cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Павел Черенков
Животопис
Черенков починал во Москва на 6 јануари 1990 и бил погребан на Новодевичиевите гробишта.
Откритија во физиката
Во 1934, додека работел под надзор на Вавилов, Черенков набљудувал емисија на сина светлина од шише со вода подложно на радиоактивно бомбардирање. Овој феномен, поврзан со наелектризирани атомски честички кои се движат со брзина поголема од брзината на светлината во локален медиум, се докажало дека е од голема важност во последователната експериментална работа во јадрената физика и за проучувањето на космичките зраци. Епонимно, бил наречен черенков ефект, исто како и черенковиот детектор, кој станал стандарден дел од опремата за атомски истражувања за набљудување на постоењето и брзината на честичките со голема брзина. Овој уред бил сместен во Спутник 3.
Павел Черенков исто така го споделил развојот и изградбата на електронски забрзувачи и истражувањето за фотонуклеарните и фотомезонските реакции.
Награди и почести
Черенков бил награден со две Сталинови награди, првата во 1946, споделувајќи ја честа со Вавилов, Иљја Франк и Игор Там, а другата во 1952. Исто така бил награден и со Државна награда на СССР во 1977. Во 1958, бил награден со Нобелова награда за физика за пронаоѓање на черенковиот ефект. Черенков бил член на комунистичката партија на советскиот Сојуз.
Популарна култура
Во „Ѕвездени патеки“ ликот Павел Чеков бил именуван по Павел Черенков.
Оптичка мамка
Оптичка мамка (оптичка илузија) — лажно восприемени слики кои во реалноста се разликуваат од тоа што окото го гледа. Постојат три вида на оптички илузии: буквални - оптички илузии кои создаваат слики кои се разликуваат од елементите во неа, физиолошки - оние кои се дејствуваат врз очите и мозокот со помош на прекумерна стимулација на некој елемент (осветленост, контраст, боја, движење), и когнитивни илузии - кога окото и мозокот се несвесно се збунуваат.
Информациите од окото се обработуваат во мозокот за да се перцепира дека не се совпаѓаат со физичките мерки на стимул изворот. Постојат три главни типови: буквални оптички илузии кои создаваат слики што се поинакви од предметите коишто ги прават, физиолошки - кои се ефект на окото и мозокот на прекумерна стимулација на посебен вид (светлина, накосеност, боја, движење), и когнитивни илузии при што окото и мозокот донесуваат несвесни заклучоци. Познати се и како “умствени игри”.
Физиолошки мамки
Физиолошките илузии, како што се светлите ефекти после сликата, или претерано адаптирање стимулации на променливите примероци (случајни перцептивни ефекти потоа), се претпоставува дека се ефектите врз очите или мозокот на прекумерна стимулација на посебен вид-светлост, накосеност, боја, движење итн. Теоријата е дека стимулациите имаат одредени нервни патишта во раните фази на визуелна обработка, и дека повторувачката стимулација од еден или неколку канали предизвикува физиолошка нерамнотежа што ја менува перцепцијата.
Когнитивни илузии
Се претпоставува дека когнитивните илузии се јавуваат од интеракција со претпоставки за светот, што води до “несвесни заклучоци”, идеја којашто првпат е предложена во 19 век од Херман Хелмхолц. Когнитивните илузии се поделени во двосмислени илузии, искривени илузии, парадокса илузии или фиктивни илузии.
Перцептивна организација
За да има смисла светот, неопходно е да се организираат претстојните чувства во информации кои се значајни. Гешталт психолозите сметаат дека еден начин на кој ова е направено е преку гледање на поединечните сетилни стимули како значајна целина. Гешталт организацијата може да се користи за да објасни голем број илузии, вклучувајќи ја илузијата Патка-Зајак, каде што сликата како целина се префрла и од напред и од назад од патка во зајак, и зошто во илузијата со фигура-земја, фигурата и земјата се двонасочни. Покрај тоа, Гешталт теоријата може да се користи за да се објаснат илузорните црти во триаголникот Кенижа. Се гледа бел триаголник што плови, кој всуност не постои. Мозокот има потреба да гледа познати едноставни предмети и има тенденција да создава “целосна” слика од поединечни елементи. Гешталт значи “форма” или “облик” на германски. Сепак, друго објаснување на триаголникот Кенижа е засновано во развојната психологија и фактот дека за да се преживее важно е да се види формата и границите. Употребата на перцептивната организација да создаде значење од стимули е начелно, наспроти другите добро познати илузии вклучувајќи ги невозможните предмети. Нашиот мозок го сфаќа значењето на формите и симболите, редејќи ги како сложувалка, формулирајќи го она што не е таму во она што е веродостојно.
Постојаност на боја и светлина
Перцептивната постојаност е извор на илузии. Постојаноста на бојата и светлината е одговорна за тоа што веќе познат предмет ќе се појави со иста боја, без оглед на количината или бојата од светлината која се рефлектира. Илузија на боја или пак, контрасна разлика може да се создаде кога светлоста или бојата на областа околу непознат предмет се менува. Контрастот на предметот ќе биде потемен од црното поле кое рефлектира помалку светлина споредено со белото поле, иако предметот сам по себе не ја менува бојата. Слично на тоа, окото ќе надомести за колоритниот контраст во зависност од тоа каква боја фрла во областа околу.
Постојаност на предмет
Како и бојата, мозокот има способност да ги препознае предметите кои му се познати дека имаат постојана форма или големина. На пример, вратата ја гледа како правоаголник, без обѕир како тоа влијае на ретината ако е вратата отворена и затворена. Непознатите предмети, не секогаш ги следат правилата за постојаност на формата и може да се променат откако ќе се смени перспективата. Илузијата Шепард за табелата која се менува е пример за илузија заснована на искривување на постојаноста на формата.
