cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Светилникот на Џенова
Средновековна светлина
Во 1405 година, свештениците кои биле одговорни за одржувањето на светилникот поставиле на неговата купола риба и златен крст за да служат како симболи на христијанството. За време на cinquecento структурата повторно била многу оштетена, овој пат од пријателски оган од Џеновец против Французите. Триесет години подоцна, во 1543 година, кулата повторно била реконструирана, земајќи ја формата во која може да се види и денес.
Во 1449 година, еден од чуварите на светилникот бил наведен како Антонио Коломбо, вујко на истражувачот Кристофер Колумбо.
Модерна историја
Кулата била гранатирана за време на бомбардирањето на Џенова од Французите во 1684 година; Оштетените прозорци беа заменети по наредба на Луј XIV во 1692 година. Во 1778 година започна изградбата на нов систем за осветлување дизајниран да се спротивстави на штетата направена на апаратот за осветлување во текот на неколкувековната употреба. Во 1840 година била инсталирана ротирачка леќа Френел; системот бил формално инаугуриран во јануари 1841 година. Тој бил модифициран до крајот на векот со цел да се зголеми неговата способност; целиот светилник бил модернизиран повторно во 1913 година, но електрификацијата била слабо направена и мораше да се реконструира во 1936 година. Еден последен голем проект за реставрација, започнат по американските и британските воздушни напади во Втората светска војна, бил завршен во 1956 година. симболот околу Дерби дела Лантерна помеѓу два фудбалски клуба, Џенова Ц.Ф.Ц. и U.C. Сампдорија.
Музеј на Лантерна
Во непосредна близина на кулата се наоѓа Museo della Lanterna, до кој може да се стигне со пешачење од старите градски ѕидини до подножјето на светилникот на Виа Милано. Работите на објектот завршиле во 2004 година, а музејот бил отворен за јавноста во 2006 година; во исто време е поставена нова влезна врата во светилникот. Понатамошната реставрација вклучува замена на некои декоративни елементи на поткровјето на кулата и систематско поплочување, во камен, на пристапниот пат. Музејот главно ја покрива историјата на градот и пристаништето и содржи добар дел од архивскиот материјал. Некои од дисплеите, исто така, ја покриваат историјата на навигациските и навигациските помагала во Џенова и опишуваат различни системи за сигнализација што се користеле на море. Дел од леќата Френел, сличен на оној што се наоѓа во самиот светилник, е прикажан на таков начин што ја прикажува неговата внатрешна работа. Покрај постојаните поставки, понекогаш во музејот се прикажуваат и привремени експонати.
Кулата во својата кариера неколку пати била погодена од гром. Најсериозната прилика, во 1481 година, доведе до смрт на еден од неговите чувари. Во 1602 година гром урна дел од кренелацијата на горната кула, а во 1603 година друг удар, повторно на истата кула, удри во украсна мермерна плоча со текст Jesus Christus rex venit in pace et Deus Homo factus est. Овој таблет може да се види и денес; тој е поставен на земја во основата на горната кула.
Едно време светилникот работеше во тандем со помала кула, поставена на другиот крај на пристаништето каде што сега стојат магацините за памук во Порто Антико.
Управување
Управувањето со кулата е под надлежност на Командната зона на светилникот на Марина Милитаре и е насочено од нејзиниот центар во Ла Специја, која ги надгледува сите светилници во регионот. Марина Милитаре е одговорна за сите светла на италијанскиот брег од 1910 година и вработува воени и цивилни техничари за таа цел.
Космос-898
Космос-898 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 17 март 1977 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4000 килограми. Космос-898 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 88,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 81,3°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 228 км, а најмалото на 214.
1397 п.н.е.
1397 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1397. година пред новата ера, 397. од вториот милениум п.н.е., 97. од 14 век п.н.е. и осма од 1390-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4111 и 4112 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3353 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2363 и 2364 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 644 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1397 година се протега во 1239 и 1240, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1299 и 1300 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 854 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 2080 и 2079 исламска година пред хиџра.
Откритија
-1397 1397 v.Chr.
Прв алија
Првиот алија (хебрејски: העלייה הראשונה, HaAliyah HaRishona) или познат и како земјоделски алија, бил првиот голем бран на ционистичко доселување (алија) во отоманска Палестина помеѓу 1881 и 1903 година. .  Евреите кои мигрирале за време на овој бран потекнувале претежно од источна Европа и од Јемен. Околу 25 –35 000 Евреи се доселиле за време на овој бран. Голем дел од европските еврејски имигранти во периодот од крајот на 19 и почетокот на 20-от век се откажале по неколку месеци и се вратиле во нивните земји, честопати страдајќи од глад и болести. Бидејќи имало имиграција во Палестина и во претходните години, употребата на терминот „Прва Алија“ е контроверзна.
Скоро сите Евреи од Источна Европа пред тоа време потекнувале од традиционални еврејски семејства. Имигрантите кои биле дел од Првиот Алија излегле повеќе од врска со земјата на нивните предци. Повеќето од овие имигранти работеле како занаетчии или во мала трговија, но многумина работеле и со земјоделство. Само некои од нив дошле организирано, со помош на Ховевеј Цион, но повеќето биле неорганизирани.
Источноевропски Евреи
Еврејската имиграција во Османлиска Палестина од Источна Европа се создала како дел од масовните емиграции на приближно 2,5 милиони луѓе, емиграција која се одвивала кон крајот на 19 и почетокот на 20 век. Брзиот пораст на населението создал економски проблеми што ги засегнале еврејските општества во Русија, Галиција и Романија.
Прогонството на Евреите во Русија исто така било фактор. Во 1881 година бил убиен царот Александар Втори од Русија, а властите ги обвиниле Евреите за атентатот. Следствено, покрај законите во мај, големите антиеврејски погроми ја зафатиле евреиските населби. Движење наречено Ховевеј Цион (љубов кон Цион) се раширил низ еврејските населби. Двете движења ги охрабриле Евреите да емигрираат во Османлиска Палестина.
Јемен
Првата група на јеменски Евреи дошле околу 7 месеци пред да дојдат источноевропските Евреи во Палестина.
Хелана Олендорф
Хелена Олендорф Курт (28 февруари 1899 година, Вроцлав - 1982 ) била германско-американски дерматолог и една од првите жени (пионери) во академската дерматологија и проучувањето на генодерматозите. Таа е и првата (и единствена) личност која во исто време се слави со моминското презиме.
Живот и кариера
Родена во еврејско семејство на 18 февруари 1899 година како Хелен Олендорф во Вроцлав, Германија. Студирала медицина на универзитетите во Фрајбург, Минхен и Вроцлав, а дипломирала во 1923 година.
Таа починала во 1982 година. Бидејќи во подоцнежните години боледувала од Алцхајмерова болест, решила да го донира својот мозок на медицински истражувања.
Епоними
По нејзините бројни истражувања, од неа произлегле следните епоними:
Хана Фалк
Хана Фалк (Hanna Falk; родена на 5 јули 1989 година во Улрицехамн, Шведска ) е шведска скијачка во крос-кантри која се натпреварува од 2006 година. Таа завршила на 29-тото место во дисциплината поединечна спринт на Зимските олимписки игри 2010 во Ванкувер.
Таа го најавила своето повлекување од скијањето во крос-кантри на Светскиот куп во април 2021 година, но навестила дека можеби ќе продолжи да се натпреварува во Купот на ски класици.
Резултати од скијање крос-кантри
Сите резултати се добиени од Меѓународната скијачка федерација (ФИС).
Мартен Тјалинги
Мартен Питер Тјалинги (Maarten Pieter Tjallingii; р. во Леуварден) — поранешен холандски професионален друмски велосипедист, кој професионално настапувал од 2003 до 2016 година.
Последно возел за UCI World Tour екипата.
Кариера
Тјалинги бил избран да настапи на Тур де Франс 2012, но паднал на третата етапа, иако продолжил уште 40 километри и завршил над десет минути зад победникот Петер Саган. Меѓутоа не успеал да ја започне четвртата етапа, поради фрактура на левиот колк.
Тјалинги настапил на Џиро д’Италија 2016, која започнала во Холандија и имал успеси на првите етапи. Ја добил наградата за најборбен возач на втората етапа пред да го земе водството во планинскиот пласман на третата етапа, која завршила 250 метри од неговиот дом во Арнхем. Претходно објавил дека ќе се повлече од возење во јуни, но потпишал шест месеци продолжување на договорот со за 2016.
Личен живот
Тјалинги е еден од малкумината познати вегетаријански велосипедисти. Изгубил еден од своите бубрези како дете.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Зајаска Река
Зајаска Река или Кичевска Река — река во западна Македонија, лева притока на Треска во Кичевскиот крај.
Течение и особености
Извира на источните падини на Бистра, над селото Тајмиште, недалеку од истоимениот рудник, на надморска височина од 1.480 м. Се влева во Треска околу еден километар северозападно од с. Бигор Доленци, на висина 590 м. Вкупната должина од изворот до вливот и изнесува 25,9 км, минималната должина 21,4 км, а коефициентот на развиеност е 1,21. Вкупниот пад помеѓу изворот и вливот изнесува 890 м, а просечниот изнесува 34,49‰.
Водоразделот е јасен по целата должина на реката и линијата има вкупна должина од 87 км. Сливот на Зајаска Река е најголем од сите притоки на Треска и зафаќа или 16,1% од нејзиниот вкупен слив.
Во горниот тек е позната како „Тајмишка Река“ сè до селото Мидинци, и на овој потег е изразено планинска. Пред да навлезе во пределот на Кичево, минува низ с. Зајас, по кое е наречена.
Долина
Зајаска Река има сложена долина. Првото речно ерозионо проширување се јавува кај селото Колари. Низ кратката сатеска навлегува во Зајаската Котлина низ која тече во должина од 8 км. Потоа долината е всечена во епигенетска сатеска составена од кварцити каде ја прима од десната страна Бачишка Река. Оттука сè до вливот во Треска има карактер на рамничарска река. На овој потег од својата лева страна северно од градот Кичево ја прима реката Темница.
NGC 2525
NGC 2525 — спирална галаксија во соѕвездието Крма, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2525 се споменува и како MCG -2-21-4, UGCA 135, IRAS 08032-1117.
Откривање
Објектот е откриен на 23 февруари 1791 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2525 е од видот SBc/P. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 2525 има привидни димензии од 3' х 2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 8 ч 5 м 38 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 11° 25' 39". Положбениот агол на објектот е во износ од 75°.
Други поделби
Проучување на NGC 2525 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 22721. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 275; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5421. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1484.
Претпријатие
Претпријатие (англиски: enterprise) претставува организациска форма за остварување на материјални добра или услуги наменети за потрошувачот. Претпријатијата доминираат во капиталистичкото општество, а најголем дел се во приватна сопственост на физички лица или некој друг облик на здружување, која има за цел остварување (профит), кој би го зголемил богатството на сопственикот.
Видови претпријатија
Според големината, претпријатијата најчесто се класифицираат на микро, мали, средни и големи. Во почетокот на транзицијата во Македонија, Законот за сметководство разликувал само мали и големи претпријатија, а Законот на трансформација на претпријатијата со општествен капитал разликувал мали, средни и големи проетпријатија. Во текот на 2004 година со измените на Законот за трговски друштва, прифатени се критериумите на ЕУ за класификација на претпријатијата според нивната големина врз основа на: бројот на вработени, годишен обрт и вредност на деловната актива. Претпријатијата влегуваат во соодветната категорија доколку во првата година од работењето задоволуваат два од посочените три критериуми.
Претпријатијата во Македонија
Во 2004 година, со измените во Законот за трговски друштва, Македонија ја прифатила методологијата на Комисијата на ЕУ за класификација на претпријатијата според големината. Според оваа методологија, врз основа на три критериуми (број на вработени, големина на обртот и вкупна вредност на деловната актива), претпријатијата, се класифицираат на микро, мали, средни и големи. Притоа, првиот критериум од методологијата (број на вработени) се применува и во Македонија (микро до 10 вработени, мали до 50 вработени, средни до 250 вработени и големи над 250 вработени), додека останатите два критериума се соодветно намалени во случајот на Македонија (на пример, во Македонија, мали претпријатија се оние со годишен обрт до 2 милиони евра, за разлика од ЕУ, каде тој износ е 10 милиони евра).
Бројот на претпријатија во 1989 година изнесувал 2.003 (со 432.400 вработени), а потоа нивниот број пораснал на 34.716 во 2001 година (со 292.526 вработени). На почетокот на 2012 година, во Македонија постоеле 73.118 активни претпријатија, од кои дури 72.933 (или 99, 7%) биле мали и средни претпријатија. Притоа, тие имале доминантно учество и во формирањето на БДП (преку 55%, во додадената вредност), и во вкупната вработеност во бизнис секторот (преку 75%).
'''Табела бр. 1: Број на деловни субјекти во Македонија (2012 година)'''
На крајот од 2014 година, бројот на претпријатија во Македонија достигнал 70.659, од кои 24.674 или 34,9% биле од секторите трговија на големо и мало и поправка на моторни возила, а 7.675 или 10,9% биле од преработувачката индустрија. Најмал број фирми имало во секторите рударство и вадење камен (180 фирми) и снабдување со електрична енергија, гас, пареа и климатизација (151 фирма). Мерено според бројот на вработените, најголемо учество (85,2%) имале микро-фирмите кои имаат од еден до девет вработени; 5,4% биле фирми кои немаат вработени; фирмите кои вработуваат од 10 до 19 вработени учествувале со 4,4%; 2,6% од фирмите имале меѓу 20 и 49 вработени; 1,8% од фирмите имале меѓу 50 и 249 вработени; а само 0,3% од претпријатијата имале над 250 вработени. Во 2016 година, 79,3% од претпријатијата имале од 1 до 9 вработени, 11,3% немале вработени, 4,3% имале од 10 до 19 вработени, 2,8% имале меѓу 20 и 49 вработени, 1,9% имале од 50 до 249 вработени, а само 0,3% имале над 250 вработени.
Показатели за работењето на претпријатијата во Македонија
Корпоративниот сектор вработува околу 75-77% од вкупниот број вработени во Македонија. Учеството на вкупната актива на претпријатијата во БДП било зголемено од 246% во 2006 година на 266% во 2015 година. Притоа, во структурата на активата на претпријатијата во 2015 година, нетековните средства учествувале со 52-53%, а во нив доминирале материјалните средства (Невижен имот, постројки и опрема, транспортни средства, биолошки средства итн.), со учество од 80-85% во вкупните нетековни средства. Во рамките на тековните (обртните средства) на претпријатијата најголемо учество имале краткорочните побарувања (55%). Од друга страна, во структурата на пасивата на претпријатијата, капиталот и резервите учествувале со 50%, по што следувале обврските по заеми (21%).
'''Табела бр. 2: Показатели за работењето на претпријатијата во Македонија (2014 година)'''
Во 2014 година, 19.282 претпријатија (37,7% од правните лица коишто доставиле завршни сметки во Централниот регистар) прикажале загуба во работењето. Во 2015 година, нивниот број се намалил на 19.109 (36,3% од правните лица коишто доставиле завршни сметки). Во 2016 година, бројот на правни лица кои оствариле добивка бил 34.022, додека загуба оствариле 19.424 претпријатија. Во 2015 година, просечната нето-профитна маржа на претпријатијата во Македонија изнесувала 4,3%, што претставувало раст во однос на 3,1% во 2014 година. Набљудувано по сектори, таа била највисока во секторите информации и комуникации (8,5%) и градежништво (7,7%), а најниска била во секторите земјоделство и шумарство (2,6%) и трговија и транспорт (3,4%).
Кон крајот на 2015 година, вкупната задолженост на претпријатијата во Македонија изнесувала околу 60% од БДП, во споредба со 34% во 2006 година. Во поглед на ликвидноста на македонските претпријатија, во 2015 година, показателот за забрзана ликвидност бил помал од 1, т.е. малку под општоприфатената долна гранична вредност за овој показател. Во однос на обртот на средствата, просечниот период на исплата на обврските изнесувал приближно шест месеци; просечниот рок на наплата на побарувањата бил четири месеци; а просечниот период на ослободување на врзаните залихи изнесувал два месеца. Притоа, најголем обрт, најбрза наплата на побарувањата и најбрза исплата на обврските имале секторите трговија, транспорт, складирање и угостителство.
'''Табела бр. 3: Број на новоосновани претпријатија во Македонија'''
NGC 7311
NGC 7311 — спирална галаксија во соѕвездието Пегаз, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 30 август 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7311 е од видот Sab. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. NGC 7311 има привидни димензии од 1,6' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 22 ч 34 м 6,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +5° 34' 12"". Положбениот агол на објектот е во износ од 10°.
Други поделби
Проучување на NGC 7311 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 69172. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 212; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 573. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1157.
Македонски Турци
Македонски Турци (Makedonya Türkleri) — трета по големина народност и второ по големина етничко малцинство во Македонија. Во пописот во 2002 година во Македонија како етнички Турци се изјаснале 77.959 граѓани или приближно 4% од вкупното население. Турците во Македонија се признато и полноправно малцинство. Единствената нивна религија е исламот. Народен празник на Турците во Македонија е „Денот на наставата на турски јазик“ (21 декември).
Турците, културата, правата и населението
Над 77.000 Турци во Македонија зборуваат турски јазик на посебен и единствен македонски акцент. Турците сочинуваат околу 12% од населението во државата со исламска вероисповед. Во одредени македонски основни училишта во чија околина има мнозинство Турци има часови на турски јазик, но според закон наставата се држи со македонски учебници. Настава на турски се држи и во приватното средно училиште „Јахја Кемал“. Турците се полноправни граѓани во Македонија, имаат радио и телевизиски канал во кој програмата се емитува единствено на турски јазик. Исто така Македонската телевизија емитува секој ден неколку часови со програма на турски јазик. Турците исто така имаат своја партија Демократска партија на Турците на Македонија која има свој градоначалник во Центар Жупа (Merkez Jupa) во која преовладува турското население (околу 80%).
Турско население по општини според пописот во 2002
* Дел од населението претставуваат Македонци со исламска вероисповед, но поради политичко-религиски причини, се декларирале како Турци.
Бреза
Бреза —  на листопадни дрва од то на брезите (Betulaceae), во која спаѓаат и евлата, леската и габерот, а е во блиско сродство со буките. Опфаќа 30 до 60 таксони, од кои 11 се водат како загрозени на Црвениот список на МСЗП од 2011 г. Брезите се кратковечни пионерски видови, застапени ширум северната полутопка, особено во северните умерени и субполарни краишта.
Во Македонија се среќава само белата бреза (Betula pendula). Името на ова дрво се содржи во разни топоними и населени места како Брезово, Брезно и голем број села со името Брезница.
Опис
Сите видови брези се мали до средни дрва или грмушки и претежно виреат во умерениот појас. Имат прости, назменично распоредени листови со единечна или двојна назабеност, пердувести жилички и имаат дршки и прилисници. Често се јавуваат во парови на странични гранчиња. Плодот е мал и крилест. Се разликуваат од евлата по тоа што женските реси не се задрвенети и шишаркести, туку се распаѓаат кога ќе узреат, испуштајќи го семето.
Кората има карактеристични хоризонтални засеци. Отпорна е на распаѓање поради смолното масло што го содржи. Бојата на кората е различна кај различни видови, поради што постојат видови наречени „сива“, „бела“, „црна“, „црвена“ и „жолта“ бреза.
Пупките излегуваат рано и наполно се развиваат кон средината на летото. Сите се странични, т.е. врвот од гранчето нема завршна пупка. Дрвото кај сите видови има долгнавест состав и сатенски изглед.
Екологија
Брезите често растат рамномерно на лесни, добро исцедени кисели почви. Важат за пионерски вид што брзо се шири на отворени предели по опожарување на растителноста и можат да бидат наметливи доколку не се контролираат. Начелно се низински дрва, но некои видови, како џуџестата бреза (Betula nana) се планински.
Употреба
Брезата е мошне тврдо дрво и затоа тешко се работи со рачни орудија. Дрвото има сјаен изглед и е погодно за украсни површини како фурнир. Од него често се прават и шперплочи за мебел и макети во авиомоделарството. Од балтичката бреза се изработуваат кутии за звучници, тапани и гитари.
Маслото се користи во штавењето на кожа, а катранот порано бил мошне застапен како лепило, но и како природен лек. Брезовиот сок е традиционален пијалак во северна Европа, Русија и северна Кина. Оваа материја во Македонија е застапена и во шампони.
Во стара Индија и Русија, брезовата кора масовно се користела како материјал за пишување.
Културно значење
Брезата има значење во митологијата и верувањата на европските народи, особено Словените и Келтите. Во словенската митологија, на брезине седеле русалките и самовилите бидејќи им прилегале. Според верувањата на келтските народи, брезата симболизира обнова, стабилност и приалгодливост поради нејзината жилавост и приспособливост на разни физички и климатски услови.
Пливање на светското првенство во водени спортови 2009 - 400м краул во машка конкуренција
Квалификациите за 400 м мажи слободно на 2009 Светско Акватичко Првенство се одржаа во Недела, 26 јули во стадионот Тор Вергата во Рим, Италија.
Список на лековити растенија во Македонија
Ова е список на лековити, ароматични билки и зачини во Македонија. Списокот е поделен на латинско и македонско име доколку го има.
Лисабонска стратегија
Лисабонскиот договор, потпишан од страна на претставниците на сите држави кои се членки на Европската унија (ЕУ) во Лисабон, 13 декември, 2007, ќе ја промени целокупната работа на ЕУ. Овој договор сѐ уште не е прифатен од сите држави-членки на ЕУ. Договорот ќе го промени уставот на Европската унија ( ТЕУ, Мастрихт) и Договорот за конструирање на Европската заедница (ТЕЦ, Рим). Во тој процес, ТЕЦ е именувана во Договор за функционирање на Европската унија (ТФЕУ). Истакнатите промени се резултат на гласањето на Советот на ЕУ, зголемен е ангажманот на Европскиот парламент во законодавниот процес, намален е бројот на членови на Европската Комисија од 27 на 18. Ако е ратификуван, Лисабонскиот договор исто така е и Повелба на основните права на ЕУ и е правно задолжителен.
Декларирана цел на договорот е „да ја завршите постапката, започната со Договорот од Амстердам и Договорот од Ница со целото унапредување на ефикасноста и демократскиот легитимитет на унијата и подобрување на кохерентноста на неговата акција“. Противници пак на договорот се британските експерти на Отворена Европа и поранешниот дански МЕП Јенс-Петер Бонд, кои се уверени дека центрилизирањето на ЕУ ќе ја ослабне демократската моќ и ќе ја постави далеку од националните бирачи.
Преговорите започнале да ги менуваат институциите на ЕУ во 2001 година, што резултатирало прво во Европскиот устав кој не успеал заради одбивањето на холандските и француските бирачи. Европскиот устав е замена за Лисабонскиот договор, првобитно се обиделе да ги ратификуваат сите држави членки до крајот на 2008. Меѓутоа, со неприфаќањето на Договорот од 12 јуни 2008 избирачките гласачи на Договорот моментално неможат да стапат на сила. Во февруари 2009, 23 од вкупно 27 држави-членки на ЕУ го ратификувале Договорот.
Историја
Нацрт предложените од страна на германското Претставништво на Европската унија на 19 мај, 2007 година ја вклучиле "Суштината на Уставот". Предлогот поднесен по работните состаноци помеѓу претседателот и делегатите од 27 држави-членки во првата половина од годината. Одлучено е да ја напуштат формата од Уставниот Договор и да воведат измени во договорите кои моментално се насила како Договорот на ЕУ и Договорот за основањето на Европската заедница, кој ќе биде наречен Договор за функционирање на унијата.
Португалија, која ги преземала претседавањата на ЕУ во втората половина на 2007 година покренала меѓувладина конференција на 23 и 24 јули, до крајот на изработување на текстот. Новиот Договор е презентиран на 18 октомври на Самитот во градот Лисабон а е потпишан на 13 декември.
Процесот на ратификација започнал на 17 декември 2007 година со усвојување на текстот од страна на Народната грипација на Република Унгарија. По искиот негативен референдум од 13 јуни 2008 година, затоа што е потребен Уставот на Ирска, отворена е нова криза во европските институции, кои се обиделе да ја решат националните претставници на состанокот кој траел 2 дена во Брисел, 19 и 20 истиот месец, јуни.
На 10 септември 2008 година, Ирската влада објавила резултати од истражувањата на јавното мислење спроведено за да ги разјасни причините заради исходот на референдумот на 12 јуни и да биде во подобра позиција за да се пронајде решение за овој преоблем.
Генерално, истражувањата потврдија дека бирачите во Ирска го отфрлиле Лисабонскиот Договор бидејќи не ја знаеле неговата содржина: на прашањето зашто гласале со "не", 42% од испитаниците одговориле дека не ја оправдуваат својата одлука затоа што не биле доволно информирани пред гласањето, 13% одговориле дека имаат "страв од доминацијата на помоќните народи", 8% одговориле дека тој договор претставува лоша работа за Ирска и 5 % дека е вклучен губитокот на сувереност.
Против ова истражување, Владата најавила дека ќе го покрене националниот совет да ги истражи сите можности како би ја разрушиле оваа маса, што може да ги вклучи и двете Парламентарни одобрувања кои не влијаат на одредбите на Ирскиот Устав (што примиле одобрување од Врховниот суд), како и други задржувачки референдуми (со уверување на прашањата кои се наметнати, неутралноста, заговори, фискална самостојност итн.)
Претседател на Европскиот совет
Со овој договор Европскиот водач станува институција на ЕУ, но не прима нови овластувања. Меѓутоа, поставувањето е место на претседателот на Европскиот Совет, чија примарна цел е да обезбеди припреми и континуитет на работата на Советот и да промовира концензус помеѓу своите членови. Нов претседател се именува во период од две години и шест месеци.
Високи претставници на ЕУ за надворешна и безбедносна политика
Двојно мнозинство
Процес на одобрување
Договорот може да стапи насила на 1 јануари 2009 година, веднаш откако е одобрен од страна на сите држави-членки, од кои повеќето се со парламентарни методи. Во Велика Британија, на 11 март 2008 година, Домот на народите го одобриле Договорот. На 18 јуни следните господари на домот донеле закон кој го вклучуваат Договорот во Британскиот закон откако го одбиле предлогот за конзервативните странки да го одложат гласањето до октомври, така завршил парламентарниот процес за одобрување на овој процес во земјата.
Ирска била единствена земја која се повикала на референдум како дел од постапките за одобрување на договорот кои го вклучуваат ирскиот Парламент и Сенат, затоа што ирскиот устав наложува било кој меѓународен договор со кој се изменува Иското законодавство да биде именуван во Уставот (посебно во членот 29), па да го вклучи популарниот референдум. Така, како што се случило со Договорот за воспоставување Устав на Европа "не е во Франција и Холандија, популарните избори во Ирска од 12 јуни 2008 година, резултатирала со одбирање на Договорот со 53,4% од бирачите".
По исходот, Вацлав Клаус, претседател на Чешката Република, бил да "Заврши" нов договор кој ќе се смета за "невозможен" за продолжување на одобрувањето. Следниот понеделник, министрите за надворешни работи на ЕУ инсистирале да продолжи постапката за одобрувањето, а некој од претставиниците навеле дека чешкиот сенат во својата земја би заземале тема подоцна оваа година. Исто така, премиерот на Луксембург, Жан Клод Јункер, говорел со разбирање за ирскиот референдум, рекол дека ЕУ треба да го рагледа формирањето на коалиција помеѓу заинтересираните земји и да следи одредени правила. За нејзиниот дел говори Ангела Меркел која најавила дека мисли да ја шпекулира мулти брзата Европа.
Народи во Русија
Русија е држава со преку 186 народности, чија бројност може да биде милионска (на пр. Русите и Татарите), па сè до неколкуилјадна (на пр. Лапонците и Кетите).
Меѓу 85-те субјекти кои ја сочинуваат Русија, има 21 национална република (матични на дадени народности), 5 автономни окрузи (обично со една преовладувачка народност) и 1 автономна област.
Добратово
Добратово — село во Гребенско, Егејска Македонија, денес Грција.
Дом на Народното собрание на Република Србија
Дом на Националното собрание на Република Србија (Дом Народне скупштине Републике Србије) — седиште на Народното собрание на Србија. Зградата се наоѓа на плоштадот Никола Пашиќ во центарот на Белград, и претставува знаменитост и туристичка атракција. Помеѓу неговото завршување во 1936 и 2006 година, зградата била седиште на Парламентот на Југославија и Парламентот на Србија и Црна Гора.
Надворешност
Куќата првично била дизајнирана од архитектот Константин Јовановиќ во 1891 година, но финансиските ограничувања ја спречиле нејзината изградба во тоа време. Нов дизајн бил предложен од Јован Илкиќ во 1901 година по уставниот амандман и создавањето дводомен парламент.
Внатрешност
Внатрешноста на зградата е дизајнирана од архитектот Николај Краснов во академски традиционален стил. Опфаќајќи околу 13,400 квадратни метри, има четири ката: подрум, приземје, прв кат и поткровје, со мецанини под подрумот, помеѓу подрумот и приземјето и меѓу приземјето и првите катови. Зградата има 100 канцеларии, големи и мали сали и четири простории за средби. Библиотеката се наоѓа на првиот кат и содржи над 60.000 книги. Зградата е украсена со 23 фрески и голем број слики, скулптури и други ликовни дела.
За време на немирите на 5 октомври во 2000 година, 91 уметнички предмети биле украден од собранието. Пронајдени биле триесет и пет, но 56 се водат за исчезнати. Оштетена била и самата зграда.
Градба
Изградбата започнала на 27 август 1907 година, кога бил поставен камен-темелникот на зградата во присуство на Петар I Караѓорѓевиќ, престолонаследникот на Србија Ѓорѓи Караѓорѓевиќ, членови на парламентот и дипломатскиот кор. Нејзината повелба, запечатена во камен-темелник за време на церемонијата, ги носела имињата на кралот, митрополитот и главниот архитект Јован Илкиќ. Изградбата ја надгледувал белградскиот изведувач Васа Тешиќ. изградбата била одложена до крајот на Првата светска војна, со завршен само првиот кат. Изградбата била под влијание на формирањето на Кралството Југославија, кое барала да се измени проектот. По смртта на Илкиќ во 1917 година неговиот син, архитект на Министерството за градежништво Павле Илкиќ, го водел проектот. Неговите должности вклучувале правење на потребните промени и комплетирање на оригиналниот дизајн. Изградбата продолжила од 1920 до 1926 година, кога повторно била прекината. Одлука за следната фаза била донесена по смртта на Александар во 1934 година, кога изведувачот станал главен архитект во Министерството за градежништво Николај Краснов (1864–1939). Триесетгодишното искуство на Краснов во дизајн на јавни згради (давање титули Архитект на Рускиот царски двор и „академик за архитектура“) довело до негова покана да работи на важни згради во српската престолнина и тој дал детали за внатрешноста на објектот. Националното собрание било посветено на 18 октомври 1936 година во присуство на Петар II, по 29 години изградба. Првата владина седница се одржала два дена подоцна, а до крајот на годината зградата била целосно завршена.
Архитектура
Централната зградата е доминирана од страна на трем со триаголен тимпан, над кој се наоѓа купола. Нејзиниот надворешен дизајн (со зелен камен од Рипањ) и формата на прозорците и пиластерите што се протегаат низ двете централни нивоа и завршуваат со покрив со корниз со балустера, укажуваат на моделите на неоренесанса и необарок. Хералдичките и вајарските украси на оригиналниот дизајн не биле извршени. Единствени украси од пластика се медалјони со слики на Перикле, Атена, Демостен и Цицерон, од вајарот Ѓорѓе Јовановиќ, на страничните рисалити. Скулптура над порталите на ангел со факел и маслинова гранка е дизајнирана од вајарот Петар Палавичини. Ограда од 1937 година со украсни канделабри и две гардероби со стилизирани фенери на врвот била дизајнирана од Краснов; оградата стоела сè до 1956 година, кога била тргната за плоштадот Маркс и Енгелс (денес плоштад Никола Пачиќ ). Во 1939 година, во близина на скалите била додадена вајарска група од Тома Росандиќ, „ Играјќи со црните коњи“.
Внатрешниот дизајн вклучува големи и мали сали и конференциски сали, централно предворје со врв на купола, полихромни sидови со столбови, пиластри, ниши и мермерен под. Собраниската сала, дизајнирана да собере 200 луѓе, била проширена за да прими 400.
Дизајните на мебел на Краснов ги рефлектираат современите белградски вкусови. Ѕидовите на собранието се украсени со дваесет фрески, изработени во текот на 1937 година од истакнати југословенски уметници. Поради својата архитектонска, културна, историска и уметничка вредност, зградата на собранието била прогласена за споменик на културата во 1984 година.
Поранешна зграда
Пред 2006 година, Народното собрание на Србија се состанувало во друга зграда на парламентот на улицата Крал Милан, додека нејзината сегашна зграда ја користела Федералното собрание на Југославија. Зградата на парламентот сè уште ја користи националното собрание за канцеларии и администрација.
Проектот за оваа зграда бил завршен во 1948 година, а неговата изградба е завршена кон крајот на 1953 година. Дизајниран е од архитектот Е. Азриел и е изграден од Градежниот институт на Србија. Зградата била позната како Канцелариска зграда на Претседателството на Владата на Народна Република Србија на улицата Маршал Тито (подоцна преименувана во улица Крал Милан). Првата сесија на Народното собрание во зградата се одржала на 20 март 1954 година; од 1945 до 1954 година се одржувале седниците на Националното собрание во Домот на Народното собрание на плоштадот Никола Пачиќ.
Прашка библија
Прашката библија испечатена во 1488 година била првата целосна верзија на Библијата испечатена на чешки јазик и прва на словенски јазик во тоа време. Библијата била испечатена во Прага, во главниот град на Кралството Бохемија, денешна Чешка. Библијата се состои од 610 страници. Трошокот за печатење бил на четворица богати луѓе од Прага. Денес, зачувани се околу 90 копии на Библијата. Една година подоцна, во 1489 година во Кутна хора била испечатена друга верзија на Библијата, што ја прави најстарата чешка библија со илустрации.
Улрих фон Хутен
Улрих фон Хутен (роден во место кај градот Шлихтерн на 21 април 1488 година - починал на островот Уфенау на Циришкото езеро на 29 август 1523 година) - германски писател и хуманист.
Помагал при создавањето на делото Epistolae obscurorum virorum. Во 1517 бил крунисан со ловоров венец од страна на царот Максимилијан. Што се однесува до политичкиот живот, се борел за отстранување на сепаристичките тенденции на кнезовите и се залагал за создавање на силно германско кралство независно од црквата и папата, кое својата моќ ќе ја базира врз витешкиот сталеж. За да ја остврари својата цел тој се поврзува со Мартин Лутер и Франц Шикинген. Откако Шикинген загинал во 1523 година за време на војната против трирскиот бискуп, Хутел избегал кај Цвинглиј во Швајцарија, каде што и подоцна умрел.
Камарасаурус
Камарасаурус — тревојаден четириножен диносаурус. Тој бил најчестиот меѓу гигантските сауроподи чии фосили можат да се најдат во Северна Америка. Неговите фосилни остатоци биле пронајдени во Формација Морисон во Колорадо и Јута, кои датираат од периодот на доцна Јура (кимерџ и титон ), пред помеѓу 155 и 145 милиони години.
Името значи „коморен гуштер“, што се однесува на шупливите комори во нејзините пршлени ( грчки камара ( ' ) што значи „засводен простор“, или што било со заоблена обвивка, и σαυρος ( ' ) што значи „гуштер“).
Опис
Камарасаурусот е меѓу најчестите и често добро сочувани откриени сауроподски диносауруси. Максималната големина на најчестите видови, C. lentus, била околу 15 метри во должина. Најголемиот вид C. supremus достигнувал максимална должина од 23 метри и максималната проценета тежина од 47 метрички тони
Заоблениот череп на Камарасаурусот бил неверојатно квадратен, а тапата уста имала многу фенестри, иако бил цврст и палеонтолозите често го опишуваат во добра состојба. Забите долги 19 см (7,5-инчни) биле во форма на длета и биле распоредени рамномерно по должината на вилицата. Јачината на забите укажува на тоа дека Камарасаурусот веројатно јадел погруб растителен материјал за разлика од тенките заби на диплоподоциди.
Секој преден екстремитет носел пет прсти, а внатрешниот прст имал голема, остра канџа. Како и повеќето сауроподи, предните екстремитети биле пократки од задните нозе, но високата позиција на рамената значело дека постои мал наклон во задниот дел.
Служејќи за целта на заштедата на тежина, како што се гледа во другите сауроподи, многу од пршлените биле издлабени, или „пневматски“; односно пршлените биле преполни со пасуси и шуплини за сложен систем на воздушни вреќички поврзани со белите дробови. Оваа одлика била малку разбрана за време на откривањето на Камарасаурусот, но неговата структура била инспирација за името на суштеството, што значи „коморен гуштер“. Вратот и опашката биле пократки од вообичаеното за сауропод со оваа големина. Камарасаурусот, како и некои други сауроподи, имал зголемување на 'рбетниот мозок во близина на колковите. Палеонтолозите  првично верувале дека ова е втор мозок, можеби неопходен за координација на такво огромно суштество. Навистина, иако тоа ќе претставуваки област на интензивен нервен систем - веројатно рефлексна или автоматска - активност, сепак, тоа не бил мозок; ваквите проширувања често се среќаваат до одреден степен кај 'рбетниците.
Еден примерок од Камарасаурус наречен SMA 0002 (кој исто така му е доделен на Катетосаурус) од каменоломот Вајоминг Хау-Стивенс, наречен „ЕТ“, покажува докази за меките ткива. По должината на линијата на вилицата, пронајдени се осифицирани остатоци од она што се чини дека биле непцата на животното, што укажува на тоа дека има длабоко поставени заби покриени со непца, а испакнати се само врвовите на круните. Забите, по смртта, се истуркале подалеку од нивните приклучоци, бидејќи непцата се повлекле. Испитувањата на примерокот, исто така, покажуваат дека забите биле покриени со цврсти надворешни лушпи и евентуално клун од одредена сорта, иако тоа не е познато со сигурност.
Историја на откритието
Првиот запис за Камарасаурус доаѓа од 1877 година, кога неколку расеани пршлени биле сместени во Колорадо, од Орамел В. Лукас. Продолжувајќи го својот долготраен и тежок натпревар (познат како Коскени војни ) со Отниел Чарлс Марш, палеонтологот Едвард Дринкер Копе платил за коските и брзо ги именувал истата година. Од своја страна, Марш подоцна именувал некои од неговите откритија за сауропод Morosaurus grandis, но повеќето палеонтолози денес ги сметаат за вид на Камарасаурус. Таквите конфликти за именување биле вообичаени меѓу двајцата сопернички ловци на диносауруси.
Комплетен скелет на Камарасаурус не бил опишан од страна на Чарлс В. Гилмор, сè до 1925 година. Бидејќи тоа бил скелет од млад Камарасаурус, многу илустрации од тоа време покажуваат дека диносаурусот е многу помал отколку што сега е познато.
Видови
Типскиот вид Камарасаурус е оригинален вид на Копе, C. supremus (што значи „најголемиот коморен гуштер“), именуван во 1877 година. Другите видови оттогаш откриени вклучуваат C. grandis („голем коморен гуштер“) во 1877 година, C. lentus во 1889 година и C. lewisi (првично опишан како нов род Cathetosaurus ) во 1988 година.
C. supremus, како што сугерира неговото име, е најголемиот познат вид на Камарасаурус и еден од најмасовните сауроподи познати од формација Морисон од доцната јура. Освен неговата огромна големина, тој скоро и да не се разликувал од C. lentus. C. supremus не бил типичен за родот како целина и е познат само од најновите, највисоките делови на формацијата. И C. grandis и C. lentus биле помали, и се јавувале во претходните фази на Морисон.
Стратиграфските докази сугерираат дека хронолошката низа е усогласена со физичките разлики помеѓу трите вида и ја опишува еволутивната прогресија во рамките на формацијата Морисон. C. grandis е најстариот вид и е пронајден во најниските карпести слоеви на Морисон. C. lentus се појавил подоцна, коегзистирал со C. grandis неколку милиони години, веројатно заради различните еколошки ниши, како што сугерираат разликите во 'рбетната анатомија на двата вида. Во подоцнежната фаза, C. grandis исчезнал од карпестата плоча, оставајќи го само C. lentus. Потоа исчезнал и C. lentus ; во исто време, C. supremus се појавил во највисоките слоеви. Оваа непосредна сукцесија на видовите, како и многу блиската сличност помеѓу двете, сугерира дека C. supremus можеби еволуирал директно од C. lentus, што претставува поголема, подоцна преживеана популација на животни.
Валонци
Валонци (Wallons, ; Walons) — луѓе кои зборуваат француски и живеат во Белгија, особено во Валонија. Валонците претставуваат карактеристична заедница во рамките на Белгија. Значајни историски и антрополошки критериуми (религија, јазик, традиции, фолклор) ги поврзуваат Валонците со Французите. Општо кажано, терминот се однесува и на жителите на Валонија. Тие зборуваат јазици од регионот како што се валонскиот јазик (со пикардскиот јазик на запад и лоренскиот јазик на југ).
Камарасаурус
Класификација
Научната класификација на Камарасаурус, користејќи го Линскиот систем, е дадена во горниот десен агол, но меѓу палеонтолозите, овој метод на таксономска класификација на диносаурусите е заменет со филогенетската таксономија инспирирана од кладистиката. Камарасаурус се смета за основен макронар, поблиску поврзан со заедничкиот предок на сите макронари, отколку со повеќе изведените форми како Брахиосаурус. Поедноставен кладограм на Макронарија по Д'Емик (2012) е прикажан подолу:
Валонци
Потекло на поимот
Терминот „Валонец“ е изведен од *walha, прагермански поим кој се однесува на говорителите на келтските и латинскиот јазик.