cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Опел Агила
Агила B (2007–2014)
Автомобилот бил 200 мм (7,9 инчи) подолг од неговиот претходник - сличен на оние како Цитроен Ц3 Пикасо, Тојота Јарис, Хонда Џез и Нисан Микра. Како поголем во големина од претходната генерација бил класифициран како мини МПВ. Продажбата започнала во април 2008 година.
Бензинските мотори биле со три цилиндри и 1000 кубици, 65 КС (48 kW; 64 КС) и четири цилиндри со 1200 кубици и 86 КС (63 kW; 85 КС), а дизел верзијата била со четири цилиндри и 1300 кубици со CDTI од 75 КС (55 kW; 74 КС).
Европското производство на „Опел Агила“ и „Сузуки Сплеш“ било во фабриката „Маџар Сузуки“ во Унгарија. Автомобилот бил заменет во март 2015 година од „Опел Карл“, познат како „Опел Вива“ во Велика Британија.
Мотори
Сите мотори ја содржат технологијата „Екотек“.
1960
1960 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 1960 година од новата ера, 960. од вториот милениум, 60. од XX век и прва од 1960-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7468 и 7469 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6710 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5720 и 5721 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2713.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1960 година се протега во 4596 и 4597, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4656 и 4657 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2503. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1379 и 1380 исламска година.
Летни олимписки игри 2020
Летни олимписки игри 2020 (2020年夏季オリンピック), официјално познати како Игри на XXXII Олимпијада или само како Токио 2020 — Летни олимписки игри кои се одржале во Токио од 23 јули до 8 август 2021. Натпреварите на игрите официјално започнале на 21 август 2021 година, со првите натпревари во фудбал и во софтбол.
Првично било планирано игрите да се одржат од 24 јули до 9 август 2020 година, но настанот бил одложен во март 2020 година, како резултат на пандемијата од КОВИД-19, и се одржале во голема мера зад затворени врати, без дозволени гледачи под вонредна состојба. И покрај презакажувањето за 2021 година, настанот го задржал името „Токио 2020“ за целите на маркетингот и брендирањето. Ова е првпат Олимписките игри да бидат одложени и презакажани, наместо да бидат целосно откажани. Летните параолимписки игри ќе се одржат, по Олимписките игри, од 24 август до 5 септември 2021.
Токио бил избран за град домаќин за време на 125-тата седница на МОК во Буенос Аирес, Аргентина, на 7 септември 2013 година. Со игрите во 2020 година, се одбележува второто домаќинство на Јапонија на Летни олимписки игри, првото било исто така во Токио во 1964 - со што овој град станал првиот во Азија кој бил домаќин на Летните олимписки игри двапати.
На овие олимписки игри биле воведени нови натпреварувања, како 3х3 кошарка, Велофристајл и Мадисон велосипедизам, како и понатамошни мешани натпреварувања. Според новите политики на МОК, кои овозможуваат организацискиот одбор домаќин да додаде нови спортови во Олимписката програма за да ги зголеми постојаните основни натпреварувања, на овие игри можеле да се видат и спортови како карате, спортско искачување, сурфање и скејтбординг кои го направиле своето олимписко деби, додека бејзболот и софтболот се вратиле на Олимпијадата за првпат од 2008.
Избор на домаќин
МОК гласал за избор на град домаќин на Летните олимписки игри во 2020 година, на 7 септември 2013 година, на 125-тата седница на МОК во Буенос Аирес, Аргентина, користејќи систем на исцрпно гласање. Ниту еден од градовите кандидати не освоил повеќе од 50% од гласовите во првиот круг; Мадрид и Истанбул биле изедначени на второто место, па се гласало во вториот круг за да се утврди кој од двата града ќе биде елиминиран. Конечното гласање било натпревар меѓу Токио и Истанбул. Токио бил избран со 60 гласа „за“ и 36 „против“, освојувајќи ги најмалку 49-те гласови потребни за мнозинство.
Спортови
Официјалната програма за Летните олимписки игри 2020 година била одобрена од извршниот одбор на МОК на 9 јуни 2017 година. Претседателот на МОК Томас Вах изјавил дека целта на Летните олимписки игри во Токио е да им се даде поголема „младешка“ и „урбана“ привлечност и да се зголеми бројот на жени учеснички.
Во списокот подолу, бројот на натпреварувања во секоја дисциплина е забележан во загради.
Распоред на натпреваувања
Распоредот за 2020 година по сесии бил одобрен од Извршниот одбор на МОК на 18 јули 2018 година, со исклучок на пливање, скокови во вода и синхронизирано пливање. Подетален распоред по натпревари бил објавен на 16 април 2019 година, сè уште изоставувајќи детален распоред за боксерските натпревари. Детален распоред за боксерските натпревари бил објавен кон крајот на 2019 година.
Првичниот распоред според кои требало да се одиграат олимписките игри бил од 22 јули до 9 август 2020 година. Со одложожувањето на Олимпијадата за 2021 година, сите натпреварувања биле одложени за 364 дена (еден ден помалку од цела година за да се зачуваат истите денови од неделата), давајќи нов распоред од 21 јули до 8 август 2021 година.
Маркетинг
Официјалните амблеми за Олимписките и Параолимписките игри во 2020 година биле откриени на 25 април 2016 година; дизајнирани од Асао Токоло, кој победил на националниот натпревар во дизајн, има форма на прстен во шаховско шаренило во боја на индиго. Дизајнот имал за цел да „изрази рафинирана елеганција и софистицираност што е пример за Јапонија“. Дизајните го замениле претходниот амблем, кој бил укинат по обвинувањата дека е плагијат на логото на Театр де Лиеж во Белгија. Официјалниот слоган United by Emotion бил претставен на 17 февруари 2020 година. Слоганот се користел исклучиво на англиски јазик.
Официјална маскота на Летните олимписки игри 2020 е Мираитова, фигура со сини карирани модели инспирирана од официјалниот амблем на Игрите. Неговите измислени одлики вклучуваат можност за телепортација. Создадени од јапонскиот уметник Рио Танигучи, маскотите биле избрани од натпреварувачки процес што се одржал кон крајот на 2017 година и почетокот на 2018 година. Мираитова е именувана по јапонските зборови за „иднина“ и „вечност“, а Сомеити го добила името од someiyoshino, еден вид на цреша. Се очекува маскотите да помогнат во финансирањето на игрите во Токио преку зделки за трговија и лиценцирање.
Победнички церемонии
Наоки Сато ја компонирал музиката за победничките церемонии на Олимписките игри 2020 година во Токио.
Бои
Заедно со главниот Син Амблем, петте други бои кои што се користат во брендирањето на игрите во 2020 година се: Kurenai црвена, Ai сина, Sakura розова, Fuji виолетова, и Matsuba зелена.
Белешки
<references group="б"/>
Бакропис
Бакропис (l'eau-forte, radierung, etching) — графичка техника длабок печат, во која матрицата се подготвува за печатење со помош на хемиско нагризување.
Историја
Првите почетоци потекнуваat од почетокот на XVI век, и тоа од работилницата на  Даниел Хофер (1471-1536). Најрано датиран бакропис бил „Девојката која ги ниша нозете“ од Урс Граф од 1513 година, изработена на железна плоча затоа што во тоа време не се користел бакар.
Албрехт Алтдорфер (1480-1538), ја усовршил оваа техника до совршенство.
Некои од поистакнатите и позначајни графичари кои работеле во оваа техника биле Жак Кало (1592-1635), Антони ван Дајк (1599-1642), Рембрант Херменсон ван Рајн (1606-1669), Жан Ливенс (1607-1674)Франсиско Гоја (1746-1828), Ежен Делакроа (1798-1863), Вилијам Блејк (1757-1827), Теодор Русо (1812-1878), Шарл-Франсоа Добињи (1817-1878), Едгар Дега (1834-1917), Едуар Мане (1832-1883) и Пабло Пикасо (1881-1973).
Метод
На бакарна плоча, претходно добро исполирана, матирана и исчистена, се нанесува слој на битуменскa смола која е отпорна на дејството на киселината. На така подготвената плоча, цртежот се исцртува со остра игла, при што се отстранува заштитниот филм до слојот на металната плоча.
Бакарната плоча се става во раствор на азотна киселина, која го нагризуваа металот на незаштитените (со битумен) места и ги продлабочува трагите од иглата. По вадењето на заштитниот битуменски слој, на исчистената бакарна површина се нанесува печатарска боја. Печатарската боја продира во зарезите од иглата и нагризувањето. Потоа, бојата со бришење се отстранува од плочата при што останува само таа која длабоко продрела во зарезотините од иглата и киселината. Потоа на специјална хартија (во која има процентуално најмногу памук), навлажнета, се става над матрицата и се поставува во специјална преса за длабок печат. Бојата од притисокот се втиснува во омекнатата хартијата оформувајќи го поставениот цртеж. Освен бакарната се користи и цинкана или железна плоча.
Ридска желка
Ридска желка (Testudo hermanni) — вид од родот Testudo. Познати се два подвида : желка од западен Херман ( Т. h. Хермани ) и желка од источен Херман ( Т. h. Boettgeri ). Понекогаш споменуван како подвид, ''Т. h. peleponnesica сè уште не е потврдено дека е генетски различна од T. h. боетгери''.
Етимологија
Специфичниот епитет, хермани, го одликува францускиот натуралист Јохан Херман.
Атлетика на Летните олимписки игри 2004 – 20 километри одење за жени
Атлетика на Летните олимписки игри 2004 на 20 километри одење за жени — дисциплина која се одржала на 23 август 2004 година по улиците на Атина, Грција со почеток во 09:00 часот. Натпревот стартувал и завршил на Олимпискиот стадион. За време на натпреварот учествувале вкупно 57 атлетичарки од 35 земји. Трката ја завршиле 52 од нив, 3 се откажале во текот на трката а 2 биле дисквалификувани. Победник станала Атанасија Цумелка од Грција.
Ридска желка
Етимологија
Подспецифично име, boettgeri, го одликува германскиот херпетолог Оскар Боетгер.
Атлетика на Летните олимписки игри 2004 – 20 километри одење за жени
Рекорди
(23 август 2004)
Ридска желка
Географски опсег
Ридската желка може да се најде низ цела јужна Европа. Западното население ( T. h. Hermanni ) се наоѓа во источна Шпанија, јужна Франција, балеарските острови, Корзика, Сардинија, Сицилија, јужна и централна Италија ( Тоскана ). Источното население ( T. h. Boettgeri ) живее во Србија, Косово, Северна Македонија, Романија, Бугарија, Албанија, Турција и Грција, додека T. h. hercegovinensis ги населува крајбрежјето на Босна и Херцеговина, Хрватска и Црна Гора. На територијата на Македонија, ридската желка е претставена со подвидот “boettgeri”, кој е балкански ендемит. Таа се среќава во различни типови на хабитати, вклучително бујни ливади, култивирани подрачја, ридови обраснати со жбуње, светли шуми итн. Во западниот дел од дистрибутивниот ареал, таа се среќава до 600 м.н.в., а во југоисточниот дел на Европа до 1.500 m. Ридската желка е активна преку ден. Во пролет и есен таа е активна преку целиот ден, а во лето само наутро и навечер.
Опис и систематика
Средоземен вид кој што е ограничен главно на Балканскиот Полуостров и делумно на Апенинскиот Полуостров, вклучително Сардинија и Корзика. На територијата на Македонија, ридската желка е претставена со подвидот boettgeri, кој е балкански ендемит. Таа се среќава во различни типови на хабитати, вклучително бујни ливади, култивирани подрачја, ридови обраснати со жбуње, светли шуми итн. Во западниот дел од дистрибутивниот ареал, таа се среќава до 600 м.н.в., а во југоисточниот дел на Европа до 1.500 m. Ридската желка е активна преку ден. Во пролет и есен таа е активна преку целиот ден, а во лето само наутро и навечер.
Ридските желки се мали и средни желки од јужна Европа. Младите животни и некои возрасни имаат привлечни карапаси со црна и жолта шема, иако сјајот може да исчезне со возраста до помалку изразена сива, слама или жолта боја. Тие имаат малку закачени горни вилици и, како и другите желки, немаат заби, само силни, роговидни клунови. Нивните лушпести екстремитети се сиво-кафеави, со неколку жолти обележја, а опашките на врвот носат поттик (роговиден скок). Возрасните мажјаци имаат особено долги и дебели опашки, и добро развиени мамуци, разликувајќи ги од женките.
Источниот подвид T. h. boettgeri е многу поголем од западниот T. h. хермани, достигнувајќи големини до 28 см во должина. Примерок од оваа големина може да тежи 3-4 кг (6,6-8,8 иб). Ридската желка поретко расте поголема од 18см (7,1 ин). Некои примероци за возрасни се до 7 см (2,8 ин).Во 2006 година, Ридската желка било предложено да се пресели на родот Eurotestudo и да се донесе на подвидови на ранг на видови (Eurotestudo hermanni и Eurotestudo boettgeri). Иако некои фактори покажуваат дека ова може да биде точно, податоците што се на располагање не се недвосмислени за поддршка и односите меѓу херман и руската желка меѓу себе и за другите видови сместени во Тестудо не се цврсто утврдени. Оттука, се чини сомнително дека новиот род ќе биде прифатен засега. Подигнувањето на подвидот до целосен вид беше условно одбиено според концептот на биолошки вид, барем, бидејќи сè уште се чини значителен проток на гени.
За забелешка, стапката на еволуција, измерена со мутации акумулирани во мтДНК, значително се разликува, бидејќи источните популации побрзо се развија. Ова очигледно се должи на посилната фрагментација на населението на планинскиот Балкан за време на последнота ледена доба. Иако ова нема длабоки импликации за таксономијата на овој вид, освен што сугерира дека два други предложени подвида се всушност само локални форми во моментов, тоа ја прави употребата на молекуларни часовници во Тестудо дури и сомнителна и несигурна отколку што тоа е за желките воопшто.
T. х. Хермани
Подвидот T. х. хермани го вклучува поранешниот подвид T. х. Робертмертенси и има голем број локални форми. Има високо заоблена обвивка со интензивна боја, со својата жолта боја прави силен контраст со темните дамки. Боите се губат кај постарите животни, но интензивната жолта боја често се одржува. Долната страна има две поврзани црни ленти долж централниот спој.
Бојата на главата се движи од темнозелена до жолтеникава, со изолирани темни дамки. Посебна одлика е жолтото руво на образот кој се наоѓа во повеќето примероци, иако не во сите; T. х. Робертмертенси е име на морф со многу истакнати дамки на образите. Општо, предните нозе немаат црна пигментација на долната страна. Основата на канџите е често лесно обоена. Опашката кај мажите е поголема отколку кај жените и поседува скок. Општо земено, школка што ја заштитува опашката е поделена. Неколку примероци може да се најдат со неподелени школки, слични на грчката желка.
T. х. боетгери
Подвидот T. х. херцеговинесис, позната како далматинска желка, (крајбрежје на Балканот) и локалниот T. х. пелопонњезата сега се вклучени тука (југозападен брег на Пелопонез); тие претставуваат локални форми кои сè уште не се географски или на други начини репродуктивно изолирани и очигледно, произлегуваат од реликтните популации на последнота ледена доба. Исто така, желките на истокот на Херман имаат заоблени, скоро округли карапи, но некои се особено порамни и подолжни. Бојата е кафеаво со жолта или зеленикава нијанса и со изолирани црни лакови. Боењето има тенденција да се измие доста силно кај постарите животни. Долната страна е скоро секогаш солидна боја на рог и има одделни црни дамки од двете страни на централниот спој.
Главата е кафеава со црна, со фини лушпи. Предните нозе на сличен начин поседуваат ситни скали. Екстремитетите обично имаат пет канџи, кои се темно обоени во нивната основа. Задните нозе се забележително подебели од предните нозе, скоро дебели. Особено силната опашка завршува со скок, кој може да биде многу голем кај постарите машки примероци. Женките имаат забележително помал скок на опашката, кои се малку свиткани кон телото. Тие можат да бидат различни по големина, но не растат многу големи.
Екологија
Рано наутро, животните ги напуштаат своите ноќни засолништа, кои обично се вдлабнатини заштитени со густи грмушки или жива ограда, да се сончаат на сонцето и да ги загреат своите тела. Потоа се шетаат по средоземните ливади на нивното живеалиште во потрага по храна. Тие одредуваат кои растенија да ги јадат според сетилото за мирис. Во заробеништво, тие јадат различни диви цвеќиња, но мора да се внимава кои се достапни, бидејќи некои цвеќиња, како што се путер, се токсични за нив. Одредени растенија како глуварче се богати со оксална киселина, која може да се насобере со текот на времето, предизвикувајќи бубрежна слабост, затоа е важно внимателно да се следи нивната исхрана и да се даде разновиден избор на лисја од диви цвеќиња. Сите готови пелети од храна се лоши за желките на Херман, докажувајќи зависност, што честопати резултира со неприродни стапки на раст и одбивање да се јаде природна храна. Одредена храна може да се покаже токсична и покрај тоа што уживаат во желките, вклучувајќи мешунки, домати и зелка. Животните јадат мали количини овошје како дополнителна исхрана, но ова треба да се дава само повремено.
Околу пладне, станува премногу жешко за желките, па тие се враќаат на своите сксоперницишта. Тие имаат добро чувство за насока за да им овозможат да се вратат. Експериментите покажаа дека тие исто така поседуваат добро чувство за време, положба на сонцето, магнетни линии на земјата и за обележја. Доцна попладнето, тие повторно ги напуштаат своите засолништа и се враќаат на хранење.
Кон крајот на февруари, желките на Херман излегуваат под грмушки или старо гнило дрво, каде што ги минуваат зимските месеци хибернација, закопани во кревет од мртви лисја. Веднаш по излегувањето на површина од нивното зимско место за одмор, желките на Херман започнаа со додворување и парење. Додворувањето е груба афера за женката, која мажот ја гони, удира и каснува пред да се качи. Исто така, се забележува агресија помеѓу соперниците од машки пол за време на сезоната на размножување, што може да резултира во натпревари на рами.
Помеѓу мај и јули, женските желки на Херман депонираат помеѓу две и 12 јајца во гнезда во форма на колба ископани во почвата, до 10см (3.9 ин) длабоко. Јајцата се инкубираат после 2 до 3 месеци. Ридската желка хибернира на земја, во дупки со длабочина од 40–90 cm. Повеќето жени лежат повеќе од една спојка секоја сезона. Розово-белите јајца се инкубираат околу 90 дена и, како и многу влекачи, температурата на која се инкубираат јајцата го одредува полот на шапките. На 26 °C, ќе се произведуваат само мажи, додека на 30 °C, сите мрестилишта ќе бидат женски. Мажјаците стануваат полово зрели на возраст од 8 до 12 години, а женките од 11 до 13 години. Желката на младиот Херман се појавуваат веднаш по почетокот на обилните есенски дождови на почетокот на септември и ги минуваат првите четири или пет години од својот живот на само неколку метри од нивните гнезда. Ако дождовите не дојдат или ако гнездење се случи кон крајот на годината, јајцата сепак ќе се изведат, но младите ќе останат под земја и нема да се појават до следната пролет. До шестгодишна или осумгодишна возраст, кога тврдата лушпа станува целосно развиена, младите желки се многу ранливи на грабливците и можат да станат плен на стаорци, јазовци, страчки, лисици, дива свиња и многу други животни. Ако ги преживеат овие закани, долговечноста на желките на Херман е околу 30 години. Еден редок запис за долговечност е 31,7 години. Во споредба со другите желки (на пр Testudo graeca ), долговечноста може да се потцени и многу извори известуваат дека можат да живеат 90 години или повеќе.
Размножување
Размножувањето и воспитувањето на желките на Херман е прилично лесно ако се чуваат во соодветни средини за видови. Европската фондација за учебници одржува книги со обетки за двата подвида. Со помош на ултравиолетови ламби кои емитуваат светлина (UVa и UVb, како што се Repti Glo и Creature World), може да се создаде правилна средина за размножување и да ги доведе желките во состојба на размножување.
Парењето е во текот на април и мај, а јајцата се инкубираат после 2 до 3 месеци. Ридската желка хибернира на земја, во дупки со длабочина од 40–90 cm. Мажјаците стануваат полово зрели на возраст од 8 до 12 години, а женките од 11 до 13 години. Во рамките на нашите теренски истражувања, ние го регистриравме овој вид на бројни локации на двете страни од планината (источна и западна), на височина од бреговите на езерата до 1.250 m. Најабундантната популација на ридската желка е присутна на островот Голем Град.
Светилишта
Неколку светилишта за желки се наоѓаат во Европа, како што се Карапакс во јужна Тоскана и Ле Вилиџ Де Тортус на југот на Франција (во близина на Гонфарон). Овие светилишта спасуваат повредени желки, истовремено прифаќајќи несакани миленичиња и специјализирани се во желките на Херман.
Велика Британија, со големото заробеништво, има и многу специјализирани центри кои обезбедуваат објекти за спасување.
Хибернација
Во природата, желките на Херман ги ископуваат своите ноќни засолништа и ги минуваат релативно благите средоземни зими таму. За тоа време, значително се намалуваат срцето и дишењето. Домашните животни може да се чуваат во подрумот во пространа кутија против глодачи со дебел слој суви лисја. Температурата треба да биде околу 5 °C Како алтернатива, кутијата може да се чува во фрижидер. За да се користи овој метод, фрижидерот треба да биде во редовна употреба од ден на ден, за да се овозможи проток на воздух. За време на хибернацијата, температурата на околината не смее да падне под нулата. Полнорастените примероци може да спијат од четири до пет месеци истовремено.
Репродукција
Желките на Херман можат да се парат во секое време од годината. Женките копаат дупки во облик на колба за да ги положат своите јајца, а за излезување на јајцата им требаат 90–120 дена. Полот на мрестилиштата се одредува според температурата на инкубацијата.
Заштита
Од Европските документи видот е заштитен согласно: Директива за живеалишта 92/43/EEC Анекс II: Животински и растителни видови кои се значајни за Унијата и чија заштита бара определување на посебни подрачја за заштита; Анекс IV: Животински и растителни видови кои се значајни за Унијата и се под строга заштита, Конвенција за заштита на европскиот див свет и природните живеалишта (BERN) – Апендикс II строго заштитени фаунистички видови, како и според Конвенцијата за меѓународна трговија на загрозени видови од дивата фауна и флора (CITES).
Благороден метал
Благороден метал — метален хемиски елемент кој не кородира и се среќава во природата во сиров облик. Златото, платината и другите метали од платинската група (рутениумот, родиумот, паладиумот, осмиумот, иридиумот). Среброто, бакарот и живата понекогаш се сметаат за благородни, макар што ова е поретко бидејќи тие во природата обично се среќаваат во комбинација со сулфур.
Разни полиња имаат различни дефиниции за благороден метал. Во физиката има само три благородни метали: бакарот, среброто и златото. Во забарството, среброто не важи за благороден метал бидејќи е подложно на корозија во устата. Во хемијата постои и поширока категорија на полублагородни метали — оние метални и полуметални елементи кои не реагираат со слаба киселина и не ослободуваат водороден гас во процесот. Тука спаѓаат бакарот, живата, технециумот, рениумот, арсенот, антимонот, бизмутот и полониумот, како и златото, шесте метали од платинската група и среброто.
Историја
Поимот благороден метал почнал да се користи најдоцна кон крајот на XIV век.
Пред да објавувањето и усвојувањето Менделеевиот периоден систем во 1869 г., англискиот хемичар Вилијам Одлинг во 1864 г. објавил таблица во која заедно се групирани благородните метали родиум, рутениум, паладиум; платина, иридиум и осмиум, и ставени до среброто и златото.
Геохемиски
Благородните метали се железољубиви. Тонат во Земјиното јадро бидејќи лесно се раствораат во железо како црсти раствори или стопени. Највеќето железољубиви елементи немаат никаков афинитет кон кислородот: златните оксиди се термодинамички нестабилни во однос на елементите.
Бакарот, среброто, златото и шесте метали од платинската група се единствените самородни метали кои се среќаваат природно во релативно големи количества.
Отпорност на корозија
Бакарот се раствора во азотна киселина и водест калиум цијанид.
Рутениумот може да се раствори во царска вода, која е вискоконцентрирана мешавина од хлороводородна и азотна киселина, само во присуство на кислород, а пак родиумот мора да биде во фин прашест облик. Паладиумоти среброто се раствораат во азотна киселина, со тоа што растворливоста на среброто е ограничена од таложењето на сребро хлорид.
Ренинумот реагира со оксидирачки киселини и водород пероксид, и може да потемни на влажен воздух. Осмиумот и иридиумот се хемиски инертни во амбиентни услови. Платината и златото се раствораат во царска вода. Живата реагира со оксидирачки киселини.
Во 2010 г. американските истражувачи откриле дека органската „царска вода“ во облик на мешавина од тионил хлорид SOCl2 и органскиот растворувач пиридин C5H5N во голема мера ги раствора благородите метали при благи услови, а воедно е прилагодлива за одделним етали, на пр. да раствори злато, но не паладиум или платина.
Електронски
Во физиката, изразот „благороден метал“ понекогаш е ограничен на бакарот, среброто и златото, бидејќи нивните целосни d-подобвивки имаат улога во нивниот карактер. За разлика од тоа, останатите благородни метали, особен од платинската група, наоѓаат значајна примена во катализата поради делумната исполнетост на d-подобвивките. Ова е случај со паладиумот, кој има целосна d-подобвивка во атомска состојба, но во кондензиран облик има делумно исполнет sp-појас за сметка на зафатеноста на d-појасот.
Разликата во реактивноста може да се забележи во подготовката на чисти метални површини во ултрвакуум: површините на „физички дефинираните“ благородни метали (на пр. златото) лесно се чистат и остануваат чисти долго време, а оние на платината и паладиумот многу бргу се прекриваат со јаглерод моноксид.
Електрохемиски
Стандардните редокс-потенцијали во воден раствор исто така се полезен начин за предвидување на неводната хемија на засегнатите метали. Така, металите со високи негативни потенцијали како натриумот и калиумот, ќе се запалат на воздух, образувајќи ги нивните оксиди. Овие пламени не можат да се изгаснат со вода, која исто така реагира со дадените метали и испушта водород, кој е експлозивен. За разлика од ова, благородните метали не се склони кон реагирање со кислород и затоа (и поради нивната реткост) се високовреднувани со иладници години, и од нив се изработува накит и монети. На соседната табела е прикажан стандардниот редокс-потенцијал во волти; електронегативноста (преработена Полингова); и вредностите на електронскиот афинитет (kJ/mol) за некои метали и металоиди.
Упростените ставки во столбот за реакции можат поподробно да се прочитаат од Пурбеовите дијаграми за дадениот елемент во вода. Благородните метали имаат големи позитивни потенцијали; елементите кои не се прикажани на оваа табела имаат негативен стандарден потенцијал или не се метали.
Во приказот е вклучена електронегативноста бидејќи таа се смета за важен чинител на благородноста и реактивноста на металите.
Поради нивните големи електронски афинитети, вклучувањето на благороден метал (платина, злато и др.) во процесите на електрохемиска фотолиза ја зголемува фотоактивноста.
Арсенот и антимонот обично се сметаат за металоиди наместо благородни метали. Меѓутоа, физички гледано, нивните најстабилни алотропи се метални. Полуспроводниците како селенот и телурот не се вклучени.
Поцрнувањето на среброто се должи на неговата чувствителност на сулфурводород:
Според канадскиот хемичар Џеф Рејнер-Канам, среброто не треба да се смета за благороден метал бидејќи е многу пореактивно и има многу различна хемија од вообичаените благородни метали. Во забарството среброто не се смета за благороден метал поради тоа што кородира во устата.
Релевантноста на ставката за вода ја објаснуваат Ли и др. во контекст на галванската корозија. Таквиот процес се јавува само кога:
Супертешките елементи од хасиумот (елемент 108) до ливермориумот (116) се очекува да бидат „делумно многу тешки метали“; според хемиските иследувања, тој се однесува како неговиот полесен сродник осмиумот, а првичните иследувања на нихониумот и флеровиумот укажуваат на благородно поведение, но ова не е конечно утврдено. Поведението на копернициумот е делумно слично на неговиот полесен сродник живата и на благородниот гас радон.
Оксиди
Уште во 1890 г. англискиот металуршки научник Артур Хајорнс го забележал следново:
Американскиот хемиски инженер Џулијан Смит во 1946 г. продолжува на истата тема:
Ваквата „благородност“ претежно е поврзана со релативно големата електронегативност на благородните метали, што води до слабо поларно ковалентно сврзување со кислородот. На табелата се прикажани точки на топење на оксидите на благородните метали, а за некои од неблагородните метали, за елементите во нивната најстабилна оксидациска состојба.
Каталитички својства
Многу благородни метали можат да служат како катализатори. На пример, платината се користи во каталитичките претворачи, кои се уреди што ги претвораат токсичните гасови од автомобилскиот мотор (на пр. азотните оксиди) во незагадувачки супстанции.
Златото наоѓа мошне широка примена во индустријата, меѓу друготи и како катализатор во хидрогенирањето и водно-гасната реакција.
Ќе се сретнеме вечерва
„Ќе се сретнеме вечерва“ (српскохрватски: Срешћемо се вечерас) — филм на режисерот Франтишек Чап од 1962 година. Главните улоги ги играат: Јанез Чук, Метка Оцвирк и Борис Бузанчиќ.
Синопсис
Јоца (го игра Чук) е студент по музика кој учествува на еден музички фестивал со песната „Ќе се сретнеме вечерва“. Него во хотелот случајно го заменуваат за еден познат диригент, а тој без размислување ја прифаќа таа улога. Се разбира, тој веднаш запаѓа во неприлики.
Спасе Петрески
Животопис
Спасе Иљов Петрески е роден во селото Свиништа. По занимање бил земјоделец. Во НОБ стапува доброволно на 8 август 1944 година. Како борец на Првата македонска ударна бригада, 2 чета, 3 баталјон, од тешките воени напори се разболува. Ослободен од ЈНА умира дома, во август 1945 година.
Секуле Арнаудоски
Секуле Ѓоргиев Арнаудоски (16 април 1924 во Велгошти, Охридско — 21 април 1945 во Пожега, Хрватска) македонски партизан, учесник во НОБ.
Животопис
Секуле Ѓоргиев Арнаудоски е роден на 16 април 1924 година во селото Велгошти. Се занимавал со земјоделие. Доброволно стапува кон НОБ во септември 1944 година. Како борец на Првата македонска ударна бригада, 2 чета, 3 баталјон, загинува на Сремскиот фронт кај Славонска Пожега, на 21 април 1945 година.
1959
1959 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1959 година од новата ера, 959. од вториот милениум, 59. од XX век и последна од 1950-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7467 и 7468 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6709 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5719 и 5720 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2712.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1959 година се протега во 4595 и 4596, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4655 и 4656 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2502. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1378 и 1379 исламска година.
Атлетика на Летните олимписки игри 2004 – 20 километри одење за мажи
Атлетика на Летните олимписки игри 2004 на 20 километри одење за мажи — дисциплина која се одржала на 20 август 2004 година по улиците на Атина, Грција со почеток во 09:00 часот. Натпревот стартувал и завршил на Олимпискиот стадион. За време на натпреварот учествувале вкупно 48 атлетичарки од 28 земји. Трката ја завршиле 41 од нив, 3 се откажале во текот на трката а 4 биле дисквалификувани. Победник станал Иван Бруњети од Италија.
Рекорди
(20 август 2004)
1957
1957 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1957 година од новата ера, 957. од вториот милениум, 57. од XX век и осма од 1950-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7465 и 7466 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6707 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5717 и 5718 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2710.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1957 година се протега во 4593 и 4594, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4653 и 4654 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2500. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1376 и 1377 исламска година.
Перодршка
Перодршка — мала дршка изработена од дрво, метал, пластика или кој било друг материјал, на чиј крај се става перце, обично метално, кое кога ќе се натопи со мастило се користи за пишување или цртање.
Перцето се заглавува во перодршката благодарение на еластичноста на металот што му овозможува на перцето да остане на своето место во текот на пишувањето. Перодршката и перцето ја замениле претходната употреба на гускини пера за пишување. Во 1960-тите, перодршката била заменета со пенкало или хемиско пенкало. Денес, перодршката се користи за калиграфија и е најпрактичната алатка за овој вид пишување.
Користење
Перодршката се користела во текот на шеесеттите години. Причината за користење на овој вид на пера била поради високите цени на пенкалата. Дури и по воведувањето на хемиското пенкало, некои училишта не дозволиле негово користење бидејќи е неопходно да се знае како да се користи перодршка. Перцата и денес сè уште се користат, некои фабрики се активно вклучени во нивното производство.
1956
1956 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 1956 година од новата ера, 956. од вториот милениум, 56. од XX век и седма од 1950-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7464 и 7465 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6706 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5716 и 5717 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2709.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1956 година се протега во 4592 и 4593, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4652 и 4653 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2499. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1375 и 1376 исламска година.
Делменхорст
Делменхорст (Delmenhorst; Demost) — слободен град во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Местоположба
Делменхорст се граничи на запад со Бремен и се наоѓа на околу 35 километри југоисточно од Олденбург. Низ градот тече реката Делме и на исток и североисток се граничи со потоците Клостербах, Фарелер Беке и Охтум.
Градски единици
Делменхорст благодарение на силната индустријализација и стопанскиот подем, на 1 мај 1903 година станал „град од прва класа“, односно слободен град. Во тоа време градот бил составен од единиците Дистернорт, Шафковен и Хаспорт. Делменхорст се пртегал во 1910 година на површина од 19,56 км². Во 1933 година се припоиле денешните градски единици Аненхајде, Аненриде, Бунгерхоф, Ипрумп и Штикграс. За градот постоеле повеќе можности да се проширува во површина. Повеќе нови населби биле подигнати по војната за да се обезбеди станбени единици за бегалците од поранешните германски територии. Во 1974 година, Хасберген се припоил со долносаксонската административна реформа кон Делменхорст и со тоа градот ја добил денешната површина од 62,36 км².
Градот Делменхорст за статистички цели е поделен на десет градски единици:
Местата и четвртите во рамки на единицата имаат само административен карактер и не се наоѓаат во секојдневниот говор на жителите. Од страна на жителите се користат имињата Албертусхоф, Брандхефен, Брикенеш, Хајдкруг, Хулен, Моркамп, Зандхаузен, Шлутер, Танен, Вестерфелд, како и проблематичниот четврт Волепарк.
Историја
Делменхорст бил првпат споменат во документ во 1254 година, откако грофот Отон I од Олденбург, купил имот близу реката Делме во 1234 година. На новосоздената населба бил подигнат замок околу 1247 година. Следниот гроф, Отон II, го направил замокот негова резиденција; Делменхорст бил прогласен за слободен град на 15 јули 1371 година.
По краток период на управа од епископот на Бремен од 1421 до 1436 година, Делменхорст се вратил под управа на Олденбург. Делменхорст подоцна станал злогласен под водство на грофот Герхард VI. Неговото владеење завршило во 1482 година благодарение на опсадата на замокот под водство на епископот на Минстер. Потоа, градот бил управа на Минстер, додека грофот Антон I не го освоил повторно градот, како и замокот во 1547 година.
Кога последниот наследник на Антон, Кристијан, починал во 1647 година, Делменхорст повторно потпаднал под управа на Олденбург. Бидејќи самиот Олденбург припаднал на данските кралеви и регентот на Олденбург бил роднина на данскиот крал, Делменхорст бил под данска контрола.
Во 1767 година, Делменхорст бил купен од царицата Катарина II, но бил предаден на Олденбург во 1773 година. Во 1777 година, Делменхорст бил прогласен за војводство на Олденбург. Во 1806 година, француската и холандската војска ја окупирале територијата; Делменхорст бил дел од Француското Царство на Наполеон од 1811 до 1813 година.
Во индустриското доба, Делменхорст доживеал голем стопански подем, благодарение на Бремен. Бидејќи Бремен бил во различна царинска зона, трговците кои сакале да извезуваат произведени добра надвор од Бремен морале да плаќаат високи царински такси. Затоа, тие единствено ги извезувале ресурсите и ги произведувале нивните производи во околните села.
Во 1903 година, Делменхорст станал слободен град, што значело дека има своја управа и не припаѓал на ниеден друг округ. Во 1930-тите години, Големата депресија го погодила градот, но сепак растел, вклучувајќи неколку помали села околу него. На Кристалната ноќ во ноември 1938 година, синагогата била запалена од нацистите, кои дошле во Германија во 1933 година. По Втората светска војна, Делменхорст бил во британската окупациска зона и морал да се справува со илјадници бегалци од Источна Германија, која сега била окупирана од СССР. Градоначалник поставен од Британеците во текот на британската окупација бил мајор Џек Волф. Во 1950 година во градот живееле повеќе од 57.000 жители.
Од 1960-тите години имало постојан пад во вработеноста, оставајќи повеќе од 13% од граѓаните невработени и скоро 7% да живеат на социјална помош. Во 2000 година, Делменхорст бил дел од хановерскиот Експо 2000.
Градски совет
Градскиот совет се состои од 44 избрани членови, што одговара за градови со број на жители помеѓу 75.001 и 100.000 жители. Членовите се избираат на општи избори на секои пет години.
Излезноста на гласачите на општинските избори во 2016 година била 44,8%.
Градоначалник
Список на претходни градоначалници биле:
Збратимени градови
Делменхорст е збратимен со следниве градови:
Главни знаменитости
Знаменитост на градот е комплексот на водокулата близу Градското собрание, изградено од 1910 до 1914 година од архитектот Хајнц Штофреген.
Друго интересно место е Бургинзел (Островот Замок), на кој се наоѓал стар замок во средниот век. Градбата била срушена во текот на век, а денес таму постои парк наречен Графт.
Индустриската историја на градот е прикажана во музејот „Нордволе“.
Црква „Отсекување на главата на Св. Јован Крстител“ (Арборе)
'''Црквата „Отсекување на главата на Св. Јован Крстител“, позната и како Арборска црква''' (Biserica Arbore), ― романска православна манастирска црква во Комуната Арборе, округот Сучеава, Романија. Изградена била во 1502 година од Лука Арборе, и посветена на обезглавувањето на Свети Јован Крстител, таа е една од осумте градби што ги сочинуваат црквите на Молдавија, на светско наследство на УНЕСКО. Исто така е наведена како историски споменик од Министерството за култура и религиозни работи на државата.
Наводи
47.7331°N, 25.9292°W
Манастир Хорезу
Манастир Хорезу — манастир основан во 1690 година од принцот Константин Бранковеану (Constantin Brâncoveanu) во градот Хорезу, Влашка, Романија. Се смета дека е ремек-дело на архитектурата во бранковански стил, познато по својата архитектонска чистота и рамнотежа, богатството со своите извајани детали, третманот на религиозните композиции, поотивните портрети и неговите насликани украсни дела. Градот е добро познат по своите луѓе кои прават грнчарија и ја презентираат на годишен саем. Постојат посебни традиции кои се сочувани. Градот има над 6.000 жители, повеќето од нив работат во земјоделство и услуги.
Манастирот е запишан од УНЕСКО во списокот на светски културни наследства.
Црква „Возвишение на светиот крст“ (Патрауци)
Црквата „Возвишение на светиот крст“ (Biserica Înălțarea Sfintei Cruci) ― романска православна црква во комуната Патрауци, округот Сучава, Романија. Изградена во 1487 година, од Штефан III Молдавски како ктитор, таа е една од осумте градби што ги сочинуваат црквите на Молдавија, светско културно наследство на УНЕСКО и исто така е наведена како историски споменик од Министерството за култура и религиозни работи на државата.
1958
1958 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1958 година од новата ера, 958. од вториот милениум, 58. од XX век и деветта од 1950-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.