cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Халил Хамид-паша
Халил Хамид Паша се залагал за модернизација на Отоманската империја и помирувачки став против Русија, но тој на крајот бил осомничен за заговор за наследство против Абдул Хамид I и идниот владетел Селим III, заради реакционерни интриги и подемот на анти-францускиот сентимент. Откриена е тајната преписка помеѓу Селим III и Луј XVI, а се тврдело како наводен заговор против сегашниот владетел. Халил Хамид Паша бил обезглавен, а воената партија се кренала на власт, што ја довела Османлиското Царство во војна со Русија во Руско-турската војна (1787–1792).
Француските експерти на крајот морале да заминат во 1788 година со почетокот на непријателствата. Некои се вратиле во Цариград, но на крајот сите инструктори морале да заминат со крајот на Франко-османлискиот сојуз во 1798 година.
Зет на Халил Хамид Паша бил Изет Мехмет Паша, кој бил голем везир од 1794 до 1798 година.
Микеланџело Буонароти
Микеланџело ди Лудовико Бонароти Симони (Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni; 6 март 1475 — 18 февруари 1564), попознат само како Микеланџело — италијански ренесансен вајар, сликар, архитект, поет и инженер кој имал големо влијание врз развојот на западната уметност. И покрај тоа што направил неколку „излети“, надвор од уметноста, неговата разновидност во дисциплните со кои се занимавал била толку уникатна, што се смета за еден од моделите на тоа како еден уметник на ренесансата треба да изгледа, заедно со неговиот пријател Леонардо да Винчи.
Микеланџело, за време на неговиот живот, се сметал за еден од најголемите уметници, и оттогаш па сè до денес останал да биде еден од најталентираните луѓе на сите времиња. Многу од неговите дела, било да се работи за вајарството, сликарството или архитектурата, се едни од најпознатите дела кои некогаш постоеле. Неговото творештво, во секое поле на уметноста, за време на неговиот долг живот е огромно, вклучувајќи ги тука и дописките, скиците и спомените кои се зачувани како дел од него. Според ова тој е најдокументиран уметник во 16 век. Две од неговите најпознати дела, „Оплакување“ (Pieta) и „Давид“, биле извајани пред Микеланџело да наполни 30 години. И покрај неговото дистанцирње од уметноста и сликањето, тој ги насликал двете највлијателни дела во фрескосликарството во историјата на западната уметност, и тоа сцени од „Создавањето на Адам“ на таванот и „Страшниот суд“ на ѕидот над олтарот од Систинската капела во Рим. Како архитект Миекланџело започнал да работи во стилот на маниризмот во Лаврентијската библиотека. На 74 годишна возраст, тој ја добил работата на Антонио ди Сангало, помладиот, како архитект на базиликата Свети Петар, па направил неколку промени во архитектонскиот план. Западниот дел бил завршен според новиот план, а куполата била завршена дури по смртта на Микеланџело, со неколку измени.
Уште една работа која зборува за уникатноста на Микеланџело е фактот кој вели дека тој бил првиот уметник чија биографија била издадена уште додека бил жив. Всушност, две биографии биле издадени за време на неговиот живот. Едната била напишана од Џорџо Васари, истакнувајќи дека Микеланџело претставува врв на сите уметнички достигнувања од почетокот на ренесансата, став кој ја задржал својата важност векови подоцна. Го нарекувале „Il Divino“, што во превод значи божевствен. Еден од неговите квалитети на кој најмногу му се восхитувале неговите современици била неговата “teribilita”, способност на препознавање и умешност кои предизвикуваат стравопочит. Многу од уметниците се обиделе да го имитираат тој негов страсен и специфичен стил, кој подоцна ќе претставува зачеток за Маниризмот, следното главно уметничо движење на западот, по ренесансата.
Детство
Микеланџело е роден на 6 март 1475 година, во Капрезе (денес познато како Капрезе Микеланџело), во близина на Арецо, во Тоскана. Неговите предци со генерации работеле скромно како банкари во Фиренца, меѓутоа неговиот татко, Лудовико ди Леонардо ди Бонароти Симони, не успеал да ја задржи банкарската работа, па повремено успевал да приграби и некоја пониска позиција во редовите на владата. Кога Микеланџело се родил, татко му бил судски администратор во малото гратче Капрес и локален администратор на Чиуси. Мајката на Микеланџело била Франческа ди Нери дел Минато ди Сиена. Семејството од страната на татко му верувале дека води потекло од контесата Матилде од Канос. Ова тврдење останува недокажано, иако се претпоставува дека самиот Микеланџело верувал во тоа. Неколку месеци по неговото раѓањето, семејството се вратило во Фиренца, каде Микеланџело бил одгледан. Подоцна, за време на долготрајното боледување и после смртта на неговата мајка, во 1481 година, кога имал само 6 години, Микелаџело живеел со еден каменорезец и неговата сопруга, заедно со едно семејство во Сетињано, каде што неговиот татко поседувал каменолом за мермер и мала фарма. Џорџо Васари го цитира Микеланџело, велејќи : „Ако постои барем малку добрина во мене, тоа е затоа што бев роден во еден толку суптилен дел од нашата земја, Арецо. Заедно со млекото кое ми го носеше дадилката, ми даваа и детско длето и чекан, со кои ги создавав моите фигури.“
Како младо момче, неговиот татко го пратил Микеланџело на јазични студии во Фиренца заедно со хуманистот Франческо да Урбино. Младиот уметник не покажал голем интерес за школувањето. Повеќе сакал да ги прецртува сликите од црквите и да трага по друштво на уметници. На само 13 години, Микеланџело станал ученик на сликарот Доменико Гирландајо. А кога наполнил 14 години, неговиот татко го наговорил Гирландајо дури и му плаќа на Микеланџело, што тој ја посетува неговата школа, што било многу необично за тоа време. Во 1489 година, владетелот на Фиренца, Лоренцо де Медичи побарал од Гирландајо да му ги прати неговите двајца најдобри ученици, се разбира тоа бил Микеланџело, заедно со Франческо Граначи. Од 1490 година до 1492 година, Микеланџело ја посетувал Академијата на Медичи, основана напоредно со неоплатонските погледи, во која учел за хуманизмот. Го изучувал вајарството под диригентска палка на Бертолдо ди Џовани. Низ академијата, не само на надворешниот изглед, туку и на самите негови дела можеле да се забележат влијанија од многу прочуени филозофи и писатели до тоа време, како што се Марсиљо Фиконо, Пико дела Мирандола и Поличиано. Во тоа време Микеланџело ги вајал делата „Богородица во карпите“ (1490 – 1492 година ) и „Битката на кентаурите“ (1491 – 1492 година ). Второто било поттикнато од тема на Поличиано, а било правено по нарачка на Лоренцо де Медичи. На 17 годишна возраст, Микеланџело се здобил со удар во носот од неговиот соученик во вајарската школа на Бертолдо ди Џовани, Пјетро Ториџиано. Тоа оставило трајна деформација на неговото лице, видлива на сите негови портрети.
Полнолетство
Истата година Медичиеви биле протерани од Фиренца како резултат на спроведувањето на власта на Савонарола. Микеланџело го напуштил градот уште пред завршувањето на политичките пресврти, селејќи се во Венеција, а потоа во Болоња. Таму бил ангажиран да ги заврши малите фини фигури на олтарот на Св. Доминик, во црква посветена на овој светец. Кон крајот на 1494 година, политичката ситуација во Фиренца била помирна. По поразот на Чарлс VIII, градот кој најпрво се наоѓал под закана на Франција, веќе бил безбеден. Микеланџело се вратил во Фиренца, меѓутоа не успеал да добие никаква понуда за работа од новата управа на градот под власт на Савонарола. Се вратил да работи за Медичи. За време на шесте месеци кои ги поминал во Фиренца, работел на две мали статуи, и тоа статуа на „Малиот Св. Јован Крстител“ и „Заспаниот Купидон“. Според Кондиви, Лоренцо ди Пјерфранческо де Медичи, кој првично ја изработил статуата на Св. Јован Крстител, побарал од Микеланџело да ја поправи „така што треба да изгледа како да била запалена, за да може да ја испрати во Рим и да ја продаде за многу повисока цена како антиквитет.“ Кардиналот Рафаело Ријарио, на кој Лоренцо му ја продал статуата, открил дека се работи за измама, меѓутоа бил толку воодушевен од квалитетот на изработката, што ги поканил уметниците во Рим. Овој случаен успех во продажбата, како и затегнатата ситуација во Фиренца, го охрабриле Микеланџело да ја прифати понудата на кардиналот.
Рим
Микеланџело пристигнал во Рим на 25 јуни 1496 година на 21 годишна возраст. На 4 јули, истата година, бил ангажиран од кардиналот Рафаело Ријарио, да направи огромна статуа на римскиот бог на виното Бахус. Меѓутоа, по завршувањето, кардиналот Ријарио не го прифатил делото и истото подоцна се нашло во дворот на банкарот Џакомо Гали, како дел од неговата колекција. Во ноември 1497 година, францускиот амбасадор на Holy See (Света столица – Sancta Sedes), ја нарачал изработката на едно од неговите најпознати дела, „Оплакување“, но Микеланџело ја прифатил понудата дури во август, следната година. Мислењето на неговите современици за ова дело гласи – „откривање на сите квалитети и сили кои ги поседува вајарството како уметност“, а пак Васари само поткрепил – „навистина е чудо како еден обичен камен може да се претвори во такво совршенство, какво што ни природата не може да создаде“.
Во Рим, Микеланџело живеел во близина на црквата Санта Марија ди Лорето. Според легендата, токму на тоа место се заљубил во Виторија Колоња, маркиза од Пескара и поетеса. Домот на Микеланџело бил демолиран во 1874 година, а оние малкуте остатоците од градбата, зачувани од новите сопственици биле уништени во 1930 година. Според шпекулирањата на скептиците, Микеланџело за време на овјо период ја довршил статуата на „Лакон и неговите синови“, која се наоѓа во Ватикан.
Статуата на Давид
Микеланџело се вратил во Фиренца во перидот помеѓу 1499 до 1501 година. По падот на анти ренесансниот свештеник и водич на Фиренца, Гироламо Савонарола, (погубен во 1498 година) и со доаѓањето на власт на „знаменосецот“ Пјеро Содерини, работите во државата веќе се менувале. Конзулите на градскиот сојуз (еснаф), побарале од Микеланџело да го заврши недовршениот проект на Агустино ди Дучио, започнат пред 40 години – џиновска статуа на Давид, како симбол на фиренската слобода, која ќе биде сместена на плоштадот „дела Синориа“, наспроти Палацо Векио (Стара палата). Микеланџело прифатил и во 1504 година, го завршил своето најпознато дело, „Статуата на Давид“. Ова ремек дело, изработено од мермерна плоча од каменолом во Карара, на кое претходно веќе се работело одново ја потврдува еминентноста на Микеланџело како вајар, неговата посебна техника и моќта на фантазијата.
Исто така, за време на овој период, Микеланџело го насликал „Светото семејство и Св. Јован“ исто така познато како “Doni Tondo” или „Светото семејство на заштитникот (tribune)“. Ова дело било насликано по нарачка за бракот на Анџело Дони и Мадалена Стрози, а во 17 век, било закачено во просторија позната како „Трибуна“ во музејот во Уфици. Постои можност да ја насликал и „Богородица со Исус и Св. Јован крстител“, позната уште и како „Голема Богородица“, која се наоѓа во Националната Галерија, во Обединетото Кралство, во Лондон.
Таванот на Систинската Капела
Во овој период, Микеланџело ја прифатил задачата да го наслика таванот на Систинската капела, за чија изградба биле потребни приближно 4 години (1508 година – 1512 година). Според Микеланџело, Браманте и Рафаел биле тие кои го убедиле папата да му ја додели оваа задача на Микеланџело мислејќи дека тој нема никакво познавање за тематиката која требало да ја наслика. Целта на целата замисла била Микеланџело да се соочи со неповолни и непријатни споредувања со неговиот соперник Рафаел, кој во тоа време бил на врвот на неговата кариера како прв фрескосликар. Сепак, оваа приказна, како факт е отфрлена од современите историчари кои се засноваат на моменталните докази, единствено може да се согледа како одраз на личната перспектива на Микеланџело.
На почетокот задачата на Микеланџело била да ги наслика 12те апостоли над ѕвездено небо, меѓутоа се одлучило за поинаква и посложена шема, претставувајќи го Создавањето, Падот на човештвото, Ветувањето за спасение, преку пророците и Генеалогијата (историјата на семејството на) на Исус. Делото ја опфаќа речиси целата декоративна шема на палатата и претставува голем дел од доктрината на Католичката црква.
Конечната верзија на делото е составена од 300 карактери, а во централното подрачје се наоѓаат девет поглавја од „Книгата за настанокот“ поделени во три групи, „Создавањето на земјата“, „Создавањето на човештвто и негово уништивање од Божјото милосрдие“ и на крај, обликот на човештвото прикажан преку Ное и неговото семејство. На заоблените ѕидови кои го крепат таванот се насликани 12 мажи и жени кои го проповедаат доаѓањето на Исус. Има седум пророци од Израел и 5 пророчици.
Папите од семејството Медичи
Во 1513 година, папата Јулиј II починал, а неговиот наследник папата Лав X, исто така од семејството Медичи, го ангажирал Микеланџело да ја реконструира и преправи фасадата на базиликата на Св. Антонио во Фиренца и да ја украси со скулптури. Тој прифатил без некое огромно воодушевување. Следните три години ги поминал правејќи скици и модели за фасадата, а се обидел да отвори и каменолом за мермер во Пјетрасанта од каде ќе ги црпел материјалите токму за овој проект, меѓутоа пред започнувањето на каква било работа, целиот проект бил откажан поради повлекувањето на финансиите од покровителите. Па така фасадата на базиликата го задржала стариот изглед до ден денес.
Без ни ронка срам од претходното повлекување на финансиите, семејстовто Медичи, по неколку години повторно го ангажирала Микеланџело, овој пат да направи атхитектонски план за семејната погребна капела во базиликата на Св. Лоренцо. За среќа на семејството, Микеланџело ја прифатил понудата и работел на овој проект речиси десет години, овој пат завршувајќи го докрај.
Во 1527 година, граѓаните на Фиренца, охрабрени од хаотичната ситуација во Рим, ја отфрлиле власта на семејството Медичи и ја обновиле државата. Додека градот бил сè уште под опсада, Микеланџело тргнал да помогне во фортификацијата (военоинженерска наука за утврдување на местата) на неговата сакана Фиренца и се задржал таму цела година (од 1528 до 1529 година). Обидите за ослободување на градот биле неуспешни, па во 1530 година, семејството Медичи повторно ја превезло власта. Без никакво двоумење, разочаран од неправедното владеење на Медичиеви, Микеланџело ја напуштил Фиренца во средината на 1530 година, оставајќи го неговиот помошник да ја доврши нивната семејна капела.
Последните проекти во Рим
„Страшниот суд“ е фреска насликана на ѕидот над олтарот во Систинската капела на барање на папата Клементе седми, кој починал набрзо по ангажирањето на Микеланџело. Папата Павле III бил оптимист дека Микеланџело успешно ќе го започне и ќе го заврши овој проект. Тој работел на фреската од 1534 година, до октомври 1541 година. Делото е масивно и се протега преку целиот ѕид позади олтарот во Систинската палата. „Страшниот суд“ е приказ на Второто пришествие на спасителот Исус по апокалипсата, каде човековите души се издигнуваат, препуштајќи се и следејќи ја верата и чекајќи го судот на Исус, кој е опкружен со другите светци. Се претпоставува дека местоположбата на фигурата на Исус во ова дело, всушност е посветена на позицијата која ја има Исус во „Вознесението Христово“, дело на Мелоцо де Форли, кое најпрво се наоѓало во Црквата на Св. Апостоли, а денес се наоѓа во Квириналскиот Дворец.
Откако Микеланџело завршил со сликањето на голите тела на Исус и Дева Марија, многу од свештениците биле незадовлони и гледале на тоа како на богохулство, дури кардиналот Карафи и епископот Сернини (кој бил амбасадор на Мантова), побарале фреската да биде отстранета или цензурирана, на што папата се спротивставил. По смртта на Микеланџело, било одлучено гениталиите од фреската да бидат покриени (“Pictura in Cappella Ap. Ca coopriantu”). За таа цел, бил ангажиран Даниел де Волтера, кој му бил ученик на Микеланџело. Негова задача била да наслика појаси околу бедрата, оставајќи ги останатите делови на телото недопрени, онакви какви што Микеланџело ги насликал. По реставрацијата на делото, во 1993 година, многу од конзерваторите одлучиле да ги задржат појасите насликани од Даниел, оставајќи дел од нив како историски доказ, бидејќи многу од делата на Микеалнџело биле оштетени и изгребани од други уметници кои восхитувајќи се на ремек делата, сакале само да ги допрат. Веродостојна нецензурирана копија на оригиналот, насликана од Марсело Венусти, се наоѓа во националнито музеј на Капо ди Монте во Неапол.
Често се случувало делата на Микеланџело да бидат цензурирани. Бил опишуван како „творец на вулгарното“, што на на италијански оригинален превод би значело „свинска работа“. Озлогласената кампања на Католичката обнова наречена „лист од смоква“, чија цел било да ги прерпави сите уметнички дела и скулптури на кои биле видливи човечки гениталии, започнала со познатите дела на Микеланџело. Мермерната статуа на „Исус Спасителот“ (која се наоѓа во црквата „Св. Марија сопра Минерва“, во Рим), била прекриена со завеса и тој изглед го задржала до ден денес. Исто така и статуата на голиот Исус претставен како дете во рацете на „Богородица од Брухе“ (која се наоѓа во „Црквата на нашата светица“ во Брухе, Белгија), била прекриена со векови. На копија на статуата на Давид, направена од гипс, која се наоѓа во Архитектонскиот двор во музејот на Викторија и Алберт, во Лондон, била поставена кутија во која стоел лист од смоква за „хитни случаи“. Имено, доколку во дворот влезе некој од женскиот дел на кралското семејство, за да не се чувствува непријатно, листот од смоква веднаш се поставувал на статуата.
Во 1546 година, Микеланџело бил ангажиран да го направи архитектонскиот план за базиликата на Св. Петар во Ватикан и добил задача да ја дизајнира нејзината купола. Како што напредувала работата на базиликата, така растела загриженоста дека Микеланџело ќе почине пред куполата воопшто да биде завршена. Сепак, како што започнало да се привршува подножјето на куполата, и прстенот за потпора било повеќе од јасно дека дизајнирањето ќе го доживее својот крај.
Микеланџело починал во Рим на 88 годишна возраст (само три недели пред да наполни 89 години). Неговото тело од Рим, било вратено во Фиренца и погребано во базиликата на Светиот Крст, со што се исполнила последната желба на маестралниот уметник, да биде погребан во неговиот омилен град.
Последна пронајдена скица
На 7 декември 2007 година, скица направена со црвена креда за куполата на базиликата на Св. Петар, кое било негово последно изработено дело, пред неговата смрт (во 1564 година), била пронајдена во Ватиканските архиви. Ваквите скици се прекногу ретки, со оглед на тоа дека по завршувањето на некое дело ги уништувал сите скици направени за истото. Пронајдената скица го содржела делумниот план за еден од радијалните столбови од врвот на куполата на Св. Петар.
Оспорувани дела
Многу од делата кои му се препишуваат на Микеланџело се оспорувани. Такви се скулптурата „Оплакување“ и сликите на „Голема Богородица“ и „Измачувањето на Св. Антонио“, која денес се наоѓа во музејот на уметност Кимбел, во САД (претходно постоеле докази дека е изработена во ателјето на Доменико Гирландајо, а потоа следеле два неуспешни обиди да се докаже дека е насликана од раката на Микеланџело). Покрај овие неколку, скулптрурата на „Заспаниот Купидон“, која била реоткриена во Француската амбасада во Њујорк во 1996 година (која моментално е позајмена од Митрополитскиот музеј на уметност), исто така се препишува на Микеланџело, меѓутоа без никакви веродостојни докази.
Архитектура
Микеланџело работел на многу проекти кои претходно веќе биле започнати од други архитеки. Од таквите дела најпозната е базиликата на Св. Петар во Рим. Микеланџело го дизајнирал и Кампидоли, кој требало да ја дополни градбата и обемот на римскиот врв Капитол. Неговата форма која повеќе наликувала на ромб, отколку на квадрат, требало да го долови ефектот на одмереност. Најважни архитектонски достигнувања, направени во Фиренца биле недовршената фасада за базиликата на Св. Лоренцо, капелата за Медичи, Лаврентијската библиотека и фортификацијата на Фиренца. А пак најважни проекти направени во Рим, биле палатата Фарнес на Св. Петар, Св. Јован од Фиренца, капелата „Сфорца“ во базиликата на Пресвета Богородица, капијата „Пиа“ и Св. Марија маченичка.
Лаврентијската библиотека
Околу 1530тата година Микеланџело го направил дизајнот за Лаврентијската библиотека во Фиренца, како дел од црквата Св. Лоренцо. Работел на еден поинаков стил, со пиластер (сосема малку издаден столб, вграден во ѕид), правејќи ги пошироки на дното а потесни кон врвот, со скалести краци, додавајќи му правоаголни и закривени форми.
Капелата за семејството Медичи
Микеланџело ја дизајнирал капелата Медичи, одлучувајќи на своја рака каков ќе биде нејзиниот конечен изглед. Во капелата на Медичи се наоѓаат споменици посветени на одредени членови на семејството. Микеланџело не го завршил овој проект лично, но неговите ученици го воделе проектот до самиот крај. Лоренцо де Медичи бил погребан во почетниот дел на капелата. Околу саркофагот се наоѓале скулптури на „Богородица и Исус„ и на светците-заштитници на семејството Медичи, Кузман и Дамјан. Статуата „Богородица и Исус“ била направена од самиот Микеланџело. Во 1976 година, како дел од новата ризница, бил откриен ѕидот на ходникот во капелата, исполнет со уметнички слики насликани од Микеланџело.
Приватен живот
Приватно, Микеланџело бил многу скромен човек. Во една пригода, тој му рекол на својот ученик Кондиви – „колку и да сум богат, јас секогаш ќе живеам скромно, дури и сиромашно“. Кондиви објаснува дека тој бил компплетно рамнодушен кон храната и алкохолот, јадел „повеќе од потреба, отколку од задоволство“, исто така напоменувајќи дека „често спиел во обичната, дневна облека и со...чизми“. Се претпоставува дека токму ваквите негови навики го направиле неомилен и непопуларен. Паоло Џиово, човекот кој ја пишувал биографијата на Микеланџело вели :: – „тој по природа беше толку груб и прост, а неговите домашни навики, одвратни, што ниту еден ученик не се осмелуваше да го следи во потполност“. Никогаш не беше расположен, беше меланхоличен и ја сакаше самотијата. Имал репутација на “bizzarro e fantastic“, што значи необичен, налудничав, фантазер. Се здобил со овие псевдоними бидејќи самиот се лишувал од какви било контакти со луѓето.
Сексуалност
Според неговите дела, повеќе од очигледно е дека се восхитувал на голотијата која се појавила како стил во текот на ренесансата. Но не само тоа. Суштинско значење има и неговото воодушевување пред машката убавина, која повеќе од сигурно го привлекувала како естетски така и сексуално. Донекаде, ова „величење“, се појавува речиси кај сите уметници бидејќи ренесансата како правец развива идеализирање на машкоста. Начинот на изразувањето на Микеланџело може да се разгледува од две страни, како неоплатонско невино воодушевување или пак како јавно хомосексуално. Еден пример кој посочува кон второто,поврзан за оваа мистерија е смртта на Чечинио де Брачи, кој починал само една година по средбата со Микеланџело во 1543 година. Тоа го инспирирало уметникот да напише 48 погребни епиграми, кои според некои толкувања не алудираат само на емотивна, туку и на физичка врска.
Според други толкувања овие докази посочуваат на емотивно, префинето и учтиво обраќање како резултата на платонски дијалог, перцепирајќи ја еротската уметност како израз на едно благородно чувство (тука се зема предвид фактот дека во 16 век, уметноста како чин преку кој се изразуваат емоции била далеку поотворена и понеосудувана во споредба со денес).
Всушност, историски гледано, „братската“ и несексуална љубов помеѓу двјаца мажи, не била воопшто невообичаена за овој период. Дејвид Херберт Доналд и група историчари, посочуваат дека во минатото, немало ништо чудно во тоа двајца мажи да ја делат постелата како резултата на финансиски или други слични непогодности, без притоа под прашалник да биде ставена нивната сексуална определба.
Највпечатливи се писмата во кои Микеланџело ја искажува љубовта кон Томазо де Кавалјери (1509 – 1587 година), кој имал само 23 години кога го, во 1532 година, запознал уметникот кој тогаш имал 57 години. Ниту Кавалјери не го криел воодушевувањето кон Микеланџело – „ Ветувам дека ќе ти ја возвратам љубовта. Никогаш претходно не сум сакал некого онака како што те сакам тебе, никогаш така силно не сум копнеел по пријателство како што копнеам за твоето...“ Тој му останал верен на Микеланџело сè до крајот на животот.
Микеланџело напишал повеќе од триста сонети и мадригали. Најголемиот дел од поемите биле посветени на Кавалјери. Некои од современите коментатори изјавуваат дека нивната врска била чиста платонска привлечност, посочувајќи ја можноста дека Микеланџело на него гледал како на свој син. Сепак, хомоеротската природа на нивната врска била добро позната во тој период, иако правнукот на Микеланџело, Микеланџело помладиот, се обидел да ја прикрие вистината, објавувајќи изданије од дел од поезијата на неговиот прадедо, во 1623 година, менувајќи го родот на заменките во поемите. Британскиот поборник на хомосексуалноста, Џон Адингтон Симондс, ја расветлит вистината која Микеланџело помладиот се обидел да ја скрие, преведувајќи ги оригиналните сонети на англиски јазик кои ги објавил заедно со биографија од два тома во 1893 година.
Сонетите се првиот поголем дел од низата поемите преведени на многу јазици, напишани од еден маж за друг. Потоа следеле сонетите на Шекспир посветени на млади момчиња.
Во поодминатите години, Микеланџело гаел огромна љубов за маркизата Виторија Колоња, која била поетеса, чиј сопруг бил починат. Тие двајца се запознале во Рим некаде помеѓу 1536 и 1538 година, кога Виторија имала околу четириесетина години. И двајцата пишувале сонети кои си ги посветувале еден на друг. Останале во постојан контакт сè до нејзината смрт. Кондиви потстетувајќи се на Микеланџело, изјавил дека единствено нешто за кое уметникот се каел до крајот на животот, е што никогаш не успеал да го бакне лицето на Виторија, онака како што и ги бакнувал рацете.
Сигурни докази за тоа дали Микеланџело имал емотивно физички врска не постојат, (Кондиви го опишува како „девствен монах“), меѓутоа неговата поезија и визуелната уметност, вклучувајќи ги тука сите скултури, статуи и слики кои ги создал, доволно говорат за опсегот на неговата фантазија.
Влијание
Во песната „Светилници“, францускиот поет Шарл Бодлер го опејува Микеланџело нарекувајќи го „мрачен“.
Сајплов Брег
Сајплов Брег (Siple Coast) — средниот дел на брегот долж источната страна на Росовиот Леден Брег, помеѓу северниот крај на Гулдовиот Брег (-83.5°N, -153°W) и јужниот крај на Ширасеовиот Брег (80.166°N, -151°W). Ова подрачје првобитно се нарекувало Кирстонов Брег, но во 1961 г. е преименувано во чест на истакнатиот американски истражувач Пол Сајпл кој го придружувал адмиралот Ричард Берд на сите негови експедиции.
Гросфанер
Гросфанер (Großfahner) — општина во округот Гота, во Тирингија, Германија.
Авганец
Авганец е мошне сув и топол ветар кој дува од правецот на Авганистан (каде има поле со висок воздушен притисок) према Туранската низина (место со нисзок воздушен притисок).
Џамија Салар и Сангар Ал Гавали
Џамијата Салар & Сангар Ал Гавали (арапски:?) е муслимански храм кој се наоѓа во Египет. Била изградена во 1304 година.
Кавалерски шпаниел на кралот Чарлс
Кавалерски шпаниел на Кралот Чарлс (Cavalier King Charles Spaniel) е мала раса на куче од типот Шпаниел и е класифицран како мало куче според повеќето одгледувачници за кучиња (Kennel Clubs). Тоа е една од најпопуларните раси на кучиња во Велика Британија. Од 2000 година, нејзината популарност се зголемува и во Соединетите Американски Држави. Таа е малку помала раса од шпаниелот, а возрасниот кавалерски шпаниел има често иста големина со возраснте кучиња од други шпаниел раси. Има свилено меко крзно и нескратена опашка. Стандардот на оваа раса разликува четири бои: Блиндхајм (бело-костенлива), Триколор (црна, бела, темнокафена), Црна и темнокафена, и Руби (костенлива). Оваа раса е дружељубива, нежна и добра и со децата и со други животни.
Кавалерскиот шпаниел драстично се променил во доцниот 17 век, кога бил вкрстен со раса кучиња со сплескан нос. До 20-тите години на 20 век, кавалерскиот шпаниел делел иста историја со малиот шпаниел на Кралот Чарлс. Одгледувачите се обиделе да го пресоздадат тоа што тие сметелe дека e оригинална верзија на оваа раса, куче што ќе биде слично на она на Чарлс Втори за време на Реставрацијата.
Различни здравствени проблеми влијаат на оваа раса, особено митрално валвуралните болести, што доведуваат до неправилно работење на срцето. Ова се појавува кај повеќето кавалерски шпаниели во одреден период од нивниот живот и е најчестата причина за смрт. Оваа раса, исто така, може да боледува и од сирингомиелија, деформација на черепот која го намалува просторот наменет за мозокот. Кавалерските шпаниели можат да имаат и ушни заболувања, што е вообичаено за повеќе различни шпаниел раси, а може и да страдаат од такви проблеми како што е дисплазијата на колкови, што често се јавува кај повеќе различни раси на кучиња.
Историја
За време на 16 век, мала раса на шпаниел била популарна меѓу благородништвото во Англија. Луѓето од тоа време верувале дека овие кучиња можеле да ги бркаат болвите, а некои, пак, верувале дека тие можеле дури да заштитуваат од различни стомачни болки. Овие кучиња биле понекогаш нарекувани „Нежни Шпаниели“ или „Утешители“, затоа што дамите кога се возеле во кочија си земале такво куче во скут за да ги топли во зима. Чарлс Први чувал шпаниел наречен Раскал додела престојувал во замокот Карисбрук. Сепак, оваа раса почесто се поврзува со Чарлс Втори, кој кажал дека „Неговото Височество ретко го гледале без своите мали кучиња.“ Постои дури и мит дека тој издал указ дека во ниедно јавно место не сме да му биде забранет влезот на било кое куче од оваа раса.
За време на владеењето на Кралот Вилијам Трети и Кралицата Мари Втора, расата на шпаниели со долг нос не била веќе во тренд. Расата на кучиња Мопс била фаворизирана во тоа време во Холандија, така што со холандското потекло на Вилијам Трети, таа станала популарна и во Англија. Во ова време, можно е да се појавило вкрстување со мопсот, или други раси со сплескан нос, затоа што Кралот Чарлс имал земено некои одлики од мопсот, но како и да е, модерниот кавалерски шпаниел сепак се создал. Во „Кучето“ од 1852 година, промената на расата беше критикувана:
За време на почетокот на 18 век, Џон Черчил, првиот Војвода на Марлборо, чувал црвеникаво-бел вид на шпаниели од типот на оние на Кралот Чарлс за ловење. Војводата забележал дека тие можат да бидат во чекор со галопирачки коњ. Неговиот имот се викал Блиндхајм во чест на неговата победа во Битката кај Блиндхајм. Поради неговото влијание, црвеникаво-белиот вид кавалерски шпаниели на Кралот Чарлс станале познати како Блиндхајм.
Отстапување од шпаниелот на Кралот Чарлс
Во 1926 година, американецот Розвел Елдриџ му понуди на едно кучешко шоу награда од 25 фунти за секое машко и женско куче од „старата Блиндхајм раса, како што била претставена на сликите на Чарлс Втори од Англија, со долго лице, рамен череп и со дамка во центарот на черепот.“ Одгледувачите од тоа време биле згрозени, но сепак неколку земале учество во натпреварот со шпаниели на Кралот Чарлс за кои сметале дека се никакви и некомпетентни. Елдриџ умрел пред да го види неговиот план реализиран, но неколку одгледувачи верувале во тоа што тој го кажал, па така во 1928 година, се формирал првиот клуб на кавалерски шпаниели. Бил создаден првиот стандард, заснован на куче наречено „Синот на Ен“ (“Ann’s Son”) кое било во споственост на Мостин Вокер, а одгледувачницата за кучиња (Kennel Club) ја признала оваа раса како „Шпаниели на Кралот Чарлс, тип: Кавалери.“
Втората светска војна предизвикала драстичан пад на оваа раса, со огромно мнозинство од оваа раса уништено поради тешките услови. На пример, во одгледувачницата за кавалерски шпаниели Ttiweh, популацијата на оваа раса паднала од шеесет на само три за време на 40-тите години од 20 век. По војната, само шест кучиња можеле да придонесат за размножување на оваа раса. Имињата на овие кучиња биле Ann's Son, неговиот помал брат Wizbang Timothy, Carlo of Ttiweh, Duce of Braemore, Kobba of Kuranda и Aristide of Ttiweh. Бројката на шпаниели постепено се зголемувала, a во 1945 година, одгледувачницата за кучиња ја признала оваа раса и нејзините права како Кавалерски шпаниел на Кралот Чарлс.
Историјата на оваа раса во Америка е прилично неодамнешна. Првиот жив кавалерски шпаниел во САД бил донесен од Велика Британија во 1956 година од В. Лион Браун, заедно со Елизабет Спалдинг и некои други ентузијасти, кои основале одгледувачницата за кучиња (Kennel Club) во САД (Cavalier King Charles Club USA), која што и денес постои. Во 1994 година, друга американска одгледувачница за кучиња (American Cavalier King Charles Spaniel Club) била создадена од група одгледувачи кои ја пријавилe оваа раса за признавање во главната америкaнска одгледувачница за кучиња (American Kennel Club). Кавалерскиот шпаниел е конечно признат во 1997 година и втората американска одгледувачница за кучиња (American Cavalier King Charles Spaniel Club) станала матична одгледувачница на кавелерските шпаниели.
Опис
Кавалерскиот шпаниел на Кралот Чарлс е едно од најголемите кочиња од класата мали кучиња. Во историјата се сметало за „куче за во скут“ (lap dog), но и денешниот возрасен кавалерски шпаниел може да го збере в нечиј скут. Како и да е, мал е за шпаниел, затоа што возрасните кавалерски шпаниели имаат големина на други поголеми раси на шпаниели кога се адолесценти. Стандардите на оваа раса велат дека висината на кавалерскиот шпаниел треба да биде помеѓу 30 и 33 сантиметри со пропорционална тежина помеѓу 4.5 и 8.2 килограми. Опашката обично не им се крати и нивното нежно крзно треба да има умерена должина. Стандардите, исто така, велат дека не треба да има локни, иако благо забранување е дозволено. Можат да растат влакна како перја на ушите, стапалата, нозете и опашката во зрелоста. Срандардите бараат овие да се одржуваат долги, со влакната на стапалата играјќи важна улога во одликите на нивната раса.
Кавалерскиот шпаниел на Кралот Чарлс и Англискиот мал шпаниел често се мешаат. Во Велика Британија, Англискиот мал шпаниел е наречен шпаниел на Кралот Чарлс, додека, пак, во Соединетите Американски Држави, една од боите на малиот шпаниел е наречена Крал Чарлс. Двете раси имаат слична историја и се отстапиле една од друга пред околу 100 години. Има неколку огромни разлики помеѓу овие две раси; првичната е нивната големина. Додека кавалерскиот шпаниел тежи помеѓу 4.5 и 8.2 килограми, шпаниелот на Кралот Чарлс е помал и тежи од 4.1 до 5.4 килограми. Исто така, додека нивните одлики на лицето се слични, ушите на кавалерскиот шпаниел се наоѓаат повисоко и нивниот череп е рамен, додека, пак, черепот на шпаниелот на Кралот Чарлс не е. И како трето, муцката на кавалерскиот шпаниел е подолга за разлика од онаа на неговиот братучед, шпаниелот на Кралот Чарлс.
Боја
Расата има четири признаени бои. Кавалерските шпаниели кои имаат богати костенливи белези на бисерно бела позадина се познати како Блиндхајм во чест на палатата Блиндхајм, каде што Џон Черчил, првиот Војвода на Марлборо ги одгледувал претходниците на оваа раса со баш ваква боја. Некои кучиња имаат костенлива дамка на средината на челото, која се вика „бленхајм дамка.“ Црна и темнокафена боја имаат оние кучиња кои имаат темнокафени белези на црна позадина, особено на веѓите, образите, нозете и под опашката. Оваа боја ја викаат „Крал Чарлс“ во расата шпаниели на Кралот Чарлс. Руби боја имаат оние кои се целите костенливи, иако некои може да имаат малку бела боја на крзното, што се смета за грешка според правилата на главната американска одгледувачница за кучиња. Четвртата боја е позната како Триколор, и кучињата со оваа боја се црно-бели со темнокафеави белези на образите, веѓите, внатрешната страна на ушите и нозете и под опашката. Оваа боја ја викаат „Принц Чарлс“ во расата шпаниели на Кралот Чарлс.
Популарност
Според статистиките на одгледувачницата за кучиња, кавалерските шпаниели беа шеста наjпопуларна раса на кучиња во Велика Британија во 2007 година, со 11.422 регистрации во една година. Лабрадор Ретриверите беа најпопуларни со 45.079 регистрации во една година. Нивната популарност се зголемува во Америка; во 1998 година, тие беа 56-та најпопуларна раса, но во 2007 и 2008 година тие беа на 25-то место. Тие се искачија повисоко во одредени градови во САД според статистиките од 2008 година, и беа 8-ми во Нешвил и Минеаполис-Св. Петар, 7-ми во Бостон, Атланта и Вашингтон, и 6-ти во Њујорк и Сан Франциско. Во 2009 година, кавалерскиот шпаниел беше 4-та најпопуларна раса на кучиња во Австралија со 3.196 регистрации во една година, веднаш по лабрадор ретриверот, германскиот овчар и бул териерот од Стафордшир. Исто така, има национални одгледувачници на кавалерски шпаниели во Белгија, Канада, Чешка, Данска, Франција, Германија, Италија, Холандија, Нов Зеланд, Норвешка, Јужна Африка и Шведска.
Темперамент
Овие кучиња се многу мили, игриви, исклучително трпеливи и желни да угодат. Како такви, тие се добри со деца и други кучиња. Кавалерските шпаниели не се плашат да се социјализираат со поголеми кучиња. Можат брзо да се приспособат на каква било средина, семејство и место. Нивната способност да се зближуваат и дружат со други поголеми или помали кучиња ги прави идеални за чување во куќи со повеќе различни раси на кучиња, сè додека другите кучиња се тренирани. Расата е многу добрa со луѓе од секоја возраст, од деца до постари лица, што ги прави лесно приспособливи. Кавалерските шпаниели се наоѓаат на 44-тото место на списокот на најинтелигентни кучиња според Стенли Корен, имајќи просечна интелигенција кога е во прашање работата и послушноста. Тие се љубопитни и игриви по природа, но исто така уживаат и да се галат во скут.
Рој Чики Арад
Рој Чики Арад се занимава со уметност, проза, поезија, филм и новинарство.
Кавалерски шпаниел на кралот Чарлс
Темперамент
Кавалерските шпаниели се активни и спортски настроени. Тие имаат инстинкт да бркаат работи во движење, вклучувајќи ги и улиците со гужви, така што тие не можат да се шетаат без ланче во близина на улици. Оваа раса исто така не би можела да биде чувар-куче, затоа што има тенденција веднаш да станува пријател со странци. Кавалерските шпаниели имаат силен ловечки инстинкт и може да се опасни за птици и мали животни. Како и да е, некои сопственици на оваа раса кучиња кажале дека нивните кавалерски шпаниели среќно живеат со различни мали животинчиња, вклучувајќи хрчаци и други глувчиња.
Рој Чики Арад
Роден е во 1976, во Бершева, град во израелската пустина Негев. Живее и работи во Тел Авив.
Кавалерски шпаниел на кралот Чарлс
Здравје
Кавалерските шпаниели често можат да страдаат од некои сериозни генетски здравствени проблеми, како раната митрално валвурна болест, потенцијално сериозно болната сирингомиелија, дисплазија на колковите, проблеми со колената, и одредени пореметувања со видот и слухот. Бидејќи денешните кавалерски шпаниели потекнуваат од шест раси на кучиња, секоја наследна болест која што се среќавала кај било која од тие раси може да биде пренесена на значителен број на идните генерации. Ова е познато како основачки ефект и е најчесто причина за пренесувањето на митрално валвурната болест на оваа раса. Здравствените проблеми кои ги дели со шпаниелот на Кралот Чарлс ги вклучуваат митрално валвурната болест, проблемите со колената и наследните очни болести како што се пердето и дисплазијата на очната мрежа.
Рој Чики Арад
Досега има објавено две книги. Во првата, насловена The Nigger создал хебрејска адаптација на јапонското хаику. Оваа адаптација се вика кимо. Наместо стандардните стихови (5,7,5 слогови по стих), Чики ја користи структурата 10,7,6. Во 2003, Рој Чики Арад го објавил романот Аеробик.
Кавалерски шпаниел на кралот Чарлс
Митрално валвуларна болест
Скоро сите кавалерски шпаниели страдаат од митрално валвуралната болест, што ги вклучува срцевите шумови, кои можат постепено да се влошат, што, пак, доведува до неправилно работење на срцето. Оваа состојба е полигенетска (погодена од повеќе гени), па така сите видови на кавалерски шпаниели се подложни. Тоа е главната причина за смрт на оваа раса. Анкета од одлегувачницата за кучиња од Велика Британија покажала дека 42,8% од причините за смрт на оваа раса се поврзани со срцето. Други вообичаени причини се ракот (12,3%) и староста (12,2%). Состојбата може да се појави на рана возраст и статистички може да се очекува да биде присутна кај повеќето кавалерски шпаниели на возраст од 5 години. Ретко се случува еден 10-годишен кавалерски шпаниел да нема шум на срце. Додека срцевите болести се генерално вообичаени за кучињата (едно од десет кучиња ќе има некогаш такви проблеми), митрално валвуралната болест обично се појавува во староста, како кај кучињата, така и кај луѓето. Отворите на митралната валвула на срцето попуштаат и постепено може да се влошат, заедно со преклопите на валвулите, доведувајќи до шум на срце (како што крвта тече преку валвулата помеѓу срцевите удари), па до когесивно неправилно работење на срцето. Кавалерскиот шпаниел е особено подложен на рани срцеви болести, коишто можат да бидат забележани кај кучиња на дури една до двегодишна возраст. Ветеринарните генетичари и кардиолози имаат развиено правила за размножување што ја елиминираат раната појава на срцеви болести кај оваа раса, но не е познатo дали статистички значителен број на одледувачи ги следат овие правила. Претседателот на одледувачницата за кучиња од Велика Британија изјавил дека „има многу членови на овој клуб кои сèуште не се подготвени здравствено да ги прегледуваат своите раси за размножување, а оние кои се, се чини дека повеќето од нив не би се двоумеле да одгледуваат и размножуваат раси од погодените кучиња." Овој протокол препорачува родителите да имаат најмалку 2.5 години и здраво срце, а пак нивните родители (бабата и дедото на кутрето) да имаат здраво срце до 5 години.
Сирингомиелија
Сирингомиелијата е болест која што ги погодува мозокот и ’рбетот, причинувајќи симптоми кои варираат од блага непријатност до силна болка и делумна парализа. Предизвикана е од деформации во долниот дел на черепот со што се намалува просторот во кој е сместен мозокот, компресирајќи го и често туркајќи го преку отворот на ’рбетниот мозок. Ова го блокира протокот на мозчно-’рбетната течност околу мозокот и ’рбетот и го зголемува притисокот на течноста, создавајќи турбуленции кои за возврат се очекува да создадат џебови со течност или сиринкси (нервни празнини исполнети со течност), од каде што доаѓа терминот „сирингомиелија“, во ’рбетниот мозок. Оваа болест е ретка кај другите раси, но станала широко распространета кај кавалерскиот шпаниел. Меѓунардни истражувања покажале дека во последните неколку години 90% од кавалерските шпаниели ја имаат оваа деформација, а 30-70% од нив имаат сиринкси. Како и да е, повеќето кучиња кои имаат сиринкси не се подложни на оваа болест. Иако нејзините симптоми можат да се појават на било која возраст, тие обично се појавуваат помеѓу шест месеци и четири години во 85% од кучињата подложни на оваа болест, според научниот истражувач Клер Расбриџ. Симптомитe вклучуваат чувствителност околу главата, вратот или рамената, често препознатливи по непријатност кај кучињата и чешање на вратот и рамената. Чешањето е најчесто унилатерално, т.е. само на едната страна од телото. Движењата на чешањето често се вршат без физички контакт со телото („чешање во воздух“). Ова однесување се појавува безволно и кучињата често можат да се чешаат додека одат, без да го сопрат одењето, што не е многу типично за нормалното чешање („подрипнувајќи како зајче“). Типичното чешање предизвикано од сирингомиелијата е обично полошо кога кучињата носат ланче околу вратот, се шетани на ланец, или се возбудени, најчесто веднаш од кога ќе станат или навечер пред да си легнат.
Рој Чики Арад
Заедно со Шаул Бецер го има напишано сценариото за филмот Големата туна.
Кавалерски шпаниел на кралот Чарлс
Сирингомиелија
Не сите кучиња кои ја имаат оваа болест се чешаат и не сите кучиња кои се чешаат имаат болка, иако неколку водечки истражувања, вклучувајќи ги оние на д-р Клер Расбриџ од Велика Британија и оние на докторите Куртис Дуи и Доминик Марино од Соединетите Американски Држави, покажале дека каваелрските шпаниели кои имаат сирингомиелија и се чешаат е знак на болка и непријатност и на веќе постоечки невролошки оштетувања на задниот дел од ’рбетот. Ако се појави на рана возраст, првите знаци можат да бидат чешање или брзо појавување на сколиоза. Ако проблемот е сериозен, постои веројатност да имаат слаба проприоцепција (положба на телото), особено во однос на предните екстремитети. Несмасноста и паѓањето се резултат на овој проблем. Повеќето кучиња кои покажуваат симптоми на 4 години обично имаат влошувања на оваа состојба, иако и тоа варира.
Еден ветеринар ги отфрлува основните причини на чешањето и непријатноста како што се нечистотијата во ушите, болвите, алергиите, па дури и основното воспалување на средното уво, како и повреди на ’рбетот и екстремитетите, пред да заклучи дека се работи за сирингомиелија. Воспалението на средното уво има слични симптоми, но е многу полесна и поевтина болест за лечење. Синдромот „Епизодно Паѓање“ (Episodic Falling) може исто така да има слични симптоми. Митрално валвуларна снимка може да се направи за да се дијагностицира сирингомиелијата, по што може да се дијагностицира и воспаление на средното уво. Ако ветеринарот мисли дека се работи за сирингомиелија, тогаш тој ќе побара да се направи митрално валвуларна снимка. Невролозите им даваат оценка со потпишана потврда на оние кучиња кои направиле ваква снимка.
„Епизодно Паѓање“ (Episodic Falling)
Епизодното паѓање е пароксизмално нарушување на тонусот на мускулите предизвикано од вежби и напор, што значи дека мускулите на кучето имаат зголемен тонус и тие не можат да одмараат. Освен во сериозни случаи, овие појави се предизвикани од вежбање, возбуда и слично. Оваа болест е често грешно дијагностицирана како епилепсија, која обично резултира во губење на свест, кучето погодено од „епизодно паѓање“ останува при свест за време на овие епизоди. Сериозноста на симптомите може да варира од благи, повремени паѓања, до замрзнување, дури и до напади кои траат по неколку часа. Епизодите можат да станат повеќе или помалку сериозни како што кучето старее и не постои стандарден модел на нападите. Првите симптоми обично се појавуваат пред кучето да има 5 месеци, но може да се појават и на било која возраст. Оваа болест е слична на „Скоти грч“, што е типична болест кај Шкотските Териери.