cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Византиска музика
Потекло и ранохристијански период
Ракописите за византиското пеење потекнуваат уште од 9 век, додека лекционарите за библиските читања во Екфонетската нотација (едноставен графички систем наменет за да го прикаже начинот на рецитирањата од Светото Писмо) започнуваат еден век порано и остануваат во употреба сè до 12 или 13 век. Нашето знање за постариот период потекнува од Црковните службени книги Типик (Typika) како и од светоотечките дела и средновековната историја. Сè уште постојат расфрлани примери на текстови за црковни песни од првите векови на христијанството во Грција. Некои од нив ги употребуваат метричките стапки на класичната грчка поезија, но промените во изговорот ги прават овие стапки без значење освен кога се имитирале класичните форми на изговор. Византиските химни во следните векови претставуваат поезија во проза, имаат неримувани сихови со неправилна должина и нагласени структури. Тропар е вообичаениот термин за кратка химна од една строфа или низа од строфи (кои можат да го пренесат понатаму значењето на химната вметната меѓу стиховите на еден псалм). Познат пример, чиешто постоење е потврдено уште од 4век, е вечерната химна „Светлино тивка” (Φῶς ἱλαρὸν), друг пример е „Единороден Сине”, која му се припишува на царот Јустинијан Први (527-565 година) и се пее во воведниот дел на Божествената Литургија. Можеби најстар збир на тропари од познати автори се оние на монахот Авксентиј (прва половина на 5 век), запишани во неговата биографија, но не се зачувани во ниту еден подоцнежен византиски ред на богослужење.
Средновековен период
Треба да се разберат два концепта за целосно да се вреднува функцијата на музиката во византиското богослужение. Првиот, кој сè до распаѓањето на империјата ја задржува употребата на грчко теолошко и мистично претставување го претставува верувањето во ангелското пренесување на духовната музика: тоа е претпоставката дека првите цркви ги обединиле мажите во молитвата на ангелските хорови. Ова идеја сигурно е постара и од приказот во Откровението (Откровение 4:8-11), за музичката функција на ангелите како што е претставено и во Стариот завет јасно е истакната од страна на Исаија (6:1-4) и Езекиил (3:12). Всушност најзначајно е дека начинот на овоземното прославување на Израел потекнува од рајот, претставени во главни црти во Излез (2 Мојсеева книга, 25). Алузијата е зачувана во списите на првите Отци како што се: св. Климент Римски, св. Јустин Маченик и Философ, св. Игнатиј Антиохијски, Атинагора Атински, и Псевдо-Дионисиј Ареопагит. Подоцна го добиваат своето значење во литургиските студии на св. Никола Кавасилас и св. Симеон Солунски (Patrologiaе Graecaе, CL368-492, CLV 536-699).
Втората песна (ода) најчесто се испушта освен ако општата тема на канонот е постење и покајание поради нејзиниот крајно строг дух. Секоја песна (ода) се состои од почетни тропари, ирмоси, по кого следат три, четири или повеќе тропари, кои претставуваат прецизни метрични репродукции на ирмосот, со што и овозможува на истата музика да се вклопува подеднакво добро со сите тропари. Сепак деветте ирмоси се метрички нееднакви, според тоа цел канон се состои од девет независни мелодии (осум, кога се испушта втората песна (ода)), кои музички се обединети преку истиот начин и текстуално преку споменување на општата тема на литургијата и понекогаш се во акростих (краегранесие). Ирмосот во слоговен стил е собран во Ирмологија (Heirmologion), обемен тон ој прво се појавил во средината на десеттиот век и содржи преку илјада примери на тропари прилагодени на осмогласието (осумгласовниот музички систем). Стихирата претставува друг вид на химна, значајна не само поради нејзиниот број туку и поради нејзината разновидна литургиска употреба. Постои празнична стихира придружена со два утврдени псалма на почетокот и на крајот од Вечерната како и псалмопеењето на Хвалитни стихири на утрената, како и за сите посебни денови од годината, за неделите и работните денови од Велигденскиот пост, како и за повторливиот циклус за време на осум недели според правилото на глсовите кое почнува на Пасха. Нивните мелодии зачувани во Стихирарот (Sticherarion) се поразработени и поразновидни од традицијата зачувана во Ирмологијата.
Доцновизантиски и поствизантиски период
Со завршувањето на креативната поетска композиција, византиското пеење влезе во својот последен период кој во голема мера е посветен на изготвувањето на подетални музички поставки на традиционални текстови, и украсувањето или на претходните поедноставни мелодии или на изворната музика со многу украсен стил. Ова ја претставува работата на т.н Мајстори (Maïstores), “учители”, од кои најпознат бил св. Јован Кукузел (околу 1300) споредено со византиските пишувања од страна на св. Јован Дамаскин кој се смета за иноватор во развојот на византиското пеење. Размножувањето на нови музички поставки и разработките на старите поставки продолжил и во наредните векови по падот на Цариград сè до крајот на осумнаести век. Репертоарот на изворната музика на средновековните музички ракописи целосно бил заменет од подоцнежните композиции, силна промена претрпел и системот на основниот модел. Хрисант Мадитски (1770-46), Григориј Протопсалт и Хурмузиј Хартофилакс се одговорни за реформите во нотирањето на црковната музика. Всушност, ова дело се состои од поедноставување на византиските музички симболи кои до крајот на 19 век биле толку сложени и стручни, што само високо образовани псалти биле способни да ги интерперетираат. Оваа работа на тројцата реформатори претставува пресвртница во историјата на црковната музика со самото воведување на системот на новата византиска музика на кој се темели денешното пеење во Православната Црква. За жал, нивната работа често била погрешно разбрана и голем дел од усното предание било изгубено. Симон Карас (1905–1999) направил напор да собере што е можно повеќе материјал со цел да се врати навидум изгубеното предание. Неговата работа е продолжена од страна на г. Ликургос Ангелопулос и други псалти на византиската музика. Два главни стила на интерпретација се развиле: Светогорски, кој е поедноставен и кој главно се практикува во манастирите, и Патријаршиски, кој е поедноставен од стилот кој се учи во Големата Црква во Цариград и е поразработен и се применува во епархиските цркви. Денес православните цркви имаат школи за пеење во кои се школуваат нови псалти. Секоја епархија ангажира Протопсалти (буквално: Прв Псалт) кои раководат со хорот во епархискиот храм и го надгледуваат музичкото образование и изведбите. На Протопсалтите од Патријаршијата им е доделена титулата Архонт Протопсалт (Господар Протопсалт), која им се доделува како почесна, за да се разликуваат псалтите и учениците на византиската музика.
Ристо Стефановски
Ристо Стефановски (Скопје, 5 декември 1928 — Скопје, 22 март 2022) — македонски театролог и глумец.
Животопис
Тој бил дел од жирито на фестивалите Стериино позорје во Нови Сад (1988/89) и на Мали и експериментални сцени во Сараево (МЕСС, 1990). Освен тоа, бил претседател и на Меѓународниот театарски институт во Македонија (1994-1996) и на Советот на МТФ „Војдан Чернодрински“ (1995/96).
Ристо Стефановски починал ненадејно на 22 март 2022 година во Скопје.
Творештво
Напишал повеќе книги и текстови за театарската уметност. Автор е на книгите: „Театарот во Македонија“ (1976), „Театарот во Македонија од античкиот период до 1944 година“ (1990), „Од Хераклеја до народен театар во Битола“ (1994), „Театарот во Македонија – од партизанскиот до Младинско-детскиот“ (1998); историографските дела „Театарот во Македонија (1963-1967)“ (2006) и „Подемот на театарот (1968-1971)“ (2006); а се јавува и како соавтор на бројни трудови од областа на теаатарската дејност, вклучително „30 години Драмски театар“ и „Летопис на МНТ 1945-1995“.
Награди
Добитник е на бројни награди и признанија, вклучувајќи ги наградата „13 Ноември“, наградата „11 Октомври“, Стериината награда за животно дело, наградата „Војдан Чернодрински“ за животно дело и наградата „Св. Климент Охридски.
Изјави за делото на Ристо Стефановски
Според драматургот Јордан Плевнеш, Ристо Стефановски е личност кому театарот му е животно занимање и го смета за еден од најнеуморните трагачи низ историјата на театарската уметност во земјата, кој преку систематско истражување има напишано хронолошки трудови за театарот којшто се протегаат од антиката, римско, византиско, отоманско време и зачетоците на битовата драма, па сè до современите тенденции на македонскиот театар.
Театарскиот режисер Владо Цветановски за неговиот театарски времеслед има забележано: Ристо Стефановски поминува низ точките на историјата на македонскиот театар, не обидувајќи се да ни го раскаже неискажливото чувство за одредениот сценски настан, но грижливо ги опишува специфичните околности кои довеле до одреден сценски резултат. Низ податоци, факти, низ општествени превирања, низ драматичните мигови заробени во фотографии, низ реакциите на официјалните рецензенти, на цензорите во партиските ќелии, на верификацијата на настанот низ бројот на гледачите… Нам како на читатели на оваа хронологија ни останува вообразбата, моќта за претпоставка, ако сакаме да дознаеме каква била емотивната енергија што одредениот театарски настан го произвел кај гледачот...
Византија под Јустинијановата династија
Византиското Царство ја имала својата прва златна ера во времето на Јустинијановата династија, која со империјата владеела во периодот од 518 година со назначувањето на Јустин I за цар а завршило во 602 по крајот на владеењето на Маврикиј. Во текот на оваа ера, империјата го достигнала своето најголемо територијално проширување, зазимајќи ги Северна Африка, јужна Илирија, јужна Шпанија и Италија.
Јустин I
Јустин I на престолот застанал во 518 година. Претходно, Анастасиј I не оставил друг наследник на престолот освен тројцата внуци кои биле отфрлени од армијата и за нов цар го поставиле Јустин I. Јустин бил селанец и овчар по професија од областа Дарданија. Како тинејџер, тој избегал од барбарска инвазија во Цариград. Набргу се придружил на војската и поради неговата способност се издигнал до генерал под раководство на владетелот Анастасиј I. До моментот на смртта на Анастасиј I во 518, тој бил на влијателната позиција „комес ексубиторум“, командант на кралската гарда.
Поголемиот дел од неговото владеење поминало во мир. Кога седнал на престолот неговата империја се разликувала од онаа која Константин Велики ја имал воспоставено. Западните делови на империјата биле освоени од варварите, додека неговата територија се состоела од Балканот и Мала Азија а како доминантен јазик во главниот град бил грчкиот. Иако латинскиот останал службен јазик на дворот сè до средината на 6 век, империјата сè повеќе станувала грчка и христијанска по природа и сè повеќе се разидувала со класичните традиции на Атина и Рим. Во овој период средновековните историчари за првпат започнале земјата да ја нарекуваат Византија. Во 525, Јустин укинал зкон кој забранувал член од сенаторска класа да се жени со жена од пониска класа во општеството, вклучувајќи го и театарот, кој се сметал за скандалозен во тоа време. Тој потег го отворил патот на Јустинијан за да се ожени со Теодора, поранешна „нема глумица“ и резултирало со големи промени во старите класни разлики во царскиот дворец. Таа станала еднаква со Јустинијан, земајќи учество во владеењето со огромно влијание. Подоцнежните години од владеењето на Јустин биле обележани со судири помеѓу империјата, Остроготите и Персијците. Во 536, Јустиновото здравје почнало да се влошува и формално го прогласил Јустинијан за ковладетел и на 1 април 527 како негов наследник. На 1 август истата година, Јустин умрел и бил наследен од Јустинијан.
Јустинијан I
По смртта на Јустин во 527 година, негов наследник станал Јустинијан I со својата сопруга Теодора. Познат е по проширувањето на империјата, првенствено со воените походи на Велизариј, како и по неговиот брак со царката Теодора, која била сметана за негов ко-регент. Јустинијан се смета за една од најзначајните личности во доцната антика, и со него завршува периодот на благосостојба во Византија, сè до IX век кога таа повторно ќе се издигне.
Владеењето на Јустинијан ја означува ренесансата на Византија, каде во голема мера се развило образованието, културата и општеството. Една од најголемите кризи во градот започнала кога на хиподромот избувнал бунт познат како бунтот Ника на 10 јануари 532 година. По три денови бунтот го опфатил целиот град кога двете партии (сини и зелени) се здружиле против царот и ја нападнале Големата палата. Бунтот бил задушен, но востанието оставило урнатини на поголемиот дел од царскиот дворец, црквите Света Софија и Света Ирина биле скоро целосно срушени. По крајот на бунтот во 532 година започнала изградба на нова катедрална црква посветена на Света Софија, врз темелите на разрушената Теодосиева црква од бунтот Ника. Црквата била завршена за шест години и на 26 декември 537 година била официјално отворена.
Во следниот период, Јустинијан I започнал походи за освојување на Северна Африка и Италија како и искоренување на сите остатоци од паганството во империјата, затворајќи ја Платоновата академија во Атина, последна тврдина на паганската филозофија. По смртта на Теодора во 548 година, Јустинијан се оддалечил од луѓето крај себе и ги занемарил државните и верските работи. Неговиот сон за голема империја се остварил бидејќи империјата сега се протегала од персиските граници во Мала Азија на Балканот и Италија, како и до југозападниот брег на Шпанија, по североафриканскиот брег во Египет, Светата Земја, Сирија и Месопотамија. Сепак, големиот луксуз, големиот број на градби и тешките војни ја довеле државата до банкрот. Во 553 година се одржал Петтиот вселенски собор во Цариград. Соборот ги потврдил осудите на несторијанската и монофизитската ерес, донесени на Третиот и Четвртиот вселенски собор.
Неговото владеење ќе завршело во атмосфера на длабока депресија кога меѓу 553 и 557 година се случиле два големи земјотреси и предизвикале големо оштетување на Света Софија, додека следната 558 година поредниот земјотрес ја срушил главната купола. По ова, Света Софија била обновена и повторно осветена на Бадник во 563 година. Јустинијан починал во 565 година и погребан во црквата Свети Апостоли до својата сопруга Теодора.
Јустин II
Наследник на Јустинијан станал неговиот внук Јустин II кој владеел од 565 до 578 година. Негова сопруга била Елија Софија, внука на Теодора. Во 568 година Лангобардите ја нападнале Италија и скоро ја зазеле целата земја. Набргу потоа биле изгубени и многу градови во Шпанија и Северна Африка. Јустин не успеал да ја одбрани, бидејќи требало да штити северните граници на империјата од аварите. На почеток одбил да им плаќа данок, но наредните борби со нив биле неуспешни. Во 572 година дошло и да војна со Персија, во која Византија ја загубила Сирија. Јустин договорил мир на висока цена, а тоа плаќање на годишен данок. Бидејќи немал деца, Јустин II избрал за негов наследник на престолот генералот Тибериј II, кој управувал од 574 до 582 и бил наследен од Маврикиј Тибериј кој управувал од 582 до 602 година.
Тибериј II
Тибериј II Константин се прославил како добар војсководец. Кога царот се разболел, по совет на неговата сопруга Софија, го избрал Тибериј за совладетел и неколку години потоа, по неговата смрт бил прогласен за цар. Уште кога бил жив Јустин II, во 576 персискиот цар Хозрој Ануширван преку Ерменија се обидел да пројде во Кападокија, но бил пресретнат од силна римска војска и победен. Во 578 година генералот Маврикиј повторно ги победил персијците во Месопотамија и зазел градот Сингара. Тогаш на власт дошол Тибериј, кој се обидел да договори мир со персијците, но нивниот цар умрел, а новиот Хормизд ја продолжил војната. Во 581 година Маврикиј тешко ги поразил персијците и за награда Тибериј го оженил за својата ќерка и го прогласил на наследник на престолот. На запад успеал да договори мир со Западните Готи во Шпанија. Во тоа време почнале масовните наезди на Словените на Балканот. Бидејќи империјата била зафатена со војна на исток, не можела да го брани западот. Така и прашањето за помош на римскиот патрициј Памфрониј против лангобардите во Италија, останало без одговор. Сакајќи да го намали влијанието на наемниците во војската составил корпус од откупени робови, кој го зел неговото име, а чиј број пораснал до 15 000 и со нив командувал Маврикиј. Во 582 година се разболел и наскоро потоа умрел, како постојат сомнежи дека бил отровен.
Маврикиј
Во 586 византиските војски ги победиле персијците. Неговите реформи ги смалиле трошоците за војската, што предизвикало буна во 588 година, но тоа не го спречило да им се спротивставува успешно уште две години на Персијците, сè додека не бил симнат од престолот царот Хормизд. Маврикиј го поткрепил новиот Хозрој II. Така успеал да добие мир на исток и можел да преземе акции на запад. Во 583 Аварите зазеле неколку дунавски тврдини, а во 586-587 стасале до Адријанопол. Во 593 година неговиот генрал Приск ги победил неколкупати Аварите и презел поход против словените во денешна Романија. Но царот, не мајќи доверба во него го вратил назад и ставил начело на војската својот брат Петар. Тој се покажал како неспособен војсководец и тогаш словените и Аварите првпат опсадиле Солун. Во 589 Приск бил вратен и империјата успеала во следната година да заклучи мир со Аварите. Маврикиј сакал војските да зимуваат во непријателските земји, но оваа стара римска традиција ги побунила војниците. Тие се кренале под водството на Фока. Припадници на Зелената партија, која била против Маврикиј, ги отворила вратите на Цариград. На 23 ноември Фока бил крунисан за цар, а неколку денови подоцна Маврикиј со неговите браќа и синови биле убиени.
Управителот на Картагена, Ираклиј, откриено се побунил против владеењето на Фока и со своите сили во 610 година влегол во престолнината по кое го заробил на Фока и го погубил, а самиот тој се прогласил за нов цар, основајќи ја Ираклиевата династија.
Гуајнабо (Порторико)
Гуајнабо (Guaynabo) е град во Порторико. Се наоѓа на северната страна на островот. Овој град според статистиките во 2000 година, има 100 053 жители, што го прави шести град по број на жители во Порторико.
Космос-445
Космос-445 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 13 октомври 1971 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 40 килограми. Космос-445 бил комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 114,4 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 74,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1512 км, а најмалото на 1351.
Тирено-Адријатико 2022
Тирено-Адријатико 2022 — 57. издание на велосипедската етапна трка Тирено-Адријатико, која се одржала помеѓу 7 и 13 март како петти настан во сезоната на Светската турнеја.
Екипи
Поради бран на симптоми на грип, иако без позитивни тестови на КОВИД-19, многу возачи биле принудени да се повлечат од трката. Од вкупно 167 возачи, трката ја завршил 143.
Атрибут во македонскиот јазик
Значење и користење
Атрибутот е најчесто придавка, но може да биде и друг збор. Освен тоа атрибутот е секој именски додаток, каква било служба да врши името што се определува со него. Тука придавката е додаток на именката, а таа не е подмет.
Атрибут во реченици:
Кога атрибутот чини составен дел на сопствени именки, тој е пред именката, ако е таа географско име: Крива Паланка, Ново Село, Царево Село и сл. Но ако е атрибутот составен дел на именката што значи лице, тогаш тој е зад именката: Петар Велики, Спиро Црниот и сл. Инаку атрибутот обично стои пред именката, што ја појаснува. Ако се два атрибута, можат да стојат и двата пред именката или именката меѓу нив: Твојата најмала сестра дојде тука вчера; најмалата сестра твоја дојде тука вчера.
Односните реченици, ако се атрибут проширен во зависна реченица (пример: Се покануваат сите граѓани што ги одбравме вчера да дојдат на конференција.), тие не се одделуват со запирка.
Космос-446
Космос-446 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 13 октомври 1971 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 40 килограми. Космос-446 бил комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 114,8 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 74,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1512 км, а најмалото на 1382.
Карл Черни
Карл Черни ( Виена, 21 февруари 1791 - Виена, 9 август 1857 ) бил австриски композитор, пијанист и педагог со чешко потекло кој компонирал повеќе од илјада дела. Неговите композиции сè уште се користат на часови по пијано.
Македонска читанка (1890)
„Македонска читанка“ – учебник напишан на македонски јазик. Служел за потребите на српските училишта во Вардарска Македонија. Учебникот бил отпечатен во Цариград во 1890 година. „Македонска читанка“ била варијанта на „Српска читанка“ на професорот Милојко Веселиновиќ.
Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 4 (Крушево)
'''Куќата на ул. „Коча Миленку“ бр. 4''' ― староградска куќа во Крушево, Македонија. Куќата е заведена како Културно наследство на Македонија.
Маинитско Езеро
Маинитското Езеро (Danaw Mainit) — четврто езеро по голмина на Филипините со вкупна површина од преку 150 км2. Сместено е во североисточниот дел на островот Минданао и е поделено помеѓу покраините Северен Суригао и Северен Агусан.
Јустинијанова династија
Јустинијановата династија е семејството кое владеело со Римската Империја. Со империјата владеела во периодот од 518 година со назначувањето на Јустин I за император, а завршила во 602 по крајот на владеењето на Маврикиј. Во текот на оваа династичка власт, Империјата ги вратила поранешните западни римски територии, заземајќи земји во Северна Африка, западен Балкан, јужна Шпанија и Италија.
Полумесечина (маглина)
NGC 6888 — оддавна маглина во соѕвездието Лебед, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6888 се споменува и како LBN 203, Sh2-105, Crescent nebula.
Откривање
Телото е откриено на 15 септември 1792 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6888 е од видот EN. Видливиот сјај во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 10 m. NGC 6888 има привидни димензии од 18' х 13'.
Други поделби
Проучување на NGC 6888 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 119; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3151. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 288.
Љубе Пота
Љубе Пота (, -, ) — македонски архитект, пионер во неговата бранша во современа Македонија.
Панчаревско Езеро
Панчаревско Езеро — вештачко езеро во западна Бугарија, на реката Искар, в крајот на Панчаревската Клисура, помеѓу Лозенска Планина и Витоша, на 600 м. н.в. Должината му е 3 км, а ширината до 400 м, длабочината достигнува до 15 м. Се наоѓа на 15 км јужно од Софија. На западниот брег сместено е селото Панчарево и Панчаревските минерални извори, а во околината се наоѓаат и селата Кокалјане и Герман. Источниот брег на езерото е опколен со дабови и борови шуми. Во подрачјето на Панчаревското Езеро се изградени спортски терени и урбани објекти. Питомата природа и блискоста до Софија, го прават омилено место за излети на софијанци.
Вања Дукиќ
Вања Дукиќ е експерт за компјутерска статистика и математичка епидемиологија, која работи како професор по применета математика на Универзитетот во Колорадо, Булдер. Нејзините истражувања вклучуваат работа за користење на инернет пребарувачите машини за пристап до модели за следење на болестите, како и за ефектите од климатските промени врз ширењето на болестите.
Дукиќ се стекнала со диплома по финансии и актуарска математика на Универзитетот Брајант во 1995 година. Го завршила докторатот на Универзитетот Браун во 2001 година, под заеднички надзор на биостатистите Константин Гацонис и Џозеф Хоган. Таа работела како член на факултет во програмата за биостатистика на Одделот за Јавно Здравство на Универзитетот во Чикаго од 2001 до 2010 година, пред да се пресели во Колорадо.
Во 2015 година била избрана за член на Американската статистичка асоцијација „за важниот придонес во бајезовското моделирање на сложени процеси и анализа на Големи податоци, суштинско и колаборативно истражување кај заразните болести и климатските промени, како и услуги во професијата, вклучувајќи ја и извонредноста во редакциската работа“.
IC 570
IC 570 — галаксија во соѕвездието Кит, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 570 се споменува и како NPM1G -00.0031.
Откривање
Објектот е откриен на 7 ноември 1891 година од страна на Стефан Жавел.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 570 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 16,3 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 17,1 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. IC 570 има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 1 м 3,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +0° 3' 5"". Положбениот агол на објектот е во износ од 140°.
Други поделби
Проучување на IC 570 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 173286.
Користена литература
Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog)
Ограда (Лопатица)
Ограда — археолошко наоѓалиште во битолското село Лопатица. Претставува населба од доцноантичко време. Се наоѓа на на крајот од долината, во непосредната близина на патот Битола — Демир Хисар, каде со обработувањето на земјата жителите откриле темели од објекти, а на површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и градежен материјал. Најдени се и монети од Анастасиј, Јустин I и постари, кои се чуваат во Заводот и музеј во Битола.
Андреј Рубљов (тенисер)
Андреј Андреевич Рубљов (руски: Андре́й Андре́евич Рублёв ; 20 октомври 1997) — руски професионален тенисер. Неговото највисоко рангирање на АТП листата било осмото место и го достигнал во октомври 2020 година. Рубљов влегол во топ 10 на АТП-турнејата во октомври 2020 година, каде има освоено седум титули во сингл категоријата и стигнал до девет финалиња.
Во својата јуниорска кариера, Рубљов ја освоил титулата во сингл на Отвореното тениско првенство на Франција 2014 година, победувајќи го во финалето шпанецот Мунар. Тој освоил бронзен медал во сингл и сребро во двојки на Летните младински олимписки игри 2014 во Нанџинг. Рубљов остварил седум победи над топ 10 играчи меѓу кои и Роџер Федерер, Доминик Тием и Стефанос Циципас. Тој се пласирал во четврт-финалето на Отвореното тениско првенство на САД и Отвореното тениско првенство на Франција и во полуфиналето на Дејвис купот со репрезентацијата на Русија. Тој ја освоил единствената титула во двојки на Кремлин Купот во 2015 година заедно со Дмитриј Турсунов, а меѓу неговите титули во сингл се и победите на домашен терен во Москва и Санкт Петербург.
Личен живот
Рубљов е роден во Москва од татко Андреј Рубљов Постариот, поранешен професионален боксер, и тенискиот тренер Марина Маренко која работела со тенисери како Ана Курникова. Негов тренер, сепак, бил белорусинот Сергеј Тарасевич. Негови идоли од неговото детство се Роџер Федерер, Рафаел Надал, Григор Димитров и Милош Раониќ, чии натпревари редовно ги проучувал Рубљов; на пример, го проучувал сервисот на Раониќ, стилот на игра и стасот на стапалото на Надал и волејот и форхендот на Федерер. Надвор од тенисот, Рубљов тренира бокс и кошарка, а особено е заинтересиран за Мајк Тајсон. Негови омилени бендови се Металика, Уан Дирекшн, АЦ / ДЦ и Наутилус Помпилиус, и исто така тој сака акциони спакувани филмови со борби.
Торнау фор дер Хајде
Торнау фор дер Хајде (Tornau vor der Heide) — село и поранешна општина во округот Анхалт-Битерфелд, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2010 е дел од градот Рагун-Јесниц.
Европска народна партија
Европската народна партија (на European People's Party, скратено EPP) е европска политичка партија чии идеолошки гледишта се христијанско-демократски, конзервативни и либерално-конзервативни. Како транснационална организација, таа е составена од повеќе политички партии. Европската народна партија е создадена во 1976 година од неколку христијанско-демократски партии. Нејзин претседател од 2019 година е поранешниот премиер на Полска и претседател на Европскиот совет, Доналд Туск. Европската народна партија е најголемата партија во Европскиот парламент од 1999 година и во Европскиот совет од 2002 година.
Тит (византионски епископ)
Тит или Тарат († 272) — Епископ Византиски и наследник на Евгениј I.
Станал епископ во 242 г. Иако низа епископи биле жртви на прогоните на Декиј Трајан, Тит ги преживеал и оние на Требонијан Гал и Валеријан. Неговото началствување траело 30 години, а некаде се споменуваат 35 години и 6 месеци.
Негов наследник е Дометиј.
Типик
Типик (τυπικό) — збир на пропишани правила (зборник), кој го содржи начинот и редоследот на вршење на црковните богослужби.
Поделба
Типикот е поделен на три дела:
Во Православната црква најпознати се Ерусалимскиот и Студискиот типик.
Подбел
Подбел (Tussilago farfara) е растение од фамилијата главоцветни. Има бели, влакнести листови и жолти цветови. Расте на влажни наноси, речни брегови и ниви. Се користи во традиционалната медицина.
Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 13 (Крушево)
'''Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 13''' ― староградска куќа во Крушево, Македонија. Куќата е заведена како Културно наследство на Македонија.
Девојка (филм од 1965)
„Девојка“ — југословенски филм од 1965 година, во режија на Младомир Пуриша Ѓорѓевиќ. Главните улоги ги играат: Милена Дравиќ, Љубиша Самарџиќ, Раде Марковиќ, Мија Алексиќ и Беким Фехмиу.
Синопсис
Дејствието на филмот се одвива за време на Втората светска војна и зборува за љубовта на еден партизан и една девојка. Проследувајќи ја приказната за девојката, војникот, фотографот и германскиот офицер, во филмот се дава приказ на субјективните доживувања на војната. И покрај трагичниот крај, во кој германската војска ја стрела девојката, сепак тримуфира нејзината љубов.
Извици во македонскиот јазик
Извиците се неменливи зборои со коишто искажуваме разни чувства и желби, а исто така изговарање и/или толкување на разни звуци.
Значење и користење
Извиците се делат на:
Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 22 (Крушево)
'''Куќата на ул. „Коча Миленку“ бр. 22''' ― староградска куќа во Крушево, Македонија. Куќата е заведена како Културно наследство на Македонија.
Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 6 (Крушево)
'''Куќата на ул. „Партизанска“ бр. 6''' ― староградска куќа во Крушево, Македонија. Куќата е заведена како Културно наследство на Македонија.
Некаде во ноќта (албум)
Некаде во ноќта е деби албум на македонскиот пејач Тоше Проески. Албумот бил издаден во 1999 како прво издание на гостиварската продукциска куќа Авалон. На албумот се наоѓа и првата песна на Тоше "Пушти ме"
The Rasmus
The Rasmus е финска рок група која била оформена во 1994 во Хелсинки додека членовите на бендот биле дел од вишата музичка шлока. Првичните членови на бендот биле Лаури Илонен (водечки вокал/текстописец), Еро Хеинонен (бас), Паули Рантасалми (гитара) и Јане Хеисканен (тапани). Хеисканен го напуштил бендот во 1998 и бил заменет со Аки Хакала.
Членови
{| class="toccolours" border=1 cellpadding=2 cellspacing=0 style="float: lleft; width: 375px; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse; border: 1px solid #E2E2E2;"
Периодично
! bgcolor="E7EBEE" | (1994–1998) ! bgcolor="E7EBEE" | (1998–денес)
Алтјесниц
Алтјесниц (Altjeßnitz) — село и поранешна општина во округот Анхалт-Битерфелд, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2010 е дел од градот Рагун-Јесниц.
NGC 6889
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6889 се споменува и како ESO 186-29, IRAS 20151-5406.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6889 е од видот SBbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,2 m/лм2. NGC 6889 има привидни димензии од 0,9' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 20 ч 18 м 53,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -53° 57' 24"". Положбениот агол на објектот е во износ од 63°.
Други поделби
Проучување на NGC 6889 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 64464. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 436; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8777. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Користена литература
""Southern Galaxy Catalogue"", Austin, Texas: University of Texas Monographs in Astronomy No. 4, 1985. (152,564)
Енеко Тур 2013
Екипи
Сите 19 UCI World Tour екипи биле автоматски поканети и се обврзани да испратат екипа. Дополнително две професионални континентални екипи биле исто така повикани.
†: Поканети професионални континентални екипи
Распоред
Трката се состоела од седум етапи, вклучувајќи еден поединечен хронометар. Како претходните сезони, трката имала завршница на Мур ван Герардсберген, кој е познат од еднодневната трка Трка околу Фландрија.
IC 571
IC 571 — галаксија во соѕвездието Кит, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 21 ноември 1889 година од страна на Гијом Бигурдан.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 571 е од видот NF.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 1 м 19,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -6° 46' 2"".
Други поделби
Проучување на IC 571 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Q.E.D.
Q.E.D. (исто така напишани QED) е кратенка на латинска фраза што значи "што е она што <font style="background-color: rgb(254, 252, 224);">требаше да биде докажано". Фразата е традиционално ставени во својата скратена форма на крајот на математички доказ или филозофски аргумент.
Фразата quod erat demonstrandum е превод на латински од грчки (скратен како ΟΕΔ). Превод од латински на англиски јазик приноси, "она што требаше да се докажува"; сепак, преведување на грчката фраза се произведува малку поинакво значење. Од глаголот "δείκνυμι", исто така, значи да се покаже или да се докаже, подобар превод од грчки ќе го прочитаат, "многу нешто тоа беше потребно да се прикажува. Фразата е користена од многу грчки математичари, вклучувајќи ги и Евклид и Архимед.
Еквиваленти во други јазици
Q.E.D. има стекнато многу преводи на разни јазици, вклучувајќи:
Пијанка (род)
Пијанка или ’ржена трева — род треви од семејството на ливадарките (Pooideae).
Растат во снопчест облик, и се домородни во Европа, Азија и Северна Африка, а подоцна се воведени и во Австралија, Америка и разни океански острови. Растението е природно диплоидно, со 2n=14, и е во блиско сродство со ливадарката (Festuca).
Иако го носи слично алтернативно име, оваа трева е сосем различна од ’ржта, која е житарка.
Видови
Постојат следниве видови пијанки:
Одгледување и употреба
Постојат низа видови пијанки имаат значајна улога во хортикултурата како растение за тревниците, а во земјоделството се ценат поради нивната хранливост при напасување добиток и добивање сено. Се садат и по падините, со цел да се спречи ерозија на почвата. Во Нов Зеланд претставува главна напасна трева, каде секоја година се произведуваат 10 милиони килограми семе. Постојат низа разновидни сорти. Најзначаен видов што служи за фуража и во тревниците се обичната или повеќегодишна пијанка (Lolium perenne). Како и многу студеновременски треви, живее во симбиоза со ендофитни габи, и тоа од видовите Epichloë или Neotyphodium, обете од семејството на гламниците (Clavicipitaceae).
Некои видови како дивата лулка (L. temulentum) важат за штетен коров кој несузбиен предизвикува огромни штети врз посевите како пченицата и други житарки. Тврдатата пијанка (L. rigidum) им задава постојани проблеми на земјоделците во јужна Австралија поради отпорноста на хербициди. Покрај тоа, поленот на пијанките е голем предизвукувач на алергија кај населението. Во 2006 г. во Мисисипи се пријавени случаи на пијанки отпорни на глифосат.
Поради оваа жилавост, пијанката е застапена како покривно растение на тениските игралишта, од кои попознати се Сеанглискиот клуб за тенис на трева и крокет и игралиштето „Вимблдон“ кадешто се одржуваат познатите првенства.
Пресијан
Хан Пресијан I или Пресиjaн   — бугарски владетел на Првото Бугарско Царство од Крумовата династија во периодот од 836 до 852 година. Тој бил син на Звиница, внук на хан Омуртаг и внук на хан Маламир. Во времето на неговото владеење се намалила визаниската моќ на Балканскиот Полуостров и целата територија на Македонија попаднала под контрола на Бугарското Царство. Пресијан ја поделил Бугарија на 10 комитати (области). Тој бил татко на идниот цар Борис I. Во натписот од Филипи е ја има титулата: На многуте Бугари од Бога архонт.
Војна со Византија
По стапување на престолот, Пресијан ја продолжил војната со Византија, кога испратил една бугарска војска под команда на кавхан Исбул во правец кон Солун, со цел да се поддржи бунтот против византиската власт на словенското племе Смолјани, кои ја населувале долината на реката Места односно Западните Родопи. Во близина на античкиот град Филипи (837), Бугарите извојувале победа над византиските сили на чие чело се наоѓал Алексиј Мозеле. За овој настан сведочи т.н. Натпис од Филипи:
Присоединување на Македонија
Најверојатно во периодот 837 - 842 година Бугарите ги зазеле словенските територии од Македонија, западно од реката Струма.
Војна со Србија
Вознемирена од навлегувањето на Бугарите во Македонија, царицата Теодора II, регент на малолетниот син Михаил III Пијаницата, се обидела да ги насочи српските племиња против Бугарија, кои неодамна се обединиле под управува на кнез Властимир. Во 842 година меѓу Бугарите и Србите избувнал конфликт. Бугарите извршиле инвазија во српските земји, но по три години војна претрпиле пораз. Мирот бил обновен без територијални промени.
Односи со Франките
Во 843 година се случил еден настан кој имал големи последици за Западна Европа. Владетелот на Франките и император на Западот, Лудвиг Побожниот починал, по што управувањето на неговите територии било поделено помеѓу неговите синови. Во 845 година во Падерборн, кај владетелот на источниот дел од земјата, пристигнале бугарски амбасадори, кои го потврдиле мировниот договор кој постоел помеѓу двете земји.
Смрт
Хан Пресијан починал во 852 година и бил наследен на престолот од неговиот син Борис I.
Севан
Севан (Սևանա լիճ) е најголемото езеро во Ерменија и едно од најголемите езера на големи надмосрски височини во светот.
Поранешните имиња на езерото биле Гегаркуник (Գեղարքունիք), Гегамско Море (Գեղամա ծով), и Ѓукче (турски назив за Сино Езеро).
Целото езеро е сместено во покраината Гехаркуник. Се храни од 28 реки и потоци. Само 10% од влиената вода истекува во реката Храздан (Раздан), бидејќи 90% испарува.
Пред човечкото влијание да го уништи езерото, тоа било длабоко 95 м, имало површина од 1.360 км2 (5% од целокупната ерменска површина), волуменот му бил 58 км3 и имало перијаметар од 260 км. Езерската површна била на надморска висина од 1.950 м.
Национален парк
Националниот парк Севан го опфаќа езерото и неговата околина и постои од 1978 година. Цел на паркот е зачувување на екосистемот на високопланинското езеро. Овде живеат ендемски видови на риби, разновиден растителрн и животински свет. Три ендемски видови на риби на кои оваа езеро им е живеалиште се севанска пастрмка( salmo ischchan) и два вида на крап( capoeta capoeta sevangi, barbus goktschaicus).
Што се однесува на птици овде престојуваат ерменски галеби кои претставуваат ендемски вид и водените птици преселници.Овде живеат и 336 вида на рбетници. Во овој национален парк постојат 1145 вида на васкуларни растенија од кои 3 ендемски вида на Ерменија и 5 на Севан. Дури 267 вида на печурки раснат во басенот на езерото Севан, а од нив 100 се јадат. Просторот кој го зазема паркот е 147.300 хектари, од кои 22.600 се копнена територија.
NGC 6890
NGC 6890 — спирална галаксија во соѕвездието Стрела, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6890 се споменува и како ESO 284-54, MCG -7-41-23, IRAS 20148-4457.
IC 572
IC 572 — галаксија во соѕвездието Кит, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
NGC 6890
Откривање
Објектот е откриен на 1 јули 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6890 е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,8 m/лм2. NGC 6890 има привидни димензии од 1,6' х 1,3'.
IC 572
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 572 е од видот NF.
NGC 6890
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 20 ч 18 м 18 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -44° 48' 23"". Положбениот агол на објектот е во износ од 152°.
IC 572
Други поделби
Проучување на IC 572 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
NGC 6890
Други поделби
Проучување на NGC 6890 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 64446. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 411; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7960. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
IC 572
Користена литература
Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679)
Александру Митрица
Александру Јонуц Митрица (роден на 8 февруари 1995 година) — романски фудбалер, играч од средниот ред на Њујорк Сити и на романската репрезентација.
Животопис
Александру Митрица е роден во Крајова. Неговиот чичко Думитру исто така бил професионален фудбалер.
Митрица изјавил дека додека растел негов идол бил Лионел Меси.
Турну Северин и Виторул Констанца
Роден во Крајова, Митрица ја започнал својата кариера во Турну Северин во 2011 година, а во 2012 година и се приклучил на екипата на Виторул Констанца. Во септември 2013, на возраст од 18 години, тој бил позајмен на Стеауа Букурешт за да игра за нивната екипа во УЕФА Младинската лига; неговиот сениорски резултат за клубот се состоел во само еден натпревар во Купот на Романија, по што тој се вратил во Виторул на почетокот од следната година.
Пескара
Во јули 2015, Митрица потпишал за италијанскиот клуб Пескара за необјавена сума (која според некој гласини изнесувала околу 1 милион евра). Дебитирал за Пескара на 16 август во натпреварот од Купот на Италија против Торино во поразот на неговата екипа со 4-1, а својот прв настап во Серија Б го имал на 11 октомври во поразот на гости со 3-1 од Асколи. На 8 април 2016 го постигнал својот прв гол за клубот од Абруцо во победата со 1-3 на гостувањето кај Авелино. Првата сезона во дресот на Пескара ја завршил со 19 настапи (18 во регуларниот дел од првенството и 1 во плејофот за промоција) и 1 гол, помагајќи му на клубот да избори промоција во Серија А за следната сезона.
Следната сезона Митрица одиграл 15 натпревари за Пескара во Серија А и постигнал 1 гол, во победата на домашен терен над Палермо со 2-0 на 22 мај 2017. Сепак, по само една сезона во Серија А Пескара како последнопласирана екипа на табелата испаднала и се вратила во Серија Б.
Университатеа Крајова
На 21 јули 2017, Митрица се вратил во Романија приклучувајќи и се на екипата на Университатеа Крајова со договор за заем од крајот на сезоната. Тој го направи своето официјално деби шест дена подоцна во поразот на домашен терен со 0-1 до Милан во третата квалификациска рунда на УЕФА Лига Европа. Неговиот прв гол дошол во натпревар од романското првенство против Астра Џурџу на 6 август, кој завршил 1-1. Две недели подоцна Митрица ги постигнал двата гола за својот тим во победата со 2-0 против неговиот поранешен тим Виторул Констанца, на 20 август 2017 година. На 16 декември, тој постигнал прекрасен погодок од слободен удар во победата со 2-1 над подоцнежниот шампион на Романија ЧФР Клуж. Само неколку дена претходно, италијанските и романските медиуми објавиле дека Крајова потпишала договор со Митрица на трајна основа; договорот бил потврден на 17 јануари 2018 година, при што Университатеа и ги исплатила претходно договорените 730.000 евра на Пескара, која исто така ќе има право на 15% од идниот трансфер на играчот.