cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Црква „Св. Троица“ - Чучер-Сандево
Историја
Историските податоци навестуваат дека црквата постоела многу одамна и дека била подигната од страна на српскиот крал Милутин, односно потекнува од крајот на век. Во 1856 година започнала изградба на целосно нова градба по иницијатива на селскиот учител Никодин. Сепак, низ времето, црквата останала целосно запустена и во 1938 година, таа мала стара градба била срушена и се започнала изградба на нов поголем храм. Меѓутоа со отпочнувањето на Втората светска војна, црквата не била довршена.
Архитектура
Старата црква била многу убава и повеќе од половина градба била сокриена во земја. За да се дошло до олтарот требало да се слегува по многу скалила.
Градбата на новиот храм е со големи димензии и солидна изработка.
Фрескоживопис
Според натписот кој стоел до влезната врата на старата црква, живописот во црквата бил завршен на 29 октомври 1856 година од страна на Дичо Зограф. Сепак, при најновите теренски истражувања овој податок не може да се потврди, бидејќи старата црква е целосно срушена и е започната градба на нов храм. Со тоа, живописот на Дичо е целосно уништен.
Иконостас
Кон крајот на 1856 година, Дичо Зограф ги изработил сите престолни икони и крстот над иконостасот.
За потребите на иконостасот ги изработил престолните икони Исус Христос Седржител, Богородица со Христос, Свети Јован Претеча, Свети Никола, Свети Атанасиј Александриски, Крунисување на Богородица, Свети Архангел Михаил, Свети Харалампиј и Света Петка.
Дичо, исто така, го изработил и крстот над иконостасот со Богородица, Свети Јован Крстител и Распетието Христово во средината.
Список на државни водачи во 909 година
Ова е список на државни водачи во 09 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Далгов-Дебериц
Далгов-Дебериц (Dallgow-Döberitz) — општина во округот Хафеланд, во Бранденбург, Германија.
Географија
Се состои од селата Далгов-Дебериц, Рорбек и Зебург. На исток се граничи со округот Шпандау на Берлин. Соседни општини се Фалкензе на север и Вустермарк на запад. На југ се наоѓа поранешниот голем воен полигон Деберицер Хајде, сега главно природен резерват управуван од фондацијата Хајнц Зилман.
Историја
Царската германска војска основала воен полигон во 1894 околу историското село Дебериц, кое било напуштено од неговите жители.
Во текот на Летните олимписки игри 1936 во соседниот Берлин, општината била домаќин на дел од дисциплините во модерниот петобој и коњичките спортови.
Помеѓу 1945 и 1951, Далгов имал улога на граничен премин за автомобили помеѓу советската окупациска зона (до 1949, потоа Источна Германија) и британската окупациска зона (до 1949) и потоа со Западна Германија или поточно со Западен Берлин. Сообраќајот бил предмет на одредбите од Меѓузонскиот сообраќај. Откако преминот го презела источногерманската полиција преминот бил поместен кон исток.
Филмот „Бранот“ од 2008 бил снимен во гимназијата Марија Кири во општината.
Долно Татеши
Долно Татеши — село во Општина Струга, во околината на градот Струга.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во северните предели на Струшкото Поле.
Историја
На крајот на XIX век, селото било дел од Струшката нахија во Охридската каза на Отоманското Царство.
Бризеланг
Бризеланг (Brieselang) — општина во округот Хафеланд, во Бранденбург, Германија.
Долно Татеши
Историја
Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Vo Салоника“ се вели дека во 1873 г. селото имало 160 муслимани.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Татеши (Горно и Долно) живееле 750 жители, од кои 450 Албанци и 300 Македонци.
Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 699 жители, од кои 697 Албанци и 2 останати.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живеел 351 жител, од кои 1 Македонец, 349 Албанци и 1 лице без податоци.
Родови
Долно Татеши е албанско село.
Родови во селото се: Рамани, Дика, Беќири, Азизи, Ферати, Суља, Ризвани и Алими. Сите родови заедно имаат 58 куќи). Намножени се од ист предок Азиз кој се доселил од селото Слатино, Голо Брдо (Албанија); Тоски (3 к.) доселени се од соседното планинско село Тоска, таму се доселени од селото Велчани во јужна Албанија.
Црква „Св. Спиридон“ - Зеленград
Свети Спиридон — главна манастирска црква во рамки на Зеленградскиот манастир.
Местоположба
Црквата се наоѓа на самата атарска граница на кратовското село Луково и пробиштипското село Зеленград.
Историја
Изградбата на црквата започнала во 2006 година, а уште истата година била живописана. Осветена била заедно со манастирот на 21 јули 2007 година од страна на Архиепископот Охридски и Македонски г.г. Стефан.
Архитектура
Градбата има правоаголна основа и се состои од два дела. Првиот дел кон којшто води влезната дрвена врата е понизок. Над влезната врата е живописан ликот на Свети Спиридон. На предниот ѕид од вториот дел се наоѓа уште една влезна врата. Црквата е изградена од камен и тули, и целосно покриена со ќерамиди. Внатрешноста е живописана од страна на зорафите Драган Ристески од Охрид и Лазар Лечиќ од Војводина. На една од фреските е прикажано Успението на Пресвета Богородица.
NGC 2412
Откривање
Објектот е откриен во 1886 година од страна на Ј. Герхард Лохсе, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 15,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2412 е од видот *2.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 7 ч 34 м 21,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 8° 32' 51".
Други поделби
Проучување на NGC 2412 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 184; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 765. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1527.
Гоце Делчев (село)
Гоце Делчев — село во Општина Гази Баба, во околината на градот Скопје.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во Скопската Котлина, на 10 километри источно од центарот на Скопје. Лежи долж регионалниот пат Скопје - Велес (Р1102), на левиот брег на Вардар. Лежи помеѓу селата Трубарево и Јурумлери, но практично сите три се споени во една последователна целина.
Историја
Населбата е официјално прогласена за одделно населено место некаде кон крајот на XX или почетокот на XXI век, бидејќи за првпат е попишана во 2002 г.
Население
Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 1.405 жители, од кои 1.291 Македонец, 8 Турци, 14 Роми, 62 Албанци, 3 Власи, 20 Срби и само 7 останати.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.402 жители, од кои 1.205 Македонци, 71 Албанец, 2 Турци, 15 Роми, 10 Срби, 4 Бошњаци, 9 останати и 86 лица без податоци.
Војна на ѕвездите Епизода 6: Враќање на џедајот
Војна на ѕвездите Епизода 6: Враќањето на једите (оригинален наслов: Враќање на једите) е американски научно-фантастичен филм од 1980 година и е трет игран филм и шеста епизода од сагата на "Војна на ѕвездите" на Џорџ Лукас, која во Германија Издаден на 9 декември 1983 година, и Империјата го возвраќа ударот продолжува. Алтернативно, филмот е познат и како Војна на ѕвездите: епизода VI - Враќањето на једите
Содржина
Телото на Хан Соло, замрзнато во карбонит, сега е во сопственост на Џаба, кој го поставил во својата пустинска тврдина на Татоин како бизарна декорација на ѕидот. Леја во обид да го спаси Хан, принцезата Леја е фатена и држена како личен роб од Џаба. Меѓутоа, во операцијата за спасување, Лук Скајвалкер успева да ги ослободи неговите двајца пријатели. Лук потоа го поставува системот Дагоба да ја заврши својата обука со стариот јади мајстор Јода. Сепак, Јода му кажува на Лук дека не му е потребна понатамошна обука за да се соочи со Вејдер и да го порази. Победата на Вејдер ќе го направи Лук једи витез. Покрај тоа, Јода потврдува дека таткото на Вајдер Лук некогаш бил студент на Оби-Ван Кеноби. Кратко потоа, Јода мирно минува на старост и станува еден со моќта. По смрта на Јода, Лук учи преку моќта на Оби-Ван Кеноби, кој му се јавува на Дагоба, дека Леја е неговата близначка сестра.
Во меѓувреме, Бунтовничката флота се собира, да подготви за решавачката битка против силите на Империјата. Помоќна Смрт Ѕвезда чија изградба лично ја надгледува императорот.
Една мала бунтовничка единица, предводена од Хан, Лук и Леја, на шумската месечина Ендор го уништува генераторот на штитот што ја опкружува Смрт ѕвезда. Но, Лук има и други планови: тој сака повторно да се соочи со својот татко Дарт Вејдер повторно во двобој и да го врати од темната страна на моќта во светлата. Тој доброволно е фатен за оваа намена. Тој е однесен во Смрт ѕвезда од Дарт Вејдер, каде што императорот веќе го чека.
Во меѓувреме, Хан и Леја со зацеда се обидуваат да го разнесат штитот и се заробени. Додека пристигнува бунтовничката флота, штитот на Смрта ѕвезда сè уште е активен, а Империалецот Армада имплицира во навидум безнадежна битка. Во услови на ситуација на бунтовниците, очајниот отворот го напаѓа империалецот, но е спречен од страна на Вејдер, битката меѓу двете почнува со светлосна мера. Во меѓувреме, на месечината, плимата се врти: заробените бунтовници неочекувано добиваат помош. Евокс, домородците на месечината, го сметаат С-3ПО за божество поради својата златна обоена метална школка. Протоколот дроид, според упатствата на Лук ги тера Евокс да се сојузува со бунтовниците. Заедно можат да ги победат империалските трупи и да го разнесат генераторот на штитот.
Нападот на Смрт ѕвезда започнува додека Лук сè уште се бори против Дарт Вејдер. Лука знае дека ако се предаде на својата омраза и го убива Вејдер, тој ќе падне на темната страна на моќта. Повторно и повторно се обидува да се држи назад. Лук дава во неговата омраза. Кога Вејдер лежи без одбрана на нозете на Лук, императорот го замолува да го убие Вејдер. Лук пак го фрла своето оружје и одбива. Императорот потоа сака да го убие со силни удари, Вејдер сѐ уште зазема страна за својот син Лук, кој го бара од болка за помош. Вејдер го зграпчува својот господар и го фрла во реакторска осовина на Смрт ѕвезда. Императорот е мртов. И Дарт Вејдер, кој е тешко повреден од изумрената темна сила од императорот, се распаѓа. Но, пред да умре, му дозволува на неговиот син да ја отстрани црната маска, за да може да го види со свои очи. Лук кој требаше да го спаси својот спасен татко, може само да избега со трупот на Вејдер од Смрт ѕвезда.
Нападот на бунтовниците, исто така, довело до успех кратко потоа, а втората Смрт ѕвезда е уништена во масовна експлозија.
На прославата на победата на шумската месечина, Лук повторно се сретнува со своите пријатели. За време на прославата на победата се појавиле моќните духови на Оби-Ван, Јода и Анакин Скајвалкер, при што Анакин се појавувал во својата млада форма. Филмот завршува со празничен бунт, во кој многу планети во галаксијата го слават нивното ослободување од владеењето на царството на Империјата.
Наслови и верзии
Во 1997 година, филмот беше повторно издаден како специјално издание во театрите. Оваа верзија е проширена со нови технички можности (повеќе специјални ефекти, замена на модел-засновани ефекти од компјутерски генерирани) и е исто така неколку минути подолго.
Лого со "погрешен" наслов на филмот За обновен DVD порака во 2004 година беше пуштен во маркетинг на додавање специјално издание. Сепак, терминот Специјално издание неофицијално продолжува да се користи за сите филмски верзии од 1997 година, за да ги обележи овие дигитално прегледани од претходните верзии.
Try This
Try This е третиот студиски албум од поп пејачката Пинк. Издаден е на 11 ноември, 2003. Од албумот се издвоиле сингловите „Trouble“, „God Is a DJ“ и „Last to Know“, а исто така тоа е и нејзиниот прв албум кој добил предупредување од Parental Advisory. Try This воедно е и најслабо продаваниот албум на Пинк до денеска, со повеќе од 700,000 копии во САД и преку 3 милиони копии ширум светот. Албумот добил платина од RIAA со еден милион транспортирани копии во САД. Try This исто така е и последниот албум на Пинк во соработка со Arista.
Космос-792
Космос-792 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 28 јануари 1976 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 40 килограми. Космос-792 бил комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 115,1 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 74,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1490 км, а најмалото на 1435.
IC 964
IC 964 — галаксија во соѕвездието Кит, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 28 ноември 1896 година од страна на Гијом Бигурдан.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 964 е од видот NF.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 0 ч 37 м 40 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +2° 40' 18"".
Други поделби
Проучување на IC 964 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Користена литература
Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679)
Камин
Камин — архитектонски елемент кој се состои од место во кое се наоѓа оган, обично за огрев но понекогаш и за готвење. Местото во кое седи оганот се нарекува ложиште; за издув на гасови се користи оџак или друг пламеник. Додека највеќето камини се направени за соби, има итн. надворешни камини за вечерна топлина, готвење на отворено или за украсни цели.
Употреба
Во поладни клими низ светот, каминот или огништето отсекогаш биле централен елемент во домаќинствата, бидејќи на луѓето им дава топлина и опстанок низ зимата. Чувството на директна топлина, како и хипнотичните јазици на дрвениот оган, даваат пријатна атмосфера во ладни услови и денес.
Како резултат на ова луѓето се собираат околу камин за разговор и зацврстување на семејните врски. По работниот ден, ова често е местото каде семејството се собира навечер пред спиење.
Наткаминската полица е централен елемент во украсувањето на една соба. Ова уште одамна овозможувало уникатна можност за архитектот/дизајнерот да создаде личен израз во ентериерот. Историски, наткаминската полица го дефинира стилот во која е уредена целата соба.
Видови камини
На многу места јагленот, дрвото и тресет како гориво се заменуваат со почист и побезбеден природен гас или струја. Гасните камини согоруваат по малку од горивото на игрив начин кој го имитира дрвениот оган. Во последно време се користат и самостојни камини без огниште и оџак, кои сепак даваат амбиент и добро и грејат собите.
Многу од новите домови од средна или пониска вредност воопшто не се опремени со камини, бидејќи греењето уште одамна е централно или електрично, а неговата друштвена функција ја имаат заменето медиумите. Некои камини се затворени за да не се користат, со табла врз отворот или плоча врз оџакот, за да не излегува топлиот воздух. Постојат и префабрикувани камини кои се набавуваат заради помалата цена, но се со ограничен избор на стилови и големини. Најтрајни се камините од тули и камен и можат да се направат според точните барања за големина на отворот, длабочина и украсување. Затоа овие се и значително поскапи.
Видови камини се:
Историја
Најразлични форми на камин постоеле кај секој народ веќе најмалку 1 милион години. Најпрвите биле огништа во дупки во средиштето на едно живеалиште. Чадот одел низ дупка во покривот. Илјадници години потоа, со развојот на двокатните градби, каминот бил преместен од надворешната страна. Во ова време камините сѐ уште се луфтирале хоризонтално, па чадот го оддувувал ветар нанадвор, но и навнатре. Со цел да се регулира овој проблем измислен е оџакот.
Во 1678 принцот Руперт, внук на Чарлс I, ја подигнал решетката на каминот, и сот тоа го подобрил воздушниот тек и вентилацијата. Во 1700-тите пак гледаме важен напредок на таа технологија. Бен Френклин направил комора со која во голема мера се подобрила ефикасноста на каминот и дрвената печка. Исто така тој го подобрил воздушното струење со тоа што влечење на воздух од подрумот, па вентилирајќи подолг простор при врвот. Во доцниот XVIII век, гроф Румфорд направил камин со високо, но плитко ложиште кое многу подобро го вадело чадот надвор. Ова е основата за современиот камин.
Алатки
Веројатно најважен дел од каминот е железната плоча зад оганот. Добрата плоча не само што го штити ѕидот, туку и ја зголемува ефикасноста на огништето до 50%. Ова е бидејќи плочата од лиено железо зрачи топлина во собата, особено ако е дебело.
Денес има сочувани вакви алатки изработени во Европа пред 1550.
Алпско скијање на Зимските олимписки игри 2010 - суперкомбинација за жени
Натпреварите во суперкомбинација во алпско скијање во женска конкуренцијана Зимските олимписки игри 2010 се одржаа на 18 февруари на патеката во Вислер.
Натпреварите во спуст се одржаа со почеток во 9:30 по месно време (UTC-8), а натпреварите во слалом со почеток во 12:30.
Олимписка првенка стана Марија Риш од Германија.
Македонска Тур де Франс експедиција
Македонска Тур де Франс експедиција (скратено: МТдФЕ; Macedonian Tour de France Expedition) — патување организирано од здружението ВЕЛОЕВРОПА, кое се одржува секоја година во јули и август. Целта на експедицијата е искачување на планинските превои на Алпите и Апенините. Досега се изведени пет експедиции почнувајќи од 2011 година. Организатор и водач на експедицијата е Слободан Трајковски.
Почетоци
Идејата за возење на Алпите доаѓа од Слободан Трајковски, кој зимата 2010 година започнува подготовки за изведување на експедиција којашто би ги посетила Француските Алпи, би искачувала планински превои и попатно би проследила неколку етапи на познатата трка Тур де Франс. Подоцна на идејата се приклучуваат Јован Јованов, Марко Митиќ и Гоце Шутевски. Подготовките вклучувале исцртување на рутата којашто требало да се извози, собирање на финансиски средства, купување на кампинг и велосипедска опрема, кондициски тренинзи и подобро запознавање помеѓу велосипедистите.
Експедиции
До 2015 година биле изведени пет експедиции. Осум велосипедисти од Македонија досега биле учесници на експедицијата.
2011
Првата експедиција била изведена од 16 јули до 7 август. Таа година учествувале и најмногу велосипедисти, тоа се: Слободан Трајковски, Јован Јованов, Марко Митиќ и Гоце Шутевски. Тоа воедно била и најдолгата експедиција. Рутата ги вклучила поголемите градови: Милано, Новара, Торино, Бријансон, Гренобл, Валенс, Романс, Оранж, Авињон, Екс ен Прованс, целиот Азурен брег со Сен Тропе, Ница, Кан, Монте Карло, Ментон, за да продолжи во Италија со Санремо, Џенова, Пиза, Емполи, Фиренца, Болоња, Парма, Пјаченца и Монца. За одбележување е дека членот Гоце Шутевски беше на едно поголемо патување од 6500 километри коишто ги помина за 52 дена, и со Експедицијата беше само еден дел од тоа големо патување. При тоа биле проследени 4 етапи на Тур де Франс и тоа во Сестриере, Гренобл, Алп Дуез и Галибие. Заради популарноста на сликите со македонските знамиња истакнати на целта на неколку етапи, членовите на Експедицијата беа пречекани од педесетина велосипедисти на плоштадот Македонија на денот на нивното враќање.
2012
Во составот на втората експедиција остануваат Слободан Трајковски и Јован Јованов и е изведена од 7 до 26 јули. Рутата започна во градот Лозана во Швајцарија, а заврши во Берн. Таа година е посетена и последната етапа на Тур де Франс во Париз. Попатно беа посетени други големи градови како Гренобл, Лион, Мулан, Бурж, Орлеан, Шартр, Безансон, Анси, Албервил Шамбери и Сен Жан де Мориен.
2013
Третата експедиција се вози од 9 до 26 јули. Составот се менува, но за првпат во тимот влегува едно девојче. Членови се Слободан Трајковски, Надица Димовска и Андон Сикавица. За одбележување е екстремно лошото време на Алпите кога седум дена по ред члановите ги следи силен дожд. Но, и покрај тоа, тие ги исполнуваат целите поставени на почетокот во однос на следени ТдФ етапи и искачени превои. Заради многу лошо време пред самиот превој на Кол ду Галибие тие решаваат да се вратат назад. Но, затоа тие искачуваат три други превои, вклучувајќи го Мон Венту каде го гледаат финишот на седумнаесеттата етапа на ТдФ и се среќаваат со директорот на трката Жан-Луј Пиже. Поголеми градови се: Торино, Гап, Гренобл, Анси, Сен Жан де Мориен и Модан.
2014
Заради недостаток од привлечни ТдФ етапи на Алпите, членовите на експедицијата решаваат да одат само во Италија и да возат на Доломитите во периодот од 13 до 24 јули. Членови на Експедицијата се Слободан Трајковски и Марко Ленчевски. Планот на оваа Експедиција беше искачување на високите превои Стелвио, Мортироло и Гавиа, но биле откажани заради студеното време на тој дел на Алпите. Тие превои биле заменети со Пасо ди Маурија и Монте Грапа. Поголеми градови коишто биле посетени се: Удине, Кортина дампецо, Тренто, Верона, Падова, Басано дел Грапа и Виченца. За одбележување е искачувањето на превојот Монте Ѕонколан на 1750 метри и кампувањето две вечери на Лаго ди Гарда.
2015
Експедицијата повторно се враќа во Франција. Во чест на малиот јубилеј петта година по ред на Алпите, членовите на експедицијата си поставуваат за цел да искачат 10 планински превои во десет дена, вклучувајќи го највисокиот во Европа - Кол дела Бонет на 2802 мнв, и третиот највисок превој Кол дел Ањел на 2744 мнв. Членови на Експедицијата се Слободан Трајковски и Теодор Неделковски. Игор Јовановски исто така требало да биде дел од екипата, но се откажал во последен момент заради болест. Поголеми градови коишто биле посетени се: Милано, Торино, Гап, Бриансон, Сен Жан де Мориен, Аоста и Ивреа.
Цели
Уште на почетокот целта на Експедицијата било искачувањето на планинските превои на Алпите коишто претставуваат своевиден споменик на светскиот велосипедизам. Затоа биле искачени вкупно 30 превои вклучувајќи го највисокиот во Европа — Кол дела Боне на 2802 метри.
Достигнувања
Членовите на Експедицијата за пет години имаат проследено 19 етапи на Тур де Франс во живо, искачено 30 планински превои на Алпите, Јура и Апенините и поминато околу 7500 километри. Исто така се сретнале и со директорот на Тур де Франс, Жан Луј Пиже и стручниот коментатор на телевизискиот канал Јуроспорт, Шон Кели. А биле искачени и највисокиот и третиот највисок превој во Европа — Кол дела Боне на 2802 м.н.в. и Кол дел Ањел на 2744 м.н.в. Исто така, поминале и шест од вкупно осум гранични премини помеѓу Италија и Франција. И посетиле 5 држави: Италија, Франција, Словенија, Швајцарија и Монако. Посебно значење има фотографијата снимена на целта на петнаесеттата етапа на Тур де Франс 2013 кога се појавуваат три македонски знамиња во позадина на Крис Фрум, победникот на етапата и целата трка на крај.
Искачени превои
Експедицијата има искачено триесетина превои во рамките на досега изведените експедиции.
Поддршка
Во текот на петте експедиции велосипедистите имаа поддршка од пријатели во неколку градови во Италија и Франција. Тоа се Габриеле Порта во Милано, Марко де Фано во Торино, Ева Дучковска во Гренобл, Александра и Лудовик во Париз, Ива Кацарска во Падова.
Во јавноста
Во есента 2015 година во продукција на karas4training.com, а во соработка со здружението ВЕЛОЕВРОПА бил снимен краток документарен филм насловен „Слобода на две тркала“. Филмот ни го претставува велосипедскиот туринг раскажан низ призмата на членовите на МТдФЕ. Премиерата на филмот била на ЕХО фестивалот на 17 ноември 2015 година.
Истата година било промовирано и дигиталното издание на книгата „Мојата прва експедиција“ од Слободан Трајковски, којашто била издадена од karas4training.com во повеќе продолженија. Книгата претставува патопис и е конципирана како дневник што зборува за првата експедиција изведена во 2011 година. Текстот бил напишан во јануари 2012 година, само 6 месеци после враќањето на експедицијата назад во Македонија.
Антинуклеарно антитело
Антинуклеарни антитела (АНА) се автоантитела кои се врзуваат за компоненти од клеточното јадро. Кај нормални единки, имунолошкиот систем создава антитела против страни белковини (антигени), меѓутоа не создава против човечките белковини (автоантигени).
Постојат голем број на поттипови на АНА како што се анти-Ro антитела, анти-La антитела, анти-Sm антитела, анти-nRNP антитела, анти-Scl-70 антитела, анти-dsDNA антитела, анти-хистон антитела и др. Секој од овие поттипови се врзуваат за различни белковини или белковински комплекси во клеточното јадро. АНА се присутни кај голем број на заболувања, како автоимуни, канцер и инфекции, со различна преваленца на антитела во зависност од состојбата. Ова овозможува нивно искористување во дијагнозата на некои автоимуни заболувања, како системски лупус еритематозус, Шегренов синдром, склеродерма, Шарпов синдром, полимиозитис, дерматомиозитис, автоимун хепатит и лек-индуциран лупус.
Порфирија
Порфирија е група на заболувања при кои доаѓа до акумилирање на порфирини во организмот, што има негативно влијание врз кожата и дигестивниот систем. При акутна порфирија симптомите се јавуваат брзо и траат кратко. Симптомите на порфиричен напад вклучуваат абдоминална болка, градна болка, повраќање, конфузија, констипација, треска, хипертензија и тахикардија. Нападите вообичаено траат од неколку дена до неколку недели. Можни компликации се парализа, хипонатриемија и епилептичен напад. Нападите може да бидат поттикнати од алкохол, пушење, хормонски промени, пост, стрес, или одредени лекови.
Порфиријата претставува група од најмалку осум различни болести (наследни или стекнати), чии одлики значително се разликуваат. Заедничката одлика на сите порфирии е акумулацијата на „порфирините“ или нивните претходници во организмот. Иако тие нормално се наоѓаат во организмот - тие не се акумулираат во здраво тело. Развојот на порфиријата е предизвикан од нарушување, односно недостаток на ензим (белковина која ги стимулира реакциите во организмот) кој учествува во биосинтезата на хем, што резултира во акумулација на молекули на порфирин во организмот. Доаѓа од грчкиот збор „порфирус“ што значи виолетова (светлоцрвено-виолетова боја). Порфирија е ретка болест чија главна причина се генетските мутации. Според статистичките податоци, инциденцата е 2 случаи на 100.000 жители. Во северноевропските земји како Англија, Ирска и Шведска, порфиријата се јавува малку почесто – 2 жители на 10.000 жители. Порфиријата е позната како вампирска болест од 1985 година кога биохемичарот Дејвид Долфин утврди дека приказните за вампири се всушност приказни за луѓе кои страдаат од порфирија. Неговите аргументи се следниве: пациентите се исклучително чувствителни на светлина затоа што истата може да доведе до развој на осип (дури и умерена изложеност - честопати излегуваат само ноќе), кожата може да биде полна со лузни, кучешките заби можат да бидат впечатливи (непцата и забите можат да бидат многу напнати).
Причини
Порфирија најмногу се јавува поради недостаток на било кој од 7-те ензими на патот на синтезата на хемот. Секој од 7-те ензими е кодиран од специфичен ген. Евентуалните мутации ја запираат активноста на одреден ензим. Повеќето порфирии се наследни. Можно е да се наследи абнормален ген од едниот или од двајцата родители. Сепак, тоа не значи дека ќе се развие порфирија, туку дека станува збор за личност која го носи мутираниот ген. Оваа состојба е позната како латентна порфирија.
Симптоми
Постојат два главни вида порфирија - акутна и кожна порфирија. Акутната порфирија главно влијае на нервниот систем, додека кожната порфирија, како што сугерира името, доведува до абнормалности на кожата. Некои видови порфирија можат да бидат комбинации од овие типови и можат да влијаат и на кожата и нервниот систем.
Симптоми на акутна порфирија
Акутната порфирија е карактеристична за жените во периодот од првата менструација до менопаузата. Главните симптоми на акутна порфирија се:
Симптоми на хронична порфирија
Кожната порфирија главно се однесува на болести чии симптоми се резултат на преосетливост од сончева светлина. Нападите кај овој вид порфирија можат да траат неколку дена, а симптомите на оваа болест се појавуваат уште во детството.
Дијагноза
Дијагнозата се поставува врз основа на докажување на порфирин во урината и крвта. Оваа анализа може да го одреди и видот на порфирија. Некои пациенти имаат нормални или малку покачени вредности на порфиринот, така што примероците треба да се земат за време или кратко време по нападот. Генетската анализа е сигурна и најмногу го фаворизира дијагностичкиот третман на семејствата со познати мутации во гените. Пренаталното испитување за порфирија е исто така можно, но ретко се изведува.
Прогноза и третман
Третманот на порфирија ќе зависи од формата на болеста. Потешките случаи на порфирија имаат потреба од хоспитализација. Прогнозата на пациенти со симптоми на порфирија е значително поповолна со подобрување на терапијата и самоконтролата. Сепак, голем број на луѓе кои страдаат од порфирија продолжуваат да паѓаат во повторливи кризи, каде се јавува прогресивно оштетување со трајни последици како што е откажување на бубрезите. Потребата за аналгетици кај порфиријата може да прерасне во зависност. Гликозата, која се внесува во телото на пациентот преку централен венски катетер, помага во олеснување и модификација на симптомите.
Третман на порфирија на кожата
Овој третман вклучува избегнување на сонцето (УВ светлина) и следниве третмани: Болните од порфирија најчесто добиваат психолошка помош. Промените на телото се постојан извор на фрустрација, депресија, тага, страв, но и неизвесност на оваа болест. Пациентите со прогресивните форми на порфирија особено тешко ја прифаќаат болеста и, од ден на ден, се обидуваат да научат да живеат со „новата болест“.
Исхрана
Луѓето кои имаат генетска склоност кон развој на порфирија, сигурно треба ја избегнуваат храната што содржи: Во случај на порфирија, треба добро да се консултирате со вашиот лекар за да ве предупредат за храна и навики на живот кои се штетни за вас, а со помош на нутриционист, да добиете соодветен план за исхрана.
Денди-Вокеров синдром
Денди-Вокеровата малформација (ДВМ), исто така позната како Денди-Вокеров синдром (ДВС) (Dandy-Walker malformation МКБ 10 Q 03.1 преваленца: 1/25.000 - 35.000 живородени) е ретка вродена малформација на мозокот која настанува во текот на ембрионалниот развој на малиот мозок и четвртата мозочна комора, односно делот што ги спојува двете хемисфери на малиот мозок (церебеларниот вермис) не се формира целосно, при што доаѓа и до зголемена  ’рбетномозочната течност. Повеќето од засегнатите развиваат хидроцефалус во првата година од животот, што може да се манифестира како зголемување на големината на главата, повраќање, прекумерна поспаност, раздразливост. Други, поретки симптоми се генерално поврзани со коморбидни генетски состојби и може да вклучуваат вродени срцеви мани, абнормалности на очите, интелектуална попреченост, вродени тумори, други мозочни мани како што се агенеза на корпус калозум, скелетни абнормалности, окципитална енцефалоцела или неразвиени бубрези. Понекогаш се открива кај адолесценти или возрасни поради проблеми со менталното здравје. ДВМ е причина за околу 4,3 % од случаите на вроден хидроцефалус и 2,5 % од сите случаи на хидроцефалус.Кај ДВМ постои нарушен развој на средишниот дел на малиот мозок познат како вермис (структура меѓу двете хемисфери на малиот мозок) при што истиот е или мал или целосно отсутен, или има неправилна позиција. Во склоп на ДВМ постои и цистично зголемување на четвртата мозочна комора и зголемување на задната черепна јама.
ДВМ обично е предизвикана од цилопатска или хромозомска генетска состојба, иако предизвикувачката состојба е идентификувана само кај околу половина од оние кои биле дијагностицирани пред раѓањето и една третина од оние кои биле дијагностицирани по раѓањето. Механизмот со кој се јавува хидроцефалус кај ДВМ сè уште не е целосно разјаснет. Состојбата се дијагностицира со МНР или, поретко, со пренатален ултразвук. Постојат и други малформации кои можат силно да личат на ДВМ, а постои несогласување околу критериумите и класификациите што се користат за малформацијата.
Ендоскопската трета вентрикулостомија (ЕТВ) е помалку инвазивна опција за пациенти постари од 1 година. Поставувањто цефка е најефективно (80% од случаите), но носат најголем ризик од компликации, додека ЕТВ е најмалку ефикасен, но има најмал ризик од компликации. Стапката на смртност е приближно 15%, најмногу поради компликации од хидроцефалус или неговиот третман, што може да вклучи субдурални хематоми или инфекција. Прогнозата по успешен третман со хидроцефалус е обично добра, но зависи од која било поврзана состојба и нејзините симптоми. Оние без хидроцефалус се третираат врз основа на какви било поврзани симптоми или состојба.
Фреквенцијата на ДВМ се проценува помеѓу 1 на 25.000 до 1 на 50.000. Малформацијата првпат била опишана од англискиот хирург Џон Бланд-Сатон во 1887 година, а ја именувал германскиот психијатар Клеменс Ернст Бенда во 1954 година по американските неврохирурзи Волтер Денди и Артур Ерл Вокер.
Знаци и симптоми
Клиничката слика на ДВМ може да биде драматична или да се развие незабележано.
Симптомите, кои често се јавуваат во раното детство, вклучуваат забавен моторен развој и прогресивно зголемување на главата. Кај постарите деца можат да се појават симптоми на зголемен интракранијален притисок, како што се раздразливост, повраќање и грчеви. Можат да се јават и знаци за нарушена функција на малиот мозок, како што се нестабилност, недостаток на мускулна координација или отсечни движења на очите. Другите симптоми вклучуваат зголемен обем на главата со испакнување на задниот дел на черепот, проблеми со нервите кои ги контролираат очите, лицето и вратот и абнормалности во дишењето. ДВМ е често поврзана со нарушувања на други делови на централниот нервен систем, како и со малформации на срцето, лицето, екстремитетите, прстите на рацете и нозете.
Хидроцефалус
Најчестите и најистакнати симптоми на ДВМ се оние поврзани со хидроцефалус во постнаталниот период. Хидроцефалус се јавува кај околу 80% од пациентите со класичен ДВМ. Ова обично се манифестира во првата година од животот (85% од случаите), најчесто во првите 3 месеци. Знаците на хидроцефалус кај доенчињата вклучуваат зголемување на големината на главата, повраќање, прекумерна поспаност, раздразливост, поглед свртен на долу (познати како „очи зајдисонце“) и напади. За разлика од класичниот, само околу 30% од оние со Денди-Вокерова варијанта имаат хидроцефалус.
Невролошки
И покрај хипопластичниот церебеларен вермис, нешто повеќе од половина од лицата со ДВМ (помеѓу 27% и 84%) очигледно немаат значителна интелектуална попреченост или развојно доцнење. Сепак, многу од генетските состојби поврзани со ДВМ може да се манифестираат со доцнење во развојот и други мозочни мани. Агенеза на корпус калозум е пронајдена кај 5% до 17% од случаите. Сепак, се чини дека ова не резултира само со интелектуална попреченост. Други мозочни абнормалности за кои се знае вклучуваат хетеротопија на сивата материја, пахигирија, лисенцефалија (поплитки гребени), полимикрогирија, холопрозенцефалија и шизенцефалија. Поединците со овие одлики имаат тенденција да имаат доцнење во развојот или напади. Оние кои немаат други абнормалности на централниот нервен систем имаат тенденција да имаат нормален или блиску до нормален интелектуален развој.
Во варијантата Денди-Вокер има помалку тешки малформации, се појавува зголемена стапка на нарушувања од психотичен спектар како што се шизофренија, биполарно растројство, манија или кататонија.
Поврзани мани
Прегледот од 2017 година ги откри следните асоцијации кај пациенти со Денди Вокеровата варијанта (обично од поврзана генетска состојба или абнормалност):
Во ДВМ може да се појави окципитална енцефалоцела. Ова е генерално откриено со стапки помеѓу 6 и 8%.
Сирингомиелија повремено се јавува кај ДВМ, иако не е се знае колку често. Еден извештај објави појава од 4,3% во примерок. Ова може да се должи на хернијација на дното на цистата преку форамен магнум (сличен механизам на малформацијата на Киари). Алтернативно, тоа може да биде резултат на хидроцефалус, во кој се формира како „петта комора“ поради зголемениот централен канал.
Ретко, спина бифида е пронајдена со ДВМ. Кога е присутен, тоа е обично спина бифида окулта.
Причина
Кај некои пациенти се откриени хромозомски абнормалности како делеција на хромозомот 3q24.3 (локацијата на првите ДВМ-гени, познати како ZIC1 и ZIC4). Кај останатите, причината за појавата на малформацијата се наоѓа во посложени генетски и можеби еколошки фактори (тератогени).
ДВМ е предизвикан од какво било нарушување на ембрионалниот развој што влијае на формирањето на церебеларниот вермис. Ова е обично генетска мутација што резултира со нарушена миграција и поделба на клетките. Голем број на генетски состојби може да резултираат со мана. Во голем дел од случаите на ДВМ, состојбата е идентификувана кај засегнатото лице, но во повеќето случаи причината не е идентификувана. Најмалку 21 % од оние со ДВМ имаат брат или сестра со малформација, а најмалку 16 % имаат родител со оваа малформација.
Цилиопатски генетски состојби
Генетска состојба е идентификувана кај околу 33% од оние на кои им е дијагностициран ДВМ по раѓањето. Во прегледот од 2017 година, откриено е дека 4,3% имаат PHACE синдром, состојба која вклучува абнормалности на мозокот, кардиоваскуларниот систем и очите, додека 2,3% имале Жуберт синдром, состојба која вклучува невролошки, а понекогаш и абнормалности на очите и бубрезите. Некаде од 21% до 81% од оние со PHACE синдром имаат ДВМ. Други коморбидни генетски состојби кои беа пронајдени вклучуваат окулоцереброкутан синдром, орално-фацијално-дигитален синдром, Кофин-Сирис синдром, Мекел-Грубер синдром тип 7 и Калман синдром, меѓу многу други. ДВМ, исто така, е поврзан со синдромот 3C, Рубинштајн-Тајби синдром, Марден-Вокер синдром, Шелдон-Хол синдром, Шах-Ваарденбург синдром, Фринсов синдром, < Клипел-Феил синдром и акрокалозален синдром, меѓу другите. Многу од овие нарушувања се класифицирани како цилопатии, генетски нарушувања кои влијаат на клеточните примарни цилии, тенки клеточни проекции направени од микротубули за кои се верува дека се клучни за сигнализирање на ембрионската клеточна делба и миграција. ДВМ е еден од единствените најголеми предвидувачи на цилопатска генетска болест.
Други гени кои се поврзани со ДВМ вклучуваат ZIC1, ZIC4, FOXC1, FGF17, LAMC1 и NID1.
Хромозомски абнормалности
Кај оние на кои им е дијагностициран ДВМ пред раѓањето на ултразвук, кај повеќе од половина е откриено дека имаат хромозомска абнормалност, а најчест е Едвардсовиот синдром (трисомија 18), на околу 26% од пренаталните ДВМ случаи. Други хромозомски абнормалности кои можат да доведат до ДВМ вклучуваат триплоидија, Патау синдром (трисомија 13), трисомија 9 и делумно бришење или дуплирање на 3q. Регионот 3q24 ги содржи гените ZIC1 и ZIC4, за кои е познато дека се поврзани со ДВМ.
Надворешни токсини
Употребата на варфарин за време на бременоста е познато дека доведува до системски мани кај фетусот, вклучувајќи окуларна дисгенеза, микроцефалија, агенеза на корпус калозум, скелетни абнормалности и срцеви мани. Во 1985 година, тој беше поврзуван со ДВМ.
Патофизиологија
Церебелумот започнува да се формира во петтата недела од ембрионалниот развој. Се разликува на врвот на метенцефалонот, додека мозочниот мост (во мозочното стебло) се разликува на дното, разделени со четвртата комора. Церебеларните хемисфери се формираат од ромбичните усни на предната површина на четвртата комора, кои се шират и се превртуваат за да се спојат во средната линија за да го формираат церебеларниот вермис до 15-тата недела. Ако овој процес не заврши, церебеларниот вермис нема да се формира целосно. Овој долг период на развој на церебеларниот вермис го прави особено ранлив на нарушувања. Малиот мозок е одговорен за движењата на телото, а четвртата комора е мал канал кој овозможува течноста слободно да тече помеѓу горните и долните области на мозокот и 'рбетниот мозок. Во 20-80 % од случаите оваа малформација се одликува со хидроцефалус (проширување на просторот исполнет со течност кој го опкружува мозокот при што може да следува и зголемување на притисокот).
Во ДВМ, четвртата комора се отвора во и е континуирана со речиси целиот субарахноидален простор на задната јама.
Патофизиологија на хидроцефалус
Причината зошто се јавува хидроцефалус во ДВМ сè уште не е целосно разбрана. Најраните автори ова го објаснувале со двете отвори во четвртата комора кои дозволуваат ’рбетномозочната течност (ЦСТ) да избега во субарахноидалниот простор на задната јама. Сепак, подоцнежните студии покажаа дека овие отвори обично се отворени во ДВМ. Хидроцефалусот, исто така, обично (80% од слите) не е присутен при раѓање.
Оштетувањето на протокот на ’рбетномозочната течност може да лежи надвор од излезите на четвртата комора. Изнесени се теории за абнормален развој или воспаление на арахноидната материја во задната јама. Арахноидната материја содржи гранулации неопходни за враќање на ЦСТ од субарахноидалните простори до дуралните вени и циркулацијата. Ексцизиите на цистата во ДВМ не не можат да покажат дали е вклучена нарушена арахноидална апсорпција, бидејќи на субарахноидалниот простор секогаш му требаат денови до недели за да се пополни по ексцизијата.
Аквадукталната стеноза (стеснување на преминот помеѓу третата и четвртата комора) очигледно не е фактор во ДВМ. Обично е отворена, а шантовите поставени во цистата на задната јама речиси секогаш ги одводнуваат сите над коморите. Кога е присутен, може да биде резултат на компресија од херниран вермис или циста или поврзана развојна абнормалност.
Познато е дека штом ќе започне хидроцефалусот, компресијата од цистата на задната јама против венските премини во арахноидната материја е вклучена во влошувањето на патологијата.
Дијагноза
Денди-Вокер малформацијата се дијагностицира врз основа на карактеристичните невровизуелни наоди.Пренатално може да се дијагностицира со ултразвучен (ехо) преглед или магнетна резонанца на фетусот уште во 14-та недела од бременоста. Но најчесто се дијагностицира по раѓањето, дијагнозата се поставува со ултразвучен преглед на мозок, компјутерска томографија на мозок и магнетна резонанца на мозок. Се дијагностицира во првата година од животот 41% од случаите, нормално поради зголемени знаци на хидроцефалус, но 28% од случаите се открива во адолесценцијата или зрелата возраст поради проблеми со менталното здравје, како психоза.
Критериуми и класификација
Прецизните дијагностички критериуми и системи за класификација на ДВМ не се договорени, а постои значителен спор околу тоа кои термини или критериуми треба да се користат. Дополнително, постојат неколку слични состојби кои во различни времиња биле групирани со ДВМ на континуум од некои автори и одделени како различни од други, што дополнително ја комплицира дијагнозата.
Во 1976 година, Харвуд-Неш и Фиц го предложија терминот Денди-Вокерова варијанта (ДВВ) за малформација во која задната јама не е зголемена, но церебеларниот вермис е хипопластичен. Во 1989 година, Баркович го предложил терминот Денди-Вокеров комплекс (DВК) кој би ги вклучил класичните ДВМ и ДВВ (под тип А) плус трета малформација (под тип Б) во која церебеларниот вермис останува доволно голем за да остане помеѓу четвртата комора и цистерна магна под него, а наместо тоа најмногу се зголемува цистерна магна. Во овој тип, хипоплазијата на церебеларниот вермис не достигнува покрај хоризонталната средна линија на четвртата комора, а задната јама исто така не е толку голема. Авторите забележале дека оваа форма претходно би била класифицирана како едноставно мега-цистерна магна. Во 1999 година, Калабро првпат ја употреби фразата Денди-Вокер континуум. Овие термини останаа како најкористени. Дополнителните термини ја усложнуваат на дијагнозата на ДВМ  Во литературата можат да се сретнат следните синоними: Денди-Вокерова циста, атрезија на отворот Лушка-Магендиев и Денди-Вокеров тип на некомуникантен хидроцефалус.
Во 2011 година, Спеннато излегол со сет на критериуми засновани на Клајн(2003) кои тие ги сметале за неопходни за дијагноза на ДВМ:
Поради недоследноста на присуството на хидроцефалус во ДВМ, Спенато и Клајн сугерираат дека тоа не треба да се смета за критериум за ДВМ. Критериумите на Клајн се разликуваа од оние на Спеннато главно по тоа што не барал очигледна хипоплазија на церебеларната хемисфера, но барал вермисот да го допре тенториумот или отсуство на абнормалности на мозочното стебло.