cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Земјоделство во Македонија
Краварство
Бројките покажуваат дека на почетокот на деведестите години на XX век во 1993 тие учествувале со 69%, а кон крајот во 1998 со 87% во вкупното производство. До почетокот на XXI век, се забележувало дека и наспроти позитивниот тренд во производството на млеко, вкупниот прираст имал негативен тренд, што доаѓало главно од намалувањето на говедата кај претпријатијата (намалување на вкупниот прираст за 2 пати во 6 години), што во последните години е надминато со силниот развој на млечната индустрија и гигнатите како „ЗИК Пелагонија“, „ИМБ - Битолска млекарница“, „Суташ“ (поранешен „Сведмилк“), Млекара „Здравје“ - Радово, Млекарница „Идеал Шипка“, „Осогово Милк“ и др. Според податоците од пописот на земјоделството во 2007 година во Македонија се одгледувале 107.961 молзна крава, 10.012 стелни јуници, 14.912 јуници. Во периодот од 1989 до 2014 година, млекопроизводството забележува постојан и значајно голем пораст. Така, во 1989 година се произвеле 116.951.000 литри млеко со 1.357 литри по молзна крава, во 2000 година производството се покачило за 1,8 пати на 220.244.000 литри кравјо млеко и 2.434 литри по молзна крава, за во 2014 година да го достигне највисокото производство од 387.008.000 литри со 3.053 литри по молзна крава, што претставува пораст од 1,75 пати во однос на 2000 и 3,3 пати во однос на 1989 година во поглед на производството на млеко, додека во поглед на млечноста по молзна крава зголемувањето изнесува 1,25 пати во однос на 2000 и 2,25 во однос на 1989 година.
Свињарство
Одгледувањето на свињи во основа исклучиво се користи за производство на месо за човекова исхрана, а во многу мал дел од свињите се обезбедува суровина за производство на други производи за домаќинството и индустријата, како сапун, опинци во минатото, козметиката итн. Во деведесеттите години на крајот на XX век, свињарските стада кај претпријатијата биле составени од благородни високопродуктивни бели раси и маторици со годишно одгледани 12-13 прасиња (поради што произведувале прочено 1200 кг прираст), а кај поединечните фарми 6-5, од кои едно се годи до околу 80 кг прираст, а другите се продаваат, при што на крајот на овој период започнало брзото развивање на современи семејни свињарски фарми со што во денешно време значително е намелена забележаната разлика.
Според податоците од пописот во 2007 година во Македонија се одгледувале 173.175 свињи од кои 13.664 маторици, 2.714 спрасни назимки и 1.628 нерези, при што во 2010 година е забележан пораст на 190.552 од кои 28.279 маторици и спрасни назимки и 2011 година на 196.570 од кои 24.180 маторици и спрасни назимки, а потоа следи постојан пад на 176.920 од кои 23.534 маторици во 2012, 167.942 од кои 23.581 маторица во 2013 и 165.054 од кои 20.990 маторици и спрасни назимки во 2014 година. Речиси секое македонско православно домаќинство одгледува по една свиња со неколку прасиња, а најголемите свињарски фарми се застапени во Велешко каде што свињарската фарма на агрогрупацијата „АГРИА“ од Долно Чичево вкупно одгледува 47.000 товеници што претставува 37% од вкупното производство на свинско месо во Македонија, „Жи-Ва“ и др., Кумановско, Скопско, Штипско и Пелагонија.
Живинарство
Живинарството опфаќа одгледување на домашни птици во кои спаѓаат кокошките и петлите, гуски, шатки, мисирки чиешто месо и јаца се користат во човековата исхрана. Сепак, бројно најзастапено и најразвиено во живинарството е одгледувањето на кокошки - несилки. Во текот на деведесеттите години на XX век при изградени капацитети за 500 000 несилки со производство на 600 милиони јајца годишно бил забележан пад во бројот и производството.
Според пописот на земјоделството во 2007 година во Македонија се одгледувала живина во број од 1.398.064, додека во периодот од 2010 до 2014 е зебележано значително зголемување на вкупниот број кој изнесувал 1.994.852 во 2010, 1.944.260 во 2011, 1.776.297 во 2012, 2.201.550 во 2013 и 1.939.879 во 2014 година. Во однос на производството на јајца за периодот од 1989 до 2014 година, статистичките податоци покажуваат големи варирања и нестабилност, бидејќи бројката од 551.523.000 произведени јајца со 160 јајца по кокошка-несилка до 2003 се намалила на 283.300.000 јајца и по порастот до 340 милиони во 2004 опаднала на 248.225.000 јајца во 2014 година. Порастот на вкупниот број на живина во последниот период од 2007 до 2014 се должи на стабилизирањето и осовременувањето на повеќето нови и приватни големи живинарски фарми како „Жи-Ва“ од Велес, „Везе-Шари“ од Тетово и голем број помали во Скопско, Кумановско, Штипско. Намалувањето на бројот на живината е најмногу поради увозот на пилешко месо од земјите од регионот кои си го штитат домашното производство со субвенции. Исто така, се увезува пилешко и од земји како Бразил и Аргентина, кое се увезува замрзнато, и со многу ниски малопродажни цени.
Пчеларство
Пчеларството во Македонија има долга традиција за што сведочат и домородните ендемски видови на пчели како што се мариовската и др. Одлгедувањето на пчени семејства се користи најмногу за производство на мед како и на матичен млеч, прополис кои се користат во човековата исхрана, но и како суровини во прехранбената, фармацевтската и други индустрии. Врз основа на видот на пашата од која што пчелите го собираат поленот во Македонија се произведуваат различни видови на мед како што се: цветен, ливадски, боров, костенов, дабов итн. Во периодот по осамостјувањето на Македонија бројот на пчелните семејства се забележува како константен.