Идна перцепција
Истражувачот Марк Ченџици од Институтот Ренселер Политехник во Њујорк, вели дека оптичките илузии се резултат на нервно заостанување кое најголем дел од луѓето го доживуваат додека се будни. Кога светло ќе ја погоди ретината, околу една десетина од секундата поминува пред мозокот да ги преведе сигналите во визуелна перцепција за светот. Научниците се запознаени со заостанувањето, но сепак, дебатираа како луѓето го надоместуваат тоа, предлагајќи дека нашито моторен систем ги изменува нашите движења за да се изедначи доцнењето. Ченџици тврди дека човечкиот визуелен систем еволуираше за да ги надомести нервните доцнења, создавајќи слики од она што ќе се случи за една десетина од секундата во иднина. Ова предвидување овозможува човекот да реагира на настаните во сегашноста. На тој начин луѓето дејствуваат со рефлекси, како што се фаќање на топка што е во воздух и непречено движење низ толпа. Илузиите се случуваат кога нашите мозоци се обидуваат да ја сфатат иднината, а тие перцепции не се совпаѓаат со реалноста. На пример, илузијата Херинг изгледа како краци од велосипед околу централна точка, со вертикални линии на секоја страна од оваа централна, т.н. замислена точка каде се сретнуваат две паралелни линии. Илузијата нè мами да помислиме дека се движиме напред, и на тој начин ги вклучува нашите способности за гледање на иднината. Бидејќи не се движиме и фигурата е статична, правите линии ги гледаме како искривени.
Ченџици вели: “Еволуцијата укажа на тоа дека ваквите геометриските цртежи, измамуваат во нас лошо претчувство за во блиска иднина. Конвергентните линии во правец на замислената точка каде се сретнуваат две паралелни линии (краци), се знаци кои го мамат нашиот мозок да помисли дека се движиме напред исто како и во реалниот свет, каде што вратата (пар од вертикални линии) се чини како да се повлекува, како што минуваме низ него-и се обидуваме да видиме како би изгледал светот во наредниот момент.
Уметници
Уметниците работеле со оптички илузии, вклучувајќи ги М.Ц. Ешер, Бриџет Рајли, Салвадор Дали, Џузепе Арсимболдо, Марсел Дишан, Оскар Ројтерсверт, Виктор Вазарели и Чарлс Алан Гилберт. Некои и од современите уметници експериментираат со илузии, меѓу кои: Октавио Окампо, Дик Термес, Шигео Фукуда, Патрик Хјуз (уметник), Истван Ороц, Роб Гонзалвес и Акиоши Китаока. Оптичката илузија се користи и во филмската уметност, преку техниката на принудна перспектива.
Хипотеза за когнитивните постапки
Хипотезата тврди дека визуелните илузии се јавуваат поради развивање на нервните кола во нашиот визуелен систем, преку нервно учење, па сè до систем кој прави ефикасно толкување на обичните тридимензионални сцени, засновани на појавата на поедноставени модели во нашиот мозок. Тие ја забрзуваат постапката на толкување и доведуваат до оптички илузии во необични ситуации. На овој начин, хипотезите за когнитивните постапки може да се сметаат како рамка за разбирање на оптичките илузии, како што еволуираше потписот на емпириската претстава за решавање на обратниот проблем. Истражувањата покажуваат дека способноста за тридимензионално гледање се појавува и се учи заедно со планирањето на движењата. После долгото учење, се покажува дека внатрешната претстава за светот е прилагодена на информациите кои доаѓаат од поблиските предмети. Застапеноста на оддалечени предмети близу хоризонтот е помалку “соодветна”. Всушност, не е само месечината онаа која изгледа поголема кога ја гледаме близу хоризонтот. Во фотографија со сцена од далеку, сите оддалечени предмети изгледаат помали отколку кога ги гледаме директно. Сликата во ретината е изворот што ја движи глетката, но она што го гледаме е “виртуелна” тридимензионална претстава за она што се наоѓа пред нас. Не гледаме физички приказ на светот. Гледаме предмети и физичкиот свет не е сам по себе поделен на предмети. Го гледаме според начинот на кој нашиот мозок го организира. Имињата, боите, обичните форми и другите информации за работите што ги гледаме искрснуваат од нервните кола и влијаат за изгледот на дадената сцена. Ги “гледаме” најрелевантните информации за елементите од најдобрата тридимензионална слика што нашите нервни мрежи можат да ја создадат. Илузиите се јавуваат кога “пресудите” во несвесната анализа на сцената се во конфликт со причини за кои постои образложение.
ПУ „Св. Климент Охридски“ - Суводол
'''Основно училиште „Св. Климент Охридски“ (официјално: Подрачно основно општинско училиште „Св. Климент Охридски“ - Суводол; скратено: ПООУ „Св. Климент Охридски“''') — подрачно основно училиште во селото Суводол, составен дел на истоименото училиште од градот Македонски Брод.
Училиштето е именувано по македонскиот светец и просветител Свети Климент Охридски.
Местоположба
Објектот на училиштето се наоѓа во самото село Суводол, во близина на црквата „Св. Никола“.
Настава
Во училиштето се изведува настава од прво до петто одделение и наставата се изведува единствено на македонски наставен јазик.
Clash of Clans
Clash of Clans (скратено CoC, македонски: Судир на кланови) — повеќеиграчка онлајн компјутерска стратешка игра од финскиот развивач на игри Supercell за мобилни уреди.
Играта е достапна како примена (апликација) од август 2012 година за iOS-оперативниот систем на Епл и од октомври 2013 година за оперативниот систем Андроид.
Бизнис-модел и успех
Преземањето на апликацијата и пристапот до онлајн опслужувачите е бесплатно („слободна за играње“). Играта е финансирана од страна на продажбата на „дијаманти“, кои може да се користат во играта, за да се забрза напредокот значително. Дијамантите се исто така достапни во мали количества во играта бесплатно, целата содржина на играта е потполно достапна доколку играчот троши повеќе време соодветно.
