cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Коце Стојановски - Металец
Животопис
Произлегува од сиромашно земјоделско семејство. Завршил основно и три години вечерно училиште. Потоа го изучил коларско-ковачкиот занает и како еден од најдобрите работници се вработил во општинската работилница. Кон средината на 1939 година станал член на КПЈ, а кон крајот на 1939 година и член на Месниот комитет на КП за Скопје. Како ковач по занает, бил член на металската подружница и активно работел во УРС-овите синдикати на металската подружница. При избирањето на нов одбор на синдикатите, станал секретар на подружницата. Оттогаш бил наречен Коце Металец. Во средината на 1940 година по затворањето на Орце Николов, станал секретар на Месниот комитет на КПЈ за Скопје. Го октрил соработникот на окупаторот, Мане Мачков дека врши кражба на благајната на синдикатот. Поради тоа Мачков бил исклучен од УРС-овите синдикати, но му се заканил дека ќе дојде ден кога ќе се пресмета со него.
Окупација на Македонија
Во почетокот на 1941 година бил предаден на полицијата и одведен во затворот во Прилеп. По капитулацијата на бивша Југославија, заедно со другите затвореници бил ослободен од членовите на партиската организација на Прилеп. Во 1941 година извесно време бил на партиска работа во Битола. По 1941 година бугарските агенти го затвориле и го држеле во истражниот затвор околу шест месеци, а потоа бил одведен во Централниот затвор. По судењето, одржано на 9 мај, бил пуштен како „невин“. За време на престојот во Централниот затвор, заедно со други другари работел на припремањето на другарите за процесот. Ги подучувал како да се држат пред класниот непријателски суд. Изиграл видна улога во животот на политичките затвореници и бил еден од организаторите на културно-просветниот живот во затворот, а специјално во седматта ќелија каде бил затворен.
По ослободувањето од процесот пак бил затворен и интерниран во селото Арда, на бугарско-грчката граница. Taмy престојувал шест месеци, а потоа бил префрлен во Скопје, каде продолжил со работата. Во 1943 година одново бил интерниран во Бугарија. Оттаму кога бил ослободен, како негова сопруга му се придружила и Шина Стојанова, со која заедно се вратиле во Македонија на почетокот на 1944 година. Заедно стапиле во Втората македонска ударна бригада, Коце бил назначен за заменик на политичкиот комесар на Вториот баталјон. Во сите борби неговиот баталјон бил најистурен и успешно ги извршувал борбените задачи. Во една од многуте борби, во јуни 1944 година, храбро зaгинaл, во борбите против бугарскиот полициски одред „Бенковски“, кај селото Стрмашево - близу Кавадарци.
Едно од поголемите училишта за средно образование во Скопје, го носеше неговото име пред да се преименува во „Михајло Пупин“. По него се именувани и улици во некои градови (Скопје и Крива Паланка ).
289
289 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 289 година од новата ера, 289. од првиот милениум, 89. од III век и последна од 280-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5797 и 5798 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5039 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4049 и 4050 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1042.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 289 година се протега во 2925 и 2926, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2985 и 2986 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 832. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 343 и 342 година пред хиџра.
Џорџ Маршал
Животопис
По дипломирањето на Армискиот институт во Вирџинија, во 1901 година, се вклучил во Армијата на САД и учествувал во американско-филипинската војна како командант на пешадиска бригада. За време на Првата светска војна, во 1917 година, Маршал бил советник на командантот на источните сили на американската армија од каде што бил префрлен во Франција за да ги надгледува операциите за мобилизација на силите на Алијансата. За време на оваа војна тој се истакнал со воведување на современи методи во војувањето поради што брзо напредувал во армиската хиерархија. Подоцна, по завршувањето на војната, тој бил задолжен за воено-тактичката реформа на американската армија. На 1 септември 1939 година бил унапреден во генерал и станал началник на генералштабот на армијата на САД.
Во Втората светска војна, Маршал бил најзаслужен за брзата подготовка на американската армија за вклучување во воените дејствија и се смета за создавач на воената доктрина на САД. Според предлогот на Маршал, инвазијата на Нормандија требало да започне на 1 април 1943 година, но поради противењето на Черчил, таа операција била одложена за една година. На 16 декември 1944 година, Маршал го добил чинот кој за првпат бил воведен во американската армија - генерал со ранг од пет ѕвезди. Списанието „Тајм“ го прогласил за човек на годината (за 1943 година), а Черчил го опишал како „организатор на победата над фашизмот“. Во 1945 година ја напуштил позицијата началник на генералштабот и ја добил функцијата генерал на армијата, која била доживотна.
По завршувањето на Втората светска војна, Маршал бил испратен на специјална мисија во Кина, но неговите преговори за помирување на комунистите и силите на Чанг Кај Шек пропаднале. По враќањето од Кина, во јануари 1947 година, претседателот Хари Труман го назначил за државен секретар, а тој ги предводел преговорите со СССР за економска обнова на Германија.
Маршаловиот план
На 5 јуни 1947 година, Маршал одржал предавање пред дипломците на Универзитетот „Харвард“ во кое ја најавил новата американска политика кон разрушената Европа. Еден месец подоцна, неговата доктрина била прифатена како официјална политика на САД: Маршал ја заменил старата Директива брј 1067 од Планот на Моргентау со новата Директива број 1779, која станала основа на „Маршаловиот план“ чие официјално име било „Европска програма за обнова“. Со планот САД обезбедиле финансиска поддршка во износ од 13 милијарди [[долари за инфраструктурен и индустриски развој на неколку држави од Европа, надополнета со експертска и образовна помош. Во првичниот предлог, „Маршаловиот план“ предвидувал и помош за земјите од источна Европа, вклучувајќи го и СССР, кој го отфрлил планот, оценувајќи го како империјалистички заговор. Под влијание на СССР и другите комунистички земји го отфрлиле „Маршаловиот план“. Сепак, овој план се покажал како целосен успех, и тоа не само во економската обнова на Европа, туку ја поставил основата за многу идни мултилатерални форми на соработка.
Магма
Магма — растопен карпен материјал кој се наоѓа под Земјината површина (или површината на некоја друга терестричка планета), а многу често се собира во магматски комори. Може да содржи распрскани крути делови (ситни кристали) и волатилен материјал (стопени гасови, најчесто H2O i CO2). По дефиниција, сите магматски стени настанале од магма.
Магмата е сложен високотемпературен флуиден материјал. Температурите на повеќето магми се движат во распон од 650°C до 1300 °C, но многу ретките материјали од растопен карбонатит може да бидат дури 600 °C ладни, додека растопените коматитни материјали може да бидат 1600 °C жешки. Повеќето се растопени силикатни материјали.
Магмата може да продре во соседните стенски тела, како и да се излее на површината во облик на лава.
Создадената магма и околините во кои се создава се поврзани. Тие околини ги вклучуваат зоните на субдукција, зоните на континентално браздење (continental rifting), средноокеански гребени како и врелите точки, од кои некои се толкувани како плаштови перјаници (mantle plume). Составот на магмата може да еволуира со фракциска кристализација, со контаминација како и со мешање на магми.
Температура
На кој било притисок и за кој било состав на карпата, растењето на температурата која ја поминува линијата на солидусот, ќе предизвика топење. Внатре во цврстата Земја, температурата на карпата е контролирана од геотермалниот градиент и радиоактивниот распад во карпата. Геотермалниот градиент во просек изнесува околу 25 °C/km, но варира од 5-10 °C/km во океанските ендеци (зоните на субдукција) до 30-80 °C/km под средноокеанските гребени како и под вулканските лакови.
Притисок
Топење може да се случи поради издигнување на карпата (заради што доаѓа до смалување на притисокот) со процес кој се нарекува декомпресиско топење.
Состав
Обично многу е тешко значително да се промени составот на големи маси стени, па составот е главен параметар кој контролира дали карпата ќе се растопи во дадените услови на притисокот и температурата. Како состав на карпата може да се сметаат и волатилните фази како вода и јаглерод диоксид.
Присутноста на волатилните фази во карпата под некој притисок може да го стабилизира растопениот дел. Присутност од само 0,8% вода може да ја смали температурата на топење дури за 100 °C. Обратно, загубата на вода и волатили од магмата може да предизвика смрзнување и стврднување.
Делумно топење
Топењето на карпата е постепено и растечко – поголемиот број стени во составот имаат неколку минерали, од кои сите имаат различни температури на топење, па фазните дијаграми кои го контролираат топењето главно се многу сложени. Како што карпата се топи, ѝ се менува волуменот. Кога е растопено доволно карпа, малечките топчиња растопина (главно сместени меѓу минералните зрна) ја поврзуваат и омекнуваат карпата. На притисоците кои владеат внатре во Земјата, доволно е само некој процент од карпата да биде растопен и растопината ќе биде истисната од изворната карпа.
Растопината може да остане на местото доволно долго да се стопи 20% или дури 35% од карпата, но многу ретко се случува овој процент да помине 50% бидејќи тогаш стопената стенска маса ќе се издигнува како дијапир, што може да предизвика понатамошно декомпресиско топење.
Примарни растопини
Примарна растопина е онаа која настанува кога се топи карпата. Примарните растопини не подлегнале на никаква диференцијација па го претставуваат почетниот состав на магмата. Во природата ретко се наоѓаат примарни растопини. Леукосомите на магматитот се примери за примарни растопини. Од посебна важност се примарните растопини кои потекнуваат од плаштот, познати под името „примитивни растопини“ или примитивни магми. Со пронаоѓањето на составот на примитивната магма од некои магматски серии можно е да се моделира составот на плаштот од кои настанала растопината, што е важно за разбирање на еволуцијата на плаштот
Родителски растопини
Кога не е можно да се најде примитивниот или примарен состав на магмата, често е корисно да се направи обид да се открие родителската растопина. Родителската растопина е состав на магмата од која посматраниот распон на геохемиски одлики на магмата е изведен со процесите на магматска диференцијација. Не мора да биде примитивна растопина.
На пример за сериите базалтни текови се смета дека се поврзани. Составот од кој би можеле да бидат произведени со фракциска кристализација се нарекува родителска растопина. Хипотезата дека делата заедничка родителска растопина може да се тестира со создавање модел на фракциска кристализација.
