cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Анкилосаурус
Историја на откритието
Во 1990 година, американскиот палеонтолог Валтер П.Кумбс истакнал дека забите на два черепи доделени на A. magniventris се разликуваат од оние на примерокот на холотип во некои детали, и покрај тоа што тој изразил „внимателно искушение“ да именува нов вид на Анкилосаурус за овие, тој се воздржал од тоа, бидејќи опсегот на варијации во видовите не бил целосно документиран. Тој исто така ја покренал можноста дека двата заби поврзани со примерокот на холотип можеби не му припаѓаат, бидејќи биле пронајдени во матрицата во носните комори. Американскиот палеонтолог Кенет Карпентер ги прифатил забите да припаѓаат на A. magniventris во 2004 година и дека сите примероци припаѓаат на ист вид, истакнувајќи дека забите на другите анкилосаури се многу променливи.
Повеќето од познатите примероци од Анкилосаурус не биле научно опишани како долги, иако неколку палеонтолози планирале да го сторат тоа сè додека Карпентер не го препишал родот во 2004 година. Карпентер истакнал дека Анкилосаурус станал архетипски член на неговата група и најпознат анкилосаурус во популарната култура, можеби заради реконструкција на животното во големина на животот, на Светскиот саем во Њујорк во 1964 година. Таа скулптура, како и муралот на американскиот уметник Рудолф Залингер, „Доба на влекачите“ од 1947 година и други подоцнежни популарни прикази, го прикажале Анкилосаурусот со палка, по првото откривање на оваа одлика во 1910 година. И покрај неговата блискост, тоа е познато од многу помалку остатоци од неговите најблиски роднини. Во 2017 година, канадските палеонтолози Викторија М. Арбор и Џордан Малон вклучиле елементи на холотипот што претходно не биле споменати во литературата (како што се делови на черепот и вратни полупрстени). Тие заклучиле дека иако Анкилосаурусот е иконски и најпознат член на неговата група, тој бил бизарен во споредба со сродните анкилосаури, и затоа не бил претставник на групата.
Многу традиционални популарни прикази го прикажуваат Анкилосаурус во држење на телото и со огромната опашна палка која се влечела преку земјата. Современите реконструкции го прикажуваат животното со поза на подигнато држење на екстремитетите и со опашка држена од земја. На сличен начин, големите боцки кои излегуваат странично од телото (слични на оние на нодосауридните анкилосаури) се присутни во многу традиционални слики, но не се познати од самиот Анкилосаурус. Оклопот на Анкилосаурусот честопати бил во комбинација со оној на Едмонтонија (порано наречен Палеосинкус).
Опис
Анкилосаурусот бил најголемиот познат анкилосауридски диносаурус и можеби најголем анкилосаурид. Во 2004 година Карпентер проценил дека единката (примерок CMN 8880), имала череп кој бил 64,5 сантиметри долг и 74,5 сантиметри широк, и околу 6,25 метри должина на телото и 1,7 метри висина на телото. Најмалку познатиот череп (примерок AMNH 5214) е 55,5 сантиметри долг и 64,5 сантиметри широк, а Карпентер проценил дека е околу 5,4 долг со 1,4 метри висок. Американскиот палеонтолог Роџер Б. Бенсон и неговите колеги ја процениле тежината за AMNH 5214 на 4,78 метрички тони во 2014 година.
Во 2017 година, врз основа на споредби со поцелосни анкилосаурини, Арбор и Малон процениле должина од 7,56 до 9,99 метри за CMN 8880 и 6,02 до 7,95 метри за AMNH 5214. Иако последниот е најмалиот примерок на Анкилосаурус, неговиот череп е сè уште поголем од оние на сите други анкилосаурини. Неколку други анкилосаури достигнале околу 6 метри во должина. Бидејќи пршлените на AMNH 5214 не се значително поголеми од оние на други анкилосаурини, Арбор и Малон сметале дека нивната проценка на горниот опсег од скоро 10 метри за големиот Анкилосаурус премногу долга и предложиле должина од 8 метри наместо тоа. Арбор и Малон процениле тежина од 4,78 тони за AMNH 5214 и привремено ја процениле тежината на CMN 8880 на 7,95 метрички тони.
Череп
Регионот на устата на Анкилосаурусот бил единствен меѓу анкилосаурите и претрпел „екстремна“ трансформација во споредба со неговите роднини. Устата била заоблена и скратена напред, а ноздрите биле елипсовидни и насочени надолу и нанадвор, за разлика од сите други познати анкилосауриди каде тие биле накосо напред или нагоре. Дополнително, ноздрите не биле видливи од предната страна, бидејќи синусите биле проширени на страните на коските на премаксилата, во поголема мера отколку што се гледа во другите анкилосаури. Големите лореални капутегули - странични остеодерми на устата слични на каиш - целосно го покриваат зголемениот отвор на ноздрите, давајќи луковичен изглед. Ноздрите имале и интранаријална носна преграда, која го одделувала назалниот премин од синусот. Секоја страна на устата имала пет синуси, од кои четири се проширувале во максиларната коска. Носните шуплини (или комори) на Анкилосаурус биле издолжени и одделени со преграда на средната линија, што ја делеле внатрешноста на устата на две половиниref name="carpenter2004"/>. Носните комори имале два отвора, вклучително и хоани (внатрешните ноздри), а воздушниот премин бил закопчан. Максилите се проширувале на страните, создавајќи впечаток на испакнатина, што можеби се должи на синусите внатре. Максилите имале гребен што може да биде место за прицврстување на месести образи; присуството на образи кај орнитичарите е контроверзно, но некои нодосауруси имале оклопни плочи кои го покривале регионот на образите, кои можеби биле вградени во месото.
