cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уставен акт за правата на националните малцинства во Република Хрватска
Државен совет за национални малцинства
Државниот совет за национални малцинства е автономно чадор тело на националните малцинства на државно ниво кое ги поврзува институциите и интересите на националните малцинства во Хрватска. Тоа е тело кое се занимава со сеопфатни малцински прашања во рамките на Уставниот закон за национални малцинства и сите други закони кои се однесуваат на националните малцинства.
Советот има право да предложи дискусии во врска со националните малцинства до Парламентот и Владата на Хрватска, особено за прашања во врска со спроведувањето на Уставниот закон и посебните закони со кои се регулираат правата на националните малцинства. Советот има право да дава мислења и предлози за програмите на јавните радио и телевизиски станици како и предлози за спроведување на економски, социјални и други мерки во регионите традиционално или доминантно населени со национални малцинства. Понатаму, Советот има право да ги бара и да ги добие бараните податоци и извештаи од владините тела и локалните и регионалните власти.
Постојат три вида застапеност во Советот. Сите пратеници од малцинството автоматски влегуваат во Советот. Втората група, која се состои од пет члена, се претставници на националните малцинства од стручната, културната, верската и научната заедница и претставници на здруженијата на малцинствата, именувани од Владата на предлог на здруженија, правни лица и граѓани кои припаѓаат на националните малцинства. Третата група се претставници од Советот за национални малцинства, кој брои седум члена.
Покрај човековите права и слободи признати според неговите уставни одредби,
Република Хрватска ќе ги признае и заштити сите други права предвидени во меѓународната документите од членот 1 на уставниот закон подлежат на исклучоци и ограничувања предвидени во овие документи, без никаква дискриминација врз основа на пол, раса, боја на кожа,јазик, религија, политички и други верувања, национално и социјално потекло, поврзаност со анационалното малцинство, имотот, статусот наследен со раѓање или на која било друга основа, во согласност со членовите 14 и 17 став 3 од Уставот на Република Хрватска.
Српски национален совет
Српски национален совет ( Srpsko narodno vijeće , Serbian Cyrillic   ) е избрано за политичко, консултантско и координативно тело кое дејствува како форма на самоуправа и институција за културна автономија на Србите од Хрватска во однос на граѓанските права и културниот идентитет. Главниот фокус на Советот се човековите, граѓанските и националните права, како и прашањата на идентитетот на Србите од Хрватска, учеството и интеграцијата во хрватското општество. Советот на жупаниско ниво постои во градот Загреб и сите окрузи освен Крапинско-загорската жупанија.
Заеднички совет на општините
Покрај Српскиот национален совет, интересите на српската етничка заедница во Осиекско-барањската и Вуковарско-сирмиската жупанија дополнително се застапени од Заедничкиот совет на општините, sui generis тело формирано врз основа на Ердутскиот договор. Организацијата функционира како Национално координативно тело во овие две земји.
Акционен план за спроведување на законот
Владата усвоила редовни двегодишни акциски планови за спроведување на Уставниот закон. За спроведување на Акциониот план за 2011-2013 година, владата одвоила 143.704.348 хрватски куни.
Критики
На десетгодишнината од уставниот закон, Српскиот демократски форум испрати соопштение во кое се тврди дека законот служи само за зајакнување на малцинските елити и всушност не ги зајакнува правата на националните малцинства. Според нив, Уставното право е само збирка на добри желби и европски стандарди кои се соочуваат со постојани опструкции од државно и на локално ниво. Тие додаваат дека националните малцински совети не успеале да ја искористат својата улога и да станат тела без вистинска улога и функции во локалните заедници, додека Советот за национални малцинства стана политизирана институција преку која малцинските елити ги генерираат своите, а не интересите на малцинските заедници што ги претставуваат. .
Во 2011 година Уставниот суд на Хрватска по Левицата на Хрватска, Српскиот демократски форум, Хрватскиот Хелсиншки комитет и ГОНГ ја укинаа законската одредба со која се гарантирало дека српското малцинство ќе избере тројца пратеници во една од редовните изборни единици. Оваа одредба била донесена како компромис меѓу дел од претставниците на српската заедница и владата на Јадранка Косор, откако владата вовела двојно право на глас за сите малцинства, освен Србите. Судот посочил дека никој не може да има загарантиран број на места во парламентот, но дека владата може да воведе двојно право на глас за сите малцинства во посебната малцинска изборна единица и редовната територијална.
Наводи
https://www.vsrh.hr/CustomPages/Static/HRV/Files/Legislation__Constitutional-Law-on-the-Rights-NM.pdf
Тамара Мартиновиќ (балерина)
Тамара Мартиновиќ (српски: Тамара Мартиновић) (роден 1984 година во Белград, Србија, Југославија) е Србијан балет танчерка. Таа има изведено улоги во театарски мјузикли како што се Чикаго и Бакни ме Кејт во Теразије Театар во Белград (српски еквивалент на Бродвеј). .
Кариера
Мартиновиќ дипломирала на балетската школа „Лујо Давичо“ во Белград, а студент е на Филолошкиот факултет на Универзитетот во Белград.
Медиумски перформанси
Мартиновиќ настапуваше на телевизија со пејачот Здравко Чолиќ и танчерката Алекса Јелиќ.
Гунај Мамаџада
Гунај Вугар ќизи Мамаџада (Günay Vüqar qızı Məmmədzadə; родена на 19 јуни 2000) е азербејџански шахист која ги носи титулите меѓународен мајстор (IM) и женски велемајстор (WGM) преку Меѓународната шаховска федерација (ФИДЕ). Таа била светски младински шампион за девојчиња до 10 години, и европски шампион за млади до 8 години и до 14 години за девојчиња. Мамаџада била двократен азербејџански национален шампион во женската конкуренција, во 2017 и 2019 година. Таа го претставувала Азербејџан на шаховската олимпијада, Светското екипно првенство во шах и Европското екипно првенство во шах, освојувајќи ги екипните и индивидуалните бронзени медали на последниот во 2019 година. Највисокиот ФИДЕ рејтинг на Мамаџада бил 2483 и таа е рангирана дури на 18-то место во светот меѓу жените.
Мамаџада почнала да игра шах на пет години. Откако освоила неколку медали на Европското првенство за млади и на Светското младинско првенство, таа станала најмладата жена велемајстор (WGM) во историјата на Азербејџан на возраст од 14 години во 2014 година. Таа ги освоила сите нејзини норми за титулата меѓународен мајстор (IM) до 2016 година и ја добила титулата во 2018 година кога го достигнала потребниот праг со рејтинг над 2400. Меѓу највисоко оценетите играчи што ги победила се Абхијет Гупта со рејтинг од 2614 и Конеру Хампи, една од водечките женски играчи, со рејтинг од 2577.
Ран живот
Гунај Мамаџада била родена на 19 јуни 2000 година во Баку, главниот град на Азербејџан. Таа почнала да игра шах на петгодишна возраст, а се заинтересирала за играта гледајќи ги нејзините баба и дедо како играат рекреативно. Таа се приклучила на Олимписката резервна младинска шаховска школа бр. 1 истата година. Таа почнала да тренира со Расул Ибрахимов, азербејџански велемајстор (ГМ) кој се уште е нејзин тренер.
Мамаџада се здобила со национален и меѓународен успех уште на седумгодишна возраст. На почетокот од 2007 година, таа освоила трето место на националното првенство на Азербејџан во категоријата за деца до 8 години. Подоцна истата година, таа го направила своето деби на Европското младинско првенство и на Светското првенство во шах за млади во истата дивизија. Таа освоила медал во двете дисциплини, освојувајќи бронза на Европското првенство и сребро на Светското првенство. Нејзиниот резултат бил 8½/11 во вториот настан, губејќи само од Ивана Марија Фуртадо и Жансаја Абдумалик. Следната година, таа повторно освоила медал на двата настана, освојувајќи злато на Европското првенство и бронза на Светското првенство. Таа завршила зад Абдумалик и Цију Жоу на последниот настан, откако загубила од двајцата. Нејзината победа над Кели Ванг била клучна при нејзината победа во тај-брејкот над Ванг за третото место.
2009–14: Светски шампион до 10 години, WGM на 14 години
Во текот на 2013 година, Мамаџада достигнала рејтинг-пресвртници од 2000 и 2100. Таа го освоила нејзиното второ Европско младинско првенство во Црна Гора, освојувајќи чисто прво место во категоријата за деца до 14 години со резултат од 7½/9. Конкретно, таа ја победила Нела Пичова во последното коло, кога Пичова го започнала кругот на првото место. Во 2014 година, Мамаџада ги освоила титулите женски меѓународен мајстор (WIM) и женски велемајстор (WGM). Откако веќе ја добила својата прва WIM норма во јули 2013 година на Купот Нана Александрија во Грузија, таа ги добила WIM и WGM нормите на два турнира во 2014 година, на Меморијалот Дејвид Бронштајн во Белорусија во февруари и на Европското соло женско првенство во шах во Бугарија во јули. Нејзиниот резултат бил 5/9 на првиот настан, каде се истакнала со победата во последното коло против Синиша Дражиќ, српски грандмајстор. Таа постигнала резултат од 6/11 на вториот настан и освоила 134 рејтинг поени со што го преминала прагот од 2300 и се здобила со титулата WGM. Мамаџада била на осмото место на Европското соло првенство, откако стартувала со резултат од 5/7, пред да заврши на 38-то место. Таа ја освоила титулата WGM во септември на Отвореното првенство во Баку со резултат од 4/9 против многу посилни противници со просечен рејтинг од 2494, освојувајќи ја и третата и последна WGM норма и добивајќи ја нејзината прва IM норма. На 14-годишна возраст, Мамаџада станала најмладиот WGM на Азербејџан во историјата, надминувајќи го претходниот рекорд на Туркан Мамедијарова, која ја освоила титулата на 18-годишна возраст.
2015–денес: Меѓународен мајстор
Мамаџада ги освоила нејзините последни две IM норми во 2015 и 2016 година, но не го достигнала потребниот рејтинг од 2400 за титулата се до 2018 година. Нејзината втора IM норма ја добила на Чешкиот опен во јули 2015 година, каде што имала резултат 5½/9. Нејзината трета и последна IM норма ја добила на Нахчиванскиот опен во Азербејџан, со резултат од 5/9 и победила во последното коло против Заур Мамедов - азербејџански грандмајстор. Последните две големи младински првенства на Мамаџада биле Светското јуниорско првенство во шах за девојки до 20 години во 2015 и 2017 година. Таа завршила на седмо место во 2015 година, но во 2017 година имала слаби резултати и изгубила 64 рејтинг поени. Сепак, таа имала подобри резултати во почетокот на 2017 година. Таа го освоила нејзиното прво првенство за жени во Азербејџан во февруари, со резултат од 7/9, завршувајќи цел поен пред второто место. За време на турнирот, таа ја победила Гулнар Мамадова, меѓународен мајстор и единствената играчка со повисок рејтинг. Таа одлично се претставила и на Европското соло првенство за жени, каде имала резултат од 7/11 и каде имала четири победи по ред. Мамаџада брзо ги вратила повеќето од рејтинг-поените што ги загубила на Светското јуниорско првенство во почетокот на 2018 година при нејзиниот настап на Московскиот опен и по завршувањето на второпласираната позиција до Каним Балајаева на женското национално првенство според критериумите за тај-брејк. Таа потоа го преминала рејтинг-прагот од 2400, со што ја заработила титулата меѓународен мајстор на Европското соло првенство за жени во Словачка, каде имала резултат од 7½/11 и каде освоила десетто место во генералниот пласман, а исто така освоила и 50 рејтинг поени со што го подигнала својот рејтинг на 2442. Подоцна во 2018 година во Абу Даби, таа исто така победила во натпревар против Абхиџит Гупта, индиски ГМ кој со рејтинг од 2614 бил највисоко оценетиот играч што Мамаџадова го победила.
Мамаџада за втор пат победила на женското првенство на Азербејџан во 2019 година со доминантен резултат од 8½/9, што соодветсвувал на перформанс рејтинг од 2622. Таа, исто така, поминала добро на Европскиот женски клупски куп подоцна во годината, со резултат од 4/6 додека го претставувала Универзитетот Одлар Јурду и се здобила со рејтинг од 2597. За време на турнирот, таа победила двајца велемајстори: Валентина Гунина, која била оценета со рејтинг од 2509 и Конеру Хампи, со рејтинг од 2577. По повеќе од една година пауза поради пандемијата СОВИД-19, Мамаџада била назначена како заменик играч при последниот натпревар на Гран при на ФИДЕ за жени 2019–2021 година во Гибралтар во мај 2021 година. И покрај тоа што била трета најслабо оценета играчка од дванаесетте играчи, таа имала одличен резултат, освојувајќи трето место со резултат од 6½/11, по Абдумалик и Марија Музичук. Таа можела да освои ГМ норма доколку победила или доколку играта завршила нерешено против Ана Музичук во деветтото коло, но загубила.
На 4 јули 2022 година, Мамаџада победила на женскиот турнир на седмиот Меѓународен шаховски фестивал посветен на починатиот претседател Лех Качински во Полска. Во август 2022 година, таа го освоила сребрениот медал на Европското соло првенство за жени со резултат од 8/11, ½ поен зад Моника Сочко.
Национална репрезентација
Мамаџада за прв пат го репрезентирала Азербејџан на шаховската олимпијада за деца до 16 години во 2016 година во Словачка. Таа играла на втората табла зад Наил Баширли, имала добар резултат од 5½/8 и освоила петто место на втората табла, а пред неа биле само машки играчи. Оттогаш таа играла во две азерски екипи на Женската шаховска олимпијада. Азербејџан поминал слично и во двете, освојувајќи заедничко четврто место со 16 поени, и во 2016 година со резултат од +7–2=2, и во 2018 година со +6–1=4. Според критериумите за тај-брејк се нашле на осмо место во 2016 година и на десетто во 2018 година. На Олимпијадата во Баку во 2016 година, Азербејџан влезе со три тима како земја домаќин. Мамаџада играла на втората табла на првиот тим зад Зејнаб Мамеџарова во 2016 година и имала добар резултат од 5½/10 и освојувајќи рејтинг поени. На Олимпијадата во Батуми во 2018 година, Мамаџада играла на највисоката табла, но успеала само да го израмни резултатот и загуби рејтинг поени.
Стил на играње
Мамаџада најчесто игра 1.e4, наместо 1.d4 или други први потези. Нејзини омилени шаховски фигури се коњот и кралицата, кои таа ги смета за нејзино „главно оружје“. Сепак, таа генерално го прилагодуда својот стил во зависност од играта. Фикрет Сидеифзаде, меѓународен мајстор кој бил тренер на женскиот тим на Азербејџан, ги опишала силните страни на Мамаџада како „[има] добро познаење на отворањето и силни нерви“.
Личен живот
Мамаџада има брат кој е четири години помлад. Таа е студент на Државната академија за физичка култура и спорт на Азербејџан, а претходно посетувала средно училиште во Лицеумот бр. 6 во Баку.
Шаховскиот идол на Мамаџада е Магнус Карлсен. Таа ја идолизирала Џудит Полгар повеќе на помлада возраст. Надвор од шахот, хобиите на Мамаџада вклучуваат јавање, трчање, читање и изучување јазици. Покрај азербејџански, таа знае да зборува англиски, француски и руски јазик. Како дете, таа покажала интерес и за пливањето и пукањето.
Наводи
<references group="" responsive="1">
Биохемија
Биохемијата е меѓудисциплинарна наука (гранка) на биологијата и хемијата чиј предмет на изучувањето се хемиските процеси и хемиските претворби кои се случуваат во живите организми.
Иако постои голем број на биомолекули, тие сепак се изградени од истите повторувачки подединици (наречени мономери) поредени во различен редослед. Секоја класа на биомолекули има различен сет на подединици. Од неодамна, биохемијата е фокусирана на хемијата на ензимски катализираните реакции, како и на својствата на белковините.
Биохемијата на клеточниот метаболизам и ендокриниот систем се опишуваат многу детално. Други полиња на биохемијата се проучувањето на генетскиот код (ДНК, РНК), белковинската синтеза, транспортот низ клеточната мембрана и пренесувањето на сигналите во организмот.
Историја на биохемијата
Раните почетоци на биохемијата можат да се бараат со откривањето на првиот ензим - диастаза (денес наречен амилаза) во 1833 од страна на Анселм Пајен. Едвард Бухнер ја извел првата демонстрација на комплексен биохемиски процес надвор од клетката во 1896: алкохолна ферментација во клеточни екстракти од квасна габа. Иако терминот "биохемија" изгледа бил за првпат користен во 1881, општо прифатено е дека формалното именување на биохемијата се случило во 1903 од страна на Карл Нојбер, германски хемичар. Од тогаш биохемијата напреднала, особено во средината на XX век, со развојот на новите техники како хроматографијата, дифракцијата на Х-зраците, NMR спектроскопијата, радиоизотопното именување, електронската микроскопија и симулациите на молекуларната динамика. Овие техники го овозможиле откривањето и деталната анализа на многу молекули и метаболички патишта на клетката, како гликолизата и Кребсовиот циклус (циклус на лимонската киселина).
Денес, откритијата на биохемијата се користат во многу области, од генетиката до молекуларната биологија и од земјоделството до медицината.
Поврзаност на биохемијата со другите молекулско-биолошки науки
Истражувањата во биохемијата користат специфични техники, матични за самата биохемија, но тие често се комбинираат со техники и идеи од генетиката, молекуларната биологија и биофизиката. Никогаш не постоела остра граница помеѓу овие дисциплини во смисла на содржина и техники.
Струјно коло
Струјно коло — мрежа која се состои од затворена јамка, овозмoжувајќи повратна патека за струјата. Линиските електрични кола, специјален вид кој се состои само од извори (напон или струја), линиски подредени елементи (отпорници,кондензатори, индуктори) и линиски распределени елементи (спроводници), имаат својство линиски да се суперпозицираат. На тој начин полесно се разгледуваат, користејќи моќен честотен интервал како кај Лапласови трансформации, за да се определи еднонасочната струја, наизменичната струја и периодичниот процес.
