cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Петар Прерадовиќ
Преведувач
Прерадовиќ почнал да го преведува за време на школувањето, на германски јазик, песната Máy, чешкиот поет К. Х. Маше. Во Первенес тој го објавил својот однос на хрватски јазик (Lanau, Scmidt, Lübeck, Gleim, Wieland, Goethe, Bürger). Поттик на Кукуљевиќ преведува дел од Осман, делото на Иван Гундулиќ, на германски. Од француски на хрватски превод на делото на Алан Кардец спиритизмот на разложен: краток цртеж на доктрината за духовни и нивните достигнувања (Загреб, 1865). Во Новите песни ги превел и В.Ј.Пика, а подоцна негови преводи излегле во Виенц (George Gordon Byron, Dante Alighieri, Alessandro Manzoni). Тој знаеше германски, италијански, француски, англиски и речиси сите словенски јазици. Тој го превел од Фрањо Рачкога од 1867 година од хрватски на германски јазик, Риек се молел за Хрватска (Fiume gegenüber von Croatien von Dr. Franz Rački. Aus dem Kroatischen übersetzt von X.Y., Zagreb, 1869.).
Посмртно
Нецелосна список на дела:
ОУ „Даме Груев“ - Костурино
„Даме Груев“ — основно училиште во Костурино, Општина Струмица.
Тоде Илиевски
Тоде Илиевски — поет, писател за деца и млади, сатиричар, хуморист, преведувач, енигматичар и шаховски проблемист. Објавил над 9 000 енигматски творби (анаграми, палиндроми и ребуси) и околу 450 шаховски проблеми.
Животопис
Роден е на година во с. Мраморец, Охридско. Завршил Филолошки факултет во Скопје. Работел како просветен работник во повеќе места во Западна Македонија. Бил директор на Радио Дебар и на НУ Библиотека „Григор Прличев“ – Охрид.
Член на Друштвото на писателите на Македонија од 1994 година. Учествувал во работата на редакциите на „Јужен бран“, „Спизалит“, „Радосна вест“ и „Копнежи“, а бил главен и одговорен уредник на енигматските забавници „Клуч“ и „Ѕуница“. Одделни песни му се препеани на други јазици. Застапуван е во антологии, избори и учебници. Преведува од словенските јазици.
Творештво
Три негови кратки раскази се застапени во антологијата на македонскиот краток расказ, „Џинџуџе во земјата на афионите“ (Темплум, 2022).
Црква „Св. Јован Крстител“ - Грделица
Таа е дело на Момир Коруновиќ, истакнат српски архитект во 20 век.
Историја
Во текот на својата долга историја, поради географската положба, оваа населба, некогаш позната како Дервен, честопати била на удар на различни варварски цивилизации чие спомнување датира од времето на Византија пред VII век. Во состав на српската држава оваа населба, под непознато име, влегува за време на Стефан Немања, пред крајот на 12 век. Стефан Лазаревиќ на тоа место ја изградил црквата Св. Богородица која пред турската инвазија била разорена. Грделица немала своја црква од 1878 година (време на ослободување од Турците) до 1925 година, кога била прогласена за гратче. Потребно било да помине долго време за да Јован Л. Лазаревиќ во 1931 година се согласи да ја финансира изградбата на новата црква. Тој во 1935 година ги дал првичните парични средства за изградба на црквата. Покрај неговите, средствата за изградбата биле добиени од министерството за градежништво и религија. Црква Св. Јован Крстител е проектирана од страна на двајца архитекти Бранко Тасиќ и познатиот Момир Коруновиќ. Отпрвинна проектот работел лесковачкиот архитект Бранко Тасиќ, но подоцна таа работа му била доделена на Момир Коруновиќ (1884-1969), кој во тоа време бил познат архитект на сакрални споменици и истовремено и инспектор во Министерството за градежништво. Камен-темелникот бил осветен на 7 јули 1937 година и таа од тогаш станала најистакната црква на подрачјето на Грделичка клисура. Вкупната цена за изградба до завршетокот на 1940 година изнесувала тогашни 2 милиони динари.
Првиот свештеник во црквата бил Мика од Власотинце, кој тука служел четири години (1937-1941). На почетокот на Втората светска војна на неговото место дошол јерејот Владимир Стоиљковиќ, кој тука се задржал најдолго, сè до 1975 години. Него таа година бил заменет со јерејот Власта Стојановиќ од Врање.
Изгледот на црквата
Основата на храмот е во форма на врежан крст. На западната страна на црквата постои издадена настрешница, покриена со брановиден покрив, со два столба поврзани со лак. Над овие два столба се наоѓаат три прозорци врамени со архиволти кои се покриени со двокрилен покрив. Столбовите во настрешниците се повисоки и потенки. Припратот од наосот го одделуваат два столба кои во внатрешноста на порталот ја носат галеријата за потребите на црвениот хор. Иконостасот е работен во длабока резба и е дело на рускиот емигрант Иван Дикиј. На десната страна на припратот се гледа фигурата на Св. Јован Крстител „Биљобер“ на кого му е посветена црквата.
Апсидата на исток, одвнатрешната страна, е полукружна, а однадвор е тространа. На јужната страна од апсидата се наоѓа врата која води во олтарниот простор врамен со лак кој почива на два столба. Во внатрешноста слично се решени северниот и јужниот крак. Северната страна е полукружна конха, обележана со три прозорци засводени од покрив над коиј се наоѓаат уште три врамени со архиволти.
Црквата има три осумаголни куполи, два помали над припратите и голема централна купола над наосот. Главната купола се издига на осумаголен тамбур кој почива на еден цилиндричен пиедестал. Страничните куполи се разликуваат од главната само по големина, тамбурите се осумаголни однадвор и кружни одвнатре.
Надворешни врски
42.89083°N, 22.07656°W
Драган Камберов
Драган Камберов (роден на 2 февруари 1995 година) - македонски кошаркар, кој последен пат играл за Блокотехна.
Кутафска кула (Москва)
Предмостната кула (руски:Кутафья башня) е кула која се наоѓа во Кремљ, во Москва, Русија.
Кулата била изградена во 1516 година, под раководство на италијанскиот архитект Алевиз Фријазин .. Кулата била изградена за заштита на градот од надворешни напади. Таа имала стратегиско значење при определена опсада на градот.
Кулата е висока 13.5 метри.
Нил Цариградски
Нил Цариградски — Вселенски патријарх во периодот од 1380 до 1388 година.
Тој бил интелктуалец и се борел за доследно почитување на верските правила. Тој бил посредник во спорот меѓу Јован V и неговиот син Андроник IV.
Ѓорѓи Сугарев
Ѓорѓи Сугарев (1876 - 23 март 1906) бил македонски револуционер, член и војвода на Битолскиот револуционерен округ на Македонската револуционерна организација.
Рани години
Ѓорѓи Сугарев е роден во Битола во 1876 година во семејство од крајно сиромашни родители. Мајка му е Донка Сугарева (1846-1932). Браќата му Христо, Вангел и Михаил емигрираат во САД и активно учествуваат во работата на Македонската патриотска организација. Вангел станал таму историчар и автор на неколку книги, како „Бугарската националност на Македонците“. Преживеаната мизерија во Ѓорѓи раѓа омраза спрема несправедливоста и нееднаквоста. Уште во детските години тој ја почувствувал омразата кон турскиот аскер, а во младинските години таа добила сè поголем размер. Поради големите семејни оскудици Сугарев не успеал да заврши IV клас во Битолската бугарска егзархиска гимназија. Поради тоа, тој ја напуштил гимназијата и ѝ се оддал на учителската кариера, преку којашто успеал да го прави тоа што најмногу му лежи на срце. Тој учителствува во градот Битола, Битолската и Кичевска околија.
Вклучување во Организацијата
Во 1901 година, незадоволен од легалната дејност, Сугарев станал четник во демир-хисарската чета на војводата Никола Русински. Истата година, тој бил избран за член на раководното тело на Битолскиот револуционерен округ, и за да може да ја исполнува дадената организациска должност, тој повторно станал учител во Битола. Но шумниот град и арогантните чорбаџии создале презир кај Сугарев. Градскиот живот не го задоволувал неговиот боречки карактер. Тој ја напуштил Битола и со неколкумина другари започнал нелегална дејност во Битолската околија. Тој го јакне револуционерното сознание сред своите комити и, следствено, мнозина од нив стануваат војводи. Сугарев оди секаде каде што се чувствува потреба од неговата организаторска вештина. Тој ги посетил скоро сите села во Демир-хисарско, Кичевско, Ресенско, Крушевско и Поречјето.
Илинденското востание
Сугарев учествувал како делегат на Смилевскиот конгрес во 1903 година, на кој било донесено решение за кревање на вооружено востание во Македонија. Тој бил назначен за горски началник во Битолско. Востанието го затекнало Сугарев во селата околу Битола. Уште од самиот почеток на востанието на 2 август 1903, војводата Сугарев учествувал во заземањето на селата околу Битола. Цели 3 месеци здружените чети под негова команда војувале против многубројниот противник. Водејќи десетици жестоки битки против осмалиската војска, тивкиот, скромниот и секогаш молчеливиот борец создал легенди за него сред месното население. Тој се претворил во легенда за време на Битката кај село Ѓавато, каде што со својата храброст, тој на својот народ му дал пример како се војува за својата земја.
Акција против српските четници
Ѓорѓи Сугарев пристигнал во Велешко на 25 август 1905 година. Таму се сретнал со војводите Јован Алабакот и Панчо Константинов, кои во тој момент биле во меѓусебен конфликт. Сугарев успеал да ги помири и да ги убеди дека само со заеднички сили ќе можат да се справат со српските четници инфилтрирани во Поречјето (Прилепско) и Азот (селата околу Богомила - Велешко). Следните неколку месеци, здружените чети на Константинов, Алабакот и Сугарев, под команда на Ѓорѓи Сугарев постојано ги обиколувале селата во Поречјето и Велешко во потрага по србоманските чети на Глигор Соколовиќ. Сугарев во секое село одржувал говор и ја утврдувал наклонетоста на народот за борба и издржливост во тие тешки времиња. Српските четници, согледувајќи ја моќта на таа здружена чета на ВМОРО на чело со Сугарев, ја избегнувале секоја средба со неа. Сугарев бил немилосрден кон платените агенти на српската пропаганда. Додека бил во Велешко и Прилепско, тој ликвидирал десетина српски агенти - меѓу кои и неговиот сопствен чичко, којшто ја предал здружената чета на турските власти. Двапати четата имала судир со турки аскер. По наредба на Сугарев биле убиени и братот и внукот на Јован Бабунски (водичот на српските четници во Велешко) затоа што ја предале четата. Само еднаш се стигнало до поголема битка меѓу четите на ВМОРО водени од Сугарев и четите на Србите водени од Соколовиќ - на 25 септември 1905 година во село Ореше. Во разгорот на битката пристигнал аскер и четите биле приморани да се повлечат од битката.
Значењето на престојот на Сугарев во Поречјето и Азот е во тоа што тој успеал да ги капсулира српските четници и да не им дозволи да излезат од Поречјето - затоа што целта на СЧП (Српски четнички покрет) била да го пробие фронтот на ВМОРО и да стигне до јужна Битола, каде би стапила во контакт со грчките андарти, и со тоа ВМОРО да биде парализирано. Во зимата на 1906 година, една српска чета од Поречјето успеала да го пробие обрачот на ВМОРО и да се инфилтрира во Кичевско, со коешто се загрозува Крушевско, Демир Хисарско, Охридско и Струшко. Сугарев веднаш го напуштил Велес и се преместил во Кичевско, каде успешно ја разбил локалната српска чета, и го ослободил Кичевско од четниците на Српската пропаганда.
Втора верзија
Според една друга верзија за смртта на Сугарев, која била пренесувана од колено на колено, Сугарев добил писмо од страна на четник во кое пишувало дека тој треба да дојде во Јени Маале во Битола на разговор околу тоа како да се среди ситуацијата во организацијата и поради тоа што не можат да одлучат кој да биде локален војвода, исто така и за да се пресмета со грчките андарти кои наводно започнале сериозно да го повредуваат населението. Писмото било напишано и испратено од Петар Лигушев. Сугарев како задолжен за тие работи се упатил кон тој регион. Во меѓувреме, Лигушев го набедува селскиот поп да му каже на Сугарев кога ќе дојде дека Лигушев ќе го чека кај манастирот, а во исто време им дал до знаење на османлискиот аскер дека четата на Сугарев ќе се појави на тоа место. Сугарев, заедно со својата чета се појавил на договореното место, но бил пресретнат од страна на османлиската полиција. Четата на Сугарев броела 25 луѓе кои тој ги раководел. Нападнати, битката траела скоро цела ноќ. Следниот ден, на местото на настанот биле пронајдени телата на 24 борци. Не било пронајдено телото токму на Сугарев.
Ѓорги Сугарев по големата битка со аскерот бил тешко ранет, но не починал. Сугарев успеал да побегне од османлискиот обрач и да се засолни во селото. Тој неколку часа безуспешно барал помош, но наводно и таму бил пресретнат од Лигушев или од Црни Петар, кој пак му го нанел последниот смртоносен удар.
Телото на Сугарев ниту пак неговата пушка не се пронајдени до ден денешен. Ниту пак по долго долго пребарување на планинските места бил пронајден трупот негов од страна на Турците.
Сепак оваа верзија со предавањето од колено на колено претрпувала и измени, но познавајќи го карактерот на Петар Лигушев и намањето на слободна територија за неговата чета тој извршил и ред други предавства, како она на Христо Узунов. Според тоа Лигушев тргнувајќи од свои интереси го извршил предавството и на Ѓорѓи Сугарев.
Карактерот на Сугарев
Сугарев ги сакал селаните и голем број од своето бреме го поминувал во разговори со месното население, дискутирајќи околу револуционерните, селските и домаќинските работи. Тој по карактер бил извонредно тивок, спокоен и прагматичен: сакал да ги слуша советите на другите околу него и секогаш бил справедлив во својата проценка по какво и да е прашање. Тој имал тврд карактер и силна воља, крајно упорен во расудувањето и никогаш не отстапувал од еднаш земеното решение на дадено прашање. Тој ги поседувал сите квалитети за еден добар организационен раководител.
Песна за Ѓорѓи Сугарев
За Ѓорѓи Сугарев и неговото загинување, народот ја испеал песната „Заплакало е Мариово“.
Хајнрих Рудолф Херц
Хајнрих Рудолф Херц ( - ) — германски физичар којшто во 1888 експериментално го докажал постоењето на електромагнетни брановии и утврдил дека нивната брзина е еднаква на брзината на светлината (Максвелова теорија) а ги испитал и нивните дејства. Херцовиот осцилатор послужил како основ за развој на радио-техниката. Ги изучувал дејствата на катодните и УВ-зраците и на одреден начин утврдил фотоелектричен ефект. Единицата за осцилација (честота) го добила неговото име во негова чест.
Животопис
Херц е роден во 1857 во Хамбург (суверена држава на Германскиот Сојуз) во угледно ханзеатско семејство. Неговиот татко Густав Фердинанд Херц(оригинално име-Давид Густав Херц)(1827-1914) бил адвокат а подоцна и сенатор. Неговата мајка била Ана Елизабет Пфеферкорн.
Дедо му на Херц од таткова страна,Хајнрих Давид Херц(Херц Хец)(1797-1862)бил стопанственик,а неговата баба од таткова страна, Берта 'Бети' Oпенхајм, била ќерка на банкарот Саломон Опенхајм.
Прадедо му на Херц, Дејвид Волф Херц(1757-1822), четврти син на Бенџамин Волф Херц, кој се преселил во Хамбург во 1793, каде што заработувал за живот како златар; тој и неговата жена Шуне Херц(1760-1834) биле закопани во поранешнита Еврејски гробишта во Отенсен. Нивниот прв син, Волф Херц (1790-1859) бил претседател на Еврејската заедница.
Татко му и дедо му на Хајрих Рудолф Херц преминале од еврејска во христијанска религија во 1834. Фамилијата на мајка му била фамилија на лутеранскиот пастор.
Додека учел во Gelehrtenschule des Johanneums во Хамбург, Хајнрих Рудолф Херц покажал голема способност за наука, како и за јазици, учел арапски и санкритски јазик. Студирал науки и инжинерство во повеќе германски градови: Дрезден, Минхен и Берлин, кај Густав Р. Кирхоф и Херман фон Хелмхолтц. Во 1880 година, Херц ја добил дипломата како доктор по физика од универзитетот од Берлин, и за време на следните три години останал за неговите постдипломски студии под Хелмхолц, како негов асистент. Во 1883, Херц презел функција како предавач на теоретска на Универзитетот во Кил. Во 1885 година, Херц станал професор на универзитетот Карлсруе.
Во 1886 Херц се оженил за Елизабет Дол, ќерката на д-р Макс Дол, професор по геометрија во Карлсруе. Тие имале две ќерки: Joхана, родена на 20 октомври 1887 и Матилда, родена на 14 јануари 1891, која понатаму станала познат биолог. За ова време Херц го оставил својот белег во истражувањата на електромагнетните бранови.
Херц ја добил позицијата на професор по Физика и директор на Институтот по физика во Бон на 3 април 1889, ја имал оваа позиција сè до јануари 1894. За ова време тој работел како теоретски физичар, каде што неговата работа била објавена во книга(Die Prinzipien der Mechanik in neuem Zussammenhange dargestellt) oбјавена подоцна во 1894 година.
Смрт
Во 1892 година, Херц бил дијагностициран со инфекција (после неколку напади) и бил на неколку операции за да ја излечи болеста. Умрел од Вегенер грануломатозис на 36-годишна возраст во Бон, Германија во 1894 година и бил закопан во гробиштата Охлсдорф во Хамбург.
Неговата жена, Елизабет Херц родена Дол (1864-1941) не се премажила. Херц оставил две ќерки, Јохана(1887-1967) и Матилда (1891-1975). Ќерките на Херц никогаш не се омажиле и не оставиле потомство.
Метерологија
Херц отсекогаш имал голем интерес за метероголијата, веројатно поради контактот со Вилхелм фон Безолд (кој бил негов професор на некој лабораториски курс во Политехниката во Минхен,л етото 1878). Како и да е, Херц не придонел многу на тоа поле освен неколку статии како асистент на Хелмхолц во Берлин, вклучувајќи го и истражувањето за испарување на течностите, нов вид на влагомер, и графичко средство за утврдување на својства на влажен воздух кога се жртви на адиабатични промени .[12]
Kонтактна механика
Во периодот 1886–1889, Херц објавил две статии на она што требало да стане познатo како поле на контактнa механика. Херц е добро познат по неговите придонеси на полето за електродинамиката; како и да е, повеќето трудови кога ќе се погледне во фундаменталната природа на контактот цитираат дека неговите два труда се извор за некои важни идеи. Жозеф Валентин објавил некои критички важни забелешки за работата на Херц, сепак воспоставувањето на оваа работа за контакнта механика е од огромна важност. Неговата работа во основа ги сумира како две акси -симетрична објекти сместени во контакт и да се држи под оптоварување, тој ги добил резултатите засновани на класичната теорија на еластичност и континуум механика. Најзначајниот неуспех на неговата теорија е занемарување на каква било природа на адхезија меѓу двете тела, која докажува дека е важно како материјалите се составуваат во цврсти материи и дека имаат висока еластичност. Тоа било природно да занемари адхезија во тоа време кога немало експериментални методи за испитување на тоа.
За да ја развие својата теорија Херц го користи своето гледиште на елипсовидните прстени на Њутн врз основа на поставување на стаклена сфера на леќа како основа да се претпостави дека притисоци од сферата следат елипсовидна дистрибуција. Тој ја искористил положбата на прстените на Њутн повторно додека ја проценувал неговата теорија со експерименти поместувањето која свферата ја има во леќата. K. Л. Џонсон, K. Кендал и A. D. Робертс (JKR) користи оваа теорија како основа при пресметувањето на теоретските поместување или вовлекување во длабочина во присуство на адхезијаво 1971. Теоријата на Херц е закрепена од нивната формулација ако адхезијата на материјалите се претпоставува дека е нула. Слична на оваа теорија, сепак користење на различни претпоставки, B. V.Дерџагуин, V. M.Милер and Y. P. Топоров објавиле друга теорија во 1975, која била позната како ДМТ теорија во истражувачката заедница, која исто така ги поткрепиле Формулациите на Херц под претпоставка на нула адхезија. Оваа ДМТ теорија докажала за да биде предвреме и требало неколку ревизии пред да биде прифатена како друга материјална контактна теорија во прилог на ЈКР теоријата. Двете теории и ДМТ и ЈКР ја формираат основата на контактната механика каде сите транситни модели се засновани и користени како материјални параметри за предвидување на наноиндентација и микроскопска атомска сила. Значи истражувањето на Херц од неговите денови како предавач, претходната негова голема работа за електромагнетизам, кој тој се смета себеси со своите карактеристични Присебности да бидат тривијални,слезе на возраст на нанотехнологијата.
Електромагнетно истражување
За време на студиите на Херц во 1879 Хелмхолтц го предложил докторатот на Херц да биде тестирање на теоријата на Максвел за електромагнетизам, објавена во 1865, која го предвидува постоењето на електромагнетни бравнови кои се движат со брзина на светлината, и предвидел дека светлината е всушност бран.Хемхолтц исто така ја предложил Берлинската награда,проблем таа година на Пруската Академија за Наука за било којшто експериментално да докаже докаже електромагнетно влијание во поларизација и деполаризација на изолатори,нешто предвидено со Максвеловата теорија. Хемхолтц бил сигурен дека најдобриот кандидат за победа е Херц. Не гледајќи на каков било начин да се изгради еден апарат за експериментално да се тестира ова, Херц мислел дека е претешко,затоа наместо работел на електромагнетната индукција.Херц направил анализа на Максвеловите равенки за време на неговиот престој во Кил. Откако Херц станал професор во Карлсруе тој експериментирал со Рајс спирали во есента 1886 кога приметил дека испразнување на Лејден тегла во еден од овие намотки ќе произведе искра во другата намотка. Сега со идеја за да изгради апарат,херц сега имал начин за да продолжи со проблемот за Берлинската награда во 1879 of 1879 за докажување на Максвеловата теорија (иако вистинската награда истекла во 1882). Toj искористил Рухмкорф серпентина-управуван јаз од искри и еден метар жици во пар како радијатор. Сфери на капацитетите беа присутни на краевите за прилагодување на резонанцијата на колата. Неговиот приемник, предвесник на дполарна антена, бил прост полу бран диполарна антена. Овој експеримент произвел и добил сега што се наречени радиобранови во ултра голема честота.
Помеѓу 1886 and 1889 Херц ќе спроведе серија на експерименти кои ќе докажат дека ефектите кои тој ги набљудувал биле резултат на Максвеловите предвидени електромагнетни бранови. Почнувајќи во ноември 1887 со својот труд "Електромагнетните ефекти произведени од електрични пречки во Изолатори", Херц ќе испрати серија на документи на Хелмхолц на Берлинскиот академија, вклучувајќи документи во 1888 кои покажуваат попречно слободен простор електромагнетен бранпатува со конечна брзина во текот на целата далечина . Во апаратот што Херц го користи, електричните и магнетните полиња ќе зрачат далеку од жици како попречни бранови. Херц го позициониралосцилаторот12 метри од плоча цинк за да се рефлектира и да се создаде стоен бран s. Секој бран бил 4 метри долг. Користејќи го детекторот за прстени, тој снимил kako брановата на амплитудата и компонентната насока варираше.
Космос-267
Космос-267 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 26 февруари 1969 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4000 килограми. Космос-267 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 321 км, а најмалото на 204.
Добренски манастир
'''Добренски манастир „Успение на Пресв. Богородица“''' (Ιερά Μονή Παναγίας Δοβρά) — манастир кај селото Туркохор, Берско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Берско-негушко-камбаниската епархија на Цариградската патријаршија. Наречен е по селото Добра, уништено во 1822 г.
Географија
Манастирот се наоѓа југозпадно од Туркохор и на 3 км северно од градот Бер. Сместен е на југоистчните падини на планината Каракамен. На пописот од 2011 г. манастирот имал 28 жители.
Валентина Вецали
}}
Добренски манастир
Историја
Манастирот е еден од најстарите во регионот. Точната година на основање е непозната. Се смета дека настанал во XII век, но во документите за првпат се спомнува дури во XVII век. За време на Негушкото востание во 1822 г. манастирот е ограбен и запален од Османлиите, а игуменот Герасим е обесен. Тамошното село Добра, родно место на револуционерот Атанас Караташо, е ограбено и опустошено. Црквата е обновена во 1844 г.
Валентина Вецали
Марија Валентина Вецали (итал. Maria Valentina Vezzali), (р. 14 февруари 1974 во Јези) е италијанска мечувалка со освоени пет златни олимписки медали во дисциплината флорет. Вецали била првиот мечувалец во историјата кој освоил три златни медали за поединечен флорет на три последователни олимпијади - Сиднеј 2000, Атина 2004 и Пекинг 2008.
Добренски манастир
Историја
Со грчкото освојување на Македонија по Балканските војни, во 1926 г. името Добра е преведено во Кали Панагија (Добра Богородица). Во 1950 г. на територијата на манастирот е изградено и сиропиталиште, кое работело сè до 1986 г. Во 1995 г. манастирот е обновен со своја обител. Старата црква — трикорабна базилика со дрвен покрив и егзонартекс, е реставрирана. Во манастирот работи и училиште за византиска хагиографија.
Валентина Вецали
Освоила и златни медали на Светското првенство во мечување, пет на поединечни натпревари (1999, 2001, 2003, 2005, 2007) и уште пет на екипни натпревари (1995, 1997, 1998, 2001, 2004), а покрај тоа освоила и четири сребрени медали (две поединечни, 1994 и 2006, и две со италијанската репрезентација, во истите години) како и два бронзени медала (поединечно, 1995 и 1998). На Европските првенства освоила пет златни медали (поединечно: 1998, 1999, 2001; екипно: 1999, 2001), три сребрени медали (поединечно: 2003, 2007; екипно: 2007), два бронзени медала (поединечно: 1993; екипно: 1998).
Во 2006 Вецали ја издала својата автобиографија насловена како „Со откриено лице“ (A volto scoperto), во соработка со Катерина Лукети.
Омажена е за италијанскиот фудбалер Доменико Џуљано и има еден син.
Орзо
Орзо (латински hordeum), е форма на тестенини, исечени на мали делови, слично на големо зрно ориз. Орзо традиционално се прави од бело брашно, но може да се направи и од цело зрно.
Името орзо е вообичаено за оваа форма на тестенини во Северна Америка, а поретко во Италија, италијанскиот збор orzo значи јачмен.
Употреба
Постојат многу различни начини да се служи орзо. Орзо може да се служи: во супа, особено за деца, како дел од салата, пилаф или џувеци, или печени во тепсија. Орзо може да се обои со шафран, чили и црн грав за да се добијат жолти, портокалови или црни тестенини.
Слични производи
Орзо во суштина е идентичен со грчката кујна, со турско кујна и во арапската кујна. Во Шпанија, еквивалентните тестенини се нарекуваат пинонес. Конфузија може да настане поради фактот што пинонес е исто така шпански збор за борови ореви. Птитим е тестенина во форма на зрно ориз, развиена во педесеттите години на минатиот век во Израел како замена за оризот.
Подготовка
Орзо често се готви во италијански супи, како што е Минестроне. Исто така може да се вари и малку да се пржи за да се добие јадење слично на рижото.
ОУ „Даме Груев“ - Мемешли
„Даме Груев“ — основно училиште во Мемешли, Општина Струмица.
Ѓорѓија Ливрински
Ѓорѓија Стојков Ливрински ( во ―  во ) — македонски партизан, револуционер, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Произлегува од сиромашно семејство. 3авршил основно училиште па продолжил да се занимава со земјоделство. На 19 јуни 1944 година стапил во Третата македонска ударна бригада. Се пројавил како примерен борец. Учествувал во многу борби против бугарскиот фашистички окупатор. Во секоја од нив впечатливо се истакнувал, како одлучен и смел борец. Но, во една крвава борба против бугарската фашистичка полиција, храбро загинал кај Облавце, Кумановско во 1944 година. Посмртните останки му биле пренесени и закопани во Бутел.
NGC 4402
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4402 се споменува и како UGC 7528, MCG 2-32-44, CGCG 70-71, VCC 873, IRAS 12235+1323.
Откривање
Објектот е откриен на 5 март 1862 година од страна на Артур фон Ауверс, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 2,6 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4402 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. NGC 4402 има привидни димензии од 3,9' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 90°.
Други поделби
Проучување на NGC 4402 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 40644. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 193; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 880. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1563.
HD 200723
HD 200723 (BD + 41 3987, SAO 50409, HR 8071) — ѕвезда со привидна величина од 6.33, во соѕвездието Лебед при ректасцензија 21:03:52,1 и деклинација +41°37′41″
Војна во Приднестровие
Војна во Приднестровие (романски: Războiul din Transnistria; руски: Война в Приднестровье) — вооружен конфликт што избувнал на 2 ноември 1990 година во Дубасари (руски: Дубосса́ры, Dubossary) помеѓу про-Приднестровските (ПМР) сили, вклучувајќи ги републиканската гарда на Приднестровие, милицијата и нео-козачки единици (кои биле поддржани од елементи на руската 14-та армија) и промолдавските сили, вклучително и молдавските трупи и полиција.
Борбите се интензивирале на 1 март 1992 година, а наизменично со ад хок прекини на огнот, траеле во текот на пролетта и почетокот на летото 1992 година сè додека не бил прогласен прекин на огнот на 21 јули 1992 година, кој се одржал. Конфликтот понекогаш е познат како Молдо-руска војна (романски: Războiul moldo-rus) во Молдавија и Романија.
Историска позадина
Пред советската окупација на Бесарабија и Северна Буковина и создавањето на Молдавската ССР во 1940 година, Бесарабскиот дел на Молдавија, односно делот што се наоѓа западно од реката Днестар (Нистру), бил дел од Романија (1918–1940). Пактот Молотов-Рибентроп помеѓу Советскиот Сојуз и Нацистичка Германија, кој довел до настаните од 1940 година, подоцна бил осудуван од денешна Молдавија, која го прогласила за „ништовен и неважечки“ во својата Декларација за независност во 1991 година. Меѓутоа, по распадот на Советскиот Сојуз, територијалните промени кои произлегле од него останале на место.
Политичка позадина
Во текот на последните години од 1980-тите, политичкиот пејзаж на Советскиот Сојуз се менувал поради политиката на перестројка и гласност на Михаил Горбачов, што дозволил политички плурализам на регионално (републиканско) ниво. Во Молдавската ССР, како и во многу други делови на Советскиот Сојуз, националните движења станале водечка политичка сила. Бидејќи овие движења покажувале сè понационалистички чувства и изразиле намера да го напуштат СССР во корист на обединување со Романија, тие наишле на растечко противење од етничките малцинства во републиката, кои главно зборувале руски јазик. Ова противење на новите трендови и потенцијалните идни политики се манифестирало на повидлив начин во Приднестровие, каде што, за разлика од остатокот од МССР, етничките Молдавци (39,9%) биле надбројани од комбинираната бројка на Руси и Украинци (53,8%), според пописот од 1989 година во Приднестровие, главно поради зголемената имиграција за време на советската ера.
Додека некои веруваат дека комбинацијата на различна историја (особено 1918-1940) и стравот од дискриминација од страна на Молдавците, предизвикале сепаратистички чувства, други веруваат дека само етничките тензии не ја објаснуваат динамиката на конфликтот. Според Џон Мекинлеј и Питер Крос, кои спровеле студија заснована на извештаи за жртвите од конфликтот, значителен број од Приднестровците и Молдавците се бореле заедно на двете страни од конфликтот. Тие сугерираат дека конфликтот бил повеќе политички по природа.
На 31 август 1989 година, Врховниот совет на Молдавската ССР донел два закони. Еден од нив го издигнал молдавскиот јазик за официјален јазик, наместо рускиот, де факто официјален јазик на Советскиот Сојуз. Во него се споменува и лингвистички молдоромански идентитет. Вториот закон предвидувал враќање на латинската азбука. Молдавскиот јазик е термин што се користел во поранешниот Советски Сојуз за практично идентичен дијалект на романскиот јазик во текот на 1940-1989 година. На 27 април 1990 година, Врховниот совет на Молдавската ССР го усвоила традиционалното тробојно (сино, жолто и црвено) знаме со молдавскиот грб, а подоцна во 1991 година ја променила државната химна во Deșteaptă-te, române!, државна химна на Романија од 1990 година. Подоцна во 1990 година, зборовите Советски и Социјалистички биле отфрлени и името на државата било сменето во „Република Молдавија“.
Овие настани, како и крајот на режимот на Чаушеску во соседна Романија во декември 1989 година и делумното отворање на границата меѓу Романија и Молдавија на 6 мај 1990 година, навеле многумина во Приднестровие и Молдавија да веруваат дека унијата меѓу Молдавија и Романија е неизбежна. Оваа можност предизвикала страв кај рускојазичното население дека би било исклучено од повеќето аспекти на јавниот живот. Од септември 1989 година, во регионот имсло силни протести против етничките политики на централната власт. Протестите прераснале во формирање на сецесионистички движења во Гагаузија и Приднестровие, кои првично барале автономија во рамките на Молдавската ССР, со цел да ги задржат рускиот и гагаускиот како официјални јазици. Бидејќи молдавскиот Врховен совет, во кој доминирале националистите, ги забранил овие иницијативи, Република Гагауз и Приднестровие прогласиле независност од Молдавија и ја објавиле својата апликација за повторно приклучување на Советскиот Сојуз како независни федерални републики.
Политички конфликт
Јазичните закони претставувале особено нестабилно прашање бидејќи голем дел од немолдавското население на Молдавската ССР не зборувало молдавски (романски) јазик. Проблемот со официјалниот јазик во МССР станал Гордиев јазол, кој бил преувеличен и можеби, намерно политизиран. Некои ги опишале законите за јазиците како „дискриминаторски“ и ја критикувале нивната брза имплементација. Други, напротив, се пожалиле дека законите не се почитувале.
На 2 септември 1990 година, била прогласена Приднестровската Молдавска Советска Социјалистичка Република. На 22 декември 1990 година, претседателот Горбачов потпишал декрет со кој се прогласиле неважечки одлуките на Вториот конгрес на пратениците на Приднестровие од 2 септември. Молдавските власти два месеца се воздржувале од преземање мерки против оваа прокламација. Приднестровие станала една од „непризнаените републики“ што се појавиле низ целиот СССР, заедно со Абхазија, Јужна Осетија и Нагорно-Карабах. Овие самопрогласени држави одржувале блиски врски меѓу себе.
Еден од првите судири меѓу молдавската влада и сепаратистите се случил на 2 ноември 1990 година во Дубасари. Мештаните упаднале во Судот и Обвинителството и таму останале неколку часа. Потоа бил испратен полициски одред за да се расчисти блокадата поставена од жителите на градот на мостот на реката Днестар, што практично го отсекол градот од централната влада. Откако биле спречени да ја расчистат блокадата, полицајците отвориле оган, при што тројца жители на Дубасари биле убиени, а 13 биле ранети, што резултирало со првите жртви во конфликтот.
По неуспехот на Августовскиот државен удар во СССР во 1991 година, на 27 август 1991 година, молдавскиот парламент ја усвоил Декларацијата за независност на Република Молдавија. Во декларацијата се споменува Пактот Молотов-Рибентроп како „неважечки“ и се гледа на независноста на Молдавија како на чин на елиминирање на „политичките и правните последици од горенаведеното“, изјавувајќи дека формирањето на Молдавската ССР на териториите на Бесарабија, Северна Буковина, регионот Херца и Молдавската АССР биле направени во отсуство на „каква вистинска правна основа“.
Република Молдавија немала своја армија и првите обиди да се создаде се случиле на почетокот на 1992 година како одговор на ескалацијата на конфликтот. Новонезависниот молдавски парламент побарал од владата на СССР „да започне преговори со молдавската влада со цел да се стави крај на нелегалната окупација на Република Молдавија и да се повлечат советските трупи од територијата на Молдавија“.
На 29 август 1991 година, водачот на независноста на Приднестровие, Игор Смирнов и уште тројца пратеници пристигнале во Киев, главниот град на Украина, за да се сретнат со украинскиот лидер Леонид Кравчук. Смирнов и Андреј Чебан биле уапсени од молдавската полиција и веднаш пренесени во затвор во Молдавија. Во знак на протест, женскиот штрајкувачки комитет на чело со Галина Андреева ја блокирале железничката линија Москва-Кишинев на попатниот пункт помеѓу Бендер (Тигина) и Тираспол, додека мажите не биле ослободени.
Воена сила
До 1992 година, Молдавија имала војници под Министерството за внатрешни работи. На 17 март 1992 година, тие почнале да регрутираат војници за новосоздаденото Министерство за одбрана. До јули 1992 година, вкупната сила на молдавските војници се проценува на 25.000-35.000, вклучувајќи повикани полицајци, регрути, резервисти и доброволци, особено од молдавските локалитети во близина на зоната на конфликтот.
Покрај советското оружје наследено по независноста, Молдавија добила и оружје од Романија. Романија, исто така, испратила воени советници и доброволци да и помогнат на Молдавија за време на конфликтот.
Во исто време, руската 14-та гардиска армија на територијата на Молдавија броела околу 14.000 професионални војници. Властите на ПМР имале 9.000 полицајци обучени и вооружени од офицери на 14-та армија. Голем број на волонтерите пристигнале од Руската Федерација: голем број Дон, Кубан, Оренбург, Сибир и локални Транснистриски Црноморски Козаци се приклучиле да се борат заедно со сепаратистите. Поради неправилниот состав на силите, спорна е јачината на трупите на ПМР, но се верува дека во текот на март таа броела околу 12.000.
Воен конфликт
Првите жртви во конфликтот се случиле на 2 ноември 1990 година, два месеци по прогласувањето независност на ПМР на 2 септември 1990 година. Молдавските сили влегле во Дубасари со цел да го поделат Приднестровие на две половини, но биле спречени од жителите на градот, кои го блокирале мостот над Днестар, кај Лунга. Во обид да ја пробијат блокадата, молдавските сили отвориле оган. Во текот на конфронтацијата, тројца локални жители на Дубасари биле убиени од молдавските сили, а шеснаесет лица биле ранети.
Вториот молдавски обид да го премине мостот Лунга се случил на 13 декември 1991 година. Како резултат на борбите, 27 војници на ПМР биле заробени, а четворица молдавски војници биле убиени, без Молдавија да може да го помине мостот. По овој втор неуспешен обид, имало затишје во воената активност до 2 март 1992 година. Овој ден бил истиот ден кога Молдавија била примена како членка на Обединетите Нации, односно добила целосно меѓународно признавање на нејзината декларација за независност од 27 август 1991 година. По напредокот на паравоените сили на Приднесториве, Молдавија прогласила вонредна состојба на 29 март. Вооружениот конфликт кулминирал во мај и јуни во три области покрај реката Днестар, а се стабилизирал на 19-21 јуни по битката кај Бендер, каде интервенирала 14-та поранешна советска армија, поразувајки ја молдавската војска ставајќи крај на конфликтот.
Областа Коциери-Дубасари
На 1 март 1992 година, Игор Шипченко, началникот на милицијата на ПМР во Дубасари, бил убиен од тинејџер, а молдавската полиција била обвинета за убиството. Овој инцидент, иако помал, бил доволна искра за да се разнесе и онака многу напнатата ситуација и да дојде до ескалација на конфликтот.
Како одговор, Козаците кои дошле од Ростов на Дон за да ја поддржат страната на ПМР, упаднале во полицискиот округ во Дубасари во текот на ноќта. Молдавскиот претседател Мирча Снегур, плашејќи се да не започне вооружен конфликт, им наредил на 26-те полицајци да се предадат на напаѓачите Козаци и силите на ПМР. Тие подоцна биле разменети за генерал-полковник Јаковлев.
На 2 март 1992 година, локалните жители од Кочиери, откако слушнале за ситуацијата во Дубасари, упаднале во малото локално складиште за оружје за да се вооружат против страната на Приднестровие. Загинале тројца локални жители, но воената единица од Коциери била поразена од Молдавците. Офицерите и нивните семејства биле принудени да го напуштат селото. Повеќе полицајци биле превезени следните денови од западниот брег на Днестар. Тие организирале одбранбена линија околу трите села, додека силите на ПМР ја задржале контролата над Дубасари.
Областа на Косниција
Сличен развој се случил на 13 март во селата Косниција, Пирита, Поребеа и Дороцаја. Во април, рускиот потпретседател Александар Руцкој го посетил Приднестровие и ја изразил целосната поддршка на Приднестровските сепаратисти од Советска Русија.
Областа Бендер/Тигина
Во текот на јуни додека се одвивале преговори за прекин на огнот во областа Бендер, избувнала битката од целосен размер, откако редовните молдавски сили влегле во градот Бендер во обид да ја обноват власта на Молдавија во тој дел. Пријавено било дека оваа акција била одговор на застојот во полициската станица во Бендер на 19 јуни 1992 година. Попладнето истиот ден, молдавската полиција во Бендер го уапсила мајорот на 14-та армија Јермаков под сомнение дека планирал субверзија. По неговото апсење, чуварите на ПМР отвориле оган врз полициската станица. Молдавската влада им наредила на своите војници да влезат во градот следното утро. Следела урбана војна меѓу двете страни во густо населениот град, предизвикувајќи цивилни жртви. Молдавското радио соопштило дека три советски руски тенкови Т-64 од 14-та армија, некои со руски знамиња, биле уништени при приближување кон центарот на Бендер, од кои два со противтенковски топови Т-12, а третиот од ракетна граната која му го запалила моторот. Четвртиот тенк бил онеспособен кога неговите траги биле погодени од ракетна граната. Портпаролите на руската армија изјавиле дека тенковите биле запленети од складиштата од сепаратистите. Руски извори објавиле „десетици мртви“ на улиците.
Веста за хаосот во Бендер стигнал до Тираспол, на само 11 километри, додека молдавските трупи се приближувале до клучниот мост над Днестар. Во овој момент, со поддршка на тенковите, Приднестровската републиканска гарда и козачките доброволци побрзале да се спротивстават на молдавските сили. Рускиот потпретседател Руцкој во говор одржан на главниот канал на руската телевизија ги повикал сите руски сили во Тираспол да упаднат во Бендер. Во текот на следните денови, делови од градот Бендер, вклучително и центарот, биле повторно преземени од силите на ПМР.
На 22 јуни 1992 година, дејствувајќи по веста дека војниците од 14-та армија се подготвени да го преминат Днестар и да се движат длабоко кон Молдавија, молдавската војска наредила воздушен напад за да се уништи мостот помеѓу Бендер и Тираспол. Три авиони МиГ-29 полетале од Кишињев, два од нив вооружени со по шест бомби ОФАБ-250. Другиот авион бил МиГ-29УБ кој обезбедувал покривање. Не биле постигнати директни удари на наменетата цел, но мостот бил оштетен од експлозијата. Една од бомбите залутала и паднала врз цивилна резиденција, при што загинале голем број луѓе внатре. Извори од 14-та армија го објавиле вториот напад на МиГ-29 врз нафтена рафинерија во Тираспол следниот ден, во кој еден авион наводно бил соборен со ракета С-125 Нева/Печора, но овој напад бил демантиран од молдавските власти.
Прекин на огнот
На 21 јули бил потпишан договор за прекин на огнот. Овој официјален документ чии широки линии ги утврдила руската страна, го потпишале претседателите на Русија (Борис Елцин) и на Молдавија (Мирча Снегур). Договорот предвидувал мировни сили задолжени за обезбедување и почитување на примирјето, составени од пет руски баталјони, три молдавски баталјони и два баталјони на ПМР под наредба на заедничка воена командна структура.
Се проценува дека вкупно речиси илјада луѓе загинале во конфликтот, а бројот на ранети се приближува до 3.000. За разлика од многу други постсоветски конфликти, внатрешно раселените лица не достигнале голем број во војната во Приднестровие.
Неколку дена по договореното примирје, воен судир меѓу локалната единица за самоодбрана и молдавската војска се случил во Гиска, село со етничко руско население во близина на Бендер. Убиени биле најмалку тројца селани. За време на борбата, цивилните згради биле оштетени или уништени од артилериски оган. Подоцнежните извештаи за прекршување на примирјето биле ставени под контрола без познати човечки загуби.
Со огромната воена супериорност на ПМР, Молдавија имала мали шанси да постигне победа и борбите биле непопуларни кај скептичното молдавско население.
Прекршување на човековите права
Според извештајот на Центарот за човекови права „Меморијал“, жителите на Бендер на 19 јуни 1992 година пријавиле како молдавски војници во оклопни возила намерно пукале по куќи, дворови и автомобили со тешки митралези. Следниот ден, молдавските војници наводно пукале во цивили кои се криеле во куќите, се обидувале да избегаат од градот или им помагале на ранетите чувари на ПМР. Други жители сведочеле дека истиот ден, невооружени мажи кои се собрале на плоштадот Бендер на барање на Извршниот комитет на ПМР, биле нападнати од молдавската војска со митралези.
Од 21 до 22 јуни, двете страни се вклучиле во интензивни урбани улични борби, каде што користеле тенкови, артилерија и бомби. Офицери од двете страни признале дека овие акции довеле до зголемување на цивилните жртви. Во овој временски период, било пукано и по брзата помош, при што двете страни меѓусебно се обвинувале за нападите. Извори на ПМР изјавиле дека во Бендер загинал еден лекар, а неколкумина биле ранети, додека шест лица од брзата помош биле ранети во Каушани.
Во молдавскиот град Кишинев, набљудувачи на Меморијалот на ХРЦ интервјуирале 12 воени заробеници од Приднестровие. Затвореници изјавиле дека првично биле приведени и испрашувани во Каушани од страна на молдавската полиција, додека подоцна биле жестоко тепани со палки и пушки и дека им се заканувале со стрелачки одреди. Имало извештаи и за заробени молдавски полицајци, војници и доброволци кои биле тепани и мачени од силите на ПМР.