cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жолт смок
Распространетост
Оваа змија се среќава на Балканот, делови од источна Европа и мали делови од Мала Азија. Покрај Македонија, живее во Албанија, Бугарија, Грција, Србија, Романија, Хрватска, Црна Гора, Босна и Херцеговина, Словенија, јужна Словачка, европска Турција, Молдавија, јужна Украина, јужна Русија, Казахстан, Јордан и јужна Унгарија. Според испитувањата, утврдено е дека жиевалиштата обично се наоѓаат во ниските поречија (испитани се Дунав и Олт).
Исхрана
Жолтиот смок се храни со мали цицачи, гуштери, птици и други змии. Иако не е отровна, оваа змија важи за жестока бидејќи каса веднаш и без предупредување. Се смета за благотворна во земјоделството бидејќи јаде глодачи кои се штетни за културите.
1671 во уметноста
1671 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Некласификуван јазик
Некласифицираните јазици се јазици кои чии генетски одлики не биле одредени преку средствата на историската лингвистика. Ако оваа состојба продолжи и по одреден број научни истражувања и обиди да се поврзе јазикот со некое јазично семејство, тогаш тој се прогласува за изолиран јазик, како што е на пример случајот со баскискиот јазик. Јазиците можат да бидат некласифицирани поради голем број причини, но најмногу поради недостаток на соодветни податоци, но некогаш и поради контактот со останатите јазици. Некои слабо познати изумрени јазици, како што е кутискиот јазик, остануваат како некласифицирани.
Примери
Пример за јазик кој создал повеќе проблеми за класификација е мими-д во Чад. Овој јазик е познат само преку еден список зборови собрани во 1900 година. Првично се верувало дека станува збор за мабанскиот јазик, поради некои сличности со мабаскиот јазик. Сепак, како што истражувањата се продлабочувале, се увидело дека јазикот е сличен само со мабаскиот јазик, но поврзаноста на мими-д била слаба за да се поврзе со мабаскиот или со мабанските јазици. Денес се верува дека сличноста со мабаскиот е поради тоа што јазикот мими-д позајмувал зборови од првиот јазик, кој е доминантен јазик во регионот. Кога ќе се отфрлат позајмените зборови, останува ограничен број на податоци со кои би можело да се класифицира јазикот и остатокот не бил сличен со ниту еден јазик. Така, мими-д може да биде јазичен изолат.
Причини за можност да се класифицира некој јазик се:
недоволни податоци:
не е тесно поврзан со соседите, и не е испитан поради недостаток на податоци:
поголем дел од зборовниот фонд е сличен со зададеното јазично семејство, но основните зборови се проблематични и сугерираат друго потекло:
нема сродни јазици, и академското миселење нема основано теза:
јазици чие опстојување е двосмислено, се сметаат за некласифицирани:
Петранка Костадинова
Петранка Костадинова Дојчиновска (1948, Сомбор — 3 февруари 2002, Скопје) била една од најпознатите естрадни уметници-изведувачи на македонската народна и новокомпонирана песна.
Животопис
Родена е во Сомбор, Република Србија, како дете во семејство на бегалци од Егејска Македонија. Во нејзините детски години семејството прво се сели во Демир Капија, а девојачките години ги минува во Неготино. Песната ќе ја донесе во Скопје, кадешто формира семејство и има два сина. Кротката жена со топол глас, со кој знаеше да варира од рафиниран болежлив пискот, до нежно милување на ранети срца, толку типично и толку неизбежно во македонската народна песна, ги испеа најубавите македонски фолк рефрени "Не кажувај либе добра ноќ", "Кирјана", "Слушни ја сестро песната"...
Појавата на Петранка Костадинова, во македонската народна песна, беше онаа врзивна нишка, што го дава континуитетот на фолклорното творештво со новосоздадената музика. Всушност, нејзината појава е врзана со почетоците на авторизација на песните пишувани во духот на народната староградска песна. За првпат таа ги има испеано песните на Наско Џорлев, "Не кажувај либе добра ноќ" и "Во Струмица на улица", пред речиси триесет и пет години. Оттогаш, Петранка Костадинова во својот репертоар ги има испеано речиси сите македонски народни бисер- песни, но како и секој вреден изведувач, има барем една песна што се врзува за неговата интерпретација. Нејзина песна беше "Кирјана", иако не помалку знаеше да ги растрепери срцата и со "Ја излези стара мајко", "Едно малој моме", "Трај душо трај"... Во својата триесетгодишна кариера, Петранка учествуваше на речиси сите фестивали за новосоздадена песна, што се создаваа во Македонија, од кои ќе останат запаметени песните: "Леонид со мајка вечера" од првото "Валандово", "Мајсторе, мајсторе", "Две калинки", "Слушни ја сестро песната", "Мајка", дуетот со Ѓоко Дончев- "Името не го даваме", хумористичната песна испеана со Ленче Кукиќ- "Една куќа, две жени"... Во текот на својата богата пејачка кариера, нејзините песни беа дел од многу изданија на носачи на звук - аудио касети и ЦД-а.
Речиси сиот свој живот Петранка Костадинова била слободен уметник, иако својот живот го заврши како членка на Ансамблот за народни песни и игри „Танец“. Ненаметлива, скромна, приврзана за семејството, иако со својата песна го имаше минато речиси целиот свет, Петранка Костадинова, секогаш се потпирала само на својот неоспорен пејачки талент.
На 3 февруари 2002 година, во приквечерината, познатата пејачка загина во сообраќајна несреќа во центарот на Скопје. Пред несреќата, таа била во МРТВ за да ја направи студиската снимка на песната што требало да ја изведува на престојниот фестивал "ГОЦЕ ФЕСТ". Таа е воедно и нејзината последна снимена песна.
