cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Грб на Сенегал
Грбот на Сенегал е службен грб на државата кој е во употреба од 1960-те години. Грбот е составен од штит кој е поделен на два дема во црвена и златна боја. На црвеното поле има златен лав кој е симбол на народот, а на златното поле има приказ на баобаб. Над штитот има зелена голема петокрака, а околу штитот има бел венец. Венецот е опколен со бела лента на која има натпис „Еден народ, една цел, една вера“ на француски јазик. На лентата има петокрака во панафрикански бои.
NGC 2729
NGC 2729 — леќеста галаксија во соѕвездието Водна Змија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 3 март 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2729 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,3 m/лм2. NGC 2729 има привидни димензии од 0,8' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 1 м 28,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 3° 43' 16". Положбениот агол на објектот е во износ од 6°.
Други поделби
Проучување на NGC 2729 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 25352. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 232; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 229. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1358.
1343
1343 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1343 година од новата ера, 343. од вториот милениум, 43. од XIV век и четвртта од 1340-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6851 и 6852 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6093 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5103 и 5104 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2096.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1343 година се протега во 3979 и 3980, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4039 и 4040 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1886. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 743 и 744 исламска година.
Антоан Бело
Антоан Бело  (француски: Antoine Bello, роден на во Бостон) —   француско-американски писател. Пишува на француски јазик и неговите книги се преведени на околу десет јазици..
Првата книга на Бело „Les Funambules“ претставува зборник со кратки раскази, објавен во 1996 година. По неа Бело објавил седум романи, од кои само еден во англиски превод под насловот „The Missing Piece“.
Во септември 2015 година Антоан Бело објавил дека обезбедува годишни приходи од авторски права како донација на Фондација Викимедија. Причината е дека Бело редовно ја користи Википедија, додека прави истражувањата за книги, и дека со донацијата од 50.000 долари тој „само ја враќа услугата, бидејќи Википедија го восхитува секој пат кога бара во неа информации“. Ова е прва донација на приходи од авторски права, што еден уметник ја има направено за Викимедија.
Птеросаурус од Манаус
Птеросаурус од Манаус (англиски: Manaus Pterosaur) е наводно криптид од околината на Манаус во (Бразил).
Опис
Се опишува како суштество кое наликува на птеросаурус. Има кожнати крила со распон од 3,65 метри кои наликуваат на крилата на лилјакот, црна-тамнокостенлива кожа без влакна, има тенок и краток врат, долг клун со ситни заби, и мали кратки нозе. Ова суштество живее во јата.
Непречкеста спирална галаксија
Непречкеста спирална галаксија — вид спирална галаксија без средишна пречка или онаква што не претставува пречкеста спирална галаксија. Во морфолошката класификација на галаксиите, ваквите галаксии се означуваат со SA.
Галаксијата Сомбреро е пример за непречкеста спирална галаксија.
Непречкестата галаксија е еден трите општи вида на спирални галаксии според де Вокулеровиот систем на класификација. Другите две се преодната и пречкестата спирална галаксија. Класификацијата наречена „Хаблов камертон“, разликува само непречкести и пречкести спирални галаксии.
Кале (Скачинци)
Кале — археолошко наоѓалиште во велешкото село Скачинци. Наоѓалиштето претставува градиште од доцноантичкото време. На 1,5км јужно од селото, на висок рид со зарамнето плато се гледаат остатоци од утврдување (бедем), а по површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, градежен материјал и питоси.
Санџачка лига
Санџачка лига (Sandžaka liga) — политичка партија на македонските Бошњаци. Претседател на партијата е Сафет Хајровиќ
Политичка активност
Партијата за првпат се појавила на парламентарните избори во 2011 кога се приклучила на коалицијата предводена од СДСМ, но не освоила пратенички мандат. Партијата ги бојкотирала локалните избори во 2013 поради како што изјавил нивниот претсавник Сафет Бишевац:
"Бошњаците во Република Македонија и сите граѓани на оваа држава треба да се приклучат во бојкотот на локалните избори затоа што во моментите кога државата се наоѓа во сериозна политичка криза и не постои разум за взаемно решавање на проблемите и враќање на демократијата во Република Македонија и кога власта се поигрува со иднината на граѓаните и на државата, потребно е заеднички да го изразиме своето незадоволство и уште еднаш да дадеме до знаење да личните интереси не бидат побитни од чувствата и човечките морални вредности."
NGC 7520
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7520 се споменува и како IC 5290, ESO 535-8, MCG -4-54-14.
Откривање
Објектот е откриен на 1877 година од страна на Ернст Вилхелм Либерехт Темпел, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 11 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 12 м 53,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -23° 28' 8"". Положбениот агол на објектот е во износ од 66°.
Други поделби
Проучување на NGC 7520 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 70705. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 349; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6972. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1167.
Јазици во Босна и Херцеговина
Јазиците во Босна и Херцеговина е поим со кој се опфаќаат сите јазици кои се зборуваат на територијата на државата. Босна и Херцеговина е тројазична држава, каде мнозинското население зборува на еден од трите јазика.
Службени јазици
На територијата на Босна и Херцеговина службени јазици се босанскиот, српскиот и хрватскиот јазик. Сите три јазици се многу слични и меѓусебно разбирливи на највисоко ниво. Официјални писма се и кирилицата и латиницата. Во Федерацијата Босна и Херцеговина трите јазика се именуваат со своите матични имиња, а во другиот ентитет на Босна и Херцеговина, Република Српска, се именуваат како „јазикот на српскиот народ, јазикот на босанскиот народ и јазикот на хрватскиот народ“. Српскиот и босанскиот рамноправно користат и кирилица и латиница, а хрватскиот само латиница. Сите три јазика се засноваат на штокавското наречје на српскохрватскиот.
Босански јазик
Босанскиот, или бошњачки, (bosanski, босански) е мајчин јазик на Бошњаците и еден од трите официјални јазика на Босна и Херцеговина. Јазикот, покрај во Босна, се зборува и во Србија (Санџак), Црна Гора, и во помал број во Косово, Македонија и во бошњачката дијаспора. Јазикот рамноправно користи и кирилица и латиница, иако втората е почесто користена. Јазикот, според поголем број јазичари, се смета за една од стандардните норми на српскохрватскиот јазик. Јазикот во БиХ го зборуваат најмногу до 2 милиони луѓе (според проценките), бидејќи нема попис со кој точно би се определил бројот на говорници во БиХ.
Српски јазик
Српскиот јазик (srpski, српски) е мајчин јазик на Србите и еден од трите официјални јазика во БиХ. Во БиХ се проценува дека до 35% од населението зборува на српски (не е точна бројка, проценка е, бидејќи нема попис). Покрај во БиХ, јазикот е службен и во Србија, каде е национален јазик, на Косово, а се зборува и во Црна Гора, Хрватска, Македонија и останатите делови каде српскиот е малцински јазик. Српскиот рамноправно се пишува и на кирилица и на латиница. Јазикот, според поголем број јазичари, се смета за една од стандардните норми на српскохрватскиот јазик.
Хрватски јазик
Хрватскиот јазик е мајчин јазик на Хрватите и еден од трите официјални јазика во БиХ. Покрај во БиХ, хрватскиот е национален и службен јазик во Хрватска. Покрај во овие две земји, јазикот се зборува и во Србија (Срем), Црна Гора, Словенија, и во делови од Унгарија. Во БиХ се проценува дека јазикот го зборуваат до 17% од населението (нема точни бројки, бидејќи нема попис во БиХ). Јазикот, според поголем број јазичари, се смета за една од стандардните норми на српскохрватскиот јазик.
Останати јазици
Малубројните малцински групи во БиХ зборуваат на своите јазици, меѓу кои застапени се ромскиот, албанскиот, македонскиот и други.
Странски јазици
Главни странски јазици кои се изучуваат во државата се англискиот, германскиот и францускиот. Најзборуван меѓу нив е англискиот.
Црн Врв (планински врв)
Црн Врв, со географски координати: латитуда 41o 20 ' 25 , лонгитуда 21o 15 ' 23 . (Биринска Планина (склон од Баба Планина))
Црн Врв, со географски координати: латитуда 41o 23 ' 38 , лонгитуда 21o 08 ' 03 . (Бигла Планина)
Црн Врв, со географски координати: латитуда 41o 42 ' 23 , лонгитуда 22o 19 ' 32 .
Црн Врв, со географски координати: латитуда 41o 51 ' 34 , лонгитуда 21o 44 ' 16 . (Градиштанска Планина)
Црн Врв, со географски координати: латитуда 42o 01 ' 59 , лонгитуда 22o 06 ' 53 .
Црн Врв, со географски координати: латитуда 42o 15 ' 09 , лонгитуда 21o 35 ' 03 .
Химера
Химери (ред Chimaerae, класа Bradyodonti) — многу невообичаена група на риби кои живеат на морското дно, на длабочини од 300 до 500 m. Колективно овие видови формираат мала, кохезивна група од околу 25 видови. Тие се сите исклучиво морски организми. Роднини се со ајкулите и раите; од ова се заклучува дека химерите се одликуваат со ‘рскавичен скелет. Една особина која ги разликува од раите е фактот што горната вилица е цврсто прикачена за черепот. Тие исто така поседуваат зарамнети заби (два на горната вилица и еден на долната) кои се изменети за здробување и мелење на нивната храна. Постои еден жабрен отвор на секоја страна од главата и секој од нив е прекриен со месеста покривка.
Физички опис
Химерите генерално имаат големи глави, заострено тело и долга (слична на стаорец) опашка. Тие се релативно крупни риби. Долги се околу 0,61 до 2 метри. За разлика од поголемите роднини - ајкулите на пример, химерите се слаби пливачи. Перките се високо изменети: една забележителна одлика е присуството на силна и остра боцка на почетокот на првата грбна перка. Кај некои видови последнава може да е отровна. Кога перката е опуштена, боцката се прибира во посебна комора во грбот на животното, но може брзо да се извади. Химерите поседуваат многу редуцирана и издолжена опашна перка. Големите пекторални перки, за разлика од тие на ајкулите, играат главна улога при пливањето.
Химерите имаат мазна кожа и еден жабрен отвор на секоја страна - морфолошка промена која лежи помеѓу онаа на ајкула и коскена риба. Серии на мукусно-секретирачки канали постојат на главата. Машките единки од некои видови како Callorhinchus имаат подвижен, палковиден израсток, чија функција не е позната.
Екологија
Малку е познато за екологијата на химерите. За повеќето се мисли дека се хранат со најразлична храна: алги, црви, краби, ракчиња, морски ѕвезди, мекотели и мали риби. Многу видови се ноктурни - едно можно објаснение за особено големите очи. Машките химери имаат мали додатоци познати како класпери, со кои ги придржуваат женките за време на копулацијата; особина која ја има и кај ајкулите и раите. За разлика од оплодените јајце-клетки на коскените риби, тие на химерите се затворени во жилави капсули, кои веројатно спречуваат јајце-клетката да оди предалеку.
Таксономија
Holocephali Zeekatten (vissen) Holocephali Chimaera
Космос-1090
Космос-1090 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 72,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 324 км, а најмалото на 200.
Историја на лингвистиката
Лингвистиката како научен опит за опишување и објаснување на човечката вештина за јазикот.
Во древните цивилизации, јазичаричкото учење било првично мотивирано од точниот опис на класичните литургиски јазици, најзабележливи се оние од санскритската граматика на Панини (4 век п.н.е.), или со развојот на логиката и реториката кај Старите Грците. Во почетокот на 4 век п.н.е., Кина исто така развила свои граматички традиции, а арапската и еврејската граматика се развила за време на средновековната доба.
Модерната лингвистика почнала да се развива во XVIII век, достигнувајќи го „златното време на филологијата“ во XIX век. Првата половина од 20 век била обележана со структуралното училиште кое се засновало на работата на Фердинанд де Сосир во Европа и на Едвард Сапир и Леонард Блумфилд во САД. Во 1960-те години се имало голем напредок на многу полиња од лингвистиката, како на пример генеративната граматика на Ноам Чомски, социолингвистиката на Вилијам Лабов и современата психолингвистика.
Антика
Низ културите, раната историја на лингвистиката се поврзува со потребата за разрешување на разните говори, особено за ритуални текстови или расправии. Тоа често доведувало до истражување на значењето на звучното пресликување и до дебата за конвенционалните против природните потекла за симболите. Конечно тоа довело до процеси со што се формирале поголеми структури од единици.
Индија
Лингвистиката во античка Индија потекнува од потребата да се коректно рецитирање и толкување на ведските списи. Дури и во најстариот индиски текст, Ригведа (говорот) — идолизиран. До 1200 година п.н.е. оралната изведба на овие текстови станува е веќе стандардизирана, а пишаните дела за ритуални рецитали предлагаат составните делови на санскритот да се поделат на зборови, основата, и фонетички единици, обезедувајќи поттик за морфологија и фонетика. Во следните неколку векови, достигната била јаснотија во организацијата на звучните единици, а избувните согласки биле организирани во квадрат 5х5 (800 век п.н.е., Пратисакја), што евентуално довело до системска азбука, брахми во 6 век п.н.е. Во семантиката, раниот граматички Санскрит Śākaṭāyana (пред 500-от век п.н.е.) предлага дека глаголите се претставени како претходни онтолошки категории, а сите именки етимолошки потекнуваат од дејството. Етимологистот Yāska (5 век п.н.е.) претпоставува дека значењето се содржи во реченицата, а зборовните значења се бразираат на реченична употреба. Тој исто така обезбедил четири вида на зборовни категории – именки, глаголи, пред-глаголи и менливи и неменливи – како и тест за конкретни и абстрактни именки: зборови кои може да бидат индицирани со заменката дека.
Панини (4 век п.н.е.) се спротивставува на гледиштето на Јаска дека речениците се примарни и предлага граматика за композирање на семантиката од морфемските корени. Надминувајќи го ритуалниот текст, за кои се сметало дека е жив јазик, Панини одредува сет кој опфаќа околу 4,000 афористички правила (сутрас) кои:
1.	Ја обележуваат семантиката на структурата на глаголот во тематска улога.
2.	Обезбедуваат морфосинтактички правила за создавање на глаголски и номинални форми, чии седум случаи се наречени карака (слично на case {случај})и ја основаат морфологијата.
3.	Ги сметаат морфолошките структури за фонолошки процеси (на пример, промена на коренот или главниот дел), со што се обезбедува конечната фонолошка форма.
