cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Амел Бен Абда
Истражување и кариера
Во 1993 година, Бен Абда се приклучила кон Подготвителниот институт за научни и технички студии, каде што истата година била промовирана во асистент професор. Во 1999 година се приклучила кон Националното инженерско училиште во Тунис. Таа ја одбранила првата хабилитација во Тунис во 1998 година. Таа е одговорна за тимот за инверзни теореми, во Лабораторијата за математичко моделирање и нумерика во инженерските науки (ЛАМСИН).
Таа е туниски претставник во управувачкиот комитет на меѓународната лабораторија за компјутерски науки и применета математика. Таа е во советодавниот одбор на Туниското женско математичко здружение. Таа е во советодавниот одбор на туниското женско математичко здружение (ТВМА). ТВМА доделува годишна награда за најдобри докторски тези во математиката.
Во 2018 година таа била избрана за една од ОкејАфрика Топ 100 жените.
Илинден (населба)
Илинден (до 1951 г. Белимбегово) — село и административен центар на Општина Илинден, во околината на градот Скопје.
Географија и местоположба
Илинден е сместено во средишниот дел на Скопската Котлина, односно во средишниот дел на областа Блатија на допирот помеѓу две зони на почви, влажни под селото и суви над селото. Населбата е рамничарска, расположена на 245 метри надморска височина и од центарот на Скопје е оддалечена околу 10 километри во источен правец. Веднаш крај Илинден поминуваат автопатот „Пријателство“, кој е дел од меѓународниот патен правец Е-75 и коридорот 10, а исто така и железничката пруга кон Куманово и Белград дел од истиот паневропски сообраќаен коридор.
Населбата има разбиен тип, а поради големиот број на население и доселеници, како и спојувањето со соседното место Марино, таа има сè повеќе урбани каркатеристики и важи за градска населба. На југ од Илинден води патниот правец на кој се наоѓа Јурумлери и води кон Драчево, на североисток се Ајватовци и Бунарџик, на северозапад е Арачиново, на исток и југоисток од Илинден се наоѓа Марино низ кој водат 2 локални патни правци кон Кадино и Мралино и кон Миладиновци, на запад е градот Скопје со населбите Хиподром и Маџари.
Историја
Од чифлигарството жителите Македонци започнале да се ослободуваат со аграрната реформа во 1927 година и со подоцнежната во 1946 година, кога започнале да добиваат и откупуваат земја во свој посед. Во 1928 година во селото се доселило семејството Калкус (три брата) од Чешка, кои за кратко време створиле посед простран од 150 до 200 хектари, кој по Втората светска војна било одземено и национализирано за основање на земјоделското стопанство. По Првата светска војна во Белимбегово масовно почнале да се доселуваат Македонци од селата на Скопска Црна Гора, при што тие го основале Плац Маалото. Вториот голем бран на доселувања, започнал кон крајот на шеесеттите години на XX век, кога во Илинден се доселиле голем број на Македонци од селата во околината на Крива Паланка.
Сè до 1996 населбата Илинден припаѓала во рамките на скопската градска општина Гази Баба, по што била основана истоимена општина со седиште во оваа населба.
Стопанство
Поволната географска положба и одличната сообраќајна поврзаност на населбата Илинден и овозможува одлична економска развиеност. Во непосредна близина на Илинден се наоѓаат индустриската зона „Илинден“, слободната економска зона „Бунарџик“ и рафинеријата „ОКТА“, каде што работат голем број на фабрики, производствени погони, стоваришта во кои работат жители на Илинден. Поголемиот дел на жители се занимаваат со секундарни стопански гранки како работа во индустријата, градежништвото, трговијата, угостителство. Во близината на Илинден се наоѓа и скопскиот Аеродром „Александар Велики“ на кој работат дел од жителите на Илинден.
Значаен дел од населението, посебно постарите селски родови со поголем земјиштен посед, се занимава со земјоделство. Најзастапено е полјоделството односно одгледување на житни растенија - највеќе пченица, јачмен и пченка. Во голема мера е застапено и градинарството и одгледувањето на кромид, марула, пиперки, домати, зелка и моркови. Сточарството и живинарството се доста застапени и голем број на домаќинства одгледуваат свињи, крави и живина. Во минатото како дел од земјоделското стопанство „Белимбегово“ постоела голема живинарска фарма, а денес во Илинден работат неколку приватни живинарски фарми кои произведуваат јајца и пилешко месо. Во непосредната близина на Илинден се наоѓа и млекарницата „Сведмилк“, а во населбата работат голем број на продавници и салони за бела техника, мебел, книжарници, фризерски салони, ресторани и кафеани.
Население
Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 4.931 жител, од кои 4.285 Македонци, 2 Турци, 31 Ром, 1 Влав, 176 Срби и 96 останати.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живеел 5.161 жител, од кои 4.230 Македонци, 326 Албанци, 4 Турци, 21 Ром, 3 Власи, 111 Срби, 2 Бошњаци, 50 останати и 414 лица без податоци.
Како привлечно место за доживување, во Илинден се доселуваат голем број на луѓе, па така бројот на населението бележи постојан пораст. Во 1981 година во Илинден живееле 4.077 жители, а во 1994 година 4.321 жител од кои 3.702 (85,67 %) Македонци, 224 Албанци, 194 Срби, 10 Роми и 190 жители се изјасниле како други.
Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Илинден:
* Извор: Државен завод за статистика на Република Македонија (1953-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години
Родови
Илинден е главно македонско село, но има и од други народности во селото.
Според истражувањата од 1953 година, родови во селото се:
Торбешки род
Српски
Албанизирани Роми или Маљоци
Општествени установи
Во населбата Илинден, на самиот нејзин крај кон селото Марино, работи основното училиште „Гоце Делчев“ и првото средно модуларно училиште во Општина Илинден.
Иселеништво
Во минатото се забележани следните иселувања: еден род по име Пакошево се доселил од селото Пакошево, па се иселил во Скопје уште во XIX век. Најголем број иселеници имало во градот Скопје и некогашните села, денес негови населби Кисела Вода и Тафталиџе, потоа во Драчево и Инџиково. Во поново време има иселеници во странство, посебно во Германија, САД и Канада.
15 п.н.е.
15 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 15. година пред новата ера, 15. од првиот милениум п.н.е., 15. од 1 век п.н.е. и шеста од 10-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5493 и 5494 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4735 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3745 и 3746 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 738.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 15 година се протега во 2621 и 2622, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2681 и 2682 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 528. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 656 и 655 исламска година пред хиџра.
Мутација
Во генетиката, поимот мутација се однесува на трајна промена во РНК-низите од кои се состои генот. Опсегот на мутациите е варијабилен; може да мутира или само една азотна база или цел хромозомски сегмент.
Генските мутации можат да бидат наследени од родителите (наследни, односно гаметски мутации), или да се стекнат за време на животниот тек на единката. Наследните мутации се нарекуваат и гаметски бидејќи тие се присутни и во јајце-клетката и сперматозоидот. Ваквиот вид на мутација е присутна во текот на целиот живот на единката и е присутна во речиси секоја клетка во телото.
Мутациите кои се случуваат само во една јајце-клетка или еден сперматозоид се нарекуваат de novo мутации. De novo мутациите можат да го објаснат генетското заболување кај единката, но од нив не можат да се земат податоци за семејната историја на заболувањето.
Стекнатите (или соматски, т.е. телесни) мутации се случуваат во ДНК молекулата на поедини клетки во одреден период од онтогенезата. Овие промени може да се предизвикани од различни еколошки фактори, како ултравиолетово зрачење од Сонцето, или, пак, можат да се појават доколку настанат грешки при репликацијата на ДНК во текот на клеточниот циклус. Стекнатите мутации не се предаваат на потомството.
Некои мутации се јавуваат многу ретко, додека други се доста чести во популацијата. Мутациите што се присутни кај повеќе од 1% од популацијата се наречени полиморфизми. Тие се толку често што се сметаат за нормални варијации во структурата на ДНК. На пример, полиморфизмите се одговорни за многу фенотипски разлики кај луѓето, како боја на очите, боја на косата или разликите во типот на крвните групи. Иако многу полиморфизми немаат негативен ефект на здравјето на единката, сепак одредени полиморфни варијации доведуваат до некои нарушувања.
Видови на мутации
Најопшто, мутациите може да се поделат на:
Генски мутации
ДНК-низата на еден ген може да биде подредена на неколку начини. Генските мутации имаат различни ефекти на здравјето, во зависност од тоа каде се случуваат и дали тие ја менуваат функцијата на есенцијалните белковини. Постојат различни видови на генски мутации:
Космос-1271
Космос-1271 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 96,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 81,1°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 608 км, а најмалото на 590.
Флорисимо
Флорисимо - меѓународна цветна изложба што е одржуван во градот Дижон, Франција. Има експонати од француски и нефранцуски градови, ботанички градини, земјоделски училишта и приватни корпорации.
Флорисимо вообичаено е одржуван на секои три години (иако изданието од 2003 година бил одложено за 2005 година (и потоа признаено од МЗХП/AIPH) со цел да се совпадне со настан за орхидеи). Во 2010 година бил одржан помеѓу 11 и 21 март, а следниот во 2015 исто бил во март.
Џон Битов (помладиот)
Џон Битов (помладиот) (англиски: John I. Bitove) (роден во Торонто, Онтарио, 1960) — канадско-македонски стопанственик и спортист. Тој е главен акционер и претседател на Scott's Real Estate Investment Trust и на Sirius XM Canada. Исто така, контролира неколку државни и приватни бизниси. Од неодамна е и во бизнисот со телекомуникации преку компанијата Mobilicity која ја раководи. Тој е син на Џон Битов (постариот).
Тој e основач на Торонто Рапторс тим кој се натпреварува во Националната Кошаркарска Асоцијација, како и творец на новaта спортска арена во Торонто (Air Canada Center).
Тој исто така бил волонтер организаторот на Светското првенство за атлетика во сала во 1993 и на ФИБА Светското првенство на кошарката во 1994. Во 2005 година тој ја добил награда James Naismith на извонредност доделена од Canada Basketball.
Битов дипломиран во бизнис (маркетинг) од Универзитетот во Индијана во 1983 година. Од 2007 година бил член на одборот на доверители на Универзитетот Вејк форест од Северна Каролина.
Благајнички запис
Благајничките записи се кусорочни хартии од вредност што ги издава Народна банка на Република Македонија (НБРМ) и кои претставуваат основен инструмент на монетарната политика во Македонија. Благајничките записи за првпат се појавија на 14 февруари 1994 г. како замена на државните записи, кои во тоа време сè уште не постоеја. Благајничките записи се дематеријализирани, т.е. постојат само како електронски запис, а не во хартиена, материјална форма, при што, НБРМ води електронски регистар за сопственоста на благајничките записи. Тие може да бидат со различни рокови на достасување, но најчесто се јавуваат со рочност од 28 денови. Благајничките записи спаѓаат во групата на дисконтни хартии од вредност, бидејќи на нив директно не се исплаќа камата, туку тие се продаваат по пониска цена од номиналната вредност (со дисконт), а на денот на достасувањето, на нивниот сопственик му се исплаќа номиналната вредност. Оттука, разликата меѓу номиналната вредност на благајничките записи и нивната продажна вредност ја претставува заработката (каматата).
Цена на благајничкиот запис
Дисконтираната вредност на благајничкиот запис, за 100 единици номинална вредност, се пресметува според следнава формула:
С = 100/(1+р/100)n/365
каде што: С ја означува продажната цена на благајничкиот запис, р е годишната каматна стапка, а n е бројот на деновите до достасувањето на записот.
На пример, ако номиналната вредност на благајничкиот запис изнесува 10 000 денари, при што, тој носи каматна стапка од 10%, годишно, а неговата рочност изнесува 28 денови, продажната (дисконтираната) вредност на записот ќе изнесува:
С = 10 000/(1+10/100)28/365 = 9 927,15 денари.
Аукции на благајнички записи
НБРМ ги продава благајничките записи на аукции на кои може да учествуваат само банките, при што до мај 2004 г., претпријатијата и другите правни лица, како и населението можеа да купуваат благајнички записи со посредство на банките. Аукциите на благајнички записи се одржуваат во редовни термини, при што постојат два типа аукции: тендери со износи и тендери со каматни стапки. Кај тендерите со износи, НБРМ однапред ги одредува вкупниот износ на записите што го нуди на продажба и каматната стапка, а потоа секоја банка поднесува понуда за износот на благајничките записи што сака да го купи. Притоа, ако износот на благајничките записи што го нуди НБРМ е помал од износот што сакаат да го купат банките, тогаш вкупниот износ на благајнички записи пропорционално се распределува на банките, во зависност од нивинте понуди. Кај тендерите со каматни стапки, НБРМ однапред го утврдува само вкупниот износ на благајнички записи што го нуди на продажба, додека секоја банка поднесува понуда за износот што сака да го купи и каматната стапка што ја бара. Во овој случај, НБРМ ги подредува понудите според каматните стапки што ги бараат банките, почнувајќи од најниската. Инаку, кај двата вида тендери, аукциите на благајничките записи се спроведуваат според т.н. американски тип, каде што секоја банка ги купува благајничките записи според каматната стапка, наведена во нејзината понуда. Со издадените благајнички записи, банките може да тргуваат меѓусебно на пазарот преку шалтер, којшто е организиран од страна на НБРМ, меѓутоа на овој пазар се тргува многу ретко, т.е. банките најчесто ги чуваат благајничките записи до крајниот рок на достасување.
Благајничките записи како инструмент на монетарната политика
Почнувајќи од 2000 г., аукциите на благајничките записи се јавуваат како основен инструмент на монетарната политика во Македонија. Така, доколку НБРМ сака да ја намали паричната маса, таа го зголемува износот на записите што ги нуди на продажба, т.е. продава повеќе записи во споредба со износот што достасува за наплата. Обратно, доколку НБРМ сака да ја зголеми паричната маса, таа го намалува износот на благајничките записи што ги нуди за продажба, т.е. продава помалку записи од износот што достасува за наплата. Каматната стапка на благајничките записи претставува референтна каматна стапка на НБРМ, т.е. таа ја сигнализира насоката во монетарната политика и треба да претставува основа за формирање на каматните стапки на банкарските кредити. Исто така, каматната стапка на благајничките записи служи како основа за одредување на каматната стапка на ломбардните кредити што НБРМ им ги одобрува на банките за одржување на нивната ликвидност. Најпосле, каматната стапка на благајничките записи служи како основа за одредување на казнената каматна стапка која се пресметува во случај на задоцнето плаќање на обврските.
Тамос, крал на Египет
Тамос, крал на Египет (или Крал Тамос; на германски, Thamos, König in Ägypten) ― драма на Тобијас Филип, барон фон Геблер, за која, помеѓу 1773 и 1780 година, Волфганг Амадеус Моцарт напишал сценска музика, К. 345/336а, од оперски карактер.
Рани изведби
Не се знае со сигурност дали музиката што ја составил Моцарт била изведена со претставата за време на неговиот живот. Премиерата на претставата била одржана во Корушкиот портски театарот (Корнтнетортеатер) во Виена, веројатно на 4 април 1774 година, дотогаш биле напишани два рефрени. Изведбите во Салцбург во 1776 и 1779-80 година можеби ги вклучиле оркестарските интерлудии и трите рефрени во нивната последен облик, соодветно. Музиката била повторно искористена во 1783 година во друга претстава (сместена во Индија, а не во Египет), „Ланаса“, од Карл Мартин Плумике.
Улоги
Единствената именувана улога во музиката на Моцарт е Сетос, првосвештеникот (баритон). Има делови за уште четворица солисти (сопран, алт, тенор и бас) и за хор од свештеници и свештенички.
Опис
Тамос го наследил својот татко Рамзес како крал на Египет, но Рамзес го узурпирал престолот од вистинскиот крал Менес, кој сега е преправен во првосвештеникот Сетос. Тамос ја сака Саис, свештеничка, но таа е навистина ќерката на Менес, Тарсис, за која првосвештеничката Мирза подготвува брак со Ферон, предавнички генерал. Кога Менес го открива својот вистински идентитет, Ферон е погоден од гром и Мирза се убива. Менес им ја отстапува својата круна на Тамос и Тарсис бидејќи сè завршува среќно.
Музички броеви
Чин 1 Чин 2 Чин 3
Act 4 Act 5
Папа Анастасиј II
Анастасиј II (лат. Anastasius PP. II; ? - 19 ноември 498) — римски папа од 24 ноември 496 до 19 ноември 498. За него се знае многу малку, а има и различни тврдења. Официјално, според црквата, тој е светец. Данте Алигиери му наоѓа место во пеколот. Не успеал да воспостави единство со Цариград.
Теодор Крачун
Теодор Димитријевиќ Крачун или Крачун (Крачуновиќ) Теодор (роден во втората четвртина на XVIII век - Сремска Каменица или Сремски Карловци 10 април 1781 година.
Бил сликар, иконограф и портретист и еден од најзначајните српски барокни сликари од 18 век. Своите дела ги создавал во Војводина. Во својата работа, тој го комбинирал традиционалниот уметнички јазик со уметничките концепции на барокот и рококото. За него, во 1942 година се велело: „ги надминува сите претходници. . . првиот вистински господар меѓу поновите српските сликари, неоспорен слава на српската барок ".
Биографија
Захари Орфелин, неговиот колега сликар, во еден напис го нарекува „ветерница“, поради неговата алчност кога станува збор за склучување зделки. Го викале и „Сегединец“.
Прекарот Крачун погрешно се поврзува само со Романците, кои го нарекуваат христијански празник Божиќ со името „Крациун“. На романски, зборот е изведен од латинскиот термин „креација“ или „calatio“ (свикување на народот од страна на свештеникот на првиот ден од месецот). Божиќ слично го нарекуваат и другите народи, како што се Унгарците - „Карачони“ но и словенските народи. Така, Словаците велат - „Крачун“, Бугарите - „Крачун / ек“, Русите - „Корочун“. Се смета дека зборот „крачун“ е од словенско потекло, изведен од глаголот „корчити“, т.е. да зачекори, да влезе во нов период. Тој прасловенски, пагански збор бил изгубен во говорот на Србите, бидејќи бил целосно потиснат со христијанскиот термин „Божиќ“, т.е. „малиот Бог“. Но, неговото постоење сè уште се јавува со крстното име „Крачуниште“, или во името на селото во Србија „Крачуниште“. Во еден преглед на симболиката на христијанските празници, толкувањето на рускиот и белорускиот термин го поврзува поимот „крачун“, што значи - „празник на мртвите“.
Дела
По неговите учители по иконографија, Крачун секако студирал на Сликарската академија во Виена, како и неговиот пријател сликарот Јаков Орфелин. Познатата икона на св. Јован во црквата на манастирот Џипше, која ја нацртал во 1753 година. Тој му помагал на мајсторот Димитрије Бачевиќ при работата на иконостасот на манастирската црква во Крушедол; подоцна Беочин. Познато е дека сликал иконостас во сремските села Нештин и Лаќарка, во манастирот Привина Глава, во Сомбор (со Исајловиќ), стариот иконостас во капелата на Карловачката митрополија и дека иконостасот на Карловачката катедрала ја работел со Јаков Орфелин. Според еден опис на Бачка од 1866 година, се наведува дека тој работел на иконостасот во Богчиновац кај Апатин, пред 1760 година.Кога Србите се преселиле од Богчиновац во Стапар, ги пренеле иконите од иконостасот и царските двери од нивната напуштена црква. Како што се чини дека Димитријевиќ го добил името и по неговиот татко, постојат записи дека тој сликал во Беочин и во Крушедол.
Тој ги насликал следниве иконостастаси:
Сликал и портрети на: митрополитот Павле Ненадовиќ, Јован Ѓорѓевиќ, Викентије Јовановиќ-Видак.
Пелка
Пелка (Πελεκάνος, Пелеканос; до 1927 г. Πέλκα, Пелка ) — село во Населичко, Егејска Македонија, денес во општината Горуша на Кожанскиот округ во областа Западна Македонија, Грција. Населението брои 269 жители (2011).
Географија и местоположба
Селото е сместено на западните падини на Сињак, околу 22 км северно од гратчето Сачишта, на надморска височина од 760 м.
Во Отоманското Царство
Во XIX век Пелка било грчко село во Населичката каза на Серфиџенскиот Санџак.
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900, во Пелка живееле 580 Грци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 во Пелка живееле 575 Грци.
Според грчка статистика од 1904 г. во Пелка живееле 585 Грци христијани.
Во Грција
По Балканските Војни во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно Букурешкиот договор. Истата година во него се попишани 664 жители, кои во 1920 г. се намалиле на 594 лица.
Во 1927 година, името на селото било променето во Πελεκάνος (Пелеканос).
Стопанство
Населението произведува жито, тутун, компири и други земјоделски производи. Населението делумно се занимава и со краварството.
Самоуправа и политика
Селото припаѓа на општинската единица Сињак со седиште во селото Враништа, која припаѓа на поголемата општина Горуша, во округот Кожани. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Пелка, во кој е единствено село.
Културни и природни знаменитости
Цркви
Личности
Починати во Пелка
Прешернов плоштад
Прешернов плоштад (Prešernov trg) ― средишниот плоштад во Љубљана, главниот град на Словенија. Тој е дел од пешачката зона на стариот град и главно место за состаноци каде што се одржуваат фестивали (како годишниот Љубљански змејски карневал ), концерти, спортски, политички настани и протести. Обновен е во 2007 година.
Местоположба
Лежи пред влезот на средновековниот град, плоштадот е средиште на улици во облик на инка кои одат од него во различни насоки.
На југ, преку Тромостовје, врзан е со Стритаревата улица, која води низ симболичната градска порта образувана од зградата Кресија и Филиповата зграда кон Општинската зграда во подножјето на Замоковскиот Рид. Северозападно е поврзана со Чоповата улицата, што води кон Централната пошта и Стоковната куќа Нама. На север, Миклошичевата улица поминува покрај голем број значајни сецесионистички згради почнувајќи од Урбанцевата куќа, кон Железничката станица „Љубљана“. Помеѓу Чоповата улица и Миклошичевата улица стојат Љубљанскоцентарскиот францискански манастир и Францисканската црква „Воведение на Пресвета Богородица“.
На запад, Волфовата улица води покрај Стоковната куќа „Мајер“, во која моментално се сместени канцеларијата на Bank Austria и кафуле на отворено, кон Конгресниот плоштад. На југозапад, Хрибаровиот Насип води возводно од Љубљаница покрај Дворечки плоштад кон Зоисовиот дворец и Свети Јакововиот мост.
На исток, покрај зградата на Централната аптека, живописната Трубарева улица води кон Змејскиот мост. Напоредно со реката Љубљаница, Петковшечкиот Насип води кон црквата „Св. Петар“.
Историја
Прешерновиот плоштадот го добил својот сегашен изглед во 17 век, кога била изградена францисканската црква „Воведение на Пресвета Богородица“ во барокен стил и првпат бил познат како Плоштад „Света Марија“ по црквата. Во 19 век, раскрсницата била сменета во плоштад и поплочена. По Земјотресот во Љубљана во 1895 година, архитектот Макс Фабијани го дизајнирал плоштадот како средиште на четири улици. На местото на средновековните куќи кои биле оштетени од земјотресот, околу неа биле изградени голем број дворци. Помеѓу Волфовата улица и Чоповата улица се наоѓа Хауптмановата куќа, изградена во 1873 година и обновена во 1904 година во сецесионистички стил од архитектот Цирил Метод Кох. Останатите дворци се Фришовата куќа, Зојниговата куќа и Урбанцовата куќа, како и стоковната куќа „Мајер“, изградена триесет години подоцна.
Од 3 септември 2007 година, Прешерновиот плоштад е затворен за моторизиран сообраќај, освен за месниот туристички автобус.
Прешерновиот плоштад е точка на средба на тековните противвладини протести кои започнале во април 2020 година.
Дизајн
Во 1980-тите, Едвард Равникар го предложил кружниот дизајн и тротоарот од гранитни блокови, со круг и сјајни линии од македонскиот мермер сивец. Имало и предлог од Равникар да биде поставена фонтана на плоштадот, но не била прифатена од жителите на градот. Јадрото на градот е затворено за моторен сообраќај од септември 2007 година (освен за жителите со дозволи), создавајќи пешачка зона околу Прешерновиот плоштад.
Прешернов споменик
На источната страна на плоштадот, бронзена статуа на словенечкиот национален поет Франце Прешерен со муза била поставена пред Централната аптека во 1905 година. Скулптурата, дизајнирана од Иван Зајец, стои на пиедестал дизајниран од архитектот Макс Фабијани. Подоцна, зад Прешерновиот споменик биле засадени три брези, што укажува на енергетското средиште на Љубљана. Тополи биле додадени во 1930-тите до Тромостовје, според планот на архитектот Јоже Плечник. Во јуни 1991 година, Прешерновиот плоштад и Прешерновиот споменик биле прогласени за споменици на културата од национално значење. Во октомври 2005 година, Прешерновиот споменик бил обновен.
Макета на Љубљана
Во 1991 година, на горниот крај на плоштадот била поставена бронзена макета на Љубљана како подарок од градскиот Институт за урбанистичко планирање. Има облик од 2.2 м на 2.2 м квадратни. Изработен е од голем број стручњаци, а за бреговите околу него, постаментот, местоположбата и координацијата на работата се погрижила архитектката Јадранка Грмек. Во 2009 година, на макетата на Љубљана била додадена бела полукружен брег.
Прикази
Прешерновиот плоштад бил прикажан на бројни разгледници, особено на преминот од 19-тиот и 20-тиот век. Некои од нив го прикажуваат на посебни пригоди, како по Земјотресот во Љубљана во 1895 година или на откривањето на Прешерновиот споменик, додека други го прикажуваат како што било во обична пригода.
Од јуни 2008 година, макетата на плоштадот е изложен во Мини-Европа во Брисел на површина од 20 м2.
Наводи
46.05139°N, 14.50583°W
Нозофобија
Нозофобија претставува страв воопшто од болест, односно од било која болест. Може да биде патолошки страв од некоја болест која не постои. Таков страв може да доведе до тешки форми на присилна невроза односно хипохондрични психотични состојби.
Грамаѓе (Желино)
Градиште — археолошко наоѓалиште во тетовското село Желино. Претставува населба од доцноантичкото време. Се наоѓа на околу 2 км северно од селото, во приватна нива, каде што се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и грамади од градежен материјал.
Диего Дела Вале
Диего Дела Вале (роден на 30 декември 1953 година) е претседател на италијанската компанија за кожни производи Тодс.
Биографија
Диего Дела Вале е постариот син на Дорино Дела Вале и внук на Филипо Дела Вале. Филипо го започнал својот бизнис со чевларство во 1920-тите, а Диего го проширил во сега познатиот бренд Тодс.
Во неговите млади денови, Диего студирал право на Универзитетот во Болоња, здобивајќи се со академска диплома во 1975 година, правејќи кариерата и маркетингот од семејниот чевларски бизнис од 2000 година.
Дури и за време на неговите помлади денови, Диего бил умешен во бизнис: ја користел моќта на славната личност за да го популаризира својот производ, таков пример бил што еднаш го убедил неговиот пријател Лука ди Монтеѕемоло, кој бил штитеник на тогашниот шеф на Фиат, Џани Ањели, да го претстави Ањели со пар мокасини за возење на Тодс – адвокатот го натерал Ањели да ги носи чевлите на Тод кога присуствувал на фудбалските натпревари на ФК Јувентус, кои биле нашироко емитувани; оваа поставеност на производи поттикнала скок во продажбата.
Диего сега управува со Тодс со неговиот брат Андреа. Постариот син на Диего, Емануеле, исто така е вклучен во семејниот бизнис како креативен директор.
Други интереси
Диего го купил тосканскиот фудбалски клуб ФК Фјорентина во 2002 година и го поседува модниот бренд Мезон Скиапарели. Ја продал ФК Фјорентина на Роко Комисо на крајот од сезоната 2018/2019.
Во 2013 година, најавил дека ќе ја преземе реставрацијата на Колосеумот во Рим - со трошоци од повеќе од 30 милиони евра.
Диего против Силвио Берлускони
Диего јавно го нападнал Силвио Берлускони за прекумерното оданочување на големиот бизнис и неговиот неуспех да ги поддржи помалите италијански бизниси. За возврат, Берлускони зборувал за тужба на Диего за клевета.
Велика сабота
Велика сабота или Велјасабота (, Sabbatum Sanctum) — ден од Страдалната седмица. Според источното христијанство тој е осми ден од Страсната седмица, односно 7 дена по Лазаровата сабота и шест по Цветници. А според западното христијанство тој е седми ден од страсната седмица, односно шест дена по Цветници. Велика сабота е посветена на споменот на пребивањето на Исус Христос во гробот, и Неговото слегување во адот. Сабота, значи покој. Велика сабота е ден на покојот, ден на Покојникот, ден на Најголемиот покој и на Најголемиот Покојник. Тоа е денот меѓу смртта и воскресението, меѓу Петок и Велигден, денот што ги спојува распнувањето и радоста. Денот на Големиот Покој е времето кога Христовото тело е во гробот. Покојникот е внатре од вчера. Овој е втор ден на христијанската жалост, тага и молк. Ден на длабоко молчание, созерцание и покој. Сабота е денот на оплакувањето на Покојникот. Тогаш, Христовата Мајка – Пресветата Богородица и жените мироносици, по погребението, го оплакувале Исуса Христа. Денес на овој ден се изразува болката, тагата и жалоста на Пресвета Богородица. Велика сабота е определена како Ден за чување на гробот.
Курник (пирог)
Курник (курник; „пилешки пирог“), познат и како свадбен пирог или цар пирог, е солен руски пирог во форма на купола, обично полнет со пилешко или мисирка, јајца, кромид, каша или ориз и други состојки по избор. Понекогаш се полнел со варени кикиришки од петел. Овој пирог потекнува од Јужна Русија, особено во козачките заедници и се користел како „свадбен пирог“ во остатокот од земјата. Има форма на купола, за разлика од кој било друг сладок пирог. Во посебни случаи, ова јадење се служело и на царот. Дури и денес, овој пирог се служи во посебни прилики во поголемиот дел од Русија.
Велика сабота
Обичаи
Во Македонија некои на Велика сабота, за празник ја сметаат само додека се во црквата, а потоа може да се работи. На овој ден се прават последните подготовки за празникот, се чисти куќата и се готви храна. Во Мариово жените ги переле појасите верувајќи дека не ќе ги боли половината во текот на годината кога ќе копаат и жнијат. Вечерта, околу полноќ, се оди во црквата каде што секој носи црвено јајце. Во Радовиш носеле и свеќа и зелено гранче или цвеќе, а свеќата запалена од свештеникот ја носеле дома и со неа го запалувале огнот. На полноќ сите присутни со тропарот „Христос воскресе“ трипати ја обиколуваат црквата. Во црквата се останува за големата литургија, а потоа се причестуваат, се кршкаат со црвените јајца и се омрсуваат. На малите деца во саботата навечер под перницата им ставаат црвено јајце што им го даваат утрото во неделата кога ги водат во црквата.
Курник (пирог)
Обичаи
За свадбите се готвел курник и за двајцата сопружници. Пирогот на младоженецот се украсувал со фигури на луѓе што ја претставуваат силата на младото семејство. Од друга страна, курникот на невестата бил украсуван со цвеќиња, за кои се вели дека претставуваат убавина и добрина.
Исихија
Исихија (ἡσυχία) — концепт што може да се преведе како „тишина, мирување, тихување".
Во христијанството
Во исихазам, источно православна христијанска мистична традиција, се однесува на состојбата на тишина и мир што се добива преку контемплација. Исихијата е централна тема за која се дискутира во повеќето литературни дела на исихастот.
Поглавјето 2 од Системски изреки на пустинските оци е посветено на темата исихија.
Античка мистична традиција била изгубена во западниот свет пред речиси илјада години. Сега, во зората на новиот милениум, овој длабок, но практичен пат на трансценденција повторно се открива. Неговото име е исихазам, од грчки корен што значи „да се биде мирен“.
Могорче
Могорче — село во Општина Дебар, во областа Мала Река, во околината на градот Дебар. Селото е населено со Македонци-муслимани, Мијаци, од кои дел се изјасниле како Турци, поради политичко-религиски причини. Крај селото се наоѓа прочуениот мост Елен Скок.
Географија и местоположба
Селото Могорче се наоѓа во Мијачијата, односно во Малореканскиот крај, на самиот премин од селата во Горна и Долна Река. Сместено е на терасеста површина, на иста височина и страна како соседното село Осој.
Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Друго Село, Соколески Нивје, Куноски Аргач, Дурмишица, Оџов Лаз, Дуров Лаз, Под Камен и Кремење.
Селото има збиен тип, а улиците излегуваат на сретсело. Куќите се подигнати на падините и на тераси.
Историја
Подрачјето на Могорче е населено уште од доцноантичко време, за што сведочат повеќе наоѓалишта во неговата околина.
Денешната месноста Друго Село некогаш била населена. Во минатото, Могорче било големо христијанско село.
Во трудот „Галичник и Мијаците“ од Риста Огњановиќ-Лоноски, тој запишал дека исламизацијата на село Могорче се случила во 1877 година, кога во селото дошле Албанци, зулумќари и арамии, од селата Црнилиште и Десово од Прилепско.
Стопанство
Атарот на селото зафаќа простор од 12,8 км2, при што преовладуваат шумите со површина од 740 хектари, на пасиштата отпаѓаат 270 хектари, а на обработливото земјиште 176 хектари.
Во основа, може да се каже дека селото има мешовита аграрна функција.
Население
Според податоците од 1873 година во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“, селото имало 50 домаќинства со 18 жители муслимани (Македонци) и 120 христијани (Македонци).
Според статистиката на бугарскиот етнограф Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Могорче живееле 786 жители, сите Македонци (770 муслимани и 16 православни). Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Могорче имало 8 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Могорче е имиграциска населба, којашто прераснала од средна, во голема селска населба. Така, селото во 1961 година броело 788 жители, од кои 764 биле Турци, 10 Албанци и 13 жители Македонци, а во 1994 година 1.630 житело, од кои 935 биле Македонци, 169 Турци и 525 жители се декларирале како други (муслимани).
Според пописот од 2002 година селото броело 1.794 жители, од кои: 1.408 Македонци, 376 Турци, 1 Ром, 1 Албанец, 1 Бошњак и 7 останати.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.334 жители, од кои 104 Македонци, 14 Албанци, 884 Турци, 2 Бошњаци, 10 останати и 320 лица без податоци.
Целосното муслиманското население на селото се Македонци-муслимани, но поради политичко-религиски причини се пишале како Турци. Во тој однос, треба да се напомене дека селото е населено исклучиво со Македонци, бидејќи жителите попишани како Турци се всушност Македонци-муслимани како и сите останати жители на селото. Доказ за тоа е наглата промена во изјаснувањето на жителите како Македонци и Турци.
Родови
Како главни родови по кои се именувани и маалата во селото се:
Иселеништво
По завршувањето на Втората светска војна (1941-1945), селото доживувало големи промени во поглед на миграцијата. Од 1959 до 1971 година имало голема преселба на жителите на селото во Турција. Економската миграција се случувала во периодот од 1965 кон Австрија, а од 1968 па сѐ до 1980 кон Германија, кога стагнирала до 1992 година. За време распадот на СФРЈ, жителите на Могорче биле на крстопат кој пат да го фатат, така од 1992 до денес најзастапена е стопанската, но и семејната миграција кон Италија.
Самоуправа и политика
Кон крајот на век, Могорче било село во Реканската каза на Отоманското Царство.
Селото влегува во рамките на Општина Дебар, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така припаѓало на некогашната Општина Дебар.
Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Дебар.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Косоврасти, во која влегувале селата Горно Косоврасти, Горно Мелничани, Долно Косоврасти, Долно Мелничани, Могорче, Осој и Скудриње. Во периодот 1950-1952 година селото било дел од некогашната Општина Долно Косоврасти, во која влегувале селата Горно Косоврасти, Долно Косоврасти, Горно Мелничани, Долно Мелничани, Могорче и Осој.
Избирачко место
На претседателските избори во 2019 година, на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.725 гласачи. На локалните избори во 2021 година, на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.852 гласачи.
Солјанка
Преглед
Има три основни типа на солјанка, во кои главната состојка може да бидат месото, рибата или печурките. Сите содржат кисели краставички со саламура, и често зелка, солени печурки, компири, павлака и копар. Супата се подготвува со готвење на краставичките со саламура пред да се додадат другите состојки во супата.
Солјанка е популарна и во поранешна Источна Германија (сегашните германски покраини Бранденбург, Мекленбург-Западна Померанија, Саксонија, Саксонија-Анхалт и Тирингија, заедно со источниот дел од Берлин), каде што најчесто може да се најде во ресторани и достапна е конзервирана да се купи во продавниците за храна. (Германската транслитерација е Солјанка.) Оваа практика произлегува од ерата кога советските трупи биле стационирани во ГДР, а Солјанка била дел од менито во многу источногермански ресторани. Германската канцеларка Ангела Меркел, која е израсната во Источна Германија, е љубител на Солјанка.
Знаме на Отоманското Царство
Терминот знаме на Отоманското Царство се однесува на било кое знаме кое било употребувано од страна на владејачката Отоманска династија во текот на постоењето на империјата. Во текот на историјата биле користени поголем број на знамиња. Султанот исто така имал свое посебно знаме во употреба. Главно поради својата сложена и политичка организација, империјата во текот на поголемиот дел од своето постоење немала официјално знаме, сè до 1844 година, по воведувањето на Танзиматот. Знамето од 1844 година било црвено знаме со бела полумесечина и бела ѕвезда во средината на знамето. Денеска, ова знаме се користи од страна на Република Турција.
NGC 610
NGC 610 — засега неутврден објект во соѕвездието Кит, заведен во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен во 1886 година од страна на Франк Милер, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 610 е од видот NF.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 33 м 33 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 20° 8' 38".
Други поделби
Проучување на NGC 610 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 308; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5854. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 349.
Џамија Сејид Нур Ел Араби - Струмица
Џамијата Сејид Нур Ел Араби е муслимански храм кој се наоѓа во Струмица, Македонија, во т.н. Циганско маало во непосредна близина на Црквата Св. Петнаесет тивериополски маченици. Џамијата се наоѓа во составот на Штипското муфтиство, и истата го носи името на суфискиот мистик Мухамед Нур ел-Араби од XIX век.
Џамијата била изградена во 1985 година, додека во текот на 2013 година била реновирена и официјално пуштена на 1 ноември 2013 година во употреба. На отворањето на реконструираната џамија присуствувал Генералниот Секретар на ИВЗ Африм Тахири и и претставници од Општина Струмица.
Хелен Свенсон Флетре
Хелен Свенсон Флетре (16 март 1909 - 15 март 1987 година) е со шведско потекло, американски автор и новинар.
Позадина
Хелен Свенсон била родум од Одешег, Шведска. Се школувала во Шведска и Лондон. Дипломирала наставник во Лондон во 1931 година. Таа служела како гувернанта во Англија, а подоцна и како учителка во Норвешка. На патување во 1932 година за да ги види роднините во Чикаго, таа го запознала истакнатиот норвешко-американски вајар Ларс Флет. Во 1934 година тие се венчале. Тие живееле во Норвешка, главно во Вос до 1954 година, кога се преселиле во Чикаго со нивните три деца, населувајќи се на плоштадот Логан во текот на 1954 година.
Кариера
Таа станала истакнат член на норвешко-американската заедница во Чикаго и живеела во областа на плоштадот Логан. Таа и нејзиниот сопруг станале активни во многуте групи кои цветаа во тоа време, особено DeLiSa ( Det literaer Samfund ), Chicago Norske Klub, Nordmanns Forbundet, Норвешката национална лига, како и други. Флетре се занимавала со превод и била водич за делот во Чикаго на државната посета на Олав V од Норвешка на Соединетите држави. Кога кралот Олав V од Норвешка го посетил Чикаго во 1975 година, таа го однела на лична обиколка на изложбата на Едвард Мунк во Институтот за уметност во Чикаго и други локални локации. Посетата била за прослава на 150 години од норвешката емиграција во Америка. Таа служела во Сесквистогодишната комисија и била ко-уредник на „ Од фјорд до прерија“.
Нејзината мајка била рана феминистка во Шведска, а самата Флетре марширала тука за амандманот за еднакви права и против јадреното оружје. Таа, исто така, помогна во основањето на маалското здружение за борба против криминалот и била консултант на театарот Виктори Гарденс кога ги поставувала претставите на Ибзен и Стриндберг. Таа имала три деца (Анита, Одџиер и Валборг) и пет внуци (Стеинар, Ерик, Азија, Хјордис и Бенте) и пет правнуци (Шејн, Бренди, Роман, Ларс и Наоми) и 3 правнуци ( Конор, Камрин и Каден).
Таа напишала стотици написи во Винланд, норвешко-американскиот весник со седиште во Чикаго. Како писател на персоналот за весникот Винланд, таа придонела со бројни написи во тој весник. Хелен Флет служела како новинарка за Винланд сè додека не престана да се објавува со смртта на сопственикот-уредник Бертрам Џенсениус во 1976 година.
Таа била позната личност на симпозиуми и конференции каде што презентирала трудови за норвешко-американскиот културен живот во Чикаго. Таа често била консултирана за што било поврзано со Норвежаните Американци во Чикаго. Во 1976 година, кралот Олав ѝ го доделил медалот Свети Олав за нејзината секвенцитална работа и за нејзината долгогодишна служба на Норвешка.
Во 1984 година, таа прочитала труд на норвешко-американски семинар во Норвешка и исто така била уредничка на Мостови кон Норвешка: 1934-1984 година. Таа, исто така, отишла во Вос, Норвешка за откривањето/посветувањето на „Мерксманен“ (статуа од Ларс Флетре ). За време на нејзините подоцнежни години, таа била корисна во собирањето информации за „Век од урбан живот“ од Одд С. Ловол и објавена од Норвешко-американското историско здружение во 1988 година.
Таа починала (срцев удар) во својот дом еден ден пред нејзиниот 78-ми роденден во 1987 година.
Некролог
Чикаго Трибјун
АЦ „Козлодуј“
Атомската централа „Козлодуј“ е атомска централа во Бугарија. Таа се наоѓа на брегот на река Дунав, на 5 км источно од град Козлодуј и на 200 км северно од Софија.
Историја
Од 1991 година јачината на шестте блока била 3760 MW. Централата располага со шест атомски реактори — четири со јачина од по 440 мегавати и два со јачина од 1000 мегавати, кои опслужуваат околу 46% од потрошувачката на Бугарија. Централата работи од 2007 година со коефициент за употреба на инсталираните јачини од 83.58%.
Затворање на 3 и 4 блок
Пред 2003, после притисок од ЕУ, се затворани четирите реактори со јачина од 440 МВт, бидејќи не одговарале со европските стандарди за сигурност. Затворани биле 1 и 2 блок на атомската централа „Козлодуј” во 2003 и во почетокот на 2007 биле затворани 3 и 4 блок на атомската централа, додека 5 и 6 блок сè уште работаат.
Цена
Вкупната цена на проектот атомската централа „Козлодуј” е многу тешка за пресметување. Голем дел од помошта на СССР не се е смета, а самиот проект е финансиран директно од националниот буџет на НРБ.
Надоградба
Можноста за изградбата на седмиот блок на локацијата на атомската централа „Козлодуј” е сосема реална, при тоа средствата за спроведувањето на проектот ќе бидат околу половината отколку ако се изгради реактор на целосно нова локација.