошени, а дел од нивното население принудно иселено во Мала Азија и Црно-морското приморје. Покрај материјалните загуби, не биле поштедени ни човечките животи.
Поголемиот дел од повидното преживеано македонско благородништво биле одведени во малоазиските владенија на Империјата. Таму добиле високи патрицијски титули и раководни места во државната управа. Пример за ваквата пракса на византиските власти биле синовите на последниот владетел на Самуиловата држава Јован Владислав. Едниот од нив, Фружин, бил испратен во малоазиската тема Букеллариј (централните области на Мала Азија), на должност стратег, со чин магистер, а другиот, Арон, бил назначен за стратег во Астракенија (во Ерменија). Слично било и со останатите членови на кралското семејство. Оваа мерка на Василиј II имала за цел да ги одвои благородниците од нивната етничка средина, поради опасноста од повторно востание. Напоредно со одведувањето на членовите на македонската политичка елита во источните владенија на Византија, византискиот цар и останал доследен на практиката за назначување управници лојални на Империјата со функција на поефикасно обезбедување на контрола врз теренот и населението.
Царот Василиј II не ја сосема уништил Охридската патријаршија, туку смислено го намалил нејзиниот ранг во архиепископија. Со цел поцврсто да биде интегрирано македонското свештенство со византискиот управен систем, за прв нејзин архиепископ бил избран Јован Дебарски. Охридската архиепископија добила самостојност т.е тоа значело независност од Царската патријаршија и нејзината директна потчинетост на царот. Овој акт бил извршен со одредена цел: да се ограничи преголемата моќ на цариградскиот патријархт, а од друга страна да се зацврсти византиската управа во Македонија. Со три специјални хрисовули (грамоти) дадени од Василиj II во 1019, 1020 и од 1020-1025 година на Охридската архиепископија и биле потвредени старите привилегии, што таа ги имала во време на владеењето на цар Самуил. Освен тоа, Охридската архиепископија добила и низа други привилегии и богати дарови.
За да населението полесно ја прифати византиската власт Василиј II му оставил на поробеното население да плаќа даноци кон државата во иста мера како што тоа ги плаќало во времето на цар Самуил, во натура. Според зборовите на Скилица, „секој жител кој имал еден чифт волови морал да и дава на државата по еден модиј жито, толку просо и по една стомна вино“. Но по смртта на овој византискиот цар состојбата во Македонија уште дотолку се влошила. На византискиот престол се менувале низа на неспособни владетели. Наедно со тоа настанале промени и во обврските и давачките на македонското население, така што во периодот до 1040 г. неговата положба станала речиси неподнослива. Главна причина за тоа било засилувањето на даночниот товар и злоупотребите на администрацијата. Многубројни биле и обврските на населението. На прво место тоа било задолжено, без разлика на временските услови, според потребите на државата, да го отстапува својот добиток за превоз на византиските чиновници и за потребите на војската. Во земјата биле доведени воени гарнизони кои населението морало да ги храни и облекува. Покрај тоа, Византија вплетена во долгогодишните тешки и исцрпувачки војни во Мала Азија и Италија против Арабјаните и Норманите, имала потреба од големи воени контингенти. Тие главо биле потполнувани од месното население во Македонија, на чие чело стоеле византиски офицери. Селаните биле задолжени да вршат ангарија т.е. да учестуваат во изградбата на патиштата, мостовте и градовите, како и во нивното одржување во исправна состојба. Овие видови работни и наутрални обврски во многу случаи биле потешки од сите редовни давачки и претставувале пречка за благовремено извршување на секојдневните работи. Најголемо незадоволсто кај народот предизивкала финансиската реформа на цариградската управа која почнала да се спроведува од триесеттите години на XI век. Со неа било предвидено да се изврши промена во начинот на плаќањето на даноците. Според новата реформа, даноците на државата населението морало да ги плаќа во пари наместо во натура. Ова тешко го погодило месното население. Одсега требало на пазарот да се носат повеќе производи за да се претвораат во пари. Нумизмите што се одземале од македонското население, соопштува Теофилакт, биле покриени со „солзи и болки“, бидејќи било многу тешко да се добијат.
За да се ослабне словенскиот елемент во завладеаните области биле доселувани византиски, турски и други колонисти во Повардарието и Струмичката област, кои ја разбивале копкатноста на македонското словенско население. За понатамошна ескалација на ситуацијата, кон крајот на 1036 или пак почетокот на 1037  година архиепископот Јован, инаку Словен по потекло, умрел. Царот Михаил IV не го заменил него со друг словенски архиепископ туку на негово место го поставил грчкиот свештеник Лав кој предтоа служел во Св. Софија во Цариград. Како капак на сето тоа се чини дека царот без консултација со македонските епископи се решил на таков едностран чин. Во овие години започнуваат продирањата на Печенезите, некогашните византиски сојузници во борба против Бугарите. Нивниот прв напад бил извршен по смртта на Василиј II, во 1026 година. Тие навлегле во земјата и на својот пат ги разорувале селата и градовите, убивале, грабеле и воделе во ропство голем број на луѓе од мирољубивото население. Во 1034 година тие успеале да навлезат дури до Солун. Продорите ги повториле во 1035 година и трипати во наредната 1036 година. Бедата на населението во тоа време ја зголемиле и ограбувањата од страна на македонските Власи, коишто се спуштале од планините и вршеле насилства. Мошне е изгледно дека во овој период и богомилите ја интензивирале својата дејност, на што упатуваат податоците од „Барските анали“, како и зголемената продукција на апокрифна литература од македонска провиниенција. Кон овие несреќи се придружиле и низа на елементарни непогоди. Македонија била погодена од катастрофални земјотреси во 1026 и 1037-1039 година. Скилица изворно известува за тоа: По земјотресите уследиле страшни суши, во кои пресушиле многу реки, извори и бунари. Голем број на луѓе останале без своите домови, покуќнината, основните прехранбени производи и нивниот добиток. Како резултат на сето ова се појавил страшен глад, особено бил тежок оној во 1030 година. Во 1037 година по шестмесечна суша се појавиле роеви скакулци, а потоа паднал крупен град кој ги искршил дрвата и покривите на куќите. Гладот и природните непогоди предизвикале разни епидемични заболувања од кои населението масовно умирало. Според зборовите на Скилица, во 1039 година во Македонија умрело голем број на население од епидемија на тифус, а дури преживеаните не биле во можност да ги закопаат своите мртви. Сите овие фактори го зголемиле стремежот на македонскиот народ за повторно ослободување од византиската власт. Впрочем за тоа пишуваат и византиските извори. Писателот Михаил Псел пишува: И Скилица известува дека народот „кој тукушто го свил вратот под ропството“ се стремел „силно кој слободата“. Охриѓаните, соопштува тој, биле готови да се вооружат и да се дигнат против Византија веднаш по паѓањето на градот Охрид под византиска власт. Теофилакт Охридски пишува во своите писма дека во провинцијата Македонија работите биле секогаш пред „сеништето на војната“, зошто „варварите“ не претставувале да мислат „за нивните честити времиња“.
Потеклото на Делјан
По овие настани набрзина избувнало народноослободително и антифеудално востание помеѓу месното население и наскоро во 1040 година кон него се приклучил и станал водач Петар Делјан, кој за себе тврдел дека син на Самуиловиот наследник Гаврило Радомир. Византиските извори даваат различни одговори на тоа кој всушност навистина бил: син на Гаврило Радомир, син на братот на Самоил, Арон или пак обичен човек од незначаен род. Главниот извор за овој период, Јован Скилица пишува: Псел пак за неговото потекло говори:, додека во продолжението пишува: Јован Зонара, византиски хроничар од првата половина на XII век фрла различна сенка на приказната: Во додатоците на Скилицината хроника, издадена од Прокиќ за потеклото на Делјан се наоѓа важна белешка: Повеќето научници и истражувачи го прифаќаат Делјановото тврдење дека бил од родот на Гаврило Радомир, иако некои останати, предводени од советскиот историчар Литаврин се скептнични кон тоа. Поради различните искази кои ни се достапни од изворите, не постои сигурен начин кој би било решено ова прашање. Возможно е византиските автори кои во своите дела пишувале дека тврдењата на  Делјан околу неговото потекло се лага, само се обидувале да го дискредитираат и оцрнат него и целото востание. Навистина следните случувања поврзани со појавувањето на Алусијан за кои ќе зборуваме понатаму, и неговите врски со Делјан говорат за тоа дека можеби историчарите што се залаагаат за верзијата на Јован Скилица, според која Делјан е синот на Гаврило Радомир и на унгарската принцеза со која тој бил кратко во брак, се во право.
Почеток на востанието
Кога точно се случило тоа? Одново само Скилица е конкретен: „Во истата година“ т.е во мај 6548=1040, 8 индикт како што дознаваме од неговото дело. Михаил Деволски внел уште една попрецизна информација: „тоа се случило дваесет и една година од нивното (на „Бугарите“) поробување и покорување. Останатите византиски извори не ги хронолшки точно датираат востаничките дејствата на Петар Делјан. Во таква ситуација можеме да ги прифатиме без колебање и сомнеж податоците на Скилица и Михаил Деволски (кои взаемно се контролираат) и да ги поставиме првите чекори на Петар Делјан (бегството од Цариград и појавата во Белград) во пролетта 1040 година. Зошто Петар Делјан се насочил кон Белград и од таму ги започнал првите непријателски дејства против Византија? Очигледно воените дејства против Ромеите можеле да започнат најуспешно таму каде што била најголема поддршката на локалното словенско население, и од друга страна областите да бидат доволно оддалечени од Цариград. Идеална локација за подигнување на востанието бил далечниот северозапад на поранешната Самуилова држава, каде што царската провинцијална и воена администрација била воспоставена најдоцна. Јован Скилица неслучајно обележува дека, Морава и Белград се наоѓаат на брегот на Истар (Дунав), а од спротива се наоѓаат земјите на кралот на Унгарија. Востаниците најверојатно си обезбедиле и извесна надворешна поддршка во лицето на унгарскиот крал. Фактот дека востанието избувнало во моравско-белградските области кои граничат со Унгарија, јасно укажува дека востаниците добиле поддршка и од унгарскиот владетел. Според Псел, Делјан бил доста „опитен во военото дело“, што можеби го изучил на унгарскиот дворец.
Со краток политички проповед Петар Делјан успеал да го убеди тамошното население да ја отфрлат византиската власт и да изберат слобода. Проповедот очигледно бил успешен, но Скилица додава уште една важна околност: до тоа време Бугаринот, којшто поседувал чифт волови, бил задолжен кон касата на империјата со: една крина жито, една крина просо и една стомна вино. Но Јован Орфантроф го заменил натуралното задолжение со плаќање во пари. Населението не ја прифатило и претрпело таа промена. Токму тогаш се појавил Делјан и комбинацијата од тие две околности довело до отфрлање на ромејската власт и „Бугарите“ се вратиле кон стариот закон. Во пролетта 1040 година градот Београд бил заземен од страна на бунтовниците, а Делјан бил прогласен за нов цар, возобновувач на Самуиловото царство. Овие настани од Михаил Псел, (современик на настаните) Скилица и Зонора(подоцнежни автори) се толкуваат како апостасија т.е како отцепување и узурпација од Византиското царство. Или кажано на друг начин Петар Делјан ја узурпирал власта на византискиот василевс, во овој случај над поголемиот дел на Балканскиот Полуостров (териториите на поранешното Самоилово царство).
Настапување на југ
Веднаш по свечениот и исполнет со симболика акт на царско крунисување Петар Делјан пристапил кон дејство. Тој имал само една логичка насока на дејствување, а тоа било напредување кон југ во правец на Ниш и Скопје каде што бил воодушевено пречекан како ослободител. Изворите не даваат сигурни податоци дека тој наишол на некој посериозен отпор на овие градови. Единствено само Скилица бележи дека:
Прв што се обидел да му се спротвистави на напредувањето на Петар Делјан како што известува Скилица: „пред да се распали злото и пред да се претвори во пожар “ бил Василиј Синадин - стратегот на Драчката тема. Предизвикува извесна недоумица фактот што против него не тргнал управителот на темата Бугарија Леон Дримис, туку стратегот на Драч Василиј Синадин. Но кога стратегот стигнал до Дебар, тој бил обвинет од еден од своите подстратези, Михаил Дермокаит, дека планирал да изврши апостасија односно дека подготвувал заговор. Осомничениот бил уапсен и фрлен во затвор во градот Солун. Наследникот на функцијата Дермокаит ја „извршувал неопитно и лошо должноста и за кратко време се обрнал наопаку “. Незадоволни од него војниците кренале бунт. Исплашен и оставен без поддршка, Дермокаит избегал.
Тихомир и Петар Делјан
Побунетите војници на Михаил Дермокаит чудно „од страв пред царот“ (Скилица), објавиле „апостасија“ и го прогласиле за цар Тихомир, кој се разликувал од останатите (најверојатно словенски војници) по својата храброст и ум. Така биле образувани два востанички табора на словенското население - едниот го признавал Делјан, а другиот Тихомир. Нормално таквата ситуација не можела да продолжи подолго време, па затоа двајцата цареви се сретнале по покана на Делјан во Скопје. Скилица ја претставува само позицијата на Петар Делјан: Крајот на оваа политичка дискусија бил јасен: сите ги изјавиле своите заклетви кон Делјан, грабнале камења и го убиле несреќниот Тихомир. Последниот, продолжува Скилица, „како на сон да владеел, го завшил својот живот, заедно со власта, а сета власт на востанието преминала во рацете на Делјана“. Овие настани, изгледа, ги импресионирале уметниците на Мадридскиот препис на Јован Скилица, бидејќи тие за овој настан посветиле две минијатури: на едната претставени двајцата претенденти за царската титула и група војници, а на втората Делјан како покажува со раката кон групата војници кои го напаѓаат Тихомир. Така Петар Делјан се справил со опасната положба, отстранувајќи го својот конкурент и ја добил целата власт. Зонара известува дека така: „Делјан станал самодржец (монарх) “. Одтука натаму Делјан тргнал во очекувана насока: воени дејствија насочени против Ромеите за проширување на слободните територии.
Првиот чекор бил сторен против василевсот Михаил IV, којшто во тоа време се наоѓал во Солун. Деталите не се познати, но Скилица е принуден да обележи дека Михаил IV го оставил целиот свој багаж, својот шатор заедно со намирниците како и злато, сребро, скапи ткаенини и кренал сомнително брзо кон Цариград. Навистина тој наредил на Мануел Ивац да се погрижи за товарот, но овој заедно со евнухот Китонит и довереното богатство, им се придружил на востаниците. Мануил Ивец највероојатно бил син на Самуиловиот војвода Ивец кој доста долго му давал отпор на Василиј II па најверојатно затоа преминал во востаничките редови. Паничното бекство на царот Михаило IV и ваквата хаотична ситуација донеле конфузија во редовите на византиската војска, а преминувањето на Мануил Ивец на востаничка страна уште повеќе го зголемило одекот на востанието и тоа земало сè поголеми размери.
Поради овие успеси Петар Делјан ги упатил своите војски на повеќе страни. Еден дел од војската, предводена од Кавхан, била испратена на запад и го зазела Драч за да ја осигура позадината на ослободената територија од евентуален византиски напад преку воден пат, а другата навлегла во Тесалија и ја совладала Димитријада. Според зборовите на византискиот писател Кекавмен: Третата војска, командувана од Антим, стигнала до Елада и крај Тива ја победила испратената противничка ромејска војска командувана од Алакасевс. Голем број Tиванци биле убиени. Во темата Никополис во Епир веќе избувнало востание поради корупција во локалната империјална даночна служба. Скилица подетално ги објаснува причините за востанието во Никопол: „Тогаш темата на никополците, со исклучок на Нафпакт се приклучи кон Бугарите од причини што наеднаш ќе ги кажеме овде. Имено, некој цариграѓанин по име Јован, а по прекор Куцомит, бил пратен како практор на тамошните државни даноци. Однесувајќи се грубо кон месното население, на себеси донел пропаст и стана виновник за побунтувањето на никополците. Не можејќи да ја поднесат имено неговата лакомост, тие се побуниле и на парчиња го исекле, а самите навредувајќи го царот на Ромеите, се приклучиле кон Бугарите. Тие се побунија и го отфрлија ромејскиот јарем не толку од љубовта кон Делјана, колку поради ненаситноста на Орфанотрофа и претераностите во собирањето на даноците.“ Со приклучувањето на Никополците востанието добило масовен карактер. Кекавмен известува дека и Софија паднала под власта на Делјан. Биле ослободени голем дел од балканските земји, од Дунав до Атика и од Драч и Никопол до околината на Солун и Софија. Брзото ширење на востанието предизвикало незадоволство во високите Цариградски кругови. Погоден од тоа царот „решил да тргне во поход против нив (востаниците) и да застане на чело на целата војска“ - пишува Псел. Востаниците се готвеле да го нападнат Солун.
Вмешувањето на Алусијан
Во меѓувреме еден човек познат од византиските извори по хеленизираното име Алусијан стапува на сцена. Тој бил внук на Арон (братот на Самуил), и син на Јован Владислав, кој пред неколку децении владеел со дел на Македонија од 1015 до 1018 година откако го убил Гаврило Радомир. Алусијан во 1018 година добил титула (достоинство) на патрициј, а дваесет и две годии подоцна, во 1040 година тој веќе бил патрициј и стратег на Теодосиупол (ден. Ерзарум - Ерменија). Михаил Псел современик и добар пријател на Алусијан за него вели дека бил „најубав од сите синови, со благ карактер, со блескав ум и познат по своето потекло“, а според зборовите на Кекавмен „тој бил војник способен да восхитува“.
Но набрзо по тоа тој паднал во немилост. По наредба на Јован Орфанотроф бил конфискуван целиот негов имот (поточно имотот на неговата сопруга) во темата и тврдината Харсианон. Освен тоа требало да плати глоба од 50 литри и му било наредено да не го напуша својот дом и да не се појавува во Цариград. Несреќен поради својата положба тој бил подготвен на се. „Кога научил“ - вели Псел - „што станува со неговиот народ и дека поради немање на царски потомок си одбрале (востаниците) да ги управува незаконороден и невистинит цар, тој презел една голема дрскост. Ги заборавил своите деца, ја одважил нежноста на жена си и без да му го довери на некого од нив своето решение, со неколку слуги, кои ги познаваше како неважни очајници, тргна храбро од далечните источни краишта кон запад“. Дејствата на Петар Делјан биле можност за него да ја промени својата судбина.
Преоблечен во ерменска облека како слуга на познатиот византиски полководец Василие Теодорокан, Алусијан избегал тајно од сите негови блиски и во септември 1040 г. ненадејно пристигнал во воениот логор на Петар Делјан, крај Острово (југозападно од Битола, близу Воден). Средбата не била со поволен исход за востанието. Веројатно Византијците, знаејќи ги врските помеѓу двете гранки на Македонската кралска фамилија, го ослободиле него во надеж дека ќе предизвика поделба во востаничките редови. Алусијан за разлика од Тихомир пристигнал во логорот на Делјан, кога востаниците веќе постигнале сериозни успеси, а ситуацијата за самиот Делјан како цар била сосема сигурна. Алусијан бил многу амбициозен и кратко време потоа побарал да го води востанието и започнал да ја изградува својата поддршка. Може да се претпостави дека многу од поранешните соработници на Тихомир веднаш со задоволство се приклучиле кон него. Иако Алусијан и Делјан склучиле некој договор, Делјан бил исклучително сомнежлив кон овој новодојденец кој пристигнал да го предизвика неговото водство.
Нападот на Солун и предавството на Алусијан
По договорот на Алусијан му биле дадени под команда околу 40,000 војници за да го нападне Солун. Градот бил добро утврден и бранет од опитната војска под команда на управникот на Солун и внук на царот, патрицијот Константин. Набргу Алусијан станал жртва на својата воена тактика. Тој решил веднаш по секоја цена да го нападне градот иако неговата војска била преморена и опсадата не поставена. Кекавмен пишува:
Овој напад бил фијаско и трупите на Алусијан доживеале големи загуби, што ги ослабнало целокупните сили на Делјан. Како и во многуте други случаи од историјата на градот, Солунчаните верувале дека биле спасени од св. Димитрија, но за овој настан Скилица соопштува и конкретни факти: „Тука паднаа повеќе од 15,000, а не помал број од овој беа заробени. Другите заедно со Алусијан срамно побегнаа и стасаа кај Делјана“.
Наскоро по овие настани византиската војска успеала да ја поврати Димитријада, каде што поради предавство бил заробен Литовој. Поразот кај Солун и паѓањето на Димитријада претставувале повратен момент во понатамошниот тек на востанието. Тоа тргнало назад. Можеби не се далеку од вистината пишувањата на J. Fine дека Алусијан бил византиски агент кој намерно ја изгубил битката со намера да го ослабне јадрото на востанието.
Задушувањето на востанието
Како резултат на ова Алусијан бил во можност да го презеде водењето на востанието и целото движење. Но тој по се изгледа веднаш пребегнал во Византија. Царот Михаило IV го пречекал раскошно и му ја дал титулата магистер и го испратил во Цариград. Бегството на Алусијан всушност претставувало крај на краткотрајната македонска независност. Византиските автори обележуваат само оделни моменти од крајот на војната: војската предводена од Михаил IV, а потпомогната од силните нормански одреди под команда на Харолд Хардрад, прво го разбила основното јадро на востаничката војска крај Острово. Слепиот Делјан без да дава сериозен отпор бил фатен и испратен во Солун. Потоа во Прилепско византискиот цар наишол на отпор од војските на Мануил Ивац, кој - вели Скилица - „крај Прилеп направил дрвена дема, со која мислел да го попречи подлабокото напредување на царската војска и да ја задржи внатрешноста...“ Меѓутоа, царот бргу ја разрушил дрвената преграда и го заробил Ивец.
Значењето и последиците на востанието на Петар Делјан
Главнината и основната маса на бунтовниците ја сочинувало селанството, но покрај нив учество во востанието земало градското население од градовите: Белград, Ниш, Скопје, Драч, Никопол, Прилеп, Димитријада, Софија, Острово и др. Во востанието учествувале и претставниците на македонското благородништво, како и стратиотите, кои служеле војска во Македонија, а биле собрани од редовите на македонското, бугарското, албанското, српското и влашкото месно население. Овие разни социални групи и слоеви се бореле против византиското господарство, а покрај тоа и за свои специфични интереси. По се изгледа најдоследни во отпорот против туѓинската власт, биле широките ниски слоеви на селанството, бидејќи тие биле најзасегнати од тешкото византиско ропство. Сите овие групи се надевале дека при евентуална победа над Византијците животните услови значително ќе се подобрат. Изворите едногласно говорат за тоа дека главната причина за науспехот на востанието, било предавството на Алусијан. Но освен тоа, како причини можат да се наведат и : несогласувања помеѓу македонските благородници, слабата воена подготвеност на востаниците, како и тоа што не бил побаран сојузник надвор од територијата на Македонија кој во најмала рака би можел да ги забави воените дејствија на византиската војска.
Со ова востание се завршила првата етапа на борбите на македонскиот народ против византиската власт во XI в. Востанието на Петар Делјан, успеало да ја разниша и ослаби царската власт на овие територии од Балканскиот Полуостров. Важна последица била воспоставувањето на врски за заедничка борба против заедничкиот окупатор меѓу македонското словенско население и потчинетото албанско, влашко и грчко население во темите Драчка и Никополска, Грција и Солун. Индиректно воените дејства на востаниците помогнале во зацврстувањето на српското кнежевство Зета, ослободено од византискиот суверенитет пред самото избувнување на Делјановото востание.
Но по задушувањето на востанието Византија уште повеќе го засилила теророт врз македонското население. Византискиот цар Константин Мономах (1042-1055), освен државниот данок, го зголемил и црковниот данок (каноникон). Од секое село (со исклучок на царските поседи) со триесет огништа биле земани како данок: еден златник, два сребреника, еден овн, шест модии јачмен, четири модии пченично брашно и триесет кокошки. Освен тоа, во време на венчавка, секој младоженец бил должен да плати по еден златник, а невестата 12 аршини платно. Со цел да ја пополни државната благајна која била прилично испразнета, царот им продавал функции на пореските чиновници. Овие пак за да ги покријат своите трошоци, ги зголемувале даноците, со знаење на највишите управни органи. Псел го советува еден стратег „кога ќе ги забележи (таквите престапи) секогаш да ги затвора очите...и спрема собирачите на даноци да биде попустлив и благонаклонет“. На овие начини се зголемил бројот на зависното население кое било оптоварувано со големи давачки.
Потполниот пораз, како и жестоките реперкусии и ограбувања на норманските платеници нанеле тежок удар кон стремежите на македонските Словени за возобновување на старото Царство. Истовремено со тоа се зацврстувал и византискиот чиновнички и црковен апарат и започнало населување на туѓи феудалци во Македонија. Слободните и општинските земји заедно со нивното население биле раздавани на византиските војсководци, цркви и манастири. Требало да помине четврт столетие пред стремежот за независност и слобода одново да најде практичен израз.
Јован Кратохвил
Јован Кратохвил (Белград, 17 април 1924 - Белград, 22 февруари 1998) бил српски вајар, професор на Факултетот за ликовни уметности и се занимавал со пливање и стрелаштво.
Биографија
Роден е на 17 април 1924 година во Белград. Дипломирал на Академијата за ликовни уметности во Белград и завршил специјален курс по скулптура, а дипломирал во 1949 година. Потоа бил професор на Факултетот за ликовни уметности и ректор на Универзитетот за уметности во Белград (1971-1973 г.).
Автор е на многу скулптури и споменици, меѓу кои и споменикот на паднатите војници на Мајевица и Земун. Тој направил споменик на советските воени ветерани загинати во авионска несреќа на Авала, спомен костурница во Сансеполкро, Италија и многу други, а се знаимавал со графика и таписерија.
Покрај уметноста, Кратохвил активно се занимавал и со спорт, па пред Втората светска војна бил шампион на Југославија во пливање. По војната бил државен шампион во стрелаштво, го освоил второто место на Светските првенства и учествувал на Олимписките игри во 1952 година во Хелсинки. На Олимписките игри го освоил 14-тото место во пушка, трискок, 300 метри.
Починал во 1998 година во Белград и бил погребан во Алејата на заслужните граѓани на Новите гробишта. Неговиот син Марко Кратохвил, кој исто така е вајар, од 2009 година живее во САД.
Ќаба
Каба (од тур. Kâbe < арап. الكعبة, „коцка“) — најзначајното свето место на исламот. Се наоѓа во центарот на џамијата Големата џамија („Месџид ел-Харам“) во Мека, Саудиска Арабија.
Штефан Андрес
Штефан Пол Андрес (Дренен (дел од Тритенхајм, Рајнска област-Пфалц ), 26 јуни 1906 – Рим, 29 јуни 1970) бил германски романописец. Тој бил номиниран за Нобелова награда за литература.
Тој бил еден од најчитаните германски писатели во периодот по Втората светска војна.
Волесова збирка
Волесовата збирка или Волеска збирка (англ. Wallace Collection) е национален музеј на уметност во Лондон. Бил создаден врз основа на приватната збирка на Сер Ричард Волес. По неговата смрт, сопругата ја подарува збирката на државата (1897). Музејот се отвора за јавноста во 1900, во Хертфордската куќа (домот на Ричар Волес) на Манчестерскиот плоштад.
Влезот е бесплатен. Во збирката спаѓаат слики од стари мајстори (како Насмеаниот кавалер), фини порцелани како Севрски и Мајсенски, оклопи, француски мебел од XVIII век, како и најразни уметнички дела. Од пред неколку години внатрешниот двор е покриен со стаклен покрив.
Волесовата збирка ја содржи најголемата збирка слики од Жан Батист Грез вон Франција.
Надворешни врски
51.5175°N, 0.15306°W
NGC 6261
NGC 6261 — леќеста галаксија во соѕвездието Херкул, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Трамвајски превоз во Шчеќин
Трамвајски транспорт во Шчеќин — шински систем за јавен градски транспорт во Шчеќин, град на Полска. Првата линија влегува во експлоатација во 1879 година. Со овој систем управува претпријатието „Шчеќински Трамвај“ (Tramwaje Szczecińskie).
NGC 6261
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6261 се споменува и како UGC 10617, MCG 5-40-6, CGCG 169-13, NPM1G +28.0390.
Откривање
Објектот е откриен на 13 јули 1880 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6261 е од видот S0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 14 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 6261 има привидни димензии од 1,2' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 16 ч 56 м 30,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +27° 58' 41"". Положбениот агол на објектот е во износ од 88°.
Други поделби
Проучување на NGC 6261 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 59286. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 157; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2067. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 129.
Љубовта на војникот (филм)
„Љубовта на војникот“ (српски: Војникова љубав) – југословенски филм од 1976 година, во режија на Светислав Павловиќ. Главните улоги ги толкуваат: Воја Брајовиќ, Драгомир Бојаниќ Гидра, Александар Берчек и Богдан Диклиќ.
Синопсис
Едно разгалено момче од богато семејство, кое тргнало по лоши патишта, заминува на отслужување на воената обврска. Таму, тој запаѓа во чести судири со војниците и со офицерите затоа што не е навикнат на редот и на дисциплината. Меѓутоа, тој ги открива и новите вредности — почитувањето и другарството така што по завршувањето на воената обврска, дома се враќа како нов човек...
Чардаклија
Чардаклија — село во Општина Штип, во околината на градот Штип.
Штолберг (округ)
Штолберг (Stollberg) — поранешен округ во сојузната покраина Саксонија, Германија. Се граничел со (од север надесно) слободниот град Кемниц, и окрузите Средни Рудни Планини, Анаберг, Ауе-Шварценберг, Цвикау и Кемниц.
Чардаклија
Географија и местоположба
Чардаклија се наоѓа источно од Штип и е оддалечена седум километри од Штип. Селото е на регионалниот пат Штип - Кочани и е поделено на два дела од истиот. Инаку селото е поделено на горно и долно маало. Горното маало е од страната на Штип, а долното мало од страната на Кочани. Чардаклија се наоѓа помеѓу населбата Македонка (Свињогојство) и селото Балван.
Штолберг (округ)
Историја
Округот потекнува од Amtshauptmannschaft Stollberg, кое било основано во 1910 година. Во 1939 година, бил преименуван во округ (Landkreis). Во 1950 година округот бил распуштен и неговите општини биле назначени на соседните окрузи Ауе, Кемниц и Цвикау. Меѓутоа, две години подоцна во друга окружна реформа, повторно бил создаден, со незначителни разлики. Во општинската реформа од 1994 година, кон округот биле припоени определени општини од округот Кемниц и градот Цвениц од округот Ауе. На 1 август 2008 година, бил припоен кон новиот округ Рудни Планини.
Чардаклија
Географија и местоположба
На периферијата на селото поминува реката Брегалница.
Штолберг (округ)
Географија
Округот се наоѓал на северозападните падини на Рудните Планини.
Чардаклија
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Чардаклија живееле 36 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Чардаклија имало 56 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Штолберг (округ)
Партнерство
Од 1990 година, округот има партнерство со округот Фирт во Баварија.
Чардаклија
Население
Населението во Чардаклија е составено од Македонци и Власи.
Штолберг (округ)
Грб
Левата половина на грбот го покажува симболот на Грофовијата Шенберг - тоа покривало најголем дел од областа на округот. На десно е царскиот орел симболизирајќи го „Pleissenland“, царски имот. Боите на десната страна се исто така идентични со оние на Мајсен, како другиот дел на округот, кој историски припаѓа на Грофовијата Мајсен.
Чардаклија
Население
На пописот од 2002 година, селото имало 922 жители, од кои 878 Македонци, 8 Турци и 36 Власи.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 262 жители, од кои 191 Македонец, 9 Турци, 8 Роми, 37 Власи и 17 лица без податоци.
На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 2290 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 228 гласачи.
Знаме на Мартиник
Знамето на Мартиник нема официјален статус на Мартиник. Ова е историско знаме кое датира уште од 1766.
Знамето има сина основа со бел крст во средината и четири змии на секој агол (поскокот е карактеристичен за островот).
Атаксична церебрална парализа
Атаксична церебрална парализа — тип на церебрална парализа којшто е забележан кај 5-10% од сите случаи на церебрална парализа, што го прави најреткиот тип на церебрална парализа. Атаксичната церебрална прализа е предизвикана од оштетување на структурите во малиот мозок, кое што се разликува од другите две типови на церебрална парализа, односно спастична церебрална парализа (оштетување на кортикални моторни области и бела маса) и атетоидна церебрална парализа (оштетување на базалните ганглии).
Функцијата на малиот мозок (церебелумот) е координирање на мускулните движења и рамнотежа, па поради негово оштетување, пациентите имаат проблеми со координацијата. Кај атаксичната церебрална парализа постои намалување на мускулниот тонус.
Најчеста манифестација кај атаксичната церебрална парализа е акционен тремор, што е особено очигледен кога се вршат прецизни движења, како што се врзување на врвците од обувки или пишување со молив. Овој симптом прогресивно се влошува колку повеќе се прави движењето, предизвикувајќи рака да се треси. Како раката се приближува кон остварување на предвидената задача, треперењето се интензивира, што го прави уште потешко да се заврши.
Како и за сите форми на церебрална парализа, не постои „лек“ за атаксичната церебрална парализа, но постојат различни третмани кои заедно се користат за да ги ограничат негативните ефекти на болеста. Како и сите форми на церебрална, атаксичната церебрална парализа најчесто е вродена, каде произлегуваат од грешки во развојот на малиот мозок и конексините за време на бременоста. Сепак, тоа исто така е може да се стекне, поради менингитис, па дури и поради траума на главата, иако таа почесто доведува до една од многуте форми на трауматски повреди на мозокот, кои категорично не се блиски од церебрална парализа.
Знаци и симптоми
Поради нарушената рамнотежа, пациентите кои страдаат од атаксична церебрална парализа често одат со своите нозе невообичаено раширени (широк од). Намалениот тонус на мускулите кај атаксична церебрална парализа предизвикува луѓето кои страдаат од болеста да изгледаат многу нестабилни. Деца со болеста најчесто му треба подолг временски период да бидат во можност да одат без поддршка, а над 50% од сите деца со атаксична церебрална парализа имаат некоја форма на попреченост во учење или пречки во говорот.
Болеста, без разлика дали произлегуваат од малформација на малиот мозок или негова повреда, резултира со некомплетен развој на малиот мозок и сите се зафатени на различен начин. Во принцип, церебралната парализа е физикално оштетување што влијае на држењето на телот и развојот на движењата. Атаксичната церебрална парализа особено се манифестира движења со абнормални сила, ритам, и точност. Пациентите имаат хипотонија (намален тонус на мускулите), знаци на атаксија (загуба на целосна контрола на движењата), нарушена рамнотежа и координација, активни тремори, и широк од.
Развојот на мозокот обично се случува во првите две години од животот кога детето се стекнување со нови моторни и адаптивни вештини, па следствено на тоа знаците и симптомите на атаксична церебрална парализа почнува да се манифестира во текот на овој период. Обично пациентите не успеваат да достигнат до моторни подобрувања, и да покажат квалитативна разлика во моторниот развој. Во текот на неонаталниот период (првите 28 дена од животот), кај децата се забележува летаргичност, релативно имобилизирани, и слаби. Покрај тоа, хипотонијата е најизразена во текот на овој период, иако тонус на мускулите се зголемува со возраста, никогаш не се достигнуваат нормални нивоа. Екстремитетите покажуваат слабост, неспособноста за координација во самоволно движење, дисдијадохокинеза (неможноста да се изврши брзо наизменични движења).
Причини
Околу 2-2.5 на 1000 деца, се со церебрална парализа, со зголемување на инциденцата кај близнаци и предвремено родените деца. Атаксична церебрална парализа е 5 до 10% од сите случаи. Причината за атаксичниот поттип е непознат, но се смета дека се должи на оштетувањата кај фетусот или оштетување во малиот мозок и голем број врски во него. Иако, поголемиот дел од случаите кај кои се присутни оштетувањата кај фетусот на малиот мозок се вродени, сепак постојат и стекната атаксична церебрална парализа од менингитис, траума, компликации при раѓање, и енцефалопатии (септички, акутна, дисеминирани, и токсични). Исто така, вирусни инфекции од мајката може да предизвикаат оштетување на мозокот на фетусот поради зголемување на воспалителните цитокини произведени во текот на инфекцијата. Мозочна повреда може да настане за време на пренатален, перинаталниот, или постнатален период. Повеќето случаи на церебрална парализа, околу 80%, се стекунваат пренатално од непознати причини. Инциденцата се зголемува со намалување на гестациски период, односно помалку од 32 недели на гестација и раѓање со телесната тежина помала од 2500g.
Манастирец
Манастирец — село во Општина Росоман, во областа Тиквеш, во околината на градот Кавадарци.
Географија и местоположба
Селото е сместено во областа Тиквеш, оддалечено 10 километри северно од Кавадарци, 19 километри западно од Неготино и 4,5 километри јужно од општинскиот центар Росоман.