cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Централен македонски силогос
Била создадена во Атина во 1902 година од браќата Теохарис и Маврудис Геројанис. Организацијата имала за цел да ја претстави и заштити грчката гледна точка за населението во Беломорска Македонија пред и по илинденското востание. Одделно со помош на организацијата се испраќаат андартски чети во Македонија. Во 1905 година започнува да издава свој весник „Александар Македонски“. Во 1907 година заедно со други слични здруженија влегува во Панмакедонскиот силогос.
Песни (Коле Неделковски, 1967)
Содржина
Книгата ги содржи песните од двете објавени збирки на Неделковски: „Молскавици“ и „Пеш по светот“. Покрај тоа, книгата содржи и предговор со наслов „Коле Неделковски (1912 — 1941)“, напишан од Тодор Димитровски.
Технички одлики
Кигата е објавена како дел од библиотеката „Атлас“ и има 67 страници. Нацртот на корицата е дело на Коста Бојаџиевски, а коректор била Вера Арсовска. Книгата е испечатена во графичкиот завод „Гоце Делчев“ во мај 1967 година, во тираж од 10 000 примероци. Таа не е каталогизирана и не ја поседува меѓународната ознака ISBN.
Гребин (Мекленбург)
Гребин (Grebbin) — село и поранешна општина во округот Лудвигслуст-Пархим, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија. Од 1 јануари 2012 година е дел од општината Обере Варнов.
Елизабета Бандиловска
Елизабета Бандиловска ( во ) — македонски универзитетски професор, јазичар, лексикограф, поетеса. Таа е член на Друштвото на писателите на Македонија.
Животопис и кариера
Проф. д-р Елизабета Бандиловска е родена на 28 јануари 1973 година во Ресен каде што завршила основно и средно образование. Во учебната 1991/1992 година се запишала на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје, на групата Македонски јазик и јужнословенски јазици. Дипломирала во февруари 1996 година. Во 1999 година го положила испитот за лектор по македонски јазик и се здобила со лекторска лиценца. Постдипломските студии од областа на македонскиот јазик ги запишала во учебната 1996/1997 година, на истиот Факултет. Во октомври 2004 година на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје ја одбранила магистерската теза под наслов „Лексичко-семантичката група на зборови со значење 'овошје' во македонскиот јазик (семантичка и зборообразувачка анализа)“. Докторската дисертација под наслов „Парадигматските односи кај описните придавки во македонскиот јазик“ ја одбранила во мај 2011 година, исто така на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје, и се здобила со научниот степен доктор по филолошки науки од областа на македонскиот јазик.
Од 2000 – 2014 година работела како надворешна соработничка во ИМЈ „Крсте Мисирков“ во Скопје на проектот „Толковен речник на македонскиот јазик“. Авторка е на дел од буквите В, Д и Е за првиот том, објавен во 2003 година, на дел од буквата З за вториот том, објавен во 2005 година, на дел од буквата О за третиот том, објавен во 2006 година, на дел од буквата П за четвртиот том, објавен во 2008 година, на дел од буквата С за петтиот том, објавен во 2011 година и на буквата Ц за шестиот том на Речникот, објавен во 2014 година. Била добитничка на државната награда „Гоце Делчев“ за 2015 година, за особени достигнувања во областа на науката, заедно со колегите од тимот кои работеле на Речникот. Авторка е и член на Редакцијата на електронското издание на „Толковниот речник на македонскиот јазик“, промовирано на 5 мај 2021 година.
Во периодот 2004 – 2010 година работела како асистент надворешен соработник на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје по повеќе предмети од областа на македонскиот јазик.
Научни и поетски објави
Авторка е на три монографии од областа на македонската лексикологија: „Лексичко-семантичката група со значење ’овошје’ во македонскиот јазик“, објавена во 2008 година, „Парадигматските односи кај описните придавки во македонскиот јазик“, објавена во 2016 година, и „Лексички погледи за јазикот“, објавена во 2020 година. Соавторка е на два учебници од областа на македонскиот јазик: „Практикум по македонски јазик со култура на изразувањето 1“ и „Практикум по македонски јазик со култура на изразувањето 2“, објавени во 2017 и во 2018 година. Соавторка е и во „Првата училишна енциклопедија“, објавена во 2017 година, во издание на Арс ламина. Исто така, авторка е и на голем број научни трудови, статии и реферати, објавени во домашни и во меѓународни научни списанија и зборници. Има учествувано на голем број домашни и меѓународни научни конференции и собири во земјава и во странство.
Авторка е на три поетски книги: „Самовилска сонувалка“ (2017), „Река без брегови“ (2019) и „Здивот на полноќта“ (2019).
Била член во Советот за македонски јазик при Министерството за култура во периодот 2017 – 2021 година. Член е на Здружението на лектори на Македонија од неговото основање и на Друштвото на писателите на Македонија од март 2019 година.
Лутеница
Лутенка или Лутеница е зачинета салата од зеленчук што е застапена најмногу во бугарската, македонската и српската кујна.
Состојките вклучуваат: пиперки, моркови, модар патлиџан, кромид, лук, црн бибер, растително масло, шеќер, сол, и може, но и не мора да се додадат домати. Moже да се види во многу варијанти. Ситна, покрупна; со домати или без, пиперки и модар патлиџан; и зачинета или блага.
Лутенката може да биде малку лута (позачинета) од другото популарно мезе, ајвар. Сепак, во различни региони и земји имаат значително различни толкувања на овие апетисани. Традиционалната бугарска лутенка е поблага од ајварот.
Во Македонија, лутенката доаѓа во тегла и често се користи за мачкање на тост и леб. Исто така, се јаде со многу месо, ќофтиња и ќебапи. Повеќето домаќинства го имаат ова во нивната куќа во текот на годината и е омилено јадење на многумина.
Во последниве години, индустриското производство на лутенка, како и ајвар, е во подем. Голем обем на производствени капацитети ги пробија овие производи надвор од Балканот.
Космос-2091
Космос-2091 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 8 август 1990 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 220 килограми. Космос-2091 бил комуникациски сателит.
Фоторецептор
Фоторецепторот е вид на невроцит кој е способен светлинската дразба да ја претвори во дејствен потенцијал. Поконкретно, фоторецепторот апсорбира фотони кои предизвикуваат промена во мембранскиот потенцијал во акциски кај невронот. Оваа нервна информација евентуално ќе биде искористена од визуелниот систем во черепниот мозок за да формира слика на визуелниот свет.
Црвени лисја
„Црвени лисја“ се опишани како „визија за неумоливиот, брутален образец на природата кој одредува дека секое живо суштество мора да умре“. Насловот на приказната го симболизира Домородниот Американец, поточно народот Чикасо.
Резиме на заплетот
Со смртта на началникот Исетибеха, обичајот бара целиот ценет имот на водачот на народот Чикаса да биде жив закопан во земјата заедно со него. Ова го вклучува неговиот црн слуга, роб кој му служи на началникот уште од детството. Неименуваниот роб прави очајнички обид за слобода, наоѓајќи засолниште во мочуриштата и размислувајќи за својот минат живот. Во меѓувреме, синот на мртвиот началник, Мокетубе, кој има голема тежина и нема вистински интерес за водство, е принуден да ги собере своите сили и да започне потрага по бегалецот. Неколкуте Индијанци кои се подготвени да го придружуваат Мокетубе се подеднакво корумпирани, декадентни и полни со очај. Како што полека се приближуваат кон исчезнатиот роб, тие исто така размислуваат за минатото, дискутирајќи за начините на кои ропството и доаѓањето на белиот човек ги осуди на криминал, насилство и бавно исчезнување како народ.
Томо Томоски (историчар)
Животопис
Роден е на 22 декември 1915 г. во Скопје, тогаш окупирано од Царството Бугарија за време на Првата светска војна. Завршил основно и средно образование во Скопје, Во 1948 г. дипломирал историја на Филозофскиот факултет при Љубљанскиот универзитет.
Во 1949 г. станал асистент на Филозофскиот факултет при Скопскиот универзитет. Во 1958 г. ја одбранил докторската дисертација на тема „Средновековните градови во нашите клисури“. Истата година станал доцент, во 1963 вонреден професор, а во 1970 г. станал редовен професор на факултетот. Бил продекан на факултот и шеф на Катедрата по историја. Предавал општа историја на средниот век и раководел со многу археолошки ископувања. Бил еден од авторите на капиталното дело „Историја народа Југославије“ (1953), тритомната „Историја на македонскиот народ“ (1969), „Историја на македонскиот народ“ на руски јазик во издание на МАНУ, а учествувал и во подготовка на „Енциклопедија на Југославија“. Се пензионирал во 1983 г.
Починал во Скопје на 3 мај 2004 г.
Трудови
Автор е на бројни монографии и научни трудови:
Гелзенкирхен
Гелзенкирхен (гер. Gelsenkirchen) — град во германската сојузна држава Северна Рајна-Вестфалија. Поседува регионална шифра AGS) 5513000, NUTS (DEA32) и LOCODE (DE GEK) код. Според податоците од 2010 година во градот живееле околу 260,000 жители.
Првите документирани податоци во кои се споменува Галзенкирхен датираат од 1150 година. Како мало село се споменува во 19 век, кога целата област била зафатена од индустриската револуција. Во 1840 година, кога се почнало со експлоатација на јаглен во блиските рудници, 6,000 жители живееле во Галзенкирхен. Во 1900 година бројот на населението изнесува 128,000 жители.
Во почетокот на XX век Галзенкирхен бил најзначаен ундистриски град по ископување на јаглен во Европа. Нарекуван е и „Град на илјада огнови“ (гер. Stadt der 1000 Feuer), поради чадот кој го замрачувале градод. Во 1928 година Гелзенкирхен се споил со соседние градови Буеро и Хорстом. Градот од тогаш го носи името Гелзенкирхен-Бауер. Така било сè до 1930 година кога градот го вратил својот првобитен назив - Гелзенкирхен. Во текот на нацистичката ера Гелзенкирхен повторно станал центар на производство на јаглен и рафинирање на нафта, па затоа тогаш често бил бомбардиран од зојузниците во Втората светска војна. Денес во Гелзенкирхен повеќе нема рудници за јаглен. Во градот со децении владеела најголемата небработеност во Германија. Денес во градот се наоѓа најголемата сончева електрана. Во Гелзенкирхен-Шолвем се наоѓа и термоелектрана на јаглен со најголем оџак во Германија (дури 302 метри).
Во Хелзенкирхен е сместен бундеслигашкиот фудбалски клуб Шалке 04. Стадионот на Шалке, Белтинс Арена е окарактеризиран како најиновативен стадион изграден во опследните неколку години. На него биле организирани неколку натпревари во СП во фудбал 2006 година.
Старо и средновековно време
Денешниот дел од градот кој се нарекува Бауер, првпат се споменува во записот наречен Пуира (Puira) на Хериберт Први од 1003 година, на оваа подрачје луѓето ловеле на ридот северно од Нешера уште пред бронзено време, односно пред 1000 години п.н.е. Тогаш луѓето не живееле во куќи како што можат да се видат денес, туку во мали радилита кои се наоѓале во непосредна близина една покрај друга, со меќусебна зависност. Подоцна, Римјаните доаѓале на овие простори, а околу 700 година го населиле Саксонците. Неколку делови од градот во кои денес се наоѓаат во Северен Галзенкирхен, поминуват се во документите на раниот среден век. Некои од примерот се: Раедесе (Raedese) (денес Ресе (гер. Resse), Миделвик (Middelvic), Миделич (Middelich), денес дел од Ресеа), Шутајм (Sutheim) (Шутум (Sutum); денес дел од Бекхаузен (гер. Beckhausen)) и Скулвен (Sculven) (денес Шолвен (гер. Scholven)).
Многу околни земјоделски заедници подоцна се нарекле iuxta Bure (покрај Буер).
Некаде околу 1150 година кога името Галзенкирхен или Гајлистиринкиркин (гер. Geilistirinkirkin) се споменува првпат. Одприлика во исто време, во градот се гради црква, прва во населеното место кое денес се нарекува Бауер. Ова ecclesia Buron („“Црква во Бауер) — запишана на списокот на парохијата во секцијата во градот Дојц. Ова населба припаднала на округот Марк. Сеак, во раното време, па дури и во средниот век, само неколку стотина луѓе живееле во населбите околу Емшерскиот басен.
Индустријализација
Сè до средината на 19 век, подрачјето и околината на Гезенкирхен била доста слабо населена, но населението исклучително се занимавало со аграрна култура. Во 1815 година, по привремената власт на Големото Војводство Берг, Гезенкирхен припаднал на Прусија, односно на пруската провинција Вестфалија. Гезенкирхен (не вклучувајќи ги денешните северни населени места, меѓу кои е и Буер) припаднал на Ватеншајд во дистриктот Бохум (владин дисктрикт Арнсберг). Буер, кој бил амт со сопствени правила, со околниот Хорст станал дел од дистриктот Реклингхаузен во владиниот дистрикт Минстер. Вака било сè до 1928 година.
По пронаоѓањето на јагленот (црното злато) во Рурската област во 1840 година (што ја рпедизвикало индустријализацијата) и изградбата на железничката пруга Келн-Минден, Гезенкирхен ја добил својата железничка станица. Во 1868 година Гезенкирхен станал седиште на амтот во рамките на бохумскиот дисктрикт кој го сочинувале Гезенкирхен, Браубауершафт (од 1900 - Бизмарк), Шалке, Хаслер, Булмке и Хилен.
Фридрих Хрило ја основал корпорацијата на хемиската индустрија (Aktiengesellschaft für Chemische Industrie) во Шалке во 1872 година, а подоцна и претпријатието Schalker Gruben- und Hüttenverein. Година дена подоцна ја основал фабриката за стакло и огледало (Glas- und Spiegel-Manufaktur AG), опет во Шалке. Откако станал значајно средиште на тешката индустрија, Гелзенкирхен во 1875 година прераснал во град.
Гелзенкирхен прераснува во град
Во 1885 година, откако бохумскиот дистрикт се раздвоил, Гелзенкирхен станал седиште на сопствениот дисктрикт (Kreis-а), кој траел сè до 1926 година. Градовите Гелзенкирхен и Ватеншајд, како и амти Браубауершафт (од 1900 - Бизмарк), Шалке, Икендорф, Ване и Ватеншајд припаѓале на галзенкирхенскиот дистрикт.
Неколку години подоцна, во 1896 година, Гелзенкирхен е одвоен од дистриктот Гелзенкирхен како би станал независен град (гер. kreisfreie Stadt). Во 1891 година, Хорст се одвоил од амт Вуер, кој исто така прераснал во град во 1911 година, а независен дури година дена подоцна. Во меѓувреме, Хорот станал седиште на сопствениот амт. Во 1924 година, руралната заедница Ротхаузен, која до тогаш припаѓала на дисктриктот Есен, станала дел од дистриктот Гелзенкирхен.
На 1 април 1928 година, во време на пруските реформи и локални самоуправи, градовите Гелзенкирхен и Буер заедно со амтот Хорст се трансформираат во независен град наречен Гелзенкирхен-Буер. Од тогаш, целото подрачје на градот припаѓа на дистриктот Минстер. На 21 мај 1930 година, на предлог на локалните власти градот го менува името во Гелзенкирхен. Во тоа време, градот бил стециште на 340,000 жители.
Гелзенкирхен во времето на третиот рајх
Две синагоги во Гелзенкирхен се уништени за време на антиеврејските нереди во Кристалната ноќ во ноември во 1938 година, додека една е релативно оштетена. Во Буер исто така е запалена една синагога.
За време на Хитлеровото владеење (1933-1945), градоначалникот бил Енгелберт Бумер, член на НСДАП.
Поствоен период
Кога се воведени поштенските броеви, Гелзенкирхен бил еден од првите градови во Западна Германија кој добил два броја: Буер го добил вројот 466, додека Гелзенкирхен го добил 465. Овие броеви биле употребувани сè до 1 јули 1993 година. Првата сеопфатна школа во Северна Рајна-Вестфалија е отворена во 1969 година. Додека во 1987 година папата Јован Павле II ја одржал мисата пред 85,000 луѓе во галзенкирхенскиот Паркстадион. Папата исто така станал и почесен член на фудбалскиот клуб Шалке 04.
На 28 април 2000 година, затворен е Едвард-Хуго јагленовиот ископ - последен гелзенкирхенски ископ. Три илјади рудари ја изгубиле својата работа. Во 2003 година, Буер ја прославил илјадагодишнината од своето прво документирано споменување, а ФК Шалке 04 на 4 мај 2004 година прславил сто годишнина од постоењето.
Денес, Гелзенкирхен е научен, услужен и производствен центар со добра инфраструктура.
Развиток на населението
Наведените податоци се претпоставки, податоци од попис или истражувања на бројот на населението на Гелзенкирхен во минатото.
Економија и инфраструктура
Гелзенкирхен се обидува себе да се претстави како центар на сончевата технологија. Некои од најпознатите компании се: THS GmbH, Gelsenwasser, e.on, BP Gelsenkirchen GmbH, Shell Solar Deutschland GmbH и Pilkington. Според истражувањата на Бертелсман фондацијата, Гелзенкирхен, по Лајпциг, Карсруе и Бремен, германски јапријателски работнички град.
Сообраќај
Гелзенкирхен лежи на сојузните авто=патишта A 2, A 40, A 42 и A 52, како и на сојузните патишта 224, В 226 и В 227. Гелзенкирхенската главна железничка станица се наоѓа на ракстрсницата на линијата Оберхаузен-Гелзенкирхен-херне-Дортмунд и Есен-Гелзенкирхен-Реклингхаузен-Минстер.
Преку воден пат, до Гелзенкирхен може да се дојде преку каналот Рајна-Херне, каде се наоѓа и стопанско-комерцијалното пристаниште. Низ пристаништето годишно поминуваат 2 милиони тони роба, со површина на вода од околу 120 хектари. Тоа е една од најголемите и најзначајните германски наласки пристаништа. Повржана е со железничкиот систем „Германски воз“.
Информирање
Гелзенкирхен е седиште на асоцијацијата на локални радија на Северна Рајна-Вестфалија (Verband Lokaler Rundfunk in Nordrhein-Westfalen e.V. (VLR)). РЕЛ (Radio Emscher-Lippe) исто така се наоѓа во Гелзенкирхен.
Покрај сите новитети Buersche Zeitung се дневни. Дортмунските весници Ruhr-Nachrichten имаат локална рубрика. Исто така, весникот Westdeutsche Allgemeine Zeitung и локалната радио-станица REL известуваат за случувањата на локалот.
Тоа се и бесплатните неделни новини Stadtspiegel Gelsenkirchen.
Занимливости
Поради организацијата на СП во фудбал во 2006 година, сообраќајната инфраструктура која е поврзана со Валентис Арена доживеала значајни модификации. Главната железничка станица доживува значајна реконструкција која е комплетно завршена до почетокот на оваа најголема светска фудбалска манифестација.
Образование
Гелзенкирхен има 51 основно училиште (33 државни, 12 католички, 3 евангелистички), 8 главни, 6 реални, 7 гимназии и 4 општи училишта, од кои Оптшата школа Бизмарк е единствената општа школа со која управува вестфалски огранок на Евангелистичка црква.
Историја на Евреите во Естонија
Историјата на Евреите во Естонија започнува со извештаи за присуство на поединечни Евреи во денешна Естонија уште од 14 век.
Еврејското население се проширило во другите естонски градови каде што биле подигнати молитвени куќи (во Валга, Парну и Вилјанди) и биле основани гробишта. Училиштата биле отворени за предавање на Талмудот, а основните училишта биле организирани во Талин во 1880-тите. Мнозинството Евреи во тоа време се состоеле од мали трговци и занаетчии; многу малку знаеле наука, затоа еврејскиот културен живот заостанувал. Ова почнало да се менува на крајот на 19 век кога неколку Евреи влегле на Универзитетот во Тарту и подоцна значително придонеле за оживување на еврејската култура и образование. Во 1917 година во Тарту бил основан Еврејскиот драмски клуб.
Еврејска автономија во независна Естонија
Приближно 200 Евреи се бореле во Естонската војна за независност (1918–1920) за создавање на Република Естонија. 70 од овие борци биле доброволци.
Создавањето на Република Естонија во 1918 година го означил почетокот на нова ера во животот на Евреите. Од осамостојувањето на Естонија како држава, Естонија покажала толеранција кон сите етнички и верски малцинства. Ова ја поставило сцената за енергичен раст во политичките и културните активности на еврејското општество. Помеѓу 11 и 16 мај 1919 година, бил свикан првиот естонски конгрес на еврејските конгрегации за да се разговара за новите околности со кои се соочувал еврејскиот живот. Тука се родиле идеите за културна автономија и еврејска гимназија (средно училиште) во Талин. Еврејските општества и здруженија почнале да растат во број. Најголемото од овие нови општества било Друштвото за литература и драма ХН Бјалик во Талин, основано во 1918 година. Во Вилјанди, Нарва и на други места биле основани друштва и клубови.
1920-ти
Во 1920 година, било основано Спортското друштво Макаби и станало добро познато по своите напори да го поттикне спортот меѓу Евреите. Евреите, исто така, земале активно учество во спортски настани во Естонија и во странство. Сара Тејтелбаум била 17-кратна шампионка во естонската атлетика и воспоставила не помалку од 28 рекорди. Во 1930-тите имало околу 100 Евреи кои студирале на Универзитетот во Тарту: 44 студирале правосудство и 18 медицина. Во 1934 година, во Филозофската школа била формирана катедра за изучување на јудаизам. Постоеле пет еврејски студентски здруженија во академското друштво Тарту: Женското студентско друштво Хазфиро, Корпорацијата Лимувија, Друштвото Хасмонеа и Фондацијата за еврејски студенти. Сите тие имале свои библиотеки и играле важна улога во еврејската култура и општествениот живот.
Биле основани и политички организации како што се ционистичките младински организации Хашомер Хазаир и Беитар. Многу еврејски млади патувале во Палестина за да ја основаат Еврејската држава. Кибуците на Кфар Блум и Ајн Гев биле делумно поставени од естонски Евреи.
На 12 февруари 1925 година, естонската влада донела закон за културна автономија на малцинствата. Еврејската заедница брзо ја подготвиле својата апликација за културна автономија. Составена била статистика за еврејските граѓани. Тие биле вкупно 3.045, исполнувајќи го минималниот услов од 3.000 за културна автономија. Во јуни 1926 година бил избран Еврејскиот културен совет и била прогласена еврејска културна автономија. Административниот орган на оваа автономија бил Одборот за еврејска култура, предводен од Хирш Ајзенштад сè додека не бил распуштен по советската окупација на Естонија во 1940 година. Кога германските трупи ја окупирале Естонија во 1941 година, Ајзенштад се евакуирал во Русија. Тој се вратил во Естонија кога Германците си заминале, но бил уапсен од советските власти во 1949 година.
Културната автономија на малцинските народи е исклучителен феномен во европската културна историја. Затоа, еврејската културна автономија била од голем интерес за глобалната еврејска заедница. Еврејскиот национален фонд Керен Кајамет и доделил на естонската влада сертификат за благодарност за ова достигнување.
Оваа културна автономија овозможила целосна контрола на образованието од страна на заедницата. Од 1926 година, хебрејскиот јазик почнал да го заменува рускиот јазик во еврејското јавно училиште во Талин, додека во 1928 година било основано ривалско училиште за јидиш.
Уште од првите денови на своето постоење како држава, Естонија покажала толеранција кон сите народи што ги населуваат нејзините територии. Во 1925 година, во Естонија бил донесен Актот за културна автономија за етничките малцинства, со кој на малцинските групи кои се состојат од најмалку 3.000 поединци, им се дало право на самоопределување во културните прашања. Финансиска поддршка била обезбедена од државата. Така, во 1926 година била прогласена еврејска културна автономија. За нејзината толерантна политика кон Евреите, била посветена страница на Република Естонија во Златната книга на Ерусалим во 1927 година
1930-ти
Во 1934 година, во Естонија живееле 4381 Евреи (0,4% од населението). 2203 Евреи живееле во Талин. Други градови на живеење биле Тарту (920), Валга (262), Парну (248), Нарва (188) и Вилјанди (121). 1688 Евреи придонеле за националната економија: 31% во трговијата, 24% во услугите, 14,5% како занаетчии и 14% како работници. Имало и големи бизниси: фабриката за кожа Узвански и синовите во Тарту, фабриката за бонбони Гиновкерис во Талин, крзнарите Ратнер и Хоф и компаниите за подобрување на шумите како Сеинс и Јудеиникс. Имало друштво за трговци и индустријалци. Талин и Тарту се пофалиле со еврејските кооперативни банки. Само 9,5% од еврејското население работело хонорарно. Повеќето од нив биле лекари, вкупно над 80 (исто така имало и друштво за еврејски лекари). Покрај тоа имало 16 фармацевти и 4 ветеринари. 11% од еврејското население имало високо образование, 37% средно образование и 33% основно образование. 18% добиле образование само дома.
Еврејската заедница воспоставила свој систем на социјална заштита. Еврејското здружение за добра волја на конгрегацијата во Талин го направила нивна работа да ги надгледува и да ги извршува амбициите на овој систем. Рабинот од Талин во тоа време бил д-р Гомер. Во 1941 година за време на германската окупација бил безмилосно малтретиран и конечно убиен. Во Тарту, Еврејскиот сојуз за помош бил активен, а единиците за благосостојба беа формирани во Нарва, Валга и Парну.
Во 1933 година, влијанието на националсоцијализмот врз балтичките Германци почнало да биде загрижувачко. Нацизмот бил забранет како движење спротивно на општествениот поредок, германскиот културен совет бил распуштен, а националсоцијалистот Виктор фон Милен, избраниот член на Балтичката германска партија, бил принуден да поднесе оставка од Риигикогу. Сите материјали кои ги исмеваат Евреите, вклучително и националсоцијалистичкото списание Валвур (Гарда) биле забранети по наредба на државниот старешина Константин Пац како материјали што поттикнуваат омраза.
Истата година бил основан факултет за еврејски студии на Универзитетот Тарту. Лазар Гулкович, поранешен професор на Универзитетот во Лајпциг, бил назначен за прв професор на универзитетот и претседател за еврејски студии и започнал да предава во 1934 година.
Во текот на 1930-тите, ционистичките младински движења станале поактивни, со пионерска обука понудена на естонските фарми од страна на Хехалуц, додека водечкиот културен институт Биалик Фареин изведувал драми, а неговиот хор на турнеја и изведувал на радио.
Советска окупација во 1940 година
Животот на малата еврејска заедница во Естонија бил нарушен во 1940 година со советската окупација на Естонија. Културната автономија заедно со сите нејзини институции била ликвидирана во јули 1940 година. Во јули и август истата година сите организации, здруженија, здруженија и корпорации биле затворени. Еврејските бизниси биле национализирани. Релативно голем број Евреи (350–450, околу 10% од вкупното еврејско население) биле депортирани во затворските логори во Русија од страна на советските власти на 14 јуни 1941 година, каде што повеќето загинале.
Холокауст
Повеќе од 75% од еврејската заедница во Естонија, свесни за судбината што инаку ги чека, успеале да побегнаат во Советскиот Сојуз; практично сите останати (помеѓу 950 и 1000 мажи, жени и деца) биле убиени до крајот на 1941 година. Тие го вклучиле единствениот рабин во Естонија; професорот по еврејски студии на Универзитетот во Тарту ; Евреите кои ја напуштиле еврејската заедница; ментално хендикепирани; и голем број ветерани од Естонската војна за независност. Познато е дека помалку од десетина естонски Евреи ја преживеале војната во Естонија.
Опкружувањата и убиствата на Евреите започнало веднаш по пристигнувањето на првите германски трупи во 1941 година, кои биле внимателно следени од одредот за истребување Сондеркомандо 1а под водство на Мартин Сандбергер, дел од Ајнзацгруп А предводен од Валтер Сталекер. Апсењата и погубувањата продолжиле додека Германците, со помош на локални соработници, напредувале низ Естонија. За разлика од германските сили, Естонците се чини дека ги поддржале антиеврејските акции на политичко ниво, но не и на расна основа. Стандардниот изговор што се користел за операциите за „чистење“ било „поради комунистичката активност“. Оваа равенка на Евреите со комунизмот предизвикала позитивен естонски одговор, а естонската полиција направила обиди да утврди дали уапсеното лице навистина го поддржува комунизмот. Естонците честопати тврделе дека нивните еврејски колеги и пријатели не се комунисти и поднесувале докази за проестонско однесување со надеж дека ќе можат да ги ослободат. Антон Вајс-Венд во својата дисертација „Убиство без омраза: Естонците, холокаустот и проблемот на соработката“ заклучил врз основа на извештаите на доушниците до окупациските власти дека Естонците воопшто не веруваат во нацистичката антисемитска пропаганда и мнозинството задржало позитивно мислење за Евреите. Естонија била прогласена за Јуденфри доста рано, на Конференцијата во Ванзе на 20 јануари 1942 година, бидејќи еврејското население во Естонија било мало (околу 4.500), а поголемиот дел од него успеало да побегне во Советскиот Сојуз пред да пристигнат Германците. Практично сите останати (921 според Мартин Сандбергер, 929 според Евгенија Гурин-Лов и 963 според Валтер Сталекер) биле убиени. Нацистичкиот режим, исто така, основал 22 концентрациони и работни логори во Естонија за странски Евреи, од кои најголемиот е концентрациониот логор Ваивара. Неколку илјади странски Евреи биле убиени во логорот Калеви-Лива. Се проценува дека околу 10.000 Евреи биле убиени во Естонија откако биле депортирани таму од Источна Европа.
Имало двајца Естонци кои биле почестени со признанието Праведници меѓу народите: Уку Масинг и неговата сопруга Еха.
Советски период
На четворица Естонци најодговорни за убиствата кај Калеви-Лива им се судело на судењата за воени злосторства во 1961 година. Двајца подоцна биле погубени, додека другите избегнале казна со заминување во егзил.
Околу 1.500 Евреи од Талин се вратиле по војната, а до 1959 година во градот имало 3.714 Евреи. По Шестдневната војна, 400 Евреи од Талин емигрирале во Израел. Од 1944 до 1988 година, во Естонија немало еврејски организации, здруженија или клубови.
Сегашната ситуација
Во март 1988 година, кога Естонија ја вратила својата независност, во Талин било основано Еврејското културно друштво, прво од ваков вид во поранешниот Советски Сојуз. За разлика од другите делови на Советскиот Сојуз, немало проблеми со регистрирањето на општеството или неговите симболи. Друштвото започнало со организирање концерти и предавања. Наскоро се појавило прашањето за основање еврејско училиште. За почеток, во 1989 година било формирано неделно училиште. Еврејската гимназија во Талин на улицата Кару ја користело стручно училиште. Во 1990 година, било основано еврејско училиште од 1 до 9 одделение.
Еврејските културни клубови, поврзани со Културното друштво, започнале во Тарту, Нарва и Кохтла-Јарве. Следеле и други организации: спортското друштво Макаби, Друштвото за добра волја на Гурини и Унијата на еврејски ветерани. Животот се вратил во еврејските собранија. Курсевите по хебрејски биле повторно воспоставени. Била отворена релативно голема библиотека со помош на израелската и еврејската заедница во други земји.
Опсегот на културни активности продолжил да расте. Еврејското културно друштво е основачки член на Eestimaa Rahvuste Ühendus (Сојуз на народите на Естонија), кој е основан на крајот на 1988 година. Враќањето на независноста на Естонија во 1991 година донело бројни политички, економски и социјални промени. Евреите кои живеат во Естонија веќе можеле да ги бранат своите права како национално малцинство. Еврејската заедница била официјално призната со одобрување на нејзината повелба на 11 април 1992 година. Естонија го продолжила својот традиционален однос кон своите Евреи со пријателство и сместување. Како поддршка на овој нов Закон за културна автономија, заснован на оригиналниот закон од 1925 година, бил донесен во Естонија во октомври 1993 година, со кој на малцинските заедници, вклучително и еврејската, им се дава правна гаранција за зачувување на нивните национални идентитети.
На 16 мај 2007 година била отворена нова синагога во Талин Во неа има светилиште, миква и ресторан.
Историска демографија
Естонија секогаш имала релативно мало еврејско население. За разлика од многу други европски земји, еврејското население во Естонија достигнало врв дури по Втората светска војна, со речиси 5.500 луѓе во 1959 година. Потоа започнал постојан пад, со особено остар пад во 1990-тите по падот на комунизмот бидејќи многу естонски Евреи емигрирале во други земји, особено во Израел и САД.
Грозни
Грозни (руски: Грозный, чеченски: Соьлж-ГIала) — град во Русија и главен град на Чеченија. Градот се наоѓа во северниот дел на Кавказ. Според пописот на населението од 2010 година во градот живееле 271.596 жители, а пред војната во Чеченија, околу 399.000.
Историја
Грозни е основан во 1818 како руска тврдина на реката Солжи. Името е отсликавано негостољубиво опкружување на чеченски горештински ајдуци. Првото име на местото било „грозна тврдина“ (крепость Грозная), а како околу тврдината со време настанал град, така во 1870 година името е променето во Грозни. Во оваа тврдина своевремено служеле како војници Михаил Љермонтов и Лав Толстој.
Грозни станал главен град на новооснованата Чеченска автономна област во 1922 година.
За време на војната во Чеченија било уништено околу 80% од градот. Најжестоките борби се водени од 1994 година до 1996 година (Прва чеченска војна). Од јануари 2000 година Грозни е под контрола на органите на Руска федерација (Втора чеченска војна).
Последните години во Грозни трае голем проект за обнова. Во септември 2006 е објавено дека во центарот на градот потполно се обновени последиците од војната. Аеродромот Грозни (међ. ознака GRV) повторно е отворен во октомври.
Локалниот фудбалски клуб Терек Грозни во 2004 година освоил пехар на победник на рускиот куп и играл во купот УЕФА.
Контроверзии околу името
Чеченските сепаратисти го нарекуваат градот Џовкар Гала, Џокар или Џохар (чеченски: Джовхар-ГІала) по првиот претседател на сепаратистичката Чеченска Република Ичериј Џохар Дудајев.
Во декември 2005 година чеченскиот парламент се обратил на властите на Русија со молба да го смени името Грозни во Ахмадкала. Оваа барање е објаснето со желба да се заборави на темните страници на чеченската историја. Новото име требало да потсетува на атентатот на убиениот претседател Ахмад Кадиова. Актуелниот премиер на Чеченија, Рамзан Кадиров (воедно и син на загинатиот Ахмад) го одбил тој предлог.
Демографија
Според прелиминарните податоци од пописот во градот од 2010 година, живееле 271,596 жители, односно 60,876 (28,89%) повеќе од 2002 година.
NGC 3079
NGC 3079 — спирална галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3079 се споменува и како UGC 5387, MCG 9-17-10, CGCG 266-8, IRAS 09585+5555.
Откривање
Објектот е откриен на 1 април 1790 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3079 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 10,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 3079 има привидни димензии од 8,1' х 1,3'.
Други поделби
Проучување на NGC 3079 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 29050. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 45; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3817. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1331.
NGC 1163
NGC 1163 — спирална галаксија во соѕвездието Еридан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1163 се споменува и како MCG -3-8-56, FGC 373, IRAS 02580-1720.
Откривање
Објектот е откриен во 1886 година од страна на Френсис Ливенворт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1163 е од видот SBbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 1163 има привидни димензии од 2,2' х 0,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 0 м 22 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 17° 9' 10". Положбениот агол на објектот е во износ од 141°.
Други поделби
Проучување на NGC 1163 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 11359. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 311; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5864. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 911.
Италијански национален карантин во 2020 година
На 9 март 2020 година, владата на Италија под премиерот Џузепе Конте воведе национален карантин, ограничувајќи го движењето на населението освен при неопходност, работа и здравствени околности како одговор на брзото ширење на COVID-19 во земјата. Дополнителните ограничувања на карантинот наложуваат привремено затворање на несуштински продавници и деловни активности. На ова му проследи претходното ограничување, објавено претходниот ден, кое зафати шеснаесет милиони луѓе и го вклучуваше регионот Ломбардија и четиринаесет провинции во регионите Емилија-Ромања, Венето, Пиемонте и Марке, а пред тоа, кон крајот на февруари, ограбичувањето опфати помал број, т.е единаесет општини во провинцијата Лоди.
Позадина
По брзото ширење на коронавирусот од 2019 година што започна во Вухан, Хубеј, Кина, на 30 јануари 2020 година, италијанската влада ги потврди првите случаи на оваа болест во земјата, кога вирусот беше откриен кај двајца кинески туристи коишто ја посетиле Италија. Третиот случај беше потврден на 7 февруари, при што пациентот беше Италијанец евакуиран од Вухан. Бројот на потврдени случаи порасна на 21 февруари, кога заразата со оваа болест беше потврдена кај шеснаесет лица во Ломбардија и Венето. По првите два смртни случаи на заболени од ворусов, неколку градови во Ломбардија се ставија под карантин поради големиот број заразени пациенти во регионот.
Прв карантин
Првите воведувања на карантин започнаа околу 21 февруари 2020 година, опфаќајќи единаесет општини во ломбардијската провинција Лоди и зафатија околу 50.000 луѓе. Епицентарот беше градот Кодоњо (16 000 луѓе), при што полициските автомобили ги блокираа патишта кои водат кон областите под карантин и подигнаа бариери на патиштата. „Црвената зона“ (зона роса) под карантин првично беше спроведена од полицијата и карабињерите, а на 27 февруари беше објавено дека 400 полицајци ја чуваат со 35 контролни станици. Вонредната состојба првично требаше да трае до 6 март. Иако на жителите им беше дозволено да ги напуштаат своите домови за да внесат материјали, како храна и лекови, им беше забрането да одат на училиште или на работа, а забранети беа и јавните собири. Железничкиот транспорт, исто така, беше прекинат во регионот.
Проширување во северните провинции
Утрината на 8 март ден недела 2020 година, италијанскиот премиер Џузепе Конте најави проширување на карантинската зона со цел таа да опфати поголем дел од северна Италија, зафаќајќи над шеснаесет милиони луѓе, ограничувајќи го патувањето од, до и во погодените области, забранувајќи погреби и културни настани и барајќи од луѓето да држат барем еден метар растојание едни од други на јавни места како што се ресторани, храмови и супермаркети. Конте подоцна на прес-конференција појасни дека одлуката не е „апсолутна забрана“ и дека луѓето сепак ќе можат да патуваат со возови и авиони до и од регионот при „оправдани работни потреби, вонредни состојби или здравствени причини“. Покрај тоа, на туристите однадвор сè уште им беше дозволено да ја напуштат областа.
Рестораните и кафичите сè уште можеа да работат, но работното време им беше ограничено од 6 до 18 часот, додека многу други јавни места како спортски сали, ноќни клубови, музеи и базени беа целосно затворени. На бизнисите им беше наредено да спроведат „паметни работни процеси“ за да им овозможат на своите вработени да работат од дома. Со Указот (Декрет), на сила од 3 април, дополнително им се откажаа сите отсуства на медицинските работници, а владата пак воведе парични казни или затворски, во траење до три месеци, за лицата фатени како излегуваат или влегуваат во погодената зона, без дозвола. Со Указот, исто така се ограничија јавните собири на други места, низ цела Италија. Со оваа одлука исто така беше укината и првичната „Црвена зона“ (иако општините останаа во рамките на карантираното подрачје).
Мерките за национален карантин спроведени од страна на Италија се сметаат за најдрастична мерка спроведена против проширувањето на вирусот, надвор од мерките за национален карантин спроведени во Кина. Во времето на донесување на декретот (Одлуката), во Италија биле потврдени над 5.800 случаи на коронавирус и 233 жртви. Нацртот на Декретот, пред да влезе во сила, им беше претставен на медиумите доцна во саботата навечер, а истиот беше објавен и во весникот Кориере дела Сера, што предизвика паника во рамките на областите под карантин и реакции од политичарите во регионот. Ла Република објави дека стотици луѓе во Милано побрзаа да го напуштат градот со последните возови во саботата навечер, како дел од панично бегање од црвената зона. Но, неколку часа по потпишувањето на Указот медиумите објавија дека имало релативно малку промени, а возовите и авионите сè уште редовно ќе се обраќале до и од регионот, а рестораните и кафичите ќе работеле нормално. Би-Би-Си објави дека некои летови кон Милано продолжиле на 8 март, иако многу од нив биле откажани. Новите упатства против коронавирусот им ја префрлија одговорноста на локалните судови при одлучување дали авионскиот превоз треба да се прекине. Територијата под карантин, заклучно со 8 март 2020 година, го опфати целиот регион на Ломбардија, вклучувајќи и четиринаесет провинции во Пиемонте, Венето, Емилија-Ромања и Марке. Оваа територија, меѓудругото, ги вклучува градовите Милано и Венеција, а се состои од три одделни региони (регионот на Ломбардија, регионот на Венеција и останатата зона околу Сан Марино). Погодената област е населена со над шеснаесет милиони луѓе, околу една четвртина од италијанското население. Областите под карантин зафатија површина од околу 56,000 км2
Национално проширување на карантинот
Вечерта на 9 март, карантинските мерки беа проширени во целата земја, стапувајќи на сила веќе од следниот ден. Во телевизиското обраќање, премиерот Конте објасни дека со ваквите мерки на владата на граѓаните ќе им се забрани да патуваат, освен ако тоа е нужно за вршење работа или при семејни вонредни состојби, а сите спортски настани ќе бидат откажани. Италија беше првата земја што воведе национален карантин како одговор на појавата на коронавирус во 2020 година.
Лујџи Ди Мајо, министерот за надворешни работи, изјави дека националниот карантин е неопходен за Италија. Италијанските власти воведоа санкции за оние што нема да ги почитуваат одлуките, дури и оние кои со симптоми на вирус, се изложуваат на јавни места, ќе ги сметаат како закана за ширење зараза со намера.
Ефект врз Македонија
Проширувањето на вирусот COVID-19 во Македонија е непосредно поврзано со неговата појава во Италија. Првиот случај во Македонија, регистриран на 26 февруари е кај пациентка која се враќала од патување во Италија, а и сопружниците од Центар Жупа, со кои се поврзани речиси сите случаи во областа на Дебар/Центар Жупа, се повратници од Италија.
44. северен напоредник
44. северен напоредник (44° СГШ) е напоредник што лежи 44 степени северно од екваторот. Минува низ Европа, Средоземното Море, Азија, Тихиот Океан, Северна Америка и Атлантскиот Океан.
На оваа географска ширина, сонцето грее 15 часа и 29 минути за време на летната долгодневица, а 8 часа и 53 минути при зимската краткодневица.
Почнувајќи од нултиот меридијан, па на исток, напоредникот 44° СГШ минува низ:
! width="135" | Координати ! Земја, територија, море ! Белешки > Џилин — минува веднаш северно од Чангчуен<br/ > Хејлунгџан<br/ > Џилин - долж ~ 2 км<br/ > Хејлунгџан - долж <1 км<br/ > Џилин - долж ~ 10 км<br/ > Хејлунгџан<br/ > Џилин - долж ~ 5 км<br/ > Хејлунгџан >— префектура Хокаидо >— префектура Хокаидо - полуостров Ширетоко > Ајдахо<br/ > Вајоминг<br/ > Јужна Дакота<br/ > Минесота<br/ > Висконсин > Вермонт<br/ > Њу Хемпшир<br/ > Мејн
Џамија Лалели
Џамија Лалели (Laleli Camii) — џамија која се наоѓа во Фатих, Истанбул, Турција.
Историја
Џамијата била изградена во времето на османлискиот султан Мустафа III во периодот од 1760 до 1763 година во стил на барок од страна на отоманскиот архитект Мехмед Тахир Ага. Џамијата била разрушена во 1783 година од пожар. Исто така и од пожарот во 1911 година биле уништени медресите. Во моментот има две минариња.
Џамијата била изградена од наемнината на еден комплекс од продавници кој се наоѓа до самата џамија. Самата џамија се состои од една голема просторија од осум огромни столбови.
Куполата на џамијата е висока 12,5 метри со пречник од 24,5 метри.
Во оваа џамија се наоѓаат гробовите на султанот Мустафа III и неговото семејство.
Каменик
Каменик (Πετρία, Петрија; книжевно: Πετραία, Петреа; до 1926 година: Κάμενικ, Каменик ) — село во Воденско, Егејска Македонија, дел од денешната Општина Вртикоп, во Централна Македонија, Грција.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа 5 километри јужно од градот Вртикоп, на надморска височина од 60 метри.
Сместено е во областа Сланица, во североисточното подножје на планината Каракамен, на околу 20 километри југоисточно од градот Воден.
Селото се наоѓа крај железничката линија Солун-Воден-Битола и поседува своја железничка станица.
Историја
До 1924 година, Каменик било населено исклучително со македонско население.
Името на селото било променето во 1926 година во Петреа (Πετραία).