cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жена
Земјите на ОЕЦД
Образовниот полов јаз во земјите кои се дел од Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД) е намален во текот на последните 30 години. Помладите жени денес имаат далеку поголеми шанси да се здобијат со високи квалификации: во 19 од 30 земји на ОЕЦД, постојат повеќе од двојно повеќе жени на возраст од 25 до 34 години со завршено високо образование од жени на возраст од 55 до 64 години. Во 21 од 27 земји на ОЕЦД со споредливи податоци, бројот на жени кои дипломирале на програми на универзитетско ниво е еднаков на или го надминува тој на мажите. 15-годишните девојчиња имаат тенденција да покажуваат многу повисоки очекувања за своите кариери од момчињата на иста возраст. Иако жените се повеќе од половина од вкупниот број на дипломирани студенти во неколку земји на ОЕЦД, тие ги добиваат само 30% од универзитетските дипломи доделени заво областа на науката и инженерството и се 25% до 35% од истражувачите во повеќето земји на ОЕЦД.
Иако до овој ден жените студираат на престижни универзитети во иста стапка како и мажите, на нив не им се дадени истите шанси да се приклучат на факултетот. Според Смит и Танг, во 1989 година, 65% од мажите и 40% од жените имале постојани позиции, а само 29 проценти од сите научници и инженери вработени како асистент професори биле жени.
Жените во политиката
Жените не се доволно застапени во владата во повеќето земји. Во октомври 2013, глобалниот просек на жените во националните собири бил 22%. Правото на глас на жените во САД беше постигнато постепено, прво на државно и локално ниво почнувајќи во доцниот 19 век и почетокот на 20 век, а во 1920 година жените во САД го добиле универзалното право на глас, со Деветнаесеттиот амандман на Уставот на САД. Некои западни земји биле бавни при овозможувањето на жените да гласаат; особено Швајцарија, каде што жените се стекнале со правото да гласаат на сојузните избори во 1971 година, и во кантонот на Апанзел Инерходен жените го добиле правото на глас за локалните прашања дури во 1991 година, кога кантонот беше принуден да го дозволи тоа од страна на Сојузниот Врховен суд на Швајцарија; и Лихтенштајн во 1984 година преку референдумот за правото на глас на жените.
Наука, литература и уметност
Жените низ текот на историјата имаат направено придонеси за науката, литературата и уметноста. Една област каде што на жените историски им било дозволен пристап беше акушерството и гинекологијата (пред 18 век, грижата за бремени жени во Европа беше спроведена од страна на жените; од средината на 18 век наваму медицинскиот мониторинг на бремените жени почна да бара ригорозно формално образование, до кое на жените генерално не им беше дозволен пристап, затоа практиката во голема мера беше префрлена на мажите).
Жените биле композитори, писатели, инструментални изведувачи, пејачи, диригенти, музики научници, музички едукатори, музички критичари/музички новинари и слично. Постојат музички движења, настани и жанрови поврзани со жените, женските прашања и феминизмот. Во 2010-тите, додека жените сочинуваат значителен дел од пејачите на популарната музика и пејачите на класичната музика и значителен дел од писателите на песните, постои мал број на жени кои се музички продуценти, рок критичари и рок инструменталисти. Иако има голем број на жени композитори на класична музика, од Средновековниот период до денес, жените композитори значително се недоволно застапени при најчесто изведуваната класична музика, учебниците по музичка историја и музичките енциклопедии; на пример, во Концизна Оксфордска историја на музиката, Клара Шуман е единствената спомената композиторка.
Според Џесика Дучен, музички писател за The Independent, жените музичари во класичната музика се „... премногу често судени врз основа на нивниот изглед, а не нивниот талент и тие се соочуваат со притисок... да изгледаат згодно на сцената и во фотографии.“
Според Едвина Волстенкрофт, класичната музичка индустрија одамна е отворена за жените во однос на изведувањето, но жените имаат помала веројатност да се здобијат со позиции на авторитет, како на пример водач на оркестар. Во популарната музика, иако има многу жени пејачи, постојат многу малку жени музички продуценти, поединците кои го насочуваат и кои управуваат со процесот на снимање.
Жената како мотив во уметноста и во популарната култура
Жената, воопшто, или некоја конкретна жена, се јавува како чест мотив во уметноста и во популарната култура. На пример, уште во Стариот завет (во Втората книга на Ездра) се вели: „Ако мажите... видат жена добролична и убава, остваат сѐ и се спуштаат кон неа и ја гледаат со отворена уста, и сите се прилепуваат кон неа повеќе отколку кон златото и среброто и кон секоја скапоценост.“ Притоа, поради неа, „човекот го остава таткото свој, кој го воспитал, и земјата своја и се прилепува кон жената своја, при жената своја останува до смртта и заборава и татко, и мајка, и земјата своја.“
Црква „Св. Никола“ - Бело Поле
Свети Никола – главна селска црква во селото Бело Поле. Сместена е во крајниот јужен дел од селото, на височина којашто ѝ дава доминантна положба во однос на остатокот од селото.
Архитектура
Градбата на црквата има правоаголна основа. Кон западната страна е доградена припрата којашто е пониска од висината на храмот. Во црквата се влегува преку припатата која има два влеза — едниот на северната и другиот на западната страна. Објектот на црквата во целост е варосан и е покриен со кров од ќерамиди, додека од јужниот ѕид на припратата се забележува дека била изградена од камен. Материјалот за изградба на црквата е познато дека бил носен од месноста Тумба.
Во дворот на црквата се сместени камбанаријата и селските гробишта. Камбанаријата е со квадратна основа, нејзиниот влез се наоѓа на источната страна, а во горниот дел има по еден отвор на секоја страна. Градена е од тули и во целост е материсана и варосана од надворешната страна.
IC 1022
IC 1022 — галаксија во соѕвездието Печка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1022 се споменува и како ESO 354-1, MCG -6-5-7, IRAS 01483-3418.
Откривање
Објектот е откриен во 1899 година од страна на Делајл Стјуарт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1022 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,1 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,9 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. IC 1022 има привидни димензии од 0,8' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 50 м 29,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -34° 3' 20"". Положбениот агол на објектот е во износ од 94°.
Други поделби
Проучување на IC 1022 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 6777.
Константин Оп
Константин Оп — византиски катепан на Италија од 1033 до 1038м година. Го заменил Михаил Протоспатар. Записот за стратег со име Лав Оп, испратен во Италија,е веројатно истата личност. Главни извори за неговото управување се Луп Протоспартиј и Anonymi Barensis chronicon. Во ноември 1034 година Константин на манастирот во близна на градот Троја му доделил диплома. Во 1037 година, зиридскиот султан на Тунис, Ел Муиз ибн Бадис, го испратил својот син Абдула да се бори со сицилијанскиот емир Ахмад II ел-Ахал. Ел-Ахал бил поразен и пребегнал кај Константин. Нареднта година Константин го снемува од записите за да биде заменет од Михаил Спондил и подоцна од Никифор Докијан.
Аргир Михајлов
Аргир Михајлов (1790 - 1850) — истакнат македонски зограф и иконописец кој творел во Костурско.
Мадона дел Орто
Мадона дел'Орто е црква во Венеција, Италија, во сестиерата Канареџо.
Аргир Михајлов
Бележки
Роден е околу 1790 г. во Чука, Костурско. Живописал низа цркви во Костурско, каде творел во првата половина на XIX век. Негови забележителни творби се среќаваат во црквите „Успение на Пресв. Богородица“ во Долен Нестрам, „Св. Благовештение“ во Старичани (живописана во 1827 г.), „Св. Петка“ во Изглибе (живописана во 1835 г. со потпис „δηά χειρός Αργύρι Μιχάλι“), „Св. Илија“ во Шкрапари (живописана во 1838 г.), „Св. Атанас Бессребренички“ (живописана во 1844 г.) во Костур, „Св. Димитриј“, живописана во 1826 – 1831 г. и други. Творбите му се хармонични и интересни, примери на убавата духовна уметност.
Мадона дел Орто
Историја
Црквата била подигната од сега веќе непостоечкиот религиозен ред „Хумилијати“ во средината на 14 век, под раководство на Тиберио да Парма, кој е погребан во внатрешноста. Првично била посветена на Свети Кристофер, светец-заштитник на патниците, но неговото популарно име што укажува на посветување на Богородица доаѓа од следниот век, кога наводно чудотворната статуа на Мадона, нарачана за црквата Света Марија Формоза, но отфрлена, била донесен во црквата од блискиот овоштарник (орто на италијански) каде што се распаѓало.
Црквата лежела на слаби темели и во 1399 година бил финансиран проект за реставрација од градскиот Маџор Консиљо. Понижувањата, поради нивните „изопачени обичаи“, биле соборени во 1462 година, а Мадона дел'Орто била доделена во собранието на Редовните канони на Сан Џорџо во Алга. Последниот ред бил потиснат во 1668 година, а следната година црквата и манастирот анектирани биле предадени на цистерцијците од Ломбардија. Во 1787 година црквата паднала под јавна управа. Реставрацијата била започната под австриска власт во 1840-тите и завршила во 1869 година, до тогаш Венеција станала дел од обединетото на Италија.
Фасада
Фасадата, изградена во 1460–1464 година, има наклонети страни и е во тула, поделена на три дела со две пиластри ленти. Двата странични делови се со четирикратни обоени прозорци, додека централниот има голем розетен прозорец. Порталот е надграден со зашилен лак со украси од бел камен на кој се претставени, на врвот, Свети Кристофер, Мадона и Архангел Габриел од Николо ди Џовани Фиорентино и Антонио Ризо. Под е тимпан, порфирен, поддржан со кружни пиластерски ленти. Целиот е вклучен во Тремот со коринтски столбови.
Горниот централен дел е украсен со мали сводови и барелефи со геометриски мотиви. Горните страни имаат наместо по дванаесет ниши, со статуи на апостолите. Пет други готски ниши се во централниот дел, со статуи од 18 век што ги претставуваат претпазливоста, милосрдието, верата, надежта и умереноста, земени од урнатата црква Санто Стефано.
Внатрешност
Внатрешноста има наос и два кораби, со зашилени сводови со двојна рамка, поддржани од грчки мермерни столбови. Трансептот е отсутен, додека во задниот дел е пентагонална апсида украсена со слики од Јакопо Робусти, познат како Тинторето, кој е закопан овде. Органот над влезот е изграден во 1878 година и е еден од најмоќните во Венеција.
На олтарот на југ/десно од главниот влез се наоѓа Свети Јован Крстител и светци од Cima da Conegliano, а во четвртата капела на север/лево свртена кон главниот олтар, капелата Contarini, има значајна Света Агнес од Тинторето. Ренесансната капела Валиер некогаш била сместена мала Мадона со дете од Џовани Белини (1481), украдена во 1993 година. Други дела на Тинторето во црквата вклучуваат Презентација во храмот (Јужна патека, блиску до источниот крај), Обожување на златното теле, Последниот суд (и во апсидата, од двете страни на главниот олтар) и Четирите кардинални доблести (во горниот кат на апсидата, зад олтарот), сите од 1562 до 1564 г.
Десен наос
Олтар на безгрешното зачнување: изграден во 1593 година за да се смести чудесната статуа сега во Капела Сан Мауро
Сакристија
Капела апсида десно
Камбанарија
Камбанаријата, изработена од тули, била завршена во 1503 година. Има квадратна план, со пиластерски ленти на страните што водат до ќелијата со кружни обоени прозорци. Четири полукружни тимпани ја делат ќелијата од горниот цилиндричен тамбур со купола од кромид во источен стил. На страните има четири статуи на евангелисти од училиштето на Пјетро Ломбардо; на врвот е статуа на Спасителот, во бел мермер. Старите ѕвона, најголемите од 1424 година, биле заменети во 1883 година.
Радожда
Радожда — село во Општина Струга, во околината на градот Струга, југозападна Македонија.
Географија и местоположба
Радожда се наоѓа на западниот брег на Охридското Езеро, крај македонско-албанската граница. Сместено е во југозападниот дел на Општина Струга, чиј атар се доира до државната гранична линија и брегот на Охридското Езеро. Радожда е сместено во подножјето на карпест гребен кој се спушта од планината Јабланица. Селото е рамничарско и расположено на надморска височина од 700 до 725 метри. Од градот Струга е оддалечено 11 километри во јужен правец и на два километри од границата со Албанија. Атарот зафаќа површина од 7,9 км2, од кои шумите зафаќаат 505 хектари, пасиштата 185 хектари и обработливото земјиште само 59 хектари. Иако нема одговарачки природни услови, селото има варошки налик, односно изглед на мало гратче. До крајот на Втората светска војна Радожда била од типот на мала селска населба со куќите збиени на куп во подножјето на варовничкиот одсек, меѓутоа во поново време населбата е изградена крај самиот брег на Охридското Езеро во правец север-југ, во должина од 1000 метри, на тој начин здобивајќи се со низински тип и доста модерни и големи куќи.
Називите на потезите во рамки на селскиот атар се следните: Ќафа Сан, Завој, Лаз, Преслоп, Истоци, Босештина, Нојница, Млака,Шиклица, Кошјо, Дуко-рид, Мал лаз, Љогумно, Локов, Локоска краста, Кајмакчалан, Евли, Горна и Долна Поповница, Лештев, Брегој, Тумба, Тудерен, Осој, Јабланово, Пештев, Аралица, Селиште, Богоројца, Краста, Пескојна, Горно и Долно Ливадиште, Елен Камен (или Еленско).
Историја
Селото Радожда е доста старо, со постојано постоење од околу X века. Со сигурност се знае дека постоело во средновековниот период, каде што од пишуваните извори како Душановата повелба од 1342-1345 година кога било подарено на црквата Пресвета Богородица Перивлепта во Охрид, се споменува под името Радобужда. Подоцна во Опширниот описен дефтер на Охридскиот санџак од 1583 се појавува под името Радохожда, а во ракописот на Бранислав Нушиќ од 1892 година се нарекува Радоожџа. Селото било формирано во планинските ливади на околу еден километар на запад. Но близината на езерото како важен извор на храна ги натерало селаните да се преселат во приобалата и тука да ја формираат новата населба. Како најстари семејства се Шеќероски, Солакоски, Пејоски, Скрчески, Кутаноски. Во селото постои зачувано предание дека во минатото кога насила биле преобратени во ислам православните Македонци во соседното село Рајца (денес во Албанија), обидите тоа да се стори и во Радожда останале неуспешни, бидејќи некои жени се самоубивале скокајќи од високиот карпест отсек западно од селото со цел само да не се потурчат.
Радожда во XX век
За време на Втората светска војна за време на италијанско-албанската окупација, Радожда на неколкупати била ограбувана од албанците наречени „балисти“ од селото Чезме, кое се наоѓа на соседната планина Мокра, чиј пат кон Струга водел низ Радожда каде што убиле 4 мажи, отерале жива стока и ограбиле покуќнина, накит, пари.
Стопанство
Во основа Радожда има полјоделско-шумарска функција, меѓутоа населението на селото сè повеќе се насочува и е вклучено во второстепените и третостепените стопански гранки, како што се туризмот, индустриското производство и занаетчиството. Историски населението на Радожда се занимавало со 3 стопански дејности - земјоделство, сточарство и риболов, кои постепено биле заменети од занаетчиството - градежништвото и туризмот. Во минатото сточарството било главната гранка, а селото по кажувања на постарите имало „булуци и булуци (стада) кози, овци, говеда и коњи“ со чија помош се наѓубрувало обработливото земјиште кое добро раѓало, а освен тоа 14 домаќинства се занимавале и со риболов, меѓутоа постпено економски населението почнало да остварува приходи од другите дејности и пензии со кои купува леб, млеко и други намирници во продавниците. Во селото засега работи еден погон на фабриката Единство од Струга со околу 30 работници. Други економски единици нема освен 4 продавници на мешовита стока, 2 кафе барови и 7 рибни ресторани, кои се надалеку познати по својот специјалитет - охридската пастрмка, поради што тие се и често посетувани од домашни и странски гости. Населението е претежно занаетчиски ориентирано. Радожданци се познати фасадери и керамичари. Другиот дел од населението работи по фабриките во Струга, а дел во установите во Струга. Досегашниот погон на рибарското стопанство “Летница“ не работи и рибарите нив околу 20 останаа без работа поради одземената концесија пред три години и недоделената досега. До селото води асфалтиран пат кој е изграден пред 20 години, но сега е целосно саниран. Во мал дел е застапено и земјоделството пред сè за домашни потреби, односно градинарството со одгледување на домати, пиперки, лук, кромид, пченка, краставици, како и живинарство со одгледување кокошки и во помал дел патки, а исто така е застапено и овоштарството преку одгледување на цреши, јаболка, кајсии, сливи и вишни.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Радожда имало 650 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Радожда имало 800 Македонци, од кои 480 под врховенството на Бугарската егзархија и 400 патријаршисти.
Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, Радожда има 808 жители, од кои 806 Македонци, 1 Србин и 1 останат.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 710 жители, од кои 689 Македонци, 1 Влав, 1 Србин, 1 останат и 18 лица без податоци.
Статистички гледано селото бележи благ пад на бројот на своето население, кое во 1961 година броело 866 жители, а во 1994 година 849 жители.
Во селото се говори на посебен дијалект со свои одлики, кој во македонската дијалектологија е познат како вевчанско-радошки дијалект.
Родови
Селото Радожда отсекогаш, па сѐ до денес е населено исклучиво со Македонци од православна христијанска вероисповед.
Според истражувањата од 1979 година, родови во селото се:
Општествени установи
Во селото има и деветгодишно училиште со околу 80 ученици кои учат во сите девет одделенија.
Самоуправа и политика
Селото припаѓа на општинскиот центар Струга и се наоѓа во нејзината административна граница. Во селото има месна заедница со совет и претседател на МЗ. Одлуките се донесуваат со акламации, бидејќи се третираат проблеми од комуналната сфера на живеењето кои ги тангираат сите жители. Се чувствува дека на селото му е потребна малку поголемо ангажирање на МЗ, поголема самоиницијатива, анимирање на еколошкото друштво на кое активноста му е замрена иако има полно проблеми кои треба да се решаваат во содејство со целокупното население.
Културни и природни знаменитости
Радожда е богата со културни и природни знаменитости. Селото има седум цркви од кои централна е селската црква Свети Никола која е изградена во XVIII век. Други цркви се најстарата пештерска црква Свети Арангел Михаил која е од XIV век и поновите Св.Петка, Св.Недела, Св.Среда, Св.Илија и Св.Богородица. Понова знаменитост е 22 метри високиот крст којшто се наоѓа на влезот во селото.
Друга многу важна знаменитост е зачуваниот дел на патот Вија Егнација-зимска траса. Таа минувала преку подалечните јужни предели преку Албанија и Македонија, бидејќи поблиските биле преку зима завеани и со тоа непроодни. Зачувани се околу стотина метри од поплочениот пат кој селаните го викаат калдрма. Од природните реткости најважно е самото езеро кое според староста е едно од најстарите во светот. Друга реткост е карпата која се наднесува над селото, која е висока околу 70-80 метри и долга околу 300 метри.
Редовни настани и обичаи
Во селото нема културни настани, туку помасовните настани кои се одржуваат се однесуваат на верските традиционални одбележувања на неколку празници. Тоа се фрлањето на крстот кое се обнови во 1990 година и кое се одржува на брегот на езерото кај црквата Св.Недела. Фрлачот и скокачите по крстот се наоѓаат во кајчиња на околу 50 метри од брегот. По фаќањето на крстот кој е метален и завиткан во бела риза, групата која го фатила заминува низ селото влегувајќи во сите куќи од селото каде се дарувани од населението.
За Велигден на вториот ден се оди со крсти. Целото село е во селската црква од каде тргнува поворката на чие чело се наоѓаат црковни реликвии знаме, икони, крст и се посетуваат црквите Св. Богородица, Св. Илија и другите каде сите застануваат, палат свеќи, се молат, жените си разменуваат вапцани јајца, а мажите се нудат со ракија.
Во очи на 2 август - Илинден населението се собира кај црквата Св.Илија каде доаѓа попот, крштева вода, го пее лебот кој подоцна жените го раздаваат на присутните. Мажите седат во круг и си ги подаваат пагурчињата со ракија.
На 28 август е верскиот празник Голема Богородица, кој воедно е и селска слава. На тој ден празнува целото село и доаѓаат гости од останатите струшки села, Струга и Охрид.
Култура и спорт
Во Радожда е активен фудбалскиот клуб ФК „Морнар“
Иселеништво
Селото било поголемо но бидејќи желбата за пари повеќето од селаните се иселиле на печалба и веќе никогаш не се вратиле Некои од иселените селани доаѓаат на викенд и си одат. Повеќето се иселени во Франција, Австралија, северна Америка, Србија (Белград) и Хрватска (Славонска Пожега) и други држави. Иселеници од Радожда во рамки на Македонија има во селото Мислешево и градовите Струга, Охрид, Битола, Прилеп и Скопје.
Niggas in Paris
„Niggas in Paris“ (или чистата верзија „In Paris“) е песна изведена од американските хип-хоп артисти Кање Вест и Џеј-Зи, издадена како трет сингл од нивниот заеднички албум Watch the Throne. Песната дебитираше на 75-то место на американскиот Билборд Hot 100 за време на првата недела од издавањето на албумот. Песната беше испратена на Ритмичкото и Урбаното радио на 13 септември, 2011 година.
Стратешко планирање
Стратешко планирање претставува процес на определување на стратегија или на насока на дејствување на една организација, како и процес на донесување одлуки за распределување на ресурсите со коишто располага дадената организација, за да може да се спроведе дадената стратегија. За да може да се одреди насоката по којашто ќе се движи организацијата, неопходно е да ја разбира моменталната позиција кадешто се наоѓа, како и можните чекори коишто може да ги преземе при спроведувањето на одредена стратегија. Во најголемиот дел случаи, стратешкото планирање се соочува со барем едно од три клучни прашања:
Bo многу организации, ова се смета за процес на одредување во која насока ќе се движи една организација во текот на следната година, или повообичаено, во текот на следните 3 до 5 години (на долгорочен план), макар што некои ја продолжуваат својата визија и до 20 години.
Клучни компоненти
Клучните компоненти на "стратешкото планирање" подразбираат разбирање на фирмата на нејзината визија, мисија, вредности и стратегии.
Овие максими се примери коишто и даваат приоритет на самостојноста во однос на зависењето од некој друг.
Организациите понекогаш прават збир од целите и од задачите, којшто е содржан во извештај за мисијата и/или извештај за визијата. Други пак, започнуваат со визија и со мисија и ги користат за да утврдат цели и задачи. Многу луѓе не прават разлика помеѓу извештајот за визија и извештајот за мисија, така што едноставно, некогаш едниот се користи како подолгорочна верзија на другиот. Меѓутоа, овие извештаи се создадени за да бидат доста различни еден од друг, кадешто визијата претставува описна слика на идна посакувана состојба, а мисијата претставува применлив извештај за мотивот на бизнисот, како сега, така и во иднина. Според тоа, мисијата одговара на средствата за успешно реализирање на визијата.
За визијата и мисијата на една организација да бидат ефикасни, тие мора да проникнуваат во културата на самата организација. Тие исто така треба да бидат оценети од внатрешен и од надворешен аспект. Внатрешното оценување треба да се фокусира на тоа како внатрешните членови на организацијата го толкуваат нивниот извештај за мисијата.
Надворешното оценување – коешто ги подразбира сите акционери на бизнисите - е од големо значење бидејќи нуди една поразлична преспектива. Таквите разлики помеѓу овие две оценувања можат да овозможат увид во нивната ефикасност. Извештај за визијата е декларација за тоа во која насока сте упатени - вашата идна состојба - со цел да се создаде слика за тоа како ќе изгледа вашата организација во иднина, и каде таа ќе се упати.
Процес на стратешко планирање
Постојат многу пристапи на стратешко планирање, но обично се користи еден од следните пристапи:
Алатки и пристапи
Меѓу најкорисните алатки за стратешко планирање е ПСМЗ анализата (во странската литература позната како SWOT analysis, Strengths - Предности, Weaknesses - Слабости, Opportunities – Mожности, Threats - Закани). Главната цел на оваа алатка е да ги анализира внатрешните фактори на стратегија, предностите и слабостите коишто ѝ се препишуваат на организацијата, како и надворешните фактори коишто не се во контрола на организацијата, како што се на пример можностите и заканите.
Други алатки вклучуваат:
Анализа на окружувањето
Кога се прават стратегии, важна е анализата на организацијата и на нејзиното моментално окружување, како и тоа како таа би се развивала во иднина. Анализата мора да се изврши на внатрешно ниво, како и на надворешно ниво, со цел да се препознаат сите можности и закани коишто доаѓаат од надворешното окружување, како и да се утврдат силите и слабостите на организацијата.
Постојат неколку фактори за проценување на надворешото окружување:
Ретко се случува сите седум фактори да бидат од клучна важност. Исто така, не е вообичаено да се открие дека првите два сегменти – пазарите и конкуренцијата – не се од клучна важност. ("Состојба на надворешно окружување - Што да се земе предвид" од Брадфорд) Анализата на надворешното окружување обично се фокусира на потрошувачот. Менаџментот на организацијата треба да има визија за создавање на стратегија за привлекување на потрошувачи, а тоа треба да се реализира по пат на размислување за промените коишто настануваат во пазарното окружување, како би можело тоа да влијае на побарувачките на потрошувачите и дали тоа се оние побарувачки на потрошувачите коишто компанијата се стреми да ги задоволи. Исто така, се прави анализа на конкурентното окружување, којашто честопати се заснова на рамката предложена од Мајкл Портер. Во однос на планирањето на пазарот, истражувачите препорачуваат серија од чекори за преземање акција, или упатства според коишто планерите на пазарот треба да се водат при планирањето.
Цели и задачи
Стратешкото планирање е многу важна деловна активност. Исто така, тоа е важно и во области на јавниот сектор како што е образованието. Стратешкото планирање има широка примена, како неформално, така и формално. Стратешкото планирање и процесите на одлучување имаат за задача да утврдат цели и можни патишта коишто водат до нивно реализирање. Целта на механизмите на стратешко планирање, како што е формалното планирање, се состои од зголемување на прецизноста во деловното работење, посебно кога станува збор за долгорочни активности и активности со големи влогови.
Една од основните цели при изработување на стратешки план е тој да се развива на начин којшто лесно се спроведува на дело. Повеќето стратешки планови се однесуваат на иницијативи на високи нивоа и на општи цели, но не се применуваат во секојдневните проекти и задачи коишто ќе бидат потребни за реализирање на планот. Терминологијата или изборот на зборовите, како и нивото на коешто е напишан планот, претставуваат пример како лесно може да се погреши при спроведувањето на вашиот стратешки план на начин на којшто има смисла и може да се извршува од другите. Честопати, плановите содржат концептуални термини коишто не се совпаѓаат со секојдневната реалност на вработените коишто треба да го спроведуваат планот. Во стратешкото планирање се користат следниве термини: посакувани крајни состојби, планови, политики, цели, задачи, стратегии, тактики и дејства. Дефинициите за нив варираат, се поклопуваат и не се доволно јасни. Оние дефиниции коишто се најзастапени во овие концепции претставуваат прецизни, временски ограничени концепции за идните планирани резултати, како и општи и долгорочни концепции за идните планирани резултати коишто кај повеќето модели се јавуваат како цели или задачи (коишто понекогаш се меѓусебно заменливи). Еден од моделите за организирање на целите, работи по принцип на хиерархија. Горенаведените цели може хиерархиски да ги подредат средствата и крајните цели и тоа на следниов начин: Примарна цел, Секундарна цел, Терцијарна цел итн. Гледано од која било цел којашто е повисоко рангирана, целта којашто е пониско рангирана одговара на прашањето "Како?", додека пак целта којашто е повисоко рангирана одговара на прашањето: "Зошто?". Примарната цел е исклучок од овој принцип - таа не одговара на прашањето "Зошто?". На овој начин се дефинира примарната цел којашто во странската литература е позната како Top Rank Objective (TRO). Обично, луѓето истовремено имаат повеќе цели. Терминот “совпаѓање на целите” се однесува на тоа колку добро се комбинираат целите една со друга. Дали целта А се совпаѓа со целта Б? Дали заедно би можеле да формираат унифицирана стратегија? Терминот “хиерархија на цели” се однесува на сместувањето на една или на повеќе цели во состав на друга/и цел/и.
Еден пристап предлага утврдување на краткорочни цели, на среднорочни цели и на долгорочни цели. Во овој модел, може да се очекува дека краткорочните цели се постигнуваат прилично лесно: тие изгледаат лесно достижни. Од друга страна пак, реализирањето на долгорочните цели изгледа многу тешко и речиси невозможно. Токму поради нивната тешка и речиси невозможна реализација, во жаргонот на стратешкото планирање, долгорочните цели понекогаш се среќаваат како "Big Hairy Audacious Goals" (BHAGs). Користењето на една цел како отскочна штица за достигнување на следната цел подразбира распоредување на целите. Едно лице или група најпрвин започнува со реализирање на краткорочните цели, потоа пристапува кон среднорочните, а потоа кон реализирање на долгорочните цели. Распоредувањето на целите може да создаде таканаречен "скалишен крак" по којшто ќе се реализираат целите. Во едно организациско окружување, организацијата може да ги координира целите со цел да не дојде до судир помеѓу нив. Целите на еден дел на организацијата треба хармонично да се совпаѓаат со оние цели на другите делови на организацијата.
Техники за анализа на бизнис
Во стратешкото планирање може да се користат различни техники за анализа на бизнис, вклучувајќи ПСМЗ анализа, ПЕСТ анализа, СТЕЕР анализа и EPISTEL анализа.
Успешните и одржливи напори за постигнување на промена бараат водачи коишто знаат како да управуваат со промените. Со едноставни зборови, управувањето со промените подразбира:
Лајански дијалект
Лајанскиот (ѕонгка: ལ་ཡ་ཁ་, ལ་ཡག་ཁ་; Вајли: la-ya-kha, la-yag-kha) дијалект на јазикот ѕонгка, националниот јазик на Бутан. Луѓето кои зборуваат ѕонга ограничено може да го разберат овој дијалект. Овој дијалект го зборуваат Лајапите во северозападните предели на Бутан. Овој народ е етнички поврзан со Тибеќаните и повеќето од нив живеат на надморска височина од над 3.850 метри. Бутанците овој народ го нарекуваат 'Бџопи'. Според податоците од 2003 година, овој дијалект го зборувале околу 1,100.
Список на државни водачи во 978 година
Ова е список на државни водачи во 78 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Канал Одра-Хафел
Каналот Одра-Хафел (Oder-Havel-Kanal) е германски канал изграден помеѓу 1908 и 1914, првично познат како Канал Хоенцолерн. Заедно со водениот пат Хоензатен-Фриксталер, Одерхалтунг и Шветер Кверфарт го создавале водениот пат Хафел-Одра. Води од градот Цедиња, близу градот Шчеќин на реката Одра помеѓу Германија и Полска до Хафел, притока на Елба, близу Берлин. Долг е 82,8 километри и 33 метри широк.
Попов Нос (Чаниште)
Попов Нос — археолошко наоѓалиште во прилепското село Чаниште. Наоѓалиштето претставува тумул од железното време. Се наоѓа на околу 2,5 км северно од Чаниште и претставува возвишение на кое се наоѓаат неколку тумули, од кои некои се диво раскопани.
Истражување и наоди
Во 2016 година, на Тумулот I биле преземени заштитни археолошки истражувања при што било заклучено дека има приближно кружен облик, и дека бил опкружен со двоен ограден ѕид. Неговите димензии се 12,30 м во правен севе-југ, 11,40 м во правец исток-запад, и височина од 0,55 м. Со истражувањето, било утврдено дека има 6 гробови, од кои некои се радијално поставени, најверојатно околу еден средишен гроб кој бил целосно уништен од страна на диви копачи. Гробот 2 е целосно вкопан во тумулот и со тоа го разрушил оградниот ѕид. Гробот 3 е исто така разрушен од диви копачи. Гробот 5 и 6 се вдлабнати во карпата, но се исто така отворани од дивите копачи. Поради поставеноста, гробот 5 дава знаци дека е средишен односно главен гроб. Конструкцијата од камени плочи на средишниот гроб била целосно отворена и расчистена и се наоѓа на пола метро западно од гробот од кој потекнува. Гробни наоди имало во гробот 2, како и во гробовите 1 и 4 поточно во нивните гробни полнетици. Во, меѓу и покрај гробовите биле биле најдени фрагменти од керамички садови од праисторискиот период. Пронајдени биле и керамички садови, правени на грнчарско коло, од доцноантичко/раносредновековно време.
Природен парк Ел Естрахо (Проток)
Опис
Природниот парк Естрехо се наоѓа на јужниот врв на Пиринејскиот Полуостров и ја штити областа на крајбрежјето од Заливот Гетарес (Алгесирас) до Кејп Грејс (Тарифа). Прогласен е за природен резерват во 2003 година, и е заштитено подрачје од 18,910 хектари. Тоа е најјужно заштитено подрачје на европскиот континент и обединува еколошки, сценски, историски и културни теми. Тој е дел од Трансконтиненталниот биосферен резерват на Медитеранот, откако беше назначен во 2006 година.
Источниот брег на паркот е на Средоземното Море, а западниот брег е на Атлантскиот Океан. Гибралтарскиот Проток, кој ги поврзува овие мориња и ја одделува Европа од Африка, е точка на застанување за птиците преселници и морските цицачи. Растојанието помеѓу двата континента е само 14 км и од праисториското време овој чекор е исто така транзитна патека за луѓето.
Унијата на двата океана прави единствена морска околина во која се наоѓа исклучителна биоразновидност од извонреден интерес. Климата на областа се одликува со благи температури и сува сезона и тотален недостаток на дожд.
Како и сите паркови во Андалузија, природниот парк Ел Естрехо има управен одбор и советодавно тело на Управниот одбор. Од неговото создавање, конзервативен директор на паркот е Исус Кабело Медина, шумски инженер, кој уживал во кариерата во Министерството за животна средина. Со Управниот одбор претседава Сена Илдефонсо Родригез, новинар и професор, избран во февруари 2008 година за неговиот втор мандат.
Геологија
Паркот се наоѓа во подножјето на Бетик Кордилера, дел од геолошката единица Алгесирас, која се протега на север од Мароко. Единицата Алгесирас се состои од Марго Флич Арениќ- мика од олигоценот - рано миоценско, посторогено земјиште се наоѓа на запад од паркот и е единствено за кватернерот, главно се алувијални наслаги.
Главните геолошки формации на паркот се планините Хаб и Кид, во однос на крајбрежните формации вклучуваат карстна подморница.
Хидрологија
На исток поради високите падини на планините на јазолот, не постои широк речен ентитет, иако има неколку мали реки и истекување, меѓу овие реки се наоѓаат реките Гвадалмеси и речните долини Марченила кои се формираат на запад, земјата е пониска и таму се наоѓаат реката Јара и де ла Вега кои се мочуришта на нејзиниот устив.
Флора и фауна
Во рамките на паркот може да се најдат различни екосистеми, секој со својата флора одлика, средоземниот пелин е најзастапен, содржи различни видови како палми, хедер, ергуен, матагало и други ксерофитски видови, шумите главно се плута наизменични во некои области, запознавајќи разни видови на бор во крајбрежната или канутос претежно андалузиска жолчка вклучувајќи го рододендронот или габерот и бројни видови папрати.
Што се однесува до фауната постојат птици кои мигрираат од Африка во Европа во бројки од десетици илјади. Има изобилство на големи цицачи кои се наоѓаат во блискиот Парк де Лос Алкорнокалес поради груб терен и претежно притаен вид на вегетација, така што може да се најдат мангуста, генети и други мали цицачи. Во однос на флората и фауната пронајдени се подводни ливади на ангиосперми во неколку области на паркот, но поради крилото на брановите не се високи концентрации. Морската фауна е исклучително тесна, има многубројни видови китови од цетации, делфини, орки, сини китови итн.
Историја
Најраните докази за патувањето на луѓето низ овие земји се остатоците од неандерталците пронајдени во карпата на Гибралтар. Тоа може да одговара на една од последните популации во светот на оваа група на луѓе. Дополнително, во оваа област има остатоци од најраните современи луѓе, од долниот палеолит. Постојат околу 34 познати пештери и засолништа со карпеста уметност и погребни структури и долмени различни претставителни периоди од палеолитот до Куева дел Моро до бронзеното доба на гробниците на Алгарбес со мегалитски погребувања со веранда.
Под водите на паркот има многу остатоци, претежно од модерното време.
Надворешни врски
36.03111°N, -5.64083°W 36.03111°N, -5.64083°W
Солунски атентати
Во изведувањето на Солунските атентати учествувале десетмина гемиџии: Јордан Поп Јорданов - Орцето, Константин Кирков, Димитар Мечев, Илија Трчков, Владимир Пингов, Павел Шатев, Марко Бошнаков, Милан Арсов и Георги Богданов и Цветко Трајков.
Цел на атентатите
Не можејќи да го поднесат страдањето на својот народ од турската тиранија, Гемиџиите решаваат да преземат дејствија преку кои ќе го актуелизираат македонското прашање во Европа. Со таа цел, решаваат да извршат напади врз објекти на европскиот капитал во Турција, а по можност и да се всеат колку што може повеќе хаос во градот преку напади врз државни објекти. Гемиџиите сметале дека на таков начин ќе ја заинтересираат европската јавност за состојбата во Македонија и дека преку нивните поединечни акции ќе ги натераат големите сили да интервенираат во прилог на ослободувањето на нивната татковина од турското владеење.
Подготовки
Во 1898 година започнале преговорите помеѓу ТМОРО и Македонскиот таен револуционерен комитет (МТРК) и како резултат од нив дошло до самораспуштање на МТРК, а поголемиот дел од дејците се влеале во Македонската револуционерна организација и Македонскиот комитет, додека Слави Мерџанов, Петар Соколов и Петар Манџуков решиле да дејствуваат самостојно и формирале терористичка група подоцна позната како Гемиџиите. Во 1899 година тие заминале во Цариград со цел да го убијат султанот Абдул Хамид II. Откако се увериле дека не постојат никакви шанси за успешно изведување на атентатот, тие пристапиле кон нов план што опфаќал уривање на Отоманската банка во Цариград. Мерџанов го известува Јордан Поп Јорданов - Орцето и овој презел мерки за организирање на слична акција во Солун. Со парите, тие најмуваат куќа веднаш наспроти Банк Отоман и цела година групата копа тунел под земјата што води кон основите на банката.
Во исто време, копањето на цариградскиот тунел одело многу бавно. Набрзо дошло до откривање на каналот како резултат на предавство во почетокот на 1901 година. Помеѓу другите документи кои паднале во рацете на османлиските власти, се наоѓал и опширниот извештај за копањето на цариградскиот канал. Во меѓувреме сите терористи биле уапсени, а потоа депортирани во Бугарија, каде што Слави Мерџанов и Петар Соколов почнале да дискутираат за нови идеи за терористички акции. Тие планирале да го престанат легендарниот Ориент-експрес кај Едрене. За таа цел двајцата формирале чета од десетина луѓе, која успеала да се префрли во Одринско во јули 1901 година. Четниците ставиле големо количество динамит на железничката пруга, но не успеале да го експлодираат возот. По неуспехот четата го киднапирала синот на локaлен турски земјопоседник, но наскоро била опколена. Во борбата повеќето од четниците биле убиени, а заробените живи биле јавно обесени подоцна во центарот на Едрене. Манџуков на чело на чета презел обид да ги ослободи од затворот во Едрене своите другари, како за таа цел тој планирал да земе заложници, но претрпел неуспех. Во исто време, Димитар Мечев се префрлил во Едрене, каде што почнал да копа тунел под австриската пошта, која требало да биде разрушена заедно со Отоманската банка во Солун. Поради недоволниот експлозив гемиџиите сепак одбиле да ја експлодираат Одринската пошта.
Во пролетта 1902 година Гемиџиите успеале да обезбедат 300 кг динамит и го довршиле каналот до Отоманската банка во Солун. Иако тие планирале што побргу да ги извршат нападите, Даме Груев им сугерирал да почекаат и да ја синхронизираат нивната акција со претстојното востание (Илинденско востание). За разлика од Груев, Борис Сарафов им дал морална и материјална поддршка на Гемиџиите.
Групата решава атентатите да започнат на 28 април 1903 година. Планот составен на последното советување одржано надвор од градот бил следен: да се потопи францускиот брод, да се минира пругата во близина на солунската станица; да се запали резервоарот за газија од којшто се осветлувал градот; да се дигне во воздух Отоманската банка, да биде запален Бошнак-ан и да почнат улични борби со бомби и револвери. Прекинувањето на осветлението и фрлањето на градот во темнина требало да биде знак за почетокот на акцијата.
Секој точно знаел каква била неговата задача во определеното време за акција. Во врска со прашањето дали атентаторите треба да загинат при акциите дошло до различни мислења. Поп Јорданов, Кирков и Мечев го застапуваат ставот дека атентаторите треба да го положат својот живот, додека Шатев, Арсов и Бошнаков не се согласуваат со тоа. На крајот е одлучено секој сам да си го направи изборот.
Атентатите
На 28 април околу пладне во близина на солунското пристаниште Павел Шатев го потопува со динамит францускиот брод „Гвадалкивир“. Оваа акција излегла двојно успешна, бидејќи бродот бил запален, а патниците сите до еден спасени.
Истата вечер Димитар Мечев, Илија Трчков и Милан Арсов поставуваат динамит на железничката пруга Истанбул-Солун и го онеспособуваат возот. И при оваа акција нема жртви, но е предизвикан хаос во железничкиот сообраќај.
На 29 април вечерта, околу 8 часот, Константин Кирков поставува 2 кг динамит на цевките со гас за осветлување и на водоводните цевки на Солун. Целиот град е во темница и без вода. Во целиот град владее паника, хаос и страв.
Десетина минути по изгаснувањето на осветлувањето, врз Отоманската банка се фрлени две бомби по што Јордан Поп Јорданов - Орцето го активира експлозивот, кој уништува поголем дел од зградата на банката.
По овие акции Мечев и Трчков се вратиле во својот стан и од таму почнале да фрлаат бомби врз турската војска. Откако фрлиле 50-60 бомби се самоубиле за да не бидат фатени од турските власти.
На 30 април, во борба со турската војска и полиција загинува и Jордан Поп Jорданов.
На 1 мај, се извршуваат две неуспешни акции. Кирков прави обид да ја крене во воздух солунската телеграфско-поштенската станица, но е убиен од стражарот, а Цветко Трајков прави обид да го убие солунскиот валија Хасан Фехми паша. Откако не успева, атентаторот се самоубива активирајќи бомба.
Биланс
Гемиџиите успеваат да ја извршат најголемата терористичка акција на своето време. Нивниот план бил успешно извршен. Сите дипломатски претставници во Солун ги известиле своите влади за солунските настани.
Билансот на атентатите бил следен: директно од динамитот на гемиџиите настрадале Гвадалкивир, Банк Отоман, гасоводните цевки, Гранд Хотел Солун, кафеаните Ал Xамбра и Ноја и Бошнак-ан. Бил урнат Германскиот клуб, кафеаната Египет, како и неколку други локали.
Во битка со војската и полицијата се убиени шестмина од гемиџиите: Орце Поп Јорданов, Константин Кирков, Димитар Мечев, Илија Трчков, Владимир Пингов и Цветко Трајков. Уапсени се четворица: Павел Шатев, Марко Бошнаков, Милан Арсов и Георги Богданов. Тие прво се осудени на смрт, но подоцна пресудата им е заменета со затвор во Фезан (Либија).
Во немирите кои избувнале на 30 април како реакција на атентатите, фанатизирани муслимани оделе во толпи низ градот и убивале недолжно христијанско население. Проценките за бројот на загинати варираат од 35 лица, според османлиските власти, до 200-300 според ТМОРО. Властите успеале донекаде да ги смират толпите, но речиси без причина почнале да малтретираат и да апсат по сопствени произволни проценки. Во рацијата на османлиските власти биле затворени околу 2.000 лица и некои членови на ЦК на ТМОРО на чело со неговиот претседател Иван Гарванов, а биле запленети и доста документи. Покрај членови на ЦК биле затворени и поголем број членови на ТМОРО, со што таа претрпела силен удар. Од уапсените 2.000 лица, 353 лица се изведени пред суд, а од нив 33 се осудени.
Денес Наѓ
Денес Наѓ (Будимпешта, 1980) — унгарски филмски режисер, уредник и сценарист. Неговиот прв долгометражен филм „Природна светлина“ бил награден со Сребрена мечка за најдобра режија во 2021 година.