cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Еколошки фактори
Биотички фактори
Тие ги претставуваат интеракциите на растенијата, животните и луѓето (антропоген фактор). Сите растенија и животни се условени од животната активност на другите организми. На овој начин, очигледно е дека растенијата можат да комуницираат едни со други - меѓусебните односи на растенијата, како што се симбиозата, паразитизмот итн.Меѓу животните, постојат реципрочни врски кои најјасно се гледаат во синџирите на храна, иако се присутни и други односи како што се симбиоза, коменсализам (еден придонес на организмот, а другиот е неутрален) и паразитизам. Од друга страна, растенијата можат да делуваат на животни и животни на растенија.
Взаемните односи помеѓу растенијата и животните се рефлектираат со следното:
Еколошка валентност
Бидејќи еколошките фактори се различни и разновидни, еден органски вид не може да биде прилагоден во исто време. Во колкава мера видот се прилагодува на условите на животната средина, тоа зависи од неговата еколошка валентност. Еколошка валентност е широчината на флуктуациите на одредени еколошки фактори во кои е можно опстанокот на еден вид.
Според тоа, се разликуваат два вида организми: Еуривалентните  се организми со широка еколошка валентност, додека стеновалентните имаат тесна еколошка валентност. Еуривалентните организми имаат широк спектар на адаптации кои им овозможуваат да преживеат во многу различни средини. Напротив нив, тие се повеќе или помалку специјализирани стеновалентни организми.
За секоја еколошка валентност се разликуваат три вредности: Еколошкиот оптимум ја претставува вредноста на факторите во рамки на еколошката валентност, во која се развиваат најважните животни процеси. Горните и долните граници на некоја еколошка валентност се нејзиниот максимален и минимум. Надвор од овие граници, физиолошките процеси се прекинуваат и се јавува смрт.
Во надворешното окружување, каде што еколошките фактори се меѓусебно условени; ниту еден фактор не го постигнува својот оптимален ефект независно од другите фактори. Најчестата состојба во природата е поголема или помала девијација од оптималните услови на животот. Колку е отстапувањето поголемо, условите за преживување од некој вид се понеповолни. Само еден единствен еколошки фактор, чие дејство се приближува до максимум или минимум, може да го спречи опстанокот на организмот на одредено место. Еколошкиот фактор потоа станува ограничувачки фактор.
Адаптации и форми на животот
Еколошките фактори се поврзани како целина, бидејќи тие се меѓусебно условени и променети, а заедно, како сложени, дејствуваат врз живите суштества.Организации се прилагодуваат на овие промени во потрагата за да преживеат. Поради тоа, секој вид се одликува со посебни особини кои се појавија за време на еволуцијата, условени од наследни фактори и наречени адаптации (прилагодувања).
Адаптациите секогаш се доследни со живеалиштето во кое живеат и го одразуваат карактерот на самото живеалиште. Живеалиште е одреден простор на Земјата кој се одликува со специфична комбинација на животни услови (фактори на животната средина). Збир од сите приспособливи својства кои се јавуваат во организмот на видот како одговор на ефектите од еколошките фактори ја прават животната (еколошка) форма. Животната форма веќе на прв поглед укажува на условите на околината на која се приспособуваат организмите. Се реализира врз основа на генетските можности на видот при долготрајна адаптација кон надворешното опкружување. Појавата на взаемно многу далечни видови има слични морфолошки и физиолошки одлики, што укажува на тоа дека тие слично се прилагодуваат на истите услови на животната средина, па така тие ја постигнале истата еколошка форма. Наспроти тоа, често се среќаваат различни видови на животни во рамките на сродни видови, бидејќи тие живеат во различни услови на животната средина.
Богатството и разновидноста на живиот свет во однос на различни видови на животни форми може да се претстави со бројни примери:
Изборна единица 9
Изборната единица 9 — поранешна изборна единица при парламентарни избори во Република Македонија во која можеа да гласаат македонските државјани од Азија и Океанија. Од оваа изборна единица се избираше еден пратеник за Собранието на Република Македонија. Заедно со останатите две изборни единици што ја претставуваа дијаспората, беше воведена со измените на Изборниот законик во октомври 2008 година и во неа се гласаше на два парламентарни избори, во 2011 и 2014 година. Со измените на Изборниот законик во ноември 2015 година, Изборната единица 9, заедно со Изборната единица 8, влезе во составот на преструктуираната Изборна единица 7.
Избирачки места
И во 2011 и во 2014 година во оваа изборна единица биле предвидени 3 избирачки места. Од нив, две избирачки места биле во Австралија, а едно во Кина.
Вкупен број регистрирани гласачи
Регистрирани гласачи за изборите во 2011 година беа 798, а за изборите во 2014 година - 1.534. Вкупниот број на Македонци во оваа изборна единица се проценува дека се движи околу 200.000.
Петре Николоски
Петре Николоски - македонски и британски вајар. Живее и создава во Велика Британија.
Лимонова трева
Лимонова трева Cymbopogon — повеќегодишно зелјесто растение   кое се користи во азиската (особено тајландската, камбоџиската и виетнамската кујна) и карипската кујна.
