cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Максимилијан I (Свето Римско Царство)
Хабсбуршка Холандија
По трагичната смрт на Марија Бургундска во 1482 година за наследник на нејзините имоти бил прогласен малолетниот син Филип Убавиот, од чие име како регент во овие области продолжил да управува Максимилијан. Смртта на Марија и одбивањето на Холандија да го признае регентството на Максимилијан довело до повторна активација на француските претензии за Бургундија. Луј XI успеал да ги освои териториите на Франш Конте и да претендира за останатите земји на покојната Марија. Тоа го принудило на Максимилијан да направи некои отстапки и со договорот од Арас во 1482 ја отстапил Бургундија и Пикардија на Франција, а Холандија, Луксембург и Франш Конте останале за Хабсбурговците. Покрај тоа, францускиот дофин бил свршен за ќерката на Максимилијан, Маргарита, која ги поседувала Франш Конте и Грофовија Артоа. Во 1486 година започнала војната за Бретања, главно поради француските аспирации за териториите на Војводство Бретања. Максимилијан се вклучил во конфликтот во земјата на Ана Бретанска која му била ветена за жена. Поддршка околу бракот на Ана и Максимилијан дале Англија и Кастиља. Плановите на Максимилијан пропаднале поради востанието на жителите на Бриж, каде Максимилијан поминал во заробеништво блиску година. Франција ова го искористила и го зацврстила своето влијание во Бретања. По ослободувањето на Максимилијан, тој започнал подготовка за задушување на востанието во Холандија. На 13 јули 1489 година власта на Хабсбурговците во Холандија била вратена. Ова му овозможило на Максимилијан повторно да интервенира во бретанскиот конфликт и во 1490 тој се оженил во отсуство за Ана Бретанска. Времето сепак било загубено бидејќи Французите ја освоиле Бретања и го принудиле на папата да го раскине бракот на Максимилијан и Ана, која наскоро потоа била омажена за францускиот крал, а Бретања конечно била вклучена во границите на Франција.
Во 1490 година управувањето на Бургундија преминало во рацете на Филип, кој станал полнолетен. Во 1496 година Максимилијан го оженил својот син за Јована, која подоцна ги наследила круните на Кастиља и Арагон. Бракот го одбележил сојузот меѓу царството со Кастиља и Арагон, на тој начин што Максимилијан го зацврстил обрачот околу Франција. Во 1506 починал Филип, оставајќи за свој наследник малолетниот син Карло, кој привремено останал под туторство на Максимилијан во Фламанската Област.
Управување во Австрија
Во 1491 година Максимилијан ги добил Тирол и Предна Австрија од својот роднина, грофот Сигизмунд. По смртта на царот Фридрих III во 1493 година Максимилијан ги наследил Штаерска, Корушка и Крањска и конечно ги обединил австриските имоти на Хабсбурговците во Австрија, како нејзин единствен надвојводата. Во 1500 Максимилијан ја наследил и Горица во Источен Тирол. Интервенцијата на надвојводата во војната за баварското наследство довело до зазимање на Куфштајн и Ратенберг.
Во 1515 настапила нова ера во територијалната експанзија на австриските територии на Максимилијан. Така, во Виена по негова иницијатива била организирана средба со унгарскиот крал Ласло II и полскиот крал Сигизмунд, претставници на династијата Јагелони. Тројцата владетели склучиле сојуз преку династички бракови меѓу внуката на Максимилијан, Марија и унгарскиот престолонаследник Лајош II, како и со брак меѓу внукот на Максимилијан Фердинанд и унгарската принцеза Ана Јагелонина. По смртта на Лајош II во Битката кај Мохач во 1526 година Унгарија и Бохемија биле присоединети кон австриските територии на Хабсбурговците.
Управувањето на Максимилијан во Австрија претставувал важен период од развојот на австриската држава. Надвојводата спроведел широк спектар на реформи во системот на управување на Австрија. Во 1493 тој ја поделил земјата на две области Горна Австрија (Тирол и Предна Австрија) и Долна Австрија (Австрија, Штаерска, Корушка и Крањска). Во секоја од двете области било организирано самостојно управување составено од намесник на надвојводата и негов совет. Во Виена била основана заедничка каса за двата дела на земјата, чие седиште подоцна било префрлено во Инсбрук. Во 1498 година Максимилијан го создал конечниот изглед на високото државно управување: Придворен совет (висок административен и судски орган), Придворна палата (висок финансиски и фискален орган), Придворна канцеларија (орган за подготовка на законски прописи). Како резултат на реформите на Маскимилијан била организирана нов централизиран систем на управување на Австрија, што создало услови за поблиско обединување на територијалните имоти на Хабсбурговците во Австрија во единствената Хабсбуршка монархија. Цетнтрализаторската политика на Максимилијан I предизвикало отпор од страна на локалните феудалци. Во 1502 година во Долна Австрија локалните аристократи застанале против централизираната политика на надвојводата. Максимилијан, притиснат од финансиските потреби за војната против Османлиите и онаа во Италија, бил принуден да направи некои отстапки.
Управување со Германија
Од 1486 година, кога бил избран за изборен кнез и крал на Германија, Максимилијан I активно учествувал во управувањето на Светото Римско Царство. По смртта на Фридрих III во 1493 година власта во царството целосно поминала во рацете на Максимилијан. Во тоа време системот на управување на Светото Римско Царство се наоѓало во длабока криза. Во Германија постоеле неколку стотици мали државни формации со различен степен на независност, финансиски и воен потенцијал, а влијанието на царот врз локалните кнезови било неефикасно. Поголемите кнежевства воделе самостојна политика и се обидувале да ја наметнат својата власт над соседните територии и над царските градови, кои ја сочинувале основната воена и финансиска сила на царството. Во 1495 година Максимилијан I го свикал во Вормс Рајхстагот на Светото Римско Царство, пред кој тој го претставил проектот за итни реформи во системот на управување. Како резултат на тоа, Рајхстагот ја прифатил т.н. „Царска реформа“. Германија била поделена на шест царски окрузи, а во 1512 биле формирани уште четири. Орган на управување во царскиот округ станало собранието наречено Крајстаг, во кое биле претставени сите државни формации на територијата на окрузите: светските и духовни кнежевства, царските витези и независните градови. Секој член на Крајстагот имал право на еден глас, со што Максимилијан обезбедувал водечкото место во него на царските витези, малите кнежевства и градови кои се држале до него. Царскиот округ ги имал надлежностите да решава прашања за воена изградба, организацијата за одбрана, војската, како и за распределбата и собирање на царските даноци на територијата на окрузите. Големо било значењето и на Царскиот суд (Reichskammergericht) - врховен орган на судството во германскиот свет кој станал еден од главните инструменти за спроведување на царското влијание над териториите на кнезовите и механизам за спроведување на единствена политика во сите германски земји на територијата на царството.
Обидите на Максимилијан да ги продлабочи реформите во царството, како и обидот да создаде еден орган на извршната власт во царството и единствена царска војска пропаднале. Кнезовите во царството застанале против овие планови на Максимилијан I и не му дозволиле да ги протурка во Рајхстагот. Покрај тоа Максимилијан не обезбедил и поддршка околу финансирање на војската во Италијанската војна, што сериозно ги ослабило неговите позиции на меѓународната сцена и во самата империја. Поради овие слабости, во 1453 година Максимилијан I во својство на австриски надвојвода одбил да учествува во финансирањето на царските установи и не дозволил собирање на царски даноци на австриска територија. Австриското надвојводство не учествувало во Рајхстагот и во други општи органи. Така Австрија фактички била поставена надвор од Светото Римско Царство и поседувала во голема мера независност. Во целина, политиката на Максимилијан била насочена на прво место во интерес на Австрија и Хабсбурговците и дури потоа во интерес на Германија.
Големо значење во текот на неговото владеење имало и раскинот со традицијата да светиот римски цар да биде крунисан лично од римскиот папа, за да бидат легитимирани неговите права над царската круна. Во 1508 година Максимилијан направил воена експедиција во Италија за помазанието од папата, но Венецијанците кои ги контролирале патиштата, не го пропуштиле. Папата, на кого Максимилијан I бил потребен за создавање на широка коалиција против Венеција, официјално дозволил на Максимилијан да ја користи царската титула.
Италијански војни
Во 1493 година Максимилијан се оженил повторно за миланската принцеза Бјанка Марија Сфорца , ќерка на миланскиот војвода Галеацо Марија Сфорца. Со овој брак биле откриени нови можности за насочување на хабсбуршките територијални претензии во насока на Италија. Во 1495 година, сепак, војските на францускиот крал Шарл VIII влегле во Италија и го зазеле Кралство Неапол. Тоа довело до започнување на долготрајните Италијански војни. Максимилијан I се приклучил кон антифранцуската коалиција на Арагон, Венеција и Милано, кои успеале да ги избркаат Французите. Во 1499 година Французите повторно влегле во Италија и го освоиле Милано. Во тоа време Максимилијан I бил зафатен со војната против Швајцарската унија, која завршила неуспешно за царот. Така, во Битката кај Дорнах на 22 јули 1499 година силите на германскиот цар биле поразени по кое бил потпишан договор во Базел според кој Максимилијан I ја признал независноста на Швајцарија од Хабсбурговците и од царството. По завршувањето на Швајцарската војна, Максимилијан I ги испратил војниците за помош на миланскиот војвода Лудовико Сфорца, кој во 1500 година успеал да го врати Милано. Наскоро Французите повторно ја поразиле миланската војска, а самиот Лудовико трајно заминал кон Ломбардија. Кралот Луј XII успеал да го спречи Максимилијан од нова интервенција во Италија, договарајќи брак меѓу внукот на Максимилијан, Карло и неговата ќерка Клаудија, ветувајќи ја Бургундија и Милано како мираз на принцезата. Во април 1505 година Максимилијан I го признал Луј XII за војвода на Милано.
На ова зближување му било ставено крај во 1506 година по иницијатива на Французите, кое довело до неколку вооружени судири меѓу нивните војски. Во 1508 година силите на Венеција не го пуштиле на Максимилијан да биде крунисан за цар во Рим и ја принудиле на империјата на територијални отстапки во Истра и Фриули. Агресивноста на Венеција станало причина истата година да се формира т.н. Камбриска лига меѓу папата Јулиј II и францускиот крал, кон која се приклучил и Максимилијан I. Француските сили постигнале неколку победи над Венеција во 1509 година. Но тоа налутило на римскиот папа кој во обид да ги истера Французите организирал во 1510 година заедно со Венеција и Светото Римско Царство нова унија, наречена Света лига против Франција. Учеството на Максимилијан во подоцнежната војна било ограничено, бидејќи германските кнезови одбивале да ги финансираат кампањите во Италија, а неговите приходи од Австрија не биле доволни за воените трошоци. За да најде решение за финансискиот проблем, Максимилијан I ги заложил сребрените рудници во Тирол на банкерската фамилија Тугери. И покрај финансиските тешкотии токму Максимилијан I создал нов тип армија - наемните војници станале главна воена сила во сите европски држави. Воените походи на Максимилијан I во последните години на неговото управување биле доста неуспешни. Така во 1511 година, тој се обидел неуспешно да ја спречи француската офанзива во Артоа, а во 1515 година презел поход кон Милано, во кој поход претрпел неуспех уште на самиот почеток. Како резултат на тоа, Северна Италија паднала под влијание на Франција, а Максимилијан I ја изгубил можноста да се меша во италијанските работи.
Семејство
Максимилијан I се оженил трипати, но само во неговиот прв брак со Марија Бургундска имал наследници:
Од другите два бракви на Максимилијан со Ана Бретанска и Бјанка Марија Сфорца не се родиле деца.
2027
2027 (Римски бројки) ќе биде година според грегоријанскиот календар. Тоа ќе биде 2027 година од новата ера, 27. од третиот милениум, 27. од XXI век и осма од 2020-тите.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7535 и 7536 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6777 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5787 и 5788 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2780.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 2027 година се протега во 4663 и 4664, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4723 и 4724 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2570. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1448 и 1449 исламска година.
Влакнеста ситница
Влакнеста ситница (латински: Herniaria hirsuta) е вид на цветно растение од фамилијата Каранфили познат под заедничкото име влакнеста ситница. Потекнува од Евроазија и Северна Африка, а познат е и на други континенти, вклучувајќи ја и Северна Америка, како воведен вид. Ова е едногодишна билка со стебла до 20 cm. долго обично расте ничкум по земјата. Малите, нејасни, бледо зелени листови се долги до околу еден сантиметар и ги обложуваат стеблата. Цветовите се појавуваат во пазувите на листовите. Секој содржи три до осум влакнести зелени сепали и без ливчиња. Плодот е ситна трнлив утрикула која содржи едно семе.
Ова растение се користи во Мароко како хербален лек за камења во бубрезите.
Батовац
Батовац (српски: Батовац) е едно од селата сместени во општина Пожаревац, Србија. Според пописот кој што се одржал во 2002 година, населението на селото брои 596 жители.
Наводи
44.67556°N, 21.06389°W
Гдањско пристаниште
Гдањско пристаниште (Port Gdańsk) — пристаниште на јужниот брег на Гдањскиот Залив во градот Гдањск, Полска. Се протега долж устието на Висла наречено Мртва Висла и Пристанишниот Канал. Претставува едно од најголемите пристаништа на Балтичкото Море.
Пристаништето е поделено на два дела, наречени Внатрешен и Надворешен.
Внатрешно пристаниште
Пристаништето има посебна опрема за товарни работи и инфраструктура, овозможувајќи работа со жито, ѓубрива, дрвена граѓа, руда, челик и контејнери, како и опслужување и поправка на на пловила од типот „ро-ро“.
Надворешно (Северно) пристаниште
Северното пристаниште (Надворешно пристаниште) е сместено во подлабок дел, непосредно во Гдањскиот Залив. Тука се поправаат и опслужуваат големи бродови со носивост до 300.000 тони и надлегнатост до 15 м кои влегуваат во Балтичкото Море.
Песна од Кумбара
„Песна од Кумбара“ (српски: Песма са Кумбаре) — југословенски филм од 1955 година, во режија на Радош Новаковиќ. Главните улоги ги толкуваат: Северин Бијелиќ, Милена Дапчевиќ, Бранко Плеша и Васа Пантелиќ.
Синопсис
За време на Првото српско востание, за време на опсадата на Белград, еден млад востаник успева да влезе во градот и да ги отвори портите. На тој начин, востаниците влегуваат во Белград, а младиот востаник се заљубува во една девојка од турско потекло. Таквата љубов предизвикува низа непријатни настани...
Западнофризиски Острови
Западнофризиски Острови (Nederlandse waddeneilanden; ) — островска верига во Северното Море недалеку од брегот на Холандија, along the edge of the Ваденското Море. They continue further east as Источнофризиските Острови на Германија and are part of Фризиските Острови.
Од запад кон исток, островите се: Нордерхакс, Тексел, Влиланд, Рихел, Гринд, Терсхелинг, Амеланд, Риф, Енгелсманплат, Схирмониког, Симонсзанд, Ротмерплат, Ротумерог и Заудердаунтјес.
Географија
Веригата претсавува остаток од леднички образувани песочни плитаци, кои веројатно биле дел од некогашниот брег на Холандија. Пред повеќе илјади години морето ги пробило и подрачјето било поплавено, создавајќи го денешното Ваденското Море.
Управна поделба
Островите Нордерхакс и Тексел се дел од покраината Северна Холандија. Влиланд, Рихел, Гринд, Терсхелинг, Амеланд, Риф, Енгелсманплат и Схирмониког се во состав на покраината Фризија. Помалите острови Симонсзанд, Ротмерплат, Ротумерог и Заудердаунтјес припаѓаат на Гронинген.
Стојан Силјановски
Стојан-Богоја Силјановски — сопственик на мал дуќан за цигари во Битола, праведник меѓу народите од Битола. Јад Вашем го признал Стојан за праведник на 28 ноември 1989 година под број 4433.1
Спасување од холокаустот
Дуќанот на Силјановски се наоѓал спроти Бугарската полициска станица. Полицајците постојано влегувале и излегувале од неговиот дуќан, што не го спречило на 10 март 1943 година, во истиот тој дуќан да ги скрие Роза Камхи-Руса, Естреја Овадија-Мара, Жамила Колономос-Цвета, Естреја Леви-Лена и Адела Фараџи-Ката, пет еврејски девојки. Следниот ден во неговиот дуќан се појавиле уште три девојки Еврејки кои го прашале дали има цигари „Картер“, тајната лозинка. И нив ги скрил во просторот каде немало санитарни услови, па Силјановски покрај храна и вода, морал незабележано да го празни санитарниот отпад. Така тој пред носот на полицијата криел осум девојки.
По три недели криење, Силјановски една по една ги извел вон градот и тие им се придружиле на македонските партизани.
Навахо
Народот навахо (навахо јазик: Diné) е втората најголема етничка група од сите староседелски народи во Северна Америка, со 338.443 жители според пописот од  2005 година. Навахо нацијата има свое независно владеачко тело што ги управува староседелските резервати на територијата на САД. Традиционалниот навахо јазик е сѐ уште зборуван во регионот, но исто така голем број луѓе зборуваат и англиски јазик. Тие самите се нарекуваат „Diné“, што во превод значи „народот“.
Ран период
Народот Навахо зборуваат на јазик кој припаѓа на групата на атабаскански јазици. Народите кои зборуваат атабаскански јазици некогаш биле еден голем народ кои најверојатно живееле и дошле од територијата околу Големото Робовско Езеро во денешните територии на Канада и за кои се верува дека го поминале Беринговиот Проток многу порано. Денес овој народ и сродни народи на Навахо живеат во Јута, Колорадо, Ново Мексико и Аризона кои се доселиле тука од претходната нивна татковина во Канада. Исто така, атабаскански народи живеат и во Алјаска и во северните делови на Канада. Значајно е да се напомене дека сè уште живее домородно население околу Големото Робовско Езеро. Сродни народи на атабасканците е народот Апаче, на пример, кои живеат во југозападни САД и нивниот јазик е дел од јужните атабаскански јазици. Апаче и Навахо луѓето сè уште можат да се разберат меѓу себе, иако со векови се одделени, како во километри така и временски.
Археолошки и историски докази покажуваат дека атабаскански предци на народите Навахо и Апаче навлегле во југозападните дело на САД после 1000 година со зголемување на населението во 13 век. Оралната традиција на Навахо народот потврдува дека ова се случило и ги опишуваат своите патешествија. Така, според традицијата на Навахо народот од Големите Канадски Паркови се вели дека Навахо потекнуваат од изумрено племе наречено Наха кое живеело во регионот Нахани западно од Големото Робовско Езеро.
Оралната традиција на народот исто така сугерира долга врска со народот Пуебло. и желбата да се присвојат туѓи идеи и да се приспособат кон својата култура. Трговијата помеѓу народите Пуебло и атабасканските племиња била важна за двата народа. Шпанските записи велат дека до средината на 16 век, народот Пуебло тргувал со пченка и памук за месо од бизон и материјали за камени алатки од Атабасканците кои патувале до нив или живееле околу нив. Во XVIII век шпанските записи велат дека Навахо имал голем број на домашни животни и големи површини со пченка. Така, најверојатно тие прифатиле голем дел културни и трговски елементи од народот Пуебло и околните староседелски народи.
Шпанците за првпат го употребуваат терминот Навахо, „ Apachu de Nabajo“ во 1620 година со кој ги именувале луѓето од долината Чама, регион источно од реката Сан Хуан и северозападно од Санта Фе. До 1640-те, терминот ’Навахо’ започнал почесто да се користи за тие народи. Шпанските записи од 1670 година велат дека тие живееле во регион наречен Динетах, кој бил 100 км оддалечен западно од долината Рио Чама. Во 1780 година, Шпанците испратиле воена експедиција против Навахо во јогозападниот и западниот дел од територијата, поточно во регионите на Маунт Тејлор и планините Чуска во Ново Мексико.
Во последние 1000 години, Навахо живееле во период каде ја проширувале својата територија и го зацврстувале својот идентитет и значајност спрема останатите околни народи. За тоа придонеле честите воени напади и трговијата со Апаче, Пуебло, Уте, Комаче и со Шпанците.
Конфликт со европските народи
Навахо конфликтите со европските дојденици траеле околу 300 години. Од перспектива на навахо народот, Европејците биле сметани за друго племе. Традиционално, различни градови и села биле гледани како посебни племиња или банди од навахо. Шпанците почнале да основаат воени сили по реката Рио Гранде во 17 век кон исток кон Динетах (навахо татковината). Шпанците забележале дека апаче групи се населувале по градовите и притоа успешно ги потиснувале шпанците од таа област и тоа довело до револтот Пуебло во 1680 година. Јавањето и тргувањето биле главни елементи од навахо културата и тоа довело до зголемување на воведувањето на коњите од страна на шпанците. Шпанците основале нови тврдини со кои се обезбедиле новите шпански населени места а со тоа ги одделиле апачи и навахо населението од шпанското население. Последично на таквата ситуација, европските доселеници земале и киднапирале домородно население а како воизврат истото го правеле и навахо населението. Тоа траело сè до доаѓањето на американците во 1840 година.
Долгиот пат
Започнувајќи од пролетта 1864, околу 9.000 навахо мажи жени и деца биле присилени на долг пат или долга прошетка околу 300 милји до Форт Самер во Ново Мексико. Ова Ова бил најголем резерват основан од страна на владата на САД. Но тоа било голем неуспех. Најпрво било дизајнирано да се има вода во резерватите, храна, дрва и основни средства за околу 4.000 до 5.000 луѓе, но голем број на други племиња почнале дас е доселуваат на таа територија и населението станало пребројно. Целата таа Голема Прошетка остана голем срам и неправичност за денешните САД.
NGC 2601
NGC 2601 — спирална галаксија во соѕвездието Летечка Риба, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2601 се споменува и како ESO 60-5, IRAS 08251-6757.
Откривање
Објектот е откриен во март 1835 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2601 е од видот SBa. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 2601 има привидни димензии од 1,6' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 8 ч 25 м 30,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 68° 7' 4". Положбениот агол на објектот е во износ од 120°.
Други поделби
Проучување на NGC 2601 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 23637. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 447; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9194.
Пепелник
Пепелник — сад во кој пушачите ставаат пепел и отпушоци од цигари, пури и сл.
Меѓутоа ова не е единствениот дизајн за пепелници: бидејќи тие се широко распоростанета покуќнина, дизајните се најразновидни и понекогаш кичести. Други варијанти се автомобилски пепелници, како и оние во тоалети и други јавни места, поставени од општините за задржување на чистотата на градовите. Во Шпанија, некои пепелници се состојат од два дела кои се вклопуваат, каде долниот се полни со вода за гаснење на цигарата и пригушување на мирисот.
Пепелниците обично се прават од стакло, камен, керамика, порцелан или метали како сребро, злато и алуминиум; меѓутоа има и такви направени од дрво, мермер и глина.
На некои пепелници стои логото на некоја фирма и тие служат за репрезентација.
За време на 1950-тите и 1960-тите, на масите се поставувале мали лични пепелници на горната десна страна од секој гостин, зад чашите за вино и вода.
Њуфаундлендер
Њуфаундлендер е раса на куче. Една од првите намени на ова куче било влечење на тежок товар, иако главна улога имаат при работа во близина на вода. Им помагале на рибарите при извлекување на мрежата од морето, и работејќи ја оваа работа се покажале како одлични чувари во вода и дошол до израз нивниот инстинкт како спасител. Во овие услови се оформил карактерот на оваа раса и луѓето со воодушевување го одгледувале ова благородно, храбро и интелегентно куче. Неговиот инстинкт на спасител треба да се насочува преку обука за да може да сфати дека секое капење не е и давење.
Особености
Поради својот урамнотежен и стабилен карактер, идеален е како семејно куче. Без проблем може да живее со други кучиња, па и со мали раси кон кои е посебно нежен и внимателен. Њуфаундлендерот е најсреќен во близина на својот господар и многу тешко ги поднесува дури и најкратките одвојувања. Англиската раса њуфаундлендери се големи кучиња со потекло од островот Њу Фаундленд. Служат за спасување на давеници и се одлични чувари.
Љубица Тапавички
Љубица Тапавички (Тарас, 1925 - 2006) била српска и југословенска академска вајарка.
Биографија
Љубица Тапавички е родена во селото Тарас, блиску до Зрењанин. Завршила гимназија во Зрењанин, а потоа запишала Академија за ликовни уметности во Белград. Дипломирала во класа на професорите Сретен Стојановиќ и Илија Коларовиќ. Постдипломски студии ги завршила на Академија за ликовни уметности во Белград. Изработила голем број споменици, спомен бисти и спомен релјефи. Посебна специјалност на Љубица Тапавички биле мали пластики, медали и плакети. Нејзините медали и плакети често биле инспирирани од старите банатски мотиви, со овчари и предачки. Клубот на францускиот медал ( Париз ) го умножи нејзиниот медал Злата во 1967 година. година, како и плакетата Предачка, десет години подоцна.
Живеела во Белград и има работено како ликовен педагог. Сепак, таа останала поврзана за својата татковина. Во 1982 година, таа подарила 20 дела на Националниот музеј во Зрењанин. Наследство на Љубица Тапавички е дел од постојаната поставка на Музејот во Зрењанин. Се наоѓа во Женската соба, покрај наследството на уште три уметнички - Паулина Сударски, Фредерика Бенде и Злата Марков Барања.
Скулптурите и медалите на Љубица Тапавички може да се најдат во музеи, галерии како и на отворен простор на многу места. Меѓу нив се Лисабон, Париз, Равена, Цетиње, Вршац, Белград, Зрењанин и други градови и села по Србија. Интересна е судбината на нејзина скулптура Предачка. Љубица Тапавички во 1957 година ја подарила гипсената скулптура на која е претставена тивка и вредна жена од Банаќанка. Современата галерија во Зрењанин. Скулптурата повеќе од 50 години стоела во депото на Галеријата, сè до 2009 година кога беше излеана во бронза и поставена пред Градската народна библиотека и зградата на Католичката црква.
Изгреј зора на слободата
Изгреј зора на слободата (позната и како Марш на македонските револуционери) — македонска револуционерна химна. Оваа химна е користена од страна на неколку македонски организации кои биле дел од македонското национално движење и од МПО во САД и Канада. Во 1948 година била забранета во НР Македонија и со тој чин тогашните македонските власти се откажале од оваа химна.
Во поново време химната се користи од страна на бугарските националистички партии и од некои здруженија и друштва во Македонија кои се залагаат за бугарската идеја, односно за бугарските корени на Македонците, а меѓу нив спаѓаат ВМРО-БНД и Здружението Радко.
Настанок
Текстот и музиката на химната се на бугарскиот композитор од Стара Загора Александар Морфов. Повеќе извори тврдат дека текстот е напишан на бугарски јазик, меѓу кои и историчарот од МАНУ Блаже Ристовски. Според музичката историчарка Јелица Тодорчевска песната е напишана во 1923 година. Владимир Перев, продуцент во МТВ и истражувач на химната, тврди дека „Изгреј зора“ била направена по порачка на Тодор Александров. Во една стихозбирка од 1974 година се наведува дека таа најверојатно потекнува од источна Македонија. Постои и теза дека се работи за руска мелодија, која преку Бугарија била пренесена во Македонија, а во Русија дошла можеби преку Франција.
Во текот на НОВ, во 1943 година е препеана на посовремен македонски јазик од Кочо Рацин и е објавена како прва песна во стихозбирката „Македонски народноослободителни песни“.
Историско значење за македонскиот народ
Химната била интонирана во почетокот на Првото заседание на АСНОМ, одржано на 2 август 1944 година во манастирот Св. Прохор Пчински:
Иницијативниот одбор за свикуењето на Првото заседание на АСНОМ, бурно поздравен, си го завзима своето место на бината. По тишината која после тоа настапи, громогласно одекна химната „Изгреј зора на Слободата“. Панко Брашнаров, најстариот член на иницијативниот одбор, со тих и дрхтав глас го отвори заседанието.
...Пре негу што започна конференцијата со својата работа, хорот на Младинскиот сојуз, под раководство на другарот Гајдов ги испеа химните „Хеј Словени" и „Изгреј зора", кој бева стојејеки изслушани...
...Меѓувремено музиката засвирва „Изгреј зора на Слободата" и другарот Турунджиев го дава знамето со повик: Ова знаме на Илинденското востание Ви го предавам и верувам дека ќе го чувате (силни ракоплесканија)...
Национален карактер
Химната е напишана на бугарски јазик, од бугарскиот композитор Александар Морфов, автор на околу 30 воени маршеви и тој факт се користи од страна на бугарските научници за тврдењето дека Изгреј зора на слободата е бугарски воен марш. Меѓутоа химната никогаш не била користена од страна на некое бугарско друштво или организација, Изгреј зора на слободата била исклучиво користена од страна на македонските револуционери и патриоти кои се залагале за Независна Македонија, односно Самостојна македонска држава, во текот на нивните собири, митинзи или други јавни или приватни случувања.
Изгреј зора на слободата е напишана на бугарски јазик од проста причина што самиот автор бил од Бугарија. Меѓутоа кога на повидок веќе било создавањето на самостојна македонска држава, во текот на војната во 1943 година била препеана на посовремен македонски јазик од Кочо Рацин и објавена како прва песна во стихозбирката Македонски народноослободителни песни.
Забрана
Во 1948 година властите на НР Македонија ја забраниле Изгреј зора на слободата со изговор дека таа се користи од страна на оние Македонци кои сметаат дека македонскиот народ има бугарски корен. Меѓутоа тогашната политика истовремено ги жигосувала Македонците кои биле приврзаници на бугарската идеја, но и македонските патриоти, кои биле нарекувани како националисти.
Забраната од 1948 година придонела Изгреј зора на слободата повеќе да не се интонира во Македонија, а во свеста на македонскиот народ останало сеќавањето дека таа химна е бугарска или пробугарска песна.
1516
1516 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 1516 година од новата ера, 516. од вториот милениум, 16. од XVI век и седма од 1510-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7024 и 7025 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6266 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5276 и 5277 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2269.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1516 година се протега во 4152 и 4153, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4212 и 4213 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2059. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 921 и 922 исламска година.
138
138 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 138 година од новата ера, 138. од првиот милениум, 38. од II век и деветта од 130-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5646 и 5647 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4888 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3898 и 3899 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 891.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 138 година се протега во 2774 и 2775, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2834 и 2835 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 681. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 499 и 498 година пред хиџра.
Стенли (планина)
Стенли (Mount Stanley) — највисока планина во масивот Рувензори, на границата меѓу ДР Конго и Уганда. Со 5.109 м е трета планина по висина во Африка, веднаш по Килиманџаро (5.895 м) и Кенија (5.199 м). Наречена е во чест на истражувачот Хенри Мортон Стенли. Планината е дел од Националниот парк Рувензори, кој е прогласен за светско наследство на УНЕСКО. Неколку од врвовите имаат ледници.
Планината има повеќе врвови: ! align=left|Врв !! Висина
Прво искачување
Планината првпат е освоена во 1906 г. од дружината на Војводата од Абруци во состав на Ж. Петига, К. Олје, и Ж. Брошерел. Највисокиот врв е наречен по италијанската кралица Маргарита.
Трка околу Фландрија
Трка околу Фландрија (Ronde van Vlaanderen) — велосипедска друмска трка, дел од фландриските класици, која се одржува во Белгија на почетокот на пролетта, една недела пред друмската трка Париз-Рубе. Таа е дел од Светската турнеја на UCI и е една од т.н. монументи на европскиот професионален календар. Таа е најважна велосипедска трка во Фландрија. Нејзиниот прекар е „Најдоброто од Фландрија“ (Vlaanderens mooiste).
Историја
Трката околу Фландрија била започната во 1913 од Карел ван Вејненделе, соосновач на спортскиот весник Sportwereld. Во тоа време било вообичаено за издавачите на весници и списанија да организираат велосипедски трки како начин за промовирање на весникот и зголемување на тиражот.
Трката пред Втората светска војна вообичаено се одржувала во ист ден со Милано-Санремо во Италија. Познати италијански и француски велосипедисти ја претпочитале италијанската трка, што објаснува зошто имало само еден небелгиски победник пред војната. По војната, трката стекнала одредена важност, кога станала дел од Предизвикот Дегранж-Коломбо, претходник на денешниот UCI ProTour. Рекордери по бројот на победи на трката се Белгијците, Акил Бујсе, Ерик Леман, Јохан Музеув и Том Бонен и Италијанец Фјоренцо Мањи, секој со по три победи.
Регионален симбол
Велосипедизмот бил во лоша состојба низ Белгија на почетокот на век. Велодромите биле затворени и немало повеќе национални првенства. Единствената голема белгиска трка, Лиеж-Бастон-Лиеж, била на југ, во француското говорно подрачје. Како што се зголемувало нерасположението, Одил Дефраје станал првиот Белгиец кој го освоил Тур де Франс во 1912. Тој имал 20 години и иако возел за француската екипа Алсион, тој го претставувал потенцијалниот подем за белгискиот велосипедизам. Неговата победа го поттикнало Август де Мет, директор на Société Belge d'Imprimerie, да го издаде спортското списание наречено Sportwereld.
Се обидел со велосипедизам, освоил неколку награди, но без некој поголем успех. Наместо тоа започнал да пишува за велосипедизмот како регионален дописник, најпрвин за De Torhoutenaer, локален весник, потоа од 1909 за Onze Kampioenen во Антверпен и Sportvriend во Изегем. Тогаш го прифатил неговиот псевдоним. Тоа го привлекло вниманието на Де Мет и неговиот соработник, организаторот на трката Лен ван де Хауте, со кого Ван Вејненделе соработувал во Sportvriend. Двајцата отпатувале до Торхаут и го прашале Ван Вејненделе дали би сакал да се приклучи на новиот весник кој ќе биде наречен Sportwereld. Ван Вејненделе изјавил „Би можел“. Првото издание се појавило за време на Фландриското првенство на 12 септември 1912. Ван Вејненделе станал негов прв уредник на 1 јануари 1913. Изјавил:
"Мислиме дека има многу да се направи тука. Исто така сакавме да издадеме весник кој ќе зборува за нашите Фламанци на нивниот сопствен јазик и да им даде самодоверба како Фландријци. Водевме 10-годишна војна, на пример, со француското раководство на националната велосипедска федерација во Брисел. И победивме."
На 25 мај истата година ја организирал првата Трка околу Фландрија, која поминувала низ белгиските градови во холандското говорно подрачје бидејќи „сите фламански градови морале да придонесат кон ослободувањето на Фламанците“. Завршила кај Маријакерке, сега предградие на Гент и поминала низ Синт Никлас, Алст, Ауденарде, Кортрејк, Ворне, Остенде, Торхаут, Руселаре и Брухе. Имала растојание од 330 километри, целосно на лоши патишта и само понекогаш на велосипедски патеки. Настапиле 37 возачи. Трката завршила на водена патека која го заобиколувала езерото во Маријакерке, каде продажбата на билетите ја покриле само половина од наградниот фонд.
Милтон Манаки
Милтон Манаки (Авдела, Гребенско, - Битола, ) бил првиот македонски филмски снимател, исто така првиот филмски снимател на Балканот, заедно со неговиот постар брат Јанаки. Првите снимки ги направи во 1905 година. Главни негови трудови се: репортажа за престојот на последниот османлиски султан Решад во Битола во 1911 година, сцени од бесењето на македонските борци за независност на Македонија и епизоди од Балканските војни, како и многу други снимки од историска важност.
Носител е на „Илинденска споменица 1903“, на многубројни награди, како и на наградата за животно дело во Пула во 1963 година.
Животопис
Милтон Манаки е роден на 9 септември 1882 година во селото Авдела. По завршувањето на основното образование во родното село, татко му Димитри го запишал во романското трговско училиште во Јанина. Но Милтон по само една година го напуштил школувањето, и на 13 годишна возраст се вратил во селото, минувајќи го времето со другарите. Не покажал интерес ниту за изучување занает. Проблемот со учењето бил решен кога брат му Јанаки го зел во своето фотоателје.
Милтон имал природна дарба за комуникација со луѓето, имал голем круг на пријатели, често седел во кафеаните да игра табла, но и често патувал. Во периодот од 1898 до 1904 година, забележано е дека посетил 41 населено место. Активно учествувал во движењето за осознавање на Власите од асимилаторското влијание на Грчката патријаршиска црква, а според некои сознанија, членувал и во Внатрешната македонска револуционерна организација, воспоставувајќи канал за пренос на оружје од Лариса до Битола.
Во 1904 година се преселил во Битола заедно со брат му, бидејќи таму изградиле фотоателје на главната улица Широк Сокак. Во Битола за првпат видел кинопретстава, и автомобил по градските улици. Во 1906 година купил велосипед и се зачленил во велосипедскиот клуб „Спорт“. Значајно место во неговиот живот заземаат неговите патувања во странство (Цариград, Букурешт, Солун, и др.), при што воспоставувал контакти со високите власти. Особено значаен е престојот во Букурешт во 1906 година, кога заедно со брат му биле примени на аудиција кај романскиот крал Карол I, зеле учество на големата фотографска изложба и добиле златен и сребрен медал.
Во 1914 година Милтон е регрутиран од српската војска, но на интервенција на значајни луѓе, бил ослободен од воениот рок. Со оглед на несигурните воени времиња, браќата склучиле животно осигурување кај познатите осигурителни друштва „Ла викторија“ од Берлин, од 1912 до 1914 година, и потоа во „Ла национал“ од Белград, од 1914 до 1934 година.
За време на Првата светска војна се намалила работата во фотоателјето, а Милтон западнал во лоша финансиска состојба. Позајмувал пари од разни клиенти со камата од 12%, и според сочуваната документација, заклучно со 1916 година, позајмил 11.625 гроша, 2.800 динари, 1.200 лева, 100 француски франци и 400 драхми.
Во периодот од 1916 до 1919 година, Милтон се занимавал со купо-продажба на коњи, хранење на прасиња, продажба на жито и друго. Од 1937 година, Милтон останал сам да работи. Големата презадолженост и особено пожарот на зградата го оставиле без имот.
Приватен живот
Милтон Манаки се оженил со Василики Даука од Авдела, а нивниот син Леонид е роден на 10 мај 1935 година во Гребен. Пред почетокот на Втората светска војна, родителите го довеле во Битола, каде син му завршил основно и средно образование, и потоа Шумарски факултет во Скопје.
Милтон Манаки во 1960 година станал пензионер, носител на илинденска пензија. Имзачуван од шеќерна болест, починал во 82 година од животот, на 6 март 1964 година.
Фотографска дејност
Милтон бил фасциниран од фотографијата, за него тоа било можност да биде во постојан контакт со видни луѓе, за да ги фотографира или да им ги однесе готовите фотографии. За кратко време станал вистински мајстор на фотографијата. Паралелно со фотографијата, Манаки започнал да изучува и снимање со кинокамерата „Биоскоп 300“. Од посебно значење се нивните 450 фотографии и еден кусометражен филм снимени за време на Младотурската револуција, 1908 и 1909 година, како и ангажманот за посетата на турскиот султан Мехмед Решад V во Битола, во 1911 година. За таа цел, Милтон отпатувал во Солун, каде на пристаништето го снимал доаѓањето на султанот, а потоа и неговото патување со воз на релацијата Солун - Битола, свечениот пречек на железничката станица во Битола, како и манифестациите одржани во чест на султанот.
Во периодот на српската окупација на Битола, за времена Балканските војни, браѓата Манаки направиле околу 200 фотографии, од кои се зачувани негативите, како и оригиналните позитиви. На нив се сликани не само војници и офицери, туку и значајни личности од политичкиот врв на кралството СХС.
Во текот на Првата светска војна, при гранатирање на Битола погодено е ателјето и бил уништен фотоапаратот и друга опрема. Во 1919 година, Јанаки и Манаки со заеднички напори го обновиле фотоателјето и решиле да ја прошират дејноста. Во 1921 година, набавиле кинопроектор, и на 16 август истата година започнало да работи киното „Манаки“, во почеток, како летна кино-бавча. Наредната година се зафатиле со изградба на наменска кино сала, која била готова во 1923 година.
На 4 ноември 1944 година единиците на Седмата битолска бригада на НОВ на Македонија ја ослободиле Битола. Милтон го овековечил историското влегување на македонската војска и пречекот приреден од граѓаните на Битола, како и големиот митинг на 8 ноември истата година. Во овој период, Милтон направил преку 4.500 фотографии, меѓу кои портрет на Лазар Колишевски, како и серија фотографии од престојот на Јосип Броз Тито во Битола, во 1957 година.