cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Џакомо Леопарди
Творештво
Во 1819 година, Леопарди ги напишал првите две („Бесконечност“ и „На Месечината“) од шесте песни кои ги објавил под насловот „Идили“ во миланското списание „Nuovo Ricollitore“ во декември 1825 и јануари 1826 година, а подоцна и во збирката „Стихови“, објавена во Болоња, во 1826 година. Овие две песни се сметаат меѓу најдобрите лирски состави од неговиот прв книжевен период. Следната година ги напишал песните „На Анџело Маи“ и „Вечер на празничниот ден“ (напишана во Реканати, веројатно во 1820 година) од кои втората ја најавува неговата зрела поетска фаза од т.н. „Големи идили“. Во оваа песна, Леопарди ја опеал својата тага поради личните неволји (во песната се споменува љубовта кон една девојка за која се претпоставува дека била Серафина Базвеки од Реканати), како и тагата поради минливоста на световните нешта. До септември 1823 година, кога ја напишал песната „На својата мила“, која се смета како последна песна од неговиот прв период, тој напишал уште неколку песни, од кои поважни се: „Сон“, „Осамен живот“, „Последната Сафина песна“ (напишана во 1822, а објавена во 1824 година) и „На пролетта“. Со песната „На мојата мила“ од септември 1823 година завршува првата, младешка фаза по што настапила четиригодишна пауза во поетското творештво на Леопарди. Првиот период од творештвото на Леопарди ги содржи одликите кои подоцна ќе се развиваат во неговата постојана книжевна еволуција - настојувањето да се надминат рамките на провинцискиот живот, реакционерното воспитување и кревкото здравје.
Во паузата меѓу првата и втората фаза од поетското творештво Леопарди ги напишал првите 20 „Мали морални дела“ (Operette morali), кои не претставуваат посебен вид во неговото творештво, туку целосно се вклопуваат во она што го напишал тој. Во нив се истакнати основните одлики на неговиот песимизам, но поради фрагментарноста и отуството на философски систем, тие не можат да се сметаат за философска расправа, туку како песни во проза („Песната на дивиот петел“), дијалози („Дијалогот меѓу Маламбруно и Фарфарел“) или книжевно-философски есеи („Парини или за славата“).
Во 1828 година, Леопарди ги напишал песните „Воскреснување“ и „На Силвија“ со кои започнува вториот период од неговото поетско творештво, т.н. „Големи идили“. „На Силвија“ (напишана во Пиза, во април 1828 година, а првпат објавена во фјорентинското издание на „Песни“ од 1831 година) е една од неговите најлирски и најпознати песни, а Силвија (поетско име за Тереза Фаторини, која живеела наспроти куќата на Леопарди во Реканати, а умрела од туберкулоза во 1818 година), заедно со подоцнежната Нерина, во италијанската книжевност претставуваат синоними на идеалната жена, рамо до рамо со Беатриче и Лаура. Во 1829 година, тој ги напишал песните „Спомени“ (напишана во Реканати, откако по подолго време, Леопарди се вратил во родното место), „Сабота в село“ и „Тишина по бурата“, а подоцна и неговата најдобра песна „Ноќна песна на еден овчар-скитник во Азија“. Таа била напишана меѓу октомври 1829 и април 1830 година, во Реканати, а првпат објавена во фјорентинското издание на „Песни“ од 1831 година. Идејата за оваа песна Леопарди ја добил од патописот на баронот Маендорф, „Патување од Оренбург до Бухара во 1820 година“, кој бил објавен во списанието „Journal des Savants“ од септември 1826 година. Песните од овој период претставуваат врвни остварувања во италијанската лирика, а во сите нив се присутни истите мотиви: спомените на изгубената младост, изгубената среќа и размислувањата за бедата и ништожноста на човечкиот живот. Сепак, наспроти честото споменување на смртта, во овие песни победнички проникнува животот, прикажан во такви тонови и бои како во најдобрите сликарски дела.
По заминувањето во Неапол, во 1830 година, Леопарди напишал голем број песни, од кои најистакнати се: „Консалво“, „Себеси“, „Љубов и смрт“ и „Аспазија“ (сите напишани во Фиренца и инспирирани од Фани Тарџони-Тоцети), кои се едни од неговите најзрели дела. За романтичната елегија „Консалво“ се претпоставува дека е напишана во 1832 година, а мотивот на песната, заедно со ликовите на Консалво и Елвира се преземени од поемата „Заземањето на Гранада“ на Џироламо Грацијани. „Љубов и смрт“ е напишана во 1832 година, а во писмото на Леопарди до Фани, од 16 август 1832 година, покрај другото, Леопарди ѝ напишал: „Сепак е сигурно дека љубовта и смртта се единствените убави нешта што ги поседува светот и, навистина, единствените достојни за човекот да ги посакува.“ Песната „Себеси“ е напишана во 1833 година, во времето кога Леопарди преживеал тешки моменти поради тоа што Фани ја отфрлила неговата љубов. „Аспазија“ е напишана во 1834 година, а првпат објавена во неаполското издание на песните на Леопарди од 1835 година. Аспазија е името на познатата куртизана од Атина, пријателка на Перикле, но Тон Смердел смета дека ваквото толкување е спротивно на содржината на самата песна, туку ова име е изведено од придавката „аспазиос“ што значи мил, драг. Оттука, според него, името Аспазија треба да се толкува како „Сакана“.
Во 1830-тите, Леопарди се трудел да ѝ даде конечен облик на својата поетика при што ги завршил „Малите морални дела“, го подготвил изданието на „Мисли“, ги напишал сатирите „Палинондија на маркизот Џино Капони“, „Нови верници“ и „Пралипомена на Батракомиомахија“, како и двете последни песни, „Метла или цветот на пустината“ и „Заоѓањето на месечината“. Според Сапењо, „Метла“ претставува највисокиот миг во постојаниот напор на Леопарди да го усогласи својот лиризам со стремежот да му се обрати на човештвото, својата болка да ја стопи во болката на сите луѓе и својот интимен занос да го поврзе со вербата во посилен, но помилосрден свет. „Метла или цветот на пустината“ е најдолгата песна на Леопарди од збирката „Песни“, напишана во Торе дел Греко, во 1836 година. Таа е неговата претпоследна песна, иако во фјорентинското издание на „Песните“ од 1845 година, Антонио Раниери ја ставил на последното место. Во песната е вклучен следниов цитат од Евангелието по Јован: „И луѓето повеќе го сакаа мракот отколку светлината“. „Заоѓањето на месечината“ се смета дека е неговата последна песна, напишана во 1836 година, а можеби и подоцна, во Торе дел Греко, на падините на Везув; според Антонио Раниери, последните шест стихови Леопарди ги напишал неколку часа пред смртта, но тоа е најверојатно само легенда; песната е првпат објавена во фјорентинското издание на неговите песни од 1845 година. Во овој период, поточно на 4 декември 1832 година, Леопарди престанал да го води својот дневник „Забелешки“ (Zibaldone) кој го започнал уште на11 јули 1817 година. Во дневникот, тој ги запишувал своите размислувања и чувства и тој овозможува да се следи развојот на неговата песимистичка животна концепција, а според критичарот Сапењо, и неговата „антиромантичарска философија која ѝ се наметнува на романтичарската чувствутелност“.<ef>„Beleške“, во: Đ. Leopardi, Pesme i proza. Beograd: Rad, 1964, str. 126.
Основната одлика на творештвото на Леопарди е неговиот песимизам кој, сепак, не претставува заокружен философски систем за непотребноста на живеењето, туку претставува само крик на еден човек кој копнеел по животот, но „безмилосните Парки“ не му дале можност да живее. Оттука, поезијата и прозата на Леопарди не претставува негација на животот, туку копнеж по него. Според Сапењо, целокупното творештво на Леопарди се состои во постојано и само делумно успешно настојување да се надминат ограничувањата на амбиентот на родителскиот дом и воспитувањето од младоста, како и напор да се изрази романтичарската содржина на неговата изворна чувствителност. Творештвото на Леопарди постојано еволуирало, а современите истражувања покажуваат дека во целата италијанска книжевност од тоа време тој намногу реагирал на социјалните проблеми при што неговите ставови еволуирале од религиозноста во неговата прва фаза до негирање на религијата како „горка бајка“ и славење на човечкото братство.
Значење и влијание
Леопарди извршил големо влијание врз развојот на италијанската поезија и без него не може да се замислат основните струења во италијанската поезија на 20 век, а особено херметизмот на Унгарети и Квазимодо. Меѓутоа, според Серџо Солми, Леопарди не извршил големо влијание врз европската книжевност поради рекационерните ставови кои ги попримил во раната младост од татко му. Имено, Леопарди ја сфаќал историјата како еден вид втора природа на човекот - сфаќање кое го разработиле романтичарските философи кои тој речиси воопшто не ги познавал или, пак, инстинктивно ги отфрлал. Јован Дучиќ смета дека Леопарди ќе се чита долго време, и тоа со поголема почит од другите поети, зашто е интересен дури и тогаш кога не е убав.
Васко Панчаровски
Васко Панчаровски (Габреш,, - , Канада, ) бил канадски и македонски хуманист, еден од најголемите борци за македонските човечки права во дијаспората.
Животопис
Панчаровски е роден е во село Габреш, Костурско во 1932 година. Ја доживува голготата на децата-бегалци од Граѓанската војна во Грција, жртви на грчкиот монархофашизам. Живеел во Чехословачка сè до доаѓањето во Канада, а дипломирал историја и географија на Универзитетот во Прага. Придонесот на Панчаровски во борбата за правата на Македонците во соседните земји е огромен. Тој во почетокот на 90тите години на XX век бил еден од основачите на Македонското интернационално движење за човечки права и иницијатор за формирање на Здружението на децата-бегалци од Егејскиот дел на Македонија на северноамериканскиот континент. Починал во Торонто, Канада на 77 годишна возраст на 11 април 2009 година.
NGC 4625
NGC 4625 — спирална галаксија во соѕвездието Ловечки Кучиња, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4625 се споменува и како IC 3675, UGC 7861, MCG 7-26-38, IRAS 12395+4132, KCPG 349B, KUG 1239+415, Arp 23, CGCG 216-18.
Откривање
Телото е откриено на 9 април 1787 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4625 е од видот SBm/P. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,7 m/лм2. NGC 4625 има привидни димензии од 1,6' х 1,4'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 41 м 52,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +41° 16' 25"". Положбениот агол на објектот е во износ од 132°.
Други поделби
Проучување на NGC 4625 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 42607. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 75; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3023. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 115.
Методија Величковски
Методија Величковски (р. 11 мај 1966) — македонски воен генерал, десетти началник на Генералштабот на АРМ од 2015 до 2018 година. Величковски е роден на 11 мај 1966 година во Скопје. Тој е оженет и има два деца.
Соба со пијано
Основни податоци
Режисер на филмот „Соба со пијано“ е Игор Иванов Изи, додека сценариото е дело на Жанина Мирчевска и Игор Иванов Изи. Кинематограф и продуцент на филмот е Томи Салковски, а музиката е дело на пијанистот и композитор Чили Гонзалез. Главните улоги во филмот ги играат: Наташа Петровиќ како собарката, Васил Зафирчев како стопанственикот и како Ира, Ива Крајнц како Ева, Тортсен Вогеш како Виктор, Невена Ристиќ како Нина, Јагода Кумриќ како Гога, Дениз Абдула како Азиз, Фирдаус Неби како Илмаз, Светозар Цветковиќ како пијанистот, Игор Стојчевски како Петар и Симона Спировска како Марта. Исто така, како специјални гости во филмот се појавуваат и британските глумци Мајк Сарн и Тони Палмер, како и еден од најнадежните германски глумци Ханес Вегенер. Премиерно, филмот бил прикажан во Битола, во рамките на 14. Меѓународен фестивал на филмската камера Милтон Манаки. Во октомври 2014 година, филмот бил прикажан и на 50. издание на Меѓународниот филмски фестивал во Чикаго, а филмот бил достапен и на познатите видеоплатформи „Ајтјунс“, „Гугл“ и „Амазон“. Во ноември 2014 година, филмот бил прикажан и на Филмскиот фестивал на источните соседи во Хаг.
Содржина
Пред многу години, за време на своето гостување во Скопје, Виенската филхармонија била сместена во еден хотел. Најголемата соба во хотелот била резервирана за пијанистката, која неколку денови пред настапот вежбала на концертното пијано. На заминување, шефот на оркестарот му рекол на управникот на хотелот дека возилото кое треба да го пренесе пијаното било расипано, така што за некој ден ќе дојде друго возило за да го земе пијаното. Оттогаш, поминале многу години, но никој не дошол да го земе пијаното и тоа останало во хотелската соба. Вака започнува приказната за пијаното и собата во која се одвива целокупното дејствие на филмот. Потоа, во филмот се прикажуваат личните приказни на повеќе специфични ликови, кои се случуваат во собата: познатиот хирург Виктор, кој често доаѓа во хотелот на тајни средби со неговата љубовница Ева; двете тинејџерки Нина и Гога, кои првпат доаѓаат во хотелот во рамките на училишната екскурзија при што меѓу нив се раѓа љубов; Азиз и Илмаз се турски шофери на камион; еден угледен стопанственик ја изнајмува собата за да се претвора во жена - Ира; пијанистот, кој некогаш бил угледен и славен, а денес е само обичен скитник, ја открива тајната што ја крие старото пијано од марката „Аугуст Ферстер“; Петар и Марта се штотуку венчани, без денар во џебот, но со паркирана „Јамаха“ пред хотелот. Различните приказни на овие ликови се испреплетуваат преку централниот лик во филмот - собарката.
Режисерот Иванов вака ја објаснува главната поента на филмот:
„Отсекогаш ми изгледала возбудлива теоријата дека целиот живот се содржи во секој негов момент, исто онака како што колку повеќе се занимавам со оваа уметност, ми станува сè повозбудлива теоријата дека секој еден филм е содржан во секој негов кадар. Соба со пијано е приказ на бесмислата на нашиот живот или пак на смислата на животот наспроти бесмислената реалност.“
Термоклин
Термоклин (исто така познат како топлински слој или металимнион во езерата) е тенок, но посебен слој во големо тело на течност (на пр. вода, како во океан или езеро; или воздух, на пр. атмосфера) во кој температурата се менува повеќе драстично со длабочина отколку во слоевите горе или долу. Во океанот, термоклинот го дели горниот мешан слој од мирната длабока вода долу.
Во голема мера во зависност од сезоната, географската широчина и турбулентното мешање со ветерот, термоклините може да бидат полутрајна одлика на водното тело во кое се појавуваат или може да се формираат привремено како одговор на феномени како што е радијативното загревање/ладење на површинските води во текот на денот/ноќта. Факторите кои влијаат на длабочината и дебелината на термоклинот вклучуваат сезонски временски варијации, географска ширина и локални услови на животната средина, како што се плимата и осеката и струите.
Океаните
Поголемиот дел од топлинската енергија на сончевата светлина што ја погодува Земјата се апсорбира во првите неколку сантиметри на површината на океанот, која се загрева во текот на денот и се лади ноќе бидејќи топлинската енергија се губи во вселената со зрачење. Брановите ја мешаат водата во близина на површинскиот слој и ја дистрибуираат топлината во подлабоката вода, така што температурата може да биде релативно униформа на горните 100 m, во зависност од јачината на бранот и постоењето на површински турбуленции предизвикани од струи. Под овој мешан слој, температурата останува релативно стабилна во текот на дневните/ноќните циклуси. Температурата на длабоките океани постепено опаѓа со длабочина. Бидејќи солената вода не замрзнува додека не достигне -2.3 C (поладна како што се зголемуваат длабочината и притисокот) температурата далеку под површината обично не е далеку од нула степени.
Термоклинот варира во длабочина. Тој е полупостојан во тропските предели, променлив во умерените региони (често најдлабоките во текот на летото) и плитките до непостоечки во поларните региони, каде што водената колона е студена од површината до дното. Слој од морски мраз ќе делува како изолационо ќебе.
На отворениот океан, термоклинот се одликува со негативен градиент на брзината на звукот, што го прави термоклинарот важен во војувањето со подморници бидејќи може да рефлектира активни сонарни и други акустични сигнали. Ова произлегува од дисконтинуитет во акустичната импеданса на водата создадена од ненадејната промена на густината.
При нуркање, понекогаш може да се забележи термоклин каде температурата на водата опаѓа за неколку степени Целзиусови сосема ненадејно помеѓу две водни тела, на пример, каде што постудената вода се влева во површинскиот слој на потопла вода. Тоа ѝ дава на водата изглед на збрчкано стакло, каков што често се користи во прозорците на бањите за да се прикрие погледот, а е предизвикан од изменетиот показател на прекршување на столбот со ладна или топла вода. Истиот овој шлирен може да се забележи кога топол воздух се издига од асфалтот на аеродромите или пустинските патишта и е причина за фатаморгани.
Други водни тела
Термоклини може да се забележат и во езерата. Во постудените клими, ова води до феномен наречен стратификација. Во текот на летото, топла вода, која е помалку густа, ќе седи на врвот на постудена, погуста, подлабока вода со термоклин кој ги дели. Топлиот слој се нарекува епилимнион, а ладниот слој хиполимнион. Бидејќи топлата вода е изложена на сонце во текот на денот, постои стабилен систем и се случува многу малку мешање на топла и ладна вода, особено при мирно време.
Еден резултат на оваа стабилност е што како што поминува летото, има се помалку кислород под термоклинот бидејќи водата под термоклинот никогаш не циркулира на површината и организмите во водата го трошат достапниот кислород. Како што наближува зимата, температурата на површинските води ќе опаѓа бидејќи ноќното ладење доминира во преносот на топлина. Се постигнува точка каде што густината на површинската вода за ладење станува поголема од густината на длабоката вода и започнува превртувањето кога густата површинска вода се движи надолу под влијание на гравитацијата. Овој процес е потпомогнат од ветерот или кој било друг процес (струи на пример) што ја разбранува водата. Овој ефект се јавува и во водите на Арктикот и Антарктикот, носејќи вода на површината која, иако има малку кислород, има повеќе хранливи материи од оригиналната површинска вода. Ова збогатување на површинските хранливи материи може да произведе расцут на фитопланктон, што ги прави овие области продуктивни.
Како што температурата продолжува да опаѓа, водата на површината може да стане доволно ладна за да замрзне и езерото/океанот почнува да обледува. Се развива нов термоклин каде што најгустата вода (4 C) тоне на дното, а помалку густата вода (водата што се приближува до точката на замрзнување) се искачува на врвот. Откако ќе се воспостави оваа нова стратификација, таа трае додека водата не се загрее доволно за „пролетниот промет“, што се случува откако мразот ќе се стопи и температурата на површинската вода ќе се зголеми на 4 °C. За време на оваа транзиција, може да се развие топлинска лента.
Брановите може да се појават на термоклинот, предизвикувајќи осцилирање на длабочината на термоклинот измерена на една локација (обично како форма на сеише). Наизменично, брановите може да бидат предизвикани од проток преку подигнато дно, создавајќи термоклински бран кој не се менува со текот на времето, но варира во длабочината додека се движите во или против протокот.
Атмосфера
Долната атмосфера, исто така, обично содржи граница помеѓу два различни региони (тропосферата и стратосферата), но таа граница (тропопаузата) покажува сосема различно однесување. Сепак, може да се појават атмосферски термоклини, или инверзии, на пр. бидејќи ноќното ладење на површината на Земјата произведува ладен, густ, често мирен воздух во непосредна близина на земјата. Најстудениот воздух е во непосредна близина на земјата, при што температурата на воздухот се зголемува со висината. На врвот на овој ноќен граничен слој (кој може да биде дебел само стотина метри), повторно се забележува нормалниот адијабатски температурен профил на тропосферата (т.е. температурата се намалува со надморската височина). Слојот на термоклин или инверзија се јавува кога температурниот профил се менува од позитивен во негативен со зголемување на висината. Стабилноста на ноќната инверзија обично се уништува веднаш по изгрејсонцето бидејќи сончевата енергија ја загрева земјата, што пак го загрева воздухот во слојот на инверзија. Потоа се крева потоплиот, помалку густ воздух, со што се уништува стабилноста што ја карактеризира ноќната инверзија.
Овој феномен првпат бил применет на полето на проучување на загадувањето со бучава во 1960-тите, придонесувајќи за дизајнирање на урбани автопати и звучни бариери.
NGC 2399
NGC 2399 — тројна ѕвезда во соѕвездието Мало Куче, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 26 февруари 1853 година од страна на Џорџ Филипс Бонд, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 15 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2399 е од видот *3.
Други поделби
Проучување на NGC 2399 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 229; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4817. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1491.
Ришар де Бур
Ришард де Бур најверојатно бил седумнаесеттиот Голем мајстор на витешкиот ред Темплари, од 1244/5 до 1247, иако многу извори не даваат никакви информации за него. . Тој најверојатно се прогласил за Голем мајстор во 1244 или 1245 година, откако неговиот претходник Арман де Перигор бил однесен во заробеништво.
Санта Марија Капуа Ветере
Санта Марија Капуа Ветере — општина во покраината Казерта од регионот Кампанија, Италија.
Список на државни водачи во 899 година
Ова е список на државни водачи во 99 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Мал Кавказ
Мал Кавказ (Kiçik Qafqaz Dağları, მცირე კავკასიონი, Փոքր Կովկաս Покр Ковкас, Малый Кавказ) — вториот од двата главни венци на Кавкаските Планини, of length about 600 км.
Се протега напоредно на Голем Кавказ, на растојание од 100 км јужно од венецот Лихи (Грузија) и ја ограничува Ерменската Висорамнина од север и североисток.
Со Голем Кавказ е поврзан преку венецот Лихи (Грузија), а одделен од него со низината на Колхида (Грузија) на запад и Курската Котлина на реката Кура (Азербејџан) на исток.
Највисок врв е Арагац (4.090 м).
Низ венецот минуваат границите на Грузија, Азербејџан и Ерменија.
Космос-770
Космос-770 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 24 септември 1975 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 650 килограми. Космос-770 бил геодетски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 109,1 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1207 км, а најмалото на 1165.
IC 953
IC 953 — галаксија во соѕвездието Риби, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 953 се споменува и како IC 5368, NPM1G +06.0624, Omega Psc (4.0) f 2'.
Откривање
Објектот е откриен на 8 август 1890 година од страна на Шерберн Весли Бернхем.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 953 е од видот E3. Видливиот сјај со голо око изнесува 15,3 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,3 mag, додека површинскиот сјај изнесува 12,3 m/лм2. IC 953 има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 59 м 6,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +6° 52' 25". Положбениот агол на објектот е во износ од 10°.
Други поделби
Проучување на IC 953 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 3091908.
Италијанско врапче
Италијанското врапче (Passer italiae), познато и како цисалпско врапче е птица минувач од фамилијата на врапчиња Минувачи, која се наоѓа во Италија и други делови од медитеранскиот регион. По изглед, тој е среден помеѓу домашното врапче и шпанското врапче, а видот е тесно поврзан со домашното врапче. Италијанското врапче се јавува во северна Италија и соседните региони.
Имало многу дебати за потеклото и таксономскиот статус на италијанското врапче, особено со оглед на неговото можно хибридно потекло. Некои го класифицирале како подвид на домашното врапче, подвид на шпанското врапче или како посебен вид. ДНК анализа на Глен-Петер Сетре и неговите колеги која била објавена во 2011 година укажала на потеклото на италијанското врапче преку хибридизација помеѓу шпанските и домашните врапчиња, а Сетре и неговите колеги тврделе дека со оглед на неговото потекло и ограничениот степен на хибридизација, третманот како посебен вид бил поддржан.
Опис
Италијанското врапче е мала птица, со сиви и кафени перја. Половите се разликуваат по моделот на перја и малку по должина. Мажјакот има глава со дезен како онаа на шпанското врапче, со костенова круна, вратот и страните на главата и бели образи. Горниот дел на мажјакот е светлокостенлива, а долниот дел е бледосива. Мажјакот има црна дамка на грлото и градите, позната како лигавче или значка. Женката е речиси идентична со женското домашно врапче, но се разликува од женското шпанско врапче по недостатокот на црни ленти на долните делови. Повремено се забележува албинизам.
Италијанското врапче е приближно со иста големина како и домашното врапче, односно од 14-16 сантиметри во должина. Опашката е 5,3-6 сантиметри, тарсус 18,6-21 милиметри, и должината на крилата за мажјаците е 7,3-8,2 сантиметри. Тежината на италијанското врапче варира сезонски од 30 грама во зима до 26 грама во лето.
Таксономијата
Таксономскиот статус на италијанското врапче е предмет на дебата. Различно се смета за стабилен хибрид помеѓу домашното врапче и шпанското врапче, или како подвид на куќниот или шпанското врапче. Многу авторитети, вклучувајќи го и Прирачникот за птиците на светот, го препознаваат како посебен вид, макар и само заради погодност. Други, вклучително и многу групи за заштита, го сметаат италијанското врапче за едноставен хибрид и го игнорираат. Хромозомите на италијанските врапчиња се разликуваат од оние на домашните врапчиња, но митохондријалната ДНК укажува на блиска врска со домашното врапче.
ДНК анализа на Џо Хермансен, Глен-Петер Сетре и група други научници од Норвешка која била објавена во „Молекуларна екологија“ во 2011 година покажувала дека италијанското врапче потекнува како хибрид помеѓу домашни и шпански врапчиња. Има митохондријална ДНК од двата родителски вида. Дополнително, сега се размножувала покрај шпанското врапче без вкрстување во областите каде што се појавуваат и двата вида. Иако се хибридизира со домашното врапче во ретко населена контактна зона на Алпите, контактната зона се одликува со релативно нагли промени во машкиот пердув специфични за видовите, што сугерира дека делумната репродуктивна изолација врз основа на пердувите можеби се развила и помеѓу овие две таксони. Како генетски различна група која е репродуктивно изолирана од родителскиот вид, таа мора да биде препознаена како посебен вид, според Хермансен и неговите колеги.
Распространетост и живеалиште
Италијанското врапче се наоѓа во северна и централна Италија, Корзика и мали делови од Франција, Швајцарија, Австрија и Словенија. Нејзината распространетост била опишана од италијанскиот зоолог Енрико Хилиер Џиљоли во 1881 година. На најсеверниот раб на нејзиниот опсег во јужните Алпи, постои тесна хибридна зона околу 20-30 км (12–20 ми) широк со куќното врапче. Во јужна Италија, постои постепен клинички тренд со шпанското врапче, при што птиците се зголемуваат во нивната сличност со шпанското врапче по изглед и екологија на југ, од околу Неапол до западна Сицилија, каде што птиците личат на чисти шпански врапчиња. Сепак, овој тренд може да биде површен, и Прирачникот на птиците на светот ги препознава птиците од Сицилија и Крит како италијански врапчиња.
Сардинија е населена од шпански врапчиња, додека врапчињата на Малта, Крит и соседните острови се слични на италијанските врапчиња. На Малта, врапчињата личат на шпанското врапче, со урбани птици кои се однесуваат слично како домашните врапчиња, а селските птици како шпанското врапче. Ситуацијата ја комплицираат домашните и шпанските врапчиња кои презимуваат и мигрираат на Малта. Посложена ситуација се јавува во делови од северна Африка, каде што се јавува многу променлива мешана, вкрстена популација на домашни врапчиња и шпански врапчиња. Овој „хибриден рој“ прикажува цела палета на ликови од речиси чисти домашни врапчиња до речиси чисти шпански врапчиња и сè помеѓу.
Италијанското врапче е поврзано со човечки живеалишта, градови и земјоделски области. Во повеќето градови во Италија, ја дели урбаната средина со евроазиското врапче, и во некои делови на Неапол, тој е целосно заменет со овој вид.
Се верува дека популацијата за размножување на италијанските врапчиња се состои од 5 до 10 милиони парови, од кои 750.000 до 900.000 се проценува дека живеат во урбани области. Има густина на населеност од 58 до 160 пара километри на квадрат. До средината на 1990-тите, нејзиното население постојано се зголемувало, веројатно поради зголемената урбанизација. Помеѓу 2000 и 2005 година, популацијата на италијанските врапчиња во Италија се намалила за 27,1 проценти, отсликувајќи ги опаѓањата на домашните врапчиња низ Европа. Од 1998 до 2008 година, урбаното население се намалило за околу 50 проценти. Студијата за статусот на италијанското врапче наведело голем број потенцијални причини за опаѓање на италијанското врапче, вклучувајќи недостиг од храна за инсекти, интензивирање на земјоделството и намалување на зелените површини. Италијанското врапче е меѓу најчестите птици во италијанските градови, но други видови, вклучувајќи ја и европската златна репка, се почести.
Однесување
Однесувањето на италијанското врапче е слично на многу начини на однесувањето на домашното врапче. Таа е социјална птица, која најмногу се храни со семиња и инсекти.
Претежно е седентарен, но донекаде талка надвор од сезоната на парење. Овие скитници се главно локални, но тие може да се прошират и во јужна Франција. Слично на тоа, куќното врапче понекогаш се јавува како зимски посетител во северна Италија.
Покрај интерградирањето со шпанските и домашните врапчиња, италијанското врапче е забележано како хибридизира со евроазиското дрво. Се чини дека јајцата на италијанското врапче не се разликуваат од оние на домашното врапче.
Морис Але
Морис Феликс Шарл Але (Maurice Félix Charles Allais; во  —  во Сен Клу) — француски економист и добитник на Нобеловата награда за економија во 1988 година „за неговите пионерски придонеси кон теоријата на пазарите и ефикасната употреба на ресурсите“.
Економист
Роден во Париз, Франција, Але го посетувал јавното училиште Лисе Лаканал, дипломирал на Политехничката школа во Париз, а студирал на Горната школа Париз. Неговите академски и неакадемски работни места биле професор по економија на Горната школа Париз (од 1944 година) и директор на Центарот за економска анализа (од 1946 година). Во 1949 година добил титула доктор-инженер од Парискиот универзитет. Држел и наставни места во други институции, вклучувајќи го Универзитетот Париз X-Нантер и Институтот за меѓународни и развојни студии.
Како економист направил придонеси кон теоријата на одлучување, монетарната политика и други области. Немал желба да пишува или да ги преведува своите трудови на англиски јазик и многу од неговите поголеми придонеси станале познати за преовладувачката англиска научна заедница, дури кога биле самостојно откриени или популаризирани од англиски економисти. На пример, во едно од неговите главни дела, Économie et Intérêt (1947), прв го вовел моделот на прескокнување генерации (подоцна популаризиран од Пол Семјуелсон во 1958 година), воведувајќи го златното правило за оптимален раст (подоцна популаризано од Едмунд Фелс) или опишувајќи го правилото за трансакциска потреба за пари (подоцна пронајдено во работата на Вилијам Бомол). Исто така бил еден од првите кои твореле во бихевиористичката економија, која во САД главно е водена од Даниел Канеман и Амос Тверски.
Але присуствувал на првиот состанок на друштвото Мон Пелерен, но сам помеѓу присутните, одбил да потпише изјава за целите поради несогласување со правата на сопственост.
Неговото име е особено поврзувано со она што е денес познато како Алеов парадокс, проблем на одлучување кој првпат го прикажал во 1953 година, кој се спротивставува на хипотезата на очекувана корисност.
Теорија на одлучување
Во текот на 1940-тите, Але станал заинтересиран за теоријата на избор при нејаснотии и развил теорија на кардинална корисност. Бидејќи воените услови и неговата желба да објавува на француски јазик, овој труд бил во изолација од тие на Џон фон Нојман и Оскар Моргенстерн, чии теории на игрите и економското однесување го вклучуле развојот на теоријата на очекувана корисност.
Негов интерес во физиката
Покрај неговата кариера во економијата, Морис Але изведувал опити помеѓу 1952 и 1960 година на полето на гравитацијата, специјалната релативност и електромагнетизмот, со цел да истражи можни врски помеѓу овие полиња. Забележал три ефекти:
Низ годините, бројни опити со нишало биле изведувани од научници низ целиот свет со цел да ги проверат овие пронајдоци. Меѓутоа, резултатите биле различни.
Смрт
Але умрел на 9 октомври 2010 година во неговиот дом близу Париз на 99 години.
Значајно културно-историско место на Кина
Значајно културно-историско место на Кина (кин. упр., трад. ; ) — споменик во НР Кина од културно уметничко, научно или историско значење под заштита на Државната управа за културно наследство во состав на Министерство за култура. Имаат посебен статус меѓу заштитените добра и се разликуваат од останатите нивоа на заштита поради нивното големо значење за земјата во целина. Нивното уривање е строго забрането без изречена согласност од управата.
Numbers
Во 1999 г. постоеле 350.000 недвижи културни добра, од кои 70.000 уживале заштита на некое ниво, покрај 10.000.000 движни добра во државните установи. Од сите нив, 4.295 се заштитени места од државно значење (октомври 2013).
Нивоа на заштита
Заштитените места од културно-историско значење можат да бидат од следниве нивоа (степени) на заштита:
Биогориво
Биогориво – гориво добиено со обработка на биомаса. Нивната енергија се добива со фиксирање на јаглерод, т.е. со редукција на јаглеродот од воздухот во органски соединенија. За разлика од јаглеродот ослободен од фосилните горива кој ја менува климата на Земјата, јаглеродот во биогоривата доаѓа од атмосферата, од каде што растенијата го земаат во текот на растењето. Иако фосилните горива се добиени со фиксирање на јаглерод, тие не се сметаат за биогорива бидејќи содржат јаглерод кој не се менувал во природата подолго време. Биогоривата стануваат популарни поради зголемувањето на цените на нафтата, потребата за побезбедно снабдување со енергија и загриженоста за штетните емисии на стакленички гасови.
Во 2010 година, светското производство на биогорива достигнало 105 милијарди литри, што е зголемување за 17% во споредба со 2009 година. Во транспортот, тие учествуваат со 2,7%, со најголемо учество на биоетанолот и биодизелот. Светското производство на биоетанол достигнало 86 милијарди литри, а најголеми производители се САД и Бразил (учествуваат со 90% од светското производство). Најголеми производители на биодизел се земјите од Европската Унија со учество од 53% во светското производство. Според Меѓународната агенција за енергетика, до 2050 година, биогоривата би можеле да одговорат на една четвртина од потребите за гориво во светот за транспорт. На глобално ниво, биогоривата најчесто се користат за транспорт и во домовите.
Повеќето горива за возила се течни, бидејќи на возилата им е потребна голема густина на енергија, како што е онаа содржана во течностите и цврстите материи. Високата енергетска густина е најлесниот и најефикасниот начин да се добие е со мотор со внатрешно согорување, и за тоа е потребно чисто гориво. Горивата што полесно горат се течни и гасовити (може да се втечнуваат), практични се за носење и горењето е чисто (без цврсти производи).
Прва генерација на биогорива
Првата генерација на биогорива се биогорива составени од шеќер, скроб, растително масло и животински масти, користејќи конвенционални технологии. Основните суровини за производство на биогорива од првата генерација често се житарки и семе како пченица од која се добива скроб, а потоа со ферментација се претвора во биоетанол. Со употреба на семки од сончоглед се добива биодизел.
Биоалкохоли
Биолошки произведени алкохоли, најчесто етанол, поретко пропанол и бутанол, се добиваат со работа на микроорганизми и ензими - ферментација на шеќер или скроб (најлесно) или целулоза (потешка).
Биоетанолот е алтернатива на бензинот. Во САД, главно се добива од пченка каде мешавините со етанол сочинуваат околу 9% од вкупната годишна продажба на бензин. Се проценува дека американските возила поминале приближно 3 милијарди километри со мешавини на етанол од 1979 година. Повеќето автомобили денес можат да возат на мешавини со 15% биоетанол и остатокот бензин. Етанолот има помала енергетска густина од бензинот, т.е. потребна е поголема маса на биоетанол за да се произведе истата работа. Предноста на етанолот (CH3CH2OH) е поголемиот октански број што овозможува поголем однос на компресија на моторот за зголемена топлинска ефикасност. Во Бразил, кој е исто така водечка земја во светот во производство и примена на етанол за возила, биоетанолот се добива од шеќерна трска. Околу 15% од бразилските возила работат на чист етанол, додека останатите користат мешавина од 20% со бензин. Биоетанол може да се добие и од други житни култури како пченица и јачмен и од компир. Постојат голем број начини за производство на биоетанол, главниот е методот на „суво мелење“, кој се изведува во неколку фази:
Во производството и употребата на биоетанол добиен од целулоза се емитува 0,22 кг/l CO2, а кај бензинот 2,45 кг/l, што е за 91% повеќе. Биоетанолот добиен од пченка емитира 1,94 кг/л СО2 (22% помалку од бензинот) и оној добиен од шеќерна трска 1,07% (56% помалку од бензинот). Малопродажната цена на етанолот од пченка во САД во 2007 година била поевтина од цената на бензинот. Сепак, цената на количината на енергија што одговара на еден литар бензин била повисока. Бразил се натпреварува со САД во производството на етанол благодарение на шеќерната трска, која дава од 5.700 до 7.600 литри по хектар, двојно повеќе од пченката. Стеблата содржат 20% шеќер кој ферментира во алкохол, а отпадот може да се користи како гориво за напојување на дестилеријата, намалувајќи ја употребата на фосилни горива. Повеќегодишните треви како што растат на почви несоодветни за други култури може да задоволат до 13% од светските потреби за нафта доколку се развие ефикасен процес за претворање на целулозата во алкохол. Енергијата на фосилните горива потрошени во производството на етанол од пченка и добиената енергија на произведениот етанол се во однос 1: 1,3. Енергијата на фосилни горива потрошени за производство на етанол од шеќерна трска и енергијата на добиениот етанол се во однос 1: 8, а за производство на етанол од целулоза енергијата на добиениот етанол од 1 до 2 или до 36, во зависност од методот на производство.
Суровини со висок удел на целулоза, како што се дрво и некои остатоци од земјоделство, може да се користат за производство на метанол. Технологијата е сосема поинаква од онаа за производство на етанол. Во првиот, суровината се претвора во гасен интермедијар од кој се синтетизира метанол. Фазата синтеза на метанол е добро позната и комерцијално докажана, додека фазата на гасификација е сè уште во развој. Вакво истражување се спроведува во земји со голем дрвен потенцијал како што се Шведска и Бразил. Во многу аспекти, етанолот и метанолот се многу слични на бензинот. За да додадете до 20% етанол на бензинот, не се потребни модификации или интервенции на моторот, додека за поголеми пропорции или за погон само со етанол, моторот треба делумно да се модифицира што ја зголемува цената на таквите возила за околу 5 до 10%. Слично на етанолот, метанолот може да се користи како додаток на бензин или како специјално гориво. Поради малку поинаков начин на согорување од бензинот, може да се појават одредени тешкотии кои се решаваат со додавање на одредени супстанции.
Бутанолот (C4H9OH) се добива со ферментација на АБЕ (ацетон, бутанол, етанол) и модификациите на експерименталните процеси покажуваат потенцијално високи приноси на енергија со бутанол како единствен течен производ. Бутанолот ќе обезбеди повеќе енергија и, наводно, може да гори директно во тековните бензински мотори (без измени во дизајнот), е помалку корозивен и помалку растворлив во вода отколку етанолот.
Биодизел
Биодизелот (метил естер од масло од репка) е моторно гориво добиено од масло од репка или рециклирано отпадно масло за јадење. Суровините на биодизелот се животински масти, растителни масла, соја, сенф, сончоглед, палмино масло, алги, итн. Биодизелот е најчестото биогориво во Европа. Биоразградлив е и не е опасен за околината. Додека од хектар пченка се добиваат околу 2.500 литри етанол годишно, од хектар соја се добиваат околу 560 литри биодизел, еден хектар алги во теорија може да даде повеќе од 45.000 литри биогорива годишно. Пченката или сојата имаат род еднаш годишно, а алгите можат да се собираат секој ден. Хемиското претворање на растително масло за производство на биодизел троши помалку енергија отколку да се дестилира пченката во етанол, но проблемот е процентот на искористеност и високата цена. Германија е водечки светски производител на гориво од синапи. Во некои земји во Европската Унија, одреден процент на биодизел е веќе присутен во горивата, а исто така и некои возила веќе можат да работат на 100% биодизел. Се добива преку процес на естерификација со реакција на растително масло со метанол и натриум хидроксид како катализатор, за да се формира естер на масна киселина заедно со други нуспроизводи: глицерол, талог на глицерид и сапун. Маслата се мешаат со натриум хидроксид и метанол и хемиската реакција произведува биодизел и глицерол. Еден дел глицерол се произведува на секои десет делови на биодизел. Чистиот биодизел (Б100) има далеку најмалку штетни емисии меѓу дизел-горивата. Б100 може да стане повискозен при пониски температури, а тоа зависи од суровината од која се добива. Во некои земји, производителите на автомобили дури обезбедуваат гаранција за употреба на биодизел во нивните мотори. Повеќето возила денес имаат мотори кои не мора да се редизајнираат за да користат биодизел. Бидејќи биодизелот е добар растворувач и ги чисти остатоците од минерални дизели, филтрите на моторот мора почесто да се менуваат бидејќи биодизелот ги раствора остатоците во резервоарот за гориво и цевките. Исто така ја чисти комората за согорување од остатоци од јаглерод и ја зголемува ефикасноста. Биодизелот има намалена количина јаглерод и зголемена количина на водород и кислород, што значи дека при согорувањето се произведуваат помалку неизгорени јаглеродни честички. Иако чистиот течен гас и водородот имаат почисто согорување, тие се користат во многу помалку ефикасни бензински мотори и не се лесно достапни. Биодизелот е безбеден за ракување и транспорт бидејќи е биоразградлив, 10 пати помалку токсичен од кујнската сол и гори на релативно висока температура (148 °C). Спаѓа во групата на масни киселини со средно долга, C16-C18 верига. Овие молекули покажуваат сличност со молекулите на минералниот дизел.
Во производството и употребата, биодизелот испушта 0,89 кг/л СО2, а во минералниот дизел 2,81 кг/л, што е за 68% повеќе. Малопродажната цена во Германија во јуни 2007 година бил поскап од стандардниот дизел. Енергијата на фосилните горива што се користат во производството на биодизел и енергијата обезбедена од произведениот биодизел се во сооднос 1: 2,5.
Растително масло
Растителното масло обично не се користи како гориво, но маслото со послаб квалитет може да се користи за оваа намена. За да се осигура дека инјекторот правилно го дисперзира горивото заради ефикасно согорување, растителното масло мора да се загрее за да се намали вискозността. Оваа постапка е полесна во климатски услови со потопла клима. Големите корпорации нудат мотори прилагодени за растително масло, без потреба од дополнителни измени. Растителното масло може да се користи и од постарите верзии на дизел-мотори, кои не го користат вообичаениот метод на вбризгување на гориво или вбризгување на гориво со употреба на електронски систем. Поради соодветниот дизајн на комората за согорување, што овозможува индиректно вбризгување на гориво, ваквите мотори се најпогодни за погон на растително масло. Овој систем овозможува релативно поголеми молекули на масло, со што повеќе време за согорување.
Биогас
Биогасот е гасовито гориво добиено со анаеробно варење или ферментација на органска материја, вклучувајќи ѓубриво, канализациска тиња, комунален отпад или кој било друг биоразградлив отпад. Претежно се состои од метан и јаглерод диоксид. Цврстиот нуспроизвод може да се користи како биогориво или ѓубриво. Тоа може да биде важен извор на енергија во иднина.