cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Синусна теорема
Унифицирана формулација
Нека p_K(r) е обиколката на кружница со полупречник r во простор со константна закривеност K. Тогаш. Следователно, синусната теорема може исто така да се изрази како:
Повисоки димензии
За n-димензионален симплекс ( триаголник (n=2), тетраедар (n=3), пентатоп (n=4), итн.) во n-димензионален Евклидов простор, апсолутната вредност на поларниот синус на нормални вектори од површини кои се спојуваат во теме, поделено со хиперповршината на површината спротивна на темето е независна од изборот на темето. Бележејќи ja со V хиперзафатнитната на n-димензионален симплекс и со P производот на хиперплоштините на неговитe (n-1)-димензионални ѕидови, заедничкиот количник е
На пример, тетраедарот има четири триаголни ѕида. Апсолутната вредност на поларниот синус на нормалните вектори на три ѕида кои имаат еден заеднички врв (теме), поделени со плоштината на четвртата површина нема да зависи од изборот на ѕидовите и темето:
Историја
Според Убиратан д'Амброзио и Хелејн Селин, сфeричната синусна теорема била откриена во X век. Припишувана им е на повеќемина: Абу-Махмуд Хоџанди, Абул ал-Вафа Бузџани, Насир ал-Дин ал-Туси и Аби Наср Мансур.
Делото „Книга за непознатите лакови на сфера“ од Ибн Муаз ал-Џајани од XI век ја содржи општата синусна теорема. Рамнинската синусна теорема била формулирана од Насир ал-Дин ал-Туси во XIII век. Во неговoтo дело „За отсечоците“, ја формулирал синусната теорема за рамнински и сферични триаголници и ја докажал.
Според Глен ван Брумелен, "Синусната теорема е во суштина основата на Региомонтан во неговите решенија на правоаголни триаголници во Книга 4 и овие решенија се основата за неговите решенија на општите триаголници." Региомонтан бил германски математичар од XV век.
Екот
Екот е феноменот во патувањето на звучните бранови, кога тие се одбиваат од некоја површина (најчесто рамна) и се враќаат кон нивниот испраќач, понекогаш репетивно во низа.
Екотот е основата на ехото.
Мисури (река)
Мисури (Missouri River) — најдолга река во САД, најголема притока на Мисисипи и втора по големина во Северна Америка.
Географски особености
Мисури се формира на спој со реките Џеферсон, Медисон и Галатин во Карпестите Планини на југозападна Монтана, на надморска височина од 1200 метри. Реката има должина од 3726 километри, но ако се спои со реката Џеферсон тогаш има 4090 километри.
Погулево
Погулево — село во Општина Радовиш, во околината на градот Радовиш.
Според пописот од 2002 година, селото имало население од 15 жители, со што селото се вбројува во мали села во областа на Конче и Радовиш.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во западниот дел на територијата на Општина Радовиш, сместено во малото Дамјанско Поле. Селото е ридско, сместено на надморска височина од 560 метри. Од градот Радовиш е оддалечено 10 километри.
Селото се наоѓа на падините на планината Смрдеш, а до него води земјен пат од селото Дамјан.
Историја
Според археолошкото наоѓалиште во близина на селото, може да се потврди дека во атарот на селото постоел живот уште во дамнина.
Стопанство
Атарот на селото зафаќа простор од 6,6 км2, при што преовладува обработливото земјиште со површина од 302 хектари, на пасиштата отпаѓаат 236 хектари, а на шумите само 97 хектари.
Во основа, селото има полјоделска функција.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Погулево живееле 75 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, во 1905 година во Погулево имало 72 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Погулево е мало село, населено со македонско население, но е доведено во фаза на раселување. Во 1961 година селото имало 149, а во 1994 година само 18 жители.
Според пописот од 2002 година, во селото Погулево живееле 15 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители.
Родови
Погулево е македонско село.
Самоуправа и политика
Во век, Погулево било село во Радовишката каза на Отоманското Царство.
Селото влегува во рамките на Општина Радовиш, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година со Општина Подареш. Во периодот од 1996-2004 година, селото било исто така во рамките на Општина Радовиш.
Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Радовиш.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Ињево, во која покрај селото Погулево, се наоѓале и селата Бучим, Воиславци, Горна Враштица, Дамјан, Дедино, Долна Враштица, Ињево, Сулдурци и Топалница. Во периодот 1950-1952, селото се наоѓало во некогашната Општина Ињево, во која влегувале селата Горна Враштица, Долна Враштица, Дамјан, Ињево и Погулево.
Избирачко место
Селото е опфатено во избирачкото место бр. 1597 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште на селото Дамјан.
Љупчо Брдо (Нерези)
Љупчо Брдо — археолошко наоѓалиште во струшкото село Нерези. Претставува црква од средниот век. Се наоѓа во близина на селското училиште, каде што мештаните откриле темели од стара црква.
Кошарка на Летните олимписки игри 1980 (жени)
Кошарката на Летните олимписки игри 1980 година за жени — вториот официјален кошаркарски турнир на Олимписките игри во женска конкуренција. Турнирот се одржал во Москва, СССР. На турнирот учествувале вкупно 6 репрезентации.
Првото место го освоил СССР, второто Бугарија и третото Југославија.
Студенчица
Студенчица — река на планината Бистра, западно од Кичево. Реката се влева во реката Треска како нејзина лева притока. Географската сливна површина на реката „Студенчица“ заклучно до изворот изнесува 22,4 км2.
