cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Инвазивен вид
Еколошки
Азиската буба со долг рог (Anoplophora glabripennis) за прв пат беше воведена во САД во 1996 година и се очекуваше да зарази и оштети милиони хектари дрвја од тврдо дрво. Од 2005 година, 30$ милиони беа потрошени во обиди да се искорени овој штетник и да се заштитат милиони дрвја во погодените региони. На волнената алдегида причинила штета на смреки од стар раст, шуми од ела, пелин и штети на индустрија за Божиќни дрвја. И габата Cryphonectria parasitica и холандската брестова болест (Ophiostoma novo-ulmi) се два растителни патогени со сериозни влијанија врз овие два вида и врз здравјето на шумите. Сенф од лук, Alliaria petiolata, е еден од најпроблематичните инвазивни растителни видови во источните северноамерикански шуми. Одликите на сенфот од лук се малку поинакви од оние на околните природни растенија, што резултира со многу успешен вид што го менува составот и функцијата на родните заедници што ги напаѓа. Кога лукот од сенф ќе навлезе во подстеријата на шумата, тоа влијае на стапката на раст на садници од дрвја, што веројатно ќе ја промени обновата на шумите на влијанието на шумите во иднина.
Домородните видови можат да бидат загрозени од истребување преку процесот на генетско загадување. Генетското загадување е ненамерна хибридизација и интрогресија, што доведува до хомогенизација или замена на локалните генотипови како резултат на бројна или адаптивна предност на воведените видови. Генетското загадување се јавува или преку воведување или преку модификација на живеалиштето, каде што претходно изолираните видови се доведуваат во контакт со новите генотипови. Се покажува дека инвазивните видови се прилагодуваат на нивните нови средини за неверојатно краток временски период. Големината на популацијата на инвазивните видови може да остане мала неколку години и потоа да доживее експлозија во популацијата, феномен познат како „ефект на доцнење“.
Хибридите што резултираат од вкрстување на инвазивните видови со автохтоните видови, можат да ги вметнат своите генотипови во генетскиот базен со текот на времето преку интрогресија. Слично на тоа, во некои случаи, мала инвазивна популација може да се закани на многу поголемо домородно население. На пример, Spartina alterniflora била воведена во Санфранцискиот Залив и вкрстена со родната Spartina foliosa. Поголемиот број на полен и машката подготвеност на инвазивните видови резултирало во интрогресија што им се заканувала на домородните популации поради помалиот број на полен и помалата одржливост на родните видови. Намалувањето на кондицијата не е секогаш видливо само од морфолошки набљудувања. Одреден степен на проток на гени е нормален и зачувува низи на гени и генотипови. Пример за ова е вкрстувањето на којотите кои мигрираат со црвениот волк, во областите на источна Северна Каролина каде што повторно е воведен овој волк. Крајниот резултат е намалување на стабилните парови за размножување од црвен волк, што може дополнително да ја комплицира социјалната стабилност на глутниците и напорите за повторно воведување.
На животната околина
Инвазивните видови и придружните контролни напори можат да имаат долгорочни импликации врз јавното здравство. На пример, пестицидите што се применуваат за третирање на одреден вид на штетници можат да ја загадат почвата и површинските води. Навлегувањето на луѓето во претходно оддалечените екосистеми не изложи на егзотичните болести како што е ХИВ на пошироката популација. Воведените птици (на пр. Гулабите), глодачите и инсектите (на пример, комарците, болвите, вошките и цветните штетници) можат да послужат како извори на болести и човечки страдања. Низ евидентираната историја, епидемиите на човечките болести, како што се маларијата, жолтата треска, тифусот и бубонската чума, се шират преку овие пренесувачи. Неодамнешен пример за воведена болест е ширењето на Западен Нил, вирус кој уби луѓе, птици, цицачи и влекачи. Новите кинески ракови се носители на азиската белодробна болест. Агенси за болести од вода, како што се бактериите на колера (Vibrio cholerae) и агенсите од цветењето на алгите, често се транспортираат преку водата користена како баласт (товар за урамнотежување на бродовите).
Економски
Глобално, $1,400,000,000,000 се трошат секоја година за управување и контрола на инвазивните видови. Некои напаѓачки видови можат негативно да влијаат на економијата на локалното подрачје. На пример, во регионот на Големите езера, морската змиулка е инвазивен вид кој делува како грабливец. Во првичното живеалиште, таа користела коеволуција за да дејствува како паразит без да го убие организмот домаќин. Меѓутоа, во регионот на Големите езера, оваа ко-еволутивна врска е отсутна, па таа делува како грабливец и може да изеде до 40 килограми риба во периодот на хранење од 12-18 месеци. Плен им се сите видови големи риби како што се езерската пастрмка и лососот. Деструктивните ефекти на врз големите риби негативно влијаат на рибарската индустрија и помагаат да се предизвика пад на популацијата на некои видови.
Економските трошоци од инвазивните видови можат да се одделат во директни трошоци, преку загуба на производството во земјоделството и шумарството, и трошоците за управување. Проценетата штета и контролната цена на инвазивните видови само во САД изнесуваат повеќе од $138,000,000,000 годишно. Економските загуби можат да се појават и преку загуба на приходите од рекреацијата и туризмот. Кога економските трошоци за инвазиите се пресметуваат како загуба на производството и трошоците за управување, тие се ниски затоа што не ја сметаат штетата кон животната средина. Доколку се додаде паричната вредности кон истребувањето на видовите, губење на биолошката разновидност и губење на услугите на екосистемот, трошоците од влијанието на инвазивните видови драстично ќе се зголемат. Следните примери од различни сектори на економијата го демонстрираат влијанието на биолошките инвазии.
(1) не се воведува често во управуваната област
Инвазивни растителни патогени и преносители инсекти на растителни болести, можат да ги потиснат земјоделските приходи и расадникот. Цитрусното позеленување е бактериска болест пренесена од инвазивната азиска бубачка Diaphorina citri. Поради влијанието на оваа болест на цитрусните култури, цитрусот е под карантин и високо регулиран во областите каде што е пронајдена оваа бубачка.
Инвазивните видови можат да влијаат на рекреацијата на отворено, како што се риболовот, ловот, пешачењето, разгледувањето на диви животни и активностите на вода. Тие можат да оштетат широк спектар на еколошки услуги што се важни за рекреацијата, вклучувајќи, но не ограничувајќи се на квалитетот и квантитетот на водата, разновидноста на растенијата и животните и изобилството на видови. Ејсверт вели дека „многу малку истражувања се извршени за проценка на соодветните економски загуби во рамките на регионите, државите и сливовите“. Евроазискиот равнец (Myriophyllum spicatum) во некои делови на САД, ги исполнува езерата со што го отежнува риболовот и пловењето со брод. Воведените жаби Eleutherodactylus coqui, ги намалија вредностите на недвижностите во погодените населби на Хаваите.
Поволни ефекти
Инвазивните видови имаат потенцијал да обезбедат соодветно живеалиште или извор на храна за други организми. Во областите каде што домородните видови изумреле или достигнале точка до која не може да се обноват, недомородните видови можат да ја пополнат нивната улога. Пример за тоа е тамариксот, недомородно дрвесто растение, и југозападниот врабец, која е птица во опасност од изумирање. Откриено е дека 75% од југозападните врапци се гнездат во овие растенија и нивниот успех е ист како и врапците кои се вгнездиле во родните растенија. Отстранувањето на Тамарискот би било штетно за овој врабец, бидејќи нивните природни места за гнездење не можат да бидат обновени.
Вториот начин на кој недомородните видови можат да бидат од корист е тоа што тие можат да дејствуваат како катализатори за обновување. Тоа е затоа што присуството на недомородните видови ја зголемува хетерогеноста и биоразновидноста во еден екосистем. Ова зголемување на хетерогеноста може да создаде микроклими во ретки и еродирани екосистеми, што потоа го промовира растот и воспоставувањето на природните видови.
Последната придобивка од недомородните видови е што тие обезбедуваат екосистемски услуги. Главен пример се опрашувачите. Американската медоносна пчела е воведена во прашума за опрашување на фрагментирани пејзажи што не можат да ги имаат природните видови. Понатаму, недомородните видови можат да функционираат како агенси за биоконтрола ограничувајќи ги ефектите на инвазивните видови, како што е употребата на недомородни видови за контрола на земјоделските штетници. Азиските остриги, на пример, ги филтрираат загадувачите на вода подобро отколку природните остриги на заливот Чесапик. Студија на Факултетот за јавно здравје Џон Хопкинс покажа дека азиските остриги можат значително да му користат на влошениот квалитет на водата во заливот. Дополнително, некои видови напаѓаат области од толку одамна што си наоѓаат своја корисна нишка во околината, термин наречен биолошка натурализација. На пример, пчелата Lasioglossum leucozonium, која е претставена како инвазивен вид од генетските анализи во Северна Америка, стана важен оплодувач на овошки како и тиквите, јаболката и грмушките со боровинки.
Некои инвазии нудат потенцијални комерцијални придобивки. На пример, сребрениот крап и обичниот крап можат да се ловат за храна и да се извезат на пазарите кои веќе се запознаени со овие производи, или да се преработат во храна за домашни миленици или храна за визонот. Водниот зумбул може да се претвори во гориво од дигестери на метан, а други инвазивни растенија исто така можат да се берат и користат како извор на биоенергија.
Шумска окатка
Шумската окатка ( Parrge aegeria ) е пеперутка која се наоѓа во и на границите на шумските области низ поголемиот дел од палеарктичкото царство. Видот е поделен на повеќе подвидови, вклучувајќи ги Pararge aegeria aegeria, Pararge aegeria tircis, Pararge aegeria oblita и Pararge aegeria insula. Бојата на оваа пеперутка варира помеѓу подвидовите. Постоењето на овие подвидови се должи на варијацијата во морфологијата надолу по градиент што одговара на географската линија. Позадината на крилјата се движи од кафена до портокалова, а дамките се или бледо жолти, бели, крем или кафеаво портокалови. Попрсканото дрво се храни со различни видови трева. Мажјаците од овој вид покажуваат два типа на однесување за лоцирање на партнерот: територијална одбрана и патролирање. Процентот на мажјаци кои ги покажуваат овие две стратегии се менува врз основа на еколошките услови. Монандрната женка мора да избере кој тип на мажјак може да и помогне успешно да се размножува. Нејзината одлука е под силно влијание на условите на животната средина.
Инвазивен вид
Искоренување и проучување
Потенцијалот на човековото однесување и пластичноста во интеракциите помеѓу видовите и животната средина, создаваат можности за санирање на негативните ефекти од инвазиите на видовите.
Шумска окатка
Таксономија
Шумската окатка припаѓа на родот Pararge, кој опфаќа три вида: Pararge aegeria, Pararge xiphia и Pararge xiphioides. Pararge xiphia се јавува на атлантскиот остров Мадеира. Молекуларните студии сугерираат дека популациите на Африка и Мадеира се тесно поврзани и се разликуваат од европските популации на двата подвидови, што сугерира дека Мадеира била колонизирана од Африка и дека африканското население има долга историја на изолација од европските популации. Понатаму, видот Pararge aegeria опфаќа четири подвидови: Pararge aegeria aegeria, Pararge aegeria tircis, Pararge aegeria oblita и Pararge aegeria insula. Овие подвидови произлегуваат од фактот дека пеперутката покажува способност за размножување низ нивниот опсег. Оваа пеперутка морфолошки варира, што резултира со различни подвидови кои одговараат на географските области.
