cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Озон
Влијанието на озонот врз човечкиот организам
При повисоки концнтрации, озонот е штетен по здравјето на човекот. Со осиромашување на озонската обвивка настануваат климатски промени како и зголемување на УВ зрачење. Со појава на климатски промени се јавуваат и киселите дождови при што се формира тропосферски озон кој има многу штетно влијание. Осиромашување на озонската обвивка предизвикува нарушување на биолошките врски во човечкиот синџир на исхрана односно намалување на рибите во океаните. Исто така осиромашувањето на озонската обвивка штетно влијае и врз растенијата т.е. го намалува нивниот раст. Синтетичките полимери, материјали боја пластика исто така се негативно погодени од сончевото УВ зрачење. Како што споменавме озонот штетно влијае и врз човекот. Тој ги надразнува сите патишта на органите за дишење (носот, грлото) и во споредба со ЅО2, многу подлабоко навлегува во белите дробови Особено ја надразнува слузницата на очите и солзните канали поради што предизвикува солзење. УВ зрачење предизвикува рак на кожата, перде како и заболувања поврзани со промени во имунолошкиот систем. Концетрацијата само од 0,04 mg/м3 може да биде отровна за човекот и животинските организми за неколку часовен престој во таков воздух. Концетрацијата од 0,53 mg/м3 за време од 1 час предизвикува смалување на респираторниот капацитет на белите дробови. Поголеми концентрации предизвикуваат пулмонален едем, хеморагии и смалување на размената на гасовите преку алвеоларните мембрани. Максимално дозволени концетрации за 8 – часовно делување изнесува 0,22 mg/м3.
Озонот како штетен еколошки фактор за растенијата
Озонот, хемиски е многу активен и станува во реакција со составните делови на воздухот формирајќи вторични соединенија. Во ноќните часови, во атмосферата на поголемите урбени средини, озонот е присутeн во незначајни количини. Започнува да се формира пред самата зора, се задржува во текот на денот, а во поголеми количини го има за време на мошне топлите сончеви денови, особено во попладневните часови. Овој факт укажува дека озонот се создава фотохемиски од нечистотиите на воздухот.
За човекот може да биде токсична концетрација само од 0,04 mg/м3 воздух, а максимални дозволени концентрации за осум часовното делување изнесува 0,22 mg/м3 воздухот. Токсичното влијание на озонот врз растителните организми било забележано во 40-тите години од овој век, а во денешно време на изучувањето на штетното влијание на озонот врз растителните организми се посоветува големо влијание. И покрај многубројните истражувања, станува збор за силен оксиданс, сè уште нема потполни податоци за механизмите на штетното делување на озонот врз растението.
Познато е дека со навлегување на озонот во внатрешноста на растителните организми низ стомниот апарат, се зголемува количината на феноли, шеќери особено растворливи форми и некои аминокиелини. Озонот стапува во реакција со липидните системи на клеточните мембрани, а на дејство на озонот особено се чувствителни незаситните масни киселини на мембраните, бидејќи незаситените јаглеводороди со двојни врски најактивно стапуват во реакција со атомскиот кислород и озонот при што се формираат алдехиди, кетони или алкохоли. На клеточно ниво озонот предизвикува плазмолиза и умртвување на клетките. Физиолошките аномалии предизвикани од озонот се изражуваат преку нарушување на процесиите на фотосинтезата и дишењето, изменување на функцијата на мембраните и стомите, како и ред други физиолошки нарушувања. Спорд Рожаја и Јаблановиќ (1980), при проценувањето и чувствителноста на одделни видови, за критериум се земаат максималните концентрации кои предизвикуваат видливи оштетувања за време на едночасова експозиција. Врз основа на такви критериуми се издвоени три групи на растенија и тоа:
Осиромашување на озонскиот слој
Во механизам на настанување на озонската дупка во поларните региони многу важна улога имаат хлор и бром кои го катализираат процесот на разложување на озонот. Најзначајни катализатори за разложувањето на озонот:
Значи, бромот е поефикасен агенс за разложување на озонот од хлорот (бидејќи речиси целото количество бром е во активна форма), но за среќа во атмосферата ги има помалку од хлорот. Од природни извори: CH3Cl и CH3Br, кои се разложуваат до Cl∙ и Br∙ радикали, кои се катализатори за разложување на озонот.
Озонска обвивка
Озонската обвивка претставува дел од атмосферата која според едни научници се наоѓа на височина од 19 до 48 km од Земјината површина, иако дебелината на слојот варира со годишните времиња и географски. Единица за мерење на атмосферскиот озон е Dobson. Една Dobson единица се однесува на еден слој на озонот кој ќе биде од 10 μm дебелина под стандардна температура и притисок. Просечната количина на озон во атмосферата изнесува 300 DU при што ќе се формира слој од само 3 mm дебелина со височина од 2 пени заедно. Научниците докажале дека концентрација на озонот во областа на озонската дупка над Антарктикот изнесува околу 100 DU, при што ќе се формира слој од само 1 mm дебелина во висина од 1 пара. Според тоа каде се наоѓа озонот, тој може да го заштити или да му наштети на живиот свет. Најголем дел од озонот (над 91%) се наоѓа во озонската обвивка во стратосферата, каде делува како штит кој ја заштитува Земјината површина од штетното ултравиолетово зрачење. Со слабеењето на оваа обвивка, луѓето и живиот свет би биле поизложени на УВ зрачења кои предизвикуваат рак на кожата, перде и заболувања поврзани со промени во имунолошкиот систем. Поблизу до Земјата, во тропосферата (обвивка на атмосферата од површината до 10 км височина), озонот е штетен загадувач што предизвикува оштетувања на белодробното ткиво и на растенијата.
