cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жива(II) хлорид
Апликации
За оваа апликација, живин хлоридот е поддржан на јаглерод во концентрации од околу 5 тежински проценти. Оваа технологија е затемнета од термичкото пукање на 1,2-дихлороетан. Други значајни примени на живин хлорид ја вклучуваат неговата употреба како деполаризатор во батериите и како реагенс во органската синтеза и аналитичката хемија (види подолу). Се користи во култура на растително ткиво за површинска стерилизација на експлантите како што се јазлите на листовите или стеблото.
Хемиски реагенс
Жива хлорид повремено се користи за да се формира амалгам со метали, како што е алуминиумот. По обработката со воден раствор на живин хлорид, алуминиумските ленти брзо се покриваат со тенок слој од амалгамот. Нормално, алуминиумот е заштитен со тенок слој оксид, што го прави инертен. Амалгамираниот алуминиум покажува различни реакции кои не се забележани за самиот алуминиум. На пример, амалгамираниот алуминиум реагира со вода што создава Al(OH) 3 и водороден гас. Халојаглеродите реагираат со амалгамиран алуминиум во Барбиерова реакција. Овие соединенија на алкилалуминиум се нуклеофилни и можат да се користат на сличен начин како и Грињардовиот реагенс. Амалгамираниот алуминиум се користи и како редукционо средство во органската синтеза. Цинкот, исто така, најчесто се спојува со употреба на живин хлорид.
Штрајк (филм од 1925)
„Штрајк“ (руски: Стачка) — филм на режисерот Сергеј Ејзенштајн од 1925 година. Главните улоги ги играат: Максим Штраух, Григориј Александров и Михаил Гоморов.
Жива(II) хлорид
Хемиски реагенс
Живата хлорид може да се користи како стабилизирачки агенс за хемикалии и аналитички примероци. Мора да се внимава да се осигура дека откриениот живин хлорид не ги затемнува сигналите на другите компоненти во примерокот, како што е можно во гасната хроматографија.
Штрајк (филм од 1925)
Синопсис
Дејствието на филмот се одвива во Русија, во 1903 година, и го опишува штрајкот на работниците во една фабрика, кој на крајот е крваво задушен од власта.
Жива(II) хлорид
Откривање на минералните киселини
Една од првите такви употреби на водород хлорид била во синтезата на жива (II) хлорид (корозивен сублимат), чие производство од загревање на жива или со стипса и амониум хлорид или со витриол и натриум хлорид било првпат опишано во. Овој арапски алхемиски текст од единаесеттиот или дванаесеттиот век е анонимен во повеќето ракописи, иако некои ракописи му го припишуваат на Хермес Трисмегистус, а неколку лажно му го припишуваат на Абу Бакр ал-Рази. Бил преведен на хебрејски и два пати на латински, со еден латински превод од Жерад Кремонски.
Во процесот опишан во, почнала да се формира хлороводородна киселина, но таа веднаш реагирала со живата за да произведе жива(II) хлорид. Латински алхемичари од тринаесеттиот век, за кои била едно од главните референтни дела, биле фасцинирани од својствата за хлорирање на жива(II) хлорид, и на крајот откриле дека кога металите се елиминираат од процесот на загревање на витриоли, стипса и соли, силните минерални киселини може директно да се дестилираат.
Историска употреба во фотографијата
Жива(II) хлоридот се користел како фотографски засилувач за да се добијат позитивни слики во процесот на колодион од 1800-тите. Кога се нанесува на негатив, жива(II) хлорид ја избелува и згуснува сликата, а со тоа ја зголемува непроѕирноста на сенките и создава илузија на позитивна слика.
Историска употреба во зачувувањето
За зачувување на антрополошките и биолошките примероци кон крајот на 19 и почетокот на 20 век, предметите биле натопени или обоени со „жива раствор“. Ова било направено за да се спречи уништувањето на примероците од молци, грини и мувла. Предметите во фиоките биле заштитени со расфрлање на кристален живин хлорид над нив. Наидува на мала употреба во сончањето, а дрвото било зачувано со кјанизирање (натопување во живин хлорид). Жива хлорид била една од трите хемикалии што се користеле за обработка на дрво од железнички вратоврски меѓу 1830 и 1856 година во Европа и САД. Ограничените железнички врски биле третирани во Соединетите Држави сè додека не се појавила загриженост поради недостигот на дрва во 1890-тите. Процесот бил генерално напуштен бидејќи живин хлоридот бил растворлив во вода и не е ефикасен на долг рок, како и многу отровен. Понатаму, алтернативни процеси на третман, како што се бакар сулфат, цинк хлорид и на крајот креозот; било откриено дека се помалку токсични. Ограниченото кјанизирање било користено за некои железнички врски во 1890-тите и раните 1900-ти.
Историска употреба во медицината
Жива хлорид било вообичаено средство за дезинфекција без рецепт на почетокот на дваесеттиот век, препорачано за сè, од борба против бактериите од сипаници до заштита на крзнените палта и истребување на црвените мравки. Лекарот од Њујорк, Карлин Филипс, во 1913 година напишал дека „тој е еден од нашите најпопуларни и најефикасни антисептици за домаќинството“, но толку корозивен и отровен што треба да биде достапен само на рецепт. Група лекари во Чикаго го поставиле истото барање подоцна истиот месец. Производот често предизвикувал случајни труења и се користел како самоубиствен метод.
Се користел за дезинфекција на рани од страна на арапските лекари во средниот век. Продолжил да се користи од страна на арапските лекари во дваесеттиот век, сè додека современата медицина не го оценила како небезбеден за употреба.
Сифилисот често бил третиран со живин хлорид пред појавата на антибиотиците. Се вдишувал, се внесувал, се инјектирал и се применувал локално. И третманот со жива-хлорид за сифилис и труењето во текот на лекувањето биле толку чести што симптомите на вториот често се мешале со оние на сифилисот. Оваа употреба на „соли на бела жива“ е наведена во народната песна на англиски јазик „The Unfortunate Rake“.
Тропската кожна болест била третирана со жива хлорид (означен како Корозивен сублимат) пред појавата на антибиотици те. Се применувала локално за да се ублажат улцеративните симптоми. Доказ за тоа се наоѓа во книгата на Џек Лондон, The Cruise of the Snark во поглавјето насловено „Аматер MD“
Токсичност
Жива дихлорид е високо токсично соединение, и акутно и како кумулативен отров. Неговата токсичност не се должи само на содржината на жива, туку и на нејзините корозивни својства, кои можат да предизвикаат сериозни внатрешни оштетувања, вклучувајќи чиреви на желудникот, устата и грлото и корозивно оштетување на цревата. Жива хлорид, исто така, има тенденција да се акумулира во бубрезите, предизвикувајќи сериозно корозивно оштетување што може да доведе до акутна бубрежна инсуфициенција. Сепак, жива хлоридот, како и сите неоргански соли на жива, не ја преминува крвно-мозочната бариера толку лесно како органската жива, иако е познато дека е кумулативен отров.
Вообичаени несакани ефекти од акутното труење со живин хлорид вклучуваат чувство на печење во устата и грлото, болки во стомакот, абдоминална непријатност, летаргија, повраќање со крв, корозивен бронхитис, тешка иритација на гастроинтестиналниот тракт и откажување на бубрезите. Хроничната изложеност може да доведе до симптоми почести со труење со жива, како што се несоница, одложени рефлекси, прекумерна саливација, крварење на непцата, замор, тремор и проблеми со забите.
Акутната изложеност на големи количини живин хлорид може да предизвика смрт за само 24 часа, обично поради акутна бубрежна инсуфициенција или оштетување на гастроинтестиналниот тракт. Во други случаи, на жртвите на акутна изложеност им биле потребни и до две недели да умрат.
Стевија
Стевија — род кој опфаќа околу 240 видови билки и грмушки од семејството на главоцветните (Asteraceae), со потекло од суптроските и тропските подрачја од западна Северна Америка до Јужна Америка.
Видот слатка стевија (Stevia rebaudiana) е од големо стопанско значење бидејќи содржи соединенија (стевиолни гкликозиди) кои даваат сладок вкус и се преработува во засладувач под општиот назив „стевија“ и неколку трговски називи. Растението се користело од мештаните долго пред неговото воведување на светските пазари.
Таксономија
Родот има 240 видови растенија, домородни во Јужна Америка, Средна Америка и Мексико, а неколку видови виреат на север до Аризона, Ново Мексико и Тексас. Наречен е по шпанскиот ботаничар и лекар Педро Хаиме Естеве (1500–1556), професор на универзитетот во Валенсија.
Рашомон (филм од 1950)
„Рашомон“ — јапонски игран филм од 1950 година, во режија на Акира Куросава. Главните улоги во филмот ги толкуваат: Тоширо Мифуне, Мачико Кио, Масајуки Мори, и Такаши Шимура.
Содржина
Дејствието на филмот се одвива во Јапонија. Еден дрвар и еден свештеник се засолнуваат од силниот дожд, а ним им се придружува и трет човек кому му раскажуваат за еден необичен настан. Познатиот разбојник Таџомару (го игра Мифуне), додека се одмара во шумата, забележува маж и жена како минуваат по шумскиот пат. На почетокот, Таџомару не им обрнува внимание, но подоцна ѝ го здогледува лицето на младата жена и, воодушевен од неа, одлучува да ја грабне. За таа цел, тој го наговара нејзиниот сопруг да појдат подалеку во шумата за да му ги покаже остатоците од некој стар град, полн со скапоцени нешта. Таму, Таџомару ненадејно го напаѓа човекот и го врзува и ја повикува жената за да ѝ покаже што направил со нејзиниот маж. Потоа, пред очите на сопругот, Таџомрау ја обљубува жената. Тогаш, жената почнува да плаче и го моли разбојникот да го ослободи нејзиниот маж со предлог двајцата да се борат, а таа да остане со победникот. Таџомару го прифаќа предлогот и во борбата го победува нејзиниот сопруг, но во меѓувреме жената успева да побегне. Ова е верзијата на настанот која ја раскажува Таџомару на судењето, но сплетките настануваат кога се појавуваат и други верзии на истиот настан, раскажани од жената, од дрварот и од духот на убиениот сопруг. На крајот од филмот, третиот човек кој ја слуша приказната, не верува во неа и го обвинува дрварот дека тој е убиецот. Тогаш, дрварот забележува напуштено бебе кое го зема со себе.
Панфиловски реон (Казахстан)
Панфилов е округ на покраината Алмати во Казахстан. Административен центар на оваа покраина е Жаркент.
Владо Ристески
Владо Миланов Ристески ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
По завршувањето на основното училиште учел за шивач во занатската школа. Како младинец и симпатизер на народно ослободителното движење, во 1942 година се приклучил на СКОЈ. Со Исеин Акиоски биле во една ќелија. Во текот на 1943 година стапил во редовите на Групата баталјони, но додека Бригадата била во Егејска Македонија, тој останал во Кичево. Во пролетта 1944 година, со враќањето на Бригадата, повторно се приклучил во единиците, а во завршните борби за ослободувањето на Југославија, бил во единиците на Петнаесеттиот корпус и учествувал во пробојот на Сремскиот фронт. Во борбите кај Врпоље бил тешко ранет и пренесен во болница каде починал во април 1945 година.
Кладенци (Моштица)
Кладенци  — археолошко наоѓалиште кај местото Моштица во општина Македонска Каменица.
Наоѓалиштето претставува населба од доцната антика. На 3 км северно од Чаушко маало, во нивата на Б. Лазаров има грамади од насобрани камења. На наоѓалиштето се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и покривни ќерамиди.
Падишах
Падишах, понекогаш изречено како Падешах или Падшах (, پادشاه, padişah, во превод „господар, крал) — суперлативска титула со персиско потекло, составена од персискиот збор pād „господар“ (или pati од староперсиски) и широко распространетото shāh „крал“. Титулата била користена од неколку монарси кои се сметале дека го поседуваат највисокиот монархистички ранг, приближно еднаков на античкиот персиски поим „Велики“ или „Голем крал“, а подоцна усвоен од пост-ахеменидските и христијанските цареви.
Претходник на титулата „падишах“ е персиската титула „шахиншах“, што значи „крал на кралевите“. Постои широко распространето верување кај сунитските муслимани дека само Алах може да се нарече крал на кралевите, поради што во сунитските монархии владетелот se нарекува Падишах од неговиот колега.
Титулата „падишах“ била користена владетелите на повеќе држави во Евроазија, имено во Отоманското Царство (15-20 век), Дуранското Царство (1747 - 1823) со центарот на Авганистан, Мугалското Царство (1526 - 1858) и Авганистан (1926 - 1973). Последниот владетел што ја носел титулата падишах бил авганистанскиот монарх Захир-шах (1914-2007). Меѓу Европејците, титулата падишах е аналогна за цар.
Климент Александриски
Свети Климент Александриски — еден од Апостолските отци и еден од најголемите ранохристијански учители.
Климент е роден околу 150 година, а неговото потекло се наоѓа во богатите и угледни слоеви на атинската аристократија. Имал исклучително добро и сестрано образование. Христијанството го примил во зрели години како и повеќето грчко-римски интелектуалци од тоа време. Се смета дека бил презвитер, теолог, знаменит учител, егзегет, полемичар, апологет и етичар на Александриската Црква. Заедно со Пантеном, неговиот учител, се јавува како основач на познатата богословска школа во Александрија.
За време на гонењето на христијаните од страна на Септимиј Север, свети Климент ја напуштил Александрија и избегал во Кесарија, а оттаму отишол во Антиохија. Се упокоил помеѓу 212 и 216 година надвор од Александрија во доброволно прогонство.
Негово најзначајно дело е “Голема трилогија” составено од “Протрептик” (Поттик) од коешто дело и објавуваме текст во оваа манастирска периодика, потоа “Педагог” и “Стромати”.
Партицип
Партицип е глаголска форма која се користи во реченицата да се определи именка или именска фраза, и така има улога слична на придавката или прилогот (некои јазици имаат различни форми за прилошки партицип и партицип кој делува како придавка). Партиципот е еден од формите на несвршените глаголи. Името потекнува од латинското participium,, што како поим потекнува од старогрчкиот  (споделување).
Партиципот може да соодветува со активниот залог (активен партицип), каде именката која се определува се смета дека го претставува лицето кое го врши дејството; или пасивен залог (пасивен партицип), каде определената именка претставува трпител на дејството. Партиципот кај некои јазици често се поврзува со одредени глаголи аспекти или времиња. Партиципот во македонскиот не е дел од некое време, туку некои форми се користат да се создадат посложени глаголски форми. Во англискиот јазик, на пример, партиципните форми се делат на сегашен партицип (writing, singing, raising; познати се како герунд или глаголска именка) и минат партицип (written, sung, raised, итн).
Глаголската фраза која се заснова на партиципот и која има функција на партицип се нарекува партиципна фраза.
Македонски јазик
Македонскиот целосно го изгубил или го трансформирал партиципот од општиот словенски, за разлика од останатите современи словенски јазици. За партиципот во македонскиот се забележува:
Англиски јазик
Современиот англиски јазик има два партиципа:
Сегашниот партицип се користи:
Минатиот партицип се користи:
Потрошувач
Потрошувач — секое физичко или правно лице кое купува производи или користи услуги за непосредна сопствена потрошувачка за цело кои се надвор од неговата трговска активност, бизнис или професија.
Во економски контекст, потрошувачот се одликува со способност да избира помеѓу понудените конкурентни стоки и услуги. Во однос на микроекономија, тој е определен како физичко лице кое надвор од рамките на својата трговија, дејност и професија, склучува договор со даден доставувач.
Во правен контекст, потрошувач е личност, заштитен со закон за заштита на потрошувачите, која прифаќа понуди кои ги задоволуваат неговите лични потреби, без комерцијална цел.
Наука
Наука — систем кои ги гради и организира знаењата во облик на проверливи објаснувања и предвидувања за универзумот. Во постарите и блиско поврзаните значења, „наука“ се однесува на самиот систем на знаење, на видот на кои може рационално да се објасни и примени. Уште од класичната антика, науката како тип на знаење била близу поврзана филозофијата. На запад за време на раниот современ период зборовите „наука“ и „филозофија на природата“ понекогаш биле користени наизменично, и сè до  век природна филозофија (која денес се нарекува „природна наука“) се сметала за гранка на филозофијата.
Во современата употреба сепак, „наука“ најчесто како поим се однесува за начинот на стекнувањето на знаењето, а не само на знаењето. И честопати се однесува само на оние гранки кои се обидуваат да ги изучат и објасант појавите во материјалниот универзум. Во текот на и  век научниците со зголемен интерес се обидувале да го објаснат знаењето со помош на законите на природата. Во текот на век, зборот „наука“ зголемено се поврзува со самиот   научен метод, како дисциплински начин за изучување на природниот свет, преку физиката, хемијата, геологијата и биологијата. Токму во век во употреба се внесува и поимот научник за оние кои биле во потрага по знаењето и сакале да го разберат начинот на кој функционира природата. Сепак, поимот „наука“ исто така продолжил да се во поширока смисла за да се одбележи поткрепливоста и учливоста на знаењето за одредена тема, на начин кој може да се забележи во современите поими како библиотечна наука или компјутерска наука. Ова исто така се сретнува и во имињата на некои области на академското изучување на пример како што се социјална наука и политичка наука.
