cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Церска битка
Позадина
Во Сараево на 28 јуни 1914 година извршен е атентат на надвојводата Франц Фердинанд. Атентатор бил српскиот студент Гаврило Принцип. Атентатот довел до Јулската криза, во текот на која Австроунгарија издала ултиматум на Србија на 23 јули, под обвинение дека атентатот е организиран во Белград. Австроунгарската влада составила неприфатлив ултиматум кон Србија, така што на крајот тој е отфрлен. На Србија војната ѝ е објавена на 28 јули, а Белград е бомбардиран следниот ден. Со овој настан започнала Првата светска војна. Бројот на австроунгарските трупи одредени за инвазија на Србија бил помал од првично планирани 308 000 војници. Големиот дел на Втората аустроунгарска армија е префрлен на Источниот фронт, со што број на преостанатите војници бил сведен на бројка од 200.000 мобилизирани војници. Наспроти нив, Срби можеле да мобилизираат околу 450 000 војници. Главнината на силата која требало да ѝ се спротивстави на австроунгарската војска ја сочинувале Прва, Втора и Трета армија, како и Ужичката војска. Овие сили броеле околу 180 000 војници. За врховен командант на австроунгарските сили во инвазија на Србија бил избран генералот Оскар Почорек, исто така претходно одговорен за обезбедување на Франц Фердинанд, во моментот на атентатот се наоѓал во истиот автомобил. Пред борбата, Почорек предвидел лесна победа, потценувајќи го непријателот, Србите ги нарекувал „одгледувачи на свињи“. Врховен командант на српските сили бил престолонаследникот принц Александар, со началникот на генералштабот војводата Радомир Путник, кој порано командувал со српските сили во Балканските војни. Генералот Петар Бојовиќ командувал со Првата армија, Генералот Степа Степановиќ командувал со Втората армија, а Павле Јуришиќ Штурм со Третата армија.
Во текот на Балканските војни 1912—1913, Србија изгубила 36.000 војници и имала околу 55.000 ранети. Од новоосвоените територии дошле многу малку регрути, кои биле употребени за борба против албанските одметници и како резерва во случај на евентуален напад од бугарска страна. Недостасувала артилериска муниција, бидејќи Србија тогаш само што започнала да ја обновува резервата на граните, затоа што претходно ги искористила во Балканските војни. Не можела да обезбеди ниту соодветни обувки за новопридојдените регрути, кои на рапорт доаѓале боси. Проценето е и дека во случај на потполна мобилизација, околу 50.000 српски војници, од опрема не би имале ништо, само шинел и шајкача. На српскатавојска и недостасувале и пушки, бидејќи Кралството Србија не можела да ги произведува, ниту да ги увезе од странство. Од друга страна, Австроунгарска поседувала модерни пушки во изобилство и двојно повеќе митралези. Имала поголеми резерви на муниција, како и многу подобра сообраќајна и индустриска инфраструктура. Меѓутоа, после две Балкански војни српските војници биле поискусни и пообучени од австроунгарските. Без разлика што на регрутација доаѓале со вили и секири, нивниот мотив бил посилен: да се одбрани од Австроунгарија.
Последици
До 23 август 1914 година на слободнaта српска територијa не останал ниту еден австроунгарски војник. Генералот на Втората српска армија, Степа Степановиќ добил чин  војвода, по неговото успешно командување во битката. Битката има големо влијание врз војниците на австроунгарската војска на Балканот и нивните сили во Црна Гора морале да го напуштат градот Плевља, кој го зазеле на 19 август 1914 година. Успехот на битката привлечкол светско внимание кон Србија и ѝ донеле наклоност во неутралните и сојузнички земји, бидејќи таа битката била првата сојузничка победа врз Централните сили во Првата светска војна. Како последица на тоа, многу странци дошле во Србија кон крајот на 1914 година, нудејќи финансиска, политичка, хуманитарна и воена помош. Статиите во весниците во одбраната на Србија станале почести во британските весници, а земјата била толку ценета што одредени културни групи во Италија го поддржале влезот на Италија во војната на страната на сојузниците, користејќи ја Србија и Црна Гора за пример. За време на Битката кај Јадар и Цер српската Ужичка војска и црногорската Санџачка војска успеале да го спречат пробивот кон Ужице. Поразот на Цер, стравот од српската офанзива и бунтот пречанските Срби, го принудиле Почорек, ѕаповедник на австроунгарските сили во Босна, да премине во дефанзива на сите фронтови. Српската војска, под притисок на Сојузниците, започна неуспешна Сремска операција, додека во исто време на Дрина течела неуспешната австроунгарска офанзива.
Загуби
Борбата била карактеристична по големи загуби на двете страни. Точниот број на анстроунгарските жртви варира. Џордан мисли дека Австроунгарците загубиле околу 37 000 војници, а декаод нив 7 000биле мртви. Миша Глени зборува за цифри од 30 000 ранети аавстроунгарски војници и 6-10 илјади мртви. Хорн пишува дека Аавстроунгарци имале 8 000 мртви и 30 000 ранети, исто така дека загубиле 46 топови, 30 митралези и 140 коли со муниција. Историчарот Дејвид Стивенсон мисли дека 4 500 австроунгарски војници биле заробени.
Исто така и бројот на српски загуби варира. Хорн и Џордан се согласуваат дека околу 3 000 српски војници биле мртви, а 15 000 ранети во битката. Глени зборува за цифри од 3 000-5 000 мртви и околу 15 000 ранети. Број на жртвите на двете страни е високата цена која е платена во Првата светска војна. Францускиот новинар Хенри Барби известил: {цитат|Простор помеѓу Цер и реката Јадар каде се водела силната битка не бил ништо друго туку масовната гробница и распаднато месо... Од сенките на шумите се ширела смрадеата, толку гадна што приоѓањето на врвот на Цер било невозможно. Број на мртвите бил толку голем што Вторатаа армија заради настаните на фронтот немала доволно време да ги погреба, туку заминале во нови борби. }}
1417
1417 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1417 година од новата ера, 417. од вториот милениум, 17. од XV век и осма од 1410-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6925 и 6926 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6167 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5177 и 5178 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2170.
Исаија Фрчковски
Исаија (Исаче) Мак(а)риев Фрчковски (1843 - 1881) — истакнат македонски зограф и иконописец од познатото творечко семејство Фрчковци, претставник на Дебарската школа.
Живот и дела
Роден е в големата мијачка паланка Галичник во 1843 г. како син е на познатиот копаничар и зограф Макариј Фрчковски. Тројцата браќа на Исаија исто така биле зографи — Христо (1841 – 1893), Кузман (1844 – 1899) и Серафим (1845 – 1869). Заедно со браќата работел во Егејска, Пиринска и Вардарска Македонија, но и во околните земји. Делувале во Охрид, во Солунско, во Дојранско – во Порој, во Драмско – Алистратик, во Серско – во „Св. Бессребреници“, во „Св. Димитриј“ во Димитрич, во „Собор на Дванаесетте Апостоли“ во Авдамал, во „Св. Ѓорѓи“ во Хункос, во „Св. Константин и Елена“ во Тахино, во Белица и во „Успение на Пресв. Богородица“ во Либјахово и други. Едно од првите дела на браќата е живописувањето на фреските на сите ѕидови во наосот и нартексот и сликањето на иконите за иконостасот во црквата „Св. Богородица“ во Петрич во 1871 г. Над западната врата одвнатре е поставен натпис кој вели „''Овој храм е зографисан со помошшта на сите христијани од овој град. 13 јули 1871 г. Зографирали: Христо съ съдружници Исакий и Кузманъ Макриеви отъ Дебъръ''“. Насликале огромен број библиски композиции, ликови на светци, пророци и друго, вклучувајќи и сложени композиции со многу претстави. Под Богородица Пошриока од небесата во олтарната апсида е Евхаристијата — Христос со по шест апостоли од секоја страна. На западниот ѕид е „Архангел Михаил му ја одзема душата на богатиот“ и сцената „Угостувањето на богатиот Лазар и сиромавиот“ и огромна глава на змеј, која го лапнува богаташот. Композицијата е своевидно склопена и силно впечатлива – таквиот сплет на трите сцени е уникатен. Однадвор на западниот ѕид (источниот на нартексот) се големите композиции „Одење кај гатачката“ и „Страшниот суд“. Првата јапокаува богатата фантазија на уметниците, а втората е со сложени сцени со многу лица во учество. Иконостасните икони во црквата биле поквалитетни од фреските.
Потоа во 1872 г. браќата прешле на работа во црквата „Св. Ѓорѓи“ во Струга, а подоцна во Врањско, по што се разделиле — Христо работел сам во Босна, а Исаија и Кузман заедно. Двајцата работеле во Штипско, Овчеполието и Кочанско — во Виница, Кочани, Зрновци, Горни и Долни Балван, Долно Трогерци и други места. Икона на Светата Троица од Исаја има во црквата „Воведение на Пресв. Богородица“ во Шлегово со натпис „Из рука Исаја Макариов Дебрали от село Галичник 1874“.
Откако се вратил од Босна, Христо ја собрал својата тајфа и заедно со некои од нивните синови работеле во Пловдивско, каде во 1878 г. ги затекнало ослободувањето на Бугарија. Христо заедно со Исаија и Кузман сликал во црквите „Св. Ѓорѓи“ и „Св. Петка“ во Пловдив и по околните села. Работеле и во црквите во Куклен и во „Св. Никола“ во Катуница, Пловдивско. Подоцна Исаја заминал за „Пантелејскиот манастир“ кај кочанското село Пантелеј, каде починал во 1881 г.
Ватлинген
Ватлинген (Wathlingen) — општина во округот Целе, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Се наоѓа околу 10 километри југоисточно од окружниот град Целе.
Општината претставува административно седиште на истоимената општинска заедница.
Географија
Низ Ватлинген поминува Фузе. Највисока точка во општината претставува Калиберг со своите 110 метри.
Биосферен резерват Источен Ветерн Скарп
Еколошки одлики
Регионот на пејзажот Источен Ветерн Скарп е централно сместен во јужна Шведска, со елементи на живеалишта кои ги рефлектираат јужните листопадни региони со широколисни шуми на земјата и регионот на северните четинарски шуми.
Бисферниот резерват содржи неколку длабоки езера. Од нив, езерото Ветерн е најголемото езеро со ладна вода во Шведска и петто по големина езеро во Европа, со вкупна површина од 105,520 хектари. Езерото е дом на 31 вид риба, вклучувајќи го и големиот вид салмониди (Salvelinus umbla), кој исто така е еден од клучните симболични видови на пејзажот на шарпот Источен Ветерн. Исто така е дом на голема биоразновидност во широк спектар на групи организми. Постојат неколку глацијални реликтни видови во езерото Ветерн - голем број на ракови и неколку видови риби (вклучувајќи ГО (Thymallus thymallus) - кои се прилагодени на езерскиот живот по последниот глацијален период и пост-глацијални навраќања. Инсектите покрај брегот на езерото Ветерн се исто така значајни, повеќе потсетуваат на реките во Северна Шведска отколку езерата на југот на земјата.
На само неколку километри има четири различни зони на цврстина и широка биоразновидност. Езерото Ветерн има јасно влијание врз локалната клима, со ладни извори, но долги, благи есенски сезони. Поради ова, неколку реликтии на постглацијалното затоплување биле во можност да преживеат во регионот и во падините надолу кон езерото Ветерн, кои имаат океанска клима. На пример, единствената инциденца во целата Скандинавија кај симболичниот вид Ена Монтана, полжавот Булин, се јавува во клисурените средини во близина на езерото. Gisebo и Gränna се дом на една од најголемите овоштарството области на земјата, што не е честа појава во оваа географска ширина и височина. Поради централната локација на пејзажот на Исток Ветерн Скарп во јужната една третина од Шведска, се наоѓаат и источните и западните видови, како и типично северните зимзелени дрвја и зимските ливади во јужна Шведска. Од макро перспектива, пејзажот на Скарпскиот Исток Ветерн може да се гледа како голема гранична зона што постепено преминува од поотворени пејзажи со (доминантно широки листови) крај езерото во погусти пошумени пејзажи на јужните шведски висорамнини. Поради оваа причина, Хазелскиот глушец (Muscardinus avellanarius) е именуван за симболичен вид за овие средини.
Социо-економски одлики
Постојат неколку големи фарми и палати, како и три урбани области. Една од одликите на регионот е премин од целосно урбаниот пејзаж на Источен Ветерн Скарп - Јеншепинг / Хускварна е деветтата по големина урбана област во Шведска - во активна земјоделска средина во поретко населена рурална област. Вкупно скоро 40.000 луѓе живеат во областа, од кои околу 31.000 живеат во поголемите урбани средини.
Во изминатите педесет години, бројот на земјоделски компании во пределите на Источен Ваттерн Скарп драматично опаднал. Во 1975 година имало 300 земјоделски компании во Грана, Олмстад и Скарстад. Тој број е преполовен во последните триесет години, што ги менува условите за рурален развој.
Активното земјоделство и шумарство се основа на живо село, но од поголемо значење е и другото производство. Со многу рурални имоти се управува со скратено работно време или врз слободното време на сопственикот, што ги ограничи негативните ефекти од намалената профитабилност.
Земјоделскиот предел од мал обем произведува многу суровини што можат да се користат за храна, лекови, градежен материјал, гориво и сточна храна.
62
62 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 62 година од новата ера, 62. од првиот милениум, 62. од I век и трета од 60-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5570 и 5571 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4812 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3822 и 3823 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 815.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 62 година се протега во 2698 и 2699, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2758 и 2759 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 605. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 577 и 576 година пред хиџра.
Починале
60er
Конго
Конго може да се однесува на:
Мекленбург (појаснување)
Мекленбург може да се однесува на:
Обертребра
Обертребра (Obertrebra) — општина во округот Вајмар, во Тирингија, Германија.
IC 1571
IC 1571 — галаксија во соѕвездието Кентаур, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1571 е од видот *2.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 11 ч 40 м 54,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -46° 27' 16"".
Други поделби
Проучување на IC 1571 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Тери Балсамо
Теренс Патрик Дејвид Балсамо (анг.Terence Patrick David Balsamo роден во Тампа, Флорида) е американски гитарист. Тој е еден од оние кои го формирале бендот Cold, a е сегашен гитарист на рок групата Evanescence.
Рани проекти
Тери Балсамо влегол во светот на музиката како член на групата Limp Bizkit. Откако заминал од тој бенд станал член на групата Cold во 1999 година.
Evanescence
Откако Бен Муди заминал од Evanescence за време на Европската турнеја, Тери привремено ѝ се приклучил на групата, а кога иднината на Cold не била сигурна, тој станал траен член на бендот. Тој станал и текстописец на бендот заедно со Ејми Ли.
Тери може да биде виден и слушнат на албумот во живо од Evanescence, Anywhere but Home (2004), а исто така и на вториот студиски албум, The Open Door (2006). Тој станал главен соработник на Ејми Ли, и помогнал во пишувањето на поголем број песни од албумот The Open Door, вклучувајќи ги и првиот сингл од албумот "Call Me When You're Sober", и третиот сингл "Sweet Sacrifice". Тој исто така учествува во снимањето на тртиот студиски албум кој треба да биде издаден во текот на оваа година.
Проблеми со здравјето
Во ноември 2005 Тери претрпел мозочен удар, Докторите го информирале дека тоа е бидејќи многу ја нишал главата за време на настапите во живо. Тери оттогаш заздравил и повторно изведува на настапите во живо.
Гомбоџаб Цибиков
Гомбоџаб Цибиков (руски: Гомбожаб Цэбекович Цыбиков; (20 април 1873 - 20 септември 1930), бил руски истражувач на Тибет (1899-1902).
Гомбоџаб Цибиков се родил во бурјатско семејство. Тој завршил ориенталните студии на Санкт-Петербургскиот државен универзитет во текот на 1899. година. Од 1899-1902 тој патувал во Тибет.
Гомбоџаб Цибиков е заслужен за тоа што бил првиот фотограф на Ласа во Тибет. Неговиот патопис, издаден во руски во 1919, 1981 и 1991 година, а преведени на неколку јазици (кинески, чешки, англиски, француски, монголски, и полски), вклучена многу материјали од тибетски извори на тибетски историја, што го прави важен референтен извор.
Саат-кула (Кочани)
Саат-кулата во Кочани — времемерно здание во градот Кочани. Прогласена е за културно наследство на Македонија.
Кочанската саат-кула е сместена во близина на училиштето на кое најмногу му служело гласното означување на часовите. Од четирите средновековни кули во Кочани, три биле со станбено-одбранбена функција, додека една била саат-кулата. Денес, кулата се наоѓа во руинирана состојба.
NGC 5067
NGC 5067 — двојна ѕвезда во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 30 мај 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5067 е од видот *2.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 18 м 27,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -10° 8' 40".
Други поделби
Проучување на NGC 5067 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 285; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5547. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1061.
Брајтон
Историја
Од 1823 година кога е во Брајтон заграден од Кралски павиљон – летњиковец, започнува развојот на градот. Порастот на бројот на жители започнува од 1841 године кога дооаѓа железница. Брајтон од тогаш има постојан раст на на жители кој достигнува врхунец од 1961 година со преку 160.000 жители.
Брајтон е многу популарно туристичко одредиште, со посета на околу 8 милиони туристи секоја година. Голем број луѓе се привлечени од нивните хотели, ресторани, продавници и забава. Брајтон и Хов е исто така образовен центар со два универзитети и 22 училишта англиски. Младите луѓе од целиот свет доаѓаат да учат и да го подобрат англискиот јазик.
Туризам
Плажата претставува главна атракција со разновиднии пабови, барови, ресторани, ноќни клубови и разновидни забави измеѓу два мола. Бидејќи Брајтон се наоѓа на помалку од час возот од Лондон, стана многу популарно одредиште за жителите на главниот град. Во источниот дел од брегот постои една од најголемите марини во Европа.
Галеон
Галеоните биле големи, повеќекорабни едриличарски бродови кои за прв пат се користеле како вооружени товарни превозници од европските држави од 16 до 18 век за ерата на пловидба и биле главните единици во флотата за употреба како воени бродови сè доАнгло-холандските војни од средината на 1600-те години. Галеоните главно имаат три или повеќе јарболи со едра во вид на триаголници на задните столбови, а се користат коцкести јадра на нивните предни и средни јарболи.
Таквите бродови биле столб на поморската трговија дури до раниот 19 век и често биле подготвени за употреба како помошни воени бродови на морнарицата, сочинувале огромен дел на борбените флоти низ поголемиот дел од 150 години на ерата на големите географски откритија, сè до Англо-холандските војни, со кои се донеле воени бродови кои потоа доминираше војната во морето во текот на остатокот од возраста на едро.
Историја
Во средината на 16 век, спуштањето во висина на предниот дел на караката и издолжувањето на трупот им овозможило на океанските галеони дотогаш невозможливо ниво на стабилност во водата и намалена отпорност од ветерот на предната страна од бродот, што довело до побрз, полесно управлив брод. Галеонот се разликувал од постарите типови, пред сè, со тоа што бил подолг, понизок и потесен, со квадратен заден дел на бродот наместо кружен. Во Португалија, караките вообичаено биле големи бродови за тоа време (често повеќе од 1.000 тони), додека галеоните биле повеќето под 500 тони, иако Манилските галеони достигнувале до 2.000 тони. Со воведувањето на галеонот во Португалија во текот на првата четвртина на XVI век, вооружувањето на караките било намалено со што тие станале скоро исклучиво товарни бродови (затоа португалските караки се нашле во толку големи димензии), оставајќи ги борбите да се водат со галеоните. Еден од најголемите и најпознатите португалски галеони бил Сао Хао Баптиста, галеон тежок 1.000 тони изграден во 1534 година, за кој се вели дека носел 366 топови. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2019)">потребно е цитирање  ]
Маја Чибурданиѕе
Маја Чибурданидзе (родена на ) е поранешна советска и моментно грузиска шахистка, велемајстор и седмата (и најмлада) жена светски првак во шах. Таа е единствениот шахист во историја со победи на 9 шаховски олимпијади.
Во октомври 2008, според ФИДЕ, рејтингот на Чибурданидзе изнесуваше 2489, со што беше 18. најдобра шахистка во светот.
Рани години
Маја Чибуирданидзе е родена во Кутаиси, Грузиска ССР, СССР и започнала да игра шах на возраст, од околу 8 години. Во 1976, станала младински женски шампион на СССР, а една година подоцна и сениорски женски шампион. Во 1977 станала меѓународен женски велемајстор.
Таа победила на својот прв меѓународен турнир во Брашов во 1974, на само 13 години, а потоа победила и на друг турнир, одигран во Тбилиси во 1975, пред да стане светски првак во 1976 и 1977.
Нејзиниот стил на игра е одличен, но агресивен, со основа на класичните принципи, што може да се очекува од шахист, кој во почетокот на својата кариера бил трениран од познатиот советски тренер Едвард Гуфелд.
