cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рубидиум
Појава
Рубидиумот е дваесет и третиот најзастапен елемент во Земјината кора, приближно богат како цинк и прилично почест од бакар. Се јавува природно во минералите леуцит, поллуцит, карналит, и цинвалдит, кои содржат колку што е 1% рубидиум оксид. Лепидолитот содржи помеѓу 0,3% и 3,5% рубидиум, и е комерцијален извор на елементот. Некои калиум минерали и калиум хлориди исто така го содржат елементот во комерцијално значајни количини.
Морската вода содржи просечно 125 µg/L од рубидиумот во споредба со многу повисоката вредност за калиумот од 408 mg/L и многу пониската вредност од 0.3 µg/L за цезиум.
Поради големиот јонски полупречник, рубидиумот е еден од "некомпатибилните елементи". За време на магма кристализацијат, рубидиумот е концентриран заедно со својот потежок аналоген цезиум во течна фаза и последен кристализира. Затоа, најголемите депозити на рубидиум и цезиум се зони од пегматитски руда формирани со овој процес на збогатување. Бидејќи рубидиумот го заменува калиумот во магма кристализацијата, збогатувањето е далеку помалку ефикасно од оној на цезиумот. Зонските пегматитски рудави тела, кои содржат минерални количини на цезиум како поллуцит или литиумски минерали лепидолит, исто така, се извор на рубидиум како нуспроизвод.
Два значајни извори на рубидиумот се богатите депозити на поллуцитите на Берничкото Езеро, Манитоба, Канада и рубикла ((Rb,K)AlSi3O8)  кои се наоѓаат како нечистотии во поллуцитите на италијанскиот остров Елба, со содржина на рубидиум од 17.5%. И двата од овие депозити се исто така извори на цезиумот.
Производство
Иако рубидиумот е повеќе изобилен во Земјината кора од цезиумот, ограничените апликации и недостатокот на минерали богати со рубидиум го ограничуваат производството на рубидиум соединенија на 2-4 тони годишно. Постојат неколку методи за одделување на калиум, рубидиум и цезиум. Фракционата кристализација на рубидиумот и цезиумската стипса (Cs,Rb)Al(SO4)2•12H2O дава по 30 последователни чекори чист рубидиум стипс. Други два други методи се: процесот на хлоростанат и процесот на фероцијанид.
Неколку години во 1950-тите и 1960-тите години, нуспроизвод на производство на калиум наречен Алкарб беше главен извор на рубидиум. Алкарб содржи 21% рубидиум, а остатокот е калиум и мала количина на цезиум. Денес најголемите производители на цезиум, како што е рудникот Танко, Манитоба, Канада, произведуваат рубидиум како нуспроизвод од поллуцит.
Историја
Рубидиумот бил откриен во 1861 година од страна на Роберт Бансен и Густав Кирхоф, во Хајделберг, Германија преку спектроскопија. Поради светло-црвените линии во својот спектар на емисии, тие избрале име што произлегува од латинскиот збор rubidus, што значи "длабоко црвено".
Рубидиум е мала компонента во лепидолитот. Кирхоф и Бунсен преработувале 150 кг лепидолит кој содржи само 0,24% рубидиум оксид(Rb2O). Калиумот и рубидиумот формираат нерастворливи соли со хлороплатинска киселина, но тие соли покажуваат мала разлика во растворливоста во топла вода. Затоа, растворливиот рубидиум хексахлороплатинат (Rb2PtCl6) може да се добие со фракциона кристализација. По редукција на хексахлороплатина со водород, процесот дава 0,51 грама рубидиум хлорид за понатамошни студии. Бунсен и Кирхоф ја започнаа својата прва голема изолација на соединенија на цезиум и рубидиум со 44.000 литри минерална вода, што резултираше со 7.3 грама цезиум хлорид и 9.2 грама рубидиум хлорид. Рубидиумот беше втор елемент, непосредно по цезиум, кој беше откриен со спектроскопија, само една година по откривањето на спектроскопот од страна на Бунсен и Кирхоф.
Двајцата научници го користеле рубидиум хлоридот за да проценат дека атомската тежина на новиот елемент е 85,36 (моментално прифатената вредност е 85,47). Тие се обиделе да генерираат елементарен рубидиум со електролиза на растопен рубидиум хлорид, но наместо метал, добиле сина хомогена супстанца која "ниту под голо око ниту под микроскоп не покажала најмала трага од метална супстанца". Тие претпоставуваа дека тоа е подхлорид ; сепак производот е веројатно колоидна мешавина од метал и рубидиум хлорид. Во вториот обид да се произведе метален рубидиум, Бунсен можеше да го намали рубидиумот со загревање на јагленизиран рубидиум тартрат. Иако дестилираниот рубидиум беше пирофорен, тие можеа да ја одредат густината и точката на топење. Квалитетот на ова истражување во 1860-тите може да се процени со фактот дека нивната определена густина се разликува помалку од 0.1 g/cm3 и точката на топење за помалку од 1 °C од моментално прифатените вредности.
Малата радиоактивност на рубидиумот била откриена во 1908 година, но тоа било пред да се воспостави теоријата на изотопи во 1910 година, а ниското ниво на активност (полуживот поголем од 1010 години) направил сложеност на толкувањето. Докажаното распаѓање на 87Rb до стабилен 87Sr преку бета распаѓање сè уште беше предмет на дискусија кон крајот на 1940-тите.
Рубидиумот имал минимална индустриска вредност пред 1920-тите години. Оттогаш, најважната употреба на рубидиумот е истражување и развој, главно во хемиски и електронски апликации. Во 1995 година, рубидиум-87 се користел за производство на кондензат Бозе-Ајнштајн, за кој откривачите, Ерик Алин Корнел, Карл Едвин Виман и Волфганг Кетерле, ја добиле Нобеловата награда за физика во 2001 година.
Примена
Рубидиумовите соединенија понекогаш се користат во огномети за да им се даде виолетова боја. Рубидиумот исто така се употребува во термоелектричен генератор со користење на магнетохидродинамичен принцип, каде што топлите рубидиумови јони се пренесуваат преку магнетно поле. Тие спроведуваат електрична енергија и делуваат како арматура на генератор, со што генерираат електрична струја. Рубидиумот, особено испарениот 87Rb е еден од најчесто користените атомски видови кои се користат за ласерско ладење и Бозе-Ајнштајнова кондензација. Нејзините пожелни одлики за оваа употреба ја вклучуваат подготвената достапност на евтино диодно ласерско светло на соодветната бранова должина и умерени температури потребни за да се добијат значителни притисоци на пареа.
Рубидиумот се користи за поларизација на 3He,произведувајќи ги волумените на магнетизираниот 3He гас, при што јадрените вртења се усогласуваат. Рубидиумската пареа е оптички пумпана од ласер, а поларизираниот Rb го поларизира 3He преку хиперфинската интеракција. Таквите спин-поларизирани 3He клетки се корисни за мерењата на неутрални поларизации и за производство на поларизирани неутронски греди за други цели.
Други потенцијални или тековни начини на употреба на рубидиумот вклучуваат работна течност во турбините на пареа, како гајтер во вакуумски цевки и како компонента на фотоелементот. Рубидиумот исто така се користи како состојка во специјални видови стакло, во производството на супероксид со горење во кислород, во изучувањето на калиумовите јонски канали во биологијата и како пареа во атомски магнетометри.
Рубидиум бил тестиран за влијанието врз маничната депресија и депресијата. Пациентите со дијализа кои страдаат од депресија покажуваат осиромашување на рубидиум и затоа додатокот може да помогне при депресија. Во некои тестови, рубидиумот се администрирал како рубидиум хлорид до 720 mg дневно во тек на 60 дена.
Мерки на претпазливост и биолошки ефекти
Рубидиум реагира насилно со вода и може да предизвика пожари. За да се обезбеди сигурност и чистота, овој метал обично се чува под суво минерално масло или запечатено во стаклена ампула во инертна атмосфера. Рубидиумот формира пероксиди при експозиција дури и до мала количина на воздух дифузен во маслото, а складирањето е предмет на слични мерки на претпазливост како складирање на метален калиум.
Рубидиум, како што е натриум и калиум, речиси секогаш има оксидациона состојба +1 кога се раствора во вода, дури и во биолошки контексти. Човечкото тело има тенденција да ги третира Rb+ јоните како да се калиумови јони и затоа концентрира рубидиум во внатреклеточната течност на телото (т.е. внатре во клетките). Јоните не се особено токсични; 70 кг човек содржи во просек 0.36 г рубидиум, а зголемувањето на оваа вредност од 50 до 100 пати не покажало негативни ефекти кај лицата кои се испитуваале. Биолошкиот полуживот на рубидиумот кај луѓето изнесува 31-46 дена. Иако е можна делумна супституција на калиум со рубидиум, кога повеќе од 50% од калиумот во мускулното ткиво на стаорци е заменет со рубидиум, стаорците починале.
Чероки
Познати Чероки
Постојат многумина познати Чероки во американската историја, вклучувајќи го кујунџијата Секвоја, кој го измислил черокиското слоговно писмо.
HIStory (албум)
„HIStory“ е еден од најкотравезните албуми на Џексон. Џексон е оптужуван за антисемитизам поради текстот на песната „They dont care about us“. Џексон неколкупати ја демантираше таа оптужба. Во 2007 во песната „You are not alone“ е откриен плагијаризам, автор на песната е Роберт Силвестер Кели.
Чероки
Познати Чероки
Џими Хендрикс, гитаристот и пејачот на групата „Џими Хендрикс Експериенс“, има черокиско потекло преку својата баба од страна на мајка му, Нора Роуз Мур. Пијанистот и пејачот Тори Амос исто така има черокиско потекло,  Исто така и Вил Роџерс има черокиско потекло. Американскиот конгресмен Лери МекДоналд од Џорџија, по потекло е Чероки од мајчина страна.
HIStory (албум)
Седум синглови се издадени од албумот: „Scream/Childhood“, „You Are Not Alone“, „Earth Song“, „This Time Around“, „They Don't Care About Us“, „Stranger in Moscow“ и „Smile“. Иако не биле успешни во Соединетите Американски Држави, „Earth Song“, „They Don't Care About Us“ и „Stranger in Moscow“ забележале значаен успех на меѓународно ниво, тие станале меѓу десетте најпродавани синглови во многу земји. Првиот диск познат како „HIStory Begins“ е компилација на Џексоновите рани хитови додека другиот „HIStory Continues“ бил компилација на нови песни.
