cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Срби
Потекло и етногенеза
Модерниот српски народ е од словенско потекло, сроден со останатите словенски народи и говори словенски јазик. Според прифатената историја, Србите на Балканот се доселиле во почетокот на 7. век, поточно околу 626. година за време на владеењето на византискиот цар Ираклиј. Територијата од којашто дошле се нарекува Бела Србија или Бојка и се претпоставува дека се наоѓала во полапските краишта, денес позната како Лужица. Поткрепа за е токму името на словенскиот народ кој денес ги населува тие предели - Лужички Срби. Некои теории претполагаат дека тие се „роднини“ на балканските Срби, односно оној дел од жителите на Бела Србија кој не се иселил на југ.
Други теории претпочитаат дека Србите се народ од иранско потекло кој живеел во пределите на северен Кавказ. Овие теории се засноваат на делата на историчарот Такит и на Плиниј Постариот. Исто така, во 2. век Птоломеј во својата Географија го поврзува поимот Срби (Serboi) со племиња кои живеат во долниот тек на Волга и северен Кавказ.
Името Срби, како име за словенско племе на Балканот е првпат забележено во 822. година. Со населувањето на Словените на Балканот може со голема сигурност и точност да се реконструира историјата на српскиот народ.
Популација
Вкупниот број на Србите во светот изнесува околу 7,5 милиони. Најголем дел од нив живеат во Република Србија - околу 6 милиони, каде сочинуваат 83% од населението. Србите се и еден од трите конститутивни народи во Босна и Херцеговина каде сочинуваат 30% од вкупното население или околу 1 милион. Бројни српски малцинства има во земјите на поранешна Југославија: Хрватска - 186,633 (2011), Црна Гора - 178,110 (2011), Словенија - 38,964 (2002), Македонија - 35.939 (2002). Од останатите соседни земји, позначајно српско малцинство има Романија - 18,076 (2011), додека големи српски заедници има и во: Германија, Велика Британија, Франција, Швајцарија, САД, Канада, Австралија итн.
Градови кои имаат најголема српска популација се: Белград (1,500,000), Нови Сад (околу 270,000), Ниш (240,000), Крагуевац (170,000), Бања Лука (165,000), сите во рамките на поранешна Југославија. Надвор од нив, се смета дека најголема српска популација има во Виена, Чикаго и Торонто.
Култура
Српскиот народ се одликува со богато и разновидно културно наследство. Културата и традицијата може да варираат според географски параметри. Оваа разновидност се манифестира на многу полиња: музиката, облекувањето, говорот и сл. Како и да е, ова нема пресудно влијание врз колективната свест на Србите. Така на пример Србите од Централна Србија (срп. ужа Србија - потесна Србија, Србија во потесна смисла) со векови биле под ориентално влијание (Византија, Отоманска Турција), Србите во Хрватска и Војводина биле под силно унгарско или австриско влијание, додека Србите од јадранското крајбрежје т.е. Далмација и неговата непосредна околина - под венецијаско. Современата српска култура е мешавина на традиционалната и модерната западна, но со некои изразени „традиционалистичко-модернистички“ црти (на пример турбо-фолк музиката и сл.).
Јазик
Србите говорат на српски јазик, норма на српскохрватскиот. Српскиот јазик е службен јазик на територијата на Република Србија и во Црна Гора и еден од трите службени јазици на Босна и Херцеговина.
Современиот српски јазик настанува како континуант на српската редакција на црковнословенскиот јазик. Зборовниот фонд е доминантно словенски по потекло, но постојат и голем број на заемки - особено турски (претежно во народниот говор), германски (особено во техничката терминологија) и унгарски (особено во Војводина) и во помала мера француски.
Најважна личност за кодифицирањето на современиот српски јазик е Вук Стефановиќ Караџиќ (1787.-1864.) кој е познат како реформатор на српската азбука и правопис и пропагатор за замена на славеносрпскиот јазик (локална норма на србизирана верзија на црковнословенскиот во руска редакција) со народен српски јазик како службен јазик на Кнежевството Србија и Србите воопшто. За таа цел, покрај реформите на писмото, Вук (како што е општо познат меѓу српските јазичари, па и народот) извршил кодификација на народниот јазик врз основа на лозничко-валевските дијалекти и јекавскиот изговор. Дополнително го издал и првиот Речник на српскиот јазик во 1818 (Српски ријечник), како и превод на најголем дел од Светото Писмо.
Меѓу познатите личности кои го учеле српскиот јазик спаѓаат и Јохан Волфганг фон Гете и Џ.Р.Р. Толкин.
Религија
Српската православна црква како автокефална е воспоставена во 1219. година со ранг на архиепископија со центар во Охрид, а за прв архиепископ бил поставен свети Сава Српски. Во 1345. царот Душан ја воздига во ранг на патријаршија.
Обичаи
Во српската култура е длабоко вкоренет култот кон потесното, па и поширокото семејство. Според традиционалното воспитување, семејството се наоѓа над сѐ. Важноста и поврзаноста кон семејството може да се илустрира со големиот фонд на зборови кои ги содржи српскиот јазик, а се однесуваат на роднинските врски.
Србите, првенствено православните, се традиционално религиозни и нивниот пристап кон религијата е доста сериозен, особено кај (сега веќе) постарите генерации. Широко распространета кај нив е крсната слава, кој се смета за пагански словенски обичај, обред во кој се чествува светецот-заштитник на семејството. Иако се смета за изворно српски обичај, крсната слава (или само слава) се сретнува и кај Македонците (особено во северните и североисточните краишта на Македонија), кај Црногорците, кај дел од Бугарите, па дури и кај дел од католичките Хрвати. Славењето на славата е строго систематизирано и малку комплицирано и за него важат следниве „правила“:
Главно обележје на славата се: кољиво (варена и зашеќерена пченица), славски колач (погача) и славската свеќа која гори сѐ додека во куќата има гости. Славата се слави три дена: денот пред славата - заслуг, денот на славата - слава и денот по славата - патерица. Покрај семејната, постојат итн. селски слави односно слави кои ги слават селата, градовите па дури и некои фели (професии) во чест на својот заштитник. Така на пример Белград како своја слава ја слави Спасение Христово - Спасовден.
Прославата на Божиќ (Божић) е многу слична на онаа кај македонскиот народ. Вечерта пред Божиќ, последната вечер од постот е Бадник (Бадњак или Бадње вече) кој се одбележува во семејна атмосфера со посна вечера и кршење на бадничко лепче со паричка (кравајче). Кому падне паричката - нему среќа цела година. Симбол на Бадникот е дабовото гранче. Утрото на Божиќ се посетуваат најблиските, обично не подалечни роднини од најтесното семејство. Божиќниот ручек е богат и (по правило) мрсен. Децата не добиваат подароци за Божиќ, туку (речиси по правило) за Нова Година.
Останати особено важни и за Србите специфични празници се: Православната нова година (14. Јануари) и Видовден (28. Јуни). Прославувањето на Православната нова година е комерцијализирано во последно време (под името Српска нова година), иако одбележувањето на почетокот на новата година датира од многу поодмна. Видовден пак се чествува заради Косовската битка (која се одиграла токму на овој ден) во спомен на српските витези паднати во борбата против Османлиите во 1389.
Стереотипи за Србите
Општосрпска одлика според многумина е инаетот. Иако ова е повеќе или помалку себалканска особина, се смета дека кај Србите доживува своевидна кулминација. Оваа особина честопати им носела и среќа, но била и кобна во многу области низ текот на историјата, од спорт па сѐ до бојното поле.
Друга особина која им се припишува на Србите е неслогата. Како кобен пример на неслога се наведува предавството на Вук Бранковиќ за време на Косовската битка (за кое податоци можат да се најдат во голем број народни епски песни, но кое фактички не е забележено од историската наука). И кај самите Срби има шеговити поговорки од типот: Два Србина, три забави или Чувај Боже од сложни Срби. Дури и мотото на српскиот народ посочува на ова: Само слогата ги спасува Србите.
Самите Срби, а особено нивните најблиски соседни народи, ги сметаат Србите за јадачи. Навистина, Србите се прочуени по богатите гозби (особено на слави и празници) на кои се конзумира огромно количество (тешка) храна. На ваквите гозби, речиси ексклузивно, се принесува месо приготвено на различни начини. Особено ценето е свинското месо. Покрај месото, неминовно е присутен уште еден српски деликатес - кајмак (скоруп). Претераното јадење, а и последиците од него се опеани дури и во неколку шегобијни песни: Ѓорѓе Балашевиќ во неговата Ал' се некад добро јело (Ах, како добро се јадеше некогаш) и фолк-поп групата Рокери с Мораву во песната Чорбаст пасуљ волем (Сакам чорбест грав)
На локално ниво постојат повеќе стереотипи меѓу самите Срби. Така на пример Војвоѓаните, кои ги нарекуваат Лале (едн. Лала), се сметаат за индиферентни и флегматични (особено заради бавниот и развлечен говор), Шумадијците се сметаат за злонамерни, Јужносрбијанците, а особено Пироќаните се сметаат за скржави (циције), Црногорците за мрзеливи (лењчине или лијењчине), додека Босанците се сметаат за наивни и невино глупави (неотесане). Овие локални нијанси се користат особено во секојдневните шеги, анегдоти и вицови.
Симболи
Најпрепознатлив симбол на Србите и српството е српското знаме кое претставува правоаголно поле хоризонтално поделено на три еднакви дела, од озгора надолу обоени: црвено, сино, бело. Ова знаме денес лежи во основата на знамињата на Република Србија и Република Српска (како ентитет во рамките на БиХ), а порано и во знамињата на Црна Гора и Република Српска Крајина.
Друг симбол на Србите е симболот т.н. српски крст кој всушност претставува грчки крст во чии агли се наоѓаат четири кирилични букви С кои се свртени на надвор. Честопати буквите С се претставуваат како оцила, репрезентација со која помалку наликуваат на буква. Овој симбол е всушност стар византиски симбол на династијата Палеолози. Четирите букви С (или оцилата) го претставуваат српското мото: Само Слога Србина Спасава. Поставен на штит, српскиот крст низ вековите бил симбол и грб на српската држава. Како толкување на четирите С може да се сретне и фразата: Свети Сава - Српска Слава.
Во однос на облеката, најпрепознатливи и највпечатливи делови од српската народна носија се опиниците (опанци) и националната капа - шајкача. Иако се сметаат за (се)српски, сепак вреди да се напомене дека тие всушност најчесто (па дури и денес) може да се сретнат во Шумадија и Централна Србија, но не се во толкава мера присутни кај останатите Срби. Своевремено шајкачата била капа на Српската Војска, а всушност е оригинално дизајнирана за потребите на австроунгарската војска.
Познати Срби
Едни од најпознатите Срби се:
Историја
Според белешките на византискиот цар Константин VII Профирогенит (913-959), Србите се населиле на Балканот во 7. век на пространа територија кој ги вклучувала областите: Рашка (Рас), Дукља (подоцна – Зета), Босна, Травунија, Захумје и Паганија. Но, сѐ до средината на 9. век нема речиси никакви други податоци за нив. Тогаш, предводени од Властимир (околу 805-862) како многубожечки народ се креваат на востание против христијанска Византија и стекнуваат независност. Набрзо се наоѓаат во војна против Бугарија и на двапати успеваат да победат. Но во 924. н.е. бугарскиот цар Симеон Велики ги зазема сите српски земји. По Симеоновата смрт Србија се возобновува, но центарот на државата е поместен кон Зета. Во 1077. Зета станува кралство на чело со кралот Михајло (1050-1081). Но веќе во 12. век приматот меѓу српските земји го презема Рашка. Во 1162. Тихомир Завидовиќ станува ’’Велики Жупан’’ на Рашка и таа станува византиски вазал. Но настануваат династички борби и во 1166. престолот го зема братот на Тихомир, Стефан Немања. Во одлучна битка кај местото Пантина, близу Вучитрн на Косово, рашката војска на чело со Стефан Немања ја разбила војската на Тихомир (кого го помагала Византија) со што Немања станува законски владетел (Велики Жупан) на Рашка. Владее сè до 1196. кога власта му ја предава на второродениот син Стефан Немањиќ, бидејќи првородениот Растко Немањиќ е замонашен и е можеби попознат според неговото монашко име – Сава. Стефан Немањиќ успева да ја зацврсти својата власт водејќи успешни војни против Византија, Бугарија и Латинското Царство. На 4 јануари 1217. година Стефан Немањиќ е крунисан за крал на Рашка од страна на папата Хонориј III. Како прв крал на Рашка е наречен Стефан Првовенчани (Стефан Првоовенчениот - венец алудира на круна), а историјата токму него го смета за прв српски крал. Интересно е да се напомене дека српските кралеви биле крунисувани како крал на Србите, бидајќи Србија како државно-правна творба не постоела. Две години подоцна, во 1219. брат му, Сава (Растко, подоцна Свети Сава I Српски), успева да издејствува од Никејскиот Патријарх автокефалност на српската црква.
Српската држава постепено јакне и е во постојани војни со соседите, пред сè Византија и Бугарија. Постепениот раст и развој (како територијален, така и економски) доживува кулминација во 1346. кога на 16 април, кралот Стефан Душан (1308-1355) во Скопје се прогласува за „Цар на Србите и Ромејците“. Душановата Србија зафаќала голема територија: од Рашка на север, потоа Зета, па преку Косово и Македонија, па сѐ до Епир и Тесалија на југ. За време на неговото владеење го издал и познатиот Душанов законик – првиот правен акт на средновековна Србија. Пред своето крунисување, во 1346. ја подига српската црква од ранг на архиепископија во ранг на патријаршија (притоа придодавајќи ѝ големи територии кои биле под јурисдикција на Цариградската патријаршија), но истовремено ја допушта автокефалноста на Охридската архиепископија и ја проширува нејзината јурисдикција. По неговата смрт Србија почнува да слабее, па локалните благородници (иако верни и лојални на централната власт) всушност стануваат автократи на своите територии. Од сите најважни да се споменат се: кнезот Лазар Хребелјановиќ, автократ на рашките области и браќата Мрњавчевиќ: Волкашин (Вукашин) и Јован Углеша (Угљеша). Последните двајца биле владетели на Прилеп и Сер со околината, соодветно и се покажале како големи заштитници на македонското словенско население од тие области. Околу тоа време, османлиската опасност на Балканот станува преголема (иако била присутна уште во времето на царот Душан и тој против нив водел неуспешни походи), па браќата Мрњавчевиќ решаваат, на своја рака, да извршат поход против Турците-Османлии и да се ослободат од нивното присутство. Во Битката кај местото Черномен, на реката Марица (попозната како Маричка битка), во 1371., нивните војски ќе доживеат катастрофален пораз, така отворајќи им го патот на Османлиите кон остатокот од Балкнот.
Судбината на српските земји била запечатена на Видовден 1389. година (15 јуни по јулијанскиот, 28 јуни по грегоријанскиот календар) кога српските војски предводени од кнезот Лазар претрпеле тежок пораз во Косовската битка од Турците-Османлии. По оваа битка Турците полека освојуваат делови од српските земји, сѐ до падот на Смедерево во 1459. што се смета за крај на турското освојување на српските земји. Турските освојувања предизвикале многу Срби од освоените или загрозените краишта да ги напуштат своите домови и да се иселат. Така голем број Срби се населиле во Војводина, Босна, Славонија, Лика, Кордун и др.
Сѐ до почетокот на 19. век најголемиот дел од српските земји биле под власт на Отоманското Царство. Со востанијата од 1804. (Првото српско востание) и од 1815. (Второто српско востание) Србија успеала да извојува автономен статус за себе во рамките на Империјата под името Кнежевство Србија. Меѓународното признавање на Србија како држава се случило на Берлинскиот конгрес во 1878. По овој Конгрес, кнежевството станува кралство со кое владее династијата Обреновиќ, сѐ до 1903. кога со преврат на власт доаѓа династијата Караѓорѓевиќ. Србија значајно ја проширува својата првобитна територија, најпрво вклучувајќи ги деловите на денешна јужна Србија (Ниш, Лесковац, Врање) непосредно по Берлинскиот конгрес, а во 1912.-1913. во периодот на Балканските војни и територијата на денешна Македонија (без Струмица со околината), Косово и Метохија и Санџак.
Важен период во српската историја е периодот на Првата светска војна. Војната всушност и започнува како локален конфликт помеѓу Србија и Австроунгарија заради убиството на престолонаследникот на австроунгарсиот престол, принцот Франц Фердинанд од страна на српскиот студент Гаврило Принцип во Сараево на 28 јуни 1914. Србија и покрај почетните успеси (победите во Церската и Колубарската битка), не успева да издржи под притисокот и откако во 1915. година Бугарија ѝ објавува војна, српската војска се повлекува на југ низ Албанија сѐ до островот Крф. Здружените српско-француско-британски сили успеваат да го стабилизираат фронтот северно од Солун - линија која во историјата ќе биде позната како Солунски фронт. Со пробивањето на фронтот кон крајот на 1918. и завршувањето на војната, Србија станала дел од новоформираното Кралство на Србите, Хрватите и Словенците, а српскиот крал - крал на Србите, Хрватите и Словенците. Од овој момент историјата на Србите е врзана за историјата на останатите народи од југословенската заедница.
Во Втората светска војна српскиот народ застанува на страната на Сојузниците. Постојат две движења на отпорот во окупирана Србија: четници - остатоци од разбиената југословенска армија верни на Владата во Лондон (но подоцна обвинети за соработка со окупационите сили) и партизани - од кои повеќето се работници и селани, предводени од КПЈ на чело со Тито. По војната власта во Југославија минува во рацете на КПЈ и Југославија е поделена на шест републики, меѓу кои е и Србија во чиј состав влегуваат автономните покраини: САП Војводина и САП Косово и Метохија. Со распадот на социјалистичка Југославија во 1991.-1992., Србија (заедно со Црна Гора) влегува во составот Сојузна Република Југославија - СРЈ. Во 1990. српскиот народ престанува да биде сметан за конститутивен во Хрватска, додека во 1995. Република Српска е призната како српски ентитет во рамките на Босна и Херцеговина. За време на Југословенските војни (1991-1995) повеќе од половина милион Срби од Хрватска и Босна и Херцеговина се раселени како резултат на воените дејства. Во 1998.-1999. по немирите на Косово, НАТО, без согласност на Советот за безбедност при ООН, врши 78-дневно бомбардирање на СРЈ и како резултат на тоа српската војска е приморана да се повлече од Косово, а оваа територија станува протекторат на Обединетите нации. На 5 октомври 2001. после масовни демонстрации доаѓа до смена на власта во Србија кога режимот на претседателот Слободан Милошевиќ е срушен, а на власт доаѓа Демократската опозиција на Србија. Во 2003. СРЈ го менува името во државна заедница на Србија и Црна Гора и практично преминува од федерација во конфедерација. Во мај 2006. на референдум Црна Гора прогласува независност, со што формално и Србија станува незавизна, за првпат по крајот на Првата светска војна.
Србите како тема во уметноста и во популарната култура
Србите се јавува како тема во уметноста и во популарната култура, како:
Во делото „Богатството на царот Радован“, српскиот поет Јован Дучиќ вели дека Србите се љумобоморни само кога се непросветени, додека Србинките им се даваат само на оној кој ќе ги измами. Меѓутоа, за Србинката, тој вели дека е поинаква од сите жени: кога е од најчист тип, таа му е сестра на мажот. Исто така, тој влеи дека Србинот е повеќе изразен тип како пријател, отколку како непријател при што тој го смета за непријател дури и човекот кој живее на другиот крај на светот, само ако не го длеи неговото мислење.
Пилигринци (Зубовце)
Пилигринци — археолошко наоѓалиште во гостиварското село Зубовце. Претставува населба од средниот век. Се наоѓа на околу 2,5 км источно од селото, на мала височинка — тумба, каде се гледаат грамади од кршен камен, а според кажувањето на мештаните, тука било старото село Пилигринци.
Космос-1526
Космос-1526 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 5 јануари 1984 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 40 килограми. Космос-1526 бил комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 114,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 74,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1460 км, а најмалото на 1443.
Стари Лозја (Ресава)
Стари Лозја — археолошко наоѓалиште во кавадаречкото село Ресава. Претставува некропола од доцноантичко време.
Источно од селото се откриени камени плочи од гробни конструкции - тип циста. .
998
998 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 998 година од новата ера, 998. од првиот милениум, 98. од X век и деветта од 990-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6506 и 6507 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5748 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4758 и 4759 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1751.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 998 година се протега во 3634 и 3635, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3694 и 3695 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1541. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 387 и 389 исламска година.
Земјотресен барок
Земјотресен барок или сеизмички барок ― стил на барокна архитектура применуван на Филипините и Гватемала, кои претрпеле уништувачки земјотреси во текот на 17 век и 18 век, каде што големите јавни згради, како што се црквите, биле повторно изградени во барокен стил за време на шпанските колонијални периоди во тие земји.
Слични настани довеле до Помбаловата архитектура во Лисабон по Земјотресот во Лисабон во 1755 година и сицилијанскиот барок на Сицилија по земјотресот во 1693 година.
Особености
На Филипините, уништувањето на постарите цркви од честите земјотреси ги направиле површините на црквите сè помали и пошироки; страничните ѕидови биле направени подебели и силно потпрени за стабилност при тресење. Горните конструкции биле направени со полесни материјали. Наместо полесни материјали, биле ставани потенки ѕидови со постепено намалување на дебелината до највисоките нивоа.
Камбанариите обично се пониски и поцврсти во споредба со камбанариите во помалку сеизмичките активни региони во светот. Камбанариите се подебели на пониските нивоа, постепено стеснувајќи сè до највисокото ниво. Во некои цркви на Филипините, освен што функционирале како караули против пиратите, некои камбанарии се настрана од главната црковна градба за да се избегне оштетување во случај на паѓање на камбанаријата поради земјотрес.
NGC 766
NGC 766 — елиптична галаксија во соѕвездието Риби, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 766 се споменува и како UGC 1458, MCG 1-6-19, CGCG 413-19.
Вестфалија
Вестфалија (Westfalen; Westfalen) — регион во северозападна Германија и еден од трите историски дела на сојузната покраина Северна Рајна-Вестфалија. Зафаќа површина од и има 7,9 милиони жители.
NGC 766
Откривање
Објектот е откриен на 8 јануари 1828 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Вестфалија
Територијата на регионот е речиси истоветна на историската покраина Вестфалија во состав на Кралството Прусија од 1815 до 1918 г. и Слободната Држава Прусија од 1918 до 1946 г. Во 1946 г. Вестфалија е споена со Северна Рајна (уште еден дел од поранешна Прусија) образувајќи ја новосоздадената сојузна покраина Северна Рајна-Вестфалија. Во 1947 г. кон нив е приклучено и Липе, поранешно кнежевство и слободна држава.
Францускиот тестамент
Францускиот тестамент (Le Testament français) – роман на францускиот писател Андреј Макин со автобиографска инспирација, издаден на 6 септември 1995 година во „Меркир де Франс“. Истата година, романот ги освоил Гонкуровата награда, Гонкуровата награда за гимназијалци и наградата „Медисис“ (која ја поделил со „Мајчин јазик“ на Василис Алексакис).
Вестфалија
Седумнаесетте окрузи и деветте независни градови на Вестфалија и округот Липе се членови на Регионалниот сојуз Вестфалија-Липе (Landschaftsverband Westfalen-Lippe).
NGC 766
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 766 е од видот E0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 14,2 m/лм2. NGC 766 има привидни димензии од 2' х 2'.
Францускиот тестамент
На македонски јазик, романот бил издаден во 2016 година од издавачката куќа „Три“ во превод на Благоја Велковски-Краш.
Вестфалија
Пред настанокот на Вестфалија како пруска покраина, поимот се применувал за разни територии со различна големина како западниот дел од старото Војводство Саксонија, Војводството Вестфалија или Кралството Вестфалија. Вестфалскиот дијалект на долногерманскиот јазик се говори вон територијата на денешна Вестфалија, во соседните подрачја на југозападна Долна Саксонија и северозападен Хесен.
NGC 766
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 58 м 42 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 8° 20' 50".
Францускиот тестамент
Содржина
Романот се состои од четири дела:
NGC 766
Други поделби
Проучување на NGC 766 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 7468. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 174; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 623. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1282.
Вестфалија
Предели
Бидејќи се наоѓа во Северногерманската Низина, северот на Вестфалија е претежно рамен. На југ се издига Германското Средногорје. Вестфалија се дели на следниве предели.
Рамен до ридест (498 м} и пониско): Источна Вестфалија, Минстерланд, Источнорурската метрополитенска област, Текленбуршкиот крај, Вестфалскиот хелвег
Францускиот тестамент
За делото
Во ноември 1995 година, романот, кој веќе бил лауреат на наградата „Медисис“, ја освоил и Гонкуровата награда, и тоа во првиот круг на гласање, со шест гласа „за“ (четири гласа билеза романот „Ла суј“ од Франц-Оливје Жизбер. На тој начин, „Францускиот тестамент“ станал првото дело во историјата кое ги добило овие две престижни награди. Исто така, романот ја добил и Гонкуровата награда за гимназијалци.
Вестфалија
Реки
Под Вестфалија може прилбижно да го подразбереме подрачјето меѓу реките Рајна и Везер, на север и југ од реката Рур. Други поважни реки се Емс и Липе.
Планини
Највисоки планини во Вестфалија и целата денешна сојузна покраина се Лангенберг (843 м) и Калер Астен (842 м) во зауерландскиот дел од венецот Ротар.
Францускиот тестамент
За делото
Романот добил пофални оцени од критиката. На пример, во рецензијата објавена во Le provençal стои: „Стилска јаснотија, едноставност на приказната. Ништо мачно, ништо извештачено, а особено ни трага од средување на политичките сметки. Макин раскажува, а не суди. Француски завет е исклучителна книга.“ Слична оцена се среќава и во рецензијата во Le Nouvel Observateur: „Во Русија, Андреј Макин настојувал да се излечи од Франција. Во Париз, се обидува да ја зачува внатрешната врска со Русија. Резултатот? Прекрасен словенски роман напишан на француски.“
Вестфалија
Вестфалија и Остфалија
Поимот „Вестфалија“ (како западен крај) се сопоставува со многу поретко употребуваниот поим „Остфалија“ (како источен), кој приближно ги опфаќа југоисточниот дел на денешна Долна Саксонија, западна Саксонија-Анхалт и северна Тирингија.
NGC 5349
NGC 5349 — спирална галаксија во соѕвездието Ловечки Кучиња, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Вестфалија
Административна поделба
Вестфалија се дели на три управни окрузи. Тие понатаму се делат на окрузи и независни градови.
Францускиот тестамент
За делото
Овој роман на еден франкофонски Русин не е само приказна за неговиот однос кон Франција, туку претставува широка трагична фреска за животот на населението низ огромните рамнини на Сибир во советската ера. Во него се преплетуваат гладот, насилството, екстремните услови за живот, првата љубов, радоста и надежта.
NGC 5349
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5349 се споменува и како UGC 8803, MCG 6-31-5, CGCG 190-72, CGCG 191-6, IRAS 13510+3807.
Вестфалија
Административна поделба
Сите окрузи и независни градови на управните окрузи Арнсберг и Минстер се сметаат за дел од Вестфаија како историски регион. Округот Липе е наследник на Слободната Држава Липе во управниот округ Детмолд и претставува одделна историска област.
Идентитет
Иако Севернорајнската област, Вестфалија и Липе се различни историски територии на денешната сојузна покраина Северна Рајна-Вестфалија, старата граница на некогашната Рајнска покраина и покраината Вестфалија воедно важи и за јазична граница. Во Вестфалија и Липе населението говори западнодолногермански дијалекти (особено вестфалското наречје на долногерманскиот), во Северна Рајна се говорат средногерманските и долнофранконските дијалекти.
NGC 5349
Откривање
Телото е откриено на 24 март 1857 година од страна на Вилијам Парсонс, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 72 см.
Вестфалија
Идентитет
Регионите понатаму се разликуваат и според мнозинската вериосповед, делејќи се на католици и лутерански протестанти. Оваа поделеност води потекло од територијалната расцепканост на Светото Римско Царство кое постоело сè до 1806 г. На пример, Минстерланд и подрачјето околу Падерборн до денес се претежно католички, што се должи на постоењето на епископските кнежевства Минстер и Падерборн. Претежно протестантското население на Липе успеало да ја задржи својата независност како државичка Германија како кнежевство сè до 1918 г. и како слободна држава до 1946 г. Ова и денес влијае врз идентитетот на населението кое изразува поинаква припадност од соседните региони како Источна Вестфалија.
NGC 5349
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5349 е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 14 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,5 m/лм2. NGC 5349 има привидни димензии од 1,7' х 0,5'.
Вестфалија
Идентитет
Покрај овие историски, јазични и верски согледувања, постојат и регионални разлики во културата и менталитетот. Поради ова не постои покраински идентиетет на Северна Рајна-Вестфалија, туку жителите се сметаат за „севернорајнци“ „вестфалци“ или „липјани“.
Историја
Вестфалија е позната по Вестфалскиот мир од 1648 г. со кој ѝ е ставен крај на Триесетгодишната војна по потпишувањето на два мировни договора во Минстер и Оснабрик. Одредбите во нив се сметаат за основоположни за современата национална држава.
Ова е еден од регионите кои учествувале во сите пројави на германската држава уште од раниот среден век: Светото Римско Царство, Рајнскиот Сојуз, Германскиот Сојуз, Северногерманскиот Сојуз, Германското Царство, Вајмарската Република и Третиот Рајх. По Втората светска војна Вестфалија потпаднала под Британската окупациска управа која во 1947 г. се споила со американската под името „Бизонија“, а следната година и со француската како „Тризонија“. Овие територии прераснале во државата Западна Германија, која од 1990 г. е обединета со ГДР (Источна Германија).
Римски упади
Околу 1 г. низ Вестфалија Римјаните извршиле неколку упади во подлабоката внатрешност на Германија, оставајќи и неколку трајни рмски или романизирани населби. Кај Оснабрик се одиграла важната Битка во Тевтобуршката Шума, каде во тоа време живееле вестфалците — составен дел од племето Саси.
Карло Велики
Се смета дека Карло Велики провел доста време во Падерборн и околните краишта. Неговите Саксонски војни деулмно се одвивале на територијата на денешна Вестфалија. Народните преданија го врзуваат неговиот противник Видукинд за местата околу Детмолд, Билефелд, Лемго, Оснабрик и други места во Вестфалија. Видукинд бил погребан во Енгер, кој исто така е обработен во предание.
Среден век
Заедно со Остфалија, Ангрија и Нордалбингија, Вестфалија (Westfalahi) првично била округ на Војводството Саксонија. Во тоа време големи делови од нејзината територија на север биле во денешна Долна Саксонија. Со симнувањето на саксонскиот војвода Хајнрих Лавот во 1180 г. и подоцнежното смалување на војводството, самата Вестфалија добила статус на свое војводство по налог на светиот римски цар Фридрих Барбароса. Војводството Вестфалија зафаќало само мала површина јужно од реката Липе.
Денешна Вестфалија била дел од Долнорајнско-вестфалскиот округ на Светото Римско Царство, кој ги опфаќал териториите на Долна Лотарингија, Фризија и делови од поранешното Војводство Саксонија.
Ран нов век
Како последица од протестантската реформација, Вестфалија немала главна вероисповед. Католицизмот и лутеранството биле релативно рамноправни. Лутеранството било силно во источните и северните делови, со бројни слободни цркви. Минстер и Падерборн останале католички. Оснабрик бил речиси напола.
Делови од Вестфалија потпаднале под власта на Бранденбург-Прусија во текот на XVII и XVIII век, но најголемиот дел од неа останал поделен на војводства и други феудални владенија. Вестфалскиот мир од 1648 г. потпишан во Минстер и Оснабрик го означил крајот на Триесетгодишната војна. Од него произлезениот концепт за националната држава се нарекува „Вестфалска сувереност“.
Прусија
По поразот на Пруската армија од страна на Французите во Битката кај Јена-Ауерштет и Тилзитскиот мировен договор во 1807 г. најисточниот ден на денешна Вестфалија станал дел од француското клиентско Кралство Вестфалија и ова траело сè до 1813 г. кога истото е распуштено од Русите. Иако оваа држава го носала името на историската област, таа опфаќала само релативно мал дел од неа, додека најголемиот дел бил во Хесен и Остфалија.
По Виенскиот конгрес, Прусија добила голем дел од вестфалските територии и во 1815 г. е создадена покраината Вестфалија. Во 1816 г. поранешното Војводство Вестфалија и грофовиите Витгенштајн се приклучени кон покраината, а во 1851 г. следел и кондоминиумот Липштат. Со ова Вестфалија го добила нејзиниот денешен облик.
Во 1816 г. се создадени административните подрачја Арнсберг, Минден и Минстер.
Денешна Вестфалија
По Втората светсја војна во 1946 г. е создадена денешната сојузна покраина Северна Рајна-Вестфалија од Британската окупациска управа, земајќи ја територијата на поранешната покраина Вестфалија и северната половина од Рајнската покраина, кои дотогаш биле пруски. Старите управни окрузи од 1816 г. останале да важат. Кога во 1947 г. кон сојузната покраина е додадена и поранешната Слободна Држава Липе со седиштето Детмолд, Управниот округ Минден бил проширен со оваа територија и преименуван во „Управен округ Детмолд“. Северна Рајна-Вестфалија е поделена на вкупно пет управни подрачја или окрузи (Regierungsbezirke). Денес таа се состои од управните окрузи Арнсберг и Минстер како и од Детмолд, освен округот Липе; овој округ е посебна историска област вон Вестфалија која денес е во Северна Рајна-Вестфалија. Жителите на областа се нарекуваат вестфалци и нивната област Вестфалија, иако денес нема таква административна единица.
Владимир Костов (музичар)
Животопис
Костов го започнал своето музичко образование во Битола, а студиите по виолина ги завршил на Факултетот за музичка уметност во Скопје, во класата на проф. Михајло Куфујонакис, а кај него и магистрирал. Исто така, стручно се усовршувал и кај други познати педагози, како: Сихана Бадивуку, Благоја Димчевски, Корнелија Бронзети, Ирина Бочкова, Наталија Пришепенко итн. Во периодот 2000-2004 бил професор по виолина во Оркестарот на ЦЕИ, а е вработен како концерт-мајстор во Македонската филхрмонија и како доцент на Факултетот за музичка уметност во Скопје.
Творештво
Костов е член на „Македонскиот кларинет квинтет“ во кој свири прва виолина и водач на неколку камерни оркестри и ансамбли, како: камерниот оркестар за современа музика „Алеа“, камерното студио за барокна музика „Бахус“ и квартетот „Бревис“, клавирското трио „ВАМ“. Тој е редовен член на Камерниот оркестар на Македонската филхармонија и на Младинскиот оркестар на Музичката младина на Македонија. Покрај тоа, тој е единствениот македонски музичар кој повеќепати членувал во угледниот Светски оркестар на музичката младина со кој остварил голем број настапи ширум светот. Исто така, тој настапува и со оркестарот „Исток-Запад“ во Алтенбург. Како солист, Костов настапувал со Македонската филхармонија и со нејзиниот камерен оркестар, а настапувал и самостојно на повеќе музички манифестации во Македонија, Украина, Германија, Бугарија, Србија, Британија, Хрватска и Полска.
Израелска национална библиотека
Израелска национална библиотека (הספרייה הלאומית) — национална библиотека на Израел, сместена во населбата Гиват Рам, Ерусалим, недалеку од Еврејскиот универзитет. Националната библиотека располага со повеќе од 5 милиони книги, од најразлилни области.
Основана е во 1892 година, како прва јавна библиотека во Палестина за еврејското население. Била преместена во 1960 година на Скопуската Гора, за да од 2007 година биде прогласена како национална библиотека на Израел.
Аукруг
Аукруг (Aukrug) — општина во округот Рендсбург-Екернферде, во Шлезвиг-Холштајн, Германија. Се наоѓа на околу 13 километри западно од Нојминстер и 35 километри југозападно од Кил.
Општината претставувала седиште на поранешната истоимена општинска заедница.
Ушите (Ресава)
На една мала површина на 600 м јужно од селото се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и градежен материјал. .
NGC 7775
NGC 7775 — спирална галаксија во соѕвездието Пегаз, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7775 се споменува и како UGC 12821, MCG 5-56-16, CGCG 498-24, IRAS 23498+2829.
Откривање
Објектот е откриен на 6 октомври 1883 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7775 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,8 m/лм2. NGC 7775 има привидни димензии од 0,9' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 52 м 24,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +28° 46' 21"". Положбениот агол на објектот е во износ од 20°.
Други поделби
Проучување на NGC 7775 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 72696. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 89; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2258. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 606.
Атлантска дивизија (НБА)
Атлантската дивизија на Националната Кошаркарска Асоцијација е една од трите дивизии во Источна Конференција на лигата, заедно со Југоисточната Дивизија и Централната Дивизија. Во оваа дивизија, како и во сите други, има пет тимови. Тие се во релативна географска непосредност, посебно тимовите на Њујорк Никс и Њу Џерси Нетс. Оваа дивизија е дом на најуспешната НБА екипа, Бостон Селтикс, со 16 титули. Петте тимови се следните:
ОУ „Св. Климент Охридски“ - Драслајца
'''Св. Климент Охридски''' — основно училиште во Драслајца, Општина Струга.
Едвард I
Едвард I ( — ; англиски: Edward I of England; француски: Édouard Ier d'Angleterre) — крал на Англија во периодот од 1272 до 1307 година, наследувајќи го својот татко Хенри III. Едвард учествувал во Осмата крстоносна војна, која не била успешна за христијаните од 1271-1272 година.
Едвард е познат и како “Законодател“, главно поради големите реформи кои ги вовел во кралството, како и Долгоногиот, според својата височина. Тој се смета за еден од најуспешните европски владетели од средниот век. Во негово врее, во 1277 година бил освоен Велс, а голем дел од велшките востанија биле крваво задушувани. Во 1296 година ја освоил и Шкотска, но подоцна Шкотска ја повратила својата независност. Во 1290 година ги протерал евреите од Англија.
Неговиот план да ја задржи власта над Шкотска не се остварила. Тој починал во 1307 година во Камберленд, на границата со Шкотска. И покрај неговата желба, неговите коски и тело да бидат носени во Шкотска во време на идните напади, а неговото срце во Светите земји, сепак тоа не се остварило. Тој бил погребан во Вестминстерската капела.
Тој бил наследен од неговиот син Едвард II.
Дефиниционен список
Дефинирачките списоци се користат за да се акцентираат врз дадена дефиниција или термин, така што ја покажува содржината на дефиницијата со одстап од левата страна на пребарувачот. При дефинирачките списоци не се покажуваат симболи во почетокот на редот. Дефинирачките списоци започнуваат со почетниот ознака за дефиниран список(dl)
Следува ознаката за задавање на наслов на дефинирачкиот список (dt) После тоа се пишува ознаката за тело на дефиницијата (dd) и трите тага треба да завршуваат со соодветните крајни тагови.
Пример за дефинирачки список:
<dl> <dt>Наслов на 1-ви дефинирачки список</dt> <dd>Содржина на првата дефиниција.</dd> <dd>Содржина на втората дефиниција.</dd> <dd>Содржина на третата дефиниција.</dd>
<dt>Наслов на 2-ри дефинирачки список</dt>
За да поставите симбол по ваша желба во почетокот на редот на дефиницијата треба да имате некој податотека, на пример symbol.gif, и кодот треба да изгледа вака:
<dl> <dt>Наслов на дефиницијата</dt> <dd> <img src=”symbol.gif” width=”5″ height=”5″ alt=”symbol”> Содржина на дефиницијата. </dd> </dl>
Составување на дефинирачки списоци
Дефинирачките списоци исто така можат да се внесуваат еден во друг, како и во претходните списоци.
<dl> <dt>Наслов на дефинирачкиот список</dt> <dd>Содржина на првата дефиниција.</dd> <dd>Содржина на втората дефиниција.</dd>
<ul> <li>Прв необележан елемент на 2-ра дефиниција</li> <li>Втор необележан елемент на 2-ра дефиниција</li>
<ol> <li>Прв обележан поделемент</li> <li>Втор обележан поделемент</li> </ol> </ul> </dl>
Туријасаурус
Туријасаурус (што значи „гуштер Турија“) — род на сауроподски диносауруси. Познат е од еден фосилен примерок кој ги претставува видовите Turiasaurus riodevensis, пронајден во формацијата Вилар дел Арзобиспо на Теруел, Шпанија.
Опис
Се верува дека Туријасаурус е најголемиот диносаурус некогаш пронајден во Европа и е меѓу најголемите познати диносауруси. Првично беше проценето на 36 до 39 метри во должина и со тежина од 40 до 48 тони, комбинирана тежина од шест или седум возрасни машки слонови. Поновите проценки укажуваат на должина од 30 метри во должина, но споредлива тежина е 50 тони. Должината на неговиот череп е 70 сантиметри, што не е премногу голем. Според палеонтологот Луис Алкала, тоа е затоа што поголема глава може да предизвикало на Туриасаурусот да му скршил вратот.
Историја
Фрагментарни остатоци од ова животно, вклучувајќи артикулиран лев екстремитет (холотип), фрагменти на черепот, заби, пршлени и ребра, се пронајдени во копнените наслаги на формацијата Вилар дел Арзобиспо. Преден екстремитет од Португалија сега се гледа како Zby atlanticus. Типскиот вид, Turiasaurus riodevensis, бил формално опишан од Ројо-Торес, Кобос и Алкала, во 2006 година. Во раните 2010-ти, биле извршени ископувања источно од Мадрид, кои открија најкомплетен фосил од такви суштества во целиот свет.
Св. Марија (Зубовце)
'''Св. Марија''' — археолошко наоѓалиште во гостиварското село Зубовце. Претставува средновековна некропола. Се наоѓа на североисточната периферија на селото и североисточно од црквата Св. Огнена Марија, каде се гледаат камени плочи од гробни конструкции со насоченост исток-запад.
Јудејско Царство
Кралство Јудеја (מַמלְכת יְהוּדָה) — поранешно кралство кое се наоѓало на територијата на денешен Израел и Палестина, со главен град Ерусалим. Оваа кралство било создадено од страна на три еврејски племиња: Јуда, Симеон и Венијамин. Кралство пропаднало со поделба на Северноизраелско и Јужноизраелско Кралство. Оваа држава била продолжение на кралството на Давид и Соломон, чиј прв крал бил Ровоам, син на Соломон.
Симон Поповски
Симон Поповски (1991, Битола) — македонски виолинист.
Животопис
Поповски го започнал музичкото образование во основното музичко училиште во Битола, во класата на проф. Ванчо Стоилков. Потоа се запишал во средното музичко училиште во Битола каде повторно учел во класата на проф. Стоилков. Во 2009 година се запишал на Факултетот за музичка уметност во Скопје, во класата на проф. Олег Кондратенко. Во текот на своето образование, тој посетувал и семинари кај повеќе професори, како: Џошуа Бел, Павел Верников, Сихана Бадиваку, Сузан Гилмор во летната школа „Интерлохен“ итн.
Музичка кариера
Поповски учествувал на повеќе музички натпревари на кои освоил бројни награди. Како солист, настапувал со Македонската филхармонија и со камерниот оркестар на Музичката младина на Македонија, симфонискиот и камерниот оркестар на Факултетот за музичка уметност итн. Тој е член на „Македонскиот кларинет квинтет“ (во кој свири втора виолина), на оркестарот на Македонската филхармонија, во проектите на оркестарот на Македонското радио (Macedonian Radio Symphony Orchestra - Fames) и на гудачкиот квартет „Аксиос“.
Елипсоидна купола
Елипсоидна купола ― купола (види и геодетска купола), која има долен пресек кој е круг, но има купола чија крива е елипса.