cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бакар
Диететски препораки
Европскиот орган за безбедност на храната (EFSA) се однесува на колективниот сет на информации како референтни вредности за исхраната, со референтниот внес на население (PRI) наместо RDA, и просечниот услов, наместо EAR. AI и UL дефинирани како и во САД. За жените и мажите на возраст од 18 години и постари, AI се поставени на 1,3 и 1,6 mg/ден, соодветно. AI за бременост и лактација е 1,5 mg/ден. За деца на возраст од 1-17 години, AI се зголемуваат со возраста од 0,7 до 1,3 mg/ден. Овие AI се повисоки од американските RDAs. Европската тело за безбедност на храната го разгледа истото безбедносно прашање и го постави својот UL на 5 mg/ден, што е половина од вредноста на САД.
За потребите на САД за храна и додаток во исхраната, износот во порција е изразен како процент од дневна вредност (%ДВ). За цели на етикетирање на бакарот 100% од дневната вредност беше 2.0 mg, но таа беше ревизирана на 0,9 mg за да го усогласат со RDA. Табела на старите и новите возрасни дневни вредности е дадена на референтниот дневен внес. Првичниот рок за кој треба да се почитува беше 28 јули 2018 година, но на 29 септември 2017 година FDA објави предложено правило кое го продолжи крајниот рок до 1 јануари 2020 година за големите компании и 1 јануари 2021 година за мали компании.
Недостаток
Поради нејзината улога во олеснувањето на внесувањето на железо, дефицитот на бакар може да предизвика симптоми слични на анемија, неутропенија, коскени абнормалности, хипопигментација, нарушен раст, зголемена инциденца на инфекции, остеопороза, хипертироидизам и абнормалности во метаболизмот на гликоза и холестерол. Спротивно на тоа, Вилсоновата болест предизвикува акумулација на бакар во ткивото на телото.
Тежок дефицит може да се најде со тестирање за ниски плазматски или серумски нивоа на бакар, низок церулоплазмин и нивоа на супероксидна дисмутаза на црвени крвни клетки; тие не се чувствителни на маргиналниот статус на бакар. "Цитохром c оксидазна активност на леукоцити и тромбоцити" е наведено како уште еден фактор во дефицитот, но резултатите не се потврдени со репликација.
Токсичност
Количините на грам од различни бакарни соли биле земени при обид за самоубиство и произвеле акутна бакарна токсичност кај луѓето, најверојатно поради циркулација на оксидација и создавање на реактивни кислородни видови кои ја оштетуваат ДНК. Соодветни количини на бакарни соли (30 mg/kg) се токсични кај животните. Минималната диетална вредност за здрав раст кај зајците е пријавена да биде најмалку 3 ppm во исхраната. Сепак, повисоките концентрации на бакар (100 ppm, 200 ppm, или 500 ppm) во исхраната на зајци може позитивно да влијаат на ефикасноста на претворањето на добиточната храна, стапките на раст и процентот на облекување на труп.
Зголемените нивоа на бакар исто така се поврзани со влошување на симптомите на Алцхајмеровата болест.
Изложеност на човекот
Во САД, Управата за безбедност и здравје при работа (OSHA) назначи дозволена граница на изложеност (PEL) за бакар прашина и гасови на работното место како временски просек (TWA) од 1 mg/м3. Националниот институт за безбедност и здравје при работа (NIOSH) постави препорачан лимит на изложеност (REL) од 1  mg/м3, временски тежински просек. IDLH (веднаш опасен за живот и здравје) е 100 mg/м3.
Бакар е составен дел на чадот од тутун. Фабриката за тутун лесно ги апсорбира и акумулира тешките метали, како што е бакар од околното тло во лисјата. Тие лесно се апсорбираат во телото на корисникот по вдишување на чад. Здравствените импликации не се јасни.
Космос-1255
Космос-1255 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 6 март 1981 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 40 килограми. Космос-1255 бил комуникациски сателит.
Опосум
Најзастапени видови
Иако семејството брои доста видови, најзастапени меѓи нив се видовите:
Џуџест глувчевиден опосум
Должинат на овој опосум најчесто изнесува од околу 11 до 14,5 см. Опашката е долга од 13,5 до 21 см. Неговата маса изнесува од 15 до 45 г. Распространет е во северна, средна и јужна Америка.
Бојата на овој опосум се движи од светложолта до сива на грбната страна. Крзното од стомачната страна е млечно бело, а на лицето има црна маска. Се храни со мали безрбетници, какви што се инсектите и пајаците, со мали ’рбетници, како гуштерите, со птичји јајца и со птици, како и со некои плодови. Брз е и способен за искачување, а дење се одмара во дупките на дрвјата, во стари птичји гнезда или замотани во гранчиња во крошните. Младенчињата престануваат да цицаат кога се постари од 60 до 80 дена
Воден опосум (јапок)
Должинат на овој опосум најчесто изнесува од околу 26 до 40 см; Опашката е долга од 31 до 43 см; Неговата маса изнесува од 550 до 800 г; Распространет е во јужно Мексико до средна и јужна Америка;
Единствениот воден торбар има меко, густо и водотпорно крзно и долги прсти со пловни кожички и мажјаците и жените имаат торба со мускулес отвор, кој под вода може да се затвори. Се храни со риби, жаби и со сличен слатководен плен, којшто го фаќа со вештите предни прсти, кои се без канџи. Дење се одмара во дувлото на речниот брег, коешто го обложува со лисја.
Црнорамен опосум
Должинат на овој опосум најчесто изнесува од околу 21 до 26 см; Опашката е долга од 22 до 31 см; Неговата маса изнесува од 200 до 600 г; Распространет е во западна и јужна Америка;
Препознатлив е по широката црна риба што се протега од рамената до предните нозе. Ноќе во крошните бара плодови и ларви од инсекти. Има сива опашка, која што кон краевите преминува во бела боја, а од долната страна не е влакнеста. Бременоста трае од 13 до 14 дена, а женката коти 2 младенчиња.
