cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шопско Рударе
Географија и местоположба
За селото поопширен опис дава и македонскиот револуционер Ѓорче Петров во својата книга „Материјали по изучувањето на Македонија“ од 1896 година, каде забележал дека е расположено по североисточните ребра на кумановско-кратовскиот дел на планината Липовиќ и по нејзе блиските височини. Има маала дури и преку реката до Вакуф. После Страцин, Шопско Рудари е најрастурено село во казата. Разделено е на маала одделени едно до друго, во кои куќите се растурени и расфрлени тук-таму по височините. Тоа зафаќа должина од 3 ½ часа. Според кажувањата на самите мештани, маалата во атарот на селото зафаќаат обиколка од нешто околу 2 часа одење пешки.
До селото се стигнува преку асфалтен пат, кој се двои од регионалниот пат 29277.
Шопско Рударе било релативно големо село со издвоени маала на обата брега на Крива Река. Тоа се граничи со селата: Коњух на запад, Вакуф на исток, Татомир на југ и Куклица на север. Иако административно припаѓа на Општина Кратово, географски се смета за дел од пошироката Кумановска Област. Во минатото селаните со вода за пиење се снабдувале од извори и бунари, а попознати извори соѕидани како чешми биле: Царева Чешма, Пет Кладенци и Калуѓери. Денес, селото поседува водовод.
Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Туртеш, Каљбула, Забел, Островица, Кралица, Џаница, Црвена Чука, Ковачица, Бела Трева, Манастир, Св. Илија, Кула, Џамија, Скрча, Долна и Горна Река, Караџин Крст, Рупи и Руле.
Селото има многу разбиен тип, имајќи скоро ист број на маала колку што има родови. Поголемиот дел од маалата се наоѓаат на левиот брег на Крива Река, каде како попознати се: Цанковци, Левковци, Бошковци, Криво Маало и други, додека на десниот брег на Крива Река се наоѓаат само три маала (Велковско, Грујинско и Шутинско). Некои од маалата ја менувале својата местоположба неколку пати. Други маала се: Левковци, Умишко Маало, Крстевско Маало, Цоцевско, Јојевско, Црногорско, Чергинско, Ангеловци и други.
Средишниот дел на селото се наоѓа во маалата Чергинци и Јовевци, каде се наоѓаат двете цркви, училиштето, матичната служба и селската продавница.
Историја
На просторите и пошироката област во долините на Пчиња и Крива Река каде што се наоѓа селото Шопско Рударе постоел живот уште во праисторијата, за што сведочи мегалитската опсерваторија Цоцев Камен која се наоѓа во атарот на селото. Првпат во пишаните документи селото се среќава во XVI век, односно во 1519 година запишано само како Рударе, а нешто подоцна во турските документи од 1570 година се среќава запишано како Рудар.
Народното предание пак наведува дека на просторот на денешното село постоело старо словенско село наречено Неновци. Меѓутоа, во тоа село биле убиени Турци (сејмени), кои дошле од Кратово, поради што турската војска го уништила селото.
Од старото село се зачувале седум домаќинства, кои подоцна го основале новото село, кое било наречено Рударе. Од овие домаќинства потекнуваат денешните родови: Цанковци, Левковци, Бошковци и други. Помал дел од мештаните се доселени од непознати места или пак од соседните кратовски села, Вакуф и Куклица.
Потврда дека селото постоело во век е тоа што и самите мештани кажуваат дека старата селска црква потекнува од XV или XIV век, која се наоѓа во средишниот дел на селото.
Во минатото Шопско Рударе со околу 200 до 300 куќи претставувало најголемо село во целиот крај, заради што отсекогаш и било административно средиште за селата во северозападниот дел на Кратовско во долината на Крива Река. Во периодото помеѓу двете светски војни, во селото работела и жандармериска станица.
Стопанство
Атарот на селото е голем и зафаќа простор од 27,5 км2, при што преовладуваат обработливите површини со површина од 1.058 хектари, на пасиштата отпаѓаат 822 хектари, а на шумите 613 хектари.
Во основа, селото има мешовита земјоделска функција. Во селото има услужни објекти.
Населението кое живее во Шопско Рударе претежно се занимава со сточарство, полјоделство и пчеларство. Доста е застапено градинарството за сопствени потреби односно одгледувањето лук, кромид, пипер и патлиџан. Од житата се одгледуваат пченица, пченка и по малку овес. Чувањето стока пред сѐ се заснова на одгледување кози и во многу помал дел на крави, волови и крупен добиток. Поради големиот број цветни ливади, доста домаќинства имаат по десетина пчелни сандаци од кои произведуваат мед. Со земјоделство и градинарство на своите имоти се занимаваат и некогашни жители, кои денес живеат во Кратово и Куманово.
Многу мал дел на жители се занимаваат и со дејности во градежништвото, како ѕидарство. За стопанството и дејностите на жителите на Шопско Рударе во 1896 пишувал и Ѓорче Петров, кој запишал дека годишниот данок (спахилак) на Шопско Рударе изнесувал 55.000 грошеви. Од овие податоци се дознава дека Шопско Рудари за време на турското ропство не било чифлик, туку било самостојно и слободно село со обврска да плаќа данок. Во однос на производите тој запишал дека во Шопско Рударе се произведува доволно тутун и истите производи на горните села меѓу кои најмногу пченица од сортите „црвенка“ и „брица“, ’рж и пченка, додека јачменот и овесот не успевал (не фаќал зрно - „леб“) поради болеста метил која на пролет им ја пренесувале мушички кои го цицале нивниот сок. Целиот предел има изобилство од тревнати ливади кои богато ја прехрануваат стоката, што е случај и денес.
Во минатото, на атарот на селото постоеле и рударски окна во месностите Рупи и Руле, каде што се забележуваат остатоци од згура.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Шопско Рударе живееле 750 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Шопско Рударе имало 680 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Голем дел од населението на Шопско Рударе се иселил, при што селото забележало огромен пад на бројот на своите жители кои во 1961 броеле 1280, а во 1994 се намалило на 239 жители. Според проценки на мештаните, бројот на жители денес се движи околу 180 луѓе.
Според пописот од 2002 година во Шопско Рударе живееле 143 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 42 жители, од кои 29 Македонци и 13 лица без податоци.
Родови
Во селото Шопско Рударе отсекогаш па сѐ до денес живеат исклучиво Македонци од православна христијанска вероисповед кои во најголем дел потекнуваат од староседелски родови.
Според истражувањата од 1972 година, родови во селото се:
Иселеништво
Најголемиот дел луѓе кои се иселиле од Шопско Рударе се населени во Кратово, Куманово и Скопје. Родот Кајмакамци (2 к.) се иселил во блиското село Димонце.
Самоуправа и политика
Кон крајот на век, Шопско Рударе било село во Кратовската каза на Отоманското Царство.
Селото влегува во рамките на Општина Кратово, една од ретките општини која не била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така било дел од некогашната Општина Кратово.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Кратово. Селото припаѓало на општината Кратово и во периодот 1955-1965 година.
Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната Општина Шопско Рударе, во која покрај селото Шопско Рударе, се наоѓале и селата Вак’в, Кетеново, Коњух, Секулица, Татомир и Топаловиќ. Во периодот 1950-1952 година селото било седиште на некогашната Општина Шопско Рударе, во која влегувале селата Коњух и Шопско Рударе.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 0920 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште.
На локалните избори во 2021 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 81 гласач.
Жан Батист Поклен Молиер
Животопис
Молиер е роден во Париз, во 1622 година, во семејството на имотниот трговец со тапети Жан Поклен. Крстеното име на Молиер било Жан, исто како татко му, а дури подоцна му го додале името Батист, со цел да се разликува од помладиот брат, кој исто така се викал Жан. Многу подоцна, во 1644 година, Жан Батист Поклен го зел уметничкото име Молиер. На десетгодишна возраст, Молиер останал без мајка му, за која не се знае ништо друго, освен тоа дека и таа потекнувала од богато трговско семејство, дека била писмена и дека во бракот со Жан Поклен родила шест деца. Една година по нејзината смрт, Жан Поклен се оженил за неписмена девојка од трговско семејство. Жан-Батист, како најстаро дете во семејството, учел во познатиот колеџ „Клермон“ во Париз, заедно со децата на благородниците и на богатите луѓе. Таму, Молиер го научил латинскиот јазик, што му овозможило да ги чита во оригинал делата на античките писатели. Притоа, според една легенда, Молиер го препеал делото на Лукрециј, „За природата на нештата“ (De rerum natura). Татко му на Молиер го добил почесното звање „тапетар на кралската куќа“ кое рано му го пренесол на својот најстар син. Подоцна, Молиер дипломирал право на универзитетот во Орлеан, но тој немал никаква наклонетост ниту кон адвокатурата ниту кон трговијата, иако одредено време работел во дуќанот на татко му.
Љубовта на Молиер кон театарот се родила уште во детството, кога заедно со дедо му ги посетувал театарските претстави низ Париз на кои уличните комичари изведувале лесни фарси. Наспроти очекувањата на татко му, во 1642 година Молиер се поврзал со глумечкото семејство Бежар во кое посебно се истакнувала надарената и убава глумица Мадлена. Со неа, Молиер го основал „Славниот театар“ (Illustre théâtre) којшто започнал да дава претстави во 1643 година, во Руан, а од 1 јануари 1644 година и во Париз. Како директор на театарот, Молиер бил затворен во средината на 1645 година поради долговите направени за наем на салата и за потребите на режијата. Сепак, тој бил пуштен од затворот откако за него била дадена гаранција, по што тој повторно ја собрал растурената театарска група и со неа тргнал на тринаесетгодишна турнеја низ Франција (1645-1658). Денес постојат докази дека неговиот театар гостувал барем во 15 места, при што во некои настапувал повеќепати, а понекогаш ја уживал поддршката на разни благородници.
Кога стекнал доволно самодоверба како глумец и режисер и откако собрал доволно пари, во 1658 година Молиер се вратил во Париз, каде останал до крајот на животот. Во 1662 година, на поодмината возраст, Молиер се оженил со младата Арманда Бежар, сестра или ќерка на глумицата Мадлена Бежар, а малку подоцна кралот им бил кум на нивното првородено дете. Во Париз, тој смело влегол во борба против лицемерното општество, но жена му се покажала како лекомислена кокета. Единствено заштитата од кралот го спасила од прогоните на тогашните аристократи, бидејќи секое негово ново дело предизвикувало протести и клевети. Дворјаните и духовништвото се здружиле против Молиер, уривачот на нормите.
Молиер доживеал напад за време на четвртата претстава на своето последно дело „Вообразениот болен“ (Le malade imaginaire), во кое тој ја играл главната улога, и умрел веднаш штом бил пренесен во неговиот стан, на 17 февруари 1673 година. Притоа, по наредба на парискиот надбискуп, ниеден свештеник не сакал да го погребе Молиер според црковните обреди, така што морал да биде погребан ноќе, надвор од гробиштата Монмартр, таму каде вообичаено се закопувале злосторниците и самоубијците.
Творештво
За разлика од Париз, во кој доминирала обновената трагедија (Пјер Корнеј итн.), во провинциските места низ кои настапувал театарот на Молиер била популарна комедијата. Оттука, во овој период, тој ги преправал италијанските комедии и самиот пишуваат мали комични дела, а истовремено ги развил и своите глумечки способности. Во своите први дела Молиер немал друга цел освен да ја насмее публиката, но тие му овозможиле да се стекне со поширока популарност. Кога стекнал доволно самодоверба како глумец и режисер и откако собрал доволно пари, во 1658 година Молиер се вратил во Париз, каде останал до крајот на животот. На 24 октомври 1658 година, Молиер добил дозвола да настапи во кралскиот дворец, пред регентката Ана Австриска и малолетниот крал Луј XIV. Пред париската публика Молиер најпрвин се претставил со трагедијата „Никомед“ на Корнеј и со својата комедија „Вљубениот доктор“. Со нив постигнал одреден успех и истата година ги поставил своите дела „Расеанко“ и „Љубовен инает“. Во 1659 година доживеал огромен успех со делото „Смешните кокети“ (Le précieuses ridicules) во кое играл една од главните улоги. Инаку, веднаш по доаѓањето во Париз, неговиот театар се здобил со покровителството на „Господинот“, т.е. братот на кралот, а по првите успешни претстави имал поддршка и од самиот крал. Од друга страна, Молиер знаел како да му се додвори на кралот и често пишувал дела по порачка на кралскиот двор.
Во 1662 година, Молиер го постигнал еден од своите најголеми успеси, со комедијата во пет чина „Училиште за жени“ (L'ecole des femmes), по што тој станал првиот глумец кому кралот му доделил постојана парична помош. Меѓутоа, овој успех му донел бројни непријатели на Молиер, и тоа: дел од благородниците, глумците од другите театри, помалку надарените писатели и свештенството, поддржано од кралицата-мајка. Како одговор на овие напади, Молиер ги напишал делата „Критика на Училиштето за жени“ и „Импровизација во Версај“, од кои, првото ѝ го посветил на кралицата-мајка. Подготвувајќи се за големите кралски свечености во мај 1664 година, Молиер набрзина ја напишал галантната комедија со музика и балет „Принцезата од Елида“, а четири дена подоцна, во Версај биле прикажани и трите чина на „Тартиф“. До денес останува отворено прашањето, дали се работи за трите чина на комедијата што Молиер веќе претходно започнал да ја пишува или пак станува збор за целосно нова верзија на ова дело. Во секој случај, кралицата-мајка и благородниците издејствувале забрана на „Тартиф“.
Во 1665 година, Молиер набрзина ја напишал комедијата „Дон Жуан“, која по петнаесет претстави, исто така, била забранета, а повторно била поставена дури по смртта на авторот. Новата верзија на „Тартиф“, овојпат во пет чина, била прикажана во август 1667 година, откако претходно била читана и играна на приватни средби. Искористувајќи го отсуството на кралот, и ова дело било забрането веднаш по првата претстава. Забраната била тргната во февруари 1669 година и само во таа година, „Тартиф“ бил прикажан 45 пати во театарот и петпати приватно. Во 1672 година, Молиер ја напишал комедијата „Измамите на Скапен“, во духот на народната фарса и италијанската „комедија дел арте“.
Во првиот период од неговото книжевно творештво, Молиер пишувал помалку оригинални дела, фарси и комедии, во кои како да се подготвувал за улогата на општествен сатиричар. Така, комедијата-едночинка „Смешните кокети“ ги исмејува обичаите и светскиот салонски живот, на кој му недостасувала природност, и кој во основа бил лага и лицемерие: две кокетни госпоѓици го одбиваат додворувањето на две момчиња (гроф и маркиз), и се вртат кон други двајца кои се облечени како гроф и маркиз, а кои се всушност преоблечени слуги во таа облека. Ова интересно сиже му пружило можност на Молиер да го прикаже потеклото и психологијата на на лицемерството во 17 век.
Комедијата „Смешните кокети“ претставува пресврт во творештвото на Молиер, зашто во оваа едночинка тој првпат започнал да ги исмејува недостатоците на тогашното општество. Оттогаш, тој редовно поставувал претстави со современа тематика, испробувајќи се во сите видови комедии – фарси, ревии, херојски комедии, галантни комедии, комедии со балет и со музика, карактерни комедии, драматични комедии итн. На тој начин произлегле неговите главни дела, како: „Зганарел“, „Училиште за мажи“ (L'ecole des maris), „Училиште за жени“, „Тартиф“, „Дон Жуан“, „Мизантроп“ (Le Misanthrope), „Жорж Данден“, „Скржавец“, Господинот де Пурсоњак“, „Граѓанинот-благородник“ (Le bourgeois gentilhomme), „Учени жени“, „Вообразениот болен“ итн.
Темите со кои Молиер се занимава во своето прво големо дело се сведуваат на две прашања: брак и воспитување на девојките. По Молиер, во романите на Ричардсон и Русо, во драмите на Дени Дидро, ќе се смета дека од правилното решение на семејните и брачните прашања ќе зависи и правилното решение на социјалната и државната задача. Во две други драми од првиот период на Молиер, „Училиште за мажи“ и „Училиште за жени“, тој се јавува како апостол на слободното и природно чувство и остро ги критикува мажите кои на жената гледаат како на своја сопственост. Молиер е против сите форми на неприродни бракови, сметајќи дека не може да има здраво семејство ако луѓето стапуваат во брак со нееднаква возраст, социјална положба или без љубов.
Во неговите први комедии сè се решава брзо и едноставно. Јунаците се лишени од длабоки чувства и силни страсти, брзо се утешуваат после неуспехот, па и самите се смејат на својот неуспех. Но, после неколкугодишно пишување, веселата насмевка на ликовите од Молиер се заменува сè почесто со тажна и замислена нота. Молиер на почетокот не сакал да им објави војна на групите кои застанале против него. Тој едноставно бил „сликар“ на францускиот живот, и тоа многу успешен, штом луѓето се препознавале во неговите ликови.
Најважните одлики на творештвото на Молиер се: длабоко познавање на општествените проблеми, извонредна дарба за цртање различни средини и карактери, непогрешливо сценско чувство, живост и природност на дијалозите и дарба за комичност. Сето тоа го приближило неговото дело и до најпростата публика, но истовремено тој ја стекнал и наклонетоста и на најстрогата книжевна критика. Во своите дела Молиер исмејувал и критикувал бројни општествени групи, професии и сталежи, но тој не бил секогаш револуционерен. На пример, тој никогаш не ја напаѓал апсолутистичкиот монархистички режим, што веројатно се должело на неговиот опортунизам (поддршката од страна на кралот). Исто така, тој бил многу конзервативен во поглед на местото на жената во општеството. Молиер бил чист реалист чии дела не се искачуваат во сферата на чистата поезија или филозофија, туку на проблемите им приоѓа од аспект на здравиот разум и моралот. Сепак, благодарение на извонредните уметнички способности тој зазема едно од првите места во светскиот театар. За значењето на Молиер како автор постои една легенда според која кралот Луј XIV го прашал прочуениот теоретичар на класицизмот, Боало: Кој е поетот кој најмногу ќе го прослави неговиот век? Кралот бил многу зачуден кога Боало му одговорил дека тоа е Молиер. И навистина, предвидувањето на Боало се остварило, зашто и ден-денес делата на Молиер продолжуваат да се прикажуваат во театрите ширум светот.
Сепак, одредени критичари и историчари на книжевноста имаат негативен став кон творештвото на Молиер или кон некои негови дела. Така, тој често е посочуван како поет со слаба инвенција, кој не само темите туку и ликовите и настаните ги позајмувал од италијанските, римските, шпанските и француските автори. На пример, комедијата „Училиште за жени“ има свои примери во италијанската и во шпанската комедија, а делото „Скржавецот“ по својот дух е блиско до делото на римскиот автор Плавт. Всушност, самиот Молиер воопшто не криел дека позајмува од други автори, одговарајќи: „Го земам своето добро таму каде ќе го најдам.“ Меѓутоа, не може да се тврди дека стануав збор за механичко преземање на туѓите дела, туку неговите комедии претставуваат нов квалитет, дури и кога темите не се оригинални. Исто така, според некои критичари, Молиер не успеал да се крене во високата сфера на филозофијата и чистата поезија.
За комедиите
Во своите комедии, Молиер дава жива слика на луѓето и на животот во Франција во 17 век. Во неговите дела се присутни дворјани, граѓани, селани, свештеници и претставници на разни професии, со што се добива претстава за тогашниот семеен и општествен живот. Сатирата на Молиер не поштедува никого, но особено е свртена кон високите кругови: благородништвото и свештенството.
„Тартиф“ е едно од централните дела на Молиер во кое ги критикува лажната побожност и моралната расипаност. Но, ова дело може да се смета и како сатира на религиозноста, воопшто, зашто двата религиозни лика (Оргон и мајка му) се претставени како негативни, додека сите позитивни ликови не се одликуваат со никакви побожни чувства. Во прилог на оваа теза зборува фактот дека токму клерикалните кругови остро се бореле против прикажувањето на „Тартиф“, со право увидувајќи дека делото е насочено кон нив.
Со „Дон Жуан“ Молиер ѝ задал удар на дворската аристократија. Со оваа комедија, тој се свртел кон оние маркизи кои ја употребиле целата своја сила за да го забранат „Тартиф“, и кои не му ја оставале на мир жената со своите додворувања. Преку ликот на Дон Жуан, тој ги разоткрива лицемерноста, циничноста, подмолноста и развратот на благородниците, кои се недостојни за високите титули кои ги носат. Низ зборовите на Зганарел и на дон Луј, Молиер ја исмеал моралната празнина и лекомисленоста на благородниците, кои немаат никаква цел во животот освен да уживаат во раскошот.
Пороците на луѓето го инспирирале Молиер да ја напише филозофската комедија „Мизантроп“, во која го изразил големото незадоволство од високите општествени слоеви. Така, главниот лик во делото, благородникот Алсест, е олицетворение на правичноста и искреноста и зазема бескомпромисен став кон припадниците на неговата класа. Токму тоа незадоволство преминува во општа омраза кон сите луѓе. Поради тоа, во оваа комедија, Молиер дава крајно песимистичка слика на своето време.
Во комедијата „Граѓанинот благородник“ предмет на исмејување е буржоазијата, која се одликува со неприродност и разврат, како и со стремеж да стане иста како благородништвото. Во „Сркжавецот“ ги разобличил граѓаните кои во трката по парите го забораваат сето она што е човечко, па дури и љубовта кон своите деца. Во „Смешните кокети“ Молиер ги критикува девојките кои живеат во модерен стил кој е спротивен на самата природа, а во „Учени жени“ ги исмејува жените од граѓанската средина кои сакаат да се истакнат со лажната ученост и бегаат од природните обврски на жени и мајки.
Молиер сметал дека животот на човекот треба да биде во согласност со природата и со здравиот разум. Оттука, во своите дела тој често ги критикувал шарлатанството, лажната ученост, извештаченоста и снобизмот, а исто така ги исмевал и утврдените норми и правила кои се спротивни на здравиот разум. На пример, во повеќе свои дела („Тартиф“, „Скржавецот“, „Вообразениот болен“) тој ги критикувал патријархалните обичаи според кои таткото го договара бракот на своите деца и се залагал за слободен избор на брачниот другар.
Влијание и значење
Гете имал високо мислење за Молиер, велејќи дека од него можеме да научиме како да се однесуваме на театарската сцена. Гете го познавал творештвото на Молиер уште од младоста и од него учел во текот на целиот живот при што секоја година задолжително читал по неколку Молиерови дела. Тој бил воодушевен не само од совршената уметничка постапка на Молиер, туку особено од неговиот благороден и високообразован дух и сметал дека Молиер се одликувал со такт за сето она што е пристојно и убаво во однесувањето. Исто така, Гете го оценил Молиер како „чист човек“, велејќи дека кај него „ништо не е извитоперено ниту лошо створено. А потоа, таа возвишеност! Тој завладеал со моралот на неговото време... Молиер ги поправал луѓето прикажувајќи ги онакви какви што се.“ Во друга прилика, Гете изјавил дека Молиер „е толку голем, што се восхитуваме кога го читаме. Тој е човек од сопствен вид, неговите драми се граничат со трагичното и никој нема храброст да го имитира.“ И германскиот филозоф Фридрих Ниче го истакнува Молиер како еден од омилените автори.
Рускиот писател Михаил Булгаков напишал неколку дела посветени на Молиер или инспириани од неговите дела: Така, во 1929 година ја напишал драмата „Братството на лицемерите (Молиер)“ посветена на односите меѓу Молиер, Луј XIV и Братството на лицемерите, а во 1932 година ги напишал книгата „Животот на господинот де Молиер“ и драмата „Малоумниот Журден“.
Во романот „Наспроти“, францускиот писател Жорис-Карл Уисманс вели дека Молиеровата „сочна комика“ може да се спореди, „од гледна точка на уметноста, со оние мајстории со обрачи кои ги развеселуваат луѓето на панаѓурите.“
Мали на Олимписките игри
Мали има испратено спортисти на сите Летни олимписки игри од 1964 година со исклучок на игрите во 1976 година, сепак земјата никогаш нема освоено Олимписки медал. Никогаш не учествувале на Зимските олимписки игри.
Европско првенство во фудбал 2012 - група D
Натпреварите во групата D на Европското првенство во фудбал 2012 ќе се одржат од 11 јуни до 19 јуни. Учсници во оваа група се Украина, Шведска, Франција и Англија.
Табела
Украина е пласирана пред Шведска поради победата од 2-1 во меѓусебниот двобој.
Хронологија на воздухопловни несреќи во Македонија
Следува хронолошки список на воздухопловни несреќи во Македонија:
Брзо лизгање на Зимските олимписки игри 2010 - 5000 m за мажи
Натпреварите во трката на 5000 m во брзо лизгање во машка конкуренција на Зимските олимписки игри 2010 се одржаа на 13 февруари, со почеток во 12:00 по месно време (UTC-8).
Олимписки првак стана Свен Крамер од Холандија, кој постави нов Олимписки рекорд, со време од 6:14,60.
Декемвриски настани
Декемвриски настани (на грчки: Δεκεμβριανά, „Декемвријана“) — низа судири за време на Втората светска војна во Атина од 3 декември 1944 до 11 јануари 1945.
Црква „Св. Димитриј“ - Солун (1890)
Свети Димитриј — поранешна црква во градот Солун, Егејска Македонија.
Историја
Црквата е изградена за македонското население во градот, тогаш веќе под врховенството на Бугарската егзархија. Отворена е на 8 мај 1890 г. и се наоѓала во Вардарското Маало, спроти Бурмали-џамијата на улица „Зелефхидон“ бр, 11 (денес улица „Антигониди“). Работела во две бондручни градби купени во 1887 и 1889 г. во име на егзархот Јосиф I под изговор дека ќе служат за кожарски склад. Потоа во зградите била сместена црквата и основно училиште. Од 1906 г. фигурира во османските дефтери како „бугарска црква“ на улица „Дикили Таш“.
Изгорела во Солунскиот пожар од 1917 г.
Министер за здравство на Македонија
Следува табеларен приказ на македонските министри за здравство:
Андроник I Комнин
Андроник I Комнин (грчки: Ανδρόνικος Αʹ Κομνηνός, о. 1118 - 12 септември 1185) бил византиски цар од династијата Комнини кој владеел од 1183 до 1185 година. Тој бил син на Исак Комнин и внук на царот Алексиј I Комнин.
Претходен живот
Андроник Комнин е една од најинтересните личности на византиската историја. Во тоа време веќе шестнаесетгодишник тој зад себе имал бурен живот, полн со романтични подвизи и авантури. Бил мошне надарен човек, блескаво образован, духовит, одличен говорник, храбар на бојното пол, смел и отворен на дворот. Единствено тој отворено се осмелувал да му пркоси на царот Мануил. Андроник и Мануил отсекогаш биле соперници и Мануил, не без причини се сомневал дека неговиот властољубив братучед се стреми кон царската круна. Андроник од ништо не се плашел, неговата желба за власт и неговото славољубие биле безмерни, за постигнување на своите цели тој никогаш не избирал средства и не знаел за обѕири и скрупули. Меѓу него и царот Мануил често доаѓало до отворени судири. Бегајќи од гневот на царот тој години скитал по светот, се задржувал и на дворот на галицискиот кнез во југозападна Русија и кај мухамеданските владетели во предна Азија. Соперништвото меѓу Мануел и Андроник, меѓутоа, не било само од лична природа. Андроник бил непријател на феудалното благородништво и одлучен противник на латинофилскиот правец. Поради тоа опозицијата латинофилското цариградско регентство сите свои надежи ги полагала во него.
Доаѓање на престолот
Внатрешната слабост на византиската држава јасно се манифестирала кога по смртта на Мануил (24 септември 1180 г.) на престолот стапил неговиот дванаесетгодишен син Алексиј II, а регентството го презела царицата-мајка Марија, антиохиската принцеза, по потекло Французинка. Со државата всушност управувал љубимецот на царицата, протосевастот Алексиј Комнин, внукот на умрениот цар. Влијанието на овој неспособен и суетен човек предизвикало кај другите Комнини големо огорчение. Народот го мразел исто толку колку и Латињанката Марија. Под ова регентсвто сосема природно, латинофилскиот превац во византискиот политика уште повеќе зајакнувал и на оваа околност Цариграѓаните и го припишувале брзото влошување на полошбата на Царството. Омразата на Византијците спрема Латините станувала сè поголема. И спрема италијанските трговци коишто во Византија се богателе, и спрема западните наемници кои ја чинеле главната потпора на регентството. Одделни гленови на домот на Комнини се обидувале повеќепати да го соборат регентството на царицата Марија, но без успех. Опозицијата во Цариград немала доволно моќен човек и способен водач. Единствениот моќен човек меѓу Комнини тогаш Мануеловиот братучед Андроник којшто се наоѓал вон Цариград како управник на една област на Понт.
На поминување низ Мала Азија Андроник не наидувал речиси на никаков отпор. Неговата мала војска постепено се зголемувала со пристигнувањето на незадоволници. Во пролетта 1182 г. тој влегол во Халкедон. Протосевастот Алексиј се бидел да го затвори Босфорот сметајќи на флотата чијашто посада во поголем дел се состоела од морнари од Запад. Меѓутоа, заповедникот на морнарицата, големиот дукс Андроник Контостефан, преминал на страната на узурпаторот така што позицијата на регентството била загубена. Во Цариград дошло до преврат. Протосевастот Алексиј бил ослепен и фрлен во зандана. Сега омразата на Византијците против Латините коишто се населиле во византиската престолнина и направиле ужасно крвопролевање. Таков бил почетокот на владеењето на Андроник Комнин. Одушевено поздравен тој во мај 1182 г. влегол во Цариград.
Како штитеник на Алексиј II
Во почетокот Андроник настапувал како бранител на младиот цар Алексиј II. Неговите противници биле погубени под обвинение дека работеле против легитимниот цар. Покрај другите била погубена и царицата-мајка Марија чијашто пресуда самиот морал да ја потпише младиот цар Алексиј. Откако на тој начин подготвил терен за себе Андроник одлучил, божем само излегувајќи во пресрет на молбите на дворот и свештенството, да ја прими царската круна, па во септември 1183 г. бил крунисан за совладетел на својот штитеник. Меѓутоа, два месеци подоцна неговите луѓе го удавиле несреќното момченце и го фрлиле неговото тело во море, а стариот цар, за да го задоволи принципот на легитимитет, се оженил со неговата тринаесетгодишна вдовица Агнеса-Ана, ќерката на францускиот крал Луј VII.
Реформи во администрацијата
И личноста на Андроник и неговата државничка дејност се полни со спротивности. Наивно, но во суштина точно, вели Евстатиј Солунски дека Андроник бил човек за кого можело да се говори со најголем восхит но и со најголемо гнасење - според тоа на која негова особина во дадениот монент се мислело. Трагичната личност на Андроник несомнено во себе имало нешто привлечно. Андроник настојувал да спроведе регерација на државата. Тој одлучно станал против злата коишто се одомаќиле во Византиското царство во времето на неговите претходници. Тој сакал да ја скрши превласта на благородништвото. Но крајно безобѕирните методи со коишто се служел, неговата влада ја претвориле во свирепа страховлада.
Без сомнение Андрониковите мерки во провинциите предизвикале брзи и видливи подобрувања. Многу тешките недостатоци кои на современиците им се чинеле неизлечиви Андроник ги искоренил со одлучната строгост. Престанала продажбата на чиновнички позиции. Царот ги избирал најспособните луѓе и на чиновниците им давал задоволителни плати за да ги направи помалку подложени на примање мито. Немилосрдно прогонувал секаква корупција и им оставал на чиновниците да избираат: „или да престанат да прават неправда или да ја загубат главата“. Со таквите методи тој успеал да ја оствари и онаа неправда којашто населението најмногу го тиштела: злоупотребата при собирањето на даноците. Со тоа пред сè се објаснува подобрувањето на приликите што тогаш настапило во византиските провинции. Енергичното прогонување на вкорените злоупотреби создало кај намаченото селско население, чувство на дотогаш непозната правна сигурност. „Од оној којшто на царот му го дал царевото ништо повеќе не се барало, никој нему не му ја одземал последната кошула, како што порано се случувало, никој не го терал во смрт; бидејќи името на Андроник ги распрскувало грабливите собирачи на данок како некаква волшебна реч“. Голем впечаток кај современиците направило и отстранувањето на раширениот обичај на ограбување на настраданите бродови. Овој варварски обичај, против кого неговите претходници залудно се бореле, Андроник го окончал на тој начин што наредил да се обесат виновниците на јарболите на ограбените бродови. Тој бил убеден „дека не постои ништо што царевите не би можеле да го доведат во ред и дека не постои неправда којашто тие со својата власт не би можеле да ја искоренат“.
Борбата против благородништвото
Оваа верба во сопствената неограничена моќ криела во себе големи опасности. Неговата борба против благородништвото се претворила во вистински терор. Средствата со коишто се служел тој во својата борба биле секогаш безобѕирни, секогаш насилнички, а често и перфидни. Тоа го поткопуваол неговиот стремеж кон правда и праведност. Теророт предизвикал против-терор. Заговорите и востанијата не престанувале. Раздранет од отпорот царот, чијапто избувливост и сомнежливост со времето добивале всушност размери на болест, се поостро се пресметувал со своите противници, но со тоа си создавал сè повеќе нови непријатели. Земјата се нашла во состојба на латентна граѓанска војна. Сепак, се покажало дека имало работи спрема кои и царот бил немоќен. Андроник залудно се обидувал да го сврти наназад тркалото на историјата. Борбата против феудалните сили којашто била целесообразна во X век, сега била безизгледна. Велепоседничкото благородништво одамна веќе станало главна потпора на византиската држава и нејзината војска. Да се потисне тоа било невозможно, а неговото физичко уништување директно ја поткопувало основата на византиската одбранбена моќ. Борбата на Андроник против корупцијата, како што признаваат и неговите противници Никита Хонијат И Евстатиј Солунски, имала позитивни резултати. Но, неговиот обид за радикално обновување на државниот систем доживеал неуспех. Антилатинската полтика го засилила непријателството на западните сили против Византија, а антиаристократскиот правец ја ослабел и без тоа ослабената држава. Кога допло до неизбежниот судир со странските сили, Византија се покажала војнички целосно немоќна и доживувала пораз по пораз.
Унгарија и Србија
Блесокот на Мануиловата голема моќ брзо избледнел и првите бури дошле токму од таа страна од каде што неговата политика се чинела особено успешна: од Унгарија и од Србија. Личниот авторитет на Мануил во значиелна мара дејствувал и на мирољубивиот став на унгарскиот крал Бела III и врз послушноста на големиот жупан Стефан Немања. По смртта на Мануил исчезнале овие лични врски, а очигледната слабост на Византиското царство, коешто во времето на Андрониковото деспотско владеење се наоѓало во постојан вриеж, ветувала лесен успех. Веќе во 1181 г. Унгарија одново завладеал со Далмација, Хрватска и Срем и со тоа исчезнале сите плодови на големите и напорни борби на Мануил со Унгарија. Исто така, брзо пропаднале и сите плодови од долгите и тешки борби против Србите, коишто сега ќе успеат да ја ослободат својата земја од византиската власт. Со убиството на царицата Марија, Андроник лично му го дал оружјето на унгарскиот крал во раце овозможувајќи му да истапи против Византија како одмаздник на вдовицата на Мануил. Во 1183 г. Унгарците и Србите како сојузници упаднале во Византија и ги опустошиле Белград, Браничево, Ниш и Сердика. Во борбата против Византија, Немања успеал да и осигура на својата земја независност и на сметка на Византија значително да ја прошири нејзината територија на исток и на југ. Воедно тој ја проширил својата власт и на Зета којашто под негово водство се соединила со Рашка во еден државен организам.
Кипар
Во Азија, во меѓувреме, се нижеле востанија. Византиските великодостојници, на чело со членовите на семејството Комнини, на Андрониковата влада и пружале очајнички отпор. Најпосле дошло дотаму што Исак Комнин се зацврстил на Кипар како самостоен владетел, се прогласил за цар и дури ковал свои пари. Византиската власт не била во состојба против него да преземе ефикасни мерки, туку се задоволила со убивање на неговите пријатели што биле фатени во Цариград. На тој начин овој стратешки остров бил загубен за Византија. Започнало распарчувањето на Византиското царство.
Зближувањето со Саладин и Венеција
Андроник I склучил сојуз со моќниот султан Саладин којшто во 1171 г., соборувајќи го Фатимидскиот калифат, завладеал со Египет, а по смртта на својот бивш господар (големиот сириски владетел Нуредин кој умрел во 1174 г.), ја презел власта и во Сирија. Од друга страна, Андроник и покрај своето непријателство спрема Латините, се обидел да ги засили византиските позиции на Запад обновувајќи ги односите со Венеција и обврзувајќи се да им ја надополни штетата претрпена за време на настаните од 1171 г. Меѓутоа, ни тоа битно не ја променило ситуацијата.
Детронирање и смрт
Напнатоста во византинската престолнина достигнувала врв. Теророт на владата беснеел безобѕирно како никогаш дотогаш, а стравот од непријателската наезда растел од ден во ден. На 12 септември 1185 г. силна бура се истурила врз градот. Жестока несреќа го снашла последниот владетел од династијата Комнини. Разјарената маса ѕверски го растргнала царот на цариградските улици, истиот когошто пред неколку години го славела како спасител на Царството.
Дионисиј I Цариградски
Дионисиј I бил Вселенски патријарх двапати, од 1466 до 1471 и од 1488 до 1490. Тој е почитуван како светец во православната црква и неговиот празник е на 23 ноември.
Живот
Дионисиј се родил во Димицана, во Пелопонез. Тој станал монарх и се зачленил во манастир во Цариград каде бил ученик на Марко, архиепископот на Ефес, кој го ракоположил како свештеник. За време на падот на Цариград во 1453 тој бил заробен од Османлиите, но подоцна бил купен и ослободен во Адријанопол од страна на архонт познат како Кириц (веројатно Деметриј Апокук, еден од двајцата грчки советници на султанот Мехмед II).
По неговото ослободување Дионисиј станал многу почитуван од Мара Бранковиќ, ќерката на српскиот деспот Џураџ Бошковиќ и една од жените на султанот Мурат II, таткото на Мехмед II. И покрај тоа што Мара останала доживотна христијанка, таа била доста влијателна со Мехмед. Поддржуван од Мара, Дионисиј бил назначен за митрополит на Филипополис од страна на патријархот Генадиј Схолариј.
Во тоа време борбата за патријаршискиот престол била меѓу две групи, едната предводена од мирјанските архонти како што е хартофилкасот Џорџ Галезиот и големиот еклезијарх Мануел Христоним (идниот патријарх Максим III), додека другата била составена од благородници од поранешното Трапезунтско Царство кои биле приморани да се преселат во Цариград по падот на Трапезунт во рацете на Османлиите во 1461. Иселениците го поддржувале Марко II како патријарх, додека другата група го поддржувала Симеон I.
Датумот на прогласувањето на Дионисиј за патријарх е веројатно при крајот на 1466, бидејќи на 15 јануари 1467 тој потпишал акт со кој светиот синод ги лишил од какво било достоинство Џорџ Галезиот и Мануел Христоним. Сепак овие двајца благородници наскоро ќе го повратат своето влијание и силно ќе му се спротивстават на Дионисиј, кој исто така бил спротивставен и од поддржувачите на Симеон.
По неговото депонирање во 1471, Дионисиј се преселил во манастир во Ејкосифиниза во Драма. Во јули 1488 тој бил избран за патријарх по вторпат поддржан од грчката јавност и продолжил да владее останувајќи во неговиот манастир. Тој бил отстранет од позицијата при крајот на 1490 бидејќи им досадил на атонските монаси. Дионисиј починал во 1492.
Червина
Червина — општина во покраината Казерта од регионот Кампанија, Италија.
Малави на Олимписките игри
Малави се натпреварувале на осум Летни олимписки игри. Тие никогаш не учествувале на Зимските олимписки игри. Малави исто така ги бојкотирале игрите во 1976 и 1980 година за повторно да се натпреваруваат на игрите во 1984 година.
Спортистите на Малави никогаш немаат освоено медал.
668
668 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 668 година од новата ера, 668. од првиот милениум, 68. од VII век и деветта од 660-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6176 и 6177 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5418 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4428 и 4429 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1421.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 668 година се протега во 3304 и 3305, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3364 и 3365 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1211. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 47 и 48 исламска година.
Список на државни водачи во 851 година
Ова е список на државни водачи во 51 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Штурец
Штурец (латински: Chorthippus biguttatus) - инсект.
Штурецот како тема во уметноста и во популарната култура
Штурецот се јавува како тема во бројни дела од уметноста и популарната култура, како:
Суфриер (Гваделуп)
Суфриер — активен стратовулкан на францускиот остров Бас Тер, во Гваделуп. Ова е највисокиот планински врв на Малите Антили и се издига на височина од 1.467 метри.
Последната магматска ерупција била во 1580 година (± 50), во текот на која се изградила тековната лавина купа. Поновите ерупции се френетични по вид.
Во 1976 година голем број сеизмички активности довеле до масовна евакуација на 72.000 жители на островот. Постоела и дилема помеѓу научниците за тоа дали треба да се направи евакуација. Вулканот избувнал на 30 август 1976 година, но бил помалку сериозен отколку што било предвидено. Немало жртви, поради целосната евакуација.
Додека островот бил напуштен, германскиот режисер Вернер Херцог отпатувал во напуштениот град Бас Тер каде пронашол селанец кој одбил да го напушти својот дом на падините на вулканот. Неговото патување е снимено во филмот La Soufrière.
Чеза
Чеза — општина во покраината Казерта од регионот Кампанија, Италија.
NGC 2358
NGC 2358 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Големо Куче, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 31 декември 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2358 е од видот OCL. NGC 2358 има само една позната привидна димензија, која изнесува 8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 7 ч 16 м 56,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 17° 7' 0".
Други поделби
Проучување на NGC 2358 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 319; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5969. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 647.
Светилиште на Пресвета Богородица
Светилиште на Пресвета Богородица (полски: Sanktuarium maryjne w Ludźmierzu) — црква која се наоѓа во Луџмјеш, Полска. Луџмјешката парохија е една од најстарите парохии во Подхале. Својата историја ја започнува во 13 век. Во 1234 година од страна на Теодор Грифита била изградена дрвена црква, веднаш по добивањето на дозвола од страна на епископијата во Краков. Објектот во 1796 година бил изгорен, пред сè поради постојаните напади од страна на Татарите. Во текот на 19 век, црквата била реновирана целосно, и била изградена црква во неоготски стил. Во 1997 година црквата била посетена од папата Јован Павле II.
Месје 58
Месје 58 (Messier 58, M58) или NGC 4579 — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како Месје 58 и NGC 4579 се споменува и како M 58, UGC 7796, MCG 2-32-160, IRAS 12351+1205, CGCG 70-197, VCC 1727.