cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Авганистан
Земјоделство и сточарство
Добитокот во Авганистан главно вклучува говеда, овци и кози. Градењето и користењето модерни фарми за живина е исто така брзо растечка индустрија. Достапноста на земјиштето погодно за пасење традиционално го прави сточарството важен дел од економијата. Постојат два главни вида на сточарство: седентарен начин, практикуван од фармери кои одгледуваат и животни и култури; и номадски, практикувани од сточари на животни познати како Кочис. Природните пасишта зафаќаат околу 30,000 км2,  но се преградени. Северните региони околу Мазар-и-Шариф и Мајмана биле домови за околу шест милиони овци каракули кон крајот на 90-тите години на минатиот век. Повеќето стада се преселуваат на висорамнините во текот на летото на пасишта на северот.
Обработливата земја во Авганистан е околу 8 милиони хектари. Производството на пченица изнесува околу 5 милиони тони, расадници држат 119.000 хектари земја, а производството на грозје е на 615.000 тони. Производството на бадеми скокнало на 56 000 тони, а памукот на 45 000 тони. Во 2019 година било објавено дека околу 10.000 хектари земја во Авганистан се користи за одгледување шафран.
Според извештајот на Светска банка објавен во април 2019 година, економијата на Авганистан страдала од последиците од тешката суша што влијаело на земјоделското производство во 2018 година. Додека производството на пченица се намалило за 24%, производството на млеко се намалило за 30%.
Риболов и шумарство
Земјата има сè поголем број на акумулации, реки и потоци, што ја прави соодветна клима за одгледување риби. Риболов се одвива во езерата и реките, особено во провинцијата Нангархар и во реката Хелманд во јужен Авганистан. Рибите сочинуваат помал дел од авганистанската исхрана денес затоа што рибарите не се во можност да произведат доволно риби за да бидат во чекор со барањата на клиентите. Повеќето риби и морски плодови се увезуваат од соседните Пакистан, Иран и Обединетите Арапски Емирати. Постојат стотици фарми за риби низ целата земја и најголемата е во Карга, која ги снабдува рибните јајца на другите рибни фарми. Исто така, започна и одгледување риби во браната Салма.
Според извештајот од 2010 година, само околу 2,1% (или 1.350.000 ха ) од Авганистан е пошумен. Неговата граѓа е исцрпена многу, а од средината на 1980-тите, само околу 3% од површината на земјата била пошумена, главно на исток. Значителни дрвја се уништени од пустошот на војната кон крајот на 20 век. Експлоатацијата е отежната од несигурноста и пристапните патишта. Покрај тоа, распределбата на шумата е нееднаква, а најголем дел од преостанатата шума се наоѓа само во регионите Кунар, Нуристан и Пактија на исток од земјата. Во последните години се преземени некои чекори за садење дрвја во урбаните области низ Авганистан. Дури и талибанските лидери неодамна повикале на засадување повеќе дрвја.
Трговија и индустрија
Трговијата на Авганистан со други земји стабилно се зголемува со воспоставување на повеќе меѓународни патишта за превоз на стоки. Едeн од овие трговски патишта е коридорот Лапис Лазули, кој го поврзува Авганистан со Туркменистан и на крајот завршува некаде во Европа. Други вакви трговски патишта го поврзуваат Авганистан со соседните Иран, Пакистан, Таџикистан и Узбекистан. Земјата, исто така, има директна трговија со Индија преку воздушен коридор.
Авганистан е опремен со богатство на природни ресурси, вклучувајќи големи депозити на природен гас, нафта, јаглен, мермер, злато, бакар, хромит, талк, барити, сулфур, олово, цинк, железна руда, сол, скапоцени и полускапоцени камења, и многу реткоземни елементи. Во 2006 година, геолошки институт во САД процени дека Авганистан има дури 36 трилиони кубни стапки природен гас, 3,6 милијарди барели (570 × 106 м3) резерви на нафта и кондензат. Според проценката од 2007 година, Авганистан има значителни количини неоткриени минерални суровини не-горива. Геолозите откриле и индикации за изобилство на наслаги од обоени камења и скапоцени камења, вклучувајќи смарагд, рубин, сафир, гранат, лапис, кунзит, шпинел, турмалин и перидот. Во 2010 година, официјални претставници на американскиот Пентагон заедно со американски геолози откриле откривање на скоро 1 трилион долари неискористени наоѓалишта на минерали во Авганистан. Во меморандумот од Пентагон се вели дека Авганистан може да стане „Саудиска Арабија на литиум “. Некои веруваат дека неискористените минерали вредат и до три трилиони долари.
Друга проценка на геолошкиот институт во САД од септември 2011 година покажал дека карбанатитите Ханашин во провинцијата Хелманд во земјата имаат околу 1 милион метрички тони елементи на ретка земја. Регина Дубеј, вршител на должноста директор на Одделот за одбрана, Работна група за деловни активности и операции за стабилност (ТФБСО), изјавила дека „ова е само уште еден доказ дека минералниот сектор во Авганистан има светла иднина“.
Авганистан потпишал договор за бакар со Кина (Металуршка Корпорација Кина) во 2008 година, што е за голем проект што вклучува инвестиција од 2,8 милијарди долари од Кина и годишен приход од авганистанската влада од околу 400 милиони американски долари. Рудникот за бакар Аиак во земјата, кој се наоѓа во провинцијата Логар, е еден од најголемите во светот и се очекува да обезбеди работни места за 20.000 Авганистанци. Се проценува дека има бакар најмалку 11 милиони тони или 33 милијарди американски долари бакар.
На 5 октомври 2018 година во Вашингтон, авганистанските власти потпишале 30-годишен договор со инвестиции група Центар и неговиот оперативен компанија, Авганистанските злато и минерали копродукции, да се истражуваат и да развијат операција на бакарна руда во округот Балкхаб во Сар-е Пол провинција и да истражуваат и развиваат операција за експлоатација на злато во провинцијата Бадакшан. Договорот за бакар вклучува инвестиција од 56 милиони долари, а договорот за злато, од 22 милиони долари.
Експертите сметаат дека производството на бакар може да започне во рок од две до три години, а на железната руда за пет до седум години заклучно со 2010 година. Другото неодамна објавено богатство на земјата е рудникот за железна руда Хаџигак, сместен на 130 милји западно од Кабул и се верува дека има околу 1,8 до 2 милијарди метрички тони минерал што се користи за производство на челик. AFISCO, индиски конзорциум од седум компании, предводен од Steel Authority of India Limited (SAIL) и канадската компанија Kilo Goldmines Ltd се очекува заеднички да инвестираат 14,6 милијарди долари во развој на рудникот за железо Хаџигак. Земјата има неколку рудници за јаглен, но треба да се модернизира.
Важен ресурс на Авганистан во минатото бил природниот гас, кој првпат бил искористен во 1967 година. Во текот на осумдесеттите години, продажбата на бензин претставувала 300 милиони долари годишно од приходите од извоз (56% од вкупниот износ). 90% од овој извоз отишол во [[Советскиот Сојузза]]. Сепак, за време на повлекувањето на советските трупи во 1989 година, полињата со природен гас во Авганистан биле ограничени за да се спречи саботажа од страна на муџахедините. Производството на гас се намалило од високи 8,2 милиони кубни метри на ден во 80-тите години на минимално ниво од околу 600 000 кубни метри  во 2001 година. По формирањето на администрацијата на Карзаи, производството на природен гас повторно било обновено.
Се зголемува бројот на Авганистанци вклучени во бизнисот со дизел-гориво, бензин, авионско гориво и ТНГ. Во декември 2011 година, Авганистан потпишал договор за истражување нафта со China National Petroleum Corporation (CNPC) за развој на три нафтени полиња долж реката Аму Дарја. Државата ќе ги има своите први рафинерии за нафта во следните три години, по што ќе добие многу малку од профитот од продажбата на нафта и природен гас. CNPC започнал со производство на авганистанска нафта кон крајот на октомври 2012 година, со извлекување на 1,5 милиони барели нафта годишно.
Енергија
Според Светска банка, 98% од руралното население има пристап до електрична енергија во 2018 година, за разлика од 28% во 2008 година. Генерално, бројката изнесува 98,7%. Од 2016 година, Авганистан произведува 1.400 мегавати моќност, но сепак увезува најголем дел од електричната енергија преку далекуводи од Иран и државите од Средна Азија. Поголемиот дел од производството на електрична енергија е преку хидроенергија, потпомогнато од количината на реки и потоци што течат од планините. Сепак, електричната енергија не е секогаш сигурна и се случуваат исклучувања, вклучително и во Кабул. Во последниве години се изградени поголем број на електрани на сончева енергија, биомаса и ветерници. Во моментов земјата е во фаза на развој на проектот CASA-1000 што ќе пренесува електрична енергија од Киргистан и Таџикистан и гасоводот Туркменистан-Авганистан-Пакистан-Индија (ТАПИ). Со напојувањето управува Да Авганистан Брешна Шеркат (ДАБС, Авганистанско електростопанство).
Туризам
Туризмот е мала индустрија во Авганистан поради безбедносни проблеми. Како и да е, околу 20 000 странски туристи ја посетуваат земјата годишно заклучно со 2016 година. Особено важен регион за домашен и меѓународен туризам е живописната долина Бамјан, која вклучува езера, кањони и историски места, потпомогнати од фактот што се наоѓа во безбедна област далеку од востаничка активност. Помал број туристи посетуваат и патуваат во региони како што е долината Вахан, која е исто така една од најоддалечените во земјата. Од крајот на шеесеттите години наваму, Авганистан претставувал популарна станица на познатата Хипи-патека, привлекувајќи многу Европејци и Американци. Доаѓајќи од Иран, патеката патувала низ различни авганистански провинции и градови, вклучувајќи ги Херат, Кандахар и Кабул пред да премине во северен Пакистан, северна Индија и Непал. Туризмот го достигнал својот врв во 1977 година, година пред почетокот на политичката нестабилност и вооружениот конфликт. Градот Газни има значајна историја и историски места и заедно со градот Бамјан во изминатите години биле избрани соодветно за исламска културна престолнина и културна престолнина во Јужна Азија. Градовите Херат, Кандахар, Балк и Заранџ се исто така многу историски. Џамското минаре во долината на реката Хари е светско наследство на УНЕСКО. Наметка што наводно ја носел пророкот на исламот Мухамед се чува во Светилиштето на наметката во Кандахар, град основан од Александар и прва престолнина на Авганистан. Тврдината во Херат во западниот град Херат е обновена во последните неколку години и претставува популарна атракција. На северот на земјата се наоѓа Светилиштето на Али, за кое многумина веруваат дека е местото каде бил погребан Али. Националниот музеј на Авганистан се наоѓа во Кабул и е домаќин на голем број будистички, грчки и рани исламски антиквитети; музејот претрпел многу граѓанска војна, но полека се реставрира од раните 2000-ти.
Сообраќај
Обиколницата е од клучно значење за домашната и меѓународната трговија и економијата. Клучен дел од Обиколницата е тунелот Саланг, завршен во 1964 година, што го олеснува патувањето низ планинскиот венец Хиндукуш и ги поврзува северен и јужен Авганистан. Тоа е единствената копнена рута што ја поврзува Средна Азија со Индискиот потконтинент. Неколку планински премини овозможуваат патување помеѓу Хиндукуш и во други области. Сериозни сообраќајни несреќи се чести на авганистанските патишта и автопати, особено на патот Кабул – Кандахар и патот Кабул – Џалалабад. Патувањето со автобус во Авганистан останува опасно поради милитантни активности. Авионскиот сообраќај во Авганистан го обезбедува националниот авиопревозник Аријана Ерлајнс и приватната компанија Кам ер. Авиокомпаниите од голем број земји исто така обезбедуваат летови во и надвор од земјата. Тука спаѓаат Air India, Emirates, Gulf Air, Iran Aseman Airlines, Pakistan International Airlines и Turkish Airlines. Земјата има четири меѓународни аеродроми: Меѓународниот аеродром Хамид Карзаи (поранешен меѓународен аеродром во Кабул), меѓународниот аеродром Кандахар, меѓународниот аеродром Херат и меѓународниот аеродром Мазар-е Шариф. Вклучувајќи ги домашните аеродроми, има 43. Воздушната база Баграм е голем воен аеродром.