Успехот на Clash of Clans, исто така, ја заработи играта и нејзиниот инвеститорот неколку награди. На пример, во 2013 година играта ја освои престижната награда на трговскиот магазин Развиј во категоријата „Најдобра нова ИП“.
Во 2016 година, на пазарот дојде играта Clash Royale што е огранок на Clash of Clans.
Содржина на играта
Clash of Clans е поставен во фантастичен свет. Меѓу пешаците се мечувачите („варварите“), стрелците, волшебниците и голем број други митски суштества, како што се: џинови, балони, валкири, вештерки, скелети, бебе змеј и уште многу други.
Играта ги комбинира аспектите на стратегијата за градење на стратегии со оние на стратегија за борба во реално време и игра за одбрана на кулата. Играчот мора, врз основа на едноставен економски систем воспоставен со три вида на ресурси (злато, еликсир и темен еликсир) и поврзана инфраструктура изградба на основа и прицврстете ја со помош на оружје за одбрана и ѕидови од напади. Во исто време, тој дури може да се подигне на војска за напад, за што 20 различни видови на војници, десет различни видови на магии и три херои (варварски крал, кралица на стрелците и голем чувар) се достапни. Обичните војници (варварин, стрелец, гиганти, гоблини, балони, магионичари, исцелители, змејови, P.E.K.K.A.s, бебе змеј и рудар) се формирани во нормална касарна. Нивното образование треба да се плати со еликсир. ВарВари 25 еликсир, Стрелач 50 еликсир, змеј 25000 еликсир, џин 250 еликсир и магионичари 1500 еликсир. Специјални сили како валкири, јавач на свиња се обучени во темната касарна, што може да се добијат од како Општината е на ниво 7. Нивното образование треба да се плати со Темен Еликсир.
Џон Руди
Џон Томас Гордон Руди (роден на 24 октомври 1986) е англиски фудбалер кој игра за Норич Сити и  репрезентацијата на Англија како  голман.
Технички карактеристики
Покрај тоа што има добар рефлекс и е одличен во бранењето на ударите што се нанесени кон неговиот гол, тој исто така има репутација да биде доминантен чувар на мрежата; господар во својот шеснаесетник, нема проблем со нафрчувања и одлично ги командува одбранбените играчи пред себе.
Клупска кариера
Руди ја започнал својата кариера во екипата на Кембриџ Јунајтед, каде бил прв избор во сезоната 2004-05 и направил 38 настапи во Лига Два, но неговиот клуб испаднал како последен со освоени само 30 бодови. Напорите на Руди и неговите 9 сув мрежи и во онака слаб тим како Кембиџ Јунајтед не останале незабележани и тој потпишал за премиерлигашот Евертон, веќе летото во 2005 на 19-годишна возраст.
Тој бил четврти избор на голот на Евертон, бидејќи немал многу голема минутажа морал да оди на многубројни позајмици како би стекнал неопходно искуство. Неговиот прв и единствен настап за Еветон дошол во февруари 2006 во невообичаени околности. После девет минути од натпреварот против Блекбурн Роверс, голманот Јан Тарнер бил исклучен од игра поради играње со рака надвор од својот шеснаесетник. Откако претходно Тарнер морал да ги менува на голот повредените први два избора на менаџерот Дејвид Мојс, Најџел Мартин и Ричард Рајт, Руди останал единствениот голман кој бил во опција да игра. Тој застанал на голот по исклучувањето на Тарнер и успеал да ја сочува својата мрежа во победата со 1-0. Тој бил на заем во девет различни клубови, а при последната во шкотскиот Мадервел ги покажал својте квалитети сочувајќи ја својата мрежа во 15 натпревари од 34 настапи.
Тоа го натерало менаџерот на Норич Сити, Пол Ламберт, да го доведе во клубот во 2010 година. Во својата прва сезона Руди забележал 45 настапи, а тимот завршил како втор во Чемпионшип, со што стекнал промоција во Премиер лигата. Тој останал прв избор на голманската позиција во Норич и во Премиер и започнал во 37 натпревари, пропуштајќи само еден поради суспензија заработена во натпреварот против Челзи на 27 август 2011 кога заработил директен црвен картон за прекршок над Рамирес. Следната сезона се мачел со повреди поради што бројот на настапи драстично се намалил на само 15 во кој успеал да ја сочува својата мрежа 6 пати (вклучувајќи ги победите дома над Манчестер Јунајтед и Арсенал со 1-0). Тој исто така бил на голот и во последниот натпревар од сезоната во кој Норич како гостин го совладал Манчестер Сити со 3-2. Почетокот на следната сезона за Руди бил тежок бидејќи тој имал неколку грешки кој што го чинеле неговиот клуб губење на бодови. Сепак, тој имал фантастичен перформанс во победата на гости против Вест Бромвич Албион со 2-0, натпревар во кој Руди имал 8 одбрани.
Репрезентативна кариера
На 16 мај 2012 година, Руди го добил својот прв повик за сениорската репрезентација, откако селекторот Рој Хоџсон го избрал него да биде член во тимот на Англија за  Европското првенство 2012. Сепак, скршен прст го отфрли од турнирот, па Џек Батланд бил повикан на негово место. Руди бил повикан за пријателскиот натпревар против Италија во Берн, Швајцарија на 10 август 2012 година, заедно со Батланд и Џо Харт. Тој влегол на полувремето работно време на местото на Батланд за да го направи неговото деби за Англија, и имал некои клучни одбрани со кој продонесол за победата на Англија во натпреварот со 2-1, сочувајќи ја својата мрежа празна во својот прв настап откако Батланд претходно примил гол во првото полувреме.
Ана Нордгрен
Ана Кристина Нордгрен (13 мај 1847 – 10 септември 1916 година) била шведска сликарка и цртачка. Специјализирала за портрети и жанровски сцени. Нејзината работа е главно варијација на академскиот стил и таа останала неимпресионирана од импресионизмот.
