cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Физика на кондензираната материја
Разнобразните полиња во физиката како кристалографија, металургија, еластичност, магнетизам и други, биле третирани како одделни полиња сè до 1940 година го сите заедно биле групирани во едно поле наречено физика на цврста агрегатна состојба. Околу 60-тите години, истражувањето на физичките својства на течностите било додано на оваа листа формирајќи ја основата на нова специјалност на физиката на кондензирана материја. Според физичарот Фил Андерсон, терминот го смислиле тој и Волкер Хајне кога го промениле името на нивната група во лабораториите на Кембриџ, така што од „Теорија на цврста агрегатна состојба“ терминот бил преименуван во „Теорија на кондензирана материја“ во 1967 година, мислејќи дека не ги испуштиле истражувањата на течностите, јадрената материја итн. Иако Андерсон и Хајне помогнале во популизирање на терминот „кондензирана материја“, тој претходно бил споменуван во Европа, додека највеќе бил истакнат во еден весник објавен на англиски, германски, француски од страна на Спрингер и Верлаг со наслов „Физика на кондензирана материја“, кој бил објавен во 1963 година. Политиката на финансирање и Студената војна во периодот на 60-тите и 70-тите биле фактори кои ги натерало физичарите да го претпочитаат терминот „физика на кондензирана материја“, што ја нагласува сличноста на научните проблеми попречени од страна на физичари кои ги истражувале цврстите тела,течностите, плазмата и други комплексни материи, во врска со „физика на цврста агрегатна состојба“ која често била поврзана со индустриската примена на металите и полуспроводниците. Лабораториите на Bell Telephone биле едни помеѓу првите институции кои спровеле истражување во физиката на кондензирана материја.
Препораките за „кондензираната“ состојба можат да бидат проследени од претходните извори. На пример, Јаков Френкел во воведот во неговата книга „Кинетичката теорија на течности“ објавена во 1947 година, предложил „ кинетичката теорија на течности мора соодветно да се развива како генерализација и продолжување на кинетичката теорија на цврсти тела“. Всушност би било подобро да се обединат овие факти под еден наслов како „кондензирани тела“.
Класична Физика
Во 1823 година, Мајкл Фарадеј, тогаш ассистент во лабораторијата на Дејви, успешно го втечнал хлорот и почнал да ги втечнува сите гасовити елементи, освен азот,водород и кислород. Малку подоцна во 1869 година, ирскиот хемичар Томас Ендруз ги проучувал фазите на транзиција од течност во гас и го измислил поимот критична точка за да ја опише состојбата кадешто гас и течност се непрепознатливи како фази. Холандскиот физичар Јоханес Ван дер Ваалс ја дал теоретската рамка што го овозможила предвидувањето на критичкото однесување врз основа на мерките на многу повисоки температури. Во 1908 година, Џејмс Девари Х.Камерлинг Онс успеале да направат течен водород и тогаш новооткриениот хелиум.
Во 1900 година, Паул Друд го предложил првиот теоретски модел на класичен електрон кој се движел низ цврст метал. Друедовиот модел ги опишал својствата на металите во однос на гасовите со слободни електрони и бил првиот микроскопски модел со кој се објасниле емпириските набљудувања како и законот на Видеман-Франц. И покрај успехот на Друедовиот модел на слободни електрони, сепак имал еден проблем, а тоа е дека не успеал точно да го објасни електронскиот придонес на специфичната топлина и магнетните својства на металите, како и температурната зависност на отпорноста на ниски температури.
Во 1911 година, 3 години после втечнувањето на хелиум, Онс работејќи на универзитетот во Лајден ја открил суперспроводливоста на живата, набљудувајќи ја електричната отпорност на живата која исчезнува на температура под некоја одредена вредност. Феноменот тотално ги изненадил најдобрите теоретски физичари во тоа време и останало необјаснето неколку децении подоцна.. Алберт Ајнштајн во 1922 година во однос на современите теории за суперспроводливост рекол дека „со нашето незнаење за квантната механика на композитни системи, сме всушност многу далеку од тоа да бидеме способни да создадеме теорија од овие нејасни идеи“.
Појава на квантната механика
Друедовиот класичен модел бил надополнет од страна на Волфганг Паули, Арнолд Зомерфелд, Феликс Блох и многу други физичари. Паули сфатил дека слободните електрони кај металите се потчинуваат пред статистиката на Ферми-Дирак. Користејќи ја оваа идеја, Паули ја развил теоријата за парамагнетизам во 1926 година. Малку подоцна, Зомерфилд ја додал статистиката на Ферми-Дирак во моделот на слободните електрони и го унапредил поради тоа што можел да го објасни топлинскиот капацитет. Две години подоцна, Блох ја искористил квантната механика за да го опише движењето на квантниот електрон во периодични решетки. Математиката за кристалните структури, развиена од страна на Огист Браваис, Јевграф Фјодоров и други била искористена да ги класифицира кристалите според нивната симетрија и табелите за кристалните структури биле основа за Интернационалните табели за кристалографија објавени во 1935 година. Пресметките на кристалните структурни врски биле за првпат употребени 1930 година за да се предвидат својствата на новите материјали. Во 1947 година Џон Бардин, Волтер Братеин и Вилијам Шокли го развиле првиот полуспроводник заснован како транзистор огласувајќи револуција во електрониката.
Во 1879, Едвин Херберт Хол го открил равојот на напонот низ спроводниците попречно на електричната струја во спроводник и магнетно поле нормално на струјата. Овој феномен издигнувајќи се поради природата на носителите на електрицитет кај спроводниците бил наречен Холов ефект, но не бил соодветно образложен во тоа време, со оглед на тоа дека електронот бил откриен 18 години подоцна. После појавата на квантната механика, Лав Ландау во во 1930 година ја развил теоријата на ландауовата квантизација и ги поставил темелите на теоретското објаснување на Холовиот ефект половина век подоцна.
Магнетизмот како својство на материјата било познато во Кина 4000 години п.н.е. Сепак, првите модерни студии за магнетизмот започнале со развојот на електродинамиката од страна на Фарадеј, Максвел и други во 19 век, при што била вклучена и класификацијата на материјалите како феромагнетици, парамагнетици и диамагнетици основана врз односот на материјалите врз магнетизмот. Пјер Кири ја изучувал зависноста на магнетизмот со температурата и ја открил таканаречената Кириеова точка во фазата на транзиција кај феромагнетните материјали. Во 1906, Пјер Вајс го претставил концептот на магнетните домени за да ги објасни примарните својства на феромагнетиците. Првиот обид за микроскопско објаснување на магнетизмот бил од страна на Вилхем Ленц и Ернст Ајсинг преку Ајсинговиот модел кој ги опишал магнетните материјали како материјали кои се состојат од спиновите на периодичните решетки кои колективно го доловуваат магнетизмот. Ајсинговиот модел бил наменет точно да покаже дека спонтаната магнетизација не може да се појави во една димензија, но е можна во повеќе-димензионални структури. Понатамошните истражувања како на Блох за спин брановите и на Нил за а нтиферомагнетизам довеле до развој на на нови магнетни материјали кои имаат примена во магнетните уреди за складирање.
Современа физика на повеќе тела
Моделите на Зомерфелд за феромагнетизам ја прикажале успешната апликација на квантната механика во проблемите на конденизраната материја во 1930та година. Но сè уште имало нерешени проблеми, а најважен бил оној за суперспроводливоста и ефектот на Кондо. По Втората светска војна биле применети неколку идеи од квантната теорија за полето врз проблемите на кондензираната материја. Овие вклучуваат признавање на колективните начини за побудување на цврсти материи и важната идеја за квазичестичките. Рускиот физичар Лев Ландау јас искористил идејата од теоријата за течноста на Ферми каде што нискоенергетски честички од интерактивни фермионски системи биле презентирани како нешто што денес е познато како квазичестички на Ландау. Ландау исто така ја развил и областната теорија за постојаните транзиции на фазите, која што ги опишала наместените фази како спонтани распаѓања на симетријата. Теоријата исто така го воведува поимот на подреден параметар за да направи разлика помеѓу подредените фази. Конечно во 1965 година Џон Бардин, Леон Купер и Џон Шрифер ја развиле таканаречената БЦС теорија за суперспроводливоста, заснована на откритието дека произволно мала привлечност помеѓу два електрони од спротивен спин во посредество на фонони во решетката може да доведе до подигнувње во врзана состојба наречена Куперов пар. Прочувањето на транзициите на фазите и критичното однесување на набљудуваните објекти, познато како критичниот феномен, било од голем интерес во шеесеттите. Лео Каданоф, Бенџамин Видом и Мајкл Фишер ги разработиле идеите за критичните експоненти и скалирањето. Овие идеи биле унифицирани од Кенет Вилсон во 1972 година под формализмот на ренормализираната група во контекст на квантната теорија.
Холовиот ефект бил откриен од Клаус фон Клитцинг во 1980 год при набљудување на Холовата спроводливост одредил множества на цели броеви со основната константаe^2/h. Ефектот бил независен од параметри како големината на системот и нечистотиите. Во 1981 г. теоретичарот Роберт Лагхлин предложил теорија која ја објаснувала неочекуваната прецизност на интегрираните површини. Оваа теорија исто така имплицирала дека Холовата спроводливост може да се одликува како тополошка непроменлива наречена Чернов број. Во 1982 година, Хорст Штормер и Даниел Цуи го набљудувале фракционалниот Холовиот ефект каде што спроводливоста била рационално множество на константи. Лагхлин во 1983 г. сфатил дека ова е последица на интеракцијата на квазичестичките во Халовата состојба и формулирал варијационо решение познато како Лагхлиновата бранова функција. Студијата за тополошките одлики за фракционалниот Халов ефект останува активно поле за истражување.
Во 1986 г. Карл Милер и Јоханес Беднордц го откриле првиот супер спроводник на висока температура, материјал кој спореведувал на температури дури до 50 Келвини. Така разбрале дека супер спроводниците на висока температура се примери за цврсто поврзани материјали каде интеракцијата од електрон кон електрон игра важна улога. Задоволителен теоретски опис на овие супер спроводници сè уште нема, а полето на цврсто поврзани материјали сè уште активно се истражува.
Во 2009 г. Дејвид Филд и група истражувачи од Универзитетот Архаус откриле спонтано електрични полиња додека создале прозаични филмови на различни гасови. Ова неодамна создало ново поле на истражување за таканаречената спонтана електрика. Во 2012 неколку групи објавиле принтови во кои се пишува дека самариум хексаборид има својства на тополошки инсулатор. Штом самариум хексаборид бил означен како Кондо инсулатор, т.е. материјал со цврсто поврзани електрони, постоењето на тополошка површина во овој материјал би довело до тополошки инсулатор со цврсти електронски корелации.
Теоретска
Во теоријата, физиката на кондензирана материја ја вклучува употребата на теоретски модели за да се разберат својствата на состојбите на материјата. Тие содржат модели за изучување на електронските својства на цврстите тела, како Друедовиот модел, структурната врска во кристалите и функционална теорија за притисокот. Теоретските модели исто така биле развиени за изучување на физиката на фазни преминувања, како теоријата на Гинцбург-Ландау, критичните експоненти и употребата на математичките техники за квантната теорија и ренормализационата група. Модерните теоретски истражувања ја вклучуваат употребата на бројченото сметање на електронската структура и математичките равенки со цел да се сфатат феномените како суперспроводливост на висока температура, тополошките фази и симетриите на телата.
Произлез
Теоретските сфаќања за физиката на кондензирана материја се тесно поврзани со концептот на произлез, каде што комплексни групи на честички се однесуваат на хаотичен начин, различно од нивните поединечни составни делови. На пример, голем број на феноми поврзани со суперспроводливоста на висока температура сè уште не се познати, иако микроскопската физика на поединечни електрони и решетки е добро позната. Слично на ова, моделите на системите на кондензирана материја биле проучувани каде колективни надразнувања се однесуваат како фотони и електрони, со што го опишува магнетизмот како појавен феномен. Својствата настанати при произлез можат исто така да се појават при допир на материјалите: еден таков пример е допирот меѓу лантаиум,алуминат,стронциум и титанат, каде два немагнетни изолатори се соединети создавајќи спроводливост,суперспроводливост и феромагнетизам.
Електронска теорија на цврсти тела
Од историска гледна точка, металната состојба била основа за изучување на својствата на цврстите тела. Првиот теоретски опис на металите бил зададен од страна на Паул Друд во 1900 година преку Друедовиот модел, со што ги објаснил електричните и топлинските својства на металот опишувајќи го како идеален гас со тогаш новооткриените електрони. Друд бил способен емпириски да го изведе законот на Видеман-Франц и добил резулати соодветни на експериментите.. Овој класичен модел бил подоцна подобрен од Арнолд Зомерфeлд кој ја вклучил статистиката на Ферми-Дирак за електроните и успеал да го објасни аномалното однесување на специфичната топлина на металите во законот на Видеман-Франц. Во 1912, кристалната структура на цврстите тела била изучувана од страна на Макс фон Лауе и Пол Книпинг, набљудувајќи ја шемата на кристалите при дифракција на Х-зраците и заклучиле дека кристалите ја добиваат својата структура од периодичните решетки на атомот. Во 1928, Швајцарскиот физичар Феликс Блох создал решение за брановата функција во Шредингеровата равенка со периодичен потенцијал наречено Блохов бран.
Пресметувајќи ги електронските својства на металите преку решавање на Гриновата бранова функција е често изчислително тешко, па оттука, техники за приближно решавање се многу битни за да се добијат значајни предвидувања. Теоријата на Томас-Ферми,развиена во 20-тите, била искористена за да се процени енергијата за греење и електронската густина со третирање на локалната густина на електроните како вариационен параметар. Подоцна во 30-тите, Даглас Хартри, Владимир Фок и Џон Слејтер ја развиле т.н. Хартри-Фокова бранова функција како подобрување во однос на моделот на Томас-Ферми. Методот на Хартри и Фок придонел за размена на статистички податоци на едно-честички електронски бранови равенки. Во принцип, многу е тешко да се реши равенката на Хартри и Фок. Само случајот кај кој електроните се наоѓааат во слободен гас може да се реши точно. Конечно во 1964-65, Валтер Кон, Пјер Хоенбер и Лу Јеу Шам ја предложиле функционалната теорија за густината која дала реалистичен опис за површинските својства на металите. Финкционалната теорија за густина(ФТГ) била широко искористена во 70-тите во пресметките за структурата на врските на различни цврсти тела.
Нарушување на симетријата
Одредени состојби на материјата предизвикуваат нарушување на симетријата, каде што релевантните закони на физиката поседуваат некоја симетрија која е нарушена. Чест пример за ова претставуваат кристалните тела, кои постојано ја прекрчуваат транслационата симтерија. Други примери вклучуваат и магнетизирани феромагнетици, кои ја нарушуваат вртежната симетрија и други повеќе егзотични состојби како и основната состојба на БЦС ppсуперспроводникот]], кој ја нарушува У-1 фазата на вртежната симетрија.
Теоријата на Голдстоун во квантната теорија вели дека во систем со постојано нарушена симетрија, може да постојат надразнувања со произволно мала енергија наречени Голдстоунови бозони. На пример, кај кристалните тела одговараат како фонони, кои претставуваат квантизирани верзии на вибрациите на решетките.
Фазен премин
Фазниот премин се однесува на промената на фазата во еден систем, која се случува поради промена во надворешните параметри, како на пример во температурата. Класичните фазни премини се случуваат на конечните температури кога редот во системот е уништен. На пример, кога мразот се топи и станува вода, подредената кристална структрура се уништува. Во квантните фазни премини, температурата се подесува на апсолутна нула и нетермичкиот контролен параметар, како на пример притисокот или магнетното поле, предизвикува премин на фазата кога редот се уништува од квантните колебања кои доаѓаат од Хајзенберговиот принцип на несигурноста. Важно е да се разберат квантните транзиции на фазата за да може да се објаснат својствата на ретките земјени магнетни инсулатори, супер спороводониците на висока температура и други супстанци.
Има две класи на премините: примарни и постојани премини. Кај постојаните премини, двете фази не коегзистираат на транзитивната температура односно критичната точка. Блиску до критичната точка системите подлежат на критично однесување, каде што некои од нивните одлики како на пример должина, специфична топлина и чувствителност експоненцијално се разликуваат. Овој критичен феномен задава сериозни предизвици за физичарите затоа што нормалните макроскопски закони не се валидни и треба да се измислат нови идеи и методи за да се направат норви закони кои би го опишале ваквиот систем.
Наједноставната теорија која може да ги објасни постојаните премини е онаа на Гинзбург и Ландау. Но, оваа теорија може само грубо да ги објасни постојаните транзиции на фазите за фероелектриката и за супер спроводниците од типот 1. За системите во кои има интеракции со краток домет до критичната точка треба да се измисли подобра теорија.
Близу до критичната точка флуктуациите се случуваат преку широк спектар на големини додека пак самата големина на системот е непроменлива. Развиени се повеќе техники со кои може да се пронајдат најкратките флуктуации во брановите, а притоа задржувајќи ги нивните ефекти во следната фаза. Сепак променит на еден физички систем со различни размери може да се проучува систематски. Техниките заедно со моќните компјутерски симулации до голема мера придонесуваат за објаснувањето на критичкиот феномен на постојаните транзиции на фазите.
Експериментална
Експерименталната физика на кондензирана материја ја вклучува употребата на експерименталните истражувања за да се откријат нови својства за материјалите. Ваквите истражувања ги вклучуваат ефектите на електричното и магнетно поле, мерењето на повратните функции,транспортните својства и термометрија. Често користените експериментални техники ја вклучуваат и спектроскопијата со испитувања кои користат Х-зраци, инфрацрвена светлина и нееластично неутронско распрскување; студии на термален одговор, како што е се пецифичната топлина и мерење на транспортот преку топлинска спроводливост.
Расејување
При експерименталното истражување на кондензираната материја, одредени експерименти вклучуваат расејување на конституентите на материјалот со помош на Х-зраци, оптички фотони,неутрони итн. Изборот на распрскувачки(расејувачки) испитувања е во зависност од обсервационата енергетска скала од интерес за експериментот. Видливата светлина има енергија од 1eV и е искористена во испитувањата за да се измерат разлиите на материјалните својства како диелектричната константа и показателот на прекршување. Х-зраците имаат енергија од 10 eV и се користат за мерење на разликите на густината на електронскиот полнеж. Неутроните се користат за изучување на распрскувањето на јадрото и на електронските спинови и магнетизација(неутроните имаат спин но немаат полнеж). Распрскувачките мерења за кулоните можат да се извршат користејќи елетктронски зраци како материјал за распрскување. Слично на ова, уништувањето на позитронот може да се искористи за индиректно мерење на локалната електронска густина. Ласерската спектроскопија е одлична алатка за изучување на микроскопските својства на еден медиум, на пример,за изучување на забранетите транзиции во медиумите со нелинеарна оптичка спектроскопија.
Надворешни магнетни полиња
Во експерименталната физика на кондензирана материја, надворешните магнетни полиња се однесуваат како термодинамички променливи коишто ја контролираат состојбата, фазната транзиција и својствата на материјалните системи. Јадрената магнетна резонанца(НМР) е техника преку која надворешните магнени полиња можат да бидат искористени за да се најдат резонантни режими на поединечни електрони преку што даваат информација за атомската, молекуларна и сврзана структура во нивна близина. НМР експерименти можат да бидат направени во магнетни полиња со сила до 60 Тесла. Повисоките магнетни полиња можат да го подобрат квалитетот на измерените податоци за НМР. Квантните осцилации претставуваат друга техника за експериментирање каде што високите магнетни полиња се користат за изучување на својствата на материјалите како геометријата на површината на Ферми. Високите магнетни полиња се корисни во експерименталното тестирање на различни теоретски предвидувања како и квантизираниот електромагнетен ефект, слика на магнетен монопол и други.
Ладни атомски гасови
Заробувањето на ладен атом во оптички решетки е експериментална алатка која е често користена во физиката на кондензирана материја како и атомската, молекуларна и оптичка физика. Оваа техника вклучува оптички ласери за создавање на една мешана шема, која се однесува како решетка, каде што или иони или атоми можат да бидат поставени на ниска температура. Ладните атоми во оптичките решетки се користат како „квантни симулатори“ кои се однесуваат како контролни системи кои можат да го моделираат однесувањето на покомплицирани системи, како „фрустрирани магнети“.
Во суштина, тие се користат за конструирање на едно, две и три димензионални решетки за Хубардовиот модел со веќе однапред утврдени параметри и за изучување на фазните транзиции за подредување на антиферомагнетиците и на спиновите на течностите. Во 1995 година, гас составен од атоми на рибидиум, оладен на температура од 170 нК е искористен за експериментално сфаќање на Бозе-Ајнштајновиот кондензат, состојба на материјата предвидена од страна на Ш.Бозе и Алберт Ајнштајн, каде што голем број на атоми окупираат една квантна состојба.
Примена
Истражувањето на физиката на кондензирана материја придонело до издигнување на неколку примени на уредите, како развојот на транзисторот за полуспроводливост и на ласерската технологија. Неколку појави кои се изучени во областа на нанотехнологијата биле под надлежност на физиката на кондензирана материја. Техниката како микроскопија на скенирање и тунелирање може да се искористи за контролирање на процеси на ниво на нанометри, при што донело до издигнување на нанопроизводството. Во квантното сметање, информацијата е претставена преку квантни битови или ку-битови. Ку-битовите можат брзо да ја загубат кохерентноста пред пресметувањето да биде завршено. Овој проблем мора да биде решен пред извршување на квантните пресметки. Суперспроводливите Џозефсони сврзувачки ку-битови, спинтроничните(транспорт на електричен спин) ку-битови кои користат спинска ориентација на магнетните материјали, или тополошките не-абелови анјони од фракционалните квантни состојби претставуваат ветувачки пристап предложен во физиката на кондензирана материја за решавање на овој проблем.
Физиката на кондензирана материја има важна примена во биофизиката,на пример експерименталната техника магнетната резонанца, која е широко користена во медицината.
Точиги (префектура)
Точиги (јапонски:栃木県; Tochigi-ken) е префектура во Јапонија која се наоѓа во регионот Канто на островот Хоншу. Главен град е Уцуномија.
ФК Либерти Профешналс
Либерти Профешнлс Фудбалски Клуб е фудбалски клуб од Гана со седиште во Акра. Клубот во моментов се натпреваруваат во Гло Премиер лигата.
Дабова млечка
Дабова млечка (латински: Lactarius quietus ) е печурка од родот Млечки(печурки). Лесно се препознава по нејзиниот мирис на масло и концентричните ленти на шапката. Таа е кафеава и веројатно е именувана по нејзината мат, „тивка“ површина и боја. Се среќава исклучиво под дабовите дрвја во Европа, каде што расте самостојно или во расфрлани групи во есенските месеци. Во Северна Америка, сортата Дабовата млечка var. incanus е прилично честа појава во истото живеалиште. Јадливоста на печурката е спорна.
Таксономија и именување
Дабовата млечка првпат била опишана и именувана од шведскиот миколог Елиас Магнус Фрис, кој го нарекол Agaricus quietus во првиот том од неговата Systema Mycologicum, објавена во 1821 година Во неговата подоцнежна Epicrisis Systematis Mycologici, објавена во 1838 година, Фрис го префрлил видот на Млечки(печурки). Последователните обиди за рекласификација на видовите биле неуспешни, во 1871 година, Пол Кумер го опишал видот како член на Галореус, а во 1891 година Ото Кунце го класифицирал како Lactifluus, но денес е прифатено поставувањето на видот во Млечки(печурки) од страна на Фрис. Специфичниот епитет quietus значи „тивок“ или „мирен“ и веројатно се користи за да се однесува на ненаметливите бои на шапката.
Сортата Дабова млечка вар. еднобојната е опишана од Фрис во вториот том од неговата Монографија Hymenomycetum Sueciae, објавена во 1863 година. Сортата Дабова млечка вар. incanus била опишан од Лекемуел Раи Хеслер и Александар Ханчет Смит во нивниот северноамерикански вид Млечки(печурки) од 1979 година. Името incanus се преведува како: hoary“, што се однесува на побелениот цут што понекогаш може да се види на печурките.
Опис
Дабовата млечка обично има конвексна шапка од 5-8 см пречник, што подоцна се израмнува или развива мала вдлабнатина во центарот. По боја, шапката е досадно црвено-кафеава со нијанса на цимет, понекогаш со потемни концентрични ленти или дамки. Ова зонирање е една од најкарактеристичните одлики на видот. Шапката е сува и мат, и не е леплива кога е влажно. Се одликува со дебел слој на цврсто, белузлаво месо. Дршката е со димензии од 4-9 см во висина и обично е 10-15 мм дебела. Има цилиндрична форма, но понекогаш е избраздена по должина, и и недостига прстен. Дршката има боја како шапката, или малку потемна, а понекогаш е шуплива. Кафеаво-белите жабри се малку пониски, и со возраста ја менуваат бојата до бледо црвеникаво-кафеава со жолтеникави нијанси. Млекото е бело или кремасто во боја. Печурката има карактеристичен, силен мирис на масло, кој исто така се споредува со бубачки и влажни алишта. Спорите се овални, со многу брадавици споени со бројни гребени, формирајќи добро развиена мрежа. Спорите обично се со големина од 7,5 до 9 со 6,5 до 7,5 Мм и остава кремов отпечаток.
var. incanus
Дабова млечкаvar. incanus е типично малку поголема од номинираната сорта, а помладите примероци имаат белузлав цут, по што варијантата е именувана. Има сладок мирис кој потсетува на јаворов сируп и најчесто може да се најде под дабови дрвја. Може да се меша со L. aquifluus и L. mutabilis, но и двата од овие видови се наоѓаат во четинарни шуми.
Јадливост
Дабовата млечка е различно опишана како јадлива и нејадлива. Млекото има благ или малку горчлив вкус. Дабова млечка var. incanus, исто така, има спротивставени извештаи во врска со нејзината јадливост, и затоа не се препорачува.
Живеалиште, екологија и области на ширење
Дабова млечка се среќава да расте исклучиво во основата на дабовите дрвја, осамено или во расфрлани групи, во почвата. Може да се најде многу често во текот на есенските месеци. Тој е ектомикоризален, симбиотски се храни исклучиво со даб, иако студиите сугерираат дека може да се храни и сапротрофно, растејќи од органска почва. Дабовата млечка ја има и во дабовите шуми во Македонија кон крајот на летото и во есен. Дабова млечка може да се најде само во Европа, во Обединетото Кралство, таа е една од стоте најчесто сретнувани видови печурки. Дабова млечка var. incanus се наоѓа најчесто во источна Северна Америка.
Портокалово џуџе
Портокалово џуџе или K V ѕвезда е ѕвезда во главна фаза (водородна соединување) со спектрален тип K и класификација на сјајност V. Ваквите ѕвезди според големина се меѓу црвените ѕвезди од типот M во главната фаза со сјајност V, и жолта ѕвезда од типот G во главната фаза и сјајност V. Имаат маса од 0,5 до 0,8 пати поголема од нашето Сонце и површинска температура меѓу 3.900 и 5.200 K. Примери за ваква ѕвезда се Алфа Кентаур B и Ипсилон Индијанец.
Овие ѕвезди се посебно интересни кога станува збор за вонземски живот, бидејќи се стабилни во нивната главна фаза долго време (15 до 30 милијарди години, во споредба со 10 милијарди за Сонцето). Ова може да создаде можност за еволуирање на живот на планетите кои кружат околу вакви ѕвезди.
Црква „Св. Петар и Павле“ - Илиџиево
Црквата е гробишен храм. Изградена е во XIX век. Претставува трикорабна базилика со камбанарија. Внатре има фрески по лаковите што ги делат трите кораба. Покрај црквата се откриени богомилски гробишта.
Во 1988 г. црквата и гробиштата се прогласени за заштитен споменик на културата.
Скопски народен театар
Скопски народен театар — драмски театар основан од страна на бугарската држава, кој работел за време на бугарската окупација на Македонија (1941 - 1944) во Скопје за време на Втората светска војна од 1941 до 1944 година.
Историјат
Театарот бил основан од Министерскиот совет, со документ од 1 јули 1941 година. За директор на театарот бил назначен со указ на цар Борис III, Стоил Стоилов. За режисери биле поставени Стефан Срчаџиев и Александар Иконографов, а за секретар-драматург – Петар Горјански.
Во текот на 1942 година, со Законот за театрите, добива статус Народен театар. Театарот организирал курс за драмски артисти, а предавачи биле Стоил Стоилов, Александар Иконографов, Стефан Сорчаџиев, Петар Горјански и Теодор Трајанов. Театарот прикажувал претстави во Брно, Прага, Букурешт, Белград, Љубљана, Загреб, Куманово, Крива Паланка, Штип, Битола, Велес. На 5 јуни 1944 година, се давала последната претстава на театарот, а потоа театарот бил распуштен.
Драмскиот ансамбл:
Театарски претстави
Во текот на театарската сезона 1941/1942 г., театарот имал 262 изведби со вкупен број од околу 106.801 посетители. Освен театарските претстави, во театарот се одржувале и уметнички и литературни вечери.
Статица
Статица (Μελάς, Мелас, до 1927 Στάτιστα, Статиста) — село во Општина Костур во Костурскиот округ, Егејска Македонија, денес во областа Западна Македонија, Грција.
Географија и местоположба
Селото е најсеверното селот во општината кое се наоѓа на 30 километри северно од градот Костур и Костурското Езеро во историско-географската област Корешта во јужните делови на Нередска Планина и на 10 километри североисточно од Габреш. Селото се наоѓа на надморска височина од 100 метри. Според записите на Ѓорче Петров селото Статица се наоѓа на југ од Трсје во истата долина којашто има правец од север кон југ и којашто се образува од големата планинска верига кај Вич и од еден разгранок од таа верига којшто се одделува од нејзината западна страна и се протега во јужен правец.
Во Статица има музеј посветен на Македонската борба - грчкото име на грчката вооружена пропаганда во Македонија. Во селото се наоѓа манастирот посветен на Свети Илија.
Историја
Во XV век во Кономлади биле евидентирани 95 глави на домаќинства
Во својата книга Материјали по изучувањето на Македонија од 1896 година, македонскиот револуционер Ѓорче Петров за селото Статица запишал дека се состои од околу 100 куќи населени исклучиво со Македонци, од кои 60 куќи пред 2 години ја признале Егзархијата, а останатите 40 и сè уште останале под духовенството на Грчката патријаршија. За потеклото на жителите на тоа село, запишал дека се од арнаутско (албанско) потекло, но под влијание од околните села ја загубиле народноста и јазикот и сега се сметаат за Македонци.
Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Статица се состоело од 60 семејства со 180 Македонци Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година Статица имало 600 жители Македонци.
Во 1902 година според грчки извори во селото имало 100 патријаршиски и 20 егзархиски семејства. По Илинденското востание целото село поминало под влијание на Бугарската егзархија. Според податоците на секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во селото живееле 960 Македонци под врховенството на Бугарската егзархија и работело едно училиште Според грчката статистика од 1905 година селото било чисто грчко со 600 Грци. Според Георги Константинов Бистрицки селото пред Балканската војна имало 100 македонски семејства.
Во текот на Втората балканска војна, селото било окупирано од страна на грчките војски. По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Грција. На пописот од 1913 година биле евидентирани 609 жители, додека на пописот од 1920 година, во селото биле евидентирани 550 жители. Во 1927 година, селото било преименувано во Мелас, според раководителот на грчката вооружена пропаганда во Македонија Павлос Мелас кој бил убиен во селото во 1904 година.
Во текот на Втората светска војна, селото било окупирано од страна на германските окупатори, по кое било предадено на бугарските сили.
Селото настрадало во текот на Грчката граѓанска војна и голем број на жители на селото биле принудени да ги напуштат своите домови, и тие главно заминале во Македонија или во социјалистичките земји од Источна Европа. 154 деца или според други извор 135 деца од селото биле протерани како деца бегалци
По крајот на војната започнала масовна емиграција од селото кон Австралија, САД и Канада. Поради ова, бројот на населението започнал да се намалува.
Стопанство
Кон крајот на XIX век селаните во туѓина се занимавале со столарство.
Демографија
Во 1928 година селото броело 564 жители. , додека во 1940 година селото броело 696 жители.
Селото во пописот од 1951 година броело 329 жители, на пописот од 1961 година, во селото живееле 303 жители, во 1971 година имало 187 жители, во 1981 година имало 167 жители, додека во 1991 година имало 147 жители. Денеска, населението на селото е 96 жители според пописот од 2001 година.
Отпорен на смрт
Отпорен на смрт (англиски: Death Proof) е американски филм од 2007 година, режиран од Квентин Тарантино, кој е автор и на сценариото. Во филмот настапуваат Курт Расел, Зои Бел, Розарио Досон, Ванеса Ферлито, Џордан Лед, Сидни Поатје, Трејси Томс, Мери Елизабет Винстид и Роуз Мекгован.
Филмот е посвета на насилните филмски жанрови од 1970-те години. Тој се прикажувал во кината во САД заедно со филмот „Планетата терор“ (Planet Terror)) на Роберт Родригес како втор дел од заедничкиот проект „Грајндхаус“ (Grindhouse), со цел да се копира искуството на гледање на два експлоатациони филмови во една вечер, во т.н. „грајндхаус“ (grindhouse) кина. Филмовите биле објавени одделно на DVD, додека „Отпорен на смрт“ бил издаден во продажба на 19 септември 2007.
Содржина
Филмот се фокусира околу психопатскиот каскадер Мајк (го игра Расел), кој следи млади жени, ги фотографира, а потоа ги убва во наместени автомобилски несреќи, употребувајќи го својот каскадерски автомобил кој е „отпорен на смрт“. Еднаш, во Остин, Мајк се спријателува со неколку девојки кои излегуваат во еден клуб. По неколку пијачки и заводлив танц со нив, тој поаѓа во својата убиствена акција. Другпат, во Тенеси среќава група девојки кои работат како глумици и каскадерки во филмовите од Б-продукцијата. Гледајќи ги како се забавуваат со својот автомобил, повторно не може да се воздржи од убиствениот нагон...
Актау
Актау (казашки: Ақтау, Aqtaw; руски: Актау) — град во Казахстан, сместен на источниот брег на Каспиското Езеро. Неговото сегашно име на казашки јазик значи „бела планина“, што може да се должи на неговите карпи кои гледаат кон Каспиското Езеро. Од 1964 до 1991 година градот бил познат како Шевченко (руски: Шевченко). Сместено е на полуостровот Мангишлак и е главен град на областа Мангистау.
Актау е познат по својот уникатен систем за блок адреси. Скоро ниту една улица во Актау нема имиња; наместо тоа, адресите генерално се состојат од три броја: број на област (познат и како микро-регион / микро-област / блок), број на зграда и број на стан. Тоа е затоа што Актау првично беше планиран како камп за работниците од нафтената индустрија.
Историја
Територијата на денешна Актау некогаш била населена со антички племиња на Скити. Археолошките наоди во областа вклучуваат стари населби и орудија. На денешната територија на градот се наоѓал и северниот дел од патот на свилата. Сепак, областа имаше многу малку население пред советското време поради недостаток на свежа вода.
Во 1958 година, трагачите по ураниум го населиле местото на модерен Актау, нарекувајќи ја населбата Меловое според заливот на кој се наоѓала. Откако започнува развојот на наоѓалиштата на ураниум, населбата станува од затворен тип и преименувана во Гурјев-20. Во 1963 година, нејзиниот затворен статус е укинат, а е даден статус на град и името е сменето во Актау. Меѓутоа, во 1964 година името е променето во Шевченко, за да се даде почит кон украинскиот поет Тарас Шевченко, кој од 1850 до 1857 година се наоѓа во политички егзил во Новопетровское, околу 100 километри северозападно од Актау. Ова украинско име за градот можеби е доделено поради големиот број украински работници кои се населиле во градот. Нивните потомци се лесно препознатливи до денес со презимиња што завршуваат на „-енко“. По распаѓањето на Советскиот Сојуз, името беше повторно променето во Актау, но аеродромот во градот сè уште го задржува СЦО како код на ИАТА.
Документарна фотографија
Документарната фотографија вообичаено се однесува на популарната форма на фотографија која се користи за хронолошки значајни и историски настани. Обично е опфатена во професионалното фоторепортерство, но исто така може да биде и аматерско, уметничко или академско дело. Фотографот се обидува да создаде вистинита, објективна и најчесто искрена фотографија од конкретниот предмет, најчесто слики на луѓе.
Актау
Географски податоци
Градот се наоѓа на источниот брег на Каспиското Езеро. На 40 км југоисточно од градот се наоѓа познатата низина Каракија.
Документарна фотографија
Историја
Терминот документарна кој се однесува на фотографија му претходи на самиот стил или жанр. Фотографиите кои се наменети точно да ги опишат инаку непознатите, скриени, забранети или тешко пристапни места или услови датираат уште од најраниот практичен и комерцијален фотографски процес претставен од Луис Дагуер во 1839 г. И калотипните истражувања во урнатините на Блискиот Исток, Егиред и Американските диви простори. На пример археологот од XIX век, Џон Беасли Грин (John Beasly Greene), патувал во Нибија во раните 1850сеттти за да ги фотографира големите рушевини во регионот. Еден меѓу првите документарни проекти беше French Missions Heliographiques организиран од официјалната Комисија за историски споменици за да се создаде архива на француската архитектура и човеково наследство, проектот вклучувал и такви фотографски предводници како Хенри Ле Сек, Едуард Дениз Балдуз и Густав Ле Греј.
Актау
Географски податоци
Според советската наука, границата меѓу Европа и Азија се протегала од Мугалжар до изворите на реката Емба, а потоа по должината на Емба до Каспиското Езеро. Од 1950-тите, европската граница на територијата на Казахстан поминува покрај реката Урал.
Во април-мај 2010 година, експедицијата на Руското географско друштво заклучи дека европската граница треба да помине низ Мугалжар, а потоа и преку Каспискиот слив (крајот на источноевропската рамница и западниот дел на платото Устиурт). Во овој случај, европската граница ќе се движи многу подалеку кон југ. Во моментов, мислењето на група научници од Руското географско друштво не е поддржано од Меѓународната географска унија, но ако Меѓународната географска унија ги поддржува заклучоците на Руското географско друштво, тогаш дел од областа Мангистау ќе се наоѓа во Европа.
Клима
Актау има студена пустинска клима, со топло и суво лето и студени зими, со просечна јануарска температура од -0,5 °C (31,1 °F) и просечна јулска температура од + 25,55 °C (77,99 °C). Забележително е дека поголемиот дел од градот Актау лежи под нивото на морето во Прикасписката Низина и е близу до најниската точка во Казахстан и поранешниот Советски Сојуз - Карагије.
Документарна фотографија
Историја
Во САД, фотографското пратење на развојот на Американската граѓанска војна од најмалку три конзорцизми од фотографски издавачи-дистрибутери, меѓу кои највпечатливите се Метју Бради и Александар Гарднер, резултираше со голема архива на фотографии кои се движат од суви слики од бојни места до стравични слики од мртвите од Тимоти О`Суливан и сугестивни слики од Џорџ Н. Барнард. Огромен основа од фотографии од западните региони на Големиот Запад беше создадена од страна на официјалните владини фотографи за Геолошкото и Географско Друштво на САД, УСГС, во периодот од 1868-1878, вклучувајќи го најмногу фотографите Тимоти О`Суливан и Вилијам Хенри Џексон. Фотографската работа на Граѓанската војна и УСГС подеднакво истакнаа важни елементи на документарната фотографија, создавањето на архива од историско значење и дистрибуција на пошироката публика преку објавување. Владате на САД објави елаборат на фотографии во годишното издание на Reports, исто така и портфолија дизајнирани со цел да се охрабри постојано финансирање на научните истражувања.
Развојот на нови репродуктивни методи за фотографирање овозможи движечка сила за следните документарни фотографи, во доцните 1880сетти и 1890сетти, и продирајќи во првите декади на 20 век. Овој период одлучно ги премости документарните од старинските и пејсажните предмети на оние од градот и неговите кризи. Оплеменувањето на фотографски методи и подоцна запознавањето со нијансираното копирање во 1890-тите овозможи евтина масивна репродукција во весниците, магазините и книгите. Личноста која најнепосредно е поврзана со раѓањето на оваа нова форма на документарност е новинарот и урбаниот социјален реформатор Јакоб Рис. Рис беше новинар истепан од полицијата кој беше адаптиран на урбаните социјално-реформистички идеи со помош на неговите контакти со медицинските и службениците за јавно здравство, од кои неколкумина беа фотографи-аматери. Рис ги употреби овие познанаства најпрво за да собере фотографии, но најпосле и самиот ја зема камерата во свои раце. Неговите книги, највлијателната Како живее другата половина од 1890 и Децата од предградијата од 1892, ги искористија овие фотографии, но сè повеќе тој искористи визуелни материјали од широк спектар на извори, вклучувајќи и слики од полициски проневери и фото-новинарски слики.
Актау
Етнички состав
Етничкиот состав на жителите на Актау (на почетокот на 2020 година) :
Документарна фотографија
Историја
Документарните слики на Рис беа страсно посветени на менувањето на нечовечките услови во кои живеат сиромашните во урбаните индустриски центри кои брзо се шират. Неговата работа успешно ја вметна фотографијата во урбанистичко-реформистичките движења, особено во Социјалното Евангелие и Прогресивните движења. Негов најпознат наследник беше фотографот Левис Викс Најн, чии систематски истражувања особено на условите на децата, направени за Националната Комисија за Детски Работи и објавена во социолошките весници како The Survey, општо се кредитирани со силно влијание на развојот на законите за деца во Њујорк и во општо во САД. Во 1930-тите, Големата Депресија донесе нов бран на документарни фотографии, истовремено во рурални и урбани ѕслови. Администрацијата за Безбедност на Фармерите, општ термин за Историската Поделба, предводена од страна на Рој Страјкер, финансираше легендарни фотографски документарци, меѓу кои вклучувајќи ги и Вокер Еванс, Доротеја Ланџ, Расел Ли, Џон Вашон и Марион Пост Волкот. Оваа генерација на документарни фотографи е најпочитувана заради кодифицирање на документарниот код на исправност помешан со страсната пропаганда, со цел поттикнување на јавната обврка за социјална промена. Во текот на војната но и после неа, документарната фотографија забрзано стана дел од рубриката на фотоновинарството. Фотографот Роберт Франк од шведско и американско потекло е генерално заслужен за тоа со развивањето на пулт од поинтимни, предизвикувачки и сложени документарци, како примерок за неговата работа во 1950-тите, издаден во САД во 1959, во неговата книга Американци. Во раните 1960тти, неговото влијание врз фотографите како Гери Виногранд и Ли Фридлендер резултираше со изложба во Музејот за Модерна Уметност (МоМА), што ги спои овие двајца фотографи со нивната колешка Диана Арбус во дело под едно име, Нови Документи. Џон Жарковски, член на управата на МоМА, предложи во изложбата, новата генерација, посветена не на општествената промена, туку на формалното и иконографско истражување социјалното искуство и современост, ги замени старите форми на социјалната документарна фотографија.
Актау
Индустрија и Економија
Главната индустрија на градот останува производство на јаглеводороди, како еден од најголемите региони за производство во земјата. Покрај стратешката локација како главно пристаниште, Актау ги привлече најголемите играчи на индустријата за нафтени услуги:
Атомска централа
Актау некогаш беше место на атомска централа. Централата БН-350 ФБР започна со работа во 1973 година, а беше затворена во 1999 година. Долгорочните планови на Владата на Казахстан вклучуваат изградба на нова атомска централа што ќе се гради во близина на локацијата на старата. Покрај производството на плутониум, БН-350 се користеше за да се обезбеди напојување и снабдување со свежа вода во градот. Сегашната станица не се смета за доволно моќна за снабдување со свежа вода и енергија потребни во овој момент, а затемнувањата и прекин на елекрична енергија во градот се честа појава.
Документарна фотографија
Прифаќање од страна на уметничкиот свет
Од доцните 1970-ти, документарната фотографија сè повеќе почна да се наоѓа во уметничките галерии рамо до рамо со фините уметнички фотографии. Лук Далахаје, Мануел Ривера-Ортиз и членовите на VII Фото-Агенција се меѓу многутемина кои редовно изложуваат во галериите и музеите.
Актау
Транспорт
Актау има меѓународен аеродром кој е изграден во 1996 година, како и развиено пристаниште.
Казахстан ја зголемува важноста на пристаништето Актау со своите промени во меѓународната политика за извоз. Се обидуваше да го запре транзитот на жито низ Црното Море и наместо тоа да користи патишта преку Каспиското Море или преку Туркменистан. Пристаништето на Актау е проширено (завршено летото 2015 година) за да прими сè поголеми количини и поразновидни видови товар. Намерата е товарот да транзитира со брод низ Каспиското Море, а потоа со железница преку Азербејџан и Грузија за испорака во Турција и пошироко. Оваа нова рута беше овозможена со отворање на пруга што ги поврзува Грузија и Турција во 2014 година.
Тука е и железничката станица Мангистау, оддалечена околу 12 км од центарот на градот Актау. Патувањето од Актау до Нур-Султан трае околу 2 дена, до Алмати околу 3 дена.
Автобусите и такси-возилата се главните средства за јавен превоз во градот.
Знаменитости
Главната атракција во градот останува Каспиското Езеро со неговите долги рекреирачки патеки и плажи. Други знаменитости во градот ги вклучуваат: