cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Економија на Босна и Херцеговина
2019
Во првите седум месеци од 2019 година, земјава ја посетиле 906.788 туристи, што претставува скок од 11,7% од претходната година.
Во првите шест месеци од 2019 година, странските директни инвестиции изнесувале 650,1 милиони КМ (332,34 милиони евра).
Сараево
Производствениот, административниот и туристичкиот сектор, во комбинација со голем неформален пазар, го прават градот еден од најсилните економски региони во земјата. Всушност, Сараевскиот кантон генерира речиси 25% од БДП на земјата. По неколку години на војната, економија започнала да се рехабилитира. Централната Банка на Босна и Херцеговина била отворена во Сараево во 1997 година и Сараевската берза започнала со тргување во 2002 година.
NGC 3189
NGC 3189 — дел од галаксија во соѕвездието Лав, заведен во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Економија на Босна и Херцеговина
Сараево
Иако Сараево бил голема индустриска база за време на СФРЈ, само неколку постоечки бизниси успеале да се прилагодат на пазарната економија. Сараевската индустрија вклучува производство на тутунски производи, мебел, трикотажа, автомобили и комуникациска опрема. Компании со седиште во Сараево се B&H Airlines, BH Telecom, Bosnalijek, Energopetrol, Sarajevo Tobacco Factory, и Sarajevska Pivara.
NGC 3189
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3189 се споменува и како part of N 3190.
Економија на Босна и Херцеговина
Сараево
Во 2002 година вкупниот извоз за поширокиот регион на Сараево бил во вредност од околу 259,569,000 KM. Најголем дел од извозот на Сараево (28,2%) е наменет за Германија, Велика Британија (16,8%) и Србија и Црна Гора (12,8%). Најголемиот износ на увезената стока е од Германија, со (15,8%). Вредноста на вкупниот увоз е околу 1,322,585,000 KM, според кое вкупниот увоз е речиси 5,1 пати повеќе од вкупниот извоз.
NGC 3189
Откривање
Објектот е откриен во јануари 1850 година од страна на Вилијам Парсонс, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 72 см.
Економија на Босна и Херцеговина
Сараево
Во 1981 година БДП по глава на жител на Сараево бил 133% од просечниот југословенски БДП. Бруто-платата во Сараево, во февруари 2015 година изнесувала 1.578 КМ или 790 евра, додека нето-плата била 1.020 КМ или 521 евра. . Сараево по Љубљана и Загреб е најбогатиот град во поранешна Југославија и еден од најбогатите градови на Балканот.
NGC 3189
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3189 е од видот GxyP.
Економија на Босна и Херцеговина
Мостар
Заедно со Сараево, тој е најголемиот финансиски центар во Босна и Херцеговина, со две од триете најголеми банки во земјата кои имаат седиште во Мостар. Босна и Херцеговина има три национални корпорации за електрични, поштенски и телекомуникациски услуги; Овие три компании банки и фабриката за алуминиум прават огромен дел од целокупната економска активност во градот.
NGC 3189
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 10 ч 18 м 4,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 21° 49' 56".
Економија на Босна и Херцеговина
Мостар
Алуминиј е една од највлијателните компании во градот, регионот, но и во земјата. Во однос на тековниот производствен капацитет, тој генерира годишен извоз од над 150 милиони евра. Партнерите со кои работи Алуминиј се реномирани глобални компании, од кои најзначајни се: Venture Coke Company L.L.C. од САД, Гленкор Интернешнл АГ од Швајцарија, Деби Интернешнл, Дајмлер-Крајслер и ВАВ Алуминиум Технологија од Германија, Хидро АСА од Норвешка, Фиат од Италија и ТЛМ-Шибеник од Хрватска. Само подрачјето на Мостар добива приход од 40 милиони евра на годишно ниво од Алуминиј.
NGC 3189
Други поделби
Проучување на NGC 3189 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 144; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1425. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1380.
Економија на Босна и Херцеговина
Приедор
Приедор е шести град по големина во Босна и Херцеговина. Тоа е економски просперитетна општина која е домаќин на широк спектар на индустрии, услуги и образовни институции. Географската местоположба на градот близу до поголемите европски метрополи го направил важен индустриски и трговски центар на национално ниво. Има развиен финансиски сектор, претставен од 11 меѓународни банки и 5 микрокредитни организации со голема основа за развој. Огромниот економски потенцијал на градот е поради стратешката географска локација близу до Загреб, Белград, Будимпешта и Виена, давајќи го еден од најдобрите климатски услови за економска експанзија во Босна и Херцеговина.
Земјоделското земјиште низ градот, суровини и минерали во општината и растот на високо образовано население во градот соодветно, дава уникатна комбинација и од можноста за производство на софистицирани индустриски производи, гранки за храна и услуги.
Компании
Градот Зеница денес е домаќин на босанскиот дел на компанијата „АрцелорМиттал“, поранешна РМК Зеница, во која се вработени околу 3000 работници, и е во сопственост на челична компанија од Луксембург со над 320.000 вработени во повеќе од 60 земји. Исто така, има компании специјализирани во хемиската индустрија, како што е Фероров А.Д., произведувајќи железни оксиди-пигменти. БоснаМонтажа А.Д., еден од специјализираните бошњачки производители на челик се наоѓа во градот, и има производство на челична конструкција, цевководи, резервоари, технолошка опрема, кранови и електрани. Други компании како што е хрватската прехранбена компанија Краш има еден од најголемите погони во Босна и Херцеговина во Приедор, произведувајќи кондиторски производи под брендовите на марки МИРА и Краш. Брендовските имиња како „Приједорчанка“ се едни од водечките производители на алкохолен пијалак во Босна, пласирајќи ги своите производи во Босна, Србија и Хрватска. Celpak Prijedor е исто така големо претпријатие за производство на целулоза и хартија за извоз.
Земјоделски сектор
Освен тоа, во градор има овоштарско производство, градинарско производство, производство на земјоделски култури, мелница и пекарници, производство на сточарско производство, преработувачка индустрија и млечна индустрија.
Езерото Саничани, во близина на Приедор, е едно од најголемите комерцијални езера за риболовско производство во Јужна Европа.
Општина Приедор зафаќа 8340,6 хектари (5845.0 приватна сопственост и 2495,6 државен имот). Оревскитее полиња и градини зафаќаат 340.26 хектари, овоштарници 23,86 хектари и лозови насади 5 хектари. Целата култивирана почва зафаќа 402,06 хектари.
Услужен сектор
Услужниот сектор во рапидно расте и тоа се одразува на растот на хотелите, продавниците, патиштата, образовните установи и трговските центри што се градат во градот.
Бања Лука
Иако самиот град не бил погоден директно од Босанската војна во раните 90-ти, нејзината економија била. За четири години, Бања Лука паднала зад светските градови во клучните области како што е технологијата, што резултирало за прилична стагнација на економијата. Сепак, во последниве години, секторот за финансиски услуги се здобил со важност во градот. Во 2002 година тргувањето започнало на новоформираната Берза на Бања Лука. Бројот на наведени компании, обемот на тргување и бројот на инвеститори значително се зголемил. Голем број на големи компании како „Телеком Српске“, „Рафинерија улjа Модриќа“, „Бањалучка Пивара“ и „Витаминка“ сите се котирани на берзата и редовно се тргуваат. Инвеститорите, освен оние од Словенија, Хрватска и Србија, сега вклучуваат голем број инвестициски фондови од Европската Унија, Норвешка, САД, Јапонија и Кина.
Голем број регулатори на финансиски услуги, како Комисијата за хартии од вредност на Република Српска и Агенцијата за банкарство на РС, се со седиште во Бања Лука. Ова, заедно со фактот што некои од најголемите банки во Босна, Агенцијата за осигурување на депозити и Органот за данок на додадена вредност (ДДВ) се со седиште во градот, му помогна на Бања Лука да се етаблира како голем финансиски центар на земјата.
Во 1981 година БДП за жител на Бања Лука бил 97% од југословенскиот просек.
Туризам
Туристичкиот сектор закрепнува и помага на економијата во целост во овој процес, со популарни одредишта за зимско скијање и летен туризам во село. Босна и Херцеговина е врвен изведувач во последните години во однос на развојот на туризмот; туристичките пристигнувања пораснале во просек од 24% на годишно ниво од 1995 до 2000 година. Солидниот раст на пристигнувањата во Европскиот регион во 2007 година во значителен дел се должи на силните перформанси на Јужна и Средоземна Европа (+ 7%). Особено, Босна и Херцеговина била меѓу поуспешните земји со раст од 20%.
Во 2012 година, Босна и Херцеговина имала 747.827 туристи, и зголемување од 9% и 1.645.521 ноќевања, што претставува зголемување од 9,4% од 2012 година. 58,6% од туристите биле од странски земји.
Според проценката на Светската организација за туризам, Босна и Херцеговина ќе ја има третата највисока стапка на раст на туризмот во светот помеѓу 1995 и 2020 година.
Особено забележителна е популацијата на дијаспората која честопати се враќа дома во текот на летните месеци, што доведува до зголемување на малопродажбата и индустријата за услуги со храна.
Во 2017 година, 1.307.319 туристи ја посетиле Босна и Херцеговина, што претставува зголемување од 13,7% и имало 2.677.155 ноќевања, што претставува зголемување од 12,3% во однос на претходната година. Исто така, 71,5% од туристите потекнувале од странски земји.
Предизвици за водење бизнис
Додека деловните регулативи се со споредлива строгост како во повеќето земји во Средна Европа, сè уште постојат проблеми. Повоениот висок процент на невработеност (19,4%) останува висок, а економскиот напредок е многу бавен. Комплицираниот систем на бирократија, сложените процедури и честопати погрешно спроведуваната аудиција и регулирање од страна на јавните службеници, исто така, овозможуваат непостојано и несигурно деловно опкружување, што се смета за голема пречка за странските инвестиции во индустрискиот и производниот потенцијал на земјата.
Работната сила е релативно евтина, со просечна нето плата 450 €, и просечна бруто-плата е 657 € (заклучно со мај 2018 година) и добра стручност, особено во секторите присутни во предвоената економија. Како и да е, со бавно, но постојано застареност на знаењето, работната сила со егзодус, голема невработеност и долго просечно време надвор од пазарот на трудот за невработените, треба странски бизнис во инвестиции во секторите индустрија каде земјата може да биде конкурентна.
Во Босна и Херцеговина недостасува добра структура за е-управување, како и добри методи за спроведување на административна одговорност, кои се сметаат за неопходни за попроводлива деловна клима. Денес се потребни 3-5 недели да се регистрира компанија во земјата (и во некои деловни сектори сè уште може да поминат неколку месеци за да се добијат сите потребни дозволи, најмногу заради административна неефикасност) и многу други административни процедури поврзани со деловно работење се исто така згрчени и одземаат многу време.
Политичката корупција е еден од најострите проблеми во Босна и Херцеговина, а заедно со големината на администрацијата и нејзината неефикасност, најголем штета на даночните пари што се трошат таму каде што треба да се потрошат - за услуги на населението и економијата. Босна се подготвува за ера на намалена меѓународна помош. Најпосредна задача на земјата останува економската ревитализација за создавање работни места и приход. По немирите во 2014 година, двете администрации срамежливо ги започнале реформите, кои се занимаваат со некои од многуте проблеми со кои се соочува локалната економија, но целокупниот процес сè уште се смета за бавен и напнат од населението и локалните власти, како и од странските економски аналитичари.
Инфраструктура
Босанската влада издала меѓународен тендер за изградба на Коридорот 5c долг 350 км во Босна и Херцеговина кој ќе поминува по трасата Будимпешта-Осијек-Сараево-Пложе. Автопатот долж овој коридор е најзначајниот пат во БиХ и најкраток пат за поврзување помеѓу Средна Европа и Јужниот Јадрански регион. Рутирањето на патот поминува низ централниот дел на земјата во правец север-југ од Доњи Свилај до границата со БИХ, северно од хрватското пристаниште Плоче, по реките Босна и Неретва. Повеќе од 50% од вкупното население и економската активност на Босна и Херцеговина лежи во зоната на влијание по овој пат.
Заклучно со август 2018 година, автопатот е 200 км е завршен.
Поради годишен раст од скоро 10%, меѓународниот аеродром во Сараево има план да биде дополнително проширен. Постојниот терминал ќе биде проширен со 7.000 квадратни метри. Ажурираниот аеродром, исто така, ќе биде директно поврзан со трговскиот центар за малопродажба Сараево, аеродромскиот центар Сараево, со што на туристите и патниците им е полесно да го користат времето пред летот за шопинг во последен момент.
Париз-Ница
Париз-Ница (Paris-Nice; неслужбено нарекувано и „Трка на Сонцето“) — професионална велосипедска етапна трка која се одржува секој март. Првпат била одржана во 1933 и била освоена од Алфонс Шеперс од Белгија. Најуспешен возач на Париз-Ница бил Шон Кели од Ирска, кој освоил седум последователни трки од 1982 до 1988.
И покрај нејзиното име, трката не започнува секогаш од Париз, односно почесто се одбираат градови во негова близина (или јужно од него). Обично, последната етапа завршува или на Англиската променада во Ница или на Кол д’Ез, планински премин близу градот.
Во текот на трката во 2003, Казахстанецот Андреј Кивилев умрел како последица на повреда на главата настаната при пад. Неговата смрт ги поттикна UCI да ги воведат шлемовите на сите натпреварувања, освен на последниот дел од трката каде има нагорнина. Подоцна, правилото било изменето и се барало целосно употреба на шлемовите во секое време.
Моментално, Париз-Ница е организирана од Amaury Sport Organisation (ASO). Исто така, ASO организира и други трки (како што се Тур де Франс и Париз-Рубе) и други спортски настани (вклучувајќи го Релито Дакар и Парискиот маратон).
Сопственоста на Париз-Ница се менувала неколкупати. Многу години била водена од францускиот велосипедски новинар Жан Лелиот, а по неговата смрт од неговото семејство. Била преземена од победникот на Тур де Франс Лорен Фињон пред да премине во сопственост на ASO. Од 2009 е дел од светскиот календар на UCI, во серијата Светска турнеја на UCI.
Историја
Во 1933, Албер Лежан прв ја смислил велосипедската трка за промовирање на неговите два весника, Le Petit Journal и Le Petit Nice (првиот основан во Париз, а вториот во Ница), која би била етапна трка помеѓу овие два града. Била одржана во март, на крајот на зимата и веднаш по завршувањето на велодромската сезона (која тогаш главно се состоела од шестдневни трки); етапната шестдневна друмска трка била тогаш рекламирана како „шест дена на друмовите“. Во ова време од годината повеќето високопланински премини биле непроодни, па затоа рутата ги избегнувала Алпите и главно ја следела долината на долна Рона и единствено се искачувала на позначајни врвови во предградијата на Ница. Трката била возена седум пат помеѓу 1933 и 1939. Весниците Lyon Républicain и Marseille-Matin исто така работеле во партнерство со тие на Лежан како спонзор на трката. Во 1939, Ce Soir и Le Petit Nice биле придружени од L'Auto; следната година, трката била откажана поради Втората светска војна и не се возела до завршувањето на војната.
Ce Soir повторно ја организирал првата повоена трка во 1946; иако неговите новинари (Жорж Пању и Франсис Тербен) биле задоволни од трката, весникот го откажал своето спонзортство.
Во 1951, трката била заживеана како „Париз-Азурен Брег“ од списанието Route et Piste по налог на Жан Медечин, градоначалник на Ница, кој сакал да го рекламира Азурниот Брег. Името Париз-Ница било вратено во 1954. Во текот на овој период, неговиот статус пораснал од трка за подготовка и тренинг до настан со углед. Во 1957, Жан Лелиот, директор на трката од 1951, ја напуштил функцијата на одговорен уредник во Route et Piste и станал организатор на Париз-Ница преку компанијата Монде Сикс.
Шон Кели од Ирска ја освоил трката во 1988 по седми последователен пат; до 2013 го држи рекордот по број на победи. Во 2000, поранешниот велосипедист Лорен Фињон ја преземал организацијата на трката од семејството Лелиот. ВО 2002 ја продал Париз-Ница на ASO (компанија која го организира и Тур де Франс).
Во 2003, трката била обележана со смртта на казахстанскиот возач Андреј Кивилев по пад на втората етапа (до Сен Етјен). Кивилев не носел кацига и умрел истата ноќ. Следниот ден, групата се согласила да ја неутрализира третата етапа, која ја возеле со бавно темпо. Тркањето продолжило на четвртата етапа, кога победил сонародникот на Кивилев Александар Винокуров (кој ја поминал целта држејќи ја неговата слика).
Пред неговиот почеток, изданието на трката во 2008 било обележано со проблем помеѓу организаторот на трката ASO и UCI. На 7 март, два дена пред почетокот, Пат Меквед (претседател на UCI) објавил дека екипите кои ќе учествуваат на трката ќе бидат суспендирани од UCI. Истиот ден, здружението на екипи (AIGCP) изгласало со мнозинство (15 гласа „за“ и 8 „воздржани“) да учествуваат на трката. Во меѓувреме, Арбитражниот суд за спорт (на кој се жалеле екипите) се прогласил за ненадлежен да суди во легалноста на казните кои може да бидат преземени против возачите или екипите.
Бои на маичките
Од 2008, предводникот на генералниот пласман носи жолта маичка. При создавањето на трката во 1933, водечката маичка била сина и златна (бои кои го претставувале средоземното сонце, кои останале до 1939). Во 1946, водечката маичка била зелена. Во 1951, организацијата започнала жолта маичка со портокалови точки; била променета како бела од 1955 до 2001. Во 2002, откако трката била преземена од Amaury Sport Organization, водечката маичка била жолта и бела до 2007.
Водечката маичка во бодовниот пласман била зелена од 1954 до 1984, додека од 1985 до 1996 немало бодовен пласман. До 1999 го имала истиот спонзор како жолтата маичка (Beghin-Say). Маичката била розова и виолетова во 2000 и 2001 и зелена и бела од 2002 до 2006.
Маичката за планинскиот пласман била бела со црвени точки (како таа на Тур де Франс) од преземањето на ASO во 2002. Пласманот бил воведен во 1952, а бојата на маичките била променувана неколкупати. Во текот на 1970-тите била жолта и црвена; подоцна била бела и виолетова. Во 1984 маичката станала жолта и сина (боите на спонзорот Кредит Лионе); следната година била сина. Агригел станал нејзин спонзор во 1990 и ги сменила боите во жолта и сина.
Маичката за најдобар млад возач била бела од 2007; била сина и бела од 2002 до 2006.
Почетоци
До 1962, трката започнувала од Париз. Од 1963, трката започнала од најмалку 22 различни места. Најмногу започнувала од регионот Ил де Франс, вклучувајќи девет пати од Иси ле Мулино (1980, 1983, 1984 и 2002–2007) и шест пати од Фонтени су Боа (1975 и 1991–1995). Во 1982, трката започнала од Луинњ, во белгиската покраина Хено. Трката се вратила во Париз во 1986, 1987, 1989, 1990 и 2000. Четири други градови надвор од областа на Париз биле домаќини на почетокот на трката: Вилфранш сур Сон во 1988, Шатору во 1996, Невер во 2001 и Амили во 2008.
Завршници
Завршницата на последната етапа од Париз-Ница била во Ница од 1933 до 1968 (на Кејот до 1939 и на Англиското шеталиште од 1946 до 1968. Помеѓу 1968 и 1995, трката завршувала со хронометар до Кол д’Ез, освен во 1977 кога лизгањето на земјиштето го блокирало патот. На првите пет завршници до искачувањето се бореле борби помеѓу Еди Меркс и Рајмон Пулидор, Меркс ги победил првите три, додека Пулидор следните две. Пулидор поставил рекордно време од 20:04 на искачувањето во 1972. Јоп Зутемелк од Холандија го освојувал искачувањето од 1973 до 1975, исто така освојувајќи ја и целата трка во 1974 и 1975. Го повторил подвигот во 1979, една година откако успеал во тоа неговиот сонародник Гери Кнетеман. Етапата била освојувана од ирски победник девет пати во текот на 1980-тите: од 1982 до 1988 Шон Кели победил на Париз-Ница седум пати, а на Кол д’Ез пет пати, уривајќи го рекордот на Пулидор во 1986. Стивен Роуш (победник во 1981) повторно ја освоил етапата во 1985, 1987 и 1989. Четири други победници на Кол д’Ез исто така ја освоиле и трката: Тони Ромингер во 1991 и 1994, Жан-Франсоа Бернар во 1992 и Алекс Циле во 1993. Во 1995, Владислав Бобрик го поразил Лорен Жалабер.
Во 1996, завршницата била преместена на Англиското шеталиште поради малиот број на гледачи на Кол д’Ез и да се искористи можноста за добивање средства од градот Ница. Во 1996 и 1997 последната етапа била хронометар низ улиците на Ница, освоен од Крис Бордман и Вјачеслав Екимов, соодветно. Од 1998 до 2011, последната етапа била друмска етапа почнувајќи и завршувајќи во Ница. Од 1998 до 2002 етапата завршила со спринтерска завршница, кога Белгиецот Том Стелс победил двапати. Во 2003, победникот од бегството Давид Бернабеу бил дисквалификуван поради допинг-тест. Од 2005 до 2011 последната етапа била ридеста, искачувајќи се на Кол де ла Порт, Ла Турбје и Кол д’Ез. Во 2007, Алберто Контадор го освоил првото место од Давиде Ребелин со напад на Кол д’Ез. Во 2012 трката се вратила со хронометар на Кол д’Ез, освоен од Бредли Вигинс, како и победа на целата трка.
Етапи
Ница била домаќин на најмногу етапни завршници (67 во 68 изданија); само трката во 1991 не завршила во Ница. Сен Етјен бил етапен град 58 пати, без прекин во периодот од 1935 до 1939 и од 1953 до 1995. Кол д’Ез имал 29 завршници, следен од Невер (20 завршници, особено во текот на 1930-тите, 1950-тите и 1990-тите), Манделе (17 од 1979 до 1995, вклучувајќи три на Кол ду Гран Дук), Вергез (15), Кан (14), Марсеј (13), Монсо ле Мин (12 од 1960 до 1966) и Маноск (10).
Додека планините биле традиционално избегнувани во планирањето на Париз-Ница, тие имаат растечко значење во трката. Покрај Кол д’Ез (кој бил домаќин на завршниците од 1969 до 1995), бројот на планински завршници пораснал во текот на 1980-тите. Мон Фарон (воведен во 1968) бил етапна завршница во 1974, 1975, 1986–1992, 2002, 2003 и 2005, додека Мон Венту во 1984, 1986 и 1987 и Кол ду Гран Дук во Манделе од 1991 до 1993. Трката во 1986 имала три планински завршници. Мон Серен во 2008 и Лур во 2009 биле две нови планински завршници; Лур никогаш претходно не бил искачуван на некоја друга голема трка.
ДНК
Дезоксирибонуклеинска киселина (ДНК) — нуклеинска киселина застапена главно во јадрото (хромозомите) на клетката (интрануклеарно), но ја има и во некои од органелите (екстрануклеарно). Неа ја има во митохондриите и во хлоропластите, но не и слободна во цитоплазмата.
Хемиски состав на дезоксирибонуклеинската киселина
Дезоксирибонуклеинската киселина е составена од:
Горе, Гванин-Цитозин пар со три водородни врски. Долу, Аденин-Тимин пар со две водородни врски. Нековалентните водородни врски помеѓу паровите се покажани со испрекинати линии.
Градба на дезоксирибонуклеинската киселина
Дезоксирибонуклеинската киселина е полимер, претставува полинуклеотид од n-мономери (нуклеотиди). Нуклеотидите меѓусебе се разликуваат само по азотните бази.
Има 4 вида нуклеотиди:
Вотсон-Криков модел на градба на ДНК-молекулата
Според нив молекулата на ДНК е: Двојна спирала (дихеликс) составена од две полинуклеотидни низи. Полинуклеотидните низи меѓусебно се поврзани со азотните бази. Поврзувањето на базите од двете низи е преку лабилни (двојни или тројни) H (водородни) врски.
Секогаш се поврзува исклучиво пуринска со пиримидинска база, со голема прецизност. На ваков начин се образуваат комплементарни парови кои се надополнуваат А = Т; C ≡ G. Меѓусебното поврзување на базите од двете низи не е случајно, туку строго дефинирано. Една молекула на пуринска база (A,G) од едниот синџир, се врзува со молекула на пиримидинска база (C,T) на другиот синџир и тоа секогаш комплементарно. Ако се знае редоследот на азотните бази (нуклеотиди) во едната полинуклеотидна низа, може да се определи редоследот на истите на другата која е комплементарна на неа.
Нуклеотидите вдолж една полинуклеотидна низа, меѓусебно се поврзани со молекулите на H3PO4 која претставува фосфодиестерска врска. За да се формира спирална структура, двете ДНК-нишки во ДНК-молекулата меѓусебе се антипаралелни. Меѓусебната ориентација на двете полинуклеотидни низи од ДНК-спиралата е антипаралелна: 3’-5’ со 5’-3’.
Функција на ДНК
ДНК е носител на генетската (наследната) информација за синтеза на белковините, бидејќи истата е запишана во редоследот на азотните бази т.е. нуклеотидите.
ДНК е молекула одговорна за наследување т.е. пренесување на наследните особини на организмите, одржување на видовите низ генерации и нивна евентуална менливост. Всушност, не се наследуваат својства, особини, туку се наследуват гени, наследен материјал, од кој во интеракција со средината се развиваат својства или особини.
Својства на ДНК
ДНК-молекулата во сите клетки на еден организам е иста и квалитативно — има ист редослед на нуклеотиди во низата, и квантитативно — исто количество, или ист број на гени, хромозоми.
Редоследот на базните парови, вдолж синџирот на ДНК-молекулата е строго утврден и е одлика и специфика на видот.
Репликација на ДНК-молекулата
Репликација е сложен процес при кој од една молекула ана ДНК се добиваат два.
Репликацијата е синтеза на ДНК која се врши со копирање на нејзината молекула. Процесот се одвива во јадрото на клетката во интерфаза. Во јадрото за време на интерфаза има многу слободни азотни бази — па на примарните нишки штотуку расплетени нишки се сврзуваат комплементарни бази, така од 2 примарни ДНК-нишки се добиваат 4 ДНК-нишки.
Полуконзервативен модел на репликација
Според полуконзервативниот модел на репликација, на нишките од раздвоената ДНК-молекула настануваат нови синџири со ист редослед, бидејќи секоја нишка од родителската ДНК служи како калап според кој се прави редоследот на базите во новосинтетизираната нишка.
За процесот репликација е потребно:
Репликцијата обезбедува пренесување на наследната информација од клетка во клетка (при растење) и од генерација на генерација (при размножување)
При репликацијата можни се и грешки, т.е. погрешно поврзување на нуклеотиди во новонастанатата ДНК, кои ја менуваат истата. Вакви грешки кои настануваат спонтано се нарекуваат: спонтани мутации.
Подвис (Прилепско)
Подвис (порано: Турско) — село во Општина Кривогаштани, во околината на градот Прилеп.
Потекло и значење на името
Во XIX век селото се викало Турско, иако во него не живеел ниту еден Турчин.
Името на селото доаѓа од неговото основање. Во 1927 година, селото го добило името Црквица и под тоа име се водело за време на Кралството Југославија до 1941 година. За време на Втората светска војна, бугарските окупаторски сили селото го нарекувале Медово. Дури по војната започнало да се користи името Подвис.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во јужниот дел на Прилепското Поле, а на крајната северна страна на територијата на Општина Кривогаштани, чиј атар се допира со подрачјето на општините Крушево и Долнени. Селото е рамничарско, на надморска височина од 607 метри. Од градот Прилеп е оддалечено 16 километри.
Селото се наоѓа помеѓу Годивле на југ и Локвени на север. Куќите во најголемиот дел се наоѓаат во подножјето на малото возвишение Глајца и се свртени кон југ. Во минатото, водата за пиење се добивала од бунари.
Источно од селото се наоѓа пространото Големо Блато, сместено помеѓу селата Подвис, Средорек, Годивле и Кореница. До 1943 година, блатото се наоѓало под вода секоја година по осум месеци, а некогаш и цела година. Тогаш тоа се користело за лов на птици (пајки) и риби, како и за сечење на трската. Откако е ископан долг 3 километри, поплавите се помали и денес на блатото има ливади.
Историја
Според народната традиција, некогаш на возвишението Кале (909 м.) постоел град. Ова возвишение се наоѓа на тромеѓето на селата Подвис, Локвени и Норово. Се наоѓаат остатоци од ѕидови и парчиња ќерамиди. Под градиштето се наоѓа малото возвишение Мало Кале и изворот Петочница. Кај селото Подвис, археолози од Народниот музеј во Прилеп пронашле траги од една римска палата, чиј под бил од мозаик.
Според кажувања, некогаш на месноста Пустинско се наоѓало старо христијанско село. Споменатата месност се наоѓала 1 километар југозападно од денешното село. На селиштето се воочуваат остатоци од темели на куќи, бунари, гробови и црквиште. Поради ова се претпоставува дека селото не било толку одамна раселено. Најверојатно, селото го раселиле дебранските Арбанаси, кои подоцна и го присвоиле селскиот атар.
Денешното село е младо село. Било основано околу 1820-тите години од македонски доселеници, кои дошле од разни страни. Доселениците се населувале околу една беговска кула, која припаѓала на дебрани. Најстари доселеници биле денешните родови Пејовци и Близнаковци. Подоцна во селото дошле и други родови.
Месноста Годивски Камен претходно припаѓал на селото Годивле, но таму бил убиен човек. Поради тоа, селаните од Подвис платиле крвнина за убиството и потоа ја присвоиле месноста.
Стопанство
Селото, во основа, има полјоделска функција.
Прв чифлиг во селото бил на дебранските Арбанаси (Сулејман-ага и неговиот брат Риза). Подоцна во селото биле основани и чифлици на прилепските Турци (Голосабјовци, Дездаревци, Имер Оџа, Шировци, Ајро и Рушан). Селаните ја купиле земјата во периодот 1920-1929 година.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Подвис живееле 140 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Подвис имало 80 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Селото е мало и населено со македонско население. Тоа, во 1961 година имало 271, а во 1994 година 152 жители.
Според пописот од 2002 година, во селото Подвис живееле 143 жители, сите Македонци.
Родови
Подвис е македонско православно село.
Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1952 година родови во селото се:
Иселеништво
Се знае за следните постари иселени родови и семејства од ова село: Кутурџиовци иселени се во селото Бело Поле, Думановци иселени се во селото Локвени. Од родови во селото, Кутурџиовци и Кукевци по едно семејство се преселило во Крушево. А иселеници има и во Прилеп.
Од селото Подвис има иселено многу жители, претежно во прекуокеанските земји, но има и во европските земји, но нивниот број е помал во однос на оние во прекуокеанските земји.
Самоуправа и политика
Во век, Подвис било село во Прилепската каза на Отоманското Царство.
Селото влегува во рамките на Општина Кривогаштани, која била една од ретките општини во Македонија која не била изменета при територијалната поделба во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на тогашната Општина Житоше.
Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Прилеп.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Кривогаштани, во која покрај селото Подвис, се наоѓале и селата Врбоец, Годивле, Кореница, Кривогаштани, Крушеани, Локвени, Милошево и Свето Митрани. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната Општина Годивје, кога во нејзе се наоѓале селата Годивје, Кореница, Локвени и Подвис.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 1212 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 88 гласачи.
Култура и спорт
Во селото работи истоимениот фудбалски клуб.
Грб на Карелофинската Советска Социјалистичка Република
Грбот на Карелофинската Советска Социјалистичка Република бил усвоен на 10 февруари 1941 година, од страна на тогашната Карелофинска ССР и бил во употреба сè до соединувањето со Руската СФСР во 1956 година.
Опис
Грбот се темели на грбот на грбот на СССР. Прикажува симболи на земјоделието (гранки од бор и 'рж) и локалниот релјеф. На грбот се наоѓа и црвена ѕвезда и срп и чекан, симболи на комунизмот. Во склоп на грбот се наоѓа и мотото на СССР "Пролетери од сите земји, обединете се!" напишан на фински и руски јазик.
Cobiss
COBISS (англ. Co-operative Online Bibliographic System & Services — Заеднички интернетски библиографски систем и услуги; изговор: кобис) е организациски систем кој се користи да ги опслужи библиотеките во единствен библиотечко-информациски систем со каталогизација за позајмување.
Во моментот е во употреба во Словенија (COBISS.SI), Босна и Херцеговина (COBISS.BH и COBISS.RS), Македонија (COBISS.MK), Србија (COBISS.SR), Албанија (COBISS.AL), Бугарија (COBISS.BG), Косово (COBISS.KS) и Црна Гора (COBISS.CG).
Овие информациски системи се автономни, но ја делат платформата.
COBISS користат преку 1390 библиотеки за автоматизација на своето работење.
Алдејасека
Алдејасека — општина во покраината Авила на автономната заедница Кастиља и Леон во Шпанија. Според пописот од 2004 година, општината има 218 жители.
Науката во 1974 година
1974 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Тетовирани души
Тетовирани души  е драмско дело напишано 1985 година од македонскиот драматург Горан Стефановски.
Ликови и сцени
„ Дупло дно “ е драмски текст, театарска пиеса посветена на сенката на мајката на Горан, Неда, 24 сцени
Ликови:
•Војдан
•Алтана
•Кољо
•Ружа
•Маре
•Клодија
•Тетовирачот
•Мажот
•Детето
•Телохранителот
•Ганстер 1
•Ганстер 2
Музиканти
Гости во кафеаната
„Алтана: Не се живее вака. Милиони живеат во бункери, ѕиркаат надвор низ нишан од снајперки. Нема живот ако човек мисли дека сите се против него, дека светот е една голема завера. Во светот има и љубов и добрина и чесни луѓе. Ние мислиме само ние сме расселени. Сиот свет е расселен. На сите нешто им недостасува. Сите мислат дека се на крајот од светот. Земјата е тркалезна, каде и да тргнеш, секогаш си на раб. Југот не го сака Север. Исток Запад. Европа не ја сака Америка, Ирска Англија. Прилепчани не се мирисаат со битолчани, во еден град не се поднесуваат две маала, во едно маало две згради, во една зграда закрвени се два влеза, во еден влез два стана, во еден стан две фамилии, во една фамилија двајца луѓе, а и тие двајца се мразат самите себеси. Каде води тоа? Ако е така, тогаш нема спас. А, без спас нема живот. А, без живот нема ништо. Има смрт.“ – „Тетовирани души“
Според Јанчулевска, лагата е нормална состојба за јунаците од оваа пиеса. Јанчулевска ја дефинира драмата „Тетовирани души“ како авангардна пиеса со изразени елементи на театарот на апсурд, во кој стварноста е лишена од секаква смисла и оправдување. Таа, поаѓајќи од ставот дека поетиката на театарот на апсурдот се одликува со распаѓање на комуникативните врски меѓу луѓето, истите ги наоѓа и кај ликовите од „Тетовирани души“.
Нада Петковска во 1992 во списанието „Литературен збор“ го објавува есејот „Митот и демитологизацијата во Тетовирани души од Горан Стефановски“ каде потенцира дека предмет на интерес во споменатата драма на Стефановски не е економската, егзистенцијалната или финансиската страна на проблемите на македонските иселеници во Америка, туку дека во „Тетовирани души“ Стефановски ги соочува ликовите со апсурдот на сопствената егзистенција во средина која не е нивна.
Според Петковска, за да ја надмине таа ситуација ликот на [[Македонецот во Америка е принуден да создава свои митови, кои некако ќе му овозможат да преживее. Петковска ги изедначува митовите и чинот на тетовирање односно смета дека судирот меѓу ликовите во оваа драма се базира на спротивставувањето на повеќе митови. Како доминантен таа го детектира митот за враќање во татковината, кој за ликот Кољо прераснува во митски обред. Цибра пак, според Петковска е мит за месија, а Војдан во тој фикционален свет е рушител на митовите. Есејот на Петковска го дава едно од можните читања на овој текст.
Избрана критичка библиографија
•1. Димитрова, А. (2012). Постмодернистичките стапици во драмите на Горан Стефановски. Скопје: Културна установа Блесок.
•2. Аврамовска, Н. (2004). „Автореференцијалноста на фолклорниот интертекст во драмите на Горан Стефановски“. Аврамовска. Н. Во вителот надереализацијата: дуплото дно на македонската драма. Скопје: Култура, 246-307.
•3. Смилевски, В. (2000). „Драмското творештво на Горан Стефановски“. Литературни студии. Скопје: Култура, 131-204.
•4. Ќулавкова, К. (1997). “Постмодернистичката димензија и интертекстот во драмата Јане Задрогаз на Горан Стефановски“. Лужина, Ј. (Прир.) Македонската драматика/драматургија помеѓу традицијата и современоста. Прилеп: МТФ „Војдан Чернодрински“, 41-46.
На англиски јазик
•1. Marsh Stefanovska, P. (2019). „Foreword“. Stefanovski, G. Five Plays by Goran Stefanovski. Canterbury: The Conrad Press, 8-33.
Интернетски страници
•1. Димитрова, А. (2019, 01.05.) „Македонската книжевна критика за Горан Стефановски“. Пристапено на 06.08. 2019, на Блесок: https://www.blesok.mk/mk/блесок-изданија/блесок-бр-123
•2. Смилевски, Г. (2015) PDF. „Просторот/местото во драмите Казабалкан, Евроалиен и Хотел Европа од Горан Стефановски“. Спектар 66: 83-97. Пристапено на 08.08. 2019, на https://www.ceeol.com/search/viewpdf?id=522803
•3. Аврамовска, Н. (2012). PDF. „Европа на сцената на современата македонска драма“. Пристапено на 10.08. 2019, на https://www.researchgate.net/ publication/282402026_Evropa_na_scenata_na_sovremenata_makedonska_ drama
Цитирана литература
Книги и статии:
• Аврамовска, Н. (2004). „Автореференцијалноста на фолклорниот интертекст во драмите на Горан Стефановски“. Аврамовска. Н. Во вителот на дереализацијата: дуплото дно на македонската драма. Скопје: Култура, 246-307.
• Димитрова, А. (2012). Постмодернистичките стапици во драмите на Горан Стефановски. Скопје: Културна установа Блесок.
• Лужина, Ј. (2000 а). „Најмладата македонска драма: македoнските драматичари пост-модернисти“. Лужина, Ј. Театралика: студии и есеи на театролошки теми. Скопје: Матица македонска, 222-239.
• Luzina, J. (2000 б). Ten Modern Macedonian Plays. (Ed.). Skopje: Matica makedonska, 24-26.
• Marsh-Stefanovska, P. (2019). „Some biographical notes“. Stefanovski, G. Five Plays by Goran Stefanovski. Canterbury: The Conrad Press, 3-7.
• Marsh-Stefanovska, P. (2019). „Foreword“. Stefanovski, G. Five Plays by Goran Stefanovski. Canterbury: The Conrad Press, 8-33
• McKinley, J. (1985). Hi-Fi & The False Bottom. College of Arts and Sciences, University of Missouri, Kansas City: BkMk Press, 1-2.
• Мојсова-Чепишевска, В. (2000). „Митолошките, т.е. демонолошките наслојки во Јане Задрогаз“. Мојсова-Чепишевска, В. Литературни преокупации. Скопје: Менора, 257-284.
• Николовска, К. (2012). „Рецензија“. Димитрова, А. Постмодернистички стапици во драмите на Горан Стефановски. Скопје: Културна установа Блесок, v-viii.
• Павловски, М. (1992). „Диво месо на Горан Стефановски“. Силјан, Р. (Прир.) Сто години македонска драма Скопје: Матица македонска, 627.
• Смилевски, В. (1998). „Модерен драмски израз“. Смилевски, В. Фокусирања. Скопје: Матица македонска, 334-355.
• Смилевски, В. (2000). „Драмското творештво на Горан Стефановски“.
•Смилевски, В. Литературни студии. Скопје: Култура, 131-204.
• Старделов, Г. (1987). „Драмите на Горан Стефановски“. Павловски, Б. (Прир.). Горан Стефановски: одбрани драми. Скопје: Мисла, 333-353.
• Тодоровски, Г. (1990). „Подалеку од занесот, поблизу до болот!“ Силјан, Р. (Прир.) Македонска драма XIX и XX век. Скопје: Македонска книга, 424-439.
• Ќулавкова, К. (1997). „Постмодернистичката димензија на интертекстот во драмата Јане Задрогаз на Горан Стефановски“. Лужина, Ј. (Прир.) Македонската драматика / драматургија помеѓу традицијата и совеменоста. Прилеп: МТФ „Војдан Чернодрински“, 41-46.
• Уреднички вовед. (2019). „Горан Стефановски 1952-2018“. Културен живот 1/2, 5-9.
Интернетски страници
• Аврамовска, Н. (2012, н.д.). „Европа на сцената на современата македонска драма“. Пристапено на 10.08. 2019, на https: // www. Researchgate. net / publication / 282402026 _ Evropa_na_scenata_na_sovremenata_makedonska_drama Slavia Meridionalis 12 SOW, Warszawa 2012, 13-26. PDF
• Дамјаноски, М. (2011, н.д.). „Дискурсот на виктимизацијата во современата македонска драма“. Спектар, 58/2011, 467-476. http://iml.edu.mk/images/dokumenti/kniga2.pdf
• Димитрова, А. (2019, 01.05.). „Македонската книжевна критика за Горан Стефановски“. Пристапено на 06.08. 2019, на Блесок: https://www.blesok.mk/mk/блесок-изданија/блесок-бр-123).
• Димоски, С. (2018, 04.12.). „Горан Стефановски – во броеви, букви и бронза – накусо“. Пристапено на 15.08.2019, на https: // www. mkd. mk/kultura/teatar-i-film/goran-stefanovski-vo-broevi-bukvi-i-bronza
• Смилевски, Г. (2015, н.д.). „Просторот/местото во драмите Казабалкан, Евроалиен и Хотел Европа од Горан Стефановски“. Спектар 66: 83-97. Пристапено на 08.08. 2019, на https://www.ceeol.com/search/viewpdf?id=522803). PDF
• Стефановски, Г. (2016). „Sir Tom Stoppard in Coversation with Goran Stefanovski“. (2016, 25.01.) Пристапено на 28.08.2019, на https://www.youtube.com/watch?v=ZACKt4_Ds1o
• http://manu.edu.mk/clenovi_nadvor/горан-стефановски/
• „Горан Стефановски“ http://mactheatre.edu.mk • http://www.ftn.uns.ac.rs/1664329022/broj-izvestaja--01-1129-1-od-20-04- 2018—godine)
• Стефановски, Г. (2018, н.д.). „Искрата што се измолкнува“/“The Spark Which Escapes”. Светскиот конгрес на Меѓународната федерација за театролошки истражувања (IFTR) Белград, главен говор. https://www.iftr.org/media/3397/iftr-world-congress-belgrade-2018- program.pdf
Интервјуа
• Стефановски, Г. (1992, 09.01.). „Горан Стефановски: Снежана и двете џуџиња“ (со И. Руси и С. Ордановски). „Пулс“, 18.
• Стефановски, Г. (2005). „Горан Стефановски: интервју во 'Актуел'“ (со Е. Евтимова 2001). Приказни од дивиот исток. Скопје: Табернакул. 132.
Космос-2247
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, Русија на 11 мај 1993 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 220 килограми. Космос-2247 бил комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 114,0 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,5°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1417 км, а најмалото на 1403.
Забрзувач на честички
Забрзувач на честички — направа која користи електромагнетни полиња со цел да се придвижат наелектризирани честички до големи брзини и да ги задржи во добро обликувани зраци. Големите забрзувачи на честички се познати по нивната употреба во честичната физика како судирачи (пр. LHC во ЦЕРН, RHIC во Брукхејвенската национална лабораторија, и Тевaтрон во Фермилаб). Другите видови на забрзувачи имаат најразлични примени, вклучувајќи и терапии за онколошки цели и како синхротронски светлински извор за изучување на физиката на кондензираната материја.Во моментов има повеќе од 30.000 забрзувачи кои се во употреба низ целиот свет.
Постојат два основни вида на забрзувачи: електростатички и осцилаторни. Електростатичките забрзувачи користат статични електрични полиња за да ги забрзаат честичките (пр. катодната цевка кај постарите телевизори). Други примери се Кокрофт–Валтоновиот генератор и Ван де Графовиот генератор. Електричниот пробив го спречува значајното создавање на кинетичка енергија во овие уреди. Осцилаторните забрзувачи, пак, ги користат електромагнетните полиња на радио честотите со што се избегнува проблемот со пробивот. Овие забрзувачи се изградени во 1920-ите и се основа за сите современи замисли за забрзувачите.
Бидејќи судирачите можат да дадат докази за структурата на субатомскиот свет, забрзувачите се честопати нарекувани атомски судирачи во 20 век. покрај фактот дека повеќето забрзувачи (со исклучок на јонските) всушност придвижуваат субатомски честички, и овој поим е во употреба кога се зборува за забрзувачите на честичките воопшто.