cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Топлинска содржина на океаните
Дефиниција
каде c_p е специфичен топлински капацитет на морската вода, h2 е долната длабочина, h1 е горната длабочина, \rho(z) е профилот на густина на морската вода, и T(z) е температурниот профил. Во SI единици, H има единици џули по квадратен метар (J · m −2 ).
Мерењата на температурата наспроти длабочината на океанот генерално покажуваат горен мешан слој (0-200 м), термоклиа (200–1500 m), и длабок океански слој (>1500 м). Овие гранични длабочини се само груби приближувања. Сончевата светлина продира до максимална длабочина од околу 200 m; топ 80 m од кои е зоната погодна за живеење за фотосинтетски морски живот што покрива над 70% од површината на Земјата. Дејството на брановите и другите површински турбуленции помагаат да се изедначат температурите низ горниот слој. За разлика од површинските температури кои се намалуваат со географската широчина, температурите на длабоките океани се релативно ладни и униформни во повеќето региони во светот. Околу 50% од целиот волумен на океаните е на длабочини под 3000 m (1,85 милји), при што Тихиот Океан е најголемиот и најдлабок од петте океански дивизии. Термоклинот е премин помеѓу горните и длабоките слоеви во однос на температурата, протокот на хранливи материи, изобилството на живот и други својства. Тој е полупостојан во тропските предели, променлив во умерените региони (често најдлабоките во текот на летото) и плитко до непостоечки во поларните региони.
Интегрирањето на густината на површината на океанската топлина над океанскиот слив, или целиот океан, ја дава вкупната содржина на топлина, како што е прикажано на сликата лево. Така, вкупната содржина на топлина на океанот е зафатнински интеграл на производот на температурата, густината и топлинскиот капацитет над тридимензионалниот регион на океанот за кој се достапни податоци. Најголемиот дел од мерењата се извршени на помали длабочини од околу 2000 m (1,25 милји).
Неодамнешни набљудувања и промени
Бројни независни проучувања во последните години откриле повеќедецениски пораст на топлинска содржина на океаните во горните океански региони што почнал да навлегува во подлабоките региони. Внесувањето на топлина е резултат на постојаната нерамнотежа на затоплувањето во енергетскиот буџет на Земјата, што е најфундаментално предизвикано од антропогеното зголемување на атмосферските стакленички гасови.
Студиите базирани на ARGO покажуваат дека ветровите на површината на океаните, особено суптропските ветрови во Тихиот Океан, ја менуваат вертикалната распространетост на топлината на океаните. Ова резултира со промени меѓу океанските струи и зголемување на суптропското превртување, кое исто така е поврзано со феноменот Ел Нињо и Ла Ниња. Во зависност од стохастичките флуктуации на природната варијабилност, за време на годините на Ла Ниња околу 30% повеќе топлина од горниот океански слој се транспортира во подлабоките океани.
Моделните студии покажуваат дека океанските струи транспортираат повеќе топлина во подлабоките слоеви за време на годините на Ла Ниња, по промените во циркулацијата на ветерот. Годините со зголемено апсорпција на топлина од океанот се поврзани со негативни фази на меѓудекадната пацифичка осцилација (IPO). Ова е од особен интерес за климатските научници кои ги користат податоците за да го проценат навлегувањето на топлина од океаните.
Студијата во 2015 година заклучила дека зголемувањето на содржината на топлина во океаните од Тихиот Океан се компензира со нагла дистрибуција на ТСО во Индискиот Океан.
Содржината на топлина во горниот дел на океанот во повеќето северноатлантски региони е доминирана од конвергенција на транспорт на топлина (локација каде што се спојуваат океанските струи), без големи промени во односот на температурата и соленоста.
Централен парк (Њујорк)
Централниот Парк или Централ Парк (Central Park) е јавен парк, кој се наоѓа во центарот на Менхетн, Њујорк, САД. На почетокот, во 1857 година, паркот се простирал на површина од 778 акри градско земјиште (денес изнесува 840 акри). Во 1858 година, Фредерик Лоу Олмстед и Калверт Вокс победиле на натпреварот за создавање на план со кој ќе се подобри и прошири паркот. Реконструкцијата започнала истата година, продолжила во текот на Американската граѓанска војна и била завршена во 1873. Паркот е најпосетуван градски парк во САД.
Во 1962 година паркот бил прогласен за национален историски белег. За паркот се грижи Организацијата за заштита на животната средина, која има склучено договор со градските власти. Оваа организација е непрофитна и придонесува со 83,5% од годишниот буџет на Централ Парк, кој изнесува 37,5 милиони долари. Организацијата вработува 80,7% од персоналот кој се грижи за одржувањето на паркот.
Централ Парк денес
Централ Парк, кој претставува национален историски белег уште од 1963 година, е осмислен во 1858 година од страна на дизајнерот и  писател  Фредерик Ло Олмстед  и англискиот архитект  Калверт Вокс.
Централ Парк граничи со: Западната 110-та улица на север, Западната 59-та улица на југ и Осмата авенија на запад. Долж границите на паркот, овие три улици се познати под имињата Централ Парк Север, Централ Парк Југ и Централ Парк запад. Само Петтата авенија, која се наоѓа на источната граница на паркот, го задржува истото име.
Посетители
Централ Парк, кого го посетуваат околу 35 милиони гости годишно, е најпосетуваниот градски парк во Соединетите Американски Држави. Паркот е долг 2.5 милји (4 километри) и широк 0.5 милји (0.8 километри).
Тој се простира меѓу 59-тата улица (Централ Парк Југ) и 110-тата улица (Централ Парк Север) во должина, а меѓу Петтата авенија и Централ Парк Запад во ширина. Големината на Централ Парк и улогата која тој ја има во равојот на културата, служеле како пример во создавањето на голем број урбани паркови вклучувајќи ги Голден Гејт (англиски: Golden Gate) во Сан Франциско, Уено (парк)  (англиски: Ueno Park) во Токио, Стенли Парк (англиски: Stanley Park) во Ванкувер, Мил Крик Парк (Mill Creek Park ) во Јангстаун (англиски:  Youngstown) и Англиската градина (германски: Englischer Garten) во Минхен. Сепак, уникатната географска структура на Менхетн, му овозможила на паркот да стане уникатно обележје на идентитетот на својот град.
Одржување
Паркот е одржуван од страна на приватна, непрофитна организација, која раководи со паркот во договор со Одделот за паркови и рекреација на Њујорк.
Оваа организација вработува 4 од 5 вработени од персоналот кој го одржува паркот. Таа ефикасно ја надгледува работата на вработените од јавниот и приватниот сектор, која е во надлежност на директорот на Централ Парк, кој потоа му дава извештај на претседателот на организацијата. Од 2007 година, организацијата има инвестирано приближно 450 милиони долари за обновување и управување со паркот. Во моментов, организацијата остварува околу 85% од годишниот буџет на Централ Парк, кој изнесува преку 37 милиони долари.
Системот на управување функционирал толку добро, што во 2006 година организацијата презела иницијатива со која се обезбедила градинарска поддршка и помош при одржувањето во Морнингсајд Парк (англиски: Morningside Park), Џеки Робинсон Парк (англиски:Jackie Robinson Park) и Маркус Гарвеј Парк (англиски: Marcus Garvey Park).
Уредување на земјиштето и инфраструктура
По патиштата долги 6 милји (10 километри), кои се составен дел од паркот, може да се трча, да се  возат велосипеди, скејтборзи. Овие патишта се најпосетени за време на викендите и вечерите по 19 часот, кога автомобилскиот сообраќај е забранет.
Цената на недвижниот имот на Централ Парк била проценета во декември 2005 година и таа изнесувала 528,783,552,000 американски долари.
Криминал
Со намалувањето на криминалот во паркот, како и во останатиот дел од Њујорк, се намалила и негативнита перцепција за паркот која порано постоела.
Паркот има свој полициски оддел, кој вработува редовна полиција, како и помошни службеници. Во 2005 година сигурносните мерки го одржале бројот на злосторства во паркот на помалку од 100 во текот на целата година.
1857-1900
Бројот на населениото во Њујорк меѓу 1821-ва и 1855 година, се зголемил за 4 пати. Градот се развивал и проширувал, па луѓето имале потреба да се одморат од хаотичниот начин на живеење. Мирни места на отворено имало малку, па така луѓето најчесто оделе на гробиштата за да побегнат од градската врева. Потребата за голем јавен парк во Њујорк, прв  ја изразил поетот и уредник на весникот Ивнинг  Пост (англиски: Evening Post), сегашен  Њујорк Пост (англиски:New York Post), Вилијам Кален Брајант (англиски: William Cullen Bryant), како и првиот американски архитект пејзажист Ендру Џексон Даунинг (англиски: Andrew Jackson Downing), кој почнал јавно да ја искажува потребата на градот за јавен парк во 1844 година. Голем број на влијателни њујорчани почувствувале дека на градот му е потребно модерно место на отворено, слично на Булоњската шума во Париз (француски: Bois de Boulogne) или Хајд Парк  (англиски: Hyde Park) во Лондон. Во 1853 година, законодавната власт на Њујорк одлучила паркот да го изгради на простор од 700 акри (280 хектари), меѓу 59-тата и 106-тата улица. Само земјиштето за паркот чинело повеќе од 5 милиони американски долари.
Државата назначила комисија, која го надгледувала процесот на развивање на паркот. Во 1857 година, комисијата одржала конкурс за пејзажно решение на паркот. Фредерик Ло Олмстед и Келверт Вокс го создале идејното решение кое победило на конкурсот.
Според Олмстед, паркот бил од огромно значење, поради тоа што бил првиот вистински парк во оваа земја. Претставувал значаен дел од демократскиот развој. Неговото мислење најверојатно било инспирирано од неговите патувања и престој низ Европа, за време на 1850 година. Олмстед посетил неколку паркови за време на овие патувања и бил особено импресиониран од паркот Биркенхед (англиски: Birkenhead Park) и ботаничката градина Дерби (англиски: Derby Arboretum) во Англија.
Дизајнот на паркот бил под влијание на неколку објекти. Пејзажно уредените гробишта Маунт Обрн (англиски: Mount Auburn Cemetery) во Кембриџ, Масачусетс (англиски: Cambridge, Massachusetts ) и Гринвуд (англиски: Green-Wood Cemetery) во Бруклин, Њујорк (англиски: Brooklyn, New York), поставиле пример за идилични, натуралистични пејзажи.
Највлијателните иновации во дизјнот на Централ Парк биле „засебните системи за обиколка“ наменети за пешаци, рекреативни возила и јавање на коњ.
Изведувањето на планот за Централ Парк било обврска на неколку поединци, вклучувајќи ги Џејкоб Молд (архитект),  Игнац Антон Пилат (врвен градинар),  Џорџ Воринг (инженер), Ендру Хасвел Грин (политичар) и секако творците на планот, Олмстед и Вокс.
Пред да започне изградбата на паркот, жителите кои живееле во околината морале да го напуштат просторот. Најголем број од нив биле многу сиромашни Афроамериканци или жители со англиско или ирско потекло. Тие живееле во мали села во околината или во училиштето и манастирот на академијата Свети Винсент. Околу 1600 жители од околината биле истерани по пат на експропријација за време на 1857 година. Околните села биле разрушени со цел да се ослободи простор на кој ќе се гради паркот.
За време на изградбата на паркот, Олмстед водел постојани битки со членови на комисија одговорна за паркот, кои биле именувани од страна на градската машинерија. Во 1860 година, Олмстед бил сменет од функцијата надгледувач на Комисијата за изградба на паркот и на негово место дошол поранешниот претседател на советот на Њујорк, Ендру Хасвел Грин (англиски: Andrew Haswell Green). И покрај тоа што Грин немал големо искуство, сепак успеал да го забрза процесот на изградба на паркот, како и да ги заврши преговорите за набавувањето на дополнителни 65 акри ( 260.000 м²), кои се наоѓале на северниот крај од паркот, меѓу 106-тата и 110-тата улица и биле употребени како „необработен“ дел од паркот. Мочуришниот дел од паркот, како и североисточниот дел биле ископани и реконструирани во Харлем Мер (англиски: Harlem Meer ).
Во периодот меѓу 1860-та и 1873 година, голем број од пречките за изградбата биле совладани и паркот во огромен дел бил завршен. Изградбата го обединила модерното и безвременското. Се употребувала современа опрема на парна енергија и специјално дизајнирани машини со тркала за помрднување на дрвјата, кои го заменувале огромниот број неквалификувани работници, кои дотогаш ракувале со лопати.
Изградбата била целосно документирана со технички цртежи и фотографии. За време на овој период, повеќе од 18.500 кубни јарди ( 14.000 м³) горен слој на почва, биле донесени од Њу Џерси (англиски: New Jersey ), затоа што почвата во Централ Парк не била доволно плодна и цврста за да ги издржи сите дрвја, грмушки и растенија кои биле предвидени да се засадат во паркот.
Во 1873 година, кога изградбата на паркот била официјално завршена, огромни количества на материјал, вклучувајќи почва и камења биле изнесени надвор од паркот. Во паркот биле засадени над 4 милиони дрвја, грмушки  и растенија, од околу 1500 различни видови.
За чистењето на околината биле употребени количества барут, поголеми отколку во Битката кај Гетисбург, за време на Американската граѓанска војна (англиски: American Civil War). Овците кои од 1860-та до 1934 година паселе на ливадите морале да се пренесат надвор од паркот затоа што се стравувало дека осиромашените њујорчани ќе ги употребат како храна.
1900-1960
По завршувањето со изградбата, паркот брзо доживеал пад. Една од главните причини за тоа бил недоволниот интерес на една од најголемите политички сили од тоа време во Њујорк, политичката организација Темени Хол (англиски: Tammany Hall).
Кон крајот на 20-иот век, во процесот на изградбата на паркот се појавиле неколку нови предизвици. Автомобилите станувале секојдневна потреба и го загадувале воздухот, луѓето почнувале да го менуваат своето однесување. Парковите повеќе не се користеле само за прошетки и пикници во идилична атмосфера, туку и за спортување и сличен вид на рекреација.
Надлежните органи веќе неколку децении ништо не направиле за да го спречат вандализмот и фрлањето на отпадоци во паркот.
Сето ова се сменило во 1934 година, кога за градоначалник на Њујорк бил избран републиканецот Фиорело ла Гуардиа (Fiorello La Guardia), кој ги обединил петте оддели кои биле одговорни за работата на паркот. Роберт Мозес (англиски: Robert Moses), кој бил на прагот да стане еден од најмоќните луѓе во Њујорк, добил задача да го обнови паркот.
За само една година, Мозес успеал да го обнови Централ Парк, како и неколку други паркови во Њујорк. Биле засадени нови тревници и цвеќиња, исушените дрвја и грмушки биле заменети со нови, ѕидовите биле пескарени и мостовите биле поправени. Уште една голема промена која ја направил Мозес било отстранувањето на сиромашната населба Хувр Вајли (англиски: Hoover Valley ). Нејзиното место, со површина од 30 акри (12 хектари), го зазел делот наречен Грејт Лон (англиски: Great Lawn). Се извршило и големо редизајнирање и реконструкција. Резервоарот Кротон бил пополнет, за да може да се создаде тревникот. Целта на планот да се создаде идиличен пејзаж се поврзала со визијата која ја имал Мозес, за парк кој ќе се употребува како место за рекреација.
Како дел од паркот биле направени 19 игралишта, 12 бејзбол терени, како и терени за ракомет. Мозес обезбедил парични средства од економската програма Њу Диал (англиски: New Deal ), како и донации од јавноста.
1960-1980
Шеесеттите години од 20-иот век го означиле почетокот на таканаречената Ера на настани( англиски: “Events Era” ), која се одразила на распространетите културни и политички трендови од тој период. Претставата „Шекспир во паркот” која се одржувала секоја година во отворениот театар, почнала да се одржува во театарот Делакорт. Летните настани се одржувале на ливадата Шип Медоу (англиски: Sheep Meadow) како и на Грејт Лон, покрај Њујоршката филхармонија (англиски: New York Philharmonic) и Метрополитен операта (англиски: Metropolitan Opera). Во текот на седумдесеттите, паркот станал место на кое се одржувале настани од огромен размер, вклучувајќи политички митинзи и демонстрации, фестивали и масовни концерти.
Летото 1966 година, Џон Линдсеј (англиски: John Lindsay ), градоначалникот на Њујорк кој го служел својот втор мандат, а исто така бил и страстен велосипедист, вовел забрана за движење на автомобили во Централ Парк за време на викендите. Оваа забрана важи и денес и е на огромно задоволство на велосипедистите и оние кои спортуваат во паркот.
Во Њујорк се појавиле економски и социјални немири. Жителите почнале да бегаат од градот и да се селат во предградијата. Моралот се спуштил на ниско ниво, а нивото на криминалот растело. Одделот задолжен за паркот,   ( англиски: Parks Department) кој имал намален буџет и кој неумешно управувал со паркот и ја спроведувал својата работна сила навистина неефикасно, го отворил паркот за какви било активности кои би донеле повеќе посетители, без разлика на нивното лошо влијание врз паркот и притоа без никакво соодветно управување, надзор или одржување.
Некои од овие настани претставувале значајна пресвртница за социјалната и културната историја на градот.
До средината на 1970-те финансиската и социјалната слабост на Њујорк, довеле до сериозно занемарување на управувањето со паркот. „Годините поминати во лошо управување со паркот и негово несоодветно одржување, го претвори ремек-делото од пејзажна архитектура во вистинска пустелија преку ден, а опасна зона за време на ноќите,” изјавил одговорниот  за одржувањето на паркот. Времето го забрзало уништувањето на инфраструктурата и архитектурата на паркот и започнала ера на вандализам, територијална употреба (кога се играло софтбол или фудбал, се зафаќал отворен простор кој го користеле само учесниците во играта, а останатите посетители на паркот не можеле да го користат тој простор) и нелегални активности.
Се појавиле неколку групи на граѓани кои сакале да ја вратат првобитната состојба на паркот и за таа цел собирале финансиски средства и организирале волонтерски активности. Една од овие групи спровела истражување во врска со управувањето на паркот. Заклучоците од истражувањето покажале дека било потребно да се вработи некој во рамките на одделот на паркот кој ќе биде одговорен за надгледување на планирањето и управувањето со Централ Парк, како и одбор на чувари кои ќе се грижат за безбедноста на граѓаните.
Во 1979 година, застапникот на паркот, Гордон Дејвис (англиски: Gordon Davis), вовел таканаречена Служба на Централ Парк и за нејзин управник назначил извршен директор од друга граѓанска организација – Работното тело на Централ Парк. Управното тело на Централ Парк (англиски: Central Park Conservancy) било основано следната година, со цел да ја поддржи службата и иницијативите на  застапникот на паркот, како и да обезбеди цврсто раководство со помош на постојан одбор, основан од граѓани, кој исто така би вклучувал повереници по службена должност, застапник и управник на паркот, како и кандидати именувани од страна на градоначалникот.
1980-2000
Под раководство на Управното тело на Централ парк, обновата на паркот започнала со скромни, но исклучително значајни први чекори, преку исполнување на потребите кои не можеле да се задоволат во рамките на постојната структура и извори на службата на паркот. Биле вработени практиканти и мала група на персонал кој бил одговорен за реставрација, со цел да ги реконструира и обнови единствените, рустичните делови од паркот,  започнувајќи хортикултурни проекти и отстранување на графити. Во изјавата на претседателот на Управното тело на Централ Парк, Даглас Блонски (англиски: Douglas Blonsky), стоело дека графитите во паркот, не траат ни 24 часа.
До почетокот на 1980-тите, Управното тело било посветено на напредување во дизајнот и долготрајно планирање на реставрација, при што помагал неговиот персонал, како и надворешни советници. Тоа овозможило поттик и водење на неколку рани проекти за реставрација, финансирани од страна на градот, подготвувајќи детален план за обновување на паркот. По завршетокот на фазата за планирање, во 1985 година, Управното тело ја промовирало „главната” кампања, очекувајќи зголемување на одговорноста за финансирање на реставрацијата на паркот, како и целосна одговорност за дизајнирање, предлози и надгледување на сите најважни проекти во паркот.
Реставрацијата била придружена од одлучувачко реорганизирање на управувањето, при што паркот бил поделен на области. За секоја област бил назначен по еден надзорник, одговорен за одржување на обновените делови од паркот.
Активности
Секое лето, Сити парк фондација (англиски: City Park's Foundation) организира настан наречен Самерстејџ (англиски: Summer Stage), кој се состои од низа бесплатни настапи, кои вклучуваат музички, танцови,  поетски и филмски  изведби.Во 2010 година, Самерстејџ ја прослави својата 25 годишнина. Во текот на своето постоење, Самерстејџ поддржал голем број нови, но и искусни и познати артисти, како на пример Селија Круз (англиски: Celia Cruz ), Дејвид Брн (англиски: David Byrne), Куртис Мејфилд (англиски: Curtis Mayfield), Лејдисмит Блек Мамбезо (англиски: Ladysmith Black Mambazo), Џорџ Клинтон (англиски: George Clinton) и  Пи-фанк (англиски: P-Funk), како и Нобеловиот лауреат и добитничка на Пулицеровата награда Тони Морисон (англиски: Toni Morrison ), Феми Кути (Femi Kuti), добитникот на Пулицер Жуно Дијаз (Junot Díaz ), Вемпајер Викенд (англиски: Vampire Weekend), Морфозис (англиски: Morphoses) и многу други.
Со оживувањето на градот во новиот век, Централ Парк станал место во кое се родиле голем број уметнички групи кои биле посветени на настапувањето во него, особено квинтетот Централ Парк Брес (англиски: Central Park Brass), кој секоја година одржувал серија концерти, како и Њујорк Класикл Театар (англиски: New York Classical Theatre), кој еднаш годишно одржувал низа претстави.
Во август, 1997 година, големата кантри музичка ѕвезда Гарт Брукс (англиски: Garth Brooks) одржал бесплатен концерт во Централ Парк. На концертот присуствувале  приближно 980.000  посетители.
Уметност
- „Ејнџел оф д Вотерс” (англиски: "Angel of the Waters"), што во превод значи „Ангел на водите“ и е дело на Ема Стебинс, се наоѓа на Бетезда Терес (англиски: Bethesda Terrace). Тоа е првата голема скулптура, чија авторка е жена Американка.
- „Балто“ е скулптура од 1925 година. Претставува фигура на куче што влече санка, кое станало познато во 1925 година.
- „Кинг Јагело“ (англиски: King Jagiello) е бронзен споменик кој се наоѓа на источниот крај на Туртл Понд (англиски: Turtle Pond).
- „Алиса во земјата на чудата“(англиски: "Alice in Wonderland" )
- Скулптурата на Дјук Елингтон (англиски: Duke Ellington), чиј автор е вајарот Роберт Грејам (англиски: Robert Graham), е поставена 1997 година во близина на Петтата авенија и 110-тата улица.
- „Клеопатрас Нидл“ (Обелиск на Клеопатра) (англиски: Cleopatra's Needle), претставува обелиск направен од црвен гранит. Овој обелиск е еден од трите Обелисци на Клеопатра. По еден има и во Париз и Лондон. Секој обелиск е висок околу 21 метар, а тежи околу 180 тони. Тие првобитно биле поставени пред храмот на Ра, во Хелиополис, во Древен Египет, околу 1450 година пред нашата ера, од страна на фараонот Тутмозис III  (англиски: Thutmose III). Хиреоглифите на обелисците ги испишал фараонот Рамзес II (англиски: Ramesses II ), двесте години подоцна, за да ги прослави своите воени успеси. Трите обелисци биле поместени за време на владеењето на римскиот цар Октавијан Август (Augustus Caesar), кога Древен Египет бил под власт на Римското Царство. Тие биле донесени во Александрија (англиски: Alexandria) и биле поставени пред Цезариумот, во чест на Гај Јулиј Цезар (англиски: Gaius Julius Caesar). Цезариумот, е храм, кој бил првобитно изграден од страна на египетската фараонка Клеопатра VII (Cleopatra VII), во чест на Марко Антониј (англиски: Mark Antony). Постојат две приказни за тоа како обелискот на Клеопатра стигнал до Централ Парк. Според првата, тој е подарок од египетскиот кедив Исмаил Паша. Втората приказна вели дека Вилијам Хенри Вандербилт (англиски: William Henry Vanderbilt ) го украл обелискот со своја интрига, платил за тој да биде испорачан и поставен во Централ Парк. Обелискот пристигнал во Њујорк во јули, 1880 година. Биле потребни 32 коња да го довлечат обелискот до паркот. Тој бил поставен на официјална церемонија, на 22 јануари, 1881 година.
- „Стробери Филдс“ (англиски: Strawberry Fields), што во превод значи полиња од јагоди. На 9 октомври, 1985 година, денот кога Џон Ленон (англиски: John Lennon) ќе требаше да наполни 45 години, градот Њујорк посветил простор од 2.5 акри во негов спомен. Земји од целиот свет подариле разновидни дрвја, а Италија донирала иконски мозаик. Оттогаш, овој простор станал место на кое спонатно се одржувале собири во спомен на значајни личности. По терористичките  напади на Америка, на 11 септември 2001 година, на ова место се одржувало и бдеење со  свеќи.
- „Д Гејтс“ (англиски: The Gates ). Во 2005 година, од 15 до 27 февруари, во Централ Парк била поставена инсталацијата на Христо и Жан-Клод, наречена Д Гејтс. Иако околу проектот се појавиле различни реакции, тој претставувал огромна атракција во паркот.
Геологија
Постојат четири различни видови на карпесто тло на Менхетн. Два вида се појавуваат во издигнатите места во Централ Парк, менхетнски шкрилец и хартландски шкрилец (двата претставуваат еден вид метаморфни, седиментни карпи). Другите два вида на карпесто тло се гнајс (англиски: Gneiss), постар, подлабок слој, кој не излегува на површината во паркот, а врз него се наоѓа еден вид на мермер (метаморфен варовник).
Гнајсот, кој е составен од преобразена магматска карпа, е настанат пред милијарда години. Тој е најстарата карпа во облста Кандаски Штит (англиски: Canadian Shield), најстариот дел од северноамериканската тектонска плоча.
Во минатото, земјиштето на Централ Парк го покривале голем број ледници. Последниот бил ледникот Висконсин, кој се повлекол пред околу 12.000 години. Докази за постоењето на поранешни ледници се огромните блокови од карпи, кои се остатоци од повлечените ледници, како и длабнатините кои се видливи на камените издигнатини низ паркот.
Растителен свет
Во Централ Парк се наоѓаат над 25.000 дрвја. Од нив, 1.700 се Американски брест (англиски: American Elm), кои се изолирани и заштитени од холандската болест која ги зафаќа дрвјата и ги уништува.
Неколку видови на локални и егзотични дрвја кои се наоѓаат во Централ Парк:
Животински свет
Првиот список на птици набљудувани во Централ Парк го изработил  Август Гибсон Пејн Џуниор (англиски: Augustus Gibson Paine, Jr.). Пејн бил страстен орнитолог и заедно со својот пријател Луис Вудраф (англиски: Lewis Woodruff) изготвиле список кој броел преку 100 видови птици. Овој список се сметал за прв официјален список и бил објавен на 10 јуни, 1886 година, во списанието Форест енд Стрим (англиски: Forest and Stream). Во август, 1974 година, во списанието Њујоркер (англиски: The New Yorker) била напишана статија која го свртела вниманието кон овој список на птици. Низ децениите списокот бил ажуриран и менуван. Паркот го посетуваат голем број птици преселници за време на преселбите во пролет и есен. Повеќе од една четвртина од сите видови на птици кои живеат во Соединетите Американски Држави, можат да се најдат во Централ Парк. Еден од овие видови птици е црвеноопашестиот јастреб, кој повторно се појавил во паркот. Централ Парк било местото во Северна Америка, каде што се ослободиле европските сколовранци, кои потекнуваат од Евроазија и претставуваат  инвазивни видови. Во април, 1980 година, Јуџин Скифелин ослободил 80 птици, а во март, следната година ослободил и други 80.
- Ракун: Животно кое живее на дрвјата, а ноќе се спушта на земјата за да се прехрани. Од неодамна, станале сè почести во Централ Парк, со што Одделот на паркот бил принуден да објавува предупредувања за беснило во одредени области.
- Сива верверица: (латински: Sciurus carolinensis): Верверица која живее на дрвја и води потекло од источните и блискоисточните краеви на Соединетите Американски Држави.
- Американски опосум: Ноќно животно, од родот торбари, кое се одмора на дрвјата во текот на денот, а навечер се симнува на земјата и бара храна.
Во 2002 година, во Централ Парк, бил откриен нов род и вид на стоногалки (латински: Nannarrup hoffmani ). Со големина од околу четири десетини од еден инч (10 милиметри), овој вид стоногалки се едни од најмалите во светот.
Разно
Градот многу тешко давал дозвола за одржување разни собири во Централ Парк. Во 2004 година, организацијата Јунајтед фор пис енд џастис (англиски: United for Peace and Justice), што во превод значи Обединети за мир и правда, сакала да одржи митинг на просторот на Грејт Лон, за време на Републиканската национална конвенција. Градот, не го одобрил барањето за дозвола, со образложение дека толку голем собир би бил штетен за тревата, а би било многу тешко да се соберат средства за да се поправи штетата. Судовите ја поддржале одлуката на градот.
Централ Парк е најчестата локација која е дел од филмската индустрија. Над 305 филмови се снимени во рамките на територијата на Централ Парк. Некои од најпознатите филмови се : „Хана и нејзините сестри“ (англиски: Hannah and Her Sisters),  „Кога Хари ја сретна Сали“ (англиски: When Harry Met Sally), „Сам дома 2“ (англиски: Home Alone 2) „ Крамер против Крамер“ (англиски: Kramer vs. Kramer),  „ Господин Дидс“ (англиски: Mr. Deeds), „Среќна случајност“ (англиски: Serendipity ).
Брана (градба)
Брана — градба подигната преку корито на природен или вештачки водотек со цел да се подигне првобитното ниво на водата спротиводно од браната. Подигањето се врши за да се добие пад за искористување на водната снага, да се зголеми длабочината на водата во водотекот заради олеснување на пловноста или за собирање на поголеми количини вода, потребни за регулација и истекување на водните количини во водотекот низводно од браната, за производство на електрична енергија или за наводнување на поголеми подрачја. Кај планинскит потоци и буици, браните служат за зацврстување и осигурување на поточното корито.
Основни делови на браната се: тело, прелив, испусти и слапови. Телото на браната го презема притисокот на водата и другите сили кои делуваат на браната и ги пренесува преку темелната површина на дното и страните на речната долина или корито. Горниот дел на телото се завршува со круна на браната, а тоа е највисоката површина на браната, која обично се користи за пат за одржување или пешачка патека. Долните и страничните делови на телото се прицврстени во дното и страните на речната долина или корито, а завршуваат со темелната површина што е најниска точка на браната. Преливите се сместени на највисоката точка на вештачкото езеро и служат за одвод (евакуација) на поплавните води од езерото во речното корито. Така круната на браната се штити од прелевање. Водата преку преливот може да се прелива слободно или прелевањето е контролирано со капии. Преливите со отворено одводно корито се сместуваат на телото на браната или на страната на вештачкото езеро, а преливите со вертикално преливно окно и водорамен одводен тунел се сместуваат во вештачкото езеро. Испустите служат за празнење на вештачкото езеро, за искористување на водите од езерото, а низ нив може се плакни наталожениот нанос. За контрола на испуштањето на водата низ испустите служат капии. Испустите поминуваат низ телото на браната или страничниот дел на преградното место на браната. Слаповите служат за распрснување на водениот млаз кој преминува преку преливот или низ испустот со што го спречува разорувањето на речното корито и поткопување на темелите на браната. Тоа се базени со кои одводните корита на преливите и испустите се споени со природното корито на реката. По потреба со браните се градат и корита за пропуштање дрва, рибји патеки, преводници и други градби, чија цел е да ги овозможат оние корисни дејности на реката што браната со пресекување на водениот тек ги оневозможила. За преземање на можни мерки за спречување на оштетување или рушење на браната, состојбата на браната постојано се следи, се посматраат сите настани во врска со браната и нејзината околина (поместувања и напрегања) на браната и на тлото на нејзиниот темел, метеоролошки и хидролошки прилики, сеизмолошки делувања, мерење на деформациите.
Спрема големината и сложеноста на градењето, браните се делат на големи и останати. Големи брани се оние кои се повисоки од 15 метри (мерено од најниската точка на темелната површина до круната на браната) и брани со висина меѓу 10 и 15 метри, кои задоволуваат барем еден од следниве услови: круна подолга од 500 метри, зафатнина на вештачкото езеро добиено со градење на брана поголема под милион м3, најголема поплавна вода која се пропушта преку преливот на браната поголема од 2 000 м3/s, особено сложени услови на темелење на браната, брана со нетипично решение. Спрема начинот на градење и материјалот, браните се делат на насипани, бетонски и ѕидани со камен, кои денес се многу ретки.
Историја
Првите брани се јавуваат во Месопотамија и Средниот Исток, каде се граделе за контрола на водениот тек на реките Тигар и Еуфрат кои знаеле да бидат многу непредвидливи. Првата позната брана била браната Јава во Јордан, околу 100 km североисточно од главниот град Аман. Оваа гравитациска насипана брана била висока 4,5 метри, широка околу 1 метар и долга околу 50 метра. Датира околу 3000 г.п.н.е. Во древниот Египет била изградена браната Сад-ел-Кафар, 25 км јужно од Каиро. Била долга 102 и 87 м широка, а изградена била околу 2800 или 2600 г.п.н.е.
Старите Римјани биле познати по тоа што организирале големи градилишта, така што изградиле голем број брани. Правеле вештачки езера за снабдување со вода во сушните раздобја, а употребувале малтер и римски бетон, така што можеле да градат и поголеми објекти. Нивната највисока брана била браната Субијако, во близина на Рим која била висока 50 метра. Познат е и Валеријановиот мост или Банд-е Кајсар во Иран кој бил дел од брана.
Браната Каланај е масивна брана од необработен камен, долга преку 300 метра, висока 4,5 метра и широка 20 метра, на реката Кавера во индиската држава Тамил Наду, која е најголема стара брана која и денес е во употреба, а изградена е во I век. Нејзината намена е да обезбеди наводнување.
Ду Ѓанг Јен е најстар систем за наводнување кој во својот состав има брана, а е завршен во 251 година. Се наоѓа во провинцијата Анхуеј (Кина) и содржи огромно вештачко езеро за наводнување кое има опсег од околу 100 км, а се користи и денес.
Се проденува дека денес има околу 800.000 брани ширум светот, од нив 40.000 имаат висина преку 15 м.
Видови брани
Нивото на подигнатиот водостој се нарекува успор, а висината, за која водостојот над браната е подигнат во однос на своето првобитно ниво, успорна висина. Браната е темелна, ако нејзината круна е пониска од нивото на неуспорениот природен водостој, во спротивен случај таа е водопадна.
Браните може да бидат постојани, подвижни или мешовити. Постојаните брани во целост се неподвижни масивни градби, кај кои не може да се регулира водостојот спротиводно од браната, а вишокот вода се прелива преку круната на браната. Браните може да бидат насипани, од камен (денес ретко) или армиранобетонски. Бидејќи овие брани не можат да го регулираат водостојот, истите се подигаат само во горниот тек на планински водотеци или во длабоко всечени корита, каде подигањето на водостојот при преливање на големи води не предизвикува штети на крајбрежното подрачје. Постојаните брани се градат до висина од приближно 15 метра, ако висината им е поголема или ако затвораат долина во брдовит терен, се викаат долински прегради, а ако се градат од земјен насип, се нарекуваат успорни насипи. Браните со висина до 15 м се нарекуваат ниски, а повисоките се нарекуваат високи. Подвижните брани се состојат од подвижни конструкции, т.н. капии, сместени меѓу столбовите. Така се регулира протекувањето на водата низ браната, а со тоа и водостојот на спротиводно од браната.
Видови брани спрема висината
Се разликуваат ниски и високи брани. Согласно меѓународниот стандард (англ. International Commission on Large Dams, ICOLD), во високи брани спаѓаат сите оние брани чија висина од темелот до круната изнесува повеќе од 15 м, како и оние повисоки од 10 м кои имаат должина по круната повеќе од 500 м, поголемо вештачко езеро од 100.000 м3, или ако преку нив треба да се пропушта количина на вода поголема од 2000 м3/s. Сите други брани се сметаат за ниски.
Ниски брани
Ниската брана претставува градба која главно има задача да го свртува водениот тек или да го подигнува водостојот во коритото и на тој начин да овозможи пловидба. Секоја ниска брана ствара концентрација на падот и со тоа овозможува искористување на водната снага, може да се искористи за водени спортови, може да служи и за задржување на наноси, за спречување на ерозија и слично. Ниските брани служат и за свртување на водата заради напојување на канали за наводнување на полињата, канали за снабдување на индустриски постојки, пловни канали, како тунели кои ја водат водата до хидроелектрани.
Високи брани
Високите брани служат за формирање вештачки езера, кои може да се употребат за погон на хидроелектрани, наводнување или подлабока пловидба. Највисока брана на светот е браната Нурек во Таџикистан.
Видови брани спрема материјалот
Спрема материјалот од кој се градат браните се разликуваат масивни брани од камен или бетонски блокови ѕидани на суво, од камен во малтер, од бетон и од армиран бетон, како и насипани брани од земја. песок, чакал или камен.
Бетонски брани
Бетонските брани може да се градат од обичен и од армиран бетон. Постојат три основни вида на големи бетонски брани: гравитациски, лачни и расчленети.
Масивни брани
На масивната преграда се разликуваат спротиводен дел (издигнат над коритото) или тело на браната, кое се спротивставува на притисокот на водата, и низводен дел, помалку или повеќе во облик на плоча положен по коритото. Предниот спротиводен дел, обично вертикален, се продолжува до карпеста или непропусна подлога. На ист начин се завршува и прагот на низводниот дел.
Масивните брани со постојан карактер денес се градат исклучиво од бетон. Главниот проблем во врска со овие брани претставува пропуштање на голема количини вода. Проблемот се решава со оставање на проточни полиња или прелив во телот на браната, на кои се сместуваат подвижни запорници. Висината на запорниците, ширината и бројот на проточни полиња зависат од топографските и хидролошките услови. Тие може да ја опфаќаат целата должина на браната или само еден дел. Ширината на едно поле може да изнесува до 50 м, кај валчести вид на запорници. Кај други тоа обично не преоѓа 30 м. Највисоките запорници не преминуваат висина од 20 метра.
Насипани брани
Насипаните брани се прават од природен материјал ископан главно во близина на градилиштата (глина, чакал, песок, камен и слично). Ваквите брани се најстари познати брани, а се граделе и пред повеќе од илјада години. Со соодветна подготовка на темелите, осигурување на вододржливост и хидраулична стабилност на темелното тло може да се примени на сите тла. Вододржливоста се остварува со примеа на материјали кои слабо пропуштаат вода или со вградување водонепропусен дел во телото на браната (јадрото) или спротиводна косина. Спротиводната косина се осигурува од делување на бранови со камен или друга облога, а низводната од делување на ерозија од врнежи со затревување или со камена облога. За да се осигура хидраулична стабилност, телото на браната содржи дренажен систем. Заради сигурност, преливот и испустите се изведуваат претежно вон браните.
Насипаните брани може да се поделат во две групи: земјени брани од хомоген материја, и земјени и камени брани од нехомоген материјал. Се градат или на карпи или на земјено тло. Не се многу осетливи на нееднолични слегнувања, како ни на потреси. Материјалот од кој се градат, секогаш во извесна мерка пропушта вода, па постои процедување од горната во долната вода. Заради тоа браната до депресиската линија е заситена со вода, а над таа линија се дига уште капиларна вода. Ако темелниот слој е непропусен, водата излегува на низводната страна како извор. За ова да се спречи, се поставува дренажа.
Гравитациски брани
Гравитациската брана на притисокот на водата се спротивставува со сопствената тежина, па затоа телото на браната има голема зафатнина и многу широк темел. Основниот облик на попречниот пресек на гравитациската брана е триаголник. Темелите се добро темелно тло, најчесто на карпесто тло, а на чакал може да се темелат брани со помали висини. Вододржливоста на акумулацијата и смалувањето на притисокот на водата на темелната површина се остварува со инјекциска завеса на спротиводната страна на браната, а понекогаш и одведување со бунари изведени непосредно низводно до инјекциската завеса. Заради следење на состојбата на браната и можности за дополнително инјектирање, се изведуваат контролни (инјекциски) галерии по контурите на темелната површина на спротиводната страна. На брани повисоки од 40 метри се градат и водорамни контролни галерии приближно на секои 25 до 40 метри висина. Најчесто преливот и испустите се изведуваат на самата брана, односно на телото на браната. За да се смалат дополнителните напрегања заради стегање на бетонот, вградувањето се спроведува во блокови (15 до 20 метри) кои се спојуваат со заптивки, во текот на градењето се ладат агрегатот и водата, а се гради од бетон кој развива помала хидратациска топлина. На секоја брана делуваат надворешни сили како што се притисок на спротиводната страна, узгон на водата на спојницата меѓу темелот и тлото, притисок на мраз во вештачкото езеро (во ладните предели), притисок на земјата и притисок на наталожениот нанос (кал). Од внатрешните сили на браната делуваат сопствената тежина, притисокот на водата во порите (капиларите), силите кои настануваат заради промена на температурата на бетонот и силите заради стегање на бетоно (заостанати напрегања).
Лачни брани
Лачната брана е многу потенка од гравитациската. Градена е како закривена витка плоча прицврстена на околниот терен, така што поголемиот дел од оптоварувањето од акумулациската вода се пренесува на страниците на долината, каде браната е наслонета и врзана за цврсти карпи. Со лачни брани се преградуваат тесни долини со добри услови на темелење. На основа на односот на дебелината на браната и нејзината висина се разликуваат тенкостена (помалку од 0,2), дебелостена (од 0,2 до 0,4) и лачно-гравитациска брана (од 0,4 до 0,6). Тенкостените лачни брани се градат од армиран, а останатите од обичен бетон кој се армира само во ослабените пресеци (прелив, испусти, галерии и слично). Заради следење на состојбата на браната и можност за дополнително инјектирање, се изведуваат контролни галерии како и кај гравитациските брани. Преливот и испустите најчесто се изведуваат на самата брана, односно во телото на браната. Ако имаат и некои елементи на гравитациски брани, тогаш се нарекуваат лачно-гравитациски брани. Лачните брани настанале со идејата да се заштеди на трошоци на материјал и време на изведба. Заради смалените мерки имаат многу поголеми деформации, па за нив од големо значење и прашање е тврдоста на бетонот.
Со љубов, Винсент
Со Љубов, Винсент (англиски: Loving Vincent) — анимиран биографски драма филм од 2017 година за последните денови од животот на сликарот Винсент ван Гог. Ова е прв долгометражен анимиран филм во кој сите фрејмови, вкупно 65,000, се рачно насликани со масло на платно, истата техника која ја користел и самиот Ван Гог. Филмот, во режија на Дорота Кобела и Хју Велхман е во полска продукција, финансиран од полскиот филмски институт и делумно преку кампања на Kickstarter.
На анимацијата на филмот работеле 125 сликари од целиот свет. Филмот премиерно бил прикажан на 12 јуни 2017 година на Меѓународниот фестивал на анимиран филм во Анси. Филмот бил прогласен за најдобар анимиран филм на 30. доделување на европските филмски награди и добил номинација за Оскар за најдобар анимиран филм на 90. доделување на Оскарите.
Улоги
Гласовите ги позајмиле следните глумци:
Заработка
До 28 јануари 2018 година, филмот остварил заработка од 30.2 милиони долари во светски рамки, од кои 6.5 милиони долари во домашните кина. Во надворешни рамки, филмот остварил заработка од 2.9 милиони долари во Јужна Кореја, 1.5 милион долари во Италија и 10.8 милиони долари во Кина.
Критики
На агрегаторот за рецензии Rotten Tomatoes, филмот има рејтинг од 83% врз основа на 125 рецензии, со просечен рејтинг од 7.1/10. Критичкиот консензус на мрежното место гласи: „Импресивните визуелни достигнувања на Со љубов, Винсент го прават овој биографски филм за Ван Гог да вреди – дури и ако неговата нарација е многу помалку ефикасно составена.“ На Metacritic филмот има резултат 62 од 100 врз основа на 21 критика, означувајќи „генерално поволни рецензии“.