cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Биокапацитет
Примени на биокапацитетот
Зголемувањето на глобалното население може да резултира со намалување на биокапацитетот. Ова обично се должи на фактот што ресурсите на Земјата луѓето треба да ги делат; затоа, остануваат малку ресурси за снабдување на зголемената побарувачка на зголемената популација. Во моментов, ова прашање може да се реши со аутсорсинг. Сепак, ресурсите ќе ги снема поради зголемените барања и како резултат на тоа, може да настане колапс на екосистемот како последица на таквите активности. Кога еколошкиот отпечаток станува поголем од биокапацитетот на населението, постои сомневање за дефицит на биокапацитет. „Глобален биокапацитет“ е термин кој понекогаш се користи за да се опише вкупниот капацитет на екосистемот да поддржува различни континуирани активности и промени. Кога еколошкиот отпечаток на населението го надминува биокапацитетот на средината во која тоа живее, ова се нарекува „дефицит на биокапацитет“. Таквиот дефицит поттекнува од три извори: прекумерна употреба на сопствените екосистеми („пречекорување“), нето увоз или користење на глобалните заеднички работи. Најновите податоци од Global Footprint Network сугерираат дека човештвото искористило еквивалентност од 1,7 Земји во 2016 година. Доминантниот фактор на глобалното еколошко пречекорување доаѓа од емисиите на јаглерод диоксид што произлегуваат од согорувањето на фосилните горива. Дополнителните стресови од стакленички гасови, климатските промени и закиселувањето на океаните исто така можат да го влошат проблемот. Во однос на дефиницијата за биокапацитетот: 1.7 Земји значи дека обновливите извори се ликвидираат затоа што се трошат побрзо отколку што ресурсите можат да се регенерираат. Затоа, ќе биде потребна една година и осум месеци за ресурсите што човештвото ги искористи за една година да можат повторно да се регенерираат, вклучувајќи ја и апсорпциатја на целиот отпад што го создаваме. Така, наместо да користиме ресурси во вредност од една година годишно, ние годишно трошиме ресурси кои треба да ни траат една година и осум месеци.
Дополнително, ако оваа состојба се влоши, ќе се постави еколошки резерват на области за да се зачуваат нивните екосистеми. Свеста за нашите ресурси кои се исцрпуваат ги вклучува земјоделското земјиште, шумските ресурси и пасиштата. Затоа, биокапацитетот што се користи во корелација со еколошкиот отпечаток може да покаже дали одредена популација, регион, земја или дел од светот живее со средствата на нивниот капитал. Последователно, проучувањето на биокапацитетот и еколошкиот отпечаток е познато како Анализа на еколошки отпечаток (EFA).
Врз биокапацитетот влијае и технологијата што се користи во текот на годината. Технологијата значително влијае на понудата и побарувачката на ресурси, што пак влијае на биокапацитетот. Оттука, она што се смета за „корисно“ може да се менува од година во година..
Покрај ова, еколозите создадоа калкулатори за еколошки отпечаток за едно лице(и) за да утврдат дали тие опфаќаат повеќе од она што е достапно за нив во нивната популација. Следствено, резултатите од биокапацитетот ќе се применат на нивниот еколошки отпечаток за да се утврди колку тие можат да придонесат или одземат од одржливиот развој.
Надворешни врски
Видеа
Рецензирани статии
Податоци
Дроб (појаснување)
Дроб може да се однесува на:
Ној Дархау
Местоположба
Ној Дархау се наоѓа на левиот брег на реката Елба, околу 15 километри низводно од Хицакер и 12 километри низводно од Блекеде. Местото се наоѓа околу 35 километри источно од градот Линебург. Директно спроти Ној Дархау, на десниот брег на реката Елба, се наоѓа селото Дархау (во општината Амт Нојхаус, округ Линебург).
Општината се наоѓа во Природниот парк Елбхеен-Вендланд и делумно во Биосферниот резерват Долносаксонска Елбталауе. Низ општината тече Миленбах, кој се влева во Елба.
Општински единици
Општината Ној Дархау се состои од следниве девет места:
Исто така, постои имотот Дарцауер Миле.
Методика
Методика (од грчките зборови μεϑοδική (τέχνη) methodikḗ (téchnē) „Уметност на планираната постапка“) — во филозофијата на науката е севкупноста од сите научни „патишта“ со кои се стигнува до одредена цел; според ова, методиката е наука за постапките на една наука. Како составна дисциплина на една наука, методиката исто така претставува учење за методите на поучување и настава кои се користат во оваа наука.
Воопштено, поимот “методика” го опишува утврдениот начин на постапување. Поимот “методика” се користи во литературата (особено педагошка) во германското јазично подрачје, а се употребува и во македонското јазично подрачје, особено на наставничките факултети, каде методиката се изучува како еден од предметите кои ги подготвува идните наставници за одржување настава по предметот кој го студираат.
Париз-Рубе 2019
Париз-Рубе 2019 — 117. издание на велосипедската еднодневна трка Париз-Рубе, која се одржала на 14 април како шеснаесетти настан во сезоната на Светската турнеја.
Глобален хектар
Глобалниот хектар (gha) е мерна единица за еколошкиот отпечаток на луѓето или човекови активности и биокапацитетот на Земјата или нејзините региони. Еден глобален хектар е светската годишна количина на биолошко производство за човечка употреба и асимилација на човечкиот отпад, по хектар на биолошки продуктивно земјиште и рибарство.
Тој го мери производството и потрошувачката на различни производи. Започнува со вкупното биолошко производство и асимилација на отпадот во светот, вклучувајќи ги културите, шумите (и производството на дрво и апсорпцијата на CO2), пасењето и риболовот. Вкупниот износ на овие видови производство, пондериран според богатството на земјиштето што го користат, се дели со бројот на искористени хектари. Биолошки продуктивните области вклучуваат: земјоделски површини, шуми и риболовни површини, а не вклучуваат пустини, ледници и отворен океан.
„Глобални хектари по лице“ се однесува на количината на производство и асимилација на отпад по лице на планетата. Во 2012 година имаше приближно 12,2 милијарди глобални хектари производство и асимилација на отпад, што е во просек 1,7 глобални хектари по лице. Потрошувачката изнесуваше 20,1 милијарди глобални хектари или 2,8 глобални хектари по лице, што значи дека било потрошено околу 65% повеќе отколку што било произведено. Ова е можно бидејќи насекаде низ светот постојат природни резерви кои функционираат како резервна храна, материјал и енергија, иако само за релативно краток временски период. Поради брзиот раст на населението, овие резерви се исцрпуваат со постојано растечко темпо.
Дроб-сарма
Дроб-сарма – вид јадење со ориз и јагнешки дропчиња. Традиционално, најмногу се спрема за велигденските празници.
Рецепт
Се варат 2-3 лажици ориз и се остава истиот да се излади. 2-3 главици кромид ситно се сечкаат и се пропржуваат заедно со 1 кг јагнешки дроб десетина минути. Се додава сол, црн пипер и магдонос. Се трга настрана да се излади и се меша со сварениот ориз и едно јајце. Со овој материјал се полнат јагнешките кошулки и се замотуваат во сарми. Сармите се редат во огноотпорна тава за печење која се полни со вода до половина од висината на сармите. Се пече на 200оС додека испари водата. Две јајца се мешаат со една чаша јогурт и со смесата се потураат сармите. Се пече уште десетина минути.
Глобален хектар
Примена
Глобалниот хектар е корисна мерка за биокапацитет бидејќи може да ги претвори работите како што се барањата за човечка исхрана во обични единици, кои ќе можат да покажат колку луѓе може да издржи одреден регион на земјата, земајќи ги предвид актуелните технологии и земјоделски методи. Може да се користи како начин за одредување на релативната носивост на земјата.
Различни хектари земјиште можат да обезбедат различни количини на глобални хектари. На пример, хектар бујна површина со високи нивоа на врнежи би претставувала поголема вредност во глобални хектари отколку хектар пустина.
Може да се користи и за да се покаже дека консумирањето различна храна може да ја зголеми способноста на Земјата да поддржува поголеми популации. За илустрација, производството на месо генерално бара повеќе земја и енергија отколку што го бара производството на зеленчук; одржувањето на диета базирана на месо бара помала населеност на планетата.
Еквиваленти на глобалниот хектар
Во просек, глобален хектар може да се спореди со површина од стандарден хектар. Хектар (ha) е единица површина еднаква на 10,000 метри квадратни, 0,01 квадратни километри, 0,00386102 квадратни милји или еден квадратен хектметар (100 метри квадратни).
Глобална мрежа за отпечаток
World map of countries by ecological deficit (2013).svg) минус нејзиниот еколошки отпечаток по лице (исто така во глобални хектари). Податоци од 2013 година.
Глобалната мрежа за отпечаток (Global Footprint Network) била основана во 2003 година и претставува независен тинк-тенк првично со седиште во САД, Белгија и Швајцарија. Таа била основана како добротворна непрофитна организација во секоја од трите земји. Нејзината цел е да развие и промовира алатки за унапредување на одржливоста, вклучувајќи ги еколошкиот отпечаток и биокапацитетот, кои го мерат количеството ресурси што ги користиме и количеството што го имаме. Овие алатки имаат за цел да ги доведат еколошките граници во центарот на почитичкото одлучување.
Цели
Целта на Глобалната мрежа за отпечаток е да создаде иднина во која сите луѓе ќе можат да живеат добро, земајќи ги предвид ресурсите на планетата Земја. Седиштето на организацијата е во Оукленд, Калифорнија. Мрежата обединува над 70 партнерски организации, вклучувајќи ги Светскиот фонд за природа, ICLEI, Bank Sarasin, The Pictet Group, New Economics Foundation, Pronatura México, и Агенцијата за животна средина на Абу Даби.
Национална пресметка на отпечаток и биокапацитет
Секоја година, Глобалната мрежа за отпечаток произведува ново издание на своите Национални пресметки за отпечаток и биокапацитет, кои го пресметуваат еколошкиот отпечаток и биокапацитетот на повеќе од 200 земји и територии од 1961 година до денес. Врз основа на повеќе од 15.000 видови податоци по земја годишно, овие извешати се користат за да се влијае на политиката во повеќе од десетина земји, вклучувајќи ги Еквадор, Франција, Германија, Јапонија, Кореја, Филипините, Русија, Швајцарија и Обединетите Арапски Емирати. Од 2019 година, Националните пресметки за отпечаток и биокапацитет се произведуваат во соработка помеѓу Глобалната мрежа за отпечаток, Универзитетот Јорк, и Footprint Data Foundation.
Изданието на Националните пресметки за отпечаток и биокапацитет за 2022 година го опфаќа периодот од 1961-2018 година (најнови достапни податоци на ОН) и инкорпорира податоци од Организацијата за храна и земјоделство, базата на податоци на ОН Comtrade, Меѓународната агенција за енергија и над 20 други извори.
Истражувач на еколошки отпечаток
Во април 2017 година, Глобалната мрежа за отпечаток го лансираше Ecological Footprint Explorer, платформа за отворени податоци за Националните пресметки за отпечаток и биокапацитет. Веб-страницата обезбедува резултати за еколошки отпечаток на повеќе од 200 земји и територии и ги охрабрува истражувачите, аналитичарите и носителите на одлуки да визуелизираат и преземаат податоци.
Основање
Во 2003 година, д-р Матис Вакернагел и Сузан Барнс ја основаа Глобалната мрежа за отпечаток, меѓународна аналитички центар со седиште во Оукланд, Калифорнија, со канцеларии во Женева и Брисел. Вакернагел доби почесен докторат во декември 2007 година од Бернскиот универзитет во Швајцарија.
Сукулент
Во ботаниката, сулулентните растенија, исто така познати како сукуленти, се растенија со делови што се задебелени i месести, обично за да ја задржат водата во сушни климатски и почвени услови. Зборот сулулент потекнува од латинскиот збор sucus, што значи „сок“ или „сок“.
Сукулентите може да складираат вода во различни структури, како што се лисја и стебла. Содржината на вода во некои сукулентни органи може да достигне до 90-95%, како што се Glottiphyllum semicyllindricum и Mesembryanthemum barkleyii. Некои дефиниции вклучуваат и корени, така што геофитите кои преживуваат неповолни периоди со умирање назад во подземните органи за складирање може да се сметаат за сукуленти. Живеалиштата на овие растенија кои ја зачувуваат водата често се во области со високи температури и ниски врнежи, како што се пустините, но сукулентите може да се најдат дури и во алпските екосистеми кои растат во карпеста почва. Сукулентите се одликуваат со нивната способност да напредуваат на ограничени извори на вода, како што се магла и роса, што ги прави подготвени да преживеат во екосистем кој содржи оскудни извори на вода.
Сукулентите не се таксономска категорија, бидејќи поимот ги опишува само атрибутите на одреден вид; некои видови во родот (како млечки (Euphorbia) spp.) или семејството (како Asphodelaceae) може да бидат сукулентни, додека други се помалку или воопшто не. Многу растителни семејства имаат повеќе сукулентни видови кои се наоѓаат во нив (повеќе од 25 семејства на растенија). Во некои семејства, како што се Aizoaceae, кактуси и Crassulaceae, повеќето видови се сукуленти. Во хортикултурната употреба, поимот понекогаш е користен на начин што ги исклучува растенијата што ботаничарите би ги сметале за сукуленти, како што се кактусите. Сукулентите често се одгледуваат како украсни растенија поради нивниот впечатлив и необичен изглед, како и нивната способност да напредуваат со релативно минимална грижа.
Дефиниција
По дефиниција, сукулентите се растенија отпорни на суша во кои лисјата, стеблото или корените се месести со развојот на ткивата што складира вода. Други извори ги исклучуваат корените како во дефиницијата „растение со дебели i месести стебла и/или листови, приспособени на суви средини“. Разликата влијае на односот помеѓу сукулентите и „геофитите“ – растенија кои преживуваат неповолни сезони како пупка за презимување на подземен орган. Подземните органи, како што се луковиците, ризоми и грутки, често се месести со ткива што складираат вода. Така, ако корените се вклучени во дефиницијата, многу геофити би биле класифицирани како сукуленти. Растенијата приспособени да живеат во суви средини, како што се сукулентите, се нарекуваат ксерофити. Сепак, не сите ксерофити се сукуленти, бидејќи постојат и други начини на прилагодување на недостигот на вода, на пример, со развивање на мали листови кои може да се навиваат или да имаат кожести наместо сочни листови. Ниту, пак, сите сукуленти се ксерофити, бидејќи растенијата како Crassula helmsii се и сукулентни и водни. Некои кои одгледуваат сукуленти како хоби може да го користат поимот на поинаков начин од ботаничарите. Во хортикултурната употреба, поимот „сукулент“ редовно ги исклучува кактусите. На пример, тритомниот Прирачник за сукулентни растенија на Јакобсен не вклучува кактуси. Многу книги кои го покриваат одгледувањето на овие растенија вклучуваат „кактуси и сукуленти“ како наслов или дел од насловот. Меѓутоа, во ботаничката терминологија, кактусите се сукуленти, но не и обратно бидејќи многу сукулентни растенија не се кактуси. Кактусите образуваат монофилетна група и освен еден вид се домородни само во Новиот свет (Америка), но низ паралелна еволуција слични растенија од сосема различни семејства како Apocynaceae еволуирале во Стариот свет.
Градинарите често ги следат комерцијалните конвенции и може да исклучат други групи на растенија како што се бромелијадите, кои научно се сметаат за сукуленти. Практичната градинарска дефиниција стана „сукулентно растение е секое пустинско растение што колекционерот сака да го одгледува“, без никакво разгледување на научните класификации. Комерцијалните презентации на „сукулентни“ растенија ќе ги претстават оние што клиентите најчесто ги идентификуваат како такви. Растенијата понудени комерцијално тогаш како „сукуленти“ (како што се чувар куќа), поретко ќе вклучуваат геофити (во кои задебелениот орган за складирање е целосно под земја), но ќе вклучуваат растенија со задебелување на стебло, што е задебелено над почвата, на ниво на почвата, образувано од стебло, корен или и двете.
Изглед
Складирањето вода често им дава на сукулентните растенија позадебелен или помесест изглед за разлика од другите растенија. Покрај задржувањето на вода, сукулентните растенија имаат и други одлики за заштеда на вода. Тие може да вклучуваат:
Живеалиште
Освен на Антарктикот, сукулентите можат да бидат најдени на секој континент. Според Светскиот фонд за дивиот свет, Јужна Африка е дом на околу една третина од сите сукулентни видови, од кои повеќето живеат во сукулентниот биом Кару. Иако често се смета дека повеќето сукуленти доаѓаат од суви области како што се степите, полупустините и пустините, најсувите области во светот не создаваат соодветни живеалишта за сукулентите, главно поради тешкотијата што таквите ниски растечки растенија или садници би морале да напредуваат. во средини каде што лесно може да бидат покриени со песок. Австралија, најсувиот населен континент во светот, е домаќин на многу малку домашни сукуленти поради честите и долготрајни суши. Дури и Африка, континентот со најмногу автохтони сукуленти, не е домаќин на многу од растенијата во нејзините најсуви региони. Сепак, иако сукулентите не можат да растат во овие најтешки услови, тие се способни да растат во услови кои не се населени за други растенија. Всушност, многу сукуленти можат да напредуваат во суви услови, а некои се способни да издржат и до две години без вода во зависност од нивната околина и прилагодувањата. Повремено, сукулентите може да се појават како епифити, кои растат на други растенија со ограничен или никаков контакт со почвата и се зависни од нивната способност да складираат вода и да добиваат хранливи материи со други средства; се гледа во родот Tillandsia. Сукулентите се јавуваат и како жители на морските брегови и сувите езера, кои се изложени на високи нивоа на растворени минерали кои се смртоносни за многу други растителни видови. Калифорнија е дом на близу сто сукулентни видови кои се родени во државата, многу од нив живеат во крајбрежни средини. Сукулентите во саксии можат да растат во повеќето затворени средини со минимална грижа.
Зачувување
Во Јужна Африка, на неколку видови им се заканува истребување поради собирање од дивината за црниот пазар и активностите поврзани со рударството. Растенијата главно се продаваат на собирачи во азиските земји, каде што има голема побарувачка за нив. Нелегално е од 1974 година да бидат поседувани заштитени сукуленти како што е Conophytum без одобрение во Западен Кејп и Северен Кејп, двете јужноафрикански покраини каде што тие растат.
Семејства и родови
Постојат околу шеесет различни семејствана растенија кои содржат сукуленти. Редовите на растенијата, семејствата и родовите во кои се среќаваат сукулентните видови се наведени подолу.
Ред Alismatales
Ред Apiales
Ред Arecales (исто така наречен Principes)
Ред Asparagales
Ред Asterales
Ред Brassicales
Ред Caryophyllales
Хотелиерство
Потекло на поимот
Потекнува од латински хосети, што значи „домаќин“, „гостин“ или „странец“. Хосс е домаќин на водителка, што значи „странец“ или „непријател“. Според метонимијата, латинскиот збор „болница“ значи куќа за гости, гостилница. Хоспис / хостис е коренот на англиските зборови домаќини, угостителство, хотел и хотел.
Персија
Првите угостителски објекти се појавиле во Персија, Иранското плато. Тие биле караван-сараји и ханови. Ханосите биле подигнати на патиштата во непосредна близина на местото каде што имало вода за пиење. Главните корисници на услуги за сместување, храна и пијалаци во овие објекти биле трговците, кои во античко време биле врската помеѓу античка Индија и античките народи во јужна Европа. .
Римското Царство
За време на Римското Царство, кога биле изградени првите патишта и основните градови, трговците и другите богати патници патувале во различни делови на земјата. Ископувањата на Херкуланеум и Помпеја покажувале дека во оваа клима, пред повеќе од две илјади години, имало различни угостителски објекти. На римските патишта прво се појавиле едноставни терминали, каде само еден можело да ја помине ноќта, додека пак патниците со себе ја носеле својата храна и пијалак. Подоцна, во овие терминали биле додадени посебни простории каде што може да се добие храна и пијалак. Исто така, покрај нив се појавиле штали. Овие угостителски објекти имаа различни имиња, како што се: mansio, diversorium, stabulum. Меѓу другите објекти треба да се спомене повеќе tabernae (гостилница за морнари и трговци) stationes (анови за поштенските станици) и palatiae (наменети за висок царски или странски амбасадори). Б
Средниот век
Иако средниот век се нарекува „Темен век“ на Европа, затоа што религијата сурово ги прогонувала еретичките учења и со тоа го забавила социо-економскиот и културниот развој, првиот хотел започнал да работи во тоа време. Тоа бил „ Роуне хотел Курон “ изграден во Руан, Франција во 1345 година. година. Овој хотел имал симболично значење за реалниот развој на хотелската индустрија, бидејќи хотелите биле развиени само во XVIII век. Во Швајцарија биле изградени првите хотелски капацитети во Баден ко Цирих во форма на таканаречени павилјони. Во Италија, првиот објект од типот на хотелот бил изграден во Падова во 1450 година.
XIX век
Во XIX век се забележало голем број иновации кои во голема мера влијаеле на континуираниот раст и развој на хотелската индустрија. Појавувањето и развој на железничката пруга (1825 година) и организираното патување имало големо влијание врз видот и количината на патничките услуги. Железницата брзо ја потиснала комплицираната мрежа на услуги за поштенски превоз и до средината на 19 век тие исчезнала од патиштата како транспортно средство. Инцидентните гостилишта станувале жртва на развој на железницата исто колку и поштенскиот превоз. Сопствениците на поштенски превоз се прилагодиле на железниците, нудејќи локални транспортни услуги. Хотелите исто така се прилагодиле затоа што големиот обем на железнички патувања предизвикал зголемување на барањата за сместување на патници.
Растот на поголемите европски градови како Лондон, Париз, Виена и други во светски центри на моќ и трговија, од своја страна, исто така, придонесувала за развој на хотелската индустрија. Хотелите стануваат многу луксузни и се категоризираат. Овој период во развојот на хотелската индустрија бил запаметен дури и по доаѓањето на Цезар Рико, „ кралот на хотелиер “ и „ хотелиер на кралевите“. Во најраната младост Рик станал директор на тогаш најпознатиот и најлуксузен швајцарски хотел „Насионал“. Тој е исто така бил познат по максимата што ја прогласил: „ Гостинот е секогаш во право “. Периодот на владеењето на кралот Едвард VII, син на кралицата Викторија, се карактеризираше со луксузна хотелска индустрија. Горните и средните класи кои уживале во удобен живот и изобилство барале висок стил и удобност на хотелот. Во Ница, како „starвезда“ на Азурниот брег, со тек на време голем број големи крајбрежни хотели пораснале на познатото шеталиште (англиско шеталиште).
Хотелиерството како услужна индустрија
Хотелиерството како сложена економска активност е насоче на кон задоволување на социјалните потреби на сместување, храна и пијалаци на угостителскиот начин, специфичните потреби на жителите, деловните луѓе и туристите и профитот на хотелот. Поблиско објаснување за горенаведената дефиниција на хотелската индустрија укажува на следниве заклучоци:
деловни луѓе (канцелариски и повеќејазични секретаријални услуги, телекс и факс, фото-копирање итн.) и туристи (употреба на спортски терени, спортски сали, базени и сл.).;
од услужен карактер (сервирање на трети и колачи) на организациски карактер (организирање собири) од комерцијален карактер (продажба на сувенири) од рекреативно-здравствен карактер (користење спортски сали и сл.) и
Важноста на хотелиерството за развој на туризмот
Хотелиерството стана главен економски фактор во туристичката понуда. Угостителската индустрија исто така има своја улога во развојот на туризмот во недоволно развиените и привлечни туристички области. Со изградба на сместувачки и услужни капацитети, хотелиерството има ефект врз зголемување на вработеноста на месното население, а со конзумирање на добра од други активности во областа создава дополнителен пазар и со тоа го поттикнува нивниот раст и развој. Во последните децении, хотелиерството придонесува за развој на туризмот, но во исто време, туризмот има негативен ефект врз развојот на самата хотелска индустрија.
Во функционална смисла, меѓузависноста се манифестира со фактот дека хотелиерството е една од главните носители и реализацијата на туристичкиот престој, додека туризмот е охрабрувачки фактор во користењето на хотелските капацитети, растот и развојот на хотелиерството како целина.
Во економски аспект, меѓузависноста се манифестира со фактот дека хотелиерството се појавува како елемент на туристичката понуда, а со обемот на асортиманот и квалитетот на хотелските услуги и производи, има штетно влијание врз обемот и структурата на туристичката побарувачка. Во исто време, побарувачката за туризам го условува развојот на хотелиерството со формирање на одредено ниво на побарувачка за хотелски услуги и производи, односно зголемување на приходите.
Копнен екосистем
Копнените екосистеми се разликуваат од водните екосистеми по доминантното присуство на почва наместо вода на површината и по распределбата и видовите на растенијата на оваа површина. Постои широк опсег на достапност на вода меѓу копнените екосистеми (вклучувајќи го и недостигот на вода во некои случаи), додека водата ретко е ограничувачки фактор за организмите во водните екосистеми. Бидејќи водата ги спречува температурните флуктуации, копнените екосистеми обично доживуваат поголеми дневни и сезонски температурни флуктуации отколку водните екосистеми во слични клими.
Копнените екосистеми се од особена важност особено во исполнувањето на Целта 15 за одржлив развој, која има за цел зачувување-реставрација и одржливо користење на копнените екосистеми.
Големина и видови живот
Копнените екосистеми зафаќаат 55.660.000 mi2 (144.150.000 km 2), или 28,26% од површината на Земјата. Главните растителни таксони во копнените екосистеми се членови на скриеносемениците, од кои има околу 275.000 видови, и поделбата на четинарите, од кои има околу 500 видови. Членовите на мововите се застапени во околу 24.000 видови и се исто така важни во некои копнени екосистеми. Главните животински таксони во копнените екосистеми ги вклучуваат класите на инсекти со околу 900.000 видови, птиците со 8.500 видови и цицачите со приближно 4.100 видови.
Биофизичка средина
Биофизичката средина е биотско и абиотско опкружување на еден организам или популација, и следствено ги вклучува факторите кои имаат влијание врз неговиот опстанок, развој и еволуција. Биофизичката средина може да варира по размер од микроскопска до средина од глобален размер. Може да се подели и според нејзините атрибути. Примери вклучуваат морската средина, атмосферската средина и копнената средина. Бројот на биофизички средини е огромен, имајќи предвид дека секој жив организам има своја средина.
Терминот животна средина може да се однесува на единствена глобална средина во однос на човештвото, или на локална биофизичка средина.
Интеракција живот-средина
Сите видови што преживеале морале да се приспособат на условите на околината. Температурата, светлината, влажноста, хранливите материи во почвата итн., сите влијаат на видовите во околината. Меѓутоа, видот за возврат ги менува неговите услови на различни начини. Некои долгорочни модификации во историјата на планетата биле значајни, како што е инкорпорирањето на кислород во атмосферата. Овој процес се состоеше од разградување на јаглерод диоксид од анаеробни микроорганизми кои го користеа јаглеродот во нивниот метаболизам и го ослободуваа кислородот во атмосферата. Ова доведе до постоење на растителен и животински свет базиран на кислород, големиот настан за оксигенација.
Поврзани студии
Науката за животната средина ги проучува интеракциите во биофизичката средина. Дел од оваа научна дисциплина го истражува на влијанието на човековата активност врз животната средина.
Студиите за животна средина се поширока академска дисциплина која систематско ги проучува интеракциите на луѓето со нивната околина. Тоа е широко поле на студии кое вклучува:
Една од релевантните науки вклучува користење на науката за географски информации за проучување на биофизичката средина.
Биофизиката е мултидисциплинарна наука која користи системи од физиката за проучување на биолошки феномени. Нејзиниот опсег се движи од молекуларно ниво се до популации разделени со географски граници.
Матис Вакернагел
Матис Вакернагел е застапник за одржливост роден во Швајцарија. Тој е претседател на Глобалната мрежа за отпечаток, меѓународна аналитички центар за одржливост со канцеларии во Оукланд, Калифорнија и Женева, Швајцарија. Тинк-тенкот е непрофитна организација која се фокусира на развивање и промовирање на метрика за одржливост.
Вакернагел изјавил дека „Пречекорувањето на еколошките граници на крајот ќе ги ликвидира еколошките средства на планетата“.
Награди и почести
Во ноември 2022 година, Стирлингскиот универзитет му додели на Вакернагел почесен докторат. Во своето обраќање, тој предложил „прашање со кое да започнете сè – дали дизајнирате политика или развивате некоја нова стратегија [...]: дали ги сакате луѓето?"
Во 2018 година, Вакернагел и Жифу Ми беа заеднички добитници на втората Светска награда за одржливост. Вакернагел, заедно со Сузан Барнс, ја доби Сколската награда за социјално претприемништво од Фондацијата Скол во 2007 година. Тој доби почесен докторат од Универзитетот во Берн во 2007 година, награда на Светскиот фонд за природата во 2006 година за заслуги за зачувување и наградата Херман Дејли на Американското здружение за еколошка економија во 2005 година. Со Global Footprint Network, тој ја доби меѓународната награда Calouste Gulbenkian 2008 (Лисабон, Португалија) „посветена на почитувањето на биолошката разновидност и одбраната на животната средина во односот на човекот со природата“.
Во 2013 година, Вакернагел ја доби наградата Nature Swisscanto. Претходно, тој ја доби Бајндинг наградата за зачувување на природата за 2012 година, двогодишната награда Кенет Болдинг на Меѓународното здружение за еколошка економија, и наградата Сина планета на фондацијата Асахи Глас (последниве две со Вилијам Е. Рис). Тој, исто така, ја доби меѓународната награда Зајед за животна средина во 2011 година во категоријата „акција што води кон позитивни промени во општеството“. Наградата Зајед го призна придонесот на Вакернагел за „преведување на комплексноста на влијанието на човештвото врз животната средина и природните ресурси во поразбирлива и поактивна форма. Концептот на „еколошки граници“ и поврзување на барањата на човечките суштества со достапните еколошки ресурси на планетата, привлекла и катализирала акција меѓу владите, бизнисот и граѓанското општество“.
Листата (En)Rich List го рангираше Вакернагел како 19-ти од 100-те најинспиративни поединци чии придонеси ги збогатуваат патиштата кон одржлива иднина.
Сиври Тепе
Сиври Тепе (Σιβρί, '; од Sivri Tepe - „остар рид“) или Балџа (') — низок планински венец во Солунско, Егејска Македонија, со најголема висина од 561 м. Претставува северен продолжеток на планината Хортач.
Во османлиско време планината се нарекувала и Карадакли, наспроти Карадаг (планината Круша), која се смета за нејзин продолжеток.
Топографија и хидрографија
Овој низок венец има правец на протегање југоисток-северозапад, во должина од 12 км. На југоисточниот крај продолжува во Хортач преку превојот Дервент, додека пак на северозападниот завршува кај Горчливото Езеро, на границата со Кукушко. Покрај истоимениот највисок врв, се издвојува и Висок Врв (Ипсили) со надморска височина од 465 м. Највисокиот врв нуди одличен поглед на Солун и Солунскиот Залив.
По Сиври Тепе течат бројни потоци, од кои највеќето завршуваат како притоки на реката Галик. На еден од овие потоци има добро зачувана воденица од византиско време.
Населени места
Во подножјето на Сиври Тепе лежат следниве населени места:
Чешма (Долно Соње)
Чешма — осамен наод од римското време. Во селската чешма е вѕидана надгробна стела со релјеф и латински натпис, оштетена во горниот дел. Нејзините димензии се 62 × 47 см.
Тресалиште (Драчево)
Тресалиште — некропола од римското време. Во 1949 година во месноста Стефановски Дол е откриена надгробна стела со релјеф и латински натпис. Стелата се чува во Музејот на Македонија во Скопје.
Приклучување на Косово кон ЕУ
Приклучувањето на Косово кон Европската Унија е цел на односите меѓу двата ентитети. Единствената пречка засега за присоединувањето на Косово во ЕУ е нејзината успешна декларација за независност од 2008 година. Независноста на земјата не е признаена едниствено од Шпанија, Словачка, Кипар, Романија и Грција, како членки на ЕУ. Високиот претставник на Европската Унија за надворешна политика, Кетрин Ештон, изјавила дека иако сите земји членки на унијата не го признале Косово, сепак постооела согласност дека Косово и регионот имаат европска перспектива. Покрај Црна Гора, и Косово како своја официјална валута го користи еврото.
Европската комисија во својот годишен доклад за напредокот на земјите кандидати и потенцијални кандидати изјавила дека Косово се наоѓа пред голем предизвик. Според комисијата, земјата треба многу бргу да се справи со корупцијата и организираниот криминал, заштита на српското малцинство, изгласување на европски закони и друго.
Меѓународен ден за превенција на експлоатација на животната средина во војна и вооружени конфликти
Меѓународниот ден за спречување на експлоатација на животната средина во војна и вооружени конфликти е меѓународен ден кој се одбележува секоја година на 6 ноември. Меѓународниот ден за спречување на експлоатација на животната средина во војна и вооружени конфликти бил воспоставен на 5 ноември 2001 година, од страна на Генералното собрание на Обединетите нации, за време на мандатот на Кофи Ата Анан како генерален секретар, со одлука на 56-то заседание на Генералното собрание на ОН (резолуција № A/RES/56/4).
Како што е наведено во резолуцијата, при донесувањето на оваа одлука, земено е предвид дека влошувањето на екосистемот се забележува долго време по прекинот на конфликтите, и влијае на повеќе од една генерација. Резолуцијата ги повикува државите и меѓународните организации да го прослават овој ден, бара од генералниот секретар да обезбеди спроведување на оваа резолуција и да го промовира ширењето на информации за неа. Во својата порака во 2005 година, генералниот секретар на ОН изјавил дека елиминирањето на еколошката штета предизвикана од војната е важна задача на ОН.
По војната во Југославија, персоналот на Програмата за животна средина на Обединетите нации исчисти четири хемиски контаминирани локации во Србија и Црна Гора.
Во порака во 2005 година генералниот секретар на ОН изјавил дека месопотамиските мочуришта на Ирак и Иран до 2002 година биле речиси целосно уништени и стотици илјади луѓе ги напуштиле своите домови. До 2005 година, во соработка со локалните заедници, 40 отсто од мочуриштата беа поплавени, со што 80.000 луѓе можеле да се вратат во своите домови.
Во својата порака во 2006 година, генералниот секретар на ОН изјавил дека и покрај постоењето на одредени меѓународни договори, генерално, еколошките последици од војната се игнорираат во современите закони.
За ова одбележување, генералниот секретар Бан Ки Мун изјавил: „Мораме да ги искористиме сите алатки што ни се на располагање, од дијалог и посредување до превентивна дипломатија, за да ја спречиме неодржливата експлоатација на природните ресурси за поттикнување и финансирање вооружени конфликти и дестабилизација на кревките темели на мирот“.
Селиште (Долно Свиларе)
Селиште — населба од римското време. На 500 метри западно од селото Долно Свиларе, на простор од околу 300 × 300 метри, по површината на нивите се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и градежен материјал.
Вели Поле (Долно Оризари)
Вели Поле — населба од римското време. На 4 километри над некогашното село Оризари (денес современата населба Ѓорче Петров), во непосредната близина на каменоломот помеѓу селата Свиларе и Ново Село се среќаваат фрагменти од керамички садови, тегули, имбрекси и друг градежен материјал.
Белчевица (Драчево)
Белчевица — некропола од римското време. Во дворот на училиштето, при садењето на овошни насади, во 1955 година учениците откриле гробница градена од квадратни тули со скелет покрај кој биле положени стаклени сатчиња — лакримарии.
Поткарпа (Долно Соње)
Поткарпа — осамен наод од римското време. Над современиот пат за селото Долно Соње, на една падина се наоѓа надгробна стела, веројатно ископана при обработувањето на нивата. Стелата е од варовник, со релјефна претстава на задушна гозба и латински натпис, а нејзините димензии се 233 × 63 × 20 см. Споменикот се наоѓа на местото каде што е пронајден.
Дервен (Долно Коњари)
Дервен — археолошко наоѓалиште во скопското село Долно Коњари. Наоѓалиштето претставува населба од младото камено време. На 2 км западно од селото, на левата на асфалтниот пат Скопје-Коњари, на блага падина, во нивата на ЗИК „Скопско Поле“, која зафаќа површина од 350 × 75 м, се среќава голем број делови од керамички садови. Повеќето од нив се украсени во барботин и импресо-техника, а од облици има пехари на висока конусна нога, грниња, жртвеници, ситна антропоморфна пластика и др. Голем е бројот и на уродијата од кремен и камен.
Чифлик (Раштак)
Чифлик — населба од доцноантичкото време. На околу 300 метри јужно од селото Раштак, во нивите на С. Георгиевски, кои зафаќаат простор од 3 хектара, се среќава изобилство од градежен материјал (камен, тули, покривни ќерамиди), но и многубројни фрагменти од керамички садови, питоси и други наоди од кои голем дел има собрано сопственикот на нивата. За одбележување се неколкуте римски царски монети.
Кале (Долно Добрино)
Кале — градиште-викус од доцноантичкото време. На 1 километар североисточно од селото Добрино и на 2,5 км јужно од Кадина Река, на врвот од високиот рид се наоѓа зарамнето плато со површина од околу 2 хектара каде се гледаат остатоци од градби за живеење, а по површина се среќаваат фрагменти од керамички садови, тегули и покривни ќерамиди.
Зајкино (Побожје)
Зајкино — осамен наод од римското време во селото Побожје. Како дел од конструкцијата на еден доцноантички гроб се пронајдени две надгробни плочи со латински натписи. Спомениците се чуваат во Музејот на Македонија во Скопје.
Крушка (Добри Дол)
Крушка — осамен наод од римското време кај скопското село Добри Дол. Во непосредната близина на селскиот поток Крушка е пронајден двоен доцноантички гроб. Во гробната конструкција секундарно биле вградени шест надгробни плочи со латински натписи. Спомениците се наоѓаат во Музејот на Македонија во Скопје.
Св. Спас (Долно Соње)
'''Св. Спас''' — осамен наод од римското време. При реновирањето на истоимената црква, во 1973 година, на јужниот внатрешен ѕид е откриен фрагмент од надгробна плоча со латински натпис и димензии од 84 × 40 см. Споменикот се наоѓа на местото каде што е пронајден.
Нова Каликратија
Нова Каликратија (Νέα Καλλικράτεια, Неја Каликратија) — гратче во Касандриско, Егејска Македонија, денес во општината Нова Пропонтида на Халкидичкиот округ во областа Западна Македонија, Грција. Населението брои 7.238 жители (2011). Основано е од грчки дојденци во 1920-тите.
Географија
Гратчето е сместено во западниот дел на Халкидичкиот Полуостров, на брегот на Солунскиот Залив
Историја
Во подрачјето на гратчето е откриена населба од праисториско време. Местото уживало просперитет во македонската држава, за што сведочи Новокаликратиската надгробна стела. Стелата датира од 440 г. п.н.е. и денес е изложена во Солунскиот археолошки музеј како најстариот и најважниот древномакедонски релјеф.
Во византиско време на местото на Нова Каликратија било подрачје со земјоделски поседи под името Стомио кои му припаѓале на манастирот Ксенофонт.
На 1 км северозападно е византиската црква „Св. Трифун“.
Нова Каликратија е основана во 1922 г. од грчки дојденци од источнотракиското гратче Каликратија, кое денес го носи името Мимарсинан и е предградие на Истанбул.
Не менувај го сопругот
Не менувај го сопругот (Don't change your husband) — американски филм од 1919 година, во режија на Сесил Б. Демил по сценариото на Џини Мекферсон. Во главните улоги настапуваат: Елиот Декстер, Глорија Свансон, Лу Коди, Силвија Ештон, Теодор Робертс и Џулија Феј.
Синопсис
Лејла (ја игра Свансон) и Џим Портер (го игра Декстер) се маж и жена. Тој е посветен на работата, а таа е незадоволна од бракот. Џим доцни на свечената вечера по повод годишнината од бракот, а кога најпосле се појавува, на сопругата ѝ го подарува поклон што го носи бискупот, еден од гостите (го игра Робертс). На вечерата е присутен и плејбојот Шујлер ван Сатфен (го игра Коди), кој почнува да ѝ се додворува на Лејла. Благодарение на него, Лејла ја открива измамата на сопругот, а потоа ја прифаќа понудата на Шујлер и одлучува да го помине викендот во куќата на неговата тетка, госпоѓата Хакни (ја игра Ештон). Таму, Шујлер продолжува да ѝ се додворува, се однесува убаво кон неа и ѝ ветува задоволства, удобност и љубов. Сепак, таму пристигнува и Џим. За време на маскенбалот, Шујлер конечно ја освојува Лејла и таа му соопштува на Џим дека е несреќна со него и дека сака да биде слободна. Така, Лејла му станува сопруга на Шујлер, а Џим останува сам, копнеејќи по неа. Набрзо, Лејла го дознава вистинското лице на Шујлер, кој има исто толку лоши навики како и Џим. Истовремено, тој запаѓа во финансиски проблеми и Лејла му го дава дијамантскиот прстен што ѝ го купил Џим. Меѓутоа, таа открива дека Шујлер има љубовница. Ден пред Божиќ, Лејла случајно го среќава Џим, кој во меѓувреме ги променил изгледот и навиките, претворајќи се во згоден и пристоен маж. Таа го кани на вечера, а за тоа време Шујлер е со неговата љубовница Тудлс (ја игра Феј). Во клубот каде игра комар, Шујлер останува без пари и тогаш Тудлс сака да го заложи прстенот. Меѓутоа, во клубот е присутен и Џим кој го купува прстенот и го присилува Шујлер парите да ѝ ги однесе на Лејла. Таму се појавува Тудлс, која бара дел од парите, заканувајќи му се на Шујлер со скандал во весниците. Џим ја кани Лејла да му се врати и додека го чека нејзиниот одговор, Шујлер пука во него, но без последици. Филмот завршува така што Џим и Лејла повторно се во брак, а Шујлер и се додворува на друга девојка, ветувајќи и задоволство, удобност и љубов.
Вахид Халилхоџиќ
Вахид Халилхоџиќ (роден на во ) — поранешен фудбалер на Југославија и репрезентативец од Босна и Херцеговина, кој играл на позицијата центарфор, и денешен  фудбалски тренер. Настапувал за Вележ од Мостар и француските клубови Нант и Пари Сен Жермен.
Фудбалска кариера
Халилхоџиќ започнал да игра фудбал во ФК Турбина, во неговиот роден град, а потоа се преселил во Мостар и започнал да игра во младинската екипа на Вележ во 1969 година. Во Вележ станал првотимец во сезоната 1972/73 и се развил во ефикасен водач на нападот, и во неговиот дрес постигнал 106 голови на 206 прволигашки  натпревари. Како член на Вележ, тој го освоил Фудбалскиот куп на Југославија во 1981 година. За Вележ одиграл вкупно 376 натпревари и постигнал 253 голови.
Од есента 1981 година играл за францускиот прволигаш ФК Нант, со кого во сезоната 1982/83 го освоил Француското првенство и бил најдобар стрелец на лигата со 27 голови.
Репрезентација
Покрај 12 одиграни натпревари и исто толку голови постигнати за младата репрезентација на Југославија (1975-1978), тој исто така одиграл 15 натпревари и постигнал 8 гола за најдобрата селекција на Југославија. Дебито го имал на 19 јуни 1976 година во натпревар против Холандија (2: 3) на завршниот турнир на Купот на нации во Загреб, а последен пат играл на 3 април 1985 година против Франција (0: 0) во Сараево, квалификувајќи се за Светскиот куп во 1986 година.
Нова Мудања
Географија
Нова Мудања е сместена на источниот брег од Солунскиот Залив, југозападно од Полигеро, на влезот од полуостровот Касандра.
Историја
Ова неселено место за првпат е забележано во пописот од 1920 г. како Карги Лимани (Чавкино Пристаниште) со 168 жители, од кои 100 мажи, што значи дека се работело за место на пристанишни работници и рибари. Официјално е прогласено за село во 1922 г. кога почнале да се носат грчки доселеници од Мудања во Мала Азија. Во 1928 г. местото веќе имало 1.238 жители. Селото било уредено, заменувајќи ги поранешните неуредни пристанишни постројки со уредено пристаниште и туристички капацитети, поради што доживеало поголем раст од сите други крајбрежни населби во околината. Во 1940 г. во Нова Мудања се попишани 2.296 жители. Во 1980-тите веќе станало гратче, надминувајќи 4.000 жители и продолжило да се развива. Во 2000-тите надминало 6.000 жители, а во 2011 населението пораснало на 9.342 лица.
Стопанство
Население се занимава со риболов, трговија, земјоделство и свиларство — занает кој бегалците го довеле со себе од Мала Азија. Денес Нова Мудања е најдинамичниот град во западниот дел на полуостровот и е важно одморалиште со бројни туристи. Во средината на јули се одржува Фестивал на сардината.
Слатина (Зелениково)
Слатина — населба од неолитско време. Се наоѓа на 200-300 метри пред влезот во селото Зелениково, лево од патот и железничката пруга, на пространа тераса што се издига над старото корито на Вардар, на десната страна. Поголем дел од теренот е обработлив и е сопственост на ЗИК „Светлост“. Со длабокото орање и садењето на овошки површинските слоеви се оштетени и развлечени. Наоѓалиштето е откриено уште во 1950 година, кога е извршено и првото пробно ископување. Подоцна, со ископувањата во 1954 и 1955 година, а особено во 1974 и 1975 година се откриени остатоци од куќи (лепеж) и разни предмети од материјалното производство, особено од керамика. Се работи за поголема населба од средниот неолит, со подолга интерна еволуција, истовремена со населбите од културната група Анзабегово-Вршник II-IV. Посебно значајни се наодите од последниот слој на населбата, од времето на доцниот неолит, според кои е воведена нова културна група наречена Зелениково II. Наодите се чуваат во Музејот на Град Скопје.