cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лаки (вулкан)
Последиците во Исланд
Неколку дена пред ерупцијата на Лаки, морето буквално се сварило. 50.000 жители на Исланд, повеќето од нив земјоделците и нивните семејства, беа ужаснати, се криеле во куќите, ги заклучувале прозорците и вратите. Центарот на вулканската активност бил во близина на Лакашгар, еден од најголемите кратери во пустиот дел на Исланд. На 11 јуни 1783 година планината Скптар-Екул, во близина на Лакашгар, експлодирала. Тоа создало 24 километарски расцеп. Гасови под притисок избувнале на површината. Во длабоката река Скапта, сува за неколку часа, наместо вода во коритото со 60 метри во ширина и 120-180 метри длабочина, потекла лава. Воздухот се наполнил со вулканска пепел. Пасиштата во површина од 80 километри биле затруени, а илјадници луѓе загинале. Во еден извештај се вели: "Ридовите беа полни со трупови што се распаѓаат, воздухот го исполнуваше ужасна смрдеа". Во тек на следните две години, 70 отсто од стоката на Исланд угинала. Вулканските сили што почнаа да се движат не се смириле. Голем проток на лава, најмоќен во историјата на ерупциите, избувнал на различни точки во 24-километарската пукнатина. Зафатил огромна површина од 23.400 хектари, уништувајќи ја, создавајќи облаци од отровни гасови.
Според пресметките, лавата покривала површина од 83 квадратни километри. Според еден од првите вулканолози професорот Е. Бишов, тоа била "најголемата ерупција во целиот свет, лавата, собрана на куп, ќе заземе поголем волумен од Монблан".
Потоци на жешка магма однеле цели села. Вкупно, потоците исфрлиле толку многу лава што можело да ја поплави површина од 2600 квадратни километри со дебелина од 45 метри. Повеќе од 9.000 селани починале од задушување предизвикано од токсичните испарувања, или беа закопани во лава. Достигнувајќи до бреговите, лавата полека се преселила во морето. Тежок облак од пепел паднал над водата, рибите го напуштиле крајбрежјето а облаци од прашина се протегале во Европа. Ерупциите продолжиле и понатаму. Оние кои побегнале од магмата и нејзините директни влијанија, починале од глад. Вулканската пепел ги уништила и рибите и житните култури.
Впечатоци за огромната катастрофа можат да се добијат со споредување со најсилните ерупции на Везув. Но дури и во најлош случаи, протокот на лава на Везув покрива површина од околу 2,5 квадратни километри во слој до 8 метри.
Последиците во Европа
Проценетите 120.000.000 тони исфрлен сулфур диоксид е околу трипати повеќе од вкупниот испуштен сулфур диоксид во Европа во 2006 година од страна на индустријата и е шест пати повеќе од вкупниот испуштен сулфур диоксид во 1991 при ерупцијата на Пинатубо. Поради ова излевање на сулфур диоксид при необични временски услови густа магла се проширила низ Западна Европа, што довело до илјадници смртни случаи во текот на 1783 и зимата 1784.
Летото 1783 било најжешкото забележано лето и ретката зона на висок притисок над Исланд предизвикала ветровите да дуваат кон југоисток. Отровниот облак летнал до Берген во Данска–Норвешка, потоа се проширил во Прага во Царството Бохемија (денешна Чешка) до 17 јуни, Берлин до 18 јуни, Париз до 20 јуни, А вр до 22 јуни и Велика Британија до 23 јуни. Маглата била толку густа што бродовите останале во пристаништата, не можејќи да запловат, а сонцето било опишано со "крвава боја".
Вдишувањето сулфур диоксид предизвикало задушување кај жртвите – гасот реагира со влагата во белите дробови и произведува сулфуреста киселина. Локалната стапка на смртност во Ш артр била 5% во текот на август и септември, со повеќе од 40 мртви. Во Велика Британија, записите покажуваат дека дополнителни смртни случаи имало меѓу работниците на отворено; стапката на смртност во Бедфордшир, Линколншир и источниот брег била два-трипати повеќе од нормалната. Се проценува дека 23,000 Британци умреле од труење.
Времето станало многу топло, предизвикувајќи сериозни грмотевици со голем г рад кој го убивал добиток от,. Зимата 1783-1784 била многу тешка;  Природонаучникот Гилберт Вајт во Селборн, Хемпшир, пријавил 28 дена постојан мраз. Екстремната зима се проценува дека предизвикала 8,000 дополнителни смртни случаи во Велика Британија. За време на пролетното топење, Германија и Средна Европа пријавиле тешки штети од поплави.
Последиците во Северна Америка
Во Северна Америка, зимата 1784 била најдолга и една од најстудените кои биле забележани. Тоа бил најдолгиот период на температури под нулата во Нова Англија, со најголема акумулација на снег во Њу Џерси, а најдолга замрзнатост на Чесапик Заливот, каде што се наоѓа Анаполис, Мериленд, тогашен главен град на САД. Поради временските услови конгресмените го одложиле доаѓањето во Анаполис да гласаат за Договорот од Париз со кој официјално завршила Американската војна за независност. Огромна снежна бура го погодила Југ от. Реката Мисисипи замрзнала во Њу Орлеанс и имало извештаи за мраз во Мексиканскиот Залив.
Современи извештаи
Бенџамин Френклин ги запишал неговите набљудувања во Америка во 1784:
Сепак, Хекла не избувнал во 1783; нејзината претходна ерупција била во 1766. Ерупцијата на Лаки била 72 км на исток а Гримсветн вулканот избувнал околу 121 км североисток. Дополнително Катла на само 50 км  југоисток, сè уште бил познат по неговата спектакуларна ерупција 28 години претходно, во 1755.
Сер Џон Калум од Суфок, Англија, ги запишал неговите набљудувања на 23 јуни 1783 (на истиот датум на кој Гилберт Вајт, го истакнал почетокот на необичниот атмосферски феномен), во писмо до Џозеф Бенкс:
Дарданци
Дарданци (Dardani) — исклучително моќен илирско-тракиски народ, многу близок до Трибалите. Според легендата, Дарданците биле основачите на Троја и сојузници на Тројанците во Тројанската војна.
Тие живееле во античко време во голем дел од денешна јужна Србија, Македонија и Косово.
Кралство Дарданија
Дарданскиот регион се протегал приближно од Књажевац до Велес и од Шар Планина до Бугарија. Дарданците биле освоени од Римјаните веројатно на крајот на 1 век п.н.е..
Дарданија била богата со руди. Дарданците биле добро обучени борци. Соседните народи, Македонците, а подоцна и Римјаните, претрпеле многу од нивните упади со Скордисците.
200 и 197 пр.н.е., го поплавиле северниот дел од државата на македонскиот крал Филип III.
Населени места
Поважни и поголеми градови на Дарданците биле Ulpiana (Приштина), Therranda (Призрен), Vicianum (Вучитрн), Skopi (Скопје), Damastioni (во близина на Охридско Езеро). Naissus (Ниш) подоцна станал најважниот град и на римската провинција Мизија.
Мзимта
Мзимта (Мзымта; Мэзмытӏэ) е река во Краснодарскиот Крај на Руската Федерација. Тоа е најголемата руска река која тече директно во Црното Море.
Географски одлики
Реката Мзимта тече од езерото Кардивач на Голем Кавказ, на надморска височина од 1 838 метри. Се влева во Црното Море по 89 км проток во јужните делови на градот Сочи (градска општина Адлер). Според некои хидрографски студии,во дел од протокот на Мзимта се вбројува и реката Горна Мзимта, која истекува неколку километри од езерото Горен Кардивач.
Вкупната површина на сливното подрачје што го вклучува крајниот југозапад на Краснодарскиот Крај е околу 885 км², а просечниот проток во зоната на устието е околу 45,6 m³/s (максималниот проток е 764 m³/s).
Во горниот дел на потокот, речната долина има кањонски карактер, а самиот поток се одликува со голем пад и бројни каскади. По нејзината долина минуваат бројни превои низ кои важните сообраќајни патишта го поврзуваат крајбрежјето со внатрешноста. Најголем водопад е Изумруднијски со висина од 15 метри. Во средниот и долниот дел на потокот, тој тече преку пространата Имеретинска низина, на чиј западен крај го завршува својот тек, влевајќи се во Црното Море. Целата Имеретинска рамнина претставува алувијална рамнина формирана со наносени материјали од горниот тек на реките Мзимта и Псоу. Реката има нивален режим на хранење, а највисок водостој е пролетта кога снегот се топи во планинските делови на нејзиниот слив и кога врнежите се поинтензивни, а потоа нивото на водата во реката се зголемува за повеќе од 5 метри.
Во горниот и средниот дел на протокот, неговите брегови се обраснати со густи шуми од бука и костен, а шумите од дива круша и орев не се ретки. Во долниот дел од протокот, бреговите првично биле прилично калливи и под мочуришна вегетација, но поради обемни мелиоративни работи, мочуриштата биле исушени.
Економско значење
Најважните населби што лежат на брегот на реката се гратчето Краснаја Полјана и градската општина Адлер (дел од градот Сочи). Најголемата хидроцентрала на реката се наоѓа во близина на Краснаја Полјана, а се планира изградба на друга ваква електрана низводно од постојната.
На реката се наоѓа голема фарма со пастрмки, која била отворена во 1917 година.
Реката е популарно туристичко одредиште за љубителите на сплаварење, додека планинските падини во нејзиниот басен се популарни ски одредишта. Краснаја Полјана е означена како центар на дисциплините во алпско скијање за време на Зимските олимписки игри 2014 година чиј домашен град е Сочи.
Попови Трња (Црничани)
Во непосредната близина на крстопатот Валандово-Дојран-Богданци, од северната страна на патот за Богданци (Р1109), а спроти наоѓалиштето Атици, во парцелите на поранешната винарија „Винојуг“, на површина од 200 × 100 м се гледаат грамади од градежен камен, фрагменти од архитектонска пластика, како и множество фрагменти од керамички садови.
Космос-64
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 25 март 1965 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4720 килограми. Космос-64 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,0 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 256 км, а најмалото на 203.
Селско Гумно (Црничани)
Селско Гумно — археолошко наоѓалиште во дојранското село Црничани. Претставува сакрален објект од средниот век.
На југоисточната периферија на селото, кај одрината на Стојан Ѓошев се гледаат грамади од кршен камен и фрагменти од покривни ќерамиди. Според месната традиција, ова место се смета за свето.
Чишмица (Црничани)
Чишмица — археолошко наоѓалиште во дојранското село Црничани. Претставува сакрален објект од средниот век.
На 500 м северозападно од селото се наоѓаат грамади од кршен камен и фрагменти од покривни конструкции.
Космос-65
Космос-65 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 17 април 1965 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 317 км, а најмалото на 205.
Интегра
ИНТЕГРА e македонска конзервативна политичка партија со конзервативна либертаријанска идеологија, со умерена десна ориентација. Основните заложби ѝ се возобновување и востоличување на безвремените вредности, промовирање на семејството и бракот помеѓу маж и жена, чување на македонскиот национален идентитет, материјлна благосостојба и квалитет на животот. Вредност, доблест и интегритет во политиката се базичните елементи во стратегиите и политиките на ИНТЕГРА.
Иницијативата за формирање на ИНТЕГРА е од активисти и поединци. Институтот за доблесна и вредносна политика ИНТЕГРА е дел од партијата.
ИНТЕГРА е член на Европското Христијанско Политичко Движење. кое е политичката групација во Европскиот Парламент, со 6 (шест) Европратеници.
На Македонски парламентарни избори (2020)|парламентарните избори во 2020 година]], партијата освојила 12.291 гласови или 1.35% од гласовите. но не освојила пратенички мандат.
Организација
Прв човек во партијата е Љупчо Ристовски. Регистрирана е на 9 март 2019 година.
Силви Бенд
Силви Бенд - македонска поп група. Во неа членува брачниот пар Силвана Мучиќ Плевнеш и Влатко Плевнеш. Тие заедно ја имаат ќерката Деа.
Космос-66
Космос-66 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 7 мај 1965 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-66 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,2 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 278 км, а најмалото на 200.
Видране (Бразда)
Видране   — е археолошко наоѓалиште откриено во  Бразда, Општина Чучер-Сандево, Скопско.
Претставува наоѓалиште - црква и некрополоа од среден век.
Црквата е посветена најверојатно на Св Спас. При досегашниот ископ нашле неколку предмети како крстови и кандила а во еден агол од црквата имало дупка, до која штом наишле го прекинале копањето и се со претпоставка дека е гробница.
Бехчетова болест
Бехчетова болест (Behcet's disease) (MKB  M35.2 -Прeваленца (распространетост): 1-9 / 100 000) или болеста на Бехчет, исто така позната како синдром на Бехчет, припаѓа на групата ревматски заболувања. Болеста на Бехчет се одликува со хронична појава на афтозен улкус на слузницата на усната шуплина како и на надворешните гениталии на жените, но и внатрешноста на вагината, воспаление на зглобовите, церебрални обвивки, воспаление на помалите и поголемите крвни садови.
Овој синдром е скоро двојно почест кај мажите отколку кај жените. Обично се јавува во 2 а по турскиот лекар Хулуси Бехчет, кој прв го опишал овој синдром во 1937 година.
Причини
Она што точно ја предизвикува болеста  на Бехчет сè уште не е познато, но многумина тврдат дека станува збор за автоимуна болест. Сепак, се смета дека генетската склоност игра голема улога. Појавата на оваа болест е невозможно да се спречи затоа што сè уште не се знае која е точната причина.
Болеста не е иста кај сите пациенти. Некои пациенти можат да имаат лесна болест со ретки епизоди на лезии на кожата додека други можат да развијат болест на нервниот систем. Болеста е обично посериозна кај мажите отколку кај жените.
Симптоми
Симптомите на болеста Бехчет често се разликуваат од личност до личност, но најчести симптоми на оваа болест се:
Третман
Бидејќи сè уште не се познати точните причини за болеста на Бехчет, третманот е поединечен. Веќе при појава на првите симптоми треба да се побара консултација со лекар. Она што е важно да се потенцира е дека не постои лек што може да ја излечи болеста, туку терапија за олеснување на симптомите.
Дијагнозата на овој синдром подлежи врз клинички преглед бидејќи не постои тест што може со сигурност да покаже дека се работи за Бехчет синдром. Симптомите се слични на оние на други болести како што се: Синдром на Рајтер (Reiter), Синдром на Стив Џонсон (Steven Johnson Syndrome), лупус, Кронова болест или улцеративен колитис. Лекарот кој ја следи состојбата на пациентот со овој синдром,  може да препорача некои креми, гелови или капки за лекување на симптомите, како и лекови за зајакнување на  имунитетот. Кортикостероидите се користат за раничките на кожата и поголеми воспаленија на очите и нервниот систем. Циклоспоринот,  исто така може да се користи за лекување на симптоми поврзани со воспаленија на очите. Она што дефинитивно се препорачува по престанокот на симптомите е рекреација за одржување на флексибилноста на зглобовите. Карактеристично за синдромот Бахчет е повторување на болеста. Кога болеста се враќа, често пати е придружена со потешки симптоми отколку при појавувањето на болеста. Всушност, не постои соодветен начин да се заштитите бидејќи причината за самата болест е непозната.
Ако имате синдром на Бехчет може да очекувате нормална бременост, но треба да се консултирате со вашиот гинеколог доколку користите „поагресивна терапија“ којашто може да биде штетна за развојот на вашето бебе. На сите пациенти им се препорачува да консумираат здрава, урамнотежена диета со соодветно внесување на калциум и витамини.
Зулу митологија
Зулу митологијата содржи бројни божества кои обично се поврзани со животни или со природни појави.
Ункулункулу
Ункулункулу е главен бог и е творец на човештвото. Понекогаш наречен „Укили“, „мудар“, тој е бог на потеклото. Зулу го опишуваат како узивеле, „тој што е сам“. Човекот не знае ништо за неговиот начин на живот, ниту за принципите на неговата власт. Како создавател на сите нешта, тој исто така бил индиректно одговорен и за доаѓањето на смртта на земјата. Ункулункулу („најголемиот“) бил создаден во Ухланга, огромно мочуриште со трска, пред да дојде на Земјата.
Според други извори, тој е митска личност меѓу Зулу народот и не е божество (Зулу имале слабо развиен пантеон), туку бил „првиот човек“. Една усна традиција го идентификува како маж и жена (честопати се нарекува Утланга), но сепак, вообичаениот мит тврди дека Ункулункулу бил првиот маж. Тој се појавил, или бил создаден, со „кршење“ на трска - се вели за него дека тој „излегол, или се откинал од, „трска“. Така, тој е исто така се нарекува и "Предокот на сите". Сите луѓе потекнуваат од него и од неговиот план. Исто така, некои мислат дека тој бил фигура, сфатена како предокотна Зулу, за кој подоцна - можеби под влијание на христијанството - се рекло дека е создавател. Во првите извори, Ункулункулу се сметал чисто како предок и човечко суштество.
Според Ирвин Хексам (1981), „не постои доказ за верба во небесно божество или небесен бог во зулуската религија пред доаѓањето на Европејците“. Сепак, други научници како Ајлин Јенсен Криеж, Исак Шапера, Аксел-Ивар Берглунд (1976), Хамонд-Тук и Џон Мбати не се согласуваат со анализата на Хексам. Тие тврдат дека „Господарот на небото“ или богот на небото од Зулу отсекогаш постоел во традиционалниот систем на верување на Зулу, божеството за кое тие тврдат е поголем од „архетипскиот предок и творец, Ункулункулу“.
Митот за создавањето
"Одамна, пред човекот или кое било животно да шета по земјата, имало само темнина и едно многу големо семе. Семето потонало во земјата и од него, почнало да расте долга трска. Тие трски биле наречени „Утланга“, што значи извор на сите нешта. Полека, една трска прераснала во маж. Тоа бил Ункулункулу, Првиот човек и творец на сите нешта. Колку бил поголем, тој станал потежок. Конечно, кога бил целосно пораснат, тој се откинал од трската и паднал на земјата. Додека шетал нагоре и надолу по земјата, видел други растечки трски што се развиваат во мажи и жени. Ункулункулу создал сè што гледаме околу нас денес. Ги научил првите мажи и жени како да ловат и да прават оган, како да прават облека и да подготвуваат пченка. На сите животни им дал име. Кога сето тоа било готово, Ункулункулу го испратил камелеонот во светот со порака дека неговите луѓе никогаш нема да умрат. Камелеонот тргнал на својата мисија полека, полека, полека. По неколку дена, Ункулункулу стана нестрплив и испрати брз гуштер во светот со порака дека Смртта била на пат. Брзиот гуштер брзо го прегазил камелеонот и прв пристигнал во селото. Откако гуштерот им ја донел пораката на првите луѓе, Смртта пристигнала веднаш потоа и оттогаш никогаш не го напуштила човештвото."
Други божества
Другите божества се:
Космос-67
Космос-67 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 25 мај 1965 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-67 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 51,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 337 км, а најмалото на 203.
Иван Снегаров
Иван Снегаров (, -, ) — црковен историчар од Охрид, член на Бугарската академија на науките од 1943. Неговите главни дела се однесуваат на историјата на бугарската црква (во која тој ја вметнува и македонската), руско-бугарските сојузи, и феудалните односи во средниот век. Во неговите дела кои се однесуваат на Македонија, најчесто се настојува да се докаже бугарскиот карактер на македонската црква и народ.
Завршил Духовна академија во Истанбул, Турција и во Киев, Украина, со специјализација во византологија. Автор на повеќе статии и книги, меѓу кои освен тие за Охридската архиепископија се и истражувачките дела за Скопје, Струга, Солун, Рајко Жинзифов, Неофит Рилски, на сите православни цркви и др. Во 1972 посмртно е објавена неговата последна публикација за манастирот Св. Наум.
Кинкаку-ѓи
Кинкаку-џи (јапонски: 金閣寺, Храм на златниот павилјон) или Златен павилјон е зен-будистички манастир на планината Хокузан, во Кјото, Јапонија. Го опкружува рибникот Кјоко-чи (鏡湖池), како и градината Кајјушики тејен (回遊式庭園) кој се смета за најдобар пример на стилистиката на Муромачи периодот.
Рамешки
Рамешки ( Рамешки) е населено место со административен статус на мало гратче ( посёлок городского типа) во европскиот дел на Руската Федерација, на исток од Тверската област Административно, тој му припаѓа на Рамешкиот реон, кој е исто така административен центар. Според проценките на Националната статистичка служба, во 2014 година во градот живееле 4 230 жители.
Географија
Гратчето се наоѓа во источниот дел на Тверската област, недалеку од левиот брег на реката Медведица (левата притока на Волга ). Се наоѓа на околу 64 километри северно од обласниот центар, градот Твер, на стариот пат што го поврзува градот со Бежецк.
Историја
Иако точното потекло на името на населбата е непознато, се верува дека потекнува од збор што значи густа шума.
Првото писмено споменување на населбата наречена Раменки, за која се верува дека се однесува на денешната населба, датира од 1551 година и се однесува на декретот на царот Иван Грозни со кој споменатото село било доделено на управата на еден локален манастир.
Селото останало како манастирски имот сè до 1764 година кога царицата Катерина II го вратила манастирското земјиште под власта на државата. Според статистичките податоци од 1781 година, во населбата живееле само 107 жители, претежно Руси. Името Рамесшки наместо Раменка за прв пат се користело во службените документи во текот на XVIII век.
На почетокот на 19 век, низ населбата поминувал дел од трговскиот пат што го поврзувал Твер со Бежецк. Во 1859 година селото имало 385 жители, а постоела и црква.
Станала регионален центар на 30 август 1929 година по основањето на Рамешкиот реон.
Во 1979 година поранешното село добило статус на урбан град ( посёлок городского типа)
Демографија
Според податоците од пописот во 2010 година во градот живееле 4 318 жители, додека според проценките за 2014 година, таму живееле 4 230 жители или околу една третина од вкупното население во реонот. Населбата е позната по малцинската заедница на Карели, која ја сочинувало околу една третина од населението на пописот во 1989 година.
Економија
Во гратчето има фабрика за плетење.
Знаменитости
Во центарот на гратчето има црковен комплекс составен од црквата Троица (1778-1784) и камбанаријата на црквата Свети Александар Невски (1830-1837). Наспроти црковниот комплекс, во паркот - бронзена биста во чест на Херојот на Советскиот Сојуз Алексеј Семијонович Смирнов (роден во село Палцево, област Рамешковски), како и споменик во чест на 450-годишнината од село.
Новаја Газета
Новаја Газета — независен руски весник познат по своето критичко и истражувачко покривање на руските политички и општествени работи. Се објавува во Москва, во регионите во Русија и во некои странски земји. Печатеното издание се објавува во понеделник, среда и петок; Написите на англиски јазик на веб-страницата се објавуваат неделно во форма на билтенот „''Русија. Објаснето“''.
Седум новинари на Новаја Газета, меѓу кои и Јуриј Шчекочихин, Ана Политковскаја и Анастасија Бабурова, биле убиени од 2000 година, во врска со нивните истраги.
Во октомври 2021 година, главниот уредник на Новаја Газета Дмитриј Муратов, ја добил Нобеловата награда за мир, заедно со Марија Реса, за нивната заштита на слободата на изразување во нивните татковини.
На 28 март 2022 година, поради тековната руска инвазија на Украина во 2022 година, весникот ги прекинал своите печатени активности откако добил второ предупредување од Роскомнадзор.
Историја
Група поранешни новинари од Комсомолскаја Правда го организирале весникот во 1993 година, неговото прво име било Ежедневнаја Новаја Газета (Дневен нов весник). Михаил Горбачов ги искористил парите од неговата Нобелова награда за мир во 1990 година за да помогне во основањето на Новаја газета во 1993 година и да ги купи нејзините први компјутери.
На 26 ноември 2001 година, Новаја Газета објавила напис на Олег Лурие во кој се наведува дека раководството на Меѓународната индустриска банка, на чело со Сергеј Пугачов, било вклучено во перење пари во Банката на Њујорк. Банката на Пугачов покренала тужба за клевета против весникот, наведувајќи ги финансиските загуби, бидејќи голем број нејзини клиенти, наводно, ги промениле условите на нивните сметки на начин што ја натерала банката да изгуби пари поради објавувањето. На 28 февруари 2002 година, банката го добила случајот во московскиот општински суд Басмани и ѝ биле доделени 15 милиони рубљи (околу 500.000 американски долари) загубен приход, сума без преседан за руските весници што може да го поткопа самото постоење на Новаја Газета, особено на 22 февруари. Истиот суд во Басмани и наложил на Новаја Газета да плати околу 1 милион долари за обвинение за корупција против главниот судија на Краснодарскиот крај. Во април, одлуката за случајот на Меѓународната индустриска банка била потврдена од судот. Меѓутоа, во напис од 27 мај 2002 година, Јулија Латинина, новинарка на Новаја Газета, открила дека тројцата клиенти на банката именувани во тужбата биле нејзини подружници или на друг начин контролирани од нејзиниот одбор на директори, и тврдела дека Новаја Газета побарала отворање на истрага за криминална измама за активностите на банката. Како резултат на тоа, во јуни 2002 година, Меѓународната индустриска банка се откажала од своето барање за компензација.
Во 2004 година, весникот отпечатил седум написи од колумнистот Георги Рожнов, во кои се обвинува Сергеј Кириенко за проневера на 4,8 милијарди американски долари од фондовите на Меѓународниот монетарен фонд во 1998 година, кога тој бил премиер на Русија. Весникот ги базирал обвинувањата на писмото наводно напишано до Колин Пауел и потпишано од американските конгресмени Филип Крејн, Мајк Пенс, Чарли Норвуд, Ден Бартон и Хенри Бонила и објавено на веб-страницата на Американскиот совет за одбрана. Весникот тврдел дека Кириенко искористил дел од проневерените средства за купување недвижен имот во САД. Подоцна било откриено дека писмото е шега измислена од The eXile. Како одговор, Кириенко ги тужел Новаја Газета и Рожнов за клевета, а судот, донесувајќи пресуда во корист на Кириенко, наредил на Новаја Газета да ги повлече сите публикации во врска со обвинувањата и продолжил дека весникот „е должен да објави само официјално докажани информации кои го поврзуваат г-дин Кириенко со проневера“.
На 13 април 2009 година, весникот го добил првото печатено интервју во руска публикација со претседателот Димитриј Медведев, во кое се дискутирало за прашања како што се граѓанското општество и општествениот договор, транспарентноста на јавните службеници и развојот на Интернет.
На 26 јануари 2010 година, веб-страницата на весникот била подложена на напад и делотворно била исклучена одф интернет мрежата. Од 1 февруари 2010 година, мрежното место сè уште било недостапно. На врвот на нападот серверот добивал 1,5 милиони конекции во секунда. Весникот го задржал своето онлајн присуство со објавување написи на својата страница LiveJournal. На 7 април 2011 година, веб-страницата повторно била цел на истиот напад.
На 25 јули 2014 година, весникот бил отворен со „Vergeef ons, Nederland“ / „Прости, Голландия“ („Прости ни, Холандија“ и на холандски и на руски ), како одговор на катастрофата на летот 17 на Малезија ерлајнс.
На почетокот на 2016 година, весникот објавил напис во кој се тврди дека постои таканаречена игра „Син кит“, со цел да се натераат руските млади да се самоубијат. Објавувањето предизвикало морална паника која ја зафатила Русија.
Новаја Газета објавила извештаи за анти-геј чистки во Чеченија во 2017 година, каде што наводно биле убиени 3 мажи, а десетици приведени и заплашени. По објавувањето, чеченската влада го негирала постоењето на прогони во Чеченија. Весникот објавил извештај на Елена Милашина и список на 27 убиени Чеченци на 26 јануари 2017 година. Весникот го упатил извештајот и списокот до Истражниот комитет на Русија и побарал од комисијата да ги истражи податоците за објавениот спосок. Додека „Новаја Газета“ ги објавила имињата на 27 убиени Чеченци на списокот, весникот навел дека реалната бројка може да биде уште поголема, можеби 56. Весникот изјавил дека наводно убиените Чеченци биле приведени од локалната служба за безбедност, ставени во притвор на чувана територија во сопственост на полкот на сообраќајната полиција во градот Грозни и погубени на 26 јануари со истрели од огнено оружје со неколку убиени со задушување, ) од силите на Државната безбедност без да поднесат никакви правни обвиненија.
По почетокот на руската инвазија на Украина во 2022 година, главниот уредник Димитриј Муратов изјавил дека весникот ќе објави издание и на руски и на украински во знак на солидарност. На 4 март 2022 година, весникот објавил дека ќе ги отстрани материјалите и ќе го намали известувањето за војната, откако добил официјално предупредување од Роскомнадзор. Биле објавени материјали од окупираниот Херсон и други украински градови. На 28 март, весникот објавил дека ќе ги прекине своите активности на интернет и печатење до крајот на „специјалната воена операција“ откако добил уште едно предупредување од Роскомнадзор. На 7 април, како резултат на репресијата, новинарите од Новаја Газета го објавиле започнувањето на Новаја Газета Европа, со нејзиниот главен уредник Кирил Муратов, наведувајќи дека Новаја Газета Европа ќе биде независна од Новаја Газета „правно и во пракса“, а неговата редакција ќе се состои од вработени кои ја напуштиле Русија. Новиот медиум ќе објавува написи на други јазици освен рускиот, а Мартинов изјавил дека новинарите се надеваат на крајот да продолжат со својата работа во Москва. На 7 април, Муратов бил нападнат од непознато лице и покриен со црвена боја додека бил на воз од Москва до Самара, наводно како чин на поддршка на напаѓачот за руските трупи.
Клучни луѓе
Според главниот уредник Димитриј Муратов, организацијата на весникот имала 76% од акциите, Александар Лебедев поседувал 14% од акциите, Михаил Горбачов имал 10%. Избори за главен уредник во весникот се одржила од 2009 година. Во ноември 2017 година, Муратов објавил дека ја напушта функцијата главен уредник, но ќе продолжи да работи во весникот. Него го заменил Сергеј Кожеуров, генералниот директор на весникот. Сепак, Димитриј Муратов бил реизбран повторно во ноември 2019 година.
Смрт на новинари
Игор Домников бил добро познат во „Новаја Газета“ меѓу своите колеги по неговите духовити есеи и ацербичниот тон. Тој бил нападнат на пат кон неговиот стан во Москва, на 12 мај 2000 година. Бил удрен со тврд предмет, веројатно со чекан од непознат напаѓач, лежел без свест кога бил пронајден од соседот; Игор Домников бил пренесен во болница со повреди на черепот и мозокот, бил опериран, но останал во кома. Тој починал од повредите на 16 јули 2000 година. 5 членови на банда биле уапсени во август 2007 година под сомнение за убиство и биле осудени на затворски казни од 18 години до доживотни за убиството, како и за други кривични дела. На 11 март 2015 година, поранешниот заменик-гувернер на Липецката област Сергеј Доровској билобвинет од Истражниот комитет на Русија за поттикнување на убиството, но Сергеј Доровској никогаш не бил казнет поради застареноста на делото. Истрагите откриле дека Игор Домников напишал серија извештаи за животот во регионот во 1999-2000 година, каде што ја критикувал локалната власт за корупција, што било мотив за Сергеј Доровској да поттикне други да го убијат новинарот.
Виктор Попков, соработник на весникот, бил застрелан до смрт во Чеченија во 2001 година.
Новинарката Ана Политковскаја, која ги критикувала акциите на Русија во Чеченија, пишувала за Новаја Газета до нејзиниот атентат на 7 октомври 2006 година. Политковскаја во есејот што го добиле уредниците напишала: „Секојдневно посетители доаѓаат во нашата редакција, кои немаат каде на друго место да ги донесат своите неволји, така што единственото место каде што можат да се емитуваат е во нашиот весник „Новаја Газета“. 15 години по нејзиното убиство, Новаја Газета објавила краток филм во кој ја истражува нејзината смрт, документирајќи неуспеси на секое ниво од последователната истрага.
Новинарот и адвокат за човекови права Станислав Маркелов бил застрелан и убиен во Москва на 19 јануари 2009 година додека ја напуштал прес-конференцијата за неговата жалба во последен момент против предвременото ослободување на Јуриј Буданов, поранешен руски воен офицер осуден за киднапирање и тешко убиство на млад Чеченец. Анастасија Бабурова, хонорарна новинарка на Новаја Газета и член на Автономна акција, била со Маркелов во тоа време и исто така била убиена.
Наталија Естемирова, истражувач за човекови права и адвокат која живеела во Чеченската Република, понекогаш се среќавала со новинарката Ана Политковскаја и адвокатот Станислав Маркелов, бидејќи сите тие истражувале злосторства во Чеченија и ги бранеле правата на жртвите, таа пишувала и извештаи во Новаја Газета. Наталија Естемирова била киднапирана на 22 јули 2009 година во главниот град на Чеченија Грозни и два часа подоцна убиена во соседна Република Ингушетија.
Нови проекти
Свободное Пространство („Слободен простор“) кој бил додаток во боја на Новаја Газета, бил вклучен во петочното издание.
Новаја Газета редовно содржи бесплатни инсерти од нејзините споредни проекти или други новоотворени весници. Обединетиот граѓански фронт (од соодветната организација) и весникот „Јаблоко“ биле објавувани во форма на инсерти во минатото. Тековните изданија го вклучуваат „Шофјор“ („Возач“, Шофёр ) спореден проект и Кентавр („Кентаур“, Кентавр).
Руската верзија на Le Monde diplomatique била издавана една година како дел од весникот. Бројот на претплатници потоа изнесувал 43 и продолжувањето на издавањето на инсертот ќе се сметало за бесмислено. Новаја Газета, исто така, го објавува Меѓународниот неделник на Њујорк Тајмс во петок од 2009 година. Овој додаток на осум страници содржи избор на написи од Њујорк Тајмс преведени на руски.
Космос-68
Космос-68 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 15 јуни 1965 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-68 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 319 км, а најмалото на 200.
Какеџику
Какеџику (јапонски јазик|掛け軸), исто така познат и како какемоно (јапонски јазик|掛け物), е вид на традиционална јапанска свитка, со стапчиња на врвот и дното, која обично се закачува на ѕидовите. Содржината на какеџику може да биде слика, калиграфиски запис или песна.
Економија на Северна Кореја
Колапсот на Источниот блок од 1989 до 1991 година, особено главниот извор на поддршка на Северна Кореја, Советскиот Сојуз, ја принудило севернокорејската економија да ги постави своите надворешни економски односи, вклучително и зголемена економска размена со Јужна Кореја. Кина е најголем трговски партнер на Северна Кореја. Идеологијата на Северна Кореја за Џуче резултирала да земјата спроведе автоаркија во период на меѓународни санкции. Додека во сегашната севернокорејска економија сè уште доминираат државната индустрија и колективните фарми, странските инвестиции и корпоративната автономија се малку зголемени.
Северна Кореја имала сличен БДП по глава на жител со нејзиниот сосед Јужна Кореја од последиците на Корејската војна до средината на 1970-тите но имала БДП по глава на жител помал од 2.000 американски долари кон крајот на 90-тите и почетокот на 21-от век. За 2018 година, Банката на Кореја проценила раст на БДП −4.1%.
Корупција
Во 2019 година, Северна Кореја е рангирана на 172. од страна на Транспаренси Интернешнл според Индексот на перцепција на корупцијата со резултат од 17 од вкупно 100.
Големина на севернокорејската економија
Проценката на бруто националниот производ во Северна Кореја е тешка задача поради недостаток на економски податоци и проблемот со избор на соодветен курс на размена за севернокорејскиот вон, неповратната севернокорејска валута. Проценката на јужнокорејската влада го поставила БДП на Северна Кореја во 1991 година на 22,9 милијарди американски долари, или 1038 американски долари по глава на жител. Спротивно на тоа, Јужна Кореја во 1991 година објавила 237,9 милијарди американски долари БДП и приход по глава на жител од 5569 американски долари. Севернокорејскиот БНП во 1991 година покажал пад од 5,2% во однос на 1989 година, а прелиминарните индикации биле дека падот ќе продолжи. Јужнокорејскиот БПП, напротив, се проширил за 9,3% и 8,4%, соодветно, во 1990 и 1991 година.
Се проценува дека БДП на Северна Кореја речиси се преполовил меѓу 1990 и 1999 година. Годишните извештаи за буџетот на Северна Кореја сугерираат дека приходот на државата е приближно тројно зголемен меѓу 2000 и 2014 година. До околу 2010 година надворешната трговија се вратила на нивото од 1990 година.
Банката на Кореја со седиште во Јужна Кореја проценила дека просечниот раст од 2000 до 2013 година бил 1,4% годишно, реалниот БДП на Северна Кореја во 2015 година бил 30.805 милијарди јужнокорејски вони. Биле објавени следниве проценки за растот на БДП на Северна Кореја: Оваа анализа ги претвора проценките за обемот на производството во цени на Јужна Кореја, па затоа е предмет на промена на цените со текот на времето на јужнокорејските производи. Според аналитичарот Андреј Ланков, пишувајќи во 2017 година, значителен број набудувачи сметаат дека Банката на Кореја е премногу конзервативна и реалната стапка на раст е Северна Кореја известила дека владиниот буџет се зголемува на годишно ниво од 5% до 10% од 2007 до 2015 година. Пријавените планирани капитални трошоци, главно на патишта и јавни згради, се зголемиле за 4,3% во 2014 година, 8,7% во 2015 година на 13,7% во 2016 година. Според економист од Северна Кореја, стапката на раст изнесувала 3,7% во 2017 година, со што БДП се искачил на 29,6 милијарди долари во 2018 година. Австралиската влада проценила раст од 1,3% во 2017 година, додека јужнокорејската влада проценила на -3,5%.
Во 2018 година, планот за приходи на буџетот на Владата на Северна Кореја се зголемил од 4,6% во однос на 2017 година.
Колонијален период и по Втората светска војна
Почнувајќи од средината на 1920-тите, Јапонската колонијална администрација во Кореја ги концентрирала своите индустриски развојни напори во релативно недоволно населениот и богат со ресурси северен дел од земјата, што резултирало во значително движење на луѓе кон север од аграрните јужни провинции на Корејски полуостров.
Овој тренд не се променил дури по крајот (1945) на Втората светска војна, кога повеќе од 2 милиони Корејци се преселиле од северниот во јужниот дел на земјата по поделбата на Кореја на советски и американски воени зони на администрација. Овој егзодус кон југ продолжил по воспоставувањето на Демократска Народна Република Кореја (Северна Кореја) во 1948 година и за време на Корејската војна 1950-53. Населението на Северна Кореја заклучно со октомври 2008 година се проценува на 24 милиони.
Поделбата на Корејскиот полуостров по Втората светска војна резултирала со нерамнотежа на природните и човечките ресурси, со неповолности и за Северот и за Југот. Во 1945 година, околу 80% од тешката корејска индустрија се наоѓала на северот, и само 31% од лесната индустрија, 37% од земјоделството и 18% од вкупната трговија на полуостровот.
Рани напори за модернизација
Во 1961 година бил започнат седумгодишен план за продолжување на индустриската експанзија и зголемување на животниот стандард, но за три години станало јасно дека ова не успева и периодот на планот бил продолжен до 1970 година. Неуспехот се должел на намалената поддршка од Советскиот Сојуз, кога Северна Кореја се усогласила повеќе со Кина и воениот притисок од САД што довел до зголемени трошоци за одбрана. Во 1965 година стапката на економски раст на Јужна Кореја најпрво ја надминала Северна Кореја во повеќето индустриски области, иако БДП по глава на жител во Јужна Кореја останал понизок од оној на Северна Кореја.
Во 1979 година, Северна Кореја повторно преговарала за голем дел од меѓународниот долг, но во 1980 година ги исплатила долговите за заемите, освен оние од Јапонија. До крајот на 1986 година, долгот на цврстата валута достигнал повеќе од 1 милијарда американски долари. Исто така, земјата должела скоро 2 милијарди долари на комунистичките доверители, главно на Советскиот Сојуз. До 2000 година, земајќи ги предвид казните и пресметаната камата, долгот на Северна Кореја се проценувал на 10-12 милијарди долари. До 2012 година, надворешниот долг на Северна Кореја пораснал на околу 20 милијарди американски долари и покрај тоа што Русија наводно отпишала околу 8 милијарди долари долг во замена за учество во развојот на природните ресурси. Покрај Русија, меѓу главните доверители биле Унгарија, Чешка и Иран.
Главно поради овие должнички проблеми и поради продолжената суша и лошо управување, индустрискиот раст на Северна Кореја забавил, а БДП по глава на жител паднал под оној на Југот. До крајот на 1979 година БДП по глава на жител во Северна Кореја изнесувал околу една третина од оној на Југот. Причините за ваквите релативно слаби перформанси се комплексни, но главен фактор е непропорционално големиот процент на БДП (можеби дури 25%) што Северна Кореја и го посветува на војската.
Постоеле помали напори за релаксирање на централната контрола на економијата во 80-тите години на минатиот век, кои вклучуваат индустриски претпријатија. Охрабрени од повикот на Ким Јонг-ил да ја зајакне имплементацијата на независниот систем на сметководство (, Tongnip ch'aesanje) на претпријатијата во март 1984 година, интересот за управување на претпријатие и независен сметководствен систем се зголемил, како што било потврдено од страна на списанијата во Северна Кореја. Според системот, на менаџерите на фабриките им се дава поголема дискреција во одлуките за работна сила, опрема, материјали и средства.
Покрај фиксниот капитал, на секое претпријатие му се доделува минимум обртни средства од државата преку Централната банка и се бара да ги исполни оперативните трошоци со приходите од продажба на своето производство. Се оданочува до 50% од „добивката“, а преостанатата половина ја чува претпријатието за набавка на опрема, воведување на нова технологија, социјални придобивки и бонуси. Како таков, системот обезбедува некои вградени стимулации и одреден степен на автономија на микро-ниво, за разлика од системот за распределба на буџетот, според кој секој вишок се предава на владата во целост.
Друга иновација, Движењето за производство на потрошувачки добра „3 август“, е насочено кон производство на стока за широка потрошувачка. Оваа мерка била именувана откако Ким Јонг-ил направил изложба на лесни индустриски производи што се одржала во Пјонгјанг на 3 август 1984 година. Движењето им наплаќа на работниците да ги користат локално достапните ресурси и производствени капацитети за производство на потребна стока за широка потрошувачка. На површината, се чини дека движењето не се разликува многу од програмите на локалната индустрија што постојат од 60-тите години на минатиот век, иако е дозволен одреден степен на локална автономија. Сепак, големото поаѓање ги става резултатите, цените и набавките надвор од централното планирање. Покрај тоа, биле основани продавници за директна продажба за дистрибуција на стоки произведени под движењето директно до потрошувачите. Движењето се одликува како трет сектор во производството на стоки за широка потрошувачка, заедно со централно контролираната лесна индустрија и локално контролираната традиционална лесна индустрија. Покрај тоа, постоеле некои извештаи во средината на 1980-тите за зголемено охрабрување на мали приватни пазари на фарми. Од 1992 година, сепак, не бил пријавен потег за проширување на големината на приватните градинарски парцели.
Сите овие мерки се чини дека се мали мерки за ублажување на сериозниот недостиг на стоки за широка потрошувачка со внесување на одреден степен на стимулации. Во средината на 1993 година, не се случиле значајни потези кои сигнализирале фундаментално отстапување од постојниот систем. Неподготвеноста да се започне реформа се чини дека е во голема мера политичка. Оваа загриженост се заснова на верувањето дека економските реформи ќе создадат нови интереси кои ќе бараат политичко изразување и дека барањата за институционализација на ваквиот плурализам на крајот ќе доведат до политичка либерализација.
Почнувајќи од средината на осумдесеттите и особено околу крајот на деценијата, Северна Кореја полека започнала да ја менува својата крута политика на самостојност. Промените, популарно идентификувани како политика на отворени врати, вклучуваат зголемен акцент на надворешната трговија, подготвеност за прифаќање директни странски инвестиции со донесување закон за заедничко вложување, одлука за отворање на земјата за меѓународен туризам и економска соработка со Јужна Кореја.