cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Список на државни водачи во 1544 година
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Политички систем на Италија
Политичкиот систем на Република Италија го сочинуваат институциите задолжени за донесување на законите и спроведување на јавната политика.
Законодавен систем
Во 1980-тите започнале обидите за промена на дводомниот политички систем. Така, во 1983 година бил формиран првиот Комитет за уставни реформи на дводомниот парламент, предводен од влијателниот политичар Алдо Боци. иако на почетокот обезбедил сериозна поддршка, сепак обидот на Боци завршил со неуспех. Во 1993 година, по иницијатива на Чирјако де Мита, бил формиран вториот Комитет за уставни реформи, но тој набргу се откажал од раководењето со Комитетот, на чие чело застанала тогашната претседателка на Собранието Леонида Јоти. Во 1997 година се формирал и третиот ваков Комитет, предводен од Масимо д'Алема, кој една година подоцна станал премиер на Италија, но и оваа иницијатива завршила без успех. Во 2005 година, тогашниот премиер Силвио Берлускони успеал да обезбеди мнозинство во парлементот кое му овозможило да иницира реформи кои би ја зацврстиле положбата на премиерот наспроти моќта на претседателот, но неговиот обид пропаднал на референдумот во 2006 година. Во 2011 година, под водство на претседателот Џорџо Наполитано, двете водечки партии постигнале согласност за уставни реформи, но подоцна не успеале да се договорат околу нивната реализација, така што и овој обид пропаднал уште при гласањето во парламентот. Десет годии подоцна, вн почетокот од 2016 година, премиерот Матео Ренци успеал да обезбеди мнозинство во парламентот и да организира референдум за уставни промени.
Саксофон
Саксофонот, или Сакс (Sax), е дрвен дувачки инструмент, иако како и флаутата, е направен од метал, но според изведувачката техника и градба припаѓа на оваа фамилија, на која ѝ се придружил дури во половината на 19. век. Наречен е според својот градител Адолф Сакс (Adolphe Sax).
Градба
Адолф Сакс ги комбинирал искуствата од дотагашните инструменти, па саксофонот има усник како и кларинетот – со просто јазиче од трска, механизмот и техниката на прстите му се најслични на обоата, а звукот на фаготот (чиј висок регистар и се нарекува ”саксофонски”). Саксофонот се гради во цела низа регистри, од најдлабока до највисока звучност, но најчести се алт-, тенор-, а донекаде може да се каже и сопран- и баритон-саксофон. Повеќето варијанти имаат права цевка, па личат на лимената обоа или кларинетот. Кај другите цевката е карактеристично свиткана во почетокот и завршетокот, со издолжена инка подигната нагоре.
Саксофонот е конструиран за потребите на воената музика и во некои западноевропски земји таа функција ја има и денес. Во симфониските оркестри и во уметничката музика се користи сразмерно ретко (Морис Равел - Болеро (сопран in B и тенор in B), Модест Петрович Мусоргски - Слики од изложбата - во оркестрација на Морис Равел (алт in E♭), Бенџамин Бритен - Simfonia da Requiem (алт in E♭), Микис Теодоракис - Гркот Зорба (алт in B) и други), но во ансамблите за забавна музика, посебно во џезот, многу е истакнат, со цела низа значајни солисти-виртуози.
IC 335
IC 335 — галаксија во соѕвездието Паун, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 335 се споменува и како ESO 104-10, AM 1842-632, DRCG 51-12.
Откривање
Објектот е откриен на 20 јули 1901 година од страна на Делајл Стјуарт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 335 е од видот S0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,4 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 mag, додека површинскиот сјај изнесува 12,8 m/лм2. IC 335 има привидни димензии од 1,5' х 0,5'.
Други поделби
Проучување на IC 335 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 62427.
Користена литература
"Southern Galaxy Catalogue", Austin, Texas: University of Texas (Catalog)
Старосна пирамида
Старосна пирамида, или пирамида на население (дијаграм на структурата на возраста) или „пирамида на возраст-пол“ ― графичка илустрација на распределбата на населението (обично онаа на земја или регион во светот) по возрасни групи и пол; тој обично добива облик на пирамида кога населението расте. Мажјаците обично се прикажани лево, а женките на десната страна, и тие може да се мерат во апсолутни бројки или како процент од вкупното население. Пирамидата може да се користи за да се визуелизира возраста на одредено население. Исто така се користи во екологијата за да се одреди целокупната возрасна распространетост на населението; показател за репродуктивните способности и веројатноста за продолжување на еден вид. Бројот на луѓе по единица површина се нарекува густина на населеност.
Структура
Пирамидата на населението често содржи непрекинати наредени хистограмски ленти, што ја прави хоризонтален дијаграм. Големината на населението е прикажана на оската x (хоризонтална), додека возрасните групи се претставени на оската y (вертикална). Големината на секоја лента може да се прикаже или како процент од вкупното население или како суров број. Мажјаците се конвенционално прикажани лево, а женките на десната страна. Пирамидите на населението често се сметаат за најефективниот начин за графички приказ на возраста и распространестоста на населението, делумно поради многу јасната слика што ја даваат овие пирамиди. Голем дел од информациите за населението поделени по возраст и пол може да се прочитаат од пирамидата на население, а тоа може да фрли светлина врз степенот на развој и другите аспекти на населението.
Низа пирамиди на населението би можеле да дадат јасна слика за тоа како една земја преминува од високи кон ниски стапки на плодност. Ако пирамидата има широка основа, тоа покажува дека релативно висок процент од населението лежи во најмладата возрасна група, како на пример возраст од 0-14 години, што сугерира дека стапката на плодност во земјата е висока и над заменливото ниво на плодност. Ако населението е под заменувачкото ниво на плодност, постарото население опаѓа со возраста, поради комбинација на смртност и зголемување на бројот на раѓања со текот на времето. Обично има повеќе жени отколку мажи во повозрасните опсези, бидејќи жените имаат поголем животен век, поради различни причини, вклучително и жените кои помалку учествуваат во ризично однесување.
Обликот на пирамидата може да го открие и односот на старосната зависност на населението. Населенијата со висок процент на деца и/или постари лица имаат поголем коефициент на зависност. Овој сооднос се однесува на тоа колку стари и млади луѓе зависат од работните возрасни групи (често се дефинирани како на возраст од 15-64 години). Според Население: вовед во концепти и прашања на Weeks', пирамидите на населението може да се користат за предвидување на иднината, познато како прогноза на населението. Моментумот на населението, кога наталитетот на населението продолжува да се зголемува дури и откако стапката на плодност се намали на ниво на замена, дури може да се предвиди ако населението има ниска стапка на смртност бидејќи населението ќе продолжи да расте. Потоа се појавува поимот време на удвојување, што е користен за да се предвиди кога бројот на населението ќе се удвои. На крајот, пирамидата на населението може дури и да даде увид во економскиот статус на една земја од старосната стратификација бидејќи распределбата на залихите не е рамномерно распределена низ населението.
Во моделот на демографска транзиција, големината и обликот на пирамидите на населението се разликуваат. Во првата фаза од моделот на демографска транзиција, пирамидите имаат најдефиниран облик. Тие имаат идеална голема основа и слаб врв. Во втората фаза, пирамидата изгледа слично, но почнува да се шири во средовечните групи. Во третата фаза, пирамидите почнуваат да се заокружуваат и да изгледаат слично како надгробна плоча. Во четвртата фаза има намалување кај помладите возрасни групи. Ова предизвикува стеснување на основата на проширената пирамида. На крајот, во петтата фаза, пирамидата почнува да добива облик на змеј додека основата продолжува да се намалува. Обликот на населението зависи од тоа каква е економијата во земјата. Поразвиените земји може да се најдат во третата, четвртата и петтата фаза, додека најнеразвиените земји имаат население претставено со пирамидите во етапите еден и два.
Видови
Секоја земја ќе има различна пирамида на население. Сепак, пирамидите на населението може да се категоризираат во три вида: непроменливи, проширувачки или собирачки. Овие видови се идентификувани според стапките на плодност и смртност во една држава.
Преовладување на младите
Гери Фулер (1995) ја опишал преовладувањето на младите како вид на проширувачка пирамида. Гунар Хајнсон (2003) тврдел дека вишокот кај особено младото возрасно машко население очекувано води до општествени немири, војна и тероризам, бидејќи „третиот и четвртиот син“ кои не наоѓаат престижни положби во нивните постоечки општества го рационализираат својот поттик да се натпреваруваат според религијата. или политичка идеологија.
Хајнсон тврдел дека повеќето историски периоди на општествени немири на кои им недостигаат надворешни предизвикувачи (како што се брзите климатски промени или други катастрофални промени на животната средина) и повеќето геноциди можат лесно да се објаснат како резултат на зголемената младешка испакнатост. Овој фактор исто така бил користен за да се откријат настаните од Арапската пролет. Економските рецесии, како што се Големата депресија од 1930-тите и Големата рецесија од крајот на 2000-тите, исто така се тврди дека делумно се објаснуваат поради големото младо население која не може да најде работа. Преовладувањето на младите може да се гледа како еден фактор меѓу многуте во објаснувањето на општествените немири и востанија во општеството. Студија од 2016 година открива дека младинските испакнатини ги зголемуваат шансите за неетнички граѓански војни, но не и народносни граѓански војни.
Големо население на адолесценти кои влегуваат во работната сила и избирачкото тело се напрегаат во водите на економијата и политиката, кои биле дизајнирани за помали населенија. Ова создава невработеност и отуѓување доколку доволно брзо не се создадат нови можности – во тој случај се собира „демографска дивиденда“ бидејќи продуктивните работници ги надминуваат младите и постарите зависни. Сепак, возраста од 16 до 29 години е поврзана со преземање ризик, особено кај мажите. Општо земено, растењето на младите во земјите во развој е поврзано со повисока невработеност и, како резултат на тоа, зголемен ризик од насилство и политичка нестабилност. За Синкота и Досес (2011), преминот кон позрели старосни структури е речиси неопходен услов за демократизација.
Дол (Кршко)
Дол (словенечки: Dol) — населба во Општина Кршко во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Долењска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
Крст (Слепче)
Крст — археолошко наоѓалиште во прилепското село Слепче. Претставува некропола од римско време. Се наоѓа на границата со атарот на селото Браилово, покрај патот за Браилово, каде се најдени надгробни стели од мермер со релјефни претстави.
Бела армија
Белата армија (руски: Бѣлая армiя) претставувала армија која била создадена во периодот по Октомвриската револуција од 1917 година. Главната улога на Белата армија била да се спротивстави на болшевичката Црвена армија.
Меѓу 1917 и 1922 година Белите се вклучиле во битка на живот и смрт против новата советска држава и нејзината Црвена армија, започнувајќи ја Руската граѓанска војна. Армијата била поддржувана од страна на републиканците, социјалистите револуционери, монархистите.
Красимира Илиевска
Красимира Илиевска (родена на 1 април 1950 во Скопје) е еден од најактивните истражувачи и афирматори на рускиот јазик во Република Македонија. Редовен професор на филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје, при катедрата за Славистика.
Животопис
Предмет на научни истражувања: историја на јазикот, историска ономастика, средновековна правна литература, јазици во контакт, меѓујазична интерференција, методика на наставата, формирање на говорниот израз кај малите деца, прашања од областа на руската граматика и лексикологија. Магистерска теза „Топонимите во Македонија во XIII и XIV в. според хрисовулите на Горг Скопски", а докторска теза „Мазуринската крмчија“. Автор е на околу сто статии во списанија и зборници. Преведува и препејува од руски на македонски јазик.
Список на државни водачи во 456 година
Ова е список на државни водачи во 56 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Пеперминт (музичка група)
Пеперминт — македонска рок група оформена во 1999 година во Скопје од Горан Трифуновски. Пеперминт досега имаат издадено неколку албуми:„Некако Така“ „Ама ако“. , „Мтв Анплагд“ „Пеперминт 2016“
Историја
Пеперминт почнале да прават свирки во ноќни клубови и барови низ Македонија, но бидејќи рок-музиката не биле популарна во клубовите, се решиле да свират преработки на песни во босанова стил од познати рок, панк и метал бендови заедно со вокалистот Ана под името „Боса Пеперминт“. ,
Вистински хит станал нивниот сингл „Девојката со точакот“ во комбинација со оригиналниот спот. Пеперминт имаат настапувано на многу настани и свирки, вклучувајќи и unplugged концерт на МТВ.
Пеперминт настапувале на „Скопје гори“, „Д-фестивал„ , „М.А.Р.С фестивал“, „Виноскоп„ , „Пиволенд“ , „Златни денови Кратово„ , „Лето Крушево“ и други поголеми манифестации, имале настапи на „Мтв Адриа„ во Словенија, како и низ цела Република Македонија
Хајду (Унгарци)
Хајдуци (Hajdúk) − етничка група на Унгарци кои живеат во округот Хајду-Бихар во Унгарија со Дебрецин како главен град.
Пеперминт (музичка група)
Историја
Групата е позната и по тоа што е домашен бенд во шоуто Еден на Еден на Жарко Димитриоски.
Хајду (Унгарци)
Историја
Хајдуците своите права на слободни граѓани (витези) и привилегии ги добиле на 12 декември 1605 година во Корпонан за време на владеењето на Бочкаи Иштван во тогашното Ердељско Кнежевство, за заслуга во тогашната петнаесетгодишна ослободителна борба (1591—1606) и успеале да ја задржат во текот на наредните векови и имале своја самоуправа сè до 1867 година кога делот од стариот округ на Бихар се споил со округот на Хајду и оформил нов, со Дебрецин како главен град.
Пеперминт (музичка група)
Историја
Горан Трифуновски водачот и основач на бендот Пеперминт компонирал песни за повеќе тв емисии, театарски претстави, реклами, краткометражни филмови
Хајду (Унгарци)
Градови
Шесте градови каде живееле 9254 слободни Хајдуци (Витези) се:
Пеперминт (музичка група)
Историја
Во 2017 Горан Трифуновски заед јно со Никола Левандис а издаваат книгата со надреалистична содржина „Мрднати раскази
Хајду (Унгарци)
Потекло
Има повеќе теории за името на Хајду и потеклото на оваа етничка група, но највалидно е дека Хајдуците се по потекло Срби кои за времето на владеењето на кралот Жигмонд преминале од Србија во Унгарија добиле земја и за возврат им служеле на благородниците и на кралот во војните за одбрана на Унгарија од Турците. Со текот на времето се претопиле со околното население и станале етничка група на Унгарци со посебна историја.
На оваа теза i оди во прилог историскиот факт дека има доста Срби, кои за да го избегнат нападот од Турците, преминале во Унгарија и се населувале на левиот брег на Тиса. Во 16 век Бесермењот во официјални документи честопати бил нарекуван Рац−Бесермењ. Во тоа време Унгарците Србите ги нарекувале Раци. Србите во тоа време во Унгарија биле многу ценети војници, а и од самиот крал добиле привилегии кои ги имале само одбрани витези во Трансилванија, Секељи и Саси, кои исто така ја делеле истата судбина со Хајдуците, ја бранеле Унгарија од Турците и така ги остварувале своите привилегии.
Пеперминт (музичка група)
Историја
Играл во повеќе играни филмови како : „Стрмоглави“, „Мајки„ , Бунило“ , „ Лазар“, „До балчак“ , „Три дена во септември“ , „Исклучиво жолти лалиња“ , „Исцелител“ , „Здивот на ангелот„ и др...
Песни
Сошиен
Светско првенство во атлетика 2011 – Мажи скок во далечина
Скок во далечина за мажи на Светско првенство во атлетика 2011 се одржа на стадионот Тегу на 1 и 2 септември.
Ернест Мајер
Ернест Мајер (роден на година во Згорњи Тухињ — починал на  година) — словенечки ботаничар, академик, редовен член на САЗУ, професор по ботаника на Универзитетот во Љубљана.
Светско првенство во атлетика 2011 – Мажи скок во далечина
Квалифиакции
Квалификации: Перформанс за квалификување 8.15 (Q) или најмалку 12 со најдобар перформанс (q) продолжуваат во финалето.
Ернест Мајер
Животопис
Ернест Мајер студирал биологија на Универзитетот во Љубљана и на Универзитетот во Виена. Од септември 1944 до декември 1945 година, бил дел од југословенските партизани и во Југословенската народна армија. Во 1947 година тој ги завршил студиите во Виена и дипломирал во ботаника како главен предмет.
Во 1947 година тој бил назначен за асистент на ботаничкиот институт на Универзитетот во Љубљана, по кое станал постар асистент и доцент за ботаника. Во 1956 година станал вонреден професор на Природно-математичкиот факултет, потоа професор по ботаника на биотехничкиот факултет, работа што ја имал до 1978 година. Потоа се префрлил во Институтот за биологија Јован Хаџи на Словенечката академија на науките и уметностите каде бил постар научник до неговото пензионирање во 1991 година.
Неговата работа првенствено се фокусирала на фитогеографската, морфолошката и таксономската идентификација на повисоките растенија што растат на територијата на поранешна Југославија и остатокот од Балканскиот Полуостров, со акцент на ендемиката и полиморфизмот. Тој бил автор или соавтор на над 100 научни трудови од областа на флористиката и таксономијата и е еден од најдобрите познавачи на ендемската флора на Балканскиот Полуостров. Има објавено голем број трудови, дел од нив во соавторство со неговиот долгогодишен соработник и академик Кирил Мицевски. Во нив се разработени разни таксономски и хоролошки проблеми од флората на Македонија кај повеќе таксони, како што се: se: Saxifraga grisebachii, Lilium heldreichii, Genista fukarekiana, Astragalus subg, Tragacantha, Ferulago macedonica итн.
Бил член на многу југословенски национални и меѓународни општества и комитети. Тој бил Регионален советник за Југославија за проектот Flora Europaea до 1992 година, а потоа и помошник консултант за нејзино продолжение, Atlas Florae Europaea со седиште во Хелсинки. Тој станал вонреден член на Словенечката академија на науките и уметностите во 1974 година, а полноправен член во 1983 година. Од 1993 година бил редовен член на Европската академија на науките и уметностите. За неговиот придонес во науката тој ја добил наградата „Јесенко“ на биотехничкиот факултет (1979) и наградата „Кидрич“ за животно дело (1986).
NGC 445
NGC 445 — леќеста галаксија во соѕвездието Кит, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 445 се споменува и како CGCG 385-47.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 445 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,2 m, оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,3 m/лм2. NGC 445 има привидни димензии од 0,5' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 14 м 52,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 1° 55' 3". Положбениот агол на објектот е во износ од 153°.
Но-Уи (роман)
Но-Уи - роман на македонската писателка Лидија Димковска, првобитно објавен во 2016 година од страна на издавачката куќа „Или-или“.
Содржина
Приказната во романот се однесува на животот на две жени, бабата и внуката со исто име, Недјељка, а дејството се одвива од почетокот на 1930-тите до почетокот на 21 век. Бабата Недјељка го почнала животот како ќерка на рибар и продавачка на пазарот, а подоцна успеала да се еманципира, носејќи панталони, излегувајќи сама на корзото и помагајќи го движењето против фашистичката окупација на Сплит. Недјељка била инспирирана од француската новинарка Шарлот која се омажила во Сплит, носејќи ја со себе француската мода. Недјељка, која ја викале Неда, се вљубила во фашистичкиот војник Карло, кој претходно го малтретирал братот на Неда, Крсто. И Карло се вљубил во Неда, а потоа се откажал од фашизмот и до крајот на војната служел во италијанската антифашистичка бригада. По Втората светска војна, Карло морал да го напушти Сплит, каде што не бил прифатен, и се вратил во родното место во Сицилија, каде му се придружила и Неда.
За романот
Романот настанал како резултат на триесетдневниот престој на Димовска во книжевната резиденција во Сплит, организирана од книжевното здружение „Курс“. Во него, авторката ги спротивставува двете идеологии - фашизмот и антифашизмот, претставени преку Недјељка и еден нејзин внук, кој се одрекува од неа и станува еден од водечките политичари на фашистичката десница. Исто така, во романот се насликани и современите општествени случувања во Хрватска. Јазикот во романот е богат и метафоричен, со бројни лирски пасажи за очите на Карло или за бојата на Јадранското и на Тиренското Море.
Кале (Слупчане)
Кале — археолошко наоѓалиште во кумановското село Слупчане, Општина Липково. Претставува градиште од доцната антика.
На 1,5 км североисточно од селото, на висок рид со зарамнето плато се гледаат остатоци од утврдување, а по површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и множество градежен материјал.
Хенеберг
Хенеберг може да се однесува на следниве места во Германија:
Старо Гумно (Слепче)
Старо Гумно — археолошко наоѓалиште во прилепското село Слепче. Претставува некропола од римско време. Се наоѓа југозападно од манастирот Св. Никола, каде во манастирската нива со површина од половина декар се откриени неколку гробови градени од камени плочи, со насоченост север-југ.
Јаглерод дисулфид
Јаглерод дисулфид е неорганско соединение со хемиска формула CS2 и структура S=C=S. Тоа е безбојна течност, која се користи како градежен материјал во органската синтеза. Има пријатен мирис сличен на етер или хлороформ, но комерцијалните примероци обично се жолтеникави и обично се контаминирани со нечистотии со непријатен мирис.
Список на државни водачи во 1543 година
Ова е список на државни водачи во 543 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Добрoва (Кршко)
Добрoва (словенечки: Dobrova) — населба во Општина Кршко во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Долењска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
Список на државни водачи во 1543 година
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Јаглерод дисулфид
Појава, производство, својства
Мали количини на јаглерод дисулфид се ослободуваат од вулкански ерупции и мочуришта. CS2 некогаш бил произведен со комбинирање на јаглерод (или кокс) и сулфур на 800-1000 °C.
Реакцијата со пониска температура, која бара само 600 °C, користи природен гас како извор на јаглерод во присуство на силика гел или катализатори на алумина:
Реакцијата е аналогна на согорувањето на метан.
Глобалното производство/потрошувачка на јаглерод дисулфид е приближно еден милион тони, при што Кина троши 49 %, по што следи Индија со 13 %, најмногу за производство на вискозански влакна. Производството на САД во 2007 година беше 56.000 тони.
Растворувач
Јаглерод дисулфидот е растворувач за фосфор, сулфур, селен, бром, јод, масти, смоли, гума и асфалт. Се користи за прочистување на јаглеродни наноцевки со еден ѕид.
Со нуклеофили
На пример, амините даваат дитиокарбамати:
Ксантатите се формираат слично од алкоксидите:
Оваа реакција е основа за производство на регенерирана целулоза, главната состојка на вискоза и целофан. И ксантатите и поврзаните тиоксантати (добиени од третман на CS2 со натриум тиолати) се користат како средства за флотација во преработката на минералите.
По третман со натриум сулфид, јаглеродниот дисулфид дава тритиокарбонат:
Јаглеродниот дисулфид не се хидролизира лесно, иако процесот е катализиран од ензимот јаглерод дисулфид хидролаза.
Во споредба со изоелектронскиот јаглерод диоксид, CS2 е послаб електрофил. Додека, сепак, реакциите на нуклеофилите со CO2 се многу реверзибилни и производите се изолираат само со многу силни нуклеофили, реакциите со CS2 се термодинамички поповолни што овозможуваат формирање на производи со помалку реактивни нуклеофили.
Редукција
Редукцијата на јаглерод дисулфид со натриум дава натриум 1,3-дитиол-2-тион-4,5-дитиолат заедно со натриум тритиокарбонат:
Хлорирање
Хлорирањето на CS2 обезбедува пат до јаглерод тетрахлорид:
Оваа конверзија се одвива преку посредство на тиофосген, CSCl2.
Координативна хемија
CS2 е лиганд за многу метални комплекси, формирајќи пи комплекси. Еден пример е CpCo(η2-CS2)(PMe3).
Полимеризација
CS2 се полимеризира при фотолиза или под висок притисок за да даде нерастворлив материјал наречен car-sul или „Bridgman's black“, именуван по откривачот на полимерот, Перси Вилијамс Бриџман. Тритиокарбонатните (-S-C(S)-S-) врски го сочинуваат, делумно, столбот на полимерот, кој е полуспроводник.
Употреба
Главните индустриски употреби на јаглеродниот дисулфид, кој троши 75 % од годишното производство, се производство на вискоза и целофан филм.
Тоа е исто така ценет посредник во хемиската синтеза на јаглерод тетрахлорид. Широко се користи во синтезата на органосулфурни соединенија како што се ксантатите, кои се користат при флотација на пена, метод за екстракција на метали од нивните руди. Јаглеродниот дисулфид е исто така прекурсор на дитиокарбаматите, кои се користат како лекови (на пример, метам натриум) и во хемија на гуми.
Други употреби
Може да се користи за дезинсекција на херметички складишта за складирање, херметички рамни складишта, канти, лифтови за жито, железнички вагони, бродови, шлеп и мелници за житарки. Јаглеродниот дисулфид исто така се користи како инсектицид за дезинсекција на житарици, расадник, за зачувување на свежо овошје и како средство за дезинфекција на почвата против инсекти и нематоди.
Здравствени ефекти
Јаглеродниот дисулфид е поврзан со акутни и хронични форми на труење, со различен опсег на симптоми.
Професионалната изложеност на јаглерод дисулфид е исто така поврзана со кардиоваскуларни болести, особено мозочен удар.
Во 2000 година, СЗО веруваше дека здравствените штети се малку веројатни на нивоа под 100 μg/m3, и го постави ова како ниво на упатство. Јаглеродниот сулфид може да се намириса на нивоа над 200 μg/m3, а СЗО препорача сензорни упатства под 20 μg/m3. Добро е докажано дека изложеноста на јаглерод дисулфид е штетна за здравјето во концентрации на или над 30 mg/m3 Промени во функцијата на централниот нервен систем се забележани во концентрации од 20–25 mg/m3. Исто така, постојат извештаи за штети по здравјето на 10 mg/m3, за изложеност од 10-15 години, но недостатокот на добри податоци за претходните нивоа на изложеност ја прави поврзаноста на овие штети со концентрациите од 10 mg/m3 несигурна. Измерената концентрација од 10 mg/m3 може да биде еквивалентна на концентрација во општата средина од 1 mg/m3.
Извори на животната средина
Отсега, околу 250 g јаглерод дисулфид се испуштаат по килограм произведен вискоза. Околу 30 g јаглерод дисулфид се испуштаат по килограм произведени саѓи. Околу 0,341 g јаглерод дисулфид се испушта по килограм обновен сулфур.
Јапонија ги намали емисиите на јаглерод дисулфид по килограм произведен вискоза, но во другите земји производители на вискоза, вклучително и Кина, се претпоставува дека емисиите се неконтролирани (врз основа на глобално моделирање и големи мерења на концентрацијата на слободен воздух). Производството на вискоза е стабилно или се намалува, освен во Кина, каде што се зголемува, од 2004 г. Производството на саѓи во Јапонија и Кореја користи горилници за уништување на околу 99 % од јаглеродниот дисулфид што инаку би се испуштал. Кога се користи како растворувач, јапонските емисии се околу 40 % од употребениот јаглерод дисулфид; на друго место, просекот е околу 80 %.
Поголем дел од производството на вискоза користи јаглерод сулфид. Еден исклучок е вискоза направена со помош на процесот lyocell, кој користи различен растворувач; од 2018 процесот lyocell не е широко користен, бидејќи е поскап од процесот на вискоза. Купрамониумската вискоза исто така не користи јаглерод дисулфид.
Историска и актуелна изложеност
Индустриските работници кои работат со јаглерод дисулфид се изложени на висок ризик. Емисиите исто така може да му наштетат на здравјето на луѓето кои живеат во близина на растенијата од вискоза.
Загриженоста за изложеноста на јаглерод дисулфид има долга историја. Околу 1900 година, јаглеродниот дисулфид стана широко користен во производството на вулканизирана гума. Психозата предизвикана од високата експозиција беше веднаш очигледна (пријавена е со 6 месеци изложеност ). Сер Томас Оливер раскажа приказна за фабрика за гума која постави решетки на прозорците за работниците да не скокнат до смрт. Употребата на јаглерод дисулфид во САД како потежок од воздухот кој бил отров за копнената верверица на Ричардсон, исто така, води до извештаи за психоза. Не беше објавена систематска медицинска студија за ова прашање, а знаењето не беше пренесено во индустријата за вискоза.
Првата голема епидемиолошка студија на работниците од вискоза беше направена во САД кон крајот на 1930-тите, и откри прилично тешки ефекти кај 30 % од работниците. Податоците за зголемен ризик од срцев удар и мозочен удар се појавија во 1960-тите. Courtaulds, голем производител на вискоза, работеше напорно за да спречи објавување на овие податоци во ОК. Просечните концентрации во растенијата со примероци од вискоза беа намалени од околу 250 mg/m3 во 1955-1965 година на околу 20–30 mg/m3 во 1980-тите. Оттогаш, производството на вискоза во голема мера се пресели во светот во развој, особено во Кина, Индонезија и Индија.
Торба (покраина)
Население
Покраината има население од 9,359 луѓе и површина од 882 км2. Административен центар на покраината е Сола на островот Вануа Лава.
Острови
Поголеми островите во покраината се:
Јазици
Во покраината се зборуваат теросово-банксовите јазици, сите дел од групата на океански јазици.
IC 336
IC 336 — галаксија во соѕвездието Паун, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 336 се споменува и како ESO 104-11, FAIR 188, AM 1843-631, DRCG 51-39, IRAS 18429-6312.
Откривање
Објектот е откриен на 20 јули 1901 година од страна на Делајл Стјуарт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 336 е од видот SBbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,3 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 mag, додека површинскиот сјај изнесува 14 m/лм2. IC 336 има привидни димензии од 1,9' х 1,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 18 ч 47 м 44 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -63° 9' 26". Положбениот агол на објектот е во износ од 130°.
Други поделби
Проучување на IC 336 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 62428.
NGC 4264
NGC 4264 — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4264 се споменува и како UGC 7364, MCG 1-32-1, CGCG 42-20, ARAK 357, VCC 358.
Откривање
Објектот е откриен на 13 април 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4264 е од видот SB0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,4 m/лм2. NGC 4264 има привидни димензии од 0,9' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 123°.
Други поделби
Проучување на NGC 4264 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 39687. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 193; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 287. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1560.
Евгеника
Евгеника (од εὐγενής, од „добро“ и  „род, сој“ ) — проучување и практикување на селективното размножување кое се применува на луѓето, со цел да се подобри видот. Во историска и поширока смисла, евгениката може, исто така, да биде и проучување за „подобрување на човековите генетски особености“. Поборниците на евгениката бараат да се спречи она што тие го сметале како дисгеничка динамика во човечкиот генетски фонд. Конкретно, во однос на пренесувањето на вродените пореметувања и чинители (фактори) кои влијаат на целосната социјална интелигенција која е поврзана со наследливоста на коефициентот на интелигенција.
Евгениката уживала широка популарност во првите децении на XX век, но стекнала лош глас откако станала асоцијација на нацистичка Германија. По Втората светска војна и јавноста и научните заедници ја поврзувале евгениката со нацистичките злоупотреби, како на пр. расната хигиена, екпериментирањето врз луѓе и истребувањето на „непосакувани“ популациски групи. Меѓутоа, развојот на генетските, геномските и размножувачките технологии кон крајот од XX век, подигна многу нови прашања и грижи за значењето на евгениката и нејзиниот етички и морален статус во денешницата.
Содржина
Како социјално движење евгениката го достигнала врвот на својата популарност во раните децении на XX век. До крајот на Втората светска војна таа била целосно напуштена. Иако сегашните трендови во генетиката подигнале прашања меѓу критичките академици во однос на паралелите меѓу предвоените ставови за евгениката и денешните „утилитарни“ и социјални теории наводно поврзани со дарвинизмот, тие се, всушност, само површно поврзани и донекаде контрадикторни една на друга. Во неговиот предвоен врв, движењето често ги следело псевдонаучните идеи за расна супериорност и чистота. Евгениката била практикувана низ целиот свет и промовирана од влади и влијателни поединци и институции. Нејзините поборници ја сметале за социјална филозофија за подобрувањето на човековите наследни одлики преку промоцијата на поголемо размножување на одредени луѓе и одлики, и намалувањето на размножувањето на одредени луѓе и одлики. Денес таа се смета за брутално движење кое нанело масивни прекршувања на човековите права на милиони луѓе. „Интервенциите“ кои евгенистите ги поддржувале и спроведувале во голема мера вклучувале идентификација и класификација на поединци и нивните семејства, вклучувајќи ги сиромашните, ментално болните, слепите, промискуитетните жени и хомосексуалците и цели етнички групи, како што се Ромите и Евреите, сегрегација или институционализација на такви лица и групи, нивна стерилизација, евтаназија, и во екстремни случаи на нацистичка Германија, нивно масовно истребување.
Практиките спроведувани од евгенистите кои вклучуваат нарушувања на приватноста, напади врз репутацијата, нарушувања на правата за живот, за формирање семејство, ослободување од дискриминација, сите овие денес се класифицираат како прекршувања на човековите права. Практикувањето на негативните расни аспекти на евгениката, по Втората светска војна, спаднало во дефиницијата за новото меѓународно злосторство на геноцид, изнесено во Конвенцијата за заштита и казна на злосторството на геноцид.
Современото поле и поим биле првпат создадени од страна на Франсис Галтон во 1883 година, кој се на скорешната работа на неговиот полубратучед, Чарлс Дарвин. На врвот од својата популарност, евгениката била поддржувана од истакнати луѓе, вклучувајќи ги: Маргарет Сангер Мари Стоупс, Х.Џ. Велс, Вудро Вилсон, Теодор Рузвелт, Емил Зола, Џорџ Бернард Шо, Џон Мејнард Кејнс, Џон Харви Келог, Лајнус Полинг и Сидни Веб. Меѓутоа, нејзиниот најпознат поборник и практикувач бил Адолф Хитлер, кој ги величел и вклучил идеите на евгениката во „Мојата борба“ и се угледал на законодавството на Евгениката за стерилизацијата на „дефектни“ која била првпат воведена во САД.
Гилберт Кит Честертон бил меѓу првите критичари на филозофијата на евгениката; тој го изразил ова мислење во неговото дело, „Евгениката и други зла“. Евгениката станала академска дисциплина на многу колеџи и универзитети, и била финансирана од многу извори. Три меѓународни настани, кои се одржале во 1912 во Лондон и во 1921 и 1932 во Њујорк претставувале глобални состаноци за евгениката. Политиките на евгениката биле првпат спроведени во раните 1900-ти во САД. Подоцна, во 1920-тите и 1930-тите, политиката на евгениката за стерилизирање на одредени ментално болни пациенти се спровела во голем број други земји, вклучувајќи ги и Белгија, Бразил , Канада и Шведска , меѓу другите. Научниот углед на евгениката почнала да опаѓа во 1930-тите, време кога Ернст Рудин ја користел евгениката како оправдување за расните политики на нацистичка Германија и кога поборниците на евгениката меѓу научниците и мислителите предизвикале реакции во јавноста. И покрај тоа, втората најголема позната програма на евгениката, создадена од социјалдемократите во Шведска продолжила до 1975.
По Втора светска војна и јавноста и научните заедници ја поврзувале евгениката со нацистичките злоупотреби, како на пр. расната хигиена, екпериментирањето врз луѓе и истребувањето на „непосакувани“ популациски групи. Меѓутоа, развојот на генетските, геномските и размножувачките технологии кон крајот на XX век отвориле многу нови прашања и грижи за значењето на евгениката и нејзиниот етички и морален статус во современото време.
Значења и типови
Зборот евгеника произлегол од грчкиот збор „еу“ (добар) и наставката- „генес“ (роден), и бил искован од Франсис Галтон во 1883, кој го дефинирал како „проучување на сите чинители кои се под човечка контрола што може да го подобри или наруши расниот квалитет на идните генерации “. Евгениката, уште од почетокот, значела различни нешта за различни луѓе. Историски, терминот се однесувал на сè од преднатална грижа за мајки до присилена стерилизација и евтаназија. Се одржале многу дебати во минатото, како и денес, за тоа што точно се смета за евгеника. Некои типови евгеника се занимаваат само со забележани корисни и штетни генетски одлики. Овие некогаш се нарекуваат „псевдо- евгеника“ од страна на поборниците на строгата евгеника.
Изразот евгеника често се користел за да се именуваат движењата и социјалните политики кои биле влијателни во текот на раниот XX век. Во историска и поширока смисла, евгениката може исто така што биде и студија за „подобрување на човековите генетски квалитети“. Понекогаш широко се употребува за да се опише која било човечка активност чија цел е да се подобри генетскиот фонд. Некои форми на чедоморство во древните општества, денешна репрогенетика, превентивните абортуси и дизајнираните бебиња биле именувани (понекогаш контроверзно) како евгеника. Поради нејзините нормативни цели и историското поистоветување со научниот расизам, како и развојот на науката на генетиката, западната научна заедница во голема мера се оттргнала од терминот „евгеника“, иако можат да се најдат поборници на она што денес се нарекува либерална евгеника. И покрај нејзината постојана критика во САД, неколку региони глобално практикуваат неколку форми на евгеника.
Евгенистите се залагаат за одредени политики кои (доколку се успешни) ќе доведат до забележливо подобрување на човечкиот генетски фонд. Бидејќи определувањето кои подобрувања се посакувани или корисни многумина го сметаат како избор на култура наместо нешто што може да се одреди објективно (на пр. преку емпириска, научна анкета), евгениката често се сметала како псевдонаука. Најчесто оспоруваниот аспект на евгениката била дефиницијата за „подобрување“ на човечкиот генетски фонд, како прашањето за тоа што е корисна одлика,а што- мана. Овој аспект на евгениката во минатото бил извалкан со научен расизам.
Првите евгенисти најмногу се занимавале со забележаните чинители на интелигенција кои често строго се поврзувале со општествената класа. Голем број од нив добиле инспирација од селективното расплодување на животни (чија вообичаена цел се чистокрвни потомци) како аналогија на подобрувањето на човековото општество. Мешањето на расите обично се сметало за нешто што треба да се одбегне во името на расната чистота. Во тоа време овој концепт имал мала научна поддршка и останал спорна тема додека забрзаниот развој на генетиката не довел до научен консензус дека поделбата на човечкиот вид на нееднакви раси е неоправдлива.
Евгениката исто така се занимавала и со елиминација на наследни болести како хемофилија и Хантингтонова болест. Сепак, постојат неколку проблеми со означувањето на одредени чинители како генетски мани. Во многу случаи не постои научен консензус за тоа што е генетски мана. Често се тврди дека тоа е прашање на социјален или поединечен избор. Она што личи на генетски мана во еден контекст или средина, може да не изгледа така во друг контекст или средина. Таков може да е случајот со гените со хетерозиготна предност, како болест на српести клетки или српеста анемија, кои со својата хетерозиготна форма можат да понудат предност против маларија и туберкулоза. Иако некои вродени мани се еднакво смртоносни,сепак и инвалидизираните лица можат да успеат во животот. Многу од болестите кои раните евгенисти ги идентификувале како наследни (пелагра е еден таков пример) денес се барем делумно, ако не и целосно, припишани на условите во животната средина. Слични загрижувања се предизвикуваат кога предродната дијагноза за вродена болест доведува до абортус (видете и генетска дијагноза пред имплантација).
Политиките на евгениката биле концептуално поделени на две категории. Позитивната евгеника цели кон охрабрување на размножувањето меѓу генетски напредните. Можните пристапи вклучуваат финансиски и политички стимули, насочена демографска анализа, ин- витро оплодување, пресадување на јајчени клетки и клонирање. Негативната евгеника цели кон намалување на плодноста кај генетски хендикапираните лица. Ова вклучува абортуси, стерилизација и други методи на планирање на семејството. И позитивната и негативната евгеника можат да бидат присилни. абортусот кај „способни“ жени бил нелегален во нацистичка Германија и СССР за време на Сталиновото владеење. Во текот на XX век, многу земји озакониле многубројни евгениски политики и програми, вклучувајќи и: генетско испитување, контрацепција, промовирање на диференцијални наталитети, ограничувања на бракови, сегрегација (и расна сегрегација и сегрегација на ментално болните од остатокот на популацијата), задолжителна стерилизација, присилни абортуси или присилни бремености и геноцид. Повеќето од овие политики подоцна се сметале за принудни и/или рестриктивни и денес малку јурисдикции спроведуваат политики кои се експлицитно обележани како евгенички или недвосмислено евгенички во суштина.Сепак, некои приватни организации им помагаат на луѓето во генетското советување и репрогенетиката може да се смета како форма на не-државно-спроведена либерална евгеника.
Методи на имплементација
Постојат три главни начини на кои можат да се применат методите на евгениката. Еден од нив е задолжителната евгеника или авторитативна евгеника, во која владата овластува една евгенистичка програма. Политиките и/или законодавството често се сметаат како принудни и рестриктивни. Друг начин е промотивната доброволна евгеника, во која евгениката се практикува доброволно и се промовира на општата популација, но не е официјално овластена. Ова е форма на не- државно-спроведена евгенистика, која користи либерален или демократски пристап, што може најчесто да се види во 1900-тите. Третиот начин е приватна евгеника, која ја практикуваат поединци и групи, но не се промовира пред општата популација.