cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Магнетосфера на Јупитер
Магнетодиск
Конфигурацијата на полето на магнетодиск се одржува со азимутска прстенеста струја, која тече со ротација низ екваторскиот плазма лист. Лоренцовата сила што произлегува од интеракцијата на оваа струја со планетарното магнетно поле создава центрипетална сила, која ја спречува коротирачката плазма да избега од планетата. Вкупната прстенеста струја на екваторската струја се проценува на 90-160 милиони ампери.
Ко-ротација и радијални струи
Главниот двигател на магнетосферата на Јупитер е ротацијата на планетата. Во овој поглед, Јупитер е сличен на уред наречен униполарен генератор. Кога Јупитер ротира, неговата јоносфера се движи релативно до диполското магнетно поле на планетата. Бидејќи диполскиот магнетен момент покажува во насока на ротација, Лоренцовата сила, која се појавува како резултат на ова движење, ги придвижува негативно наелектризираните електрони до половите, додека позитивно наелектризираните јони се туркаат кон екваторот. Како резултат на тоа, половите стануваат негативно наелектризирани, а регионите поблиску до екваторот стануваат позитивно наелектризирани. Бидејќи магнетосферата на Јупитер е исполнета со високо спроводлива плазма, електричното коло е затворено низ неа. Струја, наречена директна струја, тече по линиите на магнетното поле од јоносферата до екваторскиот плазма лист. Оваа струја потоа радијално тече подалеку од планетата во рамките на екваторскиот плазма лист и конечно се враќа во планетарната јоносфера од надворешниот дострел на магнетосферата по линиите на полето поврзани со половите. Струите што течат по линиите на магнетното поле обично се нарекуваат биркеландови струи. Радијалната струја е во интеракција со планетарното магнетно поле, а добиената Лоренцова сила ја забрзува магнетосферската плазма во насока на планетарната ротација. Ова е главниот механизам кој ја одржува коротацијата на плазмата во магнетосферата на Јупитер.
Струјата што тече од јоносферата кон струјата на магнетоопашката е особено силна кога соодветниот дел од плазма-листот (струја на магнетоопашката) ротира побавно од планетата. Како што е споменато погоре, коротацијата се распаѓа во регионот сместен помеѓу 20 и 40 РЈ од Јупитер. Овој регион одговара на магнетодиск, каде што магнетното поле е силно растегнато. Силната директна струја што тече во магнетодискот потекнува од многу ограничен географски опсег од околу ° од магнетните полови на Јупитер. Овие тесни кружни области одговараат на главните поларни светлини на Јупитер. Повратната струја што тече од надворешната магнетосфера над 50 RJ влегува во јоносферата во близина на половите, затворајќи го електричното коло. Вкупната радијална струја во магнетосферата на Јупитер = се проценува на 60 милиони–140 милиони ампери.
Забрзувањето на плазмата во ко-ротација доведува до пренос на енергија од ротацијата до кинетичката енергија на плазмата. Во таа смисла, магнетосферата се напојува од ротацијата на планетата, додека магнетосферата на Земјата се напојува главно од сончевиот ветер.
Нестабилност на размена и повторно поврзување
Главниот проблем што се среќава при дешифрирањето на динамиката на магнетосферата на Јупитер е транспортот на тешка ладна плазма од торот на Ија на 6 RJ до надворешната магнетосфера на растојанија од повеќе од 50 РЈ. Прецизниот механизам на овој процес не е познат, но се претпоставува дека се јавува како резултат на дифузија на плазмата поради нестабилност на размена. Процесот е сличен на нестабилноста на Рејли-Тејлор во хидродинамиката. Во случајот на магнетосферата на Јупитер, центрифугалната сила ја игра улогата на гравитацијата; тешката течност е ладната и густа јонска (т.е. се однесува на Ија) плазма, а лесната течност е топлата, многу помалку густа плазма од надворешната магнетосфера. Нестабилноста доведува до размена помеѓу надворешниот и внатрешниот дел на магнетосферата на флуксните цевки исполнети со плазма. Пловните празни цевки се движат кон планетата, додека ги туркаат тешките цевки, исполнети со јонската плазма, подалеку од Јупитер. Оваа размена на флуксни цевки е форма на магнетосферска турбуленција. Оваа високо хипотетичка слика за размената на флуксни цевки била делумно потврдена од вселенското летало Галилео, кое открило региони со нагло намалена густина на плазмата и зголемена јачина на полето во внатрешната магнетосфера. Овие празнини може да одговараат на речиси празните флукс-цевки кои пристигнуваат од надворешната магнетосфера. Во средната магнетосфера, Галилео детектирал таканаречени настани на исфрлување, кои се случуваат кога топла плазма од надворешната магнетосфера влијае на магнетодискот, што доведува до зголемен флукс на енергетски честички и зајакнато магнетно поле. Сè уште не е познат механизам кој би го објаснил транспортот на ладна плазма кон надворешноста.
Кога флуксните цевки натоварени со ладна јонска плазма ќе стигнат до надворешната магнетосфера, тие минуваат низ процес на повторно поврзување, кој го одвојува магнетното поле од плазмата. Првиот се враќа во внатрешната магнетосфера во форма на флуксни цевки исполнети со топла и помалку густа плазма, додека вторите веројатно се исфрлаат по магнетоопашката во форма на плазмоиди - големи дамки од плазма. Процесите на повторно поврзување може да одговараат на глобалните настани за реконфигурација забележани и од вселенското летало Галилео, кои се случувале редовно на секои 2-3 дена. Настаните на реконфигурација обично вклучувале брзи и хаотични варијации на јачината и насоката на магнетното поле, како и нагли промени во движењето на плазмата, кои често престанувале да се ротираат и почнале да течат нанадвор. Плазмата што тече по опашката по линиите на отворено поле се нарекува планетарен ветер.
Настаните за повторно поврзување се аналози на магнетните подбури во магнетосферата на Земјата. Се смета дека разликата е во нивните соодветни извори на енергија: копнените подбури вклучуваат складирање на енергијата на сончевиот ветер во магнетоопашката проследено со негово ослободување преку настан на повторно поврзување во неутралниот тековен лист на опашката. Вториот, исто така, создава плазмоид кој се движи надолу по опашката. Спротивно на тоа, во магнетосферата на Јупитер вртежната енергија се складира во магнетодиск и се ослободува кога плазмоид се одвојува од него.
Влијание на сончевиот ветер
Со оглед на тоа што динамиката на јупитеровата магнетосфера главно зависи од внатрешните извори на енергија, сончевиот ветер веројатно има и улога, особено како извор на високоенергетски протони. Структурата на надворешната магнетосфера покажува некои одлики на магнетосферата управувана од сончевиот ветер, вклучително и значајна асиметрија зора-самрак. Особено, линиите на магнетното поле во секторот на самракот се свиткани во спротивна насока од оние во секторот на зори. Покрај тоа, магнетосферата на зората содржи линии на отворено поле што се поврзуваат со магнетоопашката, додека во магнетосферата на самракот, линиите на полето се затворени. Сите овие набљудувања покажуваат дека процес на повторно поврзување управуван од сончевиот ветер, познат на Земјата како циклус на Данџи, исто така може да се одвива во магнетосферата нупитерјан.
Степенот на влијанието на сончевиот ветер врз динамиката на магнетосферата на Јупитер моментално е непознат; сепак, може да биде особено силен во моменти на зголемена сончева активност. Ауроралното радио, оптичките и емисиите на Х-зраци, како и емисиите на синхротрон од појасите на зрачење покажуваат корелации со притисокот на сончевиот ветер, што покажува дека сончевиот ветер може да ја поттикне циркулацијата на плазмата или да ги модулира внатрешните процеси во магнетосферата.
Радиобрановни должини
Јупитер е моќен извор на радио бранови во спектралните региони кои се протегаат од неколку килохерци до десетици мегахерци. Радио бранови со честоти помали од околу 0,3 MHz (а со тоа и бранови должини подолги од 1 km) се нарекуваат Јупитерово километриско зрачење. Оние со честоти во интервал од 0,3–3 MHz (со бранови должини од 100–1000 m) се нарекуваат хектометриско зрачење, додека емисиите во опсегот 3–40 MHz (со бранови должини од 10–100 m) се нарекуваат декаметриско зрачење. Последното зрачење било забележано од Земјата, а неговата околу 10-часовна периодичност помогнала да се идентификува дека потекнува од Јупитер. Најсилниот дел од декаметриската емисија, кој е поврзан со Ија и со тековниот систем Ија-Јупитер, се нарекува Ија-декаметриско зрачење. Се смета дека поголемиот дел од овие емисии се произведени со механизам наречен „циклотронска нестабилност“, кој се развива блиску до поларните региони. Електроните кои се движат паралелно со магнетното поле се таложат во атмосферата додека оние со доволна нормална брзина се рефлектираат од конвергираното магнетно поле. Ова резултира со нестабилна дистрибуција на брзина. Овој пренос на брзина спонтано генерира радио бранови на локалната електронска циклотрон честота. Електроните вклучени во генерирањето радио бранови се веројатно оние кои носат струи од половите на планетата до магнетодискот. Интензитетот на емисиите непречено варира со текот на времето. Сепак, постојат кратки и моќни рафали на емисија надредени на постепените варијации и кои можат да ги надминат сите други компоненти. Вкупната емитирана моќност на декаметриското зрачење е околу 100 GW, додека моќноста на сите други компоненти е околу 10 GW. За споредба, вкупната моќност на радио емисиите на Земјата е околу 0,1 GW.
Овие компоненти на Јупитер се силно модулирани од неговата ротација, што ја прави планетата донекаде слична на пулсар. Оваа периодична модулација веројатно е поврзана со асиметриите во магнетосферата на Јупитер, кои се предизвикани од навалувањето на магнетниот момент во однос на вртежната оска, како и од магнетните аномалии на голема ширина. Физиката што управува со радио емисиите на Јупитер е слична на онаа на радио пулсарите. Тие се разликуваат само по скалата, а Јупитер може да се смета и за многу мал радио пулсар. Покрај тоа, радио емисиите на Јупитер силно зависат од притисокот на сончевиот ветер и, оттука, од сончевата активност.
Покрај зрачењето со релативно долга бранова должина, Јупитер, исто така, емитира синхротронско зрачење (исто така познато како дециметрично зрачење или ДИМ зрачење) со честоти во опсег од 0,1–15 GHz (бранова должина од 3 m до 2 см),. Овие емисии се од релативистички електрони заробени во внатрешните радијациони појаси на планетата. Енергијата на електроните кои придонесуваат за емисиите на ДИМ е од 0,1 до 100 MeV, додека водечкиот придонес доаѓа од електроните со енергија во опсегот 1-20 MeV. Ова зрачење е добро разбрано и се користело од почетокот на 1960-тите за проучување на структурата на магнетното поле на планетата и радијационите појаси. Честичките во радијационите појаси потекнуваат од надворешната магнетосфера и се адијабатски забрзани, кога се транспортираат до внатрешната магнетосфера. Сепак, ова бара изворна популација од електрони со умерено висока енергија (>> 1 keV), а потеклото на оваа популација не е добро разбрано.
Магнетосферата на Јупитер исфрла струи на електрони и јони со висока енергија (енергија до десетици мегаелектронволти), кои патуваат до Земјината орбита. Овие потоци се разликуваат со вртежниот период на планетата. И во овој поглед, Јупитер покажува сличност со пулсар.
Интеракција со прстени и месечини
Широката магнетосфера на Јупитер го обвива неговиот прстенест систем и орбитите на сите четири Галилееви месечини. Орбитирајќи во близина на магнетниот екватор, овие тела служат како извори на магнетосферската плазма, додека енергетските честички од магнетосферата ги менуваат нивните површини. Честичките го исфрлаат материјалот од површините и создаваат хемиски промени преку радиолиза. Коротацијата на плазмата со планетата значи дека плазмата по можност е во интеракција со полутопките на месечините кои следат, предизвикувајќи забележителни полутопкични асиметрии. Во близина на Јупитер, прстените и малите месечини на планетата апсорбираат честички со висока енергија (енергија над 10 keV) од радијационите појаси. Ова создава забележливи празнини во просторниот пренос на појасите и влијае на дециметриското синхроно зрачење. Всушност, за постоењето на Јупитеровите прстени најпрво се претпоставувало врз основа на податоците од вселенското летало Пионер 11, кое забележало нагло намалување на бројот на високоенергетски јони блиску до планетата. Планетарното магнетно поле силно влијае и на движењето на прстенести честички од подмикрометар, кои добиваат електричен полнеж под влијание на сончевото ултравиолетово зрачење. Нивното однесување е слично на она на коротирачките јони. Резонантните интеракции помеѓу коротацијата и орбиталното движење на честичките се користени за да се објасни создавањето на највнатрешниот ореол прстен на Јупитер (сместен помеѓу 1,4 и 1,71 РЈ ). Овој прстен се состои од подмикрометарски честички на многу наклонети и ексцентрични орбити. Честичките потекнуваат од главниот прстен; сепак, кога ќе се движат кон Јупитер, нивните орбити се модифицираат со силната Лоренцова резонанца 3:2 сместена на 1,71 RJ, што ги зголемува нивните склоности и ексцентричности. Уште една Лоренцова резонанца 2:1 на 1,4 Rj ја дефинира внатрешната граница на прстенот на ореолот.
Сите галилееви месечини имаат тенка атмосфера со површински притисоци во опсег од 0,01–1 nbar, кои пак поддржуваат значителни јоносфери со густина на електрони во опсег од 1.000-10.000 cm−3. Ковртежниот тек на ладната магнетосферска плазма е делумно пренасочен околу нив од струите индуцирани во нивните јоносфери, создавајќи структури во облик на клин познати како Алфвенови крилја. Интеракцијата на големите месечини со ковртежниот тек е слична на интеракцијата на сончевиот ветер со немагнетизираните планети како Венера, иако ковртежната брзина е обично субсонична (брзините варираат од 74 до 328 km/s), што го спречува формирањето на лачен удар. Притисокот од коротирачката плазма континуирано ги отстранува гасовите од атмосферата на Месечината (особено од онаа на Ија), а некои од овие атоми се јонизираат и се доведуваат во коротација. Овој процес создава тор од гас и плазма во близина на орбитите на месечините, а најистакнат е јонскиот тор. Всушност, галилеевите месечини (главно Ија) служат како главни извори на плазма во внатрешната и средната магнетосфера на Јупитер. Во меѓувреме, енергетските честички во голема мера не се засегнати од Алфвеновите крилја и имаат слободен пристап до површините на месечините (освен онаа на Ганимед). Ледените галилееви месечини, Европа, Ганимед и Калиста, сите генерираат индуцирани магнетни моменти како одговор на промените во магнетното поле на Јупитер. Овие различни магнетни моменти создаваат диполни магнетни полиња околу нив, кои делуваат да ги компензираат промените во амбиенталното поле. Се смета дека индукцијата се одвива во подповршинските слоеви на солена вода, кои најверојатно постојат во сите големи ледени месечини на Јупитер. Овие подземни океани потенцијално можат да содржат живот, а доказите за нивното присуство биле едно од најважните откритија направени во 1990-тите со вселенски летала.
Интеракцијата на магнетосферата на Јупитер со Ганимед, која има внатрешен магнетен момент, се разликува од нејзината интеракција со немагнетизираните месечини. Внатрешното магнетно поле на Ганимед издлабува шуплина во магнетосферата на Јупитер со пречник од приближно два пречника на Ганимед, создавајќи мини-магнетосфера во магнетосферата на Јупитер. Магнетното поле на Ганимед го пренасочува коротирачкиот проток на плазмата околу неговата магнетосфера. Исто така, ги штити екваторските области на Месечината, каде линиите на полето се затворени, од енергетски честички. Вториот сè уште може слободно да удира по столбовите на Ганимед, каде што се отворени линиите на теренот. Некои од енергетските честички се заробени во близина на екваторот на Ганимед, создавајќи мини-радијациони појаси. Енергетските електрони кои влегуваат во нејзината тенка атмосфера се одговорни за набљудуваните негови поларни светлини.
Наелектризираните честички имаат значително влијание врз површинските својства на галилеевите месечини. Плазмата што потекнува од Ија носи јони на сулфур и натриум подалеку од планетата, каде што тие се имплантираат преференцијално на заостанатите полутопки на Европа и Ганимед. Меѓутоа, на Калиста, од непознати причини, сулфурот е концентриран на водечката полутопка. Плазмата, исто така, може да биде одговорна за затемнување на полутопките кои следат на Месечината (освен онаа на Калиста). Енергетските електрони и јони, при што флуксот на вторите е поизотропен, го бомбардираат површинскиот мраз, распрскувајќи ги атомите и молекулите и предизвикувајќи радиолиза на водата и другите хемиски соединенија. Енергетските честички ја разбиваат водата во кислород и водород, одржувајќи ги тенките кислородни атмосфери на ледените месечини (бидејќи водородот побрзо бега). Соединенијата произведени радиолитички на површините на галилеевите месечини исто така вклучуваат озон и водород пероксид. Доколку се присутни органски или карбонати, може да се произведуваат и јаглерод диоксид, метанол и јаглеродна киселина. Во присуство на сулфур, веројатните производи вклучуваат сулфур диоксид, водород дисулфид и сулфурна киселина. Оксидансите произведени со радиолиза, како кислородот и озонот, можат да бидат заробени во мразот и да се носат надолу во океаните во геолошки временски интервали, со што служат како можен извор на енергија за живот.
Откритие
Првиот доказ за постоењето на магнетното поле на Јупитер дошло во 1955 година, со откривањето на декаметриската радио емисија или ДАМ. Бидејќи спектарот се проширил до 40 MHz, астрономите заклучиле дека Јупитер мора да поседува магнетно поле со максимална јачина над 1 мили тесла (10 гаус).
Во 1959 година, набљудувањата во микробрановиот дел од електромагнетниот (ЕМ) спектар (0,1-10 GHz) довеле до откривање на дециметриско зрачење (ДИМ) и сознанието дека тоа е синхротронско зрачење емитувано од релативистички електрони заробени во радијационите појаси на планетата. Овие синхротронски емисии биле искористени за да се процени бројот и енергијата на електроните околу Јупитер и довеле до подобрени проценки на магнетниот момент и неговиот наклон.
До 1973 година, магнетниот момент бил познат со фактор два, додека наклонот бил точно проценет на околу 10°. Модулацијата на ДАМ на Јупитер од страна на Ија (т.н. Ија-ДАМ) била откриена во 1964 година и овозможила прецизно да се одреди вртежниот период на Јупитер. Дефинитивното откритие на магнетното поле се случило во декември 1973 година, кога вселенското летало Пионер 10 полетало во близина на планетата.
Истражување по 1970 година
Од 2009 година, вкупно осум вселенски летала летале околу Јупитер и сите придонеле за сегашното знаење за магнетосферата на Јупитер. Првата вселенска сонда што стигнала до Јупитер била Пионер 10 во декември 1973 година, која поминала на 2,9 RJ од центарот на планетата. Нејзиниот близнак Пионер 11 го посетил Јупитер една година подоцна, патувајќи по многу наклонета траекторија и приближувајќи се на планетата 1,6 РЈ.
Пионер 10 обезбедил најдобро достапно покривање на внатрешното магнетно поле додека минувал низ внатрешните појаси на зрачење во рок од 20 RJ, примајќи интегрирана доза од 200.000 ради од електрони и 56.000 ради од протони (за човек, доза на цело тело од 500 ради би била фатална). Нивото на зрачење на Јупитер било десет пати помоќно отколку што предвидиле конструкторите на Пионер, што довело до стравувања дека сондата нема да преживее; сепак, со неколку ситни пропусти, успеала да помине низ појасите на зрачење, што во голем дел го спасил фактот што магнетосферата на Јупитер малку се „замрдала“ нагоре во таа точка, оддалечувајќи се од леталото. Сепак, Пионер 11 ги изгубила повеќето слики од Ија, бидејќи зрачењето предизвикало неговиот фото- полариметар за сликање да добие голем број лажни команди. Следното и многу понапредно технолошки вселенско летало „Војаџер“ морало да се редизајнира за да се справи со масивните нивоа на зрачење.
Вселенското летало Галилео, кое орбитирало околу Јупитер од 1995 до 2003 година, обезбедило сеопфатно покривање на магнетното поле на Јупитер во близина на екваторската рамнина на растојанија до 100 РЈ. Проучените региони ги вклучувале секторите на магнетоопашката и зората и самракот на магнетосферата. Додека Галилео успешно преживеал во суровата радијациона средина на Јупитер, сепак доживеал неколку технички проблеми. Особено, жироскопите на вселенското летало често покажувале зголемени грешки. Неколку пати се појавиле електрични лакови помеѓу ротирачките и не-ротирачките делови на леталото, што довело до безбеден режим и целосно губење на податоците од 16-та, 18-та и 33-та орбита. Зрачењето, исто така, предизвикало фазни поместувања во ултрастабилниот кварцен осцилатор на Галилео.
Кога вселенското летало Касини прелетало покрај Јупитер во 2000 година, спровело координирани мерења со Галилео. Нови Хоризонти поминало блиску до Јупитер во 2007 година, спроведувајќи уникатна истрага за магнетоопашката, патувајќи дури 2500 RJ по должината. Во јули 2016 година Јуно бил ставен во орбитата на Јупитер, неговите научни цели вклучуваат истражување на поларната магнетосфера на Јупитер. Покриеноста на магнетосферата на Јупитер останува многу послаба отколку за магнетното поле на Земјата. Понатамошно проучување е важно за понатамошно разбирање на динамиката на магнетосферата на Јупитер.
Во 2003 година, НАСА спровела концептуална студија наречена „Истражување на надворешните планети на човекот“ (HOPE) во врска со идното човечко истражување на надворешниот Сончев Систем. Била изнесена можноста за изградба на површинска основа на Калиста, поради ниските нивоа на зрачење на оддалеченоста на Месечината од Јупитер и нејзината геолошка стабилност. Калиста е единствениот од галилеевите сателити на Јупитер за кој е изводливо човечко истражување. Нивоата на јонизирачко зрачење на Ија, Европа и Ганимед се непријателски за човечкиот живот и допрва треба да се смислат соодветни заштитни мерки.
Истражување по 2010 година
Мисијата на Јуно на Јупитер била лансирана во 2011 година и тоа пристигнало на Јупитер во 2016 година. Сондата вклучува пакет инструменти дизајнирани за подобро разбирање на магнетосферата, вклучувајќи магнетометар на инструментот, како и други уреди како детектор за плазма и радио полиња наречени <i id="mwA7c">бранови</i>.
Инструментот Jovian Auroral Distributions Experiment (JADE) исто така треба да помогне да се разбере магнетосферата.
Јуно открил планетарно магнетно поле богато со просторни варијации, веројатно поради релативно големиот полупречник на динамото. Најизненадувачкото набљудување до крајот на 2017 година било отсуството на очекуваниот магнетен потпис на интензивните струи усогласени со полето ( Биркеландови струи) поврзани со главната поларна светлина.
NGC 1539/1
NGC 1539/1 — галаксија во соѕвездието Бик, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1539/1 се споменува и како CGCG 488-1, 5ZW 373.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1539/1 е од видот C. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 1539/1 има привидни димензии од 0,5' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 4 ч 19 м 1,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 26° 49' 39".
Други поделби
Проучување на NGC 1539/1 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 14852. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 133; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1823. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 228.
Штендал
Штендал (Stendal) — град во Саксонија-Анхалт, Германија. Тој е главен град на округот Штендал и неофицијален главен град на Алтмарк. Се наоѓа на 125 километри западно од Берлин и околу 170 километри источно од Хановер.
Историја
Основан од Албрехт Мечката во 12 век, брзо станал важен член на Ханзата. Прекрасните цркви, градското собрание и двете зачувани градски порти се сè уште доказ за поранешното богатство.
Театар на Алтмарк
Областа има театар именуван Theater der Altmark - Штендал. Бил основан во 1946 и секогаш имал делумно вклученост во младинскиот и детскиот театар. Покрај, театарските претстави и танцувачки настaни се одржуваат и концерти, конференции и состаноци.
Музеј Винкелман
Музејот Винкелман е именуван по Јохан Јоаким Винкелман, основачот на класичната археологија. Неговите фондови вклучуваат биографски документи, дела, дизајни и дојаграми како и грчки скулптури, заедно со други мали артефакти од антиката. Од 2003, музејот е сопственик на најголемиот Тројански коњ во светот. Со неговата големина од 15,6 метри, 13 метри долг и 9,5 метри широк и негова тежина од 45 тони, нуди прекрасен поглед над Штендал. Изложбите, кои се одржуваат се поврзани со археологијата и историјата на уметноста од XVIII и XIX век; постои исто така и музеј за современа уметност. Музејот е седиште на Winckelmann-Gesellschaft.
Дополнително, музејот има изложби поврзани со историјата и културната историја на градот Штендал и регионот Алтмарк кои потекнуваат од праисториските период низ раната историја, па сè до денес. Постојат изложби за Ханзата, романскиот стил и месните археолошки пронајдоци.
Музеј на противпожарната бригад
Градот има е Landesfeuerwehrmuseum (Музеј на противпожарната бригада), покажувајќи го развојот на пожарникарите и од заштитата од кожа до современите противпожарни техники.
Друго
Други згради вклучувајќи ја и готската катедрала, градското собрание со скулптурата и две среденовековни градски порти. Постојат и други цркви во областа.
Штендал е исто така дел од велосипедската патека Алтмарк. Информациите и картите за оваа велосипедска патека може да се најдат во туристичките канцеларии.
Литература
Францускиот писател Мари Анри Бојл, кој бил стациониран овде како војник во текот на Наполеоновите војни, го користел псевдонимот Стендал од 1817 во чест на Јохан Јоаким Винкелман.
Меѓународни односи
Штендал е збратимен со:
Бозоклу Мустафа-паша
Бозоклу Мустафа-паша (1638 – декември 1698) — отомански државник кој бил голем везир од 1693 до 1694 година. Неговиот епитет Бозоклу значи „од Бозок“ (денес Јозгат, Турција).
Почетоци
Мустафа бил бироктат во Отоманското Царство. Тој бил назначен за капудан-паша (голем адмирал) а подоцна и за командант на Полскиот фронт за време на Големата турска војна. Во соработка со Кримскиот хан Селим I Гирај, успеал да ја одбрани важната тврдина во Камјањец-Подиљски, (денес во Украина) од полските напади. Во 1690 година, тој бил назначен за управник на Дамаск (денес Сирија) и Триполи (денес Либан). На 27 март 1693 година, го наследил Чалик Али-паша како голем везир.
Како голем везир
Трансилванија (област во денешна западна Романија; Erdel) била под владение на Австрија, и во летото 1693 година, Мустафа-шаѓа бил во поход да ја освои. Но, австријците поставиле опсада на Белград (денес Србија) на југот од неговиот поход, по што бил приморан да се врати и да го брани Белград. Австријците биле приморани да ја отстранат опсадата. Мустафа-паша ја поравил тврдината и се вратил во главниот град Истанбул. Сепак, бидејќи фронтот бил близу, австријците биле спремни да продолжат со нападите. Мустафа-паша, сепак, бил незаинтересиран за претстојните австриски напади, повеќе се интересирал за ловот и припремата за следниот поход, па така султанот Ахмед II го разрешил на 13 март 1694 година по една година како голем везир.
Смрт
Следната служба на Мустафа-паша била управник на Триполи. Во мај 1698 година, тој бил повикан во Истанбл да биде привремен голем везир и да присуствува на воениот фронт. Но кус период подоцна, Мустафа-паша починал во декември 1698 година.
Тахиќанка и момче
Тахиќанка и момче — слика од 1899 година на Пол Гоген, сега во музејот Нортон Сајмон, на кој му била донирана во 1976 година.
Во 1964 година, сликата била купена на аукција од американските трговци Хамер Галериз, откако нејзината локација не била позната 40 години. Била сместена во оддалечениот замок Ардрос на шкотските висорамнини, откако била купена во 1923 година за 1.200 фунти.
NGC 5917
NGC 5917 — спирална галаксија во соѕвездието Вага, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5917 се споменува и како MCG -1-39-2, Arp 254, IRAS 15188-0711.
Откривање
Објектот е откриен на 16 јули 1835 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5917 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 13 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 5917 има привидни димензии од 1,6' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 15 ч 21 м 32,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -7° 22' 39"". Положбениот агол на објектот е во износ од 75°.
Аспр (ветар)
Аспр е вид на ветар кој дува во околината на Пиринеите. Ветерот е од Фенски карактер, доста сув и топол. Карактеристичем е за северните падини на Пиринеите, поточно за јужниот дел на Франција, со нагласка на покраината Гаскоња, каде е најинтензивен.
Чадор (расказ на Мопасан)
„Чадор“ (француски: Le Parapluie) — расказ на францускиот писател Ги де Мопасан, првпат објавен на 10 февруари 1884 година. Авторот му го посветил расказот на Камиј Удино.
Содржина
Госпоѓата Ореј е многу скржава жена која не му дозволува на сопругот ниту најмали трошоци. Тој се срами до својот неугледен чадор, бидејќи им се служи за подбив на неговите колеги во министерството. Најпосле, тој успева да ја убеди жена си да му купи убав чадор, но кога се враќа дома утврдува дека чадорот е изгорен на неколку места. Госпоѓата Ореј не сака ниту да чуе за купување на друг чадор, туку жали за залудно потрошените пари. Затоа, таа оди во осигурителното друштво за да бара отштета за уништениот чадор. Директорот на друштвото е изненаден од нејзиното смешно барање, но таа е упорна, па тој е принуден да се согласи за покривање на трошоците за поправка на чадорот. Така, госпоѓата Ореј влегува во една продавница и бара да ѝ го поправат чадорот со најквалитетни материјали, без оглед на цената.
Суводолски манастир (Битолско)
Суводолски манастир — манастир во јужниот дел на Македонија, во близина на селото Суводол.
Местоположба
Манастирот се наоѓа во месноста Браенец, на неколку стотина метри северозападно од Суводолското Езеро. Познато е дека бил преместен на денешното место.
Историја
Од натписната плоча до влезот на конакот се забележува дека манастирот бил подигнат во 1931 година на околу 1 км јужно од неговото денешно место. Но, поради лизгање на теренот од ископот на јаглен, тој бил срушен во 1994 година и одново подигнат на сегашното наоѓалиште во 1996 година.
Градби
Во склоп на манастирот влегуваат една црква, конак, чешма, езерце и помошни објекти.
Црква „Св. Никола“
Градбата на црквата претставува крстокуполен храм со осумаголна купола којашто има по една монофора на секоја страна и многуаголна апсида на источната страна. Црквата има два влеза — главен на западната и спореден на јужната страна.
Медина (покраина)
Медина (المدينه) е покраина во Саудиска Арабија, на западниот дел од земјата, крај крајбрежјето на Црвеното Море. Зафаќа површина од 173.000 км² и има население од 1.310.400 жители (1999). Главен град е светиот град Медина. Други градови се Јанбу ел-Бар и Бадр Хунајн. Управник на покраината е принцот Абдулазиз ибн Меџид, внук на основоположникот на Саудиска Арабија, кралот Абдулазис ибн Сауд.
Суводолски манастир
Суводолски манастир може да се однесува на следниве два истоимена манастира во Македонија:
Кирил VI Цариградски
Кирил VI Цариградски — Вселенски патријарх во периодот од 1813 до 1818 година.
Животопис
Во септември 1803 година бил избран за епископ во Конија, каде епископувал о наредните 7 години. Таму тој се занимавал со воспоставување на училишта, изнаоѓање на учебници и описменување на населението. Во 1810 година бил преместен во катедралната црква во Одрин. На 4 март 1813 година по напуштањето на позицијата на Еремија IV бил избран за Вселенски патријарх.
Како Вселенски патријарх, покрај особениот интерес кон образованието тој го финансирал создавањето на музичко училиште, ја реорганизирал патријахалната болница и објавил многу книги од кои повеќето биле религиозни. Го стабилизирал финансирањето на патријархатот и ја отворил повторно патријахатската печатница како и Големото училиште. Сер претпоставува дека султанот Махмуд II го приморал да си поднесе оставка на 13 декември 1818 година.
По оставката се пензионирал во Одрин. Кога започнала војната во 1821 година, неговото име било во султановиот указ за апсење на 30-те свеѓтеници и познати благородници во одринско. Бил погубен од страна на Турците кои го обесиле на портите на црквата и го оставиле телото да виси три дена (првиот пат јажето се скинало и Турците како страв од празноверие) го фрлиле во реката Марица. Подоцна неговите остнки биле погребани, а неговата гробница може да посети во дворот на една куќа во селото Кулели Бургас,во близина на реката Марица.
Прогласен е за светец во 1993 година од светиот синод на Руската праволавна црква, и се чествува на 18 април или пак една недела по Велигден.
ССОУ „Коле Неделковски“ - Велес
Средното стручно општинскп училиште „Коле Неделковски“ — средно училиште во Велес, Општина Велес. Училиштето е формирано во 1965 година како индустриско училиште за практична настава.
Основање и развој
Со решение на собранието на Општина Титов Велес од 22.09.1965 г. се формирало индустриско училиште УЗУС (Училиште за ученици во Стопанството) “Коле Неделковски“. Школувањето траело три години а учениците биле поделени во три смера: метален, ќерамички и текстилен.
Училиштето е сместено во сопствена зграда на ул.Андон Шурков бр.4 во Велес истото се наоѓа помеѓу индустриската и урбаната зона со одлична комуникација во одност однос на главните сообраќајници (Е-75) и железничката станица на пругата Белград – Атина.
Во текот на своето постоење во училиштето се изведувала настава од повеќе образовни струки како што се метална, керамичка, текстилна, но денес застапени се машинската, електротехничката, сообраќајната и угостителската струка.
Учество на натпревари
Училиштето редовно учествува во Државните натпревари на електротехничките, машинските и сообраќајните средни училишта. За истакнување се наградите кои ги освојуваат нашите ученици посебно во струките машинобравар и металостругар.
Култура и спорт
Значајно место во културно забавниот живот зазема и драмската секција во училиштето, која со повеќекратното изведување на своите претстави (“Бумеранг“, “Така требаше да биде“, “Солунски патрдии“ и др.) е чест гостин и на разните културните манифестации организирани на локално ниво. Исто така учеството и постигнатите резултати на литературни конкурси покажува дека училиштето, иако е стручно, не ги занемарува и општообразовните предмети, туку напротив делува стимулативно на учениците кои ги имаат овие квалитети да добијат шанса слободно да ги изразат.
КУД “Коле Неделковски“ со своето 18 годишно постоење е водечко културно уметничко друштво во Општината и во Р.Македонија. Со своето учество на разните домашни и интернационални фестивали ја зголемува својата популарност, го подигнува нивото на културно уметничката свест кај младите со што претставува гордост на училиштето и градот Велес.
Фудбалот, ракометот, атлетиката ... воопшто спортот, е поле на кое ССОУ “Коле Неделковски“ било водечко училиште во Општината. Екипите на училиштето во секоја натпреварувачка година земаат учество на регионалните и државните натпревари во различните спортови, забележувајќи при тоа резултати за вистинска почит. Голем број на познати спортски имиња почетните чекори во своите професинални кариери ги направиле токму на спортските терените на училиштето.
Меѓународна соработка
ССОУ “Коле Неделковски е веќе две години во збратимени односи со средното училиште “Stanisława Staszica“ од полскиот град Новогард. Веќе неколкупати е реализирана меѓусебна посета на ученици и колеги од овие две училишта. Тие имаа прилика да се запознаат со условите во кои работат, одликите на двата образовни система но и истовремено да се дружат, забавуваат и запознаат поблиску со двата града, Новогард и Велес.
Видрани (појаснување)
Видрани може да се однесува на следниве места:
Сврзници во македонскиот јазик
Сврзниците во македонскиот јазик се службени зборови, односно нив ги употребуваме за поврзување одделни зборови во рамките на една реченица или повеќе реченици во една сложена реченица. При поврзувањето, сврзниците ги изразуваат односите меѓу зборовите или меѓу речениците, па така спротивен однос се искажува со ама или но, а условен однос со ако итн. Класификацијата на сврзниците се прави на три начина, односно едната класификација е според тоа дали сврзникот отсекогаш бил сврзник, како што се и или ако, потоа дали сврзникот е добиен од друг збор, како што е сврзникот бидејќи, и дали сврзникот е позајмен, како што е сврзникот ама. Од друга стрна пак, сврзниците според нивната структура се делат на прости и сложени. Сепак, најважна класификација на сврзниците е според односот меѓу зборовите или меѓу речениците што ги сврзуваат. Според тоа, сврзниците се делат на две групи:
Подредувачки сврзници
Покрај овие две групи, во македонскиот јазик има сврзувачки зборови. Сврзучаките зборови се зборови кои покрај тоа што имаат сврзувачка служба, тие вршат и служба на членови на зависната реченица. Сврзувачките зборови се делат на:
Видови риби во Внатрешното Западно Море
Западен внатрешен морски пат ― големо море навлезено во копно, кое започнало да се шири во раниот период на креда, иако геолошките докази наведуваат дека почнало да се шири во доцниот период на јура. Тoa постоелo во својот полн обем од средината на доцниот период на креда. Во својот најголем обем било 970 км широко, 3.200 км долго и имало максимална длабочина од 700 м.
Различни различни видови риби постоеле во Западниот внатрешен морски пат, во текот на неговата временска рамка од 30 милиони години. Примери од видови риби се:
Леска (област)
Леска или Леж (Qarku i Lezhës) е една од 12те области во Албанија. Таа се состои од окрузите Курбин, Леска и Мирдита и нејзиниот главен град е Леска. Во областа живеат околу 158.829 жители.
На копно се граничи со следниве области:
Тодор Талески
Тодор Талески (5 февруари 1927 - 10 октомври 2013) — македонски архивски работник и прв директор на Државниот архив на Република Македонија (ДАРМ) од 1951 до 1960 г.
Образование
Тодор Талески е прв директор на ДАРМ, втемелувач на институционалниот развој на националната архивистика и на архивската мрежа во Македонија. Роден е во Прилеп на 5 февруари 1927 година во средноимотно семејство. Гимназиско образование завршил во родниот град во учебната 1945/46 година, по што во периодот од август 1946 година до септември 1947 година работел во Отсекот за внатрешни работи при тогашниот Градски народен одбор-Прилеп. Во учебната 1947/48 година се запишал на Историската група на Филозофскиот факултет - Скопје.
Факултетот го завршил во март 1952 година. Во меѓувреме, во периодот јануари-септември 1950 година го завршил курсот за архивисти во Дубровник, кој го организирала Југословенската академија на науките и уметностите во Загреб. По завршување на курсот, со Решението бр.4365 од 30.март 1951 година на Министерството за просвета, наука и култура тој бил назначен за службеник при Државната архива на НРМ, во звањето помлад архивист.
Кариера
На работа во Државната архива стапил на 1 април 1951 година како нејзин раководител. Неколку дена подоцна, во согласност со Законот за државните службеници на НРМ, Министерството за просвета, наука и култура со Решението бр.5060 од 9 април 1951 година Тодор Талески од службеник го преназначува за помошник-директор на Државната архива на НРМ. Со Решението на Советот за просвета, наука и култура на НРМ, бр.765 од 29 јануари 1952 година бил назначен за в.д. директор на Државната архива на НРМ, потоа со Решението бр.962 од 16 ноември 1956 година тој бил назначен за директор на Државната архива на НРМ. Тодор Талески во 1956 година по функција станал член на првиот деветочлен Архивски совет на НР Македонија. Со Решението на Извршниот совет на СР Македонија бр.09-2823/1 од 31 декември 1960 година Тодор Талески бил разрешен од функцијата директор и бил поставен за помошник-директор на Архивот на Македонија, на која функција останал сè до пензионирањето. Тодор Талески е првиот основоположник на ДАРМ и осмислувач на процесот на систематско евидентирање, преземање, средување, обработување, конзервирање, чување и објавување на архивскиот материјал и овозможување за негово користење во научни и други цели. Тој е заслужен и за формирањето на подрачните единици на ДАРМ во одделни региони, со што е завршен процесот на консолидирањето на архивската мрежа што ја покрива целата територија на Република Македонија.
Талески неуморно дејствувал на полето на создавањето на поволни услови за континуирани истражувања на архивскиот материјал во земјата и во странство со што е овозможено комплетирање на архивските фондови и збирки од особено значење за изучувањето на историјата на македонскиот народ. Тој помогнал и во процесот на обезбедување на современа заштита на архивскиот материјал што претставува споменичка вредност како и на регистратурските материјали создадени во работата на имателите на архивскиот материјал.
Тој бил учесник на голем број на научни симпозиуми од областа на архивистиката и е автор на на повеќе стручни трудови, со што се стекнал со бројни награди и признанија.
Алјаски маламут
Алјаскиниот маламут е генерално голема, волчjа раса на домашно куче (Canis lupus familiaris) првично одгледувано за да се користи за влечење на санка. Овие кучиња понекогаш ги мешаат со Сибирската Хаска, но всушност се сосема различни во многу нешта. Како миленичиња маламутите имаат многу тивок темперамент, и често се верни на своите сопственици.
Изглед
Расниот стандард на Америкаскиот Kennel Club (AKC) наложува да варираат во природна големина со посакувани 23 инчи (584мм) и 75 фунти (34 кг) за женските кучиња, и 25 инчи (635 мм) и 85 фунти (34 кг) машките кучиња. Поголеми единки (90 lb (41 кг)) и кучиња помали од 75 фунти (34 кг)  често се забележани. Често има забележлива разлика меѓу машките и женските кучиња. Постојат кучиња со поголема тежина од 120 фунти (54 кг), но оваа појава е невообичаена и таквите кучиња најчесто се одгледувани од одгледувачи кои рекламираат џиновски Маламут. Овие големи обеми не се во согласност со прикажаните стандарди. Крзното на северното куче е двојно погусто, малку погрубо (во одредена смисла) во споредба со крзното на помалите Сибирски Хаски. Вообичаените бои се различни нијанси на сиво и бело (темносива со сиви пигменти). Очите им се во облик на бадем и секогаш се со различни нијанси на кафеава боја (од темна во светла, боја на мед или костенлива кафена, сино оките маламути ќе бидат дисквалификувани во структура, бидејќи не се чисто расни маламути, туку измешани можеби со Сибирски Хаски). Физичката градба на маламутот е компактна со тешки коски, во повеќето (но не во сите) случаи. Во овој контекст компактно значи дека нивниот однос висина- должина е малку подолг отколку висок, за разлика од кучињата на Данците кои се подолги и долгманести во нивните односи. Според расните стандарди на АКС, опашката на маламутот е добро обложена со крзно и кучето ја носи преку грбот како разбранувани перја. Случајно се забележани и спирални опашки, но не се во согласност со расните стандарди на АКС (спиралните опашки често се забележани во Акита). Добро обложените опашки на маламутите им помагаат да ја задржат топлината кога се свиткуваат во снегот. Забележано е дека тие често ја завиткуваат опашката околу својот нос и лице, кој веројатно им помага да се заштитат од суровото време како што е виулицата. Нивните уши се генерално исправени.