cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Враќање (Коле Неделковски)
Осврт кон поемата
„Враќање“ одекнува како светла поента на поетовото и на народното збогување со ропството и со ропското страдање. Всушност, уште со насловот, таа е симбол на долго очекуваната средба со ослободената татковина.
На поетот (Коле Неделковски)
„На поетот“ — песна на македонскиот поет Коле Неделковски, дел од поетската збирка „Пеш по светот“, објавена во 1941 година, во Софија.
Осврт кон поемата
Во оваа песна, Неделковски обработува мотив кој бил популарен кај социјалните поети од неговото време — социјалната мисија на поетот. Сепак, неговиот поетски израз далеку заостанува зад оној на истакнатите социјални поети. Социјалното во песната е повеќе присутно како чувство отколку како нов израз, односно стилот на песната е целонсо во духот на народната експресија. Со други зборови, во оваа песна, социјалното е многу повеќе временување — многу повеќе во мотивот и во идејната карактериологија на мотивските содржини.
1941 (Коле Неделковски)
„1941“ — песна на македонскиот поет Коле Неделковски, дел од поетската збирка „Пеш по светот“, објавена во 1941 година, во Софија. Се претпоставува дека таа е една од последните песни на Неделковски (заедно со „Глас од Македонија“) и дека е напишана меѓу април и август 1941 година.
Осврт кон поемата
Во „1941“, Неделковски се навраќа кон судбината на својот народ во деновите на неговата најнова окупација. Во неа, како ниеден тогашен македонски поет, тој успеал да го изрази големото значење на оваа година како судбинска пресвртна точка во македонската историја. Притоа, тој не укажува, не предупредува, туку отворено ја отфрла горчливата вистина, порачувајќи: „Ете, о свете, погледај — идат / тирани нови крв да ти пијат“. Но, исто така, тој отворено ја изнесува вистината за неизбежноста на новиот борбен поход: „тирани в борба за да си згазиш“. Песната е протест против фашистичката окупација, против „крвниците клети“ кои ја „расејаа смртта“ низ светот, но и осуда против оние кои зборувале за „ослободување“ на македонскиот народ: „Викнале, пиштат со сиот печат / За кого сега радост да готват?“ Но, поетот е убеден дека „ослободителите“ нема да ги излажат народот, кој ќе се крене против окупаторот за „тирани в борба за да си згазиш“.
Регионален пат 29281
Регионален пат 29281 (ознака: Р29281) — регионален пат во Македонија, со насока на движење север-југ. Има вкупна должина од 5,7 километри и само 1 исцртана делница. Патот започнува кај селото Ранковце и се спојува со регионалниот пат Р1205.
Делници
Регионалниот пат 29281 според Јавното претпријатие за државни патишта има вкупно 1 делница.
Тања Ковачев
Биографија
Тања Ковачев  (р. во )— македонска пратеничка во Собранието на Македонија од страна на СДСМ во пратеничкиот состав 2016-2020.
Животопис
Член е на СДСМ.
Никола Автовски-Боби
Никола Автовски-Боби (роден во – починат на ) – македонски филмски и театарски глумец, член на Битолскиот народен театар
Животопис
Никола Автовски е роден во Охрид. Завршил средно воено музичко училиште во Вршац и работел во Битолскиот народен театар.
Автовски е познат и по изведбата на првиот македонски шлагер „Кажи зошто ме остави“.
Ѓорги Карамешиноски
Ѓорги Спасев Карамешиноски (1923 во Мешеишта, Охридско — 28 април 1945 во Кајгана) македонски партизан, учесник во НОБ.
Пружина
Пружина или федер – машински елемент кој се користи за остварување еластични споеви. Под дејство на сила доаѓа до деформација на пружината, а по престанување на делувањето на сила се враќа во првобитната положба.
Намената на пружините е многу разнолика. Може да служат за привремено складирање (акумулација) на механичка енергија, за ублажување на удари (амортизер), за мерење сила, итн.
Поделба
Според начинот на делување на товарот се делат на флексиони (адаптирани за виткање) и торзиони (адаптирани за усукување).
Во флексиони спаѓаат: прости лиснати пружини, спирални, завојни и чиниести пружини. Во торзиони спаѓаат затезни, притисни и полжавести пружини.
Хуков закон
Повеќето пружини кои не се растегнати или стиснати преку границата на еластичност (приближно) го следат Хуковиот закон, па така при пресметките се смета дека силата со која пружината му се спротивставува на притисокот е линеарно пропорционална на промената на должината на пружината:
каде
Пружините во облик на спирали и другите чести облици главно го почитуваат Хуковиот закон. Кај некои видови, особено при виткање, силите се нелинеарни и не важи Хуковиот закон.
Пеш по светот (поема)
„Пеш по светот“ — поема на македонскиот поет Коле Неделковски, објавена како дел од истоимената поетска збирка во 1941 година, во Софија.
Осврт кон поемата
„Пеш по светот“ е лирска поема што ги обележува најзначајните перипетии во повеста на македонското национално-ослободително движење од првите децении на 20 век. Поемата се состои од две песни: првата содржи седум речиси самостојни оддели (54 строфи од по четири стиха), а втората е разделена на два оддела (12 строфи од по четири стиха). Поемата е конципирана како пресек на одделни моменти од историјата на македонскиот народ и од неговата борба, а покрај тоа, поемата содржи и некои автобиографски елементи. Во неа се среќаваат историски реминисценции (Илинден, гемиџиите итн.), како и често повторувани прекори на сите оние кои се прибрале „в дворци“ и обезмени од „тој блесок приказен“ се оддалечиле од македонската борба и од животот на народните маси. Поетот остро го осудува нивното лицемерие: „И на сегде вик издигат / и во надеж горат / ех, зар борба ќе поведат? / — Други ќе го сторат!“ На тие одродени Македонци и лажни патриоти поважна им е Витоша што „сладок смев праќа“ и тие се загубени за македонскиот народ. Наместо нив, поетот има верба во чедата народни, „вистински славни јунаци“ кои ќе го „сринат ропството“ и токму ним, „на младите македонски борци“ им е посветена збирката „Пеш по светот“.
Регионален пат 29371
Регионален пат 29371 (ознака: 29371) — регионален пат во Македонија, со насока на движење север-југ. Има вкупна должина од 15,0 километри и само 1 исцртана делница. Патот се одвојува од А3 кај селото Јанковец и завршува во близина на селото Жван, Демирхисарско.
Патниот правец помеѓу селата Кривени и Боиште не е проектиран и исцртан и со тоа не е прикажана таа должина.
Делници
Регионалниот пат 29371 според Јавното претпријатие за државни патишта има вкупно 1 делница.
Јужноафриканска Република
Јужноафриканската Република, Јужна Африка или ЈАР е република сместена на јужниот крај на Африка. Се граничи со Намибија, Боцвана, Зимбабве, Мозамбик и Свазиленд. Лесото е независна енклава, целосно опкружена со територијата на Јужна Африка.
Јужна Африка има најбројно население од европско потекло во Африка, најбројно индиско население вон Азија, како и најбројна обоена (од мешано евроафриканско потекло) заедница во Африка, што ја прави една од најшарените земји во етничка смисла на континентот. Расните и етничките борби помеѓу мнозинството на црнците и малцинството на белците играле голема улога во историјата и политиката на земјата. Националната партија ја воведува политиката на апартхејд по победата на изборите во 1948, но истата партија под водството на Ф.В. де Клерк ќе започне да ја напушта таа политика во 1990, по долга борба со мнозинството црнци, како и многу белци, обоени и Индијци од Јужна Африка.
Земјата е една од ретките во Африка што никогаш не доживеала државен удар и редовни и демократски избори се одржуваат од 1994, што ја прават регионална сила и една од најстабилните либерални демократии во Африка. Економијата на Јужна Африка е најголема и најразвиена на целиот африкански континент, со модерна инфраструктура низ целата земја.
Историја
Територијата на денешната Јужноафриканска Република била населена уште од најраните времиња. Во оваа земја денеска се наоѓа едно од најстарите археолошки наоѓалишта на светот. Остатоци од австралопитек (Australopithecus africanus) биле пронајдени кај Таунг и во пештерите Стеркфонтејн, Кромдраи и Макапансгат, од кое произлегува дека овде имало живот пред околу 3 милиони години. Во времето на миграциите си, племето Банту ја преминале реката Лимпопо и ја населиле територијата на денешната држава. Главно занимање на населението било земјоделството и сточарството. Племињата кои претходно живееле на овие простори околу 20.000 години биле или протерани или асимилирани.
Во 1487 година, португалецот Бартоломео Дијас бил првиот Европеец кој престигнал на ова подрачје. Во 1497 година, Васко де Гама пловел околу територијата на земјата, покрај Јужна Африка кон својот пат за Индија. Областа на исток од земјата ја нарекол Натал, бидејќи неговата експедиција овде престојувала за време на Божик.
Холандска колонизација
Сепак почетокот на новата историја на Јужна Африка денеска се препишува на калвинистот Јан ван Рибек. На 6 април 1652 година, по налог на Холандската источноиндиска компанија тој основал станица за снабдување на бродови. Благодарение на својата стратегиска позиција, таа станица би требало да служи за одмор на трговските бродови кои патувале од Европа кон југоисточна Азија. Кон втората половина на XVII век и почетокот на XVIII век, таа холандиска станица односно населено место започнала да се зголемува. Во почетокот, населувачите се распространувале во регионот на Весткап. Во 1770 година истите престигнале до границата со племето банту, со кое започнала редица од војни. Холандија довеле голеа број на робови од Индонезија, Мадагаскар и Индија. Во почетокот на 1743 година, бројот на т.н. црни робови бил значително поголем од бројот на местното население кое се населило на овие простори. Со текот на времето, наследниците на црните робови честопати се жениле со белите дојденци. Така, денеска заедно со бушманите тие сочинуваат 50% од вкупното население на Западно’ртската покраина.
Британска колонизација
По крајот на војните, во 1910 година бил основан Јужноафрикански сојуз од четирите колонии Натал, Трансвал, Фристејт и ’Ртската Колонија. Во 1934 година станало обединувањето на британската јужноафриканска партија со бурската национална партија во т.н. Обединета партија чија главна цел била помирувањето на белото и црното население. Тој сојуз се распаднал во 1939 година. По крајот на Втората светска војна, белото население успеало да ја зачува својата власт. Во втората половина на XX век започнала војна помеѓу истите страни. Во 1976 година, органите на редот убиле 176 црни демонстранти и студенти. Но по големите притисоци од светската јавност, сепак во 1994 година се одржиле првите избори на кои Африканскиот нациопнален конгрес победил убедливо и од тогаш сѐ уште е на власт. Нелсон Мандела станал првиот црн претседател на земјата, кој во 1993 година добил Нобелова наградаза мир.
Административна поделба
Јужноафриканската Република е поделена во девет покраини:
¹: Принц Едвардовите Острови се јужноафриканска територија која се смета за дел од Западниот Кејп.
²: Питермарицбург и Улунди биле два главни града на Натал од 1994 до 2004 година.
Браке (Долен Везер)
Браке (Brake; Braak) — град и административно седиште на округот Везермарш, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Јужноафриканска Република
Население, јазик и религија
Според последниот попис одржан во 2007 година, населението на Јужноафриканска Република изнесува 43 997 828 луѓе. Следуваат статистички податоци за старисната структура на населението:
Браке (Долен Везер)
Местоположба
Браке се наоѓа во средиштето помеѓу градовите Бремерхафен, Бремен, Олденбург и Вилхелмсхафен непосредно на западниот брег на реката Везер. На север се граничи со општината Штадланд, на југ со градот Елсфлет и на запад со општината Овелгене. Градот е опкружен од мочуришта.
Градски единици
Градското подрачје на Браке е поделено на 11 градски единици:
Јужноафриканска Република
Население, јазик и религија
(2001) (2009)
Браке (Долен Везер)
Историја
Терминот „Браке“ првпат се појавил во век, кога необезбеден насип довел до поплава во областа Харир. До век, „Браке“ бил почесто користен како име на местото, отколку како опис за настанот од минатото. Оттаму доаѓаат имињата Бракзил и Харирбраке.
Јужноафриканска Република
Култура
Јужна Африка е позната по својата етничка и културна разновидност. Оттаму и не постои една единствена култура на Јужна Африка. Во Јужна Африка сè уште има значителен број на црно население кое живее во руралните средини и кое води многу сиромашен живот. А кај овие луѓе пак најмногу се почитува традицијата, бидејќи многу црнци се урбанизирале и го прифатиле западниот начин на живот, а погледите кон традиционалната култура ги занемариле. Урбанизираните црнци зборуваат англиски, но го зборуваат и нивниот мајчин јазик, африканс. Тие мала но значајна група која ги зборува Коисанските јазици, кои не припаѓаат во групата на единаесетте службени јазици, но се едни од други девет признати службени јазици. Постои мала група која ги зборува јазици кои се пред прагот на изумирање, тоа се најчесто којсанското семејство, кои немаат никаков статус. Сепак, некои групи во Јужна Африка се обидуваат да ја промовираат употребата на јазиците и нивното заживување.
Браке (Долен Везер)
Историја
Во 1731 година, старата Фишерхаус (Fischerhaus), најстарата куќа во Браке, била подигната. Во 1756 година, Браке бил првпат запишан во документите како пристаништен град. Во текот на век, Браке станал важен индустриски центар за бродоградба и пристанишните објекти долж Везер биле проширени. Во 1814 година, во Браке бил основан амт. Во 1835 година, Браке бил прогласен за слободно пристанише. Во 1846 година бил поставен телеграф за бродски вести помеѓу Бремен и Бремерхафен. Во периодот 1848–52, Браке била прва база на германската царска флота под водство на адмиралот Карл Рудолф Броми.
На 1 мај 1856 година, Браке добил градски права и истовремено Голцварден и Хамелварден станале општини (од 1913 година делови на градот Браке). Во 1861 година, речното пристаниште започнало со работа. Во 1873 година, Браке бил поврзан на железничката мрежа. Во 1892 година бил изграден кеј.
Јужноафриканска Република
Култура
Припадниците на средната класа, кое вклучува и црно и бело население, индиско население, имаат сличен начин на живот како луѓето од Западна Европа, Северна Америка и Австралазија. Припадниците на средната класа најчесто учат и работат во странство за подобра изложеност во светските пазари.
Браке (Долен Везер)
Историја
Во 1960 година бил отворен бродски музеј. Во 1972 година бил отворен културен и спортски центар со градскиот базен.
Јужноафриканска Република
Култура
Индијците од Јужна Африка го зачувале своето културно богатство, јазик и религиозни верувања без разлика на тоа дали се христијани, хиндуисти или сунити или луѓе кои го зборуваат англискиот јазик. Индиските јазици како што се хиндискиот, телугу, тамилскиот и гуџарати јазиците се зборуваат многу поретко како втор јазик. Првите Индијци пристигнале со бродот Труро за да работат како чираци на полињата со шекерна репка во Натал, додека пак други дошле како трговци. Бранот имиграција по апартхејдот на Јужна Азија ( вклучувајќи го и Пакистан ) исто така влијаел врз културата на Индијците од Јужна Африка. Постои помала заедница на Кинези од Јужна Африка, сочинета од првите имигранти, имигранти од Тајван од ерата на апартхејдот и имигранти од Кина од ерата по апартхејдот.
Браке (Долен Везер)
Историја
Во 2006 година, Браке ја прогласил својата 150-годишнина како град.
Јужноафриканска Република
Уметност
Распрснатите племиња на Коисан етничката група, која се населила во Јужна Африка 10 000 години п.н.е, имаат свој сопствен уметнички стил претставен на мноштвото цртежи во пештерите. Овие цртежи биле заменети со јазични уметнички форми на Банту етничката група. Во XX век, традиционалните племенски уметнички форми биле заменети и повторно соединети со политиките на апартхејдот.
Нови уметнички форми се создале во рудниците и областите, динамична уметност која е претставена од пластични ленти до спица од велосипед. Уште од 1850-тите години, холандската народна уметност, која влијаела врз африканските Трекбоерс ( Trekboers ) и урбаните бели артисти сериозно ја следеле промената на европските традиции, воедно и придонеле за оваа еклектична мешавина која и ден денес се развива.
Браке (Долен Везер)
Градски совет
Градскиот совет се состои од 30 избрани членови, што одговара за градови со број на жители помеѓу 10.001 и 15.000 жители. Членовите се избираат на општи избори на секои пет години.
Јужноафриканска Република
Архитектура
Архитектурата на Јужна Африка ја отсликува богатата етничка и културна разновидност на земјата и нејзиниот историски колонијален период. Понатаму, влијанијата од други подалечни земји придонеле во разновиодноста на архитектонската сцена на Јужна Африка.
Браке (Долен Везер)
Градски совет
На последните општински избори на 11 септември 2016 година биле добиени следниве резултати:
Градоначалник
На последните избори за градоначалник на 15 јуни 2014 година бил избран Михаел Курц (SPD).
Јужноафриканска Република
Архитектура
Херберт Бејкер, еден од највлијателните архитекти, ги дизајнирал Union Buildings во Преторија. Други позначајни објекти се Rhodes memorial и катедралата Свети Џорџ во Кејптаун и колеџот Свети Џон во Јоханесбург.
Браке (Долен Везер)
Збратимени градови
Од 5 мај 2006 година постои партнерство со градот Цвизел во Баварија.
Знаменитости
Најголема знаменитост на Браке „Телеграф“, изградена кула во 1846 година под водство на војводата Паул Фридрих Аугуст од Олденбург како дел од оптичката телеграфска линија помеѓу Бремен и Бремерхафен. Од 1960 година, седиштето на бродскиот музеј е сместено во кулата „Телеграф“.
Јужноафриканска Република
Архитектура
Во почетокот на XVII век значајна е архитектурата на Холанѓаните од Западен Кејп, а самото име го дава потеклото односно дека првите населувачи на Кејп се Холанѓаните. Овој стил е сочинет во средновековна Холандија, Германија, Франција и Индонезија. Куќите градени по овој стил имаат различен и препознатлив дизајн, тие се големи, богати со кружни калкани кои потсетуваат на куќите од Амстердам градени по холандски стил.
Руралните пејзажи на Јужна Африка изобилуваат со традиционална африканска архитектура.
Литература
Од единствената социјална и политичка историја на Јужна Африка се родила група на писатели од локалната средина кои пишуваат за деновите на апартхејдот па се за животите на луѓето во „ новата Јужна Африка “.
Првите црни писатели на Јужна Африка се мисионерски образовани, а пишувале на англиски или африкански. Мhudi е првиот добро познат роман напишан од Соломон Текисо Платје во 1930 година на африкански јазик.
Надин Гордимер ја сметаат за една од „ герилците на имагинацијата “, а е првата Јужноафриканка и една од седумте жени која добила Нобелова награда за литература во 1991 година. Нејзиниот најпознат роман е Луѓето на јули издадена во 1981 година, во кој е насликан колапсот на правото на белото малцинство.
Драмите на Атол Фугард се одигрувале во дополнителни театри во Јужна Африка, Лондон и Њујорк. Приказната на една африканска фарма од Олива Шрејнер ( 1883 година ) е откровение за Викторијанската литература, а претставува предвесник во воведувањето на феминизмот во романот.
Алан Патон во 1948 година го издал романот Плачи, сакана земјо. Тој раскажува за еден црн свештеник кој доаѓа во Јоханесбург да го пронајде својот син, а романот станува меѓународно најбарана книга. Во текот на 1950-тите години, списанието Drum станува легло на политичката сатира, фикција и есеи, давајќи и глас на урбаната култура на црнците.
Писателите кои пишувале на африкански јазик започнале да пишуваат и контроверзно. Брејтен Брејтенбах бил затворен поради неговото вовлекување во герилското движење против апартхејдот. Андре Бринк е првиот африкански писател на кого владата му забранила да издава веднаш по издавањето на неговиот роман Бела сува сезона, во која се работи за бел Јужноафриканец кој ја открива вистината за црн пријател кој умира во полициски притвор.
Џон Роналд Руел Толкин роден во Блумфонтејн во 1892 година, го напишал Хобитот, Господарот на прстените и Силмарилион.
Поезија
Монган Воли Серот станал истакнат поет во 1970-тите години, чие најпознато дело е Ниедно бебе не мора да плаче, го отсликал секојдневниот живот на црните Јужноафриканци под апартхејдот. Закес Мда е уште еден познат романописец, кој во ист временски период станал и поет и драматург и романописец. За неговиот роман, Срцето на Црвенилото доби Награда за писателите на Федерацијата. Џон Максвел Куци за првпат издал во 1970-тите години, а во 1983 година за неговиот роман Животот и времето на Мајкл К. ја добил Букеровата награда. За романот Бесчестие од 1999 година ја доби втората Букерова награда како и Награда за писателите од Федерацијата во 2000 година. А во 2003 година ја добил Нобеловата награда за литература.
Кино
Додека многу странски филмови се продуцирани за Јужна Африка ( најчесто во нив станува збор за расни односи ), неколку локални продукции се познати надвор од границте на Јужна Африка. Исклучок е филмот од 1980 година, Боговите мора да се луди, поставен во Калахари. Станува збор за тоа како животот на една традиционална заедница на Бушманите се менува кога шише од кока кола било фрлено од авион. Покојниот Џејми Јуис, кој го напишал и режирал филмот Боговите мора да се луди , а во 1970-тите години се здобил со успех во прекуокеанските земји со неговите филмови Смешни луѓе 1 и 2 , слични на Тв серијалот Скриена камера во САД. Во истиот жанр спаѓа и филмот на Леон Шустер, Мора да се шегувате! кој е доста познат меѓу Јужноафриканците.
Филмот Дистрикт 9, кој го режирал Нил Бломкамп и продуцирал Питер Џексон, несомнено најдобро ја отсликува Јужна Африка во последните години. Акцијата/ научна фантастика ја прикажува подкласата на бегалци вонземјани кои се присилени да живеат во сиромашните квартови на Јоханесбург, она што многумина го сметаат за креативна алегорија за апартхејдот. Имало критики за филмот но имал комерцијален успех низ светот, а бил номиниран за најдобар филм на Осумдесет и второто доделување на наградите Оскар.
Образование
Образованието трае 12 години, од прво одделение до дванаесетто одделение. Одделението Р се смета за предшколство. Основното образование е во времетраење од седум години. Средното образование е во времетраење од пет години. Матурата се изведува на крај од дванаесеттото одделение и е потребна за високите студии на универзитетот во Јужна Африка.
Државните универзитети во Јужна Африка се поделени на три групи: традиционални универзитети, на кои се добиваат теоретски ориентирани универзитетски дипломи, универзитети за технологија, на кои се добиваат стручни дипломи и универзитети на кои се добиваат и двата вида на дипломи. Во јавните институции се зборува англиски, но и африканскиот јазик се употребува. Постојат голем број на образовни институции, некои од нив се локални кампуси на странски универзитети, некои држат предавања за студенти кои подготвуваат испити за универзитетот во Јужна Африка, а некои пак нудат дипломи кои се признати или непризнати.
Во 2002 година, јавните расходи за образование изнесуваа 5,4 % од БДП.
За време на апартхејдот, училиштата за црнците биле предмет за дискриминација преку несоодветно финансирање и посебна програма наречена Банту Образование со кое се стекнувале со вештини само за работници. Поправање на овие нееднаквости се во фокусот на неодамнешната образовна политика.
Музика
Музиката на Јужна Африка претставува вистинско богатство. Многу музичари кои за време на апартхејдот пееле на африкански или англиски, нивната кариера ја започнале на традиционалните африкански јазици и го развиле единствениот стил наречен Кваито ( Kwaito ). Тука ќе ја споменеме Бренда Фаси и нејзината песна испееана на англиски “ Weekend special”. Меѓу познатите традиционални музичари спаѓа и Лејдисмит Блек Мамбацо ( Ladysmith Black Mambazo ), додека пак Совето Стринг квартетот ( Soweto String Quartet ) изведува класична музика со африкански стил. Историски гледано, на пејачите од Јужна Африка влијаеле европските музички стилови.
Иван Шаптески
Иван Ристов Шаптески (20 јули 1925 во Велестово, Охридско —12 април 1945 во Товарник, Хрватска) македонски партизан, учесник во НОБ.
Јужноафриканска Република
Музика
Од Јужна Африка потекнуваат и светски познатите џез музичари како што се Хју Масакела, Јонас Гвангва, Абдула Ибраим, Мириам Макеба; Џонатан Батлер, Крис Мекгрегор и Сатима Беа Бенџамин. Африканската музика опфаќа повеќе жанрови, како што е современиот Стив Хофмејор и панк рок бендот Фокофполисикар ( Fokofpolisiekar ). Верити, Џони Клег и неговите бендови Јулука и Савука доживеале повеќе успеси како тајни музичари така и јавно и во странство.
Иван Шаптески
Животопис
Иван Ристов Шаптески е роден на 20 јули 1925 година во селото Велестово. По занимање бил земјоделец. Кон НОБ доброволно пристапил на 3 септември 1944 година. Како борец во составот на Првата македонска ударна бригада, 1 чета. 2 баталјон, учествува на Сремскиот фронт и загинува храбро во борбите што ги води бригадата со германските и усташките сили кај Товарник, на 12 април 1945 година.
Јужноафриканска Република
Музика
Новиот музички жанр Кваито се развил во средина осумдесеттите години и оттогаш станал најпознатата социјал-економска форма на претставување меѓу населението. Несомнено е дека по апартхејдот, политичките аспекти на Кваито се намалиле, а во секојдневниот живот интересот кон политиката се намалил. Некои сметаат дека Кваитото всушност претставува политичка сила која покажува активизам на неговите аполитички дејствувања.
Денес, големите корпорации како што се Сони, БГМ и ЕМИ се присутни на јужноафриканската сцена за да ја произведуваат и дистрибуираат Кваито музиката. Што се однесува до популарноста, Кваито музиката се пренесува преку радио, телевизија и списанија.
Спорт
Најпопуларни спортови во Јужна Африка се фудбал, рагби и крикет. Преостанати спортови кои се поддржуваат се пливање, атлетика, голф, бокс, тенис и нетбол. Иако младите најмногу играат фудбал, интересот за кошарка, сурфање и скејбординг станува сè поголем.
Меѓу познатите боксери спаѓаат Џејкоб Матлата, Вујани Бунгу, Велком Нцита, Динган Тобела, Гери Кеце и Брајан Мичел. Во големите светски фудбалски клубови играле Лукас Радебе и Филемон Масинга (во ФК Лидс Јунајтед ), Кинтон Форчун (Атлетико Мадрид и Манчестер Јунајтед ), Бени Мекарти (Ајакс Амстердам, ФК Порто, Блекбурн Роверс и Вест Хем Јунајтед ), Арон Мокена (Ајакс Амстердам, Блекбурн Роверс и Портсмут), Делрон Бакли (Борусија Дортмунд) и Стивен Пиенар (Ајакс Амстердам и Евертон). Џорди Смит со победата во 2010 година стана сурфер број 1 во светот. Светскиот шампион во формула еден од 1979 година е Џоди Шектер. Познати крикет играчи се: Хершел Гибс, Греме Смит, Џек Калис ЈП Думини и други. Повеќето од нив учестуваат во Индијанската премиер лига.
Светски познати рагби играчи од Јужна Африка се Франсоа Пинар, Џуст ван дер Вестујзен, Дани Кравен, Фрик ду През, Нас Бота и Брајан Хабана. Во 1995 година, Јужна Африка беше домаќин и го освои светското рагби првенство, а во 2007 година го освои првенствоот во Франција. Во 1996 година, Јужна Африка беше домаќин на Африканското првенство на нации, каде репрезентацијата го освои турнирот. Во 2003 година, Јужна Африка беше домаќин на Светското првенство во крикет, потоа во 2007 година за Светското првенство Twenty20, а во 2010 година за првпат во Јужна Африка се одржа ФИФА Светското првенство. Претседателот на ФИФА, Сеп Блатер бил презадоволен од гостопримството на Јужна Африка за кое доби големи пофалби.
Во 2004 година, пливачкиот тим составен од Роланд Шеман, Линдон Фернс, Дариан Таунсенд и Рик Нитлинг го освоија златниот медал на Олимписките игри во Атина, каде го срушија светскиот рекорд за 4x100 слободен стил. Во 1996 година, Пени Хејнс го освои златото на Олимписките игри во Атланта.
Регионален пат 29372
Регионален пат 29372 (ознака: 29372) — регионален пат во Македонија, со насока на движење север-југ. Има вкупна должина од 8,5 километри и само 1 исцртана делница. Патот се одвојува од А3 кај селото Горно Српци и завршува на паркингот на хотелот „Молика“ кај скијачкиот центар „Копанки“.
Делници
Регионалниот пат 29372 според Јавното претпријатие за државни патишта има вкупно 1 делница.
Јонче Чулески
Јонче Ѓоргиев Чулески (15 јануари 1924 во Скребатно, Охридско — 20 април 1945 во Славонска Пожега, Хрватска) македонски партизан, учесник во НОБ.
Животопис
Јонче Ѓоргиев Чулески е роден на 15 јануари 1924 година во селото Скребатно. Кон НОБ пристапува доброволно на 10 септември 1944 година. Загинува на Сремскиот фронт како борец на 3 чета, 2 баталјон, Прва македонска ударна бригада, во борбите кај Славонска Пожега на 20 април 1945 година.
Илија Смически
Илија Јончев Смически (23 јули 1926 во Лескоец, Охридско — 16 ноември 1944 во Кичевско) македонски партизан, учесник во НОБ.
Животопис
Илија Јончев Смически е роден на 23 јули 1926 година во селото Лескоец. Се занимавал со земјоделство. Кон НОБ пристапува во септември 1944 година. Како борец на Првата македонска ударна бригада учествува во завршните операции за ослободување на Македонија и загинува на 16 ноември 1944 година, кај месноста Арап Куле во Кичевско.
Брдило
Брдило (вообичаено множина – брдила) – дел од разбојот за ткаење каде што се става брдото.
Брдилото претставува масивна дрвена рамка со вметнато „брдо“ (решетка од цврсто поставени тенки стапчиња од трска) која виси на рамката од разбојот така што горниот дел е прицврстен, а масивната дрвена рамка во која се наоѓа брдото може да се движи по должината на основата за да го натиснува јатокот.
Нишките од основата се поставуваат во отворите на брдото. Со „совалката“ се вметнува јатокот меѓу нишките од основата, потоа се менува положбата на ништите (тие што биле долу одат горе, и обратно) и со брдилото се натиснува ткаеното.
Јонче Цветкоски
Јонче Митрев Цветкоски (6 јануари 1920 во Долно Лакочереј, Охридско — 12 април 1945 во Товарник, Хрватска) македонски партизан, учесник во НОБ.
Животопис
Јонче Митрев Цветкоски е роден на 6 јануари 1920 година во селото Долно Лакочереј. Се занимавал со земјоделство. Кон НОБ пристапил доброволно во октомври 1944 година. Како борец на Третата македонска ударна бригада, 2 чета, 3 баталјон, загинува на Сремскиот фронт кај Товарник, на 12 април 1945 година.
1992
1992 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 1992 година од новата ера, 992. од вториот милениум, 92. од XX век и трета од 1990-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7500 и 7501 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6742 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5752 и 5753 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2745.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1992 година се протега во 4628 и 4629, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4688 и 4689 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2535. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1412 и 1413 исламска година.
1994
1994 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1994 година од новата ера, 994. од вториот милениум, 94. од XX век и петта од 1990-тите.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7502 и 7503 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6744 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5754 и 5755 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2747.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1994 година се протега во 4630 и 4631, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4690 и 4691 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2537. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1414 и 1415 исламска година. 1994 (MCMXCIV) е непрестапна година што започнала во сабота и е прогласена за „Меѓународна година на фамилијата“ и „Меѓународна година на спортот и олимпискиот идеал“.
1991
1991 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1991 година од новата ера, 991. од вториот милениум, 91. од XX век и втора од 1990-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1991 година се протега во 4627 и 4628, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4687 и 4688 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2534. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1411 и 1412 исламска година.
1993
1993 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1993 година од новата ера, 993. од вториот милениум, 93. од XX век и четвртта од 1990-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7501 и 7502 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6743 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5753 и 5754 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2746.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1993 година се протега во 4629 и 4630, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4689 и 4690 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2536. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1413 и 1414 исламска година.
Анџела Картер
Анџела Картер (англиски: Angela Carter, 1940-1992) - англиска писателка.
Животопис
Картер го поминала раното детство со бабата и во тој период се борела со анорексијата. Подоцна, успешно студирала англиска книжевност на Универзитетот во Бристол.
Творештво
Творештвото на Картер се состои од повеќе романи, неколку збирки со кратки раскази и со есеи, преводи на бајките на Шарл Перо, како и многу песни и статии. Во 1965 година го објавила првиот роман „Танц на сенките“ (Shadow Dance) кој бил позитивно оценет од критичарите, кои ја прогласиле во редот на најоригиналните британски млади писатели. Таа е позната по своите феминистички ставови, магискиот реализам и живописниот стил на нејзините романи и раскази. Картер е добитничка на неколку награди меѓу кои се издвојуваат наградата „Сомерсет Мом“ и Челтенехемовата награда за збирката „Крвава соба“. Нејзини поважни дела се:
Глувчарка печурка
Глувчарка, попозната како сив витез или валкана трихолома, е печурка со сива капа од големиот род Tricholoma. Се среќава во иглолисни шуми во Европа, а се среќава и под борови дрвја во Австралија. Се смета за дека е јадлива. Една статија од 2014 година шпекулираше дека можеби е отровна, но Sitta et ал. во 2016 година во истото списание објави контра-напис кој ја демонстрира неоснованата природа на таквите шпекулации.
Таксономија
Печурката првично била опишана како Agaricus terreus од Јакоб Кристијан Шафер во 1762 година и како Agaricus myomyces од микологот Кристијан Хендрик Персон во 1794 година. Денешното биномно име го добила од германецот Пол Кумер во 1871 година. Општо е позната како сив витез по нејзините обезбојани жабри.
Речиси сите современи извори сметаат дека Глувчарката е синоним на T. terreum,  но има некои исклучоци. Бон спомнува дека T. myomyces е дефиниран за низинските печурки со бели жабри и блескава капа, а Courtecuisse го одделува на истата основа. Мозер го разликува ''Т. myomyces'' врз основа на тоа дека жабрите треба да пожолтат.
Опис
Капата е 4-7 см  широка и рамномерно покриена со ситни сиви лушпи. Конвексна и има широка конусна форма. Белузлавата дршка е 3-8 см висока и 1,5 см широка и нема прстен. Нема прстен или волва. Белузлавото месо е тенко, лесно се крши и има пријатен благ мирис и вкус. Широко распоредените и нерамни жабри се слободни (неприкачени на стапот). Отпечатокот на спорите е бел, овалните спори 6–7 микрометри должина од 3,5–4,4 микрометри ширина.
Може да се помеша со поголемиот (и отровен) T. pardinum има брашнаст мирис и лушпи на капата; јадливиот T. orirubens има фини темни лушпи и розови жабри.
Распространетост и живеалиште
Глувчарката се наоѓа во Европа, каде што плодните тела се појавуваат под четинари, особено бор и смрека, од крајот на летото до доцната есен. Тие исто така може да се појават во паркови во близина на овие дрвја и да растат во самовилски прстени. Тие се генерално во доста густо населени групи иако не се здружени. Забележано е како растат под егзотичните плантажи на Pinus radiata во Австралија. Глувчарката ја има и во Македонија.
Изер (река)
Изер (Isère, Isera, Isèra) — река во регионот Оверњ-Рона-Алпи, југоисточна Франција. Извира од ледник на Грајските Алпи во Савоја, близу скијачкото гратче Вал д'Изер на границата со Италија. Се влева како крупна лева притока на Рона неколку километри северно од Валанс.
Хидронимот се среќава во имињата на разни населени места во поречието како што се Сент Елен на Изер и Роман на Изер. По реката е наречен и департманот Изер.
Географија
Изер е долг 286 км и минува низ најразлични предели: од извориштето на италијанската граница во Западните Алпи минува низ Савојскиот Крај и долината Тарантез, прави засек меѓу планинските венци Шартрез и Белдон, па го следи обликот на масивот Веркор. Потоа реката минува низ историската покраина Дофине и се влева во Рона во крајот Виваре.
Долини
Горната долина на Изер го носи името Тарантез, а средната — Грезиводан.
Долната долина сочинува дел од Валанската Низина (наречена и Валентиноа) со длабоко и кривулесто корито. Место да прави пошироки брегови, Изер со времето го продлабочувал коритото, образувајќи скалести тераси. Долината има јасно изразени граници и е релативно тесна, не надминувајќи 2 км во ширина.
Последователното наносно таложење (во периодите на квартарско заледникување) и предлабочување (во меѓуледничките периоди) довело до создавање на терасите, врз кои луѓето граделе населби како што е гратчето Сен Марсел ле Валанс. Ова се случило со масивното насобирање на речен нанос врз тло од миоценска моласа. Денес овие тераси се главна одлика на Валанската Низина.
Утока
Изер првично се спојува со еден од расточните канали на Рона кај Пон де л'Изер, кој прокопан за пловни цели. Каналот образува остров на кој се наоѓа населено место Ла Рош де Глин. Овде има брана која пропушта еден дел од водата во Рона, а другиот му овозможува да продолжи, и да ја одмине браната Бур ле Валанс пред да стаса до конечната утоката во Рона.
Поважни притоки
' = лева притока, ' = десна притока
Градови по течението
Реката тече низ следниве позначајни населени места, наведени во нивните департмани:
Берта фон Затнер
Берта Софи Фелиситас Фрајфрау фон Зутнер (9 јуни 1843 година21 јуни 1914) била австриско-боемски пацифист и романсиер. Во 1905 година, таа станала втората жена добитничка на Нобеловата награда (по Марија Кири во 1903 година), првата жена на која и била доделена Нобеловата награда за мир и првиот австриски лауреат.
Изер (река)
Хиидрологија
Реката е долга 286 км, а нејзиниот слив зафаќа површина од.
Берта фон Затнер
Ран живот
Берта Кински е родена на 9 јуни 1843 година во палатата Кински во областа Обекни двор (цз) во Прага. Нејзините родители биле австрискиот генерал-полковник ( Feldmarschall-Leutnant  Франц Михаел де Паула Јозеф Граф Кински фон Вчиниц и Тетау (1769-1843), кој починал непосредно пред нејзиното раѓање на 75-годишна возраст, и неговата млада сопруга Софи Вилхелмин фон Кернер (1815-1884), која била речиси педесет години помлада од него.
Изер (река)
Хиидрологија
Протокот на реката кај Бомон Монте изнесува, што е утврдено со мерењата вршени во текот на 58 години (1956-2015) близу утоката во Рона.
Берта фон Затнер
Ран живот
Нејзиниот татко бил член на славната куќа на Кински преку потекло од грофот Вилхелм Кински (1574-1634), како помлад син на грофот Франц Фердинанд Кински фон Вчиниц и Тетау (1738-1806) и неговата сопруга, принцезата Марија Кристина Ана фон Унд. zu Лихтенштајн (1741-1819), ќерка на принцот Емануел од Лихтенштајн. Мајката на Берта потекнувала од семејство кое припаѓало на неименувано благородништво со значително понизок статус, како ќерка на другарот на нејзиниот сопруг, Џозеф фон Кернер ( капетан на коњаницата во Империјалната армија ), далечен роднина на поетот Теодор Кернер. Преку нејзината мајка, Берта била поврзана и со Теодор Кернер, Едлер фон Зигринген, имењак и правнук на поетот, кој подоцна служел како четврти претседател на Австрија.
Изер (река)
Хиидрологија
Изер има значајни сезонски колебања својствени за реките кои се напојуваат претежно од истопен снег. Високиот водостој е од април до јули, со просечен месечен проток помеѓу и  (најголем во мај и јуни); нискиот водостој е од август до февруари, при што најмалиот месечен просек од  е во септември. Од ова може да се заклучи дека Изер е мошне полноводна во текот на годината.
Берта фон Затнер
Ран живот
До крајот на својот живот, Берта се соочувала со исклучување од австриското високо благородништво поради нејзиното „мешано“ потекло; на пример, само оние со беспрекорно аристократско потекло од нивните прабаба и прадедо биле подобни за претставување на царскиот двор. Таа била дополнително обесправена затоа што нејзиниот татко, како трет син, немал големи имоти или други финансиски средства за наследство. Берта била крстена во прашката црква на Пресвета Богородица на снеговите - не традиционален избор за аристократијата.
Мајката и тетката на Берта, кои се сметале за видовити, отидоа да се коцкаат во Визбаден во летото 1856 година, надевајќи се дека ќе се вратат со богатство. Нивните загуби се покажале толку тешки што биле принудени да се преселат во Виена. За време на ова патување, Берта добила предлог за брак од принцот Филип цу Сајн-Витгенштајн-Берлебург (1836–1858), трет син на принцот Август Лудвиг цу Сајн-Витгенштајн-Берлебург (де) ( државен министер на Војводството Насау ) и Franziska Allesina genannt von Schweitzer (1802-1878), што бил одбиен поради нејзината млада возраст. Семејството се вратило во Визбаден во 1859 година; второто патување се покажало слично неуспешно, и тие морале да се преселат во мал имот во Клостернејбург. Набргу по ова, Берта го напишала своето прво објавено дело, новелата Erdenträume im Monde, која се појавила во Die Deutsche Frau. Постојаните лоши финансиски околности ја навеле Берта на кратка свршувачка со богатиот Густав, баронот Хајне фон Гелдерн, 31 година постар од неа и член на банкарското семејство Хајне (де), кого го сметала за непривлечен и одбивен; нејзините мемоари го бележат нејзиниот згрозен одговор на обидот на постариот сопруг да ја бакне.