cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
IC 38
IC 38 — галаксија во соѕвездието Феникс, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
NGC 2006
NGC 2006 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Златна Рипка, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
IC 38
Откривање
Објектот е откриен во 1899 година од страна на Делајл Стјуарт.
NGC 2006
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2006 се споменува и како ESO 86-SC8, in LMC.
IC 38
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 38 е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,4 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,2 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,5 m/лм2. IC 38 има привидни димензии од 1,3' х 0,4'.
NGC 2006
Откривање
Објектот е откриен на 23 декември 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
IC 38
Други поделби
Проучување на IC 38 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 3161.
Користена литература
Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679)
NGC 2006
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2006 е од видот OCL. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,5 m. NGC 2006 има само една позната привидна димензија, која изнесува 1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 5 ч 31 м 19,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 66° 58' 19".
Други поделби
Проучување на NGC 2006 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 445; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8891.
Музички инструмент
1  инструментариум: (лат. Instrumentarium) збирка разни инструменти што се употребуваат при некоја работа или што служат за иста цел.
2  инструменталист: (лат. instrumentum) 1. свирач на некој инструмент; 2. приврзаник на инструментализмот.
3  инструментација: (лат. instrumentatio) 1. дотерување на музичка композиција за изведување на повеќе инструменти или во оркестар; 2. дотерување на пијанистичка или на некоја друга композиција за други инструменти; 3. оркестрација; 4. наука за опсегот, карактерот и техничките особини на одделни музички инструменти; 5. употреба, примена на инструменти воопшто.
4  инструментална музика: музика што се изведува со музички инструменти (за разлика од вокалната музика пеењето).
Шкрабче
Шкрабче (словенечки: Škrabče) — населба во Општина Блоке во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Нотрањска. Населбата сега е вклучена во Приморско-нотрањскиот статистички регион.
Офенбител
Офенбител (Offenbüttel) — општина во округот Дитмаршен, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Список на државни водачи во 1793 година
Ова е список на државни водачи во 793 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Хуан Мануел Абрас
Хуан Мануел Абрас Контел (на шведски и полски, Jan Emanuel Abras; роден на 1 февруари 1975 година) е композитор на класична музика, диригент, музиколог и историчар од Шведска. Роден во Стокхолм во семејство кое се преселувало низ светот, Абрас станал космополитски уметник и научник.
Образование
Хуан Мануел Абрас е роден во Стокхолм, детството го поминал во Женева и Мадрид, адолесценцијата во Буенос Аирес, Венеција и Билбао, а младоста во Виена и Краков. Неговото образование, кое вклучува два докторати и десетина академски дипломи, го добил во Австрија, Германија, Италија, Полска, Шпанија и Аргентина додека живеел со своите родители, а неговиот татко бил дипломат (амбасадор) и новинар. неговата мајка е социолог и професор по пијано). Како композитор, Абраш бил студент на Кшиштоф Пендерецки, Курт Швертзик и Роберто Гарсија Мориљо, тој исто така студирал со Карлхајнц Штокхаузен, Хелмут Лахенман, Волфганг Рим, Александар Муленбах, и други, и го посетувал Универзитетот за музика и изведувачки уметности во Виена, на Универзитетот Моцартеум Салцбург, Музичката академија во Краков, ИРЦАМ од Париз, Конзерваториумот на музиката Бенедето Марчело ди Венеција, учествувал на курсеви, работилници и завршил дипломски и постдипломски студии. Како диригент, Абрас бил ученик на Леополд Хагер, Ервин Асел, Гиљермо Скарабино, студирал и со Мајкл Гилен, Доминик Фанал, а го посетувал Универзитетот за музика и изведувачки уметности во Виена, „Мануел де Фаља“ Супериорен Музички Конзерваториум на Буенос Аирес, Државната опера во Берлин, итн.
Како музиколог и историчар, Абрас продолжил со докторат по музикологија (Универзитет Комплутенсе во Мадрид и Универзитетот во Ваљадолид), докторат по музика (Папски католички универзитет во Аргентина) магистер по шпанска музика (Универзитет во Саламанка и Универзитетот во Ваљадолид). Има лиценца и диплома по историја (Универзидад дел Салвадор од Буенос Аирес, прв циклус завршен на Универзитетот во Деусто) и бројни семинарии и курсеви. Како пијанист, Абрас ги започнал студиите со својата мајка, ги продолжил со Џовани Умберто Бател, Луис Фернандо Барандијаран, Ана Литовски-Грунвалд, Елизабет Фиока, завршувајќи ги студиите додека студирал и виолина, кларинет и чембало.
Кариера и награди
Музичката критика во Франција има посочено дека Хуан Мануел Абрас е еден од европските композитори кои „претставуваат добар дел од Европа на новата музика“ и, во исто време, музичката критика во Буенос Аирес го смета за „вистински претставник на аргентинската музика“. Во Германија, оригиналните класици го истакнаа „интензитетот без здив на Хуан Мануел Абрас“ и во рамките на француското музиколошко поле е наведено дека „различност има и во неговиот музички јазик“. Шпанското академско поле донесе одлука дека музиката на Абрас е „космополитска и повеќеслојна, во потрага по рамнотежа помеѓу емоциите и разумот, дијалог помеѓу минатото и иднината, тежнеејќи кон Апсолутот“. Според музичката критика во Финска, за време на финската премиера на неговата музичка композиција Песната на Ана О., Абрас „го одведе слушателот во свет на ритмичка пулсирачка фантазија, сличен на опседнат замок“. Според полската музичка критика, во неговото музичко дело Chacarera beatboxera, „Абрас се обедини во целина елементи преземени од етничката музика, античките популарни мелодии и новата музика, создавајќи танцувачки виор донекаде како транс, полн со сончева радост и забава“. Во Соединети Американски Држави, печатот го истакна „мајсторството на композиторот [...] и како вешт оркестратор“, а во културната сфера на Буенос Аирес е наведено дека „неговата енциклопедиска културата му овозможи да артикулира космополитски хоризонт“.
Хуан Мануел Абрас има создадено стотина музички композиции (за симфониски/камерен оркестар/ансамбл и/или хор со/без солисти, соло инструмент, електроакустични звуци итн.), кои се изведени на десетина меѓународни фестивали, во Холандија, Франција, Полска, Финска, Унгарија, Италија, Мексико, итн.
Во текот на својата кариера, Хуан Мануел Абраш има освоено бројни награди и стипендии.
Професионални и наставни позиции
Хуан Мануел Абрас има работено како композитор во резиденцијата, како и гостин композитор и нарачан композитор, во рамките на активностите што ги одржуваат: 51. Варшавски есенски меѓународен фестивал на современа музика (2008), Ансамбл Алеф - 4-ти меѓународен форум за млади композитори (Програма „ Култура 2000 “ на Европската Унија; Париз, 2006 година), Фундачја Аргентинска (Варшава, 2006), XIII лабораторија за современа музика (Варшава, 2006), Меѓународен форум за култура и бизнис (Дрезден, 2003) итн. Член на Австриското друштво на композитори (ÖKB), Шпанското музиколошко друштво (SEdeM), Мусимаген и SADAIC. Абрас е назначен како главен диригент, помошник-диригент и уметнички директор на неколку аргентински оркестри (вклучувајќи го и Иберо-американскиот камерен оркестар на Националната академија за ликовни уметности и Куќниот [симфониски] оркестар на провинцијата Тукуман), учествувајќи во ширењето на аргентинската музика и иберо-американската музика како композитор, диригент, пијанист и организатор на концертни серии, исто така работи како аранжер, оркестратор, музички гравер, подготвувач на партитури и музички препишувач. Во Аргентина, Хуан Мануел Абрас работел и како професор на Националниот универзитет Ланус во провинцијата Буенос Аирес (предавајќи музички техники и камерна музика од 20 век), како професор на Врховниот музички конзерваториум Астор Пјацола на градот Буенос Аирес (настава Музичка анализа, Музичка стилистика и инструментална практика) и како поканет член (истражувач) на Институтот за музиколошки истражувања Карлос Вега - UCA (препишување и истражување латино-американски ракописи на ренесансната музика и барокната музика).
NGC 6634
NGC 6634 — астеризам во соѕвездието Стрела, заведен во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6634 се споменува и како not M 69.
Откривање
Објектот е откриен на 1751 година од страна на Никола Луј де Лакај, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 0,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6634 е од видот *Grp.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 18 ч 29 м 55,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -33° 30' 40"".
Други поделби
Проучување на NGC 6634 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 378; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7398. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 3.
Латдорф
Латдорф (Latdorf) — село и поранешна општина во округот Залцланд, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2010 е дел од градот Нинбург.
ТЕЦ „Осломеј“
Термоелектроцентрала „Осломеј“ (или скратено само ТЕЦ „Осломеј“) — термоелектрична централа во близина на селото Осломеј, во Кичевската Котлина, во западниот дел на Македонија. Централата работи на јаглен. Таа е дел од РЕК „Осломеј“.
Изградба
Термоелектроцентралата Осломеј била завршена и почнала со работа во текот на 1980 година.
Капацитет
Централата има само еден блок со вкупна инсталирана моќност од 125 MW.
Планови
Поради празнењето на резервите на јаглен од двете наоѓалиште на рудникот „Осломеј“, како и сериозните пречки што произлегуваат од социјално-културната средина во можност за експлоатација на наоѓалиштето Поповјани, оваа централа се соочува со голема несигурност во поглед на снабдувањето со гориво.
Остераде
Остераде (Osterrade) — општина во округот Дитмаршен, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Шест ерменски вилаети
Шестте вилаети или Шестте провинции (ولايت سته, Vilâyat-i Sitte) или Шестте ерменски вилаети (Վեց հայկական վիլայեթներ  Ветеринари „Хајкакан вилајет“, Altı vilayet, Altı ili ) — ерменски населени вилаети (провинции) на рамките на Отоманското Царство:
Термин
Терминот Шест вилаети бил поим на дипломатски јазик и ги означувал вилаетите со ерменско население. Европските дипломати честопати се повикувале на Шест ерменски вилаети за време на Конгресот во Берлин во 1878 година.
Етнички групи
Забелешка: Статистиката за османлиското население не дава информации за одделни муслимански етнички групи како што се Турците, Курдите, Черкезите, итн.
Официјалната статистика на османлиското население од 1914 година, заснована на претходен попис, го потценила бројот на етнички малцинства, вклучувајќи го и бројот на Ерменците. Османлиските фигури не дефинирале никакви етнички групи, само религиозни. Значи, „ерменското“ население, сметано од властите, само ги собрало етничките Ерменци кои исто така биле приврзаници на Ерменската апостолска црква. Етничките Ерменци кои ја исповедале муслиманската вера, кои во тоа време се зголемиле на број, се сметале само како „муслимани“ (не како ерменски муслимани или Ерменци), додека ерменските протестанти како Грци од Понт, Грци од Кавказ итн.
Најголеми градови
Сите бројки се од почетокот на XX век.
Худи Врх
Худи Врх (словенечки: Hudi Vrh) — населба во Општина Блоке во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Нотрањска. Населбата сега е вклучена во Приморско-нотрањскиот статистички регион.
Список на државни водачи во 207 година
Ова е список на државни водачи во 07 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Марит Малм Фрафјорд
Марит Малм Фрафјорд (родена на 25 ноември 1985) е норвешка ракометарка, пивот на Тим Есбјерг.
Таа исто така е и поранешна репрезентативка на Норвешка, со која освоила златен медал на Светското првенство 2011, Европските првенства во 2006, 2008, 2010 и 2016, како и на Олимписките игри во 2008 и 2012.
Чарлстон (Западна Вирџинија)
Чарлстон (Charleston) е главен и најголем град во американската сојузна држава Западна Вирџинија. Според пописот извршен во 2010 година во градот живееле 51,400 жители.
Шрум
Шрум (Schrum) — општина во округот Дитмаршен, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Верска слобода во Грузија
Верската слобода во Грузија е предвидена со уставот, законите и политиките на земјата. Во пракса, грузиската влада генерално ја почитува верската слобода; сепак, Грузиската православна црква ужива привилегиран статус во однос на правните и даночните прашања, вклученоста во јавните училишта и имотните спорови. Имало напори од страна на приватни граѓани, претставници на локалната власт и водачите на локалната грузиска православна црква да ги малтретираат и прогонуваат членовите на малцинските верски групи и да се мешаат во нивните богослужбени активности; и покрај повиците за толеранција и почитување на плурализмот од страна на владините водачи, грузиската централна влада не била успешна во спречувањето на вакви инциденти.
Историја
Христијанството е доминантна религиозна група на територијата што ја опфаќа денешна Грузија кое се појавило во најмалку четвртиот век н.е., кога, според верувањата, Свњета Нина, ќерка на римски генерал, проповедала во Картли (денешна источна и јужна Грузија; исто така познат како Иберија) и била одговорна за преобраќањето на кралот и кралицата и нивното семејство. Христијанството во Картли првично било организирано под јурисдикција на црквата во Антиохија, но кон крајот на 5 век, за градот Мцхета бил назначен католикос (главен епископ), што на црквата во кралството и дава одреден степен на локална автономија. Обединетото грузиско кралство - кое ги сочинувало и Картли и Колхида (денешна западна Грузија) - се формирало до 1008 година под Баграт III. Во 1010 година, црквата во обединетото Кралство Грузија станала автокефална (самоуправна), а нејзиниот католикос (Мелхиседек I) бил издигнат на ранг на патријарх и ја добил официјалната титула католикос-патријарх на цела Грузија. Од 13-ти до 18-ти век, Грузија била многупати нападната од Монголите, Османлиите (Турците) и Сафавидите (Персијците), а Кралството Грузија се распарчило до крајот на 15 век. Значаен христијански маченик од овој период бил Кетеван од Мукрани, кралица која била мачена до смрт во 1624 година, откако ги одбила барањата на сафавидскиот владетел (Абас I) да се откаже од христијанството и да премине во ислам.
Во 1801 година, кралствата на денешна источна и централна Грузија биле окупирани и припоени од Руското Царство. Руските власти го укинале независниот статус на грузиската црква и го ставиле регионот под Руската православна црква; употребата на грузискиот јазик во литургијата бил забранет, а многу црковни згради во Грузија биле обезличени и пропаднале. Грузиската православна црква (ГПЦ) повторно ја потврдила својата автокефалност по соборувањето на царот Николај II во 1917 година, но грузиската црква била подложена на повторно малтретирање во 1920-тите и 1930-тите од новосоздадениот Советски Сојуз, за време на владеењето на советскиот, роден од Грузија лидер, Јосиф Сталин. Како дел од напорите на Сталин да го обедини советското граѓанство против нацистичката закана за време на Втората светска војна, прогонството на религијата спонзорирано од државата било донекаде олеснето, а независноста на ГПЦ од руската црква повторно била формално признаена во 1943 година. Ограничувањата на верските организации се вратиле по крајот на војната, а општата корупција што го погодило раководството на Грузиската ССР во раните 1970-ти ги погодило и црковните службеници во Грузија. Кога Илија Втори станал патријарх на ГПЦ во 1977 година, тој се преселил да ја подмлади црквата, раководејќи со реновирањето на запуштените цркви, како и изградбата на нови цркви. ГПЦ се приклучила на Светскиот совет на црквите (ССЦ) во 1962 година, а Илија II бил претседател на ССЦ помеѓу 1979 и 1983 година
Моќта и престижот на ГПЦ во грузиското општество значително се зголемиле по поставувањето на Илија Втори за патријарх во 1977 година. Во 1990 година, Цариградската Вселенска Патријаршија („првата меѓу еднаквите“ на источните православни прелати) формално ја признала автокефалноста на ГПЦ и ја потврдила титулата католикос-патријарх на цела Грузија на Илија II.
Закон и политика
Во 2003 година, обидот на Римокатоличката црква да преговара за сопствен конкордат со Грузија пропаднал откако владата попуштила под притисокот од раководството на ГПЦ и јавните демонстрации за кои се вели дека биле организирани од ГПЦ. Во јули 2011 година, грузискиот парламент донел закон со кој им се дозволува на верските организации да се регистрираат како „правни субјекти на јавното право“, статус поблизок до оној што го има ГПЦ; Раководството на ГПЦ го критикувал овој предложен закон и направила неуспешен напор да влијае на парламентот да не го усвои, предвидувајќи дека „законот наскоро ќе предизвика негативни последици, а за него ќе одговара државата“. Пред оваа промена во 2011 година, на религиозните групи различни од ГПЦ им било дозволено да се регистрираат само како „некомерцијални правни лица од приватното право“ - статус (сличен на оној на добротворна фондација или невладина организација) што некои цркви го сметале за неприфатлив и одбиле да го аплицира за. Јавната дебата за новиот закон вклучувал загриженост дека Ерменската апостолска црква (ААЦ) ќе го искористи новиот, подобрен статус за да ги обнови предизвиците во врска со сопственоста на бројни цркви за кои тврдат и ГПЦ и ААЦ.
Многу други цркви, освен ГПЦ, доживеале потешкотии во нивните обиди да го вратат имотот што бил конфискуван за време на репресијата врз религијата од советската ера - особено во случаите кога споровите за имотот вклучувале спротивставени барања од страна на ГПЦ и други религиозни групи. Во текот на 2012 година, претставници на римокатоличката и ерменската апостолска црква сугерирале дека грузиските владини функционери вклучени во решавањето на имотните спорови се плашат да не ги навредат православните конституенти доколку пресудат во корист на другите цркви и против ГПЦ. Исто така, во 2012 година биле пријавени случаи кога на Јеховините сведоци им биле одбиени алтернативите за воената служба (која тие одбиле да ја извршуваат поради совест); на адвентистите од седмиот ден им се одбиени алтернативни датуми за училишни испити закажани за сабота; и на муслиманите и на Евреите не им се оневозможува обожување објекти или сместување специфични за верата во затворите.
Во 2012 година, грузискиот претседател Михаил Саакашвили дал јавни изјави во кои ги препознава религиозните придонеси на римокатолиците, ерменските апостолци и азербејџанските муслимани, велејќи дека е „горд што правиме обединета држава во која претставниците на сите култури, конфесии и етнички припадност се чувствуваат себеси како рамноправни деца на земјата“. Подоцна истата година, новоизбраниот премиер Бидзина Иванишвили се состанал со еврејските групи, славејќи го Шабат и Ханука и изјавил дека е „посветен да ја направи Грузија место каде што сите Грузијци, без разлика на нивната вера, ќе бидат третирани подеднакво и со почит“.
Абхазија
Приближно 60% од Абхазијците се идентификуваат себеси како христијани - повеќето се или православни или ерменски апостолски приврзаници. ГПЦ ја изгубила ефективната контрола врз црковните операции во Абхазија, а организацискиот вакуум го пополнил новата Абхазиска православна црква, која е призната од владата на Абхазија, но не и од ГПЦ или Руската православна црква, кои сè уште сметаат дека црквата во Абхазија треба да биде под јурисдикција на ГПЦ.
На римокатолиците, баптистите и лутераните им било дозволено да дејствуваат во Абхазија. Јеховините сведоци се официјално забранети, но заедниците на Јеховините сведоци во некои делови на Абхазија можеле да воспостават работни односи со локалните власти и со тоа можеле да одржат некои состаноци. ГПЦ не можела да работи во Абхазија, а грузиските владини претставници се пожалиле на елиминацијата на грузиските архитектонски елементи за време на напорите за реставрација на абхазиските власти на црквите и манастирите за кои историската тврдина на ГПЦ имала.
Цхинвали
На спорниот регион Цхинвали претендира и Грузија, но голем дел од Јужна Осетија бил под де факто контрола на сепаратистичката влада по војната од 1991 до 1992 година. Војната на Грузија со Русија во 2008 година ја оставило територијата целосно под сепаратистичка контрола, а Јужна Осетија последователно била призната како независна држава од Русија и мал број други нации, но не и од ОН или од поголемиот дел од меѓународната заедница.
ГПЦ доживела мешање од „владата на Јужна Осетија“, која ги забранила православните служби во неколку етнички грузиски села. Јеховините сведоци во „Јужна Осетија“ не се официјално признати и биле малтретирани.
Општествени ставови
Огромното мнозинство од современото грузиско население се идентификува како припадник на Грузиската православна црква (ГПЦ) - помеѓу 83 и 86 проценти од населението, според различни анкети. Муслиманите претставуваат 9-10% од населението, а приврзаниците на Ерменската апостолска црква сочинуваат околу 4%. Исто така, има многу помал број следбеници на разни други религии, вклучително и римокатолици, Евреи и бројни нетрадиционални неодамнешни пристигнувања во Грузија (како што се баптисти, пентекосталисти, Јеховини сведоци, адвентисти од седмиот ден и светци од подоцнежните дни). Верската припадност е силно поврзана со етничката припадност, при што повеќето етнички Грузијци се поврзани со ГПЦ. Околу 45% од грузиското население посетува некакви верски служби барем еднаш месечно.
Малцинските верски групи некои Грузијци ги гледаат како закана за грузискиот национален идентитет, културните вредности и ГПЦ. Помеѓу 1999 и 2002 година, следбениците на отфрлениот поранешен свештеник на ГПЦ, Василиј Мкалавишвили, ги нападнале собранијата на Јеховините сведоци и баптистите во Тбилиси. Во текот на 2012 година, некои собранија на муслимани и Јеховини сведоци пријавиле физички пресметки и вербални закани, некои во кои биле вклучени локални свештеници од ГПЦ и нивните парохијани. Во 2011 година, осум членови на православните фундаменталистички групи биле осудени на затвор за упад во телевизиска станица и напад на учесници во ток-шоу за верски слободи; сепак, по парламентарните избори во октомври 2012 година и транзицијата кон нова влада, овие лица биле преквалификувани како „затвореници на совеста“ и биле ослободени како дел од општа амнестија.
Во септември 2013 година, патријархот Илија II - ја одржал својата неделна проповед во катедралата Света Троица во Тбилиси - изјавувајќи дека „правата се добри и се потребни и правата треба да се заштитат“, и дека поретко се признава дека „исто така и мнозинството мора да биде заштитено“, и дека „често мнозинството е поугнетено од малцинството“.
Муслимани
Етничките Азербејџани, од кои повеќето се муслимани, го сочинуваат мнозинството од населението во југоисточниот грузиски регион Квемо Картли. Други муслимански групи вклучуваат етнички Грузијци во Аџарија (автономен регион во југозападниот дел на земјата) и Чеченци на североисток.
Во ноември 2012 година, муслиманите во заедницата во западна Грузија биле спречени да се соберат на молитва од страна на православните свештеници и жителите на градот; локалниот свештеник рекол дека локалните жители „нема да дозволат никакви минариња и масовни молитви во ова село“, а полицијата не интервенирала. Во јули 2013 година, на муслиманите во едно источно грузиско село им биле прекинати службите и покрај напорите за помирување од страна на владините претставници и личното барање за толеранција од страна на патријархот Илија II, поглаварот на ГПЦ, кој го осудил угнетувањето на муслиманите и рекол дека тој самиот пораснал во едно домаќинство во кое имало муслимани.
Во август 2013 година, владините власти расклопиле и отстраниле минаре од 24 метри од џамија во Чела (село во југозападна Грузија), откако членовите на околната заедница изнеле приговори. Запленувањето на минарето, наводно, било поттикнато од тврдењата дека металот од кој е формиран можеби не бил соодветно пријавен за царински цели кога бил увезен од Турција. Поради протестите против акцијата на муслиманските жители на селото, полицијата наводно претепала шест жители и уапсила единаесет. За разлика од некои други заедници со мешавина од муслимански и православни жители, немало никакви протести против џамијата или нејзиното минаре од страна на жителите на Чела. Минарето на крајот било вратено во џамијата и било повторно поставено кон крајот на ноември 2013 година
Најдобра телевизиска програма на Грузијците
Во јануари 2009 година се појавила контроверзност околу телевизиската програма на Грузискиот јавен радиодифузер (ГЈД), Сакартвелос Диди Атеули (საქართველოს დიდი ათეული; „Големата десетка на Грузија“ или „Најдобрите Грузијци“) — шоу кое ги поканува гледачите да ги одберат најдобрите историски личности во Грузија преку гласање преку телефон, пораки и специјална веб-страница (www.bestgeorgians.ge). Списокот на претенденти вклучувал над десетина поединци кои се признати како светци од Грузиската православна црква (вклучувајќи го, на пример, кралот Давид Градителот); службениците на црквата јавно се спротивставиле на вклучувањето и на религиозните и на световните личности во натпреварот, како и на идејата гледачите да ги постават светците во редот на рангирањето.
На 16 јануари 2009 година, редовното емитување на Диди Атеули било заменето со дебата помеѓу претставниците на црквата, нивните поддржувачи и противниците на ставот на црквата. За време на емисијата, претседателот на одборот на доверители на ГЈД, Леван Гахеладзе, објавил дека поделениот одбор гласал за суспендирање на шоуто во очекување на дополнително разгледување. Коментарите на доверителите и критичарите откриле длабоки поделби меѓу поддржувачите и противниците на ставот на црквата - некои го осудувале мешањето на црквата, други изјавиле дека не можат да ги игнорираат инсистирањата на црковните водачи, а еден член на одборот изјавил дека „Мислењето на патријархот [Илија II] е за мене е поважно од законот“.
На 22 јануари, ГЈД објавила дека Диди Атеули ќе продолжи, при што и светците и световните личности ќе останат на натпреварот, но дека конечната листа од десет нема да биде рангирана, туку ќе биде објавена по азбучен ред. Изјавата објавена од ГЈД се обидела да ја минимизира контроверзноста како „вештачка“, сугерирајќи дека „некој сака да ја прикаже Црквата како цензор“ со цел да ги одврати црковните службеници да зборуваат за идните прашања.
Видеа
Во есента 2009 година имало улични демонстрации и други знаци на јавен гнев откако било откриено дека Теа Тутбериџе, поранешна активистка во протестната група Кмара во времето на Револуцијата на розите и водечка фигура во конзервативниот Институт за слобода, дистрибуира видеа со кои се навредува патријархот Илија Втори. Тутбериџе не тврдела дека ги направила видеата (მამა ბუასილი) - но таа ги промовирала преку нејзината Фејсбук страница. Министерството за внатрешни работи уапсила две лица поради видеото, но подоцна признала дека немало кривично дело. Тутбериџе подоцна ја обвинила црквата за соработка со КГБ под советско владеење.
Насилство во ТВ студио
На 7 мај 2010 година, телевизиско ток-шоу во живо на ТВ Кавкасија, во кое биле вклучени водачи на тврдокорните православни христијански групи и нивни противници, дегенерира во прозивки и на крајот целосно пропаднало откако учесниците решиле да ја напуштат дебатата и го напуштиле студиото. По невообичаено долга реклама пауза, водителот на програмата објавил дека пред студиото дошло до тепачка меѓу спротивставените страни. Неколку минути подоцна, неколку членови на една од тврдокорните православни групи - вклучително и свештеници - влегле во студиото и го обвиниле водителот на програмата дека направил провокација. Полицијата пристигнала и уапсила неколку лица. Еден опозициски политичар во студиото посочил дека тврдокорните групи „не би се осмелиле да прават вакви работи без поддршка од властите“; член на една од православните групи, од друга страна, го обвинил Институтот Либерти (тинк-тенк усогласен со владата) за „промовирање на антирелигиозна идеологија“. Лицата кои биле уапсени во овој инцидент подоцна биле ослободени од затвор по резолуција на грузискиот парламент во јануари 2013 година, со која тие и многу други биле прогласени за политички затвореници.
Насилство против хомосексуалноста
Дебатата за инцидентот се проширила надвор од правата на ЛГБТ и прераснала во поширока дискусија за улогата на ГПЦ во грузиското општество. На 24 мај, неколку стотици демонстранти се собрале во паркот во центарот на Тбилиси со транспаренти на кои пишувало „Не на теократијата“ и „Не на темнината“; паралелна контра-демонстрација носела транспарент со кој се повикува на забрана на „пропаганда на сексуална неправда и непристојност“.
Двајца свештеници на ГПЦ биле меѓу уапсените во врска со нападот на митингот на 17 мај. Обвиненијата против еден од нив подоцна биле отфрлени откако градскиот суд во Тбилиси пресудил дека нема доволно докази за да се докаже неговата вина.
Патријархот Илија Втори, кој на 16-ти мај објавил изјава во која ги повикал властите да го откажат собирот, го критикувал движењето за правата на хомосексуалците и изјавил дека хомосексуалноста е грев и „не треба да се пропагира“. Сепак, по настаните од 17 мај, патријархот се обидел да се дистанцира себеси и ГПЦ од насилството, изјавувајќи дека свештениците кои се противат на демонстрациите се однесувале „неучтиво“ и апелирал на смиреност. Претседателот на грузискиот парламент, Давит Усупашвили, посочил дека повикот на Илија II до властите да го забранат митингот послужил како охрабрување за контра-демонстрантите.
Цериум
Цериум — хемиски елемент со симбол Ce и атомски број 58. Цериумот е мек, нодуларен и сребрено-бел метал кој оцрнува кога е изложен на воздух и е доволно мек за да се сече со нож. Цериум е вториот елемент во серијата лантаноиди, и иако често ја покажува состојбата на оксидација +3 од одликите на серијата, тој, исто така, има исклучително стабилна +4 состојба која не оксидира вода. Тој, исто така се смета за еден од ретките земјени елементи. Цериум нема биолошка улога и не е многу токсичен. И покрај тоа што секогаш се случува во комбинација со другите ретки земјени елементи во минералите, како што се оние од групата на монацит и бастнезите, цериумот е лесен да се извлече од своите руди, бидејќи може да се разликува меѓу лантаноидите со својата единствена способност да се оксидира до +4. Тој е најчестиот од лантаноидите, проследен со неодиум, лантан и прасеодиум. Тоа е 26-тиот најобичен елемент, сочинувајќи 66 ppm од Земјината кора, половина колку што е хлорот и пет пати повеќе од оловото. Цериум бил првиот од лантаноидите што бил откриен во Бастнас, Шведска од Јенс Јакоб Берцелиус и Вилхелм Хизингер во 1803 година и независно од Мартин Хајнрих Клапрот во Германија истата година. Во 1839 година, Карл Густаф Мосандер станал првиот кој го изолирал металот. Денес цериумот и неговите соединенија имаат различни намени: на пример, цериум (IV) оксид се користи за полирање на стакло и е важен дел од каталитички претворачи. Цериум метал се користи во фероцериумски запалки за неговите пирофорни својства. YAG фосфор на цериум се користи во сини светлосни емитирани диоди за да се произведе бела светлина.
Физички
Цериум е втор елемент од лантаноидната серија. Во периодниот систем, се појавува помеѓу лантаноид лантан на лево и прасеодиум на десно, и над актиноидниот ториум. Тоа е нодуларен метал со цврстина слична на онаа на среброто. Неговите 58 електрони се распоредени во конфигурацијата [Xe] 4f15d16s2, од кои четирите надворешни електрони се валентни електрони. Веднаш по лантан, 4f орбиталите одеднаш се склопуваат и се намалуваат во енергија до тој степен што тие лесно учествуваат во хемиски реакции. Сепак, овој ефект сè уште не е доволно силен кај цериум и на тој начин 5d подслојот сè уште е окупиран. Повеќето лантаноиди можат да користат само три електрони како валентни електрони, бидејќи потоа преостанатите 4f електрони се премногу силно врзани: цериум е исклучок поради стабилноста на празната f-школка во Ce4 + и фактот дека таа доаѓа многу рано во лантаноидната серија, каде што јадрениот полнеж сè уште е доволно низок до неодиум за да се овозможи отстранување на четвртиот валентниот електрон со хемиски средства.
Познато е дека постојат четири алотропски форми на цериум при стандарден притисок и им се даваат заеднички етикети од α до δ:
Цериум има променлива електронска структура. Енергијата на 4f електронот е скоро иста како онаа на надворешните 5d и 6s електрони кои се делокализираат во металната состојба, а само мала количина на енергија е потребна за промена на релативната искористеност на овие електронски нивоа. Ова доведува до двојни валентни состојби. На пример, промената на волуменот од околу 10% се јавува кога цериумот е подложен на високи притисоци или ниски температури. Се чини дека валентност се менува од околу 3 до 4, кога се лади или компресира.
На пониски температури однесувањето на цериум е комплицирано со бавните стапки на трансформација. Температурите на трансформација се предмет на значителна хистерезија и вредностите цитирани овде се приближни. По ладењето под -15 °C, γ-цериумот почнува да се менува во β-цериум, но трансформацијата вклучува зголемување на волуменот и, што повеќе β форми, внатрешните стресови се зголемуваат и ја потиснуваат понатамошната трансформација. Ладењето под околу -160 °C ќе започне со формирање на α-цериум, но ова е само од преостанатиот γ-цериум. β-цериум не се трансформира значително во α-цериум, освен во присуство на стрес или деформација. При атмосферскиот притисок, течниот цериум е повеќе густ од својата цврста форма на точката на топење.
Изотопи
Природниот цериум е составен од четири изотопи: 136Ce (0,19%), 138Ce (0,25%), 140Ce (88,4%) и 142Ce (11,1%). Сите четири се набљудувачки стабилни, иако теоретски се очекуваат светлосните изотопи 136Ce и 138Ce да бидат подложени на инверзна двојна бета-распаѓање на изотопи од бариум, а најтешкиот изотоп 142Ce се очекува да помине двојно бета распаѓање на 142Nd или алфа-распад на 138Ba. Дополнително, 140Ce ќе ја ослободи енергијата при спонтано цепење. Ниту еден од овие режими на распаѓање сè уште не е забележан, иако експериментално се бара двојно бета распаѓање на 136Ce, 138Ce и 142Ce. Тековните експериментални граници за нивниот полуживот се:
136Ce: >3.8×1016 y
138Ce: >1.5×1014 y
142Ce: >5×1016 y
Сите други изотопи на цериум се вештачки и радиоактивни. Најстабилните од нив се 144Ce со полуживот од 284,9 дена, 139Ce со полуживот од 137,6 дена, 143Ce со полуживот од 33,04 дена и 141Ce со полуживот од 32,5 дена. Сите други радиоактивни цериумски изотопи имаат полуживот под четири дена, а повеќето од нив имаат полуживот под десет минути. Изотопите помеѓу 140Ce и 144Ce вклучуваат како цепни производи од ураниум. Примарниот начин на распаѓање на изотопите полесни од 140Ce е инверзно бета-распаѓање или електронски зафат на изотопи на лантан, додека оној на потешките изотопи е бета распад на изотопи на прасеодиум.
Хемиски
Цериумски оган во воздух, формирајќи спален оксид слој како железна 'рѓа; еден сантиметарски примерок од цериум метал целосно кородира за околу една година. Го изгорува лесно на 150 °C за да се формира бледо-жолтиот цериум (IV) оксид, исто така познат како церија:
Ова може да се намали на цериум (III) оксид со водороден гас. Металот на цериум е високо пирофорен, што значи дека кога е земја или изгребан, како резултат на струготини се запалува. Оваа реактивност одговара на периодичните трендови, бидејќи цериумот е еден од првите, а со тоа и еден од најголемите лантаноиди. Цериум (IV) оксид има структура на флуорит, слично на диоксидите од прасеодиум и тербиум. Исто така, се познати и многу нестехиометриски халкогениди, заедно со тривалентниот Ce2Z3 (Z = S, Se, Te). Монохалкогенидите CeZ спроведуваат електрична енергија и подобро би биле формулирани како Ce3 + Z2-e-. Додека CeZ2 се познати, тие се полихалкогениди со цериум (III): цериум (IV) халкогениди остануваат непознати.
Цериум е високо електропозитивен метал и реагира со вода. Реакцијата е бавна со студена вода, но се забрзува со зголемување на температурата, произведувајќи цериум (III) хидроксид и водороден гас:
2 Ce (s) + 6 H2O (l) → 2 Ce(OH)3 (aq) + 3 H2 (g) Металот на цериум реагира со сите халогени за да даде трихариди:
2 Ce (s) + 3 F2 (g) → 2 CeF3 (s) [бело]
2 Ce (s) + 3 Cl2 (g) → 2 CeCl3 (и) [бело]
2 Ce (s) + 3 Br2 (g) → 2 CeBr3 (и) [бело]
2 Ce (s) + 3 I2 (g) → 2 CeI3 (и) [жолт]
Реакцијата со вишок флуор создава стабилен бел тетрафлуорид CeF4; другите тетрахиди не се познати. Од дихалидите, само бронзениот дијодид CeI2 е познат; како што се диодидите на лантан, прасеодиум и гадолиниум, ова е соединение на цериум (III) елетрид. Соединенијата на цериум (II) се ограничени на неколку необични органоцериумски комплекси.
2 Ce (s) + 3 H2SO4 (aq) → 2 Ce3+ (aq) + 3 SO2−4 (aq) + 3 H2 (g)
Растворливоста на цериум е многу повисока во метансулфонската киселина. Цериум (III) и тербиум (III) имаат ултравиолетова апсорпциона лента со релативно висок интензитет во споредба со другите лантаноиди, бидејќи нивните конфигурации (еден електрон повеќе од една празна или полуполнета f-подслојка соодветно) го олеснуваат дополнителниот f-електрон да се подложени на f → d транзиции наместо забранети f → f транзиции на другите лантаноиди. Цериум (III) сулфат е една од ретките соли чија растворливост во вода се намалува со зголемувањето на температурата. Воден раствор на цериум (IV) може да се подготви со реакција на цериум (III) раствори со силни оксидирачки агенси пероксодисулфат или бизмутат. Вредноста на E⦵ (Ce4 + / Ce3 +) варира во зависност од условите поради релативната леснотија на комплексноста и хидролизата со различни анјони, иако +1.72 V е обично претставителна вредност; дека за E⦵ (Ce3 + / Ce) е -2,34 V. Цериум е единствениот лантаноид кој има важна водена и координативна хемија во оксидациската состојба +4. [26] Поради пренос на лиганд-метал, водниот јон на цериум (IV) е портокалово-жолт. Воден цериум (IV) е метастабилен во вода и е силен оксидирачки агенс кој оксидира солна киселина за да даде хлор гас. На пример, церниот амониум нитрат е чест оксидирачки агенс во органската хемија, ослободувајќи органски лиганди од метални карбонили. Во реакцијата Белоусов-Жаботински, цериум осцилира помеѓу 4 и +3 оксидациски состојби за да ја катализира реакцијата. Соли на цериум (IV), особено цериум (IV) сулфат, често се користат како стандардни реагенси за зафатнинска анализа при цемериметриски титрации.
Комплексот на нитрати [Ce (NO3) 6] 2- е најчестиот комплекс на цериум при употреба на цериум (IV) е оксидирачко средство: тој и неговиот цериум (III) аналог [Ce (NO3) 6] 3- имаат 12- ја координира икосаедричната молекуларна геометрија, додека [Ce (NO3) 5] 2- има 10-координирана бикарница додекаделлахерална молекуларна геометрија. Цриум нитратите, исто така, формираат комплекси 4: 3 и 1: 1 со 18-круна-6 (соодносот што се однесува на тоа помеѓу цериум и крунскиот етер). Халогени комплексни јони како што се CeF4-8, CeF2-6, а портокаловата CeCl2-6 се исто така познати.Оргакоцериум хемијата е слична на онаа на другите лантаноиди, првенствено онаа на циклопентадиенил и циклооктатетраенил соединенија. Цериум (III) циклооктатетраенил соединение има ураноцена структура.
Цериум (IV)
И покрај општото име на цериум (IV) соединенијата, јапонскиот спектроскоп Акио Котани напиша "не постои вистински пример за цериум (IV)". Причината за ова може да се види во структурата на самата церија, која секогаш содржи некои октаедрични слободни работни места каде што се очекуваат атоми на кислород и би можеле подобро да се сметаат за нестехиометриски соединенија со хемиска формула CeO2-x. Понатаму, секој атом на цериум во церија не ги губи сите четири валентни електрони, но го задржува делумното одржување на последниот, што резултира со оксидациона состојба помеѓу +3 и +4. Дури и наводно чисто тетравалентни соединенија, како што се CeRh3, CeCo5 или самата ceria, имаат фото-емисија на рентгенски зраци и спектри на апсорпција на Х-зраци кои се карактеристични за средновалентните соединенија. 4f електронот во цероцен, Ce (C8H8) 2, локализиран и делокализиран и ова соединение се смета за средновалентно.
Историја
Цериумот беше откриен во Бастнес во Шведска од Јенс Јакоб Берцелиус и Вилхелм Хисингер, а независно во Германија од Мартин Хајнрих Клапрот, и во 1803 година. Cerium беше именуван од Берцелиус по џуџестата планета Церера, откриена две години претходно. Самата џуџеста планета е именувана по римската божица на земјоделството, житните култури, плодноста и мајчините односи, Церера.
Цериум првично бил изолиран во форма на оксид, кој беше наречен церија, термин кој сè уште се користи. Самиот метал бил премногу електропозитивен за да биде изолиран од тогашната струја за топење, одлика на ретки земјени метали воопшто. По развојот на електрохемијата од Хамфри Дејви пет години подоцна, на Земјата наскоро ги дадоа металите што ги содржеа. Цериа, изолирана во 1803 година, ги содржела сите лантаноиди присутни во керитската руда од Бастнас, Шведска, и на тој начин само содржеше околу 45% од она што сега е познато дека е чиста цера. Не беше сè додека Карл Густаф Мосандер не успеа да ја отстрани лантаната и "дидијата" кон крајот на 1830-тите, таа беше добиена чиста. Вилхелм Хијзиер бил богат сопственик на рудникот и аматер и спонзор на Берцелиус. Тој го поседувал и го контролирал рудникот во Бастнас и со години се обидувал да го дознае составот на обилната тешка карпа ("Волфс од Бастнас", која и покрај неговото име немала волфрам), сега позната како керит, имаше во неговиот рудник. Мосандер и неговото семејство живееја многу години во истата куќа како Берцелиус, а Мосандер несомнено беше убеден од Берцелиус за понатамошно испитување на церијата.
Појавување и производство
Цериумот е најзастапен од сите лантаноиди, што претставува 66 ppm од Земјината кора; оваа вредност е веднаш зад бакар (68 ppm), а цериумот е уште поголем од обичните метали како олово (13 ppm) и калај (2.1 ppm). Така, и покрај неговата позиција како еден од т.н. ретки земни метали, цериумот всушност не е редок. Содржината на цериум во почвата варира помеѓу 2 и 150 ppm, со просек од 50 ppm; морската вода содржи 1,5 делови на трилион цериум. Цериум се јавува во разни минерали, но најважните комерцијални извори се минералите на групите на монацит и бастнезите, каде што сочинуваат околу половина од содржината на лантаноид. Monazite- (Ce) е најчестиот претставник на монацитите, при што "-Ce" е наставката на Левинсон, информирајќи за доминацијата на претставникот на елементот REE. Исто така, најважниот дел од бастните наоѓалишта е доминантниот бастин (Ce). Cerium е најлесниот лантаноид кој се екстрахира од неговите минерали бидејќи е единствениот што може да достигне стабилна +4 оксидациона состојба во воден раствор. Поради намалената растворливост на цериум во оксидациската состојба од 4, цериумот понекогаш е исцрпен од карпите во однос на другите ретки земјени елементи и е вграден во циркон, бидејќи Ce4 + и Zr4 + го имаат истиот полнеж и слични јонски полупречници. Во екстремни случаи, цериум (IV) може да формира сопствени минерали одделени од другите ретки земјени елементи, како што се церианит (правилно наречен церианите- (Ce)), (Ce, Th) O2. Бастназите, LnIIICO3F, вообичаено недостасува ториум и тешки лантаноиди надвор од самариум и европиум, а оттука екстракцијата на цериум од него е сосема директна. Прво, бастната садот се прочистува, користејќи разредена хлороводородна киселина за да ги отстрани нечистотиите на калциум карбонат. Рудата потоа се пече во воздухот за да се оксидира до лантаноидните оксиди: додека повеќето лантаноиди ќе бидат оксидирани до сексиоксидите Ln2O3, цериумот ќе се оксидира до диоксидот CeO2. Ова е нерастворлив во вода и може да се исцеди со 0,5 М хлороводородна киселина, оставајќи ги другите лантаноиди зад себе.