cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Топлинска пумпа
Принцип на работа
Греењето со топлинска пумпа е економично. Како на пример за потрошена енергија од 1kWh се добива топлинска енергија од 3kWh, бидејќи 2 kWh се одземени од околниот воздух. За споредба: кај електрична печка или греалка за да се добие топлинска енергија од 3 kWh треба да се потроши 3kWh електрична енергија, значи трипати повеќе. Ефикасноста на топлинската пумпа се оценува со грејниот фактор (СОР) кој претставува однос на топлината што ја дава топлинската пумпа за греење и потрошената електрична енергија. COP = Qc / P. Грејниот фактор зависи од типот и квалитетот на топлинската пумпа, како и од работните услови. Многу клима уреди се наменети и за ладење и за греење. При режимот за греење тие работат како топлински пумпи, а се користи реверзибилен циклус. Со помош на реверзибилен (летворокрак) вентил во режимот на греење ладилниот флуид од компресорот се потискува кон внатрешната единица, која во тој случај претставува кондензатор, преку кој се оддава топлина во просторијата што се грее. Потоа ладилниот флуид се придушува со термоекспанзионен вентил (ТXV)или капиларна цевка, а во надворешната единица (во овој случај испарувач) се одзема топлина од околината. Во режимот на ладење реверзибилниот вентил ја менува позицијата што ладилниот флуид од компресорот се потискува кон надворешната единица(во овој случај кондензатор), потоа се придушува и во внатрешната единица испарува при што се одзема топлина од просторијата што се лади.
Топлинска пумпа воздух-воздух
Топлинската пумпа воздух-воздух одзема топлина од околниот (надворешниот) воздух и ја предава во просторијата која се грее. Всушност сите поединечни клима уреди (моноблок и сплит системи) што денес го произведуваат режимот на греење се топлински пумпи воздух-воздух. Тие денес се произведуваат во големи серии, неколку милиони годишно, така што нивната цена е многу ниска и бргу се исплатуваат. Производителите на топлински пумпи(клима уреди) грејниот фактор го даваат за услови: надворешен воздух 700C и внатрешен воздух 200С, Зависно од квалитетот и производителот тој изнесува СОР = 2.5 до 3,4 за наведените услови. Грејниот фактор (и топлинскиот капацитет Qc) се намалува ако температурата на надворешниот воздух се снижува и обратно. Тоа е неповолна страна на топлинската пумпа воздух- воздух. Токму кога надвор станува постудено, капацитет на топлниската пумпа се намалува. Тоа е особено изразено ако надворешната температура е – 10 до -150С. Во тој случај потребно е кориснкот да користи “резервно” греење од друга греална или сл. Во Македонија во зимскиот период понекогаш се јавуваат вака ниски температури, но ако се земе предвид целата грејна сезона(приближно шест месеци), бројот на денови со екстремно ниски температури е многу мал.
Инвертер клима уред
Кај нив електромоторот на компресорот има регулација со променливи(континуиран) број на вртежи и идеално ги следи промените на топлинскиот товар потребен за греење кој во пракса постојано се менува во текот на денот и сезоната. Ако се земе предвид работата на клима уредот во текот на целата сезона, тогаш сезонскиот греен фактор кај инвертер клима уредите може да изнесува СОР = 3,5 до 4. Иако се тие поскапи, разликата во цената бргу се исплатува заради помалата потрошувачка на електрична енергија. Друга предност е нивниот „нежен“ старт(со мала јачина на електрична струја) и затоа се помалку подложни на дефекти.
Топлинска пумпа вода-вода
Кај оваа топлинска пумпа се одзема топлина од вода (или индиректно од земја) и се предава на вода за централно греење. Најчесто се прави и за ладење со реверзибилен циклус. Топлинските пумпи вода-вода имаат висок греен фактор(околу 4). Но нивната инсталација е многу скапа. Водата од која што се одзема топлина може да биде подземна (од дупнатина), од река, езеро. Отпадна или во затворен круг циркулирајќи во цевки во земја. Подземната вода и водата со цевки под земја во затворен круг одземаат топлина од земјата, затоа овие топлински пумпи се нарекуваат геотермални. Најчесто испарувачот и кондензаторот се плочести што ја прават топлинската пумпа компактна со мали димензии. Наједноставна и најевтина е изведбата со отворен круг. Но неповолна страна е нечистотијата и нафаќање на каменец на топлински разменувачи кои тешко се чистат бидејќи тие се најчесто плочести. Овие проблеми ги нема кај изведбите со затворен круг на водата, но чинењето на цевките и изведбените работи можат да бидат поскапи и од самата топлинска пумпа. Уште повеќе, при хоризонтален развод на цевките потребна е релативно голема површина до/околу самиот објект што во урбани средини тешко се обезбедува. При вертикално поставување потребни се барем неколку отвори и тоа со голема длабочина (50 до 100 метри), а такви отвори се дупчат со специјална механизација. Системите со затворен круг на водата се прават од пластични цевки кои се отпорни на корозија. Геотермалните топлински пумпи се одликуваат со висока топлинска делотворност, кај нив грејниот фактор е околу 4 при температура на водата на влез во испарувачот од 1200С и температури на топлата вода 40/450С. Повисоки температури на топлата вода се избегнуваат бидејќи притисокот на кондензација на ладилниот флуид ќе биде многу висок. При температури на топлите води од 30/350С грејниот фактор изнесува 5. Бидејќи температурата на топлата вода е доста пониска, радијаторските грејни тела не се соодветни, туку треба да се користат вентилаторски конвектори или подно греење. Друга предност на геотермалните топлински пумпи во споредба со типот воздух¬-воздух е што топлинскиот извор има константна температура речиси во текот на целата грејна сезона независно од надворешните услови. Од друга страна, топлинските пумпи вода-вода се доста посложени и за нивната примена треба да се направат консултации со стручно лице, монтажата треба да ја направи “проверена” фирма и треба да се направи договор за редовно одржување и сервисирање.
Топлинска пумпа воздух-вода
Тука се одзема топлината од надворешниот воздух, која на повисоко температурно ниво на кондензаторот се предава на вода за греење најчесто на режим 40/450С. Всушност ова е чилер со воздушно ладен кондензатор кој може да работи како топлинска пумпа воздух-вода со реверзибилен циклус. Денес сите производители ги нудат чилерите со два режима: ладење и греење како опција. Бидејќи извор на топлина е надворешниот воздух, и овде се јавува проблем при екстремно ниски надворешни температури кога е потребен поголем капацитет за греење, а машината тогаш дава помал капацитет. Иако тој период е многу краток во текот на грејната сезона, треба да се предвиди “резервно” греење. Топлинските пумпи се погодни и економични за подготовка на санитарна топла вода (за бањи и кујни). Тие трошат 3 до 4 пати помалку електрична енергија во споредба со конвенционалните електрични бојлери кои се во масовна употреба. Овие топлински пумпи се препорачуваат особено за комерцијални и јавни објекти: хотели, ресторани, болници итн. Во поново време на пазарот се јавуваат топлински пумпи со греен фактор околу 5.
Список на државни водачи во 1904 година
Долу се наведени сите водачи во државите во светот, распоредени по држави во 1904.
NGC 6450
Откривање
Објектот е откриен на 1 јули 1884 година од страна на Луис Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6450 е од видот NF.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 17 ч 47 м 32,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +18° 34' 31"".
Други поделби
Проучување на NGC 6450 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 158; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1556. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 274.
Црква „Св. Архангел Михаил“ - Ваташа
Свети Архангел Михаил — гробјанска црква во приградската населба Ваташа, сместена на височинка над населбата.
Историја
Црквата започнала да се гради во ноември 2014 година во близина на селските гробишта. Новата црква се градела во непосредна близина на старото црквиче кое некогаш постоело. Камен-темелникот бил осветен од страна на митрополитот Повардарски г. Агатангел.
Стара црква
Старата средновековна црква била веројатно изградена во втората половина на XIV век.
NGC 46
NGC 46 — ѕвезда во соѕвездието Риби, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 22 октомври 1852 година од страна на Едвард Џошуа Купер, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 13,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 46 е од видот *. Видливиот сјај во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11,7 m.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 0 ч 14 м 10 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 5° 59' 14".
Други поделби
Проучување на NGC 46 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 170; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1465.
Св. Атанас (Зрзе)
'''Св. Атанас''' — археолошко наоѓалиште во прилепското село Зрзе. Наоѓалиштето најверојатно претставува црква, но поради неистраженоста не е датирано. Во 1951-1957 македонскиот антрополог Јован Ф. Трифуноски при своите истражувања забележал дека во самото село постојат и се видливи остатоци од црква посветена на Свети Атанасиј.
Греберн
Греберн (Gröbern) — село и поранешна општина во округот Анхалт-Битерфелд, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2010, е дел од општината Мулдештаузе.
Договор од Париз (1802)
Договорот од Париз — потпишан на 25 јуни 1802 година помеѓу Првата Француска Република, а потоа прифатена и од Наполеон Бонапарт, и Османлиското Царство, на чело со султанот Селим III. Договорот го означил крајот на Францускиот поход на Египет.
Молдавска Советска Социјалистичка Република
Молдавската Советска Социјалистичка Република (Молдавска ССР, МССР) била една од републиките на СССР (2 август 1940 - 27 август 1991).
Мост (друштво)
Мост е здружение на Македонците од Голо Брдо, Албанија. Друштвото е создадено на 2 март 2012 година. Седиште на друштвото е во селото Требишта, во истоимената општина.
Формирање
Здружението било заверено во регистарот во судот во Тирана на 2 март 2012 година. Друштвото е создадено за потребите на Македонците во Голо Брдо во Албанија. Како прв претседател на друштвото бил назначен Бесник Хасани, потпретседател е Илбер Кадриу и секретар на друштвото е Лавдарим Мета. Друштвото има поддршка од македонската политичка партија во Албанија. Се очекува да се отворат и ограноци на друштвото во општините Острени и Стеблово. Мост шестото друштво на Македонци во Албанија, по друштвата „Преспа“, „Илинден“, „Мир“, „Мед“ и „Гора“.
Цел
Според претседателот, целта на друштвото е :
Нуско
Нуско — општина во покраината Авелино од регионот Кампанија, Италија. Населението на 30 ноември 2011 година било 3,946 жители.
Благоја Митревски
Благоја Трајков Митревски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Произлегува од сиромашно семејство. Завршил основно училиште, па се занимавал со земјоделство. Во октомври 1944 година, стапил во борбените редови на Дванаесеттата македонска ударна бригада. Со бригадата активно учествувал во борбите против балистите на падините на Водно и кај Треска. Бил учесник и во борбите за ослободувањето на Скопје. Потоа, се префрлил во дополнителниот баталјон на командата на заднината на Четириесет и првата дивизија. На 20 ноември 1945 година, несреќно се удавил во реката Вардар.
Contact Air
Contact Air Flugdienst е авиокомпанија заснована во Штутгарт, Германија. Оперира на одредишта како членка на Lufthansa Regional системот. Главна ваза е аеродромот во Штутгарт.
Историја
Авиокомпанијата започна со сервис во 1974 година. Беше основана од Gunther Eheim како чартер авиокомпанија, која оперираше со авиони од типот Dassault Falcon 20 и Bombardier Learjet. Авиокомпанијата стана првата партнер авиокомпанија во Луфтханза групацијата во април 1996. На 16 октомври 2003, авиокомпанијата оперира под логото на Lufthansa Regional.
Одредишта
Contact Air оперира на следниве одредишта:
Флота
Просечната старост на авионите е 10.4 години
Јанис Адетокунбо
Јанис Адетокунбо (роден на во ) — грчки професионален кошаркар кој настапува за екипата на Милвоки Бакс во НБА. Висок е 2,11 метри и најчесто игра на позицијата ниско крило, но може да игра и како бек поради неговата вештина во водење топка. Во сезоната 2015–16 настапувал како организатор на играта за екипата на Милвоки. Адетокунбо прераснал во кошаркарска суперѕвезда во сезоната 2016–17, кога бил најефикасен играч на Милвоки во сите пет значајни статистички категории и станал првиот играч во НБА кој бил во првите 20 кошаркари од лигата по број на бодови, скокови, асистенции, украдени топки, и блокирани удари. Адетокунбо има нигериско потекло.
Адетокунбо добил грчко државјанство во 2013, а од 2014 настапува за кошаркарската репрезентација на Грција со која го освоил петтото место на светското првенство во кошарка во Шпанија. Со грчката репрезентација настапил и на европското првенство во кошарка 2015 каде на осум натпревари имал просек од 9,8 бода, 6,9 скокови и 1,1 асистенција по натпревар.
Боги
Богларка Чемер (30 ноември 1986, Будимпешта, Унгарија), професионално позната како Боги (Boggie), е унгарски поп вокалист и текстописец. Боги е најпозната по хит синглот под наслов „Парфем“(Parfüm), кој се искачил на првото место во Унгарија за повеќе последователни недели, од нејзиниот албум Boggie (2013). Таа ја претставувала Унгарија на натпреварот за песна на Евровизија 2015 со песната „Војни за ништо“. На 19 мај 2015 година, нејзината песна се квалификувала во финалниот на натпревар за песна на Евровизија за 2015 година, кој се одржал на 23 мај 2015 година во Виена , Австрија.
2014-денес: Боги ера
Боги се искачила на голема важност во почетокот на јануари 2014 година, по објавувањето на музичкото видео на нејзиниот деби-сингл „Парфем“. Видеото било прикажамо од медиуми во различни земји, вклучувајќи ги Велика Британија и САД. Видеото покажува дека пејачката е опсежно ретуширана додека ја пее песната, што е потемна, француска преработена унгарска верзија на песната под наслов "Парфем". Двете верзии се извадени од деби албумот на Боги, насловен  ''Boggie"', објавен во 2015 година. с
Евровизиски натпревар
Боги ја претставувала Унгарија на Евровизискиот натпревар за песна 2015 со песната „Војни за ништо“. На 19 мај 2015 година се квалификуваше за големиот финален настан, кој се одржал на 23 мај 2015 година во Виена, Австрија.
Никола IV Цариградски
Никола IV Цариградски — Вселенски патријарх од декември 1147 година до март/април во 1151 година.
Тој бил устоличен како Вселенски патријарх во 1147 година, заменувајќи го Козма II, кој бил осуден за богомилство. Неговиот избор сепак предизвикал значаен спор, неговата канонска валидност била оспорена, бидејќи тој доброволно се одрекол од претходната титула. На крајот, Никола IV бил присилен да се повлече како патријарх, и починал во 1152 година.
Напишал голем број на теолошки дела, меѓу кои е a трактатот за Филокве наменет за Алексиј I, живописна одбрана за неговата прва абдикација.
Катја Фаин
Катја Фаин (родена на 31 август 2001 година) ― словенечка пливачка. Таа ја претставувала Словенија на Светското првенство во водени спортови во 2019 година што биле одржани во Гвангжу, Јужна Кореја. Таа се натпреварувала на настаните женски 200 метри слободен стил и на женските 400 метри слободен стил. Во дисциплината 200 метри таа не се пласирала за да се натпреварува во полуфиналето, а на дисциплината 400 метри не се пласирала за да се натпреварува во финалето. Таа се натпреварувала и во дисциплината 400 метри женско поединечно мешано пливање.
Нина Спирова
Нина Спирова (, —, ) — една од најпознатите македонски пејачки на староградска и народна музика на сите времиња. Со нејзиниот милозвучен и моќен глас остави трајни вредности, музички записи на неколку забавни мелодии кои станаа евергрини, како и на бројни бисери на староградската македонска музика.
Таа има исполнето и снимено голем број познати музички хитови, од страна на светски аранжери како и голем број на обработки на македонски народни песни. Ќе останат како трајни вредности нејзините интерпретации на „Бог да бие кој прв почна“, „Пилето ми пее“, „Не си го продавај Кољо чифликот“, „Судбо моја, судбино“, „Зајди, зајди, јасно сонце“, „Кажи, кажи либе Стано“, ,,Еден бакнеж", ,,Молчи, молчи" и многу други.
Скромна, ненаметлива, повлечена, насмеана,со многу малку, речиси ништо познато од нејзиниот приватен живот, со однесување несвојствено за пејачка која претставува ѕвезда од конкретниот калибар. Спирова засекогаш се повлече од естрадната сцена во почетокот на 80-тите години и веќе претставува дел од македонското музичкото минато.
Кариера
Според нејзините почитувачи, но и музичките стручњаци, главен белег има оставено пеејќи ја македонската народна, но и староградската песна. Има учествувано на првите изданија на Скопскиот фестивал, а има соработувано со најпознатите македонски автори, композитори и музички аранжери, меѓу кои Драган Ѓаконовски - Шпато, Љубомир Бранѓолица, Димитар Масевски и многу други. Има снимено над 80 композиции само за музичката продукција на МРТВ, од кој поголемиот број се хитовите: „Молчи, молчи“, „Еден бакнеж“, „Езеро мое“, „Далечен крај“, „Пелистерски очи“, „На овој ден“ итн.
Има снимено сингл плочи на српскохрватски јазик, додека забележителен настап имала на фестивалот "Белградска пролет' ("Београдско пролеће") во 1964 година, со песната „Бела хризантема“.
Како еден од вечните евергрини, кои ќе останат да не асоцираат на прекрасното минато претставува и хитот „Еден бакнеж“ во придружба на Македонската Филхармонија. Безвременска песна која има учествувано на фестивалот „Опатија“ во 1962 година и се има закитено со првата награда.
Белско
Белско (словенечки: Belsko) — населба во Општина Постојна во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Нотрањска. Населбата сега е вклучена во Приморско-нотрањскиот статистички регион.
Симнички манастир
Симнички манастир — историски македонски православен манастирски комплекс сместен на 1 км северозападно од гостиварското село Симница. Денес останати се само рушевини, кои на археолошката карта на Македонија се означени како археолошко наоѓалиште под името Манастир.
Историја
За првичните податоци за овој манастир нема многу податоци. Според она што се знае, манастирот бил доста богат. Имал шума на падините на планината Буковиќ, ниви по долината на Симничка Река, додека големите манастирки кошници со пчели се наоѓале во самото село Симница и Орќуше. За бројната стока се грижеле самите монаси. Главниот манастирски собир се одржувал секоја година на 1 септември по стариот календар. Тогаш доаѓале многу луѓе од реоните на Горен Полог, Мавровско Поле, Горна Река и Кичевијата. Самите манастирски поворки биле долги и по илјада метри. Околу манастирот се наоѓале и неколку помали капели. Во XVIII или XIX век во тогашното македонско селото Симница, најпрво се населиле три албански семејства од Матија (Албанија) и со помош на други дојденци од Албанија ја нападнале Симница и големиот манастир. Тогаш сите калуѓери, освен еден, кој бил надвор од манастирот, биле убиени, игуменот на манастирот запален, а манастирот разорен. Манастирот останал разрушен околу 200 години. Повремено на тоа место имало еден камен, на кој се молеле болни луѓе и неротки. Во периодот 1935 и 1936 година по силната иницијатива на вруточкиот свештеник Аркадиј Попоски, манастирот бил изграден повторно и во големи димензии. За време на копањето на темели биле пронајдени два крста (сребрен и железен), темели, огниште, парсар од полилеј, човечки коски и еден гроб од игумен. Новиот манастир веднаш почнал со организирање на новиот годишен собор. По возобновувањето, тој имал еден монах, послуга, шума и малку стока. Напредувањето на манастирот било прекинато за време на Втората светска војна, поточно во 1943 година. Тогаш балистите на чело со Џемо Хаса, влегле во манастирот, кога калуѓерот и послугата биле заклани, а самата манастирска црква разрушена до темел. Целата стока била разграбана. Истото се случило и со градежниот материјал. Денес се познаваат само делови од манастирските ѕидови, а земјиштето околу манастирот е претворено во земјоделско земјиште од страна на месното население. Во почетокот на последните десетгодини од XX век постоела иницијативa за возобновување на манастирот од страна на МААК.
Низам
Низам претставува серија од политички и воени реформи кои биле спроведени од страна на султан Селим III. Овие реформи предвидувале регрутација на армија, нови даноци, законски прописи и строго административна централизација на земјата. Овој термин подоцна се однесувал за новата редовна армија која била формирана.
Како една од причините за модернизација на османлиската војска била инвазијата на Наполеон во Египет и Сирија, бидејќи османлиската армија далеку заостанувала во поглед на војската од Западна Европа во однос на организациона структура, технологија и стратегии. Овие реформи биле подобрени од следбениците на Селим III, Махмуд II и Абдул Меџид I и на крајот кулминирале со Танзиматот (реорганизација) кои целосно ја модернизирале земјата.
Во периодот од 1829 до 1855 година новата армија постојано се подобрувала на чело со новите воени старешини. Војниците биле опремени со униформи по европски стил и образувани според европските стандарди. Самиот Абдул Меџит I тврдел дека доколку војната со Русија од 1829 година се водела во 1855, резултатот ќе бил многу поинаков.
Платиче
Платиче или плоска (Rhodeus amarus) — умерена слатководна риба која припаѓа на потсемејството Acheilognathinae од семејството крапови. Потекнува од Европа, почнувајќи од сливот на реката Рона во Франција до реката Нева во Русија. Првично беше опишана како Ципринус амарус од Маркус Елизер Блох во 1782 година, а во научната литература се нарекува Rhodeus sericeus amarus. Познато е едноставно како „горчливоста“ во неговиот роден опсег, каде што е единствениот вид од неговиот род Rhodeus, а понекогаш и во научната литература, исто така, но ова е технички погрешно, што претставува остаток од времето кога европската горчливост бил обединет со неговиот сибирски роднина, горчливиот Амур, во R. sericeus. Правилно, "горчливиот" може да се однесува на кој било вид на Acheilognathus или Rhodeus.
Опис и распространетост
Платичето припаѓа на семејството Cyprinidae. Телото е високо и кратко, а странично сплескано со релативно крупни лушпи. Карактеристично за платичето е што има синозелена надолжна линија која се протега од средината на телото до средината на опашка. Грбната перка е поместена наназад, а аналната е подолга и започнува под средината на грбната. Има мал глава со крупни очи. Бојата на телото силно варира, во зависност од полот и возраста. Грбот е светлозелен до светлокафеав што зависи од средината каде што живее. Страните на телото се сребрено бели со сивкасти преливи, а стомачниот дел чисто бел. За време на мрестот и двата пола добиваат поизразени бои. Машката популација е прекрасно прошарана со бои кои се преливаат во нијансите на виножитото. Добива црвена точка на грбната и аналната перка и на горната половина на окото. Грбната и аналната перка потемнуваат. Се среќава во Охридско Езеро и во р. Црн Дрим како и во нивните притоки.
Основни биолошки одлики
Платичето полово созрева во втората односно третата година. Се мрести во пролет и во почетокот на летото. Плодноста на женката изнесува од 40 до 100 јајца. Јајцата се крупни со пречник од околу 3 мм. Женската популација се одликува со јајцеполагалка долга до 5 см. која се наоѓа пред аналната перка преку која платичето ја полага икрата во школки најчесто од видот Unio sp. Икрата ја сместува во жабрените ливчиња. Женката со помош на јајцеполагалка полага едно до две икри. Машките единки ја излива семената течност во близина на школката, таа ја впива и со тоа ја оплодува икрата. Икрата која платичето ја полага е со елипсовидна форма односно за разлика од топчестата икра на останатите претставници на рибната популација од Охридското Езеро иктрата на платичето е благо странично сплескана. По завршувањето на периодот на мрест кај обата пола се враќа поранешната обоеност. Ларвата по излупувањето останува во школката околу еден месец и ја напушта како рипче со должина од околу 1цм. Ваквиот начин на мрестење овозможуваат заштита на икрата и младите единки од грабливците. Животниот циклус на платичето е доста краток во однос на другите видови риби од нашите води. Достигнува максимална должина од 10 см., а обично околу 5 - 6 см. Живее во чисти води со песокливо и каменито дно каде има водена вегетација. Се движи во мали јата.
Се храни со растителна храна но и со мали животинки. Рибата достигнува големина до 10 см. Ја има помеѓу растенијата над песочното и калливото дно во плитките води. Се храни главно со растенија, а во помала мера и со црви, ракови и ларви од инсекти.
Интересен факт
Овој вид риба некогаш се користел за тестови за бременост кај луѓето. Женските примероци биле инјектирани со урина на жената што треба да се тестира. Ако жената била бремена, хормоните во урината би предизвикале испакнување на јајце-депозиторите на рибата.
Значење
Месото на платичето е горчливо. Се користи како мамец за лов на други грабливи видови риби.
Арсен трибромид
Подготовка
Арсен трибромид може да се подготви со директно бромирање на арсен во прав. Алтернативно, арсен(III) оксид може да се користи како претходник во присуство на елементарен сулфур:
Бромиди на арсен
AsBr5 не е познато, иако соодветното фосфорно соединение PBr5 е добро карактеризирано. AsBr3 е родител за серија хипервалентни анјонски бромоарсенати вклучувајќи [As2Br8]2−, [As2Br9]3− и [As3Br12]3−.
Органоарсенски бромиди, (CH3)2AsBr and (CH3)AsBr2 се формираат ефикасно со бакар-катализирана реакција на метилбромид со врел метал арсен. Оваа синтеза е слична на директниот процес што се користи за синтеза на метил хлоросилани.
Безбедност
Арсен трибромидот е токсичен, како и повеќето соединенија на арсен.
Енкрипционен клуч
Енкриционен клуч е секвенца од симболи која ја контролира операцијата на криптографската трансформација (на пр. шифрирање и дешифрирање). Во практика, најчесто клучот е низа од битови која се користи од криптографскиот алгоритам за трансформирање на обичен текст во шифриран текст или обратно. Клучот би требало, вообичаено да биде само дел од алгоритмот којшто треба да се држи во тајност.
Клучевите, исто така, се користат и во други криптографски алгоритми како што се алгоритмите за дигитален потпис и клучни-hash функции (МAC-ови), кои често се користат за автентикација.
Инаку, еден клуч, колку е подолг, толку е потешко да се пробие енкриптираната информација. А исто така, колку е подолг клучот, толку подолго време треба за извршување ен/декриптирачките операции. Вообичаено доколку имаме компјутер што може да изврши една енкриптирачка информација секоја милисекунда, а користиме 64-битен клуч, со помош на бруте-форце методот би ни требале, во просек, цели 292 милиони години за да се пробие некоја информација, доколку се користат половина број на обиди, бидејќи обично шифрата се пробива на пола пат.
За добро дизајнирани алгоритми, шифрирање на ист текст, но со различен клуч, би требало да генерира сосема различен енкриптиран текст. Слично, и декрипција на енкриптиран текст, но со погрешен клуч би генерирало наизглед “рандом” бесмислица.
Империја без море (филм)
Империја без море (анг. Inland Empire) е филм на Дејвид Линч (анг. David Lynch) од 2006 година. Тоа е прв негов филм по Mulholland Drive од 2001 и по многу нешта овие два филма се слични. Филмот својата премиера ја имаше на фестивалот во Венеција во септември 2006. Неговото снимање траело 2 и пол години. Филмот во целост е снимен на дигитално видео.
Глумечката екипа ги вклучува вообичаените глумци на Линч како што се Лора Дерн (анг. Laura Dern), Џастин Теро (анг. Justin Theroux), хари Дин Стентон (анг. Harry Dean Stanton) и Грејс Забриски (анг. Grace Zabriskie), но и полно глумци како специјални гости во филмот: Настасија Кински (анг. Nastassja Kinski), Џереми Ајронс (анг. Jeremy Irons), Вилијам Х. Мејси (анг. William H. Macy), како и гласовите на Наоми Вотс (анг. Naomi Watts), Лора Херинг (анг. Laura Harring) и Скот Кофи (анг. Scott Coffey).
Св. Врачи (Зрзе)
'''Св. Врачи''' — археолошко наоѓалиште во прилепското село Зрзе. Наоѓалиштето најверојатно претставува црква, но поради неистраженоста не е датирано. Во 1951-1957 македонскиот антрополог Јован Ф. Трифуноски при своите истражувања забележал дека над самиот Зрзески манастир постојат и се видливи остатоци од црква посветена на Светите Врачи Кузман и Дамјан.
Бара (село)
Бара — историско село во Скопско, денес на територијата на Општина Арачиново.
Географија и местоположба
Селото било сместено на северните падини на Скопска Црна Гора, денес во атарот на с. Мојанци. Местото лежи на надморска височина од 784 м недалеку од атарската граница со с. Никуштак во кумановската Општина Липково.
Историја
На етничката карта од 1927 г. Леонард Шулце Јена го покажува Баре (Bare) како албанско село.
ФК Астон Вила
ФК Астон Вила е англиски фудбалски клуб со седиште во Астон, Бирмингем. Моментално се натпреварува во Премиер лигата, највисокото ниво на англискиот фудбал.
Клубот е основан во 1874 година, и бил еден од клубовите основачи на Фудбалската лига во 1888 и Премиер лигата во 1992 година. Астон Вила е седумкратен шампион на Англија, но сите седум титули ги освоиле во старата Прва дивизија, потоа седумпати освојувач на ФА Купот и пет пати победник на Лига купот. На меѓународната сцена, Вила е еден од петте англиски клубови кој го освоил Европскиот куп на шампиони/Лигата на шампиони, правејќи го тоа во сезоната 1981-1982. Покрај тоа, имаат и една титула Суперкупот на Европа во 1982 година.
Својте домашни натпревари Астон Вила ги игра на стадионот Вила Парк, уште од далечната 1897 година. Традиционалниот прв дрес на клубот е во бордо боја со небесно сини ракави. Клубот има жестоко локално соперништво со Бирмингем Сити, со кој играат градско дерби уште од 1879 година.
Основање и годините во Фудбалската лига (1874−1920)
Астон Вила Фудбал клуб бил основан во март 1874 година, од страна на членовите на крикет клубот Вила Крос Веслијан Чапел во Хендсворт кој сега е дел од Бирмингем. Четворицата основачи на Астон Вила биле Џек Хјуз, Фредерик Матјуз, Волтер Прајс и Вилијам Скатергуд. Првиот натпревар на Астон Вила бил против локалниот рагби тим Астон Брук. Како услов за одигрување на натпреварот Вила била принудена да се согласи првото полувреме од натпреварот да се одигра според правилата за рагби, а второто полувреме спореед правилата за фудбал. По преселбата на новиот терен Велингтон Роуд, Вила наскоро се докажала како еден од најдобрите клубови во Мидландс, освојувајќи го нивниот прв трофеј, Бирмингем сениор купот во 1880 година, под капитенската лента на шкотланѓанецот Џорџ Рамзи.
Во 1887 година, клубот го освоил нивниот прв ФА Куп, предводени од капитенот Арчи Хантер. Астон Вила била еден од десетината екипи кои се натпреварувале во инаугуративната фудбалска лига во 1888 година додека еден од директорите на клубот, Вилијам МекГрегор бил основач на лигата. Астон Вила се појавува како најуспешен англиски клуб во Викторијанската ера, освојувајќи пет првенствени титули и три ФА Купа до самиот крај на владеењето на Кралицата Викторија во 1901 година. Во 1897 година, кога Вила ја освоила “двојната круна”, тие се преселиле на нивниот сегашен дом, теренот Астон Ловер. Симпатизерите подоцна го преименувале во “Вила Парк”, но нема официјални изјави дека наведениот терен се нарекува Вила Парк.
Подеми и падови (1920−1964)
Астон Вила го освоила својот шести ФА Куп во 1920 година, пред наскоро да започне нивниот спор пад којшто ја довел Вила - во тоа време еден од најпознатите и најуспешните клубови во светскиот фудбал - до испаѓање во Втората Дивизија во 1936 година, за првпат во историјата на клубот. Ова пред сè се случило како резултат на слабата одбрана, тие примиле 110 гола во 42 натпревари, а 7 од нив постигнал Тед Дрејк од Арсенал во неславниот пораз на Вила Парк со 1-7. Како и сите англиски клубови, Вила пропуштила седум сезони поради Втората светска војна, а токму тој конфликтот довел до тоа неколку фудбалери да ги завршат нивните кариери предвреме. Повторната изградба на тимот се случува во втората половина на 1940-тите години, под водството на поранешниот играч Алекс Меси. Во сезоната 1956-1957, Астон Вила стигнала до првиот трофеј по цели 37 години чекање, а истиот го донел друг поранешен играч на Вила, Ерик Хогтон, кој го предводел клубот до освојувањето на, тогаш рекордниот седми, ФА Куп, поразувајќи ги во финалето “Базбиевите бебиња” на Манчестер Јунајтед. Конечно, напорите на менаџерот Џо Мерсер вродиле со плод и тој ја вратил Вила во првата лига како шампиони на Втората Дивизија во 1960 година. Веќе следната сезоната Астон Вила станала првиот освојувач на Лига Купот.
Испаѓања и препород во 80-тите години (1964−1992)
Принудното повлекување на Мерсер од клубот во 1964 година го означило периодот на длабоки превирања. Најуспешниот клуб во Англија имал борба да остане во чекор со промените во модерната игра, чиј крајен резултат бил испаѓање по трет пат, под водството на Дик Тејлор во 1967 година. Следната сезона навивачите повикале управниот одбор да си поднесе оставка бидејќи Вила завршила на 16-тото место во Втората Дивизија. Со огромни долгови и наоѓајќи се на дното на Втората Дивизија, управата го отпуштила Томи Камингс (менаџерот кој го заменил Тејлор), а само неколку недели подоцна целиот управен одбор поднел оставка поради преголемиот притисок од навивачите. По многубојните шпекулации, контролата врз клубот ја презел лондонскиот финансиер Пет Матјуз, кој исто така го довел Даг Елис на претседателската функција. Сепак, ниту новиот сопственик не можел да го спречи испаѓањето на Вила, за првпат, во Третата Дивизија по крајот на сезоната 1969-1970. Сепак, Вила постепено започнала да се опоравува под раководство на поранешниот капитен на клубот Вик Кроу. Во сезоната 1971-1972 се вратиле во Втората Дивизија како шампиони, со освоени рекордни 70 бода. Во 1974 година, Рон Сандерс бил назначен за менаџер. Неговиот сериозен пристап како тренер се покажал многу ефикасен освојувајќи го Лига купот следната сезона, а на крајот од сезоната 1974-1975 ги вратил во Првата Дивизија и во Европа.
Вила се вратила меѓу елитата, додека во исто време Сандерс продолжил да гради победнички тим. Кулминацијата на неговата работа го донела освојувањето на седмата првенствена титула во сезоната 1980-1981. На големо изненадување на навивачите и коментаторите, Сандерс поднел оставка од функцијата менаџер на Астон Вила во средината на сезоната 1981-1982, поради влошени односи со претседателот, кога Вила се наоѓала во четвртфиналето на Европскиот куп. Тој бил заменет од неговиот асистент Тони Бартон кој го предводел клубот до историската титула во најсилното Европско натпреварување, победувајќи го Бајерн Минхен со 1-0 во финалето одиграно во Ротердам со голот на Питер Вит. Следната сезона, Вила била крунисана во победник на Суперкупот на Европа, победувајќи ја со вкупен резултат 3-1. Овие резултати го означиле врвот на Вила, а набргу потоа во остатокот од славните 80-ти години клубот нагло опаднал, што кулминирало со ново испаѓање во 1987 година. Сепак, овојпат клубот таму се задржал кратко, изборувајќи промоција во елитата веќе следната сезона под водството на Греам Тејлор. Истиот менаџер, во првата година по враќањето во Првата Дивизија (сезоната 1989-1990) ја води Астон Вила до второто место.
24 години во Премиер лигата (1992-2016)
Вила била една од основачите на новоформираната Премиер лига во 1992 година, и во инаугуративната сезона завршиле на второто место зад Манчестер Јунајтед. Во остатокот од деведесеттите, Астон Вила минала низ тројца различни менаџери и нивните крајни лигашки позиции биле шарени, иако освоиле два Лига купа и речиси редовно се квалификувале за Купот на УЕФА. Во 2000 година, клубот стигнал до финалето на ФА купот, каде загубиле со 1-0 од во последниот натпревар што се одиграл на стариот Вембли.
Позицијата на клубот во Лигата повторно почнала да варира под раководство на неколку различни менаџери и работитего достигнале врвот во летото 2006 година кога Дејвид О`Лири си заминал со голема горчина. После 23 години поминати како претседател и најголем акционер (приближно околу 38 %), Елис конечно одлучил да ги продаде неговите акции во Астон Вила поради болест. По многубројните шпекулации било објавено дека клубот ќе го купи американскиот стопанственик Ренди Лернер, сопственик на НФЛ екипата Кливленд Браунс. Доаѓањето на новиот сопственик во лицето на Лернер и назначувањето на Мартин О'Нил за менаџер, го означиле почетокот на периодот на оптимизам во таборот од Вила Парк и драстични промени се случиле набргу потоа во клубот вклучувајќи нов амблем, нов дрес, нов спонзор како и големи промени во играчкиот кадар во летото 2007 година. О'Нил ја водел Астон Вила до три 6-ти места во финалниот пласман во Премиер лигата, а во сезоната 2009-2010 клубот играл во финалето на Лига купот, каде биле поразени од Манчестер Јунајтед со 2-1, и во полуфиналето на ФА Купот. Сепак, само пет дена пред почетокот на сезоната 2010-2011, О`Нил поднел оставка, а по само една година со Жерар Улие на чело, тренерската функција во клубот ја презел менаџерот на градскиот соперник Бирмингем Сити, Алекс МекЛиш, и покрај бројните протести од навивачите против неговото назначување; тој бил првиот менаџер кој се преселил директно од едниот во другиот клуб. Договорот на МекЛиш бил раскинат на крајот на сезоната 2011-2012, откако Вила заврши на 16-то место, со катастрофален крај на првенството од 10 кола без победа. МекЛиш бил заменет од Пол Ламберт. Во февруари 2012 година, клубот објавил финансиска загуба од 53,9 милиони фунти, и Лернер го ставил клубот на продажба три месеци подоцна, со проценета вредност од 200 милиони фунти. Со Лернер сè уште на кормилот, во сезоната 2014–2015 Астон Вила постигнала само 12 погодоци на 25 натпревари во лигата, што бил најнизок број во историјата на Премиер лигата, а Ламберт бил сменет во февруари 2015 година. Тим Шервуд го наследил Ламберт, и го спасил клубот од испаѓање, истовремено водејќи го до финалето на ФА Купот, но тој бил отпуштен во следната сезона 2015–2016, а неговиот наследник Реми Гард, не успеал да ја извади Астон Вила од зоната за испаѓање на крајот на сезоната - завршувајќи го нивниот 29-годишен престој во највисоката фудбалска лига во Англија.
Промени на сопственици, годините во Чемпионшип и промоција (2016–)
Во јуни 2016 година, кинескиот стопанственик Тони Ксија го купил клубот за 76 милиони фунти. Поранешниот тренер на Челси Роберто Ди Матео бил назначен за нов менаџер на клубот, но бил отпуштен по лошиот старт на сезоната. На неговото место дошол поранешниот менаџер на Бирмингем Стив Брус. Искусниот Брус го консолидирал тимот и го предводел до 4-тото место на табелата на крајот од сезоната 2017-2018, но поразот во финалето на плејофот за промоција во Премиер лигата од Фулам ги оставил во Чемпионшип и во следната сезона. Во октомври 2018 година, Брус бил отпуштен откако добил само еден натпревар во серија од девет натпревари.
Како негова замена клубот го назначил менаџерот на Брентфорд, Дин Смит, а во улогата на негов асистент во клубот се вратил и Џон Тери. Под водството на Смит, резултатите драстично се подобриле, така што тимот завршил на 5-тото место и повторно стигнал до плејофот - помогнато од рекордната клупска серија од 10 лигашки победи по ред. Промоцијата назад во Премиер лигата после три години отсуство, конечно била постигната со победата над со 2-1 во финалето на плејофот на Вембли. Голема заслуга за промоцијата имал позајмениот напаѓач од Челси, Тами Абрахам, кој постигнал 25 гола и бил втор стрелец во првенството.
Во јули 2018 година, сопствеништвото над Астон Вила го презеле Насеф Савирис и Вес Еденс со контролен удел од 55%. Тие ветиле големи вложувања во клубот и реконструкција и тоа го исполниле откако во летниот трансферен по промоцијата, Вила била меѓу екипите со најголем број на потрошени пари за нови играчи. Сепак, и покрај дванаесетте засилувања во повратничката сезона во Премиер лигата клубот бил исправен пред битката за опстанок, која на крајот ја добива спасувајќи се во последното коло и завршувајќи на 17. место. Во меѓувреме, играчите на Смит стигнале и до финалето на Лига купот во кое биле поразени од со 2-1.
Бои и дресови
Клупските бои се состојат од дрес во бордо боја со небесно сини ракави, бели шорцеви и небесно сини чорапи со бордо елементи на врвот. Тие беа оригинални носители на јака и сина боја. Со оваа комбинација на бои бил создаден и нивниот прв дрес во историјата. Боите на Вила на почетокот генерално се состоеле од обични мајици (бела, сива или сина нијанса), со бели или црни шорцеви. Неколку години после тоа (1877–79), тимот носел неколку различни дресови, како целосно бел дрес, син и црн, црвен и син до дрес во обична зелена боја. До 1880 година, Вилијам Мек Грегор вовел црн дресови со црвен лав извезен на градите. Овој дрес се задржал шест години. Подоцна бојата на дресот станала во боја на чоколадо со небесно сини нијанси, а бојата на чоколадото подоцна станала бордо боја. Никој не е сосема сигурен зошто бордо и небесно сината боја станале усвоени бои на клубот. Со тоа Астон Вила се приклучила на неколку други англиски фудбалски клубови кој ги усвоиле овие бои: како Вест Хем Јунајтед и Барнли.
Новиот амблем бил претставен на 2 мај 2007 година, и е на сила од сезоната 2007-2008 па наваму. Новиот амблем исто така го сочинува и ѕвезда која го претставува трофејот освоен во Европскиот куп 1982 година и позадината е небесно сина, со “нескротлив лав” кој го зазема главното место на целиот симбол на Вила. Традиционалното мото “Подготвени” (Prepared) останал на амблемот и името Астон Вила е скратено на АВФК, каде што ФК било отфрлено од претходниот амблем. Лавот сега унифицира наспроти лавот кој пред тоа беше користен. Ренди Лернер спровел истражување во кое навивачите потпомогнале во дизајнирањето на новиот амблем.
На 6 април 2016, клубот потврдил дека ќе користи нов амблем од сезоната 2016–2017. Лавот во новиот амблем има додадени канџи, и зборот "Prepared" бил отстранет за да се зголеми големината на иницијалите на клубот и лавот во значката.
Стадион
Стадионот на кој Астон Вила ги игра својте домашни натпревари во моментов се нарекува Вила Парк и тој е нивен дом уште од 1897 година; претходно клубот користел само уште два други терени Астон Парк (1874–1876) и Велингтон Роуд (1876–1897). Вила Парк е најголемиот фудбалски стадион во Мидлендс, и осми по големина стадион во Англија. Стадион досега бил домаќин на 16 репрезентативни натпревари на англиската сениорска репрезентација, од кој првиот бил во 1899 година, а последниот во 2005 година. Така, тој бил првиот англиски фудбалски терен кој организирал меѓународен фудбал во три различни века. Други позначајни настани кој се одржале на овој стадион било финалето на последното издание на Купот на победниците на куповите во 1999 година и ФА Комјунити Шилд натпреварот во 2012 година.
Вкупниот капацитет на Вила Парк изнесува 42,095 седечки места, но клубот планира во иднина да ја прошири трибината Норт Стенд со што капацитетот би се зголемил на околу 50,000 седечки места.
Сопственост
Првите акции на клубот биле издадени кон крајот на 19-от век како резултат на законот кој настојувал да го кодификува растечкиот број на професионални тимови во Асоцијацијата на фудбалските лиги (ФА). ФА тимовите биле задолжени да достават акции до инвеститорите како начин на олеснување на тргувањето помеѓу клубовите без мешање на ФА. Ова тргување продолжило и во 20-от век, сè до 1960 година кога Елис почнал да ги купува поголемиот дел од акциите. Тој станал претседател и најголем акционер на Астон Вила од 1968 до 1975 година, исто така бил сопственик на мнозинскиот пакет акции во клубот од 1982 до 2006 година. Клубот бил ставен на продажба на Лондонската Берза во 1996 година, а вредноста на акциите била непостојана и по десет години од ставањето на продажба. Во 2006 година, била објавена информација дека неколку конзорциуми и индивидуалци сакаат да наддаваат за купување на Астон Вила.
Во август 2006 година, било потврдено дека Ренди Лернер, сопственикот на НФЛ клубот Кливленд Браунс, постигнал договор за купување на Астон Вила за 62,6 милиони фунти. Изјавата излегла во јавност на 25 август во која се вели дека Лернер обезбедил 59.69% од акциите на Вила, станувајќи најголемиот акционер. Исто така, тој се назначил за претседател на клубот. Последната година во која Елис бил таму задолжен, Вила загубила 8,2 милиони фунти пред даноците, споредено со 3 милиони фунти профит од претходната година, а приходите паднале од 51,6 милиони фунти на 49 милиони фунти. Ренди Лернер презел целосна контрола на 18 септември поседувајќи 89.69% од акциите. На 19 септември 2006 година, Елис и неговиот управен одбор поднеле оставка и биле сменети со нов одбор на чело со Лернер. Лернер го вработил Чарлс Крулак како надворешен директор, а Елис бил награден со почесното место претседател во пензија.
На 18 мај 2016 година, Ренди Лернер се согласил на продажба на Астон Вила на Recon Group, во сопственост на кинескиот стопанственик Ксија Џјантонг. Продажбата била завршена на 14 јуни 2016 година за пријавени 76 милиони фунти, откако била одобрена од Фудбалската лига, со што клубот станал дел од одделот за спорт, рекреација и туризам на Recon Group.
Општествена одговорност
Астон Вила има уникатни односи со Детската Болница Акорнс, односи какви никој досега немал во англискиот фудбал. За првпат во Премиер Лигата, Астон Вила го отстапи местото напред на своите дресови, кое е наменето за високоплатените спонзори, за болницата Акорнс, со цел хуманитарната акција за се здобие со поголемо внимание, а со тоа и да собере што повеќе парични средства. Покрај натписот на дресовите кои тие им го отстапија, тимот исто така одвои и парични средства за околу 300 дена во кои се вршеше хуманитарна работа, обезбедување и собирање на финансиски средства за болницата, како и посети на самите играчи на болницата. Во септрември 2010 година, Астон Вила во Вила Парк започна иницијатива наречена “Храната во Вила Мидланд” каде што клубот помина две години во обучување на ученици заедно со “Гостопримството на Астон Вила и Настаните” и со Советот на градот Бирмингем. Клубот ќе отвори и ресторан на трибината Тринити Роуд каде што ќе бидат регрутирани 12 студенти во полупречник од 12 километри оддалечени од Вила Парк, каде што мнозина од храната која што ќе биде сервирана во ресторанот ќе потекнува од тоа локално место.