Како дополнување, училиштето на Панини обезбедило список на 2000 глаголски корени, кои ги формираат објектите врз кои се применуваат овие правила, список на звуци (таканаречените Шива-сутрас) и список на 260 зборови кои не потекнуваат од правилата. Екстремно прецизната спецификација на овие правила и нивниот сложен однос довело до разумни коментари и пресметка во следните неколку векови. Фонолошката структура го вклучува и дефинирањето на концептот на звучни универзалии кои се слични на модерните фонеми, систематизација на согласките кои се засноваат на стеснувањето на усната празнина и самогласки кои се засноваат на висината и траењето. Како и да е, амбиција е да се обележат од морфема во семантика која е навистина забележлива во модерните поими. Граматичарите, вклучувајќи го и Kātyāyaнa (3 век п.н.е.), кои го следеле примерот на Панини, напишале афоризми и напредна математика; Паtañjali (втор век п.н.е.) — познат по неговиот коментар за одбраните теми во граматиката на Панини (Махабхасиа) и за афоризмите на Kātyāyaнa, како и , според некои, тој е авторот на Јога Сутрас и  Пингала, со неговиот математички пристап до просодија. Низ вековите имало неколку дебати, на пример, дали пресликување на зборовното значење било конвенционално (Ваишeшиka-Nyaya) или вечно (Kātyāyaнa-Patañjali-Мимāмсā). Според Хјаја Ситрак има три видови на значења: поединечно (оваа крава), универзален вид (краварство) и сликата (црта крава). Звукот на зборот исто така формира еден вид (звук-универзалија) бил следен од Бхартрхари (500 век п.н.е.), кој исто така претпоставува дека јазичните универзалии се единиците на мислата, блиску до номиналистичко, па дури и јазичаричко одредување на позиција. Бхартрхари исто така смета дека реченицата е онтолошки примарна (зборовните значења се научени според нивната употреба во реченицата). Четири од шесте канонски текстови од Ведангас, кои ја формирале суштинската насока во Браминското образование од 1-от до 18-от век од нашата ера, се справувале со јазикот:
•	Шикса (śikṣā): фонетика и фонологија (сандхи), Гаргеуа и коментатори
•	Вуакарана (vyākaraṇa): граматика, Панини и коментатори
•	Нирукта (nirukta): етимологија, Yāska и коментатори
Во 500-от век од нашата ера, Бхартрхари претставил филозофија на значење со својата доктрина сфота.
Овој вид на работа станал познат во Европа во 19-от век, каде што модерната лингвистика првично имала влијание преку Франц Боп, кој главно се водел според Панини. Како последица на тоа, врз поголемиот дел од работата од Фердинанд де Сосур, Леонард Блумфилд и Роман Јакобсон влијаеле учителите на Санскритот.Фриц Стал дискутирал за можниот ефект на индиските идеи врз јазикот во Европа. По набројување на разни аспекти на контакт, Стал ја претставува теоријата за тоа дека идејата за формални правила во јазикот, за првпат предложено од Де Сосур во 1894 година и конечно развиени од Чомски во 1957 година, засновани на тоа кои формални правила биле запознаени со пресметливите јазици, европското изложување на формалните правила може навистина да потекнува од граматиката на Панини. Особено кај Де Сосур, кој предавал за Санскритот повеќе од три децении, можеби имало влијание од Панини и Бхартрхари. Неговата идеја за спојување на индикатор-индициран во знак е нешто слично на концептот Сфота. Уште поважно, самата идеја за формалните правила да се применуваат во области надвор од логиката и математиката, можно е да е катализирана од европскиот контакт со делото на санскритските граматичари.
Граматиката Пали од Кацчана, која датира од раните векови од п.н.е., го опишува јазикот на будистичкиот канон. Толкāппиyам (датира од 7 век п.н.е.), ја претставува граматиката на Тамилите, изведенки кои се користат сè до денешен ден. Кавирајамарга е пишано дело врз основа на граматиката на Каннада и во годините може да се спореди со Толкāппиyам.
Грција
Првиот важен напредок на грците било создавањето на азбуката врз основа на систем кој претходно се користел од страна на Феникијците, додавајќи самогласки и други согласки кои им биле потребни. Како резултат на воведот во пишувањето, поезијата, на пример поемите на Хомер, прераснала во пишана форма. Се создале неколку изданија за кои било коментирани. Со тоа се формирала основата за филологија и критиката.
Заедно со пишаниот говор, грците започнале со нивното граматичко и филолошко изучување. Филозофски дискусии за природата и потеклото на јазикот може да се најде во раните дела на Платон. Предмет на грижење било дали јазикот бил направен од човечка рака, општ артифакт, или имал натприродно потекло. Платон во неговиот Кратилус го претставува природното гледиште на тоа дека зборовните значења произлегуваат од природен процес, во зависност од корисникот на јазикот. Неговите аргументи се основаат делумно на примери од сложенки, каде што значењето на целината се поврзува со составниот дел, иако на крај тој признава дека има мала улога на вообичаеност. Софистите и Сократ ја вовеле дијалектиката како нов писмен жанр. Во неговите платонски дијалози има дефиниции за мерачот на поемите и трагедијата, формата и структурата на тие текстови. Аристотел ги поддржувал конвенционалните потекла на значење. Тој ја дефинирал логиката на говорот и предметот на расправата. Понатамошните дела на Аристотел за реториката и поетиката било од најголема важност за разбирање на трагедијата, поезијата, јавните дебати итн. Како писмени жанрови. Делото на Аристотел за логиката има тесна врска со неговиот посебен интерес за јазикот и неговото дело во оваа област било фундаментално важно за развојот на јазичното изучување(„логос“ на грчи значи и јазик и логичка разумност). Во Категории, Аристотел дефинира што се мисли под „синоним“-зборови со универзален говор, „хомоним“-зборови со ист говор и „пароним“-описни зборови. Потоа ги дели на форми на говор како:
•	Или како композиција и структура, на пример „мажот се бори“, „коњот трча“ итн.
Следно нешто што го направил е тоа што направил разлика помеѓу предмет на предикација, имено се што е прифатено или одбиено, и предмет на инхезија. Кога нешто е содржано во подметот. Мислата не е дел од подметот, не може да постои без подметот. На пример, се смислува во нешто што веќе има облик. Категориите не се абстрактно платонски битија, но се наоѓаат во говорот, во материите, количината, квалитетот, поврзаноста, местото, времето, позицијата, состојбата, дејството и наклонетоста. Во de Interpretatione, Аристотел ги анализира категоричните пропозиции и извлекува серија на заклучоци кои се врз основа на рутинските прашања за класифицирање и дефинирање на основни јазичарички форми, како на пример едноставни поими и пропозиции, именки и глаголи, негација, количината на едноставните пропозиции (примитивни корени на мерачите на модерната симболика на логиката), истражувања за исклучување на средината (нешто што за Аристотел не е применливо кај пропозициите во идно време – проблемот кај идните можни случувања) и за модалните пропозиции.
Стоиците ја направиле лингвистиката како важен дел од нивното разбирање на космосот и човекот. Важната улога на стоиците била во дефинирањето на јазичаричките знаковни термини кои подоцна биле применети од Фердинанд де Сосур како "significant" and "signifie". Стоиците ги изучувале фонетичката граматика и етимологија како различни нивоа на учење. Се дефинирале артикулаторните органи во фонетиката и фонологијата. Наставната програма станала важен дел од структурата за разбирање на говорната организација. Една од најважните понуди на Стоиците во изучувањето на јазикот било постепеното дефинирање на терминологијата и теоријата што одекнувале во модерната лингвистика. Граматичарите од Александрија исто така ги изучувале говорните звуци и просодијата, дефинирале делови од говор со поими како именка, глагол итн. Исто така имало и дискусија за улогата на аналогијата во јазикот. Во овие дискусии граматичарите од Александрија ја поддржувале теоријата за тоа дека јазикот, а осбено морфологијата, е врз основа на аналогија или парадигма, каде што за граматиката во училиштата во Мала Азија се сметало дека јазикот не се заснова на аналогна основа туку повеќе на исклучоци. Александристите, исто како и нивните предци, биле заинтересирани за мерачот и неговата поврзаност со поезијата. Метричката „стапка“ кај грците се основала врз должината на потребното време за да се изговори секој слог, што се одликувало според нивната тежина како „долг “ и „краток “ слог (уште попознато како „тежок“ и „лесен“ слог, со почит, за да се направи разлика од долги и кратки самогласки). Стапката често се споредувал како музичка мерка, а долгите и кратките слогови како цела и пола нота. Основната мерна единица во грчката и латинската прозодија е мора, и се дефинира како единствен краток слог. Долгиот слог е еквивалент на две мори. Долгиот слог содржи или долга самогласка (вокал), двогласка, или кратка самогласка по која следат две или повеќе самогласки. Разните правила на елизијата понекогаш спречуваат граматичкиот слог да стане полн слог, а одредени правила за продолжување и скратување може да создадат долги или кратки слогови, во контекст каде што од едниот се очекува спротивното. Најважниот класичен мерач, дефиниран од александриските граматичари, е дактилскиот хексаметар, мерачот на Хомеровата поезија. Оваа форма користи стапка од шест стиха. Првите четири стапки се дактили, но може да бидат и спондеи. Петтата стапка е скоро секогаш дактил. Шестата стапка е или спондеј или трохеј. Првиот слог од која било стапка е наречен икт, а главниот слог е „ритам“ на стихот. Обично има пауза по иктот и третата стапка.
Како последица на тоа, во делото Tékhnē grammatiké (100 век п.н.е., на грчки зборот gramma значи писмо, а овој наслов во превод е „Уметност на писмата“), најверојатно напишано од Дионис Тракс, забележани се осум дела на говор и поставени се широкоопфатни детали за грчката морфологија вклучувајќи ги и случај структурите. Ова дело било наменето како педагошки водич (исто како Панини) и ја вклучувало исто така интерпункцијата, како и некои аспекти на прозодијата. Во Рим, како педагошки материјали за учење на грците како родени латински говорници, биле популарни и други граматики. На пример, од Харис (главно, компилација од Тракс, како и изгубени текстови од Реми Палаемон и други) и Диомед (кој се задржал повеќе на прозодијата).
Еден од најистакнатите учители од Александрија и од античкото време бил Аполон Дискол. Аполон напишал повеќе од триесет трудови за синтаксата, семантиката, морфологијата, прозодијата, правописот, дијалектологијата и др. За среќа, четири од овие дела се зачувани. Сè уште имаме синтакса во четири книги и три едно-книжевни монографи за заменки, прилози и сврзници.
Лексикографијата стана важен дел на изучување, како на пример: речници, лексикони и листи со специјални зборови кои или биле застарени, или дијалектизми, или стручни зборови од областа на медицината и ботаниката. Во почетокот на средновековното време беа пронајдени повеќе видови речници како речникот на Суида, за кој се смета дека е првиот енциклопедиски речник, етимолошки речници итн.
Тој период, за грчкиот јазик се сметал дека е „language franca“ т.е. јазик кој им е познат на сите, во цел свет кој до тогаш им бил познат (за грците и римјаните), а како резултат на тоа модерата лингвистика се бори за да го преброди тоа. Со грците, започна традицијата на изучување на јазикот. Римјаните, како и средновековниот свет, продолжиле со тоа, а за нивната напорна работа денес се смета дека е дел од нашиот секојдневен јазик. Помислете, на пример, на поими како зборот, слогот, глаголот, подметот итн.
Рим
Во четвртиот век, Аелиус Донатус ја составил латинската граматика Ars Grammatica која што била учебник во училиштата за времето на средновековието. Помалата верзија, Ars Minor, опфаќала само осум делови од говорот. Во XV век кога книгите почнале да се печатат, ова дело едно од првите коишто биле испечатени. Учениците коишто биле поданици на ова образование, ни го претставиле денешното значење на зборот „граматика“. (докажано во англискиот јазик од 1776 година).
Кина
Слично на индиската традиција, кинеската филологија, Сјаосјуе (小學-основни изучувања), започна заради потребата од разбирање на класиката во династијата Хан (3 век п.н.е.), Сјаосјуе била поделена на три гранки: Сјингу (訓詁 "толкување"), Венце (文字 "ракописно анализирање") и Јинјин (音韻 "изучување на звуците") и ја достигнала својата златна доба во 17-от век (династија Ќинг). Поимникот Ерја (3 век п.н.е.), може да се спореди со индиското дело Нигхарту, и се смета за првото јазичаричко дело во Кина. Шоувен Јиези (втор век п.н.е.) — првиот кинески речник, кој ги класифицира кинеските кинеските знаци по клучеви, пракса која ќе се применува од повеќето идни лексикографи. Две или повеќе пионерски дела, кој биле издадени за време на династијата на Хан, се Фангјан-првото кинеско дело за дијалектите и Шиминг-за етимологијата. Како во Стара Грција, кинеските мислители на почетокот биле загрижени за односот помеѓу имињата и реалноста. Конфуциј (6 век п.н.е.) фамозно ја нагласил моралната безусловна обврска на името, (zhengming) изјавувајќи дека моралниот колапс пред династијата Чин бил заради неуспехот да се прочисти однесувањето и да се запознае со вродената морална обврска во имињата: „Доброто владеење се состои од тоа владетелот да биде владетел, министерот министер, таткото татко, синот син....Ако имињата не се точни тогаш јазикот не е во согласност со реалноста на нештата“.
Како и да де, како се подразбира реалноста според името? Подоцнежните Мохисти или група попозната како Училиште за имиња (ming jia, 479-221 п.н.е.), сметаат дека минг (名 "име") може да се однесува на три вида на ши (實 "сегашност"): вид универзалии (коњ), поединец (Петре) и дозволени (нешто). Тие ја примениле реалистичката позиција на името-стварноста врската-универзалноста бидејќи „самиот свет ги средува шаблоните на сличноста и разликата со што нештата треба да се поделат на видови“. Филозофската традиција е добро позната за конундрата која наликува на софистите, т.е. кога Гунгсун Лунгце (4 век п.н.е.) прашува дали во копулските искази (Х е Y), Х и Y се идентични или Х се поткласа на Y. Ова е прочуениот парадокс „бел коњ не е коњ“.
Сјунце (3 век п.н.е.) повторно го посетува принципот zhengming, но наместо да го поправи однесувањето за да им прилега на имињата, неговото огласување се однесува на поправка на јазикот за коректно пренесување на реалноста. Тоа содржи повеќе „конвенционални“ гледишта на зборовни потекла. Филолошките студии процветале во времето на династијата Ќинг, со Дуан Јуцај и Ванг Неансун на чело. Последниот голем филолог од таа ера бил Занг Бинглин. Западниот компаративен метод бил донесен во Кина од страна на Бернард Карлгрен, првиот учител кој го реконструирал средновековниот и стариот кинески јазик со латинска азбука(не ИПА) Пвата кинеска граматика, во модерна смисла на зборот, била напишана од Ма Јианзонг (на крај од 19-от век). Неговата граматика се засновала на латинскиот (прескриптивен) модел.
Средниот Исток
Заради брзото ширење на исламот во 8-от век, многумина го научиле арапскиот јазик како language franca. Произлегувајќи од таа причина, најраните граматички дела на арапски јазик биле напишани од не-роден говорител. Првиот граматичар кој е познат како ʿAbd Allāh ibn Abī Isḥāq al-Ḥaḍramī (735-736 година). Напорите на три граматичарски генерации кулминирале во книгата на персискиот јазичар Сибавајхи (760-793). Сибавајх изработил детален и стручен опис на арапски во 760 година во неговото монументално дело, Ал-китаб фи ал-нахв (الكتاب في النحو, Книга за граматика), изведувајќи на виделина многу јазичарички гледишта. Во неговата книга тој прави разлика помеѓу фонетика и фонологија.
Европа
Во De vulgari eloquentia („За елоквентноста од мајчиниот јазик“), Данте го проширил збирот од јазичаричките испитувања од латинско/грчки за да ги вклучи денешните јазици. Други јазичарички дела од истиот период, во врска со мајчините јазици, се Првото граматичко дело (исландско) и Auraicept na n-Éces (ирско). Во периодот на ренесансата и барокот имало интензивиран интерес за лингвистиката. Најзабележлива била намерата за преведување на Библијата од Језуитите како и филозофските размислувања за филозофските јазици и потеклото на јазикот.
Современа лингвистика
Современата лингвистика не постоела сè до XVIII век, а романтичарските и анимистичките тези на Јохан Готфрид Хердер и Јохан Кристоф Аделунг немале никако влијание сè до XIX век.
Аеродром Ѓаковица
Аеродром Ѓаковица АМИКО (Aeroporti i Gjakovës, Аеродром Ђаковица) ― аеродром во селото Лугбунар, во близина на Ѓаковица во западно Косово. Се очекува аеродромот да стане јавен во следните години,  да се користи од нискобуџетни комерцијални авиокомпании и карго летови.
Историја
Аеродромот бил изграден од страна на Косовските сили (КФОР) по Косовската војна во 1999 година, веднаш до постојниот аеродром што бил користен за земјоделски цели, и бил користен главно за воени и хуманитарни летови. На 18 декември 2013 година, аеродромот бил предаден на Владата на Косово од италијанските воздухопловни сили. Под операциите на италијанските воздухопловни сили, Аеродромот Ѓаковица управувал со повеќе од 27.000 авиони, 220.000 патници и превоз на повеќе од 40.000 тони товар.
Месната и националната власт планираат да го понудат Аеродромот Ѓаковица за работа во рамките на јавно-приватно партнерство со цел тој да се претвори во цивилен и комерцијален аеродром.
Од декември 2015 година, аеродромот е пријавен како затворен од косовските власти.
Вероника
Вероника — женско руско лично име со грчко потекло.
Етимологија
Веројатно се навраќа на името Береника или Вероника (Βερονίκη, Βερενίκη) - така се викала сопругата на владетелот на хеленистичкиот Египет Птоломеј I Сотер. Φερενίκη може да се преведе како „носење победа“ (φέρω-да донесе и νίκη-победа). Името Ференик станало широко распространето во антиката во својата дијалектна форма-Береника, ова име станало династичко меѓу Птоломеите и е познато меѓу неколку кралици и принцези на античкиот свет.
Името Береника (Вереника) се наоѓа во Библијата - негова носителка била ќерка на еврејскиот крал Ирод Агрипа Прва. Во ерата на формирањето на христијанството, името Береника започнало да се идентификува со две безимени жени споменати во Евангелието. Првата, кој страдала од крварење, според легендата, била излечена со допирање на облеката на Исус Христос. Втората го избришала лицето на Исус со нејзиното марамче за време на неговиот Пат на крстот до Голгота, по што, според легендата, на шамијата и се појавил ликот на Христос не направен од раце. Во западноевропската христијанска традиција, циклусот апокрифни легенди за шал со чудесна слика станал широко распространет. И латинизираната форма на името е Veronica - почнало да се сфаќа како анаграм на фразата icona vera („вистинска слика“).
Во Италија, името било преиспитано и почнало да се толкува како „жител на Верона“.
Познато е машкото спарено име Вероник, Речникот на руски лични имиња на Петровски го означува како редок. За разлика од повеќето други парови на имиња, во кои женското име обично се формирало од машки, овде се случил обратниот процес.
Илинов Врв
Илинов Врв — планински врв во Република Македонија, со следниве географски координати: латитуда 41o 22 ' 29 , лонгитуда 21o 53 ' 42 .
NGC 2730
NGC 2730 — спирална галаксија во соѕвездието Рак, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2730 се споменува и како UGC 4743, MCG 3-23-28, CGCG 90-57, IRAS 08594+1702.
Откривање
Објектот е откриен на 28 март 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2730 е од видот SBdm. Видливиот сјај со голо око изнесува 13 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,7 m/лм2. NGC 2730 има привидни димензии од 1,7' х 1,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 2 м 15,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 16° 50' 18". Положбениот агол на објектот е во износ од 80°.
Други поделби
Проучување на NGC 2730 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 25384. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 187; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1394. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 62.
Тајна мисија
Тајна мисија — збирка раскази на македонскиот писател Влада Урошевиќ од 2014 година.
Осврт кон делото
Збирката содржи 21. раскази во кои авторот го продолжува својот интерес за фантастиката, за необичното и чудесното во литературата. Притоа, Урошевиќ ја потврдува својата супериорност кога станува збор за раскази во чие средиште се наоѓа приказната и, во манир на голем мајстор, тој владее со сите клучни аспекти на приказната, од поставувањето на атмосферата, карактеризацијата и односите меѓу ликовите, третманот на детаљите, до развојот на дејството, заплетот и кулминацијата, која често изненадува, но никогаш не е немотивирана и не ја изневерува логиката на расказот.
Георгиј Лавов
Принцот Георгиј Евгениевич Лавов (руски: Гео́ргий Евге́ньевич Львов; 2 ноември - 7/8 март 1925) бил руски аристократ, државник и прв пост-империјален премиер на Русија, од 15 март до 20 јули 1917 година. Тој бил последниот московјанин и последниот рурикидски шеф на руската држава.
Предреволуција
Принцот Лавов е роден во Дрезден, Германија и потекнува од суверените кнезови на династијата Рурик од Јарослављ. Неговото семејство се преселило во Поповка во областа Алексин во Тула од Германија наскоро по неговото раѓање. Дипломирал на Универзитетот во Москва, како дипломиран правник, а потоа работел во државната служба до 1893 година. За време на руско-јапонската војна организирал помош на исток и во 1905 година се приклучил на либералната уставна демократска партија. Една година подоцна тој победил на изборите за Прва дума и бил номиниран за министерска позиција. Станал претседател на Серускиот сојуз на Земстос во 1914 година, а во 1915 година станал водач на Сојузот на Земвтос како и член на Земгор, заеднички комитет на Сојузот на Земстови и Сојузот на градови кој помогнал во снабдувањето војската и тенденција кон ранетите од Првата светска војна. Во декември 1916 година, по тирадите на принцот Лавов на Конгресот во Земстос, Доброволните организации не дозволиле никој да работи за владата, освен ако нивната соработка не биде купена со политички отстапки.
Се оженил со грофицата Јулија Алексиевна Бобринскаја (1867–1903), правнука на Григориј Орлов и Катерина Велика.
Подоцнежните години
За време на првата руска револуција и абдикацијата на Николај Втори, император на Русија, Лавов бил ставен на чело на привремената влада основана од Дума на 2 март. Не можејќи да собере доволна поддршка, тој поднел оставка во јули 1917 година во корист на неговиот министер за војна, Александар Керенски. По Октомвриската револуција се доселил во Тјумен. Зимата во 1917 година бил уапсен и пренесен во Екатеринбург. Три месеци подоцна, Лавов и уште двајца затвореници (Лопухин и принцот Голицин) биле ослободени пред судот под писмена обврска да не го напуштаат местото. Локалниот воен комесар, Филип Голошчекин, имал намера да ги погуби Лавов и другите затвореници, но наредбата не била од Исак Стајнберг, Народен комесар за правда, левичарско-социјалистички револуционер, во коалиција со болшевиците. Лавов веднаш го напуштил Екатеринбург, тргнал кон Омск, окупиран од антиболшевичката чехословачка легија. Привремената сибирска влада, предводена од Петар Вологодски, била формирана во Омск и му наложила на Лавов да замине за Соединетите држави (бидејќи се верувало дека оваа земја е способна да обезбеди најбрза и најефикасна помош на антиболшевичките сили) да се сретнат со претседателот Вудроу Вилсон и другите државници да ги информираат за целите на антисоветските сили и да добиваат помош од поранешните сојузници на Русија во Првата светска војна. Во октомври 1918 година тој дошол во САД, но доцнел бидејќи во ноември истата година завршила Првата светска војна и започнале подготовките за мировната конференција во Париз, каде што се пресели центарот на светската политика.
Бидејќи не успеал да постигне практични резултати во САД, Лавов се вратил во Франција, каде што во 1918–1920 бил на чело на рускиот политички состанок во Париз. Тој бил на изворот на системот за размена на труд за да им помогне на руските емигранти, ги префрлил на располагање средствата на Земгор, складирани во Националната банка на Соединетите држави. Подоцна ја напуштил политиката, живеел во Париз во сиромаштија, работел занаетчиски работи, пишувајќи ги своите мемоари.
Споменици
Постои споменик на принцот Лавов во Алексин, како и мала изложба на него во градскиот музеј. Во Поповка има уште еден спомен спроти неговата локална црква и плакета на ѕидот на локалното училиште што го основал. Починал во Булон-сур-Сена и е погребан на руските гробишта Сант-viеневиев-де-Боас во Франција.
Неговиот роднина по име принцот Андре Никита Лвоф (1901–1933), различно опишан како син или внук на Георги Лавов, е погребан на старите гробишта во Ментон.
1342
1342 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1342 година од новата ера, 342. од вториот милениум, 42. од XIV век и трета од 1340-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6850 и 6851 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6092 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5102 и 5103 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2095.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1342 година се протега во 3978 и 3979, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4038 и 4039 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1885. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 742 и 743 исламска година.
Анте Готовина
Анте Готовина (роден на 12 октомври 1955) е хрватски пензиониран генерал-полковник и поранешен француски постар капетан кој служел во Хрватската војна за независност. Тој е познат по својата примарна улога во операцијата "Бура" од 1995 година. Во 2001 година, Меѓународниот кривичен трибунал за поранешна Југославија (МКТЈ) против него поркренал обвиненија за воени злосторства и злосторства против човештвото сторени за време на операцијата Бура. Откако четири години се криел, тој е заробен на Канарските Острови во декември 2005 година. На 16 ноември 2012 година, обвиненијата против Готовина биле повлечени од страна на комисија за жалби во Меѓународниот кривичен трибунал за поранешна Југославија (МКТЈ) и е ослободен од притвор.