Лимоновата трева има вкус на лимон и може да се користи свежа, сува и во прав. За да биде вкусна, свежата лимонова трева треба да има сочна и здрава луковица и долги зелени листови. Се чисти исто како младиот кромид, а се користи за супи, салати, варива, за грил, сосови па и за слатки. Обично за јадење се користи долниот дел од стебленцето. Може да се користи и поголемиот дел од билката- целите листови и врвовите на листовите.Во вид на прав се додава во некои пијалаци и чаеви. Најчесто се користи во чаеви, супа, чорба, за јадења од живина, риба и морски плодови. Според вкусот одлично се сложува со чилито и лукот. Исто така, лимоновата трева претставува база за многу популарни пијалаци во Азија.
Лимоновата трева потекнува од тропските краишта на Јужна и Југоисточна Азија и Австралија. Поради големите можности за употреба, првенствено во исхраната, лимоновата трева често се одгледува, исто така, и во другите делови од светот, особено во САД. Оваа билка има околу 50 различни подвидови а се корстат само две. Источноиндиската лимонска трева (Cymbopogon flexuosus) расте во Индија, Шри Ланка, Бурма и Тајланд, додека западноиндиската лимонска трева (Cymbopogon citratus) се смета дека доаѓа од Малезија. Иако и двете се заменливи, C. citratus е посоодветен за готвење. Во Индија C. citratus се користи и како билка за парфеми.
Медицината во Стар Рим
Медицината во Стар Рим е комбинација на разни техники и методи, која била под влијание на старогрчката медицина.
Вовед
Зачетоците на медицинската наука и медицинската пракса во Рим се поврзуваат со еден настан од почетокот на третиот век пред нашата ера. Во 293 г.п.н.е. во градот Рим се проширила епидемија на чума. Како што обично се случувало во моменти на голема опасност по градот, Сенатот побарал помош во Сибилските книги, кои претставувале збирка на пророштва и прописи против уроци, донесени главно од градот Куми(грчка колонија во јужна Италија). Според препораките од толкувањето на Сибилските книги, во градот бил воведен култот на Асклепијад, кого Грците го сметале за исцелител и син на Аполон. Така Римјаните во 291 г.п.н.е. на островот на реката Тибар подигнале храм посветен на овој бог, кој тие го нарекувале Ескулап. Новиот култ кон овој бог помогнал во развојот на римската медицина. Првите лекари во Рим биле Хелени. Плиниј постариот во своето дело Naturalis historia го споменува спартанскиот хирург Архагат кој дошол во Рим во 219 г.п.н.е. Тој во почетокот предизвикувал восхит кај Римјаните со својата вештина и сигурност во вршењето операции, но ширењето и новините на неговите интервенции им влевале страв на оние што верувале во примитивната домашна хирургија. Така, по извесно бреме Архагат бил прогласен за ,,џелат''. Долго време потоа, лекарската дејност според "грчките вештини" во Рим ја практикувле исклучиво странци. Плиниј споменува дека шест века Римјаните немале свои лекари. Лекарите во Рим доаѓале од Magna Graecia, Јужна Италија каде што "цутеле" медицинските школи, потоа од Хелада, па дури од исток. Овие лекари имале различно образование и им припаѓале на различни опшествени слоеви. Покрај научници, какви што биле Асклепијад и Гален, имало и лекари-аристократи, лекари-робови итн.
Лекарите имале свои стручни здруженија(collegia) со седишта-scholae medicorum, но во нив не се изведувала настава. За наставата се грижеле самите лекари приватно. Во Атенеј, кој во Рим го основал Веспазијан, се држеле јавни часови по медицина, од платени професори. Постоеле амбуланти(tabernae medicae) во кои лекарите ги примале пациентите за совет и вршеле хирушки интервенции, а понекогаш тие претставувале некој вид приватни клиники. Висината на платата на лекарот зависела од неговиот општествен статус, како и од неговата популарност меѓу пациентите. Лекарите во римското општество имале привилегирана положба. Цезар им дал римско државјанство на сите странци кои се занимавале со медицина во Рим. Хадријан ги ослободил лекарите од задолжителните јави должности, бидејќи со својата професија веќе и служеле на државата. На најугледните лекари им била давана титулата archiatrus. Некои од лекарите биле поставувани на високи функции или биле испраќани да управуваат со некаква римска провинција. Лекарите биле ослободени и од плаќање данок. Единствено бројот на лекарите бил ограничен: еден законик од последните години на владеењето на Антонин Пиј дозволува најмногу пет лекари во малите градови, а најмногу десет во главните градови на провинциите. Асклепијад бил еден од најбараните лекари во Рим и учител во врвен авторитет. Во медицината ја применувал теоријата на атомската физика. Според него, здравјето зависело од правилното движење на атомите, а болеста го спречувала тоа движење. Затоа, лекарот морал да интервенира, дури и со гимнастичка терапија. За Асклепијад постои и една анегнота според која, кога тој присуствувал на еден погреб, видел дека мртвиот е само привидно мртов и го вратил во живот. Најпрочуен од сите лекари кои живееле во Стариот Рим бил Гален (130-200 година). Тој ги завршил студиите во Хелада и Александрија, а во Рим за првпат дошол во 162 година, но набргу го напуштил. Потоа, по покана на Марк Аврелиј и Вер во 169 година се вратил во Рим и таму останал сè до својата смрт. Неговите дела се засноваат врз оригинални размислувања за анатомијата и физиологијата, патологијата, фармацевтската и хирушката терапија. Тој му посветил големо влијание и на толкувањето на делата на Хипократ. Неговите списи претставувале енциклопедија на медицината до средниот век.
Но, и покрај развојот на медицинската наука, сепак не се намалила верата во исцелителната моќ на боговите, пред се, на Ескулап. Верниците минувале цели ноќи во храмовите посветени на овој бог со надеж дека ќе оздрават. Така, еден грчки епиграф од Рим од II век од н.е. наведува многу чудотворни оздравувања што се случиле во храмот Ескулап: еден слеп човек прогледал, откако Ескулап му се јавил на сон, на некој Луциј(кој имал воспаление на белите дробови), Ескулап му кажал да земе пепел од три олтари, да ги измеша со вино и да го стави на градите-овој оздравел и јавно му се заблагодарил на богот и славел со народот. Сепак, ваквите народни верувања не го спречиле развојот на медицинската наука.
1058 п.н.е.
1058 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1058. година пред новата ера, 58. од вториот милениум п.н.е., 58. од 11 век п.н.е. и деветта од 1050-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4450 и 4451 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3692 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2702 и 2703 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 305 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1058 година се протега во 1578 и 1579, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1638 и 1639 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 515 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1731 и 1730 исламска година пред хиџра.
Список на аеродроми во Германија
Ова е список на аеродроми во Германија, подреден по местоположбата.
Honesty (песна на Били Џоел)
„Honesty“ е песна од Били Џоел издадена во 1979 како третиот сингл од неговиот албум 52nd Street. Се искачила на 24 место на Билборд Хот 100, станувајќи третиот последователен топ 40 хит од албумот.
Список на аеродроми во Германија
Германија, официјално Сојузна Република Германија, е држава во Средна и Северна Европа. Се граничи на север со Северното Море, Данска и Балтичкото Море; на исток со Полска и Чешка; на југ со Австрија и Швајцарија и на запад со Франција, Луксембург, Белгија и Холандија. Германија е сојузна република составена од шеснаесет покраини. Главен град на Германија е Берлин.
Honesty (песна на Били Џоел)
„Honesty“ била позната во Јапонија неколку децении и била преработена од многу источноазиски музичари како Чукузен Сато, Хајиме Мизогучи, Никотин и K. Песната била вклучена на јапонското издание на компилациониот албум од Џоел Greatest Hits Volume 2, како бонус песна и била вклучена во неколку реклами во Јапонија. Во мај 2009, верзијата на Џоел добила златна сертификација од Јапонија за 100,000 копии спуштени како рингтон. Дел од песната е преземен од песна од Паул Симон наречена „Tenderness“, од неговиот албум од 1973 There Goes Rhymin' Simon.
Верзија на Бијонсе Ноулс
Во 2008, Бијонсе Ноулс ја преработила верзијата на Били Џоел за компилацискиот албум на нејзината поранешна група Destiny's Child, наречен Love Destiny. Песната била вклучена на Платинестото издание на нејзиниот трет студиски албум, I Am... Sasha Fierce.
Верзијата на Ноулс била опишана како балада, која за жал е иронично дополнение на албумот. Служејќи како шеснаесеттата песна на платинското издание на I Am... Sasha Fierce, песната е спротивна од претходната „Why Don't You Love Me“. Песната го прикажува душевниот вокал на Ноулс и нејзиниот голем глас. Песната станала многу популарна на корејските табели за време на нејзините концерти во Сеул во 2009.
Список на аеродроми во Германија
Список
Имињата на аеродромот кои се задебелени означуваат дека аеродромот има редовни патнички линии преку комерцијални авиопревозници.
Украинска азбука
Украинската азбука е официјалната азбука што се користи на територијата на Република Украина. Таа е заснована врз кирилицата со мали модифицирања на некои букви за потребите на фонетскиот систем на украинскиот јазик. Азбуката има 33 букви од кои 10 се самогласки, една полусамогласка и останатите се согласки. Карактеристична буква за украинскиот јазик е буквата Ґ. Исто така карактеристично обележје за украинскиот систем на пишување е користење на апостроф (’).
Надворешни врски
Ukrainische Sprache
Кернан
Кернан е средновековна кула во Хелсингборг, Сканија, во јужна Шведска. Тоа е единствениот дел што останал од поголема данска тврдина, која заедно со тврдината Кронборг спроти Ересунд, го контролирале влезот помеѓу Категат и Ересунд и на југ од Балтичкото Море.
Историја
Потеклото на тврдината Хелсингборг е спорно, но данската легенда го наведува нејзиното потекло во владеењето на легендарниот Крал Фрои. Сепак, оваа легенда не е поткрепена со археолошки докази. Дендрохронолошкото датирање покажало дека јадрото било изградено во 1310-те, кога Ерик VI од Данска бил крал на Данска. Се сметала за најважната тврдина во Данска и била составен дел во обезбедувањето контрола над теснецот помеѓу Сканија и Зеланд.
Бил предаден на Шведска заедно со остатокот од Сконланд како дел од Роскилдскиот мировен договор во 1658 година. Тврдината била повторно преземена од данските сили во 1676 година за време на Шведско-бранденбуршката војнаа, а нејзиното заземање се прославило со веење на џиновско знаме на Данска над неа. Ова знаме подоцна било заробено од шведската армија и е зачувано во Воениот музеј во Стокхолм. Тврдината била вратена под шведска контрола со Договорот од Лунд во 1679 година. Шведскиот Карл XI наредил да се урне поголемиот дел од него, плашејќи се дека бил премногу изложен на прикраден напад од Данска. Единственото нешто што било зачувано од замокот било старото средновековно јадро на кулата. Кулата продолжила да служи како знаменитост за превоз преку Ересунд.
Реставрација
Замокот бил обновен почнувајќи од 1893-1894 година, под инструкции на Оскар Фердинанд Трап, шведски стопанственик и инженер (1847-1916). Архитект за реставрацијата бил Јозеф Алфред Хелерстром (1863–1931), градски архитект на Хелсингборг од 1903 до 1928 година. Целта на реставрацијата била да се врати, колку што е можно, изгледот на структурата врз основа на најстарата позната средновековна илустрација. Кренелацијата на зградата датира од овие поправки.
Марко Риси
Марко Риси (роден на 4 јуни 1951 година) е италијански филмски режисер, сценарист, филмски продуцент и кинематографер.
Роден во Милано, тој е син на режисерот Дино Риси. По дипломирањето на Лицео Сциентифицо, Риси отишол на филозофскиот факултет, но по две години ги напуштил студиите. Ја започнал својата кариера како асистент на неговиот вујко, Нело Риси, за Сезона во пеколот (1971), а потоа за режисери како Дучио Тесари, Стено, Алберто Сорди. Соработувал и со некои сценарија за филмови во режија на неговиот татко. Своето режисерско деби го имал во 1977 година, со телевизискиот документарец RAI Белешки за Холивуд. По три прилично успешни комични филмови, од 1987 година киното на Риси се фокусирало на посложени општествени и политички прашања, како воената служба која се гледа како трауматично искуство (Soldati - 365 all'alba), малолетничката деликвенција во и надвор од затвор (Mery per семпер („ Засекогаш Мери “) и Рагаци фуори), падот на летот 870 на Итавија (Ил муро ди Гома), феноменот на групно силување (Ил Бранко) и убиството на новинарот Џанкарло Сиани (Тврдина Апачи Наполи).
Во 1989 година, Риси Мери пер семпер ја освоила Специјалната голема награда на жирито на Светскиот филмски фестивал во Монтреал. За неговиот филм од 1990 година, Рагаци фуори Риси, ја добил наградата Давид ди Донатело за најдобар режисер и Сребрена Осела за најдобра кинематографија на 47. Меѓународен филмски фестивал во Венеција.
NGC 4719
NGC 4719 — спирална галаксија во соѕвездието Ловечки Кучиња, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4719 се споменува и како UGC 7987, MCG 6-28-35, MK 446, IRAS 12477+3325, KUG 1247+334, KARA 553, CGCG 188-24.
Откривање
Објектот е откриен на 3 мај 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4719 е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,5 m/лм2. NGC 4719 има привидни димензии од 1,4' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 50 м 8,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +33° 9' 33"". Положбениот агол на објектот е во износ од 15°.
Други поделби
Проучување на NGC 4719 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 43428. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 108; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2531. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 110.
Никиштане
Никиштане — село во Општина Ѓорче Петров, во околината на градот Скопје.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во северозападниот дел од Скопската Котлина, од десната страна на реката Лепенец, а на територија на Општина Ѓорче Петров. Селото е ридско, на надморска височина од 680 метри. Селото се наоѓа на 15 километри североисточно од градот Скопје.
Атарот зафаќа површина од 12,3 км2. На него преовладуваат пасиштата на површина од 583 хектари, на обработливото земјиште отпаѓаат 274 хектари, а на шумите 215 хектари.
Историја
Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Скопскиот Вилает и имало 42 христијански семејства и 3 вдовици христијани.
Во век, Никиштане било село во Скопската каза на Отоманското Царство.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Никиштане имало 125 жители, од кои 75 Македонци христијани и 50 Турци.
Никиштане во 1961 година броело 618 жители, додека во 1994 година бројот се зголемил на 1.010 жители, исклучиво албанско население.
Пописот од 1991 година не бил одржан во селото Богдево, бидејќи неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, за селото нема податоци.
Според пописот од 2002 година, во селото Никиштане имало 1.114 жители, од кои 1.113 Албанци и 1 останат.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.127 жители, од кои 1.084 Албанци и 43 лица без податоци.
Родови
Никиштани е албанско село.
Според истражувањата од 1948 година, родови во селото:
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Ѓорче Петров, една од десетте градски општини на Град Скопје, која не била променета по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било исто така во рамките на Општина Ѓорче Петров.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Идадија. Селото припаѓало на некогашната општина Ѓорче Петров во периодот од 1955 до 1965 година.
Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Волково, во која покрај селото Кучково, се наоѓале и селата Волково, Грачани, Никиштани и Орман. Општината Волково постоела и во периодот 1950-1952 година.
Избирачко место
Селото е опфатено во склоп на избирачкото место бр. 2584 според Државната изборна комисија, кое е сместено во основното училиште во селото Никиштане.
На локалните избори во 2017 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 916 гласачи.
Иселеништво
Пред да се населат муслиманските Албанци во селото, тоа било населено со православно македонско население. Но Македонците почнале да се иселуваат од селото. Сега се знае за иселеници во Ново Село (Никиштанци или Цветановци) и во селото Бразда (Славковци и Пејковци). Во селото постоел и родот Митреви, чија куќа се знаело каде се наоѓа.