Геохемиски импликации од делумното топење
Со низок степен на делумно топење во плаштот по правило се произведуваат стени кои се алкални (Ca, Na, K) и/или пералкални (висок однос Al/Si). По правило, примитивните растопини со овој состав даваат лампрофирни, лампроитни и понекогаш мафитни стени богати со нефелин како што се алкални базалти и есекситни габрои или дури карбонатит.
Пегматитите може да бидат произведени со низок степен на делумно топење на кората. Некои гранитоидни магми се еутектски (или котектски) растопини, па можат да бидат произведени со низок до висок степен на делумно топење на кората, како и со фракциска кристализација. При високи степени на делумно топење на кората можат да бидат произведени гранитоиди како тоналит, гранодиорит и кварц-монзонит, но по правило настануваат со други механизми.
При високи степени на делумно топење настануваат коматити и пикрити.
Состав, структура и својства на растопините
Силикатните растопини во најголем дел се состојат од силициум, алуминиум, алкални и земноалкални елементи (натриум, калиум, магнезиум и железо. Атомите на силициум се во тетраедарска координација со кислородот, како во готово сите силикатни минерали, но во растопината тоа уредување е сочувано на многу мали оддалечености. Физичките својства на растопините зависат од нивните атомски структури како и од температурата, притисокот и хемискиот состав.
Вискозноста е клучно својство кое помага за разбирање на однесувањето на магмата. Растопините кои содржат повеќе SiO2 по правило се повеќе полимеризирани, со поголема поврзаност на SiO4 на тетраедрите, заради што се повискозни. Намалувањето на водата драстично го смалува вискозноста на растопината. Високотемпературните растопини се помалку вискозни.
Во општ случај, мафитните магми, како оние од кои настанува базалтот, се пожешки и помалку вискозни од поголемиот број магми богати со SiO2, како оние од кои настанува риолиотот. Малата вискозност води до благи, помалку експлозивни избуви.
Одлики на различни видови магми:
Константинос Ризос
Животопис
Константинос Ризос е роден во Драма, тогаш во Османлиското Царство, денес Грција. Од рани години и се приклучил на грчката кауза и учествува во борбите против четите на Македонската револуционерна организација.
Подоцна станал андартски капетан и со својата чета ги обколувал Еласона, Лерин, Гребен и Баба Планина, а чета исто така му дејствувал и во околината на Самарина. .
NGC 7419
NGC 7419 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Кефеј, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7419 се споменува и како OCL 250.
Откривање
Објектот е откриен на 3 ноември 1787 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7419 е од видот II3r. Видливиот сјај со голо око изнесува 13 m. NGC 7419 има само една позната привидна димензија, која изнесува 6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 22 ч 54 м 20 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +60° 48' 56"".
Други поделби
Проучување на NGC 7419 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 58; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4278. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 872.
Вироид
Вироиди се растителни патогени кои се состојат од една кратка, кружна, РНК молекула без белковинска обвивка која е карактеристична за вирусите.
Вироидите биле откриени и именувани од страна на Теодор Ото Динер, растителен патолог вработен во Службата за Земјоделско Истражување во Мериленд во 1971 година.
Вироидите се екстремно мали по големина, со геном од 246 до 467 нуклеотиди и се состојат од помалку од 10,000 атоми. Досега се идентификувани 33 видови.
Божин Стојановски
Божин Панков Стојановски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Произлегува од сиромашно семејство. Завршил основно училиште, а подоцна се занимавал со земјоделство. Во септември 1944 година стапил во Дополнителната бригада, а подоцна преминал во Шеснаесеттата македонска ударна бригада со која заминал на Косово. Таму учествувал во ликвидирањето на одметнатите балистички банди. Потоа се префрлил во Срем, каде се обучил во ракувањето со новоприменото оружје. Цели 15 денови војувал во Сремскиот реон. Биле ослободени многу села и градови, при што биле заробени или убиени илјадиници непријателски војници. Но, во Пакрачките шуми при еден судир со непријателот, тој загинал на 29 април 1945 година и бил закопан на местото каде што загинал.
Марлборо (Нов Зеланд)
Марлборо (англиски: Marlborough) е регион во Нов Зеланд, кој се наоѓа на североисточниот дел на Јужниот новозеландски остров. Главен град е Бленем. Регионот е познат по сувата клима, живописните Марлборски Заливи и виното совињон бланк.
Географија
Географијата на Малборо може грубо да се подели на четири дела. Два од овие, јужниот и западниот, се планински. Јужниот дел е особено планински, кој се издига до врвовите на венецот Каикоура. Овие два планински региона се последните северни остатоци кои ги сочинуваат Јужните Алпи, иако ова име ретко се употребува за планини кои се волку северно.
Можеѓу овие два дела се наѓа долга права долина и во неа, реката Ваирау. На источниот крај ова се проширува во широки рамнини, во чие средиште се наоѓа градот Бленем. Оваа област се одликува со потопли температури и плодна почва, и како таква е центарот на новозеландската винска индустрија.
Четвртиот дел лежи долж северниот брег. Овде потонатите долини на Марлборските Заливи сочинуваат привлечно крајбрежје. Градот Пиктон е сместен на јужниот крај на еден од поголемите заливи, Кралица Шарлота.
Луѓе и управа
Марлоборо е управуван од унитарна обласна управа, Окружниот совет на Марлборо.
Голем дел од населението живее околу крајбрежните рамнини околу и јужно од устието на реката Ваирау, и во помали населби околу заливите. Освен Бленем и Пиктон, други марлборски градови се Хевлок, Ренвик, Ворд и Седон. Во извесни случаи, градот Каикура исто така се смета за дел од Марлборо.
Светски познати жители на Марлборо се ракетниот научник Вилијам Пикеринг и физичарот-нобеловец Ернест Радерфорд.
Важни населени места
Бленем е главен град на регионот и воедно град со најголем број жители.
Поголеми населени места се:
Вино
Може да се каже дека токму во Марлборо започнала современата новозеландска винска индустрија. Тука, во доцните 1970-ти, Монтана призвеле совињон блан и други сорти, што довело до заклучок дека Нов Зеланд може да произведува интересни вина.
Најголемиот дел од винариите се наоѓаат околу Реник, Бленем и Облачниот залив во долината на реката Ваирау. Винарии има и појужно, во долината на реката Аватере близу Седон. Овие главно се стари каскади на долините на реките Ваирау и Аватере.
Се смета дека во оваа област се прави најдобриот совињон блан во светот. Видете Винарии Облачен залив и Гроув Мил. Исто така важно е и производството на пенливи вина по традиционален француски метод, особено близу Ренвик, од Ризлинг, Пино Ноар и Шардоне.
NGC 2567
NGC 2567 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Крма, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2567 е од видот III2m. Видливиот сјај со голо око изнесува 7,4 m. NGC 2567 има само една позната привидна димензија, која изнесува 11'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 8 ч 18 м 32 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 30° 38' 24".
Други поделби
Проучување на NGC 2567 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 362; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7122. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 52.
Параклис „Св. Теодор Тирон“ - Калишта
Свети Теодор Тирон — манастирски параклис кој се наоѓа во Калишкиот манастир во струшкото село Калишта. Се наоѓа во новиот конак кој е изграден и живописан во 2002 година. овој конак монасите од братството го користат за совршување на своите молитвени правила во зимскиот период. Овој параклис, односно целиот конак е надвиен од вековните гранки на стариот чинар, кој го зазема централното место во манастирот. Стар е околу 700 години и се верува дека неговиот постанок е паралелен со населувањето на првите монаси во овој комплекс.
Пазарлар
Пазарлар (Αγορά, Агора) — село во Општина Доксат во Драмски округ, Егејска Македонија, денес во областа Источна Македонија и Тракија, Грција.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа на надморска височина од 260 метри.
Отоманско Царство
Селото во текот на XIX век се наоѓало во Драмската каза во составот на Отоманското Царство. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година, селото имало 180 Турци.
По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Грција. На пописот од 1913 година биле евидентирани 315 жители.
Според Лозанскиот договор потпишан помеѓу Република Турција и Република Грција, во селото било населено грчко население од Турција, додека муслиманското население ги напуштило своите домови.
Во 1927 година, селото било преименувано во Агора.
Демографија
Во 1928 година во селото биле сместени 72 грчки семејства со 310 лица. Во 1928 година, бројот на населението бил 415 лица, додека во 1940 година селото броело 525 жители.
Селото според пописот од 1951 година броело 414 жители, на пописот од 1961 година во селото живееле 382 жители, во 1971 година имало 240 жители, во 1981 година имало 167 жители, додека во 1991 година имало 212 жители. Денеска, населението на селото е 101 жител според пописот од 2011 година.
Евгениј Казачок
Евгениј Казачок (12 август 1995) — латвиски фудбалер. Тој е ученик на Металург Лиепаја, каде што Александар Страдинс бил тренер во неговата возрасна група. Во 2011 година, Евгениј Казачок, како дел од друг тим на Лиепаја - Варавиксне, дебитирал во Првата лига на Летонија. Во 2012 година тој веќе играл за фарм- клубот Металург-2, а на почетокот на 2013 година, Евгениј Казачок се преселил во редовите на Спартак Јурмала.
На 31 март 2013 година, Евгениј Казачок дебитирал во Високата лига на Летонија, влегувајќи како замена во 75-та минута на натпреварот од првото коло против Младинската спортска школа Илуксте (2: 2), а во 91. минута сепак постигнал гол ...
На 6 декември 2013 година Евгениј Казачок бил прогласен за најдобар млад фудбалер за 2013 година во Латвија до 19 години и бил награден со „наградата Илмар Лиепинс“.
Кошарка на Летните олимписки игри 2008 (жени)
Кошарката на Летните олимписки игри 2008 година за жени — официјален кошаркарски турнир на Олимписките игри во женска конкуренција. Турнирот се одржал во Пекинг, Кина. На турнирот учествувале вкупно 12 репрезентации.
Св. Арангел (Жван)
'''Св. Арангел''' — археолошко наоѓалиште во демирхисарското село Жван. Претставува црква и некропола од средниот век. Се наоѓа на 1,5 км северно од патот Битола-Кичево и на 1 км североисточно од наоѓалиштето Градиште, каде се наоѓаат темели вметнати во новиот манастир. Низ манастирскиот двор се расфрлени гробни плочи, а според кажувањето на мештните, биле откопани повеќе гробови.
Тиква Алпер
Тиква Алпер (Tikvah Alper; – ) беше обучуван физичар и стана признат радиобиолог. Покрај останатите иницијативи и откритија, таа е меѓу првите што докажува дека инфективниот агенс кај Скрепи не содржи нуклеинска киселина: откритие кое е клучно во разбирањето на развојот на Прионската теорија. Таа е директорка на МРЦ Експерименталната Радиопатолошка единица при болницата Хамерсмит, Лондон, Велика Британија, 1962–1974.
Алпер иако се мажи со Макс Стерн, никогаш не го присвојува неговото презиме.
Ран живот и кариера
Тиква Алпер е родена во Јужна Африка како најмладата од четири ќерки во семејство на еврејски бегалци од Русија. Како ученичка во средното училиште за девојки Дурбан, таа е опишана како "најинтелектуално инстакнатата девојка што некогаш учела во училиштето", па матурира една година порано. Во 1929 дипломира физика, исто така порано, на Универзитетот Кејп Таун, по што студира во Берлин со јадрената физичарка Лиза Мајтнер во 1930–32, објавувајќи награден труд за делта зраци произведени од алфа-честички во 1933. Во 1932, Алпер се враќа во Јужна Африка и се мажи со (подоцна) реномираниот бактериолог Макс Стерн, пронаоѓачот на најефективната вакцина против антракс кај говеда. Бидејќи на мажените жени тогаш не им се дозволувало да работат на универзитет, Тиква и Макс создаваат домашна лабораторија каде работат заедно. Нивните синови, Џонатан и Мајкл, се родени во 1935 и 1936. Оттогаш, Тиква Алпер ги балансира обврските во мајчинството (Џонатан е роден глув), бракот и кариерата. Ова ги вклучува предвоените и поствоените периоди во Англија, каде таа работи со пионерот во радиобиологија, Даглас Леа. Во период од десет години почнувајќи од 1937, Тиква се обучува и работи како наставник за глуви. Нејзините познавања во областа на физиката и техничките вештини се очигледни во нејзините објавени истражувања за да се направи видлива говорната артикулација за употреба во учењето на говорот кај глувите деца. Станува шеф на одделот за биофизика при Јужноафричката национална физичка лабораторија во 1948.
Подоцнежна кариера
И покрај порастот на нивното научно реноме, во 1951, Макс Стерн и Тиква Алпер се принудени да ја напуштат Јужна Африка поради нивните гласни ставови против апартхајдот. Тиква наоѓа неплатена работа како истражувач во МРЦ Радиобиолошките лаборатории во болницата Хамерсмит, Лондон, додека директорското место го држи Хал Греј, со кого се запознава на нејзините претходни посети. Овде, нејзината работа се фокусира на ефектите на зрачењето на клеточната биологија. Комплексите на ефектите на зрачењето врз различни видови клетки и нивната интеракција со други физиолошки и хемиски процеси започнуваат да се мапираат во овој период, продолжувајќи и низ 1950-тите и 60-тите. Таа е директор на Единицата за радиобиологија од 1962 до нејзиното пензионирање во 1974. Нејзиниот најзначаен текст Клеточна радиобиологија е објавен во 1979. Тиква Алпер го продолжува активниот професионален живот и во пензија, што кулминира со "брилијантно предавање на Истражувачкото друштво за зрачење во Далас, САД на 83 годишна возраст..". Умира во Солсбери, Хемшир, Англија, во 1995.
Улогата на Алпер во идентификувањето на инфективниот агенс кај Скрепи
Скрепи е фатална инфективна болест на нервниот систен на овците; една од класата на болести на мозокот што може да ја зарази стоката (BSE) и луѓето (Kuru, nCJD). Се мислеше дека Скрепи се предизвикува од 'бавен вирус' – што може да му бидат потребни години за да се покаже како промена во однесувањето или движењето. Кон средината на 1960-тите, утврдено е дека клетките можат да се реплицираат само преку ДНК. Радиоактивноста ја запира репликацијата на клетките со 'убивањето' на ДНК-та. Алпер открива дека зрачењето не го уништува инфективниот агенс кај Скрепи, со што посочува дека инфективниот агенс не е вирус. Инфективниот агенс мора да е помал и поедноставен од (виралната) ДНК. Алпер исто така открива дека агенсот останува активен и под ултравиолетово зрачење. ДНК е неактивна под ултравиолетова светлина. Наместо тоа, агенсот е уништен од светлина со 237 nm, бранова должина специфична за онеспособување на полисахариди. Тиква и колегите го известуваат светот за овие својства на агенсот кај Скрепи – откритие што за многу четврти е чуден, зашто ја контрира централната догма која тврди дека репликацијата (а со тоа и растот на болеста и нејзините инфективни својства) може да се изврши само преку ДНК. Сепак, кога овие емпирски пронајдоци се прифатени, се развиваат неколку теории што ќе ги поддржат необичните својства на агенсот на Скрепи. Најшироко прифатената теорија денес е прионската теорија, која поставува „непријателска“ белковина како инфективен извор. Како и да е, Алпер не може да прифати дека белковинска 'мутација' е агенсот и тоа поради две главни причини: нејзините проучувања на ултравиолетовото зрачење не посочуваа на белковински агенс и изолирани приони не индуцираат Скрепи. Нејзините теории што се однесуваат на агенсот, се развиени во последните години од нејзиниот живот и предлагаат подинамична и покомплексна приказна.
Аристологија
Аристологија е уметноста или науката на готвењето и јадењето. Опфаќа припремање, комбинирање и презентација на јадења на начин на кој тие се составен дел од еден оброк.
Овој израз воглавно е заменет со зборот „гурман“, кој носи помалку аконотации на пуризам и суптилност. Аристологот придава големо значење на искуството, вештината и уметничкиот интегритет на готвачот, и ја презира употребата на готварски книги, готови состојки и други помагала.
Апен (Долна Саксонија)
Апен (Apen; Aap) — општина во округот Амерланд, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Местоположба
Апен се наоѓа во Олденбургер Гест, во сливното подрачје на Емс.
Најблизок поголем град е Олденбург, околу 28 километри источно од Апен.
Соседни општини
Општината Апен се граничи (од исток надесно) со следниве места: градот Вестерштеде и општината Едевехт во округот Амерланд, со општината Барсел во округот Клопенбург и со општините Детерн и Упленген во округот Лер.
Општински единици
Кон општината Апен припаѓаат следниве места:
Веле Смилевски
Веле Смилевски (р. 6 мај 1949 во Ново Село) — македонски поет, есеист, литературен критичар, професор, научен работник и бивш најдолгогодишен во историјата претседател на Друштвото на писателите на Македонија, заедно со Раде Силјан.
Животопис
Роден е на 6 мај 1949 г. во Ново Село, Демирхисарско. Завршил Филолошки факултет на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје. На истиот Универзитет магистрирал и докторирал. Бил новинар во Нова Македонија, уредник во книгоиздателството „Мисла“ и МРТВ. Бил акредитиран новинар на Македонското радио, дописник од Прага (1994-1997). Застапен е во антологии на македонската поезија објавени во Шведска, Чешка, Полска, Шпанија, Турција, Русија, Англија, Словачка, Италија и Србија.
Работи како научен советник во Институтот за македонска книжевност и е доцент на Студиите по новинарство на Правниот факултет во Скопје. Остварил студиски престој на универзитетот „Ломоносов“ во Москва (1989-1990) и бил лектор по македонски јазик и литература на Карловиот универзитет во Прага (1994-1997).
Бил главен уредник е на списанието „Синтези“, претседател на Советот на Струшките вечери на поезијата (1979) и секретар за меѓународна соработка на Друштвото на писателите на Македонија. Во друштвото членува од 1972 г., а бил и негов долгогодишен претседател.
Членува и во Македонскиот ПЕН центар, Здружението на новинарите на Македонија и на Руската академија на науките и уметностите.
Библиографија
Смилевски е автор на книгите:
Поезија:
Прозни книги: Литературна критика и есеистика: Новинарство: Антологии: Составувач и приредувач на книгите:
Награди и признанија
Веле Смилевски е добитник на наградите:
Престани да мудруваш (филм)
„Престани да мудруваш“ (англиски: Stop making sense) — американски документарен филм од 1984 година, во режија на Џонатан Дем. Филмот ја прикажува групата „Токинг хедс“ за време на концерт. Директор на фотографијата е Џордан Кроненвет, а монтажата е дело на Лиза Деј.
Содржина
На почетокот на филмот, пејачот Дејвид Брн зачекорува на празната сцена со кренати кулиси, само со акустична гитара и касетофон. Постепено, од песна во песна, нему му се придружуваат останатите членови на групата, а театарската сцена постепено се надградува. Притоа, како дел од поставката се прикажани и сценските работници, а во филмот нема интервјуа со музичарите или надворешни коментари, а нема ниту крупни кадри врз инструментите. Дури на крајот се прикажани кадри на публиката во делириум. Во текот на филмот се прикажани 16 песни на „Токинг хедс“.
За филмот
Инспирацијата за снимањето на филмот Дем ја добил од концертите на групата „Токинг хедс“ при промовирањето на нивниот албум Speaking in Tongues од 1983 година. Според зборовите на Дем, „визуелнот аспект на концертот беше извонредно филмичен. Членовите на групата беа целосно внесени, харизматични и возбудливи за гледање. Имав едно чувство кое е невозможно да се опише, како да гледам еден вид приказна во која ликовите се менуваат со секоја нова песна. Беше нешто многу повеќе од прекрасен концерт. Си заминав трогнат, стимулиран и опседнат со идејата да направам филм од тоа.“ Подоцна, Дејвид Брн изјавил: „Вештината на Џонатан беше во тоа што успеа да го види и да го доживее концертот како дело на театарски ансамбл во кој ликовите и нивните каприци ќе ѝ се доближат на публиката, давајќи ѝ така можност да ги запознае членовите на групата како луѓе, секој со својот посебен карактер.“
Димитриос Роцикас
Димитриос Роцикас (Δημήτριος Ρώτσικας) — грчки револуционер, деец на грчката вооружена пропаганда и учесник во Борбата за Македонија.
Престани да мудруваш (филм)
За филмот
Во филмот, наративната градација го стимулира чувството на исчекување и возбудата од секој нареден чекор, од секоја нова песна, а гледачот е вклучен во самиот процес на создавање на перформансот. Притоа, секоја песна е третирана на посебен начин, со ново чувство и атмосфера, користејќи разни изразни средства, како: танц, пантомима, сенки, игра на светлото и видео проекции. Филмот го преиспитува и редефинира начинот на кој ги гледаме и доживуваме концертите. Едноставно, филмот останува неповторливо ремек-дело кое допрва ќе добива смисла.
Димитриос Роцикас
Животопис
Роцикас е роден 1874 година во македонско-влашкото гратче Долна Џумаја, во Серско тогаш во рамките на Османлиското Царство. Во 1907 година во Долна Џумаја влегол во огранокот на Елиномакедонскиот комитет, „Етникос Синдесмос“. Во 1907 година бил осуден од страна на воен суд на доживотен затвор, а казната ја издржувал во Једи куле во Солун.
290
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5798 и 5799 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5040 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4050 и 4051 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1043.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 290 година се протега во 2926 и 2927, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2986 и 2987 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 833. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 342 и 341 година пред хиџра.
Национален парк Серенгети
Серенгети — национален парк кој се наоѓа во истоимената област во Танзанија, Источна Африка. На јазикот на Масаите, Серенгети значи „бескрајна рамница“. Регионот на Серенгети го вклучува Националниот парк Нгоронгоро, Масва, Лолиондо, Грумети и Икоронго контролиранара земја, како и Масаи Мара, националниот парк во Кенија. Преку 90,000 туристи годишно го посетуваат паркот.
Серенгети бил основан во 1940 година. Зафаќа површина од 14.763 км2. Во 1959 година од Серенгети бил одвоен резерватот Нгоронгоро. Еко-системот на Серенгети е еден од најстарите на планетата. Посебните одлики на климата, растителноста и животинскиот свет многу малку се промениле во последните милиони години.
Миграцијата е таа по која Серенгети е можеби најпозната. Повеќе од 1,5 милиони гну и 250,000 зебри мигрираат секоја година, односно се движат јужно од северните брда во јужните полиња за време на краткотрајните дождови секој октомври и ноември, и потоа вртат кон запад и север после долгите дождови во април, мај и јуни.
Во овој национален парк живеат лавови, леопарди, слонови, носорози, биволи, хиени, гепарди, зебри, грабливи птици итн.
Серенгети е вклучен во списокот на светско наследство на УНЕСКО.
Дучо ди Буонинсења
Дучо ди Буонинсења (италијански: Duccio di Buoninsegna), (околу 1250 година — 1318/19) бил италијански сликар, припадник на уметничкиот правец  готика, и еден од најзначајните претставници на Сиенската школа на сликарство.
Биографија и дело
Роден бил, живел и работел во Сиена. Работел главно во темпера со пигменти и јајца. Сликал наративни религиски теми, вообичаено во времето во кое го создавал.
Неговата уметност се засновувала врз византиската уметност, особено врз уметноста и епохата на династијата Палеолози. Дучо ја познавал работата на неговиот фирентски колега Чимабуе. За нив заеднички начин на претставување на фигурите бил монументален и меланхоличен во исто време. Делата на Дучо се одликуваат по меките елегантни линии и рафиниран избор на колорит.
Првото познато дело на Дучо е „Мадона со ангелите“, од околу 1285 година, која ја нацртал за црквата Санта Марија Новела на која сè уште се гледа ирационален контекст што тој го отстранил. Инаку, неговите лица на медалјоните имаат физиогномски црти. Едно од неговите најпознати дела е „Мадона во престолот на Маест“ кое било во катедралата во Сиена. Сликата била насликана и од предната и од задната страна. На едната страна била девицата Марија која е во престолот на златна позадина опкружена со ангели и светци, а на задната страна биле прикажани слики од распнувањето.
Најпознатите негови ученици биле Симон Мартини и браќата Лоренцети и со нивна заслуга во 13 век Сиена станала втор најзначаен сликарски центар после Фиренца.
Париска комуна
Париска комуна (La Commune de Paris) — социјалистичка револуционерна власт воспоставена во Париз од 18 март до 28 мај 1871 година.
Прогласување на Комуната
По поразот на Франција во Француско-пруската војна од 1870-1871, француската влада на 18 март пристапи кон разоружување на париската Национална гарда, која беше значително проширена во функција на одбраната на Париз од Прусите, вклучувајќи ги и сиромашните слоеви. Граѓаните одбија да го предадат оружјето и топовите и ги протеруваат претставниците на владата. Владата пребегна во Версај, а во Париз е прогласена Париската комуна. Централниот комитет на Националната гарда веднаш закажа избори за Комуната, кои се одржуваат на 26 март.
Помеѓу 92 избрани претставници на Комуната (или, поточно, на Советот на комуната) имаше републиканци, јакобинци и социјалисти од различни бои. За претседател на Советот во отсуство беше избран Огист Бланки, кој беше уапсен на 17 март од страна на Версајската влада.
Активности на Комуната
Париската комуна во текот на своето краткотрајно постоење усвои и спроведе повеќе социјални мерки, како укинување на ноќната работа во париските пекарници, одложување на плаќањето на долговите и укинување на каматите на долговите, воведување на правото на работниците да управуваат со претпријатијата на сопствениците што пребегнале од градот итн. Црквата беше одделена од државата, а и образованието беше ослободено од патронажата на црквата. Покрај тоа, Комуната ја замени француската тробојка со црвеното знаме и го усвои републиканскиот календар од Француската револуција од 1789.
Задушување на Комуната
Подготовките на Версајците за општ јуриш кон Париз биле пропратено со јакнење на диверзантските и шпионските дејствувања. На пример, на 17 мај изведена е експлозија на фабриката за производство на куршуми на улицата Рап. Ова очигледно се случило поради предавство. Заточениот шпион признал дека го предал планот за париските утврдувања на Версај.
На 20 мај, батеријата на Версајците отворила жесток оган. Комуната располагала со сјајни борбени материјали – револуционерно расположени париски работници и занаетчии, но нејзината воена организација била слаба. Раководството не било доволно центрилизирано, а истовремено се наоѓало во рацете на воената комисија и Централниот комитет на Националната гарда. Револуционерната дисциплина била слаба. Германците ги пропуштиле версајските контрареволуционери низ својата линија, така што овие се појавиле таму каде што бранителите на Париската комуна не ги очекуваа.
Во неделата, 21 мај, версајските трупи продреле во Париз. Истиот тој ден им појде од рака, благодарејќи на упатствата на еден од нивните шпиони, да ја заземат јужната капија на Париз – капијата Сен Клу – и брзо да се пробијат длабоко во западниот капиталистички регион. Со ова отпочна една од најкрвавите улични битки за кои знае историјата.
Домбровски, познат полски револуционер, кој командувал со првата армија на десниот брег на Сена, одлично раководел со еден од најважните делови на фронтот до 20 мај, кога впрочем бил и ранет. Херојски напори околу организирање на воените сили на комунарите вложувал Варлен, кој ја презел врховната команда, бидејќи Делеклиз на 25 мај бил смртно ранет.
Колку што Версајците се приближувале кон центарот на градот, а потоа и источните работнички квартови, отпорот на комунарите станувал се' поупорен. Огромни бригади им го попречувале продирањето. Париските работници и занаетчии – мажи, жени, па дури и деца – со оружје в рака ја бранеле својата власт и слобода.
„На последниот бој, кој траеше скоро четириесет и осум часа, париското жителство ја покажа сета своја енергија за која е способно. Децата подигнуваат барикади кои ги бранат нивните татковци, а жените, па дури и мајките, со пушки в раце, зборови и пример ги бодрат мажите“ – може да се прочита во последниот број на „Службен весник“, орган на Париската комуна.
По исказот на комунарката Луиза Мишел, во борбите на барикадите учествувале околу десет илјади работнички.
На 24 мај Версајци извоиле успех во заземањето на општинскиот дом. Бидејќи располагале со многу понадмоќна сила, тие постепено почнувале да ги опколуваат работничките квартови и најпосле во неделата на 28 мај, се утврдуваат тешко вооружените последни бранители на Париската комуна во регионот на улица Ромпоно.
Уште пред завршетокот на постоењето на Париската комуна, отпочнале ужасите на владиниот терор, пред кои бледнеат дури и масовните убивања за време јунските денови на 1848 година.
Заробените комунари биле стрелани во групи од стотини души, при што војниците и офицерите на версајската војска не само што ги убивале заточениците, туку и се потсмевале со нивните мртви тела. На мажите и жените, работниците и работничките, па дури и на децата, на сите ним класниот непријател им доделил една иста крвава судбина. „Треба да приредиме лов на комунари“, – пишувало во еден од версајските весници. „Ние мораме да ги опколиме како диви ѕверови оние кои се скриле“, – пишувало во друг весник. „Ниту еден од злосторниците, во чии раце се наоѓаше Париз два месеца, нема да се смета како политички виновник: со нив ќе се постапи како со разбојници, што и се.“ – повикувал на казнување на комунарите третиот контрареволуционерен весник.
На суров начин се пресметувал со комунарите и версајскиот џелат Галифе. Ги стрелал сите оние чии раце биле извалкани со барут, сите оние што му заликувале на работници.
Капиталистичките сопруги доаѓале во темниците за да се подбиваат со затворениците.
По задушувањето на Комуната 12.500 лица се изведени пред суд од кои околу 10.000 се прогласени за виновни.
Судовите, кои заседавале во Луксембуршките палати и во Шатле, ги осудувале на смрт со стрелање после сослушување од една минута. Судот во Шатле изрекол повеќе од три илјади смртни пресуди, а пресудите биле извршувани во двориштето на касарната Лобо.
Во темницата Ла Рокет за еден ден биле погубени 1.900 луѓе. Овде впрочем ништо немало што ќе заличи на суд. Офицерот кој стоел на влезот само ќе ги загледал од глава до пети оние кои му ги доведувале и командувал: „На десно!“, „На лево!“. Командата „на десно“ значела стрелање.
На гробот на Пер-Лашез, последното место на кое комунарите пружеле отпор, заради брзо убивање, бил употребен митралез.