Петранка Костадинова важеше за една од најдобрите изведувачки на старите народни песни и не без причина го носеше епитетот доајен на македонската народна музика. Многу песни се испеани во нејзината 35 години долга кариера, а во последно време Костадинова често настапуваше на фестивали каде што се негуваше македонскиот фолклор.
1672 во уметноста
1672 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Риде (Шлезвиг-Холштајн)
Риде (Rüde; Ryde) — село и поранешна општина во округот Шлезвиг-Фленсбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија. Од 1 март 2013 година е дел од општината Мителангелн.
Јоланде Мабика
Јоланде Букаса Мабика (родена на 8 септември 1987 година) е бразилска џудистка родена во Конго, избрана од Меѓународниот олимписки комитет (ИОК) да се натпреварува за Олимпискиот тим за бегалци на Летните олимписки игри 2016 година во Рио де Жанеиро, Бразил. Таа се натпреваруваше во категоријата жени до 70 кг, губејќи го својот меч од првото коло против Израелката Линда Болдер.
Личен живот
Мабика е родена на 8 септември 1987 година. Таа е од областа Букаву во Демократска Република Конго, област сериозно погодена од Втората Конго војна. За време на конфликтот, таа била одвоена од нејзините родители и однесена во дом за деца во главниот град Киншаса. Таму почнува да се занимава со џудо, спорт што владата на Конго го сметала за идеален начин на воспоставување ред и дисциплина меѓу сирачињата.
Таа побарала политички азил во Бразил откако отпатувала таму за да се натпреварува на Светското првенство во џудо во 2013 година заедно со колегата џудист Пополе Мисенга. Тренерите им ги одзеле парите и пасошите и ги оставиле затворени во хотелските соби. По два дена, едвај јадена, Мабика избегала од хотелот и тргнала да бара помош по улиците. Така талкајќи, два дена подоцна нашла заедница на имигранти од Конго во населбата Брас де Пина, а следниот ден отишла во хотелот да ја земе Мисенга. Двојката тврдела дека по лошиот пласман, нивните тренери ги лишиле од храна и ги затвориле во кафези. Високиот комесаријат за бегалци на Обединетите нации (УНХЦР) официјално ѝ доделил статус на бегалец во септември 2014 година. Таа живее во различни домови во една фавела во населбата Кордовил.
Џудо
Во 2013 година, Јоланде се квалификувала за Светското првенство во џудо во Бразил. Но таа никогаш не се натпреварувала на натпреварот, заминала да најде помош, на крајот побарала азил и останала во земјата. Во Бразил почнала да тренира во Instituto Reação, школа за џудо основана од олимпискиот освојувач на бронзен медал, Флавио Канто, а сега тренира под тренерот Жералдо Бернардес во Рио де Жанеиро. Пред да се приклучи на Reação во 2015 година, Јоланде Мабика спиела на улица и работела како чистач и во текстилна фабрика. Добила поддршка и финансирање од програмата Олимписка солидарност на МОК.
На 3 јуни 2016 година, МОК објави дека Мабика ќе биде дел од тимот од десет спортисти избрани да се натпреваруваат како дел од Олимпискиот тим за бегалци на Летните олимписки игри 2016 година во Рио де Жанеиро, Бразил.
Таа се натпреварувала во женска конкуренција до 70 килограми. Го загубила натпреварот од првото коло против Израелката Линда Болдер на 10 август, подложена на задржување на здивот нешто повеќе од една минута во текот на мечот.
Загајски Врх
Загајски Врх (словенечки: Zagajski Vrh) — населба во Општина Горња Радгона во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Штаерска. Населбата сега е вклучена во Помурскиот статистички регион.
Ашчибулак
Ашчибулак е село во покраината Алмати во југоисточен Казахстан.
Вишин Дол (Велмеј)
Вишин Дол — археолошко наоѓалиште во охридското село Велмеј, Општина Дебрца. Претставува утврдена населба и топилница од доцноантичко време.
На 2 км источно од селото има висок рид со зарамнет врв на кој се зачувани остатоци од темели на бедем, а на површината има фрагменти од керамички садови, питоси и покривни ќерамиди. Во подножјето на ридот, во нивата на М. Неделкоски, освен фрагменти од керамика, се среќава и згура од топена железна руда.
NGC 3878
NGC 3878 — елиптична галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3878 се споменува и како MCG 6-26-32, CGCG 186-42, NPM1G +33.0229.
Откривање
Објектот е откриен на 29 април 1827 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3878 е од видот E0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 11,4 m/лм2. NGC 3878 има привидни димензии од 0,5' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0.
Други поделби
Проучување на NGC 3878 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 36708. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 107; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2524. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 109.
Бариум бромид
Бариум бромид е хемиско соединение со хемиска формула BaBr2. тоа е јонско соединение по природа.
Саат-кула (Струмица)
Саат-кулата во Струмица се наоѓа на плоштадот „Гоце Делчев“ и е изградена како дел од неговата реконструкција во 2010 година. Кулата е висока 18 метри и има форма на рамностран триаголник. Таа има три часовници, сите со димензии од 2 метри. Часовниците поседуваат GPS-навигација која е поставена за прикажување на точното време. Како дел од кулата бил планиран и мал водопад. Кулата е донација од компанијата Адора инженеринг. Покрај кулата стојат јарболи со знамињата на Општина Струмица, НАТО, Европската Унија и нејзините земји-членки.
Бариум бромид
Структура и својства
BaBr2 кристализира во lead chloride (котунит) мотив, кое дава бели орторомбични кристали кои се деликвесцентни.
Растворите на бариум бромид реагираат со сулфатните соли за да се добие цврст талог од бариум сулфат. Слични реакции се случуваат со оксална киселина, флуороводородна киселина и фосфорна киселина, давајќи цврсти талози на бариум оксалат, флуорид и фосфат, соодветно.
Подготовка
Бариум бромид може да се подготви со третирање на бариум сулфид или бариум карбонат со бромоводородна киселина: Бариум бромид се кристализира од концентриран воден раствор во неговиот дихидрат, BaBr2·2H2O. Со загревање на овој дихидрат на 120 °C се добива безводна сол.
Употреба
Бариум бромидот е претходник на хемикалиите што се користат во фотографијата и на други бромиди. Историски гледано, бариум бромидот се користел за прочистување на радиумот во процес на фракционална кристализација, осмислен од Марија Кири. Бидејќи радиумот преципитира преференцијално во раствор од бариум бромид, односот на радиум и бариум во талогот би бил поголем од односот во растворот.
Безбедност
BБариум бромид, заедно со други соли на бариум растворливи во вода (на пример, бариум хлорид), е токсичен. Сепак, нема достапни убедливи податоци за неговите опасности.
Во популарната култура
Соединението се појавува во воведната насловна страна на Breaking Bad, каде што насловот е заменет со „Br“ и „Ba“, симболите на бром и бариум, соодветно.
Идеограм
Идеограм или идеограф (од грчкиот збор ἰδεα идеја „идеја“ + γραφω грапхо „пишува“) — цртеж или слика што претставува поим, писмен знак во сликовното писмо. Графичкиот симбол ја претставува идејата наместо група од букви кои прикажуваат гласови на говорниот јазик во азбучните писма. Примери на идеограми ги вклучуват знаците за ориентација, како оние на аеродромите и на други места каде се претпоставува дека луѓето не мораат да го познаваат јазикот, односно арапските броеви и математичките симболи, кои се користат ширум светот без разлика на јазикот.
Бучишта (Велмеј)
Бучишта — археолошко наоѓалиште во охридското село Велмеј, Општина Дебрца. Претставува населба со некропола од доцноантичко време и старохристијанска базилика.
Местоположба
Се наоѓа на околу 3 км северозападно од селото, на просторот во близината на крстосницата од меѓуселските патишта Горно Велмеј-Горно Средоречие-Оздолени. Претставува издолжена тераса која кон запад постепено се спушта кон Средоречко Поле. Северозападно од оваа положба на наоѓалиштето се издига планината Зла Страна, северно е Пашина Горица, а источно врвот Попски Лазој.
Опис и наоди
По површината се среќаваат купишта камења, фрагменти од градбена керамика и керамички садови од античкото и доцноантичкото време, па и од раниот среден век. По средината на теренот, во правец североисток-југозапад, од поројниците е создаден трап во кој и денес се забележуваат остатоци од ѕидови кои образуваат четвртеста просторија (дел од терми, хипокауст — според В. Лахтов) и многуброен керамички градбен материјал (тули со дебелина до 5 см).
Околу 20 м јужно од оваа просторија, во трапот се забележуваат остатоци од уште еден ѕид во правец исток-запад. На околу 100 м источно од трапот се наоѓа мало бунарче — денес чешмиче во чија близина, северно, на просторот од нивата на Велјан Нечески од истото село е регистрирана некропола. Гробови со насоченост север-југ се забележани и во нивите на сожителот Јонче Пашоски. Во еден од гробовите биле најдени железни предмети (клешти, длета и др., според В. Лахтов). Во непосредната близина се наоѓа и месноста Црница каде што на просторот од нивата на Војне Николоски се пронајдени урнатини од старохристијанска црковна градба со поголеми димензии. Сето тоа зборува за моќна доцноантичка населба со значајни јавни и сакрални градби.
Прељубје
Прељубје — село во Општина Ресен, во областа Горна Преспа, во околината на градот Ресен.
Потекло на името
Во врска со името на селото, Влоѓимјеж Пјанка пишува дека е посесивно, образувано со помош на наставката „-је“ и потекнува од личното име Прељуб. Кај денешните прељупчани нема легенда или предание за самото име.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во средишниот дел на територијата на Општина Ресен, во Преспанската Котлина, недалеку од патот Ресен-Отешево. Селото е планинско, сместено на надморска височина од 1.020 метри.
Прељубје се граничи со следниве села: со Лавци на север, со Перово на исток и со Покрвеник на југ и на запад.
Месности во атарот на селото се следниве: Баранѓулец, Вича, Во Лагон, Во Јама, Ледињено, Грмашница, Гркулица, Глабоко Јамче, Долна Ливада, Јасикине, Криво Блан, Каланов Даб, Кај Бачилоно, Лејчиште, Лозјана, Лапине, Марков Камен, Мартинија, Мувла, Нивана Стипонска, Над Куќи (село), Прељубје, Под Ендеци, Под Корија, Рид, Смилон, Св. Никола, Среден Пат, Св. Илија, Среде Ричено, Танејчина Река, Тумба, Црна Земја, Черешна, Селимо Нива, Џаде и други.
Прељубје е село од собран тип, со околу 15 куќи, сите обновени или новоизградени, на приземје и кат, внатре современо опремени. Околу куќите постојат разновидно оградени дворни места во кои се изградени стопански и други објекти (гаражи, магацини, летни кујни и др.) и парцели на зеленчукови, овошни и цветни градини.
Селото добило систем за наводнување во 1957 година, електрична енергија во 1961 година, телевизиски прием во 1965 година, асфалтен пат во 1985 година, со телефонски приклучоци во 1995 година, а водовод во 1997 година.
Историја
Нема податоци ниту други сознанија за некогашна дислокација на селото. Само се пренесува сеќавање дека западно од селото, во месноста Рид, некогаш постоело друго село, чии темели на куќите биле препознатливи сѐ до годините на Втората светска војна.
Прељубје е старо христијанско село во кое секогаш живееле православни Македонци. Под различен облик на денешното име (Прељубие, Прељубец, Прељубље и Прељубје) неговото постоење е забележано во повеќе извори од различни периоди. Најрано е споменато во турските пописни дефтери од 1519 година. Тогаш била забележана населба со 48 семејства.
Во XIX век, Прељубје се наоѓало во Битолската каза, нахија Горна Преспа, во Отоманското Царство.
До 1912 година, Прељубје било под турска власт, а во тој склоп и беговски чифлик. Во текот на подготовките за Илинденското востание учествувало со свои востаници вклучени во четите на околните села. Во текот на востанието загинале 2 жители, а селото било ограбено и изгорено.
Во Првата балканска војна (ноември 1912 г.), селото се нашло под српска власт, а во текот на Првата светска војна (октомври 1915 г.) под бугарска окупација. Подоцна, со поместувањето на фронтот, низ селото поминале и војските на Антантата. Во текот на војната, прељупчани биле мобилизирани во војските на спротивставените страни.
Во 1917 година, во селото се појавило епидемија на шпанска треска од која умреле повеќе луѓе. Во тоа време, во атарот на селото биле закопувани и умрените од селата Перово, Волкодери и Евла.
По завршувањето на Првата светска војна, Прељубје повторно се нашло под српска власт. Во периодот помеѓу двете светски војни, Перово било во состав на општината Стење.
Во Втората светска војна селото паднало под окупација на фашистичка Италија (мај 1941 година), со што се нашло во составот на т.н. Голема Албанија. По капитулацијата на Италија (8 септември 1943 година) паднало под окупација на фашистичка Бугарија, под која останало до ослободувањето на 5 септември 1944 година.
Во 1941 година постоел актив на симпатизери на КПЈ и младински актив, а во јуни 1943 година бил формиран НОО.
Стопанство
Атарот е мошне мал и зафаќа простор од само. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 153 хектари, па затоа селото има полјоделска функција. На атарот има и шуми на површина од 77,6 хектари и пасишта на површина од 21,2 хектари.
Мештаните се занимавале со полјоделство и сточарство. До 1960-тите години најмногу се сеело жито (’рж, пченица, јачмен, овес, уров, просо и пченка) и се саделе градинарски култури (пипер, домати, лук, кромид, праз, зелка, компир, грав, бостан и друго). Во некои периоди се садело тутун. Денес, преовладува овоштарството, односно одгледувањето јаболка. Сточарството е целосно замрено, а порано се одгледувале овци, волови, кози, коњи, свињи и друго.
Население
Според статистиката на бугарскиот етнограф Васил К’нчов („Македонија, етнографија и статистика“) од 1900 година во селото имало 48 Македонци. Според секретарот на Бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Прељубје имало 48 Македонци под врховенството на егзархијата.
Селото е мало, населено со македонско население и е доведено во фаза на раселување. Така, во 1961 година селото имало 79, а во 1994 година само 23 жители.
Според пописот од 2002 година, во селото Прељубје живееле 16 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 7 жители, од кои 5 Македонци и 2 лица без податоци.
Родови
Прељубје е македонско село.
Родови во селото се: Василевци (Јошевци), Ѓурковци и Вељовци (Темелковци Павловци), сите доселени од некое место во Јужна Албанија.
Според истражувањата на Бранислав Русиќ во 1949 година, родови во селото се:
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Ресен, една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Ресен.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Царев Двор, во која покрај селото Прељубје, се наоѓале и селата Волкодери, Горно Дупени, Дрмени, Евла, Коњско, Лавци, Лескоец, Отешево, Перово, Покрвеник, Стење, Стипино, Царев Двор и Шурленци. Во периодот 1950-1952 година, селото било дел од некогашната Општина Покрвеник, во која влегувале селата Волкодери, Отешево, Покрвеник, Прељубје и Шурленци.
Избирачко место
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 18 гласачи.
Иселеништво
До 1949 година македонски иселеници од селото има во Битола (2 семејства) и во Србија (1 семејство).
1673 во уметноста
1673 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Покрајчево
Покрајчево — село во Општина Радовиш, во околината на градот Радовиш.
Според пописот од 2002 година, селото имало население од 434 жители, со што селото се вбројува во средни села во областа на Конче и Радовиш.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа на крајниот југоисточен дел на територијата на Општина Радовиш, сместено на левата страна на реката Струмица, во источниот дел на Радовишкото Поле. Селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 310 метри. Од градот Радовиш е оддалечено 17 километри.
Селото се наоѓа во Радовишкото Поле, во јужното подножје на планината Готен, источно од општинскиот центар Радовиш.
До селото води асфалтен пат, кој се води како регионален пат 29471.
Стопанство
Атарот на селото зафаќа простор од 6,6 км2, при што преовладува обработливото земјиште со површина од 302 хектари, на пасиштата отпаѓаат 276 хектари, а на шумите 97 хектари.
Во основа, селото има полјоделска функција. Во селото работела земјоделска задруга и има продавници.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Покрајчево живееле 90 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Покрајчево имало 96 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Покрајчево е средно село по големина, населено со македонско население. Така, во 1961 година селото броело 303, а во 1994 година 415 жители.
Според пописот од 2002 година, во селото Покрајчево живееле 434 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 319 жители, од кои 298 Македонци и 21 лице без податоци.
Родови
Покрајчево е македонско село.
Според истражувањата на Бранислав Русиќ во 1928 година родови во селото:
Самоуправа и политика
Во век, Покрајчево било село во Радовишката каза на Отоманското Царство.
Закиселување на океаните
Закиселувањето на океаните — тековно намалување на pH вредноста на океаните на Земјата, предизвикано од навлегувањето на јаглерод диоксид од атмосферата. Главната причина за закиселување на океаните се човечките активности, имено согорувањето на фосилните горива. Како што се зголемува количината на јаглерод диоксид во атмосферата, се зголемува и количината на јаглерод диоксид што се апсорбира од океанот. Ова доведува до серија хемиски реакции во морската вода и има негативно прелевање на океанот и живите видови кои живеат под вода. Кога јаглерод диоксидот се раствора во морската вода, образува јаглеродна киселина (H2CO3).
Покрајчево
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Радовиш, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година со Општина Подареш. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на Општина Подареш.
Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Радовиш.
Закиселување на океаните
Закиселувањето на океаните влијае на многу видови, особено на организмите како остриги и корали. Тоа е еден од неколкуте ефекти на климатските промени врз океаните. Морската вода е малку основна (што значи pH > 7), а закиселувањето на океаните вклучува поместување кон pH-неутрални услови наместо транзиција кон кисели услови (pH <7). Загриженоста со закиселувањето на океаните е тоа што може да доведе до намалено производство на школки и други водни животни со школки од калциум карбонат, како и некои други физиолошки предизвици за морските организми. Организмите обложени со калциум карбонат не можат да се репродуцираат под високо заситени ацидотични води. Дел од него реагира со водата и образува јаглеродна киселина. Некои од добиените молекули на јаглеродна киселина се дисоцираат во бикарбонатен јон и водороден јон, со што се зголемува киселоста на океаните (концентрација на H <sup id="mwPw">+ јони).
Помеѓу 1751 и 1996 година, се проценува дека pH вредноста на површината на океанот се намалила од приближно 8,25 на 8,14, што претставува зголемување од речиси 30% во концентрацијата на јони H+ во светските океани (забележливо е дека рН скалата е логаритамска, така што промена од една во pH единица е еквивалентна на десеткратна промена во концентрацијата на H+ јони). Според Националната океанска и атмосферска управа, pH вредноста на океаните денес е 8,1. Постои варијација во pH вредноста на морската површина на глобално ниво со постудени и повисоки океани кои имаат способност да растворат повеќе CO2 и затоа дополнително да ја зголемат нивната киселост, како и пониски нивоа на заситеност со бикарбонати, за возврат намалувајќи ја способноста на морските организми да произведуваат тврди школки. Фактори како што се океанските струи, големите континентални реки кои ја разредуваат соленоста на морската вода, топењето на мразот и таложењето на азот и сулфур од согорувањето на фосилните горива и земјоделството, исто така влијаат на киселоста на океаните.
Покрајчево
Самоуправа и политика
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Подареш, во која покрај селото Покрајчево, се наоѓале и селата Дурутлија, Јаргулица, Калуѓерица, Ново Село, Ораовица, Папавница, Подареш, Саригон, Смиланци, Ќоселија и Худаверлија. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната Општина Подареш, во која влегувале селата Јаргулица, Подареш и Покрајчево.
Закиселување на океаните
Се смета дека зголемената киселост има низа потенцијално штетни последици за морските организми како што се депресивни метаболички стапки и имунолошки реакции кај некои организми и предизвикување белење на коралите. Закиселувањето на океаните влијае на екосистемите на морските средини кои обезбедуваат храна, средства за живот и други екосистемски услуги за голем дел од човечката популација. Околу 1 милијарда луѓе се целосно или делумно зависни од екосистемските услуги што ги обезбедуваат коралните гребени во однос на риболов, туризам и управување со крајбрежјето. Со зголемување на присуството на слободни водородни јони, дополнителната јаглеродна киселина што се образува во океаните на крајот резултира со претворање на карбонатните јони во бикарбонатни јони. Алкалноста на океаните не се менува со процесот или може да се зголеми во долги временски периоди поради растворање на карбонат. Ова нето намалување на бројот на достапни карбонатни јони може да им отежне на морските калцифицирачки организми, како што се коралите и некои планктони, да образуваат биоген калциум карбонат, а таквите структури стануваат ранливи на растворање. Поради тоа, тековното закиселување на океаните може да ги загрози идните синџири на исхрана поврзани со океаните.
Покрајчево
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 1622 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 319 гласачи. На локалните избори во 2021 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 324 гласачи.
Закиселување на океаните
Главното решение за закиселување на океаните лежи во намалувањето на нивото на CO2 во атмосферата. Како членови на Интеракадемскиот панел, 105 научни академии дале изјава за закиселување на океаните во која препорачуваат до 2050 година, глобалните емисии на CO2 да се намалат за најмалку 50% во споредба со нивото од 1990 година. Целта 14 за одржлив развој на Обединетите нации („Живот под вода“) има цел да ги „минимизира и да ги реши влијанијата од закиселувањето на океаните“.