Светски првак во женска конкуренција (1978-91)
Чибурданидзе покажала де ка е сериозен кандидат за светски првак, завршувајќи втора на женскиот меѓународен турнир одржан во Тбилиси во 1976, а со тоа квалификувајќи се за кандидатските натпревари во 1977. Таа ги изненадила сите на својот пат до финалниот меч, во кој ја победила Ала Кушнир со 7½-6½, со што си обезбедила меч за светски првак, во Пицунда, Грузија, против Нона Гаприндашвили.
Чибурданидзе победила во мечот за светски првак, со 8½-6½ и го шокирала целиот женски шаховски свет.
Таа докажала деак е сериозен првак, и покрај нејзината младост, и во 4 наврати успеала да ја одбрани титулата:
Во 1981, одиграла нерешено 8-8, во мечот против Нана Александрија, којн се одржал во Борјоми/Тбилиси, но ја задржала титулата.
Во 1984, ја победила Ирина Левитина во мечот одигран во Волгоград, со резултат 8-5.
Следниот предизвик дошол од Елена Акмиловскаја во 1986, но Чибурданидзе поббедила во мечот одигран во Софија со 8½-5½.
Во 1988, таа повторно ја задржала титулата, победувајќи во мечот одигран во Телави, Грузија против Нана Јосилеани со 8½-7½. Маја Чибурданидзе станала велемајстор во 1984. Со тоа, таа станала само втората жена, по Гаприндашвили, која станала велемајстор.
Подоцнежна кариера
Во 1990-тите, вистинска закана за Маја Чибуирданидзе претстљавувале шахистките од далечниот исток. Сјие Џин од Кина ја предизвикала Чибуданидзе, и во мечот одигран во февруари 1991 во Манила, ја победила светската шампионка со 8½-6½, со што и ја одземала титулата и ја прекинала грузиската доминација. Нејзиното владеење како светски првак во женска конкуренција, деолго 13 години е трето најдолго во историјата, зад она на Вера Менчик, која била светски првак 17 години (1927-1944), и Нона Гаприндашвили 16 (1962-1978).
Маја се обиде да јаврати титулата, но со силните кинески шахистки и подобрувањето на сестрите Полгар, нејзината цел беше отежната, па во вакви околности, нејзиниот најдобар резултат беше првото место на турнирот на кандидатките, одигран во Тилбург во 1994. И покрај тоа, таа го загуби плејоф мечот против Жужа Полгар со резултат 5½-1½. Во 2001, таа се пласираше во полуфиналето од турнирот за светски првак, но загуби од Џу Чен од Кина, која ја освои титулата. Во 2004, повторно се пласираше во полуфиналето, но загуби од Антоанета Стефанова, која ја освои титулата.
Останати достигнувања
Маја Чибурданидзе, како и многу други врвни шахистки, со својата импресивна игра, има играно и со мажи. Таа има играно на голем број на мшки турнири, на кои својата најдобра форма ја има постигнато во 1980-тите и раните 1990-ти. Таа победила на турнирите во Њу Делхи (1984) и во Бања Лука (1985), а наредната декада на турнирите одиграни во Белград (1992), Виена (1993) и во Липштад (1995).
Таа била и клучен играч во женската шаховска репрезентација на Советскиот Сојуз, којашто доминирала во текот на 1980-тите, а по распадот на Советскиот СОјуз, и на женската шаховска репрезентација на Грузија, со која има освоено 4 златни медали. На олимпијадите во 1992, 1994, 1996 и 2008.
Таа исто така беше дел и од репрезентацијата на Грузија, на европското тимско првенство во 1997, кога Грузија го освои златниот медал, а исто така и дел од првиот интерконтинентален меч помеѓу Европа и Азија во брзопотезен шах, одигран во Батуми во септември 2001. Азија го доби женскиот меч со резултат 21½-10½, во кој Маја даде придонес од 3½ бодови.. На Шаховската олимпијада - 2008, одржана во дрезден, Маја играше на првата табла за репрезентацијата на Грузија, која го освои златниот медал, а таа исто така освои злато и во поединечна конкуренција, со оценет рејтинг од 2715.
Друго
Во чест на Маја Чибурданидзе се издадени и неколку поштенски мартки, како награда за нејзините шаховски достигнувања. Монголија издаде комеморативна поштенска марка во 1986, која илустрира позиција од една од мејзините партии против Ирина Левитина, во мечот за светски првак во женска конкуренција во 1984.
Маја Чибурданидзе е една од неколкуте жени, која во земја, која е постојано при врвот во светскиот шах, има постигнато многу за зголемувањето на популарноста на играта. Таа, како и другите познати шахисти во Грузија е популарна како филмска ѕвезда.
Шумава
Шумава (Šumava), Чешка Шума или Бохемска Шума Böhmerwald — низок планински венец во Средна Европа. Географски, планините се протегаат од Јужночешкиот крај во Чешка до Австрија и Баварија во Германија. Образува природна граница меѓу Чешка на една и Германија и Австрија на друга страна.
Име
Од политички причини, чешката и германската страна на планината имаат различни називи: на чешки, чешката страна се нарекува Šumava, а германската Zadní Bavorský les (задна Баварска Шума), додека пак на германски, чешката страна се нарекува Böhmerwald (Бохемска Шума), а германската страна Bayerischer Wald (Баварска Шума).
На чешки, поимот Шумава се однесува и на целото соседно подрачје на областа Чешка.
Географија и клима
Планините во голема мера се прекриени со шуми и имаат просечна висина од 800 до 1.400 м. Највисок врв е Велики Јавор (Гросер Арбер, 1.456 м) на германска страна; Највисок на чешка и австриска страна е Плехи (Плекенштајн) (1.378 м). Најисточен врв е Штернштајн (1.125 м). Венецот е еден од најстарите во Европа, со заоблени планини еродирани од забот на времето. Својствено за Шумава висорамнини на околу 1.000–1.200 м со релативно сурова клима и многу тресетишта.
Вода
Шумава е вододелница на сливовите на Црното и Северното Море, каде се собира водата од реките В’лтава, Отава и Углава, кои извираат од планините. Поради врнежите (претежно снег), тресетиштата и хидроакумулацијата Липно, подрачјето на Шумава има големо водостопанско значење за Средна Европа. Има и неколку езера од ледничко потекло, кои се ценат повеќе заради нивната убавина отколку за водата што ја содржат.
Природа
Како погранична област, Шумава има сложена историја. Во XX век по неа минувала Железна завеса и затоа големи подрачја биле иселени. Покрај ова, областа била слабо населена и во подалечното минато поради густината и големината на шумите. Поради овие посебни околности, Шумава во голема мера го има зачувано својот природен изглед и екосистеми и денес шумските предели се прошируваат.
Историја
Германскиот назив Бохемска Шума датира од 400 г. п.н.е. и е изведен од народот Бои кои се движеле по Европа од 400 до 8 г. п.н.е. Ова е римски назив за три древни келтски племиња кои живееле во Прекуалпска Галија (денешна Франција), Кисалпска Галија (северна Италија), Чешка, Моравија и западна Словачка.
Подрачјето на латински се нарекувало Boiohaemum (Бојохемум), што значи „дом на Боите“. Самиот планински венец се споменува од Страбон и Клавдиј Птоломеј како Γαβρήτα Ὕλη (Габрета). Во I век, во шумата живееле Галоримјани, а нејзиниот северен дел бил населен со германски племиња. Во VI век во областа се доселиле предците на денешните Чеси. Од XIII до средината на XX век во областа живееле претежно Германци, чие главно занимање било сечата на дрва. Во повоениот период од 1945–46 г. сето германско население е истерано од земјата.
Паруро (покраина)
Паруро е покраина во Перу во регионот Куско. Главен град на покраината е градот Паруро.
Административна поделба
Покраината е поделена на девер окрузи. Окрузите и главните градови се:
1416
1416 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 1416 година од новата ера, 416. од вториот милениум, 16. од XV век и седма од 1410-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6924 и 6925 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6166 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5176 и 5177 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2169.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1416 година се протега во 4052 и 4053, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4112 и 4113 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1959. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 818 и 819 исламска година.
Аиево
Аиево или Ајово, познато и како Ехлово или Јахали (Ακροπόταμος, Акропотамос; до 1927 г. Γιαχαλή, Јахали ) — село во Солунско, Егејска Македонија, денес во општината Илиџиево на Солунскиот округ во областа Централна Македонија, Грција. Населението брои 596 жители (2011).
Географија
Селото е сместено во областа Вардарија на Солунското Поле, на левиот брег на реката Вардар. Лежи 40 км северозападно од Солун и 14 км североисточно од градот Куфалово.
Во Отоманското Царство
На крајот на XIX век Аиево било македонско село во Солунската каза. Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. погрешно го води Ехлово живееле 112 Турци и 48 Роми. По податоци на секретарот на Бугарската егзархија Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. Аиево имало 32 жители Македонци. Во својот патопписен попис, Боривое Милоевиќ завел 15 македонски и 5 турски куќи.
Во Грција
Во Втората балканска војна целото село пребегало преку граница за да се спаси од свирепоста на грчката војска. При неговото припојување кон Грција согласно Букурешкиот договор истата година тоа се води како напуштено. Малку подоцна во него се доведени грчки доселеници кои во 1920 г. броеле 50 лица. По 1922 г. се доселени уште грчки колонисти, за во 1928 г. да нарасне на 438 жители. Во 1927 г. селото е преименувано во на Акропотамија, што а алтернативно на денешното Акропотамос. Според друг грчки податок, во 1928 г. селото имало 377 жители од 97 семејства.
Стопанство
Селото важи за мошне богато поради неговата положба во поле. Се произведуваат памук, жито и други култури, а развиено и е краварството.
Клипхаузен
Клипхаузен (Klipphausen) — општина во округот Мајсен, во Саксонија, Германија.
Ethnologue
Ethnologue: Languages of the World — семрежно и печатено прирачно дело на христијанската лингвистичка организација SIL International, која има за цел да ги изучува малите јазици, да им ја понуди Библијата на мајчин јазик и да го поддржи развојот на истите.
The Ethnologue содржи податоци за 7358 јазици во XVI издание, објавено во 2009 (за разлика од 6912 во XV издание од 2005 и 6809 од XIV издание од 2000) и го наведува бројот на говорници, местото, дијалектите, јазичните сродности, дали има превод на Библијата итн. Моментално ова претставува најопфатниот записник на јазици во светот, заедно со „лингвистичката опсерваторија“ на Linguasphere (но некои нивни информации се застарени).
Во 1984, Ethnologue вовел трибуквен коден систем наречен SIL код за секој јазик. Овој систем во голема мера ги надминал претходните стандарди како ISO 639-1. Во XIV издание (2000) се наведени 7148 кодови кои воглавно не се совпаѓале со кодовите на стандардот ISO 639-2. Во од уредништвото е побарано да соработува со Меѓународната организација за стандардизација (ISO) за да ги приложи своите кодови во нацртот на меѓународниот стандард. Денес Ethnologue го користи тој стандард, наречен ISO 639-3. XV издание (2005) има 7299 кодови. XVI издание е објавено во средината на 2009 г.
Кога ги утврдува јазиците (наспроти дијалектите и наречјата), Ethnologue се води по ISO 639-3, чиј критериум е заеморазбирливоста.
Покрај главното име на јазикот, Ethnologue го наведува и името што го користат неговите говорници, владата, соседните и странските земји, како и поранешните имиња на истиот.
Надворешни врски
SIL International
Загрџа
Загрџа — солунско село во Егејска Македонија, Република Грција.
Васил Тодоровски
Васил Божинов Тодоровски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Произлегува од многу сиромашно семејство. Основното и граѓанското училиште ги зaвpшил со одличен успех. Во 1939 година се населил во Скопје. Учел во Втората машка гимназија, каде во 1941 година се запознал со напредното движење и активно соработувал во народно-ослободителната борба против окупаторот. Учествувал во сите акции на средношколската младина. Активно дејствувал во редовите на младината за придобивање на нови приврзаници за оружената борба на македонскиот народ. Растурал илегално летоци и собирал народна помош. Бил уфрлен во бугарската фашистичка организација „Браник“, со цел да ја известува организација за секоја акција на фашистичката младина. Во септември 1944 година стапил во Дванаесеттата македонска ударна бригада. Бил учесник во сите борби на Бригадата. Подоцна со Петнаесеттиот македонски корпус заминал на Сремскиот фронт. Како искусен борец бил поставен за политички комесар на заштитната чета во Четириесет и втората дивизија. По пробивот на германско-усташкиот фронт, во април 1945 година, храбро загинал во Срем. По завршетокот на војната, неговите посмртни останки биле пренесени и закопани на партизанските гробишта во Скопје.
Штолпе (Берлин)
Штолпе (Stolpe) — главното село во местото Ванзе во округот Штеглиц-Целендорф во Берлин. Постарите имиња на селото гласеле Штолпекен (Stolpeken) и Вендиш-Штолпе (Wendisch-Stolpe). По описи на Теодор Фонтане претставува најстаро постоечко село во областа Телтов.
Културно наследство на Македонија во Општина Кочани
Ова е список на објекти прогласени за културно наследство на Македонија на подрачјето на Општина Кочани според евиденцијата во Регистарот на културно наследство на Управата за заштита на културното наследство на Македонија (УЗКН).
Зубовце (Гостиварско)
Зубовце — село во Општина Врапчиште, во околината на градот Гостивар.
Географија и местоположба
Зубовце лежи во подножјето на Шар Планина измеѓу Дебреше на југ и Врапчиште на север. Селото лежи по текот на Зубовскиот Поток на надморска висина од 556 метри. Селото има три главни извори на вода и тоа: Сугарски, Калапетроец и Лапнимушица. Селскиот атар е доста голем. Нивите се наоѓаат во источниот рамничарски дел како: Долен Цес, Цапркојца, Крс, Мал П'т, Чапрага,Дапче, Дреноец, Кобел, Манастирско, Под Лаг, Кара Зела, Голема Нива, Клукоо, Лажец, Крило, Бунарче, Цигалче, Орашлика, Крепи Куќица, Пскарсник и Калишаноец. Ливадите се наоѓаат на местата: Слатина и Ливадје, а додека шумите на местото Костур-Самар над самото село.
Зубовце е населба од збиен тип.Куќите се групирани по маала, кои се наоѓаат покрај потокот од лева и десна страна.
Историја
Зубовце е стара населба. За првпат се споменува во 1595 година. Според усните преданија на селаните, првите зубовчани дошле од чисто македонското место Пилигринци, кое тогаш се наоѓало во рамничарскиот дел на Полог на 3 км источно од денешното село. Покрај тоа место постоел главен пат т.н. Алабачки Пат по кој оделе дервишите. Поради нивните зулуми селаните се иселиле од таму и дошле на денешното место. Тврдењето дека тие го основале селото се смета за легенда, а не за историски факт.
Население
На крајот од XIX век Зубовце е македонско село в Гостиварска нахија на Тетовска каза на Османлиското Царство. Според Васил К’нчов во 1900 година Зубовци има 720 жители, сите Македонци, додека веќе во 1905 година има 752 жители кои се поделени во две цркви. Според Селишчев во 1929 година Зубовце е центар на општина од 4 села во Горнополошкиот срез и има 109 куќи со 705 жители.
Според пописот од 2002 година селото има 762 жители и претставува средна по големина населба.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 844 жители, од кои 428 Македонци, 278 Албанци, 120 Турци, 3 Срби и 15 лица без податоци.
Родови
Ѓегиновци, Ѓоневци, Кочевци и Поповци стари родови, доселени се од сега раселеното село Пилигринец, за Кочевци се зборува дека се намножени од предок Ром, и сега во овој род има луѓе со темна боја на кожата; Коруновци стари доселеници, доселени се од сега албанското село Прошовце; Бошковци доселени се однекаде, дошле кога и Коруновци; Трајановци и Тунџовци доселени се од селото Куново; Желкаровци доселени се од сега муслиманското село Врановци; Пољковци доселени се од некое село во областа Порече; Дуковци доселени се од некое село Думково или Дуково, жителите на овој род не знаат кај се наоѓа тоа село (на Шар Планина во околината на врвот Голема Враца постои простран планински гребен и месност која се вика Думково); Фичуровци доселени се од селото Арачиново, Скопско; Степановци доселени се од некое село во Порече; Бардевци доселени се од селото Бардовци, скопско; Марковци доселени се однекаде; Цоцолевци доселени се од Прошовце или Пожаране; Крагујевци доселени се однекаде; Спасевци  потекнуваат од домазет кој дошол од Дебреше. Таму биле староседелци; Тодор родот го основал домазет кој дошол од Дебреше; Форинци доселени се од селото Форино; Бакаловци доселени се однекаде; Сиљан (1 к.) дошол од Порече; Ѓоковци гранка се од родот Бошковци; Рачиновци гранка се од родот Фичуровци; Страшевци доселени се однекаде.
Стопанство
Во селото постои индустриска зона во која функционираат неколку фабрики. Во селото функционира фарма за ноеви. . Една од нив е од месната индустрија која произведува доста прочуени колбаси кои се пласираат на пазарите во Македонија и странство.
Избирачко место
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 393 гласачи.
Културни и природни знаменитости
Селото е доста познато по своите мостови преку Зубовскиот Поток и по своите чешмии.
Редовни настани
Младите невести и девојчиња прават венчиња од полски цвеќиња и се кршат зелени гранчиња од расцутените плодни дрвја. При берењето на билките, покрај другите се пее:
Со набраното зеленило се закитуваат влезните порти на куќите, самите куќи и клетовите, како и котарите каде што е сместен добитокот. Со венчиња се китат коблите и бутините, лонците каде што се преработува домашното млеко. Со ѓурѓевденското зеленило се најавува родна и бериќетна година, здрав и плоден добиток, среќа и напредок во фалилијата.
Култура и спорт
Карактеристично за Зубовце е прославата на празникот Прочка. Во текот на денот во бавчите (градините) се палат огнови. Запалените китчиња слама им се дават и на децата, а тие, трчајќи низ бавчите на сиот глас извикуваат:
На овој начин како и со запалениот оган се бркале кртовите кои им нанесувале големи штети на градинарските култури. Пред да падне првиот мрак, се палат големите маалски огнови, наречени Баба вештица, направени од слама, од пченкарница и од смрека. На времето меѓу зубовските маала, постоел и натпревар кое маало ќе има најразгорен оган, со највисок пламен. Околу огновите, децата трчале и ги прескокнувале пламените јазици. Со јагленчињата од огнот на малите деца им цртале крстиња на челото за здравје и заштита од уроци. Попладнето на Поклади, според стариот обичај, младите одат на посета кај постарите за традиционално да побараат прошка без разлика дали некој некому му згрешил или не. Проштавај ако сум се огрешил нешто годинава! – е вообичаеното обраќање на помладите кон постарите. Нека ти е просто и блосоено и од мене и од Бога – одговара оној од кого се бара проштевање. Вечерта во секој зубовски дом се подготвува свечена вечера. Традиционално се коле петел или кокошка и се подготвува зубовскиот специјалитет калејнца – ориз во тава. Се прави и алва, а се вари и по едно јајце за секој член од потесното семејство и уште едно за куќата. По завршувањето на вечерата, се изведува вообичаеното ацкање (амкање) јајце. Домаќинката зема кадела (урка, рачно изработена направа за предење волна) на која на плетена волнена врвка го врзува вареното јајце. Јајцето го ниша околу софрата. Сите со зинати усти, се обидуваат да го лапнат јајцето без да се служат со рацете. Ацкањето (амкањето) трае сè додека некој не го лапне јајцето, кое потоа се лупи и секој од семејството каснува по малку за здравје. Во една лушпа од јајцето се налева црвено вино или како што го викаат крто вино. Домаќинката послужува со зборовите: напиј се крто вино, а оној што ќе се напие од лушпата наздравува: ај да ги снема кртовите од бавчите. На вечерата се изведува уште еден обичај наречен јадец. Тој што ќе го најде т.н. јадец во месото се обложува со надлажување. Надлажувањето може да трае за целото време на велигденските пости.
Иселеништво
Жителите на Зубовце во минатото и денес издршката за своите семејства ја обезбедувале и од печалбарство. Многумина од нив биле и се врвни угостители во Србија, Романија, Германија, Бугарија, како и во Египет и во Турција.
Ранштет
Ранштет (Rannstedt) — општина во округот Вајмар, во Тирингија, Германија.
Малајско-полинезиски јазици
Малајско-полинезиски јазици или малајополинезиски јазици — подгрупа на австронезиските јазици кои ги зборуваат околу 385,5 милиони луѓе. Овие јазици се распространети низ Југоисточна Азија и Тихиот Океан, но и неколку заедници во континентална Азија и целиот африкански остров Мадагаскар.
Класификација
пајвански (74%)