cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Анархизам
Првата интернационала
Колективистичкиот анархист Михаил Бакунин се спротивставуваше на марксовата цел за диктатура на пролетеријатот за сметка на универзален бунт и се поврза со антиавторитарците од Првата интернационала пред да биде исклучен од страна на марксистите. Интернационалната работничка асоцијација(позната како „Првата интернационала“) ги обединуваше различните револуционерни струи како француските следбеници на Прудон, Бланкистите, Филаделфијанците кои беа Слободни ѕидари(масони), англиските синдикати, социјалистите и социјалдемократите. За време на врските со активните работнички движења Интернационалата стана многу важна организација. Карл Маркс беше водечка фигура во Интернационалата и беше член на Генералниот совет. Прудоновите следбеници мутуалистите се спротивставуваа на марксовиот државен социјализам, предлагајќи политичка апстиненција и ситни приватни поседи. Во 1868 после неуспешното учество во Лигата за мир и слобода - ЛМС, Михаил Бакунин и неговите соработници се приклучија на Првата интернационала – каде тие одлучија не се мешаат со ЛМС. Тие станаа сојузници со антиавторитарните социјалистички секции на Интернационалата, кои предлагаа револционерно отфрлање на државата и колективизација на сопственоста. Отпрвин, колективистите работеа заедно со марксистите со цел да ја туркаат Интернационалата во пореволуционерна социјалистичка насока. Следствено, Интернационалата стана поларизирана од два кампуси, на едната страна водечка фигура беше Карл Маркс, а на другата Михаил Бакунин. Бакунин ги сметаше идеите на Маркс за авторитарни и предвидуваше дека, ако марксовата партија дојде на власт, само ќе ја замени владеачата класа со нова. Во 1872, конфликтот кулминираше со конечното делење на двата кампуси, кога на Хашкиот конгес, Маркс го испланира и спроведе исклучувањто на Бакунин и Џејмс Жилом од Интернационалата и го премести штабот на Интернационалата во Њујорк. Како одговор на ова, антиавторитарните секции формираа своја Интернационала на конгресот во St. Imer, усвојувајќи револуционенрна анархистичка програма.
Анархизмот и организираниот труд
Антиавторитарните секции на Првата интернациоонала беа предорганизации на анархосиндикалистите, кои бараат „замена на привилегиите и авторитетот на државата“ со „слободбна и спонтана организација на трудот“. Во 1907 на Меѓународниот анархистички конгрес во Амстердам се собраа делегати од 14 различни земји, меѓу кои важни фигури на анархистичкото движење, како Ерико Малатеста, Пјер Монат, Лујџи Фабри, Бено Бротшо, Ема Голдман, Рудолф Рокер, Кристијаан Корнелисен, итн. Различни теми беа третирани на конгресот, особено оние кои се однесуваа за организирањето на анархистичкото движење, образование на масите, генерален штрајк и антимилитаризам. Централна дебата беше: односот на синдикализмот со анархизмот. Малатеста и Монат се противеа за ова прашање, бидејќи Монат мислеше дека синдикализмот е револуционерен и би ги создал условите за општествената револуција, додека Малатеста сметаше дека синдикализмот само по себе не е доволен. Малатеста сметаше дека синдикатите се реформистички и дури на некои моменти и конзервативни. Заедно со Корнелисен, тој ги зеде за пример американските синдикати, каде тие се состоеја од квалификувани работници понекогаш спротивставени на неквалификуваните работници со цел да си ги одбранат нивните релативно привилегирани позиции. Шпанската работничка федерација во 1881 беше првото главно анархосиндикалистичко движење; анархистичките синдикати беа од особено значење во Шпанија. Најуспешен беше Confederación Nacional del Trabajo - CNT (Национална конфедерација на трудот: ЦНТ). ЦНТ беше поврзан со Интернационалната работничка асоцијација, федерација на анархосиндикалистички синдикати основана во 1922, со делегати кои претставуваа 2 милиони работници од 15 земји од Европа и Јужна Америка. Најголемото организирано анархистичко движење денес се наоѓа во Шпанија, во форма на Confederación General del Trabajo (CGT) и CNT. CGT членството беше проценето околу 100 000 во 2003 година. Други активни синдикалистички движења се Работничката солидарна алијанса на Соединетите држави и Солидарната федерација на Обединетото кралство. Револуционерната индустриска унија Индустриски работници од светот има 2000 членови, а Интернационалната работничка асоцијација, анархосиндикалистички наследник на Првата интернационала е исто така активна.
Руската револуција
Анархистите учествуваа заедно со болшевиците како и со другите левичарски движења во Февруарската и Октомвриската револуција, каде многу анархисти првенствено го поддржаа болшевичкиот пуч. Сепак, болшевиците наскоро се свртеа против анархистите и другите левичарски струи, конфликт кој ќе кулминира во 1921 со Кронштатскиот бунт. Анархистите во Централна Русија беа или затворени или избркани во подземјето или им се приклучија на победоносните болшевици. Во Украина, анархистите поведоа граѓанска војна против Белите, а потоа и против болшевиците како дел од Револуционерната востаничка армија на Украина предводена од Нестор Махно, кој се обиде да воспостави анархистичко општество во регионот на неколку месеци.
Избрканите анархисти Ема Голдман и Александар Беркман беа дел од оние кои агитираа во одговор на болшевичката политика и на угушувањето на Кронштатското востанание, пред да ја напуштат Русија. И двајцата направија записи за нивните искуства во Русија, критикувајќи ја количината на контрола кои ја спроведуваа болшевиците. За нив, предвидувањата на Бакунин за последиците од Марксовата „диктатура на пролетеријатот“ се покажаа како точни. Победата на болшевиците во Октомвриската револуција и резултирачката граѓанска војна беа силни удари за анархистичкото движење ширум светот. Многу работници и активисти го видоа болшевичкиот успех како пример кој треба да се следи. Комунистичките партии станаа многу големи за сметка на анархизмот и другите социјалистички движења. Во Франција и САД, на пример, одредени членови на CGT и IWW ги напуштија организациите за да се придружат на Комунистичката интернационала. Во Париз, групата Дело Труда составена од руски анархисти во егзил, меѓу кои беше и Нестор Махно, заклучија дека анархистите имаа потреба од нови форми на организирање како одговор на структурите на болшевизмот. Нивниот манифест од 1926 е наречен Организациска платформа на генерланиот сојуз на анархисти, кој беше поддржан од некои комунистички анархисти, но сепак и одбиен од многу други. Платформистички групи денес се Работничко солидарно движење во Ирска и североисточна федерација на Анархистички комунисти во Северна Америка.
Борбата против фашизмот
Во 1920-тите и во 1930-тите, растот на фашизмот во Европа го трансформираше анархистичкиот конфликт со државата. Италија ги виде првите борби помеѓу анархистите и фашистите. Италијанските анархисти одиграа клучна улога во антифашистичката организација Arditi del Popolo, која беше најсилна во областите со анархистички традиции и забележаа бројни победи, вклучувајќи го одбивањето на Црните кошули во анархистичкото јадро во Парма, Август 1922. Во Франција, каде крајно десните лиги дојдоа скоро до востание во немирите од Февруари 1934, анархистите беа поделени околу политиката за Обединет фронт. Во Шпанија ЦНТ првично одби да се приклучи на народниот фронт на изборната алијанса и апстиненцијата од изборите на ЦНТ доведе до победа на десницата. Но во 1936, ЦНТ ја смени позицијата и анархистичките гласови помогнаа да победи народниот фронт. Месеци подоцна, владејачката класа одговори со обид за пуч, и Шпанската граѓанска војна (1936-1939) започна. Како одговор на бунтот од армијата, движење на селани и работници инспирирани од анархистички идеи, поддржани од вооружени милиции, ја заземаа Барселона и големи делови од рурална Шпанија каде тие ја колективизираа земјата. Но, пред евентуалната фашистичка победа во 1939, анархистите ја губеа борбата од страна на Сталинистите, кои ја контролираа дистрибуцијата на воената помош за Републиканската кауза од страна на Советскиот Сојуз. Според Џорџ Орвел и други набљудувачи, трупите предводени од сталинистите ги задушија колективите и ги прогонуваа пристојните марксисти и анархисти.
Внатрешни прашања и дебати
Анархизмот е филозофија која ги втемелува во себе многу ралични, хетерогени ставови, тенденции и школи на размислувања; и како таков, постојат несогласувања за одредени прашања кои се од вредност, како идеолошки така и тактички гледано. Компатибилноста на капитализмот со национализмот и религијата со анархизмот е широка тема. Слично на тоа анархизмот има комплексни врски со идеологиите како Марксизмот, комунизмот и анархокапитализмот. Анархистите може да бидат мотивирани од хуманизмот, божествен авторитет (на пример христијанскиот анархизам), просветителен самоинтерес или било кои други алтернативни етички доктрини. Феноменот како цивилизацијата, технологијата, демократските процеси може остро да се критикуваат внатре во анархистичките тенденции, но и симултано да се бранат. Анархистичките ставови кон расата, полот и околината се сменија значително споредено со почетоците на оваа политичка филозофија. На тактично ниво, додека Пропаганда преку дело беше тактика на анархистите од 19-ти и 20 век (на пример Гемиџиите, Нихилистичко движење), современите анархисти предлагаат најразлични методи како ненасилство, контраекономија, антидржавна криптографија и др. за воспоставување на анархистичко општество. Разновидноста на анархизмот доведе до различно употребување на идентични термини помеѓу анархистичките традиции.
Симболи на анархизмот
Класичниот и оригиналниот анархистички симбол е црното знаме кое почнало да се користи уште од 1880 година. Бојата била избрана затоа што претставувала негативност на сите бои, всушност била анти-боја. Претставувала и негација на сите знамиња и симболи на национални држави, идеологии и движења. Пред да го користат Црното знаме анархистите го употребувале Црвеното знаме.
Друг симбол кој се појавил на почетокот на XX век е кружното А. Потеклото на симболот сè уште не е јасно, но сепак претставува една од најуспешните слики во полето на политичката симболизација. Многу понов симбол за анархизам е Libertatis AEquilibritas овој симбол ја претставува суштинската вредност на индивидуалистичкиот анархизам.
Овие симболи се примарни и најчесто употребувани од анархистите. Сепак постојат различни анархистички групи низ историјата кои развиле свои симболи.
NGC 1393
NGC 1393 — спирална галаксија во соѕвездието Еридан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1393 се споменува и како ESO 548-58, MCG -3-10-19.
Откривање
Објектот е откриен на 6 октомври 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1393 е од видот SB0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 1393 има привидни димензии од 1,7' х 1,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 38 м 38,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 18° 25' 43". Положбениот агол на објектот е во износ од 170°.
Други поделби
Проучување на NGC 1393 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 13425. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 312; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5877. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1475.
Љупчо Арсов
Љупчо Арсов ( во -  во ) — македонски партизан од НОБ и Претседател на СР Македонија. Прогласен е за Народен херој на Југославија и Херој на социјалистичкиот труд. Носител е и на Партизанска споменица 1941.
Животопис
Арсов е роден во Штип на 9 мај 1910 година. По завршувањето на основното училиште во родниот град, тој заминал за Загреб, каде во 1932 година ја завршил комерцијалната и економска школа. Напоредно со задолжителните предмети тој изучувал и општествено-политички теми и читал напредна литература. По завршувањето на економската школа, тој заминал за Белград, каде службувал извесен период во Државната хипотекарна банка. Потоа заминал во Ваљево, каде ја вршел истата служба. Уште од студентските денови се вклучил во напредното младинско движење. Бил член на Комунистичката партија на Југославија од јуни 1940 г.
По окупацијата во 1941 година се вратил во Македонија. Во почетокот работел во својот роден град Штип, а подоцна добил задача да се префрли ви Битола, каде комунистичката организација била мошне јака. Тој работел на формирање на воен штаб, собирање на луѓе и оружје за партизански одреди сè со цел започнување на оружена борба против окупаторот. Во јули 1942 година бил уапсен и интерниран во Бугарија. По излегувањето од затвор во март 1943 година, Арсов продолжил со својата партиско-политичка работа. Во тој период во посета на Македонија дошол Темпо, кој знаејќи ја добро ситуацијата во Македонија, сакал да се запознае на лице место. Во тој период во Штип настанале неколку провали, од кои најтешка била разбивањето на партизанскиот одред Гоце Делчев. На предлог на Темпо, тој станал секретар на Окружниот комитет на КПЈ за Македонија во Штип. За кратко време, Арсов успеал да го зајакне разбиениот одред, успеал да иададе една публикација под наслов „Народен Глас“ и постигнал други значајни успеси. Во јули 1943 година, во моментот кога Окружниот комитет на партијата одржувал состанок во една куќа, окупациската полиција успеала да дозне за тајната и ја окупирала куќата. По битката со сторина полицајци, неколку членови на комитетот биле убиени, меѓу кој и народниот херој Славчо Стојменски. Арсов успеал да го пробие полицискиот обрач, се спасил, но веќе било невозможно да дејствува во Штип. Подоцна тој бил пратен во Скопје. Како член на Обласниот комитет на КПМ во Скопје бил именуван за комесар на Првата оперативна зона. До есента 1943 година бил член на Штабот на Петтата оперативна зона на НОВ и ПОМ. Дејствувал на Скопска Црна Гора и Козјак. Од Скопска Црна Гора се префрлил во Врањскиот партизански одред, па со една чета од тој одред се вратил назад со цел да ја присоедини со кумановскиот одред. Во декември 1943 година се вратил во Скопје, каде бил избран за член на ОК на КПМ и секретар на месниот комитет. Од август 1944 година станал член на ЦК КПМ. Учествувал на Првото заседание на АСНОМ на кое бил избран за секретар на Президиумот на АСНОМ.
Повоена кариера
По војната вршел повеќе раководни републички и сојузни функции. Прво бил потпретседател и министер за финансии во Првата влада на НР Македонија. Потоа, од јануари 1948 до декември 1953 година бил министер за труд во сојузната влада на Југославија. Од 1953 до 1960 бил Претседател на Извршниот совет на Собранието на Социјалистичка Република Македонија (функција рамна на премиерска) со едногодишен мандат. Бил член на Сојузниот извршен совет од 1960 до 1962 година Од 26 јуни 1962 до 24 јуни 1963 година бил претседател на Народното собрание на Македонија, а од 1963 - 1967 година бил претседател на Републичкиот комитет на Сојузот на социјалистичкиот работен народ на Македонија. Во истиот тој период одново бил претседател на Извршниот совет на Собранието на Македонија. Од 1967 до 1971 година бил потпретседател на Сојузната конференција на ССРНЈ, член на Советот на југословенската федерација, додека во периодот од 1979 година бил член на Претседателството на СРМ, а бил и негов претседател.
До 1974 година Арсов бил избран во сите свикувања на Собранието на СРМ и во Сојузното собрание.
Петар Мазев
Петар Мазев (Кавадарци, 10 февруари 1927 - Скопје, 13 март 1993) — македонски сликар, еден од најзначајните творци на македонската модерна уметност.
Живот
Завршил Академија за ликовна уметност во Белград, 1953 година. Бил член на групата „Мугри“. Професор на Архитектонскиот факултет, Скопје. Петар Мазев е еден од главните иницијатори за формирањето на Факултетот за ликовна уметност во Скопје.
Ликовно творештво
За Петар Мазев, Македонија е супстрат на силни емоционални доживувања. Во неговиот ликовен систем пластичната традиција на нацијата се пробива во една преносна смисла. Мазев повеќе го возбудува необично суровата, контрастна драматика на географската структура на земјата, здивот на минатото и патината што е втисната во нејзината материја, во старите згради и предмети. Нему му е блиско чувството за ефектите на материјата карактеристични за некои дела на Антони Тапиес и Алберто Бури. Меѓутоа, сегашниот апстрактен натурализам на Мазев содржи стремеж за воздржување од нагонска експресивност, ускладување на материјалните во строги системи, во рамките на скоро монохрамни слики.
Последната фаза во творештвото на Мазев излегува од порано веќе мошне асоцијативната материја на неговите дела и се движи кон необични пластични агломерации.
Самостојно изложувал во Скопје и на голем број групни изложби во земјата и во странство : Бурма, Кина, Индија, Франција, Чиле, Милано, Белград, на изложби во Дижон, Братфорд, Рим, Торино, Нирнберг, Штудгарт, Берлин, Ним, Шел, Париз, Пекинг, Лозана, Град Мексико, Атина итн.
Изработил и мурал во Железарницата во Скопје 1967 година, мозаици во Стопанска банка и Државна болница 1971 година, сите во Скопје и Спомен костурница во Велес, 1979 година; керамопластика кај споменикот на Илинден, Крушево, 1974 година.
Добитник е на Октомвриска награда за сликарство 1960 год., Ноемвриска награда на град Скопје 1977 година и други.
Цицачи
Цицачи (латински: Mammalia) — животни кои ги хранат своите млади со млеко. Повеќето цицачи се прекриени со влакна или крзно и повеќето имаат специјализирани заби кои им помагаат при сечењето или џвакањето на храната. Во споредба со другите ‘рбетници, цицачите имаат високоразвиен нервен систем и покажуваат интелигенција. Во цицачи спаѓаат некои од најпознатите членови на животинското царство, како мачки, кучиња, слонови и китови, а исто така и луѓето, кои се најинтелигентните животни на планетата Земја.
Со исклучок на три многу необични цицачи наречени монотреми, сите останати цицачи раѓаат живо младенче (вивипарни цицачи). Некои млади цицачи се целосно беспомошни по раѓањето, додека другите се релативно добро развиени. И покрај разликите, сите млади цицачи зависат од нивните мајки за храна и остануваат со нив додека не се оспособат за самоодбрана. Оваа блиска врска меѓу мајката и потомството дава силни семејни врски и им овозможува на младите цицачи да учат имитирајќи го однесувањето на нивните родители.
Цицачите еволуирале од група на влекачи наречени терапсиди (Therapsida). Најраните вистински цицачи кои се појавиле пред 200 милиони години биле само 5 см во должина и најверојатно го поминувале поголемиот дел од својот живот на дрвјата. Овие ситни цицачи имале четири речиси еднакви нозе и остри вилици. Од тоа време, цицачите еволуирале во извонредно многу телесни облици и големини. Од околу 4.600 видови на живи цицачи, повеќето живеат на копно и голем број од нив сѐ уште се движат на сите четири нозе. Но, во модерните цицачи се вбројуваат и животни кои скокаат на две нозе, други кои живеат секогаш во вода, и трети кои можат да летаат. Овие пливачки и летачки видови ги вклучуваат најголемиот светски цицач - Синиот кит, како и најмалиот - Китиевиот лилјак. Овој ситен лилјак, откриен во 1973 во шумите на Тајланд, има големина на бумбар и тежи околу 2 гр.
Животниот век на цицачите варира исто како и нивната големина. Повеќето мали цицачи живеат помалку од година, исцрпувајќи се во текот на животот со постојана активност. За споредба, коњите можат да живеат околу 20 години, шимпанзата преку 50, а слоновите можат да доживеат и 60 години. Луѓето имаат најдолг животен век од сите цицачи, со малку единки кои живеат и преку 110 години.
Цицачите се адаптирале на некои од најекстремните живеалишта на Земјата. Тие се топлокрвни или ендотермни, што значи дека ја одржуваат својата телесна температура во тесен опсег, без разлика на промените во животната средина. Белите мечки преживуваат на арктичкиот мраз, додека поларните лисици можат да спијат на снег при температури ниски до –68 °C. Камилите и кенгурските стаорци живеат во пустините и можат да поднесуваат топли температури на кои многу животни од постудените живеалишта не би преживеали.
Список на гуштери во Македонија
Ова е список на досега забележаните гуштери кои живеат во Македонија, подредени по родови.
Цицачи
Цицачите можат да го толерираат и реткиот воздух од највисоките планини, како и разорните притисоци на океанските длабочини. Јаките, на пример, собираат храна на планинските падини при надморска височина од 6.100 м, додека китовите-кашалоти можат да нуркаат до длабочини од најмалку 2100 м, задржувајќи го здивот и преку еден час. Во цицачи спаѓаат исто така и некои од светските најголеми животински мигранти. За време на годишната миграција од арктичките води до брегот на Мексико и назад, сивиот кит може да пропатува 20.000 км.
Телото на цицачите е покриено со цврста, еластична и дебела кожа. Во неа се наоѓаат три вида жлезди и тоа: потни, лојни и млечни жлезди. Телото на цицачите е покриено со влакна - рожни творби. Влакнестата покривка претставува совршен топлински изолатор - против губење на топлината. Тоа се хомеотермни (топлокрвни животни). Покрај влакната, рожни творби сè и ноктите, канџите и копитата. Копитата ги има на врвовите на прстите кај коњот, магарето, зебрата и други животни.
Типови на цицачи
Во биолошката класификација, цицачите ја образуваат една од шесте главни класи на ‘рбетни животни. Цицачите, пак, се поделени на три различни групи, или поткласи, основани на различните одлики.
Јајценесните цицачи (Monotremata) ја сочинуваат најмалата поткласа на цицачи со само три видови најдени во Австралија, Тасманија и Нова Гвинеја. Еден од овие е клунарот, а останатите два се клунестите ежови (ехидните). Репродуктивниот и екскреторниот систем на монотремите делат ист телесен отвор (урогенитален отвор), но посвојствена одлика (која ги одделува од другите цицачи) за овие животни е тоа што несат јајца. Женката клунар обично несе две или три јајца и ги инкубира во дупка која се наоѓа близу до вода. Клунестите ежови обично несат едно јајце кое мајката го инкубира во торбичка која ја формираат два слоја на кожа на нејзиниот абдомен. Кога младото излегува од јајцето, тоа се храни со млеко, цицајќи го од специјална млечна дамка на долната страна на мајката.
Втората поткласа на цицачи ги вклучува торбарите (Marsupialia). Овие цицачи раѓаат живо младенче, но тоа се раѓа додека е сѐ уште во многу неразвиен стадиум. Тие го довршуваат својот развој во специјална торбичка на мајкиниот абдомен, хранејќи се со млеко кое го добиваат од нејзините брадавици. Кај некои торбари, торбичката е мала, а малечкото подоцна излегува од неа. Кај други таа е голема торба и малечкото е целосно собрано во неа.
Постојат околу 250 видови на торбари кои можат да се најдат на различни живеалишта. Околу две третини од нив живеат во Австралија, Тасманија или Нова Гвинеја, каде еволуирале во најразлични форми, вклучувајќи растенојади како кенгурите, коалите и вомбатите, како и животни од типот на бандикутите и куолите, кои имаат остри заби и се хранат со инсекти и други без‘рбетници. Остатокот од торбарите живее во Америка. Претставени се со околу 70 различни видови на опосуми.