Озонот во природата
Во стратосферата, озонот се создава главно од ултравиолетовото зрачење. Кога високо енергетските УВ зраци ги погодуваат обичните кислородни атоми (О2), тогаш тие ја делат молекулата во двоатомски кислород.
О2 + hv → 2О
Слободниот кислороден атом тогаш се соединува со друга кислородна молекула и со некоја трета молекула на пример молекуларен азот (условно М), или со друга молекула на кислород при што се формира молекула на озон О3
О + О2 + М → О3 + М
Озонот е мошне важен, бидејќи ги апсорбира штетните ултравиолетови зраци. Тој апсорбира ултравиолетово зрачење со бранова должина 290 nm, при што тој се разложува во обична молекула на кислород и слободен кислороден атом.
О3 + hv → O2 + O
Обично слободниот кислороден атом бргу пак се соединува со молекула на обичен кислород, формирајќи друга молекула на озон.
O + O3 → 2O2
Заради овој озонско - кислороден циклус, штетните ултравиолетови зраци постојано се претвораат во топлина.
Озонот во ниските слоеви на атмосферата
Бидејќи озонот и атомите на слободен кислород се многу реактивни, тие лесно реагираат со соединенија на азот, водород и хлор кои природно се наоѓаат во Земјината атмосфера (ослободени и од копнени и од океански извори). Еден извор на NO е реакција на N2O со ексцитиран кислороден атом
Во овој случај N2O има природни извори како што се извори на мочуришта и други слободно кислородни (аноксични) води и почви. На кислородниот атом во оваа реакција може да дојде од неколку тропосферски фотолитички реакции вклучувајќи OH или OOH.
OH + O3 → OOH + O2
OOH + O → OH + O2
O + O3 → 2O2
Друг извор на топлина на NO е реакција помеѓу N2 и O2
N2 + O2 → 2NO
Откако ќе се формира молекула од NO таа се разложува со реакции во кои стапува и озонот на следниот начин:
NO + O3 → NO2 + O2
NO2 + O → O2 + NO
Се забележува дека вистинскиот резултат е загуба на озонот. NO може да се оксидира и со О при што се добива азот диоксид NO2
NO + O → NO2
Доколу азот диоксидот дојде во контакт со влага од воздухот се создава азотна киселина која што е многу корозивна.
NO2 + OH∙ → HNO3
NO2 + O → NO3
NO2 + NO3 → N2O5
N2O5 + H2O → 2HNO3
OH радикалот се создава во тропосферата при реакција на гасните молекули на вода со возбудените атоми на кислород, добиени со фотохемиско разложување на озонот.
O3 + UV → O2 + O∙
O∙ + H2O → 2OH∙
Како што веќе споменавме доколку азот диоксид дојде во контакт со влага од воздухот се создава азотна киселина која паѓа со киселите дождови. Киселите дождови настануваат со оксидација на сулфур диоксид, азотни оксиди и производи на нивна оксидација, озон, водород преоксид ит.н. Загадување на воздухот може да настане и со реакции од сончева светлина и загадувачи при сто се формира фотохемиски смог, а производи се озон, формалдехид, кетони и пероксиацетил нитрати.
VOCs + NO∙ + сончево зрачење → O3 + HNO3 + смеса од органски соединенија
Значаен учесник во формирањето на фотохемискиот смог е сончевата енергија. Тој е карактеристичен за сончево и топло време и за градовите во кои има густ сообраќај. Во попладневните часови во фотохемискиот смог се присутни оксидациските агенси: O3, H2O2, HNO3 и PAN. Фотохемискиот смог се разликува од класичниот смог, а разликите се наоѓаат во составот. Фотохемискиот смог е составен од O3 и NO2 додека пак класичниот смог е составен од SO2 и CO.
Уништување на озонската обвивка
Научниците веруваат дека нивото на озон се менува периодично како последица на постојаните природни циклуси како што се годишните времиња, ветровите и разните долгорочни варијации на сончевото зрачење. Исто така, вулкански ерупции можат да исфрлат материјал во атмосферата кој може да води до уништување на озонот. Како што на почетокот беше кажано, почнувајќи од раните 1970-ти, научниците нашле докази дека човечките активности го нарушуваат озонскиот баланс или рамнотежа. Човечкото создавање на хемикалии кои содржат хлор, како што се хлорофлуројаглеводороди (CFC) претставуваат дополнителен фактор кој го уништува озонот. CFC се соединенија составени од хлор, флуор и јаглерод сврзани заедно. Бидејќи тие се многу стабилни молекули, не реагираат лесно со други хемикалии во долниот дел на атмосферата. Еден од неколкуте фактори кој може да ги разложи хлорофлуројаглеводородите CFC е УВ - зрачењето. Во долната атмосфера, CFC молекулите се заштитени од УВ - зрачење од самата озонска обвивка. Така CFC молекулите може да мигрираат недопрени нагоре кон стратосферата. Иако CFC молекулите се потешки од возухот, воздушните струења и процесите на мешање на атмосферата ги носат во стратосферата. Кога молекулите на CFC се во стратосферата, тие веќе не се заштитени од ултравиолетовите зраци. Бомбардирани од сончевото УВ - зрачење, CFC молекулите се распаѓаат, ослободувајќи атоми на хлор. Слободните атоми на хлор тогаш реагираат со молекулите на озонот, земајќи еден кислороден атом за да формираат хлор моноксид, оставајќи молекули на обичен кислород.
Cl + O3 → ClO + O2
Ако секој атом на хлор ослободен од молекула на CFC уништува само една молекула на озон, тогаш CFC молекулите не би биле сериозна закана за озонската обвивка. Но, кога молекулата на хлор моноксид ќе најде слободен атом на кислород, тогаш кислородниот атом ја расцепува молекулата на хлор моноксид и го одзема кислородниот атом, а со тоа го ослободува атомот на хлор во атмосферата.
Оваа реакција се случува повеќепати, овозможувајќи еден единствен атом на хлор да делува како катализатор, уништувајќи многу молекули на озон.
O + O3 → 2O2
За среќа, атомите на хлор не остануваат во стратосферата засекогаш. Кога слободниот атом на хлор ќе реагира со гасови како што е метанот (СН4), се сврзува во молекула на хлороводород (HCl), кој може да биде носен надолу кон тропосферата, каде тој исчезнува заедно со дождовите.
Cl∙ + CH4 → CH3∙ + HCl
Затоа, доколку луѓето престанат да употребуваат хемикалии како CFC и други кои се штетни по озонот, а одат во стратосферата, можеби озонската обвивка евентуално самата ќе се поправи.
Озонската дупка над Антарктикот
Секоја пролет, озонската обвивка над Антарктикот скоро исчезнува, формирајќи озонска дупка над целиот континент. Дупката е создадена како резултат на интеракцијата на некои хемикалии (хлорофлуројаглеводородите) создадени од човекот, на уникатната клима на Антарктикот. Озонот во стратосферата го апсорбира ултравиолетовото зрачење од Сонцето, а со тоа го заштитува живиот свет. По откривањето на озонската дупка, многу од хемикалиите кои го уништуваат озонот се забранети, но тие ќе останат во атмосферата уште десетици години. Во 2000 година, озонската дупка пораснала побргу од вообичаено и исклучително се проширила. Секоја година се зголемувала површината на озонската дупка при што најголема плоштината на нејзината површина изнесувала околу 11,4 милиони квадратни милји. Дебелината на озонската обвивка се мери во единици Dobson DU (Допсони). Кога вкупниот озон од стратосферата би се спуштил долу на Земјата и притоа да доведе до услови од t=0 °C и p = 105 Pa, дебелината би била во просек околу 3 mm. Просечното количество на зон на умерени географски ширини изнесува околу 300DU.
Во апсолутни единици: 1 DU = 2,69 * 1016 озонски молекули во cm2. Инструмент со кој се мери вкупниот атмосферски озон од површината на Земјата, преку мерење на интензитетот на сончевото UV зрачење се нарекува Добсонов спектрафотометар. Тој работи со мерење на интензитетот на сончевата светлина на две бранови должини кои се апсорбираат од страна на озонот и две бранови должини кои не се апорбираат од страна на озонот.
Нивоа под 200 добсонови единици се сметаат за значително уништување на озонот. Рекордно ниското ниво на озон се мисли дека е резултат на ниските температури на Антарктикот во есента и зимата. Според група британски истражувачи вкупното количество на озон опаѓало секој октомври. Така да во октомври, дупката се намалила драматично, многу побргу од вообичаено. До крајот на октомври, дупката била само една третина од претходната големина. Во типична година, озонската дупка не исчезнува до крајот на ноември. Во почетокот на октомври 1993 година измерено е рекордно ниво количество на озон од само 90DU. Научниците на НАСА биле изненадени со ова рано намалување на озонската дупка и шпекулираат дека е поврзано со климата во регионот.
Глобални напори за заштита на озонската обвивка
Процесот на уништување на озонската обвивка претставува сериозна закана за биосферата на нашата планета, вклучувајќи го и здравјето на човекот. Штетните ултравиолетови зрачења предизвикуваат повеќе сериозни заболувања како рак на кожата и перде. Поради овие причини, зачувувањето на ознонската обвивка е витално за нашиот живот. Од откривањето на проблемот до денес, човештвото преземало повеќе мерки за заштита на озонската обвивка од нејзино понатамошно уништување, како и мерки со кои ќе се поправи веќе направената штета: Во 1988 САД ја забрани употребата на CFC во лакови за коса и други аеросоли. Меѓународна конференција е создадена во САД за контролирање на овие хемикалии, потпишана од 22 земји. Создавањето и употребата на CFC од овој момент понатаму се ограничени.
Во 1987, е донесен меѓународен договор наречен Монтреалски протокол. Тој е потпишан од повеќето индустријализирани земји; во кој се целта е да се целосно исклучат средствата за индустријата која произведува CFC хемикалии, а со тоа и нивна целосна елиминација до годината 2000. Со овој договор е направен ефект, меѓутоа било тешко некои посиромашни нации како Кина и Индија строго да се придржуваат до договорот, поради големата важност на производството на CFC за нивната економија.
1990 во САД е изгласан „Амандманот за Чист Воздух“.
На 15 мај 1993 се издадени етикети за предупредување кои се испечатени на сите производи кои содржат супстанции кои се штетни за озонот.
CFC хемикалиите се потполно се исфрлени од употреба започнувајќи до 1 јануари 1996.
50% намалување на продукцијата на CFC на глобално ниво до 2000 година. 90 земји станале потписнички на конференцијата.
Направени се обиди да се создадат супстанции кои не се штетни за озонската обвивка. Така на пример, испитуван е HCFCs – 123 (1 – трифлуоро – 2 – дихлоретан, CF3CHCl2). Присуството на водороден атом во молекулата на CF3CHCl2 го прави соединението поосетлив на оксидација. Испуштен во атмосферата би се распаднал уште во тропосферата и никогаш нема да стигне до стратосферата. Меѓутоа, водородот го прави соединението повеќе биолошки реактивно од CFC. Испитувањата покажале дека HCFCs – 123 предизвикува тумор кај глувци, додека неговиот токсичен ефект е непознат.
Со намалувањето на хлорните атоми, научниците предложиле испраќање на флота на авиони кои ќе испрскаат 50000 тони етан (C2H6) или пропан (C3H8) над Антарктикот. Бидејќи хлорниот атом е реактивен, тој би реагирал со испрсканите органски супстанции. Производите на овие реакции нема да влијаат врз концентрација на озонот во стратосферата.
Cl∙ + C2H6 → HCl + C2H5∙ Cl∙ + C3H8 → HCl + C3H7∙
Помалку реактивен план со кој ќе се обнови озонската обвивка е да се создадат големи количини на озон, а потоа истите да се исфрлат во стратосферата преку авиони. Технички ова решение е изводливо, но самата постапка би била скапа и за нејзино извршување би била потребна соработката на повеќе држави.
Во производството на фрижидери се пронајдени неколку алтернативи како на пример, greenfreeze, мешавина од пропан и изобутан. Со тоа се трајно заменети CFC хемикалиите во овие уреди.
Ул. „Штипска“ (археолошко наоѓалиште)
'''Ул. „Штипска“''' — археолошко наоѓалиште во Тетово. Претставува гробница од раноантичкото време. Уште за време на турскио период случајно била откриена гробница од која, според кажувањата на тетовчани, гробните прилози биле однесени во Цариград. Во 1933 година гробницата е одново отворена и истражена од видниот белградско археолог Светозар Радојчиќ кој првпат и ја презентирал. Гробницата имала четвртеста основа со димензии од 5,31 × 3,51 м и висина од 1,85 м. Била градена многу квалитетно од делкани камени блокови, а одозгора затворена со засводен покрив кој бил урнат. Од гробни прилози се најдени бронзени парчиња од шлем, оклоп или штит, железни опкови и бронзена статуетка на танчарка - менада, украсен елемент на некаков сад од бронза, можеби кратер. Како придружничка на богот Дионис, претставена е со поткренати раце, како да игра, облечена во хитон и преку него наметната со небрис. Според изработката и стилот се датира во доцноархајскиот период, помеѓу 530 и 500 година пред н.е., и потекнува од ателјеата во Коринт или во јужна Италија. Присуството на менадата, монументалноста на гробницата и начинот на нејзиното градење упатуваат на тоа дека најверојатно во неа бил погребан еден од кнезовите на Полозите.
Сунѓери
Сунѓерите (лат. Porifera) се наједноставно градените многуклеточни животни (Metazoa). Тоа се бесткивни метазои коишто живеат во водена средина. Нивното тело е составено од голем број на клетки кои вршат одредена функција. Тие се расфрлани низ целото тело на сунѓерот, и не се групирани како кај ткивните животни, при што секоја клетка одделно си врши своја функција.
Сунѓерите на целата своја телесна површина имаат отвори, а во внатрешноста е развиен систем од канали и празнини. Во зависност на сложеноста на организацијата на телото, се разликуваат неколку типови на сунѓери:
Особини на сунѓерите
Сунѓерите, со мал исклучок, се морски животни кои водат седентарен начин на живот. Големината на телото варира од сантиметар до над метар, а формата на телото е гранеста, пехареста или топчеста. Живеат поединечно или колонијално, но ваквата поделба е условна.
Познати се околу 5.000 видови сунѓери. Меѓу најпросто градените е морскиот варовников сунѓер од Sycon тип, долг 1–3 cm, висок, со радијална симетрија и оскулум, опкружен со сноп од варовнички игли. Меѓу стаклестите сунѓери (од кои се добива стаклена волна), најпознати се видовите од еуплектела (Euplectella), распространети во океаните. Во копнените води на Македонија се среќаваат Spongilla lacustris со космополитско распространување, а охридскиот сунѓер (Ochridospongia rotunda) е реликт и ендемик за Охридското Езеро.
За сунѓерите се смета дека станале од праживотните, и тоа од колонијата на некои камшикари со огрличка, кои еволуирале во посебен правец, така што во натамошната еволуција од нив не се развила друга животинска група.
Црква „Св. Петка“ - Селце
'''Црква „Св. Петка“ - Селце''' може да се однесува на следниве две цркви:
Џо Арибо
Џозеф Олувасеји Темитопе Ајоделе-Арибо (роден на во ), на скратено познат како Џо Арибо — нигериски фудбалер, играч од средниот ред на Саутхемптон и на нигеријската репрезентација. Иако е роден и израснал во околината на Лондон, Англија, поради нигериското потекло се одлучил репрезентативно да ја претставува оваа африканска земја.
Својата клупска кариера ја започнал во полупрофесионалниот клуб Стејнс Таун за потоа да помине четири години со Чарлтон Атлетик во фудбалската лига. Во 2019 година потпишал за шкотскиот гигант Ренџерс, каде што го освои шкотското првенство во 2021 година и Купот на Шкотска една година подоцна. Во летото 2022 година, потпишал за.
Својот дебитантски настап за Нигерија го направил во 2019 година. Бил во составот на репрезентација на Африканскиот куп на нации 2021.
Технички карактеристики
Арибо е разноврсен играч кој може да игра централно или странично во средниот ред. Технички умешен, тој може да ги користи своите долги нозе за делотворно да ја заштити топката од противниците. Меѓу неговите силни страни се брзината со топката во нозете и способноста да се прилагоди на повеќе позиции на теренот.
NGC 7686
NGC 7686 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Андромеда, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7686 се споменува и како OCL 251.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7686 е од видот IV1p. Видливиот сјај со голо око изнесува 5,6 m. NGC 7686 има само една позната привидна димензија, која изнесува 15'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 30 м 7,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +49° 8' 3"".
Други поделби
Проучување на NGC 7686 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 88; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3645. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 368.
NGC 5256
NGC 5256 — спирална галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5256 се споменува и како UGC 8632, MCG 8-25-31, MK 266, IRAS 13362+4831, CGCG 246-21, 1ZW 67, KCPG 388A.
Откривање
Објектот е откриен на 12 мај 1787 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5256 е од видот Sab/P. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 5256 има привидни димензии од 1,2' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 38 м 17,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +48° 16' 39"". Положбениот агол на објектот е во износ од 30°.
Други поделби
Проучување на NGC 5256 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 48192. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 76; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3466. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1593.
Лепенце
Лепенце (словенечки: Lepence) — населба во Општина Бохињ во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Горењска. Населбата сега е вклучена во Горењскиот статистички регион.
Cladonia
Cladonia е род на лишаи слични на мов од фамилијата Чашкести лишаи. Тие се примарен извор на храна за ирвасите / карибу. Видовите Чашкести лишаи се од економска важност за сточарите на ирваси, како што се Лапонците во Скандинавија или Ненец во Русија. Антибиотските соединенија се екстрахираат од некои видови за да се создаде антибиотска крема. Светло зелениот вид Cladonia stellaris се користи за украсување на цвеќиња.
Иако филогенијата на родот Чашкести лишаи сè уште е под истрага, две главни морфолошки групи најчесто се разликуваат од таксономистите: морфо-типот Cladonia и морфо-типот Cladina. Морфо-типот Cladonia има многу повеќе видови, и генерално се опишува како група на сквамулозни (растат од сквамули), лишаи кои носат чашки. Морфо-типовите Cladina често се нарекуваат фуражни лишаи, лишаи што формираат душеци или лишаи од ирваси (поради нивната важност како зимска сточна храна).
Cladonia perforata („перфорирана кладонија“) е една од двете на списокот на загрозени видови во САД и никогаш не треба да се собира. Постои само во неколку мали популации во Флорида.
Неколку видови Cladonia растат на песочни дини. Присуството и бујниот раст сличен на тепих на видовите Cladonia е еден од дефинирачките знаци на сивата дина, приоритетно живеалиште за зачувување според Директивата на ЕУ за живеалишта.
Видовите Cladonia се користат како прехранбени растенија од ларвите на некои видови Пеперуги вклучувајќи го Chionodes continuella.
Избрани видови
Избраните видови на Cladonia вклучуваат:
Патриша Голдман-Ракиш
Патриша Голдман-Ракиш (моминско Шоер,Patricia Goldman-Rakic; ― ) ― американски професор по невронаука, неврологија, психијатрија и психологија на Факултетот за медицина при Универзитетот Јејл. Таа била пионер во мултидисциплинарно истражување на префронталниот кортекс и работната меморија.
Истражување
Таа употребувала снимање со микроелектрода во своето истражување и го оспорила традиционалниот поим дека меморијата не е контролирана во фронталниот лобус; таа покажала дека работната меморија е одвоена од долгорочната меморија.
Тетовска менада
Тетовска менада — бронзена статуетка најдена во Тетово. Датира од VI век п.н.е. Менадите биле придружнички на богот на виното Дионис и за време на прославите во негова чест ги прелагале своите услуги на присутните. Менадата е пронајдена во гробница во месноста Ул. „Штипска“. Статуата е со димензии 9 см, долга и 4 см широка, и се наоѓа во Музејот на Град Скопје.
Фудбалски куп на Македонија 2003-2004
Македонскиот куп во фудбал 2003-04 било 12. издание на Купот на Македонија. Во оваа сезона шампион била Слога Југомагнат и си обезбедила место во првата квалификациска рунда во УЕФА Купот 2004-05.
Зеленонога тринга
Зеленоногата тринга е крајбрежна птица од семејството на мочварките, родот на трингите , која заедно со жолтоногата и дамчестата тринга сочинуваат поблиска група, покажувајќи ја различноста во бојата на нозете. Оваа птица е субарктичка, распространета од северна Шкотска на исток, преку северна Европа и Азија. Ја има и во Македонија. таа е типична птица преселница која зимува во Африка, Индија и Австралија.
Опис
Зеленоногата тринга е долга до 35 см со распон на крилјата од 70 см и тежина од 280 г. Тој има долги сивозелени нозе и долг, силен и малку искривен надолу клун. Горните делови му се кафеавосива боја, а стомакот е бел. Немаат полов диморфизам. Природни непријатели им се грабливите птици. Во принцип, тие е кротки и внимателни птици кои знаат да пливаат и нуркаат. Неговото пеење звучи како тиу-тиу-тиу.
Холеништа
Холеништа — село во Егејска Македонија, Република Грција.
Зеленонога тринга
Размножување
Овие птици гнездат на сува земја близу до мочурливи предели. Сезоната за парење трае од мај до јули. Гнездото е шуплина во земјата послана со трева. Женките несат 4-5 големи јајца кои се инкубираат од двата родитела во период од 25 дена. Пилињата уште од првиот ден на животот се многу активни.
Исхрана
Како повеќето крајбрежни птици се хранат со разни безрбетници, инсекти, мекотели, црви, како и со мали риби.
Статус
За овие птици важи Договорот за заштита на африканско-евроазиските миграторни водни птици.
Јосефин Сундстрем
Карола Јозефин Сундстром Линдберг, (родена на 6 септември 1976 година) во Упландс Везби е шведска телевизиска водителка, авторка и пејачка. Сундстром учествувала на Melodifestivalen 1999 година со девојката Аи со песната „Bilder av dej“. Истата година почнала да работи за СВТ и неколку години била водителка на музичко-видео шоуто „Вокспоп“, а воедно и Мелодифестивален 2001 година. Таа исто така била домаќин на Lilla Melodifestivalen 2002 на SVT.
Сундстром била шведски коментатор за време на Изборот за песна на Евровизија 2013 година што се емитувала на СВТ. Жозефин Сундстром била шведски портпарол на Евровизија 2001 година и ги објави резултатите од гласањето во земјите. Сундстром е исто така автор кој има издадено две книги Vinteräplen во 2010 година и Boel och Oscar во 2012 година.
Масимо Демарин
Масимо Демарин (Massimo Demarin; р. во ) — поранешен хрватски професионален друмски велосипедист.
Папа Бенедикт II
Бенедикт II (лат. Benedictus PP. II; ? - 8 мај 685) — римски папа од 26 јуни 684 до 8 мај 685. Неговото папство, долго време не било признаено од византискиот цар, меѓутоа тој успеал да воспостави дружељубиви односи со правните семејства. Го регулирал прашањето за потчинетоста на равенската епархија. Се борел против монотелитизмот.
Маргарет Каро
Маргарет Каро (родена во Ричмонд, Нелсон, 17 декември 1848 година; починала на 19 мај 1938 година) била стоматолог од Нов Зеланд, социјален реформатор, предавач и писател. Во 1881 година таа била првата жена што била запишана во Регистарот на стоматолози на Нов Зеланд.
Таа се придружила на Адвентистичката црква на Седмиот ден во 1888 година откако одела на евангелистички состаноци одржани од Артур Даниелс.
ОУ „Дервиш Цара“ - Долно Палчиште
Дервиш Цара — основно училиште во Долно Палчиште, Општина Боговиње. .
Царински сојуз
Царински сојуз — вид трговски блок составен од зоната за слободна трговија со заедничка надворешна тарифа.
Земјите-учеснички воспоставиле заедничка политика за надворешна трговија, но во некои случаи користат различни квоти за увоз. Заедничката политика за конкуренција исто така е корисна за да се избегне дефицит на конкуренцијата.
Целите за воспоставување на царинска сојуз обично вклучуваат зголемување на економската ефикасност и воспоставување поблиски политички и културни врски меѓу земјите-членки.
Тоа е третата фаза од економската интеграција.
Царинските унии се основаат преку трговски пакт
Список на тековни царински унии (индикативни)
Забелешка: Секој економски, царинска и монетарен сојуз и економски и монетарен сојуз опфаќаат царински сојуз.
NGC 674
Откривање
Телото е откриено на 2 декември 1861 година од страна на Хајнрих Даре, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 11 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 674 е од видот SBbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,9 m/лм2. NGC 674 има привидни димензии од 4' х 1,3'.
Други поделби
Проучување на NGC 674 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 6848. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 128; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1212. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 896.
Космос-1378
Космос-1378 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 10 јуни 1982 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 2200 килограми. Космос-1378 бил сателит наменет за електронско извидување, јавување и наведување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 97,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,5°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 663 км, а најмалото на 633.
Лашки Ровт
Лашки Ровт (словенечки: Laški Rovt) — населба во Општина Бохињ во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Горењска. Населбата сега е вклучена во Горењскиот статистички регион.
Розовидни
Розовидните (науч. Rosales) се ред на цветни растенија. Како клад е најсроден на кладот што се состои од Буковидните и Тиквите. Содржи околу 7.700 видови, распределени во околу 260 родови. Редот го сочинуваат девет фамилии, од кои типска е фамилијата Рози (Rosaceae). Покрај ова, Розовидните се делат и на три клада кои немаат назначено таксономски ранг. Базалниот клад се состои од фамилијата Рози; друг клад се состои од четири фамилии (вкл. Крушините); додека пак третиот е составен од четири копривни фамилии.
Редот има силна потпора во монофилетските и полифилетските анализи на ДНК-низи, како оние извршени од членовите на Групата за истражување на филогенијата на скриеносемените растенија (APG). Во нивниот систем за класификација на растенијата APG III се определени деветте фамилии, наведени во таксономската кутија десно. Во 2011 е утврдено сродството на овие фамилии молекуларно филогенетско испитување засновано на два јадрени и десет хлоропластни гени.
Најпознати членови на редот Розовидни се: розата, јагодата, капината и малината, јаболкото и крушата, сливата, праската и кајсијата, бадемот, оскорушата и глогот, хинапот, брестот, банјанот, смоквата, дудинката, лебното дрво, копривата, хмељот и конопот.
Филогенија
Следново филогенетско дрво е добиено со кладистичка анализа на ДНК. објавена во 2011 г.
Солвеиј Рен-Кристијансон
Солвеиг Адина Олена Рон-Кристијансон (11 ноември 1902 – 8 јуни 1982 година) била шведски политичар (комунист). Била член на шведскиот парламент како претставник на комунистите од Гетеборг во два мандата: 1937-40 и 1945-58. Работела како чистачка, а подоцна и како судија-поротник.
Солвеиг Рон-Кристијансон се фокусирала на социјалната политика, како што е законодавството за правото на седација за време на породувањето и еднаква плата за еднаква работа меѓу мажите и жените. Таа, исто така, предложила забрана за тепање во образовниот систем, што го осудила и поради педагошки контрапродуктивно и социјално дискриминаторски, бидејќи тврдела дека тепањето главно се користело кон студентите од работничката класа.
Интел
Корпорацијата Интел  е најголемата светска компанија за производство на полупроводници која е еден од најстарите пронаоѓачи и производители на микрообработувачи, кои во минатите децении па и денес се најпродавани на светскиот пазар за микрообработувачи. Интел е основана на 18 јули 1968 година во Санта Клара, Калифорнија и регистрирана под името "Integrated Electronics Corporation" (Корпорација за интегрирани електроники). Покрај микрообработувачи Интел исто така произведува и матични плочи, мрежни картички, интегрирани кола, флеш мемории, графички картички како и други производи поврзани со комуникации и компјутери. Основана од страна на Роберт Нојс и Гордон Мур, а под водство на брилијантниот извршен директор Андру Грув, Интел постана водечка компанија за производство на најнови технолошки достигнувања. Познатиот бренд на микрообработувачи на Интел "Пентиум" стана препознатлив насекаде во светот и го има во скоро секој дом.
Првенствено главна цел на производство и пордажба на Интел претставуваа СРАМ и ДРАМ мемориските чипови сè до раните 80-ти кога личните сметачи достигнаа огромен успех и производството на микрообработувачи стана нивна главна цел на производство и развивање. Во почетокот на 90-тите Интел инвестираше огромни средства за развивање на микрообработувачите што го направи Интел доминантен снабдувач на пазарот со микрообработувачи.
За да ја одбрани оваа своја позиција на пазарот Интел водел многу битки и користел доста контроверзни тактики. Во мај 2009, Европскиот комесар за заштита на конкуренцијата го казни Интел со дотогаш рекордни 1,06 милијарди евра казна бидејќи на производителите на компјутерска опрема им давал значајни бенефиции доколку не ги користат конкурентските компоненти во своите производи. Жалбата на оваа пракса на Интел била изнесена пред Европската комисија за конкуренцијата од конкурентот на Интел, АМД.
Денес Интел спаѓа во групата на најмоќните и најбогатите светски компании.
IC 1834
IC 1834 — галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1834 се споменува и како NPM1G +27.0373, IRAS 12370+2746.
Откривање
Објектот е откриен на 23 март 1903 година од страна на Макс Волф.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1834 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 16 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,8 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. IC 1834 има привидни димензии од 0,4' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 39 м 31,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +27° 29' 52". Положбениот агол на објектот е во износ од 80°.
Други поделби
Проучување на IC 1834 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 139990.
ОУ „Димитар Беровски“ - Ѓорче Петров
Димитар Беровски — основно училиште во општина Ѓорче Петров. .
Учество на натпревари
Давор Тодоровски 6а (06/07) 1-во место на градско,5-то на републичко натпреварување по Астрономија
Александар Јовановски 8б (09/10) 3 место на градско,квалификуван за републичко натпреварување по историја.
Светско клупско првенство во фудбал
Светско клупско првенство е меѓународно фудбалско натпреварување организирано до ФИФА. Првенството започна во 2000 год Тоа не се одржуваше во периодот помеѓу 2001 и 2004.
Планина Богд Кан
Планината Богд Кан (монголски: Богд хан уул, осветлена. „Планина Свети Кан“) е планина во Монголија, која се гледа од главниот град на нацијата, Улан Батор, од висина од 2.261 метри јужно од градот.
Статус на светско наследство
Планината Богд Хан, заедно со други Монголија свети планини Буркхан Калдун и Отгонтенгер, била додадена на УНЕСКО за светско наследство нацрт Листа на 6 август 1996 година, во Домот на културата категорија. Местата на светското наследство се оние што покажуваат универзално природно или културно значење, или обете. Во 1783 година, локалната монголска влада од династијата Кинг го прогласил Богд Кан за заштитено место, заради нејзината убавина. Ова го прави првото најстаро законски заштитено природно подрачје во светот.
Заштита во 1681 година и двата павилјона на Занабазар
Планината Богд Кан Ул веќе била заштитена за време на Занабазар. За Занабазар се зборувало дека медитирал под дрвото наречено Јанчивсембе во долината Нухт на планината Богд Кан Уул. Рускиот пратеник В.С. Турски, син на земјопоседник во Тоболск, бил испратен во 1. Јебцундамба Кутугту Занабазар (1635–1723) и со неговиот брат Тушет Кан Чахондорј во 1681 година. Во неговиот извештај тој ги прави следниве белешки кога го покрива периодот од 2 јуни 1681 година до 16 јуни 1681 година (тој опишува два павилјона што биле изградени некаде помеѓу сегашното Скај одморалиште и фабриката МЦС Кока-Кола во источниот дел на Улан Батор): Во близина на реката Селбе Дархан Табунанг, "Ќзаисан" зет на Тушет Кан се движел со околу 60 свои семејства. Тие дојдоа до реката Улиастаи, која се влева во реката Тул. Сега бевме во долината на реката Улијастаи близу до реката Тул. На бреговите на реката Тул, „Кутугту“ (Занабазар) има два павилјона. Подовите на тие павилјони се дрвени, theидовите се тули од едната страна, прозорците се дрвени решетки, а покривите се направени од камени плочки. Од другата страна на тие павилјони имаше висока планина што ја викаа планина Кан Уул. Излегува дека планината е строго заштитена. Во нејзините шуми има секакви животни, но ловството е забрането.
Царско признание во 1778 година
Во 1778 година, монголскиот гувернер (министер) на Куре (Урга, денешен Улан-Батор) Санзаидор испратил писмо до Цајанлонг императорот во кое барал одобрување на годишните церемонии посветени на планината Богд Кан Уул. Монголското писмо и одговорот од Пекинг на монголски јазик се чуваат во Централниот државен архив на Монголија.
Текстот на преведеното писмо на гувернерот Санзаидор гласи:
Вашиот слуга Сан и ние со ова сериозно го подигнуваме и изговараме. Причина за молење на Кралскиот декрет: По инспекцијата, на југот на Кури има одреден Кан Уул. Оваа планина е многу голема. Секогаш кога четирите Ханати (Аимаг) од Калха ќе се соберат во Собранието, оваа планина е местото што тие го посочуваат за собирање. И мноштвото лами и ученици на Јебцундамба Кутугту сите живеат тука. Зборот предаден меѓу мештаните тука вели: Оваа планина се вика Кан Ул затоа што becauseингис Кан првично живеел тука. Навистина, многу принцови, војводи, гувернери на знамиња, светци и ученици на Калха, сите ја сметаат оваа планина за чудесна и поранешниот стар Кутугту (Занабазар) самиот се поклонуваше на неа. Досега многу локални жители никогаш не ловат на животните на планината како да имаат право да ги ловат, ниту пак ги мрдаат дрвјата како да имаат право на тоа. Вашиот слуга Санзаидор и ламите секоја година се поклонуваа на планината, како и секој од кнезовите, војводите и гувернерите на знамињата кои доаѓаа да учествуваат на собранијата. Како што гледаат вашите слуги, ако Господ испрати темјан и сите потребни свила од релевантното предметно министерство и обезбеди годишно официјално финансирани церемонии за богослужба, се чини дека од голема корист ќе има многу луѓе овде. Покрај тоа, многу принцови, војводи, гувернери на банери и лами разговараа за ова и се согласуваат во целост. Затоа, ние, вашите слуги, радосно си кажуваме едни на други сега дека е соодветно да ги чекаме непрекината милосрдие и благослов на вашето Божествено господарство. По прегледот, Мосур Пас, планината Геден и планината Алтај, во моментов се обожаваат од официјални средства. Бидејќи сите светци и ученици на четирите Ханати на Калха се сериозно велејќи дека овој Кан Уул е многу чудесен, ве молиме да се огласите да дозволите годишно официјално финансирани церемонии за богослужба на ист начин како што се прави за преминот Мосур. Ако испратите испраќања како што е побарано во ова барање за Кралскиот декрет, секоја година во текот на двете сезони на пролет и есен темјан и сите потребни свила може да им се испраќаат на вашите слуги од предметното министерство, додека тука кравите, овците и слично можат да бидат обезбедени. Тогаш твоите слуги ќе ги примат и ќе одржуваат церемонии двапати годишно. Изречена сериозно поради оваа причина, го молиме Кралскиот декрет.
На ова Одборот за администрација на оддалечените региони во Пекинг одговори на монголски јазик:
29-ти ден на 9-ти месец од 43-та година (1778)
Церемонија на врвот Цеци Пиштол
Церемонијата на славење на планината Богд Кан Уул се одржувал во текот на два дена. Првиот ден се одржувале верски церемонии, а вториот ден следел празничен надам. Постојат два овуа (свето купче од камења или корпи) на врвот Цети Пис (војводата Цети). Источната јајница била наречена Религија Ову, западната била наречена Државна ова. Секоја Ову добивала придонеси за храна, полн придонес за крави и голем број придонеси за овци. За овие придонеси се вели дека биле распоредени високи колку таванот на 10-идниот гер. Различните млечни производи, аираг и јогурт испратени од околните провинции беа собрани еден месец однапред во клисурата Чулут. На денот на церемонијата, овие придонеси биле натоварени во камили и однесени на врвот Цети Гун. Кансите и благородниците (нојаните) би се искачиле на коњи нагоре до Државниот собир на Клисурата рано пред изгрејсонцето. Во исто време, околу 50 лами, вклучувајќи високо рангирани цоќин унзад и гесгуи, би тргнале од Их Хуре (урга), додека околу 40 лами би тргнале од манастирот Манџусри (изграден во 1733 година) на јужната страна од планината и придружете им се на Ову. Прво бил прочитан декретот на Кан. Акредитивите напишани на жолта свила и друга церемонијална свила биле изгорени во кадилница. Тогаш, обожавателите ги заокружувале Овос во насока на стрелките на часовникот, во согласност со нивниот ранг, држејќи свилени шалови и нудејќи избрани прилози за храна. На двата врва на планината Богд Кан Уул им била дадена титулата војвода (г.н.в.) и биле наградени со плата од 50 ланг. Оваа плата им била понудена завиткана во свила на врвот на планината. После церемонијата храната беше дистрибуирана до 30-те манастирски училишта и 10 манастири. Духовите на планината биле визуелизирани како силна птица Кангарид и белобрад старец што возел елен (Цагаан Өвгөн). Овие свети ликови можеле да се видат како учествуваат во танците на Цам. На крајот, за церемонијата бил изграден осумстран храм со златен покрив. Трајно го екипирале двајца монаси кои планинската полиција ги дочекувале неделно за да ги надополнат резервите со масло од свеќи и храна.