cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Азот субоксид
Ракетни мотори
Во патент од 1914 година, американскиот ракетен пионер Роберт Годард предложил азотен оксид и бензин како можни погони за ракета со течно гориво. Азотниот оксид е оксидатор на избор во неколку дизајни на хибридни ракети (со користење на цврсто гориво со течен или гасовит оксидатор). Комбинацијата на азотен оксид со гориво со полибутадиен со хидроксил е користена од SpaceShipOne и други. Исто така, особено се користи во аматерската и висока моќност на ракета со различни пластики како гориво.
Азотниот оксид, исто така, може да се користи во ракета со монопропелант. Во присуство на загреан катализатор, ќе се распадне егзотермично на азот и кислород, на температура од приближно 1070 F. Поради големото ослободување на топлина, каталитичкото дејство брзо станува секундарно, бидејќи термичкото автоматско распаѓање станува доминантно. Во вакуумски погон, ова може да обезбеди специфичен импулс на монопропелант (I) од дури 180 секунди. Иако е значително помал од I достапен од потиснувачите на хидразин (монопропелант или бипропелант со динитроген тетрооксид ), намалената токсичност го прави азотен оксид опција што вреди да се истражува.
Се вели дека азотниот оксид дефлагрира на приближно 600 C при притисок од 309 psi (21 атмосфери). На 600, на пример, потребната енергија за палење е само 6 џули, додека на 130 psi влезот на енергија за палење од 2.500 џули е недоволен.
Мотор со внатрешно согорување
Во трките со возила, азотниот оксид (често се нарекува само „азотен“) му овозможува на моторот да согорува повеќе гориво обезбедувајќи повеќе кислород за време на согорувањето. Зголемувањето на кислородот овозможува зголемување на вбризгувањето на горивото, овозможувајќи му на моторот да произведува поголема моќност на моторот. Гасот не е запалив при низок притисок/температура, но испорачува повеќе кислород од атмосферскиот воздух со распаѓање на покачени температури, околу 570 степени F (~ 300C). Затоа, често се меша со друго гориво што полесно се разгорува. Азотниот оксид е силен оксидирачки агенс, приближно еквивалентен на водород пероксид и многу посилен од кислородниот гас.
Азотниот оксид се складира како компресирана течност; испарувањето и проширувањето на течниот азотен оксид во доводниот колектор предизвикува голем пад на температурата на доводното полнење, што резултира со погусто полнење, што дополнително дозволува повеќе мешавина на воздух/гориво да влезе во цилиндерот. Понекогаш азотен оксид се вбризгува во (или пред) доводниот колектор, додека другите системи директно инјектираат, непосредно пред цилиндерот (директно вбризгување на приклучокот) за да се зголеми моќноста.
Еден од главните проблеми при користењето на азотен оксид во клипниот мотор е тоа што тој може да произведе доволно енергија за да го оштети или уништи моторот. Можни се многу големи зголемувања на моќноста, и ако механичката структура на моторот не е правилно зајакната, моторот може да биде сериозно оштетен или уништен за време на овој вид на работа. Многу е важно со зголемувањето на азотен оксид кај бензинските мотори да се одржуваат соодветни работни температури и нивоа на гориво за да се спречи „пред-палење“, или „детонација“ (понекогаш се нарекува „чукање“). Повеќето проблеми кои се поврзани со азотен оксид не доаѓаат од механички дефект поради зголемувањето на моќноста. Бидејќи азотниот оксид овозможува многу погусто полнење во цилиндерот, тој драматично го зголемува притисокот во цилиндерот. Зголемениот притисок и температура може да предизвикаат проблеми како што се топење на клипот или вентилите. Исто така, може да пукне или да го искриви клипот или главата и да предизвика претходно палење поради нерамномерно загревање.
Течниот азотен оксид од автомобилска класа малку се разликува од азотен оксид од медицинска класа. Мала количина на сулфур диоксид се додава за да се спречи злоупотреба на супстанции.
Аеросолно погонско гориво
Гасот е одобрен за употреба како додаток на храна ( Е број : E942), особено како погонско гориво за аеросолен спреј. Неговата најчеста употреба во овој контекст е во канистри за шлаг со аеросол и спрејови за готвење.
Гасот е исклучително растворлив во масни соединенија. Во шлагот со аеросол се раствора во масната павлака додека не излезе од конзервата, кога станува гасовита и на тој начин се создава пена. Кога се користи на овој начин, се добива шлаг што е четири пати поголем од волуменот на течноста, додека изматувањето на воздухот во кремот произведува само двојно поголем волумен. Ако воздухот се користи како погонско гориво, кислородот би го забрзал ранцидирањето на маснотиите од путер, но азотниот оксид ја инхибира таквата деградација. Јаглерод диоксидот не може да се користи за шлаг затоа што е кисел во вода, што би го замрзнало кремот и ќе му даде чувство на „пенкаво“ како селцер.
Шлагот произведен со азотен оксид е нестабилен и ќе се врати во потечна состојба во рок од половина час до еден час. Така, методот не е погоден за украсување храна што нема да се служи веднаш.
Во текот на декември 2016 година, некои производители пријавиле недостиг на шлаг со аеросолни креми во Соединетите Држави поради експлозија во постројката за азотен оксид на Air Liquide во Флорида кон крајот на август. Со голем објект офлајн, прекинот предизвикал недостиг што резултирал со тоа што компанијата го пренасочила снабдувањето со азотен оксид до медицинските клиенти наместо кон производството на храна. Недостатокот се појавил за време на божиќната и празничната сезона кога употребата на конзервирана шлаг вообичаено е на највисоко ниво.
Слично на тоа, спрејот за готвење, кој е направен од различни видови масла комбинирани со лецитин (емулгатор), може да користи азотен оксид како погонско гориво. Други погони кои се користат во спрејот за готвење вклучуваат алкохол и пропан за храна.
Лек
Азотниот оксид се користи во стоматологијата и хирургијата, како анестетик и аналгетик, од 1844 година Во раните денови, гасот се администрирал преку едноставни инхалатори кои се состоеле од вреќа за дишење направена од гумена ткаенина. Денес, гасот се администрира во болниците со помош на автоматска машина за релативна аналгезија, со испарувач на анестетици и медицински вентилатор, кој обезбедува прецизно дозиран и активиран со здив проток на азотен оксид измешан со кислород во сооднос 2:1.
Азотниот оксид е слаб општ анестетик, и затоа генерално не се користи сам во општа анестезија, туку се користи како гас-носител (помешан со кислород) за помоќни лекови за општа анестезија како што се севофлуран или десфлуран. Има минимална алвеоларна концентрација од 105% и коефициент на поделба на крв/гас од 0,46. Употребата на азотен оксид во анестезија, сепак, може да го зголеми ризикот од постоперативна гадење и повраќање.
Стоматолозите користат поедноставна машина која испорачува само /  смеса за пациентот да вдишува додека е свесен. Пациентот се одржува свесен во текот на целата процедура и ги задржува соодветните ментални способности да одговори на прашањата и упатствата од стоматологот.
Вдишувањето на азотен оксид често се користи за ублажување на болката поврзана со породување, траума, орална хирургија и акутен коронарен синдром (вклучува срцев удар). Неговата употреба за време на породувањето се покажало како безбедна и ефикасна помош за жените кои раѓаат. Неговата употреба за акутен коронарен синдром е од непозната корист.
Во Британија и Канада, Ентонокс и Нитронокс најчесто се користат од екипи на брза помош (вклучувајќи ги и нерегистрирани лекари) како брз и високо ефикасен аналгетски гас.
Педесет проценти азотен оксид може да се земе предвид за употреба од обучени непрофесионални лица кои реагираат на прва помош во предхоспиталните услови, со оглед на релативната леснотија и безбедност на администрирање на 50% азотен оксид како аналгетик. Брзата реверзибилност на нејзиниот ефект, исто така, ќе го спречи да ја спречи дијагнозата.
Рекреативна употреба
Рекреативното вдишување на азотен оксид, со цел да предизвика еуфорија и/или благи халуцинации, започнало како феномен за британската висока класа во 1799 година, познат како „забави со гасови од смеење“.
Почнувајќи од деветнаесеттиот век, широката достапност на гасот за медицински и кулинарски цели овозможило рекреативната употреба значително да се прошири низ целиот свет. Во Обединетото Кралство, од 2014 година, се проценува дека азотен оксид го користат речиси половина милион млади луѓе на ноќни места, фестивали и забави.
Широката рекреативна употреба на лекот низ ОК била прикажана во документарниот филм на Vice од 2017 година , Inside The Laughing Gas Black Market, во кој новинарот Мет Шеј се сретнал со дилерите на дрогата кои ја украле од болниците.
Значајното прашање наведено во лондонскиот печат е ефектот од фрлањето на канистер со азотен оксид, што е многу видливо и предизвикува значителни поплаки од заедниците.
Рекреативните корисници често погрешно го перцепираат азотен оксид како пат до „безбедно високо ниво“ и не се свесни за неговиот потенцијал за предизвикување невролошки оштетувања. Во Австралија, рекреативната употреба стана загриженост за јавното здравје по порастот на пријавени случаи на невротоксичност и порастот на приемот во собата за итни случаи, а во (состојбата) Јужна Австралија законодавството беше донесено во 2020 година за ограничување на продажбата на канистери.
Безбедност
Азотниот оксид претставува професионална опасност за хирурзите, стоматолозите и медицинските сестри. Бидејќи азотниот оксид минимално се метаболизира кај луѓето (со стапка од 0,004%), тој ја задржува својата моќ при издишување во просторијата од страна на пациентот и може да претставува опојна и долготрајна опасност од изложување на персоналот на клиниката доколку просторијата е слабо проветрена. Онаму каде што се администрира азотен оксид, систем за вентилација на свеж воздух со континуиран проток или Систем за чистење е потребно да се користи за да се спречи акумулација на отпаден гас.
Националниот институт за безбедност и здравје при работа препорачува дека изложеноста на работниците на азотен оксид треба да се контролира за време на администрацијата на анестетички гас кај медицинските, стоматолошките и ветеринарните оператори. Поставена е препорачана граница на изложеност (REL) од 25 ppm (46 mg/m 3 ) до излеан анестетик.
Ментално и мануелно оштетување
Изложеноста на азотен оксид предизвикува краткорочно намалување на менталните перформанси, аудиовизуелните способности и рачната умешност. Овие ефекти заедно со предизвиканата просторна и временска дезориентација може да резултираат со физичка штета на корисникот од еколошки опасности.
Невротоксичност и невропротекција
Азотниот оксид е невротоксичен и долготрајната или вообичаената употреба може да предизвика сериозни невролошки оштетувања.
Како и другите антагонисти на NMDA рецепторите, се сугерира дека предизвикува невротоксичност во форма на олни лезии кај глодарите при продолжена (неколку часовна) изложеност. Ново истражување сугерира дека лезиите не се јавуваат кај луѓето, сепак, и денес се верува дека слични лекови како кетамин не се акутно невротоксични. Се тврди дека, бидејќи брзо се исфрла од телото во нормални околности, помала е веројатноста да биде невротоксичен од другите антагонисти на NMDAR. , Кај глодарите, краткотрајната изложеност резултира со само блага повреда која е брзо реверзибилна, а смртта на невроните настанува само по постојана и долготрајна изложеност. Азотниот оксид, исто така, може да предизвика невротоксичност по продолжена изложеност поради хипоксија. Ова е особено точно за немедицинските формулации како што се полначите за шлаг (исто така познати како „випетс“ или „нангс“), кои никогаш не содржат кислород, бидејќи кислородот го прави кремот граничен.
Кај тешки (≥400 g или ≥200 L од Гас во една сесија) или чести (редовни, на пр. дневно или неделно) корисници пријавени во центрите за контрола на отрови, забележани се знаци на периферна невропатија: присуство на атаксија (абнормалности во одењето) или парестезија (перцепција на абнормални сензации, на пр. пецкање, вкочанетост, боцкање, најмногу во екстремитетите). Тие се сметаат за ран знак на невролошко оштетување и укажуваат на хронична токсичност.
Азотниот оксид на 75% по волумен ја намалува невронската смрт предизвикана од исхемија предизвикана од оклузија на средната церебрална артерија кај глодарите и го намалува приливот на Ca 2+ предизвикан од NMDA во невронските клеточни култури, критичен настан вклучен во ексцитотоксичноста.
Оштетување на ДНК
Професионалната изложеност на амбиентален азотен оксид е поврзана со оштетување на ДНК, поради прекини во синтезата на ДНК. Оваа корелација е зависна од дозата и се чини дека не се протега на случајна рекреативна употреба; сепак, потребни се дополнителни истражувања за да се потврди времетраењето и количината на изложеност потребни за да се предизвика штета.
Недостаток на кислород
Ако чист азотен оксид се вдишува без кислород, може да дојде до недостаток на кислород, што ќе резултира со низок крвен притисок, несвестица, па дури и срцев удар. Ова може да се случи ако корисникот непрекинато вдишува големи количества, како со маска за прицврстување поврзана со канистер за гас. Исто така, може да се случи ако корисникот прекумерно го задржува здивот или користи кој било друг систем за вдишување што го прекинува снабдувањето со свеж воздух. Дополнителен ризик е дека симптомите на смрзнатини може да се појават на усните, гркланот и бронхиите доколку гасот се вдишува директно од садот за гас. Затоа, азотен оксид често се вдишува од балони.
Недостаток на витамин Б
Долготрајната изложеност на азотен оксид може да предизвика недостаток на витамин Б12. Ова може да предизвика сериозна невротоксичност ако корисникот има веќе постоечки дефицит на витамин Б. Ја инактивира кобаламинската форма на витаминот Б со оксидација. Симптомите на дефицит, вклучувајќи сензорна невропатија, миелопатија и енцефалопатија, може да се појават во рок од неколку дена или недели по изложувањето на анестезија со азотен оксид кај луѓе со субклинички недостаток на витамин.
Симптомите се третираат со високи дози на витамин Б, но закрепнувањето може да биде бавно и нецелосно.
Луѓето со нормални нивоа на витамин Б имаат резерви за да ги направат незначителни ефектите на азотен оксид, освен ако изложувањето не се повторува и продолжено (злоупотреба на азотен оксид). Нивоата на витамин Б треба да се проверат кај луѓе со фактори на ризик за недостаток на витамин Б  пред да се користи анестезија со азотен оксид.
Пренатален развој
Неколку експериментални студии на стаорци покажуваат дека хроничната изложеност на бремени жени на азотен оксид може да има негативни ефекти врз фетусот во развој.
Хемиски/физички ризици
На собна температура ( 20 C ) притисокот на заситената пареа е 50,525 бари, што се зголемува до 72,45 бар на 36.4 C - критична температура. Поради тоа, кривата на притисок е невообичаено чувствителна на температура.
Како и кај многу силни оксидатори, контаминацијата на деловите со горива е вмешана во ракетни несреќи, каде што мали количини на азотни/гориво мешавини експлодираат поради ефекти слични на „ воден чекан “ (понекогаш се нарекува „дизелирање“ - загревање поради адијабатска компресија на гасови може да достигне температури на распаѓање). Некои вообичаени градежни материјали, како што се нерѓосувачки челик и алуминиум, можат да дејствуваат како горива со силни оксиданти како што е азотен оксид, како и загадувачи кои можат да се запалат поради адијабатска компресија.
Исто така, имало инциденти каде што распаѓањето на азотен оксид во водоводот довело до експлозија на големи резервоари.
Механизам на дејство
Фармаколошкиот механизам на дејство на во медицината не е целосно познат. Сепак, се покажало дека директно модулира широк опсег на јонски канал затворен со лиганд, и ова веројатно игра голема улога во многу од неговите ефекти. Умерено ги блокира NMDAR и β-подединица што содржи nACh канали, слабо ја инхибира AMPA] ], [[каинат рецептор|каинат, GABA и 5-HT рецептори, и малку ги потенцира GABA. Исто така, се покажало дека активира калиумови канали со два пори на ]]]. Покрај неговите ефекти врз јонските канали, може да делува на имитација на азотен оксид (NO) во централниот нервен систем, а тоа може да биде поврзано со неговите аналгетик и анксиолитички својства. Азотниот оксид е 30 до 40 пати порастворлив од азот.
Малцинство корисници, исто така, ќе се појават со неконтролирани вокализации и мускулни грчеви. Овие ефекти генерално исчезнуваат неколку минути по отстранувањето на изворот на азотен оксид.
Анксиолитички ефект
Во бихејвиоралните тестови на анксиозност, мала доза на е ефикасен анксиолитик, а овој анти-анксиозно дејство е поврзан со зголемената активност на ГАБА  рецепторите, бидејќи делумно се менува со антагонисти на бензодиазепинските рецептори. Според ова, животните кои развиле толеранција на анксиолитичките ефекти на бензодиазепините се делумно толерантни на Кај луѓето дадени 30%, антагонистите на бензодиазепинските рецептори ги намалиле субјективните извештаи за чувство на „високо ниво“, но не ги промениле психомоторните перформанси, во клиничките студии на луѓе.
Аналгетските ефекти на се поврзани со интеракцијата помеѓу ендогениот опиоиден систем и десцендентниот норадренергичен систем. Кога на животните им се дава морфин хронично, тие развиваат толеранција на неговите ефекти против болки, а тоа исто така ги прави животните толерантни на аналгетските ефекти на Администрацијата на антитела кои ја врзуваат и блокираат активноста на некои ендогени опиоиди (не β-ендорфин ) исто така ги блокираат антиноцицептивните ефекти на  Лековите кои го инхибираат разградувањето на ендогени опиоиди, исто така, ги потенцираат антиноцицептивните ефекти на  Неколку експерименти покажале дека антагонистите на опиоидните рецептори кои се применуваат директно на мозокот ги блокираат антиноцицептивните ефекти на, но овие лекови немаат ефект кога се инјектираат во 'рбетниот мозок.
Освен индиректно дејство, азотниот оксид, како морфинот исто така директно комуницира со ендогениот опиоиден систем со врзување на местата за врзување на опиоидните рецептори.
Спротивно на тоа, антагонистите на алфа-2 адренергичен рецептор ги блокираат ефектите за намалување на болката на кога се дава директно на 'рбетниот мозок, но не и кога се нанесува директно на мозокот. Очигледно -индуцираното ослободување на ендогени опиоиди предизвикува дезинхибиција на норадренергичните неврони на мозочното стебло, кои ослободуваат норепинефрин во 'рбетниот мозок и ја инхибираат сигнализацијата за болка.
Својства и реакции
Азотниот оксид е безбоен гас со слаб, сладок мирис.
N2O е инертен на собна температура и има малку реакции. При покачени температури, неговата реактивност се зголемува. На пример, азотен оксид реагира со NaNH2 на 460 K (187 °C) за да даде NaN3:
Горенаведената реакција е пат усвоен од комерцијалната хемиска индустрија за производство на азидни соли, кои се користат како детонатори.
Историја
Гасот првпат бил синтетизиран во 1772 година од англискиот природен филозоф и хемичар Џозеф Пристли кој го нарекол дефлогистиран азотен воздух (види теорија на флогистон) или запалив азотен воздух. Пристли го објавил своето откритие во книгата <i id="mwAkM">„Експерименти и набљудувања на различни видови воздух“ (1775)</i>, каде што опишал како да се произведе подготовката на „намалениот азотен воздух“, со загревање на железни навлаки натопени со азотна киселина.
Рана употреба
Првата важна употреба на азотен оксид била овозможена од Томас Беддос и Џејмс Ват, кои работеле заедно за да ја објават книгата Размислувања за медицинската употреба и за производството на фабрички воздух (1794). Оваа книга била важна од две причини. Прво, Џејмс Ват измислил нова машина за производство на „промислен воздух“ (вклучувајќи азотен оксид) и нов „апарат за дишење“ за вдишување на гасот. Второ, во книгата се претставени и новите медицински теории на Томас Беддос, дека туберкулозата и другите белодробни заболувања може да се лекуваат со вдишување на „Фактивниот воздух“.
Машината за производство на „Factitious Airs“ имала три дела: печка за согорување на потребниот материјал, сад со вода каде што произведениот гас поминувал во спирална цевка (за нечистотиите да се „измијат“) и на крајот боца со гас со гасометар каде произведениот гас, „воздух“, може да се внесе во преносни воздушни перничиња (изработени од херметички мрсна свила). Апаратот за дишење се состоел од едно од преносливите воздушни перничиња поврзано со цевка за уста. Со оваа нова опрема што била дизајнирана и произведена до 1794 година, бил отворен патот за клинички испитувања  што започнало во 1798 година кога Томас Бедос ја основал „Пневматската институција за ослободување од болести со медицински воздух“ во Хотвелс ( Бристол). Во подрумот на зградата, машина со големи размери ги произведувала гасовите под надзор на младиот Хемфри Дејви, кој бил охрабрен да експериментира со нови гасови за пациентите да ги вдишуваат.
И покрај откритието на Дејви дека вдишувањето на азотен оксид може да ја ослободи свесната личност од болка, поминале уште 44 години пред лекарите да се обидат да го користат за анестезија. Употребата на азотен оксид како рекреативна дрога на „забави за гас за смеење“, првенствено организирана за британската висока класа, станало непосреден успех почнувајќи од 1799 година. Додека ефектите од гасот генерално го прават корисникот да изгледа ступорозен, сонлив и седатен, некои луѓе исто така „се кикотат“ во состојба на еуфорија и често еруптираат во смеа.
Еден од најраните комерцијални производители во САД бил Џорџ По, братучед на поетот Едгар Алан По.
Употреба на анестетици
Првиот пат кога азотен оксид бил употребен како анестетик во лекувањето на пациент бил кога стоматологот Хорас Велс, со помош на Гарднер Квинси Колтон и Џон Менки Ригс, покажал нечувствителност на болка од екстракција на забите на 11 декември 1844 година Во следните недели, Велс ги лекувал првите 12 до 15 пациенти со азотен оксид во Хартфорд, Конектикат, и, според неговиот сопствен рекорд, не успеал само во два случаи. И покрај овие убедливи резултати кои Велс ги пријавил до медицинското друштво во Бостон во декември 1844 година, овој нов метод не бил веднаш прифатен од други стоматолози. Причината за ова била најверојатно тоа што Велс, во јануари 1845 година на неговата прва јавна демонстрација на медицинскиот факултет во Бостон, бил делумно неуспешен, оставајќи ги неговите колеги сомнителни во однос на неговата ефикасност и безбедност. Методот стапил во општа употреба сè до 1863 година, кога Гарднер Квинси Колтон успешно започнал да го користи во сите негови клиники „Стоматолошка асоцијација Колтон“, кои штотуку ги основал во Њу Хевн и Њујорк Сити. Во текот на следните три години, Колтон и неговите соработници успешно администрирале азотен оксид на повеќе од 25.000 пациенти. Денес, азотен оксид се користи во стоматологијата како анксиолитик, како додаток на локалниот анестетик.
Сепак, било откриено дека азотниот оксид не е доволно силен анестетик за употреба во големи операции во болнички услови. Наместо тоа, диетил етерот, кој е посилен и посилен анестетик, бил демонстриран и прифатен за употреба во октомври 1846 година, заедно со хлороформот во 1847 година. Меѓутоа, кога Џозеф Томас Кловер го измислил „инхалаторот за гас-етер“ во 1876 година, станало вообичаена практика во болниците да се иницираат сите анестетички третмани со благ проток на азотен оксид, а потоа постепено да се зголемува анестезијата со посилниот етер или хлороформ. Инхалаторот на Кловер е дизајниран да го снабдува пациентот со азотен оксид и етер во исто време, при што точната смеса ја контролира операторот на уредот. Тој останал во употреба од многу болници до 1930-тите. Иако болниците денес користат понапредна машина за анестезија, овие машини сè уште го користат истиот принцип лансиран со инхалаторот, за да се започне анестезијата со азотен оксид, пред да се даде помоќен анестетик.
Производство
Објавен е преглед на различни методи за производство на азотен оксид.
Индустриски методи
Азотниот оксид се подготвува на индустриско ниво со внимателно загревање на амониум нитрат на околу 250 °C, кој се распаѓа на азотен оксид и водена пареа.
Додавањето на различни фосфатни соли го фаворизира формирањето на почист гас на малку пониски температури. Оваа реакција може да биде тешко да се контролира, што резултира со детонација.
Лабораториски методи
Распаѓањето на амониум нитрат е исто така вообичаен лабораториски метод за подготовка на гасот. Еквивалентно, може да се добие со загревање на мешавина од натриум нитрат и амониум сулфат :
Друг метод вклучува реакција на уреа, азотна киселина и сулфурна киселина:
Пријавена е директна оксидација на амонијак со катализатор на манган диоксид - бизмут оксид: сп. Оствалдов процес.
Хидроксиламониум хлорид реагира со натриум нитрит и дава азотен оксид. Ако нитритот се додаде во растворот на хидроксиламин, единствениот преостанат нуспроизвод е солената вода. Ако растворот на хидроксиламин се додаде во растворот на нитрит (нитритот е во вишок), тогаш се формираат и токсични повисоки оксиди на азот:NH + →  + NaCl + 2
Лекување со  и HCl, исто така, е докажано:
2 + 8 HCl + 4  → 5  + 4  +
Хипонитрозната киселина се распаѓа до N O и вода со полуживот од 16 дена на 25 °C при pH 1–3.
HNO→ HO + NO
Атмосферска појава
Азотниот оксид е помала компонента на атмосферата на Земјата и е активен дел од планетарниот циклус на азот. Врз основа на анализа на примероци од воздух собрани од локации низ целиот свет, неговата концентрација надминала 330 ppb во 2017 година. Стапката на раст од околу 1 ppb годишно, исто така, се забрзала во последните децении. Атмосферското изобилство на азотен оксид пораснало за повеќе од 20% од основното ниво од околу 270 ppb во 1750 година. Важни атмосферски својства на се сумирани во следната табела: Во октомври 2020 година, научниците објавиле сеопфатна квантификација на глобалниот извори и мијалници. Тие известуваат дека емисиите предизвикани од човекот се зголемиле за 30% во последните четири децении и се главната причина за зголемувањето на атмосферската концентрација. Неодамнешниот раст надминал некои од највисоките проектирани сценарија за емисии.
Емисии по извор
Заклучно со 2010 година, се проценува дека околу 29,5 милиони тони (содржи 18.8 милиони тони азот) влегуваат во атмосферата секоја година; од кои 64% биле природни, а 36% поради човечка активност.
Повеќето од што се испушта во атмосферата, од природни и антропогени извори, се произведува од микроорганизми како што се бактериите и габите кои го денитрифицираат почвите и океаните. Почвите под природна вегетација се важен извор на азотен оксид, кој сочинува 60% од сите природно произведени емисии. Други природни извори ги вклучуваат океаните (35%) и атмосферските хемиски реакции (5%). Мочуриштата можат да бидат и емитери на азотен оксид.
Студијата од 2019 година покажала дека емисиите од топењето на вечниот мраз се 12 пати повисоки од претходно претпоставените.
Главните компоненти на антропогените емисии се оплодени земјоделски почви и ѓубриво од добиток (42%), истекување на ѓубрива (25%), согорување на биомаса (10%), согорување на фосилни горива и индустриски процеси (10%), биолошка деградација на други атмосферски емисии што содржат азот (9%) и човечка канализација (5%). Земјоделството го подобрува производството на азотен оксид преку одгледување почва, употреба на азотни ѓубрива и ракување со животинскиот отпад. Овие активности ги стимулираат природните бактерии да произведуваат повеќе азотен оксид. Емисиите на азотни оксиди од почвата може да бидат предизвик за мерење бидејќи тие значително варираат со текот на времето и просторот, и поголемиот дел од емисиите на една година може да се појават кога условите се поволни за време на „жешките моменти“ и/или во поволни локации познати како „жешки точки“.
Биолошки процеси
Природните процеси кои генерираат азотен оксид може да се класифицираат како нитрификација и денитрификација. Поточно, тие вклучуваат:
Овие процеси се под влијание на хемиските и физичките својства на почвата, како што се достапноста на минералниот азот и органската материја, киселоста и типот на почвата, како и факторите поврзани со климата, како што се температурата на почвата и содржината на вода.
Емисијата на гасот во атмосферата е многу ограничена од неговата потрошувачка во клетките, со процес катализиран од ензимот азотен оксид редуктаза.
Ефект на стаклена градина
Азотниот оксид има значителен потенцијал за глобално затоплување како гас со ефект на стаклена градина. На основа по молекула, сметано за период од 100 години, азотен оксид има 265 пати поголема способност за атмосферска топлина од јаглерод диоксидот. Меѓутоа, поради неговата ниска концентрација (помалку од 1/1.000 од онаа на ), неговиот придонес во ефектот на стаклена градина е помал од една третина од јаглеродниот диоксид, а исто така помал од водената пареа и метанот. Од друга страна, бидејќи 38% или повеќе од влегувањето во атмосферата е резултат на човековата активност, контролата на азотен оксид се смета за дел од напорите за ограничување на емисиите на стакленички гасови.
Студијата од 2008 година на нобеловецот Пол Круцен сугерира дека количината на ослободување на азотен оксид што може да се припише на земјоделските нитратни ѓубрива е сериозно потценета, од кои повеќето веројатно ќе бидат испуштени од почвата и океаните во податоците на Агенцијата за заштита на животната средина. Азотниот оксид се ослободува во атмосферата преку земјоделството, кога земјоделците додаваат ѓубрива на база на азот на полињата и преку разградување на животинското ѓубриво. Приближно 79 отсто од сите азотни оксиди ослободени во Соединетите држави потекнуваат од азотното оплодување. Намалувањето на емисиите може да биде жешка тема во политиката на климатските промени.
Азотниот оксид, исто така, се ослободува како нуспроизвод од согорувањето на фосилното гориво, иако количината што се ослободува зависи од тоа кое гориво се користело. Исто така, се испушта преку производство на азотна киселина, која се користи во синтезата на азотни ѓубрива. Производството на адипинска киселина, претходник на најлон и други синтетички влакна за облека, исто така ослободува азотен оксид. Вкупната количина на ослободен азотен оксид од човечко потекло е околу 40 проценти.
Осиромашување на озонската обвивка
Азотниот оксид исто така е вмешан во разредувањето на озонската обвивка. Студијата од 2009 година сугерира дека била единствената најважна емисија што ја осиромашува озонската обвивка и се очекувало таа да остане најголема во текот на 21 век.
Законитост
Во август 2015 година, Советот на лондонскиот округ Ламбет ( Велика Британија) ја забранил употребата на лекот за рекреативни цели, со што прекршителите подлежат на казна на лице место до 1.000 фунти.
Во Нов Зеланд, Министерството за здравство предупредило дека азотен оксид е лек на рецепт, а неговата продажба или поседување без рецепт е прекршок според Законот за лекови. Оваа изјава навидум би ги забранила сите немедицински употреби на азотен оксид, иако се подразбира дека законски ќе биде насочена само рекреативната употреба.
Во Индија, преносот на азотен оксид од цилиндрите на големо во помали, попреносливи резервоари од тип Е, со капацитет од 1.590 литри е легален кога наменетата употреба на гасот е за медицинска анестезија.
Глимфатичен систем
Глимфатичниот систем или глимфен систем е претпоставен систем за отстранување на отпадни материјали во централниот нервен систем (ЦНС) на 'рбетниците. Името претставува неологизам, односно новосоздаден збор од поимите глиа и лимфен систем, воведен од истражувачката група предводена од Мајкен Недергард во 2013 година, која за прв пат го опиша системот како функционална единица.
Глимфатичниот систем наликува на лимфниот систем, кој претставува отворен циркулаторен систем за дренирање на течност и отпаден материјал од ткивата и дел од имуниот систем. Лимфните садови не се присутни во самиот мозок, туку во неговите менингеални обвивки, поточно во дуралната обвивка (дура матер) по должина на венските синуси и менингеалните артерии, наречени менингеален лимфен систем. За разлика од лимфниот систем, глимфатичниот систем кој е присутен во мозокот не поседува карактеристична градба на лимфен сад со ѕид од ендотелни клетки. Глимфатичниот систем, слично на лимфниот, е проточен систем за дренирање на непотребни и штетни материјали од меѓуклеточен простор во мозокот. Изнесената течност и материјали од мозокот понатаму се дренира во лимфниот систем. И покрај некои скептични коментари, се појави голем интерес околу неговото откривање, особено поради неговата важност во процеси како што се спиењето и развојот на невродегенеративни болести како што се Алцхајмерова болест, Паркинсонова болест и амиотрофична латерална склероза (АЛС).
Циркулација
Со нивното навлегување во менингите, артериит е во централниот нервен систем (черепниот и 'рбетниот мозок) се стекнуваат со дополнителен, многу тесен васкуларен простор околу нивниот надворешен ѕид, таканаречен периваскуларен простор (Spatium perivasculare), познат и како Вирхов-Робинов простор. Како резултат на артерискиот пулс, настануваат брановидни деформации на ѕидот на артериите што предизвикува струење на течноста во периваскуларниот простор. Ова струење е насочено и постојано, при што се овозможува навлегување на мал дел од ’рбетномозочната течност од субарахноидалниот простор во периваскуларните простори. Периваскуларниот простор по должина на артериите е тесно обвиткан со продолжетоците на астроцитите. Астроцитите преку овие продолжетоци преземаат дел од ’рбетномозочната течност која струи низ периваскуларниот простори и ја насочуваат во меѓуклеточниот простор (интерстициум) на черепниот и 'рбетниот мозок.
На овој начин се постигнува постојано насочено струење на течноста во меѓуклеточниот простор (интерстицијална течност) од артериските периваскуларни простори низ мозочното ткиво сè до венските мрежи, од каде повторно навлегува во периваскуларни простори, но овој пат периваскуларни простори вдолж надворешните ѕидови на вените преку кои го напушта мозокот, од каде потоа се дренира во лимфниот систем. Во текот на патот низ мозочното ткиво се собираат отпадни материи од меѓуклеточниот простор, кои оттаму преку периваскуларните простори, лимфниот систем на крај достигнуваат преку системската циркулација во црниот дроб и бубрезите преку кои се отстрануваат.
Позадина
За да се заштити мозочното ткиво од неконтролирано навлегување на големи молекули (макромолекули) преку ѕидовите на крвните садови, во ЦНС е присутна крвно-мозочна бариера и крвно-ликворна бариера. Исто така, во ЦНС не се присутни лимфатици поради што отпадните материи не можат да се отстранат од мозочното ткиво на истиот начин како и во остатокот од телото. Од друга страна пак, во ЦНС се одвива интензивен метаболизам поради високата побарувачка на невроните, што значи и поголема продукција на отпаден материјал. Затоа, долго време постоеа претпоставки и индиции за посебен систем за дренирање на отпадниот материјал.
Уште во 1968 година се претпоставуваше дека Вирхов-Робин-овиот простор би можел да претставувува транспортен пат за материи сличен на лимфниот систем. Во 1985 година оваа претпоставка беше потврдена преку снимање на ширењето (распространувањето) на специјални обележани белковини. Одлевањето на маркирани белковини од меѓуклеточниот простор беше докажано во 1988 година.
Методи за докажување
По инјектирање на флуоресцентно обележани и радиообележани молекули со различна големина во ликворот на церебеломедуларната цистерна (лат. cisterna cerebellomedullaris seu cisterna magna - проширен дел на субарахноидалниот простор исполнет со ’рбетномозочна течност или ликвор помеѓу малиот мозок и проширениот мозок) на глувци, снимени биле во реално време влезот, раширувањето и отстранувањето на супстанците во мозокот. Големи молекули, во овој случај, флуоресцеин изотиоцијанат - декстран-2000 (FITC-d2000) со молекуларна маса од 2000 килодалтони (kDa), навлегле во периваскуларниот (Вирхов-Робин) простор, но не и во меѓуклеточниот простор т.е. во мозочниот паренхим. Спротивно на тоа, помали молекули, во случајов, Алекса Флуор 594 хидразид (A594) со големина од 759 далтони и Texas Red - Декстран-3 (TR-d3) со големина од 3 килодалтони, се рашириле низ меѓуклеточниот простор (мозочниот паренхим), при што полесната молекула, A594, била значително побрза. Транспортот во подлабоките слоеви подоцна бил докажан со хистолошки испитувања.
Активната улога на астроцитите преку учеството на нивниот воден канал аквапорин-4 (AQP4) на нивните контактни места со артериите била докажана со контролни експерименти со трансгени глувци во кои нема AQP4. (Имено, на астроцитните продолжетоци, со висока концентрација се присутни аквапорин-4 водни канали. Нивната улога е, меѓу другото, преземање на течноста од периваскуларните простори и нејзино насочување во меѓуклеточниот простор на мозочното ткиво.) Кај овие глувци без аквапорин-4, приливот на обележани молекули бил забавен, а измивањето на материи од мозокот за околу 70% намален. Малку подоцна, циркулаторната функција на глимфатичниот систем била демонстрирана и кај стаорци со помош на магнетна резонанца (MRT) заснована на контрастно средство.
Заштитни функции
Од околу 2008 година, сè повеќе се пробива мислењето дека болестите кои се резултат на погрешното набирање на белковини, како пример Алцхајмер, не се должат само на погрешни набирања на белковини во внатрешноста на клетката, туку и на погршни набирња на белковини во меѓуклеточниот простор. Важноста на глифатичниот систем за отстранување на погрешно набраните белковини од мозокот е оттогаш предмет на интензивно истражување. За поврзаност со гореспоменатово може да се смета кај сите познати невродегенеративни болести.
Алцхајмер
Депозитите на бета-амилоиди, т.н. сенилни плаки, во клеточниот простор се отстрануваат преку глифатичниот систем. Кај глувците, отстранувањето на бета-амилоидите било двојно побрзо за време на спиењето отколку во фазите на будност. Ова довело до претпоставки за зголемен ризик на лица со нарушувања во спиењето да заболат од Алцхајмер. Исто така, се претпоставува зголемување на ризикот за Алцхајмер со возраста, поради соодветни опаѓања во ефикасноста на глимфатичниот систем. Одредени патогени форми на тау белковината на тау белковини, карактеристични за Алцхајмер, исто така се дренираат преку глимфатичниот систем.
Амиотрофична латерална склероза (АЛС)
Една одлика на АЛС е акумулацијата на погрешно набраниот ензим СОД1, а хипотезата од 2015 година сугерираше дека кај пациенти со АЛС би можела да биде нарушена функцијата на глимфатичниот систем која би придонела за невродегенерација.
Проширени периваскуларни простори како биомаркер
Патолошкото проширување на периваскуларните простори може да се визуелизира со магнетна резонанца (МРИ). Пронајдени се знаци за тоа дека ваквите проширувања на периваскуларните простори може да бидат показател за мали оштетувања на крвни садови, за зголемен ризик од мозочен удар, како и за развој на деменција. Еден предмет на истражување е дали на овој начин би можеле да се најдат биомаркери како рани знаци за невродегенеративни заболувања
Канибализам
Канибализам е хранење со животни од ист вид. При недостаток на храна животните од ист вид често се напаѓаат меѓу себе. На пример гладен хрчак си ги јаде малите хрчачиња или друг хрчак. Најчесто овој термин се употребува кога човек јаде човечко месо, независно дали од принуда (глад) или поради друга причина. Во тој случак се употребува терминот човекојадец.
Во повеќето развиени цивилизации канибализмот е табу. Од оваа причина појавата се смета за знак за душевно или сексуално растројство.
Св. Спас (Евла)
'''Св. Спас''' — археолошко наоѓалиште во преспанското село Евла. Претставува црква од средниот век. Се наоѓа југозападно од селото, на десниот брег на Елечка Река, каде на мало зарамнето плато се наоѓаат остатоци од урнатини на мала црквичка, позната кај мештаните под името Св. Спас.
Portraits (So Long Ago, So Clear)
Portraits (So Long Ago, So Clear) е албум од Вангелис објавен во 1996 година. Албумот претставува компилација од песни и во овој албум Вангелис соработува со Џон Андерсон.
Колима (река)
Колима (Колыма́ е река во североисточен Сибир. Во нејзиното поречје се наоѓаат делови од руската република Јакутија и Магаданската област. Колима е смрзната до длабочина од неколку метри 250 дена секоја година. Ледениот покрив се ослободува во почетокот на јуни и останува така сè до почетокот на октомври.
Долж реката живеат разни народности, кои — освен Руси и Јакути — опфаќаат Јукагири, Евени, Чукчи. Колима со нејзините приточни реци се смета една од последните хабитати на Јукагирите со главни населби во Нелемное, Черски, Сејмчан.
Во летно време Колима служи како главна сообраќајна артерија за рудите од Вернеколимска и Среднеколимска област, например антрацит и други видове јаглен.
Црква Свети Есташ
Црквата Свети Есташ (француски : Église Saint-Eustache de Paris ) е црква која се наоѓа во Париз, Франција. Оваа католичка црква била изградена во периодот од 1532 до 1632 година, со готски стил и елементи од ренесансата. Посветена е на Свети Есташ. Нејзин архитект е Жан Лемерс.
Фантастична ноќ
Фантастична ноќ (германски: Phantastische nacht) - новела на австрискиот писател Штефан Цвајг од 1922 година.
Содржина
Есента 1914 година е убиен баронот Фридрих Михаел фон Р., резервен офицер во војската на Австроунгарија, а по неговата смрт се пронајдени белешките во кои тој го запишал она што му се случило на 7 јуни 1913 година:
По завршувањето на студиите, додека се подготвувал да избере некое занимање, родителите на баронот умираат оставајќи му големо наследство, кое му овозможува удобен живот без да работи. Младиот барон им се препушта на секојдневните задоволства и материјални убавини на животот: тој е дел од високото општество во Виена, оди на балови, има успех кај жените итн. Сепак, неговиот внатрешен живот е празен и постојано тој се чувствува незадоволен и рамнодушен кон сè. Еден обичен ден, немајќи што да прави, оди во паркот каде се одржуваат трки на коњи. Таму, најпрвин вниманието му го привлекува една госпоѓа, а потоа случајно се судира со нејзиниот сопруг, кому му испаѓаат ливчињата за кладење. Баронот зема едно ливче и заработува пари, кои потоа ги вложува повторно при што заработува уште повеќе. Возбуден од настанот, тој оди во паркот каде гледа како се забавуваат сиромашните луѓе и тогаш сфаќа дека за првпат во него се буди вистинскиот живот. Тој останува во паркот до доцна во ноќта, кога ѝ се придружува на една сиромашна проститутка, која го вовлекува во стапица во која двајца разбојници сакаат да го ограбат. Сепак, баронот воопшто не се исплашува од нив, но сепак им дава пари. Потоа, остатокот од парите им ги поделува на случајните минувачи, а дел од парите фрла на улицата.
Бјерке (Корсхолм)
Бјерке ― остров во Општина Корсхолм, Финска. Сместено е во областа Кваркен на Ботнискиот Залив. Главното населено место се вика Бјеркеби. Покрај главниот остров, областа на Бјерке вклучува 350 островчиња и неговата вкупна површина е 72 км2. Во 1973 година, територијата на Општина Бјеркеби била припоена кон Општина Корсхолм.
За време на шведското владеење над Финска, островот бил познат по тоа што бил послепревозна база во архипелагот на финската страна. Жителите на Бјерке ја превезувале поштата до островите Холмеарна, Шведска. За оваа (стратешка) служба добивале намалување на даноците и ослободување од воен рок.
Фериботите до регионалниот главен град Васа започнале во 1907 година, а во 1954 година била изградена патека до главниот остров на архипелагот, Реплот, кој бил поврзан со копното со автомобилски траект. Во 1997 година, Реплотскиот мост конечно го поврзал Бјерке со копното по пат.
63.33333°N, 21.33333°W
Црква Свети Рок (Париз)
Црквата Сен Рош (француски : Église Saint-Roch ) е црква која се наоѓа во Париз, Франција. Оваа католичка црква била изградена во 1653 година во барокски стил во времето на Луј XIV, а комплетно нејзината изградба завршила во 1754 година. Нејзин архитект е Жан Лемерс.
Нахимовско воено-морско училиште
Нахимовско воено-морско училиште (руски: Нахимовское военно-морское училище, Nakhimovskoye voyenno-morskoye uchilishche) — интернат во Советскиот Сојуз и во модерна Русија. Именувани се по адмиралот на Руската Империја, Павел Степанович Нахимов.
Бернбург (округ)
Историја
Тука се наоѓало независното кнежевство наречено Анхалт-Бернбург, настанато по поделбата на кнежевството Анхалт во 1603. Оваа микро-држава била доведена до ранг на војводство во 1806 и споено со другите делови за да го формираат обединетот војводство Анхалт, повторно во 1863.
Нахимовско воено-морско училиште
Првото Нахимовско воено-морско училиште било воведено во Тбилиси во 1943 г. за време на Големата Патриотска Војна. Тоа било воведено за синовите на воениот персонал кој умрел во акција. Нахимовското воено-морско училиште во Тбилиси било затворено во 1955 г. Во 1944 г. бил отворен интернат од таков вид во Ленинград, а следната година и во Рига и истиот бил затворен во 1935 г.
Бернбург (округ)
Географија
Малиот округ Бернбург се наоѓа во историскиот регион Анхалт. Реката Зале поминува низ округот од југ кон север.
Нахимовско воено-морско училиште
Во модерна Русија само Нахимовското воено-морско училиште во Санкт Петербург успеало да опстои. Интернатот денес нуди секундарна едукација и тренинг во воен стил и според морнаричките традиции на нацијата на тинејџерите кои се припремаат за служба како офицери во руската морнарица. Од 2017 г. училиштето има кампуси во Владивосток, Мурманск и Севастопол, сите сместени во поранешни кадетски школи.
УЕФА Лига на шампиони 2010/11
УЕФА Лига на шампиони 2010/11 — 56-то издание на Лигата на шампиони, најсилниот Европски клупски фудбалски турнир организиран од УЕФА. Финалето беше одржано на стадионот Вембли во Лондон на 28 мај 2011, каде Барселона го победи Манчестер Јунајтед со 3-1. Интер беа бранители на титулата, но беа елиминирани од Шалке 04 во четврт-финалето. Победникот добива место во УЕФА Супер Куп 2011 и ФИФА Светско Клупско Првенство 2011.
Распределба на тимови по асоцијација
Вкупно 76 тима ќе се натпреваруваат во 2010-11 Лигата на шампиони, од 52 УЕФА асоцијации (Лихтенштајн не организира домашно лигашко првенство). Распределбата на места на дрќавите е одредена според 2009 УЕФА лигашкиот коефициент, во којшто се земаат во обзир перформансите во Европските натпреварувања од 2004-05 до 2008-09.