Радибуш
Историја
Селото Радибуш има долга историска традиција, како на основа на археолошките наоѓалишта, така и врз основа на пишаните извори од средниот век. На атарот на селото има две месности со име Градиште каде што во минатото се наоѓале тврдини. Помалку значајно е Градиште, во горниот дел Радибуш на границата со селото Герман. Доста поважна и позначајна била тврдината на Градиште кај денешеното Речко маало, на составот на Кривокаменската и Станечката Река, што се наоѓа во долниот дел Радибуш. Тврдината се наоѓала на голем рид, на околу 650 метри надморска височина при што има природна полжба која е предодредена да биде заштита и одбрана од упади. Затоа, таму од памтивек имало тврдина. На површината на земјата се наоѓаат остатоци од различни старини. Меѓу народот се вели дека на тоа место на споменатото градиште постоела населба - град, наречен Радовиш(те), од чиешто име настанало името на селото Радибуш. Се верува дека на ова Градиште постоел и манастир. Постоењето на овие две градишта може да се поврзе и потврди со постоењето на две села во Славиште Кривопаланечко со име Горно и Долно Радибужда кои се среќаваат во пишаните документи од XIV и XVI век. Имено, селото Радибуш, најпрвин се сретнува под името Радибужда односно Горно Радибужд, во грамота на царот Стефан Душан од век, кога во 1342 - 1345 година го приложил на црквата Света Богородица Перивлепта во Охрид. Во пишаните извори во истиот век, селото Радибуш, повторно се споменува во 1358 година, кога познатиот властелин од овој крај - Влатко кој го подигнал блискиот манастир Свети Никола над Псача, подарил неколку села од Кривопаланечко Славиште на манастирот Хиландар на Света Гора. Меѓу приложените села било и селото Радибужда. Во турските пописни дефтери од XVI век односно 1580 година, во рамки на нахијата Славиште во Ќустендилскиот санџак се среќаваат селата: Радибожде со 20 христијански македонски семејства и Долно Радибожде со 21 христијански македонски семејство. Имајќи ја предвид разбиреноста и оддалеченоста на маалата селото Радибуш, како и постоењето на градишта односно остатоци од тврдини на горниот и долниот крај на селото, можно е тие две населби да биле посебните две села кои се споменуваат пишаните документи од средновековниот период. Дополнително пишаните податоци одговараат на преданието дека долната тврдина била поголема и позначајна, поради тоа што Долно Радибожде имало повеќе семејства и остварувало поголеми приходи за 1300 акчиња. Значењето и стратешката местоположба на Радибуш односно на овие 2 тврдини - населби се потврдува со тоа што и во двете имало вооружени службеници - мартолози по име Ѓуро Перо и Пројо Миле кои биле ослободени од плаќање на даноци. Мартолозите биле помошни чети на христијани коишто биле (вооружена) посада во тврдините и имале посебни овластувања, за што сведочи и нивното име кое најверојатно потекнува од зборот арматолос - вооружен заштитник, капидан. Најпознат мартолоз во Македонија, токму од оваа област помеѓу Крива Паланка и Куманово, бил Карпош водачот на познатото Карпошово востание. Ваквата долга историска традиција на селото Радибуш, неговата местоположба и состојба на жителите влијаеле тие уште во дамнешни времиња да имаат македонска национална свест за самобитност, отворено изјаснувајќи се и сметајќи се за Македонци. Доказ за ова има уште од средината на XIX век, односно од 1846 година кога при назначувањето за селски учител Ѓорѓи Македонски од селото Радибуш, за своето потекло и припадност ќе запише и изјави: