cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Иво Сенковиќ и агата од Рибник
Содржина
Агата од Рибник му испраќа писмо на Ѓураѓ Сенковиќ во кое го повикува на двобој или, ако одбие, тогаш да му испреде кошула како доказ дека му се покорува. Стариот Ѓураѓ го чита писмото и плаче, зашто е стар и повеќе не може да се бори. Неговиот син Иво, кој има 16 години, го замолува да оди на двобојот со агата, но таткото не сака да го пушти, сметајќи дека ќе погине затоа што е неискусен. Меѓутоа, Иво изјавува дека не се плаши од агата и најпосле, Ѓураѓ се согласува да го пушти на двобојот. Агата седи во полето пред Рибник, во друштво со двајцата сина на пашата. Кога доаѓа Иво, агата го советува да се откаже од двобојот, зашто е многу млад за погине, ветувајќи му дека нема да го убие, туку ќе бара откуп за него. Меѓутоа, Иво го предизвикува агата на двобој. Агата го фрла копјето, но не погаѓа и почнува да бега. Иво успева да го стигне, но наместо да го убие, сака да го фати жив. Тогаш, агата пука со пушката и го убива коњот на Иво. Потоа, агата повторно напаѓа, но Иво му го убива коњот. Агата го моли Иво за милост, ветувајќи му големо богатство, но Иво го убива и се облекува во неговата облека. Двајцата синови на пашата почнуваат да го бркаат Иво, кој бега во шумата, а таму им ги краде коњите и се враќа дома. Неговите родители помислуваат дека доаѓа агата и стариот Ѓураѓ го напаѓа сакајќи да се одмазди за смртта на својот син. Иво му кажува дека е тој, но од преголема жалост, татко му не го слуша, туку почнува да го брка со намера да го убие. Ѓураѓ го стигнува синот, а тој му ја покажува отсечената глава на агата и така се спасува.
Осврт кон песната
Мотивите во „Иво од Сенковиќ и агата од Рибник“ имаат паралела во руската песна за Данило и неговиот син Михаил. Во песната, со особено голема вештина и прецизност е насликан ликот на старецот Ѓураѓ, таткото на Иво: кога до добива повикот на мегдан, тој плаче зашто чувствува дека е стар за борба, а истовремено не може да поднесе да му служи на турскиот господар; неговото чувство на немоќ е големо и потполно и тоа не исчезнува ниту кога неговиот син-единец заминува во борба; меѓутоа, кога по борбата Иво се враќа облечен во турска облека и кога на Ѓураѓ му се причинува дека се приближува убиецот на син му, тогаш неговата немоќ веднаш исчезнува и од болката на старецот наеднаш се раѓа чудесна сила така што тој полетува да го одмазди синот. Онака како што е насликан во песната, Иво Сенковиќ спаѓа меѓу најсугестивните ликови во српската епика. Тој е млад, нема ниту 16 година, а храбро оди во двобој со искусниот воин. Иво Сенковиќ е олицетворение на младоста која низ вековите постојано се борела за слободата.
Томас Свенсон
Кариера
Како дете растел во градот Ескилстуна, што било сосема природно за него да игра за градскиот ракометен тим Гуиф, и за кратко време бил трансфериран во првиот сениорски тим, започнувајќи да игра во шведската прва лига и тоа на 15годишна возраст. Во 1988 година, на 20годишна возраст, го одиграл својот прв натпревар за Шведска, а во 1990 година бил еден од главните играчи во државната репрезентација кој го освоил Светското првенство во Чехословачка.Овој успех му донел договор со тимот на Атлетико Мадрид во лигата на Шпанија каде играл извесен период пред да се пресели во РК Бидасоа. Со овој тим тој го освоил својот прв шампионски трофеј на државата Шпанија во 1995 година. Веднаш по ова, тој се преселил да игра во тимот Барселона каде останал неколку сезони, помагајќи му на тимот да стане најдобриот ракометен тим во светот, освојувајќи речиси сè што може да се освои - вклучително и меѓународните натпревари како Лигата на шампионите на ЕХФ и Трофејот на шампиони за мажи на ЕХФ, а потоа и шпанските првенства како што се АСОБАЛ лигата и Купот Дел Реи де Балонмано. Свенсон подоцна се преселил во Германија во тимот на ХСВ Хамбург и тоа на кратко пред да се врати во Шпанија, овој пат за да игра за Портланд Сан Антонио. На 8 мај 2012 година, Свенсон официјално го објавил своето пензионирање како играч.
Свенсон се пензионирал (Шведски)
По неговата играчка кариера, тој работел заедно со исландскиот тренер Гудмундур Гудмундсон, прво како тренер на голмани со германскиот супер тим на Рајн-Некар Ловен, а подоцна и како помошник тренер на машката репрезентација на Данска. Во 2018 година станал тренер на голманите на исландската ракометна репрезентација. Од 2014 до 2021 година тој бил вклучен во германскиот тим СЦ Магдебург, и како главен тренер и како тренер на голманите.
Во 2021 година станал тренер на голмани за машката репрезентација на Шведска. Исто така, било објавено дека тој ќе биде помошник на тренерот во РК Барселона од сезоната 2021/22.
Авионска несреќа
Во 1991 година, Свенсон, заедно со неговата тогашна девојка, ја преживеале авионската несреќа на летот 751 на Скандинавијан Еирлајнес во местото Готрера, Шведска.
Личен живот
Свенсон се преселил во Шпанија откако започнал да работи во Барселона и се оженил со Шпањолка. Неговиот син, Макс Свенсон, е професионален фудбалер. Тој е вујко по таткова линија на познатата Маја Аскаг.
Антили
Антили (англиски: Antilles, фр. Antilles, шп. Antillas, хол. Antillen) — голема група острови помеѓу Атлантскиот Океан, Мексиканскиот Залив и Карипското Море. Антилите се делат на две групи: Големи Антили (Куба, Јамајка, Хиспаниола, Порторико) и југоисточно од нив, Мали Антили. Големите и Малите Антили заедно со Бахамите го сочинуваат Карипскиот Архипелаг. Географски, Антилите се дел од американскиот континент. Геолошки, Големите Антили се дел од американскиот континентален бедем, додека пак Малите Антили се острови од вулканско и корално потекло.
ФК Шкупи
ФК Шкупи 1927 (KF Shkupi),(ФК Скопје (буквален превод)) е македонски фудбалски клуб од населбата Чаир во Скопје. Клубот настапува во Првата македонска фудбалска лига.
Историја
Клубот бил основан во 2012 година по спојувањето на ФК Албарса и ФК Слога Југомагнат. Клубот се смета за духовен наследник и обновен клуб на Слога Југомагнат. Во летото 2014 година, откако Шкупи го загубил баражот за Втората лига, клубот го презел ФК Корзо од Прилеп, клуб учесник во Втората лига. Потоа Корзо бил преименуван во Шкупи 1927. Правно, стариот Шкупи од 2012 година и преземениот Шкупи 1927 не претставуваат ист клуб.
NGC 3567/2
NGC 3567/2 — елиптична галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3567/2 се споменува и како MCG 1-29-12, CGCG 39-55, NPM1G +06.0280, KCPG 276B.
Откривање
Објектот е откриен на 13 април 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Други поделби
Проучување на NGC 3567/2 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 34013. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 191; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 269. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1392.
Асли Енвер
Асли Енвер (Aslı Enver; р. во ) — турска филмска и телевизиска глумица.
Животопис
Асли е родена на 10 мај 1984 година во Лондон, Англија каде живеела до својата 12. година. Нејзиниот татко, Турчин кој пораснал во Лондон, ја запознал нејзината мајка Дилек и се оженил со неа, која дошла од Турција да студира таму. Асли не знаела да зборува турски кога пристигнала во Истанбул како дете (во 1996 година), а подоцна научила да го зборува течно. Нејзиниот мајчин јазик е англиски и има британски пасош. Нејзините родители се разведени, таа живее со нејзината мајка. Како тинејџерка победила на натпревар за песна во Лондон, пеела во црковен хор, а потоа започнала да игра во театар во „Мугдат гезен арт“ во Истанбул. Завршила средно уметничко училиште и дипломирала театарска глума на Универзитетот „Халиќ“. Има глумено во разни филмови и серии.
Личен живот
Таа се омажила за глумецот Биркан Сокулу на 13 јули 2012 година и се развела од него по 3 години. Потоа започнала врска со пејачот и глумец Мурат Боз, кого го запознала на снимањето на нивниот филм „Мојот брат“, а нивната врска траела до април 2018 година, па се помириле по неколку месеци. Нејзина блиска пријателка е познатата глумица Долунај Сојсерт.
Андонови Градини
Андонови Градини — археолошко наоѓалиште во преспанското село Лавци. Претставува населба од римско време. Се наоѓа на североисточниот крај на селото, на блага падина што се спушта кон рекичката Плаича, каде при обработувањето на земјата мештаните наидувале на ѕидови од објекти. На долниот крај, во непосредната близина на селскиот пат, еден мештанец во 1965 година случајно открил керамички сад со 100 бронзени монети од кои зачувал само 25.
NGC 1634
NGC 1634 — елиптична галаксија во соѕвездието Бик, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1634 се споменува и како MCG 1-12-15, CGCG 419-22, ARAK 109, KCPG 101B.
Откривање
Објектот е откриен на 10 декември 1798 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1634 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,1 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 11,9 m/лм2. NGC 1634 има привидни димензии од 0,4' х 0,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 4 ч 40 м 9,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 7° 20' 20". Положбениот агол на објектот е во износ од 109°.
Други поделби
Проучување на NGC 1634 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 15775. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 179; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 95. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 887.
Нансенова Ледена Покривка
Ледениот гребен на Нансен (Антарктик) (-74.88333°N, 163.16667°W), или „Нансеновиот леден гребен, е 30 mi од 10 mi ледениот гребен.
Настанува од Пристли и Ледникот Ривс и се допира на северната страна на Ледениот јазик Дригалски, долж брегот на Земјата на Викторија, Антарктик.
Оваа одлика беше истражена од Јужната магнетна поларна партија на Британска експедиција на Антарктикот, 1907-09 и од Северната партија на Британска експедиција на Антарктикот, 1910-13. Френк Дебенхам, геолог со последната експедиција, го применил името „Нансен лист“ бидејќи одликата е во непосредна близина на Планината Нансен, доминантниот врв во областа.
Гекони
Гекони или мацаклини —  гуштери со преку 950 опишани ови респоредени во вкупно 51. Позастапени родови се домашните гуштерчиња или домашни гекони (Hemidactylus), дамчестите гекони или „токе“ (Gekko gecko) и дневните гекони (Phelsuma). Геконите живеат низ целиот свет, а особено во тропските предели со висок степен на биоразновидност.
Во Македонија
Типичен за Македонија и регионот е балканскиот гекон, народно наречен и „куќно гуштерче“ (Cyrtopodion kotschyi).
Родови
Во семејството гекони спаѓаат следниве родови:
Долно Градиште
Долно Градиште — археолошко наоѓалиште-тврдина 6 км северно од Кочани, во подножјето на Осоговските Планини, а на северниот брег од вештачкото езеро Гратче. Наоѓалиштето е сместено на истоимениот доминантен рид кој се надвишува над езерото, омеѓен од длабоките клисури на Мала и Голема Река, кои во сливот ја формираат Кочанска Река. Ридот е со рамно плато на кое се видливи остатоци од фортификација. Оградениот простор е со неправилна форма со насоченост југоисток-северозапад; ѕидот ја следи природната конфигурација на теренот, притоа следејќи скоро една иста изохипса.
Наспроти историските извори, кои ги среќаваме многу подоцна, или пак даваат само општа слика на целиот регион, археолошките остатоци од овој регион укажуваат на континуиран живот од многу ран период.
Историја
Во раната антика овој регион, кој географски се поврзува со течението на Брегалница или на античкиот град Астибо, влегувал во состав на Пајонската држава и бил населуван од пајонското племе Дерони. Во текот на римскиот период административните реформи на тогашните цареви довеле до делумни промени на границите и ова е една од причините поради кои регионот влегувал во состав на различни провинции, како Македонија, Тракија, Македонија Втора, Средоземна Дакија.
Балканските провинции добиваат поголемо значење за Римското Царство кон крајот на III и IV век, кога Царството претрпело големи промени во економскиот, политичкиот и административниот живот. Во тоа време започнува изградбата на нов и силен одбранбен систем во Македонија, за одбрана од нападите на северните племиња. Многу остатоци од тој систем можат да се видат и денес.
Колапсот на локалниот лимес по течението на Брегалница се поврзува со крајот на антиката. Ова е периодот кога започнува утврдувањето и обновувањето на веќе постоечките одбранбени ѕидови на позначајните населби. Наоѓалиштето Долно Градиште е една од тие обновени населби.
Истражувачки работи
Први пишани податоци за ова наоѓалиште се наоѓаат во белешките на археологот М. Гарашанин во 1959 година. Потоа, во 1964 година го споменува и А. Керамидчиев при рекогносцирањата што ги правел низ Источна Македонија.
Ископувањата од 2004 година се првите истражувачки активности од превентивен карактер поради изградбата на локалниот пат кој Кочани го поврзува со селото Јастребник. Фортификацијата зафаќа простор од околу 1,5 хектари и има дебели одбранбени ѕидови кои затвораат неправилна форма со димензии 200х100/50 метри. Високата источна акропола, со остатоци од средновековна одбранбена кула, доминира над широката станбена тераса, која е сместена источно и јужно од акрополата. Многу од остатоците кои се пронајдени таму се делови од ѕидот кој ја следел западната страна, сè до северозападното чело, каде се пронајдени остатоци од уште една средновековна одбранбена кула.
Многу остатоци од објекти за живеење се сместени во подножјето на источната страна на северозападната кула. Вреден за споменување е фактот дека нивните темели се вградени директно во карпата.
Артефакти
Освен садовата грнчарија и градежната керамика, забележливо е и големото присуство на згура. Наоѓалиштето „Згурите“ е во непосрдна близина на ова наоѓалиште и порано биле поврзани со стара античка патека. Ова е една од причините поради кои се верува дека наоѓалиштето е стара рударска населба поврзана со рудоносниот Осоговски регион.
Присуството на некропола во непосредна близина на утврдувањето е доказ за постоењето на постојана населба.
1688 во книжевноста
1688 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Бабина Река
Бабина Река (Бабишница) е десна притока на реката Босна во Женичката котлина со должина од 17,6 километри. Ова е планинска река со голем пад во безброј питки извори. Позната е и по многуте воденици и викендици во населбата Бабионо. БОгата е со риба, иако е тешко да се најде примерок со маса од над еден килограм. Најчести риби се поточната пастрмка, кленот и мренот.
Секстант
Секстант може да се однесува на:
Ленард-Џонсов потенцијал
Ленард-Џонсовиот потенцијал е прост математички модел што го опишува заемодејството на парови неутрални атоми или молекули. Овој потенцијал е исто познат и како 6-12 потенцијал или 12-6 потенцијал. Формата на овој потенцијал за атомско заемодејство е предложена од Џон Ленард-Џонс во 1924 година. Најчесто се среќава во следниот облик:
каде ε е длабочината на потенцијалната јама, σ е конечното растојание каде интерчестичниот потенцијал е нула, r е растојанието меѓу честичките, а rm е растојанието каде потенцијалот ја има минималната вредност. Вредноста на функцијата на rm е -ε. Растојанијата rm и σ може да се поврзат со: rm = 21/6σ ≈ 1.122σ. Овие параметри обично се одредуваат со приближување за да се репродуцираат експериментални резултати или прецизни квантно-хемиски пресметки. Поради својата едноставна форма, која е евтина за пресметување, Ленард-Џонсовиот потенцијал често се користи во компјутерски симулации, иако постојат попрецизни потенцијали.
Италија (долина)
Италија (-62.16667°N, -58.51667°W) е мала долина која се наоѓа источно-североисточно од Херве Коув во Заливот Езкура, на Островот Кинг Џорџ во Јужни Шетландски Острови.
Функцијата беше наречена „Конка Италија“ (италијанска шуплива) и се користеше како место на нејзината База на Џакомо Бове од првата приватна италијанска експедиција на Антарктикот, 1975–76, предводена од Ренато Цепаро.
Името е одобрено со англиски генерички термин.
Букаревац
Букаревац е село во Србија во општина Прешево во Пчињскиот округ. Се наоѓа во близина на границата меѓу Србија и Македонија, каде гравитира длабоко кон кумановско-липковскиот регион.
Според пописот од 2002. селото имало 905 жители (според пописот од 1991 селото имало 630 жители).
Демографија
Во Букаревац живее 550 полнолетни жители, а просечната старост изнесува 28,2 години (27 кај мажите и 29,5 кај жените). Во селото има 195 домаќинства, а просечниот број на членови по домаќинство е 4,64.
Ова село е во голем дел населено со Албанци (според пописот од 2002).
Гоце Имов
Гоце Имов — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, војвода и раковидетел на Македонската револуционерна организација.
Животопис
Имов е роден во 1870 година во градот Кукуш, тогаш во Османлиското Царство, денес Кукуш, Грција. Влегува во ВМОРО во 1898 година и од 1902 година е селски војвода на Организацијата. Учи во Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“, но ја напушта и во 1891 година се запишал во Военото училиште во Софија заедно со сограѓанин си Гоце Делчев. Откако го завршува се враќа во Кукуш и станува продавач на пашкули. Истовремено со тоа се занимава со револуционерна дејност и во 1904 година е избран за член на Кукушкиот околиски револуционерен комитет. По Првата светска војна се населил во Крџали, Бугарија, каде и умира во 1961 година.
Швепниц
Швепниц (Schwepnitz, Sepicy) — општина во округот Бауцен, во Саксонија, Германија.
Стара Црква (Лавци)
Стара Црква или Свети Дух — археолошко наоѓалиште во преспанското село Лавци. Претставува црква и некропола од средниот век. Се наоѓа на западниот раб на селото каде што се издига висок рид со зарамнето плато на кое се забележуваат остатоци од ѕидови од објект со мали димензии. Околу него се гледаат гробови градени од камени плочи. Наоѓалиштето е обраснато со дабова шума.
Гигаметар
Гигаметар (симбол Гм или Gm) е единица мерка за должина еднаква на милијарда метри или 1.000.000 км.
Оваа единица не наоѓа примена во практичниот живот бидејќи е преголема за да може да изрази било која величина на Земјата. Најзастапена е во астрономијата, кајшто се користи за изразување на растојанието на придружни небесни тела како планетите од нивните матични ѕвезди.
NGC 3568
NGC 3568 — спирална галаксија во соѕвездието Кентаур, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3568 се споменува и како ESO 377-20, MCG -6-25-9, IRAS 11084-3710.
Откривање
Објектот е откриен на 21 април 1835 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3568 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. NGC 3568 има привидни димензии од 2,5' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 7°.
Други поделби
Проучување на NGC 3568 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 33952. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 367; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7213. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Користена литература
Galaxies. Austin, Texas, University of Texas Press, 1976.(118,206)
Дреновска Река (Егејска Македонија)
Дреновска Река — река во Костурско, Егејска Македонија, лева притока на Рулска Река (Желевска Река), овде сметана за Бистрица.
Опис
Реката извира во јужното подножје на врвотите Голина (1.918 м) и Бигла (1.931 м) и тече на југ под името Крушенска Река. Ја прима левата притока Трсенска Река и го добива името Голема Река. Кај селото Кономлади ја прима левата притока Мала Река која извира под Чаулчето (1.685 м) и продолжува во јужен правец под името Кономладска Река. Кај Чрновишта ја прима левата притока Бапчорска Река, која извира под врвот Вич. Минува низ селото Дреновени, кое го дели на два дела — Горно и Долно. Се влева во Бистрица во месноста Смеси.
Во минатото водите на реката напојувале четири воденици во Дреновени кои денес се работат.
Во ΧΧΙ век реката често пресушува. Во 2001 г. наполно секнала.
Ајет
Ает (тур. ayet; арап. آية, ајах) е арапски збор што значи предзнак или чудо. Поимот обично се однесува на еден од 6236-те стиха на Куранот (6348 аети заедно со басмалите). Муслиманите го сметаат секој ает од Куранот како знак од Алах.
На крајот на секој стих во симбол е впишан бројот на аетот. Тој симбол е ۝, крај на аетот. Неговиот Уникоден број е U+06DD, а ۝۝۝۝ го означува крајот на една сура.
1685 во книжевноста
1685 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Нова црква на Никола Јордански (Киев)
Црквата Свети Никола Јордански (украински: Церква Миколи Йорданського) е поранешна православна црква кој се наоѓала во Киев, Украина. Црквата била изградена во 1866 година, а била разрушена во 1935 година.
Гаусова гравитациска константа
Гаусовата гравитациска константа (симбол: k) — астрономска константа откриена од германскиот научник Карл Фридрих Гаус и изложена во неговото дело „Теорија на движењето на небесните тела што одат во конусни пресеци околу Сонцето“ (Theoria motus corporum coelestium in sectionibus conicis solem ambientum) издадено во 1808 г., иако со оваа замисла ја искористил сосем успешно уште во во 1801 при предвидувањето на орбитата на џуџестата планета Церера. Константата е еднаква на квадратниот корен на Њутновата гравитациска константа G, која потоа се изразува во извесен мерен систем, и приближно еднаква на средната аголна брзина на Земјата кога кружи околу Сонцето.
Вредноста на константата со голема прецизност ја измерил канадско-американскиот астроном Сајмон Њуком во неговите „Табели на Сонцето“ (1895). Добиената вредност од се користи и денес. Оваа константа игра мошне значајна определбена улога во астрономскиот мерен систем од 1952 наваму.
ФК Гостивар
ФК Гостивар (KF Gostivari) ― македонски фудбалски клуб од Гостивар. Клубот настапува во Втората македонска фудбалска лига - Запад.
Гаусова гравитациска константа
Изведување
Третиот Кеплеров закон вели: Симболично претставено:
ФК Гостивар
Историја
Клубот бил основан во 1998.
Во сезоната 2012/13, Гостивар завршил на второто место и напреднал во Првата лига за првпат во клупската историја. Првата победа во сезоната 2013/14 била забележана на 18 август 2013 против Работнички. Екрем Хоџиќ, одбранбениот играч на Гостивар постигнал два гола, придонесувајќи за победа од 2-0.
Гаусова гравитациска константа
Изведување
Корисно е да се направи обратно претворање од орбитални периоди во аголна брзина, имајќи предвид дека аголната брзина на Земјата изнесува 2π радијани на ѕвездена година (орбиталниот период на Земјата).
ФК Гостивар
Домашен терен
Традиционално, Гостивар настапува на Градскиот стадион Гостивар. Во сезоната 2017/18, екипата на Гостивар одиграла еден натпревар на Спортскиот центар АМС во Гостивар како домашна екипа.
Гаусова гравитациска константа
Изведување
Должината на големата полуоска на Земјината орбита може да се означи со A (подоцна наречена астрономска единица). Во случај на Земјата: Аголната брзина на Земјата не е постојана – Земјата се движи побрзо кога е поблиску до Сонцето (перихел), а побавно кога е подалеку (афел) – но ова е величина чија средна вредност е увидлива и може математички да се пресмета. Гаусовата константа k ја претставува средната вредност во радијани дневно.
Поимот "гравитациска константа" доаѓа оттаму што k2 е Њутновата гравитациска константа изразена во систем на мерни единици, каде масите се изразуваат во сончеви маси, времето во денови, а должината се изразува во големи полуоски на Земјината орбита. Трансформирајќи го мерниот систем, Гаус во голема мера ја упростил пресметката на планетарните орбити. Овој систем (со малку изменети дефиниции на основните единици) се користи и денес, и се нарекува астрономски мерен систем.
Секстант (инструмент)
Секстант (спрема латински sexstans, генитив sextantis: шести дел) – рачен мерен инструмент за мерење аголна висина на небесните тела, најчесто се применува при навигација на бродови или воздухоплови. Се развил од квадрантот на Томас Годфреј (1731) и Џон Хедли (1732). Телото на секстантот носи рачка, дурбин, кружна плоча (лимб) поделена на степени, рамка на мало огледало (во кое една половина е обично стакло), подвижна рачка (алхидада) и затемнето стакло (вештачки хоризонт). На алхидадата се наоѓа подвижно големо огледало и нониус или микрометарско тапанче. Низ дурбинот и стаклото на малото огледало се посматра морскиот хоризонт, а со поместување на алхидадата се врти големото огледало сè додека сликата на небесните тела не се преклопи со хоризонтот. Тогаш на алхидадата се отчитува аголната висина. Со него може да се мерат агли до 120°.
Либелниот секстант се употребува на воздухопловите, аголната висина се мери од средината на воздушното меурче во либелата, кое го надоместува морскиот или вештачкиот хоризонт. Перископскиот секстант служи за мерење аголна висина на подморниците и воздухопловите. Радарски секстант со примопредајна антена се употребува за мерење на аголна висина и азимут на Месечината. Електромагнетните бранови емитирани кон Месечината се одбиваат од нејзината површина и се враќаат на антената. Со мерење на аголот на елевација и аголот на носот на бродот се добиваат аголната висина и азимут на Месечината (радар). Радиосекстантот автоматски го следи Сонцето и кога има магла, бидејќи е осетлив на микробранови со бранова должина од приближно 0,8 cm, што ги зрачи Сонцето.
Историја
Сер Исак Њутн (1642 - 1727) го измислил начинот на работа на навигацискиот инструмент со двојна рефлексија на зраците на светлината и изработил скици на октантот, кои останале необјавени до 1742. Двајца научници, независно еден од друг и скоро истовремено (околу 1730 година) работеле на изработка на октантот. Англискиот математичар Џон Хедли и Американецот Томас Годфреј. Октантите ги замениле мерните инструменти кои дотогаш биле користени. Меѓутоа, се покажало дека максималниот агол од 90° којшто може да го мери октантот не е доволен, па се појавил инструмент со поголема скала – секстантот. Првиот секстант со агол од 120° го направил Џон Берд во 1757 година.
Примена
Секстантот првенствено се користи како навигациски инструмент за одредување на географските координати на посматрачот со мерење на аголната висина на различни небесни тела (Сонцето и некои ѕвезди) во дадениот момент (астрономска навигација). Во минатото бил широко користен во морепловството, но со појавата на помодерни системи за навигација (на пр. сателитска навигација) ја добил улогата на резервен инструмент кому не му треба електрична струја.
Мерење со секстант
Начинот на работа на секстантот е многу едноставен. По оптички пат, со помош на две огледала, истовремено се посматра хоризонтот и небесното тело (обично Сонцето). Со приборот директно се мери аголот меѓу зраците кои стигнуваат од хоризонтот и зраците од небесното тело. Прво двете огледала се поставуваат во рамнина вертикална на хоризонтот. Долното огледало е неподвижно и по ширина е разделено на две половини, непропусна и пропусна. Држејќи го секстантот во раката, треба да се намести така што низ дурбинот да се види хоризонтот. Ова го дозволува пропусната половина на неподвижното огледало. Со тоа мерниот инструмент е хоризонтиран. Ако хоризонтот не се гледа, инструментот мора да се хоризонтира на друг начин, на пример со либела. Хоризонтот може да се посматра со помош на горното, подвижно огледало, но само ако тоа огледало за заврти и постави напоредно со долното огледало. Од оптика е познато дека две паралелни огледало не ја менуваат насоката на зраците, туку доведуваат до паралелно поместување на зраците. Зракот кој стигнал од подвижното огледало ќе го одбие во дурбинот непропусната половина на неподвижното огледало.
После тоа во дурбинот треба да се види небесното тело кое се наоѓа на некоја висина h над хоризонтот, што се постигнува со завртување на подвижното огледало. Ако огледалото се заврти за 90°, одбиениот зрак ќе опише лак од 180°. Одбиениот зрак секогаш се завртува за двоен агол од завртувањето на огледалото. Тоа значи, ако зракот се оддалечи од хоризонтот за агол h, огледалото треба да се заврти за двојно помал агол h/2. Одбиениот зрак и понатаму ќе го погаѓа неподвижното огледало и во дурбинот истовремено ќе ја здогледаме сликата на небесното тело, преклопена настрана со сликата на хоризонтот, која стигнува директно низ неподвижното огледало. Поместувањето на подвижното огледало h/2 се мери со положбата на неговата рачка на работ на агломерот (лимбата). Но наместо положбата на рачката да се означува во степен (агол)степени на завртување на огледалото, веднаш се означува во двојна мера или во степени на висината h. Висината над хоризонтот не е исправно измерена ако посматрачот се наоѓа над морското ниво, бидејќи тогаш на аголот над водорамната рамнина h му се додава депресија на хоризонтот ϑ која настанува заради закривеноста на Земјата. Депресијата на хоризонтот зависи од надморската висна и треба да се земе предвид.
Начин на работа
Секстантот се заснова на својството на аголното огледало, а служи за мерење агли во астрономската навигација. На рамката на мерниот инструмент се наоѓаат две мали рамни огледала, едно неподвижно, другото подвижно, но и двете вертикални на површината на рамката. Паралелно со рамката на секстантот се наоѓа дурбин. Неподвижното огледало само на долната половина е обложено со сребро за да зракот светлина би можел директно да помине низ необложениот дел и да дојде во дурбинот, односно во окото. Зракот светлина од телото паѓа на подвижното огледало, каде се одразува и после повторната рефлексија на неподвижното огледало доаѓа низ дурбинот во окото.
Како и кај секое аголно огледало, аголот на зракот светлина пред и после рефлексијата е еднаков на двојниот агол меѓу огледалата:
Секстантот на долниот крај има кружен сектор, со големина 1/6 круг, заради што се нарекува секстант. На тој кружен сектор се наоѓа скала од 0° до 150° и така намалена така што може директно да се чита аголот, а да не се множи со два. Подвижното огледало се завртува околу оската со рачка која се вика алхидада, а на долниот крај се наоѓа нониус за читање на аглите.
При мерењето од едното тело се добива директна слика во дурбинот, а од другото рефлектирана слика, која со поместување на подвижното огледало со помош на алхидадата мора точно да се намести над првата слика. После тоа со помош на нониусот се отчитува аголот.
Јадење
Јадењето (исто така познато исто така и како консумирање) е земање храна за да се обезбеди организмот со потребните хранливи или медицински потреби, особено за енергија и растење. Животните и останатите хетеротрофи мора да јадат со цел да преживеат: месојадците јадат други животни, тревопасните животни јадат растенија, сештојадите консумираат мешавина од растително и животинско потекло, а детриворите јадат детритус. Габите ја варат органската храна надвор од нивните тела, за разлика од животните кои ја варат храната во своите тела. За луѓето, јадењето е секојдневна активност.
Навики за јадење на луѓето
Прашањето за здравата исхрана долго време било главна грижа на поединци и култури. Покрај другото, постот, диетите и вегетаријанството се едни од техниките воведени од поединци и поддржани од општеството, кои помагаат да се зголеми долговечноста и здравјето. Некои религии го промовираат вегетаријанството, сметајќи дека е погрешно да се консумираат животните. Водечките нутриционисти сметаат дека е многу поздраво и полесно за метаболизмот да се јадат 5 оброка дневно, наместо три (на пример: подобро варење, му се олеснува на долното црево за да ги исфрли отпадните материи, бидејќи поголемите оброци се потешки за дигестивниот тракт и може да се користат лаксативи). Сепак, психијатрите од училиштето за медицина - „Yale“ откриле дека луѓето кои страдаат од пореметување на исхраната и консумираат 3 оброка на ден, тежат помалку од оние кои јадат почесто. Јадењето, исто така може да биде еден од начините за заработување пари.
Позиции за јадење
Позициите за јадење се разликуваат во разни региони во светот каде многуте култури влијаат на начинот на кој луѓето ја јадат храната. Во повеќето од земјите на Блискиот Исток, најчесто се јаде додека се седи на земја и се верува дека е тоа поздраво отколку да седите на маса.
Развојот на јадењето кај луѓето
Новородените бебиња не јадат храна која е наменета за возрасни. Тие преживуваат единствено од мајчиното млеко или формула. Доенчињата на возраст од 2 до 3 месеци понекогаш се хранат со мали количини на пасирана храна, но повеќето од доенчињата не покажуваат интерес за храна се дури не дојдат на возраст од 6 до 8 месеци. Малите бебиња јадат пасирана бебешка храна бидејќи имаат неколку заби и неразвиен дигестивен систем. На околу 6 месечна возраст, многу бебиња почнуваат да јадат храна со прстите, иако нивната исхрана сè уште е ограничена, бидејќи тие немаат катници и песјаци на оваа возраст. На 18 месеци бебињата веќе имаат заби за да може да ја јадат истата храна како и возрасните. Процесот на учење како да јадат е сложен процес за децата и тие често не ги владеат уредноста и етиката при јадење сè додека не дојдат до 5 или 6 годишна возраст.
Емоционално јадење
Емоционалното јадење е „тенденцијата да се јаде како одговор на негативните емоции“. Емпириските истражувања покажале дека анксиозноста доведува до намалена потрошувачка на храна кај луѓето со нормална тежина и зголемена потрошувачка на храна кај подебелите луѓе.
Многу лабораториски истражувања покажале дека луѓето со прекумерна тежина повеќе се емоционално реактивни и поголема е веројатноста да се прејадат кога се под стрес отколку луѓето со нормална тежина. Дури, постојано се докажува дека подебелите лица почесто и поинтензивно ги доживуваат негативните емоции отколку луѓето со нормална тежина.
Натуралистичкото истражување на Lowe and Fisher ги споредува емоционалната реактивност и емоционалното јадење на студентките со нормална и со прекумерна тежина. Истражувањето ја потврдило тенденцијата на подебелите поединци кон прејадување, но овие наоди се однесуваат само на ужинки, не на оброци. Тоа значи дека овие поединци немаат тенденција да јадат повеќе за време на главните оброци, туку се зголемила количината на ужинки која ја изеле меѓу оброците. Едно можно објаснување кое го предлагаа Lowe and Fisher беше дека подебелите лица често своите оброци ги јадат со други луѓе и не јадат повеќе од просечното, како резултат на намалувањето на стресот поради присуството на другите луѓе. Друго можно објаснување би било дека подебелите лица не јадат повеќе отколку другите лица како резултат на социјалната привлечност. Спротивно на ова, ужината најчесто се јаде кога си сам.
Глад и ситост
Постојат многу физиолошки механизми кои го контролираат почетокот и крајот на оброкот. Контролата на внесувањето на храната е физиолошки комплекс, мотивиран систем на однесување. Хормоните како холецистокинин, bombesin, neutrotensin, anorectin, калцитонин, enterosatin, лептин и адренокортикотропен ослободувачки хормон се прикажани за да се потисне земањето на храна.
Иницирање на јадење
Постојат многу сигнали кои иницираат дека она што го чувствуваме е „глад“. Тоа се сигнали од средината, сигнали од гастроинтестиналниот систем, и сигнали од метаболниот систем кои го активираат гладот. Сигналите од животната средина доаѓаат од сетилата на телото. Чувството на глад може да се активира преку мирис или преку помислата на храна, поглед упатен кон чинија, или преку слушање на некој кој зборува за храна. Сигналите од стомакот се иницирани од ослободувањето на пептид хормонот ghrelin. Тоа е хормон кој го зголемува апетитот сигнализирајќи му на мозокот дека личноста е гладна. Сигналите од средината и ghrelin не се единствените сигнали кои го поттикнуваат гладот, постојат и метаболни сигнали. Како што минува времето меѓу оброците, телото почнува да се храни со долгорочните резерви. Кога нивото на гликоза во клетките опаѓа (glucoprivation), телото започнува да продуцира чувство на глад. Телото, исто така го стимулира гладот преку откривање на капка во мобилните липидни нивоа (lipoprivation). И мозокот и црниот дроб го следат нивото на метаболичките горива. Мозокот проверува недостаток на гликоза на неговата страна на крвно-мозочната бариера (бидејќи гликозата е неговото гориво), додека црниот дроб го следи останатиот дел од телото и открива капка во мобилните липидни нивоа и недостаток на гликоза.
Улогата на мозокот за време на јадењето
Мозокот може да го контролира внесувањето на храна, бидејќи има нервни завршетоци кои го детектираат гладот од другите делови на телото. Учеството на мозокот при внесувањето на храна се истражувало преку стаорци. Стаорците на кои моторните неврони во мозокот им биле исклучени од нервните завршетоци на мозочните полутопки (decerebration), не биле во состојба да и пристапуваат на храната или да јадат. Наместо тоа, тие ја добивале својата храна во течна форма. Ова истражување покажува дека мозокот има улога при јадењето. Постојат два пептиди во хипоталмусот кои произведуваат глад, меланин концентриран хормон (MCH) и орексин. MCH игра поголема улога во создавањето на гладот. Кај глувците, MCH го стимулира хранењето и мутацијата предизвикува хиперпродукција на MCH да доведе до прејадување и ситост. Орексинот игра важна улога во контролирањето на односот меѓу јадењето и спиењето. Другите пептиди во хипоталмусот кои го поттикнуваат јадењето се невропептидот Y (NPY) и ауготи – поврзана белковина (AGRP).
Ситоста во хипоталамусот е стимулирана од лептинот. Лептинот цели кон рецепторите на јадрото - arcuate и ја потиснува секрецијата на MCH и орексин. Јадрото - аrcuate исто така содржи уште две пептиди кои го поттиснуваат гладот. Првиот е CART ( кокаин и амфитамин – регулиран препис), а вториот е α-MSH (α-melanocyte- стимулирачки хормон).
Нарушувања
Физиолошки, јадењето е предизвикано од гладот, но постојат многу физички и психички услови кои може да влијаат врз апетитот и да го нарушат нормалното јадење. Тука се вклучува депресијата, алергија на храна, голтање на некои хемикалии, булимија, анорексија, нервоза, хипофиза и други ендокрини проблеми, и многубројни други болести и нарушувања во исхраната.
Хроничниот недостаток на здрава храна може да предизвика разни болести, и на крај може да доведе до глад. Кога ова се случува пречесто, тоа се вика прегладнетост.
LAMMPS
LAMMPS (Large-scale Atomic/Molecular Massively Parallel Simulator) е компјутерска програма за молекуларна динамика од националните лаборатории „Сандија“ во САД. Оваа софтверска алатка е бесплатна за користење и кодот е јавно достапен, така што целата програма се дистрибуира под GNU општата јавна лиценца. LAMMPS за паралелна комуникација го користи Message Passing Interface (MPI).
LAMMPS е првично развиена како дел од договор за истражувачко-развојна соработка меѓу две лаборатории од американскиот департмент за енергетика и три други лаборатории од приватниот сектор. Од 2016 година, кодот го одржуваат и дистрибуираат истражувачите во националните лаборатории „Сандија“ и универзитетот „Темпел“.
Однесено од виорот (филм)
Однесено од виорот е американски филм од 1939 година, според истоимениот роман на Маргарет Мичел, добитник на Пулицерова награда во 1936 година. Филмот е продуциран од Дејвид О. Селзник, режиран од Виктор Флеминг, а сценариото е на Синди Хауард. Дејствието е поставено во 19 век, во југот на Америка, а во него играат Кларк Гејбл, Вивиен Ли, Лесли Хауард, Оливија де Хевиленд и Хети Мекданиел, и меѓу другото, ја раскажува приказната за Американската граѓанска војна и реконструкција на ерата од Јужната точка на гледање.
Филмот има добиено десет Оскари (осум конкурентни и две почесни), рекорд кој го задржува и наредните 20 години. Американскиот филмски институт во 1998 го вбројува во 100-те најдобри филмови на сите времиња, и го сместува на четвртото место. Однесено од виорот се смета за еден од надобрите љубовни филмови и траен симбол на златното време на Холивуд. Филмот е исто така е и најдолгиот американски звучен филм направен до тоа време, кој трае 3 часа и 44 минути, плус 15 минути пауза. Исто така е еден од првите големи филмови кои се снимени во боја, и добива „Оскар“ од Филмската Академија за најдобар филм и во категоријата за филмови во боја. Однесено од виорот може да се пофали и со голема заработувачка од 400.176.459 долари, од неговото прикажување во кината, а до 2010 година, сумата е приближна до 2.984.000.000 долари, што го прави филм со најголема заработувачка на сите времиња.
Дел 1
Дејството на филмот почнува на една голема плантажа за памук која е наречена Тара, во руралните делови на Џорџија, во 1861-ва година, пред почетокот на Граѓанската војна во Америка. Скарлет О' Хара (Вивиен Ли) флертува со двајцата браќа Тарлтон, Брент (Фрет Крејн) и Стјуард (Џорџ Ривс), кој пак бил избркан од Универзитетот во Џорџија. Скарлет, Суелен (Евелин Кејс), и Карен (Ен Радерфорд) се трите ќерки на исрски емигрант Џералд О'Хара (Томас Мичел) и неговата сопруга Елен О'Хара, која пак е со француско аристократско потекло. Браќата Тарлтон и кажуваат на Скарлет тајна, која всушност е дека Ешли Вилкс (Лесли Хауард), во кого таа е тајно вљубена планира да се ожени со нејзината братучетка Мелани Хамилтон (Оливија де Хавиленд), и дека свршувачката требало да се објави следниот ден, на скара кај Ешли, во близина на плантажата Твелв Окс. Кога Скарлет се наоѓа во Твелв Окс, забележува еден згоден господин, Рет Батлер (Кларк Гејбл), кој делува помалку измамнички, дека се обидува да ја заведе и шармира. Тој господин бил исврлен од Вест Поинт, но исто така и од неговото семејство во Чарлстон. Како таков, Рет, подоцна, во разговор со машките гости за веројатноста на војната, ќе се најде во немилост,  кога ќе каже дека Југот нема никакви шанси во споредба со супериорната војска и индустриска моќ на Северот.
Скарлет, попладнето, се искрадува за да се најде со Ешли насамо во библиотеката, каде му признава дека тајно е заљубена во него. На тоа Ешли и вели дека таа е многу привлечна и привлечна, и дека секогаш потајно ќе ја посакува, но вели дека тој и слатката Мелани се многу покомпатибилни. Потоа таа го обвинува Ешли затоа што ја залажува дека ја сака и му удира шамар. Ешли тивко излегува од библиотеката, но нејзиниот гнев уште повеќе се зголемува кога сфаќа дека Рет ужива во попладневната дремка на каучот од библиотеката, и дека го слушнал целиот разговор. Скарлет ја насочува лутината на Рет велејќи му дека не е господин, на што тој возвраќа пак дека таа не е дама, но сепак и ветува дека ќе ја чува нејзината грешна тајна. Скарлет брзајќи ја напушта библиотеката, а правењето скара е прекинато поради гласините дека војната започнала. Мажите поитуваат да се пријават, а жените се разбудени од попладневната дремка. Скарлет од прозорецот на горноит кат гледа како Ешли ја бакнува Мелани за збогум, а Мелани се засрамува од нејзиниот помлад брат Чарлс Хамилтон (Ренд Брокс), со кој па Скарлет пред тоа наивно флертува. Чарлс ја бара нејзината рака, пред да замине во војна. И покрај тоа што Скарлет воопшто не го сака, се согласува да се омажи за него, се цел да биде поблиску до семејството и да го направи Ешли љубоморен.
Чарлс набргу умира од напад на пневмонија и мали сипаници, служејќи во армијата, а Скарлет останува вдовица. Мјката на Скарлет за да ја орасположи ја испрака во домот на Хамилтонови во Атланта, а нивната добродушна и без влакна на јазикот куќна помошнича отворено и вели на Скарлет дека оди таму само за да го чека враќањето на Ешли.
Во Атланта, Скарлет и Мелани учествуваат во добротворен саем, каде и двете се изненадени од појавата на Рет, кој пак сега е херој кој помага на војниците и местата кои се блокирани, носејќи им храна и пренесувајки пораки од надворешниот свет, работејќи како човек од доверба на Конфедерацијата, и покрај тоа што таа треба да е во длабока жалост, таа шепоти со него, и уште и ја прифаќа неговата покана за танго, со што Скарлет комплетно ја шокира јавноста во Атланта. Додека играат, Рет и ја кажува неговата намера да ја освои, на што таа одговара дека тоа нема да се случи додека е жива.
Бранот на војната се свртува против Конфедерацијата, а по Битката кај Гетисбург се убиени многу луѓе од градот на Скарлет. Ешли доаѓа во посета за божиќните празници, при што Скарлет прави уште еден неуспешен обид да допре до срцето на Ешли, иако во меѓувреме тие споделуваат страсен бакнеж, пред Ешли повторно да замине во војна. Понатаму Скарлет и Мелани се грижат за еден војник (Клиф Едвардс) кој се наоѓа во болница и се опоравува.
Дел 2
Скарлет го организира своето семејство и слугите да работат на полињата и да собираат памук. Исто така убива дезертиран војник од Армијата на Унијата, кој сака да ги ограби, и во неговиот паричник наоѓа доволно пари за да го прехрани семејството и слугите за одредено време. Со поразот на Конфедерацијата, војната завршува. Ешли се враќа на Тара, откако бил воен заробеник во војната. Мами едвај успева да ја задржи Скарлет да потрча кај него кога тој се среќава со Мелани. Истоштениот Ешли е од мала помош на Тара, а Скарлет го моли да побегнат заедно, иако тој и се исповедува дека чувствува голема страст спрема неа, ја бакнува страсно и сепак и вели дека не може да ја напушти Мелани.
Џералд О'Хара умира откако паѓа од својот коњ кога го брка неговиот поранешен надзорник кој сакал да ја купи Тара. Скарлет, која ја има таа одговорност да го издржува семејството, сфаќа дека не може да ги плати даноците кои се воведени после војната. Знаејќи дека Рет се наоѓа во Атланта и верувајќи дека сѐ уште е богат, и вели на Мами да ѝ направи раскошен фустан од завесите на нејзината мајка кои сѐ уште висат на прозорците во салонот. Ама од нејзината посета дознава дека Рет е во затвор. Оди да го посети, но тој и кажува дека неговите странски банкарски сметки се блокирани, но дека сепак направила добар обид, но залуден.