cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Македонска староградска музика
Распространување
„Омасовувањето“ на староградската песна се должи и на грижата и богатата фонотека на Македонското радио. Распространетоста и популарноста на македонската староградска песна продолжила преку неколкуте фестивали во поновата историја. Пред сė, „Охридските староградски средби“, битолските „Илинденски денови“, фестивалите „Валандово“ и „Цветници“, „Серенада на Широк Сокак“ и други. Следен напор за зачувување и популаризацијата на македонската староградска песна бил направен во седумдесеттите години од XX век, со емисијата на Македонската телевизија - „Распеани градови“. Тогаш биле откриени и некои, за широкиот аудиториум, непознати песни, како и некои ансамбли кои се популаризирале, ги снимиле своите творби, со што придонеле за пошироко запознавање на публиката со новооткриените староградски песни.
Во последните децении во Македонија, па и на Балканот, се случува комерцијализација на можеби она што народот го препознава како староградска народна песна. Зголемен е бројот на продукции на песни кои го во себе имаат терминот „фолк“, но и каде што се испреплетуваат повеќе модерни жанрови. Со хиперпродукцијата на народна музика без квалитативни критериуми, кај новите генерации можеби ќе се изгуби селективниот момент на она кое претставува белег на македонската староградска песна. Работата на музиколозите и останатите музички работници е да оценат што е добро, а што не.
Дефинирањето на денешното „омасовување“ на сето она кое се повикува на народна песна би било прерано и неможно, поради фактот што народната песна и музичкиот инструментариум се во една секојдневна и перманентна творечка активност. Разните звучно-фолклорни појави во однос на песната, претставуваат предмет на една временска условеност, новоформирани критериуми и понекогаш одраз на социјални норми, појави и структури во општеството. Од ова произлегува, а тоа и досега во практиката се потврдувало, дека народот во извесни моменти е незаменлив анонимен творец, исполнител и селектор, кој разните новонастанати појави без колебање ги прифаќа или отфрла.
Денес, во науката, јасна е спротивставеноста на елитната против масовната култура, на квалитетот наспроти кичот, уметноста наспроти комерцијалноста. Затоа, интересен е феноменот на староградската песна како појава на едно друго време, како зародиште на некоја „елитност“ на ова поднебје, во некои други социјални околности, а сепак популарна и прифатена до денес. Иако според Хаузер, народната уметност не треба да биде гледана низ маркетиншка призма и е ослободена од интелегентен субјективизам, токму кај староградската песна и „субјективизмот или објективизмот на народниот творец“, се препознава паралела на елитистичката уметност каква што се подразбира во Европската култура и квалитетен спој на нејзината масовност и прифатеност од народот. Сè од појавата, преку тајфите, снимките на македонските познати исполнители, па сè до денешните преработки, староградската песна го задржала континуитетот на она што е квалитетно, градско, препознатливо, па дури денес и национално во македонското општеството, а притоа постигнала голема популарност и останува и понатаму извор за креативност кај новите генерации.
Значајно е да се води грижа за зачувувањето на староградската песна, која постепено изчезнува, а е дел од културното богатство на македонскиот народ, и да се врши селекција на новите и прогресивни дела кои се белег на денешницата, како што се разните квалитетни аранжмански обработки на народни теми, за разни оркестри, хорови, пејачки групи и поединечни интерпретатори, бидејќи „денешниот ден е сега, а утре ќе биде минато“.
Список на народни и староградски песни
Благодарение на поединци и напредокот на технологијата, постојат приватни дигитализирани записи на овие песни, кои, освен таму, можат да се разгледаат и тука.
Надворешни врски
• pesna.org - најобемна дигитална збирка на Народни и Староградски песни.
• ВБУ Музички регистар - каталог на македонски музички изданија
Костадин Устапетров
Костадин Устапетров (, -, ) — значаен  македонски уметник, карикатурист и автор на афоризми кој долги години творел и живеел во Струмица.
Животопис
Устапетров е роден во Струмица на 29 октомври 1950 година. Завршил архитектонски факултет во Скопје. Со карикатура и афоризам се занимавал од 1971 кога во „Остен“ ги објавил првите карикатури и афоризми. Објавувал во многу весници и списанија. Излагал со групата КИКС од 1973 година и Здружението на карикатуристи на Македонија од 1980 година на сите изложби во земјата и надвор. Во издание на Здружението на карикатуристи на Македонија и списанието „Остен“, 1994 година издадена е книгата карикатури „Врата кон светот“ и книга афоризми 2002 година „Надвор од рамките“ во издание на авторот.
Застапен е со карикатури во книгата „Тушот не е вода“, во издание на НИП „Студентски збор“ Скопје, 1975 година, во антологиското издание Македонска карикатура од Владимир Величковски 1994 година, во антологијата на Македонски афоризам 2008 година и двете во издание на Алма Белград, двојазично.
Неговите дела се наоѓаат во повеќемеѓународни фестивали, музеи и галерии на карикатурата во Македонија, Иран, Италија, Канада, Полска, Словачка, Бугарија, Србија, Турција, Белгија, Холандија, Грција и други земји. Исто така е застапен во колекции на приватни колекционери по светот. Во 1996 година награден е како најдобар соработник во областа на карикатурата за тековната година на магазинот за хумор и сатира Остен. Изложувал дела со Друштвото на ликовни уметници на Струмица во земјата и надвор. Добитник е на повеќе награди за карикатури и афоризми. Последно дело е комплетот книги наречен Мозаик, 2010 година, комплет од шест книги: Практицизми, Сурфери I, Сурфери II, Лунгуре, СКК / Струмички криви краставици и Хуморист. Во 2014 година бил посмртно награден за животно дело од страна на Општина Струмица со наградата „Св. Петнаесет Тивериополски Маченици“. Починал во Струмица на 10 јуни 2013 година.
Азери
Азерите се туркиски народ кој живее во Азербејџан каде сочинува околу 90% од вкупното население. Освен во Азербејџан, Азерите ги има и во Иран со околу 24% од вкупниот број на население. Азерите се со муслиманска вероисповед (шиити) и зборуваат азерски јазик. Азери има околу 35 000 000, од кој 23 500 000 се во Иран а околу 8 500 000 во Азербејџан.
Список на државни водачи во 1064 година
Ова е список на државни водачи во 064 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Црква „Св. Богородица“ - Волино
'''Св. Богородица''' — црква во охридското село Волино, Општина Дебрца, претставник на Македонската преродба. Му припаѓа на Охридското архијерејско намесништво во Дебарско-кичевската епархија на МПЦ - ОА.
Црквата е гробишен храм сместен во југоисточниот дел на селото. Изградена е во 1900 г. Претставува еднокорабна градба со трансепт. Трите апсиди (од источна, јужната и северната стана) се петстрани. Иконите се изработени од зографите Крсте Николов Коловски и синот Рафаил Крстев Коловски од Лазарополе. Храмот е целосно живописан во 1942 г.
Краста (Калишта)
Краста — археолошко наоѓалиште во близина на струшкото село Калишта. Претставува утврдување од римско време. Според кажувањата на мештаните, јужно од селото, на висок рид без вегетација имало остатоци од ѕидови, грамади од кршен камен и фрагменти од керамички садови и питоси. Од ова наоѓалиште потекнува и торзо на статуа на Артемида, која сега се чува во селото.
Харт од Дикси
Харт од Дикси е американска телевизиска серија, комедија-драма, која премиерно се емитуваше на каналот The CW на 26ти Септември, 2011.Серијата е создадена од Лејла Герстајн, во која главна улога игра Рејчел Билсон како Д-р Зои Харт,која по уништувањето на нејините соништа да стане кардиохирург, прифаќа да работи во мала медицинска ординација во Блубел, Алабама. На 26ти Април, 2013, серијата е продолжена со трета сезона.Серијата од есен ќе се еmituva во понеделниците,споена со “Beauty and the Beast”.
Сезона 1
Зои Харт. њујоркчанката која зборува брзо и сосема новиот доктор, има се испланирано- по дипломирањето како прв студент во нејзиниот клас во медицинското училиште, таа ќе ги следи стапките на својот татко и ќе стане кардиоторакален хирург. Но кога ќе се уништат нејзините соништа, Зои одлучува да прифати понуда на странец, Д-р Харли Вилкис, да работи со него во неговата мала ординација во Блубел, Алабама. Зои пристигнува во малиот град во Мексиканскиот Залив меѓутоа дознава дека Харли починал и дека во тестаментот својата половина од медицинската ординација и ја оставил нејзе. Таа бргу сфаќа дека јужното гостопримство не е секогаш толку гостопримливо- другиот доктор во градот Брик Бриланд не е баш задоволен дека треба да ја дели ординацијата со овој млад нестручњак, а неговата ќерка Лемон, е јужна убавица чиј пријатен карактер се вкиселува кога ја запознава Зои. Единствени сојузници на Зои и се градоначалникот,Леван Хејс кој е поранешна рагби ѕвезда, нејзиниот сосед, лошото момче Вејд Кинсела и згодниот адвокат Џорџ Такер- кој и е свршеник на Лемон. Зои не е во својот елемент и е спремна да ги спакува торбите, но изненадна посета на нејзината снобовска мајка од Њујорк, води до одлуката на Зои да остане некое време во Блубел и да го открие животот во мал град и дел од себе за кој не знаела дека постои.
Сезона 2
Втората сезона започнува со Зои која е збунета за своите спротивставени чувства како за Џорџ така и за Вејд со кој само што спиеше. Зои одлучува дека Џорџ не е подготвен за врска и така започнува да се гледа со Вејд.
Сезона 3
Харт од Дикси на 26ти Април 2013 е продолжена со 3та сезона.
Главни Улоги
Рејчел Билсона како Зои Харт; Зои копнее да стане кардиолог како нејзиниот татко. По 4 години престој во New York Hospital, таа не добива стипендија затоа што прво треба да стекне искуство и прифаќа понуда да се пресели на Југот и да работи во мала ординација во Блубел, Алабама. Кога открива дека таа позиција и ја дал нејзиниот биолошки татко ,Зои одлучува да остане во ординацијата со цел да дознае повеќе за него. И покрај тоа што е многу интелигента и што зборува брзо, Зои често запаѓа во неволја поради тоа што не ги разбира горделивите јужњачки обичаи. Таа има чувства за Џорџ но одбира да не реагира на нив сè додека тој не е подготвен. Таа има пријателство и флертува Вејд, но од Сезона 2 Зои е во моногамска врска со него сè додека не дознае дека тој ја изневерил.
Џејми Кинг како Лемон Бриланд; Ќерката на градскиот доктор Брик Бриланд. Таа беше верена со Џорџ Такер но имаше афера со Леван додека Џорџ беше во Њујорк. Горделива, конзервативна и малку нервозна, Лемон при првата средба со Зои, започнува големо соперништво затоа што чувствува дека Зои се меша во нејзиниот `совршен живот` и тие често не се согласуваат заради нивните различни начини на размислување.
Крес Вилијамс како Леван Хејс; Градоначалник на Блубел и 10 години беше страничен бек во НФЛ. Тој има милениче алигатор, Барт Рејнолдс. Во првата Сезона се открива дека Леван имал афера со Лемон, која беше верена со Џорџ. Леван гради блиско пријателство со Зои и често и дава значајни совети за особините на градот.
Вилсон Бетел како Вејд Кинсела; Шанкер, физички работник и сосед на Зои. Тој првпат ја сретнува Зои кога по забава во неговата куќа, снемува струја во куќата на Зои. Тој има необичен карактер. Првично тој изгледа стереотипен и горделив јужњак кој сака забава, незрел, неамбициозен, женкар и саркастичен шанкер на кој не му е грижа за ништо и никого. Но полека се открива дека тој има доста префинета личност, кој изгледа многу се грижи за луѓето околу него, иако тој секогаш најдобро што може се труди да ги сокрие своите чувства. Се чини дека тој е многу заљубен во Зои и за Зои е подготвен да направи измени во неговиот начин на живот и неговите амбиции, но сепак се труди да ги прикрие чувствата за неа. И покрај тоа што е свесен за чувствата на Зои за неговиот пријател Џорџ, изгледа дека тој на Зои ќе и даде се без да бара нешто за возврат.Во поголемиот дел од Сезона 2 тој е во моногамска врска со Зои сè додека таа не го фати како ја изневерува.
Тим Матесон како д-р Брик Бриланд.( периодична улога,епизод 1-14;редовна улога, епизода 15-сè уште); Татко на Лемон, кој е исто така доктор и ја дели локалната ординација во Блубел со Зои. Тој е често многу критичен за медицинските дијагнози на Зои и за неискуството околу јужњачкото гостопримство.
Скот Портер како Џорџ Такер; Џорџ претходно беше верен со Лемон. Џорџ е адвокат,кој пред да се врати дома во Блубел работел во голема правна фирма во Њујорк. Тој и Зои често налетуваат еден на друг. Џорџ и кажува на Зои дека тој ќе се жени со Лемон затоа што кога ја запознал во средно таа била прекрасна личност. И покрај тоа на крајот тој пак има чувства за Зои. Откако дознава за аферата на Лемон со Леван тој ја бакнува Зои во Њу Орлеанс Бар и тогаш ја откажува венчавката со Лемон за да биде со Зои. И покрај тоа, Зои му кажува дека таа не може да биде неговата девојка
Периодични улоги
МекКејли Милер како Роуз Хатенбаргер; една тинејџерка која многу и се восхитува на Зои. Поради нејзината интелигенција таа се чувствува како аутсајдер помеѓу врсниците и родителите.
Кејтлин Блек како Анабет Насс; член на Јужните убавици на Лемон и нејзина најдобра пријателка. Таа еднаш беше добра пријателка со Зои, но го прекина пријателството откако доби висока позиција во клубот на Јужните Убавици. Во Сезона 2 таа покажува чувства за Леван, но одлучува да не го продолжи односот со него заради Лемон. Лемон и го дава својот благослов и тие почнуваат да се гледаат.
Тревис Ван Винкл како Џона Бриланд; доктор, внук на Брик Бриланд и братучед на Лемон и Магнолија Бриланд. (Сезона 2)
Клаудија Ли како Магнолија Бриланд;сестрата, тинејџерка на Лемон и помалата ќерка на Брик. Таа првпат е прикажана во епизодата "The Undead & The Unsaid" како проблематична и која сака многу внимание од семејството.Таа е понекогаш соперник со Роуз. Таа прикажува почувствителна страна кога ја теши Лемон, откако Џорџ ја раскина нивната веридба.
Продукција
Н 1 Февруари,2011 година, беше објавено дека The CW нарачале пробна епизодa од Харт од Дикси. На 17 Мај, телевизијата официјално ја окупуи серијата Харт од Дикси за емитување, која беше пуштена во етер есента 2011. Серијата го обележува второто заедничко телевизиско работење на извршниот продуцнт Џош Шварц и главната глумица во серијата Рејчел Билсон. Првиот пат кога двојката работеше заедно беше на тинејџерската драма на Fox, Округот Оринџ, продуцирана од Шварц. Извршниот продуцент на шоуто, Џош Шварц ја спореди серијата со класиците на WB како Felicity, Everwood и Gilmore Girls. Со објавувањето на распоредот на The CW за есента 2011, беше објавено дека Харт од Дикси ќе се емитува во понеделник во 9 часот по источно/ 8 часот по централно време, по Озборувачка. Премиерно беше прикажана во понеделник на 26 Септември, 2011. На 12 Октомври,2011 беше откупена целата сезона,која се состои од 22 епизоди. На 11 Мај, 2012 година, The CW ја продолжи серијата со втора сезона, чија премиера беше на 2 Октомври, 2012.На 26 Април ,2013 година The CW ја продолжи серијата со трета сезона.
Распоредување на улоги
На 8 Февруавру,2011 TV LINE објави дека Рејчел Билсон е блиску до договор за да ја игра главната улога во серијата. Нејзината улога подоцна ја потврди THE CW во соопштение за печат. Брзо потоа Вилсон Бетел се придружи на екипата во улога на Вејд Кинсела, прекрасното лошо момче на Зои. Скот Портер беше подоцна одбран за улогата на убавиот адвокат Џорџ Такер, потенецијален љубовен интерес за ликот на Билсон. На 20 мај 2011 беше објавено дека Ненси Тревис нема да продолжи со серијата поради нејзините обврски во комедијата на ситуација “Last Man Standing” на ABC продуцирана од 20th century Fox. По 2 епизоди Тревис беше испишана. Меридит Монро се појавува во една епизода во улога на отуѓената мајка на Лемон.ЏоБет Вилијамс се појавува во 2 епизоди во улога на Кендис Харт, мајката на ликот на Билсон.
Критики
Серијата доби измешани критики вклучувајќи 43 бода од 100 од Metacritics. TVGuide.com ја опиша сеијата како разоткривање на југот, а во подоцнежните критики, изјави дека глумците се подобри од содржината иако Билсон не е убедлива како кардиохирург. И TV GUIDE и Роберт Бианко од Usa Today изјавија дека шоуто е потенцијално навредливо за Југот. Бјанко исто така напиша дека шоуто е површно и нереално,вклучувајќи ја Билсон која не покажува убедливи перформанси, како кога глуми изненадена кога се нарекува себеси доктор. Тим Годман од The Hollywood reporter изјави дека серијата е предвидлива и површна но е изненадувачки трогателна. Godman and Brian Lowry изјавија дека Билсон не изгледа како доктор, со тоа што Годман напиша дека изгледала како девојка на повик со висока цена ,а Лори напиша дека изгледала како да припаѓа во медицинската куќа од соништата на Барби. Критичарот Нил напиша за New York Times „дури ни премиерата не најде убедлив начин да направи баланс помеѓу спротивните работи: збрканоскта на градската девојка, медицинските итни случаи, женските караници, промлемите со тато, работите поврзани со младоста, убавината и со тоа што е слободна”. TV Line ја опиша серијата како ''"Everwood-esque". TV Line'' подоцна изјави: „Убаво снимен со топли и пријатни тонови и Јужната околина целосно ја обзема блескавата Билсон”, додавајќи дека изгледот на Портер сосема не освојува и прави да го заборавиме чудното интро и дека пробната епизода супер ефикасно не запозна со оние кои ќе бидат клучни играчи во приказната на Зои. Tv Times Magazine и ги даде најниските бодиви на Харт од Дикси за 2011-2012,12 од 100.
Мала Тумба (Трн)
Мала Тумба — археолошко наоѓалиште во битолското село Трн. Претставува населба од неолитско време. Се наоѓа на околу 1 км југоисточно од селото и во непосредната близина на Голема Тумба. Има неправилна елипсовидна основа, развлечена во правец север-југ, со димензии од 160 × 210 м и зачувана височина од 1,5 м. Тумбата е во голема мера оштетена, особено во источната половина, со изградбата на каналот за наводнување и со трасирањето на патот Новаци-Радобор. Исто така, таа е целосно зарамнета и со изградбата на хангарот за чување на земјоделската механизација. Во 1973 година Народниот музеј од Битола извршил заштитни археолошки ископувања при што бил пронајден културен слој од 2 м, со два хоризонта на живеење исполнети со богат материјал (керамички садови, орудија, култни предмети и др.). Првиот хоризонт им припаѓа на населбите од средниот неолит на велушко-породинската група, а вториот на доцниот неолит. Според овие наоди доцниот неолит во Пелагонија е издвоен како посебна културна група, наречена Мала Трнска Тумба, која е истовремена и многу блиска на доцнонеолитските групи од западнојадранскиот културен круг. Наодите се чуваат во Заводот и музеј во Битола.
Томе Серафимовски
Томе Серафимовски (Зубовце,, -  ,  ) — истакнат македонски вајар. Серафимовски е автор на повеќе од 500 склуптури од траен материјал, 100 минијатури и идејни решенија од областа на ситната пластика, десетина релјефи, како и 40-ина изведени споменици и спомен-обележја низ земјава и во светот. Од 1988 година е редовен член на МАНУ. Во својата 50 годишна кариера има одржано повеќе самостојни изложби во Македонија и странство, а добитник е на на голем број награди и признанија.
Животопис
Томе Серафимовски е роден на 14 јули 1935 година во село Зубовце, Гостиварско. Основно училиште завршил во Гостивар, а во 1953 година се запишал во Сплитското училиште за применета уметност. На студиите во Сплит специјализирал вајарство, а за време на неговиот престој повремено работел и како сликар-сценограф во тамошниот Народен театар. Своето високо образование го продолжил на Академијата за ликовни уметности во Загреб, каде што дипломирал во 1963 година кај професорот Антун Аугистинчиќ.
Во 1966 година добил стипедија од француската влада и заминал за Париз, каде 4 години ја посетувал школата за убави уметности. Истовремено три години минал како соработник во ателјето на познатата аргентинска вајарка, Алиција Пеналба. По ваквите искуства, Серафимоски се вратил во Македонија, извесно време работел како сценограф во Радио Tелевизија Скопје. Од 1970 до 1984 година бил директор на Домот на културата во Гостивар. На 7 октомври 1988 година бил избран за член на Македонската академија на науките и уметностите.
Лустрација
На 15 јули 2013 година академик Томе Серафимовски беше лустриран од страна на Комисијата за верификација на фактите и прогласен за соработник на тајните служби. Две седмици пред оваа одлука, Серафимовски излезе во јавноста со жестоки критики про­тив Комисијата за лустрација и против нејзиниот претседател Томе Аџи­ев во врска со лустрирањето на писателот Славко Јаневски. Во врска со оваа одлука на комисијата, академикот Серафимовски изјавил: „Јас никогаш не сум бил функционер, јас сум вајар и цел живот тоа го работам“. Починал на 3 март 2016 година.
Братислава
Братислава (Bratislava) — главен град на Словачка и со своите 429.000 жители тој е најголем град во републиката. Братислава се наоѓа во југозападниот дел од државата на двата брега на реката Дунав. Поради неговата местоположба и блискоста со австриската и унгарската граница, тој е единствениот град во светот кој граничи со две независни држави. Братислава и Виена се едни од најблиските главни градови во Европа кои се оддалечени нешто помалку од 60 километри.
Братислава е политички, културен и економски центар на Словачка. Градот е седиште на словачкиот претседател, Собрание и Влада. Исто така во Братислава се наоѓаат неколку универзитети, музеи, театри, галерии и останати значајни културни и економски институции. Голем дел од словачките претпријатија и финансиски институции се наоѓаат токму во главниот град.
Низ историјата градот долго време бил познат под германското име Пресбург и самата историја била под влијание на различни народи како на пример Германци, Чеси, Унгарци, Словаци или Евреи. Градот бил главен град на Кралството Унгарија како дел од поголемата Хабсбуршка монархија од 1536 до 1783 и дом на голем број истакнати словачки, унгарски и германски историски фигури.
Потекло на поимот
Денешното име на градот, Братислава, било официјално прифатено за градот на 6 март 1919. Претходно градот бил познат под неколку имиња на различни јазици. Првото забележано име за градот датира од 10 век и фигурирало името Брезалауспурц (Brezalauspurc) што во буквален превод значи „замокот на Браслав“. Позначајни останати имиња за градот биле Пресбург на германски, Пожоњ на унгарски и Прешпорок на словачки.
Историја
Првата позната населба во регионот на денешна Братислава била создадена пред 5000 години п.н.е. во неолитскиот период. Во 200 година п.н.е. келтски племиња се населиле во регионот и ја основале првата позначајна населба со изградба на тврдина позната како опидум. Покрај тоа, Келтите основале и ковачница за монети каде се произведувале сребрени монети познати како биатеци. Градот и регионот потпаднал под римска власт од првиот до четвртиот век и создале граничен одбранбен систем. Покрај општествените промени кои ги направиле Римјаните, тие го вовеле и производството на вино како нова земјоделска гранака во регионот.
Словените се населиле во регионот во 5 век или 6 век за време на големиот миграциски словенски бран. Како незадоволство против аварското прогонство, Словените се организирале и ја основале првата словенска држава, односно кралството на Само кое траело од 623 до 658 година. Во 9 век, замоците Братислава и Девин станале важен центар на словенските држави Кнежевство Нитра и Велика Моравија. Првиот запишан податок за градот датира од 907 година и се однесува за битка во која баварската војска била поразена од Унгарците и е тесно сврзана со потпаѓањето на Велика Моравија под унгарска власт.
Во 10 век, територијата на Пресбург станала дел од Унгарија и станал главен економски и административен центар во кралството. Оваа стратешка позиција му донела на градот чести војни и напади, но исто така му донела висок економски и политички статус. Првите привилегии како град, Пресбург ги добил во 1291 година од страна на унгарскиот крал Сигисмунд.
Унгарското кралство било поразено од Отоманското Царство во Мохачката битка во 1526 година. Поради тоа, Турците во одреден степен го уништиле градот, но сепак не успеале сосема да го освојат. Поради продорството на Турците во Унгарија, Унгарскот Кралство било приморано Братислава да ја прогласи како главен град на Унгарија во 1536 година. Наскоро Унгарија и Братислава станале дел од Хабсбуршката монархија и започнала нова ера од историјата на градот. Братислава станал град на крунисување и седиште на кралеви, архиепископи и главни воени лица. Помеѓу 1536 и 1830 година, единаесет кралеви и кралици биле крунисани во Братислава. Како и да е, 17 век е окарактеризиран со антихабсбуршки востанија, битки со Турците, поплави и болести.
XIX век бил окарактеризиран со настани кои биле присутни низ европскиот континент. Мировниот договор помеѓу Австрија и Франција бил потпишан во Братислава во 1805 година. Замокот Девин бил уништен од француските трупи во 1809 година. Во 1843 година како службен јазик во Братислава бил прогласен унгарскиот јазик кој се користел во администрацијата, образованието и во јавноста. Во 19 век исто така и индустријата забележала поголем пораст. Така, во 1840 година била изградена запрежна железничка линија од Братислава до Свети Јур. Во 1848 година била пуштена во употреба парна локомотива до Виена, додека исто таква локомотива била пуштена во употреба во 1850 година и до Пешта.
Во 1938 година, Нацистичка Германија ја анексирала Австрија и околните територии на Братислава. Братислава станал главен град на првата независна Словачка Република на 12 март 1939 година, но оваа новосоздадена држава не траела долго и била под нацистичко влијание. Во периодот од 1941 и 1945 година, од Братислава биле истерани околу 15.000 Евреи и погубени. Братислава била бомбандирана од сојузничките сили, подоцнс окупирана од германски сили и на крај заземена од советските сили. При крајот на Втората светска војна повеќето од Германците од Братислава биле евакуирани и пренесени во Германија.
По завршувањето на војната на власт во Чехословачка дошла Комунистичката партија. Во овој период градот се проширил територијално, но и бројот на населението постепено се зголемувал каде 90% од населението биле Словаци. Набрзо биле изградени голем број значајни објекти, мостови и општествените установи.
Во 1993 година, Братислава станал главен град на ново создадената Словачка Република откако Чехословачка мирно се разделила на две држави.
Географија и клима
Братислава се наоѓа во југозападна Словачка, поточно во регионот Братислава. Поради специфичната местоположба и близината со австриската и унгарската граница Братислава е единствениот главен град кој граничи со две држави. Братислава е оддалечена од чешката граница околу 62 километри, додека од Виена е оддалечена само 60 километри.
Вкупната површина на Братислава изнесува 367.58 км2 и така според површина е втор најголем град во Словачка, веднаш зад Високи Татри. Градот се наоѓа на реката Дунав која го дели на два дела. Покрај Дунав, во близина на Братислава се и реките Морава и Мал Дунав.
Во близина на Братислава започнуваат Карпатските Планини, поточно овој дел од Карпатите се наречени Мали Карпати. Најниска точка на градот е реката Дунав со надморска височина од 126 метри, додека највисока точка е Девинска Кобила со надморска височина од 140 метри.
Братислава има континентална клима со четири различни временски сезони. Климата во градот варира, односно има многу ладни зими и прилично топли лета. Братислава лежи во еден од најсувите и најтоплите региони на Словачка. Снегот е помалку забележлив и присутен одошто во изминатите години. Некои делови од градот како на пример Девин и Девинска Нова Вес се ранливи на поплави од Дунав и Морава. Поради тоа, на броговите на реките во последно време се градат одбранбени насипи.
Демографија
Од основањето на градот па сè до XIX век, Германците биле доминантна етничка група. После австроунгарскиот договор од 1867 година, започнала да се врши голема унгаризација на населението и до крајот на Првата светска војна 40% од населението на Братислава зборувало унгарски јазик, 42% зборувало германски јазик и само 15% зборувало словачки јазик. По основањето на Чехословачка во 1918 година, Братислава останал мултинационален град, но со различен демографски тренд. Благодарејќи на словакизацијата процентот на Словаци и Чеси во градот се зголемил, додека процентот на германско и унгарско население се намалил. Во 1938 година, 59% од населението биле Словаци или Чеси, додека Германците биле 22% и Унгарците само 13% од населението. Со создавањето на првата словачка република голем број Чеси и Евреи се населиле во градот. Во 1945 година повеќето Германци од градот биле евакуирани. Откако Чехословачка се обновила, голем број од Германците и Унгарците кои останале во градот биле казнето поради соработка со Хитлер со тоа што биле депортирани во Австрија, Германија или Унгарија. Поради сето ова, Братислава останала со мнозинско словачко население.
Од религиска гледна точка, спрема пописот од 2001, 243.048 се католици, 125.729 се атеисти, 24.810 се лутеранци, 3.163 се гркокатолици, 1.918 се калвинисти, 1.827 се јеховини сведоци, 1.616 се православни, 737 се методисти, 748 евреи и 613 баптисти.
Општествени установи и локална самоуправа
Моменталната локална самоуправа на градот е во организациска структура зададена уште од 1990 година. На чело на локалната самоуправа се наоѓа градоначалникот на Братислава, потоа следат градското собрание , градскиот совет , градските комисии и градскиот магистрат.
Градоначалникот е шеф на извршната градска власт и е избран за мандат од четири години. Моментален градоначалник на Братислава е Андреј Ѓурковски кој е избран на изборите во 2006 година и овој му е втор мандат. Градскиот совет е законодавно тело и е задолжено за буџетот, урбанизмот, одржување на патиштата, образованието и културата во градот. Советот обично се среќава еднаш месечно и е составено од 80 членови.
Административно, Братислава е поделена на пет окрузи и тие се: Братислава I (градскиот центар), Братислава II (источниот дел), Братислава III (североисточниот дел), Братислава IV (западниот и северниот дел) и Братислава V (јужниот дел).
За подобра локална самоуправа, градот е поделен на 17 квартови и секој има свој управител и совет. Бројот на членови во советот зависи од бројот на население во квартот.
Архитектура и позначајни објекти
Градот Братислава е град составен од средновековни архитектонски подвизи искомбинирано со модерни грандиозни згради од XX век.
Повеќето од историските згради се наоѓаат во стариот дел од Братислава. Стариот братиславски хол е комплекс од три згради кои биле подигнати во 14 век и 15 век и сега во него опстојува Градскиот музеј на Братислава. Михаеловата порта е единствена порта која била зачувана од средновековната фортификација и е една од најстарите објекти во градот. Зградата на универзитетската библиотека која е подогната во 1756 година била користена од страна унгарската администрација од 1802 до 1848.
Историскиот центар на градот е составен од повеќе барокни згради изградени околу 1760 година и денес тука се наоѓаат палатата на словачкиот претседател и владата на Словачка. Во дел од овие гради се одвивале значајни историски настани како на пример мировни договори или биле родени значајни историски личности.
Покрај овие згради, во овој дел од градот се наоѓаат и катедрали и цркви како на пример катедралата Свети Мартин изградена од 13 век до 16 век и служела како место за крунисување на унгарските кралеви од 1563 до 1830 година. Покрај неа, тука се и Франциската црква која датира од 13 век и црквата Света Елизабета која е попозната како Сина Црква поради нејзината боја.
Останати значајни структури во градот се Новиот мост на реката Дунав кој има ресторан налик на НЛО, зградата на словачкот радио која е во форма на превртена пирамида камзичката телевизиска кула која има ротирачки ресторан.
Братиславски замок
Една од најзначајните градби во Братислава е Братиславскиот замок кој се наоѓа на едно плато на надморска височина од 85 метри. Овој рид бил населен уште од самите почетоци на градот, па дури и од каменото и бронзеното доба. Исто така ридот бил акропол на Келтите, римска и словенска тврдина и политички, религиозен и воен центар на Велика Моравија. Камен замок не бил изграден сè до 10 век кога регионот потпаднал под унгарска власт. Замокот бил претворен во готска структура во 1430 година, додека во 1562 година станал ренесансен замок. Замокот бил повторно изграден во 1649 година во барокен стил. Кога на власт била кралицата Марија Терезија, замокот станал престижен кракски престол. Во 1811 година замокот бил изгорен во пожар и останал како рушевина сè до 1950-те години кога бил повторно изграден во терезиски стил.
Девински замок
Девинскиот замок бил долго време во рушевини кој бил скоро обновен во близина на реката Морава која пак ја создава границата со Австрија. Тој е еден од најзначајните словачки археолошки наоѓалишта и има музеј кој е посветен на неговата историја. Поради неговата стратешка позиција, Девинскиот замок бил значаен замок за Велика Моравија и за раната унгарска држава. Тој бил уништен од Наполеоновите трупи во 1809 година и денес е значаен словенски и словачки историски симбол.
Паркови и езера
Поради близината на планините, Братислава има доста пошумени површини во близина на градот. Вкупната површина со јавно зеленило во градот изнесува 46.8 км2 или 110 метар квадратен по глава на жител. Најголемиот парк е Горскиот парк во стариот дел од градот. Братиславскиот шумски парк се наоѓа на Малите Карпати и е популарен меѓу народот. Шумскиот парк има површина од околу 27.3 км2 од кои 96% се пошумени.
Градот има одреден број природни и вештачки езера кои најмногу се користат за рекреација. Така на пример се забележуваат езерата Штрковец, Кухајда, Злате Пјески, Вајнори и Русовце.
Сообраќај
Благодарејќи на добрата географска положба во Средна Европа, Братислава е природен крстопат за меѓународен сообраќај.
Јавниот транспорт во Братислава е управуван од „Доправни подник Братислава“, транспортна компанија во сопственост на градот. Транспортниот систем во Братислава е познат како „општински масовен транзит“ (Mestská hromadná doprava) и оперира со автобуси, трамваи и тролејбуси. Покрај оваа градска компанија, во Братислава оперира и „Братиславскиот интрегриран транспорт“ (Bratislavská integrovaná doprava) кој оперира со возови и автобуси во градот и во околните градови.
Братислава е поврзана со Австрија, Унгарија, Чешка, Полска, Германија и со остатокот од Словачка. Автопатите обезбедуваат допар превоз до сите поголеми градови во Словачка, како и соседските главни градови. Во Братислава има и речно пристаниште кое ја поврзува Словачка со Црното Море.
Туризам
Во 2006 година, Братислава имала 77 комерцијални сместувачки капацитети од кои 45 се хотели со вкупен капацитет за сместување од 9.940 легла. Вкупно 686.201 посетител, 454.870 посетители биле странци и престојувале во Братислава. Поголем е бројот на посетители во Братислава се оние кои го посетуваат градот само за еден ден. Најмногу странски посетители се забележуваат од Чешка, Германија, Велика Британија, Италија, Полска и Австрија.
Култура
Братислава е културен центар на Словачка. Поради историскиот мулти-културен карактер, локалната култура е под влијание на различни етнички групи меѓу кои Германци, Словаци, Унгарци и Евреи. Братислава има голем број музеи, галерии, концертни сали, кина, филмски клубови и странски културни институции.
Уметност
Братислава е седиште на Словачкиот национален театар кој е составен од две згради. Првата зграда е изградена во нео-ренесансен стил и се наоѓа во стариот дел од градот. Новата зграда која била отворена во 2007 година е на брегот на реката. Театарот има три оддели, односно оддел за театар, опера и балет.
Музиката во Словачка се развила во XVIII век и во тесна врска со виенската музика. Значајни музички ликови ја посетиле Братислава меѓу кои Волфганг Амадеус Моцарт, Франц Лист, Џозеф Хајден и Лудвиг ван Бетовен. Во Братислава се родил композиторот Јохан Непомук Хумел. Во Братислава се наоѓа и Словачката филхармонија која одржува неколку концерти годишно.
Музеи и галерии
Словачкиот национален музеј е основан во 1961 година и се наоѓа во стариот дел од градот заедно со Природниот историски музеј кој всушност е дел од Националниот. Тој е најголем музеј и најголема културна институција во Словачка. Оперира со 16 музеи во Братислава и пошироко. Градскиот музеј на Братислава е основан во 1868 година и е најстариот музеј кој континуирано опстојува во Словачка. Главна цел на градскиот музеј е да ја архивира и истражува историјата на Братислава.
Словачката национална галерија е основана во 1948 година и оперира со голема мрежа галерии во Словачка. Двете галерии во Братислава се една до друга во палатата Естерхази и Водната барака на брегот на реката Дунав во стариот дел од Братислава. Градската галерија на Братислава е основана во 1961 година и е втора најголема галерија во Словачка од тој вид. Оваа галерија се наоѓа во палатата Јохан Палфи и палатата Мирбах во стариот дел од градот.
Образование и наука
Првиот универзитет во Братислава, односно Словачка а тогаш во Унгарија, бил Universitas Istropolitana кој бил основан во 1465 година од страна на кралот Матијас Корвунус. Универзитетот бил затворен во 1490 година после смртта на кралот.
Денес, во Братислава се наоѓа најголемиот универзитет, Универзитет Коменски,  кој има 27.771 студент. Покрај него се наоѓаат и техничкиот Словачки универзитет за технологија со 18.473 студенти, и најстарото уметнички училишта Академијата за иведени уметности и Академијата за уметности и дизајн. Останати високообразовни институции во Братислава се и јавниот Економски универзитет и првиот колеџ во Словачка. Вкупно, околу 56.000 студенти учат во братиславските универзитети.
Во градот има 65 јавни основни училишта, девет приватни училишта и десет религиозни основни училишта Вкупно, во Братислава има околу 25.821 ученик. Средното образование во Братислава е претставено со околу 39 гимназии со 16.048 ученици, 37 специјализирани средни училишта со 10.373 ученици, и 27 стручни училишта со 8.863 ученици.
Збратимени градови
Братислава е збратимена со следните градови:
* Броевите во заграда означуваат година на збратимување.
Данил Степанов
Данил Андреевич Степанов ( Данил Андреевич Степанов; 25 јануари 2000) е руски фудбалер кој игра на позицијата лев бек за ФК Ротор Волгоград на позајмица од ФК Рубин Казан.
IC 995
IC 995 — галаксија во соѕвездието Риби, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 995 се споменува и како IC 1642, MCG 2-4-8, CGCG 436-9, NPM1G +15.0043.
Откривање
Објектот е откриен на 24 ноември 1897 година од страна на Стефан Жавел.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 995 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 15,5 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,5 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,6 m/лм2. IC 995 има привидни димензии од 0,4' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 12 м 27,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +15° 45' 2"".
Тирозинемија
Тирозинемија е грешка во метаболизмот, обично вродена, при која организмот не може да ја разложи аминокиселината тирозин. Симптомите на нетретирана тирозинемија вклучуваат нарушувања во црниот дроб и бубрезите. Без третман, тирозинемијата доведува до хепатална слабост. Денес, тирозинемијата сè повеќе се детектира со скрининг на новороденчињата пред појава на симптомите. Со ран и доживотен менаџмент кој вклучува нискобелковинска исхрана, специјална белковинска формула, и понекогаш лекови, луѓето со тирозинемија имаат нормален развој и нормален живот.
Тумба (Трн)
Тумба — археолошко наоѓалиште во битолското село Трн. Претставува населба од неолитско време. Се издига во самото село, има пречник од околу 300 м и зачувана височина од 5 м. Дел од селските куќи се изградени врз неа па така, при копањето на темелите, сопствениците наоѓале фрагменти од керамички садови, орудија од камен и кремен, куглички за праќа и др.
Ратекау
Ратекау (Ratekau) — општина во округот Источен Холштајн, во Шлезвиг-Холштајн, Германија. Се наоѓа околу 10 километри североисточно од Либек.
Селото е најмногу познато по неговата добро зачувана камена црква Св. Вицелин од 1156 година.
Список на државни водачи во 936 година
Ова е список на државни водачи во 36 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Дон Карлос (Шилер)
Дон Карлос — историска трагедија во пет чина напишана од познатиот германски автор Фридрих Шилер. Ова дело било напишано помеѓу 1783 и 1787 година и за првпат било испечатено во Хамбург во 1787 година. Главен лик во трагедијата е Карлос, принц на Астуријците и делото е напишано врз основа на вистински историски настани кои се случиле во шеснаесеттиот век за време на владеењето на шпанскиот крал Филип. Дон Карлос е една од најпознатите Шилерови драми.
Кратка содржина
Протагонист, односно главен лик во делото е принцот Карлос од Астурија, син и наследник на кралот Филип, кој на крај завршува во затвор, а неговиот татко се жени со неговата вереница, француската принцеза Елизабет. Во драмата Карлос е прикажан како романтичен јунак и слободољубив бунтовник кој се буни против својот татко, како и против општеството.
Список на државни водачи во 936 година
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Драган Томовски
Животопис
Во периодот пред втората светска војна, Драган Томовски се вработува во Tехничкото одделение на Скопската градска општина. Веднаш по ослободувањето со формирањето на Mинистерството за градежништво на владата на НРМ работи како проектант во бирото за обнова и изградба на земјата. Во 1950г. е преместен во Градското собрание на град Скопје како раководитетл на архитектонско-урбанистичката служба. При формирањето на заводот за архитектура и урбанизам на град Скопје тој е еден од основачите и член на потесното раководство на оваа институција.
Драган Томовски се јавува како современик на Јан Дубави, Славко Леви, Михо Чакеља и други познати архитекти од тој период. Се јавува као проектант на бројни објекти со различни намени од кои преовладуваат станбените згради, туристичко-угостителските објекти, доследно спроведувајќи го меѓународниот стил. Во проектирањето на становите обрнува посебно внимание на на функцијата и се залага за рационално организиран стан. Драган Томовски се занимава и со урбанистичко проектирање. По земјотрeсот во 1963г. во градскиот завод за урбанизам и  архитектура работи како соработник и член во тимот за изработка на Генералниот урбанистички план на град Скопје, во поширок состав со странските соработници ,,Доксијадес” од Атина и ,,Полсервис” од Варшава. Драган Томовски подолго време престојувал како експерт во странство. Во Сирија е ангажиран за изработка на урбанистички програми и студии за развој на туристичките реони и населби во периодот од 1967 - 1968г. Во емиратот Кувајт е ангажиран како проектант и консултант за архитектонско-урбанистичко проблеми 1976 - 1978г. Во Кувајт остварува i повеќе проекти мегу кои станбени населби и јавни згради со типична архитектура за тоа подрачје и поединечни семејни објекти за видни тамошни личности. Со успех учествувал и на повеќе анонимни архитектонско -урбанистички конкурси во поранешна Југославија. Некои од проектите и реализираните проекти на Томовски, публикувани се во реномирани стручни списанија на терироријата на поранешна Југославија и презентирани се на повеќе колективни и самостојни изложби. Слободното време го надополнува со сликарство - акварелска техника со пејсажни мотиви. Асоцијацијата на архитекти на Република Македонија, го наградува со престижната награда ,,Андреја Дамјанов" во 2004 година и тој станува член на Архитектонската академија при Асоцијацијата на архитекти на Република Македонија.
Рапешки манастир
Рапешки манастир — манастир во јужниот дел на Македонија, во близина на селото Рапеш.
Градби
Во склоп на манастирот влегуваат параклис, трпезарии и летниковец.
Лермонтов (руско благородништво)
Лермонтов (Лермонтовы) е името на руско благородничко семејство со шкотско потекло, кое потекнува од Џорџ Лирмонт (во Русија бил познат како ). Семејната легенда тврди дека Џорџ Лирмонт бил потомок на познатиот шкотски поет од 13 век Томас Римувачот (исто така познат како Томас Лирмонт).
Рапешки манастир
Настани
Слава на манастирот е благденот Петровден којшто се празнува на 12 јули, а кум на славата бил поранешниот градоначалник на Општина Новаци Лазар Котевски.
Вели Мумин
Животопис
Мумин е роден на 22 март 1980 во седумчлено ромско сиромашно семејство, во Скопје. Мумин бил оженет за Бугарката Маја Полиска, која во 2002 година ја освоила титулата „Мис фитнес на Бугарија“. Поради оддалеченоста и несогласувањето околу местото на живеење, нивната врска постепено се распаднала, а потоа се развеле. Својата втора сопруга Менка, Мумин ја запознал во салата на клубот „Скопје“, каде таа дошла да учи бокс, а тој ѝ бил учител. Тогаш, Менка студирала на Педагошкиот факултет, а тој ги завршувал постдипломските студии на Факултетот за безбедност. Набрзо, двајцата стапиле во брак во кој ги добиле момчињата Максимилијан (роден во 2013 година) и Кристофер (роден во 2014 година). Мумин со семејството живее во Скопје, во населбата Топаанско Поле, а работи како надзорен инспектор во Агенцијата за спорт и млади.