Биографија
Родена била во Мариештад во семејство на земјопоседник. Годината кога таа е родена, тие се преселиле во Асен, имот во близина на Хјо. Десет години подоцна, тие се вратиле во Мариештад а потоа во 1860 година, живеела во Сјогерас, друг имот во близина на Фалшепинг.
Учела во женското училиште во Скара, каде што нејзините учителки го забележале нејзиниот уметнички талент и почнале да и даваат часови по сликање во масло. Во 1865 година, таа се запишала на формални студии на Слејдсколан Стокхолм, а подоцна станала една од првите студентки на Кралската шведска академија на ликовните уметности. Додека била таму, таа студирала со Карл Густаф Кварнстром (1810–1867) и по неговата смрт, со Јохан Кристофер Боклунд (1817–1880). По совет на Боклунд, таа заминала во Париз во 1874 година да ги продолжи студиите. Патувала заедно со Аманда Сидвал (1844–1892) и Јохана Софија Седергрен (1847–1923).
Нејзината следна станица бил Лондон, каде што учествувала на бројни изложби, вклучително и две самостојни изложби во галериите Клифорд во 1894 и 1897 година. Своите дела ги покажала и во Глазгов, Ливерпул и Бирмингем. Нејзините пријатели таму биле Џејмс Мекнил Вистлер и ирската сликарка Сара Персер. Таа го земала Констанс Маркиевич (тогаш Констанс Гор-Бут) како студент и заедно со Пурсер заминале на студиско патување во Ирска во 1892 година.
Во 1899 година, таа се вратила во Шведска, но продолжила да го посетува Лондон на редовна основа. Во 1904 година, нејзините дела биле прикажани на изложбата за купување во Луизијана во Сент Луис. Живеела на различни места, почнувајќи од Гетеборг, потоа во 1908 година во Дротнингхолм, следната година во Стокхолм, потоа во Скара од 1913 година до нејзината смрт.
Кибех
Кибех, кибе, кебах (или кубех, кубах, куби) (كبة) е јадење од левантската кујна направено од булгур (издробено жито), сечен кромид, и говедско, јагнешко, козјо или месо од камила, сето ова измешано со зачини (цимет, каранфилче, морско оревче, пимент). Најпозната е варијантата на прженици во долгнавеста форма, крокети, полнети со мелено говедско или јагнешко месо.
Други варијанти на кибех може да бидат во тркалезна форма, печени, варени во чорба, или послужени живи. Кибех се смета за национално јадење на земјите од Близок Исток. Во областите во кои живеат Курди во Турција, ова јадење се вика „ичли ќофте (içli köfte).
Ова јадење може да се најде и во некои земји од латинска Америка, каде го донеле емигранти од Левантот во текот на 19 и почеток на 20 век: Аргентина, Бразил, Колумбија, Куба, Доминиканска Република, Еквадор, Хаити, Хондурас, и Мексико.
Потекло на поимот
Зборот доаѓа од арапското кубах (кибех на левантски), со значење „топка“. Другите називи за ова јадење доаѓаат од персискиот збор کوفته (ќофте) или од турското içli köfte (ичли ќофте).
Хухеришта
Хухеришта или Хумхеришта или Тиолишка Река (Τοιχίο ) — река во Костурско, Егејска Македонија. Завршува како северен дотек на Костурското Езеро.
Список на државни водачи во 1032 година
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Хухеришта
Течение
Реката извира од планината Вич северно под врвовите Србинов Камен (1.375 м) и Чука (1.577 м), па тече на југозапад. Минува низ селото Черешница, па источно под врвот Варош (1.420 м) нагло свртува на запад под името Страна. Северозападно од Тиолишта свртува на југозапад и минува западно крај селото. Потоа свртува на југ и се влева во Костурското Езеро.
Св. Атанас (Гостиражни)
'''Св. Атанас''' — археолошко наоѓалиште во прилепското село Гостиражни. Претставува осамен наод од римско време. Се наоѓа пред влезот на селската црква „Св. Атанасиј“, од левата страна, каде се наоѓаат два блока од мермер, веројатно делови од ара. Според кажувањето на селаните, блоковите биле донесени од наоѓалиштето Палези од Црнилиште.
NGC 4683
NGC 4683 — елиптична галаксија во соѕвездието Кентаур, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4683 се споменува и како ESO 322-83, MCG -7-26-47, DRCG 56-18, DCL 212.
Откривање
Објектот е откриен на 8 јуни 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4683 е од видот E/SB0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,7 m/лм2. NGC 4683 има привидни димензии од 1,3' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 47 м 42,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -41° 31' 44"". Положбениот агол на објектот е во износ од 130°.
Други поделби
Проучување на NGC 4683 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 43182. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 402; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7779. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Астрид Ниберг
Астрид Биргита Ниберг (1877–1928) била пионерска уредничка на шведски весници и суфражетка. Од 1903 година, како уредник на Norra Hallands Tidning Vestkusten во Варберг, таа водела кампања за охрабрување на поддршката за правото на глас на жените. Како член на одборот на локалниот огранок на Здружението за право на глас на жените (ЛКПР), таа постојано ги известувала своите читатели за случувањата за кои се разговарало на состаноците на здружението.
Биографија
Родена на 5 јануари 1877 година во Гетеборг, Астрид Биргита Ниберг била ќерка на новинарот Јохан Питер Ниберг (1829–1911) и неговата сопруга Јохана Шарлота родена Улгрен (1835–1918). Таа била најмладата од трите деца на семејството. По завршувањето на своето образование во приватно училиште, извесно време работела како медицинска сестра.
