cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фосфор
Алотропи
Црвениот фосфор има полимерна структура. Ова се забележува како дериват на P4 каде што една PP врска се прекинува, и една дополнителна врска се создава со соседните тетраедри што резултира да се добие структура налик на синџир. Црвениот фосфор може да се формира со загревање на бел фосфор на 250 C    или со изложување на бел фосфор на сончева светлина. Фосфорот по овој третман е аморфен. По понатамошно загревање, овој материјал кристализира. Во оваа смисла, црвениот фосфор не е алотроп, туку преодна фаза помеѓу белиот и виолетовиот фосфор, а повеќето од неговите својства имаат низа вредности. На пример, свежо подготвен, светло-црвениот фосфор е високо реактивен и се пали на околу 300 C, иако е постабилен од белиот фосфор, кој се запалува на околу 30 C. По понатамошно загревање или подолгорочно складирање, бојата се затемнува (Видете ги сликите во инфокутијата); добиениот производ е постабилен и не може спонтано да се запали во воздухот.
Виолетовиот фосфор е облик на фосфор, кој може да се добие со еднодневно изложување на црвениот фосфор на температура над 550 °C. Во 1865 година, Хиторф открил дека кога фосфорот е рекристализиран од стопено олово, се добива црвено / виолетов облик. Затоа, оваа форма понекогаш е позната како "фосфор на Хиторф" (или виолетов или α-метален фосфор).
Црниот фосфор е најмалку реактивен алотроп и термодинамичкиот стабилен облик на температура под 550 C. Тој е исто така познат како β-метален фосфор и има структура која е слична на графитот. Се добива со греење на бел фосфор под висок притисок ( на околу 12000 atm ). Исто така, може да се добие и во амбиентални услови користејќи метални соли, на пример, жива, како катализатор. По изгледот, својствата и структурата, тој личи на графит ,црн е по боја и лесно ронлив, спроводник на електрична енергија, и има слоесто поврзани атоми налик на лист.
Друг облик на црвениот фосфор, се добива преку растворање на бел фосфор во јаглерод дисулфид да испари со сончева светлина.
Гледано од примената и хемиската литература, најважната форма на елементарен фосфор е белиот фосфор, честопати скратен како WP. Тоа е мека, восочна цврста супстанца која се состои од тетраедарски  молекули, во кои секој атом е поврзан со другите три атоми со единечна врска. Овој  тетраедар е исто така присутен во течен и гасен фосфор до температура од 800° кога почнува да се распаѓа на  молекули. Белиот фосфор постои во две кристални форми: α (алфа) и β (бета). На собна температура, α-формата е стабилна, што придонесува таа да биде почеста и својствено е да има кубична кристална структура и на 195.2 K, се претвора во β-форма, која има шестаголна кристална структура. Овие форми се разликуваат во однос на релативните ориентации на конститутивиот P 4 тетраедар.
Белиот фосфор е најмалку стабилен, најреактивен, наjволатилен, најмалку густ и најтоксичен од алотропите. Белиот фосфор постепено се менува во црвен фосфор. Оваа трансформација се забрзува со светлина и топлина, а примероците од бел фосфор речиси секогаш содржат црвен фосфор и соодветно се обоени со жолта боја. Поради оваа причина, белиот фосфор кој е отстоен или на друг начин исполнет со примеси (на пример, со воен квалитет, а не лабораториски квалитет), исто така, се нарекува жолт фосфор. Кога е изложен на кислород, белиот фосфор сјае во мракот со многу слаба нијанса од зелено-сина боја. Тој е многу запалив и пирофорен (само запалив) при контакт со воздух. Поради својата пирофорност, белиот фосфор се користи како додаток во напалмот. Мирисот на согорувањето на овој облик има карактеристичен мирис на лук, а примероците најчесто се обложени со бел " фосфорен пентоксид ", кој се состои од   тетраедар каде кислородот е вметнат помеѓу атомите на фосфорот и во неговите темиња. Белиот фосфор е нерастворлив во вода, но растворлив во јаглерод дисулфид.
Термолизата на P4 на 1100 келвини дава дифосфор, Р2. Овој вид не е стабилен во цврста или течена состојба. Димеричната единица содржи тројна врска и е аналогна на N2. Исто така, може да се создаде како преминувачка меѓусредина во раствор со термолиза на органофосфатни првородни реагенси. На уште повисоки температури, P2 се дисоцира во атомски Р
Хемилуминесценција
Кога првпат бил изолиран, било забележано дека зелениот сјај кој произлегува од белиот фосфор останува одреден период во затворена тегла, но потоа престанува. Роберт Бојл во 1680-тите го објаснил како "дебилитирање" на воздухот. Всушност, кислородот е конзумиран. До 18 век, се знаеше дека во чист кислород фосфорот воопшто не свети; има само низа делумни притисоци на кои тоа го прави. Може да се примени топлина за да се предизвика реакција при повисоки притисоци.
Во 1974 година, сјајот го објаснуваат Р.Ј. Ван Зеи и А.У. Кан. Реакцијата со кислород се одвива на површината на цврст (или течен) фосфор, формирајќи краткотрајни молекули HPO и  кои испуштаат видлива светлина. Реакцијата е бавна и само многу малку од меѓупроизводите се потребни за да се произведе луминисценција, па оттука и продолженото време сјајот продолжува во затворена тегла.
Од откривањето, фосфорот и фосфоресценцијата се користат за да се опишат супстанциите што блескаат во темнината без да гориат. Иако терминот фосфоресценција е изведен од фосфор, реакцијата која му дава на фосфор својот сјај е правилно наречена хемилуминисценција (блескава поради студена хемиска реакција), а не фосфоресценција (повторно емитувачка светлина која претходно падна врз супстанца и ја возбудува).
Изотопи
Познати се 23 изотопи на фосфорот, кои се со масени броеви од до. Само  е стабилен и затоа е присутен во 100%. Полубројниот јадрен спин и високото изобилство од 31 P ја прават фосфор-31 NMR спектроскопијата многу корисна аналитичка алатка во испитувањата на примероците што содржат фосфор.
Два радиоактивни изотопи на фосфор имаат полуживот погоден за биолошки научни експерименти. Овие се:
Бета-честичките со висока енергија од  продираат во кожата и корнеата и сите  што се голтнати, вдишани или апсорбирани лесно се инкорпорираат во коските и нуклеинските киселини. Поради овие причини, Управата за безбедност и здравје при работа во Соединетите Американски Држави и слични институции во други развиени земји бараат персоналот кој работи со  да носат лабораториски панталони, ракавици за еднократна употреба и заштитни очила за да ги заштитат очите и да избегнуваат да работат директно преку отворени контејнери. Мониторинг на лична, облека и површинска контаминација исто така е потребно. Заштита, исто така бара посебно внимание. Високата енергија на бета-честичките доведува до секундарно емитување на Х-зраци преку Bremsstrahlung (закочно зрачење) во густи заштитени материјали како олово. Затоа, зрачењето мора да биде заштитено со материјали со мала густина како што се акрилни или други пластики, вода или (кога транспарентноста не е потребна), дури и дрво.
Универзумот
Во 2013 година, астрономите откриле фосфор во Cassiopeia A, кој потврди дека овој елемент е произведен во супернови како нуспроизвод од нуклеосинтезата на супернова. Односот помеѓу фосфорот и железото во материјалот од остатокот од супернова може да биде до 100 пати повисок отколку во Млечниот Пат воопшто.
Земјина кора и органски извори
Фосфорот има концентрација во Земјината кора од околу еден грам за килограм (во споредба со бакар на околу 0,06 грама). Не е пронајден слободен во природата, но е широко распространет во многу минерали, обично како фосфати. Неорганската фосфатна карпа, која е делумно изработена од апатит (група минерали, генерално, пентакалциум триортофосфат флуорид (хидроксид)), денес е главен комерцијален извор на овој елемент. Според американското геолошко истражување (USGS), околу 50 проценти од глобалните резерви на фосфор се наоѓаат во арапските земји. Големи депозити на апатит се наоѓаат во Кина, Русија, Мароко, Флорида, Ајдахо, Тенеси, Јута и на други места. Олбрајт и Вилсон во Велика Британија и нивната фабрика во Нијагарините водопади, на пример, користеа фосфатни камења во 1890-тите и 1900-тите години од Тенеси, Флорида и Îles du Connétable (извори на фосфати од гвано ); до 1950 година, тие користеле фосфатна карпа главно од Тенеси и Северна Африка.
Органските извори, имено урината, коскениот пепел и (во вториот 19 век) гвано, историски се од значење, но имале ограничен комерцијален успех. Бидејќи урината содржи фосфор, таа има квалитети на ѓубриво кои сè уште се користат денес во некои земји, вклучувајќи ја Шведска, користејќи методи за повторно користење на екскретите. За таа цел, урината може да се користи како ѓубриво во чиста форма или дел од мешање со вода во форма на отпадна вода или канализација.
Фосфор (V)
Фосфатот покажува тенденција да формира синџири и прстени кои содржат POP врски. Многу полифосфати се познати, вклучувајќи АТП. Полифосфати се јавуваат со дехидратација на водородни фосфати како HPO42- и H2PO4-. На пример, индустриски важниот пентаодиум трифосфатот (исто така познат како натриум триполифосфат, STPP) се произведува индустриски на мегатонната од оваа реакција на кондензација :
Фосфорен пентоксид (P4О10 ) е киселински анхидрид на фосфорна киселина, но неколку меѓупроизводи меѓу нив се познати. Оваа восочна бела цврста супстанца реагира енергично со вода.
Со метални катјони, фосфатот формира различни соли. Овие цврсти материи се полимерични, во кои се прикажани ПОМ врски. Кога металниот катјон има задолжен за 2+ или 3+, солите се генерално нерастворливи, па оттука тие постојат како вообичаени минерали. Многу фосфатни соли се изведени од водород фосфат (HPO42- ).
PCl 5 и PF5 се чести соединенија. PF5 е безбоен гас и молекулите имаат триаголна бипирамидална геометриска форма. PCl5 е безбојна цврста материја која има јонска формулација на PCl4 + PCl6 -, но ја усвојува триаголната бипирамидална геометриска форма кога е стопена или во фазата на пареа. PBr5 е нестабилна цврста супстанца формулирана како PBr4 + Br - и PI5 не е позната. Пентахлоридот и пентафлуоридот се киселини на Луис. Со флуорид, PF5 формира PF6 -, анјон кој е изоелектроничен со SF6. Најважниот оксихалид е фосфор оксихлорид, (POCl3), кој е приближно тетраедричен.
Пред да бидат возможни напредни компјутерски пресметки, се сметаше дека сврзување со фосфор (V) соединенија вклучувало д-орбитали. Компјутерското моделирање на молекуларната орбитална теорија покажува дека ова поврзување вклучува само s- и p-орбитали.
Фосфор (III)
Сите четири симетрични триалиди се добро познати: гасовит PCl3, жолтеникавите течности PCL 3 и PBR 3, и цврстиот PI 3. Овие материјали се чувствителни на влага, и хидролизираат за да се добие фосфорна киселина. Трихлоридот, заеднички реагенс, се добива со хлорирање на бел фосфор:
Трифлуоридот се произведува од трихлорид со халидна размена. PF3 е токсичен бидејќи се врзува за хемоглобинот.
Фосфор (I) и фосфор (II)
Овие соединенија генерално се состојат од Р-Р врски. Примери вклучуваат катенирани деривати на фосфин и органофосфини. Исто така, биле забележани соединенија кои содржат двојни врски P = P, иако тие се ретки.
Фосфиди и фосфини
Фосфидите се јавуваат со реакција на метали со црвен фосфор. Алкалните метали (група 1) и алкално-земните метали можат да формираат јонски соединенија кои го содржат фосфидниот јон, Р3-. Овие соединенија реагираат со вода за да формираат фосфин. Други фосфиди, на пример Na3P7, се познати по овие реактивни метали. Со транзициони метали, како и монофосфидите, постојат фосфиди богати со метал, кои обично се тешки рефракторни соединенија со метален сјај и фосфиди кои се богати со фосфор, кои се помалку стабилни и вклучуваат полупроводници. Schreibersite е природен фосфид богат со метал откриен во метеорити. Структурите на фосфидите богати со метал и со фосфор можат да бидат комплексни.
Фосфин (PH3) и неговите органски деривати (PR3) се структурни аналози на амонијакот (NH3), но аглите на врската кај фосфорот се поблиску до 90 ° за фосфинот и неговите органски деривати. Тоа е токсично соединение со лош мирис. Фосфорот има оксидациски број -3 во фосфинот. Фосфин се добива со хидролиза на калциум фосфид, Ca3P2. За разлика од амонијакот, фосфинот се оксидира со воздух. Други фосфини се познати, кои содржат синџири со девет фосфорни атоми и имаат формула PnHn+2. Високо запаливиот гас дифосфин (P2H4) е аналог на хидразин.
Оксоациди
Фосфорните оксоациди се екстензивни, често комерцијално важни, а понекогаш и структурно комплицирани. Сите тие имаат киселински протони врзани за кислородни атоми, некои имаат некиселински протони кои се врзани директно со фосфор, а некои содржат фосфор-фосфорни врски. Иако се формираат многу оксоациди од фосфор, само девет се комерцијално важни, а три од нив, хипофосфорна киселина, фосфорна киселина и фосфорна киселина, се особено важни.
Нитриди
Молекулата на PN се смета за нестабилна, но е производ на распаѓање на кристален фосфор нитрид на 1100 K. Слично на тоа, H2PN се смета за нестабилен, а фосфор нитридните халогени како F2PN, Cl2PN, Br2PN и I2PN олигомеризира во циклични полифосфазени. На пример, соединенијата со формулата (PNCl2)n постојат главно како прстени како тример хексахлорофосфатен. Фосфазените се јавуваат со третман на фосфор пентахлорид со амониум хлорид: "PCl 5 + NH 4 Cl → 1 / n (NPCl 2 ) n + 4 HCl" Кога хлоридните групи се заменуваат со алкоксид (RO-), семејството на полимери се произведува со потенцијално корисни својства.
Сулфиди
Фосфорот формира широк спектар на сулфиди, каде што фосфорот може да биде во P(V), P(III) или други оксидациски состојби. Најпознат е трикратниот симетричен P4S3 кој се користи во чкорчињата. P4S10 и P4O10 имаат аналогни структури. Мешаните оксихариди и оксихидриди на фосфор (III) се речиси непознати.
Органофосфорни соединенија
Соединенијата со P-C и P-O-C врски често се класифицираат како органофосфорни соединенија. Тие се широко користени во комерцијална смисла. PCl3 служи како извор на P3+ во правци кон органофосфорни (III) соединенија. На пример, тоа е претходник на трифенилфосфин :
Третман на фосфор трихалиди со алкохоли и феноли дава фосфити, на пример трифенилфосфит :
Слични реакции се случуваат за фосфор оксихлорид, што овозможува трифенилфосфат :
Историја
Според Оксфорд англискиот речник, точниот правопис на елементот е фосфор. Фосфор зборот е придавната форма на P3+ валенција: значи, како што сулфур от има форми на сулфидни и сулфатни соединенија, фосфорот претставува фосфорни соединенија (на пример, фосфорна киселина ) и P5+ валентни фосфатни соединенија (на пример, фосфатни киселини и фосфати ).
Откривање
Откривањето на фосфорот, е првиот елемент што е откриен, а не бил познат уште од античките времиња,ова откритие се придава на германскиот алхемичар Хениг Бранд во 1669 година, иако други хемичари можеби го откриле фосфорот околу истиот период. Бренд експериментирал со урина, која содржи значителни количини на растворени фосфати од нормалниот метаболизам. Работејќи во Хамбург, Бренд се обидел да го создаде легендарниот камен на мудроста преку дестилација на некои соли испарувајќи ја урината, и во тој процес се произведел бела супстанца што блеска во темнината и горел брилијантно. Таа беше именувана како фосфор мирабилис ("чудесен носител на светлината").
Процесот на Бренд првично вклучувал оставање на урина неколку дена сè додека не испушти ужасен мирис. Потоа се варела до паста, се загревала оваа паста на висока температура и ја водел пареата преку вода, каде што се надевал дека ќе се кондензира до златна. Наместо тоа, тој добил бела, восочна супстанца што сјаела во мракот. Бренд го открил фосфорот. Ние сега знаеме дека Бренд произвел амониум натриум водород фосфат,. Додека количините биле суштински точни (потребни се околу 1,100 лтри    урина за да се направи околу 60 грама на фосфор), не е потребно да се остави урината прво да изгние. Подоцна научниците открија дека свежа урина дава иста концентрација на фосфор.
Бренд во почетокот се обидел да го задржи методот таен но подоцна го продал рецептот за 200 талери на Д. Крафт од Дрезден, кој исто така сега можел да го направи тоа, и турнеја низ поголемиот дел од Европа со неа, вклучувајќи ја и Англија, каде што се запозна со Роберт Бојл. Тајната што била направена од урината излегла, а прво Јохан Кункел (1630-1703) во Шведска (1678), а подоцна и Бојл во Лондон (1680) исто така успеале да направат фосфор, можеби со помош на неговиот помошник, Амброуз Годфри-Ханкквиц, кој подоцна направил бизнис за производство на фосфор.
Роберт Бојл беше првиот кој употреби фосфор за да запали дрвени деланки од сулфур, претходници на нашите современи чкорчиња, во 1680 година.
Фосфорот е 13-тиот елемент што е откриен. Поради оваа причина, и поради неговата употреба во експлозиви, отрови и нервни агенси, тоа понекогаш се нарекува "елемент на Ѓаволот".
Коскена пепел и гвано
Во 1769 година, Јохан Готлиб Ган и Карл Вилхелм Шеле покажале дека калциум фосфат се наоѓа во коските, и тие добиваат елементарен фосфор од коскениот пепел. Антоан Лавуајер го препознал фосфорот како елемент во 1777 година. Коскената пепел била главен извор на фосфор до 1840-тите. Методот започна лсо печење коски, а потоа се употребувале глински реторси спакувани во многу топла печка за тули за да го дестилираат високотоксичниот елементарен производ на фосфор. Наизменично, преципитираните фосфати може да се направат од измелени коски кои биле подмастени и третирани со силни киселини. Белиот фосфор потоа можел да се направи со загревање на преципитираните фосфати, помешани со измелен јаглен или јаглен во железен сад и дестилирање на пареата на фосфор во ретор. Јаглерод моноксид и други запаливи гасови произведени за време на процесот на намалување биле изгорени надвор во магацинот одблесокот.
Во 1840-тите, светското производство на фосфати се започнало со ископи на тропските островски наслаги на гвано од птици и лилјаци. Со што е добиен важен извор на фосфати за вештачко ѓубриво во втората половина на 19 век.
Фосфатна карпа
Фосфатниот камен, кој обично содржи калциум фосфат, првпат бил употребен во 1850 година за да се направи фосфор, а по воведувањето на електролачната печка од Џејмс Бургес Ридмен во 1888 година (патентиран 1889), елементарниот фосфор заппочнал да се добива со електролачна печка, за разлика од претходниот метод на греење на коскена пепел. По исцрпувањето на светските извори на гвано во тој период, минералните фосфати станаа главен извор на производството на фосфатни ѓубрива. Производството на фосфатни карпи во голема мера се зголеми по Втората светска војна и останува главен извор за фосфор и фосфорни хемикалии. Погледнете ја статијата за максимум на фосфор за повеќе информации за историјата и сегашната состојба на рударството за фосфати. Фосфатната карпа останува суровина во индустријата за ѓубрива, каде што се третира со сулфурна киселина за да се произведат различни " суперфосфатни " ѓубрива.
Арсениум
Арсение Тодираш (романски: Arsenie Todiraş; Кишинев, 22 јуни 1983) е пејач од Молдавија. Бил најмлад член на бендот O-Zone. Сега ја гради својата кариера во Романија под естрадното име Арсениј (Arsenium). Арсенија заедно со Наталија Гордиенко и Connect-R ја претставуваа Молдавија на Евровизија 2006 во Атина, каде што го освоија 20 место со 22 бода. Неговиот прв албум 33 елемент бил издаден во Романија во летото 2006, исто така и во: Русија, Шпанија, Украина, Полска итн.
Алгоритамска логика
Алгоритамската логика ― пресметка на програми што овозможува изразување на семантичките својства на програмите со соодветни логички формули. Обезбедува рамка која овозможува докажување на формулите од аксиомите на програмските конструкции како што се доделување, повторување и инструкции за составување и од аксиомите на структурите на податоци за кои станува збор.
Следниот дијаграм помага да се најде алгоритамската логика меѓу другите логики.
Алгоритамската логика е една од многуте логики на програмите. Друга логика на програмите е динамичката логика.
Грушино
Грушино — село во Општина Арачиново, во околината на градот Скопје.
Германија, година нулта
Содржина
Филмот претставува приказ на животот во Германија непосредно по Втората светска војна, кога 12-годишното момче, Едмунд (го игра Мешке) треба да се грижи за опстанокот на своето семејство. Дејството на филмот се одвива во Берлин, кој е целосно разрушен, а луѓето живеат во голема сиромаштија. Едмунд е малолетно дете, кое не оди на училиште, затоа што мора да работи, бидејќи неговиот стар татко (го глуми Питшау) е болен, додека брат му Карл-Ханјц (го игра Кригер), кој е поранешен германски војник, се крие дома од полицијата. Неговата постара сестра, Ева (ја глуми Хинце) секоја ноќ излегува по баровите и таму танцува со сојузничките војници, со цел да добие неколку цигари, кои потоа ги продава за да дојде до потребните пари за набавка на храна.
Грушино
Географија и местоположба
Селото се наоѓа на рамничарските предели на северна Скопска Котлина, или на јужните граници на Скопска Црна Гора.
Германија, година нулта
Содржина
Семејството на Едмунд живее во еден стан, заедно со уште четири други семејства. Оскудната храна која се добива за купоните не е доволна, така што луѓето мора да ги продаваат предметите од домаќинството, некои девојки се занимаваат со проституција, додека децата крадат по улиците. Иако таткото постојано го прекорува, Карл-Хајнц не сака да се пријави во полицијата и да побара работа, плашејќи се да не го затворат. Едмунд работи секакви работи, но истовремено, тој се дружи со децата-скитници и крадци, како Јо (Хербст) и Кристл (ја игра Меркер). Еден ден, него го среќава поранешниот учител, кого го избркале од работа поради нацистичките идеи. Кога Едмунд ќе му се пожали за лошата состојба во семејството, учителот му кажува дека слабите луѓе треба да бидат жртвувани за да опстанат силните и, под дејство на тие идеи, Едмунд го труе својот болен татко, ставајќи му отров во чајот. Истата ноќ, во станот доаѓа полиција и Карл-Хајнц се предава, но веќе утредента него го ослободуваат. Кога се враќа дома, тој дознава дека умрел татко му. Утредента, Карл-Хајнц и Ева се подготвуваат за закопот на татко им, а Едмунд, кого го гризе совеста поради убиството, извршува самоубиство, скокајќи од една напуштена зграда.
Грушино
Историја
Во XIX век селото било дел од Скопската каза во Отоманското Царство. Селото било познато и како Брушница.
Демографија
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Грушино живееле 150 жители, сите Албанци.
Химна на Латвија
Боже, благослови ја Латвија! (Dievs, svētī Latviju!) — државна химна на Латвија. Автор на текстот и музиката е Карлис Бауманис (1834–1904).
Грушино
Демографија
На пописот од 2002 година, селото имало 1.128 жители, од кои 1.126 Албанци и 2 останати.
Химна на Латвија
Композиција
Музиката и текстот биле напишани во 1873 година од Карлис Бауманис, наставник, кој бил дел од националистичкото движење Млади Латвијци. Се шпекулирало дека Бауманис можеби позајмил дел од текстот од популарната песна која била пеена во мелодијата на Боже, чувај го Кралот, менувајќи ја и правејќи сопствена музика. Стиховите на Бауманис биле различни од денешните: го користел терминот „балтски“ како синомим со „Латвија“ и „Латвијци“, па така „Латвија“ била спомната само на почетокот на првиот стих. Подоцна, терминот „Латвија“ бил повлечен и заменет со „балтски“ да се избегне забрана на песната. Ова довело до недоразбирање дека терминот „Латвија“ не бил дел од песната до 1920 година, кога бил избрана за државна химна и зборот „балтски“ бил заменет со „Латвија“.
Грушино
Демографија
На табелата е прикажан бројот на жители низ сите пописни години:
Химна на Латвија
Композиција
Мелодијата на химната била осовременета со нова верзија во Ф-дур, која се користи од 2014 година, поранешната верзија во Г-дур била користена како најавна и одјавна шпица на дневниците на ЛТВ од 2011 до 2013 година.
Други употреби
Латвиската монета од 2 евра го носи натписот DIEVS SVĒTĪ LATVIJU на работ.
Грушино
Родови
Грушино е албанско село.
Според истражувањата од 1963 година, родови во селото:
Според последниот попис на населението на Македонија од 2021 година, Грушино има 883 жители.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 2340 според Државната изборна комисија, сместено во основното училиште.
Иселеништво
Албански иселеници од ова село има во Турција (13 семејства) и во Скопје. Иселениците во Турција живеат во Истанбул, Јени-Кол и во Бурса.
Берлин (вулкан)
Планината Берлин е шестиот највисок вулкан на Антарктикот, кој се наоѓа 16 км од планината Мултон во земјата Мери Б’рд, во близина на источниот брег на Росовото море. Се состои од два помали вулкани: Маренов врв и Берлински кратер. Вулканот е активен.
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Осничани
Успение на Пресвета Богородица (Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου) — црква во селото Осничани, Костурско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Костурската епархија на Цариградската патријаршија.
Црквата е изградена во XIX век и се наоѓа во центарот на селото.
Внатре има вредни икони од XVIII век.
Во кадар
Во кадар (англиски: In the Cut) е американски филм, во режија на Џејн Кемпион. Главните улоги ги толкуваат: Мег Рајан и Марк Руфало.
Содржина
Филмот зборува за Френи Ејвери (ја игра Рајан), која работи како наставничка по англиски јазик во едно средно училиште. Една ноќ, таа случајно го здогледува осомничениот човек за едно убиство и со тоа, таа станува главен сведок во полициската истрага. Детективот Џовани Малој (го игра Руфало) доаѓа во нејзината куќа за да ја испита и таа сфаќа дека тој ѝ се допаѓа. Така, тие започнуваат страсна врска. Во меѓувреме, списокот на осомничените се проширува на соработникот на Малој, Родригес, како и на ученикот на Френи, Корнелиус.
Салва (сирење)
Салва е трпезно кравјо сирење, направено со сирова урда. Салва традиционално се јаде во централната рамнина на Ломбардија и се произведува особено во областа Крема, Бергамо и Бреша. Се произведува и во провинциите Леко, Лоди и Милано. Салва има многу сличности со Квартироло, иако се разликува од него со подолго стареење и голема ароматична сложеност.
Потекло на името
Името на Салва доаѓа од идејата за, што е традиција на зачувување на изобилството млеко што останало од процесот на производство на сирење во пролет, кое потоа се користи за производство на сирење Салва. Се нарекува и Салва кремаско поради неговото потекло и традиционалната потрошувачка во Crema, иако денес почесто се произведува на друго место.
Производство
Во производството на Салва се користи полномасно пастеризирано млеко. Неговата коагулација на 36 C трае 30 минути. Урдата потоа се сечка двапати на многу мали парчиња. Конечно, гломазната маса се става на влажна локација 8-16 часа. Стареењето трае или 3-5 месеци, или 8-12 месеци. Има ретки камиони на возраст до 36 месеци. Понекогаш кората се ароматизира со пуша. Салва камионите имаат паралелепипедна форма со обична квадратна страна 11-13 cm или 17-19 cm долга и права наведната страна 9-15 cm долго. Просечниот камион тежи 1.3-5 kg. Кората се мие со вода и сол. Сирењата кои се подолго одлежени се мачкаат со масло. Во минатото за оваа намена се користело ленено масло. На овој начин се создава жолта мувла, продирајќи во кората и зголемувајќи го вкусот. Сирењата обично се брендирани со големи букви S и C.
На 21 ноември 2002 година, беше основан конзорциумот за заштита на Салва Кремаско, и на Салва му беше доделен статус на заштитена ознака на потекло поради неговата уникатност и традиционалниот начин на производство.
Салва и стега
Најтипична подготовка на Салва во областа Крема е Салва кон ле тиге. Салвата се сече на мали коцки и се сервира со тиг исечен на големи ленти без семки и мала количина маслиново масло. Комбинацијата се остава да одмори пред консумирање по вкус; се смета дека премногу масло го прави сирењето да се мацерира.
Други препарати
Салва може да се користи во различни јадења од предјадења до десерти и од прв до втор курс.
Крсто Сарафов
Крсто Петров Сарафов (Кръстьо Петров Сарафов) бил наjпрочуениот театарски актер од Бугарија. Тој е помалиот брат на револуционерот на Македонскиот комитет и ВМОРО Борис Сарафов.
Животопис
Роден е на 6 април 1876 година во Либјахово, Пиринска Македонија. Учи во Петербург. Дебитира во 1899 година во театарот “Солза и смев” во Гогољевиот “Ревизор”, но поголем број од улогите после тоа ги изигрува на сцената на Народниот театар “Иван Вазов” во Софија.
Меѓу највпечатливите негови улоги се Сирано де Бержерак (во истоимената пиеса на Едмон Ростан), Тартиф и Арган (во Молиеровите Тартиф и Вообразениот болен), Фамусов (во Страда од умот на Грибоедов).
Националната академија за театарска и филмска уметност во Софија го носи името на Сарафов од 1951 година. Умира на 27 август 1952 година во Софија.
Сарафов бил член и на Македонскиот Научен Институт.
Надворешни врски
Пиринци
Западни Фјордови
Западни Фјордови (Vestfirðir, тр. Вестфирдир) — голем полуостров и регион во северозападниот дел на Исланд. Сместен е на Данскиот Проток и гледа кон источниот брег на Гренланд. Поврзан е со остатокот од земјата преку теснец широк 7 км помеѓу Ќилсфјердир и Питрифјердир. Подрачјето е исклучително планинско и има бројни фјордови над кои се издигаат стрмни падини. Овој стрмен и завиен терен значително го отежнува патниот сообраќај, а патиштата, покрај тоа, се затворени неколку месеци во годината поради мраз и снег. Состојбата е подобрена со изградбата на патниот тунел „Вестфјардакенк“ во 1996 г.
Стрмните карпи на Лаутапјарг ја сочинуваат надголгата гнездилна колонија во северниот Атлантски Океан и ја бележат најзападната точка во Исланд. Во северниот дел на полуостровот е и ледникот Дрангајекидл, кој е петти по големина во земјата, но единствен во регионот.
Регионот е најстудениот дел на Исланд, што се должи на Источногренландската Струја.
Население
Оскудноста на ниско земјиште на ова подрачје во голема мера го ограничила развојот на земјоделството, кое се состои од малоразмерно овчарство крај фјордовите. Месното стопанство зависи од добрата положба на риболовните пристаништа, засолнети во фјордовите. Населението е малобројно: во 2007 г. регионот имал само 7.380 жители, од кои 4.000 отпаѓаат на најголемото населено место — гратчето Исафјердир.
Занимливости
Во 1615 г. 32 Баскиски китоловци доживеале бродолом во фјордовите и биле убиени од мештаните поради недоразбирање. Потоа, управникот донел закон дека секој Баскиец што ќе се забележи во регионот треба да се убие на лице место. Законот е укинат во 2015 г.
Враќање дома (филм)
Содржина
Студентот Мајк, кој истовремено е фудбалска ѕвезда, се враќа дома со својата нова девојка, убавата Елизабет. Неговата поранешна девојка, Шелби, е запрепастена кога ќе го види со новата девојка и смислува злобен план за да ја уништи нивната врска и да го врати Мајк кај себе.
Проволоне
Проволоне е италијанско сирење. Станува збор за старо сирење со потекло од Кампанија во близина на Везув, каде што сè уште се произведува во облик на круша, колбаси или конуси долги 10 до 15 см. Сирењата од типот на проволон се произведуваат и во многу други земји. Најважниот регион за производство на проволони денес е северозападна Италија и градот Кремона. Проволоне, провола и проволета се исти верзии на истото основно сирење. Некои верзии на проволон се пушат.
Историја и сорти
Терминот проволоне се појавил околу крајот на 19 век, кога започнал да се произведува во јужните региони на Италија и ја добил сегашната голема големина. Варијантата со помала големина се нарекува провола и доаѓа во обични и чадени сорти.
Модерниот проволон е полномасно сирење од кравјо млеко со мазна кора, произведено главно во регионите на долината на реката По во Ломбардија и Венето. Се произведуваат во различни форми: кaко и многу големиот колбас, во облик на скратено шише и во форма на голема круша со карактеристичното тркалезно копче за закачување. Типичната тежина е 5 килограми.
Проволон е полутврдо сирење кое има вкус кој многу варира од проволоне пиканте, старо минимум четири месеци и со многу остар вкус, до проволоне долче со многу благ вкус. Во проволон пиканте, карактеристичниот пикантен вкус се добива со липаза добиена од коза.
И Проволоне Валпадана и Проволоне дел Монако добија заштитена ознака на потекло од Европската унија, што значи дека ниту една земја освен Италија не смее легално да произведува сирење наречено така.
Во Бразил, Аргентина, Боливија, Уругвај и Чиле мали дискови со локално произведено проволон од урда од 10-15 cm во дијаметар и 1-2 cm во висина понекогаш се печат на скара додека делумно не се стопат и се јадат како предјадење, често зачинети со билки.
Наводи
<references group="" responsive="1">
Грашок
Грашокот е растение во вид на ползавец. Неговите плодови се издолжени мешунки, а семето е тркалезно. Семето се користи во исхраната.
Грашокот (со латинско име: P. sativum) е годишно растение, со животен циклус на зреење и раст од една година. Тоа е земјоделска култура која се одгледува во студената сезона и расте во многу делови на светот; садењето може да се одвива од зима до почетокот на летото во зависност од местото. Просечниот грашок тежи помеѓу 0,10 и 0,36 грам. Незрелиот грашок (и во снежен грашок, нежно мешункаст грашок, исто така) се користат како зеленчук, свеж, замрзнат или конзервиран. Сортите на видовите кои вообичаено се нарекуваат полски грашок се одгледуваат за да произведат сув грашок како дробен грашок изваден од зрелата мешунка на плодот. Овие се основа на каша и супа од грашок, кои се основи на средновековната кујна; додека во Европа, конзумирањето свеж незрел грашок беше иновација воведена од раната модерна кујна.
Морган Шнајдерлин
Шнајдерлин ја започнал својата кариера соСтразбур, пред да се пресели во Англија каде што се приклучил на тимот на Саутемптон во јуни 2008 година. Тој остварил 260 настапи во сите натпреварувања за седум сезони во клубот, и бил дел од тимовите кои се избориле за да стигнат до промоција во Премиер лигата. Тој се приклучил на Манчестер Јунајтед за сума од 27 милиони евра во јули 2015 година. По 18 месеци поминати на Олд Трафорд, тој се прселил во тимот на Евертон за сума од 20 милиони фунри, која може да се зголеми и до 24 милиони во јануари 2017 година. Тој го поминал сите младински категории на Франција, додека своето репрезентативно деби за сениорскиот тим го направил во 2014 година, а подоцна истата година настапил за Франција на Светското првенство во Бразил 2014 година.
Мерсин
Мерсин (турски:: Mersin) е град во јужна Турција. Градот е и главен на покраината Мерсин. Населението на градот е 801.299.
Главен град
Главен град (понекогаш се среќава и како престолнина, столнина или столица) — административен центар на една држава којшто се одликува со неколку главни одлики:
Ва повеќето случаи главниот град е најголемиот град во земјата, но има многу исклучоци. На пример во Швајцарија главниот град е Берн, a најголемиот град е Цирих; во САД главниот град е Вашингтон, најголемиот град е Њујорк и слични други вакви случаи.
Некои држави имаат повеќе од еден главен град. На пример ЈАР има 3 главни градови – Собранието заседава в Кејптаун, владата е во Преторија, судот се наоѓа во Блумфонтејн. Најголемиот град во ЈАР е Јоханесбург.
Исто така, автономните области имаат главни градови (провинциите во Германија и Австрија, кантоните во Швајцарија, државите во САД и слично).
Тракта (тесто)
Тракта, наречена и лаганон, лаганум или лагана е еден вид извлечено или валано тесто за пециво во римската и грчката кујна.
Што точно било тоа е нејасно: „Латинската тракта  '' ... се чини дека е еден вид пециво. Тешко е да се биде сигурен, бидејќи неговото создавање никогаш не е целосно опишано"; и можеби значело различни работи во различни периоди. Лаганон/лаганум во различни периоди бил бесквасен леб, палачинка и подоцна еден вид тестенини.
Тракта се споменува во Apicius како згуснувач за течности. Велинговиот превод на Апикиј го опишува како „парче пециво, тркалезен леб или ролна во овој случај, бајат, најдобро одговара за оваа намена“.
Се спомнува и во рецептот на Като постариот за торта од плацентата, обложена со сирење.
Некои писатели го поврзуваат со современите италијански лазањи, од кои тоа е етимон, но повеќето автори негираат дека се работи за тестенини.
Постои современ грчки квасен леб, наречен лагања, но не е јасно кога името првпат било применето на квасен леб.
Белешки
<references group="" responsive="1">
Култура (издавачка куќа)
Култура — македонска издавачка куќа со седиште во Скопје.
Историјат
„Култура“ е основана во 1945 година и таа е најстарата издавачка куќа во Република Македонија. Издавачката куќа била приватизирана во 2000 година.
Организација и менаџмент
Во текот на работењето на издавачката куќа „Култура“, директорската функција ја извршувале:
Во различни периоди од работата на издавачката куќа, функцијата главен уредник ја извршувале:
Како уредници во „Култура“ работеле:
Седиштето на „Култура“ се наоѓа на следнава адреса: Бул. „Св. Климент Охридски“ 68а, Скопје.
„Култура“ во своја сопственост има две книжарници. Едната од нив се наоѓа во центарот на Скопје и важи за една од најрепрезентативните книжарници во Република Македонија. Оваа издавачка куќа соработува со повеќе приватни книжарници во државата, а свој книжарски простор имала и на Економскиот факултет во Скопје.
Изданија на Култура
Каталогот на „Култура“ опфаќа голем број наслови:
Библиотека „Современа лирика“
Во рамките на библиотеката „Детска радост“ биле објавени следниве книги:
Библиотека „Детска радост“
Во рамките на библиотеката „Детска радост“ биле објавени следниве книги:
Зеланд (регион)
Зеланд или Шеланд (дан. Sjælland) еденод 5-те региони на Данска, сместен во источниот дел во државата. Управното седиште на регионот е во градот Соре, а најголем е Роскилде.
Положба и граници
Регионот го опфаќа источниот дел на Данска и во потполност е островски. Границите на округот се морски:
Природни услови
Регионот Зеланд е во целост островски. Најголем остров е истоимениот остров Зеланд, истовремено и најголем во Данска. Тоа не е во потполност во рамките на регионот, туку неговиот североисточен дел претставува дел од малиот Престолнински регион (Голем Копенхаген). Значајни острови се и: Лоланд, Фастер и Мен, кои сите се наоѓаат на јужниот брег, во рамките на Балтичко Море. Брегот е доста разгранет, со многу мали заливи, полуострови, премини и крајбрежни острови.
Население
Густината на населеност на регионот е околу 113 жит/км2, што претставува нешто помалку од државниот просек (127 жит/км2). Североисточниот дел, блиску Копенхаген, е подобро населен отколку останатиот дел.
Општини
Во Зеланд има 17 општини, и тоа:
NGC 4834
NGC 4834 — спирална галаксија во соѕвездието Ловечки Кучиња, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 26 април 1789 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4834 е од видот Sbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. NGC 4834 има привидни димензии од 0,9' х 0,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 56 м 25,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +52° 17' 45"". Положбениот агол на објектот е во износ од 108°.
Други поделби
Проучување на NGC 4834 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 44136. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 48; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3461. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 729.
Холандски јазик
Холандски — западногермански јазик, мајчин јазик на Холанѓаните. Јазикот е доминантен во Холандија, во повеќе од половината на Белгија и Суринам. Повеќето од говорниците на холандскиот јазик се наоѓаат во Европската Унија, каде е мајчин јазик на околу 23 милиони луѓе, а како втор јазик го зборуваат околу 5 милиони.
Холандскиот е службен во Холандија, Белгија, Суринам, Аруба, Курасао и Свети Мартин. Холандските дијалекти се зборуваат и во делови од Франција или Германија, а во помал дел и во Индонезија, и до пола милион Холанѓани кои живеат во САД, Канада и Австралија. Кејпскохоландските дијалекти во Јужна Африка биле стандардизирани и денес се познати како африканс, јазик кој потекнува од холандскиот и кој денес се зборува од 15 до 23 милиони луѓе во Јужноафриканската Република и Намибија.
Холандскиот е сроден со германскиот и англискиот и се вели дека е помеѓу овие два јазика. Освен тоа што не подлегнал на промената на согласките, холандскиот - како и англискиот - не користи падежи, нема прегласи како граматички бележници и има морфолошки нивелирање. Холандскиот има три рода, но ова разграничување има мали граматички последици одошто тие во германскиот. Холандскиот со германскиот ја споделува употребата на зборовниот редослед подмет-прирок-предмет во независни реченици, и подмет-предмет-прирок во зависни реченици. Холандскиот зборовен фонд е воглавно од германско потекло, како и во германскиот и англискиот јазик, но има повеќе позајмени зборови од романските јазици во однос на германскиот, а помалку во однос на англискиот.
Име
Јазикот во македонскиот е познат како „холандски“, а матично јазикот се именува како nederlands. Овој поим се користи да се означи целокупниот јазик, со сите свои дијалекти и регионални варијации. Сепак, понекогаш, холандскиот јазик кој се зборува во Белгија се нарекува фламански.
Класификација
Холандскиот е западногермански јазик, дел од групата на долнофранконски јазици, каде е класифициран со лимбуршкиот јазик, и двата јазика се издвојуваат со мешањето на одликите на долногерманските и горногерманските дијалекти. Од едната страна, холандскиот е дел од дијалектниот континуум со германскиот.
Сите три јазика подлегнале на промена на >, имаат обезвучување на крајна согласка (brood "леб" ), и издолжување на кратките самогласки во акцентирани отворени слогови, што пак довело до контрастивна самогласна должина која се користи како морфолошки бележник. Холандскиот се издвојува од долногерманските и горногерманските по задржувањето на согласните групи и, а  се променила во. Тој исто така не развил и-мутација како морфолошки бележник, иако некои источни дијалекти покажуваат знаци на ова. Во раните периоди, долнофранконските се издовојувале од долногерманските по одржувањето на тројниот множински глагол при конјугација, односно -un, -it, -unt (старохоландски) → -en, -t, -en (среднохоландски).
Во современиот холандски, поранешната наставка за второ лице множина (-t) се користиле за второ лице еднина, а за множина сите лица ја зеле наставката -en. (ik maak, jij maakt наспроти wij maken, jullie maken [јас правам, ти правиш наспроти ние правиме, вие правите]). Холандскиот и долногерманскиот покажуваат распад на постарите ol/ul/al + забна согласка во ol + забна согласка, но во холандскиот каде и да било да се појави /l/ таа е преконсонантна, а после кратки самогласки таа е вокализирана, на пример: хол: goud „злато“, zout „сол“, woud „шума“ - ДГ Gold, Solt, Woold : гер: Gold, Salz, Wald.
Со германскиот, холандскиот споделува:
Правопис
Холандскиот јазик се пишува со латиница, поточно холандска азбука. Холандската азбука е стандардната латинична азбука, но има еден диграф плус, тоа е ij. Јазикот има висок размер на удвоени букви, како согласки така и самогласки, поради создавањето на сложени зборови, но и поради правописните правила кои се воведени за да се разграничат различните самогласки во холандскиот.
Пергамент
Пергаментот е еден од најстарите материјали за пишување, кој се користи и денес.
NGC 7145
NGC 7145 — елиптична галаксија во соѕвездието Жерав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Пергамент
Историја
Околу 200 г. п.н.е еден од фараоните од династијата Птоломеиди го забранил извозот на папирус од Египет, за да го спречи развојот на “библиотеките“ во другите земји.
NGC 7145
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7145 се споменува и како ESO 237-13.
Холандски јазик
Холандскиот како втор јазик
Како странски јазик, холандскиот воглавно се изучува во основните и средни училишта кои се во близина на Холандија и Фландрија. Во францускиот дел на Белгија, над 300.000 деца го изучуваат јазикот, но и околу 20.000 деца во германските сојузни држави Долна Саксонија и Северна Рајна-Вестфалија. Во Франција јазикот го изучуваат околу 7.000 деца (од кои 4.550 се во основните училишта). Холандскиот е главен јазик за предавање во Суринам, дури и за луѓе за кои холандскиот не е мајчин. Холандскиот јазик се изучува во различни образовни центри во Индонезија, а меѓу нив најпознат е Јазичниот центар Еразмо во Џакарта. Секоја година од 1.500 до 2.000 ученици го изучуваат јазикот во Центарот. Вкупно, неколку илјадници Индонезијци го изучуваат јазикот како странски.
NGC 7145
Откривање
Објектот е откриен на 2 октомври 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Холандски јазик
Холандскиот како втор јазик
На академско ниво, холандскиот се изучува во над 225 универзитети во над 40 држави. Околу 10.000 студенти во светот учат холандски во универзитетите. Најголемиот број факултети каде се изучува холандскиот се во Германија (30 универзитети), а потоа следат Франција и САД со по 20 универзитети. 5 универзитети во Обединетото Кралство понуддуваат изучување на холандскиот. Поради минатото владеење на Холандија со Индонезија, старите документи се испишани на холандски. Поради тоа, бројни универзитети го вклучуваат холандскиот како странски јазик, особено за студентите по право и историја. Така, во Индонезија се добива бројка од 35.000 студенти. Тешко е да се одреди бројката во Јужноамериканската Република, бидејќи академските програми на африканс го вклучуваат и холандскиот. Во остатокот од светот, бројот на луѓе што го изучуваат холандскиот е многу мал.
Пергамент
Историја
Оваа ситуација ги натерала корисниците на папирус да најдат алтернативен материјал за пишување, однесно за пренесување на пораките и складирање на знаењата. Во градот Пергамо, (денешна Турција), бил произведен таков материјал и го добил името пергамент. Тој бил потраен и попостојан на влага за разлика од папирусот. Сè до денес, се смета за еден од најдобрите материјали за пишување со перо и мастило.
NGC 7145
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7145 е од видот E1. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 7145 има привидни димензии од 2,5' х 2,3'.