Според податоците од пописот на земјоделството вкупниот број на пчелни семејства во 2007 година изнесувал 109.003, додека потоа тој забележал значително опаѓање и во периодот од 2010 до 2014 се движел во бројките 76.052 во 2010, 65.227 во 2011, 52.897 во 2012, 68.294 во 2013 и 73.869 пчелни семејства во 2014 година. За истиот период производството на мед изнесувало 825 тони со 11 кг по кошница во 2010, 1.105 тони со 17 кг по кошница во 2011, 603 тони со 11 кг по кошница во 2012, 784 тони со 12 кг по кошница во 2013 и 723 тони со принос од 10 кг по кошница во 2014 година. Ваквото опаѓање делумно се должи и на неповолните временски услови во нагло процветување и измрзнување на цветовите на растенијата во пролет во последниот период.
Пчеларството е најзастапено кај поединечни производи и во многу мал дел во задруги и претпријатија како што е на пр. „Напредок“ од Скопје. Поради повoлните услови на изобилство од ливади, шуми и цвеќиња пчеларството најмногу е распространето во Кичевско - Дебрца, Мариово, планинските предели на Скопско, Велешко, Беласица во Струмичко, Витачево во Кавадаречко, планината Кожуф во Гевгелиско итн.
Вработеност
Учеството на вработеноста во земјоделството во вкупната вработеност во Република Македонија е на високо ниво, во споредба со процентуалната застапеност на другите работни места. Пред Втората светска војна со земјоделство се занимавале 87% од целокупното население на Македонија.
Според учеството во БДП земјоделството во Македонија има слично значење во вработеноста и тоа заедно со прехранбената и тутунската индустрија, коишто се суровински засновани на земјоделското производство, покажува големо учество во вработеноста на населението. Со мали измени низ годините, како на пример во 2001 каде учеството на вработени во земјоделството е скоро 25% од вкупната вработеност, или во 2004 каде изнесува 16%, во текот на последните десетина години просекот на учество на вработените земјоделци во вкупното вработено население е 20%. Карактеристично е што иако вработувањето во земјоделството од 2009 расте, сепак и покрај државните мерки за развој на дејноста, вработеноста во последните три години е скоро на исто ниво. Во 2014 година, во Македонија, во регистерот на Управата за јавни приходи биле регистрирани вкупно 164.992 земјоделци, од кои, 16.593 се регистрирале како лица на кои земјоделството им е основна дејност, додека другите 143.399 пријавиле дека земјоделството им е дополнителна дејност.
Со растот на земјоделското производство раст бележат и просечните исплатени плати по вработен во земјоделството така што бруто плата по вработен во земјоделството изнесувала 20.751 денар во 2010 и 21.418 денари во 2011 година, додека просечната исплатена нето плата по вработен во земјоделството за 2010 изнесувала 14.280 денари, а во 2011 пораснала на 14.781 денар.
Удели и значење во стопанството
Земјоделството има значајно и стабилно учество во македонската економија, при што веднаш по индустријата тоа има најголемо учество во БДП кое во периодот од 1996 до 2001 година учествувало со 10,6%. Во следните години учеството на земјоделството во вкупниот БДП на Македонија изнесувало 10,0% во 2002, 11,4% во 2003 и 11,3% во 2004 година, при што во периодот 2002-2004 година земјоделското производство се развивало побрзо од просекот на стопанството. Меѓутоа, ако се додаде и процентот од учеството од индустријата кој изнесува 5,4% за прехранбената и тутунската индустрија, тогаш агрокомплексот во македонското стопанство добива поголемо економско значење. Заклучно со 1997 година година, земјоделството покажувало негативен тренд на опаѓање.
Според податоците од Заводот за статистика, во 2003 година вкупната вредност на земјоделството во Македонија учествувала со 12%, а заедно со преработувачката индустрија 18%, при што изразената вредност на производството на земјоделската гранка изнесувала 57 милијарди денари или 925 милиони евра. Вкупната меѓуфазна потрошувачка на семенски материјал, енергија (гориво), ѓубрива, средства за заштита, добиточна храна и друго имала вредност од 31 милијарда денари или 500 милиони евра, а додадената нето-вредност на земјоделската гранка изнесувала 23,6 милијарди денари или 380 милиони евра. Во структурата на вредноста на земјоделските производи житата учествувале со 5.500.000.000 денари или 90.000.000 евра, градинарските производи со 15.300.000.000 денари или 250.000.000 евра, овошјето со 7.600.000.000 денари или 124 милиони евра, сточарското производство со 12.600.000.000 денари или 205.000.000 евра. Со засилените политики за поддршка и развој на земјоделството по 2006 година, тоа бележи благ но постојан пораст и развој. Во структурата на физичкиот обем на земјоделството доминира учеството на растителното производство, кое постојано се зголемува (од 61% во 1994 на 70% во 1999 г.), а сразмерно на тоа, учеството на физичкиот обем на сточарството во истиот период се намалува (од 39% на 30%). Во 2019 година, земјоделството, шумарството и рибарството учествувале со 8,5% во македонскиот БДП. Во 2017 година, во создавањето на бруто-додадената вредност во земјоделството, најголем придонес имале Југоисточниот Регион (31,2%) и Пелагонискиот Регион (22,1%), а најмало било учеството на Североисточниот Регион (3,4). Во создавањето на вредноста во растителното производство, најголем придонес имал Југоисточниот Регион (39,6%).
Земјоделството учествува и има големо значење и во трансакциите со машинската и хемиската индустрија во поглед на снабдувањето со земјоделски хемиски препарати за заштита и зајакнување на посевите и семенскиот материјал како и земјоделската механизација, а учествува и во сите услужни дејности, особено во трговијата, угостителството и туризмот. Во македонскиот трговски биланс земјоделството до крајот на деведесеттите години на XX век учествувало со 8-21% во вкупниот извоз и 8-17% во вкупниот увоз во Македонија. Во 2010 година, Република Македонија остварила дотогаш највисок пласман на земјоделско-прехранбени производи на странските пазари со реализиран извоз од 424 милиони евра.
Според податоците на Државниот завод за статистика, извозот во 2010 година бил за 66 милиони евра повисок од износот на извезените земјоделски производи во 2009 година. Како резултат на тоа трговскиот дефицит со земјоделско-прехранбените производи бил намален за 34 милиони евра, односно за 23,5 проценти во однос на 2009 година. Во 2010 година и вкупниот обем на трговска размена изнесувал 955 милиони евра, во кои преовладувале примарните земјоделски производи со 70 проценти, потоа следат преработките со 25 отсто и рибите и производите со риби со учество од 1 до 3 отсто. Најважни трговски патрнери на производите од македонското земјоделство и агрокомплекс се: Албанија, Грција, Словенија, САД, Италија (особено за извоз на јагнешко месо), Косово, Србија и Црна Гора.
Табели со показатели за значењето на земјоделството во стопанството на Македонија
Тео (општина)
Тео — општина во покраината Ла Коруња од автономната заедница Галиција, Шпанија. Има површина од 79 жит./км2, население од 15476 жители (2004).
Куќа на ул. „Белградска“ бр. 8 (Битола)
'''Куќа на ул. „Белградска“ бр. 86 — архитектонско обележје во градот Битола, заведена како културно наследство на Македонија во Списокот на заштитени добра''' на Министерството за култура под реден број 85 во Битола.
Антонио Соларио
Антонио Соларио (1502 - 1518), познат и како Антонио де Соларио или да Соларио, а понекогаш и со прекарот Ло Зингаро („Циганот“), бил италијански сликар од венецијанската школа, кој работел во Неапол, Марке и можеби Англија. Неговата кариера е нејасна, во голема мера составена од преживеаните дела, а своевремено се сомневаше во неговото постоење.
Биографија
Соларио е веројатно роден и школован во Венеција. Прв доказ од него бил најден во Фермо во 1502 година, а последен (прилично сомнително) во Монтекасино во 1518 година. Ако овој последен доказ е исклучен, неговиот последен познат датум е 1514 година. Во Неапол, неговото најголемо и најпознато дело биле дваесет големи фрески кои го илустрираат Животот на Свети Бенедикт во манастирот Санти Северино е Сосио (сега во државен архив). На тие фрески може да се забележи огромна разновидност на фигури и детали, со вешто моделирање и боење. Тие биле насликани во првите години на 16 век. Понекогаш бојата на Соларио е сурова, и тој генерално покажува слабост кон цртање раце и нозе. Неговата тенденција е натуралист: главите се живи и индивидуални, а позадината на пејзажот е подобро измислена и негувана од која било современа.
Соларио го потпишал олтарниот дел од Витипул „Антониус Десоларио, Венетус 1514“. Ова вклучува донаторски портрет и хералдика на лондонскиот трговец Пол Витипул. Ова дело и други референци за делата во Англија од Џон Леланд неколку децении подоцна, се доказ за неговата наводна посета во Англија. Олтарното парче се наоѓа во Градскиот музеј и уметничка галерија во Бристол, кои го поседуваат главниот панел. Исто има и парче во Националната галерија, кои имаат Богородица и Дете. Постои сличен, но помал панел на ''Богородица и детето со Св. Јован'' во Националниот музеј на Каподимонте во Неапол. Сите вклучуваат шармантни мали пејсажи видени низ прозорците во ѕидот зад фигурите.
Неговите дела понекогаш се мешаат со оние на неговиот современик Андреа Соларио, милански следбеник на Леонардо да Винчи. Иако не бил поврзан со овој сликар, Антонио веројатно се запознал и бил под влијание на Андреа. Портретот на Шарл II Д'Амбоис во Лувр, кој сега го припишува како копија на дело на Андреа, е пример.
За жал, единствената биографија на Соларио напишана од локална личност била напишана од Бернардо де Доминичи - „наполитанецот Вазари“, која е збунувачка и полна со грешки. Се наведува дека Соларио е роден околу 1382 година, веројатно во Абруцо. Го нарекуваат син на нескопосник и, по романтична интермедија, станал зет на Колантонио, водечкиот уметник во средината на 15 век во Неапол. Доминичи тврди дека Соларио умрел во 1455 година.
Погрешната хронологија не била разјаснета дури во 20 век.
Сенегамбиски јазици
Сенегамбиските јазици сочинуваат подгрупа на нигер-конгоанските јазици. Јазиците се зборуваат на територијата од Сенегал до Гвинеја, вклучувајќу ги и Мавританија и Гвинеја-Бисао. Поради историската миграција, еден од сенегамбиските јазици (фуланскиот) се зборува на уште поголема територија, односно на териоријата на Сахел. Најголем јазик од оваа група е волофскиот, а потоа следуваат фуланскиот и серерскиот.
Согутарош
Согутарош е етничка (етно-професионална) група распространета во Средна Азија, која обично се нарекува „Цигани од Средна Азија“. Терминот „согутарош“ е надворешен и буквално значи „мајстор кој резба согу (дрвен сад со специјална форма)“.
Јазик
Мајчин јазик на Согутарош е таџикистански. Се користи и внатрегрупен таен јазик (арго), кој содржи елементи од индоариевско потекло.
Занимања
Главното занимање на Согутарош е обработка на дрво. Предмети што ги прават: дрвени лажици, чаши, лулки, сита, ковчези, тамбури, цевчиња за цедење урина од бебешка лулка, тркалезни садови за колачи.