Примерокот AMNH 5214 имла 34-35 забни алвеоли (забни приклучоци) во максилата. Редовите на забите во максилите на овој примерок се околу 20 сантиметри долги. Секој од овие приклучоци имал отвор близу до својата страна. Во споредба со другите анкилосаури, мандибулата на Анкилосаурусот била ниска, пропорционално на нејзината должина, и, кога се гледа од страна, забниот ред бил скоро исправен, наместо лачен. Мандибулите се целосно зачувани само во најмалиот примерок (AMNH 5214) и се околу 41 сантиметри во должина. Нецелосната долна вилица на најголемиот примерок (CMN 8880) е со иста должина. АМНХ 5214 има 35 стоматолошки алвеоли во левата долновилична коска и 36 во десната, вкупно 71. Претходната коска на врвот на мандибулите сè уште не е пронајдена. Како и другите анкилосаури, Анкилосаурусот имал мали, филиформни (во форма на листови) заби, кои биле компресирани странично. Забите биле главно повисоки отколку што биле широки и биле многу мали; нивната големина пропорционално на черепот значела дека вилиците на Анкилосаурусот можат да соберат повеќе заби од другите анкилосаурини. Забите на најголемиот череп од Анкилосаурус се помали од оние на најмалиот череп во апсолутна смисла. Некои заби одзади во забниот ред се закривуваа наназад, а круните на забите биле обично порамни на едната страна од другата. Анкилосаурусните заби се дијагностички и можат да се разликуваат од забите на другите анкилосауриди врз основа на нивните мазни страни. Дентикулите биле големи, нивниот број се движел од шест до осум на предниот дел на забот и пет до седум позади.
Посткранијален скелет
Структурата на голем дел од скелетот на Анкилосаурусот, вклучувајќи го и поголемиот дел од карлицата, опашката и стапалата, сè уште е непозната. Тој бил четириножен, а задните екстремитети биле подолги од предните екстремитети. . Во примерокот на холотип, плешката (сечиво на рамото) има 61.5 cm долг и бил споен со коракоид (правоаголна коска поврзана со долниот крај на скапулата). Исто така, имаше ентези (сврзно ткиво) за разни мускулни додатоци. Хумерусот (коска на надлактицата) на AMNH 5214 беше краток, многу широк и околу 54 cm долг. Фемурот (бутна коска), исто така од АМНХ 5214, беше 67 cm долго и многу робусно. Додека стапалата на Анкилосаурус се нецелосно познати, ногата на задниот дел веројатно имала три прсти, како што е случајот со напредните анкилосауриди.
Вратните пршлени имале широки нервни кичми кои се зголемувале во висината кон телото. Предниот дел на нервните 'рбети имал добро развиен ентес, што било честа појава кај возрасните диносауруси и укажува на присуство на големи лигаменти, кои помогале во поддршката на масивната глава. Градните пршлени имале центри (или тела) кои биле кратки во однос на нивната ширина, а нивните нервни кичми биле кратки и тесни. Грбните пршлени биле цврсто распоредени, што го ограничувало движењето на грбот надолу. Нервните 'рбети имале осифицирани (претворени во коски) тетиви, кои исто така се преклопуваат со дел од пршлените. Ребрата на последните четири задни пршлени биле споени со дијапофизис и парапофизис (структурите што ги артикулираат ребрата со пршлените), а грдниот кош бил многу широк во овој дел од телото. Пршлените на опашката имале центри кои биле малку амфиколни, што значи дека биле вдлабнати од двете страни.
Оклоп
Истакната одлика на Анкилосаурусот е неговиот оклоп, кој се состои од копчиња и плочи од коска познати како остеодерми или штитови, вградени во кожата. Овие не се пронајдени во артикулацијата, така што нивното точно поставување на телото е непознато, иако заклучоци може да се направат врз основа на сродни животни и се предложени разни конфигурации. Остеодермите се движеле од 1 сантиметар со пречник до 35,5 сантиметри во должина и се разликувале по форма. Остеодермите на Анкилосаурусот биле генерално тенки и продупчени од долната страна. Во споредба со Еуоплокефалусот, остеодермите на Анкилосаурусот биле помазни. Многу помали остеодерми и штитови веројатно го окупирале просторот помеѓу поголемите, како и кај другите анкилосауриди. Остеодермите кои го покривале телото биле многу рамни. Спротивно на тоа, нодосауридот Едмонтонија имал високи кили (израсток на градната коска) кои се протегале од едната до другата маргина на средната линија на нејзините остеодерми. Анкилосаурусот имал помали остеодерми со кил преку средната линија.
Како и другите анкилосауриди, Анкилосаурус имаше оклопни плочи на вратот, но овие се познати само од фрагменти, што го прави неизвесен нивниот точен аранжман. Карпентер сугерирал дека кога ќе се видат одозгора, плочите ќе бидат спарени, создавајќи превртен облик во форма на латинската буква „V“ преку вратот, а јазот на средната линија веројатно е исполнет со мали кружни коскени штитови за да се овозможи движење. Тој верувал дека ширината на овој оклопен појас е преширока за да може да се става само на вратот и дека ја покрива основата на вратот и продолжува кон регионот на рамото. Арбор и канадскиот палеонтолог Филип Кари не се согласиле со толкувањето на Карпентер во 2015 година и истакнале дека вратните полупрстенски фрагменти од примерокот на холотипот не се вклопуваат заедно на начинот предложен од Карпентер (иако ова може да се должи на кршење). Наместо тоа, сугерираат дека фрагментите претставуваат остатоци од два вратни полупрстени, кои формираат две полукружни плочи на оклоп околу горниот дел на вратот, како во тесно поврзаниот Анодонтосаурус и Еуоплоцефалус. Арбор и Малон ја разработиле оваа идеја, опишувајќи го обликот на овие полупрстени како „континуирани јареми во форма на латинската буква U“ над горниот дел на вратот и сугерирале дека Анкилосаурусот има шест закопчени остеодерми со овални основи на секој полупрстен.
Опашката (или опашното копче) на Анкилосаурусот била составена од два големи остеодерми, со ред мали остеодерми на средната линија и два мали остеодерми на врвот. Бидејќи е позната само опашката од примерокот AMNH 5214, опсегот на варијации помеѓу поединците е непознат. Опашната палка на AMNH 5214 е 60 саниметри долга, 49 сантиметри широка и 19 сантиметри висока. Опашната палка на Анкилосаурус била полукружна кога се гледе одозгора, сличен на оној на Еуоплоцефалус и Сколосаурус. Последните седум пршлени од опашката ја формирале „рачката“ на опашната палка. Овие пршлени биле во контакт, без 'рскавица помеѓу нив и понекогаш биле коосифицирани, што ги правело неподвижни. Осифицирани тетиви прикачени на пршлените пред опашката, и овие одлики заедно помогнале во нејзино зајакнување.