Чероки
Познати Чероки
Многумина славни луѓе тврдат дека имаат черокиско потекло, иако не сите од нив можат да го докажат тоа. Меѓу нив се: глумците Кевин Костнер, Џони Деп, Лив Тајлер, Шенон Елизабет, Барт Рејнолдс, Чак Норис, Харизма Карпентер; музичарот Стив Тајлер (од Аеросмит); глумиците Меган Фокс, Кармен Електра и Кетрин Зета Џонс (и покрај фактот што е родена во Велика Британија); пејачот Елвис Присли; пејачките Рита Кулиџ, Тина Тарнер; кошаркарот Чероки Паркс; глумецот Роберт Редфорд и други. Пејачката и глумица Шер се гордеела со своето черокиско потекло од страна на мајка ѝ Џорџија Холт.
HIStory (албум)
„HIStory“ е генерално позитивно оценет од страна на современите музички критичари. Освен критички, албумот бил и комерцијално успешен наоѓајки се на првото место на топ-листата во дванаесет земји меѓу кој и Соединетите Американски Држави, Канада, Австралија и Обединетото Кралство. „HIStory: Past, Present and Future, Book I“ е најпродаваниот албум на сите времиња кој се состои од два или повеќе диска, со околу дваесет милиони продадени копии ширум светот. Номиниран е за пет Греми награди од кои има освоено еден, за најдобар музички спот во кратка форма. Првиот диск на албумот е повторно издаде на 13 Ноември 2001 под насловот „Greatest Hits: HIStory, Volume I“ и е продаден во околу четири милиони копии ширум светот.
Чероки
Организации
Историски документи
Ќерамидница (Дулица)
Ќерамидница — археолошко наоѓалиште во околината на местото Дулица кај градот Македонска Каменица. Наоѓалиштето претставува црква од старохристијанско време.
Чероки
Организации
Друго
Ќерамидница (Дулица)
Се наоѓа на платото од ридот Калата што се издига на утоката на Каменица во Брегалница. Откриена е со заштитните ископувања во 1968/1969 година. Претставува еднокорабна црква со нартекс, трем и ограден двор од јужната страна, а има траги и од анекс. Од внатрешната страна на апсидата е зачуван синтронос со нагласено седиште на средината. Подот во апсидниот простор е изведен од фин малтер. Меѓу градежниот материјал се најдени тегули и имбрекси сигнирани со букви.
Андрија и Анѓелка
Андрија и Анѓелка е српска телевизиска серија снимена во 2015 година и 2016 година и прикажана на телевизија Прва.
Синопсис
Андрија и Анѓелка, пар во средните триесетти години, се типичен пример за тоа што се случува кога маж и жена живеат заедно. Иако се во врска со години и искрено се сакаат, често се нервираат меѓусебно, без разлика дали се во спалната соба, супермаркетот или на вечера со пријателите. Нивните хирови и сосема различни, и типично машко-женски погледи на светот, се причина за несогласувања и кавги околу познатите прашања за сексот, љубомората, парите, децата, нејзините пријатели, неговите пријатели, поделбата на работата во куќата.... Во секој случај, нема табу теми за нив двајца, ниту пак некоја тема е премногу сериозна за да се претвори во урнебесен коментар за модерниот живот. Андрија и Анѓелка само наизглед постојано водат борби и војни, а всушност се лудо вљубени. Лицата на повеќето споредни ликови не се прикажани, тие само зборуваат за време на сцените.
Продукција
Серијата е направена според форматот на канадската серија „Un gars, une fille“, која е адаптирана во повеќе од 25 земји. Продуценти на серијата се Зорана Поповиќ и Филип Ѓориќ
Локација
Локацијата на снимањето е Белград.
Катарина Тајкон
Катарина Тајкон-Лангхамер (шведски: Katarina Taikon-Langhammer, 29 јули 1932 – 30 декември 1995) била шведска писателска, глумица и активистка од ромско потекло. Таа била сестра на Роза Тајкон.
Животопис
За време на детството на Тајкон, Ромите сè уште живееле во логори во Шведска и морале често да се селат, што им го отежнувало на децата да добијат какво било училишно образование. Тајкон не научила да чита и пишува сè додека не била тинејџерка.
Таикон го посветила својот живот на подобрување на условите за Ромите во Шведска и низ целиот свет. Преку нејзината неуморна работа, дебатирање, пишување и разговор со шведските власти, на Ромките им било дадено истото право на домување и образование како и сите други Швеѓани. Во 1953 година завршила забраната за доселувањето на Ромите од 1914 година. Ова довело до тоа другите Роми да побараат засолниште во Шведска, а населението, на почетокот помалку од илјада луѓе, се зголемило.
Тајкон се обидувала да ги убеди шведските власти дека овие луѓе се всушност политички бегалци, бидејќи биле угнетувани во нивните земји. После плодните напори да и помогне на група од 47 француски Роми да добијат азил во Шведска, таа одлучила да ја смени својата стратегија. Единствениот начин да се стави крај на предрасудите кон нејзиниот народ е да им се обрати на младите, сфатила таа, па започнала да ја пишува својата популарна серија детски книги за сопственото детство.
Катарина Тајкон починала од оштетување на мозокот откако паднала во кома. Таа била именувана како „Шведскиот Мартин Лутер Кинг“.
Пралине
Пралине може да се однесува за производи направени од ореви и шеќерен сируп, без разлика дали во цели парчиња или во прав, или пак за било кое чоколадно колаче кое што содржи прав или ореви. Белгиското пралине е различно, се состои од тврдо чоколадопонекогаш со помеко, а често и со течно полнење. Француското пралине е комбинација на бадеми и карамелизиран шеќер. Американското пралине од Њу Орлеанс исто така содржи млеко или крем и помеки и покремасти полнења.
Европа Оригинално инспирирано во Франција на Château of Vaux-le-Vicomte од готвењето во 17 век на идустриецот на шеќер Маршал ди Плеси-Прален (1598-1675), првото пралине биле цели бадеми обложени со карамелизиран шеќер, што е спротивно на темниот нугат, каде што еден дел од карамелизиран шеќер покрива многу ореви. Иако до тогаш беше откриен и населен Новиот Свет, оревите чоколадото произведено од какао првично не беа состојки на Европското пралине. Европските горвачи користеле локални, лесно достапни и релативно евтини состојки: костенести плодови како бадеми и лешници. Прашокот направен со мелење на костенестите плодови обложени со шеќер се нарекува пралин, и е состојка во многу торти, колачи и сладоледи. Кога овој прав ќе се помеша со чоколадо, се добива пралине на француски јазик, што всушност го создало она што е добро познато во Франција како белгиско пралине. Зборот пралине се користи колоквијално во Франција и Швајцарија и се однесува на ова едноставно познато како „чоколадо“ на англиски јазик, односно различни работи коишто се обложени со чоколадо. Во Европа, зборот пралине се користи во значењето или за правот или на пастата направена од тоа, често се употребува за пополнување на чоколадите, па оттука дојде и неговата употреба во Германија, Холандија, и Белгија и се однесува за полнењето на чоколадото во целина. Во Велика Британија, терминот може да се однесува дури и за пралине ( полнењето за чоколадите), или поретко, на оригиналното пралине со цел орев. Во Европа, костенестите плодови најчесто се лешници или понекогаш и бадеми.
Америка Доселеници од Франција го донеле овој рецепт во узијана, каде што и шеќерната трска и дрвата од орев биле во голем број. За време на 19 век, готвачите од Њу Орлеанс ги замениле оревирте за бадеми, додале крем за да стане погуста смесата, и со тоа се создало нешто што стана познато низ Јужна Америка како пралине. Пралинето се состои од крем, сличен на карамела. Тоа нејчесто е направено со мешење на шеќер( често кафеав), путер, и крем или мешавина од путер и млеко што се прави на средновисока темперартура, со константно мешање, додека поголемиот дел од водата не испари и додека не добие дебела текстура со кафеава боја. Потоа тоа обично со лажица се става врз мрска хартија или на алуминска фолија подмачкана со путер, и се остава да се излади. Белгиско пралине Познато како „Белогиски чоколади“ или „чоколадни бомбони“ во англиското говорно подрачје, тоа се чоколадни парчиња исполнети со мек фондан во средината. Тие првично беа претставени од Јеан Неухаус II, белгиски слаткар, во 1912 година. Белгиското пралине отсекогаш имало многу форми и облици. Тие речиси секогаш содржат тврдо чоколадо со помеко(понекогаш течно) полнење. Филот може да биде путер, алкохол, ореви, марципан, или дури и различен вид на чоколадо. Тие се обично завиткани како подарок. Денес, белгиското пралине сè уште е многу популарно во Белгија, како и во други земји. Најголемите светски производители се Неухаус, Годива, Леонидас и Гулиан.
Хиперболични функции
Хиперболични функции – во математиката функции аналогни на тригонометриските, или циркуларните функции.
Основни хиперболични функции се: од кои се изведени: кои соодветствуваат на изведените тригонометриски функции.
Инверзни хиперболични функции се:
мини|300px|десно|Зрак низ [[единична хипербола
x2 − y2 = 1
во точката
(cosh a, sinh a)
, каде a е двојна од површината меѓу зракот, хиперболата и x-оската. За точки на хиперболата под x-оската, површината се смета негативна (види анимираната верзија со споредба со тригонометриските (циркуларните) функции).]]
Токму како што точките
(cos t, sin t)
образуваат круг со единичен радиоу, точките
(cosh t, sinh t)
ја образуваат десната половина од еднаквостранична хипербола. Хиперболичните функции земаат реален аргумент наречен хиперболичен агол. Големината на хиперболичниот агол е двојна од површината на неговиот хиперболичен сектор. Хиперболичните функции може да се дефинираат врз основа на хиперболичниот триаголник кој го опфаќа овој сектор.
Хиперболични функции постојат во решенијата на многу линеарни диференцијални равенки (на пример, равенката која дефинира верижница), од некои кубни функции, во пресметките на агли и растојанија во хиперболичната геометрија, во Лапласовата равенка во Декартов координатен систем. Лапласовите равенки се битни во многу подрачја на физиката, како електромагнетната теорија, преносот на топлина, динамиката на флуиди и специјалната теорија на релативности.
Во комплексната анализа, хиперболичните функции се јавуваат како имагинарни делови на синус и косинус. Хиперболичниот синус и хиперболичниот косинус се цели функции. Како резултат, другите хиперболични функции се мероморфни во целата комплексна рамнина.
Според Линдеман-Вајерштрасовата теорема, хиперболичните функции имаат трансцендентна вредност за секоја ненулова алгебарска вредност на аргументот.
