cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Камен од Розета
Македонско дешифрирање на средниот текст од Каменот од Розета
Македонските научници, академик Томе Бошевски и професорот Аристотел Тентов во 2005 година спровеле истражување за дешифрирање на средниот текст на Каменот од Розета, при што дошле до доста занимливи заклучоци и пронајдоци особено во поглед на сличности со денешниот современ македонски јазик. Констатирано е дека за средниот текст на Каменот од РОзета е користено слоговно писмо од типот согласка-самогласка и се идентификувани симболи за 25 согласки. Користејќи ја постапката на пресликување и ротација во рамнината на пишување, определен е еднозначен начин за поврзување на симболот за согласка со 4 или 8 самогласки и иако се ретко употребувани, сепак се идентификувани и симболите за запишување на изолирани самогласки и согласки, а во анализираниот текст покрај пишувањето на слоговните знаци еден до друг често се пишувани слоговните знаци и еден над друг во форма на лигатури. Озвучувањето на идентификуваните слоговни знаци, осамени согласки или самогласки и лигатури е реализирано со користење на архаизми од дијалекти на современиот македонски јазик при што во анализираниот текст кој е пишуван од десно на лево и без растојание меѓу зборовите и одвојување на речениците, идентификувани се повеќе од 160 зборови кои го задржале значењето во некои дијалекти на современиот македонски јазик. Исто така, идентификувани се и одреден број граматички правила кои се препознатливи и во современиот македонски јазик како што е формирањето суперлатив кај придавките со претставката нај, множина кај именките со додавката -и, појавата на определена и неопределана форма кај именките и зачестената употреба на предлогот на. Со вака идентификуваните слоговни знаци, нивното означување и определените правила на пишување, создадена е еднозначна методологија за препознавање на одредени зборови и читање на запишаното. Резултатите од дешифрирањето на средниот текст на каменот од Розета укажуваат на многу повеќе детали кои ги нема во текстот запишан со античко-грчко писмо. Оваа констатација го потврдува сознанието на науката уште од времето на Томас Јанг (1822 година) дека средниот текст е оригиналот, врз основа на што заедно со ова истражување може да се допрецизира дека декретот на фараонот во средниот текст на каменот од Розета во оригинал е напишан на јазикот на античките Македонци со писмо на живите господари, односно со официјалното писмо и јазик на државата којашто тие ја управувале повеќе од еден век.
Унгарија на Евровизија
Унгарија се натпреварува Евровизија од 1994 година па сè до денес.
Делибаша
Делибаша (турски: delibaşi) во османлиската војска бил водич на чета, заповедник на одредот, нерегуларна лесна коњаница или заповедник на телесна гарда санџак-бег, беглербег или везир.
Ремон Радиге
Ремон Радиге (француски: Raymond Radiguet, роден на  во  - починал на  во ) — француски писател.
Делибаша
Етимолгија
Овој збор потекнува од два турски збора:
Ремон Радиге
Во 1917 година го напуштил училиштето и започнал да се занимава со новинарство и литература, зближувајќи се со истакнати париски модернисти, како Пабло Пикасо, Макс Жакоб, Жан Иго и најмногу Жан Кокто. Радиге станал познат по романите „Ѓавол во телото“ ("Le Diable au corps", 1923) и објавениот посмртно „Балот на грофот Д'Оржел“ ("Le bal du Comte d'Orgel", 1924).
Делибаша
Етимолгија
Од овие зборови настанало српско-грватското презиме Делибашиќ.
Ремон Радиге
На 12 декември 1923 година Радиге починал од тифус во Париз.
NGC 5069
NGC 5069 — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5069 се споменува и како NGC 5066, MCG -2-34-20.
Откривање
Објектот е откриен на 1886 година од страна на Ормонд Стоун, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5069 е од видот Sa. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 12 m/лм2. NGC 5069 има привидни димензии од 0,7' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 18 м 28,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -10° 14' 2"". Положбениот агол на објектот е во износ од 0°.
Други поделби
Проучување на NGC 5069 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 46360. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 285; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5547. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1061.
Надворешни врски
NGC 5069
Espionage (продукциски тим)
Espionage е норвешки Њујорк-заснован музички продукциски тим составен од Еспен Линд и Амунд Бјорклунд. Нивното пробивање било во 2006 како ко-текстописци на хитот на Бијонсе Ноулс, „Irreplaceable“, кој бил на првото место на Билборд Хот 100 10 последователни недели и подоцна станал најдобро продаван хит во САД за 2007. Парот помогнал во пишувањето на синглот „With You“ од Крис Браун кој се искачил на табелата Билборд Хот 100 ерплеј 7 недели во 2008, а исто така ја продуцирале и помогнале во пишувањето на мулти-платинската песна од Train, „Hey, Soul Sister“, која продала 5 милиони дигитални копии во САД и станала најспуштаната песна на сите времиеа од Columbia Records како и најдобро продавана песна во САД на iTunes во 2010. Espionage добиле повеќе BMI Награди.
NGC 2678
NGC 2678 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Рак, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 15 март 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 8 ч 50 м 2,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 11° 20' 19".
Други поделби
Проучување на NGC 2678 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 187; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 813. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 438.
Хефер
Хефер (Höfer) — село и поранешна општина во округот Целе, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Од 1 јануари 2014 година е дел од општината Ешеде.
Географија
Селото Хефер се наоѓа четири километри југоисточно од Ешеде, 20 километри североисточно од окружниот град Целе и 55 километри од покраинскиот главен град Хановер.
Кон него припаѓале две села:
R. E. M. (музички албум)
R. E. M. — музички албум на македонската рок-група „Funk Shui“.
Содржина
Албумот содржи 10 песни:
Опис на албумот
Музиката за сите песни (освен третата која е компонирана од Џими Хендрикс) е дело на групата, а текстовите ги напишал Лука Ѓоргиевски, освен третата (дело на Хендиркс) и осмата (дело на Ристо Солунчев). Песните се снимени од Ристо Намичев во „22 Студио“; песните се миксирани и мастерирани од Драган Гиновски - Гино, освен првата и четвртата за кои миксот и мастерингот ги направил Намичев; албумот го дизајнирал Намичев. Покрај членовите на групата: Лука Ѓоргиевски (гитара, пијано и вокал), Давид Николовски (тапани) и Михаил Намичев (бас-гитара), на албумот настапуваат и: Ристо Солунчев (вокал на осмата песна) и Ема Јовановиќ и Мона Јовческа (придружни вокали на десеттата песна). На албумот е наведена следнава порака од челновите на групата: „Кога во една заедница спортот е кислород, науката е мозокот, музиката е духот а ликовноста фиктивниот корпус, не би сакале да ѝ попуштиме на апатијата пред духовната живост. Звуците на овој албум се вознемирувачки, повремено непожелни, скоро никогаш афирмативни кон индиферентноста. Пеењата врз овие звуци се најдобро изведени во однос на способноста и можностите на изведувачот и тежнеат да бидат искрени и поттикнувачки пред совршени и лесно восприемливи. Текстуалниот израз од пеењата е ненамерно создаден, е цврсто втемелен со вистинитоста на доживувањата и чувствата за идеите од каде што и во целост потекнува. Формите на „поезијата“ се најчесто асоцијативни, додека користењето на симболи го оформува нејасниот изглед на истите. Темите во целост се тек на мисла наместо отсликување на секојдневни појави, луѓе, случувања и сл. Сигурни сме дека сликите од овој албум ќе ви ја растреперат главата и рашират духот, најмалку додека ги создавате, повеќе кога ќе допрат, најмногу кога ќе дозволите.“.
1413
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6921 и 6922 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6163 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5173 и 5174 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2166.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1413 година се протега во 4049 и 4050, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4109 и 4110 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1956. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 815 и 816 исламска година.
Нидерау (Саксонија)
Нидерау (Niederau) — општина во округот Мајсен, во Саксонија, Германија.
66
66 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 66 година од новата ера, 66. од првиот милениум, 66. од I век и седма од 60-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5574 и 5575 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4816 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3826 и 3827 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 819.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 66 година се протега во 2702 и 2703, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2762 и 2763 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 609. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 573 и 572 година пред хиџра.
Надворешни врски
60er
Холмоарна
Холмоарна (шведски, буквално островските острови) е островска група во стеснувањата на Кваркен во Ботниски Залив помеѓу Шведска и Финска. Островите се дел од општината Умео во округот Вестерботен. Островите имаат 75 жители преку целата година и најголеми острови се Холмон, Онгесон, Гросгрунден, Холмогад и Лила и Стора Фједерг. Големи области на островите се издвоени како природни резервати.
Зеро Мостел
Почетокот на животот
Мостел е роден во Бруклин, во Израел Мостел, кој бил од источноевропско еврејско потекло и Кина "Селија" Дручи, полски Евреин, кој бил одгледан во Виена. Двајцата емигрирале во САД посебно - Израел во 1898 и Кина во 1908 - каде што се запознале и се омажиле. Израел веќе имал четири деца од својата прва сопруга; имал уште четири деца со Кина. Самоил, подоцна познат како Зеро, бил  седмо дете на Израел.
Холмоарна
Природа и географија
Островите се наоѓаат во стеснувањата Нора Кваркен помеѓу Батниското Море на југ и Ботнинскиот залив на север. Природата на Холмоарна е доста разновидна со области покриени со шума, мочуришта и езера, а островите имаат богат птичји свет. Природниот живот на островите е толку посебен што целиот Холмагад, Стора Фједерег и Гросгрунден, скоро целиот Енгесон и источната половина на Холмон и сите води околу нив се заштитени како природен резерват од 1980 година, патем најголемиот островски природен резерват во Шведска.
Зеро Мостел
Почетокот на животот
Според неговиот брат, Бил Мостел, нивната мајка го навела прекарот "Нула", истакнувајќи дека ако продолжил да прави лошо во училиште, тој ќе изнесувал нула.
Првично живеејќи во делот на Браунсвил во Бруклин, семејството се преселило во Мурус, Конектикат, каде што купиле фарма. Приходот на семејството во тие денови дошол од винарница и кланица. Фармата не успеала, а семејството се вратило во Њујорк, каде што неговиот татко добил работа како вински хемичар. Нул беше опишан од неговото семејство како заминувач и жив, и со развиено чувство за хумор. Тој покажал интелигенција и перцепција што го убедила татко му дека има рабини, но Моел сакал да слика и цртање, страст што тој требало да го задржи за живот. Според Роџер Батерфилд, мајка му го испратил во Музејот на уметност во Митрополитот за да копираат слики додека се облечени во кадифена костум. Нула имаше омилено сликарство, студија на Џон Белата Александар во црно и зелено, кое тој го копира секој ден, на радоста на галеријата толпи. Едно попладне, додека публиката го гледаше неговото плетенка со кадифе, тој свечено го копираше целото сликарство наопаку, задоволувајќи ја неговата публика.
Мостел зборувал Јидиш, италијански и германски јазик.
Тој присуствуваше на Јавно Училиште 188, каде што бил студент. Исто така, добил професионална обука како сликар преку Образовниот сојуз. Го завршил средното образование во средното училиште Сјуард Парк, каде што неговиот годишен запис забележал: "Идниот Рембрант ... или можеби комичар?"
Мостел присуствувал на Градскиот колеџ во Њујорк, јавен колеџ кој им овозможил на многу сиромашни студенти да продолжат со високо образование. Подоцна тој тврдел дека бил на пливачкиот тим и на Корпусот за обука на резервни офицери, иако тврдењето е сомнително. Бидејќи во уметноста имало само почетни часови, Мостел постојано ги земал за да може да слика и да добие професионален фидбек. За тоа време работел чудни работи, а дипломирал во 1935 година со диплома. Потоа продолжил да студира кон магистрирал и исто така се приклучил на Проектот за јавни дела на уметност (PWAP), кој му платил стипендија за предавање на уметноста.
Во 1939 година се оженил со Клара Сверд, а двојката се преселила во стан во Бруклин. Меѓутоа, бракот не траел, бидејќи Клара не можеше да ги прифати многуте часови. Мостел поминал во неговото студио со своите соученици, и изгледа дека не можел да ја обезбеди на ниво на кое таа била навикнати. Тие се разделиле во 1941 година и се развеле во 1944 година, Клара само се согласил со развод за возврат за процент од приходите на Мостел до крајот на својот живот. Договорот траеше до средината на 1950-тите.
Почетокот на стрип рутини
Во 1941 година,  - центарот на Менхетен, му пристапил на Мотел, со понуда да стане професионален комичар и да игра редовно место. Мосел е прифатен, а во следните неколку месеци тој стана главна атракција на Кафето друштво. Тука беше прифатено името на сцената Zero (Zee на неговите пријатели), создадено од агентот на медиумите Иван Блек, по налог на сопственикот Барни Џозефсон, кој сметаше дека "Сем Мостел" не е соодветен за стрип..
Така, на 27-годишна возраст, Мостел ја напуштил секоја друга работа и окупација за да ја започне кариерата на шоу-бизнисот.
Холмоарна
Природа и географија
Многу од езерата и базените на Холмоарна се поранешни заливи и доливи кои биле отсечени од морето поради порастот на основната копнена маса за околу 8,5мм (прибл. ⅓ ") секоја година. Страндбјергет, највисоката точка на островите на 25,83 метри надморска височина, се наоѓа на северниот крај на Холмон.
Холмон
Холмон (Вестброботски Холмоин) е главниот остров на групата и е уште во голема мера покриен со смрека шума. На сочувани главната селото Холмо Би е опкружен со отворени полиња одделени со тесен бендови на шума и камени ѕидови со повремени куп расчисти карпи.Главниот дел на Холмо Би бил изграден заедно со Хален ескер, а околу 20 фарми се граничат со патот што води на југ преку култивираното копно. Во селото има црква и основно училиште како и противпожарна станица и трговска задруга која нуди намирници, алкохолни пијалоци и бензин, како и аптекар, библиотека и поштенски услуги. Селото Бивикен на северозападниот врв на Холмон е домаќин на објектите на ферибот и марина на островите. Тука се наоѓа и Музејот на бродови, како и туристички информативен центар, ресторан, плажа за капење и младинскиот хостел Холмогорден. Бергуденс фирплатс е локалитет 3 километри (9,843ст) југозападно од Бивикен со спортски светилник од 1896 година и кабини на некои чувари на светилници сега претворени во хостел. Гедбексундет ("Јебексундет" на локален дијалект) е звук сместен на југоисток од Холмон, кој го одделува од островот Енгесон и нуди сигурно закотвување.
Енгесон
Островот Енгесон е малку поголем од Холмон, со многу отсечени доводи, базени и мочуришта од кои порано се сечела трската. Патот што води од Бивикен, преку Холмо Би, завршува во близина на Гросгруден, на јужниот крај на Енгесон.
Гросгрунден
Гросгрунден (од старонордиски grjót што значи „карпа“ и грунд што значи „дно“) некогаш била област со опасни карпести плитки, но поради пост-глацијалниот скок, сега е соодветен остров опкружен со далечни островчиња.
Холмогад
Холмогад, одделен од Гросгрунден со звукот на Гадстромен, го формирал најјужниот врв на островите Холмоарна. Островот е најпознат по светилникот наречен Холмогад кој датира од 1770 година. Целиот остров бил воено стрелиште од 1940 година, кој неодамна бил демонтиран.
Историја
Островите биле домаќини на риболовците од моментот кога првите острови ја скршиле површината на морето околу почетокот на христијанската ера.
Комуникации
Комуникациите помеѓу Бивикен и Норфјерден на копното се вршат бесплатно со траект за автомобили во месеците без мраз или додека бродот е во состојба да го пробие својот пат низ мразот. Откако мразот станува премногу дебел за да се скрши, се користи хидрокоптер, но подложен на провејувачки ветрови, често се заменувало со хеликоптерска служба. Возењето со траект до островите трае приближно 45 минути.
Од време на време Холмослупен, реконструирано рушењето како што некогаш било заеднички должината на брегот на Вестерботен, плови помеѓу Бивкен и Стора Фједерег прифаќање на патници.
Чинчеро (округ)
Чинчеро е округ во Перу во покраината Урубамба во регионот Куско.
Ентони Квин
Антонио Родолфо Оаксака Квин (21 април 1915 - 3 јуни 2001 ), попознат како Ентони Квин — мексикански-американски глумец, сликар и писател. Тој глумел во многу критички признати и комерцијално успешни филмови, меѓу кои и Ла Страда, Пиштолите на Навароне, Оружјето за Сан Себастијан, Лоренс од Арабија, Чевлите на рибарот, Пораката, Лавот од пустината, Последниот акционен херој и Прошетка во облаците.
Освоил оскар за најдобар глумец двапати двапати : за Вива Сапата! во 1952 година и Страста за живот во 1956 година. Првата сопруга на Квин била посвоена ќерка на Сесил Б. Демил, глумицата Кетрин Демил, тие се венчале во 1937 година. Двојката имала пет деца: Кристофер (1939-1941), Кристина (1 декември 1941), Каталина (21 ноември 1942), Данкан (4 август 1945) и Валентина (родена декември 26, 1952 ). Нивното прво дете, Кристофер, на возраст од две години се удавило во езеро. Во 1965 година, Квин и Демил се разведиле поради неговата врска со италијанскиот костимограф Јоланда Адолори со која се оженил во 1966 година. Тие имале три деца: Франческо Куин (22 март 1963 - 5 август 2011), Дани (роден на 16 април 1964) и Лоренцо Куин (роден на 7 мај 1966).
Во 1970-те, за време на неговиот брак со Адолори, Квин имал и две деца со продуцент во Лос Анџелес Фридел Данбар: Шон Куин (роден на 7 февруари 1973), агент за недвижнини во Њу Џерси, и Александар Ентони Куин (роден декември 30, 1976).
Во 1990-те Квин имал две деца со неговата секретарка, Кетрин Бенвин ќерката Антонија Патриција Роуз Квин (родена на 23 јули 1993 година) и синот Рајан Николас Квин (роден на 5 јули 1996 година). Неговиот брак со Адолори конечно завршил со развод во август 1997 година. Потоа се оженил со Бенвин во декември 1997 година. Куин и Бенвин останале во брак сè до својата смрт, во јуни 2001 година.
Игра на тронови (ТВ-серија)
Игра на тронови — американска фантастична телевизиска серија, создадена за HBO од Дејвид Бениоф и Д. Б. Веис. Оваа серија е адаптација на Песна за мраз и оган, серија на романи напишани од Џорџ Р. Р. Мартин, од кои првата е насловена како Игра на тронови. Снимањето се одвивало во студио во Белфаст, и на други места во Северна Ирска, Хрватска, Исланд, Мароко, Шпанија, Малта, Шкотска, како и во САД. Премиерата била на HBO, на 7 април 2011 во САД, a последната епизода од осмата сеозна била прикажана на 19 мај 2019 година, односно биле прикажани вкупно 73 епизоди.
Дејството на серијата се одвива на измислените континенти Вестерос и Есос. Едната сижејна линија зборува за војната меѓу неколку благороднички семејства за Железниот престол на Седумте кралства; другата линија за воздигнувањето на протераниот потомок на претходно владејачката династија; третата сижејна линија — враќањето на древните, одамна изумрени суштества, Белите талкачи.
Игра на тронови постигна рекорден број на гледачи, како и особено голем број ангажирани обожаватели. Серијата е критички признаена, иако честата појава на голотија, насилство и сексуални сцени носат негативни критики. Серијата добила повеќе награди и номинации, вклучувајќи ја наградата Еми за првите пет сезони, наградата Златен глобус, како и наградата Хуго и Пибоди. Питер Динклиџ освои Еми-награда за најдобар спореден глумец во драмска серија, и Златен глобус за најдобар спореден глумец во драмска серија, минисерија или ТВ-филм, за неговата улога како Тирион Ланистер.
Содржина
Серијата Игра на тронови грубо ја следи приказната од Песна за мраз и оган. Дејствието се одвива во измислените Седум кралства на Вестерос, а серијата ги прикажува борбите на водечките семејства за контрола на Железниот престол. Како што тече приказната, се појавува дополнителна закана од далечниот Север и од источниот континент Есос. Првата сезона е верна адаптација на истоимениот роман. Понатамошните сезони се веќе се оддалечуваат од изворниот материјал. Според Дејвид Бениоф, серијата е „адаптација во целина, која ја следи мапата што Џорџ ја поставил, ги прикажува главните точки, но не и сите попатни станици“.
Дејствието на серијата и ликовите се поттикнати од историски настани во Европа. Главната инспирација е англиската Војна на розите (1455–85) која се одвивала меѓу династиите Ланкастер и Јорк, отсликани во судирите меѓу династиите Ланистер и Старк. Поголемиот дел од Вестерос со замоците и витешките турнири потсетуваат на средниот век од Западна Европа. Кралицата Серси Ланистер потсетува на Изабела, наречена „волчицата од Франција“ (1295–1358), жената на Едвард II. Впрочем, таа и нејзиното семејство, онака како што се прикажани во серијата романи на Морис Друон, Проколнати кралеви, во голема мера го инспирирале Мартин. Останатите историски инспирации за некои од елементите во серијата се: Ѕидот на Хадријан (големиот Ѕид), легендите за Атлантида (древната Валирија), византискиот „Грчки оган“ („дивиот оган“), исландската сага за Викинзите (семејството Грејџој) и монголските орди (племето Дотраки), како и елементи од Стогодишната војна (1337–1453) и италијанската ренесанса (околу 1400–1500). Големата популарност на серијата во најголем дел се припишува на вештината на Мартин да ги вткае сите овие елементи во еднородна целина, која е веродостојна во рамките на една алтернативна историја.
Дејвид Бениоф предложил серијата да се рекламира како „Сопранови во Средната Земја“ укажувајќи на мрачните настани и фантастичниот свет во кој се случуваат тие. Во 2012 година спроведена е студија според која серијата се наоѓа на второ место од 40 телевизиски американски драмски серии, според бројот на убиства, просечно 14 во една епизода.
Ликови
Лорд Едард „Нед“ Старк (Шон Бин) е глава на куќата Старк чии членови учествуваат во најголем број на настаните низ серијата. Со својата сопруга Кетлин (Мишел Ферли) имаат пет деца: најстариот син Роб (Ричард Маден), ќерките Санса (Софи Тарнер) и Арја (Мејси Вилијамс) и синовите Брен (Ајзак Хемстед-Рајт) и Рикон (Арт Паркинсон). Вонбрачниот син на Нед е Џон Сноу (Кит Харингтон), кој со својот пријател Семвел Тарли (Џон Бредли) е во служба во Ноќната стража, која е под команда на Џор Мормонт (Џејмс Козмо). Љубовта на Џон е црвенокосата Игрит (Роуз Лесли).
Долгогодишниот пријател на Нед е кралот Роберт Баратеон (Марк Еди) кој е оженет со кралицата Серси од семејството Ланистер (Лина Хеди), а пак таа е во тајна врска со својот брат Џејми (Николај Костер-Валдау). Тие имаат три деца, од кои најстар е Џофри (Џек Глисон), наследникот на Железниот престол. Со нив живее и нивниот помлад брат, џуџето Тирион (Питер Динклиџ) со својата љубовница Шеј (Сибел Кекили) и телохранителот Брон (Џером Флин). На чело на семејството Ланистер се наоѓа лордот Тајвин (Чарлс Денс).
Членови на кралскиот Мал совет го сочинуваат Питер „Малопрст“ Бејлиш (Ејдан Џилен) и Варис (Конлет Хил). Право на престолот има и братот на Роберт Станис (Стивен Дилејн), кого го советуваат свештеничката Мелисандра (Керис ван Хаутен) и бившиот шверцер сер Давос Сиворт (Лијам Канингхем). Богатото семејство Тирел го претставува амбициозната Мерџори Тирел (Натали Дормер).
Од другата страна на морето, прогонети живеат братот и сестрата Визерис (Хери Лојд) и Денерис Таргариен (Емилија Кларк), деца на поранешниот владетел на Седумте Кралства. Денерис е мажена за Кал Дрого (Џејсон Момоа) кој го предводи номадскиот народ Дотраки. Во нејзината свита се наоѓа протераниот витез сер Џора Мормонт (Иен Глен).
Продукција
Снимањето на серијата започнало во јануари 2007 година кога се откупени правата. Буџетот на серијата изнесувал 50-60 милиони американски долари, а за снимање на премиерната епизода, потрошени се од 5 до 10 милиони долари. Првата сезона е снимана во Северна Ирска и Малта, додека понатамошните сезони се снимаат и во Дубровник.
За снимање на втората сезона, буџетот е зголемен за 25%, а најголем дел од парите се потрошени за да се прикаже веродостојно граѓанската војна и борбата за престолот околу кој се одвиваат најголем дел од настаните.
Популарност
Серијата важи за една од најочекуваните телевизиски настани во 2011 година.
Серијата доби одлични критики како од критичарите, така и од обожавателите. Пофалбите одат за прекрасната режија, изборот на глумци, веродостојно создадениот свет, уверливите ликови, како и одличната глума на децата глумци.
Мрежната страница Метакритик на серијата ѝ дава оценка 79 од 100 можни, а корисниците ја оцениле со 8,9 од 10 можни.
Серијата се нашла на бројни листи како „најдобра за 2011 година“, вклучувајќи ги и листите на Вашингтон пост и Тајмс.
Златица (град)
Златица (Златица) — град во Западна Бугарија, административен центар на општината Златица во Софиската Област. Има население од околу 4.517 жители (2022).
Географија
Златица се наоѓа на 70 километри источно од главниот град Софија и 52 километри западно од Карлово на подбалканскиот пат. Се наоѓа на 680 мнв во средишниот дел на Златишко-Пирдопската Котлина.
Историја
Златица е стара населба. Се верува дека околината била населена уште од праисторијата. Некои извори ги спомнуваат Римјаните како основачи на градот. Првата пишана информација е во познатата Виргинска грамота на бугарскиот цар Константин Асен (1257–1277), каде што се споменува населба што постоела под ова име. Градот го добил името Златица бидејќи во областа се добивало злато.
Хелсинки
Метрополитенската област на Хелсинки го вклучува урбаното јадро на Хелсинки, Еспо, Ванта, Каунијаинен и околните градови. Претставува најсеверната метрополитенска област со над еден милион жители во светот, а Хелсинки е најсеверниот главен град на земја членка на Европската унија. По Копенхаген и Стокхолм, тој е третиот најголем град во нордиските земји.
Хелсинки е главен политички, образовен, финансиски, културен и истражувачки центар на Финска, како и еден од поголемите градови во северна Европа. Околу 70 % од странските претпријатија во Финска имаат седиште во областа Хелсинки. Во соседниот град Ванта се наоѓа Хелсиншкиот аеродром, со чести врски до различни одредишта во Европа и Азија.
Во истражување на списанието „Економист“ во август 2012 година за најдобрите и најлошите градови за живеење, Хелсинки го зазел осмото место. Во 2011 година, списанието Monocle го сместил Хелсинки за најдобар град за живеење во светот според неговиот индекс на градови.
Потекло на поимот
Според усната традиција забележана во век, раните доселеници во денешната област на Хелсинки дошле во средината на  век од покраината Хелсингланд во средишна Шведска. Реката Ванта локално била нарекувана како „Хелсинго“ (Helsingå) и парохијата основана во век била наречена „Парохија Хелсинге“.
Кога започнале да се остваруваат плановите за основање на град во близина на денешните окрузи Коскела или Форсби („село на брзаци“) во 1548 година, новиот град започнал да се нарекува „Хелсинге брзак“ (Helsinge fors). Ова име потоа станало Хесингфорс (Helsingfors), кое денес се употребува како име на градот на шведски. Обичните луѓе местото го нарекувале „Хелсинге“ или „Хелсинг“, што подоцна станало моменталното финско име Хелсинки.
Името Хелсинки било користено во официјалните фински документи и во финските весници од 1819 година, кога Финскиот сенат се преселил во градот и на донесените декрети било запишувано Хелсинки како место на издавање. Ова е како Хелсинки станала прифатена форма во финскиот литературен јазик.
Рана историја
Хелсинки бил основан како трговски град од кралот Густав I Васа во 1550 година како град Хелсингфорс, кој требало да му биде соперник на Ханзиниот град Ревал (денес познат како Талин). Малку се остварило од плановите, па Хелсинки останал мал град опустошен од сиромаштијата, војните и болестите. Од чумата во 1710 година починале поголем дел од жителите на Хелсинки. Изградбата на морската тврдина Свеаборг (на фински „Вијапори“, а денес и Суоменлина) во век помогнала да се подобри статусот на Хелсинки, но градот не започнал да се развива во значен град сè до шведскиот пораз од Русија во Финската војна и припојувајќи ја Финска како автономно Големо Кнежевство Финска во 1809 година. Во текот на војната, Русите ја освоиле тврдината Свеаборг и околу една четвртина од градот бил уништен во пожарот од 1808 година.
Царот Александар I го преместил финскиот главен град од Турку во Хелсинки во 1812 година за да го намали шведското влијание на Финска и да го донесе главниот град поблиску до Санкт Петербург. По големиот пожар во Турку во 1827 година, Кралската академија Турку, во тоа време единствениот универзитет во земјата, била исто така преместена во Хелсинки и на крајот станала денешниот Хелсиншки универзитет. Преместувањето ја потврдило новата улога на градот и му помогнало во постојаниот раст. Оваа промена е многу забележлива во центарот на градот, кој бил повторно изграден во неокласичен стил како потсетник на Санкт Петербург, главно врз плановите на германскиот архитект Карл Лудвиг Енгел. Како и насекаде, технолошките пронајдоци како железницата и индустријализацијата биле клучните фактори за развојот на градот.
век
И покрај бурната финска историја во текот на првата половина на век, Хелсинки продолжил со својот стабилен развој. Кулминација во историјата на градот биле XV Олимписки игри (Летните олимписки игри 1952) кои се одржале во Хелсинки. Рапидната урбанизација на Финска во 1970-тите, која се случува релативно доцна во споредба со остатокот на Европа, тројно го зголемила населението во метрополитенската област и бил изграден системот на Хелсиншката подземна железница. Релативната слаба густина на населеност на Хелсинки и неговата чудна структура често придонесувале до спорост во неговиот развој.
Име
Шведското име „Хелсингфорс“ () е првобитното официјално име на градот Хелсинки (во почетокот се пишувало Хелсингефорс (Hellssingeforss)). Финската јазична форма на името веројатно потекнува од Хелсинга (Helsinga) и сличните имиња користено за реката, која сега е позната како Ванта, како што била забележана во век. Хелсингфорс доаѓа од името на околната парохија, Хелсинге (Helsinge) и брзаци (fors), кои биле присутни во првичното село.
Географија
Хелсинки е наречен „ќерката на Балтикот“ и е сместен на врвот на полуостров и на 315 острови. Самото градско подрачје го зафаќа јужниот дел на полуостровот, кој ретко се именува со неговото име Вирониеми. Густината на населеност во одредени подрачја на Хелсинки во самото градско подрачје е многу висока, достигнувајќи 16.494 жители на км2 во округот Калио, но вкупната густина на населеност изнесува 3.050 км2, што се смета за слабо населен во однос на другите главни градови во Европа. Голем дел од Хелсинки надвор од градското подрачје се состои од повоени предградија одвоени едно од друго со шума. Тесниот средиштен парк во Хелсинки (долг околу 10 километри) се протега од центарот до северната граница на Хелсинки, претставува важна рекреативна зона за самите жители. Градот Хелсинки има 11.000 места за бродови и поседува над 14.000 хектари морска рибарска водна површина близу метрополитенската област. Во областа постојат околу 60 видови на риби. Рекреативното рибарство е особено омилено хоби помеѓу децата и возрасните.
Поголеми острови во Хелсинки се Сеурасари, Валисари, Лаутасари и Коркесари — на последниот се наоѓа најголемата зоолошка градина во државата. Други значајни острови се островот-тврдина Суоменлина (Свеаборг), воениот остров Сантахамина и Исосари. Пихлајасари е омилено летно одредиште за нудисти и хомосексуалци.
Метрополитенска област
Регионот Хелсинки се состои од четири општини: Хелсинки, Еспо, Ванта и Каунијаинен и се смета за единствена метрополитенска област во Финска. Има население од 1,09 милиони, далеку најголема и најгусто населена област во Финска, преку четири пати поголема од Тампере. Регионот на главниот град се простира на област од 770 км2 и има густина на населеност од 1.418 жители по км2. Со повеќе од 20 проценти од населението на државата сместено на само 0,2 % од површината на земјата, густината на населеност на областа е висока за фински стандарди.
Метрополитенската област Хелсинки се состои од регионот на главниот град Хелсинки и десет околни општини. Метрополитенската област покрива област од 3.697 км2 и има околу 1,4 милион жители или околу една четвртина од вкупното население на Финска. Метрополитенската област нуди голем број работни места: околу 750.000 работни места. И покрај искористеноста на земјата, регионот има големи рекреативни области и зелени површини. Метрополитенската област Хелсинки е најсеверната урбана област со над еден милион жители во светот, а градот е најсеверниот главен град на некоја земја членка на Европската унија.
Клима
Хелсинки има влажна континентална клима (Кепен: Dfb), помалку од 2 °C над мерната точка за субарктичката клима. Благодарение на ублаженото влијание на Балтичкото Море и Голфската струја, температурите во зима се повисоки отколку што можеби кажува неговата северна положба, па така просекот за јануари и февруари е околу -5 °C. Температури под -20 °C можат да се случат една недела или две во годината. Меѓутоа, поради неговата должина, деновите траат 5 часа и 48 минути околу краткодневицата со многу ниски сончеви зраци и облачното време во ова време во годината ја зголемува темнината. Обратно, Хелсинки има долги денови во лето, во текот на долгодневицата деновите траат 18 часови и 57 минути. Просечната максимална температура од јуни до август е околу 19 до 22 °C. Поради морскиот ефект, особено во лето дневните температури се пониски, а ноќните температури повисоки отколку на копното. Највисока температура некогаш забележана во центарот на градот била 33,1 °C на 18 јули 1945 година, а најниската била -34,3 °C на 10 јануари 1987 година. На аеродромот Хелсинки била забележана температура од 34 °C на 29 јули 2010 година и -35,9 °C на 9 јануари 1987 година.
Градски пејзаж
Карл Лудвиг Енгел (1778–1840) бил назначен да го проектира новиот центар на градот по негови замисли. Проектирал неколку неокласични градби во Хелсинки. Главна точка во планот на градот на Енгел е Сенатскиот плоштад. Тој е опкружен од Владиниот дворец (на исток), главната градба на Хелсиншкиот универзитет (на запад) и (на север) огромната катедрала, која била завршена во 1852 година, дванаесет години по смртта на Енгел. Подоцна, неокласичниот план на Енгел го поттикнал добивањето на епитетот, Белиот град на Северот. Меѓутоа, Хелсинки е веројатно е попознат по неговите бројни ар нуво (југенд на фински) градби под влијание на романтичниот национализам, проектирани во почетокот на 1900-тите и под силно влијание на Калевала, која била многу популарна тема во тоа време. Југендстилот е исто така присутен во големите станбени области, како Катајанока и Уланлина. Главен архитект на овој стил бил Елил Саринен (1873–1950), чие архитектонско ремек-дело било главната железничка станица на Хелсинки.
Хелсинки исто така поседува неколку градби од светски познатиот фински архитект Алвар Алто (1898–1976), сметан како еден од пионерите на архитектонскиот функционализам. Меѓутоа, некои од неговите дела, како седиштата на претпријатието за хартија Стора Енсо и концертната сала Финландија, биле предмет на поделени мислења од граѓаните.
Познати функционалистички градби во Хелсинки од други архитекти се Олимпискиот стадион, Тенискиот дворец, стадионот за нуркање, стадионот за пливање, велодромот, стаклениот дворец, изложбената сала (сега спортска сала Толо) и аеродромот Хелсинки-Малми. Спортските сали биле изградени за потребите на Олимписките игри во 1940 година; игрите биле првично откажани поради Втората светска војна, но собиралиштата на крајот биле искористени за игрите во 1952 година. Многу од нив од страна на невладината организација ДоКоМоМо се запишани како значајни примери на современата архитектура. Олимпискиот стадион и аеродромот се дополнително заштитени од Националниот одбор за старини како културно-историско споменици со национално значење.
Во век, Хелсинки одлучил да дозволи изградба на облакодери. Неколку проекти се во тек, главно во Пасила и Каласатама. Највисокиот со 40 катови ќе се издига најмалку 150 метри. Во Пасила, дваесет нови висококатници ќе се изградат во следните десет години.
Управување
Градскиот совет на Хелсинки се состои од осумдесет и пет членови. На најнеодамнешните општински избори во 2012 година, три најголеми партии се Националната коалиција (23), зелените (19) и социјалдемократите (15). Градоначалникот, Јуси Пајунен, е член на партијата Национална коалиција.
Како сите фински општини, Градскиот совет на Хелсинки е главниот орган за одлучување по локалните прашања, справувајќи се со проблеми како градското планирање, училиштата, здравствената заштита и јавниот превоз. Советот се избира на секои четири години на општи избори.
Традиционална, конзервативната партија Национална коалиција (kokoomus) е најголема партија во Хелсинки, додека социјалдемократите се наоѓале на второто место. На изборите во 2000 година, зелените, кои во Хелсинки добиваат најголем број на гласови од целата земја, стигнале до второто место. Меѓутоа, во 2004 година, социјалдемократите го повратиле своето место. На изборите во 2008 и 2012 година, зелените повторно станале втора најголема партија.
Левата алијанса е четвртата најголема партија, додека Вистинските Финци имаат растечка поддршка за да станат петта најголема партија. Поддршката за Шведската народна партија силно опаѓа низ годините, најмногу поради несразмерниот дел на шведски говорници во Хелсинки. Партијата на центарот, и покрај една од најголемите партии во земјата, има мала поддршка во Хелсинки, како и во другите поголеми градови.
Демографија
Хелсинки има поголем удел на жени (53,4 %) отколку некаде во Финска (51,1 %). Моменталната густина на населеност на Хелсинки изнесува 2.739,36 лица на квадратен километар, што е највисока во Финска. Животниот век за обата пола е малку под националниот просек: 75,1 година за мажи, споредено со 75,7 години, 81,7 години за жени споредено со 82,5 години.
Во 1960-тите, растот на населението на Хелсинки започнал да опаѓа, главно поради недостигот на домови. Многу жители започнале да се селат во соседните Еспо и Ванта, каде растот на населението се зголемил. Населението на Еспо се зголемило деветкратно во шеесет години, од 22.874 лица на 244.353 во 2009 година. Соседниот Ванта имал дури и подраматична промена во истиот период: од 14.976 во 1950 година на 197.663 жители во 2009 година, зголемување за тринаесет пати. Овие драматични зголемување ги втурнало општините на областа околу Хелсинки на поголема соработка во областите како јавниот превоз и управувањето со отпадот. Зголемениот недостиг на сместување и повисоки трошоци на живот во метрополитенската област Хелсинки ги принудило многу луѓе да бараат домови во поранешните рурални области.
Јазик
Финскиот и шведскиот јазик се службените јазици на општината Хелсинки. Мнозинството или 81,9 % од населението, го говорат финскиот јазик како нивен мајчин јазик. Малцинство или 5,9 %, го говорат шведскиот јазик. Околу 12,2 % од населението говорат друг мајчин јазик. Денес, хелсиншкиот сленг користи влијанија главно од фински и англиски, но традиционално има силни руски и шведски влијанија. Денес, финскиот е јазик на разбирање помеѓу Финците, Швеѓаните и говорниците на другите јазици во секојдневието помеѓу непознати лица. Исто така, често се користи и англискиот јазик, особено кога еден од говорниците има тешкотии со финскиот јазик.
Финските говорници ги надминале шведските во 1890 година и станале мнозинство во населението на градот. Во тоа време, населението на Хелсинки изнесувало 61.530 жители.
Доселеници
Хелсинки е глобална порта до Финска. Градот ја има најголемата група на доселеници во Финска, било во апсолутни било во релативни броеви. Постојат над 140 националности во Хелсинки. Најголеми етнички групи се од Русија, Естонија, Шведска, Сомалија, Кина, Ирак, Тајланд, Виетнам, Авганистан, Германија и Турција. Хелсинки веќе во век бил меѓународен град со руско, шведско и германско малцинство.
Странските граѓани сочинуваат 8 % од населението, додека родените во странство до 11,1 %. Во 2012 година, 68.375 жители говореле мајчин јазик различен од фински, шведски или еден од трите лапонски јазици говорени во Финска. Најголеми групи на жители со нефинско потекло доаѓаат од Русија (14.532), Естонија (9.065) и Сомалија (6.845). Половина од доселениците во Финска живеат во метрополитенската област Хелсинки, а една третина во Хелсинки.
Стопанство
Метрополитенската област Хелсинки создава околу една третина од БДП на Финска. Брутодомашниот производ по глава на жител во областа е околу 1,3 пати повисок од националниот просек.
83 од 100. најголеми претпријатија во Финска имаат седишта во поголемата област на Хелсинки. Две третини од 200. највисоко платени извршни директори живеат во областа околу Хелсинки и 42 % во Хелсинки. Просечниот приход на првите 50 најплатени бил 1,65 милиони евра.
Пивката вода е со извонреден квалитет и е снабдувана преку 120 километри долгиот воден тунел Паијане, еден од најдолгите постојани тунели во светот. Спакуваната вода од изворите на Хелсинки е дури продавана во земји како Саудиска Арабија, каде што нема доволно извори на пивка вода.
Образование
Хелсинки има 190 основни училишта, 41 средно училиште и 15 високообразовни институции. Половина од средните училишта се приватни или јавни, додека другата половина се општински. Повисокото образование е поделено на осум универзитети и четири високи школи.
Музеи
Најголем историски музеј во Хелсинки е Националниот музеј на Финска, кој прикажува огромна историска збирка од праисториски времиња до век. Самата музејска градба, замок во национален романски стил, е туристичка знаменитост. Друг поголем историски музеј е Градскиот музеј на Хелсинки, кој ги воведува посетителите во 500-годишната историја на Хелсинки. Хелсиншкиот универзитет исто така има многу значајни музеи, вклучувајќи го Универзитетскиот музеј и Природоисторискиот музеј.
Дизајнерскиот музеј е посветен на изложба на фински и странски проекти, вклучувајќи индустриски дизајн, мода и графички дизајн.
Театри
Хелсинки има три големи театри: Финскиот национален театар, Хелсиншкиот градски театар и Финско-шведскиот Свенска Театерн. Главни музички сали во градот се Финската национална опера, концертната сала Финландија и Музичкиот центар Хелсинки. Музичкиот центар исто така е дел од академијата Сибелиус. Поголеми концерти и настани обично се одржуваат во една од двете големи сали за хокеј на мраз: Арена Хартвал или Ледената сала Хелсинки. Хелсинки го поседува најголемиот саем во Финска.