Класификација
Браун сметал дека Анкилосаурус е толку изразит што го направил родот на ново семејство, Анкилосаурида, типизиран со масивни, триаголни черепи, кратки вратови, вкочанети грбови, широки тела и остеодерми. Тој исто така ги класифицирал Палеосинкус (само познат од забите) и Еуоплоцефалус (тогаш познат само од делумен череп и остеодерм) како дел од семејството. Поради фрагментарната состојба на остатоците, Браун не бил во можност целосно да направи разлика помеѓу Евоплоцефалус и Анкилосаурус. Имајќи за споредба само неколку, нецелосни членови на семејството, тој верувал дека групата е дел од подредот Стегосаурија. Во 1923 година Озборн го смислил името Анкилосаурија, ставајќи ги Анкилосауридите во нивната сопствена подред. Анкилосаурија и Стегосаурија денес се групирани заедно во кладот Тиреофора. Оваа група првпат се појавила во времето на Синемуриум и преживеала 135 милиони години сè додека не исчезнала во Мастрихт. Тие биле широко распространети и населувале широк спектар на средини. Бидејќи биле откриени поцелосни примероци и нови родови, теориите за анкилосауриската меѓусебна поврзаност станале посложени, а хипотезите често се менувале помеѓу студиите. Покрај анкилосауридите, анкилосауријата е поделена на семејствата Нодосауриди, а понекогаш и на Полакантиди (на овие семејства им недостасуваат опашки). Анкилосаурусот се смета за дел од потсемејството Анкилосауриди. Анкилосаурусот се смета дека е најтесно поврзан со Анодонтосаурусот и Еуоплоцефалус. . Следниот кладограм се заснова на филогенетска анализа на Анкилосаурините од 2015 година спроведена од Арбор и Кари :
За Анкилосаурусот и други анкилосауридни диносауруси од Доцна Креда во Северна Америка групирани со азиските родови, Арбор посочил дека северноамериканските анкилосауриди исчезнале до крајот на Алб или Кеноман во текот на периодот Креда. Потоа, анкилосауридите повторно ја колонизирале Северна Америка од Азија за време на Кампан или Турон, и таму повторно се диверзифицирале, што довело до појава на родови како што се Анкилосаурус, Анодонтосаурус и Еуоплоцефалус.
Хранење
Како и другите птицоколковни, Анкилосаурусот бил тревојаден диносаурус. Неговата широка уста била прилагодена за неселективно сечење со низок преглед иако не во оној степен што се гледа кај некои сродни родови, особено кај Еуоплоцефалусот. Иако анкилосаурусите можеби не се хранеле со влакнести и дрвенести растенија, тие можеби имале разновидна исхрана, вклучувајќи тврди лисја и пулливо овошје. Анкилосаурусот веројатно се хранел со изобилство папрати и грмушки со низок раст. Под претпоставка дека е ендотермички, Анкилосаурусот би јадел 60 килограми папрати на ден, слично на количината на сува вегетација што би ја конзумирал голем слон. Барањата за исхрана можеле поефикасно да се исполнат доколку Анкилосаурусот јадел овошје, за кое се чинат неговите мали заби слични на чевли и формата на клунот, во споредба со Еуоплоцефалусот. Одредени без'рбетници, за кои малите заби можеби биле прилагодени за ракување, исто така може да обезбедат дополнителна исхрана.
Фосилите на забите на Анкилосаурусот покажуваат абење на лицето на круната отколку на врвот на круната, како кај анкилосаурусите на нодосауридите. Во 1982 година, Карпентер му припишал на бебе Анкилосаурус два многу мали заби кои потекнуваат од формациите Ленс и Хел Крик и имаат димензии од 3,2 до 3,3 милиметри во должина, соодветно. Помалиот заб е силно истрошен, што го навело Карпентер да смета дека анкилосауридите воопшто или барем младите не ја голтеле храната цела, но користеле некакво џвакање. Бидејќи возрасниот Анкилосаурус малку ја џвакал својата храна, ќе поминел помалку време во текот на денот во исхрана, отколку слонот. Врз основа на широчината на ребрата, варењето на незахранетата храна може да биде олеснето со ферментација на задниот дел од цревата, како кај современите тревојадни гуштери, кои имаат неколку комори во дебелото црево. Во 1969 година, австрискиот палеонтолог Георг Хас заклучил дека и покрај големината на черепот на Анкилосаурусот, поврзаната мускулатура била релативно слаба. Тој исто така сметал дека движењето на вилицата е ограничено на движења нагоре и надолу. Тој сугерира дека Анкилосаурите јаделе релативно мека вегетација. Подоцнежните истражувања на Еуоплоцефалусот покажуваат дека движењето на вилицата напред и настрана било можно кај овие животни, а черепот можел да издржи значителни сили. Една студија од 2016 година за забната оклузија (контакт помеѓу забите) на примероци од анкилосаур открила дека способноста за движење наназад на вилицата еволуирала независно во различни лози на анкилосаури, вклучително и доцнооречни северноамерикански анкилосауриди како Анкилосаурус и Еуоплоцефалус.
Примерок од анкилосаурус Пинакосаурус зачувува големи параглосалија (триаголни коски или 'рскавици сместени на јазикот) кои покажуваат знаци на мускулен стрес и се смета дека ова е вообичаена одлика на анкилосаурусите. Истражувачите кои го испитале примерокот сугерирале дека анкилосаурите многу се потпирале на мускулните јазици и хиобранхијата (коски на јазикот) кога се хранеле бидејќи нивните заби биле прилично мали и биле заменети со релативно бавна стапка. Некои современи опашкари имаат слични коски на јазикот и користат прехранбени јазици за да соберат храна. Повлечената положба на ноздрите на Анкилосаурусот е споредувана со позициите на фоситорни гуштери од црви и слепи змии, и иако веројатно не било животно што дупчело, устата на Анкилосаурус може да укаже на однесување на земјата. Овие фактори, како и ниската стапка на формирање на заби кај анкилосаури во споредба со другите орнитичари, покажуваат дека Анкилосаурусот можеби бил сештојад (јадел растителни и животински материи). Исто така може (или алтернативно) да копал во земјата за корени и кртоли.
Воздушни простори и сетилата
Во 1977 година полскиот палеонтолог Тереза Маријанска предложила дека сложените синуси и носните шуплини на анкилосауридите би можело да ја олеснат тежината на черепот, да сместат носна жлезда или да дејствуваат како комора за гласовна резонанца. Карпентер ги отфрлил овие хипотези, тврдејќи дека животните тетраподи произведуваат звуци преку гркланот, а не преку ноздрите, и дека намалувањето на тежината е минимално, бидејќи просторите сочинуваат само мал процент од волуменот на черепот. Исто така, тој сметал дека е мала веројатната жлезда и забележал дека синусите можеби немале некоја специфична функција. Исто така, сугерирал дека респираторните пасуси биле користени за да се изврши третман на вдишуван воздух сличен на цицач, заснован на присуство и распоред на специјализирани коски.
Една студија од 2011 година на носните пасуси на Еуоплоцефалус од страна на јапонскиот палеонтолог Тетсуто Мијашита и неговите колеги ја поддржале нивната функција како систем за балансирање на топлина и вода, забележувајќи го широкиот систем на крвни садови и зголемената површина на мукозната мембрана (што се користи за размена на топлина и вода кај современите животни). Истражувачите исто така ја поддржале идејата јамките да делуваат како резонантна комора, споредлива со издолжените назални пасуси на сајга антилопа и дупчестата душник на жерави и лебеди. Реконструкциите на внатрешното уво сугерираат прилагодување кон слухот на ниски честоти, како што се резонантните звуци со низок тон што се создаваат од носните пасажи. Тие ја оспориле можноста дека јамката е поврзана со олфакција (чувство за мирис), бидејќи олфакторниот регион се турка на страните на главниот дишен пат.
Според Карпентер, обликот на носните комори на Анкилосаурус укажува на тоа дека протокот на воздух бил еднонасочен (се вртел низ белите дробови за време на вдишување и издишување), иако можеби бил двонасочен и во задната носна комора. Зголемениот мирисен регион кај анкилосауридите укажува на добро развиено чувство за мирис. Иако назад, се забележува повлекување на ноздрите кај водни животни и животни со пробосцис, малку е веројатно дека можноста се однесува на Анкилосаурус, бидејќи ноздрите имаат тенденција да се намалуваат или да се прошири премаксилата. Покрај тоа, иако широко одделените ноздри можеби дозволувале стерео-олфакција (каде што секое чувство на ноздра мириса од различни насоки), како што е предложено за лосот, малку е познато за оваа одлика. Позицијата на орбитите на Анкилосаурус сугерира одреден стереоскопски вид.
Движења на екстремитетите
Реконструкциите на мускулатурата на екстремитетите на анкилосаурот направени од Коумбс во 1978 година сугерираат дека предните екстремитети го носеле најголемиот дел од тежината на животното и биле прилагодени за испорака на голема сила на предните нозе, веројатно за собирање храна. Покрај тоа, Кумбс сугерира дека анкилосаурите можеби биле способни копачи, иако структурата на манусот налик на копита би имала ограничена активност. Анкилосаурите веројатно биле бавно движечки и слаби животни, иако можеби биле способни за брзи движења кога било потребно.
Раст
Сквамозалните рогови на најголемиот примерок на Анкилосаурус се потапи од оние на најмалиот примерок, што е случај и со Еуоплоцефалус, и ова може да претставува онтогенетска варијација (поврзана со развојот на растот). Студиите на примероци од Пинакосаурус од различни возрасти откриле дека за време на онтогенетскиот развој, ребрата на малолетни анкилосаури се споиле со пршлените. Предните екстремитети силно се зголемиле во цврстина, додека задните екстремитети не станале поголеми во однос на остатокот од скелетот, што е уште еден доказ дека рацете носат најголем дел од тежината. Во вратните полупрстени, основната коскена лента развива израстоци што ги поврзуваат со основните остеодерми, кои истовремено се спојуваат едни со други. На черепот, средните коскени плочи прво се осифицирале кај устата и задниот раб, со осификација постепено се протегала кон средните региони. На остатокот од телото, осификацијата напредувала од вратот назад во насока на опашката.
Одбрана
Остеодермите на анкилосауридите биле тенки во споредба со оние на други анкилосаури и се смета дека се зајакнати со случајно распределени перничиња од колагенски влакна. Структурно слични на влакната на Шарпеј, тие биле вградени директно во коскеното ткиво, одлика единствена за анкилосауридите. Ова би им обезбедило на анкилосауридите оклопна обвивка која била и лесна и многу издржлива, отпорна на кршење и продирање од забите на грабливците. Палпебралните коски над очите можеби имале обезбедено дополнителна заштита за нив. Карпентер во 1982 година сугерирал дека силно васкуларизираниот оклоп, исто така, може да има улога во терморегулацијата како кај современите крокодили. Опашната палка на Анкилосаурусот се смета дека била активно одбранбено оружје, способно да произведе доволно удар за да ги скрши коските на напаѓачот. Тетивите на опашката биле делумно осификувани и не биле многу еластични, овозможувајќи голема сила да се пренесе на палката кога се користела како оружје. Кумбс во 1979 година сугерирал дека неколку мускули на задните екстремитети би го контролирале замавувањето на опашката и дека насилните нафрли на опашната палка ќе можат да ги скршат метатарзалните коски на големите троподи. Една студија од 2009 година проценила дека анкилосауридите можеле да замавнат со опашката на 100 степени странично, а главно сунѓерестите опашни палки би имале намален момент на инерција и би биле ефикасно оружје. Студијата исто така открила дека додека палките на возрасните анкилосауриди биле способни да кршат коски, оние на малолетници не биле. И покрај можноста за замав на опашката, истражувачите не можеле да утврдат дали анкилосауридите ги користеле за одбрана од потенцијалните грабливци, во интраспецифични борби или пак и во двата случаи.
Во 1993 година, Тони Тулборн предложил дека опашната палка првенствено дејствувала како мамка за главата, бидејќи сметал дека опашката е премногу кратка и нефлексибилна за да има делотворен дострел; „лажната глава“ ќе привлече грабливец близу до опашката, каде што може да се погоди . Карпентер ја отфрлил оваа идеја, бидејќи обликот на опашката е многу променлив кај анкилосауридите, дури и во истиот род.
Палео-околина
Анкилосаурусот живеел пред 68 и 66 милиони години, во последната, или мастристичка етапа од доцниот период на креда. Тој бил меѓу последните родови на диносаурусите кои се појавиле пред настанот на истребување во креда-палеоген. Типскиот примерок е од формацијата Хел Крик во Монтана, додека други примероци се пронајдени во формациите Ленс и Ферис во Вајоминг, формацијата Сколард во Алберта и формацијата Французи во Саскачеван, сите датираат до крајот на креда.
Фосилите на Анкилосаурусот се ретки во овие седименти, а распространетоста на неговите остатоци сугерира дека тие биле еколошки ретки или биле ограничени на горните делови на формациите, а не на крајбрежните низини, каде што најверојатно ќе се фосилизирал. Друг анкилосаурус, нодосаурус наречен Edmontonia sp., исто така се наоѓа во истите формации, но според Карпентер, опсегот на двата рода се чини дека не се преклопувал. Нивните остатоци досега не се пронајдени на истите локалитети, а се смета дека нодосаурот ги населувал низините. Потесната уста на нодосаурусот сугерира дека имала повеќе селективна исхрана од Анкилосаурусот, што дополнително укажува на еколошка поделба, без разлика дали нивниот опсег е преклопен или не.
Со својот низок центар на гравитација, Анкилосаурусот немал да може да урне дрвја како што прават современите слонови. Исто така, не бил во состојба да џвака кора и, најверојатно, немал шанса да практикува соголување на кора. Како возрасна личност, Анкилосаурусот се смета дека не се собирал во групи (иако се чини дека некои се собирале кога биле млади). Значи, иако станува збор за голем тревојад со слични енергетски побарувања, неверојатно е дека Анкилосаурусот бил во можност да го измени пределот на својот екосистем на начин на кој тоа го прават слоновите; хадросауридите можеби имале таква улога на „инженер на екосистем “.
Формациите каде што се пронајдени фосили од Анкилосаурус претставуваат различни делови од западниот брег на Западно Внатрешно Море кое ја делело западна и источна Северна Америка за време на периодот креда, широка крајбрежна рамнина која се протега кон запад од морето кон новоформираните Карпести Планини. Овие формации се составени главно од песочник и кал, кои се припишуваат на околните подрачја на поплавување. Регионите каде што се пронајдени Анкилосаурус и други анкилосаури од доцнообразовна криза имале топла суптропска / умерена клима, која била монсунална, имала повремени врнежи од дожд, тропски бури и шумски пожари. Во формацијата Хел Крик биле поддржани многу видови растенија, пред се ангиосперми, со поретки четинари, папрати и цикади. Изобилството на фосилни лисја пронајдени на десетици различни места укажуваат на тоа дека областа била во голема мерка пошумена од мали дрвја. Анкилосаурусот ја делел неговата околина со други диносауруси, како цератопсидите Трицератопс и Тотосаурус, хисилофодонтот Тескелосаурус, хадросауридот Едмонтосаурус, неопределен нодосаурус, пахицефалосауридот Пахицефалосаурус, и тероподите како Струтиомим, Орнитомимус, Пектинодон и Тираносаурус.
NGC 5784
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5784 се споменува и како UGC 9592, MCG 7-31-6, CGCG 221-9, IRAS 14524+4245.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5784 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,6 m/лм2. NGC 5784 има привидни димензии од 1,9' х 1,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 14 ч 54 м 16,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +42° 33' 31"". Положбениот агол на објектот е во износ од 0°.
Други поделби
Проучување на NGC 5784 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 53265. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 78; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3050. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1371.
Список на епизоди од Девојките Гилмор
Сезона 7: 2006-2007
Una mamma per amica
Тоа што го правиме во сенките (филм)
Тоа што го правиме во сенките (изворен наслов What We Do in the Shadows) е мокументарен хорор-комедиски филм од Нов Зеланд од 2014 година напишан и режиран од Џемејн Клемент и Таика Ваитити и првото дело во франшизата „Тоа што го правиме во сенките“. Во филмот исто така главни глумци се Клемент и Ваитити, заедно со Џонатан Браф, Бен Френшем, Кори Гонзалез-Мекјуер, Сту Ратерфорд, и Џеки ван Бик. Заплетот на филмот се однесува на неколку вампири кои живеат заедно во стан во Велингтон.
Тоа што го правиме во сенките премиерно бил претставен на Филмскиот фестивал Санденс во јануари 2014 година. Во кината бил објавен на 18 август 2014 година од Madman Entertainment и добил критичко признание. Филмот заработил 6,9 милиони долари со буџет од 1,6 милиони долари.
Заплет
Документарна екипа следи четворица цимери-вампири: Вијаго, Владислав, Дикон и Питр кои делат стан во предградието Те Аро во Велингтон. Сите вампири имаат натприродни моќи, вклучително и левитација и можност за претворање во животни. Вијаго е 379-годишен стокмен фраер од 18 век, која првично отпатувал за Нов Зеланд во 1910-тите во потрага по љубовта на неговиот живот Кетрин; Владислав е 862-годишник познат како „Владислав Боцкачот “, кој е прогонуван од сеќавањата на неговиот душман „Ѕверот“; и Дикон е 183-годишен поранешен нацист и „младиот бунтовник“ на групата, кој бил каснат од Питр - вампир 8,000 години стар, кој се однесува како избегано животно.
Секоја вечер, Вијаго, Владислав и Дикон фаќаат автобус во градот и ги шетаат улиците на Велингтон за да најдат луѓе за убивање. Човечкиот слуга на Дикон, Џеки, врши работи за вампирите и ги чисти крвиштата што ги оставаат по нивното хранење. Мажена мајка, Џеки се надева дека ќе достигне бесмртност - но фрустрирана е што Дикон нема да ја претвори во вампир како што ветил. Дикон бара Џеки да донесе девици во станот, така што вампирите ќе можат да се хранат од нив. Таа мами жена што ја навредувала во основно училиште и Ник, нејзиното поранешно момче од детството, во станот. Иако ниеден не е девица, жената е убиена, а Ник е нападнат од Питр. Ник го преживува нападот и станува вампир.
Два месеци подоцна, вампирите го прифаќаат Ник во својата група и се поврзуваат со неговиот човечки пријател Сту - компјутерски аналитичар кој ги запознал со модерната технологија, како што се Интернет и камери. Вијаго користи Интернет за да ја пронајде Кетрин, која сега е 96-годишна вдовица која живее во дом за старци во Велингтон, а исто така накратко повторно се поврзува со својот стар слуга Филип. И покрај тоа што ги вовлекол своите нови пријатели во популарните барови и клубови, Ник се мачи да се прилагоди на животот како вампир. Ник, исто така, е презиран од Дикон, кој ја одбива новата популарност на Ник и неговото безгрижно откривање на неговиот вампиризам на странците што ги среќава. Еден од овие странци, ловец на вампири, во текот на денот упаѓа во подрумот на станот и го убива Питр со тоа што го изложува на сончева светлина.
Вампирите се бесни кога откриваат дека Ник индиректно ја предизвикал смртта на Питр, а Дикон се обидува да го убие Ник пред да биде прекинат од рутинска полициска проверка. Полицијците, кои Вијаго ги хипнотизира, ги предупредуваат вампирите за бројни опасности од пожар во станот. Откако полицијата ќе замине, Ник е протеран од станот од останатите вампири, иако на Сту му е дозволено да доаѓа кога сака.
Неколку месеци подоцна, вампирите добиваат покана за годишниот Несвет маскенбал, одржуван за локалното немртво население на вампири, зомби и вештерки. Владислав одбива да присуствува откако дознал дека „Ѕверот“ ќе биде почесен гостин. Кога Вијаго и Дикон ќе пристигнат на балот, тие гледаат дека присутни се Ник, Сту и Џеки, од кои последната е претворена во вампир од Ник. „Ѕверот“ е откриено дека е поранешната девојка на Владислав, Полин, а кога се открива дека Сту и екипажот камермани се живи луѓе, гостите на забавата се закануваат дека ќе ги убијат и ќе се хранат од нив. Владислав пристигнува и се бори со новото момче на Полин, Џулијан. Сту го набива Џулијан, а вампирите и екипажот на снимателите со него бегаат од балот, само за да наидат на сопернички глутница на врколаци кои се преобразуваат под полна месечина. Еден снимател е растргнат од врколак, а Сту е тешко изгризан. Верувајќи дека Сту е мртов, вампирите бегаат и тагуваат за него.
После неколку дена, Ник се враќа во станот со Сту и врколаците. Сту открива дека го преживеал нападот и се претворил во врколак таа ноќ. Со ургирање од Сту, на глутницата и е дозволено да го посети станот и да се помири со вампирите - а прогонувањето на Ник е отфрлено. Вијаго исто така се поврзува со Кетрин, со која се претвора во вампир и се оживува нивната романса. Сцените за време на заслугите откриваат дека Владислав се смирил со Полин и Џеки го направила својот сопруг како нејзин слуга. По-заслужната сцена го покажува Дикон како се обидува да ја хипнотизира публиката за да ги заборави настаните во филмот.
Производство
Филмот е заснован на краток филм од 2005 година - Тоа што го правиме во сенките: Интервјуа со некои вампири, напишан и режиран од Ваитити и Клемент, а во главните улоги се Џони Браф, Кори Гонзалез-Мекјуер и Сту Ратерфорд во нивните улоги на Дикон, Ник и Сту редоследно. Адаптацијата на играниот филм е снимена во Велингтон во септември 2012 година и била прв игран филм на Ваитити после Момче.
Сту Ратерфорд, информатичар и средношколец од средното училиште на Ваитити во реалниот живот, првично му било кажано дека ќе има само малку дел во филмот за да дејствува поприродно при снимањето. Тој не сфатил дека неговата улога е толку важна сè до премиерата на филмот.
Според Ваитити и Клемент, нивните омилени филмови за вампири биле Изгубените момчиња, Дракула на Брам Стокер и Интервју со вампирот. Сите овие филмови се силно цитирани или наведувани во филмот, заедно со многу други филмски жанрови, како што се Блејд, Самрак и Бафи убиецот на вампири. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; <span title="I haven't been able to find any verification of references to these and they're not mentioned in The Globe & Mail interview cited for previous sentence (September 2018)">потребно е цитат  &#x5D;
Музика
Музиката за филмот била компонирана Plan 9. Во почетните заслуги на филмот е покажана песната „You're Dead“ од Норма Танега, откако Клемент и Ваитити биле запознаени со песната од уредникот на филмот Том Иглс. Во трејлерот и крајот на филмот ја има песната „Ласточка“ од рускиот рок бенд Ленинград.
Објавување
Филмот бил објавен во ограничено издание на 13 февруари 2015 година во Њујорк и Лос Анџелес, проследено со проекција во Сан Франциско, Ирвин, Филаделфија, Бостон, Сиетл и Вашингтон. Филмот доби регионално издание во САД во март 2015 година, од Unison Films, The Orchard, и Paramount Pictures во соработка со Funny or Die и Paladin Pictures.
Филмот бил мошне пиратиран. По затворање на пиратска мрежната страница со седиште во Маунт Велингтон, Окленд, мрежната страница откри дека, со 277.000 преземања, „Тоа што го правиме во сенките“ е еден од неговите најмногу пиратирани филмови.
