cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кондиторски производи
Кондиторските производи (или слатки, во разговорниот македонски јазик „благо“) — општ назив на висококалорични и лесноусвоиви производи со висока содржина на шеќер, кои се одликуваат со пријатен вкус и арома. Основни производи од кои се подготвуваат слатките се: брашно (пченично, пченкарно, ‘ржано, овесно и др.), шеќер, мед, овошје, млеко (пресно и кисело), масло, јајца, оцет, карамел, какао, ореви, прашок за печиво, лимонска киселина, желатин, додатоци за вкус и арома. Кондиторските производи на пекарниците, исто така познати како брашнено кондиторски производи, се состојат главно од слатки колачи, колачи и слични печива.
Кондиторската индустрија, исто така, вклучува и специјализирани училишни школи и детални историски записи. Традиционалните кондиторски производи се одвиваат во античко врем е и продолжиле да се јадат низ средниот век во модерната ера. Во Македонија има повеќе фабрики за производство на кондиторски производи, а една од најпознатите се Европа, Свис Лион и Винчини.
Видови на кондиторски производи
Во зависност од користените состојки, слатките можат да се поделат во две основни групи - шеќерести и тестести.
Перипатетичари
Перипатетичари — претставници на школа во старогрчката философија од 4 век п.н.е..
КК Универзитет „Гоце Делчев“
КК Универзитет Гоце Делчев е поранешен кошаркарски клуб од Штип, Македонија. Клубот една сезона се натпреварувал во Првата македонска кошаркарска лига. Клубот бил раководен од Универзитетскиот спортски центар - Гоце Делчев Штип.
Историја
Во 1967 г. професорот Методи Шишков ги започнал првите чекори во кошарката, така што собра дваесетина ученици од Гимназијата „Славчо Стојменски“ во Штип и ги започнал тренинзите во дворот на гимназијата. Идната година во Скопје се одиграле квалификациите за влегување во Првата кошаркарска лига во Македонија. Квалификациите успешно ги поминале и во Штип повторно заживеала кошарката. Кошаркарскиот клуб со име „Работник“ натпреварите ги играл во дворот на Гимназијата „Славчо Стојменски“. По 3-4 години натпреварите се играле во спортскиот комплекс „Џексон“. Почетните натпревари ги играле натпреварувачите: Благој Димов, Димитар Димитров, Миле Петковски, Љупчо Тасов, Љупчо Коцев, Павле Ѓоргиев, Делчо Толев, Мите Барбареов, Васе Ташков, Љупчо Арсов. Од 1975 г. се играло во салата на основното училиште во Карбинци. Тогаш тренер на екипата бил Раде Илиев. Натпреварите се играле и во Основното училиште „Тошо Арсов“, а екипата го носела името КК „Астибо“. Потоа тренинзите и натпреварите се изведувале и во Средното електротехничко училиште „Коле Нехтенин“, додека пак свој дом и вистински услови за работа, тренинг и натпревар добиле во 2008 година, кога спонзор на екипата станала Универзитетот „Гоце Делчев“. Натпреварите почнале да ги одржуваат во Спортската сала „Јордан Мијалков“.
Гоце Делчев во сезоната 2009/10 во Втората лига завршил на третото место. Во сезоната 2010/11, клубот завршил на четвртото место. Во сезоната 2011/12, Гоце Делчев завршил на петтото место. Во сезоната 2012/13 завршил на четвртото место во Втората лига. Во сезоната 2013/14, Гоце Делчев завршил на првото место во Втората лига, со што обезбедил пласман во Првата лига. Екипата иако во сезоната 2014/15 во Првата лига го одбегнала последното место кое водело до отпаѓање во Втората лига, клубот за следната сезона во Првата лига се повлекол од натпреварувањето поради финансиски причини и се приклучил во Втората лига. Меѓутоа подоцна клубот го откажал учеството и во Втората лига и се распаднал.
Последен состав
Тренер на екипата бил Делчо Толев. {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" width="750px" align:text="center" ! style="background-color:brown; color:yellow;" align="center"| број ! style="background-color:brown; color:yellow;" align="center"| име ! style="background-color:brown; color:yellow;" align="center"| висина см ! style="background-color:brown; color:yellow;" align="center"| позиција ! style="background-color:brown; color:yellow;" align="center"| години ! style="background-color:brown; color:yellow;" align="center"| националност ! style="background-color:brown; color:yellow;" align="center"| претходен клуб Центар||align="center"|25||||Куманово Крилен центар||align="center"|23||||Борец Баскет Центар||align="center"|27||||младински тим
Михаин Лопез
Михаин Лопез (шпански: Mijaín López); (роден на ) е кубански борач. На светското првенство во 2007, Михаин го освои златниот медал во дисциплината Грчко-римски стил до 120 kg.
Михаин Лопез настапи и на Летните олимписки игри - 2008 одржани во Пекинг на кои го освои златниот медал во дисциплината Грчко-римски до 120 kg.
316 (број)
316 (триста и шестнаесет) — број и име на глифот што го претставува тој број. Тој е природен број што следи после бројот 315 а претходник на бројот 317.
Наводи
300 (number) Nombres 300 à 399 300
Спомен-дом „Блаже Конески“
Спомен-домот на Блаже Конески - објект т.е. спомен-дом кој се наоѓа во прилепското село Небрегово во Општина Долнени. Овој објект како значаен споменик на културата, припаѓа на руралната архитектура. Оваа куќа е родниот дом на великанот на македонската книжевност, академик Блаже Конески.
Опис
Неговата концепција е одраз на времето, просторот и поднебјето во кој е создаден и по сите проценки е изграден кон крајот на XIX век или на почетокот на XX век. Тоа е куќа на кат, објект од т.н. затворен тип, без посебно издвоен отворен дел од чардак. Помошните објекти кои го заокружуваат економскиот живот на домаќините се сместени периферно на парцелата.
Реставрација
Во 2006 година, бил изработен и реализиран проектот за реставрација, конзервација и ревитализација на објектот. Според проектот, куќата на поетот била уредена во духот на архитектонскиот стил од крајот на 19 век, кога и била изградена. Оградата и објектите во дворот биле обновени и го задржале својот автентичен изглед, а дел од собите биле претворени во музејски простории и места за културни средби. Обновата на куќата чинела околу 140.000 евра.
Аниште (Отошница)
Аниште — археолошко наоѓалиште во кривопаланечкото село Отошница. Наоѓалиштето претставува населба од доцноантичкото време. На 500 м северно од патот Куманово-Крива Паланка, на тераса над Блидешка Река, во нивата на еден жител кој е од соседното село Ранковце, се гледаат фрагменти од керамички садови, питоси и градежен материјал односно делкани камени блокови.
IC 1533
IC 1533 — галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1533 е од видот *.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 11 ч 30 м 57,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +9° 58' 39".
Јетсе Бол
Јетсе Бол (Jetse Bol; р. ) — холандски професионален друмски велосипедист, кој вози за професионалната континентална екипа.
Како младо момче, Бол бил талентиран скијач на мраз, но подоцна се префрлил во велосипедизмот; Бол повеќе е насочен кон класичните трки, како Париз-Рубе.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
NGC 5035
NGC 5035 — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5035 се споменува и како MCG -3-34-28, NPM1G -16.0395.
Откривање
Телото е откриено на 17 март 1881 година од страна на Едвард Синглтон Холден, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 15,6 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5035 е од видот SB0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. NGC 5035 има привидни димензии од 1,4' х 1,1'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 14 м 49,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -16° 29' 32"". Положбениот агол на објектот е во износ од 151°.
Други поделби
Проучување на NGC 5035 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 46068. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 285; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6113. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 737.
Споменик на загинатите во Шумскиот пожар над Струмица од 2012 година
Споменикот на загинатите во Шумскиот пожар над Струмица од 2012 година е споменик кој се наоѓа на главниот булевар „Маршал Тито“ во строгиот центар на Струмица, Македонија. Тој е посветен на четворица струмичани кои загинале во Шумскиот пожар над Струмица кој се случил во месец јули 2012 година.
Позадина
На 23 јули 2012 година избувнал шумски пожар на планината Еленица која се наоѓа над градот Струмица. Во борба со пожарот истиот ден со тешки изгореници се здобиле 18 лица, меѓу кои Блажо Стојков, Пено Стојанов, Мите Ѓоргиев и Војо Гркљанов кои подлегнале на повредите. Локалната власт уште на почетокот се ангажирала за памет на загинатите, при што во среда, 25 јули 2012 година во Општина Струмица бил прогласен ден на жалоста.
По неполн месец од кобниот ден за четирите жртви на пожарот, во Струмица пристигнал Григориј Потоцки, светски номиниран вајар и сликар од Русија и автор на споменикот Македонија. Тој се сретнал со тогашниот градоначалник Зоран Заев каде што по претходно барање на градоначалникот ја претставил финалната идеја за изглед на споменик за загинатите во пожарот.
Едевехт
Едевехт (Edewecht; Erwech) — општина во округот Амерланд, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Се наоѓа на 18 километри западно од слободниот град Олденбург.
Местоположба
Главното место се наоѓа 18 километри западно од градот Олденбург.
Низ местото поминува потокот Ауе, кој доаѓа од Цвишенанското Езеро, како и потокот Фене, кој се влива во Ауе во местото Остершепс.
Општински единици
Општината Едевехт се состои од 15 општински единици. Норд Едевехт I и Норд Едевехт II го образуваат главното место, каде се наоѓа општинската управа и црквата.
Во општината Едевехт влегуваат следниве единици:
Соседни општини
Општината Едевехт се граничи со три града и четири општини. Тука се Апен, Вестерштеде и Бад Цвишенан од округот Амерланд, слободниот град Олденбург, општината Варденбург од округот Олденбург и општините Безел, Фризојте и Барсел од округот Клопенбург.
Историја
Едевехт бил место на тешки борби во текот на последните седмици од Втората светска војна. Доаѓајќи од Фризојте на југ, на 17 април 1945 година канадските трупи го освоиле Едевехт во тешка борба куќа по куќа против фанатичните германски паравоени единици, како и други војници.
Марија Египетска
Марија Египетска е христијански светец од 5 век.
Животописот на оваа светителка го напишал Софрониј Ерусалимски.
Според христијаните некој јеромонах, старецот Зосим, се оддалечил еднаш во Чесниот Пост во задјорданската пустина на дваесет дена одење. Одеднаш здогледал едно човечко битие, со суво, голо тело и со коса бела како снег, коe се пушти да бега од очите на Зосим. Старецот долго трчал, додека тоа битие не прилегнало во еден поток и не викнало: “Авва Зосиме, опрости ми заради Господа, не можам да ти се обратам, оти сум жена гола!” Тогаш Зосим ѝ ја дофрлил својата горна мантија (расото); таа се загрнала и му се јавила. Старецот бил уплашен слушнувајќи го своето име од устата на непознатата жена. По неговото долго настојување, жената му го раскажала своето житие.
Марија е родена во Египет и од својата дванаесетта година почнала да живее развратно во Александрија, и во разврат поминала полни 17 години. Пристигнувајќи во светиот град Ерусалим, сакала и таа да влезе во црквата да му се поклони на Чесниот Крст, но некоја невидлива сила ја задржувала и не ѝ давала да влезе. Во голем страв таа погледнала во иконата на Пресветата Богородица во припратата и ѝ се молела да ѝ допушти да влезе и да го целива Чесниот Крст, исповедувајќи ја грешноста и нечистотата своја, и ветувајќи дека потоа ќе отиде таму каде што Светата Пречиста ќе ја упати. Тогаш ѝ било допуштено да влезе во црквата. Откако го целивала Крстот, излегла повторно во припратата пред иконата и ѝ благодарила на Богородица, но во тој миг чула глас: “Ако го преминеш Јордан, ќе најдеш добар мир!”
Таа веднаш купила три леба и тргнала за Јордан каде што пристигнала истата вечер. Утредента се причестила во манастирот на св. Јован и ја преминала реката. Во пустината проживеала цели 48 години, во преголеми маки, во страв, во борба со страсните помисли, како и со диви ѕверови. се хранела со зелје. Потоа, кога стоела на молитва, Зосим ја видел како стои воздигната во воздухот.Таа го замолила идната година да ѝ донесе од светите Дарови на брегот на Јордан, а таа ќе дојде да се причести. Идната година Зосим дошол со светите Дарови навечер, на брегот на Јордан, но се чудел како светителката ќе го премине Јордан. Во тој момент видел на месечината дека таа дошла крај реката, ја прекрстила реката и тргнала по водата како по суво. Кога ја причестил, таа го замолила идната година да дојде во истиот поток каде што првпат се виделе. Зосим отишол и го нашол нејзиното тело мртво на тоа место, а над главата на песокот било напишано: “Погреби го, авва Зосиме, на ова место телото на смирената Марија, предај го правот на прав, се претставив на 1 април во самата ноќ на спасоносното Христово страдање по причестувањето со божествените тајни”.
Православната црква нејзиниот ден го чествува на 1 април.
NGC 2645
NGC 2645 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Едро, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2645 се споменува и како OCL 754, ESO 259-SC14.
Откривање
Објектот е откриен на 29 декември 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2645 е од видот II2p. Видливиот сјај со голо око изнесува 7 m. NGC 2645 има само една позната привидна димензија, која изнесува 3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 8 ч 39 м 3,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 46° 13' 38".
Други поделби
Проучување на NGC 2645 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 397; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8151.
Чаушлиево
Чаушлиево или Чаушли (Μεσιανό, Месијано; до 1926 г. Τσαουσλή, Цаусли ) — село во Ениџевардарско, Егејска Македонија, денес во општината Постол на истоимениот округ во областа Централна Македонија, Грција. Населението брои 346 жители (2011). Традиционално било населено со Македонци христијани, но кон крајот на XIX век тука се доселиле и Роми муслимани.
Во Отоманското Царство
Според Николаос Схинас, во средината на 1880-те Чаушли (Τσιαουσλί) било село со 4 хриситјански семејства.
Во 1889 г. хрватсниот етнограф Стефан Верковиќ („Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи“) напишал за Чаушлиево:
Традиционален занает на селото било рогозарството и изработката на предмети од трска и ракита.
На почетокот на XX век етничката слика во селото била поинаква. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“), во 1900 г. Чаушлиево броело 50 жители, сите Роми.
Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (Τσαουσλί) има 30 муслимани. Сепак, се чини дека македонското население било изоставено, или пак се повратило во селото, бидејќи се води во статистиката од овој период.
Во Грција
Во 1912 г. Чаушлиево е заведено како село со христијанска и муслиманска вероисповед и ромски и македонски јазик. Селото отсуствува од пописите во 1913 и 1920 г., што значи дека било напуштено во тој период. По враќањето на жителите, во 1924 г. сето муслиманско население е иселено во Турција согласно Лозанскиот договор. Македонците се иселени во Бугарија. На нивно место се доведени грчки колонисти. Во 1926 е преименувано во Месијано. Во 1928 Чаушлиево е претставено како чисто дојденско село со 140 жители од 39 семејства.
Со пресушувањето на Ениџевардарското Блато во 1935 г. се добило ново плодно земјиште, па овде се доселени уште грчки колонисти. Така, во 1940 г. населението се накачило на 423 жители. Во 1961 г. Чаушлиево достигнало 549 жители, но веднаш потоа почнало да се намалува поради значајно иселување во градските центри и во странство. По овие движења, бројот на населението останал устојчив до денес.
Стопанство
Селото важи за доста богато. Највеќе се произведува овошје, памук, жито и тутун.
Lactarius fuliginosus
Таксономија
Видот првпат бил опишан од австрискиот ботаничар Карл фон Крапф во 1782 година како Agaricus fuliginosus. Елиас Магнус Фрис го одобрил ова име во неговиот Systema mycologicum од 1821 година, а подоцна (1838) го пренел на родот Млечки (печурки) во неговата Epicrisis Systematis Mycologici. Други синоними вклучуваат Galorrheus fuliginosus на Пол Кумер од 1871 година и Lactifluus fuliginosus на Ото Кунце од 1891 година. Подвидот picinus на Пол Конрад и Андре Мобланк сега е познат како посебен вид L.пициниус. Л.fuliginosus form speciosus, опишан од Јакоб Емануел Ланге во 1928 година, е издигнат на посебен вид како Л.romagnesii, додека неговата форма albipes сега е Л.азонити. Мајорот на Фрис од 1838 година сега е Л.лигњотус.
Lactarius fuliginosus е класифициран во делот Plinothgali од подродот Plinthogalus во родот Lactarius. Видовите во овој дел се одликуваат со тоа што имаат шапки и шипки кои варираат во боја од бледо до бледо кафеава до сиво-кафеава и месо со розови дамки. Молекуларната анализа објавена во 2012 година покажале дека Л.фулигиносус и Л.пицинусите се браќа и сестри видови и не можат веродостојно да се разликуваат само со помош на морфологијата. Дирк Стуб сугерирал дека генетите на Л.fuliginosus од Л.пицинус биле прилично неодамнешен настан кој вклучувал преминување на домаќинот од листопадни на иглолисни дрвја.
Специфичниот епитет fuliginosus потекнува од латинскиот збор за „саѓи“. Попозната е како „млечна шапка со саѓи“.
Опис
Шапката е конвексно до сплескано, понекогаш со мала централна вдлабнатина и е со4.5-12.5 сантиметри во пречник. Површината на шапката е сува, мазна и има кадифена текстура. Понекогаш развива мали брчки во центарот, додека маргината на капа развива неправилни жлебови во зрелоста. Неговата боја е бујна до сиво-кафеава до темно срна, понекогаш со потемни дамки и посветла маргина. Преполните жабри имаат приврзаност кон малку неиздржливо прицврстување на стапот. Имаат боја од маслинесто до розово и розово. Цилиндричниот стап е со 4-8.5 сантиметри долго за 1-2 сантиметри густа и се стеснува до основата. Неговата површинска текстура е слична на шапката, но е побледа боја и е белузлава близу до врвот. Месото е белузлаво, но има розово дамки каде што е повредено; тоа е густо и цврсто во шапката и шипката. Нема значителен мирис и благ до малку остар вкус. Реткиот латекс на печурката е бел, но се суши розово, давајќи ја таа боја кога ги обојува жабрите и месото. Lactarius fuliginosus не се јаде, и може да биде донекаде отровен.
Отпечатокот на спори е розикав буф. Спорите се сферични до широко елипсоидни, со димензии 7,4-9,2 со 6,6-8,4µm. Површината на спорите е покриена со речиси целосен ретикулум со тесни гребени до околу 1 µm високи и неправилни брадавици кои обојуваат амилоид со Мелцеров реагенс. Базидиите (клетките што носат спори) се малку клешти, четири спори и се со димензии 40-55 со 10-12 µm. Кутикулата на шапката е во форма на трихоепител со димензии 50-100дебели микрони кои опфаќаат цилиндрични терминални хифи со димензии 20-45 на 5-8 µm.
Живеалиште и дистрибуција
Lactarius fuliginosus е ектомикоризален со листопадни дрвја. Нејзините овошни тела растат на земја во листопадни шуми во Европа и Северна Америка. Во Азија, снимен е од долината Кашмир во Индија, Кина и Јапонија.
Хемија
Овошните тела биле забележани дека имаат инсектицидни својства во публикација од 1990 година. Подоцнежните истражувања открија присуство на естер на стеаринска киселина кој, при повреда на печурките, прикрива со остар фенол соединение кое оксидира до мешавина од бензофуран и црвен хромен пигмент. Ова е дел од хемискиот одбранбен систем активиран со рана што го користи габата за да ја спречи микофагијата.
Средновековна Романија
Средновековна Романија — историја на Романија во текот на средниот век. Средновековната историја на Романија започнува со повлекувањето на Монголците, последното население што мигрирало поради напади и освојување на територијата на денешна Романија во 1241/1242 година. Трите територии кои денеска ја сочинуваат Романија (Влашка, Молдавија и Трансилванија) биле обединети во времето на Михаил Храбриот (1593 — 1601).
Во поголемиот дел од овој период, Банат, Кришана, Мармарош и Трансилванија — денес региони во Романија западно од Карпатите, биле дел од Кралство Унгарија. Тие биле поделени во неколку видови административни единици, како окрузи или места. На чело на секој регион се наоѓал кралски официјален претставник наречен војвода. Во кралството, романските селани, како православни, биле ослободени од десетокот, црковен данок што требало да го плаќаат сите римокатолички христијани. Сепак, романските благородници полека ја изгубиле способноста да учествуваат во политичкиот живот, бидејќи монарсите од XIV век воделе погрешна политика. Нивната позиција станала уште полоша по 1437 година, кога била формирана таканаречената Унија на три нации, сојуз на унгарските благородници, Секели и Саксонци, со цел да го уништат Трансилваниското востание.
Влашка, првата независна средновековна држава помеѓу Карпатите и долниот дел на Дунав била создадена кога Басараб I (1310 — 1352) ја прекинал сизаренството на унгарскиот крал со неговата победа во Битката кај Посада во 1330 година. Независноста на Молдавија, на исток од Карпатите, го постигнал Богдан I (1359 — 1365), благородник од Мармарош, кој го предводел револтот против поранешниот владетел кој бил назначен од унгарскиот монарх. Меѓутоа, независноста на двете кнежевства била ретко безбедна, а вазалството кон повеќе држави станало важен аспект на нивната дипломатија. Иако Влашка оддала почит на Отоманското Царство во 1417 година и Молдавија во 1456 година, нивните два средновековни монарси, Мирче Стариот од Влашка (1386 — 1418) и Стефан III од Молдавија (1457 — 1504) спровеле успешни воени операции против Отоманските Турци. Трговијата на двете кнежевства со другите делови на Европа започнала да се намалува по последните децении на XV век. Пред тоа, продажбата на кожи, жито, мед и восок на Светото Римско Царство, Венеција и Полска, како и увозот на свила, оружје и други произведени стоки од овие области, биле широко распространети, но до крајот на XVI век Отоманското Царство станало главен пазар за романските производи.
Ран среден век
На крајот на VIII век, воспоставувањето на Хазарскиот Каганат северно од Кавказските Планини создало пречка на патот на номадските луѓе кои се движеле кон запад. Во наредниот период месното население на Карпатско-Дунавското подрачје профитирало од мирната политичка клима и унитарната материјална култура, наречена Дриду, која се развила во регионот. Наодите од населбите Дриду ја потврдуваат улогата на земјоделството во нивната економија.
Во IX век започнале преселби во Хазарскиот Каганат. Еден од предметните народи, Унгарците ја напуштиле својата територија и се населиле во регионот меѓу реките Дон и Днестар. Тие ги напуштиле степите и ги преминале Карпатите околу 896. Според Унгарска хроника, во времето на унгарската инвазија Трансилванија била населена од Романци и Словени и била под водство на Гелу, додека Кришана била населена од неколку народи, меѓу нив Секелите. Дали авторот на Унгарска хроника имал какви било сознанија за реалните услови на крајот на IX и X век, останува да се дискутира од страна на историчарите.
Стефан давал привилегии на Римокатоличката црква, на пример, со наредување на општото наметнување на десетокот врз населението. Погребувањето на повеќето локални претхристијански гробишта, на пример во Хунедоара, престанало по околу 1100 година. Стефан, исто така, го поделил неговото царство, вклучувајќи ги и териториите на денешна Романија, на окрузи, односно административни единици околу кралските тврдини, каде со секоја управувал кралски официјален претставник наречен војвода. Со текот на времето, војводствата, кои за првпат биле забележани во документ во 1176 година, станале престолнини на војводствата низ цела Трансилванија со мала зависност оф кралот. За разлика од Трансилванија, војводствата во Банат и Кришана останале во директен контакт со кралот кој ги именувал и ги заменувал по своја сопствена волја.
Од крајот на IX век, Печенците ги контролирале териториите на исток и југ од Карпатите. Според Сагата на Ејмунд, тие се бореле заедно со Блукумените во Киевска Рус во 1010-тите. Печенците биле протерани од нивните територии од страна на Куманите меѓу 1064 и 1078. Подоцнежна варијанта на најстарата турска хроника, Книга на Деде Коркут, раскажува дека Куманите поразиле многу народи, вклучувајќи ги и Романците. Некои од Печенците избегале во Кралството Унгарија каде што биле задолжени да ги чуваат граничните области, на пример, во Трансилванија. .
Населените во XI век во Трансилванија се одликуваат со мали колиби со керамички склопови обележани со глинени котли. Зголемениот број на откритија на монети сугерира дека провинцијата доживеала економски раст кон крајот на XI век. Првиот документ кој се однесува на провинцијата е Кралската повелба од 1075 која се однесува на даноците на сол што се наплаќаат во Турда. Најраниот рудник за благородни метали во средновековната Трансилванија, рудникот за сребро во Родна за првпат се споменува во 1235 година.
Како резултат на саксонската имиграција, слободните воини кои зборувале на унгарски јазик, кои ги обработуваат комуналните земји, биле префрлени на југоисточниот дел на покраината. Од XIII век, тие биле управувани независно од војводата од страна на кралски функционер. Покрај Саксонците, исто и Цистерцитите добиле можност за проширување во Трансилванија, а нивната опатија се наоѓала во Карца.
По поразот на Куманите од страна на Монголците на реката Калка во 1223 година, некои началници на западните племиња го прифатиле авторитетот на унгарскиот крал. Нивното преобраќање довело до создавање на Римокатоличка епархија на Куманија на исток од Карпатите. Сепак, православното романско население на територијата ги примило светите тајни по грчкиот обред, според Папската була од 1234 година . Во 1233 Олтенија била организирана во воена гранична зона на Кралство Унгарија, наречена Северинска бановина .
Проширувањето низ Карпатите било запрено од инвазијата на Монголците, која траела од 31 март 1241 до април 1242 година. Тоа претставувало главен слив во средновековната историја на регионот: иако бројот на жртви е оспорен, дури и најблагодните проценки не одат под 15 проценти од вкупното население.
Надворешни карпатски региони
По повлекувањето од Кралство Унгарија, монголските сили се повлекле кон Сарај на реката Волга, каде што нивниот водач, Бату-хан, го основал својот главен град. Оттогаш, степите меѓу реките Днепар и Дунав биле под влијание на монголите на Волга, познати како Златна Орда. Од 1260-тите, роднината на Бату, Ногај-хан се населил во Исакча во Долен Дунав и станал апсолутен господар на соседните региони. Тој станал независен од Златна Орда околу 1280 година, но бил убиен во битка во 1299 година.
До средината на XIV век, западните монголски територии станале предмет на чести полски и унгарски воени офанзиви. Големиот кнез Алгирдас од Литванија продрел подалеку на териториите контролирани од Златната орда од која било досега направена европска армија. Тој доживеал голема победа над обединетите монголски војници на реката Днепар во близина на Црното Море во 1363 година.
Внатрешни карпатски региони
Трансилванија двапати била нападната од монголските сили во текот на една година, почувствувајќи ги последиците од инвазијата на 1241/1242 повеќе од две децении. Административните центри на покраината, како што се Алба Јулија и Четатеа де Балта, биле уништени. Поради тешката депопулација, започнал процес на организирана колонизација која траела неколку децении. На пример, новиот бран колонизација резултирало со воспоставување на саксонските седишта на Сегешвар и Медијаш; а господарот на Илија примил, во 1292, кралска дозвола да ги насели Романците во земјите што ги поседувал.
Бидејќи само замоци изградени од камен и ѕидни градови биле во можност да се спротивстават на монголските напади, по повлекувањето на Монголците, кралевите ги поттикнувале сопствениците на земјиштето и граѓаните да изградат камени тврдини. Новите камени тврдини биле изградени, на пример, во Кодлеја, Риметеа и Унгураш. Процесот на урбанизација се одликувал со доминација на саксонските градови: од осумте градови во Трансилванија само Алба Јулија и Деж биле сместени во окрузите. Повелбата што се однесува на кафеаните, пекарниците и бањите во Родна го докажува градскиот начин на живот на своите жители. Солта сѐ уште била најважниот дел од трговијата во овој период, но тргувањето со волови, слугинки и вино е исто така документирано во кралските повелби.
Во 1257 година, Бела IV (1235 — 1270) го назначил својот најстар син, идниот Стефан V (1270 — 1272), да управува со териториите на кралството на исток од Дунав. Тука помладиот крал му отстапил значаен дел од неговите кралски домени на благородници. Првите години од владеењето на Ладислав IV (1272 — 1290) се одликувале со граѓански војни низ целото кралство. Во Трансилванија, Саксонците се вклучиле во локален конфликт со епископот, ја освоиле Алба Јулија и ја запалиле катедралата. Серијата војни продолжила во 1285 година со втора монголска инвазија. За време на својата почетна етапа, Секелите, Романците и Саксоните успешно го блокирале пристапот на Монголците, а подоцна организирале и серија засолништа поради паника меѓу повлекувачките напаѓачи.
Во тоа време, воената улога на Романците се проширила од нивната првична задача да ги бранат границите на кралството. Тие учествувале во неколку воени походи, на пример против Бохемија во 1260 и против Австрија во 1291. Нивната економска улога станала исто така признаена, поради нивните пастирски активности поврзани со производство на ткаенини на саксонските населби. За монарсите, тие плаќале посебен данок кај овците. Андреј III (1290 — 1301) дури и наредил, во 1293 година сите Романци кои биле разрешени без кралско одобрение на благородните домени да се вратат кон кралскиот имот на Армени.
Во последните децении на XIII век било основаноcongregatio generalis (општо собрание) од монарсите или нивните претставници, станувајќи важен орган на судскиот систем. На пример, генералното собрание било свикано во 1279 година од Ладислав IV за седум окрузи — меѓу нив Бихор, Красна, Сатар и Заран на територијата што сега е Романија — завршило со осудување на деспотичен човек до смрт. Првата повелба која се однесувала на генералното собрание на трансилванските земји била запишана во 1288 година. Генералното собрание на трансилванските благородници, Саксонци, Секели и Романци било лично свикано од монархот во 1291 година.
Кога Андреј III умрел во 1301, целото кралство било во рацете на десетици моќни благородници. Меѓу нив, Роланд Борса владеел со Кришана, Теодор Вејти се здобил со превласт во Банат, а Ладислав Кан со Трансилванија. Неговата власт била признаена и од Саксонците и од Секелите. Тој дури презел и царски задачи, како што е преземање на земјиштето кое нема право на сопственици. По 1310, тој го признал Карло Роберт (1301 — 1342) како негов суверен крал, но всушност продолжил да владее самостојно. Кралот што го пренел своето живеалиште во Темишвар во 1315 година, можел да го зајакне само својот авторитет по долга низа конфронтации. На пример, Чичеу, последното упориште на синовите на Ладислав Кан се предаде во 1321 година.
По победата на кралот, еден од неговите лојални приврзаници, Томас Сечењ, бил назначен за војвода, кој го потиснал бунтот на Саксонија во 1324 година. Во тоа време, автономната саксонска покраина била поделена на седишта, секоја од кои управувал судија назначен од кралот. Поради благодарност за услугите на трансилванските благородници во уништувањето на револтот, Карло ги поништил даноците кои тие дотогаш ги плаќале на војводите.
Во овој период, еден од главните иницијативи за растот на трансилванските градови била трговијата со Влашка и Молдавија. На пример, Брашов добил право во 1369 година во однос на трговијата со ткаенини од Полска или од Германија. Потоа, странските трговци морале да ја продадат својата најбарана стока, облека за трговците на Брашов, кои ја препродавале во Влашка, во замена за животни, памук, восок и мед.
Во XIV век, името област било генерализирано за облиците на територијалните организации на Романците, но само неколку од нив, на пример, Берег (сега во Унгарија и Украина) постигнала официјално признавање. Марамуреш, каде што Романците првпат биле спомнати во 1326, бил единствениот округ што се трансформирал околу 1380 година во округот. Лајош I Анжујски (1342 — 1382) издал кралски декрет во 1366 година, кој пропишува цврсти судски мерки против „злосторниците на секоја нација, особено Романците“.
Декретот на Лајош I исто така го регулирал правниот статус на кнезовите, локалните водачи на Романците, преку воспоставување на разлика меѓу кнезовите доведени до нивните земји со царски чин чие сведочење на суд тежело како оној на благородниците и други чии докази се сметале за помали.
Според кралскиот декрет од 1428 година, Лајош, исто така, наредил само католиците да добијат земјиште во округот Себеш во округот Тамиш. Како резултат на официјалниот притисок, многу романски благородници го прифатиле католицизмот. На пример, членовите на моќното семејство Дргаош го прифатиле католицизмот во XV век. Османлиите првпат ја нападнале Трансилванија во 1394 година. Кралот Сигизмунд (1387 — 1437) организирал крстоносна војна против нив, но Битката кај Никопол (Бугарија) завршила со катастрофа за христијанските сили во 1396 година.
Основање на Влашка
Според повелбата издадена од Бела IV за Витезните Болничари во 1247, во тоа време постоеле најмалку четири политички единици во областа јужно од Карпатите. Две од нив, на кнезот Јован и Фарча им биле доделени на витезите, но на териториите на кои владееле Литовој и Сенеслав им биле оставени на Романците. Во 1270-тите, Литовеј ја проширил својата територија и престанал да му оддава почит на царот, но неговата војска била поразена од страна на кралските сили, а тој бил убиен во битката.
Романската историска традиција ги поврзува темелите на Влашка со Раду Негру, кој околу 1290 ги преминал Карпатите од Трансилванија придружен со „Романци, паписти, саксонци и сите видови луѓе“. Првиот владетел на Влашка запишан во современи извори бил Басараб I кој добил меѓународно признание за независноста на кнежевството со неговата победа над Карло Роберт во Битката кај Посада на 12 ноември 1330 година. Кнезовите биле избирани од неговите потомци — било легитимни, или не — со собрание на бојарите до XVI век.
Бојарите, припадници на старото благородништво, ја формирале најважната општествена група во кнежевството. Најголемиот дел од населението било формирано од селани кои биле нарекувани по неколку имиња, како што се вечини (соседи) или румани (романци), според средновековни документи. Во овој период, животните, особено овците, останале главна точка на извозот, но од влашката равнина биле транспортирани големи количества жито. Основата на исхраната на селаните била формирана со просо што се јадело како каша, додека бојарите исто така користеле пченица.
Православниот митрополит бил признаен од страна на Цариградскиот патријарх во 1359 година. Влашка издаала своја валута под Владислав I (1364 — 1377). Најраните пишани информации за Циганите во модерна Романија, дело издадено од Дан I (1383 — 1386) се однесува на донација на Владислав I на Ромите во манастирот Водица. Подоцна, сите важни манастири и бојари поседувале ромски робови.
Отоманците првпат влегле во Влашка во 1395 година. Иако напаѓачките војници биле поразени некаде кај Ровине, хаосот создаден од заканата од напади му дозволи на група бојари да го стават на власт Влад I (1395 — 1397) на престолот. Така, Мирче I Стариот бил принуден да се засолни во Трансилванија, каде што се согласил да биде вазал на Унгарија. Тој бил вратен на престолот и учествувал во катастрофалната крстоносна војна кај Никопол во организација на Сигизмунд I.
Основање на Молдавија
По 1241 територијата меѓу Источни Карпати и Днестар била контролирана од Златна Орда. Сепак, современиот изворна Томас Тускус за конфликтот на Романците со Русите во 1277 година сугерира дека романските политички ентитети постоеле во северна Молдавија во тоа време. Во 1345 Андреј Лацковиќ, повел армија над Карпатите и го окупирал овој регион каде што граничната покраина била организирана од страна на Лајош I.
Во Молдавија, земјоделството и одгледувањето на животните останале главни економски активности. Слично на Влашка, дрвениот плуг останал главно земјоделско средство низ средниот век. Постојаното расчистување на земјиштето покажува дека наоѓањето нова земја сѐ уште е најпосакувано за плодоред. Формирањето на кнежевството ја зголемило безбедноста на патувањето, со што Молдавија исто така можела да профитира од транзитната трговија меѓу Полска и пристаништата на Црното Море. Првите локални монети биле ковани во 1377 година, под Петар I (1375 — 1391).
Наследството на престолот, слично на Влашка, било управувано од наследниот изборен принцип. Така било легитимен или нелегитимен член на семејството Мушати може да се прогласи кнез од собранието на бојарите. Во 1387 година, Петар I го признал Владислав II како негов сузереин, но Унгарија, исто така, го задржала своето тврдење за сузареност над кнежевството . Затоа, кнезовите на Молдавија можеле да го урамнотежат влијанието на Полска и Унгарија.
Добруџа
Кон средината на XIV век, во регионот се развила држава зависна од Византија, позната како Деспотство Добруџа. Нејзиниот прв познат владетел бил Балик. Него го наследил неговиот брат, Добротица, по кого дел од неговите тѕеритории го добиле своето име. Околу 1385 година, Иванчо станал владетел на територијата, но наскоро исчезнал за време на отоманската експедиција. Добруџа била окупирана од Мирче I во 1390 и од Османлиите во 1395 година.
Внатрешни Карпатски региони
Со цел да се воспостави тампон зона, Сигизмунд I се обидел да ги привлече соседните православни владетели под свое сопствено влиание со давање на имоти во неговото кралство. На пример, Стефан Лазаревиќ ги добил Сату Маре, Баја Маре и Баја Сприје во денешна Романија, а на Мирче I му била доделена Фагараш. Сигизмунд, исто така, бил првиот монарх кој во 1419 година ја признал легислативната компетентност на територијата во Трансилванија. На неговата иницијатива, нивното собрание се согласило дека во случај на отомански напад, секој трет благородник ќе се спротивстави. Така, од 1420 година отоманските напади станале многу почести. Во овој период биле зајакнати многу саксонски цркви, а подоцна и Секелиските цркви, што овозможила карактеристичен изглед на локалната архитектура.
Зголемените одбранбени трошоци паѓале главно на кметовите: изнајмувањето на земјиштето било зголемено и биле воведени вонредни даноци. Првиот селански револт на територијата на модерната Романија избувнал поради напорите што ги презел епископот на Трансилванија за собирање на црковните даноци. Водени од Антон Будај Наги, бунтовничките селани во почетокот на 1437 година формирале утврден логор на ридот Бобална. Тие се бореле во две важни битки против благородниците: првата, во Бобална, кој бил освоен од страна на селаните, и втората во близина на реката Апатиу, во која битка немало јасен победник. Меѓутоа, водачите на благородниците, саксонските и секелистите создале братска заедница за да ги здружат силите и да го уништат отпорот на селаните до крајот на јануари 1438.
Отоманските обиди да освојат нови територии довеле до подобро организирана политика против нив. Привремената заедница на Источните и Западни Цркви, прогласена од Советот на Фиренца во 1439 година, исто така, создала поволна позадина за концентрацијата на христијанските сили. Христијанскиот свет својот спас го пронашол во Јанош Хунади кој остварил серија победи над Османлиите по 1441 година. На пример, во 1442 г. тој ја сопрел отоманската војска што ја уништувала Трансилванија. Преку неговата последна победа над Мехмед II при Опсадата на Белград во 1456 година тој го спасил царството од отоманска окупација за неколку децении. За време на владеењето на неговиот син, Матија Корвин (1458 — 1490), Османлиите имале еден сериозен напад врз Трансилванија во 1479 година кога биле поразени.
Матија ги искористил неговите службеници за да ги потврди кралските права кои веќе биле забранети. Благородните луѓе сметале дека е особено незгодно данокот од кој тие биле изземени, бил заменет со нов данок. Во Трансилванија, Трите нации влегле во формален сојуз против кралот во 1467 година, но тој брзо интервенирал и ги изненадил неорганизираните бунтовници.
Присуството на германскиот елемент во градовите понекогаш довело до конфликти по етнички линии. Така, борбата за водство во Клуж (сега Клуж-Напока) меѓу Унгарците и Саксонските народи завршила во 1458 година со воспоставување на правило дека општинските канцеларии мора подеднакво да се делат помеѓу двете групи. Во 1486 година, Матија ги обединил сите саксонски окрузи во Трансилванија.
По смртта на Матија Корвин, собранието започнало да функционира како редовен орган на власта. Селаните најмногу страдале од владеењето на имот, на пример, со ограничување на нивното право на слободно движење. Во 1514 година илјадници селани кои биле повикани во Буда (сега Будимпешта, во модерна Унгарија) да се приклучат на крстоносната војна, прогласена од страна на папата Лав X против Османлиите, го свртиле оружјето против нивните господари. Бунтовниците, предводени од Ѓерг Дожа, окупирале неколку градови, но на 15 јули Јован I, ги порази во Темишвар.
Неуспехот на Кралство Унгарија бил обележан со Битката кај Мохач (Унгарија), каде што кралската војска била уништена од страна на Османлиите на 29 август 1526 година. Потоа политичките фракции на благородниците се вклучиле во конфликти и избрале двајца кралеви. Еден од нив, Јован I (1526 — 1540) бил поддржан од помалото благородништво, додека Фердинанд I (1526 — 1564) бил поддржан главно во западните земји на кралството, но исто така го поддржале и трансилванските саксонци. Барајќи помош од Османлиите, Јован морал да му оддаде чест на султанот во 1529 година.
Влашка
По Битката кај Никопол, Османлиите ја окупираle Бугарија и полесно ја нападнале Влашка. Сепак, Мирче Стариот повторно си ја вратил Добруџа во 1402 година, искористувајќи ги тешкотиите на Османлиите по нивниот пораз од Тимур во Битката кај Анкара. Тој дури интервенирал во отоманската граѓанска војна и ги поддржал Муса и Мустафа против нивниот брат, Мехмед I. Откако двајца претенденти биле поразени, Османлиите повторно ја анектирале Добруџа и го окупирале Џурџу, а Мирче бил принуден да му оддаде почит на султанот. Во времето на Мирче биле отворени рудници во Баја де Фиер за железо, и во Баја де Арама за бакар. Покрај тоа, сулфур и килибар биле извлекувани во регионот на Бузау.
По смртта на Мирче I, земјата била вовлечена од постојани судири помеѓу фамилијата која владеела. На пример, Михаил I (1418 — 1420) бил соборен од неговиот братучед Дан II (1420 — 1431), и во следната деценија престолот бил зафатен со чести промени од Дан II или од неговиот братучед Раду II (1421 — 1427), првиот бил поддржан од Сигизмунд I, а вториот од Османлиите.
Александар I (1431 — 1436) бил првиот романски владетел кој бил присилен да изврши воена служба за Османлиите. Две децении подоцна, Влад III (1448, 1456 — 1462, 1476), познат како модел за легендата на Дракула, се свртел против Отоманското Царство. Тој извршил серија напади преку Дунав во зимата на 1461/1462. Како резултат на тоа, османлискиот султан Мехмед II започнал инвззија, соборувајќи ги Влад III од престолот и заменувајќи го со својот брат, Раду III (1462 — 1475). Поради честите воени операции, влашкиот дел бил доста депопуларизиран по крајот на XIV век. Од друга страна, Влашка имала постојан проток на имигранти, главно од Балканот.
По 1462 година, Влашка ја зачувала својата автономија, главно, преку интервенцијата на Стефан Велики. Меѓутоа, на крајот на векот, Раду IV (1495 — 1508) станал послушен субјект на султанот и го посетувал Цариград барем еднаш годишно. Сепак, тој можел да остане на власт само со соработка со моќното семејство Крајовети, силно поврзано со Османлиите преку тргување. Во 1512 член на ова семејство, Нагое I Басараб (1512 — 1521) се искачил на престолот, но тој го усвои династичкото име Басараб со цел да го легитимизира неговото владеење. Тој го напишал првото оригинално дело на романската книжевност, насловено како Учења, посветено на неговиот син, Теодосиј. Делото содржи морални, политички и воени прашања.
Во времето на Теодосиј I (1521 — 1522), отоманскиот гувернер на Никопол ги искористил внатрешните борби меѓу бојарските партии и така доминирал во политичкиот живот на Влашка. Поради непосредната опасност од анексија, бојарите се групирале околу Раду V (1522 — 1529), борејќи се во околу 20 битки против Османлиите. Конечно, во 1525 година, тој бил присилен да ја прифати османлиската сузареност.