cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Раде Угриновски
Период пред војната
Раде Угриновски е роден во Маврово како син на поп Михаило и неговата мајка Достанка, живееле во богато семејство. Пред да се приклучи во војната Раде завршил основно училиште во неговото родно село Маврово, а неговото школување го продолжил во тетовската гимназија каде завршил неколку години школување, а потоа се префрлил во Битола каде што продолжил земјоделско училиште. Меѓутоа Раде Угриновски, преживеал една случка која оставила трајни последици кои му го промениле животот, имено, играјќи со еден стар пиштол со неговото најдобро другарче, Раде случајно пукнал со пиштолот и смртно го ранил неговиот другар. Таа трагедија оставила трајна психичка траума кај Раде Угриновски и иако тоа било ненамерно, Раде чувствувал голема кривица и го напуштил родниот крај и отишол на печалба во Белград каде работел како ѕидарски работник. Раде Угриновски се сретнал со некои прогресивни идеи, читал напредна литература и за кратко време му се приклучил на напредното работничкото движење. Како поддржувач на тие идеологии, тој се вклучувал во неколку демонстрации, а подоцна бил и прислушан и приведен во полициска станица поради изјаснување за тој политички став.
Период за време на војната
Непосредно по почетокот на војната, Раде Угриновски се вратил во родниот крај, Маврово, каде веднаш се вклучил во народноослободителното движење. Иако бил женет (за Деспина) и татко на четири деца, тој активно ѝ помагал на неговата партија во активностите како, собирање оружје и активисти, прехранбени производи и воени материјали, па и во воените акции. Раде Угриновски активно учествувал во војната во неговото село од 1941 до 1943 година. Во тој период Раде успеал да стекне авторитет и респект од страна на сопартијците.
За неговата смрт
На 27 април 1943 година, Раде Угриновски и останати борци на Мавровскиот партизански одред во нивната акција за собирање на активисти и војни ресурси во Папрадно Ново Село биле нападнати од страна на балистичките сили на Џемо Хаса кој знаејќи дека војниците биле тука (најверојатно војниците биле издадени од страна на предавник од Ново Село) формирале круг окулу селото и ги нападнале војниците од сите страни. Во таа престрелка, Раде Угриновски заедно со останати девет соборци бил заробен од страна на непријателските сили, тој бил пренесен во затворот во близина на градот каде престојувал неколку дена, а потоа бил пренесен во Тирана каде што бил измачуван со цел да ги предаде соборците. За време на нивното престојување во Тиранскиот затвор, на семејствата на заробените борци им бил испратен ултиматум според кој семејствата можат да ги ослободат своите заробени членови на семејството доколку биде испратена одредена сума на злато до Тиранскиот затвор каде биле сместени заробениците од Ново Село. Селаните на Маврово успеал да ја соберат одредената сума на злато на точно време и ја испратиле по некој патник од селото кој одел за Тирана, но наместо да ги одплатуи заробениците, патникот ги украл парите и ги употребил за лични потреби и побегнал. Па затоа на 17 мај 1943 на Раде Угриновски му било пресудено бесење. Во дворот на Тиранскиот затвор одбивајќи да прими цигара од својот Џелат извикувајќи партизански пароли, Раде Угриновски сам се фрлил на бесилката.
Космос-176
Космос-176 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 12 септември 1967 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 400 килограми. Космос-176 бил сателит наменет за воено и научно истражување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 100,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 81,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1395 км, а најмалото на 193.
Петар Пепељуговски
Петар Пепељуговски (роден во година во  - починал на  година во ) — македонски партизан, припадник на работничкото и комунистичкото движење.
22 Лебед
22 Лебед – двојна ѕвезда во северното соѕвездие Лебед. Видлива е со голо око како бледа, синобела ѕвезда со привидна ѕвездена величина од 4,95. Врз основа на годишното поместување од се проценува дека растојанието до него е околу 1.070 светлосни години. Се приближува кон Земјата со околусончева радијална брзина од −15 км/с.
22 Лебед е едностепена спектроскопска двојна ѕвезда со орбитален период од 78,2 дена и занесување од отприлика 0,17. Видливата составница се класифицира како B5 IV што одговара на B-тип подџиновска ѕвезда. Стара е 37 милиони години со ѕвездено вртење од 30 км/с и има основна сончева металичност, во маргините на грешка. Ѕвездата има маса осум пати поголема од Сончевата маса и околу 5,6 пати поголем полупречник од Сончевиот полупречник. Зрачи 7.305 пати повеќе од Сончевата сјајност од нејзината фотосфера на делотворна температура од 15.200 K.
Душан Перчинков
Душан Перчинков (роден на година во ) — македонски сликар, графичар и ликовен педагог, најзначаен претставник на геометриското сликарство и еден од најавтохтоните уметници, заслужен за оформување на редица сликари од помладата генерација.
Животопис
Душан Перчинков дипломирал на Академијата за ликовни уметности во Белград (1963). Бил редовен професор на Факултетот за ликовни уметности во Скопје. Ја претставувал Македонија на Биеналето во Венеција (1978). Во сликите и графиките внимателно и на оригинален начин ја набљудува околината (пејзажот, урбаните средини), создавајќи во почетокот меки надреалистички претстави со едноставни знаци и облици (Море, 1963; Имагинарен предел, 1967).
Кон крајот на шеесеттите години се ориентирал кон апстрактни строго геометриски композиции со пастелен колорит, без очевиден пандан во ликовната уметност (Предел со траги од сонцето, 1967; Плима, 1968). Во следната етапа нежните бои ги заменува со интензивни и внесува знаковни асоцијативни елементи (Предел што трепери И, 1972; Залез, 1975). Едновремено издава графички мапи со софистицирани, сложени и концептуално обмислени содржини (Ништо, 1991; Збирови, 1992).
Дамјан Стојановски
Дамјан Стојановски (роден на во ) — македонски кошаркарски репрезентативец, кој моментално настапува во МЗТ Аеродром. Тој игра на позицијата крило. Тој е брат-близнак на кошаркарот Војдан Стојановски и е помлад брат на Огнен Стојановски.