Во 1903 година, Ниберг ја презела позицијата главен уредник во весникот Нора Халандс Тиднинг Весткустен, заменувајќи го нејзиниот татко кој ја извршувал оваа позиција од 1878 година, но во тој момент сакал да се пензионира. За време на нејзиното раководење, весникот значително се зголемил ангажирајќи дополнителен персонал. Водела и печатница за книги.
Како и нејзиниот весник, Ниберг била во основа конзервативна, страсно заинтересирана за слободата на печатот. Таа била член на локалното друштво на умереност, накратко држејќи ја функцијата претседавач. Како силен поддржувач на движењето за право на глас, таа не само што ги искажувала своите ставови во својот весник, туку зборувала на состаноците тврдејќи дека и мажените и невенчаните жени треба да ги уживаат истите права на глас како и мажите. Фрига Карлберг од ЛКПР коментирала дека „изгледа и зборува како најдивата суфражетка“.
Астрид Ниберг починала во Варберг на 9 септември 1928 година.
Мариј Ел
Мариј Ел (рус. Респу́блика Мари́й Эл) е автономна република во составот на Руската федерација. Се наоѓа на истокот од европскиот дел на Русија.
Народод по кое е добиено името на републиката е Мари, еден од угрофинските народи. Според пописот од 2002. Мари биле 42,88% од вкупното население, Руси биле 47,46%, а Татари 5,96%. Службен јазик е рускииот и двата јазика на народот Мари. Главен град е Јошкар Ола, додека претседател на републиката е Леонид Маркелов.
Географија
Републиката се наоѓа на источниот дел на Европско плато, поктај реката Волга. Мочурестата Мари депресија е сместена на западната страна од републиката. 57% од територијата на Мариј Ел е покриена со шуми.
Часовен појас
Мари ел е сместена во Московската часовен појас (MSK/MSD). UTC разлика од UTC+3 (MSK)/UTC+4 (MSD).
Реки
Течат околу 476 реки во Мариј Ел. Најповеќето се мали: 10–50 m широки и .5-1.4 m длабоки. Тие вообичаено од средината на ноември до средината на април се замрзнати. најпознати реки се:
Езера
Најголеми езера се:
Природни богатства
Не постојат некои поёзначајни природни пронаоѓалишта на минералиу во републиката. постојат наоѓалишѕа на тресет, минерални извори, и варовник.
Клима
Климата е претежно континентална. Зимите се ладни и врнежливи, а додека летата се топли, но со доста врнежи.
Флора
Флора (од лат. flora) е збирен поим за сите растенија во едно географско подрачје или временски период, и обично се однесува на автохтоните видови. Еквивалентен поим во животинскиот свет е фауната. Флората, фауната и другите обливи на живот како габи заедно се нарекуваат биота.
Класификација на флората
Растенијата се групираат во флори според подрачјето, периодот, посебна околина или клима. Подрачјата може да бидат географски посебни живеалишта (на пр. планинска наспроти рамничарска). Флората на некој минат временски период се нарекува „фосилна флора“. Според посебните околини, флората може да биде:
Во флората понекогаш се вбројуваат и бактериите кои живеат на или од растенијата.
Како пишано дело
Под „флора“ може да се подразбере и стручно дело наменето за ботаничари кое ги опишува растенијата и дава клуч за нивно распознавање.
Флората на Википедија
Флората ја има  на следниве категории:
Океанија Африка Антарктик Азија Европа Јужна Америка Северна Америка
Кинеска астрологија
Кинескиот зодијак е заснован врз циклус од 12 години. Секоја година од тој циклус е именувана според едно животно, а секое животно има различни одлики.
Кинескиот хороскоп го користи кинескиот календар, кој е различен од оној што го користи западната астрологија.
Историја
Европејците отсекогаш биле повеќе заинтересирани за интригантната предвидувачка алатка, „Книгата на промени“ или „И Чинг“, отколку за кинеската астрологија. Релативната географска изолација на Кина го оправдува ова. Но, интересно е дека наталната астрологија се развила во Кина во времето околу преминот кон новата ера, значиво исто време кога на запад ја развиле Грците и Персијците.
Најстариот за нас познат кинески астролог е Веи Нинг, кој е роден меѓу 550 и 589 година, но речиси ништо не е познато за неговиот придонес, ниту за неговите претходници или наследници.
Древните кинески астрономи ги нарекле петте најблиски планети според имињата на петте елементи:
Систем на работа
Годишниот циклус ги содржи петте елементи (дрво, оган, земја, метал и вода) во нивните јин и јанг форми. Годините односно знаците се наречени според 12-те животни: Глушец, Вол, Тигар, Зајак, Змеј, Змија, Коњ, Коза, Мајмун, Петел, Куче и Свиња.
Комбинирањето на сето ова дава 60-годишен циклус, кој започнува со „Јанг Дрвен Глушец“ и завршува со „Јин Водена Свиња“. Годината која завршува со парен број е „јанг“, а со непарен е „јин“. Овој циклус тече на овој начин:
Кинескиот зодијак го следи кинескиот календар, каде Нова година не е на 1 јануари како што е случај со грегоријанскиот календар. Според тоа, некој што е роден во јануари или на почетокот на февруари, според кинескиот хороскоп се смета како да е роден во претходната година.
Табела на кинеските знаци
Нареднава табела го содржи еден 60-годишен циклус, од 1924 - 2043 година.
Забелешка: Кинеските симболи во табелата за знаците се користат само во астрологијата.
Пиезоелектричен ефект
Пиезоелектричност е електричниот полнеж кој се собира во одредени цврсти материјали (кристали, одредени керамики, и биолошки материи како коските, ДНК и други белковини) при механички стрес. Зборот пиезоелектричност значи електрична струја која е резултат на притисок. Зборот е изведен од Грчкиот збор „пиезо“ (πιέζω) или пиезин (πιέζειν), што значи притиска, и „електричен“ или „електрон“, што значи килибар, антички извор на елекричен полнеж. Пиезоелектричноста била откриена во 1880 од француските физичари Жак и Пјер Кири.
Пиезоелектричноста има корисни примени, како создавање и детекција на звуци, создавање на високи напони, создавање на електронски честоти, микрорамнотежи, за движење на ултразвучни млазници, и ултрафино фокусирање на оптички системи. Исто така е основа на повеќе научни интрументални техники со атомска резолуција, микроскопи со скенирачки сонди, како STM, AFM, MTA, SNOM… и секојдневни употреби, како систем за палење на запалки, скари на пропан, и кварцни часовници.
Туркиски народи
Törki xalıqlar
Пиезоелектричен ефект
Откритие и рани истражувања
Пироелектричниот ефект, со кој се создава електричен потенцијал поради промена на температурата, бил проучуван од Карл Линаус и Франц Епинус во средината на 18 век. Врз основа на ова знаење, Рене Жист Ауи и Антоан Сезар Бекерел го воочиле односот помеѓу механичкиот стрес и електричниот полнеж. Но, резултатите на експериментите кои ги правеле се покажале неодредени.
Првата демонстрација на директниот пиезоелектричен ефект ја направиле Пјер Кири и Жак Кири во 1880 година. Тие ги комбинирале знаењата за пироелектричност со нивното разбирање на кристалните структури кои предизвикуваат пироелектричност за да го предвидат однесувањето на кристалите, и го покажале ефектот користејќи кристали од турмалин, кварц, шеќер и Рошелова сол (натриум калиум тартрат тетрахидрат). Кварцот и Рошеловата сол покажале најголема пиезоелектричност.
Но Пјер и Жак Кири не го предвиделе спротивниот пиезоелектричен ефект. Тој бил математички изведен од основните термодинамички принципи од страна на Габриел Липман во 1881. Пјер и Жак Кири веднаш го потврдиле постоењето на спротивниот ефект, и потоа добиле докази за целосната реверзибилност на електро-еласто-механичките деформации кај пиезоелектричните кристали.
Во следните децении, повеќе се работело на тоа да се истражат и дефинираат кристалните структури кои покажуваат пиезоелектричност. Овие истражувања го достигнале својот врв во 1910, со издавањето на Волдемар Војтовиот Учебник за кристална физика (Lehrbuch der Kristallphysik), кој ги опишал 20-те природни кристални класи способни за пиезоелектричност, и ги дефинирал пиезоелектричните константи користејќи анализа на тензори.
За време на Првата светска војна и по неа
Првата практична примена за пиезоелектрични направи бил сонарот, развиен за време на Првата светска војна во Франција во 1917 година, од Пол Лангевин и неговите соработници, кои развиле ултразвучен детектор за подморници. Детекторот се состои од претворач, направен од тенки кварцни кристали внимателно залепени помеѓу две челични плочи, и хидрофон кој го детектира ехото. Со емитирање на високочестотен пулс од трансдукторот, и мерење на времето потребно за да се слушне ехото, може да се пресмета растојанието до објектот.
Користењето на пиезоелектричноста во сонарот и успехот на тој проект довело до брзо зголемување на интересот за пиезоелектрични направи. Во следните децении биле откриени нови пиезоелектрични материјали и примени за нив.
Пиезоелектричните направи биле користени во многу полиња. Керамички фонографски набои го олесниле дизајнот на грамофоните. Развојот на ултразвучниот претворач овозможил лесно мерење на вискозноста и еластичноста на флуиди и цврсти тела, што довело до развој во истражувањата на материјалите. Со ултразвучните временски рефлектометари, кои праќаат ултразвучен пулс низ материјалот за да измерат рефлекции, можело да се најдат грешки во метални и камени објекти, со што се подобрила структурната сигурност.
За време на Втората светска војна и по неа
За време на Втората светска војна независни истражувачки групи во САД, Русија и Јапонија откриле нова класа на синтетички материјали, наречени фероелектрици, кои покажувале пиезоелектрични константи многу повисоки од природните материјали. Ова довело до интензивно истражување на бариум титанатот и олово цирконат титанатните материјали со специфични својства за посебни примени.
Еден значаен пример за користењето на пиезоелектрични кристали бил развиен во Бел Телефонските Лаборатории. По Првата светска војна, Фредерик Р. Лек, кој работел во радио телефонијата на претпријатието за инженерство, го развил “АТ кат” кристалот, кој работел на голем температурен интервал. На Лековиот кристал не му биле потребни дополнителните елементи потребни на претходните кристали и затоа можел да се користи на авиони. Ова дозволило да се координираат воздушните војски со помош на авионско радио.
Развојот на пиезоелектричните направи и материјали во САД се одвивало исклучително во компаниите кои се занимавале со тоа, поради воените примени и интересот за обезбедување на профитабилни патенти. Научниците барале материјали со високи перформанси. И покрај напредоците во материјалите и усовршувањето на производствениот процес, американскиот пазар не растел толку брзо како и јапонскиот. Без многу нови примени немало раст на американската пиезоелектрична индустрија.
Јапонските произодители, пак, ги делеле информациите, и брзо ги надминувале техничките проблеми и создавале нови пазари. Во Јапонија, температурно стабилен кристал бил добиен од Исак Кога. Јапонските напори во истражување на материјали довеле до пиезоелектрични материјали слични на американските, но без скапи патентни ограничувања. Големи јапонски пиезоелектрични откритија вклучувале нови дизајни за пиезокерамички филтри за радио и телевизија, делови кои можат да се поврзат директно со електронски кола, и пиезоелектрична запалка, која создава искра за мали мотори со компресија на керамичен диск. Ултразвучни претворачи кои емитираат звучни бранови низ воздухот постоеле некое време, но за првпат биле користени комерцијално кај раните телевизиски далечински управувачи. Овие претворачи сега се монтирани на повеќе автомобили како направи за ехолокација, што му помага на возачот да го одреди растојанието од задниот дел на автомобилот до објекти кои можат да се најдат на неговиот пат.
Механизам
Природата на пиезоелектричниот ефект е блиску поврзана со електричните диполни моменти кај цврстите тела. Тие може да се индуцирани за јоните на кристална решетка со асиметричен полнеж (како BaTiO3 и PZT) или може директно да се пренесени од молекуларни групи како кај шеќерот. Диполната густина или поларизација (димензионалност [Cm/м3] ) може лесно да се пресмета за кристалите со сумирање на диполните моменти по волуменот на кристалографските единици. Бидејќи секој дипол е вектор, диполната густина P е векторско поле. Диполи близу еден до друг се израмнуваат во региони наречени Вајсови домени. Домените често се случајно ориентирани, но може да се израмнат користејќи „поларизирање“, процес во кој силно електрично поле се применува на материјалот при висока температура. Не секој пиезоелектричен материјал може да се поларизира.
Од голема важност за пиезоелектричниот ефект е промената на поларизацијата P кога се применува механички стрес. Ова може да биде предизвикано од рекомбинација на околностите кои ги предизвикуваат диполите или со реориентација на молекуларните диполни моменти под влијанието на надворешен стрес. Пиезоелектричноста потоа може да се манифестира како варијација на поларизациската сила, нејзината насока, или двете, а деталите зависат од ориентацијата на P во кристалите, кристалната симетрија и применетиот механички стрес. Промената на P се јавува како варијација на површинската густина на полнежи на кристалните лица, односно како варијација на електричното поле кое се појавува помеѓу лицата, а е предизвикано од промена на диполната густина. На пример, 1 cм3 коцка од кварц со 2 kN (500 lbf) од точно применета сила може да предизвика напон од 12500 V.
Пиезоелектрични материјали исто така покажуваат спротивен ефект, наречен „спротивен пиезоелектричен ефект“, каде примената на електрично поле предизвикува механичка деформација на кристалот.
Математички опис
Линеарна пиезоелектричност е комбиниран ефект од
Овие може да се комбинираат во таканаречени парни равенки, од кои формата напнатост-полнеж е: Во форма на матрица, каде [d] е матрицата за директен пиезоелектричен ефект и [d^t] е матрицата за спротивен пиезоелектричен ефект. E покажува нула, или константно електрично поле; T покажува нула, или константно поле на стрес, и t стои за транспозицијата на матрицата.
Тензорот од трет ред обележува вектори во симетрични матрици. Нема не-специјални непроменливи тензори во однос на ротацијата кои го имаат ова својство, и поради тоа нема изотропни пиезоелектрични материјали.
Напрегање-полнежот за материјал од Четириаголен кристален систем (C4v) (поларизирана пиезоелектрична керамика како четириаголен PZT или BaTiO3) како и шестаголниот кристален систем кој може да се запише како (ANSI IEEE 176):
каде првата равенка го претставува односот за спротивниот пиезоелектричен ефект, а втората за директниот пиезоелектричен ефект.
Иако равенките погоре се најкористени во литературата, потребни се некои коментари. Воглавно, D и E се вектори, Декартови тензори, од прв ранг; ε е Декартов тензор од втор ранг. Напрегањето и стресот се исто така тензори од втор ранг. Но обично, бидејќи напрегањето и стресот се симетрични тензори, може да се обележат на следниот начин: 11 → 1; 22 → 2; 33 → 3; 23 → 4; 13 → 5; 12 → 6. (ова може да се користи различно во литературата. На пример може да се користи 12 → 4; 23 → 5; 31 → 6). Затоа S и T имаат “векторска форма” од 6 компоненти. Поради ова s изгледа како 6 на 6 матрица наместо тензор од четврти ранг. Ваквата нотација се вика Војтова нотација. Дали компонентите на напрегањето S_4,S_5,S_6 се тензорски компоненти или инженерски напрегања и целосно друго прашање. Во равенката погоре, мора да се инженерски напрегања за 6,6 коефициентот на соодветната матрица да може да се запише како што е прикажан,. Инженерски напрегања имаат двојна вредност од соодветните тензори, како итн. Ова исто така значи дека, каде G_{12} е модулот на напрегање.
Вкупно има четири пиезоелектрични коефициенти, d_{ij}, e_{ij}, g_{ij}, и h_{ij} дефинирани подолу:
каде првиот сет од четири термини соодветствува на директниот пиезоелектричен ефект, и вториот сет од четири термини соодветствува на спротивниот пиезоелектричен ефект. За оние пиезоелектрични кристали за кои поларизацијата е од типот на индуцирано кристално поле бил развиен формализам кој дозволува да се пресметаат пиезоелектричните коефициенти. d_{ij} формираат електростатичка решетка која се состои од Маделунгови константи од повисок ред.
Кристални класи
За поларните кристали за кои P ≠ 0 точно е дека пиезоелектричниот ефект се манифестира без примена на механички стрес, така што се менува магнитудата или насоката на P.
Материјали
Многу материјали, природни и синтетички, покажуваат пиезоелектричност.
Природни кристали
Пиезоелектричноста кај топазот може да се припише на подредувањето на (F, OH) во неговата кристална решетка, која е инаку центросиметрична: орторомпска бипирамида (mmm). Топазот има аномални оптички својства кои се припишуваат на таквиот распоред.
Коски
Суви коски покажуваат пиезоелектрични својства. Учењата на Фукада покажале деко овие не се поради кристалите на апатит кои се центросиметрични, туку поради колагенот. Колаген покажува поларна ориентација на молекуларните диполи во неговата структура и може да се смета за биоелектичен материјал – диелектричен материјал кој покажува речиси постојан просторен и диполен полнеж. Потенцијал се добива кога на доволно молекули на колаген се применува механички стрес на ист начин, со што се поместуваат голем број од носачите на полнежите во материјалот. Пиезоелектричност на едно колагенско влакно може да се измери со пиезоелектрична реакција на сила со микроскоп, и се покажува дека колагенските влакна се однесуваат како пиезоелектрични материјали.
За пиезоелектричниот ефект се смета дека делува како биолошки сензор за притисок. Овој ефект бил искористен од истражувањата кои се одвивале на Универзитетот на Пенсилванија во доцните 1970-ти и раните 1980-ти години, со што се отркило дека со постојана примена на електричен потенцијал може да се стимулира резорпцијата и растот на коските. Со понатамошни истражувања во 1990-тите се добиле математичките равенки кои потврдуваат дека ширењето на бранови во долгите коски е такво како кај шестаголните (класа 6) кристали.
Други природни материјали
Биолошки материјали кои покажуваат пиезоелектрични својства се:
Синтетички керамики
Керамики со случајно распоредени зрна мора да се фероелектрични за да покажуваат пиезоелектричност. Макроскопската пиезоелектричност е возможна кај текстурирани поликристални нефероелектрични материјали како AlN and ZnO. Групата на керамики со перовскитски структури, волфрам-бронза и поврзани структури покажуваат пиезоелектричност:
Пиезокерамики без олово
Во скоро време, има растечка загриженост за токсичноста на направи кои содржат олово. За да се реши оваа загриженост, сè повеќе се развиваат пиезоелектрични материјали без олово. Досега, не е потврдена ниту стабилноста ниту влијанието врз природата на овие материјали.
III-V и II-VI полуспроводници
Пиезоелектричен потенцијал може да се добие кај било кои крупни или наноструктурирани полуспроводнички кристали кои не се центросиметрични, како материјалите од III-V и II-VI групите, поради поларизацијата на јоните при применет стрес и напрегање. Ова својство е често и за сфалеритните и вурцитните кристални структури. До прв ред, има само еден независен пиезоелектричен коефициент кај сфалеритот, наречен e14, спарен со компонентите на напрегањето. Кај вурцитот, има три независни пиезоелектрични коефициенти: e31, e33 и e15. Полуспроводниците каде се јавува најсилна пиезоелектричност најчесто имаат вурцитни структури, како GaN, InN, AlN и ZnO. ZnO е најкориестениот материјал во младото поле на пиезотроника. Од 2006, биле откриени повеќе силни нелинеарни пиезоелектрични ефекти кај поларни полуспроводници.
Примена
Денес, пиезоелектричните направи највеќе се користат во индустријата и производството, како и во автомобилската индустрија. Голема побарувачка има и во медицината, како и во информатиката и телекомуникацијата. Глобалната побарувачка за пиезоелектрични направи изнесувала 14.8 милијарди американски долари во 2010. Најголемата материјална група на пиезоелектрични направи е пиезокристалот, а има најголем раст на интересот за пиезополимери поради нивната ниска тежина и мала големина.
Пиезоелектричните направи се користат на многу начини:
Висок напон и енергетски извори
Директна пиезоелектричност кај некои супстанции, како кварц, можат да создадат потенцијална разлика од неколку илјади волти.
За разлика од обичен трансформатор, кој користи магнетни спојки меѓу влезот и излезот, пиезоелектричниот трансформатор користи акустични спојки. Влезниот напон поминува низ кратка плочка пиезоелектричен материјал (како PZT) и се добива променлив стрес во плочката поради инверзниот пиезоелектричен ефект, поради што целата плочка вибрира. Честотата на вибрирање е резонантната честота на плочката, најчесто од 100 килохерци до 1 мегахерц. Повисок излезен напон се создава на друг дел од плочката со пиезоелектричниот ефект. Излезниот напон може да е повеќе од 1000 пати поголем од влезниот. Друго својство на трансформаторот е тоа што, поради работењето на резонантна честота, може да се користи како индуктор. Ова е корисно својство во електрични кола на кои им треба контролиран, лесен почеток. Овие направи може да користат инвертер од директна во наизменична струја за да напојуваат катодни флуоресцентни ламби. Пиезотрансформаторите се најкомпактни извори на висок напон.
Сензори
Принципот на работење на пиезоелектричниот сензор е тоа што кога физичка димензија ќе се претвори во сила, дејствува на двете спротивни лица на сензорскиот елемент. Во зависност од дизајнот на сензорот може да се користат различни видови на пиезоелектрични елементи.
Други примени за пиезоелектрични сензори се:
Придвижувачи
Бидејчи многу силни електрични полиња одговараат на многу мали промени на широчината на кристалот, оваа широчина може да се менува со микрометарска прецизност, што е важна алатка за прецизно позиционирање на објекти. Повеќеслојни керамики, кои користат слоеви потенки од 100 µm, дозволуваат за достигнување на јаки електрични полиња со напон помал од 150 V. Овие керамики се користат за два вида на придвижувачи: директни пиезо придвижувачи и засилени пиезоелектрични придвижувачи. Додека директните придвижувачи имаат движење помало од 100 µm, засилените можат да достигнат милиметарски движења.
Стандард за честота
Пиезоелектричните својства на кварцот се користат како стандард за честота
Пиезоелектрични мотори
Освен чекорниот мотор, сите овие работат на ист принцип. Придвижувани се од двојни ортогонални вибрации со фазна разлика од 90°, допирната точка меѓу двете површини вибрира по елиптична патека, со што се добива сила на триење меѓу површините. Едната површина е прицврстена, што ја тера другата да се движи. Кај повеќето пиезоелектрични мотори, пиезоелектричниот кристал е возбуден од синусоиден бранов сигнал кој резонира на честотата на моторот. Користејќи го ефектот на резонанција, многу низок напон може да се користи за да се добие висока амплитуда на вибрација.
Лизгачки мотор работи така што ја користи инерцијата и триењето на стегач. Вакви мотори можат да бидат многу мали. Некои се користат за поместување на сензор на камера, и овозможуваат спротивставување на тресењето на камерата.