cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ораов Дол
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Азот, во југозападниот дел на територијата на Општина Чашка, во средното сливно подрачје на реката Бабуна, сместено на нејзината десна страна. Селото е ридско, на надморска височина од 540 метри. Од градот Велес, селото е оддалечено 30 километри.
Космос-317
Космос-317 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Ораов Дол
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во југозападниот дел на велешкиот крај и јужниот дел на Азот во басенот на рекичката Бреза, која е десна притока на Бабуна. Околни села се Мокрени на северозапад и Габровник на запад.
Космос-317
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 23 декември 1969 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6300 килограми. Космос-317 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,2 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,4°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 279 км, а најмалото на 191.
Ораов Дол
Географија и местоположба
Жителите се снабдуваат со бунарска и изворска вода.
Краевите на атарот на ниското земјиште северозападно од селото ги носат следните називи: Карпас, Садовица, Ливади, Долна и Горна Корија (сега се ниви), Митковски Колиби, Долни Модрич, Рамниште, Јаричиште, Грамади, Чуревски Рид, Лековита Вода (таа вода никој не ја користи), Ѓоновец, Страње, Митковски Гробишта, Косма Глава, Црквиште и Долно Црквиште.
Ораов Дол има збиен тип и во него постојат 2 маала: Горно и Долно или Митковско. Првото е поголемо и се наоѓа десно од селската рекичка, додека другото е на нејзината лева страна.
Историја
Преданието наведува дека Ораов Дол е многу старо село, што се гледа по зачуваните старинечки родови. Такви староседелски родови претходно имало повеќе, но нивниот број се намалил поради иселувања. Иселувањата се вршеле главно во поново време.
Ораов Дол најпрвин се наоѓало на местата Грамади и Чуревски Рид на ниското земјиште околу илјада метри северозападно од денешното село. Крај тие места водел стариот пат кој во Азот и долината на Бабуна доаѓал преку прилепското село Десово. Мештаните велат: „тогаш Турците додевале во селото“, па затоа тоа било преместено на денешната местоположба на повисоко. Јужно и југоисточно од Ореов Дол се издигнува делот на планината Бабуна наречен Кадиица. На Кадиица има пространа висорамнина висока околу 1100 метри, каде постојат многу поволни услови за сточарство поради што таму во минатото постоело истоимено влашко село. Тоа било раселено после некое насилство и злосторство најверојатно во век. По раселувањето на Кадиица, целиот негов атар припаднал на Ораов Дол. Од тогаш и неговите жители станале големи сточари: лете бројната стока престојувала на Кадиица, додека зиме била чувана северно од селото во котлинското дно. Таму се наоѓаат бројни трла.
Во век, Ораов Дол било село во рамките на Велешката каза на Отоманското Царство.
Во втората половина на век и почетокот на  век сѐ до 1912 година, жителите на Ораов Дол многу страдале од муслиманските Албанци населени во прилепското село Десово. Дека албанските жители на Десово биле надалеку познати како големи разбојници и пљачкаши сведочи и македонскиот револуционер Ѓорче Петров во својата книга „Материјали по изучувањето на Македонија“, а во селата во Азот и областа на Бабуна е позната изреката: „лош си како десовец“ која се дава на лоши луѓе. Тие слободно се движеле по стариот пат во правецот Десово-Ораов Дол-Согле, некогаш грабале христијански девојки, одземале стока на планината, а доста мажи од ова село биле и убиени.
За да ги заштити Македонците од албанските насилства и зулуми, околу 1870 година, некој Никола Бендер од Ораов Дол собрал и организирал дружина во која имало жители и од соседните села Мокрени и Габровник. Еднаш на Кадиица, Никола Бендер убил 10 Албанци. Од тогаш престанал сообраќајот на споменатиот пат помеѓу Десово и Согле. Албанците од овие села морале да воспостават нов сообраќај по подалечниот пат преку селата Богомила и Гостиражни. Меѓутоа, подоцна Бендер дошол во судир со своите селани, особено со оние од денешниот род Плевењци. Судирот избил поради девојка која Плевењци не сакале да ја одобрат за мажачка со Бендер поради роднински врски. Послужувајќи со измама, Плевењци успеале да го обесат Бендер. Никола Бендер е погребан на местото кое денес се нарекува Бендерово Кладенче на потегот Грамади. После ова домашните на Бендер се иселиле во Белград. На планината Кадиица сега постои потегот Бендерова Ливада.
