cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ефикасна енергетска искористеност
Придобивки
Понатаму, одамна е прифатено дека енергетската ефикасност носи и други придобивки дополнителни на намалувањето на потрошувачката на енергија. Некои проценки за вредноста на овие други придобивки, честопати наречени „повеќекратни придобивки“, „до-придобивки“, „дополнителни придобивки“ или „неенергетски придобивки“, ја прават својата сумирана вредност и поголема од онаа на директните енергетски придобивки. Овие повеќекратни придобивки од енергетската ефикасност вклучуваат работи како што се намалено влијание на климатските промени, намалено загадување на воздухот и подобрување на здравјето, подобрени услови во затворените простории, подобрена енергетска безбедност и намалување на ризикот од поскапување за потрошувачите на енергија. Развиени се методи за пресметување на монетарната вредност на овие повеќекратни придобивки, вклучително, на пример, методот на избор - експеримент за подобрувања кои имаат субјективна компонента (како што се естетиката или удобноста) и методот Туоминен-Сепанен за намалување на ризикот на цените. Кога се вклучени во анализата, може да се покаже дека економската корист од инвестициите во енергетска ефикасност е значително поголема отколку едноставната вредност на заштедената енергија.
173
173 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 173 година од новата ера, 173. од првиот милениум, 73. од II век и четвртта од 170-тите.
Ефикасна енергетска искористеност
Апарати за домаќинство
Современите апарати, како што се замрзнувачи, печки, шпорети, машини за миење садови и машини за перење и сушење, користат значително помалку енергија отколку постарите апарати. Сушењето алишта на жица значително ќе ја намали потрошувачката на енергија на поединецот, бидејќи неговата сушара ќе се користи помалку. Тековните енергетски ефикасни ладилници, на пример, користат 40 проценти помалку енергија отколку обичните модели во 2001 година. По ова, ако сите домаќинства во Европа ги сменат своите апарати за домаќинство стари повеќе од десет години во нови, ќе заштедат 20 милијарди kWh електрична енергија годишно, со што ќе се намалат емисиите на CO2 за скоро 18 милијарди кг. Во САД, соодветните бројки би биле 17 милијарди kWh електрична енергија или 12,246,993,990 кг СО2. Според студијата од 2009 година на МекКинзи и Ко., заменувањето на старите апарати е една од најефикасните глобални мерки за намалување на емисиите на стакленички гасови. Современите системи за управување со електричната енергија исто така ја намалуваат употребата на енергија од неактивните апарати со исклучување или ставање во режим на ниска енергија по одредено време. Многу земји идентификуваат енергетски ефикасни апарати за домаќинство користејќи етикети за енергетско потрошување.
173
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Ефикасна енергетска искористеност
Апарати за домаќинство
Влијанието на енергетската ефикасност врз најголемата побарувачка зависи од тоа кога се користи апаратот. На пример, клима-уредот троши повеќе енергија во текот на попладневните часови кога е жешко. Затоа, енергетски ефикасен климатизер ќе има поголемо влијание врз врвната побарувачка од пониската побарувачка. Енергетски ефикасната машина за миење садови, од друга страна, користи повеќе енергија за време на доцните вечерни часови кога луѓето ги прават своите јадења. Овој апарат може да има малку или никакво влијание врз најголемата побарувачка.
173
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5681 и 5682 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4923 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3933 и 3934 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 926.
Ефикасна енергетска искористеност
Дизајн на градба
Градбите се важно поле за подобрувања на енергетската ефикасност ширум светот, заради нивната улога како голем потрошувач на енергија. Сепак, прашањето за употреба на енергија во градбите не е едноставно, бидејќи условите во затворените простории што можат да се постигнат со употреба на енергија многу варираат. Мерките што ги одржуваат зградите удобни - осветлување, греење, ладење и вентилација - трошат енергија. Типично, нивото на енергетска ефикасност во градбата се мери со делење на потрошената енергија со површината на темелот на зградата, која се нарекува специфична потрошувачка на енергија или интензитет на употреба на енергија:
173
Други календари
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 173 година се протега во 2809 и 2810, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2869 и 2870 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 716. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 463 и 462 година пред хиџра.
Ефикасна енергетска искористеност
Дизајн на градба
Сепак, проблемот е посложен бидејќи градежните материјали во себе носат „суштинска енергија“. Од друга страна, енергијата може да се добие од материјалите кога зградата ќе се демонтира со повторна употреба на материјалите или нивното согорување за добивање енергија. Покрај тоа, кога се користи градбата, условите во затворените простории можат да варираат, што резултира во повисоки и пониски квалитативни внатрешни средини. На крајот, целокупната ефикасност е под влијание на употребата на градбата: дали градбата се користи поголемиот дел од времето и дали просториите се користат ефикасно - или можеби зградата е во голема мера празна? Предложено е дури и дека за поцелосно пресметување на енергетската ефикасност, треба да се измени специфичната потрошувачка на енергија за да се вклучат овие фактори:
Па така, балансираниот пристап кон енергетската ефикасност во градбите треба да биде посеопфатен отколку обидот да се минимизира потрошената енергија. Треба да се земат предвид прашањата како што се квалитетот на внатрешната средина и ефикасноста на користењето на просторот. Така, мерките што се користат за подобрување на енергетската ефикасност можат да имаат различни исходи. Честопати тие вклучуваат пасивни мерки кои суштински ја намалуваат потребата за употреба на енергија, како што е подобра изолација. Многумина служат на различни функции за подобрување на внатрешните услови, како и за намалување на употребата на енергија, како што е зголемената употреба на природна светлина.
Локацијата и околината на зградата играат клучна улога во регулирањето на нејзината температура и осветлување. На пример, дрвјата, уредувањето и ридовите можат да обезбедат сенка и да го блокираат ветерот. Во поладните клими, дизајнирањето градби во северната полутопка со прозорците на југ и на јужните полутопки со прозорци кои гледаат кон север, се зголемува количината на сончевите зраци (во крајна линија топлинска енергија) што влегуваат во градбата, со што се минимизира употребата на енергија, со максимизирање на пасивното сончево греење. Тесниот дизајн на градбата, вклучувајќи енергетски ефикасни прозорци, добро запечатени врати и дополнителна топлинска изолација на ѕидовите, подрумските плочи и темели може да ја намали загубата на топлина за 25-50 проценти.
Темните покриви можат да станат и до 39 °C потопли од најрефлектирачките бели површини. Тие пренесуваат дел од оваа дополнителна топлина во внатрешноста на градбата. Студии во САД покажуваат дека покривите со светло обоени бои трошат 40% помалку енергија за ладење отколку зградите со потемен покрив. Белите покривни системи заштедуваат повеќе енергија во посончевите клими. Напредните електронски системи за греење и ладење можат да ја смалат потрошувачката на енергија и да ја подобрат удобноста на луѓето во градбата.
Правилното поставување на прозорци и небесни куполи, како и употребата на дизајн што ја рефлектира светлината во градбата, може да ја намали потребата за вештачко осветлување. Зголемената употреба на природното осветлување, според една студија, придонесува за зголемување на продуктивноста во училиштата и канцелариите. Компактните флуоресцентни светилки користат две третини помалку енергија и можат да траат 6-10 пати подолго од електричните светилки. Поновите флуоресцентни светла произведуваат природно светло, и во повеќето употреби тие се поисплатливи, и покрај нивната поголема почетна цена. ЛЕД светилките користат само околу 10% од енергијата што потребна за класичната електрична светилка.
Изборот на технологија за греење или ладење на просторот може да има значително влијание врз употребата и ефикасноста на енергијата. На пример, замената на постара 50% ефикасна печка на природен гас, со нова 95% ефикасна, драматично ќе ја намали употребата на енергија, емисиите на јаглерод и сметките за природен гас во зима. Геотермалните пумпи можат да бидат уште поефикасни и поекономични. Овие системи користат пумпи и компресори за носење на течноста за ладење со цел за „испумпување“ на топлината, наспроти нејзиниот природен проток од топло на ладно, со цел за пренесување на топлината во градбата од големиот термален резервоар што се наоѓа во непосредна близина во земјата. Крајниот резултат е дека топлинските пумпи обично користат четири пати помалку електрична енергија за да испорачаат еквивалентно количество топлина, отколку што тоа го прави електричниот грејач. Друга предност на топлинската пумпа со извор од земјата е тоа што може да се преиначи во лето и да работи за ладење на воздухот со пренесување на топлината од зградата во земјата. Недостатокот на топлинските пумпи со земјен извор е нивната висока почетна цена, но ова обично се исплати во рок од пет до десет години како резултат на помала употреба на енергија.
Паметните мерачи полека се усвојуваат од комерцијалниот сектор за да ги следат потребите на вработените и за внатрешно следење на употребата на енергија во зградата. Употребата на анализатори за квалитет на енергија можат да се воведат во постоечката градба за да се процени употребата, „хармоничното изобличување“, зенитот, „отоците“ и прекините, меѓу другото, за градбата да се направи поефикасна. Честопати таквите мерачи комуницираат со користење на безжични сетилни мрежи.
Предводник за енергетски и еколошки дизајн (ПЕЕД) е систем за рангирање организиран „советот на зелени градби на САД“ (СЗГСД) што промовира одговорност кон животната средина при дизајнирање на градбите. Тие во моментов нудат четири нивоа на сертификација на постојните градби (ПЕЕД-ПГ), и ново конструираните (ПЕЕД-НК), засновани на усогласеноста на градбите со следните критериуми: Одржливо градинарство, ефикасност на водата, енергија и атмосфера, материјали и ресурси, квалитет на животната средина во затворени простории, и иновации во дизајнот. Во 2013 година, СЗГСД ја разви „ПЕЕД динамично плато“, алатка за следење на перформансите на одредена градба споредена со ПЕЕД стандардите и потенцијалните измени на истата за повторна сертификација. Следната година, советот соработуваше со Ханивел за да добие податоци за употребата на енергија и вода, како и за квалитетот на воздухот во просториите од БАН за автоматски да го ажурира платото, обезбедувајќи приказ на перформансите во реално време. Канцеларијата на СЗГСД во Вашингтон е една од првите градби што го прикажува ажурирањето во живо на ПЕЕД динамичкото плато.
Длабоко енергетско ретрофитирање е процес на анализа и градење на целата градба што се користи за да се постигнат многу поголеми заштеди на енергија отколку општите енергетски обновувања. Длабоко енергетско ретрофитирање може да се примени и на станбени и нестанбени („комерцијални“) згради. Длабоко реновирање на енергијата обично резултира со заштеда на енергија од 30%+, што можеби се зголемува во текот на неколку години и може значително да ја подобри градежната вредност. Емпајер стејт билдинг претрпела длабоко ретрофитирање што било завршено во 2013 година. Проектниот тим, составен од претставници на Џонсон Контролс, Институтот Роки Маунтен, Клинтон иницијатива за клима и Џоунс Ленг ЛаСал ќе постигне годишно намалување на потрошувачката на енергија од 38% и 4,400,000 $. На пример, 6,500 прозорци биле преработени на самото место во суперпрозорци кои блокираат топлина, но пропуштаат светло. Оперативните трошоци за климатизација во жешките денови биле намалени, веднаш заштедувајќи 17,000,000$ од капиталните трошоци на проектот, со тоа делумно финансирајќи и други обновувања.
Градската зграда на Индијанаполис неодамна претрпе длабоко ретрофитирање, со што се постигна годишно намалување на енергијата од 46% и годишна заштеда на енергија од 750.000$.
Енергетските обновувања, вклучувајќи ги длабоките, и другите видови преземени во станбени, комерцијални или индустриски локации, генерално се поддржани преку разни форми на финансирање или стимулации. Стимулациите вклучуваат претходно дадени попусти каде што купувачот/корисникот можеби не е ни свесен дека предметот што се користи е намален или „откупен“. Другите попусти се поексплицитни и потранспарентни за крајниот корисник преку употреба на формални апликации. Покрај попустите, кои можат да бидат понудени преку владини или комунални програми, владите понекогаш нудат даночни олеснувања за проекти за енергетска ефикасност. Некои субјекти нудат попусти и упатства за плаќање, и услуги за олеснување што им овозможуваат на потрошувачите за крајна употреба да користат програми за намалување и стимулација.
За да се оцени економската исправност на инвестициите во енергетската ефикасност на зградите, може да се користи анализа на трошоците или АТ. Пресметката на АТ ќе ја произведе вредноста на заштедената енергија, понекогаш наречена и негавати, во $/kWh. Енергијата во таквата пресметка е виртуелна во смисла дека таа никогаш не била потрошена, туку заштедена како резултат на инвестициите во енергетската ефикасност. Така, АТ овозможува споредување на цената на негаватите со цената на енергијата, како што се електричната енергија од мрежата или најевтината обновлива алтернатива. Придобивката од пристапот АТ во енергетските системи е тоа што се избегнува потребата да се предвиди идната цени на енергија за целите на пресметката, со што се отстранува главниот извор на несигурност при проценката на инвестициите за енергетска ефикасност.
Индустрија
Индустриите користат голема количина на енергија за напојување со разновиден спектар на производство и процеси на екстракција на ресурси. За многу индустриски процеси потребни се големи количини на топлина и механичка моќ, од кои повеќето се испорачуваат како природен гас, нафтени горива и електрична енергија. Покрај тоа, некои индустрии генерираат гориво од отпадните производи што можат да се користат за да се обезбеди дополнителна енергија.
Различни индустрии произведуваат пареа и електрична енергија за последователна употреба во рамките на нивните капацитети. Кога се создава електрична енергија, топлината што се произведува како нуспроизвод може да се собере и да се користи за процесна пареа, греење или други индустриски цели. Конвенционалното производство на електричната енергија е ефикасно само околу 30%, додека комбинираната топлина и енергија (наречена когенерација) претвора до 90 проценти од горивото во употреблива енергија.
Модерните котли и печки можат да работат на повисоки температури додека согоруваат помалку гориво. Овие технологии се поефикасни и произведуваат помалку загадување.
Над 45 проценти од горивото што го користат американските производители се гори за да се направи пареа. Типичниот индустриски објект може да ја намали употребата на енергија за 20 проценти (според Министерството за енергетика на САД) со изолирање на линиите за враќање на пареата и кондензатот, и запирање на протекувањто на пареата и поставување на „замки“ за пареа.
Електричните мотори обично работат со постојана брзина, но погоните со променлива брзина овозможуваат излезната енергија на моторот да одговара со потребното оптоварување. Со ова се постигнува заштеда на енергија од 3-60%, во зависност од тоа како се користи моторот. Моторните калеми, изработени од суперпроводнички материјали, исто така можат да ги намалат загубите на енергија. Моторите исто така можат да имаат корист од оптимизацијата на напонот. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2013)">потребно е цитирање  ] Индустријата користи голем број пумпи и компресори од сите форми и големини и во широк спектар на апликации. Ефикасноста на пумпите и компресорите зависи од многу фактори, но честопати може да се направат подобрувања со примена на подобра контрола на процесот и подобри практики на одржување. Компресорите најчесто се користат за да се обезбеди компримиран воздух што се користи при песочна обработка, боење на површини и други електрични алати. Според министерството за енергетика на САД, прилагодувањето на системите со компримиран воздух преку инсталирање на погони со променлива брзина, заедно со превентивно одржување на опремата за откривање и отстранување на истекувањата на воздухот, може да ја подобри енергетската ефикасност од 20 до 50 проценти.
Автомобили
Енергетската ефикасност за еден автомобил е проценета на околу 280 патнички милји/106 Btu. Постојат неколку начини за подобрување на енергетската ефикасност на возилото. Користењето на подобрена аеродинамика за минимизирање на отпорот може да ја зголеми ефикасноста на горивото на возилото. Намалувањето на тежината на возилото исто така може да ја подобри економичноста на горивото, па затоа композитните материјали се широко користени во каросеријата на автомобилите.
Модерните гуми, со намалено триење и отпорност на тркалање од патот, можат да заштедат бензин. Економичноста на горивото може да се подобри до 3,3% со одржување на гумите надуени со правилен притисок. Заменувањето на запушен филтер за воздух, може да ја подобри потрошувачката на гориво во автомобилите за дури 10% кај постарите возила. Кај поновите возила (од 1980-тите и нагоре) со мотори кои имаат горивно „инјектирање“ и компјутерска контрола, запушениот филтер на воздух нема никакво влијание врз km/L, но замената може да го подобри забрзувањето за 6-11%. Аеродинамиката помага и во ефикасноста на возилото. Дизајнот на автомобилот влијае на количината на гориво потребно за да се движи. Аеродинамиката го вклучува воздухот околу автомобилот, што може да влијае на ефикасноста на потрошената енергија.
Турбополначите можат да ја зголемат ефикасноста на горивото со вградувањето на мотор со помала зафатнина. „Мотор на годината за 2011“ е моторот на „Фиат 500“ опремен со турбополнач „MHI“. „Комбиниран со 1,2-литарски 8V мотор, новиот турбополнач од 85 HP има 23% поголема моќност и 30% подобар индекс на перформанси. Перформансите на двоцилиндричниот турбополнач се еквивалентни на 1.4-литарски 16V мотор, но потрошувачката на гориво е 30% помала."
Енергетски ефикасните возила можат да достигнат двојно поголема ефикасност на горивото од просечниот автомобил. Најсовремените дизајни, на пример „Mercedes-Benz Bionic“ дизел концепт возилото, постигнуваат ефикасност на гориво од дури 84 милји/по галон (2.8 L/100 km), четири пати поголема од сегашниот просек во автомобилската индустрија.
Улично осветлување
Градовите низ целиот свет осветлуваат милиони улици со 300 милиони светла. Некои градови бараат да се намали потрошувачката на енергија на уличното осветлување со затемнување на светлата за време на денот или со вградување на ЛЕД светилки. Познато е дека ЛЕД светилките ја намалуваат потрошувачката на енергија за 50-80%.
Авиони
Постојат неколку начини да се намали употребата на енергија во воздушниот транспорт, преку модификации на самите авиони, па до тоа како да се управува со воздушниот сообраќај. Како и кај автомобилите, турбополначите се ефикасен начин за намалување на потрошувачката на енергија; сепак, наместо употребата на ваков мотор со помала зафатнина, турбополначите во млазни турбини работат со компресија на реткиот воздух на поголеми надморски височини. Ова му овозможува да работи како да е под притисок на длабоките морски нивоа искористувајќи го намалениот отпор на авионот на поголема надморска височина.
Алтернативни горива
Алтернативните горива, познати како неконвенционални или напредни горива, се какви било материјали или супстанции што можат да се користат како горива, освен конвенционалните горива. Некои добро познати алтернативни горива вклучуваат биодизел, биоалкохол (метанол, етанол, бутанол), хемиски складирана електрична енергија (батерии и горивни ќелии), водород, не-фосилен метан, не-фосилен природен гас, растително масло и други извори на биомаса. Ефикасноста на производството на овие горива многу се разликува.
Енергетска штедливост
Заштедата на енергија е пораспространета од енергетската ефикасност во вклучувањето на активните напори за намалување на потрошувачката на енергија, како на пример преку примерното однесување, покрај поефикасното користење на енергијата. Примери за штедење без подобрување на ефикасноста се загревањето на просториите помалку во зима, помало користење на автомобилот, сушење на облеката на жица наместо користење на сушара или режимите за заштеда на енергија на компјутерите. Како и во другите дефиниции, границата помеѓу ефикасната употреба на енергија и заштедата на енергија може да биде нејасна, но и двете се важни во еколошка и економска смисла. Ова особено е случај кога промените се насочени кон заштеда на фосилни горива. Заштедата на енергијата е предизвик со кој е потребно програмите за политика, технолошкиот развој и примерното однесување да одат рака под рака. Многу организации за енергетски посредување, на пример, владини или невладини организации на локално, регионално или национално ниво, работат на често финансирани програми или проекти за да се одговори на овој предизвик. Психолозите исто така се занимаваат со прашањето за зачувување на енергијата и даваат упатства за реализирање на примерното однесување за да се намали потрошувачката на енергија, земајќи ги предвид технолошките и политичките размислувања.
„Националната лабораторија за обновлива енергија“ на САД одржува сеопфатен список на употреби корисни за енергетска ефикасност.
Менаџерите за комерцијални недвижнини кои планираат и управуваат со проекти за енергетска ефикасност, обично користат софтверска платформа за вршење енергетски контроли и соработка со изведувачи за да го разберат целосниот опсег на опции. Директориумот за софтвер на Министерството за енергија (МЗЕ) Софтверска База на податоци го предлага софтверот „EnergyActio“, клауд платформа заснована за оваа намена.
Одржлива енергија
Енергетската ефикасност и обновливата енергија се сметаат за главни елементи во одржливата енергетска политика. И двете стратегии мора да се развиваат истовремено со цел да се стабилизираат и намалат емисиите на јаглерод диоксид. Ефикасната употреба на енергија е неопходна за забавување на растот на побарувачката на енергија, така што зголемувањето на снабдувањето со чиста енергија може да направи големи намалувања на употребата на фосилни горива. Ако употребата на енергија расте премногу брзо, развојот на обновливата енергија ќе биде недостижна цел. Исто така, ако снабдувањето со чиста енергија не се исполни набрзо, забавениот раст на побарувачката ќе ги намалува вкупните емисии на јаглерод; потребно е и намалување на содржината на јаглерод во изворите на енергија. Затоа, одржливата енергетска економија бара големи заложби и за ефикасноста и за обновливите извори на енергија.
Повратен ефект
Доколку побарувачката за енергетски услуги остане постојана, подобрувањето на енергетската ефикасност ќе ги намали потрошувачката на енергија и емисиите на јаглерод. Сепак, многу подобрувања во ефикасноста не ја намалуваат потрошувачката на енергија за количината предвидена со едноставните инженирани модели. Тоа е затоа што овие подобрувања ги прават енергетските услуги поевтини, па потрошувачката на тие услуги се зголемува. На пример, бидејќи возилата со ефикасно гориво го прават патувањето поевтино, потрошувачите можат да изберат да возат подалеку, а со тоа да неутрализираат некои од потенцијалните заштеди на енергија. Слично на тоа, обемната историска анализа на подобрувањата на технолошката ефикасност, убедливо покажува дека подобрувањата на енергетската ефикасност се скоро секогаш надминувани од економскиот раст, што резултира во нето зголемување на употребата на ресурсите и поврзаното загадување. Ова се примери на повратниот ефект.
Проценките за големината на одбивачкиот ефект се движат од приближно 5-40%. Повратниот ефект има веројатност да е помал од 30% на ниво на домаќинство и може да е близу до 10% за превозот. Повратниот ефект од 30% подразбира дека со подобрувањата во енергетската ефикасност треба да се постигне 70% од намалувањето на потрошувачката на енергија проектирана со употреба на инженирани модели. Саундерс и сор. покажа во 2010 година дека осветлувањето сочинува околу 0,7% од БДП во многу општества и стотици години, што подразбира повратен ефект од 100%. Сепак, некои од авторите тврдат во следниот труд зголеменото осветлување генерално ја зголемува економската благосостојба и има значителни придобивки. Студија од 2014 година покажува дека повратниот ефект е прилично низок за осветлување на домаќинствата, особено за светилките со широка употреба.
Европа
Цели за енергетска ефикасност за 2020 и 2030 година.
Првата цел за енергетска ефикасност ширум ЕУ била поставена во 1998 година. Земјите-членки се согласиле да ја подобрат енергетската ефикасност за 1% годишно во текот на дванаесет години. Покрај тоа, законодавството за производите, индустријата, транспортот и зградите придонело за општа рамка за енергетска ефикасност. Потребен е поголем напор за решавање на греењето и ладењето: во Европа се троши повеќе топлина за време на производството на електрична енергија отколку што е потребно за греење на сите градби на континентот. Сè на сè, проценката е дека законодавството за енергетска ефикасност на ЕУ обезбедило заштеда во вредност од 326,000,000 тони нафта годишно до 2020 година.
Австралија
Австралиската национална влада активно ја води земјата во напорите за зголемување на нивната енергетска ефикасност, главно преку владиниот Оддел за индустрија и наука. Во јули 2009 година, советот на австралиски влади, кој ги претставува одделните држави и територии на Австралија, се согласи на Националната стратегија за енергетска ефикасност (НСЕЕ).
Ова е десетгодишен план за забрзување на спроведувањето на националното прифаќање на енергетски ефикасни практики и подготовка за трансформација на земјата во иднина со низок јаглерод. Постојат неколку различни области на употреба на енергија адресирани во рамките на НСЕЕ. Но, поглавјето посветено на пристапот за енергетска ефикасност што треба да се донесе на национално ниво, нагласува четири точки за постигнување на наведените нивоа за енергетска ефикасност:
Главниот договор што ја регулира оваа стратегија е „Националниот договор за партнерство за енергетска ефикасност“.
Канада
Во август 2017 година, Владата на Канада ја објави Гради Мудро - Стратегијата за градби на Канада, како клучен двигател на Пан-канадската рамка за чист раст и климатски промени, националната стратегија за клима во Канада.
Стратегијата „Гради Мудро“ има за цел драматично да ги зголеми перформансите на енергетска ефикасност на постојните и новите канадски згради и утврдува пет цели за таа цел:
Стратегијата детално прикажува низа активности што Владата на Канада ќе ги спроведува и инвестициите што ќе ги направи за поддршка на целите. Почнувајќи од почетокот на 2018 година, само една од 10-те провинции и три територии на Канада, Британска Колумбија, разви политика за поддршка на целта на федералната влада да се постигнат нето нулти модели на градби:
Локалните влади на Британска Колумбија можат да го користат Кодексот за енергетски чекори, доколку тие сакаат, да поттикнат или да бараат ниво на енергетска ефикасност во новата градба што ги надминува барањата на основниот кодекс за градење. Регулативата и стандардот се дизајнирани како технички патоказ за да и се помогне на покраината да ја постигне целта дека сите нови згради ќе постигнат нето нулта подготвено ниво на перформанси до 2032 година.
Германија
Напорите за намалување на потрошувачката на конечната енергија во транспортниот сектор не биле успешни, со раст од 1,7% помеѓу 2005-2014 година. Овој раст се должи и на патничкиот и на товарниот превоз. Двата сектори ја зголеми вкупната патна далечина за да ги забележат највисоките бројки досега за Германија. Повратните ефекти одиграле значајна улога, со подобрената ефикасност на возилата и поминатото растојание, и со подобрената ефикасност на возилото и зголемувањето на тежината на возилото и моќноста на моторот.
На 3 декември 2014 година, германската федерална влада го објави својот Национален план за енергетска ефикасност (НПЕЕ). Областите опфатени се енергетската ефикасност на градбите, заштедата на енергијата на компаниите, потрошувачка на енергија и ефикасноста на превозот. Политиката содржи и непосредни и идни мерки. Централните краткорочни мерки на НПЕЕ вклучуваат воведување конкурентни тендери за енергетска ефикасност, прибирање финансиски средства за реновирање на градби, воведување даночни олеснувања за мерки за ефикасност во градежниот сектор и поставување мрежи за енергетска ефикасност заедно со бизнисите и индустријата. Германската индустрија се очекува да даде значителен придонес.
На 12 август 2016 година, германската влада објави зелена книга за енергетска ефикасност за јавни консултации (на германски јазик). Во него се наведени потенцијалните предизвици и активности потребни за намалување на потрошувачката на енергија во Германија во текот на следните децении. На промоцијата на документот, министерот за економија и енергија Зигмар Габриел рече дека „не треба да произведуваме, складираме, пренесуваме и плаќаме за енергијата што ја заштедуваме“. Зелената книга дава приоритет на ефикасната употреба на енергијата како „прв“ одговор и исто така ги истакнува можностите за секторско спојување, вклучително и користење обновлива енергија за греење и транспорт. Другите предлози вклучуваат флексибилен данок на енергија кој се зголемува со падот на цените на нафтата, а со тоа се стимулира зачувување на горивото и покрај ниските цени на нафтата.
Полска
Во мај 2016 година Полска го донесе Актот за енергетска ефикасност, кој стапи во сила на 1Октомври 2016 година.
Соединетите Американски Држави
Студија на Форумот за енергетско моделирање од 2011 година, што ги опфаќа САД, испитува како можностите за енергетска ефикасност ќе ја обликуваат идната побарувачка на гориво и електрична енергија во следните неколку децении. Американската економија веќе е подготвена да го намали интензитетот на енергијата и јаглеродот, но ќе бидат неопходни конкретни политики за исполнување на климатските цели. Овие политики вклучуваат: данок на јаглерод, задолжителни стандарди за поефикасни апарати за домаќинство, градби и возила, и субвенции или намалување на првичните трошоци за набавка на нова поефикасна опрема за енергија.
Организации и програми
Меѓународни
Кина
Австралија
Европска Унија
Исланд
Индија
Индонезија
Јапонија
Либан
Обединето Кралство
САД
Црква „Св. Богородица“ - Ботун (стара)
Местоположба
Црквата е гробиштен и главен храм на Ботун, сместена на стрмно возвишение во Горното Маало, на северозапад од сретселото.
Историја
Црквата е изградена врз постаро светилиште, за што сведочат многубројните гробни конструкции од средновековието.
Според натписот, храмот е изграден во 1895 г. од браќата Крсте и Костадин, синови на Никола Крстев од Лазарополе. Иконостасот е од 1871 г., а внатрешниот живопис е делумно пресликан во 1972 г.
Опис
Градбата претставува еднокорабен храм изграден од камен и варов малтер. Венците под покривот се од бигор, а истото важи и за апсидата, која е единаесетстрана; таа е засводена со полузаоблен свод врз кој се издига покрив на четири води. Иконостасот е величествен, и има дванаесетина икони. Изработен е во 1871 г.
Од прекрасниот фрескоживопис се издвојува композицијата Седмочислениците на јужниот ѕид на олтарниот простор. Нивната поставеност на фигурите и именување се сосема оригинални — како средишна личност е насликан Климент Охридски, а околу него се Сава, Наум, Кирил, Методиј, Ангелариј и Горазд.
1486
1486 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1486 година од новата ера, 486. од вториот милениум, 86. од XV век и седма од 1480-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6994 и 6995 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6236 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5246 и 5247 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2239.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1486 година се протега во 4122 и 4123, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4182 и 4183 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2029. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 890 и 891 исламска година.
Башељ
Башељ (словенечки: Bašelj) — населба во Општина Преддвор во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Горењска. Населбата сега е вклучена во Горењскиот статистички регион.
Либерозе/Горен Шпревалд
Либерозе/Горен Шпревалд (Lieberose/Oberspreewald) — општинска заедница во округот Даме-Шпревалд, во Бранденбург, Германија. Нејзиното седиште е во градот Либерозе.
Општинската заедница Либерозе/Горен Шпревалд се состои од следниве општини:
Јелена Јованова
Јелена Јованова Периќ — македонска театарска, филмска и телевизиска глумица. Таа е една од најталентираните и најнаградувани македонски глумици од помладата генерација.
Рани години и образование
Јелена Јованова е родена во Бања Лука на 21 октомври 1984 година. Нејзиниот татко е Македонец од Штип, а мајка ѝ е Србинка од Приедор. Таа има постар брат кој работи како новинар. Нејзините родители се запознале и долго време пред нејзиното раѓање живееле во Загреб, каде што е роден нејзиниот брат, но подоцна решиле да се преселат во Штип. Покажала големи склоности кон уметноста уште на рани години, а започнала со глума во средношколските денови.
Во 2002 година ја добила наградата за надежен млад глумец во Македонија на Драмскиот аматерски фестивал во Кочани за улогата на Кристина во „Дупло дно“ од Горан Стефановски. Се запишала на Факултетот за драмски уметности во Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“, каде што дипломирала на отсекот за глумечка игра во класата на Владо Цветановски во 2007 година.
Театарска кариера
Јелена првите театарски улоги ги добила уште како студент, а во тој период особено се прославила како Бисера во „Демонот од Дебар маало“ од Горан Стефановски. Оттогаш, одиграла бројни улоги во театарски претстави поставени во Народниот театар во Штип, Драмскиот театар во Скопје и Македонскиот народен театар. Меѓу позначајните се издвојуваат оние на Хани во „Кој се плаши од Вирџинија Вулф?“ од Едвард Олби; на Хасанагница во театарската адаптација од Љубомир Симовиќ на истоимената епска песна; како и на Рокси Харт во мјузиклот „Чикаго“ од Фред Еб и Боб Фоси, којшто го означил враќањето на овој жанр на театарското поприште во Македонија. Од 2009 година работи во Македонскиот народен театар.
Филм и телевизија
Телевизиската кариера ја започнала со надсинхронизација на цртани филмови, телевизиски и радиски реклами. Во периодот од 2008 до 2012 година била водителка на телевизиската емисија за автомобили „Високи Октани“. Во 2013 година зела учество во првата сезона од македонското издание на реалното шоу „Танц со ѕвездите“, каде што настапила заедно со Христијан Димитровски. Претстојниот период го посветила на глума во телевизиски серии. На самите почетоци ја добила главната улога на Марина во хрватската серија „Тајни“. Потоа, преку ликот на Милена се појавила и во првата македонска серија снимена според странска лиценца „На терапија“. Особена популарност стекнала со улогата на Јелена во македонската ситуациска комедија „Преспав“.
Остварила учество на филмските фестивали во Сараево, Торонто и Каиро, како и на работилници со театарските работници Ненси Бишоп, Леон Лучев и Александра Кочова.
Личен живот
Во брак е со хрватскиот глумец Стјепан Периќ од 2015 година, со кого се запознала за време на снимањето на серијата „Тајни“. Со него има син Јаков роден во јуни 2020 година. Живее во Загреб и работи во Скопје, па постојано е на релација меѓу Хрватска и Македонија.
Седефче
Етимологија
Специфичниот епитет graveolens се однесува на листовите со силен мирис.
Традиционална употреба
Во древниот римски свет, натуралистите Педаниј Диоскорид и Плиниј Постариот препорачале рута да се комбинира со отровната грмушка олеандер за да се пие како противотров за каснување од отровни змии. Tacuinum Sanitatis, средновековен прирачник за благосостојба, ги наведува овие својства: Рафинираното масло од ру е еменагог и било наведено од римскиот историчар Плиниј Постариот и гинекологот Соран како моќен абортус (поттикнува абортус).
Кулинарска употреба
Ruta има кулинарска употреба, но бидејќи е горчливо и некои поединци може да доживеат непријатност во желудникот, се користи умерено. Иако во поранешните времиња се користеше поопширно, тоа не е билка што обично се наоѓа во модерната кујна. Денес е во голема мера непознат за пошироката јавност и повеќето готвачи и недостапен во продавниците за храна во повеќето земји. Тоа е компонента на берберот, карактеристичната етиопска мешавина на зачини, и како таква се среќава во етиопската кујна. Исто така во Етиопија, свежото седефче се потопува во кафе пред да се испие.
Има различни други кулинарски намени:
Друго
Ру се одгледува и како украсно растение, и како ниска жива ограда и затоа листовите можат да се користат кај носот.
На повеќето мачки не им се допаѓа мирисот и затоа може да се користи како пречка за нив (види, исто така, Plectranthus caninus).
Гасениците на некои подвидови на пеперутката Papilio machaon се хранат со rue, како и со други растенија. Гасениците на Papilio xuthus исто така лесно се хранат со него.
Во Јужна Индија, rue се препорачува за домашни градини за да ги одвратат змиите (сепак ефикасноста е непозната).
Хасидските Евреи, исто така, биле поучени дека rue треба да се става во амајлии за да се заштитат од епидемии и чуми. Други Хасидими се потпираат на делата на познатиот багдадиски кабалист Јаков Хаим Софер кој го спомнува растението „руда“ како ефикасен уред и против црна магија и против злото око.
Во северозападната погранична провинција Пакистан и во Авганистан сè уште е дел од секојдневниот живот. Во песната Ruta (Spelanai) се однесуваат на добредојде и палење семиња за лошите жени. Таму традиционално се користи како средство за заштита од инсекти и за чистење на просториите.
Токсичност
Екстрактите од Ruta се мутагени и хепатотоксични. Големи дози може да предизвикаат силна болка во желудникот, повраќање, системски компликации и смрт.
Изложеноста на вообичаена Ruta, или хербални препарати добиени од него, може да предизвика тежок фитофотодерматитис, што резултира со плускавци слични на изгореници на кожата.
Хемија
Серија фураноакридони и два акридонски алкалоиди (арборинин и евоксантин) се изолирани од R. graveolens. Содржи и кумарини и лимоноиди.
Клеточните култури произведуваат кумарини умбелиферон, скополетин, псорален, ксантотоксин, изопимпинелин, рутамарин и рутакултин и алкалоидите скимианин, кокусагинин, 6-метоксидиктамнин и едулинин.
Етил ацетатниот екстракт од листовите на R. graveolens дава два фуранокумарини, еден хинолин алкалоид и четири хинолонски алкалоиди.
Екстрактите од хлороформ од коренот, стеблото и листот ја покажуваат изолацијата на фуранокумарин халепенси.
Етеричното масло од R. graveolens содржи две главни состојки, ундекан-2-он (46,8%) и нонан-2-он (18,8%).
Симболизам
Горчливиот вкус на неговите лисја доведе до тоа rue да се поврзе со (етимолошки неповрзан) глагол Ruta „да се кае“. Ру е добро познат по своето симболично значење на жалење и понекогаш се нарекува „билка на благодатта“ во литературните дела. Во митологијата, базилиск, чиј здив може да предизвика овенување на растенијата и пукање на камењата, немал никакво влијание врз рујата. Ласиците кои беа каснати од базилиск се повлекуваа и јадеа седефче за да се соземат и да се вратат да се борат.
Во Библијата
Ру се споменува во Библијата, Лука 11:42:"„Но, тешко вам, фарисеи! Зашто вие давате десеток од нане, рува и секакви тревки“."
Во Литванија
Ру се смета за национална билка на Литванија и таа е најчесто споменуваната билка во литванските народни песни, како атрибут на младите девојки, поврзана со невиноста и моминството. Во традиционалните литвански свадби било вообичаено само девиците да носат Ruta (rūta) на нивната свадба, симбол за да ја покажат нивната чистота.
Во Украина
Исто така, ру е истакната во украинскиот фолклор, песни и култура. Во украинската народна песна „Ои поли рута, рута“, девојката жали што ја изгубила невиноста, прекорувајќи го љубовникот што „ја скршила зелената леска“. „ Червона Рута “ (Червона Рута — „Црвена улица“) е песна напишана од Володимир Ивасиук, популарен украински поет и композитор. Поп-пејачката Софија Ротару ја изведе песната во 1971 година.
Во еврејската култура
„ Уна Матица де Руда “ е традиционална сефардска свадбена песна.
Во англиската литература
Тоа е едно од цвеќињата што ги дистрибуира лудата Офелија во Хамлет на Вилијам Шекспир (IV.5):
Го засадил градинарот во Ричард II за да го одбележи местото каде што кралицата плачела кога слушнала вест за фаќањето на Ричард (III.4.104–105):
Тоа го дава и рустикараната Пердита на нејзиниот преправен кралски свекор по повод стрижењето овци (Зимска приказна, IV.4):
Исламбек Албиев
Исламбек Цилимович Албиев (руски: Исламбек Цилимович Альбиев) (роден на 28 декември 1988 во Грозни ) — руски борач кој на Летните олимписки игри - 2008 одржани во Пекинг го освои златниот медал во дисциплината Грчко-римски до 60 кг.
Седефче
Во англиската литература
Мајкл го користи во Изгубениот рај на Милтон за да му даде на Адам јасен вид (11.414):
Ruta го користи Гуливер во „ Патувањата на Гуливер “ (од Џонатан Свифт) кога се вратил во Англија откако живеел меѓу „ Хуихнхнмс “. Гуливер повеќе не може да го издржи мирисот на англиските Yahoos (луѓе), па си става седефче или тутун во носот за да го спречи мирисот."„Конечно бев доволно храбар да шетам по улицата во неговото друштво (на Дон Педро), но добро го чував носот со траума, или понекогаш со тутун“."
Знаме на Хаити
Знамето на Хаити е официјалното знаме усвоено на 25 февруари 1987 година. Знамето е составено од две еднакви хоризонтални ленти во црвена и сина боја. Од 1843 година, знамето кое се користи официјално го содржи и грбот на Хаити во бел квадрат во средината на знамето. Боите на знамето се инспирирани од француското знаме. Сината боја го претставува потеклото на народот со робовска историја, додека црвената останатиот мешан народ.
Владимир Сергеевич Володин
Владимир Сергеевич Володин (вистинско име - Иванов; 1896 - 1958 ) - советски глумец во театарот и филмот. Народен уметник на РСФСР (1947), лауреат на Сталинската награда од втор степен (1951). Еден од основачите на Московскиот театар Оперета.