Американски опосум
Должината на овој опосум најчесто изнесува од околу 33 до 50 см; Опашката е долга од 25 до 54 см; Неговата маса изнесува од 2 до 5,5 кг; Распространет е во западна, средна и источна Америка и Мексико
Американскиот опосум (наречен и северноамерикански опосум) е мошне приспособлив. Во човековите населби наоѓа засолниште - градејќи дувла помеѓу деловите од градежниот материјал или во ненаселените згради - и храна, копајќиво ѓубрето во потрага по одпадоци. Тој е вистински сештојад — неговата храна опфаќа: ларви, јајца, цвеќе, плодови и мрши, а напаѓа и живина и земјоделски насади. Американскиот опосум е најголемиот американски торбар. Активен е ноќе, вешто се искачува и добро плива, иако поголемиот дел од животот го поминува на копно. Не е територијален, но животните се избегнуваат меѓусебно, освен за време на парење.Женката во леглото може да има и до 18 младенчиња, но нема доволно брадавици за сите туку само за 13 од нив.Оние што ќе преживеат, цицаат 50 дена, а торбата ја напуштаат во период од 70 дена.
NGC 4779
NGC 4779 — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4779 се споменува и како UGC 8022, MCG 2-33-34, MK 781, CGCG 71-68, IRAS 12513+0958.
Откривање
Објектот е откриен на 15 април 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4779 е од видот SBbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,9 m/лм2. NGC 4779 има привидни димензии од 2,1' х 1,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 53 м 50,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +9° 42' 33"". Положбениот агол на објектот е во износ од 70°.
Други поделби
Проучување на NGC 4779 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 43837. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 194; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 882. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 41.
Првото јунаштво
Првото јунаштво (српски: Прво јунаштво) е српска епска (јуначка) песна за Крале Марко.
Содржина
Во песната се опишува како Крале Марко и татко му јаваат низ шумата. Притоа, тој се насмевнува, а татко му го прашува, дали му се смее нему. Марко одговара дека се присетил кога имал 16 години и кога одел да го поткова неговиот коњ Шарец, кој тогаш имал три години. Кога бил во полето, Марко го сретнал пашата од Едрене со 60 војници, како со себе води 30 заробени девојки. Девојките го замолиле Марко да ги ослободи, а тој му понудил на пашата седум товари богатство за да ги ослободи. Тогаш, пашата се налутил и неколкупати го удрил Марка, а тој, бидејќи немал никакво оружје при себе, ја зел потковицата на Шарец и со неа го убил пашата, а неговите војници се разбегале по полето. Тогаш, Марко ги ослободил девојките и ги пуштил да одат на 30 страни за да кажуваат дека направил големо јунаштво без никакво оружје.
Зиверсдорф-Хоенофен
Зиверсдорф-Хоенофен (Sieversdorf-Hohenofen) — општина во округот Источен Пригниц-Рупин, во Бранденбург, Германија.
Атанас Николовски
Атанас Николовски — македонски кајакар кој беше дел од македонската олимписка репрезентација за Олимписките игри во Пекинг во 2008 на кои ја имаше честа да биде знаменосец на Македонија. На игрите, тој настапи во дисциплината К-1.
Црква „Св. Никола“ - Бељаковце
'''Св. Никола (или Св. Петка''') — православна црква во Бељаковце, Кумановско. Ѝ припаѓа на Кумановско-осоговската епархија на МПЦ - ОА.
Црквата е подновена во 1901 г. Новиот живопис бил дело на Атанас Николов од Велес. За ова сведочи натписот:
Јосиф Наумовски
д-р Јосиф Наумовски (починат во, на ) — доктор на медицински науки, истакнат интернист-кардиолог и еден од основоположниците на коњичкиот спорт во Македонија, хуманист и вљубеник во уметноста.
Животопис
Наумовски уште во 70тите години на XX век бил еден од носителите на идејата за заживување на коњичкиот спорт во Македонија. Важел за голем хуманист и вљубеник во уметноста, кого помладите македонски спортисти го паметат и како инспиратор на многу амбициозни проекти поврзани со коњичкиот спорт. Најпознат бил како врвен кардиолог кој зад себе имал богата професионална кариера. Починал во Скопје на 22 декември 2017 година.
52 Европа
Европа (ознака за мала планета: 52 Европа) — 6-ти по големина астероид во Астероидниот појас, со пречник од над 300 км, иако не е соодветно масивен. Не е тркалезен, туку е обликуван како елипсоид со приближно 380×330×250 км. Откриен е на 4 февруари 1858 година од Херман Голдшмит од неговиот балкон во Париз. Името е според Европа, која била граната од страна на Зевс во грчката митологија, име што го дели со месечината на Јупитер, Европа.
Физички одлики
Европа е приближно шестиот по големина астероид по волумен. Најверојатно има густина од околу 1,5 g/cm³, типична за астероидите од типот C. Во 2007 година, Џејмс Баер и Стивен Р. Чесли процениле дека Европа има маса од килограми. Поновата проценка на Баер сугерира дека има маса од 3,27 kg.
Европа е многу темен јаглероден астероид од C-тип и е втор по големина од оваа група. Спектроскопските студии пронашле докази за оливини и пироксени на површината, и има одредени индикации дека може да има разлики во составот помеѓу различни региони Тој орбитира блиску до семејството на астероиди Хигија, но Европа не е член.
Податоците од светлинската крива за Европа биле особено незгодни за толкување, толку многу што долго време нејзиниот вртежен период бил спорен (од 5 и пол часа до 11 часа), и покрај бројните набљудувања. Денес е утврдено дека Европа е програден ротатор, но точната насока на точките на нејзините полови останува нејасна. Најдеталната анализа покажува наклон или кон околу еклиптичките координати (β, λ) = (70°, 55°) или (40°, 255°) со неизвесност од 10°. Ова дава осен наклон од околу 14° или 54°, соодветно.
