cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сончева година
Среден Сончев ден
Сонцето не се движи со рамномерна брзина по еклиптиката, а еклиптиката не се совпаѓа со небесниот екватор. Сонцето не се движи рамномерно по еклиптиката бидејќи неговото привидно движење само го одразува правото движење на Земјата околу Сонцето. Земјата се движи со променлива брзина по еклиптичката патека. Затоа Сонцето не поминува секој ден еднакви агли по еклиптиката. Сонцето исто така ја менува својата аголна оддалеченост од небесниот екватор. Тоа значи дека тоа освен движењето напоредно со небесниот екватор прави и движење во правец нормален на екваторот. Дневните поместувања на север или на југ од небесниот екватор се најголеми во време на рамноденицата, а во време на сонцестојот Сонцето се движи напоредно со небесниот екватор. На пример, ден после почетокот на пролетта, Сонцето ќе се најде нешто посеверно од небесниот екватор. Дневните поместувања на север или на југ од небесниот екватор, а во време на сонцестојот Сонцето се движи напоредно со небесниот екватор. Тоа значи, и кога Сонцето би се движело рамномерно по еклиптиката, неговата проекција на небесниот екватор не би се движела рамномерно.
Затоа правите Сончеви денови не траат еднакво. Средниот Сончев ден (или едноставно ден) е просек на сите прави Сончеви денови во текот на тропската година. Денес траењето на средниот Сончев ден се следи со помош на атомски часовници. Во 1967 година било договорено наместо секунда одредена со движењето на Земјата, како единица за време да се користи атомска секунда или секунда одредена со атомски часовник. Таа секунда е поврзана со траењето на тропската година во 1900 година. Секунда се смета разделот на времето кој бил 31 556 925.9747 пати содржан во таа тропска година. Бидејќи должината на денот и тропската година се менуваат со време, заради усогласување на времето на денот со календарот, во календарскиот ден се уфрла додатна (прекубројна) секунда.
Равенка на времето
Природните појави, како што се изгревањето и заоѓањето на Сонцето, горната кулминација (право месно пладне), зависат од движењето на Сонцето. За да момент на денот се поврзе со саатната кружница на која се наоѓа Сонцето, востановена е разлика на правото и средното Сончево време. Разликата е позната под називот равенка на времето:
Равенка на времето = право Сончево време - средно Сончево време
Средно Сончево време
Кај источните географски должини предзнакот е позитивен, кај западните негативен. Светското или универзално време УВ (Universal Time) е средното Сончево време на нултиот меридијан или гринички меридијан. Географската должина λ треба да се изрази во временски единици користејќи ги следните односи: 1 х = 15°; 1 мин = 15'; 1 с = 15"; 1° = 4 мин; 1' = 4 с; 1" = 0.066 с.
Право Сончево време
Односите на правото и средното Сончево време, месното и зонското, се користат кога се сака да се знае колку е часот во моментот на право време. Граѓанското време кое се применува е средно Сончево време само за одреден меридијан.
Датумска граница
Полноќта во часовниот појас го одвојува минатиот од идниот ден. Значи, постои една природна граница на датум која непрекинато се движи од еден часовен појас до друг. Затоа на Земјата мора да постои уште една граница, датумска граница, бидејќи две подрачја на Земјата, кои истовремено имаат два различни датуми, мора да се сочелуваат на две, а не само на една граница. Затоа е поставена цврста датумска граница, и тоа во најретко населеното подрачје на Тихиот Океан. На двете страни на границата во текот на денот е исто време бидејќи инсолацијата е иста, но се среќаваат два различни датуми. Се изведува правило деки при преминот на датумската граница треба да се одземе еден ден ако се патува од запад на исток, а да се додаде еден ако се патува од исток на запад. Со патува на исток, патникот завлегува во подрачје на сè „постар“ ден, мора постајано да ја поместува саатната стрлка нанапред, па на цел круг околу Земјата се полни еден ден. Затоа стекнува еден ден повеќа, па при премин на датумската граница мора да го одбие.
Земјина прецесија и нутација
Освен кружењето (ротацијата) и обиколувањето на Сонцето (револуција), Земјата покажува уште еден вид движење. Нејзината оска исто така непрестајно се движи и опишува стожец околу пола еклиптика, и тоа во смисла на лев винт кој напредува на север. Вршниот полуагол на стожецот еднаков е на нагибот на еклиптиката (еклиптиката е навалена под агол од 23°27′ кон небесниот екватор). Заради тоа задвижување во иста смисла се задвижува и пресекот на рамнината на еклиптиката со небесниот екватор, а со него и пролетната точка. Затоа пролетната точка го менува местото меѓу ѕвездите. Поместувањето на пролетната точка се одвива во насока на дневното вртење на небото, а тоа токму спротивно од привидното, годишното движење на Сонцето: пролетната точка се движи на запад, а Сонцето на исток. Тоа значи дека пролетната точка оди кон Сонцето, или пред Сонцето. Оттука потекнува латинското име на таа појава, бидејќи praecedere значи оди напред.
Земјината прецесија ја толкува механиката на вртечко кружно тело. Најсилно влијае на неа покажуваат Месечината и Сонцето. Влијанието на Месечината е посилно затоа што е многу поблиску. Заедничкиот учинок на Месечината и Сонцето се нарекува месечево-сончева прецесија. Но додека Сонцето секогаш се наоѓа во рамнината на еклиптиката, патеката на Месечината кон неа е навалена отприлика за 5°. Оттука доаѓа до периодична промена на Месечиновото влијание во период од 18,66 година (тоа е периодот на регресија на јазлите на патеката на Месечината), па пресецискиот конус не е сосем мазен, туку исполнет со набори. Појавата на набори се нарекува нутација.
Општа прецесија
Големината на месечево-сончевата прецесија изнесува 50,37" на година. Тоа е аголот за кој би се поместила пролетната точка по еклиптиката кога би делувале само Месечината и Сонцето. Но влијаат и планетите. Нивниот учинок или планетарната прецесија се истакнува како промена на положбата на рамнината на еклиптиката. Под привлечната сила на планетите, Земјата се ниша околу 0,05" на година (во денешно време). Заради тоа пролетната точка ќе лизга и по небесниот екватор за 0,13" на година, па во правец на еклиптичките должини вкупното поместување ќе изнесува 50,25" на година. Тоа е годишниот износ на општата Земјина прецесија.
Земјинта прецесија доведува до разлика меѓу Сончевата (тропска) и ѕвезеената (сидеричка) година. Ѕвездената година е времето потребно Сонцето на небесната сфера да помине полн агол, или со други зборови, времето на обиколување на Земјата околу Сонцето во однос на некој зададен правец во просторот (на пр. во однос на пролетната точка). Кај Сончевата (тропска) година Сонцето поминува на небесна сферанебесната сфера агол кој од полниот агол е помал колку што изнесува Земјината прецесија. Аголот од 360° - 50,25" Сонцето го поминува за времетраење на Сончевата година од 365,2422 дена, а аголот од 360° за време на ѕвездената година. Ѕвездената година е подолга од Сончевата околу 20 минути.
Платонова година
Од износот на општата прецесија лесно се наоѓа времето за кое Земјината оска го обиколува прецескиот стожец, а пролетната точка полн круг по небесниот екватор. Ако поместувањето во текот на една година изнесува 50,25", тогаш за поместување од 360° требаат 25.800 години. Тоа е Платонова година. Во тоа раздобје небесниот пол опишува кружница меѓу ѕвездите. Заради тоа денешната Северница (Алфа Мала Мечка) ќе ја заменуваат други ѕвезди. Пред 5000 година како Северница била забележана ѕвездата Тубан (Алфа Змај од созвездието Змај). Околу 14000 година како Северница ќе служи ѕвездата Вега, иако на северниот небесни пол нема да му пријде поблиску од 5°. Од времето кога астрономите ги именувале соѕвездијата и ја востановиле Земјината прецесија, пролетната точка се поместила од соѕвездието Овен во соѕвездието Риби, а така и соседните соѕвездија се поместиле и останатите главни точки на еклиптиката. Меѓутоа знаците на тие точки останале исти како што и биле. Со поместувањето на пролетната точка поврзна е најмногу и промената на ѕвездените ректасцензии, додека промената на деклинацијата е многу помала.
Јиндрихув Храдец
Јиндрихув Храдец (врска=|За овој звук ; Neuhaus) — град во Јужнoчешкиот крај на Чешката Република. Има приближно 21.500 жители и е главен град на округот Јиндрухув Храдец.
Бони и Клајд (филм од 1967)
Бони и Клајд (англиски: Bonnie and Clyde) - американски филм од 1967 година, во режија на Артур Пен, според сценариото на Дејвид Њуман и Роберт Бентон. Главните улоги ги играат: Ворен Бити, Феј Данавеј, Џин Хекман, Мајкл Ј. Полард и Естел Парсонс. Филмот е добитник на наградата „Оскар“ во две категории: најдобра женска споредна улога (Естел Парсонс) и најдобра кинематографија (Барнет Гафи), а бил номиниран уште во осум други категории. Исто така, филмот имал седум номинации за наградата „Златен глобус“, како и четири номинации за наградите на БАФТА и една номинација за наградата „Еми“ (за најдобра музика). Во 1992 година, филмот бил внесен во Националниот филмски регистер на САД.
Содржина
Во 1934 година, во Тексас случајно се среќаваат Клајд Бароу (го игра Бити) и Бони Паркер (ја игра Данавеј). Клајд само што излегол од затвор, а Бони работи како келнерка. Незадоволна од својот монотон живот, Бони одлучува да му се придружи на симпатичниот Клајд, кој отворено ѝ кажува дека е криминалец. Двајцата почнуваат да ограбуваат продавници и банки, а набргу ним им се придружува и младото момче Ц. В. Мос (го игра Полард) кој станува член на бандата. По некое време, нив му се приклучува и брат му на Клајд, Бак (го игра Хекман) со неговата сопруга Бланш (ја игра Парсонс) која е единствената што се спротивставува на таквиот живот. Набргу, членовите на бандата Бароу се прославуваат, а полицијата постојано ги брка, но тие секогаш успеваат да побегнат. Сепак, еднаш, тие паѓаат во стапица и во престрелката смртно е погоден Бак, додека Бланш е сериозно ранета и ослепува. Иако тие успеваат да се извлечат, утредента полицијата ги пронаоѓа и во престрелката погинува Бак, Бланш е заробена, додека Бони и Клајд се ранети во рацете. Мос ги носи во куќата на татко му, кој не сака неговиот син да живее таков живот. Во меѓувреме, при едно испитување на Бланш, полицијата го дознава идентитетот на Мос и неговиот татко се спогодува со полицијата да ги предаде Бони и Клајд. Кога, Бони, Клајд и Мос одат на купување во градот, Мос се крие, а тие се враќаат кон неговата куќа без него. Патем, нив ги пречекува таткото на Мос и ги навлекува во стапица во која полицијата ги убива Бони и Клајд.
Продукција
Филмот беше наменет да биде романтична и комична верзија на насилните гангстерски филмови од 1930-тите, обновени со модерни техники на снимање филмови. Филмот беше под силно влијание на режисерите од францускиот нов бран, како во брзите поместувања на тонот, така и во нејзиното уредно уредување, што е особено забележливо во затворањето на филмот. Сценариото на филмот беше првин испратено кај Артур Пен, од страна на пишувачите на сценариото - Давид Њумен и Роберт Бентон. Тој веќе беше ангажиран за продукција за филмот "The Chase" од 1966 година и во тој момент не можеше да се вклучи во филмот. Писателите потоа го испратија до Францоа Труфаут, познат директор од движењето на новиот бран, кој направи придонеси за сценариото. Ворен Бити слушнал за проектот кога бил на посета во Париз. Кога се врати во Холивуд, Бити го побара сценариото на филмот и го купи. Бити зборувал со повеќе Американски директори за да го режираат филмот, но сите го одбиле, и најпосле зборувал со Артур Пен, кого успеал да го убеди да го режира филмот.
Бити одлучи и да го игра Клајд и беше потребна глумица, која ќе ја игра Бони. Неколку глумици беа на аудиција за улогата на Бони, но Бити сакаше Натали Вуд да ја игра Бони, ама таа ја одби улогата бидејќи се концентрираше на својата терапија и изјави сека работењето со Бити е тешко. Најпосле, Фаје Данавеј ја доби улогата на Бони. Бити првично сакаше филмот да биде снимен во црно-бела боја, но Warner Bros. ја отфрлија оваа идеја. Како што стоеше, голем дел од високиот менаџмент на студиото беа непријателски настроени кон овој филмски проект, особено Џек Л. Ворнер кој сметаше дека предметот е несакано враќање на Warner Bros. во раниот период кога гангстерските филмови биле чести. Покрај тоа, Ворнер не беше во добар однос со Бити, кој одби да учествува во филмот "ПТ 109" по негово барање Покрај тоа, Ворнер се пожалил на екстремно снимањето на локацијата на филмот во Тексас, кое го надминало распоредот и буџетот за производство. Сепак, филмот стана голем комерцијален успех, и покрај занемарувањето на филмот од страна на Warner Bros.
Рамномерна непрекинатост
Дефиниција
Функцијата, каде , а функцијата е непрекината во множеството X, се нарекува рамномерно (униформно) непрекината во тоа множество, ако за секое , може да се најде позитивно \delta, така што за секои две точки од нејзиниот домен кои се наоѓаат на растојание помало од \delta, важи.
Односно, условот за рамномерна непрекинатост на функцијата f во множеството X може да се запише како:
Дискусија на дефиницијата
Оправданоста на оваа дефиниција, покрај дефиницијата на самата непрекинатост на функција потекнува од тоа – за да функција биде непрекината во секоја точка од својот домен X, потребно е да се најде најмалото од сите околини на секоја точка на доменот, за кои тогаш би важело:
Ако множеството X е конечно, тоа може да се направи. Меѓутоа, кога X не е конечно, не постои гаранција дека воопшто ќе постои такво најмало. Со тоа е оправдано постоењето на наведената дефиниција за рамномерна непрекинатост.
Критериум за одредување рамномерна непрекинатост
Општиот критериум за одредување на рамномерна непрекинатост на функции го дава  Канторовиот став за рамномерна непрекинатост.
Теоремата може да се докаже со користење на Борел-Лебеговата лема за покривачите и потпокривачите.
Теорема
Ако функцијата е непрекината во интервалот [a,b], таа е и рамномерно непрекината во него.
Доказ
Од дефиницијата за непрекинатост имаме дека функцијата е непрекината во интервалот [a,b] (дадено како услов за теоремата), тогаш за произволна точка x од тој сегмент постои некоја околина  и за сите точки  важи:.
Да избереме 2 точки,. Тогаш имаме:
Да избереме сега некоја точка x' од интервалот [a,b] кој му припаѓа на некој од интервалите, кое го запишуваме:.
Да избереме и точка x'' од интервалот [a,b] која се наоѓа во \delta-околинат на точката x', т.е. . Тоа може да го направиме по дефиниција, затоа што функцијата е непрекината во целиот сегмент, а пошто е, тогаш сигурно е и.
Сега од и  имаме дека: т.е. двете точки, и x' и x'', припаѓаат на околината \delta_i-на точката \delta_i, односно, двете се наоѓаат во некоја околина , па тогаш имаме дека , што и требаше да се докаже.
Огнен трн
Огнен трн – бодлива, зимзелена грмушка од Средоземјето. Листовите се овални, цветовите бели, а плодовите црвени, собрани во густи, штитовидни соплодија. Во Македонија местимично се среќава во најтермофилните шумски заедници.
Распространетост
Огнениот трн во природа расте во јужна Европа, на Крим, Кавказ и во Мала Азија.
Опис
Листовите се на кратки петелки спирално распоредни на гранките. Истите се тесно елипсовидни, долги 2 до 4 см, темнозелени и сјајни. Имаат јајцевидни, до 1,5 см долги залистоци. Работ на листот е ситно назабен.
Цветовите се бели до бледо розови, ситни (околу 0,8 см), собрани во соцветија. Се развиваат во мај и јуни и често се толку бројни што скоро ја прекриваат целата грмушка. Јаболчестите плодови, слични на бобинки, се ситни (околу 0,6 см во пречник), со сјајна портокалово црвена боја. Созреваат постепено, од септември до октомври и остануваат на гранките во текот на целата зима. Во плодовите се наоѓаат 5 тврди семки. Сјајните бои на плодовите ги привлекуваат птиците.
Услови на живеалиштето
Во природата огнениот трн расте на суви, каменити терени изложени на сонце. Добро ја поднесува и влагата во земјата и воздухот. Може успешнот да расте и во сенка, но тогаш плодовите се поситни. Не бира земјиште, а отпорен е и на мраз, со тоа што во поладните климатски зони, листовите и плодовите може да бидат со нешто потемни бои. Ветрот не му пречи, но не поднесува терени свртени кон море. Толерантен е спрема аерозагадувањето во градските средини. Се размножува со семе и со режени гранчиња. Отпорен е на болести и штетници.
Употреба
Огнениот трн најчесто се користи како украсно градинарско растени, но плодовите може да се користат и за исхрана. Зрелите плодови се сладуњави и малку брашникави. Во сирова состојба не се јадат, но од нив може да се подготват мармалади, џемови, сирупи, компоти, преливи и слични јадење кои се добиваат со варење
Значење во озеленувањето
Огнениот трн е еден од омилените декоративни растителни видови, како заради брзото растење и отпорност скоро на сите услови на средината, уште повеќе заради својот есенски и зимски изглед. Плодовите, по кои овој вид го добил и името, со своите пламени бои го обогатува зимскиот пејзаж. Често во густи гроздови ја прекриваат цела грмушка. Чест вид е на како на големите, така и на малите, јавни и поединечни зелени површини.
