cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фредерик Шопен
Париз
Еден истакнат англиски аматер го има опишано неговото среќавање со Шопен во еден салон:
Замислете си нежен човек од огромна префинетост на израз и манир, како седи на пијано и свири без нишање на телото и скоро без движење на рацете, зависејќи сосема од неговата тесна женствена рака и витки прсти. Широките арпеџи во левата рака, одржувани во постојан тонски тек од строгото легато и префинетата и постојана употреба на гласниот педал, обликуваа хармонична потструктура за извонредно поетичното кантабиле. Неговото деликатно пијанисимо, сепроменливите модификации на тонот и темпото (темпо рубато) имаа неопишлив ефект. Дури и во енергичните делови тој навистина ретко преминуваше мецофорте.
Од Париз Шопен извршил разни посети и турнеи. Во 1834, со Хилер го посетил Рајнскиот музички фестивал во Ахен организиран од Фердинанд Рис. Тука Шопен и Хилер се сретнале со Менделсон, и тројцата продолжиле во посета на Диселдорф, Кобленц и Келн, уживајќи во дружбата, учејќи и свирејќи заедно.
Зурла (македонска)
Надворешни врски
„Моме стое“ на зурла во изведба на мајстор Махмут Музафер
Фредерик Шопен
Париз
Во 1835 година Шопен се договорил да се сретне со семејството во Карлсбад. Додека бил таму се запознал со грофот Франц фон Тун-Хохенштајн, чии ќерки ги подучувал во Париз. Грофот ги поканил Шопен и неговите родители во неговиот семеен замок на Елба во Дечин. Потоа Шопен ги испратил родителите во Варшава; потоа никогаш повеќе не ги видел. Се вратил во Париз преку Дрезден, каде престојувал неколку недели, а потоа отишол во Лајпциг каде се сретнал со Менделсон, Шуман и Клара Вик. Меѓутоа по патот за назад имал тежок бронхитичен напад, толку сериозен, што некои полски весници пишувале дека умрел.
Во 1836 година Шопен се свршил за седумнаесетгодишната Полјачка Марија Воѕињска, чија мајка инсистирала на тоа ова да остане во тајност. Следната година свршувачката била отповикана од нејзиното семејство.
Жорж Санд
Во 1836 година, на забавата кај грофицата Марија д'Аго, љубовницата на Франц Лист, Шопен се запознал со Амандина-Аурора-Лусил Дипен, баронесата Дидеван, попозната под нејзиниот псевдоним, Жорж Санд. Таа била француска писателка романтичарка позната по своите бројни љубовни врски со Проспер Мериме, Алфред де Мисе (1833–34), нејзиниот секретар Александар Мансо (1849–65) и други, меѓу нив можеби и глумицата Марија Дорвал.
Забележителен дел од нивното заедничко време била мизерната зима во Мајорка (1838–1839), каде имале проблеми со наоѓање на пристојно сместување и завршиле во живописниот, но студен манастир Валдемоса. Шопен имал проблеми и со донесување на неговото пијано „Плејел“. Пристигнало од Париз по долго чекање, па заглавило на шпанската граница каде барале да се плати голема царина. Шопен го користел малку повеќе од три недели; остатокот од времето морал да компонира на расклатено најмено пијано за да ги заврши неговите Прелудиуми (Оп. 28).
Таа зима лошото време имала така катастрофални последици по Шопеновото здравје и неговата хронична дробна состојба, што морал да пребега прво во Барселона, па во Марсеј. Иако здравјето му се подобрило, тој никогаш сосема не оздравел од ова. Тој се жалел од докторите во Мајорка со неговата постојана луцидност: „Првиот ми рече дека ќе умрам; вториот рече дека веќе сум ги издишал последните здивови, а пак третиот ми рече дека веќе сум мртов“.
Во 1845 година, здравјето уште повеќе му се нарушило, и со тоа настанал и сериозен проблем во односот со Жорж Санд. Ова се влошило уште повеќе во 1846 година со проблемите со ќерката на Санд, Соланж и младиот вајар Жан-Батист Огист Клезенже. Таа година Санд го издала своето дело Лукреција Флоријани, чии главни ликови — богата глумица и принц со лошо здравје — може да се протолкуваат како Санд и Шопен; расказот бил неповолен за Шопен. Во 1847 година семејните проблеми ѝ ставиле крај на десетгодишната врска помеѓу Санд и Шопен.
Последниот период од животот
Откако се разделил со Жорж Санд, Шопен паднал во длабок очај, што секако ја забрзало неговата смрт. По заминувањето од Нохант повеќе не искомпонирал ниедно значајно дело, само неколку минијатури. По избувнувањето на револуцијата во Париз во 1848 година, Шопен заминува за Англија и Шкотска на патување кое целосно го истоштило. На 16 ноември 1848 година, во Guildhall во Лондон тој го одржѓа неговиот последен јавен концерт. Организатор и спонзор на престојот била неговата ученичка, Шкотланѓанката Џејн Стирлинг, позната како „вдовицата на Шопен“. Жена која му пружила љубов на композиторот, дури и му понудила брак. Сепак, тој се чувствувал премногу болен и не и возвратил на нејзините чувства. Од писмата на Шопен дознаваме дека нежноста и заштитноста на Џејн го вознемирувале и му оделе на нерви.
Атлетика на Летните олимписки игри 2004 – скок во височина за мажи
Скок во височина за мажи на Летните олимписки игри 2004 — дисциплина која се одржала во периодот од 20 август до 22 август 2004 година на Олимпискиот стадион во Атина, Грција.
Фредерик Шопен
Смрт
Сестра му, која го подучувала на пијано, го негувала во станот на Плас Вандом 12. Во ситните часови на 17 октомври Шопен починал. Изутрина Клезенже ја направил неговата посмртна маска и калапи од рацете.
Атлетика на Летните олимписки игри 2004 – скок во височина за мажи
На натпреварот биле пријавени 38 натпреварувачи од 28 земји. Натпреварувачите биле поделени во две квалификациски групи (по 19). Квалификациите за 12 финалисти се одржале на 20 август, а финалето на 22 август.
Фредерик Шопен
Смрт
Пред погребот му била исполнета смртната желба да му го извадат срцето пред закоп (се плашел да не биде погребан жив) и да го испратат во урна на сестра му во Варшава. Таму и денес е вѕидано во Црквата на св. Крст во реонот Краковско Предместие, под натписот од Матеј VI:21: „зашто каде е твоето богатство, таму ќе биде и твоето срце“.
Атлетика на Летните олимписки игри 2004 – скок во височина за мажи
Рекорди
20 август 2004.
Фредерик Шопен
Смрт
Шопен побарал на погребот да му се пее Моцартовиот Реквием. Реквием има големи делови за женски гласови Црквата на Магдалена никогаш не дозволувала женски хористи. Погребот се одложил за речиси две недели, кога црквата попуштила, па дозволила женски хористи да пеат зад црна кулиса.
Погребот се одржал на 30 октомври 1849 г., на кој присуствувале речиси илјада луѓе. На него биле исвирени и Шопеновите прелудиуми бр. 4 во e-мол и бр. 6 во ха-мол.
По негова желба бил погребан на гробиштата Пер Лашез. Крај гробот бил отсвирен неговиот Погребен марш од сонатата Оп. 35 во, во инструментација на Наполеон Анри Ребер.
Подоцна некои од неговите пријатели од Полска дошле во Париз со ќуп од нивната земја, за композиторот да лежи под полска почва.
Шопеновиот гроб привлекува бројни посетители кои секогаш оставаат многу цвеќиња дури и среде зима.
Срцето на Шопен
Садот со срцето на композиторот потопен во алкохол (најверојатно во коњак или шпирт) бил тајно пренесен во Полска во јануари 1850 година од  страна на неговата постара сестра Лудвика Једжејевичова. Во Варшава извесно време го чувала во нејзиниот стан сместен во станбена куќа на ул. Подвејл. Подоцна (точниот датум не е познат) срцето им било доверено на свештениците во црквата на Светиот Крст, која била парохиска црква на семејството Шопен. Најпрвин се чувал во долната црква. Во 1880 година срцето било ставено во левиот столб на главниот наос на храмот. Има епитаф дизајниран од Леонард Маркони на бела мермерна плоча од Карара. На таблата има натпис „за Фридерик Шопен, од неговите сонародници”. Над него, цитат од Евангелието на св. Матеј: „Каде е твоето богатство, таму ќе биде и твоето срце”. Епитафот бил финансиран со средствата од хуманитарниот концерт организиран од композиторот Владислав Желењски, претседател на Музичкото друштво во Варшава. Плочата била откриена на 5 март 1880 година.
Урната со срцето на Шопен била пренесена во Милановек. Била поставена на клавирот во салонот-капела. На 17 октомври 1945 година, на годишнината од смртта на Шопен, парохискиот свештеник на Св. Крст во Варшава, о. Леополд Петрзик, композиторот проф. Болеслав Војтович и музикологот Бронислав Сидов ја однеле урната во Желазова Вола. Таму меѓу другите биле пречекани од претставници на највисоките државни органи на чело со Болеслав Биерут. Урната била поставена на пиедестал наспроти портретот на композиторот. По говорот, Болеслав Биерут ја предал урната на градоначалникот на Варшава, Станислав Толвињски. Откако Хенрик Штомпка отсвирил ноктурно, две мазурки и полонез, урната со срцето ја презеле претставници на младината. На пат кон Св. Крст, автомобилот застанал на аголот кај Вола, каде во 1830 година Фредерик Шопен бил испратен од Варшава.
По свечената миса во разрушениот храм, пред да се положи урната, проповедта ја одржал Хиероним Фајхт. Вечерта тој ден, во зградата „Рома“ на ул. Новогродска 49, се одржала свечена академија на која биле изведувани делата на Шопен.
Во 2014 година тим од научници предводен од проф. д-р хаб. Михал Вит, раководител на Одделот за молекуларна и клиничка генетика на Институтот за генетика на Полската академија на науките во Познањ, направил анализа на резултатите од испитувањето на срцето на композиторот, што открило дека директната причина на неговата смрт била перикардитис (воспаление на срцевата обвивка) како сериозна последица на туберкулоза.
Идеологија и политички преференции
Шопен цел живот бил голем верник, католик. Не бил многу побожен, бидејќи верата ја сметал за интимна работа. Но го знаел Светото писмо напамет и можел да го цитира. Пред својата смрт, тој се исповедал и ги благословувал присутните, молејќи го Бога за милост кон нив. Шопен останал умерен конзервативец по општествените прашања. Здодевни му биле егалитарните теории, бил противник на социјализмот и без двоумење ги осудувал милениаризмичките општествени утопии. Не го ценел либерализмот и имал монархистички  тенденции. Тој самиот тврдел дека „Ги сакам карлистите, а ги мразам филипистите“. Чувствувал неволност, па дури и презир кон аристократските и плутократските салони, особено француските.
Шопен се сметал себеси за Полјак и ја сметал Полска за своја матична земја; бил емотивно врзан за Мазовија. Тој немал никаква антипатија кон другите народи, иако понекогаш знаел да се однесува со аверзија кон, на пример, Англичаните или Евреите ; особено ги сакал и ги ценел Чесите.
Не бил поддржувач на востанија, кои ги сметал за осудени на неуспех. Поради тоа и се заладиле неговите односи со Мохнацки. Сепак, тешко го доживеал падот на востанијата од 1830–1831 и 1848 година.
Музика
Шопеновата музика за пијано е комбинација од уникатен ритмички осет (особено со употребата на рубато), честа употреба на хроматицизам и контрапункт. Оваа мешавина дава особено нежен звук во мелодијата и хармонијата, кои сепак имаат за подлога интересни хармониски техники. Тој го зел новиот салонски жанр ноктурно измислен од ирскиот композитор Џон Филд, и го разработил до нови длабочини на софистикација. Само три од 21 ноктурно биле издадени по неговата смрт во 1849 година, наспроти неговата волја. Тој исто така ги обдарил популарните танцови форми како полската мазурка и валцерот, Виенскиот валцер, со поширок дијапазон на мелодија и израз. Шопен бил првиот кој компонирал балади и скерца како поединечни дела. Исто така го зел примерот на Баховите прелудиуми и фуги, претворајќи го жанрот во своите прелудиуми.
Неколку од Шопеновите дела се денес мошне познати — вакви примери се Револуционерна етида (Оп. 10, бр. 12), Минутен валцер (Оп. 64, бр. 1), и третиот став од сонатата поднасловена како Погребен марш (Оп. 35), која често се користи како архетипична претстава за тага. (Треба да се спомене дека самиот Шопен никогаш не им давал наслови на делата, туку само жанр и број, така оставајќи му ги сите потенцијални вонмузички асоцијации на слушателот. Експресивните и атмосферски наслови по кои денес знаеме многу негови дела се сите измислени од некој друг) Револуционерна етида не била искомпонирана заради неуспешното востание во Полска против Русија; тоа е временска коинциденција. Погребниот марш пак бил искомпониран пред остатокот од сонатата во која се содржи, но точната прилика не се знае; изгледа дека не бил инспириран од некоја конкретна психолошка состојба. Други мелодии пак, биле понатаму искористени како основа за популарни песни, како на пример бавниот дел од Фантазија-импромпту (Оп. постх. 66) и првиот дел од Етида Оп. 10 бр. 3. Овие дела често се засноваат на интензивниот и персонализиран хроматицизам, како и од мелодиската крива сродна на оперите во Шопеновото време — оперите на Џоакино Росини, Гаетано Доницети, и особено на Белини. Шопен со помош на пијаното ја пресоздавал грациозноста на пејачкиот глас, а постојано зборувал и пишувал за пејачи.
Шопеновиот стил и неговите дарби станале сѐ повеќе влијателни. Роберт Шуман бил неверојатно голем обожавател на Шопеновата музика— иако ова чувство не било возвратено — и тој земал мелодии од Шопен, па дури и именувал едно дело од неговата свита Карневал по Шопен.
Франц Лист пак, уште еден голем обожавател и личен пријател на Шопен, често транскрибирал Шопенови полски песни за пијано.
Шопен ги изведувал своите дела во концертни сали, но почесто во поинтимна салонска атмосфера со пријатели. Но само подоцна, кога здравјето сериозно му се нарушило, Шопен сосема се откажал од јавни настапи.
Исто така влијателни станале и неговите технички иновации. Неговите прелудиуми (Оп. 28) и етиди (Оп. 10 и 25) набргу станале стандардни дела, и инспирација за Листовите Трансцендентални етиди и Шумановите Симфониски етиди. Александар Скрјабин исто така претрпел големо влијание од Шопен; на пример, неговите 24 Прелудиуми, Оп. 11 се инспирирани од Шопеновиот Оп. 28.
Меѓу најголемите изведувачи на Шопеновата музика се вбројуваат: Владимир де Пахман, Раул Пуњо, Ингнациј Јан Падеревски, Мориц Розентал, Сергеј Рахманинов, Алфред Корто, Игнац Фридман, Раул Кочалски, Артур Рубинштајн, Мјечислав Хоршовски, Клаудио Аро, Владо Перлемутер, Свјатослав Рихтер, Владимир Хоровиц, Дину Липати, Владимир Ашкенази, Марта Аргерич, Маурицио Полини, Мурај Пераија, Кристјан Цимерман, Евгениј Кисин, Симон Трпчески.
Рубинштајн се искажал за Шопен и универзалноста на неговата музика вака: Шопен бил универзално препознатлив гениј. Неговата музика освојува најразновидна публика. Кога првите Шопенови ноти прозвучуваат низ салата, имаме среќни воздишки на препознавање. Ширум сиот свет мажи и жени ја знаат неговата музика. Ја обожаваат. Трогнати се од неа. Сепак ова не е „романтистичка музика“ во бајроновска смисла. Не раскажува приказни и не слика сцени. Таа е експресивна и лична, но сепак е чиста уметност. Дури и во ова апстрактно атомско време каде што чувствата не се во мода, Шопен продолжува да живее. Неговата музика е универзалниот јазик на меѓучовечкото општење. Кога го свирам Шопен им зборувам директно на срцата на луѓето!
Стил
Неговата изведба секогаш беше благородна и прекрасна; тоновите му пееја, било во полно „форте“ или најмеко „пијано“. Со неизмерна макотрпност се трудеше да ги научи учениците на изведбениот стил „легато“, „кантабиле“. Најострата негова критика беше: „Не знае како да сврзе две ноти“. Исто така бараше најстрого внимавање на ритам. Мразеше секава флегматичност и влечкање, погрешно поставени „рубата“, како и претерани „ритарданда“... и токму тука луѓето прават такви ужасни грешки при изведба на неговите дела.
Шопеновите полонези ја довеле таа музичка форма до ниво повисоко отколку што кој било можел да си замисли дека таа може да стигне. Низата од седум полонези издадени за време на неговиот живот (други девет се издадени посмртно), започнувајќи со парот Оп. 26, поставил сосема нов стандард за компонирање и изведба на музика. Ова било вкоренето во Шопеновата страст за компонирање и издавање на полска музика — по повторниот пад во рацете на Русија. Полонезата во а-дур Оп. 40 бр. 1, „Воена“ и полонезата во ас-дур Оп. 53, „Херојска“, се вбројуваат меѓу неговите најсакани и најизведувани дела.
Романтизам
Шопен имал индиферентен став за најголемиот дел од неговите современици, иако имал доста пријатели од романтистите во музиката, книжевноста и ликовната уметност (многу од нив преку Жорж Санд). Меѓутоа многумина сметаат дека Шопеновата музика го претставува врвот на романтистичкиот стил. Релативната класична чистина и дискретност на неговата музика, со малку екстравагантен егзибиционизам, делумно сведочи за неговата длабока почит кон Бах и Моцарт. Шопен никогаш не навлегувал во експлицитно „сценоотсликување“ во музиката, нити пак користел програмски наслови, дури и лутејќи им се на издавачите што ги именувале делата како што ги знаеме денес.
Во полската култура
Шопен сè уште се смета за најголем полски композитор, но улогата на неговата музика - иако речиси сите полски композитори се осврнуваа на неа во многу генерации што доаѓаат - дефинитивно ја надмина самата музика. Патриотското значење на неговите дела го препознаваат не само Полјаците. Во 1836 година, Роберт Шуман во „Neue Zeitschrift für Musik“ напишал:
''Да знаеше моќниот, деспотски монарх од север како му се заканува опасен непријател во делата на Шопен, во едноставните мелодии на неговите мазурки, ќе ја забранеше оваа музика. Делата на Шопен се оружје скриено во цвеќиња .''
Неговите дела, особено полонезите и мазурките, биле третирани како синоним за полскост, именувани и користени со посебно патриотско значење. Игнаси Јан Падеревски на стогодишнината од раѓањето на Шопен кажал:
''Забранети ни беа Словацки, Красињски, Мицкевич. Шопен не ни е забранет. И сепак  во делата на Шопен се крие сè, што ни е забрането: жарени наметки, појаси со златни букви, патетични руби, краковските улици, аристоркатскиот звук на сабја, наше парче памучни ленти, болка на ранети гради, бунт на окованиот дух, надгробни крстови, крајпатни селски цркви, молитви на тажни срца, ропска болка, копнеж кон слобода, проклетство на тираните и радосна песна на победите..''
Шопен останува еден од најпознатите Полјаци во светот до ден-денес.
Во европската музика
Уникатната хармонија на Шопен имала големо влијание врз Рихард Вагнер, а неговите минијатури дополнително ги инспирираа Роберт Шуман и Франц Лист. Пред сè, всушност тој бил првиот извонреден творец на т.н. национални училишта за романтична музика. Примерот на Шопен го охрабрил Едвард Григ да направи слична употреба на норвешкиот фолклор. Композиторите на „големата петорка“ од Русија со голем ентузијазам се изразувале за музиката на Шопен, во Франција тој бил пример за композитори како Габриел Фауре, Клод Дебиси и Морис Равел, па дури и младиот Оливие Месијаен, а во Русија - Александар Скрјабин и Сергеј Рахманинов... Според германскиот музиколог Алфред Ајнштајн, влијанието на Шопен било исклучително:
''Тој имаше следбеници не само во Варшава, туку и од север кон југ, од Осло до Палермо, од исток кон запад, од Санкт Петербург до Париз. Како што ниту еден композитор на симфониска музика од деветнаесеттиот век не можел да не  го забележи Бетовен, ниту еден композитор на музика за пијано по 1830 година не можел да го прескокне Шопен.''
Дела
Сите Шопенови дела се за пијано, соло или со придружба. Главно се за соло пијано, но има и неколку за пијано ансамбли со инструменти, меѓу кои второ пијано, виолина, виолончело, глас и оркестар.
Денес зачувани се над 230 Шопенови дела. Разните ракописи и дела од раното детство не се пронајдени.
Споменици
Пред Втората светска војна, во горниот дел на варшавскиот Лазјенковски парк. При основата на статуата во летните неделни попладниња се одржуваат бесплатни пијано рецитали на Шопеновите композиции. Стилизираното дрво над Шопеновата фигура е во облик на неговата рака и прсти.
Секои пет години во Варшава се одржува Меѓународниот Шопенов пијанистички натпревар; повремено се доделува и наградата Grand prix du disque de F. Chopin за истакнати снимки на Шопенови дела, ремастерирани или нови.
Во негова чест, во Скопје е именувана улицата „Фредерик Шопен“. Во 2010 година во Општина Кисела Вода бил отворен парк Шопен каде поставена е и биста на овој музички великан. Секоја година овде се организира културна манифестација „Ден на музиката на Фредерик Шопен“, настан со кој се одбележува годишнина од смртта на големиот композитор.
Тврдина Фуентес
Форт Фуентес, (Forte di Fuentes), е поранешна воена тврдина на ридот Монтекио или Монтеџиоло во близина на Колико, во провинцијата Леко, Ломбардија, северна Италија.
Изградена е од шпанскиот гувернер на Милано, дон Педро Енрикез де Ацеведо, гроф од Фуентес, со цел да се брани северната граница на шпанскиот домен наспроти Грисонови на север. Изградбата била започната во 1603 година или октомври 1609 година под воениот архитект Габрио Бруска, и била значително завршена во рок од три години. Помошни утврдени структури биле кулата Сорико, Торета дел Пасо, Фортино д'Ада, Торино ди Боргофранконе, Торета ди Курчио и кулата Фонтанедо. Како и градот Милано, тврдината Фуентес му попуштила во 1706 година на принцот Јуџин од Савој, со што завршила шпанската контрола врз областа.
Тврдината била посетена во 1769 година од страна на императорот Јосиф II, кој ја прогласил за воено бескорисна. Таа била деактивирана во 1782 година, а ридот бил ставен на аукција на приватен купувач. Тврдината била во голема мера урната во 1796 година од генералот Рамбо по наредба на Наполеон и на барање на Грисон. Во текот на 19 век урнатините станале засолниште на групи бандити кои австриската жандармерија не можела да ги отстрани.
Од 1911 до 1913 година на локацијата била изградена Тврдината Монтекио-Лусарди со осум пушки, а кружната шпанска кула на западната страна била урната во тоа време. Тврдината останала недопрена за време на Првата светска војна.
Во 1987 година, целиот рид, со урнатините на тврдината, бил купен од провинцијата Комо, а подоцна преминал во провинцијата Леко. Асоцијацијата Форте ди Фуентес, здружение за заштита на историскиот локалитет, е формирана во 1998 година.
Мара Нацева
Рани години
Мара Нацева е родена на 28 септември 1920 година, во Куманово. Во 1936 година, на шеснаесетгодишна возраст, станала членка на СКОЈ, а во 1939 година и на КПЈ. Поради учество во штрајкувачкото движење, таа морала да го напушти Куманово и заминала во Ниш, каде, исто така, се вклучила во партиските активности на КПЈ. Во 1940 година, Нацева станала членка на Месниот комитет и на Окружниот комитет на КПЈ за Ниш и учествувала, како делегат од Србија, на Петтата земска конференција на КПЈ, одржана во Загреб.
Во НОБ
По окупацијата на Македонија во Втората светска војна, од крајот на 1941 година, Нацева била членка на Покраинскиот комитет на КПЈ за Македонија. Во летото 1942 година, таа била уапсена од бугарската полиција и била интернирана во логорот за жени во близината на Асеновград. Едно новооткриено писмо на Страшо Пинџур, испратено до неговиот роднина, новинарот Блажо Видов, кој во тоа време работел и живеел во Софија, открива дека Страшо Пинџур настојувал да најде начини за ослободување на Мара Нацева од затворот. Така, во писмото, тој му пишува на Видов:
„''Драги чичо Блажо, еве идам да ти се јавам по причина на еден немил случаи. Има една недела како е моата пријателка затворена. Фаната е на улица. По каква причина оште не можам да разберам. Положението и е во секој случаи тешко бидејќи не беше пријавена никаде - нема адресна карта. Ти секако да имаш некои познати свет овдека кој имат влиание каде власта и кои би можеле да сторат нешто за да и се помогни. Ја бих те молил да сториш се за да би и се помогнало. Она ми е многу скапа другарка - од овиа неколку думи можиш да ја разбериш големината на моите чувства спрема неа, без да за истата пишам на долго и широко... Било колку големи матерјиални средства нема да их жалам само да се спаси. За тоа, ти ако имаш взможност дојди, па трошокот ја ќе го сносам. Ако е потребно, секоа интервенциа ќе биде скапо наградена и платена''.“
По ослободувањето
Прогласена е за народен херој на 29 ноември 1953 година. По завршувањето на Втората светска војна, Нацева извршувала повеќе високи политички функции.
798 п.н.е.
798 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 798. година пред новата ера, 798. од првиот милениум п.н.е., 98. од 8 век п.н.е. и деветта од 790-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4710 и 4711 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3952 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2962 и 2963 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 45 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 798 година се протега во 1838 и 1839, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1898 и 1899 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 255 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1463 и 1462 исламска година пред хиџра.
Вотје
Вотје (маршалски: Wōjjā ) е корален атол во Маршалските Острови. Атолот е дел од Ратачките Острови и е составен од 75 мали островчиња. Вотје е една од општините во Маршалските Острови. Вкупната копнена површина на атолот е 8.18 км2, има лагуна со 624 км2 и тоа го прави атолот еден од најголемите во државата. Според податоците од 1999 година на атолот живееле 900 жители, додека во 1997 година имало 1000 жители, вклучувајќи ги и 200-те ученици кои се образуваат на атолот. Некои од поголемите островчиња на атолот се Вотје, Бодао, Енеџелталк, Укон, Ветвирок, Кајкен, Вормеџ, Кимаџо, Нинум и Кабен.
На Вотје има 4 цркви, неколку продавници, четири училишта, од кои три се државни а едно приватно. Атолот со остатокот од земјата е поврзан по морски пат, но на атолот се наоѓа и Аеродромот Вотје.
Османлиска архитектура
Османлиската архитектура е архитектура на која била создадена во времето на Османлиското Царство. Нејзиното време започнува во Бурса и Едрене во текот на 14 век и 15 век. Оваа архитектура е во голем степен наследник на архитектурата на селџуците, има големо влијание од Иран и исламските традиции на мамелуците, како и византиската архитектура. Скоро петстотини години, византиската архитектура служела како модел за многу од османлиските џамии. Како севкупност, османлиската архитектура низ историјата е запишана како мешавина од архитектурни традиции на Средоземното Море и Блискиот Исток. Исламската архитектура, која долго време се темелела на обични градби со опширни декорации, била променета од османлиската архитектура, која најмногу се заснова на религијата. Во Македонија, особено во Скопје и во Битола, може да се најдат некои од најдобрите примери на Отоманската архитектура надвор од денешна Турција.
Рана архитектура
Во родната си Средна Азија, Турците живееле во куполи, како минипалати. Тие палати подоцна повлијаеле на архитектурата на Османлиите. Кога селџуците први престигнале во Иран, од нив произлегла архитектурата на старите традиции. Селџуците изградиле и нови видови на структурни елементи, како медресата. Првата позната медреса е Низамијах која датира од 11 век и била изградена од страна на Низам ал-Мулк, трите медреси во Нишапур, Тус и Багдад. Друга област во која придонеселе селџуците во архитектурата се сводовите и мавзолеите.
Од 12 век датираат итн. каравансараите. Нивните градби обично се изработени од тула, а внатрешните и надворешни ѕидови од декоративен материјал, направени од смеса на вар, прав, гипс и мермер.
Рана османлиска архитектура
Со создавањето на Османлиското Царство, годините од 1300 до 1453 година ја сочинуваат т.н. рана османлиска архитектура, кога отоманското искуство е во период на барање на нови идеи во архитектурата. Тој период е сведок на три типа на џамии: диференциран, единичен и subline-angled џамии. Џамијата Хаџи Озбек во Изник е пример за османлиската еднократна џамија. Куполниот архитектурен стил еволира од Бурса и Едрене. Џамиите во Бурса и Одрин биле првите кои биле изградени од страна на Османлиите, претежно со една купола. Падот на Цариград и префрлањето на престолнината на Османлиското Царство од Едрене во Цариград предизвикала голема промена во архитектурниот стил на империјата. Градба која била изградени во периодот на преместувањето на престолнината е Џамијата Бајазид II, која се смета исто така за раниот период од развојот на османлиската архитектура, потоа Фатих џамија, Топкапи-сарај и други.
Класичен период
Во времето на класичниот период, една од главните одлики е неразделноста односно споеноста на внатрешниот двор со џамијата. Главен архитект од тоа време е Синан (1492-1588). Синан создал една нова ера не само во османлиската архитектура туку и во светската, создавајќи вкупно 334 градби во различни градови. Првата позначајна градба му била џамијата Шехзаде од 1548 година, Сулејмановата џамија од 1557 година, и Селимовата џамија во Едрене.
Во времето на султан Ахмед III (1703-1730), османлиската архитектура, благодарение на врските си со Франција започнала да попаднува под влијание на барокот и рококото, кои веќе биле популарно развиени во Западна Европа. Се претпоставува барокната архитектура била разработена од страна на селџуците. Пример за тоа е џамија Дивриги која денеска спаѓа во Списокот на светско културно и природно наследство на УНЕСКО. Честопати овој период се нарекува и селџукски барок. Од овде тој се појавил и во Италија и Франција.
Црквите во Османлиското Царство
По Падот на Цариград и преземањето на градот од страна на Османлиите, многу цркви и манастири, изградени со византиски стил, биле претворени во џамии. Една од најпознатите такви е Света Софија во Истанбул. Во Македонија, Света Софија во Охрид и црква посветена на Архангел Михаил во Штип биле претворени во џамии. Џамијата на Султан Мурат во Скопје може да се изградени врз урнатините на црквата на Свети Георгиј. Јени џамија во Битола, исто така, беше изграден на местото на една црква. Во овие случаи не е сигурно дека црквите биле уништени, всушност, од страна на Османлиите. Исто така можно е дека тие веќе биле руинирани на почетокот на Отоманското владеење и дека градителите на џамии направија само употребата на "свето место". Според османлиската практика, на местото на една црква може повторно да се користат кога тоа не се користи за повеќе од 40 години. И покрај општиот исламски ограничувања на црквата зграда, таму биле изградени одреден број на нови цркви во Македонија под отоманска власт. Примерите вклучуваат црквата Св Ѓорѓи во Младо Нагоричане и манастирската црква (Светите Архангели) во Кучевиште.
Османлиски барок
Основни и најпознати градби во Османлиското Царство во т.н. текот на Османлиски барокот се: џамијата Зејнеп Султан, Џамија Лалели, Гробот Фатих.
Доцен период
Џамијата Нусретије и џамијата Ортаќој, гробот на Султан Махмуд, Беглербеговскиот дворец, Долмабахче се најпознатите градби од тој период. Архитекти од тој период биле Балијан и неговото семејство. Џамијата Пертевнивел Султан, училиштето Хидарпаша, Лилели Харикзедеган се најпознатите градби од т.н. касен период од османлиската архитектура.
HD 202314
HD 202314 (BD + 29 4354, SAO 89549, HR 8126) — ѕвезда со привидна величина од 6.17, во соѕвездието Лебед при ректасцензија 21:14:10,3 и деклинација +29°54′04″
Веселеил Академијата за уметност и дизајн
Веселеил Академијата за уметност и дизајн е Националната академија за уметност и дизајн на Израел. Таа се наоѓа во Скопуска Гора, со некои други мали кампуси во Ерусалим и Тел Авив.
Чед Мајкл Мари
Чед Мајкл Мари (Chad Michael Murray) (роден 24 август 1981) е американски глумец и поранешен модел. Чед е најпознат по својата улога на Лукас Скот во телевизиската серија на The CW, Три Хил.
Надворешни врски
еn:Chad Michael Murray
NGC 6799
NGC 6799 — елиптична галаксија во соѕвездието Телескоп, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6799 се споменува и како ESO 184-78.
Откривање
Објектот е откриен на 9 јули 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6799 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 6799 има привидни димензии од 1,6' х 1,2'.
Долнопреспански дијалект
Долнопреспански дијалект — дијалект што спаѓа во подгрупата на западни и северозападни дијалекти на западното наречје на македонскиот јазик. Дијалектот се зборува на територијата на источното и јужното преспанско крајбрежје. Долнопреспанскиот дијалект е близок со горнопреспанскиот и со костурскиот дијалект и дели поголем број на особености со соседните дијалекти.
NGC 6799
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 19 ч 32 м 16,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -55° 54' 28"". Положбениот агол на објектот е во износ од 98°.
Други поделби
Проучување на NGC 6799 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 63339. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 436; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8765. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Ранитидин
Ранитидинот е лек кој го намалува создавањето на желудочна киселина. Се користи во третманот на пептичен чир, гастроезофагеална рефлуксна болест и Золингер–Елисонов синдром. Може да се користи преку уста, како интрамускулна или интравенска инјекција.
Космос-278
Космос-278 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 9 април 1969 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-278 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,5 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,4°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 306 км, а најмалото на 194.
Пандемија на КОВИД-19 во Србија
Пандемијата на КОВИД-19 се проширила во Србија на 6 март 2020 година. Првиот случај бил потврден од министерот за здравство Златибор Лончар, а станува збор за 43-годишен маж од Бачка Топола кој престојувал во Будимпешта. Од вирусот SARS-COV-2 досега се заразиле 104,097.
На 15 март 2020, прогласено била вонредна состојба на подрачјето на целата држава.
Пациенти заразени со корона вирусот имало во Белград, Панчево, Нови Сад, Кикинда, Ниш, Крагуевац, Чачак и Зрењанин.
Прво фолио
Комедии, историски драми и тргагедии на господин Вилијам Шекспир — изданието на збирката драми на Вилијам Шекспир од 1623 година. Современите критичари често го нарекуваат Прво фолио.
Печатено во фолио-формат, Првото фолио содржи 36 драми и било подготвено од колегите на Шекспир, Џон Хемингс и Хенри Кондел. Било посветено на „неспоредливиот пар браќа“ Вилијам Херберт, третиот гроф од Пембрук и неговиот брат Филип Херберт, гроф од Монтгамери (подоцна четврти гроф на Пембрук). И покрај тоа што осумнаест драми на Шекспир биле претходно објавени во кварто некаде пред 1623 година, Првото фолио е единствениот сигурен текст за околу дваесетина драми и важен изворен текст дури и за оние кои биле претходно објавени. Фолиото ги вклучува сите драми за кои општо е прифатено дека му припаѓаат на Шекспир, со исклучок на Перикле, Принцот на Тир и Двајцата благородни сродници и двете „изгубени“ драми Карденио и Успешниот труд на љубовта.
Печатење
Содржината на Првото фолио била составена од Хемингс и Кондел. Препродавачите на книги Едвард Блаут и таткото и синот Вилијам и Исак Џагард, членови на Стејшнерс друштвото, се оние кое го објавиле Првото фолио. Џагардови биле печатари но и продавачи на книги што за тоа време било како необична комбинација, иако не и невидена дотогаш. Чудно е зошто глумечкото друштво Кингс мен го избрале Вилијам Џагард имајќи го предвид фактот дека тој ја објавил дискутабилната збирка Страдалниот поклоник како Шекспирова и во 1619 година имал испечатено нови изданија од десет кварта на Шекспир над кои немал права, некои од нив со лажни датуми и наслови (аферата за Лажното фолио). Се смета дека составувањето и печатењето на Првото фолио било толку важна работа што на Кингс мен едноставно им бил потребен целиот капацитет на работилницата на Џагард. Во секој случај, Вилијам Џагард бил стар, немоќен и слеп во 1623 година и починал еден месец пред книгата да излезе во продажба. Поголемиот дел од работата на проектот била завршена од неговиот син Исак.
Во синдикатот за објавувањето на Првото фолио исто така биле вклучени уште двајца печатари кои ги поседувале првата на некои од поединечните драми што биле претходно печатени: Вилијам Асплеј (Многу врева за ништо и Хенри IV, втор дел) и Џон Сметвик (Изгубениот труд на љубовта, Ромео и Јулија и Хамлет). Сметвик бил бизнис партнер на друг Џагард, братот на Вилијам Џон.
Самото печатење на Фолиото се случило најверојатно помеѓу февруари 1621 година и почетокот на ноември 1623 година. Првиот отпечаток има дата на издавање од 1623 година. Библиотеката на Бодлејн во Оксфорд добила примерок во почетокот на 1624 година (која подоцна се продала за 24 фунти како заменета верзија за Третото фолио, кое се појавило во 1664 година).
Содржина
Триесет и шесте драми од Првото фолио се појавуват во редот претставен подолу. Драмите кои не биле објавени пред 1623 година се означени со *. Секоја драма е проследена со видот на употребен извор како што е утврдено во библиографските истражувања. [Неколку дефиниции се потребни. Терминот „лажни документи“ се однесуваат на работните верзии на Шекспир на драмата и кога биле завршени, препис или „фер копија“ на лажните документи била подготвена од авторот или од страна на писар. Таквиот ракопис морал да содржи точни и детални информации потребни за изведбата и му служел на суфлерот за да ја води изведбата на драмата. Кој било кој од овие ракописи, во секоја комбинација може да бил употребен како извор за печатениот текст. Во ретки случаи печатениот текст може да бил означен за употреба на суфлерот и ова може да бил случајот со Сон на летната ноќ.]
Трагедии
Троил и Кресида првично било планирано да дојде по Ромео и Јулија, но тој редослед бил стопиран, најверојатно поради проблеми околу правата на драмата. Подоцна била вметната како прва од трагедиите кога прашањето околу правата се решиле. Тоа не е споменато во содржината.
Составувачи
Според она што современената наука може да го утврди, текстовите од Првото фолио се припремени за печатење од страна на пет составувачи кои имале со различни правописни навики, особености и ниво на компетентност. Истражувачите ги означиле составувачите со букви од од А до Е, со тоа што со А е означен најпрецизниот составувач а со Е е означен составувачот кој бил помошник/ученик и кој имал значителни тешкотии во справувањето со оригиналниот ракопис. Нивниот удел во подготвувањето на текстот за печатење во Фолиото е прикажан на следниов начин:
Составувачот „Е“ бил најверојатно Џон Леасон, кој работел како помошник од 4 ноември 1622 година. Еден од другите четири можно е да бил Џон Шекспир од Варвикшир кој стажирал кај Џагард во 1610-17 година. ( „Шекспир“ било често име во тоа време во Варвикшир и никаква роднинска поврзаност на Џон со драмскиот автор не е позната.)
Првото Фолио и варијантите
В.В. Герг има тврдено дека Едвард Најт, суфлерот на Кингс мен е оној што го направил лекторирањето на ракописите по кои е печатено на Првото фолио. За Најт се знае дека бил одговорен за одржувањето на ракописите на друштвото и за додавањето на забелешки и упатства во текстот. Тој исто така се грижел и за тоа да бидат внесени промените кои биле наложени од телото за цензура Master of the Revel.
Фолиото било печатени и укоричено во „шестки“ - 3 листови хартија, поврзани заедно, преклопени во формат на книшка од 6 листови т.е. 12 страници. Испечатените „шестките“ се врзувале заедно за да се направи книга. Текстот се печател на 2 страници, што значи дека првата  и последната страница од првиот арак биле печатени истовремено на една страна на листот хартија (која претставува надворешната страна); тогаш страниците 2 и 11 биле печатени на другата страна на иститот лист (внатрешната страна). Истото било направено со страниците 3 и 10, и 4 и 9, на вториот лист, и страниците 5 и 8, и 6 и 7, на третата. Тогаш првиот арак може да биде печатен по истиот метод: страниците 13 и 24 на едната страна од листот, итн. Ова значи дека составувачите морале однапред да знаат колку текст ќе собере на секоја страна. Ако составувачите го подготвувале типот од ракопис, нивните пресметки најчесто биле грешни во помали или поголеми количини, што резултирало со потребата да се прошират или да се намалат. Еден стих можел да биде испечатеа како два; или стихот можел да биде испечатен како проза за да се заштеди место или одредени стихови и пасуси можеле да бидат изоставени (вознемирувачки податок за почитувачите на делото на Шекспир). Изведби на Шекспир при кои се користело Првото фолио.
Некои режисери на Шекспир и компании кои го поставуваат Шекспир сметаат дека во современите изданија на драмите на Шекспир, коишто се значително изменети и дополнети за да можат полесно да се читаат, се отстраните евентуалните упатства за глумците од Фолиото, како на пример употребата на голема буква, различна интерпункција, дури и менување или отстранување на цели зборови. Меѓу компаниите кои го користат Првото фолио е Риверсајд Шекспир компани која во раните 1980-ти години ги правела своите изведби потпирајќи се на Првото фолио. Во 1990-тите години Првото фолио беше реиздадено во популарен формат подостапен за пошироката јавност. Денеска многу театарски дружини и фестивали кои ги поставуваат делата на Шекспир го употребуваат Првото фолио како основа за нивните театарски продукции и програми за обука, вклучувајќи ја и Лондонс ориџинал Шекспир компани, театарска дружина која се користи само со Првото Фолио и од таму ги влече упатствата за глумците. Сепак, Првото фолио не го содржи секој збор од драмите. На пример, мали пасуси од Хамлет се скратени – меѓу нив е говорот на Хорацио „Трошка е потребна да ги замати човечките умови“ и неговиот последователен говор започнува со „Во највисоката и палмовита држава во Рим, / Малку порано најмоќниот Јулиј паднал...“ Исто така недостасува средбата на Хамлет со норвешкиот капетан од армијата на Фортинбрас во чин IV, сцена IV, заедно со можеби најважниот исечок, монологот „Како сè работи против мене“
Сопственост, продажба и вредност
Цената на оригиналното Прво фолио била 1 фунта што е еднакво на околу 95 до 110 фунти или 190 до 220 американски долари во 2006 година. Се смета дека Првото фолио било испечатено во околу 1000 примероци. Најновите пописи (1995-2000) покажуваат дека сè уште постојат 228 примероци. Британската библиотека ги поседува следниве копии: 1-иот примерок (1623) – 2 копии; 2-иот примерок (1632) – 5 копии; 3-иот примерок (1663) – е копија, вкупно 8 копии. Библиотеката Фолгер Шекспир во Вашингтон Д.С. ја поседува најголемата колекција со 79 копии. Друга колекција (12 копии) се наоѓа во универзитетот Мејсеј во Токио, Јапонија, вклучувајќи ја и Мејсеј копијата (кодирано МР 774) се вели дека е уникатна поради белешки од нејзин читател.
Првото фолио е едно од највредните испечатени книги во светот: една копија е продадена за 6.16 милиони долари во Кристис во Њујорк во октомври 2001 година. Колеџот Ориел, Њујорк доби 3.5 милиони фунти од продажбата на Првото фолио на Сер Пол Гети во 2003 година. На 13 јули 2006 година, комплетна копија на Првото фолио во сопственост на библиотеката на Д-р Вилијамс беше на аукција во аукциската куќа Сотби. Книгата, која била во нејзиното оригинална укоричување од 17 век, беше продадена за 2.5 милиони фунти, помалку од проценетите 3.5 милиони фунти. Оваа копија е една од само 40 кои останале комплетни копии (повеќето од постоечките копии се некомплетни); само една друга копија на книгата останува во приватно сопствеништво.
На 11 јули 2008 година беше објавено дека украдената копија од универзитетот Дурам, Англија во 1998 година е повратена откако била поднесена за вреднување во библиотеката Фолгер Шекспир во Вашингтон Д.С. во Соединетите Држави. Вредноста на Фолиото беше проценета на 15 милиони фунти. Иако книгата, некогаш во сопственост на Џон Косинс, бискупот од Дурам, била вратена во библиотеката, таа е оштетена и недостигаат корицата и насловната страна. Фолиото било вратено на јавно прикажување на 19 јуни 2010 година после дванаесетгодишно отсуство. Рејмонд Скот бил затворен осум години за ракување со украдена стока (тој бил ослободен од обвинението за кражба на копијата). Во емисијата на БиБиСи насловена Крадејќи го Шекспир од јули 2010, Скот бил претставен како фантазер и ситен крадец.
Виталиј Ганкин
ИКФ Светско кану првенство
Виталиј Ганкин — руски кану-спринтер кој се натпреварувал во доцните 1990-ти. Освоил три медали на Светското првенство во кану.
Маќеа (ТВ серија)
Синопсис
Марија во дневникот на Патрисиа, открива дека Патрисиа всушност не била онаква каква што се претставувала, дека ги знаела тајните и слабостите на сите, и веројатно ја прифатила понудата на Естебан да биде негова љубовница. Таа открива и дека Патрисиа го мразела Леонел, нејзиниот сопствен син, при што Марија се колне дека никогаш нема да дозволи Леонел да дознае за ова.