Набљудувања
Откриено е дека познатата катаклизмична променлива ѕвезда CV Aquarii, откриена во 1934 година, всушност била погрешна идентификација на 52 Европа.
Престолнински Регион (Исланд)
Престолнински Регион (Höfuðborgarsvæðið, тр. Хевидпоргарсвајдид) — регион во југозападен Исланд кој го опфаќа главниот град Рејкјавик и шест општини околу него. Секоја општина има свој совет, а општинските управи имаат разни заеднички надлежности како комуналиите, јавниот превоз и противпожарните служби.
Регионот е најголемото урбано подрачје во Исланд. со преку 60 % од населението на државата, но само 1 % од површината. Иако регионот зафаќа, вистинското населено подрачје се протега на само , додека остатокот се ненаселени предели
Население
Од седумте општини на регионот, најголема е Рејкјавик со 122.460 жители. Најслабо населена е Кјоусархрепир, со само 217 жители, но најголема површина. Најмала површина зафаќа Селтјарнарнес.
Стадион Копарвален
Капацитет: 8.000 гледачи.
Димензии: должина 105 метри и ширина 65 метри.
Почеток на изградба: 1907 година.
Свечено отворање: 1920 година.
Реконструкции: 2000 и 2012 година.
Корисник:Фудбалски клуб Отвидаберг ФФ.
Познати играчи кои настапувале на овој стадион: Ралф Едстром, Роланд Сандбер, Корни Тортенсон, Пеле и Златан Ибрахимовиќ.
Барбара Мајер
Барбара Мајер (родена на 25 јули 1986 година) е германска манекенка и глумица. Таа е најпозната како победник во втората сезона на Следниот Топмодел на Германија од Хајди Клум.
Ран живот
Родена во малото баварско гратче Амберг, Германија, Барбара Мајер првично не сакала кариера во манекенство. Наместо тоа, после дипломирањето на училиште, таа се запишала на Фахошуле Регенсбург со цел да студира математика.
Ундина
Ундина или Ондина се елементали, обележани како водни елементали во алхемијата на Парацелзус. Исто така се појавуваат во европскиот фолклор како бајколики суштества; се вели дека ундините добивале душа, венчајќи се за некој смртник и раѓајќи му дете.
Се вљубила во прекрасниот витез - Лоренс и се венчала со него. Кога ги кажувале нивните заклетви, Лоренс рекол: "Секој мој здив ќе биде завет за мојата љубов и верност кон тебе." Година по свадбата, Ундина му родила дете на Лоренс. Од тој момент таа почнала да старее. И како што таа стареела и ја губела својата убавина, Лоренс сè повеќе го губел својот интерес за неа.
Едно утро, Ундина одела крај една штала, кога го случнала препознатливото ’рчење на маж ѝ. Кога влегла внатре во шталата го видела него легнат во прегратките на друга жена. Ундина го разбудила својот маж, го вперила прстот кон него и ја кажала својата клетва: "Ми се заколна на верност со секој твој здив и јас ја прифатив твојата заклетва. Така и нека биде. Сè додека си буден ќе го имаш својот здив и ќе можеш да дишеш, но штом заспиеш, здивот ќе ти биде одземен и ти ќе умреш!"
Според една теорија на Парацелзус, Ундина е водна нимфа или воден дух, самиот елементал на водата. Обично се наоѓа крај шумски извори и водопади. Имаат убав глас, кој некогаш може да се наслушне низ звукот на водата. Според некои легенди, ундините не можат да ја добијат својата душа, освен ако не се венчаат со некој смртник. Овој аспект на нивното постоење им овозможил да станат популарен мотив во романтичната и трагичната литература.
Клетвата на Ундина
„Клетвата на Ундина“ денес е медицински поим кој се однесува на една многу ретка состојба во која се губи неволевата контрола на дишењето, што резултира со потреба секој здив свесно да биде вдишуван и инициран. Доколку не се подложени на третман, пациентите кој го имаат овој редок синдром - како и мажот на Ундина во легендата - умираат кога ќе заспијат.
Паничари
Паничари — село во Општина Сарај, во околината на градот Скопје. Според пописот од 2002 година, селото имало население од 261 жител.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во Општина Сарај. Селото е планинско.
Историја
Кон крајот на XIX век селото било дел од Тетовската каза, Отоманско Царство. Според податоците на Васил К’нчов, селото во 1900 година имало населениеод 165 жители Албанци муслимани. Според Афанасиј Селишчев, селото во 1929 година имало 23 куќи со 174 жители Албанци.
Меѓународен ден на трудот
Меѓународен ден на трудот — меѓународен празник кој се празнува на 1 мај и е посветен на борбата за зачувување и унапредување на правата на работниците.
Паничари
Население
На пописот од 2002 година, селото имало 261 жител, од кои 260 Албанци и 1 останат.
Меѓународен ден на трудот
Овој празник се одбележува на 1 мај во знак на почит кон жртвите на штрајкот што се одржал од 1 до 4 мај 1886 г. во Чикаго. На овој штрајк, организиран со цел воведување на осумчасовен работен ден, била употребена сила од страна на полицијата, при што имало и жртви. Подоцна, организаторите на штрајкот биле изведени на суд, при што четворица од нив биле погубени. Во знак на почит кон жртвите од чикашкиот штрајк, Втората интернационала на својот оснивачки конгрес во 1889 донесе декларација со која се повикуваат работниците од целиот свет на демонстрации на 1 мај со цел подобрување на својата положба. Оттогаш, традиционално, на 1 мај секоја година во повеќе земји ширум светот се одржуваат демонстрации во знакот на одбележувањето на Меѓународниот ден на трудот.
Паничари
Население
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 130 жители, од кои 107 Албанци и 23 лица без податоци.
Меѓународен ден на трудот
Меѓународниот ден на трудот е државен празник во повеќе земји во светот, пред сè во комунистичките и бившите комунистички земји. И во Република Македонија, Меѓународниот ден на трудот има статус на празник. Притоа, до 2006 година, тој се празнувал 2 дена, на 1 и 2 мај, а од 2007 година се празнува само еден ден. Во Македонија, празникот вообичаено не се одбележува политички и, наместо тоа, се користи како ден за екскурзии во природата.
Паничари
Родови
Паничари е албанско село.
Според истражувањата од 1949 година, родови во селото се:
Доселеници
А (кирилица)
А или во мала форма а (стара кирилица:, глаголица: Ⰰⰰ) — првата буква во старата кирилицата и во скоро сите денешни кирилски азбуки. Формата на буквата потекнува од формата на грчката буква алфа. Во старословенскиот јазик оваа буква се нарекувала аз и имала бројна вредност 1. Кирилската буква има иста вредност, име и значење со глаголската буква ⰰ. Буквата се користи во сите кирилски азбуки, како на пример во македонската азбука, руската азбука, српската азбука, украинската азбука, белоруската азбука и монголската азбука. Според МФА, буквата има фонетска вредност /a/, додека кај некои несловенски јазици кои користат кирилица, буквата има вредност /ɑ/ (отворена а) или /ə/ (темен глас). Низ вековите можела да се сретне во повеќе форми сè додека не го добила денешниот изглед кој е ист со латинската буква A.
Буквата А во македонскиот јазик
Буквата А е првата буква од македонската азбука. Самогласката а се пишува во оние зборови што во некои наши говори се изговараат со темна самогласка, о или у, на пример: маж, рака (не: мож, рока, муж, рука и сл.). Така, со а се изговараат и пишуваат и:
Покрај овие зборови, со букавата а се пишуваат и:
Во нашите дијалекти различно се изговараат придавките со наставка - ар, па така имаме итар, итор или итер. Во литературниот јазик се употребува само формата - ар.
Апенинска кафеава мечка
Апенинската кафеава мечка (Ursus arctos marsicanus) наречена и Марсиканска мечка, е под-вид на кафеавата мечка, кој живее само во еден регион - Националниот парк Абруѕи (Италија). Популацијата се проценува на околу 30 единки, со можност да има уште неколку (одприлика 5) во Трентино. Во минатото ги населувала италијанските шуми и планини, но со зголемување на активностите на човекот, овие територии сè повеќе се стеснувале, што довело скоро до истребување на почетокот на средниот век. Денес се загрозен вид, и се заштитени во Абруѕи, но и во останатите национални паркови.
Апенинската мечка не е многу агресивно животно, и е прилично плашливо. Преку ден се крие во дувлата поради што е речиси невозможно да се забележи.
Закана за малкуте преостанати единки претставува намалувањето на териториите на кои живеат поради економскиот развој на Абруѕо (вклучувајќи го и контроверзниот предлог за ски-центар), како и ловокрадството и труењето.
Копаоник
Копаоник — еден од поголемите планински венци во Србија. Сместен е во централниот дел на земјата со мал дел во Северно Косово. Највисока точка е Панчиќев Врв (2.017 м).
Ова е најважното скијачки центар во Србија, со вкупно 25 жичници со сместивост од 32.000 скијачи на час. Во 1981 г. е отворен и националниот парк, кој зафаќа површина од и се наоѓа во средиштето на венецот.
Историја
Во средниот век, Копаоник бил важен центар на рударството, особено меѓу Саксонците кои се занимавале со оваа стопанска гранка. Била развиена и трговијата со Дубровник.
На подрачјето на Копаоник има неколку стари цркви и манастири: Ѓурѓеви Ступови, Студеница, Сопоќани и Градац како и неколку тврдини. Најблиската средновековна тврдина е Маглич.
Флора и фауна
Флората на Копаоник се одликува со голем број на автохтони видови растенија (бука, елка, смрча, тиса, неколку вида јавор, бор и даб). Фауната е исто така разновидна и се разликува од место до место, зависно од околината.
Национален парк
Националнипт парк е сместен на висорамнината Суво Рудиште, на надморска височина од околу 1.700 м и е опкружен со планински врвови. На север и северозапад од висорамнината се протега Бањски Копаоник, каде се наоѓа Јошаничка Бања. Веднаш под висорамнината започнува живописната долина на Самоковска Река, со карактеристична накосеност, бројни слапови и клисури. Копаоник има преку 200 сончеви денови во годината и преку 160 дена снег.
Скијачки центар
Туризмот на планината е од претежно спортски карактер. Преовладуваат зимските спортови како скијањето и скијањето на даска, но застапени се и други спортски активности како тенисот. Има голем број сместувачки капацитети, кафетерии, барови и ноќни клубови.
Има 28 жичници, со 70 км скијачки патеки од сите категории. Од Брзеќе до скијачкиот центар води кабинска жичарница.
Превоз
Копаоник е добро поврзан со главните патишта во Србија. Туристичкиот центар во средишниот дел е поврзан со Ибарската магистрала, а најблискиот меѓународен аеродром е „Константин Велики“ во Ниш. Недалеку од центарот има и јавно хеликоптерско слетувалиште.
Надворешни врски
Копаоник
Non, je ne regrette rien
Non, je ne regrette rien или на француски: Не жалам ништо - е песна која е компонирана во 1956, текстот е од Мишел Вокер, музиката од Шарл Димон. Таа за првпат била снимена од Едит Пјаф на 10 ноември 1960.
Пјаф ја посветила својата снимка на Легијата на странците. En effet à l'époque de l'enregistrement, la France était engagée dans la guerre d'Algérie (1956–1962).
Алексис Караливанос
Алѐксандрос или Алѐксис Каралѝванос (Αλέξανδρος, Αλέξης Καραλίβανος) е грчки андартски капетан и учесник во Борбата за Македонија.
Биографија
На 12 октомври 1904 година Алексис Караливанос ја помагал четата на Мелас во нападот врз екзархиските куќи во Неред, но нападот бил одбиен откако се убиени 5 лица од месното население.
На 4 декември 1904 година заедно со Георгиос Цондос и Хризостомос Хрисомалидис во Либешево го ликвидирал војводата на ВМОРО Костандо Живков.
Караливанос во јануари 1905 година е уапсен од турските власти и е изпратен во битолскиот затвор.
Германос Каравангелис го определува Алексис Караливанос како:
Веле Митаноски
Веле Митаноски (Црвена Вода,, ) — македонски новинар, политичар, публицист и пратеник и некогашен дописник на агенцијата Танјуг. Нарекуван е „човекот кој знае премногу“.
Животопис
Митаноски е роден во охридското село Црвена Вода во 1949 година. По завршувањето на високото образование, почнува да работи како новинар. Неговата почитичка кариера е доста шаренолика. Почнува да делува како член на СКМ ПДП, предводен од Петар Гошев, каде се кандидирал на првите избори во 1990 година, но во вториот круг загубил. Следните избори во 1994 година се кандидира како независен пратеник, но откако Гошев и Георгиевски се откажале од вториот круг, Митаноски има се придружува. Подоцна делува како член на СДСМ, и по нивната победа во 2002 година, тој е директор на Агенцијата за информирање и еден од луѓето кој ја воделе Канцеларијата за односи со јавноста на Бранко Црвенковски. Набрзо излегува од СДСМ и почнува да ја формира НСДП со Тито Петковски, кога успева да добие пратенички мандат на изборите во 2006 година. Но по распадот на НСДП, тој станува потпретседател на новоформирана партија Социјалдемократска Унија. Доста е активен како политички аналитичар, кога во мај 2011 година од печат му излегува книгата „Рани спомени“ во која се напишани неговите сведоштва од случувањата во Вевчани и македонската демократска пролет, на случајот - Студенчица, на падот на комунистичката диктатура во Албанија, на 2001-та и подготвувањето на Охридскиот рамковен договор. Се служи со англискиот и рускиот јазик. Живее во Охрид.
Дрец (Бранденбург)
Дрец (Dreetz) — општина во округот Источен Пригниц-Рупин, во Бранденбург, Германија.
Шеријат
Шеријат (شريعة, начин или патека) — свето право на исламот. Повеќето муслимани веруваат дека шеријатот е изведен од два основни извора на исламското право: божествените откровенија наведени во Куранот, и примерот поставен од страна на исламскиот пророк и пратеник Мухамед во Суннетот (тело на исламскиот верски закон што се заснова врз зборовите и делата на пратеникот Мухамед. Фихот (теорија и филозофија на исламскиот закон, врз основа на учењето на Куранот и Суннетот) ја толкува и проширува примената на шеријатот на прашања кои не се директно опфатени во основните извори вклучувајќи од секундарните извори. Овие секундарни извори обично вклучуваат консензус на верските научници отелотворени во иџма (Ijmā (إجماع) е арапски термин што се однесува типично на консензусот на научниците од исламот), и аналогија од Куранот и Суннетот преку гиџас (арапски قياس ) е процес на дедуктивна аналогија во која учењата на Хадисот се споредуваат, во контраст со оние на Куранот, со цел да се применуваат познатите налоги (nass) на нова околност и да се создаде нова забрана). Шиитските правници ја заменуваат аналогијата со акл ('aql, расудување).
Сите муслимани веруваат дека шеријатот е Божји закон, но тие се разликуваат по нивното подразбирање кон тоа. Модернистите, традиционалистите и фундаменталистите имаат различни погледи кон шеријатот, како приврзаници на различни училишта од исламската мисла и стипендии. Разни земји и култури исто така имаат различни толкувања на шеријатот.
Шеријатот се занимава со многу теми обратени од секуларниот закон, вклучувајќи ги и криминалот, политиката и економијата, како и лични работи, како што се сексуалноста, хигиената, исхраната, молитвата и постот. Таму каде што постои официјален статус, шеријатот се применува од страна на исламските судии, или кадии. Имамот има различни одговорности, во зависност од толкувањето на шеријатот, додека поимот најчесто се користи да се однесува на водач на комуналните молитви. Имамот, исто така, може да биде научник, верски водач, или политички водач.
Повторното воведување на шеријатот е долгорочна цел за исламистичките движења во исламските земји. На некои муслимански малцинства во Азија (на пример во Индија) се одржува институционално признавање на шеријатот за да судат во нивните лични и општествени работи. Во западните земји, каде муслиманска имиграција е понова, муслиманските малцинства го имаат воведено шеријатот семејно право за употреба во своите спорови, со различни степени на успех (на пример, во Велика Британија муслиманскиот арбитражен суд). Обидите да се наметне шеријатот се придружени со контроверзност,  насилство, па дури и војна (сп. Втората Суданска граѓанска војна).
Потекло на поимот
Во духот на исламското право, професорот ''Бернард Г. Вајс вели: "Во архаичниот арапски јазик, терминот Шеријат значи „пат кон водената дупка''”. "Кога ќе ја земеме предвид важноста на добро чекорениот пат на човекот и ѕверот кон изворот на вода во безводната пустинска средина, ние лесно може да го цениме тоа зошто овој израз во муслиманската употреба требало да стане метафора за целиот начин на живот, благословени од Бог.
Во „Разбирање во исламскиот закон: Од класичниот до современиот“, професор Иршад Абдел Хак изјавува: "Шеријат, или посоодветно Ал Шеријатот буквално значи патека, патека за следење, или јасен начин за следење и дошло да значење на патот по кој верникот треба да се упатува. Во оригиналната употреба Шеријат значи патот кон напојување место или патот што води кон водата, односно, патот кон изворот на животот. На техничка примена на зборот како повикување на законите на исламот е трасиран директно во Куранот, во кој на приврзаниците на исламот, на верниците, им се објави од Аллах (Бог) да го следат на јасен и вистински начин, по патот на Шеријатот. “Потоа, што се однесува до наредбата, ние одредивме да одиш по Патот голем и, тогаш следи го, а не следи ги страстите на оние кои не знаат!„Кур’ан 45:18.
Според Абдул Meннан Омар, во својот „Речник на Светиот Куран“, зборот произлегува од „куранскиот корен“ shara'a. Изведени зборови се: Shara'a (... Како prf. 3-то лице p.m еднина), што значи "Тој го ракоположи", се појавува еднаш во Куранот во стих 45:13; Shara'u (prf. 3-то лице множина) Тие решија (закон) "што се појавува еднаш во 42:21; Shir'atun (n.)" духовниот закон ", што се користи во 5:48; конечно, Shariatun (. act. 2 слика Ф. едн..)" Систем на Божјиот закон, начинот на верување и пракса "се користи во 45:18.
Дефиниции и описи
Од 9 век, моќта да се протолкува и да се насочува право во исламските традиционални општества беше во рацете на стручњаците (улема). Оваа поделба на власта служела да се ограничи опсегот на достапни дејства на владетелот, кој не можел лесно да наредува или независно да го реинтерпретира законот, и очекувал континуирана поддршка од заедницата. Наследувајќи векови и империи, рамнотежата меѓу улема и владетели се менувала и се реформирала, но рамнотежата на моќта никогаш одлучно не се променила. На почетокот на XIX век, Индустриската револуција и Француската револуција вовеле една ера на Европската светска хегемонија во која биле вклучени доминацијата на повеќето исламски земји. На крајот од Втората светска војна, европските сили се нашле премногу ослабени за да ги задржат своите империи. На широк спектар на форми на владеење, системи на правото, односот кон модерната и толкувања на шеријатот се резултат на приоден пат за независност и модерност во муслиманскиот свет.
Традиционални перспективи на шеријатот
Најголемиот дел од муслиманите се сметаат како припадници на двата правци од исламот, сунитски или шиитски. Во рамките на овие правци, постојат различни училишта на верските студии.
Училиштата во рамките на секој правец имаат заеднички одлики, иако секој се разликува по своите детали.
Перспективата на сунитите
Во прилог на "Основен Код" на Куранот и Сунетот, традиционалните сунити муслимани исто така, го додадаваат консензусот (иџма) на придружниците на Мухамед (сахаби) и на исламските правници (улема) на одделни прашања. Во ситуации каде што не постои конкретно правило во изворите, законските научници користат (кијас) - различни форми на размислување, вклучувајќи аналогија, за да се добие закон од суштината на божествените принципи и претходните пресуди. Консензусот на заедницата, јавниот интерес, и другите извори се користат како додаток на Шеријатот каде што дозволуваат примарните и секундарните извори. Овој опис може да се примени на големиот број суниски правни, фикхски, школи, кои ги вклучуваат Ханефиската, Шафиската, Маликиската и Ханбелиската.
Перспективата на салефиите
Салефиското движење или покрет се ослонува на дејствата и изреките на муслиманите за водство од првите три генерации, покрај Куранот и Суннетот. Салефиите, како извор на нивниот фикх ги земаат примерните рани муслимани. Салефиското движење или покрет привлекло следбеници од многу муслимански култури и училишта на фикхот.
Муслиманите кои се сладбеници на учењата на исламскиот научник Мухамед ибн Абдул-Вехаб се сметат како дел од ова движење.
Шиитската перспектива
Шиитските муслимани, исто така, се протегнати на "Основниот Код" со фикх, но строго ја отфрлаат аналогијата (кијас) како лесен начин на иновации (bid'ah-бид’ах), и го отфрлат консензусот (ijma) ако не има некоја посебна вредност. За време на периодот кога сунитските научници ги развиле овие две алатки, шиитските имами биле живи, и Шиитот гледал на нив како едно продолжување на Сунетот, така тие самите гледале како произлегуваат нивните закони (фикх) само од Куранот и Сунетот. Повторлива тема во шиитското право е логика (mantiq),, нешто што повеќето од шиитите сметаат дека се спомен, вработување и вредноста на повисок степен отколку што повеќето Сунити прават. Тие не ја гледаат логиката како трет извор на информации за законите, туку начин да се види дали изведените работи се во согласност со Куранот и Суннетот.
Повеќето шиитски муслимани ја следеа Џафериската филозофска школа.
Современи перспективи на шеријатот
Муслиманите реагираат на различни начини на силите на модерноста. Ваквите реакции ги преминуваат линиите на традицијата, правецот и школата. Тие влијаат на начинот на кој шеријатот е препознаен од страна на поединецот во нивниот личен живот, и до кој степен шеријатот е имплементиран во јавната сфера на државата. Овие различни движења може да се наречаат колективно како современ шеријат.
Спектарот на муслиманските правни системи
Правните системи на мнозинства од муслиманските држави во 21 век можат да се класифицираат на следниов начин:
Шеријатот во секуларите муслимански држави: муслиманските земји како што се Мали, Казакистан и Турција (која е под притисок на верските политички партии) се изјасниле себеси да бидат секуларни-световни. Тука, верско мешање во државните работи, правото и политиката е забрането. Во овие муслимански земји, како и секуларниот Запад, улогата на шеријатот е ограничена само на лични и семејни прашања.
Муслимански држави со помешани извори на правото: муслимански земји, вклучувајќи Пакистан, Индонезија, Авганистан, Египет, Нигерија, Судан, Мароко и Малезија имаат правни системи под силно влијание на шеријатот, но исто така и отстапки на крајниот орган на нивните устави и владеењето на правото. Овие земји спроведуваат демократски избори, иако некои од нив се исто така под влијание на авторитарни водачи. Во овие земји, политичарите и правниците прават закони, а не верските научници. Повеќето од овие земји ги имаат модернизирано своите закони и сега имаат правни системи со значајни разлики во однос на класичниот шеријат.
