cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лимонска батерија
Употреба во училишни проекти
Постојат бројни целосни инструкции за правење батерии од лимон и за добивање состојки како што се светлечки диоди, електрични броила (мултиметри) и клинци и завртки обложени со цинк (галванизирани). Комерцијалните научни комплети „компиров часовник“ имаат електроди и нисконапонски дигитален часовник. Откако ќе се склопи една ќелија, може да се користи мултиметар за мерење на напонот или електричната струја од напонската ќелија; типичен напон е 0,9 V со лимони. Струите се попроменливи, но се движат до околу 1 mA (колку се поголеми површините на електродата, толку е поголема струјата). За повидлив ефект, ќелиите од лимон може да се поврзат во серија за да напојуваат светлечка диода (види илустрација) или други уреди. Низното поврзување го зголемува напонот достапен на уредите. Свартлинг и Морган објавиле список на уреди со низок напон заедно со соодветниот број на лимонски ќелии кои биле потребни за нивно напојување; тие вклучуваа светлечки диоди, пиезоелектрични звучници и мали дигитални часовници. Со електродите од цинк/бакар, потребни се најмалку две ќелии од лимон за кој било од овие уреди. Замената на електрода од магнезиум за цинковата електрода прави ќелија со поголем напон (1,5−1,6 V), а една магнезиумска/бакарна ќелија ќе напојува некои уреди. Забележете дека блескавите светилки од батериските ламби не се користени бидејќи батеријата со лимон не е дизајнирана да произведува доволно електрична струја за да ги запали. Со множење на просечната струја на лимонот (0,001A/ 1mA) со просечниот (најмал) напон (потенцијална разлика) на лимонот (0,7V) можеме да заклучиме дека ќе бидат потребни повеќе од 6 милиони лимони за да ни ја даде моќта на просечна батерија за автомобил од 4320 W.
Хемија
Повеќето учебници го прикажуваат следниов модел за хемиски реакции на батерија од лимон. Кога ќелијата обезбедува електрична струја преку надворешно коло, металниот цинк на површината на цинковата електрода се раствора во растворот. Атомите на цинкот се раствораат во течниот електролит како електрично наелектризирани јони (Zn2+), оставајќи 2 негативно наелектризирани електрони (e−) во металот:
Оваа реакција е наречена оксидација. Додека цинкот влегува во електролитот, два позитивно наелектризирани водородни јони (H+) од електролитот се комбинираат со два електрони на површината на бакарната електрода и образуваат ненаполнета молекула на водород (H2):
Оваа реакција е наречена редукција. Електроните што се користени во бакарот за да се образуваат молекулите на водородот се пренесуваат од цинкот преку надворешна жица што се поврзува помеѓу бакарот и цинкот. Молекулите на водородот образувани на површината на бакарот со редукциската реакција на крајот се извлекуваат како водороден гас.
Опитни резултати
Овој модел на хемиски реакции дава неколку предвидувања кои беа испитани во опитите објавени од Џери Гудисман во 2001 година. Гудисман забележува дека бројни неодамнешни автори предлагаат хемиски реакции за лимонската батерија кои вклучуваат растворање на бакарната електрода во електролитот. Гудисман ја исклучува оваа реакција како недоследна со опитите и забележува дека правилната хемија, која вклучува еволуција на водород во бакарната електрода, но исто така може да користи сребро наместо бакар, е позната многу години. Повеќето од подробните предвидувања на моделот се однесуваат на напонот на батеријата што се мери директно со мултиметар; ништо друго не е поврзано со батеријата. Кога електролитот бил модифициран со додавање на цинк сулфат (ZnSO4), напонот од ќелијата бил намален како што било предвидено со користење на Нернстовата равенка за моделот. Нернстовата равенка суштински кажува колку напонот паѓа кога се додава повеќе цинк сулфат. Додавањето на бакар сулфат (CuSO4) не влијаело на напонот. Овој резултат е во согласност со фактот дека атомите на бакар од електродата не се вклучени во моделот на хемиска реакција за ќелијата.
Кога батеријата е приклучена на надворешно коло и тече значителна електрична струја, цинковата електрода губи маса, како што е предвидено со реакцијата на оксидација на цинкот погоре. Слично на тоа, водородниот гас еволуира како меурчиња од бакарната електрода. Конечно, напонот од ќелијата зависел од киселоста на електролитот, мерена со неговата pH вредност; намалувањето на киселоста (и зголемувањето на рН) предизвикува пад на напонот. Овој ефект е предвиден и со Нернстовата равенка; Конкретната киселина што била користена (лимонска, хлороводородна, сулфурна итн.) не влијае на напонот освен преку pH вредноста.
Предвидувањето на Нерстовата равенка не успеала поради електролити со силна киселина (pH < 3,4), кога цинковата електрода се раствора во електролитот дури и кога батеријата не дава струја на колото. Двете реакции на оксидација-намалување наведени погоре се случуваат само кога електричното полнење може да се транспортира низ надворешното коло. Дополнителната реакција на отворено коло може да се забележи со формирање на меурчиња на цинковата електрода под отворено коло..Овој ефект на крајот го ограничи напонот на ќелиите на 1,0 V во близина на собна температура при највисоките нивоа на киселост.
Извор на енергија
Енергијата доаѓа од хемиската промена на цинкот кога се раствора во киселина. Енергијата не доаѓа од лимонот или компирот. Цинкот се оксидира во внатрешноста на лимонот, разменувајќи дел од неговите електрони со киселината со цел да достигне пониска енергетска состојба, а ослободената енергија ја обезбедува енергијата.
Во сегашната практика, цинкот се произведува со електродобивање на цинк сулфат или пирометалуршка редукција на цинкот со јаглерод, што бара внес на енергија. Енергијата произведена во батеријата со лимон доаѓа од промена на оваа реакција, враќање на дел од внесот на енергија за време на производството на цинк.
Смиева ќелија
Од 1840 година до крајот на 19 век, големи, напонски ќелии со помош на цинкова електрода и електролит на сулфурна киселина биле широко користени во печатарската индустрија. Додека понекогаш биле користени бакарни електроди како оние во батериите со лимон, во 1840 година Алфред Сми измислил рафинирана верзија на оваа ќелија која користела сребро со груба платинска облога наместо бакарна електрода. Водородниот гас кој се прилепува на површината на сребрена или бакарна електрода ја намалувал електричната струја што може да се извлече од ќелијата; феноменот е наречен „поларизација“. Огрубената, „платинизирана“ површина го забрзува клокотот на водородниот гас и ја зголемува струјата од ќелијата. За разлика од цинковата електрода, бакарните или платинизираните сребрени електроди не се трошат со користење на батеријата, а деталите на оваа електрода не влијаат на напонот на ќелијата. Смиевата ќелија била погодна за електропишување, која произведувала бакарни плочи за печатење на весници и книги, како и статуи и други метални предмети.
Смиевата ќелијата користела амалгамиран цинк наместо чист цинк; површината на амалгамираниот цинк е обработена со жива. Очигледно амалгамираниот цинк бил помалку склон кон разградување со кисел раствор отколку чистиот цинк. Споените цинк и обичните цинкови електроди во суштина даваат ист напон кога цинкот е чист. Со несовршено рафинираниот цинк во лабораториите од 19 век тие обично давале различни напони.
Исидора Секулиќ
Исидора Секулиќ (Исидора Секулић;, - , ) — српска писателка и академик во САНУ.
Живот
Родена е на 16 февруари 1877 година во подножјето на Тителскиот брег, во бачкото село Мошорин кај Жабаљ. Детството го поминала во Земун, во Рума и Нови Сад. Се школувала во Нови Сад (Виша девојачка школа), Сомбор (Српска препарандија) и Будимпешта (Педагогиум). Работела како наставничка во Панчево, Шабац и Белград.
Творештво
До крајот, и без остатоци, посветена на убавината на смислениот збор, писателката Исидора Секулиќ во текот на животот се стекнала со почит како најдобра, најобразувана и најпаметна Србинка на своето време. Познавач на повеќе јазици, и познавач на повеќе култури и подрачја на уметничко изразување, Исидора Секулиќ како писател, преведувач и толкувач на книжевни дела допрела во самата суштина на српскиот народен говор и неговиот уметнички израз, сметајќи го говорот и јазикот за културна смотра на народот. Пишувала за Бранко Радичевиќ, Ѓура Јакшиќ, Лаза Костиќ, Петар Кочиќ, Милан Ракиќ, Вељко Петровиќ, Иво Андриќ, Момчило Настасијевиќ и други.
Фредрик Сикстен
Свен Фредрик Јуханес Сикстен (роден: 21 октомври 1962 година, Скавде, Шведска) е шведски композитор, оргулист и диригент.
Во 1989 година, Фредрик Сикстен дипломирал на Кралското средно музичко училиште во Стокхолм, каде студирал композиција кај Свен-Дејвид Сандстром. Во 1997-2001 година работел како диригент во Гетеборг. Од 2001 година, Фредрик Сикстен е главен организатор на катедралата Хернесанд.
Како композитор, тој првпат бил застапен во песните на црквата во Шведска во 1990-тите и 2000-тите. Неговото најголемо дело е шведскиот Шведска страст за Свети Марко (2004), кој е првата страсна музика на Шведска, и Реквием (2007). Двете композиции делумно се базирани на текстови на Бенгт Похјанен.
Фредрик Сикстен имал снимено неколку ЦД-а. Еден од неговите пет дискови станал златен. Неговата музика е изведена на Шведското радио, како што е неговиот шведски Шведска страст за Свети Марко за два хора, камерен оркестар и солисти (2004). На шведската телевизија било прикажано видео од џез -мисата во 1999 година.
Падобранство
Падобранство е спорт од групата воздушни спортови.
Историјат
Првата скица на падобран во форма на платнена пирамида, отворена на долната страна, ја направил Леонардо да Винчи во 1483 година. Во 1617 година, врз основа на цртежите на да Винчи, Фауст Вранчиќ направил конструкција од платна, обрабени со дрвени штици, која ја нарекол „летечки човек“ (homo volans). Постои легенда дека тој скокнал од кулата во Венеција и дека успешно се приземјил, но тоа не е потврдено со историски извори. На 22 октомври 1797 година, Французинот Андре-Жак Гарнерен (André-Jacques Garnerin) го извел првиот скок со падобран над Париз. Неговиот падобран бил направен од свилено платно обрабено со дрвена рамка, а целата конструкција била прицврстена на балон со чија помош се вивнал во воздухот. Кога се нашол на висина од околу еден километар, Гарнерин ги исекол јажињата со кои падобранот бил прицврстен на балонот и потоа безбедно се спуштил на земјата, а неколку илјади гледачи воодушевено го поздравиле. Сепак, дури едне век подоцна бил изработен првиот падобран без рамка. Во 1897 година, Американецот Том Болдвин (Tom Baldwin) скокнал со таков падобран. Современиот тип падобран започнал да се развива непосредно пред и за време на Првата светска војна, служејќи за спасување на екипажите на погодените авиони. По завршувањето на војната падобранот започнал да се користи и за спортски и рекреативни цели. Во 1919 година, Американецот Лесли Ирвин (Leslie Irwin) го извел првиот скок со падобран, којшто се состоел од слободен пад, со отворање на падобранот на помала височина. Овој скок се смета за почеток на спортското падобранство, иако овој спорт станал популарен дури во 1950-тите.
Особености
Во соврмени услови, најчесто се користат падобрани со правоаголна форма, кои за првпат биле применети во американската армија за време на Виетнамската војна. Со овој тип падобран, наречен „летечки душек“, лесно се управува, а тој овозможува лебдење во воздухот, прецизно приземјување и поминување големо хоризонтално растојание при спуштањето. Старомодните падобрани во кружна форма денес се употребуваат или како помошни (резервни) или за рекреативната активност позната како parasailing, каде се лебди во воздухот со помош на падобран којшто е врзан за чамец или за брод.
Под рекреативно или спортско падобранство се подразбира слободен пад со активирање на падобранот на висина од 1.000 до 1.500 метри (Skydiving). Пред приземјувањето, скокачот дополнително ја намалува брзината преку активирање на механизмот кој, спротивно на насоката на движење, делува со вертикалната сила нагоре, па вертикалната брзина ја заменува со хоризонталната брзина. Притоа, во зависност од брзината на ветрот, скокачот едноставно доскокнува на земјата или прави неколку чекори пред да застане. По правило, скокачот секогаш се приземјува спротивно на насоката на дување на ветрот.
Падобранството се смета за екстремен спорт, зашто евентуалните грешки на конструкцијата или при управувањето со падобранот може да доведат до тешки повреди, па дури и до смрт, на скокачот. Сепак, несреќите се случуваат ретко, бидејќи според статистичките податоци, на 150.000 скокови се случуваат 21 несреќен случај, т.е. 0,0007%. За спречување на несреќите, скокачите носат два подобрана: главен и помошен. Исто така, во зависност од прописите во одделни земји, почетниците или сите скокачи задолжително треба да го употребуваат уредот за автоматско активирање на резервниот падобран (Automatic activation device, AAD) при што помошниот падобран автоматски се активира, ако на одредена критична висина скокачот сè уште наоѓа во состојба на слободен пад. Најголем дел од несреќните случаи настануваат при спроведување опасни летови, како што е т.н. swooping, кога скокачот со голема брзина лета ниско над земјата. Исто така, ризикот се зголемува ако при спуштањето наеднаш се промени насоката на движењето на ветрот или ако се заплетка падобранот.
Простор
Просторот е неограничена тридимензионален опсег во кој објектите и појавите имаат релативна позиција и насока. Физичкиот простор често е дефиниран во три линеарни димензии иако модерните физичари честопати сметаат дека времето е четврта димензија, која заедно со трите димензии во просторот го сочинуваат простор-времето. Концептот на просторот се смета дека е од фундаментална важност за да се разбере физичкиот универзум. Сепак несогласувањата продолжуваат помеѓу филозофите окулу суштината, врската и деловите од концепцијата. Дебати во врска со природата, суштината и начинот на постоење на просторот датира уште од антиката. Имено, да се расправа како Тимеј на Платон, или Сократ во неговите рефлексии на она што Грците го нарекуваат  khôra  (“простор”) или во Физиката на Аристотел (книга IV, Делта) во дефиницијата за topos (“место”), или во подоцнежните “геометриски концепт на место” како “простор како наставка” во Говорот на место (Qawl fi al-Makan) на XI век Arab polymath Alhazen. Многу од овие класични филозофски прашања биле дискутирани во ренесансата и потоа преформулирани во XVII век, особено за време на првите почетоци од класичната механика. Според Исак Њутн просторот бил апсолутен – во смисла дека постоел привремено и независно од било што во него. Други филозофи кои се занимавале со природата, особено Готфрид Вилхелм Лајбниц сметал дека просторот всушност е колекција од меѓусебно поврзани објекти дадени од нивната оддалеченост и насока од едни кон други. Во XVIII век, филозофот и теолог Џорџ Беркли се обидел да ги демантира “видливоста на просторна длабочина” во неговиот Есеј кон нова теорија на визија. Подоцна, метафизичарот Имануел Кант рекол ниту просторот ниту времето може емпириски да се перципира – тие се елементи на систематска рамка која луѓето ја користат за структура на сите искуства. Кант укажал на “простор” во неговото дело Критика на чиста причина каде што е субјективен "pure a priori form of intuition", па е неизбежен придонесот на нашите човечки способности. Во XIX и XX век математичарите почнале да ги испитуваат геометриите кои не се Евклидовата, во просторот може да биде попрво заоблен отколку рамен. Според Ајнштајновата терија на релативноста просторот окулу гравитациони полиња отстапува од Евклидов простор. Експерименталните тестови од општата релативност потврдиле дека неевклидовата геометрија обезбедува подобар модел на просторот.
Reprise 1990-1999
Reprise 1990-1999 е албум од Вангелис објавен во 1999 година.
Простор
Филозофија
Лајбниц и Њутн во XVII век, филозофијата на просторот и времето се јавиле како главен проблем во епистемологијата и метафизиката. Готфрид Лајбниц, германскиот филозоф-математичар и Исак Њутн, англискиот физичар и математичар, поставиле две спротивставени теории за што е просторот. Поточно од ентитет што независно постои, Лајбниц велел дека просторот не е повеќе од колекција просторна врска меѓу објектите во светот: „Просторот е резултатот од сите места заедно”. Незафатени области се оние кои можат да имаат објекти и како резултат на тоа произлегуваат просторните врски со други места. За Лајбниц, тогаш, просторот бил идеализирана апстракција од врски помеѓу поединечните ентитети и нивните можни локации па од таму не може да бидат продолжени и мора да бидат дискретни. Просторот може да се замисли слично како и членовите на семејството. Иако луѓето во семејството се поврзани меѓу себе, врските не постојат независно од нив. Лајбниц сметал дека просторот не може да постои независно од објектите во светот бидејќи тоа значи разлика помеѓу два универзуми речиси исти со разлика во локацијата на материјалниот свет во секој од универзумите. Но, не би имало начин на кој би можеле овие универзуми да се разделат, според identity of indiscernibles не би постоела вистинска разлика меѓу нив. Според тоа дека ништо не постои без причина, секоја теорија за простор која подразбира постоење на овие два универзуми мора да е погрешна.
Reprise 1990-1999
Албумот претставува компилација од песни на грчкиот композитор кој ги има објавено во периодот од 1990 до 1999 година.
Простор
Филозофија
Њутон сметал дека просторот е нешто повеќе од врска меѓу материјалните објекти и се заснова на неговите набљудувања и експерименти. За еден relationist не постои вистинска разлика меѓу внатрешно движење во кое објектите се движат со константна брзина, без внатрешно движење каде брзината се менува со време и просторните димензии се поврзани со други објакти и нивните движења. Но Њутн сметал кога веќе надворешните движења резултираат со сила, таа мора да биде апсолутна. Тој го користел примерот со водата и вртечката кофа за да го демонстрира неговото мислење. Кофа со вода е закачена на јаже и почнува да се врти, со рамна површина. По некое време, како кофата продолжува да се врти така површината на водата станува вдлабната. Ако кофата вртејќи се застане тогаш површината на водата како продолжува да се врти така останува вдлабната. Со тоа заклучил дека вдлабнатата површина не е резултат на релативното движење помеѓу кофата и водата. Напротив, Њутн сметал дека тоа е последица на неинерцијалното релати движење на самиот простор.
Неевклидова геометрија
Евклидовите елементи содржеле пет постулати кои ја формирале основата за Евклидовата геометрија. Еден од овие, паралелниот постулат, многу векови бил предмет на дебатирање помеѓу математичарите. Тврди дека на било која рамнина каде има права линија L1 и нема врв P, има потполно права линија L 2  на рамнината која минува низ врвот P и е паралелна на правата линија L1. Сè до крајот на XIX век, неколкумина се сомневале во вистинитоста на постулатите; наместо тоа дебатирале за потребата како аксиом или дали тоа е теорија која може да потекне од други аксиоми. Окулу 1830, Унгарецот Јанош Бојаи и Русинот Николај Иванович Лобачевски посебно издале студии за вид на геометрија која не вклучива паралелни постулати, наречена хиперболизирана геометрија. Во оваа геометрија, бесконечен број на паралелни линии минуваат низ врвот P. Како последица на тоа, вкупниот збир на аглите во триаголник е помалку од 180° и соодносот од кружницата и нејзиниот пречник е поголема од пи. Во 1850 г., Бернхард Риман развил еднаква теорија на елиптична геометрија, во кја нема паралелни линии кои минуваат низ P. Во оваа геометрија, триаголниците имаат повеќе од 180° а круговите имаат соодност со нивните пречници помала од пи.
Гаус и Поенкаре
Иако преовладувала кантовата согласност во тоа време, откако неевклидовата геометрија била конкретизирана, некои почнале да се прашуваат дали физичкиот простор е заоблен. Карл Фридрих Гаус, германски математичар бил првиот кој спровел емпириско истражување за геометриската структура на просторот. Тој сакал да направи тест од збирот на аглите на огромен ѕвездест триаголник и има изјави дека всушност тестот бил изведен, во мал размер, со триагулација на планински врвови во Германија. Анри Поенкаре, француски математичар и физичар од доцните години на XIX век, направил важен увид, се обидел да демонстрира залудност на секој обид за да се открие која геометрија се однесува на просторот од страна на експериментот. Тој сметал научниците ќе се соочат со неволие ако тие се доверат на површината на голема замислена сфера одредени особини, позната како сфера-свет. Во овој свет, температурата може да варира на тој начин што сите објекти се шират и се собираат со слични пропорции на различни места во сферата. Со соодветно намалување на температурата, ако научниците се обидат да користат мерење на прачките за да го откријат збирот на аглите во триаголник, тие можат да бидат измамени со мислењето дека рамнината живее отколку површината на сферата. Всушност, научниците не можат да дали живее рамнина или сфера, и Поикаре дискутира истото е точно за дебатирање без разлика дали вистинскиот простор е Евклидов или не. Според него, која геометријата беше користена за да се опише просторот беше прашање на конвенцијата. Евклидовата геометрија е полесна од Неевклидовата па од тука тој претходниот секогаш го користел да за да ја опише ‘вистинската’ геометрија на светот.
Ајнштајн
Во 1905 г., Алберт Ајнштајн објавил писмена работа на тема специјална теорија на релативноста која води до концептот дека просторот и времето можат да бидат комбинирани во една конструкција позната како простор-време. Во оваа теорија, брзината на светлината во вакуум е иста за сите набљудувачи, така што два настани кои појавуваат истовремено на еден набљудувач нема да биде во истото време од страна на друг набљудувач доколку набљудувачите се движат еден кон друг. Покрај тоа, набљудувачот ќе го мери движењето на часовникот работи побавно од оној кој е во мирување; oбјектите се мерат за да бидат скратени во насоката на која се движат. Во текот на следните десет години Ајнштајн работел на општата теорија на релативност, која е теорија за тоа како гравитацијата меѓусебно делува со време-просторот. Наместо да ја гледа гравитацијата како поле со сила, Ајнштајн предложил промена на геометриската структура на самиот време-простор. Според општата теорија, времето се движи побавно на места со пониски гравитациони потенцијали и зраците на светлината се насочува во присуство на гравитационот поле. Научниците ги проучувале однесувањата на двојните пулсари, потврдувајќи ги теориите на Ајнштајн, неевклидовата геометрија најчесто се користи за да се опише време-просторот.
Математика
Главна статија: три-димензионален простор (математика) Да не се меша со простор (математика).
Во модерната математика празните места се дефинирани како множества со некоја додадена структура. Тие често се опишуваат како различни видови на простори кои се локално приближни на Евклидовиот простор, а во врска со имотите се дефинирани во голема мера на локална поврзаност на точките кои лежат на колекторот. Сепак постојат многу различни математички предмети кои се наречени „простор“. На пример, векторскиот простор како што е функционо пространство може да има бесконечно многу броеви на независни димензии и поимот на растојание е многу поразличен од Евклидов простор, тополошките простори се замена за концептот на далечина со повеќе апстрактна идеја за блискост.
Физика
Многу од законите на физиката, како што се разни инверзни квадратни закони, зависат од три димензии. Во физиката, нашиот три-димензионален простор се гледа како вграден во четири-димензионален време-простор, наречен Minkowski простор (види специјален релативитет). Идејата зад време-простор е дека времето е хиперболична-ортогонала за секој од трите просторни димензии.
Класична механика
Просторот е една од неколкуте фундаментални квантитети во физиката, што значи дека не може да биде дефинирана преку други квантитети затоа што ништо фундаментално не е познато денеска. Од друга страна, тоа може да биде поврзано со други фундаментални квантитети. Така, слично на другите квантитети (како време и маса), просторот може да се истражува преку мерење и експеримент.
Релативност
Главна статија: Теорија на релативитет Пред ајшнштајновото дело за релативистичка физика, времето и прострот биле гледани како независни димензии. Ајнштајновите откритија покажале дека релативноста се должи на предлогот што нашиот простор и време математички може да се комбинираат во еден објек време-простор. Излегува дека растојанијата во просторот или во времето одделно не се непроменливи во однос на Лоренцовите трансформации, но растојанието во Minkowski време-просторот заедно со интервалите го оправдуваат името. Покрај тоа, времето и просторните димензии не треба да се гледаат како да се целосно еднакви со Minkowski време-просторот. Слободно може да се движат во просторот, но не и во времето. Така, времето и просторние координати се третираат поинаку, како во специјалниот релативитет (каде што времето понекогаш се смета со имагинарни координати) и во општата релативност (каде различни знаци се доделуваат на времето и просторните компоненти на време-просторот метрички. Понатаму, во општата теорија на релативноста на Ајнштајн, се претпоставува дека време-просторот е геометриски закривена во близина на гравитационо значаjните маси. Една последица на овој постулат, што следува од равенките на општиот релативитет, е предвидување на движечките бранови во време-просторот, таканаречени гравитациони бранови. Иако е пронајден индиректен доказ за овие бранови (на пр. во движење на Халс-Тејлорова двојка) експериментите се обидуваат директно да ги измерат овие бранови кои се во тек.
Космологија
Главна статија: Облик на универзумот Теорија на релативитет води кон космолошкото прашање за што е тоа што го обликува универзумот и од каде е дојден просторот. Се чини дека просторот е создаден во Големата експлозија, пред 13,8 милијарди години и се зголемува од тогаш па натаму. Целокупниот облик на просторот не е познат, но познато е дека просторот се шири многу брзо а тоа се должи на космичката инфилација.
Просторни мерки
Главна статија: Мерење Мерењето на физичкиот простор долго време е многу важно. Иако претходните општества развиле системи за мерење, Меѓународниот систем на единици (SI), сега е најчест систем на единици кои се користат во мерењето на просторот и се користи речиси секаде во светот. Во моментов, стандарниот просторен интервал, наречен стандарден метарили едноставно метар, се дефинира како растојание поминато од светлината во вакуум за временски интервал од точно 1/299,792,458 дел од секунда. Оваа дефиниција во комбинација со сегашната дефиниција за секунда е врз основа на специјалната теорија на релативност, во која брзината на светлината ја игра улогата на фундаментална констата на природата.
Географски простор
Поврзано: Просторна анализа Географијата е гранка на науката која се занимава со идентификување и опишување на Земјата користејќи просторна свест за да се разбере зошто одредени работи постојат на специфични локации. Картографија е мапирање на места со цел да се овозможи подобра навигација, за визуелизирачки цели и за да дејствуваат како локациски уреди. Геостатистиката применува статистички концепти за да собира просторни податоци со цел да се создаде проценка на незабележани феномени. Географскиот простор често се смета како земја и може да има врска со сопственоста на користење (каде просторот се гледа како имот или територија). Додека на некои култури им се наметнати правата на човекот во одност на сопственоста, други култури ќе се идентификуваат со комунален пристап на сопственост на земјиште, додека други култури како што се австралиските Абориџини, наместо да ги прифатат правата за сопственост на земјиштето тие сметаа дека всушност земјата ги поседува нив. Просторно планирање е метод за регулирање на користењето на просторот на ниво на земјата, со одлуки донесени на регионално, национално и меѓународно ниво. Просторот исто така може да влијае на човековите и културно однесување, што е важен фактор во архитектурата, каде што ќе има влијание на дизајнот на објекти и структури, како и за земјоделството. Сопственоста на просторот не е ограничена на земјиштето. Сопственост на воздушниот простoр и на водите е одлучено на меѓународно ниво. Други форми на сопственост неодамна биле утврдени на други простори, на пример на радио бендови од електромагнетниот спектар или на сајбер-просторот. Јавниот простор е термин кој се користи да се дефинираат области на змјата, како колективна сопственост на заедницата и е раководено од страна на делегирани тела; таквите места се отворени за сите, додека приватната сопственост е земјиштето кое што е сопственост на поединец или компанија, за нивна сопствена употреба и задоволство. Апстрактен простор е термин кој се користи во географијата и се днесува на еден хипотетички простор кој се одликува со целосна хомогеност. Моделирачката активност или однесување е концептуална алатка која се користи за да се ограничи од надворешни варијации како што е теренот.
Во психологијата
Во средината на XIX век психолозите прво почнале да учат на кој начин може да се перципира просторот. Оние кои сега се занимаваат со вакви студии го сметаат како посебна гранка на психологијата. Психолошката анализа за перцепсија на просторот се занимава со тоа како се препознава физичкиот изглед на некој објект или како се перципираат неговите интеракции на пример во визуелниот простор. Останатите специјализирани теми проучуваат и amodal перцепција и постојан објект. Перцепцијата на околината е важна, потребно е нејзиното значење за опстанокот особено во поглед на ловот и преживувањето, како и едноставно нечија идеја на личен простор. Повеќе простор-фобии се идентификувани, вклучувајќи ја агорафобија (страв од отворен простор), астрофобија (страв од небесен простор) и клаустрофобија (страв од затворен простор). Разбирањето на три-димензионален простор кај луѓет се смета дека се научил за време на детството со несвено користење на инфереција и е тесно поврзана со рака-око координацијата. Визуелната способност да се согледа светот во три димензии се нарекува перцепција на длабочина.
Источен Калимантан
Источен Калимантан (индонезиски: ) е индонезиска покраина. Неговата територија го сочинува источниот дел на Борнео. Имала население од околу 3,03 милиони на пописот во 2010 година (во рамките на сегашната граница) и 3,42 милиони на пописот во 2015 година; најновата официјална проценка (заклучно со средината на 2019 година) е 3.619.700. Главен град е Самаринда.
Покраината ќе биде домаќин на идниот главен град на Индонезија што ќе биде изграден на границата помеѓу регенствата Кутаи Картанегара и Пенаџам Северен Пасер. Додека идната престолнина допрва ќе го носи името, неговата изградба се предвидува да започне во 2020 година, а да заврши во 2024 година.
Источен Калимантан има вкупна површина од 125,336,81 км2 и е втора најмалку густо населена покраина во Калимантан. Поголемиот дел од регионот има поморска граница на исток со Западен Сулавеси и Централен Сулавеси; Полуостровот Мангкалихат го одделува теснецот Макасар од Целебеското Море. Нејзиниот поранешен најсеверен регион бил разделен во октомври 2012 година и сега е покраина Северен Калимантан; во меѓувреме, сè уште ја дели копнената граница на запад со покраините Западен Калимантан и Централен Калимантан; на југ, Источен Калимантан граничи со покраината Јужен Калимантан. Покраината се граничи со Сабах пред отцепувањето, но сепак граничи со Саравак.
Во декември 2012 година, постојното Регенство Западен Кутаи било поделено на две, со најсеверните пет окрузи создавајќи ново Регентсво Махакам Улу. Источен Калимантан сега е поделен на седум регентства и три града. Исран Ноор е сегашен гувернер на Источен Калимантан и Хади Мулјади е нејзин заменик-гувернер.
NGC 1454
NGC 1454 — ѕвезда во соѕвездието Еридан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен во 1886 година од страна на Франк Милер, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1454 е од видот *. Видливиот сјај во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 15,3 m.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 45 м 59,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 20° 39' 6".
Други поделби
Проучување на NGC 1454 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 312; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5887. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1472.
Висока култура
Високата култура ги опфаќа културните објекти со естетска вредност, кои едно општество збирно ги цени како примерна уметност, и интелектуалните дела на филозофијата, историјата и литературата што едно општество ги смета за репрезентација на нивната култура.
Дефиниција
Во популарната употреба, терминот висока култура ја идентификува културата на повисока класа (аристократија) или на статусна класа (интелигенција); исто така го идентификува заедничкото складиште на општеството за широк опсег на знаење и традиција (на пр. народната култура) што го надминува социјалниот-класен систем на општеството. Социолошки, терминот висока култура е во контраст со поимот ниска култура, формите на популарната култура карактеристични за помалку образованите социјални класи, како што се варварите, филистејците и хои поло (масите).
Концепт
Во европската историја, високата култура била сфатена како културен концепт заеднички за хуманистичките науки, сè до средината на 19 век, кога Метју Арнолд го вовел терминот висока култура во книгата Култура и анархија (1869). Предговорот ја дефинира културата како „незаинтересиран потфат по совршенството на човекот“ кој се следи, се добива и се постигнува со напор „да се знае најдоброто што е кажано и размислено на светот“. Таквата книжевна дефиниција за високата култура ја вклучува и филозофијата. Покрај тоа, филозофијата на естетика предложена во високата култура е сила за морално и политичко добро. Критички, поимот „висока култура“ е во контраст со поимите „популарна култура“ и „масовна култура“.
Во Белешките кон дефиницијата на културата (1948), Т. С. Елиот вели дека високата култура и популарната култура се неопходни и комплементарни делови на културата на едно општество. Во Употребите на писменоста (1957), Ричард Хогарт го претставува социолошкото искуство на работничката класа маж и жена во стекнувањето културна писменост, на универзитет, што ја олеснува социјалната нагорна подвижност. Во САД, Харолд Блум и Ф.Р. Ливис ја следеле дефиницијата за висока култура по пат на западен канон на литературата. Медиумскиот теоретичар Стивен Џонсон пишува дека, за разлика од популарната култура, „класиците - и оние кои наскоро ќе бидат класици“ се „во нивните сопствени описи и објаснувања за културните системи што ги произведоа“. Тој вели дека „клучен начин на кој масовната култура се разликува од високата уметност“ е дека поединечните дела од масовната култура се помалку интересни од пошироките културни трендови што ги произведоа.
Историјат на високата култура на Запад
Високата култура на Западот потекнува од класично-светските традиции на интелектуален и естетски живот во Стара Грција (од околу 8 век п.н.е. - 147 г. н.е.) и Стариот Рим (753 п.н.е. - 476 г. н.е.). Во класичната грчко-римска традиција, идеалниот јазик бил објавен и зачуван во дела со покачен стил (точна граматика, синтакса и дикција). Одредени облици на јазик што ги користеле авторите во вреднувани епохи се одржувале во антиката и во ренесансата како вечни валидни модели и нормативни стандарди на извонредност; на пр., атичкиот дијалект на антички грчки јазик што го зборувале и пишувале драматурзите и филозофите од Периклејска Атина (петти век п.н.е.); како и облик на класичен латински јазик користен во „Златното доба“ на римската култура (околу 70 п.н.е. - 18 г. н.е.) претставен од фигури како Цицерон и Вергилиј. Овој облик на образование кај Грците била позната како παιδεία, што Римјаните го превеле на латински како хуманита бидејќи одразувал облик на образование насочена кон рафинирање на човечката природа, наместо стекнување на технички или стручни вештини. Навистина, грчко-римскиот свет имал тенденција да гледа таква рачна, комерцијална и техничка работа подредена на чисто интелектуални активности.
Од идејата за „слободниот“ човек со доволно слободно време да се зафати со таква интелектуална и естетска префинетост, произлезе класичното разликување помеѓу „либералните“ уметности кои се интелектуални и се прават за нивно добро, наспроти „сервилните“ или „механичките“ уметности кои се поврзани со физичка работа и се прават за да се заработи за живеење. Ова подразбирало поврзаност помеѓу високата култура и повисоките слоеви чие наследно богатство обезбедувало такво време за интелектуално култивирање. Слободниот човек кој не бил оптоварен со неопходноста од заработка, можел слободно да се посвети на активности соодветни за таков „слободен човек“ - активности за кои се сметало дека вклучуваат вистинска извонредност и благородност наспроти едноставна корисност.
За време на ренесансата, класичните интелектуални вредности на целосно откриената грчко-римска култура биле културен главен град на повисоките класи (и аспирантите) и имале за цел целосен развој на човечките интелектуални, естетски и морални способности. Овој идеал поврзан со хуманизмот (подоцнежен поим добиен од хуманистичките науки или студијата хуманитатис ), бил соопштен во ренесансната Италија преку институции како што се ренесансните судски училишта. Ренесансниот хуманизам наскоро се проширил низ Европа и станал голем дел од основата на високото образование со векови. За социјално амбициозните мажи и жени кои сакале да растат во општеството, Книгата за дворјанин (1528) од Балдасар Кастиглионе, го упатува читателот да стекне и да поседува знаење за грчко-римските класици, како образование составено од социјалната личност на аристократот. Клучен придонес на ренесансата било издигнувањето на сликарството и скулптурата до статус еднаков на либералните уметности (оттука визуелните уметности ги изгубиле елитите за какво било трајно негативно поврзување со рачно занаетчиство. ) Раните ренесансни трактати на Леон Батиста Алберти биле клучни во овој поглед.
Еволуцијата на концептот на висока култура првично била дефинирана во образовна смисла во голема мера како критичко проучување и познавање на грчко-римските уметности и хуманистички науки што создале голем дел од темелите на европските култури и општества. Сепак, аристократското покровителство низ поголемиот дел од модерната ера било исто така клучно за поддршката и создавањето на нови дела од висока култура низ опсегот на уметности, музика и литература. Последователниот необичен развој на современите европски јазици и култури значело дека модерната дефиниција на поимот „висока култура“ опфаќа не само грчки и латински текстови, туку многу поширок канон од избрани книжевни, филозофски, историски и научни книги и во античките и современи јазици. Од споредлива важност биле оние уметнички дела и музика што се сметале за највисоки извонредности и најшироко влијателни (на пр. Партенон, слика и скулптура на Микеланџело, музика на Ј. С. Бах, итн.). Заедно овие текстови и уметнички дела претставуваат примерни артефакти што ја претставуваат високата култура на западниот свет.
Културен капитал
Во социјално раслоената Европа и Америка, потопувањето од прва рака во високата култура на Западот, Големата турнеја низ Европа, бил обред на минување што го надополнувал и го комплетирал книжевното образование на господин, од благородништвото, аристократијата, и буржоазијата, со светска перспектива на општеството и цивилизацијата. Пост-универзитетската турнеја низ културните центри во Европа била придобивка за социјална класа од културниот капитал пренесен преку институциите со висок статус (училишта, академии, универзитети), наменети за производство на идеален господин (џентлмен) на тоа општество.
Европскиот концепт на висока култура вклучувало одгледување на рафинирани етикети и начини на однесување; образование на вкус во ликовната уметност како што се скулптура и сликарство; ценење на класичната музика и операта во нејзината разновидна историја и огромен број форми; познавање на хуманите букви (literae humaniores) претставени од најдобрите грчки и латински автори, и пошироко од традициите на либералните уметности (на пр. филозофија, историја, драма, реторика и поезија) на западната цивилизација, како и општо запознавање со важни концепти во теологијата, науката и политичката мисла.
Висока уметност
Културните производи кои најчесто се сметаат како дел од високата култура најверојатно се произведени за време на периоди на висока цивилизација, за кои едно големо, софистицирано и богато урбано општество обезбедува кохерентна и свесна естетска рамка, и големо милје за обука за визуелните уметности, извори материјали и финансирање на работа. Таквата средина им овозможува на уметниците, што е можно поблиску, да го реализираат својот креативен потенцијал со што помалку практични и технички ограничувања. Иако западниот концепт за висока култура природно се концентрира на грчко-римската традиција и нејзиното продолжување од ренесансата наваму, такви услови постоеле и на други места во други времиња.
Уметничка музика
Уметничката музика (или сериозната музика или ерудитната музика) претставува хиперним што се користи за упатување на музички традиции што подразбира напредни структурни и теоретски размислувања и пишана музичка традиција. Поимот уметничка музика е честа и добро дефинирана музиколошка дистинкција - музикологот Филип Таг, на пример, упатува на уметничката музика како еден од „аксиоматскиот триаголник кој се состои од „народна“ „уметничка“ и „популарна“ музика. Тој објаснува дека секоја од овие се разликува од другите според одредени критериуми, така високо културна музика ж често се изведува пред публика, додека народната музика традиционално би имала поголема присутност Во овој поглед, „уметничката музика“ честопати се јавува како контрастен израз на „популарната музика“ и на „традиционалната“ или „народната музика“. ref>Philip Tagg, "Analysing Popular Music: Theory, Method and Practice", Popular Music 2 (1982): 37–67, here 41–42.
Уметнички филм
Уметничкиот филм е резултат на снимањето филмови, кој е типичен, сериозен, независен филм насочен кон одреден пазар отколку кон публика на масовен пазар. Филмски критичари и научници за филмски студии обично дефинираат „уметнички филм“ користејќи „... канон на филмови и оние формални квалитети што ги означуваат како различни од вообичаените холивудски филмови“, што вклучува, меѓу другите елементи: социјален реализам; акцент на авторската експресивност на режисерот или писателот; и фокус на мислите и соништата на ликовите, наместо да презентираме јасна приказна водена од целите. Според филмскиот научник Дејвид Бордвел, „уметничкото кино сам по себе е филмски жанр, со свои посебни конвенции“.
Промоција на висока култура
Терминот отсекогаш бил подложен на напади за елитизам и, како одговор, многу поборници на овој концепт посветиле големи напори за промовирање на висока култура меѓу пошироката јавност отколку високо образованата буржоазија. Имало обид во почетокот на 19 век, да се отворат музеи и концертни сали за да се овозможи пристап до високата култура на пошироката јавност. Фигури како што се Rusон Раскин и Лорд Рит од Би-Би-Си во Британија, Лав Троцки и други во комунистичка Русија и многу други во САД и низ целиот западен свет работеле на проширување на привлечноста на елементите на висока култура како што се класична музика, уметност од старите мајстори и литературните класици.
Со проширувањето на пристапот до универзитетско образование, напорот се шири таму и сите аспекти на високата култура станаа предмети на академско истражување, што со исклучок на класиците не се случувало често до крајот на 19 век. Курсевите за универзитетски либерални уметности сè уште играат важна улога во промовирањето на концептот на висока култура, иако честопати сега се избегнува самиот поим.
Особено во Европа, владите се подготвени да ја субвенционираат високата култура преку финансирање на музеи, оперски и балетски компании, оркестри, кино, јавни радиодифузни станици како што се BBC Radio 3, ARTE и на други начини. Организации како што е Уметничкиот совет на Велика Британија и во повеќето европски земји, цели министерства управуваат со овие програми. Ова вклучува субвенционирање на нови дела од композитори, писатели и уметници. Исто така, постојат многу приватни филантропски извори на финансирање, кои се особено важни во САД, каде што федерално финансираната Корпорација за јавно радиодифузија финансира и радиодифузија. Овие може да се гледаат како дел од поширокиот концепт на официјална култура, иако честопати масовната публика не е наменет пазар.
Теории на висока култура
Односите меѓу високата култура и масовната култура се однесуваат на културолошките студии, медиумските студии, критичката теорија, социологијата, постмодернизмот и марксистичката филозофија. Во есејот „ Делото на уметноста во ерата на механичката репродукција “ (1936), Валтер Бенјамин ги истражувал односите на вредноста на уметноста (висока и масовна) кога бил подложен на индустриска репродукција. Критичките теоретичари Теодор В. Адорно и Антонио Грамши ги толкувале високоуметничките и масовноуметничките културни односи како инструмент на социјална контрола, со која владејачката класа ја одржува својата културна хегемонија врз општеството.
За ориенталистот Ернест Ренан и за рационалистичкиот филозоф Ернест Гелнер, високата култура била концептуално интегрална во политиката и идеологијата на национализмот, како неопходен дел од здравиот национален идентитет. Гелнер го проширил идејниот опсег на фразата во Нации и национализам (1983), наведувајќи дека високата уметност е „писмена, кодифицирана култура, што овозможува комуникација без контекст“ меѓу културите.
Во Дистинкција: Социјална критика на пресудата за вкусот (1979), социологот Пјер Бурдје предложил дека естетскиот вкус (културниот суд) во најголем дел е изведен од социјалната класа. Социјалната класа ги воспоставува дефинициите за висока уметност, на пр., во општествениот етикет, гастрономија, енологија, воена служба. Во ваквите активности на естетско расудување, лицето од владејачката класа користи социјални кодови непознати за лицата од средната и пониската класа при извршување и практикување активности по вкус.
Шенебек (округ)
Шенебек (Schönebeck) бил округ (Kreis) во средишниот дел на Саксонија-Анхалт, Германија. Се граничел со окрузите (од север надесно), слободниот град Магдебург, окрузите Јерихов, Анхалт-Цербст, Кетен, Бернбург, Ашерслебен-Штасфурт и Берде.
Историја
Округот бил основан на 1 јули 1816, со главниот град Калбе и така бил именуван Landkreis Calbe. Во 1946, Шенебек станал слободен град, но бил припоен во округ во 1950 и станал ново административно седиште. Исто така, бил преименуван во Landkreis Schönebeck.
Географија
Главните реки во округот се Елба и Зале. Околината претежно е рамна Magdeburger Börde. Висината на округот се движи помеѓу 43 и 123 метри надморска височина.