cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жозефин Лојхтенбершка
Кралицата на Шведска и Норвешка
Надворешната политика може да се види дека била погодена од нејзините симпатии и ставови. Во нејзината преписка со нејзината тетка, пруската кралица Елизабета Лудовика од Баварија, очигледно е дека таа активно преговарала за мир во Првата Шлезвишка војна од 1848 година. За време на војната, таа ја известила својата тетка дека Шведска одлучила да и помогне на Данска против Прусија за да ја одбрани нејзината независност и дека се надева дека Прусија ќе биде подготвена да се вклучи во мировните преговори. Резултатот бил дека Прусија го испратила баронот Алберт фон Пурталес во Шведска за лично да влезе во мировни преговори со Жозефина. Паралелно, таа ги уверила кралицата и кралот на Прусија за нејзиниот личен однос и им понудила безбедно засолниште доколку некогаш биле принудени да ја напуштат Прусија. Потврдено е дека имала важна улога во тајната дипломатија на Оскар I, каде што го промовирала и нејзиниот помлад син Оскар пред нејзиниот постар син Чарлс. Нејзините контакти со императорот Наполеон III од Франција и царицата Евгенија се смета дека биле од одредена важност за време на европската криза во 1850-тите. Жозефин била наречена профранцуска и антируска. Таа, меѓу другите, од нејзиниот син, Чарлс, била одговорна за ноемврискиот договор меѓу Шведска-Норвешка, Франција и Велика Британија против рускиот експанзионизам во 1855 година. Се смета дека Џозефина била поттикнувач на законите кои обезбедуваат еднакво наследство за мажите и жените во 1845 година, реформите во затворите и социјалната грижа и укинувањето на еснафите во 1846 година. За време на европските револуции од 1848 година, избувнале немири во Стокхолм на 19 март 1848 година, наречени Марсоролигетерна, и продолжиле четири дена. Бунтовниците на улиците барале Република и се обиделе да предизвикаат вооружен бунт. Кралското семејство, според грофот Ловенхилм, било бледо и сериозно загрижено кога тој ги посетил во тоа време. Џозефин наводно го замолила Оскар да не пука во толпата за време на немирите. На крајот, сепак, немирите биле совладани со оган од војската. Меѓутоа, со исклучок на сомнежот во религиозното прашање, се чини дека вмешаноста на Џозефина во политиката не била лошо ценета, туку таа се сметала за добро влијание.
Нејзиниот католицизам бил единственото нешто што донекаде влијаело на нејзината популарност во некои кругови на општеството. Нејзината религија во комбинација со нејзината позната политичка активност предизвикала гласини дека таа извршила несоодветно влијание во однос на религиозните прашања. Во 1844 година, еден Швеѓанец се оженил за католичка жена и се преобратил, а нејзиниот исповедник Студах бил обвинет дека преобратил Швеѓанец во католицизам. Ова било кривично дело според Конвентикелплакатетот и станало скандал. До 1840-тите, имало интензивна политичка дебата за слободата на религијата, која паралелно предизвикала повеќе антикатолицизам во земја каде ставот претходно бил рамнодушен, а тоа ја разоткрила Џозефина повеќе или помалку директни напади во печатот. Таа всушност го искористила своето влијание во корист на католиците и соработувала со папата во ова прашање. Се верува дека Џозефина стои зад неколку закони во врска со религиозната политика. Од 1851 година, таа го поддржала првиот женски католички ред кој бил активен во Шведска од реформацијата, кога калуѓерките на Filles du Coer de Marie се основале во Стокхолм за да се грижат за школувањето на католичките деца. Во 1853–1854 година, шведските лутерани добиле дозвола да присуствуваат на католичките проповеди.
Во 1853 година, имало случај кога шест Швеѓанки биле пријавени дека се преобратиле во католичката вера. Џозефин, која во тоа време работела на воведување слобода на вероисповед, побарала од Оскар да го убеди министерот за вероисповед да ја одложи истрагата против жените. И ова било направено. Во 1856 година, Оскар се изразил во корист на слободата на религијата. Меѓутоа, во 1857 година, Оскар се разболел и онеспособил, а престолонаследникот Чарлс станал регент. Чарлс, кој бил антикатолик, работел против плановите на мајка си и ја користел помошта од луѓе како што е викарот Нилс Јохан Екдал, кој им припаѓал на противниците на кралицата поради нејзината религија и политичко влијание. Екдал проповедал во тоа време, дека немало толеранција за шведската кралица Кристина, која била Швеѓанка и кралица, која се преобратила во католицизам: „...толку помалку би било за странска кралица, која влегла во нацијата по брак“. Шестте преобратеници биле изведени на суд во 1858 година, по што биле протерани и им бил конфискуван имотот. Меѓутоа, во тоа време, тој стар закон се сметал дека го засрамува угледот на Шведска, а протерувањето било скандал, а во 1860 година, Чарлс се видел себеси обврзан конечно да воведе слобода на вероисповед. Преобратениците, кои емигрирале во Лион во Франција, се вратиле во Шведска по воведувањето на слободата на вероисповед.
Џозефина била и кралица на Норвешка. Таа наводно ја ценела норвешката природа бидејќи ја потсетувала на Баварија. Таа имала големо влијание врз внатрешноста на Кралската палата во Кристијанија, која била завршена во 1849 година, се интересирала за норвешката уметност и често посетувала уметнички изложби во Кристијанија. Палатата Оскаршал наводно најмногу била инспирирана од неа.
Имала напнати односи со нејзиниот најстар син. Чарлс бил длабоко вљубен во нејзината почесна слугинка Сигрид Спар. Ова се случило во исто време кога се воделе преговори за брак на Чарлс со Луиза од Прусија во 1846 година. Џозефина ги разделила Чарлс и Спар со протерување на Спар од судот во 1848 година, иако не успеала да го спаси брачниот сојуз со Прусија. Чарлс никогаш не ѝ простил на Џозефина што го одвоила од Спар, а дополнително, тоа го натерало да биде силно антикатолик, затоа што за одлуката на мајка му го обвинил нејзиниот католички исповедник Џејкоб Лоренц Студах. Џозефина исто така не го сакала Чарлс затоа што бил импулсивен, економски неодговорен и морално лабав. Во 1852 година, првиот пат кога Чарлс служел како регент, за време на патувањето на кралската двојка во Германија, било забележано дека таа се збогувала со Чарлс и неговите советници со забелешката: „Па, сега ќе заминеме, а господата ќе владеат. “, коментар сфатен како ладен и скептичен. Во 1857 година, Оскар I се разболе. Болеста на монархот го направила неопходно за регентство, а престолонаследникот Чарлс се сметал за очигледен избор. Кралицата Џозефина се спротивставила на Чарлс да биде назначен за регент за време на неспособноста на кралот. Гласините тврделе дека причината е тоа што таа била свесна за фактот дека Чарлс никогаш нема да и дозволи никакво влијание врз државните работи. За тоа време е позната прилика, која привлекла внимание. Кралот и кралицата се покажале пред јавноста во главниот град во нивната кочија. Во овој момент, кралот бил премногу слаб за да мавта, но Жозефина всушност ја држела и мавтала со неговата раката. Таа, исто така, го поттикнала да го освести што се случува. Ова предизвикало гласини дека таа се плашела да ја изгуби својата политичка позиција. Матилда д'Орозко го опишала ова гледиште во современото писмо каде што ја бранела кралицата од тоа: „Таа го турка кралот, што се вели, кутриот, да го натера да ги поздравува луѓето кога се надвор. Таа го чува, не како ангел на милосрдието, не како роб на должноста, маченик - не, како вираго, загрижена само за нејзиното владеење. Ова е толку тешко, толку неблагодарно. . . .“ Во есента 1857 година, таа била принудена да го прифати назначувањето на Чарлс за регент. Таа му дала благодарност за советниците што ги избрал, но тоа значело и крај на нејзината политичка активност. На кралицата Џозефина и се восхитувале поради несебичното негување на нејзиниот сопруг двете години кога тој бил болен пред неговата смрт.
Кралицата доверител
Во 1859 година, Оскар умрел, со што Џозефина станала кралица должничка. Забележано е дека таа ја следела француската традиција носејќи ја виолетовата боја како жалосна боја, а не црна: виолетова ѝ била омилена боја во секој случај и ќе ја носи до крајот на животот. Како должничка кралица, таа го изгубила секое политичко влијание и се посветила на нејзините добротворни активности и нејзиниот интерес за католичкото собрание и нејзините прашања.
Чарлс XV ја сметал за премногу старомодна и формална и нивните ставови ретко се споделувале. Чарлс XV се прогласил за декадентен начин на живот: се шпекулирало дека се впуштал во ориентални разврати со Ерменецот Охан Демиргијан, а неговиот живот во летната резиденција Улриксдал Палас бил споредуван со оној во Версај, кој ја омаловажувал круната, нешто што било и стравот на Џозефина. Нејзиниот однос со кралицата Луиз е опишан како многу добар. Во 1866 година, таа ги споделила негативните ставови на кралската двојка за парламентарната реформа. Кралицата Довагер Џозефина била позната по тоа што се однесувала како медицинска сестра за време на болеста во семејството, а нејзиниот однос со Чарлс се подобрил во неговите последни години, кога неговото здравје се влошило и тој станал масон и потоа видел помалку разлики во католицизмот и протестантизмот.
Џозефин постојано се информирала за политичките настани, иако повеќе не можела да влијае на нив. Таа ја поддржала Австрија против Прусија, чијшто експанзионизам ја плашел. Во 1870 година, Жозефина изразила колку длабоко се чувствува против воведувањето на новата католичка доктрина за непогрешливоста на папата. Таа го сметала ова како доктрина која во висок степен ќе ја одбие Католичката црква во очите на протестантскиот свет. Таа, наводно, страдала кога нејзиниот братучед Наполеон III од Франција бил симнат од тронот во 1870 година. По битката кај Седан, таа го уверила затворениот Наполеон III дека никогаш нема да заборави дека е член на семејството Бохарне. Таа го поканила синот на Наполеон III во Шведска, иако тој не ја прифатил поканата. Таа, исто така, изразила несакање за анексијата на папските држави и ја нарекла 1870 година ужасна година. Жозефина ја негувала својата снаа кралицата Луиз на нејзината смртна постела во 1871 година.
Во 1872 година, Чарлс XV умрел, а помладиот син на Џозефина, Оскар II, го наследил тронот. Во времето на смртта на Чарлс, Жозефина била на патување да ја види својата сестра, Амели од Лехтенберг, во Португалија. На пат, таа го посетила Париз и ги видела кралот и кралицата на Шпанија во Ескоријал. Во Лисабон, нејзината сестра на умирање посакала таа да ги види палатите Синтра и Монсерат пред нејзиното враќање. Таа се вратила во Шведска два дена по смртта на Чарлс. По смртта на Јакоб Лоренц Студах во 1873 година, Џозефина преговарала со папата за тоа кој ќе биде најсоодветната замена за мисионерскиот епископ на Католичката црква во Скандинавија. Таа сакала да го има бискупот од Шпајер, Бонифатиус фон Ханеберг. Папата сепак го назначил Јохан Георг Хубер.
Жозефина ги поддржала првите постреформациски католички цркви во Гетеборг, Шведска во 1862 година и во Берген, Норвешка во 1866 година. Во 1865 година, таа го поддржала основањето на католичкото училиште на монахињите од редот на Свети Јосиф Шамбери во Осло. Таа го основала Stiftelsen Konung Oscar I:s minne (Фондацијата на сеќавањето на Оскар I), дом и азил за сиромашните мажени жени во 1873 година и Stiftelsen Josephinahemmet (The Josephine Home Foundation) дом за сиромашните католици во 1873 година: двете овие институции биле раководени од калуѓерките од германскиот ред на Света Елизабета.
На 13 јуни 1873 година, Џозефина ја прославила она што се нарекува втора најголема прослава во нејзиниот живот, кога ја примила јавноста обожавање за време на прославата на нејзините педесет години во Шведска. Таа, наводно, била многу трогната, а нејзините зборови во писмото често се цитираат: „Ова беше ден од половина век, кој никогаш нема да го заборавам до денот на мојата смрт: моето срце секогаш ќе го чува во драго сеќавање... Конечно, најдраг пријателе, дали со движење бев сведок на тоа како протестантска Шведска толку едногласно славеше католичка кралица. Му благодарам и го фалам Бога за тоа. . .“
Во 1875 година, таа го посетила папата Пие IX во Рим, аџилак што долго време сакала да го направи. Таа патувала инкогнито под името „Грофица од Тулгарн“ и во друштво на само четворица дворјани. На 22 мај 1875 година таа стигнала во Рим по Берлин, Минхен и Инсбрук и го примила кралот на Италија и била водена од него низ градот. Таа имала долга историја на контакти со папата во врска со нејзината католичка работа во Скандинавија, а Папата во 1852 година размислувал да и ја додели Златната роза, но се воздржал бидејќи се плашеле дека тоа ќе било лошо сфатено во некоја протестантска земја. 3 јуни 1875 година, Папата ја причестил Жозефина, проследена со јавна вечера, заедно со нејзината внука принцезата Матилде Виано и нејзината почесна слугинка Розали Муфат, која била првата некралска жена која ги направила и двете. По Рим, таа ги посетила Неапол, Болоња и Милано и ја видела поранешната царица Евгенија од Франција во Салцбург.
Проблем
Џозефин имала пет деца со Оскар; четири сина и една ќерка:
Лиш
Леиш (Contae Laoise на ирски и County Laois, Laoighis или Leix) е грофовија во покраината Ленстер во Ирска. Сместена е во централниот дел на земјата и со своите 1.719 км2 има 69.012 жители.
Хоенфелде (Штајнбург)
Хоенфелде (Hohenfelde) — општина во округот Штајнбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Космос-1953
Космос-1953 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 97,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,5°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 668 км, а најмалото на 631.
Ратковица
Ратковица — историско село кое постоело како посебна населба сè до 1920 г. Поради низа зулуми од Турците и партиските поделби од таа година е припоено кон соседното село Шталковица.
Географија и местоположба
Селото Ратковица е сместено на југозападните обронци од планината Пониква, во близина на месноста Раткова Скала. Се наоѓа на надморска висина од 900 - 1000 метри. Селото е поделено на Горна и Долна Ратковица. Горна е сместено во вдлабнина меѓу два рида, околу поток и, Долна Ратковица на падина до Раткова Скала и отворени висови на Запад кон с. Шталковица и Злетово.
Историја
Во историска смисла Ратковица е стара населба.Во историските извори, за прва пат се спомнува во житието на Св. Гаврил Лесновски. Таму,покрај другото, стои откако архистратегот Михаил ја изгубил битката со Мавраган (од презимето се гледа дека се работи за некој феудалец од Печенезите) избегал во Ратковица, каде најверотано имал утврди, двор итн. Во подоцнешните турски евиденции на населението Ратковица не се јавува ни како мезра (не населено) ни како запустено. Причина за ова нешто е секако фактот што населението се занимава главно со стока и сточарење.Сточарството, особено во планинскиот дел на Осоговието има изразито поволните природни услови за одгледување на крупен и ситен добиток. Меѓутоа, од друга страна, е изложено на постојани грабежи и разбојнички напади (од Турците од с. Турско Рудари и други бројни ајдутски дружини кои крстареле по планината).Така да селаните се принудени со своите стада да го менуваат живеалиштето и пак да се враќат назад, на старото. Оттаму речиси е невозможно поодередно да се каже кога е Ратковица населена, кога е ограбена или опожарена а населението разбегано по околините селишта и села, кога е4 запустено,а кога е пак населено...
Население
Иако недостасува писмена евиденција за обемот и динамиката на развојот на населението, особено од турскиот период, сепак во последните децении од XIX век, гледаме (Ѓ. Петров „Материјали...“) како селото Ратковица 1880 г. има 30 куќи и 50 жители.Но, поради разбојнички напади посебно од страна на Турци од с. Турско Рудари кои „фрлиле око“ на богатите пасишта и утрини, поголемиот дел од населението веќе се иселил. Покрај „редовните „ грабежи од Турско време, овие насилиа и грабежи не престанале ни во времето на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците.Со самото тоа што е сместено на граница каде завршува ненаселениот простор од Осоговските планини Ратковица е изложена на постојано насилие и грабежи од две страни. Од страна Здружението за борба против бугарските бандити и од страна на веќе „неконтролираните“ сили на Тодор Александров и подоцна Ванчо Михајлов.
Така, на пример, месниот војвода на Здружението за борба против бугарските бандити, озлогласениот Мино Станковиќ, на 25.12. 1930 г. со својата чета и и вооружената селска милиција ја окупира Ратковица. Потоа ги уриваат сите куќи и стопански згради: штали,плевни, трла. Селаните за да презимат на своите поседи за кои имаат документи за сопственост градат некакви колиби и засолништва за себе и за стоката. По неколку дена и овие засолништва од истиот војвода ќе бидат срамнети со земјата. Ратковица таа година имала 7 куќи 47 жители... Сега во Ратковица постојано живеат само три лица. Се занимаваат со експлоатација на огревно дрво и одгледување на добиток. Еден од нив е вистински газда, има дури преку 50 глави крупен добиток.
Стопанство
Населението на Ратковица адекватно на природно - географските услови, главно ливади и шуми и нешто обработливо земјиште, е ориентирано кон сточарство и сточарски производи. Се одгледувало најмногу кози, овци и крупен добиток. Покрај сточарството друга значајна економска дејност е ситното дрварствоп. Производство на дрвен јаглен, дрва за горење, дрвен градежен материјал за градба на куќи и други објекти, за изработка на коли (литарки) буриња, каци итн.Во селото се изградени повеќе викедндици
Институции
Немало и нема училиште пред сè поради малиот број население, а секако и поради крајно нестабилните услови за живот. Немало и нема ни црква. Во “Долна Ратковица“ е спомен белегот, во облик на пирамида, за Аврам Писевски, борец од Скопје кој 1944 г. загинува во борбата на групата батаљони од НОВ предводени од генерел Михајло Апостолски против бугарските окупацони сили.
Жалфија
Жалфијата (науч. Salvia) е род на растенија во фамилијата усноцветни. Името жалфија генерално се однесува на обичната жалфија (Salvia officinalis), но може да се користи и за секој член на овој род. Родот Salvia вклучува близу 700 до 900 видови на грмушки, тревести повеќегодишни растенија и едногодишни растенија со речиси светско распространување. Центарот на диверзитетот и потеклото на овој род по сѐ изгледа дека е Средна и Југозападна Азија. Украсните растенија најчесто се нарекуваат со нивното научно име Salvia.
Блискиот род Perovskia и Phlomis се исто така познати како жалфии. Некои видови од нероднинскиот род Artemisia исто така се познати под името жалфија.
Одделни видови на жалфии
Обичната жалфија е мало, повеќегодишно, грмушесто растение со задрвенето стебло, со сивкасти листови и сини до розово - виолетови цветови.
Собирање и употреба
Жалфијата се користи како зачинска и медицинска билка, а исто така служи и за добивање на етерични масла. Во фетотерапијата се користат листовите од жалфија кои се сиво - бели поради присуството на бели влакненца. Се собираат во период кога се развиваат цветните пупки - во мај и јуни.
Содржи етерично масло кое има антимикробно и антивоспалително дејство. Докажано е дека ги уништува бактериите escherichia coli, shigella sonnei, salmonella. Исто така, таа е ефикасна и во уништување на некои габи. Поради ваквото дејство жалфијата е корисна билка за лекување на воспаленија и инфекции на слузницата на устата, непцата и грлото. Жалфијата ги омекнува секретите од воспалените слузници на дишните органи, со што полесно можат да се искашлаат. Сувите лисја се употребуваат и како зачини, бидејќи ги подобруваат вкусот и мирисот на храната, а го олеснуваат и нејзиното варење.
Чајот од жалфија има диуретично дејство, кое е послабо изразено, а се должи на присуството на флавоноидите. Може да помогне и при хронични заболувања на мочните патишта. Од многу одамна било познато дека чајот од жалфија е мошне ефикасен лек против потење. Ваквата моќ на жалфијата се објаснува со нејзиното дејство врз нервниот центар, кој ја регулира работата на жлездите кои лачат пот. Најчесто се препорачува да се пие против потење од нервно потекло или при топлотни бранови кои се јавуваат во менопауза.
Нанесен врз кожата чајот од жалфија ја затегнува кожата и ги смирува воспаленијата.
Занимливост
Латинскиот назив salvia потекнува од зборот „salvare“, што значи „спасување, лечење“, бидејќи Римјаните уште пред 2.000 години ја користеле оваа билка за лечење на разни болести.
Жалфијата како тема во уметноста
Понекогаш, жалфијата се јавува како тема во уметноста, како: „Венче од жалфија“ - песна од збирката „Столбот на чумата“ од чешкиот поет Јарослав Сајферт.
Духот на Елена
Духот на Елена (шпански: La fantasma de Elena) е Американска теленовела од 2010 година од Телемундо.
Синопсис
Елена Лафе и Елена Калкањо се среќаваат меѓу животот и смртта, за да се борат за љубовта на Едуардо Гирон, богат и мистериозен маж, потомок на семејство со традиција во огледување на коњи. Елена Лафе е убава и невина жена, која никогаш не ја дознала вистинската љубов. Пораснала во сенката на својот татко во помало место, каде што ја научила страста кон слободата, коњите и просечниот живот. За време на една бура, нејзиниот пат се пресечува со оној на Едуардо Гирон - богат и решителен маж, чија страст и бизнис се вртат околу светот на коњите. Но позади неговото семејство се крие таинствена приказна за една сопруга, која починала на денот на венчавката. Едуардо се оженил за една од своите братучетки/близначки, Елена Калкањо, која за време на свадбената церемонија се фрлила од една кула од имотот. Средбата со Елена Лафе се случува година подоцна, кога таа го спасува од една несреќа, и помеѓу нив се раѓа љубов. Страста и љубовта која се раѓа меѓу нив ги одведува до олтарот, но пристигнувањето на новата сопруга на Едуардо во семејството, започнува војна благодарение на ужасните тајни кои се кријат во минатото. Елена случајно ја отвора Пандорината кутија кога влегува во заклучената соба на починатата Елена, за да открие повеќе за неа, а воедно и за убиецот на неговата поранешна вереница.
Огледало на трпението
„Огледало на трпението“ (Espejo de paciencia) ― епска поема напишана во 1608 година од Силвестре де Балбоа. Сметано е за првото книжевно дело напишано на територијата на денешна Куба. Било окултно до 1838 година кога беше објавено во El Plantel, списание од 19 век. Претходно, писателот Хозе Антонио Ечеварија го нашол меѓу полиците на библиотеката на Друштвото на пријателите на земјата.
Заплет
Поемата е за вистинска приказна што се случила во пристаништето во Манзанило во 1604 година, кога епископот на островот Куба, Дон Хуан де лас Кабезас Алтамирано, на патување да ги посети фармите во Јара, бил грабнат од францускиот корсар Жилберто Жирон, со намера да го натера градот да плати огромен откуп. Потоа група соседи од Бајамо се подготвуваат да се борат против корсарите. Во борба, црниот роб по име Голомон го поразува Жилберто Жирон и му ја отсекува главата. Епископот е спасен, а народот слави.
Трескавец
Трескавец — манастир во областа Пелагонија, на 10 километри од градот Прилеп. Се наоѓа на надморска височина од 1280 метри, меѓу карпите под Златоврв (1422 м). Во рамките на манастирот се наоѓа и црквата „Успение на Пресвета Богородица“. Манастирот има свои конаци и трпезарија. Издигнат високо над карпите во планината, дава прекрасна глетка на околните планини Баба, Бабуна и Кајмакчалан, на рамнината Пелагонија, како и на градовите Прилеп, Битола и Крушево.
До 2013 година, кога бил изграден асфалтен пат до манастирот Трескавец, се велело дека е најнепристапното и најскриеното светилиште во Македонија, затоа што до него можело да се стигне само со пешачење по тесна, кривулеста патека која поминува покрај неверојатни карпи и различни карстни форми. Манастирот Трескавец е еден од најубавите манастири во Македонија и значаен монашки и духовен центар на Охридската архиепископија.
Историја
Првите жители на овој простор се населиле пред нашата ера, за што сведочат остатоци од антички ѕидини и голема некропола во која се вршени погребувања во текот на осум столетија, од 4 век п.н.е. до 4 век н.е. Од епиграфските споменици вградени во манастирската црква и собрани во дворот на манастирот се дознава името на населбата, Колобаиса, култен центар на Аполон и Артемида.
Манастирот Tрескавец е еднокорабна градба, со тристрана олтарска апсида на исток и бочни капели, посветен на Успението на Пресвета Богородица, изградена во XIII век на остатоците на ранохристијанаки храм, кој во XIV век бил обновен и даруван од српскиот Стефан Урош II Милутин. Цар Душан станал ктитор на манастирот после победата над Византија во 1334 година. Манастирот Трескавец бил изграден во текот на отоманската управа над ова подрачје, во архитектонски стил кој се развил под влијание на византиското градежништво. Податоците за изградбата на средновековниот манастир со црквата „Успение на Пресвета Богородица“, за жал, не се зачувани. Единствен извор кој не упатува за неговото постоење од првата половина на XIII век се Трескавечките повелби на Цар Душан, во кои е истакнато дека манастирот бил под јурисдикција на Охридската архиепископија, а во него било практикувано источноправославното монаштво под заштита на византиските владетели. Споменувањето на Душановите претходници, освен во повелбите, е зачувано и во натписот над влезната манастирска врата, каде се насликани фигурите на владетелите Андроник II и Михаил IX. Целата сцена била целосно пресликана кон крајот на 19 век. Како дарител на манастирот се споменува и српскиот владетел Стефан Урош II Милутин, а подоцна царот Душан и неговиот син Стефан Урош V. На источниот ѕид од надворешната припрата до западниот влез во храмот, бил насликан портрет на Стефан Душан, кој во 19 век бил прекриен со малтер, а потоа врз него насликан портретот на Стефан Немања.
Скрипториумот во овој манастир ја започнал својата активност уште во 14 век, а во 16 век се интензивирала работата, и на тој начин манастирот ги обезбедувал околните цркви со богослужбена литература, и манастирската библиотека со нови книги. Последните книги испишани од рацете на трескавечките монаси датираат од првата половина на 18 век, по што духовниот живот во манастирот почнал да замира. Со укинување на Охридската архиепископија во 1767 година, монашкото братство се намалило, а манастирот западнал во финансиски тешкотии.
Датирањето на манастирот од почетокот на XIII век се поткрепува и врз основа на архитектонската конструкција на црквата „Успение на Пресвета Богородица“, која е доградувана во неколку фази.
Во XIX век
Во третата деценија на 19 век, игуменот Висарион и монахот Амвросиј го изградиле покриениот дел на католиконот, а нивните ликови биле насликани во една од засводените ниши. Две децении подоцна, во 1854 година, Дичо Зограф го насликал ликот на јеромонахот Самуил, кој е еден од последните монаси што живееле во манастирот. Од втората половина на 19 век, грижата за манастирот ја презеле свештениците од околните села.
Во својата книга „Материјали по изучувањето на Македонија“ од 1896 година опис на тогашната состојба и прилики во манастирот дава македонскиот револуционер Ѓорче Петров. При самите поли на Златоврв на една мала зарамнетост е манастирот Трескавец или Св. Богородица – еден од старите и богати манастири кај нас. Патникот по патот од Градско за Прилеп, штом се покаже на Плетвар, пред него живописно се издигнува игловидниот Златоврв, во полите на којшто, како залепен за карпите се белее Трескавец. Тој има валчест, макар што неособено широк двор, на сред кој е црквичката. Таа е стара, мала и со три кубиња. Средното од нив е расцепено, треснато од една грмотевица, поради што и манастирот е наречен Трескавец. Од сите страни е заобиколен со згради на 2 ката, со исклучок на јужната страна каде што стои ниска еднокатна стара зграда. Портата е во западниот крај и над неа е издигната камбанаријата. Од Прилеп до манастирот води кривулест, скалест и каменест пат, по кој тешко се оди заседнат на коњ, а од западната страна по земјената западна падина на Златоврв, селаните од околните села Присад, Дупјачани и Небрегово идат во манастирот на чествување, по козји патеки. Манастирот е доста богат. Освен од гостите кои многу го посетуваат како стара светост, многу народ се собира и за панаѓурот на 15 август, на којшто доаѓаат луѓе од цело Прилепско, Велешко, Тиквешко и Крушевско, но главните приходи му доаѓаат од движните и недвижните имоти. Тој е под управата на прилепската општина, која од него зема приход за градските училишта 150-200 лири годишно. Во манастирот нема калуѓери.
Преданија
Народната традиција го зачувала споменот за изградбата на манастирот Трескавец. Еве што вели самото предание: „Местото Светец е една ширинка на запад ко ќе одиш од Маркови Кули, пред Црвени Стени пред да дојдиш, широка ледина позната како Светец. Таму сакале мештаниве да го градат манастиров, црквава. Се вели дека тука мајсториве работеле дење, меѓутоа ноќе се забележувала некоја необична светлина која се движела некаде околу полноќ, како да поминува некоја невидлива сила, некој светец кој свети, ќе трепка, ќе замини и оди кон Богоројца. И таму ги најдувале алатите остаени, кај шо е Трескавец сега манастиро. Утрото пак ги земале, пак граделе, нели започната градба, меѓутоа пак, пак истото се случува до вечерта граделе, од вечерта се појавува светлина, утрото алатите ги нема, на два-трипати то се случило, ете божја волја е тука да не се гради и отогаш таја светлина не се појавила. Се верува дека во одреден период во годината, обично во летно време при полна месечина ко ќе биди, некаде пред празнико Св. Илија ако бидиш буден че можиш да ја видиш таа светлина, светецо како врви, само треба да останиш буден во то време, ако бидиш таму на тоа место“.
Народното предание недвосмислено ни говори дека самото име на манастирот Трескавец претставува еден од атрибутите со кој се изразува митолошкиот Громовник кој со христијанизацијата се оваплотува во ликот на пророкот Илија. На тоа не упатува појавата на светецот во вид на светлина и тоа точно пред празникот на најпо.итуваниот огнен светец, громовникот Св. Илија. Ако на тоа додадеме дека веќе научно е докажано дека местото на манастирот било култно светилиште на Аполон, чија хипостаза е христијанскиот светец Св. Илија, тогаш зачуваните претстави во народната меморија за изградбата на манастирот можеме да ги прифатиме за длабока вистина. Врската на самата местоположба на манастирот со трескањето на Громовникот ја забележала и народната метеорологија на опитните Варошани - земјоделци и сточари кои доколку се појават темни облаци од страната на Златоврв велат: „Еве го иди Св. Илија - сигурно ќе грми и треска!“
За трескањето на громот од кое се разрушила едната купола по што манастирот го добил своето име запишал и македонскиот револуционер Ѓорче Петров во својата книга „Материјали по изучувањето на Македонија“ од 1896 година. Трескањето е меморирано и во едно друго народно предание, запишано од Ј. Хаџи-Васиљевиќ, кој во врска со преименувањето на месноста од Златоврв во Трескавец вели дека откако царицата Кала Марија(Елена), жената на Бајазит посакала да се причести во манастирот, а тоа не ѝ било дозволено од страна на владиката, толку се налутила што наредила да се заколат сите калуѓери (300 на број). Понатаму преданието кажува дека по овој чин од крвта на калуѓерите излегол страшен ѕвер: змеј/змев кој владеел со манастирот цели 160 години сè додека еден ден Бог не пуштил гром на големото црковно кубе кое паднало врз змејот и го убило. „До овој момент“ - вели преданието – „и манастирот и целата планина се викале Златоврв, а од тогаш населението ги нарекло Трескаец по зборот треска - како што се нарекува громот во овој крај“.
Идентично предание запишал и Марко Цепенков во кое уште посликовито е опишан моментот на раѓањето на злото, инкарнинрано во ликот на ѕверот: ламја/гуштер „кој ништо живо не припуштал нито во манастирот, нито около манастирот - со крилја летал од манастир надвор и шетал и пакост чинел“, сè додека на денот на Пречиста Богородица - Мала Богородица, кога мештаните биле на литургија во варошката црква „Света Пречиста Богородица“ не чуле еден тресок голем од зад Маркуи Кули и дури се исплашиле... Најпосле се научиле од овчари и од друзи оти в манастир трештило од ведрина и ровјата удрила над црква“ и го убила ѕверот сред црква, на коските од калуѓерите. Убиството на ѕверот - змеј/змев од страна на громот ни напомнува за зачуваната митска матрица на уништувањето на чудовиштата што го инкарнираат принципот на злото и тоа не само од громовниците, туку и од боговите - демијурзи меѓу кои се вбројува и некогаш овде почитуваниот Аполон. Случувањето на настанот на денот во кој се чевствува раѓањето на Богородица и уништувањето на ѕверот точно над црквата посветена на Богородица не насочува кон древниот мит за громовникот и неговата решавачка борба со лукавиот змејолик противник чија причина е грабнувањето на неговата сопруга. Во науката е добро познато дека по христијанизацијата врховното божество на громот било отелотворено во христијанските ликови на светците - громовници (пред се Св. Илија), а неговата сопруга во христијанскиот лик на Огнена Марија, една од хипостазите на Св. Богородица. Грабнувањето на сопругата, во нашиов случај манастирот со црквата посветена на Св. Богородица, од страна на митското чудовиште е причина Богот - громовник да го упати своето најсмртоносно оружје - громот - тресок и со тоа како во некогашното митско време преку ослободувањето на сопругата, да обезбеди нова космичка или институционална ситуација, односно како што се наведува во преданието “отворање на манастирот кој до ден денешен ет отворен“. Кон поткрепа на оваа хипотеза повторно ќе се повикаме на народното творештво или конкретно на народната песна „Света Богородица и манастир Трескаец“, во која по примерот на Атоската Света Гора каде Богородица ги истерува паганските идоли, овде, на Трескавец, истата ги руши елимските светилишта преку космогонискиот чин на христијанизација на просторот: СВЕТА БОГОРОДИЦА И МАНАСТИР ТРЕСКАЕЦ
Фала богу, зачудо големо, Што е она чудо за чудење! Застанала јасна месечина Со сонцето ем стреде во неа И до неа она јасна ѕвезда, Застанала на Златоврв-планина. Фала богу, за чудо големо! Не ми била јасна месечина, Со сонцето ем стреде во неа, И до неа она јасна ѕвезда; Ами било света Богоројца Со Исуса в раце го држала, И до неа ангел од небеси, Застаната на Златоврв-планина Да ми праит чесна манастира Кај што била елимската црква. Елимите сите нарипале Да н' остаат света Богоројца Да напраит света манастира. Кога виде света Богоројца Оти тие не 'а оставале За да праит црква, манастира, Го пратила ангело на небо Да довикат ангели ем светци; Кога пошол ангело на небо, Та му кажал абер Богоројчин, Сите светци на нозе станале, Од Рај Божи крста ми дигнале, Му го дале на свети Јоана Да го носи, светци да си води. Кинисале ангели и светци, И ми дошле кај Богоројца, Кондисале на Златоврв-планина, Мушавере тие ми сториле, Во еден збор сите тие дошле: Да истераат Елимите сите Од црквата тамо шо имале, И на неа манастир да праат За да седи света Богоројца. Прогоори света Богоројца:
Ој ви, светци, Божи угодници. Елимите вие истеравте, Од нивната црква нерисјанска, Вие мене црква напраивте, И манастир ми ја нарековте, Од вас уште еве јас што сакам: Вие долу да појдите в поле, Мнастири, цркви да праите За и вие во нив да седите, Да сте близу и вие до мене, Елимите да и' изгониме, Праославна вера да држиме. Ми станале седумдесет светци, Што ми слегле, богме, сите в поле, И отишле во Вароша града, Напраиле цркви, манастири; Друзи светци ошле Света Гора, Напраиле цркви, манастири И денеска уште сите стојат, Рисјани се во нив Бога молат, Чест му праат на сите светии, Слават Бога и Богоројца.
Со словенска антитеза, народниот поет, уште во почетокот на песната, преку чудото ни ја претставува Богородица, застаната на „Златоврв-планина“, персонифицирана со „јасна месечина“, која го држи сонцето в раце, односно нејзиниот син Исус Христос, а до нив стои „јасна ѕвезда - ангел од небеси“. Таа сака на тоа место да изгради манастир, но во тоа ја спречуваат Елимите. Поради тоа Богородица испраќа „абер“ до сите светци на небо, да дојдат и да ѝ помогнат. Тие веднаш пристигнале предводени од „свети Јоан“ и придружени од ангелите, и на местото од старата елимска црква изградиле нов манастир Трескавец за во него да „седи“ Св. Богородица. Потоа им порачала на светците во околината да си соѕидаат и тие цркви и манастири за да бидат блиску до неа. Сите седумдесет светци ја послушале желбата на Богородица и си направиле цркви и манастири, едни во „Вароша града“, а други на „Света Гора“.
Континуитетот на традицијата да се оди на поклонение на манастирот за да се бара застапништво од Св. Богородица всушност и никогаш не била прекината. За тоа ни сведочат писмените извори од средновековието и од османлискиот период преку кои дознаваме за големото регионално значење кое го имал манастирот како силно култно средиште. Еден од позначјаните извори е и Трескавечкиот кодик од XVI-XVIII век во којшто се запишувани имињата на сите гости и нивните дарови коишто ги оставале не само за време на празниците на Богородица (Голема и Мала Богородица, Сретение Господово, Благовец), туку и на други празници како на Св. Стефан Првомаченик, на Св. Трифун, на Богојавление, на Св. Атанас, на Крстовден итн. Посетителите во Кодикот се означени како гости кои му припаѓале на одреден еснаф или на етничка група, а кои доаѓале од различни места Прилеп, Струмица, Охрид, Крушево, Битола, Велес, Кратово, Скопје, Кичево, Полог, Мариово, Тиквеш, Струмица, Кичевско, Дебарско, Мала Река и Горна Река, Меглен, Леринско, но и од поодалечени места и од соседни земји. Забележан е и податокот дека и нехристијанското население го дарувало манастирот што претставува само уште една потврда за длабочината и за силата на култот на Св. Богородица во овој предел.
За континуитетот на култот ни говорат и патешественичките записи за Прилеп и Прилепско од XIX век во кои посебно се истакнува тешкото совладување на стрмниот, карпест терен на патот до манастирот. Авторите забележале дека на некои од карпите има вдлабено стапки и скали по кои луѓето можат да се искачуваат. Во врска со нив Ј. Хаџи-Васиљевиќ забележал едно интересно предание, според кое, доколку некој од поклониците во моментот кога се искачувал по стрмните обележани стапки на карпата бил грешен, тогаш каменот започнувал „да се ниша ту на едната страна, ту на другата страна“. Изнесеното предание јасно го потенцира мотивот на проверка и искушение на грешните на патот до светиот центар. Во врска со светиот пат и патувањето до светото место - манастирот Трескавец со црквата „Успение на Пресвета Богородица“, интересно е тоа што е одбележан со повеќе свети култни места на кои патниците - поклоници, намерници, гости, божјаци застануваат да се помолат и да запалат свеќа. Поминувањето на овие мали култни светилишта може да се протолкува како прочистување и просветлување на луѓето за да можат подготвени да застанат пред чудотворниот лик на Богородица од Трескавец. Всушност искачувањето до планинскиот врв Златоврв, под чиешто плато е сместен манастирот, асоцира на настаните кои се случиле на Таворската Гора (Преображението на Исус Христос) и на Синајската Гора (местото каде Мојсеј се среќава со Бога и кадешто пророкот Илија се подвижува), но и на тешкиот свет пат во освојувањето на врвот Атон на Света Гора, места коишто биле цел на монашките патувања и подвижувања. Идентично на нив и во оклоината на манастирот Трескавец постоеле монашки пештерски испосници - црквички чии остатоци се наоѓаат и денес во масивните карпи како на Златворв, така и по целиот планински венец.
Црква „Успение на Пресвета Богородица“
Црквата посветена на Успението на Пресвета Богородица е манастирска црква во манастирот Трескавец. Таа во основата е еднокорабна, со наос надвишен со купола и разделен со пиластри на неколку краеви. Однадвор олтарната апсида, на исток е тристрана. Под длабокиот слој малтерисани ѕидови од северниот параклис, видливи се фрески што датираат од XIV век. Од овој век е и припратата со двете куполести кули, сместени на западниот дел на црквата. Фрескоживописот во црквата „Успение на Пресвета Богородица” го сочинуваат фрески од различни временски периоди. Најстари се оние на ѕидовите во просторот на двете кули, од 1334 – 1343 година, чиј ктитор бил цар Душан. Тие илустрират теми на календар и на светии претставени во полна големина, проследени со стиховите на Христофор Митиленски. Од средината на XIV век потекнуваат фреските на некогашната фасада на доградениот параклис со ктиторските композиции, на кои е насликан ликот на ктиторот, тепчијата Градислав. Веднаш потоа се насликани и фреските на фасадите од ексонартексот. Во централниот дел од северозападната купола е насликана претставата на Исус Христос како цар на небесата, престолот со евангелие на него, лево од него Богородица царица и десно цар Давид. Околу нив се наоѓа светата војска на небесниот двор од херувими, серафими, архангели и ангели, а меѓу прозорците се претставени осум свети воини кои овде, за разлика од вообичаените кадешто Св. Ѓорѓи или Св. Димитриј секогаш сме навикнале да ги гледаме облечени како војници, се претставени како благородници во преубави одежди за тоа време, повторно како дел од небесниот двор. На западниот ѕид во горната зона е всадена една мермерна статуа на римски војник во Хитон. Христијаните, кои при градбата не претпоставувале дека е нешто посебно, ја искористиле како градежен материјал. Светиот апостол Павле во едно од посланијата кон Римјаните се обраќа со зборовите „вашите кипови ќе станат обични камења“, а тука во вистинска смисла на зборот имаме римски кип кој станува обичен камен употребен за градба.
За убавината на сегашната црква придонесуваат и мермерните декорации кои се вградени од многу постариот ранохристијански храм. Особено е впечатлива манастирската трпезарија од XIV век со зачувани камени седишта и долги камени трпези во кои се вдлабени посебни места за нозете. Не дека во тоа време не знаеле како се прават дрвени маси, туку луѓето сакале да направат нешто посебно за Богородица, и вложиле огромен труд и пари обработувајќи ги огромните камени блокови, тешки повеќе од два тона. Во трпезаријата има фрески од XVII век и XIX век, под кои се наоѓаат остатоци од фрескоживопис од XIV век.
Значењето на Трескавец
На Трескавец се пронајдени мермерни антички споменици од III век п.н.е., посветени на боговите Аполон и Артемида. Во црквата „Успение на Пресвета Богородица“ го има најстарото фрескосликарство од XIV век со исклучително уметнички и иконографски вредности, изработено од вештите зографи. Најстариот живопис во храмот, кој се однесува на хронолошкиот приказ на светителите и празниците од православниот календар, датира од 1334 до 1343 година. До денес се зачувани претстави на шеесетина календарски денови.
Во манастирот се зачувани и многу значајни уметнички творби, како дрвена врата во плитка резба, украсена со фигурални и геометриски форми, дело на прочуените резбари од Слепчанската резбарска школа, која со својата тематска и естетска композиција навистина одушевува.
За Трескавец останува запишано дека бил еден од поголемите монашки и книжевни центри со дваесетина товари ракописи и со развиена ресавска школа.
Туризам
Манастирот Трескавец е најпосетен за време на празниците Мала и Голема Богородица. Посетен и во останатиот период од годината, Трескавец е место со долга историја, кое Прилепчани, традиционално, многу го посетувале и во минатото и сега, а голем интерес за овој споменик на културата покажуваат и луѓе од цела Македонија, како и странци. Во просек, неделно го посетуваат по 40-50 туристи од цел свет - Јапонци, Израелци, Европејци, авантуристи и вљубеници во културното наследство и во природата.
Пожари
Манастирот Трескавец во својата историја трипати страдал од катастрофални пожари. Првиот бил во 1867 година кога исгореле само конаците. Вториот се случил на 9 јануари 1990 година кога целосно изгореле конаците. Потоа со донации истите биле обновени во автентичниот стил. Последен и трет пожар настанал на 4 февруари 2013 година, кога поради дефект на греалка целосно изгореле манастирските конаци.
Караниколичко Езеро
Караниколичко Езеро (Големо Караниколичко Езеро или Голем Ѓол) — првото и најголемо ледничко езеро од трите кои го носат името Ѓол на Шар Планина. Тоа е природно ледничко езеро кое се наоѓа на Караниколскиот простор. Од него истекува Караниколска Река.
Езерото се наоѓа во сливното подрачје на реката Пена, под врвот Караникола.
Одлики
Езерото е долго 590, а широко е 115 метри. Вкупниот обем му изнесува 675 m и има површина од 26.240 m². Длабоко е 5,60 метри. Се одликува со елипсовиден облик издолжен во правец од север кон југ, кој на источната страна има крива форма, а додека на западната е праволиниски. Има стрмни брегови. Езерото има многу подводни извори, кои се наредени најчесто еден до друг.
Голем Ѓол нема притоки, туку својата вода ја добива исклучиво преку подводните извори. Највисок водостој езерото има во пролет. Водата е млака, но не се одликува со беспрекорна чистина поради загадувањата што ги прави добитокот. Сепак заради длабочината, езерото има темносина и зеленкаста боја. Според потеклото и настанокот Караниколичкото Езеро е циркно односно има ерозивно-циркно потекло, односно тоа е настанато во преиздлабениот дел на циркот каде што започнале да се движат планинските мразници, при што тоа е најголемото циркно езеро на Шар Планина. Поради пријатната топлина на водата и преубавите глетки на околината, во летниот период тоа е многу посетено од капачи, планинари, излетници и рибари.
Лековитост
Познатиот југословенски научник и алпинист, а пред сè голем љубител на Шара Душан Кривокапиќ, испратил примероци на водата до републичкиот хигиенски завод со кое се дознало дека водата има слаба кисела реакција, бидејќи pH вредноста снесувала 6,5, а од сувиот остаток и тврдоста се гледало дека водата е мошне мека. Поради самата реткот водата да има вредност под 7,0 pH, ова го прави езерото единствено во Македонија и едно од неколкуте на Балканот со таква ретка вредност.
Во тетовскиот крај, а особено жителите на селата Вешала и Бозовце водата ја сметаат за лековита која лечи ревматизам и очни заболувања.
Свињско
Свињско (словенечки: Svinjsko) — населба во Општина Севница во централна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Долењска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
NGC 2956
NGC 2956 — спирална галаксија во соѕвездието Мал Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2956 се споменува и како UGC 5166, MCG 6-21-73, CGCG 181-82, KARA 361, IRAS 09382+3606.
Откривање
Објектот е откриен на 28 март 1786 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2956 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. NGC 2956 има привидни димензии од 1,5' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 41 м 16,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 35° 52' 58". Положбениот агол на објектот е во износ од 162°.