Хиперболичните функции биле воведени во 1760-тите, независно од Винченцо Рикати и Јохан Хајнрих Ламберт. Рикати ги користел
Sc.
и
Cc.
(sinus/cosinus circulare) за обележување на циркуларните функции и
Sh.
Ch.
(sinus/cosinus hyperbolico) за обележување на хиперболичните функции. Ламберт ги прифатил имињата, но ги променил кратенките како што се денес. Кратенките
sh
,
ch
th
cth
Дефиниции
Постојат различни еквиваленти начини за дефинирање на хиперболичните функции.
Дефиниции преку експоненцијална функција
[[Податотека:Hyperbolic and exponential; sinh.svg|мини|десно|
sinh x
е половина од разликата од
ex
и
e−x
]] [[Податотека:Hyperbolic and exponential; cosh.svg|мини|десно|
cosh x
е аритметичка средина од
Хиперболичните функции може да бидат изразени преку експоненцијалната функција:
x ≠ 0
,
Дефиниции преку изводи
Хиперболичните функции може да бидат дефинирани како решенија на диференцијални равенки: Хиперболичниот синус и хиперболичниот косинус се единствени решенија
(s, c)
на системот како
s(0) = 0
and
c(0) = 1
.
Исто така тие се единствено решение на равенката
f ″(x) = f (x)
, како
f (0) = 1
,
f ′(0) = 0
за хиперболичниот косинус и
за хиперболичниот синус.
Тригонометриски дефиниции
Хиперболичните функции исто така може да бидат изведени од тригонометриски функции со комплексни аргументи:
каде i е имагинарна единица со својство дека
i2 = −1
.
Комплексните облици во дефинициите се изведуваат од Ојлеровата формула.
Хиперболичен косинус
Може да се покаже дека површината под кривата на хиперболичниот косинус на конечен интервал секогаш е еднаква на должината на соодветниот лак на тој интервал:
Хиперболичен тангенс
Хиперболичниот тангенс е решение на диференцијалната равенка
со
f (0) = 0
и нелинеарниот проблем на гранична вредност:
Корисни врски
Парни и непарни функции:
Оттука:
Може да се види дека
cosh x
и
sech x
се парни; другите се непарни функции.
Хиперболичните синус и косинус ги задоволуваат:
последниот од нив е сличен на Питагоровиот тригонометриски идентитет.
Збир од аргументи
особено
Исто така:
Формули за разлика
Исто така:
Формули на половина аргумент
каде
е функција сигнум.
Ако
x ≠ 0
, тогаш
Втори изводи
И sinh и cosh се еднакви на нивните втори изводи:
Сите функции со ова својство се линеарни комбинации од sinh и cosh, особено експоненцијалните функции e^x и e^{-x}, нуловата функција f(x) = 0.
Стандардни интеграли
Следниве интеграли може да се докажат со користење на хиперболична супституција:
каде C е интеграциона константа.
Изрази со Тејлорови редови
Горните функции може да се изразат како Тејлорови редови:
Функцијата sinh x се изразува преку Тејлоров ред само со непарни експоненти на x. Значи таа е непарна функција, па −sinh x = sinh(−x), и sinh 0 = 0.
Функцијата cosh x се изразува преку Тејлоров ред само со парни експоненти на x. Значи таа е парна функција, следствено, симетрична во однос на y-оската. Збирот од редовите на sinh и cosh е бесконечен ред од експоненцијалната функција.
Споредба со циркуларните функции
Хиперболичните функции претставуваат проширување на тригонометријаата преку циркуларните функции. Обата вида зависат од аргумент, кој е или кружен агол или хиперболичен агол.
Бидејќи површината на кружниот сектор со полупречник r и агол u е r2u/2, истата ќе биде еднаква на u кога r = √2. На дијаграмот таквиот круг е тангента на хиперболата xy = 1 во (1,1). Жолтиот сектор претставува површина и големина на агол. Слично, жолтиот и црвениот сектор заедно претставуваат површина и агол на хиперболичниот сектор.
Краците на два правоаголни триаголници со хипотенуза на правата која ги дефинира аглите се со должина √2 пати од циркуларните и хиперболичните функции.
Хиперболичниот агол е неваријантна мерка во однос на контракцијата (хиперболична ротација), токму како што кружниот агол е непроменлив со ротацијата.
Идентитети
Хиперболичните функции задоволуваат многу идентитети и сите тие се слични по облик со тригонометриските идентитети. Всушност, Осборновото правило тврди дека секој тригонометриски идентитет може да се претвори во хиперболичен идентитет со промена на sine во sinh и cosine во cosh, и со менување на знакот на секој член која содржи производ од 2, 6, 10, 14, ... sinhs. На пример, теоремите за собирање ќе бидат
формулите за "двоен аргумент "
и формулите за "половина аргумент "
Изводот од sinh x е cosh x, а изводот од cosh x е sinh x; ова е слично со тригонометриските функции, иако знакот е различен (извод од cos x е −sin x).
Гудермановата функција дава директна врска меѓу тригонометриските и хиперболичните функции кои не содржат комплексни броеви.
Графиконот на функција a cosh(x/a) е верижница, кривата образувана од униформен флексибилен синџир кој слободно виси помеѓу две фиксни точки под униформа гравитација.
Врска со експоненцијалната функција
Разложувањето на експоненцијалната функција на парен и непарен дел ги дава идентитетите и Првиот е аналоген со Ојлеровата формула
дополнително,
Хиперболични функции за комплексни броеви
Со оглед дека експоненцијалната функција може да биде дефинирана за кој било комплексен аргумент, дефинициите на хиперболичните функции може да се прошири исто така на комплексните аргументи. Функциите sinh z и cosh z тогаш се холоморфни.
Врските со обичните тригонометриски функции се дадени со Ојлеровата формула за комплексни броеви:
па:
Хиперболичните функции се периодични во однос на имагинарната компонента, со период 2 \pi i (\pi i за хиперболичен тангенс и котангенс).
Бусоански јазик
Преглед
Според податоците од 1971 година јазикот го зборувале само 40 жители. Јазикот се зборува(л) во департманот Луг Шари, во областа Бусо во Чад. Нема забележано дека јазикот има дијалекти. Јазикот е пред изумирање, или можеби е веќе изумрен.
Допинг (полуспроводници)
Во полуспроводничката индустрија, допингувањето е намерно внесување нечистотии во крајно чист (познат како интринсичен) полусспроводник за да му се изменат електричните својства. Нечистотиите коишто се додаваат зависат од видот на полусспроводникот и од посакуваниот резултат. Лесно до средно допираните полуспроводници се викаат екстринсични. Кога полусспроводникот е допиран до толкав степен што се однесува повеќе како сспроводник отколку полусспроводник, таквиот полусспроводник се вика дегенериран.
Потекло на поимот
Зборот „допинг“, во контекст на полуспроводничката технологија, потекнува од францускиот глагол „doper“ со значење „додава примеси“. Од ист корен е и зборот „допинг“, употребуван во спортски контекст.
Dotering تشويب Dotierung Dopaje (semiconductores) fa:دوپینگ (نیمه‌رسانا) Doping (puolijohde) Dopage (semi-conducteur) אילוח (מוליכים למחצה) Doping (semikonduktor) Drogaggio ドーパント Doteren Doping (halvledere) Domieszkowanie Dopante (química) Легирование Dopning (fysik)
Папа Лав X
Лав X (латински: Leo PP. X, роден на во  - починал на  во ) — римски папа од 11 март 1513 до 1 декември 1521. Тој бил втор син на Лоренцо де Медичи. Учел во дворот на сојот татко во Фиренца и на универзитетот во Пиза.
Во 1492 година бил назначен за кардинал, а во 1494 година бил протеран од Фиренца, поради револтот на Џироламо Савонароли. Во 1500 г. се вратил и набрзо воспоставил власт на Медичи во градот. Како папа, бил покровител на уметноста и ја забрзал изградбата на базиликата Свети Петар. Ја зацврстил политичката моќ на папата во Европа, но поради неговото трошење го загубил богатството. Ги обесхрбрувал реформите на Петтиот Латерански собор, а реагирал несоодветно на реформацијата, ексомуницирајќи го Мартин Лутер во 1521 година и не можејќи да одговори на потребата за промени, пропуст што го најавил крајот на обединетата Западна црква.
Црква (Дулица)
Црква — археолошко наоѓалиште во околината на местото Дулица кај градот Македонска Каменица. Наоѓалиштето претставува црква од старохристијанско време.
Татковински фронт (Бугарија)
Татковинскиот фронт (бугарски: „Отечествен фронт“) е бугарска политичка коалиција, создадена за време на Втората светска војна (во 1942) на иницијатива на Бугарската работничка партија од левичарски антифашистички партии и на политичкиот круг Звено. Со текот на времето се засилила доминацијата на Бугарската работничка партија во фронтот.
Вратји Врх
Вратји Врх (словенечки: Vratji Vrh) — населба во Општина Апаче во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Прекмурје. Населбата сега е вклучена во Помурскиот статистички регион.
Бела Река (Осогово)
Бела Река — река во источниот дел на Македонија, која заедно со Црна Река ја образува Оризарска Река.
Течение
Реката извира на јужната падина на планината Осогово, североисточно од градот Кочани. Нејзиното течение е во јужен правец и таа поминува покрај маала на селата Мишино, Небојани, Полаки и Костин Дол пред спојувањето со Црна Река кај селото Речани по што продолжува како Оризарска Река.
Канатларци
Канатларци — село во Општина Прилеп, во околината на градот Прилеп.
Пат околу светот за 80 дена (1956)
Пат околу светот за 80 дена е американски авантуристички филм од 1956, продуциран од Мајкл Тод, во продукција на „United Artists“. Филмот бил режиран од Мајкл Андерсон, продуциран од Мајкл Тод со Кевин Меклори и Вилијам Камерон како придружни продуценти. Сценариото било напишано од Џејмс По, Џон Фароу и С. Џ. Перлмен, засновано на истоимениот роман на Жил Верн. „Пат околу светот за 80 дена“ освоил неколку награди „Оскар“ меѓу кои и онаа за најдобар филм.
Надворешни врски
Аудио
Канатларци
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во јужниот дел на Прилепското Поле, оддалелечено 23,5 километри јужно од Прилеп.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Канатларци живееле 915 жители, од кои 840 Турци, 55 Македонци и 20 Роми. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Канатларци имало 55 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Според пописот од 2002 година, во селото Канатларци живеат 972 жители и претставува голема населба.
На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:
Родови
Канатларци е македонско-турско-бошњачко-албанско село.
Општествени установи
Во Канатларци се наоѓа основното училиште „Кирил и Методиј“ во кое се изведува настава на македонски и турски јазик.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 1494 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 967 гласачи.
Иселеништво
Во 1955 и 1956 година, 50 турски семејства од селото се иселиле во Турција. Иселување во Турција имало и после 1956 година.
Перо Георгиев
Перо Георгиев — македонски архитект, дизајнер, цртач и писател.
Творештво
Георгиев работи во Швајцарија. Во 2020 година ја објавил книгата „Животот на смртта“, составена од околу 130 цртежи придружени со кратки записи. Три негови кратки раскази се застапени во антологијата на македонскиот краток расказ, „Џинџуџе во земјата на афионите“ (Темплум, 2022).
Прва македонска кошаркарска лига 2008/09
Првата македонска кошаркарска лига 2008/09 - 17. издание на Првата македонска кошаркарска лига. Во оваа сезона првак бил Фершпед Работнички.
Унапредување и отпаѓање
1 Овче Поле добил вајлд карта заради пополнување на Првата лига.
Екипи
1 АМАК СП настапувал и во училишната сала Нико Нестор во Струга како домашна екипа.
Канал Дунав-Тиса-Дунав
Каналот Дунав-Тиса-Дунав претставува каналска мрежа која ги поврзува реките Дунав и Тиса кај Војводина и претставува хидротехнички систем погоден за наводнување и снабдување со вода.
Kаналот исто така е погоден за риболов и за туризам. Најважната улога на каналот е одводнување и наводнување. Многу важна улога има и за индустријата. Секоја година испорачува по 40 милиони кубни метри вода. Каналот исто така служи и за навигација и транспорт на примање вода, грижење и заштита на квалитетот на водата. Во околината на каналот доаѓаат и голем број риболовци, и луѓето за кои овој канал им служи како рекреација.
Прва македонска кошаркарска лига 2008/09
Екипи
3 МЗТ Фон Универзитет одиграл еден натпревар во салата Кале како домашна екипа поради проблеми со семафорот во домашната сала.
4 Овче Поле до седмото коло настапувал во салата Парк во Велес.
5 Првично, поради ненаоѓање на домашна сала во Скопје, Поп Спорт ВСА своите домашни натпревари ги играл во Куманово. Подоцна Поп Спорт настапувал во СРЦ Кале и Јане Сандански како домашна екипа.
6 Торус одиграл еден натпревар во салата Јане Сандански поради технички проблеми во Градски Парк.
Тренерски смени
Забелешка: Оваа тебела е нецелосна
Табела
1 Поп Спорт ВСА го откажал учеството и поради тоа не ја завршил лигата. Неговите резултати престанале да важат.
Извор:
Победнички состав
Главен тренер Помошник тренер
Каменц (округ)
Каменц (Kamenz, Kamjenc) — поранешен округ во североисточниот дел на сојузната покраина Саксонија, Германија. Се граничел со (од север надесно) окрузите Горен Шпревалд-Лужица, Шпре-Ниса, Долношлеска Горна Лужица, Бауцен, Саксонска Швајцарија, слободниот град Дрезден и окрузите Мајсен и Риза-Гросенхајн. Слободниот град Хојерсверда бил целосно опкружен од округот.
Историја
Округот бил создаден во 1994 од претходниот округ Каменц, северните делови на округот Дрезден-Ланд, околу Радеберг и округот Хојерсверда, освен градот Хојерсверда, кој станал слободен град. Од 1994 до 1996 бил наречен Westlausitz - Dresdner Land, но бил преименуван потоа повторно во Каменц. Во август 2008, округот Каменц и Хојерсверда биле припоени кон округот Бауцен.
Географија
Две поголеми реки во округот се Шпре и Шварце Елстер.
Партнерства
Од 14 декември 1990, округот има партнерство со округот Алцај-Вормс во Рајнска област-Пфалц.
Аренсхаузен
Аренсхаузен (Arenshausen) — општина во округот Ајхсфелд, во Тирингија, Германија.
Светско првенство во фудбал 2018 - група Е
Костарика - Србија
<section begin=СП 2018 - натпревар 10 /><section end=СП 2018 - натпревар 10 />
Бразил - Швајцарија
<section begin=СП 2018 - натпревар 9 /><section end=СП 2018 - натпревар 9 />
Бразил - Костарика
<section begin=СП 2018 - натпревар 25 /><section end=СП 2018 - натпревар 25 />
Србија - Швајцарија
<section begin=СП 2018 - натпревар 26 /><section end=СП 2018 - натпревар 26 />
Србија - Бразил
<section begin=СП 2018 - натпревар 41 /><section end=СП 2018 - натпревар 41 />
Швајцарија - Костарика
<section begin=СП 2018 - натпревар 42 /><section end=СП 2018 - натпревар 42 />
Метан
Метан — гас (при стандардни услови) со хемиска формула CH4 и претставува најпростиот јаглеводород. Чистиот метан е без мирис, но во комерцијалната употреба тој се меша со мали количини на мириси, како што е сулфурното соединение етил меркаптан за да се детектираат шуплини во одредени материјали.
Како главна состојка на земниот гас, метанот е значајно гориво. Со согорувањето на една молекула на метан во присуство на кислород се ослободува една молекула на јаглерод диоксид и две молекули на H2O (вода):
Метанот е гас кој учествува во феноменот на стаклена градина. За преку 100 години, тој има глобален затоплувачки потенцијал 23 (IPCC Third Assessment Report), т.е. преку 100 години секој kg од CH4 ја загрева Земјата 23 пати како истата маса на CO2.
Земјиниот плашт содржи големи количества на метан и е негов главен резервоар. Големи количини на метан се емитуваат во атмосферата преку вулканите кои се поврзани со подлабоките слоеви на Земјата или се создаваат по пат на анаеробното дишење (биогас).
280 п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5228 и 5229 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4470 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3480 и 3481 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 473.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 280 година се протега во 2356 и 2357, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2416 и 2417 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 263. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 929 и 928 исламска година пред хиџра.
Карамела
Карамелата е беж до темно-кавеав сладок производ направен со загревање на различни шеќери. Се користи како арома во пудинзи и десерти, како полнење на бомбони, и за декорација на врвот од сладоледот, и во кафе. Процесот на карамелизација се состои од греење на шеќер полека до 170 степени. Како што се загрева шеќерот, молекулите и ги реформира во соединенија со карактеристична боја и вкус. Голем број на бонбони и десерти се направени со карамела; карамелизирани јаболка, пралине, нугатс, крем карамел и крем бруле. Повеќето јазичари го бараат потеклото на зборот на средновековните латински канамелис ( шеќерна тркса) или на латински каламелус( малку трска, се однесува на шеќерна трска). Карамел бонбоната е мека, густа, бонбона за џвакање направена со мешање на млеко или крем, шеќер, путер, и вкус од ванила. Шеќерот се загрева одделно за да достигне 170 степени, се карамелизира пред да се додадат другите состојки. Алтернативно сите состојки може да се зготват заедно. Овој вид на бонбони често се нарекува „млечна карамела“ или „крем карамела“.
Боја на карамелата
Главна статија: Боја на карамелата Бојата на карамелата, е течно горчлив вкус, високо концентриран призвод на речиси целата карамелизација. Карамел сос Карамел сосот е направен од загреана вода и шеќер на ниска температура сè додека не се раствори шеќерот и „карамелизира“, со менување на бојата во златко кафена.
Хемија
Главна статија:Карамелизација Карамелизација е отстранување на водата од шеќер, со започнување на полимеризација на шеќер во различни молекуларни соединенија. Соединенијата како што се дифруктоза анхидрид може да создава од моносахариди по загубата на вода. Фрагментациските реакции резултираат со ниска молекуларна тежина, соединенија коишто можат да бидат променливи и можат да придонесат за вкус. Полимеризациските реакции доведуваат до поголема молекуларна тежина, и соединенија коишто придонесуваат за темно-кафеавата боја. Во модерните рецепти и во комерцијалното производство, гликоза ( од сируп или пченка или пченица) или инвертен шеќер се додава за да се спречи кристализација, која ја сочинуваат 10%-50% од шеќерната маса. Треба да се напомене дека „влажните карамели“(направени со греење на сархоза и вода, наместо само сархоза) произведува сопствен шеќер за време на термалната реакција, но не е доволно за да спречи кристализација во традиционалните рецепти.
NGC 3729
NGC 3729 — спирална галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3729 се споменува и како UGC 6547, MCG 9-19-117, CGCG 268-51, IRAS 11310+5324, KUG 1131+534, KCPG 290B.
Откривање
Објектот е откриен на 12 април 1789 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3729 е од видот SBa/P. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 3729 има привидни димензии од 2,9' х 1,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 165°.
Други поделби
Проучување на NGC 3729 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 35711. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 47; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3832. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 59.
Кале (Вранештица)
Кале — археолошко наоѓалиште во кичевското село Вранештица. Претставува доцноантичко утврдување. Се наоѓа на околу 4,5 км јужно од селото, високо во планината, во непосредната близина на стариот пат Кичево-Битола. Овде постојат три височинки именувани како Горно, Средно и Долно Кале. Според кажувањето на жителите, на една од нив се гледале ѕидови од утврдување, кои денес малку се забележуваат. Томо Смиљаниќ зебележал дека во ова наоѓалиште биле најдени старо оружје и големи керамички садови.
Историја на Војводина
Војводина е српско име за територијата во Северна Србија, која се состои од јужниот дел на Панонската низина, поточно сместена северно од реките Дунав и Сава (дел од регионот Мачва кој припаѓа на Војводина, се наоѓа јужно од Сава).
Име
Името „Војводина“ (Војводина) на српски јазик едноставно значи „војводство“. Нејзиното првобитно историско име (од 1848 година) било „Српско војводство“ (српска Војводина). Српскиот јазик користи уште две варијанти на зборот Војводина. Овие сорти се Војводовина и Војводство, последното е еквивалент на полскиот збор за провинција, војводство.
Што се однесува до имињата на трите историски и географски региони од кои е составена Војводина, Сирмија го добила името по античкиот римски град Сирмиум, Бачка го добила името по градот Бач, а Банат го добил името по владејачката титула Бан.
Територија на денешна Војводина низ историјата
Банат, Бачка и Сирмија: низ историјата, територијата на денешна Војводина, вклучувајќи ги регионите Банат, Бачка и Сирмија била (целосно или делумно) дел од: