cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Македонија
Независност
По оваа интервенција на Глигоров започнало засилено општење меѓу македонскиот министер за надворешни работи, Денко Малески, и Арбитражната комисија за да се убеди Арбитражната комисија дека Македонија нема територијални стремежи кон соседите. За таа цел, по совет на бадентер, биле донесени два амандмани на македонскиот устав: со едниот била извршена поправка на уставната одредба за начинот на промена на државните граници, а со вториот амандман се дало објаснување дека Македонија нема да се меша во внатрешните работи на Грција, преку својата заинтересираност за положбата на македонското малцинство. Откако двата амандмани биле усогласени со Арбитражната комисија, на 6 јанаури 1992 година, тие биле усвоени од страна на Собранието на Република Македонија. По расчистувањето на овие недоразбирања, Арбитражната комисија донела мислење дека Македонија ги исполнува сите потребни услови за меѓународно признавање. Сепак, наспроти ваквата препорака, Советот на министрите на Европската заедница донел одлука да ги признае само Словенија и Хрватска.
Административна поделба
Речиси сите општини се непроменети или само претопени од претходните 123 општини формирани во септември 1996; другите биле припоени една кон друга и границите им се променети. Пред ова, локалната управа била организирана во 34 административни единици на различни нивоа.
По број на население, најголема општина во Македонија е Општина Куманово со 105.484 жители, а најмала Општина Вевчани со 2.433 жители.
Местоположба
Македонија има површина од 25.713 км2 и нема излез на море. Македонија на исток граничи со Република Бугарија, на север со Република Србија и Република Косово, на запад со Република Албанија и на југ со Република Грција. Должината на државните граници изнесува вкупно 839 км, и тоа:
Значењето на географската положба на Македонија, како средишна балканска држава што се граничи со четири држави, различни по својот стопански потенцијал и развиеност, е што тие се упатени на меѓусебна трговска размена и дополнување на нивните економии, токму преку територијата на Македонија.
Следната табела ја наведува точната географска положба на Македонија. Исто така, во неа се вклучени крајните точки на територијата.
Релјеф
Македонија е земја која што е заградена во нејзините граници и не излегува на море или океан. Таа географски е определена со долината што ја образува најголемата река на нејзината територија — Вардар, која се граничи со повеќе планински вериги. Главно, земјиштето е нерамно и сместено меѓу Шар Планина и Осогово, кои се границата на долината на реката Вардар. Трите најголеми природни езера во државата се — Охридското, Преспанското и Дојранското Езеро. Тие лежат на јужната граница, и се поделени меѓу границите со Албанија и Грција. Охридското Езеро се смета за едно од најстарите езера и биотопи во светот. Регионот е сеизмички активен, и во минатото се случиле многу катастрофални земјотреси, од кои најблизок е Скопскиот земјотрес од 1963 што срушил 80 % од градот Скопје и убил околу 1.000 луѓе. Најголема котлина е Пелагонија на која се одгледуваат многу култури посебни за ова климатско подрачје, како на пример тутунот што најмногу се одгледува во околината на Прилеп.
44,01 % од вкупната територија на Македонија е со надморска височина од 500 до 1.000 метри, 22,44 % е со надморска височина од 200 до 500 метри, 22,33 % е со надморска височина од 1.000 до 1.500 метри, 6,95 % е со надморска височина од 1.500 до 2.000 метри, 2,89 % е со надморска височина до 200 метри и 1,38 % е со надморска височина од над 2.000 метри. Највисоките 10 планини со своите највисоки врвови се:
Македонија исто така има и „сценски“ планини. Тие припаѓаат на две различни планински вериги: првата се планините од шарскиот предел што се надоврзува со западновардарската/пелагониска група на планини (Баба Планина, Ниџе, Кожуф и Јакупица) исто така позната како динарска верига. Втората верига е планинскиот ланец Осогово-Беласица, позната под името родопска верига. Планините во западниот дел се помлади и повисоки во однос на оние од источниот дел на земјата.
Демографија
Според пописот од 2002 година, бројот на домаќинствата изнесувал 564.296, а на становите 698.143. Во вкупното население од 2.022.547 лица, населението на возраст до 19 години броeло 591.702 лица, додека во групата 60 и повеќе години имало 303.534 лица. Лицата на возраст од над 65 години опфаќале 10,57 % во вкупното население, додека младата популација од 0 до 14 години била застапена со 21,08 проценти.
Табела: Етничка структура на населението според пописот од 2002 година.
Религија
Табела: Структура на населението според верската припандост.
Култура во Македонија
Благодарение на географската положба, сместена во територијата на средиштен Јужен Балкан, Македонија е трезор на скоро сите позначајни културни, историски епохи што ја обележуваат европската цивилизација.
Античката, римската, ранохристијанската, византиската, словенската, отоманската се епохи што оставиле богати културни траги на територијата на Македонија.
Овие културноисториски траги, ја одделуваат Македонија како посебна средина, со богати културни и духовни наследства, кои во XX век, особено по Втората светска војна ќе придонесат или ќе бидат мошне значаен темел за создавање на посебна уметност и творештво што има европски контекст и постигнувања.
Книжевност
Македонската книжевност започнува со Охридската книжевна школа од 886 година. Овие први пишани дела биле најчесто со религиозна тематика. Универзитетот (еден од најстарите во Европа) основан од Свети Климент Охридски во Охрид ќе биде колепка не само на македонската книжевност, туку и на книжевноста на целиот словенски свет.
Редакцијата на која се пишувале првите дела на овој универзитет, е еден вид на старословенски книжевен јазик кој бил универзален за севкупниот словенски свет. Старомакедонската книжевност ги опфаќа книжевноста на црковнословенскиот јазик со македонската редакција.
Старата македонска книжевност е поделена на два поголеми историски периода:
Охрид со својата Охридска книжевна школа, Кратово со својата Кратовска книжевна школа и Лесново со својата Лесновска книжевна школа биле центрите каде што се создавале дела на црковнословенски јазик.
Овој период е карактеристичен по својата религиска содржина, како и развојот и формирањето на македонските дијалекти со своите јазични одлики, кои почнале да се одделуваат и разликуваат од општословенската јазична практика.
Кон ова треба да се спомене и битолската препишувачка школа во која се реализирале исклучително вредни книжевни ракописи како што е Битолскиот октоих, Радомировото евангелие и други.
Од овој период се зачувани уникатни пишувани ракописи — манускрипти кои се меѓу највредните артефакти во светските музеи од Петроград, Москва до Лондон. Всушност ракописите од староцрковната македонска книжевна школа се најценетите дела и во уметнички и во историски контекст во целиот цивилизиран европски свет од тој период. Старомакедонските словенски пишувани книжевни ракописи се однесени од Македонија како најзначаен уметнички, историски, културолошки плен низ скоро сите позначајни музејски центри во Европа и светот.
Треба да се спомене, дека покрај кириличната база, од која се шири писменоста низ словенските народи, Македонија била и средиштето на глаголицата — писмо на словенските народи, чија симболика и значење е предмет на проучување на светските јазичари.
Книжевноста во Македонија е групирана во повеќе фази и периоди:
Преродбенички период
Една од поглавните и позначајните етапи на развојот на македонскиот јазик е за време на преродбата, односно низ текот на XIX век. Овој период е познат како преродбенички, поради големиот број на литературни и национални дејци и напорите на истите за оформувањето на македонскиот стандарден јазик. Меѓу позначајните преродбеници се Крсте Петков Мисирков, Димитрија Чуповски и Ѓорѓија Пулевски кои со своите дела и залагања придонеле во голема мера за развојот на јазикот. Ѓорѓија Пулевски во македонистиката е познат по своите речници и воедно ги создава првите речници на македонскиот јазик. Димитрија Чуповски е значаен по своите залагања за осамостојување на Македонија и македонскиот јазик, слично со ставовите на Крсте Петков Мисирков. Овој период во историјата на македонскиот јазик е познат по зачестената присутност на народниот македонски јазик, шаренило на дијалекти и различни македонски говори.
Реформите во македонската азбука, правопис и граматика од Крсте Петков Мисирков биле едни од најзначајните за македонскиот јазик и неговиот современ развој. Тие биле важни поради тоа што: стандардизацијата на македонскиот јазик во XX век, обезбеди добра основа за понатамошен развој на современата македонска книжевност — период кој најбогат во историјата на самата книжевност.
Почетокот на кодифицираниот македонски книжевен јазик започнува од крајот на деветнаесеттиот и почетокот на дваесеттиот век особено со делото „За македонцките работи“ на Крсте Петков Мисирков.
Мисирков којшто бил исклучителен полиглот, научник, европски интелектуалец, ги обележал, потенцирал и научно поставил елементите на посебноста на македонскиот јазик. Подоцна, особено во Вардарска Македонија, овие негови основи и научни образложенија ќе бидат исклучително важни во понатамошниот развој на македонскиот книжевен јазик.
Меѓувоен период
Македонскиот јазик не бил службено признат до образувањето на македонската држава во рамките на Федеративна Народна Република Југославија во 1946 година. Огромна заслуга за ова ќе има поетот, есеистот и мислителот Коста Рацин што особено со поезијата објавена кон триесеттите години — во збирката песни „Бели мугри“ и есеите, особено за богомилите — ќе го продолжи патот на осамостојувањето и изградувањето на македонскиот книжевен јазик. Неговото творештво било забрането од владата на Југославија пред Втората светска војна. Кон ова треба да се додаде и поетското дело на Коле Неделковски, настанато неколку години подоцна и исто така објавено во странство поради политичките забрани и прогони.
Современа македонска книжевност
По Втората светска војна, Блаже Конески и други, биле задолжени за составување на книжевниот македонски јазик. Благодарение на тестаменталната заоставнина на Крсте Петков Мисирков и Коста Рацин, Блаже Конески, ќе ги објави фундаменталните дела за кодифицирањето на македонскиот книжевен јазик, со кој, говорното подрачје од велешкиот, прилепскиот, битолскиот, охридскиот, кичевскиот говорен простор, ќе ги земе како подлога во изградувањето на книжевниот јазик — со оглед на нивната подеднаква оддалеченост од соседните земји и можноста за нивно јазично навлегување и влијание.
Нова македонска книжевност
Поради слободата на пишување на македонски јазик, македонската книжевност во многу кратко време ќе го доживее својот процут. Ако кон ова се додаде богатата традиција останата уште од Св. Климент Охридски, по Втората светска војна во Македонија за кратко време ќе се случи посебен литературен бум. Најпрво, ќе се појави првото поколение на македонски поети: Ацо Шопов, Славко Јаневски, Блаже Конески, Гане Тодоровски, Јаневски, исто така, бил прозаист и автор на првиот македонски роман, „Село зад седумте јасени“.
Кон ова треба да се додадат и основоположниците на македонската драматургија, кои пред кодифицирањето на македонскиот литературен јазик ќе пишуваат драмски дела на народен македонски јазик, со кои ќе изиграат голема улога во националното будење на македонскиот народ: Војдан Чернодрински, Васил Иљоски, Ристо Крле. Кон нив достоинствено и со сериозни дела по војната ќе се надоврзат: Коле Чашуле, Томе Арсовски, Миле Неделковски, Горан Стефановски и Дејан Дуковски.
Современата македонска книжевност, покрај нејзините основоположници, има повеќе фази, кои главно се потпираат на генерациската промена која секогаш настапува со нова енергија и творечка естетика.
Современа македонска книжевност
Современата македонска книжевност, или книжевноста на македонскиот јазик од завршувањето на Втората светска војна па сè до денес, е еден од најбогатите книжевни периоди во историјата на македонскиот јазик.
Овој период е карактеристичен првично со употребата на стандардниот пишан јазик, а што е поважно и забрзаното збогатување на македонскиот книжевен фонд. Од првата генерација македонски писатели како што се Славко Јаневски, Владо Малески, Блаже Конески, Стале Попов, Ацо Шопов, Гане Тодоровски, Ѓорѓи Абаџиев, Иван Точко, итн. па сè до современите Георги Барбаровски, Петре М. Андреевски, Влада Урошевиќ, Богомил Ѓузел, Радован Павловски. Во средната генерација особено се истакнуваат делата на Радован Павловски — „Суша селидба и свадби“, Живко Чинго, со збирките на раскази „Пасквелија“ (1962) и „Нова Пасквелија“ (1965), во кои зборува за контраста на традицијата и новите идеи.
Неговиот роман „Големата вода“ ја покажува тагата и големината на детството.
Паралелно со збогатувањето на македонскиот книжевен фонд, цврсто се втемелила и книжевната критика, која особено се развила со воспоставувањето на високообразовните институции во слободната македонска држава.
Архитектура
Во археологијата со извонреден квалитет спаѓаат оние во Стоби во Градско, Хераклеја Линкестис во Битола, Лихнид во Охрид и Скупи во Скопје.
Покрај објектите од Римското Царство: форуми, театри, бањи, вили, забележани се и најстарите христијански базилики особено оние во: Стоби, Хераклеја, Лихннид.
Подоцна во византиската епоха, се изградени и фрескописани цркви што спаѓаат во светското културно наследство — Св. Софија во Охрид, Богородица Перивлептос, Курбиново, Вељуса. Заедно со други културни споменици, црквите од средниот век од XII и XIII век се познати насекаде низ светот, кои се одликуваат со исклучителна архитектура и уникатни фрески и икони.
За време на Отоманското Царство биле подигнати бројни споменици од богатото исламско градителство — џамии, чаршии, бањи.
Архитектурата во Македонија напоредно со ова се изградувала во духот на балканското градителско творештво, особено во градските куќи на живеење, какви што биле во Охрид (Куќата на Робевци), Крушево, Велес. Познатиот светски архитект Ле Корбизје, на пропатување низ Македонија, се вдахнал од овој вид на архитектура, применувајќи нејзини делови во своите ремек-дела и нарекувајќи ги пример за најсоодветна архитектура.
Градот Битола, бил првиот македонски град во кој биле вклучени западноевропските градителски искуства со примери на еклетички барок, класицизам, југендстил и елементи на ренесанса.
Современата архитектура во Македонија, особено по катастрофалниот земјотрес во Скопје во 1963 година, ја обележуваат градбите од меѓународниот стил, со што, Македонија зазема повидно место во меѓународната светска архитектура особено со објектите: Музејот на современата уметност, Македонската опера и балет, Македонската академија на науките и уметностите, Центарот за култура во Битола и други.
Ликовна уметност
Ликовната уметност во Македонија има богата традиција со извонредни уметнички дела.
Мозаиците од раното христијанство во Хераклеја Линкестис, Охрид, Стоби.
Фрескоживописите во: Св. Ѓорѓи во Курбиново, Богородица Перивлептос во Охрид, дело на зографите Михајло и Евтихие, Нерези итн.
Првите почетоци на профаното сликарство се јавуваат кон крајот на деветнаесеттиот и почетокот на дваесеттиот век. Тие се поврзани со економските и социјалните промени во Македонија, а особено со постепеното образување на граѓанската класа и градската средина во истиот тој период. Несомнено, и пробивот на информации, преку допирите со соседните земји и воопшто со Европа, придонеле да се зачнат настојувања за едно поинакво разбирање на уметноста.
Зародишот на ова се чувствувал во делата на зографите: Димитриј Андонов-Папрадишки (околу 1858 — 1954 г.) Ѓорѓи Зографски (1870 — 1945 г.) кој бил вториот македонски зограф кој настојувал да биде и световен сликар. Без оглед на спомнатата извесна поврзаност на нашата прва предвоена генерација со последните зографи, нивното вистинско образование и ликовни концепции се сосем различни од творештвото што непосредно им претходело.
Иако подолго време се мислело дека почетоците на современото ликовно творештво во Македонија почнало околу 1920 година, најновите проучувања, откриваат дека тоа било многу порано — кон крајот на XIX век со творештвото на Александар Ѓаконов, Коста Шкодреану и Владимир Бециќ. Првиот учел во Виена и донел сликарство под влијание на австрискиот бидермаер стил.
Вториот, Шкодреану, доаѓа од Фиренца и исто како и Ѓаконов, во Битола, каде што како академски сликар, кој учел во Рим, донел сликарство кое содржело елементи на венецијанското барокно сликарство.
Владимир Бециќ, завршил академија во Минхен и неколку години работел во Битола, до 1916 година.
Создал поголем број на пејзажи со постимпресионистички стил и актови со рани сезановски елементи, а во Битола ја отворил и првата самостојна академска ликовна изложба во Македонија и пошироко.
Помеѓу 1920 и 1930 година биле самостојните изложби на Димитар Пандилов Аврамовски и Лазар Личеноски во 1927 година, на Никола Мартиноски и Личеноски во 1929 година.
Почнувајќи од 1930 година, ликовната уметност во Скопје добила поголем интензитет. Според бројот на самостојните изложби во Скопје и другите места на бивша Југославија, како и надвор од неа, најактивни биле Мартиноски и Личеноски.
Во континуитет современото македонско сликарство продолжило во творештвото на Вангел Коџоман, Борко Лазески, Димитар Кондовски, Родољуб Анастасов,Васко Ташковски, Вангел Наумовски... Неколку македонски повоени генерации на сликари се во паралела и актуелност со светските ликовни струења за што зборуваат нивните бројни меѓународни награди и изложби.
Во вајарството освен основоположникот Димо Тодоровски, кој се смета за основач на современата македонска скулптура, извонредни се делата на Петар Хаџи Бошков, Боро Митриќески, Новак Димитровски и Томе Серафимовски.
Музејот на современа уметност и Уметничката галерија во Даут-пашин амам се сметаат за суштинските галериски институции. Во последно време полека се прифатени и влијанијата блиски на новата фигурација, неодадаизмот, поп-артот, фантастиката итн. Во некои остварувања присутен е и обидот за укинување на границите помеѓу традиционалната поделба на сликарството и скулптурата, создавање на композитни пластични објекти, каде што се чувствува средбата меѓу сликарството, вајарството, архитектурата и применетата уметност. Овие стремежи во непосредната пластична постапка, често се манифестирале со амбивалентноста на своите први обиди, со интерференција на разни спротивни настојувања: особено поради свесниот или спонтан обид во поранешната стилска.
Филмска уметност
Историјата на филмското творештво во Македонија е старо околу 110 години. Првиот филм бил снимен во 1895 година од страна на браќата Јанаки и Милтон Манаки, во Битола, со што започнала богата филмска традиција во регионот, која продолжува и денес.
Во изминатиот век, медиумот на филмот ја отсликувал историјата, културата и секојдневниот живот на македонскиот народ. Со текот на годините, многу македонски филмови биле претставени на филмски фестивали ширум светот, а неколку од овие филмови добиле угледни награди. Најпознат македонски кинорежисер е Милчо Манчевски, чиј дебитантски филм „Пред дождот“ бил предложен за Оскар, а бил добитник на Златниот лав, на фестивалот во Венеција.
Првиот македонски игран филм е „Фросина“, снимен во 1952 година. Сценариото го напишал Владо Малески, кој ги напишал стиховите за македонската химна. Еден од поистакнатите филмови од тоа време е и првиот игран филм во боја „Мис Стон“. Покрај Милчо Манчевски, други истакнати македонски кинорежисери се Бранко Гапо, Кирил Ценевски, Димитрие Османли.
Музика
Македонија има исклучително богато музичко наследство.
Еден од најзначајните композитори на византиското музичко творештво бил композиторот Јован Кукузел, од Дебар. Студиите на Сотир Гулабовски, „Октоехос“ во врска со традицијата на македонските духовни и црковни хорски химни се значаен придонес за македонската и балканската културна историја.
По првата генерација современи македонски класични композитори:Трајко Прокопиев, Тодор Скаловски, Стефан Гајдов, Петре Богданов Кочко и Живко Фирфов доаѓаат композиторите Кирил Македонски, ( првата македонска опера), Глигор Смокварски, Властимир Николовски, Тома Прошев, Томислав Зографски, Михајло Николовски, Љубомир Бранѓолица, Стојан Стојков, Ристо Аврамовски, Томе Манчев, Димитрије Бужаровски Гоце Коларовски.
Македонската филхармонија била основана во 1944 година во Народна Република Македонија, и била најстарата културна институција во областа на музиката.
Во текот на 1950 година, бил основан првиот Македонски балет, од Глигор Смокварски и операта „Гоце“ од Ќирил Македонски. Периодот по нив, донел еден вид на ренесанса на македонската музика, фокусирана на иновациите и оригиналните творечки мечти. Поистакнати оперски пејачи од овој период биле: Данка Фирфова, Павлина Апостолова, Георги Божиков и Зина Креља. Во овој период се истакнувал и пијанистот Ладислав Палфи.
Театар
Во Македонија има 13 професионални театри.
Во последните триесет години во Прилеп се одржува традиционален фестивал на македонски професионални театри во чест на Војдан Чернодрински, основачот на современиот македонски театар. Покрај нив постојат уште неколку меѓународни театарски фестивали: МОТ, во Скопје, фестивалот на комедијата во Куманово, фестивалот на монодрамата во Битола и други. Секоја година во Кочани се одржува фестивал на аматерски и експериментални театарски претстави.
Сообраќај
56 км кон Бугарија се во изградба (од 1999) 192 км автопат и уште 47 км автопат во изградба (2003)
Патен сообраќај
Моменталната вкупна должина на патната мрежа во Македонија изнесува 10.600 км:
Должината на модерните патишта е 5.100 км.
Најзначаен автопат е меѓународниот автопат E-75. Започнува во Остенд — Белгија, поминува преку Брисел — Нирнберг, Виена — Будимпешта — Белград — Солун до Атина во Грција. Вкупната должина во Македонија изнесува 201 км. Поминува низ централниот дел на земјата, по должината на реката Вардар, и претставува главна артерија на патната мрежа на земјата.
Железнички сообраќај
Железничкиот сообраќај во Македонија е во целосна надлежност на Македонски железници
Политички систем
Во 2016 година, во Македонија биле регистрирани 58 политички партии, т.е. една партија на 33.000 жители. Претходно, бројот на партии бил далеку поголем: во 2009 година имало 99 партии, а во 2005 година дури 150 партии биле зеведени во судскиот регистер.
Односи со ЕУ
Македонија во моментов има Статус на Кандидат за земја членка на Европската Унија. Хронологијата на односите помеѓу Македонија и ЕУ, датира уште од 1992 година кога првиот претставник на Република Македонија е назначен во Брисел. Во моментов Македонија исчекува да отпочне преговори за полноправно членство во ЕУ.
Евроатлански асоцијации
Исто така на Македонија и е ветено членството во НАТО веднаш по разрешувањето на спорот околу уставното име што државата го има со Република Грција.
Спор за уставното име на Македонија
Поради притисоците од Република Грција (политички, економски, културни, ...), во 1993 година, државата била примена во Обединетите Нации под привремената референца Поранешна Југословенска Република Македонија, иако била признаена под нејзиното уставно име од 133 земји меѓу кои и постојаните членки на Советот за безбедност: Соединетите Американски Држави, Кина, Русија, Обединетото Кралство; членките на ЕУ: Шведска, Австрија, Ирска, Луксембург, Словачка, Естонија, Чешка Република, Унгарија, Литванија, Романија, и Бугарија; сите поранешни југословенски републики: Хрватска, Босна и Херцеговина, Црна Гора, Србија и Словенија; други земји кои ја признале Македонија под уставното име се: Турција, Индија, Канада, Швајцарија, Индонезија, Аргентина, Израел, Бразил, Саудиска Арабија, Иран, Украина итн. Во 2018 година, Македонската влада, предводена од претседателот Зоран Заев, по преговорите со грчката влада, предводена од претседателот Алексис Ципрас, се договориле името на државата за внатрешна и надворешна употреба да биде „Северна Македонија“. Новото име стапило во службена употреба на 11 февруари 2019 година.
Црква „Св. Ѓорѓи“ - Зелениче
Свети Ѓорѓи (Αγίου Γεωργίου) — црква во селото Зелениче, Леринско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Костурската епархија на Цариградската патријаршија.
Храмот е изграден во 1867 г. од епирски градители, на чело со мајстор Коста и со трудот на селаните.
.tw
.tw — највисок државен домен за Тајван. Регистаррот е управуван од TWNIC. Регистрациите се прифаќаат од трговски регистратори. Neulevel е во партнерство со TWNIC за рекламирање на <tt>tw</tt> надвор од Тајван.
ICANN доделила две IDN за Тајван на 25 јуни во 2010 година:
Регистрациите под <tt>tw</tt> се можни на второ ниво или под различни третостепени домени:
Доменски имиња можат да се регистрираат и со кинеско писмо на второ ниво. Понатамошно, секој регистрант на стандардно доменско име може автоматски да добие уште две доменски имиња на кинеско писмо на следниве второстепени домени: 網路.tw, 組織.tw and 商業.tw. Овие второстепени домени се пандан на <tt>net.tw</tt>, <tt>org.tw</tt> и <tt>com.tw</tt>.
Виртс (езеро)
Виртс (Võrtsjärv, Wirzsee) — езеро во јужна Естонија со површина од 270 км2. Ова плитко езеро се наоѓа на надморска височина од 33,7 метри. Реката Емајоги тече од Езерото Виртс до езерото Пејпус.
.tz
.tz — највисок државен домен за Танзанија. Регистрациите се на трето ниво под овие второстепени имиња:
Доплнителни второстепени имиња кои биле додадени на 14 февруари 2012 година се:
Востание на капетанот Дедо Никола
Востанието на капетанот Дедо Никола е востани од 1853 година кое избувнало во великотрновската и габровската област во Бугарија, која била под власта на Османлиското Царство. Населението било оргазнизирано од страна на Никола со помош на Петко Славејков, Никола Козлев и Петар Кисимов. Целта на востанието била најпрвин да се заземе еден конак во Трново, од каде би започнало востанието. Сепак, востаниците биле издадени. На 31 јули истата година кај Лесковскиот манастир се собрале неколку чети, кои биле разбиени од османлиската војска. Водачот на востанието бил фатен и убиен.
Воена стратегија
Воена стратегија е надмудрување на непријателите на бојното поле. Воената статегија ја покажува умешноста на војување на водачите во војната, кој има подобро замислена стратегија секугаш ќе биде чекор понапред од непријателот, таа може да биде од офазивни и дефазивни размери, полна со заседи и неочекувани, непредвидливи потези.
Поимот во современи услови го губи значењето што го имал во античкиот период на војување, па сè до 12. век. Во античко време со добрите однапред смислени стратегии, со добро организирани формации на војската секугаш се доваѓало до големи успеси, тоа е и одлик на големите војсководци.
Литература
Stratagème Strategi militer Krigföring
NGC 7187
NGC 7187 — леќеста галаксија во соѕвездието Јужна Риба, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7187 се споменува и како ESO 404-24, MCG -6-48-18, AM 2159-330.
Откривање
Објектот е откриен на 1886 година од страна на Френсис Ливенворт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 22 ч 2 м 44,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -32° 48' 12"". Положбениот агол на објектот е во износ од 171°.
Други поделби
Проучување на NGC 7187 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 67909. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 383; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7492. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Користена литература
""Southern Galaxy Catalogue"", Austin, Texas: University of Texas Monographs in Astronomy No. 4, 1985. (152,564)
Петер Велитс
Петер Велитс (Peter Velits; р. во ) — поранешен словачки професионален друмски велосипедист, кој професионално настапувал од 2007 до 2016 година.
Последно возел за UCI World Tour екипата. Поголеми победи во неговата кариера се друмската трка на Светското првенство за под 23 години и Трката околу Оман 2012. Неговиот брат-близнак, Мартин Велитс, вози за, претходно настапувајќи за исти екипи секоја година до крајот на сезоната 2013.
По две сезони со екипата, Велитс го напуштил на крајот на сезоната 2013 и му се приклучил на.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Расипувачи на венчавки (филм)
Расипувачи на венчавки (англиски: Wedding Crashers) е американски филм од 2005 година, во режија на Дејвид Добкин. Главните улоги ги толкуваат: Овен Вилсон, Винс Вон, Рејчел Мекадамс и Кристофер Вокен.
Содржина
Двајца најдобри пријатели (Вон и Вилсон) имаат заедничко хоби, кое се состои во тоа непоканети да доаѓаат на венчавки со цел да ги уништат. Без разлика за каква свадба се работи (италијанска, еврејска, кинеска или индиска), тие секогаш имаат подготвено интересна приказна за љубопитните гости. Во меѓувреме, на свадбите, двајцата другари запознаваат згодни девојки, подготвени за секс за една ноќ. Нивната шема функционира совршено до моментот кога на една свадба, едниот од нив ќе се вљуби во една од убавите деверици.
Римски робовски војни
Powstanie niewolników na Sycylii
Алтино Арантес (зграда)
Градбата Алтино Арантес е облакодер во Сао Паоло, Бразил, изграден во 1947 година. Висок е 161 метри и брои 40 ката, со што е четвртиот највисок облакодер во Бразил.
1223 п.н.е.
1223 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1223. година пред новата ера, 223. од вториот милениум п.н.е., 23. од 13 век п.н.е. и четвртта од 1220-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4285 и 4286 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3527 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2537 и 2538 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 470 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1223 година се протега во 1413 и 1414, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1473 и 1474 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 680 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1901 и 1900 исламска година пред хиџра.
IC 1219
IC 1219 — галаксија во соѕвездието Рак, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 9 јануари 1901 година од страна на Макс Волф.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1219 е од видот *2.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 8 ч 17 м 16,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +23° 34' 39"".
Други поделби
Проучување на IC 1219 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Шумски белец
Шумскиот белец (Leptidea sinapis) е пеперутка од семејството на пеперутки белци. Оваа пеперутка е мала која може да се пронајде во Европа, воглавно Северна и Западна Европа, но ја има и во Македонија. Оваа пеперутка има бели крилја со сиви или жолтеникави нијанси во средишниот или крајниот дел од крилјата. Таа лета споро и ниско. Мажјаците може да се парат неколку пати годишно, но женките се парат еднаш.
Подвидови
Има неколку подвидови на оваа пеперутка, и сите живеат географски блиску. Поради ова има мали разлики помеѓу подвидовите.
Распространетост
Оваа пеперуга живее во голем дел од Европа, Кавказот, Мала Азија, Близок Исток, Средна Азија па до јужен Сибир.
Пеперутката живее во шумски и ливадски предели. Често може да се најде во предели каде има засолниште, како на пример напуштени железници, сртови, но и ливади, крајшумски предели и ретки шуми до 2.500 метри надморска висина.
Калегаро
45.37287°N, 11.73542°W<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"> 45.37287°N, 11.73542°W Калегаро е италијанска компанија за сребро и накит основана во Падова, Италија во 1921 година.
Историја
Лујџи Калегаро отворил лабораторија во 1921 година во Виа дел Санто, во центарот на Падова, и бил еден од први изработувачи на накит и сребро со белег 4PD. Бизнисот брзо се развил и во 1968 година била избрана нова локација за производство во Теоло, областа Коли Еуганеи во околината на Падова. Токму под водство на синот на Лујџи, Франческо Калегаро, компанијата постојано растела пробивајќи го своето име на пазарот. Во моментов, објектот располага со производствен комплекс од 12.000 м2 на вкупна површина од 40.000 м2. Освен неговата широка колекција од сребро и злато, Калегаро е партнер како продавач на луксузни големи брендови кои ги произведуваат нивните ексклузивни дизајни.
Во 2010 година, некои од овие продукции биле прикажани во Британскиот музеј во Лондон.
Проширување
Во 2012 година Калегаро го отворил својот втор бутик во Техеран, Иран.
Во 2016 година била претставена првата колекција за внатрешен дизајн со мебел од најфино дрво и сребро.
Наводи
<references group="" responsive="1">
Горничево
Горничево (Κέλλη, Кели, книжевно: Κέλλα, Кела; до 1926 г. Γκορνίτσοβο, Горницово ) — село во Леринско, Егејска Македонија, денес во општината Суровичево на Леринскиот округ во областа Западна Македонија, Грција. Населението брои 66 жители (2011), сочинето исклучиво од Македонци.
Стар и среден век
Одлучна улога во историјата на селото одиграла неговата местоположба во превојот кој обезбедува пристап до Леринското Поле и цела Пелагонија, како и кон Воден и Солун. Овој премин во средниот век бил бранет од голема средновековна крепост, чиишто рушевини се гледаат и денес. Стручњаците сметаат дека тука претходно се наоѓал древномакедонскиот град Кела, кој според античките автори е бил крајпатна станица по патот Вија Егнација. Засега местото на овој стар град не е утврдено со сигурност, но познато е дека имал поглед кон Петерското и Островското Езеро, што значи дека е мошне веројатно да се работи за Горничево.
Во Отоманското Царство
Селото за првпат се спомнува во османлиски дефтер од 1468 г. како Горничево со 20 домаќинства. Во 1481 г. бројот на домаќинствата се зголемил на 33.
Околу 1840 г. имотите на селото се насилно приграбени од албанскиот феудалец Илјаз-паша и тоа е претворено во чифлигарско. Подоцна жителите успеале да си го откупат селото.
На крајот на XIX век Горничево е заведено како наполно македонско село. Црквата „Успение на Пресв. Богородица“ е изградена во XIX век.
Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Горничево (Gornitchévo) било село со 160 домаќинства од 522 жители Македонци и 50 жители Роми.
Хрватскиот етнограф Стефан Верковиќ напишал во 1889 г. дека Горничево имало 131 македонски семејства (635 жители) и 15 ромски муслимански куќи. На почетокот на XX век селото веќе немало ромско население. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. Горничево имало 960 жители Македонци.
По Илинденското востание на почетокот на 1904 г. целото село потпаднало под врховенството на Бугарската егзархија. По податоци на егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. во селото имало 1.344 Македонци, сите под егзархијата.
Жителите на Горничево зеле активно учество во борбата на ВМРО против турската власт и грчката вооружена пропаганда (андартите). На 20 јули 1906 г. селото е нападнато од многубројна андартска чета, но селската милиција успеала да ги одврати, убивајќи 17 андарти. Според српскиот географ Боривое Милоевиќ, пред Балканските војни Горничево се состоело од 160 македонски куќи.
Во Грција
По Балканските војни во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно Букурешкиот договор, кога броело 1.103 жители. За кратко време во Првата светска војна Горничево паднало под окупација на бугарската армија, за да ѝ биде вратено на Грција по сила на Нејскиот мировен договор. Во 1920 г. населението се смалило на 983 жители, веројатно поради војните. Во 1926 г. властите го преименувале селото во Кела, нарекувајќи го по стариот македонски град на ова место согласно грчката политика на присвојување на древната историја на Македонија. На пописот од 1928 г. во селото живееле 1.095 лица. Во 1931 г. жандармеријата составила список на антигрчките дејци во селото. Во периодот меѓу двете светски војни е забележано иселување во прекуокеанските земји и во Бугарија.
Селото значително настрадало во Граѓанската војна, поради што 226 лица се иселиле во Р. Македонија, 10 семејства во България и 30 лица во источноевропските земји. Во 1960-те селото го зафатило бран на иселувања во прекуокеанските земји, поради што населението дополнително се намалило.
Според истражување од 1993 г. селото е чисто „словенојазично“ (т.е. македонско) и во него македонскиот јазик е одлично зачуван.
Селска слава е Голема Богородица, на 15 август.
Стопанство
Селото одгледува претежно жито и компири. Сточарството е многу развиено поради пространите пасишта околу него.
.ua
.ua — највисок државен домен за Украина.
Второстепени домени
За да се отстрани можноста за злоупотреба, регистрацијата на второстепени домени директно под доменот .ua кој е ограничен за трговски марки, кои можат да регистрираат доменско име слично на трговската марка. Може да се регистрираат третостепени домени под следниве второстепени имиња:
Постојат второстепени домени кои се поврзани со области. Овие се помалку користени од оние погоре наведените, но некогаш се ограничени само на организации во тие области.
Салтимбока
Салтимбока, исто така е напишана салтинбока е италијанско јадење (исто така е популарно и во јужна Швајцарија). Се состои и од телешко месо кое е завиткано („обложено“) со пршута и жалфија, а потоа маринирано во вино, масло или солена вода.
Оригиналната верзија на ова јадење е салтимбока ала Романа која се состои од телешко месо, пршута и жалфија, кои се свиткани и варени во суво бело вино и путер. Се користи и за Марсала. Исто така, понекогаш телешкото месо и пршутата не се виткаат, туку само се оставаат рамни. Американска варијација го заменува и телешкото месо со пилешко или свинско месо.
Наводи
<references group="" responsive="1">
NGC 4877
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4877 се споменува и како MCG -2-33-86, IRAS 12577-1500.
Откривање
Објектот е откриен на 8 февруари 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4877 е од видот Sab. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 4877 има привидни димензии од 2,2' х 1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 0 м 26,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -15° 16' 58"". Положбениот агол на објектот е во износ од 6°.
Други поделби
Проучување на NGC 4877 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 44761. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 284; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6112. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1591.
.ug
.ug — највисок државен домен за Уганда.
Второстепени домени
Регистрациите с еправат на овие второстепени поддомени:
Но, регистрациите сега се директно на второ ниво.
Ужгород
Ужгород (Ужгород, Уґоград, Ungvár) — град во западна Украина, на границата со Словачка и во близина на Унгарија. Градот е главен град (административен центар) на Закарпатија, како и на истоимениот реон. Градот исто така се смета за град од регионално/обласно значење на Украина, кое му дава статус еквивалентен на реон. Население според пописот од 2013-та: 116349 жители.
Име
Градот името го добива од реката Уж која го дели градот на два дела: стар и нов, а „хород“ е старословенскиот збор „градъ“. Ова име е ново, и датира од XX век. Пред тоа градот бил познат како Унгвар/Онгвар/Хунгвар (Ungvár / Ongvár / Hungvár). Исто така е користено и Унгујвар (Unguyvar) кое значи “Тврдина на Уж” каде “Унг” е унгарско име за Уж, а “вар” е тврдина. Градот е познат и под други имиња како: ; Užhorod; Ungwar, Ungarisch Burg; Użhorod; Ujgorod.
Рана историја
Основачи на градот се старите Словени, едно од нивните племиња Бели Хрвати живеело на тие простори во втората половина на првиот милениум. Во IX век Ужгород прераснал во тврдина која била центар на словенско кнежевство на чело со Лаборец кој бил вазал на Велика Моравија. Во 895 г. Унгарските племиња на чело со Арпад го нападнале и уништиле Ужгород, притоа Лаборец бил обезглавен и фрлен во реката која и ден денес го носи неговото име во источна Словачка. Со доаѓањето на Унгарците, малиот град започнал да се проширува. Во периодот 1241-1242, Монголците предводени од Бату Кан ја запалиле населбата. Во раниот XIV век Ужгород покажал силен отпор кон новите унгарски владетели од Анжујската династија. Од 1318 па се во наредните 360 години со градот владееле италијанските грофови Другет. Во тој период Филип Другет го изградил Ужгородскиот замок. Заедно со замокот, процветал и градот. Од 1430 г. Ужгород станал слободен кралски град. Во XVI и XVII век во Ужгород било развиено мануфактурното занаетчиство. Во истиот период градот бил зафатен од религиозни војни меѓу протестантската Трансилванија и католичката Австрија. Во 1646 г. била прогласена Ужгородскиот Сојуз и Русинската гркокатоличка црква била воспоставена во Поткарпатија со церемонија водена од пратеник од Ватикан – Аегис. Во 1707 г. Ужгород бил дом на Ференц II Ракоци, водач на народноослободителната војна на Унгарците против Виена. Почетокот на XIX век бил карактеризиран со економски промени, биле отворени првите индустриски капацитети во градот. Најголемо влијание на Ужгород имала унгарската револуција, во која унгарското благородништво го отфрлило влијанието на Австриската империја и го добила правото да ги управува Унгарците во империјата. 27 март 1848 официјално се славел во Ужгород како ден на отфрлување на монархијата во Унгарија. Во 1872 г. била отворена првата железница со која Ужгород бил поврзан со Чоп.
XX век
Според пописот од 1910 г. градот имал 16919 жиели од кои: 13590 (80.3%) биле Унгарци, 1219 (7.2%) Словаци, 1151 (6.8%) Германци, 641 (3.8%) Русини and 1.6% Чеси. Во исто време општинската област на градот имала 10541 (39.05%) Унгарци, 9908 (36.71%) Словаци, и 5520 (20.45%) Русини. Првата светска војна го забавила темпото на развојот на градот. На 10 септември 1919 г. Карпатската Рутенија била официјално предадена на Чехословачка. Ужгород станал административен центар на истата. За време на Чехословачка Ужгород станал архитектонски модерен град. После Мирот во Трианон од 1920 г. градот станал дел од словачката половина од новата Чехословачка држава. После првата виенска арбитража во 1938 г. Ужгород бил предаден на Унгарија. На 27 октомври 1944 градот бил ослободен од 4-тиот украински фронт на Црвената Армија. Овој период донел значајни промени за градот. Биле отворени нови претпријатија надвор од градот, а старите биле реновирани. На 29 јуни 1945 г. Подкарпатската Украина била анексирана од СССР и станала најзападниот дел од Украинската ССР. Таа година бил отворен и УДУ (Ужгородски Национален Универзитет). Од јануари 1946 г. градот станал центар на новоформираната Закарпатска област. Од 1991 Ужгород станал еден од 24 обласни главни градови на Украина. Ужгород е најмалиот и најзападниот обласен главен град во Украина. Во 2002, после контроверзиите, на главниот плоштад во градот била поставена биста на Томаш Гариг Масарик, прв претседател на Чехословачка. Слична биста била откриена и во 1928 г., во чест на десетгдишнита од Чехословачката независност. Истата биста била уништена кога Унгарците во 1939 г. го добиле градот.
Демографија
Според украинскиот попис од 2001 г. населението на Ужгород по националност е:
Спорт
Градот е дом на СК Рус Ужгород, фудбалски клуб формиран во 1925 г. Сопернички клуб му е ФК Говерла Ужгород кој дебитирал и во Украинската премиер лига 2001-02.
Чудско-псковско Езеро
Чудско-псковското Езеро се состои од 3 дела: