cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Автопат (Демир Капија)
Релјефите и статуетите се од композиција на диоскури во друштво на божици (Артемида). Се претпоставува дека се работи за светилиште посветено на диоскурите (браќата Кастор и Полукс, исто така претставени со соѕвездието Близнаци). Според наодите, наоѓалиштето временски е датирано од IV век п.н.е. до II век од н.е.
Пјаново-Дачки
Пјаново-Дачки (Pianowo-Daczki) — село во општината Нашелск во Новодвурскиот Округ на Мазовското Војводство, средна Полска.
Австралиски териер
Австралиски териер е мала раса на кучиња од типичен кучешки вид. Расата е развиена во Австралија, иако предците видови на кучиња од кои потекнува расата биле од Велика Британија.
Изглед
Австралискиот териер е мало куче со кратки нозе, тежи околу 6.6 килограми и стоејќи околу 25 сантиметри, со бушава сурова двојна обвивка со средна должина која не е нормално исечена. Крзното е пократко на муцката, долниот дел на нозете и нозете, а околу вратот има грива. Опашката била традиционално вкотвена, со цел да се заштити кучето од повреди на ’рбетот додека е на лов. Како и кај повеќето раси на кучиња миленичиња, сите пропорции и аспекти на телото и главата, како и боите и ознаките се широко опишани во стандардот на раса.
Буххолц во Нордхајде
Буххолц во Нордхајде (Buchholz in der Nordheide) — најголем град во округот Харбург, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Се наоѓа околу 25 километри југозападно од градот Хамбург.
Местоположба
Буххолц во Нордхајде се наоѓа на источниот раб од Шварце Берге. Највисока точка во градското подрачје е Брунсберг со 129,5 метри.
Соседни општини
Буххолц се граничи на север со општината Розенгартен (и нејзините места Емзен, Нендорф и Екел), како и со местото Раде од општината Ној Вулмсторф, на исток со Јестебург и Ханштет, на југ со Ундело и Хандело, додека на запад со Тоштет, Какенсторф, Дрештет и Венцендорф.
Градски единици
Градот има вкупно 6 единици. Покрај самото градско јадро, градот има пет единици, кои поседуваат сопствен месен совет и месен претставник.
Градските единици (подредени по бројот на жители):
Клима
Климата во Буххолц е топла, со многу врнежи. Годишната просечна температура е 8,3 °C, додека паѓаат 745 mm врнежи просечно низ годината.
Историја
Во 1958 година, Буххолц ги добил своите градски права.
Во 1992 година, Буххолц бил погоден од мало торнадо, кое уништило многу дрвја и оштетило бројни куќи. Во 2002 година, температурата во Буххолц се искачила над 38 степени, што било севременски рекорд во областа.
Припојувања
На 1 јули 1972 година, општините Диберзен, Холм, Холм-Зепензен, Зепензен, Шпреце, Штајнбек и Трелде како и делови од распуштените општини Иценбител (Рајндорф) и Лилау (Холм-Зепензен) биле припоени кон градот во рамки на општинската реформа. Бројот на жители во градот се зголемил за 50%.
Население
(на 31 декември, освен ако не е поинаку наведено)
Градот Буххолц во Нордхајде по припојувањата
Градски совет
Градскиот совет се состои од 38 избрани членови. Членовите се избираат на општи избори на секои пет години.
На последните општински избори биле добиени следниве резултати:
Дополнително, самиот градоначалник е член на советот.
Збратимени градови
Буххолц во Нордхајде е збратимен со следниве градови:
Бандера (Демир Капија)
Бандера - Бошавица — археолошко наоѓалиште кај гратчето Демир Капија. Претставува храм и некропола од римсковреме.
На утоката на Бошава во Вардар се откриени делови од архитектонска декоративна пластика, од монументален објект. Се работи за основи од столбови (јонски тип), делови од архитравни греди со венец, еден јонски капител, како и неколку натписи од II и III век. Најдени се и гробови „на две води“ со конструкции од тегули во кои покојниците биле закопувани и кремирани.
Ограбувачи (филм од 1942)
Ограбувачи (англиски: The Spoilers) - американски филм од 1942 година, во режија на Реј Енрајт, по сценариото на Лоренс Хазард. Во главните улоги настапуваат: Џон Вејн, Марлен Дитрих, Рандолф Скот, Хари Кери итн. Филмот е снимен според романот на Рекс Бич и имал една номинација за наградата „Оскар“.
Содржина
Дејството на филмот се случува во 1900 година, на Алјаска, за време на Златната треска. Рој Гленистер (го игра Вејн) и неговиот другар Декстри се борат да го сочуваат своето право да бараат злато, а финансиска поддршка им дава забавувачката од салунот Чери Малот (ја игра Дитрих). Од друга страна, нечесниот пратеник Александар Макнамара сака да ги измами...
Народна Република Кина
Народна Република Кина или скратено НР Кина (中华人民共和国, пинјин: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó, мак. транскр. „Џунгхуа женмин гунгхегуо“) држава што го опфаќа најголемиот дел од културниот, историскиот и географскиот простор на Кина. Од своето основање во 1949 година, таа е водена од Комунистичката партија на Кина. Кина е најнаселена држава во целиот свет со повеќе од 1.250.000.000 жители, од кои повеќето припаѓаат на групата Хан. Таа е најголема земја на подрачјето на Источна Азија, и четврта по големина во целиот свет. Кина граничи со 14 земји: Авганистан, Бутан, Мјанмар, Индија, Казахстан, Киргизстан, Лаос, Монголија, Непал, Северна Кореја, Пакистан, Русија, Таџикистан и Виетнам. Народна Република Кина го смета островот Тајван за дел од својата територија, меѓутоа тој фактички не е под нејзин суверенитет.
Историја
Кина е гледана како посебна древна цивилизација која се протега на една голема област во Источна Азија, еден народ и / или мултинационален ентитет. Со скоро 4 илјади години на континуирана историја, Кина е една од најстарите цивилизации во светот. Пред XIX век, таа поседувала едно од најмодерните општества и економии во светот, но поради последователните династии ја пропушта индустриската револуција во Европа и почнува да се намалува. Во XIX и XX век, империјализмот, внатрешната слабост и граѓанските војни ја оштетиле земјата и нејзината економија, доведува до соборување на царската власт. Во 1949 година завршува кинеската граѓанска војна и се појавуваат две држави кои се нарекуваат „Кина“: Во 1950 година, промените на економските политики во Тајван го трансформираа островот во технолошки ориентирана индустриска развиена економија, со период на високи стапки на раст и брза индустријализација. Во копнениот дел на Кина, во 1970-тите, реформите познати како "Четири модернизации" го подобрија земјоделството, индустријата, технологијата и одбраната, а со подигањете на животниот стандард НР Кина станува една од големите сили. До 2011 година се јавуваат проблемите на зголемен јаз помеѓу богатите и сиромашните, деградацијата на животната средина и масовната корупција. Историски гледано, културната сфера на Кина се протега низ цела Источна Азија, со кинеска религија, обичаи и писмен систем кои беа развиени во различни насоки од страна на соседите како што се Јапонија, Северна Кореја и Виетнам. Со текот на нејзината историја, Кина беше извор на многу големи пронајдоци. Исто така, поседува еден од најстарите системи на писмен јазик на светот. Првите докази за човечко присуство во регионот се пронајдени во пештерата Жодокиан. Тоа е еден од најраните познати примероци на хомо еректус, сега познат како Пекиншки човек, а се проценува дека живееле од пред 300.000 до 780.000 години.
Релјеф
Кина по градбата и постанокот се состои од три големи подрачја: стари грамадни планини на исток, палеозојски планини на северозапад и млади верижни планини на југозапад. Врз релјефот на Кина големо влијание имало понирањето на Индиската литосферна плоча под Евроазиската, при што дошло формирањето на Тибетската висорамнина и настанувањето на Хималаите. Тибет со просечна висина од 4000м е највисоката висорамнина во светот. Тибет на југ е опкружен од Хималаите, а на север се наоѓа Кунлун. Тибетската висорамнина на југоисток постепено се спушта преку рамнината Јунан Гизу. Во низинските подрачја најголема е Источнокинеската Низина во Манџурија, Големата низина во долниот тек на Хоанг Хо и рамнината во средниот и долниот тек на реката Јангцекјанг. А низините меѓу себе се одвоени со ниски шуми. Од големите планински делoви кои се под вечен снег се спуштаат големи ледници. Копното е воглавно ниско, а морето до копното е плитко (200м). На Кина ѝ припаѓаат 5400 острови.
Клима
Освен географската положба и релјефот на климата на Азија големо влијание имаат и монсунските ветрови. Во долините на големите реки се чувствуваат влијанијата на океанот длабоко во внатрешноста на копното, сè до Монголија. Поради тоа во југоисточниот дел на Кина има суптропска клима (1600 до 2000мм врнежи). А во северниот дел има ладна и сува континентална клима. Тука врнежите не достигнуваат 1000мм. Во северниот дел на Кина сушите се многу чести. Најмногу врнежи има во јужните краеви на Тибет поради летните монсуни. Во западниот континентален дел на Кина зимите на високите планини се долги и многу ладни, а летата се кратки и студени. Во југоисточното приморје на Кина тајфуните често прават пустоши.
Води
Големата речна мрежа на Кина ја сочинуваат реките Јангцекјанг (која е трета река по должина во светот), Хоанг Хо (жолта река), Шијанг, Соанг Хо, Јианга и Амур. Во северниот дел на Кина речната мрежа е добро развиена, но во зима реките замрзнуваат. Во Jужна Кина, главна река е Синѓанг која со разгранета делта се влева во Јужнокинеското Море. Пловни се реките во јужниот и во средниот дел на Кина. Постојат и пловни канали, од кои најпознат е Големиот Канал, долг 1.800 км и служи за наводнување. Со каналите се овозможува наводнување на 49,8 милиони хектари од земјоделските подрачја во Кина. Најголем број езера има во внатрешниот дел на Кина.
Демографија
Според националниот попис од 2010 година во Народна Република Кина живееле 1,370,536,875 жители. Околу 16.60% од населението било на возраст од 14 години или помлади, 70.14% биле помеѓу 15 и 59 години, и 13.26% биле над 60 години. Стапката на раст на населението за 2013 година е проценета на 0.46%. Населението на Кина на копното ќе надмине 1,4 милијарди до 2020.
Народности
Кина официјално признава 56 различни народности, од кои најголемата ја претставуваат Хан Кинезите, кои сочинуваат околу 91,51% од вкупното население.
Јазици
Во Кина се зборуваат 292 живи јазици.
Стопанство
Според податоците на Меѓународниот монетарен фонд номиналниот бруто-домашен производ во Кина во 2014 година изнесувал 10.355.350.000.000 американски долари. Бруто-домашниот производ мерен според паритетот на куповната моќ истата година изнесувал 17.632.014.000.000 американски долари. Според еден од двата критериуми Кина била на првото место пред Соединетите Американски Држави. Номиналниот БДП по жител во 2014 година изнесувал 7.572 US$, додека БДП мерен со паритетот на куповната моќ по жител изнесува 12.893 US$.
Економска историја на НР Кина
Од оснввањето во 1949 година до крајот на 1978 година, Народна Република Кина имала планска економија од советски тип. По смртта на Мао Це Тунг во 1976 година и крајот на Културната револуција, Денг Сјаопинг и новото кинеско раководство почнале со реформи за создавање пазарна економија со одредена улога на државата. Била напуштена колективизацијата во земјоделието, земјишните поседи биле приватизирани, а трговијата со странство станала главна ориентација на државата, заради што биле создадени „посебни економски зони“. Неефикасните државни претпријатија биле реструктуирани, а непрофитабилните веднаш биле затворени што довело до големи отпуштања на работници. За денешна Кина карактеристично е постоењето на економија заснована на приватна сопственост и таа е еден од најдобрите примери на државен капитализам. Државата и натаму ја има главната улога во стратешките стопански гранки како што се енергетиката и тешката индустрија, но бројот на приватни претпријатија се зголемува со огромна брзина, па во 2008 година биле регистрирани триесет милиони приватни претпријатија.
Од почетокот на економската либерализација во 1978 година, Кина има една од најбрзо растечките економии во светот. Растот на нејзиното стопанство главно се заснова на инвестиции и извоз. Според податоците на ММФ, просечниот годишен раст на БДП на Кина меѓу 2001 и 2010 година изнесувал 10,5%, додека меѓу 2007 и 2011 бил еднаков на вкупниот раст на сите земји членки на групата Г-7. Високата продуктивност, ниските трошоци на работа и релативно добрата инфраструктура ѝ овозможиле да стане светски водач во прозводството. Меѓутоа, проблемот на кинеското стопанство е неефикасното користење на големи количини енергија, што придонело во 2010 година Кина да стане најголем потрошувач на енергенси на светот. Во септември 2013 година, Кина станала најголем увозник на нафта на светот, додека за задоволување на повеќе од 70% од потребите за енергија и понатаму користи јаглен. Во почетокот на второто десетлетие на 21 век, стапката на раст на кинеското стопанство почнала да се смалува, за што придонеле проблемите на домашниот пазар на кредити, смалената побарувачка од кинеска стока во светот и светската економска криза.
Кинеската економија во светот
Кина е членка на Светската трговска организација и земја со најголем обем на надворешна трговија, која во 2012 година изнесувала 3,87 билиони долари. Кон крајот на 2010 година, Кина располагала со далеку најголеми девизни резерви на светот во вредност од 2,85 билиони долари, што претставувало зголемување од 18,7% во однос на претходната година. Во текот на 2012 година, Кина привлекла најмногу директни странски инвестиции во износ од 253 милијарди долари, додека истата година кинеските инвестиции во странство изнесувале 62,4 милијарди долари. Се проценува дека во 2009 година Кина имала 1,6 билиони долари во вредносни хартии на американската влада, и дека меѓу странските држави била најголем сопственик на јавниот долг на САД со 1,16 билиони долари обврзници на министерството за финансии на САД. Заради потценетиот курс на својата валута Кина е изложена на критики на претставниците на водечките светски економии, како и заради производство на големи количини фалсификувана стока. Консултантската фирма Макинси проценила дека вкупните ненаплативи побарувања нараснале од 7,4 билиони долари во 2007, на 28,2 билиони долари во 2014 година, што претставува 228% од БДП на Кина.
Според конкурентноста на економијата Кина во 2009 година била на 29. место во светот, додека според условите на работење во 2011 година била рангирана на 136. место од 179 земји. На списокот 500 најголеми претпријатија на светот за 2014 година магазинот Форчен (Fortune) се нашле и 95 од Кина, со вкупни приходи од 5,8 билиони долари. Истата година, Форбс објавил дека пет од десетте најголеми претпријатија, со чии акции може слободно да се тргува, се од Кина. Меѓу нив е и банката со најголеми штедни влогови, Индустриска и трговска банка на Кина.
Историја
Кина била светски водач во науката и технологијата до династијата Минг. Четирите големи откритија на Кина: хартија, компас, барут и печатарство се прошириле ширум Азија и Европа. Меѓутоа, кинеските научни активности се намалиле во 14 век. За разлика од научниците во Европа кои поминале низ научна револуција, средновековните кинески мислители не се обиделе опсервациите на природата да ги сведат на математички закони и не образувале школувана заедница која би можела да има критичко мислење и би можела да го преиспитува научниот придонес на другите. Кинеското општество се концентрирало на книжевноста, уметноста, јавната администрација, додека науката и технологијата се сметале за тривијални и помалку битни.
После повеќе воени порази во судирите со западните нации во 19 век, кинеските реформисти почнале да ја промовираат модерната наука и технологија како дел од политиката за јакнење на државата. Граѓанската војна во Кина завршила во 1949 година со победа на Комунистичката партија, а напорите да се организира наука и технологија биле засновани на моделот на Советскиот Сојуз. Културната револуција (1966-1976) имала катастрофално влијание на кинеската наука бидејќи научниците биле прогонувани, а вложувањата во истражување и образование биле редуцирани. По смртта на Мао Це Тунг во 1976 година, вложувањата во науката и технологија драстично се зголемиле бидејќи преовладало мислењето дека тоа е столб на модернизацијата, а започнала и реформа на образовниот систем.
Модерна ера
После културната револуција, Кина брзо станала една од светските водечки технолошки сили, вложувајќи преку 100 милијарди долари во научни истражувања и развој во 2011 година. На науката и технологијата се гледа како битна работа за постигнување економски и политички цели, а се смета дека тоа е и извор на национална гордост до ниво тоа да се опишува како „технонационализам“.
Глаjва
Глајва (изворно на латиница: Glayva) ― бренд на ликер првично произведен во 1947 година во Лит, Единбург, Шкотска од Ronald Morrison & Co Ltd и сега од Whyte and Mackay Ltd.
Народна Република Кина
Модерна ера
Кина брзо развила образовен систем во кој било нагласено значењето на науката, математиката и инженерството. Само во 2009 година преку 10.000 инженери докторирале, а 500.000 дипломирале, што е повеќе од која било друга држава. Кина е втора во светски рамки по бројот на објавени научни трудови, само во 2010 година биле објавени 121.500 труда, од кои 5.200 во водечки меѓународни магазини. Кинеските компании како Хуавеи и Леново се светски водачи во телекомуникациите и информатиката, а кинеските суперсметачи редовно се рангираат меѓу најјаките. Исто така Кина е и најголем инвеститор во технологијата на енергија од обновливи извори.
Глаjва
Глајва е направен од мешавина на старо шкотско виски, избрана палета на зачини, средоземни танжерина, цимет, бадеми и мед. Има длабока златна боја и специфичен вкус.
Народна Република Кина
Модерна ера
Кинеската вселенска програма е една од најактивните во светот и важен извор на национална гордост. Првиот сателит од Кина бил лансиран во 1970 година, а во 2003 Кина станала трета држава која самостојно испратила човечки екипаж во семирот. во 2008 година Кина ја извела првата мисија во која била изведена првата активност вон ракета во Шенгџоу 7 мисија. Во 2011 година била лансирана првата кинеска семирска станица Тијангонг-1, како прв дел во изградбата на големата вселенска станица со човечки екипаж до 2020 година. Кинескиот месечев програм имал во план во 2013 година да се лансира и на Месечината да слета беспилотно летало, а мисија со месечево слетување било планирано за 2025 година.
Глаjва
Историја
Глајва првпат била произведена и продадена во 1947 година од трговецот со вино и виски Роналд Морисон. Како Дрембуи (Drambuie), неговите состојки имаат мед и зачини измешани со скоч од сладово виски. Името потекнува од шкотскиот израз „Glè Mhath“ (гле мат), што значи „многу добро“.
Народна Република Кина
Телекомуникации
Бројот на корисници на мобилна телефонија во Кина е поголем од една милијарда и е прва во светот. Исто така Кина е е земја со најголем број корисници на интернет, во 2013 година имало повеќе од 591 милион, или 44 % од населението. Просечната брзина на интернет-пристапот во 2013 година била 3,14 мегабити во секунда.
Кина развива сопствен систем за сателитска навигација со име COMPASS, кој во 2012 година почнал со работа во Азија, а останатиот дел од светот би требало да се покрие до 2020 година.
Сообраќај
Од крајот на деведесеттите години на 20 век, патната мрежа во Кина била значително зголемена со мрежа од автопатишта. Кон крајот на 2012 година должината на автопатиштата во Кина достигнала 96.000 км, при што само во 2012 година биле изградени 11.000 км. Бројот на сопственици на приватни автомобили значително расте, така што во 2009 година бројот на продадени возила бил поголем од оној во САД, со вкупен број продадени возила од преку 13,6 милиони. Аналитичарите предвиделе дека годишната продажба на возила ви Кина може да порасне дури на 40 милиони годишно до 2020 година Спореден ефект од брзиот раст на патната мрежа и возила е значаен раст на сообраќајните несреќи, главно заради лошо спроведените сообраќајни закони, така што само во 2011 година настрадале 62.000 лица.
Кина ја има најдолгата железничка мрежа за големи брзина со преку 9.700 км. Од тоа 3.515 км се пруги за брзини од преку 300 км/ч. Во 2011 година во Кина бил направен првиот воз за големи брзини без странска помош. Кина планира да изгради до 2020 година мрежа од 16.000 км пруги за големи брзини. Системи за брз транспорт на луѓе нашироко се градат во кинеските градови во форма на мрежи од подземни системи.
Кина во 2013 година била најголем градител на нови аеродроми, а кинеската влада го спроведува петгодишниот план на вложувања од 250 милијарди долари за да го развие и модернизира домашниот патнички транспорт. Во урбаните средини и покрај порастот на бројот на автомобили, велосипедите остануваату многу значаен вид транспорт, така што 2012 година во Кина постоеле околу 470 милиони велосипеди.
Демографија
Во Кина во 2013 година живеле 1.360.720.000 жители. Мажите претставуваат 51,24, а жените 48,76 % од населението. Во градовите живеат 53,73, а во селата 46,27 % од жителите на Кина. Лицата помлади од 15 години претставуваат 16,4 %, лицата меѓу 15 и 65 година претставуваат 73,9 %, а лицата постари од 65 година претставуваат 9,7 % од населението. Природниот прираст во 2013 година изнесувал 4,92‰, стапката на фертилитет била 12,08‰ додека стапката на морталитет 7,16‰.
Од почетокот на економските реформи во 1978 година во Кина значително се намалила сиромаштијата, па бројот на жители кои живеат со помалку од еден долар дневно паднал од 64% на 10%. Невработеноста во градските средини во 2007 година изнесувала 4 % а во 2013 околу 4,1 %.
Заради исклучително големиот број на жители и намалувањето на природните ресурси кинеската влада од 1979 до 2015 година спроведувала политика со која сакала да го ограничи растот на популацијата позната како политика на едно дете. Пред 2013 година, со оваа политика семејствата биле ограничени на едно дете, со исклучоци за националните малцинства и семејствата во селски средини. Во декември 2013 година, „политиката на едно дете“ е ублажена со тоа што на семејствата им било дозволено да имаат две деца доколку еден од родителите бил единец. Кинескиот министер за планирање семејства во 2008 година обзнанил дека политиката на едно дете ќе се спроведува барем до 2020 година. Отпорот на политиката на едно дете особено бил изразен во селските средини, првенствено заради потребата од работна сила и традиционалното претпочитање на машко дете. Семејствата кои ја прекршувале оваа политика често лажно се изјаснувале на пописот на населението. Кон крајот на октомври 2015 година кинеските власти најавиле укинување на политиката на едно дете и дека паровите ќе може да имаат по две деца.
Политиката на едно дете, со традиционалното претпочитање на машко дете, придонела за несразмерност на половите на новороденчињата. На основа на резултатите од пописот во 2010 година, на секои 100 девојчиња биле родени 118,06 момчиња, што е далеку повеќе во однос на остатокот од светот каде на 100 девојчиња се раѓаат 105 момчиња. Меѓутоа, односот на половите денес е поурамнотежен отколку на почетокот на педесеттите години на 20 век кога мажите претставувале 51,82 % од населението.
Етнички групи
Во Кина официјално се признати 56 етнички групи, од кои најголема се Хан Кинезите, кои претставуваат 91,51 % од населението. Хан Кинезите – најголемата етничка група на светот – претставуваат мнозинство во сите покраини и автономни покраини освен во Тибет и Синкјанг. Според резултатите од пописот во 2010 година, националните малцинства претставуваат 8,49 % од жителите на Кина. Во споредба со пописот од 2000 година, бројот на припадници на народот Хан е зголемен за 66.537.177 жители, или 5,74 %, додека вкупниот број на припадниците на 55 национални малцинства е зголемен за 7.362.627 лица, или 6,92 %. Со пописот во 2010 година биле евидентирани и 593.832 странски државјани кои живееле во Кина. Најмногу странци биле од Јужна Кореја (120.750), САД (71.493) и Јапонија (66.159).
Јазици
Во Кина во употреба се 297 живи јазици. Преовладуваат јазиците од синтичката гранка на синотибетски јазици, меѓу кои се мандаринскиот (мајчин јазик на 70 % од жителите на Кина), и други кинески јазици: ву (вклучувајќи го шангајскиот), јуе (вклучувајќи ги кантонскиот и тајшанскиот), мин (вклучувајќи ги хокиен и чаошан), сјанг, ган, хака. Тибетско-бурмански јазици кои се зборуваат во Кина се: тибетски, ќанг, насји, ји. Говорителите на овие јазици главно живеат на Тибетската и висорамнината Јунан-Гуејџоу. Меѓу малцинските јазици во југозападна Кина спаѓаат тај-кадајските јазици џуанг, тај, дунг и суеј, потоа хмног-мјен јазиците мјао и јао, и австроазискиот јазик ва. Во североисточна и северозападна Кина малцинските народи зборуваат на алтајски јазици вклучувајќи го манџу, монголскиот и неколку туркиски јазици: ујгурски, казашки, киргиски, саларски и западноујгурски. Корејскиот се зборува главно долж границата со Северна Кореја. Единствен индоевропски јазик во Кина е сариколи, на кој зборуваат Таџиците во западен Синкјанг.
Стандардниот мандарински, варијанта на мандаринскиот заснована на пекиншкиот дијалект, е службен јазик државата. Исто така, него за комуникација го користат лицата на кои мајчин јазик им е некој од малцинските јазици.
Илјадници години за пишување на синтичките јазици се користат кинески карактери. Со нивна помош можна е пишана комуникација меѓу говорителите на заемно неразбирливи кинески јазици и дијалекти. Кинеска влада во 1956 година го вовела во употреба упростено кинеско писмо кое со текот на времето го потиснало постарото традиционално писмо на простору НР Кине. Латиничното писмо наменето за транскрипција на кинеските знаци е пинјинот. Тибеќаните користе азбука заснована на индиското писмо. Ујгурскиот претежно се пишува со персиско-арапската азбука. Манчурското и монголско писмо во Кина настанало од староујгурската азбука. Современот џуаншки јазик користи латинично писмо.
Градови
Во текот на последните десетлетија кинеските градови многу се развиле. Процентот од населението кое живее во градските средини пораснал од 20% во 1990 на повеќе од 50% во 2014 година. Се проценува дека до 2030 година во кинеските градови ќе живеат милијара жители што ќе претставува осмина од човештвото. Во 2012 година во Кина имало повеќе од 262 милиони мигранти, главно луѓе од село кои во градовите дошле во потрага по работа.
Во Кина постојат повеќе од 160 градови со преку милион жители, меѓу кои и седум мегалополиси (градови со повеќе од десет милиони жители) Чунгкинг, Шангај, Пекинг, Гуангџоу, Тјенцин, Шенџен и Вухан. Се проценува дека до 2025 година во Кина ќе постојат повеќе од 221 град со преку милион жители. Заради големиот број луѓе кои флуктуираат т.е. мигранти, тешко е прецизно да се спроведе попис на населението во градовите.
Региони во Турција
Покраините во Турција се групираат во 7 пописни региони (Bölge), утврдени на Првиот географски собир одржан во 1941 г. во Анкара. Во овој контекст, регионите имаат чисто статистичка улога, и затоа не претставуваат административни единици. На списокот е наведен секој регион со покраините што ги опфаќа. Границите на покраините не се совпаѓаат со границите на регионите, туку покраините припаѓаат на оној регион во кој имаат највеќе територија.
Егејски регион
Егејски регион (Ege Bölgesi)
Источна Анадолија
Источна Анадолија (Doğu Anadolu Bölgesi)
Југоисточна Анадолија
Југоисточна Анадолија (Güneydoğu Anadolu Bölgesi)
Мраморен регион
Мраморен регион (Marmara Bölbesi)
Средна Анадолија
Средна Анадолија (İç Anadolu Bölgesi)
Црноморски регион
Црноморски регион (Karadeniz Bölgesi)
Јамагата (префектура)
Јамагата (јапонски:山形県; Yamagata-ken) е префектура во Јапонија која се наоѓа во регионот Тохоку на островот Хоншу. Главен град е Јамагата.
Географија на Индија
Географијата на Индија е разновидна, од снежни покривки на планините, до пустини, низини и висорамнини. Климата се менува од екваторска на крајниот јужен дел до ладна планинска клима на Хималаите. Индија го зафаќа најголемиот дел од Индискиот Потконтинент и има брег во должина над 7.000 км, од кој најголем дел лежи на Индискиот Океан. Индија на запад се граничи со Арапското Море, а на исток со Бенгалскиот Залив.
Плодната Индоганшка Низина зазема голем дел од северна, средна и источна Индија, додека висорамнината Декан зазема поголем дел од јужна Индија. На западниот дел од земјата се наоѓа пустината Тар, која е во еден дел карпеста, а во друг песочна пустина, додека источната и североисточната граница ја чинат Хималаите. Со сигурност не може да се зборува за највисоката точка на Индија поради територијалниот спор со Пакистан. Според Индија, највисоката точка (сместен во спорната територија Кашмир) е врвот К2, висок 8.611 м. Највисоката точка на неспорна индиска територија е врвот Кангченѕунга, висок 8.598 м.
Индија се граничи со Пакистан, Народна Република Кина, Бангладеш, Мјанмар, Непал, Бутан и Авганистан. Шри Ланка и Малдиви се острвски држави, јужно од Индија. Земјата е поделена на 28 држави, 6 административно сојузни територии и територија на главниот град. Политичките поделби се главно поради етничките и јазичните разлики, а не географските.
Положба и големина
Индија се наоѓа северно од екваторот, меѓу 8° 4' и 37° 6' јужна географска ширина и 68° 7' и 97° 25' источна географска должина. По големина, Индија е седма најголема земја во светот со вкупна површина од 3.287.263 км2. Растојаниетоп од најсеверната до најјужната точка изнесува 3.214 км, а од најисточната до најзападната 2.933 км. Индија има копнена граница долга 15.200 км и крајбрежје долго 7.516,5 км. Андаманските и Никобарските Острови во Бенгалскиот Залив и Лакадивите во Арапското Море, исто така се дел од Индија.
Индија излегува на Арапското Море на јуозапад и Бенгалскиот Залив на југоисток. На север, североисток и сверозапад се простираат Хималаите. Канџакумари (’Рт Коморин) го чини јужниот врв на Индискиот полуостров, кој се снижува и завршува на брегот на Индискиот Океан.
Територијалните води на Индија се простираат сѐ до 20 наутички милји, мерено од одредена почетна линија.
Политичка географија
Индија е поделена на 28 држави (кои понатаму се поделени на дистрикти), 6 сојузни територии и територијата Делхи. Државите имаат сопствени влади, додека со сојузните територии управуваат администратори, кои ги поставува сојузната влада.
Индија полага право на државата Џаму и Кашмир, но тоа го оспоруваат Пакистан и Кина, кои управуваат со дел од територијата. Кина полага право и на државата Аруначал Прадеш, која се наоѓа под нејзина управа.
Географски региони
Индија е поделена на седум географски региони:
Планини
Големиот планински лак, составен од планинските венци Хималаи, Хиндукуш и Паткај, го дефинира индискиот потконтинент. Тие планини се формирани со судирот на индиските и евроазиски тектонски плочи кои започнале пред околу 50 милиони години и траат и денес. Во овие планински венци, кои воедно претставуваат и пречка за ладните поларни ветрови се наоѓаат и некои од највисоките врвови на светот. Тие исто така овозможуваат, монсуните да влијаат на климата во Индија. Бројните реки кои извираат во тие планини придонесуват за плодноста на Индоганшката Низина. Биогеографите, тие планини ги земаат како граница меѓу две екозони: умерениот појас, кој го покрива поголемиот дел од Евроазија и тропскиот и суптропски, кој го опфаќа Индискиот Потконтинент, Индокина и Индонезија. Освен тоа, овие планински венци го отежнувале продирањето на освојувачите низ историјата.
Индија има 10 големи планински венци, чии врвови се повисоки од 1.000 м. Хималаите се единствениот планински венец, на чии врвови има снег. Тие планини се:
Химмалаите се највисокиот планински венец во светот. Тој ја формира индиската североисточна граница, кој ја одвојува Индија од останатиот дел на Азија. Хималаите се еден од најмладите планински венци во светот и се простира 2.500 км непрекинато и зафаќа површина од 500.000 км2.
Хималаите се протегаат од државата Џаму и Кашмир на запад до државата Аруначал Прадеш на исток. Тие држави со Химачал Прадеш, Утаранчал и Сиким се наоѓаат, главно во хималајскиот регион. Некои од врвовите на Хималаите се повисоки од 7.000 м, а снежната граница се протега меѓу 6.000 м во Сиким до од околу 3.000 м во Кашмир. Кангченѕунга, кој се наоѓа во Сиким е највисок врв на индиска територија. Голем број на врвовите на Хималаите се под снежна покривка во текот на целата година.
Шивалик или ниски Хималаи се состои од пониски планини и ридови од индиска страна. Поголемиот дел од карпестите формации се млади и нестабилни, па во врнежливите периоди лизгањето на земјиштето е редовна појава. Многу индиски ридски предели се сместени на тој венец. Климата варира од суптропска во подножјето на планините до алпска во повисоките планински предели.
Планините кои се наоѓаат на источната граница на Индија со Мјанмар се нарекуваат Паткај или Пурванчал. Тие се создадени со истите тектонски процеси како и Хималаите. Постојат три плланински венци во оваа група на планини: Паткај-Бум, Гаро-Каси-Јаинтија и Лушаи. Венецот Гаро-Каси се наоѓа во индиската држава Мегалаја. Климата варира од умерена до алпска, зависно од висината. Од едната страна на овие ридови се наоѓа Черапунџи, највлажното место на Земјата.
Венецот Винџа се наоѓа во поголемиот средиштен дел на Индија, во должина од 1.050 км. Просечната висина на тие ридови е 300 м. Се верува дека тоа се остатоци од ронењето на старите планини Аравали. Винџа ги одвојува географски северна и јужна Индија. Западниот крај на венецот лежи во источен Гуџарат, во близина на границата со државата Мадја Прадеш, додека остатокот од венецот се протега на исток и север, па сѐ до реката Ганг кај Мирзапур.
Сатпура е планински венец кој се наоѓа во средна Индија. Започнуива во источен Гуџарат, во близина на брегот на Арапското Море, а потоа продолжува источно до Махараштра, Мадја Прадеш и завршува во државата Чатисгар. Венецот се простира во должина од 900 км, а многу врвови се повисоки од 1000 м. Венецот има облик на триаголник, со теме во Ратнапури, а двете страни се паралелни со реките Тапти и Нармада. Паралелно се протега и венецот Винџа, кој лежи на север, па тие два венца во правец исток-запад ја делат Индоганшката Низина на север со висорамнината Декан на југ. Нирмада тече во депресија меѓу Сатпура и Винџа на запад кон Арапското Море.
Аравали е најстариот планински венец во Индија, кој се протега од североситочниот до југозападниот дел, низ Раџастан во западна Индија. Венецот е долг околу 500 км. Северниот дел на венецот продолжува во Харајана во облик на изолирани ридови и карпести гребени, а завршува во близина на Делхи. Највисок врв е Маунт Абу, висок 1.722 м, кој лежи во југозападниот дел на венецот, во близина на границата со Гуџарат. Градот Аџмер со своето езеро лежи на јужните падини на венецот во Раџастан. Венецот Аравали е остаток на стар планински систем, кој некогаш бил покриен со снег. Венецот се издигнувал во орогенезата Аравали-Делхи. Аравали ги спојува двата стари елови кои го сочинуваат индискиот кратон: сегментот Марвар на северозападниот венец и сегментот Буделханд на неговиот југоисток.
Западни Гати или Сахиадри се простираат во западниот дел на индиската висорамнина Декан, која ги одвојува од низините долж Арапското Море. Венецот започнува јужно од реката Тапти, во близина на границата со Гуџарат и Махараштра и се протега во должина од околу 1.600 км низ државите Махараштра, Гоа, Карнатака, Керала и Тамил Наду скоро до најјужната точка на Индискиот полуостров. Просечната висина изнесува околу 1.000 м, а највисоките врвови се наоѓаат во јужниот дел на планинскиот венец. Двата најпознати врвови на Западните Гати се Калсубаи (1.646 м) и Махабалешвар (1.438 м).
Источни Гати се прекинат планински венец, кој ги пресекува четирите најдолги реки во јужна Индија: Годавари, Маханади, Кришна и Каувери. Овие планински венци се шират сѐ до Западен Бенгал, на север низ Ориса и Андра Прадеш сѐ до Тамил Наду на југ. Тие се простираат паралелно со Бенгалскиот Залив и не се високи како Западните Гати иако некои врвови се повисоки од 1000 м.
Источните и Западните Гати се поврзуваат кај Нилгири во Тамил Наду. Анаимуди на Кардамом, со висина од 2.695 м е највисок врв на Западните Гати, а се наоѓа во Керала. Нилгиири се смета за дел од Западните Гати.
Индоганшка Низина
Индоганшката Низина ја сочинуваат големи алувијални рамничарски речни системи на Инд и Ганг-Брамапутра. Тие се протегаат паралелно на Хималаите, Џаму и Кашмир на запад, до Асам на исток. Просторот на алувијалните рамнини се наоѓа во државите Пенџаб, Харајана, источен Раџастан, Утар Прадеш, Бихар, Џарканд и Западен Бенгал. Индоганшката Низина зафаќа површина од, а ширината се разликува од должината за неколку стотини километри. Главните реки кои го обликуваат тој дел на системот се Ганг и Инд со притоките Беас, Јамуна, Гомти, Рави, Чамбал, Сатлеџ и Ченаб.
Индоганшкиот појас е најдолгиот непрекинат алувијален систем во светот, кој е обликуван со депозиција на приносите на бројните реки. Низините се рамни, без шуми и се погодни за наводнување. Ова подрачје изобилува со подземни извори на вода.
Рамнините спаѓаат во најинтензивното земјоделство во светот. Во Индогангската рамнина најмногу се одгледува ориз и пченица, но и пченка, шеќерна трска и памук. Познати и како големини рамнини, Индогангските рамнини се наоѓаат меѓу најнаселените подрачја на светот.
Пустина Тар
Пустината Тар (позната и како Голема индиска пустина) се простира во значаен дел од западна Индија. Пустината се простира во четири држави во Индији: Пенџаб, Харајана, Раџастан и Гуџарат и зафаќа површина од 208.110 км2. Пустината продолжува во Пакистан, каде се нарекува Чолистан. Најголемиот дел од пустината се наоѓа во Раџастан и зафаќа 61% од неговата површина. Во најголем дел, пустината е карпеста, додека само мал дел на крајниот запад е песочен.
Потеклото на пустината Тар е несигурно. Некои геолози сметаат дека пустината е стара од 4.000 до 10.000 години, додека останатите тврдат дека пустинските одлики се многу постари. Подрачјето се одликува со екстремни температури, кои преку лето се повисоки од 45 °C, а преку зима се спуштаат и под 0 °C. Врнежите се ретки и непредвидливи и се со помало количество од 120 мм на крајниот запад, а на крајниот исток помали од 375 мм. Недостатокот на врнежи главно е последица на положбата на пустината во однос на планинскиот венец Аравали. Пустината лежи во подрачје, зштитено од врнежи, кои создаваат движење на југозападните монсуни од Бенгалскиот Залив. Паралелнта положба на планинскиот венец Аравали кон Арапското Море, исто така придонесува врнежите да бидат ретка појава.
Пустината Тар може да се подели на два региона, Голема и Мала пустина. Големата пустина се протега северно од крајот на регионот Кач во Гаџарта. Малата пустина се протега од реката Луни, меѓу градовите Џодпур и Џејселмир сѐ до северните подрачја. Земјиштето во пустинските региони е песочно. Постојаноста и дебелината се разликуваат од оние претставени на географска карта. Малата густина на населеност го прави овој дел од Индија, еден од најненаселените во целата земја.
Висорамнини
Средишната висорамнина е составена од три висорамнини: Малва на запад, Декан на југ (зафаќа голем дел од Индискиот полуостров) и Чотанагпур во Џарканд на исток.
Висорамнината Декан е голема тространа висорамнина свртена кон Винџа на север, а од другата своја страна на Источните и Западните Гати. Декан зафаќа вкупна површина од 1,9 милиони км2. Надморската висина е променлива од 300 до 600 м.
Името Декан доаѓа од санскритскиот збор dakshina, што значи „југ“. Висорамнината е малку пострмна од запад кон исток, со што се овозможува зголемување на нивото на неколку полуостровски реки како што се Годавари, Кришна, Каувери и Нармада. Ова подрачје лежи од задната страна на двата планински венци Гати. Голем дел од Декан е покриен со трновито земјиште, расфпространето во густите шуми. Климата се одликува со жешки лета и благи зими.
Висорамнината Чотанагпур се наоѓа во источна Индија и зафаќа голем дел од индиската држава Џарканд, како и делови од соседните Ориса, Бихар и Чатисгар. Вкупната површина на висорамнината Чота Нагпур изнесува приближно 65.000 км2. Висорамнината се состои од три помали висорамнини: Ранчија, Хазарибагха и Кодарма. Висорамнината Ранчија е најголемата висорамнина со просечна висина од 700 м. Голем дел од висорамнината е пошумен и покриен со суви шуми. Висорамнината е позната по големите резерви на руда и јаглен.
Полуостровот Катиавар во Гуџарат, заедно со големиот индиски полуостров е еден од најголемите полуострови во Индија.
Западен брег
Западниот брег е тесниот појас меѓу Западните Гати и Арапското Море. Појасот започнува во Гуџарат на север и се протега во државите Махараштра и Гоа. Појасот е штирок меѓу 50 и 100 км.
Регионот е преплавен со големиот број на кратки реки и бари. Реките кои извираат на Западните Гати имаат брз тек. Природата на брзи речни текови резултира со естуар наместо делта. Подолгите реки, кои се влеваат во Арапското Море се: Тапи, Нармада, Мандови и Зуари.
Брегот се дели на три региони. Северниот регион (Махараштра и Гоа) е познат како брег Конкан, средниот регион (Карнатака) е познат како брег Канара, а јужната крајбрежна линија во Керали е позната како Малабарскиот Брег. Растителноста во овие региони главно е листопадна. Брегот Малабар има единствена сопствена екорегија, која ја сочинуваат влажни шуми во малобарскиот брег.
Острови
Индија има два големи крајбрежни архипелази: Лакадивите и Андаманските и Никобарските Острови. И двете островски групи се наоѓаат под управа на сојузната влада на Индија и под сојузната територија.
Островите Лакадиви се наоѓаат во Арапското Море и се од 200 до 300 км оддалечени од брегот Керала. Се состојат од 12 корални атоли, 3 корални гребени и пет брега. Од нив 10 острови се населени.
Андаманските и Никобарските острови се наоѓаат во Бенгалскиот Залив, во близина на брегот на Мјанмар. Островите се сместени на 950 км од Калкута и 193 км од ’ртот Неграис во Мјанмар. Територија се состои од две островски групи: Андамански и Никобарски острови. Андаманските острови се 204 на број, во вкупна должина од 352 км. Никобарските острови се 22 на број, сместени јужно од Андаманските на површина од 1.841 км2. Највисоката точка е Маунт Тујлиер на 642 м надморска висина. Индира поинт е најјужната точка на Индија, сместена на Никобарските острови, на оддалеченост од само 189 км од индонезискиот остров Суматра на југоисток.
Значајни инидски острови се и островите Диу (поранешна португалска територија; Мајули (најголемиот азиски слатководен остров); Салцете (најнаселениот индиски остров, на кој се наоѓа градот Мумбаи); Елефанта во бомбајското пристаниште; и островот Срихарикота во Андре Прадеш.
Реки
Сите главни реки извираат од :
Хималајските реки се покриени со снег во почетокот на нивниот тек преку целата година. Реките коишто извираат во останатите делови зависат од монсуните, а во сушниот период личат на поточиња.
Дванаесет индиски реки се поделени како главни, а вкупната површина на нивните сливови изнесува 2.528.000 км2.
Хималајските или северни реки, кои течат на запад се: Инд, Беас, Ченаб, Рави, Сатлеџј и Јелум.
Системот Ганг-Брамапутра-Мегана има најголемо сливно подрачје, кое зазема површина од 1.100.000 км2. Реката Ганг извира од ледникот Ганготри во Утараканд. Таа тече на југоисток кон Бангладеш. Реките Јамуна и Гомти, исто така извирааат во западните Хималаи, па во рамнините се влеваат во Ганг. Реката Брамапутра е друга притока на Ганг, која извира во Тибет, а во Индија влегува во најисточната држава Аруначал Прадеш. Нејзиниот тек продолжува на запад, сѐ до Бангладеш, каде се влева во Ганг.
Реката Чамбал е исто така притока на Ганг, која извира во планинскиот венец Винџа-Сатпура и продолжува да тече на исток. Реки кои течат на запад се: Нармада (Нарбуда) и Тапти (Тапи), кои се влеваат во Арапското Море во областа Гуџарат. Речната мрежа од исток на запад сочинува 10% од вкупниот воден тек.
Води
Главни заливи на кои излегува Индија се: Камбајскиот, Качкиот и Манарскиот Залив. Значајни протоци се Палк, кој ја одвојува Индија од Шри Ланка, Десетостепениот канал, кој ги одвојува Андаманските од Никобарските острови и Осмостепениот канал, кој ги одвојува Лакадивите и Андаманите од островите Миникој на југ. Значајни ’ртови се: ’рт Коморин, најјужна точка на индиското копно, ’ртот Индира поинт, најјужна точка на Индија, Раминов Мост и ’ртот Калимер.
Најзначајни езера во Индија се: Чилка, најголемото солено езеро во Индија, се наоѓа во Ориса; Колеру во Андре Прадеш; Локтак во Манипур, Дал во Кашмир, Самбхар во Раџастан и Састамкот во Керали.
Мочуришта
Индискиот мочуриштен екосистем е разновиден. Разлики постојат од оној во Ладах во државата Џаму-Кашмир до оној во областите со влажна клима на Индискиот полуостров. Голем број на мочуришта се директно или индиректно поврзани со индиските речни мрежи. Индиската влада одредила вкупно 22 мочуришта, кои треба да бидат заштитени. Меѓу мочуришните земјишта се наоѓаат тропски и мангровити шуми на Индискиот полуостров и калливи рамнини во западниот дел на Индија.
Мангровитите шуми се протигаат долж целиот индиски брег во барски предели и калливи рамнини. Површината на мангрите изнесува 6.740 км2 и опфаќа 7% од вкупната површина со мангри во светот. Големи површини на мангри има на Андаманските и Никобарските острови, Сундарбани, Заливот Кач, делтите на Маханди, Годавари и Кришна и делови од Махараштра, Карнатака и Керала.
Петар Бојаџиевски
Петар Јованов Бојаџиевски – македонски офталмолог.
Географија на Индија
Сундарбани
Делтата на Сундарбани е покриена со најголемата мангрова шума на светот. Сместена е на успието на реката Ганг и се протега преку Бангладеш и Западен Бенгал во Индија. Бангладешките и индиските џунгли се наоѓаат на списокот на светското природно наследство на Унеско под две имиња: Сундарбанс и Национален парк Сундарбани, иако тоа се делови од иста шума. Сундарбани се пресечена сложена мрежа на морски патишта, кални рамнини и мали острови и мангрови шуми.
Петар Бојаџиевски
Животопис
Медицина завршил во Скопје (1964), специјализирал офталмологија (1974) и работел како офталмолог на Очното одделение во Битола. Примариус станал во 1984 година, а докторирал во Нови Сад (1989).
Географија на Индија
Сундарбани
Подрачјето е познато и по разновидната фауна. Најпознат пример меѓу животните е бенгалскиот тигар, но освен тоа во ова подрачје живеат и бројни видови на птици, крокодили и змии, а и точкасти елени. Се проценува дека на тоа подрачје моментно има околу 400 бенгалски тигри и 30.000 точкасти елени.