Начин на живот
До средината на 1940-тите, тие воделе скитнички начин на живот, изнајмувајќи станови само за периодот на студено време. До крајот на 1950-тите, тие се населиле во Денау, Кокташ, Орџоникиџебад, Пахтабад, Регар и други места каде што традиционално ги продавале резултатите од својот занает.
Религија
Верниците на Согутарош се сунитски муслимани.
NGC 2892
NGC 2892 — елиптична галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2892 се споменува и како UGC 5073, MCG 11-12-15, CGCG 312-15.
Откривање
Објектот е откриен на 11 мај 1885 година од страна на Луис Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 32 м 52,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 67° 37' 3".
Други поделби
Проучување на NGC 2892 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 27111. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 23; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4376. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 708.
Дерми
Дерми — село во Албанија. Се наоѓа на 42 километри јужно од градот Валона, второ по големина пристаниште во државата, и на исто толку раздалеченост северно од градот Саранда. Населението брои 1,800 жители.
Национален парк Кумбрес дел Ајуско
Национален парк Кумбрес дел Ајуско — еден од многуте национални паркови во близина на Мексико Сити. Ајуско е познат по своите високи елевации достигнувајќи 3.900 метри надморска височина и е видлив од кој било дел на градот Мексико. Паркот се одликува со борови и дабови шуми и пасишта со високи планини. Кумбрес дел Ајуско значи „водени врвови на шуми“, соодветно име за овој планински регион покриен со бујна зелена шума со многу цвеќиња поради прилично количество врнежи. Реките Балсас и Лерма започнуваат во средиштето на Кумбрес дел Ајуско.
Овој опсег претставува приближно половина од областа на Мексиканскиот федерален округ, во остатокот се наоѓа градот Мексико. Областа е клучна за зачувување на екосистемот и е важна за ендемските видови. Урбанизацијата на градот Мексико предизвика неколку еколошки проблеми во врска со зачувувањето на живеалиштата и екосистемите на паркот.
Историја
Кумбрес дел Ајуско привлекувал луѓе од приближно 1200 година п.н.е. Се смета дека Отомиес биле првите кои ја населиле областа Ајуско. За време на претколумбиската ера, областа која сега е позната како Тлалпан била населена со домородци познати како Тепанекас покрај реката Сан Буенавентура.
Во текот на 17 век, државната политика на поткралството Нова Шпанија било да се најдат сите рурални домородни популации што живеат во планинските области на Кумбрес дел Ајуско. Денес остануваат уште многу стари шпански мисии и цркви по должината на работ на Кумбрес дел Ајуско.
Националниот парк Кумбрес дел Ајуско е создаден со декрет на 23 септември 1936 година од страна на мексиканската федерална влада. Паркот подоцна бил проширен во сегашната состојба од 920 хектари на 19 мај 1947 година.
Географија
Националниот парк Кумбрес дел Ајуско е еден од многуте национални паркови во близина на Мексико Сити. Паркот е познат по своите високи височини достигнувајќи 3.900 метри надморска височина кои се дел од планинскиот масив Сиера де Ајуско-Чичинаухтин. Сите планински системи во областа се дел од Кордилера Неоволканица што поминува низ централниот дел на Мексико. Серо Ла Круз дел Маркес се е на 1.400 метри над Мексико Сити и е највисокиот врв во паркот кој достигнува 3.930 метри надморска височина.
Паркот исто така вклучува дел од Мексиканската долина што се граничи со месноста Тлалпан во Мексико Сити. Паркот се одликува со борови и дабови шуми и пасишта со високи планини. Кумбрес дел Ајуско значи „водени врвови на шуми“, соодветно име за овој планински регион покриен со бујна зелена шума со многу цвеќиња поради прилично количество врнежи. Реката Балсас и реката Лерма започнуваат во средиштето на Кумбрес дел Ајуско.
Планините се состојат од перфорирани вулкански карпи кои инхибираат формирање на површински реки, но има многу подземни реки кои ги хранат изворите на свежа вода во пониските области на паркот и во околните долини. Најпознати извори се изворите Хочимилко, изворите Нативитас и Лас Фуентес Бротантес. Изворите Хочимилко се важен извор на вода за Мексико Сити. Сиера де Ајуско-Чикинаутзин е дел од планинска шумска област позната како Гран Боске де Агуа (Голема водна шума) бидејќи ги исполнува барањата на еден од најголемите центри за население во светот сместен во Централно Мексико.
Клима
Во паркот има три различни климатски зони според кепеновата класификација на климата: климатска зона на суптропски висорамнини Cwb, со влажна сезона во текот на летото и зимска сушна сезона, што се случува на надморска височина под 2.000 метри. Од 2.000 метри до 3.000 метри е присутна Cfc горната суптропска висорамнинска клима, таа се одликува со врнежи во текот на целата година малку распределени, иако обично само летните месеци носат навистина обилни дождови. И, конечно, тропската алпска тундра која се наоѓа на надморска височина од 3.000 метри или повисоко. Искочувањето на шумите силно влијае на горните падини, затоа вештачки создадената „тундра“ продолжува да се шири. Снег може да биде присутен во текот на зимските месеци. Просечната годишна температура на Ајуско е 13 °C со екстремни температури кои достигнуваат до 26 °C во пониски височини и паѓаат до -4 °C на височини поголеми од 3.000 метри.
Флора и фауна
Abies religiosa, локално позната како ојамел од ацтечко потекло, е една од многуте на елиски видови кои се наоѓаат во паркот. На надморска височина помеѓу 2.700 и 3.500 метри, Abies се најзастапни. Abies растат најдобро во богати органски почви со изобилство на влага цела година. Боровите шуми се најчести на височини помеѓу 2.350 и 4.000 метри. Најчести видови Бор се: Pinus leiophylla, Pinus montezumae, Pinus rudis, Pinus teocote и Pinus hartwegii. Pinus hartwegii е еден од видовите бор кои станале загрозени.
