cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Папрадиште (Велешко)
Историја
Папрадиште заедно со Ореше се единствените мијачки села во областа Азот и целиот велешки регион. Селото е создадено од Мијаци од селата Тресонче, Лазарополе, Гари, Галичник во Мијачијата во Западна Македонија кои овде се доселиле бегајќи од нападите на албанските качачки банди. Народното предание наведува дека порано на пространиот атар на денешното село Папрадиште постоеле три посебни села — старо Папрадиште или Ѕвезданово, Чеплес и Гарван. Ѕвезданово или Старо Папрадиште се наоѓало на местото на денешното Папрадиште, додека Чеплес и Гарван се наоѓале северозападно и северно во долот на Чеплеска Река, десна притока на Бабуна која што се влева во неа кај Нежилово. Тие се оддалечени по еден час одење пеш од денешното Папрадиште. Тие стари села пропаднале „во некој бозгунлок“ (т.е. бој, битка или борба). На селиштата Чеплес и Гарван се познавале остатоци од куќи, гробови и од една црква. За некои иселеници од Чеплес се мисли дека преминале во Ново Село кај денешниот Стари Град. На Чеплес во денешно време постои познатиот планинарски дом, додека на Гарван жителите на Папрадиште имаат ниви со компир. Таму избива особено силниот извор Празна Торба.
Сегашното село Папрадиште е настанато во поново време: го основале предците на родовите доселени од мијачкиот крај. Тоа би можело да биде кон крајот на век. Во времето на доселувањето, атарот го купиле од некој бег: платиле „сто ќеси“ грошеви. Во својата книга „Материјали по изучувањето на Македонија“ од 1896 година, Ѓорче Петров запишал дека Папрадиште е населено со Мијаци доселени тука пред 80 години. За време на населувањето предците на денешните селски родови, биле сточари, терзии (шивачи и кројачи) и ѕидари. Условите за споменатите занимања биле доста поволни и во новата област. Изгледа тоа било главната причина што тие се населиле тука. Благодарение на овие занимања жителите на Папрадиште успеале да создадат многу богатство и капитал, да одат на печалба, да патуваат и остваруваат контакти со луѓе во странство и слободниот свет што придонело луѓето во селото да бидат многу свесни и будни за општествено-политичките прилики и активно да се залагаат и борат за ослободување на Македонија и македонскиот народ и сеопшто подобрување на состојбите.
Берско-негушко-камбаниска епархија
Берско-негушко-камбаниска епархија (Ιερά Μητρόπολη Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας) — епархија на Цариградската патријаршија, управувана од Грчката православна црква, со седиште во градот Бер, Егејска Македонија. Од 1994 г. епархијата ја возглавува митрополитот Пантелејмон Калпакидис. Катедрална црква е „Св. Петар и Павле“ од XVII век. Титулата на челникот е „Митрополит на Бер и Негуш, ипертим и егзарх на Тесалија“ (Βερροίας και Ναούσης, υπέρτιμος και έξαρχος Θετταλίας).
Папрадиште (Велешко)
Историја
Во Папрадиште често се споменувал и се раскажувало за некој Анѓелко Шикле кој имал околу 200 овци. Анѓелко бил и главен изведувач на градежните работи (неимар) во други блиски и далечни населени места каде што работел со голема дружина. Со одгледување овци во поголем обем се занимавале припадниците од родовите Лопатаровци и Мечкаровци (гранка од родот Кузмановци) при што секоја нивна куќа имала од 100 до 300 овци кои лето се чувале на три бачила во местата Куртовица и Чеплес во секое по 400 до 700 овци. Во Папрадиште се одгледува и доста компир, при што едно домаќинство годишно произведувало по 5 до 6 илјади килограми компир. Како што беше наведено, поради наведените занимања жителите на Папрадиште често патувале, доаѓале во допир со други луѓе, заработувале доста пари и внесувале новини во своите куќи. Затоа ова село, како и Горно Врановци во поречието на Тополка, важело како најнапредно во целиот велешки крај, а такви биле и неговите луѓе од кои се дел големите македонски напредни великани, дејци, уметници како горе споменатите Димитрија Чуповски, Наце Димов, Андреја Дамјанов, Димитрија Андонов – Папрадишки, Ѓорѓи Зографски.
Летото 1884 година, албански пљачкаши кои дошле од запад („од Зајас“) ги запалиле куќите во Папрадиште и извршиле колеж меѓу населението. Тие пљачкаши ги повикал некојси Абдула кој бил „сејмен“ папрадишки. На чело на пљачкашите се наоѓале Селим Марк и Мече Качак. Овој настан е опеан и во народна песна, а е насликан и на познатото ликовно дело на сликарот Ѓорѓи Зографски. Папрадиште и Ореше биле познати по опустошувањата кои им ги направиле Албанците-дебрани и во 1889 година и после овој настан албански пљачкаши – качаци доаѓале во Папрадиште заради што турската власт на една зарамнетост над Папрадиште изградила кула во која секое лето престојувала по една воена единица. Тоа место денес го носи називот Турска Кула.
Берско-негушко-камбаниска епархија
Камбаниска катедра
Кон XIX век епархијата имала две архијерејски намесништва — во Кулакија и во Ниси. Во неа биле опфатени 37 села и 10 чифлици во Солунското Поле: Лембет, Арманќој, Додулари, Арапли, Даутбал, Ак Бунар, Ново Село, Градобор, Трите Ана, Самли, Чаликово, Лапра, Махмудово, Колопанци, Долно Каваклиево, Горно Каваклиево, Ингилизово, Бугариево, Сарамурово, Топчиево, Дрмица, Ватилак, Затфоро, Кангалич, Крџалиево, Ново Село, Чохалари, Илиџиево, Сарачево, Даутово, Ментешли, Зорбатово, Куфалово, Текелиево, Коњари, Јунчии и Кулакија.
Папрадиште (Велешко)
Историја
Во горниот дел на Папрадиште се наоѓа црквата „Свети Петар и Павле“ изградена пред околу 120 години на местото на некоја постара црквичка која останала од раселеното Ѕвезданово (старо Папрадиште). Денешната црква е една од најголемите и најубавите цркви во нашата земја. Планот за изградба на црквата го сочинил Андон Стаменков од селото. Гробиштата се кај црквата. На денот на црковната слава е селскиот собор. Тогаш во ова село доаѓаат голем број на гости, дури и нивни иселеници од Софија, Белград и Скопје. Порано, на Петровден се одржувале и селските свадби. Жителите на Папрадиште брачни врски склопувале само меѓу себе или со жителите од соседното село Ореше. Понекогаш биле доведувани девојки или вдовици од мијачкиот крај. Кон средината на шеесеттите години на XX век Папрадиште имало 103 домаќинства.
Берско-негушко-камбаниска епархија
Камбаниска катедра
Во јуни 1879 г. епископијата е укината и присоединета кон Солунската митрополија. Во февруари 1883 г. е обновена. Зачувана е кондика на епископијата од 1913 г.
Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 33 (Дебар)
'''Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 33''' ― куќа во Дебар, Македонија. Куќата е заведена како Културно наследство на Македонија.
Берско-негушко-камбаниска епархија
Камбаниска катедра
Во 1924 г. епископијата е воздигната во митрополија, а во 1930 г. со преместуваето на митрополитот Диодор во Шишанско-сачишката епархија, таа е затворена.
Папрадиште (Велешко)
Стопанство
Атарот зафаќа простор од 13 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 735 хектари, на пасиштата отпаѓаат 337 хектари, а на обработливото земјиште отпаѓаат 115 хектари.
Преслап (Грбовец)
Преслап — археолошко наоѓалиште кај кавадаречкото село Грбовец. Претставува населба и некропола од римско време.
Папрадиште (Велешко)
Стопанство
Селото, во основа, има мешовита функција.
Балкански крт
Македонската кртица е вид цицач кој припаѓа на фамилија (Talpidae). Тој е балкански ендемит, чиј ареал на распространување е главно ограничен на Западна Македонија, а делумно се протега и во Северозападна Грција, Североисточна Албанија и само маргинално во Црна Гора.
Папрадиште (Велешко)
Стопанство
Папрадиште има погодни услови за сточарство (особено одгледување на овци) кое било главна гранка на неговите некогашни жители. Денес, селото има големи ресурси за селски и планински туризам.
Балкански крт
Опис
Поседува силно развиени предни нозе со силни канџи со кои копа тунели под површината на земјата долги од од 30 до 50 метри. Телото им е цилиндрично со должина до 20 cm со црно прекриено крзно, очите се мали и закржлавени, а ушите не се видливи. Се исхрануваат со ситни без’рбетници кои живеат под земјата. Кртицата има важна улога во педогенетските процеси на почвата разнесувајќи го хумусниот слој.
Папрадиште (Велешко)
Стопанство
Во Папрадиште постои планинарски дом (обновен пред неколку години) и селото е попатна станица на планинарите кои одат да ги освојуваат врвовите Чеплес и Солунска Глава.
Преслап (Грбовец)
Во непосредната близина на изворот на реката Дреновица се гледаат грамади од градежен камен, а спорадично и фрагменти од тегули. Откриени се надгробни стели со старогрчки натписи и монета од царот Александар Север.
Папрадиште (Велешко)
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Папрадиште имало 420 жители. По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Папрадиште имало 592 жители.
Од Папрадиште, во кое што живее македонско население, се иселил значителен број од населението, така што селото е во фаза на целосно раселување. Во 1961 година селото броело 716 жители, а во 1994 година бројот се намалил на само 4 жители.
Според пописот од 2002 година, во селото Папрадиште живееле 7 жители, сите Македонци.
За време на летото, на верските и останатите празници во Папрадиште доаѓаат неговите некогашни жители и нивните потомци кои имаат куќи во селото. Во овој период во Папрадиште доаѓаат и до 2.000 луѓе, поранешни жители и нивни потомци кои живеат во Велес и Скопје.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 14 жители, сите Македонци.
Родови
Македонски родови во селото се: Кузмановци (16 к.) првите мијачки доселеници. Дошле на крајот на век. Предците на останатите родови се доселиле наскоро после нив. Од тие предци потекнуваат родовите Лопатаровци (11 к.), Симоновци (11 к.), Николовци или Калинци (10 к.), Ѓушеровци (10 к.), Галевци (10 к.), Марковци (10 к.), Чуповци (5 к.), Еленинци (5 к.), Китановци (4 к.), Тасевци (4 к.), Ќулафковци (2 к.), Стојанчевци (2 к.), Петковци (1 к.), Волашовци (1 к.) и Василковци (1 к.). Наведените мијачки родови дошле право од мијачкиот крај со исклучок на родот Лопатаровци кој е доселен преку познатото мијачко село Смилево во Демир Хисар. Еден брат од родот Лопатаровци, доаѓајќи од Смилево, се населил во македонското муслиманско („торбешко“) велешко село Мелница. Од него таму потекнува поисламениот род Јашаровци. Славите на наведените родови се различни: Свети Никола, Воведение, Атанасовден, Митровден и Ѓурѓовден.
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Чашка, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната Општина Богомила.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Титов Велес. Селото припаѓало на некогашната општина Богомила во периодот од 1955 до 1965 година.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Богомила, во која покрај селото Папрадиште, се наоѓале и селата Бистрица, Богомила, Капиново, Нежилово, Ореше и Црешнево. Во периодот 1950-1952 година, селото претставувало седиште на истоимената општина, во која влегувале селата Нежилово, Ореше и Папрадиште.
Избирачко место
Селото е опфатено во избирачкото место бр. 2211 според Државната изборна комисија, кое е сместено во селскиот дом во Богомила. Покрај жителите на Папрадиште, во ова избирачко место се запишани и гласачите од селата Црешнево, Капиново и Богомила
На локалните избори во 2017 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 254 гласачи.
Иселеништво
Земјиштето на кое се наоѓа Папрадиште не е производително заради што еден дел од населението повремено се иселувал. Пред крајот на отоманското владеење неколку семејства се отселиле во Бугарија, главно во Софија. Од нив таму се намножиле околу 50 домаќинства. Останатите иселеници го напуштиле Папрадиште нешто подоцна. Некои од нив сега живеат во Белград, Скопје (околу 20 к.), познатата „Велешка населба“ или Потстаница кај Драчево, Велес (околу 10 к.) и Солун. Папрадишки иселеници има и во некои блиски и подалечни селски населби. Во областа на Бабуна такви села се: Оморани (Жеглевци 1 к.), Плевење (Лопатаровци 12 к.), Согле (Папрадиштани 10 к.), Мартолци (Папрадиштани 2 к.), Ораовец (Мијаковци 1 к.) и Војница (Стојковци 1 к.). Родот Василевци (1 к.) е иселен во прилепското село Браилово. Наведените иселеници во најголем дел се гранки на денешните селски родови. Има и сосема иселени родови: Крстевци, Деловци, Ѓурчиновци и др.
Балкански крт
Ареал и загрозеност
Балканскиот крт е присутен во Црна Гора, Македонија и Грција (и на континенталниот и на островскиот дел). Се претпоставува дека е присутен и на подрачјето на Албанија и Косово. Се смета дека популацијата на балканскиот крт е голема, а со тоа овој вид не е загрозен.
Во Национален Парк Галичица распространет е во природните и полу – природните тревести екосистеми како и на обработливите земјоделски површини, а животниот век им трае од 3 до 6 години.
Не е заштитен со закон.
Берско-негушко-камбаниска епархија
Камбаниска катедра
Катедрата станала титуларна епископија на Вселенската патријаршија.
Балкански крт
Филогенија
Балканскиот крт се смета за многу близок со романскиот крт на основа на морфолошките податоци. Поновите молекуларно-генетички истражувања укажуваат на тоа дека е посродна со левантскиот крт.
Забче
Забче (словенечки: Žabče) — населба во Општина Толмин во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Кукови Острови
Куковите Острови (куковоостровски маорски: Kūki 'Āirani) се самоуправувачка држава во слободна соработка со Нов Зеланд. Вкупната површина на државата е 240 км2, но покрива 1,8 милиони км2 океан.
Главниот центар на населението е островот Раротонга каде се наоѓа и меѓународниот аеродром. Вкупниот број на населението е 14.153 жители, од кои 5.445 живеат во главниот град Аваруа. Потомци на куковоостровците има и во Нов Зеланд на Северниот Остров. Во 2006 година се изјасниле околу 58.008 Маори во Нов Зеланд како потомци од Куковите Острови. Со повеќе од 90.000 посетители, во Куковите Острови туризмот е главната гранка.
Знаме на Џибути
Знамето на Џибути (француски: Drapeau de Djibouti) е националното знаме на државата. Знамето е составено од две хоризнотални ленти во сина и зелена боја споени со бел триаголник на кој се наоѓа црвена петокрака. Зелената боја ја симболизира земјата, сината боја ги симболизира морето и небото додека белата боја го симболизира мирот. Црвената боја го симболизира единството на народот, а петте краци на ѕвездата ги симболизира петте места каде живеат Сомалијците. Знамето е усвоено на 27 јуни 1977 година. Петте региони каде живеат Сомалијците се: Британски Сомалиленд (Сомалија), Италијански Сомалиленд (Сомалија), Француски Сомалиленд (Џибути), Огаден и Североисточната покраина во Кенија
Космос-347
Космос-347 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Капустин Јар, СССР на 12 јуни 1970 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 400 килограми. Космос-347 бил сателит наменет за воено и научно истражување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 107,1 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 48,4°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1970 км, а најмалото на 214.
Битка кај Мобек
Битката кај Мобек се водела на 18 мај 1808 година, меѓу шведските и норвешките сили, за време на шведската инвазија на Норвешка. По победата на Шведска кај Лиер, Бернхард Дитлеф фон Штафелд му наредил на Јохан Георг Радер да го нападне десното крило на Густаф Мауриц Армфелт, покрај реката Скинарбол. Норвежаните успеале да натераат неколку шведски позиции да поминат преку реката, но наишле на жесток отпор кај шведското утврдување кај Мобек; Радер извел три обиди за напад, секој од нив бил одбиен, пред да се повлече со својата сила, по пет часа борба. Битката немала стратешки ефект, бидејќи Армфелт се повлекол од Норвешка во мај и јуни, откако погрешно ги протолкувал наредбите од шведскиот крал Густав IV Адолф, кој се залагал да дејствува одбранбено.
745 п.н.е.
745 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 745. година пред новата ера, 745. од првиот милениум п.н.е., 45. од 8 век п.н.е. и шеста од 740-тите п.н.е.
Битка кај Мобек
Позадина
По шведската победа во Лиер, Густаф Мауриц Армфелт останал со првата шведска бригада околу Лиер, чекајќи ја пролетта за да го разбие мразот кај Глома, пред да ја продолжи офанзивата кон тврдината Конгсвингер. Неколку шведски одреди биле испратени од други бригади, за да ја зајакнат неговата позиција. Неколку помали престрелки се случиле во околината, особено околу Мастеруд, без значителни резултати. Во средината на мај, норвешкиот командант, Кристијан Август, му наредил на Бернхард Дитлеф фон Стафелт да спроведе контранапад против шведските пунктови кај реката Скинарбол (помеѓу езерата Вингер и Дигерен ), на десното крило на Армфелт. Стафелд му наредил на Јохан Георг Радер да маршира со 800 луѓе, во три колони, против шведските пунктови покрај реката, кои се состоеле од околу 300 луѓе, под водство на Карл Седерстром. Швеѓаните имале неколку огради северно од реката, некои од нив недовршени, особено онаа во Мобек.
745 п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Битка кај Мобек
Битка
Левата норвешка колона, лично предводена од Радер, го нападнала Мобек во 11:30 часот; го чувале 90 луѓе од полковите Хелсинг и Нерке-Вермланд, под капетанот Стром. Последователно, преостанатите колони ги нападнале и блиските шведски позиции во Скансгарден и Скинарбол, од кои и двете добиле наредба да се повлечат на југ, преку реката. Швеѓаните го запалиле мостот зад нив, по што Норвежаните не можеле да ја преминат реката. По некое време, Норвежаните испратиле дополнително засилување кон Мобек, каде што се воделе интензивни борби. Во 12:00 часот, Швеѓаните во Мобек, исто така, добиле засилување, составено од 40 луѓе од Вермланд Јегерс, под капетанот Лагерлоф, кој ја презел командата над војниците - вкупно, околу 130 Швеѓани застанале против 450 Норвежани.
745 п.н.е.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4763 и 4764 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4005 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3015 и 3016 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 8.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 745 година се протега во 1891 и 1892, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1951 и 1952 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 202 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1408 и 1407 исламска година пред хиџра.
Битка кај Мобек
Последици
Норвежаните признале загуба од 7 убиени, 27 ранети и 6 заробени луѓе, што, во однос на интензитетот на борбите - кои резултирале со три неуспешни обиди - може да се сметаат за премногу ниски. Швеѓаните процениле повисоки норвешки загуби; еден извештај споменува дури 269 (вклучувајќи 16 заробени). Швеѓаните, кои се бореле во поголемиот дел од битката зад оградите, имале 5 убиени лица и 33 ранети. По битката, Штафелд испратил писмо до Кристијан Август во кое го објаснил недостатокот на способни офицери, како и обучени војници, како причина за поразот, иако ја пофалил нивната храброст. Како одмазда за неговиот пораз, Штафелд нападнал мала шведска станица од 29 луѓе во Џерпсет, со 150 луѓе, ноќта меѓу 24 и 25 мај, заробувајќи или убивајќи ги шведските сили.
Во меѓувреме, на 24 мај, Армфелт добил наредба од шведскиот крал Густав IV Адолф да се врати на поповолна позиција; кралот планирал да добие англо-шведски сили на островот Зеланд, за да ја нападне Данска, додека Армфелт требало да дејствува одбранбено. Армфелт, сепак, погрешно ја протолкувал наредбата и започнал целосно повлекување надвор од Норвешка, на 29 мај. До средината на јуни, Швеѓаните целосно ја напуштиле Норвешка, со исклучок на малата сила во Престебаке и Берби. Овие биле принудени да се предадат, откако биле изненадени во Престебаке од страна на огромна норвешка сила, на 10 јуни.
Знаме на претседателот на Украина
Знаме (стандард) на претседателот на Украина (Прапор (штандарт) Президента України) ― службеното знаме на претседателот на Украина.
Претседателското знаме на Украина било потврдено со указ на претседателот на Украина од 29 ноември 1999 година и било користено за време на инаугуративната церемонија. Претседателот на Уставниот суд на Украина е тој кој му го претставил на претседателот. При одржувањето на своето инаугуративно обраќање, претседателот зазема посебно место во салата за седници на Врховната Рада до која е поставена бојата на претседателот.
Дизајн
Бојата на претседателот претставува сина квадратна ткаенина со златен трозабец во средината - Знакот на државата на кнезот Владимир Велики, обрабена со златен вегетативен украс. Двострана свилена ткаенина била извезена со употреба на сметачки технологии. На едната страна од бојата на претседателот има повеќе од милион конци од чисто злато и жолто златни конци. Везениот трозабец има волумен поради посебна постава. А знамињата на британскиот крал, соединетодржавскиот и францускиот претседател се направени со употреба на истата технологија.
Атмосферско кружење
Атмосферско кружење — движење на воздухот во големи размери и заедно со океанското е средство со кое топлинската енергија се прераспределува на површината на Земјата. Атмосферското кружење на Земјата варира од година во година, но структурата на нејзината циркулација во големи размери останува прилично константна. Временските системи од помал размер - вдлабнатини на средна географска ширина или тропски конвективни ќелии - се случуваат „случајно“, а долгорочните временски предвидувања не можат да се направат повеќе од десет дена во пракса или еден месец во теорија (теорија на хаос и ефект на пеперутка).
Земјиното време е последица на просветувањето со Сонцето, и законите на термодинамиката. Атмосферското кружење може да се гледа како топлински мотор управуван од енергијата на Сонцето, и чиешто енергетско потопување, во крајна линија, е црнилото на вселената. Работата што ја произведува тој мотор предизвикува движење на масите на воздух и во тој процес ја редистрибуира енергијата апсорбирана од површината на Земјата во близина на тропските предели до географските широчини поблиску до половите, а оттаму и во вселената.
Големите атмосферски циркулациони „ќелии“ се поместуваат на половите во потоплите периоди (на пример, меѓуглацијалите во споредба со глацијалите), но остануваат во голема мера константни бидејќи, во основа, се својство на големината на Земјата, стапката на ротација, загревањето и атмосферската длабочина од кои малку се менуваат. Во текот на многу долги временски периоди (стотици милиони години), тектонското издигнување може значително да ги промени нивните главни елементи, како што е млазниот тек, а тектониката на плочи може да ги помести океанските струи. За време на екстремно топла клима на мезозоикот, трет пустински појас можеби постоел на Екваторот.
Одлики на ширината на кружењето
Ветерните појаси на планетата се организирани во три келии во секоја полутопка-на Хедлиевата ќелија, во Фереловата ќелија и поларната ќелија. Тие ќелии постојат и на северната и на јужната полутопка. Огромниот дел од атмосферското движење се случува во Хедлиевата ќелија. Системите со висок притисок што дејствуваат на површината на Земјата се избалансирани со системите со низок притисок на други места. Како резултат на тоа, постои рамнотежа на силите кои дејствуваат на површината на Земјата.
Коњските широчини се област со висок притисок на околу 30° до 35° географска широчина (север или југ) каде ветровите се разминуваат во соседните зони на Хедлиевата или Фереловата ќелија, и кои обично имаат слаби ветрови, сончево небо и малку врнежи.
Хедлиева ќелија
Моделот на атмосферската циркулација што го опишал Џорџ Хедли претставува обид да се објаснат трговските ветрови (пасати). Хедлиевата ќелија е затворена циркулациона јамка која започнува од екваторот. Таму влажниот воздух се загрева од површината на Земјата, се намалува густината и се крева. Слична воздушна маса што се издига од другата страна на екваторот ги принудува тие воздушни маси што се зголемуваат да се движат кон половите. Зголемениот воздух создава зона со низок притисок во близина на екваторот. Како што воздухот се движи кон половите, тој се лади, станува погуст и се спушта на околу 30-тата паралела, создавајќи област под висок притисок. Спуштениот воздух потоа патува кон екваторот долж површината, заменувајќи го воздухот што се издигнал од екваторската зона, затворајќи ја јамката на Хедлиевата ќелија. Движењето на воздухот кон половите во горниот дел на тропосферата отстапува кон исток, предизвикано од забрзувањето на кориолисот (манифестација на зачувување на аголниот моментум). Меѓутоа, на нивото на земјата, движењето на воздухот кон екваторот во долната тропосфера отстапува кон запад, предизвикувајќи ветер од исток. Ветровите што течат на запад (од исток, источен ветер) на нивото на земјата во Хедлиевата ќелија се нарекуваат трговски ветрови односно пасати.
Иако Хедлиевата ќелија е опишана со местоположба на екваторот, на северната полутопка таа се префрла на повисоки географски широчини во јуни и јули и кон пониски географски широчини во декември и јануари, што е резултат на загревањето на површината од Сонцето. Зоната каде што се случува најголемото загревање се нарекува „топлински екватор“. Бидејќи летото на јужната полутопка е од декември до март, тогаш се случува движењето на топлинскиот екватор кон повисоките јужни географски широчини.
Системот на Хедли дава пример за топлински директна циркулација. Моќта на системот, кој се смета за топлински мотор, се проценува на 200 тера вати.
Ферелова ќелија
Дел од воздухот што се издига на 60° географска ширина се разминува на голема надморска височина кон половите и ја создава поларната ќелија. Остатокот се движи кон екваторот каде што се судрира на 30° географска широчина со воздухот на високо ниво на Хедлиевата ќелија. Таму се смирува и ги зајакнува гребените под висок притисок. Голем дел од енергијата што ја придвижува Фереловата ќелија е обезбедена од поларните и Хедлиевите ќелии кои циркулираат од двете страни и кои ја влечат Фереловата ќелија со себе. Според тоа, Фереловата ќелија, теоретизирана од Вилијам Ферел (1817-1891), е секундарна циркулациона одлика, чие постоење зависи од Хедлиевите и поларните ќелии на двете страни од неа. Може да се замисли како вител создаден од Хедлиевите и поларните ќелии.
Воздухот на Фереловата ќелија што се спушта на 30° географска широчина се враќа кон полот на нивото на земјата и додека го прави тоа отстапува кон исток. Во горната атмосфера на Фереловата ќелија, воздухот што се движи кон екваторот отстапува кон запад. И двете отстапувања, како и во случајот со Хедлиевите и поларните ќелии, се предизвикани од зачувување на аголниот моментум. Како резултат на тоа, исто како што источните пасатни ветрови се наоѓаат под Хедлиевите ќелии, антипасатите се наоѓаат под Фереловата ќелија.
Фереловата ќелија е слаба, бидејќи нема силен извор на топлина, ниту силен мијалник, па протокот на воздух и температурите во неа се променливи. Поради оваа причина, средните ширини понекогаш се познати како „зона на мешање“. Хедлиевите и поларните ќелиисе навистина затворени јамки, додека Фереловата ќелија не е, а значајната поента е во антипасатите, кои се поформално познати како „Преовладувачки антипасати“. Источните пасатни ветрови и поларните источни немаат над што да преовладуваат, бидејќи нивните матични циркулациони ќелии се доволно силни и се соочуваат со неколку пречки или во форма на масивни одлики на теренот или зони со висок притисок. Сепак, послабите западни антипасати од Фереловите ќелии може да бидат нарушени. Локалниот премин на студениот фронт може да го промени тоа за неколку минути, а тоа често го прави. Како резултат на тоа, на површината, ветровите може нагло да се разликуваат во насока. Но, ветровите над површината, каде што се помалку нарушени од теренот, во суштина се западни. Зона со низок притисок на 60° географска широчина која се движи кон екваторот или зона со висок притисок на 30° географска широчина која се движи кон полот, ќе ги забрза антипасатите на Фереловата ќелија. Силен висок, поместен столб може да носи западни ветрови со денови.
Системот Ферел делува како топлинска пумпа со коефициент на перформанси од 12,1, троши кинетичка енергија од Хедли и поларните системи со приближна брзина од 275 теравати.
Поларна ќелија
Поларната ќелија е едноставен систем со силни конвекциски двигатели. Иако студени и суви во однос на екваторскиот воздух, воздушните маси на 60-тата паралела се сè уште доволно топли и влажни за да подлежат на конвекција и да предизвикаат топлинска јамка. На 60-та паралела, воздухот се крева до тропопаузата (околу 8 km на оваа географска широчина) и се движи кон полот. Додека го прави тоа, воздушната маса на горното ниво отстапува кон исток. Кога воздухот ќе стигне до поларните области, тој се оладил со зрачење во вселената и е значително погуст од воздухот што лежи во основата. Се спушта, создавајќи ладна, сува област под висок притисок. На нивото на поларната површина, масата на воздухот се оддалечува од полот кон 60-тата паралела, заменувајќи го воздухот што се издигнал таму, а поларната циркулациона ќелија е завршена. Како што воздухот на површината се движи кон екваторот, тој отстапува на запад. Повторно, отстапувањата на воздушните маси се резултат на Кориолисовиот ефект. Воздушните текови на површината се нарекуваат поларни источни делови, кои течат од североисток кон југозапад во близина на северниот пол и од југоисток кон северозапад во близина на јужниот пол.
Одливот на воздушна маса од ќелијата создава хармонични бранови во атмосферата познати како бранови на Росби. Овие ултра долги бранови ја одредуваат патеката на поларниот млазен поток, кој патува во преодната зона помеѓу тропопаузата и Фереловата ќелија. Постапувајќи како ладилник, поларната ќелија ја придвижува изобилната топлина од екваторот кон поларните региони.
Хедлиевата ќелија и поларната ќелија се слични по тоа што се топлински директни; со други зборови, тие постојат како директна последица на површинските температури. Нивните топлински одлики го поттикнуваат времето во нивниот домен. Огромниот волумен на енергија што ја пренесува Хедлиевата ќелија и длабочината на ладилникот содржана во поларната ќелија, гарантираат дека минливите временски феномени не само што имаат занемарлив ефект врз системите како целина, туку - освен во невообичаени околности - тие немаат форма. Бескрајниот синџир на минливи височини и падови што е дел од секојдневниот живот за жителите на средна географска широчина, под Фереловата ќелија на географски широчини помеѓу 30 и 60 °, е непознат над 60-тата и под 30-тата паралела. Постојат некои забележителни исклучоци од ова правило; над Европа, нестабилното време се протега на најмалку 70-та паралела на север.
Поларната ќелија, теренот и катабатичките ветрови на Антарктикот можат да создадат многу студени услови на површината, на пример, најниската температура забележана на Земјата : -89,2 °C на станицата Восток на Антарктикот, измерена во 1983 година.
Одлики на надолжното кружење
Додека Хедливите, Фереловите и поларните ќелии (чии оски се ориентирани по паралели или географски широчини) се главните одлики на глобалниот пренос на топлина, тие не дејствуваат сами. Температурните разлики, исто така, предизвикуваат збир на циркулациони ќелии, чии оски на кружење се надолжно ориентирани. Ова атмосферско движење е познато како зонско превртено кружење.
Широчината на кружењето е резултат на највисокото сончево зрачење по единица површина (сончев интензитет) што паѓа на тропските предели. Сончевиот интензитет се намалува како што се зголемува географската широчина, достигнувајќи суштински нула на половите. Меѓутоа, надолжната циркулација е резултат на топлинскиот капацитет на водата, нејзината апсорпција и нејзиното мешање. Водата апсорбира повеќе топлина отколку земјата, но нејзината температура не се зголемува толку многу како земјата. Како резултат на тоа, температурните варијации на копно се поголеми отколку на водата.
Хедливите, Фереловите и поларните ќелии работат на најголемиот размер од илјадници километри (синоптичка скала). Широчината на кружењето може да дејствува и на оваа скала на океани и континенти, а овој ефект е сезонски или дури и декаден. Топол воздух се издига над екваторските, континенталните и западните региони на Тихиот Океан. Кога ќе стигне до тропопаузата, се лади и се спушта во регион со релативно поладна водена маса.
Ќелијата на Тихиот Океан игра особено важна улога во временските услови на Земјата. Оваа целосно океанска клетка доаѓа како резултат на изразената разлика во температурите на површината на западниот и источниот дел на Тихиот Океан. Во вообичаени околности, водите во западниот дел на Тихиот Океан се топли, а источните води се ладни. Процесот започнува кога силната конвективна активност над екваторската Источна Азија и смирувањето на студениот воздух од западниот брег на Јужна Америка создаваат шема на ветер што ја турка пацифичката вода на запад и ја натрупува во западниот Пацифик. (Нивото на водата во западниот Пацифик е околу 60 cm повисоко отколку во источниот Пацифик).
Дневните надолжни ефекти се во мезоскала (хоризонтален опсег од 5 до неколку стотици километри). Во текот на денот, воздухот загреан од релативно потоплото копно се крева, а додека го прави тоа извлекува ладен ветер од морето што го заменува надојдениот воздух. Во текот на ноќта, релативно потоплата вода и посвежото копно го менуваат процесот, а ветрето од копното, воздухот што го лади копното, се носи на море преку ноќ.
Вокерово кружење
Пацифичката ќелија е од толкава важност што е именувана како Вокерово кружење по Сер Гилберт Вокер, директор на британските опсерватории во Индија од почетокот на 20 век, кој барал начин да предвиди кога ќе пропаднат монсунските ветрови во Индија. Иако никогаш не бил успешен во тоа, неговата работа го навела до откривање на врската помеѓу периодичните варијации на притисокот во Индискиот Океан и оние помеѓу источниот и западниот Пацифик, кои тој ги нарекол „Јужна осцилација“.
Движењето на воздухот во Вокеровото кружење влијае на јамките од двете страни. Во нормални услови, времето се однесува како што се очекува. Но, на секои неколку години, зимите стануваат невообичаено топли или невообичаено студени, или зачестеноста на ураганите се зголемува или намалува, а шемата настанува на неодреден период.
Вокеровата ќелија игра клучна улога во овој и во феноменот Ел Нињо. Ако конвективната активност се забави во Западниот Пацифик поради некоја причина (оваа причина засега не е позната), климата на областите во непосредна близина на Западниот Пацифик е засегната. Прво, не успеваат западните ветрови на горното ниво. Ова го прекинува изворот на повратниот, ладен воздух кој вообичаено би се смирил на околу 30° јужна географска ширина, и затоа воздухот што се враќа како површински источни делови престанува. Има две последици. Топлата вода престанува да се влева во источниот Пацифик од запад (била „натрупана“ од минатите источни ветрови) бидејќи веќе нема површински ветар што ќе ја турне во областа на западниот Пацифик. Ова и соодветните ефекти на јужната осцилација резултираат со долготрајни непостојани температури и обрасци на врнежи во Северна и Јужна Америка, Австралија и Југоисточна Африка, како и нарушување на океанските струи.
Во меѓувреме, во Атлантикот, се формираат антипасати од Хедлиевата ќелија на горното ниво што брзо дуваат, кои вообичаено би биле блокирани од Вокеровото кружење и не можат да достигнат таков интензитет. Овие ветрови ги нарушуваат врвовите на зародишните урагани и значително го намалуваат бројот што можат да достигнат целосна сила.
Ел Нињо - Јужна осцилација
Ел Нињо и Ла Ниња се спротивни површински температурни аномалии на Јужниот Пацифик, кои силно влијаат на времето во голем обем. Во случајот на Ел Нињо, топлата површинска вода се приближува до бреговите на Јужна Америка, што резултира со блокирање на издигнувањето на длабоката вода богата со хранливи материи. Ова има сериозно влијание врз популацијата на рибите.
Во случајот Ла Ниња, конвективната клетка над западниот Пацифик претерано зајакнува, што резултира со постудени од вообичаените зими во Северна Америка и посилна сезона на циклони во Југоисточна Азија и Источна Австралија. Исто така, има зголемено издигнување на длабоките студени води на океаните и поинтензивно издигнување на површинскиот воздух во близина на Јужна Америка, што резултира со зголемен број на суши, иако рибарите жнеат придобивки од водите на источниот дел на Тихиот Океан полни со хранливи материи.
Владимир Мацанов
Владимир Петров Мацанов - Мирче (партизански прекар Лефтер) ( во ―  во ) — македонски партизан, револуционер, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Произлегува од револуционерно семејство (види Константин Мацанов, Андреј Мацанов). По завршувањето на основното училиште, завршил седми клас гимназија, а потоа бил истеран од училиштето како скоевски активист и револуционер. Извесно време работел како фирмописец и молер. Во мартовските демонстрации 1941 година учествувал против предавничката влада на Цветковиќ - Мачек, како и против пактот со фашистичка Германија. По доаѓањето на бугарските фашистички окупатори, активно учествувал во илинденските демонстрации. Низ ваквата револуционерна борба, кон средината на октомври 1941 година се приклучил на Првиот скопски партизански одред. По растурањето на одредот заминал во Софија, каде бил откриен и затворен. Потоа бил префрлен во скопскиот затвор. Тука станал еден од најактивните политички затвореници. Нему му била доверена задачата да ја дели храната, т.е. станал комесар за исхрана.
На организираниот пpoцec бил осуден на смрт со бесење. Бидејќи по секое сослушување затворениците биле одделувани за да не се договараат, бил иницијатор да се употреби Морзеовата азбука за договарање. Така, од една до друга ќелија се пренесувале важни соопштенија. По судењето, на 9 мај 1942 година, бил префрлен во ќелијата на смртта. Во неа со уште еден осуденик почнале да се занимаваат со сликање. Поради тоа биле наречени „художници". Ги цртал своите другари, а изработил и еден автопортрет. На 28 август 1944 година заедно со други затвореници, со помошта на партиската организација од Скопје и Третата македонска ударна бригада бил ослободен. Меѓутоа, неговата радост траела кратко. Загинал во несреќен случај заедно со уште 16 борци од Третата македонска ударна бригада пред нападот на Велес, од експлозија на мини, што биле случајно активирани, веројатно од неизгасена цигара.
Петта југословенска армија
Петтата југословенска армија била формирана со наредба на Министерството за одбрана на Југославија од 4 мај 1945 година. Со таа наредба се укинал ГШ на Југословенската армија за Македонија и ингеренциите биле префрлени на ГШ на Петтата армија. Седиште на армијата било Скопје. 203-205
Историјат
Командант на армијата бил генерал-мајор Славко Родиќ, а негов заменик бил полковник Алексо Демниевски - Бауман. Политички комесар на Петтата армија бил Војо Ковачевиќ. Како началник на штабот бил назначен генерал-мајор Павле Илиќ, а негови помошници биле Велимир Кнежевиќ и Јефта Јовановиќ.
Петтата југословенска армија била составена од единиците: две пролетерски, 22 српска ударна, 37 санџачка ударна, 24 српска дивизија и 49 македонска дивизија. 41 македонска дивизија била расформирана и борците и старешините биле префрлени во 49 и 50 македонска дивизија. Армијата имала околу 50.000 борци и старешини. Според податоците на Оперативното одделение на ГШ, Петтата армија имала околу 75000 војници до 16 мај 1945, а околу 33000 војници биле ангажирани во заднинските установи. Во составот на оваа армија не била 48 македонска дивизија бидејќи истата се вратила од Сремскиот фронт на 25 јуни 1945. Истата судбна ја има и 42 македонска дивизија. Двете дивизии биле расформирани по завршувањето на Сремскиот фронт.
Армијата била формирана по заврпшувањето на војната и поради тоа нема учество во дејствијата. Нејзината задача била да ја чува јужната македонска и југословенска граница со Грција и да ја обезбедува слободната територија на Македонија, мал дел од Јужна Србија и јужниот дел на Космет.
Венише
Венише (словенечки: Veniše) — населба во Општина Кршко во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Долењска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
Список на државни водачи во 533 година
Ова е список на државни водачи во 33 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Вршник (Сопот)
Вршник — археолошко наоѓалиште кај кавадаречкото село Сопот. Претставува населба и доцната антика.
На западниот раб на селото, по површината на нивите можат да се најдат голем број фрагменти од керамички садови и градежен материјал (тегули, имбрекси и кршен камен). Исто така има и фрагменти од архитектонска пластика.
IC 498
IC 498 — галаксија во соѕвездието Индијанец, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 498 се споменува и како ESO 108-9.
Откривање
Објектот е откриен на 21 август 1900 година од страна на Делајл Стјуарт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 498 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,4 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,1 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,9 m/лм2. IC 498 има привидни димензии од 1,2' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 21 ч 59 м 26,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -65° 26' 59". Положбениот агол на објектот е во износ од 30°.
Други поделби
Проучување на IC 498 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 67787.
NGC 4434
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4434 се споменува и како UGC 7571, MCG 1-32-69, CGCG 42-115, VCC 1025.
Откривање
Објектот е откриен на 28 декември 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4434 е од видот E0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,8 m/лм2. NGC 4434 има привидни димензии од 1,4' х 1,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0.
Други поделби
Проучување на NGC 4434 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 40886. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 193; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 874. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1560.
Знаме на Сомалија
Знамето на Сомалија (Calanka Soomaaliya) е националното знаме на државата. Знамето било усвоено на 12 октомври 1954 и дизајнирано од Мохамед Авале Либан, Знамето било наменето за пан-сомалиските движења. По обединувањето на Британски Сомалиленд и Италијански Сомалиленд, ова знаме се користи од Сомалиската Демократска Република.
Знамето е сино со бела петокрака во средината. Ѕвездата со петте краци ги претставува петте региони каде живеат Сомалијци: Огаден, Североисточна покраина во Кенија, Џибути (порано Француски Сомалиленд) и поранешните Британски и Италијански Сомалиленд. Сината боја го означува Индискиот Океан.
Николас Гајтан
Освалдо Николас Фабијан "Нико" Гајтан (роден на 23 февруари 1988 година) — аргентински фудбалер, играч од средниот ред на Даљен Ифан и на аргентинската репрезентација.
Тој е производ на Бока Јуниорс, кој подоцна се приклучи на Бенфика во Португалија, каде што тој освои три титули во Примеира лигата, една во Купот на Португалија, пет во Лига купот и еден Суперкуп, сето тоа во шест сезони играјќи за Бенфика.
Бока Хуниорс
Роден во Сан Мартин, Буенос Аирес, Гајтан започна како играч, во редовите на Бока Хуниорс, откако влезе во малдите категории на 13 годишна возраст, но поради мала минутажа и сомнежи со неговата иднина тој се пресели во Бенфика. Своето деби го направи на 1 јуни 2008 година во победата од 3–1 против Арсенал ди Саранди, и ги постигна првите два гола во аргентинската Примера, во победата од 3-0 против Клуб де Атлетико Хуракан.