Критички одговор
На Rotten Tomatoes, филмот има одобрувачка оценка од 96% врз основа на 179 прегледи, со просечен рејтинг од 7,85/10. Во критичкиот консензус на страницата се вели: „Има право да биде попаметен, посвеж и посмешен од било кој современ вампирски филм, Тоа што го правиме во сенките е проклето добра забава“. На Метакритик, филмот има просечен проценет резултат од 76 од 100, врз основа на 33 критичари, што укажува на „генерално поволни прегледи“.
Сепак, Марк Кермод му дал на филмот негативен преглед. Две години подоцна на BFI Player, Кермоде го ставил овој филм на неговиот список на BFI Player и дал позитивен преглед.
Кино-благајни
Тоа што го правиме на сенките заработил 2 милиони американски долари во Нов Зеланд и 3,4 милиони американски долари во САД. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2016)">потребно е цитат  ]
Домашна медија
Тоа што го правиме во сенките бил објавен на ДВД и на Blu-ray на 26 ноември 2014 година од страна на Weltkino Filmverleih. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2016)">потребно е цитат  ]
Предложено продолжение
Продолжението на филмот, фокусирано на врколаците прикажани во „Тоа што го правиме во сенките“, било во развој, но запрело поради некои нерешени производствени проблеми. Првично се шпекулирало дека ќе биде насловен Toa што го правиме под месечевата светлина, работниот наслов подоцна бил објавен како „Ние сме Волци“.
Во мај 2019 година, Ваитити кажал: „Ние сме волци“ е филмот што јас и Џемејн продолжуваме да се преправаме дека го правиме. На секои две години кажуваме, ние го правиме овој нов филм наречен „Ние сме волци“, во кој прикажува врколаци во филмот “, кажал Ваитити. „Лошо ми е што дури сега го спомнувам затоа што постојано го зборуваме, [но] тоа е кога татко ќе рече:„ Да, ќе бидам дома за Божиќ “. Претпоставувам дека сме само двајца татковци надвор на патот, уживајќи во нашите животи движејќи се: „Ние не доаѓаме дома за Божиќ“. Ќе испратиме разгледница. Не е како да не сакаме да се вратиме дома за Божиќ. Не би сакале ништо повеќе, но многу срања се одвиваат. Кога ќе умреш? Дали имате ... рок пред вашата смрт? Гарантирам пред тоа. Пет години, 10 години? Ни требаше седум години да го напишеме [првиот] филмот, па вие пресметајте. Тоа беше тажна работа да се каже“.
Кратки филмови
Во 2005 година, Ваитити и Клемент го напишале и режирале краткиот филм насловен „Тоа што го правиме во сенките: Интервјуа со некои вампири“, кој е претходник на долгометражниот филм. Глумците на филмот биле Џони Браф, Кори Гонзалез-Мекјуер и Сту Ратерфорд во нивните улоги на Дикон, Ник и Сту редоследно.
Паранормално во Велингтон
Во септември 2016 година, било откриено дека Ваитити и Клемент планираат иследничка комедиска серија заснован на полицајците, О’Лири и Миног, кои имаа помали улоги во филмот, со наслов Паранормално во Велингтон. Продуцентите на серијата им доделиле на Ваитити и Клемент 1 милион долари за производство на шест 30-минутни епизоди за серијата, што се емитувала на TVNZ 2 од 11 јули 2018 година. Ликот Ник од филмот се појави и во епизодата „Нормална ноќ“. New Zealand On Air објавил дека вториот серијал со тринаесет епизоди ќе се емитува во 2019 година.
Паоло Бои
Паоло Бои (италијански:Paolo Boi)(роден во 1528 во Сиракуза - починал во 1598 во Неапол) бил италијански шахист. Тој бил еден од најдобрите шахисти во 16. век. Многу патувал и играл во многу градови во Италија, Турција и Унгарија. Паоло Бои, учествувал на турнирот во Мадрид во 1575. Тој, исто така го победил и папата.
Паоло Бои, бил понат и по прекарот Il Siracusano, бидејќи е роден во Сиракуза.
Бухочи
Бухочи (Buhoci) — општина во округот Бакау во Романија.
Милош кај Латините
Милош кај Латините (српски: Милош у Латинима) е српска епска, јуначка песна.
Содржина
Кнезот Лазар го испраќа Милош Обилиќ да го собере арачот од Латините. Тие го пречекуваат убаво и со гордост му ја покажуваат црквата св. Димитрија, а тој пак ги фали српските манастири. Притоа, тој се обложува во илјада дукати дека може да го фрли боздоганот високо преку црквата. Кога боздоганот паѓа на земјата, тој убива двајца синови на банот и четири генерали и поради тоа Латините го ставаат в затвор. По некое време, покрај затворот поминува Коста Циганот, кој му носи хартија и Милош му испраќа писмо на кнезот Лазар, барајќи да го ослободи. Тогаш, кнезот Лазар им напишал писмо на Латините, барајќи да го ослободат Милош и да му го дадат арачот и наградата од опкладата при што им се заканува дека ќе има ја запали земјата. Латините се исплашиле и го ослободиле Милош.
Друштво на физичарите на Република Македонија
Друштвото на физичарите на Република Македонија (ДФРМ) — научна и образовна организација основана во 1949 година во Скопје, Македонија. Официјалното нејзино седиште се наоѓа во просториите на Институтот за физика на Природно-математичкиот факултет при универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје.
Друштвото е претставителна организација на сите кои се занимаваат со физика, или некоја од сродните науки, во Република Македонија. Истото се појавува како организатор на регионалните (од 1967 година) и републичките (од 1957 година) натпревари по физика за ученици од основното и средното образование. А, од 2013 година на Републичката олимпијада по физика. Секоја година на овие натпревари учествуваат повеќе од 500 ученици, од кои се бираат најдобрите за да ја претставуваат Македонија на Меѓународната олимпијада по физика. Водачот на македонскиот тим на олимпијадата се избира меѓу членовите на Друштвото, а досега оваа функција ја имаат извршувано Проф. д-р Виктор Урумов (1995 - 2011) и г-дин Станиша Вељковиќ (2012 - ). На оваа престижна маѓународна научна олимпијада, македонските претставници досега имаат освоено еден бронзен медал и пет пофалници.
Организација
Друштвото го избира своето претседателство и останати функции на двегодишни мандати меѓу сите свои членови. Неговите управни тела се Извршен одбор, Комисија за натпревари и Редакција. Претседателот, секретарот и благајникот на Друштвото се избрираат од членовите на извршниот одбор. Моментален претседател на ДФРМ е проф. д-р Ламбе Барандовски.
Издавачка дејност
ДФРМ издава две списанија: Импулс и Македонски наставник по физика. Има и богата издавачка дејност во вид на книги.
Маска
Маската е предмет во облик на човечки или животински облик или во вид на апстрактен симбол којшто се става на лицето служејќи за забава, за глума или за верски церемонии.
Развој
Традицијата на маските, се развила од свечените дворски забави и приредби на војводството Бургунду, на крајот на Средниот век. Маските биле типичен ласкав подарок за принцот од неговите гости и понекогаш се комбинирале со овчарски приредби, митолошки преданија и драматични елементи на етичка дебата. На овие собири, секогаш имало политичка и социјална употреба на алегоријата. На ваквите забави најчесто се прославувале родендени, свадби, доаѓање на нов владетел, и секогаш завршувале со слика на потполно блаженство и единство. Tематиката на маските, било пожелно да биде со класична содржина, а не христијанска, а вештината била дел од „Големиот танц“. Потоа, маските биле подложувани на третманот наречен „Манирист“, а овој третман бил спроведуван од рацете на врвни уметници, како: Џулио Романо и Иниго Џонс. Поддржувачите на теоријата „нова критика“, во дела како расказите на Бевингтон и Холбрук „The Politics of the Stuart Court Masque“ (1998 година), го посочиле политичкиот контекст на маските. Понекогаш, не било тешко да се најде политичкиот контекст, како на пример: „ Победата на мирот“ („The Triumph of Peace“), во кој била вложена голема сума на пари од парламентот на Чарлс I, што претставувало голема навреда за Пуританците. Дворските забави на Катерина де Медичи, кои често биле и отворено политички, биле меѓу најспектакуларните забави во нејзиното време, иако „интермецо“ забавите на дворецот на Медичи од Фиренца ѝ биле доста конкурентни.
Маските биле форма за изразување свечен и учтив начин на забава, кој почнал да се користи во 16 и на почетокот на 17 век во Европа, иако во Италија бил развиен и порано, но во форми како интермецо. Во маските биле вклучени и музика и танцување, пеење и глумење, со детална сценографија, каде што архитектонскиот облик и костимите ги дизајнирале познати архитекти, за внимателно да се претстави алегорија, со која му се додворуваат на господарот. Најмувани биле професионални глумци и музичари за деловите од свеченоста, во која се зборувало и се пеело. Често, учесниците во маската, кои не зборувале, ниту пееле, биле дворјаните: Џејмс I, сопругот на кралицата Ен од Данска која често танцувала со своите придружнички од маските, од 1603 до 1611 година; и Хенри VIII и Чарлс I, кои настапувале во маските во нивните дворци. Во традицијата на маските, Луј XIV танцувал балет во Версајската палата, со музика на Лили.
Пантомима
Во традицијата на англискиот театар, пантомимата е маска со тивка пантомима, обично со алегорична содржина, која зависи од поводот на драмата или нејзината тема. Најпознатата пантомима е онаа одиграна во „Хамлет“. Пантомимите можат да бидат спектакл на движења, како еден редослед, како во „Шпанската трагедија“ (Spanish Tragedy) од 80-ите години на XV век, или може да бидат како една сликовита, жива сцена, како во онаа од Шекспир, „Перикле, принцот на Тир“ (Pericles, Prince of Tyre), сцена која веднаш и многу детално ја разјаснува поетот-раскажувач, Говер. Пантомимите биле средновековни елементи, кои продолжиле со својата популарност во почетоците на „театарот на англиската ренесанса“, но додека дошле на сцена „Перикле“ (1607-1608 година) и „Хамлет“ (1600-1602 година), тие, веројатно, веќе биле старомодни. Во англиските маски, во сите делови, во кои имало само музика, таа била придружувана од пантомима.
Англија
Во Англија, тјудорските дворски маски се развиле од „гајзинг“ (децата одат од врата на врата за празникот Халовин, и собираат овошје, бомбони,..), каде алегорично маскирана личност ќе се појавела со собрано друштво, сите маскирани на една тема, според поводот, и сето тоа, секако, придружено со музика. На пример, маските изведувани во дворецот на Елизабета I ги претставувале слогата и единството помеѓу кралицата и кралството. Пример за описна нарација во церемонијална маска има маската на „Седумте смртни гревови“ во „Волшебниот свет на кралицата“ (The Faerie Queen) на Едмунд Спенсер. Во романот „Кенилворт“ (Kenilworth) од Сер Волтер Скот, од 1821 година, е опишана посебно разработената маска, изведувана во времетраење од две недели за Елизабета.
Подоцна, во дворецот на Џејмс I, елементите на нарација во маската станале позначајни. Содржината, честопати, била со класични или алегорични теми, со величање на кралот или благородникот. На крајот, публиката, им се придружувала на танцувачите на сцената, за последниот танц. Бен Џонсон напишал голем број на маски, со кореографија на Индиго Џонс. Нивните дела се сметаат за најзначајни. Сер Филип Сидни, исто така, пишувал маски.
Вилијам Шекспир, исто така, напишал интермецо маски во „Бура“ (The Tempest), што модерните познавачи сметаат дека има големо внимание од текстот на маската на Бен Џонсон, со кореографија на Индиго Џонс. Исто така, во „Ромео и Јулија“ и „Хенри VIII“ има делови од маски. „Комус“ (Comus) на Џон Милтон (со музика на Хенри Лос), е опишувана како маска, иако, главно, се смета за овчарска драма.
Англиската полуопера, која се развила во доцниот XVII век, опера во која соработувале Џон Драјен и Хенри Парсел, позајмува некои елементи од маската и елементи од „Француската опера“ на Жан Батист Лили.