Земјата има три железнички врски: една со 75 километри должина, линија од Мазар-и-Шариф до границата со Узбекистан ; 10 километри долга линија од Торагунди до границата со Туркменистан (каде што продолжува како дел од Туркменските железници ); и кратка врска од Акина преку туркменската граница до Керки, што се планира да се прошири понатаму низ Авганистан. Овие линии се користат само за товарни возила и нема услуга за патници. Железничката линија помеѓу Хаф, Иран и Херат, западен Авганистан, наменета и за товар и за патници, е во фаза на изградба од 2019 година. Околу 125 километри од линијата ќе се наоѓа на авганистанската страна. Постојат различни предлози за изградба на дополнителни железнички линии во земјата.
Сопственоста на приватните возила значително се зголемило од раните 2000-ти. Таксистите имаат жолта боја и се состојат од автомобили и од авто-рикша. Во рурален Авганистан, селаните често користат магариња, мазги или коњи за превоз или носење стока. Камилите првенствено ги користат номадите Кочи. Велосипедите се популарни низ целиот Авганистан.
Образование
Образованието во Авганистан вклучува дванаесетгодишно образование (К-12) и високо образование, кое е под надзор на Министерството за образование и Министерството за високо образование во Кабул, Авганистан. Авганистан поминува низ процес на обнова на целата територија на земјата. И покрај назадувањата, институциите се основани низ целата земја. До 2013 година имало 10,5 милиони ученици кои посетувале училишта во Авганистан, земја со население од околу 35,5 милиони луѓе.
Едно од најстарите училишта во Авганистан е средното училиште Хабибија во Кабул, кое е изградено од кралот Хабибулах-кан во 1903 година за да ги образова учениците од елитното одделение на нацијата. За време на Демократска Република Авганистан, владата на Народната демократска партија во Авганистан (НДПА) го реформирала образовниот систем; образованието било за двата пола и биле воспоставени широко распространети програми за писменост. До 1978 година, жените сочинувале 40 проценти од лекарите и 60 проценти од наставниците на Кабулскиот Универзитет; 440.000 студентки биле запишани во образовни институции и 80.000 повеќе во програмите за писменост. И покрај подобрувањата, голем процент од населението останало неписмено. Почнувајќи од оветската инвазија на Авганистан во 1979 година, последователните војни практично го уништиле образовниот систем на нацијата. Повеќето наставници избегале за време на војните во соседните земји. Во средината на 90-тите години на минатиот век, околу 650 училишта биле уништени или користени како бункери. Во 1996 година, талибанскиот режим го ограничило образованието за жените, а медресата (џамиско училиште) станала главен извор на основно и средно образование. Околу 1,2 милиони ученици биле запишани во училиштата за време на владеењето на талибанците, со помалку од 50 000 девојчиња. По соборувањето на талибанците кон крајот на 2001 година, администрацијата на Карзаи добила значителна меѓународна помош за обновување на образовниот систем. Околу 7.000 училишта работеле во 20 од 32 провинции до крајот на 2003 година, со 27.000 наставници кои предавале на 4,2 милиони деца (вклучувајќи 1,2 милиони девојчиња). [4] Од таа бројка, околу 3,9 милиони биле во основните училишта. Се проценува дека околу 57 проценти од мажите и 86 проценти од жените се неписмени, а недостатокот на квалификувани и образовани работници е голем економски недостаток. Кога Универзитетот во Кабул повторно се отворил во 2002 година, околу 24.000 =машки и женски студенти се запишале за високо образование. Во меѓувреме, се рехабилитирале уште пет универзитети. Наставните програми на државните училишта вклучуваат религиозни предмети, но деталната настава им е оставена на наставниците по религија.
Следните достигнувања биле постигнати во првата декада од 2000-тите:
Здравство
Според индексот на човечки развој, Авганистан е 15-та најмалку развиена земја во светот. Просечниот животен век се проценува на околу 60 години. Стапката на мајчина смртност во земјата е 396 смртни случаи/100.000 живородени деца и нејзината стапка на смртност кај новороденчиња е 66 до 112,8 смртни случаи на секои 1000 живородени деца. Министерството за јавно здравје планирало да ја намали стапката на смртност кај новороденчињата на 400 за секои 100.000 живородени деца пред 2020 година. Земјата има повеќе од 3.000 акушерки, со дополнителни 300 до 400 обучени секоја година.
Постојат повеќе од 100 болници во Авганистан, со најнапредните третмани достапни во Кабул. Францускиот медицински институт за деца и детската болница Индира Ганди во Кабул се водечки детски болници во земјата. Некои од другите водечки болници во Кабул ги вклучуваат болницата Џамхуријат и болницата Џинах. И покрај сето ова, многу Авганистанци патуваат во Пакистан и Индија за понапредно лекување.
Во 2006 година било објавено дека скоро 60% од авганистанското население живее на два часа пешачење од најблиската здравствена установа. Стапката на попреченост е исто така висока во Авганистан поради децениската војна. Неодамна било објавено дека на околу 80.000 луѓе им недостасуваат екстремитети. Невладини добротворни организации, како што се „Спасете ги децата“ и „Ветување на Махоба“ им помагаат на сираците во соработка со владините структури. Анкетите за демографски и здравствени работи работат со индискиот институт за истражување на здравствениот менаџмент и други за да се спроведе истражување во Авганистан, фокусирано на смртта кај мајките, меѓу другото.
Култура
Авганистан е претежно племенско општество, со различни региони во земјата кои имаат свои култури како резултат на различните етникуми и географските препреки што го прават далечниот дел од земјата. Семејството е столб на авганистанското општество и семејствата честопати ги води патријарх. Во јужниот и источниот регион, луѓето живеат според паштунската култура следејќи паштунски начин на живот. Клучните принципи вклучуваат гостопримство, обезбедување место за оние што бараат засолниште и одмазда за пролевање крв. Во голема мерка се поврзани со културата на Јужна Азија. Останатите Авганистанци се културно Персијци и Турци. Некои не-Паштуни кои живеат во близина го прифатиле нивниот начин на живот. Оние што живееле во Пакистан и Иран во последните 30 години биле под дополнително влијание на културите на тие соседни народи. За авганистанскиот народ се знае дека е силно религиозен.
Авганистанците, особено Паштуните, се забележуваат по својата племенска солидарност и високо почитување на личната чест. Еден писател смета дека племенскиот систем е најдобриот начин за организирање на големи групи луѓе во земја што е географски тешка и во општество кое, од материјалистички аспект, има некомплициран начин на живот. Постојат различни авганистански племиња, и се проценува на 2-3 милиони номади. Авганистанската култура е длабоко исламска, но прет-исламските практики опстојуваат. Еден пример е бача бази, термин за активности кои вклучуваат сексуални односи помеѓу постари мажи и помлади адолесцентни мажи или момчиња. Детските бракови се распространети во Авганистан; законската возраст за брак е 16 години. Најпосакуваниот брак во авганистанското општество е со нечиј паралелен братучед, а од младоженецот често се очекува да плати цена на невестата. Во селата, семејствата обично имаат куќи од кал. Селата обично имаат главен човек (малик), мајстор за дистрибуција на вода (мираб) и верски учител (мула). Мажите обично работат на полињата, придружувани од жени за време на жетвата. Околу 15% од населението е номадско, локално наречено кочи. Кога номадите поминуваат низ селата, тие честопати купуваат материјали од селаните како чај, пченица и керозин; селаните купуваат волна и млеко од номадите. Авганистанската облека и за мажи и за жени обично се состои од разни форми на шалвар наречен камиз, особено од Перахан Тунбан и Кет Партуг. Жените обично носат чадор за покривање на главата; некои жени, обично од високо конзервативни заедници, носат бурка, покривка на целото тело. Овие жени ја носеле оваа облека многу пред да дојде исламот во регионот, но талибанците го применувале овој фустан на жените кога биле на власт. Друг популарен фустан е чапанот кој делува како палто. Каракулот е капа направена од крзно на одредена регионална раса овци. Таа била фаворизирана од поранешните кралеви на Авганистан и станала позната на поголемиот дел од светот во 21 век кога постојано го носел претседателот Хамид Карзаи. Паколот е друга традиционална капа што потекнува од крајниот исток на земјата; народно ја носел водачот на герилите Ахмад Шах Масуд. Шеширот „Мазари“ потекнува од северен Авганистан.
Архитектура
Нацијата има сложена историја што преживеала или во сегашните култури или во форма на разни јазици и споменици. Авганистан содржи многу остатоци од сите возрасти, вклучувајќи грчки и будистички ступи, манастири, споменици, храмови и исламски минариња. Меѓу најпознатите се Големата џамија во Херат, Сината џамија, Џамското минаре, Чил Зена, Кала-и Бост во Лашкаргах, античкиот грчки град Аи-Канум. Сепак, многу од нејзините историски споменици се оштетени во модерното време поради граѓанските војни. Двете славни Буди од Бамијан биле уништени од талибанците, кои ги сметале за идолопоклонички. И покрај тоа, археолозите сè уште наоѓаат будистички мошти во различни делови на земјата, некои од нив датираат од 2 век. Бидејќи немало колонијализам во современ Авганистан, архитектурата во европски стил е ретка; пред сè, Победничката капија кај Пагман и Палатата Дарул Аман во Кабул, биле изградени во овој стил во дваесеттите години од самите Авганистанци.
Уметност и керамика
Ткаењето тепих е древна практика во Авганистан и многу од нив и денес се рачно изработени од племенски и номадски луѓе. Теписи се произведувале во регионот илјадници години и традиционално ги правеле жени. Некои занаетчии ги изразуваат своите чувства преку дизајни на килими; на пример, по избувнувањето на Советско-авганистанската војна, биле создадени „ воени килими “ со дизајни што претставуваат болка и мизерија предизвикана од конфликтот. Секоја покраина има свои специфични одлики при правењето килими. Во некои од турско-населените области на северозапад, цените на невестата и свадбената церемонија се водени од вештините на невестата за ткаење.
Керамика се изработувала во Авганистан со милениуми. Селото Исталиф, северно од Кабул, е особено голем центар, познат по својата уникатна тиркизна и зелена керамика а нивните методи на изработка останале исти со векови. Голем дел од камењата лапис лазули биле заземјувани во денешен Авганистан, кои биле користени во кинески порцелан како син кобалт, подоцна користени во античка Месопотамија и Турција.
Земјите во Авганистан имаат долга историја на уметност, со најраната светска употреба на маслени слики пронајдени во пештеро во земјата. Забележителен уметнички стил кој се развил во Авганистан и источен Пакистан е уметноста Гандара, произведена од спој на грчко-римска уметност и будистичка уметност помеѓу 1 и 7 век н.е. Подоцнежните епохи забележале зголемена употреба на персискиот минијатурен стил, со тоа што Камаледин Бехзад од Херат бил еден од најзначајните минијатурни уметници од периодот на Тимуридите. Од 1900-тите, нацијата започнала да ги користи западните техники во уметноста. Абдул Гафур Брешна бил истакнат авганистански сликар и уметник на скицирање од Кабул во текот на 20 век.
Медиуми и забава
Авганистанците веќе долго време се навикнати да гледаат филмови од Индија во Боливуд и да ги слушаат нејзините филмски песни. Се тврди дека Авганистан е меѓу најголемите пазари за хинди филмската индустрија. Стереотипите на Авганистанците во Индија исто така биле претставени во некои филмови од Боливуд од глумци. Многу филмски везди на Боливуд имаат корени во Авганистан, вклучувајќи ги Салман Кан, Саиф Али Кан, Шах Рух Кан, Амир Кан, Фероз Кан, Кадер Кан, Насеерудин Шах, Зарин Кан, Селина aitејтли и низа други. Неколку филмови од Боливуд се снимени во Авганистан, меѓу кои Дарматма, Худа Гавах, Бегство од талибанците и Кабул експрес.
Музика
Авганистанската класична музика има блиски историски врски со индиската класична музика и ја користи истата хиндустанска терминологија и теории како рагата. Жанрови на овој стил на музика вклучуваат газал (поетска музика) и инструменти како што се индиската табла, ситар и хармониум, и локални инструменти како што се зербагали, како и дајерех и танбур, кои се исто така познати во Средна Азија. Рубаботе национален инструмент на земјата. Некои од познатите уметници на класична музика вклучуваат Устад Сараханг и Сарбан.
Поп-музиката се развила во 1950-тите години преку Радио Кабул и имала влијание во општествените промени. За тоа време, започнале да се појавуваат и жени-уметници, како Мермон Парвин. Можеби најпознатиот уметник од овој жанр бил Ахмад Захир, кој синтетизирал многу жанрови и продолжува да биде познат по својот глас и богати текстови долго по неговата смрт во 1979 година. Други познати мајстори на традиционална или популарна авганистанска музика се Нашенас, Убаидулах Џн, Махваш, Ахмад Вали, Фархад Дарја и Нагма.
Атан е национален танц на Авганистан, групен танц популарно изведен од Авганистанци од сите потекла. Танцот се смета за дел од авганистанскиот идентитет.
Кујна
Авганистанската кујна во голема мера се заснова на главните култури на нацијата, како што се пченица, пченка, јачмен и ориз. Во придружба на овие главни производи се природно овошје и зеленчук, како и млечни производи како млеко, јогурт и сурутка. Кабули Палав е национално јадење во Авганистан. Кулинарските специјалитети на нацијата ја рефлектираат нејзината етничка и географска разновидност. Авганистан е познат по своите висококвалитетни калинки, грозје и слатки дињи. Чајот е омилен пијалак кај Авганистанците, и тие обично јадат леб од наан, јогурти, ориз и месо во типична диета.
Литература
Класичната персиска и паштунската поезија се негуван дел од авганистанската култура. Поезијата отсекогаш била еден од најголемите образовни столбови во регионот, до ниво што таа самата се интегрирала во културата. Еден од поетските стилови се нарекува Ландај. Популарна тема во авганистанскиот фолклор и митологија се девите, монструозни суштества. Четврток традиционално е „поетска вечер“ во градот Херат кога мажи, жени и деца се собираат и рецитираат древни и модерни песни.
Авганистанскиот регион има произведено безброј поети и писатели кои зборуваат персиски од средниот век до денес, меѓу кои тројца мистични автори се сметаат за вистински национални слави, имено: Хваја Абдула Ансари од Херат, голем мистик и суфиски светец во 11 век, Сана од Газни, автор на мистични песни во 12 век и, конечно, Руми од Балх, во 13 век, сметал дека персофонистот низ целиот свет е најголемиот мистичен поет на целиот муслимански свет. Авганистанската литература, иако квантитативно извонредна и со голем раст во минатиот век, отсекогаш имала суштинско локално значење чувствувајќи го влијанието и на персиската литература и на соседните литератури во Индија. Двете главни литератури, од втората половина на XIX век, покажале дека се чувствителни на жанровите (роман, театар), движењата и стилските одлики увезени од Европа.
Кушал Кан Хатак од 17 век се смета за национален поет. Други познати поети се Раби'а Балки, Рахман Баба, Халилула Халили и Парвин Пажвак.
Празници и фестивали
Официјалната Нова Година на Авганистан започнува со Новруз, древна традиција која започнала како зороастриска прослава во денешен Иран, и со која ја споделува годишната прослава заедно со неколку други земји. Се јавува секоја година на пролетната рамнодневица. Во Авганистан, Новуз обично се слави со музика и танц, како и со одржување турнири во бузкаши.
Јалди, друга национално прославена античка традиција, одбележува комеморацијата на античката божица Митра и ја одбележува најдолгата ноќ во годината во пресрет на зимската краткодневица (обично паѓа на 20 или 21 декември), време на кое семејствата се собираат заедно да рецитираат поезија и да јадат овошје - особено црвените плодови лубеница и калинка, како и мешани ореви.
Се слават и верски фестивали; како претежно муслиманска земја, исламските настани и фестивали како Рамазан, Курбан бајрам и Ашура широко се слават годишно во Авганистан. Сикискиот фестивал Ваисаки го слави заедницата на Сиките и хинду-фестивалот Дивали од хинду-заедницата.
Денот на националната независност се слави на 19 август за да се одбележи Англо-авганистанскиот договор од 1919 година под кралот Аманулах Кан и целосната независност на земјата Неколку меѓународни прослави, исто така, официјално се одржуваат во Авганистан, како што се Меѓународниот ден на работникот и Меѓународниот ден на жената. Некои регионални фестивали го вклучуваат Фестивалот Памир, кој ја слави културата на народите Ваки и Киргистан, Фестивалот на црвениот цвет (за време на Новуз) во Мазар-и-Шариф и Дамбора фестивалот во провинцијата Бамјан.
Спорт
Репрезентацијата на Авганистан учествува на меѓународни фудбалски натпревари уште од 1941 година. Репрезентацијата домашните натпревари ги игра на стадионот Газа кој се наоѓа во Кабул, а фудбалот во Авганистан е организиран од страна на Фудбалската Федерација на Авганистан. Репрезентацијата никогаш не играл, ниту се квалификувал на светско првенство, но неодамна го освоил фудбалскиот интернационален трофеј на првенството САФФ. Авганистан има и свој тим во футсал. Крикетот, иако е скоро откриен спорт во оваа држава, станува сѐ попопуларен спорт поради успесите на репрезентацијата. Одборот за крикет на Авганистан е главно управно тело на овој спорт и има свое седиште во Кабул. Меѓународниот стадион за крикет Кази Аманулах Кан е и национален стадион за крикет.