Чапја лажичарка
Чапјата лажичарка или обична лажичарка е птица од потсемејството на лажичарките во рамките на семејството ибиси и лажичарки. Овој вид го има во Македонија.
Опис
Лажичарката достигнува должина до 1 м и тежина од околу 1-1,2 кг. Распонот на крилјата е 115-135 см. Бојата на птицата е бела, а нозете и клунот се црни. На врвот од клунот има една жолта точка. Во сезоната на парење мажјакот има бела пувка на главата. Претежно се тивки, речиси неми, комуницираат повеќе со штракање со клунот, но сепак испуштаат и некакви звуци.
Распространетост
Гнезди во Јужна Европа, поретко во Западна Европа, а исто и во Азија и Северна Африка. Европските лажичарки презимуваат во Централна и Источна Африка, а азиските во Индија и Кина.
Начин на живеење и исхрана
Живее во влажни региони, во колонии од 6 до 160 птици. Претполага мали слатководни или соленоводни басени или бавнотечни реки.
Се храни со мали риби и жаби, ларви на инсекти, црви, ракови, а понекогаш и со водни растенија.
Размножување
Лажичарките гнездат во трската, на дрвјата, но и на гнезда поставени ниско над водата. Обично снесуваат 3 до 6 јајца, кои се излежуваат од двата родитела во тек на 21-25 деноноќија.
Систематика
Истражувањата на митохондриската ДНК на лажичарките укажуваат на тоа дека чапјата лажичарка е сестрински таксон на клада која ги содржи црноклунестата лажичарка и малата лажичарка.
Катета
Кај еден правоаголен триаголник, катетата (од стргрч. ), наречена и крак) е една од страните што го сочинуваат правиот агол. Страната спроти правиот агол е хипотенузата. Кога се споменува хипотенузата, катетите едноставно се нарекуваат „другите две страни“.
Ако катетите на правоаголниот триаголник имаат различни должини, тогаш разликуваме пократка и поголга катета. Соодносот помеѓу должините на катетите ги определува тригонометриските функции тангенс и котангенс на аглите на триаголникот. Кај правоаголниот триаголник, должината на катетата е воедно и геометриската средина помеѓу должината на отсечката што ја сочинува висината до хипотенузата и должината на целата хипотенуза. Според Питагорината теорема, збирот од квадратите на должините на катетите е еднаков на квадратот на должината на хипотенузата.
Гордоста на Раткаеви
Гордоста на Раткаеви е историска хрватска теленовела. Серијата започна со снимање на 10 септември 2007, во загорскиот дворец Милјан и Кумровец, близу местото Бизјак. Хрватската продуцентска куќа Ава Продукција за оваа серија вложи огромна сума на пари, како и преубави локации, и одлична глумска екипа. Дејството на серијата се одвива помеѓу 1938 и 1948 за време на Втората светска војна. Теленовелата во Хрватска премиерно со прикажување започна на 8 октомври 2007, а кај нас премиерно со прикажување на 12 ноември 2007 год. на Канал 5 Телевизија.
Синопсис
Историска ТВ- новела направена во 180 епизоди. Приказната на серијата се одвива во најтурбулентните периоди на хрватската и југословенската историја, во периодот од 1938. до 1948. година, а ги следи животите на едно благородничко хрватско семејство, од неговото предвоено воздигање, па сè до после Втората светска војна, за време на која дојде до промена на државното уредување, пропаѓање на благородништвото и корените промена на сите дотогаш воспоставени општествени вредности. Во фокусот на настаните се наоѓа грофовската фамилија Раткај и нејзиниот живот во семејниот круг. Гроф Карло Раткај, успешен хрватски индустријалец, а подоцна и политичар, сопственик е на водечката фабрика за слатки во Кралството Југославија и само навидум е главата на семејството. Вистинска господарка е неговата мајка, грофицата Антонија, единствениот преживеан претставник на вистинското хрватско благородништво. Нејзините внуци, Бела и Крсто прелесно се носат со забрзаните промени кои ги носат политичките ветрови на Европа, додека нивната мајка, младата грофица Вероника во сето тоа не се снаоѓа. Приказната започнува со нивната преселба од Загреб на семејниот имот во околината на Бизјак, и повторната средба со Јосип Јуриќ, познат произведувач на алкохолни пијалаци, со кој Вероника во младоста била свршена, но нивната венчавка засекогаш ја одложила Првата светска војна во која Јосип е прогласен за мртов. Вечниот судир на семејствата Раткај и Јуриќ, предметот на кој се темели оваа приказна: љубомора, завист, различната имотна состојба, општествената положба и недозволената љубов меѓу младиот наследник Крсто Раткај и убавата ќерка на Јосип, Хелена, во која освен родителите се заплеткува и судбината. Многубројните ликови се вовлекуваат во животите членовите на овие две семејства и темелно и неповратно ги менува, засилувајќи ги или уништувајќи ги. Лажни пријатели, деловни партнери, офицери, шпиони, свештеници, љубовници, политички противници и лихвари се само некои од нив. Контактите меѓу ликовите се остваруваат на релација село – град (Бизјак – Загреб), со што јасно се прикажуваат културолошките и идеолошките разлики меѓу граѓанството и селаните, богатите и сиромашните, благородниците и работниците, војската и цивилите, усташите и комунистите, верниците и атеистите, сè до дека воспоставениот комунистички режим со декрет не воведе целосна еднаквост. Нашите бројни ликови низ серијата се обидуваат да се носат со сите овие радикални промени кои им ги носи едно тешко и непредвидливо време на политички и воени превривања.
Дејвид Бом
Дејвид Џозеф Бом (David Joseph Bohm) ( – ) бил американски квантен физичар кој има дадено значајни придонеси на полето на теоретската физика, филозофијата и невропсихологијата, а работел и на прочуениот Проект Менхетен.
Истражувања
Интересот на Бом за науката и начинот на кој функционираат нештата се појавил рано. Како момче, додека живеел во Пенсилванија, конструирал чајник што не капе, а татко му, деловен човек, го убедувал да се обиде да заработи на таа идеја. Но, откако Бом сфатил дека првиот чекор во претприемништвото било да оди од врата на врата и преку анкета да го испита својот изум на пазарот, се откажал од бизнисот.
Но, не се откажал од науката. Во 1930-те години, на колеџот Пенсилванија Стејт се сретнал со квантната физика. Откритијата што се крие во срцето на атомот и камелеонската способност на електронот толку многу го восхитиле Бом, што целиот натамошен живот го посветил на проучување на квантите.
Во лабораторијата за зрачење на Беркли, Бом го започнал она што подоцна ќе стане негов пресвртнички труд за плазмите (плазма - гас кој содржи висока концентрација на електрони и позитивни јони). Бом открил дека електроните откако еднаш се наоѓале во плазмата, престануваат да се однесуваат како единки, и дека почнуваат да се однесуваат како да се дел од поголема меѓусебно поврзана целина, т.е. голем број на електрони произведувале ефекти што се изненадувачки добро коориднирани. Бом изјавил дека имал чувство дека плазмата, т.е. електронското море, е како некоја амеба, е „жива“.
Во 1947 година, Бом станува професор асистент на универзитетот Принстон. После три години предавање на Принстон, решил да напише учебник (објавен во 1951 година), но не бил сосема задоволен од него, па примероци им испратил на Нилс Бор и на Ајнштајн, со молба да дадат свое мислење. Од Бор не добил одговор, а Ајнштајн предложил да се сретнат и во живо да поразговараат на темата. После разговорите со Ајнштајн, Бом се впуштил во нови ексерименти. Така дошол до откритие дека постои претпоставено ново поле на субквантно ниво, кое го нарекол квантен потенцијал, и ја поставил теоријата дека ова поле, како и гравитацијата, го има низ целиот универзум. Својата алтернативна интерпретација на квантната теорија ја објавил во 1952 година.
Проект Менхетен
Главна статија: Проект Менхетен
За време на Втората светска војна, проектот Менхетен ги мобилизирал повеќето физичари од Беркли, со цел да се произведе првата атомска бомба. Роберт Опенхајмер го повикал Бом да се придружи во тимот на тајната лабораторија Лос Аламос (формирана во 1942 година заради дизајнирање на атомската бомба), но генералот Лесли Грувс не го одобрил приемот на Бом.
Така, Бом останал на Беркли, предавал физика, и го завршил својот докторат во 1943 година, под менторство на Опенхајмер. Пресметките на Бом во врска со протоните и деутроните биле многу корисни за проектот Менхетен, па така Опенхајмер ги употребил при создавање на бомбата, фрлена во Хирошима, во 1945 година.
Причинско-последични врски
Во својата книга од 1957 година, „Каузалноста и случајноста во квантната физика“, Бом прикажал дека науката е премногу ограничена во проценките на новите идеи. Според него, еден одреден ефект нема само една или неколку причини, туку има неограничен број причини. Познат е примерот со причината за смртта на Абрахам Линколн. Според Бом, причина за смртта на Линколн не е само куршумот што го погодил, туку целата низа на настани кои довеле до производство на пушката, факторите кои ја побудиле желбата на убиецот да пука во него, и така натаму. Бом сметал дека луѓето во поголемиот дел од животот ја занемаруваат редицата од причини кои носат одреден ефект, но сметал дека тоа занемарување е недозволиво за научниците.
Периодот во Англија
Во 1951 година, Бом бил повикан да сведочи против Роберт Опенхајмер, обвинет како комунист од страна на сенаторот Џозеф МекКарти. Откако Бом одбил да сведочи, добил отказ во Принстон, без можност повтoрно да се вработи во САД. Најпрво заминал за Бразил, а оттаму за Лондон, каде почнал да работи на универзитетот во Бристол. Таму заедно со својот студент истражувач, Јакир Ахаронов, откриле дека под одредени околности, електронот може да „чувствува“ присутност на магнетно поле, појава денес позната под името Ахоронов-Бомов ефект. Овој ефект денес е потврден во бројни експерименти, иако повремено во научните списанија се појавуваат статии во кои се тврди дека тој не постои.
Холографскиот модел на универзумот
Едно од тврдењата на Бом кое најмногу зачудува е дека опипливата стварност на нашето секојдневие е еден вид илузија, налик на холографска слика. Бом смета дека она што ги создава сите предмети и појави во нашиот физички свет е речиси исто како што парчето холографски филм го создава холограмот. Тоа подлабоко ниво Бом го нарекува имплицитен или „завиен“ ред, а нашето ниво на постоење експлицитен или „одвиен“ ред. Постојаната измена меѓу овие два реда објаснува како честичките, како што е електронот, може да ја менуваат формата од еден вид во друг. Објаснува и како може квантот да се манифестира и како честичка и како бран. А бидејќи изразот холограм се однесува на нешто статично и не ја опишува постојаната активна природа на универзумот, Бом универзумот го опишува не како холограм, туку како „холодвижење“.
Реакција од кругот на физичарите
Повеќето физичари се скептични кон идеите на Бом, па сепак интелигенцијата на Бом сите ја почитуваат. Меѓу физичарите кои се наклонети кон идеите на Бом спаѓаат и имињата како: Роџер Пенроус, творецот на современата теорија за црните дупки, Бернард д`Еспањат, еден од водечките светски авторитети од областа на квантната физика, како и Брајан Џозефсон, добитникот на Нобелова награда за физика во 1973 година. Џозефсон смета дека имплицитниот ред на Бом еден ден може да доведе до воведување на Бога или Умот во научниот систем, што е идеја која Џозефсон ја поддржува.
Ингелебен
Ингелебен (Ingeleben) — село и поранешна општина во округот Хелмштет, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Од 1 ноември 2016 година е дел од општината Зелинген.
Дињ ле Бен
Дињ ле Бен (порано само Дињ (Digne-les-Bains; Dinha (dei Banhs) или Digno) — град и општина во Франција, административен центар (префектура) на департманот Горнопровансалски Алпи.
Географија
Низ градот тече реката Блеона. Течејќи југозападно, реката образува дел од североисточната и југозападната граница на општината.
Морани
Морани — село во Општина Студеничани, во областа Торбешија, во околината на градот Скопје.
Географија и местоположба
Селото Морани се наоѓа во источниот дел на Скопската Котлина, во подножјето на планината Китка која е дел од масивот Мокра Планина. Морани е сместено во дол на преминот помеѓу рамничарскиот и ридскиот предел на надморска височина од 310 метри. Од градот Скопје е оддалечно 19 километри. Селото е веднаш од десната страна на регионалниот пат Драчево - Зелениково. Низ Морани тече Моранскиот Поток (Моранска Речица) кој е десна притока на реката Вардар. Непосредно северно и североисточно од Морани од десната страна на патот кон Орешани и Зелениково се изградени голем број на викендички и вили за одмор на граѓани од Скопје. Атарот на селото Морани зафаќа површина од 14,6 км2, од кои 738 хектари се обработливо земјиште, 348 хектари зафаќаат шумите, а на пасиштата отпаѓаат 280 хектари.
Историја
Селото Морани е доста стара населба во Скопско. Првите пишани податоци за Морани се среќаваат во XIII век, односно време на владеењето на бугарскиот цар Асен во 1230 - 1241 година, кога просевастот Прибо ја изградил ќелијата посветена на Света Петка во местото наречено  Тморане . Во 1258 година, кралот Урош, селото Тморане го подарил на манастирот во Хиландар, а веќе следната година во 1259 византиската власт ги одзела ќелијата Св. Петка и селото Тморане од власта на манастирот. Потоа во 1300 година царот Милутин, ќелијата Св. Петка со лозја, ораници и голем земјиштен посед во кој спаѓале селота Тморане и Ворошах (денешно Орешани) повторно ги подарил на манастирот во Хиландар. За време на отоманското владеење, селото Морани било чифчиско село населено исклучиво со православни Македонци. Сопственици на беговите биле муслимани (Турци) кои живееле во Скопје, а запаметени се извесни Рушид-ага, Едип Теко, Афус Исен и Селим-ага кои поседувале околу 300 до 500 „шиници“ земја. Од почетокот на XIX век во селото започнуваат да се доселуваат Албанци кои од северна Албанија најпрвин се доселиле во повисоките околни планински села на Китка. Поради тешките услови за живот и несигурноста кон крајот на XIX век Македонците започнале да се иселуваат во соседните поголеми македонски села и градот Скопје, при што до крајот на отоманското владеење во 1912 година во Морани веќе немало Македонци. Дел од тоа старо македонско население кое живеело во Морани пред и во текот на XIX век се следните иселени македонски родови: Морчани и Амаловци (Боцевци) во соседното Драчево, Грнчаровци во соседното Орешани, Пулевци во с. Петровец, Чачанковци во с. Ќојлија. По заминувањето на отоманската власт во селото Морани повторно се населиле Македонци кои живеат сè до денес, а биле населени и околу 30 семејства Срби кои биле протерани од бугарските власти во 1941 година.
Во век, селото било дел од Скопската каза во Отоманското Царство.
Стопанство
Населението во Морани претежно се занимава со земјоделство, односно со одгледување на житни култури (пченица и јачмен), тутун, градинарски култури (домат, пиперка, марула) и овоштарство. Од сточарството застапени се краварството, козарството и живинарството. Во непосредна близина на селото Морани се наоѓаат фабриката за природни сокови „Фруктал“, млекарницата „Маско“, а постојат и повеќе занаетчиски работилници, авто-сервиси и перални, како и помали производствени погони за мебел и голема хала за авто-делови и бела техника. На влезот на селото работи и приватна здравствена амбуланта.
Население
Селото Морани бележи постојан пораст на бројот на своите жители: во 1961 година имало 879 жители (76 Македонци, 375 Албанци, 281 Турчин, 25 Срби, 122 неопределени), а во 1994 бројот се зголемил на 1.287 жители (11 Македонци, 1.079 Албанци, 122 Роми, 73 Турци).
На пописот од 2002 година, селото имало 1.715 жители, од кои 58 Македонци, 1.528 Албанци, 40 Турци, 71 Ром, 9 Срби и 9 останати.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2.595 жители, од кои 78 Македонци, 2.396 Албанци, 6 Турци, 46 Роми, 8 Срби, 3 останати и 58 лица без податоци.
Иселеништво
Кон крајот на XIX век дотогашното македонско население се иселило во скопските села Драчево, Орешани, Петровец и Ќојлија. За време на Првата светска војна од Морани се иселиле 64 албански семејства во Турција, а родот Пурелер целосно се иселеил во градот Скопје. Во 1941 година бугарските власти иселиле околу 30 доселенички српски семејства - колонисти.
Споменик на Гоце Делчев (плоштад Македонија)
Споменикот на Гоце Делчев се наоѓа на плоштадот Македонија во Скопје, Македонија. Споменикот бил најавен како дел од т.н. проект Скопје 2014 и официјално бил поставен на почетокот од мај 2011 година.
Споменикот е сместен покрај Камениот мост, на десниот брег од реката Вардар, а Гоце Делчев е претставен како учител. Веднаш од овој споменик, се наоѓа и Даме Груев.
Даме Груев и Гоце Делчев се првите монументални споменици поставени во рамките на проектот „Скопје 2014“. Спомениците, меѓу првите излеани во леарницата „Фердиндо Маринели“ од Фиренца, со помош на камиони и со обезбедување биле транспортирани до плоштадот.
1057 п.н.е.
1057 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1057. година пред новата ера, 57. од вториот милениум п.н.е., 57. од 11 век п.н.е. и осма од 1050-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4451 и 4452 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3693 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2703 и 2704 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 304 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1057 година се протега во 1579 и 1580, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1639 и 1640 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 514 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1730 и 1729 исламска година пред хиџра.
Црвен пипер
Црвен пипер — зачин кој се добива со мелење или дробење на исушени црвени пиперки. Заедно со повеќето традиционални вкусови - сол и шеќер, ова е најчестиот зачин на кулинарски задоволства низ светот. Имињата на зачините на различни јазици се разликуваат, но означуваат ист вид на зачини добиени од пиперки (бибер).
Црвениот пипер им дава на јадењата своја специфична слатка арома, која е целосно ослободена со топлинска обработка. Јадењата приготвени со црвен пипер го засилуваат лачењето на плувачката со што се олеснува пробавата на јагленихидрати. Ги потикнува различните излачувања во пробавен систем така да и тешко сварливата храна је прави полесна за организмот. Црвениот пипер генерално го има во два вида според вкусот - лут и благ.
Иако црвениот пипер честопати е поврзан со унгарската кујна, црвениот пипер води потелко од Новиот Свет и подоцна бил пренесен во Стариот Свет. Со потекло од Мексико, црвениот пипер бил донесен во Шпанија во 16 век.
Трговијата со црвениот пипер се проширила од Пиринејскиот Полуостров во Африка и Азија, и на крајот стигнал до Средна Европа преку Балканот, а потоа под османлиска власт, што го објаснува унгарското потекло на англискиот термин. На шпански, црвениот пипер е познат како pimentón од 16 век, кога станал типична состојка во кујната во западна Екстремадура. И покрај своето присуство во Средна Европа од почетокот на османлиските освојувања, таа не станала популарни во Унгарија до крајот на 19 век.
Ласес Биргита
Ласес Биргита (починала во 1550 година) била наводна шведска вештерка. Таа била првата жена погубена поради магија во Шведска.
Во април 1550 година, Ласес Биргита, што значи „Биргита, сопругата на Ласе“, од Алгуцрум во Оланд, им признала на судскиот извршител и на секретарот на замокот Калмар дека се обидела да разбуди мртов човек на гробиштата Кастлоса на полноќ.
По судењето на Биргита, шведскиот лов на вештерки останал повеќе или помалку неактивен до 1590-тите, а вистинската хаварија со вештерките била не се случила сè до 1668 година. Последната личност која била погубена поради волшебство во Шведска била Ана Ериксдотер.
Фотохемиски процеси
Во рецепторните клетки на окото постојат хемискии материи кои под влијание на светлосната енергија се разградуваат и притоа создаваат нервен импулс, што по нервен пат се носи во централниот дел на анализаторот за гледање во кората на големиот мозок. Во стапчињата е присутен пигментот родопсин, а во чунчињата јодопсин. Во составот на двата пигмента влгува коротиноиден пигмент ретинен(алдехидна форма на витаминот А). Родопсинот се состои од ретинен и скотопсин, а јодопоинот од ретинен и опсин. На светло, под влијание на светлосните зраци родопсинот се разлага на ретинен и скотопсин а во темнина тој се ресинтетизира од скотопсинот и ретиненот. Ретиненот се добива од витаминот А, по пат на ензиматско дејствување. Доколку во организмот недостасува витаминот А, тогаш ресинтезата на родопсинот се нарушува, што доведува до појава позната како кокошкино слепило. Кај вакви луѓе гледањето во приквечерина е силно намално. Јодопсинот исто така се разрушува под влијание на светлоста и повторно се синтетизира во текот на ноќта. Рапаѓањето на јодопсинот во споредба со родопсинот е 4 пати побавна. За пренесување на импулсите во ретината одговорни се следниве клетки: биполарни, хоризонтални, амакрини и ганлиски.