cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Минг (династија)
Бироа и канцеларии на царскиот имот
Персоналот на царскиот имот се состоел речиси целосно од евнуси и дами со свои бироа. Женските службеници биле организирани во Бирото за послуга на палатата, Бирото за церемонии, Бирото за облека, Бирото за прехранбени производи, Бирото за спалната соба, Бирото за ракотворби и Канцеларијата за надзор на персоналот. Почнувајќи од 1420-те евнусите почнале да ги заземаат овие позиции на дамите се дури не останало само Бирото за облека со своите четири помошни канцеларии. Хунгву ги организирал своите евнуси во Дирекцијата за послуга на палатата, но како што моќта на евнусите растела, растеле и нивните административни канцеларии, за на крај да бројат дванаесет дирекции, четири канцеларии и осум бироа. Династијата имала огромен царски имот, на кој работеле илјадници евнуси, кои биле водени од Дирекцијата за послуга на палатата. Евнусите биле поделени во различни дирекции задолжени за надзор на персоналот, церемонијални обреди, храна, прибор, документи, штали, печати, облека, и така натаму. Канцелариите биле задолжени за обезбедување на гориво, музика, хартија и бањи. Бироата биле задолжени за оружје, сребро, перење, капи, бронза, текстилно производство, винарски визби, и градини. Понекогаш, најмоќниот евнух во дирекцијата за церемонии бил и де факто диктатор во државата. Иако царскиот имот најмногу вработувал евнуси и дворски дами, постоела и цивилна канцеларија наречена Канцеларија за печати, која соработувала со евнусите за да ги одржи царските печати, записи и марки. Постоеле и цивилни служби кои ги надгледувале работите на царските принцови.
Помали функционери
Шолуваните-државници кои влегле во цивилната служба преку испитувањата биле извршни државници врз многу поголемо тело од нерангиран персонал наречени помали службеници. Соодносот меѓу нив и официјалните државници бил 4 спрема 1, Чарлс Хакер проценува дека можеби достигнувале бројка од 100.000 низ целата империја. Овие помали функционер извршувале канцелариски и технички задачи за владините агенции. Сепак не треба да ги мешаме со поттрчковците и носачите, помалите функционери периодично биле оценувани исто како и државниците и после девет години служба можеле да бидат примени во нискорангирани цивилни служби. Едната голема предност која ја имале помалите функционери врз државниците било тоа што државниците биле периодично ротирани и распределувани на различни региони и морале да се потпираат на добрата услуга и соработката на локалните помали функционери.
Евнуси, принцови и војсководци
Евнусите за време на династијата Минг се здобиле со претходно невидена моќ врз државничките работи. Едно од најефективните средства за контрола била тајната служба стационирана во Источното Депо на почетокот од династијата а подоцна во Западното Депо. Оваа тајна служба била водена од Дирекцијата за Церемонии, оттука поврзаноста на овој државен орган со тоталитаризмот. Евнусите имале редови кои биле еднакви на редовите на цивилната служба, само што нивните имале четири нивоа наместо девет. Потомоците на првиот Минг цар биле наречени принцови и им биле доделени (само номинално) воени команди, годишни стипендии и големи поседи. Титулата која се користела била „крал“ (wang) но – за разлика од принцовите во династиите Хан и Јин- овие поседи не биле феудални, принцовите не служеле никаква административна функција и делумно учествувале во воените работи само во времето на првите два цара. Бунтот на Принцот од Јан бил делумно оправдан како бранење на правата на принцовите но, само што царот Јонгл седнал на престолот, продолжил со политиката на својот внук за разоружување на своите браќа и преместување на нивните поседи подалеку од милитаризираната северна граница. Иако принцовите не служеле на ниеден орган на државната администрација, тие заедно со здруженијата на царските принцези и благородничките роднини биле дел од Царскиот клански двор, кој ја надгледувал царската генеологија. Како и школуваните државници, и војсководците биле рангирани во хиерархиски систем на нивоа и биле оценувани на секои пет години (за разлика од трите години за државниците). Сепак воените офицери имале помал престиж од државниците. Ова е поради нивната наследничка служба (наместо заснована на заслуги) и конфуцијанските вредности кои повеќе го ценеле знаењето (wen) отколку насилството (wu). Иако биле сметани со помал престиж воените офицери не биле исклучени од испитувањата за цивилната служба а после 1478 војската дури си одржувала свој испитувања за да ги тестира воените способности. Освен што ја презела поставената бирократска структура од Јуен, царевите на Минг поставиле и нова позиција патувачки воен инспектор. Во раната половина на династијата, луѓе од благороднички род доминирале со повисоките редови на војската, овој тренд се преобратил во втората половина на династијата и луѓе со поскромно потекло евентуално ги замениле.
Литература и уметност
Како и во претходните династии, династијата Минг забележала процут на уметноста, било тоа да е сликање, поезија, музика, литература или драмски театар. Издлабнетите дизајни и дизајните врз порцелан биле слични по својата комплексност со оние во сликарството. Овие предмети можеле да се најдат во домовите на богатите заедно со свила и предмети од жад, слонова коска и слично. Куќите на богатите биле опремени со мебел од палисандрово дрво и пердувести орнаменти. Материјалите за пишување во работната соба на еден научник биле дизајнирани и ритуално аранжирани да имаат естетски изглед. Познавањето на уметноста во доцниот период на Минг било концентрирано околу овие предмети со рафиниран уметнички вкус, кои обезбедувале работа за трговците со уметнички дела па дури и за измамниците кои правеле имитации на оригинали и лажни атрибуции на уметничките дела. Ова било забележано од Језуитот Матео Ричи за време на неговиот престој во Нанѓинг, пишувајќи дека кинеските измамници биле генијални кога станувало збор за изработување фалсификати на уметнички дела и заработување голем профит.
Постоел и голем напредок во книжевноста за време на Минг. Ху Сјиаке (1587-1641), писател на патничка литература, ги издал своето дело Патувачки дневник со 404.000 напишани карактери со информации за се од локална географија до минералогија. Првото издавање на приватен весник во Пекинг е забележано во 1582. Новото книжевно поле за морален водич во бизнис етиката бил развиен во доцниот Минг период за читателите од трговската класа. Иако расказите биле популарни уште од династијата Танг (618-907), а делата на современите автори како Ху Гуангчи, Ху Сјиаке и Сунг Јингсјинг биле најчесто технички и енциклопедиски, периодот на Минг го забележала развивањето на романот. Додека благородничката елита била доволно образована за целосно да го разбере Класичниот кинески јазик, оние со основно образование- како што се жените во образованите семејства, трговците, и дуќанџиите- станале поголема потенцијална публика за литературата и изведувачката уметност која била на Народен кинески јазик. Џин Пинг Меи издадена во 1610, се смета како петтиот голем роман на пред-модерна Кина, имајќи ги предвид Четирите Големи Класични Романи. Два од овие романи, Маргината на водата и Патување кон запад биле производ на династијата Минг. За да ја дополнат работата на романите, театарските сценарија и драми биле еднакво инвентивни. Една од најпознатите драми во кинесата историја Павиљонот Пеони била напишана од Минг писателот Танг Сианце (1550-1616).
Религија
Доминантните религиски верувања во времето на династијата Минг биле разните форми на кинеската народна религија и Трите учења – конфуцијанство, таоизам и будизам. Тибетските Лами кои биле поддржувани од династијата Јуен не биле во милост на раните миншки цареви кои го претпочитале Таоизмот и оние кои верувале во него добивале високи позиции во државните ритуални канцеларии. Царот Хунгву ја прекинал космополитската култура на монголската династија Јуен, а продуктивниот Принц од Нинг Жу Куан дури составил и една енциклопедија напаѓајќи го будизмот како странски „култ за жалење” штетен за државата и уште една енциклопедија која подоцна е вклучена во таоистичкото канонство.
Исламот исто така бил присутен низ Кина, кој започнал со Сад Ибн Аби во времето на династијата Танг и добил силна поддршка во времето на Јуен. Иако династијата Минг остро ја прекинала оваа поддршка сепак постоеле видни муслимански лица во почетокот вклучувајќи ги и војсководците на царот Хунгву, Чанг Јукун, Лан Ју, Динг Десјинг и Му Јинг и моќниот евнух на царот Јонгл, Џенг Хе. Појавата на Минг во почетокот била уништувачка за христијанството, во неговата прва година царот Хунгву ја прогласил осумдесет годишната францисканска мисија за нелегална. Вековната Несториска црква исто така исчезнала. Подоцнежниот Минг забележал нов бран на христијански-особено језуитски- мисионери, кои ја користиле новата западна наука и технологија во своето убедување. Тие биле образувани на кинески јазик и култура во школата Св. Павле во Макао после нејзиното основање во 1579. Највлијателен бил Матео Ричи, чија Мапа на безбројните земји во светот ја подобрила традиционалната географија во источна Азија и чија работа со Ху Гуанџи довела до првиот кинески превод на делото Елементи од Евклид во 1607. Откривањето на несториски остатоци од храм во Сји ан во 1625 му овозможило на христијанството да биде третирано како стара и призната вера наместо како нов и опасен култ. За време на неговата мисија во Пекинг, Ричи бил контактиран од еден од петте илјади Каифенг Евреи и ги претставил нив и нивната долга историја во Кина низ Европа. Сепак, поплавата од 1642 предизвикана од Каифенг гувернерот ја уништил заедницата која загубила пет од дванаесетте семејства, синегогата и најголемиот дел од нивната Тора.
Конфуцијанството на Ванг Јангминг
Во времето на династијата Минг, неоконфуцијанските учења на научникот Жу Сји од ерата на Сунг биле прифатени од дворот и кинеската елита во целина, иако директната линија на неговата школа била уништена од царот Јонгл во 1402. Највлијателниот научник во наредните генерации во ерата на Минг е сепак Ванг Јангминг (1472-1529), чии учења во негово време биле напаѓани поради нивната сличност со Чен Будизмот. Надоврзувајќи се на концептот на Жу Сји за „зголемување на знаењето“, стекнување на разбирање преку внимателно и рационално истражување на работите и настаните, Ванг тврдел дека универзалните концепти би се појавиле во умовите на секого. Затоа, тврдел дека секој- без оглед на нивното педигре и образование- би можел да биде мудар колку Конфуциј и Менг-це, и дека нивните пишани дела не биле извори на вистината туку едноставно водичи кои би можеле да имаат грешки доколку внимателно се прегледаат. Тогаш еден земјоделец со големо искуство и интелигенција би бил помудар од државник кој ги меморирал Класиците но не го искусил вистинскиот живот.
Конзервативна реакција
Други научници-бирократи биле претпазливи поради неортодоксноста на Ванг, зголемениот број на неговите следбеници кои сè уште биле на функција и неговата севкупна социјално-бунтовна порака. За да го намалат неговото влијание, често бил испраќан да се справува со воени задачи и побуни далеку од главниот град. Сепак негивите идеи влегле во традиционалната кинеска мисла и охрабриле нов интерес кон Таоизмот и Будизмот. Понатаму, луѓето започнале да се сомневаат во валидноста на општествената хиерархија и идејата дека школуваниот треба да биде над земјоделецот. Ученикот на Ванг Јангминг и работник во рудник за сол, Ванг Ген им држел предавања на обичните луѓе да стекнат образование за да си го подобрат животот, а неговиот следбеник Хи Сјинин ја оспорил издигнатоста и нагласеноста на семејството во кинеското општество. Неговиот современик Ли Жи дури и учел дека жените се интелектуално еднакви на мажите и треба да им се даде подобро образование, двајцата и Ли и Хи на крајот умреле во затвор, затворени под обвинение дека шират „опасни идеи“. Сепак овие „опасни идеи“ за образование на жените веќе долго биле прифатени од некои мајки и куртизани кои биле писмени и вешти во калиграфија, сликање и поезија како и нивните машки гости. Либералните погледи на Ванг Јангминг наишле на спротивставеност од страна на Цензоратот и Академијата Донглин, која била повторно воспоставена во 1604. Овие конзервативци сакале враќање на ортодоксната конфуцијанска етика. Конзервативците како Гу Сианченг биле против идејата на Ванг за природно знаење за моралот, тврдејќи дека ова едноставно било легитимирање на безскрупулозно однесување како што се алчните потраги и лична добивка. Овие две страни на конфуцијанската мисла, засилени со верноста на кинеските ученици кон своите учители, се развиле во фракционализам помеѓу државните министри, кои ја користеле секоја прилика да исфрлат припадник на спротивната фракција од дворот.
Урбан и рурален живот
Разни окупации можеле да се изберат или да се наследат по линија на татковата дејност. Ова вклучува- но не ограничува само на- изработувачи на ковчези, работници со железо и ковачи, кројачи, готвачи и производители на тестенини, трговци на мало, таверни, чајџилници, управители на винарии, чевлари, сопственици на дуќани за заложување, бордели, и трговци-банкари ангажирани во прабанкарски систем кој вклучувал банкноти за размена. Буквално во секој град имало бордели во кои можеле да се најдат машки и женски проститутки. Јавните бањи станале многу почести за разлика од претходни периоди. Урбаните продавници и продавачи на мало нуделе различни производи како специјални книжни пари за горење при жртвување за предците, специјализирана луксузна стока, капи, фино платно, чаеви и сл. Помалите заедници и гратчиња кои биле премногу сиромашни или раздалечени за да одржат продавници и занаетчии, ги добивале своите производи од периодични саеми и патувачки трговци. Мало гратче обезбедувало простор за основно школување, вести и трачеви, стројништво, верски фестивали, патувачки театарски групи, наплата на данок и центри за помош при гладување.
Селаните земјоделци од северот ги поминувале деновите собирајќи ги жетвите од култури како пченица и просо, додека земјоделците јужно од реката Хуај се занимавале со интензивно одгледување ориз, и имале езерца и бари кајшто можеле да одгледуваат патки и риби. Одгледувањето дрвја-црници за свилени буби и грмушки за чај можеле да се видат јужно од реката Јангце, а уште појужно шеќерната трска и цитрусот биле одгледувани како основни култури. Некои луѓе во југозападните планини преживувале од продажбата на дрвена граѓа од тврд бамбус. Освен сечење дрво за продажба, сиромашните правеле и јаглен од дрвјата, гореле школки од остриги за да направат вар, термо садови, а плетеле и душеци и кошници. Во северот патувањето со коњ и кочија било најзастапено, додека на југот безбројните реки, канали и езерца обезбедувале евтин и лесен воден транспорт. Иако југот бил покарактеристичен по богати земјопоседници и земјоделци закупци, во просек имало многу повеќе земјопоседници-земјоделци северно од реката Хуај поради поострата клима, кои живееле малку над егзистенцијалното ниво.
Наука и технологија
Во споредба со процутот на науката и технологијата во времето на династијата Сунг, династијата Минг забележала помал напредок во науката и технологијата во споредба со темпото на откривање во западниот свет. Всушност, клучните достигнувања во кинеската наука во доцниот Минг биле поттикнати од контакт со Европа. Во 1626 Јохан Адам Шал вон Бел го напишал првото кинеско дело за телескопот (Оптичко стакло за гледање надалеку), во 1634 царот Чонгжен го добил телескопот на починатиот Јохан Шрек (1576-1630). Хелиоцентричниот модел за сончевиот Систем бил одбиен од католичките мисионери во Кина, но одеите на Јохан Кеплер и Галилео Галилеј го пронашле својот пат во Кина преку полскиот језуит Михаел Боим во 1627, расправата на Адам Шал вон Бел во 1640 и конечно преку Џозеф Еткинс, Алекс Вили, и Џон Фрајер во 19 век. Иако Шен Куо (1031-95) и Гуо Шоуџинг (1231-316) ги поставиле основите на тригонометријата во Кина, следно значајно дело за кинеската тригонометрија нема да биде објавено сè до 1607 со обидите на Ху Гуангчи и Матео Ричи. Иронично е што некои пронајдоци кои ги влечат своите корени од древна Кина повторно биле претставени од Европа во доцниот Минг, на пример полска воденица.
Кога основачот на Минг Хунгву првпат ги видел механичките направи во палатата на династијата Јуен во Канбалик- како фонтани со топки кои играле на млазовите, само-оперативни автомати, уреди кои исфрлале облаци парфем, и механички часовници во стилот на Ји Сјинг (683-727) и Су Сунг (1020-101), тој ги поврзал сите нив со декаденцијата на монголското владеење и ги уништил. Ова е целосно опишано од Сјиао Хун кој исто така внимателно ги зачувал деталите од архитектурата и поставеноста на палатата на династијата Јуен. Подоцна, европските језуити Матео Ричи и Николас Триго накусо ќе ги спомнат инвентивните кинески часовници со тркалце. Сепак и Ричи и Триго ќе додадат дека европските часовници од 16 век биле многу понапредни. Кинезите биле заинтригирани од европската технологија, но исто така биле и посетителите Европејци од кинеската технологија. Енциклопедистот Сунг Јингсјинг (1587-1666) документирал широка палета технологии, металуршки и индустриски процеси во неговата енциклопедија од 1637. Тука биле влучени и механички и хидраулични направи за земјоделство и иригација, наутичка технологија како типови на бродови и опрема за нуркање за трагачите по бисери, годишните процеси на копринарството и ткаење со разбој, металуршки процеси како што се техники за топење и калење, производни процеси како на пример за печење железен пирит за претворање сулфид во оскид во сулфур користен во композиции на барут и слично.
Фокусирајќи се на земјоделството во неговите дела, агрономот Ху Гуангчи (1562-1633) се заинтересирал за иригацијата, ѓубривата, намалување на гладот, економски и текстилни култури, и емпириска опсервација на елементите која била зачеток на раното разбирање на хемијата. Постоел голем напредок и нови дизајни во оружјата со барут во почетокот на династијата, но до средината и доцниот Минг кинезите почнале често да ги користат европските оружја и артилерија. Хулонџинг, книгата напишана од Џао Ји и Лиу Џи се состоела од голем број модерни оружја во тоа време. Тука вклучувајќи шупливи ѓулиња наполнети со барут кои експлодирале, нагазни мини кои имале комплексен систем за активирање, морски мини, рачни топови кои имале и по десет цевки, разни проектили и слично. Ли Шижен (1518-93)- еден од најпознатите фармаколози и доктори во кинеската историја – припаѓал на доцниот Минг. Во 1587, тој го завршил првиот дел од неговото дело Бенчао Гангму, во кое детално била опишана употребата на повеќе од 1.800 медицински лекови. Во поглед на оралната хигиена античките египќани користеле примитивни четки, но кинезите биле првите кои користеле модерни влакнести четки во 1498, иако тоа биле тврди влакна од свиња.
Популација
Историчарите синолози сè уште дебатираат за вистинската популациска бројка за секоја од ерите во династијата Минг. Историчарот Тимоти Брук забележува дека бројките од пописите во Минг се лажни бидејќи фискалните задолжувања натерало многу семејства да запишуваат помал број членови од нивниот дом и многу околни владини службеници да запишат помал број домаќинства под нивна јурисдикција. Децата биле често попишувани во помал број, особено женските деца, како што се гледа од популациската статистика низ целиот Минг период. Дури и возрасните жени биле прикажувани во помал број, на пример, префектурата Даминг во северен Жили наведува популација од 378.167 мажи и 226.982 жени во 1502. Владата се обидела да ги поправи бројките од пописот преку проценување на просечниот број луѓе во едно домаќинство, но ова не го решил широкиот проблем за регистрација на данок. Половата нееднаквост може донекаде да се должи на практиката на женско чедоморство. Таа практика е добро документирана во Кина, и трае повеќе од две илјади години, и била користена од речиси секое семејство. Сепак драматичниот сооднос во бројката помеѓу половите, која во многу области била над 2 спрема 1 до 1586, не може да биде објаснета само со чедоморство.
Бројот на луѓе избројани во пописот од 1381 бил 59 873 305, сепак, оваа бројка значително опаднала кога владата дознала дека недостасуваат 3 милиони луѓе од даночниот попис во 1391. Иако прикажувањето помал број луѓе станало злостор во 1381, потребата за преживување натерала многу да го избегнат даночното регистрирање и да побегнат од својот регион, кајшто Хунгву се обидел да наметне ригидна немобилност на населението. Владата се обидела да го олесни ова преку создавање своја конзервативна процена од 60 545 812 луѓе во 1393. Во својата Студија за популацијата на Кина, Хо Пинг-ти предлага да се ревидира пописот од 1393 на 65 милиони луѓе забележувајќи дека голем дел од северна Кина и пограничните области не биле вклучени во тој попис. Брук наведува дека популациските бројки добиени од пописите после 1393 биле помеѓу 51 и 62 милиони, а всушност популацијата брзо растела. Вилијам Атвел вели дека околу 1400-та популацијата на Кина можеби била 90 милиони луѓе, цитирајќи ги Хиџдра и Моте.
Историчарите сега се служат со локалните географски индесји од периодот на Минг за податоци кои би докажале постојан раст на населението. Со помош на географските индесји Брук проценува дека вкупната популација под царот Ченгуа (владеел 1464- 1487) била околу 75 милиони, иако пописите од среден Минг се вртат околу бројката 62 милиони. Додека префектурите низ целата империја во среден Минг објавувале пад или стагнација на населението, локалните географски индекси известувале за голем број нови слободни работници и недоволно добро обработена земја на која би работеле, така што многу станале безделници, измамници, или дрвосечачи што довело до уништување на шумите. Царевиите Гунгџе и Џенгде ги намалиле казните за оние кои избегале од домашниот регион, а царот Џиаџинг (владеел 1521- 67) ги натерал службениците да го запишуваат секое мигрантско движење или бегање со цел да се зголеми приходот. Дури и со реформите на Џиаџинг да се документираат мигрантските работници и трговци, до доцниот Минг владиниот попис сè уште не го покажувал точно огромниот раст на населението. Изработувачите на индесјите низ империјата го забележале ова и направиле свои процени за вкупната популација во Кина, некои претпоставувале дека населението се зголемило двапати, трипати а можеби и петпати од 1368. Фербанк проценува дека населението можеби изнесувало 160 милиони во доцниот Минг, додека Брук проценува 175 милиони а Ебреј пак наведува бројка од можни 200 милиони. Сепак, голема епидемија која влегла во Кина од северозапад во 1641 ги опустошила густо населените области околу Големиот канал, а еден индекс во северен Џеџанг забележува дека повеќе од половина од населението се разболело таа година и дека 90 проценти од месното население во една област починало до 1642.
Драган Б. Костиќ
'''Драган Б. Костиќ''' — македонски музички новинар.
Драган Б. Костиќ ја започнал својата кариера во Македонското радио. Тој е најпознат како водител на радио-емисиите "Диско селектор" и "Заборави ако можеш". Емисијата "Диско селектор" започнала да се емитува на 29 јуни 1974 година, додека во 1991 година започнало емитувањето на "Заборави ако можеш". На 31 октомври 2013 година, оваа емисија го доживеало 4 500 издание. Во јуни 2004 година, по повод 30-годишнината на емисијата "Диско селектор", Драган Б. Костиќ организирал голема забава, одржана на лизгалиштето во Скопје, при што биле продадени 6 500 влезници. Исто така, тој е автор и на неколку други радио-проекти, како што се: "Радиоурнебес", "Пријатели, добар ден", квизот "Јас ли сум на ред" итн. Најпосле, тој е познат и како страсен колекционер на музика, поседувајќи огромна колекција од над еден милион аудио записи.
Нертен-Харденберг
Нертен-Харденберг (Nörten-Hardenberg) — општина во округот Нортхајм, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
1538
1538 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1538 година од новата ера, 538. од вториот милениум, 38. од XVI век и деветта од 1530-тите.
Нертен-Харденберг
Општината поседува пазарно право и со тоа има некои одлики на град, но официјално не ги добила градските права. Сепак, означена е како „флекен“ (Flecken), мала населба со локално значење. Во општината покрај Нертен-Харденберг влегуваат и уште седум други места.
1538
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7046 и 7047 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6288 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5298 и 5299 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2291.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1538 година се протега во 4174 и 4175, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4234 и 4235 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2081. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 944 и 945 исламска година.
Нертен-Харденберг
Географија
Нертен-Харденберг се наоѓа на западните делови на Нертенската Шума во долината на реката Лајне во насока север-југ и на југ се граничи со Бовенден, а на север со Нортхајм; Гетинген се наоѓа 10 километри јужно. Околу 20 километри северозападно се наоѓа Золинг, а околу 30 километри североисточно започнува Харц.
Во Нертен-Харденберг, односно во нејзините делови, се влеваат следниве реки во Лајне: Харсте (кај Парензен), Венде (кај Ангерштајн), Есполде (кај Литгенроде), како и Бефер и Родебах (кај Нертен-Харденберг).
Соседни општини
Соседни општини се Бовенден (југ), Хардегзен (запад), Нортхајм (север) и Катленбург-Линдау (исток).
Општински единици
Кон Нертен-Харденберг припаѓаат следниве места:
Јана Маринова
Животопис
Родена е на 17 август 1978 година. Завршила средно училиште за спорт во Софија а потоа дипломирала економски науки на Универзитетот за национална и светска економија, исто така во Софија, Бугарија. Својата глумечка кариера ја изградува играјќи во повеќе домашни играни филмови и телевизиски серии како и во странски продукции. Работела и како каскадер во некои играни филмови, телевизиски водител а била и манекенка.
Во третата сезона на ТВ-серијалот Преспав, една од најгледаните ТВ серии во Македонија, таа го игра ликот на Преслава.
Фредерик Соренсен
Фредерик Соренсен (дански: Frederik Sørensen) — дански фудбалер, дефанзивец на Јувентус во италијанската Серија А.
Неговиот прекар е Сое или Ice-Man. .
Кариера
Роден во Копенхаген, Соренсен ја започнал својата кариера во екипата на Лингби. Во летото 2010 година бил доведен на позајмица во Јувентус. Поради повредата на неколку одбранбени играчи, на стартот од сезоната добил шанса да седи на клупата за натпреварите против Болоња и Милан. Веќе во следното коло на 7 ноември, кога и Џорџо Кјелини и Никола Легротаље биле повредени, Соренсен добил шанса да дебитира во првиот тим на Јувентус во победата над Чезена со 3-1. Две кола подоцна тој играл како десен бек во дербито со Рома, заменувајќи го Марко Мота.
Id Tech 3
id Tech 3 (се чита: ид тек) е погон за видеоигри изработен од id Software за Quake III Arena, искористен за многу игри под ознаките Quake III Arena engine и Quake III: Team Arena engine. Во неговото време се натпреварувал со погонот Unreal. И двата погони многу се користени.
id Tech 3 е голем напредок од погонот Quake и id Tech 2. Иако id Tech 3 е произлезен од id Tech 2, големи делови од кодот се нови или повторно напишани. Заменет е од страна на id Tech 4, кој е произлезен одid Tech 3, но содржи многу малку од првичниот код.
На QuakeCon 2005, Џон Кармак најави дека изворниот код на Quake III ќе биде објавен под ГНУ-овата општа јавна лиценца (верзија 2). Објавен беше на 19 август, 2005 година. Кодот е достапен за симнување од интернет на фтп-страната на id.
Артур Вишо
Артур Вишо (Arthur Vichot; р. во Коломбје-Фонтен) — француски професионален друмски велосипедист, кој вози за професионалната континентална екипа.
Тој е внук на Фредерик Вишо, кој освоил етапи на Тур де Франс во 1984 и 1985.
Професионална кариера
Постои традиција на Тур Даун Андер обожавателите да изберат еден непознат возач и да му обрнуваат внимание како на светска ѕвезда, со пратење по хотели и испишувајќи го неговото име на патот. Возачот мора да биде странец од земјите надвор од англиското говорно подрачје, кој најверојатно нема да добие старт на некоја голема трка и едноставно ова за него ќе претставува вистински почеток на кариерата. Во 2010, на неговата прва професионална трка, бил избран Артур Вишо.
Ја започнал сезоната 2011 со освојување на петтото место на Гран при д’Увертур ла Марселеза. Следниот месец заминал на победа во Букл ду Суд Ардеш и бил избран да вози на Париз-Ница. Го следела лоша среќа на трката и доживеал силен пад, спречувајќи го од настап на арденските класици. Бил избран да вози за екипата на Тур де Франс 2011. Ја завршил трката како 104. откако ја одиграл улогата како помошник. Во септември постигнал соло победа близу неговиот дом на Тур ду Дуа. Исто така завршил во првите десет на Гранд при Монтреал, завршувајќи како осми.
Во 2012, Вишо ја остварил најголемата победа во неговата кариера на петтата етапа на Критериум ду Дофине, планинска етапа која ги водела возачите низ Кол де ла Коломбјер. Бил дел од бегството кое се создало на почетокот на трката и опстојало до крајот. На 6 километри пред крајот, Вишо се оддалечил од останатите во водечката група, заработувајќи ја својата прва победа.
Во 2013 и во 2016, Вишо го освоил националното друмско првенство, а со тоа го добил правото да ја носи трибојната маичка на Тур де Франс.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Кипар (појаснување)
Терминот „Кипар“ може да се однесува за еден од следните термини:
Тромбоза
Тромбоза згрутчувањето (коагулацијата) на крвта претставува заштитен механизам на организмот од искрвавување. Малите оштетувања на ѕидот на крвните плочки и крвните садови се затнуваат со натрупување на слепени крвни плочки и фибрин. Така настанува чеп на местото на оштетувањето на крвниот сад. При патолошки состојби може да настане прекумерно натрупување на тромбоцитии фибрин на внатрешната страна на крвниот сад, што доведува до нарушување во крвната циркулација сè до нејзиниот прекин поради затнување на крвниот сад. Тоа веќе претставува тромбоза. Во организмот е присутен и спротивен на коагулациониот, антикоагулационен механизам. Меѓу коагулациониот и антикоагулациониот систем во организмот се одржува постојана рамнотежа. На тој начин организмот е заштитен од две крајни опасности од нарушената крвна циркулација- искривување и тромбоза. Тромбозата претставува заживотно настанување на солидна маса тромбус во крвните садови и срцето, која е градена од составните делови на крвта. Тромбозата се состои од два процеса и тоа натрупување на тромбоцити на внатрешната страна на крвниот сад и форморање на згрушок од фибрин, во кој се вклопуваат и клетките на крвта. Фибринот е белковина која настанува од крвната белковина фибриноген. За да настане фибринот, или поточно за да настане тромбозата, се случуваат голем број на супстанции, наречени коагулациони фактори. Нив ги има во крвта и во ткивата (особено во мозочното ткиво, постелката и др.). Коагулационите фактори дејствуваат во скаловидна, ланчена заемно поврзана реакција.
Етиологија
За настанување на тромбозата важни се три основни елементи: состојбата на ѕидот, а особно внатрешната ендотелна облога на крвните садови, правилната циркулација на крвта и составот на крвта, која особено се однесува на тромбоцитите и коагулационите фактори.
Видови на тромби
Според својот изглед, што зависи од градбата, тромбите може да бидат:
Судбината на тромбот
Малите тромби се стопуваат- лизираат и во тој случај не остануваат траги на тромбозата. Поголемите тромби, при нивното скврчување, овозможуваат да се воспостави циркулација со настанување на премин. Оваа појава се вика реканализација. Во поголемите тромби најчесто од ѕидот на крвниот сад враснува врзувачко ткиво. На крајот целиот тромб е заменет со врзувачко ткиво, што се вика организација на тромбот. Тромбот или делови од тромбот можат да се откинат и да се разнесуваат со крвната струја во тромбот во оддалечени делови на телото се затнување на крвниот сад, што се вика тромбемболија.
Последици
Последиците на тромбозата зависат од големината на тромбот, од видот на крвниот сад, а особено колку тој има развиени колатерални артерии. Последиците на тромбозата зависат и од тоа во кој орган настанува тромбозата. Затнувањето на вените доведува до венски застој, отоци, а подоцна и до некроза на ткивото-инфаркт, а на експериментите до гангрена. Откинување на тромбот доведува до емболија, која може да затне крвен сад во некој друг орган. На пример, откинување на тромб од тромбозирана вена на нозете доведува до емболија со затнување на белодробните артерии, што може да биде причина за брза смрт. Со разнесувањето на септички тромби се разнесува и воспалението по цело тело.
Надворешни врски
Портал од областа на медицината
Пол-Анри Спак
Пол-Анри Шарл Спак (француски: Paul-Henri Spaak, 25 јануари 1899 – 31 јули 1972) бил влијателен белгиски политичар и државник, за кој се смета дека е еден од основоположниците на Европската Унија.
Животопис
Член на влијателното Белгискиско политичко семејство, Спаак, тој служел кратко во Првата светска војна и се искачи на истакнато место по војната како тенисер и адвокат, станува познат по својот висок профил за одбрана на италијански студент обвинет за обид да се изврши атентат Италијанскиот Крунски Принц во 1929 година. Убедениот социјалист, Спаак влезе во политиката во 1932 за Белгиската Работничка Партија (подоцна Белгискиската Социјалистичката Партија) и го доби своето прво министерско портфолио во владата на Пол Ван Зеланд во 1935 година. Тој стана Премиер на Белгија во 1938 година и беше на функција до 1939 година. За време на втората светска војна, тој служеше како Министер за Надворешни работи во Белгиската влада во егзил под Хуберт Пиерлот, каде тој се договара за основа на Бенелукс Царинската Унија со владите на Холандија и Луксембург. По војната, тој двапати се врати на позицијата на Премиер, првата за под еден месец, во март 1946 година и повторно помеѓу 1947 и 1949 година. Тој одржа разни Белгиско министерски портфолија до 1966 година. Тој беше белгиски Странски Министер за 18 години помеѓу 1939 и 1966 година.
Спаак, убеден поддржувач на мултилатерализам, стана меѓународно познат по неговата поддршка на меѓународната соработка. Во 1945 година, тој е избран да ја предводи првата сесија на Генералното Собрание на нови Обединетите Нации. Долгогодишниот поддржувач на Европската интеграција, Спаак беше ран застапник на царинската унија и приговараше за Венелукскиот договор во 1944 година. Тој служеше како прв Претседател на Советодавно Собрание на Советот на Европа помеѓу 1949 и 1950 година и стана првиот Претседател на Европската Заедница за Јаглен и Челик (ЕЗЈЧ) помеѓу 1952 и 1954 година. Во 1955 година, тој беше назначен на т.н. Спаак Комитет проучување на можноста за заеднички пазар во Европа и одигра влијателна улога во подготовката на 1957 година Договорот од Рим кој се основа Европската Економска Заедница (ЕЕЗ). Тој ја доби Карловата нарада истата година. Меѓу 1957 година и 1961 година, тој служеше како втор Генералниот Секретар на НАТО.
По повлекувањето од белиската политика во 1966 година, Спаак починал во 1972 година. Тој останува влијателна фигура во Европската политика и неговото име се носи, меѓу другото, од страна на добротворна фондација, една од зградите на Европскиот Парламент, и метода на преговарање.
Биорафија
Пол-Анри Спаак е роден на 25 јануари 1899 во Схарбек, Белгија, во познатото семејство Спак, кое пак оригинално е од Бохуслен во Шведска а во  17 век дел од семејството емигрирало во Белгија.
Пол-Анри Спак и неговата сопруга Маргарет Малевез имаат две ќерки. По смртта на Маргарет во август 1964 година, тој се оженил со Симон Дир во април 1965 година.
ООН
Спаак стекнал меѓународна важност во 1945 година, кога бил избран за претседател на првата сесија на Генералното собрание на Обединетите Нации. Во текот на третата седница на Генералното Собрание во Париз, Спаак се обратил за делегацијата на Советскиот Сојуз со познатите зборови: "peur de vous" (се плаши од вас).
НАТО
Во 1956 година, тој бил избран од страна на Советот на НАТО како Генерален Секретар. Тој ја вршел функцијата од 1957 до 1961 година.
Ерел
Ерел (Oerel) — општина во округот Ротенбург, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Општината претставува административно седиште на општинската заедница Гестеквеле.
Општински единици
Покрај главното место Ерел, кон општината припаѓаат и местата Бархел и Глинде.
Петрониј Максим
Петрониј Максим бил цар на Западното Римско Царство во 455 година. Познат и како Петрониј Флавиј Максим.
Валентинијан III
Валентинијан III (латински:Flavius Placidus Valentinianus, Valentinianus III) бил цар на Западното Римско Царство од 425 до 455 година. Познат и како Флавиј Плацидиј Валентинијан. Toj e син на Констанциј III, соцар во времето на Хонориј. Во 425 година, од страна на Теодосиј II бил прогласен за ипператор за западната империја, на својата шестгодишна возраст. За владеењето на царството се грижела неговата мајка и Аециј. Во текот на неговото владеење, вандалите ја освоиле Африка во 439 година, Британија била изгубена во 446 година, во Шпанија и Галија биле формирани варварски кралства. Сепак, во 451 година, Аециј успеал да гопобеди Атила. Во 437 година се оженил со Лицинија Евдоксија, една од ќерките на Теодосиј II, цар на Византија. Во негово време, моќта на Рим сè повеќе слабеела, а Равена му била негова резиденција. Бил убиен во 455 година.
Космос-914
Космос-914 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 31 мај 1977 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4000 килограми. Космос-914 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,5 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 301 км, а најмалото на 201.
Луѓе-сенки
Луѓе-сенки (англиски: Shadow people) е име за паранормална појава, која доста луѓе ја виделе и опишале како темна сенка во облик на човек. Скептиците веруваат дека тоа е само вид на халуцинација. Истражувачот на паранормално Хајди Холис изјавил дека тоа е натприродна појава.
Причини
Ова порано било само приказна за духови, но денеска многу религии и легенди тврдат дека е ова натприродна појава. Некои анализи на психолошките состојби можат да го објаснат видувањето на луѓе-сенки. За тоа можат да бидат заслужни Парализа на сон, илузии и халуцинации
Мирзино јато
Мирзино јато — југословенска диско-поп група од Сараево. Групата е создадена кон крајот на 1970-тите години под влијание на германската диско група Бони Ем. Членови на Мирзино Јато биле Мирза Алијагиќ, Зузи Зумрета Миџиќ и Гордана Ивандиќ. Мирзино Јато објавиле два албума, „Шеќер и мед“ (Шећер и мед; 1979) и „Најсладок штрк“ (Најслађи роде; 1983). Сите песни за групата ги напишал Сеад Липовача од Дивље јагоде. Единствен хит на групата станала песната „Апсолутно твој“ од албумот „Шеќер и мед“.
Мирза Алијагиќ кариерата ја продолжил како бас во сараевската опера, Гордана Ивандиќ (сестра на тапанарот на Бијело дугме, Горан Ивандиќ) станала пејачка на групата Макадам.
Природонаука
Природонауката (природознание) — дициплината што се занимава со изучување на организмите како растенијата и животните во нивната средина, со особена задршка на набљудувањето наспроти опитот како метод на работа. Меѓу другото, таа опфаќа и научно истражување, макар што тие имаат помало влијание од оние што се спроведуваат во поконкретните науки во дадени области. Во разни земји, оваа наука се нарекува „природна историја“ (од лат. historia naturalis), но во оваа смисла нејзиниот делокруг е малку потесен.
Природонауката се вбројува во природните науки и претставува систематско изучување на секоја категорија на организми и предмети во природата. Како една наука, природознанието вистински постоело во антиката и средновековниот арапски свет, и во делата на научниците од ренесансните научници расејани низ Европа, кои работеле речиси во целосна изолација. Природонауката е меѓудисциплински приод што опфаќа активности на многу науки. Таков пример е и геобиологијата, која има изразит повеќедисциплинарен карактер, здружувајќи ги научниците и нивните сознанија од најразлични потесни науки.
Лицето што се занимава со природонаука се нарекува природонаучник.
Делокруг на природонауката во минатото
Низ вековите, делокругот на природонауката сè повеќе се стеснувал. Во антиката опфаќала сè што е поврзано со природата и сè што користи материјали земени од природата. За тоа сведочат дела како „Природознание“ од Плиниј Постариот (I век н.е.)
Сè до средината на XIX век, сознанијата за светот во Европа се делеле на два рода: хуманитарни науки (вклуч. теологијата) и природни науки. Природните науки потоа се делеле на разни гранки, при што природознанието важело за описен пандан на природната филозофија, која ја изучувала природата аналитички. Од денешно гледиште, природната филозофија го опфаќала она што е денеска физика и хемија, додека пак природонауката се однесувала на биолошките и геолошките науки, при што двете биле во потесна врска. Во двете дисциплини голема улога одиграле аматерските научници-љубители, чии трудови станале доста застапени како стручни материјали во професионалните научни друштва (академии) како Кралското друштво во Британија и Француската академија на науките — обете основани во XVII век.
Во природонауката имала улога и Индустриската револуција, која го поттикнала нејзиниот развој со потребата од анализирање на слоеви во потрегата по лежишта на минерални суровини.
Во антиката
Природонауката почнува со дејци како Аристотел и други филозофи-научници кои ја набљудувале природата околу нив и давале свои теории. Како дисциплина таа постои уште од антиката, кога се напишани важни дела од долготрајно значење, како Плиниевото „Природознание“. Од антиката, па сè до делата на Карл Лине (како и другите природонаучници од XVIII век, природата научно се поимувала како „голем ланец на битисувањето“ (scala naturae), во кој се распоредени минералите, растенијата, попримитивните животни, вишите животни, и сè така до човекот, кој се наоѓал на врвот на системот.
Делото „За лековитите средства“ (De Materia Medica) од Диоскорид (I век н.е.) се смета за најстарото и највредното дело во историјата на ботаниката. Најстариот ракопис опстанат до денес е збирката од „биолошки дела“ на Аристотел, напишана во Цариград кон средината на IX век.
Во средновековието
Додека во средновековна Европа природонауката била неподвижна, во арапскиот свет истата била во расцут. Од особено значење во овој период се делата на ел-Џахиз (781-869), кој прв почнал да ги поимува случувањата во природата како „борба за опстанок“ и прв го утврдил постоењето на ланец на исхрана. За основоположник на арапската ботаника се смета Абу Ханифа Динавари (828-896), со делото „Книга за растенијата“, во кое обработува над 637 растенија, осврнувајќи се на нивната морфологија од ’ртењето до смртта, со сите фази на развојот на растенијата, цутењето и раѓањето на плодови. Андалузискиот научник Абу ел-Абас ел-Небати (1166-1239) е творец на првиот облик на научен метод во ботаниката, воведувајќи емпириски и опитни методи за испробување, опис и распознавање на најразлични лековити материи, издвојувајќи ги народните суеверија од вистински полезните билки според внимателни испробувања и набљудувања. Неговиот ученик Ибн ел-Бејтар (1197-1248) напишал фармацевтска енциклопедија во која опишува 1.400 растенија, прехранбени суровини и лекови, од кој 300 биле негови сопствени откритија. Ова дело подоцна им послужило на европските биолози и фармацевтите од XVIII и XIX век, кои го користеле во латински превод. Арапските геолози се занимавале со подробно изучување на науките за Земјата, но веќе во времето на Авицена (околу 1000 г.), арапското царство почнало да оди надолу и научниците не уживале слобода на издавање на делата.
Почнувајќи од XIII век, христијанското учење ги усвоило делата на Аристотел на прилично крут и строг начин Тома Аквински, сочинувајќи „природобогословие“ (theologia naturalis). За времето на ренесансата, учените (особено билкарите и хуманистите) му се вратиле на непосредното природонаучно набљудување на растенијата и животните, и многу од нив насобрале големи збирки на ретки и егзотични видови и необични „чудовишни“ сушстества. Во овој период, Андреја Чезалпино го создал првиот познат хербариум и ја осмислил првата ботаничка систематика. Значаен деец на ова поле е германскиот лекар Леонхарт Фукс, кој е еден од тројцата родоначалници на биологијата, заедно со Ото Брунфелс и Хиронимус Бок. Важен придонес на овој план дале Валериј Корд, Конрад Геснер („Историја на животните“, лат. Historiae animalium), Фредерик Рејсх или Гаспар Баухин. Со големото изобилство на познати организми се јавила потребата од нивна класификација во таксономски групи, системот на шведскиот природонаучник Карл Лине.
Настанок на научната биологија
Првите биолози во новиот век се англиските „попови-природонаучници“ како Гилберт Вајт, Вилијам Керби, Џон Џорџ Вуд и Џон Реј, кои пишувале за растенијата, животните и други аспекти на природата.
Во современа Европа се создвале стручните дисциплини како физиологијата, ботаниката, зоологијата, геологијата и палеонтологијата. Научниците сè повеќе почнале да ја критикуваат природонауката како предмет во високото образование, за која сметале дека треба да биде чисто „аматерска“ активност, а не вистинска наука. Во Британија и САД, изучувањето на птици, пеперутки, школки (малакологија/конхологија), бубачки и полски цвеќиња почнало да важи за хоби. Во исто време, научниците настојувале да ги обединат полињата на изучување во една целина под капата на биологијата, но со делумен успех сè до современата еволутивна синтеза). Традициите на природонауката сепак продолжиле да играат улога во биологијата, особено во екологијата (изучувањето на природните системи на организми и неорганските делови на Земјината биосфера што ги издржуваат) етологијата (изучување на поведението на животните) и еволутивната биологија (изучување на облиците на живот низ многу долг временски период), а денес истата повторно се јавува како интегративна биологија на организмите.