cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Слепило
Подвижност
Мал број слепи лица користат кучиња водичи за да им помогнат во движењето. Овие кучиња се дресирани за опструкција на препреки и предупредување кога е потребно да се качуваат или спуштаат по скалите. Сепак, корисноста на кучињата е ограничена од нивната неможност да се разберат во покомплексни ориентации. Еден човек му дава инструкции на кучето водич, врз основа на вештините што ги завладало преку претходната обука/тренинг. Во оваа смисла, управувачот со кучиња е како авионски превозник/навигатор кој мора да знае како да дојде од едно место до друго, а кучето е пилот кој треба да го донесе таму безбедно.
Владините мерки понекогаш се насочени кон приспособување на јавните простори подостапни за слепите лица. Јавниот превоз е целосно достапен за слепите во многу градови. Допирните сигнали за премин и звучни сообраќајни сигнали го олеснуваат преминоти посигурно преминуваат улицата за пешаците со оштетен вид. Во прилог на правилата за тоа кој може и кој не може да користи стап, некои влади им дадоа приоритет во сообраќајот на корисниците на бело стапче или водич куче.
Читање и проширување
Повеќето луѓе со оштетен вид кои не се потполно слепи да го прочитаат текстот, со нормална величина или со зголемен со зголемувачи (помагала). Многумина, исто така, читаат големи букви кои се полесни за нив да читаат без такво зголемување. Други читаат записи напишани на/со Брајово писмо/азбука (или ретко користената Мунова азбука (писмо)), или се потпираат на глас книгата, читателите или машини за читање. Тие користат компјутери со специфични хардвер, како и скенери и обновливи извори на Брајово писмо екрани, и софтвер-направен специјално за слепите лица, како што се примена на оптичко препознавање на знаци и читач на екран.
Некои луѓе пристапуваат до овие материјали преку агенциите за слепи, како што е Националната библиотекарска служба за слепи и физички хендикепирани во САД, или Националната библиотека за слепи или РНИБ во Обединетото Кралство.
Telelupe, опрема која го подобрува и реализира контрастот на текстуалните елементи, е високотехнолошка алтернатива на конвенционалните уреди за зголемување. Такви се современи интернет прелистувачи кои можат да ја зголемат големината на текстот на одредени мрежни места преку контрола на прелистувачот или преку компјутерски контроли. Исто така има и над 100 радио-читачки услуги ширум светот кои им нудат на луѓето со оштетен вид услуги за читање преку радио. Меѓународната асоцијација за аудио информациски услуги ги поврзува сите овие организации.
Компјутери
Напредокот постигнат со зголемената достапност на Интернет и прилагодувањето на зголемениот број на мрежни места со адаптивни технологии го прави интернетот многу попривлечно место за лицата со оштетен вид.
Други помагала
Луѓето можат да користат говорни топломери, зголемени или етикетирани бирања на шпоретот, гласовни џебни и обични часовници, гласовни скали, гласовни калкулатори, гласовни компаси и друга гласовна опрема.
Спортови
Слепите и лицата со оштетен вид учествуваат во спортовите, како што се пливање, скијање и атлетика. Некои спортови се измислени и адаптирани за слепите, на пример, гулаби, крикет и голф. Светската федерација на спортови за слепи е Меѓународната федерација на спортови за слепи (IBSA). Луѓето со слаб вид учествуваат во Параолимписки игри од Летните параолимписки игри во Торонто во 1976 година.
Слепост кај животните
Тврдењето дека некои видови цицачи се "родени слепи" се однесува на нивното раѓање со затворени очи и споени рабови на очните капаци. Кај луѓето, очните капаци се поврзани некое време пред раѓањето, но тие се отвораат непосредно пред раѓањето, прерано родените бебиња понекогаш се раѓаат со затворени очи кои подоцна се отвораат. Другите животни, како што се кртовите се навистина слепи, но се потпираат (ослонуваат) на други сетила.
Мотивот на слепите животни е моќен во литературата. Драмата Петар Шафер од победничката награда "Тони", Екус, носи приказна за едно момче кое заслепи шест коњи. Класичниот роман на Теодор Тејлор за младите, "Проблеми со Так", е за тинејџерка Хелен, која го учи нејзиното слепо куче да го следи и верува на кучето што го гледа. Наградуваната приказна Јакоб Апел, "Родовите и монсулите", ја опишува поделбата што слепиот зајак ја предизвикува во животот на младата двојка. Во не-поезијата, неодамнешниот хит е есејот на Линде Кеј Харди, "Лекции научени од слепата мачка", во "Женска мачка: жени писатели на нивните мачешки пријатели".
Метафоричка употреба
Зборот "слеп" често се користи за да укаже на недостаток на знаење во нешто. На пример, "слеп состанок/состанок на слепо" е средба на луѓе кои никогаш претходно не се сретнале.
"Слепа точка" е во област каде што не може да се види, на пример, област што возачот не може да ја види од остатокот од автомобилот.
Штипско муфтиство
Штипското муфтиство е едно од тринаесетте муфтиства на Исламската верска заедница во Македонија.
Седиштето на ова муфтиство се наоѓа во градот Штип. Во градот има основано верско училиште а седиштето на муфтиството било основано во 1913 година и се задржало до крајот на Првата светска војна.
Ова муфтиство ги опфаќа реоните на градовите:
1665 во архитектурата
1665 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Церебрална парализа
Церебралната парализа е предизвикана од абнормален развој или повреда на деловите на мозокот кои ги контролираат движењата, рамнотежата и држењето на телото. Многу често проблемите се случуваат за време на бременоста, но исто така може да се случат за време на пораѓање или после раѓање. Често причината е непозната. Во ризични фактори спаѓаат предвремено раѓање, близначна бременост, некои инфекции за време на бременост како токсоплазмоза или рубела, изложување на метил жива за време на бременост, тежок пораѓај и повреда на главата во првите години од животот. Околу 2% од случаите се поради генетски наследност. Класифицирани се неколку поттипа во однос на специфичниот проблем кој се покажува: оние кои имаат вкочанети мускули имаат спастична церебрална парализа, тие кои имаат слаба координација имаат атаксична церебрална парализа, и оние кои имаат движења во вид на извиткување имаат атетоидна церебрална парализа. Дијагнозата се поставува во однос на развојот на детето. Крвни и имиџинг тестови може да се користат за да се исклучат други болести.
Церебралната парализа е делумно може да се превенира преку имунизација на мајката и внимавање на повреди на глава кај деца преку зголемена безбедност. Нема терапија која би ја излечила церебралната парализа, но одредени третмани, лекови и хируршки операции може да помогнат околу нејзино менаџирање. Во нив спаѓаат физикална терапија, работна терапија, и говорна терапија, лекови како дијазепам, баклофен, и ботулинум токсинот кои можат да помогнат во релаксирање на вкочанетите мускули, и од страна на хирургијата помагаат операциите за издолжување на мускулите и сечење на премногу активните нерви. Надворешни протези и друга асистивна технологија е често од помош. Некои деца можат да достигнат нормален живот со соодветен третман. Нема никаков доказ за користење на таканаречената комплементарна и алтернативна медицина (sCAM).
Церебралната парализа е едно од најчестите нарушувања на движењата кај децата, кое се јавува кај 2.1 на 1000 родени. Церебралната парализа е документирана во историјата со први сознанија и описи во времето на Хипократ, во 5 век п.н.е. Екстензивни истражувања за болеста започнале во 19 век од Вилијам Џон Литл, по кој спастичната диплегија била наречена "Литл". Вилијам Ослер е првиот кој ја нарекол "церебрална парализа" од германскиот "zerebrale Kinderlähmung" (церебрална детска парализа). Различни потенцијални терапии се истражуваат, вклучувајќи ја и терапија со стем клетки, но повеќе истражувања се потребни за да се одлучи нејзината делотворност и безбедност.
Знаци и симптоми
Церебралната парализа е карактеризирана од абнормални рефлекси, мускулен тонус, моторен развој и координација, а може да постојат и деформитети и контрактури на коски и зглобови (трајно фиксирани, вкочанети мускули и зглобови). Класични симптоми се спастицитет, спазам и други неволни движења (пр. лицеви гестови), нестабилно одење, проблеми со рамнотежата, или намалена мускулна маса. Одење како ножички и одење на прсти се најчести кај луѓе со церебрална парализа кои можат да одат, но во целина, симптомите кај церебрална парализа се различни. Моторната дисфункција може да биде претставена од обична несмасност при движење кај поблагиот крај на спектарот, сè до сериозни оштетувања што го прават координираното движење невозможно, на другиот крај од спектарот. Иако најголем дел од луѓето имаат проблеми со зголемен мускулен тонус, некои имаат нормален или намален мускулен тонус. Зголемен мускулен тонус може да биде поради спастицитет или дистонија.
Деца родени со тешка форма на церебрална парализа имаат ирегуларно држење на телото, односно телото е премногу вкочането или лабаво. Дефекти при раѓање, како што се спинално искривување, мала вилица, или мала глава може да се јават кај церебрална парализа. Симптомите може да се јавуваат или исчезнуваат со растење на детето, а некои деца не покажуваат симптоми при раѓање. Класично, церебралната парализа станува очигледна кога бебињата ќе ја достигнат развојната фаза на 6-9 месеци и почнуваат да се движат. Во овие месеци може да се забележи одложување на моторниот развојот и асиметрија.
Долно уринарни симптоми се присутни кај 55.5% од луѓето со церебрална парализа.
Јазик и говор
Говорни и јазични нарушувања се чести кај луѓе со церебрална парализа. Стапката на дизартрија е од 31% до 88% и една четвртина од луѓето со церебрална парализа не можат да зборуваат. Проблемите со говорот се асоцираат со слаба респираторна контрола, ларингеални дисфункции и нарушувања на оралната артикулација, поради ограничено движење на мускулите на лицето и устата. Има три главни типови на дизатрија кај церебрална парализа: спастична, дискинетичка(атетотична), и атаксична.
Рано користење на аугментативен и алтернативен систем на комуникација може да му помогне на детето во развивање на вербални јазични способности. Одложување на јазичните способности е асоцирано со интелектуална попреченост и глувост.
Скелет
За коските да добијат нормална форма и големина, потребен им е стресот од нормалната мускулатура. Луѓето со церебрална парализа имаат зголемен ризик за намалена минералност на коските. Средните делови на коските (дијафизите) се тенки и стануваат уште потенки при растење, a метафизите често се зголемени (балонирање). Поради поголем притисок на зголбовите предизвикан од мускуларни нерамнотежи, зглобната 'рскавица може да атрофира, при што доаѓа до намален простор во зглобовите. Луѓе со церебрална парализа се пониски во висина од просечен човек бидејќи нивните коски не го достигнуваат потенцијалот на растење.
Стапката на сколиоза кај деца со церебрална парализа е помеѓу 21% и 64%, кои може да ја развијат пред десеттата година. Сколиозата може хируршки да се корегира, но церебралната парализа ја зголемува стапката на компликации, дури и со подобрени хируршки техники.
Болки и спиење
Болките се чести и се асоцирани со затегнување и скратување на мускулите, абнормален став на телото, вкочанети зглобови и др. Исто така е зголемен ризикот од хронични пореметувања на спиењето, кои се јавуваат секундарно на физикалните и еколошките фактори. Децата со церебрална парализа имаат значително поголем ризик на нарушувања на спиењето од типични деца во развој.
Јадење
Луѓето со церебрална парализаат може да имаат проблеми со џвакање и голтање на храната поради сетилни и моторни нарушувања. Доенче со церебрална парализа може да има проблеми со цицање, џвакање и голтање на храната. Гастроезофагеален рефлукс е чест кај деца со церебрална парализа. Пнеумонија е исто така честа кај оние што имаат проблеми со исхранување, причинета поради аспирација на храна или течности.
Асоцијативни нарушувања
Во асоцијативни нарушувања спаѓаат „интелектуални попречености, епилептични напади, мускулни контрактури, абнормален од, остеопороза, нарушувања на спиењето, и психички нарушувања како депресија и анксиозност“. Возрастни со церебрална парализа може да имаат "исхемична болест на срцето, кардиоваскуларни болести, злоќудни неоплазми, и трауми" повеќе од оние кои не се зафатени со болеста.
Причинители
Церебралната парализа е предизвикана од абнормален развој или оштетување на мозокот во развој. Овие оштетувања може да се случат за време на бременост, при пораѓај, во првиот месец по раѓање или поретко во раното детство. Структурни проблеми во мозокот се согледуваат кај 80% од случаите, најчесто во белата материја. Повеќе од три четвртини од случаите се случуваат за време на бременост. Повеќето деца родени со церебрална парализа имаат повеќе од еден ризичен фактор асоциран со болеста.
Иако кај некои случаи нема позната причина, типично причинителите се проблеми во развојот во матката (пр. изложување на зрачење, инфекција, спречено растење на фетус), хипоксија на мозокот (поради тромбоза, проблеми со плацентата), траума при пораѓање и компликации по пораѓање или за време на детство.
Во Африка, асфиксија при пораѓање, висок билирубин и инфекции на централниот нервен систем се најчести причинители, па за тоа голем дел од случаите во Африка можат да се превенираат со подобри ресурси.
Предвремено пораѓање
Церебрална парализа се јавува кај 6% од родените со тежина измеѓу 1 кг и 1.5 кг. Оние коишто се родени пред 28ма гестациона недела имаат церебрална парализа во 11% од случаите. Генетските фактори исто така се мисли дека играат важна улога во прематурност и генерално во церебрална парализа.
На време родени
Ризични фактори кај на време родени се: проблеми со плацентата, родени дефекти, мала тежина при раѓање, аспирирање мекониум во бели дорбови, пораѓање за кое е потребно царски рез или други инструменти, асфиксија при раѓање, епилептични напади по раѓање, респираторен дистрес синдром, ниска гликоза и инфекции. Од 2013 не се знае колку точно асфиксијата придонесува како причинител, а не се знае ни големината на улогата на плацентата во состојбата.
Генетика
Околу 2% од сите случаи на церебрална парализа се наследни и глутамат декарбоксилаза-1 може да е еден од ензимите кои се вклучени. Најголем дел од случаите се автосомно рецесивни.
Рано детство
По раѓање други причинители може да бидат токсини, тешка жолтица, труење со олово, физичка повреда на мозокот, мозочен удар, траума на главата поради злоупотреба, хипоксија на мозокот, енцефалитис или менингитис.
Други
Инфекции кај мајката, дури и инфекции кои се тешки за детекција, може трипати да го зголемат ризикот за нарушување на развој на детето. Инфекции на феталните мембрани, односно хориамнионитис го зголемува ризикот.
Интраутерини и неонатални инсулти (најмногу предизвикани од инфекција) исто така го зголемуваат ризикот.
Дијагноза
Дијагнозата на церебралната парализа се заснова на историјата и физикалниот преглед на пациентот. Мерење на опсегот на спонтаните движењата кај помали од 4 месеци дава најточни резултати. Децата кои се потешко зафатени можат да се дијагностицираат порано. Абнормален мускулен тонус, одложен моторен развој и останување на примитивните рефлекси се чести рани знаци за церебрална парализа. Симптомите и дијагнозата се поставува често до втората година, иако кај деца со полесни форми на церебрална парализа тоа може да се случи и по петтата година, дури понекогаш и подоцна. Кај церебралната парализа станува збор за попреченост на развојот.
Кај пациенти дијагностицирани со церебрална парализа, не се задолжителни додатни дијагностички тестови. Невроимиџинг со CT or MRI се задолжителни кај пациентите кај кои не е откриена причината за церебрална парализа. CT и MRI исто така можат да откријат хидроцефалус, поренцефалија, артериовенска малформација, субдурален хематом, хигром или тумор на вермисот, кои може да се третираат.
Возраста на која се дијагностицира церебралната парализа е важна, но има несогласувања на која возраст е најдобро да се направи дијагноза. Што порано се дијагностицира церебралната парализа, толку се подобри ефектите на терапиите, како физикалната, но проблемот е што има поголем ризик болеста да биде помешана со некој друг проблем, особено кај деца помали од 18 месеци. Доенчињата може да имаат привремени проблеми со тонусот и контролата и тоа да биде помешано со церебрална парализа, која е перманентна. Метаболитички нарушувања или тумори може да наликуваат како церебрална парализа, особено метаболитичките нарушувања може да произведат проблеми во мозокот кои на магнетна резонанца би личеле на церебрална парализа. Нарушувања кои ја намалуваат белата материја во мозокот и проблеми кои предизвикуваат спазми и слабости во нозете, кои може да се јават рано во животот, исто така можат да бидат помешани со церебрална парализа. Разликата кај нив е тоа што тие се влошуваат со тек на време, а церебралната парализа останува иста (иако може да се промени во карактерот). Кај доенче тешко се разликуваат двете. Во Велика Британија, неможност на самосотјно седење до 8 месеци се смета како клинички знак кој бара додатно пратење на случајот. Фрагилен X Синдром (причинител за аутизам и интелектуална попреченост) и генерална интелектуална попреченост треба дијагностички да бидат исклучени.
Класификација
Церебралната парализа се класифицира според типови на моторни пореметувања на екстремитети или органи и според степенот на попреченост на активности кај пациентот. Системот за Класификација на грубата моторна функција (GMFCS) и Системот за класификација на мануелни способности се користат да ја опишат подвижноста и декстеритетот во рацете кај луѓе со церебрална парализа, а се користат и Системот за класификација на комуникациската функционалност и Системот за класификација на способноста на јадење и пиење. Има три главни типови на церебрална парализа според моторно оштетување: сапстична, атаксична и атетоидна/дискинетична. Исто така има мешан тип, каде има комбинација од типовите.
Церебраланата парализа исто така се класифицира според топографската дистрибуција на мускулниот спазам. Според овај метод постојат диплегична, (билатерални зафаќање на нозе или раце), хемиплегична (унилатерално зафаќање) и квадриплегична (билатерално зафаќање на раце и нозе).
Спастична
Спастичната церебрална парализа е тип на церебрална парализа каде спастицитетот е секогаш присутен и претставува најчест тип на церебрална парализа, која се јавува кај 70% од случаите. Луѓето со овај тип на церебрална парализа се хипертонични и имаат невромускуларно нарушување на движењето (место хипотонија или парализа) поради лезија на горниот моторен неврон, како и кортикоспиналниот пат или моторниот кортекс. Ова оштетување ја нарушува можноста за некои моторни рецептори да се поврзи гама аминобутерна киселина (ГАБА) и доаѓа до хипертонија.
Атаксична
Атаксичната церебрална парализа е тип на церебрална парализа која што се јавува кај 5-10% од сите случаи и тоа ја прави најреткиот тип на церебрална парализа. Атаксичната церебрална парализа е предизвикана од оштетувања на структурите на малиот мозок. Поради оштетувањата на малиот мозок, којшто е многу важен во координација на движење на мускулите и балансот, пациентите со атаксична церебрачна парализа имаат проблеми со координацијата, особено во рацете и нозете. Кај атаксичната церебрална парализа е намален мускулниот тонус. Најчеста манифестација е интенциониот (акционен) тремор, што особено се согледува при правење на прецизни движења, како врзување на врвци од патики или пишување со пенкало. Како што дланката се доближува до завршување на целта, тресењето се зголемува, што го прави завршувањето на целта уште потешко.
Мешана
Мешаната церебрална парализа има симптоми на атетоидна, атаксична и спастична церебрална парализа, кои се појавуваат заедно, со различен степен. Таа е најтешка за лекување поради нејзината хетерогеност и непредвидливи симптоми во текот на животот.
Превенција
Поради разновидноста на причините за церебрална парализа, направени се истражувања на многу превентивни мерки.
Електронско фетално следење не помогнало во превенција на церебрална парализа и во 2014, Американскиот Колеџ на Акушери и Гинеколози, Австралискиот и Нов Зеландскиот Колеџ на Акушери и Гинеколози и Друштвото на Акушери и Гинеколози во Канада потврдуваат дека нема долгорочна придобивка од електронското фетално следење.
Кај трудниците со зголемен ризик на предвремено раѓање, магнезиум сулфатот изгледа го намалува ризикот од церебрална парализа. Не се знае дали му помага на оние кои раѓаат во термин. Кај мајките кои примиле магнезиум сулфат може да се јават нус-ефекти како респираторна депресија и гадење. Средно ниво на докази укажуваат на поврзаност на користењето на антибиотици за време на предвремено пораѓање кај мајките, пред пукање на нивниот водењак, со зголемен ризик на церебрална парализа кај роденото дете. Раѓањето пред термин, а неодложување на раѓањето, исто така има средни нивоа на докази за зголемен ризик на церебрална парализа кај детето. Кортикостероидите кај трудни жени кои очекуваат предвремен пораѓај некогаш покажуваат невропротекција на нивното дете. Користење на кортикостероиди за време на бременост не покажало корелација со развивање на церебрална парализа кај предвреме родени.
Справување
Со текот на време, справувањето со церебралната парализа се префрлило од обиди на решавање на поединечни физикални проблеми, како спастичност на одреден екстремитет, до терапија која е дел од поголема цел на максимизирање на независноста на пациентот. Голем дел од терапијата во детството се цели кој подобрување на одот. 60% од луѓето со церебрална парализа може да одат самостонијно или со помош кога стануваат возрастни.
Поради тоа што церебралната парализа има "варирачка тежина и комплексност" во текот на животот, таа може да се гледа збир на состојби со цел подобро справување. Се препорачува мултидисциплинарен пристап, со фокусирање на "максимизирање на функцијата, изборот и независноста на поединецот", односно дел од целите на Интернацинална Класификација за Функционирање, Попреченост и Здравје. Тимот би го сочинувал: педијатар, сестра, социјален работник, физиотерапевт, an простетичар, терапевт за говор и јазик, работен терапевт, наставник кој специјализира во помагање на деца со визуелни попречености, образовен психолог, ортопед, невролог и неврохирург.
Различни форми на терапија се достапни за луѓето со церебрална парализа, нивните негуватели и родители. Во третманот спаѓаат: физикална терапија, работна терапија, говорна терапија, лекови за контролирање на епилептични напади или релаксација на мускулите (пр. бензодијазепини), хируршки операции за корегирање на анатомските абнормалности или затегнатите мускули, протези и други ортотички направи и комуникациски направи како компјутери или синтисајзери прикачени за гласните жици. Рецензија во Кохран во 2004 година укажува за придобивка од говорна и јазична терапија, но исто така дека се бара истражување од висок квалитет. Во 2013 систематска рецензија се укажува дека многу од терапиите кои се користат за третирање на церебрална парализа немаат добар доказ, а терапиите со најдобар доказ се лековите (антиконвулзивни, ботулинум токсинот, босфосфонатни, дијазепам), терапии (бимануелен тренинг, терапија со ограничување на движењата, фокусирачка терапија, фитнес тренинг, целен тренинг, надзор на колк, домашни програми, работна терапија) и операции (селективна дорзална ризотомија). Рецензија објавена во 2010 во Кохран кажува дека има докази од висок квалитет за ботулинум токсинот и неговото користење како додаток во работната терапија, со цел да се намали спастицитетот во рацете на децата со церебрална парализа, но нема добри истражувања кои ги поврзуваат користењето на ботулинум токсинот и ублажувањето на спастицитетот во нозете или подобрување на одот.
Прогноза
Церебралната парализа не е прогресивно нарушување (што значи дека оштетувањето на мозокот не се влошува), но симптомите може да станат потешки со текот на времето. Кај лице со вакво нарушување може малку да се подобри  состојбата во детството ако тоа лице добива екстензивна грижа, но со понатамошниот коскен и мускулен развој, може да биде потребна ортопедска хируршка интервенција. Целосниот интелектуален потенцијал на дете родено со церебрална парализа честопати не е видлив додека детето не започне со школување. Луѓето со церебрална парализа имаат поголема веројатност да имаат потешкотии во учењето, иако тие може да не се поврзани со IQ, вклучувајќи различни степени на интелектуална попреченост. Интелектуалното ниво меѓу луѓето со церебрална парализа варира од многу високо до многу ниско, како што тоа е и кај општата популација. Експертите изјавуваат дека е важно да не се потценуваат способностите на лице со церебрална парализа и да им се даде секоја можност за учење.
Способноста за самостоен живот со церебрална парализа варира во голема мера. Истата зависи делумно од степенот на дисфункција кај лицето со церебрална парализа и неговата способност за самостојни, дневни активности. Постојат лица со церебрална парализа на кои им е потребна помош за сите секојдневни активности, додека на други им е потребна само делумна или воопшто никаква помош за извршување на дневните активности. Сепак, без разлика на попреченоста во физичкиот развој, поединечната способност на лицето со церебрална парализа да живее самостојно, примарно зависи од способноста на лицето да управува со физичките аспекти од својот живот самостојно. Пример, во некои случаи, лицата со церебрална парализа сами управуваат со лица за нивна, персонална грижа. Овие лица, им помагаат на лицата со церебрална парализа на тој начин што има овозможуваат да одржат контрола врз нивниот живот.
Пубертетот кај млади возрасни со церебрална парализа може да биде предвремен или задоцнет. Одложениот пубертет кај овие лица се смета дека настанува поради нутритивниот дефицит. Засега не постојат докази дека церебралната парализа влијае врз репродуктивните способности на овие лица, меѓутоа е забележано дека влијае врз сексуалната желба. Возрасните со церебрална парализа имале помала шанса за рутински скрининзи на репродуктивното здравје од 2005. Постои можност, гинеколошките прегледи да се вршат под анестезија поради спастицитетот на мускулатурата. Дополнително, опремата не е секогаш достапна. Самоиспитувањето на градите е отежнато, поради што парнерите или негувателите би требало да го извршат овој преглед во домашни услови. Во една студија, било утврдено дека кај женските лица со церебрална парализа имало повисок степен на спасцититет на мускулатурата и уринарна инконтиненција за време на менструацијата. Кај мажите пак, има повисок степен на крипторхизам на 21 годишна возраст.
Церебралната парализа може значително да го намали животниот век на овие лица, што зависи од степенот на попреченост и квалитетот на негата која ја добиваат. Околу 5-10% од децата со церебрална парализа умираат за време на детството, особено во случаите каде има изразени напади и интелектуална попреченост. Иако има многу варијации на тоа како церебралната парализа влијае врз животот на лицата, утврдено е дека високиот степен на мускулна активност го зголемува живониот век кај лицата со церебрална парализа. Според “Австралиското Биро за Статистика“, во 2014 година, 104 жители на Австралија починале од церебрална парализа. Најчеста причина за смртните случаи кај луѓето со церебрална парализа се респираторните проблеми, меѓутоа кон средината на животот кардиоваскуларните и наопластичните заболувања стануваат подоминантни.
Епидемиолошки податоци
Церебралната парализа се јавува кај околу 2.1 на 1000 родени деца. Кај децата родени во термин, стапката е пониска и изнесува 1 на 1000 родени деца. Стапките изгледаат слични меѓу земјите во развој и развиените земји. , а во рамките на популацијата почесто може да се појави кај посиромашни луѓе. Стапката е повисока кај мажи отколку кај жени, односно во Европа е 1.3 пати почеста кај мажи. Меѓу 1970-тите и 1990-тите имало "умерено, но значајно" зголемување во преваленцата на церебрална парализа, што се смета дека се должи на порастот на раѓање на новородени со ниска родилна тежина и зголемената стапка на нивно преживување.
Од 2005 година, напредокот што бил направен во згрижувањето на бремените жени и нивните бебиња не резултирало со значително намалување на церебралната парализа, што повторно се должи на зголемената стапка на преживување на предвремено родени бебиња. Само воведувањето на квалитетна медицинска нега на локации каде имало полоша медицинска нега покажало намалување на церебралната парализа. Инциденцата на церебрална парализа се зголемува кај предвремено родени бебиња или бебиња со многу ниска тежина, без разлика на квалитетот на нега. Постои сугестија дека од 2016 година инциденцата и сериозноста на церебралната парализа се малку намалени, иако треба да се направат повеќе истражувања за дали оваа бројка е сигнификантна, и ако е, кои интервенции се причинители за намалувањето.
Преваленцата на церебралната парализа најдобро се пресметува на воздраст за влез во училиште (6 години), што во САД се проценува дека е 2.4 на 1000 деца.
Историја
Церебралната парализа постоела уште во времето на антиката. На гроб кој датира од околу 15 до 14 век п.н.е. постои фигура со една мала нога и патерица, најверојатно поради церебрална парализа. Најверојатно најстариот физички доказ за состојбата доаѓа од мумијата на Сипта, кој бил Египетски фараон кој владеел од околу 1196 до 1190 п.н.е. и умрел на околу 20 години. Во делата на Хипократовото училиште (460 п.н.е. 370 пр.н.е.), особено во "За светата болест", се опишува група на проблеми кои се совпаѓаат со модерното разбирање на церебралната парализа. Римскиот цар Клавдиј (10 п.н.е.-54 н.е.) се претпоставува дека имал церебрална парализа, бидејќи историските записи опишуваат дека имал неколку физички проблеми во согласност со состојбата. Медицинските историчари нашле претстави на церебрална парализа во многу подоцнежната уметност. Неколку слики од 16 век, како и подоцна, покажуваат и поединци со проблеми што се во согласност со состојбата, како што е сликата "Деформирана нога" на Џузепе де Рибера од 1642 година.
Современото разбирање на церебралната парализа како резултат на проблеми во мозокот, започнало во раните децении на 1800-тите години со бројни публикации за абнормалности на мозокот од Јохан Кристијан Реил, Клод Франсоа Лалеманд и Филипе Пинел. Лекарите подоцна ги искористиле овие истражувања за да ги поврзат проблемите во мозокот со специфичните симптоми. Англискиот хирург Вилијам Џон Литл (1810-1894) бил првиот човек кој интензивно ја проучувал церебралната парализа Во неговата докторска дисертација тој изјавил дека церебралната парализа е резултат на проблем околу времето на раѓање., а подоцна ги идентификувал тешкотиите при породување, предвременото породување и перинаталната асфиксија како битни ризични фактори. Спастичната диплегија, која е една од формите на церебрална парализа, била позната како Литл-ова болест. Во тоа време, еден Германски хирург исто така работел на темата церебрална парализа и ја разликувал од полио. Во 1880-тите, Британскиот невролог Вилијам Гоуерс ги надоградил проучувањата на Литл и ја поврзал парализата кај новороденчињата со тешкото раѓање. Тој го нарекол проблемот "парализа при раѓање" и ги класифицирал парализите во два вида: периферни и церебрални.
Вилијам Ослер (1849-1919) кога работел во Пенсилванија во 1880-тите, ревидирал десетици случаи на церебрална парализа за да го подобри класифицирањето на нарушувањата според местото на проблемите на телото и според основната причина. Ослер со неговите понатамошни набљудувања ги поврзал проблемите околу времето на пораѓај со церебрална парализа и заклучил дека проблемите што предизвикуваат крварење во мозокот најверојатно биле основната причината. Ослер, исто така се посомневал дека причината за полиоенцефалитисот била заразна. Во текот на 1890-тите, научниците најчесто ја мешале церебралната парализа со детска парализа(Полио).
Австрискиот невролог Сигмунд Фројд (1856-1939), пред да премини во психијатрија, направил подобрувања во класификацијата на нарушувањето. Тој го создал системот кој сè уште се користи денес. Системот на Фројд ги дели причините за нарушување во проблеми кои се присутни при раѓањето, проблеми што се јавуваат при раѓањето и проблеми по раѓањето. Фројд, исто така направил груба корелација помеѓу локацијата на проблемот во мозокот и локацијата на погодените екстремитети и ги документирал многуте видови на нарушување на движењето.
Во почетокот на 20 век, вниманието на медицинската заедница генерално се оддалечило од церебралната парализа, сè додека ортопедскиот хирург Винтроп Фелпс не станал прв лекар кој го третирал ова нарушување. Тој ја гледал церебралната парализа од мускулоскелетна перспектива, наместо од невролошки перспектива. Фелпс развил хируршки техники за оперирање на мускулите за да одговори проблемите како што се спастичноста и мускулната ригидност. Унгарскиот експерт за физичка рехабилитација Андраш Пето, развил систем за учење на деца со церебрална парализа како да одат и да вршат други основни движења и тој систем широко се користи на деца со церебрална парализа денес. Во преостанатите децении фиикалната терапија за церебрална парализа еволурала и стана клучна компонента во програмата за справување со церебрална парализа.
Во 1997 година Роберт Палисано и соработници го вовеле системот за класификација на грубата моторна функција (GMFCS) како подобрување во однос на претходната груба проценка на ограничување како лесна, умерена или тешка. GMFCS ги оценува ограничување врз основа на владеењето на специфични основни вештини за подвижност, како што се седење, стоење и одење, и го зема предвид нивото на потреба од помагала како инвалидски колички или дубаци. GMFCS бил дополнително ревидиран и проширен во 2007 година.
Слаптинци
Слаптинци (словенечки: Slaptinci) — населба во Општина Свети Јуриј на Шчавница во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Штаерска. Населбата сега е вклучена во Помурскиот статистички регион.
Стара Градска Плажа (археолошко наоѓалиште)
Стара Градска Плажа — археолошко наоѓалиште на кејот на реката Вардар во центарот на Скопје. Претставува осамен наод од римското време.
Во коритото на Вардар, недалеку од некогашните кабини на старата градска плажа, во 1966 г. е изваден милјоказ со оштетен латински натпис.
Милјоказот се чува во Музејот на Град Скопје.
Вистински мајмуни
Вистински мајмуни, симии или виши примати — инфраред на широконосни мајмуни (Haplorhini) кои имаат слична градба на телото со човекот. Според последните антрополошки и генетички податоци, сите мајмуни од инфраредот на вистинските мајмуни се делат на два парвредови: широконосни („новосветски мајмуни“) и тесноносни („старосветски мајмуни“). Најстарите фосили на вистински мајмуни се пронајдени во Индија во 2008 година и се од видот гуџаратска антрасимија (Anthrasimias gujaratensis). Тие датираат од пред 54,5 милиони години. Од еоценските депозити во Кина е познат родот еосимија, стар околу 45 милиони години. Во застарената систематика овој таксон се сметал за подред на антропоидите — вишите примати (Anthropoidae). Денес, заедно со аветите, вистинските мајмуни се вклучени во поткласата на шуроконисни мајмуни. Времето на разделување на сувоносните мајмуни на вистински мајмуни и авети, според генетиката, се проценува на 77-80 милиони години, а претходните проценки биле 63 милиони години. Разделувањето на тесноносни и широконосни било пред 43 милиони години.
Систематика
Следната систематика ги дава различните семејства на вистински мајмуни, како и нивното место во рамките на редот Primates:
Општина Лошка Долина
Населени места
Покрај општинското седиште Стари Трг кај Лож, општината ги опфаќа и следните населени места:
1664 во архитектурата
1664 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Список на змии во Македонија
Во Република Македонија живеат 16 видови змии, од кои само 4 се отровни.
Змии
Во Македонија се забележани следниве видови змии:
Покраини во Белгија
Поделбата на земјата на покраини е уредено со Член 5 од Уставот на Кралството Белгија. Покраините понатаму се делат на окрузи.
Предложена покраина
Поради фактот што германската заедница е во целост сместена во покраината Лиеж, на повеќе наврати е предложено создавање на единаесетта покраина „Ојпен-Санкт Вит“ (Eupen-Sankt Vith), составена од деветте општини на таа заедница.
1663 во архитектурата
1663 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Папа Климент VIII
Климент VIII (лат. Clemens PP. VIII; 24 февруари 1536 - 3 март 1605) — римски папа од 30 јануари 1592 до 3 март 1605. Во 1585 бил назначен за кардинал и ја исполнувал функцијата папски легат во Полска. Сурово го критикувал непотизмот, но и тој самиот назначил 4 негови роднини за кардинали. Ја поддржувал инквизицијата. Го прогласил Џордано Бруно за еретик и наредил да биде спален во 1600 година. Се обидел, но безуспешно да го реши проблемот помеѓу Исусовците и Доминиканците, укажувајќи на границите на милоста Божја на волјата на човекот.
Семрежен феномен
Семрежен феномен (интернет-феномен) — појава при која нешто неочекувано станува многу популарно, преку зборовите на поединците, пренесени преку семрежјето. Некои вакви феномени се со краток век, односно им опаѓа популарноста, додоека пак останатите феномени егизистираат низ годините. Семрежните феномени може да станат популарни по објавувањето на одредени јавни мрежни места: Slashdot, YouTube, Something Awful, Newgrounds и слично.
Ареал
Ареал (од лат. areale = „подрачје“), распространетост или дистрибуција e природната распространетост на некоја група растенија или животни, т.е. географското подрачје во кое може да се сретне еден вид.
Поимот има различни варијанти, зависно од контекстот:
Постојат барем пет вида на распространетост:
Семрежен трол
Во интернет терминологијата, трол означува личност чија основна цел е со своите прилози да предизвика што поголема реакција на учесниците во интернет заедницата или на друг начин да се поремети нормалната дискусија. Троловите најчесто не се тематски заинтересирани, туку настапуваат агресивно во обид за создадат раздор во постојната заедница, дискредитирање на поединци со поинакво размислување или насочување на дискусијата во непродуктивен правец.
Троловите најчесто се движат во интернет форумите, мејлинг листите, блоговите и низ другите форми на интернет комуникација. Одделени тролови се користат со префинети дијалектички и реторички методи и на тој начин се камуфлираат и подолго време не можат да бидат откриени.
Селишчи
Селишчи (словенечки: Selišči) — населба во Општина Свети Јуриј на Шчавница во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Штаерска. Населбата сега е вклучена во Помурскиот статистички регион.
Арапски Гробишта (Будаково)
Арапски Гробишта — археолошко наоѓалиште во битолското село Будаково. Претставува некропола од римско време и среден век.
Јакарски кајман
Јакарскиот кајман (, Jacaré), познат и под името парагвајски кајман е вид на кајман кој го среќаваме во централниот дел на Јужна Америка, вклучувајќи ја северна Аргентина, источна Боливија, југозападен Бразил и реките во Парагвај. Овие животни растат до максимална должина од 2-3 метри и се хранат со риби, мекотели, цицачи и ракови. Кожата на јакарскиот кајман се употребува во производство на кожни производи па затоа често се жртви на ловокрадство.
NGC 3957
NGC 3957 — леќеста галаксија во соѕвездието Пехар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3957 се споменува и како IC 2965, ESO 572-14, MCG -3-30-17, IRAS 11515-1917.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3957 е од видот S0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,5 m/лм2. NGC 3957 има привидни димензии од 2,9' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 173°.
Други поделби
Проучување на NGC 3957 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 37326. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 327; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6096. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1013.
Виртуелна заедница
Виртуелна заедница, е-заедница или онлајн заедница е група на луѓе кои првенствено меѓу себе комуницираат, општат, по пат на комуникацициски посредници како што се новинарски брошури, телефон, електронска пошта, интернетска друштвена мрежа или со истовремени пораки за друштвени, стручни, образовни или други цели.
Многу средствата се користат во социјалниот софтвер одделно или во комбинација, вклучувајќи виртуелни простории за разговор и текст-засновани форуми кои ги користат глас, видео текст или аватари.
Значајната социо-технолошката промена веројатно се должи на зголемувањето на бројот на таквите друштвени мрежи засновани на интернет.
Ренесанса (Фабержеово јајце)
Ренесанса — скапоцен накит, рубини во форма на Велигденско јајце направен од страна на Мајкл Перкин под надзор на рускиот златар Петар Карл Фаберже во 1894 година. Јајцето било направено за Александар III од Русија, кој и го подарил, на неговата сопруга Марија Фјодоровна. Тоа било последно јајце кое што Александар и го поклонил на Марија Фјодоровна..
Изненадување
Изненадувањето е изгубено, но се шпекулира дека изненадување биле бисерите. Друга теорија, од страна на Кристофер Форбс, е дека изненадување за јајцето ренесанса е на Воскресение, што совршено се вклопува искривувањето на школката на ренесансата јајце и има слична декорација  врз порцеланска основа. Исто така, било покажано во 1902 година. Воскресение Фаберже јајцето нема инвентар број, кој ќе зборува во прилог на оваа теорија.
Историја
Александар III платил 4.750 рубљи за јајцето ренесанса, и било конфискувано од страна на Руската привремената влада во 1917 година. Тоа било продадено заедно со уште девет други јајца за 1.500 рубљи во Арманд Хамер.
Огласени за продажба од страна на Хамер во 1937 година, тоа било продадено на Хари Клифтон продуцент. Тоа било продадено во ноември 1949 година на Цвинглајн магнатите Џек и Бејл Лински.
Обидувајќи се да ја дадат својата Фаберже колекција на Метрополитен музејот, Линкси отфрли, како  музејот не е заинтересиран за "Едвардиан декоративни ситници". Потоа јајцето било продаден на Менхетен на антички дилери Веил Руси, каде што било купено од страна на Малком Форбс за неговата колекција на 15 мај 1965 година.
Колекција на Форбс беше продадена во 2004 година на рускиот олигарх Виктор Векселберг. Векселберг купи девет Кралски јајца, како дел од колекцијата за речиси 100 милиони $.
Камник (археолошко наоѓалиште)
Камник — археолошко наоѓалиште кај скопската населба Ченто (населба), Општина Гази Баба. Претставува некропола од римско време.
Во непосредната близина на населбата во 1970 г., при изведувањето на земјените работи за изградбата на „Агросервис“ е извршено и заштитно ископување со кое биле откриени 7 гроба од кои четири со закопани и три со кремирани покојници.
Здружение
Здружението е доброволна асоцијација на лица поврзани со исти идеи и цели. Во современото општество, слобода на здружување е основно човеково право кое им овозможува на задоволство на интереси од спортски, забавни, културни, рекреативни и политички тип. Поврзувањето на разни здруженија се реализира на локално, регионално, национално или меѓународно ниво.
1661 во архитектурата
1661 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Црква „Сретение Господово“ - Макеш
Сретение Господово (Ὑπαπαντῆς τοῦ Κυρίου) — црква во селото Макеш, Нигритско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Серско-нигритската епархија на Цариградската патријаршија.
Храмот е изграден во 1800 г. Дел е од парохијата „Успение на Пресв. Богородица“.
Брегот (Пеширово)
Брегот — археолошко наоѓалиште во светиниколското село Пеширово. Наоѓалиштето претставува некропола од доцноантичкото време.
Југоисточно од селото, во профилот на десниот брег на Светиниколска Река се гледаат гробни конструкции од камени плочи – тип циста.
Мост кај Безистен (Битола)
Мостот кај Безистен или Безистенски мост — железен мост на реката Драгор во Битола.
Се наоѓа во центарот на градот Битола. Тој е еден од деветте железни мостови кои пристигнале од Германија како репарација од Првата светска војна. Името „Безистенски мост“ го добил заради тоа што се наоѓа во непосредна близина на Безистенот.
Мостот е еднонасочен за сообраќај на моторни возила, а од двете страни има тесни тротоари по кои се движат пешаците.
Поради оштетеност од ноември 2021 година мостот се обновува.
Пертузумаб
Пертузумаб е моноклонално антитело кое се користи со трастузумаб и доцетаксел за третман на метастатски HER2-позитивен рак на дојка; исто така се користи во истата комбинација како неоадјувант во ран HER2-позитивен рак на дојка.
Несаканите ефекти кај повеќе од половина од пациентите кои го примаат лекот вклучуваат дијареа, губиток на коса, и намален број на наутрофили; кај повеќе од 10% има намлен број на еритроцити, хиперсензитивност или алергиска реакција, реакција на инфузија, намален апетит, инсомнија, нарушување во сетилото за вкус, воспаление на устата, констипација, осип, и мускулна болка. Бремени жени или жени кои планираат бременост не би требало да го користат лекот. Не е познато дали пертузумабот стапува во интеракција со доксорубицинот.
Сенечко Езеро
Сенечко Езеро —  повремено природно поледничко езеро кое се наоѓа на планината Бистра во Македонија.
Местоположба
Сместено е во вдлабнатина - цирк, на надморска висина од 1.870 м. во северозападниот дел на планината Бистра на огранката наречена Чаушица под врвот Голем (или Езерски) Рид (2015 м.н.в.) близу до заезерната мочурлива висорамнина Езериште, во околината на селото Сенце поради што е и наречено Сенечко Езеро, при што припаѓа во рамките на Националниот парк Маврово. До езерото може да се стигне по неколку патеки, и тоа од селата Беличица од каде што постои обележана планинарска патека, како и од Сенце и Волковија.