cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Историја на Иран
Државен удар
Подоцна на 19 август 1953 бил изведен успешен државен удар на чело со пензионираниот генерал Фазлула Захеди, организиран од американската ЦИА со поддршка на Британската МИ6, операција позната под називот „Операција Ајакс”. Удрот прво бил сочинет од пропаганда во која било вклучено населението со цел да се сврте против Мосадик и да се повлече од функцијата. Тој бил уапсен и затворен, под обвинение за предавство. Бил прогласен за виновен, неговата казна била намалена на казна домашен притвор, додека неговиот министер за надворешни работи, Хусеин Фатеми бил погубен. Захеди го наследил на позицијата Премиер на државата, поттиснувајќи ги опозиционерите на Шахот, особено Партијата за Национален Фронт и Комунистичката Народна Партија.
Во Иран владеела автократија, на чело со шах, со поддршка од САД до револуцијата. Иранската влада потпишала договор со меѓународниот конзорциум на странски компании кои ги воделе иранските нафтени полиња со кој сè договориле за поделба на профитот 50-50, како и дека на Иран нема да и биде дозволе ревизија на сметките на странските фирми или на нивните директори.
Во 1957 година воен закон престанал да важи после цели 16 години, и Иран сè повеќе станувал поблизок до Запад, приклучувајќи се на Багдатскиот Пакт, и прифаќајки воена и економска помош од САД. Во 1961 година Иран иницирал серија на економски, социјални, земјоделски и административни реформи со цел да ја осовремени земјата, а овој настан бил познат под името “Белата Револуција на Шахот”. Суштината на оваа програма се засновала на аграрни реформи. Осовременувањето и економски развој кој се одвивал во забрзан ритам, се поради придобивките од нафтените извори, кои биле трети по големина во светот. Покрај реформите, економската состојба не се подобрила, а политиката на државата која била свртена прозападно само создала многу политички противници и исламистички групи. Во јуни 1963 година се сличиле масовни протести во поддршка на Рухолах Хомеини по неговите говори кои биле насочени против шахот.
Две години подоцна, врз Премиерот Хасан Али Мансур бил извршен атентат, а со тоа и внатрешната безбедносна служба (САВАК) станала многу по насилна. Во 1970 година левичарски герилски групи како што e Народното муџахединско движење на Иран, извршила постојани напади врз домашни и странски цели.
Стотина политички затвореници биле убиени во Иран од страна на САВАК, уште повеќе биле уапсени и измачувани. Исламското свештенство, на чело со Рухолах Хомеини, кој бил во бегство во 1964 година, станувало се погласно.
Во почетокот на 70-те години иранскиот воен буџет значително се зголемил и тогаш била најголеманата воена сила во регионот. Билатералните односи со неговите соседи биле на највисоко ниво. Во ноември 1971 година иранските сили заземале контрола врз три острови на Персискиот Залив, како одговор на ова, Ирак избркал илјадници Иранци од нејзините граници. По многубројни меѓусебни судири, Иран го укинал заедничкиот договор со Ирак од 1937 година и побарал повторно да започнат преговори за нов.
Иранска револуција и Исламска Република
Иранската револуција, попозната како Исламската револуција, била револуција која го трансформираше Иран од апсолутна монархија на чело со Шах Мухамед Реза Пахлеви во Исламска Република под водство на Ајатолах Рухолах Хомеини, еден од водачите на револуцијата и основачите на Републиката. Тоа движење настанало во јануари 1978 година со првите големи демонстрации, а завршиле во декември 1979 година со нов теократски устав, а на чело со државата застанал Рухолах Хомеини како нејзин врховен водач. .
Тој во меѓувреме, во јануари 1979 година по низа демонстрации кои ја парализирале државата, ја напуштил државата, стапувајќи во бегство, за да во февруари 1979 година се врати во Техеран за да отпоздрави неколку милиони Иранци. Завршниот удар за династијата на Пахлеви кога неговата армија ќе се изјасни дека оттогаш па се натаму таа ќе биде само нем набљудувач на работите што се случувале, а бројот на герилците и уличните борби се зголемувал. Во април 1979 година на референдум се изјасниле позитивно за стапување на сила на новото државно уредување.
Идеологија на Иранската Револуцуија
Популизмот, национализмот и шиизмот биле главните двигатели во политиката на новата власт. Нивниот концепт е заснован врз начелото дека на секого му е потребно водство, во форма на државно и религиозно водство. Рухолах Хомеини владеел неприкосновено до неговата смрт во 1989 година.
Наглото осовременување, воведувањето на пазарната економија, било заменето со нова популистичка, религиозна, економска и културна политика. Многу производствени погони биле национализирани, законите и училиштата претрпеле исламизација, а западните влијанија забранети.
Исламската револуција имала свое влијание и пошироко низ светот. Во немуслиманскиот свет ја сменил сликата за таа религија, создавајќи нова политичка и духовна слика за исламот, заедно со стравот кон подемот на деструктивноста на оваа религија и нејзината новоформирана држава.
Ерата на Хомеини (1979–1989)
Хомеини бил водач на револуцијата и како врховен водач на Иран од 1979 година до неговата смрт на 3 јуни 1989 година. Во овој период доминирал теократскиот пристап на владеење на Хомеини, дури и скапата и крвава војна која ја воделе со Ирак.
Од овој период Иран излегол со големи економски и воени загуби, протести и бунтови на секуларисти, на левичари, и потрадиционалните муслимани кои се како соперници билие ефикасно отстранети. Следствено на ова, марксистичките герилци и федералните партии кренале револт во одредени региони, во Хузестан, Курдистан и Гонбад-е Кавус, а резултатот бил судир на вооружени сили од една страна на бунтовниците, а од другата на револуцијата. Револуцијата почнала 1979 година и траела неколку месеци, зависно од регионот каде се водела. Курдскиот бунт, бил најнасилен, траејќи од 1983 година и одземајќи 10.000 животи.
Иранска заложничка криза
Во почетокот на Исламската Република се случил настанот кој оставил длабок белег во државата. Поранешниот шах на Иран бил на третман за лечење на рак во САД, па во ноември 1979 година ирански студенти зеле заложници, вработени во американската амбасада. 52 заложници биле држани во заробеништво 444 дена до јануари 1981 година. Американска воена операција за ослободување на заложниците била неуспешна.
Овој настан во Иран се следел со голем интерес, дури илјадници граѓани се собирале и им давале поддршка на киднаперите, а со тоа владеењето на Хомеини и антиамериканското мислење се зацврстувало. Во овој период АСАД била нарекувана како „Големиот Сатана”, па во САД полека се создавало антииранско расположение. Односите помеѓу овие две држави останале непријателски, па американските санкции оставиле голем белег во иранската економија.
Иранско-ирачката војна
Низ текот на оваа политичка и социјална криза, иреачкиот водач Садам Хусеин се обидел да придобие од нестабилниот сосед, и да ги искористи слабостите како резултат на иранскиот воен и револуционерен антагонизам со западните влади. Некогаш моќната иранска армија била распуштена за време на револуцијата, и со отстранување на шахот, Хусеин имал амбиции да се постави за водач на Средниот Исток. Тој се обидел да продре до Персискиот Залив преку иранска територија која трдела дека на неговата земја им била одземена за време на владеењето на шахот.
Од големо значење за Ирак бил Хузестан, не само поради бројното арапско население, туку и поради подрачје богато со нафта. Со поддршка од Обединетите Арапски Емирати, островите Абу Муса и Голем Тунбс станале цел на освојување. Со овие планови, Хусеин планирал опсежен план за напад на Иран, тврдејќи дека неговите сили ќе стигнат до главниот град за три дена. На 22 септември 1980 година ирачката војска извршила инвазија во Хузестан започнувајќи ја иранско-ирачката војна. Нападот го најдел Иран неподготвен.
Иако силите на Садам Хусеин напредувале на фронтот, иранските сили во 1982 година го одбиле нападот и ги вратиле ирачките сили назад на нивна територија. Хомеини увидел шанса да си ја прошири својата револуција и на ирачка територија, особено со големиот број шиити кои живееле таму. Војната траела до 1988 година кога Хомеини, според неговите зборови „да го испиеме отровот”, прифатил мировнни преговори под медијаторство на ООН.
Десетици илјадници ирански цивили воен персонал биле убиени за време на војната кога од ирачка страна било употребено хемиско оружје. Ирак финансиски бил поддржан од Египет, арапските држави долж Персискиот Залив, Советскот Сојуз, земјите од Варшавскиот Пакт, САД, Франција, Велика Британија, Германија, Бразил и Народна Република Кина.
За време на војната имало 100.000 жртви од иранска страна поради поради употреба на ирачко хемиско оружје. Вкупните податоци за жртви на иранска страна изнесуваат помеѓу 500,000 и 1,000,000. Скоро сите новински агенции имале потврдено дека иранската страна не употребувала ваков тип на оружје, додека тие тврделе дека земјата на Садам со ваков тип на оружје се обидела да убие што поголем број на ирански цивили, започнувајќи од 19 јули 1988 година.
И во текот на следните пет месеци, владата во Иран систематски погубила илјадници политички затвореници. Овој настан бил познат како „Иранскиот Масакр“. Главната цел им била членството на Народната Муџахединска Организација, но и припадници на Комунистичката Партија биле вклучени во оваа чистка. Бројките варираат од 1.400 до 30.000 погубени луѓе to 30,000. .
Првите девет години (1989–1997)
На неговата посмртна постела во 1989 година, Хомеини назначил уставен совет од 25 члена, на чело со Али Хаменеи за негов наследник а со тоа и бројни уставни измени. Иако на неговиот наследник му недостигале харизмата и верскиот статус на неговиот претходник, тој воспоставил редица на поддржувачи во редовите на армијата и економските бизниси. За некои ова почнало да наликува на верска олигархија, отколку на автократија.
Наследувајќи го Хомеини, Акбар Хашеми Рафсанџани служел два мандата, а за тоа време се обиел да ја стабилизира економски и воено државата, да ја обнови инфраструктурата со продажба на нафта за многу ниски цени. Неговиот режим вовел контрола на раѓањето, ги намалило воените трошоци и ги нормализирало односите со соседите. Во текот на војната на Персискиот Залив во 1991 година државата останала неутрална, останувајќи само на осуда упатена кон САД и дозволувајќи им на ирачките бегалци и воени авиони да ја користат нејзината територија.
Реформаторот Мохамед Хатами (1997–2005)
Акбар Хашеми Рафсанџани бил наследен од Мохамед Хатами во 1997 година. Неговиот мандат бил одбележан со тензии додека се обидувал да ги спроведе неговите реформи и наишол на отпор од конзервативното свештенство. Овој ќорсокак доживеал кулминација во јули 1999 година кога со недели се случувале антивладини протести, сè додека полицијата и провладини симпатизери не ја разбиле толпата.
Хатами бил реизбран во јуни 2001 година но наидувал на постојан отпор од конзервативците. Тие се обиделе преку зебранување на печатениот медиум и дисквалификација на предизборни кандидати да ги поткопа реформите.
Во јуни 2003 година се случиле студентски протести во Техеран на кој учествувале неколку илјади студенти.
Махмуд Ахмадинежад (2005–2013)
На Претседателските изборите во 2005 година тогашниот градоначалникот на Техеран, Махмуд Ахмадинежад станал шестиот претседател на Иран, поразувајќи го Рафсанџани. . За време на церемонијана на прогласување тој ја бакнал раката на Хомеини како знак на лојалност.
Во овој период се случила инвазија на Ирак од страна на САД, и пад на режимот на Садам Хусеин, а со тоа шиитската заедница се здобила со моќ, со што главниот шиитски водач побарал делови од Ирак и Иран да бидат предадени за формирање на автономен шиитски регион. Поранешниот секретар за одбрана Вилијам С. Коен изјавил од 2009 со сè поголемата моќ со која Иран се здобива, сè повеќе расте антисемитското расположение на Блискиот Исток.
Во текот на 2005 и 2006 година имало тврдења дека САД и Израел планираат да го нападнат Иран, најмногу поради Иранската јадрена програма. Народна Република Кина и Русија се спротивставиле на овие воени планови или економски санкции. Ајатолахот Хомеини издал декрет со кој се забранувало производство и употреба на јадрено оружје. Фатва била цитирана во официјалната изјава на Иранската влада на состанокот на Меѓународната агенција за атомска енергија (ИАЕА) во Виена во август 2005 година. .
Период од 2013 до денес
На 15 јуни 2013 година, Хасан Рухани победил на Претседателските избори во Иран. Од вкупен број од 36.704.156 гласачки ливчиња, Рохани освоил 18.613.329 гласови. На својата прес-конференција еден ден по денот на изборите, Рохани го повторил своето ветување дека ќе ги рекалибрира односите на Иран со светот.
На 2 април 2015 година, по осумдневните разговори во Швајцарија, кои траеле преку ноќта до четврток, Иран и шест светски сили (САД, Велика Британија, Франција, Кина и Русија и Германија) се согласиле околу контурите на разбирање за ограничување на јадрените програми на Иран, посочија преговарачите, бидејќи двете страни се подготвени за најавите. Иранскиот министер за надворешни работи, Мохамед Џавад Зариф, напишал Твитер: „''Пронајдени решенија. Подготвени веднаш да започнат со спроведување''“. Шефот за надворешна политика на Европската унија, Федерика Могерини, напишала на Твитер дека ќе се сретне со Зариф по завршниот состанок на седумте земји во јадрените разговори. Таа напишала: „Добри вести“.
Читајќи заедничка изјава, шефот за надворешна политика на Европската унија, Федерика Могерини, го поздравила она што таа го нарекла „одлучувачки чекор“ по повеќе од една деценија работа. Иранскиот министер за надворешни работи, Мохамед Џавад Зариф, следел со истата изјава на персиски јазик. Американскиот државен секретар Џон Кери и највисоките дипломати на Велика Британија, Франција и Германија, исто така, накратко застанале зад нив. Договорот е наменет да биде привремена рамка за сеопфатен договор кој не треба да биде потпишан до крајот на јуни, но ако вклучува конкретни факти и бројки, тоа ќе означи значаен пробив во 12-годишната историја на преговори со Иран во текот на својата јадрена програма.
Леонидас Петропулакис
Леонидас Петропулакис (Λεωνίδας Πετροπουλάκης) бил андартски капетан, деец на грчката вооружена пропаганда и учесник во Борбата за Македонија.
Животопис
Петропулакис е роден 1880 година во селото Гитио во областа Мани на Пелопонес. Учел право во Атина. Во јануари 1906 година одржал говор за андартски капетан Јоанис Скордакос кој загинал во Мариово.
Во пролета истата година го продал дел од своите имоти и формирал чета од 25 маниоти, а во неа влегол и неговиот братучет Илија Петропулакис, ветеран од Критското востание и Грчко-турската војна од 1897 година.
Во март се сретнал со вратениот од Македонија, андартски капетан Андонис Влахакис во Пиреја. По различни патишта двете чети стигнале во Трикала, а од таму во Македонија. На 7 мај 1906 година здружената чета на Андонис Влахакис и Петропулакис го нападнале селото Осничани. Во селото присуствувале двајца членови на реонската чета на Македонската револуционерна организација, Нумо Кировски и Кољо Бараков, којшто раководат со одбраната на селската милиција, а во борбата учествувала и  Тана Кировска. Во неколку часовната битка загинале Влахакис и Леонидас и Панајотис Петропулакис, а по пристигањето на османлиските сили андартите се повлекле. Според грчки извори во Битката загинале 15 души, а 11 биле ранети.
Во 1926 година селото Езерец е преименувано во Петропулаки
Метеоритика
Метеоритика — наука која се занимава со метеори, метеорит и метеороид.{{#tag:ref|А метеорит е цврста карпа што слетува на Земјата по потеклото од вселената. Не треба да се меша со метеор (ѕвезда што паѓа, предизвикана од дојдовен објект што гори во Земјината атмосфера) или метеороид (мало тело што орбитира во рамките на Сончевиот Систем).
Кога списанието на Метеоритичкото друштво и Институтот за метеорити на Универзитетот во Ново Мексико првпат се појавија во 1953 година, ја цитирало тогаш прифатената дефиниција за метеорити како „наука за метеоритите и метеорите“, но продолжи со објаснување дека метеоритите во тоа време ги вклучуваа она што сега се нарекуваат метеороиди: „Метеоритиката може да се дефинира независно од метеоритите и метеорите, сепак, како онаа гранка на астрономијата која се занимава со проучување на цврстата материја што доаѓа на Земјата од вселената; на цврстите тела со субпланетарна маса што лежат надвор од Земјата; и на појавите што се поврзани со таква материја или такви тела.“
Терминот метеороид не бил дефиниран до 1961 година од Меѓународниот астрономски сојуз, Центар за мали планети сè уште не го користи терминот, поврзани со космохемија, минералогија и геохемија. Специјалист кој проучува метеоритика е познат како „метеоритичар“.
Научното истражување во метеоритиката вклучува збирка, идентификација и класификација на метеорити и анализа на примероци земени од нив во лабораторија. Типичните анализи вклучуваат истражување на минерал кои го сочинуваат метеоритот, нивните релативни локации, ориентации и хемиски состав; анализа на односите на изотопи; и радиометриско датирање. Овие техники се користат за да се одреди староста, процесот на формирање и последователната историја на материјалот што го формирал метеоритот. Ова дава информации за историјата на Сончевиот Систем, како тој се формирал и еволуирал, и за процесот на формирање на планетата.
Историја на истражувањето
Пред документацијата за L'Aigle општо се веруваше дека метеоритите се еден вид суеверие и оние кои тврдеа дека ги гледаат како паѓаат од вселената лажеа.
Во 1960 година Џон Рејнолдс открил дека некои метеорити имаат вишок во сончевата маглина.
Минералогија
Присуството или отсуството на одредени минерали е показател за физички и хемиски процеси. Влијанијата врз матичното тело се евидентираат со ударни бреки и минерални фази под висок притисок (на пр. wadsleyite).
Радиометриско датирање
Радиометриските методи може да се користат за датира различни фази од историјата на метеорит. Кондензацијата од сончевата маглина е снимена со инклузија богата со калциум-алуминиум и хондрула. Тие може да се датираат со користење на радионуклиди кои биле присутни во сончевата маглина. Откако кондензираниот материјал ќе се насобере до планетимали со доволна големина, се случува топење и диференцијација. Овие процеси може да се датираат со U/Pb и методи. Формирањето и ладењето на металното јадро може да се датираат со примена на железен метеорити. По ударот на земјата (или на која било друга планета со доволна заштита на космичките зраци) космогените радионуклиди се распаѓаат и можат да се користат за да се означи времето од падот на метеоритот. .
Историја на Мавританија
Во текот на 3 век, на територијата на денешна Мавританија започнала миграцијата на берберски племиња, главно од Северна Африка. Во 7 век и 8 век на овие простори дошле Арапите. Во 1076 година, Алморавидите го нападнале и освоиле Ганското царство. Мавританската триесетгодишна војна (1644−1676) бил неуспешен обид на берберите да ја спречат инвазијата на арапските племиња, главно од кои било племето Бени Хасан. Потомците на ова племе го оформиле високиот слој на мавританското општество. Француската колонизација на почетокот на XX век резултирала со укинување на ропството. Во 1920 година земјата била објавена за колонија на Франција, а од 1946 година за прекуморска територија. Независноста, земјата ја добила на 28 ноември 1960 година. По независноста, во земјата бил наложен еднопартиски систем, изгласувајќи нов устав. Неговата партија останала единствената легална организација во земјата. Претседателот Моктар улд Дада бил избран на таа функција на изборите во 1966, 1971, 1976. Во 1975 година земјата ја анексирала јужната територија на Шпанска Сахара, денеска Западна Сахара. Во 1978 година бил извршен државен удар и на власт дошол Воениот комитет за национална обнова. Следната година раководството на оваа група било протерено за да новите раководители името на организацијата го променат во Воен комитет за национален спас. Последниот воен удар во земјата станал во 2005 година, кога на ело на земјата дошол Воениот совет во името на справедливоста и демокатијата. На референдумот од 2006 година, народот на земјата го одобрил новиот устав според кој се ограничело времето на претседателскиот мандат. Денеска, земјата е член на Арапската лига и Организацијата на африканското едиство и ООН.
Список на јупитеропресекувачи
Јупитеропресекувач (или јупитеропресекувачки астероид) — астероид чија орбита ја пресекува онаа на Јупитер. Јупитеровите тројанци можат да бидат внатрешни допирачи (105), надворешни допирачи (52), коорбиталци (183) и пресекувачи (537). Иземајќи ги нив, постојат еден осум (еден со и 7 без бројна ознака) и уште 19 кометни допирачи. Јупитеровите тројанци се делат на грчки и тројански табор.
Внатрешни допирачи
Следи список на именувани астероиди кои не се Јупитерови тројанци со a < 4,950429, 4,950429 < Q < 5,458104.
Метеорска поворка
Метеорска поворка, настанува кога Блесок над Земјата метеор ќе се распадне, а фрагментите патуваат низ небото по истата патека. Според физичарот Доналд Олсон, познати се само неколку појави, вклучувајќи:
Список на јупитеропресекувачи
Надворешни допирачи
Слично на внатрешните допирачи, овие орбититираат по голема полуоска поголема од Јупитеровата, но сепак имаат перихелно растојание во рамките на Јупитеровиот перихел и афел, a > 5,458104 и 4,950429 < q < 5,458104.
Јупитеропресекувачи
Ова се астероиди кои ја пресекуваат орбитата на Јупитер на каков било начин — едноставно оние со помал перихел, а поголем афел од Јупитеровиот.
Ова се јупитеропресекувачите со бројни ознаки (нецелосен список):
Напомена: † означува внатрешен допирач (афели вон Јупитеровиот перихел, а во рамките на неговиот афел) )
Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 26 (Струмица)
'''Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 26''' — дуќан во Старата чаршија во градот Струмица. Објектот е заведен како културно наследство на Македонија во списокот на заштитени добра на Министерството за култура.
Југоисточна Африка
Југоисточна Африка е регион во Африка, сместен во југоисточниот дел на континентот.
Стари Куќи (Доленци)
Стари Куќи — археолошко наоѓалиште во демирхисарското село Доленци. Претставува населба од средниот век.
Каријатида
Каријатида (Καρυάτις) е скулптура со форма на жена, која во архитектурата се користи како столб, при што над главата на женската фигура се наоѓа первазот. Грчкиот Καρυάτις, во превод значи „девојка од Карјаи“. Во Карјаи се наоѓал познатиот храм, посветен на божицата Артемида, познат како Артемида Карјатија: "„Како Карјатија, таа се радувала на танците од оревово дрво во селото Карјаи, на каријатидите, кои во своите среќни танци, носеле кошници со живи трски над главите, како да се разиграни дрвја.“"
Според Витрувиј, каријатидите биле жени од Карјаи, кои биле осудени на тешка работа за време на персиската инвазија на Грција, околу 480 г.п.н.е.
За првпат каријатидите се појавиле во три мали градби во Делфи од 6 век п.н.е., но нивната примена била карактеристична за многу архитектонски стилови во подоцнежниот развој на архитектурата.
Антика
Најраните примери на каријатиди се пронајдени во градби во три градби во Делфи, кои потекнуваат од средината на 6 век п.н.е. Сепак, употребата на држачи во облик на жена постоеле и порано, а такви примери се обредните садови, држачите за огледала од слонова коска од Феникија и корнизите од Стара Грција. Најпознати и најповторувани примери се шесте каријатиди од предворјето на храмот Ехтереј во Акрополот во Атина.
Пет од овие каријатиди, денес се наоѓаат во Акрополскиот музеј, а на почетокот на 19. век, лордот Елгин пренел една во Британскиот музеј во Лондон.
Римјаните, по примерот на каријатидите во Ерехтеј, го употребиле овој архитектонски елемент во Августовиот форум, Пантеонот во Рим и во Адријановата вила во Тиволи. Друг приемр на употреба на каријатиди во римската архитектура е Тонлиевата каријатида, пронајдена на Виа Апиа.
Ренесанса и постренесансни стилови
На почетокот од доцниот среден век, вметнувањето на каријатиди во градбите повторно било оживеано. Новина било тоа што, каријатидите биле вметнувани во внатрешноста на градбите, односно во огништето, што не било случај со нивната примена во антиката. Примери за оваа новина се фигурите на Херкулес и Јола, изрезбани на столбовите од огништето на Сала дела Јоле од Дуждовата палата во Венеција околу 1450 година. Во истиот век, вајарот и архитект, Јакопо Сансовино, изрезбал неколку женски фигури, како држачи на кровот од мермерното огниште на Вила Гарцони, во близина на Падова. Сè до 1615 година, немало архитект кој го споменал овој архитектонски елемент, кога Винченцо Скамоци во своето дело, Идејата на универзалната архитектура (италијански:Idea della archittura universale) посветил посебен дел на огништата. Тој, запишал дека е доста добро доколку огништата имаат каријтиди како држачи, слични како онаа во Сала дел Антиколеџо, којашто ја посочува. Во 16. век, од примерите во расправата за архитектурата на Себастијан Срлио, каријатидите станале задолжителни елементи во декоративниот северен Маниризам, изразен преку школата Фонтенбло и резбарите од Антверпен.
На пчетокот на 17. век, употребата на каријатидите се појавува и во јакобиевите ентериери во Англија. Пример е и поратат при влезот во замокот Мучалс во Шкотска.
Каријатидите останале дел од германскиот барок и повторно биле оживеани од страна на неокласичните архитекти. Карактеристични примери се четирите каријатиди од теракота, кои се наоѓаат на влезот од црквата Свети оанкрас во Лондон. Каријатиди, исто така има и на фасадата на музејот на науките и индустријата во Чикаго, изграден во 1893 година.
Стојан Стојаноски
Животопис
Потекнувал од градско сиромашно семејство. По завршувањето на основното училиште не продолжил да се школува, туку бил принуден да бара работа. Пред војната се доселил во Скопје. Прво работел во магацините на железницата, а подоцна во пиварата. Во 1941 година организирано се вклучил во борба против окупаторот, преку партиската организација на железницата. Учествувал во разни акции на работничката класа. Собирал народна помош за потребите на ослободителната борба, учествувал во штрајковите на железничарите како и во саботажите со кои бил попречуван железничкиот сообраќај. Ги одржувал врските со илегалците и им правел разни услуги. Кога неговата активност била откриена, бил принуден да зaминe со партизаните. Стапил во редовите на Тиквешкиот партизански одред во 1943 година. Како дел од Првата македонско-косовска ударна бригада, учествувал во славниот Богомилски поход. Во борбите бил храбар, а по карактер бил скромен, додека во борбената активност важел за крајно конспиративен. Меѓу партизаните бил познат како весел, ведар и дружељубив. На враќањето од Егејска Македонија, Бригадата водела тешка борба против бугарската фашистичка војска и полиција кај местото Велмеј, Охридско. Како пушкомитралезец дал голем придонес убивајќи повеќе бугарски војници. Во текот на борбата бил тешко ранет, но продолжил да се бори, сè додека храбро не загинал. Фашистичките единици имале големи загуби. На самото боиште оставиле околу 60 мртви бугарски војници.
Лев Воронин (ракометар)
Лев Генадијевич Воронин (Лев Геннадиевич Воронин, 8 јуни 1971 година) е ракометар кој настапува за ракометнио репрезентација на Русија и олимписки шампион од 2000 година во Сиднеј.
Средоземен сокол
Средоземниот сокол (Falco eleonorae) е сокол со средна големина. Научното име го добил според националната хероина од Сардинија, Елеонора од Арбореја.
Распространетост
Средоземниот сокол се сретнува на островите во Средоземјето особено во Грција (таму се наоѓаат 2 третини од светската популација), но исто така и на Канарските Острови, Ибица, Шпанија, Италија, Хрватска, Мароко и Алжир. Овој сокол го има и во Македонија.
Опис
Овој сокол е птица-грабливка долга од 36 до 42 см, со распон на крилјата од 87 до 104 см. Градбата му е слична со таа на соколот ластовичар или на сивиот сокол, со неговите долги остри крилја, долгата опашка и тенкото тело. Се сретнуваат во две бои: потемната варијанта е кафеаво, со црни пердуви под крилјата; посветлата варијанта е нешто слично на младите кај соколот ластовичар, само што средоземниот сокол има светложолт горен дел, при што се изразува контрастот помеѓу светложолтата и црната кај крилјата. Младите се слични со младите на соколот ластовичар само поголеми, и со потемни завршетоци и пердуви на крилјата. Цврцорењето на овој сокол е исто како и кај другите соколи и претставува едно кик-кик-кик.
Преселба
Оваа птица поминува големи растојанија при преселбата. Презимува на Мадагаскар и други делови од Африка.
Исхрана и размножување
Се храни со поголеми инсекти како водното коњче, со коешто се храни фаќајки го во лет. Средоземниот сокол се размножува на крајбрежни карпи, и снесува најмногу 4 јајца. Овој вид се размножува доцна на пролет, подоцна од другите соколи бидејќи е специјален ловец на птици преселнички коишто поминуваат низ Средоземјето во тоа време од годината. Средоземниот сокол нив ги лови во лет, употребувајќи ги неговата брзина и акробатско летање.
Најдо Стојановски
Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. Завршил основно училиште, а подоцна се занимавал со земјоделство. По ослободувањето на Скопје стапил во Шеснаесеттата македонска ударна бригада, што била во состав на Четириесет и втората македонска ударна дивизија. Учествувал во ослободувањето на уште неослободените краишта на Југославија, како и во пробивот на Сремскиот фронт кај Шид, Товарник и Винковци. Загинал на 16 април 1945 година, во борбата кај Врпоље. Бил закопан на борбената позиција.
Томас (Прв војвода од Глостер)
Томас ( - ) бил тринаесетто дете на англискиот крал Едвард III и кралицата Филипа.
Томас е роден во Вудстокската палата во Оксфордшир. Во 1376 година се оженил за Елеонора, стекнувајќи се со титулата Ерл од Есекс, како и со титулата Седми Ерл од Херфорд. Нејзината помлада сестра се омажила за идниот Хенри IV. Во следните години тој се стекнал и со титули како Ерл од Бакингем, во 1385 година со Војвода од Омал како и со титулата Војвода од Глостер.
Како ерл од Бакингем, тој командувал со една од најголемите кампањи во тоа време, насочени против Бретања и противниците на Јован IV.
Тој станал водач во бунтот кој бил организиран од страна на лордовите и моќните аристократи во соборувањето од престолот на кралот Ричард II. Сепак, Ричард по ова бил затворен во Кале каде бил убиен. Ова според некои предизвикало дополнително незадоволство кај англиските благородници.
1569
1569 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1569 година од новата ера, 569. од вториот милениум, 69. од XVI век и последна од 1560-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7077 и 7078 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6319 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5329 и 5330 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2322.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1569 година се протега во 4205 и 4206, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4265 и 4266 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2112. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 976 и 977 исламска година.
НУЦК „Марко Цепенков“
Националната Установа Центар за Култура „Марко Цепенков“ го создава, чува и негува богатото културно наследство, вткаено во сопствениот подем, во растот на градот Прилеп кој неуморно покажува и докажува дека раѓа и одгледува писатели, сликари, глумци, музичари, слободоумни луѓе со визија. Својата дејност ја започнува 1979 година како Дом на Културата, со специјално подготвената театарска претстава „Факел“ од Коце Солунски. Во почетокот Домот на Културата ги потикнувал аматерските самодејности: фолклор, сликарски школи, литературни, драмски и фото клубови.
Во 90-те години во склопот на Домот на Културата влегуваат КПЗ на град Прилеп, Списанието за литература, уметност и култура „Стремеж“ и ЦСЛУ. Домот на Културата „Марко Цепенков“ прераснува во Центар за Култура „Марко Цепенков“ Прилеп со професионална и значајна издавачка, ликовно - галериска и сценско музичка дејност.
ЦК „Марко Цепенков“ во 2004 г. го добива статусот: Национална Установа Центар за Култура „Марко Цепенков“ и дотогашниот Народен театар „Војдан Чернодрински“ влезе во нејзини рамки.
Необично е тешко и речиси невозможно да се систематизираат, па дури и само да се набројат сите културни настани кои се создале, се промовирале, се зародиле, се одиграле во НУЦК„Марко Цепенков“ Прилеп. Оваа институција е голема поддршка за сите аматери но пред сè голем репрезент на високо професионални театарски, литературни и ликовни дела.
За својата исклучително значајна културна дејност како и за инзвондредните пред сè театарски и музичко сценски изведби во 2009г. НУЦК„Марко Цепенков“ ја доби најпрестижната награда на град Прилеп „3 ноември”.
КУД „Моминок“
Од 90-те години па до денс, КУД„Моминок“ во доменот на сценско музичката дејност на НУЦК дава голем придонес негувајќи го фолклорот и богатото културно наследство на овие простори и пошироко.
Октет Прилеп
Цели 15 години во НУЦК„Марко Цепенков“ твори октетот „Прилеп“ кој негувајќи го страоградскиот мелос е достоен репрезент на оваа институција на многу фестивали во земјава.
Танцово студио ЗОДИЈАК
Успешни години работа и за танцовото- балетско студио „Зодијак“ под раководство на Кире Миладиноски. Респектабилно име во колективните и поединечните изведби на уметнички перформанси дома и во странство
Младинско драмско студио „Театар - Чин 4 Сцена 5“
Работи повеќе од седум години и анимира голем број малди вљубеници во театарската уметност. Во продукција на МДС се организира фестивалот на кратка современа драма „Гола Сцена“. МДС има одиграно повеќе театарски претстави, а со некои од нив има и учествувано на Драмскиот аматерски фествал ДАФ во Кочани. Еве некои претстави од репертоарот на МДС:
Ликовно-Галериска дејност
Во организација на НУЦК „Марко Цепенков“ се одржуваат повеќе ликовни колонии и иложби на слики во Ликовната Галерија од домашни и странски автори. Во склоп со центарот за култура е формирано и Друштво на ликовни уметници Прилеп - ДЛУП.
Продажна галерија АЧЕ
Во ЦК „Марко Цепенков“ во соработка со ДЛУП е отворена продажна галерија АЧЕ. Прилепските уметници ќе можат да продаваат свои дела во галеријата која ќе работи попладне од 18 до 22 часот. Практично ова е реактивирање на галеријата која функционирала пред повеќе од 15 години.
Издавачка дејност
Од 90-тите години во склоп со НУЦК „Марко Цепенков“ се издава списанието за Литература, уметност и култура „Стремеж“, во кое може да се прочитаат секакви видови на раскази, есеи, песни, но и критики за некои дела од страна на професионалци.
МТФ „Војдан Чернодрински“
Македонскиот театарски фестивал „Војдан Чернодрински“ е конституиран 1965 година на иницијатива на Здружението на драмските уметници од Република Македонија. Фестивалот го носи името на основоположникот на македонската драма - Војдан Чернодрински, драмски автор, глумец и режисер. Традиционално секоја година се одржува во градот Прилеп во почетокот на месец јуни.Првата претстава на овој реномиран фестивал се одржала на 4 јуни 1965 година.
На Фестивалот континуирано се презентираат најдобрите театарски/драмски остварувања од целокупната македонска театарска продукција работени според дела од светската драматургија а особено се афирмира македонското драмско творештво.Фестивалот има натпреварувачки карактер во Официјалната програма.Фестивалот е од посебен државен интерес и единствен од ваков вид Финансиран од Министерството за култура на Р. Македонија, Локалната самоуправа и од донации и спонзорства.
276
276 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 276 година од новата ера, 276. од првиот милениум, 76. од III век и седма од 270-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5784 и 5785 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5026 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4036 и 4037 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1029.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 276 година се протега во 2912 и 2913, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2972 и 2973 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 819. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 357 и 356 година пред хиџра.
Лишен
Лишен (Πολυνέρι, Полинери)' — село во Општина Бук во Драмски округ, Егејска Македонија, денес во областа Источна Македонија и Тракија, Грција.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа на 34 километри североисточно од градот Драма и на 8 километри североисточно од центарот на општината, Бук. Селото се наоѓа во источните падини на Голомбар на надморска височина од 440 метри.
Историја
Селото во текот на XIX век се наоѓало во рамките на Драмската каза, во составот на Отоманското Царство.
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото имало 114 жители македонски муслимани.
По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Грција. По потпишувањето на Лозанскиот договор во 1923 година помеѓу Република Турција и Република Грција, во селото се населиле грчки бегалци од Анадолија додека муслиманското население ги напуштило своите домови.
Во 1927 година, селото било преименувано во Полинери.
Демографија
Според грчката статистика, во 1913 година во селото живееле 163 луѓе.
Крупа (врнеж)
Крупа — вид на висок врнеж карактеристичен за зимскиот дел од годината, но се јавува и во текот на летото. Се излачува во форма на кружни бели, непроѕирни и ронливи зрна со големина од два до пет милиметри. Обично паѓа заедно со снег и дожд, а кога ќе падне на земјата се распрскува.
Спиносаурус
Спиносаурус (науч.; Spinosaurus што значи „'рбетен гуштер“) ― род на диносауруси спиносауриди кои живееле во она што сега е Северна Африка за време од сеноманската до доцната туронска фаза од периодот доцна креда, пред околу 99 до 93,5 милиони години. Овој род првпат бил откриен по египетските остатоци откриени во 1912 година и опишан од германскиот палеонтолог Ернст Штромер во 1915 година. Првичните останки биле уништени во Втората светска војна, но дополнителен материјал излегол на виделина на почетокот на 21 век. Не е јасно дали еден или два вида се претставени во фосилите пријавени во научната книжевност. Најпознат вид е S. aegyptiacus од Египет, иако потенцијалниот втор вид, S. maroccanus, е пронајден од Мароко. Современиот спиносауридски Sigilmassasaurus, исто така, е синонимизиран од некои автори со S. aegyptiacus, иако други истражувачи предлагаат тој да биде посебен таксон. Друг можен понов синоним е Oxalaia од формацијата Алкантара во Бразил.
Познато е дека спиносаурусот јадел риба, а повеќето научници веруваат дека ловел и копнен и воден плен. Доказите предложуваат дека бил големо полуводно животно и живеел и на копно и во вода, слично како што живеат современите крокодили. Коските на нозете на спиносаурусот имале остеосклероза (висока густина на коските), која овозможувала подобра пловна контрола и лопатката опашка најверојатно се користела за подводен погон. Претпоставени се повеќе функции за грбното едро, вклучувајќи терморегулација и прикажување; или да ги заплаши ривалите или да привлече партнери. Спиносаурусот живеел во влажна и плитка средина со мангрови шуми заедно со многу други диносауруси, како и риби, крокодиловидни, гуштери, желки, птеросауруси и плезиосауруси.
Валери Гопин
Валери Павлович Гопин (Валерий Павлович Гопин, 8 мај 1964) е руски ракометар.
Кариера
Тој станал олимписки шампион во 1988 година со репрезентацијата на Советскиот Сојуз во ракомет, а во 1992 година со Обединетата екипа на Олимписките игри. Тој станал европски шампион со ракометната репрезентација на Русија во 1996 година.
Антонио Митриќески
Антонио Митриќески — македонски филмски режисер.
Животопис
Митриќески е роден во Скопје во 1961 година. Филмска режија завршува на Високата државна школа за филм и телевизија во Лоѓ, Полска. На филм започнува да работи во 1985 година. Вработен е како професор по предметот филмска и ТВ режија на Факултетот за драмски уметности во Скопје. За својата работа добитник е на повеќе награди и признанија, меѓу кои: Специјална награда на градот Лоѓ за филмовите ДВОБОЈ и ДЕН (1985), Златен медал за дебитантски филм на 38-миот фестивал на југословенскиот документарен и кусометражен филм во Белград за филмот ЉУБОВТА НА КОЧО ТОПЕНЧАРОВ (1991), Награда на публиката на меѓународниот филмски фестивал „Браќа Манаки“ (1997). Според ист мотив, развиен од сценаристот Ташко Георгиевски, Митриќески го создава поетичниот игран филм ПРЕКУ ЕЗЕРОТО.
Докторира со темата „Теорија и практика на документарниот филм (Казимиеж Карабаш, Столе Попов, Мајкл Мур)“.
Награди:
1985 Специјална награда од градот Лоѓ / „Двобој“ и „Ден“ 1991 ФЈДКФ, Белград, Златен медал Белград / „Љубовта на Кочо Топенчаров“ 1997 МФФ „Браќа Манаки“, Битола, Награда од публиката / „Преку езерото“
Грчко-турска војна (1897)
Грчко-турската војна од 1897 година е вооружен конфликт меѓу Грција и Османлиското Царство. Повод за судирот е обидот на жителите на островот Крит да се отцепат од империјата, како и дејноста на грчката националистичка организација Етники етерија.
Војната завршила со воен пораз на Грција и таа била принудена да се обврзе да плати воена оштета на Османлиите и да се согласи на европска контрола над своите финансии. Крит добил автономија и бил под протекторат на големите европски сили.
Големите сили го направиле последниот обид за избегнување на војната и затоа тие на 2 март 1897 година се произнеселе за полна политичка автономија на Крит, меѓутоа требало да се запази суверенитетот на турскиот султан, но војната била неизбежна. Грчката војска под команда на полковникот Васос го објавиле во името на грчкиот крал, присоединувањето на Крит кон Грција.
Повод за започнувањето на војната е навлегувањето на четите на Етники етерија на османска територија, а според бугарскиот дипломатски претставник тие навлегле во согласност и содејство на грчката влада. Овие чети во почетокот успеале да напредуваат, но при средбата со редовната турска армија биле принудени да се повлечат. Таквите судири кои започнале на 16 април постепено се претвориле во воени дејствија. Грчката армија била поделена на два дела, во Тесалија под команда на грчкиот престолонаследник Константин и Епир под команда на генералот Манос. Освен редовната армија во воените дејствија учествувале и четите на Етники етерија со јачина од околу 6.000 души, грчки доброволци од околу 9.000 души кои не успеале да стигнат на бојното поле, а имало и доброволци од странство околу 3.000 гарибалдици, Англичани и Французи. Меѓутоа, грчката армија не била подготвена за оваа војна и Грција била поразена по што бил потпишан мировен договор на 4 декември 1897 година. По неуспешната војна новиот грчки премиер Теотокис ја растурил Етники етерија.
Модра ветрушка
Модра ветрушка — птица-грабливка. Припаѓа во редот на соколовидните птици од семејството соколи. Оваа птица се сретнува во источна Европа и Азија, но станува сè поретка поради недостаток на живеалишта и ловот. Оваа птица ја има и во Македонија.
Опис
Ова е птица со средна големина. Машкото е сивкастосино, освен нозете и делот под опашката кои се црвени. Женката има сив грб и крилја, портокалова глава и стомак, и бело лице со црни ленти кај очите. Младите се кафеави одозгора, а светложолти одоздола со темни ленти, и лице како кај женката. Модрата ветрушка е долга од 28 до 34 см со распон на крилја од 65 до 75 см.
Исхрана и размножување
Оваа птица се храни со поголеми инсекти, но исто така и со помали цицачи и птици. Модрата ветрушка се размножува во колонии, и употребува едно гнездо повеќепати. Снесува од 2-4 јајца. Животниот век ѝ е од 13 до 25 години во дивината, и околу 18 во заробеништво.