Горна_Река
Потекло
Постојат разни теории за потеклото на населението на Горна Река и неговата поврзаност со балканското население. Еден од првите автори кој пишувал на таа тема бил српскиот новинар Спиридон Гопчевиќ. Во неговиот труд за Балканот, кој денес не ужива доверба, тој наведува дека населението на оваа област се „албанизирани Словени“. На крајот од 1890-тите, Штилијан Чапароски и фолклористот Панајот Гиноски, обајцата од Галичник, тврделе дека горнореканските говори претставуваат „искривен“ албански кого го разбира само месното население, а содржи мешавина на словенски и албански зборови. Рускиот јазичар Афанасиј Селишчев во 1930-тите години напишал дека жителите на Горна Река биле Словени потчинети на албанизација, делумно поради некои топоними кои претставуваат албански превод на словенски облици. Македонскиот и српски етнограф Томо Смилјаниќ од Тресонче изјавил дека Горна Река во пресрет на Првата светска војна имала 274 автохтони домаќинства, а од нив 109 домаќинства имале потекло од области кои станале дел од Албанија во некој миг, а 9 домаќинства од други области. Смилјаниќ потврдил дека населението на Горна Река води потекло од словенските Мијаци, кои тој ги сметал за Срби кои го прифатиле албанскиот јазик помешан со словенски зборови. Поради некои патронимни имиња на семејствата, српскиот филолог Душан Неделковиќ тврдел дека некои семејства од Горна Река имаат влашко потекло заедно со словенските корени кои се албанизирани. Историчарот Ник Атанасовски, кој работел во Долна Река, тврдел дека подрегионите Мала, Долна и Горна Река биле потчинети на исламизација, но не и колонизација. За разлика од него, македонскиот антрополог Мирјана Мирчевска, која работела во Горна Река во текот на 2000-тите, тврди дека и муслиманите и христијаните од овој регион водат потекло од македонските Словени со можни албански елементи во нивната етногенеза. Населението во XVIII век било исламизирано и албанизирано со доаѓањето на католичките и муслимански Албанци од областа која е денес Албанија. Мирчевска исто така наведува дека несловенскиот карактер и потекло на поединци од Горна Река, забележан во отоманскиот катастар и воочен кај современите семејства, всушност има влашко потекло. Овие тврдења се темелат на имиња од минатото, но и изразите од современиот јазик кои може да се поврзат со влашкиот, но не и со албанскиот јазик. Бугарскиот етнограф Васил К‘нчов, кој составил детални етнолингвистички податоци за тогашното население на Македонија, во 1900 година запишал дека областа Горна Река била населена со муслимански и христијански Албанци. Тој исто така забележал дека нивното присуство е старо и можеби содржи и албанизирано словенско население. Галаба Паликрушева, изучувајќи ги средновековните отомански даночни и катастарски евиденции од 1970-тите, во поглед на личните имиња заклучила дека во Горна Река бил истакнат елементот на несловенско албанско или влашко потекло. Врз основа на тоа, таа тврди дека теориите според кои словенското население на Горна Река го прифатило албанскиот јазик за да ја сочуваат христијанската вера се невистинити и неодржливи. Историчарот Димитар Бечев тврди дека христијанските жители на Горна Река се всушност православни верници чиј мајчин јазик е албанскиот, додека историчарот Ноел Малком нив ги смета за православни Албанци. Албанскиот филолог Едибе Селими-Османи, кој работел во Горна Река во текот на 1990-тите и 2000-тите, тврди дека населението на овој регион има албанско потекло. Јазичарот Ќемал Мурати, сметајќи го и муслиманското и христијанското население за Албанци, смета дека научниците кои тврдат дека населението на Горна Река претставуваат албанизирани Словени тоа го направиле од националистички причини, со што би го порекнале историскиот албански елемент во овој регион. Тоа е поради тоа што албанските зборови, како директни позајмици од латинскиот, не ја поминале фазата на влашкиот пред воведувањето во албанскиот јазик. Во раните 2010-ти, научникот Андреа Пјерони и тим од истражувачи со различна национална припадност извршеле теренски истражувања и споредбена студија на горнореканската ботаничка терминологија во минатото и денес. Во своите наоди, тие заклучиле дека населението на Горна Река е она кое било под силно влијание на словенската култура, а не обратно како што тврдел Спиридон Гопчевиќ. Истражувачкиот тим овој процес на акултурација го припишува на влијанието на одредената граница од 1912 година, којашто го ограничила контактот на оваа област со Албанија и заемодејствијата со околните повеќеетнички области со кои се вршела трговска размена.