cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кинематографија на САД
Порастот на Холивуд
Во почетните времиња на звучните филмови, Американските студија видоа дека нивната продукција на звукот беше одбиена од маркетот на странски јазици, дури и од говорителите на другите дијалекти на англискиот јазик. Синхронициската технологија беше сè уште примитивна за синхронизирање. Едно од решенијата за овој проблем беше создавање на верзии на Холивудските филмови на паралелен странски јазик. Околу 1930 г. Американските компании отвориле студио во Џоинвил-Ле-Понт, Франција каде истите сцени и облека биле употребени. Глумците од странство биле одбиени и носени во Холивуд, каде ги снимале паралелните верзии на филмовите кои примарно биле снимени на Англиски јазик. Овие паралелни верзии имале понизок буџет,биле снимани ноќе и биле режирани од Американски режисери од „втор ред“ кои не говореле странски јазици. Шпанските групи со глумци вклучуваат луѓе како Луис Бунуел, Енрике Јарадиел Пончела, Хавиер Кугат и Едрагд Невил. Продукциите на овие филмови не биле успешни на наменетите пазари, поради следниве причини: И покрај ова, некои продукции како Шпанската верзија на „Дракула“ беше поголем фаворит во споредба со оригиналот. До средината на 1930-тите години, синхронизацијата напреднала доволно за да синхронизирањето стане вообичаено.
Златната ера на Холивуд
За времетраењето на таканаречената златна ера на Холивуд, која траела од крајот на Тивката ера на Американското кино во доцните 1920-ти до доцните 1950-ти, илјадници филмови биле издадени од Холивудските студиа. Почетокот на Златната ера беше кога филмот „Џез пејачот“ беше објавен во 1927 и со тоа завршувајќи ја тивката ера и зголемувајќи го профитот на касите за звучните филмови. Повеќето Холивудски филмови се придвижувале блиску до формулата - Вестерн филм, комедии, мјузикли, анимирани цртани, биографски филмови и притоа истите креативни тимови често работеле на филмови направени од едно исто студио на пр. Цедрик Гибонс и Херберт Стогнарт секогаш работеле на филмови на „МГМ“, Алфред Њуман работел на „Сенчури Фокс“ 12 години, филмовите Сесил на Д.Мил скоро сите биле направени од „20 Сенчури Фокс“.
Во исто време, секој би можел да претпостави кое студио го снимал кој филм, најчесто со помош на глумците кои се појавувале во него. „МГМ“ тврдел дека потпишал договори со повеќе филмски ѕвезди колку што има ѕвезди во рајот. Секое студио имало свој стил и карактеристични точки кои им овозможиле да се препознаваат нешто што го нема и не постои денеска. Сепак секој филм по нешто се разликувал и за разлика од занаетчиите кои правеле автомобили повеќето од режисерите биле глумци, уметници. Да го земеме на пример филмот „Да се има или нема“ не е познат само по парот на глумците Хамфри Богарт и Лорен Бакал туку поради што беше напишан од двајца добитници на Нобеловата награда за литература: Ернест Хемингвеј, автор на новелата на чие сценарио беше заснован филмот и Вилијам Фокнер кој работел на адаптација на екранот.
Откако браќата Ворнер се здобија со успех по излегувањето на „Џез пејачот“ во 1927 г. тие се здобија со низа успеси на своите театри, купувајќи ги „Стенли театрите“ и „Првата национална продукција“ во 1928 г. МГМ ги поседувала Лоус театрите во 1924 г. а корпорацијата на Фокс филм го поседувала Фокс театарот. Исто така РКО (која претставува здружување на Кеит-Орпеум театрите и корпорацијата на радиjа во Америка) одговори на ЕРПИ монополот за звукот во филмовите „Фогофоун“ со кој овозможил звук во филмовите. До 1930-тите, сите театри во Америка биле поседувани од пет големи студиа МГМ, Пармонт Пикчрс, ПКО, Браќата Вортер и 20 Сенчури фокс.
Правењето филм сè уште бил бизнис, каде компаниите правеле пари со системот на студиата. Големите студиа држеле илјадници луѓе со плата глумци, продуценти, режисери, писатели, каскадери, занаетчии и техничари. Тие поседувале или изнајмувале ранчеви во руралната Северна Калифорнија за снимање на вестерн филмовите и други жанрови на филмови. Овие пет студиа ги поседувале стотиците театри во градовите во Америка. Оние театри кои секогаш ги покажувале нивните филмови и секогаш имале потреба од свеж материјал.
Во 1930-тите, како и во текот на Златната ера, МГМ доминираше на филмското платно и ги имала врвните глумци во Холивуд, станала исто така заслужна за создавањето на Холивудскиот ѕвезден систем во целина. Неколку МГМ ѕвезди се приклучија под името „кралеви на Холивуд“ како Кларк Гејбл, Грета Гарбо, Џоан Крафорд, Џенет Мекдоналд и нејзиниот сопруг Ген Рејмонд, Спенсер Трејси, Џуди Гарланд и Гене Кели. Но МГМ не била сама на сцената, друг голем подем забележала и Волт Дизни компанијата за анимирани филмови. Во 1937 год, Дизни го создале најуспешниот анимиран филм во тоа време „Снежана и седумте џуџиња“. Ова останува така сè до 1938 година кога Селзник Интернешнл го создале најуспешниот филм на сите времиња „Одвеани од виорот“.
Многу филмски историчари забележиле големи дела на киното кои излегле во овој период, период на строго снимање на филм. Една од можните причини за ова е таа дека секоја година излегувале голем број на филмови што секако секој од нив не може да биде голем хит. Студиата можеле да ризикуваат на средно буџетни филмови со добра скрипта и релативно непознати глумци: „Граѓанинот Кејн“ режиран од Орсон Велс и често именувам како најдобриот филм на сите времиња го доловува тој опис. Во други случаи, режисерите со голема волја како Хауард Хокс(1896-1977), Алфред Хичкок и Френк Капра(1897-1991) се бореле во студиата за да ги прикажат своите уметнички визии. Врвот на студискиот систем се достигнал во 1939 г. кога биле објавени класиците како „Волшебникот на Оз“, „Одвеани од виорот“, „Господин Смит оди во Вашингтон“, „Органски височини“, „Само ангелите имаат крилја“, „Ниночка“ и „Полноќ“. Покрај овие и други филмови од периодот на Златната ера сега се сметаат како класици: „Казабланка“, „Прекрасен е животот“, „Се случи една ноќ“, оригиналот на „Кралот Конг“, „Светлата на градот“, „Црвената река“...
Пад на студио-системот
Студио-системот и Златната ера на Холивуд потклекнувале на две сили кои се развивале во доцните 1940-ти: Во 1938 година филмот на Волт Дизни „Снежана и седумте џуџиња“ беше објавен и тоа во време на недостаток од сјајни хитови од големите студиа и брзо станал највисоко профитиран филм во тоа време. Засрамувачки за големите студиа беше фактот што еден анимиран филм постигна успех без да вклучи глумци. Ова ја предизвика веќе раширената фрустрација за употребата на блок-букингот во кој студиата го продавале целогодишниот распоред на филмови на театрите и го „заклучиле“ истиот за да го покријат слабиот квалитет. Помошник јавен обвинител Турман Арнолд - истакнат „човек од доверба“ на Рузвелт администрацијата ја искористил оваа прилика да иницира постапки против најголемите Холивудски студиа во јули 1938 година за злоупотреба на Антимонополоското акт на Шермен. Федералната тужба резултираше со пет од осум студиа (Големата петорка: Ворнер Брос, МГМ, Фокс, РКО и Парамонт) кои постигнале компромис со Арнолд во октомври 1940 год и потпишале декрет и се согласиле на следниве услови во наредниве три години: „Малата тројка“(„Универзал студиос“, „Јунајтет арист“ и „Колумбиа Пикчрс“) кои не поседувале нивни сопствени театри, одбивале да ги почитуваат уловите на декретот. Одреден број на независни филмски продукции исто така не биле задоволни со компромисот и формирале унија позната како „Општество на независни филмски продуценти“ и го тужела „Парамоунт“ за монополот кој го имал сè уште врз театрите во Детроит. „Парамоунт“ исто така вршела доминација преку глумците како Боб Хоуп, Паулет Годарт, Вероника Лејк, Беги Нутон, пејачот Бинг Кросби, Алан Лед и долгодишниот глумец Гери Купер. Големи студиа без поголеми последици не ги исполнувале правилата во текот на Втората светска војна, но откако таа завршила им се придружила на „Парамоунт“ како оптужници во Холивудскиот атимонополски случај, како и „малата тројка“ студија. Врховниот суд конечно пресуди дека поседувањето на театри и филмската дистрибуција било злоупотреба на Антимонополскиот акт на Шермен. Како резултат на одлуката, студиата почнале со отпуштање на глумци и техничкиот персонал. Ова ја сменило парадигмата на правењето филмови на големите холивудски студиа, со тоа секое студиа имало различен креативен тим.
Одлуката резултирала со постепено губење на разликите кои ги создавале „МГМ“, „Парамоунт“, „Универзал“, „Колумбија“, „РКО“ и „Фокс“ кои можеле одма да се идентификуваат. Одредени филмски „фаци“ како Сесил В.Семил или останувале со доживотен договор и ги работеле со доживотен договор и ги работел со истите креативни тимови, така што неговите филмови изгледале исто без разлика на тоа дали биле правени во 1932 или 1936 г. Исто така, бројот на филмови што се произведувале годишно се намалил со самото долетување на просечниот буџет, бележејќи голема промена за стратегијата на индустријата. Студиата цилеле да создадат забава која не можела да им ја понуди телевизијата: нешто спектакуларно, продукција подолга од животен век. Студиата почнале да продаваат делови од своите филмски библиотеки од други компании за да се продадат на телевизиите. До 1949, сите големи студиа се откажале од власништво на театрите.
Новиот Холивуд и Пост-Класичното кино
„Новиот Холивуд“ е термин кои се користел за опишување на потребата од изучени режисери кои апсорбирале и развиле техника во Европа во 1960-тите. Во 1967 филмот „Бени и Клаја“ го обележале почетокот на отскокот на Американското кино, како и новата генерација на филмовите кои потоа стекнале успех во билетарниците. Режисерите како Францис Фора Копола, Џорџ Лукас, Мартин Скорсеце, Полаанеки и Вилијам Френкин дошле да снимаат филмови на претходно развиени и постоечки жанрови и техники. Во раните 1970-ти, нивните филмови беа и критикувани и комерцијално успешни. Додека раните филмови на „Новиот Холувуд“ како „Бони и Клајд“ биле релативно ниско буџетни филмови со аморални херои и зголемена сексуалност и насилство. Прав успех уживаа Фрејкуб Соукберг и Лукас со „Егзорцист“, „Ајкула“ и „Војни на ѕвездите“. Тие помогнале во подемот на модерниот „Блокбастер“ и ги поттикнале студиата да се фокусираат на режирање на филмови со предиспозиции за огромни хитови.
Ни зголемувањето на задоволството од овие млади режисери не помогнало. Често тие го надминувале распоредот на буџетот, а со тоа банкротирале тие или студиото за кое работеле. Три најпознати примери за ова се „Извини се сега“ и „Од срце“ на Францис Куполд и посебно „Портата на рајот“ на Мајкл Кимоно кој со овој филм го банкротираше студиото „Јунајтед Аристс“. Како и да е „Извини се сега“ си ги врати парите назад и препознатлив како ремек–дело.
Подем на домашниот видео маркет
Во 80-тите, 90-тите е забележан значителен развој. Целосното прифаќање на домашното видео од страна на студиата отвори безброј нови бизниси. Филмовите како „Татјана на НИМХ“ и „Откупот на Шошенк“ кој не успеал во театрите сега имаа можност да најдат успех на видео пазар. Се појавила и првата генерација на режисери со пристап до видео-снимки. Режисерите како Квентин Тарантино и Андерсон биле во можност да прегледаат илјадници филмови со голем број на препораки и врски. Ова заедно со експлозијата од независни филмови и постојаното намалување трошоци за снимањето на филмовите го смениле изгледот на правењето филм во Америка и ја однеле ренесансата во снимањето на филм кон оние пониски класи-оние кои немале пристап до студиото поради финансиските средства. Со подемот на ДВД-то станаа попрофитабилни за студиата доведоа до експлозија на пакувањето на дополнителните сцени и продолжените верзии.
Модерното кино
Поттикот да се произведе нешто спектакуларно за филмското платно го обликува Американското кино уште од тогаш. Спектакуларни епови ги искористија широките екрани и од 1950-тите па наваму уживаат во популарноста. Од тогаш Американските филмови се поделени во две категории. Блокбастери и независни филмови. Студиата се фокусираат на екстремно скапи издавања на филмови со цел да бидат профитабилни. Ваквите „Блокбастери“ овозможуваат спектакл, моќ на ѕвездите и висока продуктивна вредност, од кои сите предвидуваат огромен буџет. Блокбастерите сериозно се потпираат на моќта на ѕвездите(глумците) и масивното рекламирање за привлекување на бројната публика. Успешниот блокбастер ќе привлекла публика доволно голема за да си ги надомести трошоците за производството и искористување значителен профит. Ваквите продукции носат значителен ризик од неуспех.
Дополнувањето на овие филмови се независни продукции,направени со мали буџети и често независеле од студиските корпорации. Филмовите направени на овој начин најчесто го нагласуваат високо професионалниот квалитет во однос на глумата, режијата, сценариото, како и други елементи поврзани со продукцијата, исто така врз креативноста и иновацијата. Овие филмови вообичаено се потпираат на критичното величење и маркетингот за да соберат публика. Заради ниските буџети на независните филмови. Успешен независен филм може да има висок профит на цена сооднос, додека неуспехот ќе направи минимални загуби, а со тоа овозможувајќи студиата да спонзорираат десетици такви продукции во прилог и нивните високо ризични изданија.
Американската независна кинематографија беше ревитализирана во доцните 1980-ти и раните 1990-ти кога нова генерација на филмски режисери, вклучувајќи ги и Спајк Ли, Стивен Спилберг, Кевин Смит и Квентин Тарантино кои направиле филмови како: „Постапи правилно“, „Секс, лаги и видеоленти“, „Службеници“ и „Касапски кучиња“. Во однос на режијата, сценариото, уредувањето како и други елементи, овие филмови биле иновентни и често непристојни играјќи си со и негирајќи ги конвенциите на Холивудските филмови. Покрај тоа, нивните значителни финансиски успеси и премин во популарната култура ја возобнови комерцијалната одржливост на независните филмови. Од тогаш независната филмска индустрија станала појасно дефинирана и повлијателна во Американските кина. Многу од големите студиа профитирале преку ова развивање за да се произведат слични филмови, како на пример „Fox Searchlight pictures“.
Во помал степен во 2000-тите филмските видови кои претходно се сметале дека имале мало присуство на мејнстрим филмскиот пазар сега почнал да се појавуваат како попотентен американски бок офис. Тие вклучуваат филмови на странски јазик како: „Скриениот змеј“, „Херој“ документарни филмови како „Маршот на пингвините“ и „Мајкл Муровите“, „Куглање за Колумбија“ и „Фаренхајт“.
Холивуд и Политиката
Во 1930-тите години демократите и републиканците виделе пари во Холивуд. Претседателот Френклин Рузвелт видел огромно партнерство со Холивуд. Тој го искористил првиот вистински потенцијал на ѕвезди во Холивуд во Националната Кампања. Мелвин Даглас со помош на турнејата низ Вашингтон во 1939 година се сретнал со клучните „нови дилери“. Писма од водечките глумци биле потпишан, радио и печатени рекламни настапи биле направени. Филмските ѕвезди биле користени за да привлечат голема публика со политички поглед на партијата. До 1960 г. Џон Ф. Кенеди беше ново, младо лице за Вашингтон а неговото силно пријателство со Франк Синатра служеше како пример за новата ера на гламурот. Ги снема помладите воедно и последните богаташи на Холивуд,понови директори и продуценти почнале со генерирање на повеќе либерални идеи. Познатите личности и парите ги привлекле политичарите во високата класа, блескавиот Холивудски животен стил. Како што Роналд Браунстејн напишал во својата книга „Моќта и блесокот“ телевизијата во 1970-тите и 1980-тите беше енормно важен нов медиум во политиката и Холивуд помогна во тој медиум со глумците кои правеле говори за нивните политички верувања како говорот на Џејн Хонда против војната во Виетнам. Во оваа ера поранешниот глумец Роналд Регер станал гувернер на Калифорнија а потоа станал претседател на САД. Ерата продолжила со Арнолд Швајценергер како гувернер на Калифорнија во 2003 година. Денес интересот на Вашингтон е во Холивудските донации. На пример на 20 Февруари 2007 година Барак Обама имаше Холивудска гала вечер вредна 2300 долари со домаќини како Дејвид Гефен, Џефри Катценберг и Стивен Спилберг во Беверли Хилтон. Холивуд е голем дарител за претседателските кампањи и овие пари ги привлекуваат политичарите. Не само што Холивуд влијае на Вашингтон со неговите гламур и пари, но исто така Вашингтон влијае врз Холивуд. Погледнете ја анализата на Жан-Мишел Валантин(Hollywood Pantagone et Washinghton).
Наводи
Hollywoodi filmgyártás
950 п.н.е.
950 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 950. година пред новата ера, 950. од првиот милениум п.н.е., 50. од 10 век п.н.е. и прва од 950-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 950 година се протега во 1686 и 1687, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1746 и 1747 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 407 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1619 и 1618 исламска година пред хиџра.
Ахеменидско Царство
Ахеменидското Царство (/əˈkiːmənɪd/; 𐎧𐏁𐏂 Xšāça  (староперсиски) "Империјата" околу 550 — 330 BC), наречено и Прво персиско царство — стара иранска империја седиште во Западна Азија основана од Кир Велики. Протегајќи се во западниот дел од Балканот и Источна Европа, и на исток до долината на Инд, ова била најголемата од било која претходна империја во историјата, која се протегала 5.5 милиони квадратни километри. Вклучувајќи различни народи со различно потекло и вери, позната е по нејзиниот успешен модел на централизирана, бирократска администрација (преку сатрапи под кралот на кралевите), по инфраструктура како што се патиштата и поштенскиот систем, употребата на службен јазик низ нејзините територии, развој на државните служби и голема професионална армија. Успесите на империјата инспирирале слични системи во подоцнежните империи.
Ахеменидското Царство во западната историја се памети како антагонист на грчките полиси за време на грчко-персиските војни и поради улогата во еврејските прогони во Вавилон. Историскиот белег на империјата ги надминува нејзините територијални и воени влијанија и вклучува културни, социјални, технолошки и религиозни влијанија. Наспроти трајниот конфликт меѓу двете држави, многу Атињани ги прифатиле ахеменидските обичаи во нивните секојдневни животи во реципрочната културна размена, а многумина работеле или соработувале со персиските кралеви. Влијанието на едиктот на Кир се спомнува во јудео-христијанските текстови, а империјата била инструментална во ширењето на зороастризмот на исток дури до Кина. Империјата исто така го поставила тонот за политиката, наследството и историјата на Иран (познат и како Персија).
Потекло
Терминот Ахеменидска означува потекло „од семејството на Ахемен“ (староперсиски: 𐏃𐎧𐎠𐎶𐎴𐎡𐏁 Haxāmaniš „да се има пријателски ум“). Самиот Ахеман пак бил помал владетел од 7 век п.н.е на Аншан во југозападен Иран и вазал на Асирија.
Историја
Види: Персија
Ахеменидското Царство го создале номадски Персијци. Името „Персија“ е грчки и латински изговор на зборот што се однесува на земјата на луѓето што потекнувале од Персис (староперсиски: 𐎱𐎠𐎼𐎿, Порса). Персијците биле ирански народ кој пристигнал во денешниот Иран околу 1000 п.н.е. и населил регион, вклучувајќи го северозападен Иран, планините Загрос и Персис, заедно со домородните Еламити. Неколку векови, тие потпаѓале под доминацијата на Новоасирското Царство (911–609 п.н.е.), со седиште во северна Месопотамија. Персијците првично биле номадски сточари во западната иранска висорамнина и од 850 п.н.е. се нарекувале себеси Парса и постојано ја менувале нивната територија во најголем дел локализирана околу Персис. Ахаменидската империјата не била првата иранска империја, бидејќи Медејците, друга група ирански народи, воспоставиле краткотрајна империја и одиграле голема улога во соборувањето на Асирците.
Ахеменидите првично биле владетели на еламитскиот град Аншан во близина на современиот град Марвдашт. Титулата „Крал на Аншан“ била адаптација на претходната еламска титула „Крал на Суза и Аншан“. Постојат спротивставени извештаи за идентитетот на најстарите кралеви на Аншан. Според Цилиндарот на Кир (најстарата генеалогија на Ахеменидите) кралеви на Аншан биле Теисп, Кир I, Камбис I и Кир II, познат и како Кир Велики, кој ја создал империјата (подоцнежниот Бехистунски натпис, напишан од Дариј Велики, тврди дека Теисп бил син на Ахемен и дека Дариј исто така потекнува од Теисп преку различна линија, но во претходните текстови не се спомнува Ахемен ). Во Историјата на Херодот, пишува дека Кир Велики бил син на Камбис I и Мандана од Медија, ќерка на Астијаг, крал на Медејското Царство.
Создавање и ширење на царството
Кир завојувал против Медејското Царство во 553 година п.н.е., а во 550 година п.н.е успеал да ги победи Медејците, да ги освои Астагеја и да ја заземе престолнината на Медејците, Екбатана Со контрола во Екбатана, Кир се наметнал како наследник на Астијаг и ја презел контролата врз целата империја. Со наследувањето на империјата на Астијаг, тој ги наследил и територијалните судири што ги имале Медејците како со Лидија така и со Нововавилонското Царство.
Кралот Крез од Лидија се обидел да ја искористи новата состојба и тргнал да освојува територија која претходно било медејска територија, во Мала Азија. Кир извршил противнапад со што ги победил војските на Крез, го заземал Сардис и тоа значело пад на Кралството Лидија во 546 година п.н.е. Кир го поставил Пакти одговорен за собирање данок во Лидија и заминал, но овој наскоро дигнал востание. Кир го испратил медејскиот генерал Мазар да го задуши востанието, и Пакти бил заробен. Мазар, а по неговата смрт, Харпаг, се обидел да ги намали сите градови што учествувале во востанието. Биле потребни околу четири години за Лидија целосно да биде покорена. Кога власта во Екбатана од Медејците преминала во рацете на Персијците, многу поданици на Медејското Царство верувале дека нивната состојба се сменила и дигнале востание против Кир. Ова го принудило Кир да војува против Бактрија и номадските Саки во Средна Азија. За време на овие војни, Кир формирал неколку гарнизонски градови во Средна Азија, вклучувајќи го и Кирополис.
Во 530 година п.н.е., Кир умрел додека бил на воена експедиција против Масагетите во Средна Азија. Него го наследил неговиот најстар син Камбис II, додека пак неговиот помал син Бардија добил голема територија во Средна Азија. До 525 година п.н.е, Камбис успешно ги покорил Феникија и Кипар и се подготвувал да го нападне Египет со новосоздадената персиска морнарица. Големиот фараон Амазис II починал во 526 година п.н.е. и него го наследил Псамтик III, а клучните египетски сојузници се приклучиле на Персијците. Псамтик ја позиционирал својата војска во Пелузиј на делтата на Нил. Тој бил поразен од Персијците во Битката кај Пелузиј пред да избега во Мемфис, каде Персијците го поразиле и го заробиле.
Херодот го прикажал Камбис како отворено антагонистички настроен кон египетскиот народ и нивните богови, култови, храмови и свештеници, особено потенцирајќи го убиството на светиот бик Апис. Тој кажува дека овие постапки го довеле до лудилото што го натерало да го убие неговиот брат Бардија (за кој Херодот вели дека бил убиен во тајност), неговата сопствена сестра-сопруга и Крез од Лидија.
По освојувањето на Египет, Либијците и Грците од Кирена и Барса во Либија му се предале на Камбис без борба. Камбис тогаш испланирал инвазии на Картагина, оазата на Амон и Етиопија. Херодот тврди дека поморската инвазија на Картагина била откажана затоа што Феникијците, кои сочинувале голем дел од флотата на Камбис, одбиле да земат оружје против сопствениот народ но модерните историчари се сомневаат дали инвазија на Картагина некогаш била воопшто планирана. Сепак, Камбис ги посветил своите напори на другите два походи, со цел да ја подобри стратешката позиција на Империјата во Африка со освојување на Кралството Куш и заземање стратешки позиции во западните оази. За таа цел, тој основал гарнизон во Елефантин, кој се состоел главно од еврејски војници, кои останале стационирани во Елефантин во текот на времето на Камбис. Инвазиите на Амон и Етиопија биле неуспех. Херодот тврди дека инвазијата на Етиопија била неуспех заради лудилото на Камбис и недостигот на залихи за неговите луѓе, но археолошките докази сугерираат на тврдина на Втората катаракта на Нил, на границата меѓу Египет и Куш, која останала во употреба во текот на Ахеменидскиот период. За време на престојот во Египет, Камбис масакрирал Персијци од истакнати семејства, кршел антички гробови, ги исмевал статуите во египетските храмови. Неподготвениот напад врз Етиопија и оазата на Амон, кој завршил со неуспех може да се припише и на ова негово лудило. Наспроти тезата која го објаснува однесувањето на Камбис со лудило, напредна е и хипотезата дека од истото го правел за политички интерес. Според Пјер Бријант, Камбис презел одмазднички мерки против големите семејства кои би се спротивставиле на неговите одлуки. Повикан во Персија заради востание против него, го напуштил Египет во 522 п.н.е, ја повредил ногата во Сирија и починал од гангрена.
Настаните околу смртта на Камбис и наследството на Бардија се дискутабилни многу затоа што има многу конфликтни извештаи. Според Херодот, бидејќи убиството на Бардија се извршило во тајност, мнозинството Персијци сепак верувале дека тој бил жив. Ктесиас пишува дека кога Камбис го убил Бардија, тој веднаш на негово место го ставил маѓесникот Синдедад за сатрап на Бактрија заради извонредна физичка сличност. Без оглед какви биле точните околности, по смртта на Камбис императорот на Бактрија станал крал. Извештајот на Дариј е најстар, и иако подоцнежните историчари се согласуваат околу клучните детали од приказната, дека еден некој маг му го земал престолот на Бардија, оваа приказна можеби била создадена од Дариј за да ја оправда неговата узурпација. Пјер Бријант претпоставува дека Бардија не бил убиен од Камбис, туку чекал до неговата смрт во летото 522 година п.н.е. да го побара своето легитимно право на престолот, бидејќи тој тогаш бил единствениот машки потомок на кралското семејство. Бриант вели дека иако хипотезата за измама на Дариј е општо прифатена денес, „ништо не е утврдено со сигурност во моментот, со оглед на достапните докази“.
Според Бехистунскиот натпис, Гаутама, маг претставен како Смердис (помалиот брат, Бадрија кој веројатно умрел 3 години претходно) владеел седум месеци пред да биде соборен во 522 година п.н.е. од Дариј Велики (Дариј I). Поради деспотизмот на Камбис и неговото долго отсуство во Египет, „сиот народ, Персијците, Медијците и сите други народи“ го признале овој узурпатор како свој крал и сето тоа бидејќи ги олеснил давачките за данок. По смртта на првиот псевдо-Смердис (Гаутама), вториот псевдо-Смердис (именуван Вахијажда) направил пуч. Пучот, иако првично бил успешен, не успеал.
Херодот потоа пишува дека локалните водачи се договориле околу најдобрата форма на управување со империјата. Се согласиле дека олигархијата ќе ги раздели едни против други, а демократијата ќе донесе правило на толпата, што резултирало со харизматичен водач за продолжување на монархијата. Тие избрале нов монарх - Дариј I кој бил братучед на Камбис II и Бардија (Смердис), со тврдење дека Аријарам е негов предок.
Експанзија на царството
Потоа, Ахеменидите ги консолидирале областите цврсто под своја контрола. Кир Велики и Дариј Велики биле оние кои со здраво и далекусежно административно планирање, брилијантно воено маневрирање и хуманистички поглед на светот, ја утврдиле големината на Империјата и за помалку од триесет години, ги издигнале Ахеменидите од непознато племе до светска моќ. За време на владеењето на Дариј Велики (Дариј I) бил изграден Персеполис (518-516 п.н.е.) кој служел и како престолнина за неколку генерации на царевите на Ахеменидите. Екбатана (Хагматина „Град на собири“, денешен: Хамадан) во Медеја бил значајно проширен во овој период и служел како летна престолнина.
Уште од времето кога македонскиот крал Аминта I предал својата земја на Персијците во околу 512-511 година п.н.е, Македонците и Персијците не биле повеќе странци. Покорувањето на Македонија било дел од персиските воени операции започнати од Дариј Велики (521-486) во 513 година - по огромни подготовки - огромна ахемединска војска го нападнала Балканот и се обидела да ги победи европските Скити северно од реката Дунав. Армијата на Дариј покорила неколку тракиски народи и буквално сите други региони што го допираат европскиот дел на Црното Море, како што се делови од денешна Бугарија, Романија, Украина и Русија, пред да се врати во Мала Азија. Дариј во Европа оставил еден од неговите команданти по име Мегабаз, чија задача била да го освои Балканот. Персиските трупи ја покориле Тракија богата со злато, крајбрежните грчки градови, воедно поразувајќи и освојувајќи ги моќните Пајонци. Најпосле, Мегабаз испратил претставници до Аминта, барајќи прифаќање на персиската доминација, што Македонците го прифатиле. Балканот обезбедил многу војници за мултиетничката армија на Ахеменидите. Многумина меѓу македонската и персиската елита се венчале, како што е персискиот службеник Бубар, кој се оженил со ќерката на Аминта, Гигеја. Семејните врски на македонските владетели Аминта и Александар со Бубар им обезбедувале добри односи со персиските кралеви Дариј и Ксеркс I. Персиската инвазија водела индиректно до пораст на моќта на Македонија а Персија имала некои заеднички интереси на Балканот; со персиска помош, Македонците се здобиле со многу на штета на некои балкански племиња како Пајонците и Грците. Сè на сè, Македонците биле „спремни и корисни персиски сојузници. Македонските војници се бореле против Атина и Спарта во војската на Ксеркс. Персијците како Грците така и Македонците ги нарекувале Јона („Јонци“ бил нивниот термин за „Грци“), а Македонците конкретно како Јона Такабара или „Грци со капи налик на штитови“, веројатно посочувајќи на македонската каусиска капа.
До 5 век п.н.е., персиските кралеви владееле или имале подредени територии, кои ја опфаќале не само цела персиска висорамнина и сите територии што порано ги имало Асирското Царство (Месопотамија, Левант, Кипар и Египет), туку и цела Анадолија и Ерменија, како и Јужниот Кавказ и делови од Северен Кавказ, Азербејџан, Узбекистан, Таџикистан, цела Бугарија, Пајонија, Тракија и Македонија на север и запад, повеќето од крајбрежните региони на Црното Море, делови од Средна Азија, што се однесува до Аралското Море, на Оксус и Јаксарт на север и североисток, на Хиндукуш и западниот Инд (што одговара на денешните Авганистан и Пакистан ) на далечниот исток, делови од северна Арабија на југ, и делови од северна Либија на југозапад и делови од Оман, Кина и Обединетите Арапски Емирати.
Грчко-персиски војни
Јонското востание во 499 година п.н.е., и придружните бунтови во Еолис, Дорис, Кипар и Карија, биле воени бунтови во неколку региони на Мала Азија против персиското владеење, што траело од 499 до 493 година п.н.е. Главната причина за бунтот било незадоволството на грчките градови во Мала Азија од тирани назначени од Персија да владеат со нив, како и постапките на двајцата тирани Хистиај и Аристагора. Во 499 година п.н.е., тогашниот тиранин на Милет, Аристагора, започнал заеднички поход со персискиот сатрап Артаферн за освојување на Наксос, во обид да ја зацврсти својата позиција во Милет (како финансиски така и во однос на престижот). Мисијата пропаднала и чувствувајќи го неговото непосредно отстранување како тиранин, Аристагора избрал да ја поттикне целата Јонија во бунт против персискиот крал Дариј Велики.
Персијците продолжиле да ги намалуваат градовите долж западниот брег што сè уште се противеле, пред конечно да воведат мировна спогодба во 493 п.н.е. со Јонија која генерално се сметала за праведна и фер. Јонското востание сочинува првиот голем конфликт помеѓу Грција и Ахеменидското Царство и како таков ја претставува првата фаза од грчко-персиските војни. Мала Азија била вратена во персискиот дел, но Дариј ветил дека ќе ги казни Атина и Еретрија за нивната поддршка на револтот. Освен тоа, гледајќи дека политичката состојба во Грција претставува континуирана закана за стабилноста на неговата империја, тој решил да се зафати со освојување на цела Грција. Првиот поход на инвазијата била да се вратат териториите на Балканскиот Полуостров назад во рамките на Империјата. Персискиот зафат над овие територии се олабавил по Јонското востание. Во 492 година п.н.е., персискиот генерал Мардониј повторно ја потчинил Тракија и ја натерал Македонија биде потполно потчинет дел од империјата. Таа била вазал уште од крајот на 6 век п.н.е., но сепак задржала голема автономија. Сепак, во 490 година п.н.е. персиските сили биле поразени од Атињаните во Битката кај Маратон и Дариј умрел пред да има шанса да започне инвазија на Грција.
Ксеркс I (485–465 п.н.е., на староперсиски „Херој меѓу кралевите“), син на Дариј I, ветил дека ќе ја заврши работата. Тој организирал голема инвазија со цел да ја освои Грција. Неговата војска влегла во Грција од север, наидувајќи на малку или никаков отпор низ Македонија и Тесалија, но била одложена од страна на мала грчка сила за три дена во Термопила. Истовремената поморска битка кај Артемиси била тактички неодлучна бидејќи големи бури уништувале бродови од обете страни. Битката запрела предвреме кога Грците добиле вест за поразот кај Термопила и се повлекле. Битката била стратешка победа за Персијците, давајќи им неоспорна контрола врз Артемиси и Егејското Море.
После победата во Битката кај Термопилите, Ксеркс го отпуштил евакуираниот град Атина и се подготвил да се сретне со Грците во стратешкиот Истмус од Коринт и Саронскиот Залив. Во 480 година п.н.е. Грците оствариле пресудна победа над персиската флота во Битката кај Саламис и го принудиле Ксеркс да се повлече во Сардис. Копнената војска што ја оставил во Грција под Мардон одново ја зазела Атина, но на крајот била уништена во 479 година п.н.е. во Битката кај Платеа. Конечниот пораз на Персијците во Микале ги охрабрил грчките градови во Азија да дигнат востание, а Персијците ги загубиле сите свои територии во Европа. Македонија уште еднаш станала независна.
Културна фаза
По убиството на Ксеркс, го наследил неговиот најстар син Артаксеркс I. За време на неговото владеење, еламскиот престанал да биде јазик на владата, и арамејскиот добил на важност. Веројатно во текот на ова владеење сончевиот календар се претставил како национален календар. Под Артаксеркс I, зороастризмот станал главната религија на државата. Откако Персија била поразена во Битката на Евримедон (469 п.н.е. или 466 п.н.е. ), воената акција меѓу Грција и Персија била стопирана. Кога Артаксеркс I ja преземал власта, тој вовел нова персиска стратегија за слабеење на Атињаните со финансирање на нивните непријатели во Грција. Ова индиректно предизвикало Атињаните да ја пренесат ризницата на Делианската лига од островот Делос во атинската акропола. Оваа практика на финансирање неминовно предизвикала обновени борби во 450 година п.н.е., каде Грците нападнале во Битката кај Кипар. После неуспехот на Кимон да постигне многу во оваа експедиција, Мирот на Калиас бил договорен меѓу Атина, Аргос и Персија во 449 година. п.н.е.
Артаксеркс I му понудил азил на Темистокле, кој бил победник во Битката кај Саламис, откако Темистокле бил острициран од Атина. Исто така, Артаксеркс му ги дал Магнезија, Миус и Лампсакус за да го одржува со леб, месо и вино. Покрај тоа, Артаксеркс I му го дал Палескепсис да му обезбеди облека, а тој му го дал и Перкоте со постелнини за неговата куќа.
Кога Артаксеркс починал во 424 година п.н.е. во Суза, неговото тело било однесено во гробницата веќе изградена за него во некрополата Накш-е Рустам. Персиската традиција била царевите да започнуваат да градат свои гробници додека сè уште биле живи. Артаксеркс Први веднаш го наследил неговиот постар син Ксеркс II, кој бил единствениот легитимен син на Артаксеркс. Меѓутоа, по неколку дена на престолот, тој бил убиен додека бил пијан од Фарнатија и Меностанес по наредба на неговиот нелегитимен брат: Согдијан, кој очигледно ја добил поддршката од своите региони. Тој владеел шест месеци и петнаесет дена пред да биде заробен од неговиот полубрат Охус, кој се побунил против него. Согдијан бил погубен со тоа што бил задушен во пепел затоа што Охус ветил дека нема да умре од меч, со отров или со глад. Охус тогаш го земал кралското име Дариј II. Способноста на Дариј да ја одбрани својата позиција на престолот го завршила краткиот вакуум на моќ.
Од 412 година п.н.е. Дариј II, на инсистирање на Тисафорн, ја дал поддршката прво на Атина, потоа на Спарта, но во 407 година п.н.е., синот на Дариј, Кир помладиот, бил назначен за замена на Тисафорн и помошта била дадена во целост на Спарта, која конечно ја победила Атина во 404 година п.н.е. Во истата година, Дариј се разболел и умрел во Вавилон. Неговата смрт му дала можност на египетскиот бунтовник по име Амиртеј да наметне персиската контрола врз Египет. Додека умирал, вавилонската сопруга на Дариј, Парисатис, го молела да го круниса неговиот втор постар син Кир (помладиот), но Дариј одбил. Кралицата Парисатис го фаворизирала Кир повеќе од нејзиниот најстар син Артаксеркс II. Плутарх раскажува како раселените Тисафорни дошле кај новиот крал на денот на крунисувањето за да го предупредат дека неговиот помлад брат Кир (помладиот) се подготвувал да го убие за време на церемонијата. Артаксеркс го уапсил Кир и ќе го погубел доколку не интервенирала нивната мајка Парисатис. Тогаш Кир бил вратен како сатрап на Лидија, каде што подготвил вооружен бунт. Кир собрал голема војска, вклучително и контингент од десет илјади грчки платеници, и тргнал кон Персија. Армијата на Кир била запрена од страна на кралската персиска војска на Артаксеркс II во Кунакса во 401 година п.н.е., каде Кир бил убиен. Десетте илјади грчки платеници, вклучително и Ксенофонт, биле навлезени длабоко на персиската територија и изложени на ризик од напад. Услугите ги понудиле и на други, но на крајот морале да се вратат во Грција. Артаксеркс II најдолго владеел од сите ахеменидски кралеви и во овој 45-годишен период на релативен мир и стабилност биле изградени многу споменици од ерата. Артаксеркс го префрлил главниот град назад во Персеполис. Исто така, летната престолнина Екбатана била раскошно проширена со позлатени столбови и кровни плочки од сребро и бакар. Несекојдневната иновација на зороастриските светилишта може да се датира и од неговото владеење и веројатно во овој период зороастризмот се проширил низ Ерменија, Мала Азија и Левант. Изградбата на храмови, иако служела за религиозна цел, не бил обичен чин, бидејќи тие служеле и како важен извор на приход. Ахеменидите од вавилонските кралеви го презеле концептот на задолжителен данок на храмот, па сите жители му плаќале паричен надомест на храмот што е најблизу до нивната земја.
Артаксеркс II се вмешал во војна со трајните сојузници на Персија, Спартанците, кои под Агесила II ја нападнале Мала Азија. За да го пренасочи вниманието на Спартанците кон грчките работи, Артаксеркс II ги субвенционирал своите непријатели: особено Атињаните, Тебанците и Коринтијанците. Овие субвенции помогнале да се ангажираат Спартанците во она што ќе стане познато како Коринтинска војна. Во 387 година п.н.е., Артаксеркс II ги изневерил своите сојузници и се договорил со Спарта, а во Договорот од Анталцида ги натерал своите поранешни сојузници да се помират. Овој договор им ја вратил контролата врз грчките градови Јонија и Аеолис на анадолскиот брег на Персијците, а притоа и овозможил доминација на Спарта на грчкото копно. Во 385 п.н.е. тргнал во поход против Кадусите. Иако бил успешен против Грците, Артаксеркс II имал повеќе проблеми со Египќаните, кои успешно војувале против него на почетокот на неговото владеење. Обидот да се освои Египет во 373 година п.н.е. бил целосно неуспешен, но Персијците во успеале да го поразат египетско-спартанскиот обид за освојување на Феникија. Тој го задушил бунтот на Сатрапите во 372–362 п.н.е. За него се вели дека имал бројни сопруги. Неговата главна сопруга била Статеира, сè додека не била отруена од мајката на Артаксеркс II, Парисатс, околу 400 година п.н.е. Друга главна сопруга била грчка Фокеја по име Аспазија. Се вели дека Артаксеркс II имал повеќе од 115 синови од 350 жени.
Во 358 година п.н.е., Артаксеркс II починал, а го наследил неговиот син Артаксеркс III. Во 355 година п.н.е., Артаксеркс III ја принудил Атина да склучи мир, со кој се барало градските сили да ја напуштат Мала Азија и да ја признаат независноста на нејзините востанички сојузници. Артаксеркс започнал поход против бунтовните Кадузијци, но тој успеал да ги смири и двајцата цареви на Кадузите. Личноста која извлекла полза од овој поход бил Дариј Кодоман, кој подоцна го заземал персискиот престол како Дариј III. Артаксеркс III, наредил распуштање на сите сатрапски војски во Мала Азија, бидејќи сметал дека тие веќе не можат да го гарантираат мирот на западот и бил загрижен дека овие армии ги опремиле западните сатрапи со средства за револт. Наредбата сепак била игнорирана од страна на Фригија Артабазос II, кој побарал помош од Атина во бунтот против кралот. Атина испратила помош во Сардис. Оронт од Мисија го поддржувал па Артабазос и комбинираните сили успеале да ги поразат силите испратени од Артаксеркс III во 354 година п.н.е. Сепак, во 353 година п.н.е., тие биле поразени од војската на Артаксеркс III и биле распуштени. Оронт бил помилуван од кралот, додека Артабазос се сокрил на дворот на Филип II Македонски. Во околу 351 година п.н.е., Артаксеркс започнал поход за закрепнување на Египет, кој дигнал востание додека на власт бил неговиот татко, Артаксеркс II. Во исто време, во Мала Азија избувнал бунт, кој, поддржан од Теба, се заканувал да стане сериозен. Со огромна војска, Артаксеркс се упатил кон Египет и го нападнал Нектанеб II. После една година борба со египетскиот фараон, Нектанеб нанесол штети на Персијците со поддршка на платеници предводени од грчките генерали Диофантус и Ламиус. Артаксеркс бил принуден да се повлече и да ги одложи своите планови за освојување на Египет. Набргу по овој пораз, се случиле востанијата во Феникија, Мала Азија и Кипар.
Во 343 година п.н.е., Артаксеркс одговорноста да ги задуши кипарските востаници му ја дал на Идриј, кнезот на Карија, кој ангажирал 8000 грчки платеници и четириесет триери, под команда на Фокион од Атина, и Евагора, син на стариот Евагора, кипарски монарх. Идриј успеал да го намали Кипар. Артаксеркс започнал контраофанзива против Сидон, под команда на Белесис, сатрап на Сирија и Мазаиј, сатрап на Киликија, за да го нападне градот и да ги држи под контрола Феникијците. И двајцата сатрапи претрпеле пораз од Тенес, кралот на Сидон, на кого му помогнале 40.000 грчки платеници испратени до него од Нектанбо II, а под команда на Ментор од Родос. Како резултат на овие битки, персиските сили биле истерани од Феникија.
После ова, Артаксеркс лично повел војска од 330.000 луѓе против Сидон. Војската на Артаксеркс опфаќала 300.000 пешадијци, 30.000 коњаници, 300 приколки и 500 транспорти или бродови за обезбедување. Откако ја собрал оваа војска, побарал помош од Грците. Оваа грчка поддршка иако била бројчено мала, со не повеќе од 10.000 луѓе, била значајна. Сидон бил срамнет со земја од пожари. Четириесет илјади луѓе загинале во судирот. Артаксеркс ги продал урнатините на Сидон по висока цена на шпекуланти, кои сметале дека ќе се збогатат надевајќи се да ископаат богатства под пепелта. Подоцна Тенес бил убиен од страна на Артаксеркс. Артаксеркс ги испратил Евреите кои го поддржувале револтот во Хирканија на јужниот брег на Каспиското Море.
Второто освојување на Египет
По заземањето на Сидон било следела инвазијата во Египет. Во 343 година п.н.е., Артаксеркс, покрај неговите 330.000 Персијци, сега имал сила од 14.000 Грци опремени од грчките градови на Мала Азија: 4.000 под Ментор, 3.000 испратени од Аргос и 1000 од Теба. Нектанбо II се спротивставил на војската со 100.000 од кои 20.000 биле грчки платеници. Нектанеб II со својата голема морнарица го окупирала Нил.
Силите на Нектанбо II биле поразени од комбинираната персиска армија во Битката кај Пелузиум (343 п.н.е.). По поразот набрзина побегнал во Мемфис, оставајќи ги утврдените градови да бидат одбранети од нивните гарнизони. Овие гарнизони се состоеле од делумно грчки и делумно египетски трупи. Персијците освојувале многубројни градови низ Долен Египет и напредувале до Мемфис а Нектанбо решил да ја напушти земјата и да избега јужно кон Етиопија. Персиската војска потполно ја окупирала Долната Делта на Нил. Откако Нектанеб избегал во Етиопија, целиот Египет се предал на Артаксеркс. Евреите во Египет биле испратени или во Вавилон или на јужниот брег на Каспиското Море, истата локација каде порано биле испратени и Евреите од Феникија.
По оваа победа над Египќаните, Артаксеркс ги уништил градските ѕидини, започнало владеење на терор и грабежи на сите храмови. Персија се здобила со значително богатство од овој грабеж. Артаксеркс исто така собрал високи даноци и се обидел да го ослабне Египет толку многу за никогаш да не може да се дигне против Персија. За 10-те години додека Персија го контролирала Египет, верниците на локалната религија биле прогонувани и биле украдени свети книги. Пред да се врати во Персија, Артаксеркс го назначил Перендар за сатрап на Египет. Со богатството стекнато од Египет, Артаксеркс можел да ги награди своите платеници. Откако успешно ја завршил својата инвазија во Египет, се вратил во престолнината и ги поминал следните неколку години ефикасно задушувајќи востанија во разни делови на Империјата, така што неколку години по неговото освојување на Египет, Персиската империја била цврсто под негова контрола. Египет останал дел од Персиската империја сè до освојувањето на Египет од страна на Александар Велики.
По освојувањето на Египет, немало повеќе востанија или бунтови против Артаксеркс. Ментор и Багоас, двајцата генерали кои се истакнале најмногу во египетскиот поход, биле унапредени на места од најголемо значење. Ментор, кој бил управител на целиот азиски морскиот брег. Во тек на неколку години, Ментор и неговите сили биле во можност да го доведат целиот азиски средоземен брег во целосна потчинетост и зависност. Багоас се вратил во персиската престолнина со Артаксеркс, каде преземал водечка улога во внатрешната администрација на Империјата и одржувал мир низ во остатокот на Империјата. За време на последните шест години од владеењето на Артаксеркс III, Персиското царство го управувало енергична и успешна влада.