cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Моруна
Живеалиште и распространетост
Моруната ги населува водите на Каспиското Езеро, Црното Море и Азовското Море. Го има и во источниот дел на Средоземното Море и неговите басени. В море, се оддалечува од устието повеќе од есетрата.
До изградбата на браната Ѓердап стигнувала до Србија во горниот тек на Дунав. Денес тоа е невозможно и може да се најде во долниот тек под Ѓердапската Клисура. Поради изградбата на браната, мелиорацијата и загадувањето на водата таа риба денес е загрозена, па се пристапува кон вештачко одгледување и порибување.
Лудвиг I (гроф на Виртемберг-Урах)
Лудвиг I (германски: Ludwig; 31 октомври 1412 – 23/24 септември 1450, во Урах) — гроф на Виртемберг, кој владеел од 1419 до 1450 година. Тој бил син на грофот Еберхард IV и Хенриета од Мемпелгард.
По смртта на неговиот татко, грофот Еберхард IV, тој и неговиот брат Улрих V биле ставени под туторство од 1419 до 1426 година. Покрај неговата мајка Хенриета, ова старателство било извршено од официјални лица, таканаречениот Regentschaftsrat (Регентски совет).
По неговото полнолетство, Лудвиг владеел во Виртемберг од 1426 година. Прво владеел сам, а подоцна, почнувајќи од 1433 година, заедно со неговиот брат Улрих V. Лудвиг бил во брак со Мехтилд од Пфалц. Свадбата била прославена на 21 октомври 1436 година во Штутгарт. По венчавката на Улрих со Маргарет фон Клив, двајцата браќа се договориле за поделба на Виртемберг. Ова првично било ограничено на четири години, но станало трајно со Договорот од Ниртинген, потпишан на 23 јануари 1442 година.
Лудвиг го добил делот на Урах со териториите на југ и запад од грофовијата, вклучувајќи ги и териториите во Алзас. По смртта на Хенриета во 1444 година, Лудвиг го добил и Монбелијар. Лудвиг го преуредил Урах во негова резиденција и спроведувал активна политика за зајакнување на манастирите на својата територија.
Тој се обидел повеќе да го усогласи Виртемберг со династиите Вителсбах и Хабсбург. На пример, го поддржувал војводата Албрехт VI од Австрија во неговата борба против Стариот Швајцарски Сојуз.
Книга Неемија
„Книга Неемија“ — книга од Стариот завет.
Содржина
Неемија, пехарникот на персискиот цар Артаксеркс, тагува поради страдањата на неговите сонародници кои останале во татковината и затоа го моли Бога за милост. Тој го моли царот да се врати во Ерусалим и царот му дозволува. По доаѓањето во татковината, Неемија веднаш собира луѓе со кои започнува да ги гради ѕидовите на Ерусалим при што, истовремено, луѓето постојано чуваат стража за одбрана од непријателите кои сакаат да ја спречат изградбата. Како управител на Јудеја, Неемија го ослободува народот од бројните давачки, а на должниците им ги простува долговите. Наспроти заканите и сплетките од непријателите, Неемија продолжува со својата работа и успешно ја завршува изградбата на ѕидот во рок од 52 дена при што некои началници даваат доброволни прилози. По некое време, народот се собира на плоштадот и свештеникот Ездра го чита и го толкува Божјиот закон, а потоа, за првпат по долго време, се прославува празникот Сеници. Сите кнезови, началници, свештеници и многу луѓе се потпишуваат на заветот дека ќе го почитуваат Божјиот закон, а луѓето постепено се населуваат во Ерусалим и во другите градови и села. Неемија повторно ја воспоставува давачката за левитите, ја обновува службата на свештениците и на левитите, а исто така, ги забранува работењето во сабота и склучувањето бракови со другите народи.
Ниту војна, ниту мир
Ниту војна ниту мир ― книга за тероризмот на Ослободителната народна армија во Македонија во 2001 година.
Замка 22
„Замка 22“ (англиски: Catch-22) — роман на американскиот писател Џозеф Хелер од 1961 година. Романот е посветен на мајката на авторот, на неговата сопруга Ширли, и на децата Ерика и Тед.
Структура
Романот се состои од 42 глави:
Сведоштва 2001
Сведоштва 2001 ― книга напишана од македонскиот генерал Панде Петровски во 2006 година.
Синопсис
Генералот ја објаснува улогата на Соединетите Држави во кризата преку предлозите на Military Professional Resources Inc. за реорганизација на Армијата на Република Македонија (АРМ) и Министерството за одбрана кои ја откриле стратегијата на Соединетите Држави за подготовка на Република Македонија за пораз одвнатре во случај на војна. Петровски го опишува и неговиот разговор со претседателот Борис Трајковски откако од него било побарано да се врати и да им се придружи на вооружените сили пред да започне судирот.
Внимание на медиумите
Мајка на една од жртвите на македонските одбранбени сили изјавила дека и еден месец по објавувањето на книгата не може да се најде во ниту една книжарница во Скопје, морала да оди директно во канцеларијата на издавачот за примерок.
Војводство Виртемберг
Војводство Виртемберг (германски: Herzogtum Württemberg) — германска држава која постоела од 1495 до 1803 година, сместена во областа која денес е Баден-Виртемберг. Долгото постоење на војводството повеќе од три века главно се должи на неговата големина, која била поголема од неговите непосредни соседи.
За време на протестантската реформација, Виртемберг се соочил со голем притисок од Светото Римско Царство да остане членка. Виртемберг се спротивставил на повторените француски инвазии во 17 и 18 век. Војводството било директно на патот на француските и австриските војски кои биле вклучени во долгото ривалство помеѓу Бурбонците и Хабсбурговците. Во 1803 година, Наполеон го подигнал војводството во изборно кнежевство на Светото Римско Царство.
Африканско првенство во ракомет за жени 2018
Африканско првенство во ракомет за жени 2018 — 23-то Африканско првенство во ракомет за жени кое се одржало во градот Бразавил во Република Конго, во периодот од 2 декември до 12 декември. Вкупно учествувале 10 репрезентации. Ангола победил на турнирот.
Првенството од страна на Меѓународната ракометна федерација било прифатено како квалификациски турнир за Светско првенство кое се одржало во Јапонија, во 2019 година.
Лавот од Јанина
Лавот од Јанина — роман напишан од Стојан Христов. Целосното име на романот е: Лавот од Јанина, наратив заснован на животот на Али-паша Јанински, тиранин на Грција и Албанија.
Книга Јудита
„Книга Јудита“ — книга од Стариот завет.
Содржина
Царот Навуходоносор има намера да војува против царот на Мидија, Арфаксад. За таа цел, тој испраќа гласници во сите околни земји, барајќи да му испратат војска, но тие го одбиваат неговото барање. Сепак, и без нивната помош, Навуходоносор ја напаѓа Мидија и го убива царот Арфаксад. Една година подоцна, тој собира голема војска и ги напаѓа околните земји во знак на одмазда поради нивното одбивање. Слушајќи за уништувањето на околните земји, жителите на Јудеја се подготвуваат за одбрана. Пред нападот на Јудеја, еден од заповедниците на војската, Ахиор, го предупредува врховниот водач Олоферн да не војува против Израилевиот народ зашто нив ги чува Бог. Тогаш, Олоферн се разгневува, а Ахиор им го предава на Јудејците, заканувајќи се дека ќе го убие откако ќе ја уништи Јудеја. Утредента, Олоферн го опсадува градот Ветилуја и го запира снабдувањето на градот со вода. Набргу, жителите ги опфаќа очај и тие бараат од своите началници да го предадат градот. Кога разбира за тоа, вдовицата Јудита ги повикува старешините на Ветилуја, убедувајќи да не го предаваат градот, зашто таа има план за негов спас. Убаво облечена и накитена, таа оди во асирската војска, каде ги восхитува сите присутни и ја придобива довербата на Олоферн. Тој приредува гозба во нејзина чест, а ноќта, откако тој се опива и заспива, Јудита му ја отсекува главата и бега во Ветилуја. Таму, го повикуваат Ахиор, кој го препознава Олоферн, а потоа се обрезува и останува да живее со Израилците. Утредента, жителите на Ветилуја изведуваат лажен напад врз асирската војска која, откривајќи го убиството на Олоферн, ја зафаќа страв и се вдава во бегство, така што Израилците лесно го изгонуваат непријателот од својата земја. По победата, народот приредува тримесечна веселба во Ерусалим, славејќи го подвигот на Јудита, која испева пофална песна во чест на Бога. Јудита живее во голема слава и умира на возраст од 105 години, а долго време по нејзината смрт никој не ги напаѓа Израилците.
Книга Товит
„Книга Товит“ — книга од Стариот завет.
Содржина
Заедно со неговите сонародници, Товит бил заробен од асирската војска и одведен во ропство во Ниневија. Уште како момче, додека живел во татковината, тој бил побожен и често го посетувал Ерусалимскиот храм, за разлика од неговите родители кои го почитувале богот Ваал. Во Ниневија, Товит се грижи за своите сонародници така што мора да бега од гневот на царот, а по царевата смрт повторно се враќа во градот. На 88-годишна возраст, Товит наеднаш ослепува. Во една прилика, тој го испраќа синот Товиј во Мидија за да ги земе парите што своевремено ги оставил на чување кај еден човек. Товиј заминува придружуван од ангелот Рафаил, а кога пристигаат на реката Тигар, Товиј уловува голема риба и, по советот на сопатникот, ги зема внетрешните органи на рибата. Тие запираат во куќата во која живее Сара, млада жена која се мажела седумпати, но секојпат нејзините мажи умирале уште првата брачна ноќ, а причината за нивната смрт бил еден демон. Рафаил го убедува Товиј да ја побара Сара за жена, но тој се колеба, плашејќи се дека и него ќе го најде истата судбина. Сепак, по советот на ангелот, Товиј ги кади внатрешните органи на рибата и така го изгонува демонот. По свадбата, Товиј престојува некое време во домот на Сара, а Рафаил оди во Мидија и ги зема парите. Потоа, Товиј, Рафаил и Сара се враќаат во Ниневија, каде, по советот на Рафаил, Товиј му ги мачка очите на татко му и, по осумгодишно слепило, тој прогледува. И во татковиот дом се приредува свадбена веселба, а потоа Рафаил им го открива својот идентитет и исчезнува. Тогаш, Товит пишува молитва во која го слави Бога. Кога доживува длабока старост, Товит го советува синот да ја напушти Ниневија, претскажувајќи му дека таа ќе биде разурната, и да се пресели во Мидија. Товит умира на возраст од 158 години, а откако го погребува татка си, Тови и семејството се селат кај татко ѝ на Сара, каде го наследува неговиот имот. Товиј умира на возраст од 127 години, а пред смртта дознава за пропаста на Ниневија.
Трета книга Ездра
Содржина
За време на владеењето на персискиот цар Артаксеркс живее пророкот Ездра, кој потекнува од лозата на свештениците Садок, Елеазар и Арон. Нему му се јавува Господ, кој е гневен на Израилевиот народ поради непочитувањето на божјите закони, заборавајќи ги сите негови добрини. Бидејќи неговите сонародници не го слушаат, Ездра им се обраќа на незнабошците со порака да го очекуваат доаѓањето на Спасителот и ветувајќи им го царството небесно. Притоа, самиот Ездра има визија на Синот Божји, кој им става палмини круни на душите што се вознесуваат на небото. Во 30-тата година по разурнувањето на Сион, Ездра се наоѓа во Вавилон и размислува за гревовите на народите од Адам наваму и тагува за маките на кои се изложени потомците на Израилот. Нему му се јавуваат ангелот Уриил и архангелот Јеремиил кои му кажуваат дека ќе дојде крајот на времето и тогаш ќе биде искоренето сето зло, а нему му порачуваат да не се обидува да ги сфати божјите намери. Притоа, ангелот му ги открива знаците што ќе претходат на пропаста на светот. Во продолжение, тие разговараат за создавањето на светот, за страдањето на луѓето како казна за нивните гревови, за спасот на праведните, за доаѓањето на Исус, за судниот ден и за бесмртноста. Тогаш, Ездра упатува молитва до Бога за милост кон сите праведници кои страдале за божјите закони.
По заповед на Бога, Ездра оди во полето, каде среќава жена која тагува за умрениот син, а потоа исчезнува и на нејзиното место се појавува град. Ангелот Уриил му го толкува виденото на Ездра, кажувајќи му дека тоа се однесува на пропаста на Сион. Ноќта, Ездра сонува триглав орел чии пердуви назименично владеат со светот и исчезнуваат; тогаш, се појавува лав кој на орелот му го пренесува зборовите на Севишниот. Според божјото толкување, сонот се однесува на царството со кое долго време ќе владеат 12 цареви, по кои на власт ќе дојдат тројца цареви кои ќе владеат со измачување и беззаконие, а потоа нивната власт ќе пропадне. Лавот, пак, е божјиот Помазаник кој ќе им суди на луѓето на судниот ден. По седум дена, Ездра сонува уште еден сон во кој од морето излегува голем маж против кого се собира голема војска, а тој ја уништува со својот огнен здив, а потоа, во една гора собира мноштво луѓе. Според божјото толкување, мажот го претставува Синот Божји кој ќе им суди на луѓето, ќе ги истреби беззаконието и грешниците, а на Сионската гора ќе ги собере десете племиња кои биле одведени во ропство во времето на царот Осија.
Три дена подоцна, на Ездра му се јавува Господ, кажувајќи му дека тој е еден од посветените луѓе кои ќе општат со Синот Божји. Тогаш, по божјиот налог, Ездра собира петмина помошници и, откако се исполнува со светиот дух, во текот на 40 дена пишува 94 книги од кои некои се достапни за сите луѓе, а последните 70 се наменети за мудреците. Тогаш, Господ повторно му се обраќа на Ездра, ветувајќи дека ќе ги уништи Египет, Вавилон, Сирија и Азија, дека ќе го спаси избраниот народ од ропството и измачувањата и дека ќе се случи помор на земјата во кој ќе настрадаат сите грешници.
Опал
Хемиски и физички својства
Хемиската формула на опалот е: SiO2·nH2O.
Постојат два вида опал: скапоцен и обичен. Скапоцениот опал се одликува со прелевање на боите, додека оваа одлика не е присутна во обичниот опал. Прелевањето на боите се дефинира како „псевдохроматски оптички ефект кој произлегува од обоената светлина од одредени минерали при што таа се претвора во бела светлина“. Внатрешната структура на скапоцениот опал е причината за дефракцијата на светлината, што создава разиграни бои. Во зависност од условите во кои бил создаден, опалот може да биде проѕирен, непроѕирен и заматен, а позадинската боја може да биде бела, црна или речиси која и да било боја од видливиот спектар. Најретка форма е црниот опал, додека најчести се белиот, сивиот и зелениот опал.
Историја
Низ историјата опалот бил многу ценет поради тоа што бил многу редок. До откривањето на големите наоѓалишта на опал во Австралија во 19 век, единственото познато наоѓалиште на опал било местото Червеница во Словачка. Денес, опалот е национален симбол наАвстралија.
Втора книга Ездра
„Втора книга Ездра“ — книга од Стариот завет.
Содржина
Царот Јосија ја прославува Пасха и го враќа ковчегот на заветот во божјиот храм во Ерусалим. Тој умира по битката со египетскиот цар, а народот ја оплакува неговата смрт. Следните цареви по него, заедно со народот, водат грешен живот и отстапуваат од божјите закони така што Господ се разгневува. Тогаш, Вавилонците го освојуваат Ерусалим, го уриваат храмот, а луѓето ги испраќаат како робови во Вавилон. Подоцна, персискиот цар Кир издава проглас со кој им дозволува на Израилците да се вратат во татковината и да го обноват храмот, при што дава и богати прилози за неговата изградба. Меѓутоа, непријателите на Израилците испраќаат писмо до следниот цар Артаксеркс со клевета против градителите и царот наредува да се запре изградбата на храмот. За време на владеењето на царот Дариј, тројца негови телохранители пишуваат беседи со намера да го восхитат царот: едниот го воспева виното, другиот пишува пофалба за царската моќ, а третиот, Зоровавел, пишува за жените и за вистината. Зоровавел победува и го замолува царот Дариј да им дозволи на Израилците да го обноват храмот. Тогаш, царот издава наредба за продолжување на изградбата на храмот, на градителите им дава богати дарови и воведува посебен данок за финансирање на храмот. Така, вкупно 42 360 Израилци над 12-годишна возраст се враќаат во татковината, заедно со 7 348 слуги и 245 певци. По неколку месеци, народот се собира во Ерусалим и му гради жртвеник на Бога, а во втората година по враќањето започнува изградбата на храмот. Меѓутоа, власта испраќа писмо до царот Дариј, кој во старите летописи го пронаоѓа указот на царот Кир и наредува повеќе да не се попречува изградбата на храмот. Така, по некое време, изградбата завршува успешно, по што се осветуваат свештениците и започнува прославата на Пасха и на другите празници.
За време на владеењето на царот Артаксеркс, учениот човек Ездра, кој потекнува од коленото на првосвештеникот Арон, заминува од Вавилон во Ерусалим за да ги проповеда божјите закони, а царот му дава заштита и помош. Со себе, Ездра поведува и повеќе левити и свештеници. По пристигнувањето во Јудеја, тој дознава дека народот, свештениците и началниците отстапиле од божјите закони, склучувајќи мешани бракови со другите народи. Поради тоа, Ездра многу тагува и упатува молитва кон Бога, барајќи прошка. Народот му дава целосна поддршка и Ездра ги собира сите Јудејци во Ерусалим и ги испрашува сите кои зеле жени-туѓинки, а тие, пак, се заветуваат дека ќе ги остават жените. Потоа, пред насобраниот народ, Ездра ги чита и ги толкува Мојсиевите закони.
Куп на ЕХФ за жени
Куп на ЕХФ за жени е годишно натпреварување за женски ракометни клубови Европа. Организирано е и под контрола на ЕХФ. Моментално тоа е второто по квалитет европско натпреварарување во женскиот европски клупски ракомет, зад ЕХФ Лигата на шампионите.
Историја
Првото издание на Купот на ЕХФ во женска конкуренција се одржало во 1981, и го носело имет Куп на ИХФ сè до 1993 година. Од сезоната 2016–2017, натпреварувањето било споено со Купот на победниците на куповите.
Систем на натпреварување
Системот на натпреварување во Купот на ЕХФ е поделен на седум кола: прво коло, второ коло, трето коло, групна фаза, четвртфинале, полуфинале и финале.
Парадоксален сон
За книгата
Прозата Парадоксален сон е спој од текстови, всушност, тие се исечоци од еден долг сон чии испрекинатости ја симболизираат испрекинатоста на човечката егзистенцијална патека, некохерентноста на човековиот живот полн со загрозености, загуби, чудесии, смрти и почетоци. Има едно карактеристично прашање, поставено од М. Маџунков во фрагментот „Леб“: „Може ли од трошките што паднале под софрата пак да се создаде лебот?“ Може и не може, во зависност од творечката моќ на оној што создава! Примерот на Маџунков е очигледно многу поучен: еден уметник на сонувањето, еден алхемичар на зборот, каков што е тој, може и од трошките да создава, бидејќи ја познава не само магијата на создавањето ами и анатомијата на лебот.
ОСМИЦА
За книгата
Бужаровска умее мошне суптилно да ја испровоцира читателската свест, да поттикне на размислување и на критичко соочување со денешниот бизарен свет. Оваа оригинална и мошне инвентивна проза никого нема да остави рамнодушен: во неа секој од нас, помалку или повеќе, ќе препознае по некоја своја банална постапка или бизарно (свесно или несвесно) однесување. Лидија Капушевска Дракулевска
Азбука за непослушните
Азбука за непослушните — роман на македонскиот романсиер, драматург, поет, есеист, критичар и книжевен теоретичар Венко Андоновски, објавена во 1994 година.
За книгата
Дејството на романот Азбука за непослушните е сместен во 863 година, во манастирот Полихрон на Олимп, пред заминувањето на Светите браќа во мисијата во Моравија. Приказната за послушните и непослушните ја раскажува, односно запишува, еден нем свештеник во манастирот. Андоновски поставува директни прашања до читателот, испитувајќи колку знае за себе, за својата историја, за Библијата, за митологијата и за фолклорот. Во исто време, тој создава „воскреснување на замрените букви“, кои со својот фиксиран правопис зборуваат за ликовно поимање на стварноста. Дешифрира архаични зборови/архаизми и ја реактуелизира глаголицата, создавајќи приказна зад секоја буква. Со овој роман Андоновски го плени читателот со свежа интерпретација на средниот век и просторот во кој живееме.
Изданија на други јазици
Српското издание на книгата го објавила издавачката куќа Архипелаго од Белград во 2017 година во антологиското издание „100 словенски романи“, во превод на Мирослав Мрковиќ.
На руски јазик книгата е објавена двапати.
На хрватски јазик, во превод на македонистот Борислав Павловски, книгата ја издала издавачката куќа ТРИМ-прес во 2021 година.
Трка околу Франкфурт 2019
Трка околу Франкфурт 2019 (службено: Ешборн-Франкфурт 2019) — 58. издание на велосипедската еднодневна трка Трка околу Франкфурт, која се одржала на 1 мај како дваесетти и втори настан во сезоната на Светската турнеја.
Била освоена во спринт од страна на Паскал Акерман.
Екипи
Како нов настан на Светската турнеја, сите UCI World Tour екипи биле поканети на трката, но не биле обврзани да учествуваат. Со тоа, дванаесет од осумнаесетте екипи избрале да учествуваат. Дополнително биле поканети и девет професионални континентални екипи, со што на трката настапиле вкупно 21 екипа. Секоја екипа имала право на седум возачи.
Гол на празна мрежа
Гол на празна мрежа – гол постигнат во повеќе екипни спортови кога екипата постигнува гол без голманот на противничката екипа да го брани истиот. Во овој случај на излезениот голман не му се смета голот во неговиот скор на примени голови.
Хокеј на мраз
Во хокеј на мраз гол на празна мрежа вообичаено се случува во една или две различни прилики во:
Статистика на голманите
Головите на празна мрежа се водат на голманот кој претходно ја чувал мрежата, но истите не влегуваат во неговата статистика на просечно примени голови или процент на одбрани, туку се евидентираат посебно.
Фудбал
Гол на празна мрежа постои и во фудбалот во ситуации кога екипата која губи со еден гол разлика кој крајот од натпреварот го внесува и голманот во нападот. Ова обично се случува кога гол-разликата не е релевантен фактор, како што е случајот во елиминаторните куп-натпревари. Често во овие ситуации голманот на екипата која губи оди во шеснаесетникот на противникот при изведување слободни удари или корнери. Во овој случај екипата која се брани може да постигне гол во празната мрежа доколку дојде до посед на топката.
Ракомет
Со промените на правилата од 2010 година и во ракометот голманот може да биде изваден од игра. За разлика случаите во хокеј и фудбал, ова повлекување на голманот не се прави само во очајни ситуации при крајот на натпреварот, бидејќи постигнување на гол дури и со голман е полесно во ракометот отколку во хокејот и фудбалот. Изгубена топка и неможноста за брзо враќање на голманот скоро секогаш резултира со постигнување гол во празната мрежа.
Мојот маж
Мојот маж — збирка раскази на македонската писателка Румена Бужаровска објавена во 2014 година.
За книгата
Сите раскази во оваа збирка се раскажани во прво лице од различни жени. Сите овие раскази се за нив колку што се за нивната околина, односите со сопрузите, децата, родителите, колегите и пријателите. Кога зборуваат за нивните бракови и сопрузи, гинеколози, поети, полицајци, зборуваат за професиите и нивните статуси, зборуваат и за односите на моќ, бидејќи повеќето женски ликови се во сенка и емотивно и социјално запоставени поради престижот на нивните сопрузи. и нивните професии.
Расказите во збирката Мојот маж се реалистични, скоро секој од нас, без разлика дали преку сопственото или туѓото искуство, лесно може да се идентификува со секој лик од оваа збирка бидејќи ниту една од нив не е еднодимензионална, чисто зло или целосно добра, туку повеќеслоен. Уште една особеност што ја прави оваа збирка исклучително интересна е дозата на хумор со која пишува Румена. Во приказните обично нема чиста комедија, но има таква што остава горчлив вкус во устата.
Оригиналното издание на македонски јазик е објавено во 2014 година. содржи единаесет раскази: Мојот мај, поет, Супа, Прељубник, Гени, Нектар, Празно гнездо, Човек од навика, Татко, Сабота, пет попладне, Лиле и Осми март.
Содржина
Првото издание на македонски јазик е објавено во 2014 година и содржи единаесет раскази:
Драматизација
Расказите од Мојот маж се драматизирани од Драмскиот театар во Скопје во режија на Нела Витошевиќ.
Изданија на други јазици
Збирката раскази „Мојот маж“ на грчки јазик ја објавила издавачката куќа „Гутенберг“ и е во превод на реномираната преведувачка Александра Јоаниду, професорка на Универзитетот Аристотелис во Солун.
Алма Малер (книга)
Алма Малер — роман на македонскиот писател Сашо Димоски, објавена во 2014 година. во издание на издавачката куќа „Култура“.
За книгата
Алма Малер е краток роман за сопруга, љубовница, муза, интимна пријателка на големи и познати уметници, жена која одбележа една ера со својата уникатност.
Романот е напишан во облик на фиктивен животопис во прво лице еднина. Претставува емотивен монолог на жена која го посветила својот живот на својата љубов и не добила речиси ништо за возврат. Таа се откажала од својата музичка кариера поради нејзиниот десетгодишен брак со Густав Малер. По неговата смрт, следеле врски со архитектот Валтер Гропиус, сликарот Оскар Кокошка и писателот Франц Верфел. Бракот со Малер, со кој во тие десет години родила две деца, е токму делот од нејзиниот живот што го претставува главниот тек на овој роман.
Алма Малер е родена како Алма Марија Шиндлер во 1879 година. како ќерка на сликарот Емил Јакоб Шиндлер и пејачката Ана Берген. Нејзиниот татко наскоро умира, а следниот брак на нејзината мајка со сликарот Карл Мол ќе ја приближи Алма до водечките уметнички кругови во Виена. Веќе на седумнаесет години, таа го фасцинирала Густав Климт, научила да свири на пијано со композиторот и педагог Александар Землински. Таа била во врска со тогашниот директор на Бургтеатарот, Макс Буркхарт, кога го запознала Густав Малер, и со кого ќе се гледа дури и додека била во брак со Малер. Бракот траел десет години, а по неговата смрт, Алма стапила во врска со архитектот Валтер Гропиус. Таа врска завршила по собир организиран од нејзиниот очув и кога таа го запознала сликарот Оскар Кокошка. По врската со Кокошка, таа се враќа кај Гропиус, со кој ќе се омажи. Нивниот брак се распаѓа по пет години, поради меѓусебно неверство. Во тоа време таа била во врска со младиот писател Франц Верфел, со кој стапила во брак по трет пат. Заедно за време на Втората светска војна отишле во Америка, каде што починал во 1964 година. Алма Шиндлер Малер Гропиус Верфел е погребана во Виена по нејзина желба.
Содржина
Романот Алма Малер ги содржи следните поглавја:
Драматизација
Драматизацијата на книгата за исповедта на Алма Малер била изведена на сцената на Македонскиот народен театар во јануари 2015 година во режија на Васил Зафирчев. Со оваа претстава театарот настапи на повеќе сцени во Македонија и во странство.
Изданија на други јазици
Српското издание на книгата го објавила издавачката куќа Лагуна од Белград во 2016 година, во превод на Зоран Паневски.
Во 2018 година книгата е издадена на англиски јазик од издавачката куќа Долки аркајв прес (Dalkey Archive Press) во превод на Пол Филев.
Дрвото на Нарајана
Дрвото на Нарајана - проза на македонскиот писател Митко Маџунков објавена во 2016 година во издание на „Издавачки центар ТРИ“.
За книгата
Да замислиме дека стоиме пред дело кое штотуку настанало. Знаеме дека е тоа средишниот дел на триптихонот; од едната негова страна се наоѓа меѓата на светот од другата се протега пределот на парадоксалниот сон. И централниот дел и крилјата што го преклопуваат делото истовремено се и отворени и затворени. Она што ги исполнува може да се шири но формата им е конечна.
Да претпоставиме дека тоа дело има повеќе – на пример, девет – тематски целини, кои меѓусебно се преплетуваат. Едната тематика е семејниот круг, втората метафизиката на соништата, третата „алхемијата на зборовите“, четвртата малограѓанскиот свет, петтата урбанизираното општество, шестата војната, седмата љубовта, осмата ars poetica-та, деветтата смртта.
Да си речеме дека сите тие целини имаат свои делти составени од повеќе ракави-мотиви, и дека ним им одговараат исто така разгранети обработки или сижеа кои бараат соодветен стил. И да поверуваме, најпосле, дека сето тоа можеме да го замислиме како во склопот на целото дело така и во секој од неговите составни елементи.
Настанатото дело, се разбира, ги нема секогаш, во секој свој „фрагмент“, сите елементи од кои е составена целината, но ја има нивната претпоставена слика. И ако оние кохезиски сили, кои ги поврзуваат сите мотиви во „круговите“, се доволно јаки, останува само да се надеваме дека во него има доволно енергија која еден ден ќе нè врати кон заедничкото средиште, до новиот почеток, „или на родителскиот имот“. Така барем мечтаеме ние кои ги замислуваме тие нешта. (Од „Пригодна ars poetica“)
Последниот чај
Последниот чај - роман на македонската писателка Винка Саздова објавена во 2009 година во издание на „Издавачки центар ТРИ“.
За книгата
Романот Последниот чај е потрага по себе, можеби патопис за себе. Јунакињата на Винка Саздова заминува од навидум среќен и исполнет живот, водена од интимни немири, во нов живот кој не изгледа подобар, дури делува и застрашувачки. Патот што го минува, од тој страв до ослободување од болка, завршува благодарение на најсилната емоција што ја поседува човекот - љубовта.
Последниот чај е приказна за потрагата на една жена повторно да се открие себеси и да најде нова смисла во животот. Четириесетгодишната јунакиња од романот ненадејно го напушта семејството - сопругот и трите деца - и тргнува на духовно патување далеку од дома во ашрам во Индија. Успева да се бори со своите демони и да постигне внатрешна хармонија, благодарение на поддршката што ја добива од луѓето што ги среќава и нивните животни приказни, како и сопствените спомени што се појавуваат. Јунакињата, ослободена од оковите на минатото, конечно станува подготвена да го прифати животот и да живее во сегашноста, сфаќајќи дека домот е таму каде што си.
Во прологот на романот, авторката ја прикажува приказната за една јунакиња која во пресвртниот момент во својот живот, кога се обидувала да се помири со своето минато, уништила дневник од Индија. Сакала да започне нов живот без минато и спомени. Подоцна сфатила дека ослободувајќи се од товарот на спомените, го уништила и најскапоцениот дел од себе. На овој начин таа се одрекла од себе, од своите соништа, копнежи, доаѓања и заминувања. Упорно го барала низ куќата иако знаела дека го фрлила. Тогаш решава да го заборави него, како и тој дел од нејзиниот живот, Индија, и самата себеси во таа епизода од нејзиниот живот. Индија тогаш почнува да блика од неа. И оди да се соочи со неа...
Романот Последниот чај е исто така приказна за нас, ги отвора нашите сопствени приказни. Нè охрабрува да се соочиме со нив и да ги прифатиме такви какви што се, убави или грди, сеедно. Спакувај се и замини! Каде? Што е можно подалеку. Зошто? За да дознаеш. Што? Не прашувај. Одважи се и тргни! Можеш ли!? Ако може жената од Последниот чај можеш и ти. Препушти ѝ се да те одведе до Тара, Елена, Савита, Џиду, Тарун, Самир... до самиот тебе.
Делови во романот
Романот започнува со Пролог и е поделен на два дела:
Изданија на други јазици
Книгата е објавена на српски јазик од издавачката куќа Геопоетика од Белград во 2011 година со превод на Ристо Василевски.
Детето во снегот
За книгата
Детето во снегот е збирка раскази за сите семејства чии дечиња заталкале во „студенилото на снегот“. Тоа се раскази посветени и на сите дечиња што потонале во осаменоста на „снежните виулици“, таканаречени аутизам. Психолошки и фиктивни приказни за реалноста на животот на семејствата што имаат дете со аутизам, а кои најчесто се борат сами и осамено, без помош од никого.
Детето во снегот е обид на авторката да ги прикаже борбите на овие семејства и дечиња, но и да привлече внимание и интерес кон нив за да бидат прифатени и разбрани. Вториот дел од оваа книга содржи лични сведоштва од родители на деца со аутизам, кои сакаат да ги споделат своите искуства и борбата за да ги охрабрат другите родители што се соочуваат со аутизам кај дете и да им покажат дека не се сами во таа борба; а оние неупатените, кои не знаат ништо за аутизмот, да ги запознаат со предизвиците со кои се соочуваат овие семејства.
Круг (роман)
Круг - роман на македонскиот писател Димитар Башевски објавен во 2018 година во издание на „Издавачки центар ТРИ“.
За книгата
Романот Круг има повеќе влеза и повеќе излеза. Сите водат надвор а враќаат назад. Се отвораат во младоста а се затвораат на старост...
Овој роман-сон на Башевски е во потрага по смисла, по разум, по некој внатрешен ред кој ќе го преведе бунилото во свест, кошмарот и ноќната мора во логична приказна... Овој роман е читлив, интересен, драматичен, богат со содржини, стилски необичен, јазично складен, психолошки изнијансиран... Не фрустрира со некоја извештачена непристапност и нејасност, туку го води читателот и му го покажува патот. И се доживува како празник на романот.
Патот кон кметството
Патот кон кметството (англиски: The Road to Serfdom) - книга на австриско-британскиот политички философ и економист Фридрих фон Хајек од 1944 година.
Песни (1944)
Песни — една од првите стихозбирки од македонскиот автор Ацо Шопов, напишана во текот на Втората светска војна и во 1944 била првпат објавена во Белград. Книгата е позната бидејќи е првата македонска книга пишана во новиот кодифиран македонски јазик.
Каде е Емили?
Каде е Емили? - роман на македонската писателка Емилија Златкова Анастасова објавена во 2021 година во издание на „КСЦ“.
Песни (1944)
Структура
Оваа книгичка брои само триесет страници на кои се распослани вкупно девет песни. Тоа се песни изникнати во времето на партизанствувањето на Ацо Шопов кој од есента 1943 активно се борел, прво во Шарскиот одред, а потоа во редовите на Третата македонска ударна бригада.
Каде е Емили?
За книгата
Еден јулски ден, сите членови на семејството Деборјановски се враќаат во својот дом од различни патувања во различни земји во светот. Емили се качува во авион од Москва по завршувањето на магистерските студии на престижната музичка школа во Москва. Марија и Гоце ја чекаат Емили на аеродромот во Скопје. Авионот пристигнува, но Емили не слегува од него. Емили не пристигнува во Скопје. „Каде е Емили? Што се случило со неа?“ сите се прашуваат.
Песни (1944)
Структура
При крајот на септември или на почетокот на октомври 1944 година, Околискиот НОМСМ Куманово ги умножува песните на шапирограф, во печатницата „Георгиевски“, и испраќа примероци до македонската редакција на „Млад Борец“ којашто се наоѓа во Горно Врановци, близу до Велес, „во една просторија, како мудбак, во дворот на муслиманска куќа“
Каде е Емили?
За книгата
Набрзо откриваат дека Емили е киднапирана и дека ѝ се губи секаква трага. Кој ја киднапирал Емили? Дали семејството има непријатели? Во потрага по Емили и по одговори на овие прашања се впушта татко ѝ Гоце со помош на рускиот инспектор Илиј, следејќи ја секоја трага низ повеќе европски земји.
Патот кон кметството
Настанувањето на книгата
Во едно интервју од 1978 година, Хајек го објаснил настанувањето на насловот на книгата, истакнувајќи дека идејата ја добил од Токвил кој зборувал за патот кон сервилноста. Притоа, Хајек сакал да го искористи зборот „сервилност“ (servitude), но тој не му звучел добро и затоа го заменил со зборот „кметство“ (serfdom) од чисто фонетски причини. Почетоците на книгата датираат од еден допис до сер Вилијам Бевериџ, директорот на Лондонската школа за економија (London School of Economics), напишан од Хајек веројатно во 1933 година. Подоцна, во април 1938 година, дописот бил објавен како статија во едно списание, со насловот „Слободата и економскиот систем“ (Freedom and the Economic System), која следната година прераснала во памфлет. Идеите изнесени во дописот, статијата и памфлетот подоцна биле целосно разработени во „Патот кон кметството“. Во едно писмо од 27 април 1939 година, упатено до Фриц Махлуп, Хајек го известил за неговиот нов проект „Злоупотреба на разумот“ (Abuse of Reason) на кого бил ангажиран во текот на 1939-1940 година. Проектот требало да резултира во голема историска книга чиј прв дел би се викал Hubris а вториот дел - Nemesis, но од него произлегле само неколку статии. Сепак, кон крајот на 1940 година, врз основа на вториот дел од планираната книга, тој почнал да го пишува своето најпознато дело, „Патот кон кметството“. Всушност, книгата започнал да ја пишува во септември 1940 година, а првото издание на „Патот кон ропството“ се појавило во Англија (издание на Routledge) на 10 март 1944 година. Првиот тираж од 2 000 копии бил распродаден за еден месец, така што веднаш бил отпечатен втор тираж од 2 500 примероци кој исто така брзо бил распродаден, меѓутоа издавачот постојано се соочувал со недостиг од хартија кој оневозможил поголем тираж на книгата. Книгата почнала да се цитира во англискиот парламент и во весниците, за неа пишувале и неколку американски весници, а во јули 1944 таа била објавена и во Австралија.
Песни (1944)
Структура
Во таа 1943 година Ацо Шопов е дваесетгодишно момче кое претходната година ја има загубено мајка си по нејзиното долгогодишно боледување, а веќе следната година останува и без татко, кој според неговите сопствени исповеди никогаш и немал голема улога во неговото детство и момчештво, книгата беше објавена покрај крајот на втората светска војна.
Под не може поскромниот наслов Песни, се наоѓаше драгоцен материјал што му отвараше нови хоризонти на поетскиот и литературен израз, пишуван со кирилица, на македонски јазик”, вели мексиканската поетеса Аурора Марија Сааведра, четириесеттина години по објавувањето на збирката, во предговорот на изборот Lector de cenizas (Гледач во пепелта), објавена на шпански јазик во Мексико. „Тоа се песни што поетот партизан ги напишал среде ужасите на војната, меѓу реките крв што течеле при битките на антифашистичките сили. Обоен со горчливи спомени и тага по изгубените, лирскиот патос на младиот борец ќе ја обележи оваа прва фаза од творештвото на поетот, исто како и следните, суптилно врзан за најдлабокото во него.”
Одлики
Во стихозбирката „Песни“ авторот ги вклопува народнојазичните одлики со кои македонскиот најмногу се разликува од соседните словенски јазици како пример губење на х во различни позиции: глу’нат, усми’нати маам < *мавам, јаајќи < *јавајќи, крикнуам, срушуам, сонуе. бележење на ф од х во финална позиција: праф, страф, губење на консонанти во интервокална позиција на в: ветрои, ножој, врагој, дивој, зидој, чување на вокалното л: длбоки, жлчки; форсирање типични македонски морфолошки решенија: мажја, долови, кучиња, татковци
на заменски форми: виа, тиа; форсирање глаголска придавка; народнојазични зборообразувачки средства: грмеж; лексички решенија различни од соседните јазици: зимо, утрина, огин, карактеристични македонски синтагми: челик-гради, арслани-борци
Но, во „Песни“ (1944) се среќаваат и примери со премин на х во в во интервокална позиција: глуви; се јавува глаголска форма со формантот -ува-: распрашуваш, нешто што отпосле ќе стане норма
Издавање
Откако испадна книгата за првпат во 1944 година, имаше многу издавање на книгата со различни додатоци, прв пат беше издадена во 1944 во Белград, после во 1946 година со помож на Блаже Конески беше издадена за втор пат во Скопје.
Во 1963 беше издадена за трет пат од издавачката куќа „Кочо Рацин“ во оваа издание имаше нови одлики што не биле присутни во претходните две изданија, со додаток на нови песни што не биле присутни во оригиналното како пример „Вела тага на изворот“, „Далечина“, „Лов на езерото“ и многу други
Четврото издание беше во 1967 година од издавачките куќи Македонска книга и Детска радост, во оваа исто содржи нови песни што не биле присутни во оригиналното издание, како пример „Од кај таква жестина во твојот глас“, „Како говорот глувонемите“ и многу други Петто издание беше одржан во Белград наместо во Скопје, каде што книгата беше преведена во Српскиот јазик, под насловот „Песми“. Последното издание беше во 1988 од Раде Сиљан со помош на издавачката куќа Здружени издавачи.
Песни
Во оригиналната стихозбирката е составена од 9 песни, и тие песни се:
Винка Саздова
Животопис
Винка Саздова е родена на 10 август 1956 година во Стрезовце, Македонија. На Филозофскиот факултет во Скопје дипломирала на отсекот Психологија. Била вработена како новинарка во редакцијата за култура на дневниот весник „Вечер“, уредничка за култура на весникот „Република“. Потоа работела како соработник во издавачката куќа „Култура“, како директор и главен уредник на издавачката куќа „Зумпрес“. Таа го основала „Издавачкиот центар Три“ во 1999 година и била негов главен уредник десет години.
Патот кон кметството
Амерканското издание на книгата
Уште пред објавувањето на „Патот кон кметството“ во Британија, во едно писмо од 8 август 1942 година, Хајек го овластил својот пријател Фриц Махлуп, кој во тоа време работел во Вашингтон, да побара издавач на книгата во САД, кон крајот на летото му го испратил ракописот на книгата, без последните три глави, кои му ги испратил пролетта 1943 година. Махлуп најпрвин се обратил до издавачката куќа „Макмилан“ (Macmillan), која одбила да ја објави книгата, сметајќи дека не само што нема добро да се продава, туку и дека „професорот Хајек е малку надвор од главниот тек на денешната мисла“. На барање на Хајек, Махлуп му го испратил ракописот на Волтер Липман, со молба да посредува кај издавачката куќа „Литл, Браун“ (Little, Brown), но и таа го одбила ракописот со образложение дека „излагањето е претешко за општата читателска публика“. Потоа, ракописот бил одбиен и од издавачката куќа „Харпер ен брадерс“ (Harper and Brothers) која сметала дека книгата е пренатрупана и преголема. Летото 1943 година, ракописот го прочитал Арон Директор кој му го испратил ракописот на неговиот колега Френк Најт, а тој пак го доставил до Издавачкиот оддел на Универзитетот на Чикаго (University of Chicago Press), заедно со предлогот на Директор за печатење на книгата. Кон крајот на ноември, Директор го доставил текстот што требало да биде објавен во Британија, барајќи издавачот да донесе брз одлука во врска со печатењето. Во декември 1943 година, Џон Скун, уредникот на (The University of Chicago Press), го доставил ракописот до двајца угледни, независни рецензенти - познатите економисти Френк Најт и Џон Маршак. Како приврзаник кон идеите на Хајек, првиот рецензент (Најт) предложил издавачката куќа да обезбеди втор рецензент, и тоа некој со спротивни погледи (Маршак) при што двајцата рецензенти дале одобрение за издавање на книгата.
Во својата рецензија од 10 декември 1943 година, Френк Најт изразил сомневање во однос на потребата од објавување на книгата во САД, забележувајќи дека е напишана од „англиска гледна точка“, без осврт врз американските состојби, што ја ограничува можната публика на тесен круг академски читатели. Според Најт, дискусијата во книгата е на високоинтелектуално и научно ниво и бара големо познавање на историјата и состојбите во Средна Европа, така што тешко е да се поверува во популарноста на книгата. Исто така, тој изразил забелешки во поглед на теоретските и историските аргументи во книгата, оценувајќи го пристапот како негативен, зашто не ги анализира алтернативите и несоодветно ја согледува потребата од државна акција во економскиот живот во иднина. Оттука, Најт ја оценил книгата како „вредно дело, но ограничена во опфатот и делумно еднострана во третманот“, изразувајќи сомнение дека таа ќе најде голем пазар во САД или дека ќе ги промени ставовите на многу читатели. Другиот рецензент, Џејкоб Маршак, во својата рецензија од 20 декември 1943 година, исто така, забележал дека книгата е „единствено критичка а не конструктивна“, дека „нејзината техника е црно-бела“, но дека е „напишана со страста и огнената јаснотија на голем доктринер“. Според него, најдобрите глави во книгата се негативни или формални: на пример, главата за владеењето на правото ја оценил како одлична и инспиративна, но дека во неа авторот дава само замаглени наговестувања за некои важни прашања. Според Маршак, неекономските поглавја во книгата се повпечатливи од економските. Сепак, на крајот, Маршак го оценил стилот на Хајек како „читлив и повремено инспиративен“, велејќи дека „оваа книга не може да биде заобиколена“.
Со цел да го привлече вниманието на публиката, издавачот размислувал за промена на насловот, но најпосле одлучил да го задржи оригиналниот наслов. Истовремено, издавачот одлучил првиот тираж на книгата да изнесува 2 000 копии и го замолиле познатиот економист Џон Чемберлен да го напише предговорот. Во април бил потпишан договорот за авторските права, но издавачот не можел да обезбеди книжарници кои би биле заинтересирани да ја продаваат книгата. Во предговорот, Џон Чемберлен ја оценил книгата како предупредување, повик во времето на колебање, носејќи ја следнава порака за читателите: Застанете, гледајте и слушајте.“ Според него, книгата е „трезна, логична, остра“, а Хајек е поанглиски од современите Англичани и поамерикански од современите Американци, посакувајќи книгата да најде широка публика во САД. Всушност, директорот на Chicago University Press, Џозеф Брант, посакувал предговорот да го напише познатиот новинар на „Њујорк хералд трибјун“, Волтер Липман, запишувајќи на еден документ дека на тој начин книгата би се продала во две-три илјади копии, а инаку очекувал нејзиниот тираж да изнесува 900 копии. Меѓутоа, поради презафатеност, Липман ја одбил понудата, а истото го направил и претседателскиот кандидат на Републиканската партија, Вендел Вилки. Така, за предговорот бил ангажиран Џон Чемберлен, уредникот на одделот на „Њујорк тајмс“ за рецензии на книги.
Во јуни, Хајек ги поправил техничките грешки и книгата излегла од печат на 18 септември 1944 година, а два дена подоцна се појавил првиот приказ на книгата, објавен во „Њујорк тајмс“, потпишан од Орвил Прескот, кој ја нарекол „оваа тажна и лута мала книга“. Кога се појавил приказот во Times Book Review, издавачот допечатил уште 5 000 копии од книгата, а за неколку дена пристигнале порачки за преведувачките права на германски, шпански, холандски и неколку други јазици. Имајќи го предвид големиот интерес за книгата, на 27 септември биле допечатени уште 5 000 копии, а следниот ден уште 10 000 копии. Истовремено, од повеќе списанија пристигнале барања за издавачки права кои ги добило списанието Reader's Digest. На почетокот од октомври, многу книжарници ги потрошиле залихите така што се допечатувале дополнителни копии за американскиот и за канадскиот пазар. Истовремено, скратената верзија (дело на Макс Истман), објавена во Rider's Digest во април 1945 година, достигнала тираж од дури 600 000 копии (а според некои, дури и повеќе од милион копии).
Винка Саздова
Творештво
Со книжевност почнала да се занимава од 2009 година. Ги објавила романите (Последниот чај, 2009), Полиња со диви нарциси, 2011, Понекогаш доаѓа среќа, 2013, Луна, 2015 и Вилино, 2019. Двапати била прогласена за најчитана авторка: во 2012 година од НУБ „Св. Климент Охридски“ Скопје, а во 2014 година од Градската библиотека „Браќа Миладиновци“ Скопје. Моментално живее и работи во Скопје и Охрид. Нејзините дела се преведени на српски, хрватски и бугарски.