Клупска кариера
Стојановски ја започнал кариерата во Вардар од Скопје. Подоцна, во текот на својата кариера, настапувал за АМАК СП од Охрид, со кој во 2009 година го освоил Купот на Македонија каде таму останал сè до распаѓањето на клубот. Потоа Дамјан играл една сезона во Вардар Осигурување, кога со клубот станал вицешампион. Тој го напуштил клубот поради негово распаѓање и одредено време односно две сезони играл за бугарскиот клуб Лукоил Академик, а потоа преминал во МЗТ Аеродром. Со овој клуб, тој бил шампион и освојувач на Купот на Македонија во сезоните 2012/2013 и 2013/2014. Притоа, Дамјан Стојановски бил прогласен за најкорисен играч во финалната серија во сезоната 2013/2014, во која МЗТ Аеродром го победил Работнички со 3:1 во победи.
Во февруари 2015 година, Дамјан Стојановски бил прогласен за најдобар кошаркар во Македонија за 2014 година. Поради повредата при репрезентативните обврски во летото 2016, Дамјан ја пропуштил сезоната 2016/17, станувајќи играч без клуб.
Во јуни 2017 година, тој повторно потпишал со МЗТ Аеродром. Во јули 2018 година, Дамјан потпишал двогодишен договор со МЗТ. Дамјан во сезоната 2018/19, го освоил македонското првенство. Во јули 2019 година, била потврдена соработката со МЗТ за сезоната 2019/20. За сезоната 2020/21, во почетокот на јуни 2020 година, тој се договорил за нова соработка со МЗТ Аеродром. Неколку дена подоцна, тој официјално го потпишал двогодишниот договор со клубот од Јане Сандански. Во мај, тој го освоил и бил најкорисен играч на Купот на Македонија 2021.
Репрезентативна кариера
Дамјан Стојановски е член на кошаркарската репрезентација на Македонија, со која учествувал на четири европски првенства во кошарка: Евробаскет 2009, Евробаскет 2011, Евробаскет 2013 и Евробаскет 2015 година. За време на завршниот турнир 2015 во групната фаза во Загреб - Хрватска, Дамјан бил четвртиот играч со најмногу бодови во македонската репрезентација односно имал 40 бода на пет натпревари (8 по натпревар). Во вториот натпревар за време на квалификациите за Евробаскетот 2017, Дамјан ги скинал лигаментите на десното колено при што морал да отсутвува шест месеци од кошаркарските терени. Дамјан бил вклучен во претквалификациите за Евробаскетот 2021. Во јануари 2020 година, селекторот на Македонија, Александар Тодоров го објавил поширокиот состав за февруарските квалификации за Евробаскетот 2021 во кој бил вклучен Дамјан. Потоа во февруари, тој бил избран во составот на репрезентацијата.
Космос-177
Космос-177 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 16 септември 1967 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4000 килограми. Космос-177 бил надгледувачки сателит.
23 Лебед
23 Лебед – обична, сино-бела ѕвезда во северното соѕвездие Лебед. Таа е бледа ѕвезда, видлива со голо око, со привидна ѕвездена величина од 5,14. Растојанието до ѕвездата, проценето според нејзиното годишно поместување од, е околу 550 светлосни години. Се приближува кон Земјата со околусончева радијална брзина од −32 км/с, и се очекува да се приближи на 50,99 pc за околу 5.6 милиони години. На тоа растојание, тековната ѕвезда би била со величина од 2,24.
23 Лебед е обична B-тип ѕвезда од главната низа спектрален тип B5V, ѕвезда која генерира енергија преку јадрено соединување во нејзиното јадро. Таа е стара приближно 26 милиони години, нејзината маса е 4,7 пати поголема од Сончевата маса и има 4,3 пати поголем полупречник од Сончевиот полупречник. Ѕвездата се врти околу себе со голема брзина, нејзиното ротација изнесува 145 км/с. Зрачи 612 пати повеќе од Сончевата сјајност од нејзината фотосфера на делотворна температура од 14.893 K.
Космос-178
Космос-178 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Илија Пејовски
Илија Пејовски (роден на година во ) — македонски композитор и аранжер.
Животопис
Илија Пејовски е роден на година во ). Основното музичко образование го завршил во Скопје, во класата на Ладислав Палфи. Музичкото образование го продолжил во Љубљана, а дипломирал на Факултетот за музичка уметност во Скопје, во 1972 година. Во 1977 година дипломирал на „Berklee College of Music’’, во Бостон, САД. Се категоризира во петтата генерација македонски повоени композитори.
Уште од 1959 година и за време на школувањето Пејовски бил член на многу состави и ансамбли. Меѓу нив се: „Комбо“ (1959- 1963), „Скопско џез – трио“ (1962-1963), „Диксиленд состав“ од Охрид (1963-1965), Биг-Бенд при КУД „Мирче Ацев“ (1964-1966), Дувачки квинтет при работничкиот дом во Скопје, Комбо состав при Домот на градежните работници во Скопје (раководен од Драган Ѓаконовски Шпато) итн. Бил пијанист и во ансамблот „АБЦД“ и во Биг-Бендот на Македонската радио-телевизија.
Најголем дел од својот работен век го поминал во Македонската радио-телевизија. Подолг период како диригент, а во еден мандат и како главен и одговорен уредник на Музичката продукција на МРТ. Меѓу повеќето настапи како диригент, се издвојуваат настапите на Првиот џез – фестивал во Скопје, како и на двата авторски концерти, – едниот (1998 година) со Биг-Бендот на МРТ, а другиот (2005) – со Македонската филхармонија. На последните два концерта било претставено неговото творештво од последната творечка фаза, како и дел од неговата филмска музика. Својот „официјален“ работен век Пејовски го завршил како професор на Факултетот за музичка уметност во Штип (2006-2013), каде што предавал на Одделот за џез – студии од самото негово основање.
Во периодот од 1988 до 1991 година бил визитинг-професор на „Synhrono Audio” во Солун, Грција. Исто така, држел семинари и во Сент Гален – Швајцарија (1990), Перуџа – Италија (1987), а бил и професор и на Одделот за филмска музика на Факултетот за аудио-визуелни уметности – ЕСРА во Скопје (2007). Пејовски е автор на повеќе од осумдесет оригинални композиции, како и на над 400 аранжмани за Биг-Бенд и Симфониски оркестар. Како аранжер, освен со македонските автори, соработувал и со повеќе познати имиња од земјите на поранешна Југославија, како и со други истакнати имиња од целиот свет. Автор е и на музиката за над 40 документарни филмови во продукција на МРТ, повеќе играни филмови, театарски претстави и на особено значајната теориска книга „Хармонски основи на џезот“ (преведена и на англиски јазик). Главна нишка на целиот творечки опус на Пејовски е користењето на македонскиот музички фолклор.
За своето творештво Илија Пејовски е добитник на многу стручни и општествени награди и признанија во земјава и во странство. Покрај наградите „Панче Пешев“, „Трајко Прокопиев“ итн., едно од најголемите признанија ги добил во 2000 година кога на „Деновите на азиската музика“ што се одржале во Јокохама, Јапонија, бил вброен меѓу 100-те модерни композитори на XX век.
Татијанин ден
Татијанин ден (Татьянин день, Татијанин ден), исто така познат како Денот на студентите, наречен е по Св. Татјана, христијанска маченица од Рим, од 3 век за време на владеењето на царот Александар Велики. Тоа е воедно е и именден за името Татјана. Руската православна црква го прославува празникот на Светата Татјана на 12 јануари, според јулијанскиот календар, т.е. 25 јануари по грегоријански. Во Русија, тој ден е познат како Ден на студентите, во знак на сеќавање на основањето на московскиот државен универзитет.
Според јулијанскиот календар, на 12 јануари 1755 година, т.е. 23 јануари 1755 година според грегоријанскиот календар, царицата Елисавета I Петровна потпишала указ за формирање на првиот руски универзитет, кој бил изграден во Москва и ставен под старателство на првиот руски министер за образование Иван Шувалов (тој ден бил именден на неговата мајка ). Во 1791 година во универзитетскиот кампус била изградена црквата Света Татјана, а руската православна црква ја прогласила Света Татјана за заштитничка на студентите.
Татијаниниот ден започнал да се одбележува како Ден на студентите во земјите од поранешното Руско Царство. Одбележувањето има долга традиција на свечени активности и прослави. Во 1885 година, Чехов за Таитјаниниот ден напишал: „Оваа година сè се пиеше, освен водата од москвската река, и само затоа што беше замрзната“. Денот започнува со традиционална служба која се одржува во универзитетската црква по што следат говори и доделување на награди. Подоцна во текот на денот, многу студенти организираат забави или јавни настани или присуствуваат на нив. Иако потекнува од Москва, прославата на Татијaнинот ден се проширила на повеќето универзитетски градови.
Татијиниот ден, исто така, се совпаѓа со крајот на првиот рок од традиционалната академска година за руските и украинските студенти, па празникот се одбележува и како ден на прослава на завршните испити.
Малдиви
Малдиви (ދިވެހިރާއްޖެ), служб. Република Малдиви — островска земја која се состои од 26 атоли во Индискиот Океан, југозападно од Индија и околу 700 км западно од Шри Ланка. 26-те атолски групи на Малдивите содржат во себе 1.192 островчиња, од кои околу 280 се населени - 200 со домашно население и 80 со хотелски комплекси. Со површина од 298 квадратни километри и со 328.500 жители, Малдивите се најмалата и намалубројната земја во Азија.
Историја
Се претпоставува дека најстарите доселеници на Малдивите биле Дравидијаните од Јужна Индија, како и племињата Јака и Нага од Шри Ланка. Островите од 5 век п.н.е ги населиле будисти од Деканскиот полостров и од Шри Ланка, а во наредните векови арапски и малајски трговци. Со доаѓањето на Арапите, исламот ги заменил хиндуизмот и будизмот, двете религии што биле прифатени од дотогашните жители.
Колонијален период
Во 16 век, Португалците се зацврстиле во Мале (1558-1573), па малдивскиот султан побарал заштита од холандскиот гувернер на Шри Ланка. Од 1665 до 1796 година, островите биле холандски протекторат, а по 1796 година станале британски протекторат, при што во 1887 година им била дадена одредена автономија.
Независност
По прогласувањето независноста на Шри Ланка (1948) Малдивите и Велика Британија потпишале нов договор, со кој Британија ја задржала само надворешната политика и одбраната. Во 1950-тите дошло до судир меѓу малдивскиот султан и британската влада поради воената база Бан на атолот Аду. Притоа, три острови се отцепиле од малдивскиот султанат, но во 1960 година бунтовниците биле покорени. Со новиот договор од 1960 година, Велика Британија добила согласност да ја користи базата, а Малдивите се стекнале со уште поголема автономија и со стопанска помош. На 26 јули 1965 година, Малдивите добиле целосна независност, на 11 ноември 1968 година била прогласена републиката, а во 1982 година Малдивите се придружиле кон Британската заедница на народите. Во 1976 година, британските војници ја напуштиле базата Ган.
Географија
Архипелагот Малдиви се наоѓа во Индискиот Океан, на 300 милји југозпадно од јужниот рог на Индија и 450 милји западно од Шри Ланка, со следниве географски координати: од 07о06’30’’ северна географска ширина до 00о41’48’’ јужна географска ширина и од 72о32’30’’ до 73о45’54’’ источна географска должина. Архипелагот е долг 823 километри а широк 130 километри, со вкупна површина од 90.000 квадратни километри. Архипелагот се состои од 1.190 корални острови, распоредени во 27 атоли (групирани во 19 административни атоли), од кои најголем е Хуваду (со површина од 6.486 квадратни милји), а најмал е Гнавијани (со површина од 4,81 квадратни милји). Поголемиот дел од островите воопшто немаат имиња, а само 220 се населени. Во 2011 година, Малдивите имале 394.999 жители.
Поголеми атоли на Малдивите се:
Мале
Мале е главниот град на Малдивската република, кој се наоѓа на атолот Северен Мале. Со површина од само 1,77 квадратни километри и со 125.000 жители, Мале е најмалиот главен град на светот.
Во Мале се наоѓа Хукуру Мискиј (Петочна џамија), изградена во 1656 година за време на владеењето на султанот Ибрахим Искандар I. Надворешните и внатрешните ѕидови на џамијата се изградени од корални камења, а внатрешноста е украсена со ориентални орнаменти и арапски текстови. Во склоп на џамијата има и бројни гробови на султани и благородници. Наспроти оваа џамија се наоѓа Меду Зијарат, светилиштето на Абу ал Баракат Јусуф ал Барбари, за кого се верува дека бил заслужен за прифаќањето на исламот на Малдивите, во 1153 година. Најпознатото архитектонско дело во Мале е Исламскиот центар, изграден во ноември 1984 година, а во чии рамки се наоѓа најголемата џамија на Малдивите, на која се истакнуваат златното кубе, како и резбата и арапската калиграфија во нејзината внатрешност. Исто така, Исламскиот центар се состои од библиотека и конференциска сала.
Образование и култура
Официјален календар на Малдивите е грегоријанскиот, но поважните верски празници се врзани за исламскиот календар. Првобитната религија на Малдивите бил будизмот, којшто постепено бил заменет со исламот, а во 1153 година тој станал државна религија. Покрај Катар и Оман, Малдивите се единствената држава во светот со стопроцентно муслиманско население. Во 1932 година, судската власт била пренесена од верските претставници во граѓанските судови, но и понатаму исламските норми продолжиле да служат како основа на законите. Службен јазик на Малдивите е „дивехи“, дел од индоевропските јазици кој низ вековите попримил многу зборови од повеќе јазици, како: синхала, арапскиот, бенгалски и хинду. Низ целата земја се зборува унифициран јазик, со исклучок на четири јужни атоли во кои се зборува посебна варијанта на дивехи. Официјалното писмо е „таана“, кое се употребува само на Малдивите и се чита оддесно налево, слично на арапскиот јазик.
Традиционални јадења на Малдивите се: гарудија (бистра рибја супа), роши (вид леб), мас хуни (смеса од чадена риба, кокос и кромид), а од слатките познати се бонди (бели кокосови стапчиња) и зилејби (кругови во сируп), додека традиционален пијалак е тоди раа.
Стопанство
Малдивите се една од најнеразвиените земји во светот, со БДП по глава на жител од околу 1.300 долари. Бидејќи економијата на Малдиви нема капацитет да го покрие увозот на добра и услуги, земјата е примател на развојна помош од меѓународните организации. Туризмот и рибарството се главни економски дејности. Туристичките населби се изградени на околу 110 острови. Најголемиот дел од увозот доаѓа од Шри Ланка, Австралија, Нов Зеланд и Обединетите Арапски Емирати.
Туризам
Поради прекрасните подводни корални пејзажи, Малдивите се рангирани како една од најдобрите одредишта за нуркачите во светот. На атолите се изградени бројни туристички комплекси, кои се состојат од ексклузивен хотели. Островите на кои се наоѓаат хотелите обично се со димензии од 800 на 200 метри, составени од песок и корали, со максимална височина од два метри над нивото на морето. Плитката вода на лагуните околу островот служи како природен аквариум и пливачки базен и ги штити гостите од океанските бранови и струи. Зградите во туристичките комплекси се ниски, еднокатни или приземни, и секој хотел има ресторани, бањи, продавници, барови, диско-клуб, простории за спортски активности, и школа за нуркање. Хотелите нудат разни екскурзии и други видови на забава: излет со подморница, со хидроавион, рибарење, лов на сабјарки и др. До хотелските комплекси вообичаено се патува со брзи глисери или со авиони.
Рибарство
До 1988 година, рибарството било најважната стопанска дејност, со годишен лов од 126.000 тони риби. Речиси половината од уловените риби се туни. Во минатото, речиси сите риби се сушеле и се извезувале во Шри Ланка, а по осамостојувањето со странска помош биле изградени повеќе ладилници и фабрики за козервирање риби. Во рибарството се вработени околу 12.000 луѓе, а рибарската флота брои околу 1.300 помали и 130 поголеми рибарски бродови. По 1985 година, во територијалните води на Малдивите ловат и француските и шпанските рибари.
Сообраќај
На островот Хулуле, во состав на атолот Мале, се наоѓа меѓународниот аеродром „Ибрахим Насир“.
Цунамито од 2004 г.
На 26 декември 2004 г., Малдивите биле тешко погодени од цунамито кое настанало како резултат на земјотресот во Индискиот Океан во 2004 г. Само девет острови не биле поплавени, додека 57 претрпеле сериозни оштетувања на основната инфраструктура. За време на катастрофата, 14 острови биле целосно евакуирани, додека шест острови исчезнале; загинале 108 лица, од кои 6 странци; а штетата била проценета на преку 400 милиони долари, или преку 62% од БНП.
Сбитен
Сбитен, што значи „топла зима“, е белоруски, украински, и руски традиционален пијалак. Има темновиолетова боја и, во зависност од рецептот, може да биде многу солен и многу благ.
Историја
За првпат бил споменат во словенските летописи во 1128 година и останал популарен кај сите класи на источнословенското општество сè до 19 век кога бил заменет со кафе и чај. Повторно се појавува во 21 век како масовно произведен пијалак во Русија.
Подготовка
Како што се пијалоците медовина и медовуха, и сбитен се прави со мед измешан со вода, зачини и џем. Еден рецепт за сбитен е напишан во Домострој од 16 век. Во споредба со квас, сбитен е многу поедноставен и полесен за подготовка. Во некои рецепти, медот и водата и зачините се варат посебмо, а потоа пак се мешаат заедно и повторно се варат. Во други рецепти, сите состојки се мешаат и варат одеднаш. пијалакот може да се направи и алкохолен ако водата ја замените со вино. Може да се украси со лисја од нане или стапчиња цимет.
Исто така може да се пие и ладно за време на летото.
Сбитеншчик
Сбитеншчик бил продавач на сбитен во Киевска Русија, московјанска Русија и Руската Империја. Традицијата на продавање сбитен започнала во 12 век.
Комичната опера „Продавачот на Сбитен“ ( Сбитенщик - Сбитеншчик) од Јаков Књажнин со музика на чешкиот композитор Антоан Булант, 1783 година, била многу популарна во 18-19 век во Русија. Сбитеншик имал важна улога во развојот на самоварот.
Наводи
<references group="" responsive="1">
Клетовник (Крупиште)
Клетовник — старохристијански црква кај селото Крупиште во општина Карбинци. На околу 1 км јужно од селото се издига ридот Клетовник кој има мало зарамнето плато. Со ископувањата во 1975 година се откриени траги од архитектонски објектсо кружна форма, со пречник од 10,60 м, граден од делкани блокови и хидростатичен малтер. Според Б. Алексова, се работи за црква – мартириум.
Космос-179
Космос-179 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 87,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 49,5°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 207 км, а најмалото на 139.
31 Лебед
31 Лебед (позната и како ο1 Лебед, Омикрон1 Лебед или V695 Лебед) — ѕвезда во соѕвездието Лебед.
Бајеровото означување ο (омикрон) било различно користено на две или три од ѕвездите 30, 31 и 32 Лебед. 31 Лебед била означена, различно, како ο1 или ο2 Лебед — затоа, за појасно, се претпочита да се користи Флемстидовото означување 31 Лебед.
Претставува ѕвезда од типот Алгол и има величина од 3,73 и 3,89 во период од десет години. Составни ѕвезди се портокаловиот суперџин од типот K4Iab и сино-белата ѕвезда, која веројатно е од видот B4IV-V. Системот на затемнување бил проучуван во обид да се одреди точна директна маса за црвениот суперџин. Вредноста се верува дека е точна околу 2%, но постојат некои разлики.
30 Лебед е уште ѕвезда видлива со голо око, со што создаваат јасна тројка.
32 Лебед се наоѓа неколку степени северно, исто така е во систем на двојна ѕвезда. Се состои од голема ладна развиена ѕвезда и мала топла главна низа или подџин.
Виенска Шума
Виенска Шума (Wienerwald) — низок шумовит масив кој го образува североисточното подножје на Северните Варовнички Алпи во покраините Долна Австрија и Виена. Долг е 45, а широк и претставува популарно место за рекреација на жителите на Виена.
Местоположба
Подрачјето е ограничено со реките Тристинг, Гелзен, Трајзен и Дунав и лежи на границата меѓу Винарската и Индустриската четврт на Долна Австрија. Се протега практично до самиот град Виена и има улога на излетиште за густо населените подрачја околу градот.
Географија
Највисока точка на масивот е Шепфл, на кој се наоѓа опсерваторијата „Леополд Фигл“. Поважни реки во Виенската Шума се Виена, Швехат и Тристинг. Најсевероисточниот рид Леополдсберг се издига над Дунав и Виенската Котлина, образувајќи го источниот крај на алпскиот венец.
Иако Виенската Шума е заштитен предел и важно место за разонода, подрачјето сепак е под закана од ексурбанизација. Во неа е сместен големиот Лајнцерскиот животински парк населен со диви свињи и други шумски животни, како и паркот Шварценберг основан во XIX век. Близу Пуркерсдорф, 20 км западно од Виена се наоѓа и природниот парк Зандштајн-Виенска Шума. На масивот има и пештери, од кои попозната е Тројца Глувтари (Dreidärrischenhöhle).
Геологија
Масивот на Виенската Шума претставува преод меѓу Источните Алпи и Карпатите, одвоен од Дунав и извесни тектонски линии кај Виена. Северниот дел припаѓа на песочничката зона на Алпите, а јужниот дел е во состав на Северните Варовнички Алпи. На исток, границата лежи на геолошка преломна линија кон Виенската Котлина. Најзастапени дрва во северниот дел на Виенската Шума се буката, дабот и габерот, додека југот е прекриен со четинари, претежно бор и ела. Во јужниот дел се наоѓа природниот парк Ференберге (во прев. „борови планини“).
Историја
Виенската Шума е населена веројатно уште од VIII век. Под влијание на Аварите, по Големата преселба на народите на подрачјето се населиле Словени, за што сведочат имињата на места како Деблинг, Лизинг и Габлиц. Сè до XVI век Виенската Шума била кнежевско ловиште, а потоа се користела претежно како извор на дрва. Индустрискиот развој во областа почнал во 1840 г. поради што подрачјето почнало густо да се населува. Во 1870 г. е планирано расчистување на речиси сета шума, но идејата наишла на широка јавна осуда, предводена од Јозеф Шефел.
Во 1987 конечно е донесена декларација за заштита на природната средина во областа на Виенската Шума.
Кернаве
Кернаве (Kernavė) — средновековен главен град на Големото Војводство Литванија, а денес туристичко одредиште и археолошко наоѓалиште, кој сепак имал 318 постојани жители во 1999 година. Сместен е во Ширвинтскиот округ, во југоисточниот дел на Литванија.
Во Кернаве, во 1989 година бил основан државен културен резерват. Во 2004 година, археолошкото наоѓалиште Кернаве влегол во списокот на светско културно наследство на УНЕСКО.
Географија
Кернаве е мал град во југоисточниот дел на Литванија, во Ширвинтскиот округ, сместен на десниот брег на реката Нерис. Се наоѓа на 21 километар од Ширвинтос и на 35 километри од Вилнус. Сместен е близу автопатот Вилнус-Каунас и Вилнус-Паневежис. До него може да се дојде и преку реката Нерис.
Кале (Крупиште)
Кале — населба од бронзеното време и старохристијански црковен комплекс кај селото Крупиште во општина Карбинци. Лежи на обработлив терен со површина од околу 3 хектара, североисточно и источно од селото, лево од патот Штип-Кочани. Со перманентното орање на нивите, повеќе децении наназад, жителите раскопувале стари темели од кои ваделе градежен материјал за своите градежни потреби. Така, речиси во секоја куќа се гледаат разни сполии од камена архитектонска пластика (делови од столбови, капители, бази) и делкан камен. Темели од објекти биле уништени и со новоизградените куќи во овој дел на селото, а уште повеќе со преуредувањето на теренот во оризови ниви, за што била употребена тешка механизација. Во 1975 година и подоцна, во периодот 1984-1987 година, во организација на Археолошкиот оддел на Музејот на Македонија се извршени ископувања со кои биле откриени остатоци од два сакрални објекта. Едниот претставува правоаголна црква од типот со впишан крст во основата, долга 12,9 м и широка 9,5 м, ѕидана од делкан камен и хидростатичен малтер, со примена на опус миџтум во редови. На источниот ѕид има апсида, многуаголно решена од надворешната страна. Подот на црквата бил од мермерни плочки, обработен во техниката опус сецтиле. Најдени се повеќе елементи од архитектонска пластика од бел мермер на кои секундарно биле нанесени словенски кирилски букви. Околу црквата истражувачите, а порано и селаните, нашле остатоци од средновековни гробови. Втор, уште помаркантен објект претставува катедралната црква со мартириум откриена во нивите на Р. и Б. Божинови, која не е целосно истражена. На источниот дел, широк 28,9 м, има пет апсиди од кои централната го претставува главниот олтар. Нејзината основа исто така е правоаголна, од типот со впишан крст, со таа разлика што едикулата во јужниот кораб формира крстовидна градба – мартириум. Ѕидовите, наместа зачувани до 1 м височина, покажуваат дека црквата била градена од делкан песочник и хидростатичен малтер и тули кои, во зоната блиска на подот, биле поставени вопет хоризонтални редови. Откриени се делови од мермерни колони на кои во долната зона има крстови и букви од двете словенски азбуки (глаголица и кирилица). Значајно е да се спомене и тоа дека под овие објекти и по површината во еден дел од наоѓалиштето, се среќаваат фрагменти од праисториска керамика, односно траги од бронзеновременска населба.
Кернаве
Алтернативни имиња
Други имиња под кои се сретнува локалитето се: Кернавос, керново, Кјерново, Кјернув (полски) и Кернувке (јидиш).
Историја
Областа на Кернаве била слабо населена на крајот на старото камено време, додека за време на средното и младото камено време се појавиле голем број на населби.
Градот бил првпат споменат во 1279 година, кога како главен град на големиот војвода Трајденис, бил освоен од тевтонските витези. Во 1390 година, во текот на граѓанската војна, витезите го запалиле градот и градбите во долината Пајаута, вклучувајќи го замокот. По овој напад, градот не бил обновен, а преостанатите жители се преселиле на врвот на ридот, наместо во долината.
Во подоцнежните години, остатоците на градот биле покриени со слоеви земја, кои создале воден тресет. Најголемиот дел од артефактите биле зачувани и е вистинско богатство за археолозите, што довело некои Кернаве да го наречат „Троја на Литванија“. На пример, Кернаве го има најстариот познат „медгринда“, таен подводен пат направен од дрво. Патот бил користен за одбрана и потекнува од - век.
Местото повторно станало предмет на поширок интерес во средината на век, кога романескниот писател, Феликс Бернатович, ја опишал областа во својот роман „Појата, ќерка на Лиздејка“ (Pojata, córka Lizdejki, Варшава, 1826 г.). Наскоро, тврдините на ридовите биле откопани од браќата Тискјевич, а потоа од Владислав Сирокомла (1859 г.). По Втората светска војна, ископувањата биле повторно започнати од Вилнушкиот универзитет во 1979 година, а потоа повторно од Литванскиот институт за историја помеѓу 1980–1983 година. Државниот културен резерват Кернаве бил создаден во 2003 година.
Црквата
Веднаш до денешната црква е црковниот двор на старите цркви. Во 1739 година биле ископани темелите на црквата. Оваа дрвена црква била преместена во 1935 година во Кривонис. Бетонски споменик со крст бил подигнат во 1930 година како прослава од 500-годишнината од смртта на Витовт како потсетник на црквата Витовт изградена во 1420 година.
Во темелите на старите цркви, од и  век, луѓето на Кернаве биле закопани. Стојат две капели во близина. Дрвената капела е пример на народната архитектура. Се верува дека била изградена кон крајот на век кај Кернаве и подоцна преместена во црквата во Кернаве. На крајот на век, црквата била користена како магацин. Во 1920 година била изградена нова црква, а капелата останала да скапува, бидејќи повеќе не била дел од црквата. Во 1959 година била поправена, а во 1993-1994 година целосно обновена. Градбата припаѓа на Кернавската парохија. Се користи за прикажување изложби на дрвените црковни градби.
Капелата од тули од век го вдомува мавзолејот на семејството Ромер. Била изградена во 1851-1856 година од земјопоседникот Станислав Ромер. Капелата била изградена од тули и малтер и е пример за доцен класицизам. Таа е мала и има осумаголна основа, што е необично за класицизмот. Внатре, има отвор на подот, кој води до крипта. Ковчезите биле вградувани со тули во нејзините ниши. Останал олтарот на капелата, изграден од камења. Долж страничните ѕидови имало црни клупи. Меморијални плочи со грбот и имињата на членовите на семејството Ромер се закачени на ѕидовите. По Првата светска војна, капелата останала да пропаѓа. Била поправена во 1959 и 1987 година. Денес, припаѓа на Кернавската парохија.
Обете капели се наоѓаат на археолошкото наоѓалиште Кернаве. Денешната црква била изградена помеѓу 1910 и 1920 година. Неоготските елементи преовладуваат во нејзината архитектура.
Во текот на 1980-тите години, на иницијатива на монсињор Чесловас Кривајтис, бил обновен црковниот двор, биле изградени нови порти, а олтарот и внатрешноста биле обновени. Црковниот двор е украсен со крстен пат, направен од уметникот Јадвига Грисиуте. Воедно има два споменика изградена во чест на 600-годишнината од христијанизацијата и 700-годишнината од првото спомнување во пишаните извори на името Кернаве. Првиот споменик има срце и меч, преодот од паганство во христијанство; вториот, витез со меч стои помеѓу градските порти, главниот дел од градскиот грб. Воденички камења се вметнати во градбите на обата споменика. Гробот на свештеникот, писателот и историчарот на Кернаве, Никодемас Швогжлис-Милжинас е близу споменикот за 700-годишнината на Кернаве.
Во црквата постојат вредни уметнички дела. Запишани се олтарот, две слики, две скулптури, мал олтар, три чаши и едно ѕвоно. Необарокниот олтар е во страничниот наос. Во своето средиште е сликата на Богородица, на страниците се столбови и скулптури на Свети Петар и Свети Павле. Други пет помали скулптура ја прикажуваат Богородица Марија, два ангели и два светци. Сите скулптури припаѓаат на барокниот стил.
Сликата „Марија Шкапјерине“ (Marija Škaplierinė) е во олтарот во средишниот наос. Била насликана во 1816 година и ја прикажува Пресвета Богородица и детето, Господ Таткото и Светиот Дух (гулабот). Сликата „Светото семејство“ потекнува од век. Сликата ја покажува мајката и детото и јагне. Во позадина е Свети Јован, над нив се ангели.
Други уметнички дела се малиот олтар од почетокот на век, двете чаши се од почетокот на  век, една чаша е од почетокот на  век, а ѕвоното од  век.
Основно училиште
Старата архитектура на Кернаве е најдобро зачувана во улиците Вилнус и Кривеикишкио. Во средишниот дел на градот, градбите се главно од повоениот период. Населбата е во хармонија со природата убавина на околината.
Туризам
Туристите може да ги најдат последните информации за настаните и околните туристички знаменитости во туристичкото биро во Кернаве. На лето, Кернаве е многу посетено. Се организираат прослави и фестивали. Археолошките експедиции тука се одржуваат повеќе од 20 години, во кои учествуваат литвански и странски археолози, студенти и ученици.
Кернаве е исто така познат по својот традиционален фестивал Раса. Во 1967 година, група на универзитетски студенти го одржале првиот фестивал, кој подоцна станал традиција.
Примож Роглич
Примож Роглич (Primož Roglič; р. ) — словенечки професионален друмски велосипедист и поранешен скијачки скокач, кој моментално вози за UCI World Tour екипата. Роглич ја започнал кариерата како скијачки скокач, но подоцна се префрлил во велосипедизмот.
На Тур де Франс 2017, Роглич станал прв Словенец кој освоил етапа на Тур де Франс. Во септември 2019 година, Роглич ја освоил Вуелта а Еспања, станувајќи прв Словенец кој освоил некоја голема трка.
Скијачки скокови
Роглич е поранешен скијачки скокач, каде настапувал од 2003 до 2011 година и бил светски јуниорски првак во 2007 година. Негов најдобар личен резултат бил на 183 метри на скокалницата Хајни-Клопфер во Оберстдорф, Германија во 2011 година. Имал тежок пад пред домашната публика во 2007 година на скокалницата Горишек во Планица, Словенија.
Адрија-Мобил (2013-2015)
Роглич започнал со велосипедизам во 2012 година, откако се повлекол од скијачките скокови, бидејќи не се чувствувал дека може да биде на највисокото ниво на спортот. Роглич брзо стигнал до платените нивоа со континенталната екипа Адрија Мобил во сезоната 2013. По три сезони со екипата и успешната сезона 2015, вклучувајќи ја и победата на Трката околу Словенија 2015, добил договор со за следната сезона.
2016
Во својата прва година во Светската турнеја, Роглич го покажал својот талент веднаш со петтото место на португалската трка Волта ао Алгарве. Само еден месец подоцна завршил втор на седмата етапа на Волта а Каталуња, каде бил поразен во спринтот од Алексеј Цатевич. Настапил на Џиро д’Италија 2016, каде изненадил со второто место на воведниот хронометар во Апелдорн, при што доцнел само една стотинка зад победникот Том Димулен. Ја освоил деветатта етапа, поединечниот хронометар во Кјанти во должина од 40,5 километри. Ова било изненадување за многумина бидејќи Роглич морал да го користи резервниот велосипед бидејќи неговиот велосипед не ги исполнувал условите на UCI. Само две недели по завршување на Џиро д’Италија, Роглич го освоил националното хронометарско првенство. Во 2016 година завршил десетти на хронометар на Летните олимписки игри 2016.
2017
Во сезоната 2017, Роглич започнал со победа на трката Волта ао Алгарве. Еден месец подоцна завршил на четвртото место на Тирено-Адријатико. На Трката околу Баскија, Роглич освоил две етапи, четвртата и шестата етапа, која била поединечен хронометар. Не само што освоил две етапи, туку и завршил петти на трката. Не му требало долго да дојде до друга победа. На крајот на април, Роглич учествувал на Тур де Романди, каде го освоил поединечниот хронометар на петтата етапа. Поради тоа, завршил на третото место на трката. Негова последна подготвителна трка за Тур де Франс била Стер ЗЛМ Тур, каде го освоил прологот и завршил втор.
Во јуни 2017 година бил именуван во почетниот состав за Тур де Франс 2017. Ја освоил седумнаесеттата етапа на трката со што станал првиот Словенец кој освоил етапа на Тур де Франс. Исто така, освоил доволно бодови да заврши втор во планинскиот пласман. Го освоил сребрениот медал на хронометарот на Светското друмско првенство.
2018
Сезоната 2018 го покажала потенцијалот на Роглич на етапните и големите трки. Успеал да ги освои следниве трки: Трката околу Баскија, Тур де Романди и Трката околу Словенија. Во текот на првите етапи на Тур де Франс 2018, Роглич успеал да ги избегне падовите и механичките проблеми како многумина други фаворити, со што го ставило во можност да се трка со фаворитите како Герајнт Томас, Том Димулен, Крис Фрум, Наиро Кинтана и Ричи Порт. Успеал да се задржува со нив на планинските етапи, одговарајќи скоро на секој напад. По нападот на спуст ја освоил деветнаесеттата етапа на Тур де Франс и се нашол на место за подиум,. На крајот завршил на импресивното четврто место.
2019
Ја освоил трката Тирено-Адријатико 2019, како и Тур де Романди 2019 и бил еден од фаворитите пред трката на Џиро д’Италија 2019. Таму, завршил на третото место, носејќи ја розовата маичка шест етапи, освојувајќи две етапи, обете поединечни хронометри.
Во август 2019 година бил вклучен во почетниот состав за Вуелта а Еспања 2019. На поединечниот хронометар на етапата 10 бил втор во генералниот пласман на само шест секунди зад Наиро Кинтана, 11 секунди пред Мигел Анхел Лопес и 14 секунди пред Алехандро Валверде. Роглич го освоил хронометарот со добра разлика пред неговите соперници и по таа етапа го преземал водството во генералниот пласман со скоро две минути пред Валверде, над две минути пред Лопес и точно 3 минути со Кинтана. Црвената маичка не била доведена во прашање во остатокот од трката, бидејќи Роглич преовладувал на планинските етапи, одговарајќи на секој напад и само добивал повеќе време како трката одела кон крајот.
Успешната сезона била крунисана со победи на две класични трки во октомври; Џиро дел’Емилија, која му била прва победа меѓу класиците и Тре Вали Варезине.
Дала коњ
Далекарлиски коњ или дала коњ (шведски: dalahäst) — традиционална изрезбарена, насликана дрвена статуа на коњ по потекло од шведската провинцији Даларна (Dalecarlia). Некогаш дала коњот главно се користел како играчка за деца; во модерно време станал симбол на Даларне, како и на Шведска воопшто. Постојат неколку различни видови на далекарлијански коњ, со одлики на локацијата на која се произведува.
Зрковци
Зрковци - населба на десниот брег на реката Драва источно од Марибор во североисточна Словенија. Тоа е предградие на Марибор и припаѓа на Градската општина Марибор.
Велибор Глигориќ
Велибор Глигориќ (, -   –  книжевен критичар и историчар, редовен член и претседател на САНУ и член на МАНУ надвор од работниот состав (25 јули 1969).
Животопис
Глигориќ дипломирал на Правниот факултет во Белград во 1924 година и потоа бил службеник во Министерството за трговија и индустрија. Во времето на Втората светска војна бил уапсен и депортиран во Германија. По Ослободувањето бил директор на Драмата, управник на Народното позориште и управник на Југословенското драмско позориште во Белград, редовен професор на Катедрата за југословенска книжевност на Филолошкиот факултет, редовен член и претседател на САНУ и член на МАНУ надвор од работниот состав.
Космос-180
Космос-180 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 26 септември 1967 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-180 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 72,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 343 км, а најмалото на 203.
Камнишка Бистрица
Камнишка Бистрица  (Kamniška Bistrica) е алпска река во северна Словенија, лева притока на реката Сава. Извира од Камнишките Алпи (дел од Јужните Варовнички Алпи) во близина на границата со Австрија. Таа е 33 км долга. Камнишка Бистрица тече низ градот Камник, каде што се полни од реката Невљица. Се влева во Сава јужно од Видем, околу 10 км источно од Љубљана.
Космос-181
Космос-181 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 11 октомври 1967 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4000 килограми. Космос-181 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,6°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 321 км, а најмалото на 195.
Зоотроп
Зоотроп или зоетроп (потекнува од грчкиот збор „зое“- живот и „тропос“ - вртење - што би можело да се преведе како тркало на животот)  — еден од првите уреди кој бил направен за да се создаде подвижна слика.
Систем
Систем (од латински systēma, земено од грчки σύστημα systēma) е збир или композиција од меѓусебно поврзани елементи (објекти, ентитети) што создаваат единствено цело. Објектите може да се со произволна природа, кои можат да влијаат едни на други, а нивните интеракции не се независни. Притоа се создава целина чии својства битно се разликуваат од својствата на конститутивните елементи. Секој систем во принцип може да има голем број на состојби. Некои од тие состојби се почести од другите. Системот кој има само една состојба (чија вредност е 1) е потполно одреден. Во таа смисла со две или повеќе состојби е неодреден.
Неодреденост на системите
Неодреденоста на системите е толку поголема колку што е поголем бројот на неговите состојби. Степенот на неодреденост се одредува со помош на мерката наречена ентропија. Притоа се среќаваат неколку видови ентропии:
Организираност на системите
За системите е карактеристично тоа што во однос на надворешната околина тие мора да поседуваат извесен степен на организираност. Поимот организираност е доста тешко да се дефинира, меѓутоа е јасно дека организираните системи се доста далеку од термодинамичката рамнотежа. Може да се смета, на пример, дека гасот што се состои од молекули (како компоненти на системот) во хаотично движење има нулта организираност, а организмите способни за одржување на своето постоење и размножување поседуваат висок степен на организираност. Сите организирани системи не се кибернетски, иако сите кибернетски системи имаат одреден степен на организираност.
Дела 1
Дела 1 — прва глава од Дела на светите апостоли во Новиот завет на христијанската Библија. Книгата што го содржи ова глава е анонимно, но ранохристијанска традиција потврдува дека Лука ја составил оваа книга, како и Евангелието според Лука.
Текст
Оригиналниот текст е напишан на грчки и е поделен на 26 стихови.
Некои рани ракописи што содржат текст од оваа глава се: