cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Црква „Св. Богородица“ - Заум
Градба и живопис
Црквата на манастирот Заум е украсен со фрески, дела на непознати зографи. Кога станува збор за живописот, стручњаците сметаат дека тој е дело на зограф што се издвојува од неговите современици, што работеле во Охрид. Според неговите одлики, не е исклучена можноста своите познавања да ги стекнал во познатиот уметнички центар во Солун. Ова сликарство има исклучително значење за изучувањето на уметничкото создавање од втората половина на XIV век. Живописот е поприлично оштетен, особено во сводовите и куполата. Во првата зона сочувани се светители во цел раст: свети Климент Охридски, свети Наум Охридски, Исус Христос, свети Богородица и др. Највпечатлива е фреската, на која е претставена Света Ана - Млекопитателница како ја дои Пресвета Богородица, нагласувајќи еден реалистичен момент - искажување на мајчинска љубов. Во втората зона се сцени од циклусот на света Богородица, а во другите зони се наративно прикажани сцените за Христос. Додека фигурите во пвата зона се предадени во натприродна големина, во другите композиции зографот се држи до извесни пропорции на големините, искажува смисла за природно искажување и се ползува со жива и светла колористичка гама- особено со виолетови, портокалови и светлосини тонови. Почнувајќи од 2012 па сѐ до денес постојано се изведуваат конзерваторски и реставраторски работи за зачувување и обнова на живописот на црквата.
Легенда и предание за манастирот Заум
За настанокот и изградбата, а воедно и како толкување на името на манастирот Заум, меѓу народот постои легенда која е широко распространета како предание, кое според Марко Цепенков го знаеле сите охриѓани, а која подоцна исто така ја запишал и современиот собирач на македонски народни легенди Апостол Поп-Јовановски. Според легендата, многу луѓе се обидувале да ja измерат длабочината на Охридското Езеро, но никој не успевал да стигне до дното. Некоја жена, која била царица, три години предела конец и заминала со чамец на сред езерото за да ја измери неговата длабочина. Но, наеднаш мирното и тивко езеро како да сакало да ја одврати во намерата, та се разбеснило и разбранило со бранови високи како планини кои се заканувале да го превртат и потопат чамецот на царицата и нејзината придружба. Царицата се уплашила и паднала на коленици да се моли на Бога да ја избави од разулавеното езеро, ветувајќи дека ќе изгради манастир на местото на кое што ќе ја избави од езерото. Штом го дала тоа ветување, брановите започнале да се намалуваат и езерото да се смирува, со што жената довеслала до брегот, каде рекла „Е уште еднаш  ЗА УМ  нека ми биде ова, што ми требаше да го мерам езерото“ и дала заповед на тоа место да се направи еден манастир кој го нарекла Заум, поради големиот страв што го преживеала така да го гледа и да памети оти ќе се удавела. Преданието вели, дека манастирот стои на брегот под стрмните карпи кај најдлабокиот дел од езерото „за ум“ на секој човек што ќе оди таму да се чува и да не влегува во него.
Посетеност
Иако пристапот до манастирот е само преку езерото, поради извонредната убавина на местото, сепак тој е доста посетен, особено во летниот период.
Во поново време обновена е традицијата да се богослужи во овој манастир на 4 јули, веднаш после празникот на св. Наум, и на 21 септември на празикот на Рождеството на Пресвета Богородица кога е доста посетен од страна на жителите на селата Пештани и Трпејца како и од жители на градот Охрид. Во црквата секоја година на 4 јули, ден по летниот празник на Свети Наум Охридски - Чудотворец, покрај богослужбата се одржува народен собор и прослава со кум од селото Трпејца при што се дели посен ручек.
Поради извонредната природна убавина на самото место, тоа е често посетувано од туристи особено кампери со шатори. Извонредната бистрина и убавина на самото место и водите на езерото чија најдлабока точка се наоѓа во близината, е привечна за многу туристи кои со чамци и кајчиња го посетуваат манастирот Заум. Вообичаено, помладите жители на Охрид со шатори го посетуваат Заум за време на 1 мај, а кампуваат и по неколку денови во текот на летниот период. Од октомври 2014 се одвиваат градежни работи за изградба и возобновување на конак, чии рушевини и остатоци од темели постоеа крај црквата, а кој ќе биде наменет за женско монаштво, но кој веројатно ќе нуди и можност за преноќување.
Гавро Богоевиќ
'''Гавро С. Богоевиќ''' — виден македонски фармацевт. Роден е во Тетово на во 1884 година. Дипломирал во Виена во 1906, ја нострифицирал дипломата на цариградскиот медоцински факултет и отворил своја аптека во Скопје (1907-1908) со лабораторија за производство на фармацевтски препарати. Бил претседател на Дисциплински суд во Секцијата на Аптекарската комора на Кралството Југославија. Починал во Скопје во 1948 година.
Скаларен производ
Скаларен производ се вика секое пресликување кое ги има следните својства:
Каде, и векторите о, а α се произволен реален број. Скаларен производ на векторите \vec{x} јас \vec{y} се дефинира на следниов начин:
Притоа |\vec x| и |\vec y| се интензитетите на овие вектори, определени со следните координати:
Пример за скаларно множење на вектори (1, 3, −5) и (4, −2, −1) во тридимензионален простор:
Доказ
Формулата : може да се докаже со набљудување на два вектора со заеднички почеток и нивната разлика:
Бидејќи \vec c е еднаков на, следи:
Од каде се наоѓа:
Оттука се добива конечната формула:
Ортогонални вектори
Со замена на вредностите на аглите во претходната формула во случај векторите \vec{x} и \vec{y} да се заемно нормално добиваме:
Ова својство често е корисно за докажување дека векторите се меѓусебно нормални, бидејќи е доволно и неопходно нивниот скаларен производ да биде еднаков на нула.
Својства
Скаларниот производ на вектори ги има следните својства:
Користење за пресметување на интензитет на вектор
Со користење на скаларен производ на вектори, може да се изведе формула за интензитет на векторот.
Бидејќи:
Примена во физиката
Бидејќи самите вектори се применливи во физиката, скаларниот производ на вектори наоѓа примена во неа. Така, на пример, работата се дефинира како скаларен производ на векторот на сила и векторот на поместување:
Геометриска интерпретација
Бидејќи е познато дека скаларниот производ на два вектора и производот на нивните интензитети со агол меѓу нив, аголот може да се пресмета со инверзна операција.
Проекција на вектор врз вектор
Со помош на скаларниот производ може да се пресмета проекција на вектор врз вектор, т.е.
IC 412
IC 412 — галаксија во соѕвездието Телескоп, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 412 се споменува и како ESO 185-55, FAIR 338, AM 1959-550, IRAS 19595-5507.
Откривање
Објектот е откриен на 3 октомври 1901 година од страна на Делајл Стјуарт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 412 е од видот SBbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,3 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,9 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,8 m/лм2. IC 412 има привидни димензии од 1,9' х 1,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 20 ч 3 м 28,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -54° 58' 48". Положбениот агол на објектот е во износ од 0°.
Други поделби
Проучување на IC 412 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 64042.
Дијалог за чудата
Дијалог за чудата (латински: Dialogus miraculorum) - хагиографско дело на Цезариј од Хајстербах, напишано во периодот 1219-1223, во кое се собрани 746 дидактички приказни за разни чуда на светците. Иако тоа не спаѓа во редот на ремек-делата на среднолатинската книжевност, бидејќи во нив нема рафинирани филозофски или теолошки мисли, ниту пак се одликува со убав стил, сепак тоа има незаменлива вредност во проучувањето на „општиот културен фонд“ и на средновековната свест во Западна Европа.
Содржина
Во прологот, Цезариј истакнува дека сите наведени чуда се вистинити и се случиле во цистеријанскиот калуѓерски ред, а тој само ги собрал за да ги подучи читателите. Согласно тогашната традиција, целиот материјал во книгата е изложен во вид на дијалог што се води меѓу монахот и новициот, меѓутоа речиси цело време зборува само калуѓерот, додека само одвреме-навреме неговиот говор е прекинат од репликите на неговиот ученик. Приказните во книгата се систематизирани во 12 групи:
Редоследот на одделните поглавја првенствено е мотивиран од мистиката на броевите. Така, групата за искушенијата е ставена како четврта глава зато ашто бројот четири симболизира постојаност и стабилност; бројот седум означува невиност и поради тоа, седмата глава е посветена на Богородица; според Цезариј, единаесеттиот час го влече сонцето кон заоѓањето, т.е. тоа е времето на приближувањето на смртта, па затоа во 11. дел се расправа за оние кои умираат. Иако во ова дело најчесто главни ликови се светениците, сепак се појавува и поширока галерија ликови, како: витези, кралеви, крстоносци, епископи, папи, граѓани, занаетчии, жени и деца, пагани и кривоверци, а дејството најчесто се случува во западните делови на Германија, но и во Франција, Италија и на Истокот. Притоа, неговиот однос кон одделните социјални слови е различен: кон селаните се однесува со омаловажување или ги опишува како груби, убијци и како грешници. Особена вредност во ова дело е извонредно богатата демонологија, т.е. богатите описи на нечистите сили. Најпосле, понекогаш, во неговите верски приказни се среќаваат и мотиив од бајките, како што е случката со волкот што украл девојче од некое село, а потоа ја однел во шумата за да ја извади коската од грлото на друг волк, по што девојчето им било вратено на родителите.
Конфуцијанство
Конфуцијанство (кин. ) — религија што ја основал кинескиот филозоф Конфуциј (551 - 479 п.н.е.) во кинеската покраина Шангтунг. Неговото подучување било во врска со моралот, добродетелта, природата и општественото уредување. Земји и култури кои се под силно влијание на конфуцијанството се Кина, Јапонија, Кореја, Тајван, Сингапур и Виетнам.
Конфуцијанството не се заснова врз верата во некој бог, туку врз следење на „Тао“ (патот), и учи дека мудроста на живеењето се состои од урамнотежениот живот, кој е во склад со природата. Значително место зазема култот кон предците и верата во духови.
Историја
Главна статија: Конфуциј
Конфуциј бил мудар филозоф од Кина, чие учење со векови е влијателно во Источна Азија. Неговите идеи не се прифатени додека бил жив, а тој самиот често се жалел дека не е ангажиран од ниеден феудален господар. Како што се случува и со други истакнати фигури, како Исус Христос, Сократ и Буда, Конфуциј не оставил зад себе ниеден напишан текст. Денешните текстови кои се поврзуваат со него се текстови запишани од неговите ученици. Најважната книга на конфуцијанството се нарекува „Аналекти“. Ова е уште повеќе искомплицирано со периодот на палење на книгите, за време на династијата Ќин во Кина, меѓу 213 и 206 г. п.н.е.
Првиот вистински конфуцијански систем е создаден од неговите ученици или од учениците на неговите ученици. Во текот на плодниот период на филозофијата во Кина, конфуцијанството го развиле во етичка и политичка доктрина личности како Менг-це и Сјин-це (да не се меша со Сун Це). Менг-це го збогатил ова учење со тврдењето дека природата на човекот во својата суштина е добра, за разлика од Сјин-це, кој го тврдел спротивното дека човечката природа е лоша и затоа е потребно да бидат учени и изложени на обреди.
Некои од учениците на Сјин-це, како Хан Феј и Ли Сји станале легисти (еден вид ран тоталитаризам, сосема различен од учењето на конфуцијанството).
Конфуцијанството онакво какво што опстојало до XIX и XX век, главно доаѓа од школите на неоконфуцијанството, предводено од Чу Сји. Неоконфуцијанството ги комбинира идеите на таоизмот и будизмот со постоечките конфуцијански идеи, и со тоа се претвора во покомплетен систем на метафизиката. Во исто време, многу форми на конфуцијанството историски се декларирале како спротивни на системот на верувања на будизмот и таоизмот.
За време на кинеската културна револуција (1949–1976), конфуцијанството е потиснато, но после тој период повторно е оживеан.
Обреди
Води ги луѓето со административни налози и постави ги на своите места со „кривичен закон“, и тие ќе ги избегнуваат казните, но нема да имаат чувство за срам. Води ги со одличност и постави ги на своите места со обреди, тогаш кај нив ќе се развие чувството за срам и самите ќе се доведат во ред. (Аналекти II, 3)
Погорниов цитат ја објаснува суштинската разлика меѓу легизмот и ритуализмот, како и меѓу европското и источноазиското општество.
Како што се случува со преводите на древни текстови, така и за овие текстови преводите се разликуваат во зависност од гледната точка на преведувачот. Некои преводи од XVIII век, поимот „обред“ го преведуваат со „ритуал“ во смисла на религиозно жртвување. Сепак, поимот „обред“ може да се сфати како изнаоѓање баланс меѓу спротивставени квалитети, кои инаку би воделе кон конфликт. Ритуалот ги дели луѓето на категории и гради хиерархиски врски преку церемонии и протоколи.
Управување
Никогаш не им го прави на другите она што не би сакал тие да ти го направат тебе. Едно од клучните концепти на конфуцијанството е: за да владееш со другите, прво треба да владееш со себеси. Ова натаму е развиено во првата од Четирите книги „Големото учење“, и тесно е поврзано со таоистичкиот концепт на ву веј: „Колку помалку кралот се труди, толку повеќе е сторено.“
Оваа идеја можеме да ја најдеме во шаманистичките верувања, како на пример дека кралот е оска меѓу небото, луѓето и Земјата.
Совршен човек
Пресудно прашање во класичнотоконфуцијанство е отменоста, или „јунце“ (Chinese: 君子; буквален превод: „благородник“). Ги поттикнува сите луѓе да се стремат кон идеалот на „господинот“, „благородникот“, „совршениот човек“. Накратко описот на „совршен човек“ е оној кој е комбинација на квалитетите на светец, научник и вистински господин.
Најголем пример за совршен човек бил самиот Конфуциј.
Исправување на имињата
Сјин-це во делот 22 од „Исправување на имињата“ изјавил дека древните мудри кралеви бирале имиња кои директно се во врска со реалноста, но подоцнежните генерации ја измешале терминологијата, исковале нова номенклатура и поради тоа веќе не можат да го одвојат правилното од погрешното. Самиот Конфуциј верувал дека општествениот неред е резултат на неуспехот да се сфати и да се живее во реалноста.
Дали конфуцијанството е религија?
Повеќето религии се дефинираат како верба во еден или повеќе богови, организирано свештенство, верба во задгробен живот и воспоставени традиции. Според таквото дефинирање, конфуцијанството не е религија. Иако конфуцијанството може да вклучува обожување на предците, жртвување на духовите од предците и на апстрактно небесно божество, како и обожување или боготворење на древните кралеви, па дури и на самиот Конфуциј, сепак сите овие одлики ги наоѓаме како верувања во Кина далеку пред појавата на Конфуциј.
Општо земено, Кинезите и останатите народи од Источна Азија не го сметаат конфуцијанството за религија.
IC 413
IC 413 — галаксија во соѕвездието Паун, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 413 се споменува и како ESO 143-3, AM 2000-574.
Откривање
Објектот е откриен на 3 октомври 1901 година од страна на Делајл Стјуарт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 413 е од видот SBa. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,9 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 mag, додека површинскиот сјај изнесува 12,3 m/лм2. IC 413 има привидни димензии од 1,7' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 20 ч 4 м 34 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -57° 35' 55". Положбениот агол на објектот е во износ од 177°.
Други поделби
Проучување на IC 413 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 64064.
Злосторство и казна
Злосторство и казна (руски: Преступление и наказание) — роман на рускиот писател Фјодор Достоевски, првобитно објавен во 1866 година. Тој е реалистичен, психолошки роман со елементи на социјален, криминалистички и филозофски роман. Тој е, исто така, полифоничен роман (каде се вклучени општествената и социјалната реалност, но и психичката реалност на поединецот). Темата и идејата на романот се содржани во насловот: темата е злосторството, двојното убиство што го извршува Раскољников и казната што следува (повеќе психичка, отколку физичка). Во психичката казна е содржана и идејата - дека човекот самиот повеќе се казнува и измачува отколку што може да го казни општеството. Исто така, дека нема никакво оправдување за извршено убиство, зашто сечиј живот е вреден. Дејството во романот се одвива во текот на девет дена пред и по злосторството, како и една година по него.
Родион Романович Раскољников
Родион Романович Раскољников е централниот лик во романот. Тој е извонредно убаво 23-годишно момче - со прекрасни очи, со кафеава коса, доста висок, тенок и со убава става. Раскољников е комплексна личност со многу позитивни и негативни особини. Неговиот другар Разумихин го опишува Раскољников како мрачен, горд и суетен, претерано чувствителен и хипохондрик; понекогаш не сака да разговара со никого; тој великодушен и добар, но не сака да ги покажува чувствата и попрво ќе постапи сурово отколку да го открие срцето; понекогаш е студен и бесчувствителен до бесчовечност, како во него да се менуваат два спротивставени карактера; постојано нема време, постојано некој му пречи, иако цело време лежи и ништо не работи; не ги слуша соговорниците до крајот и никогаш не се интересира за она што во тој миг ги интересира сите; премногу се цени себеси; во секое време крај него мора да се наоѓа некоја жена, но тој никого не сака и можеби е неспособен да сака; и воопшто, неговите главни одлики се: гордост, суета, самољубие и атеизам. Уште за време на студиите, Раскољников речиси немал другари, не одел кај никого на гости, а самиот тој со тешко срце примал посети. Не учествувал ниту на состаноците, ни на забавите или разговорите, па набргу сите му го свртиле грбот. Тој бил вреден студент и поради тоа бил почитуван, но никој не го сакал. Иако бил сиромашен, тој бил горд и не сакал да разговара, како нешто да крие во себе. Неговите другари имале впечаток дека тој гледа на нив како на деца, како да ги претекнал во знаењето и убедувањата, а нивните ставови како да ги смета за нешто пониско.
Тој самиот се колеба во врска со мотивот на неговото убиство: дали е заради мајка му и сестра му или заради бедата во која се наоѓа неговото семејство или заради филозофијата на обичните и необичните луѓе. Тој оди да го изврши убиството многу свесно и плански, како потврда на неговата идеја, како експеримент. Според него, извршувањето на злосторството е оправдано, ако се изврши за повисоки цели. Извршувајќи го убиството, тој сака да провери дали им припаѓа на исклучителните луѓе. Својата теорија ја поткрепува со историски примери, особено со Наполеон, кој ги кршел прошишаните норми за да ја достигне целта и да ја промени историјата. Но, откако го извршува злосторството, неговата теорија полека се распаѓа. Најпрвин, тој пронаоѓа рационални објаснувања за неуспехот - грешките во извршувањето на убиството, убивањето и на Лисавета итн. Потоа се враќа на својата филозофија - дека не убил човек, туку принцип - обидувајќи се да се утеши на тој начин.
Последните неколку дена пред да се предаде, Раскољников се чувствува како да го зафатила некоја магла, затворајќи го во безизлезна и тешка осаменост. Притоа, понекогаш му се гасне свеста, ги меша настаните и времето, причините и последиците; понекогаш го обзема болно-мачен немир кој преоѓа во паничен страв; а потоа запаѓа во апатија, која трае со часови и со денови. Воопшто, во текот на тие неколку дена, тој настојува да побегне од јасното разбирање на својата положба и не се грижи за сегашната и за идната судбина, зашто е западнат во бескраен морален замор. Најпосле, тој постојано скита низ градот, често одејќи до брегот на Нева со намера да изврши самоубиство, но се откажал од намерата, сметајќи дека не смее да се плаши од срамот што го заслужил. Сепак, до последниот час, Раскољников се колеба дали да се предаде или да се обиде ја избегне казната, велејќи дека е убеден дека не направил никакво злосторство; дека нема потреба да се става себеси пред бесмислени искушенија; и дека не му треба животот по робијата, зашто тогаш луѓето ќе го прогонуваат, а тој ги мрази сите нив, сметајќи ги за подлеци, разбојници и идиоти. Истовремено, тој ветува дека, по издржувањето на казната, ќе биде добар, храбар и чесен во текот на целиот живот, дека ќе го докаже тоа и дека нема да го посрамоти семејството. Меѓутоа, на крајот, Раскољников не може повеќе да го издржи притисокот - тој не може да се задржи на едно место, ниту мислите да ги фокусира врз еден предмет и постојано зборува бесмислици и се тресе. Одејќи да се пријави во полицијата, тој се прашува за последен пат: „Има ли смисла, треба ли да се направи ова?... Зар е навистина невозможно да се запре и повторно сè да се поправи... и да не се оди на суд?“ Потоа, тој заклучува дека не смеел да има толку високо мислење за себе, зашто е „бедник низаеден, ништожник, подлец, подлец!“ Притиснат од совеста, тој одлучува да го прифати советот на Соња и врз себе да го преземе крстот на страдањето.
И по неговото затворање, духот на Раскољников не се смирува - тој е постојано мрачен, рамнодушен е кон храната, не разговара со никого и не покажува никаков интерес ни за Соња ниту за вестите што ги добива, студено ја прима веста за смртта на мајка му, затворениците не го сакаат, а најпосле се разболува. Тој се срами зашто е ранета неговата гордост, при што не наоѓа никаква вина кај себе, туку му е срам поради тоа што доживеал неуспех; не гледа никаква смисла во идниот живот и воопшто не се кае за злосторството што го извршил, а единственото злосторство го гледа во тоа што не издржал до крајот и што ја признал вината. Меѓутоа, еден ден, кај него наеднаш се случува пресврт, кога конечно си признава дека ја сака Соња; така, љубовта го направила да воскресне и да го обнови животот.
Соња Мармеладова
Софија Семјоновна Мармеладова (Соња) е млада девојка на околу 18 години - слаба, ниска, русокоса убавица, со бледо, слабо и неправилно лице (малку шилесто), со истакнати јаболчни коски, шилесто носе и со кротки, сини очи што наеднаш можат да светнат со сурово и енергично чувство. Додека растела, таа страдала многу од нејзината маќеа, Катарина Ивановна. Таа нема формално образование; само, нејзиниот татко се обидел да ја подучува по географија и општа историја; а подоцна, кога пораснала, прочитала неколку книги. Целиот живот, Соња била несигурна и исплашена, а особено се плаши од нови лица и од нови познанства. Притоа, во текот на целиот живот, таа се жртвува за доброто на другите: кога нејзиното семејство нема пари за да преживее, таа послушно прифаќа да стане проститутка; на својот татко му ги дава последните 30 копејки за да купи ракија; а во Сибир е омилена кај сите затвореници на кои несебично им помага. Соња е бедна, отфрлена и изгубена проститутка, која би требало да биде сродната душа на убиецот Раскољников. Но, напротив: иако делат слична судбина, таа е сосема спротивна на Раскољников. Кога ќе ја слушне неговата исповед за убиството, таа ќе се стаписа и ќе занеме од изненаденост и сочувство. Таа покажува големо сочувство кон разорената душа на Раскољников, која се обидува да ја оздрави. Со нејзината смиреност, добрина, саможртва и покорност, таа е биде единствената можност за спасот на бунтовниот и горделив Раскољников.
Авдотја Романовна (Дуња)
Дуња е сестрата на Раскољников. Таа е необично убава - висока, со прекрасна става, силна, полна со самодоверба, а нејзините движења се полни со грациозност. По многу карактерни црти, па дури и по ликот, таа многу личи на својот брат, а најмногу по душата: двајцата се меланхолици, невесели, горди и великодушни. Таа има светлокафена коса, речиси црни очи, кои истовремено се горди и добри. Иако е бледа, лицето ѝ е свежо и здраво; устата ѝ е мала, а долната усна, свежа и румена, едвај забележително е истурена напред, исто како и брадата, и тоа е единствената неправилност на нејзиното лице, која му дава посебен карактер и некаква гордост. Нејзиното лице најчесто е сериозно и замислено отколку весело, но несмавката ѝ е весела, младешка и од срце. Таа е паметна, со цврст карактер и може да поднесе многу нешта, па дури и во најтешките околности наоѓа во себе толкава великодушност која ѝ помага да не ја загуби одлучноста. Така, по нејзиното отпуштање од работата во домот на Марфа Петровна, кога целиот град ја озборувале и кога сите познати ја избегнувале, таа покажала голема сила и цврстина, па дури ја тешела мајка си. Дуња е чесна и горда, спсообна да јаде сув леб ама својата душа нема да ја продаде и моралната слобода нема да ја замени за конфор. Меѓутоа, таа многу го сака својот брат и, за да му помогне во студирањето и во кариерата, прифаќа да се жртвува така што ќе се омажи за Лужин. Според зборовите на Свидригајлов, ако се родела во 2. или 3. век, Дуња сигурно би била маченичка; а ако се родела во 4. или 5., таа би заминала во пустина и таму би живеела хранејќи се со корења, восхитувања и привиденија; таа единствено бара да страда за некого зашто е страшно и невидено чиста и невина.
Дмитриј Прокофјич Разумихин
Разумихин е необично весел, зборлест млад човек, добар до простодушност, а зад неговата едноставност се крие длабочина и достоинство.Поради тоа, сите негови другари искрено го сакаат. Тој е доста паметен, иако понекогаш е наивен. Неуспесите никогаш не го колебаат, а лошите околности не можат да го доведат во безизлезна положба. Тој е способен да живее и на покривот, да трпи пеколен глад и голем студ. Тој е многу сиромашен и самиот заработува за живот, работејќи различни ситни работи. Една зима бил принуден да ги напушти студиите, но набргу повторно ги продолжил, а во меѓувреме работел напорно за да ја поправи финансиската состојба. Во однос на надворешниот лик, тој е висок, слаб, со црна коса, секогаш лошо избричен. Физички е многу силен и понекогаш започнува кавги, а понекогаш прави големи скандали. Може да пие прекумерно, но кога сака, воопшто не пие. Разумихин нема голема самодоверба.
Пулхерија Александровна
Мајка му на Раскољников е жена на 43 години, но нејзиното лице ги чува трагите од некогашната убавина. Иако нејзината коса веќе почнува да побелува и да опаѓа, околу очите веќе се појавиле брчки, а образите ѝ се исушиле и пропаднале од грижи и од тага, таа изгледа помлада од нејзината возраст. Таа е слика на Дуња, само 20 години подоцна, само што нејзината долна усна не е истурена напред. Исто така, таа успеала да ја задржи јасниот дух, свежината на впечатокот и чесниот и чист жар на срцето. Пулхерија е чувствителна, но не прекумерно и плашлива и попустлива, но само до некоја граница. За многу нешта може да попушти, со многу нешта може да се сложи, дури и со некои работи кои се спротивни на нејзините убедувања, но кај неа секогаш постои една линија на чесност, норми и конечни убедувања која нема да ја пречекори во никакви околности. Таа се грижи за синот со голема посветеност. Иако и самата е сиромашна, одделува пари од својата скромна пензија и се задолжува за да му ги финансира студиите. По пристигнувањето во Петроград, Пулхерија е збунета од однесувањето на синот, но потоа сфаќа дека не може да ги разбере неговите сфаќања и мисли и дека не треба да бара од него да ѝ поднесува сметка за постапките. Таа знае дека нејзиниот син ја сака и тоа е доволно за неа. Притоа, за време на последната средба со него, таа претчувствува дека ќе му се случи катастрофа, но не бара од него никакво објаснение. По затворањето на Раскољников, мајка му наеднаш се разболува од некоја чудна болест, проследена со еден вид лудило. Таа запаѓа во екстаза и насекаде со восхит зборува за својот син и за блескавата кариера која му претстои. Сепак, иако не зборува за судбината на синот, таа како да претчувствува што се случило со него така што, по долгиот период на непрекинато фантазирање, нејзината состојба се влошува и таа умира.
Порфириј Петрович
Порфириј Петрович има околу 35 години, не е оженет и ретко се дружи со луѓето. Тој е со мал раст, полн и дури со стомаче, избричен, без мустаќи, со кратко потшишана коса на тркалезната глава, која му е некако особено испапчена на тилот. Неговото полно лице со напрчено носе има болежлива боја, темножолта, но сепак е доста живо, а би било и добродушно да не се неговите очи со воден сјај и со бели клепки кои трепкаат како да намигнуваат. Во целата негова појава има нешто женско.
Петар Петрович Лужин
Лужин е советник, т.е. службеник од осма група, вреден и работлив човек кому „секој момент му е скап“. Тој е материјално обезбеден, работи на две места и има сопствен капитал. Тој има 45 години, но има пријатен надворешен изглед и „сè уште може да им се допадне на жените“, иако е малку вообразен и мрачен. Неговото лице е свежо, па дури и убаво, така што тој изгледа помлад. Дури и косата (малку побелена), иако му е грижливо исчешлана и негувана, сепак не му дава смешен или глупав изглед. Ако има нешто непријатно и антипатично на неговата убава физиономија, тоа не е поврзано со физичкиот изглед, туку се должи на некои други причини. Иако е недоволно образован, сепак, тој е паметен и, поред неговите сопствени зборови, тој е непријател на сите предрасуди и ги споделува „убедувањата на нашето младо поколение“. Тој е суетен, многу зборува и сака другите да го слушаат. При посетата на Раскољников, Лужин ги образложува своите погледи на светот според кои човекот треба да се сака сбеси, зашто сè на светот се заснова врз личниот интерес.
Тој е горд човек чија самоувереност се граничи со нарцизам. Тоа произлегува оттаму што „од ништо станал нешто“, така што се навикнал да ужива во себе, да ги цени својата памет и способностите, а понекогаш со задоволство го набљудува својот лик во огледалото. Сепак, најмногу од сите нешта, тој ги цени парите, зашто тие му овозможуваат да биде еднаков со сето она што е повисоко од него. Тој спаѓа во луѓето кои привидно се многу љубезни во друштвото, но кои веднаш ги забораваат сите убави манири штом нешто не им е по волја, Веќе неколку години, со наслада сонува да се ожени, постојано собира пари за таа цел и стрпливо чека да најде чесна, млада, убава и сиромашна девојка. Притоа, тој очекува од неа да му биде целосно покорна и да го смета за свој добротвор и спасител.
Аркадиј Иванович Свидригајлов
Со својата сопруга склучил договор во кој се обврзал дека никогаш нема да ја остави и дека нема да има постојана љубовница, задржувајќи ја слободата да влегува во повремени краткотрајни љубовни авантури. Во текот на бракот, тој ѝ предизвикал на сопругата безбројни навреди и маки, а за време на честите расправии тој молчел и на тој начин секогаш успевал да ја смири.
И Дуња го опишува Свидригајлов како развратен и порочен човек, и тоа од најлошиот вид на тие луѓе, кој се оженил со Марфа Петровна само затоа што таа го спасила од сигурна затворска казна поради неговата вмешаност во ѕверското убиство на едно глувонемо девојче. Неколку години подоцна, тој бил виновен за самоубиството на слугата Филип, кој се обесил како последица на неговото систематско казнување и прогонување. Кога Дуња дошла да работи како гувернанта во неговата куќа, Свидригајлов најпрвин се однесувал грубо кон неа, постапувал неучтиво и ѝ се потсмевал пред другите, но подоцна го обзела страст кон неа така што ѝ упатил непристоен предлог, па дури ја наговарал заедно да избегаат во странство. Подоцна, тој специјално оди во Петроград, со цел да ја спречи свадбата на Дуња со Лужин, барајќи извинување од неа, и ѝ нуди 10.000 рубљи. За време на последната средба со Дуња, иако може да ја обесчести, откако конечно ќе се убеди дека таа не може да го засака, тој дури ѝ помага во нејзината намера да го убие. Сепак, пред крајот на неговиот живот, тој покажува и некои позитивни особини: ги плаќа трошоците за закопот на Катарина Ивановна, ги сместува нејзините сирачиња во пансион ѝ дава пари на Соња за да се оттргне од проституцијата и од сиромаштијата; ѝ поклонува голем износ пари на својата млада свршеница, а потоа, немајќи никаква надеж за подобар живот, тој извршува самоубиство.
Семјон Захарич Мармеладов
Мармеладов е човек на околу 50 годишна возраст, со среден раст и со силна градба на телото; речиси ќелав, а остатокот од косата веќе му е побелена; лицето му е жолто, па дури речиси и зелено и подуено од постојаното пиење, очните капаци му се подуени, а очите му се ситни, крвави, но живи. Тој носи стара и валакна, парталава облека; лицето му е избричено на службенички начин, но целото покриено со остри, сиви влакна. И во неговото однесува се оцртува нешто достоинствено - службеничко. Тој е непоправлив алкохоличар кој во пиењето бара сожалување, утеха и тага, т.е. пие зашто посакува двојно да страда. По смртта на првата жена, со која имал 14-годишна ќерка, Мармеладов се оженил со вдовицата Катарина Ивановна, а тоа го направил од сожалување кон нејзината бедна положба. Потоа, цела година ја извршувал брачната должност побожно и свето, но потоа почнал да пие, особено откако бил отпуштен од службата. Подоцна, повторно нашол работа и тогаш се поправило неговото однесување, но по губењето на работата, повторно западнал во алкохолизам. Неспособен да се оттргне од пиењето, во една прилика, Мармеладов ѝ го уркал клучот на Катарина, ги уркал парите и отишол да пие; во друга прилика, кога останал без пари, без никаков срам отишол кај ќерка си Соња и побарал пари за пиење. Иако Катарина постојано го малтретирала, тој покажувал голема почит кон неа, сметајќи ја за великодушна дама.
Катарина Ивановна
Катарина Ивановна е сопругата на Мармеладов. Таа е образована, убава жена, висока и витка, со прекрасна костенлива коса, ќерка на висок офицер која била воспитана во пансион за благородници при што добила златен медал и пофалница од гувернерот на областа. Потоа, таа се омажила за пешадиски офицер и поради љубовта кон него побегнала од родителската куќа. Таа неизмерно го сакала својот прв маж, иако тој бил алкохоличар и коцкар и постојано ја тепал. По неговата смрт, таа останала со трите деца, а сите нејзини роднини се откажале од неа, така што западнала во крајна сиромаштија. Тогаш, од сожалување кон неа, Мармеладов ја побарал за жена, а таа прифатила зашто немала друг излез. Катарина е горда жена која, и покрај сиромаштијата, никому не му дозволува да ја понижува, а по осиромашувањето, таа живее само во спомените на среќното минато. Таа е понекогаш лута и неправична и тогаш го малтретира својот сопруг, иако нејзините постапки се делумно оправдани и разбирливи, имајќи го предвид тоа дека Мармеладов се однесува неодговорно кон семејството. Исто така, таа се однесувала многу лошо и кон Соња, па дури ја наговорила да се проституира за да обезбеди пари за егзистенција на семејството, а веднаш потоа паднала пред нозете на Соња и плачела, сочувствувајќи со неа. Таа е мајка на три деца од нејзиниот прв брак и кон нив постапува грижливо, работејќи во домот од утро до мрак. Како последица на лошите животни услови, Катарина е многу слаба, а на нејзините образи се видливи големи румени пеги. Притисната од болеста, устата ѝ е запечена, очите ѝ горат како во треска, дише нерамномерно и често се закашлува. Таа има навика секого да го прикаже во најсветли бои измислувајќи разни пофалби кои воопшто не се вистинити, но таа искрено верува во нивната вистинитост, а потоа наеднаш се разочарува од тој човек, го презира и ги прекинува врските со него. По смртта на Мармеладов, умот на Катарина е сериозно заматен и таа прави бесмислена постапка така што сите пари добиени од Раскољников ги троши на закопот и задушницата за сопругот, со цел да се покаже пред станарите. На крајот, таа сосема полудува и умира.
Андреј Семјонович Лебезјатников
Лебезјатников е слаб човек, со мал раст, речиси неприродно русокос кого постојано го болат очите. По професија, тој е ситен службеник кој никогаш нема пари. Неговото срце е меко, но зборува самоуверено, понекогаш и гордо, а тоа секогаш испаѓа смешно поради неговата ситна појава. Тој уреден станар, кој уредно ја плаќа станарината и не е алкохоличар, но и покрај сето тоа, тој е навистина глупав и вулгарен човек, а можеби и лажго. Главната негова идеја-водилка е дека благородно е сто она што е корисно. Лебезјатников е поранешен штитеник на Лужин, кој потоа краткотрајно живее заедно со него, за време на неговиот престој во Петроград. Лебезјатников е банално и просто човече, кое со страст е вклучено во напредното движење, па дури настојува да го придобие Лужин да се приклучи кон идната комуна. Сепак, тој го мрази Лужин, сфаќајќи дека тој го презира. Во една прилика, Лебезјатников ја истепал Катарина Ивановна и токму тој се залагал Соња Мармеладова да биде истерана од станот. Сепак, тој изјавува дека тоа е само клевета и дека тој длабоко ја почитува Соња која некое време ја подучувал и ѝ позајмувал книги. Иако нема преземено никакви непристојни чекори кон неа, тој признава дека веднаш би прифатил, ако таа му се понуди, зашто Соња многу му се допаѓа.
д-р Зосимов
Зосимов е млад човек на 27-годишна возраст. Тој е висок и дебел, со подуено и безбојно бледо, мазно избричено, лице, со руса права коса; носи очила, голем златен прстен и голем часовник закачен на широк златен синџир. Тој се облекува модерно, движењата му се лесни, бавни и смислено безгрижни, но во секој миг од него извира некаква скриена суета. Сите негови познаници го сметаат за тежок човек кој си ја знае работата.
Марфа Петровна
Марфа Петровна е сопругата на Свидригајлов. Таа е чесна, необразована, но паметна жена. Марфа била неколку години постара од Свидригајлов, но многу вљубена во него, и затоа му помогнала да излезе од затворот така што го исплатила неговиот голем долг. Притоа, таа прифатила да се понижи и со него склучила неформален договор според кој тој се обрзал дека никогаш нема да ја напушти, а таа му дозволила да одржува повремени љубовни авантури. Сепак, знаејќи дека тој е развратник, таа била многу љубоморна на сопругот. На почетокот, Марфа многу ја сакала Дуња, но гледајќи ја страста на својот сопруг кон Дуња, таа ја избркала од својот дом, а потоа низ градот ширела вести дека е развратна девојка. Потоа, согледувајќи ја грешката, Марфа ѝ се извинила на Дуња и со тестаментот ѝ оставила 3.000 рубљи.
Гасна гангрена
Гасна гангрена (позната и како „Клостридијална мионекроза“ и „Мионекроза“ ) — бактериска инфекција која созадава гас во ткивата зафатени од гангрена. Ваквата гангрена е смртоносна и обично е предизвикана од бактеријата „Clostridium perfringens“. Потребна е итна медицинска помош.
Мионекрозата е состојба на некрозно оштетување карактеристично за мускулното ткиво. Често се среќава при инфекции со „Clostridium perfringens“ или при некоја од многубројните анаеробични бактерии од почвата. Бактеријата предизвикува мионекроза преку одредени егзотоксини. Овие микроорганизми чекаат поволна прилика и навлегуваат во телото воглавно преку голема рана на кожата. Гангренозната инфекција од бактерија која се развила во почвата била вообичаена кај воените повреди на војниците во 20-иот век. Причина за ова била теренската хирургија изведувана со нестерилни инструменти и пружањето основна нега при сериозни повреди од проектил.
Други причини за настанување на мионекрозата се змиски отров од змија од родот Ботропс (фамилија Viperidae), исхемична некроза предизвикана од блокада на крвта (на пример дијабетес тип 2), тумори кои го блокираат или натрупуваат снабдувањето со крв, дисеминирана интраваскуларна коагулација (ДИК) или други тромбози.
Патофизиологија
Гасната гангрена настанува од бактерии од видот Клостридии (најчесто станува збор за „Clostridium perfringens“ и „Clostridium novyi“, а поретко за „Clostridium septicum“ или „Clostridium ramnosum“). Овие бактерии произведуваат егзотоксин кој најчесто може да се најде во почвата но и во нормалната цревната флора и други анаероби (на пример бактероиди и анаеробични стрептококи). Егзотоксинот обично може да се најде во „Clostridium perfringens“ вид А и е познат како алфа токсин. Оваа бактерија од животната средина може да навлезе во мускулот преку рана, да се размножи во заразеното ткиво и да лачи силни отрови. Овие токсини го уништуваат околното ткиво, а во исто време создаваат и гас. Гасната гангрена ретко ја предизвикуваат други организми (на пример „Klebsiella pneumoniae кај дијабетесот).
Во еден клинички случај било забележано соединение на гас составено од 5,9% водород, 3,4% јаглерод диоксид, 74,5% азот и 16,1% кислород. Мионекрозата малку се разликува од другите видови на некроза. Главните причинители се скоро исти, додека видот на заразеното ткиво (поточно мускулното ткиво) е многу поважен за општото здравје на пациентот. Површинската некроза е незабележлива и може да доведе до непожелни белези, но не влијае врз физичката способност или врз шансите за преживување на пациентот. Сепак, голема мионекроза најверојатно ќе доведе до атрофија на целата област. Доколку оштетувањето од некрозата продолжи преку заразен екстремитет, тоа најчесто значи дека целиот екстремитет е трајно оштетен.
Честопати е тешко да се одреди колку е оштетен мускулот бидејќи „Clostridium perfringens“ можеби навлегла подлабоко во слоевите на кожата. За разлика од другите анаеробични инфекции, кај ваквата инфекција ретко се случува да тече гној. Течењето честопати е „малку гнојно“ или „со блед гној“ бидејќи е многу послабо од обичниот гној. Причината за ова е разградувањето на неутрофилите, вид бели крвни зрнца, кое го предизвикуваат лецитиназите и други токсини кои ги создава клостридијата.
Анаеробите од почвата доста добро преживуваат при сурова клима. Честопати нема доволно храна, а тука се и многуте други видови кои се борат за неа. Промените во ПХ вредноста и температурата се исто така важни. Конкурентските бактерии многу често создаваат и егзотоксини кои им помагаат во борбата против другите микроби во нивната природна околина. Кога ваквите бактерии ќе навлезат во човековото тело, тие доаѓаат до голема количина на храна, изобилство на вода и топлина. Ова им овозможува брзо да се развиваат, многу побрзо од способноста на организмот да се одбрани бидејќи прокариотските бактерии имаат многу поголем капацитет за размножување отколку имунолошкиот систем на човекот. Комбинацијата од голем број на бактерии и нивната способност за размножување е она што е потребно за микробите да предизвикаат голема инфекција. Заедно со брзото размножување, се создава и голема количина на егзотоксин кој предизвикува сериозни оштетувања на локалното ткиво на човекот. Еден таков егзотоксин, кој е одговорен за појавување на болеста, го создава и „Clostridium perfringens“. Овој егзотоксин е познат и како алфа токсин.
Масивната инфекција, големата повреда и намалувањето на имунолошката способност на човекот доведува до системска сепса. Ова делумно настанува поради оптоварување на имунолошкиот систем, неговото испуштање на воспаливи цитокини и ширењето на бактериски токсини. Масивната инфекција најчесто доведува до смрт поради комбинацијата од системски септичен шок и од ненамерните штетни ефекти на имунолошкиот одговор. Кај животните, доаѓа до инвалидност и исцрпеност што значително ја зголемува можноста да станат плен.
Лечење
Лечењето обично опфаќа отстранување на мртвото ткиво, а во многу случаи е потребна ампутација. Антибиотиците самите по себе не даваат ефект бидејќи не навлегуваат доволно во исхемичните мускули. Сепак, пеницилинот се користи како дополнителна терпија пред операција. Покрај операција и антибиотици, се користи и терапија со хипербарски кислород која го попречува растот на анаеробичната „Clostridium perfringens“ и ја уништува.
Фумихико Маки
Фумихико Маки (槇 文彦, Маки Фумихико, роден 6 септември 1928) ― јапонски архитект кој предава на кампусот Шонан Фуџисава при Кеиоскиот универзитет. Во 1993 година, тој ја примил Прицкеровата награда за неговиот труд, кој честопати истражувал пионерски употреби на нови материјали и ги спојува културите на Истокот и Западот.
Ран живот
Маки е роден во Токио. Откако студирал на Токискиот универзитетот и дипломирал како додипломец по архитектура во 1952 година, се преселил во Академијата за уметност Кранбрук во Блумфилд Хилс, Мичиген, дипломирајќи магистрирал во 1953 година. Потоа студирал на харвардскиот Дипломски факултет за дизајн, дипломирајќи како магистер по архитектура во 1954 година.
Кариера
Во 1956 година, тој зазел функција како доцент по архитектура на Вашингтоновиот универзитет во Сент Луис, каде исто така бил награден со неговата прва задача: дизајнот на Стајнберговата сала (ликовен центар) на универзитетскиот кампус Данфорт. Оваа зграда останала единствениот завршен труд во Соединетите Држави сè до 1993 година, кога ја завршил зградата на Центарот за уметности Јерба Буена во Сан Франциско. Во 2006 година, тој се вратил на Вашингтоновиот универзитет во Сент Луис за да го дизајнира новиот дом за Ликовниот музеј Милдред Лејн Кемпер и Вокеровата сала.
Во 1960 година се вратил во Јапонија за да помогне во создавањето на групата метаболизам. Тој работел за „Skidmore, Owings &amp; Merrill“ во Њујорк и за „Серт Џексон и соработници“ во Кембриџ, Масачусетс и го основал „Маки и соработници“ во 1965 година.
Во 2006 година, тој бил поканет да се приклучи на судиската комисија за меѓународен натпревар за дизајн за новите Градини во заливот во Сингапур. Маки дизајнирал проширена зграда на Медија лаб на МИТ во Кембриџ, Масачусетс, која била завршена во 2009 година.
По завршувањето на проширувањето во вредност од 300 милиони долари, на седиштето на Обединетите нации во Менхетен, Маки ја дизајнирал Кулата 4 на поранешното место на Светскиот трговски центар што била отворена во 2013 година. И покрај тоа што го критикува својот проект на улицата Астор Плејс 51 како „надвор од ред“, списанието „New York“ ја нарекла Кула 4 „прилично деликатна“.
Маки ќе го дизајнира лондонскиот кампус на Ага Кановиот универзите заедно со културен центар како дел од проектот за развој на Кингс Крос. Овие ќе бидат првите европски проекти на Маки и ќе ги претставуваат третиот и четвртиот проект Ага Кан за Маки, кој исто така ги дизајнирал Делегацијата на Исмаилскиот имамат во Отава и Ага Кановиот музеј во Торонто. Тој исто така бил назначен од фондацијата Соња и Рајнхард Ернст да го дизајнира Рајнхард Ернстовиот музеј во Висбаден, Германија, за да ја прикаже збирката по апстрактна уметност на фондацијата.
NGC 4311
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4311 е од видот NF.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0.