cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хор
Колективно пеење во првобитна општествена заедница
Колективното пеење макар и во најпримитивна форма, има длабоки корени во историјата на човештвото. За него дознаваме посредно, со помош на компаративната музикологија и етномузикологија. Преку проучувањата на културата на тогаш сè уште примитивните племиња од Нова Гвинеја, Цејлон, Бразил и други региони, дојдено е до извесни сознанија за колективното пеење и воопшто за уметноста на примитивниот човек. Колективното пеење, условно наречено хорско, било едногласно, тесно поврзано со работно-производниот процес. Луѓето ги здружувале своите гласови за да ги засилат и синхронизираат со секојдневните физички активности што ги вршеле во борбата за нивниот опстанок. Во подоцнежниот развој, колективното пеење добива синкретички одлики - поврзување со играта, пантомимата, обредниот ритуал и магијата. Со други зборови, колективното пеење во овој период има исклучително функционална улога, за разлика од естетската, која ќе уследи многу подоцна. Во овој стадиум се среќаваат и првите солистички и респонзоријални форми, изразени преку наизменични пеења на врачот, како солист, и на народот како хор.
Распоред на сцена
Има различни мислења за распоредот на гласовите во хорот.
Кај симфониските хорови, хорот е обично зад оркестарот, каде гласовите се распоредени од лево кон десно од највисоките до најниските, во согласност со типичниот распоред на инструментите.
Кај а капела или пеење со придружба на пијано не е необично мажите да се назад, а жените напред. Некои диригенти претпочитаат да ги постават басите зад сопраните, со образложение дека надворешните гласови треба меѓусебно да се усогласат.
Кај поискусните хорови гласовите можат да пеат измешани. Понекогаш пејачите од ист глас се групирани во двојки или во тројки. Поддржувачите на овој метод сметаат дека вака на секој пејач му е полесно да слуша и да се усогласи со другите гласови. Противниците сметаат дека со овој метод се губи просторната поделба на поединечните гласовни линии, и дека ја елиминира резонанцијата, со што се намалува делотворната гласност на хорот.
Големо значење се дава и на просторот на самите пејачи. Според некои студии, не само вистинската формација, туку и големината на просторот (и буквално и амбиентално) влијае врз примањето на звукот од хористите и од публиката.
Папа Евгениј II
Евгениј II (лат. Eugenius PP. II; ? - 27 август 827) — римски папа од 2 мај 824 до 27 август 827. Бил избран за папа против желбата на римската аристократија, но со поддршка од франкскиот крал Лотар I. Тој потпишал римски правилник, со кој всушност станал вазал на императорот. Учествувал во спорот за иконопочитувањето.
Почивало (Бегниште)
Почивало — населба од доцноантичкото време во атарот на селото Бегниште, Македонија. На околу 500 метри североисточно од селото, по површината на нивите се среќаваат фрагменти од керамички садови и градежен материјал: камен, тегули и имбрекси.
Космос-1493
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 23 август 1983 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6300 килограми. Космос-1493 бил воен сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 92,2 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 72,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 411 км, а најмалото на 358.
Сан Хуан
Историја
Сан Хуан е основан од шпанските колонисти во 1521 година, а тој е најстариот град во Порторико. Денес, Сан Хуан е најважното пристаниште, како и главниот производствен, финансиски, културен и туристички центар на островот. Сан Хуан со околните општини (Бајамон, Каролина, Гуајнабо итн.) има околу 1,3 милиони жители, како резултат на што од 3 Порториканци, барем само еден живее во оваа област. Главните аеродроми во областа се Луиз Муњоз, сместен во Каролина и Фернандо Рибас Доминики, сместен на Исла Гранде во Сан Хуан.
Обертирова дебелоглавка
Обертировата дебелоглавка (Pyrgus armoricanus) е пеперутка од семејството на пеперутки Дебелоглавки. Името на пеперугата поткенува од познатиот француски ентомолог Шарл Обертир, кој патем бил прв што ја опишал. Пеперугата ја има и во Македонија.
Подвидови
Подвидови на пеперугата се:
Опис
Пеперугата има распон на крилја од 24–28 мм. Двете крилја имаат бел раб по должината на крилјата. Горната страна на предниот дел им темнокафеава боја со добро развиени бели ознаки. Долната страна на задните ленти има бледо црвеникаво-кафеава боја. Мажјаците и женките се слични по изглед.
Како и другите дебелоглавки, многу тешко е да се препознае во полето. Јајцата се жолтеникави и округли. Гасениците имаат силни и кратки влакна, кои се темнокафени.
Биологија
Пеперутката лета од мај до јуни, а во јужните делови на Европа има и втора генерација во август и септември. Возрасните од втората генерација е помали од тие од првата. Јајцата се полагаат поединечно на листови од растенија.
Ларвите се хранат со Potentilla tabernaemontani, Potentilla reptans, Potentilla arenaria, Potentilla pedata и Fragaria vesca.
Марија Лојпур
Марија Лојпур (родена 10 Август 1983 г. е српска ракометарка која моментално игра за македонскиот шампион ЖРК Вардар СЦБТ, и за српската репрезентација.
Марија Лојпур е репрезентативка на Србија. Ракомет почнала да тренира на 12- годишна возраст во РК Крагујевац кај тренерот Бојан Милентијевиќ. Со екипата на Југопетрол Раднички во 2004 година го освои Купот на Србија и Црна Гора. Од 2006 година се сели во екипата на Аристопаламано во Италија и тоа е прва станица во нејзината интернационална кариера. По пет години поминати во неколку клубови во Италија, во 2011 година Лојпур се враќа во Србија, во екипата на Јагодина, а оттаму во 2012 година стана дел од екипата на ЖРК Вардар СЦБТ. Во 2003 година настапува за јуниорската репрезентација на на Србија на Светското првенство во Македонија. Од 2004 година е во составот на сениорската репрезентација на Србија со која настапи на четири европски првенства. Во 2005 година со репрезентацијата на Србија го освои сребрениот медал на Средоземните игри во Шпанија. По вокација е дипломиран економист.
Атлас (митологија)
Атлас (грчки: Ἄτλας) или Атлант, во старогрчката митологија бил титан. Тој бил син на Јапет и Азија, и брат на Прометеј.
Одлики и дела
Атлас се одликувал со огромна сила. Бил најстар од своите браќа и бил целосно верен на Титаните. Бил голем познавач на морињата и владеел со кралството Атлантида кое било толку огромно што се ширело надвор од столбовите на Херакле и било поголемо од Африка и Азија. Атлантида била потопена по наредбата на Зевс. Тогаш Атлант и неговиот брат Менотиј им се придружиле на Титаните во војна против Зевс. Атлас бил татко на Плејади, Хијади и Хеспериди. Една од ќерките на Атлас била Калипсо, која го држала Одисеј седум години под своја власт.
Вечната казна
Атлас бил еден од титаните кои биле најсурово казнети по крајот на Титаномахијата (војна на титаните против боговите), а казната била да го носи на своите раменици целиот небесен свод. Според една легенда, со помош на главата на Медуза, Персеј го претворил Атлас во планина и го осудил да го носи небесниот свод. Според друга легенда, Атлас сакал да му помогне на Херкул да ги украде јаболката на Хесперидите. Затоа, го замолил Херкул да го подржи небото за миг, а тој да ги украде јаболката. Откако се вратил со јаболката, Атлас не сакал повторно да се врати на својата поранешна положба, но, Херкул успеал да го измами и така Атлас повторно се вратил да го држи небото.
Папа Валентин
Валентин (лат. Valentinus PP.; ? — 16 септември 827) — римски папа од 1 септември 824 до 16 септември 827. Бил ѓакон на папата Паскал I. За време на неговото петднаесетдневно папство не успеал да направи некои голеи работи.
Вера Ацева
Вера Ацева - Доста (, -, ) — македонски комунист, учесник во НОБ и народен херој на Југославија, прогласена на 29 ноември 1953 година.
Помеѓу двете светски војни
Поради лошата материјална состојба, Ацева е принудена да го прекине образованието по завршувањето на втор клас гимназија и да се вработи. Работела во тутунската индустрија.
На работничкото движење му пристапува на 16 години. Станува член на КПЈ на почетокот на 1939 година. Во септември 1940 година, на Покраинската конференција, е избрана за член на Покраинскиот комитет на КПЈ за Македонија. Од септември 1940 до ноември 1941 година е секретар на Месниот комитет во Прилеп. Во ноември 1941 година таа заминува во Скопје и ја презема функцијата член на ПК на КПЈ.
НОВ
Ацева била еден од организаторите на првите прилепски партизански одреди. На почетокот од 1942 година работи во ПК КПЈ во Скопје, а потоа е партиски инструктор во Струмица, Битола и Штип. Во август 1943 година станува комесар на Шарскиот партизански одред, а кога на 11 ноември 1943 година е формирана Првата македонско-косовска бригада, Ацева е избрана за заменик-политички комесар. На таа функција е до јануари 1944 година кога станува политички секретар на Третиот и на Четвртиот областен комитет на КПМ. Во август 1944 година учествува на Првото заседание на АСНОМ, на кое е избрана во неговиот Президиум.
По ослободувањето
Во март 1949 година, при реконструкцијата на Владата на НРМ, е избрана за министер за земјоделство. Во Владата од 1951 година е избрана за министер - претседател на Советот за народно здравје и социјални грижи. Избрана е за член на Извршниот совет од февруари 1953 година, од декември 1953 година и од 1958 година. На 27 септември 1960 година е разрешена од должноста претседател на Републичкиот Совет за социјална политика и комунални прашања. Потоа била член на Сојузниот извршен совет. Била пратеник во повеќе свикувања на Собранието на НРМ и на СФРЈ.
Во 1960 година Ацева доаѓа во судир со тогашниот секретар на Сојузот на комунистите на Македонија, Лазар Колишевски, обвинувајќи го дека заедно со Видое Смилевски - Бато ги донесува одлуките надвор од Извршниот комитет на СКМ. На седницата од 18 октомври 1960 од Белград доаѓа Александар Ранковиќ, кој застанува на страната на Колишевски. Ацева е принудена да се повлече и е преместена на работа во Белград.
Во 1991 година ја објавува својата книга „Писмо до Светозар Вукмановиќ – Темпо“.
Флавиј Аријан
Флавиј Аријан (89 година - 145/6 година од нашата ера) од Никомедија (денес Измит во Турција) ― писател, историчар и извор за историјата на Александар Македонски. Тој направил блескава кариера во времето на владеењето на царот Хадријан. Најпрво бил избран за конзул, а потоа за гувернер на провинцијата Кападокија (периодот помеѓу 131–137 година). По смртта на Хадријан се повлекол во Атина и започнал да се занимава со книжевна работа. Најзначајно негово дело е „Александровата анабаза“ („Историја на војните на Александар“), во седум книги.
По примерот на Ксенофонт, Флавиј Аријан пишувал философски, историски и воени записи, така што на шега бил наречен Xenophon redivivus. Исто така, тој бил под лвијание и на постарите извори (Птолемај, Аристобул и други). Од зачуваните истории за Александар Македонски, овој негов труд се смета за најрелевантен. Во него е зачувана официјалната традиција за Александар, лишена од фантастичните приказни и анегдоти, како и од морализаторските расудувања што се среќаваат кај другите сочувани извори. Значајно е, исто така и неговото дело „Индиска историја“ (Индике) во кое ја опишува пловидбата на Неарх од устието на Инд до Персискиот Залив. Тој е важен извор и за периодот непосредно по смртта на Александар и за поделбата на власта меѓу дијадосите. Тие настани ги опишал во делото „Настаните по Александар“, кое има десет книги. Овој негов труд бил преработен во третиот век од атинскиот историчар Дексип, а негови изводи се зачувани кај цариградскиот патријарх Фотиј I (9 век).
Флавиј Аријан му бил ученик на Епиктет и по неговата смрт објавил неколку дела во кои ги изложил етичките погледи на својот учител. Такви се делата: „Разговорите Епиктетови“ во 12 книги (од кои се сочувани само првите четири), „Прирачникот Епиктетов“ и „Хомилии“ во 12 книги (кои не се сочувани.
Приказен уред
Приказен уред (или приказник) — излезен уред за претставување на информации во визуелен или допирен облик (како на пр. допирни електронски приказници за слепи). Кај електронските приказни уреди, влезните информации доаѓаат од електросигнали. Најчести примери за вакви уреди се телевизорите, мониторите и информативните табли.
Цифрарници
Некои прикажуваат само цифри или азбучнобројчени знаци. Ваквите цифрарници се нарекуваат повеќеделни (сегментни) бидејќи се составени од неколку делчиња што се вклучуваат и исклучуваат и така обликуваат даден глиф. Делчињата обично се поединечни светлечки диоди или течни кристали. Ноѓаат примена претежно кај дигиталните часовници и дигитроните. Постојат неколку видови:
Екрани
Екраните наоѓаат широка примена онаму кајшто треба да се прикажат посложени информации или некое дејство. Тука спаѓаат:
Дводимензионални подлоги
Технологии за дводимензионален приказ со помош на подлога:
1030
1030 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1030 година од новата ера, 30. од вториот милениум, 30. од XI век и прва од 1030-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6538 и 6539 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5780 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4790 и 4791 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1783.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1030 година се протега во 3666 и 3667, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3726 и 3727 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1573. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 420 и 421 исламска година.
Арапско востание (1916—1918)
Арапското востание - востание кое избувнало во 1916 година а завршило во 1918 година. Востанието било организирано од страна на арапското население во Отоманското Царство со цел да се создаде една единствена арапска држава од Алеп во Сирија до Аден во Јемен. На чело на востанието застанал Хусеин ибн Али.
На 30 септември 1918 година следувало зазимањето на Дамаск, по кое за краток период под власта на сојузниците биле денешните територии на Израел, Јордан, Либан, јужна Сирија и голем дел од Арапскиот полуостров. Во 1916 година Британија и Франција склучиле таен договор за распределба на сферите за влијание на Блискиот Исток.
Позадина
Подемот на национализмот на Отоманското Царство датира од 1821 година. Арапскиот национализам своите корени ги имал од Машрек (арапските земји источно од Египет). Политичката ориентација на арапските националисти во годините пред Првата светска војна била умерена. Барањата на Арапите биле од реформаторска природа и до автономија, како и поголема употреба на арапскиот јазик во образованието, промени во регрутацијата итн.
Младотурската револуција која започнала на 3 јули 1908 година многу бргу се проширила низ целото царство. Како резултат на тоа султанот Абдул Хамид II бил принуден да го објави враќањето на уставот од 1876 и да го обнови турскиот парламент. Овој период е познат како Втора уставна ера. На изборите одржани во 1908 година, младотурците преку нивната партија успеале да ја добијат власта во земјата. Новиот парламент бил составен од 142 Турци, 60 Арапи, 25 Албанци, 23 Грци, 12 Ерменци, 5 Евреи, 7 Словени и 1 Влав. Во оваа фаза, арапскиот национализам сè уште не бил во фаза на развој. Арапските членови на парламентот го поддржале контрапревратот од 1909 година, чија цел била да се уништи уставниот систем и да се обновуви апсолутната монархија на султанот Абдул Хамид II.
Националистичка политика н се темелела на дискриминација на оние кои не биле Турци. По избувнувањето на Првата светска војна, Османлиите застанале на страната на Централните сили. Во првите години од војната голем број на Арапи биле убиени и измачувани во Сирија. Во 1913 година во Париз се одржал т.н. Прв арапски конгрес на интелектуалци и политичари од арапските земји. На состанокот било дискутирано за можноста за поголема автономија во рамките на Османлиското Царство. Тие повторно се согласиле дека арапските регрути на османлиската војска не треба да служат војска во други реони во империјата, туку во сопствените.
Сила
Се проценува дека арапските сили броеле околу 5.000 војници. Оваа бројка се однесува за арапските сили кои се бореле во Синај и Палестина, но не ги вклучувале силите на Лоренс и Фејсал. По започнувањето на востанието оваа бројка значително се зголемила па во јуни 1916 година оваа бројка изнесувала 30,000 војници, наспроти 23,000 османлиски војници. Поради репресија од страна на Отоманското Царство и нивните германски сојузници, Хусеин бин Али, управителот и чувар на светиот град Мека стапил во сојуз со Обединетото Кралство и Франција против Османлиите некаде околу 8 јуни 1916 година. Хусеин располагал со околу 50.000 војници, но помалку од 10.000 имале пушки.
Мека
Битката кај Мека се одвила во периодот од јуни до јули 1916 година. На 10 јуни Хусеин бин Али започнал востание против османлискиот калифат како дел од Арапското востание. Целта на Хусеин била да направи една арапска држава која ќе ги зафаќала териториите од Алеп до Аден, и за оваа цел ги подготвил своите четири синови правејќи сојуз со Британците. Во почетокот на јуни 1916 година поголемиот дел од османлиската војска била стационирана во градот Таиф на чело со Галиб Паша, гувернерот на Хиџас.
Само околу 1,000 војници биле оставени да го бранат светиот град. Поголемиот дел од нив се наоѓале во касарната кога започнало официјално востанието. По овој напад, околу 5,000 востаници започнале напад кон трите тврдини кои се наоѓале околу Мека. Самиот турски командант не можел да направи разлика меѓу своите и противничките војници, па збунет му се јавил на Хусеин, кој пак го запознал со своите намери и му кажал дека е потребно да се предаде, но по одбивањето борбите продолжиле. Следниот ден била освоена територијата околу џамија Масџид ал-Харам заедно со османлиската владина канцеларија заедно со заменик гувернерот, кој им наредил на своите сили да се предадат но тие одбиле. Ситуацијата се променила кога Британците испратиле артилерија по кое тврдината била нападната и на 4 јули 1916 година заземена.
Оваа битка го означил крајот на османлискиот калифат во земјата. Самиот управител бил соборен од власт од страна на Ибн Сауд и неговиот сон за основање на арапска држава од Јемен до Сирија останал нереализиран.
Понатамошни конфликти
Во следниот период следувало целосно ослободување на овие територии од османлиска власт. Така, по падот на Мека во јули 1916 година бил освоен и градот Таиф. На 1 декември 1916 година Фахри Паша со уште две бригади упаднал во периферијата на градот Јанбу и ги зазел стратешките точки во градот. По овој настан арапските сили започнале изградба на импровизирани писти за британски авиони. Така пет британски воени бродови исто така дошле во обид за зазимање на градот. Арапските сили започнале напад на 18 јануари 1917 година, и поради логистички грешки Турците морале да го предадат градот и да се повлечат кон Медина. Во јули 1917 година паднал градот Акаба, во октомври Вади Муса (денешен Јордан), Дамаск (1 октомври 1918), Алеп (25 октомври 1918).
Медина
Медина, исламскиот свет град во Арабија, бил ставен под долга опсада за време на Првата светска војна во периодот од 10 јуни 1916 до 10 јануари 1919 година. Опсадата е една од најтрајните во историјата која продолжила и по крајот на војната. На чело на османлиските сили во градот бил Фахри Паша.
Градот Медина во тоа време бил поврзан со Османлиското Царство преку железничка пруга. Со британска поддршка, првиот напад бил извршен од страна на синот на Хусеин, Фејсал, но Арапите биле одбиени и имале големи загуби. Кога конфликтот се проширил кон северните делови на Црвено Море, Фејсал и неговите советници се договориле да го стават под опсада градот. Така со сила од околу 30,000 војници во 1916 година биле формирани три армии: источна на чело со принцот Абдула бин Хусеин, јужна на чело со Али бин Хусеин и северна на чело со Фејсал.
Во текот на 1917 година се случиле повеќе од 30 неуспешни напади, додека во 1918 оваа бројка била многу поголема, но и покрај тоа градот останал под турска власт. Кога Османлиското Царство го потпишала договорот од Мудрос со Антантата на 30 октомври 1918 година, Фахри Паша одбил да го предаде градот и покрај молбите на султанот.
Градот го одржал 72 дена по завршувањето на војната. По потпишувањето на договорот од Мудрос, османлиската армија се наоѓала на 1300 километри далеку од Медина. На крајот, неговите луѓе се соочиле со глад по кое на 10 јануари 1919 година тој морал да го предаде градот. Абдула и неговите сили во Медина влегле на 13 јануари по кое следувала 12 дневно ограбување на градот. Околу 8,000 турски војници биле евакуирани и испратени во Египет.
Исламот во Словенија
Повеќето муслимани во Словенија етнички претежно се Бошњаци и други словенски муслимани. Во 2014 година, имаше 48,266 муслимани во Словенија, односно околу 2,4 проценти од вкупното население. На чело на муслиманската заедница на Словенија е Неджад Грабус.
Демографија
Демографија на муслимани во Словенија по етничка припадност во 2002 година
Муслимански градби во Словенија
Била изградена една џамија во Лог-под-Мангартом, село денес во екстремниот северозападен дел на Словенија, од страна на босанско-херцеговинскиот пешадиски полк бр.4 за време на Првата светска војна и веројатно урната наскоро по војната. Во ноември 2013 започнала изградбата на џамија во Љубљана која била завршена во 2016 година.
Љубљанска џамија
Во септември 2013 била создадена фондацијата за изградба на џамија која 70% беше финансирана од Катар, 44 години откако беше поднесено барање за изградба на џамија. Беше планирано џамијата да вклучува и културен центар со цена од $16 милиони долари и изградбата требаше да биде завршена до 2016 година. На отворањето присуствувала и премиерката Аленка Братушек која ја нарече градбата "симболична победа против сите форми на верска нетолеранција" и според која Европа би била помалку културно богата без исламот. Присуствувале околу 10.000 други лица вклучувајќи го и љубљанскиот градоначалник Зоран Јанковиќ и анонимен владин министер од Катар. Највисокиот исламски авторитет во Словенија, муфтијата Неджад Грабус рече: "Ние сме среќни да го започнеме овој граѓански проект во Љубљана, која на овој начин ќе стане подобро познат и поплуралистички град." На церемонијата присуствувал и бошњачки член на претседателството на Босна и Херцеговина Бакир Изетбеговиќ. Други кои присуствуваа беа поранешниот претседател на Словенија, Данило Турк и муфтијата на Исламската заедница на Босна и Херцеговина Хусеин Кавазовиќ. Проектот се соочи со административни пречки и беше политички ризик во претежно римокатоличката земја. Тој исто така се соочи со можен референдум за ова прашање во 2004 година со 12,000 потписи за него; меѓутоа, Уставниот суд на Словенија го одби барањето врз основа на слободата на вероисповед. Тој исто така беше контроверзен поради финансиската криза во која била земјата. На свеченоста исто така беа ретка глетка жените со покривки за глава.
Калипсо (митологија)
Калипсо (грчки: Καλυψώ- "таен") го старогрчката митологија е океанида, ќерка на титанот Атлас. , а според друга легенда пак, ќерка на Хелиос и Персеида.
Како нимфа, таа е владетелка на митолошкиот остров Огигија, која го спасила на Одисеј по срушувањето на неговиот брод. На островот Одисеј поминал 7 години, а таа му обеќала безсмртност доколку остане да живее таму. Но, Одисеј сепак не можел да ја заборави својата родна Итака. Затоа, Атена му рекла на Зевс да му помогне на Одисеј да замине од островот, па Зевс го испратил на Хермес да ја предаде неговата одлука за заминување на Одисеј. Така, Калипсо му помогнала на Одисеј да изгради брод, и го дарувала со се што му биле потребно за патување.
Калипсо како тема во уметноста и во популарната култура
Калипсо се јавува како тема во бројни дела од областа на уметноста и популарната култура, како:
Вртикоп (општина)
Вртикоп или Вртокоп (Δήμος Σκύδρας, Димос Скидрас) — општина во централниот дел на Егејска Македонија, денес во Грција. Административен центар е истоимениот град Вртикоп (Скидра). Општината е сместена во областа Сланица, Воденско.
Населени места
Општината Вртикоп е создадена по законот „Каликратис“ на 1 јануари 2011 г., со спојување на две стари општини: Вртикоп и Мениида.
Дебарски бањи
Дебарски Бањи ― збирен термин кој се однесува на двете одвоени бањи кои се наоѓаат во подножјето на планината Крчин:
Вртикоп (општина)
Општинска единица Вртикоп
Општинската единица Вртикоп ги опфаќа следниве општински оддели и населени места:
Поранешни села
На територијата на општината Вртикоп се наоѓаат и три раселени села: Маврејново (Μαύρο, Мавро), Орман Чифлик (Δενδρί, Дендри) и Превртенец (Δελικλή Καγιά, Деликли Каја).
NGC 5332
NGC 5332 — елиптична галаксија во соѕвездието Воловар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5332 се споменува и како UGC 8773, MCG 3-35-30, CGCG 102-70.
Откривање
Телото е откриено на 23 март 1887 година од страна на Луис Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5332 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. NGC 5332 има привидни димензии од 0,9' х 0,9'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 52 м 7,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +16° 58' 11"".
Други поделби
Проучување на NGC 5332 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 49243. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 196; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1467. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1019.
Космос-1494
Космос-1494 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Капустин Јар, СССР на 31 август 1983 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 93,4 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 50,6°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 543 км, а најмалото на 343.
NGC 749
NGC 749 — спирална галаксија во соѕвездието Печка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 749 се споменува и како ESO 414-11, MCG -5-5-23, IRAS 01534-3009.
Откривање
Објектот е откриен на 27 септември 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 749 е од видот SB0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 749 има привидни димензии од 1,9' х 1,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 55 м 40,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 29° 55' 20". Положбениот агол на објектот е во износ од 111°.
Други поделби
Проучување на NGC 749 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 7191. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 353; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6431. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 22.
NGC 7760
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7760 се споменува и како UGC 12794, MCG 5-56-8, CGCG 498-14, KARA 1042.
Откривање
Објектот е откриен на 9 октомври 1790 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7760 е од видот E?. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 7760 има привидни димензии од 0,9' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 49 м 11,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +30° 58' 59"".
Други поделби
Проучување на NGC 7760 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 72512. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 89; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2767. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 606.
Лео Таксил
Лео Таксил (француски: Léo Taxil, роден на во  - починал на  во ) — француски писател и новинар, познат антиутопист и автор на бројни антирелигиозни пародии. Лео Таксил вусшност е псевдоним за Мари Жозе Габриел Антоан Жоган Пажес.
Рани години
Лео Таксил е роден на во, Франција. Кога наполнил пет години бил испратен во Језуитско училиште. Откако своето детство го поминал таму, тој останал разочаран од католичката вера и започнал да ја гледа религиозната идеологија како општествено штетна.
Смешна Библија
Лео Таксил ја стекнал својата слава со своите антиверски и антикатолички дела во периодот 1879 - 1884 година, во кои го исмева јудаизмот и заснованото на него христијанство, станувајќи и автор на „La Bible amusante“ („Смешна Библија“), која претставува пародија на Стариот завет, како и на „La Vie de Jesus“ („Животот на Исус“, која претставува пародија на Новиот завет. Во овие дела Таксил укажува на неконзистентноста, на грешките и лажните верувања презентирани во овие религиозни дела. Во своите други дела, како Les Debauches d'un confesseur (со Шарл Мило), Les Pornographes sacrés: la confession et les confesseurs, и Les Maîtresses du Pape, Таксил ги опишува водачите на Католичката црква како хедонистички суштества. Во 1879 година тој бил обвинет за неговиот памфлет „A Bas la Calotte“ од страна на државата за навреда на религијата , но тој бил ослободен.
Измама на Таксил
Во 1885 година се одрекол од претходните дела бидејќи го прифатил католицизмот. Во следниот период започнал да пишува против масоните и скриените приврзаници на сатанизмот меѓу следбениците на темпларите во Франција. Неговите дела доживеале неверојатен успех кај читателите. Во 1896 година станал еден од организаторите на Антимасонскиот црковен конгрес во Тренто, но набргу потоа (на 19 април 1897 година) изјавил за Париското географско друштво дека ја изиграл црквата со својата побожност заедно со двајца свои пријатели во текот на 12 години.
Пубертет
Поим за пубертет
Под поимот пубертет во поширока смисла се подразбира процес на физички промени преку кои детското тело станува возрасно тело способно за репродукција. Пубертетот започнува со праќање на сигнали од хормоните во мозокот до гениталиите. Како одговор, гениталиите произведуваат различни хормони кои го стимулираат растењето, функционирањето или трансформирањето на мозокот, коските, мускулите, градите и органите за репродукција. Растењето започнува во првата половина на пубертетот, и завршува кога завршува и пубертетот. Во потесна смисла, поимот пубертет се однесува повеќе на промените во процесот на сексуалното созревање, отколку на психолошките и културолошките аспекти од развојот на адолесцентот. Адолесценција е период на психолошка и културолошка транзиција помеѓу детството и зрелоста.
Разлики помеѓу машкиот и женскиот пубертет
Двете најголеми разлики помеѓу пубертетот кај момчињата и девојчињата се: возраста на која започнува пубертетот и хормоните вклучени во процесот на пубертет. Девојчињата вообичаено влегуваат во процесот на пубертет помеѓу 9 – 13 годишна возраст, а завршуваат помеѓу 16 – 17 годишна возраст. Момчињата влегуваат во процесот на пубертет помеѓу 10 – 16 годишна возраст, а од истиот излегуваат помеѓу 17 – 18 годишна возраст. Кај момчињата, основни хормони кои се активираат за време на пубертетот се тестостеронот и андрогенот. Тие се хормони задолжени за раст, развој и репродукција. Кај девојчињата, пак, основни хормони се естрадиолот и естрогенот, кои се задолжени за развивање на градите и матката .
Физички промени кај момчињата
•	Големина на тестисите,функција и плодност Кај момчињата,зголемувањето на тестисите е првата физичка манифестација на пубертетот.Тие продолжуваат со зголемување на нивниот волумен и должина,достигнувајќи го својот максимум 6 години од започнувањето на пубертетот. Тестисите имаат две основни функции: да произведуваат хормони и да произведуваат сперматозоиди. Хормонот кој се произведува се вика тестостерон,и тој е предизвикувач на повеќето промени во текот на пубертетот. Поголемиот дел од волуменот на тестисите е задолжен за произведување на сперматозоиди. Тие можат да се најдат во утринската урина кај повеќето момчиња по првата година од пубертетските промени. Потенцијалната плодност кај момчињата може да се појави и на 13 годишна возраст, но потполната плодност не може да се достигне пред 14 – 16 годишна возраст.
•	Срамни влакна Срамните влакна кај момчињата најчесто се појавуваат по започнување на растот на гениталиите. Тие вообичаено најпрво се видливи на основата на пенисот. Во почетокот се неколку на број, но по 6 – 12 месеци веќе е тешко да се избројат.
•	Влакна на телото и лицето По неколку месеци или години од појавата на срамните влакна, други влакна се појавуваат на одредени места на телото, како резултат на лачењето на хормоните. Тие најчесто се јавуваат под пазувите, на рацете, нозете, градите, стомакот, грбот и на лицето. Постои голема разлика помеѓу влакната кај возрасните мажи од различни етнички групи, и тоа се гледа во периодот потребен за растење на влакната, како и во густината на израснатите влакна. Исто така, постои разлика и помеѓу возрасните мажи од исти етнички групи, на пример, немаат сите мажи влакна на градите.
•	Промени на гласот Под влијание на андрогените, гласовната кутија, односно ларингсот расте. Овој раст е многу повеќе забележителен кај момчињата, предизвикувајќи машкиот глас да стане длабок, понекогаш, но ретко, и преку ноќ да се здебели за една октава.
•	Форма на телото и развој на мускулатурата Кон крајот на пубертетот, возрасните мажи имаат потешки коски и речиси двапати поголема мускулна маса. Некои коски се израснати диспропорционално повеќе, со што доаѓа до разлика помеѓу машката и женската форма на скелетот. Мускулите главно се развиваат во подоцните фази од пубертетот, а истите можат да продолжат де се зголемуваат дури и кога мажот е биолошки возрасен.
•	Мирис на телото и акни Зголеменото ниво на андрогени може да ја измени структурата на потта, предизвикувајќи поинтензивен зрел мирис на телото. Истиот овој хормон ја предизвикува и појавата на акни. Тие не можат лесно да бидат отстранети, но обично исчезнуваат на крајот од пубертетот.
Физички промени кај девојчињата
Обично прво се зголемуваат градите. Се појавува влакнетост на срамното подрачје (помеѓу нозете) и под пазувите. Мирисот на телото станува посилен. Кожата станува помасна. Се јавуваат бубулици (акни). Започнува да добива во тежина, особено околу колковите. Започнува забрзано да расте во висина. Потоа ја добива првата менструација и започнува менструалниот циклус. Обично ова се случува, во тек на 2 години откако започнале да растат градите.
Изборно Кнежевство Саксонија
Изборно Кнежевство Саксонија или Горна Саксонија (Kurfürstentum Sachsen) — територија на Светото Римско Царство, создадена од Саксонија-Витенберг во 1356 и опстојувала до 1806 година кога било основано Кралство Саксонија. Главни градови биле Витенберг, Мајсен и Дрезден.
Рудински мост
Рудински мост (Γέφυρα στο Άλωρο) — стар камен мост кај селото Рудино во Мегленско, Егејска Македонија.
Иако се нарекува „Мост на Александар Велики“ (Γέφυρα Μεγάλου Αλεξάνδρου), мостот е изграден во османлиско време. Ја преминува Мегленица на неколку километри источно од Рудино. Има три полукружни лакови. За време на Граѓанската војна, мостот е разнесен. Зачуван е само западниот лак, чии димензии се 12 м во должина, 2 м во ширина, 4,7 м во висина и ширина на отворот од 5,7 м. Имал вкупна должина од 50 м, а висина над 8 м. Лаковите имаат шестаголни основи. Изграден е од варовник и бил поправан во различни периоди, од кои последниот наврат бил во XVIII век.
Сува Гора (Бегниште)
Сува Гора — населба и некропола од доцноантичкото време во атарот на селото Бегниште, Македонија. Во лозјето на ЗИК „Возарци“ се среќаваат фрагменти од керамички садови, како и множество градежен материјал. Откриена е и надгробна стела со старогрчки натпис.
Список на староседелски јазици во Северна Америка
Следува список на староседелски јазици кои се зборувани во Северна Америка.
Недоволно познати јазици
Има неколку јазици што се познати само по документи, односно заверени во историски документи дека некогаш постоеле. Не се доволно познати овие јазици а тие се:
Поврзано
Indigene Sprachen Nordamerikas Indigenous languages of the Americas
1029
1029 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1029 година од новата ера, 29. од вториот милениум, 29. од XI век и последна од 1020-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6537 и 6538 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5779 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4789 и 4790 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1782.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1029 година се протега во 3665 и 3666, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3725 и 3726 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1572. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 419 и 420 исламска година.
Харолд Велман
Харолд Велман (1908-1999) — новозеландски геолог.
Велман го открил Големиот алпски расед. За време на Втората светска војна, Новозеландското геолошко друштво го испратило на Јужниот Остров да пронајде минерал момирок. Додека престојувал таму, ја открил линијата што ја пресекува почвата и на која на едната страна има карпи од гранит, а на другата - од шкрилци. Велман дошол до заклучок дека карпите биле странично поместени над 500 км по должината на таа линија. Така открил еден од најголемите раседи на Земјата.
Папа Григориј IV
Григориј IV (лат. Gregorius PP. IV; ? - 25 јануари 844) — римски папа од октомври 827 до 25 јануари 844. Тој ја признал светската власт над духовната, меѓутоа затоа го поддржал востанието на Лотар I против Луј I Побожниот. Ја реконструирал базиликата Сан Марко во Рим. Го воспоставил денот на сите светци на 1 ноември.
Марин Дринов
Марин Стојанов Дринов (Марин Стоянов Дринов, Марин Степанович Дринов; 20 октомври 1838 — 13 март 1906) — Руски историчар и филолог од Бугарија во периодот на преродбата, кој поголемиот дел од својот живот го поминал и работел во Русија. Бил еден од зачетниците на бугарската историографија и основач на Бугарската академија на науките (тогашно Бугарско книжевно друштво), како и нејзин прв претседател.
Животопис
Роден е во Панаѓуриште во 1838 година. Заминал во Русија во 1858 година да го продолжи школувањето. Студирал историја и филологија во Киев и на Московскиот државен универзитет, патувал и работел во Австрија и Италија помеѓу 1865 и 1871. Во 1869 станал еден од основачите и активен член на Бугарското книжевно друштво. Започнал да работи како редовен професор на Харковскиот универзитет кон крајот на 1876 година.
Првиот правопис на стандардниот бугарски јазик, воведен со одлука на министерот за просвета Тодор Иванчов во 1899 година, му се припишува на Дринов. Бугарскиот јазик претрпел три правописни реформи во: 1921, 1923 и 1945.
Наследство
Кон крајот на 19 век, жителите на селото Бахшишлар, денешно Дриновско, решиле да го преименуваат во чест на познатиот професор Марин Дринов, испраќајќи му посебна делегација. Со негова согласност, делегацијата се врати во Дриново со подароци од професорот - црковни книги, прибор и црковни одежди за свештеникот.
Космос-1495
Космос-1495 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 3 септември 1983 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6300 килограми. Космос-1495 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 88,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,3°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 234 км, а најмалото на 212.
Вртење на куче
Вртење на куче (тричане на куче(та)) ― обред кој традиционално бил практикуван на првиот ден од постот во селото Бродилово во југоисточна Бугарија. Се смета дека обредот има паганско потекло и бил изведен со цел да се спречи беснило.
Во кучешкото вртење, кучето виси на јаже врз вода. Кучето постојано се врти во дадена насока за да го навива јажето или се вметнува во јамка од јаже што е веќе извиткано. Кучето потоа се ослободува така што брзо се врти во спротивна насока додека јажето се одмотува и паѓа во водата откако јажето ќе истече.
Историја
Историски, обредот биле изведуван и во многу други делови на Бугарија и иако точната практика варирала регионално, на пр. камшикување или тепање на кучињата наместо да ги вртат, тој бил изведуван на истиот датум и со иста цел. Извештаите за овој вид обичај може да бидат најдени уште во 1869 година.
Загриженост за благосостојбата на животните
Шведскиот весник „Aftonbladet“ објавил протести во бугарската амбасада во Стокхолм за суровоста на оваа традиција. Протестите се случиле кога Бугарија се подготвувала да се приклучи на Европската унија во 2005 година.
Референца на англиски е во соопштението за печатот издадено од Зелената партија на Обединетото Кралство, издадено на 29 јули 2005 година. Тоа вклучува изјава од европратеничката од Партијата на зелените, Каролин Лукас, потпретседател на Кралското друштво за спречување на суровоста на животните и меѓупартиската Меѓугрупа за заштита на животните на Европскиот парламент. Д-р Лукас го критикувал како сурово кон кучињата, велејќи дека „вртењето кучиња е варварска практика и не смее да се дозволи да продолжи во 21 век“.
Софиско ехо го објавила овој обред во март 2011 година.
Практикувањето на обредот било забрането од градоначалникот на Царево во 2006 година по жалбите на бугарските организации за заштита на животните. Имало извештаи дека практиката продолжува спорадично, а организациите за заштита на животните се обиделе да обезбедат тоа да не се случи.