cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Македонска транскрипција на ирскиот јазик
Оваа страница дава споредба на МФА системот кој се користи на Википедија (заснован на системот на Ailbhe Ní Chasaide во нејзиниот опис на ирскиот јазик во делото Handbook of the International Phonetic Association, ISBN 0-521-63751-1) со системот кој се употребува во еден најраспространетите учебници: Learning Irish од Михал О Сјагал (ISBN 0-300-04224-8) и речникот Foclóir Póca (ISBN 1-85791-047-8), пишувањето според ирскиот правопис, како и транскрипција на истите со македонско писмо која ги доловува најблиските еквиваленти на ирските гласови во фонологијата на македонскиот јазик.
За поподробна расправа за фонологијата на ирскиот јазик, видете Фонологија на ирскиот јазик.
Општина Куманово
Општина Куманово — општина во североисточниот дел на Република Македонија. Административно средиште е градот Куманово. Проширена е општината со законот за територијална поделба на Македонија од 2004 година, кога кон општината се припоиле општините Орашац и Клечевце.
Географија
Оваа општина се наоѓа во Североисточниот Регион во состав на Република Македонија, источно од главниот град Скопје, западно од Крива Паланка, и се простира до границата со Србија.
Населени места
Општина Куманово содржи вкупно 46 села и населени места, т.е. градот Куманово и селата: Агино Село, Бедиње, Бељаковце, Биљановце, Брзак, Вак'в, Винце, Воиновиќ, Габреш, Горно Коњаре, Градиште, Д’лга, Доброшане, Довезенце, Долно Коњаре, Живиње, Зубовце, Јачинце, Карабичане, Клечевце, Кокошиње, Колицко, Косматац, Костурник, Кутлибег, Кучкарево, К’шање, Лопате, Љубодраг, Мургаш, Ново Село, Новосељане, Орашац, Пезово, Пчиња, Режановце, Речица, Романовце, Скачковце, Сопот, Студена Бара, Сушево, Табановце, Тромеѓа, Умин Дол, Черкези, Четирце и Шупљи Камен.
Градоначалници
Градоначалник на општина Куманово е Максим Димитриевски од редовите на За наше Куманово. Тој бил избран на локалните избори од 2021 година за мандат од четири години. Советот на општина Куманово е составен од 33 члена. Според последните локални избори од 2021 година, членовите на советот според политичката припадност за мандатот 2021-2025 се:
Седиште на Општина Куманово
Поранешното седиште на општината била во зграда во т.н. Касапски круг.
Денешното седиште на Општина Куманово се наоѓа во средиштето на Куманово, на улица „11 Октомври“ б.б.
Буџет
На крајот од 2019 година, 218 лица биле вработени во општинската администрација на Општина Куманово. Во 2019 година, вкупните буџетски расходи на општината изнесувале 1,654 милијарди денари. Во вкупните буџетски расходи, 55,15% биле тековни расходи, 26,13% биле трошоци за стоки и услуги, 12,66% биле капитални расходи и 5,91% други расходи. Од вкупните буџетски приходи на општината, дури 70,33% отпаѓале на трансферите од централната власт, учеството на даночните приходи изнесувало 11,59%, 15,31% отпаѓало на неданочните приходи, 1,66% биле приходи од продажба на земјиште и 0,87% приходи од донации. Поради наталожените неплатени обврски, од 2013 година, општината работела со блокирана сметка во подолг временски период, а нејзината сметка била деблокирана дури во март 2020 година.
Културни и природни знаменитости
Во околината на Куманово се наоѓа познатата неолитска опсерваторија Кокино, која од НАСА е рангирана помеѓу најстарите четири во светот.
Култура и спорт
Во Куманово постојат спортски клубови кои можат да се пофалат со своите спортски достигнувања.Најпознат клуб во куманово сега за сега,2013 година,е Кошаркарскиот клуб.Клубот се натпреварува во првата Супер лига на Македонија и во Балканската БИБЛ лига.За големите успеси се заслужни и неколку навивачки групи од кои најпозната е КУМАНИ која е оформена во 1990 година.Секогаш е како играч плус во сите спортови во градот.
Ракометниот клуб-мажи, исто така се натпреварува во првата Македонска лига,кој со млади играчи се наоѓа во транзиција
Боксерскиот клуб на Куманово е клуб со најмногу трофеи во градот.Моментално клубот не постои,но ветрините ги красат неколку пехари од освоениот златен гонг на Македонија.Од освоени трофеи може да се пофалиме и со бронзената медаља од олимпијадата во Монтреа на нашиот најзаслужен спортист по кој се распознава градот,а тоа е Аце Русевски.Исто така и Реџеповски кој го освои второто место на Европското првенство и бронза на олимпијада.Витрините се закитени и со трофеи од сите турнири во бивша Југославија.
Фудбалскиот клуб Куманово не постои но и Куманово има Приватен Фудбалски клуб Башкими кој се натпреварува во првата Македонска лига со една титула Првак на Македонија и една куп на Македонија.
Ерик Ламела
Ерик Ламела (роден на 25 март 1992 во Буенос Аирес) — аргентински фудбалер, играч од средниот ред на Тотенхем и на аргентинската репрезентација.
Најчесто игра на позицијата крило.
Ривер Плејт
Играчот за врска бил редовен стартер во тимот за време на сезоната 2010-2011, одигрувајќи 34 натпревари во кој постигнал 4 гола. Тој му помогнал на својот тим да заврши на вкупното шесто место (по собирање на бодовите од двата шампионата) во пласманот, што им донело квалификација за Копа Судамерикана.
Рома
На 6 август 2011 година, Рома го купила Ламела од Ривер Плејт за сума од 12.000.000 €, плус 2.000.000 € бонус (доколку одигра 20 натпревари). Тој бил меѓу повиканите играчи за Римското дерби против Лацио на 16 октомври 2011, но останал целиот наѕпревар на клупата за резерви и не добил шанса да влезе во игра. Сепак, една недела подоцна тој дебитирал во Серија А во дресот на Рома играјќи како стартер во натпреварот против Палермо, постигнувајќи го единствениот погодок во победата со 1-0. Тоа бил негов дебитантски погодок за новиот клуб. На 11 јануари 2012 тој постигнал два гола во победата на својот тим над Фјорентина со 3-0 во Купот на Италија. На 23 април бил суспендиран на три натпревари од страна на арбитражниот суд за спорт за плукање врз дресот на играчот на Јувентус Стефан Лихтштајнер во последните минути од натпреварот Јувентус-Рома, кој завршил со резултат 4-0 за Јувентус. Во текот на истата сезона, тој постигнал голови и против екипите на Лече и Новара во месец април и против Чезена во мај. Својата прва сезона во дресот на Рома ја завршил со вкупно 31 настап и 6 постигнати гола.
Следната сезона (2012-2013) била многу важна за развојот на самиот Ламела а особено за развојот на неговите голгетерски способности, благодарение на доаѓањето на клупата на Зденек Земан, љубител на напаѓачкиот стил на игра. На 16 септември 2012 Ламела го постигнал својот прв погодок за сезоната во првенствениот пораз од Болоња во поразот на домашен терен со 2-3. На почетокот на октомври во натпреварот против Аталанта тој ја започна својата серија од шест натпревари последователно во кој ги тресел противничките мрежи, а покрај Аталанта негови жртви биле и екипите на Џенова, Удинезе (постигнал два гола), Парма, Палермо и Лацио (Рома загубила во римското дерби со 3-2 на гости). Неговата серија завршила во натпреварот против Торино на 19 ноември 2012, во кој неговата екипа победила со 2-0. Сезоната ја завршил со 15 постигнати гола во Серија А (негов најдобар резултат во кариерата по бројот на постигнати голови во една сезона).
Тотенхем
На 30 август 2013, Тотенхем го купил Ламела за 30 милиони евра плус бонуси, со што станал најскапо платениот играл во историјата на Тотенхем. Своето деби за петлите го направил два дена подоцна на 1 септември, влегувајќи од клупата за резерви во 75-тата минута во поразот од Арсенал со 1-0 на Емирати во Северно-лондонското дерби.
Репрезентативна кариера
Тој го направил своето деби за аргентинската репрезентација на 25 мај 2011 година, во пријателски натпревар против Парагвај.
Брат и сестра
„Брат и сестра“ (Сестрица Алёнушка и братец Иванушка, Brüderchen und Schwesterchen) народни приказни, познати во Европа, Америка и на Блискиот Исток. Во индексот на самовилски бајки од Арн-Томпсон, заплетот има број 450 и опис: „Еден брат, одејќи со својата сестра по патот, пие вода од под копито на елен и се претвора во еленче, сестрата се мажи, вештерката ја дави и ја заменува (самата или нејзината ќерка), и тие сакаат да ја заколат козата, сè се појаснува“.
Бајката „Брат и сестра“ на браќата Грим, вклучена во првиот том на првото издание на бајките од 1812 година, раскажува за децата што го напуштиле домот на маќеата вештерка, за неволјите што потоа морале да ги трпат, за тоа како братот бил претворен во елен (еленче), а сестрата се омажила за кралот. Раскажувачите имале на располагање две верзии за развојот на заплетот: во едната, братот се претвора во еленче, а во другата, во коза. Во второто издание (1819), приказната била дополнета со други верзии, братот станал коза. Близу до бајката „Хансел и Гретел“. Во Русија, овој заговор е попознат од бајката „Сестра Алјонушка и братот Иванушка“ од колекцијата „Руски народни приказни“ на Александар Афанасиев. Приказната е запишана во областа Бобровски во покраината Воронеж. Првата руска публикација во литературната обработка - е во збирката „Погудба“ (1795). Во рускиот фолклор се познати 24 верзии на оваа приказна, на украински - 12, на белоруски - 5. Сите овие верзии на приказната се враќаат на првото објавување во Погудок. Постојат верзии на приказната во литературната обработка на А. Толстој, А. Нечаева, М. Булатова, И. Панкратиева.
Заплетот на германската бајка
Со доаѓањето на маќеата во куќата, животот на братот и сестрата во неа станува неподнослив. Децата решаваат да си заминат. Скитајќи низ полињата и шумите, ги совладува замор, глад и жед. Но, злобната маќеа-вештерка дури и сега не сака да ги остави децата сами и ги маѓепсува изворите со вода на нивниот пат. Братот е неподносливо жеден, но чувствителната сестра го спречува да го прави ова двапати, бидејќи откако ќе ја испие водата од нив, може да се претвори во диво животно: од првиот извор во тигар, а од вториот во волк. Но, во близина на третиот извор, жедта го победила нејзиниот брат, а неговата сестра не можела да стори ништо. Откако пиел од водата, братот се претворил во елен (во рускиот превод - дива коза).
Сестрата и нејзиниот сакан брат елен се населиле во мала напуштена колиба среде шумата и живееле таму сами, сами, во мир и хармонија еден со друг. Но, еден ден започнал голем бучен кралски лов во таа шума, а братот, кој имал многу малку забава, ја замолил својата сестра да го гледа овој лов, па дури и да учествува во него, бидејќи тој сè уште се чувствувал како елен. Сестрата го пуштила својот брат да замине, но наредила да се врати навечер и тропајќи на вратата да ги изговори зборовите „Сестро, пушти ме внатре“, и самата се заклучила во куќата. Се разбира, ловџиите и кралот забележале младо, разиграно еленче, но не можеле да го уловат, а вечерта еленчето безбедно се вратило кај својата сестра. Вториот ден, ловот се повторил, а еленчето повторно не можело да седи мирно. Но, овој пат еленчето било рането и му влегле во трагата по него. Сите тајни и лозинки на братот и сестрата му биле пренесени на кралот. На третиот ден од ловот, додека ловџиите го бркале еленчето, кралот ја нашол колибата во шумата и тропнал на вратата, ги изговорил зборовите „Сестро, пушти ме внатре“. Сестрата се исплашила кога видела странец наместо нејзиниот брат. И, кралот, се разбира, се вљубил веднаш во убавата млада девојка и ја побарал да стане негова сопруга.
Сестрата кралица и нејзиниот брат елен почнале да живеат во замокот, опкружени со љубов и целосно задоволство. Злобната маќеа и нејзината ќерка дознале за ова и ги зафатила завист. Кога кралицата родила дете, вештерката, маскирана како слугинка, влегла во замокот. Ја заклучила ослабената кралица во бањата и таму ја запалила во пеколен оган, а наместо неа ја ставила својата ќерка во креветот, не дозволувајќи му на кралот да и пријде. Како и да е, вистинската кралица која умирала се појавувала неколку ноќи во детскиот дом кај лулката на нејзиниот син, го доела своето дете, го галела еленчето и тивко исчезнувала. Последната вечер, кралот, кој ја препознал, притрчал кон неа, зборувајќи дознал за случките и ѝ се вратил на кралицата. Вештерката и нејзината ќерка биле затворени и осудени на смрт, со што им се срушило вештерството, а еленчето повторно станало маж.
Александар Сергеевич Пушкин
Александар Сергеевич Пушкин (рус. , — ) — руски писател кој се смета за најголемиот руски поет, основоположник на рускиот литературен јазик и основач на модерната руска литература.
Животопис
Таткото на Пушкин, Сергеј Љвович, потекнувал од сиромашно благородничко семејство чии корени водат потекло потекнувале од 12 век. Прадедо на неговата мајка бил Абрам Петрович Ханибал (Ибрахим Петрович Ханибал), Етиопјанец од кралски род, кој бил заробен од Турците како осумгодишно дете, додека според друга теорија се претпоставува дека потекнувал од некој султанат во близина на денешната држава Чад. Тој бил купен како роб во Цариград од страна на српскиот дипломат Сава Владиславиќ, кој му го отстапил на рускиот амбасадор во Цариград, а тој му го поклонил на Петар Велики. Царот му станал очув на детето, му го дал презимето Ханибал и го оженил со една руска благородничка. Така, Ханибал станал голем воин, инженер и благородник. Пушкин ја знаел оваа историја која ја опишал во романот „Арапот на Петар Велики“. Исто така, за своето потекло Пушкин пее во песната „Мојот родослов“ (1830) во која вели: „мојата лоза е стара“, „јас сум син на некакви старински болјари“, неговиот предок Рача му служел верно на Александар Невски, другите предци верно му служеле на царот Иван Грозни, неговите предци ја потпишале повелбата со која на власт дошла династијата Романови, царот Петар Велики го обесил неговиот предедо, еден негов предок му бил верен на царот Петар III и поради тоа завршил в затвор, а во песната пее и за дедо му Ханибал.
Пушкин останал рано без родителската грижа и бил воспитуван во кругот на семејството, здобивајќи се со љубов кон книжевноста и учејќи го францускиот јазик од домашните учители. Првата лектира му биле делата на Хомер, Вергилиј и Хорациј, Молиер, Русо, Тасо, Расин, Волтер, Лафонтен, Державин, Озеров, Карамзин и Фонвизин, Књажњин итн., а во неговиот дом често гостувале видните руски писатели, како Карамзин, Дмитриев, Баќушков, Херасков и други. Сепак, најголем впечаток му оставиле приказните што му ги раскажувала дадилката Арина Родионовна. Од 1811 до 1817 година учел во престижниот лицеј во Царско Село, во близина на Санкт Петербург, каде имал среќа да му предаваат и наставници со либерални сфаќања, како Гаљич кој бил противник на класицистичката книжевна теорија, а таму ги објавил и своите први песни. Подоцна, тој ги опеал среќните денови поминати во лицејот во Царско Село, како во песната „Царскоселската статуа“ (1830) или пак „Пролог“ (1836) во која пее: „... сега одам на поклонение во Царско Село... Царско Село! ... игрите во лицејот, нашите предавања...“
Во јуни 1817 година, Пушкин го завршил школувањето, а потоа стапил во служба во Колегиумот за надворешни работи, но не покажувал интерес кон работата. Во 1819 година, тој станал член на декабристичкиот кружок „Зелената ламба“. Притоа, неговите стихови се читале на јавните места и се ширеле меѓу младината, разгорувајќи ги бунтовните духови. За тоа сведочат зборовите на декабристичкиот водач Рилеев упатени до Пушкин: „Во тебе се свртени очите на Русија, тебе ти веруваат, на тебе се огледуваат. Биди поет и граѓанин.“ Поради критиката на режимот на Александар I, тој бил осуден на прогонство во Сибир, но благодарение на заштитата на пријателите (поетот Жуковски и други), казната му била заменета со прогонство во Бесарабија. Така, во мај 1820 година, тој бил преместен во Екатеринослав, во канцеларијата за колонистите во јужните краишта, под управа на генералот Инзов. Подоцна, за време на престојот во Кишинев, тој станал масон и се придружил на „Филики Етерија“ („Друштво на пријатели“), тајна организација чија намера била да ја отфрли отоманската власт над Грција и да востанови независна грчка држава. Пушкин бил инспириран од Грчката револуција и кога завршила војната против Отоманците, тој зачувал дневник со настаните на големото народно востание. Во овој период, заедно со семејството на генералот Рајевски, а со дозвола на Инзов, Пушкин отпатувал на Кавказ, а потоа, преку Гурзуф, Херсон и Одеса се вратил во Кишинев. Таму останал до јули 1823 година, кога се преселил во Одеса, каде повторно се судрил со владата и во 1824 година бил отпуштен од службата и испратен во прогонство на имотот на неговата мајка во селото Михајловско, во северна Русија, каде татко му, Сергеј Љвович го презел надзорот врз постапките и преписката на својот бунтовен син. Тоа довело до тешки кавги така што родителите го оставиле Пушкин сам во селото. Таму, тој ги читал „Историјата на руската држава“ на Карамзин и старите руски летописи, дадилката му раскажувала народни бајки, а тој самиот запишувал народни песни и пословици.
Во Михајловско Пушкин останал до 1826 година. Во тоа време, некои од учесниците во Декабристичкото востание (1825) во Санкт Петербург зачувале некои од неговите рани политички поеми и наскоро, по царската наредба, Пушкин бил пренесен во Москва, „во својата кочија, слободно, под надзор на полицајците, но не во својство на уапсен“. Новиот цар Николај I го примил и му соопштил дека во иднина царскиот двор ќе ги цензурира неговите дела. Подложен на тортура, Пушкин помислувал да емигрира, но неговите намери не успеале. Во април 1829 година ја побарал за жена седумнаесетгодишната убавица Наталија Н. Гончарова, но не добил никаков одговор. Разочаран, тој се пријавил како доброволец во руско-турската војна и по вторпат заминал на Кавказ каде во битките ја барал смртта како решение за тешката депресија во која западнал. Тој заминал во Владикавказ, ги преминал военогрузискиот пат, Тифлис и Карс, а патем ја сретнал колата со мртвото тело на Грибоедов. Потоа, во својство на „полувојник-полупатник“, ја придружувал колоната од казненици-декабристи на патот до Ерзерум. Во една од борбите за малку ќе погинел, но по освојувањето на Ерзерум се вратил во Москва и повторно ја побарал Наталија за жена, овој пат успешно. По тој повод, од татко му добил на поклон 200 луѓе на имотот Болдино во нижегородската губернија. Поради работата околу пренесувањето на имотот и поради карантинот воведен по избувнувањето на колерата, Пушкин останал во Болдино во текот на есента, 1830 година. Во 1831 година се оженил со Наталија Гончарова и се преселил во Петроград, каде повторно добил работа во Колегиумот за надворешни работи.
Во 1831 година, за време на зенитот на неговата слава, Пушкин го сретнал Николај Гогољ и двајцата станале добри пријатели и се поддржувале меѓусебно. Во септември 1833 година добил отсуство и отпатувал во Казањ, Симбирск, Оренбург и Уралск, а на враќање кон дома поминал во Болдино. Во 1834 година, царот му ја доделил најниската дворска титула, камер-јункер која не одговарала на неговата положба и возраст. Во Петроград, односите меѓу Пушкин и царскиот двор станале уште позатегнати: полицијата му ги читала писмата, а царот често ја канел убавицата Наталија на дворот. Во 1836 година, Пушкин почнал да го издава списанието „Современик“. Како последица на сплетките на царскиот двор и анонимните писма во кои се пишувало за наводната љубовна врска на неговата сопруга Наталија со гардискиот офицер Жорж Дантес, доселеник од Франција, Пушкин го предизвикал наводниот љубовник на неговата жена. Двобојот се одржал во околината на Петроград, на 27 јануари 1837 година, под тешки услови (растојание од 10 чекори и продолжување на двобојот во случај на почетни промашувања на учесниците). Во двобојот бил повреден и Дантес, но Пушкин бил тешко ранет и умрел во својот дом, два дена подоцна. Владата се плашела од политичка демонстрација на неговиот погреб и затоа тој се одвивал само во присуство на неговите најблиски роднини и пријатели. Неговото тело било кремирано тајно на полноќ и било закопано на имотот на неговата мајка. На веста за смртта на Пушкин реагирал Лермонтов со својата прославена песна во која ја осудува смртта на поетот.
Творештво
Подоцнежните песни, инспирирани од кавкаско-кримскиот пејзаж, се разликуваат од песните пишувани во лицејот. Дојден на Кавказ и Крим од зачадените и парфимирани салони наПетроград, Пушкин почувствувал дека природата ги ослободува неговите поетски сили. За време на престојот во Кавказ, тој се заразил со поезијата на Бајрон, која извршила силно влијание врз него. Поемата „Цигани“ ја довршил во октомври 1824 година, во Михајловско. За време на престојот во Кишинев, во мај 1823 година, Пушкин ја започнал работата на романот во стихови „Евгениј Онегин“, дело проникнато со скепса и песимизам на главниот лик. Романот продолжил да го пишува за време на прогонството во селото Михајловско, а создал уште неколку дела. Исто така, во тој период Пушкин ја проучувал историјата на Русија, што резултирало во делото „Борис Годунов“, а истовремено ги напишал и најважните поглавја на „Евгениј Онегин“. Во периодот 1827-1830, Пушкин пишувал песни кои се однесувале на прогонетите декабристи, а во поемата „Полтава“ го слика ликот на владетелот-просветител. Тој не добил дозвола за објавување на „Борис Годунов“, а поради атеистичката поема „Гаврилијада“ бил испрашуван од полицијата. По враќањето во Москва од Руско-турската војна, со себе ги донел плановите за поемата „Тазит“, за повеќе песни и за патописната проза која се појавила под насловот „Патувањето во Ерзерум 1829. година“. Есента 1830 година, за време на престојот во Болдино, ги напишал последните две глави на „Евгениј Онегин“, како и збирката раскази „Повеста на Белкин“, „Малите трагедии“, „Историјата на селото Горјухино“, поемата „Куќарка во Коломна“, „Сказната за попот и неговиот работник Балди“ и повеќе лирски песни и есеи. Тоа е најплодниот период во неговото творештво, познатата „болдинска есен“. Во 1833 година, повторно навратил во Болдино и ги напишал „Сказната за рибарот и рипката“ (која во ракописот ја нарекол „српска песна“), „Сказната за мртвата принцеза“, поемата „Бронзениот коњаник“и големиот прозен текст „Историјата на Пугачов“. Истата година го завршил расказот „Дубровски“, следната година ги напишал „Песните на западните Словени“ (збирка на преводи и имитации на српско-хрватските народни песни), а во 1836 година го напишал романот „Капетановата ќерка“.
Михајловско било пресудно за творечките интересирања на Пушкин, првенствено интересот за фолклорот и историјата. Со нескриено љубопитство, Пушкин ги проучувал пазарите, имотите и црквите, ги бележел гатанките, поговорките, бајките, а многу од нив ги запишал од кажувањата на неговата дадилка, Арина Радионовна. Во едно писмо до својот брат, тој напишал: ''Навечер слушам бајки - и со тоа го надополнувам недостатокот од моето проклето образование. Каква убавина се тие бајки! Секоја од нив е поема!'' Привлечен од фолклорот, Пушкин напишал неколку статии за рускиот јазик и за руската литература, уривајќи ги последните тврдини на класицизмот и на салонскиот литературен стил. Слично на Данте и на Бокачо, и тој го извлекол на сцената живиот народен јазик и го формулирал концептот на народноста во литературата, а народниот јазик го кренал на нивото на јазик на руската проза и поезија.
Пушкин пишувал и проза. Така, во 1827 година, тој почнал да работи на недовршениот роман „Арапот на Петар Велики“, а во октомври 1831 година го објавил своето прво прозно дело, „Белкиновите раскази“, додека во 1834 година се појавил расказот „Дама пик“. Неговото најпознато прозно дело е „Капетановата ќерка“ (1836) кое Белински го нарекол еден вид „Евгениј Онегин“ во проза. Благодарение на овие дела, Пушкин се смета за основач на рускиот реализам, иако Белински посочува дека во неговите прозни дела се наоѓаат и елементи на романтизмот, па дури и на мелодрамата.
Сказните на Пушкин
Сказните на Пушкин не се најглавен, но не се ни спореден дел од неговото творештво. И во сказните тој ги поларизира односите, ги контрастира човечките психологии и карактери, и на свој поединечен начин ги покажува вечните опозиции: добро-зло, убаво-грдо. Пушкин мајсторски раскажува во стих, и тоа е една особеност која се појавува во целото негово творештво, а не само во сказните. Мотивски тој се потпира врз руското фолклорно творештво, врз легендите и преданијата, но и врз сопствената имагинација и сопственото чувствување на јазикот. Во својата „Сказна за рибарот и рипката“ на алегориски начин и со потсмев проговора за алчноста на луѓето, за онаа безмерна алчност на бабата, која станала болјарка, дури и царица, посакувајќи и златната волшебна рипка да ѝ биде слугинка, иако токму рипката со својата со својата волшебна моќ ја пресоздава од сиромашна рибарка во царица.
Песните на западните Словени
Кон крајот на 1820 година, младиот Пушкин пристигнал во Кишињев каде во куќата на неговиот пријател Павел Петрович Липранди имал прилика да сретне повеќе Срби кои се доселиле таму по пропаста на Првото српско востание. За тоа, Липранди напишал: „Пушкин кај мене често се среќаваше со српските војводи кои беа доселени во Кишињев: Вулиќ, Ненадовиќ, Живковиќ, со двајца браќа Македонци и други, кои ми носеа материјали. Не се сеќавам, но како Пушкин да земаше некои белешки од мене... Од споменатите војводи тој собираше песни и често пред мене ги прашуваше што значат определени зборови, заради преводот...“ Исто така, Пушкин се запознал и со српскиот поет Атанасије Стојковиќ, а некоја млада девојка му пеела српски народни песни и му ги преведувала на српски јазик. На тој начин, во Бесарабија и подоцна во Одеса Пушкин се заинтересирал за српската народна книжевност. Една вечер, во домот на Липранди, Пушкин ја прочитал песната „Ќерката на Караѓорѓе“ која во тоа време живеела во Хотин, во близината на Кишињев. Многу подоцна, кога српските народни песни биле познати ширум Европа, во 1834 година, Пушкин ја напишал збирката „Песни на западните Словени“. Најголем дел од песните се превод од француски јазик, од збирката „Гусли“ (La Guzla) која анонимно ја објавил Проспер Мериме. Мериме тврдел дека тие се „илирски“ песни собрани во Далмација, Хрватска, Босна и Херцеговина, но всушност нив ги измислил самиот Мериме. Во својата збирка, некои песни Пушкин ги превел од делото на Мериме, некои песни ги составил самиот тој (на пример, „Песната за Црниот Ѓорѓе“ и „Војводата Милош“, испеани во несиметричен десетерец), додека други се препеви од српските народни песни, земени од збирката на Вук Караџиќ (на пример, „Бог никому должен не му останува“, дел од „Хасанагиница“, „Три најголеми таги“ и „Коњот му се лути на господарот“. Кога во 1833 година, за време на неговиот престој во Болдино, ја напишал познатата сказна во стихови, „Бајка за рибарот и рипката“, Пушкин покрај неа ја ставил забелешката: „14 окт. 1833, Болдино, 18. српска песна“, очигледно планирајќи да ја додаде кон другите 16 песни од збирката „Песните на западните Словени“, заедно со „делот од „Хасанагница“ (која ја сметал за 17. песна).
Осврт кон творештвото на Пушкин
Централно место во творештвото на Пушкин има неговата поезија која за кратко време еволуирала од младешкиот анакреонтски ентузијазам во потполна лирска зрелост. Во царскоселскиот лицеј, тој бил под влијание на класиците (Вергилиј, Хорациј, Расин, Корнеј итн.) како и руските класицистички поети (Ломоносов, Карамзин и Державин).
Пушкин бил првиот писател кој го употребувал разговорниот јазик во неговите поеми и претстави, создавајќи притоа посебен стил на раскажување помешано со драма, романтика и сатира. Неговото творештво отсекогаш имало големо влијание врз руските писатели,. а тој се смета за новатор во руската книжевност во однос на јазикот, стилот и содржината. Особено е плодно неговото лирско творештво, составено од над 800 песни, во кое се обработени бројни теми: љубовта, лирските занеси, интимните доживувања, природата, човечките страсти, древното и современото.
Многу од делата на Пушкин, критиката ги смета за ремек-дела, како што се поемата „Бронзениот коњаник“ и драмата „Камениот гостин“, приказна за падот на Дон Жуан. Неговата кратка драма „Моцарт и Салиери“ била инспирација за Амадеус на Питер Шефер. Самиот Пушкин ја претпочитал неговата новела во стихови „Евгениј Онегин“, која ја напишал по елементи на неговиот живот и која, почнувајќи ја традицијата на големите руски новели, има неколку главни ликови, но многу варира во тонот и фокусот. „Онегин“ е дело со таква комплексност што, иако долго само околу стотина страници, на преведувачот Владимир Набоков му требале четири тома материјал за целосно да го разбере неговото значење на англиски.
Романтизмот и реализмот во делото на Пушкин
Уште во раната младост дошол до израз исклучителниот талент на Пушкин, а во неговата поезија најмногу привлекува магичната хармонија, емотивната полнота и лирската ведрина. Неговиот тематски регистер го сочинуваат љубовни, слободарски, социјални, хуманистички, пејзажни и заумни мотиви. Во раната фаза од неговото творештво влијанието на Бајрон, кое особено е видливо во песните „Кавкаскиот заробеник“ и „Цигани“, но многу брзо направил премин од романтизам кон реализам при што тој се смета за основоположник на рускиот реализам. Раскинувањето со романтизмот е особено видливо уште во првите скици за романот „Евгениј Онегин“. Токму тоа е основната одлика на творештвото на Пушкин - поклопувањето на романтизмот со рационалните, реалистички концепции. Тој, особено во прозата, ја прескокнал романтичарската етапа и го антиципирал реализмот, но без да го спротивстави на романтизмот, туку го надоврзал на рационалистичките примери од својата лектира. Кога овој реалистички начин го применил и во поезијата, на пример, во поемата „Куќарката во Коломна“, остварил исклучително интересен резултат: тој го прикажува животот на малиот човек од предградијата, со што го антиципирал пристапот на Достоевски во неговиот роман „Бедни луѓе“. Покрај специфичниот, т.н. рационален романтизам, Пушкиновото творештво има уште една специфична одлика - некои важни елементи на романтичарската концепција (култот кон народната поезија, вкусот за егзотиката и Ориентот) за него не биле откривање на новите, непознати светови, туку препознавање на блиските, домашни појави на кои укажувале западните романтичари. Овие специфичности треба да се имаат предвид при вклучувањето на творештвото на Пушкин во општоевропските книжевни текови, односно во романтизмот како интернационално движење.
Без сомнение, Пушкин е зачетникот на рускиот реализам. Вклучувањето на реалистичките елементи во делата на Пушкин воопшто не било несвесно. Уште во поемата „Цигани“, која спаѓа во циклусот на неговите „бајроновски“ поеми напишани во времето кога тој „лудувал над Бајроновите книги“, може да се најдат јасни антиромантичарски ставови. Всушност, целата оваа поема претставува одговор на едно од клучните прашања на европскиот преромантизам - на русоовскиот повик за враќање кон природата. Пушкин го испратил својот книжевен јунак Алеко, човек уморен од цивилизацијата и доведен до злосторство, меѓу чергарите кои скитаат низ Бесарабија. Во степата, Алеко води слободен живот и така го остварува русоовскиот експеримент за враќањето кон природата. Меѓутоа, Пушкин сфаќа дека тоа не е доволно за да се оствари среќен и хармоничен живот и во заклучокот на поемата го негира преромантичарскиот идеал, велејќи дека и меѓу децата на природата има малку среќа и дека од кобната страст секаде се страда. Во поемата „Полтава“ Пушкин го обработува ликот на козачкиот атман Мазепа, кој е главен лик и во истоимената поема на Бајрон. Меѓутоа, Пушкиновото дело драстично се разликува во споредба со Бајроновото, зашто „Полтава“ е типична реалистична слика на времето на руско-шведската војна. Слично на тоа, иако „Борис Годунов“ претставува романтичарски акт - враќање кон средновековната историја, сепак обработката на темата е реалистична, а сите ликови имаат посебни ставови и однесување во согласност со средината на која ѝ припаѓаат. На тој начин, ова дело претставува силна реалистична визија на минатото. Најпосле, свесното спротивставување на романтичарските ставови кај Пушкин се гледа и во третманот на формата и содржината. На пример, „Куќарката во Коломна“ е испеана во романтичарската варијанта на октавата, но содржината е претежно реалистична. Ова спротивставување меѓу романтичарската форма и реалистичната содржина најкомплексно е изведено во „Евгениј Онегин“ во кој се здружени националните и интернационалните книжевни концепции, реалистичната опсервација, реалистичниот речник и романтичарската постапка.
Значењето на Пушкин за руската и светската книжевност
Уште одамна, Пушкин се смета за камен-темелник на руската книжевност. „Кај нас сè започнува од Пушкин“ се зборовите на Достоевски, изговорени во слава на Пушкин, во 1880 година, а Максим Горки изјавил дека „Пушкин е почетокот на сите почетоци.“ Во романот „Браќата Карамазови“, Достоевски вели дека Пушкин се одликувал со „необична длабочина на умот“. Оценувајќи го делото на Пушкин, Гогољ изјавил: „Во него, како во некој лексикон, е складирано сето богатство, моќ и флуидност на нашиот јазик. Тој поубаво од сите, подалеку ги поместил неговите граници и најубаво го покажал неговото пространство. Пушкин е исклучителна појава, единствена појава на рускиот дух; тоа е рускиот човек во неговиот развиток, во каков тој можеби се појавува само за време од двесте години.“ За него, големиот руски книжевен критичар, Белински, напишал: „Кај Пушкин не постои ништо отповеќе, ништо не недостасува, сè е по мера. Сè е на свое место, крајот е хармонизиран со почетокот.“, дека тој претставува „енциклопедија на рускиот живот“ и дека неговата поезија „ги примила и соединила во себе, како голема река, сите притоки на претходната изворна литература и враќајќи му ги на светот во нова, преобразена форма, го одредила натамошниот сјаен пат на руската литература.“
Всушност, самиот Пушкин ја претскажал својата слава во една песна од 1836 година во која пее: Подигнав споменик што не е со рака створен / Нема да го нагризе на заборавот забот ... Не, на смртта не сум плен; мојот дух со лирата света / Надвор од судбата на сето што умира, ќе ми ја надживее правта / Славен ќе останам додека трае со планетата / дахот барем на еден поет ... За мене низ Русија жив глас ќе пронесат луѓето / Ќе ме спомене секаде кругот на нејзините народи ... Долго ќе му бидам драг и мил на својот род ...
Голем број руски поети, како што се: Брјусов, Кузмин, Ахматова итн., го сметале за свој извор и водич, а неговата смрт Марина Цветаева ја опишала со зборовите: „Со тој истрел сите нас нè ранија во стомакот.“ Пушкин не само што претставува великан на руската поезија, туку и на светската поезија од 19 век. Така, по повод еден Пушкинов јубилеј, Проспер Мериме изјавил дека тој бил најголемиот поет на светот во неговото време. Сепак, мал број писатели и критичари имаат негативно мислење за делото на Пушкин. На пример, утилитаристот Писарев изјавил: „Идеите на Пушкин ги сметам за некорисни и затоа за нив зборувам со омаловажување.“ Слично на него, во својот Манифест на футуризмот, Мајаковски го исфрлил Пушкин (заедно со Толстој и Достоевски) од бродот на современоста.
Изданија на делата на Пушкин на македонски јазик
Делата на Пушкин се повеќепати објавени на македонски јазик:
Класицизам
Класицизам — уметнички стил застапен во книжевноста, сликарството, скулптурата, архитектурата, театарот и музиката. Класицизмот се појавил во 17 век, а изразот „класицизам“ е изведен од придавката „класичен“ (лат. classicus).
Појава
Во своето дело „За поетската уметност“, Т. Себие зборува за тројца истакнати француски писатели од средниот век кои ги нарекува „добри класични писатели“. Подоцна писателите задоени со хуманизмот, кои создавале дела во кои ги подражавале грчките и римските примери, со време стекнале право да се нарекуваат “класични”, што би се рекло по дух и вредност блиски на античките писатели, т.е. нивни достојни следбеници. Во ова значење се насетува извесна книжевно-стилска определба, иако недоволно одредено, бидејќи во таа смисла се типични класичните Петрарка и Тасо, Пјер Ронсар и Расин, како и подоцна Фридрих Готлиб Клопшток и Гете. Почнувајќи од крајот на XVIII век, во записите на браќата Шлегел, а набрзо и кај некои други автори, поимот „класичен“ означува спротивност на поимот „романтичен“. Низ речиси целиот XIX век и подоцна, оваа антитеза претставува најважна основа за дефинирање на двата поима. Госпоѓата Ана де Стал се прославила развивајќи ја идејата за книжевно-географската поделба на класичен, грчко-римски југ и на романтичен, германски север. Во втората половина на 19 век, со појавата на реализмот, натурализмот, симболизмот и другите правци, се јавувале нови антитези во кои придавката „класичен“ ја претставува спротивноста на модерноста и сè повеќе се врзува за минатото, за неспорните традиционални вредности на националните култури.
По барокот, во 17 век се појавува еден нов стил, наречен класицизам, најпрво во литературата, а потоа и во другите видови уметности. Времето на музичкиот класицизам е време а просветителство и стремеж кон широки знаења, во кои умот владее над чувствата. Тука постои совршена рамнотежа помеѓу содржината, формата и усогласеност помеѓу сите елементи на музичкиот јазик: метро - ритамот, мелодијата и хармонијата.
Класицизмот во Европа
На почетокот на XVII век настапува нова фаза во развојот на француската книжевност во која постепено се формира нов стил, се изнесува ново сфаќање на книжевната постапка, се применува нова поетика, со еден збор, се формира новата книжевна школа позната како класицизам. Францускиот класицизам претставува доктрина, збир на елементи кои создаваат нов систем на поими и квалитети кои се заеднички за француските автори од XVII век. Во прв ред, класицизмот е време на хиерархиска потчинетост, кога во сè и пред сè се бара ред. Притоа, во книжевноста се наметнале строго утврдени принципи кои поаѓале од сфаќањето дека уметноста не е ниту фантазија ниту забава, туку таа има дидактичка намена, т.е. треба да служи за поука и воспитување. Проблемите на моралот со кои се занимавале писателите од XVII век ги одвеле во подробно анализирање на човечката душа при што на разумот му се дава централна улога во откривањето на човековиот карактер. Оттука, речиси целата книжевна постапка од ерата на класицизмот се сведува на анализата - драмската анализа на страстите кај Пјер Корнеј, Жан Расин и Молиер, моралната анализа кај Ларошфуко и Лабриер, религиозната анализа кај Босие и Паскал итн. Речиси целата книжевност од ерата на класицизмот го проучува човекот, кој се смета за единствен објект на поезијата, додека надворешниот свет е само рамка и декор. Притоа, тогашните писатели сметале дека способноста на разумот е универзална, така што се залагале да ја откријат универзалната вистина која важи за сите народи и за сите времиња. Поради таа универзалност, книжевноста од класицизмот се одликува со извесна здрвеност, изнасиленост и апстрактност. Тоа е псоледица на тогашното сфаќање дека постои универзална убавина, така што сите уметници се стремеле да го достигнат идеалот на совршенството.
Стремежот кон совршената убавина резултирала во примена на строги правила што се однесувале на формата на уметничкото дело. Тоа особено се однесувало на драмата каде важело правилото за трите единства (времето, местото и дејството), формулирано според погрешно сфатените поставки на поетиката на Аристотел. Според некои историчари на книжевноста и книжевни критичари, ова правило претставува израз на сервилност и осиромашување на поетското вдахновение, додека други сметаат дека тоа е одраз на стремежот кон дисциплина и хармонија, во контекст на потрагата по совршената убавина.
Како правец и книжевен период, класицизмот го одбележуваат делата од 17 век, и тоа: Корнеј, Декарт, Паскал, Молиер, Ла Фонтен, Расин, Ла Бриер и многу други. Во останатите книжевности класицизмот (доколку постои) е помалку значаен како период, а француското влијание е многу нагласено, можеби и пресудно. Надвор од Франција, највисок степен на уметничка вредност класицизмот достигнал во Англија, во првата половина на XVIII век, по Драјден, во времето на Поп и Адисон. Во Германија, во 18 век во делата на Готшед и Бодмер класицизмот бил блед и малку оригинален, додека класицизмот кај Клопшток, Лесинг, Виланд, Хердер, Гете и Шилер е појава сама за себе, непосредно врзана за античкото минато и современото романтичарско тежнеење. Тоа е класичен пример за класичната литература и класичната уметност.
Поетиката на класицизмот
Поетиката на класицизмот се состои од следните елементи:
Вдахновение – уметничкото создавање е невозможно без вдахновение, без гениј и без природен талент како предуслов таа да се почувствува. Но вдахновението само по себе не е доволно, неопходно е да се има и метод. Најдобро е кога уметникот е обдарен со што посовршена рамнотежа помеѓу големиот природен талент и силното вдахновение од една страна и од друга страна тој да поседува што поголемо знаење и теориско образование како и упорна работа.
Разум – Методот се заснова на разумот како главен помагач во спротивставувањето на претераните изливи на фантазија и чувствителност. Ентузијазам – полет на имагинацијата и занес на страстите претставуваат извонредно значаен извор на творечката енергија, разумот стапува со нив во борба не со цел потполно да ги исклучи туку да ги заузди, усмери: разумот во творечкиот чин претставува начело на свесното, критичко одбирање. Духот на вистинскиот класицист неспорно се стреми кон рационализмот, но никако не може на него да се сведе. Природа – односот на уметникот и стварноста. Уметникот е должен да создава според природата, но делото никогаш не е копија, туку специфично преобразување на стварноста. Уметноста не смее и не може да биде просто подражавање, таа мора да биде создавање на автономен свет на една фиктицна стварност. Класицистот во природа најмногу го интересира човекот и неговата судбина, и тоа не човекот кој е исклучителен по својата настраност и необичен начин на живот, туку оној во кој се истакнува длабоката човечност која е заедничка за многумина. Според тоа, целта е силно да се изрази поединечната вистина, но да биде ослободена од непотребните поединости и во неа да се побара јадрото на општата вистина; да се слика личноста, потполно издвоена и длабоко зафатена единка, но во неа да се види и дел од човештвото, да се биде привлечен од тие услови, случувања, судбини, личности, во кои се допираат спротивностите, во кои се остварува синтеза на поединечното и универзалното, конкретното и апстрактното, современото и вечното.
Култ кон антиката – подражавање и оригиналност. Големото воодушевување кон Старите, подражавање на нивните примери вредат само до тогаш кога значат творечки натпревар со нив, поттик за создавање оригинални дела. Строгото забранување на непосредно изразување на своето Јас и личните исповеди воопшто не го исклучува скриеното присуство на авторовата индивидуалност и неговиот внатрешен свет. Без таа присутност не би можела да се замисли преобразбата на еден оригинал во друг; подражавањето на природата би било голо пресликување, а не создавање, додека воодушевувањето кон антиката би останало празно и стерилно.
Целите на уметноста – односот на корисното и убавото. Во основа на овие сфаќања преовладува тврдењето на Хорациј дека треба да се спои корисното со убавото (docere et delectare). Во тој спој делото дава морална корисност без која за ниту еден класицист не би имало уметност, тоа се подредува на убавото, тоа е услов на неговата длабочина, неговата вредност, го оплеменува: корисното и служи на уметноста, но не и обратно. Уталитаризмот во поетиката на класицизмот со основа на уверувањето дека уметноста на корисното е неодвоива од убавото. Моралноста на делото не смее да се сведе на некоја негова поучност, бидејќи книжевникот не е воспитувач кој препорачува каков човек треба да се биде и како треба да се живее, туку уметник кој во повисоки и општочовечки категории размислува на човекот и неговата судбина.
Проблеми на стилот – Вистинитост, природност, јасност, чистина на изразот, возвишеност, едноставност, чувство за одмереност, совршенство, разновидност на тонот, складност, коректност - ова не се само одлики на добриот класичен стил, туку тие се и уметноста на класицизмот.
Теорија на книжевните родови – Уште во античките поетики кои имаат кодификациска пракса, а со тоа и теориско влијание на понатамошното творење, се дошло до начелата дека елементите карактеристични за некој род по правило не смеат да се јават во родовите кои се по дефиниција различни, а посебно ако се спротивни. За Хорациј таквото мешање на елементите не само што е недопустливо туку и чудовишно. Строгото раздвојување на родовите почива на принципот на единство на целината, единство на тонот во делото. Ова единство се остварува на воопштен начин со почитување на основната поделба на поезијата на лирска, епска и драмска, но и на уште поодредена, безусловна употреба на правилата кои се однесуваат на поедини видови. Освен општите правила, постојат и такви кои го одредуваат карактерот на еден единствен род. Најважно и најпотполно се дефинирани трите големи жанрови на класичната книжевност: трагедија, епопеја и комедија.
Плуг
Плуг e вид на алатка која се користи за орање на земјата. Главни негови делови се лимеш или рало кои служат за хоризонтално сечење на браздите, како и за вертикално сечење на браздите, односно за превртување на мелените жлебови. Постојат различни врсти на плугови, од кои најчест е рален плуг. Ралото најдолго се задржало во планинските и ридските предели поради одликите на самата планинска почва - плиток слој на земја. Ралото плитко ора и има една рачка со која лесно се регулира аголот под кој се обработува земјата. Ралото е влеча за два вола. Покрај ралните постојат и: дискосни (работен дел е дискот), чиниест (работен дел е чинијата), длетени (чизел) плугови (работен дел во облик на мотика). Во случај на извесна длабочина постои водонопропусен слој пред орањето (или заедно со него) каде се врши подривање на различични видови.
Историја
Плугот се развил уште за време на рачното рало и мотиката во периодот на неолитот на подрачјето на Месопотамија. Пред 2000 години пне. се употребувал во северна Италија и јужна Шведска, а пред 1000 години пне.се користел на целото подрачје на Средоземјето, во источна Европа како и во Кина. Америка, јужна Африка, Австралија i Океанија не го познавале плугот сè до европската колонизација. Првите плугови биле направени од дрво, за влечење на стока, вол, бивол, камила, коњ  итн. Со нив можело да се ора само доколку земјата била низинска, бидејќи тие биле нежни и кревки. Иако веќе античките народи ги врзувале плуговите, дури во XVIII век е деносен знатен напредок во осовременување и неговата конструкција. Поедини делови се заменуваат со делови од ковано железо. Во XIX век преовладуваат челични плугови за фабричко производство, кај кој за влеча се употребувале машини. Денес се изработуваат еднобразни, двобразни, и повеќе бразни плугови, кои воглавно се користат на тракторска влеча.
Moto Psycho
„Moto Psycho“ е песна на Мегадет од нивниот деветти студиски албум The World Needs a Hero. Песната била издадена како промотивен сингл за претстојниот албум, а исто така бил снимен и видео запис за оваа тема. Песната е посветена на луѓето кои секојдневно минуваат голема километража со автомобилите до работа и назад. „Moto Psycho“ била носечка мелодија на компјутерската игра Heavy Metal: Geomatrix, една аркадна боречка анимација.
Поврзано
Moto Psycho
.km
.km — највисок државен домен за Коморите.
Коцофанешт
Коцофанешт (Coţofăneşti) е општина во округот Бакау во Романија, во која живее 3.321 жител.