cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фер
Вик
Фризиските обичаи и историјата на Фер се прикажани во Фризискиот музеј на Карл Хеберлин, чиј влез е направен од коски на китови.
Цркви
Островот поседува три средновековни цркви од и  век. Постојат црквата Св. Никола во Вик-Болдиксум, Св. Јован во Ниблум и Св. Лаврентиј во Зидеренде. Блиските гробишта содржат необични споменици, кои прикажуваат житија и слики.
Ветерници
На Фер може да се најдат пет ветерници, две од нив во Вик (холандска ветерница наречена Венти Амика (Venti Amica) од 1879 година во стариот град и извадена ветерница од халигот Лангенес во музејот), како и една во Вриксум (осумаголна холандска ветерница), една во Боргзум (осумаголна холандска ветерница, повторно изградена во 1992 година, откако претходната градба била уништена во пожар) и една во Олдзум (осумаголна холандска ветерница од 1901 година). Сите се во приватна сопственост, освен извадената ветерница и ветерницата во Вриксум.
Лајферде
Лајферде (Leiferde) — општина во округот Гифхорн, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Фер
Мрестилишта на патки
Во мочуриштата може да се посетата шест мрестилишта за патки. Првпат направени во век, овие вештачки езерца обезбедувале разонода за морските капетани и бродските офицери во текот на зимата. Подоцна, езерцата биле користени за фаќање на голем број диви патки. Во езерцето кај Ефенум, повеќе од 3 милиони патки биле фатени од неговото поставување во 1735 година, а од 1885 до 1931 година фабрика во Вик произведувала месо од патки. Месото било извезувано низ целиот свет.
Лајферде
Местоположба
Местото се наоѓа во триаголникот Хановер, Брауншвајг и Волфсбург. Од окружниот град Гифхорн е оддалечен само десет километри.
Фер
Ваденско Море
Целото море околу Фер може да биде означено како знаменитост. Главно северниот дел од морските брани, но и калливите рамнини обезбедуваат огромни површини за сите видови на морски птици. Во текот на сезоната, огромни јата на птици одмораат на Фер и на соседните острови. Понекогаш, особено по тешки зимски бури, пристанишните фоки можат да бидат забележани на плажите.
Плажата долж јужниот брег е омилена за пливање. Исто така, при ниска плима возможно е пешачење од Амрум до Фер.
Лајферде
Соседни општини
Следниве општини се граничат со Лајферде (од север, надесно): Миден (Алер), Гифхорн, Рибесбител, Аденбител, Хилерзе и Мајнерзен.
Торсхавн
Торсхавн, поточно: Тоурсхавн (фар: Tórshavn, дан. Thorshavn, шве. Torshamn) — главен град на Фарските Острови.
Фарскиот парламент (Løgting), се наоѓа во стариот историски Тинганес полуостров во Орсхавен. Северозападно лежи планина од 347 метри надморска височина, на југозападот планина од 350 метри надморска височина.
Генералот на мртвата војска
Генералот на мртвата војска (албански: Gjenerali i Ushtrisë së vdekur) — првото прозно дело на албанскиот писател Исмаил Кадаре. Романот, напишан во 1962-1963 а објавен во 1963 година, се смета за најдоброто литерарно остварување на овој автор. Во суштина, се работи за една антимилитаристичка книга, во која низ уметничката призма се прикажани двете победи на албанскиот народ во Втората светска војна, физичката и моралната. Ова дело не е историска хроника, во него не се споменуваат историски факти, туку со помош на реалистичните наративни методи едноставно се раскажува за достоинството и борбеноста на народот кога ќе му биде загрозено неговото постоење.
Ликови
„Генералот на мртвата војска“ е дело во кое главните јунаци немаат имиња, како што е вообичаено во книжевноста, туку тие се означени само како генералот, генерал-мајорот, свештеникот, специјалецот, војникот-дезертер итн. Писателот само на споредните ликови им дава имиња или ја открива нивната националност според некои посебни знаци на распознавање.
Генералот е главниот член на италијанската делегација која се упатила кон непознатата албанска почва да ги бара нивните погинати војници. Тој има околу 40 години, оженет и татко на две деца. Првично е горд и почестен што токму тој е избран за прв човек во оваа задача од голем национален интерес. По прифаќањето на должноста, во неговиот дом секојдневно пристигнувале далечни гости, роднини на починатите војници, секој со своја приказна и молба. Веќе во тој момент ја почувствувал сета тежина на доделената обврска, бидејќи бил внесен немир во неговото семејство. Во една прилика, неговата сопруга му вели: Смртта ни се има вовлечено во куќата. Кога тој пристигнува во Албанија, тој запаѓа во меланхолија и натаженост, а поради осаменоста и потиштеноста, почнува да пие и во главата му навираат мисли дека е командант на „најлонската“ војска. Често води разговори со свештеникот за културата и природата на албанскиот народ и секогаш е на страната на Албанците како мирољубив и горд народ, на кој му била направена голема неправда во текот на Втората светска војна. Додека ја извршува должноста, него постојано го копка љубопитноста за тоа дали свештеникот имал љубовна афера со вдовицата од полковникот З.
Тропски земји на Зимските олимписки игри
Иако традиционално поврзани со земји со студени клими, Зимските олимписки игри исто така имале учесници од неколку тропски земји. Типичната клима на овие земји не е погодна за учество во зимски спортови, и поради тоа ниту една тропска држава досега не освоила олимписки медал. Најверојатно поради тоа, нивните учества се предмет на интерес на гледачите за време на игрите.
Првата земја учеснички со топла клима на Зимските олимписки игри била Мексико. Голем дел од Мексико е на географска ширина северно од Северниот Повратник, и поголемиот дел од земјата има суптропски планински предели или степска клима, така што не е исклучиво тропска земја. Сепак, Мексико го остварил своето зимско деби на Зимските олимписки игри 1928 со боб екипа од пет лица која завршила на единаесеттото место на поредокот. Мексико не се вратил на Зимските олимписки игри сè до игрите во 1984 одржани во Сараево.
Генералот на мртвата војска
Ликови
Во текот на мисијата, генералот почнува да размислува за својата задача при што доаѓа во судир со себеси и со сите оние кои убивале луѓе. Среќавајќи се со месното население, тоа остава пријатен впечаток врз него и тој почнува да им се восхитува. Тој е свесен дека неговата војска ја изгубила војната и чувствува дека војната сè уште живее во свеста на луѓето, а тоа ден на ден тоа чувство почнува да го оптоварува и да го мачи. Генералот не е пречувствителен, но не е ниту бесчувствителен, така што не може да го сфати гостопримството на народот кој страдал токму од неговата земја. Тој е човек кој умее понекогаш да го слушне гласот на совеста. Затоа, тој не сотанува мирен пред купот коски, зашто тие го опоменуваат на ништожноста на војната, а Кадаре го прикажува како личност кој созрева за време на својата мисија. Токму под притисокот на совеста, тој сè повеќе пие, а пресвртната точка настапува кон крајот на романот, кога оди на селската свадба, која ја напушта „подгрбавен и потиштен, како на рамената да ги држи срамот и товарот на целиот свет“. Тогаш, генералот увидува дека полковникот З. направил непростливи ѕверства во текот на војната, па затоа неговите коски ги фрла во реката и така малку го смирува својот бес. Всушност, овој нетипичен гест открива дека, веројатно, како учесник во војната, и генералот доживеал слични нешта, но околностите во кои тој слуша за злосторствата на полковникот З. (свадбата, орото, топотот на тапанот) предизвикуваат кај него нов впечаток. Така, доволна е само една сурова вистина за генералот да се наврати кон минатото. Таа вистина го мачи, му ги кине нервите, го обеспокојува во толкава мера што на крајот од романот вели: „Ама смрдиме на смртта. Да се напиеме!“
Тропски земји на Зимските олимписки игри
Првата целосно тропска земја која се натпреварувала на Зимски олимписки игри се Филипините, кои испратиле двајца алпски скијачи на Зимските олимписки игри 1972 во Сапоро, Јапонија. Бен Нанаска завршил на 42. место во велеслалом (од 73 натпреварувачи), а Хуан Сипријано не ја завршил трката. Во слаломската трка ниту еден од двајцата скијачи не ја завршил трката. Костарика станала втората тропска земја која учествувала на Зимски олимписки игри, во 1980 во Лејк Пласид, каде Артуро Кинч исто така се натпреварувал во алпско скијање. Кинч уште трипати настапил за Костарика на Зимските олимписки игри, вклучувајќи ги игрите во 2006 на 49-годишна возраст. Таму тој завршил на 96. место на трката на 15 км скијачко трчање.
На Зимските олимписки игри 1988 одржани во Калгари, Канада се појавиле голем број на тропски земји: Костарика, Фиџи, Гуам, Гватемала, Јамајка, Холандските Антили, Филипините, Порторико и Американските Девствени Острови. Јамајската боб-екипа станала фаворит на навивачите на овие игри и била инспирација за филмот Реге на мраз. На игрите во 1994, шест години подоцна, јамајската екипа завршила на солидното 14. место, пред САД и Русија, додека пак боб санкачот Ласелес Браун освоил сребрен медал настапувајќи за Канада во 2006 година.
Генералот на мртвата војска
Ликови
Свештеникот е вториот одговорен член на експедицијата и постојан придружник на генералот за време на ископувањата. Тој е воздржан и не толку раздразнет како генералот. Исто така, тој има поинакви размислувања за природата на Албанците: смета дека тие се воинствен народ, кому војната му е вградена во самото битие; ги смета за културно заостанати и економски неразвиени во споредба со неговата земја, и убеден е дека Албанците воопшто не биле обесправени за време на големата војна. Тој му зебележува на генералот дека премногу пие алкохол, дека на моменти се однесува неразумно и дека донесува избрзани одлуки. По губењето на коските на полковникот, тој сака да се заштити од одговорноста за генераловите постапки, па така испраќа писмо до семејството на полковникот и до домашните власти. Во ниеден дел од романот, свештеникот не покажува емоционално обоени потези, туку неговото однесување секогаш е според протоколот и дадените овластувања. Ако свештеникот и генералот ги замислиме како едно битие, тогаш генералот би бил волјата и срцето, додека свештеникот совеста и разумот.
Покрај генералот и свештеникот, речиси незабележливо, низ целиот роман е присутен народот како колективен лик. Суровото искуство од војната длабоко е всадена во битието на албанскиот народ и постојано го опоменува дека хуманизмот на меѓучовечките односи е највисокиот идеал кон кој треба да се стреми и дека моралната сила го прави голем човекот. Дваесет години подоцна, војната сè уште живее во свеста на народот и го опоменува на тешкото минато. Иако е гневен на генералот, народот не ги манифестира јавно омразата и протестот. Напротив, тој е свесен дека во мирновременските услови важат други морлани норми и затоа го пречекува генералот со несфатлива гостопримливост. Моралната сила на народот се состои токму во тоа да не ја открие својата слабост пред непријателот и да се покаже поголем од него. Поради тоа, еден старец со часови седи на патот чекајќи го генералот кому му ги предава коските на еден војник-дезертер. Всушност, дури и војникот запишува во својот дневник дека „домаќинот е навистина добар, праведен човек“.
Тропски земји на Зимските олимписки игри
Зимските олимписки игри 2006 одржани во Торино, Италија го обележале зимското деби на Етиопија и Мадагаскар. На игрите во 2010 одржани во Ванкувер, Канада, деби настап забележале Кајманските Острови, Колумбија, Перу, и Гана, а четири години подоцна на игрите во Сочи деби настап забележале Доминика, Источен Тимор, Того и Тонга.
Список на тропски земји учеснички
Овој список на држави ги вклучува оние кои лежат целосно или претежно низ тропскиот појас и исто така имаат главно тропска клима согласно со кепенова класификација на климата. Други земји со топли временски услови (на пример сместени во суптропскиот појас) кои се натпреварувале на Зимските олимписки игри се Австралија, Бермуди, Кинески Тајпеј, Хонгконг, Индија, Мексико, Јужноафриканската Република, Свазиленд, Уругвај и неколку северноафрикански земји како Алжир, Египет и Мароко.
Генералот на мртвата војска
Критички осврт кон романот
Иако се одликува со реалистична градба, романот „Генералот на мртвата војска“ е интересен како според тематиката и содржината така и според уметничката обработка. Истовремено, тој е психолошка драма, раскажана топло и сугестивно и длабоко антимилитаристичка книга, напишана во еден здив. Таа е историска ретроспектива која нема намера да ја разбуди сентименталноста кај читателот, зашто во неа пресутна визијата на смртта, но од поинаква, мирновременска перспектива. Авторот не го интересира историјата во вистинската смисла на зборот, т.е. историските настани, туку низ судбината на еден човек (генералот), тој гради низа помали судбини кои стануваат сè поживи и посугестивни. Кадаре го избегнува историзмот, но сепак, во романот се гледа историското време конкое тој временски се дистанцира и тоа му помага да се снајде во морето историски факти. Притоа, писателот извонредно ја користи техниката на раскажување во трето лице, со што се дистанцира од настаните и така се ослободува од црно-белото сликање на настаните. Со помош на силната организираност на четивото, рационалниот пат на создавањето на романот е вешто прикриен со епската смисла на раскажување, а понекогаш и со архетипска хероика и со смирен лирски ретуш.
Тропски земји на Зимските олимписки игри
Зимски параолимписки игри
До 2014 година, само две тропски земји испратиле свои натпреварувачи на Зимски параолимписки игри. Тофири Кибука од Уганда се натпреварувал во скијачко трчање на воведното издание на Зимските параолимписки игри во 1976 и повторно на игрите во 1980 година. Откако Кибука добил норвешко државјанство, тој започнал да се натпреварува за Норвешка почнувајќи од 1984 година, и успеал да освои неколку медали на следните игри на кои настапил. Бразил испратил двајца натпреварувачи на својот прв настап на Зимските параолимписки игри 2014.
Зимски младински олимписки игри
Пет тропски земји настапиле на првите зимски младински олимписки игри во Инсбрук, Австрија.
Генералот на мртвата војска
Критички осврт кон романот
Романот е структуриран во две рамнини - реалистичка и психолошка. Реализмот е присутен во класичната форма на изразувањето при што, на моменти, романот е дексриптивен, а лирскиот штимунг претежно ги засенува натуралистичкото сликање и сугестивното правење драмски пресврти. Кадаре ги претпочита организираната фактографија, дијалогот и нарацијата која често се движи меѓу колоквијалниот и поетскиот јазик. Текот на раскажувањето е граден на низа динамички мотиви кои на романот му даваат живост. Во текот на раскажувањето, авторот прави дигресии така што воведува одредени сцени и мотиви кои го разбиваат тематското единство на делото, но не ја загрозуваат целината. Кадаре внесува радикализам во развивањето на основниот тек на приказната така што една романескна атмосфера не ја доведува до крајот, или не ја почнува од почетокот, оставвајќи му доволно простор на читателот. Тој вешто ги спојува минатото и сегашноста при што раскажувачкото време е сегашноста, а военото време се прикажува во свеста на ликовите во романот. Токму раскажувањето во трето лице обезбедува добра организација на делото, зашто писателот морал да ги спои во едно ткиво минатото, сегашноста, спомените, дневникот, потсвеста итн. На тој начин, романескната приказна раскажана во трето лице се појавува како кажување на сведоците на настаните, а не на раскажувачот. иако романот се одликува со цвртст главен тек на настаните, сепак романескната структура не е толку кохерентна, зашто линијата на настаните понекогаш е испрекината.
Романот зборува за двете победи на албанскиот народ за време на Втората светска војна и по неа: физичката, т.е. војничката победа која барала големо херојство за да се победи надмоќниот непријател и моралната победа, искажана преку почитта кон погинатите непријателски војници. Прикажувајќи ги трагичните настани од војната, авторот ги разработува причинско-последичните односи поаѓајќи обратно, од последиците кои му служат како основа за да размислува за причините. Токму на тој начин, авторот објективно и непристрасно доаѓа до определени сознанија, а тоа му дава на романот посебна вредност, зашто авторот не зборува за настаните за сметка на уметничката убедливост. Неутралната позиција на авторот и уметнички убедливата осуда на злосторствата придонесуваат за книжевната вредност на овој роман, а едноставното изразување, одмереноста, убедливоста и специфичноста на темата го прават привлечен за современиот читател.
Преку психолошкото раскажување и специфичната динамика на настаните, авторот создал една полидимензионална слика за човековото суштество. Романот има набиен драмацитет, ликовите се појавуваат со огромен психолошки багаж, и се соочуваат со најразлични искушенија. Во него се борат животот со смртта, доброто со злото, мирот со војната. Преку овие настани, авторот искажува универзални вредности, пред сѐ откривајќи длабоки траги во душата на човекот, односно преку уметничката гледна точка тој ги афирмира човечките вредности кои се многу поголеми од морбидните страсти што понекогаш триумфираат во неговото битие.
Генералот на мртвата војска се наоѓа на 81. место на списокот на ''Најдобри романи на 20. век, направен од угледниот француски весник Le Monde''.
Според сижето на овој роман бил снимен истоимениот филм, во режија на Лучано Товоли. Исто така, дејството во оваа книга било преработено и во многу драми кои денес се изведуваат во албанските театри.
NGC 1800
NGC 1800 — галаксија во соѕвездието Гулаб, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1800 се споменува и како ESO 422-30, MCG -5-13-4, AM 0504-320, IRAS 05045-3201.
Откривање
Објектот е откриен на 19 ноември 1835 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1800 е од видот IBm. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 1800 има привидни димензии од 2' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 5 ч 6 м 25,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 31° 57' 16". Положбениот агол на објектот е во износ од 113°.
Други поделби
Проучување на NGC 1800 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 16745. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 358; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7047. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 74.
Рајца
Рајца — село во Општина Ресен, во областа Долна Преспа, во околината на градот Ресен, сместено во близина на брегот на Големото Преспанско Езеро.
Потекло на името
Во врска со името на селото, Влоѓимјеж Пјанка ја истакнува можноста дека произлегува од словенскиот збор „раја“ што значи мирна вода, мочуриштен терен, блато и слично, или е изведено од личното име Рајо со додавање на наставката „-јца“. Рајчани сметаат дека нивното село името го носи по некојси човек Рајчан, кој прв се доселил и подигнал свој дом за живеење на тоа место.
Географија и местоположба
Рајца се граничи со следниве села: со Грнчари на север, со Курбиново на исток и на југ и со селото Асамати на запад.
Атарот на Рајца зафаќа површина од 461 хектар (околу 4,61 км2) и зафаќа рамничарско плодно и ридско-планинско земјиште обраснато со листопадна шума (даб, бука, леска и др.). Во 1953 година на некои месности е засаден бор. Селото располага со скромни високопланински пасишта. Од вкупната површина на атарот: 144,3 хектари се обработливо земјиште, 103,8 хектари пасишта и 198,5 хектари шума.
Рајца е село од собран тип со околу 25 куќи, сите обновени (доградени, приградени, надградени, новоизградени), внатре современо опремени. Преовладуваат белите фасади. Околу куќите постојат дворни места во кои се наоѓаат стопански и други објекти (тремови, фурни, бунари, штали, плевни, гаражи, магацини и др.).
Историја
Рајца е старо христијанско село во кое отсекогаш живееле православни Македонци. Под различни облици на денешното име (Раица, Раитца, Раичино, Раици и Рајца) неговото постоење е забележано во повеќе извори од различни периоди.
Во XIX век, Рајца се наоѓало во Битолската каза, нахија Долна Преспа, во Отоманското Царство.
До 1912 година, Рајца било под турска власт, а тој склоп и беговски чифлик. Во текот на подготовките и текот на Илинденското востание рајчани активно се приклучиле. Четата на ова село земала учество во нападот на село Асамати (7 август 1903 година). За нејзин војвода се споменува Јонче Стасовски (од с. Љубојно).
Во Првата балканска војна (ноември 1912), селото се нашло под српска власт, а во текот на Првата светска војна под бугарска окупација. Подоцна, со поместувањето на фронтот, низ селото поминале и војските на Антантата. Во еден период од војната (1916-1918), Рајца било засолниште за евакуираните жители на селата Претор, Асамати, Долно Дупени и Сливница. Во текот на војната, рајчани биле мобилизирани во војските на спротивставените страни.
Во Втората светска војна селото паднало под окупација на фашистичка Италија (мај 1941 година), со што се нашло во составот на т.н. Голема Албанија. По капитулацијата на Италија (8 септември 1943 година) паднало под окупација на фашистичка Бугарија, под која останало до ослободувањето на 5 септември 1944 година. Загинале двајца жители.
Со електрична енергија селото се здобило во 1959 година, со систем за наводнување во 1956 година, со телевизиски прием во 1965 година, со асфалтен пат во 1981 година, со водовод во 1985, со телефонски приклучоци во 1988 година.
Стопанство
Основни занимања на рајчани секогаш биле поледелството и сточарството. До 1960 година најмногу се произведувало жито (пченица, ’рж, јачмен, овес, пченка), градинарски култури (пипер, кромид, лук, домати, зелка, компир и др.), потоа грозје и тутун. Денес, најразвиена земјоделска гранка е овоштарството (јаболката). Во рамките на сточарството најмногу се одгледувале волови, крави, овци и кози. Денес, речиси е целосно занемарено. Доста се одело и на печалба во странство.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Рајца имало 84 жители, сите Македонци христијани. По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Рајца имало 112 жители.
Според пописот од 2002 година, во селото Рајца имало 66 жители, сите Македонци.
Родови
Денешниве рајчани се потомци на следниве семејства: Бицковци, Божиновци (доселени од село Претор), Димовци, Колевци (доселени од село Асамати), Карамфиловци, Курбинци (доселени од село Курбиново), Ќулумовци, Поповци (доселни од Сливница), Проданевци, Радевци (доселени од Асамати), Трифуновци (доселени од Скочино) и Трајчевци.
Според истражувањата на Бранислав Русиќ во 1949 година, родови во селото се:
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Ресен, една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Ресен.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Ресен. Во периодот од 1955 до 1965 година, селото било дел од некогашната Општина Ресен.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Подмочани, во која покрај селото Рајца, се наоѓале и селата Асамати, Горна Бела Црква, Грнчари, Долна Бела Црква, Езерани, Козјак, Курбиново, Подмочани и Претор. Во периодот 1950-1952 година, селото било дел од некогашната Општина Подмочани, во која влегувале селата Асамати, Грнчари, Курбиново, Подмочани, Претор и Рајца.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 1657 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на селски дом.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 54 гласачи.
Иселеништво
До 1949 година македонски иселеници има во Ресен (4 семејства), Србија (1 семејство), Австралија (1 семејство), Бугарија (1 семејство) и во Аргентина (3 семејства).
Смиланци
Смиланци — село во Општина Радовиш, во околината на градот Радовиш.
Според пописот од 2002 година, селото имало население од 39 жители, со што селото се вбројува во мали села во областа на Конче и Радовиш.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во Радовишкото Поле, во источниот дел на територијата на Општина Радовиш, сместено на јужната падина на планината Плачковица. Селото е планинско, сместено на надморска височина од 800 метри. Од градот Радовиш е оддалечено 20 километри.
Смиланци е сместено во подножјето на планината Плачковица, а низ селото тече Смиланска Река.
Селото е поврзано со селото Подареш со регионалниот пат 1310, кој води низ долината на Плаваја. Патот не е довршен и само делумно е асфалтиран.
Смиланци поседува зачувани куќи со традиционална архитектура.
Историја
Според археолошкото наоѓалиште Преслап во близина на селото, може да се потврди дека во атарот на селото постоел живот уште во дамнина.
Разловечко востание
Откако четата на Димитар Беровски ги победила Турците во Лаки тие се упатиле кон селото Смиланци, каде претходно било складирано оружје. Меѓутоа, во Смиланци дошло до предавство од месниот полјак во Радовиш, така што и тука турскиот аскер брзо реагирал и востаниците доживеале неуспех. На 29 мај, турскиот аскер, засилен со башибозук од околу 1.000 души, тргнале во противофанзива против 300 востаници. Селаните кои не успеале да побегнат биле ѕверски убивани, оставани за пример на населението, а некои од селаните од реонот биле мачени како затвореници во Сер, Солун, Скопје и други места. Поп Стојан се самоубил, а околу 30 востаници од разловечката чета, на чело со Димитар Поп-Георгиев Беровски, успеала делумно да се задржи и да ја продолжи борбата во Малешевските Планини, Пијанец, Осоговските Планини и во Кресна.
Зачувани куќи со традиционална архитектура
Стопанство
Атарот на селото е голем и зафаќа простор од 20 км2, при што преовладуваат шумите со површина од 3.631 хектар, на пасиштата отпаѓаат 901 хектар, а на обработливото земјиште 454 хектари.
Во основа, селото има мешовита земјоделска функција.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Смиланци живееле 250 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Смиланци имало 344 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Селото не е големо и е населено со македонско население. Така, во 1961 година селото имало 384, а во 1994 година 71 жител. Намалувањето се случува како последица на миграцијата село-град.
Според пописот од 2002 година, во селото Смиланци живееле 39 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 11 жители, од кои 9 Македонци и 2 лица без податоци.
Родови
Според истражувањата на Бранислав Русиќ во 1928 година родови во селото:
Самоуправа и политика
Во век, Смиланци било село во Радовишката каза на Отоманското Царство.
Селото влегува во рамките на Општина Радовиш, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година со Општина Подареш. Во периодот од 1996-2004 година, селото село дел од некогашната Општина Подареш.
Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Радовиш.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Подареш, во која покрај селото Смиланци, се наоѓале и селата Дурутлија, Јаргулица, Калуѓерица, Ново Село, Ораовица, Папавница, Подареш, Покрајчево, Саригон, Ќоселија и Худаверлија. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната Општина Смиланци, во која влегувале селата Ново Село, Смиланци и Шаинташ.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 1620 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на месната заедница.
1710 во уметноста
1710 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Црква „Св. Атанасиј“ - Новачани
'''Св. Атанасиј (или Св. Атанас''') — православна црква во велешкото село Новачани, претставник на Македонската преродба. Му припаѓа на Велешкото архијерејско намесништво во Повардарската епархија на МПЦ - ОА.
Црквата е изградена во 1845 г. Живописана е и никогаш не била обновувана.
Естонија
Република Естонија (естонски: Eesti Vabariik) или само Естонија (Eesti) — држава во Источна Европа. Естонија се граничи со Латвија на југ, со Русија на исток, додека на север излегува на Финскиот Залив, а на запад излегува на Балтичкото Море. Вкупната површина на Естонија изнесува 45.227 км2 каде живеат околу 1,3 милиони жители. Главен и најголем град во државата е Талин, додека службен јазик е естонскиот.
Населувањето на денешната територија на Естонија започнала уште во 8500 п.н.е. Низ историјата, Естонците биле под владеење на околните силни држави, како на пример Шведска, Русија или Данска. Странската власт во Естонија започнала уште во 1227 година. Одреден период територијата била под владеење на Германија и Данска, додека во 1500-те години Естонија била под шведска управа. Од 1710 година територијата била под руска управа, следена од советско владеење за да на 20 август 1991 година Естонија се стекне со својата целосна независност. Од 1 мај 2004 година Естонија е дел од Европската Унија.
Потекло на поимот
Модерното име на Естонија се верува дека потекнува од римскиот историчар Такит кој во делото „Германија“ опишал луѓе кои се нарекувале Ести (Æstii). Исто така, во старите скандинавски приказни се опишувала држава именувана Естланд, термин кој и денес се користи во германските јазици за државата. Во македонскиот јазик државата се нарекува со термин кој е ист за сите словенски јазици.
Географија и клима
Естонија е прибалтичка земја. Се протега и на група од 1521 острови, меѓу кои најголеми се Сарема и Хиума. Релјефот е претставен претежно со низини. Вкупната површина на земјата изнесува 45,226 км2, и според тоа се наоѓа на 129 место по големина во светот. Естонија има копнени и водни граници. Копнените граници и се со Латвија и Русија, и тоа на југ со Латвија и на исток со Русија. Водните граници се со Финска, Латвија, Русија и Шведска.
Административна поделба
Естонија е поделена на 15 окрузи (maakond). На чело на секоја од нив стои управник (maavanem), кој е претставник на државната влада на регионално ниво. Управникот го назначува самата влада и има петгодишен мандат.
Окрузите понатаму се делат на општини, и тоа од два типа: „градски“ (linn) и „селски“ (vald).
Податоците на населението се однесуваат на состојбата на 31 декември 2011 г.
Стопанство
Во периодот меѓу двете светски војни естонската економија постепено почнала да преоѓа од земјоделски на индустриски сектор и се развивала по урнек на економијата на соседната финска. Во тој период естонските земјоделски производи (особено путерот, млекото и сирењата) се продавале на пазарите во Германија и другите западноевропски земји. Животниот стандард на естонското население во тој период бил скоро ист со стандардот на населението на Финска. Во текот на Втората светска војна економскиот систем во земјата доживеал целосен колапс, а после советската окупација и целосен пресврт од пазарна на социјалистичка економија. После 1944 година Естонија во целост се интегрирала во советскиот стопански систем заснован на општествена сопственост. Иако во тој период дошло до интензивна индустријализација на земјата, животниот стандард значително опаднал, па така според податоците од 1987 година бруто-домашниот производ на Естонската ССР скоро останал на предвоеното ниво од околу 2.000 американски долари, додека во истиот период БДП на Финска пораснала на 14.370 американски долари.
По обновата на независноста на земјата во 1991 година, била извршена повторна транзиција на пазарна економија и во земјата биле спроведени бројни стопански реформи. Една од најзначајните секако била воведувањето на данок на додадена вредност по единствена стапка од 26 % (без разлика на висината на примањата), а даночната стапка во периодот 2005–2008 постепено била редуцирана на конечни 21 %. Целокупната вредност на данокот на земја се користи за финансирање на локалните самоуправи. Се оданочуваат дури и јавните институции. Степенот на наплата на данокот е многу висок и изнесува преку 90 %.<!—мртвата врска е од тој датум-->
Во ноември 1999 година Естонија станала членка на Светската трговска организација, а од 2010 и на Организација за економска соработка и развој (OECD).
Пред официјалното придружување на еврозоната, национална валута била естонската круна која била вrзана за германската марка во однос 1 DEM за 8 EEK. Круната како официјална естонска валута била во оптек во два наврата, 1928–1940 и 1992–2011 година. Нејзи ѝ претходела естонската марка која била во оптек од 1918 до 1927 година, а ја наследило еврото откако Естонија официјално ја усвоила единствената европска валута како сопствено платежно средство 1 јануари 2011 година. Со воведувањето на еврото Естонија станала 17. членка на еврозоната. Замената на естонската круна за евро била вршена по курс 1€ за 15,64664 EEK. Во текот на периодот на советска власт официјална валута била советската рубља.
Според податоците на Евростат, Естонија има најмал јавен долг меѓу сите земји на Европската Унија кој на крајот на 2010 година изнесува 6,7 % од националниот БДП. Од европските фондови за развој Естонија во периодот 2007–2013 добила околу 3,4 милијарди евра.
Естонската економија директно ги осетила последиците од големата економска криза (2007–2010), па така БДП во првата половина на 2008 година паднал за 1,4 %, а до крајот на истата година дури за 9 %. Економијата се стабилизирала дури во почетокот на 2010 година и поново почнала да бележи раст. Така во третиот квартал на 2010 година, индустриското производство пораснало дури за 23 % во споредба со истиот период претходната година. Оттогаш економијата секоја година бележи континуиран раст. Според статистичките податоци од март 2016 година, просечната месечна плата изнесувала 1.105 евра. Меѓутоа постојат значителни разлики во висината на БДП меѓу поедините окрузи во земјата. Подрачјето околу главниот град Талин учествува со повеќе од 50 % од вкупниот национален БДП. Така во 2008 година БДП во Талин изнесувал 172 % од просечниот БДП на национално ниво, или дури 115 % од просечниот БДП на ниво на ЕУ. Стапката на невработеност во март 2016 година изнесувала 6,4 % што било под просекот на ЕУ, односно пет пати помалку од просекот на еврозоната. Единствен период во кој бил бележен константен раст на невработеноста бил периодот од мај 2008 до мај 2009 година кога невработеноста пораснала од 3,9 % на дури 15,6 %. Во 2012 година Естонија била единствената членка на еврозоната со буџетски суфицит и со јавен долг од само 6 %.
Најголем дел (преку 71 %) од вкупниот национален доход доаѓа од услужниот сектор, на индустрискиот сектор отпаѓа 25 %, додека земјоделството и другите примарни дејности даваат само 4 % од националниот БДП. Најважни стопански сектори се преработувачката индустрија која претставува околу 14,5 % од вкупното производство, потоа сообраќајот, градежништвото и комуникациите со вкупно 10 %, трговијата претставува 13,5 %, а сите останати сектори околу 21 %.
Естонија има високо развиен сектор на информатички технологии и се смета за една од најразвиените информатички земји во Европа. Естонските програмери Ахти Хеинла, Прит Касесалу и Јан Талин учествувале во создавањето на телекомуникациската интернет-мрежа Скајп.
Земјоделство и шумарство
Во 1991 година, околу 12 % од работоспособното население на Естонија било вработено во земјоделскиот сектор и произведувало 15,4 % од вкупниот национален доход. Во тоа време Естонија имала околу 1,3 милиони хектари земјоделско земјиште, а околу милион хектари биле ораници. Во текот на советскиот период обработливите површини биле смалени за околу 405.000 хектари и тоа земјиште главно е пошумено. Колективизацијата која била спроведувана во текот на 1940-тите и 1950-тите негативно се одразиле на естонското земјоделство, особено на малите селски имоти кои во предвоениот период претставувале основа на естонското стопанство. До почетокот на 1990 година, на тлото на Естонија егзистирале 221 задруга и 117 државни фарми со просечно околу 350 до 400 вработени на секоја од фармите. На фармите најмногу се одгледувале говеда и свињи, а Естонија била еден од главните снабдувачи на другите советски републики со месо и млеко. Од друга страна храната за стоката главно се добавувала од Русија.
По обновата на независноста на земјата била укината колективната сопственост и земјата била денационализирана. Со закон било овозможено секој поединец да може да изнајми до 50 хектари обработливо земјиште за одгледување житарици и други култури. Земјиштето е наследно, но не може да се продава или купува. Целта на реформата на земјоделскиот сектор било оживување на селото и малите селски имоти кои скоро биле исчезнати со колективизацијата. Само 6 месеци по усвојувањето на групата реформи во земјоделскиот сектор официјално биле регистрирани одколу 2.000 мали селски имоти и нивниот број се зголемувал во наредниот период. Во 1993 година во Естонија имало вкупно 8.781 селски имоти на кои се обработувале околу четвртина од сите обработливи површини. Според законот за данок на имот, кој во текот на 1993 година бил усвоен од националниот парламент, секое домаќинство плаќало годишен данок на имот од 0,8 % до 1,2 % од вкупно проценетата вредност на поседот ( 0,5 % од данокот одел директно во државниот буџет, а остатокот во буџетите на локалните заедници).
Меѓутоа делот на земјоделството во вкупниот национален доход паднал од 15 % на 3,3 % во периодот 1991-2000, а бројот на вработени во земјоделството во истиот период паднал од 15 % на 5,2 %.
Најважните сточарски дејности се млечно говедарство, свињогојство и живинарство, додека главни земјоделски култури се житарици, компир и зеленчук. Месото и месните преработки главно се извезуваат, додека земјоделските производи се пласираат на домашниот пазар. Многу фарми се засновани на начелата на органско земјоделство.
Под шуми се околу 2 милиони хектари со проценети околу 274 милиони кубни метри дрво, од кои околу 70 % комерцијално се експлоатираат. Околу 40 % од сите шуми се директно во сопственост на државата. Во шумарството се вработени околу 1 % од вкупното работноактивно население.
Индустрија, рударство и енергетика
Естонија е релативно сиромашна со природни ресурси. Најважни стопански ресурси се нафтни шкрилци, варовник кој се користи како градежен материјал и дрво (шумите покриваат околу половина од државната територија). Постојат и мали залихи фосфорит, уранинит и гранит кои сè уште не се експлоатираат во значителни количини. Значајни се наоѓалиштата на ретки земни оксиди кои во текот на последните 50 години се наталожиле на депониите на ураниумова руда, шкрилци и лопарит на подрачјето на Силамае. Годишно се извезуваат околу 3.000 тони од овие оксиди, што претставува околу 2 % од вкупното светско производство.
Најважните индустриски гранки во земјата се машинската (на која отпаѓа околу 25 % од вкупното индустриско производство) и дрвопреработувачката индустрија (околу 20 %), а потоа следат прехранбената и хемиската индустрија со удел од по 10 %, металопреработувачката (околу 13 %) и лесната индустрија (со помалку од 5 % удел во вкупното индустриско производство). Во последно време значително се развива електроиндустријата. Најважните индустриски капацитети се наоѓаат на исток на земјата, во округо Ида-Вирума, како и во околината на Талин. Прехранбената индустрија главно се концентрира на домашниот пазар на кое задоволува околу 80 % од вкупните потреби од храна. Рударството како дејност е слабо развиено, токму заради немањето руди, а главно се сведува на експлоатација на нафтени шкрилци, тресет и градежен материјал (чакал, песок, варовнички камен и глина).
Индустријата на нафтени шкрилци е високо развиен, а шкрилците задоволуваат околу три четвртини од вкупните потреби од електрична енергија (и учествува со 4 % во вкупниот национален доход). Нафтените шкрилци претставуваат еден од стратешки најважните енергенси во Естонија. Во оваа гранка на индустријата во 2012 година биле вработени околу 6.500 работници, или околу 1 % од вкупната работна сила во земјата. Околу 70 % од шкрилците се користат како погонско гориво во термоелектраните, додека помал процент се користи за добивање на синтетичка нафте со процес на пиролиза. Естонија, по Кина, е втора земја во светот по производство на нафта од нафтени шкрилци. Шкрилците се користа и во градежната индустрија како суровина за производство на цемент. Вкупните залихи на нафтени шкрилци во Естонија се проценети на околу 4,8 милијарди тони, а економски исплатив период за експлоатација е проценет на наредните 30 години.
Естонија е енергетски зависна земја која произведува околу 75 % од вкупно потребната електрична енергија, додека остатокот го увезува. Околу 85 5 од вкупното производство на електрична енергија се произведува во термоелектраните кои како погонско гориво ги користат нафтените шкрилци. Најголем електроенергетски објект во земјата е комплексот Нарвски термоелектрани кој се наоѓа во околината на градот Нарва, на крајниот североисто на земјата. Комплекс го сочинуваат две засебни термоелектрани (Ести и Балти) кои како погонско гориво користат нафтени шкрилци. Истите се најголеми електроенергетски објекти од тој тип на светот. Според податоците од 2007 година во Нарвските термоелектрани се произведувало готово 95 % од вкупната естонска продукција на електрична енергија.
Меѓу обновливите извори на енергија најмногу се користи енергијата на ветрот, а според податоците од 2014 година вкупната моќност на сите ветроелектрани изнесувала 303 MW, што претставувало околу 3,2 % од вкупното производство на електрична енергија. Најголемата концентрација на ветроелектрани е во подрачјето на езерото Пејпус и на островот Хијуми.
Естонското електростопанство е дел од единствениот пазар на електрична енергија Nord Pool Spot''.
Сообраќај, трговија и туризам
Вкупната должина на сите патишта во земјата изнесува 57.565 км, од кои само 12.926 км се асфалтирани (податоци за 2013 година). Главната причина за лошата патна инфраструктура, покрај недостатокот од пари е и малата густина на населеност и готово ненаселеност во многу делови на земјата. Околу 10 % или 1.602 км се патни сообраќајници со национално значење. Најважни автопатишта се Е20 Талин–Нарва–Санкт Петербург (должина 211 км), Е263 Талин–Тарту–Виру–понатаму кон Псков и Рига (291 км), Е264 Јихви–Тарту–Валга (216 км), Е67 Талин–Парну–понатаму кон Рига (193 км) и други. Постојат вкупно 12 патни правци од прв степен. Патниот сообраќај доминира во превозот на патници со удел од околу 90 % во вкупниот патнички сообраќај.
Железницата доминира во карго секторот и со овој вид на превоз се транспортира скоро 70% од вкупниот транспорт на стоки. Вкупната должина на сите железнички пруги во земјата изнесува околу 1.200 км, додека во употреба се околу 900 км. Железничкиот сообраќај е во сопственост на државата, а ширината на коловозот е 1.520 mm. Најфреквентни железнички правци се Талин–Тапа–Нарва, Талин–Палдиски, Талин–Рапла и Тапа–Тарту.
Естонија е меѓу водечките земји во Европа по бројот на електрични возила, со просек од околу 1 електричен автомобил на 1.000 жители. Владата го поттикнува користењето на возилата на електричен погон, а дури на 165 пумпи во земјата се наоѓаат и соодветни адаптери за полнење на батериите на електричните автомобили.
Во земјата има 12 аеродроми и 1 хелидром. Талинскиот аеродром „Ленарт Мери“ е најголем во земјата и во текот на 2016 година истиот опслужил 2.221.615 патници. Меѓународни летови се воспоставени и од аеродромите во Парну и Тарту. Сите четири поголеми острови исто така имаат сопствени аеродроми од кои главно се воспоставени линии во домашниот сообраќај. Во сообраќајниот сектор се вработени околу 7,5 % од работоспоспособното население. Транзитниот сообраќај меѓу Русија и остатокот на Европа носи значителни приходи во естонскиот буџет.
По зачленувањето во Европската Унија бројот на странски туристи кои ја посетуваат Естонија пораснал за повеќе од 20 %. Најголем број странски туристи доаѓаат од Финска и главно станува збор за еднодневни туристи кои го посетуваат Талин за шопинг. Талин е редовна станица на сите балтички крстарења.
Од воспоставувањето на независност на земјата естонското стопанство се заснова на моделот на пазарна економија и таа е една од земјите на Источна Европа со највисок БДП. Најважен финансиски центар во земјата е Талин, а Талинската берза е членка на групата Nasdaq Nordic.
Најважни извозни производи се машини и опрема, дрво и хартија, облека, храна, мебел, како и производи од хемиската и металната индустрија. Значаен дел во извозот претставува електричната енергија, во просек околу 1,562 милијарди киловатчасови годишно. Од друга страна годишно во просек се увезува околу 200 милиони киловатчасови електрична енергија. Најмногу се увезува нафта (од Литванија и Норвешка) и земен гас (од Русија). Трите најважни извозни пазари на Естонија се Шведска, Финска и Летонија на кои отпаѓа околу половина од вкупниот извоз.
Религија
Според последната анкета спроведена од страна на Евробарометар во 2005, 16% од граѓаните на Естонија одговориле дека "веруваат во Бог", а 54% одговориле дека "постои некоја друга сила" и 26% одговориле дека "неверуваат ниту во Бог ниту во некоја натприродна сила". Според оваа анкета, Естонците се наоѓаат на самиот врв во Европската унија како најголем атеистички народ. Историски, сепак, Естонија била на повеќепати била седиште на Лутеранството.
Помалку од една третина од населението се декларира како религиозно односно околу 32% од населението. Во Естонија има повеќе религиозни организации и тоа:
Исто така има и голем број на помали Протестантски, еврејски, будистички и други религиозни групи.
Етнички, Естонија е составена од Естонци со 68.7 %, Руси со 25.6 % и останати народи 5.7 %. Службен јазик е естонскиот, но доста се зборува и рускиот.