Причини и јаглероден циклус
Човечките активности како што се согорувањето на фосилните горива и промените во користењето на земјиштето довеле до нов проток на во атмосферата. Околу 45% останало во атмосферата; поголемиот дел од остатокот е преземен од океаните, со дел од копнените растенија. Јаглеродниот циклус ги опишува флуксот на јаглерод диоксид помеѓу океаните, копнената биосфера, литосферата,  и атмосферата. Јаглеродниот циклус вклучува и органски соединенија како целулоза и неоргански јаглеродни соединенија како што се јаглерод диоксид, карбонат јон и бикарбонат јон. Неорганските соединенија се особено релевантни кога се зборува за закиселување на океаните бидејќи тие вклучуваат многу форми на растворен присутни во океаните на Земјата.
Кога се раствора, реагира со вода за да образува рамнотежа на јонски и нејонски хемиски видови: растворен слободен јаглерод диоксид, јаглеродна киселина , бикарбонат  и карбонат. Односот на овие видови зависи од фактори како што се температурата на морската вода, притисокот и соленоста. Овие различни форми на растворен неоргански јаглерод се пренесуваат од површината на океанот до неговата внатрешност со помош на океанската пумпа за растворливост.
Отпорот на површина од океанот на апсорпција на атмосферски е познат како Ревелов фактор.
Закиселувањето на океаните е споредено со антропогените климатски промени и се нарекува „злобниот близнак на глобалното затоплување“  и „другиот проблем со CO2“. Зголемените температури на океаните и загубата на кислород дејствуваат истовремено со закиселувањето на океаните и го сочинуваат „смртоносното трио“ на притисоци од климатските промени врз морската средина. Се смета дека и слатководните тела се закиселуваат, иако ова е покомплексен и помалку очигледен феномен.
Механизам на закиселување
Распуштање на во морската вода го зголемува водородниот јон  концентрација во океанот, а со тоа и ја намалува pH вредноста на океанот, како што следува: CO2 (aq) + H2O ⇌ H2CO3 ⇌ HCO3− + H+ ⇌ CO32− + 2 H+. Приближно една третина од јаглерод диоксидот ослободен во атмосферата со човечка активност се раствора во океаните, реките и езерата, што резултира со зголемени нивоа на закиселување. Нивото на киселоста на површината на океаните се зголемила за 30% од почетокот на индустриската револуција.
Од почетокот на индустриската револуција, океанот апсорбира околу една третина од и се проценува дека pH вредноста на површината на океанот се намалила за нешто повеќе од 0,1 единица на логаритамската скала на pH, што претставува околу 29% зголемување на. Се очекува да се намали за дополнителни 0,3 до 0,5 pH единици (дополнително удвојување до тројно зголемување на денешните концентрации на постиндустриска киселина) до 2100 година бидејќи океаните апсорбираат повеќе антропоген, влијанијата се најтешки за коралните гребени и Јужниот Океан. Се предвидува дека овие промени ќе се забрзаат како поантропоген се ослободува во атмосферата и се зема од океаните. Степенот на промена на океанската хемија, вклучително и pH на океаните, ќе зависи од патеките за ублажување и емисиите преземени од општеството.
Иако најголемите промени се очекуваат во иднина, извештај од научниците на NOAA покажале дека големи количини на вода незаситена во арагонит веќе се зголемуваат во близина на областа на континенталниот гребен на Тихиот Океан во Северна Америка. Континенталните полици играат важна улога во морските екосистеми, бидејќи повеќето морски организми живеат таму, и иако студијата се занимавала само со областа од Ванкувер до Северна Калифорнија, авторите сугерираат дека другите области на гребенот може да искусат слични ефекти. Во плитки крајбрежни региони, голем број фактори се вкрстуваат за да влијаат на промената на pH вредноста покрај атмосферскиот. Тие вклучуваат биолошки процеси, како што се фотосинтезата и дишењето, и издигнувањето на водата на брегот може да се измени со овие процеси. Исто така, метаболизмот на екосистемот во слатководните извори што стигнуваат до крајбрежните води може да доведе до големи промени на pH таму, со стапки на биолошки индуцирана промена на pH зависни од локалната температура на водата.
Набљудувани стапки
Една од првите детални збирки на податоци за испитување како рН варирала во текот на 8 години на одредена северна умерена крајбрежна локација открила дека закиселувањето има силни врски со динамиката на in situ видови и дека варијацијата во pH вредноста на океаните може да предизвика варовничките видови да имаат полошо од неваровничките видови во години со ниска pH вредност и предвидува последици за бенталните екосистеми во близина на брегот.
Сегашните стапки на закиселување на океаните се споредени со настанот на стаклена градина на границата Палеоцен-Еоцен (околу 55 пред милиони години) кога температурата на површината на океаните се зголемила за 5-6 степени целзиусови. Не била забележана катастрофа во површинските екосистеми, но сепак организмите кои живеат на дното во длабоките океани доживеале големо истребување. Тековната киселост е на пат да достигне нивоа повисоки од било кое забележано во последните 65 милиони години, и стапката на пораст е околу десет пати поголема од стапката што му претходела на палеоценско-еоценското масовно изумирање. Сегашната и проектираната киселост е опишана како речиси невиден геолошки настан. Студијата на Националниот совет за истражување објавена во април 2010 година исто така заклучила дека „нивото на киселина во океаните се зголемува со невидена брзина“. Еден труд од 2012 година во списанието Science го испитувала геолошкиот запис во обид да најде историски аналог за сегашните глобални услови, како и за оние во иднината. Истражувачите утврдиле дека моменталната стапка на закиселување на океаните е побрза отколку кога било во изминатите 300 милиони години.
Преглед на климатските научници на блогот RealClimate, на извештајот од 2005 година на Кралското друштво на Обединетото Кралство на сличен начин ја истакнала централноста на стапките на промена во сегашниот процес на антропогена киселост, пишувајќи: "„Природната pH вредност на океанот е одредена од потребата да се балансира таложењето и закопувањето на на морското дно против приливот на и  во океанот од растворање на карпите на копно, наречено атмосферски влијанија. Овие процеси ја стабилизираат pH вредноста на океанот, со механизам наречен  компензација... Поентата да се изнесе повторно е да се забележи дека ако  концентрацијата на атмосферата се менува побавно од ова, pH вредноста на океанот ќе биде релативно непроменета бидејќи  може да продолжи. [сегашната] киселост на фосилните горива е многу побрза од природните промени, и затоа скокот на киселината ќе биде поинтензивен отколку што Земјата видела во најмалку 800.000 години.'"Само во 15-годишниот период 1995-2010 година, киселоста се зголемила за 6 проценти во горните 100 метри на Тихиот Океан од Хаваи до Алјаска. Според изјавата во јули 2012 година на Џејн Лубченко, шеф на американската Национална океанска и атмосферска администрација „површинските води се менуваат многу побрзо отколку што сугерираа првичните пресметки. Тоа е уште една причина да бидеме многу сериозно загрижени за количината на јаглерод диоксид што сега е во атмосферата и дополнителната количина што продолжуваме да ја исфрламе.“
Една студија од 2013 година тврди дека киселоста се зголемува со брзина 10 пати побрзо отколку во која било од еволутивните кризи во историјата на Земјата. Во синтетичкиот извештај објавен во Science во 2015 година, 22 водечки поморски научници изјавиле дека од согорувањето на фосилните горива ја менува хемијата на океаните побрзо од кога било од Големото истребување, најтешкиот познат настан на истребување на Земјата, нагласувајќи дека 2 °C максималното зголемување на температурата договорено од владите го одразува премалото намалување на емисиите за да се спречат „драматичните влијанија“ врз светските океани, при што водечкиот автор Жан-Пјер Гатузо забележал дека „Океанот беше минимално земен предвид на претходните преговори за климата. Нашата студија дава убедливи аргументи за радикална промена на конференцијата на ОН (во Париз) за климатските промени.“
Брзината со која ќе се појави закиселување на океаните може да биде под влијание на стапката на затоплување на површинските океани, бидејќи хемиските рамнотежи кои управуваат со pH на морската вода зависат од температурата. Поголемото затоплување на морската вода може да доведе до помала промена на pH вредноста за дадено зголемување на CO2. Разликата во промените во температурата и соленоста помеѓу басените е една од главните причини за разликите во стапките на закиселување во различни локалитети.
Предвидени идни стапки
Проектот Наука за Земјиниот систем информира дека, до околу 2008 година, киселоста на океаните ги надминала историските аналози и, во комбинација со други биогеохемиски промени на океаните, може да го поткопа функционирањето на морските екосистеми и да го наруши обезбедувањето на многу добра и услуги поврзани со почетокот на океанот како уште во 2100 г.
Доколку опстојува моделот „бизнис како и обично“ за човековата активност, се проценува дека pH вредноста на океаните во 2100 година би можела да се намали за 0,2 до 0,5 единици во споредба со денешниот ден. Океаните не го доживеале ова ниво на киселост 14 милиони години.
Се предвидува дека ќе се случи еколошка пресвртна точка до 2030 година, а најдоцна до 2038 година Томас Лавџој, поранешен главен советник за биолошка разновидност на Светската банка, посочил дека киселоста на океаните ќе се удвои во следните 40 години. Тој изјавил дека оваа стапка е 100 пати поголема од какви било промени во киселоста на океаните во последните 20 милиони години, што го прави малку веројатно дека морскиот живот некако може да се прилагоди на промените. Се предвидува дека до 2100 година, доколку истовремените биогеохемиски промени влијаат на испораката на океанските добра и услуги, тогаш тие исто така би можеле да имаат значителен ефект врз човековата благосостојба на оние кои многу се потпираат на океанот за храна, работа и приходи.
Експерти кои претходно учествувале во извештаите на IPCC утврдиле дека сè уште не е можно да се одреди праг за киселост на океаните што не треба да се надмине.
Ефекти врз калцификацијата
Промените во хемијата на океаните може да имаат екстензивни директни и индиректни ефекти врз организмите и нивните живеалишта. Една од најважните последици од зголемената киселост на океаните се однесува на производството на школки и плочи од калциум карбонат. Овој процес се нарекува калцификација и е важен за биологијата и опстанокот на широк опсег на морски организми. Калцификацијата вклучува таложење на растворени јони во цврст структури, како што се коколити. Откако ќе се образуваат, таквите структури се ранливи на растворање, освен ако околната морска вода содржи заситени концентрации на карбонатни јони (CO 3 2-).
Механизам
Зголемувањето на концентрациите на растворениот јаглерод диоксид и бикарбонат, и намалувањето на карбонатот, се прикажани на Бјерум.
Состојба на растворливост
Состојбата на растворливост (позната како Ω) на морската вода за минерал е мерка за термодинамичкиот потенцијал за образување или растворање на минералот, а за калциум карбонат е опишан со следнава равенка:
Овде Ω е производ на концентрациите (или активностите) на јоните кои реагираат што го образуваат минералот (Ca2+ и CO2− 3), поделено со производот од концентрациите на тие јони кога минералот е во рамнотежа (К sp), односно кога минералот ниту се образува ниту се раствора. Во морската вода, природната хоризонтална граница се образува како резултат на температурата, притисокот и длабочината и е позната како хоризонт на заситеност. Над овој хоризонт на растворливост, Ω има вредност поголема од 1, а CaCO3 не се раствора лесно. Повеќето калцифицирачки организми живеат во такви води. Под оваа длабочина, Ω има вредност помала од 1, а CaCO3 ќе се раствори. Меѓутоа, ако неговата стапка на производство е доволно висока за да се надомести растворањето, CaCO3 сè уште може да се појави каде што Ω е помало од 1. Длабочината на компензација на карбонат се јавува на длабочината во океанот каде што производството е надминато со растворање.
Намалувањето на концентрацијата на CO3 2− го намалува Ω, и оттука го прави поверојатно е распаѓање.
Калциум карбонатот се јавува во два вообичаени полиморфи (кристални форми): арагонит и калцит. Арагонитот е многу порастворлив од калцитот, така што хоризонтот на растворливост на арагонит е секогаш поблиску до површината од хоризонтот на заситеност со калцит. Ова исто така значи дека оние организми кои произведуваат арагонит може да бидат поранливи на промени во киселоста на океаните отколку оние што произведуваат калцит. Зголемување на нивоа и резултирачката пониска pH вредност на морската вода ја намалува состојбата на заситеност на  и ги подига хоризонтите на заситеност на двете форми поблиску до површината. Се верува дека ова намалување на состојбата на растворливост е еден од главните фактори што доведува до намалена калцификација кај морските организми, бидејќи неорганските врнежи на е правопропорционална на неговата состојба на растворливост.
Влијанија
Зголемувањето на киселоста има веројатно штетни последици, како што се депресивни стапки на метаболизмот кај џамбо лигњите, депресирање на имунолошките одговори на сините школки, и белење на коралите.
Влијанија врз океанските организми
Зголеменото закиселување на океаните го отежнува пристапот на организмите што создаваат школки до карбонатните јони, неопходни за производство на нивната тврда егзоскелетна обвивка. Океанските калцифицирачки организми го опфаќаат синџирот на исхрана од автотрофи до хетеротрофи и вклучуваат организми како што се коколитофори, корали, фораминифери, ехинодерми, ракови и мекотели. Како што е опишано погоре, во нормални услови, калцитот и арагонитот се стабилни во површинските води бидејќи карбонатниот јон е во презаситени концентрации. Меѓутоа, како што опаѓа pH на океаните, концентрацијата на карбонатните јони исто така се намалува, а кога карбонатот станува недозаситен, структурите направени од калциум карбонат се ранливи на растворање. Затоа, дури и ако нема промена во стапката на калцификација, стапката на растворање на варовничкиот материјал се зголемува. Корали,  коколитофорни алги,    коралини алги, фораминифери, школки и птероподи имаат зголемено растворање кога се изложени на покачен.
Кралското друштво објавило сеопфатен преглед на закиселувањето на океаните и неговите потенцијални последици, во јуни 2005 година. Сепак, некои студии пронашле различни одговори на закиселувањето на океаните, при што калцификацијата и фотосинтезата на коколитофор се зголемуваат при покачена атмосферска pCO2,  еднаков пад на примарното производство и калцификацијата како одговор на покаченото CO2 или насоката на одговорот варира помеѓу видовите. Студијата во 2008 година, која го испитувала јадрото на седиментот од Северен Атлантик, покажала дека иако составот на видовите на коколитофоридите останал непроменет за индустрискиот период од 1780 до 2004 година, калцификацијата на коколитите се зголемила до 40% во исто време. Студијата од 2010 година од Универзитетот Стони Брук сугерирала дека додека некои области се прекумерно ожнеани и други риболовни терени се обновуваат, поради закиселувањето на океаните можеби е невозможно да се вратат многу претходни популации на школки. Иако целосните еколошки последици од овие промени во калцификацијата се сè уште неизвесни, се чини дека многу видови кои калцифицираат ќе бидат негативно погодени.
Кога биле изложени во експерименти на pH намалена за 0,2 до 0,4, ларвите на умерена кршлива ѕвезда, роднина на обичната морска ѕвезда, помалку од 0,1 отсто преживеале повеќе од осум дена. Исто така, постои сугестија дека падот на коколитофорите може да има секундарни ефекти врз климата, придонесувајќи за глобалното затоплување со намалување на албедото на Земјата преку нивните ефекти врз облачноста на океаните. Сите морски екосистеми на Земјата ќе бидат изложени на промени во закиселувањето и на неколку други биогеохемиски промени во океаните.
Течноста во внатрешните одделенија (целентерон) каде коралите го растат нивниот егзоскелет е исто така исклучително важна за растот на калцификацијата. Кога стапката на заситеност на арагонитот во надворешната морска вода е на амбиентално ниво, коралите брзо ќе ги растат своите арагонитни кристали во нивните внатрешни прегради, па оттука нивниот егзоскелет брзо расте. Ако нивото на арагонит во надворешната морска вода е пониско од нивото на околината, коралите мора да работат понапорно за да ја одржат вистинската рамнотежа во внатрешниот оддел. Кога тоа ќе се случи, процесот на растење на кристалите се забавува, а тоа ја забавува брзината на тоа колку расте нивниот егзоскелет. Во зависност од тоа колку арагонит има во околната вода, коралите може дури и да престанат да растат бидејќи нивоата на арагонит се премногу ниски за да се втурнат во внатрешниот оддел. Тие дури може да се растворат побрзо отколку што можат да направат кристали во нивниот скелет, во зависност од нивото на арагонит во околната вода. Според сегашната прогресија на емисиите на јаглерод, околу 70% од северноатлантските ладни корали ќе живеат во корозивни води до 2050-60 година.