Останати популарни спортови во оваа држава се кошарка, одбојка, теквондо и телоградба.
Бузкаши е традиционален спорт во Авганистан, најмногу се игра на северот од државата. Сличен е на спортот поло и се игра со два јавачки тима.
Список на заштитени природни подрачја во Словенија
Заштитените подрачја во Словенија се еден национален парк (narodni park), три регионални паркови, неколку природни паркови , и стотици природни споменици и споменици од обликувана природа. Тие покриваат околу 12,5% од територијата на Словенија. Според Директивата за диви птици, 26 места со вкупно приближно 25% од земјиштето на државата се „Посебни заштитени подрачја“; предлогот на Натура 2000 ќе го зголеми вкупниот број на 260 места и 32% од националната територија.
Бадминтон на Летните олимписки игри 2012
На натпреварите во бадминтон учествуваа 172 натпреварувачи во пет дисциплини: мажи поединечно, жени поединечно, мажи парови, жени парови и мешани парови.
Формат на натпреварување
Натпреварувачите се поделени во шеснаесет групи, каде секој натпреварувач игра против секој. Победниците на групи се пласираат во елиминационата фаза.
Се игра во два добиени сета. За победник во сет се смета оној натпреварувач кој прв ќе стигне до 21 бод. Доколку резултатот е 20:20, тогаш се игра на 2 разлика, а доколку се дојде до резултат 29:29, победник е тој натпреварувач што ќе го земе триесеттиот бод.
Распоред
У = Утрински термин, П = Попладневен термин, В = Вечерен термин
Список на државни водачи во 63 година
Ова е список на државни водачи во 3 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Change the Weather
Change the Weather е вториот албум на Underworld, издаден во 1989.
Песни
Сите песни се од Карл Хајд, Рик Смит и Алфи Томас, освен ако нема забелешка.
Есхил
Есхил (Αἰσχύλος, Aiskhulos) (околу 525/524 п.н.е., Елеусина, Грција – околу 456 п.н.е., Гела, Сицилија) - старогрчки трагичар, наречен „татко на трагедијата“.
Животопис
Најголем дел од информациите за животот на Есхил доаѓа од „Есхиловиот животопис“, составен од различни извори со различна вредност, како и од делата „За тројца поети-трагичари“ на Хераклид Понтски и „За Есхил“ на Хамалеонт. За него се знае дека се родил во светото место Елеусина, во 525 или 524 година п.н.е., во еупатридско семејство. Татко му се викал Еуфорион, а еден од неговите браќа се викал Кинегир, кој според Херодот, загинал во борбата со Персијанците по Битката кај Маратон. Според „Есхиловиот животопис“, некој Аминиј, кој се борел во Битката кај Саламина, исто така, му бил брат на Есхил, но тоа веројатно не е точно. Есхил имал и сестра, чие име не е познато, која се омажила за Филопит и го родила синот Филокле, кој бил познат поет-трагичар. И двајцата сина на Есхил, Еуфорион и Еуеон, исто така, биле поети-трагичари. Како и Солон и Есхил сакал со патувањата да ги прошири своето знаење и да го обогати своето искуство. Од неговите драми се гледа колку внимание му привлекувале странските земји и страните луѓе. Како и дома, тој и во странските земји стекнувал слава и чест.
Во младоста, Есхил учествувал во битките кај Маратон и кај Саламина, во кои се истакнал со своето големо херојство. Исто така, тој многу патувал, со цел да ги збогати своето знаење и искуството. На повик на тиранинот Хиерон, Есхил ја посетил Сиракуса, а во 476 година п.н.е., по повод прославата на создавањето на градот Етна, ја поставил драмата „Етнанки“, која содржела молитви за среќа на градот. Потоа, тој се вратил дома, но повторно ја посетил Сицилија, каде по вторпат ја поставил драмата „Персијанци“. Според некои извори, таму Есхил создал школа за трагедии. Од 468 до 458 година п.н.е., Есхил престојувал во Атина, по што повторно заминал на Сицилија, каде што умрел во 456 година п.н.е., во градот Гела.
Творештво
Според сведоштвото на самиот Есхил, една ноќ, кога како дете го чувал лозјето, во сонот му се јавил Дионис и му наредил да пее трагедии; кога се разбудил, го послушал богот и се обидел да пее, а тоа му успеало многу лесно (Паус I 21).
Есхил оставил богато творештво: освен елегиите и својот надгробен натпис, тој напишал околу 90 драми, од кои денес се познати 79 (според насловите). Во 484 година п.н.е., на четириесетгодишна возраст, Есхил ја остварил својата прва победа на поетските натпревари, но не е познато со кое дело. Потоа, во следните 26 години тој победил уште 12 пати на таквите натпревари. Имено, во „Животописот на Есхил“ е наведено дека тој „остварил вкупно 13 победи, а не мал број остварил и по смртта“, додека Суда сведочи дека „стекнал 28 победи, а некои велат 13“. Во секој случај, двата извора потврдуваат дека драмите на Есхил победувале и по неговата смрт. Така Суда известува дека Есхиловиот син Еуфорион победил четирипати со неизведуваните драми на татко му. Исто така, во „Животописот на Есхил“ се вели дека жителите на Атина толку го засакале Есхил, што за прикажување на драмите на Есхил, бил донесен посебен закон. Според тој закон, секој што ќе посакал можел да се натпреварува со неговите драми како со нови и кој сакал да ги прикажува неговите драми по неговата смрт - ќе добиел хор. Интересно е да се одбележи дека на својот прв натпревар, Софокле успеал да го победи Есхил. Инаку, во своите први драми настапувал и самиот Есхил, но подоцна улогите им ги доверувал на глумците, меѓу кои најмногу се истакнале Клеандар и Миниско.
Денес се зачувани само седум Есхилови драми: „Бегалци“ (Хикетиди), „Персијанци“, „Седуммина против Теба“, „Окованиот Прометеј“, „Агамемнон“, „Покајници“ (Хоефори) и „Еумениди“. Последниве три дела чинат органска трилогија т.н. „Орестија“. Притоа, единствениот ракопис кој е зачуван (истовремено, тој е најстариот и најдобриот ракопис) е M(Mediceus), codex Laurentianus XXXII 9, кој хуманистот Џовани Ауриспа го донел во Италија во 1423 година. Есхил вовел неколку иновации во драмата: Според извештајот на Аристотел, Есхил бил првиот автор кој на сцената поставил двајца глумци, ги сведол на минимум лирските моменти, го намалил учеството на хорот, главната улога ја доделил на разговорот и му дал улога на „општественото мислење“. Неговите заслуги се споменати и во неговиот „Животопис“: „Тој е првиот којшто ја накитил сцената и очите на гледачите ги засенил со сјај, слики и механизми, жртвеници и гробови, труби, страшила, Еринии...“
Есхил со право може да се нарече пионер на хеленската драма, а од неговите седум сочувани драми може да се согледа дека, како ниту еден друг негов претходник или наслендик, тој постојано се развивал, како технички така и стилски. Така, во „Хикетиди“, како едно од неговите најрани дела, претставува лирска драма во која повеќе од половината на дејството му припаѓа на хорот како носител на трагичното дејство; Во „Персијанци“, хорот зазема половина од драмата; а во подоцнежните дела „Окованиот Прометеј“ и „Орестија“, на хорот отпаѓа помалку од третина од дејството.
Покрај сценското новаторство, како значајна одлика на творештвото на Есхил се истакнува неговиот лирско-творечки занос. Неговите трагедии носат длабок впечаток кој авторот настојува да го пренесе врз гледачите со помош на изразена мелодичност. Во таа смисла, Есхил бил не само поет туку и музичар, а најпотполното музичко-драмско единство е постигнато во „Агамемнон“. Оваа лирска мелодичност била препозната уште во Стара Грција. На пример, во едно свое дело Аристофан вели: „А песни испеа повеќе и многу подобри, поубави, отколку сите поети денешни“. Исто така, во „Гозбата на софистите“, Атенеј (X, 428. f) пишува: „Пијан пишуваше трагедии. Затоа, Софокле, забележувајќи му, го рекол ова: Есхиле, ако го правиш тоа што треба, сепак тоа го правиш не знаејќи.“ Со други зборови, Софокле му забележувал на Есхил дека творел во занос, а со тоа му дал најголемо признание.
За трагедиите
Како и сите трагичари, и Есхил за своите драми земал градиво од митовите т.е. од приказните за хероите и боговите, забележани во Хомеровите епопеи. Затоа самиот тој за своите драми велел дека се „трошки од богатата софра на Хомер“. Епопеите на Хомер биле пеени на празници, и станале основен елемент на народното образование. Стилот, јазикот и поетската техника на Есхил се под влијание на Хомер. Но Есхил видел дека моралните сфаќања од Хомер до негово време се измениле. Додека човекот кај Хомер безобѕирно им се предава на своите желби и своето постоење го сфаќа како неограничено уживање, Есхил човековото постоење го сфаќа трагично.
Есхил се обидува на својот народ да му ги објасни крупните прашања за бог и човекот, за државата и поединецот, за судбината и слободата, за човечкиот живот и неговата смисла. Ја нагласува човечката вина, неговото казнување, и божествената мудрост и праведност. Како Ксенофан и Хераклит, така и Есхил тежнеел карактерот на боговите да ги исчисти од премногу човечки црти, и да ги приближи до сферата на моралното совршенство.
Окованиот Прометеј
Прометеј станува против планот да се уништи човечкиот род за да се создадат посовршени луѓе, и им го подарил огнот на тие „еднодневни суштества“. Поради своето прекумерно човекољубие, самоволност и дрскиот бунт, тој трпи страшни маки со тоа што е окован. Есхил со ова го направил Прометеј претставник на незапирливата човечка желба за напредок, желба која не признава никакви пречки, и не се плаши од никакви страдања. Есхиловиот Прометеј е најграндиозното лице кое некогаш излегло на сцената. Посебно е интересен делот во кој Прометеј на хорот му набројува што сè направил за човечкиот напредок и развој. Смелиот борец за правда, револуционер, новатор, кој оди по нови патишта - тоа е Прометеј кај Есхил.
„Орестија“
Во „Орестија“ (или „Ореста“) Есхил вовел и трет глумец, а тоа е новина која ја прифатил од Софокле, и дејствието го направил испреплетено. Во „Агамемнон“ драмата и музиката чинат целосно уметничко единство.
„Персијанци“
Треба посебно да се истакне уметничката постапка во оваа драма. Есхил не се радува над пропаста на Персијанците, тој не ја прославува толку победата кај Саламина, колку што ја опева трагедијата на Персијанците, сакајќи да каже дека „колку е потежок поразот на напаѓачот, толку е поблескава среќата на оние кои ја бранеле својата слобода.“
Влијанието на Есхил
Есхил извршил големо влијание врз многу мислители, писатели и композитори. На пример, кога го прашале Карл Маркс, тој одговорил дека неговите омилени поети се Шекспир, Есхил, Гете. Исто така,според сведочењето на неговиот зет, Пол Лафарг, секоја година Маркс го читал Есхил, и тоа во оригинал. И во друга прилика, Маркс истакнал дека Есхил и Шекспир се двајцата најголеми драмски гении што ги дало човештвото. Подоцна, многу писатели ги обработиле митовите застапени во Есхиловите драми, особено Прометеј и Електра. На пример, Рихард Вагнер бил под големо влијание на Есхил, не само преку трилогискиот облик на делата, туку и во нагласувањето на музикално-лирските елементи. Под влијание на Есхил, Његош во неговото дело „Горски венец“ ги зема историските настани како основен мотив, развивајќи ги во облик на драмска реализација. По углед на Есхиловата тетралогиска структура, Никола Т. Ѓуриќ ја создал тетралогијата „И го сакаа царството небесно“ (1930-1937).
Црква „Св. Преполовение“ - Ложани
Свето Преполовение — македонска православна црква  во струшкотото село Ложани. Црквата се наоѓа во средишниот дел на селото. Камен-темелникот е поставен и осветен на 15 јули 2006 година од страна на Митрополитот Дебарско-кичевски г. Тимотеј. Завршена и осветена е на 25 април 2010 година.
Александар Пешиќ - Гара
Александар Стојко Пешиќ - Гара ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Произлегува од сиромашно селско семејство. По завршувањето на основното училиште работел како овчар. Како и многумина други негови соселани, бил симпатизер на НОВ. На 20 август 1944 година стапил во редовите на Третата македонска ударна бригада. Учествувал во повеќе нејзини борби. Се покажал како бестрашен борец. На 20 октомври 1944 година, учествувал во големата борба против балистите и германците во реонот на Треска. Во оваа борба се борел храбро, сè додека не бил смртно погоден од непријателот.
Дракула (филм од 1992)
Дракула на Брам Стокер (англиски: Bram Stoker's Dracula) — американски хорор-филм од 1992 година, во режија на Френсис Форд Копола. Главните улоги ги толкуваат: Ентони Хопкинс, Кијану Ривс, Гери Олдман, Винона Рајдер, Том Вејтс, Моника Белучи итн. Филмот е снимен според истоимениот роман на Брам Стокер. На разни фестивали, филмот добил вкупно 15 награди, а имал уште 15 номинации. Меѓу нив, во 1993 година, филмот освоил три Оскар награди, и тоа во категориите: најдобра костимографија, најдобри ефекти и најдобра шминка.
Содржина
Младиот адвокат Џонатан Харкер (го игра Ривс) заминува на службен пат во мало зафрлено село во Источна Европа, каде е заробен од вампирот Дракула (го игра Олдман). Дракула е воодушевен од фотографијата на свршеницата на Харкер, Мина Мареј (ја игра Рајдер) и заминува во Лондон во потрага по неа. Таму, тој започнува да сее страв и терор при што постепено ја цица крвта на другарката на Мина, Луси. Сепак, пријателите на Луси, предводени од професорот Ван Хелсинг (го игра Хопкинс) започнуваат борба против вампирот.
Изотропност
Изотропија е еднообразност во сите насоки. Изведено е од грчките зборови isos(ἴσοςеднаков) и тропос(τρόπος,начин). Прецизните дефиниции зависат од предметната област. Исклучоците или нееднаквостите често се означени со претставката ан,па оттука и анизотропијата. Анизотропијата исто така се користи за да се опишат ситуации каде што својствата варираат систематски, зависно од насоката. Изотропското зрачење има ист интензитет, без оглед на насоката на мерење, а изотропското поле врши исто дејство, без оглед на тоа како е ориентирана честичката што се тестира
Математика
Во рамките на математиката,изотропијата има неколку различни значења:
Изотропни колекции
Квадратната форма q се вели дека е изотропна ако има ненулти вектор v така што q(v)=0; таквиот вектор v e изотропен или ненулти вектор. Во сложената геометрија, линијата преку потеклото во насока на изотропниот вектор е изотропна линија.
Изотропни координати
Изотропните координати се координати на изотропската шема за Лоренцовите колектори
Изотропна група
Изотропната група е група изоморфизам од било кој објект до себе грубоида.
Изотропна позиција
Веројатносната распределба над векторски производ е во изотропна положба ако неговата матрица на коваријанција е идентитет.
Физика
Квантна механика или физика на честички
Кога се распаѓа неплицирана честичка(или дури и неполаризирана честичка со спин), дистрибуцијата што резултира со распаѓање мора да биде изотропна во остатокот од рамнината на распаѓачката честичка, без оглед на деталната физика на распаѓањето. Ова произлегува од вртежната инвариантност на гамилтонианот, која за возврат е загарантирана за сферички симетричен потенцијал.
Кинетичката теорија на гасовите е исто така пример за изотропија. Се претпоставува дека молекулите се движат во случајни насоки и како последица на тоа, постои еднаква веројатност за молекулата да се движи во било која насока. Така, кога има многу молекули во гасот,со голема веројтност се има многу слични броеви кои се движат во една насока,како и секој друг,покажувајќи приближна изотропија.
Динамика на течности
Топлинско ширење
Електромагнетика
Оптика
Оптичката изотропија значи исти оптички својства во сите насоки. Поединечната рефлексија или пропустливост на домените е         ако се пресметува макроскопската рефлексија или пренесување.Ова може да се потврди само со испитување, на пример,полукристален материјал под поларизирачки микроскоп кој ги поминал поларизачите:Ако кристалите се поголеми од резолуционата граница,тие ќе бидат видливи.
Космологија
Теоријата на Големата експлозија за развојот на видливата вселена претпоставува дека просторот е изотропен.Исто така се претпоставува дека просторот е хомоген. Овие две претпоставки заедно се познати како Космолошки принцип. Од 2006 година набљудувањата покажуваат дека, на растојанија што се многу поголеми од галаксиите,кластерите на галаксијата се "одлични" одлики, но мали во споредба со таканаречените сценарија со повеќе стихови. Овде хомогеност значи дека универзумот е ист насекаде(без претпочитано потекло) и под изотропност се подразбира дека не постои претпочитана насока.
Научни материјали
Во изучувањето на механичките својства на материјалите, "изотропни" значи идентични вредности на својството во сите правци. Оваа дефиниција се користи и во геологијата и минералогијата. Стаклото и металите се примери за изотропни материјали. Честите анизотропни материјали вклучуваат дрво, бидејќи нејзините својства на материјалот се различни паралелни и нормални на жито, и слоеви карпи,како што е каменот.