cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нагорнокарабашка војна (2020)
Ерменија и Арцах
Истиот ден, ерменскиот амбасадор во Русија, Вардан Тогањан, не исклучил дека Ерменија може да се обрати до Русија за нови резерви на оружје. На 29 септември 2020 година, премиерот Пашинјан изјавил дека Азербејџан, со воена поддршка од Турција, го проширува театарот на ерменска територија. На 30 септември 2020 година, Пашинјан изјавил дека Ерменија размислува официјално да ја признае Република Арцах како независна територија. Истиот ден, ерменското МНР изјавило дека турските воздухопловни сили извршиле провокативни летови долж фронтот меѓу силите на Република Арцах и Азербејџан, вклучително и обезбедување воздушна поддршка за азербејџанската армија.
На 1 октомври 2020 година, претседателот на Арцах, Арајик Харутјуњан, изјавил дека Ерменците треба да се подготват за долготрајна војна. Два дена подоцна, Министерството за надворешни работи на Нагорно-Карабах (Арцах) ја повикала меѓународната заедница да ја признае независноста на Република Арцах со цел да се обнови регионалниот мир и безбедност.
На 9 октомври 2020 година, Армен Саркисјан побарал меѓународните сили, особено Соединетите Американски Држави, Русија и НАТО, да направат повеќе за да ја запрат вмешаноста на Турција во војната и предупредил дека Анкара создава „уште една Сирија на Кавказ“.
На 21 октомври 2020 година, Никол Пашинјан изјавил дека „невозможно е да се зборува за дипломатско решение во оваа фаза, барем во оваа фаза“, бидејќи компромисната опција не е прифатлива за Азербејџан, додека ерменската страна многупати изјавила дека е подготвена да го реши проблемот со компромиси. Пашинјан изјавил дека „да се бориме за правата на нашиот народ значи, пред сè, да земеме оружје и да се заложиме за заштита на правата на татковината“.
На 12 ноември 2020 година, Пашинјан ѝ се обратил на својата нација, велејќи дека „Ерменија и ерменскиот народ живеат исклучително тешки денови. Има тага во срцата на сите нас, солзи во очите на сите нас, болка во душите на сите нас“. Премиерот истакнал дека Генералштабот на вооружените сили на Ерменија известил дека војната „мора веднаш да се прекине“. И претседателот на Арцах предупредил дека ако непријателствата не престанат, Степанакерт може да се изгуби за неколку дена. Пашинјан изјавил и дека прашањето на Карабах не е решено и дека меѓународното признавање на Република Арцах станува апсолутен приоритет.
Азербејџан
Според азербејџанското Министерство за одбрана, ерменската војска го прекршила примирјето 48 пати долж линијата за контакт на 26 септември 2020 година, ден пред судир от. Азербејџан изјавил дека ерменската страна нападнала прва, што предизвикало азербејџанска контраофанзива.
На 27 септември 2020 година, Азербејџан ги обвинил ерменските сили за „намерен“ напад на линијата на фронтот и за мета на цивилни области, тврдејќи дека имало „грубо кршење на меѓународното хуманитарно право “. На 28 септември 2020 година, било наведено дека дејствијата на Ерменија ги уништиле мировните преговори преку акт на агресија, наводно дека била започната војна против Азербејџан, го мобилизирале народот на Азербејџан и објавиле Голема патриотска војна. Потоа било наведено дека распоредувањето на ерменската војска во Нагорно-Карабах претставува закана за регионалниот мир и ја обвинил Ерменија за пропаганда, додавајќи дека азербејџанската војска работи според меѓународното право. Азербејџанските власти објавиле соопштение во кое ја обвиниле ерменската војска дека намерно гаѓа цивили, вклучувајќи жени и деца. Азербејџанскиот министер за надворешни работи (МНР) негирал какви било информации за турска вмешаност, притоа признавајќи ја воено-техничката соработка со Турција и други земји.
На 29 септември 2020 година, претседателот на Азербејџан, Илхам Алијев, изјавил дека ерменската контрола на областа и агресијата довеле до уништување на инфраструктурата и џамиите, го предизвикал масакрот во Хоџали и резултирало со културен геноцид и дека тоа е еднакво на исламофобијата поддржана од државата и антиазербејџанските чувства. Азербејџанското МНР побарало Ерменија да престане да гранатира цивили и ги повикало меѓународните организации да обезбедат дека Ерменија го следи меѓународното право. Азербејџан ги негирал извештаите за платеници донесени од Турција од страна на Азербејџан, и првиот потпретседател на Република Азербејџан, Мехрибан Алијева, изјавила дека Азербејџан никогаш не полагал право на туѓа територија ниту пак извршил злосторства против човештвото.
На 3 октомври 2020 година, Алијев изјавил дека Ерменија треба да ја напушти територијата на Азербејџан (во Нагорно-Карабах) за да престане војната. Следниот ден, Алиев издал официјална изјава дека Азербејџан „пишува нова историја“, опишувајќи го Карабах како древна азербејџанска територија и долгогодишен дом на Азербејџанците, и тврдејќи дека Ерменците ја окупирале територијата на Азербејџан, уништувајќи го неговото верско и културно наследство, три децении. Тој додал дека Азербејџан ќе ги обнови своите градови и ќе ги уништи џамиите и ја обвинил Ерменија за искривување на историјата.
Два дена подоцна, помошникот на Алиев, Хикмат Хаџиев, изјавил дека Ерменија распоредила касетна муниција против градовите, но тоа не било потврдено од други извори. На 7 октомври 2020 година, Азербејџан официјално ги известил членките на Светската конференција за уставна правда, Конференцијата на европските уставни судови, Асоцијацијата на азиските уставни судови и слични организации дека ја започнал операцијата во согласност со меѓународното право за повторно воспоставување на меѓународно признат територијален интегритет и за безбедноста на својот народ. Тој, исто така, ја обвинил Ерменија за етничка дискриминација поради историското протерување или самопрогонство на етничките малцински заедници, истакнувајќи го нејзиното моноетничко население.
На 10 октомври 2020 година, азербејџанскиот министер за надворешни работи Џејхун Бајрамов изјавил дека примирјето потпишано истиот ден е привремено. И покрај тоа, Алиев изјавил дека двете страни сега се обидуваат да утврдат политичко решение за судир от.
На 21 октомври 2020 година, Алиев изјавил дека Азербејџан не исклучува воведување меѓународни набљудувачи и мировници во Нагорно-Карабах, но ќе постави некои услови кога ќе дојде време. Тој потоа додал дека Азербејџан не се согласува за референдум во Нагорно-Карабах, но не ја исклучува културната автономија на Ерменците во Нагорно-Карабах, и потврдил дека Азербејџан ги смета Ерменците кои живеат во Нагорно-Карабах како нивните граѓани, ветувајќи безбедност и права.
На 26 октомври 2020 година, Алиев изјавил дека азербејџанската влада ќе изврши увид и ќе го евидентира уништувањето од страна на ерменските сили на териториите окупирани од Ерменија околу Нагорно-Карабах за време на судир от во Нагорно-Карабах.
Наводи за вмешаност на трета страна
Поради географијата, историјата и чувствителноста на судир от во Нагорно-Карабах, биле упатени обвинувања, наводи и изјави за вмешаност на трети страни и меѓународни актери, вклучително и во медиумски извештаи. Азербејџан е обвинет за вработување сириски платеници за време на војната, вклучувајќи ги и извештаите на Сириската опсерваторија за човекови права (SOHR). Постоеле, исто така, тврдења за курдска милиција од Сирија и Ирак кои се бореле на ерменска страна, и иако некои извори од трета страна го потврдиле тоа, некои публикации ги сметале овие тврдења за „сомнителни“. За време на војната, етнички Ерменци волонтери од Блискиот Исток, Европа и Латинска Америка се бореле на ерменската страна. Двете страни негирале дека вработувале платеници во војната, но ОХЦХР изјавила дека има извештаи за сириски борци мотивирани првенствено од приватна корист кои се бореле на страната на Азербејџан регрутирана со помош на Турција и странски државјани кои се борат на ерменската страна со мотивација, повикувајќи на повлекување на сите платеници и поврзани актери од Нагорно-Карабах.
Авганистански милитанти
На 7 октомври 2020 година, портпаролот на претседателот на Арцах, Вахрам Погосјан изјавил дека според разузнавачките податоци, турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган постигнал договор со лидерот на Исламската партија на Авганистан (Хезб-е-Ислам) Гулбудин Хекматјар за вклучување „нови терористички групи во војната против Арцах“. На 17 октомври 2020 година, НСС изјавила дека азербејџанската страна е ангажирана во транспортот на голема количина муниција и платеници на нејзината територија, наведувајќи ги летовите на авионите Боинг 747 и Ил-76 на Силк Веј од Баку до воздушните бази во различни земји како доказ. Според ерменската НСС, летот Баку-Баграм бил регистриран на 16 октомври, а летот Баграм- Лашкар Гах -Баку на 17 октомври. Ерменската НСС објавила дека истата рута била закажана за 18 октомври и летови од Баку до Кандахар. Исто така, се забележува дека информациите за некои од овие летови отсуствуваат во системот на меѓународни возни редови, а голем број аеродроми немаат меѓународна класификација. На 2 октомври 2020 година, декларираната дипломатска поддршка на Авганистан за Азербејџан ја поттикнало Ерменија да се заложи за ставање крај на статусот на набљудувач на Кабул во Организацијата на Договорот за колективна безбедност (CSTO), регионален сојуз предводен од Русија.
Волонтери од ерменската дијаспора
На 28 септември 2020 година, Министерството за одбрана на Азербејџан тврдело дека меѓу ерменските жртви имало „платеници“ со ерменско потекло од Сирија и различни земји од Блискиот Исток. Истиот ден турскиот министер за одбрана изјавил дека Ерменија мора „да ги врати назад платениците и терористите што ги донесе од странство“. Два дена подоцна, азербејџанските власти побарале од меѓународната заедница „адекватно да одговори на употребата на терористичките сили од страна на Ерменија“. На 30 септември 2020 година, SOHR, исто така, изјавил дека сириски борци со ерменско потекло биле транспортирани во Ерменија за да се борат против Азербејџан. Следниот ден, азербејџанските власти изјавиле дека Ерменија широко употребила странски „терористички сили“ и „платеници“ против неа, со докази за луѓе со ерменско потекло од Блискиот Исток, особено Сирија и Либан, а потоа и Русија, Грузија, Грција., Обединетите Арапски Емирати и други земји. Во извештајот на Новаја Газета, цитиран од разузнавањето на либанското Министерство за внатрешни работи, се наведува дека околу 500 етнички Ерменски Либанци отпатувале да се борат во Нагорно-Карабах. На почетокот на октомври, Комсомолскаја Правда објавила дека Ерменците од Либан, кои биле членови на Ерменската тајна армија за ослободување на Ерменија, милитантна група наведена како терористичка организација од страна на САД, ја поддржале Ерменија во војната. Грчкиот Сити Тајмс објавил дека околу 500-800 Ерменци од Грција, како и некои Грци доброволно се пријавиле во војната на страната на Ерменија. Официјален претставник на ерменското Министерство за одбрана рекол дека многумина од дијаспората се пријавиле да волонтираат без да наведе прецизен број. Стотици од далечни места како Аргентина и САД се вратиле во Ерменија на борбена обука. Карапет Агаџанјан, борбен инструктор во Ереван, кој обучува локални и странски волонтери, изјавил за Ројтерс дека околу 10 либански Ерменци добиле обука во неговиот камп. Франс 24 разговарал со војници, вклучително и ерменска дијаспора од Франција, кои се борат во Нагорно-Карабах.
Израел
На 24 април 2021 година, началникот на силите за воздушна одбрана на ерменската армија Армен Варданјан изјавил дека Израел не само што доставувал воена опрема за Азербејџан за време на војната, туку и управувал со неа. Според генерал-мајорот, Израел обезбедувал директна помош преку нивните оператори и персонал за време на воените дејствија.
Курди
На 30 септември 2020 година, турски извори тврделе дека околу 300 милитанти на Курдистанската работничка партија (ПКК) биле транспортирани во Нагорно-Карабах преку Иран. Сепак, според Eurasianet и The Jerusalem Post, овие тврдења не биле потврдени со докази. На 6 октомври 2020 година, ССС тврдела, цитирајќи ги пресретнувањата, кои ги објавила како доказ, дека Ерменија вработила странски платеници, вклучително и членови на курдски милитантни групи кои Ерменија ги донела од Ирак и Сирија, за да се борат против Азербејџан. Истиот ден, руската служба за надворешно разузнавање обвинила дека има курдски екстремистички групи, кои, според Ал-Монитор, се борат на ерменската страна, а за тоа нема директни докази. На почетокот на октомври, Комсомолскаја Правда објавила дека има докази за поддршка на Ерменија од милитантите на бригадата „Нубар Озањан“, дел од Сириските демократски сили и поврзана со ПКК. Сепак, бригадата Нубар Озањан остро ги негирала тврдењата дека тие патувале во Ерменија. Командантот на групата го исмеал турското обвинување, велејќи „Знаеме дека оваа перцепција е целосно лажна. ''Освен тоа, сите знаат дека членовите на ПКК не се во Ерменија. Затоа што тоа не е Курдистан''.“ Лук Кофи, американски политички советник и директор на Центарот за студии за надворешна политика при Фондацијата Херитиџ, цитирајќи свои извори, тврдел дека до 100 борци на ПКК биле во Степанакерт за да се борат против Азербејџан, но не обезбедил никакви докази. Ова било демантирано од Ерменија.
Пакистан
На 17 октомври 2020 година, ерменската служба за национална безбедност изјавила дека Азербејџан шверцувал значително количество муниција, платеници и „терористи“ од Авганистан и Пакистан. Пакистан го отфрлил ова тврдење како „неодговорна пропаганда“ и изјавил дека тврдењата на ерменската влада немаат суштина. Ерменскиот премиер Никол Пашинјан во интервју за индискиот медиум WION изјавил дека има „информации дека милитанти од Пакистан се вклучени во војната против Карабах“. Тој им кажал на руските новинари за активната улога на Пакистан во судир от. Претседателот на Азербејџан, Илхам Алијев, изјавил дека Пакистан дипломатски го поддржал Баку „но за воена помош не доаѓа предвид“. На 28 октомври 2020 година, врз основа на информирани извори, Комерсант објавил дека најмалку една група милитанти со оружје и муниција била формирана и испратена од пакистански Пешавар во Карабах. Подоцна постоеле нови извештаи за пружена поддршка од Пакистан за Азербејџан за време на војната. Во февруари 2021 година, Ерменскиот национален комитет на Америка (ANCA) ја повикал министерката за финансии на САД Џенет Јелен да го вклучи Пакистан на црната листа на ФАТФ за „финансирање платеници кои се бореле во војната во Карабах“. Во септември 2021 година, Министерството за одбрана на Азербејџан изразило благодарност до Пакистан за неговата поддршка за време на војната.
Русија
На 9 ноември, денот кога бил потпишан договорот за прекин на огнот, азербејџанските сили во автономната република Нахчиван случајно собориле руски јуришен хеликоптер Мил Ми-24 во близина на Јерасх, во Ерменија. Според Антон Тројановски и Карлота Гал од Њујорк Тајмс, ова потенцијално и дало на Русија причина да се вмеша во војната, а рускиот претседател Владимир Путин му поставил ултиматум на азербејџанскиот претседател Илхам Алијев. Според Тројановски и Гал, Русија во овој ултиматум изјавила дека доколку Азербејџан не ги прекине операциите по преземањето на контролата над Шуша, ќе интервенира. Истата ноќ, непознат проектил погодил отворен простор во Хирдалан, во близина на Баку, без да предизвика повредени, велат азербејџански извори. Исто така, повторно истиот ден, на друштвените мрежи се појавило видео на кое очигледно се гледа како ерменските сили лансираат ракета Искандер од руско производство во Азербејџан. Поранешниот началник на Воената контролна служба на ерменското Министерство за одбрана Мовсес Хакобјан, откако поднел оставка од функцијата на 19 ноември 2020 година, изјавил дека Ерменија користела ракета Искандер врз Азербејџан, иако не кажал каде погодила проектилот. Канцеларијата на ерменскиот јавен обвинител преку објава на Фејсбук соопштила дека ќе ги испита наводите на Хакобјан. Портпаролката на Министерството за одбрана не одговорила на телефонските повици кои барале коментар. Според Џан Касапоглу, директор на програмата за безбедносни и одбранбени студии во Центарот за економски и надворешни политички студии, независен тинк-тенк со седиште во Истанбул, Ерменија можела да користи ракети Искандер само со руска согласност. Азербејџан и Русија негирале дека Ерменија истрелала Искандер за време на војната, сепак, според Middle East Eye, Ерменија истрелала најмалку една балистичка ракета Искандер од руско производство кон главниот град на Азербејџан, Баку во ноември 2020 година и тие биле соборени од противракетен одбранбен систем управуван од азербејџанската војска. Во март 2021 година, АНАМА изјавила дека Ерменија користела ракети Искандер за време на битката, додавајќи дека пронашле остатоци од два експлодирани проектили Искандер за време на деминирањето на областа во Шуша; ова било демантирано од Русија.
Групација Вагнер
На 28 септември, руските медиуми објавиле дека руските приватни воени компании се подготвени да се борат против Азербејџан во Нагорно-Карабах. На 1 октомври, Радио Слободна Европа, цитирајќи извор од Вагнер групација, тврдела дека тие веќе се во Нагорно-Карабах и учествуваат во непријателствата. Рускиот воен аналитичар Павел Фелгенхауер исто така изјавил дека изведувачите на Вагнер биле испратени да ги поддржат ерменските сили како оператори на АТГМ. По војната, во декември 2020 година, на интернет се појавила фотографија од платеник, очигледно направена пред црква во Шуша за време на војната. Исто така, во руските медиуми протекла порака, во која очигледно опишуваат како ерменската влада одбила да им плати на руските платеници за нивната работа и како, поради тоа, некои од платениците на Вагнер имале намера да се вратат во Русија или да пребегаат на азербејџанската страна. Руските медиуми објавиле дека, во ноември, имало околу 500 руски платеници кои се бореле на ерменската страна, и околу 300 руски платеници учествувале во битката кај Шуша, со Виктор Злобов, пензиониран капетан на руските вооружени сили, наведувајќи дека Шуша била „одбранета главно благодарение на руските доброволци“.
Рускиот бизнисмен Евгениј Пригожин, кој е поврзан со групата Вагнер, негирал каква било вмешаност на руските ПВК во војната. Според ерменската новинарка Карине Газарјан, пишувајќи за Bellingcat, немало „никаков цврст доказ што го покажува нивното доаѓање или вмешаност во војната“.
Турција и СНА
Пред почетокот на судир от, зголемената реторика на Турција против Ерменија, како и нејзиното регрутирање на неколку стотици сириски бегалци, било објавено претходната недела од сириски коментатори, активисти и други на друштвените мрежи, циркулирани меѓу сириските бегалци и дисиденти. Постои детално известување за доказите за сириските борци во Азербејџан, како и за очигледната турска воена вклученост, што предизвикува меѓународна загриженост. Два дена по судир от, неколку членови на Сириската национална армија (СНА) и SOHR  објавиле дека приватна турска безбедносна компанија регрутирала Сиријци да се борат во Арцах; Азербејџан но Турција го демантирала тоа. France24, The Independent и The Guardian објавиле докази за сириски платеници регрутирани во Сирија од Турција за да се борат заедно со азербејџанските војници во Нагорно-Карабах. Извештајот во The Times делумно ја потврдил турската вмешаност во испраќањето 200 сириски борци за поддршка на азербејџанските сили; турски извор објавил дека тие дејствувале независно од СНА.
Турскиот министер за одбрана Хулуси Акар упатил закани до Ерменија по ерменско-азербејџанските судири во јули 2020 година и изјавил: „Азербејџан не е сам. Нека знаат сите дека ние сме еден народ.“ Рускиот весник Комерсант тврдел дека има извори кои потврдуваат дека Акар пристигнал во Баку помеѓу 28 и 30 септември и ги надгледувал сите операции за време на војната. Генерал-полковник Шереф Онгај бил во Азербејџан во текот на септември за да спроведе заеднички азербејџанско-турски тактички вежби. Аднан Танриверди, поранешен турски генерал, бил одговорен за регрутирање, опремување и транспорт на сириските платеници. На 4 март 2021 година, генерал-полковник Осман Ербаш загинал во пад на воен хеликоптер. Информативната агенција Туран изјавила дека Ербаш бил главниот мозок на стратегијата за беспилотни летала што ја користел Азербејџан во втората војна.
Емануел Макрон ја обвинил Турција дека испраќа сириски џихадисти во Нагорно-Карабах преку Газиантеп додека Русија изразила загриженост поради присуството на „нелегални вооружени единици“ од Сирија и Либија во зоната на судир  от. Сирискиот претседател Башар ал Асад ја повторил загриженоста на Макрон. На 3 октомври 2020 година, ерменскиот премиер Никол Пашинјан изјавил дека сириски борци, заедно со специјалисти на турската армија, биле вклучени, заедно со околу 150 високи турски воени офицери, кои наводно раководеле со воените операции. Националната служба за безбедност на Ерменија презентирала пресретнувања, наводно меѓу турската и азербејџанската војска и меѓу азербејџанската војска и платеници. Американскиот државен секретар Мајк Помпео изјавил дека вмешаноста на Турција во судир от меѓу Азербејџан и Ерменија го зголемил ризикот во регионот, разгорувајќи ја ситуацијата со вооружување на Азербејџанците.
На 2 октомври 2020 година, рускиот истражувачки весник Новаја Газета објавил дека 700-1.000 милитанти очигледно биле испратени во Азербејџан и го детализирал нивниот транспорт и маршрутата за регрутирање, повикувајќи се на дивизијата Хамза и бригадите Самарканд и Нуредин Зинки. Грузиската служба за државна безбедност изјавила дека веста за преминувањето на сириските борци од Турција преку Грузија во Азербејџан е дезинформација. На 3 октомври 2020 година, Елизабет Цурков, американска експертка за Сирија, известила за видео снимки од странци кои зборуваат арапски, кои таа ги идентификувала како веројатни сириски платеници во Хорадиз, повикувајќи ги сонародниците да им се придружат. Потоа, Цурков го детализирал регрутирањето, од страна на дивизијата Хамза и бригадите Султан Мурад и Султан Сулејман Шах, на најмалку илјада платеници во Азербејџан, вклучително и цивили без борбено искуство кои биле информирани дека ќе ги чуваат нафтените постројки, но потоа биле испратени во предниот дел. На 5 октомври 2020 година, руската новинска агенција РИА Новости објавила дека 322 сириски платеници се во зоната на судир от и дека 93 биле убиени, додека 430 од Сирија веќе пристигнале. На 6 октомври 2020 година, Руската служба за надворешно разузнавање обвинила дека неколку илјади борци од терористичките организации на Блискиот Исток пристигнале во Нагорно-Карабах да се борат за Азербејџан, особено од Џабхат ал-Нусра (огранок на Ал Каеда), Фиркат Хамза и Султан Мурад. Одделот, наведувајќи дека сите биле поврзани со Исламската држава (ИСИЛ). На 7 октомври 2020 година, Asia Times објавил дека платеници наводно се пријавиле да одат во Азербејџан за 1.500 американски долари месечно. Комерсант наведува дека во текот на првата недела од октомври до 1.300 сириски милитанти и 150 либиски платеници биле распоредени во Азербејџан.
На 16 октомври 2020 година, Комерсант дал детали за турската воена вклученост. Турските војници очигледно останале во Азербејџан по заедничките воени вежби во текот на летото, за да го координираат и насочуваат планирањето и спроведувањето на операциите. Останале 600 војници, вклучително и тактички баталјон од 200 луѓе, 50 инструктори во Нахчиван, 90 воени советници во Баку, 120 летачки персонал во воздухопловната база во Кабала; 20 оператори со беспилотни летала во воздухопловната база Долјар, 50 инструктори во авијацијата во Јевлах, 50 инструктори во 4-от армиски корпус во Перекешкул и 20 други во поморската база и Азербејџанската Виша воена академија во Баку. Според изворот, силите вклучувале 18 турски борбени возила на пешадија, еден ракетен систем со повеќекратно лансирање, 10 возила и до 34 авиони, вклучувајќи 6 воени авиони, 8 хеликоптери и до 20 воено разузнавачки беспилотни летала.
Канада го суспендирала извозот на својата технологија за беспилотни летала во Турција поради загриженоста дека ја користи технологијата во судир от. На 11 јануари 2021 година, откако Амбасадата на Ерменија му пристапила, британскиот производител на компоненти за авиони со седиште во Хемпшир, објавил дека го стопира снабдувањето со турскиот производител на беспилотни летала Baykar Makina – подружница на турската одбранбена компанија Бајкар, бидејќи користеле компоненти за вооружени беспилотни летала. Британскиот производител станал најновата компанија која престанала да и продава опрема на Турција, откако нејзините компоненти биле пронајдени во дронови соборени за време на судир от во Нагорно-Карабах.
На 27 јануари 2021 година, Европскиот парламент усвоил резолуција во која остро ја осудил „дестабилизирачката улога“ на Турција во судир от во Нагорно-Карабах, обвинувајќи ја Анкара дека испраќа странски терористички борци од Сирија и од други места во зоната на судир  от, како што е потврдено од меѓународните актери, вклучително и земјите копретседавачи од Минската групата на ОБСЕ и повикале на прекин на турската воена помош за Азербејџан. На 11 март 2021 година, Европскиот парламент усвоил уште една резолуција во која остро ја осудува употребата на сириски платеници во судир ите во Либија и Нагорно-Карабах, што е кршење на меѓународното право.
Азербејџанските власти, вклучително и претседателот Алиев и Хикмет Хаџиев, го негирале трансферот на сириски платеници, при што Хаџиев изјавил дека „Гласините за наводно прераспоредување на милитанти од Сирија во Азербејџан се уште една провокација од ерменската страна“. Во декември 2020 година, Независимаја газета и Росбалт ги преиспитале „изворите на информации“ во врска со учеството на сириските платеници во војната, укажувајќи на студијата на Фондацијата за анализа на Каспиското и Црното Море (CCBS), аналитички центар со седиште во Бугарија, во која се споменува дека обвинувањата се засновани на пораки од корисниците на друштвените мрежи, а исто така сугерирала дека првото објавување за ова прашање се случило на 21 септември од Кеворк Алмасјан, чија изјава потоа била искористена со додавање случајни фотографии од сириски борци како доказ. CCBS понатаму споменала дека дури и фотографијата на починатиот војник (Сердар Темели), кој загинал за време на турската операција „Тигарска канџа“ во северен Ирак, била искористена за илустрација на платениците во Карабах. Дописникот на вестите на АННА, Александар Харченко, кој известувал од ерменските позиции за време на војната, во интервјуто што му го дал на Владимир Соловјов на 14 ноември 2020 година, изјавил дека ги гледал и разговарал само со азербејџански заробеници, додавајќи дека не видел ниту еден сириски милитант или турски специјални сили на бојното поле и дека Ерменците не му покажале никаква документација за вмешаност на трета страна на азербејџанската страна.
Според истражувачот и турколог Виктор Надеин-Раевски, азербејџанската армија била командувана од турски генерали, а за време на војната со беспилотни летала командувале и турски генерали.
Во својот годишен извештај за државните институции кои работат во рамките на Претседателството на парламентарната Комисија за планирање и буџет на 26 ноември 2021 година, турскиот потпретседател Фуат Октај изјавил дека турската Национална разузнавачка организација (МИТ) одиграла активна улога во Нагорно-Карабах во 2020 година, помагајќи да се обликуваат рамнотежата на теренот. Оваа прва официјална потврда дошла да ја поддржи претходната изјава на шефот на руската служба за надворешно разузнавање Сергеј Наришкин, кој на 6 ноември 2020 година изјавил дека турската разузнавачка агенција била вклучена во војната во Нагорно-Карабах во 2020 година.
Израел
Според Стокхолмскиот меѓународен институт за мировни истражувања (STIPI), Израел обезбедил речиси две третини од вкупниот увоз на оружје за Азербејџан во текот на 2020 година, кое имало значително влијание врз тоа како се водела војната во Нагорно-Карабах во 2020 година. Институтот изјавил дека Израел обезбедил касетна муниција IAI Harop, како и M095 DPICM, кои биле прогласени за нелегални со Конвенцијата за касетна муниција во 2008 година.
Израел бил пријавен од страна на ел-Арабија дека продолжил со испорака на оружје, особено беспилотни летала, за време на војната. „Азербејџан не би можел да ја продолжи својата операција со ваков интензитет без наша поддршка“, изјавил неименуван „висок извор“ во израелското Министерство за одбрана во интервју за Asia Times. „Азербејџан е важна земја за нас; ние секогаш се трудиме да бидеме добар снабдувач дури и за време на тензии, мораме да се погрижиме да ги почитуваме договорите што ги склучуваме со Азербејџан“, изјавил Ефраим Инбар, претседател на Институтот за стратегија во Ерусалим и безбедност за Times of Israel. Израелскиот весник Хаарец објавил дека за време на судир от забележал значаен воздушен транспорт на оружје и залихи од Израел во Азербејџан.
Во интервју со Дејвид Барсамјан од Алтернативно радио, американскиот научник и политички активист Ноам Чомски рекол дека „непосредната криза дојде кога Азербејџан, сигурно со турска поддршка [и] израелско оружје што се влева во [нападната Ерменија]“ и дека оваа помош дошла од „ Аеродромот Бен Гурион во Израел, [со] авиони Иљушин кои влегуваат и излегуваат, додека други авиони не летаат во Баку“ и дека тие „испраќаат израелско оружје во Азербејџан за да можат да убиваат луѓе, Ерменци во Нагорно-Карабах“. Во отворено писмо на 5 октомври, група израелски научници за кавкаски и поврзани студии од различни институции ја повикале израелската влада „веднаш да ја прекине продажбата на оружје за Азербејџан“, по што следела изјава на Светската унија на еврејски студенти од 15 октомври во која се повикува израелската влада „да го прекине извозот на оружје во Азербејџан додека трае судир от, и наместо тоа да игра улога како посредник во потрагата по мир“.
Русија, Иран и Грузија
За време на судир от, на друштвените мрежи биле објавени непроверени видео снимки на кои, наводно, се гледа дека руското вооружување и воена опрема се транспортираат во Ерменија преку Иран. На 29 септември 2020 година, иранското Министерство за надворешни работи ги негирало овие извештаи. Следниот ден, медиумите поврзани со владата на Азербејџан споделиле снимка, наводно, на која се гледа како материјалот се транспортира. Азербејџанскиот пратеник Сабир Рустамханли изјавил дека Иран се занимава со транспорт на оружје од различни земји во Ерменија. Потоа, во Азербејџанскиот парламент, Рустамханли предложил да се отвори азербејџанска амбасада во Израел. Шефот на кабинетот на претседателот на Иран во телефонски разговор со вицепремиерот на Азербејџан ги демантирал информациите и изјавил дека тие имаат за цел да ги нарушат односите на двете земји. Медиумите поврзани со иранската држава објавиле дека камионите прикажани на снимката се состојат од пратки на камиони од Камаз кои ерменската влада претходно ги купила од Русија.
Претседателот на Азербејџан првично изјавил дека Грузија не дозволила транспорт на оружје преку нејзина територија и се заблагодарила на Грузија, како партнер и пријател. Меѓутоа, во следното интервју, тој изјавил дека Ерменија злоупотребувала еден од нејзините товарни авиони Ил-76 за цивилни летови, за тајно да транспортира ловци и противтенковски ракети Корнет од Русија преку грузискиот воздушен простор во Ерменија. Грузија одговорила дека нејзиниот воздушен простор е затворен за сите воени и товарни летови, но не и за цивилни и хуманитарни.
Високиот ерменски воен функционер, генерал-полковник Мовсес Хакобјан, кој поднел оставка по војната, изјавил дека Русија испорачувала воени резерви на Ерменија за време на војната.
Србија
Азербејџан изјавил дека Ерменија користела српско оружје, наводно, транспортирано преку Грузија. Како одговор, претседателот на Србија, Александар Вучиќ, изјавил дека Србија ги смета и Ерменија и Азербејџан за пријатели и „братски народи“, инсистирајќи дека српското оружје не се користи во Нагорно-Карабах.
Бабрујск
Бабрујск или Бобруиск (Бабру́йск, Бобру́йск, Bobrujsk, באברויסק) — град во Могиљовската област во источна Белорусија на реката Березина. Градот е седми најголем во државата со население од 217,975 жители (2016). Името Бабрујск потекнува од белорускиот збор babyor (бобёр) што означува дабар. Овие животни ја населувале реката Березина, но сепак, биле истребени кон крајот на 19. век поради нивно ловење и загадување.
Бабрусјк се наоѓа на пресекот на железнички линии до Асиповичи и Жлобин и патишта до Минск, Гомељ, Могиљев, Калинкавичи, Слуцк и Рагачов. Во градот е сместена најголемата пилана во Белорусија, а исто така градот е познат по хемиската, машинската и металната индустрија.
Историја
Бабрујск е еден од најстарите градови во Белорусија. Градот за првпат бил спомнат во писмена форма во средината на 14. век. Истражувањата од археолозите покажале дека во 5. и во 6. век тука постоела словенски населби по реката Березина, место на кое Бабрујск моментално се наоѓа; наоди од алати и оружја изработени од камен сугерираат дека луѓе живееле тука уште од камено време.
За време на владеењето на Владимир I Велики, на местото на современиот Бабрујск постоело село чии жители се занимавале со риболов и со ловење на дабари. Многу векови градот бил дел од Полско-литванската Државна Заедница и бил важен воен утврден граничен премин. Во 14. век бил изграден замок на ридот близу реката Березина.
Бабрујск не бил само голема воена база, туку и истакнат трговски центар. Постојат докази за пазар кој бил составен од речиси сто тезги, што подразбира значителна финансиска активност. Во првата половина од 17. век, Бабрусјк станал голем трговски бастион благодарение на својата стратешка позиција на пресекот на големи трговски патишта и реката Березина. Во градот имало голем број на вешти занаетчии, вклучувајќи столари, ковачи, кујунџии и пекарници. Населението во првата половина од 17. век се движело помеѓу 2,000 и 5,000 луѓе.
Градот бил опкружен со тврдини изградени од дрво и земја, чија должина се претегала преку 3 километри. Тие се состоело од заштитини земјени бариери, дрвени ѕидини, и речиси десетици двокатни стражарници. Во ѕидовите имало отвори наменети за поставување на огнено оружје. По втората поделба на Полска во 1793 година, градот потпаднал под контрола на Царска Русија. Во 1810 година, изградбата на една тврдина запонала да ја обележува границата помеѓу Русија и Австрија и Прусија; во 1812 година тврдината била завршена и успешно ги одбивала нападите на Наполеон четири месеци. По војната, објектот бил обновен во поголеми размери, и бил завршен во 1820 година. Бабрујската тврдина ја постигнувала својата цел многу децении и денес е голема туристичка атракција.
По наполеоновите војни, еврејското население во Бабрујск имало постојан пораст. Во 1897 година, од 34,336 жители, 60%, или 20,760 жители биле Евреи. Поголемиот дел од нив се занимавале со занаетчиство, индустрија и трговија.
Во текот на 1890 години, жителите на Бабрујск биле сведоци на погроми по убиствто на рускиот цар Александар II. Во 1902 година, голем пожар во градот оставил 2,500 семејства без покрив над глава и уништил преку 250 бизниси, 15 училишта и пазарот. Настаната имотна штета била проценета на преку седум милиони рубљи, но како и да е градот набрзо бил повторно изграден, овојпат со тули и камен.
Помеѓу 2 февруари и 11 март 1918 година во градот се одиграла битка помеѓу единиците на првиот полски корпус во Русија, на чело со командирот Јозеф Добвор-Мусницки, и црвената армија за контрола на градот и Бабрујскиот регион. Во периодот 1918-1920, градот бил окупиран од полските ослободителни сили.
Во 1941 година, силите на Хитлер извршиле инвазија на Бабрујск. Верувајќи дека германските трупи нема да целат кон цивили, многу од Евреите останале. Подоцна, 20,000 Евреи од градот биле убиени и закопани во масовни гробници. Гета и работни кампови биле орворено во југозападниот дел од градот. Условите внатре во камповите биле ужасни и имало недостаток на храна, недостаток на хигиена и постојана злоупотреба од чуварите нацисти. Набрзо нацистите започнале да ги егзекутираат Евреите во гетата во групи од по 30 луѓе. До 1943 година сите кампови биле ликвидирани и преостанатите Евреи убиени. Малкутте евреи кои успеале да избегаат се приклучиле на партизански сили во околната шума и започнале да напаѓаат непријателски железнички линии. Постои мал споменик посветен во сеќавање на Бабрујските Евреи убиени во холокаустот, кој се наоѓа на гробиштата во Нахалт Јитжак во Гиватаим, Израел, како дел од споменикот посветен на Бабин Јар.
На 29 јуни 1944 година, црвената армија го ослободила Бабрујск. Градот бил претворен во рушевини; а населението од 84,107 жители во 1939 година се намалило на 28,352 жители по војната. Тешкиот процес на реконструкција бил спроведен од страна на илјадници работници и воени заробеници, кои работеле чистејќи ги фабриките и урнатините на улиците направени од бомбардирањето. Фабриката за машиноградба била речиси целосно уништена, но била обновена и подготвена за работа до крајот на 1944 година. Многу нови фабрики и објекти исто така биле повторни изградени.
Помеѓу 1944 и 1954 година, Бабрујск бил административен центар на Бабрујската област.
Клима
Овој климатски регион се одликува со големи сезонски температурни разлики, со топли и жешки (и често влажни) лета и студени (често остри) зими. Според кепеновата класификација на климата, Бабрујск има умерено-континентална клима.
Збратимени градови
Бабрујск е збратимен со:
Елза Суарес
Елза да Консејсао Суарес (Elza da Conceição Soares; родена на на 23 јуни 1937 во Рио де Жанеиро) — бразилска пејачка на самба, понекогаш нарекуана „кралица на самбата“. .
Кариера
Елза Суарес се родила во фавела во Рио де Жанеиро. На 16-годишна возраст победила на музички натпревар на радио, кој бил организиран од страна на познатиот композитор Ари Барозу. Неколку години настапувала како пејачка на оркестарот под раководство на Хоаким Нељи, а потоа гостувала и во настапите на други музичари. Нејзиниот прв хит станале песната „Se Acaso Você Chegasse“ (1959), а по една година бил издаден нејзиниот прв албум со истото име. .
Врвот на својата кариера, Суарес ја достигнала кон крајот на 1960-тите, кога објавила неколку хитови и успешни албуми. Во периодот на воена диктатура во Бразил, таа ја снимила антивладината песна „Opiniao“ (македонски: Мислење), којашто скоро довела до апсење и принудено бегство во Италија. Во 1972 година, Суарес се вратила во Бразил, но по неколку години повторно ја напуштила земјата и се преселила во Њујорк.
Во 1980-тите, Суарес настапувала со групата Титас и го снимила хитот „language“ заедно со Каетано Велозу. Големо враќање на сцената направила во 1997 година со албумот „Trajetória“, за кој ја добила наградата Премио Шарп како најдобра изведувачка на самба. Во 2000-тите, Суарес редовно настапувала и снимала албуми, при што албумот „Do Coccix Ate O Pescoco“ был номиниран на Латинските награди Греми 2003 како најдобар албум во стилот на популарна бразилска музика. .
Личен живот
Во 1962 година, Елза Суарес заминала во Чиле за да ја поддржи фудбалската репрезентација на Бразил на светското првенство. Една вечер таа имала бурна романса со напаѓачот Гаринча. Откако Гаринча го завршил разводниот процес со сопругата, двојката стапила во брак. Во бракот се родил синот Мануел Гаринча дос Сантос Жуниор. , в десятилетнем возрасте погибший в автокатастрофе Во 1977 година, една година по раѓањето на синот, Елза и Гаринча се развеле.
Роман II
Роман II (Ρωμανός Β΄, о. 938 г. - г.), бил византиски цар од 959 г. до 963 г. Тој го наследил неговиот татко Константин VII Порфирогенит во 959 г. на дваесет и една година и починал ненајдено во 963 г. Тој бил внук на царот-узурпатор Роман I Лакапин, и претставувал врска помеѓу Македонската династија од машка и Лакапините од женска страна.
Детство и женидба
Тој како дете, според волјата на Роман Лакапин, бил со вонбрачната ќерка на Хуго од Прованса, но со прераната смрт на малата принцеза оваа врска, понижувачка за легитимниот царски син, престанала уште пред да се престори во вистински брак. Околу 956 г. Роман по сопствена волја и од љубов се оженил со Анастаса, ќерка на крчмар, која како царица го добила името Теофано. Оваа меобично убава, меѓутоа, крајно славољубива и потполно аморална жена во византиската историја одиграла посебна улога. Роман II целосно потпаѓал под нејзиното влијание. Поради нејзината желба царицата-мајка Елена морала да се повлече, а сестрите на царот присилно биле затворени во манастир.
Стекнување царска титула
Константин VII Порфирогенит, ја презел царската власт во својата четириесетта година, откако од најраното детство, цели триесет и три години, носел царска круна. На Велигден, на 6 април 945 г., ја добил царската титула и неговиот син Роман.
Владеење
По смртта на на Константин VII (9 ноември 959 г.) на престолот дошол неговиот син Роман II, слаб и лесноумен младич, кој ја наследил татковата политичка неспособност, но не и неговата љубов кон науката. За државните работни Роман II воопшто не се грижел, туку му ги препуштал на способниот но безобѕирен и мошне непопуларен евнух Јосиф Вринга. Првата улога во Царството, меѓутоа, ја играл големиот војсководец Никифор Фока.
Во летото 960 г. Никифор Фока тргнал со голема флота на Крит. По долгата и мошне тешка опсада, која траела цела зима, неговите трупи во март 961 г. ја освоиле Кандија, престолнината на островот. Крит одново и припаднал на Византија откако речиси 140 години се наоѓал под власта на Арабјаните, служејќи им како главна база во источниот дел на Средоземното Море. Поголема и позначајна победа Византија веќе неколку векови не доживеала.
По триумфалниот дочек во Цариград, Никифор Фока, ја обновил борбата со Саиф-ад-Даулах во Азија. Неговото војување и овде било крунисано со извонредни успеси. Еден по друг паднале: Аназарб во Киликија, Германикеја околу кој биле водени многу борби, Рабан и Дулук (Телух), а во декември 962 г.по тешка опсада се предал и Алеп, престолнината на Саиф-ад-Даулах. Иако заземањето на овие градови не значело и нивно дефинитвно припојување на Византија, сепак победоносното продирање на византискиот војсководец јасно ја докажало неговата голема надмоќ. Борбата со Хамданидите, која во текот на последните три децении била во средиштето на византиската надворешна политика, уште тогаш била решена во полза на Византијците.
Смрт и наследници
По прераната смрт на Роман II, на 15 март 963 г., власта кратко преминала во рацете на царицата Теофано, која презела регентвото на своите малолетни синови Василиј II и Константин VIII.
Временска функција
Временската функција се состои во совладување на временските разлики меѓу производителите и потрошувачите на добра. Ова совладување се остварува само физички. Се состои во ангажирање на шпедитерот во врска со складирањето на стоката, складишните трошоци и трошоците на осигурување со цел да се изнајде временски најдобар пазар.
Хермсдорф (општинска заедница)
Хермсдорф (Hermsdorf) — општинска заедница во округот Зале-Холцланд, во сојузната покраина Тирингија, Германија. Седиштето на општинската заедница е во градот Хермсдорф.
Општинската заедница Хермсдорф се состои од следниве општини:
Љубомора
Љубомората може да се состои од една или повеќе емоции како што се лутина, огорченост, несоодветност, беспомошност или одвратност. Во своето првобитно значење, љубомората е различна од зависта, иако двата поима популарно станале синоним на англискиот јазик, при што сега љубомората ја презема и дефиницијата што првично се користела само за завист.
Емануеле Села
Емануеле Села (Emanuele Sella; р. во ) — италијански професионален друмски велосипедист, кој вози за професионалната континентална екипа.
Допинг
На 23 јули 2008, Села се покажал позитивен на супстанцата CERA, трета генерација на ЕПО според La Gazzetta dello Sport. Села потврдил дека користел ЕПО кога бил повикан да сведочи пред Италијанскиот олимписки комитет (CONI) на 8 август 2008. Ова предизвикало да биде суспендиран една година, започнувајќи од 19 август 2008.
Зигомикоти
Зигомикотите (лат. Zygomycota) се тип на габи. Името доаѓа од зигоспорангиите во кои се образуваат отпорни сферични спори за време на половото размножување. Познати се приближно 1060 видови. Тие се најчесто сувоземни организми, живеејќи во почва или на растителна материја што се распаѓа или на животинска материја. Некои се паразити на растенија, инсекти и мали животни, додека други образуваат симбиотски односи со растенијата. Зигомикотните хифи можат да бидат ценоцитни, формирајќи септи само онаму каде се создаваат гамети или со цел да се оградат од мртвите хифи.
Размножување
Вообичаен пример за зигомикота е црната лебна мувла (Rhizopus stolonifer), член на редот Mucorales. Таа се раширува на површината од лебот и други прехранбени производи, при што вметнува хифи во внатрешноста да црпат хранливи материи. Во својата бесполова фаза, таа развива булбозни црни спорангии на врвовите од исправени хифи кои содржат илјадници хаплоидни спори. Како и кај повеќето останати зигомикоти, бесполовото размножување е најчест начин на размножување. Половото размножување кај Rhizopus stolonifer, како и кај другите зигомикоти, се случува кога хаплоидните хифи на различни полови типови се доближени. Растот на гаметангиите започнува по нивното зближување, при што настанува плазмогамија (спојување на цитоплазмите). Кратко по ова следува кариогамија (спојување на јадрата). Добиените зигоспорангии се диплоидни. Зигоспорангиите обично се со дебели ѕидови, многу отпорни на промени во средината и метаболички инертни. Со подобрување на условите во средината тие герминираат и даваат спорангија или вегетативни хифи. Мејозата се случува за време на герминацијата на зигоспорангијата, така што добиените спори или хифи се хаплоидни. Овој вид расте во топли и влажни места.
Некои зигомикоти ги расејуваат нивните спори на попрецизен начин наместо едноставно со воздушните струења. Pilobolus, габа која расте на измет од животни, ги насочува своите спорангиофори кон светлината со помош на светлосензитивен пигмент и потоа ги "испукува" со експлозивен млаз на цитоплазма под висок притисок. Спорангиите можат да се исфрлат и до 2 m, сместувајќи ги подалеку од изметот и најдобро би било тоа да е на вегетација која би била подоцна изедена од тревојад, за да на крајот се исфрлат со изметот на друго место. Кај зигомикотниот ред Entomophthorales се развиле различни механизми за насилно ослободување на спорите.
Филогенија
Зигомикотите обично се поставени близу основата на филогенетското дрво на габите, при што дивергирале од други габи после хитридите.
Редот Glomerales е отстранет од овој тип во 2001 г. и е подигнат до ниво на оддел (или тип) наречен Glomeromycota поради тоа што кај претставниците отсуствува формирање на зигоспори, потоа микоризниот начин на живот и недостатокот на хомологија на ДНК секвенците.
5 (албум на Меморија)
„5“ — студиски албум на македонската музичка група Меморија, објавен во 1995 година.
Петрушка Река
Петрушка Река (понекогаш Петрова Река) — река во југоисточниот дел на Македонија и се влева во Стара Река.
Течение
Петрушка Река извира на планината Кожуф, северозападно од градот Гевгелија, поминува низ селото Петрово и се влева во Стара Река.