cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Химната на Мадридската заедница
Химната е составена на барање на Владата на Заедницата во Мадрид, основана во 1983 година. За време на процесот на реструктуирање на територијалната организација на земјата, било одлучено дека покраината Мадрид станала автономна заедница во една провинција. Првиот регионален премиер, претседател на комунидад од Мадрид, Хоакин Легуина, му дал задача на филозофот Агустин Гарсија Калво да ги напише стиховите. Подоцна го прифатил предизвикот по симболична цена од 1 пезета.
Текстот на саркастичен начин се занимава со новата административна организација во Шпанија и со истото постоење на Заедницата на Мадрид. За разлика од химните на другите автономни заедници, Химната на заедницата во Мадрид едвај има институционална употреба, пренесена само на некои посебни настани, како што е комеморацијата на востанието на 2 мај 1808 година, регионалниот ден.
Универзитетска палата (Браунов универзитет)
Универзитетската палата (1770 година) е првиот и најстар објект на Брауновиот кампус во Провиденс, Род Ајленд, САД.
Историјат
Изграден во 1770 година, овој објект првично бил познат како Зданието на колеџот. Зградата била изградена на парцела која припаѓала на основачот на Провиденс и предок на семејството Браун - Чед Браун (околу 1600-1650 година).
Објектот имал различни намени во текот на годините. Моментално во него е сместена канцеларијата на ректорот на Брауновиот универзитет. Таа се наоѓа на првиот спрат каде порано се наоѓала собирната соба на зградата. На горните спратови се наоѓаат други канцеларии од ректоратот и административни тела на универзитетот. Во 1962 година, објектот бил прогласен за Национален историски споменик како одличен примерок на академската архитектура од XVIII век и важно место во животот на педагогот Хорас Ман (1796 - 1859). Ман дипломирал на Брауновиот универзитет во 1819 година и предавал на истиот до 1821 година пред да ја започне својата кариера како реформатор на образованието.
Пејо Јаворов
Пејо Јаворов (Пейо Яворов; Пейо Тотев Крачолов) — поет, публицист и револуционер од Бугарија, учесник во македонското револуционерно движење, член, раководител и војвода на Македонската револуционерна организација, подоцна свртен кон конзервативното-централистичко крило и ВМРО (Автономистичка).
Животопис
Јаворов завршил V (IX) клас во Пловдив. Од 1893 до 1900 година работел како телеграфист низ разни места — Чирпан, Стара Загора, Сливен, Софија и др.
Од 1901 до 1902 година бил уредник на нелегалниот весник Дело. Првпат како четник во Македонија влегува со четата на Михаил Чеков во 1902 година, а потоа бил заробен од врховистичка чета и бил вратен во Бугарија.
Неговата прва публикувана стихотворба Напред излегла во в. Глас македонски. Јаворов подоцна станал четник на Јане Сандански, а подоцна содружник и пријател на Гоце Делчев, негов прв биограф (Гоце Делчев, 1904).
По расколот во Организацијата бил член на Задграничното претставништво на конзервативното крило.
Овој период од неговиот живот е опишан во книгата „Ајдучки копнежи“ (Хайдушки копнения) од 1909 година.
ЈУДГ „Ангел Шајче“ - објект „Кокиче“
ЈУДГ „Ангел Шајче“ - објект „Кокиче“ ― детска градинка која се наоѓа во Куманово. Таа е огранок на главната градинка „Ангел Шајче“.
Особености
Градинката „Кокиче“ е со површина од 814 м2 и дворна површина од 1246 м2 и е сместена во средиштето на Куманово на ул. „Среќко Пужаљка“ бр. 2. Градинката обезбедува услови за престој на децата од 2–6 годишна возраст. Во градбата функционираат четири воспитни групи – оддел градинка и три групи – целодневен престој за деца од училишна возраст (5, 8–10 години) на македонски јазик. Градбата има два влеза, еден заеднички за сите групи и вториот е економски влез.
Липик
Липик (хрватски: Lipik) — град во Хрватска. Градот се наоѓа во историско-географската област Славонија, а административно е дел од Пожешко-славонската жупанија.
Население
Општина Липик, според пописот од 2011 година, има население од:
Брајан Кернихан
Брајан Кернихан (Brian Kernighan) — роден во Торонто, Онтарио. Тој дипломирал Физика на универзитетот во Торонто. Магистрирал Електрично инженерство на Принстон универзитетот, како што тој одржува предавања во одделот за компјутерска наука.
Тој е компјутерски научник кој работел во Bell-овите лаборатории и придонел за развојот на AWK и AMPL програмските јазици. Неговото име станало познато по заедничката работа со Денис Ричи на првата книга за програмскиот јазик Ц. Кирнихан изјавил дека тој немал дел во дизајнот на програмскиот јазик Ц: "Тој е целосна работа на Денис Ричи".
Портретна фотографија
Портретна фотографија
Портретна фотографија или портрет претставува фотографија на ликот на една личност или мала група на луѓе (групен портрет), во кој доминираат ликот и неговиот израз. Нејзината цел е да го прикаже ликот, личноста па дури и расположението на субјектот. Како и другите типови на портрети, вниманието на фотографот е насочено на лицето на личноста, иако некогаш е можно да е вклучено и целото тело и позадината. Портретот генерално не е инстинктивно направен, туку напротив тоа е складна слика на личност во мирна положба. Портретот најчесто прикажува личност што гледа директно во камерата.
За разлика од другите фотографски стилови, субјектите на портретната фотографија се најчесто непрофесионални модели. Семејните портрети по повод некоја специјална прилика, како што се матури или свадби, моше да бидат направени од професионалци или од аматери и најчесто се наменети за приватна публика повеќе отколку за јавна изложба.
Историја
Портретната фотографија постои отприлика од измислувањето и популаризацијата на камерата. Таа е поевтин и најчесто подостапен метод од сликаниот портрет, кој се користеше за да се разграничат фигурите пред да стане популарна камерата. Релативно евтината цена на дагуер-типот во средината на 19 век доведе до неговата популарност кај портретирањето. Се појавија многу студија во градовите низ светот, некои од нив произведуваа повеќе од 500 илустрации на ден. Стилот на овие изработки ги одрази техничките предизвици поврзани со изложувањето од 30 секунди и естетиката на уметничкото дело од тоа време. Субјектите најчесто беа поставени во седечка положба пред рамна позадина и осветлен со нежна светлина која доаѓа од прозорец поставен над главата и она што можело да се рефлектира со огледала. Како што напредуваше опремата, можноста да се создадат фотографии со пократко време на изложување им даде на фотографите поголема креативна слобода која се одрази на создавање нови стилови на портретна фотографија. Со развојот на фотографската техника, фотографите го преместија својот талент надвор од студиото во бојното поле, преку океаните во далечните пустини. Дагуер-типската лимузина на Вилијам Шев, Фотографското комбе на Роџер Фентон и кочијата на Метју Брејди ги поставија стандардите за правење на протрети и други фотографии од тој тип.
Осветлување на портретот
Кога портретните фотографии се поставени и фотографирани во студио, професионалниот фотограф има контрола врз осветлувањето на субјектот и самата композиција и може да ја прилагоди насоката и интензитетот. Постојат многу начини да се осветли ликот на субјектот, но има неколку вообичаени шеми на осветлување кои лесно може да се опишат.
Тројно осветлување
Една од најосновните шеми за осветлување се нарекува тројно осветлување Во оваа шема се користат три (некогаш и четири) светла за целосно да ги моделира марактеристиките на субјектот (да ги истакне деталите и да даде ефект на тридимензијалност). Трите основни светла коишто се употребуваат во оваа шема за осветлување се следните:
Централно светло
Познато и како главно светло, централното светло вообичаено е поставено од едната страна на ликот на субјектот помеѓу 30 и 60 степени од центарот и малку повисоко од нивото на очите. Централното светло е најјако во шемата.
Пополнувачко светло
Намената на овие две светла е да ја имитираат природната светлина што се добива кога ќе го поставиме субјектот во соба близу прозорец. Дневната светлина која паѓа на субјектот преку прозорецот е Централното светло и Пополнувачкото светло е рефлектираната светлина што доаѓа од ѕидовите на собата. Овој тип на осветлување може да се сретне во делата на стотици класични сликари и фотографи и често се нарекува Рембрант осветлување.
Модерните портретари одлучија да додадат уште едно или две светла на овој план.
Задно светло
Познато и како порабно светло, задното светло (третото основно светло од шемата на тројно осветлување) е поставено зад субјектот, надвор од рамката на сликата, и најчесто повисоко од Централното и Пополнувачкото светло. Целта на порабното светло е да го оддели субјектот од позадината на тој начин што ги осветлува рамената и косата. Задното светло треба да биде доволно јако за да овозможи одделување од позадината, но не толку јако како и Централното светло.
Понекогаш порабното светло е поставено малку од страна, од страната на пополнувачкото светло. Ова може да додаде ивични детали на засенетата страна на лицето на моделот. Ова дава ефект на ударно светло користејќи ги само трите основни светла од шемата со тројно осветлување.
Ударно светло
„Четвртото светло“ од шемата на тројно осветлување, ударното светло е мало светло, најчесто со замрачувачи, насочувачи и поклопци за да се ограничи неговата покриеност, што додава јака ивична светлина на страната на лицето на моделот осветлена од пополнувачкото светло. Поставувањето и јачината на ударното светло е прашање на вкус и техника.
Пеперутка осветлување
Пеперутка-осветлувањетото е уште една вообичаена шема на осветлување која беше многу популарна во последните десетина години. Во овој случај, се користат само две светла. Централното светло се поставува наспроти субјектот, најчесто над камерата или малку понастрана, и малку повисоко од вообичаеното во шемата на тројно осветлување. Второто светло е порабно светло. Често рефлекторот е поставен под лицето на субјектот за да добие пополнувачка светлина и да се омекнат сенките.
Ова осветлување може да се препознае по силната светлина што паѓа на челото, носот и горните јаболчници, и по впечатливата сенка под носот која наликува на пеперутка по што е наречена и самата шема на осветлување. Пеперутка-осветлувањето беше омилено на познатиот холивудски портретист Џорџ Харел по што овој стил честопати се нарекува Парамаунт (Врховно) осветлување, именувано по истоименото филмско студио.
Помошни светла
Овие светла може да се додадат на основните осветлувачки шеми за да се добие дополнително нагласување или дефинирање на позадината.
Ударно светло
Ударното светло е мало светло, најчесто насочено преку насочувач, чадор или софтбокс. Ударното светло е дизајнирано да додаде нагласок од страна на лицето на субјектот, обично доволно за да утврди линија на вилицата или раб на увото. Затоа ударното светло треба да биде појако од пополнувачкото светло, но не премногу да ја осветли едната страна на лицето. Многумина портретисти одбираат да не користат ударно светло и се одлучуваат за трите основни светла од стандарната шема.
Светла во позадина
Повеќе дизајнирани за да обезбедат осветлување на делот зад субјектот, отколку како дел од осветлувачката шема на портретите, светлата во позадина може да истакнат детали од позадината, да создадат халогенски ефект осветлувајќи само делови од позадината зад главата на субјектот, или да ја направи позадината чисто бела исполнувајќи ја со светлина.
Друга светлечка опрема
Повеќето светла кои се користат во модерната фотографија се некој вид на блиц. Осветлувањето за портрети е типично распространето со одбивање на светлината од внатрешната страна на чадор, или со користење на софтбокс. Софтбоксот е кутија од материјал која обвиткува светлосна глава, и едната страна е направена од прозрачен материјал. Ова дава понежна светлина за портретирање и најчесто се смета за попривлечна од грубата светлина што ја дава отворена светилка. Задните светла и оние за косата најчесто не се распостранети. Поважно е да се контролира излевањето на светлината врз другите делови на субјектот. Насочувачите, поклопците и замрачувачите помагаат да се фокусира светлината точно каде што сака фотографот. Задните светла понекогаш се користат со гелови во боја поставени пред светлото за да се добие обоена позадина.
Портрет со светлина од прозорец
Прозорците како извор на светлина за сликање портрети се користеле многу одамна пред да бидат пронајдени вештачките извори на светлина. Според Артур Хамонд, аматерските и професионалните фотографи имаат потреба од само две работи за да осветлат портрет: прозорец и рефлектор. Иако прозорската светлина ги ограничува можностите во портретната фотографија во споредба со вештачките светла кои даваат раскошна соба за експериментирање на аматерските фотографи. Бел рефлектор поставен така што ќе рефлектира светлина на темната страна на на лицето на субјектот, ќе го омекне контрастот. Брзината на сликање може да е биде поспора од обично, и да има потреба од триножје, но светлината ќе биде прекрасно нежна и богата.
За најдобро време за сликање портрет осветлен со прозорска светлина се сметаат раните утрински и доцните попладневни часови кога светлинате е поинтензивна на прозорецот. За да се добие нежна светлина се користат завеси, рефлектори, и кепенци за намалување на интензитетот на светлина. Додека огледала и стакла може да се користат како главно осветлување. Понекогаш се користат стакла во боја, филтри и рефлектирачки предмети за да му се дадат на портретот посакуваните колоритни ефекти. Склопот на сенки и нежна светлина им дава на портретите со прозорска светлина посебен ефект различен од портретите направени со вештачка светлина.
Користејќи ја прозорската светлина, позицијата на камерата може да се менува за да се долови посакуваниот ефект. На пример со поставување на камерата позади субјектот може да се создаде силуета на личноста додека со нејзино поставување во непосредна близина на субјектот се добива комбинација на сенки и нежна светлина. И фотографирањето на субјектот од истата страна од каде што доаѓа изворот на светлина создава ефект на главно светло со најмалку сенки.
Стилови на портрет
Постојат многу различни техники за портретна фотографија. Често пожелно е да се фатат очите и лицето на субјектот во изострен фокус додека другите помалку важни елементи ќе се толкуваат во понежен фокус. Во друг случај пак кај портретите на поединечни одлики во фокус на композицијата може да бидат рацете, очите или дел од торзото на субјектот.
Пристапи кон портретот
Постојат четири основни пристапи кои ги разликуваме во портретната фотографија – конструктивен, секојдневно опкружување, „скриена камера“ и креативен пристап. Секој пристап се користел низ времето од различни технички, уметнички и културни причини. Конструктивен пристап е кога фотографот во неговите портрети создава идеја поврзана со портретот – среќно семејство, романтична двојка, успешен раководител. Овој пристап е најмногу користен во студиската и социјалната фотографија. Исто така се користи и во рекламирање и маркетинг кога треба да се истакне некоја идеја. Пристапот од секојдневно опкружување го прикажува субјектот во неговото работно, лежерно, социјално или семејно опкружување. Најчесто субјектите се прикажани како прават нешто, учителка во училница, уметник во студио, дете на игралиште. Со овој пристап се откриваат повеќе работи за субјектот. Ваквите фотографии може да бидат од големо историско и социјално значење како првобитни извори на информации. Пристапот на „скриена камера“ е кога луѓето се фотографирани без нивно знаење додека ги извршуваат нивните секојдневни работи. Додека овој пристап направен од папараци е критикуван и одбивен од очигледни причини, помалку инванзивниот и експлоататорски тип на оваа фотографија му даде на светот одлични и значајни слики од луѓе во различни ситуации и места во последново столетие. Доказ за ова се сликите од парижани на Доасњо (Doisneau) и Картиер Бресон (Cartier-Bresson). Како и фотографиите во секојдневно опкружување, така и фотографиите од „скриена камера“ се значајни како историски извор на информации за луѓето. Креативнот пристап имаме кога дигиталната манупулација ( и поранешната манипулација во темната соба) доведе до создавање на прекрасни слики на луѓе. Со се поширокото разбирање и користење на овие техники, ова станува мошне популарна форма на портрет.
Леќи
За вешта брзина се претпочитаат брзи леќи (со широк отвор), бидејќи дозволуваат плитка длабочина на полето (засенувајќи ја позадината), што помага да се оддели субјектот од позадината и вниманието да се фокусира на нив. Ова е особено корисно кај портретите, каде што нема обезбедено заднина, и позадината може да има деконцентрирачки ефект. Особеностите на бокех стилот што резултира со заматеност исто така се земаат предвид. Сепак, се помалку се користат екстремно широки леќи, бидејќи имаат многу плитка длабочина на полето и со тоа лицето на субјектот нема да биде целосно во фокусот. Така, најчесто се користи максимална широчина на отвор од f/1.8 или f/2; може да се користи и од f/1.2 или f/1.4, но добиениот фокус може да се смета како специјален ефект – очите ќе бидат изострени, но носот и ушите ќе бидат помалку јасни.
Спротивно на тоа, во портретите на секојдневно опкружување, каде што субјектот е прикажан во неговата околина, а не се издвојува од неа заматувањето на позадината е помалку посакувано и може да биде непосакувано, широко-аспектните леќи може да се користат за да се покаже повеќе содржина. Најпосле, мекиот фокус (сферичната аберација) е понекогаш посакуван ефект, особено кај гламурозната фотографија каде што „тенкиот“ изглед се смета за ласкав. Канон EF 135mm f/2.8 со Мек фокус е пример на леќа дизајнирана со можност за контрола на количината на мек фокус.
Портретните леќи вообичаено се релативно скапи, бидејќи можат лесно да се вметнат, и се близу до нормалата. Најевтините портретни леќи се нормалните леќи (50mm), кои се користат на скратен сензор. На пример, Канон EF 50mm f/1.8 II е најевтината леќа на Канон, но кога се користи на скратен сензор 1.6× создава 80mm еднаква фокусна должина, која се наоѓа на широкиот дел на портретните леќи.
Хаити
Хаити или Аити (француски: Haïti, хаитски креолски: Ayiti), официјално Република Хаити  — независна држава на Карпските Острови. Заедно со Доминиканската Република, Хаити го зазема островот Хиспаниола, односно Хаити го зазема западниот, додека Доминиканската Република источниот. Имети „Аити“ или земја на високи планини била земја на староседелскиот народ Таинци и тоа име потекнува од нив, термин кој го користеле за западниот дел на островот. Највисока точка на островот е Пик ла Сел со 2680 метри надморска височина. Вкупната површина на Хаити е 27.750 км2 со главен град Порт о Пренс.
Историјата, географската положба и етнолингвистичката местоположба на Хаити е уникатна за неколку работи. Хаити е првата независна држава во Латинска Америка, прва независна пост-колонијална држава во мнозинско црно население во светот и единствена држава која својата независност ја стекнала преку успешна буна на робови. Иако има многу добри односи со останатите шпанско-говорни држави, Хаити е единствената независна држава во Карипското Море каде се зборува францускиот и една од двете држави во Америка каде францускиот е службен јазик, покрај Канада.
Географија и клима
Аити се наоѓа во Средна Америка, на источниот дел од островот Хиспаниола. Хаити е трета најголема држаба во Карипското Море, веднаш зад Куба и Доминиканска Република. Исто така, Хаити го има вториот најдолг брег во Карибите, веднаш зад Куба. Западно од Хаити се наоѓа Куба, додека на исток граничи со Доминиканска Република.
Вкупната површина на Хаити е 27,751 км2, нешто малку поголема од Македонија. Вкупното население на Хаити изнесува 9.035.536 жители и главен град е Порт о Пренс.
Стопанство
Хаити е и една од најсиромашните држави и најслабо развиени во светот. Според сите статистики, Хаити е зад останати слабо развиени држави уште од 1980-те години. Според Индексот на човековиот развој, Хаити е 149 држава од вкупно 182. Околу 80% од населението живее во сиромаштија. Повеќето од Хаиќаните живеат со 2 долари на ден.
Административна поделба
Департманите понатаму се поделени на 41 округ и 133 општини кои се второстепена и третостепена административна поделба.
Галија (брод)
Галија — древен вид на брод што користел веслачи, а се користел при војување и тргување. Постојат извори дека изработката на веслата потекнува од египетското Старо Кралство. Многу галии имале весла и јарболи, кои ги користеле кога ветерот бил поволен.
Хаити
Население
Иако просечната густина на население на Хаити е околу 360 луѓе на километар квадратен, населението е воглавно сконцентрирано во урбаните населби, крајбрежните градови и во долините. Според ООН во 2008 година, Хаити имало 9,8 милиони луѓе каде половина од населението се под 20 години. Првиот формален попис во државата се одржал во 1950 година кога населението броело 3,1 милиони жители. Хаити има наголем природен пораст во западната полутопка.
Галија (брод)
Галиите се користеле уште од поморското војување на Средоземното Море од Хомеровото време до развојот на топовските бродови околу XV и XVI век. Тие биле употребувани во војните што ги воделе Древна Персија, Македонија, Картагина и Рим, сè до XIV век. По пропаѓањето на Римското Царство галиите помалку се користеле во византиската морнарица и останатите наследници на Римското Царство, како и од страна на новите муслимански држави. Средновековните средоземни држави, забележително италијанските приморски републики, меѓу кои и Венецијанската Република, Пиза и Џенова ги користеле галиите, сè додека мановарите не ги истиснале од употреба. Битката кај Лепанто (1571) била една од најголемите поморски битки во кои галиите продолжиле да бидат користени како главна поморска сила, сè додека широкотрупните воени бродови со едра не се појавиле во Средоземното Море во XVII век. Галиите се користеле во помал број до појавата на парната машина, кога целосно биле исфрлени од употреба.
Хаити
Јазици
Еден од двата службени јазици е францускиот, кој воедно е и прв јазик кој се зборува, пишува и се користи во администрацијата. Овој јазик се зборува од сите образовани Хаиќани и се користи во бизнис секторот. Вториот службен јазик е хаитскиот креолски јазик кој е скоро стандардизиран. Овој јазик се зборува од сите луѓе во Хаити и е креолски јазик заснован на францускиот со африканско влијание. Овој креолски јазик е сличен со луизијанскиот крелски јазик. Исто така се зборува и шпанскиот јазик, иако не е службен.
Религија
Хаити е христијанска земја, каде католицизмот е застапен со околу 80%. Протестантите сочинуваат околу 16% од населението. Хаитски вуду е уникатна религија за земјата која се практикува од голем дел од населението, но не се познати точни бројки.
Галија (брод)
Првите галии
Галиите пловеле по Средоземното Море од околу 3000 години пр.н.е. Феникијците и Грците ги граделе и со нив пловеле по Средоземното Море, опремени со четириаголни едра. Првата воена галија опишана во Хомеровите дела и прикажана на цртежи имала еден ред веслачи од двете страни, што овозможувало поголема брзина на бродот.
Хаити
Култура
Хаити има долга историја и како резултат на тоа има богата култура. Хаитската култура е мешавина на елементи од француската, африканската, таинската и делови од шпанската култура. Во општествениот живот на Хаити најдоминанти се европската и африканската култура. Во светот хаитската култура е позната по уметноста и специфичниот сил на сликање и скулптура.
Музиката во Хаити е под силно влијание на европската, но и од африканската традиционална музика. За време на колонизацијата, француските музички елементи биле доминантни, но се забележува и влијание од шпанската поради близината на околните шпански говорни држави.
Галија (брод)
Првите галии
Компасот не се користел, сè до XIII век, а секстантот, октантот, поморските хронометри и математиката за одредување на географската должина и ширина се развиле многу подоцна. Античките морепловци се определувале по сонцето и ветровите. До 1 милениум пр.н.е. започнале да се користат и ѕвездите за ориентација преку ноќ. До 500 г.пр.н.е. се појавила звучната буква(Херодот 2.5).
Пентеконтери
Развојот на носот од бродот околу 800 пр.н.е. ја променило природата на морските војувања, кое дотогаш се состоело од префрлање на противничкиот брод и борба човек на човек. Денешните многу поподвижни бродови можеле да ги направат побавните бродови бескорисни, продупчувајќи им ги страните. Не е потврдено дали победниците во поморските битки ги потопувале своите противници, бидејќи истиот грчки збор може да значи и „потопен“, но и „натопен“, а сочувани извори покажуваат дека победничките галии го влечеле поразениот брод по битката. Неколку археолошки остатоци од потопените бродови сугерираат дека победниците не ги потопувале поразените. Освен Атлитовиот бронзен нос, единствени други делови од античките галии кои се сочувани се две пунски биери, најдени близу западна Сицилија. Се проценува дека овие пунски галии биле долги 35 m и широки 4,80 m со капацитет од 120 тони. Овие биери имаат доказ дека имале лесно кршлив нос, кој повеќе наликувал на асирски цртежи, отколку на Атлитовиот нос. Овој тип на нос можеби бил дизајниран за да го заштити бродот од можноста самиот да се оштети.
Галиите биле извлекувани од вода, кога тоа било можно за да се остават суви, лесни и брзи, слободни од црви и морски треви. Галиите обично преку зима останувале во бродските хангари, од кои останале археолошки остатоци. Постојат докази дека труповите на пунските уништени бродови биле обложени со олово.
Градењето на галијата претставувало голем технички проблем. Брод кој патува со голема брзина троши значајна енергија. Колку е подолг бродот, толку може побрзо да плови, но технологијата на Средоземјето во античко време ја отежнувала изградбата на долги бродови. Низ процесот на обиди и грешки — галијата со еден ред на веслачи на обете страни го достигнала врвот на својот развој со појавата на пентеконтерот, кој бил долг 38 m и кој броел по 25 веслачи на обете страни. Историчарите веруваат дека ваквата галија можела да достигне брзина и до 9 јазли (18 км/ч), отприлика еден јазол побавно од модерните тркачки веслачки бродови. За да ја сочува силата подолго време, каблите биле врзувани од предниот до задниот дел на бродот; тоа осигурувало крутост без додатна маса. Оваа техника ги држела зглобовите на телото под притисок, затегнати и водоотпорни. Напнатоста кај модерните реплики триери дека каблите развиваат сила од 300 килоњутна (Морисон стр. 198).
Биреми и триери
Околу VI и VII век пр.н.е. изгледот на галијата се променил. Бродоградителите, веројатно Феникијците (поморски народ кој живеел на јужниот брег на Средоземјето), додале и втор ред на веслачи над првиот и создале биера или биера (овие термини веројатно не се користеле во тоа време). Идејата била да се создаде поголема сила, а со тоа и поголема брзина, па подоцна бил додаден и трет ред, над биерата. Ваквите три реда на веслачи се познати под името trieres („три реда“) на старогрчки; Римјаните за ваквата поставеност на веслачите го користеле терминот triremis (на македонски триера). Потеклото на овие промени останало непознато; Тукидид го припишува откривањето на изградбата на бродови на Аменикле од Коринт околу 700 пр.н.е., додека некои го отфрлаат ова верување и сметаат дека дизајнот настанал во Феникија. Херодот (484-425 пр.н.е.), наведува на првата акција на триера. Тој споменува дека Поликрат, тиранин од Самос од 535 до 515 година пр.н.е. имал триера во својата флота.
Почетокот на V век пр.н.е., градовите-држави во Стара Грција и експанзионистичкото Персиско Царство, со кое владеел Дариј I (521 — 485 п.н.е.) и Ксеркс I (485 — 465 п.н.е.) дошле до судир.
Персијанците изнајмиле бродови од своите феникиски сатрапи. Атињаните победиле во првата битка на копно против најмоќната воена сила, во Битката на Маратон (490 пр .н.е.), но виделе дека успесите против толку бројна војска не може да останат долгорочни. Кога стигнале вестите дека Ксеркс започнал да собира голема напаѓачка сила во Мала Азија, грчките градови ја зголемиле својата воена морнарица. Во 482 пр.н.е., атинскиот водач Темистокле ја започнал програмата за 200 триери. Проектот доживеал значаен успех, бидејќи се вели дека 150 атински триери се бореле во Битката на Саламин (480 пр.н.е.) и пресудиле за поразот на Ксерксовата морнарица.
Триерите се бореле во поморските битки за време на Пелопонеската војна (431 — 404 п.н.е.), вклучувајќи ја и Битката кај Егоспотами (405 пр.н.е.) во која Спарта со своите сојузници ѝ го нанела клучниот пораз на Атина.
Квинквереми и полиреми
За веслање на бродовите со кои се војувало за време на Пелопонеската војна бил потребна голема вештина, а немало ни приближно вешти веслачи, кои би ги снабдувале триерите во IV век пр.н.е.. Потрагата по дизајнот, со кој веслачите би можеле да ја користат силата на своите мускули довела, Дионисиј од Сиракуза (владеел 405-367 пр.н.е.) да ги надгради веслачките редови со уште еден, именуван како tetreres (квадриера), односно два, penteres (квинкверема).
Со промената на изгледот на галијата дошло и до зголемување на самоувереноста во тактиката со префрлање и користење на воените бродови како платформи за артилеријата. Во војните на дијадосите (322 — 281 п.н.е.), наследниците на кралството на Александар III Македонски граделе побрзи и поголеми галии. Македонија во 340 пр.н.е. градела сексиреми (најверојатно со по два веслачи на сите три реда весла), а 315 пр.н.е. септиреми кои биле користени во Битката кај Сламин на Кипар (306 пр.н.е.). Деметриј I Полиокрет (294 — 288 п.н.е.) водел поморска војна против Птоломеј I Сотир (323 — 283 п.н.е.), па во три случаи градел осмерци (okteres), деветерци, десетерци, дванесетерци и шеснаесетерци. Подоцна Птоломеите го продолжиле овој тренд на проширување, создавајќи дваесетерци и триесетерци, за време на владеењето на Проломеј IV и четириесетерец, долг над 120 m, кој веројатно служел како изложбен примерок. Според деталниот опис на четириесетерецот, бродот имал два предни и два задни дела, па тој опис со останатите докази довел до тоа дека станува збор за четириесетерец, а веројатно и дваесетерец и триесетерец биле конструирани со доволно простор меѓу труповите во кои веслачите би можеле да веслаат и од средината. Палубата над нив, простирајќи се на два трупа, можела да издржи неколку илјади луѓе.
Политичкото соединување на целото Средоземно Море во Римското Царство ја намалило потребата од воени бродови. До 79 година, римската морнарица веројатно немала ништо поголемо од квадриера, бидејќи Плиниј Постариот, командантот на флотата ја набљудувал ерупцијата на Везув од квадриера (Плиниј Помладиот 6,16), која веројатно била негов брод и најголема класа во целата флота. Последните споменувани триери се јавуваат кај Зосим (324), кога Константиновиот син Крисп го поразил Лициниј во битка кај Хелеспонт. Наводно 80 бродови со по 30 веслачи поразиле 200 триери (Морисон стр. 8 дава неточна година). Галиите со две низи на весла биле познати и во 9 и XII век, но континуитетот на развој во средниот век не можел да се пронајде. Кај бродовите во античкиот свет, веројатно вклучувајќи ги и галиите биле конструирани, најпрвин им бил конструиран внатрешниот дел, додека рамката била додавана подоцна. За разлика од нив, кај средновековните бродови, вклучувајќи ги и галиите, најпрвин била конструирана рамката.
Технички опис
Најраниот технички опис на галија се наоѓа кај Карло I од Сицилија во 1275 година. Вкупната должина изнесувала 39.3 m, должина на кобилицата од 28,03 m и длабочина од 2,08 m. Ширината на трупот изнесувала 3,67 m, а ширината меѓу конзолните греди била 4.45 m. Бродот имал 108 весла, голем број долги 6,81 m, а некои 7,86 m, 2 кормила долги 6,03 m. Предниот и средниот јарбол биле високи 16,08 m, односно 11 m. Опсегот на обата изнесувал 0.79 m. Должината на дворот изнесувала 26,72 m, односно 17,29 m. Вкупниот капацитет на бродот изнесувал 80 метрички тони. Имало два типа на вакви бродови, а подоцна три, со човек на место, на кое го веслал своето весло. Таквиот брод имал многу поголема сила од атинските триери кои биле долги од 4,41 m до 4,66 m. Атински брод со приближно иста големина бил голем во секој потег.
Средновековните галии имале вградено и топови како додаток, дизајнирани да го разбијат. Во XVI век, бродовите кои биле нарекувани галии го зголемиле бројот на луѓе на секое весло. .
Во Битката кај Лепанто во 1571, стандардните венециски воени галии, долги 42 m и 5,1 m (6,7 m со извадени весла) имале провев од 1,7 m и биле 1 m над нивото на водата, а празни тежеле околу 140 тони. Големите галии кои биле командни бродови (или лантерни) биле долги 46 m и широки 5,5 m (7,3 m со извадени весла), имале провев од 1,8 m и биле 1,1 m над нивото на водата, а тежеле околу 180 тона. Стандардните галии имале 24 веслачки клупи на обете страни, а на секоја имало по три веслачи (секоја клупа на обете страни можела да се тргне, со што би се направило место за платформата која пренесувала мали чамци и печка). Екипажот на бродот се состоел од 10 офицери, околу 65 морнари, топчии и останати луѓе, меѓу кои и 138 веслачи. Лантерните имале 27 клупи на обете страни и 156 веслачи и екипаж од 15 офицери и околу 105 морнари. Овие регуларни галии носеле еден топ 50 фунти тежок или 32 фунти тешка кулверина на предниот дел, еднаква како 4 лесни и 4 топови кои можеле да се вртат. Поголемите лантерни носеле еден тежок топ со 6 кулверини тешки 12 и 6 фунти со осум топови кои може да се вртат.
Галиите во Северна Европа
За разлика од античките средоземни галии, во делот од северна Европа постојат археолошки докази дека и во овие делови постоеле средновековни галии. Најпознатото откритие е бродот Гокштад. Развојот на викиншките долги бродови и кнорови и средновековните северноевропски галиии, користел четириаголни весла и веслачки редови кои изгледале многу слично на своите нордиски претходници.
Во водите западно од Шкотска, во периодот од 1263 до 1500, господарите на островите ги користеле галиите за војување и превоз околу своите поморски имоти, во кои спаѓале, западниот брег на Шкотска, Хебридите и Антрим во Ирска. Тие ги користеле овие бродови во поморските битки и за време на нападите на дворци и утврдувања изградени на бреговите на морето. Како феудални сениори, господарите на островите барале во служба одреден број и големина на галијата од страна на секој земјопоседник. На пример островот Ман требал да обезбеди 6 галии за 26 весла, а Слит во Скај требало да обезбеди една галија за 18 весла.
Врежаните прикази на галија на надгробните споменици од 1350, па понатаму ја покажуваат конструкцијата на таквите бродови. Од XIV век било напуштено користењето на весло кое го заменувало задното кормило со предно кормило. Од некои документи од 1624 самата галија имала од 18 до 24 весла, бирлинот од 12 до 18, а лимфадата нешто помалку.
Употреба како трговски бродови
Во XIV и XV век, трговските галии тргувале со многу вредна стока и превезувале патници. Главните патишта биле до Светата Земја, околу Средоземното Море, меѓу Средоземното и Црното Море и меѓу Брухе и Саутхемптон. Иако тие најпрвин пловеле со едра, се користеле и весла за влез и излез од многу трговски пристаништа. Во 1447, фирентинските галии планирале да поминат 14 пристаништа, на својот пат до Александрија. Постоењето на весла овозможувало пловидба, во близина на брегот, каде што екипажот можел да ги искористува копнените и морските ветрови и морските струи, со што релативно побрзо и посигурно би патувал. Огромниот екипаж, исто така обезбедувал заштита против пиратството. Овие бродови биле многу поподвижни; фирентинската галија, која го напуштила Саутемптон на 23 јануари 1430 се вратила во Пиза за само 32 дена. Тие биле толку сигурни, така што добрата кои се пренесувале со нив често не биле осигурани. Во овој временски период, големината на овие бродови се зголемувала, па со тоа станале пример со кој се развивале галијасите.
Пропаѓање
Опаѓањето на употребата на галиите било долготрајно, а започнало пред развојот на топовите, како моќно огнено оружје и продолжило неколку векови подоцна. Најрано, во 1304 година, бродовите кои ги користела данската одбранбена организација биле променети од галии во когови, бродови со едра од дното (Бас стр. 191). Големите бродови со едра со високи палуби, отсекогаш биле тешка пречка за галиите. Од 413 г.пр.н.е., поразените триери можеле да бараат засолниште кај трговските бродови (Тукидид (7, 41), Недхам 4, 3, стр. 693). На Средоземјето, опаѓањето на употребата на галиите започнало околу 1595-1605. Во тоа време дошло до засилување на холандските и англиските трговци. Нивните бродови биле тешко вооружени и опремени, а поради својата подвижност можеле истовремено да бидат корисни и за трговија и за кражби, како пиратските. Венециските галии едвај можеле да се соочат со пирати преку лето, додека преку зима не можеле да дадат никаков отпор на пиратството (Тенети).
На крајот од XV век започнале да се развиваат бродовите man-of-war. Тоа биле вистински океански воени бродови, кои имале напредни едра со можност за прилагодување и прицврстување, зависно од брзината на ветерот, а биле и тешко вооружени со топови. Бродот man-of-war ја направил галијата застарена во сите домени, освен во крајбрежните операции при мирно време. Галиите веќе станале бескорисни на крајот на XVII век, кога капетанот Вилијам Кид го одбрал овој дизајн за својот брод Adventure Galley.
Галиите останале главни бродови за северноафриканските корсарски флоти, кои продолжиле да играат значајна улога во Средоземното Море, сè до XVIII век. Едно од последните појавувања на галија во средоземните битки било во Битката кај Чесме во 1770 година. Галиите пловеле по плиткото Балтичко Море, а биле користени и во Руско-шведската војна во 1790. Галиите безуспешно ги користеле витезите болничари, за време на Наполеоновата опсада на Валета (1798).
Во Америка, галиите се користеле во Битката кај островот Валкур во 1776, а исто така биле користени и за време на американската војна за независност од страна на китоловците, кои со своите бродови ги напаѓале британските бродови долж американското крајбрежје. Овие напаѓачки групи биле корисни во снабдувањето на континенталната војска со потребните намирници.
Преживеани примероци
Во поморскиот музеј во Истанбул се наоѓа галијата Кадирга која потекнува од владеењето на султанот Мехмед IV (1648 — 1687). Овој брод бил лична султанска галија, која се користела до 1839 година. Таа е најверојатно единствената сочувана галија во светот, но без својот јарбол. Долга е 37 m, широка 5.7 m, со провев од 2 m, тешка околу 140 тони, со 48 весла, со кои веслале 144 веслачи.
Во 1971, била извршена реконструкција на бродот „Реал“, командниот брод на Дон Хуан од Австрија, кој со него војувал во Битката кај Лепанто во 1571 година. Бродот се наоѓа во музејот Маритим во Барселона. Долг е 60 m и широк 6.2 m, има провев од 2.1 m, празен тежи 239 тони, а го управувале 290 веслачи. Бродот пренесувал 400 членови од екипажот и војници кои се бореле кај Лепанто. Оваа галија била многу поголема од стандардните галии во тоа време.
Галијаси
Галеаси или галијаси (во Турција познат под името махони) се бродови развиени од големите трговски галии.
Подготвувани за војна, тие биле повисоки и поголеми од вообичаените („лесни“) галии. Тие имале до 32 весла, а секое весло го веслале петмина веслачи. Обично имале три јарболи на предниот и задниот дел. Многу се работело во Венеција за овие галијаси да се направат што е можно побрзи, со што би можеле да се натпреваруваат со обичните галии. Палубата со топови, обично се наоѓала над веслачите, но некои слики покажуваат дека распоредот бил спротивен.
Галијасите обично имале повеќе едра од вистинските галии, со што биле многу посмртоносни; галијата фатена од едната страна на бродот била целосно беспомошна, додека страничното придвижување на галијасот, како и линискиот брод, ги изложувало напаѓачите на топовски напади од галијасот. Галијасите претставувале пример од умерен вид, меѓу галија и вистински man-of-war. За разлика од тоа, биле изградени многу малку галијаси, а еден недостаток било и тоа што сè повеќе се сметало на сигурноста на едрата и нивната положба пред линијата на бродот, но сепак се користеле во Битката кај Лепанто (7 октомври 1571). Нивната огнена моќ помогнала во победата на христијанската морнарица, а неколку успешни галијаси биле во составот на шпанската армада 1588 (на пример бродот La Girona).
Во делови од Средоземјето, каде што било плитко и немало опасни ветрови галијасите и галиите продолжиле да се користат, главно во Венеција и Османлиското Царство, долго време откако станале застарени. Подоцна „кружните бродови“ и галијасите ги замениле галиите и линиските бродови, кои потекнувале од Атлантик Европа. Првиот венециски брод бил изграден во 1660 година.
Галиоти и фусти
Галиотите се појавиле како мали, лесни видови на галија. Бројот на весла варирал од 18 до 22 на обете страни, додека голем број имале по 25 весла на двете страни.
Фуста била мала галија — низок, лесен и брз брод со мал провев, мал број на весла и едра. На обете страни имало од 12 до 15 двоседни веслачки клупи, а јарболот бил со латинско (триаголно) едро. Фустата била омилен брод на северноафриканските корсари од Сале и од Варварскиот Брег. Брзината на овој брод била, подвижноста и способноста да плови без помош на ветар и можноста да плови во плитки води го направиле идеален за војување и пиратство.
Галеоти
Обратно од популарните филмски приказни за закованите осуденици, како во филмот Бен Хур, не постојат докази дека античките морнарици користеле осуденици како веслачи.
Писмените докази покажуваат дека грчката и римска морнарица им давале предност на слободните луѓе на своите галии. Робовите биле задолжувани да веслаат само во исклучителни случаи. Во некои случаи овие робови подоцна биле ослободувани, додека во други случаи ја започнувале службата на бродот како ослободеници.
Во раните модерни времиња станало обичај меѓу средоземните сили, криминалците да се осудуваат на веслање во воените државни галии, во почетокот, само во време на војна. Робовите на галии (галеотите) живееле во многу лоши ослови, а многу умреле иако биле осудени на само неколку години служба или преживеале бродолом и останале живи по битките.
Воените заробеници често биле користени како робови на галијата. Неколку познати историски личности служеле одредено време како робови на галија, откако непријателот ги заробил. Меѓу нив биле отоманскиот корсар Тургут Реис, Големиот мајстор на витешкиот ред Болничари Жан Парисо де ла Валет и авторот на познатото дело Дон Кихот, Мигел де Сервантес.
ЖС „Долни Балван“
Местоположба
Железничката станица се наоѓа во средишниот дел на селото Долни Балван, во непосредна близина на реката Брегалница.
Манџово
Историја
Според расказите на старите лица, жителите на Манџово потекнуваат од месноста Суракево. Причината за напуштање на областа е чумата што во тоа време владеела во селото. За да се спасат од чумата, луѓето го запалиле селото и се населиле на различни места - Ѕивгелија (сега Зорница), Манчов Чифлик (подоцна Манџово и сега Виногради) и Дере Мислим. За време на нивната економска активност во областа Суракево, која сега се наоѓа на територијата на селото Харсово, мештаните пронашле гробови. Нема податоци за изградба на погребните места, но остатоци од плочи расфрлани низ теренот укажуваат дека тие се гробови направени од плочи. Со нив се поврзани и надгробните плочи со бисти кои се наоѓаат во музејот во Свети Врач.
Османлиско Царство
Во текот на 19 век, селото е чисто македонско, и припаѓало на Мелничката каза. Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Аканџали се состоело од 75 куќи од кои 36 жители муслимани и 272 Македонци Црквата „Свети Димитар“ била изградена кон крајот на 18 век и почетокот на 19 век. Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Манов (Manof) се состоело од 6 семејства и 25 Македонци
Во 1891 година Георги Стрезов за селото напишал:
Бугарија
По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Бугарија. Во 1918 година било отворено основно училиште.
До 1934 година името на селото е Маџжово (Манџов, Манчов чифлик).
Познати фамилии во селото се: Карадакови, Галинови, Чипови, Ноцкови, Митушеви, Балајанкови, Цирови.
==Население ==
ПУ „Страшо Пинџур“ - Долни Балван
Основно училиште „Страшо Пинџур“ (официјално: Подрачно основно општинско училиште „Страшо Пинџур“ - Долни Балван; скратено: ПООУ „Страшо Пинџур“) — подрачно основно училиште во селото Долни Балван, составен дел на ОУ „Страшо Пинџур“ од селото Карбинци.
Училиштето е именувано по истакнатиот македонски народен херој Страшо Пинџур.
Едуар Стефан
Едуар Жан Мари Стефан (Édouard Jean-Marie Stephan 31 август 1837 – 31 декември 1923) — француски астроном.
Роден во местото Сант Пезен и се школувал во Виша нормална школа, дипломирајќи како првенец во својата класа во 1862 година.
Бил назначен за директор на Марсејската опсерваторија од 1864 до 1907 (до 1872 г. бил подреден на Ирбен Леверје). Во почетокот на својата кариера, имал ограничени можности за набљудувања бдејќи бил презафатен со подобрувањето на опсерваторијата. Во 1866 година го открива астероидот 89 Јулија. Во 1867 година го користи новиот телескоп за да го набљудува преминот на Меркур.
Во периодот меѓу 1870 и 1875, Стефан систематично ги проучувал маглините, со што прецизно ги одредил местоположбите и попатно открил уште многу нови маглини. Неговата цел била да изнајде точно одредувањена вредностите за соодветните движења на ѕвездите со создавање на појдовен систем на статични објекти.
Во 1873 година, Стефан бил првата личност која се обидела да го измери аголниот пречник на една ѕвезда со употреба на интерферометрија, на тој начин што 80 см телескоп во Марсејската опсерваторија го направил интерферометар. Тој тоа го сторил на начин што одреден дел од стаклото на рефлекторот го покрил со маска на која имало два отвори. Ѕвездата која ја избрал за својот опит била ѕвездата Сириус. Но не успеал да добие резултат во кои би се набљудувал ѕвездениот диск, но во 1874 година успева да ја добие горната граница на ѕвездените пречници од 0.158".
Во 1882 година ја открил галаксијата NGC 6027 користејќи го 80 см рефлектор.
Позначајни откритија се Стефановиот Квинтет, познат и како „Арп 319“, група од 5 галаксии. Стефан ова откритие го постигнал сом првиот телескоп на кој имало монтирано рефлекторско огледало.
Во 1884 година Француската академија на науките го наградува со наградта prix Valz. Неговото име се поврзува и со периодичната комета 38P/Стефан-Отерма, иако Жером Коџа ја забележал прв.
ПУ „Страшо Пинџур“ - Долни Балван
Настава
Во училиштето се изведува настава од прво до петто одделение и наставата се изведува единствено на македонски наставен јазик.