cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Историја на Евреите во Босна и Херцеговина
Втора светска војна
Во 1940 година, во Босна и Херцеговина имало приближно 14.000 Евреи, а 10.000 живееле во Сараево.
Со инвазијата на Југославија во април 1941 година од страна на нацистите и нивните сојузници, Босна и Херцеговина била вклучена под контрола на Независна Држава Хрватска, нацистичка марионетска држава. Со НДХ раководеле озлогласените антисемитистичкки Усташи, кои веднаш по вопоставувањето на контролата започнале со протерување на нехрватското население, кое главно ги вклучувало Србите, Евреите и Ромите.
На 22 јули 1941 година, Миле Будак – висок министер во хрватската влада и еден од главните идеолози на Усташите – изјавил дека целта на Усташите е истребување на „странските елементи“ од Независната Држава Хрватска. Неговата порака била едноставна: „Основата за усташкото движење е религијата. За малцинствата како што се Србите, Евреите и Ромите, имаме три милиони куршуми. „Во 1941 година, Анте Павелиќ – водач на усташкото движење, изјавил дека „Евреите ќе бидат ликвидирани за многу кратко време“.
Во септември 1941 година започнале депортациите на Евреите, при што повеќето босански Евреи биле депортирани во Аушвиц (многумина најпрвин во концентрациониот логор Крушица) или во концентрационите логори во Хрватска. Усташите поставиле концентрациони логори во Керестинац, Јадовна, Метајна и Слана. Најозлогласениот, каде што биле извршувани сурови погубувања од незамисливи размери врз еврејските и српските затвореници, бил оној во Паг и Јасеновац. Само во Јасеновац биле убиени стотици илјади луѓе (претежно Срби ), вклучувајќи 20.000 Евреи.
До крајот на војната, 10.000 од вкупно 14.000 луѓе припадници на босанската еврејска популација биле убиени. Повеќето од 4.000 кои преживеале поради нивното учество во составот на југословенските, еврејските или советските партизани или со бегство во контролираната зона на Италија (приближно 1.600 избегале во контролираната италијанска зона на далматинскиот брег - меѓу нив Флори Јагода). Еврејските припадници на Југословенската армија станале германски воени заробеници и ја преживеале војната. По војната се вратиле во Сараево. Аврахам Леви-Лазарис, кој емигрирал во Бразил, станал истражувач на првите рудници за дијаманти во Рондонија, додека Мојсеј Леви-Лазарис (1944–1990), машински инженер, станал поддржувач на Троцки.
Праведен меѓу народите од Босна и Херцеговина
Луѓето од Сараево им помогнале на многу Евреи да побегнат или да се ексфилтрираат. Приказните за семејствата Хардага и Кабилио како и за семејствата Собер-Драгоје и Бесревиќ станале особено значајни по војната. Праведните меѓу народите од Босна и Херцеговина се оние Босанци кои од Меморијалот Јад Вашем биле почестени како праведни меѓу народите, т.е. нееврејски лица кои ги искористиле своите животи за да ги спасат Евреите од убиство. Четириесет и двајца Босанци ја добиле титулата Праведен меѓу народите.
Социјалистичка Југославија
Еврејската заедница на Босна и Херцеговина била реконструирана по холокаустот, но повеќето преживеани избрале да емигрираат во Израел. Заедницата била под покровителство на Федерацијата на еврејски заедници во Југославија, со седиште во главниот град, Белград.
Еврејските личности останале истакнати во социјалистичката Босна и Херцеговина. Цвјетко Рихтман бил првиот директор на сараевската опера во 1946–1947 година; неговиот син Ранко подоцна бил дел од сараевската рок-група Индекси. Оскар Данон исто така постигнал слава како композитор и диригент за време на Југославија. Ернест Грин бил еден од водечките југословенски медицински доктори и член на Академијата на науките и уметностите во Босна и Херцеговина. Емерик Блум, основач на Енергоинвест, бил градоначалник на Сараево од 1981 до 1983 година и член на Организацискиот комитет на Зимските олимписки игри 1984 година. Иван Черешнјес бил активен како архитект, надгледувајќи ги реставрациите на еврејските згради и места, вклучително и Сараевската синагога, храмот Кал Нуево и Старите еврејски гробишта од 16 век во Сараево, чиј проект требаки да го претстави 24 часа пред да започне војната во март 1992 година.
Во раните 90-ти, пред Југословенските војни, еврејското население во Босна и Херцеговина било над 2.000, и односите меѓу Евреите и нивните соседи католички, православни и муслимани биле претежно добри.
Војна во Босна и Херцеговина
Еврејската заедница на Босна и Херцеговина била предводена од Иван Черешнјес од 1992 година до неговата емиграција во Израел во 1996 година. Неговиот мандат се совпаднал со Босанската војна од 1992 – 1995 година. Кога српската армија под опсада ги окупирала еврејските гробишта во Сараево, Иван Черешнјес и дал дозвола на Армијата на Република Босна и Херцеговина да ги бомбардира гробиштата. Се тврди дека една од причините што Израел финансирал и им обезбедувал оружје на Србите за време на Босанската војна е што еврејската заедница во Сараево да му дозволувала алија на Израел.
Еврејското хуманитарно друштво во Сараево, „ Ла Беневоленција“, исто така, им помагало на илјадници опсадени жители на Сараево, снабдувајќи храна, лекови и поштенски и радио комуникации. Черешнјес изјавил за еден локален весник дека несектаријанскиот обид за помош е делумно гест на благодарност до локалните муслимани кои ги криеле Евреите за време на нацистичката окупација на Југославија. По почетокот на војната, Ла Беневоленција му помогнала на американскиот еврејски заеднички дистрибутивен комитет во евакуацијата на 2.500 жители на Сараево, од кои само една третина биле Евреи. Вкупно имало 11 евакуации, три воздушни во војната и осум од конвој со автобуси откако аеродромот бил затворен за цивилен сообраќај. Додека другите колони биле запрени, конвоите на Черешнјес се пробиле, бидејќи персоналот од Заедницата преговарал за прекинување на огнот за да се обезбеди безбеден пренос.
Во 1997 година, еврејското население во Босна и Херцеговина изнесувало 600, од кои околу половина живееле во Сараево. Повеќето Евреи што ги напуштиле Сараево и Босна избрале да останат во Израел по завршувањето на војните, иако некои се вратиле а други се преселиле на друго место, како што е Роберт Ротбарт (роден како Борис Кајмаковиќ).
Сараевска хагада
За време на Втората светска војна, ракописот бил скриен од нацистите од страна на д-р Јозо Петровиќ, директорот на градскиот музеј и Дервиш Коркут, главниот библиотекар, кој ја прошверцувал Хагада на муслимански свештеник во планинско село во близина на Трескавица, каде била скриена во џамијата меѓу Куранот и други исламски текстови. За време на босанската војна од 1992 до 1995 година, кога Сараево бил под постојана опсада од силите на босанските Срби, ракописот преживеал во трезорот под земја.
После тоа, ракописот бил обновен преку специјална кампања финансирана од Обединетите нации и босанската еврејска заедница во 2001 година и бил изложен во музејот во декември 2002 година.
Синагоги
Најстарите синагоги во Босна и Херцеговина ги изградила сефардиската заедница во 16 век. За време на австроунгарскиот период, новата заедница Ашкенази, исто така, изградила свои храмови, честопати прифаќајќи го архитектонскиот стил на неомаварската преродба, како во случајот со сараевската синагога. Повеќето од нив биле уништени за време на Втората светска војна, вклучувајќи го и сараевскиот Ил Кал Гранде. Четири синагоги остануваат во Сараево:
Во остатокот од земјата, некои синагогски згради се зачувани и реновирани (како што е во Добој ), но тие не служат за домаќини. Еврејскиот културен центар Арие Ливн е отворен во Бања Лука во 2015 година.
Список на државни водачи во 1628 година
Ова е список на државни водачи во 628 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
NGC 6776A
NGC 6776A — спирална галаксија во соѕвездието Паун, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6776A се споменува и како ESO 104-52, IRAS 19204-6346.
Откривање
Објектот е откриен на 20 јуни 1835 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 19 ч 25 м 5,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -63° 40' 58". Положбениот агол на објектот е во износ од 83°.
Други поделби
Проучување на NGC 6776A е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 63181. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 456; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9079. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Јовче будалчето
„Јовче будалчето“ (дански: Klods-Hans) — сказна на Ханс Кристијан Андерсен од 1855 година.
Содржина
Во едно село си живеел стар благородник кој три сина - двајцата биле многу учени, додека најмалиот бил будалче. Кога кралската ќерка објавила дека ќе се омажи за оној кој знае паметно да разговара со неа, двајцата синови почнале да се подготвуваат со намера да го прифатат предизвикот. По осумдневни подготовки, тие тргнале кон кралскиот дворец, но тогаш за повикот разбрал и будалестиот Јовче кој, исто така, посакал да добие можност да се покаже пред принцезата. Бидејќи татко му одбил да му даде коњ, Јовче го јавнал јарецот и заминал кон кралскито дворец. Патем, тој нашол мртва чавка и стар, искршен дрвен чевел, па ги зел со себе, а џебовите ги наполнил со брбушките на јарецот. Кога гордо им ги покажал своите работи, неговите браќа го исмеале. Набргу, браќата стигнале пред дворецот каде веќе чекале многу кандидати за женидба со принцезата, но таа ги одбила сите. Кога браќата дошле на ред да разговараат со кралската ќерка, тие се збуниле и не знаеле да кажат ништо паметно, па таа била незадоволна од нив. Тогаш се појавил Јовче, кој ѝ ги покажал на принцезата своите работи и така ја орасположил и таа решила да се омажи со него.
Грб на Општина Дојран
Грб на Општина Дојран  — официјален грб на Општина Дојран
Опис
Претставува основна хералдичка форма на која се наоѓа само штитот со хералдичката композиција. Основната хералдичка композиција се состои од следниве елементи: На бело поле се наоѓаат четири елементи: црковна архитектура, другиот елемент оддесно во горната половина е цртеж на жена облечена во традиционална народна носија, во долната лева половина е претставена риба како дел од дојранското езеро а во десниот долен дел е претставена карактеристична наколна кужарка - специфична архитектура во дојранското езеро. грбот е обрабен со жолта боја, а генерално површините покрај со белата боја се изведени и на светло виолетова површина. Грбот е во реалистички стил со одредена минималистичка стилизација. .
Црква „Св. Никола“ - Манастирско Доленци (манастирска)
Свети Никола — помала и една од двете манастирски цркви на средновековниот Кичевски манастир во селото Манастирско Доленци.
Местоположба
Црквата се наоѓа од јужната страна на главната црква. Истата е позната како „зимска црква“.
NGC 4185
NGC 4185 — спирална галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
NGC 373
NGC 373 — елиптична галаксија во соѕвездието Риби, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
NGC 4185
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4185 се споменува и како UGC 7225, MCG 5-29-38, CGCG 158-47.
NGC 373
.
Откривање
Објектот е откриен на 12 декември 1876 година од страна на Јохан Лудвиг Емил Дреер, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 72 см.
NGC 4185
Откривање
Објектот е откриен на 11 април 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
NGC 373
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 373 е од видот E0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,9 m, оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 373 има привидни димензии од 0,4' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 6 м 58,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 32° 18' 32".
Други поделби
Проучување на NGC 373 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 3946. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 91; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2282. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 601.
NGC 4185
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 165°.
Други поделби
Проучување на NGC 4185 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 38995. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 107; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1988. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1398.
Список на државни водачи во 372 година
Ова е список на државни водачи во 72 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Портрет на Антонио де Коварубијас
Портрет на Антонио де Коварубијас ― слика на масло на платно од 1595-1600 година од Ел Греко, кое датира од неговиот престој во Толедо. Сега се наоѓа во Лувр во Париз како резултат на размената со шпанските музеи во 1941 година.
Субјектот бил еден од најзначајните правници во Толедо, професор по право на Универзитетот во Саламанка, член на Советот на Кастиља, учител во Катедралата во Толедо, брат на Диего де Коварубијас и личен пријател на сликарот. Друг негов портрет од Ел Греко се наоѓа во Музејот „Ел Греко“ во Толедо, додека тој исто така се вели дека е една од фигурите прикажани во неговиот Погреб на грофот Органгаз. Неутралната позадина го покажува влијанието на Тицијан и венецијанската школа.
NGC 2170
NGC 2170 — отсјајна маглина во соѕвездието Еднорог, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2170 се споменува и како LBN 994.
Откривање
Објектот е откриен на 16 октомври 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2170 е од видот RN. NGC 2170 има привидни димензии од 2' х 2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 6 ч 7 м 31,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 6° 23' 53".
Други поделби
Проучување на NGC 2170 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 271; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4795. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 928.
Принцезата на едно зрно грашок
„Принцезата на едно зрно грашок“ (дански: Prinsessen paa Ærten) — сказна на Ханс Кристијан Андерсен од 1835 година.
Содржина
Еден принц сакал да се ожени, но барал вистинска принцеза. Тој го обиколил целито свет, но никако не можел да најде соодветна невеста, зашто на сите принцези им недостасувало по нешто. Една вечер, додека надвор беснеел пороен дожд, некој почнал да тропа на портата на дворецот. Кралот отворил и здогледал девојка која побарала преноќиште, но тврдела дека е вистинска принцеза. Тогаш, умната кралица ја наместила постелата со 20 душеци и 20 перници, а најдолу ставила едно зрно грашок. Утредента, кога ја прашале принцезата како спиела, таа се пожалила дека не ѝ било удобно, зашто под постелата имало нешто. Така, сите се убедиле дека таа е вистинска принцеза и принцот се оженил со неа, а зрното грашок го однеле во музејот.
Куќа на ул. „Христо Ботев“ бр. 7 (Битола)
'''Куќа на ул. „Христо Ботев“ бр. 7 — архитектонско обележје во градот Битола, заведена како културно наследство на Македонија во Списокот на заштитени добра''' на Министерството за култура под реден број 14 во Битола.
Паун (Фабержеово јајце)
Паун – јувелирно и кварцно велигденско јајце, изработено од Дорофеев под надзор на рускиот јувелир Карл Фаберже во 1908 година. Било изработено за Николај II, кој ѝ го поклонил на својата мајка Марија Фјодоровна во 1908 година.
Проѕирното јајце е изработено од кварц и позлатена сребрена жица и има прилично едноставен стил. Генијалноста на јајцето е во неговото изненадување. Јајцето е составено од две половини кои се држат во целина со затворач на врвот и кога истиот се отвора се дели.
Изненадување
Во јајцето, на гранките од златно дрво со цветови од емајл и скапоцени камења, седи мал механички златен и емајлиран паун долг 110 мм. Паунот може да се извади од дрвото и да се навие. Поставен на рамна површина, се шета наоколу со движење на главата и отворање и затворање на опашката од емајл.
Дорофеев, мајсторот на Фаберже, три години работел на паунот и неговите прототипи.
Историја
Јајцето „Паун“ било вдахновено од „Часовникот паун“ од 18 век што го изработил Џемс Кокс. Часовникот бил поклон од Григориј Потемкин на Катерина Велика. Часовникот паун бил сместен во Зимскиот дворец во Санкт Петербург, Русија, кој денес е музејот Ермитаж.
Во 1927 година, јајцето „Паун“, заедно со други девет царски јајца, му било продадено на Емануел Сноумен од Антикваријатот. Било купено до Хирст во 1935 година и продадено на д-р Морис Сандоз од Швајцарија во 1949 година кој во 1955 година ѝ го донирал на својата „Фондација Едуар и Морис Сандоз“ во Лозана. Со оглед дека е во приватно сопствеништво, јајцето само шест пати било јавно покажано, последен пат во 2009 година.
Градиште (Алданци)
Градиште — археолошко наоѓалиште во крушевското село Алданци. Претставува населба од римското време. Се наоѓа на 2 км северно од селото, на мала височинка, каде по површината на нивите се среќаваат остатоци од објекти: фрагменти од мермерни архитектонски делови, тули, керамика, римски монети, питоси и др. Наодите се чуваат во Заводот и музеј во Прилеп.
Тропска кожна болест
Тропска кожна болест (исто позната како фрамбезија тропика, тимоза, полипапилома тропикум, паранги, буба, фрамбезија, и пиан ) — тропска инфекција на кожата, коските и глуждовите предизвикана од спирохетската бактерија Трепонема палидум пертену. Болеста започнува со кружен голем оток на кожата, со пречник од два до пет сантиметри. Средината може да се отвори и да формира чир. Овие првични лезии на кожата се лечат по три до шест месеци. По повеќе недели до години, глуждовите и коските стануваат болежливи, се развива замор, и може да се појават нови кожни лезии. Кожата на дланките и на табаните од стапалата може да потече и да пукне. Коските(посебно на носот) може да се изобличат. По пет или повеќе години може да се појават големи површини на мртва кожа проследена со лузни.
Фрамбезијата се пренесува преку директен контакт со течноста од лезијата на заразеното лице. Контактот вообичаено не е од сексуална природа. Болеста е најчеста кај децата кои ја пренесуваат играјќи си заедно. Други сродни трепонемални болести се бејел (Трипонема палидум ендемикум), пинта (Трипонема палидум каратеум), и сифилис (Трипонема палидум палидум). Тропската кожна болест често е дијагностицирана според изгледот на лезиите. Тестовите за крв антитела можат да бидат од корист, но не можат да ги прават разлика помеѓу претходните и сегашните инфекции. Дијагнозата најточно се востановува со верижна реакција на полимераза (ВРП).
Превенцијата делумно вклучува лекување на оние кои ја имаат болеста, со што се намалува ризикот од преносливост. Во случаи каде што болеста е честа појава, најефективно е лекувањето на целата заедница. Со подобрување на чистотата и хигиената, исто така ќе се намали ширењето. Третманот обично се состои од антибиотици, вклучувајќи: ацитромицин орално или бензатин пеницилин преку инјекција. Без третман се јавуваат физички деформитети кај 10% од случаите.
Тропската болест е честа во најмалку 14 тропски држави од 2012 година. Заразата ги напаѓа само луѓето. Во 1950-тите и 1960-тите, Светската здравствена организација (СЗО) речиси ја искорени фрамбезијата. Оттогаш бројот на случаи е зголемен и СЗО повторно се обидува да ја искорени заразата до 2020 година. Последната проценка на бројот на заразени беше повеќе од 500.000 во 1995 година. Иако еден од првите описи на оваа болест е направен во 1679 година од страна на Вилем Писо, археолошките истражувања покажале дека е можно фрамбезијата да била присутна меѓу луѓето пред околу 1,6 милиони години.
Список на државни водачи во 1627 година
Ова е список на државни водачи во 627 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
IC 224
IC 224 — галаксија во соѕвездието Кентаур, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 224 се споменува и како ESO 381-8, MCG -6-28-11, FAIR 312, IRAS 12381-3628, TOL 74, AM 1238-362.
Откривање
Објектот е откриен на 15 февруари 1898 година од страна на Луис Свифт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 224 е од видот SBbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,3 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,1 mag, додека површинскиот сјај изнесува 12,5 m/лм2. IC 224 има привидни димензии од 1,2' х 1,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 40 м 52,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -36° 45' 21".
Други поделби
Проучување на IC 224 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 42504.
Користена литература
Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679)
Ајдарпашина џамија
Ајдарпашина џамија — стара османлиска џамија во градот Охрид. Му припаѓа на Охридското муфтиство на ИВЗ и прогласена е за културно наследство на Македонија.
Местоположба
Џамијата е сместена на стариот пат за Струга во населбата Воска, на денешната улица „Гоце Делчев“, и е најстарата џамија во Охрид.
Историја
Според натписот на влезот, џамијата е изградена во 1456 година, а според натписот на надгробната плоча на Ајдар-паша, датумот е 976 по хиџрата или 1567 – 1568 година. Се смета дека сегашната градба е од овој подоцнежен период. Во XIX век во џамијата работела медреса (верско училиште). За постоењето на храм од XV век (1456) сведочат видливите остатоци од архитектура на југозпадниот ѕид — веројатно џамијата првично била куполна градба, типична за класичната османлиска архитектура од тој век.
На 22 март 1968 година Ајдарпашината џамија е прогласена за споменик на културата.
Архитектура
Џамијата има правоаголна основа. Има покрив на четири води со ќерамиди, а од внатрешната страна има слепа купола. Минарето е на западната страна и во него се влегува од внаре, што е типично за џамиите од XIX век. Во јужниот агол во внатрешноста е новиот минбер од цемент. Михработ е на средината на југоисточниот ѕид, а махвилот (галеријата), на бетоннски столбови ја зафаќа целата северозападна страна. Во куполата има калиграфски напишани стихове от Куранот, геометриски и цветни украси. Такви има и кај насликаните лехви на североисточниот, југоисточниот и југозападниот ѕид меѓу горниот ред прозорци. Осветлувањето е преку прозорци со облик на прекршен лак и сместени на секој ѕид во два река. Првичниот трем е споен со молитвениот простор и таму се оформил новиот махвил. Изграден е нов затворен трем. На југозападната страна на храмот има турбе со правоаголна основа, димензии од 6,65 м х 4,00 м и покрив на четири води. Во него има три гроба, од кои едеен е на Ајдар-паша.
За градење на џамијата е користен опусот клоазоне, обработени камени блокови врамени со три реда хоризонтално поставени тули и по две тули поставени вертикално помеѓу секој од камените блокови. Истиот опус на градење е користен и за турбето.
Во дворот на џамијата има поголем број надгробни плочи.
NGC 6777
NGC 6777 — двојна ѕвезда во соѕвездието Паун, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6777 се споменува и како ESO 72-**15, SAO 257685 & 257686, = N 6752?.
Откривање
Објектот е откриен на 1751 година од страна на Никола Луј де Лакај, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 0,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6777 е од видот *2. Видливиот сјај во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 7,7 m.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 19 ч 26 м 32 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -71° 27' 52".
Други поделби
Проучување на NGC 6777 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 456; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9313. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Кирани Џејмс
Кирани Џејмс (1 септември 1992, Гујаве) е гренадски атлетичар, кој настапува во трките на 200 и 400 m. Тој е светски и олимписки првак во трката на 400 m од Светското првенство 2011 во Тегу и Летнтие олимписки игри 2012 во Лондон.
Животопис
Во сезоната 2011, тој оствари доста успешни резултати на атлетските митинзи, а својата добра форма ја потврди и на светското првенство во Тегу, на кое го освои златниот медаљ, остварувајќи нов личен рекорд со време од 44,60 s, што беше за три стотинки подобро од времето на тогашнниот олимписки и светски првак, Лешон Мерит. Со овој успех, Џејмс стана првиот атлетичар од својата земја кој има освоен медаљ на светските првенства на отворено.
Галичник
Галичник — село во Општина Маврово и Ростуше, во областа Мала Река. Сместено е на падините на планината Бистра, во центарот на регионот Мијачија. Галичник е туристичка знаменитост поради неговата автентична архитектура, богатото културно наследство и восхитувачките пејзажи.
Етимологија на името
Првата варијанта за потеклото на името „Галичник“ вели дека тоа е изведено од името на реката Галик која тече близу до Солун. Втората варијанта вели дека тоа е наречено Галичник по големиот број на „диви кокошки“ - галици, кои живееле на месноста над сегашната црква Св. Петар и Павле, која има јужна диспозиција.
X — XV век
Најстарите сознанија за настанувањето на Галичник датираат од X век и почетокот на XI век. Се смета за едно од најстарите села во мијачкиот предел. Првиот период на селото е карактеризиран со мешање на Влашки семејства со Македонци со словенска култура. Престојувањето на Власите во мијачкиот предел го потврдуваат некои топоними од околината на Галичник, како и презимињата на некои од денешните галички семејства: Куцулоски, Гугулоски, Кипроски.
XVI — XVIII век
Вториот период на Галичник е турското владеење. Иако имало обиди за исламизирање на населението, тоа останало христијанско, во голема мера благодарение на предводништвото на Томо Томоски. Томоски е најпознатиот првенец на селото на преминот од XVII кон XVII век. Заради експанзијата на немакедонското население во денешна Албанија, што и било поттикнувано од турската власт, во Галичник од XV до XVIII век постои континуирано доселуваање.
XIX век
Во XIX век, благодарение на доселувањето, високиот наталитет, но и поволните економски услови за сточарство, Галичник е веќе мал град. Турски патописци зборуваат за Галичник во XVIII и XIX век како битен економски центар, не само за регионот, туку и за империјата. Кон крајот на XIX век, Галичник бил поголем и од Гостивар. Јордан Хаџи Константинов-Џинот во втората половина на XIX век вели дека селото имало 500 куќи. Ако се земе дека во една куќа би живееле во просек 8 луѓе, тогаш бројот на населението би се движел околу 4.000. Галичник во овој период има значително културно влијание во европскиот дел на Османлиското Царство, главно преку своите преродбеници: Партенија Зографски, Ѓорѓија Пулевски, Макарија Фрчкоски, Панајот Гиновски и др.
Во век, Галичник било село во Реканската каза на Отоманското Царство.
XX век
Третиот период во историјата на Галичник е од 1912 до денес. Балканските војни делувале негативно на овчарството, затоа што со грчката окупација било оневозможено зимување на овците во Егејска Македонија. Сепак, оваа дејност, почнала да стагнира уште во XIX век. Сè поголем дел од мажите оделе на печалба, каде се специјализирале во разни занаети: млекарство, пекарство, слаткарство итн. Во 30-те години на XX век, галичките печалбари веќе имале насобрано големо богатство, а некои од нив биле и милионери во тогашни американски долари. Пример за вакви успешни стопанственици биле Васе Чоланчески, Софре Лоноски, Аврам Лоноски и Огнен Алаутоски. Во куќата на Трајан и Ристе Поповски, бил одржан првиот состанок на галичката ќелија на Комунистичката партија на Југославија. Одржувањето било на 20 април 1942 година, во присуство на членот на Покраинскиот комитет на КПЈ, Кузман Јосифовски - Питу.
Географија и местоположба
Се наоѓа на падините на планината Бистра, во срцето на регионот на мијачкиот крај, во пределот Мала Река, на 16 километри до Маврово и Мавровско Езеро и 12 километри до ски-центарот „Заре Лазарески“. Најблиска градска населба до селото е градот Гостивар, од кој е оддалечено 45 километри. Се наоѓа на надморска височина од 1270 до 1500 метри и е опкружен со пасишта. Познато е по „Галичката свадба“, традиционална и јавна летна свадба, што се одржува секоја година на селската слава - Петровден. За време на свадбата, се игра „Тешкото“ оро - што го симболизира надминувањето на тешкотиите во животот.
Стопанство
Во минатото, економијата на Галичник се засновала на овчарството, додека многу луѓе биле праќани на печалба - да работат надвор од земјата и да пратат дома пари. Денеска, Галичник е само туристичко одредиште, бидејќи месните жители одамна го имаат напуштено како трајно живеалиште. Повеќето од нив се враќаат да ги реновираат старите семејни куќи и да ги искористат како прибежиште за одмор од летните жештини. Интересно е да се забележи дека официјалниот број на жители на Галичник, преку зима е еден жител.
Галичник е ценет по квалитетниот галички кашкавал, како и поради белото сирење. Галичник е познат и по локалната традиционална архитектура, летната Галичка уметничка колонија, како и поради околната недопрена природа.
Демографија
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Галичник живееле 3.300 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 48 жители, од кои 47 Македонци и 1 Влав.
Родови
Галичник е македонско село.
Родовите во селото се следните: Шаровци, Барјамовци, Карговци, Кауриновци, Бабалијовци, Бошковци, Кутревци, Тортевци, Качевци, Чалчевци, Чараповци, Србиновци, Пулевци (од овој род е Ѓоргија Пулевски), Гугуловци, Церговци, Ченгеловци, Шаклевци, Воперовци, Чоланчевци, Ѓозинци, Колачевци, Јуруковци, Змејковци, Желчевци, Писевци, Ѓиновци (од овој род е Панајот Ѓиновски), Канчевци, Плачковци, Угриновци, Дренковци, Устреловци, Филиповци, Кумевци, Голчевци, Тулевци, Баловци, Сармовци, Мачкинци, Камиловци, Шукриовци, Поповци, Гуловци, Кржаловци, Чудуловци, Черепналковци, Салтановци, Жукинци, Паковци, Пачауровци, Чутинци, Граорковци, Дирлевци, Грандевци, Каркинци, Лепчевци, Барјамовци, Брмбалевци, Кудузовци,  Стричевци, Перчуклијевци, Лулевци, Глувчевци, Чудевци, Бумбаровци, Бошнаковци, Јанкуловци, Бужаровци, Синокапчевци, Ќипровци, Аџијевци, Пачовци, Куковци, Крцковци, Караѓозовци, Жантевци, Грдановци, Чурловци, Јонузовци, Кајовци, Нановци, Кеновци, Франговци, Брезовци, Музевци, Жиковци, Лајковци, Мицовци, Лоновци, Мангаровци, Шалевци, Цубаловци, Цинцаровци, Куцуловци, Меловци, Кајчевци, Лакинци, Трбушковци, Личеновци (од овој род е Лазар Личеноски), Билинци, Беќовци, Ѓургевци, Раповци, Клачовци, Муратовци, Мешковци, Кереловци, Коџоловци, Ондовци, Слендовци, Топузовци, Мандичевци, Сучковци, Шандуловци, Шулевци, Влчевци, Чаловци, Контевци, Бундалевци, Бундовци, Плешковци, Геговци, Панговци,  Дојчиновци, Бислимовци, Кецкаровци, Марковци, Сиљановци, Трошановци, Лузевци, Шотаровци, Прлеовци, Жеваировци, Томовци, Маревци и Сарџовци (од овој род се Кајевски).
Скоро ниеден род не си го знае потеклото.
Галичка свадба
Галичката свадба се одржува секоја година на Петровден, (втората недела од јули). За разлика од порано, кога на Петровден во Галичник се склопувале и по над 40 бракови, денес свадбата има повеќе културно значење и е еден вид кутлурна манифестација.
Денес Галичник живее од мај до октомври кога во него престојуваат над 50 семејства, најмногу пензионери со нивните внуци. Галичник е туристичка знаменитост заради својата архитектура и природни убавини. Постојат многу неискористени можности за популаризација на туризмот во селото. Хотелот Неда, изграден во 1980 година по заслуга на Велимир Гиновски, тогашен генерален директор на Југохром, нуди можности за добро летување, иако недостасуваат соодветни турискитчки пакети за постителите.
Ликовна колонија
Ликовната колонија во Галичник се организира секоја година во месец август. Првата колонија од овој вид била организирана во 1990 година, благодарение на залагањата на сликарот Нове Франговски. Колонијата традиционално се одржува во Хотелот Неда, а е финансиски поддржувана од Министерството за култура на Република Македонија. На 17 одржани колонии твореле уметници од Македонија, Србија, Бугарија, Грција, Албанија, Романија, Обединетото Кралство, Јапонија, Италија, Унгарија, Германија итн. Уметкичките дела, слики и скулптури, се прикажуваат на секои две години на соодветни изложби.
Галичка архитектура
Архитектурата е една од главните обележја на Галичник. Стрмниот и амфитеатрален терен е искористен за изградба на камени куќи врз изохипсите на теренот. Куќите имаат форма на кубус со благ пирамидален кров. Безбедноста и функционалноста биле главни фактори во изградбата. Куќите се градени на две, а подоцна и на три катни висини. Првата катна висина е т.н. трем - штала за добиток и два кледа, кои претставувале темни визби, скоро вкопани во карпата врз која е изградена куќата. Втората катна висина е главниот станбен простор. Тука е сместена т.н. куќа - просторија со огниште каде се подготвува храна. Кај постарите куќи, таа го заземала скоро целиот простор, додека кај поновите, постојат повеќе одаи. Третата катна висина е резервирана за спиење. Некои куќи имаат итн. шарена одаја, која служела за прием на гости. Спратовите најчесто имаат централно поставени ходници - гизентии. Некои од куќите имаат и параклис - мала просторија со икони, која служела за молење, што всушност претставува еден вид на домашна капела.
Прозорците на галичките куќи биле историски релативно рано застаклени. Тие имаат различна големина. Колку се пониски, толку се помали. Ниските прозорци се заштитени со железни решетки. Куќите имаат по две до три влезни врати коишто се обрабени со делкани камења, кои им даваат уникатна привлечност. Првобитните куќи биле сламеници, кои биле градени од кршен камен и покривани со слама, и имале приземје и кат. Приземјето бил тремот. Куќите кои денес можат да се видат во Галичник се главно градени кон крајот на XIX век и на почетокот на XX век. Ентериерот на галичките куќи е богат со дрвен мебел, иако приматот секогаш бил даван на функционалноста.
Галичник во литературата
Галичник е доста споменуван во литературата. За него има доста текстови од минатото. Има и голем број на публикации и книги во кои се истражува галичката култура. Галичник е опејуван и во доста песни. Најпозната песна е Кондисал Ајрадин Паша испеана од еден од најпознатите галичани Александар Сариевски.
Носија
Галичката носија, особено женската, е една од најпознатите во Македонија. Се одликува со невообичаено богатство на детали. Исклучително е слична со другите мијачки носии од реканскиот крај (Лазарополе, Тресонче, Сушица, Гари итн.). Во женската носија кои преовладуваат белата боја (накај жолта) и црвената боја.
Белите клашнени облеки, украсени со црни гајтани, се главни одлики на „машката мијачка носија“. Ова е условено од климатските и стопанските услови во кои тие живееле (живеат) како сточари во планинските предели на планината Бистра, Стогово, Крчин и Кораб.
Стопанство
Во минатото, економијата на Галичник се засновала на овчарството, додека многу луѓе биле праќани на печалба - да работат надвор од земјата и да пратат дома пари. Денес, Галичник е само туристичко одредиште, бидејќи месните жители одамна го имаат напуштено како трајно живеалиште. Повеќето од нив се враќаат да ги реновираат старите семејни куќи и да ги искористат како прибежиште за одмор од летните горештини. Интересно е да се забележи дека официјалниот број на жители на Галичник, преку зима е еден жител.
Галички кашкавал
Галичник е ценет по квалитетниот Галички кашкавал, како и поради белото сирење. Галичник е познат и по локалната традиционална архитектура, летната Галичка уметничка колонија, како и поради околната недопрена природа.
Галичка свадба
Галичката свадба се одржува секоја година на Петровден, втората недела од јули. За разлика од порано, кога на Петровден во Галичник се склопувале и по над 40 бракови, денес свадбата има повеќе културно значење и е еден вид културна манифестација.
Денес Галичник живее од мај до октомври кога во него престојуваат над 50 семејства, најмногу пензионери со нивните внуци. Галичник е туристичка знаменитост заради својата архитектура и природни убавини. Постојат многу неискористени можности за популаризација на туризмот во селото. Хотелот „Неда“, изграден во 1980 година по заслуга на Велимир Гиновски, тогашен генерален директор на Југохром, нуди можности за добро летување, иако недостасуваат соодветни турискитчки пакети за постителите.
Ликовна колонија
Ликовната колонија во Галичник се организира секоја година во месец август. Првата колонија од овој вид била организирана во 1990 година, благодарение на залагањата на сликарот Нове Франговски. Колонијата традиционално се одржува во хотелот „Неда“, а е финансиски поддржувана од Министерството за култура на Република Македонија. На 17 одржани колонии твореле уметници од Македонија, Србија, Бугарија, Грција, Албанија, Романија, Велика Британија, Јапонија, Италија, Унгарија, Германија итн. Уметкичките дела, слики и скулптури, се прикажуваат на секои две години на соодветни изложби.
Овчарски средби
Секоја година на ден-два пред Петровден се одржува т.н. овчарски натпревар во брзо стрижење и молзење, односно Овчарски средби. Освен натореварите во стрижење и молзење на овци има и борба на пеливани. Има изложба и дегустација на сирења и нивно оценување. Учествуваат повеќе фолклорни групи од Македонија од повеќе националности. Овие средби се одржуваат на бачилото „Вардар“.
Галичка куќа
Архитектурата е една од главните обележја на Галичник. Стрмниот и амфитеатрален терен е искористен за изградба на камени куќи врз изохипсите на теренот. Куќите имаат форма на кубус со благ пирамидален кров. Безбедноста и функционалноста биле главни фактори во изградбата. Куќите се градени на две, а подоцна и на три катни висини. Првата катна висина е т.н. трем - штала за добиток и два кледа, кои претставувале темни визби, скоро вкопани во карпата врз која е изградена куќата. Втората катна висина е главниот станбен простор. Тука е сместена т.н. куќа - просторија со огниште каде се подготвува храна. Кај постарите куќи, таа го заземала скоро целиот простор, додека кај поновите, постојат повеќе одаи. Третата катна висина е резервирана за спиење. Некои куќи имаат итн. шарена одаја, која служела за прием на гости. Спратовите најчесто имаат централно поставени ходници - гизентии. Некои од куќите имаат и параклис - мала просторија со икони, која служела за молење, што всушност претставува еден вид на домашна капела.
Прозорците на галичките куќи биле историски релативно рано застаклени. Тие имаат различна големина. Колку се пониски, толку се помали. Ниските прозорци се заштитени со железни решетки. Куќите имаат по две до три влезни врати коишто се обрабени со делкани камења, кои им даваат уникатна привлечност. Првобитните куќи биле сламеници[4], кои биле градени од кршен камен и покривани со слама, и имале приземје и кат. Приземјето бил тремот. Куќите кои денес можат да се видат во Галичник се главно градени кон крајот на XIX век и на почетокот на XX век. Ентериерот на галичките куќи е богат со дрвен мебел, иако приматот секогаш бил даван на функционалноста.
NGC 2171
NGC 2171 — ѕвездено јато во соѕвездието Маса, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2171 се споменува и како in LMC.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2171 е од видот *Cloud.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 5 ч 44 м 13,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 70° 40' 9".
Други поделби
Проучување на NGC 2171 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 445; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9167.
Кале (Алданци)
Кале — археолошко наоѓалиште во крушевското село Алданци. Претставува населба од хеленистичкото време. На највисокиот дел од наоѓалиштето, по површината се среќаваат грамади од кршен камен и варов малтер, а поретко фрагменти од керамички садови. Поголема концентрација на подвижни наоди има на јужниот дел. Најдени се и бронзени монети од градот Пела. Наодите се чуваат во Заводот и Музеј во Прилеп.
Италијански фудбалер на годината во Серија А
Италијански фудбалер на годината во Серија А (Migliore calciatore italiano) била годишна награда организирана од италијанската асоцијација на фудбалери, која се доделувала за најдобриот италијански фудбалер за кој се сметало дека се претставил најдобро во претходната сезона во Серија А.
Наградата се доделувала за време на манифестацијата Оскар дел калчо. За прв пат наградата била доделена во 1997 година, а последен пат била доделена во 2010 година. Доколку добитникот на оваа награда, бивал избран и за најдобар фудбалер во Серија А, тогаш се бирал и најдобар странски фудбалер во лигата.
Од 2011 година па наваму, се доделува само награда за најдобар фудбалер во Серија А, а наградите за најдобар италијански фудбалер и најдобар странски фудбалер биле укинати.