cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Американска антарктичка програма
Станица Амундсен-Скот
Просечната годишна температура е -49 °C (-56 °F). Просечните месечни температури се движат од -28 °C (-18 °F) во лето до -60 °C (-76 °F) во зима. Рекордно високо ниво од – 12,3 °C (9,9 °F) бил забележан во декември 2011 година, а рекордно ниско ниво од –82,8 °C (-117 °F) во јуни 1982 година. Локалитетот има многу мала влажност, а врнежите се само околу 20 см снег годишно. Движењето е примарна причина за насобирање снег околу зградите. Просечната брзина на ветерот е 10,8 јазли.
Оригиналната станица е изградена во 1956-1957 година и е закопана под мразот. Втората станица, сместена под геодетска купола, била завршена во 1975 година. Куполата била демонтирана во 2009-10 година и отстранета од континентот. Сегашната станица била основана на 12 јануари 2008 година. Зимското население е околу 45, а летното население во просек 150.
Поголемиот дел од персоналот и товарот од Антарктичката програма стигнуваат до Јужниот пол од станицата Мекмердо преку авиони опремени со скијање LC-130, додека најголемиот дел од горивото се транспортира преку површински пат од станицата Мекмердо. Краткото австрално лето, кога се случува најмногу активност, е од крајот на октомври до средината на февруари. Станицата е изолирана остатокот од годината.
Истражувањата на Јужниот Пол опфаќаат астрономија, астрофизика, аерономија, аурорални и геопросторни студии, метеорологија, геомагнетизам, сеизмологија, мерења на плимата и осеката на земјата и глациологија.
Станица Палмер
Сместена северно од Антарктичкиот круг, климата е поблага од онаа на другите американски станици на Антарктикот. Температурите во лето се движат од нешто под нулата до над 4 °C (40 °F). Зимските температури се движат од 0 °C (32 °F) до -10 °C (14 °F). Станицата Палмер е често ветровита и влажна, со снег и дожд. Воден еквивалент во снег и дожд во просек изнесува 81 см (32 во) годишно. Дивиот свет е изобилен во близина на станицата, што го прави одлично сместен за истражување на екосистемот.
Населението на станицата е околу 44 во лето и 20 или повеќе во зима. За разлика од станиците Јужн Пол и Мекмердо, Палмеровата станица обично добива превоз во текот на целата година и генерално нема период на зимска изолација.
Истражувачки бродови
''Натаниел Б. Палмер'' е долг 94 метри и може да скрши 3 ft мраз со континуирана напредна брзина од 5,6 км на час. ''Натаниал Б. Палмер'' е модерен, мултидисциплинарен истражувачки брод кој содржи шест лаборатории со комбиниран простор од. Може да прими 39 научници и персонал и работи низ Јужниот Океан.
''Лоренс М. Гулд'' е долг 70 метри и е способен да скрши 1 ft мраз. ''Лоренс М. Гулд'' има простор за лежај за сместување на 28 научници и персонал на ASC. Има дополнителни девет легла за патниците кои транзитираат до станицата Палмер. ''Лоренс М. Гулд'' превезува персонал и товар до и од станицата Палмер и поддржува истражување во регионот на Антарктичкиот Полуостров.
Теренски кампови
Секоја сезона, Програмата формира неколку десетици теренски кампови за сместување на истражувачи и помошен персонал низ целиот континент. Овие се по големина од само две или три лица во мали подигнати шатори, до големи кампови до 60 луѓе во привремени засолништа, до постојани структури со тврди ѕидови во кои тимовите се враќаат од година во година.
Астрофизика и геопростор
Програмата за астрофизика и геопросторни науки спонзорира истражувачки области кои или го користат Антарктикот како платформа за набљудување или придонесуваат за разбирање на улогата што ја игра горната атмосфера на Антарктикот во глобалните еколошки процеси.
Организми и екосистеми
Програмата за организми и екосистеми поддржува истражување на сите нивоа на биолошка организација, од молекуларни, клеточни и организми до заедници и екосистеми.
Науки за Земјата
Програмата за науки за Земјата дава увид во геолошката историја на Антарктикот и води до зголемено разбирање на процесите што ја обликуваат денес.
Глациологија
Програмата за глациологија поддржува истражувања поврзани со историјата и динамиката на мразот на Антарктикот и неговите околни ледени гребени. Студиите на процесите кои го контролираат балансот на масата и динамиката на ледената покривка се исто така важни.
Океан и атмосферски науки
Програмата за океани и атмосферски науки има за цел да го унапреди разбирањето на физиката и хемијата и на океанските и на пониските атмосферски процеси и средини на високи јужни географски широчини и нивните врски на локални, регионални и глобални размери низ антарктичкиот континент и околниот Јужен Океан.
Уметници и писатели
Програмата за уметници и писатели ги поддржува учесниците чија работа бара од нив да бидат на Антарктикот за да го завршат нивниот проект, особено проекти кои го зголемуваат разбирањето и ценењето на Антарктикот и на човековите активности на најјужниот континент.
PolarTREC
PolarTREC (Наставници и истражувачи истражуваат и соработуваат) е програма финансирана од ННФ која носи наставници од Соединетите Американски Држави во поларните региони за да поминат три до шест недели учествувајќи во практични теренски искуства за истражување. Управуван од Конзорциумот за истражување на Арктикот на Соединетите Американски Држави, целта е да се поттикне образованието и разбирањето за поларните науки преку здружување на едукаторите и поларните истражувачи.
Логистика
Антарктикот е најоддалечениот регион на светот, без домородни жители или инфраструктура и речиси без вегетација. Работата во такво непријателско опкружување бара специјализирани системи за да ги одржуваат научниците и персоналот за поддршка безбедни и опремата да работи.
Авиони
Антарктичката програма користи различни авиони за транспорт на луѓе и товар до и од Антарктикот, како и низ целиот континент. Станицата Мекмердо одржува две ленти за слетување на соседниот ледник Мекмердо: аеродромот Вилијамс за авиони опремен со скии и аеродромот Феникс за авионите на тркала. Товарни авиони C-17 на американските воздухопловни сили и скијачкиот LC-130s се опремени од Њујоршката воздухопловна гарда. За време на врвот на летото на Антарктикот, ледените писти не се способни да ја издржат тежината на авионите на тркала и можат да работат само авиони што можат да полетуваат и слетуваат на скии.
За транспорт преку огромни растојанија низ континентот, Програмата користи комбинација од LC-130 опремени со ски и авионите Баслер BT-3 и Твин Отер опремени со скии. Авионите опремени со скии можат да слетаат на негувани и одржувани ски-писти како оние на станицата Амундсен-Скот на Јужниот Пол и други теренски кампови, или на релативно мазен нечист снег.
Хеликоптери
Програмата одржува мала флота од хеликоптери, според договор, на станицата Мекмердо за превоз на луѓе и товар околу непосредната област на станицата. Хеликоптерите исто така носат научна опрема за истражување и извидничко слетување и научни места. Повремено некои од хеликоптерите ќе бидат привремено поставени во поголеми теренски кампови за да овозможат транспорт околу недостапен регион. Актуелниот договор за поддршка на хеликоптер го има Air Center Helicopters.
Траверси
Колоните или „траверсите“ влечени од трактор се користат за транспорт на големи количини гориво и товар на големи растојанија. Секоја година три траверси со повеќе од 100.000 галони гориво ги возат од станицата Мекмердо до станицата Амундсен-Скот на Јужниот Пол за да испорача гориво за следната година. Други „научни траверси“ транспортираат тешка научна опрема до теренските места стотици милји од станицата.
Бродови/чамци
Програмата одржува два истражувачки брода, Натаниел Б. Палмер и Лоренс М. Гулд. Бродовите се користат и за транспорт на луѓе и залихи меѓу станицата Палмер на полуостровот Антарктик и пристаништето во Пунта Аренас, Чиле, и за тргнување на подолги патувања фокусирани на науката за да се разбере Јужниот Океан или да се посетат други оддалечени области на континентот.
Помалите чамци на станицата Палмер, вклучувајќи сплавови на надувување и поголеми чамци на надувување, се користат за транспорт на научниците околу островите во близина на станицата.
Станицата Мекмердо се снабдува со брод на крајот од секоја летна сезона. Тешкиот мразокршач на американската крајбрежна стража Поларна ѕвезда го пресекува каналот низ кој товарен брод може да помине и да стигне до леденото пристаниште на станицата. Цистерна за гориво обично го следи товарниот брод за да испорача гориво.
Возила и транспорт
Програмата има флота од возила за да се задоволат голем број потреби на секоја станица. Различни големи и мали натоварувачи се користат за преместување на товар и друга тешка опрема. Возилата што се следат, превезуваат луѓе и опрема преку региони покриени со снег и мраз. Помалите моторни санки исто така се користат за транспорт низ области покриени со снег и мраз. „Автобусот Иван Тера“ и големиот Крес се користат за транспорт на голем број луѓе до и од аеродромите преку ледените патишта на станицата Мекмердо. Патничките комбиња со широки гуми се користат и за превоз на луѓе околу станицата Мекмердо и станицата Амундсен-Скот на Јужниот Пол. Станицата Мекмердо има и мала флота на пикап камиони.
Моќ/вода/отпадна вода
Секоја станица користи дизел-гориво за производство на електрична енергија. На станицата Мекмердо, ветерниците инсталирани од Антарктик-Нов Зеланд во 2010 година обезбедуваат околу една третина од електричната енергија на станицата во договор за соработка со АНЗ. Теренските кампови сè повеќе користат сончева енергија, искористувајќи ги 24-часовната дневна светлина за време на летото на Антарктикот.
Обратна осмоза се користи за десолинирање на морската вода за пиење на станиците Мекмердо и Палмер. Водата за пиење на станицата Амундсен-Скот, која се наоѓа на врвот на ледената покривка дебела речиси три километри, се произведува со топење на мразот.
Храна
Секоја станица има своја кујна и кафетерија. Храната се обезбедува бесплатно за учесниците во програмата и официјалните посетители. Кафетериите служат појадок, ручек, вечери и полноќен оброк за ноќна смена. Секоја станица има опсег на ротирачки влезови. Свежото овошје и зеленчук, познати во разговорот како „свежи“, се популарни производи, но поради нивниот краток рок на траење не се секогаш достапни.
Големите теренски кампови често имаат свој готвач кој готви големи групни оброци од залихи стабилни на полица испратени на почетокот на нивната сезона на терен. Во помалите теренски кампови, должностите за готвење често се делат со други одговорности меѓу персоналот или истражувачите во кампот.
АИМС
Модернизација на инфраструктурата на Антарктикот за наука (АИМС) е десетгодишен градежен проект за надградба и ажурирање на инфраструктурата на станицата Мекмердо. Почнувајќи од 2021 година, проектот ќе изгради нови објекти од околу 370.000 квадратни метри, а истовремено ќе сруши неколку застарени структури на станицата.
Национална Научна Фондација
ННФ има целосна одговорност за управување со активностите на САД на Антарктикот. Организирана преку својата Канцеларија за поларни програми, таа има одговорност за низа секојдневни функции, вклучително и:
Поддршка на изведувачи
Леидос во моментов е главен изведувач што ја поддржува ААП. Леидос управува со тим кој вклучува партнерски компании кои вршат специфични функции за поддршка. Заедно, компаниите што го сочинуваат изведувачот за поддршка се познати колективно како Договор за поддршка на Антарктикот.
Оддел за одбрана
Министерството за одбрана обезбедува логистичка поддршка на Програмата, вклучително и воздушен превоз меѓу Крајстчерч, Нов Зеланд и станицата Мекмердо, континентален транспорт со C-130 опремени со скијање, временска прогноза, контрола на летање и поддршка за испорака на гориво и товар преку брод.
НАСА
ННФ соработува со НАСА за да спроведе низа научни истражувања на Антарктикот, а Антарктичката програма обезбедува логистичка поддршка за оваа научна работа. Одржува долготраен објект за балони на станицата Мекмердо за лансирање на научни товари во стратосферата суспендирани од големи балони со хелиум. Покрај тоа, копнената станица Мекмердо презема податоци од десетина поларни сателити кои орбитираат.
NOAA
Национална океанска и атмосферска управа одржува објект на Јужниот Пол кој ја следи дупката во озонската обвивка и одржува долгорочна евиденција за релативната рамнотежа на гасовите во атмосферата. Еден од најдолгите и најкомплетните рекорди на гасови како што е јаглерод-диоксидот во атмосферата доаѓа од Јужниот Пол. Тие исто така се партнери со ННФ за транспорт до и од нивниот истражувачки објект за пингвини на Јужните Шетландски Острови.
Оддел за домашна безбедност
Тешкиот мразокршач на Крајбрежната стража на Соединетите Американски Држави секоја година пробива канал од работ на морскиот мраз до станицата Мекмердо и ги придружува годишните бродови за гориво и снабдување.
Оддел за внатрешни работи
Одделот за управување со воздухопловството на Министерството за внатрешни работи обезбедува помош при набавки, администрирање на договори и инспекција за давателите на комерцијални авиони договорени со ААП. Геолошкиот институт на САД поседува геодетски податоци кои го поддржуваат мапирањето на Антарктикот и ги администрира одлуките за имињата на местата на Антарктикот.
Стејт департмент
Стејт департментот е одговорен за формулирање на надворешната политика и обезбедување насоки за надворешната политика во однос на развојот и спроведувањето на интегрирана американска политика за Антарктикот. Ова вклучува водење односи со странство во врска со Антарктикот и одлучување за правни прашања поврзани со толкување и спроведување на Антарктичкиот договор.
Таласон
Таласон претставувал домашен дух, пред сè заштитник на домот, на градбата. Тој бил добар и безопасен дух, освен доколку за животот имал непријателски побуди кон стопанот на градбата или самата градба. Таласонот настанувал по смртта на лицето кое било жртвувано во градбата, или од духот на лицата чии сенки биле заѕидувани во градбите. Според древните верувања, кога сенката на некое лице ќе била вѕидана во темелите или ѕидовите на градбата истото наскоро станувало бледо, слабо, неволно и на крајот умирало. Духот на починатата жртва останувал со сенката претворајќи се во духот чувар. Принесување човечка (облигатна) жртва се вршело и со земање мерка на некое лице, со конец или со стап, мерката најчесто ја земал мајсторот кој предметот со кој ја земал мерката го вградувал во темелот.
Во народно творештво
Мотивот на заѕидување на млада девојка, сопруга или младич е многупати исползуван во јужнословенската наративна поезија, но и проза. Една од најтажните народни елегии е секако познатото спомнување за ѕидање на градот Скадар. Овој мотив е забележан и кај Марко Цепенков (однос помеѓу три брата, жртвување на сопругата на најмладиот за заедничкото добро).
Град градили Скадар на Бојани, Град градили три године дана, Три године са триста мајстора; Не могаше темељ подигнути, А камоли саградити града: Што мајстори за дан га саграде, То све вила за ноћ обаљује. Кад настала година четврта, Тада виче са планине вила: "Не мучи се, Вукашине краље, Не мучи се и не харчи блага! Не мож, краље, темељ подигнути, А камоли саградити града, Док не нађеш два слична имена, Док ненађеш Стоју и Стојана, А обоје брата и сестрицу, Да зазиђеш кули у темеља: Тако ће се темељ обдржати, И тако ћеш саградити града." ...
Мегалаја
Мегалаја е мала сојузна држава во североисточна Индија со површина од 22.720 км2 и 2.306.069 жители.
Теорија на виталност
Теоријата на витална сила е предложен механизам за искачување на сокот низ ткивото на растенијата на ксилемот.
Според теоријата на витална сила, спроведувањето на водата до садот ксилем е резултат на витално дејство на живите клетки во ткивото на ксилемот. Овие живи клетки се вклучени во искачување на сок. Теоријата на релејната пумпа и теоријата на пулсација ја поддржуваат активната теорија на искачување на сокот.
Емил Годлевски (постариот) (1884) предложил релативна пумпа или теорија на сила на Клеменхин и Џагадиш Чандра Бозе (1923) предложената теорија за пулсација (поради пулсаторните активности на најскриените кортикални клетки надвор од ендодермисот).
Џагадиш Чандра Босе предложил механизам за искачување на сокот во 1927 година. Неговата теорија може да се објасни со помош на галванометар на електрични сонди. Тој нашол електрични „пулсирања“ или осцилации во електричните потенцијали, и верувал дека тие биле во комбинација со ритмички движења во телеграфската централа Codariocalyx motorius (тогаш Desmodium). Врз основа на ова Бозе теоретизира дека регуларните бранови „пулсирања“ во клеточниот електричен потенцијал и притисокот на тургорот претставуваат ендогена форма на сигнализација на клетките. Според него, живите клетки во внатрешната обвивка на киселата ткивна вода од страна на контрактивни и експлозивни движења слични на срцето циркулирачки крв од животинско срце.
Овој механизам не е добро поддржан, и покрај некоја тековна дебата, доказите со големо мнозинство ја поддржуваат теоријата на кохезиона тензија за искачување на сокот.
Света Гора
Света Гора (Άγιον Όρος), офиц. Автономна Монашка Држава Света Гора () — третиот крак на полуостровот Халкидик во Егејска Македонија. Тоа е автономна област на третиот крак од полуостровот Халкидик во Егејска Македонија, денес во Грција. Претставува еден од најзначајните православни центри во светот. Света Гора или Атос () воедно е име и на познатата планина Света Гора на полуостровот по која е наречена монашката држава. Во областа се сместени на 20 православни манастири и поголем број скитови, во рамките на автономна држава под грчки суверенитет. Само на монасите им е дозволено да живеат на Света Гора, и моментално на неа живеат околу 2.000 монаси. Полуостровот, како дел од поголемиот полуостров е долг 60 км, а широк 7-12 км и има површина од 390 км2.
Историја
Кога во XV век дошло до конечен крај на Византија, власта над Света Гора ја презела Османлиското Царство. Од самиот почеток тие наметнале огромни давачки на монасите, но не интервенирале на никаков политички начин. Бројот на монасите и нивното богатство опаѓало во следните векови, но во XIX век Света Гора повторно заживеала, преку поклоничките патувања и доаѓањето на монаси од другите православни земји, при што секоја од нив ја преземала грижата за дел од манастирите. По завршувањето на Првата балканска војна и протерувањето на Турците постоел конфликт помеѓу Русија и Грција околу суверенитетот, за подоцна и формално полуостровот да потпадне под грчка власт по завршувањето на Втората светска војна.
Според грчкиот Устав, планината Света Гора е политичка самоуправа која ја сочинуваат 20 главни манастири (кои од своја страна ја сочинуваат Светата заедница која управува со територијата), а главниот град и админстративниот центар, Кареја, е седиште на гувернерот како претставник на грчката власт. Духовно, Света Гора е под директна јурисдикција на Вселенскиот патријарх од Цариград. Покрај манастирите постоја уште и 12 скитови, помали монашки заедници, како и многу осамени монашки ќелии на целата територија на полуостровот. Сите личности кои го живеат манастирскиот подвиг на таа територија, стануваат грчки државјани без никакви формалности, по нивното монашење. Мирјаните можат да ја посетат Света Гора, но со посебна дозвола и благослов.
Јазици
Грчкиот јазик е во општа употреба во сите грчки манастири, но во некои манастири се говорат и други јазици; на пример, во Свети Пантелејмон се говори руски, во Хиландар - српски, во Зограф - бугарски, а во скитите Продрмос и Лаку романски. Голем дел од тамошните монаси говорат и англиски јазик.
Уметничко богатство
Светогорските манастири имаат богати ризници на средновековни богатства, како икони, литургиски одежди, крстови, путири, кодекси и други Христијански документи, свети мошти и друго. Во минатото не постоеле организирани студии и архивирање на богатството, но во скоро време Европската унија основа фонд кој започна со каталогизација, заштита и реставрација на ова богатство. Исто така, повеќето православни земји започнаа да се грижат за уметничкото богатство на своите манастири на Света Гора.
Дваесет манастири со самоуправа
Според податоците од 2001 г. Света Гора имала 2.262 жители. Има 20 манастири.
Света Гора како тема во уметноста и во популарната култура
Света Гора се јавува како тема во дела од уметноста и популарната култура, како:
Суводол (Битолско)
Суводол — село во Општина Новаци, во околината на градот Битола.
Денес, селото е целосно раселено, бидејќи атарот на селото претставува дел од истоимениот рудник, главниот рудник на РЕК „Битола“.
Потекло и значење на името
Името на селото е добиено по сувиот дол, кој се протегал низ село и имал вода само кога ќе заврнел пороен дожд.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во источниот дел на Битолското Поле, сместено во западниот дел на територијата на Општина Новаци, недалеку од регионалниот пат 1311, кој води за Битолско Мариово. Селото е рамничарско, на надморска височина од 650 метри. Од градот Битола е оддалечено 19 километри. Селото се наоѓа на западните падини на Селечка Планина.
Селото се наоѓа во источниот дел на Пелагонија, помеѓу селата Долно Орехово, Мегленци, Паралово и Врањевци. На средината на селото се наоѓала главна чешма, со која се служеле мештаните. Во селото имало и бунари.
Селото имало збиен тип. Одредени делови од селото биле наречени по родови, а на средина се наоѓало широко сретсело.
Историја
Атарот на селото потврдува дека живот на просторот постоел многу одамна, па така лево од Суводолска Река се наоѓа познато археолошко наоѓалиште, каде постоела античка населба со базилика. Била пронајдена и гробница од праисторискиот период.
Во народот се говори дека Суводол спаѓа во најстарите села во Битолско. Се велело дека од Суводол до Буково (село кај Битола) немало друго село и атарите на двете села се граничеле кај Црна Река. Дури подоцна во низината помеѓу двете села биле основани другите села.
После Илинденското востание, на почетокот на 1904 година целото село потпаѓа под водството на Бугарската егзархија.
Селската црква и самото село настрадале во Првата светска војна, а подоцна биле обновени.
Селото било целосно раселено во 1978 година, кога селската црква „Рождество на Пресвета Богородица“, подигната во 1860 година, како и најголем дел од атарот на селото станал ископ за истоимениот рудник на РЕК „Битола“. Најголем дел од жителите биле преселени во Битола, во Брусничка Населба, Стрелиште, Горно Оризари и Буковски Ливади.
Стопанство
Атарот зафаќа простор од 9,2 км2. На него преовладувало обработливото земјиште на површина од 581 хектар, на пасиштата отпаѓале 280 хектари, додека шумско земјиште немало.
Селото, во основа, има полјоделска функција.
До крајот на отоманскиот период, македонското население не поседувала своја земја и тие работеле како ортаци во чифлиците на битолските бегови. ВО 1912 година имало девет чифлици. Подоцна, селаните ја купиле земјата од Турците, а дел ја добиле со аграрната реформа.
Преку месноста Дабица во минатото водел стариот солунски пат, преку кој оделе натоварени камили.
Население
Од Суводол се иселил голем дел од населението и селото преминало од средно во мало село, населено со македонско население. Така, во 1961 година селото имало 550 жители, додека во 1994 година бројот се намалил на само 17 жители.
Според пописот од 2002 година, во селото Суводол живееле 2 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители.
Родови
Суводол е македонско православно село, кое е пред целосно изумирање.
Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1956 година родови во селото се:
Иселеништво
Постари иселеници има во селата Ношпал (Цветковци), Добромири (Мајсторовци), Породин (Најдовци), Кравари (Китановци) и во Новаци (Суводолци).
Селото било принудно раселено по 1970-тите години кога отпочнал ископот на рудникот „Суводол“, поради што селаните биле преселени во градот Битола и неговите населби.
Самоуправа и политика
Во век, Суводол било село во Битолската каза на Отоманското Царство.
Селото влегува во рамките на Општина Новаци, која била проширена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996 до 2004 година, селото било дел на некогашната Општина Новаци.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото било сместено во големата општина Битола.
Во периодот од 1955 до 1965 година, селото влегувало во рамките на тогашната општина Новаци.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Новаци, во која покрај селото Суводол, се наоѓале и селата Балдовенци, Биљаник, Врањевци, Гнеотино, Горно Агларци, Грумази, Добромири, Долно Агларци, Долно Орехово, Мегленци, Новаци, Ново Село, Паралево, Рибарци и Тепавци. Селото било седиште на некогашната општина Суводол во периодот 1950-1952, во која влегувале селата Врањевци, Мегленци, Паралово, Грумази, Орехово и Суводол.
Избирачко место
Селото е опфатено во избирачкото место бр. 0167 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште во Мегленци. Во избирачкото место се опфатени населените места: Арматуш, Мегленци и Суводол.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 62 гласачи. На локалните избори во 2021 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 56 гласачи.
Културни и природни знаменитости
Во минатото во селото постоела и главната селска црква „Рождество на Пресвета Богородица“, која била срушена, како и целото село во 1970-тите години.
Бобен (Храстник)
Бобен (словенечки: Boben) — населба во Општина Храстник во средна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Штаерска. Населбата сега е вклучена во Засавскиот статистички регион.
Роберто Переира
Роберто Максимилијано Переира (роден на 7 јануари 1991) — аргентински фудбалер, играч од средниот ред на Вотфорд.
Ривер Плејт
Перира дебитирал во аргентинската Примера Дивизион влегувајќи во игра за Ривер Плејт во 64-тата минута во поразот на неговиот тим со 4-0 од Уракан, на 16 мај 2009 во 14. коло од првенството.
Удинезе
Переира го напуштил Ривер и потпишал пет-годишен договор со екипата од Серија А, Удинезе неколку часа пред трансферниот прозорец да биде затворен на 31 август 2011 година. Своето деби во Серија А, го направил на 28 јануари 2012 кога влегол на местото на Маурисио Исла во 86-тата минута, во поразот на неговиот тим од Јувентус со 2-1 во Торино. Својот прв погодок во дресот на Удинезе, Переира го постигнал на 29 април 2012 со што го оформил конечниот резултат (2-0) против Лацио во 94-тата минута од натпреварот.
Јувентус
На 24 јули 2014 потпишал договор со Јувентус, кој вклучува позајмица на една година за 1 милион евра со можност за целосен откуп за 14 милиони евра. По негова желба му бил доделен дресот со број 37. Тој го направил своето деби за Јувентус на 30 август во Верона во натпревар од првото коло од сезоната во кој неговиот тим го совладал Кјево со 1-0, влегувајќи од клупата за резерви на местото на Артуро Видал во 86-тата минута. Во следното коло при своето домашно деби го направил првиот старт за клубот во победата со 2-0 над неговиот поранешен тим Удинезе. Својот прв гол во дресот на Јуве го постигнал на 15 јануари 2015, во победата со 6-1 на домашен терен против Верона во Купот на Италија. Три дена подоцна против истиот противник го постигнал првиот гол за бјанконерите во Серија А, при победата со 4-0. На 4 април постигнал погодок во последните секунди од натпреварот на домашен терен против Емполи поставувајќи го конечниот резултат Јувентус 2 Емполи 0. На 2 мај го освоил своето прво скудето во кариерата, после победата на неговиот клуб над Сампдорија на гости со 0-1. Переира играл и во финалето на Лигата на шампионите во Берлин против Барселона, влегувајќи од клупата за резерви во второто полувреме на местото на чилеанецот Артуро Видал.
На 23 јуни 2015 е откупен за сума од 14 милиони евра која ќе се плаќа во три години, со максимални бонуси од 1,5 милиони евра во зависност од постигнувањата, потпишувајќи четиригодишен договор до 30 јуни 2019 година. На 25 октомври 2015 година, во натпреварот на домашен терен против Аталанта, во кој Јувентус победил со 2-0, Переира заработил повреда на десното бедро, делумно поради рецидив, која го оддалечила од терените за повеќе од три месеци. Се вратил во акција на 7 февруари 2016, во победата на гости против Фрозиноне со 0-2, заменувајќи го Стефано Стураро во 66-тата минута. Сезоната ја завршил со само 16 настапи во сите натпреварувања.
Вотфорд
На 19 август 2016, англискиот Вотфорд го купил Переира за 13 милиони евра плус 2 милиони евра бонуси, потпишувајќи петгодишен договор со играчот. Переира одбрал да го носи дресот со број 37 кој го носел и во Јувентус. На своето деби за Вотфорд на 27 август, Переира го постигнал својот прв гол за новиот клуб во поразот со 1–3 на домашен терен од во Премиер лигата.
Репрезентативна кариера
Переира бил повикан да ја претставува аргентинската репрезентација под 20 години на Светското првенство за играчи под 20 години 2011. Тој ги одиграл сите три натпревари од групната фаза, помагајќи и на Аргентина да ги порази Мексико и Северна Кореја и да одигра нерешено со Англија. Тој ја пропуштил победата над Египет во осминафиналето поради суспензија, но се вратил во почетната постава за четвртфиналниот судир против Португалија, во кои Аргентина загубила на пенали откако ниеден тим не постигнал гол за време на 120 минути игра.
Тој го направил своето деби за сениорската репрезентација на Аргентина на 11 октомври 2014 во пријателски натпревар против Бразил (0-2) одигран во Пекинг, откако бил повикан од страна на Херардо Мартино.
Шуица (Сливница)
Шуица — археолошко наоѓалиште во преспанското село Сливница. Претставува црква и некропола од среден век. Се наоѓа на растојание од околу 3 км југоисточно од селото, каде се наоѓаат урнатини од мала црквичка и околу неа гробови со конструкции од камени плочи. Според темелот на северниот ѕид, кој јасно се оцртува, должината на црквичката изнесувала 7 м.
Каталонија
Во 10 век, источните грофовии на Шпанската марка станале независни од Франките, обединувајќи се како вазали на Барселона. Во 1137, Барселона и Арагон ја создале Арагонската Круна и Каталонија станала седиште на арагонската поморска моќ во Средоземното Море. Во тоа време процветала средновековната каталонска литература. Помеѓу 1469 и 1516, круните на Арагон и Кастиља се обединиле и го создале Кралството Шпанија, меѓутоа ги задржале нивните различни институции. Во текот на Сегадорското востание (1640–52), Каталонија се спротивставила против Шпанија, станувајќи република под француска заштита. Со одредбите од Пиринејскиот договор во 1659, со кој завршила Франко-шпанската војна, Франција ги повратила северните делови на Каталонија, главно приклучени во Грофовијата Русијон. Во текот на Војната за шпанското наследство (1701–14), Арагонската Круна застанала против Филип V од Шпанија, чија последователна победа довела до укинување на каталонските институции и конечно воведување на шпанскиот јазик во јавниот живот.
И покрај репресијата и Наполеоновите и граѓанските војни, Каталонија доживеала економски раст и индустријализација. Во текот на втората половина на 19 век, областа имала културна ренесанса придружена со почетниот национализам, а воедно се појавиле и неколку работнички движења. Во 1913, четирите каталонски покраини создале Комонвелт и со појавувањето на демократијата во текот на Втората Шпанска Република (1931–39), бил повторно воспоставен Женералитатот на Каталонија. По Шпанската граѓанска војна, диктаторството на Франкова Шпанија донело репресивни мерки, укинувајќи ги каталонските институции и повторно забранувајќи го каталонскиот јазик. Во текот на 1950-тите и 1960-тите, Каталонија имала силен економски раст и станала важно туристичко одредиште, привлекувајќи многу работници од цела Шпанија и правејќи ја Барселона една од најголемите индустриски метрополитенски области во Европа. Од воведувањето на повторна демократија во Шпанија (1975–82) Каталонија добила политичка и културна автономија и сега е една од економски најразвиените региони на Шпанија. Каталонската влада ја објавила намерата да одржи референдум за можна независност од Шпанија во 2014.
Потекло на поимот
Една теорија навестува дека Каталуња (латински Gathia Launia) потекнува од името Готија (Gothia или Gauthia; „земја на Готите“), поради потеклото на каталонските грофови. Во текот на средниот век, византиските хроничари тврделе дека Каталонија потекнува од локалната мешавина на Готи и Алани, првично создавајќи ја Гот-Аланија.
Други помалку издржливи теории наведуваат:
Кај нас како општо прифатено име за регионот се користи Каталонија, а нејзиното изворно име се изговара Каталуња.
Историја
Во предримските времиња, областа на денешна Каталонија, како и другите делови на средоземниот брег на Пиринејскиот Полуостров, била населена од Иберите. Крајбрежните трговски колонии биле основани од Старите Грци, кои се населиле околу областа на Росас. И Грците и Картагинците кратко владееле со територијата по Втората пунска војна и тргувале со околното ибериско население.
Каталонија, потпаднала под власт на Визиготите цели четири века по распаѓањето на Западното Римско Царство и била владеена како дел од Визиготското кралство скоро два и пол века. Во век, таа потпаднала под муслиманска власт и станала дел од Ал-Андалуз. Сепак, по освојувањето на Русијон во 760 и освојувањето на Барселона во 801, Франките ги освоиле поранешните држави на Визиготите кои биле заробени од страна на муслиманите или станале сојузници со најсеверниот дел од Каталонија. Карло Велики во 795 ја создава познатата тампон зона, Шпанската марка, надвор од покраината Септиманија составена од локално административни одделни мали царства која послужила како одбранбена бариера помеѓу Омајадите и Маврите на Ал-Андалуз и Кралството на Франките.
Културата на Каталонија започнала да се развива во текот на средниот век во голем број на овие мали кралства организирани како мали држави во најсеверниот дел од Каталонија. Грофовиите на Барселона биле водени од франкиски вазали поставени од страна на императорот, а потоа и крал на Франција, на кого му биле феудалци (801-987).
Во 987 грофот на Барселона Вилфред I не го признал францускиот крал Иго Капет и неговата нова династија, која делотворно ја ставила Каталонија под владеењето на Франките. Во 1137, Рамон Беренгер IV, гроф на Барселона, кој бил во брак со кралицата Петронила од Арагон, го вовел сојузот на државата Барселона со Кралството Арагон, создавајќи ја Арагонската Круна и правејќи каталонски грофовии кои биле обединети во грофовијата Барселона да станат кнежевство во рамките на Арагонската Круна.
Со Договорот од Корбел, од 1258 година, Кралот на Франција формално ја предал феудална власт во окрузите на кнежевството Каталонија на кралот на Арагон, Јаков I, потомок на Рамон Беренгер IV. Овој договор ја трансформира де факто автономијата во де јуре директно владеење на Арагон. Како дел од Арагонската Круна, Каталонија станува поморска сила, помагајќи го проширувањето на Круната, со трговија и освојување во Кралството Валенсија, Балеарските острови и на крајот дури и Сардинија, Сицилија, Корзика, Неапол, Атина.
Арагон биле многу сериозно погодени од “Црната Смрт” со продолжувањето на епидемиите на чума. Според Џон Хукстабл Елиот, "Помеѓу 1347 и 1497 кнежевството загубило 37% од неговите жители, и било сведено на население од околу 300.000." Во 1410, кралот Мартин I умира без потомци. Како резултат на тоа, од страна на Пактот на Каспе, Фердинанд од Антеќера од кастиљската династија на Трастамара, ја добива Круната на Арагон како Фердинанд I од Арагон. Неговиот внук, кралот Фердинанд II од Арагон, и кралицата Изабела I Кастиљска се венчаваат во 1469, стануваат католички владетели; подоцна, овој настан бил забележан како изгревот на Кралството Шпанија. Во тој момент, иако лично и неформално обединети, и Круните на Кастиља и Арагон одржувале различни територии, имајќи секој свои традиционални институции, парламенти и закони. Кастиља била овластена за експедиции на Америка, а профитирала од колонијалното богатство. Политичка моќ се префрлала од Арагон кон Кастиља а потоа, од Кастиља кон шпанската империја. Кралот Карл V бил првиот монарх кој ги имал круните и на Арагон и на Кастиља.
Во 2010 година, Каталонија ставила забрана за борбата со бикови, која стапува на сила од првиот ден од 2012 година.
Клима
Климата на Каталонија е разновидна. Населените места кои се наоѓаат покрај брегот како што се: покраината Тарагона, Барселона и Жирона, имаат средоземја клима. Во внатрешната страна (вклучувајќи ја и покраината Љејда и внатрешниот дел на покраината Барселона) најзастапена е континентално средоземна клима. На врвовите на Пиринеите има планинска, па дури и алпска клима на највисоките врвови.
Во средоземната област летото е суво и топло со морско ветре, и максимална температура од околу 26-31 °C. Зимата е повеќе или помалку студена во зависност од локацијата. Често врне снег на Пиринеите, а не толку често и на пониската надморска височини, дури и од страна на крајбрежјето. Пролет и есен се обично најдождовните сезони, со исклучок на пиринејските долини, каде што летото е проследено со бури. Внатрешниот дел од Каталонија е потопол и посув во лето. Температурата може да достигне 35 °C, некои денови дури и 40 °C. Ноќите се поладни таму отколку на брегот, со температура од околу 14-16 °C. Маглата не е невообичаена во долините и рамнините, може да се задржи и подолг период, со епизоди на мрзнење во текот на зимата, по долината на реката Сегре и други речни долини.
Статут на автономија
Во шпанскиот устав од 1978 година, Каталонија заедно со Баскија и Галиција, е дефинирана како "историска националност" и е одделена од другиот дел на Шпанија. Истиот устав на Каталонија 'и доделил автоматско право на автономија, што резултирал со статут на автономија на Каталонија од 1979 година. Остатокот од Шпанија, во еден процес предводен од Андалузија, по што следеле Астурија, Кастиља и Леон, кој завршил во 1985 година, додал 14 дополнителни автономни региони кои подготвиле свој статутот на автономија. Тековниот статут одобрен во 2006 и статутот на автономија од 1979 година, навеле дека "Каталонија, како националност, има својата самоуправа конституирана како автономна заедница во согласност со Уставот и со статутот на автономија на Каталонија, што е основата на институционалниот закон, според законот во Шпанија.“ Во преамбулата на 2006 статутот на автономија на Каталонија наведува дека парламентот на Каталонија ја има дефинирано Каталонија како нација, но дека "шпанскиот Устав, национална реалност на Каталонија, ја признава како националност". Додека статутот бил одобрен и санкционирани од страна на каталонските и шпанските парламенти, а потоа со референдум спроведен во Каталонија, претставувал предмет на правно несогласување од страна на околните автономни региони како Арагон, Балеарските Острови и заедницата Валенсија, како и од страна на конзервативната Народна партија. Приговорите се засновале на различни прашања, како што се спорното културно наследство, но и наводно прекршување на принципот на статутот за "солидарност меѓу регионите" во фискалните и образовни прашања загарантирани со Уставот. По правна дебата, уставниот суд на Шпанија на 28 јуни 2010 година, ја објавил својата пресуда за главните обвинувања за неуставност презентирани од страна на Народната партија во 2006 година. Пресудата дала јасни одговори во 182 написи од 223 што го сочинувале основниот текст. Судот одобрил 73 од 114 статии кои ги оспорила Народната партија, додека пак прогласил 14 статии за делумно или во целост неуставни и вовела рестриктивна интерпретација на 27 други. Судот ја прифатил конкретната одредба со која е опишана Каталонија како "нација", но сепак одлучил дека тоа е историски и културен термин без правна тежина и дека Шпанија останува единствената нација призната со уставот.
Економија
Распределба на сектори, како што следуваат:
Во 2008 година регионалниот БДП на Каталонија бил 216.900.000.000 € ($ 314.400.000.000), што е највисоко во Шпанија, а БДП по жител е 30.700 € - бил сличен на оној на земји како што се Велика Британија или Австрија. Сепак, тоа бил четврт БДП по жител во Шпанија, кој е значително зад Баскија (34.100 €), Мадрид (автономна заедница) (34.100 €) и Шпанија (32.900 €). Во таа година, БДП пораст бил 3,7%. [53] Во контекст на финансиската криза од 2008 се очекува Каталонија да доживее рецесија во износ од речиси 2% намалување од регионалниот БДП во 2009 година. Главни туристички одредишта во Каталонија се градот Барселона, плажите на Коста Брава во Жирона и Коста Даурада во Тарагона. На Пиринеите постојат неколку скијачки одморалишта. Голем број на штедилници се наоѓаат во Каталонија: 10 од 46 шпански штедилници се каталонски а од нив и "La Caixa" која е врвна штедилница на Европа. Првата приватна банка во Каталонија била Сабадел банка, сега е на четврто место на шпански приватни банки.
Берзата на Барселона, на која во 2004 година се тргувале речиси 205.000 € милиони, е втора по големина во Шпанија по таа во Мадрид и Fira de Barcelona организира меѓународни изложби и конгреси кои се занимаваат соразлични сектори на економијата.
Главен економски трошок на каталонските семејствата е набавката на домот. Според податоци од Друштвото на Процена на 31 Декември 2005 година Каталонија била, по Мадрид, втор најскап регион во Шпанија за домување: 3.397 € / m² во просек.
Влада и законот
Статутот на автономија на Каталонија претставува основен закон, на второ место само по шпанскиот Устав, од кој потекнува Статутот. Каталонскиот статут на автономија утврдува дека Каталонија е политички организирана со Генералитeтот на Каталуња, објавен од страна на собранието, претседателството на Генералитетот, владата односно извршниот совет и другите институции создадени од страна на собранието. Седиштето на извршниот совет е градот Барселона. Од обновувањето на Генералитетот за враќањето на демократијата во Шпанија, претседателите на Каталонија се Жорди Пујол (1980-2003), Пасквал Марагал (2003-2006), Жозе Монтиља Агилера (2006-2010) и Артур Мас на должност од 2010 година. Каталонија е поделена на четири покраини: Барселона, Жирона, Љејда, и Тарагона, кои се поделени на комарки (comarques, приближно еднакви на окрузи), и понатаму на локалните општини.
Безбедносни сили
Каталонија има свои полициски сили, Mossos d'Esquadra, чие потекло датира од 18 век. Од 1980 година тие биле под команда на Генералитетот, а од 1994 година, тие ја зголемиле својата бројност со цел да ја заменат националната граѓанска Гвардија и националната полиција, која е под директна надлежност на домашната административна единица на Шпанија. Националните тела задржуваат персонал во рамките на Каталонија да врши функции во националнен обем како што се надгледување на пристаништа, аеродромите, бреговите, меѓународните граници, царински канцеларии, за идентификација на документи и меѓу другото, контрола. Поголемиот дел од правниот систем е спроведен од страна на националните судски институции. Системот на кривичната правда е еднаков во целата Шпанија, додека "граѓанското право" е спроведено одделно во рамките на Каталонија. Навара, Баскија и Каталонија се шпански региони со највисок степен на автономија во однос на спроведувањето на законот.
Покраини
Каталонија административо е поделена на четири покраини, на раководното тело на чие чело е претставништво (diputacio). Четирите покраини и нејзиното население се:
Комарки (Comarques)
Комарки (comarques) се ентитети составени од страна на општините да управуваат со нивните одговорности и услуги. Актуелната регионална поделба има свои корени во декретот на Генералитeтот на Каталуња од 1936 година на сила сè до 1939 кога бил угнетен од Француско. Во 1987 година владата повторно ја вовела територијалната поделба, а во 1988 година биле додадени и три нови комарки (comarques, Alta Ribagorça, Pla Pla d'Urgell i Pla de l'Estany). Во моментов постојат 41 комарки (comarques). Комарката (comarca) на Val d'Aran има посебен статус и автономна влада именувана Conselh Generau d'Aran.
Вегери (vegueries)
Вегери (vegueria) се нарекува новата поделба дефинирана како посебна територијална површина за остварување на власта и меѓу локална соработка со статус на правно лице.
Други поделби
Со територијалниот план на Каталонија (Pla territorial general de Catalunya) се предвидени шест општи функционални области, но била обновена со 24 / 2001 Закон, на 31 декември, препознавање на Алт Пиринеу (Alt Pirineu) и Аран (Aran) како нови функционални области диференцирани на Понент (Ponent). На 14 јули 2010 година на каталонски Парламент го одобрил создавањето на функционална област на Пенедес (Penedès).
Демографија
Каталонија покрива површина од 32.114 км ², со официјален број на население од 7.354.411 жители (2008), од кои не шпански имигранти претставуваат околу 12,3%. Урбаниот регион на Барселона вклучува 5.217.864 жители и зафаќа површина од 2,268 км ² и околу 1,7 милиони жители живеат во полупречник од 15 километри од Барселона. Во 1900 година населението на Каталонија било 1.984.115 жители, а во 1970 година, 5.107.606 жители. Тоа зголемување настанало како резултат на демографската експанзија во Шпанија за време на 60-тите и раните 70-ти, а исто така се должело на големата внатрешна миграција од руралната внатрешност на Шпанија кон своите индустриски градови. Во Каталонија, бранот на внатрешни миграции пристигнал од неколку региони на Шпанија, особено Андалузија, Мурсија и Екстрамадура. Имиграцијата од други земји го пронашла своето место во Каталонија во 1990-тите и 2000-тите години, голем број миграции пристигнале од Африка и Латинска Америка, а помал број од Азија и Источна Европа, често населувајќи ги урбаните центри, како што се индустриските области и Барселона.
Аеродроми
Аеродромите во Каталонија се во сопственост и управувани од Аена (Aena, ентитет на шпанската влада), освен двата аеродрома во Љејда кои се управувани од страна Аеродромите на Каталуња (ентитет кој припаѓа на владата на Каталонија).
Комерцијални и патнички пристаништа
Двете главни трговски и патнички пристаништа во Каталонија се во сопственост и управувани од Пуертос де Естадо (Puertos del Estado, ентитет на шпанската влада).