cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Матична клетка
Сегашни терапии со матични клетки
Во 2000год., во едно водечко медицинско списание беше објавен список на заболувања ( да се кликне на листа и да ги трансферира на категорија Листа), кои можат да се третираат со автологни матични клетки од коскена срж.(4) Всушност, над 70 заболувања веќе со години успешно се третираат со хематопоетски матични клетки од папочна врвца и околу 15, со не-хематопоетски матични клетки. Меѓу нив се вбројуваат некои видови на злоќудни забоувања на крвта, заболувања на лимфниот систем, како Хочкин лимфомот, одредени тумори (вклучувјќи тумори на градите и јајчниците) и автоимуни заболувања (состојби кога имуниот систем ги напаѓа сопствените клетки), како системска склероза и јувенилен артритис. За поголемиот дел од нив, матичните клетки се дел од стандардните тераписки протоколи. Бројот на таквите болести се очекува во блиска иднина забрзано да расте. Постојат и други заболувања, при кои терапијата со матични клетки покажала подобрувања, но таа сѐ уште не е прифатена како дел од стандардните третмани.
Автологните матични клетки исто така се употребуваат по хемотерапијата, во склоп на протоколите за лекување на злоќудни заболувања. Нивната улога е да ја регенерираат коскената срж.
Кога автологните матични клетки се неопходни?
Употребата на алогени (туѓи) матични клетки за лекување на одредено заболување, во голем процент на случаи може да доведе до реакција на отфрлање од страна на телото. Во тој случај, единствено третман со автологни (сопствени) матични клетки би можел да биде корисен. Во други случаи - како на пр. леукемија - докторот е тој, кој треба да направи избор помеѓу автологни и алогени матични клетки. Понекогаш, клетките од близок роднина се оптималното решение. Најдобро би било, ваквите одлуки од медицинска природа да се препуштат на медицинските експерти.
Едно нешто е сепак, сигурно: докторот, кој има пристап до матичните клетки од папочната врвца на неговиот пациент, има на располагање повеќе опции за третман.
Идни терапии со матични клетки
Медицината има големи очекувања од матичните клетки. Заради тоа, во моментов се одвиваат огромен број истражувања со различните типови на матични клетки и нивните терапевтски можности.
Регенерација на оштетеното ткиво
Голем дел од примената на матичните клетки влегува во доменот на “регенеративната медицина”. Регенеративната медицина претставува нов, оригинален пристап во медицината. Во нејзиниот фокус на интерес стојат обновувањето т.е. регенерацијата и репарацијата на различните ткива и органи, засегнати од одредена болест, процесот на стареење или трауматска повреда. Регенеративната медицина ги користи сопствените потенцијали на телото или пак резервите од туѓ организам, а тоа се матичните клетки. Клеточна терапија претставува терапија, која користи човечки клетки и ткива, наместо широко употребуваните, вештачки создадени лекови и материјали. Повеќето видови клинички терапевтски примена сѐ уште се експериментални и во фаза на експериментални и клинички студии, но изгледа дека им претстои светла иднина.
Хематопоетските матични клетки денес веќе се дел од стандардната терапија на многу заболувања.Еве неколку примери:
- Истражувањата за тоа како матичните клетки можат да го обноват срцевиот мускул по срцев удар, се во напредна фаза. Клиничките студии покажуваат позитивни резултати. И во Европа се вршат истражувања за овој тип на третмани. Резултатите се охрабрувачки и за пациентите со хронична срцева слабост.
- Истражувачите се надеваат дека матичните клетки во иднина ќе одиграат улога во третманот на дијабет. Се испитуваат можностите и во случајот на автоимуните заболувања, како лупус и јувенилен артритис
- Ткивно инженерство подразбира вештачко создавање на ткива, при што матичните клетки се засадуваат на синтетски супстрат, за да создадат кожа, срцеви валвули и коска. Ова во иднина може да доведе до широка примена на матичните клетки во хирургијата. Во таа насока беа спроведени многубројни успешни истражувања на животни.
- Матичните клетки би можеле да одиграат важна улога во генската терапија. Некои болести се предизвикани од неправилно функционирање на многу мали делови на генетскиот материјал. Ако таквиот дефектен ген се замени со “здрав” ген во одреден број матични клетки, тогаш овие “репарирани” матични клетки би имале куративен ефект по изведувањето на автологното пресадување.
Списокот на заболувања, кои би можеле да бидат лекувани со помош на терапија, заснована на употребата на матични клетки е уште подолга. Примерите вклучуваат: бубрежна слабост, колитис (воспаление на дебелото црево), цироза на црниот дроб, болести на очите, како ретинитис пигментоза (retinitis pigmentosa) и еден сосем нов пристап во терапијата на злоќудните заболувања.
Голем дел од овие апликации на матичните клетки се сѐ уште во експериментална фаза. Одреден временски период би бил потребен, пред тие да станат дел од стандардните медицинскки протоколи на лекување. Сепак, научниците се сложни околу фактот, дека матичните клетки ќе одиграат многу важна улога во “медицината на иднината”.
NGC 6321
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6321 се споменува и како UGC 10768, MCG 3-44-2, CGCG 111-15, IRAS 17122+2022.
Откривање
Објектот е откриен на 14 јули 1871 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6321 е од видот SBbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 6321 има привидни димензии од 1,1' х 1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 17 ч 14 м 24,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +20° 18' 49"". Положбениот агол на објектот е во износ од 63°.
Други поделби
Проучување на NGC 6321 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 59900. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 157; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1544. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1127.
521 п.н.е.
521 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 521. година пред новата ера, 521. од првиот милениум п.н.е., 21. од 6 век п.н.е. и втора од 520-тите п.н.е.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4987 и 4988 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4229 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3239 и 3240 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 232.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 521 година се протега во 2115 и 2116, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2175 и 2176 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 22. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1177 и 1176 исламска година пред хиџра.
521 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 521. година пред новата ера, 521. од првиот милениум п.н.е., 21. од 6 век п.н.е. и втора од 520-тите п.н.е.
Јадранка Недева
Животопис
Репрезентативец на Македонија во традициоално карате (1993), повеќекратен државен шампион на Македонија и учесник на балкански, европски и светски првенства; освојувач на 3 бронзени медали на европски првенства за сениори, избрана е меѓу најдобрите 8 каратисти во светот (2003).
Лузон
Лузон е најголемиот и економски најразвиениот остров на Филипините. Тој е еден од трите островки групи во земјата заедно со Висајас и Минданао. Лузон како островска група освен себе како остров ги вклучува уште Батанес и Бабујанските острови на север, и Катандуанес, Мариндуке, Масбате, Ромблон, и Миндоро на југ.
Административна поделба
лево|thumb|карта на Лузон по [[Региони на Филипините|региони.
]]
Чекрк
Чекрк — механички уред што се користи за сменување на насоката на силата или за подигање или повлекување на голем товар со користење на мала сила.
Се состои од едно или повеќе тркала кои можат да се вртат околу своите оски. Омотот на тркалото може да биде рамен, назабен или вдлабен и преку него се провлекува јаже, ремен, ланец и сл. Овој уред се користи од далечно време, особено во морнарицата. Во зависност од намената, постојат различни изработки на чекрек (со променлив број и распоред на тркала), и можат да бидат направи од различни материјали (дрво, метал, пластика и др).
Ватерполо на Летните олимписки игри 1912
Првото место го освоил Обединетото Кралство, второто Шведска и третото Белгија.
Злато
{| valign=top cellspacing=0 cellpadding=3 width=60% !colspan=8 style="background: lightblue;"|First Round |align=center| (2
!colspan=8 style="background: lightblue;"|Second Round !colspan=8 style="background: lightblue;"|Gold medal match
Сребро
!colspan=8 style="background: lightblue;"|First Round !colspan=8 style="background: lightblue;"|Second Round |align=center| (5 !colspan=8 style="background: lightblue;"|Silver and Bronze medal match
Ајлу
Ајлу било основата на политичкиот и социјалниот живот на општеството на Инките. Тие најчесто биле проширени семејства, но исто така прифаќале во својата група и други членови без крвна поврзаност. Со тоа, тие обезбедувале сигурност на својот живот и сигурност на земјата на која живееле. Овие групи имале свои хуака или мали богови, најчесто претставени во вид на скулптури. Секоја група имала свој водач наречен курака, но можело да има и останати организациски структури. Ајлуите биле самоуправувачки групи во рамките на оштеството и сами обезбедувале образование, трговија и земјоделство. Имале свои поседи на земја и ресурси за живот.
Велшки лак
Велшки (англиски) лак е оружје кое во средниоти век ја променило техниката на војување. Потекнува од Велс. Големината му е околу 2 метри, со затегнувањето на тетивата на посебен начин драстично ја подобрил пробојноста на стрелата исфрлена од овој лак. Лакот се затегнувал на тој начин што долниот дел на лакот се ставал во посебно лежиште, лакот стоел во вертикално во однос на земјата, а стрелецот по потреба би скокнал и би го дофатил другиот крај на лакот и со својата тежина би го свиткал и би ја зафрлил тетивата. Стрелата можела на 50 метри да го пробие оклопот кој го носеле тогаш непобедливите коњаници. Велшкиот лак бргу ги исфрлил од употреба големите и тешко подвижните оклопи, кои сега станале и многу ранливи.
Вишера (река)
Вишера е река, лева притока на реката Кама во Пермскиот крај во Русија. Припаѓа на сливот на Каспијското Езеро. Долга е 415 км, а површина на поречјето изнесува 31,200 км2. Поголемиот дел тече во правец север-југ. Главни притоки се Јазва и Колва.
Реката Вишера се замрзнува кон крајот на октомври или почетокот на ноември, и останува замрзната под лед сè до крајот на април.
Во поречјето на оваа рекат постојат наоѓалишта на дијамант.
Замок „Каштел” во Темерин
Дворец „Каштел“ во Темерин — дворец изграден од семејството Сечен (Гроф Шандор Сечен) на крајот на 18 и почетокот на 19 век. Дворецот „Каштел“ е недвижно културно богатство како споменик на културата од исклучително значење.
Опис на дворецот
Дворецот во Темерин е двокатна зграда, со јасни стилски одлики, елегантен и едноставен барокен класицизам. Станбената аристократска зграда е една од ретките што е зачувана во речиси оригинален облик. Дворецот бил изграден од семејството Сечен во 1795 година. Семејството Сечен ги продало Темерин и Кастел на трговецот Антал Фернбах од Апатин. Ана Фернбах и Петар Фернбах биле негови наследници и го држеле целиот Темерин до аграрната реформа на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците во 1920 година.
Паркот околу дворецот е претворен во училишно игралиште и градски парк. Во минатото, целиот имот во околината на дворецот зафаќал површина од 13 хектари.
Денес во дворецот има техничко училиште.
Зиба Муча
Зиба Муча (моминско: Пунторие; во Велешта) — македонска поетеса и педагог со албанско потекло.
Животопис
Основно училиште завршила во родното место, средно училиште во Струга и Педагошка академија (Група за албаски јазик и книжевност) во Скопје. Работи како наставник во ОУ „Јане Сандански“ во Скопје.
Сигнал (информатика)
Сигнал е лимитирана форма на интер-процесна комуникација користена во Unix, Unix-like, и други POSIX-компактибилни ОС-и. Всушност претставува асинхрона нотификација испратена кон процес со цел да нотифицира дека се има случено дејствие. Кога сигнал е испратен кон процес, операциониот систем го прекинува нормалниот тек на процесот.
Радио С
Радио С ― месна радио станица во Свети Николе, Македонија. Својата програма Радио С ја емитува од своето студио на адреса ул. „Маршал Тито“ бр.77, во склоп на комплексот на просториите на Меѓународниот славјански универзитет „Гаврило Романович Државин“. Покриеноста со сигнал на Радио С е 100% во Свети Николе со околината и 80 % покриеност во Штип, со посебен нагласок на автопатите и околината на Свети Николе.
Мехмед V
Мехмед V Решад (турски: Mehmed V Reşad или Reşat Mehmet) ( во –  во ) бил 35-тиот отомански султан. Бил син на султанот Абдул Меџит I. Како и многу други потенцијални наследници, тој бил затворен цели 30 години во харемите во царскиот сарај. Девет оди тие години тој бил чуван сосема сам. За ова време тој изучувал поезија во стар персиски стил и самиот бил почитуван поет.
Владеење
Почнал да владее по Младотурската револуција, на 27 април 1909 година, но немал вистинска политичка моќ. Фактичките решенија и заклучоци ги донесувале разни владини функционери, а на крајот, за време на Првата светска војна, решавале трите паши: Енвер Паша, Талат Паша и Џемал Паша.
Единственото политичко дело од значење на Мехмед V била формалната објава на џихад против Антантата во ноември 1914. Ова била последната вистинска објава на џихад во историјата, бидејќи Калифатот постоел до 1924. Објавата немала некаков приметлив ефект врз војната, и покрај фактот што во отоманските територии живееле многу муслимани. Подоцна Арапите им се придружиле на Bританците против Tурците со т.н. Арапска буна во 1916 година.
Мехмед V бил домаќин на кајзерот Вилхелм II, неговиот сојузник, во Истанбул на 15 октомври 1917.
Смрт
Починал на 3 јули 1918 на возраст од 73 години. Тој го провел речиси целиот свој живот во Долмабахче сарајот и Јилдиз сарајот во Истанбул. Гробот му се наоѓа во историскиот дел на Истанбул, Ејуп. Имал два сина: принц Мехмед Зијаедин (1873-1938) и принц Омер Хилми (1888-1935).
Црвено Море
Црвено Море (арапски البحر الأحمر, ел-Бахр ел-Ахмар; хебрејски ים סוף, Јам Суф) — море кое се наоѓа помеѓу Азија и Африка на заливот од Индискиот Океан. На север од морето се наоѓа Суецкиот Канал, Синајскиот Полуостров и Акапскиот Залив.
Црвеното Море се наоѓа помеѓу Азија и Африка. На север се граничи со Суецкиoт залив, кој го поврзува ова море со Средоземното Море, на југ со Индискиот Океан, на запад со Египет, Судан, Еритреја и Џибути a на исток со Јемен и Саудиска Арабија. Иако Црвеното Море е познато по својата природна убавина, со долги корални гребени, тоа е исто така и значаен пат за танкери со нафта и други бродови кои патуваат низ Суецкиот Канал.
Географска положба
Црвеното Море се протега од север кон југ на растојание од околу 2.000 км. Просечната ширина е околу 280 км, со максимална широчина од 306 км кон југ. Ширината на протокот Бал-ел-Mандеб е околу 26 км и го дели  Црвеното Море од Индискиот Океан преку Аденскиот Залив. Северниот крај на Црвеното Море се дели на два залива, Суецкиот, кој е поврзан со Суецкиот Канал и заливот Акаба. Околината на Црвеното Море е главно сува, со пустински или полупустински региони без голем прилив на реки. Понатаму во внатрешноста, пустинските региони се граничат со долги планински масиви.
Клима
Црвеното Море се наоѓа во сув регион со екстремно топло време во текот на летото. Јужниот регион се смета дека е меѓу најжешките региони во светот. Температурата на воздухот во северниот регион е малку пониска од јужниот регион. На пример, температурата на воздухот на Суецкиот Канал се движи од 6 до 39 °C, во споредба со температурата по должината на брегот Џеда која што е од 13 до 42 °C. Врнежите од дожд во регионот на Црвеното Море се исклучително ретки и обично се во облик на кратки тушеви. Годишно наврнува околу 110 mm.
Топографија
Помеѓу тесните континентални гребени се протега длабок ров, од север кон југ скоро по целото крајбрежје. Овие длабоки области се сè уште геолошки активни и имаат бројни вулкански отвори, кои емитуваат жешка, солена морска вода богата со метал.Двата залива во северниот регион се слични по форма, но нивната топографија е мошне различна. Суецкиот залив е плиток и има релативно рамно дно, со длабочина од 55 - 73m. Од друга страна, заливот Акаба е составен од длабок и тесен басен. Басенот е поделен на два дела, кои се со длабочина од над 1.000 m.
Хидрологија
Температурата на површината на водата во Црвеното Море варира сезонски помеѓу 22 и 32 °C. Површинската температура опаѓа кон Баб-ел-Mандеб, поради приливот на студена вода од Аденскиот Залив. Соленоста во Црвеното Море е генерално висока поради високите испарувања, ниските врнежи и недостигот на прилив на вода од реки. Соленоста е обично пониска во јужниот регион поради што влегуваат води од Аденскиот Залив. Обновувањето на вода во Црвеното Море е бавно, и размената со океанот трае околу 6 години за 200 метри над термоклинот и 200 години за целото море.
Растителен свет
Црвеното Море е благословено со природна убавина и е богато со биолошка разновидност како што се коралните гребени, мангровите шуми, морската трева и солта која што се дистрибуира низ регионот. Овие уникатни живеалишта се дом на различни видови морски животни, вклучувајќи ги и морските желки, дугонзите, делфините, и многу други ендемски видови риби. Коралните гребени главно се распространети по должината на северниот и централниот брег.Најобемната област со коралните гребени се наоѓа по должината на Саудискиот брег, со над 194 регистрирани корални гребени. Мангровите шуми се расфрлани во поголемиот дел од брегот на Црвеното Море, но главната концентрација е во јужниот регион, поради мекото дно. Застапени се единаесет видови на морска трева, коишто се најчести во лагуните и заливите во јужниот регион.
Заштитени подрачја
Црвеното Море има неколку заштитени подрачја, најпознати се: Националниот Парк „Рас Мохамед“ во јужниот дел на Синајскиот Полуостров, градот Хургада и соседните острови на брегот на Египетското Црвено Море, атолот Санганеб во Судан и Островите Фарасан во Саудиска Арабија.
Историја и култура
Црвеното Море е формирано пред околу 25 милиони години, кога африканските и азиските континентални плочи започнале да се делат. Тоа продолжувало да се шири од околу 1 до 2 cm годишно. Црвеното Море било важен трговски пат во антиката. Со отворањето на Суецкиот Канал во 1869 година, Црвеното Море станало главна рута за поврзување на Европа со Источна Азија. Затворањето на каналот поради арапско-израелската војна, изградбата на цевководи во Средоземното Море, и изградбата на супертанкерите кои се преголеми за каналот ја намалиле важноста на морето како комерцијална артерија, особено за нафта. Во 1975 година, сепак, каналот бил отворен и зголемен, со што се зголемил и сообраќајот низ морето.
Население
Регионот на Црвеното Море е ретко населен, и се проценува дека живеат не повеќе од 5 милиони луѓе заедно на брегот. Најбројна е Џеда, во Саудиска Арабија, со повеќе од 2 милиони луѓе.
Индустрија
Главните индустрии во регионот на Црвеното Море вклучуваат нафта, производството на нафта, преработка на нафта, производствени индустрии (ѓубрива, хемикалии, цемент), туризам, риболов и нафта поврзана со поморскиот сообраќај.
Туризам
Привлечени од богатиот морски свет и поволната клима, туризмот стана важна гранка за многу земји од Црвеното Море, со повеќе од 1 милион туристи годишно. Областа на крајбрежјето е развиена и приспособена на зголемување на прилив на туристи, особено во Акаба во Јордан, на Џеда крајбрежјето на Саудиска Арабија и разни области по должината на египетското крајбрежје.
Риболов
Риболовот во Црвеното Море е од значително социо-економско значење за земјите во Црвеното Море. Риболовот, главно се изведува од страна на локалните комерцијални рибари, стопански риболов и странско индустриско рибарство. Производство на риба е во постојан раст во регионот на Црвеното Море со над 17.000 тони видови безрбетници и 190.000 тони чиста риба произведена во 1998 година, во споредба со околу 7900 тони и 136.000 тони, во 1988 година над 74% од годишниот приход е забележан во јужниот регион меѓу Ал Лит на Саудиска Арабија и границата со Јемен. Извозот е доста значаен за Саудиска Арабија и Јемен, со тоа што Саудиска Арабија има најмалку седум големи компании кои извезуваат. Одгледувањето на ракчиња се одвива во Египет и Саудиска Арабија а бисерот се произведува во Судан.
Загадување на земјата
Индустрискиот отпад, во форма на топлинско загадување и бигорот од растенијата, честичките и минералниот прав од ѓубривото и цементарниците, хемикалиите и органскиот отпад од преработката на храна придонесуваат за деградација на квалитетот на водата во Црвеното Море. Главни области на загриженост се крајбрежните индустриски области на заливот Акаба во Јордан, туристичките области на египетскиот брег, индустриските области во Суецкиот Залив и во индустриските области на Јанбу и Џеда во Саудиска Арабија. Од непречистениот канализациски отпад од товарните бродови и фериботи се оштетуваат морски животни во одредени области во внатрешноста на заливот Акаба и египетското Црвеното Море. Исто така загадувањето се предизвикува и од цврстиот отпад, како што се пластиката и другите отпадни материјали кои обично се наоѓаат по плажите, и другите области на заливот Акаба.
Нафтено загадување
Иако нема евидентирани големи нафтени дамки во Црвеното Море, помалите протекувања на нафта од нафтените танкери се честа појава. Ризикот од истекување на нафта е висок, бидејќи околу 100 милиони тони нафта и нафтени производи се транспортираат годишно преку регионот - од 20.000 - 35.000 танкери. Исто така е зголемен и ризикот од судир на пловила со недоволна навигациска помош и нерегулираниот поморски сообраќај.
Уништување на живиот свет
Природните живеалишта, како што се коралните гребени, мангровите шуми и морските треви, биле физички изменети и уништени со урбаната експанзија, индустрискиот развој и туризам, особено во Јордан, Саудиска Арабија, Египет, Судан и Јемен. Ископувањата и другите активности околу Акаба го менуваат крајбрежјето, морфологијата и создаваат проблеми од ерозија и седиментација во целата област. Неконтролираните туристички активности нанесеуваат штета на корални гребени преку сидрата на бродовите кои се укотвуваат, како и бесчувствителните нуркачи.
Експлоатација на морските ресурси
Некои активности во Црвеното Море се експлоатирани повеќе од колку што треба. На пример, ловот на јастози го намалува бројот на жив свет. Ајкулите нелегално се експлоатираат на пазарот во источна Азија, а исто така и во Судан, Џибути и Јемен. Меѓународно загрозените морски желки се ловат за нивното месо, масло и школки, и нивните јајца се земаат од нивните гнезда, што доведува до намалување на овие видови.
Мерка за заштита
Во 1970-тите години, Арапската образовно, културно. научна организација (ALECSO) ги повикала земјите кои граничат со Црвеното Море и Аденскиот Залив да разговараат за заедничко заштитување на морската животната средина. Исходот од овие средби кулминирал со потпишување на меѓународен договор во 1982 година, Конвенцијата Џеда, и формалното право на „Регионалната конвенција за заштита на животната средина на Црвеното Море и Аденскиот Залив“. Овој договор се фокусирал на спречување и намалување на борбата против загадувањето и е значаен поради тоа што обезбедува регионална правна рамка за соработка на морските прашања помеѓу земјите-членки. Потоа била основана, официјалната меѓувладина организација позната како „Регионална Организацијата за заштита на животната средина на Црвеното Море и Аденскиот Залив“ (PERSGA) во 1995 година како тело на Џеда Конвенцијата. Од тогаш PERSGA подготви стратешки акционен план (САП) за Црвеното Море и Аденскиот Залив, кој се спроведува како главна иницијатива за животната средина во 1998 година преку соработка со Глобалниот фонд за животна средина и други меѓународни организации. ПСА главно се фокусира на следниве клучни прашања:
Црвеното море како тема во уметноста и во популарната култура
26°N, 34°W
Александар III (Русија)
Александар III Александрович (руски јазик: Александр III Александрович) бил император на Русија и кнез на Финска (1881-1894) од династијата Романов-Холштаин-Готорп. Во текот на неговото владеење дошло до повлекување од т.н. либерална политика, а во однос на надворешната политика Руската Империја се зближила со Франција. Александар III починал во 1894 во Ливадија, а негов наследник бил синот Николај II.
Автомобилски регистарски таблички во Швајцарија
Автомобилски регистарски таблички во Швајцарија ги издаваат службите на кантоните, кои се задолжени за моторните возила. Од 1933 година на ознаките се наоѓаат две букви за ознаката на кантонот и еден до шест броеви.
Ознаки на кантоните
За разлика од повеќето други земји во Европа, швајцарските регистарски таблички не се доделуваат посебно за возилото, туку му се доделуваат на неговиот сопственик. Во многу кантони, регистерот на регистарски таблички е достапен за јавноста, понекогаш дури и преку интернет. Во некои кантони можат да бидат откупени таблички за најмногу 99 стари (“олд тајмери“) автомобили (автомобилот мора да биде постар од 30 години).
Опис на кантонот
Ознаките се испишани со црни знаци на бела заднина.
Боја (заднина)
Во повеќето кантони е можно да се најдат ознаки со ист број во различни бои. Различните бои служат за означување различни видови возила:
NGC 6322
NGC 6322 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Скорпија, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6322 се споменува и како OCL 1000, ESO 278-SC6.
Откривање
Објектот е откриен на 1 јуни 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6322 е од видот I2p. Видливиот сјај со голо око изнесува 6 m. NGC 6322 има само една позната привидна димензија, која изнесува 5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 17 ч 18 м 25,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -42° 56' 2"".
Композитен лак
Композитен лак е оружје кое е направено од повеќе слоеви на различни материјали. Различните материјали се ставани по одреден ред, согласно со нивните особини. Материјалите отпорни на компресија (еленски рог или тисовина) се користени за внатрешниот дел на лакот (дел кој е свртен кон стрелецот кога стрела), додека материјалите кои се отпорни на напрегање (оревина) користени се за изработка на надворешниот дел (делот кој е свртен од стрелецот кога стрела).
Првите композитни лакови се појавиле во Источна Азија. Хунскиот лак е препознатлив пример за композит. Слоевите на композитните лакови правени пред 20 век составувани се со помош на туткал. Дизајнирани се така да отпуштаат голема сила за својата големина.
Композитните лакови честопати ги користеле турски и монголски коњаници, и други номадски племиња од Азија. Монглоската војска се састоела од лесна коњаница опремена со композити и многу брзи коњи.
Модерните композитни лакови се прават од дрво, пластика и фиберглас. На нив негативно делуваат промената на времето и влагата.
Композитните лакови пружаат голема сила во однос на нивната големина. Некои монголски лакови биле во состојба да произведат сила од 60 кг, што е иста сила која ја развива англискиот долг лак кој бил двојно поголем.
Турците, Монголците и многу номадски племиња ја користеле воената тактика на масовно испалување на стрели од повлекување. Монголците биле познати по тоа што испалувале стрели седејќи на коњот наназад.
Самостојна галаксија
Самостојна галаксија е галаксија што не припаѓа на поголемо галактичко јато, туку е гравитациски самостојна. Најголемиот број галаксии во вселената се самостојни.
Највеќето галаксии со мала површинска сјајност (МПС) се самостојни галаксии.
NGC 1900
NGC 1900 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Златна Рипка, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1900 се споменува и како ESO 85-SC68, in LMC.
Откривање
Објектот е откриен на 30 ноември 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 5 ч 19 м 9,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 63° 1' 25".
Други поделби
Проучување на NGC 1900 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 444; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8882.
Вичегда
Вичегда е десна притока на реката Северна Двина во Архангелската област во Русија.
Реката е долга 1.130 км со површина на слив од 121.000 км2. Реката има претежно нивален режим. За високиот водостој пловна е до Волдин (959 к). Просечниот годишен проток на устието изнесува 1.100 м3/с. Заледена е од ноември до мај.
Главни пристаништа се Солвичегорск, Јаренск, Межог, Ајкино, Сиктивкар и Уст-Кулом.
NGC 3976A
NGC 3976A — леќеста галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3976A се споменува и како MCG 1-31-1A, CGCG 41-7, ARAK 333.
Откривање
Објектот е откриен на 13 април 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3976A е од видот S0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,3 m/лм2. NGC 3976A има привидни димензии од 0,5' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 149°.
Ниобиум
Ниобиум, порано познат како колумбиум, е хемиски елемент со симбол Nb (порано познат како Cb) и атомски број 41. Ниобиумот е мек, сив, кристален, нодуларен преоден метал, кој често се наоѓа во минералите пирохлор и колумбит, па оттука доаѓа и претходното име „колумбиум“. Името потекнува од старогрчката митологија Ниоба, која била ќерка на Тантал.. Името на елементот одразува голема сличност помеѓу двата елементи во нивните физички и хемиски својства, што ги прави тешко да се разликуваат.
Англискиот хемичар Чарлс Хатет во 1801 година објавил нов елемент сличен на тантал и го нарекол колумбиум. Во 1809 година, англискиот хемичар Вилијам Хајд Воластон погрешно заклучил дека тантал и колумбиум се идентични. Германскиот хемичар Хајнрих Роуз во 1846 година утврдил дека талантските руди содржат втор елемент, кој го нарекол ниобиум. Во 1864 и 1865 година, серија научни сознанија појасниле дека ниобиум и колумбиум биле ист елемент (како што се разликувал од тантал), и за еден век двете имиња биле користени наизменично. Ниобиумот официјално бил усвоен како име на елементот во 1949 година, но името Колумбиум останува во сегашната употреба во металургијата во САД.
Од почетокот на 20 век, ниобиумот првпат се користел комерцијално. Бразил е водечки производител на ниобиум и ферониобиум, легура од 60-70% ниобиум со железо. Ниобиумот најчесто се користи во легури, најголем дел во специјалниот челик, како и оној што се користи во гасоводот. Иако овие легури содржат максимум 0,1%, малиот процент на ниобиум ја зголемува цврстината на челикот. Стабилноста на температурата на ниобиум содржат суперлегури, и е од голема важност за неговата употреба во авионите и ракетните мотори.
Ниобиум се користи во разни суперпроводливи материјали. Овие суперпроводливи легури, кои содржат титаниум и калај, се широко користени во суперпроводните магнети на скенери за МРИ. Други апликации на ниобиум вклучуваат заварување, јадрена индустрија, електроника, оптика, нумизматика и накит.
Историја
Ниобиумот бил идентификуван од страна на англискиот хемичар Чарлс Хатет во 1801 година. Тој пронашол нов елемент во минерален примерок кој бил испратен во Англија од Конектикат, САД во 1734 година од страна на Џон Винтроп ФРС (внук на Џон Винтроп Помладиот ) и го именувал минералниот колумбит и новиот елемент колумбиум по Колумбија, поетското име за САД. Колумбиумот бил откриен од Хатчет, која била најверојатно мешавина од новиот елемент заедно со тантал.
По извесно време, се појавила значителна конфузија околу разликата помеѓу колумбиумот (ниобиум) и тесно поврзаниот тантал. Во 1809 година, англискиот хемичар Вилијам Хајд Воластон ги споредувал оксидите добиени од колумбиум-колумбит, со густина 5.918  г/см3, и танталот- Tанталит, со густина над 8   г/см3, и заклучил дека двата оксиди, и покрај значителната разлика во густината, биле идентични. Така го задржало името Тантал. Овој заклучок бил оспорен во 1846 година од страна на германскиот хемичар Хајнрих Роуз, која тврди дека има две различни елементи во примерокот од Tанталитот, и ги именувал по децата на Тантал : ниобиум (од Niobe ) и пелопиум (од Pelops ). Оваа конфузија произлегла од минималните забележани разлики помеѓу тантал и ниобиум. Новите елементи пелопиј, илмениум и дијаниум, всушност биле идентични со ниобиумиот или мешавините на ниобиум и тантал.
Разликите меѓу танталот и ниобиумот беа недвосмислено докажани во 1864 година од страна на Кристијан Вилхелм Бломстранд и Хенри Етиен Сент-Клер Девил, како и Луј Џ. Трост, кој ги утврдил формулите на некои од соединенијата во 1865 година и конечно од страна на швајцарскиот хемичар Жан Чарлс Галисард де Марињица во 1866 година, кој сите докажаа дека има само два елементи. Примероци на илмениумот продолжиле да се појавуваат до 1871 година.
Де Mарињац бил првиот кој го подготвувил металот во 1864 година, кога го намалил ниобиевиот хлорид со загревање во атмосферата на водород. Иако Де Mарињац бил во можност да произведува ниобиум без тантал во поголем обем до 1866 година, не било сè до почетокот на 20 век кога ниобиум бил користен во филаментовите на блескаво светило, првата комерцијална апликација. Оваа употреба брзо стана застарена преку замена на ниобиум со волфрам, кој има повисока точка на топење. Тој ниобиум ја подобрува цврстината на челикот за кој за првпат бил откриен во 1920-тите, и оваа апликација и понатаму останува негова доминантна употреба. Во 1961 година, американскиот физичар Јуџин Кунцлер и соработниците во Bell Labs откриле дека ниобиумот-калај продолжува да покажува суперспроводливост во присуство на силни електрични струи и магнетни полиња, што го прави првиот материјал за поддршка на високите струи и полиња неопходни за корисно високомоќни магнети и машини за електрична енергија. Ова откритие овозможи - две децении подоцна - производство на долги мулти-влакнести кабли намотани во калеми за да се создадат големи, моќни електромагнети за ротирачки машини, акселератори на честички и детектори за честички.
Именување на елементот
Колумбиумот (симбол "Cb") било името што првично го доделува Хатхет по неговото откривање на металот во 1801 година. Името се рефлектирало дека примерокот од рудата доаѓа од Америка ( Колумбија ). Ова име останало во употреба во американските списанија - последниот труд објавен од страна на Американското хемиско друштво со колумбиум во нејзиниот наслов кое датира од 1953 година - додека во Европа бил употребен ниобиумот. За да се стави крај на оваа конфузија, името ниобиум беше избран за елемент 41 на 15-та Конференција на Сојузот на хемијата во Амстердам во 1949 година. Една година подоцна ова име беше официјално усвоено од страна на Меѓународниот сојуз за чиста и применета хемија (ИУПАК) по 100 години контроверзии, и покрај хронолошката предност на името колумбиум, IUPAC го прифатиле волфрамот во одбрана на употребата во Северна Америка; и ниобиум, наместо колумбиум, во Европа. Додека голем број американски хемиски друштва и владини организации обично го користат официјалното име на ИУПАК, некои металурзи и метални општества сè уште го користат оригиналното американско име, " колумбиум ".
Физички
Ниобиум е сјаен, сив, нодуларен, парамагнетски метал во групата 5 од периодниот систем (види табела), со електронска конфигурација во најоддалечените школки атипични за групата 5. (Ова може да се забележи во соседството на рутениумот (44), родиум (45) и паладиум (46). ) Иако се смета дека има телесна кубична кристална структура од апсолутната нула до точката на топење, мерењата со висока резолуција на топлинското ширење по трите кристалографски оски откриваат анизотропии кои не се во согласност со кубична структура. Затоа, се очекува понатамошно истражување и откривање во оваа област.
Ниобиумот станува суперпроводник при ниски температури. При атмосферскиот притисок, таа има највисока критична температура на елементарните суперпроводници на 9.2  К. Ниобиум има најголема магнетна пенетрација на секој елемент. Покрај тоа, тој е еден од трите елементарни Суперпроводници од тип II, заедно со ванадиум и технециум. Суперспроводните својства се силно зависни од чистотата на металиот ниобиум.
Кога е многу чиста, таа е релативно мека и нодуларна, но нечистотијата го отежнува.
Металот има низок пресек на зафаќање на топлински неутрони ; така што се користи во јадрената индустрија каде што се сакани неутронски транспарентни структури.
Хемиски
Металот има синкаста нијанса кога е изложен на воздух на собна температура на подолг временски период. И покрај високата точка на топење во елементарна форма (2,468  °C), има помала густина од другите огноотпорни метали. Покрај тоа, тој е отпорен на корозија, покажува својства на суперспроводливост и формира диелектрични оксидни слоеви.
Ниобиумот е помалку електропозитивен и покомпактен од својот претходник во периодниот систем, циркониум, додека истиот е речиси идентичен со големите атоми на тантал, како резултат на контракцијата на лантаноид. Како резултат на тоа, хемиските својства на ниобиумот се многу слични на оние за тантал, кој се појавува директно под ниобиум во периодниот систем. Иако неговата отпорност на корозија не е толку извонредна како онаа на тантал, пониската цена и поголемата достапност го прават ниобиумот привлечен за помалкуте потребните апликации, како што се веѓите во хемиските постројки.
Изотопи
Ниобиумот во Земјината кора се состои од еден стабилен изотоп, 93 Nb. До 2003 година беа синтетизирани најмалку 32 радиоизотопи, кои се движеа со атомска маса од 81 до 113. Најстабилниот од овие е 92 Nb со полуживот од 34.7  милиони години. Еден од најмалку стабилните е 113 Nb, со проценета половина живот од 30  милисекунди. Изотопите кои се полесни од стабилната 93 Nb имаат тенденција да се распаѓаат со β + распаѓање, а оние кои се потешки имаат тенденција да се распаѓаат со β - распаѓање, со неколку исклучоци. 81 Nb, 82 Nb и 84 Nb има мали β + одложен емисија на протонската патеки на забите, 91 Nb распаѓа со фаќање на електрони и позитрон емисиона, а 92 Nb распаѓа со двете β + и β - распаѓање.
Опишани се најмалку 25 јадрени изомери, кои се движат со атомска маса од 84 до 104. Во рамките на овој опсег, само 96 Nb, 101 Nb и 103 Nb немаат изомери. Најстабилните изомери на ниобиумот се 93m Nb со полуживот од 16.13  години. Најмал стабилен изомер е 84m Nb со полуживот од 103  ns. Сите изомери на ниобиумот се распаѓаат со изомерна транзиција или бета распаѓање освен 92m1 Nb, која има мала гранка на електронски зафати.
Појава
Ниобиум се проценува дека е 34-ти најчест елемент во Земјината кора, со 20  ppm. Некои мислат дека изобилството на Земјата е многу поголемо и дека високата густина на елементите го концентрирала во јадрото на Земјата. Слободниот елемент не е пронајден во природата, но ниобиум се јавува во комбинација со други елементи во минералите. Минералите што содржат ниобиум често содржат и тантал. Примерите вклучуваат колумбит (Fe, Mn) (Nb, Ta) 2 O 6 ) и колумбит-танталит (или coltan, (Fe, Mn) (Ta, Nb) 2 O 6 ). Колумбит-танталитните минерали (најчести видови се колумбит- (Fe) и танталит- (Fe), каде што "- (Fe)" е наставката на Левинсон, кој известува за преовладувањето на железото над други елементи како манганот  ) најчесто се наоѓаат како помошни минерали во упадите на пегматит и во алкалните интрузивни карпи. Помалку чести се ниобатите на калциум, ураниум, ториум и ретки земјени елементи. Примери за такви ниобати се пирохлор ((Na, Ca) 2 Nb 2 O 6 (OH, F)) (сега е име на група, со релативно чест пример, на пример, флуоркалциопирохлор   ) и еуксенит (правилно именуван еуксенит (Y)  ) ((Y, Ca, Ce, U, Th) (Nb, Ta, Ti) 2 O 6 ). Овие големи депозити на ниобиум се пронајдени поврзани со карбонатити ( карбонат - силикатни магнетни карпи ) како составен дел на пирохлорот.
Трите најголеми рудници на пирохлор, два во Бразил и еден во Канада, беа пронајдени во 1950-тите и сè уште се главни производители на концентрати на ниобиум минерали. Најголем депозит е домаќин во упад на карбонат во Аракса, државата Минас Жераис, Бразил, во сопственост на CBMM ( Companhia Brasileira de Metalurgia e Mineração ); другиот активен бразилски депозит се наоѓа во близина на Каталоан, држава Гојас, а е во сопственост на Кина молибден, која исто така, била домаќин на упад на карбонат. Заедно, овие два рудници произведуваат околу 88% од понудата во светот. Бразил, исто така, има голем, но сепак неискористен депозит во близина на Сао Габриел да Качеира, држава Амазонас, како и неколку помали депозити, особено во државата Рораима.
Третиот најголем производител на ниобиум е рудникот Ниобек, во кој се наоѓа во карбонат, во Сен-Оноре, во близина на Чикутими, Квебек, Канада, во сопственост на Magris Resources. Таа произведува помеѓу 7% и 10% од понудата во светот.
Производство
При одвојувањето, од другите минерали се добиваат мешаните оксиди од тантал Ta 2 O 5 и ниобиум Nb 2 O 5. Првиот чекор во обработката е реакцијата на оксидите со флуороводородна киселина :
Првата индустриска разделба, развиена од Де Марињац, ги експлоатирал различните раствори на комплекс ниобиум и тантал флуориди, дикатисиум оксипентафлуоробиобен монохидрат (K 2 [ NbOF 5 ] · H 2 O) и дикатисиум хептафлуоронтанталат (K 2 [ TaF 7 ] ) кај вода. Поновите процеси ја користат течната екстракција на флуориди од воден раствор со органски растворувачи како циклохексанон. Комбинираниот ниобиум и тантал флуори се екстрахираат одвоено од органскиот растворувач со вода и или се преципираат со додавање на калиум флуорид за да се добие комплекс од калиум флуорид или да се предизвика со амонијак како пентоксид:
проследена со:
Неколку методи се користат за намалување на металниот ниобиум. Електролизата на стопена мешавина од K 2 [ NbOF 5 ] и натриум хлорид е една. А другата е намалување на флуоридот со натриум. Со овој метод може да се добие релативно висока чистота ниобиум. Во производството на големи размери, Nb 2 O 5 се намалува со водород или јаглерод. Во алуро-топонична реакција, мешавина од железен оксид и ниобиум оксид реагира со алуминиум :
Мали количини на оксидирачи како натриум нитрат се додаваат за подобрување на реакцијата. Резултатот е алуминиум оксид и ферониобиум, легура на железо и ниобиум што се користат во производството на челик. Ферониобиумот содржи помеѓу 60 и 70% ниобиум. Без железен оксид, алуротоплинскиот процес се користи за производство на ниобиум. Понатамошно прочистување е неопходно да се достигне нивото на суперспроводните легури. Електронскиот сноп кој се топи под вакуум е методот што го користат двајцата главни дистрибутери на ниобиум.
, ЦБММ контролира 85 проценти од светското производство на ниобиум. Геолошкото истражување на САД проценува дека производството се зголемило од 38.700 тони во 2005 година на 44.500 тони во 2006 година. Се проценува дека ресурсите во светот се 4.400.000 тони. Во текот на десетгодишниот период помеѓу 1995 и 2005 година, производството повеќе од двојно, почнувајќи од 17.800 тони во 1995 година. Помеѓу 2009 и 2011 година, производството беше стабилно на 63.000 тони годишно, со мало намалување во 2012 година на само 50.000 тони годишно. Помалите износи се наоѓаат во Канјиака, Малави ( рудник Канјика ).
Соединенија
На многу начини, ниобиумот е сличен на танталот и циркониумот. Таа реагира со повеќето неметали на високи температури; со флуор на собна температура; со хлор и водород на 200  ° C ; и со азот на 400   °C, со производи кои често се интерстицијални и нестехиометриски. Металот почнува да оксидира на воздух на 200  ° C. Тој се спротивставува на корозијата со споени алкалии и со киселини, вклучувајќи аква регрија, хлороводородна, сулфурна, азотна и фосфорна киселина. Ниобиум е нападнат од мешавини на флуороводородна киселина и флуороводородна / азотна киселина.