cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хи-квадратна распределба
Дефиниција
Ако x1,x2……,xn се независни, стандардни, нормални променливи, тогаш збирот на нивните квадрати е распределен според хи-квадратната распределба со υ степени на слобода.
Врската меѓу варијансата на примерокот со таа на популацијата е прикажана во χ2. Соодносот помеѓу варијансата на примерокот (S2) помножен со n-1, и варијансата на популацијата (σ2) е распределбата χ2, ако популацијата од која се извлечени вредностите има нормална распределба.
Особености
За υ -> ∞ распооредот ја достигнува нормалната висина.
Определување на степените на слобода
Бидејќи можеме да ја одредиме n-тата големина ако ги знаеме преостанатите n-1 големини, велиме дека има n-1 степени на слобода – независни вредности – за пресметување на s2. Во спротивно, ако µ беше непозната, можевме да ја пресметаме оценетата вредност на σ2 со користење на големините (x1 – M), (x2 – M), …, (xn – M) при што секоја од нив е независна. Во тој случај би имале n степени на слобода од n независни опсервации на примерокот, xi. Меѓутоа М не е позната и мораме да ја користиме нејзината оценета вредност за да ја пресметаме оценката на σ2. Како резултат на тоа, еден степен на слобода е изгубен во пресметување на средината на примерокот, и имаме n-1 степени на слобода за s2.
Донесување заклучок
Со оглед на тоа дека има многу статистички ситуации каде распределбата на популацијата јасно не е нормална, употребата на χ2 распределбата за да се донесат заклучоци за σ2 (или индиректно за σ) во вакви случаи е несоодветна. Како резултат на ова, нашата способност да донесуваме заклучоци за популацијата или варијансата може да биде сериозно ограничена. Како може да се определи дали употребата на овој метод е соодветна? Добра идеја е се направи хистограм на примерокот, ако примерокот е доволно голем за да овозможи значајни информации. Ако хистограмот очигледно не е нормален ( ако е значајно искривен), тогаш овој хи-квадрат метод треба да се избегне. Ако примерокот е премал за да овозможи значајни информации, мора да се потпреме на субјективната проценка заснована на нашето личното познавање за распределбата на популацијата.
Примена
χ2-распределбата, како и секоја друга распределба, објаснува како случајната променлива се однесува. Таа кажува кои се најверојатните вредности на случајната променлива (каде има најмногу простор под кривата), и кои се најмалку веројатните вредности на случајната променлива (каде има најмалку простор под кривата). Хи-квадратната распределба е употребуван во повеќето статистички софтверски пакети, главно затоа што можат да се претставуваат табеларно. Најмногу се користи во областа на непараметарските тестови односно кај Хи-квадрат тестот. Всушност се применува за испитување на значајноста на разликите помеѓу емпириските и теоретските честоти, односно помеѓу стварните и теоретските вредностина еден или повеќе белези.
Понекогаш во статистичките анализи, истражувачот е повеќе заинтересиран за варијансата на популацијата отколку средината на популацијата или пропорцијата на популацијата. На пример, на снабдувачите кои сакаат да стекнат повисок статус во својата работа или оние кои сакаат да ги задржат договорите со своите купувачи,често им се бара да ја прикажат редукцијата на варијацијата на деловите со кои ги снабдуваат клиентите. Тестовите се спроведени врз примероци со цел да се утврди големината на варијацијата и да се определи дали се исполнуваат целите кога станува збор за намалување на варијабилитетот. Проценувањето на варијацијата е важно во многу различни ситуации во бизнисот. На пример, варијациите меѓу читањата кај авионскиот висиномер мора да бидат минимални. Не е доволно да се знае дека, просечно, определен бренд на висиномер ја прикажува вистинската надморска височина. Исто така, важно е разликата меѓу инструментите да биде мала. Така што, мерењето на варијацијата на висинометарот е критично. Деловите кои се вградуваат во моторите мора точно да се вклопуваат константно. Широкиот варијабилитет меѓу деловите може да резултира со дел кој е премногу голем за да го собере или да е премногу мал што ќе резултира со преголема толеранција, што предизвикува вибрации.
Нисарна Река
Нисарна Река — река во Западна Македонија, притока на Бохулска Река.
Течение
Реката се наоѓа на планината Кожуф, североисточно од селото Конопиште. Се влева во Бохулска Река, а таа во реката Бошевица.
Перо Попоски
Перо Манев Попоски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
По завршувањето на основното училиште, школувањето го продолжил во Белград, каде работел како типографски работник во печатница. Бил напреден младинец и определен за борба против окупаторот. Станал член на СКОЈ, а во 1943 година заминал партизан. Во една борба со окупаторот бил ранет, а по излекувањето повторно се вратил во редовите на НОВ и учествувал во пробојот на Сремскиот фронт. Загинал кон крајот на април 1945 година кај Славонски Брод.
Науката во 1640 година
1640 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Старац
Старац или ( : Старац  ) е село во општина Бујановац, Пчински округ, Србија.
Историја
Во крајот на XIX век Старац е село во Прешевска кажа на Османската империја. Според статистиката на Васил К нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година Старац е населувано со 520 жители. Според патриарш искиот митрополит Фирмилијан во 1902 година во Старац има 91 српски патриаршистки куќи. По податоци на секретари на Бугарската егзархија Димитар Мишев („Lа Mаcédoinе еt sа Populаtion Chrétiеnnе“) во 1905 во Старец (Stаrеtz) живеат 680.
Население
Во Старац се запазени останки од голема црква, посветена на Светата Троица, можеби најстарата црква во региони на Бујановац. Според местната традиција црквата е била издигната пред манастири „Свети Прохор Пчински“ и во неа отседнал Свети Прохор, пред заради појавата на некакви диваци да отиде во Козјак. Во земјиштето на Старац според преданијата имало уште две цркви: „Свет #Кромид“ и „Свети Никола“.
60. западен меридијан
60. западен меридијан — меридијан кој се протега од Северниот Пол преку Северноледениот Океан, Гренланд, Северна Америка, Атлантскиот Океан, Јужна Америка, Јужниот Океан и Антарктикот до Јужниот Пол.
60. западен меридијан образува голема кружница со 120. источен меридијан.
197 п.н.е.
197 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 197. година пред новата ера, 197. од првиот милениум п.н.е., 97. од 2 век п.н.е. и осма од 190-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5311 и 5312 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4553 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3563 и 3564 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 556.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 197 година се протега во 2439 и 2440, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2499 и 2500 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 346. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 843 и 842 исламска година пред хиџра.
NGC 3674
NGC 3674 — леќеста галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3674 се споменува и како UGC 6444, MCG 10-16-138, CGCG 291-69.
Откривање
Објектот е откриен на 8 април 1793 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3674 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,3 m/лм2. NGC 3674 има привидни димензии од 1,7' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 33°.
Други поделби
Проучување на NGC 3674 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 35191. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 46; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3828. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 59.
NGC 6044
NGC 6044 — леќеста галаксија во соѕвездието Херкул, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6044 се споменува и како IC 1172, MCG 3-41-84, CGCG 108-110, DRCG 34-93.
Откривање
Објектот е откриен на 27 јуни 1886 година од страна на Луис Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6044 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 6044 има привидни димензии од 0,6' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 16 ч 4 м 59,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +17° 52' 13"".
Други поделби
Проучување на NGC 6044 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 57015. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 155; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1507. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 83.
Национална библиотека на Австралија
Национална библиотека на Австралија (National Library of Australia, скр. NLA) — најголема референтна библиотека во Австралија, со одговорности согласно пропишаното во Законот за национална библиотека (National Library Act) и има за цел да „чува и развива национална збирка на библиотечен материјал, вклучувајќи опширна збирка на материјали што се однесуваат на Австралија и австралискиот народ.“ Во 2012-2013 г, збирката опфаќала вкупно 6.496.772 единици, како и дополнителни 15.506 метри ракописи.
Историја
Во формална смисла, Националната библиотека на Австралија како таква е основана со закон во 1960 г., но работи како таква речиси од почетокот.
Библиотеката е основана во 1901 г. како „Сојузна парламентарна библиотека“ (Commonwealth Parliamentary Library) со цел да го опслужува новосоздадениот сојузен парламент на Австралија.
Денешната зграда на библиотеката е отворена во 1968 г. Дело е на архитектонското биро „Bunning and Madden“. Фоајето е поплочено со мермер и има витражи на Леонард Френч и три таписерии на Матје Матего.
Збирки
Во 2012-2013 г. библиотеката опфаќала 6.496.772 единици во збирки и уште 2.325.900 единици во одделот за ракописи. Од особено национално значење е збирката „австралијана“ која се однесува на културното наследство на Австралија. Тука се претставени австралиски писатели, уредници и илустратори кои работат во Австралија или во странство.
Библиотечната збирка опфаќа материјали во секаков формат — од книги, стручна периодика, мрежни места и ракописи со слики, фотографии, карти, музички партитури, етнографски снимки, музички записи и разгледници, летоци и многу друго.
Околу 92,1% од библиотечната збирка е каталогизирана и пребарлива на семрежниот каталог.
Библиотеката има дигитализирано преку 174.000 единици од збирката и настојвуа да ги става на располагање на семрежјето, колку што е можно. Претставува светски предводник во техники на електронско архивирање, и има семрежен архив на одбрани австралиски мрежни места наречен „Пандора“ (Pandora Archive).
Ќојлија
Ќојлија — село во Општина Петровец, во областа Блатија, во околината на градот Скопје.
Географија и местоположба
Ќојлија се наоѓа во областа Блатија, во крајниот северозападен дел на територијата на Општина Петровец. Селото брои околу 400 жители, се наоѓа на надморска височина од 230 метри и од градот Скопје е оддалечено 16 километри.Ќојлија денес е мешано муслиманско село, албанско-бошњачко, но во минатото било православно-муслиманско со македонско и турско население.
Историја
Подрачјето на Ќојлија е населено уште во римско време, за што сведочи наоѓалиштето Селиште.
На крајот од XIX век Ќојлија било село во Скопската каза на Отоманското Царство. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. во Ќојли живееле 78 Македонци-христијани и 24 Турци.
На почетокот од XX век целото христијанско население на селото потпаднало под врховенството на Бугарската егзархија. По податоци на егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. во Ќојлија имало 120 Македонци под егзархијата.
Население
Во минатото селото било населено со Турци кои се иселиле во Турција во текот на педесеттите и шеесеттите години на XX век.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 183 жители, од кои 6 Македонци, 92 Албанци, 27 Роми, 42 Бошњаци, 6 останати и 10 лица без податоци.
Родови
Ќојлија денес е мешано муслиманско село, албанско-бошњачко, но во минатото било православно-муслиманско со македонско и турско население.
Според истражувањата од 1953 година, родови во селото биле:
Македонски
Турски
Иселеништво
Македонското и турското население е иселено во Скопје, Турција и некои околни села (посебно македонското население).
Референдум во Македонија (2004)
Референдумот од 2004 година бил распишан со цел изјаснување на граѓаните во врска со новоусвоениот Закон за територијална поделба на Република Македонија и бил одржан на 7 ноември 2004. Согласно Уставот на Република Македонија и Законот за референдум и граѓанска иницијатива од 1998, а по барање на 180.454 граѓани на Република Македонија со право на глас, Собранието на Република Македонија на 3 септември 2004 година го распишало задолжителниот референдум за територијалната организација на Република Македонија.
На референдумот мнозинството се искажало против новата територијална поделба, но референдумот не бил успешен поради тоа што излезноста била 26,58%, односно не бил постигнат законски потребниот процент од 51% излезеност на вкупниот број избирачи.
Причини за референдумот
Новата територијална организација на Република Македонија предизвика голем број на контроверзи и поделби во македонската јавност, главно поради етно-демографските импликации на новата територијална организација. Голем дел од Македонците, а и помал дел од албанското население сметаше дека со новата територијална организација се врши нарушување на етничката рамнотежа во Република Македонија. Во противници на предложената територијалната поделба вклучуваа се вброија повеќе опозициски партии, како и некои познати интелектуалци кои сметаа дека целиот процес на подготовка на новата територијална поделба се извршил крајно нетранспарентно, спротивно од волјата на граѓаните и дека е конципиран да направи етничка поделба помеѓу македонски и албански „територии“. Некои од фактите и мислењата кои тие ги наведуваа се следните:
Поддржувачите на новата територијална организација, кои ги опфаќаа владејачките партии, како и некои невладини организации сметаа дека со оваа поделба се исполнуваат обврските од Рамковниот договор, а исто така се овозможува поголема независност на општините, односно фискална и физичка децентрализација, која би била невозможна доколку би постоеле микро-општини како во претходната организација.
Референдумска постапка и резултати
На овој референдум гласачите со ЗА и ПРОТИВ се изјаснуваа по прашањето:
Гласањето се одвивало на 2.973 гласачки места, при што целата територија на Република Македонија беше една изборна единица.
Согласно Уставот, референдумот бил прогласен за неуспешен затоа што не се изјасниле повеќе од половина од гласачите.
Политички импликации
Меѓународната заедница исто така негативно се произнесе по референдумската иницијатива. Најгласни во тоа барањето беа САД кои два дена пред референдумот ја признаа Република Македонија под уставното име.
Томсоново расејување
Томсоново расејување — растегливо расејување на електромагнетното зрачење од слободна наелектризирана честичка, како што е опишано во класичниот електромагнетизам. Станува збор за расејување кое се случува под долната енергетска граница на Комптоновото расејување:кинетичката енергија на честичката и честотата остануваат исти пред и по расејувањето. Оваа граница е во во согласност сè додека енергијата на фотонот е многу помала од енергијата на честичката.(.
Вовед
Кај границата на ниска енергија, електричното поле, упадниот фотон ја забрзува наелектризираната честичка, предизвикувајќи таа да се заротира и да оддаде зрачење на истата честота како и упадниот зрак и на тој начин зракот е расеан. Томсоновото расејување е важна појава во Физиката на плазма и за првпат беше објаснета од физичарот Џ.Џ. Томсон. Сè додека движењето на честичката е нерелативистичко (на пр. брзината е многу помала од брзината на светлината ), главната причина за забрзувањето на честичката ќе се должи на присуството на електромагнетно поле кај упадниот зрак, при што се занемарува магнетното поле. Честичката ќе се движи во насока на осцилирачкото електрично поле, при што се добива електромагнетно диполно зрачење. Честичката во движење оддава зрачење со најака големина во насока нормална на движењето и ова зрачење ќе биде поларизирано во насока на движењето. Па така, во зависност каде е набљудувачот светлината расеана од од предметот на набљудување ќе биде помалку или повеќе поларизирана.
Електричните полиња на упадниот и набљудуваниот зрак можат да се поделат на деловите кои се на рамнината на набљудување и оние делови „нормални“ на рамнината. Оние делови кои се на рамнината се наречени радијални а оние „нормални“ на рамнината се наречени тангенцијални. Дијаграмот на десно е рамнината на набљудување. На сликата се радијалната компонента на упадното електрично поле, предизвикувајќи движење кај наелектризираната честичка во точката на расејување које е исто така во рамнината на набљудување. Може да се забележи дека амплитудата на бранот ќе биде пропорционална со косинус χ, аголот меѓу упадниот и набљудуваниот зрак. Јачината, која пак е квадратот на амплитудата ќе се одреди со равенството cos2(χ). На овој начин тангенцијалните делови нема да бидат променети.
каде n е густината на наелектризираната честичка во точката на расејување, I упадниот флукс и \sigma_t е Томсоновиот напречен пресек на наелектризираната честичка, определен подолу.Целата енергија оддадена од единечниот волумен dV за време dt меѓу бранови должини λ и λ+dλ се определува со интегрирање на збирот на коефициентите на оддавање во сите насоки :
Томсоновиот диференцијален напречен пресек изразен преку коефициентите на оддавање е даден со :
Интегрирајќи по аголото се добива Томсоновиот напречен пресек :
За електрон, Томсоновиот напречен пресек е бројчено пресметан :
Примери за Томсоново расејување
Микробрановото позадинско космичко зрачење е линеарно поларизирано како резултат на Томсоновото расејување и се мери преку DASI и со понови експерименти.
Сончевата K-корона е резултат на Томсоновото расејување на сончевото зрачење од електроните присутни во короната.
Рентгенската кристалографија се заснова на Томсоново расејување.
Национален парк Ваденско Море (Шлезвиг-Холштајн)
Национален парк Ваденско Море Шлезвиг-Холштајн (Nationalpark Schleswig-Holsteinisches Wattenmeer) — национален парк во сојузната покраина Шлезвиг-Холштајн, дел од германското Ваденско Море. Бил основан од покраинскиот парламент на 1 октомври 1985 година со посебен закон донесен на 22 јули 1985 година и значително проширен во 1999 година. Заедно со другите два национални паркови Ваденско Море Долна Саксонија, Ваденско Море Хамбург и оние делови на естуарот на Елба кои не се природни резервати, го создава германскиот дел на Ваденското Море.
Географија
Националниот парк зафаќа област долж брегот на Северното Море крај Шлезвиг-Холштајн од данската граница на север до естуарот на Елба на југ. Во северниот дел, границата на националниот парк се протега до 22 километри во територијалните води на Германија; на југ достигнува до три километри во водите. На копното оди до 150 метри од брегот. Морските брани не влегуваат во рамки на националниот парк; така плажите во голем дел се исклучени од заштитните зониСветско наследство на УНЕСКО. Исто така од националниот парк исклучени се и населените области во морето, вклучувајќи ги петте германски Севернофризиски Острови и поголемите Халиг острови Лангенес, Хоге, Греде, Оланд и Нордштрандишмор. Дел од паркот содржи ненаселени острови, островчиња и Халиг, како што се Тришен, Блауорт или Севернофризиските Песочни Острови.
Националниот парк може да биде поделен на два дела. На север, помеѓу данската граница и полуостровот Ајдерштет е севернофризискиот дел; од јужниот брег на Ајдерштет до естуарот на Елба е делот на Дитмаршен. Ваденското Море припаѓа на Северното Море. Затскриено е од отворено море од Севернофризиските Острови и Халиг. Островите главно биле создадени од делови на копното, кое се одвоило, главно како последица на поплавите. Блатата се заштитени и преминот помеѓу блатата. Не постојат поголеми речни естуари, а разликата во плимата и осеката е релативно мала, помала од два метри. Во северното Ваденско Море постојат карпи создадено во леденото доба, па така тоа се највисоките точки на брегот во инаку рамната област. Во делот на Дитмаршен и од јужниот брег помеѓу Елба и Ајдер го создаваат средишниот дел на Ваденското Море. Плимната разлика од преку три метри го спречила создавањето на острови. Некои песочни брегови излегле од морето, но само Тришен е доволно висок и доволно заштитен од олуите, дозволувајќи му да има одредена вегетација. Споредено со геолошки сличните Источнофризиски Острови во јужното Ваденско Море, Тришен е значајно помал и помлад. Сите обиди за живот и за утврдување на островот биле неуспешни. Со неколку големи естуари, соленоста во средишниот дел на Ваденското Море е помала отколку во остатокот на Ваденското Море и е предмет на повисоки промени.
Уеска (покраина)
Уеска (шпански: Huesca, Uesca, Osca), официјално Huesca/Uesca, е покраина во североисточна Шпанија, во северниот дел на Арагон. Главниот град е Уеска.
Поставена само јужно од средишниот дел на Пиринеите, Уеска граничи со Франција и француските департмани Атлантски Пиринеи и Горни Пиринеи. Во рамките на Шпанија, соседните провинции на Хуеска ѝ се Навара, Сарагоса и Љејда.
Географија
Зафаќајќи првенствено планинска област од 15626 км2, покраината Уеска има вкупно население од во 2018 година, со скоро една четвртина од своите луѓе кои живеат во главниот град Уеска. Ниската густина на населението, 14,62 / км2, значи дека бујните долини на Хуеска, реките и возвишените планински масиви останале релативно чисти и неискористени од човековиот напредок.
Дом на величествена глетка, највисоката планина во Пиринеите, Ането; вечни ледници, како на пример во Монте Пердидо; и Националниот парк Ордеса и Монте Пердидо, богат со флора и заштитена фауна. Познати со планинари, истражувачи на пештери, параглајдери и кајакари на брзи води, таа е исто така познато место за скијање со значајни центри во Канданчу, Формигал, Астун, Пантикоса и Серлер.
Историја
Римјаните ја колонизирале провинцијата Хуеска, која го обликувала северниот дел на Хиспанија Тараконенсис и продолжиле да живеат таму дури во 5 век до доаѓањето на Визиготите. Како планински пограничен регион, бил тешко да се доминира. Северните окрузи некогаш припаѓале на Кралството Навара, но се разделиле и успеале да ги запрат раните мавритански инвазии во Средниот век со создавање сојузи меѓу себе и со Франките, за да станат Франкиски феудални марки. Императивот на суверенитет, или независност, за северните гранични грофови, довело до подем на Кралството Арагон, кое било претходник на Империјата или Арагонската круна, и на крајот Кралството Шпанија.
Административни поделби
Современата покраина денес опфаќа 10 комарки и 202 општини. Следниве комарки кои го имаат главниот град во покраината Хуеска вклучуваат општинска власт во покраината Сарагоса:
Јазик
Шпанскиот јазик е првостепен јазик во покраината. Како и да е, локалните јазични сорти во средиштето и северот на покраината (честопати наречени фабла) припаѓаат на арагонскиот јазик, кој сега преживува главно во најсеверните комарки, како што се долината на Арагон во Јакетанија, Алто Гаљего, Собрарбе и Рибагорза, каде досега скриените и изолирани села му помогнале на јазикот да живее во 21 век.
Науката во 1639 година
1639 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Аквариум
Материјали
Повеќето аквариуми се направени од правоаголни стакла споени со силикон, пластични рамки кои се прицврстени на горните и долните рабови како декорација. Стаклениот аквариум е стандарден за големини до околу 1.000 литри. Сепак, стаклото е кршлив материјал и има прилично краток век, а прво нешто што најчесто се расиува е изолаторот. Аквариумите можат да се најдат во повеќе форми, како правоаголник, шестаголник, прилагоден за да се смести во агол, и слично. Рибните кугли се направени од стакло или пластика и се овални или во друга кружна форма. Првиот модерен стаклен аквариум го измислил Роберт Варингтон во XIX век. За време на Викторијанското доба, стаклените аквариуми имале плочки или челични дна, кои овозможувале аквариумите да бидат загревани од долната страна со огнени пламени. Аквариумите во тоа време биле со стаклени табли споени со метални рамки и залепени со стакларски кит.. овие аквариуми со метални рамки се продавале сè до 1960-тите години, додека не биле заменети со модерни аквариуми залепени со силикон. Акрилните садови не биле во употреба сè до 1970-тите години. Иако акваристите ги претпочитаат стаклените авариуми повеќе од акрилните поради нивната отпорност и пристапна цена, сепак имаат и недостатоци. Не само што се кршливи, туку се и потешки од акрилните. Ито така нивната изолација е помала и нема голема можност да се најдат необични форми. Многу акваристи или почетници, кои сакаат риби за миленичиња, се соочуваат со големи тешкотии поради тоа што снабдувачите преку интернет не ризикуваат да ги транспотрираат стаклените аквариуми поради нивната кршливост и тежина, со што, логично ја зголемуваат цената на транспортот. Сепак, стаклените аквариуми се посоодветни за други акваристи, бидејќи за разлика од акрилните, стаклото не пожолтува со текот на времето, и не бара голема поддршка како акрилните аквариуми. Иако цената претставува голема дилема за акваристите кога треба да се одлучат каков вид на аквариум да купат, не постои голема разлика во цените кога станува збор за големи садови. Акрилните аквариуми се исто така достапни и се глевен конкурент на стаклените. Тие се многу поцврсти и полесни од стаклените аквариуми. Се користи акриличен растворлив цемент за да се спојат акрилите. Акрилот е погоден за правење на аквариуми со необични форми, како што се шестаголните. Во споредба со стаклото, акрилот може лесно да се изгребе, но за разлика од стаклото,може да се исполираат гребнатините. Понекогаш се користи ламинирано стакло, кое е комбинација од стакло и акрил. При изработка на огромни аквариуми, може исто така да се користат и поцврсти материјали, како плексиглас. Но, тој материјал не е проѕирен. Армиран бетон се користи за аквариуми, каде тежината и просторот не се фатори. Бетонот мора да биде покриен со водоотпорен сад, за да се спречи негово пукање од водата.
Стилови
Аквариумите можат да се вградат во мали масички, лавабоа, па дури и во WC-школки. Необичен пример имаме и кај аквариумот наречен „Маквариум”, кој е направен во самиот монитор од фирмата „Епл Мекинтош”. Некои аквариуми имаат место за чување и на друго милениче, како мачка, птица или хрчак. Во последно време, необичен и дизајниран по желба домашен аквариум со цена од илјадници долари, претставува статусен симбол. Спорд весникот „Њујорк тајмс”, „помеѓу луѓето со „длабок џеб”, луксузниот аквариум е сигурен начин за да ги импресионираат своите пријатели.” Аквариумите „крајсел”, кои се со кружна форма, обично се користат за да се чуваат нежни животни, како медузата. Овие аквариуми се со спор проток на вода, минимален хардвер, со цел да спречи животните да се повредат од пумпите или самиот сад. Ваквите аквариуми, кои се германски дизајн, немаат остри рабови и ги чуваат животните од водоводот. Водата која кружи во садот, дава нежен тек и им овозможува на жителите да лебдат, а водата која го напушта садот, е покриена со нежен екран, кој не им дозволува на жителите да се заглавуваат. Има повеќе видови на аквариуми „крајсел”. Оригиналниот „крајсел”, кој е кружен сад, има кружен капак. „Псевдокрајсел-от” има дно со облини и рамна горна површина, сличен е на полукруг. Друг попоуларен спој е биотопниот аквариум. Таквиот аквариум претставува имитација на одредена природна средина. Некои од најпознатите биотопни аквариуми се: реката Амазон, реката Рио Негро, езерото Малави, езерото Викторија и слично. Рибите, растенијата, земјата, камењата дрвото и другите делови во аквариумот, мора да бидат со потекло од природната средина. Вистински предизвик е да се направи средина идентична на вистинската.
Водни услови
Растворотливата содржина во водата е најважниот аспект од условите во водата. Вкупните растворени цврсти материи и други состојки, имаат драстично дејствие во хемискиот состав на водата и за животот на организмите во водната средина. Содржината на солта во водата е најважна основна мерка за водните услови. Аквариумот може да биде со слатка вода, кој симулира речна или езерска средина, со соленкаста вода, што симулира животни средини кои се на граница меѓу слатка и солена вода и морска вода која симулира океанска средина. Солената вода е особено алкална, додека, pH вредноста кај слатката вода се разликува повеќе. Се претпочита мерење на цврстината на водата на разградениот минерален состав кај меката или тврдата вода. Тврдата вода е обично алкална, а додека меката е неутрална до кисела. Разградената органска содржина и гасовите се исто така важни фактори. Акваристите кои имаат аквариуми дома, обично користат вода од чешма, која ја добиваат од градската водоводна мрежа. Бидејќи не смее да се користи водата директно од чешма поради присуството на многу хемиски елементи, се користат посебни додатоци составени за да го отстранат хлорот. Поискусните акваристи ја менуваат алкалноста на водата, тврдоста, или разградената содржина на материи и гасови, пред да ја стават во садовите. Тие исто така ја прочистуваат водата. Температурата на водата ги одредува двете основни аквариумски поделби: тропска во спротивност со ладна вода. Многу видови на риби и растенија, поднесуваат ограничен степен на толина. Почести се тропските аквариуми со просечна температура од 25 ˚C. Температурата на водата се регулира со термостат и грејач или ладач. Исто така може да се регулира и движењето на водата во аквариумот, зависно од неговите жители. Може да се симулираат бранови со помош на специјални воздушни пумпи и вентилатори.
Азотен циклус
Најголема грижа за акваристот е управувањето со отпадот кој го создаваат жителите на аквариумот. Рибите, без‘рбетниците, габите и некои бактерии испуштаат азотен отпад во форма на амонојак и тоа мора да помине низ азотниот циклус. Амонијакот се создава преку разградување на материи од животните и растенијата, како и фекалните материи. Азотниот отпад може да биде отровен за рибите и другите жители на аквариумот.
Самиот процес
Добро урамнотежениот аквариум содржи организми кои се способни да ги метаболизираат отпадните материи на другите жители. Процесот е познат како азотен циклус. Постојат азотни бактерии кои го метаболизираат азотниот отпад. Овие бактерии го земаат амонијакот од водата и го метаболизираат во нитрит. Друг вид на бактерија, го претвора нитритот во нитрат, која е помалку отровна супстанца. Во придружба на бактериите, водните растенија исто така го отстрануваат азотниот отпад, со што го метаболизираат амонијакот и нитратот. Кога растенијата ги метаболизираат составните делови на азотот, тие го отстрануваат азотот од водата со тоа што го користат за да создадат биомаса, која се разградува полесно од амонијакот.
Одржување на азотниот циклус
Азотот мора да се додаде во циклусот (преку храната). Нитратите се натрупуваат во водата на крајот од процесот или се врзуваат во биомасата од растенијата. Акваристот мора да ја смени водата кога ќе порасне концентрацијата на азот или да ги отстрани растенијата кои пораснале од нитратите во аквариумот.
Опрема за аквариуми
За да се одржи аквариумот чист и свеж, треба да се користат специјални направи за чистење. Тоа може да вклучи и ангажирање на специјални чистачи на аквариуми дизајнирани да ја чистат водата и да ја одржат во свежа состојба. Тоа се посебни мрежи, гребла, вати, четки, чистачи за песок, изолатори и пинцети. Соодветно исчистениот аквариум е битен за да се одржат рибите во живот. Чистењето мора да се извршува редовно, за се одржат рибите здрави. Исто така чистиот аквариум изгледа поубаво. Мрежите се битни направи за чистење, бидејќи со нив се фаќаат рибите и се префрлаат во други садови со вода. Може да се најдат во различни големини и форми. Производите за дезинсекција на аквариумот, може да се користат за да се исчистат коралите и живите камења во аквариумот. Прочистувачите на водата се најбитните производи кои треба да се купат уште за првото чистење на аквариумот. Водните регулатори и додатоци, како отстранувач на хлор, помагаат да се прочисти водата од чешма и да се направи безбедна за рибите. Мора да се следи нивото на амонијак во водата, бидејќи неговата преголема присутност може да резултира со смрт на рибите. Производителите измислиле специјално дизајнирани отстранувачи на амонијак, кои го претвораат амонијакот во неотровен додека го преработува филтерот. Се користат посебни прочистувачи на водата за да се намали заматеноста и пената во водата. Ставање премногу храна или мртва риба може да предизвика зголемување на органски отпад и да ја загрози рамнотежата во аквариумот. Течните производи за чистење, како водните прочистувачи или регулаторите не се наменети за да заменат длабинско чистење на аквариумот, кое треба да се извршува најмалку еднаш во две недели. Сепак, тие се секогаш на дофат за да се одржат рибите здрави додека акваристот најде време за да го исчисти аквариумот.
=Поделба на аквариуми= Од надворешни базени и стаклени антички тегли, модерните аквариуми еволуирале во широк спектар на специјализирани системи. Големината на еден аквариум може да варира од една малечка кугла доволна да собере една мала рипка, па сè до огроми јавни аквариуми кои можат да соберат илјадници риби, како и да симулираат еден морск свет. Еден начин да се класифицираат аквариумите е според соленоста на водата. Најпопуларни се аквариумите со слатка вода, поради нивната цена и начин на одржување. Потребна е поголема и посложена опрема за да се одржи морскиот аквариум. Во морскиот аквариум може покрај риби да има и најразлични без‘рбетници. Аквариумот со соленкаста вода, комбинира елементи од слатководните и морските аквариуми. Рибите кои се чуваат во соленкаста вода се со потекло од водни средини со соленост која варира. Такви средини се мангровите и естуарите. Можат да се направат и под-поделби на овие аквариуми. Таков примет е гребенскиот аквариум, во кој се чуваат корали и претставува мал морски аквариум. Друга поделба, е според температурата на водата. Многу акваристи претпочитаат тропски аквариум, бидејќи тропските риби се разнобојни. Но, и аквариумот со ладна вода е во иста мера популарен. Најчестата риба која се чува во ладните аквариуми е златната риба, номоже да се одгледуваат и многу други видови кои имаат разновидно потекло. Аквариумите може да се групираат и според изборот на видови. Во мирните аквариуми се чуваат повеќе неагресивни видови кои живеат мирно. Во таквите аквариуми, рибите, без‘рбетниците и растенијата веројатно не припаѓаат од иста географска средина, но поднесуваат слични водни услови. Во споредба со мирните, агресивните аквариуми содржат ограничен број на видови кои можат да бидат агресивни кон други риби или покажуваат брзи движења. Некои аквариуми содржат само еден вид на риби, со симулација на природната средина во која живеат. Овој тип на аквариуми е посебно за риби кои не можат да живеат со други видови, како електричната јагула, што претставува екстремен пример.
=Јавни аквариуми= Многу јавни установи имаат помали аквариуми, како и аквариуми кои се преголеми за домашно чување. Најголемите аквариуми собираат милиони литри вода и може да вдомат различни видови на големи видови, како ајкули или бели китови. Постојат посебни аквариуми во кои живеат само делфини, наречени делфинариуми. Во јавните аквариуми може да се чуваат водни и полуводни животни, како што се пингвини, фоки, моржови, видри, дабари и слични животни. Јавните аквариуми може да бидат составен дел од установи како паркови за морски цицачи и морски паркови.
=Виртуелни аквариуми= Виртуелен аквариум, всушност претставува компјутерска програма, кода користи 3-Д графици за да се созаде аквариум на компјутерски екран. Виртуелните риби се движат во реално време, додека позадината е обично неподвижна. Има и меурчиња и звици кои симулираат вода. Ваквите аквариуми најчесто се користат како заштитник на компјутерскиот екран. Виртуелните аквариуми можат да бидат толку успешно изработени, што можат да се користат како замена за вистински аквариум во домовите. Се разбира тие се полесни за одржување.
Лусил Рандон
Рандон била католичка калуѓерка која во младоста се преобратила во католицизам, работејќи како гувернанта, учителка и мисионерка пред да се пензионира на 75-годишна возраст. Таа од 2009 година живее во дом за стари лица во Тулон, Франција.
Биографија
Лусил Рандон е родена на 11 февруари 1904 година во Алес, Франција во семејството на Пол Рандон и Алфонсин Делфин Џета Сутуол. Таа има двајца постари браќа и еден близнак кој почина година и пол по породувањето. Таа пораснала во протестантско семејство, а нејзиниот дедо бил свештеник. Таа стана гувернанта на три деца во Марсеј кога имала 12 години во 1916 година. Таа презеде поголеми одговорности кога беше ангажирана како гувернанта и учителка на угледно семејство во Версај во 1922 година. Нејзината работа како гувернанта и учителка во Версај продолжи до 1936 година.
Здравје и долговечност
Рандон се пензионирал од својата полно работно време во 1979 година на 75-годишна возраст. Таа се приклучил на ЕХПАД во Ле Марке, Савоја, каде продолжил да се грижи за постарите до својата 100-та година. Таа беше примена во домот за стари лица во Тулон на 25 октомври 2009 година. Оттогаш користи инвалидска количка и е слепа од почетокот на 2010 година.
На 16 јануари 2021 година, беше објавен позитивен тест за COVID-19 на Рандон при појава на коронавирус во старечки дом кој зарази 81 од 88 жители. Таа беше асимптоматска и беше негативно тестирана неколку дена пред нејзиниот 117-ти роденден, што ја круниса како најстарата преживеана од COVID-19. Таа вели дека е среќна во домот за стари лица, но сепак сака да им се придружи на баба и дедо и брат и во рајот.
На нејзиниот 118-ти роденден во февруари 2022 година, Рандон добила роденденска честитка од претседателот Емануел Макрон. На 19 април 2022 година, станала најстарата жива личност по смртта на Кеjн Танака. Рандон изјавила дека тоа било „тажна чест“ бидејќи „би било подобро во рајот“, но сепак е среќна што е „разгалена“ од нејзиното семејство. Таа продолжувала да ужива во чоколадо и чаша вино секој ден.
Викториина Земја
Викториина Земја (Victoria Land) — област на Антарктикот источно од Росовото Море и Росовиот Леден Гребен, протегајќи се во јужен правец од 70°30' ЈГШ до 78°00' ЈГШ, а на западен од Росовото Море до работ на Антарктичката Висорамнина. Карпестиот ’рт Мина се смета за најјужната точка на Викториината Земја, и ги двои Скотовиот Брег на север од Хиларииниот Брег во Росовата Зависност на југ.
Областа прв ја открил британскиот капетан Џејмс Кларк Рос во јануари 1841 г. и ја нарекол по кралицата Викторија. Позначајни истражувачки потфати прв направил австралискиот геолог Даглас Мосон од 1911 до 1914 г. Почнувајќи од 1971 г. на брегот на областа работи руската истражувачка станица „Ленинградскаја“.
Во областа се протега дел од Трансантарктичките Планини, Мекмердовите Суви Долини со реката Оникс (најголема на континентот) и низината Лавиринт.
Ештерица
Ештерица — река во североисточна Македонија со извор на Осоговските Планини.
Течение
Реката се наоѓа источно од селото Лесново и Пробиштип и се влева во Злетовска Река.
Плашица (Русиново)
Плашица — населба и викус од доцноантичкото време. На 3 километри јужно од селото, на голема површина се гледаат остатоци од градби, водоводни цевки и фрагменти од керамички садови и питоси. Најдени се и монети.
Малинат
Малинат — село во Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград и општината Велебиште.
Обоки
Обоки (Katund i Vogël) — село во општината Дебар на Дебарската област, источна Албанија. Населено е со Македонци со мешана вероисповед.
Географија
Селото е сместено во областа Поле, во западното подножје на планината Дешат. Се наоѓа на кратко растојание северно од Почести и североисточно од Макелари. На 4,7 км источно по воздушна линија е границата со Македонија, по која високо во планината се издига врвот Голем Крчин (2.343 м).
Во планнинскиот дел на атарот се забележани топонимите Уздарица, Плошт, Ливаѓе, Колца, Сестреница, Слатиница, Острилец, Буја-шума, Света Недела, додека пак во нивскиот дел се топонимите Ченчоици, Уздоба, Пераница, Млачник итн.
Во Отоманското Царство
Според османлискиот попис од 1467 г. во Хобок имало 3 домаќинства.
Во XIX век Обоки било македонско село во Дебарската Каза со мешана вероисповед.. Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Обоки (Oboki) било село со 50 домаќинства сочинети од 129 жители Македонци-христијани и 58 Торбеши. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 г. во Обоки живееле 175 Македонци-христијани и 180 Македонци-муслимани (торбеши). Второспоменатите биле во процес на албанизација:
По податоци на Бугарската егзархија од крајот на XIX век во Обоки имало 25 православни куќи со 125 жители Македонци. На почетокот на XX век во селото се наметнала бугарската пропаганда. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. во Обоки (Oboki) имало 120 македонски егзархисти и во него роаботело бугарско училиште.
Во 1911 г. весникот „Дебарски глас“ напишал:
Во 1911 г. селаните одбиле да плаќаат ушур (десеток) на наследниците на Илјаз-паша и на 22 јануари 1911 г. од селото се истерани семејствата на Трпе Костовски, Гиго Костовски, Ангеле Костовски, Кузман Костовски, Блаже Јовчевски, Фетах Сејфула, Реџеп Абдула, Али Елмаз, Черкез Аслан, Сулејман Џемаил, Ферад Абди, Салим Черкез и Вејсал Ферад.
Според статистика на весникот „Дебарски глас“ во 1911 г. во Обоки имало 21 македонска егзархиска и 25 „албански“ муслимански куќи (всушност торбешки). Во април селаните од Обоки поднеле поплака кај пратеникот Христо Далчев дека куќите им се предаваат муслимански доселеници (мухаџири). Според Георги Трајчев во 1911/12 г. во Обоки имало 25 македонски православни куќи со 125 жители, и во него работеле црква и училиште.
Во Албанија
За време на Првата светска војна австроунгарската воена управа спровела попис (1916-1918) во деловите на Албанија под нивна окупација и Обоки е заведено како село со 169 „Албанци“ (торбеши), 29 „Бугари“ (т.е. православни Македонци), 72 други (најверојатно православни Македонци кои се изјасниле како такви), при што верскиот состав бил 165 муслимани и 106 православци. Јазичарите Клаус Штајнке и Џелал Јули ги сметаат резултатите од овој попис за точни.
Јован Хаџи Васиљевиќ во 1924 г. вели дека Обоки во негово време било мешано село со над 400 жители, од кои поголемиот број биле торбеши, а останатите православни, но имало и некои кои се кажувале „Арнаути“. Торбешите знаеле дека порано биле православни. Малцинството кои се кажувале Арнаути по дома зборувале македонски и биле од истите родови како православците, но тоа го кажувале потајно, а не пред повеќе луѓе. Кога морале да признаат пред поголем број соседи, кажувале приказна дека биле преселени заради крвна одмазда и дека биле католици - Латини, со цел да ја избегнат вистината дека се истоветни на православните соседи. Некои од торбешките родови во селото биле Абазовци, Назировци, Аџиовци и др. Авторот забележува дека турска изведенка била застапена и кај христијансското братство со име Камбуровци (Грбовци).
Во извештајот на Сребрен Поп Петров, главен инспектор-организатор на бугарската црковно-училишна дејност во Албанија, во 1930 г. Обоки е заведено како село со 40 куќи. Во селото била зачувана црквата.
Сè до 2015 г. селото било во состав на Општина Макелари.
Добицила (Тополница)
Добицила — некропола од римското време во атарот на селото Тополница, Македонија. На околу 500 метри јужно од селото се наоѓа могила со пречник во основата од околу десетина метри и зачувана височина од 5 метри.