Историја
Науката во поширока смисла постоела пред современата ера, и кај многу историски цивилизации. Современата наука е поинаква во нејзиниот пристап и успешност во нејзините резултати: 'современата наука' денес го определува она што е наука во најстрога смисла на поимот. Многу порано пред современата ера, друга важна пресвртна точка бил развојот на класичната природна филозофија во старогрчкиот и далечно-источниот свет.
Претфилозофски
Науката во својата оригинална смисла е збор за типот на знаењето (латински scientia, старогрчки epistemē), наместо специјализиран збор за потрагата по таквото знаење. Особено кога станува збор за знаење кое луѓето можат да го прераскажат и пренесат. На пример, знаењето за работата на работите поврзани со природата било собирано мошне рано пред постоењето на запишаната историја што довело до развојот на сложеното апстрактно размислување. Ова може да се забележи при изработката на сложените календари, техники за правење на отровните растенија јадливи и изградбата на градби како што се пирамидите. Сепак не постои постојана свесна разлика меѓу знаењето на овие нешта кои се вистинити во секоја заедница и при останатите заеднички знаења, како што се митологиите и правните системи.
Филозофско изучување на природата
Пред откривањето и изумувањето на концептот за "природа" (старогрчки phusis), збор користен од страна на предсократовите филозофи, истите зборови се користат да се опише природниот „пат“ на кој растението расте, и „начинот“ на кој, на пример, едно племе го обожува определен бог. Од оваа причина се вели дека овие луѓе се првите филозофи во најстрога смисла, и исто така првите луѓе кои јасно прават разлика меѓу „природата“ и „убедувањата“. Науката затоа се опишувала како знаење на природата, и нештата кои се вистинити за секоја заедница, и името на специјализираната потрага по таквото знаење била филозофијата — областа на првите филозофи-физичари. Тие воглавно биле шпекуланти или теоретичари, особено заинтересирани за астрономијата. За споредба, обидувајќи се да го искористи знаењето за природата за да се имитира истата (лукавоста или технологијата, Greek technē) од страна на класичните научници како соодветен интерес за уметниците од нижите класи.
Филозофски осврт на човековите потреби
Голема пресвртна точка во историјата на раната филозофска наука бил контровезниот но успешен обид на Сократ да ја примени филозофијата за изучување на човековите потреби, вклучувајќи ја и човековата природа, природата на политичките заедници како и самото човеково знаење. Тој го критикувал постариот тип на физиката како чиста шпекулација, и има недостаток од самокритицизам. Тој бил особено загрижен дека некои од првите физичари ја гледале природата како нешто што нема никаков осмислен интелегентен дизајн, објаснувајќи ги нештата само со поими како движење и материја. Изучувањето на човековите потреби била област на митологијата и традицијата, поради што Сократ платил со својот живот. Аристотел подоцна создал помалку контоверзна системска програма на Сократовата филозофија, која била телеолошка, и центрирана на човекот. Тој отфрлил многу од заклучоците на претходните научници. На пример во неговата физика Сонцето се движи околу Земјата, и многу нешта го имаат како дел од нивната природа односно дел е на сите луѓе. Секој предмет има формална причина и конечна причина и улога во некакв рационална космичка подреденост. Движењето и промената опишани како актуелизација на потенцијалноста во предметите, според типот на предметот кој истите го претставуваат. Додека поддржувачите на Сократ настојувале дека филозофијата мора да се смета за практично прашање на најдобриот начин како едно човечко суштество (изучување кое Аристотел го поделил на етика и политичка филозофија), тие не расправале за ниту еден друг вид на применета наука.
Средновековна наука
За време на доцната антика и раниот среден век, Аристотелскиот пристап за опишување на природните појави сè уште бил во употреба. Дел од знаењето во антиката било загубено, или пак во некои случаи чувано во заборав, за време на падот на Римското Царство и периодичните политички борби. Сепак, општите полиња на науката, или како што била наречена природната филозофија, и поголемиот дел од општото знаење ос Стариот Свет останало зачувано преку записите на првите латински енциклопедисти како Исидор Севиљски. Исто така, во Византија, поголемиот дел од старогрчките научни текстови биле зачувани од сириските преведувачки групи како што се Несторијанците и Монофизитите. Многу од овие книги подоцна биле преведени на арапски за време на Халифатот, кога многуте видови на класично учење биле зачувани и во некои случаи подобрени.
Куќата на мудроста била воспоставена во Абасидскиот калифат во градот Багдад, Ирак. Се смета дека бил голем интелектуален центар, за време на Исламската златна доба, каде исламските учители како Ел Кинди и Ибн Сал во Багдад, и Алхазан во Каиро, работеле од до  век, сè до монголското разурнување на Багдад. Алхазан, го проширил Аристотеловото гледиште, со осврт на експерименталните податоци и повторливоста на овие резултати. Во подоцнежниот средновековен период, како што потребата за преведување растела, како на пример Школата за преведувачи во Толедо, Западните европејци започнале да собираат текстови кои не била запишани само на латински туку и на старогрчки, арапски и еврејски јазик. Текстовите на Аристотел, Птоломеј, и Евклид, зачувани во Куќата на мудроста, биле требувани од сттрана на католичките учители. Во Европа, Алханезовото De Aspectibus директно влијаело на Роџер Бејкон ( век) во Англија, кој се залагал за поголема застапеност на експерименталната наука, како што било прикажано од страна на Алхазен. До среднината на средниот век, синтезата на католицизмот и аристотелизмот станала позната како схоластизам започнала да се распостранува во Западна Европа, која станала нов географски центар на науката, носсите овие аспекти на схоластицизмот биле критикувани во и  век.
Ренесанса, и рана современа наука
Средновековната наука продолжила со погледите на хеленистичката цивилизација на Сократ, Палтон и Аристотел, како што било запишано во изгувената книга на Алхазен. Алхазен постојано ја отфрлал теоријата за видот на Птоломеј.
Но Алхазен ја задржал аристотеловата онтологија, Роџер Бејкон, Витело и Џон Пекман сите изградиле схолостичка онтологија заснована на Алхазановата Книга за оптиката, каде се започнува како алки од синџир со чувството, восприемањето и конечното ценење на личниот и универзалниот облик на Аристотел. Овој модел на гледање станал познат како перспективизам, кој бил користен и изучуван од страна на уметниците во ренесансата.
До доцниот среден век, особено во Италија имало прилив на старогрчки текстови и учители од Византија која во тој период потпаднала под османлиска власт. Марк Смит ја посочува теоријата за гледањето како „неверојатно економична, разумна и кохерентна“, што пак се темели на три од Аристотеловите четири причини, формалниост, материјалност и конечност. Иако Алхазен знаел дека сцена гледана низ отвор е превртена, тој тврдел дека гледањето е сврзано со перцепцијата. Ова било побиено од страна на Кеплер, кој го моделирал окото како сфера исполнета со вода, со отвор на предниот дел каде ја ставил зеницата. Тој забележал дека целата светлина од единечната точка од сцената паѓала на задната страна од стаклената сфера. Оптичкиот синџир завршува на мрежницата на задниот дел на окото каде сликата е превртена.
Никола Коперник ја создал хелиоцентричниот модел на Сончевиот Систем, кој бил поазличен од геоцентричниот модел на Птоломеевиот Алмагест.
.
Боцвана на Олимписките игри
Боцвана за првпат се појавила на Летните олимписки игри 1980 во Москва и од тогаш е постојан учесник на Летните игри. На Зимските олимписки игри Боцвана не учествувала. Се наоѓа во групата на земји кои не освоиле ниедна олимписки медал.
Наука
Ренесанса, и рана современа наука
Галилео Галилеј започнал со иновативна употреба на експериментот и математиката. Сепак неговото прогонство започнало отакако папата Урбан VIII го благословил Галилео да пишува за Коперниковиот систем. Галилео ги искористил тврдењата на папата и ги претставил како гласот на глупакот во неговото дело „Дијалог за двата главни светски системи“ што пак многу го навредило папата.
Во северна Европа, новата технологија на печатарската преса била широко употребувана за објавување на многуте тврдења вклучувајќи ги и оние кои не се согласувале со црковната догма. Рене Декарт и Френсис Бејкон објавиле филозофски тврдења во корист на новиот вид на неаристотелска наука. Декарт тврдел дека математиката може да се искористи за изучување на природата, како што тоа го сторил Галилео, а Бејкон ја потврдил значајноста на експериментот над замислувањето. Бејкон се сомневал во веродостојноста на Аристотеловите замисли за формалната причина и конечната причина, и се заложувал за идејата дека науката треба да ги изучува „простите“ природности, како што се топлината, наместо да се претпостави дека постои определена природа, или „формална причина“, на секоја сложеност на нештото. Оваа нова современа наука започнала да ги опишува „законите на природата“. Овој надграден пристап на изучување на природата бил гледан како механистички. Бејкон истот така тврдел дека науката треба да се насочи за првпат на практичните пронајдоци кои можат да се применат о секојдневниот живот на човештвото.
век
Заедно Џон Хершел и Вилијам Вевел ја систематизирале методологијата: од каде подоцна произлегол поимот научник. Кога Чарлс Дарвин ја објавил книгата За потеклото на видовите тој воспоставил развоен систем како објаснување за сложеноста на биолошките организми. Неговата теорија за природната селекција при што обезбедил природно објаснување за потеклото на видовите, но ова било широко прифатено еден век подоцна. Џон Далтон ја развил идејата за атомите. Законите на термодинамиката и Максвеловите равенки биле исто така откриени во век, што пак довело до покренување на нови прашања кои не можеле да се одговорат со едноставни одговори добиени од Њутновата фиика. Појавата која ќе дозволи целосно разоткривање на на атомот била откриена во последната декада на век: откривањето на рендгенските зраци го потикнало откривањето на радиоактивноста. Во наредната година дошло до откривање на субатомската честичка, електрон.
век и потоа
Ајнштајновата теорија за релативноста и развојот на квантната механика довело до замена на Њутновата физика со нова физика која се состоела од два делови, кој опишуваат различни видови на настани во природата.
Во првата половина на минатиот век со развојот на вештачкото ѓубриво се овозможил растот на човековата популација. Истовремено, структурата на атомот и неговото јадро биле разјаснети, што довело до ослободување на „атомската енергија“ односно јадрената енергија. Во продолжение, широката употреба на научните пронајдоци, поттикнати од војните во тој век, довеле до откривање на антибиотиците и зголемување на животниот век, напредокот во транспорто (автомобилите и леталата), и со развојот на МКБР ракети, и вселенската трка, како и трката за јадреното вооружување — обезбедиле широко јавно ценењена важноста на современата наука.
Широката примена на интегрираните кола во последната четвртина на век, во комбинација со комуникационите сателити, довеле до револуција во информациската технологија, и до пораст и појава на светскиот интернет и мобилното сметање, вклучувајќи ги тука и паметните телефони.
Неодамна, се води расправа за конечната цел на науката која е да најде смисла за човековите суштества и нивната природа – како на пример во книгата Совпадливост, Едвард Озборн Вилсон вели „Човековата состојба е најважната граница на природните науки.“
Филозофија на науката
Џакомо Леопарди смета дека, целта на науката е вистината која е неподвижна и не трпи менување.
Научна практика
Иако енциклопедијата како онаа на Плиниј (околу 77 НЕ) Природна историја нудела лажни факти, кои се покажале дека се недоверливи. Потребно е да се биде скептичен, да се побарува доказ, бил практичен ста кој се заземал за справување со непотврденото знаење. Уште од пред 1.000 години, истражувачите како Алхазен (Сомнежи за Птоломеј), Роџер Бејкон, Витело, Џон Пехам, Франсис Бејкон (1605), и Чарлс Сандерс Пирс (1839–1914) обезбедиле заедницата да ги разгледа овие точки за несигурност. Особено, погрешното мислење може да биде разоткриено, како што е 'потврдување на последователното'.
"„Ако човекот започне со сигурни тврдења, тој на крајот ќе биде исполнет со сомнежи, но доколку истиот започне со сомнежи, на крајот ќе се стекне со сигурни тврдења.“ —Франсис Бејкон (1605) Напредок во учењето, Book 1, v, 8"
Џон Зиман истакнува дека меѓусубјективно препознавање на облиците е основата за создавањето на целото научно знаење. Зиман покажува како научниците можат да ги разликуваат облиците низ вековите: Зиман оваа способност ја нарекува 'восприемателна согласливост'. Зиман подоцна вели дека согласливоста, води кон консензус, мерило за доверливи сознанија.
Научен метод
Научниот метод се обидува да ја објасни природата на повторлив начин. Објаснувачки мисловен експеримент или хипотеза се претставува, како објаснување, користејќи ги начелата како што се шкртоста (позната и како „Окамово сечило“) и општо се очекува да се побара согласност, т.е. се преклопува со останатите прифатливи факти поврзани со појавата. Ова ново објаснување се користи за да се направат погрешни предвидувања кои можат да се проверат преку експеримент или набљудување. Предвидувањата ќе се запишат пред да се премине на потврдување преку експеримент или набљудување, како доказ дека не се случило никакво местење на резултатите. Побивањето на предвидувањето е доказ за напредок. Ова делумно се прави преку набњудување на природните појави, но исто така и преку експериментирање, кое се обидува да ги симулира природните настани под контролирани услови, што е соодветно за дисциплината (во набљудувачките науки, како астрономијата и геологијата, предвиденото набљудување може да се случи преку контролиран експеримент). Експериментирањето е особено важно во науката за да помогне да се воспостави поврзливост (за да се избегне корелационата заблуда).
Кога една хипотеза е незадоволителна, или е изменета или отфрлена. Ако хипотезата го преживее тестирањето, може да се прилагоди на рамката на научната теорија. Ова логично размислување, самоодржлив модел или рамка за опишување на однесувањето на одредени природни појави. Теоријата типично го опишува однесувањето на многу поширок збир од појави, подоцна хипотези, честопати, голем број на хипотези може логично да се надоврзе со една единствена теорија. Така теоријата е хипотеза која објаснува различни хипотези. Во таа насока, теориите се оформуваат според повеќето исти научни начела како хипотези. Во продолжение на тестирањето на хипотезите, научниците може да создадат модел заснован на набњудуваните појави. Ова е обид зада се опише или долови појавата во облик на логична, физичка или математичка претстава за да се создаде нова хипотеза која може да се тестира.
Додека се изведуваат експерименти за да се проверат хипотезите, научниците мора да имаат претстава за исходите, и затоа е важно да се осигура дека науката како целина да го отстрани оваа пристрасност. Ова може да се постигне со внимателно експериментално осмислување,транспарентност и темелен рецензионен процес на експерименталните резултати како и некои заклучоци. Отакако резултатите на експериментото се предвидени и објавени, нормална практика е за независните истражувачи двојно да го проверат начинот на извршувањето на истражувањето, и да го следат со извршување на слични експерименти за да се определи зависноста на резултатите. Земајќи го воа во целост, научниот метод дозволува високо креативен начин на решавање на проблемот со што се минимизира секаков ефект на субјективната пристрасност, од страна на корисниците (имено станува збор за потврдувачка пристрасност).
Математиката и формалните науки
Математиката е од важност за сите науки. Една важна функција на математиката на науката е нејзината улога во изразувањето на математичките модели. Набљудувањето и собирањето на мерењата, како и при поставувањето на хипотезата и предвидувањата, честопати побарува опширна употреба на математиката. Аритметиката, алгебрата, геометријата, тригонометријата и калкулусот, на пример, се од важност за физиката. Скоро секоја гранка на математиката има примена во науката, вклучувајќи и „чисти“ области како што се теоријата на броевите и топологијата.
Статистичките методи, кои се математички техники за сумаризирање и анализирање на податоците, дозволувајќи им на научниците да пристапат до нивоата на прифатливост и опфатот на промените во експерименталните резултати. Статистичката анализа игра основна улога во многу области многу области на природните науки и социјалните науки.
Сметачката наука ја применува сметачката моќ да симулира реални ситуации, овозможувајќи подобро разбирање на научните проблеми отколку што може самата формалната математика. Според Друштвото за индустриска и применета наука, пресметивањето е сега важно како за теоријата и експериментот во напредното научно знаење.
Дали самата математика е соодветно класифицирана како наука е сè уште дел од дебатата. Некои мислители ги гледаат математичарите како научници, сметајќи ги физичките експерименти за непотребни или математичките докази се на исто ниво како и експериментите. Други пак не гледаат на амтематиката како на наука, бидејќи нема потреба од експериментално тестирање на теориите и хипотезите. Математичките теореми и формули се добиени со логички изведувања кои се во облик на аксиомски системи, наместо како комбинација на искуствените набљудувања и логичкото расудување кое е познато како научен метод. Воопшто, математиката се класифицира како формална наука, додека пак природните и социјалните науки се калсифицирани како искуствени науки.
Основно и применето истражување
Иако дел од научното истражување е применето истраќување на одредени проблеми, поголем дел од објаснувањето потекнува од љубопитноста, која е оснаовата на основното истражување. Ова доведува до опции на технолошки напредок кој понекогаш не е испланиран или понекогаш воопшто неочекуван. Оваа тврдење било споменато од страна на Мајкл Фарадеј кога, наводно како одговор на прашањето „која е употребливоста на основното истражување?“ тој одговорил „Господине, која е употребливоста на новороденото дете?“. На пример, истражувањето во ефектите на црвеното светло на човековото око, каде стапчестите клетки немале никаква практична примена, случајно, откритието дека на нашиот ноќен вид не влијае црвената светлина доведува до поставување на црвена светлина во кабините на авионите и хеликоптерите на спасувачките екипи. Накусо: основното истражување е потрагата по знаењето. Применетото истражување е потрага по решенијата на практичните проблеми користејќи го знаењето. Конечно, дури и основното истражување може да има непредвидени последици, и има одредена смисла во која научниот метод е создаден за користење на среќата.
Истражувањето во практиката
Поради зголемената сложеност на информациите и специјализацијата на научниците, поголемиот дел од врвнптп истражување денес се прави од добро финансирани групи на научници, отколку од страна на поединци. Д.К. Симонтон забележува дека поради раѓањето на новите многу прецизни и далекудосежни алатки кои се користат од научниците денес и обемот на резултатите од овие истражувања, како и создавањето на нови дисциплини или напредоци во една дисциплина повеќе не би било можно, бидејќи е невозможно некоја појава која има сопствена дисциплина да биде занемарена. Хибридизирањето на дисциплините и финизирањето на знаењето, е на некој начин, иднината на науката.
Практично влијание на научното истражување
Откритијата во основната наука можат да доведат до светски промени. На пример:
! Истражување !! Влијание што доведува до појава на специјалната (1905) и општата релативност (1916) || Сателитски заснованата технологија на GPS (1973), сатнав и сателитските комуникации
Научна заедница
Научната заедница е групата на сите интерактивни научници. Таа вклучува многу подзаедници кој работат на одредени научни полиња, и во одредени институции, меѓудисциплинарни и меѓуинституционални активности кои се од одредена значајност.
Гранки и полиња
Научните полиња најчесто се поделени во две поголеми групи: природни науки, кои ги изучуваат природните појави (вклучувајќи го и биолошкиот живот), и општествените науки, кои го изучуваат човековото однесување и општествата. Овие групирања се за искуствени науки, што значи дека знаењето мора да биде засновано на набљудувателни појави и да може да се тестира за својата валидност од страна на други научници кои работат под истите услови. Постојат и поврзани дисциплини кои се групирани во меѓудисциплинарни применети науки, како што се инженерството и медицината. Во овие категории се специјализирани научни полиња кои може да вклучуваат делови од други научни дисциплини но честопати поседуваат сопствена номенклатура и очекувања.
Институции
Научните општества за комуникација и промоција на научната мисла и експериментирање постоеле во науката од ренесансниот период. Најстарата опстојувачка институција е италијанската научна академија (Accademia dei Lincei) која била воспоставена во 1603 година. Сличните национални академии на науките се надмени институции кој постојат во одреден број на земји, започнувајчи со британското Кралско друштво во 1660 година и француската академија за науките (Académie des Sciences) во 1666 година.
Меѓународните науќни организации, како што е Мерѓународниот совет за наука, се создаваат со цел да се промовира соработката меѓу научните заедници меѓу различните нации. Многу влади имаат посветено агенции за поддршка на научното истражување. Истакнати научни организации се: Националната научна фондација во САД, Националниот научен и технички истражен совет во Аргентина, академиите за науките кај повеќето нации, CSIRO во Австралија, Центарот за национално научно истражување во Франција, Макс Планковото друштво и Германското научно истражувачко друштво}} во Германија, а во Шпанија CSIC.
Литература
Огромен дел од научната литература е објавен. Научните списанија ги пренесуваат и документираат резултатите од истражувањата изведени во различни универзитети и други истражни институции, служејќи како архива на науката. Првите научни списанија, Journal des Sçavans следено од Philosophical Transactions, започнало да се објавува во 1665 година. Уште од тој период вкупниот број на активни периодични изданија се зголемувал. Во 1981 година, една претпоставка за бројот на научните и техничките списанија кој се објавувале изнесувала 11.500. Американската национална библиотека за медицина моментално има заведено 5.516 списанија кои содржат статии и теми поврзани со науките за живиот свет. Иако списанијата се на 39 јазици, 91 % од заведените статии се објавени на англиски јазик.
Повеќето научни списанија покриваат одредено научно поле и го објавуваат истражувањето во тоа поле, истражувањето нормално се искажува во облик на научен труд. Науката станала толку преовладувачка во современите општества што општо се смета како потреба за пренесување на постигнувањата, новостите, и амбициите на научниците на поголемиот дел од населението.
Неодамнешните напори за засилување на развојните врски меѓу науката и ненаучните дисциплини како што е литературата или, поспецифично, поезијата, ја вклучуваат науката на творечкото пишување, начин на запишување развиен од Кралскиот литературен фонд.
Жените во науката
Науката традиционално е поле во кое доминирале мажите, со некои значајни исклучоци. Жените историски се среќавале со дискриминација во науката, како што било и во останатите области во кои доминирале мажите, постојано биле прескокнувани за работни можности и ниту пак им ги признавале нивните заслуги. На пример, Кристин Лад (1847-1930) успеал да запише докторски студии таа ги исполнила потребите за докторскиот труд во 1882 година, но дипломата и ја доделиле во 1926 година, по кариера во која се занимавала со алгебра и логика (Погледајте таблица на вистинитост), гледањето во боја и психологијата. Нејзината работа надминала многу нејзини современици и познати истражувачи како Лудвиг Витгенштајн и Чарлс Сандерс Пирс. Достигнувањата на жените во науката било припишано на нивното противење на нивната традиционална улога како извршувачи на домашните обврски.
Научна политика
Научната политика е дел од јавната политика која се занимава со политиките кои влијаат на однесувањето на научните претпријатија, вклучувајќи го тука и научното финансирање, најчесто за постигнување на други национални политички цели како што се технолошките напредоци со кои потикнува развојот во претприемништвото, развојот на оружја, следење на промените во здравјето и околината. Научната политика се однесува и на применувањето на научното знаење и консензусот за развојот на јавните политики. Научната политика се справува со целиот домен на проблеми кои се поврзани со природните науки. Во согласност со јавната политика се грижи за граѓаните, целта на научната политика е да земе предвид како науката и технологијата најдобро можат и и служат на јавноста.
Државната политика имала влијание на создавањето на јавните добра и науката со илијадници години, почнувајќи уште од времето на мохистите, кои го инспирирале изучувањето на логиката за времето на Стоте училишта на мислата, и изучувањето на безбедносните утврдувања за време на периодот на завојуваните држави во Кина. Во Велика Британија, аминувањето на Кралското друштво од страна на владата во век препознала научна заедница која постои до ден денес. Професионализацијата на науката, започнала во век, и била делумно овозможена од создавањето на научните организации како што се Националната академија на науките, Институт „Кајзер Вилхелм“, и државно финасираните универзитети во секоја држава пооделно. Јавната политика може директно да влијае на финансирањето на машините, интелектуалната инфраструктира за индустриск истражување, со одбрување на дел од данокот на организациите кој го финансираат тоа истражување. Ваневар Буш, директорот на канцеларијата за научно истражување и развој на американската ввлада, водачот на Националната научна фондација, запишал во јули 1945 година дека „Науката со право е грижа на државната власт“.
Научното и технолошкото истражување е честопати финасирано низ натпреварувачки процес, во кој потенцијалните истражувачки проекти се вреднувани и само оние кои имаат најголема можност за успех се финасирани. Ваквите истражувања, кои се финасирании од владата, претпријатијата или фондациите, издвојуваат мали средства. Целосното научно истражување во повеќето развиени земји е меѓу 1,5% и 3% од БДП. In the OECD, околу две третини од истражувањето и развојот на научните и техничките полиња е спроведено од страна на индустријата, и 20% и 10% соодветно од универзитетите и владата. Уделот на финасирањето на владата во одредени индустрии е повисоко, и доминира во истражувањето на општествените науки и хуманитарните науки. Слично, со некои исклучоци (на пример биотехнологијата) владата го обезбедува поголемиот дел од финансирањето на основното научно истражување. Во комерцијалното истражување и развој, сите само истражувачки насочените претпријатија се фокусираат на повеќе на близувремените комерцијални можности наместо на „безпрактични“ идеи или технологии (како на пример јадреното соединување).
Прикажување во медиумите
Масовните медиуми се соочуваат со бројни притисоци кои можат да го спречат точното доловување на соодветните научни тврдења во однос на нивната кредибилност во научната заедница како целина. Одредувањето на важноста на различните идеи и страни во научната дебата може да побарува определена стручност за таа област и материја. Мал број на новинари имаат научно знаење, и дури и специјализираните известувачи кои имаат познавања на одредени научни проблеми но ги запоставуваат другите научни проблеми, доколку им се даде задача да ги работат истите.
Употреба од политиката
Многу проблеми го нарушуваат односот на науката со медиумите и употребата на науката и научните тврдења од страна на политичарите. Како многу широко распострането воопштување, многу политичари бараат одредености и факти додека пак научниците типично нудат веројатности и предупредувања. Сепак, можноста на политичарите да бидат чуени од јавноста во Масовните медиуми честопати го нарушува научното разбирање од јавноста. Примери за ова во Британија ја вклучува контровезноста околу ДТПР вакцинирањето, и присилната оставка на владиниот министер, Едвина Кири во 1988 година за откривањето дека постои висока веројатност дека јајцата добиени од несилните кафези се заразени со салмонела.
Џон Хорган, Крис Муни и истражувачите од САД и Канада опишале науно потврдувачки веројатносни методи, каде организација или научна мисловна група има единствена цел да создава сомнеж на поддржаната наука бидејќи истата се судира со политичката агенда. Хенк Кампбел и микробиологот Алекс Березов опишале логички грешки од лична наклонетост кои се користат во политиката, каде политичарите ги искажуваат своите мислења на начин кој прави луѓето да ги поддржуваат одредени политики дури и кога научниот доказ покажува дека за тоа нема потреба од грижи или пак нема потреба од драматична промена на моменталните програми.
Науката и јавноста
Со цел да се приближи науката до јавноста, покренати се разни потфати како општообразовни активности, соработка со јавните гласила, научни фестивали, граѓанска наука, научно новинарство, јавна и популарна наука.
Гумуски јазик
Гумуски јазик — нилосахарски јазик зборуван од гумусците, што живеат во Етиопија и Судан.
Покраини во Туркменистан
Туркменистан е поделен на пет покраини или вилаети (welayatlar) и една престолнина (şäher). Секоја покраина се дели на окрузи (etraplar).
Главниот град Ашхабат има посебен статус на град со покраински права. Самиот тој е поделен на 6 окрузи.
На чело на секоја покраина стои водач (hyakim) назначен од Претседателот согласно уставот.
Црква „Св. Богородица“ - Ново Село
Света Богородица — главна селска црква во селото Ново Село. Црквата е сместена на крајот на селото. Околу нејзе се наоѓаат главните селски гробишта.
Историја
Црквата е изградена на темелите на постара црква на почетокот на век.