По пасивност
Активна мрежа — мрежа која содржи активен извор – или напонски електричен извор или струен електричен извор.
Пасивна мрежа — мрежа која не содржи активен извор.
Пасивните мрежи не содржат извори на електромоторна сила. Тие се состојат од пасивни елементи како отпорници и кондензатори. Овие елементи не се способни за истите функции како активните елементи.
По линеарност
Мрежата е линеарна ако неговите сигнали го почитуваат принципот на Теоремата на суперпозиција; во спротивно тоа не е линеарно.
Класификација на изворите
Изворите можат да бидат класифицирани како независни и зависни извори.
Независни
Идеален независен извор го одржува истиот напон или струја без оглед на другите елементи присутни во колото. Неговата вредност е или константа (DC) или синусоида (AC). Силата на напонот или струјата не се менува со никаква варијација  во поврзаното коло.
Зависни
Зависни извори зависат од одреден елемент на колото за доставување на струја или напон во зависност од видот на изворот.
Електрични закони
Голем број на закони за електрична енергија важат за сите електрични кола. Тука спаѓаат:
Други посложени закони може да бидат потребни ако мрежата содржи нелинеарни или Реактансни компоненти. Нелинеарните саморегенеративни системи за хередонин можат да се приближат. Примената на овие закони резултира со множество на истовремени равенки кои можат да се решат или алгебарски или бројчено.
Методи за осмислување
За да се дизајнираат електрични коло, Аналогна електроника или Дигитални кола, електро инженерите треба да можат да ги предвидат напоните и струјата во сите места на колото. Едностави линеарни кола можат рачно да се анализираат користејќи Теорија на комплексни броеви. Во покомплексни слачаи колата можат да бидат анализирани со спцијални компјутерски програми или техники на проценка како што е краткиот-линеарен модел.
Симулациониот софтвер за кола, како што е HSPICE (симулатор за аналогно коло), и јазиците како VHDL-AMS и verilog-AMS им овозможуваат на инженерите да дизајнираат кола без никаква грешка кои се вклучени во изградба на прототипови на кола.
Софтвер за симулација на кола
Покомплексните кола можат да бидат анализирани бројчено со софтвер како што е SPICE или GNUCAP, или симболички користејќи софтвер како SapWin.
Линеаризација околу оперативна точка
Кога се соочува со ново коло, софтверот прво се обидува да најде решение за стабилна состојба, каде што сите јазли се во согласност со Кирхофовиот законот и напоните низ секој елемент од колото се во согласност со равенките на напон/струја кои го регулираат тој елемент.
Откога ќе се најде решение за стабилна состојба, оперативните точки од секој елемент на колото се познати. За мала анализа на сигнали, секој нелинеарен елемент може да се линеаризира околу неговата оперативна точка за да се добие проценка на мал сигнал на напон и на струја. Ова претставува примена на Омовиот закон. Резултирачката линеарна матрица на кола може да се реши со Гаусовиот елиминациски метод.
Диви приказни (филм од 2014)
Диви приказни (шпански: Relatos salvajes) - аргентинско-шпански филм од 2014 година во режија на Дамијан Сифрон (Damián Szifron) кој е автор и на сценариото, заедно со Херман Сервидио (Germán Servidio). Улогите ги играат: Дарио Грандинети, Марија Маруљ, Рита Кортезе, Моника Виља, Оскар Мартинез, Ерика Ривас, Херман де Силва, Рикардо Дарин, Леонардо Сбараља, Диего Џентиле, Марија Онето, Валтер Донадо итн. Во 2015 година, филмот бил номинирана за „Оскар“ во категоријата за најдобар странски филм, а следната година ја освил наградата „БАФТА“ за најдобар странски филм.
Синопсис
Филмот е поделен на шест посебни приказни:
Јелисавета Начиќ
Јелисавета Начиќ (31 декември 1878 во Белград – 6 јуни 1955 во Дубровник) била познат српски архитект. Таа е запаметена како пионер кој ги инспирирал жените да влезат во професии кои порано биле резервирани за мажи. Не само што прва дипломирана жена по архитектура во Белград, таа беше и првата жена архитект во Србија.
Биографија
Родена во Белград, Начиќ дипломирала со одлични резултати во 1896 година. Студирала архитектура на Универзитетот во Белград на Архитектонска школа на Универзитетот во Белград во време кога се чувствуваше дека жените не треба да влегуваат во професијата. На 22-годишна возраст, таа е првата жена што дипломирала на Инженерскиот факултет. Таа бараше вработување во Министерството за градежништво, но не можеше да стане функционер бидејќи имаше услов да биде завршен воениот рок. Сепак, таа успеа да добие позиција како архитект во Општина Белград каде што стана првиот главен архитект во градот. Во 1903 година, таа ги дизајнирала Малите скалила во белградскиот Паркот Калемегдан. Нејзината најзабележителна работа е добро пропорционална училишна зграда што ја завршила во 1906 година, сега позната како основно училиште Краљ Петар I (Крал Петар I). Таа, исто така, ја проектирала цркви вклучувајќи ја црквата Александар Невски во моравски стил (1929) во Белград и помала црква во Косово. Болницата што таа ја дизајнираше беше уништена за време на Втората светска војна, но многу нејзини станбени згради од станови до карактеристични приватни домови, некои со арт нуво или нео-ренесансни елементи, сè уште стојат денес. Првата колективна станбена зграда за работници на Балканот ја дизајнираше Јелисавета Начиќ.
За време на Првата светска војна, таа беше интернирана во логор во Унгарија, со што нејзината уметничка кариера беше завршена. Тоа траеше не повеќе од 16 години. По војната, Начиќ се преселила во Дубровник со нејзиниот сопруг Лука Лукаи кого го запознала во логорот. За животните дела и е доделена државна пензија. Почина во Дубровник во 1955 година.
Опел Аскона
Опел Аскона (германски: Opel Ascona) — голем семеен автомобил дизајниран и произведен од германскиот производител на автомобили Опел. Производството на Опел Аскона траело од 1970 до 1988 година. Моделот бил произведуван во три одделни генерации, започнувајќи со погон на задните тркала и завршувајќи со платформата Ј со преден погон.
Аскона го зела своето име од Аскона, општина во Швајцарија, а веќе во 1950-тите специјално издание на Опел Рекорд P1 било продавано како Опел Аскона во Швајцарија, каде што името повторно било користено во 1968 година за локално адаптирана верзија на Опел Кадет Б во која производителите вградиле 1,7-литарски мотор позајмен од поголемиот модел Рекорд во тоа време. Но, моделот на Опел Аскона A, кој бил лансиран во 1970 година и се продавал низ цела Европа, сепак, претставува првиот модел на Опел кој го носел тоа име.
Аскона била претставена во септември 1970 година, а производството завршило во август 1988 година. Акона била заменета со Опел Вектра.
Аскона A (1970–1975)
Во есента 1970 година, Опел го претставил својот потполно нов опсег на возила во Риселсхајм (внатрешен код на проектот 1.450). Купето „Опел Манта“ било лансирано на 9 септември, а по него следувал „Опел Аскона“ на 28 октомври во форма на седан со две врати и четири врати, плус караван верзија со три врати. Овие модели биле позиционирани помеѓу постојните Опел Кадет и Опел Рекорд.
Аскона била развиена како замена за „Кадет“, но доцна во развојот на автомобилот „Опел“ избрал наместо тоа да развие нов, помал „Кадет“ и наместо тоа ја позиционирал „Аскона“ како конкурент во успешниот опсег на „Форд“ со средна големина на Форд Таунус. Опел Аскона А останала во производство до 1975 година. До тоа време, биле произведени скоро 692.000 возила од првата серија.
Опсегот се одликувал со бензински мотори од 1,2 L до 1,9 L, со моќност помеѓу 60 КС (44 kW) и 90 КС (66 kW). Аскона 1.9 SR постигнал успешен резултат во мотоспортот, при што Валтер Рерхл го освоил Европското првенство во рели во 1974 година. Тунер Штајнмец развил специјална верзија на Аскона SR, со два единечни барели Solex карбуратори, зголемувајќи ја моќта до 125 КС (92 kW).
Од 1971-75 година, 1,9-литарската Аскона била извезувана во САД како „Опел 1900“ што се продавал преку дилерите на „Буик-Опел“. Сите три стилови на биле понудени на почетокот, но седанот со четири врати бил повлечен по 1973 година. Во 1974 година, биле додадени браници со гумени облоги, како одговор на сојузните регулативи. Сите модели продадени во САД во 1975 година биле опремени со вбризгување на гориво Bosch L-Jetronic, што не било достапно на европските верзии. Вбризгувањето на горивото било додадено заради построгите барања за емисија на гасови што биле во сила таа година. Поради неповолниот девизен курс на доларот, по 1975 година, сите изложбени опели биле заменети со јапонски изработени модели „Изузу“.
Аскона B (1975–1981)
Втората генерација Опел Аскона Б била претставена во август 1975 година на Саемот за автомобили во Франкфурт. Моделот бил достапен како седан со две или четири врати. Биле претставени и модели со две и три врати во опсегот на „Опел Манта“, додека караванот бил изоставен.
До крајот на 1978 година моторот 1,6 С бил прекинат во Германија (каде бил заменет со 19Н, со иста моќ, но помала потрошувачка на гориво), но продолжил да биде достапен на некои пазари во нешто прилагодена верзија со 70 КС (51 kW). Во јануари 1979 година се појавила верзијата Аскона 400 со 2,4-литарски мотор (16 вентили, 144 КС), проследена еден месец подоцна од попрозаичниот 1,3 литарски мотор OHC. Ова во голема мерка го заменил стариот од 1,5 Л, кој датира од 1962 година, но производството продолжило да се намалува во 1980 година за некои извозни пазари.
Над 1,2 милиони единици на Аскона Б биле произведени ширум светот до август 1981 година. Два-милионската Аскона била произведена во април 1980 година.
Извозни модели
Во Велика Британија, Воксхал Кавалиер се користел како име за моделот, и истиот бил понуден како седан и купе од крајот на 1975 година. Овие модели биле произведени во истата фабрика во Белгија како и останатите - прва на Опел надвор од Германија.
Во Јужна Африка имало локално склопена верзија наречена Шевролет Аскона, идентична во многу аспекти со Опел Аскона B. Со четири врати, Аскона поседувала 1,3 Л мотор. Претходната верзија со подолгиот Воксхал Кавалиер била продавана како Шевролет Чеваир. Аскона била лансирана во јули 1978 година и ја заменила серијата „Шевролет 1300/1900“.
Аскона 400
Најпрвин прикажана во Франкфурт во септември 1979 година, „Аскона 400“ претставува специјална хомологација која се продавала со квалификација во Група 4. Аскона 400 била произведувана во фабриката на „Џенерал моторс“ во Антверпен. Светскиот шампион во 1980 година, Волтер Рерл ја освоил титулата возачи на Светскиот рели шампион во сезоната 1982 година со овој модел.
Автомобилот бил развиен од Опел заедно со моделот Манта B 400 кој се состоел од истите промени. Ирмшер и Косворт биле ангажирани како партнери за проектот. Косворт ги предал главите на Опел и Опел наскоро открил голема грешка. Планот бил да се искористи 2,0 Л на моторот, но тоа не донело доволно моќ. По ова, Опел го блокирал 2.0E. Резултатот бил 2,4 литарски мотор.
До 1984 година, Ауди Кватро се појавил како помоќен модел, поради кое моделот бил повлечен.
Аскона C (1981–1988)
Аскона C била претставена во август 1981 година, како дел од проектот за автомобили на Џенерал Моторс. Моделот претставува втор автомобил со преден погон на Опел по воведувањето на „Кадет Д“ во 1979 година. Овој автомобил бил произведен во Риселсхајм, Германија, Антверпен, Белгија, Сао Каетану ду Сул, Бразил и Лутон, Англија, а бил продаван во Велика Британија под името Воксхал Кавалиер и Шевролет Монца во Латинска Америка. Кавалиер Купе бил постепено повлечен, но Опел Манта бил задржан како модел во Велика Британија. После 1982 година веќе немало разлики меѓу моделите Опел и Воксхал. Аскона освоила награда Златен волан на крајот на 1981 година и претставувал најголемиот продажен автомобил на Западна Германија. Новата Аскона повеќе немала спортски карактер како своите претходници, и значително бил поефикасен во однос на претходните модели.
Опсегот додал опција за каросерија со мала врата/хечбек со пет врати, со име CC на неколку пазари - кратка за „Комби Купе“. Моделот на хечбек со пет врати бил пократок од седаните, со маргинално помал багажник и 5 см и помалку простор за главата на патникот во задниот дел. Сите мотори биле дизајнирани со SOHC систем за палење без прекин. Основниот модел бил 1.3 L и воведен во 1978 година во Аскона Б, со 60 КС (44 kW), проследен со 1,6 Л со 75 КС (55 kW). Верзиите на „С“ со поголем однос на компресија се зголемиле за дури дваесет проценти. Врвот на линијата бил спортскиот модел GTE, со електронско вбризгување на гориво, придвижувајќи ја моќноста до 130 КС (96 kW) во последните две моделни години. Дизел моќта била развиена во Изузу, со 1,6 литри.
Аскона била произведувана и во Јужна Африка, каде ја продавала ГМ Јужна Африка, заменувајќи го моделот Шевролет Аскона.
Оскар за најдобро адаптирано сценарио
Оскар за најдобро адаптирано сценарио (анг: Academy Award for Writing Adapted Screenplay) ― Награда од Академијата за филмски уметности и науки (АМПАС) за најдобро сценарио прилагодено за филм од претходно постоечки материјал. Најчесто прилагодувани медиуми се романите, но често се адаптираат и други наративни формати како театарски претстави, мјузикли, раскази, ТВ серии, па дури и други филмови и филмски ликови. Според овој стандард сите продолженија од еден филм исто така се сметаат за адаптации (врз основа на приказната и ликовите од оригиналниот филм).
Порано оваа награда била позната како Оскар за најдобро сценарио засновано на материјал од друг медиум.
Ѓавол (филм од 1972)
Ѓавол (полски: Diabeł) - полски филм од 1972 година во режија на Анджеј Жулавски, кој е и автор на сценариото. Улогите ги играат: Војќех Пшоњак (Wojciech Pszoniak), Лешек Телешински (Leszek Teleszynski), Малгожата Браунек (Malgorzata Braunek), Ига Маир (Iga Mayr), Виктор Садецки (Wiktor Sadecki), Михал Груѕински (Michal Grudzinski), Моника Њемчик (Monika Niemczyk), Ана Пажонка (Anna Parzonka) итн.
Синопсис
Дејството на филмот се одвива во 1793 година, за време на пруската инвазија на Полска. Јакуб е затворен во еден манастир каде речиси сите присутни се однесуваат како полудени. Неочекувано, него го спасува непознат човек, велејќи му да си оди дома во придружба на една калуѓерка. Јакуб поаѓа на пат за дома при што среќава една театарска група и присуствува на еден бал, а во двете прилики тој е сведок на необични настани. За време на неговото патување, него постојано го следи непознатиот човек. Кога пристигнува дома, Јакуб го наоѓа својот татко како лежи мртов во постелата, а во неговата куќа живее Езекил, кој се претставува како негов брат. Исто така, Јакуб дознава дека мајка му живее неморално во еден дворец во близината. Тој ја посетува мајка си и води љубов со неа, а потоа убива една девојка. Воопшто, под влијание на непознатиот човек, Јакуб извршува уште неколку убиства, и тоа без никаква причина и смисла. Набргу, тој дознава дека неговата жена е премажена за неговиот пријател, а таа се правда дека морала да го направи тоа со цел да го спаси. На крајот, тој и жената се среќаваат во една напуштена тврдина, каде таа умира, Јакуб го убива нејзиниот нов маж во двобој, потоа ги убива и мајка си и Езекил и ја пали својата куќа. Потоа, тој и калуѓерката доаѓаат до едно дрво, каде Јакуб треба да се сретне со непознатиот. Таму, тој непознатиот бара од Јакуб да му ги каже имињата на неговите другари со кои заедно учествувале во заверата против владетелот, а кога Јакуб одбива да го стори тоа, непознатиот го убива. Тогаш, тој ја силува калуѓерката, но таа го убива него по што тој се претвора во црно куче.
Фредерик IX Дански
Фредерик IX (Christian Frederik Franz Michael Carl Valdemar Georg ; 11 март 1899 година – 14 јануари 1972) бил крал на Данска од 1947 до 1972 година. Припаѓа на Гликсбуршката династија. Фредерик бил постар од двата сина на кралот Кристијан X и кралицата Александрин од Данска. Станал престолонаследник откако неговиот татко станал крал во 1912 година. Како млад човек, се школувал на Кралската данска поморска академија. Во 1935 година, се оженил со шведската принцеза Ингрид и имале три ќерки, Маргрета, Бенедикта и Ана-Мари. За време на окупацијата на Данска од страна на нацистичка Германија, Фредерик од 1942 до 1943 година дејствувал како регент во име на татко му. Фредерик станал крал по смртта на татко му на почетокот од 1947 година. За време на неговото владеење, данското општество брзо се променило, државата на благосостојба била проширена и, како последица на подемот на економијата во 1960-тите, на жените им било дозволено да конкурираат на пазарот на труд. Модернизацијата донела нови барања за монархијата и улогата на Фридрих како уставен монарх. Фредерик IX починал во 1972 година, а го наследила неговата најстара ќерка, кралицата Маргрета II.
Кристијан IX Дански
Шестте деца на Кристијан со Луиза стапиле во брак со други европски кралски семејства, и тој го добил прекарот „Свекор на Европа“. Меѓу неговите директни потомци се данската кралица Маргрете II, белгискиот крал Филип, норвешкиот крал Харалд V, големиот војвода Анри од Луксембург, кралот Чарлс III од Обединетото Кралство, поранешниот грчки крал Константин II и кралот на Шпанија Филип VI.
Потекло и живот
Кристијан IX е роден на 8 април 1818 година во близина на градот Шлезвиг во Војводството Шлезвиг. Роден како принц од Шлезвиг-Холштајн-Сондербург-Бек, тој бил четврти син и шесто дете на Фридрих Вилхелм, војводата од Шлезвиг-Холштајн-Сондербург-Бек и принцезата Луиза Каролина од Хесен-Касел. Името го добил по братучедот на мајка му, принцот Кристијан Фредерик од Данска, подоцнежниот крал Кристијан VIII, кој исто така бил негов кум.
Од таткова страна, принцот Кристијан бил директен машки потомок на кралот Кристијан III Данскаи и патрилинеарен потомок на Хелвиг од Шауенбург (грофицата од Олденбург), мајка на данскиот крал Кристијан I. Така, принцот Кристијан имал право да застане на чело на војводствата Шлезвиг-Холштајн, но не прв во редот. Преку неговата мајка, бил правнук на Фридрих V, правнук на Џорџ II од Велика Британија и потомок на неколку други монарси, но не бил директен наследник на некој европски престол.
Војводата Фридрих Вилхелм починал на 17 февруари 1831 година на 46-годишна возраст. Ја оставил војвотката вдовица со десет деца и без пари. Принцот Кристијан имал дванаесет години кога неговиот татко починал. Кристијан пораснал во Данска и се школувал на Воената академија во Копенхаген.
Брак
Во 1838 година, принцот Кристијан, кој го претставувал Фредерик VI, присуствувал на крунисувањето на кралицата Викторија во Вестминстерската опатија. За време на неговиот престој во Лондон, тој неуспешно ја побарал раката на британската кралица за брак. Сепак, 25 години подоцна Кристијан ќе му стане дедо на нејзиниот најстар син, принцот од Велс. Принцот Кристијан стапил во брак кој требало да има големо значење за неговата иднина. Во 1841 година тој се свршил со својата втора братучетка принцезата Луиза од Хесен-Касел. Таа била ќерка на принцот Вилијам од Хесен-Касел, кој бил дански генерал и гувернер на Копенхаген. Принцот Вилијам бил оженет со сестрата на Кристијан VIII од Данска, принцезата Шарлот од Данска, а Луиза била внука на новиот крал и била тесно поврзана со кралското семејство. Се венчале на 26 мај 1842 година во резиденцијата на нејзините родители во палатата на Фредерик VIII во Амалиенборг. Невестата и младоженецот заминале на меден месец во Кил во Војводството Холштајн.
Данска наследна криза
Во 1840-тите, станувало сè појасно дека данската монархија се соочува со наследна криза. Кралот Фредерик VII немал деца, а прашањето за наследување на данскиот престол се покажало сложено, бидејќи не биле исти правилата за наследување на одделните делови од данската монархија обединети под власта на кралот (Кралството Данска и трите војводствата Шлезвиг, Холштајн и Саксо-Лауенбург), па имало веројатност за одвојување на круната на Данска од нејзините војводства. Во 1852 година, Кристијан бил избран за наследник на данскиот престол. Одлуката била спроведена со данскиот закон за наследување од 31 јули 1853 година - односно со Кралската уредба за решавање на наследството на круната на принцот Кристијан од Гликсбург, кој го назначил како втор во редот за наследување на данскиот трон по вујкото на кралот Фредерик VII. . Како резултат на тоа, принцот Кристијан и неговото семејство ги добиле титулите принц и принцеза на Данска и протоколарниот третман височество.
1863 година била полна со значајни настани за принцот Кристијан и неговото семејство. На 10 март, неговата најстара ќерка, принцезата Александра се омажила за принцот од Велс (идниот крал Едвард VII од Обединетото Кралство). На 20 март, неговиот втор син, принцот Вилијам бил избран за крал на Грција и седнал на грчкиот престол земајќи го името на кралот Џорџ I. А во јуни 1863 година, самиот принц Кристијан станал престолонаследник по смртта на постариот Принц Фердинанд.
Владеење
На 15 ноември 1863 година, кралот Фредерик VII ненадејно починал на 55-годишна возраст, по шеснаесетгодишно владеење. По смртта на Фридрих VII, Кристијан го наследил тронот на 45-годишна возраст. Тој бил прогласен за крал на 16 ноември 1863 година како Кристијан IX.
Кристијан (кој бил втор братучед на Фредерик и сопруг на првата братучедка на Фредерик, Луиза од Хесен-Касел) бил прв дански монарх од Гликсбуршката династија.
Втора Шлезвишка војна
Под притисок, Кристијан го потпишал ноемврискиот устав, договор со кој Шлезвиг станува дел од Данска. Ова ја предизвикало Втората Шлезвишка војна меѓу Данска и пруско/австрискиот сојуз во 1864 година.Исходот од војната бил неповолен за Данска и довел до присоединување на Шлезвиг кон Прусија во 1865 година. Холштајн исто така бил присоединет кон Австрија во 1865 година, а потоа по понатамошниот конфликт меѓу Австрија и Прусија, кон Прусија во 1866 година.
По загубата на териториите, Кристијан IX скришно од данската влада стапил во контакт со Прусија, и им понудил цела Данска да се приклучи на Германскиот Сојуз, но под Данска да се придодадат Шлезвиг и Холштајн. Овој предлог бил отфрлен од Бизмарк, кој се плашел дека етничките судири во Шлезвиг меѓу Данците и Германците потоа ќе останат нерешени. Преговорите на Кристијан IX не биле јавно познати сè додека не беа објавени во книгата Dommedag Als од 2010 година од Том Бук-Свиенти, кому кралицата Маргрете II му дала пристап до кралските архиви.
Уставна борба
Поразот од 1864 година долги години фрлило сенка врз владеењето на Кристијан IX. Неговата непопуларност била подгреана откако тој неуспешно се обидел да го спречи ширењето на демократијата во Данска со поддршка на авторитарниот и конзервативен премиер Еструп, чие владеење од 1875–1894 година многумина го сметале за полудиктатура. Сепак, тој во 1874 година потпишал договор со кој му дозволил на Исланд, тогашен дански посед, да има свој устав, но под данска власт. Во 1901 година, тој неволно побарал од Јохан Хенрик Деунцер да формира влада. Ова било почеток на парламентарна демократија во Данска и ја подобрило неговата репутација.
Последни години
Кралицата Луиза починала на 29 септември 1898 година на 81-годишна возраст. Кралот Кристијан IX ја надживеал својата сопруга за седум години и умрел мирно од старост, на 87-годишна возраст, на 29 јануари 1906 година во палатата Амалиенборг во Копенхаген. Владеел 42 години и 75 дена. Бил погребан на 16 февруари 1906 година покрај кралицата Луиза во катедралата Роскилде на островот Зеланд, традиционалното гробно место за данските монарси од 15 век.
По смртта на кралот Кристијан IX, престолонаследникот Фредерик на 62-годишна возраст стапил на престолот како крал Фредерик VIII.
Декалог 9
„Декалог 9“ (полски: Dekalog, dziewięć) — полски телевизиски филм од 1988 година, во режија на Кшиштоф Кишловски (Krzysztof Kieślowski), кој е и автор на сценариото, заедно со Кшиштоф Пјесјевич (Krzysztof Piesiewicz). Главните улоги ги играат: Ева Блашчик (Ewa Błaszczyk) (Hanka), Пјотр Махалица (Piotr Machalica) (Roman), Јан Јанковски (Jan Jankowski) (Mariusz), Artur Barciś (Артур Барциш), Јоланта Пјетек-Горецка (Jolanta Piętek-Górecka), Катажина Пивоварчик (Katarzyna Piwowarczyk) и Јежи Трела (Jerzy Trela).
Содржина
Роман (го игра Махалица) е импотентен. Тој е свесен за сексуалните потреби на неговата жена Ханка (ја игра Блашчик) и отворено зборува дека таа треба да си најде љубовник. Меѓутоа, кога ќе дознае дека таа веќе има љубовна врска со младиот студент Мариуш (го игра Јанковски), Роман станува многу љубоморен и постојано ги прислушкува нивните телефонски разговори. Во една прилика, Роман се крие во станот во кој Ханка се среќава со љубовникот и тогаш слуша дека таа ја прекинува љубовната врска. Потоа, тие продолжуваат да живеат мирен брачен живот, а во меѓувреме посвојуваат девојче. Зимата, Ханка заминува на скијање во Закопане, а кога дознава дека таму се наоѓа и Мариуш, Роман се обидува да изврши самоубиство. Во Закопане, штом го здогледува Мариуш, Ханка вднаш се враќа дома, каде го наоѓа прошталното писмо на Роман. Тогаш, таа добива телефонски повик од болницата и дознава дека тој е жив.
Пароброд
Пароброд или архаично параход  — брод на погон на водена пареа. Пареата се добива од котли на цврсто или течно гориво. Погонот може да биде со странични тркала и лопатки (првобитен облик), пропелери или турбини.
Првиот пароброд кој со пловидбата носел добивка бил изграден во 1807 година (и патентиран во 1809 година) од Американецот Роберт Фултон. Меѓутоа, првите пароброди биле создадени уште порано, на крајот на 18 век.
Титаник е секако најпознатиот и во свое време најголемиот пароброд во светот.
Дарко Рундек
Дарко Рундек — хрватски пејач и гитарист. На јавноста ѝ е познат како поранешен фронтмен на бендот Хаустор.
Животопис
Дипломирал режија на Академијата за драмска уметност во Загреб. Режирал неколку претстави, радиоемисии и радиодокументарни филмови. Во 1991 година се преселил во Париз, каде што сè уште живее и работи. Создава музика главно за филм и театар, но сепак глуми и снима. Бендовите со кои настапува по доаѓањето во Париз се „Rundek Cargo Orchestra“ и „Rundek Cargo Trio“ со кои снимил неколку албуми. Последниот албум бил издаден во 2015 година под името „Мостови“.
Рундек и неговиот бенд имале многу успешни настапи во Србија и поранешна Југославија.
Кариера
Кариерата ја започнал во 1970-тите како пејач и гитарист, а подоцна како автор и композитор во легендарниот бенд од новиот бран (њу вејв) од Загреб, Хаустор, кој првично бил наречен Награден баталјон. Во Хаустор најмногу ги пишувал текстовите, додека Срѓан Сахер ја пишувал музиката. Издале четири албуми: Haustor во 1981 година, Treći svijet во 1984 година, Bolero во 1985 година. Тајни град во 1988 година, по што се распаднале поради несогласувања во составот, па се шпекулира дека последниот период бил соло-проект на Рундек. Хаустор е познат по своите концептуални и херметички поетски текстови, кои се полни со хумор и иронија на системот и општеството во тоа време, што се потврдува и со тоа што вревата и забраната на песната „Радничка класа одлази у рај“ на првиот албум. Хаустор експериментирал со музика, инструменти и со влијанијата на странските и домашните новобранови ритми.
На врвот на популарноста на Хаустор, тој завршил режија на Академијата за драмска уметност во Загреб и режирал неколку театарски и радиопретстави. Тесно соработувал со актерот Раде Шербеџија.
Во 1997 година, го издал својот прв соло албум, Апокалипсо, во кој учествувале околу 30 музичари. По вториот албум „У широком свијету“ во Франција, започнува да работи и да снима Руке со неколку музичари, што подоцна резултирало со проектот Rundek Cargo Orchestra, со кој активно настапувал и ги полнел салите ширум поранешна Југославија и пошироко.
Приватен живот
Во 1991 година, неговиот син Давид Вид Викторије Димитрије Себастијан Ернест е роден кај него и неговата невенчана сопруга Санда Хржиќ. Интересно е што неговиот син со пријателите го преминал Атлантскиот Океан и е член на француската организација на стари занаети од средниот век.
Санда Хржиќ е театарски режисер од Брач, а Рундек често учествувал во нејзините претстави како композитор на музика. По смртта на таткото на Љупек, парот наследи дел од куќата во Повље на Брач, каде што се наоѓа студиото, каде што го снимиле албумот Мостови.
Денко Дејановски
Денко Дејановски - Мате (, -, ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Потекнувал од сиромашно селско печалбарско семејство. Од почетокот на април 1937 година, па се до 6 април 1941 година, беше на печалба во Белград како ѕидарски работник.