Следните видови даб се најзастапени во парк: Quercus rugosa, Quercus laeta, Quercus laurina, Quercus deserticola и Quercus crassipes. Јуниперс може да се најде во отворен вид во благи падини и мали височини како и во некои долини.
Фауната на паркот се состои од многу цицачи, како што се: лилјаци, шишар, опосум, вулкански зајак, верверица, невестулка, сканк, којот и бобкат. Постојат три видови змии во паркот: млечна змија, ѕвечарка и обична червенокоремна вода змија.
Познато е дека видовите птици во паркот се хранат во метрополитенската област Мексико Сити, поради неговата близина до паркот. Главните видови птици забележани во паркот се: домашно врапче, ластовичка штала, ајкула, клукајдрвец, црн мршојадец и златен орел.
Ветерник
Ветерник — село во јужна Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград, во округот Ура вајгуроре и во општината Велебиште.
Моли Нилсон
Моли Нилсон (родена на 14 декември 1984 година) е шведска кантавторка и музичар. Таа е сопственик на независна издавачка куќа, Dark Skies Association, основана во 2009 година. Од 2004 година, Нилсон живее во Берлин.
Агнес Волд
Агнес Волд (р. 7 јануари 1955) — професор по клиничка бактериологија специјалист за нормалната флора на телото, на Академијата Салгренска на Универзитетот во Гетеборг, Гетеборг, Шведска. Таа е национално познат коментатор на телевизија, радио и во весници за прашања поврзани со заразни болести и жени во науката.
Моли Нилсон
Раниот живот
Нилсон пораснала во Стокхолм. Таа ги започнала своите креативни определби со стрипови и пишување. Наскоро почнала да експериментира со тастатурата на пријател и преминала од визуелни медиуми во пишување песни.
Агнес Волд
Приватен живот
Волд е внука на Сванте Арениус, добитник на Нобеловата награда за хемија. Таа има три деца.
Моли Нилсон
Музика
Нилсон се преселила во Берлин за да се занимава со музика. Работела во кулоари на берлинскиот ноќен клуб Berghain, додека штедела пари за да пишува песни за време на викендите. Таа го издала својот прв албум во 2008 година насловен „ Овие нешта бараат време“, која го издаде на ЦД-Р со само 500 примероци. Во 2009 година, таа издала уште еден албум кој е самопродуциран, Европа. Нилсон добила поголема видливост во 2011 година кога нејзината песна „Hey Moon“ од „ Овие работи заземаат време“, била обработена од Џон Маус за неговиот албум „ Ние мора да станеме безмилосните цензори на себе“. По објавувањето на друг албум, Зенит, во 2015 година, Нилсон ја започнала светска турнеја.
Нилсон сама ја продуцира и изведува нејзината музика, иако таа ко-објавува голем дел од нејзината музика на Dark Skies Association и Glasgow's Night School Records. Стилот на Нилсон се одликува со минималистички аранжмани на синтисајзери и ритам на тапани и често се категоризира како темно поп или ло-фај синт-поп. Таа ја наведува осаменоста како неопходен и важен дел од нејзиниот креативен процес. За време на настапите во живо, Нилсон често пее преку ЦД со сопственото дело.
Лучано Леџо
Лучано Леџо (итал. Luciano Leggio; - ) бил сицилиски мафијаш, еден од најбараните лица во Италија и инспирација за романот „Кум“, на Марио Пузо. Починал во Сардинија на возраст од 69 години.
Општина Гевгелија
Општина Гевгелија — единица на локалната самоуправа во југоисточниот дел на Македонија. Седиште на општината е градот Гевгелија.
Географија
Општина Гевгелија се наоѓа во крајниот југоисточен дел на Република Македонија, односно во јужниот дел на Повардарието и граничи со Грција. Општината се простира на простор од 485 квадратни километри, а нејзино седиште е градот Гевгелија. Општината е сместена во Гевгелиско - валандовската котлина. Низ централното подрачје на општината, во правецот север-југ, поминува Коридорот 10. Според релјефот, просторот на општината може да се подели на неколку комплекси: рамничарски, падински, ридски и планинаски. Од вкупната површина на општината, 28 350 хектари отпаѓаат на шуми, 2 652 хектари се пасишта, а обработливата површина зафаќа 7 800 хектари.
Климатски одлики
Поради широката отвореност на Вардарската Долина кон Солунското Поле, општината Гевгелија е под силно влијание на средоземната клима. Ова влијание е особено изразено во котлинскиот дел, до надморска височина од 300 метри, а во малку изменета форма се чувствува и во ридското подрачје, до надморска височина од 600 метри. Планинската клима преовладува само на повисоките делови на планината Кожуф.
Вкупниот број сончеви часови во годината изнесува 2 392 и, во тој поглед, со општината Гевгелија може да се споредат само неколку места крај Јадранското Море и крај Средоземното Море. Просечната годишна температура во Гевгелија изнесува 14,3 °C, при што, најстудениот месец во годината е јануари, со просечна температура од 3,2 °C, а најтоплиот месец е јули, со просечна температура од 25,7 °C. Во општината Гегелија, просечното годишно количество врнежи изнесува 745,2 м³. Распоредот на врнежите не е рамномерен, туку најмногу врнежи има во есен, а најмалку во лето. Во општината, најмногу дуваат ветровите Вардарец (кој дува од северен правец) и Југ (кој дува од југоисточен правец).
Хидрографија
Општината Гевгелија се протега на дел од сливот на долниот тек на реката Вардар, во кој се влеваат повеќе водотеци, како: Сува Река, Коњска Река, Мрзенска Река, Кованска Река, Зуица, Петрушка Река и Јаворица. Исто така, општината е богата со извори на минерална и термоминерална вода. Така, еден од најпознатите извори на минерална вода се наоѓа кај месноста Смрдлива Вода, додека кај Негорски бањи и во близината на селото Смоквица се наоѓаат богати извори на термоминерална вода. Термоминералните води во овие месности се одликуваат со голема издашност, пријатна температура и богат минерален состав на водата. Во Негорски бањи постојат два хипертермални извори, со температура на водата од 41 и 36 целзиусови степени, како и термоминерално блатиште со температура од 400 степени. Минералните извори кај Смрдлива Вода се со издашност од 0,2 литри во секунда и температура на водата од 110 целзиусови степени, додека изворите на минералните води кај месноста Кисела вода имаат издашност од еден литар во секунда и температура од 4 целзиусови степени.
Историја
Според старите хроники, Гевгелија почнала да добива градски лик кон средината на XIX век, кога биле изградени бројни анови за потребите на патниците кои патувале за Блискиот Исток. Голема улога во развојот на Гевгелија имала изградбата на железничката пруга Солун-Скопје во 1873 година. Вистински градски лик Гевгелија добила во 1886 година, кога во административно-управен поглед станала средиште на посебна каза-Гевгелиска, која била дел од Солунскиот вилает.
Стопанство
Уште во XIX век, во Гевгелија заживеале производството и трговијата со земјоделски производи кои се извезувале преку солунското пристаниште. Меѓутоа, стопанскиот развој на Гевгелија започнал поинтензивно да се развива во периодот од 1860 до 1912 година, кога се развило мануфактурното и индустриското производство (свила, афион, вино, памук и тутун), а градот обилувал со многубројни занаетчиски дуќани: чевларски, коларски, столарски, самарџиски, кројачки итн. За стопанскиот развој на Гевгелија помогнала изградбата на железничката пруга Солун-Скопје во 1873 година.
Поради поволната клима, богатството со термални води, близината на планината Кожуф и близината на границата со Грција, во Општина Гевгелија постојат поволни услови за развој на туризмот и угостителството. Така, според податоците од Пописот на капацитетите во угостителството од 2008 година, во општината имало 104 угостителски објекти, од кои 96 биле ресторани, кафе-барови и слични објекти за исхрана. Истовремено, во општината делуваат 12 објекти за сместување, и тоа:
Во близината на Гевгелија се наоѓаат познатите Негорски Бањи кои претставуваат еден од најважните туристичко-рекреативни центри во Македонија од областа на бањскиот туризам. Исто така, на планината Кожуф работи новоотворениот скијачки центар. Најпосле, во околината на Гевгелија работат повеќе казина, кои привлекуваат голем број гости од Грција.
Работната сила во општината Гевгелија ја сочинуваат 11 229 лица, од кои, 8 679 лица се вработени, а 2 550 се водат како невработени (од кои, 1 035 се жени). Општината се наоѓа на последното место во Македонија според стапката на невработеност која изнесува 4,59%. Притоа, структурата на невработеноста е прилично неповолна, бидејќи најголем дел од невработените (1 526 лица) се одликуваат со ниски квалификации (имаат завршено основно образование), 778 невработени се со средно образование, 72 со вишо и 174 со високо образование.
Демографија
Според пописот од 2002 година, во општина Гевгелија живееле 22.258 жители. Според последниот попис од 2021 година, во општината живееле 19.778 жители: Во вкупното население, учеството на мажите и жените е речиси подеднакво, т.е. 11 420 се мажи (49,7 %), а 11 568 се жени (50,3 %). Во однос на старосната структура, 3 835 жители (16,7 %) се на возраст од 0 до 14 години, 16 498 жители (71,8 %) се на возраст од 16 до 64 години, а 2 648 (11,5 %) се постари од 65 години.
Самоуправа и политика
Градоначалник на општина Гевгелија е Андон Сарамандов од редовите на ВМРО ДПМНЕ. Тој бил избран на локалните избори од 2021 година за мандат од четири години. Советот на општина Гевгелија е составен од 19 члена. Според последните локални избори од 2021 година, членовите на советот според политичката припадност за мандатот 2021-2025 се:
Општинската администрација ги извршува работите од надлежност на органите на општината. Во согласност со Законот за локална самоуправа и процесот на децентрализацијата, општинската администрација во Општина Гевгелија е организирана во следниве сектори и одделенија:
Културни и природни знаменитости
Во центарот на Гевгелија се наоѓа Народната библиотека "Гоце Делчев". Зградата е изградена од некој способен мајстор во 1912 година, по нарачка на некој Турчин. Се претпоставува дека мајсторот од Дебар бил баран и од други чорбаџии, па така, Гевгелија ја красат неколку конаци (Сеизов конак, Андреев конак, Владев конак итн.). Исто така, во Гевгелија се наоѓа Амам (Турска бања) од 19 век.
Библиотеката во Гевгелија е формирана 1945 година, со почетен фонд од 500 книги. Денес, таа располага со над 70 000 книги, со 1 000 томови весници и списанија, околу 400 ретки книги и 200 наслови од роднокрајни автори. Тука се наоѓа и еден од оригиналите на книгата "Огледало" од Кирил Пејчиновиќ, отпечатена 1816 година во Будим.
Владовиот конак е изграден 1906 година, а во 1992 година бил пренаменет во Народен музеј. Во него се сместени повеќе одделенија од прaисторијата, античкиот период, но и етнолошка и историска збиркa. Огромен број раритети кои потекнуваат од 8 до 4 век пред нашата ера, се најдени на наоѓалиштата: Сува Река, Милци, Бишов Јавор и Парагон, а дел од нив нашле свое место во депоата на музејот во Гевгелија.
Предметите што се пронајдени зборуваат за цивилизацијата која го достигнала врвот во материјалната и духовната култура. Во посебни магацински простории се откриени огромни питоси за жито, вино или масло, мегарскa чашa со симбол на македонскиот штит, сребрени монети со ликот на Александар Македонски, како и аморфи за вино, садови за миризливи масла, и други раритети од класичниот и предримски период. На влезот од Гевгелија, на десната страна од реката Вардар се наоѓа месноста Вардарски Рид. Тука се направени археолошки ископувања за откривање на антички градби од V век п.н.е., за кои не е познато, дали се работи за античка Атaланта или Гортинија.
На локалитот Мрзенски Рид се наоѓа Споменик на Слободата.
Култура и спорт
На почетокот на XVIII век, од Божиќ до Водици, во центарот на Гевгелија се собирале русалиските дружини, кои по звуците на тапанот и зурлите го изведувале традиционалното русалиско оро. Одбрани момчиња, на возраст од 20-40 години, облечени во русалиска облека низ игра го демонстрирале своето витештво.
Русалиското оро сè уште се игра во Гевгелија, благодарејќи на момчињата од фолклорната група "КУД Јосиф Јосифовски", која е формирана во 1970 година. Фолклорната група има одржано повеќе од 1 500 концерти во Македонија и во странство, а дбитник е на многу меѓународни награди и признанија, како и на наградата "7 ноември" на градот Гевгелија.
Првите театарски претстави во Гевгелија биле одржани во 1908 година, а четириесет години подоцна градот добил репрезентативна зграда на Народниот театар. Во Гевгелија, секоја година се одржуваат повеќе културни манифестации, како што се: Априлијадата за Денот на шегата, Меѓународниот музички фестивал Калинка, Гевгелиското културно лето ТРБА ТРБИ.
Ликовното творештво, од година во година се збогатува со меѓународната Графичка колонија Гевгелија и меѓународната ликовна колонија Дојрана.
Згорње Водале
Згорње Водале (словенечки: Zgornje Vodale) — населба во Општина Севница во централна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Долењска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
Баник (Долно Лакочереј)
Баник  — археолошко наоѓалиште во охридското село Долно Лакочереј. Наоѓалиштето претставува некропола од римско време. На падината во западниот дел на селото се откриени гробови со насоченост исток-запад. Во гробовите, според кажувањето, жителите наоѓале стаклени садови. .
Барбара Волфарт
Барбара Волфарт е шведски, германски и швајцарски кватернерен геолог и палеоклиматолог активна на универзитетот во Стокхолм. Во 2012 година е избрана за Кралската шведска академија на науките.
Попоец
Попоец — село во областа Копачка, во Општина Кичево, сместено на патот помеѓу Кичево и Охрид. До март 2013 година, селото било дел од поранешната Општина Другово, која била споена со Општина Кичево.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Копачка, во јужниот дел на територијата на Општина Кичево, на десната страна на патот Кичево-Охрид, во изворишното сливно подрачје на реката Треска. Селото е ридско, чии куќи се издигаат на надморска височина од 800 до 920 метри.
Селото се наоѓа под превојот Пресека (1.080 метри), а околни села се Малкоец и Иванчишта.
Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Краста, Пресека, Утово, Голак, Умалишта и други.
Селото е од збиен тип. Се разликуваат повеќе маала, во кои се групирани родовските куќи.
Мери Ен Еванс
Мери Ен Еванс ( - ), позната под псевдонимот Џорџ Елиот, e англиска писателка. Автор е на многу познати романи за англиското село, меѓу кои се и „Воденицата на Флоси“, „Сајлас Марнер“, „Адамс Бид“ и „Ромола“.
Попоец
Географија и местоположба
Селото Попоец се наоѓа во областа Горна Копачка, на источните падини на Стогово. Оддалечено е 17,5 километри југозападно од Кичево.
Историја
Попоец се смета за едно од поновите села во Кичевската Котлина. По народното предание, Попоец е основано кога и соседното село Малкоец, односно во втората половина на век.
Основачот на Попоец има исто потекло како основачот на соседното село Малкоец, од сливот на Црн Дрим, негде од околината на Струга. По него било крстено и самото село, а од него потекнуваат сите денешни родови.
Во век, Попоец било село во Кичевската каза на Отоманското Царство.
Сепак, на атарот на селото се наоѓаат остатоци од стари гробови и црквишта, што укажува дека во дамнината атарот бил населен.
Жителите на селото многу страдале од непријателите во текот на Втората светска војна.
Стопанство
Атарот зафаќа простор од 8,5 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 594 хектари, на пасиштата отпаѓаат 176 хектари, а на обработливото земјиште 85 хектари.
Селото во основа има полјоделско-шумарска функција.
Население
Според податоците од 1873 година, селото имало 48 домаќинства со 185 жители христијани (Македонци).
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Попоец имало 410 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, во 1905 година во Попоец имало 400 жители, под врховенството на Бугарската егзархија.
Една статистика, која ја подготвил кичевскиот училиштен инспектор Крсто Димчев во 1909 година, ги дава следниве податоци за Вранештица:
Попоец било средно по големина село, па преминало во мало село. Така, во 1961 година селото имало 375, а во 1994 година, само 49 жители.
Според пописот од 2002 година, во селото Попоец живееле 34 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 10 жители, сите Македонци.
Родови
Селото Попоец е населено со Македонци христијани. По преданието селото не е многу старо, потекнува од крајот на век, кога во селото се населил некој поп по кого и го добило името селото. Попот дошол од некое село во Струшко. Сите денешни родови во селото потекнуваат од Попот.
Родови во Попоец се: Божиновци, Павлевци, Костовци и Грујовци.
Според истражувањата пак на Тома Смиљаниќ во периодот од 1921-1926 година родови во селото се: Божиновци (15 к.), Костовци (13 к.), Павлевци (13 к.) и Грујовци (12 к.), сите потекнуваат од основачот на селото кој дошол од селото Клење во Голо Брдо и сите слават Свети Никола и Огнена Марија.
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Кичево, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2013 година. Во периодот од 1996-2013 година, селото се наоѓало во некогашната Општина Другово.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Кичево. Селото припаѓало на некогашната општина Кичево во периодот од 1955 до 1965 година.
Во периодот 1950-1955, селото било дел од тогашната Општина Извор, во која покрај селото Попоец, се наоѓале и селата Горна и Долна Душегубица, Ехлоец, Иванчишта, Извор, Кленоец и Малкоец.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 0776 според Државната изборна комисија, сместено во културниот дом.
На локалните избори во 2017 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 17 гласачи. На референдумот во 2018 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 14 гласачи.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 15 гласачи.
Иселеништво
Од селото имало иселување на населението. Родовите Ѓорѓиовци и Стефановци се иселиле во Долно Мелничани во долината на реката Радика. Родот Дојчиноски (1 к.) живеат во селото Слепче, во околината на Прилеп. Родот Велјаноски (1 к.) се иселил во Глогоњ, близу Панчево.
Музеј на книгата и книгоиздателството (Киев)
Музејот на книгата (украински: Музей книги та друкарства України) е музеј кој се наоѓа во престолнината на Украина, Киев.
Муѕзејот се наоѓа во Киевско-печерската лавра. Бил формиран од страна на Резолуцијата на СССР од Советот на министри на 17 март 1972 година. Првата изложба се случила на 23 април 1975 година.
Главната просторија се наоѓа во печатницата на пештерките манастири, која била основана во 1615 година. Во периодот од 1616 до 1624 година, Е. Плетенецки издал 11 значајни книги од верски, историски и политички карактер.
Реставрацијата на објектот се случила во 1975 година. Денеска, музејот се наоѓа на 930 метри квадратни.
Музејот содржи околу 56,000 експонати, односно историски книги од времето на Киевска Рус до денешно време.
Моира фон Рајт
Моира Јохана фон Рајт (родена на 23 декември 1957 година во Хелсинки ) — фински и шведски академик. Таа била назначена во 2010 година од владата на Шведска за ректор на универзитетскиот колеџ во Содертерн.
Ној Калис
Ној Калис (Neu Kaliß) — општина во округот Лудвигслуст-Пархим, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
Мануел Ривера-Ортис
Мануел Ривера-Ортис (англиски: Manuel Rivera-Ortiz; во Поко Хондо, Гвајама, Порторико) — познат порторикански фотограф кој работи во Њујорк. Ривера-Ортис е значањен за неговите социјални документарни фотографии. Во 2007 година ја добил наградата за Уметникот на годината на Советот за култура и уметност Рочестер.
Национална библиотека на Шпанија
Историја
Библиотеката ја основал кралот Филип V во 1712 г. како „Дворска јавна библиотека“ (Biblioteca Pública de Palacio), со намера да се соберат сите книги издадени во Шпанија. Во 1836 г. прешла од рацете на круната под надлежност на Министерството за управа, кога го добила денешното име.
Најголемиот дел од фондот на стари и вредни книги е стекнат во текот на XIX век по пат на запленување, набавки и завештанија. На 16 март 1896 г. денешната зграда е отворена за јавноста, со многу голема читална за 320 лица. Во 1931 г. читалната е преуредена, и во неа се сместени сите поважни референтни дела, а отворена е и општа читална наменета за студенти, работници и општата јавност.
За реме на Шпанската граѓанска војна, Одборот за запленување (Junta de Incautación) одзел 500.000 книги од верски установи, дворци и поединци, и ги сместил во Националната библиотека на чување, заедно со уметнички дела одземени од истите места. Во текот на XX век се направени бројни измени и прилагодувања на зградата со цел да се смести големиот прилив на книги со воведувањето на законски примерок во 1958 г. и поради големиот број набавки од страна на самата библиотека. Меѓу поважните измени е утројувањето на приемоспособноста на складишниот простор во 1955 г., како и крупните измени извршени од 1986 до 2000 г. кои довеле до изградбата на нов објект во Алкала де Енарес и целосна измена на зградата на Пасео де Реколетос во Мадрид.
Во 1986 г. во состав на Националната библиотека влегле и главните библиографски установи на Шпанија: Националната хемеротека (Hemeroteca Nacional), Шпанскиот библиографски институт (Instituto Bibliográfico Hispánico) и Центарот за документарна и библиографска ризница (Centro del Tesoro Documental y Bibliográfico), па така библиотеката станала и „Државен депозитен центар н шпанското културно сеќавање“ (Centro Estatal Depositario de la Memoria Cultural Española). Со ова, сите библиографски изданија од сите медиуми во државата се ставени во единствен шпански библиотечен систем, достапен за домашната јавност, меѓународните истражувачи и културно-образовни установи. Во 1990 г. библиотеката стекнала статус на автономен орган во рамките на Министерството за култура.
Во зданието во Мадрид воедно е сместен и Националниот археолошки музеј.
Библиотеката денес
Како носител на библиотечните работи во земјата, Националната библиотека е центар задолжен за евидентирање на книгите и материјалите, нивно запазување и конзервација. Делува како место за распространување на информации за документарното богатство на Шпанија, со цел да биде главниот извор на сознанија за шпанската култура. Според статутот, библиотеката ги има следниве улоги:
Николас Рејес
Николас Рејес (роден 22 ноември 1958 година) е водечки пејач на музичката група Gipsy Kings. Тој пее главно во стилот на традиционално и популарно фламенко и латиноамериканска румба. Неговиот бурен глас и емотивниот начин на изведба им даваат посебен шмек на неговите песни и го прават еден од најистакнатите фламенко изведувачи. Тој ги извел песните на Gipsy Kings како Bamboleo, Volare и многу други, кои заземаа водечки места на топ листите. Николас Рејес свири на гитара со лева рака. Етничка припадност му е циганско Кале.