Инвазивен вид
Превоспоставување на видови
Областа за островска обнова се развива како поле на конзерваторската биологија и еколошка реставрација, од кои голем дел се занимава со искоренување на инвазивните видови. Во студија од 2019 година се сугерира дека ако искоренувањето на инвазивните животни се спроведе на само 169 острови, изгледите за преживување на 9.4% од најзагрозените копнени островски ’рбетници на Земјата ќе бидат подобрени.
Откриено е дека инвазивното искоренување на ’рбетниците на островите е усогласено со мнозинството Цели на одржлив развој на ООН (конкретно Цел 15) и бројни придружни цели како што се зачувување на морскиот и копнената биоразновидност, промовирање на месните и глобалните партнерства, економски развој, ублажување на климатските промени, човечкото здравство и санитација и одржливо производство и потрошувачка.
Шумска окатка
Опис
Иако постои значителна варијација со секој подвид, идентификацијата на различните подвидови може да се управува. Морфологијата на оваа пеперутка варира како градиент надолу по нејзината географска линија од север кон југ. Северните пеперутки во овој вид имаат поголема големина, маса на возрасно тело и површина на крилата. Должината на предните крила од друга страна се зголемува движејќи се во правец на север. Ова се должи на фактот дека на поладните температури на северниот дел од опсегот на оваа пеперутка, на пеперутките им требаат поголеми предни крила за терморегулација. Конечно, северните пеперутки се потемни од нивните јужни колеги, и има градиент на бојата, по нивната географска линија.
Инвазивен вид
Превоспоставување на видови
Глодачите биле донесени во Јужна Џорџија, остров во јужниот дел на Атлантскиот Океан без постојани жители, во XVIII век. Тие наскоро направиле хаос врз популацијата на птиците на островот, јадејќи ги јајцата и напаѓајќи ги пилињата. Во 2018 година, островот Јужна Џорџија беше прогласен за ослободен од инвазивни глодачи по повеќегодишни напори за истребување. После истребувањето, популацијата на птиците се врати, вклучително и популациите на Јужно Џорџискиот врабец и Јужно Џорџиската патка, два вида кои се наоѓаат само на овој остров.
Шумска окатка
Живеалиште и опсег
Шумската окатка зафаќа разновидност на тревни, цветни живеалишта во шумите, ливадски степи, шуми и лопатки. Може да се најде и во урбаните области заедно со жива ограда, во пошумените урбани паркови и повремено во градините. Во својот опсег, окатката обично претпочита влажни области. Генерално се наоѓа во шумските области низ поголемиот дел од царството на Палеарктикот. Два дополнителни подвидови се пронајдени во рамките на Британските острови: шкотската окатка (P. a. oblita) е ограничено на Шкотска и нејзините околни острови, а островите Scilly попрскано дрво (P. a. insula) се среќава само на островите на Сцили.
Инвазивен вид
Превоспоставување на видови
Проблематична егзотична болест во минатиот век ја вклучува Cryphonectria parasitica фунгус што замалку го нема елиминирано Американскиот костен од неговото шумско живеалиште. Одговорите за зголемување на популацијата на американскиот костен вклучуваат создавање дрвја отпорни на овој фунгус, кои можат да се превоведат. Ова ги прикажува и негативните и позитивните аспекти на воведените видови.
Таксона замена
Недомородните видови можат да се воведат за да се пополни еколошката улога што порано ја извршувал некој роден вид, кој сега изумрел. Постапката е позната како таксонова замена.
Шумска окатка
Однесување на парење
Во овој вид на пеперутки, женките имаат само по еден партнер, додека пак мажјакот може да има повеќе партнерки. За мажјакот да лоцира женка, тој има две тактики: територијална одбрана и патрола.
Инвазивен вид
Таксона замена
На многу острови, изумирањето на желката резултира со нефункционални екосистеми во однос на растерување на семето и тревојадите. На крајбрежните острови Маурициус, желките што сега се изумрени, служеа како тревопасни животни. Воведувањето на недомородните џиновски желки „Алдабра“ на два острова во 2000 и 2007 година започна да ја обновува еколошката рамнотежа. Воведените желки растураат семе на неколку автохтони растенија и селективно пасат инвазивни растителни видови. Пасењето и прелистувањето се очекува да го заменат интензивното рачно плевење, а воведените желки веќе се размножуваат.
Инвазиворизам
Инвазивни видови се флората и фауната, чие воведување во живеалиште го нарушува природниот еко-систем. Како одговор, инвазивизмот е движење кое ја истражува идејата за јадење инвазивни видови со цел да се контролираат, намалат или елиминираат нивните популации. Готвачи од целиот свет започнаа да бараат и користат инвазивни видови како алтернативни состојки.
Шумска окатка
Однесување на парење
За време на територијалната одбрана, мажјакот брани сончево место во шумата, чекајќи да застанат женките. Друга стратегија е патролирање, при што мажјаците летаат низ шумата активно барајќи женки. Потоа, женката мора да направи избор помеѓу парење со мажјак што патролира или со територијален мажјак. Со парење со територијален мажјак, женката може да биде сигурна дека избрала висококвалитетен мажјак, бидејќи способноста да се брани територија го одразува генетскиот квалитет на мажјакот. Затоа, со изборот на територијален мажјак, женката е попребирлива за тоа со кој мажјак ќе избере да се пари.
Инвазивен вид
Инвазиворизам
Џо Роман, добитник на наградата за животна средина Рејчел Карсон, биолог за конзервација на Харвард и Универзитетот во Вермонт, е уредник и началник на „Eat the Invaders“, мрежно место посветено на охрабрување на луѓето да јадат инвазивни видови како дел од решението за проблемот.
Скептиците истакнуваат дека кога еднаш странски видови ќе се вмрестат во ново место, како што е Индотихоокеанската риба-лав која практично ги има преземено водите на Западниот Атлантик, Карибите и Мексиканскиот Залив истребувањето е скоро невозможно. Критичарите тврдат дека поттикнувањето на потрошувачката може да има несакан ефект на ширење на штетните видови уште пошироко.
Шумска окатка
Територијално однесување
Територијалната одбрана вклучува мажјак кој лета или седи на место каде има сончева светлина што пробива низ шумската крошна. Пеперутката ја поминува ноќта високо во дрвјата, а територијалната активност започнува откако сончевата светлина ќе помине низ крошната. Мажјаците често остануваат на истата сончева дамка до вечерта, следејќи ја сончевата дамка додека се движи низ шумското дно. Мажјаците често се сместуваат на вегетација во близина на шумското дно. Ако женката лета на територијата, резидентниот мажјак лета по неа, парот паѓа на земја и следи копулација. Ако друг вид лета низ сончевата дамка, жителскиот мажјак го игнорира натрапникот.
Појас Газа
Појасот Газа е крајбрежен појас на источниот брег на Средоземното Море. На југозапад се граничи со Египет, а на север и исток со Израел. Долг е 41 километар, а широк од 6 до 12 километри. Вкупната површина на појасот изнесува 360 квадратни километри. Називот на појасот доаѓа од најголемиот град, Газа. Има околу 1,4 милиони палестински жители.
Шумска окатка
Територијално однесување
Меѓутоа, ако во сончевата дамка навлезе близок, мажјак од истиот вид, мажјакот кој прв го завземал местото лета кон натрапникот речиси удирајќи во него, а парот лета нагоре. Победникот лета назад кон шумското дно во рамките на сончевата дамка, додека поразениот мажјак лета подалеку од територијата
Инвазивен вид
Инвазиворизам
Застапниците на инвазиворизмот тврдат дека луѓето имаат способност да изедат секаков вид за кој има апетит, посочувајќи на многу животни кои луѓето успеале да ги ловат до истребување - како птицата Додо, карипската монашка фока и патничкиот гулаб. Застапниците на инвазиворизмот, исто така, укажуваат на успехот што Јамајка го постигнува во значителното намалување на популацијата на лав рибата, поттикнувајќи ја потрошувачката на риба.
Шумска окатка
Територијално однесување
По парењето, женката ги користи хранливите материи во сперматофорот за производство на јајца.
Појас Газа
Израел на 12 септември 2005 година го заврши повлекувањето на 8-те илјади израелски доселеници во Појасот и по 38 години го заврши своето воено владеење со Појасот.
Инвазивен вид
Инвазиворизам
Во последните години, меѓу другото, организациите, вклучително и „Едукативната фондација за животна средина“ и „Институтот за применета екологија“, објавија книги за готвење и рецепти кои вклучуваат инвазивни видови како состојки.
Терминологија
Додека проучувањето на инвазивните видови може да се направи во рамките на многу под полиња на биологијата, мнозинството истражувања за инвазивните организми се во областа на екологијата и географијата каде што прашањето за биолошки инвазии е особено важно. Голем дел од студијата за инвазивни видови е под влијание на книгата на Чарлс Елтон од 1958 година, Екологијата на инвазијата од животни и растенија, која се заснова на ограничениот број истражувања направени во различни полиња за да се создаде генерализирана слика за биолошките инвазии. Студиите за инвазивни видови останале ретки сè до 90-тите години на минатиот век, кога истражувањата на терен доживеале голем раст, кој продолжува до ден денес. Ова истражување, кое во голема мера се состои од теренски набљудувачки студии, диспропорционално се однесува на копнените растенија. Брзиот раст на полето ја поттикнало потребата за стандардизирање на јазикот што се користи за опишување на инвазивни видови и настани. И покрај тоа, во рамките на студијата за инвазивни видови постои мала стандардна терминологија која сама по себе нема никаква официјална ознака, но најчесто се нарекува „екологија на инвазија“ или пошироко „биологија на инвазија“. Овој недостаток на стандардна терминологија е значителен проблем и во голема мера се појави заради интердисциплинарната природа на полето што позајмува термини од бројни дисциплини како што се земјоделството, зоологијата и патологијата, како и поради студиите за инвазивните видови кои најчесто се изведуваат во изолација едни на други.
Во обид да се избегне двосмислениот, субјективен и пејоративен вокабулар што толку често ја придружува дискусијата за инвазивните видови дури и во научните трудови, Колаути и Мекисак предложија нов систем на номенклатура заснован на биогеографија, а не на таксона.
Карл Густав Јакоб Јакоби
Карл Густав Јакоб Јакоби (Carl Gustav Jacob Jacobi, Потсдам, — Берлин, ) — германски еврејски математичар познат во своето време како еден од навлијателните учители и најголеми математичари од својата генерација. Прв ја открил елиптичната функција.
Средно образование
Карл Јакоби е роден во евреско семејство, но кога се родил добил француско име Жак Симон. Неговиот татко Симон Јакоби бил богат банкар. Постариот брат на Карл Мориц Јакоби станал физичар. Првото образование го стекнал од вујкото. Во 1816 се запишал во гимназијата во Потсдам пред да наполни 12 години. Со помош на вујко му стекнал добро образование, а покажал и дека поседува голем талент, па во 1817 бил префрлен во последното одделение. Го завршил средношколското образование на само 12 години. Универзитетот во Берлин не примал студенти помлади од 16 години, така што Јакоби продолжил да се школува во последното одделение во гимназијата во Потсдам сè до 1821. Тие неколку години Јакоби веќе читал напредни математички дела како што се Ојлеровога и сам се обидувал да реши равенка од петти ред.
Универзитетско образование
Се запишал на Универзотетот во Берлин во 1821. Затоа што не бил сигурен што ќе студира, две години слушал предавања од филозофија, класични јазици и математика, неодлучен што ќе избере. На крајот се одлучил за математика. Сите испити ги положил во 1824 па можел да предава во средните училишта математика, грчки и латински јазик. Можело да се очекува дека поради еврејското потекло ќе има извесни проблеми со добивањето работа во средните училишта, но затоа што бил брилијантен студент се вработил во 1825 во една од водечките гимназии во Берлин. Во меѓувреме Карл Јакоби напишал докторска дисертација, па можел да работи на хабилитациски тези.
Прерана смрт
Јакоби во 1843 доживеал слом од премногу работа. Потоа заздравувал неколку месеци во Италија. По враќањето се преселил во Берлин, каде живеел до својата смрт. За време на револуцијата 1848 Јакоби бил политички активен и неуспешно се обидувал да се кандидира на листата за либерал. По распадот на револуцијата, пруската влада прво го казнила со одземање на дел од неговата пензија, па во 1849 морал да го остави Берлин и неколику месеци да живее во Готa. Потоа го прифатил повикот да предава во Виена, што ја натерало пруската влада да се откаже и да му понуди да премине во Берлин, но семејството да му остане во Готи. Во јануари 1851 Јакоби се разболел од грип, и пред да закрепне,умрел.
Научни придонеси
Јакоби пред да дојде во Кенигсберг веќе направил значаен продор во теоријата на броевите. Му пишувал на Карл Фридрих Гаус извештаи за своите откритија. Му пишувал и наЖозеф Луј Лагранж, кој бил воодушевен од Јакобиевите откритија. Едно од најголемите Јакобијеви откритија е Tеоријата за елиптична функција и нивната врска со елиптичнии тета функциии. Тета функциите биле од големо значење за математичката физика заради улогата во решавањето на проблеми од периодичниот тек. Равенките за движење биле интегрирани и решени со помош на Јакобиевите елиптични функции во неколку случаи во физиката. Јакоби, покрај тоа бил познат и по Хамилтон-Јакобијева теорија. Јакоби прв ја применил елиптичната функција во теоријата со броеви. Фермаова теорема две суми проширил со доказот за 6 и 8 суми. Во теоријата за броеви го продолжил Гаусовиот труд. Вовел Јакобиеви симболи и Јакобиеви суми. Бил еден од основачите на теоријата на детерминанти. Тој ја нашол детерминантата на Јакоби или Јакобин: кој ја имал n² диференцијални коефициент од n независни променливи. Јакобијан ја служел промената од координата од една у во друг координатен систем. Јакобиев идентитет: често се среќава во Лијевојата теорија.
NGC 566
NGC 566 — леќеста галаксија во соѕвездието Риби, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 566 се споменува и како UGC 1058, MCG 5-4-62, CGCG 502-92.
Откривање
Објектот е откриен на 22 ноември 1827 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 29 м 2,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 32° 19' 56". Положбениот агол на објектот е во износ од 178°.
Други поделби
Проучување на NGC 566 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 5545. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 91; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2296. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 30.
Јоргос Карагунис
Јоргос Карагунис (грчки: Γιώργος Καραγκούνης; роден на  во ) — поранешен грчки фудбалер, играч од средниот ред.
Клупска кариера
Кариерата ја започнал во Панатинаикос, но во 1996 бил позајмен на две години на Аполон Смирни. Во 1998 се вратил во Панатинаикос и бил дел од првиот тим во следните пет сезони. Во сезоната 2000-2001 остигнал незаборавен погодок против Манчестер Јунајтед на Олд Трафорд.
Во летото 2003 се преселил во италијанскиот Шинтер, со кој триумфирал во Купот на Италија во 2005, со победа во финалето над Рома.
По завршувањето на сезоната 2004-2005 го напуштил клубот и потпишал за Бенфика, каде дури во неговата втора сезона го покажал целиот свој раскошен талент и квалитет, под водство на тренерот Фернандо Сантош кои го познавал Карагунис од претходно уште од времето кога го тренирал во Панатинаикос. Иако имал добра втора сезона клубот не освоил ништо и во летото 2007 Карагунис се вратил во Панатинаикос. Во септември 2009 потпишал нов договор со клубот во трајност до 2012 година, кој се очекувало да биде неговиот последен договор во фудбалот. Како капитен на екипата му помогнал на Панатинаикос да го освои првенството и Куп на Грција.
По истекот на договорот со Панатинаикос заминал во привремена пензија пред да му биде понуден договор од Фулам за да игра во Англиската Премиер лига. На 11 септември потпишал едно-годишен договор со котиџерс. Иако по завршувањето на сезоната на Карагунис не му бил понуден нов договор за продолжување на соработката со Фулам, сепак тоа се случило некаде во срединатана летото и тој останал во клубот за уште една сезона. По завршувањето на сезоната 2013-2014, по која Фулам испаднал од Премиер лигата Карагунис бил еден од деветте играчи на Фулам кој биле отпуштени од клубот, така што не им бил понуден нов договор.
Репрезентација
Карагунис бил капитен на Грчката репрезентација под 21 година на ЕП 1998, со која стигнал до финалето каде загубиле од Шпанија со 1-0. За сениорската репрезентација дебитирал во 1999 година против Салвадор.
Свој 100-ти натпревар за репрезентацијата го одиграл на 8 октомври 2010 против Латвија.
Иако во доцни играчки години настапил со репрезентацијата и на Европското првенство 2012 и Светското првенство 2014 и на двете бил еден од најдобрите во својата репрезентација придонесувајќи многу за пласманот во нокаут фазата.
Својот последен официјален натпревар во кариерата го одиграл токму во националниот дрес во елиминиацијата на пенали од Костарика во осминафиналето на Светското првенство 2014.
Патрик Модијано
Патрик Модијано (француски: Patrick Modiano, роден на 30 јули 1945 година во Булоњ-Бијанкур) — француски писател, автор на триесетина романи наградени со бројни престижни награди меѓу кои Големата награда за роман на Француската академија и наградата „Гонкур“. Неговото романескно дело, фокусирано на внатрешноста, повторувањето и нијансата, се доближува на форма на автофикција во потрагата по изгубената младост. Најчесто, неговото творештво е концентрирано на Париз и на Втората светска војна и во него го опишува животот на обичните луѓе кои се соочуваат со трагедијата на приказната, делувајќи неопределено и мрачно. Во 2014 година, Модијано станал добитник на Нобеловата награда за литература за, како што стои во соопштението на Шведкста академија, „уметноста на меморијата со која ги евоцира најнедофатливите човечки судбини и го открива светот на Окупацијата“.
Животопис
Модијано се оженил со Доминик Зерфус во 1970 година. Во 2003 година, во едно интервју за магазинот „Ел“, таа рекла: „Спомените за денот на нашата свадба ми се катастрофални. Врнеше. Вистински кошмар. Сведоци ни беа Кено, кој му беше ментор на Патрик од адолесценцијата, и Малро, пријател на татко ми. Почнаа да расправаат за Дибифе, и беше како да се гледа тениски натпревар! Забавно би било да имавме фотографии, но единствениот кој имаше фотоапарат го заборави филмот. Имаме само една фотографија, сликана одзади и под чадор!“ Во бракот со неа, Модијано имал две ќерки, Зина (1974) и Мари (1978).
Творештво
Првиот роман на Модијано, „Плоштадот на ѕвездата“, се појавил во 1968 година и го означил почетокот на неговото исклучително богато творештво. Со текот на времето, тој го свртел вниманието на француската книжевна критика, истакнувајќи се како еден од најзначајните и омилените француски писатели од 1970-тите наваму. Така, во последната глава („Три современи романописци“) од Бордасовата книга „Книжевноста во Франција од 1968“, неговото творештво зазема многу истакнато место, а исто така и Ј. П. Уваров во неговата книга „Современиот француски роман (60-80 години)“ го нарекува Модијано „еден од најталентираните претставници на младата генерација“. Покрај тоа, неговите книги, кои ги објавува издавачката куќа „Галимар“, имаат широка публика, а тој често бил присутен во француските весници и на телевизијата. Најпосле, голем дел од неговите дела се добитници на разни книжевни награди: од Фенеоновата награда и наградата „Роже Нимје“ за првиот роман, преку „Дијамантско перо“, наградата на Француската академија, наградата на книжарите и издавачите, до наградата „Гонкур“ за роман на годината (за „Улицата на мрачните бутици“). Покрај тоа, Модијано е автор на сценариото на познатиот филм на Луј Мал, „Лисјен Лакомб“.
Во првите негови романи („Плоштадот на ѕвездата“, „Ноќна стража“ и „Кружните булевари“), Модијано е во постојана потрега по својот идентитет како Французин со еврејско потекло, заедно со барањето одговор на прашањето: Како се станува писател? Овие прашања се поставени во специфичниот историски амбиент, времето на окупацијата, но тие едвај се распознаваат во халуцинантниот вител на приказната, подвлечени со хуморот и иронијата. Низ овие три романи, Модијано се ослободува од товарот на моралната деградација за време на фашизмот, на сопствените извори и идентитетот, како и созревањето како писател со нужното кршење на утврдените системи на вековната култура. Во вие три романи, Модијано се служи со обемен историски материјал, земен од историските книги, од архивите и од весниците и списанијата од времето на окупацијата. При крајот на оваа своевидна трилогија, Модијано иронично изјавува: „Одлучив да бидам најголемиот еврејски француски писател по Монтењ, Марсел Пруст и Луј-Фердинан Селин.“ Оттогаш, секој негов следне роман е уште една сложена маетафора за суштината на нашето постоење, иако веќе во романот „Тажната вила“ од 1975 година неговата потрага видливо е завиткана во замор, а нашето постоење се растопува во сеќавањата. Оваа упорна потрага по идентитетот продолжува и во неговите два следни романа, „Семејна книшка“ (1977) и „Улица на мрачните бутици“ (1978). Интересна одлика на делата на Модијано е тоа што низ нив се провлекуваат некои исти слики, а ова вертикално повторување покажува дека станува збор за некоја многу важна или посебно мила метафора на авторот, која постепено прераснува во симбол. На пример, таков е случајот со високата трева или со влезот или ходникот во кој останува „ехото на чекорите на оние кои навикнале тука да минуваат“.
Следејќи ја книжевната постапка на Модијано, лесно може да се препознае местото каде се среќаваат двата чинители на приказната: сегашноста и минатото. Имено, од некој банален настан, анонимна појава или безначаен звук во сегашноста настапува низа од настани, слики и елементи од кои се открива минатото. Всушност, овде лесно се прпеознава прустовската постапка на психолошката анализа на асоцијациите по пат на т.н. афективно паметење. Меѓутоа, усвојувајќи ја прустовската поетика, Модијано оди чекор понатаму, зашто тој не е во потрага по изгубеното време, туку самата потрага за него е само средишна постапка која ја користи во неговата општа книжевна замисла. Тука станува збор за сосема неочекувано поврзување со книжевната традиција, и тоа не само со Пруст, туку и со поновите генерации. Неговата потрага нема за цел да пронајде, туку само да го искаже макотрпното собирање на трошните елементи на нашата егзистенција. На прашањето на егзистенцијата, Модијано го дава својот конечен одговор со помош на макрометафората на неговото целокупно дело, а најважното својство на таа макрометафора е што таа постојано се шири, зашто секое негово ново дело само ја засилува и така таа се претвора во симбол. Основната поставка од која поаѓа уметничката замисла на Модијано е егзистенцијализмот, меѓутоа неговата намера е сосема поинаква: поимот на постоењето целосно да се доведе во прашање, да се покаже колку е несигурен дури и тој последен темел. Во таа смисла, неговата основна книжевна постапка — упорната потрага која нема за цел наоѓање — се одликува со апсурдност. Така, во својот седми роман, „Една младост“ (1981), Модијано пишува дека „егзистенцијата е како бран... кој се крши.“
Појавата на творештвото на Модијано се темели врз сложената книжевна традиција на 20 век. Меѓутоа, во неговите романи приказната е толку површинска и лесна, што метафората речиси не се гледа. Во прв ред, тематиката на неговите дела нема тежина, а покрај тоа, и и другите книжевни постапки на Модијано го прават херметично метафоричното значење на текстот. Под лесната приказна постепено изронува болен песимизам низ кој Модијано ги набљудува разнородните човекови односи со благ поглед и со разбирање за сите, а тие нежни односи се уште подрагоцени поради тоа што се безнадежно искинати. Токму со тој благ поглед врз апсурдот на нашата кратковечна егзистенција, Модијано се разликува од длабокиот песимизам на Селин. Недовршениот потез на Модијано остава слободен простор, а ликовите ги прави попоетски. Постојано поставувајќи го прашањето за нашиот идентитет, низ наслагите на забавното четиво и недовршените потези, говори за непостојаност на една цела епоха. Тоа упорно прашање наместо одговор повторно води кон прашање и така постепено го гради апсурдот кој ја влече нашата егзистенција кон дното. При тоа, авторот целосно ја зибегнува патетиката, дури и посредно, а на овој мрачен поглед и на трагичната перспектива мала светлина им даваат добрината и благоста во погледот на авторот, како и леснотијата на приказната и нејзината мека недворшеност.
1267
1267 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1267 година од новата ера, 267. од вториот милениум, 67. од XIII век и осма од 1260-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6775 и 6776 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6017 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5027 и 5028 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2020.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1267 година се протега во 3903 и 3904, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3963 и 3964 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1810. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 665 и 666 исламска година.
Национален парк Северен Велебит
Национален парк Северен Велебит (Nacionalni park Sjeverni Velebit) е национален парк во Хрватска кој опфаќа (109 км 2) од северниот дел на планините Велебит, најголемиот планински венец во Хрватска. Поради големата разновидност на овој дел од опсегот Велебит, областа била надградена од природен резерват во 1999 година, и била отворена како национален парк во септември истата година.
Целиот опсег на Велебит е „природен парк“, помала категорија за зачувување. Друг национален парк на Велебит е Пакленица од неговата јужна страна.
Паркот
Паркот е вкрстен со планинарски патеки. Најпозната е Патеката на Премушиќ, именувана по нејзиниот конструктор, шумарот Анте Премушиќ кој ја изгради кон крајот на 1933 година. Патеката поминува низ најубавите и најинтересните делови од паркот. Од бројните врвови во околината има прекрасен поглед кон Јадранското Море и неговите острови (Паг, Раб, Голи Оток, Првиќ и Крк), како и континенталната страна. Како додаток на културната вредност на Паркот се и бројните урнатини на таканаречените „летни домови“. Овие остануваат уште од времето кога Велебит бил населен со овчари и сточари. На нејзините крајбрежни падини има многу руинирани куќи, ложи и камени камени sидови, сите преостанати докази за изгубено месно население.
Врвот Завичан (1676 м) е во рамките на паркот, највисоката метеоролошка станица во Хрватска.
Специјални резервации
Посебните резервации во паркот се две локации наречени Хајдучки кукови и Рожански кукови. Нивните имиња потекнуваат од народно име што се дава на големи камени маси кои се издигнуваат над околината на планините Велебит. Тие се во центарот на паркот, но не се редовен дел од него, пристапот до нив е ограничен на научни истражувачи и едукативни посетители.
Хајдучки кукови
Хајдични кукови се едни од Куковата група која се на врвовите во северниот дел на Велебит. Заедно со Рожански кукови формираат површина од околу (22 км 2) прогласен за природен резерват во 1969 година. Од Рожански кукови е одделено со полето Скрбина Драга и Велики Лубеновац.
Групата кукови има околу 40 самити над 1.600 м. Областа околу Хајдучки кукови има комплексен подземен систем за одводнување. Теренот е многу див отколку, околу Рожанските кукови, а има делови каде што ниту во денешно време човечко стапало никогаш не погазило. Лукина јама, најдлабоката планинска пештера во Хрватска и една од најдлабоките во југоисточна Европа, со длабочина од 1392 м. Бил откриен во 1992 година од страна на локалниот ентузијаст на пештериња, по име Озрен Лукиќ. Лукиќ се приклучил на планинска дивизија за време на војната (1991–95) како доброволец, но за жал бил убиен од снајперист во 1992 година. Лукина јама го доби името по него.
Рожански кукови
Првиот „кук“, Громоваша (1675 м.) e на два и пол часа пешачење од хостелот во Завичан. Центарот на карпите започнува веднаш зад Росијева колиба (планинска колиба), исто така 2,5 часа пешачење од хостелот. Најинтересниот дел од овој карпест регион е на патеката од Росилијева колиба до Криквена (1.641 м), на половина час пешачење од колибата.
На површина од околу (18 км2)има повеќе од педесет камени врвови, над 1.600 метри, некои со бизарни форми на кули, пајажи или обелиск. Тука се среќаваат сите феномени на карстната карпа - бездри, вртоглави височини, пукнатини, пештери, природни порти и премини.
Најпознати и најпопуларни знаменитости се Новотнијев кук, Росилијев кук и Премучишев кук.
Нојштрелиц
Името „Штрелиц“ доаѓа од старословенскиот збор стрелци.
Историја
Во 1712, замокот и самиот град Штрелиц биле запалени. По оваа катастрофа, војводата и неговото семејство живееле во нивната ловечка куќа на Циркското Езеро во северозападниот дел на Штрелиц. Околу ова место бил подигнат новиот град Нојштрелиц („Нов Штрелиц“). Станал официјален главен град на Мекленбург-Штрелиц во 1736.
Стариот град Штрелиц продолжил да постои по пожарот во 1712; останал мало село, кое било припоено во Нојштрелиц во 1931.
Кога трупите на Црвената армија влегле во градот на 30 април 1945, 681 лице извршиле масовно самоубиство.
Знаменитости и споменици
Центарот на градот е обликуван во барокна архитектура. Срцето на градот е главниот плоштад (Marktplatz), со Градската црква (Stadtkirche), изградена во 1768–1778 и Градското собрание отспротива (Rathaus), изградено во 1841 од Фридрих В. Бутел, ученик на Карл Фридрих Шинкел.
Постои мало езеро, Гламбечко Езеро, каде може да се плива лете и да се руча во ресторан со поглед на езерото.
Збратимени градови
Нојштрелиц е збратимен со следниве градови:
Кружен исечок
Кружен исечок (симбол: ⌔ ) — дел од круг (затворено множество ограничено со кружница) затворен со два полупречници и лак, каде што помалата плоштина е позната како мал исечок, а поголемата е главен исечок. На дијаграмот, е централниот агол, r полупречникот на кругот и L е должината на лакот на малиот исечок.
Аголот образуван со поврзување на крајните точки на лакот со која било точка на обемот што не е во исечокот е еднаков на половина од централниот агол.
Видови
Исечокот со централен агол од 180° се нарекува полукруг и е ограничен со пречникот и полукружницата. Исечоците со други централни агли понекогаш добиваат посебни имиња, како што се квадранти (90°), секстанти (60°) и октанти (45°), кои доаѓаат од исечокот кој е 4-ти, 6-ти или 8-ми дел од целосниот круг соодветно.
Компас
Традиционално, насоките на ветрот на розата на компасот се дадени како еден од 8-те октанти (С, СИ, И, ЈИ, Ј, ЈЗ, З, СЗ) бидејќи тоа е попрецизно отколку само да се даде еден од 4-те квадранти и ветроказот обично нема доволно прецизност за да овозможи попрецизно укажување.
Името на инструментот „октант“ доаѓа од фактот што се заснова на 1/8 од кругот. Најчесто, октанти се гледаат на розата на компасот розата на компасот.
Периметар
Должината на периметарот на еден исечок е збирот на должината на лакот и двата полупречници:каде е во радијани.
Должина на лакот
Формулата за должината на лакот е: каде што ја претставува должината на лакот, r го претставува полупречникот на кругот и θ го претставува аголот во радијани направен од лакот во центарот на кругот.
Должина на тетива
Должината на тетива образувана со крајните точки на лакот е дадена сокаде што ја претставува должината на тетивата,  го претставува полупречникот на кругот, а  ја претставува аголната ширина на исечокот во радијани.
Халберштат
Халберштат (Halberstadt) — град во германската покраина Саксонија-Анхалт и е главен град на округот Харц. Се наоѓа на германскиот пат на дрвени куќи и железничката линија Магдебург-Тале.
Градот бил сериозно оштетен во Втората светска војна, но задржал многу историски важни згради и голем дел од неговиот стар изглед на градот. Познати места во Халберштат се Либфрауенкирхе и Катедрала Свети Стефан, црквите се изградени во XII и XIII век, соодветно. Халберштат е местото на првите документирани големи, постојани оргули, поставени во 1361. Катедралата е познати во северните европски градови, по тоа што го има задржано средновековното богатство во речиси целосна состојба. Меѓу нејзините богатства се и најстарата зачувана таписерија во Европа, која потекнува од XII век.
Германија Халберштат е фудбалски клуб, кој игра во Халберштат.
Историја
Халберштат бил епископско седиште во 814 и бил популарно трговска место во XIII и XIV век. Халберштатската Архиепископија била секуларизирана во 1648 година, според Вестфалскиот мир и станала Кнежевство Халберштат, во рамките на Бранденбург-Прусија.
Халберштат станал дел од Кралството Прусија во 1701, но станало дел од Кралството Вестфалија, земја под влијание на Наполеон во 1807. По поразот на Наполеон, градот бил вратен на Прусија, а потоа администриран во рамките на Провинцијата Саксонија. Градот станал дел од Саксонија-Анхалт од 1945 до 1952, потоа бил во рамките на Округ Магдебург во Источна Германија. По повторното обединување на Германија, Халберштат станал дел од обновената Саксонија-Анхалт.
Светски најбавниот, најдолг концерт
Изведбата на музичкиот дел за оргули As Slow As Possible на Џон Кејџ започна во Бурхардикирхе во Халберштат во септември 2001; изведбата се очекува да трае 639 години. Концертот започнал на 5 септември 2001 година со пауза во изминативе 17 месеци. Во деновите кога се менуваат звуците, црквата обично е многу посетена.