cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чеслав Милош
Награди и признанија
1980 (9 октомври) Нобеловата награда за литература за животно дело (... кој го опишува загрозеното постоење во свет полн со конфликти со бескомпромисна остроумност.“)
1981 (8 јуни) Синдикална книшка на Сојузот на полските писатели, од која е отстранет по 1951 година.
1981 година Doctor honoris causa на Католичкиот универзитет во Лублин, медал „Чеслав Милош поет од Полска - Нобеловец 1980 година“
1981 година Doctor honoris causa на Универзитетот во Њујорк
1982 Член на Американската академија за уметности и науки, Кембриџ, Масачусетс; и Академијата за уметност и литература во Њујорк
1983 Медал и диплома за достигнувања и придонес во американската култура, доделени од американскиот претседател Роналд Реган
1985 Doctor honoris causa на Универзитетот Брандеис во Волтам (Масачусетс)
1986 книжевна награда „Солидарност“, доделена од вработени во полски независни издавачки куќи
1986 Странски член на Српската академија на науките и уметностите
1987 Почесен претседател на меѓународната асоцијација Les Amis de [Оскар] Милош, со седиште во Париз
1989 Doctor honoris causa на Универзитетот Харвард
1989 Doctor honoris causa на Јагелонскиот универзитет во Краков
1989 Национален Медал за Уметност, доделен од Националниот фонд за Уметности во Вашингтон
1990 Член на Полската академија на науките и уметностите;
1990 Титула почесен граѓанин на Киејдањ
1992 година (28 мај) Doctor honoris causa на Универзитетот Витаутас Велики во Каунас и почесно државјанство на Литванија
1992 Doctor honoris causa на Универзитетот во Болоња и Ла Сапиенца Рим
1993 година италијанската книжевна награда Grinzane Cavour во категоријата Premio Internazionale
1993 (6 ноември) Почесен граѓанин на Кралскиот град Краков како признание за неговиот придонес во полската култура
1994 година (10 јуни) Орден на белиот орел
1995 Орден на Големиот војвода на Литванија Гедиминас II степен заслуги за Литванија
Дијамантска награда за микрофон доделена од полското радио 1998 Nike книжевна награда за 1997 година за том Piesek przydrożny 2000 Награда на месечниот „Одра“ за обемот на поезија То („извонредно, лирско дело на размислување и блескаво со убавината на јазикот“) и шлезиецот Ваврзин Литерацки за истата збирка песни 2001 Титула почесен граѓанин на градот Вилнус 2001 година (21 јуни) Медал на 600-годишнината од реставрацијата на академијата во Краков 2002 Награда на двете нации, доделена од Парламентарното собрание на Сејмот на Република Полска и Сејмот на Република Литванија (заедно со Томас Венцлова) 2002 Почесен член на Сојузот на писателите на Литванија.
Свети Мартин (Франција)
Свети Мартин (Saint-Martin) или официјално Заедница Свети Мартин (Collectivité de Saint-Martin) е прекуморска територија на Франција која се наоѓа во Карипското Море. Француски Свети Мартин го зазема северниот дел од островот Свети Мартин, додека јужниот дел е од холандски Свети Мартин. Заедницата е основана на 15 јули 2007, има вкупна површина од 53,2 км2 и вкупно население од 36.661 жител (2008). Главен град е Мариго.
Рекелвиц
Рекелвиц (Räckelwitz, Worklecy) — општина во округот Бауцен, во Саксонија, Германија.
Се наоѓа во Горна Лужица и припаѓа на областа населена со Лужички Срби. Општината се состои од следниве села:
Рекелвиц е родното место на добро познатиот лужичкосрпски автор Јуриј Брезан. Премиерот на Саксонија, Станислав Тилих, е роден во Нојдерфел.
Планината Сент Виктоар (Сезан)
Планината Сент Виктоар е циклус на маслени слики на францускиот уметник Пол Сезан.
Опис
Планината Сент Сент Виктоар е планина во јужна Франција, со поглед кон Екс ан Прованс. Тоа станала предмет на голем број слики на Сезан.
На овие слики, Сезан често го скицираше железничкиот мост на линијата Екс ан Прованс - Марсеј кај долината на реката Арка, во центарот на десната страна на сликата. Особено, во  Планината Сент Виктоар и Вијадуктот на долината на реката Арк  (1885-1887), тој го претставил возот што се движел на овој мост.
Всушност, за Сезан, ова не било обичен мотив и циклус, речиси севкупниот творечки век најмногу го псветил обработувајќи ја темата на планината.
Преку колористичкиот, композицискиот и концептуалниот ракусрс, тој дошол до некои значајни ликовни откритија кои ќе ја променат светската ликовна уметност, во перспективата и пановите на овie сликi вклучително и мотивите тој меѓудругото ќе го наговести и кубизмот. Сезан бил исклучителен во ликовната анализа: тој  користел геометрија за да ја опише природата и  различни бои за да ја претстави длабочината на предметите.
Подолго време живеел во Екс ан Прованс, осамен, скромен и целосно посветен на сликарството. Неговата приврзаност кон овој мотив - метафора, била и причината за неговата смрте - последната негова слика ја работел на отворено, сликајќи ги мотивите од планината Сент Виктоар', во работењето го затекнал силен дожд кој бил причина за да добие тешко воспаление на белите дробови и за неколку денови починал, напуштен, сиромашен.
За ова исклучителна негова ликовна посветеност австрискиот нобеловец Петер Хандке го напишал делото „Поуките на планината Сент Виктоар“, со што ја обележал оваа значајна појава во ликовната уметност.
NGC 3588/1
NGC 3588/1 — спирална галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3588/1 се споменува и како UGC 6264, MCG 4-27-9, CGCG 126-11.
Откривање
Објектот е откриен на 26 април 1883 година од страна на Луис Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3588/1 е од видот S?. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. NGC 3588/1 има привидни димензии од 0,5' х 0,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 150°.
Други поделби
Проучување на NGC 3588/1 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 34219. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 146; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1439. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1353.
Користена литература
Astronomical Objects (RNGC)"". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0)
Храна
Храна е секоја супстанца која е искористена за да обезбеди хранлива поддршка на телото. Најчесто е од растително или животинско потекло, а содржи есенцијални хранливи материи, како што се: јаглехидрати, масти, белковини, витамини или минерали. Супстанцата се внесува во организмот, а се искористува од страна на клетките на организмот за да произведе енергија, да го одржи организмот во живот и да го стимулира растот.
Историски гледано, луѓето снабдувале храна преку два методи: лов, собирање плодови и земјоделство. Денес, исхраната на најголемиот дел од населението е обезбедена од прехранбената индустрија во која доминираат мултинационалните корпорации кои се занимаваат со интензивно сточарство и индустриско земјоделство за да го зголемат производството. Безбедноста и сигурноста на храната се следи од страна на национални и меѓународни регулаторни агенции, како на пример, Меѓународната асоцијација за заштита на храната, Светскиот институт за ресурси, Светската програма за храна и земјоделство и Советот за меѓународни информации за храна. Тие се занимаваат со прашањата како што се: одржливост, биолошката разновидност, климатските промени, растот на населението и пристап до храната. Правото на храна е човеково право кое произлегува од Меѓународниот пакт за економски, социјални и културни права, признавајќи го „правото на соодветен стандард на живеење, вклучувајќи соодветна храна“, како и „основното право да се биде ослободен од глад“.
Извори на храна
Речиси сите видови храна се од растително или животинско потекло. Житните зрна се главна храна и тие обезбедуваат многу повеќе енергија од кој било друг вид растителна култура. Пченката, пченицата и оризот даваат 87% од производството на жито во светот. Останатите видови храна, кои не се од животинско или растително потекло, вклучуваат различни видови габи, особено печурки. Габите и бактериите се употребуваат за подготовка на ферментирана храна, како и квасен леб, алкохолни пијалаци, сирење, кисели краставички, комбуча и јогурт. Сличен пример е сино-зелената алга, спирулина. Неорганските супстанци, како што се сода бикарбона и калиум битартарат, се користат за хемиски да изменат одредена состојка.
Растенија
Многу растенија или делови од растенија се користат како храна. Постојат околу 2.000 видови растенија што се одгледуваат за храна, а многу од нив имаат и уште неколку различни сорти. Семето на растенијата е добар извор на храна за животните, но и за човекот, затоа што тие содржат хранливи материи, како што се Омега мастите, кои се неопходни за растот на растенијата. Всушност, поголемиот дел од храната кој се конзумира од луѓето е храна која потекнува од семиња. Овде се вклучени и: житните култури (пченка, пченица, ориз итн.), мешунки (грав, грашок, леќа итн.) и јаткастите плодови. Маслата од семки често се користат за производство на масло, а такви се: сончоглед, семе од лен, семе од репка (вклучувајќи го канола маслото), сусам и др. Семињата се обично богати со високо незаситени масла, а во умерена количина се сметаат за здрава храна, иако сите семиња не се за јадење. Големите семиња, како што се оние од лимонот, претставуваат опасност, додека пак семињата од јаболко и цреши содржат отров (цијанид).
Плодовите претставуваат созреани јајници на растенијата, вклучувајќи ги и семките во нив. Многу растенија развиле плодови кои се корисни како храна за животните, така што животните откога ќе го изедат плодот, семките ќе ги исфрлат на одредено растојание. Затоа, плодовите се составен дел од исхраната на многу култури. Некои ботанички плодови, како што се доматите, тиквите и модрите патлиџани се јадат како зеленчук. Зеленчукот е вториот тип на растелна материја која се јаде како храна. Овде спаѓаат коренестите зеленчуци (компир и морков), листестите зеленчуци (спанаќ и марула), стеблести зеленчуци (бамбус и шпаргла или аспарагус) и зеленчукот во вид на цвет (артичоки и брокули).
Производство на храна
Традиционално, храната се добива преку земјоделството. Зголемената загриженост на агробизнисот за мултинационланите корпорации кои го држат светското производство на храна преку патенти за генетски изменета храна отвора растечки тренд кон одржливи земјоделски практики. Овој пристап, делумно поттикнат од побарувачката на потрошувачите, ја охрабрува билошката разновидност, локалната самоувереност и органските сточарски методи. Големо влијание врз производството на храна имаат интернационалните организации (како што се: Светската трговска организација и Заедничката земјоделска политика), националната политика на владата (или законот) и војните.
Во популарната култура, масовното производство на храна, особено пилешкото и телешкото месо, често е предмет на критика во многу докуметарни емисии, поради начинот на којшто се третираат и убиваат животните, и тоа најчесто од страна на големи корпорации. Со сегашниот тренд за екологија, луѓето од Западните култури покажале голема заинтересираност за употреба на растителни намирници, храна за посебни групи на луѓе (како што се: луѓе на посебни диети, жени или спортисти), функционална храна (збогатена храна, како што се Омега-3 јајцата), како и повеќе етнички разновидна храна.
Кујнска подготовка
Многу култури имаат препознатлива кујна, посебен збир од традиционални начини на готвење, користејќи различни зачини или комбинации на вкусови препознатливи само за таа култура, кои се развиваат со текот на времето. Други разлики помеѓу културите вклучуваат параметри (топла или ладна храна, зачинета и сл.) и практики, истражување што е познато како гастрономија. Многу култури се насочуваат кон тоа нивната храна да се подготвува, готви и сл. Ова исто така вклучува трговија со храна која на некои култури им помага да преживеат, а не само да бидат потрошувачи. Некои познати типови на етичка кујна се: италијанската, француската, јапонската, кинеската, американската, тајландската и индиската кујна. Разни култури низ светот ги проучуваат навиките за исхрана. Храната се јаде и вообичаено се ужива преку сетилото за вкус, перцепција на аромата преку јадење и пиење. Одредени вкусови се попријатни за уживање отколку други.
Слатко
Генарално се смета за најомилен вкус, слаткоста речиси секогаш е направена од некој вид на шеќер, како што се глукоза или фруктоза, или дисахариди, на пример, сахароза), која е комбинација на молекулите на глукоза и фруктоза. Сложените јаглехидрати се долги синџири и со тоа немаат сладок вкус. Вештачките засладувачи, како сукралоза, често се користат како имитација за шеќер, создавајќи чувство на слатко, без калории. Другите типови на шеќер вклучуваат суров шеќер, кој е познат по својата боја, боја на килибар, кога е необработен. Шеќерот е витален за енергија и опстанок и е со пријатен вкус. Растенијата од родот Stevia содржат состојка позната како стевиол, која кога се екстрахира, има 300 пати повеќе сладост од шеќерот, додека минимално влијае на крвниот шеќер.
Кисело
Киселоста е предизвикана од вкусот на киселините, како оцетот во алкохолните пијалаци. Киселата храна вклучува цитрус, особено лимон, лимета и во помал степен портокали. Киселоста е од особено значење, бидејќи може да укажува на храна расипана од дејството на бактериите. Меѓутоа, многу видови на храна се со малку кисел вкус, сè со цел да се помогне да се стимулира и подобри вкусот.
Солено
Соленоста е вкусот на јоните на алкалните метали, како што се натриум и калиум. Се наоѓа речиси во секоја храна за да го подобри вкусот, иако да се јаде чиста сол се смета за многу непријатен вкус. Постојат многу видови на сол, кои имаат различен степен на соленост, вклучувајќи ја и морската сол, камена сол, минерална сол и сивата сол. Освен за подобрување на вкусот, солта му е потребна на телото и одржува деликатна електроцитна рамнотежа, што е функцијата на бубрезите. Солта може да биде јодизирана, што значи во неа може да биде додаван јод, кој е неопходна состојка која ја подобрува штитната функција. Некои видови на конзервирана храна, особено супи или пакувани чорби, имаат тенденција да бидат со високо ниво на сол, што обезбедува подолга трајност на храната. Историски гледано, солта се користела како конзерванс за месо, како екскреција на водата. Слично на тоа, исушената храна, често промовира безбедност на храната.
Горчливо
Кората на лимонот е исклучително горчлива, додека пак внатрешноста на лимонот се одликува ос кисел вкус. Горчината е многу непријатна сензација карактеристична по остар, пикантен вкус. Темното, незасладено чоколадо, кофеинот, кората на лимон, како и слични видови на овошја се познати по горчливот вкус.
Унами
Унами на јапонски значи вкусно, што е најмалку познато за западната популарна култура, но нема толку долга традиција како азијатската кујна. Унами е вкусот на глумати, особено мононатриев глумат или МСГ. Се одликува со чубрица, месеста е и со богат вкус. Лососот и печурките се со висок вкус на унами. Месото и други производи од животинско потекло се опишуваат со овој вкус.
Презентација
Познато е дека кога храната се презентира, потрошувачот прво „јаде“ со очи, универзален психички феномен. Храната презентирана на чист и начин на кој би се зголемин апетитот,ќе го подобри вкусот иако е незадоволителна.
Контраст во тексурата
Текстурата игра клучна улога во поглед на уживањето на јадењето храна. Контрасти во текстурата, како што е нешто крцкаво во инаку меко јадење, може да ја зголеми привлечноста за јадење. Чести примери вклучуваат додавање гранола во јогуртот, крутони во салати или супи и потпечен леб за да ја зголеми крцкавоста, како џем или путер.
Контраст во вкусот
Уште еден универзален феномен што се однесува на храната е појавата на контраст во вкусот и презентацијата. Спротивни вкусови, како што се слатко и солено, имаат тенденција да одат заедно, како што се некои видови на јаткасти плодови.
Подготовка на храната од животни
Подготовката на храна од животни, вообичаено вклучува колење, бесење, ловење, делење и рендирање. Во развиените земји, оваа се прави надвор од домовите – во кланици, кои се користат за обработка на месо за масовно производство. Многу држави кланиците ги имаат регулирано со закон. На пример, САД во 1958 година бил донесен закон за хумано колење, кој бара животното да се зашемети пред да биде убиено. На локално ниво, касапот најчесто може поголеми парчиња месо да ги сосече на помали парчиња, или да ги завитка во месарска хартија со цел да побрзо заврши продажбата. Покрај тоа, рибата и морската храна може да се конзервира на помали парчиња. Како и да е, кланиците за риба ја замрзнуваат рибата за зачувување на квалитетот.
Готвење
Изразотг „готвење“ опфаќа широк спектар на методи, алатки и комбинации од состојки за да се подобри вкусот или конзумирањето на храната. Техниките на готвење, познати како кулинарска уметност, генерално бараат избор, мерење и комбинирање на состојките сè со цел да се да се постигне посакуваниот резултат. Ограничувањата на успехот вклучуваат променливост на состојките, амбиентални услови, алатки и вештини на поединецот кој готви. Разновидноста во готвењето ширум светот е одраз на голем број кујни, кој имаат естетско, земјоделско, економско, културно и религиозно влијание на тоа.
Вообичаено, готвењето бара примена на топлина, но не секогаш, хемиски ги менува молекулите, со што се менува вкусот, текстурата, изгледот и хрансливите состојки. Кога готвиме некои белковини, како што се жолчката, месото, рибата, ја денатурализира белковината, што предизвикува да се зацврсти. Има археолошки податоци за печени прехранбени производи со хомо еректус кои датираат од пред 420 000 години. Вриењето како средство за готвење бара голем сад и се практикува од 10 милениум п.н.е со воведувањето на грнчарството.
Опрема за готвење
Има многу различни видови на опрема (садови) кои се користат за готвење. Печките се претежно празни уреди, кои можат да загреат до многу високи температури (до 500 °F) и се користат за печење и нудат сува топлина за готвење како метод. Различни кујни користат различни типови на печки: на пример, индиската култура користи тандур-печка, која е направена од глина во цилиндрична форма и има само една виска температура. Западните кујни користат печки со струење на востухот, конвенционални печки, печки-тостер, микробранови печки и сл. Класичната италијанска кујна вклучува употреба на рерна од тула во која има запалено дрво. Печките може да се загреваат на дрво, јаглен, гас, струја или на мазут. Се користат различни видови на кујнски садови за готвење. Тие се загреваат на ист начин како печките, а се користат откако ќе се постават на извор на топлина. Има повеќе видови, како што се: соте-тава, тава за сосови, тава за пржење и сл. Овие делови од опремата за готвење може да се користат мокри или суви, зависи од методот на готвење, како што се испарува, крчка, врие додека пак сувите методи се пржењето и пржење во длабока тава (фритеза).
Исто така, многу култури користат скари за готвење. Скарата работи на извор на доплина од долниот дел на неа, често е пориена со метална решетка или поклопец. Отворената скара во Јужна Америка е пример за американскиот начин на правење скара на отворено, разгорена на дрво, течен пропан или јаглен. Во Мексико, скара се вика „barbacoa“, која го вклучува готвењето на месо, како што е цела овца, на скарата на отворен оган. Во Аргентина, скарата се подготвува на отворена јама или огнот е на земјата.
Подготовка на сурова храна
Многу видови на риба се готови да бидат јадени, вклучувајќи го лососот и туната. Во одредени култури, некои животни и зеленчук се јадат во сурова состојба. Салатите се состојат од свеж зеленчук или овошје и се чести во многу кујни. Сашими во јапонската кујна се состои од сирова исечена риба и друго месо, а сушито вклучува свежа риба или морски плодови. Бифтек-тартар и лосос-тартар се оброци кои се направени од сечкани суровини на говедско месо или лосос, измешани со зеленчук и се сервираат со багет, броше или со пржени компирчиња. Во Италија, карпачо е јадење во кое има многу тенко исечкано говедско месо, со маслиново масло. Здравата исхрана претежно промовира јадење на свежа храна, свеж зеленчук и свежо овошје, житарки подготвени на различни начини, дехидратација на храната, сушење и други методи на подготовки кои не вклучуаат готвење на повисока температура од 47.8 °C. Цевиче е латиноамерикански оброк направен од свежо месо со додаток на многу кисел сок од ломон и лимес, заедно со други ароматизери, како што е лукот.
Ресторани
Рестораните вработуваат обучени готвачи, кои подготвуваат храна и се обучени да ги служат нивните клиенти. Изразот „ресторан“ потекнува од францускиот јазик од 19 век. Меѓутоа постојат докази кои укажуваат дека комерцијалната подготовка на храната постоела во градот Помпеја,а урбаната продажба на храна постоела во Кина за време на династијата Сунг. Кафетериите или кафе-баровите на 17 век во Европа, исто така, може да се сметаат како рана верзија на рестораните. Во 2005 година, населението на САД потрошило 496 билиони фунти за јадење надвор од домот. Расходи од типот на јадење надвор од домот биле како што следи: 40% во ресторани со целосна услуга, 37,2% во ресторани со ограничена услуга (рестораните за брза храна), 6,6% во училиштата и колеџите, 5,4% во баровите и автоматите за продажба на храна, 4,7% во хотели и мотели, 4,0% во рекреативни места и 2,2% на други места вклучувајќи ги и воените бази.
Производство на храна
Пакуваната храна е произведена надвор од домовите за купување. Ова може да биде едноставно како што касапот го подготвува месото, или комплицирано како модерната интенационална прехранбена индустрија. Раните техники за преработка на храна беа ограничени за зачувувањето на храната, паквањето и транспортот. Овде главно се вклучени солење, сушење, маринирање, ферментација и чадење. Производството на храна настана за време на индустриската револуција во 19 век. Овој развиток го искористија масовните пазари и новите технологии, како штп се мелење, зачувување, пакување, означување и транспорт. Тоа донесе придобивки на претходно подготвената храна, за заштеда на време на обичниот граѓанин кои не вработува домашни слуги.
На почетокот на 21 век, се појави структурата на две нивоа, со контрола на неколку меѓународни гиганти за храна се отвори широк спектар на познати брендови на храна. Исто така постои и спектар на помали локални компании за производство на храна. Со напредните технологии, исто така, дојде и до промени во производството на храна. Контрола со помош на компјутерите, софистицирани методи за обработка и пакување, логистика и дистрибуција може да го подобрат квалитетот, сигурноста на храната и да ги намалат трошоците.
Меѓународен извоз и увоз
Според податоците на Светската банка, Европската Унија е на врвот како увозник на храна во 2005 година, по што следат САД и Јапонија. Помеѓу 1961 и 1999 година, растот на извозот на храна во светот изнесувал 400%. Некои држави сега се зависни од извозот на храна, што во некои случаи е повеќе од 80% за сите извози. Во 1994 година, преку 100 земји станаа потписнички на Уругвајскиот круг од Општата спогодба за царини и трговија во драстичното зголемување на либерализацијата на трговијата. Ова вклучуваше договор за намалување на субвенциите за плати на земјоделците, дополнета со спроведување на СТО на земјоделските субвенции, тарифи, квоти за увоз, како и решавање на трговски спорови кои не можат да се решат билатерално.
Маркетинг и продажба на мало
Рекламирањето на храната ги засега и производителот и потрошувачот. Тоа е синџир на активности кои ја носи храната од „портата на фармата до чинијата“. Ракламирањето на само еден производ може да биде толку комплициран процес и да вклучи многу производители и компании. На пример, 56 компании се вклучени во изработка на една конзерва пилешка супа со тестенини. Овие бизниси не ги вклучуваат само фирмите за пилешко и зеленчук, туку и фирмите за транспорт на состојките и оние за печатење на етикетите и проеизводство на конзервите. Рекламниот систем за храна е најголемиот директен и индиректен невладин работодавач во САД.
Во предмодерната ера, продажбата на вишок храна се одржуваше еднаш неделно кога фармерите ја носеа нивната стока на пазарните денови на локалните места за продажба. Овде храната е продавана на пиљарите, бакалниците за продажба во локалните продавници за локалните потрошувачи. Со појавата на индустријализацијата и развојот на прехранбената индустрија,се создаде поголем спектар за каде храната може да биде продавана и дистрибуирана на поодалечени локации.
Во XX век се родиле супермаркетите. Супермаркетите со нив ја донесоа самопослугата како услуга и беа во состојба да понудат квалитетна храна со помала потрошувачка. Во вториот дел од 20 век, ова дополнитело се разви, се појавија продажни куќи надвор од градовите како и продажба на храна од сите страни на светот.
За разлика од обработувачите за храна, трговијата на мало е поделена на две нивоа, каде што малку од мал број на големите компании го контролираат поголемиот број на супермаркети. Супермаркетите-гиганти раководат со голема куповна моќ над земјоделците и производителите и имаат големо влијание врз потрошувачите. Сепак, помалку од 10% од потрошувачката на храна оди кај земјоделците, поголем процент оди за рекламирање, транспорт и средните претпријатија.
Цени
Во САД, во 2007 година, цените на храната биле зголемени за 4%, најголемото зголемување на цените од 1990 година. Заклучно со декември 2007 година, 37 земји се соочиле со криза и 20 земји воведоле некој вид на контрола врз цените. Во Кина, цената на свинско месо се покачила за 58% во 2007 година. Во 1980-тите и 1990-тите, земјоделските субвенции и програмите за поддршка големите извозни фирми за пченка предизвикале голем вишок на жито. Сепак, новите трговски политики направија земјоделството многу повеќе да одговара на барањата на пазарот, ставајки ги резервите на храна на најниско ниво од 1983 година.
Цените на храната се зголемуваат, побогатите азиски потрошувачи го преземаат начинот на нивната исхрана од западот, а пак земјоделците и нации од третиот свет се борат за да го задржат темпото. Изминативе пет години се забележа брз пораст на придонесот од азиските земји во глобалната преработувачка индустрија за течности и млекото во прав, која во 2008 година изнесува повеќе од 30% од производството, додека Кина сама пресмета 10% од двете производства, но и потрошувачката на овошје и зеленчук. Трендот е подеднакво очигледен во индустриите како што се газираните пијалаци и флашираната вода, како и какаото на глобално ниво, чоколадото ипроизводството на производи од шеќер, се прогнозира дека ќе расте од 5.7% до 10.0% соодветно во текот на 2008 како одговор на големата побарувачка од Кина и југоисточните пазари.
Глад и жед
Лишувањето од храната води кон потхранетост и на крај изгладнување. Ова често е поврзано со глад, кој ја вклучува отсутноста на храна во цели заедници. Ова може да има катастрофални ефекти врз здравјето на луѓето и морталитетот. Рационализирањето понекогаш се користи за да се дистрибуира храна во време на недостиг, особено во време на војна. Гладувањето е значаен меѓународен проблем. Околу 815 милиони луѓе се недоволно исхранети, а преку 16.000 деца на ден умираат од глад.
Безбедност на храната
Болеста фудборн, најчесто се нарекува „труење со храна“, предизвикана е од бактерии, токсини, вируси, паразити и приони. Околу 7 милиони луѓе годишно умираат од труење со храна, а околу 10 пати повеќе страдаат од не толку фатални верзии. Два најчести фактори кои водат до оваа болест се оние оброци кои се готови да се јадат, други незготвени храни и несоодветна контрола на температурата. Поретко, акутни реакции, исто така можат да предизвикаат контаминација на храната, на пример од несоодветно чување или користење на сапуни и средства за дезинфекција кои не се за храна. Храната исто така може да биде проредена или промешана со широк спектар на производи (т.н страни тела) во текот на земјоделството, одгледувањето, готвењето, пакувањето, дистрибуцијата или при продажбата. Овие тела може да содржат штетници или нивните измети, влакна, догорчиња од цигари, стапчиња од дрва и сите други начини на кои може да биде загадена храната. За некои видови храна, можно е да се загадат и доколку не се чувани во соодветни садови, како што се керамичните садови со глазура заснована на олово.
Труењето со храна е признато како болест. Продажбата на гранив, контаминирана или нечиста храна беше честа, сè до воведувањето на хигиена, ладење и контрола на штетници во 19 век. Откривањето на техниките за убивање на бактериите користејки топлина и други микробиолошки истражувања од научници како што е Луј Пастер, придонесоа за современи санитарни стандарди кои се присутни во развиените земји денес. Ова дополнително беше дополнето со работата на Јустус фон Либиг, кој водеше до развој на модерниот начин за чување храна и методи за зачувување на храната. Во последниве години, поголемо разбирање за причините за предизвикување на оваа болест доведе до развој на посистемски пристап како што е „Анализа на опасност и критични контролни точки“ (НАССР), која може да идентификува и елиминира многу ризици.
Предложените мерки за обезбедување на безбедноста на храната вклучуваат одржување на чиста област за приготвување на храната од различни видови кои треба да се чуваат одвоено, обезбедување на соодветна температура за готвење и ладење на храната веднаш после готвењето кога тоа ќе биде потребно. Храната која лесно се расипува, како што се месото, млечните производи и морските плодови мора да бидат подготвени на начин на кој ќе избегне загадување за луѓето за кои таа се подготвува. Како таква, општо правило е дека ладната храна (како што се млечните производи) треба да се чуваат на ладно, а пак топлите јадења (како што е супата) треба да се чуваат на топло. Ладното месо, како што е пилешкото, кое треба да биде зготвено, не треба да се чува на собна температура, затоа што постои ризик од опасен раст на бактерии, како што се Салмонела или Е. Коли.
Алергии
Некои луѓе се алергични или пак осетливи на храна кои не се многу проблематични кај повеќето од луѓето. Ова се случува која имунолошкиот систем на една личност која злоупотребува одредена белковина за штетен агент и го напаѓа. Околу 2% од возрасните и 8% од децата се алергични на храна. Висината на хрансливата супстанца за да предизвика реакција може да бидат многу мали. Во некои случаи, остатоци од храна во воздухот, премногу мали за да се осетат преку мирис, се познати како предизвикувачи на смртоносни реакции кај преосетливи лица. Чести алергенси од храна се глутен, пченка, школка (мекотели), кикирики и соја. Алергенсите често предизвикуваат симптоми како што се дијареја, исип, надуеност, повраќање и регургитација. Дигестивните жалби најчесто се јавуваат по половина час од ингестијата на алерген.
Ретко, алергиите од храна може да доведат до потреба од инта помош, како што се анафилактичен шок, хипотензија (низок крвен притисок) и губење на свеста. Како алерген кој ја причинува овој тип на реакција се наведуваат кикириките, иаако производите од латекс може да предизвикаат исти реакции. Првичниот третман е со епинефрин (адреналин).
Културни и религиозни исхрани
Диетските навики вообичаено се одлуки кои ги донесува лице или култура за тоа кој вид на храна ќе го конзумира. Многу култури префериират одредена храна, а пак друга храна им е табу тема. Изборот за храна исто така може да игра главно улога во религијата. На пример, јудаизмот дозволува само кошер храна, во исламот е дозволена халал храна, а во хиндуизмот забрането е говедското месо. Покрај тоа, избраната исхрана на различни земји или региони имаат различни одлики. Ова е тесно поврзано со кујната на една култура.
Недостатоци при исхраната
Диететските навики имаат значајна улога во здравјето и смртноста кај сите луѓе. Дебаланс меѓу конзумираните течности и потрошената енергија резултира со глад или со прекумерни резерви на масно ткиво, познато како телесни масти. Неквалитетна доза на витамини и минерали може да доведе до болести кои може да имаат далекусежни ефекти врз здравјето. На пример 30% од светската популација или има или е изложена на ризик за развој на недостаток на јод. Се претпоставува дека најмалки 3 милиони деца се слепи поради недостаток на витамин А.
Морална, етички и здрава исхрана
Многу поединци се ограничени што ќе јадат поради морал или некоја друга навика. На пример, вегетеријанците избираат да се откажат од производи од животинско потекло во различни степени. Други избираат здрава исхрана, избегнувајки шеќер или масти од животинско потекло и ја зголемуваат конзумацијата на прехранбени влакна и антиоксиданси. Дебелината, сериозен проблем во западниот свет, води до води до поголеми шанси за развој на срцеви болести, дијабетес и многу други болести. Во поново време, навиките во исхраната се под влијание на луѓе кои се загрижени дека имаат имаат влијание на здравјето или животната средина од генетски изменета храна. Дополнителни грижи за влијанието од индустриското земјоделство за благостостојба на животните, здравјето на луѓето и животнаа средина, исто така, влијаат современите навики во исхраната. Ова доведе до појава на предност на органската и локалната храна.
Исхрана и проблеми во исхраната
Помеѓу крајностите на оптималното здравје и смртта од глад или недоволна исхранетост, постои низа на болести кои можат да бидат предизвикани со промените во исхраната. Недостатоци, ексцеси и нерамнотежи во исхраната може да произведе негативни влијанија врз здравјето, кое може да доведе до болести како што се: прекумерна телесна тежина или остеопороза, како и психолошки проблеми во однесувањето. Науката за исхраната се обиде да разбере зошто и како влијаат некои посебни диети аспекти на здравјето.
Хранливите материи во храната се групирани во неколку категории. Макронутриенти се масти, белковини и јаглехидрати. Микронутриенти се минерали и витамини. Покрај тоа, храната содржи вода и прехранбени влакна. Како што претходно беше дискутирано, телото е дизајнирано од страна на природата селекција да ужива во слатка и масна храна. Така слатката храна и храната што гои се типично ретки, но се многу пријатни за јадење. Во модерните времиња, со напредната технологија, храната со пријатен вкус е лесно достапна за корисниците. За жал, ова промовира дебелина како кај возрасните, така и кај децата.
Правна дефиниција
Некои земји имаат правна дефиниција за храна. Овие земји ја дефинираат храната како секој елемент кој треба да се обработи или делумно да се преработи за да може да биде конзумиран. Дефиницијата на елементи како што се прехранбените производи ја вклучуваат секоја супстанца која може да се конзумира од луѓето. Во прилог на овие прехранбени производи, пијалаци, гуми за џвакање, вода или други елементи кои се преработуваат за храна се дел од дефиницијата за храна. Предмети кои не се опфатени во правната дефиниција на храна се живи животни (сè додека не се подготвени за продажба на пазарот), растенија пред бербата, лекови, козметика, тутун, опојни дроги или психотропни супстанци, како и остатоци и контаминенти.
Марта Шпак
Марта Шпак (Старлинг) (Марта Шпак) е украинска фолк-поп пејачка, текстописец, глумица и кореограф со уникатен лирски глас и добро образование. Таа е бизнис професионалец во доменот на музика и убавина. Шпак воодушевила илјадници луѓе низ неколку европски земји и Канада со нејзиното прекрасно и моќно пеење. Таа првпат започнала професионално да настапува на петгодишна возраст и има издадено пет албуми. Марта Шпак има магистерски студии по уметност од Универзитетот Јорк во Канада (Програма за театарски и изведувачки студии) и магистерски студии по кореографија и менаџмент од Националната академија за управен кадар за култура и уметност на Владата во Киев, Украина. Пејачката била прогласена за почесен уметник на Украина во 2009 година од претседателот на Украина, како признание за нејзината посветеност како главен солист на Државниот ансамбл за песни и танци на Министерството за внатрешни работи на Украина.
Ран живот
Марта Шпак е родена во Перехинске (Ивано-Франкивска област), Украина. Музиката била нејзиниот главен интерес и хоби во детството. Таа учела на Детската школа за уметност и била дел од турнеи со народниот ансамбл „Маленки бојки“ (Маленькі бойки). Нејзината мајка Наталија Шпак, одиграла важна улога во одржувањето часови по музика и нејзина инспирација. На 5-годишна возраст, Марта и нејзината сестра Ен започнале да настапуваат и победиле на повеќе натпревари на украински и интернационални фолклорни фестивали.
Кариера
Во 1999 година, таа била примена на Државниот колеџ за уметност во Черновци, каде што студирала кореографија и ја започнала својата кариера како соло пејачка, соработувајќи со композиторот и наставник по вокал Оксана Кирилјук. Нејзините први студиски нумери „Рај од виножито “ и Буковина ги напишал Валериј Сиротик (украински свештеник). Притоа, таа станала многу популарна во тој регион на Украина. Од 2003 до 2008 година Марта Шпак присуствувала на Националната академија за управен кадар за култура и уметност на Владата во Киев, каде што се стекнала со магистерски студии по Модерна кореографија и Организациски менаџмент и изведувачки уметности; станала солист/пејач на Државниот ансамбл за песни и танци на Министерството за внатрешни работи на Украина и глумица на поетскиот театар „Мушлија“ („Школка“, режисер - Сергиј Архипчук). Во 2019 година, Шпак станала кандидат за магистерски студии на Универзитетот Јорк, Торонто, Канада, работејќи во рамките на програмата за Театар и Изведба на Факултетот за ликовни уметности, ТВ и медиуми.
2009 година "Почесен Национален Уметник на Украина"
Во 2009 година, Марта Шпак ја добила титулата Почесен Национален Уметник на Украина од претседателот на Украина во знак на признание за нејзината посветеност како главен солист на Државниот ансамбл за песни и танци на Министерството за внатрешни работи на Украина, чии настапи инспирирале и собирале поддршка од илјадници слушатели во Украина и низ целиот свет.
2009 година го означила и нејзиното прво појавување во музичкото видео „ Ѕвезда на небото“, кое го режисирал познатиот украински филмски режисер Тарас Химич.
2010 година
Марта Шпак снимила албум со украинскиот рок-бенд „СКАЈ“ и снимила музички спот пеејќи дует со предводникот на бендот Олег Собчук за песната „Приказна“.
2011 година
Марта снимила оригинален музички проект „Бунтовно танго“ со пејачот и автор на овој проект Орест Цимбала и академскиот инструментален ансамбл „Висок замок“ (Лавов). Сите песни се напишани од украинска хероина и поетеса - Олга Илкив.
2012 година
Марта Шпак, заедно со детскиот фолклорен ансамбл „Маленки Бојки“ ја претставувале Украина со свој настап во Ватикан, во чест на украинската Божиќна елка на плоштадот Свети Петар за папата Бенедикт Шеснаесетти. Шпак, исто така, настапила во Москва прославувајќи го Денот на Украина во Русија и годишнината од раѓањето на украинскиот поет и Кобзар Тарас Шевченко.
2013 година
Шпак била на турнеја во Канада ( Винипег, Монтреал и Торонто ) како поддршка на нејзиниот нов албум „Ѕвезда на небото“. Таа, исто така, ги претставувала Украинците со нејзин настап на Евромајдан во Киев во првите денови од Евро револуцијата.
2014 година
Марта била страстен поддржувач на мирот и слободата за украинската нација и нејзиниот народ во нивната борба да добијат вистинска слобода и демократија за време на тековните трагични настани и војна што во моментов се случува во Украина. Таа настапила на многу украински состаноци и концерти во Монтреал, Торонто и Винипег. Нејзините најнови настапи за поддршка биле на Денот на независноста на Торонто во паркот „Сентенијал“ и „Мулти-културни павилјони“ за време на фестивалот „Фолклорама“ во Винипег, Манитоба. Шпак, исто така, настапила за Лигата на украински канаѓани во чест на нивната 65 - годишнина, во спомен на „Небесните сто“ и сите херои што загинале во војна!
2015 година
Марта Шпак студирала во Канада. Таа ја продолжила својата магистерска по менаџмент и студирала Кариерно истражување на колеџот Шеридан и деловен англиски јазик за меѓународни професионалци на Универзитетот во Торонто. Шпак исто така соработувала со канадскиот мулти-инструментален музичар, текстописец и продуцент Дени ДеМарчи, познат како рок музичар кој ги прател на турнеја познатиот ирски бенд The Cranberries и Долорес О'Риордан за време на нејзините светски турнеи. ДеМарчи е исто така познат по неговата улога како клавијатурист кој свирел на клавир за популарната хит песна бр.1 на Билборд листите во 1990 година, More than Words Can Say, од групата Alias, во која е член неговиот брат, гитаристот Стив ДеМарчи.
Марта Шпак настапувала на украински фестивали и музички добротворни настани за собирање средства во Канада.
2016 година
Марта Шпак ја снимила и објавила својата нова песна со Дени ДеМарчи „Золота“, посветена на 25 - годишнината од Денот на независноста на Украина. Текстот е напишан од Роман Вирастјук.
2017 година
Марта Шпак следела курс за филмска и телевизиска глума на Академијата за глума во Торонто со филмскиот режисер Џорџ Д’Амато од САД, позната по „Финале“ (1998), „Замаглување“ (2015) и „Стражар на палата “(1991). http://torontoacademyofacting.com Пејачката работи на претстојни музички проекти со нејзините музички продуценти Дени ДеМарчи и Ихор Балан.
2018 година
Уметниците Марта Шпак и Дени ДеМарчи го објавиле своето деби музичко видео „Божиќ“. Песната била снимена во Канада и Украина од Френсис Корал Мелон и Володимир Мусур и го допрела срцето на многумина за време на Божиќната и Новогодишната празнична сезона.
2019 година
Марта Шпак освоила голем Гант од Универзитетот Јорк и ја започнала својата магистерска програма за театар и изведба на Факултетот за уметност, медиуми, перформанси и дизајн во рамките на Центарот за филм и театар. Нејзината истражувачка работа се базира на политичка култура и активизам на животната средина, етнографија и мултикултурализам на изведба, и е под надзор на д-р Магдалена Казубовски-Хјустон-вонреден професор по театар на Универзитетот Јорк. Пејачката исто така била поканета да настапи на Проектот за етнографско истражување- „Утрото кога починав“ од Лин Хачинсон Ли во соработка со Раџат Најјар, Беки Голд, Шон Казубовски-Хјустон, Амадеуш Казубовски-Хјустон и Центарот за имагинативна етнографија и сензориум- Центар за дигитална уметност и технологија.
2020 година
Шпак ја одбранила својата магистерска диплома по уметност (Програма за студии за театар и изведба) од Универзитетот Јорк.
2021 година
Марта Шпак работи на својот прв англиски албум и претстојни музички видеа со канадски музичари и филмски режисери; продолжувајќи ги своите истражувања базирани на политичка култура и активизам за животна средина се подготвува да го претстави нејзиниот научно-истражувачки проект на Светската конференција за деца, млади и перформанси во 2021 година во Театарот за млади во Торонто.
Кевин Реза
Кевин Реза (Kévin Reza; р. ) — француски професионален друмски велосипедист, кој вози за професионалната континентална екипа.
1602 во книжевноста
1602 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Ерфде
Ерфде (Erfde; Ervde) — општина во округот Шлезвиг-Фленсбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Нитрозност
Нитрозо се однесува на функционална група во органската хемија која има општа формула R-NO. Нитрозните соединенија се подготвуваат и со редукција на нитро соединенијата или со оксидација на хидроксиламините.
Халогенизација на кетони
Во органската хемија, халогенизација на кетони е специјален тип на халогенизација.
Местото на алфа до карбонилната група во еден кетон се халогенизира лесно како резултат способноста да формира енолат во базен или кисел раствор. Пример за ова е броминацијата на ацетон во базен раствор:
Оваа реакција има два чекори, но не е верижна реакција. Повеќекратната броминација може да се случи со оддавање CH3-CO-CHBr2 итн.
Пирк (Отешево)
Пирк — археолошко наоѓалиште во преспанското село Отешево. Претставува утврдена населба од хеленистичко време. Се наоѓа на 1 км северно од туристичката населба, над месноста Сирхан, каде се издига гребен со зарамнето плато на кое се среќаваат фрагменти од керамички садови. Висорамнинката била прекопана со ровови во Првата светска војна.
Амхарски јазик
Амхарскиот (አማርኛ, /amarɨɲːa/) е семитски јазик, дел од подгрупата на етиопски јужносемитски јазици. Јазикот е мајчин јазик на Амхарите, „лингва франка“ во Етиопија и службен јазик на федерално ниво во државата.
Васа Чубриловиќ
Васо или Васа Чубриловиќ (Васо или Васа Чубриловић; Градишка, 14 јануари 1897 година — Белград, 11 јуни 1990) — српски академик, професор на Белградски универзитет, министер и историчар. Како гимназијалец бил учесник во Сараевски атентат.
Амхарски јазик
Амхарскиот најверојатно првично се развил како резултат на мешање на различни кушитски и семитски говори (супстратуми) за да се олесни комуникацијата помеѓу народите кои зборувале мешавини од различни јазици. Оваа јазична форма им овозможила на војската (па и народот) да комуницираат и да развијат комуникативно средство кое било различно и независно од етиопската црква и нејзиниот етопски јазик.
Васа Чубриловиќ
Детство
Роден бил на 14 јануари 1897 година во Градишка, од мајка Савка, родена Лазаревиќ и татко Јове. Мајкаму била Краишкиња, едниот брат и бил директор на банка, а другиот поп. Била писмена, што претставувало права реткост помеѓу нејзините врснички. Таткому бил со порекло до Крупа на Врбасу, одкаде потекнуваат многу Чубриловиќи. Таткото се занимавал со трговија, учествувал во Востанието 1875–1878 и бил доброволец во Српско-турска војна 1876.
Амхарски јазик
Амхарскиот се пишува од лево кон десно користејќи го етиопското писмо. Писмото е абугида. Нема универзално прифатлив систем за транслитерација на амхарскиот. Системот за транслитерација кој се користи тука е често користен систем на академско ниво.
Васа Чубриловиќ
Детство
Бил најмлад од десетте деца, кои се раѓале по следниот редослед: Јованка, Чедо, Здравко, Стака, Вељко, Лепа, Вида, Милорад, Бранко и Васо. Троицата првородени рано умреле.