Дуќан на ул. „Рампе Стојаноски“ бр. 23 (Прилеп)
'''Дуќан на ул. „Рампе Стојаноски“ бр. 23''' — дуќан во Старата чаршија во градот Прилеп. Објектот е заведен како културно наследство на Македонија во списокот на заштитени добра на Министерството за култура.
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Коханивка
Црквата Успение на Пресвета Богородица е православна црква во с. Коханивка, општина Турбив, Виничка област, Украина. Дрвената црква е изградена во 1867 година. Претходната црква била изградена во 1742 година.
Преподобна икона на распетието со Богородица и Јован Богослов.
Хаплографија
Хаплографија (од грчки: хапло- „едно“ + -графија „пишување“), исто така познат како липографија, ― пишани или печатни грешки каде буква или група на букви кои треба да бидат напишани двапати се напишани еднаш. Не смее да се меша со хаплологија, каде што фонемата е испуштена за да спречи последователно да се појават два слични звука: првата е текстуална грешка, додека втората е фонолошка постапка.
На англиски јазик, вообичаена хаплографска грешка е преведувањето последователни букви помеѓу морфемите како една буква. Многу често погрешно напишани зборови го имаат овој облик. На пример, misspell често е погрешно напишан како mispell. Етимологијата на зборот misspell е афиксот „mis-“ плус коренот „spell“, нивната врзана морфема има две последователни s, од кои едната честопати е погрешно испуштена. Спротивно на хаплографијата е дитографија.
Други примери на зборови би можеле да бидат напишани хаплографски во различни јазици: германскиот Rollladen („ролетни“, од roll + laden) која бара невообичаена секвенца од три букви л и често се пишува Rolladen, или арапски takyīf تكييف ( „климатизација“), што ќе бара низа од две полугласки y (еден како вистински полугласки y, а друг како уред за означување долго ī) и често се пишува како takīf تكيف, со само еден.
Поимот хаплографија најчесто се користи во областа на текстуалната критика за да се однесува на феноменот на писател, препишувач или преведувач кој ненамерно прескокнува од еден збор или фраза до сличен збор или фраза понатаму во текстот и испушта се помеѓу. Се смета дека е облик на параболпоза.
Ахав (планина)
Планината Ахав (Антарктик) е видлива планина 925 m висока што се издига помеѓу долните краеви на Ледникот Maple и Глечер Мелвил на источниот брег на Graham Land] ]. Планината беше грубо испитана во 1947 година од [[Истражување за зависности од Фолкландските Острови и повторно беше испитана во 1955 година. Комитет за имиња на места на Антарктикот]] по капетанот Ахаб од китоловецот Pequod (Моби-Дик) - централниот лик во романот на Херман Мелвил од 1851 година Moby- Дик.
На 1 август беа 200 години од раѓањето на Херман Мелвил. Доказ за разновидноста на темите присутни во весникот АПЦ, постои тема за името на Моби Дик во земјата Греам, северниот дел на Антарктичкиот Полуостров.
Ледникот Мелвил (62° 22′ 58″ W, 65° 28′ 41″ Ј), е именуван по познатиот автор. За прв пат беше испитан од FIDS во 1947 година. Во близина, ледникот Пекуод (62° 19′ 42″ W, 65° 31′ 20″ S) е именуван по бродот за китови во романот, со планината Ахаб (62° 10′ 40 ″ W, 65° 26′ 02″ S) именуван по неговиот одмазднички капетан. Бастионот Бејтвил (62° 29′ 50″ W, 65° 37′ 25″ S) се издига помеѓу ледникот Старбак и Пипин Пикс, именувани по првиот колега и бродар на Пекуод, соодветно.
Арара
Арара (португалски: Arara) — град во Бразил.
Момбаса
Момбаса е втор најголем град во Кенија, кој е сместен на Индискиот Океан. Има големо пристаниште и меѓународен аеродром. Момбаса е центар на туризмот во овој регион. Оригиналното име на арапски јазик е Manbasa; на свахили се нарекува Kisiwa Cha Mvita, што значи „Остров на војна“ заради бројните промени на власта над овој град. Градот е главен во областа наречена со истото име - Момбаса, што е вообичаено за Кенија имињата на областите да се исти како најголемиот град во нив.
Водоматица
Водоматица (Βοϊδομάτης, Војдоматис) — река во Јанинскиот Округ на областа Епир, северозападна Грција, притока на Војуша. Извира под селото Високо (Викос) и по течението се спојува со други водотеци кои се спуштаат по падините на Тимфи или од клисурата Вик (Викос), па завршува недалеку од гратчето Коница. Има вкупна должина од 15 км.
И покрај нејзиното име, Водоматица важи за една од најчистите реки во Европа и не страда од никакви еколошки проблеми. Минува низ еден од највпечатливите природни предели во земјата, во состав Националниот парк Вик-Војуша уште од од 1973 година. Реката ја пресекуваат повеќе камени мостови, од кои најпознат е Клидонскиот кај клисурата Вик. По Водоматица се одвиваат водени спортови како сплаварење и кајакарство.
Водоматица има сезонски водостој, иако никогаш не пресушува. Просечната темепратура на водата не надминува 4 °C.
Момир Стојановски
Момир Стојановски (Добровница,,  – Теарце, , )  бил македонски бранител, припадник на СВР Крива Паланка, учесник во воениот конфликт во Македонија во 2001 година. Загинал на 22 јануари 2001 при минофрлачки напад на полициската станица во Теарце, извршена од страна на терористите на ОНА. Момир Стојановски е првата жртва во воениот конфликт во Македонија, 2001 година.
Живот и првата жртва на војната 2001 година во Македонија
Момир Стојановски е роден 1970 година во Добровница. Израсна во дивините на кривопаланачкото село Добровница. Момир откако завршил средно училиште успешно го посетувал курсот за полицајци. Од 1993 година Момир работел во полициската станица Теарце. Учеше и се посвети на униформата и одговорната полициска служба. Го помнат како вредно и скромно момче од сиромашно семејство. Погребан е на гробиштата во кривопаланечкото село Добровница.
Стојановски посмртно е одликуван со медал за храброст од Претседателот на Р. Македонија.
NGC 3819
NGC 3819 — елиптична галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3819 се споменува и како MCG 2-30-13, CGCG 68-30, HCG 58D, NPM1G +10.0270.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3819 е од видот E1. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. NGC 3819 има привидни димензии од 0,8' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 136°.
Други поделби
Проучување на NGC 3819 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 36311. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 192; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 860. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 468.
Република Косово
Република Косово (српски: Република Косово, Republika Kosovo; албански: Republika e Kosovës) или само Косово — еднострано прогласена држава на територијата на Република Србија и делумно признаена држава на Балканскиот Полуостров. Прогласената држава го зафаќа географскиот регион Косово и истата е спорна територија меѓу косовските власти и Србија. Косово нема излез на море и на север и исток граничи со Централна Србија, на југ со Македонија и на запад со Албанија и Црна Гора. Сите три соседни држави Македонија, Албанија и Црна Гора го признаваат Косово како независна држава, со исклучок на Србија. Останатиот дел од границата, поточно северниот и источниот дел, е предмет на контроверзија — заговарачите на независноста на Косово таа линија ја сметаат како меѓународна граница меѓу Косово и Србија, додека противниците на оваа идеја сметаат дека е тоа граница меѓу два српски региони: автономна покраина и Централна Србија. Главен град на Косово, а воедно и најголем, е Приштина. Службени јазици на Косово се албанскиот и српскиот јазик.
Владата на Република Косово има де факто власт над големиот дел од територијата на Косово, додека Северно Косово, најголемата енклава на Косовските Срби, е под власт на институциите на Република Србија. Србија не ја признава едностраната независност на овој дел, според меѓународното право кое е нејзина територија. Исто така ја смета за своја покраина која е под администрација на Обединетите нации (УНМИК), во составот на својата суверена територија.
Косовскиот спор и војната од 1999 година
Косово е предмет на тековен територијален спор меѓу српската влада и албанското мнозинско население во покраината. Статусот на Косово е во фаза на преговори. Според резолуцијата на ОН 1244, Косово сѐ уште е дел од Србија, иако по НАТО-бомбардирањето на СР Југославија од 1999 година е управувано од Обединетите Нации како меѓународен протекторат и со воена заштита на КФОР силите на НАТО. Конечниот статус на покраината сè уште е предмет на спор. Претседател на Косово е Вјоса Османи, а премиер е Албин Курти.
Територијална поделба
Територијата на Косово се состои од две поголеми региони, Косово и Метохија. Косово го зазема источниот дел од територијата, а додека Метохија се наоѓа на западна страна. Територијата на Косово административно е поделена на 30 дистрикта или општини. Главен град на Косово е Приштина, а воедно Приштина е и главен центар на Округот Приштина.
Хашлар
Хашлар или Хашилар (Σταυρωτή, Ставроти), до 1928 година (Χασιλάρ, Хасилар) – село во Република Грција, во општината Кожани, во областа Западна Македонија. Во 2011 година селото броело 27 жители.
Географија
Селото се наоѓа на 17 км јужно од Кожани.
За време на Османлиското Царство
Кон крајот на XIX век Хашлар е турско село во Кожанската Каза на Османлиското Царство. Според грчкиот конзулат во Еласона од 1904 година, во Хасилари живееле 250 Турци.
Во Грција
За време на Првата балканска војна во 1912 година во селото влегуваат грчки трупи и за време на Втората балканска војна во 1913 година Хашлар станува дел на Кралството Грција.
Во 1913 година селото Хашлар има 196 жители. Во 1920-тите години според Лозанскиот договор населението се иселува во Турција, а на негово место се населиле бегалци, Грци Понди, од Турција. Во 1928 година селото е целосно бегалско со 52 семејства и 239 жители бегалци.
Во 1928 година името на селото е променето во Ставроти.
Пописи
Движењето на населението по години е следното :
Стопанство
Населението во селото произведува, жито, тутун и други земјоделски производи.
Финско-шведска граница
Финско-шведската граница е границата меѓу земјите Финска и Шведска. Речиси целата граница минува низ вода: по реката Турне и нејзините притоки и во Ботнискиот Залив. Само неколку километри од границата се на суво. Поради Шенгенскиот договор и Нордиската пасошка унија, границата може да се премине главно слободно.
Тек на границата
На север, финско-шведската граница започнува од Трериксросет tripoint на границата на Норвешка, која се наоѓа во Колтајарви езеро во близина Килписјарви, што исто така е најсеверната точка на Шведска. Првите 230 метри на границата се во прави линии и означени со гранични знаци. Границата продолжува како речна граница: прво по мала река до Куохимајарви, потоа по Куокимајоки до Килписјарви, потоа по реките Конкамаено, Муонионјоки и Торнионјоки, вкупно 555,5 км до Торнио. Речната граница минува по најдлабоките делови на реките (Талвег) и не е означена со гранични знаци; наместо тоа, граничната локација е дефинирана со официјалните карти на граничниот протокол. Има некои гранични ознаки во близина на Торнио каде што границата минува на копно.
Во Торнио, границата тргнува од реката: центарот на Торнио се наоѓа западно од реката, но припаѓа на Финска. Границата се протега по права линија во должина од 4,03 километри меѓу градовите Торнио и Хапаранда, а оттаму во прави линии 25,31 км како поморска граница претежно преку море, но и преку острови вклучувајќи го и оној наречен Катаја. Во 1809 година, границата одела помеѓу островите Катаја и Инакари, но пост-глацијалното враќање предизвикало тие да се спојат на еден остров. Границата продолжува како поморска граница до точка во Ботнинскиот залив, каде што финските и шведските територијални води се одвојуваат една од друга.
NGC 1733
NGC 1733 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Златна Рипка, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Финско-шведска граница
Тек на границата
Во Ботнскиот залив и Ботнинското Море, финските и шведските територијални води се одделени со меѓународни води. Во Нора Кваркен, растојанието помеѓу копното е сведено на 22,4 км, давајќи помалку од вообичаените 22 км за секоја земја. Овде тесен канал на меѓународна вода оди по договорената патека. Територијалните води повторно се среќаваат во Оландското Море, каде што земјите имаат поморска граница од 15 километри. Границата го минува островот Маркет, кој има 470 метри долга, сложено обликувана граница означена со гранични знаци.
Меѓународните води меѓу земјите се поделени на економски зони. Границата меѓу економските зони главно минува праволиниски низ дефинирани координатни точки. За границите имало договори во 1972 година и во 1994 година. Границата на зоната продолжува на југ во северното Балтичко Море до точка каде што се среќава со зонската граница на Естонија. Тромеѓето помеѓу економските зони е дефинирано со договор потпишан во 2001 година.
Историја
Финско-шведската граница била создадена во 1809 година со Договорот од Фредрикшам, кога Шведска ѝ ја отстапила Финска на Руската Империја. Текот на границата бил опишан во петтиот член од договорот, без големи детали. Границите биле договорени да бидат Аландското Море, Ботнискиот Залив и реките Торнионјоки и Муонионјоки. Островите во морето припаѓале на која било земја која била најблиска до нив. На устието на реката Торниојоки, островот Пиркио, пристаништето Ројта и градот Торнио биле договорени да и припаднат на Русија. По должината на реките, беше договорено границата да минува по најдлабокиот дел од реката (Талвег). Границата минувла по реката Муонионјоки и „минувала од Килписјарви до Норвешка“.
NGC 1733
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1733 се споменува и како ESO 85-SC13, in LMC.
Откривање
Објектот е откриен на 3 јануари 1837 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Финско-шведска граница
Историја
Текот на границата бил изменет во 1810 година и подоцна биле направени мали промени. Тоа предизвика „острови на суверенитет“, кои лежат во едната земја, но чии сопственици живеат во другата земја.
NGC 1733
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1733 е од видот OCL. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 m. NGC 1733 има само една позната привидна димензија, која изнесува 1,2'.
Финско-шведска граница
Историја
Било решено островот Маркет да се подели на два дела во топографскиот опис направен во 1811 година. Било одлучено границата да минува низ географскиот центар на островот (дефиниран со координати) во договорот од Аланд во 1921 година и во договорот за континентални плочи во 1972 година. Светилникот Маркет, изграден во 1885 година од Финска и управуван од нив, бил оставен на шведската страна. Во 1981 година, границата на островот била изменета во кривина за да се добие светилникот на финската страна.
Договорено е границата редовно да се проверува на секои 25 години. За време на независноста на Финска, инспекции се направени во 1926-1927, 1956-1957, 1981 и 2006 година. Овие инспекции вклучуваат проверка на текот на границата, поправка на граничните знаци доколку е потребно и дефинирање на локацијата на најдлабоките делови на реката преку воздушна и копнена фотографија. Особено во широките области на реките покриени со песок, најдлабоките делови се менуваат во нивната локација. Ако најдлабокиот дел е поместен, границата може соодветно да се помести. На пример, во инспекцијата во 2006 година, границата беше поместена на многу места, обично за 10 до 20 метри, но на некои места и до 100 метри. Слична вкупна површина беше преместена од една во друга земја во двете насоки.
NGC 1733
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 4 ч 54 м 4,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 66° 40' 58".
Други поделби
Проучување на NGC 1733 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 444; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8889.
Финско-шведска граница
Историја
Во 1995 година и двете земји влегле во Европската унија и како резултат на тоа повеќето царински станици се затвориле. Во 2020 година, за време на пандемијата КОВИД-19, границата била затворена за сите премини освен неопходните, како на пример патување дома или важен товар. По должината на границата е подигната привремена ограда преку урбаната област Хапаранда-Торнио.
Сообраќај
Бидејќи и Финска и Шведска се дел од Шенген зоната, границата може да се премине каде било. Ако патникот носи стока што треба да се декларира преку царина, границата сепак може да се помине каде било, но патникот мора да ја контактира царината за да ја пријави својата стока.
Низ целата речна граница, во близина на источниот брег, финскиот национален пат 21/европска рута Е8 минува помеѓу Торнио и Килписјарви. Шведскиот национален пат 99 минува во близина на западниот брег долж поголемиот дел од границата. Мостови преку границата на реката може да се најде во Каресуванто/Каренсуандо (пат 959/E45), Муонио (пат 954/404), Колари (пат 943/403), Пело (пат 937/402), а во Авасакса/ Оверторнео (пат 98). Има и два речни моста во Торнио (еден ја носи европската рута Е4, исто така финскиот национален пат 29), но тие не ја минуваат границата. Границата ја минуваат три патишта во Хапарнда/Торнио. Јужно од центарот, железничкиот мост на реката Торне ја поминува реката и границата.
Во Хапаранда / Торнио, има автобуска станица заедничка за двата града, која била отворена во 2014 година и се наоѓа на шведската страна во близина на границата (65.84333°N, 24.13833°W ).
Ху Мингхај
Ху Мингхај (роден ) е кинески слалом кајакар кој се натпреварува од средината на 2000-те. Тој беше елиминиран во полуфиналето во дисциплината Ц-2 слалом на Летните олимписки игри во 2008.
Ројал Тененбаумови
Ројал Тененбаумови (англиски: The Royal Tenenbaums) - американски филм од 2001 година, во режија на Вес Андерсон, кој е автори и на сценариото заедно со Овен Вилсон. Главните улоги ги играат: Џин Хекман, Анџелика Хјустон, Бен Стилер, Овен Вилсон, Лук Вилсон, Гвинет Палтроу, Бил Мареј, Дени Гловер и Сејмур Касел, а Алек Болдвин е раскажувач во филмот. Филмот освоил десет награди, меѓу кои и еден „Златен глобус“ (за Џин Хекман), а имал и номинација за „Оскар“ за најдобро сценарио.
489 п.н.е.
489 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 489. година пред новата ера, 489. од првиот милениум п.н.е., 89. од 5 век п.н.е. и последна од 480-тите п.н.е.
Ројал Тененбаумови
Синопсис
Ројал Тененбаум (го игра Хекман) е богат човек чии деца се неверојатно надарени: синот Чес (го игра Стилер) уште како мал станува успешен стопанственик, синот Ричи (го игра Лук Вилсон) е познат тенисер, додека посвоената ќерка Марго (ја игра Палтроу) е успешна авторка на драми. Но, подоцна, кариерата на сите три деца пропаѓа, а Ројал и неговата сопруга Етелин (ја игра Хјустон) се разделуваат, иако не се разведени. Ројал пропаѓа финансиски и го бркаат од хотелот, а тој се враќа во својот дом, со изговор дека е смртно болен и дека му остануваат само уште неколку недели од животот. Во исто време, во родната куќа се враќаат и трите деца. Од нив, само Ричи го прифаќа таткото, но подоцна се открива дека тој лаже за болеста и поради тоа Ројал е принуден да ја напушти куќата. Ричи е вљубен во Марго, но нема храброст да ѝ ја искаже својата љубов. Таа, пак, е омажена со психологот Сент Клер (го игра Мареј). Истовремено, тој се труди да му помогне на другарот Ели Кеш (го игра Овен Вилсон), кој е познат писател заглавен во пробеми со дрогата. Еден ден, Ричи се обидува да изврши самоубиство поради што го пренесуваат на болница, но тој нега оттаму и се враќа дома каде ѝ кажува на Марго дека ја сака. Ројал цело време се труди да ја наруши врската меѓу Етелин и нејзиниот сметководител Шерман (го игра Гловер), но најпосле се согласува да ѝ даде развод. Така, таа и Шерман закажуваат свадба, а пред куќата на Тененбаумови, Кеш доживува автомобилска несреќа при што го убива кучето на Чес. По некое време, Ројал умира од срцев удар.
489 п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5019 и 5020 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4261 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3271 и 3272 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 264.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 489 година се протега во 2147 и 2148, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2207 и 2208 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 54. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1144 и 1143 исламска година пред хиџра.
NGC 6166D
NGC 6166D — леќеста галаксија во соѕвездието Херкул, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6166D се споменува и како MCG 7-34-56.
Откривање
Објектот е откриен на 30 мај 1791 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 16 ч 28 м 39,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +39° 31' 8". Положбениот агол на објектот е во износ од 60°.
Други поделби
Проучување на NGC 6166D е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 58262. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 80; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3063. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 743.
Бад Грунд
Бад Грунд (службено: Бад Грунд (Харц); Bad Grund (Harz)) — општина во округот Гетинген, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Сместена е во западниот дел планинскиот масив Харц, околу 7 километри западно од Клаустал-Целерфелд и 10 километри северно од Остероде.
Бад Грунд била дел од поранешната истоимена општинска заедница. Била распуштена во март 2013 година и заменета со општината Бад Грунд.
Местоположба
Бад Грунд се наоѓа во Природниот парк Харц помеѓу Зезен на североисток, Клаустал-Целерфелд на исток и Остероде на југ. Северно се наоѓа карпата Хибихен. Низ Бад Грунд поминува шумската патека Харц.
Општински единици
Општината Бад Грунд се состои од шест единици. Следнава табела ги содржи шесте единици со нивните места и бројот на жители на 30 јуни 2013 година:
* со Лаубхите и Таубенборн ** со Тајхите *** со Нојхите и Оберхите
Соседни општини
Општината Бад Грунд на север се граничи со градот Зезен (округ Гослар), на југ со градот Остероде (поранешниот округ Остероде) и на запад со општината Калефелд (округ Нортхајм). Другите граници на општината се со двете слободни области Харц (округ Гослар) на северозапад и на североисток со Харц (округ Остероде).
Андерсон (врв)
Андерсон (-64.86667°N, -61.03333°W) е прекриена со мраз врв, висок 1230 m, со карпести експозиции на неговата источна страна, што лежи 9 nmi северно од Cape Fairweather западно од Tashukov Nunatak на источниот брег на Греам Ленд, Антарктик.
Беше направено во 1947 година од Истражувањето за зависности на Фолкландските Острови и именувано од нив по Карл Андреас Андерсон, зоолог од Шведската антарктичка експедиција, кој истражувал долж овој брег во 1902 година.
Св. Ѓорѓи (Нерези)
'''Св. Ѓорѓи''' — археолошко наоѓалиште во струшкото село Нерези. Претставува црква од средниот век. Се наоѓа во подножјето на наоѓалиштето Чука, каде што се наоѓа селската црква, која била изградена врз темелите на постара црква.
Архимедов навој
Машината е составена од винт вметнат во цевка или во цилиндричен жлеб. Вртливиот винт во оваа машина вусшност претставува коса рамнина (уште една едноставна машина) завиткана околу цилиндар.
Пумпата најчесто се придвижува од енергијата на ветерот или пак од мускулна сила. Како што се врти оската, винтот зафаќа одреден волумен од течноста. Овој волумен се лизга нагоре по спирално завиената коса рамнина сѐ додека не излезе од горниот крај на цевката/жлебот, на повисокото ниво.
Архимедовиот навој е особено погоден за пумпање полутечни (кашести) материи, примена каде што други видови пумпи имаат мала ефикасност или трајност. Пример за примена во Македонија е колекторскиот систем околу Охридското Езеро, каде што за погон на архимедовиот винт се користи електричен мотор.
Ехо
Ехо е феномен на звучните бранови, кој се заснова на екотот. Ехото е појава во акустиката кога некој звук предизвикува многу екоти, со што изгледа како да сите тие се поврзани меѓу себе во еден продолжен, просторен звук кој е замастен.
Ваков ефект најчесто се појавува во големи хали со нерамна градба (како на пример, катедрали) каде што може прецизно да се запази. Ехото ја има способноста да го направи човековиот глас просторен, и оттука моќен, па ефектот на катедралите е искористен од страна на свештенството кога ги изведуваат своите песни, проповеди и литургии, да оставаат импресија на тие што ги слушаат.
Во аудиоинженерството ехото најчесто се употребува да се додаде чувство на „вистински звук“ на звуците кои се премногу суви самите по себе.
Хуанг Жипенг
Хуанг Жипенг (роден ) е кинески кануист-спринтер. Тој се натпреваруваше во доцните 2000-ти. На Летните олимписки игри 2008 во Пекинг, тој заврши на осмото место во дисциплината К-2 1000 метри, додека пак беше елиминиран во загревањата во дисциплината К-2 500 метри.
Вилсонова болест
Вилсонова болест, уште позната како хепатолентикуларна дегенерација, е генетско нарушување на метаболизмот на бакарот, кое се одликува со таложење на бакар во црниот дроб, мозокот и очите. Се манифестира со невролошки симптоми и/или болести на црниот дроб кои најчесто се јавуваат кај пациенти на возраст меѓу 6 и 20 години но, иако поретко, и многу подоцна. Причинител за Вилсонова болест е мутацијата на генот АТП7Б. Се смета за ретка болест бидејќи се појавува кај 1 од 100.000 луѓе. Од особена важност е благовременото препознавање на болеста, бидејќи започнување со терапија во ран стадиум на болеста доведува до повлекување на повеќето симптоми и им овозможува релативно нормален живот на пациентите, но доколку болеста не е третирана, последиците од неа се фатални. Лечењето на оваа болест е доживотно и не смее да се прекинува.
Метаболизам на бакар
Бакарот е елемент кој во мали количини е неопходен за развој и функционирање на човечкиот организам. Преку храна и вода, човекот секој ден внесува околу два милиграма бакар во своето тело. Дел од оваа количина се ресорбира преку дванаесетпалачното црево во крвта и, врзан за белковината церулоплазмин кој служи за пренос на бакарот, патува до оние клетки и органи на кои бакарот им е потребен. Во нормални околности, метаболизмот на бакарот е така регулиран, да клетките користат само мал дел од внесениот бакар за своите функции, а поголемиот дел претставува непотребен вишок кој се излачува главно преку жолчката, а во мали количини преку потта и урината. Кај пациентите со Вилсонова болест оваа регулација на бакарот е значајно нарушена. Поради наследното пореметување, клетките на црниот дроб не се во состојба да го преработат вишокот бакар и да го излачат преку жолчката, па излачувањето на бакарот на овој начин е сведено на нула. Почнувајќи од раѓање, секој ден во телото се акумулира сè повеќе бакар кој предизвикува понатамошни проблеми.
Симптоми / наоди
Иако абнормалната акумулација на бакар започнува од раѓање, симптомите на Вилсонова болест може да не бидат видливи сè до доцното детство или адолесценција. Вишокот на бакар може со години да се таложи во телото на болниот без видливи последици, сè до моментот кога ќе се наталожи повеќе бакар од она што црниот дроб безбедно може да го складира. Тогаш вишокот хемиски се сврзува со белковините и клетките на црниот дроб, предизвикувајќи создавање на токсични слободни радикали, притоа доведувајќи до оштетување на органите, со што се појавуваат и првите симтоми и знаци на болеста. Најмногу се оштетени црниот дроб и лентикуларните јадра во мозокот (од каде потекнува и латинското име за оваа болест, degeneratio hepatolenticularis). Генерално, колку порано се појават првите симптоми, толку е поголема инволвираноста на црниот дроб. Невролошките симптоми се позабележителни кај пациентите над 20 годишна возраст.
Болести на црниот дроб
Кај сите пациенти, бакарот првично се акумулира во црниот дроб. Неизлачувањето на бакарот доведува до уништување на клетките и појава на болести на црниот дроб, како акутно или хронично воспаление (хепатит) или посериозни заболувања поради прогресивното влошување на црнодробната функција (цироза). Во овие случаи клиничката слика може да покаже благи покачувања на ензимите (пр. аспартат трансаминаза [AST], аланин трансаминаза [ALT]) или комплетно оштетување на црниот дроб. Придружни симптоми може да се: замор, омалаксаност, губење на апетит, слабеење, акумулација на течности во абдоменот (асцит) и абдоминални отоци, жолтеникаво пребојување на кожата и белката на очите. Други наоди може да покажат зголемување на црниот дроб (хепатомегалија) и/или слезината (спленомегалија).
Невропсихолошки симптоми
Многу пациенти со Вилсонова болест имаат симптоми придружени со оштетувања на нервниот систем. Истите се забележуваат најчесто во втората декада на животот, или во третата, меѓутоа постојат случаи кога тие биле забележани и на пациенти на 50 годишна возраст. Многу ретко се случува невролошки абнормалности да се појават кај пациенти помлади од 10 години. Овие невролошки симптоми вклучуваат: треперење (тремор) на рацете кој подоцна се влошува и шири на главата и долните екстремитети, ослабен мускулен тонус и мускулни контракции кои доведуваат до вкочанување на телото во абнормални пози, забавени движења (брадикинезија) на јазикот, усните и вилицата, што може да доведе до попречување на нормалниот говор (дисартрија), засилено лачење на плунка (хиперсаливација), отежнато голтање (дисфагија). Пациентите исто така пројавуваат несмасност, безволни движења (дистонија), тешкотија за балансирање, нарушена координација на контролираните движења како одот (атаксија), и општо забавување на моторните функции.
Психички нарушувања исто така се јавуваат кај некои поединци со Вилсонова болест. Овие вклучуваат зголемена агитација и иритабилност, промени на расположението, хистерија, невротична возбуда, бизарно однесување, или депресија придружена со суицидални нагони. Релативно мал број пациенти имаат прогресивно влошување на интелектуалните и когнитивните способности (деменција) или, кај најтешките случаи, психоза (пр. манична депресија, шизофренија).
Заболувања на други органи
Други наоди кои понекогаш може да бидат поврзани со Вилсонова болест се: нарушување на бубрежната функција, појава на невообичаено потемнување на кожата (хипермеланотична пигментација), предвремено распаѓање на еритроцитите (хемолиза) која може да доведе до хемолитична анемија, хронична состојба на ниски нивоа на белковина со чија помош еритроцитите пренесуваат кислород (хемоглобин), невообичаено нисли нивоа на тромбоцити (тромбоцитопенија) кои резултираат во лесно создавање модринки и крварење, омекнување и тенчење на коските, проблеми со зглобовите на нозете и рацете.
Дијагноза
Дијагнозата на Вилсонова болест може да се постави со помош на една или повеќе од следниве лабораториски тестови, наоди, или постапки:
Некои пациенти кои имаат Kaјзер-Флејшерови прстени можно е да имаат нормално ниво на серумски церулоплазмин. Кај овие пациенти потребна е биопсија за да се потврди дијагнозата на Вилсонова болест.
Рана дијагноза е критична, бидејќи оштетување на црниот дроб може да се случи пред почетокот на симптомите. Членови на семејството на оние со потврдена дијагноза на Вилсонова болест исто така треба да се тестираат за болеста, дури и ако немаат симптоми. За тоа се користат генетски тестирања или тестови за одредување на нивото на серумски церулоплазмин и на количината на излачен бакар со урина.
Третман
Целта на терапијата со лекови кај лицата со Вилсонова болест е да се отстрани вишокот на бакар од телото и да се спречи понатамошноата акумулација и таложење на бакар. Поради тоа, терапијата со лекот треба да се продолжи во текот на целиот живот. Несоодветниот третман или прекин на терапијата може да доведе до компликации опасни по живот или неповратна штета на органите. Важно е да се напомене дека, поради тоа што бакарот е присутен во мали количини во голем дел од храната, пациентите со Вилсонова болест, покрај примањето на терапијата, треба да избегнуваат јадења богати со бакар како какао, чоколадо, животински црн дроб, печурки, ореви, школките и раковите, и да внимаваат внесот на бакар да е ограничен на помалку од 1/mg дневно.
Д-пенициламин
Почетниот пристап во лекување на Вилсонова болест е отстранување на прекумерниот бакар со хелатни агенти chelating agents. Најчест лек кој се користи за оваа намена е Д-пенициламин (D-penicillamine (Cuprimine ®, Depen ®). Овој лек се врзува со бакарот и формира стабилно соединение кое потоа се исфрла преку урината. Д-пенициламинот го осиромашува телото од пиридоксин или Витамин Б6, па затоа дополнување на исхраната со овој витамин е потребно. Д-пенициламинот може да предизвка несакани ефекти, од мали пореметувања до тешки или опасни по живот компликации, како на пример апластична анемија, имунокомплексен нефрит, системски лупус, или мијастенија гравис. Кај некои лица доаѓа до влошување на невролошките симптоми во текот на терапија со Д-пенициламин.
Терапија со Д-пенициламин може да се повлече ако некој од следниве несакани ефекти се случи:
Откако овие несакани ефекти се повлечат, терапијата со д-пенициламин може да се продолжи и обично се администрира во мала доза која постепено се зголемува.Терапијата треба да се повлече кај оние пациенти кај кои ќе се развие толеранција за лекот, но сепак, ова е ретка појава. Оние кои се соочуваат со влошување на невролошките симптоми, исто така треба да се повлечат од ваквата терапија.
Други лекови
Други хелатни агенси кои се користат за лекување на лица со Вилсонова болест се Триентин (триен), како и лекот познат како амониум тетратиомолибдат. Триентинот обично се користи како замена за Д-пенициламин, бидејќи има скоро иста функција, a истражувањата покажуваат дека предизвикува помалку несакани ефекти. Наспроти ова, терапијата со тетратиомолибдат се покажала како исклучително ефикасна кај пациенти со невролошки манифестации, но сепак, потребни сè повеќе студии за да се утврди влијанието на овој третман.
Пресадување на црн дроб
Пресадување на црн дроб се врши само во оние случаи со тешки заболувања на црниот дроб, поради бројните ризици и компликации кои може да настанат во текот на процедурата. Иако постојат и податоци за пациенти чии невропсихолошки проблеми се подобриле по пресадувањето, сепак не постојат доволно извештаи за тоа, па пресадување на црн дроб не се препорачува како примарен третман кај пациенти со невролошка Вилсонова болест.
Генетика
Вилсонова болест е генетско нарушување кое се јавува отприлика кај еден од 100.000 луѓе во целиот свет. Ова нарушување се должи на абнормални промени (мутации) во генот што се наследува како автосоматска рецесивна особина. Постојат повеќе од 60 варијанти на генот одговорен за појава на оваа болест, познат како ген ATP7B. Времето и формата на манифестацијата на оваа болест, како и нејзиниот тек, во голема мера зависи од тоа на кој дел од генот се случила мутацијата. Овој ген се наоѓа на долгиот крак (q) на хромозомот 13 (13q14.3). Белковината регулирана со овој ген игра улога во транспортот на бакар (ATPase).
Рецесивно преносливите болести може да биде целосно изразени кај лица кои наследиле две копии на мутираниот ген (хомозиготи), една од мајката и еден од таткото. Браќа или сестри на дијагностицираните со Вилсонова болест имаат шанса од 1 спрема 4 за наследување на двете копии на тој ген и, на тој начин, за развивање на болеста. Оние што наследуваат само еден примерок на мутираниот ген (хетерозигот) се носители и можат понатаму да пренесат еден примерок од болниот ген на нивните деца. Се проценува дека еден од 100 лица е носител на Вилсонова болест. Генетско тестирање се користи во одредувањето на статусот на носителите.
Историјат на болеста
Болеста го носи името на британскиот лекар Самуел Александар Киниер Вилсон (1878-1937), невролог кој во 1912 година ја опишал состојбата што ги вклучува патолошките промени во мозокот и црниот дроб. Неговото дело било изградено врз основа на истражувањата и извештаите на повеќе доктори пред него; германскиот невролог Карл Вестфал, кој во 1883 го нарекол заболувањето "псевдосклероза", Британскиот невролог Вилијам Гауерс(1888), и Адолф Штрумпел, кој во 1898 ја забележал цирозата на црниот дроб. Професор Џон камингс во 1948 година ја поврзал болеста со акумулацијата на бакар и во црниот дроб и на мозокот, и заедно со неврологот Дерек Дени-Браун од Нов Зеланд, во 1951 година објавил делотворен третман со лек кој се врзува за метали. Овој третман морал да се инјектира, но бил еден од првите терапии на располагање во областа на неврологијата, која тогаш била во можност само да набљудува и се дијагностицира, и познавала малку третмани. Првиот делотворен орален лек, пенициламинот, бил откриен во 1956 година од страна на Британскиот невролог Џон Волш. Во 1982 година, Волш го вовел и триентинот и бил првиот кој го развил тетратиомолибдатот за клиничка употреба. Терапијата со цинк ацетат се појавила првпат во Холандија, каде што лекарите Шоувинк и Хогенрад ја користеле во 1961 година и во 1970-тите, за подоцна да биде развиена од Бруер и неговите колеги на Универзитетот во Мичиген. Генетската основа на Вилсонова болест и поврзувањето со ATP7B мутациите било разјаснето во 1980-тите и 1990-тите од страна на неколку истражувачки групи.
Секељ капија
Секељ капија (унг.: Székelykapu) е капија направена целата од дрво, и освен од практични причини да ја штити куќата, служи и за естетска и традиционално верска намена. Задолжително е украсена со орнаменти, гравури а исто така содржи и натписи кои обично имаат некоја порака, име на сопственикот на куќата, кој и кога ја подигнал капијата, и на кој или на што ја посветил. Натписите во поново време најчесто се на унгарска латиница, а поретко се користи ровашкото писмо, кое повеќе било во употреба до средината на 19 век.
Секељ капија се состои од столбови (zábék), голема капија (Nagykapu), мала капија (kiskapu) и горен покривен дел (búg).
Подеба на капиите
Капиите се делат на: