cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Богдан Хмелницки
Почетните воени успеси
Бил член на козачката делегација која преговарала со полскиот крал Владислав IV, на средбата одржана во Варшава, 1646 г. Таму било договорено Хмелницки со повеќе козачки чети да ги помага Полјаците во нивните битки против Отоманското Царство. Но наредната 1647 г. кралот Владислав IV го прекршил договорот, напаѓајќи ги воените единици на Хмелницки. Притоа, Богдан бил земен како воен заробеник, но успеал да избега и да ги подготви Козаците за битка против довчерашните сојузници. Во февруари 1648 г. се прогласил за хетман, и со поддршка од Кримскиот канат ги поразил полските армии испратени против него. Таа битка се одиграла во мај 1648, а тој месец починал и полскиот монарх, по што настапила криза во Полско-литванската Државна Заедница.
Византиски монети
Апоени
Златниот солид или „номизма“ се задржал како стандард во меѓународната трговија сè до XI век. Во 30-тите години на XI век за време на царот Роман III Аргир (1028–1034) почнал да обезвреднува со примеси, но дотогаш ја одржувал чистотата на 0,955–0,980.
Богдан Хмелницки
Подемот и падот на Козаците
1648 била година во која Украина доживеала големо сенародно востание, со напади врз големите земјопоседници и феудалци, католичкото свештенсто и еврејската заедница, сите по наредба на Хмелницки. По тие воени дејствија, тој успеал да воспостави организирана воена сила и нова државна администрација. Во септември истата година со успех ја завршил војната против ослабената Полско-литванска Државна Заедница. Влијаел на изборот на Јан II Казимир за нов владетел на Полска, претставувајќи го како водач кој се залага за мир со украинските народи. При крајот на годината, марширал на исток и триумфално влегол во Киев, споредувајќи се себеси со Мојсеј кој дошол да го ослободи народот од полското ропство. Јавно ги искажал неговите намери автократски да владее со сите територии кои се протегале до Лавов на запад.
Поради откажување на вазалството од Полско-литванска Државна Заедница, била отпочната војна со нив, која кулминирала со Битката кај Зборов (1649). По одбивањето од страна на Османлиите, единствените сојузници на Хмелницки останале Татарите. Ја загубил оваа битка, по што бил потпишан мировен договор со победникот Јан II Казимир, кој поставил доста неповолни услови за Козаците. Во јуни 1651 г. следела Битката кај Берестечко, во која Хмелницки одново бил поразен, но нему потешко му паднало предавството на кримските Татари. Почнал да ги зајакнува дипломатските односи со Османлиското Царство, испраќајќи амбасада во Цариград. Се потрудил и да обезбеди поддршка од Руското царство, кое во тоа време бележело голем подем.
Руско-украинскиот сојуз
Оценките за историското значење и политиките на Хмелницки се различни, бидејќи во одредени интелектуални кругови се смета за голем државник, а во други за крвав бунтовник. Суштината на Переславската спогодба со Русите била предмет на многу дебати и полемики. Во советската историографија се сметала како обединување на Украина со Русија.
Византиски монети
Апоени
Паричниот систем на Византија се изменил во VII век, кога парата од 40 нуми (наречена и „фолис“), која сега била значајно помала, станала единствената бронзена монета што се ковала редовно. Иако Јустинијан II (685–695 и 705–711) се обидел да му ја поврати големината на фолисот од времето на Јустинијан I, оваа монета продолжила постепено да се намалува во димензии.
На почетокот на IX век е направен обид пазарот да прифати употреба на полесни монети со вредност на дотогашните, па така, напоредно со обичниот е воведен и солид со тричетвртинска тежина, запазувајќи ја истата чистота. Оваа монета со тежина 11⁄12 била наречена „тетартерон“ (четвртник), додека пак солидот со полна тежина го добил називот „истаменон“. Тетартеронот не се покажал како успешен и се ковал само порвремено во текот на X век. Солидот со полна тежина бил римска либра, или приближно 4,48 грама. Во оптек биле и солиди со тежина намалена за една силиква, наменети за тргување со Блискиот Исток. Овие пари имале ѕвезда од обете страни и тежеле 4,25 г.
Реформите на Алексиј I
За време на царот Роман IV Диоген (1067–1071), солидот се правел со 15% злато. Алексиј I Комнин (1081–1118) го укинал и вовел единица со многу поголем удел на злато (,900-,950) наречена „хиперпирон“, тешка 4,45 грама.
Реформите на Андроник II
Андроник II вовел нови монети по образец на хиперпиронот: сребрениот милијарезион или „василика“ со вредност хиперпирон и билонска „политика“ со вредност од  хиперпирон. Заедно со бакарната асарија, турнезија и фолара, василиоконот претставува имитација на венецискиот дукат и бил во оптек педесет години, почнувајќи од 1304 г.
Хиперпиронот редовно се ковал и користел сè до 50-тите години на XIV век, а потоа станал чисто сметковна единица. По 1400 г., византиските пари станале незначајни, а за сметка на нив се наметнале италијанските монети.
Овие штитести парички наречени „трахи“ се ковале во електонска (со примесно злато) и билонска варијанта (примесно сребро). Причините за ваквиот облик не се јасно познати, но се претпоставува дека целта е полесно складирање.
Реформа во 1367 г.
Во текот на последнат фаза, византиските власти престанале да изработуваат златни пари и ги замениле со сребрени. Апоенот бил ставратион со вредност 1,, и. Се ковале и бакарни монети наречени „фолари“ и „торнеси“.
Твртко I
Стефан Твртко I (босански, хрватски: Stjepan Tvrtko, Стефан Твртко, Stefan Tvrtko) (1338 – 10 март 1391) бил средновековен босански владетел. Тој владеел со Босна од 1353 до 1366, од 1377 бил бан на Босна додека од 1391 година бил прв босански крал.
Твртко бил добар владетел и владеел со територијата на денешни Босна и Херцеговина, но и со Далмација во Хрватска и Рашка. Тој бил дел од кралското семејство Котроманиќи. Твртко е познат по тоа што успеал својата држава од бановина да ја претвори во независно кралство.
Кралска лоза
Претходници на Твртко I
Алмерија (покраина)
Алмерија (Provincia de Almería) — покраина во автономната заедница Андалузија, Шпанија. Се граничи со покраините Гранада, Мурсија и Средоземното Море. Седиште е истоимениот град Алмерија.
Географија
Највисок планински венец во покраината е Сиера де Лос Филабрес, долг 50 км. Во покраината се наоѓа најсувото подрачје во Европа — природниот парк „Кабо де Гата-Нихар“. Сушните предели се особено значајни за филмската индустрија, и тука во 1960-тите се снимени разни вестерни, како што се За грст долари, За долар повеќе и Добриот, лошиот и грдиот. Подоцна на ова место се снимени и филмовите 800 куршуми, Конан Варваринот, Индијана Џонс и последниот крстоносен поход, Лоренс од Арабија и Патон.
Најголема река во Алмерија е Андаракс, а најголема водна површина е вештачкото езеро Бенинар, изградено за потребите на стаклениците.
Индустрија
Најразвиена индустриска гранка е вадењето и обработката на мермер од каменоломите во подрачјето на планината Сиера де лос Филабрес, и тоа од Макаел Вјехо до Черкос, Лихар и Кобдар, кои даваат преку 1,3 милиони тони. Обработката на мермер е во значаен подем, особено околу Канторија, Финес, Олула дел Рио и Пурчена во долината Алто Алмансора.
Наука
Во Алмерија работи една од најважните астрономски центри во Шпанија — германско шпанската опсерваторииии „Калар-Алто“.
Во Табернас има истражувачки центар за сончева енергија и голем стројтрој од сончеви плочи наречен „Алмериска сончева платформа“ (Plataforma Solar de Almeria).
Во Кабо де Гата работи центар за индустриско истражуввање на француското претпријатие „Мишлен“.
Вангел Ајановски - Оче
Вангел Ајановски - Оче ( – ) — деец на македонското национално движење (НОД) од Егејска Македонија, основач и раководител на Македонската антифашистичка организација (МАО) Тајната ослободителна македонска организација (ТОМО).
Во работничкото движење на Грција учествувал од 1928 година, како член на ОКНЕ. Во периодот меѓу двете светски војни бил член на Комунистичката партија на Грција (КПГ) и секретар на реонскиот комитет за Воден во 1941 година. Во 1942 година во Воден ја основал МАО. Во 1944 година бил заменик на политичкиот секретар на Прва егејска ударна бригада, а во наредната 1945 година, на 20 јануари ја формирал и раководел организацијата ТОМО. Во пролетта (месец април), истата година станал секретар на Окружниот комитет на НОФ за Воденско, а потоа од мај 1947, бил член на Извршниот одбор и организационен секретар на Централниот совет на НОФ на Македонците од Егејска Македонија. Во периодот од летото 1942 до октомври 1943 го уредувал весникот „Црвена Ѕвезда“.
Вангел Ајановски, пред повеќе од триесетина години, го подарил оригиналниот примерок од прочуениот Абецедар, на Државниот архив на Македонија.
Космос-630
Космос-630 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 30 јануари 1974 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4000 килограми. Космос-630 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 72,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 343 км, а најмалото на 201.
Зоран Попоски
Зоран Попоски (Скопје, 1974) — македонски визуелен уметник.
Основни биографски податоци
Дигитален уметник и апстрактен сликар. Магистрирал уметност во нови медиуми во Линц, Австрија, а докторирал Студии на културата. Остварил студиски престои во Њујорк, Портланд, Берлин, итн. Добитник е на повеќе меѓународни признанија.
Реализирал 100 самостојни и групни изложби во: САД, Германија, Франција, Италија, Македонија, Австрија, Турција, Словенија, Порторико, Кина, итн. Негови јавни уметнички проекти се прикажани на видео билборди, билборди и плакати во Њујорк, Даблин, Скопје, Хонгконг, итн.
Трансдисциплинарната уметничка пракса на Попоски претставува комбинација од видео, перформанс и дигитални графики, и ги истражува прашањата на лиминалноста и постојаната менливост/продуцирање на идентитетот, територијата и јавниот простор.
Автор е на книга за пресекот на уметноста во новите медиуми и активизмот, „Простори на моќта“ (Скопје: Темплум, 2009).
Токо Каудио
Токо Каудио — општина во провинцијата Беневенто од регионот Кампанија, Италија.
Парасимпатолитични средства
Природни парасимпатолитични лекови
Во оваа група спаѓаат два алкаоида, кои се добиваат до некои билки како што се: Atropa Belladonna (лудо биље), и Hyoscyamus niger (буника). Овие два алкалоида се : Атропин и Скополамин. (Atropin и Scopolamin).
Дејства
Фармаколошките дејства на двата природни лека се слични, со мали разлики кои ќе бидат нагласени. Двата лека се врзуваат за мускаринските рецептори врз кои дејствува ацетилхолинот во некои органи како што се: мазни мускули, срце, жлезди со надворешно лачење. Дејства врз одделени системи: ЦНС: Атропинот во почетокот покажува стимуларно дејство врз повисоките зони во ЦНС, а подоцна следува депресина. Скополаминот пак од почетокот покажува силно депресивно дејство.
Кардиоваскуларен систем
Во тераписките дози немаат некои битни дејства, додека при давање на големи дози настапува тахикардија.
Гастроинтестинален тракт
Дадени во тераписките дози, тие го редуцираат моталитетот и тонусот на овој систем, со едновермена редукција на лачењето на жлезди со надворешна секреција (во желудникот, панкерасот и др.). Поради намалената секреција на жлездите во устата, устата станува сува и човек тешко голта.
Очи
Апликацијата на 0,5%--1% дава мидријаза со парализа на акомодација, а кај пациенти кои се склони кон глaуком доаѓа до пораст на интраокуларниот притисок. Овие дејства на атропинот врз очите (овој лек се користи во офталмологијата) траат долго време (7--10 дена) при што човек има нарушен вид, а заради тоа и несигурен од. При системската апликација, дејствата траат само неколку часа.
Начин на давање, судбина во организмот и елиминација
Овие алкалоиди добро се резорбираат од дигестивниот тракт, како и по локална апликација (очи). Се дистрибутира речиси во сите ткива. Се метаболизираат во црниот дроб, а се елиминираат главно преку бубрезите. Двата лека минуваат во плацентата.
Индификации
Офтамологија: локално атропин по концентрации 0,5%--1% за имобилација на пупилата при хируршки зафати. Во преанестетичната медикација се даваат двата лека со цел пациентот да се седира, како и да се намали секрецијата во плунковите и бронхиалните жлезди. Во терапија на Паркинсовата болест. Кинетози, поефикасен е Скополамин. ''' Бронхиална астма. ' Ulcus pepticus'',спазма на пилорус кај новородени деца. Спазми во дигестивниот тракт, уринарниот и во жолчните патишта. Мениеров синдром. Токсичниот синдром на природните парасимпатолитици. До нив доаѓа при нагла резорпција, или при јадење на полови од некои билки. Симпроматологијата е бурна, поставувањето дијагноза е мошне тешко. Пациентот има интензивно црвена кожа, висока температура. Терапијата на труењето е симптоматска, снижување на телесната температура, барбитурати за да се смири, како и давање на пилокапин кој е антагонист на атропиот и скополаминот.
Синтетички замени за алкалоидите од беладона
Овие лекови се поделени во 3 групи :
Со претежно дејство на очи Хоматропин (Homatropin)
Се користи како 2% раствор од офталмологијата за предизвикување на дријаза при преглед на очното дно. Еумидрин (Eumidrin) се користи како 0,5%--1% раствор за мидриаза.
Со претежно дејство на дигестивниот тракт
Во оваа група спаѓаат поголем број на лекови кои имаат силно спазмолитично дејство во дигестивниот тракт, а нивната способност да ја намалат секрецијата на хлородоводородната кислениа е малку послаба. Меѓу почесто користените средства ќе ги споменеме: Бантин (Bantin), Пробантин (Probantin), Бускопан (Buscopan), Дарикон (Daricoon), Антренил (Anrenyl), Авакан (Avacan) и др. Индикации: Спазми од дигестивниот тракт (желудник, црева, жолчни мочни и генитални органи). Нивната ефикасност во терапијата на улкус вожелудникот или дуденумот е послаба од онаа на атропинот. Дози: дозите им се движат меѓу 10 мг (Дарикон) до 50 мг (Бантин).
Со претежно дејство на центраниот нервен систем
Ова се група лекови кои се користат во терапија на Паркинсовата болест или на некои слични состојби кои настануваат при лекување со некои лекови. Меѓу почесто користените лекови од оваа група спаѓаат: Бипериден (Biperiden) (Akineton), Карамифен (Karamphen)(Panparnit), Орфенадрин (Orphenadrin)(Disipal), Трихексифенидил (Trihexyphenydil)(Artane). Индификации: Паркисонова болест и слични синдроми кои се јавуваат при употреба на големи дози на фенотиазински лекови при терапија на психози.
Ларс Едлунд
Ларс Едлунд (6 ноември 1922 - 21 декември 2013) бил шведски композитор, оргулист и наставник по музика.
Едлунд е роден во Карлштад, округот Вермланд. Студирал музика во Училиштето Канторум од Базел во Базел, Швајцарија, кај Ина Лор. Тој бил инспириран од грегоријанската музика и се преобратил кон католицизмот подоцна во животот.
Едлунд започнал да работи како црковен музичар во 1940 година, а исто така бил наставник на Шведскиот кралски колеџ за музика во Стокхолм. Од 1971 година, тој работел само како композитор. Поголемиот дел од неговите композиции биле вокална музика, многу од нив со текстови на религиозни или егзистенцијалистички теми, и тој ја составил атонската работна книга за пеење Нов режим (Modus Novus). Неколку негови композиции можеле да се најдат во химната за Шведската црква во 1986 година. Исто така, изработил музика за поеми од Гунар Екелаф и Томас Транстромер.
Бил избран за член на Кралската шведска академија за музика во 1975 година.
Ларс Едлунд живеел во Упсала од 1980-те до неговата смрт.
Црква „Сретение Господово“ - Солун
Сретение Господово (Ιερός Ναός της Υπαπαντής του Κυρίου) — црква во градот Солун, Егејска Македонија. Влегува во состав на Солунската епархија на Цариградската патријаршија.
Црквата се наоѓа во градскиот центар, на раскрсницаа на улиците „Егнатија“ и „Агапинос“, спроти Сводот на Галериј и храмот „Пресв. Богородица Десна“. Во истото подрачје се наоѓал и Јоиловиот манастир, посветен на Богородица, кој на почетокот на XVI век станал метох на манастирот „Св. Анастасија Узорешителница“ на Халкидик. Во 1531 г. Јоиловиот манастир е урнат, но потоа обновен од игуменот „Св. Анастасија“ Теона, кој подоцна станал солунски епископ.
Храмот „Сретение Господово“ е изграден во 1841 г. Градбата претставува трикорабна базилика со дрвен покрив, типична за своето време. Ѕидаријата на источниот ѕид и во долните делови на западниот и јужниот е декоративна со наизменични делкани камења и тули. на северната страна се вградени мермерни фрагменти од римски и византиски скулптури и дел од натпис од 1272 г., на кој е споменат византиски офицер. Внатре трите кораби се поделени со дрвени столбови. Дрвената галерија (женската црква) има потковичест облик и е не само на запад, туку делумно оди и во страничните кораби. Во храмот има вреден резбан инвентар од XIX век.
Маргита Фигули
Маргита Фигули  (Margita Figuli; 2 октомври 1909 година во Вишни Кубин, денес во  Словачка - 27 март 1995 година во Братислава, Словачка) — писателка,преведувач и автор на литература за деца. .
Животопис
Маргита Фигули е родена во семејство на земјоделец во Вијан Кубин. По студиите во Банска Бистрица, таа се преселила во Братислава каде работела работи како англиски дописник до 1941 година.
Оттогаш, таа се фокусирла само на пишување.
Почина во Братислава во 1995 година.
Стил
Маргита Фигули е значаен претставник на словачката школа на натурализмот.
Нејзините дела започнаа да се објавуваат во 1930 година во „Словенска недела“,, „Elán“ (Дух), „Slovenské pohľady“ (Словачки погледи) и други периодични изданија. Главно обработувала теми во кои доминира сочувството,социјални проблеми.. Нејзините најдобри дела беа преведени на германски, руски, полски и други јазици ..
Андреј Петров
Андреј Петров (роден на во ) — македонски политичар, пратеник и секретар на СДСМ.
Образование
Андреј Петров своето основно и средно образование ги завршил во Скопје, каде во 1995 година дипломирал на Медицинскиопт факултет во Скопје. Специјализирал во периодот 1997-2000 година на Медицинскиот факултет во Скопје, на предметот дерматовенерологија. Претстојувал на стручен претстој во Клиничкиот центар во Љубљана и на Универзитетската клиника во Гетеборг (Шведска). Магистрирал во 2002 година на ВМА во Белград, Србија.
Професионална кариера
Од 1996 година работи на Клиниката за дерматовенерологија. Специјалист-консултант е на болницата Ремедика во Скопје.
Партиска кариера
Петров во 1998 година станал член на СДСМ. Бил заменик шеф на Изборен штаб на ОО СДСМ во Карпош на парламентарни избори 2002 година, шеф на Регионалниот изборен штаб на ИЕ 1 во 2006 година на парламентарни избори, шеф на Градскиот изборен штаб на претседателски и локални избори 2009 година. Во периодот од 2003 до 2005 година бил секретар на ОО СДСМ Карпош, а од 2006 до 2009 година станал член на извршниот одбор на СДСМ.
Политичка кариера
Во периодот од 2003 до 2008 година бил градоначалник на Општина Карпош. Во периодот од 2005 до 2008 година ја вршел функцијата претседател на заедницата на единици на локална самоуправа (ЗЕЛС), а воедно ја вршел и функцијата шеф на делегацијата на Македонија во Конгресот на локални и регионални власти на Советот на Европа.
По Парламентарните избори во 2008 година станал пратеник во Собранието на Македонија.
Езерска жаба
Езерска жаба ( Pelophylax ridibundus ) е вид водна жаба родена во Европа и делови на Азија. Тие се јавуваат во голем дел од Европа почнувајќи од западна Франција и се шират на Блискиот Исток и околу една четвртина во Русија. Исто така, постојат изолирани популации во Саудиска Арабија и Рускиот Далечен Исток, заедно со некои воведени популации во Велика Британија и други места. Овие жаби се многу благи во нивните живеалишта и се способни да населат мнозинство од различни видови водни тела. Езерската жаба е најголемиот вид жаба во поголемиот дел од својот опсег, со мажи кои растат до големина околу 97,86 mm (3,85 инчи) SVL и жени 102,36 mm (4,03 in) SVL. Полноглавците можат да достигнат до 186 mm (7,32 инчи) во должинано тоа обично се случува на места со долги зими каде полноглавчето има време да расте. Marsабите од мочуриштата хибернираат во текот на зимата или под вода или во дупчиња и се во можност да го користат магнетното поле на Земјата за да ги лоцираат езерцата за размножување.
Постои голема варијација во бојата и моделот, кои се движат од темнозелена до кафеава или сива, понекогаш со некои посветли зелени линии; полесна линија на грбот е генерално присутна. Езерската жаба обично ќе има потемна боја во рана пролет за да ја апсорбира топлината поефикасно. Езерските жаби имаат голема глава што е во состојба да проголта широк спектар на плен, претежно членконоги и други без'рбетници. Во анализата на 53 возрасни лица во Тракија, Диптера сочинуваат 42,62%, а Колеоптера 21,84% од нивната исхрана. Откриено е дека езерските жаби се искачуваат на водениот бивол за да можат да ги јадат мувите привлечени од него, навестувајќи можна меѓусебна врска. Како полноглавци, тие јадат широк спектар на органски материи, вклучувајќи алги, ситници, растенија во распаѓање и мртви животни.
Хибридогенеза
Познати се три хибридогенетски хибриди на езерската жаба:
Нивната популација се одржува преку други премини со хибридогенеза. На места каде што беа воведени, езерските жаби може да претставуваат закана за родниот Пелофилакс со разредување на генетскиот фонд, но постојат докази дека иако можат да бидат хибридизирани, тие не влијаат толку на вкупната популација.
Дистрибутивниот ареал на видот ја покрива Средна и Источна Европа, вклучително и Балканскиот Полуостров. Оваа жаба е тесно поврзана со стоечките и слабо проточните води, обраснати со богата водна вегетација. Обично е друштвен, дневен и акватичен вид, но може да биде активна и преку ноќ, особено во појужните делови од нејзиниот дистрибутивен ареал. Периодот на парење е од април до мај. Езерската жаба хибернира во водните биотопи. Во Национален парк Галичица, езерската жаба е многу абундантна во Охридското и Преспанското Езеро, во блатната зона покрај езерата и семи-темпоралните локви.
Фанкониева анемија
Фанкониева анемија или Анемијата на Фанкони е ретка болест. Честотата на раѓање на деца со AF во просек е приближно 1 случај на 350 илјади новороденчиња. AF се јавува со иста честота кај мажите и кај жените и се наоѓа меѓу сите националности. Анемија Фанкони е вродено нарушување кое се наследува на автосомно рецесивен начин. Ова значи дека и ако таткото и мајката се носители на дефектниот ген (тие можат да бидат потполно клинички здрави), тогаш со секое породување постои ризик од 25% за дете со оваа болест. Затоа, честотата на појава на AF е зголемена кај заедниците на луѓе каде што се земаат тесно поврзани бракови.
Дијагноза
Семејствата каде што имало случаи на раѓање на деца со Фанкониева анемија, за сите наредни бремености се препорачува да се направи пренатална дијагноза со користење на кордоцентеза (се зема материјал од папочната врвца) за  да се дознае евентуално присуството на болеста кај нероденото дете пред раѓањето. Исто така, испитување за Фанкониева анемија е препорачливо при раѓање на дете со скелетни абнормалности, особено на рацете.
Третман
Алогеното пресадување на коскена срцевина е единствената шанса да се постигне нормализација на формирањето на крв кај пациенти со AF. Во овој случај, многу е пожелно да се изврши пресадување, додека пациентот сè уште е на млада возраст, оптимално - до 10 години Ако пациентот има здрави браќа и сестри кои се компатибилни со потенцијални дарители за него, тогаш е препорачливо пресадување. Пациентите со AF се особено чувствителни на хемотерапија (како и радиотерапија) и треба да користат специјални протоколи за кондиционирање.
Прогноза
Очекуваниот животен век на пациентите со анемија на Фанкони зависи од тоа колку сериозно се нарушува функцијата на коскената срцевина. Некои пациенти живеат 30-40 години без лекување, но многумина умираат во детството, или од самата болест или од онколошки болести кои се развиле во врска со тоа. Затоа, толку е важно да се спроведе пресадување на алогенска коскена срцевина со текот на времето - ова е единствената шанса за враќање на нормалното формирање на крв и за зголемување на очекуваното траење на животот. Пресадувањето во детството од здрави складни роднински дарители (брат или сестра) доведува до успех кај повеќето пациенти со ФА, иако по такво пресадување треба редовно да се испитуваат за рано откривање на можни злоќудни тумори на различни органи - веројатноста за нивно појавување и понатаму останува зголемена дури и по пресадувањето.
Црква „Св. Архангели Михаил и Гаврил“ - Дупјак
Свети Архангели Михаил и Гаврил (Ναός Ταξιαρχών) — средновековна црква кај селото Дупјак, Костурско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Костурската епархија на Цариградската патријаршија.
Местоположба
Црквата се наоѓа на 1 км северно од Дупјак, лево крај патот ЕО15 за Костур спроти хотелот „Цамис“. Сместена е меѓу две карпи, во најтесната точка на клисурата кон јужниот влез на Костур. Во подножјето на карпите има мала пештера, често поврзувана со култот кон Архангел Михаил, а двете карпи силно потсетуваат на карпата од Чудото во Хона на Архангел Михаил.
Опис
Остатоците од црквата се ископани од костурскиот историчар Панделис Цамисис, кој ја опишал во неговата книга „Костур и неговите споменици“. Црквата е срушена при османлиското освојување на Македонија.
Храмот е изграден во византиски стил и сместен во подножјето на карпите, со квадратни плочи и делумно зачувани фрески.
Меѓу двете карпи има крајпатно параклисче „Св. Архангели“ кое го одбележва местото на средновековниот храм.
Црн штрк
Црн штрк — голема преселна блатна птица од семејството на штрковите. Присутен е и во Македонија, во периодот на парење.
Општи одлики
Возрасните се големи блатни птици со црни горни делови (глава, врат, гради, грб и крилја) на кои има златнопурпурни и зеленикави одблесоци. Останатиот дел од пердувите е чисто бел. Клунот и нозете се црвени. Кога лета, делот под крилјата е црн со бел триаголник во основата на крилото. Вратот е истегнат при полетувањето. Нешто е помал од белиот штрк.
Кај малите пилиња, горните делови се кафеаво-црникави. Клунот и нозете се најпрво жолти (кога се во гнездо), но потоа стануваат бежово-розови, кога ќе се научат да летаат (по околу 3 месеци). На една година, црниот штрк личи на возрасна птица, но пердувите му се побезбојни.
Распространетост
За разлика од белиот штрк, кој живее во провинцијата и степите, црниот штрк се среќава во шумите. Живеат во тивки вековни шуми, при што го градат гнездото на некое големо дрво. Ловните територии на црниот штрк се состојат од потоци, рекички, блата, како и ливади со ниска вегетација. Паровите се изолирани еден од друг на неколку километри, при што најголемата густина е во источна Европа (8 пара/).
Се размножуваат во пролет во потоплите земји на Европа и најмногу во средишните и источни европски региони, како и во Русија и Кина. Одлетуваат во септември и зимуваат во тропска Африка, во Индија и јужна Кина. Се враќаат на крајот на март и почетокот на април. Меѓутоа, пиринејското население на црниот штрк не е преселно.
Размножување
Црните штркови се моногамни птици, кои изгледа остануваат верни една на друга. Секогаш еден од родителите стои во гнездото или околу него, барем додека пилињата не наполнат 2 недели. Парот го брани гнездото и територијата блиску до него. Ловните територии се протегаат на полупречник 5-10 км од гнездото. Периодот на размножување започнува во мај.
Гнездото е големо, при што може да достигне пречник од 1,5 м и ширина од 1 м. Возрасните го градат на големо и здраво големо дрво (даб или бука), при што гнездото се наоѓа на 12-25 м од земјата. Друго место за гнездо е некоја карпа. Тоа се гради од страна на двата родителa, а понекогаш тие користат напуштено гнездо на некоја граблива птица. Ако местото е тивко и мирно, парот може да користи едно исто гнездо со години.
Женката може да снесе од 2 до 6 јајца, но обично тие се 3-5. Таа ги снесува во интервал од 2 дена. Одгледува по едно пиле на година. Излежувањето на јајцата продолжува 35-38 денови и со него се занимаваат и двата родители, при што јајцата се излежуваат во хронолошки ред на нивното снесување.
Младенчињата остануваат во гнездото 63-71 ден. По овој период родителите продолжуваат да се грижат за нив околу 1-2 недели, кога пилињата сè уште крај гнездото. Достигнуваат полова зрелост на 3-годишна возраст.
Историја на Турција
Рана историја
Полуостровот Мала Азија е еден од најстарите населени делови во светот со одлична географска положба. Најраните населени места како Чаталхејук, Чајону, Невали Џори, Хаџилар, Ѓобекли Тепе и Мерсин се сметаат за едни од најрано населените места во светот. Населувањето на Троја започнало во неолитскиот период и продолжил во железната доба. Староседелците на Анадолија зборувале на анадолски јазици и биле дел од индоевропските јазици. Една од поголемите империи во таа област била Хетската Имеперија, од 18 век п.н.е. до 13 век п.н.е. Кралството постоело сè до доаѓањето на Кимеранците во 7 век п.н.е. Најмоќни држави биле Лидија, Карија и Ликија. Лидиците и ликиците зборувале индоевропски јазици.
Почнувајќи од 1200 п.н.е. западното крајбрежје на Анадолија почнало да се населува од дојденци од соседните земји, најмногу еолци. Понатака, целата територија била освоена од Персиската империја и подоцна од Македонската Империја на чело со македонскиот крал Александар Македонски. Во средината на 1 век п.н.е. Целата територија потпаднала под римска контрола за да подоцна биде дел од Источното Римско Царство или Византија.
Отомански период
Селџуците биле дел од к'н'к огуз Турците што во 9 век се прошириле и одделиле од муслиманскиот свет во Средна Азија и се прошириле кон Касписко Езеро и Аралско Езеро. Во 10 век, селџуците почнале да се населуваат кон Анадолија и со тоа Анадолија постанува татковина на Турците- селџуци. Во 1071 година се одвива Битката кај Малазгирт со победа на селџуците. Со самата победа, султанатот се проширува на цела Анадолија, а подоцна до Блискиот Исток, Северна Африка и Југоисточна Европа.
Во 1243, селџучката војска била поразена од Монголското Царство и селџучките сили видно ослабнале. Во таа ситуација, се појавува турскиот гувернер Осман I основајќи ја моќната и силна Османлиско Царство. Османлиското Царство се протегала на голема територија од Саудиска Арабија до Унгарија и Средна Азија до Сирија. Војската била моќна и немилосрдна, а управувањето раководено од султан. Османлиското Царство траела сè до 1923 година, кога се симнува султанот од власт и државата се преуредува во Република на чело со таткото на турската нација - Кемал Ататурк.
Модерна историја
Окупацијата на Истанбул и Измир од Алијансата за време на Првата светска војна беше добра основа за формирање на Турското национално движење (ТНД). Под водство на Мустафа Кемал Паша, турската војна за независност била заснована на принципите на Договорот од Севр. До 18 септември, војските на Алијансата ја напуштиле територијата на Турција, и се реформира Турската Република. На 1 ноември, новооснованиот парламент формално го напушти султанатот после 623 години владеење. Со Договорот од Лозана од 1923 Турција се призна меѓународно, поточно Република Турција постана наследник на Отоманското Царство и републиката беше официјално прогласена на 29 октомври 1923 со новиот главен град Анкара.
Мустафа Кемал беше избран за прв претседател. Тој воведе радикални промени во турското општество со формирањето на секуларната република за разлика од отоманскиот начин на владеење. Поради големиот удел на Мустафа Кемал Паша, турската држава го прогласи како Ататурк, што значи татко на нацијата. Така Мустафа Кемал Паша стана познат како Кемал Ататурк.
Во поголемиот дел од Втората светска војна Турција беше неутрална за кон крајот на војната, на 23 февруари 1945 година, да им објави војна на Германија и Јапонија.
По војната, Турција во 1945 стана член-основач на ООН. Понатака, во 1952 Турција стана рамноправен член на НАТО. Војската, која располагала со значителна моќ, извршила три воени удари во земјата: во 1960, 1971 и 1980 година. Во јули 1974, Турција изврши воена интервенција на Кипар, испровоцирана од активностите на Грција на островот. По девет години, островот се подели и се формира нова турска република наречена Турска Република Северен Кипар, која денес е призната само од Турција, но е сосема функционална, со свои органи.
Од 2002 година со државата, како премиер, а потоа и како претседател, управува Реџеп Таип Ердоган.
Розова вода
Розова вода — хидросолскиот дел од прочистената течност од ливчиња од рози. Таа е средниот производ од производството на розово масло, кое пак се употребува во парфемите, се користи како зачин во исхраната, како составен дел во некои козметички и медицински препарати како и за религиозни цели низ цела Европа и Азија. Сирупот од роза е направен од розова вода и шеќер.
Потекло
Уште од антиката розата била високоценета поради нејзините својства што мириса на парфем, поради медицинската употреба и хранливите својства. Всушност ценета е толку многу што Старите Грци, Римјани и Феникијци се грижеле за големите јавни градини со рози толку колку што се грижеле и за житните полиња и овоштарниците. Парфемите со мирис на роза се направени од масло од роза или уште наречено есенција од роза, која е мешавина од испарливи масла добиени со парна дестилација на издробени ливчиња од роза. Овој процес првично бил развиен во Персија и Бугарија. Водичката од роза е спореден производ на овој процес.
Употреба
Розовата вода има многу својствен вкус и во голема мера се користи во персиската и месопотамската кујна, особено во слатки како што се нугат (колачи, пралини), локум и баклава. На пример розовата вода се додава во некои видови на локум за да се добијат тие карактеристични вкусови. Покрај нејзината употреба во храната, розовата вода наоѓа примена и како парфем, посебно во верските обреди (исламски и зороастриски).
Кипарската верзија на Махлеб(сладок зачин) користи розова вода. Во Иран ја додаваат во чај, сладолед, колачи и други слатки во мали количини, а во арапскиот свет и Индија се користи за зачинување на млеко и јадења засновани на млеко како што е сутлијашот. Розовата вода е клучна состојка во слаткиот пијалак ласи направен од јогурт, шеќер и неколку видови овошни сокови, а исто така се користи и за да се направи напивката џалаб во Малезија и Сингапур розовата вода се меша со млеко, шеќер и розова прехранбена боја за да се направи слаткиот пијалак бандунг. Се користи и како ахалал, замена за црвеното вино и некои други алкохолни пијалаци во готвењето.
Во САД, розовата вода се користи за да се прави розова земичка и бел слез (шеќерлема). Маслото од розовата вода повремено се користи и како омекнувач за алишта а розовата водичка наоѓа примена и во козметиката односно во маските за лице. Ваквото масло се додава во водата од светиот бунар Земзем во Мека, со која обредно се чисти внатрешноста на ќабата.
Се користи и во некои хиндуистички обреди, а ја има и во христијанството, поточно во Источната православна црква. Розовата вода за првпат ја создале хемичарите во средновековниот исламски свет, преку дестилација на рози за нивна употреба за пиење и за парфимериите.
Плаве
Плаве (словенечки: Plave) — населба во Општина Канал на Соча во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Розова вода
Употреба
Во делови од Блискиот Исток, розовата вода вообичаено се додава и во лимонада.
Во Индија се користи и како капки за очи, за нивно прочистување, а некои ја прскаат директно на лицето во вид на спреј за природен мирис, како и во вид на хидратантен крем, особено зимно време. Се користи и во некои индиски слатки и други прехранбени производи (особено гулаб јамун, именуван според персискиот збор за розова вода) а на индиските свадби често кога се пречекуваат гостите, тие се попрскуваат со розова вода.
Љупчо Андоновски
Љупчо Андоновски — директор на Управата за безбедност и контраразузнавање на Македонија во периодот од 26 мај 2015 до 1 септември 2016 година.
Животопис
Љупчо Андоновски е роден во Велес на година. Дипломирал на Факултет за безбедност во Скопје. Во 2006 година бил назначен за началник за Одделението за безбедност и контраразување.
На функцијата директор на Управата за безбедност и контраразузнавање бил назначен на 26 мај 2015 година по оставката на Сашо Мијалков од истата функција по Вооружената престрелка во Куманово.
Функцијата ја извршувал до 1 септември 2016 година. Негов наследник е Владимир Атанасовски.
IC 917
IC 917 — галаксија во соѕвездието Лебед, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 16 септември 1893 година од страна на Томас Хенри Еспинел Комптон Еспин.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 917 е од видот *Grp.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 21 ч 44 м 58 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +53° 15' 48".
Други поделби
Проучување на IC 917 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Поделок (Италија)
'Поделок или фракција (frazione; мн. frazioni) — вид управна единица во Италија, поситна од општината (comune). Единицата постои и во Швајцарија и Сан Марино (каде се нарекува „курација“).
Опис
Поимот обично се однесува на селата околу поголемо населено место кое има улога на општинско седиште. Поделбата на општината е незадолжителна — некои општини немаат поделоци, а некои имаат десетици. Општината обично е наречена по седиштето, со извесни исклучоци.
Во практика, највеќето поделоци се мали села или заселоци, а напати и маала. Мошне малите населби често не се поделоци, туку месности (località). Поретко, еден поделок може да биде понаселен од општинското седиште; во овие необични случаи управата е сместена во поделокот, а седиштето го задржува статусот.
Историја
Голем дел од поделоците се создадени фашистичко време, кога се направени напори за рационализација на управните единици. Некои поделоци се поранешни општини чии прилики во меѓувреме се измениле.
Управа
Според постојниот закон, градоначалникот може да задолжи општински советник со управни полнимоштва врз некој поделок. но општински советник.
Црско (Делогожди)
Црско - Црква — археолошко наоѓалиште во близина на струшкото село Делогожди. Претставува сакрален објект од среден век. Се наоѓа на околу 200 м под наоѓалиштето Кале. Во северозападен правец, забележителни се остатоци од сакрален објект обраснат со дабова шума.
Поделок (Италија)
Управа
Покрај советодавната улога, во многу општини поделоците имаат свои чиновници и водење своја евиденција, но не и граѓанската.
Список на државни водачи во 824 година
Ова е список на државни водачи во 24 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Истерувачи на духови
Истерувачи на духови се оние кои вршат истрага на места за кои се рекло дека се проколнати или опседнати со духови. Обично тоа е тим од 4-8 луѓе кои собираат докази за паранормални активности. Истерувачите на духови најчесто користат електронска опрема, како ЕМФ-метар, дигитален топломер, камери за ноќно снимање, дигитален снимач на звук и компјутер. Вака организираниот тим на истерувачи на духови се нарекува уште и тим за паранормално истражување.
Скептиците тврдат дека постои вистински недостаток од научно потврдени докази за постоење на духови, и покрај повеќевековниот интерес кај народот за оваа тема.
Торекузо
Торекузо — општина во покраината Беневенто од регионот Кампанија, Италија.
Космос-631
Космос-631 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 6 февруари 1974 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 875 килограми. Космос-631 бил сателит наменет за електронско извидување, јавување и наведување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 95,2 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 74,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 543 км, а најмалото на 518.
Друштво на ликовните уметници на Македонија
Здружение на ликовните уметници на Република Македонија. Формирано во 1946 година од основоположниците на модерната македонска уметност Димитар А. Пандилов, Лазар Личеноски, Никола Мартиновски, Вангел Коџоман и Василие Поповиќ-Цицо. За прв претседател на Друштвото бил избран Никола Мартиновски. Неговата антиципација и континуитет датираат од 1929 година, кога во рамките на Вардарска бановина било формирано „Друштвото на југословенските ликовни уметници“. Во 1930 година кон него се приклучило и новото друштво „Јефимија“ кое од 1933-1941. година ја презела изложбената дејност на ДЈЛУ. На иницијатива на Друштвото е формирано и Уметничкото училиште во Скопје. Од 2019 година претседател е Филип Фидановски.
Друштвото работи на афирмација на ликовното творештво во Македонија, преку организирање самостојни и групни изложби на неговите членови во земјата и во странство. ДЛУМ организира и повеќе традиционални изложби, меѓу кои годишните изложби на графика и цртеж, сликарство мал формат, „Зимскиот салон“ (биенална изложба во Музејот на современата уметност) и годишна ревијална изложба во соработка со Музејот на Град Скопје. Изложбен простор на ДЛУМ е Салонот на Домот на АРМ.
Награди
ДЛУМ ги доделува и следниве награди:
NGC 4555
NGC 4555 — елиптична галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4555 се споменува и како IC 3545, UGC 7762, MCG 5-30-26, CGCG 159-21.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4555 е од видот E3. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,5 m/лм2. NGC 4555 има привидни димензии од 1,9' х 1,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 35 м 41 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +26° 31' 26"". Положбениот агол на објектот е во износ од 125°.
Други поделби
Проучување на NGC 4555 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 41975. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 149; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1992. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 64.
Ристо Кордалов
Ристо Кордалов (Воден, 15 септември 1913 – Скопје, 1983) — истакнат револуционер и воен раководител, доследен борец за македонското дело и слобода во периодот на ослободувањето на земјата до неговата смрт. Тој се бореше против антимакедонските и фашистички мерки што ги спроведуваше фашистичкиот режим против македонскиот народ. За своите заслуги одликуван е со „Орден за храброст“, „Орден за заслуги за народ со сребрени зраци“ и „Орден за братство и единство со сребрен венец“.
Рани години и период на Втората светска војна
Роден во Воден, Егејска Македонија. Неговиот татко, Ташко Кордалов, меѓу првите се вклучил во работничкото и комунистичкото движење, давајќи значаен придонес за развојот на тоа движење во Воден и Воденско.
Уште на рана 17-годишна возраст, младиот Ристо станува работник во воденската текстилна фабрика, од каде во 1932 година станува член на синдикалната подружница на текстилните работници и под знамето на Сеработничкиот сојуз во Воден учествуваше во сите работни штрајкови и други политички манифестации. Во истата таа 1932 година примен е во ОКНЕ - Организација на комунистичката младина на Грција, по што во 1940 година е испратен на грчко-италијанскиот фронт во Албанија каде сè до 10 април 1941 се бори против италијанскиот фашизам. На 15 октомври 1941 година по задача на Околискиот комитет на КПГ за Воденско заминува за Битола, каде утредента бил фатен од бугарските фашистички агенти и затворен во затворот „Богословијата“ сè до крајот на ноември, каде наоѓа многу други истакнати комунисти меѓу кои и Лазар Колишевски, Ѓоре Дамевски, Кољо Поповски, Трајче Камбурот и други. Во јануари 1942 година беше формирана Македонската антифашистичка организација МАО во која е избран за член на Окружниот комитет за Воденско и бил задолжен по воени прашања. Во оваа Организација активно работел сѐ до нејзиното расформирање во октомври 1943 година.
NGC 2329
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2329 се споменува и како UGC 3695, MCG 8-13-73, CGCG 234-70.
Откривање
Објектот е откриен на 9 февруари 1788 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.