Третата поткласа на цицачи, наречени плацентали, вклучува околу 4.300 видови, правејќи ја најголема од сите три мамалиски групи. За разлика од младите торбари, младите плацентални цицачи поминуваат долг период на развој во телото на мајката пред породувањето. Затоплени и заштитени во мајкината матка, неродените млади се исхрануваат од страна на еден сунѓерест орган наречен плацента, кој впива хранливи материи од крвта на мајката и ги пренесува до животното во развој. Подоцна младиот плацентален цицач се раѓа и обично е целосно оформен, иако може да нема крзно или функционални очи или пак заби.
Биолозите ги класифицираат плаценталните цицачи во околу 19 групи наречени редови. Најголемата група, со околу 1.500 видови, ги содржи глодачите како стаорците, глувците, вервериците и морските прасиња. Друга главна група на цицачи, со околу 1000 видови, ги содржи лилјаците. Инсектојадните лилјаци начелно се мали животни, но некои овошјејадни видови имаат распон на крилјата од преку 1,5 м.
Повеќе големи грабливи копнени цицачи припаѓаат на групата на ѕверови (Carnivora), која содржи околу 240 видови. Некои од овие животни, како лавовите и волците, ретко јадат нешто друго освен месо, но други, особено мечките, имаат поразновидна исхрана. Разновидната исхрана е честа и во друга група на цицачи - приматите. Во примати спаѓаат животни како лемури, мајмуни и луѓето, а повеќето од 230 видови живеат на дрвја.
Светските големи растенојадни цицачи се поделени на две главни групи. Една група, наречена група на парнокопитни, се состои од животни како свиња, елен, говедата и антилопа кои имаат копита со ист број на прсти. Другата, многу помала група се непарнокопитните, каде спаѓаат коњите, тапирите и носорозите, кои имаат непарен број на прсти.
Некои цицачи се адаптирале на живот во вода. Фоките, во кои спаѓаат морските лавови и моржовите, можат да спијат и да се хранат на отворениот океан, но мораат да се вратат на копно за да се размножуваат. Манатиите и дугонгите се големи, растенојадни цицачи кои целиот свој живот го поминуваат во водата. Китовите, вклучувајќи ги големиот син кит и делфините, се добро приспособени како брзи океански грабливци. Сепак, како и другите цицачи, водните ќе се удават ако не ја достигнат површината за да дишат воздух од атмосферата.
Во усната празнина се наоѓаат забите кои се сместени на вилиците, во посебни отвори - алвеоли. Формата и бројот на забите кај цицачите зависи од начинот на исхраната. Главно разликуваме три вида заби: секачи (предни) кои служат за сечење на храната - најразвиени секачи имаат гризачите: зајакот, верверичката, дабарот и други. Кучешките заби служат за раскинување на пленот, а најразвиени заби имаат ѕверовите: мачката, лавот, тигарот, рисот и др. Предкатници и катници - служат за ситнење на храната. Во устата цицачите имаат три пара плунковидни жлезди кои излачуваат плунка со која се натопува храната. Други органи за варење се: грло, хранопроводник, желудник, дванаестопалачно црево, тенко и дебело црево и анален отвор. Жлезди што го помагаат варењето на храната се црниот дроб и панкреасот.
Желудникот на преживарите (овцата, козата, говедото,антилопата) е поделен на четири дела: со нежваканата храна прво се полни најголемиот дел од желудникот - бураг, а при преживувањето преку капурата, дел по дел од храната се враќа во устата каде се жвака. Потоа храната се враќа во третиот дел од желудникот - листенецот и на крајот оди во четвртиот дел - сириштето. Во сириштето храната се натопува со желудечниот сок во кој има ензими, со чија помош се врши хемиско разложување на органските материи од храната. Од желудникот храната преминува во цревата. Понатамошното варење на храната во цревата се врши исто како и кај другите цицачи.
Битлси: Осум дена во неделата
Битлси: Осум дена во неделата (англиски: The Beatles: Eight Days a Week – The Touring Years) – британско-американски документарен филм од 2016 година, во режија на Рон Хауард, а според сценариото на Марк Монро и П. Г. Морган.
Содржина
Во филмот се прикажуваат деновите од создавањето на „Битлси“, со нагласок на годините 1963-1966, кога групата доживеала незапаметена светска слава. Во филмот, членовите на групата и бројни други музичари, новинари и глумци зборуваат за големата еуфорија поврзана со нивните плочи и концерти, за притисокот на славата, за повремените кризни настани итн. На свој уникатен начин, режисерот одговара на прашањето: како „Битлси“ се носеле со славата и притисокот? Во филмот се прикажани делови од оригинални интервјуа, архивски снимки и настапи во живо.
.aq
.aq — највисок семрежен домен на Антарктикот. Со доменот управува 2Day Internet Limited.
Надворешни врски
Toppdomän
1807 во музиката
1807 година во музиката содржи некои значајни настани.
Химна на Португалија
Португалската (A Portuguesa) – национална химна на Португалија. Текстот го напишал Енрике Лопес де Мендоса, а музиката Алфредо Кеил.
Историја
Песната настанала после порастот на португалскиот национализам предизвикан од британскиот ултиматум на Португалија во 1890 година да се повлечат од подрачјата на Ангола и Мозамбик. Во текот на протестите кои ја потресувале Португалија на крајот на 19 век, песната станала многу популарна. Песната била усвоена како републиканска химна, а во 1910 година како химна на новонастанатата Република Португалија, наместо дотогашната Химна на повелбата (O Hino da Carta), последната химна на уставната монархија во Португалија. Името A Portuguesa значи Португалска песна.
Оригиналната верзија имала стих: Против Британците маршираме, маршираме (Contra os Bretões, marchar, marchar), а на 16 јули 1957 години овој стих бил преправен во Против топовите маршираме, маршираме (Contra os canhões, marchar, marchar).
1808 во музиката
1808 година во музиката содржи некои значајни настани.
.ar
.ar — највисок семрежен домен на Аргентина. Со доменот управува Министерството за надворешни работи на Аргентина.
Надворешни врски
Toppdomän
Фтера
Фтера — крајбрежно село во Албанија. Селото се наоѓа на околу 15 km северно од Борш.
Елбасан (округ)
Елбасан (албански: Rrethi i Elbasanit, мак. Коњух) — еден од 36-те окрузи во Албанија, дел од областа Елбасан. Округот има население од 224,689 жители (2010) и површина од 1,372 км2. Округот се наоѓа во централниот дел на Албанија со главен град Елбасан. Во округот живеело/ живее македонско малцинство. Во округот се наоѓаат следните населени места:
Христос во куќата на Марта и Марија (Вермер)
Христос во куќата на Марта и Марија  (холандски:  Christus bei Maria und Martha ) е слика масло на платно од холандскиот сликар Јоханес Вермер создадена во 1668 година.
Опис
Тоа е најголемата слика на Вермер и една од ретките со религиозен мотив. Претставен е Христос во посета на домот на двете сестрите Марија и Марта, сцена од Новиот завет. Делото е исто така наречено Христос во домот на Марија и Марта. Во ова дело, Вермер повеќе, сценски се задржува на трите фигури, занемарувајќи ги деталите и севкупната атмосфера на просторот.
Стил
Сликата е повеќе под влијание на холандскиот барок со елементи на сценско, скоро театрално претставување и илустрација без неговата карактеристична интимна претстава на сопствената поетика. .
Техника на сликање
Пигментната анализа на оваа слика открила употреба на пигменти од барокниот период како што биле: жолт окер и оловно бело. Вермер не ја насликал наметката Христова со неговиот вообичаен син пигмент на ултрамарин туку со мешавина од индиго и оловно бело. .
Каматен ризик
Каматниот ризик (англиски: interest rate risk) претставува ризик од неповолни идни движења на каматните стапки и со тоа и промена на вредноста на средствата кои носат каматни приноси, како што се банкарските заеми или обврзниците.
Каматниот ризик како економска категорија
Каматниот ризик се вклучува во категоријата пазарни ризици, кои ја покажуваат веројатноста за промена на добивката и пазарната вредност на капиталот на банката, предизвикана од промената на пазарните цени. Во основа, пазарниот ризик се јавува во три видови:
Каматниот ризик во банките
Кога се менува каматната стапка се менува и вредноста на кредитите со фиксна каматна стапка. Ако каматната стапка расте, вредноста на тие кредити ќе паѓа. На тој начин, банката како кредитор се среќава со опортунитетен трошок од помалата камата која ја наплаќа, а од друга страна. со поволноста да пресмета повисока каматана стапка при одобрување на нови кредити со фиксна каматна стапка. Кога каматните стапки би паѓале, банките како кредитори ќе се соочат од една страна со загуба по основ на камата на новоодобрените кредити, а од друга страна со корисноста да наплаќаат повисока камата на претходно одобрените кредити во однос на пониските каматни стапки на пазарот.
При раст на каматните стапки, депонентите сакаат да ги повлечат своите депозити, посебно ако постои можност за нивно предвремено повлекување, бидејќи ќе остварат поголема заработка со инвестирање на тие пари по поголема каматна стапка. Банката во тој случај се среќава со проблем за одржување на својата ликвидност. Заради повлекувањето на депозитите, банката мора да го надомести повлечениот износ (квантитативен ефект) од својот биланс, а при новите задолжувања ќе плаќа по нови, повисоки каматни стапки (трошковен ефект). Во спротивно, ако банката не успее да ги надомести изгубените средства, таа ќе биде присилена да го намали својот обем на работа. Во случај на паѓање на каматните стапки на банката ѝ претстои опасност од предвремена отплата на кредитите, поради што е принудена да одобрува кредити по помали каматни стапки.
Каматниот ризик ја покажува веројатноста за промена на нето-каматните приходи на фирмата поради промена на пазарните каматни стапки. Со други зборови, каматниот ризик покажува колку приходите и расходите на фирмата реагираат на промените на пазарните каматни стапки. Притоа, во зависност од структурата и одликите на средствата и обврските на фирмата, промената на каматните стапки може да ги зголеми или да ги намали приходите и расходите на фирмата. Во таа смисла, сите средства и обврски на фирмата можат да се групираат во две групи: каматноосетливи и каматнонеосетливи.
Каматноосетливи средства и обврски се оние чии приходи и расходи се менуваат под влијание на промените на пазарните каматни стапки. Ако промените на каматните стапки не се одразуваат врз приходите на средствата, т.е. расходите на обврските, тогаш станува збор за каматнонеосетливи средства и обврски. Како што може да се насети, ако каматноосетливите средства се поголеми од износот на каматноосетливите обврски, тогаш нето-каматните приходи на банката ќе се зголемат, а ќе се намалат во случај на опаѓање на каматните стапки. Доколку пак каматноосетливите средства се помали од износот на каматноосетливите обврски, тогаш нето-каматните приходи на банката ќе се намалат при пораст на каматните стапки, а ќе се зголемат во случај на опаѓање на каматните стапки. Според тоа, изложеноста на банката на каматниот ризик може да се мери преку показатели од типот на:
Мерење на изложеноста на каматен ризик
Најстара техника за мерење на изложеноста на банката на каматниот ризик е статистичката анализа на јазот (static gap analysis). Всушност, оваа техника ја мери изложеноста на каматниот ризик само од аспект на ефектите на промените на каматните стапки врз нето-каматниот приход. Тоа воопшто не треба да зачудува имајќи предвид дека, набљудувано на кус рок, раководството на банките обично е насочено кон профитабилноста. Како што рековме, анализата на јазот е статистичка техника, затоа што ја мери изложеноста на каматниот ризик во определена временска точка, притоа користејќи ги информациите од билансот на состојбата.
Примената на оваа техника поминува низ следниве неколку фази:
Јазот како мерка на каматниот ризик
Показателите на јазот ја мерат изложеноста на банката на каматен ризик. Банката може да има позитивен јаз, негативен јаз, или нулти јаз.
Позитивен јаз
Банката има позитивен јаз (positive gap), ако вредноста на каматноосетливите средства е поголема од износот на каматноосетливите обврски, односно таа е каматноосетлива на страната на средствата (asset sensitive). Мерено со показателите, таквата банка ќе има позитивен јаз, а коефициентот на каматната осетливост ќе биде поголем од 1. Банката со позитивен јаз е изложена на ризикот од намалување на каматните стапки, бидејќи, во тој случај, каматните приходи на банката ќе се намалат за поголем износ во споредба со каматните расходи и тоа ќе предизвика намалување на нето-каматниот приход. Во обратен случај, доколку дојде до пораст на каматните стапки, банката со позитивен јаз ќе доживее зголемување на нето-каматниот приход, бидејќи нејзините каматни приходи ќе пораснат за поголем износ во споредба со каматните расходи.
Негативен јаз
Ако износот на каматноосетливите обврски го надминува износот на каматноосетливите средства, банката се соочува со негативен јаз (negative gap), односно таа е каматноосетлива на страната на обврските (liability sensitive). Таквата банка ќе има негативен релативен јаз и коефициент на каматна осетливост помал од 1. Банката со негативен јаз е изложена на ризикот од зголемување на каматните стапки, бидејќи, во тој случај, каматните расходи на банката ќе се зголемат за поголем износ во споредба со каматните приходи и тоа ќе предизвика намаливање на нето-каматниот приход. Во обратен случај, доколку дојде до опаѓање на каматните стапки, банката со негативен јаз ќе доживее зголемување на нето-каматниот приход, бидејќи нејзините каматни расходи ќе се намалат за поголем износ во споредба со каматните приходи.
Нулти јаз
Најпосле, доколку банката има нулти јаз, односно нејзините каматноосетливи средства се еднакви на каматноосетливите обврски, таа ќе биде заштитена од ефектите на промените на каматните стапки. Во тој случај, ако дојде до промена на каматните стапки, тоа подеднакво ќе се одрази врз каматните приходи и врз каматните расходи, така што нето-каматниот приход нема да се промени. Така, при пораст на каматните стапки, каматните приходи на банката ќе пораснат во ист обем како и каматните расходи. Обратно, ако се намалат каматните стапки, тоа ќе предизвика каматните приходи на банката да се намалат, но истовремено ќе се намалат и каматните расходи, и тоа во ист обем. Во двата случаи, промената на каматните стапки нема да предизвика никаков ефект врз профитабилноста на банката, т.е. нејзиниот нето каматен приход нема да се промени.
Извори на каматен ризик
За квалитетно управување на ризикот на каматни стапки неопходно е да се утврдат изворите на овој ризик, коишто се воедно и примарни видови на каматен ризик. Темелни извори (облици) на ризикот на каматни стапки на кои се изложува банката се:
Народната Банка на Република Македонија го дефинира ризикот од промена на каматни стапки во портфолиото на банкарските активности како ризик од загуба која произлегува од неповолните промени на каматните стапки, а коишто влијаат на позициите во портфолиото на банкарските активности. Притоа, таа наведува неколку извори на каматен ризик, и тоа следниве:
Управување со каматниот ризик
Според Базелскиот принцип број 6 за управувањето со каматниот ризик, особено значајно е да банките имаат воспоставено системи за мерење на каматниот ризик кои ќе ги опфатат сите материјални извори на каматен ризик и ќе ги рефлектираат ефектите од промена на каматните стапки на начини кои се доследни со обемот на активностите на банките. Системите за мерење треба да обезбедат значајни податоци за тековната изложеност на банката на каматен ризик, и треба да имаат капацитет да го идентификуваат секое евентуално надминување на изложеноста што може да се случи. Системите за мерење на каматниот ризик треба:
Дарко Марковиќ
Дарко Марковиќ (, -, ) — познат македонски карикатурист, сатиричар, филмски режисер, автор на популарниот стрип Пецко.
Карикатурист, сатиричар, филмски режисер, сценарист и сценограф, аниматор, стрип цртач, илустратор и дизајнер. Во 1966 година дипломира архитектура, а во 1972 година специјализира анимиран филм во Загреб, под менторство на оскаровецот Душан Вукотиќ.
ФК Јувентус сезона 2013-2014
Сезоната 2013-14 за фудбалскиот клуб Јувентус била 116 од неговото основање и седма последователна сезона во највисоката лига на италијанскиот фудбал.
Дарко Марковиќ
Со филм активно се занимава од 1975, кога се вработува во „Вардар филм“, отворајќи го студиото за анимиран филм. Од 1978 работи како слободен уметник, а во 1983 е назначен за професор на Факултетот за уметност во Скопје по предметот анимиран филм. Во истиот период работи како главен уредник на културно-уметничката програма во Телевизија Скопје. Од 1988 до 1995 живее и работи во Лондон. Во 1995 се враќа во Македонија.
ФК Јувентус сезона 2013-2014
Дресови
Спортска опрема: Најк Главен спонзор: Jeep
Тим
играчите во италик го напуштиле клубот во текот на сезоната
Дарко Марковиќ
Негови познати анимации се „Граница“ (1976), „Стоп“ (1976), „Три минути на светот на Мирослав Бартак“ (1976), „Бело топче“ (1977), „Циркус“ (1979), и други. Работи и на стриповите за Пецко. Починал во Скопје по тешко и долго боледување на 9 јуни 2016 година.
ФК Јувентус сезона 2013-2014
Суперкуп на Италија
Ова за Јувентус бил 9-ти Суперкуп и нивна 6.титула
Куп на Италија
Јувентус ја започнал својата кампања во Купот на Италија директно пласиран во осминафиналето, како еден од осумте најдобри тимови во мината сезона.
Список на стрелци
Вклучени се сите официјални натпревари. Листата е рангирана според бројот на дресот во случаи на еднаков број постигнати голови.
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Модрич
Успението на Пресвета Богородица — главна селска црква во селото Модрич. Сместена е на околу стотина метри од сретселото.
Историја
Црквата била обновена во 1894 година врз темелите од стара манастирска црква. Во ноември 2012 година, по налог од Владата на Македонија, од оваа црква биле одземени 27 вредни икони, кои биле складирани во музејските згради, а сè со цел да се спречи нивно крадење.
Архитектура
Дворот на црквата е ограден со камена ограда од предната страна и во него се сместени камбанаријата, селските гробишта и фонтана. Камбанаријата има квадратна основа и е сместена непосредно од левата страна по влезот во дворот на црквата. Таа се состои од четири дела и на секоја страна од деловите има по една монофора, освен на најнискиот дел од источната страна каде што е сместен влезот. Покриена е со лимен пирамидален кров.
1809 во музиката
1809 година во музиката содржи некои значајни настани.
Мерсдорф
Мерсдорф може да се однесува на следниве места во Германија:
1810 во музиката
1810 година во музиката содржи некои значајни настани.
Валона (округ)
Округот Валона (Rrethi i Vlorës) е еден од 36-те окрузи во Албанија, дел од областа Валона. Округот има население од 151,314 жители и површина од 1,609 км2. Округот се наоѓа во југозападна Албанија и има значително грчко население. Во округот се наоѓаат следните населени места:
Егир (месечина)
Егир, исто така, Сатурн XXXVI (привремена ознака S/2004 S 10), е природен сателит на Сатурн. Неговото откритие беше објавено од Скот С. Шепард, Дејвид К. Џевит, Јан Клејна и Брајан Г. Марсденна 4 мај 2005 година, од набљудувања направени помеѓу декември 12, 2004 година и 11 март 2005 година.
Име
Месечината го добила името во април 2007 година по Ægir, џин од нордиската митологија, олицетворение на мирните мориња, оној што ги смирува бурите. Тој е син на Fornjót и брат на Logi (оган, пламен) и Kári (ветер).
Името може да се изговара на различни начини. (со „g“ изговорено како „y“-звук) се приближува на современите норвешки и исландски. (со тврдо „g“) приближно е како што можеби звучело старонордискиот, додека латинизираните/правописните изговори, и.
.as
.as — највисок семрежен домен на Американска Самоа. Со доменот управува AS Domain Registry.
Надворешни врски
Toppdomän
1811 во музиката
1811 година во музиката содржи некои значајни настани.
Административна поделба на Намибија
Историја
Пред да се стекне со својата независност, територијата на денешна Намибија била позната како Југозападна Африка (пред 1885 и во периодот од 1915 до 1989), но и како Германска Југозападна Африка за време на колонизацијата на Германското Царство (1885-1915).
Во периодот кога Намибија била под управа на ЈАР, де факто била сметана за петта покраина на ЈАР. ЈАР и формално побарала Намибија (тогаш „Југозападна Африка“) да биде споена со ЈАР, но тоа било одбиено од страна на ООН. Територијата која станала независна на 21 март 1990 ја наследила административната поделба на „покраината Југозападна Африка“ која била составена од 26 окрузи. Овие окрузи функционирале сè до основањето предлогот за територијална поделба на Првата делиминациска комисија на Намибија, а усвоена и имплементирана во 1992. Од тогаш, Намибија е поделена на региони, кои пак се поделени на окрузи.
Окрузи
Регионите на Намибија се поделени на 121 изборни окрузи. Окрузите варираат во големина во однос и на население и површина. Најнаселен округ во Намибија е Валис Беј Урбан, а најслабо населен е Валис Беј Рурал, и двата  во регионот Еронго.
.at
.at — највисок семрежен домен на Австрија. Со доменот управува AS NIC.AT.
Надворешни врски
סיומת אינטרנט Toppdomän
Покраини во Кенија
Кенија е поделена на осум покраини. Покраините се делат на 46 окрузи, кои се состојат од вкупно 262 оддели. Одделите се поделени на 2.427 месности, а тие пак, на 6.612 подмесности. Со секоја покраина раководи „покраински комесар“.
Трет посебен вид се изборните единици, кои понатаму се делат на околии.
Даница Ручигај (награда)
Даница Ручигај — македонска литературна награда за најдобра дебитантска поетска книга, во почетокот, односно за најдобра поетска книга од писателка, членка на ДПМ, што ја доделувала издавачката куќа Пергамент паблик, а подоцна со формирањето на клубот на писателките при ДПМ „Даница Ручигај“, наградата ја доделува Друштвото на писателите на Македонија. Наградата го носи името на познатата македонска поетеса Даница Ручигај. Еден од иницијаторите за воспоставување на наградата е Искра Чоловиќ. Прв добитник на наградата била тогаш 15-годишната поетеса Надица Лешникоска, ученичка во гимназијата „Георги Димитров“ во Скопје, за збирката Копрена, прогласена за најдобра дебитантска поетска книга во 2005 година.
Чуварот на пругата Тил
Чуварот на пругата Тил (германски: Bahnwärter Thiel) – расказ на германскиот писател Герхарт Хауптман.
Содржина
Тил е чувар на железничката пруга во близината на малото село Ној-Цитау. По пет години поминати во службата, тој се жени со Мина, која две години подоцна умира на пораѓањето, но детето (Тобија) останува живо. По една година, тој се преженува со Лена која, исто така, му раѓа син. Лена е крупна жена, наклонета кон расправии и со тирански карактер и за кусо време таа успева целосно да завладее во семејството, а Тил мирно се повлекува, вредно вршејќи си ја должноста. По раѓањето на бебето, Лена започнува да го тормози Тобија, но Тил не знае ништо за тоа. Сепак, еден јунски ден, тој заминува на работа, но набргу се враќа за да го земе појадокот што го заборавил дома. Таму, тој со свои очи го гледа насилството на Лена над Тобија, меѓутоа не презема ништо, туку само тажен се враќа на работа.