cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Црковна историја (Евсевиј)
За делото
Затоа неовиот труд е од историска важност, иако не претендира на сеопфатност или доволна темелност во обработката на темите. Делото не ја раскажува историјата на раната црква на поврзан и систематски начин. Во голема мера претставува оправдување на христијанската вера, иако самиот автор не го замислил како такво. Некои го обвинуваат за намерно лажирање на вистината, а други го бранат овој став како „мошне неправеден“, иако допуштаат дека Евсевиевата обработка не е непристрасна.
Содржина на делото
Во воведот (I.i.1) Евсевиј вели дека се обидува да ја опфати историјата на црквата од апостолите до неговото време, со посевна задршка на следниве:
Материјалот го групира според царевите кои биле на власт, изложувајќи ги како што ги нашол во изворите. Ова е содржината на делото:
Времеслед
Се претпоставува дека „Црковна историја“ е првпат објавена во 313 г. Делото го добило неговиот конечен облик по смртта на царот Крисп (326), веројатно кон крајот на 323 или почетокот на 324 г, бидејќи книга X му е посветена на тирскиот архиепископ Павлин, пој починал пред 325. Евсевиј се впуштил во опширни подготвителни проучувања за да го напише делото, што значи дека сето ова мора да траело со години. Неговиот зборник на житија на мачениците од постариот прериод можеби е едно од подготвителните проучувања за делото.
Скокалница
Скокалница – спортски објект што се користи за скијачки скокови. Скокалниците варираат според големината, од времени структури од снег до трајни објекти за натпревари. Под почетната позиција на врвот, се наоѓа залетиште каде скокачите се спуштаат за да добијат доволна брзина на отскочницата при скокот. Потоа скијачот е во воздух сè до приземјувањето на косината за приземјување. Последниот дел на скокалницата е делот за запирање, кој може да биде рамен или дури нагорен и му овозможува на скокачот да запре. Најстрмата точка на скокалницата е конструкциската точка, која се користи за одредување на бројот на бодови за должината на скоковите. Големината на скокалницата се мери во позицијата големина на скокалницата (hill size). Скокалници со големина поголема од ГС185 се дефинираат како леталници. Во светот има пет леталници.
Градба
Најгоре на скокалницата е почетната позиција. Со менување на истата, поместување погоре или подолу на залетиштето, жирито ја регулира брзината на скокачите при различни временски услови. Платформата има попречна греда на која седнува скокачот. Со наведнување нанапред, скокачот природно ќе почне да се лизга по подготвените траги долж залетиштето. Вообичаено, аголот на залетиштето е од 36 до 38 степени, кој агол потоа закривува во преминот кон отскочницата. Аголот на отскочницата, последниот дел на залетиштето, отскочницата, вообичаено изнесува 7 до 12 степени. Косината за приземјување е блага кривина која тесно го следи профилот на скијачкиот скок. Ова значи дека скокачот никогаш не е повеќе од околу 6 м над тлото. Скијачот ќе се приземји на косината за приземјување, а правилата им дозволуваат на скокачите да се приземјат до десет проценти подалеку од конструкциската точка. По косината за запирање е делот за запирање кој е рамен или дури нагорен, каде скијачот успорува и запира. Вообичаено брзината на скијачот се мери околу 10 м пред отскочницата и истата достигнува до 95 км/ч на големите скокалници и до 105 км/ч на леталниците
Во 2004 година, Меѓународната скијачка федерација за мерење на големината на скокалницата ја заменила конструкциската точка со големина на скокалницата. Големината на скокалницата е должината од отскочницата во права линија до тлото и потоа долж косината за приземјување до точката на големина на скокалницата. Точката на големината на скокалницата е пресметана на основа на техничките податоци на скокалницата засновано на полупречникот, аголот на наклон и растојанието. Конструкциската точка, пресметковната точка или К-точката е малку погоре каде што косината на приземјување е најстрма. Истата сè уште се користи за пресметка на бодовите за должина на скокот, кои заедно бодовите за стилот го одредуваат победникот на настанот. Системот за бодување дава 60 бода за скок до критичната точка за скокалниците до голема скокалница. Кај леталниците, за скок на критичната точка се даваат 120 бода. Врз основа на должината на скокалницата, бодовите за должината на скокот се пресметуваат така што се додава бод за секој метар над критичната точка и се одзема за секој метар пократок од критичната точка. Кај помалите скокалници се даваат повеќе бодови по метар. Скокалниците исто така имаат линија на пад. Скокачот кој паѓа или на друг начин го допре тлото со телото после линијата на падот не добива негативни бодови.
Традиционално, должината на скокот била одредувана со луѓе поставени долж скокалницата кои сигнализирале каде се приземјил скокачот. Денес, истата се мери со напредни видео системи кои овозможуваат мерења со чекори од 0,5 метри.
Франсоа Мансар
Франсоа Мансар (, -, ) — француски архитект кој е заслужен за воведувањето на класицизмот во барокната архитектура на Франција. Енциклопеција британика го наведува како највештиот француски архитект од 17 век, чии дела се „познати по својот висок степен на префинетост, суптилност и елеганција“.
Мансар, како што е општо познато, широко го користел четиристраниот, двонагибен гамбрилен покрив со прозорци на поостриот долен пад, создавајќи дополнителен простор за живеење на таваните, кој на крајот го добил своето име - мансардa.
Кариера
Франсоа Мансар е роден во семејство на мајстори столари во Париз. Тој не бил обучен како архитект; неговите роднини му помогнале да се обучи како каменорезец и скулптор. Се смета дека тој ги научил архитектонските вештини во студиото на Саломон де Брос, најпопуларниот архитект од владеењето на Анри IV.
Мансар бил признат од 1620-тите натаму за неговиот стил и вештина како архитект, но тој имал репутација на тврдоглав и тежок перфекционист, кој ги уривал своите градби за да почне одново да ги гради. Само најбогатите можеле да си дозволат да работи кај нив, бидејќи зградите на Мансар чинат „повеќе пари отколку што поседува самиот голем Турчин“.
Единствениот преживеан пример за неговата рана работа е Шато де Балроа, градба нарачана од Гастон, војводата од Орлеан, започната во 1626 година. Самиот војвода бил толку задоволен од резултатот што го поканил Мансар да му го обнови неговиот дворец Блоа (1635). Архитектот имал намера целосно да ја обнови поранешната кралска резиденција, но неговиот дизајн бил оспорен и само северното крило било реконструирано според дизајнот на Мансар, вешто користејќи го класичниот редослед. Во 1632 година, Мансар ја дизајнирал црквата Света Марија Ангелска, користејќи го Пантеон како вдахновение.
Повеќето од градбите на Мансар подоцна биле реконструирани или урнати. Најдобро зачуваниот пример за неговиот зрел стил е Шато де Мезон, кој уникатно го задржува својот оригинален ентериер, вклучувајќи величествени скалила. Структурата е строго симетрична, со големо внимание посветено на релјефот. Се смета дека го најавил и инспирирал неокласицизмот од 18 век.
Во 1640-тите, Мансар работел на манастирот и црквата Вал-де-Грас во Париз, многу посакувана нарачка од Ана Австриска. Неговата наводно расипништво довело до тоа да биде заменет со поприспособен архитект, кој во основа го следел дизајнот на Мансар.
Во текот на 1650-тите, Мансар бил на мета на политичките непријатели на премиерот кардиналот Мазарен, за кого Мансар често работел. Во 1651 година, тие го објавиле „La Mansarade“, памфлет во кој го обвинуваат архитектот за неконтролирана екстраваганција и махинации.
Откако Луј XIV седнал на тронот, Мансар изгубил многу од своите нарачки во корист на други архитекти. Неговите дизајни за ремоделирање на Лувр и кралскиот мавзолеј во Сен Дени никогаш не биле извршени, во случајот со Лувр бидејќи тој не бил подготвен да поднесе детални планови. Некои од неговите планови подоцна биле повторно употребени од неговиот внук, Жил Ардуен Мансар. Мансар починал во Париз во 1666 година.
Наследство
Главниот лик на архитектурата Мансар е благородност и величественост. Сите негови студии биле насочени кон усовршување на моделот на антиката. Неговиот профил имал прецизност и исправност, а малкумина подобро од него ја замислиле општата распределба на планот. Но, му замерувале што целосно се оддалечил од елеганцијата и грациозноста карактеристични за векот на Франсоа I, за преувеличувањето на благородноста и достоинството за да им даде поголема величественост на неговите градби. И покрај овој укор, не може да му се одрече цврстиот ум, плодната имагинација, чувството за убавина и пред сè одбивноста кон лош вкус, што во негово време беше прилично ретко. Колку и да бил скромен, толку и умен, никогаш не бил задоволен со своите цртежи, дури и кога ги освојувале гласовите на познавачите. И покрај овие недостатоци, Франсоа Мансар сè уште се смета за еден од првите француски архитекти.
Повеќето од бројните и ценети градби изградени од Мансар се речиси исчезнати и се познати само од гравурите или од списокот што го оставил Шарл Перо. Денес, единственото нешто што останало за да го цениме талентот на Франсоа Мансар, освен Вал-де-Грас, е Шато де Мезон-Лафит, кој е врежан во седумте плочи на Мариета. Во Париз останала само реновираната фасада на хотелот Карнавалет и протестантската црква во Мере, улицата Сен Антоан. Единствената недопрена зграда што останала денес е хотелот де Женего, изграден помеѓу 1651 и 1655 година за Анри де Женего, грофот од Монбрисон, Маркиз де Планси, секретар на кралот, главен сметководител и државен советник.
Мансар ја популаризирал употребата на поткровја.
Понуда
Понудата — количество на еден производ што продавачот сака да го продаде по различни цени при непроменети останати фактори. Односот меѓу количеството производи што сака да ги понуди продавачот по различни цени се нарекува функција на понудата или крива на понудата.
Крива на понудата
Под промена на понудата се подразбира поместување на целата скала, т.е. крива на понудата. На пример, зголемување на понудата значи пораст на количествата што се нудат при секоја од посточеките цени или, поинаку кажано, намалување на цените по кои се нудат постојните количества. Порастот на понудата е предизвикан од сите фактори кои создаваат нови извори на понудата, како: појава на нови машини, нови методи на производството, нови вештини за производство, нови средства или патишта за транспорт, намалување на даноците итн. Промените на понудата предизвикуваат различни ефекти врз цената, во зависност од тоа дали во производството на производот важи законот за константни, опаѓачки или растечки приноси: при константни приноси, порастот на понудата предизвикува само зголемување на производството на производот без никаков ефект врз цената по која се продава тој; при опаѓачки приноси, зголемената понуда предизвикува намалување на цената и мало зголемување на количеството што се продава; при растечки приноси, поголемата понуда води до голем пораст на производството и до поголемо намалување на цената.
Еластичност на понудата
Кај еластичноста на понудата не постојат цврсти правила, зашто понудата на ист производ може да има различна еластичност во зависност од тоа дали се работи за краток или за долг рок; исто така, еластичноста на понудата се разликува во зависност од тоа дали во производството на производот важи законот за опаѓачки, константни или растечки приноси. На пример, еластичноста на понудата на производите со растечки приноси, па дури и со константни приноси, набљудувано на долг рок, тероетски е бесконечна.
Останати поими
Производите кои имаат заедничко потекло, односно кои не можат да се произведат одделно се нарекуваат заеднички производи (joint products), а нивната понуда - заедничка понуда (joint supply). На пример, месото и кожата или пченицата и сламата се заеднички производи зашто се произведуваат во истиот процес на производство. Притоа, во нивното производство се употребуваат истите фактори на производството (машини, работници) и поради тоа тешко може да се разграничи кој дел од вкупните трошоци на производството се прави за едниот или за другиот производ. Единствено, ако може да се менуваат пропорциите меѓу едниот и другиот производ, тогаш може да се утврдат трошоците кои се прават за едниот или за другиот производ.
Често, различни производи ја задоволуваат истата побарувачка. На пример, побарувачката на месо може да биде задоволена со телешко, со свинско или со јагнешко месо. Поради тоа, понудите на одделните видови месо, кои задоволуваат иста побарувачка, меѓу себе се јавуваат како соперници или конкуренти (rival, competitive supplies). Меѓутоа, во однос на побарувачката, овие одделни понуди настапуваат како композитна или агрегатна понуда (composite, aggregate supply), зашто сите заедно ја задоволуваат вкупната побарувачка. Поради тоа, во одредени случаи, ако факторите кои влијаат врз нивното производство се речиси еднакви, ваквите производи може да се третираат како еден производ, т.е. нивните поединечни понуди може да се сметаат за заедничка понуда.
Човекот од Западот (филм од 1940)
„Човекот од Западот“ (англиски: The Westerner) — американски филм од 1940 година, во режија на Вилијам Вајлер (William Wyler) по сценариото на Нивен Буш (Niven Busch), Стјуарт Н. Лејк (Stuart N. Lake) и Џо Сјурлинг (Jo Swerling). Главните улоги ги играат: Гари Купер (Gary Cooper), Волтер Бренан (Walter Brennan), Дорис Девенпорт (Doris Davenport) и Фред Стоун (Fred Stone). Овој филм се памети по една од најдобрите улоги на Волтер Бренан, кој за улогата на судијата Рој Бин го добил третиот „Оскар“ за најдобра споредна машка улога. Притоа, филмот бил номиниран за наградата „Оскар“ уште во три категории.
Синопсис
Во филмот се прикажува суровиот, самонаречен судија Рој Бин (го игра Бренан) од Винегарун, Тексас, кој себеси се нарекува „единствениот закон западно од Пекос“. Тој ги брани интересите на сточарите и погубува луѓе дури и за ситни дела. Еден ден, пред судијата е доведен Коул Харден (го игра Купер) кој е обвинет за кражба на коњ. За време на неговото судење, во барот влегува Џејн Елен Метјус (ја игра Девенпорт), која го зема во заштита обвинетиот. Харден забележува дека Рој Бин е опседнат со глумицата Лили Ленгтри и почнува да лаже дека ја познава лично при што му ветува на судијата дека ќе му даде прамен од косата на Ленгтри. Откако Харден и Рој Бин се опиваат, утредента Харден успева да побегне и оди на имотот на Џејн Елен која веднаш се вљубува во него. Таму, Харден дознава за проблемите на земјоделците и решава да им помогне. За таа цел, тој го уценува судијата, барајќи да ги повлече стадата од долината, а за возврат му дава парче од косата на Џејн Елен. Додека земјоделците слават за успешниот род, сточарите подметнуваат пожар во кој целосно горат насадите со пченка и куќите на земјоделците, а во таа прилика погинува таткото на Џејн Елен, Калифет Метјус (го игра Стоун). Сите земјоделци се иселуваат, а само Џејн Елен е цврсто решена да остане на имотот. Притоа, таа го обвинува Харден дека е виновен за пожарот. Затоа,тој набавува налог за апсење на Рој Бин. Истовремено, во блискиот град е закажан настап на Лили Ленгтри и Рој Бин оди на концертот. Тогаш, на бината се појавува Харден при што започнува вооружена престрелка меѓу нив во која Рој Бин е смртно ранет. Сепак, со последните сили, тој оди во гардеробата на Лили и, откако ќе ја здогледа, умира. Две години подоцна, Џејн Елен и Харден живеат заедно, а од прозорецот на својот дом гледаат како повторно се доселуваат земјоделците.
Дунавска Рамнина
Дунавската Рамнина (Дунавска равнина) го сочинува северниот дел на Бугарија. Сместена е јужно од реката Дунав и северно од Стара Планина. Нејзината западна граница е реката Тимок, а на исток граничи со Црното Море. Рамнината има површина од 31.523 квадратни километри. Долга е околу 500 километри и е широка од 20 до 120 километри.
Дунавската Рамнина е соседна со Влашката Низина (со која што формират Долнодунавската Низина), но релјефот ѝ е ридски, со бројни висорамнини и речни долини. Климата е изразито умерена континентална со слабо влијание на Црното Море на исток. Врнежите се просечно 450–650 mm годишно. Важни реки вклучуваат Дунав, Искар, Јантра, Ос’м, Вит, Русенски Лом, Огоста и Лом.
Меѓу поголемите градови во Дунавската Рамнина се Варна, Русе, Плевен, Добрич, Шумен, Велико Трново, Враца, Видин, Монтана, Силистра, Трговиште, Разград, Свиштов и Лом.
Техники на скијачки скокови
Техники на скијачки скокови — техники кои се користат или историски се користеле при изведување на скијачките скокови. Во зависност од поставеноста на скиите од страна на скокачот, прескокнатите далечини забележале значително зголемување во изминатиот век и денес достигнуваат над 200 м.
Конгсбершка техника
Конгсбершката техника (Kongsbergknekk) била измислена од страна на Јакоб Тулин Тамс и Зигмунд Руд во Конгсберг, Норвешка. Техниката се појавила по Првата светска војна и се одликува со тоа што предниот дел од телото на скокачот е свиено во висина на колковите, а скиите се паралелни една со друга. Понекогаш, можен е силен замав со рацете по примерот на птица во лет. Оваа техника придонела кон зголемување на далечината на скијачките скокови од 45 м на над 100 м, а била користена сè додека не била заменета со Виндишовата и Дешеровата техника во 1950-тите.
Виндишова техника
Виндишовата техника, измислена од страна на Ерих Виндиш во 1949 година, претставува изменет облик на Конгсбершката техника. Разликата е во тоа што, рацете на скокачот се поставени наназад во линија на колковите наместо нанапред, што овозможува поаеродинамичен наклон на телото.
Стил V
Стилот V, понекогаш нарекуван и „Граф-Боклева техника“, ја претставува најскорешна измена во техниката на скокање и се одликува со вкрстување на скиите во положба со висока аеродинамичност налик на латиничната буква „V“. Стилот прераснал во најприменувана скокачка техника по паралелниост стил кој за последен пат имал примена во раните 1990-тите години.
Техниката била воведена од страна на полскиот ски-скокач Мирослав Граф. Граф ја открил техниката уште како дете во 1969 година, но неговите современици не ја прифатиле сериозно. Сепак, тој бил свесен дека стилот V е доста делотворен затоа што неговите скокови биле значително подолги.
Во раните 1980-ти, Стив Колинс го применил стилот V во изменет облик, познат како „стил делта“, во кој скиите се вкрстени при врвот наместо при нивниот почеток. Колинс станал најмлад победник на натпревар во Светскиот куп на 15-годишна возраст, но неговата техника никогаш на била широко прифатена. Во ова време, секоја техника освен паралелниот стил се сметала за несоодветна од страна на судиите на Меѓународната скијачка федерација, any technique aside from the parallel style was considered inappropriate by FIS. Иако техниката овозможувала изведување на скокови подолги за околу 10% од паралелниот стил, судиите им доделувале ниски оценки на скокачите кои ја применувале.
Стилот V бил прифатен од страна на судиите како соодветен во раните 1990-ти по победите и успешните настапи на Јан Боклев и Јиржи Мајец кои настојувале за примена на техниката и покрај ниските оценки за стилот. Кон средината на 1990-тите, стилот станал најчесто применувана техника за скокање од страна на сите ски-скокачи и поради тоа повеќе не била казнувана затоа што се покажала како побезбедна и поефикасна од паралелниот стил.
Стил Н
Стилот Н се одликува со длабоко раширување на скиите во облик на буквата „Н“, со незначителен или целосно без агол во облик на латиничната буква „V“. Оваа техника е помалку применувана од стилот V и главно се среќава во скоковите на Домен Преуц, Леа Лемар,   и Ника Крижнар.
Црква „Св. Димитриј“ - Велгошти
Свети Димитриј — понова селска црква во охридското село Велгошти.
Местоположба
Црквата е сместена во самото село, а околу нејзе се наоѓаат куќи.
Историја
Црквата била изградена во 1983 година и истата година била осветена од страна на митрополитот Дебарско-кичевски г. Тимотеј.
Куп на Македонија во ракомет 2000 (мажи)
Купот на Македонија 2000 - 8. издание на Македонскиот ракометен куп. Турнирот бил одржан во Спортската сала Јасмин во Кавадарци. Купот бил освоен од Вардар Ватростална по вторпат.
Куп на Македонија во ракомет 2001 (мажи)
Купот на Македонија 2001 - 9. издание на Македонскиот ракометен куп. Турнирот бил одржан во Спортската сала Јасмин во Кавадарци, од 28 до 29 април 2001 година, во организација четирите клубови учесници и компанијата Макпримат. Купот бил освоен од Вардар Ватростална по третпат.
Реален девизен курс
Реалниот девизен курс го претставува номиналниот девизен курс коригиран за релативните цени меѓу странските и домашните производи. На тој начин, реалниот девизен курс го претставува девизниот курс изразен во производи.
Поим за реален девизен курс
Реален девизен курс е курсот по кој се заменуваат една за друга валута, пресметан како однос на идентичните стоки во домашната земја и странската земја. Номинален девизен курс е цената на домашната валута во однос на странската. Реалниот девизен курс е номиналниот девизен курс коригиран за цените на домашните и странските стоки (ефектот од инфлацијата). Во економијата се користат реалните променливи, бидејќи тие претставуваат еден вид сигнали кои ги поттикнуваат потрошувачите и производителите на приспособување на своето донесување во донос на променливите пазарни услови. Според тоа, при дефинирањето на реалниот девизен курс треба да се направи разлика помеѓу оние стоки и услуги кои се меѓународно тргувани и оние кои се произведени во земјата и кои не се изложени на меѓународна конкуренција и реалниот девизен курс да се сумира како однос меѓу цените во земјата и цените во странство изразени во заедничка валута.
Ако со симболот S го означиме номиналниот девизен курс (на пример долари за евра), а со P* цената на странските стоки изразени во странска валута (на пример, долар), тогаш домашната цена на странските стоки ќе биде P*/S (изразена во евра). Обратно, ако со симболот P ја означиме цената на домашните стоки во домашна валута, тогаш нивната цена во странска валута ќе биде S*P (во овој случај, изразена во долари). Реалниот девизен курс, т.е релативната цена на домашните стоки во однос на странските е односот помеѓу овие две ценовни нивоа:
За да се сфати подобро разликата помеѓу номииналните и реалните девизни курсеви се разгледува кога тие се движат заедно, односно кога ценовните нивоа се менуваат за истиот процентен износ, нивниот однос останува константен, што се случува кога инфлацијата е иста во земјата и во странство. Доколку спротивно на тоа, инфлацијата во странство е побрза отколку во земјата, реалниот девизен курс ќе депрецира, сè додека номиналниот девизен курс не апрецира доволно за да го неутрализира падот на домашните во однос на странските цени. Во случај кога номиналниот девизен курс е фиксен, промените на домашните и странските цени можат да настанат само кога домашните и странските цени се зголемуваат по различни стапки. Исто така, возможно е номиналниот девизен курс да апрецира без воопшто да се промени реалниот девизен курс, што би се случило доколку инфлацијата е пониска во земјата отколку во странство, т.е номиналниот девизен курс апрецира за разликата на стапката на инфлација помеѓу двете земји. Како општа одлика се констатира дека реалните девизни курсеви се постабилни на долг отколку на краток рок.
Мерење на реалниот девизен курс во практиката
Мерењето на реалниот девизен курс во практиката наметнува два проблема. Првиот е поврзан со дефиницијата за поимот странство, бидејќи остатокот од светот се состои од голем број земји. Домашната земја има билатерален девизен курс со секоја друга земја. За соединување на сите поединечни девизни курсеви потребно е да се пресмета просечното ниво на странски цени како пондериран просек на голем број трговски партнери и просечниот номинален девизен курс како пондериран просек на сите билатерални номинални девизни курсеви. Со тоа, секоја земја добива пондер, кој го претставува нејзиното значење за домашната земја. При овој начин на пресметка на делотворниот девизен курс се претпоставува дека сите девизни курсеви не се подеднакво важни, а резултатот е индекс, бидејќи веќе не може да се изрази номиналниот девизен курс во пари. Делотворните девизни курсеви се пресметуваат со користење на податоци за размената со голем број на земји-партнери при што секоја земја-партнер добива пондер кој обично ја изразува нејзината трговска важност за домашната земја (нејзиното учество во извозот или увозот на домашната земја или просекот од двете). Овој пристап може да се примени и за други категории на стоки.
Често користена мерка на реалниот девизен курс е односот помеѓу увозните и извозните цени. Тој се разликува од односот на тргуваните и нетргуваните стоки на два начина: најнапред, овде се игнорира постоењето на нетргувани стоки, а се прави разлика меѓу оние тргувани стоки кои се произведени во земјата и извезени надвор и тргувани стоки кои се произведени во странство и увезени во земјата. Според овој пристап, домашните стоки ќе бидат претставени со извозните, а странските стоки со увозните наместо сите тргувани стоки. Изборот помеѓу една од двете мерки ќе зависи од одликите на земјата која се анализира и од прашањата за интерес на анализата.
Предноста на првата дефиниција е тоа што може попрецизно да укаже каде се произведени трговските стоки, додека предноста на втората е тоа што ги раздвојува секторите кои се изложени на странска конкуренција (кои произведуваат тргувани стоки) од оние кои се заштитени (и кои произведуваат нетргувани стоки). Реалните девизни курсеви дефинирани во поширока смисла ги споредуваат индексите на потрошувачки цени или дефлаторите на БДП. Исто така, постојат и други индекси кои ја мерат конкурентноста на земјата на тој начин што ќе го стават акцентот на производствените трошоци, пред сè на трошоците за работна сила.
Случај на урамнотежена примарна тековна сметка
Реалниот девизен курс го определува оптималниот производствен микс, но прашањето е: што го одредува реалниот девизен курс? Одговорот е дека тоа го прави пазарот. Технологијата, ресурсите и вкусовите на потрошувачите се среќаваат на пазарот. Технологијата и ресурсите се збирно претставени со границата на производствени можности. Штом ги знаеме вкусовите и буџетските ограничувања на потрошувачите, можеме да го утврдиме оној реален девизен курс кој истовремено обезбедува рамнотежа помеѓу побарувачката и понудата на тргувани и нетргувани стоки. Овој рамнотежен реален девизен курс е релативен за долгиот рок, кога сите ресурси се искористени и кога сите пазари се во рамнотежа.
Слободниот избор на пазарот им овозможува на потрошувачите да постигнат највисока можна корисност, при дадена технологија и дадена расположливост на производствени ресурси. При рамнотежна релативна цена, производителите ја максимизираат додадената вредност, а потрошувачите сакаат да ја купат токму онаа количина од двете стоки која е произведена. Границата на производствената можност игра слична улога како и буџетската линија: таа ги опишува расположливите ресурси на земјата, со исклучок на тоа што недостасува релативна цена за да се одреди вредноста на тие ресурси. Преку заемното дејство на технологијата (границата на производствени можности) и вкусовите (кривите на индифиренција) на пазарот се утврдува рамнотежната релативна цена.
Случај на примарна тековна сметка различна од нула: улога на реалниот девизен курс
Прво, концептот на пазарната рамнотежа нема исто значење за тргуваните и нетргуваните стоки. Тргуваните стоки се произведуваат и трошат како во земјата, така и во странство, при што рамнотежата се воспоставува на светско ниво. Така, можно е да има ситуација во земјата каде што, на пример, потрошувачката го надминува производството. Во тој случај, разликата ќе биде покриена со увоз, кој ќе биде финансиран преку зголемување на странскиот долг или намалување на странските средства во сопственост на земјата. Слично на тоа, извозот го апсорбира вишокот на локалната потрошувачка. Од друга страна пак, нетргуваните стоки се произведуваат и трошат само на локално ниво. Пазарот е локален, па така за да се воспостави рамнотежа, потребно е производството да биде еднакво со потрошувачката во земјата. Притоа:
Промените на реалниот девизен курс ќе ги принудат и производителите и купувачите да го ревидираат своето однесување на соодветен начин. На пример, реалната апрецијација ќе влијае производителите да ги реализираат ресурсите од секторот на тргувани стоки и да го намалат нивното производство, а потрошувачите ќе ја зголемат потрошувачката на тргувани стоки. Резултатот е влошување на примарната тековна сметка. Оттука произлегуваат два заклучока:
Долгиот рок и примарната тековна сметка
Националното меѓувременско буџетско ограничување вели дека една земја не може да се задолжува повеќе околку што може да си дозволи и дека акумулираните средства на крај можат и треба да бидат потрошени. Изразено во сегашна вредност, земјата ќе го задоволи своето екстерно ограничување кога тековните и идните дефицити на примарната тековна сметка ќе бидат еднакви на нејзината првична нето-надворешна позиција средства (односно, кога суфицитите ќе бидат еднакви на првичниот долг). Во поедноставниот модел со два временски периоди, ова формално може да се запише како:
каде што со симболот F1 се обележува нето-надворешната позиција на средствата на земјата на почетокот од периодот. Ако земјата претходно била нето-кредитор, F1 ќе биде позитивно, а ако земјата е нето-должник, F1 ќе има негативна вредност.
Сè додека го почитува своето меѓувременско буџетско ограничување, земјата може слободно да го бира распоредот на салдата на својата тековна сметка низ времето. Овој степен на слобода исчезнува во вториот „последен“ период. Примарната сметка во иднината мора да биде еднаква на акумулираната нето-надворешна позиција на средствата. На долг рок, примарната тековна сметка мора да биде таква што до крајот на вториот периодот (означува иднина), земјата мора да го отплати својот акумулиран долг, или да ги потроши своите средства, главнината и каматата, наследени од првиот периодот (означува сегашност):
каде што симболот F2 ја обележува нето-надворешната позиција на земјата на почетокот на вториот период. Позитивната позиција на средствата (F2>0) дозволува дефицит во вториот период, додека пак позицијата на надворешната задолженост (F2>0) бара остварување на суфицит.
Рамнотежниот реален девизен курс и примарната тековна сметка на долг рок
Рамнотежниот, односно долгорочниот, реален девизен курс е дефиниран со условот долгорочната примарна тековна сметка да биде доследна со надворешното буџетско ограничување на земјата. Функцијата на примарната тековна сметка го покажува реалниот девизен курс потребен да се постигне саканото салдо на примарната тековна сметка. Буџетското ограничување од вториот период бара примарната тековна сметка да биде еднаква на негативната вредност на нето-надворешната позиција на средствата на земјата, плус износот на каматата. Тоа значи дека преку суфицитот треба да се финансира отплатата на долгот (кога F2 е негативно), односно дека преку дефицитот треба да се намалуваат акумулираните средства (кога F2 е позитивно). Кога реалниот девизен курс е над своето рамнотежно ниво, тој е преценет, а во спротивен случај, тој е потценет. Сепак, за да не биде прекршено буџетското ограничување, девизниот курс на долг рок мора да се врати на својата рамнотежна вредност.
Фундаметални детерминанти на реалниот девизен курс
Резултатот според кој рамнотежниот реален девизен курс зависи од нето-надворешната инвестициска позиција е многу значаен. Тоа значи дека, во крајна линија, пазарните сили ќе го доведат реалниот девизен курс на нивото во кое треба да биде. Меѓутоа, времето потребно да се стигне до таму може да биде многу долго, неколку години или повеќе. Неурамнотежен девизен курс имплицира дека или земјата живее надвор од своите можности, што е возможно додека може да се задолжува, или дека троши и инвестира под својот потенцијал, што е возможно додека нејзините домаќинства, фирми и влада се подготвени да штедат. Концептот на рамнотежен реален девизен курс гледа подалеку од ваквите преодни фази и се фокусира на стабилната состојба. Тој е патоказ кој ни покажува каде се упатил реалниот девизен курс. Сепак, можно е да се оди подалеку од ваквото објаснување и да се запраша: кои променливи, познати како фундаментални детерминанти или скратено фундаменти, се одговорни за промените на реалниот девизен курс. Реалниот девизен курс мора да биде таков што ќе овозможи производствените и потрошувачките одлуки да бидат во согласност со примарната тековна сметка наложена од буџетското ограничување и обратно, секоја промена на реалниот девизен курс мора да биде проследена со промени во производството и потрошувачката на тргувани и нетргувани стоки.
Нето-надворешна позиција на средствата
Меѓународната нето-инвестициона позиција претставува фундаментална детерминанта на реалниот девизен курс. При сè друго еднакво, колку е поголема позитивната вредност на меѓународната инвестициска позиција, толку повеќе ќе апрецира рамнотежниот реален девизен курс. Слично на тоа, рамнотежните реални девизни курсеви на задолжените земји ќе депрецираат како би генерирале средства за отплата на долгот. Ако надворешниот долг се зголеми, кривата на нето-надворешната позиција на средствата се поместува надесно, а рамнотежниот реален девизен курс ќе депрецира. За да го задоволи своето буџетско ограничување, земјата која се задолжувала во странство мора да создаде суфицити на примарната тековна сметка за да го отплати својот долг. Производствените ресурси мора да бидат реалоцирани во секторот на тргувани стоки, а домашната побарувачка мора да биде намалена. Депрецијацијата на реалниот девизен курс создава моптивација која води до потребните промени.
Нето-надворешната позиција на една земја е определена од минатите случувања и е многу тешко, ако не и невозможно, моментално да се промени. Постојат бројни примери на земји како што се Индонезија и Нигерија, кои неверојатно се збогатиле од наоѓањето на нафта, но го потрошиле своето богатство и како резултат на тоа станале и мошне задолжени земји. Понекогаш, ненадејната промена на цените може да доведе до промена на надворешната позиција, што се случило со шведската економија. Растот на реалната каматна стапка на надворешниот долг има ист ефект како и зголемувањето на самиот долг.
Производството, ресурсите и секторската структура
Границата на производствени можности ја резимира положбата во поглед на производствените ресурси на една земја, производствените капацитети и секторската структура. Овие одлики се разликуваат од земја до земја и се менуваат со текот на времето во рамките на една земја. Сепак, општата тенденција е дека колку е поголема продуктивноста во секторот на тргувани стоки, толку е повисок рамнотежниот девизен курс. Размислувањето е следно: земјите со поголема продуктивност на трудот произведуваат повеќе тргувани стоки на сметка на нетргувани стоки, па така, помала количина од вторите ќе биде достапна за домашна потрошувачка. Но, домашната потрошувачка мора да биде еднаква со домашното производство. За да се потикне економијата да произведува и троши на овој начин, релативната цена на нетргуваните стоки во однос на тргуваните стоки мора да се зголеми, т.е. реалниот девизен курс мора да апрецира, за да се дестимулира потрушувачката на нетргувани стоки.
Најдобар начин да се демонстрира оваа поента е да се постави следново прашање: што би се случило доколку продуктивноста во секторот на тргувани стоки одеднаш се зголеми? Под претпоставка дека производството на нетргувани стоки не се менува и дека и натаму постои надворешна рамнотежа, тогаш рамнотежниот реален девизен курс мора да апрецира (мора да се зголеми). Што би можело да ја предизвика таквата промена? Постојат неколку причини, поврзани со :
Влијанието на природните ресурси врз девизниот курс
Кога во средината на 1970-те била пронајдена нафта во британскиот дел на Северното Море, реалниот курс на стерлингот набрзо апрецирал за повеќе од 30 %. Иронично, резултатот бил реалокација на ресурсите од традиционалните индустриски гранки (другите тргувани стоки, освен нафтата) кон секторот услуги, што било проследено со масовно затворање на фабриките и невработеност, бидејќи индустриските работници не можеле веднаш да бидат вработени во нафтената индустрија или во секторот на нетргувани стоки. Овој запрепастувачки процес на деиндустријализација се нарекува Холандска болест (Dutch disease), бидејќи за првпат бил дијагностициран во 1960-те години, кога кога бил откриен гас на холандската страна од Северното Море. Холандската болест може да објасни зашто во земјите богати со ресурси вообичаено е потешко да се развие и одржи индустрискиот секетор, што може да се забележи во современа Русија. Ова не би требало да биде извор на долгорочна загриженост: зошто да се произведуваат индустриски производи кога мајката природа овозможува профитабилен извоз? Сепак, на краток рок приспособувањето може да биде прилично болно. Норвешка е една од земјите кои ефикасно се справија со овој проблем.
Нафтениот фонд на Норвешка
Во кој било поглед, Норвешка е богата земја, за што кажува и податокот дека БДП по глава на жител во 2002 изнесувал 42 000$ според тековниот девизен курс, наспроти просекот во Европа, кој изнесувал 22 600$. Уште повеќе, Норвешка има акумулирано значителни финансиски средства во текот на годините, кои во 2002 година изнесувале 603 милијарди норвешки круни (73 милијарди евра) или 39,6% од БДП. Поголемиот дел од ова богатство може да се поврзе со богатите наоѓалишта во Северното Море и големото производство на сурова нафта. Со текот на годините, Норвешка има произведено и продадено повеќе од 17 милијарди барели нафта.
Државниот нафтен фонд е основан во 1990 година. Неговата намена е преку зголемување на транспарентноста на приходите од нафта да се унапреди спроведувањето на фискалната политика. Фондот има две главни цели:
Друг пример претставува процесот на преструктурирање во Источна и Средна Европа, кој започна по распадот на централно-планскиот систем. Во рамките на претходниот режим, акцентот се ставал на производите на тешката индустрија коишто, иако претставуваат тргувани стоки, всушност ретко се продавале надвор од Советскиот блок. Истовремено, секторот на услуги намерно не бил развиван. Процесот на трансформација доведе до брз раст на новиот сектор на услуги и до постепено преструктурирање на индустрискиот сектор во правец на производство на тргувани стоки.
Промени на рамнотежниот девизен курс
Промените во потрошувачката исто така влијаат врз рамнотежниот реален девизен курс. На пример, како што стануваме побогати, повеќе трошиме на нетргувани стоки. Нетргуваните услуги поврзани со одмор (кино, ресторани итн.), образование и медицински услуги можат да добијат поголема важност во нашите буџети. Бидејќи нетргуваните стоки мора да бидат произведени во земјата, растечката побарувачка мора да биде придружена со раст на релативните цени за да се поттикне поголемо производство. Сите фактори кои го зголемуваат богатството на домашните домаќинства - експанзијата на берзата и на пазарот на недвижнини, приливот на дознаки од роднините во странство или странската помош - можат да имаат сличен ефект.
Големината на владата, како голем потрошувач, може, исто така, да влијае врз реалниот девизен курс. Владата троши голем дел од своите буџети на нетргувани стоки и услуги (јавни услуги, патишта и други комунални услуги). Бидејќи таквата потрошувачка се финансира од даноците наметнати на луѓето, кои инаку би трошеле поголем дел од доходот на тргувани стоки, растот на големината на владата влијае за реалокација на домашната апсорпција кон секторот на нетргувани стоки, што ќе доведе до зголемување на нивната релативна цена, т.е. до раст на реалниот девизен курс.
Сите „длабоки“ или структурни промени веројатно ќе влијаат врз тековната сметка, а оттаму и врз рамнотежниот реален девизен курс. Сепак, во практиката, нарушувањата што се толку силни за да предизвикаат значајни промени во рамнотежниот реален девизен курс се прилично ретки настани. Токму затоа, тезата дека реалниот девизен курс останува приближно ист е само општ принцип. Сепак, во процесот на приближување на сиромашните земји кон поразвиените земји доаѓа до промени во рамнотежниот реален девизен курс. Како што овие земји акумулираат капитал, увезуваат напредна технологија и стануваат попродуктивни, нивните економии поминуваат низ системска трансформација, а како резултат на тоа се јавува континуирана апрецијација на реалниот девизен курс. Ова е познато како Баласа-Семјуелсонoв ефект (Balassa-Samuelson effect).
Ефектот на Баласа-Семјуелсон
Општа закономерност е дека побогатите земји се систематски поскапи од посиромашните земји. дефлаторот на БДП е пондериран просек од цените на тргуваните и нетргуваните стоки. Ако цените на меѓународно тргуваните стоки приближно се изедначени кога ќе ги изразиме во една заедничка валута, тогаш разликите во просечните ценовни нивоа произлегуваат во цените на нетргуваните стоки - како што се фризерските услуги, хотелското сместување, транспортните услуги, лебот итн. Нетргуваните стоки се поевтини во посиромашните земји. Зошто е тоа така? Многу услуги, кои сочинуваат голем дел од нетргуваните стоки, се „луксузни“ стоки: ресторани, правни услуги, услуги за домаќинствата, згрижување на деца, медицински услуги. Во сиромашните земји, побарувачката за услуги е ограничена и како резултат на тоа, нивните цени се ниски.
Втората причина е поврзана со понудата на услуги. Посиромашните земји се одликуваат со пониско ниво на физички и човечки капитал, од каде произлегува дека продуктивноста во секторот на тргувани стоки е пониска. Следствено на тоа, кога продуктивноста во секторот на тргувани стоки е ниска, тогаш граничната продуктивност на трудот е мала и наемнините се пропорционално ниски. Наемнините би биле, исто така, ниски и во секторот на нетргувани стоки, бидејќи подвижноста на работниците, обичаите (барање за правичност) и активноста на синдикатите обично спречуваат наемнините во голема мера да се разликуваат помеѓу различните сектори. Поради пониските наемнини, цените во секторот на нетргувани стоки ќе бидат пониски во посиромашните земји.
Куп на Македонија во ракомет 2010 (мажи)
Купот на Македонија 2010 - 18. издание на Македонскиот ракометен куп. Турнирот бил одржан во Спортската сала Билјанини Извори во Охрид, од 8 до 9 мај 2010 година. Купот бил освоен од Металург по третпат.
Куп на Македонија во ракомет 2008 (мажи)
Купот на Македонија 2008 - 16. издание на Македонскиот ракометен куп. Турнирот бил одржан во Спортско рекреативниот центар Кале во Скопје, Македонија, од 17 до 18 мај 2008 година, во организација на РК Вардар ПРО. Купот бил освоен од Вардар ПРО по шести пат.
ЖРК Подравка Копривница
Женски ракометен клуб Подравка Копривница или скратено ЖРК Подравка Копривница е хрватски женски ракометен клуб од Копривница. Моментално се натпреварува во 1. ХРЛ жени.
Подравка Копривница е најуспешниот хрватски женски ракометен клуб од основањето на хрватската лига во 1992, со освоени 25 првенствени титули и 23 национални купови. Покрај тоа, клубот во својата историја има забележано и меѓународни успеси како освојувањето на Лигата на шампионите во ракомет за жени во сезоната 1995-1996 и Суперкупот на ЕХФ во 1996.
Својте домашни натпревари ракометарките на Подравка ги играат во салата "Фран Галовиќ" во Копривница, која собира околу 2000 гледачи. Обично настапуваат во црвени или во бели дресови. Клубот има и навивачки клуб кој е формиран уште во 2002 година и го носи името Red Roosters.
Историја
Клубот е основан во 1955 година под името Иво Маринковиќ и својот прв пријателски натпревар го одиграл против Графичар од Бјеловар во декември истата година. Првиот официјален натпревар клубот го одиграл во август 1956 против Славија Чаковец. Во 1956, клубот го променил името во РК Партизан. Bo сезоните 1960-1961 и 1962-1963 клубот бил аматерски шампион во првенството на СР Хрватска. Во 1964 година, клубот го променил името во денешното ЖРК Подравка, бидејќи бил спонзориран од истоимената фабрика.
Истата 1964 година клубот се квалификувал во првата лига на Југославија. Во 1966 година, Подравка ја освоила својот прв национална титула и истата ја задржала две години по ред. Во 1972 година, клубот испаднал во втората лига, но успеал да се врати повторно во првата во 1975 година. До 1991 година, кога југословенската лига престанала да постои, клубот повеќепати се враќал во првата лига и испаѓал.
Во 1991 година Подравка го постигнала својот најголем успех во Купот на Југославија, во кој стигнале до финалето во кое сепак биле поразени од Раднички. Со овој успех тие избориле учество во европските купови за првпат после 24 години. Сепак, поради големата српска агресија надлежното европски ракометно тело не им дозволило во следната сезона натпреварите од Купот на победниците на куповите да ги играат на домашен терен, па морале двата натпревари да ги играат на гости: против Сајпрус Колеџ на Кипар, против Фемине Висе во Белгија и два натпревари против унгарскиот Дебрецин кој се одиграле во два унгарски града, Бекешчаба и Дебрецин.
Најголемиот успех на Подравка на ракометната сцена се случил во 1996 година, кога ја освоиле Лигата на шампионите за жени совладувајќи го австрискиот Хипо во финалето со 38-37 вкупен резултат во двата натпревари. Така, му се реванширале на австрискиот клуб за поразот во финалето една сезона претходно, кога Хипо бил подобар со 40-36 (по два натпревари). Истата 1996 година Подравка го освоила и Суперкупот на ЕХФ.
Соперници
Подравка има големо соперништво со Локомотива Загреб. Од основањето на хрватската лига тоа се единствените две екипи којшто биле шампиони во првенството и во купот на земјата.
Моментален состав
Состав за сезоната 2019-2020