Северно од Ораов Дол е местото Долна Црква, каде што постоела црквичка. Кај нејзините рушевини селаните приредуваат ручек за Голема Богородица. Долната црква била напуштена во втората половина на век, кога во Горното Маало на самото село е изградена сегашната голема црква посветена на Свети Никола која ја изградиле мајстори Мијаци од Папрадиште во исто време со тамошната црква, заедно со која се најдобрите и најубавите црковни храмови во целиот овој крај. Жителите на Ораов Дол порано имале селски гробишта на две места, по едни за секое маало. Во поново време, затоа што селото е мало едните од нив наречени Митковски кои се наоѓаат западно од селото се напуштени. Селска слава на Ораов Дол е Спасовден. После Првата светска војна ова село било седиште на општина. Тогаш, неговите жители биле големи сточари и одгледувачи на пченица. Стоката ја продавале во Прилеп, а житото во Богомила. За селото се велело дека од него нема „полебарско село“. Две-три години по Првата светска војна Ораов Дол имало околу 80 домаќинства, а кон шеесеттите години на XX век имало 24 домови.
Стопанство
Атарот зафаќа простор од 22,8 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 1.052 хектари, на пасиштата отпаѓаат 573 хектари, а на обработливото земјиште 566 хектари.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Ораов Дол имало 512 жители. По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Ораов Дол имало 712 жители.
Селото е мало, во фаза на целосно раселување. Тоа, во 1961 година имало 279 жители, а во 1994 година само тројца жители.
Според пописот од 2002 година, во селото Ораов Дол живееле 3 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 4 жители, сите Македонци.
Родови
Населено е исклучиво со православни Македонци кои припаѓаат на следните родови: Глуковци (4 к.) од кои потекнува Стоилко Ивановски-Планински познат македонски партизан – борец и организатор на НОВ во областа на Бабуна, Поповци (2 к.), Мргудовци (6 к.), Ромбевци (3 к.) и Нешовци (2 к.) чии куќи се во Горното Маало. Првите два рода слават Свети Никола, а останатите Петковден. Сите се старинци односно староседелски родови. Митковци (4 к.) се исто така старинци. Куќите им се во Долното Маало и слават Свети Архангел. Една нивна родовска гранка го носи името Дервишовци поради некој нивен предок кој „се носел како дервиш“. Плевењци (3 к., Свети Никола) се доселиле во век од селото Плевење на левата страна од Бабуна. Куќите им се во Горното Маало.
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Чашка, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната Општина Богомила.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Титов Велес. Селото припаѓало на некогашната општина Богомила во периодот од 1955 до 1965 година.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Теово, во која покрај селото Ораов Дол, се наоѓале и селата Габровник, Мокрени, Оморани, Плевење, Согле и Теово. Општината Теово постоела и во периодот 1950-1952 година.
Избирачко место
Селото припаѓа на избирачкото место бр. 2216 според Државната изборна комисија, кое е сместено во приватен објект во селото Теово, во кое влегуваат селата Габровник, Мокрени, Ораов Дол, Плевење и Теово.
Иселеништво
По Првата светска војна 10 домаќинства се иселиле во прилепското село Десово, градот Прилеп и селото Каласлари веднаш југоисточно крај автопатот „Александар Македонски“ (Е-75) кај Велес. Најголемите иселувања од Ораов Дол настанале по Втората светска војна по 1947 година, кога од селото си отишле околу 55 домаќинства. Најголемиот дел отишле во Велес (околу 15), Градско (околу 10), Битола (околу 10), селото Согле (околу 8), Богомила (6 к) и Скопје (5 к.). Други постари иселеници од Ораов Дол се: Јовановци (2 к.) и Ѓорѓиевци (1 к.) во селото Горно Раковец во долината на Тополка; Шавалевци (6 к.) во Извор; Ореовдолци (2 к.) и Јаневци (1 к.) во Долно Врановци. Родови со име Ореовчани живеат во Согле (8 к.) и Богомила (6 к.). Во прилепското село Десово живеат Митковци (6 к.) и Ромбевци (1 к.). Во велешкото село Каласлари живеат Алексови (2 к.), Трајковски (2 к.) и Давчеви (1 к.).
Ранохристијанска уметност во Македонија
На полето на ранохристијанската археологија во Македонија по 1944 се постигнати посебно значајни резултати, откриени се повеќе ранохристијански комплекси и на нив се изведени археолошки истражувања.
Резултатите од овие истражувања укажуваат дека на овој простор постојат повеќе градови - епископски центри. Овие големи епископски центри, како по своето градско уредување, така и со своите архитектонски објекти и нивното планирање и украсување, укажуваат дека биле изработувани под дирекно влијание на Солун и на Цариград. Македонија одиграла посебно значајна улога за трансмисија на влијанијата од Исток кон Запад и била една од териториите на чија почва долго се задржале старите источно - хеленистички традиции во архитектурата и уметноста воопшто.
На територијата на Македонија биле основани повеќе тврдини - градови во раниот византиски период или обновени антички градови, чиј живот продолжил во раниот византиски период. Откриени и проучени се повеќе ранохристијански архитектонски комплекси со профани и сакрални градби, ранохристијански некрополи, а и повеќе остатоци од архитектонска декоративна пластика, како и неколку наоди на монети од овој период. Заедно со големите површини од мозаични подови и фреско-живописот од ова време, тие претставуваат посебен придонес за запознавање на материјалната и духовната култура на овој компликуван период, како и за развојот, животот, цутењето и пропаѓањето на самите градови.
Охрид и регионот околу Охридското Езеро
Еден од мошне значајните центри во раниот христијански период во Македонија е стариот град Лихнид денешен Охрид, познато старо епископско седиште со многубројни црковни градби откриени последниве години во самиот град и неговата блиска околина.
Поликонхалната црква, Охрид
Оваа црква има четири конхален наос, потоа нартекс, атриум, странични анекси, катихуменион и крстилница. Црквата претставува монументален објект со необично комплицирано архитектонско решение. Четирите страни на централниот кораб минуваат во апсидни простории. Периметралниот ѕид на црквата формира полукружни коридори околу централниот простор, следејќи ги внатрешните конхи. Крстилницата е тролисна, со писцина во вид на крст. Во презвитериумот е откриена крипта. Подот на црквата бил решен со мозаик, од кој значителен дел е зачуван во наосот со геометриски, растителни и животински претстави.
Студенчишта
На два килотери од стариот Лихнид се наоѓа трикорабна базилика. Објектот има двоен атриум, потоа нартекс од кој се влегува во трикорабниот наос. На северниот дел од нартексот е анекс со апсида на источната страна. На јужната страна од нартексот се сместени катехуменионот и крстилницата со кружна писцина. Централниот кораб, нартексот и катехуменионот имаат подови изведени во мозаик со геометриски, растителни и животински мотиви. Во олтарот на катехуменионот е изведена евхаристична сцена, кантарос од бршлен со по еден паун од страна. Подовите на бочните кораби, на северниот анекс и кртилницата се изведени со тули. Објектот се датира при крајот на 5 и почетокот на 6 век.
Свети Еразмо
На пет километри еверозападно од Охрид, близу до пештерската црква од 13 век, е откриена трикорабна ранохристијанска базилика посветена на маченикот Еразмо од Антиохија, кој при крајот на 3 век престојувал во охридскиот крај. Култот спрема маченикот Еразмо е зачуван долго во традицијата на охридскиот регион. Црквата има отворен атриум со портик, нартекс и трикорабен наос. Во апсидниот простор е откриена крипта и се зачувани остатоците од олтарната преграда. Северно од нартексот е четвртест анекс, а јужно катехуменион и баптитериум со овална писцина и скалила од обете страни. Централниот брод и нартексот имаат мозаични подови со животински, флорални и геометриски орнаменти. Објектот датира од 5-6 век.
Радолишта
На еден километар западно од Струга, близу до селото Радолишта, на северниот брег на Охридското Езеро, е откриена ранохритијанска базилика. Црквата е трикорабна со нартекс о анекси еверно и јужно од објектот. Подовите во наосот и нартексот се изведени во мозаик со геометрики, растителни и зооморхни слики. Датира од 5-6 век.
Октиси
Кај селото Октиси, северно од Струга, е откриена крстилница со квадратна форма и кружна писцина. Истражувањата покажаа дека се работи за трикорабна базилика со нартекс. Во нартексот биле откриени остатоци од мозаичен под со преттава на кантаро со јагниња отстрана. Објектот датира од 5-6 век.
Дебој
На месноста Дебој, во Охрид, при изградба на училиште, е откриена ранохристијанска трикорабна базилика со ѕидови зачувана зачувани во негатив, бидејќи камен од нив бил искористен за подоцнежни градби. Наоот и нартексот на објектот имале подови изведени во мозаик со геометриски растителни и животински преттави. Објектот датира од 5-6 век.
Суводол
Во селото Суводол, 20 км источно од Битола е откриенаа ранохристијанска базилика. Црквата е трикорабна со нартекс и ексонартекс. Ссеверно и јужно од нартексот е правоаголни простории-жртвеници. Северно од базиликата се компартименти и крстилница со крстообразна писцина. Централниот кораб бил поплочен со камени плочи, додека презвитериумот има посебен аранжман на мозаик со бордура, геометриски и зооморфни претстави. Објектот е датиран во 5 век.
Раменска тумба
На патот Битола - Охрид, во Царско Поле, е откриена трикорабна базилика со полукружна апида и нартекс и анекси од северната и јужната страна. Подовите во наосот и компартиментите се изведени од тули.
Суви Ливади
На патот Битола - Охрид е откриена трикорабна ранохристијанска базилика сместена точно на стариот антички пат Вија Егнација. Базиликата е трикорабна, со полукружна апсида и нартекс со бочни простории северно и јужно од нартексот. Подот во базиликата е решен со мозаик.
Прилепски регион
Во Прилеп и неговата најблиска околина се наоѓаат остатоци од повеќе ранохристијански базикални градби. Меѓутоа, тие не се истражени, ниту откриени. Базилики се констатирани во Трескавец, Зрзе, а делумно и во Дебреште и Браилово.
Дебраште
Десно од влезот во стариот антички град е откриени остатоци од една ранохристијанска трикорабна базилика со полукружна апсида и крстилница од северната страна. Во олтарниот простор е откриена крипта изградена од камени плочи.
Во Прилепско познати се остатоци од ранохристијански базилики во Варош под црквата Св.Богородица Пречиста со остатоци од архитектонка пластика, во Небрегово разнесена е тробродна базилика со нартекс, во Зрзе остатоци од една апсида кај црквата Преображдение и остатоци на месноста Латинска црква и во Трескавец остатоци од сполии вградени во подоцнежната црква, што припаѓаат на еден ранохристијански објект. Во Троекрсти има еден претставителен ран капител од 5 век кој припаѓал на ранохристијански објект.
Миокази
Кај селото Миокази, е откриена трикорабна базилика со големи димензии. Сè уште не е детално испитана.
Регионот околу Демир - Капија
Демир Капија е најдолгата клисура на Вардар, помеѓу котлината на Тиквеш и соседната област на Валандово. На Табула Пеутенгеријана, главниот пат којшто води од Дунав за Егејско Море, по долината на Вардар се наоѓаат градовите Скупи, Стоби, Антигониа, Стена, Идомениа.
Кај денешна Демир-Капија, Вулик до лоцира градот Стена. Самото име означува клисура и се задржува и во средниот век под името Просек. Тускиот назив Демир-Капија, има исто значење и значи Железна Врата. На секторот Црквиште е откриена трикорабна ранохристијанска базилика со полукружна апсида, нартекс и ексонартекс изградена над една доцно античка некропола. Северно од објектот е два компартимента, а северно и јужно од нартексот по една просторија - ѓаконик и жртвеник. Централниот брод имал мозаичен под, кој е растурен со дополнителни вкопувања. Во словенскиот период црквата е сведена само на централниот кораб, а страничните кораби служеле за закопувања. Базиликата е од средината на 5 и 6 век. Словенските гробови се од 9-10 и 12-14 век.
Крњево
Во селото Крњево крај реката Бошавица, откриена е трикорабна ранохристијанска базилика со полукружна апсида, нартекс и ексонартекс на култното место Св.Атанасие. Корабите биле одделени со колони. Зачуван е канцелот од олтарната преграда, која имала мермерни парапетни плочи. Подот во презвитериумот бил изведен од тули со врежани орнаменти. Објектот до датираме во 5-6 век.
Регионот околу градот Штип и текот на реката Брегалница
Областите источно од Вардар во средновековната историја одиграле посебно значење. Според соопштениeто на Хиерокла, во провинцијата Македонија Втора Салутарис, во областите иточно од Вардар, се наоѓале градовите Баргала, Келенидин, Армонија и Запара.
Баргала
Градот Баргала, се споменува и во актите на Халкидонскиот собор од 415 година. Името на градот се споменува и на еден натпис од 371 година, кој претставува спомен плоча за подигање градската порта. Плочата е најдена во месноста Ханче, на левиот брег на реката Брегалница, во атарот на с.Карбинци. Овој поменик даваа податоци каде се наоѓал античкиот град Баргала, како и за проблемите на границата на Македонија спрема Тракија и Дакија. Името на градот е од тракиско потекло.
Старата античка населба со градски карактер со името Баргала, се наоѓала кај Долни Козјак. Овој град, при крајот на 4 век, а можеби и порано бил разурнат. Жителите подигнале нов грд крај козјачка река кај Горни Козјак, што е потврдено со археолошки наоди. Овој град станал епископско седиште во 5-6 век. Епикопскиот град Баргала е разорен од аваро-аловенските напади, но брзо потоа бил населен. Црковната традиција на старото епископско седиште продолжило во словенскиот период на овој простор.
Горни Козјак
Во северозападниот дел на градот, откриен е комплексот на Епикопската базилика. Базиликата е трикорабна со полукружна апсида со нартекс и ексонартекс. Западната фасада претставува тричлена аркада одделена со две колони. Нак колоните се наоѓале јонски каапители и посебни импости со крстови. Едниот од двата капитела има натпис - "Христе помогни му на твојот роб, епикопот Еремија". Натписот бил поставен на фасадата од црквата, може да се заклучи дека Еремија бил основачот на базиликата.
Две низи од седум колони го делат централниот кораб од сстраничните. Интерколумните биле затворени со парапетни плочи орнаментирани со кртови. Со истражувањата се констатирани две фази на градење во презвитериумот и се откриени два пода што биле изработени од мермерни плочи во опус сектиле.
Подовите во наосот, нартексот, ексонартексот и јужниот кораб се од правоаголни камени плочи, а северниот брод е постелен со крупен мозаик ссо геометриски и флорални орнаменти.
Јужно од црквата е еднокорабна помала базилика со добро зачуван канцел од олтарната преграда. Овој простор по рушењето на црквата е употребуван како живеалиште.
Во еверозападниот агол крај базиликата е откриена цистерна, со довод на вода, со двојни ѕидови и релјефни украси, како персонификација на водата. Крај цистерната е Епископската резиденција, која претставува голема ала о апсида од северната страна, а кон резиденцијата простории за живеење, простории за храна со голем трем и колонада.
Надвор од ѕидовите на градот, од западната страна, се наоѓаат отатоци од една базилика, а такви отатоци се наоѓаат и на источниот дел од градот. При истражувањето е откриена богата архитектонка декоративна пластика од амвонот и од презвитериумот, како и од главните колонади претежно од мермер и дацит.
Епископската базилика, била разурната и оштетена во земјотрессот од 518 година, кога и самиот град бил бил тешко оштетен. Црквата, и градот биле обновени. Целосното уништување на Епископската базилика и на целиот анамбл околу неа, станало при крајот на 6 век, кога и самиот град бил разорен и запален при варварски и словенски инвазии.
Крупиште
Со археолошките истражувања во Крупиште, на просторот каде што е денес расположено селото, и неговата околина, биле откриени повеќе градежни објекти од едеа голема богато лукузно градена населба од доцноантичкиот и раниот христијански период со досега откриени три црковни градби. Населбата кај Крупиште е расположена близу до Злетовска Река, од каде се двоел патот кон север. На околните брегови Голем и Мал Цапар се пронајдени остатоци од утврдувања, поради што оваа населба добива од своето значење како стратегиско, воено, трговско и културно средиште, па поради тоа може да се смета дека тука се наоѓал стариот град Астибо.
Базиликата под црквата Св.Никола
Северно од реката Брегалница, десно покрај самиот пат под темелите на црквата Св.Никола од 1625/6, откриени се остатоци од една трикорабна ранохристијанска базилика, која има нартекс, а над чиј централен кораб е изградена црквата Св.Никола. Базиликата е подигната над една доцноримска некропола, чии гробови се наѕираат во профилите, а од чии надгробни споменици три фрагменти се вградени во јужната фаада на црквата Св.Никола, а еден саркофаг е искоритен како корито на чешмата.
Многубројните остатоци од архитектонска пластика - капители, колони, фрагмент од канцелот упатуваат дека е работи за стандарден тип базиликална градба од 5-6 век, толку распростанет во овие области.
Базилика на месноста Кале
На западниот крај од селото, има остатоци од една сакрална градба. Со истражувања е откриен североисточниот дел на базиликата што е трикорабна, со впишан крст. Апсидата однатре е полукружна, однадвор тространа, на западната страна има нартекс. Објектот има две фази на градење, а припаѓа кон типот базилики од 5-6 век, градени под влијание на сириската архитектура. Откриените остатоци од архитектонска декоративна пластика, начинот на градење со редови тули и редови камења во алтернација, зборува за еден мошне луксузен објект.
Кружна градба на месноста Клетовник
На месноста - брег Клетовник, на зарамнето плато што се наоѓа западно од кКрупиште, е откриена кружна градба со 12.5 метри ширина, со влез од западната страна, ориентирана исток-запад. Градбата била градена од големи мермерни блокови втопени во хоросан, но разнесени при копање ровови за војва. Судејќи според оскудните наоди, се работи за сакрален објект, кој можеби е изграден врз постар антички објект.
Црква во Жиганци
Во оризовите полиња крај Злетовска Река, во селото Жиганци се наоѓаат остатоци од една крстообразна црква, која е датира во 14 век. Остатоците од црковната градба не се проучени, но таа лежи на еден постар објект. Во долните делови на црквата, вградени е мермерни меноа од некој постар објект.
Македонска Каменица
На четири километри од Македонска Каменица, на утоката на реката Каменица во Брегалница, се наоѓа ридот Калата о остатоци од доцноантички град.
Ридот Калата е заштитен од три страни со стрми падини и со длабоко всечени корита на двете реки. На врв на ридот се наоѓа зарамнето плато и пристап до него постоел само од северната страна. Таа страна е пресечена со одбранбен ров издлабен во карпа, а од обете трани околу ровот е изграден по еден ѕид. Одбранбените ѕидови водат околу работ на целото плато и затвораат неправилна повшина од 345 на 80 метри. Се распознаваат контури на три градски порти. на висорамнинката се распознаваат остатоци од поголем број градби.
На југоиточното подножје на оваа тврдина се наоѓа големо подградие, заштитено со голем свиок на реката.
Базилика, Бегов даб
На околу 400м западно од составит на двете реки, во тесната клисура на Брегалница, на десниот брег е мало плато на кое се откриени остатоци од една трикорабна базилика со трансепт. Широката апсифа е вовлечена внатре со зачуван синтроно и епикопска катедра. Олтарната преграда минува по широчината на целиот централен кораб. Нартексот и бочните кораби се поплочени со тули, додека во централниот кораб, презвитериумот, ѓаконикот и жртвеникот има отатоци од под во хоросан. Северно од базиликата е еден правоаголен анекс, подоцна дограден. Објектот, датира во 5-6 век, по стилот на градбата и по целата концепција на изведбата бил подигнат под сиријско влијание, што е одликува со квадратна композиција на црквата.
Базилика "15 Тивериополски маченици"
Со истражувањата било утврдено дека горната крстообразна црква лежи врз една стара трикорабна базилика од ранохристијанскиот период. Архитектонскиот план на оваа базилика не е целосно познат. Од црквата е откриени северниот стилобат и олтарната апсида. Ранохристијанската базилика и централната гробница, според мислењето на истражувачите не биле непосреедно врзани со култот на 15 Тивериополски маченици, бидејќи култот на овие маченици бил пренесен од малоазискиот град Тивриопол во Македонија, односно Струмица, преку малоазиските доселеници од 7 до почетокот на 9 век.
Трикорабна базилика
Со археолошките ископувања во Нов Дојран, северно од главната улица, откриени се остатоци од трикорабна ранохристијанска базилика, која се наоѓа во четири дворни места. Базиликата има полукружна апсида, нарткс и ексонартекс. Откриениот под во презвитериумот е од мермерни плочи во опус сектиле. Црквата имала и крстилница од која е зачувана една мермерна фијала. Богатата архитектонска пластика е изработена од бел мермер. Датира од 5-6 век.
Еднокоранбна базилика
На западниот крај од населбата во училишниот двор е откриена еднокорабна црква со нартекс, која може да датира во 5-6 век.
Село Николич
На самата гранична меѓа, во селото Николич, се наоѓаат во урнатини две ранохристијанки трикорабни базилики со нартекс и ексонартекс. Архитектонската декоративна пластика во градбите е исклучиво во мермер. Објектите, секако, можат да се датираат од 5-6 век.
Коњух
Источно од Куманово, во селото Коњух, во наоѓалиштето Големо Градиште, се наоѓаат остатоци од една античка населба каде што животот континуирано траел од 3 до 14 век. Откриена е една црковна градба о централно решениее. Црквата однадвор има форма на неправилен правоаголник, а однатре е кружна со ходник во форма на потковица. На источната страна се наоѓа апсида, а по се изгледа дека црквата имала купола. Во апсидата е чувана епикопската катедра. Поебно е истакнува добро украсениот амвон. Се претполага дека црквата е изградена над гробот на некој маченик, а планот на цркваата одговара на мартириум. Објектот не е доистражен, а се претпоставува дека датира во 6 век.
Сигтунa
Сигтуна е урбано место сместено во Општина Сигтуна,  Стокхолмски округ, Шведска со 8.444 жители во 2010 година. Го делат истото име со општината, иако седиштето е во Мерста. Сигтуна од историски причини има статут на историски град и честопати се нарекува '' стад ”].
Равно (Кршко)
Равно (словенечки: Ravno) — населба во Општина Кршко во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Долењска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
Бурка (наметка)
Бурка (руски јазик: бурка) е бушав крзнен капут без ракави, со влакна свртени спрема надвор и наведнати така да водата не може да се задржува (го носат сите кавкаски народи). Овој збор во македонскиот и српскиот јазик повеќе ја изгубил употребата, освен во некои делови на Војводина каде се користи како име за овчарски капут.
Генерален пласман на Вуелта а Еспања
Генерален пласман на Вуелта а Еспања — првостепен и главен пласман за одредување на победникот на велосипедската трка Вуелта а Еспања. Вуелта а Еспања е годишна друмска велосипедска трка, која била основана во 1935 година од шпанскиот весник Informaciones, а денес претставува една од трите големи трки во велосипедизмот, заедно со Тур де Франс и Џиро д’Италија. Трката е поделена на дневни етапи. Поединечните завршни времиња за секоја етапа се собираат со цел да се одреди крајниот победник во генералниот пласман на крајот на трката. Возачот со најниско вкупно време на крајот на секој ден ја носи водечката маичка; од 2010 година се користи црвена маичка, а претходно била златна.
Тони Ромингер, Роберто Ерас и Алберто Контадор имаат најмногу победи на Вуелта, со по три победи секој. Трите последователни победи на Ромингер се исто така рекорд. Шпанските велосипедисти имаат освоени најмногу изданија на Вуелта; 23 велосипедисти имаат освоено 30 изданија на трката. Француските велосипедисти се втори со девет победи, а белгиските возачи се трети со седум победи. Моменталниот првак е Сајмон Јејтс од екипата, кој ја освоил Вуелта а Еспања 2018.
Историја
Вуелта а Еспања била основана во 1935 година од весникот Informaciones по сличниот успех на Тур де Франс и Џиро д’Италија, кои исто така основани од весници. Првата трка била освоена од Густаф Делор, кој повторно победил следната година. Вуелта била суспендирана на четири години од 1937 до 1940 година поради Шпанската граѓанска војна. Првата трка по граѓанската војна во 1941 година била освоена од Хулијан Берендеро, кој исто така победил следната година. Вуелта била суспендирана помеѓу 1943 и 1944 година поради Втората светска војна. Делио Родригес ја освоил првата Вуелта по војната, шпанските возали освоиле уште две изданија на трката во 1946 и 1948 година. Вуелта не се одржала во 1949 година. Емилио Родригес бил првиот победник во 1950 година, пред Вуелта да биде прекината од 1951 до 1954 година, бидејќи шпанската изолација во текот на режимот на Франко довела до незначителен меѓународен интерес за трката.
Бернар Ино победил на Вуелта во 1978 година; истата година го освоил и Тур де Франс. Вторпат победил во 1983 година. Следната година Ерик Кариту победил на Вуелта со најмалата разлика некогаш, победил со само шест секунди пред Алберто Фернандес. Педро Делгадо победил на Вуелта во 1985 година. Колумбиецот Луис Ерера станал првиот неевропски победник на Вуелта во 1987 година. Шон Кели бил победоносен во 1988 година, а следната година Делгаго по вторпат ја освоил Вуелта.
Швајцарските возачи преовладувале во 1990-тите; Тони Ромингер освоил рекордни три изданија на Вуелта по ред од 1992 до 1994 година. Лорен Жалабер бил победоносен во 1995 година, исто така ги освоил бодовниот и планинскиот пласман, станувајќи само трет велосипедист кој ги освоил сите три пласмани на некој Гранд Тур. Алекс Циле освоил две изданија на Вуелта во 1996 и 1997 година. Германецот Јан Улрих бил победник во 1999 година. Роберто Ерас ја освоил својата прва Вуелта во 2000 година; освоил уште две изданија во 2003 и 2004 година. Во 2005 година победил по четврти рекорден пат на Вуелта, меѓутоа подоцна му била одземена титулата по позитивниот тест на допинг. Второпласираниот Денис Мењшов станал победник на негово место.
Александар Винокуров победил во 2006 година со екипата. Мењшов победил вторпат во 2007 година. Алберто Контадор победил во 2008 година; победата значела дека тој е петтиот велосипедист кој ги освоил сите три големи трки. Алехандро Валверде бил победник во 2009 година. Следната година Валверде не можел да ја брани титулата откако бил суспендиран две години за неговата вмешаност во допинг-скандалот Операција Пуерто. Винченцо Нибали победил во 2010 година. Хуан Хосе Кобо победил на Вуелта во 2011 година со разлика од тринаесет секунди.
Контадор ја освоил трката по вторпат во 2012 година. Американецот Крис Хорнер, станал најстар победник на некој Гранд Тур со возраст од 41 година, кога победил на Вуелта во 2013 година. Алберто Контадор со својата победа, негова трета, во 2014 година го израмнил рекордот по бројот на победи на Ерас и Ромингер. Фабио Ару во 2015 година, ја освоил црвената маичка од Том Димулен на претпоследната етапа благодарение на извонредната стратегија од екипата. Тактиката одиграла клучна улога во победата на Наиро Кинтана во 2016 година, кога се здружил со Контадор на петнаесеттата етапа и ја растуриле трката. Во 2017 година, по шест обиди, вклучувајќи три втори места, Фрум конечно ја освоил трката, заокружувајќи го подвигот Тур-Вуелта.
Белешки
A. Роберто Ерас бил победник на церемонијата во Мадрид на последниот ден на Вуелта а Еспања 2005, но подоцна се покажал позитивен на тестирањето за средства за подобрување на резултатите во текот на етапата 20 на трката. Шпанската велосипедска федерација го пронашла виновен за користење еритропоетин во текот на трката и му ја одзела титулата, доделувајќи ја подоцна на Денис Мењшов.
Наводи
Општи
Поединечни
Космос-318
Космос-318 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 9 јануари 1970 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 5700 килограми. Космос-318 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,2 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 269 км, а најмалото на 200.
Александар Долски
Александар Александрович Долски (роден на 7 јуни 1938 година, Свердловск) - руски и советски поет, виртуоз гитарист, текстописец, глумец. Почесен уметник на РСФСР (1989), член на Унијата на драматурзи.
Животопис
По завршување на образованието, работел како производител на алатки во фабриката „Уралектроапарат“ (1956 - 1957). Дипломирал на Градежниот факултет на Уралскиот политехнички институт во 1963 година, магистрирал на Факултетот за инженерство и економија и на Колеџот за музика во класата на гитара (1963). Во 1950-ти години, тој станал лауреат на првиот повоен натпревар на поп-уметници како гитарист (2-то место).
Во 1975 година се преселил во Ленинград. Работел во Истражувачкиот институт за урбанистичко планирање, од есента 1979 година бил глумец на Ленинградскиот театар за минијатури, една година подоцна станал поп-пејач. Победник на шестиот синдикален натпревар за поп-уметност.
Тој започнал да пишува музика додека бил на училиште (од 1949 г.) на своите песни. Напишал песни за филмовите „Постариот син“ и „Таверна на Пјатницкаја “. Тој глумел во вакви играни филмови од филмското студио „Ленфилм“, на пример во филмовите „Кога светците маршираат“ и „Нова Шехаразада“, како и во филмот „Игра со непознатото“. Автор е на музиката на стихови од француски, англиски, американски и руски поети. Хоби му е сликање.
Живее и работи во Санкт Петербург.
Дискографија
До денес, дискографијата на Александар Долски вклучува винилни записи со формат ЛП, објавени од „Мелодија“:
Како и ЦД-а:
Во 1999 година, Мороз Рекордс објави серија од 10 ЦД-а со стари и нови песни.
Филмографија
Од 1971 година, Александар Долски глумел во 10 телевизиски, документарни и музички филмови.
HD 207088
HD 207088 (BD + 35 4626, SAO 71675, HR 8320) — ѕвезда со привидна величина од 6.4, во соѕвездието Лебед при ректасцензија 21:45:44,5 и деклинација +35°51′26″
Знаме на Индонезија
Знамето на Индонезија, кое е познато и како Sang Saka Merah Putih ("Црвено-бело") на индонезиски, е националното знаме на Индонезија кое се заснова на знаме од 13 век од империјата Маџапахит.
Знамето е составено од две исто хоризонтални ленто со црвена горна и бела долна во сооднос од 2:3. Ова знаме е слично со знамињата на Полска, Монако и Сингапур. Белата боја означува чистота, додека црвената храброст.
Македонска чуваркуќа
Македонска чуваркуќа (науч. Sempervivum macedonicum) — македонски флористички еднедмит од семејството Sempervivum. Расте исклучиво на планината Стогово.
Космос-319
Космос-319 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 15 јануари 1970 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 400 килограми. Космос-319 бил сателит наменет за воено и научно истражување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 100,5 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 81,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1371 км, а најмалото на 196.
NGC 4420
NGC 4420 / UGC 7549 — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4420 / UGC 7549 се споменува и како NGC 4409, MCG +1-32-64, IRAS 12244+0246, CGCG 42-106, VCC 957.
Откривање
Објектот е откриен на 24 јануари 1784 / 23 февруари 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 8°.
Други поделби
Проучување на NGC 4420 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 40775. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 238; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 282. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1560.
IC 485
IC 485 — галаксија во соѕвездието Паун, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 485 се споменува и како ESO 47-31.
Откривање
Објектот е откриен на 28 септември 1900 година од страна на Делајл Стјуарт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 485 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,1 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,8 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. IC 485 има привидни димензии од 0,8' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 21 ч 29 м 13,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -74° 4' 10". Положбениот агол на објектот е во износ од 33°.
Други поделби
Проучување на IC 485 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 66841.
Градинарски полв
Градинарски полв или градинарски сонливец (Eliomys quercinus) – вид глодачи од семејството полвови (Gliridae).
Распространетост
Ареал на градинарскиот полв опфаќа повеќе држави.
Овој вид живее во Русија, Португалија, Полска, Германија, Шпанија, Италија, Романија, Украина, Белорусија, Финска, Босна и Херцеговина, Франција, Андора, Холандија, Луксембург, Летонија, Словачка, Словенија, Чешка, Естонија, Хрватска, Молдавија, Австрија, Белгија и Швајцарија.
Видот можеби изумрел во Литванија.
765 п.н.е.
765 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 765. година пред новата ера, 765. од првиот милениум п.н.е., 65. од 8 век п.н.е. и шеста од 760-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4743 и 4744 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3985 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2995 и 2996 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 12 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 765 година се протега во 1871 и 1872, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1931 и 1932 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 222 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1429 и 1428 исламска година пред хиџра.
766 п.н.е.
766 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 766. година пред новата ера, 766. од првиот милениум п.н.е., 66. од 8 век п.н.е. и седма од 760-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4742 и 4743 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3984 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2994 и 2995 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 13 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 766 година се протега во 1870 и 1871, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1930 и 1931 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 223 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1430 и 1429 исламска година пред хиџра.
Фантомка
Фантомка или балаклава — поткапа која ја покрива целата глава освен деловите кои го изложуваат целото лице или само горниот дел на лицето и понекогаш очите и устата или само очите. Може да служи како капа и како шал. Алтернативното име „балаклава“ потекнува од името на градот Балаклава на полуостровот Крим во Украина каде британските сили за време на Кримската војна ја користеле фантомка за да можат британските војници да се заштитат од острата зима.
Современата фантомка може да биде изработена од повеќе материјали како на пр. свила, памук, полипропилен, неопрен, волна или акрилни влакна.
Фантомката ја користат мотоциклистите, скијачите, планинарите, работниците на големи височини за да се заштитат од студот, исто така ја користи полицијата и војската во борба против терористичките акции, но најмногу се користи од криминалните групи за да се прикрие нивниот идентитет за време на извршување на противзаконски работи.
Бесрамнички
Бесрамнички (Sin Verguenza) е американска/колумбиска теленовела римејк на теленовела од 2000 година. Оваа серија во САД не успеа доволен успех од кои се очекуваше многу повеќе. Поради тоа и серијата беше скратена на 80 епизоди, од повеќе планираните