Муслимански држави кои користат класичен Шеријат: Саудиска Арабија и некои од земјите од Заливот немаат устави или законодавни тела. Нивните владетели имаат ограничен авторитет за промена на законите, бидејќи тие се засноваат на шеријатот, како што им е толкувано од нивните религиозни научници. Иран дели некои од овие одлики, но исто така има и парламент што управува на начин во согласност со нивната верзија на шеријатот.
Фактори кои влијаат на модерната улога на шеријатот
Спроти различните верски правци и класични школи на мислата, како и владини имплементации, следните фактори се на влијание на идниот развој на настаните во шеријатскиот закон.
Брза размена на култури и идеи
Околу светот, муслиманите сè повеќе стануват поврзани со интернетот и современите комуникации. Ова води кон поширока размена на идеи и култури. Реакционерните и фундаменталистичките движења, најверојатно, нема да го запрат овој тренд, како што шеријатот самиот го брани правото на приватност во домот.
Современи школи на мислата
Правниот научник Л.Али Кан тврди дека „концептот на шеријатот беше сосема збунувачки во правната и општата литература. За некои муслимани, шеријатот се состои од Куранот и Суннетот. За други, тоа, исто така, го вклучува и класичното фикх. Повеќето енциклопедии го дефинираат шеријатот како закон врз основа на Куранот и Суннетот, и класичниот фикх добиен од консензусoт иџма и аналогијата кијас. Оваа дефиниција на шеријатот ја соединува откривањето заедно со неоткривањето. Ова мешавина на извори создаде една заплеткана претпоставка дека научните толкувања се свети и вон ревизија како што се и Куранот и Суннетот. Куранот и Суннетот го претставуваат непроменливиот Основен Код, кој треба да се чува одвоено од постојано развиениот интерпретативен закон фикх. Оваа аналитичка поделба помеѓу Основниот Код и фикх-от е потребно за растурање на конфузијата околу терминот Шеријат."
Оживувањето на религијата
Паралелно со либерализацијата и модернизацијата на силите, се случуваат и трендови кон фундаментализам и исламски движења за политичка моќ. Исламот имало големо верско оживување во почетокот на XVIII век и продолжувајќи до денес. Ова движење се изразува себеси во различни облици, рангирајќи од војните до напорите за подобрување на образованието.
Враќање кон традиционалните сфаќања на шеријатот: Во тек е долготрајното светско движење од страна на муслиманите кон подобро разбирање и практикување на нивната религија. Охрабрени од нивните научници и имами, муслиманите се преселиле од локалните обичаи и култура, кон повеќето универзално прифатените ставови на исламот. Ова движење кон традиционалните религиозни вредности служи да им помогне на муслиманите да се справат со последиците од Европската колонизација. Тоа, исто така ги инспирираше модернистичките движења и формирањата на нови влади.
Исламистичкото движење: Од 1970 година, исламистичкото движење станаа значајно. Нивните цели се воспоставуање на Шеријатот и исламските држави во рамките на нивните сопствени граници, нивните средства по својата природа се политички. Исламистичката моќна база е милионот на сиромашни, особено урбаното сиромаштво движејќи во градовите на внатрешноста. Тие не се меѓународно распространети и поврзани (единствено исклучок е „Муслиманското братство“). Нивната реторика се противи на западната култура и западната моќ. Политичките групи кои сакаат да се вратат на традиционалните исламски вредности повеќе се извор на закана за секуларна влада на Турција .Овие движења може да се сметаат како неo-шеријатизам.
Фундаменталистичките движења: фундаменталисти, кои сакаат да се вратат во основните религиозни вредности и закон, во некои случаи имаат изречено остри шеријатски казни за злосторства, намалувајќи ги граѓанските права, и прекршувајќи ги човековите права. Овие движења се најактивни во делови од светот каде што имаше контакт со западните колонијални сили.
Екстремизмот: Екстремистите го искористиле Куранот и својата посебна верзија на шеријатот за да ги оправдаат делата на војна и терор против западните влади и поединци, но исто така и против други муслимани кои мислат дека се симпатизери на Западот. Вжештеноста меѓу Западот и исламот, особено во однос на палестинското прашање, продолжува да го забрзува овој конфликт.
Непроменливоста на Божјата волја
Иако постојат многу различни интерпретации на шеријатот, и различни перспективи на секоја интерпретација, постои консензус меѓу муслиманите дека шеријатот е одраз на Божјата волја за човештвото. Затоа Шеријатот мора да биде во својата најчиста смисла, совршен и непроменлив. Еволуцијата или прочистување на шеријатот е обид за посовршено рефлектирање на Божјата волја.
Конфузија помеѓу шеријатот и обичајно право
Според Жан Мишел Ото, професор на факултетот за право и управување во земјите во развој во Лајден универзитетот, "Антрополошки истражувања покажуваат дека луѓето во локалните заедници честопати не истакнуваат јасно дали и до кој степен нивните норми и практики се засновани на локалната традиција, племенските обичаи, или религија. Оние кои се придржуваат на конфронтирачки поглед на шеријатот имаат имаат тенденција да припишат многу непожелни практики за шеријатот и религијата свртени кон обичаи и култура, дури иако високо пласираните религиозни власти го изјавиле спротивното.“ Анализата на професор Ото се појавува во весникот овластен од Министерство за надворешни работи на Холандија.
Потекло
Според муслиманите, шеријатскиот закон е основа на зборовите на Алах, како што е објавено во Куранот и традицијата на животот на пратеникот Мухамед. Мухамед е роден околу 570 година во Мека, еден трговски град во Арапската Пустина. Покрај тоа што е центар на трговија во правецот на караванот, Мека претставувала место на аџилак за Арапите од повеќе вероисповеди. Фокусот на религијата во Мека бил светиот храм Ќаба, камена градба, за кој се верува дека бил изградена од страна на Адам во почетокот на времето, и бил обновен од страна на пророкот Авраам и неговиот син Исмаил.