Погоден е за садење на каменити терени, како и на косини, каде успешно го врзува земјиштето и спречува ерозија. Исто така, заради својата отпорност и приспособливост, може успешно да се сади во жардињери. Добро го поднесува режењето, па многу брзоможе да се формираат исклучително густи и заради трњето непробојни, живи огради со различни висини и облици (слободнорастечки или обликувани). Гранките, богато украсени со многубројни плодови, се погоден материјал за изработка на икебани и други цветни аранжмани.
Култивари
Огнениот трн е варијабилен вид и има поголем број на одгледувани облици кои меѓу себе се разликуваат по висината, густината на крошната, големината и бојата на плодовите и други особини. Некои од нив се:
Канада
Канада (анг. и фр. Canada) — федеративна држава во Северна Америка составена од 10 покраини и 3 територии. Канада е парламентарна демократија и уставна монархија на кралот Чарлс III во рамките на Комонвелтот. По површина, таа е втора земја во светот.
Главен град е Отава, а најголем е Торонто со 5.113.149 жители во областа на градот. . Името Канада доаѓа од зборот каната на индијанците Ирокези околу реката Сент Лоренс кој означувал село или населба. Жак Картие во 1535. год. почнал да го користи тој збор за да ја означи целата територија на Ирокезите. Подоцна, во време на британските колонии од 1841. името Канада се однесувало на две покраини: Горна Канада - околу Големите Езера и Долна Канада околу реката Сент Лоренс. Со Уставниот Акт од 1867, името Канада било прифатено како име на целата држава.
Според многу показатели, како што се Степенот на човеков развој на ОН, Индексот на глобализација , Квалитетот на живот , Одржливоста на животната средина , Економските слободи   и др. Канада е меѓу најдобрите земји во светот. Во Канада живеат голем број македонски иселеници и нивни потомци.
Домородни народи
Разни групи на ескимски и индијански народи ја населувале Северна Америка уште од предисторијата. Иако не постојат писмени докази, разни форми на камена уметност, петроглифи и антички артефакти даваат информации за илјадници години историја. Археолошките наоди потврдуваат човечки живеалишта во Јукон уште од пред 26.500 години, а во јужно Онтарио од пред 9.500 години.
Европска колонизација
Првите Европски доселеници се Викинзите, кои околу 1000 година се населуваат на брегот на Атлантикот, во областа денес позната како Ланс о Медоу (фр. L'Anse aux Meadows), но нема писмени докази. Следната посета од Европејците е во 1497. кога истражувачката експедиција на Џон Кебот од Кралството Англија пловела покрај Атлантскиот брег на Канада и Жак Картие во 1534. од Франција. По нив, повремено до истиот брег допловувале рибари и китоловци од Баскија во текот на целиот 16. век.
Францускиот истражувач Самуел де Шамплејн ги основал првите постојани населби на Европејците во Порт Ројал (денес Нова Шкотска) 1605. и во Квебек Сити во 1608. Постепено биле населувани атлантското крајбрежје, устието на реката Сент Лоренс, областите на Големите езера и заливот Хадсон на крајниот север.
Кралството Англија основало рибарски станици во Њуфаундленд и Лабрадор околу 1610 и ги колонизирале 13-те колонии на југ. Низа од четири војни избила помеѓу Англија, Франција и домородните Индијанци помеѓу 1689 и 1763. Нова Шкотска потпаднала под Британска власт со Договорот од Утрехт во 1713, а Договорот од Париз од 1763 и' ја препуштил Канада на Британија по седумгодишната војна.
Кралската повелба од 1763 на Кралот Џорџ III од Велика Британија ја издвоила покраината Квебек надвор од Нова Франција и го придодала островот Кап Бретон на Нова Шкотска. Исто така ги ограничила јазичните и верските права на француските граѓани. Во 1769. год. островот Св. Јован (денешен остров Принц Едвард) станал издвоена колонија. Во Квебек, за да се одбегне конфликт, територијата била проширена до Големите езера и до долината на Охајо, и бил повторно воведен Францускиот јазик, католичката вера и француските граѓански закони. Со договорот од Париз од 1783. била признаена независноста на САД и им биле отстапени териториите јужно од Големите езера и реката Сент Лоренс. Многу Британски лојалисти, по ова, пребегнале од САД во Канада.
Њу Бранзвик бил издвоен од Нова Шкотска како дел од реорганизацијата на населбите на лојалистите во приморските области. За да се прифатат лојалистите во Квебек, Уставниот закон од 1791. ја поделил покраината на франкофонска (Долна Канада) и англофонска (Горна Канада), давајќи и' на секоја од нив и право да формира законодавно собрание.
Од 1815. започнува масовна емиграција во Канада од Британци и Ирци. Дрвната индустрија дури и ја надминува трговијата со крзно како главна дејност во раните 1800-ти.
Потребата од одговорна власт резултирала во вооружени востанија во текот на 1837. и 1838. во знак на незадоволство од политичките реформи и етнички конфликти. Како резултат на тоа, Актот за обединување од 1840. ги обединил Горна и Долна Канада во Обединета Покраина Канада. Француските и англиските канаѓани работеле заедно во собранието за да ги воспостават правата на Французите. Претставничка власт била воспоставена во сите британски северноамерикански покраини до 1849.
Во 1846. год. граничниот спор со САД бил разрешен и границата била воспоставена по 49. паралела западно од Големите езера. Со тоа се овозможило понатамошно колонизирање на западните покраини и основањето на колониите Британска Колумбија 1849. и Ванкувер 1858.
Конфедерација и проширување на територијата
После низа уставни конференции, Уставниот акт од 1867. наречен Британски Северноамерикански Акт, ја основал Канадската конфедерација, создавајќи еден доминион под името Канада на 1 јули 1867. со четири покраини: Онтарио, Квебек, Нова Шкотска и Њу Бранзвик. Во 1870. год. од Рупертовата Земја и Северозападните земји, биле основани Северозападните Територии и покраината Манитоба. Во 1871 била придодадена покраината Британска Колумбија, а во 1873 и островот Принц Едвард.
Воспоставувањето на државен и политички систем одиграло важна улога во развојот на Канада во поглед на колонизацијата, развојот на индустријата, земјоделството и сообраќајот.
Современа историја
Канада автоматски влегла во Првата светска војна во 1914. со влегувањето во војна на Британија. Канада испраќала војници на западниот фронт, кои одиграле важна улога во текот на војната.
Каролински јазик
Каролинскиот е австронезиски јазик кој се зборува во Северните Маријански Острови. Јазикот е службен во Северните Маријански Острови, а се зборува и во Гуам. Јазикот најмногу се зборува од Каролинците. Јазикот е најслучен со сатавалскиот, волеајскиот и пулуватскиот јазик. Каролинскиот има 95% лексичка сличност со сатавалскиот, 88% со волеајскиот и пилуватскиот, 81% со мортлочкиот, 78% со чучкиот и 74% со улитскиот. Според проценките од 1990, јазикот го зборувале околу 3.000 жители, а денес околу 5.700. Каролинската азбука има 31 буква.
Список на ѕвезди во соѕвездието Тукан
Ова е список на позначајни ѕвезди во соѕвездието Тукан, надолно подредени според сјајноста.
Канада
Современа историја
Во 1919. Канада се придружила самостојно (независно од Британија) на Лигата на Народите; во Вестминстерскиот статут 1931 - Акт на Парламентот на Велика Британија - ја потврдил независноста на Канада.
Големата криза од 1929 и' донела економски тешкотии на цела Канада.
Канада и' објавила војна на фашистичка Германија три дена по објавата на В.Британија во декември 1939. Канадските војски играле значајни улоги во борбите во Атлантикот, во инвазијата на Италија, Десантот на Бретања (Ди-деј), Битката за Нормандија, ослободувањето на Холандија и други операции. Во тој период, економијата цутела како резултат на воените набавки за Канада, Британија, Кина и Советскиот Сојуз. Втората светска војна Канада ја завршила со една од најголемите армии во светот.
Во 1949. Њуфаундленд и Лабрадор се придружиле на Канадската Конфедерација како 10-та покраина. Повоениот просперитет резултирал со зголемен наталитет (бејби-бум) и зголемена имиграција од разурнатите европски земји.
Новиот Канадски идентитет почнал да се развива во текот на 20. век. Канада го усвоила своето ново знаме во 1965. Во 1982. год. е донесена Повелбата за правата и слободите на граѓаните како проширување на уставниот систем на Канада.
Движењата за поголем социјален и економски просперитет коишто започнале уште од 1960-тите, резултирале со влегување на франкофонските националисти во парламентот во 1976. год. Референдумот за независност на Квебек од 1980-та бил отфрлен со големо мнозинство, а вториот референдум од 1995. бил отфрлен со тесна разлика од 50,6% : 49,4%.
Во текот на 1980-тите, под премиерот Брајан Малруни, Канада се приближила кон САД во економските и политичките односи. Бил потпишан договорот за слободна трговија со САД, подоцна и со Мексико (познат како НАФТА - северноамерикански договор за слободна трговија).
Географија и клима
Канада зафаќа поголем дел од Северна Америка, и се граничи со САД на југ и со Американската држава Алјаска на северозапад. Се протега од Атлантскиот Океан до Тихиот Океан на запад, на север е Северноледениот Океан. По вкупна површина (вклучувајќи ги и реките и езерата), Канада е втора во светот, по Русија. По земни површини е четврта, по Русија, Кина и САД.
Од 1925. год. Канада ги присоединила и деловите од Арктикот помеѓу 60° и 141° западна ширина, но ова не е општо признаено. Најсеверната населба во Канада и во светот е станицата на Канадските вооружени сили на северниот крај од островот Елсмир на 82,5° северна ширина, само 817км јужно од Северниот Пол. Канада ја има најдолгата крајбрежна линија на светот: околу 243 000км.
Канада е една од најбогатите земји со природни ресурси: земен гас, езера, реки и разни минерали.
Во источниот дел, реката Сент Лоренс се проширува во заливот Сент Лоренс, најголем влив во светот, кој го содржи островот Њуфаундленд. Јужно од заливот, приморските покраини се протегаат по должината на Апалачките Планини. Нова Шкотска и Њу Брасвик се разделени со заливот Фанди, кој ги има најголемите варијации на прилив и одлив во светот. Онтарио и Хадсон Беј доминираат со централна Канада, а западно се шират рамничарските канадски прерии, сè до Карпестите Планини кои ги делат од Британска Колумбија. Највисока планина во земјата е Логан (5.959 м)
Во западна Канада, реката Мекензи тече на север до Северноледениот Океан. Реката Јужна Нахани ги создава водопадите Вирџинија во Северозападните територии, кои се двојно повисоки од Нијагарините водопади во Онтарио.
Во северниот дел на Канада, растителноста од столетни четинарски шуми опаѓа се' до ниска тундра кон север. Северното канадско копно е обиколено со огромен архипелаг, кој ги содржи некои од најголемите острови на светот.
Во континенталните региони, снегот може да се задржи и по 6 месеци, дури и повеќе отколку на северот. Крајбрежјето на Британска Колумбија е исклучок и ужива умерена клима со благи и дождливи зими.
На источното и западното крајбрежје, просечните максимални летни температури се 20-25 °C, додека во континенталниот дел се од 25-30 °C, со ретки екстремни температури на некои места до 40 °C.
Население
Според пописот од 2006. во Канада има 31.612.897 жители, што е зголемување од 5,4% од 2001. Растот на населението е од имиграцијата и, во помала мерка, од природен прираст. Околу 3/4 од населението живее во појасот од 150км од границата со САД, веројатно поради климатските прилики. Исто така, огромното мнозинство од населението живее на појасот Квебек сити - Виндзор, кој ги опфаќа Монтреал, Отава и Торонто, потоа во појасот Едмонтон-Калгари во Алберта и во Ванкувер, Британска Колумбија.
Според пописот од 2001. Канада има 34 етнички групи со по најмалку 100.000 припадници, и 83% од населението се сметаат за белци.
Најголемата етничка група се Англичаните (20,2%), потоа Французите (15,8%), Шкотите (14%), Ирците (12,9%), Германците (9,3%), Италијанците (4,3%), Кинезите (3,7%), Украинците (3,6%) и индијанците (3,4%). 40% се идентификувале како етнички Канаѓани. Во 2001. 49% од населението во Ванкувер и 42,8% од населението во Торонто припаѓале на „видливите малцинства“ (индуси, кинези, црнци, арапи, индијанци и сл.). Во 2005. Статистичкиот завод на Канада проектирал дека луѓето со неевропско потекло ќе бидат мнозинство во овие два града до 2012. Истражување објавено во 2007. открива дека скоро 1 од 5 канаѓани е роден во странство, односно имигрант. Скоро 60% од новите имигранти доаѓаат од Азија.
Верскиот плурализам е исто така важен дел од канадската политичка култура. Според пописот од 2001. 77,1% се христијани, од кои католици 43,6%, а потоа следат протестантите. Околу 16,5% немаат верска припадност, околу 1,9% се муслимани, јудаисти се околу 1,1%.
Густината на населението е меѓу најниските во светот: само 3,5 жители на квадратен километар
Јазик
Двата службени јазици на Канада се Англискиот и Франускиот. Двојазичноста во Канада е законски загарантирана со Повелбата за правата и слободите. Двата јазици се рамноправни во федералните судови, парламентот и во сите федерални установи.
Англискиот е мајчин јазик на 59,7% а францускиот на 23,2% од населението. 98,5% од канаѓаните зборуваат англиски или француски. Иако 85% од франкофоните живеат во Квебек, постојат значајни франкофонски популации во Онтарио, Алберта, Манитоба и во атлантските покраини.
Неколку индијански јазици исто така имаат официјален статус во Северозападните територии. Инуктитут е мнозински јазик во Нунавут и еден од трите службени јазици во територијата.
Неофицијалните јазици се исто така важни во Канада, бидејќи 5 202 245 граѓани се изјасниле дека некој од ним им е прв јазик Некои позначајни неслужбени јазици се кинескиот (853 745 корисници), италијанскиот (469 485), германскиот (438 080), и пенџапскиот (271 220).
Политичко уредување
Канада е уставна монархија со кралот Чарлс III, Крал на Канада, како шеф на државата. Кралот на Канада е истовремено и крал на останатите 15 земји од Комонвелтот, што ја става Канада во единство со тие држави преку личниот сојуз на тој монарх.
Канада е федерација и парламентарна демократија со силни демократски традиции.
Кралот е претставен преку Генералниот гувернер, кој е овластен да ги остварува речиси сите уставни права на монархијата. Во пракса, единствено тело кое ги врши извршните функции е Кабинетот на Премиерот.
Премиерот го избира мнозинството во парламентот, а го назначува Гувернерот.
Парламентот е дводомен: избрани претставници во долниот дом и назначени претставници во Сенатот. Секој член на долниот дом е избран од мнозинството во неговата изборна единица (мнозински изборен систем). Изборите ги свикува Гувернерот, по совет на Премиерот. Максималниот рок за изборите е 5 години. Членовите на Сенатот ги избира Премиерот, а ги назначува Гувернерот, и остануваат во Сенатот до 75-годишна возраст.
Четири партии се присутни во федералниот парламент: Конзервативната, Либералната, Нова демократија и Блокот од Квебек.
Судската власт е управувана од Врховниот суд, кој има 9 члена назначени од Гувернерот на совет од Премиерот и Министерот за правда. Сите судии на апелациони и врвни нивоа се назначуваат во консултација со невладини правни тела.
Канада и САД ја делат најдолгата небранета граница во светот, соработуваат во воени походи и вежби, и се меѓусебни најголеми трговски партнери. И покрај тоа, Канада има независна надворешна политика, особено во односите кон Куба, Кина и Ирак.
Покрај тоа, Канада одржува и традиционални врски со Велика Британија, Франција и со земјите од Комонвелтот и Франкофонијата.
Канада има војска од околу 64 000 професионалци и уште 26 000 резервисти.
Територијална организација
Конфедерацијата на Канада се состои од 10 покраини и 3 територии. Покраините се одговорни за социјалните програми (како нпр. здравствена заштита, образование, социјална помош и сл. и заедно имаат поголем приход од федералната власт, што е речиси единствен пример во светот. Од своја страна, федералната власт може да иницира национални политики во покраините.
Канадските покраини и територии се прикажани во следнава табела:
Стопанство
Канада е една од најбогатите држави, со висок доход по глава на жител, членка на ОЕЦД и Г-8. Канада е мешовит пазар, пониско рангиран од САД, но повисоко од повеќето западноевропски земји.
Од раните 1990-ти, канадската економија брзо расте со ниска стапка на невработеност и големи државни суфицити на федерално ниво. Денес Канада наликува на САД во пазарно-ориентираниот систем, продуктивност и бизнис. Од октомври 2007, канадската стапка на невработеност е 5,9%, што е најниско ниво во последните 33 години. Покраинските стапки варираат од 3,6% во Алберта, до 14,6% во Њуфаундленд и Лабрадор.
Во 20.век, растот на производството, рударството и услужните дејности ја трансформирале земјата од селска економија во главно индустриска и градска. Како и во други развиени економии, канадската економија е доминирана од услужните дејности, кои вработуваат 3/4 од канаѓаните. Сепак, Канада е специфична меѓу развиените земји бидејќи има развиен примарен сектор со експлоатација на дрво, нафта и земен гас како едни од најважните индустрии. Покрај тоа, Канада произведува и извезува големи количества на електрична енергија од хидропотенцијалот во Квебек, Британска Колумбија, Њуфаундленд, Онтарио и Манитоба.
Канада е еден од најголемите производители на земјоделски производи, со прериите како најважен производител на жито, просо и други зрнести култури.
Канада е најголем производител на цинк, уран, злато, никел, алуминиум и олово во светот. Речиси сите градови во северниот дел на земјата, кајшто не постои земјоделство, се занимаваат со рударство или со шумарство.
Канада има и значаен производен сектор во јужните делови на Онтарио и Квебек за автомобили, воздухоплови, возови и др.
Канада е високо зависна од меѓународната трговија, особено од трговијата со САД. Договорот за слободна трговија со САД и Мексико овозможил драматичен раст на трговијата и економската интеграција со САД. Од 2001. Канада успешно ги избегнува економските кризи и одржува највисоки просечни економски перформанси во Г-8. Од средината на 1990-тите федералните власти одржуваат стабилни буџетски суфицити и редовно ги отплаќаат националните долгови.
Култура и спорт
Канадската култура во минатото била под влијание од Британците, Французите и домородните народи и традиции. Покрај тоа, таа е под силно влијание на САД. Американските медиуми и забава се популарни, ако не и доминантни во англофонската Канада, обратно, многу канадски забавувачи и културни производи се популарни во САД.
Создавањето и заштитата на посебната канадска култура е поддржано од програмите на федералната влада, законите и институциите како што е Канадската радио корпорација, Националниот одбор за филм на Канада и Канадската комисија за радио и телевизија.
Канада е географски огромна и етнички разновидна земја. Постојат културни варијации и разлики од една до друга провинција и од еден до друг регион. Многу канаѓани го респектираат мултикултурализмоти ја гледаат канадската култура како инхерентно мултикултурна. .
Канадскиот официјален национален спорт е хокејот на мраз и лакрос. Покрај тоа, канадските екипи учествуваат во фудбалската, кошаркарската и бејзбол лигата на САД.
Канада била домаќин на неколку врвни спортски собири: Летните олимписки игри во 1976, Зимските олимписки игри во 1988, и Светсткото првенство до 20 години во фудбал во 2007. Канада ќе биде домаќин и на зимската олимпијада во 2010 во Ванкувер.
Македонска емиграција
Првиот поголем бран доселеници од Македонија во Канада пристигнал по Илинденското Востание во 1903. Потоа, и во 1947-49. за време на граѓанската војна во Грција и протерувањето на Македонците, во Канада пребегнале огромен број иселеници.
Се проценува дека денес во Канада има околу 150.000 жители со потекло од Македонија.
Македонците се организирани во црковни општини, од кои најголема е Свети Климент Охридски во Торонто.
Охридска гомнушка
Охридска гомнушка (Alburnoides ohridanus (Karaman, 1928) - Ohrid spirlin) — ендемска слатководна риба што живее во Охридското Езеро.
Опис и градба
Достигнува должина до 90 мм.
Живеалиште и распространетост
Охридската гомнушка е распространета во Охридско Езеро, Р Македонија и Р.Албанија. Живеалиштето ѝ е подолжината на езерскиот брег.
Размножување
Охридската гомнушка почнува да се мрести од втората половина на мај и завршува во првата половина од август. Во текот на овој период, во плитките литорални делови на езерото, температурата на водата се движи од 18 до 24 Целзиусови степени. За време на периодот на мрестење, некои поединци можат да се окарактеризираат со секундарни сексуални одлики. Така, нивната маслинеста боја на вентралната страна станува бледо-жолта. На главата и на телото им се појавуваат мали тркалезни бели епителни конвекси, кои им се поголеми на главата. Тие исчезнуваат по завршување на репродуктивните активности.
Охридската гомнушка е литофилна риба која се мрести во групи од околу 10-15, а ретко 50-60 единки, од кои само неколку се женки. Женките се поголеми. Рибите се мрестат во близина на големи карпи, т.е. ги ослободуваат своите јајца во празнините близу до површината на водата. Тие минуваат низ празнините и се фаќаат на површината на карпите со нивната вентрална страна. После оплодувањето, јајцата паѓаат во празнините или се лепат на чистите подлоги без алги. Така, јајцата се заштитени и од силните ветришта кои се прилично силни на овие места, како и од други ципринидни риби како грунецот, моранецот, кленот и мрената кои опортунистички можат да ги искористат во исхраната.
Во исто време, преaналните делови на кожата се шират само по должината на медио-вентралната линија на задниот долг дел на витeлусот и се пократки од постаналните делови на кожата. Очите се рамни,скоро заоблени и имаат голем број меланофори. Помеѓу очите и првиот дорзален миомер, отичните капсули почнуваат да се појавуваат со елипсовидна форма. На предниот дел на витилусот се појавува срцето, кое е во ролна. Регионот на опашката е ослободен од вителусот и го придвижува ембрионот во перивителинскиот простор, зголемувајќи ја аерацијата околу него.
Нејзиниот статус на конзервација (зачувување) е VU D2.
Крид (филм)
'Секој удар кој го упатив досега беше мој. Никој не ми покажал како треба. Спремен сум!'
Крид е американски спортски филм, снимен во 2015 година во режија на Рајан Куглер, кој исто така го има напишано и сценариото. Филмот претставува би-производ и продолжение на Роки. Главните улоги ги толкуваат глумците Мајкл Б. Џордан и Силвестер Сталоне. Филмот повторно ги обединува глумецот Џордан и режисерот Куглер, откако тие веќе еднаш соработувале порано во филмот Станицата Фруитвејл.
Снимањето на филмот започнало на 19 јануари 2015 година во Ливерпул, а подоцна, се сели во Филаделфија, родниот град на Роки. Крид ја имал својата премиера во САД на 25 ноември 2015 година, на денот на четириесет годишнината од местото на емитувањето на првиот дел на Роки во 1976. Седмиот дел од серијата филмови за Роки и продолжение на Роки Балбоа од 2006, доби многу признанија од критичарите, кој го нарекле најдобар Роки филм по многу години. За неговиот настап во него, Сталоне бил номиниран за Оскар за најдобра споредна машка улога, што е негова прва номинација за Оскар уште од оригиналниот филм. Тој победил во три категории National Board of Review Award for Best Supporting Actor, Наградата на здружението на телевизиските филмски критичари за најдобар глумец во споредна улога и Златен глобус за најдобра споредна машка улога, негов прв Златен глобус.
Содржина
Седумнаесет години подоцна, Дони ја напушта работата во фирмата за хартии од вредност за да го следи својот сон да стане професионален боксер. Мери Ен жестоко се противи на тоа, сеќавајќи се како нејзиниот сопруг бил убиен во рингот 30 години порано од Иван Драго. Тој се обидува да добие место во елитната Боксерска академија Делфи во Лос Анџелес, но е одбиен. Безстрашен, Дони патува во Филаделфија со надеж дека ќе дојдe во контакт со стариот пријател и соперник на неговиот татко, Роки Балбоа.
Дони го среќава Роки во неговиот италијанскиот ресторан, Adrian's, именуван во чест на неговата почината сопруга, и го прашува Роки да стане негов тренер. Роки не сака да се врати во боксот, иако веќе имал еднократно враќање во многу поодмината возраст и покрај тоа што претрпел траума на мозокот за време на неговата кариера како борец. Сепак, тој на крајот се согласува. Дони тренира во терената Фронт Стрит, со неколку долгогодишни пријатели на Роки како што е неговиот корнермен, а исто така ја наоѓа својата љубов во Бјанка, пејачка и текстописец.
Вселенска физика
Вселенската физика го претставува изучувањето на плазмата, како што природно настанува во горниот дел на атмосферата (аерономијата) и во рамките на целиот Сончев Систем. Како таква, таа опфаќа голем број теми, како што се хелиофизиката, која ја вклучува сончевата физика на Сонцето: сончевиот ветер, планетарната магнетосфера и јоносфера, поларната светлина, космичките зраци и синхротронското зрачење. Вселенската физика е фундаментален дел од проучувањето на временските услови во вселената и има важни импликации не само за разбирање на универзумот, туку и за практичниот секојдневен живот, вклучувајќи ги и операциите за комуникација и метеоролошките сателити.
Крид (филм)
Содржина
Дони, сега познат како "Холивуд Дони" го поразил локалниот борец Лео Спорино, и светот дознава дека тој е вонбрачниот син на Аполо Крид. Роки добива повик од тренерот на светскиот шампион во тешка категорија "Убавиот" (прекар Pretty) Рики Конлан, кој треба да биде принуден да се пензионира поради претстојната затворска казна. Тој му нуди на Дони да биде неговиот последен соперник, под услов тој да го промени своето име во Адонис "Холивуд Дони" Крид. Дони одбива на почетокот, бидејќи сака да гради свое наследство. Сепак, тој на крајот се согласува.
Вселенска физика
Вселенската физика се разликува од астрофизичката плазма и областа на астрофизиката, кои ги проучуваат сличните феномени на плазмата надвор од Сончевиот Систем. Вселенската физика ги користи мерењата од високоатмосферските ракети и вселенски возила, за разлика од астрофизичката плазма што се заснова на разложување на теоријата и астрономско набљудување.
Крид (филм)
Содржина
Истовремено додека го тренира Дони, Роки дознава дека има не-Хочкинов лимфом. Тој не сака да се подложи на хемотерапија, сеќавајќи се дека тоа не било од помош за да се спаси Адријан кога имала рак на јајчник. Дијагнозата и фактот дека неговиот најдобар пријател и брат-по-закон Паули Пенино - брат на Адријан - сега починат како и Адријан, Аполо и неговиот стар тренер Мики Голдмил го присилува да се соочи со сопствената смртност. Гледајќи го Роки потресен, Дони бара од него да започне со лечење.
Вселенска физика
Историја
Вселенската физика може да се проследи до Кинезите, кои го откриле принципот на компасот, но не разбирале како тоа функционирало. Во текот на 16 век, во делото Де Магнет, Вилијам Гилберт го даде првиот опис на Земјиното магнетно поле, покажувајќи дека самата Земја е одличен магнет, со што објаснува зошто иглата на компасот покажува кон север. Отстапувањата на иглата на компасот се забележани на навигационите каталози, а деталното изучување на деклинацијата близу Лондон од страна на часовничарот Џорџ Греам резултираше со откривање на неправилни магнетни флуктуации што сега се нарекуваат магнетни бури, именувани од Александар фон Хумболт. Гаус и Вилијам Вебер направија многу внимателни мерења на магнетното поле на Земјата, во кои се прикажани систематските варијации и случајните флуктуации. Ова навестуваше дека Земјата не е изолирано тело, туку е под влијание на надворешните сили - особено од Сонцето и појавата на сончевите дамки. Односот помеѓу поединечните поларни светлосни зраци и придружните геомагнетни нарушувања бил забележан од Андерс Целзиус и Олоф Хејтер во 1747 година. Во 1860, Елијас Ломис (1811-1889) покажа дека максималниот сјај на поларно светлина се гледа внатре во овал од 20 - 25 степени околу магнетниот пол. Во 1881, Херман Фриц објави карта на „изохазми“ или линии на постојано магнетно поле.
Крид (филм)
Содржина
На крајот Дони се бори против Конлан во родниот град на Конлан Ливерпул, и многу паралели се појават помеѓу оваа борба и првата борба што ја имале Аполо и Роки 40 години порано. Прво, пред да влезе во рингот, Дони добива подарок од Мери Ен - нови шорцеви со американското знаме слични на оние на Аполо кој подоцна и Роки го носеше. Покрај тоа, на изненадување на речиси сите, Дони е рамноправен со Конлан во рингот. На крајот Конлан победува во борбата на бодови (исто како Аполо што ја задржа својата титула против Роки), но Дони освои почит од Конлан како и публиката. Како што Џим Лампли вели "Конлан ја освои борбата, но Крид ја освои вечерта." ("Conlan won the fight, but Creed won the night."). Конлан му кажува на Дони дека тој е иднината на овој спорт во тешка категорија.
Вселенска физика
Историја
Во доцните 1870-ти, Анри Бекерел го понудил првото физичко објаснување за забележаните статистичките корелации: сончевите дамки мора да се изворот на брзите протони. Тие се насочени кон половите од страна на магнетното поле на Земјата. Во почетокот на20 век, овие идеи доведоа Кристијан Биркленд да изгради терала или лабораториски уред кој го симулира магнетното поле на Земјата во вакуумска комора, и кој користи катодна цевка за да ги симулира енергетските честички кои го сочинуваат сончевиот ветер. Започна да се формулира теорија за заемнодејството помеѓу магнетното поле на Земјата и сончевиот ветер.
Крид (филм)
Содржина
Филмот завршува како Дони и изнемоштениот, но подобар Роки се искачувањаат на "Rocky Steps" на влезот на Музејот на уметност во Филаделфија.