cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Историја на Србија под Хабсбуршката монархија
Австриско-турска војна (1737-1739)
Со Белградскиот мировен договор од 1739 година, била воспоставена нова хабсбуршко-отоманска граница на Сава и Дунав, со што Хабсбуршкото Кралство Србија и јужниот дел на Тамис Банат повторно биле под отоманска власт. Поради новите државни граници и општествено-политичките движења во земјата, Хабсбуршката монархија набрзо ја реорганизирала својата администрација во Срем, Бачка и Банат: меѓу 1743 и 1750 година укинала делови од воената граница во Бачка и дел од Срем, но воспоставила нови. долж границата со Отоманската империја. Во Кралството Славонија, монархијата во 1744 година, наместо војска, воспоставила цивилна управа и ја вклучила оваа територија во Кралството Хрватска и Кралството Унгарија. Сепак, Славонија сè уште имала статус на круна, а според податоците од 1790 година, најбројни биле Србите, кои сочинувале 46,8% од населението, додека втори по број биле Хрватите, кои сочинуваат 45,7%. Во 1790 година, на воената граница имало 42,4% Срби, 35,5% Хрвати, како и голем број Романци, Унгарци и Германци.
Agaricus bitorquis
Таксономија
Специфичниот епитет bitorquis е латински „со две јаки“ и се однесува на двата прстени кои произлегуваат од откачувањето на превезот и од горниот и од долниот дел на стапот. Видот првпат бил дефиниран од францускиот миколог Лусиен Келе во 1884 година, во форма на Psalliota bitorquis (користејќи друго име на родот наместо модерниот Agaricus).
Историја на Србија под Хабсбуршката монархија
Уредување
На подрачјето на воената граница во Хрватска продолжија немирите на граничарите од претходниот период биле предизвикани најмногу од реорганизација на границата и дополнително стеснување на привилегиите. Земјите испратиле безброј пратеници до судот, молејќи ги да не ги допираат правата што ги стекнале претходно, но ништо не ги потресло австриските власти. Конечниот исход на крајот од 18 век бил како што следува: немало приватни региони, кои биле заменети со организирани, строго воени единици - полкови; Србите во Воена Краина ги загубиле своите „влашки“ самоуправни привилегии и биле затегнати во строги правила, а оние надвор од Краина паднале во положба на обесправени кметови; сепак, Србите опстанале како народ бидејќи успеале да го зачуваат своето културно и духовно единство и нивното економско значење.
Agaricus bitorquis
Опис
Стипот е 3–11 см долга, 1–4 см дебела, цилиндрична до клавирана (во форма на клубенот), витко, бела, мазна, со мембранозен превез и густа бела мицелијална обвивка во близина на основата. Карактеристично има и дебел горен прстен кој е обликуван како инка и потенок долен прстен налик на здолниште, што го дава името на видот bitorquis.
Историја на Србија под Хабсбуршката монархија
Миграција во Русија
Пролетта 1752 година донела нов поттик на емигрантското движење, кое станало помасовно и пошироко. Потполковникот Јован Севиќ, кој минатата година не заминал во Русија, започнал тајна агитација меѓу граничарите, додека одржувал врски со Рјумин. Во септември 1752 година, на чело на група од 800 емигранти, тој ја напуштил Унгарија и тргнал кон Русија. Набргу по него во Русија пристигнал Рајко Прерадовиќ, командант на словенскиот хусарски полк. За разлика од претходните емигранти, тој бил командант на редовна воена единица, не распуштена, а тоа ги вознемирило австриските власти. Вкупно неколку илјади Срби емигрирале во Русија до средината на 1753 година, кога движењето ослабнало. Со заеднички напори на австриските власти и Српската православна црква, најголемиот дел од српското население се откажало од преселба. Оние што се преселиле со Јован Хорват добиле населена територија на 11 јануари 1752 година, која се наоѓала на десниот брег на Днепар и била наречена Нова Србија, со центар во тврдината Св. Јелисавете на бреговите на реката Ингул. Втората група, на чело со Шевиќ и Прерадовиќ, не сакала да се насели на истата област како првата, па во мај 1753 година царицата им доделила територија на левиот брег на Дон, помеѓу Бахмут и Луганск, која била наречена Славо- Србија. Српските водачи набрзо почнале да ја злоупотребуваат моќта, пријавувајќи многу повеќе борци и коњи отколку што имале и добивале пари за тоа. Наследното право во командата на полковите го претвориле во непотизам. Јован Хорват починал во 1763 година разоткриен и испратен во егзил.
Agaricus bitorquis
Опис
Месото е цврсто и цврсто, со благ мирис. Често се меша со Agaricus bernardii со мирис на саламура.
Историја на Србија под Хабсбуршката монархија
Миграција во Русија
Гласовите за новиот, подобар живот на Србите во Русија пристигнале до нивните сонародници кои останале во своите домови и поттикнувале нови миграции. Така во периодот 1756-1759 г. За време на Седумгодишната војна, уште околу 2.500 луѓе емигрирале во Русија, овој пат не само Срби, туку и Црногорци, Грци, Македонци и Бугари. Иако териториите на српските доселеници престанале да бидат специјални единици уште во 1764 година, Србите учествувале и загинале во сите војни што ги водела Русија во втората половина на 18 век. Се истакнале со својата храброст и пожртвуваност, а голем број од нив стигнале до високи генерални чинови во руската војска.
Agaricus bitorquis
Опис
Исто така, донекаде наликува на Agaricus campestris, но тој вид има само еден кревок прстен. Базидиоспорите се елипсовидни по форма, мазни и со димензии од 5–7 x 4–5,5 Мм. Базидиите се 20-25 x 6,5-8,5 Мм, обично со четири спори, но често со присутни базидии со две спори. Цистидиите се присутни и многубројни.
Дистрибуција и живеалиште
Agaricus bitorquis може да се најде како расте сам или во мали групи во градините (забележано дека расте на здружен начин) и на патиштата, обично на тротоарот, често каде што се нанесува сол за борба против мразот во зима. Туркајќи низ асфалтот и плочите, тој е подземен и често созрева под земја. Повремено е низ Северна Америка, Европа, Азија и Австралија.
Јадливост
Agaricus bitorquis е изборен јадлив вид, со типичен „печурки“ вкус. Примероците собрани во дивината може да бидат грозливи поради честото подземно живеалиште. Како и кај сите примероци земени од дивината, треба да се внимава да се земе предвид соодветноста на местото на собирање, бидејќи овој вид може да биоакумулира токсични тешки метали, особено олово, од загадените области. Нутриционистичката анализа покажала дека овој вид содржи 18 аминокиселини, вклучувајќи ги и сите есенцијални.
Одгледување
Првпат комерцијално се одгледува во 1968 година, А.bitorquis има неколку одлики на раст кои го поттикнаа интересот на одгледувачите на печурки кои бараат алтернатива на стандардната печурка со копчиња, А.биспорус. На пример, А.bitorquis е поотпорен на различни вирусни болести,  може да расте на повисоки температури и концентрации на CO2, и има подобра отпорност на модринки. Понатаму, неодамна беа развиени соеви отпорни на високи температури кои може да им помогнат на култиваторите да ги надминат проблемите поврзани со ладење на производствените простории за време на топлите летни месеци.
Историја на Србија под Хабсбуршката монархија
Револуција од 1848-1849 година
Србите биле незадоволни; побарале смена на Мајерхофер, а од Рајачиќ свикување на Националното собрание. Рајачиќ одбил и соработувал со Мајерхофер. Меѓутоа, тој бил разрешен од должноста и поканет во Виена, а целата управа над Војводина му била доверена на Јелачиќ. Јелачиќ бил поразен кај Хеџес, но војната завршила со пораз на Унгарците кај Вилагош во август 1849 година. години.
Прашањето за Србите било решено среде војната (1848/9). Преговорите со Унгарците биле неуспешни. Србите побарале две работи: еднаквост на различните народи во Унгарија и сојуз со Унгарците врз основа на федерален пакт. Унгарците не сакале да се согласат, туку ја понудиле само Славонија како автономна српска територија, каде Србите би избрале војвода или забрана и ќе имаат свое регионално собрание. Сепак, Унгарците решително го отфрлиле создавањето на српска Војводина. Затоа Србите довербата ја насочиле кон Виена. Принцот Феликс Шварценберг ја примил српската делегација и дал нејасни ветувања за српска Војводина. Српската делегација продолжила да инсистира. Стратимировиќ на почетокот на јануари отворено побарал да се утврдат границите на Војводина. Владата молчела до усвојувањето на Законот за Уставот во март 1849 година. Војводина била прогласена за една од областите, на чело со Мајерхофер. Србите биле незадоволни од ваквото решение и од тоа што Воената граница била одвоена од Војводина. Во меѓувреме Рајачиќ бил разрешен од должноста и повикан во Виена, а Јелачиќ бил избран за командант на Војводина. Во Виена, Рајачиќ продолжил да инсистира на создавање посебна круна. Конечно, Царскиот патент од 18 ноември 1849 година. година, била создадена посебна територија наречена „ Војводство Србија и Тамис Банат “ со седиште во Темишвар. Воената граница останала надвор од војводството. Војводството Србија вклучувало територии претежно населени со Срби (жупанија Срем, Бачка, Тамис и Торонто), додека Тамис Банат го опфаќал источниот Банат населен претежно со Романци. Според тоа, Војводството Србија би било област, а целото Војводство Србија и Тамис Банат круна. Царот ја задржал титулата војвода за себе, а управата му ја доверил на Мајерхофер (како вице-војвода). Србите биле малцинство во Војводина во споредба со несрпското население.
Војводството Србија и Тамис Банат
Причината за основањето на српска Војводина била желбата на царските власти да ги казнат Унгарците кои се обиделе да се отцепат од Империјата, иако основањето им било претставено на Србите како награда за помошта во битките во 1848/9 година, според некои толкувања, да се исполнат желбите на православна Русија, која им помогнала на царските власти да го задушат востанието. Меѓутоа, таму Србите биле малцинство и се жалеле дека Војводина е само српска по име. Според управата, Војводина била германска, иако германската управа внимавала на Србите. Србите добиле убави титули, а германските функционери биле доста толерантни. Ниту војводата не бил избран од Србите, а Србите не го сакале Темишвар за главен град. Ова биле причините за прекин на досегашната црковна политика на соработка со Виена. Војводството Србија и Тамис Банат првично биле поделени на два окрузи: Бачка-Торонто и Темишвар-Краш, на чело со префекти. Унгарскиот јазик бил заменет прво со српски, а потоа со германски. Во август 1851 година, Мајерхофер го наследил Коронини (како гувернер) на чело на круната, со сета своја воена и цивилна власт. Владата на Бах, преку Коронини, како семоќен владетел, ги реализирал своите апсолутистички аспирации. Целото Војводство сега било поделено на пет области, на чело со комесари. Помеѓу 1853 и 1860 година, централното тело на Војводството бил Гувернератот. Во Војводството, т.н Апсолутизмот на Бах, кој започнал во 1851 година кога бил укинат уставот од 1849 година. Војводството постоело додека постоел апсолутизам, односно до 1860 година. Сепак, биле спроведени одредени либерални реформи. Воведена била општа даночна обврска, еднаквост пред законот, бил укинат некогашниот феудален апарат и заменет со современ граѓанско-административен. Меѓутоа, новиот систем не му одговарал на аграрното војводство. Земјоделското производство било попречено и зајакнато. Поради преминот од феудално во капиталистичко производство дошло до криза во земјоделството, занаетчиството и трговијата. Слободата на печатот била задушена со драконски мерки. Владата на Бах ги обвинувала Србите дека постепено се приближуваат кон Унгарците. На Србите им било забрането да студираат во Прага.
Веќе по избувнувањето на движењето во 1848 година, Србите во некои барања побарале устав за Војводина. Во јануари 1849 година, патријархот Рајачиќ формирал комисија за изготвување на устав. Во март истата година била комплетирана Предлог-уставната комисија од 154 ставови поделени во 15 поглавја. Територијата на Војводина, во согласност со Уставот, требало да ги опфати Срем, Банат, Бачка и Барања. Таа било составен дел на Австриската империја, но и рамноправна со другите држави на Империјата. Шефот на извршната власт бил доживотен војвода кога го избира народот, а мора да е Србин на најмалку 30 години и австриски државјанин. Полага заклетва за уставот на империјата и уставот на Војводина. Советниците на Војводина би ја сочинувале владата на Војводина. Владата била одговорна пред покраинскиот парламент, на кој годишно известува за состојбата на државните работи. Уставот не ги споменувал врските на Унгарија или Војводина со неа. Војводина, всушност, била рамноправна со Унгарија и директно подредена на династијата Лорен.
Апсолутизмот на Бах Србите и Унгарците често го замислувале како заеднички проблем. Српска Војводина не им одговарала ниту на Србите, ниту на Унгарците. Причините за незадоволството биле различни. На Србите им требало многу повеќе од круната во времето на апсолутизмот на Бах, додека на Унгарците им пречела таквата српска Војводина, која ја сметале за излишна. По години големи промени (1860/1), Србите повеќе не биле важен фактор во преговорите за државниот систем на Хабсбуршката монархија. Имало мал број елементи кои укажувале дека е можен компромис. Сепак, унгарско-српската политичка доверба сè уште била можна. Српските либерали потоа се собрале околу Светозар Милетиќ и Михаил Полит Десанчиќ. Тие не ја поставиле идејата за српска Војводина како спротивна на унгарскиот стремеж за воспоставување нов државен систем на Унгарија, но верувале дека таа идеја е остварлива токму како резултат на српско-унгарскиот компромис. Компромисот значел дека Србите ги надминале своите претходни антипатии кон Унгарците и се приклучиле на протестите против централистичката политика што се слушале од унгарскиот суд. Од Унгарците се очекувало да се откажат од идејата за унгарски политички народ во Унгарија. Идејата за еднаквост на националностите во Унгарија особено ја бранел лидерот на партијата на унгарското либерално благородништво, Ференц Деак. Тие побарале вистинска, целосна, а не само граѓанска еднаквост.
Во 1861 г. заседал унгарскиот парламент, кој се декларира по повод кралскиот патент во февруари. Се преговарало дали да се прифатат барањата на Виена или да се протестира. Имало две партии: Deak Party и Address Party. Првата одбила да испрати обраќање до императорот затоа што верувала дека Франц Јосиф, водачот на четириесет и осмата контрареволуција, не е легитимен владетел (абдицирањето на неговиот претходник Фердинанд не било извршено со закон). Адресната забава била пофлексибилна. Парламентот испратил обраќање до царот.
Народна партија на Светозара Милетиќ
Српската народна либерална партија ја постави својата идеологија уште во 1860 година, кога српската Војводина била укината. Светозар Милетиќ напишал програма од која е јасно дека веќе не може да се потпира на Виена и дека не може да се оди по претходниот пат, но Србите не можат да се откажат од своите царски привилегии, како и од идејата за српска Војводина. Партијата била формално формирана во Бекерек во јануари 1869 година. Дневниот весник на Србите во Унгарија, Застава, бил објавен во Пешта во 1866 година. Србите својата политичка активност ја вршеле преку пратениците во унгарскиот парламент и во Црковно-народниот собор. Светозар Милетиќ учествувал многу активно во работата на унгарскиот парламент од 1865 до 1868 година. Со 12 пратеници формира пратенички клуб. Од унгарскиот парламент било побарано да ја признае административната и политичката автономија на српско-војводина. Војводата би бил православен Србин доколку биде избран од собранието на Војводина. Војводина би го имала српскиот јазик, кирилицата како азбука и грб. Барањата биле одбиени, а српските пратеници собрани околу Милетиќ чекале погоден момент да ги заштитат српските интереси во Унгарија. На местото на Слободоумната партија биле формирани многу други партии, а најистакнатите биле Српската народна либерална партија предводена од Михаило Полит Десанчиќ и Српската народна радикална партија предводена од Јаша Томиќ.
Основната идеолошка програма на Слободоумната партија била формулирана во неколку основни точки: националното прашање во Унгарија, развојот на уставноста и граѓанските слободи, државноста на Хрватска, Словените во австрискиот дел на Империјата и Источното прашање. Авторитетот на Милетиќ бил неприкосновен, иако неколкупати бил испрашуван. Му се спротивставиле неговите најблиски соработници: Никола Максимовиќ, Десанчиќ и други. Неговата мана бил сомнежот кон сите, но тој самиот ретко ги менувал своите ставови. Во предвечерието на новите парламентарни избори (1884-1887) се повеќе се барала партиска конференција за да се промени програмата на Бекерец. Досегашните резултати на партијата биле лоши. Се сметало дека треба да се намали влијанието на унгарската страна; На ова особено влијаело вклучувањето на Унгарците во изборот на новиот патријарх (Германски Анѓелиќ). Во Будимпешта (1884) била свикана конференција на која била напуштена идејата за политичко-територијална автономија, бидејќи само на тој начин би се зачувала преостанатата црковно-училишна автономија. На говорот во Кикинда била претставена и прифатена програмата од четири точки (т.н Програма Кикинда): партијата била преименувана во „Српска народна партија“; противниците биле наречени „бележници“. Така, Српската народна либерална партија практично престанала да постои. Партиите што го наследиле биле либерални и радикални. Тие не успеале да ја зачуваат црковно-просветната автономија или да го спречат процесот на унгаризација, кој завршил само со Првата светска војна.
Економски и културен живот
Владеењето на Хрватската народна партија, предводена од Бан Мажураниќ, и австроунгарската окупација на Босна и Херцеговина, во голема мера влијаеле на понатамошниот национален развој на Србите во Хрватска, а долго време подоцна тие силно влијаеле на нивните односи со Хрватите и хрватските политички партии. За време на владата на Мажураниќ, Народната партија ја игнорирала изјавата на Хрватското народно собрание (од 11 мај 1867 година) дека кралството го признава српскиот народ кој живее во него како народ еднаков и рамноправен со хрватскиот народ. На непризнаените луѓе им било многу тешко да го сменат својот однос кон Србите, бидејќи се чувствувале измамени и отфрлени од политичкиот партнер на кој му помагале да дојде на власт. Непризнавањето на Србите, насочено кон хрватски, не било единственото прашање што го привлекло вниманието на српската јавност за време на владата на Мажураниќ и истото влијаело на поделбата на српското и хрватското национално движење. За тоа значително придонело и укинувањето на српските автономни училишта и искоренувањето на кирилицата. За распадот придонесе и Берлинскиот конгрес, одлуката за окупација на Босна и Херцеговина. Србите ја загубиле довербата во хрватското политичко раководство. По окупацијата на Босна и Херцеговина, на српската држава и бил зададен тежок удар, додека редовите на Народната партија во Хрватска ја разбудиле надежта за обединување на овие области со Хрватска. Во 1880 година, Народната партија во Хрватска се распаднала. Тогаш била формирана Независната народна партија на чело со Матија Мразовиќ. И двете партии сега се обидувале да ги придобијат Србите. Со промената на судот за забрана и назначувањето на Пејачевиќ за забрана, нагло дошло до промена на односот кон Србите. Тој мошел да се справи со опозицијата само со помош на Србите, а на Србите им дал неколку важни места во хрватскиот парламент. Во пресрет на изборите во Срем, во средината на 1878 година, на таен состанок во Церевиќ била донесена програма која отстапувала од Бекерецкиот договор. Во програмата се барало почитување на српската црква и училиште, но било нагласено дека воената граница треба да се поврзе со Хрватска. Заставата ја критикувала владата на Пејачевиќ. Пратеникот во хрватскиот парламент, д-р Милан Ѓорѓевиќ, се залагал за интересите на Србите. По расколот на Народната партија, тој ја основал Независната српска партија во Рума, во август 1881 година. години. Оваа партија била поддржана и од Српската народна либерална партија. Во својот весник „Српски глас“, Ѓорѓевиќ отворено напишал дека е поддржувач на српско-хрватската соработка.
Во 1881 година, Воената граница била укината и припоена кон Хрватска. После тоа, најголемиот настан на кој учествувале Србите е народното движење од 1883 година. Поголемиот дел од Хрватска бил погоден од антиунгарски протести кои произлегуваат од двојазичните грбови. Србите им се придружиле затоа што биле потиснати од истите социјални и економски тешкотии. Истата година дошло до промена на ставот за забрана. Испаднало дека тоа им одговара на Србите. Наскоро следело формирање на независен српски клуб во хрватскиот Сабор. Претседател беше Јован Суботиќ. Клубот се залагал за српските права. Што се однесува до економијата, бил постигнале значителен успех со основањето на Српската банка (1895) во Загреб. Во 1888 г. бил донесен Законот за училишта, поради потребата од унифицирање на училишниот систем низ државата.
Хрватско-српска коалиција
Потеклото и развојот на новата политика на курсеви во Банска Хрватска се разликувало од потеклото и развојот на истата политика во Далмација, од каде што потекнува. Политиката на Њу Дил во Хрватска имала солидна економска основа, иако Хрватска не била економски независна бидејќи била изложена на економска експлоатација на унгарските владејачки класи. Српска банка, основана во 1895 година во Загреб, се сметала за претставник на српскиот капитал во Хрватска. Напредувала во својот главен град. Од особена важност била успешната активност на српското економско-просветно здружение „Привредник“ во Загреб, чиј основач е Владимир Матијевиќ. Благодарение на добрата организација, за краток период се обезбедила егзистенција на над 5.000 српски млади момчиња, кои главно потекнувале од сиромашни градски и селски семејства. Повеќето српски политичари не се занимавале со банкарски и финансиски работи. Србите основале посебни стопански организации на територијата на Хрватска, во оние делови каде што биле мнозинство (како Банија, Кордун, Срем).
Додека српското селанство продолжило да живее многу тешко, горниот слој на српската буржоазија одеднаш се збогатил и станал конкурент на горниот слој на хрватската буржоазија. Ова било една од причините за чести меѓукласни и меѓуетнички конфликти.
Машарони, Франковци и Ќесаревци направиле сојуз против хрватско-српската коалиција. На изборите одржани во 1906 година, коалицијата освоила вкупно 37 места, додека Старчевиќ и Франките освоиле 21. Никој не очекувал победа на коалицијата, а поразените победниците биле наречени „бунтовници“. Соработката меѓу коалицијата и унгарската влада не траела долго. Конфликтот настанал поради наметнување на т.н Железничка прагматика. Унгарскиот јазик бил воведен како задолжителен на пругите на целата територија на Хрватска. Бројот на Унгарците во Хрватска се зголемил, а Србите почнале да емигрираат.
Првиот премин меѓу двете српски партии во коалицијата настанал во текот на првата година од меѓупартиската соработка. Радикалите се обиделе да го преземат водството. Имало конфликт меѓу Застава и Нови Србобран. Радикалите ја напуштиле коалицијата во 1907 година. Сите ја осудиле оваа постапка. Назначувањето на баронот Рауч за нова хрватска забрана (1908) предизвикало големо разочарување кај Србите, бидејќи тој бил познат противник на Србите и на коалицијата. Влијанието на коалицијата продолжила да слабее, особено пред Првата светска војна.
Атентатот во Сараево
Атентатот во Сараево послужил како повод за избувнувањето на Првата светска војна. Членот на Млада Босна, чија цел била да ја собори австриската влада преку немири, востанија и оружје, Гаврило Принцип, го убил престолонаследникот и надвојводата Франц Фердинанд и неговата сопруга Софија на 28 јуни 1914 година. Првичните причини за овој настан лежат во 1878 година, кога на Берлинскиот конгрес одлучил Австриската империја да ја окупира Босна и Херцеговина 30 години, што било спротивно на интересите на Србија, која сакала голема и силна југословенска држава. Следниот чекор била анексијата на Босна и Херцеговина во 1908 година, кога оваа област била припоена кон Австроунгарија. Постои т.н. Кризата со анексија која траела до 1909 година. година кога Србија под закана од војна морала да потпише изјава дека анексијата не е важна, иако претходно ја мобилизирала војската. Проблемот бил повлекувањето на Русија. Турција била поткупена веднаш по анексијата, па целиот проблем беше елиминиран.
Но, тоа не го намалило бунтот на босанските Срби, каде што Млада Босна, со помош на Црната рака, т.е. Аписа, таа го планирала атентатот. Атентатот на Оскар Појорек бил планиран, но се дознало дека Фердинанд доаѓал во Сараево, па планот бил сменет. Во атентатот учествувале седум лица, млади студенти. Најпрвин Недељко Чабриновиќ фрлил бомба која паднала врз друг автомобил. Дури по него дејствувал Принцип, кој со пиштолот успеал да им нанесе смртни повреди на Фердинанд и Софија. Нему и на останатите им се судело во т.н „Сараевско судење“ во кое возрасните биле осудени на смрт, а Принцип на 20 години затвор. Австроунгарија тврдела дека Србија стои зад атентатот и само формално спровела истрага. Впрочем, ова било голема причина за војната и конечното уништување на Србија, која по балканските војни била премногу слаба за да се одбрани, а Никола Пашиќ во тоа време водел кампања.
Место на администрацијата на Хабсбург
По австроунгарскиот (хабсбуршки) пораз во Првата светска војна во 1918 г. година, српскиот народ од областа Бачка, Банат и Срем прогласува присоединување кон Кралството Србија, кое е признаено со новите мировни договори.
Балканска пастрмка
Балканска пастрмка (Salmo balcanicus) е вид на риба од фамилијата Salmonidae. Се наоѓа во Албанија и Македонија. Нејзиното природно живеалиште се езерата.
Според Караман, живее во Охридското Езеро и реката Дрим, а уште ја има и во Скадарското Езеро. Според него, видот е најверојатано преглацијален. Се одликува со големи заби, па тој во почетокот ја опишал како Salmo dentex, за после две години истиот вид да го опише како Salmo balcanicus. Бројот на пилорични израстоци е 49-74. Главата е релативно тесна, како и челото, кое е заоблено. Муцката е шилеста. Телото е покриено со црни и црвени флеки, но црвените често отсуствуваат, а кога се присутни, поредени се само по страничната линија. Достигнува до 2 кг маса.
Пупуљак
Пупуљак — планински врв на Јабланица, во западниот дел на Македонија. Неговата надморска височина изнесува 2.054 метри. Се наоѓа во средишниот дел на планината Јабланица, односно во северниот дел на нејзиното главно било, во непосредната близина на врвот Стрижак и двете езера Горно и Долно Лабунишко Езеро. Препознатлив е по својот многу интересен и доминантен зашилен изглед, со остар шпиц како игла или забец - песјак. Од главниот срт на протегање на планината Јабланица е одвоен непосредно на исток, а од блискиот врв Стрижак е поставен на југозапад. На неговата источна и југоисточна падина има огромен карпест предел голем околу 100-200 метри, погоден за алпинистичко искачување.
Флоренс Девоар
Флоренс Жаклин Силви Девоар, (моминско уме Нибарт; родена на 10 септември 1968 година) е француска земјоделски инженерка, која служела како претседател на одборот на доверители на Фондацијата Викимедија помеѓу октомври 2006 и јули 2008 година.
Образование
Девоар има диплома за инженерство по агрономија од ENSAIA и DEA за генетика и биотехнологии од INPL.
Кариера
На 9 март 2008 година, Девоар била избрана за член на општинскиот совет на Малинтрат. Девоар се приклучила на одборот на Фондацијата Викимедија во јуни 2004 година како претседател на одборот на доверители, наследувајќи го Џими Велс. Таа работела во Советодавниот одбор на Фондацијата од јули 2008 година.
Како ко-основачка на Викимедија Франција во октомври 2004 година, таа била потпретседателка на неговиот одбор од 2011 година до декември 2012 година.
Препознавање
На 16 мај 2008 година, таа била прогласена за витез во францускиот национален орден за заслуги; била предложена од Министерството за надворешни работи како „претседателка на меѓународна фондација“.
Како пропадна рокенролот
„Како пропадна рокенролот“ (српски: Како је пропао рокенрол) — југословенски филм од 1989 година во режија на Зоран Пезо, Владимир Славица и Горан Гајиќ. Главните улоги ги играат: Срѓан Тодоровиќ, Велимир Бата Живојиновиќ, Соња Савиќ, Бранимир Брстина, Аница Добра, Бранко Ѓуриќ Ѓуро, Весна Тривалиќ, Богдан Диклиќ итн.
Синопсис
Прва приказна: „До изворот две патеки“. Момчето Кома докажува дека сè може да направи подобро до татко му, дури и притоа да биде принуден да стане нинџа. На крајот од приказната се открива кој ја мрази новокопмонираната народна музика.
Втора приказна: „Не е сè во љубовта, има нешто и во парите“. Дракула повторно страда, но овојпат не од глогово колче, од сребрен куршум или од крст, како во другите филмови, туку една русокоса девојка успева да му го прекине вечниот живот без помош на изгрејсонцето.
Трета приказна: „Не праќај ми писмо“. Ева шие, а Ѓуро свири, а на двајцата не им дава мир едно писмо. Не само што не се зна кој го напишал, туку и кому му е упатено. Кога сето тоа ќе се дознае, можеби ќе биде доцна за Ева и за Ѓуро.
Баритски јазици
Баритски јазици — група австронезиски јазици кои се зборуваат на Борнео и Мадагаскар. Од оваа група најпознат е малгашкиот јазик, службениот јазик на Мадагаскар. Јазиците своето име го добиле по реката Барито.
Јазици
Во оваа група спаѓаат следните подгрупи:
Кирил Солунов
Кирил Тодоров Солунов (, — ) — македонски активист. Жртва на комунистичкиот режим во Бугарија.
Животопис
Само неколку дена бил дел од нелегалната четапоради што бил осуден на петнаесет години (поради малолетност) строг и темничен затвор. Во логорите на смртта на островот Персин (Белене) поминал околу тринаесет години. Важел за упорен подржувач на македонската кауза.
Наводи
{{DEFAULTSORT:{Солунов, Кирил}}
Катедрала во Комо
Катедрала „Успение на Пресвета Богородица“ (Cattedrale di Santa Maria Assunta), попозната како Катедрала во Комо (Duomo di Como) — главна црква во градот Комо, Италија. Оваа катедрала во исто време е мајкатата црква на Комската епархија.
Потекло и претходни конструкции
Со исклучок на приказните поврзани легендите или пак оние кои не оставиле некои посебни историско значајни ефекти, присуството на христијанството во градот Комо може да се одбележи дека води потекло некаде од IV век. Во периодот кој е означен како либерализацијата на христијанскиот култ, воспоставен најмногу поради одредени политичките цели, од страна на царот Константин (некаде околу 313 година), а веројатно и од страна на царот Теодосиј I, христијанството било поставено како официјална религија на Римската империја (запишано и втемелено во Едиктот од Солун, 380 година).
Постои еден сигурен доказ дека членовите на старата и примитивна христијанска црква си изградиле свои места за богослужба некаде на територија надвор од градот Комо (Novum Comum). Градот Комо четири векови претходно бил населен од страна на Гај Јулиј Цезар со околу пет илјади римски колонисти. Уште во тој период градот бил опкружен со добри одбранбени ѕидови. Сигурно првите христијански храмови во градот Комо биле изградени во појасот на територијата со станбени згради, а опкружен со градските ѕидини. Овој ограден простор бил со радиус од околу „илјада чекори “ (mille passus, милја). Ѕидовите претставувале вистинска граница помеѓу градот и остатокот од територијата. Преку тоа утврдување минувал Патот Реџина. Тоа бил стариот антички пат кој ја поврзувал долината Конвал во градот Комо со градот Милано кон југ и територијата на Голема Германија кон север.
Првиот епископ на таа локална црква, бил извесенФеличе, кој во Комо пристигнал од градот Милано кон крајот на IV век. За прва станица на својота апостолска активност не го одбрал заградениот дел на градот туку приградскиот предел наречен паго Зецио, област, која веќе со векови била прошарана со нехристијански светилишта. Во подножјето на височинката Барадело Феличе ја изградил првата градба посветена на христијанско богослужење. Според некои записи или пак според одредени раскажувања на тоа место некогаш постоел храм во чест на Меркур. Се верувало дека тука некаде во близина на овој град, во извесна катедрала бил и погребан. На тоа место според верувањето од старите белешки се претставувало дека имало еден вид на базилика, која малку подоцна била посветена на Сан Карпофоро.
Епископот Аманцио, инаку вториот наследник на епископот Феличе, почнувајќи од околу 420 година, изградил нова базилика, посветена на апостолите Петар и Павле (на чија област, во XI век, Бенедиктинците ја изградиле сегашната базилика Сан Абондио). Во просторот на базиликата Абондио го преселил своето седиште. Подоцна тука бил и погребан. Во таа базилика биле гробовите и на епископот Абондио, како и неколку епископски наследници. Преместувањето на катедралата од базиликата која се наоѓале на падините на Барадело на новата локација во Свети Петар и Павле (во рамките на приградскиот паго) се припишува на фактот дека првото седиште на базиликата било некако непријатно за потребите на богослужбите. Во наредните шеесет години се зголемиле потребите за поширок простор. Во тој период се појавиле тешкотии за воведувањето на новата религија особено од благородниците и повисоките класи на градот, кои не биле многу располжени да ги прифатат новитетите на новиот начин на богослужба. Воведувањето во новата религија главно му се припишува на делото и заложбите на епископот Абондио.
Веројатно, на чело со епископот Абондио, христијанското верување на голема врата било официјално воведено во градот кој бил заграден со ѕидови. Во делот на форумот на градот била подигната првата интрамурална крстилница наречена Сан Џовани во Атрио. Во тоа време оваа крстилница се сметала за официјална крстилница на епископот, дури и во ситуација ако катедралата остане приградска базилика. Базиликата посветена на Свети Петар и Павле била седиштето на епископот, всушност богослужбите за период од неколку векови се одржувале во приградскиот објект на пагото Зецио. Малата црква која го носела името на Сан Микеле (сегашната капела на бискупската палата), најверојатно во тоа време била ариевска крстилница. Крстилницата била особено активна во периодот по окупацијата на градот од страна на Лонгобардите (589 година). Тука Лонгобардите изградиле една од првите населби за нив како освојувачи, но и живеалишта за своите коњи. Во тој период било очигледно дека, покрај тие први крстилници, биле изградени и други цркви, особено во заградениот дел од градот. Во тој период била подигната црквата Сан Еуфемија, за која фактите покажуваат дека била изградена во областа на градскиот форум и античкиот храм посветен на Јупитер. Токму на тој простор подоцна, во периодот на развиениот среден век, било префрлено седиштето на катедралата.
На почетокот на XI век (пред 1015 година, а можеби и порано, некаде во 1006 година), седиштето на катедралата било преместено, од страна на Сан Еуфемија во црквата од романски стил Санта Марија Маџоре, која се наоѓала поблиску до езерото и пристаништето (тоа било период кога епископот од Комо се стекнал со феудални права-имот на брегот на езерото). Не е познато каква била структурата на оваа древна базилика. Најверојатно станувало збор за голем храм составен од вкупно пет кораби, чиј јужен ѕид се совпаѓал со оној на сегашната катедрала, а просторот на апсидата со површината на сегашниот трансепт. Без оглед на изгледот и големината на катедралата Санта Марија Маџоре, сигурно е дека таа била вметната во комплексот од верски објекти, во кој била вклучена и црквата Сан Џакомо, како и малата црква Санто Стефано (оваа мала црква функционира како зимски хор и се наоѓа повеќе или помалку на средината на улицата наречена Мајстор Комачини). Кон тој комплекс биле вметнати и камбанаријата (секако во пределот на трансептот на сегашната катедрала, на северната страна), епископската палата и ректоратот. Веројатноста е голема дека во Комо, како и во Милано, постоел еден тип на „двојна катедрала“. Се мисли на двојна катедрала со објектот на Санта Марија Маџоре и имала функција како зимска катедрала (многу слично со двојна катедрала како што има и истоимената базилика во градот Милано). Потоа постоела и таканаречена летна катедрала со име Сан Џакомо (во Милано летен дел би претставувала базиликата Санта Текла). Околу овие градби подоцна биле додадени, особено во ерата на општинската упрва, повеќе цивилни згради. Во периодот на бролето била додадена една граѓанска кула (цивилна кула) и бил додаден преториумот (1215 година). Во 1335 годин била изградена „Виконтската цитадела“, упориште нарачано по желба на Ацоне Висконти. Ѕидовите на оваа градба започнувале од делот на езерото, а завршуваат со неправилна линија до кружната кула на замокот. Кон овој објект биле доделени голем број од штотуку споменатите граѓански и верски споменици. Токму поради оваа промена во центарот на граѓанскиот (но и во религиозниот) живот на градот, го добила оригиналниот распоред кој водел потекло уште од римскиот каструм. Сепак се случило и мало поместување или искривување при што најголемото кардо ја загубило својата важност (толку многу што го изгубил и својот линеарен распоред). Тоа било случај сѐ до изградбата на дополнителното или секундарното кардо, кое имало потекло од средновековната таканаречена контрада Квадра. Денес на тој простор може да се стигне преку улицата Виторио Емануеле, која всушност води до катедралата.
Објектот на готската катедрала
Натписот кој е поставен надвор од главната апсида на катедралата потсетувал дека црквата Санта Марија Маџоре била темелно обновена почнувајќи некаде во 1396 година. Вреди да се истакне значајнато совпаѓање на овој период со работите за обнова на двата главни градежни објекти на висконтот од тоа време. Тоа биле катедралата во Милано и повелбата во Павија. Според тоа, историјата на сегашната катедрала во Комо започнала во 1396 година, кога било донесена одлука за нејзината изградба. Оваа одлука се донела бидејќи претходната црква Санта Марија Маџоре станала претесна и исто така не многу репрезентативна. Старата црква често пати била поплавувана од водите на езерото (на спротивниот брег од езерото Комо, во местото нарекувано Леко, постоел мост Ацоне Висконти бил предмет за изведба на некои структурни работи токму за да се подобрело излевањето на реката Ада и да му се помогнело на градот Комо за да се справи со поплавите, кој долго време се жалел од високиот водостој). Меѓу главните финансиери за изградбата која требало да ја издигне на повисоко надморско ниво, било градското трговско друштво. Дури и војводата од Милано Џан Галеацо Висконти го дал својот придонес во изградбата на катедралата, дарувајќи сто златници.
И покрај официјалната година на отпочнување на работите, веројатно е дека градежните работи ефективно започнале околу 1420 година, кога започнале и записите за Градилиштето дел Дуомо. Она што е познато е дека првиот прекин во работите траел од 1402 до 1426 година.
Изградбата на новата катедрала започнала во стилот на доцниот готски приказ. Проектот бил на Лоренцо дела Спаци, мајстор од Комо кој работел од 1389 година и на миланската катедрала. Реновирањето на таа катедрала започнало речиси во истото време. Работите започнале од крајните столбови на корабите (тие се единствените столбови изработени од црн мермер наречен Олчио). Целта била да се продолжи со градбата која ја гарантирала искористеноста на старата базилика, која полека и постепено се вградувала во новата готска катедрала. Во оваа прва фаза од работите, било зачувано присуството на правецот кој го давала старата базилика. Се внимавало на одбранбените одлики кои ги овозможувала веќе утврдената цитадела која од претходно била нарачана од страна на Ацоне Висконти. Градежаните работи ги усвоиле архитектонски решенија што резултирало со одредени структурални неправилности.
Инженерот Лоренцо Дегли Спаци во 1426 година бил наследен од инженерот со потекло од Комо, Пјетро да Бреџа, познат и како Ил Бреџино, кој останал во служба на градителските работи до 1452 година. Тој како „војводски инженер“, често патувал за да може да ги следи другите градежни работи локацирани ширум целото Војводството (низ Ломбардија).
Со смртта на Филипо Марија, со потекло од династијата Висконти завршила изградбата на градежните работи на цитаделата (катердралата) во Комо. Дотогашната градба била урната, која долги години претставувала конкретно сведоштво за моќта на династијата Висконти. По краток период за кој не постојат прецизни информации, некаде во 1459 се наоѓа фактот дека извесен Флорио да Бонта застанал на чело на градежните работи. Неговата активност се одвивала сѐ до 1463 година. Тоа била годината кога работите ги преземал Лучино Скаработа. На овие двајца претходни архитекти подоцна им се придружил уште еден уметник со име Амуцио да Лураго, кој и покрај фактот дека имал хиерархиски инфериорна улога, доста придонел и тоа на суштински начин за пластичната изведба на објектот. Во овој период кој бил период на релативен социјален спокој и економска сигурност на градот, работите околу катедралата доживеале забележителен напредок. Во 1452 година започнала употребата на мермерот наречен Мусо, кој требало да стане главен материјал како за структурните изведби, така и за декоративните елементи. Во истата година морало да се урне делот од Бролетото, кој бил директна пречка за проширувањето на катедралата. Во 1457 започнала изградбата и на фасадата која завршила - во нејзината структурна фаза некаде во 1486 година со завршување на артиолите како составен дел на катедралата во Комо.
Меѓу делата извајани од страна на Скаработа за потребите на фасадата, се споменуваат прозорецот од роза (розетата) и малиот столбест врв поставен на врвот на целата структура.
Градежните работи за време на ренесансата
Работата на катедралата траела неколку векови. Во овој период објектот на катедраларта го сменила стилот, преминувајќи од готската стилизираност која ја карактеризира фасадата со многу кубиња и врвови, до ренесансниот стил на надворешните страни и апсидата. Во 1484 година, младиот скулптор од Тичино, Томазо Родари се приклучил на градежните работи на катедралата со улогата на изработувач на фигураруми. Некаде во 1487 година тој бил назначен за architectus generalis на зградата (главен архитект на сите градежни работи и добил задача да ја дизајнира новата презвитерија. По привременото покривање на делот од наосот на катедралата која била во изградаба, во 1497 година, се извршило уривање на старата црква Санта Марија Маџоре. Томазо Родари како главен архитект продолжил да работи на катедралата во Комо сѐ до 1526 година. Тој некако срамежливо не можел да ги согледа своите проекти кои веќе биле реализирани. Сепак промените во архитектурата кои биле карактеристични за ренесансата биле повеќе од видливи. Во 1513 година  од Џовани Антонио Амадео и Кристофоро Солари било побарано да дизајнираат одредени архитектонски трансформации и тоа според новите вкусови кои ги диктирала ренесансата. Преовладал проектот на Кристофоро Солари кој со вметнување на три апсиди, успеал да создаде еден вид централен простор на спојот меѓу делот на презвитериумот и на корабите. Неговата одлика во изведбата биле волумените на апсидите и строгоста на двата паралелопипеда кои ги сочинувале новите делови наречени сакристии (жртвеници). Апсидите како и трибината, биле започнати некаде во 1562 година, на почетокот под раководство на Франчино Дела Торе, а потоа, од 1564 година, од Леонардо да Карона. Изградбата на апсидите продолжила до крајот на XVII век, и тоа под раководство на архитектот Франческо Марија Ричини (1627-1623, изградба на десната апсида) и архитектот Карло Буци (кој ја започнал левата апсида во 1653 година. Оваа втора апсида била завршена седум години по смртта на Карло Буци).
XIX век
XIX век претставува период, повеќе од било кога во кој се вршеле зафати за одржување на катедралата, но и за одредени финеси кои го давале печатот на доградба. Во овој век биле завршени страничните олтари (со неокласичните интервенции на олтарот на Сан Џузепе и големата интервенција на „олтарот на Сан Абондио). Исто така во овој период била започната интервенција за украсување на прозорците со обоено стакло, инспирирано од преродбеничкиот стил. Овие зафати кои биле изведени, никогаш не биле докрај завршени. Во 1882 година, според еден оставен аманет од минатото било дозволено поставување на мермерна обвивка на надворешната страна која е свртена кон север.
XX век
XX век се одликува со изградба на грандиозната цевчеста оргула, потоа со реконструкција на презвитериумот и тоа според правилата на таканаречената литургиска реформа. Во XX век имало спроведено и доста реставраторски работи.
Помеѓу 1913 и 1918 година, целиот горен дел од фасадата бил срушен и повторно изграден, дел по дел, со цел да се елиминира долгата настрешница која невкусно се надѕирала и надвисувала над плоштадот во должина од неколку метри.
Во 1990 година, гром го погодил централниот дел на фасадата наречен гуглиото (шилец), исфрлајќи дел од фрагментите кон предниот плоштад. По овој настан започнал широк опсег на реставраторски акативности кои траеле сѐ до 1993 година. Реставраторските работи ги вклучило фасадата, апсидите, куполата и внатрешните декоративни украси.
Архитектура-конструкција на катедралата
Катедралата во Комо е долга 87 метри, широка од 36 на најтесниот дел до 56 метри на најширокиот дел и висока 75 метри на делот кој се наоѓа на врвот на куполата. Дизајнирана е од страна на архитектот Филипо Јувара. Има форма на латински крст кој е составен од план со три кораби и еден трансепт, кој пак е надграден со импозантна купола.
Внатрешниот простор на објектот е организиран во три делови наречени кораби, изградени во XV век. За да се обезбеди простор за корабите морало да се жртвува дел од бролетото. Корабите се поставени на дванаесет столбови поврзани со греда, кои се подигнати во 1396 година. Столбовите завршуваат со капители со листови, а секој распон (растојание) е покриен со ребрест огивален свод. Оваа трипартиција на внатрешниот волумен е визуелизирана и на фасадата, преку профилот со извиткани истакнати елементи. Внатрешниот волумен дополнително е нагласен со богатиот и префинет декоративен елемент составен од скулптури и релјефи. Над четирите високи пиластри има крунисување со кубиња. Во внатрешноста исто така има три пристапни порти и четири големи издолжени ланцетни прозорци кои го окружуваат единствениот прозорецот со форма на роза (розета).