Мека била населена од страна на курејшите, паганско племе со некои Евреи и христијани, меѓу нив. Мухамед бил сирак уште од раната возраст, па се нашол под заштита на чичко му. Тој израснал, станал трговец и се оженил со својот работодавец, богатата Хатиџа. Тоа било во средните години кога Мухамед започнал да зборува за откровенијата добиени од Алах преку Архангел Гаврил. Мухамед им кажал на другите за неговите откровенија и привлекол следбеници, кои ги запишувале истите на достапни материјали. После 23 години од неговото прво откровение сè до неговата смрт, исламот станал доминантна сила во Арапскиот Полуостров, и сериозен предизвик за византиските и персиските империи. По смртта на Мухамед, откровенијата биле собрани и организирани во Куранот, а описот на неговиот живот на крајот ја формира основата на Сунетот.
Во предисламска Арабија, заедничките предци биле основа за племенско здружување. Доаѓањето на исламот ги донело племињата заедно под една религија. Исламот станал не само религија, туку исто така и начин на живот, нова заедничка основа на закон и лично однесување. Тогаш шеријатот започнал да се оформува.. Шеријатот бил подложен на коренити промени, почнувајќи со владеењето на халифите Абу Бакр (632-34) и Омер (634-44), во кое време многу прашања биле предочени пред најблиските другари на Мухамед за консултација. Во текот на владеењето на Муавија ибн Абу Суфјан и Абу Суфјан ибн Харб, 662 година, исламот презел урбана трансформација, за подигање на прашања кои не биле првично опфатени со исламските закони. Од тоа време, промени во исламското општество играле улога во развојот на шеријатот, кои се прошириле посебно во фикхот и законите.
Меѓу муслиманите, племенските закони биле приспособени да се придржуваат кон шеријатот, бидејќи тие „не би можеле да формираат дел од племенскиот закон доколку и додека тие не беа општо прифатени како такви. Исто така, Ноел Џејмс Колсон, предавач по исламско право на Лондонскиот универзитет, наведува дека "на племето како целина, му припаѓало моќта да се утврдаат стандардите во којшто неговите членови треба да живеат. Но, тука племето е замислено не само како група на свои присутни претставници, туку како историски субјект прегрнувајќи ги минатото, сегашноста, и идните генерации."" Така, додека „секој закон мора да биде вкоренет или во Куранот или Суннетот," без контрадикција, племенскиот живот довел до чувството на учество. Таквото учество дополнително било засилено од Мухамед, кој изјавил: "Мојот народ никогаш нема да се согласи на грешка". .
Фих
Формативниот период на фихот се протега уште од времето на раните муслимански заедници. Во овој период, правниците сè повеќе се занимава со прагматични прашања на власт и учење отколку со теорија. [62] Напредок во теоријата се случило со доаѓањето на првиот муслимански правник Мухамед ибн Идрис еш Шафи "I (767-820), кој ги поставил основните принципи на исламската јуриспруденција во својата книга "Ел-Ризала„. Книгата ги опишува/раскажува четирите корења на правото (Куранот, Суннетот, иџмата и кијасот) при определувањето дека примарните исламски текстови (Кур`анот и хадисот)да бидаат разбрани според објективните правила на толкувања добиени од внимателно проучување на арапскиот јазик.
Голем број на важни правни концепти и институции беа развиени од страна на исламските правници за време на класичниот период на исламот, познат како Златен период на Исламот, кој датира од 7 до 13 век.
Категориите на човековото однесување
Фразовите се оние дела што им се бараат на сите муслимани. Тие ги вклучуваат петте дневни молитви, постот, сведочењето на верата, задолжителното милосрдие и аџилакот во Мека. Мустехабот го вклучува правилното однесување во случаи како што се бракот, погребните ритуали и семејниот живот. Како таков, тој опфаќа многу од истите области како што се граѓанското право на Западот. Шеријатските судови се обидуваат да ги помират страните во споровите на оваа област користејќи го препорачливото однесување како свој водич. За едно лице чие однесување не е мустехаб може да му се пресуди против од страна на судијата. Сите дела кои не се ниту препорачливи ниту покудени, ниту забранети, се мубах, тоа значи дозволени. Mекрух е тоа што не е грешно за себе, се сметаат за непожелни меѓу муслиманите. Тоа, исто така може да направи еден муслиман да биде одговорен на кривични казни под одредени околности. Харамот е најстрого забранет. Тоа е и грешно и претставува криминал. Тоа ги вклучува сите активности изречно забрането и во Стариот завет и во Куранот. Кршење на која било од Десетте Заповеди се смета харам.
Мустехабот, мубахот и мекрухот во голема мера се извлечени од описот на животот на исламскиот пратеник Мухамед.Да се каже дека некое дело е сунет е како да се каже дека е препорачано како пример од животот и изреките на Мухамед. Овие категории се основа за правилно однесување во случаи како што се учтивост и манири, меѓучовечки односи, великодушност, лични навики и хигиена. [68]
Теми на исламскиот закон
Шеријатскиот закон може да биде организиран на разни начини. Шеријатот може да се подели во пет главни гранки: "Потпирањето на патници", вели еден англиски превод во 14 век од нашата ера повикувајќи се на шафиската правна школа и на фикхот на Ахмед ибн ел-Nакиб ел-Mисри,го организира шеријатскиот закон во следните теми:
Во некои области, постојат значајни разлики во законот помеѓу различни фикхски школи, држави, култури и школи на мислата.
Прочистување
Во исламот, пречистувањето има духовна и физичка димензија. Муслиманите веруваат дека одредени човечки активности и контакти со нечисти животни и супстанции предизвикуваат нечистотија. Класичниот Исламски Закон објаснува како да се препознае нечистотија и како да се поправи. Муслиманите користат вода за прочистување во повеќето случаи, иако и земјата, исто така, може да се користи под одредени услови. Пред молитва или други религиозни ритуали, муслиманите мора да се чистат себеси на пропишан начин. Начинот на чистење, (или абдест или гусул), зависи од околностите. Муслиманското 'чистење на садовите, облеката и домовите' се врши во согласност со наведените закони.