cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Црква Света Софија (Киев)
Катедралната црква Света Софија (украински: Собор Святої Софії или Софійський собор) се наоѓа во Киев, Украина, и претставува исклучителен архитектонски споменик на Киевска Русија. Денеска, христијанскиот храм е еден од најпознатите во градот и место кое е вклучено во списокот на светско наследство на УНЕСКО, заедно со Киевско-печерската лавра. Целиот комплекс од катедралата вклучува неколку градби од кои најатрактивни се камбанаријата и Домот на митрополитот. Во 2011 година, историскиот комплекс преминал во надлежност во Министерството за култура на Украина. Една од главните причини за ова било тоа што овој комплекс и Киевско-печерската лавра се признаени од страна на УНЕСКО, а во Украина двата комплекса биле регулирани од различни државни органи.
Историја
Своето име црквата го добила по истоимената катедрална црква која се наоѓала во тогашниот Цариград. . Во почетокот катедралата претставувала мавзолеј на владетелите односно на кнезовите.
Андреј Боголупски, кнез на Владимир-суздал, го заземал Киев во 1169 година, а градот паднал и во 1240 во рацете на Татарите. Во тоа време, катедралата била многу оштетена. По создавањето на Брестовската унија во 1596 година, односно времето кога била обединета Римокатоличката и православната црква во Полско-литванската Државна Заедница, катедралата Света Софија припаднала под раководство на Украинската гркокатоличка црква. Во 1633 година црквата станала под раководство на новоименуваниот православен митрополит Петро Могила. Тој наредил катедралата да биде обновена, а самата реконструкција била извршена од страна на италијанскиот архитект Октавијано Манчини во украински барок стил, кој претставува мешавина од византиска архитектура и италијански барок. По ова започнале козачките напади на градот, па денешниот изглед храмот го добил во 1740 година.
Во времето кога на власт дошле Болшевиците, во текот на 1920-тите години, во духот на атеизмот, украинската комунистичка влада планирала рушење на катедралата со цел да се направи место за Паркот на хериоте, и чија намена би била прослава на победата на Црвената армија. Сепак, катедралата по многу преговори не била срушена. Но, во 1934 година била конфискувана а самата катедрала била претворена во музеј на историјата.
Во текот на 1980-тите години било покренето барање за враќање на имотот на црквата, но поради спорот соГркокатоличката и Православната украинска црква, околу тоа кој има поголемо право над истата, тоа било одложено. Во следните години било дозволено во објектот да се одржуваат верски обреди но во посебни верски денови.
Во 1995 година дошло до крвави протести помеѓу припадниците на двете заедници, па државата повторно забранила обреди, претварајќи ја во музеј.
Војна за Чако
Војната за Чако (1932–1935; Guerra del Chaco, Cháko Ñorairõ ) бил вооружен судир помеѓу Боливија и Парагвај за превласт и контрола на северните делови на слабонаселениот регион Гран Чако во Јужна Америка. Во тогашно време се сметало дека регионот е богат со нафта. Оваа војна во книжените кругови се нарекува и „Војната за жед“ бидејќи битките се одвивале во полусушни предели.
Војната за Чако е една од најкрвавите војни во Јужна Америка во 20 век и се одвивала помеѓу двете најсиромашни јужноамерикански држави во тоа време, а воедно и двете држави кои изгубиле своја територија во минатото за сметка на соседите. Двете држави се без излез на море и имале потешкотии за внесување на оружје преку соседните држави. Боливија имала и дополнителен проблем со слабата внатрешна комуникација во државата. Иако Боливија имала подобро опремена и обучена армија, сепак сплетот на настаните резултирале со победа на Парагвај. Војната завршила со мировен договор, со кој две третини од оспорената територија им припаднале на Парагвај.
Радишко (Радишани)
Радишко — археолошко наоѓалиште кај скопската населба Радишани, Општина Бутел. Претставува некропола од доцноантичкото време.
На блага падина јужно од патот Радишани - Кучевиште, во нивата на Ж. Никиќ во 1969 г. е откриена гробница од типот на циста, во која биле вградени две надгробни стели со латински натпис. На површината на нивите се среќаваат камени плочи од гробни конструкции. Според податок од 1996 г. Стелите се чуваат во дворот на семејството Никиќ.
Свети Никола Исповедник
По потекло Никола е од островот Крит. Заминал во Цариград за да го посети својот роднина Теодор, игуменот на Студитскиот манастир, па тука и oстанал и се замонашил. Како монах Никола ги поминал сите подвизи заради спасението на својата душа. Во времето на гонењето на христијаните од страна на Лав V Ерменец, Теодор и Никола биле oстро мачени. По смртта на св. Теодор, Никола станал игумен студитски. Така, ја исцелил од болест Евдокија, жената на царот Василиј, и Елена, жената на патрикот Мануил. На Теофил Мелисен, угледен благородник, на кого не можеле да му се задржат децата, му ја благословил новородената ќерка и прорекол дека ќе живее и ќе биде многуплодна, коешто и се случило на радост на родителите. Поќинал во 868 година.
Православната црква неговиот ден го чествува на 4 февруари.
Аталанта (брод од 1883 година)
Аталанта била 69 метарска парна јахта изградена во Филаделфија од друштвото „William Cramp & Sons“ во 1883 година за финансиерот Џеј Гулд. Таа била продадена на морнарицата на Венецуела во 1900 година, каде што служел како воен брод „Restaurador“ (Возобновувач). Таа бил заробен од страна на Германска империска морнарица за време на венецуелската криза во 1902-03 година и била ставена во употреба под германско знаме како дел од блокадната ескадрила. После кризата, таа била вратена во Венецуелците. Преименувана била во Генерал Салом и продолжила да служи до 1950 година.
1512 во архитектурата
1512 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Јужен Лејте
''Оваа статија е за покраината Јужен Лејте. За други значења, видете Лејте (појаснување).''
Јужен Лејте е покраина на Филипините која се наоѓа во Источен Висајас Регионот. Главен град е Маасин.
Демографија
Според последниот попис во 2015 година Во Јужен Лејте живеат 421.750 жители од кои најбројни се Себуанците и Бохолците.
Административна поделба
Јужен Лејте е поделен на 16 општини, 1 град и 349 барангаи.
Црква (Добровница)
Црква  — археолошко наоѓалиште во кривопаланечкото село Добровница. Наоѓалиштето претставува црква од среден век. При изградбата на денешната црква, во селото биле откриени темели од постара црква. .
Црква „Св. Илија“ - Радово
Црквата „Свети Пророк Илија“ — католички храм кој се наоѓа во Радово, Општина Босилово.
Историја
Еноријатата „Св. Илија“ претставува продолжение на еноријата Св. Илија во село Алексово, денешна Грција, од каде се доселиле најголемиот број на унијатски верници во Радово. Радовската енорија била основана веднаш со пристигнувањето на бегалците од Егејска Македонија. Заедно со нив во селото како бегалци пристигнале и свештениците Ѓорѓи Стојанов и Стојан Пецев. Стојанов со поголемиот дел од верниците заминал во селото Секирник каде ја основал црквата „Св. Никола“, додека во Радово должноста парох ја извршувал до 1916 година Стојан Пецев, кога истата била преземена од свештеникот Неделко Стојчев. Стојчев на таа позиција се задржал до 1918 година кога целиот Струмички крај паднал под српска власт, а самиот свештеник бил протеран.
NGC 3999
NGC 3999 — леќеста галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3999 се споменува и како CGCG 127-117.
Откривање
Објектот е откриен на 25 април 1878 година од страна на Лоренс Парсонс, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 72 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3999 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 11,8 m/лм2. NGC 3999 има привидни димензии од 0,4' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 81°.
Други поделби
Проучување на NGC 3999 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 37647. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 147; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1985. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 135.
Адеров Полуостров
Адеров Полуостров — полуостров покриен со висок мраз, 64 километри долг, кој се наоѓа во североисточниот дел на Викториината Земја, која се протега јужно од Адеровиот ’Рт до Рогетовиот ’Рт. Полуостровот се смета за најјужната точка на Борхгревинковиот Брег, именуван по Карстен Борхгревинк (1864-1934). Полуостровот бил именуван од Новозеландскиот антарктички комитет за имиња на местата (NZ-APC).
Полуостровот се состои од преклопувачки штитести вулкани со калиум-аргонско датирање стари 6 до 13 милиони години. Добиени се и датуми на калиум-аргон од 2,27 милиони години и можеби 1,14 милиони години. Штитестиот вулкан на Адеровиот Полуостров се дел од вулканската провинција Халет на вулканската група Мекмердо.
Западен Брег
Адеровиот ’Рт е истакнат ’рт од црн базалт што го формира северниот врв на полуостровот и најсевероисточниот крај на Викториината Земја.
На западната страна на полуостровот се наоѓа Ридли Бич, плажа што формира триаголник околу 1,9 километри во должина, на 1,9 километри јужно од Адеровиот ’Рт. Овде бил кампот на британската експедиција на Антарктикот, 1898–1900 година, на чело со Борхгревинк, кој на кампот го дал моминското презиме на неговата мајка. Северната група на британската експедиција на Антарктикот од 1910–1913 година се спуштила овде во 1911 година и го дала името „Ридли“ на целата плажа. Плажата е место каде што се наоѓаат Аделиските пингвини. Самата западна точка на плажата се нарекува Фон Тунзелман. Именувана е во 1984 година од НЗАПЦ по Александар фон Тунзелман, член на првото регистрирано слетување во Викториината Земја во 1895 година.
Веднаш јужно од плажата се наоѓа Болдер Рок, голема карпа именувана во 1911 година од северната група на Британската експедиција на Антарктикот, 1910–1913 година, предводена од Виктор Кембел. На 6,5 километри на југ се наоѓа Сил Поинт, означен и именуван во 1911 година од северната група.
Во внатрешноста на југ, полуостровот се граничи со Адмиралските Планини. Седлото Адаре се наоѓа на местото каде што планините се спојуваат со полуостровот.
Источен Брег
Освен ако не е поинаку наведено, следните одлики на источниот брег на полуостровот биле откриени и именувани од капетанот Џејмс Кларк Рос во 1841 година.
Студент
Етимолошкото потекло на зборот студент е од латинскиот глагол „stŭdērĕ“ што значи „да се посветува внимание на нешто“. Според тоа студент е некој којшто посветува внимание на некој предмет. Во македонскиот литературен јазик како студент се именува некој којшто посетува настава на факултет, односно некој којшто е во процес на стекнување вискоко, или вишо образование.
Адеров Полуостров
Источен Брег
Поголемиот дел од источната страна на полуостровот е линија на стрмни базалтни карпи кои се издигнуваат до 2,000 метри, познати како Даунширски карпи. Капетанот Рос го применил името „Даунширов ’Рт“ на дел од овие карпи на барање на командантот Френсис Крозиер од бродот Дауншир. Овде не постои истакнат ’рт, но заради историскиот континуитет, името е повторно применето на овие карпи. Нестлинговата карпа лежи во морето јужно од северниот дел на полуостровот. Описното име што го применува NZ-APC ја сугерира локацијата на оваа релативно мала одлика покрај високите Даунширски карпи.
Фенвик Ајс Пиемонт е леден пиемонт на источната страна на полуостровот, формиран од бројни ледници што ја исцедуваат источната страна на полуостровот помеѓу карпите Дауншир и Мекормиковиот ’Рт. Тој бил именуван од NZ-APC во 2005 година за да ја почитува долгата услуга што ја дал Роб Фенвик за унапредување на заштитата на историските места под грижа на Нов Зеланд на Антарктикот. Подалеку на југ, се означува источниот крај на полуостровот. Рос го именувал по Роберт Мекормик, хирург на бродот Еребус.
’Ртот Роже е стрмен карпест ’рт на јужниот врв на источниот брег на Адеровиот Полуостров, означувајќи ја северната страна од влезот во заливот Мубра. Името го добил по Питер Марк Роже, англиски лексикограф.
Геном
Геном е поим со кој се означува целосниот збир на наследна информација кај еден организам. Кај оние организми чии тела се изградени од клетки, наследната информација постои како ДНК. Бидејќи постојат две големи групи на организми - прокариоти и еукариоти - кои се разликуваат по видот на клетките, организацијата на геномите е многу различна кај овие две групи.
Клеточната ДНК кај прокариотите е поредена во нуклеоидниот регион (јадрениот еквивалент) кој не е одделен од остатокот на клетката со мембрана. Кај еукариотите, пак, наследната материја главно се наоѓа во клеточното јадро, но постојат и мали количини на наследна материја и во некои цитоплазматични органели, како што се хлоропластите кај растенијата и митохондриите кај сите еукариотски групи.
Еукариотските клетки подлежат на циклична промена, одејќи од новообразувана клетка до клетка која се дели за да ја произведе следната генерација на прогенски клетки. Пред делбата, клетката е во интерфаза; за време на делбата, клетката е во делбена фаза. За време на интерфазата, јадрената ДНК е организирана во расфрлена мрежа од хроматин, комплексно соединение што се состои од нуклеинска киселина и базни белковини наречени хистони. Веднаш пред и по клеточната делба, хроматинот се кондензира во повеќе структури наречени хромозоми. Поради ова, физичката организација на геномот е најразлична од интерфазата до делбената фаза. Вирусите, како бесклеточни паразитски облици, имаат геноми од двоверижна ДНК, едноверижна ДНК, двоверижна РНК или едноверижна РНК.
Вирални геноми
Виралните геноми се состојат од едноверижни или двоверижни ДНК или РНК молекули. Едноверижните РНК молекули се или позитивни (способни веднаш да се претворат во белковини) или негативни. Геномите со двоверижни РНК молекули се најчесто сегментирани, при што секој сегмент претставува единечен ген, додека другите геноми се претставени со единечни кружни или линерани молекули. Ретровирусите имаат геноми со едноверижни РНК молекули кои се претвораат од страна на ензимот реверзна транскриптаза во двоверижни ДНК молекули кои ќе бидат вметнати во геномот на домаќинот.
Прокариотски геноми
Најмалиот бактериски хромозом, со само 580 kbp се наоѓа кај Mycoplasma genitalium, додека најголемиот, со 9.200 kbp, се наоѓа во видот Myxococcus xanthus. Претставителните примероци варираат помеѓу 2.000 и 5.000 kbp (на пример, кај Escherichia coli MG1655 има 4.649.221 bp). Еден типичен бактериски ген содржи приближно илјада базни парови. M. genitalium има приближно 470 гени, додека M. xanthus има повеќе од 10.000, а бројот на гени кај E. coli достигнува до околу 4.288.
До 2002 година, одредени се нуклеотидните низи на повеќе од 75 прокариотски хромозоми. Со ова се постигнува запознавање со местоположбата, функцијата и алелната варијација за секој ген.
Еукариотски геноми
Кај еукариотите кои се размножуваат полово, прогенските организми добиваат дел од нивната генетска информација од секој родител, преземајќи една половина од информацијата. Овие половини од секој родител го градат хаплоидниот комплемент. Тој може да се претстави како "С вредност", што го изразува хаплоидниот комплемент како количина на ДНК мерена во базни парови. Исто така, хаплоидниот комплемент може да се изрази како број на хромозоми добиени од секој родител: овој број на хромозоми е карактеристичен за секој вид. Друг начин на изразување е преку вкупниот број на гени на хаплоидниот сет од хромозоми.
Секој вид има карактеристичен број на хромозоми. За видови со генетски одредени полови, хаплоидниот сет се состои од автозомни хромозоми и полови хромозоми. Човекот (Homo sapiens), на пример, има 22 пара на автозоми и пар на полови хромозоми (XY). Хаплоидната содржина на ДНК кај шимпанзото е речиси идентична со онаа на човекот, но е организирана во 23 пара на автозоми и еден пар полови хромозоми. Најмал број на хромозоми во кариотипот се среќаваат кај еден подвид на мравката, Myrmecia pilosula. Женките имаат еден пар на хромозоми, додека мажјаците имаат само еден хромозом. Како и некои други претставници од инсектите, така и овие мравки се размножуваат по пат на хаплодиплоидија, при што диплоидната оплодена јајце-клетка се развива во женска единка, додека хаплоидните неоплодени јајца се развиваат во машки единки.
Видовите со најголем број на хромозоми припаѓаат на растителното царство, како резултат на една состојба позната како полиплоидија. При полиплоидијата, со текот на времето можат да се создадат многу повеќе парови на хромозоми над нормалниот диплоиден број. Диплоидниот број на хромозоми на некои сорти на пченицата изнесуваат 14, 28 или 42 (умножувања на хаплоидниот број, кој изнесува 7). Полиплоиди се многу култивирани растенија, како компирот, јагодата, памукот, како и некои диви растенија (на пример, глуварчето). Полиплоидијата довела до појава на огромен број на хромозоми, а вид со најмногу хромозоми воопшто е папратот Ophioglossum reticulatum, кој има приближно 630 парови на хромозоми.
Султан-муратова џамија
Султан-муратовата џамија — џамија во Скопје, сместена источно од Бит-пазар, на местото на коешто порано се наоѓал манастирот „Св. Ѓорѓи Горгос Скоропостижник“. Џамијата е изградена во 1436 година, како завештание на султанот Мурат II и претставува најстара зачувана џамија на територијата на Балканот.
Имиња
Џамијата своето име го добила во чест на султанот Мурат II, којшто дал наредба за нејзината изградба. Освен како „Султан-Муратова“, позната е и како „Хјунќар џамија“ (турски: hünkâr; со значење „царски, султански“), што во буквален превод би значело „Царска“ или „Султанска џамија“; а и како „Саат-џамија“, поради Саат-кулата сместена во дворот од џамијата.
Историја
Градбатра била изградена во 1436 година, како завештание на отоманскиот султан Мурат II. Низ историјата, џамијата двапати била изложена на пожари. Во 1537, изгореле нејзиниот горен дел и минарето, по што султанот Сулејман Величествениот ја обновил. Вториот пожар е последица на палежот на градот во 1689 г., при што џамијата претрпела огромни штети. Повторно е обновена во 1712 година, по наредба на султанот Ахмед III. Последните значајни преуредувања се извршени во 1912 година. Џамија претрпела големи штети со земјотресот во 1963 г., кои сепак биле набргу надоместени.
Архитектура
Поради бројните поправки и преуредувања, не е познат првобитниот изглед на џамијата. Сепак, доколку се земат предвид другите две џамии изградени како завештание на султанот Мурат II, во Бурса и Измир, тогаш најверојатно и оваа наликувала на нив. Џамијата е изградена во брусански стил, од камен и тули, додека нејзиниот ќерамидест покрив е на четири води. На северозападната страна е подигнат трем, чијшто покрив се простира над четири столба, кои содржат украсени капители, поврзани со пет аркадни со остри лакови. Внатрешноста на џамијата со нејзиниот квадратен облик наликува на базилика со три брода и рамни големи греди. Просторот е поделен во два реда, при што во секој ред има по три столба, поврзани со полукружи лакови.
Турбиња
Во дворот на џамијата се наоѓаат турбињата на Бикиј Хан и на Али-паша од Дагестан и Саат-кула. Турбето на Бикиј Хан е најголемо од сочуваните објекти од овој вид во Македонија. Се наоѓа на јужната страна од џамијата. Според натписот над неговиот влез, изградено е кон средината на 16. век. Турбето ѝ припаѓа на групата на заворени турбиња и има квадратна основа, а целата градба е засводена со купола на тромпи. Неговата фасада е живописно украсена, што е застапено на аглите, под тромпите, каде што се забележуваат правоаголници поставени еден врз друг. Внатрешноста, пак, била украсена со орнаменти, кои делумно и денес се сочувани. Во турбето се наоѓаат пет гробници без натписи. Второто турбе, она на Али-паша од Дагестан, е изградео во 1774 г. и е сместено веднаш до источната фасада на џамијата. Спаѓа во групата на отворени турбиња и има шестаголна основа, над која има купола покриена со олово, подигната над шести цврсти столбови. Фасадата на турбето содржи релјефи на џамија со минаре, тордирано минаре и две вазни со цвеќиња. Во рамките на турбето се наоѓаат и два саркофага, во кои се наоѓаат останките на жената и ќерката на пашата.
Капелски Врх
Капелски Врх (словенечки: Kapelski Vrh) — населба во Општина Раденци во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Штаерска. Населбата сега е вклучена во Помурскиот статистички регион.
Бориум
Бориум (Bh, лат. bohrium), кој претходно го носел името унилесептиум (Uns), е преоден метал. Името го добил по данскиот физичар Нилс Бор.
Историја
Првпат го добиле Русите во градот Дубна во 1976 година. Најзаслужен за тоа се Јуриј Оганесјан, кој ја предводел истражувачката екипа во Обединетиот институт за јадрени истражувања (и по кој е наречен елементот оганесон). Таму е добиен изотопот 261Bh со време на распаѓање од 10 ms. Атомот на бориум е добиен со бомбардирање на бизмут -204 и од јадрото на хром 54.
Во 1981 година германскиот научник под водство на Армавбустер и Минценберг е добиен изотопот 262Bh.
Германците го предложиле називот нилсбор, за да го наградат Нилс Бор, а русите го сакале имаето дибниум. Несогласувањата довеле до тоа елементот привремено да го добие името Unilseptium.
Во 1994 година комитетот IUPACа, го предложил името бориум. Сепак несогласувањата постоеле сè до 1997 година кога елементот го добил денешниот назив.
502 п.н.е.
502 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 502. година пред новата ера, 502. од првиот милениум п.н.е., 2. од 6 век п.н.е. и трета од 500-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5006 и 5007 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4248 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3258 и 3259 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 251.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 502 година се протега во 2134 и 2135, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2194 и 2195 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 41. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1158 и 1157 исламска година пред хиџра.
502 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 502. година пред новата ера, 502. од првиот милениум п.н.е., 2. од 6 век п.н.е. и трета од 500-тите п.н.е.
Едо Маајка
Едо Маајка (вистинско име Един Осмиќ, Брчко, 22 декември 1978) — босански рапер и автор на хип-хоп текстови.
Андрус (планина)
Планината Андрус — штитен вулкан кој се наоѓа на 3.2 км југоисточно од планината Боенигаузен во Земјата на Мери Берд, Антарктик. Мапирана била од USGS од истражувања и воздушни фотографии на американската морнарица, 1964–68. Планината била именувана од Советодавниот комитет за антарктички имиња, во чест на потполковник Карл Х. Андрус, дел од американска морнарица, медицински службеник и одговорен офицер на станицата Берд во 1964 година.
Андрус има калдера широка 4,5 км на нејзиниот врв. Западното лице на планината е исцедено од Колмановиот Ледник, со значителни процепи. Иако староста на планината Андрус не е добро позната, таа е една од најстарите трахитични штитести вулкани во Земјата на Мери Берд, сличен по старост на планината Хемптон.
1511 во архитектурата
1511 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Магинданао
Магинданао е покраина на Филипините и се наоѓа во Автономниот Муслимански Регион Минданао (АМРМ). Главен град е Шариф Агуак и се граничи со Јужен Ланао на север, Котабато на исток, Шариф Кабунсуан на запад и Сулран Кударат на југ. На запад излегува на заливот Моро.
Административна поделба
Магинданао е поделен на 22 општини.
Дијадуменијан
Дијадуменијан (Marcvs Opellivs Antoninvs Diadvmenianvs Avgvstvs) (септември 14/19, 208 – 218), бил син на римскиот владетел Макрин и служел на неговиот татко како „Цезар“ (титула) (мај 217–218) и како Август (во 218). Тој бил наречен така бидејќи се родил со було (дел од мембрана кој ја покрива главата на новороденчето) кое формирало „дијадема“.
Дијадуменијан имал многу малку време да ужива на неговото место или да научи нешто од можностите кои ги нудело истото бидејќи легиите на Сирија биле револтирани и го прогласиле Елагабал за владетел на Римското Царство. Кога Макрин бил поразен на 8 јуни 218, во Антиохија, по смртта на Дијадуменијан загинал и тој.
Alligatorinae
Alligatorinae е едно од двете потсемејства кои припаѓаат на фамилијата Alligatoridae. Во ова потсемејство има вкупно 11 рода, од кој само еден род Alligator ги содржи двата преживеани вида. Подфамилја Alligatorinae
† означува изумрени родови и видови
Рим Мастерс 2010
2010 Рим Мастерс е тениски турнир, кој се игра на земјена подлога. Ова е 67мото издание на овој турнир, класифициран во АТП Мастерс 1000 турнирите во 2010 АТП Светски Тур и ВТА Премиер 5 во 2010 ВТА тур. Двата и машкиот и женскиот турнир ќе се одржат на Форо Италико во Рим, Италија. Маѓкиот турнир ќе се одржи од 24 април до 2 мај 2010, додека женскиот турнир же се одржи од 30 април до 8 мај 2010.
Други учесници
Следниот играч добија специјална поштеда во главната жрепка:
Следниве играчи добија учество преку квалификации:
Следниот играч го доби местото на среќен губитник:
Откажувања
Следниве поважни играчи се откажаа од турнирот:
Мажи Сингл
Рафаел Надал го победи Давид Ферер 7–5, 6–2
Жени Сингл
Марија Хозе Мартинез Санчез ја победи Јелена Јанковиќ 7–6(5), 7–5
Мажи Дабл
Боб Брајан / Мајк Брајан ги победија  Џон Иснер /  Сем Кјури 6–2, 6–3
Жени Дабл
Гиела Дулко / Флавиај Пенета vs.  Нуриа Љагостерес Виес /  Марија Хозе Мартинез Санчез 6–4, 6–2
Писар
Писар (арх. дијак, ќатип  или ќата  ) — древно занимање на човек што знае да чита и пишува.
Модерна улога
Во денешно време, работата на писарот ја врши дактилограф или администратори, стенограф или специјални програми за диктирање.
Константин Бели - Македонецот
Константин Бели - Македонецот ( - ) — австриски барон од македонско потекло, роден кон средината на XVIII век во Блаца, Кајларско, Егејска Македонија, од каде неговото семејство се иселува во Австроунгарија.
Животопис
Роден е во Блаца, Кајларско. Завршил високи наобразби и со својата способност и интелектуална моќ, си изборува место меѓу највисоките државници на дворот во Виена, иако Македонец по род, но особено е важна личност за Баварија во чие државно организирање и управување учествува подоцна (во Битката за приматот околу германските национални обединувања и разединувања против Австрија и Прусија). Натрупува богатства и имоти кои му ја унапредуваат целата кариера. Правилата по европските империи, не дозволувале на странец кој не може да докаже неколку колена благородничка крв да стане член на некој од Редовите и тајни друштва а уште потешко пак да се здобие со баронски титули. Но Константин Бели достигнал сѐ.
Далечината пак од родната Македонија, му ги јакне македонските чувства, копнее Македонија да е слободна. Сфаќајќи дека без организирана интелигенција, македонизмот не ќе може да се одржува а камо ли шири, тој се насочува во образувањето македонски кадри и во помош на напатениот македонски народ.
Тајните друштва се влијателни но не и пресудно влијателни. Основната дејност им е на хуманитарни активности од тајна или полутајна природа. Баронот Бели во овие граниици ја става неговата оставнина на Македонија и Македонците во 1835 год во “Тестамент“ со кој подарува 2000 книги од богатата библиотека која ја поседува за училиштето и црквите на родниот Постол. Во личната порака за ова баронот Бели пишува:
остава дел од имот во пари со Завештание од нив: “Да се издржуваат извесен број клиники во кои се лекуваат Македонци болни од секаква болест“ a овој Фонд да се вика:
основа и Фонд за образување Македонци – студенти и го именува со:
Баронот Бели изнесува и подробности дека потпишал и “Завештание” при Баварската влада од чија камата:
кои баронот однапред ги признава – како “усвоени синови на г-дин Бели”. Единствен услов кој се барал од нив во тестаментот е:
За олеснат пристап на Македонците, баронот овој Фонд од Минхен подоцна го преселува во Атина како најблиска слободна христијанска столица во тоа време.
Григор Прличев, како Македонец е корисник на фондот од баронот Бели за стипендирање на студенти Македонци
Бидејќи упатствата биле јасни во однос македонската народност на студентите, Грците подоцна сакајќи да го ескивираат овој Фонд одат на студенти Македонци но кои би ги презеле под својата пропаганда. Така еден од нив е и студентот по медицина Григор Прличев од Охрид кој се издржува од оваа стипендија на баронот, кога го создава “Сердарот”.
Грците го наградуваат Прличев со македонски пари т.е. пари дадени за македонска кауза, што ги користат всушност за грчка, а во времињата кога баронот и не може да влијае зашто е веќе починат а извршителите на оставината природно се поврзуваат со властите и тајните грчки ложи во Атина (зашто и самите се изгледа дел од тајни ложи).
Интересно е што подоцна и синот на Прличев, Кирил е член на тајни масонски ложи иако веќе преселен во Бугарија. Со ова веројатно е направен спојот помеѓу баронот Константин Бели и неговите извршители кои ги образуваат но внесуваат и штитеници од Македонија во ложите. Очигледна е и стратегијата на тајните ложи да се игра двојно - покрај мисијата и со секоја власт каде ќе се најде членот на ложата (Бели со австриската, извршителите со грчката, синот на Прличев со бугарската подоцна и.т.н).
Националноста на Константин Бели
3атоа, “Лозарите” во 1892 год. забележуваат -
И не може човек да остане рамнодушен на овие зборови преточени и во конкретни дејства од страна на баронот Бели, како што не останале подоцна Македонците – патриоти емигранти во Софија кога го покренуваат весникот “Лоза” и самите во улога на печалбари и бегалци. Не случајно првата страница ја започнуват токму со извадок од Апелот на баронот ”кон своите еднородни Македонци”. Пред него само го ставаат геслото на весникот, всушност една изрека од Софокле која вели:
Древниот престол на Македонија и македонизмот градот Постол со баронот Константин Бели на овој начин, далеку по Александар го започна новиот македонизам, токму во времето на будењето на нациите. Со ова македонскиот народ се нареди во истиот ред, ниту закасна ниту подрани кога семето се пушти в земи во првата половина на XIX век (1835 г.). Внатре за`рти и се воздигна надземи, кревко во почетокот со нежни ливчиња но тргна, го гледаа и почнаа да се грижат се повеќемина за него- го дофатија “Лозарите” но и следниот голем Македонец од Постол, Крсте Петков Мисирков. Престолот ги дава – великаните, со македонскиот ПРЕСТОЛ - ПОСТОЛ е македонската круна, таму во македонската алеја се наредија најголемите – Александар III Македонски, Константин Бели – “Македонецот” и Крсте Мисирков.
Хламидиоза
Една од најраспространетите бактериски причинители на сексуално преносливите болести е Chlamidia trachomatis. По своите микробиолошки одлики е грам-негативна облигатно внатреклеточна бактерија. Честотата на нејзината појава е 3 до 5.000.000 случаи годишно. Кај адолесцентки без симптоми, тестот за Chlamidia trachomatis е позитивен во 5 до 10 отсто, а кај сексуално активни личности во 10 отсто. Постојат три различни генитални родови на хламидијата што може да предизвикаат различни клинички манифестации:
Бактеријата навлегува и кон цилиндричниот епител кој се наоѓа на грлото на матката, мочниот канал (уретра) и дебелото црево, а начинот на пренесување е преку полови односи (најчест начин на пренесување), мајчино-фетелна трансмисија како последица на директен контакт на новороденото со родилните патишта на мајката во текот на породувањето и од гениталните органи индиректно преку рацете на око.
Бактеријата може да биде присутна во спермата, вагиналниот секрет, крвта и во урината.
Симптоми
Кај жените во 80 отсто е без симптоми, а ако се појават, тоа се печење и болки при мокрење, вагинална секреција или крвавење, болен полов однос. Акутната форма се манифестира со болка под десниот ребрен лак, повраќање и покачена температура. Ако премине во хронична форма, се развива таканаречениот синдром на карлична инфламаторна болест со создавање на нежни прираснувања на и околу јајцеводите, што понатаму може да водат до тешкотии и неможност за забременување.
Како посебен може да се издвои Рајтеровиот синдром со конјунктивит, воспаление на уретрата или на грлото на матката кај жената, воспаление на зглобовите и карактеристични промени на слузници и на кожа.
Кај жените може да доведе до појава на вонматерична бременост, а во бременост - до предвремено прскање на плодовите обвивки и предвремено породување, спонтан абортус. Постојат и податоци за заостанување на растот и развојот на плодот интраутерино.
Дијагноза
Дијагнозата се поставува со земање брис, зависно од локализацијата на инфекцијата. Кај мажи може да се детектира и преку урина, а за посигурна дијагноза се испитуваат и антителата во крвта (серолошка дијагноза кај двата пола).
Постојат повеќе препорачани режими за третман за хламидијалната инфекција. Најчест препорачан режим е лекување со антибиотска терапија (Summamed, Doxscscli, Josamyci). Препораки при третман се:
Контрола за ефектот на терапијата се спроведува најмалку шест недели по третманот. Во бременост, во договор со гинеколог, се препорачува антибиотска терапија што не е контраиндицирана (Erytromyci, Amoxicili).
Инфекцијата на очите кај новороденото се превенира со соодветни антибиотски капки, а при акутна инфекција се третира со системска терапија. Сè уште не постои протокол за скрининг, односно пронаоѓање на ризична група жени што би требало да се испитаат за постоење на оваа инфекција.
Извор
Дневник Весник, Статија - Нелекувана кламидија - неможност за забременување, Скопје РМ, Изданије: понеделник, 31 мај 2004.
Време (граматика)
Времето е граматичка (глаголска) категорија која се користи за да се искаже кога се случило едно дејство. Граматичкото време е граматикализација на временската рамка, која често користи три основни концепти „пред моментот на зборување“ (минато време), „сега“ (сегашно време) и „после моментот на зборување“ (идно време). Необележаната временска референца за граматичкото времето е привремена дистанца од времето на исказот, и ова е апсолутно време. Релативно време означува привремена дистанца од некој зададен моментот во разговорот (а не е сегашно време), како на пример, минато-идно, идно прекажано, минато време и сл.
Не сите јазици имаат граматикализација на времето, и тие кои имаат се разликуваат во таквата граматикализација. Јазиците кои немаат граматичко време се нарекуваат безвременски јазици. Такви јазици се на пример кинескиот, мјанмарскиот и дирбалскиот јазик. Исто така, важно е да се напомене дека не сите јазици ги имаа три основни временски концепти (сегашно, идно и минато). Така на пример, англискиот, јапонскиот и македонскиот немаат граматички средства за искажување на идно време. Кечуанскиот и гренландскиот јазик на пример прават разлика меѓу идно и неидно време. Некои јазици прават разлика меѓу четири временски периоди, а пак некои и шест.
Форма
Времето најчесто се означува со формата на глаголот, или преку главниот или преку помошниот глагол. Најчесто се користат афикси (најчесто наставки) кои се додаваат на глаголот за да се искаже времето. Понекогаш има и промена на коренот на зборот и редупликација за да се искаже временски период, а кај некои јазици времето може да се искаже и преку клитики. Јазиците кои немаат граматички средства за искажување на времето (безвременските јазици) користат предлози, фрази и слично за да се искаже времето.
Времето во македонскиот јазик
Според формите, времињата се поделени на:
Времето во англискиот јазик
Англискиот, како и македонскиот и останатите германски јазици, има само две морфолошки времиња: минато и неминато (сегашно и идно). Времето во јазикот се прави со помошни глаголи, наставки и менување на коренот на глаголот (ablaut).
NGC 1924
NGC 1924 — спирална галаксија во соѕвездието Орион, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1924 се споменува и како MCG -1-14-11, NPM1G -05.0244, IRAS 05255-0521.
Откривање
Објектот е откриен на 5 октомври 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Други поделби
Проучување на NGC 1924 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 17319. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 225; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4761. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1526.
1510 во архитектурата
1510 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Трајанова порта
Трајанова врата (бугарски: Траянови врата) е историски премин во близината на градот Ихтиман, а во денешно време и име на тунел долж автомагистралата „Тракија“.
Тврдина Трајанова врата
Проходот е именуван по римскиот Цар Трајан, кој во II век на ридот над тврдината направил тврдина како симболична граница помеѓу провинциите Тракија и Македонија. Тврината е позната и како Штипон.
На 17 август 986 год. византискиот цар Василиј II врши напад врз самоиловото царство, војската на чело со цар Самоил ја победува византиската армија токму кај преминот Трајанова врата.
Тунел „Трајанова врата“
Низ соседниот рид на тврдината е прокопан тунелот „Трајанова врата“, кој е дел од автомагистрала „Тракија“. Тоа се наоѓа на околу 55 километра од Софија, а наjблискиот град е Костенец. Тунелот ги има сите европски стандарди.
Долно Нерези (археолошко наоѓалиште)
Долно Нерези — археолошко наоѓалиште во скопската населба Долно Нерези, Општина Карпош. Претставува осамен наод од римско време.
При пробивањето на каналот меѓу реките Треска и Вардар се откриени два споменика со латински натписи од кои едниот е вотивен и посветен на божицата Деја Сирија (Атаргатис).
Повест на партијата на умерениот напредок во границите на законот
Повест на партијата на умерениот напредок во границите на законот (чешки: Politické a sociální dějiny strany mírného pokroku v mezích zákona) — книга на чешкиот писател Јарослав Хашек, објавена посмртно.
Осврт кон книгата
Уште од пародискиот наслов на книгата се гледа дека главната цел на Хашек била да ги исмее модерните социолошки методи. Со привидна енциклопедистичка сеопфатност, тој ги пародира говорничката и новинарската фразеологија и ги разобличува празните тези за општиот напредок. Исто така, тој ја разобличува фразеологијата на либералистичката и реформистичката политика и ситните материјални интереси на политичките водачи. Соодветно на неговата намера, тој свесно ја користи формата на хроника, која му дозволува на авторот да реди неповрзани настани и факти при што тој гротескно ги поетизира баналните случки и појави, а традиционалните поетски елементи стануваат предмет на деградација и уништување. Како творечки принцип за организација на книгата му служи кафеанскиот расказ и боемската импровизација, блиски на живиот говорен јазик и со тенденција на неврзана епска развлеченост. Комичното претерување и иронијата служат како израз на новооткриената човечка димензија, единствената можноста за самопроекцијата на човекот во светот на апсурдните и отуѓените вредности. Во оваа книга Хашек ја развива својата хумористична епика која претходно ја остварувал во кафеанската импровизација, а според изворноста и оригиналноста, книгата претставува претходничка на лесниот и интелектуалниот хумор застапен во романот „Доживувањата на добриот војник Швејк“.
Вартбург
Вартбург (Wartburg) — замок сместен на рид со поглед на градот Ајзенах во сојузната покраина Тирингија, Германија. Во 1999 г. УНЕСКО го додал замокот Вартбург на списокот на светско наследство како „исклучителен споменик од феудалниот период во Средна Европа“.
Историја
Изградбата на замокот започнала околу 1068 од грофот на Тирингија, Лудвиг Скокачот, поврзан со грофовите Ринек од Франконија. Заедно со неговиот поголем сестрински замок Нојенберг во денешниот град Фрајбург, Вартбург ги обезбедувал крајните граници на тогашните територии.
Според традицијата, замокот го добил своето име кога неговиот основач првпат го погледнал ридот на кој постои замокот; воодушевен од местото се претпоставува дека рекол: „Чекај, планина - ти треба да изградиш замок за мене“ (Warte, Berg - du sollst mir eine Burg tragen!). Тоа е игра на зборови во германскиот јазик за планина (Berg) и тврдина (Burg). Исто така се вели дека Лудвиг Скокачот морал да ја носи глината од неговите земји до врвот на ридот, кој тогаш сè уште не бил негов посед. Името, веројатно потекнува од германскиот збор Warte, еден вид на набљудувалница.
Замокот бил првпат споменат во текот на Борбата за инвеститура во декрет од 1080, кога приврзаниците на Лудвиг ги нападнале војниците на императорот Хајнрих IV. Грофот останал жесток соперник на салијските владетели и до исчезнувањето на династијата, неговиот син Лудвиг I стигнал до титулата ландгроф на Тирингија од новиот германски крал Лотар III во 1131.
Вартбург останал седиште на ландгрофовите од Тирингија до 1440 и како место на дворската култура станал околу 1207 година, кога започнал да се организира натпреварот за трубадури Sängerkrieg на кога настапиле Валтер вон дер Фогелвајде, Волфрам фон Ешенбах, Албрехт фон Халберштат и многу други. Натпреварот подоцна бил спомнат во операта на Рихард Вагнер, Танхојзер.
На возраст од четири години, Св. Елизабета Унгарска била пратена од нејзината мајка во Вартбург за да стане жена на Лудвиг IV. Од 1211 до 1228 живеела тука и била позната по нејзината добротворна работа. Три години подоцна се преселила во Марбург по смртта на нејзиниот маж. Умрела на возраст од 24 години и била канонизирана како светица на Римокатоличката црква.
Од мај 1521 до март 1522, Мартин Лутер престојувал во замокот откако бил земен под заштита на Фридрих Мудриот по неговото исклучување од папата Лав X и судењето на собирот во Вормс. Во текот на овој период, под името Јункер Јерг го превел Новиот завет на германски јазик. Преводот на Лутер не бил првиот обид за превод на Библијата, но набрзо станал најпознат и нашироко препознаван.
Од 1540 до неговата смрт во 1548, Фриц Ербе, анабаптист и земјоделец од Херда, бил држен како заложник во зандана во јужната кула, поради одбивањето да се одрече од неговата вера. По неговата смрт бил закопан во Вартбург близу капелата на Св. Елизабета. Во 1925 бил пронајден потписот на Фриц Ербе на ѕид во занданата.
На 18 октомври 1817 се случил првиот Вартбуршки фестивал. Околу 450 студенти, членови на новосоздаденото германско братство (Burschenschaft), дошле заедно во замокот да ја прослават германската победа над Наполеон пред четири години, да го осудат конзервативизмот и да повикаат за обединување. Говорници на настанот биле Хајнрих Херман Риман, ветеран од војната, студентот Лудвиг Редигер и Ханс Фердинанд Масман.
Овој настан и сличните околу Вартбург во текот на Револуциите од 1848 се сметаат за значајни моменти во движењето за обединување на Германија.
Градби
Замокот бил обновуван многупати, а биле и додавани делови. Од 1952 до 1966, владата на Источна Германија го обновила замокот и се обидела да го врати неговиот лик од 16 век, што ја вклучувало и собата на Мартин Лутер со нејзиниот првичен под и ѕидови.
Романскиот голем дворец (Landgrafenhaus) — најстарата и архитектонски најимпресивната градба. Покрај капелата, во нејзе се наоѓа и „Sängersaal“ (салата на трубадурите), што претставува дел од сцената II на операта на Вагнер, Танхојзер, и фестивалска сала („Festsaal“), обете со прекрасни фрески од Мориц фон Швинд со теми од натпреварот на трубадурите и победите на христијанството. Дел од палатата се смета и првичниот дворец, кој постоел помеѓу 1157 и 1179.
Портата на замокот зад подвижниот мост е единствениот пристап до замокот и останала зачувана низ вековите.
Куќата на витезите на западната страна од подвижниот мост е во фахверк стил и потекнува од 15 век. Веројатно служела како место на слугите и стражарите.
Постојат две кули, Јужната кула (единствената зачувана кула од средновековниот замок, изграден во 1318 и во која се наоѓаат зандани) и висока кула (завршена во 1859, делумно изградена на претходна средновековна кула и која има четириметарски латински крст на нејзиниот врв.
Други градби се Vogtei, во која се наоѓа собата на Мартин Лутер и во која биле поставени ориел прозорци во 1872; два покриени ходника, кои се дел од прстенот за одбрана од 15 век.