cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мравја киселина
Историја
Мравја киселина долго време се сметала за хемиско соединение од мал интерес во хемиската индустрија. Меѓутоа, во доцните 1960-ти, значителни количини станале достапни како нуспроизвод од производството на оцетна киселина. Сега се повеќе се користи како конзерванс и антибактериско средство во добиточната храна.
Својства
Мравјата киселина е безбојна течност со лут, продорен мирис на собна температура, споредливо со оцетната киселина.Мравјата киселина е околу десет пати посилна од оцетната киселина.
Мравјата киселина е мешлива со вода и повеќето поларни органски растворувач, а е малку растворлива во јаглеводороди. Во јаглеводородите и во фазата на пареа, се состои од водородни врски димери наместо од поединечни молекули. Поради својата склоност кон водородна врска, мравјата киселина во гасна фаза не го почитува законот за идеален гас. Solid formic acid, which can exist in either of two polymorphs, consists of an effectively endless network of hydrogen-bonded formic acid molecules. Formic acid forms a high-boiling azeotrope with water (22.4%). Liquid formic acid tends to supercool.
Распаѓање
Мравјата киселина лесно се распаѓа со дехидрација во присуство на концентрирана сулфурна киселина за да формира јаглерод моноксид и вода:
Третманот на мравја киселина со сулфурна киселина е пригоден лабораториски извор на CO.
Во присуство на платина, таа се распаѓа со ослободување на водород и јаглерод диоксид. Растворливите катализатори на рутениум се исто така ефикасни. Јглероден моноксид без водород е генериран во многу широк опсег на притисок (1-600 бари).
Реактант
Мравјата киселина ги дели повеќето хемиски својства на другите карбоксилни киселини. Поради високата киселост, растворите на мравската киселина со алкохоли спонтано формираат естри. Мравјата киселина дели некои од редукционите својства на алдехидите, редуцирајќи ги растворите на метални оксиди на нивниот соодветен метал.
Мравјата киселина е извор за формил група, на пример во формилација на метиланилин до N-метилформанилид во толуен.
Во синтетичката органска хемија, мравјата киселина често се користи како извор на хидриден јон, како во Ешвајлер-Кларковата реакција:
Се користи како извор на водород во трансфер хидрогенизација, како во Леукарт реакција за да се направат амини и (во воден раствор или во неговиот азеотроп со триетиламин) за хидрогенизација на кетони.
Додаток на алкени
Мравјата киселина, е единствена меѓу карбоксилните киселини, во нејзината способност да учествува во адитивни реакции со алекни. Мравјата киселини и алкените лесно реагираат за да формираат формат естери. Меѓутоа, во присуство на одредени киселини, вклучувајќи сулфурна и флуороводородна киселина, наместо тоа, се јавува варијанта на Кoch реакција, а мравјата киселина се додава во алкенот за да произведе поголема карбоксилна киселина.
Анхидрид на мравја киселина
Нестабилен анхидрид на мравја киселина, H(C=O)-O−(C=O)H, може да се добие со дехидрација на мравјата киселина со N,' 'N′'-дициклохексилкарбодиимид во етер на ниска температура.
Продукција
Во 2009 година, светскиот капацитет за производство на мравја киселина бил 720 000 тони годишно, приближно подеднакво поделен меѓу Европа, (350 000 тони се главно во Германија) и Азија, (370 000 тони се главно во Кина) додека производството во другите земјите на другите контитенти се движело околу 1000 до 2,2 милиони тони годишно. Комерцијално е достапен во раствори со различни концентрации помеѓу 85 и 99 w/w %. Од 2009 година, најголеми производители се BASF, Eastman Chemical Company, LC Industrial и Feicheng Acid Chemicals, со најголеми производствени капацитети во Лудвигсхафен (200 илјади тони годишно, БАСФ, Германија), Оулу (105 илјади тони, Истман, Финска), Након Патом и Фејченг (100 илјади тони или, Фејченг, Кина). Цените во 2010 година се движеле од околу 650 евра/тон (еквивалент на околу 800 долари/тон) во Западна Европа до 1250 долари/тон во Соединетите Држави.
Од метил формат и формамид
Кога метанол и јаглерод моноксид се комбинираат во присуство на силна основа, резултатот е метил формат, според хемиската равенка:
Во индустријата, оваа реакција се изведува во течна фаза при покачен притисок. Типични услови за реакција се 80 °C и 40 atm. Најшироко користена база е натриум метоксид. Хидролиза на метил формат произведува мравја киселина:
Ефикасната хидролиза на метил формат бара голем вишок на вода. Некои патишта продолжуваат индиректно така што прво го третираат метил форматот со амонијак за да се добие формамид, кој потоа се хидролизира со сулфурна киселина:
Недостатокот на овој пристап е потребата од отстранување на нуспроизводот амониум сулфат. Овој проблем доведува до тоа некои производители да развијат енергетски ефикасни методи за одвојување на мравја киселина од вишокот вода што се користи при директна хидролиза. Во еден од овие процеси, користени од BASF, мравја киселина се отстранува од водата со течно-течна екстракција со органска база.
Нус-производ на производство на оцетна киселина
Значителна количина на мравјата киселина се произведува како нуспроизвод во производството на други хемикалии. Едно време, оцетна киселина била произведувана во голем обем со оксидација на алкани, со процес кој когенерира мравја киселина. Овој оксидативен пат до оцетна киселина се намалил во важноста, така што гореспоменатите патишта до мравја киселина станале поважни.
Хидрогенизација на јаглерод диоксид
Каталитичката хидрогенизација на CO2 во мравја киселина е долго време проучувана. Оваа реакција може да се спроведе хомогено.
Оксидација на биомаса
Мравјата киселина може да се добие и со водена каталитичка парцијална оксидација на влажна биомаса со процесот OxFA . Кегин-тип полиоксометалат (H5PV2Mo10O40) се користи како хомоген катализатор за претворање на шеќери, дрво, отпадна хартија или цијанобактерии во мравја киселина и CO2 како единствен нуспроизвод. Може да се постигнат приноси до 53% мравја киселина.
Лабораториски методи
Во лабораторија, мравјата киселина може да се добие со загревање на оксална киселина во глицерол и екстракција со дестилација со пареа. Глиcеролот делува како катализатор, бидејќи реакцијата се одвива преку глицерил оксалат посредник. Ако реакционата смеса се загрее на повисоки температури, се добива алил алкохол. Нето реакцијата е следна:
Друг метод ја вклучува реакцијата помеѓу олово формат и водород сулфид, поттикната од формирањето на олово сулфид.
Електрохемиско производство
Пријавено е дека форматот може да се формира со електрохемиска редукција на CO2 (во форма на бикарбонат) на оловна катода при pH 8,6: or
Вештачка фотосинтеза
Во август 2020 година, истражувачите од Универзитетот во Кембриџ објавиле самостојна напредна технологија за „фотолист“ што ги претвора сончевата светлина, јаглеродниот диоксид и водата во кислород и мравја киселина.
Биосинтеза
Мравјата киселина е именувана по мравките кои имаат високи концентрации на соединението во нивниот отров. Кај мравките, мравја киселина се добива од серин преку 5,10-метенилтетрахидрофолат како посредник. Коњугираната база на мравја киселина, формат, исто така широко се јавува во природата. Анализата за мравја киселина во телесните течности, дизајнирана за одредување на формат по труење со метанол, се заснова на реакцијата на формат со бактериска формат дехидрогеназа.
Агрокултура
Главната употреба на мравјата киселина е како конзерванс и антибактериски агенс во добиточната храна. Во Европа, се применува на силажа, вклучително и свежо сено, за да се промовира ферментацијата на млечната киселина и да се потисне формирањето на бутиронската киселина; исто така овозможува ферментацијата да се случи брзо, и на пониска температура, со што се намалува губењето на хранливата вредност. Мравјата киселина запира одредени процеси на распаѓање и предизвикува добиточната храна да ја задржи својата хранлива вредност подолго, и затоа е широко користена за зачувување на зимската храна за говеда. Во живинарската индустрија, понекогаш се додава во храната за живината за да се убијат бактерии како E. coli. Употребата како конзерванс за силажа и (друга) добиточна храна сочинувала 30% од глобалната потрошувачка во 2009 година.
Пчеларите користи мравја киселина како митицид против Acarapis woodi, Varroa destructor и Varroa jacobsoni грини.
Енергија
Мравјата киселина може да се користи во горивни ќелии (директно во горивни ќелии на мравја киселина или индиректно во водородни горивни ќелии) .
Електролитичката конверзија на електричната енергија во хемиско гориво е предложена како извор на формат од големи размери од различни групи. The formate could be used as feed to modified E. coli bacteria for producing biomass. Постојат природни микроби кои можат да се хранат со мравја киселина или формат (види Methylotroph).
Мравјата киселина се смета за средство за складирање на водород. Ко-производот од ова распаѓање, јаглерод диоксид, може да се рехидрогенизира назад во мравја киселина во вториот чекор. Мравјата киселина содржи 53 g/L водород на собна температура и атмосферски притисок, што е три и пол пати повеќе отколку што компримираниот водороден гас може да достигне при притисок од 350 бари (14,7 g/L). Чистата мравја киселина е течност со точка на палење од +69 °C, многу повисока од онаа на бензинот (&минус;40 °C) или етанолот (+13 °C).
Можно е да се користи мравја киселина како посредник за производство на изобутанол од користејќи микроби.
Хроматографија
Мравја киселина се користи како испарлив модификатор на pH во HPLC и капиларна електрофореза. Мравјата киселина често се користи како компонента на мобилната фаза во обратна фаза течна хроматографија со високи перформанси (RP-HPLC) анализа и техники на сепарација за одвојување на хидрофобни макромолекули, како на пр. пептиди, белковини и посложени структури вклучувајќи непроменети вируси. Особено кога е поврзана со детектор на масена спектрометрија, мравја киселина нуди неколку предности во однос на традиционално користената фосфорна киселина.
Друга употреба
Мравјата киселина, исто така, значително се користи во производството на кожа, вклучително и потемнување на кожа (23% од глобалната потрошувачка во 2009 г. ) и во боење и доработка на текстил (9% од глобалната потрошувачка во 2009 г. ) поради нејзината кисела природа. Додека употребата како коагуланс во производството на гума, зафатило 6% од глобалното производство во 2009 година.
Мравјата киселина исто така се користи како замена за минералните киселини за разни производи за чистење, како што се варовник отстранувач и чистач за тоалетни шолја. Некои форматни естери се вештачки ароми и парфеми.
Заштита
Мравјата киселина има ниска токсичност (оттука и се користи како додаток на храна), со од 1,8g/kg (тестиран орално на глувци). Концентрираната киселина е корозивна за кожата.
Мравјата киселина лесно се метаболизира и се елиминира од телото. Сепак, има специфични токсични ефекти; мравјата киселина и фомралдехидот произведени како метаболити на метанол се одговорни за оштетувањето на оптичкиот нерв, предизвикувајќи слепило, забележано со труење со метанол. Документирани се некои хронични ефекти од изложеноста на мравјата киселина. Некои експерименти на бактериски видови покажале дека е мутаген. Хроничната изложеност кај луѓето може да предизвика оштетување на бубрезите. Друг можен ефект од хроничното изложување е развој на кожна алергија што се манифестира при повторна изложеност на хемикалија.
Концентрираната мравја киселина полека се распаѓа до јаглерод моноксид и вода, што доведува до акумулација на притисок во садот што ја содржи. Поради оваа причина, 98% од мравјата киселина се испорачува во пластични шишиња со капачиња што сами се вентилираат.
Опасноста од растворите на мравја киселина зависи од концентрацијата. Следната табела го наведува Глобалниот хармонизиран систем за класификација и означување на хемикалии за раствори на мравја киселина:
Мравјата киселина во концентрација од 85% е запалива, а разредената мравја киселина е на списокот на прехранбени адитиви на Управата за храна и лекови на САД. Главната опасност од мравја киселина е од контакт со кожата или очите со концентрирана течност или пареа. Американската OSHA изнела дека дозволеното ниво на изложеност (PEL) на пареата на мравја киселина во работната средина е 5 милионити дел од воздухот (ppm).
1384
1384 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 1384 година од новата ера, 384. од вториот милениум, 84. од XIV век и петта од 1380-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1384 година се протега во 4020 и 4021, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4080 и 4081 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1927. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 785 и 786 исламска година.
IC 1595
IC 1595 — галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1595 се споменува и како CGCG 69-70, VCC 24, NPM1G +12.0305.
Откривање
Објектот е откриен на 7 мај 1904 година од страна на Ројал Харвуд Фрост.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1595 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,3 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,1 mag, додека површинскиот сјај изнесува 11,8 m/лм2. IC 1595 има привидни димензии од 0,6' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 10 м 35,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +11° 45' 41"". Положбениот агол на објектот е во износ од 150°.
Други поделби
Проучување на IC 1595 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 38747.
Душко Гочевски
Душко Гочевски (,  –, ) бил македонски бранител, армиски резервист и учесник во воениот конфликт во Македонија во 2001 година. Загинува на 18 февруари 2002 година кај месноста Карпалак, на автопатот Скопје - Тетово, откако намерно е прегазен од кола.
Живот, војната 2001 година и смрт
Душко Гочевски е роден во 1962 година во Велес. Душко е татко на две малолетни деца Борче Гочевски и Стојче Гочевски. Тој од почетокот на воениот конфликт 2001 година бил резервист во АРМ. Загинува на 16 февруари 2002 година кај месноста Карпалак, близу селото Бојане. Според министерството за одбрана, несреќата се случила на делот од автопатот Скопје - Тетово во реонот на селото Бојане, Општина Сарај. Воениот обврзник Гочевски околу 19:30 часот ги известил војниците на пријавницата дека ќе го напушти реонот на својата единица, со цел да замине во Велес, за што веднаш биле информирани старешините на единицата.
Капетанот и поручникот од единицата по доаѓањето на пријавницата почнале да го разубедуваат воениот обврзник Гочевски да отстапи од намерата да ја напушти единицата, но во еден момент од разговорот Гочевски избегал од местото на разговорот, го преминал автопатот и на коловозот, кој води од Тетово кон Скопје, ги подигнал рацете со намера да го стопира возилото, марка „ауди“, кое во тој момент со голема брзина доаѓало од правецот на Тетово. Возилото удрило во воениот обврзник Гочевски, го отфрлило десетина метри на асфалтот и, не запирајќи, продолжило во правец на Скопје. Како последица од овој удар, воениот обврзник Гочевски е усмртен на местото на настанот.
Погребан е на гробиштата во Велес. Душко Гочевски посмртно е одликуван со медал за храброст од Претседателот на Р. Македонија.
Милзен
Милзен (Mülsen) — општина во округот Цвикау, во Саксонија, Германија. Се наоѓа 6 километри североисточно од Цвикау.
Кристоф Вилибалд Глук
Кристоф Вилибалд Глук (изворно: Christoph Willibald Ritter von Gluck) (Ербах, Баварија,  - Виена, ) бил германски оперски композитор и диригент. Ја реформира операта, проповедајќи враќање кон грчката уметност и на тој начин го покажа патот кон музичката драма. Негова позната опера е „Орфеј“,.
Никола Чешма
Никола Чешма е чешма во Република Македонија, со следниве географски координати: латитуда 41o 38 ' 32 , лонгитуда 22o 23 ' 27 .
Ромео крвари
„Ромео крвари“ (англиски: Romeo is bleeding) — филм на режисерот Петер Медак (Peter Medak) од 1993 година, снимен по сценариото на Хилари Хенкин (Hilary Henkin). Главните улоги ги играат: Гери Олдман (Gary Oldman), Лена Олин (Lena Olin), Анабела Шора (Annabella Sciorra), Џулиет Луис (Juliette Lewis), Рој Шајдер (Roy Scheider) и Вил Патон (Will Paton).
Синопсис
Полицискиот детектив Џек Грималди (го игра Олдман) е решен да си го подобри животот. Оттука, тој работи за мафијашот Дон Фалконе (го игра Шајдер) кому му кажува каде ФБИ ги држи сведоците. Притоа, секоја исплата ја крие во една дупка во дворот, а наскоро станува опседнат со тоа како што повеќе да ја наполни дупката со пари. Истовремено, Џек ја изневерува сопругата натали (ја игра Скиора), а најнова љубовница му е младата Шери (ја игра Луис). Во една прилика, откако предава еден сведок, се случува голем масакр кој го извршува Мона Демарков (ја игра Олин). Тогаш, Грималди бара од мафијашот ветување дека повеќе нема да убива полицајци. Набргу, полицијата ја фаќа Мона, а додека Грималди ја води до ФБИ, таа го заведува при што агентите на ФБИ пристигаат во најнезгодниот момент. Грималди ја поткажува и неа, но пред да ја ликвидираат мафијашите, таа е преместена на друго место, а набргу успева и да побегне. Дон Фалконе му дава наредба на Грималди да ја најде Мона и да ја убие.
Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2022/23
Македонската ракометна Супер лига 2022/23 — 31. издание на Македонската Супер Лига. Групите за натпреварувачката сезона биле извлечени во просториите на Ракометната федерација на Македонија на 6 јули 2022 година.
Табела
Извор: Ракометна Федерација на Македонија
Нат - Одиграни натпревари; Поб - Победи; Пор - Порази; ДадГол - Дадени голови; ПриГол - Примени голови; Раз - Гол разлика; Бод - Бодови.
99
99 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 99 година од новата ера, 99. од првиот милениум, 99. од I век и последна од 90-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5607 и 5608 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4849 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3859 и 3860 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 852.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 99 година се протега во 2735 и 2736, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2795 и 2796 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 642. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 539 и 538 година пред хиџра.
Космос-1037
Космос-1037 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 4 октомври 1978 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 40 килограми. Космос-1037 бил комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 115,3 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 74,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1482 км, а најмалото на 1461.
Ментешли
Ментешли е солунско село во Егејска Македонија, Република Грција.
Подвижниот замок на Хоул
Подвижниот замок на Хоул (ハウルの動く城) е јапонски, фантазиски, анимиран филм од 2004 гонида, напишан и режиран од Хајао Мијазаки на Студио Гибли. Филмот е заснован на истоименуваниот роман од Дијана Вејн Џонс. Првично за режисер на филмот беше избран Мамору Хосода, но оддеднаш го напушти пројектот оставајќи ја режисерската работа на тогаш-пензионираниот Хајао Мијазаки.
Филмот ја имаше својата светска премиера на Венецискиот Филмски Фестивал на 5 септември 2004 година, а во јапонските кина беше премиерно емитуван на 20 ноември истата година. Филмот заработи 231.7 милијони долари со што стана еден од финансиски најуспешните филмови во јапонска историја. Филмот беше номиниран за Оскар за најдобар анимиран филм на 78-то доделување на Оскарите во 2006.
Романот на Вејн Џонс му овозможува на Мијазаки да ги комбинира карактерот на една млада и смела жена со фигурата на мајка во еден ист лик, хероината Софи. Својата улога ја започнува како 18-годишна шијачка на шешири, но потоа е претфорена во 90-годишна белоглава старка од страна на вештерка. Софи ја прифаќа оваа маѓија како ослободување од сите нејзини грижи, страв и несамодоверба. Оваа промена можеби е благослов за авантура.
Кратка содржина
Во една измислена земја живее срамежлива и повлечена млада девојка по име Софи. Софи работи во продавницата за капи на мајка си. Иако е млада не ужива во својот живот, нема желби нити амбиции, и заради некоја причина нема никакви соништа ни страсти за ништо. Еден ден младиот волшебник Хоул ја спасува од гњавењето на двајца војници, но потоа одеднаш исчезне без трага. Софи е преземана од неговата привлечност, шарм и љубезност. Таа вечер во својата продавница Софи ја среќава покварената вештерка која без никаква посебна причина ги вреѓа шиширите на Софи и ја претвора во старка. Утрдента будејќи се Софи открива дека не е сон и навистина е стара. Не и останува ништо друго освен да го напушти својот дом и да бара помош во ненаселените ридови каде живеат вештерки и волшебници.
Таму наидува на подвижен замок каде се решава да ја помине ноќта. Внатре го запознава огненото суштество Калцифер и малиот помошник Маркл. И двајцата работат за Хоул, првиот го движи замокот а другиот е ученик на Хоул. Волшебникот не ја препознава Софи, а и таа не може да му каже за своето проклетство. Сепак и дозволува да остане како домаќинка. Во меѓувреме во земјата владее војна и Хоул како сите други волшебници е повикан да помогне на својата татковина.
Ликови
Софи Хетер е најстарата ќерка од семејството Хетерс. Стартувајќи без знаење што да прави со својот живот се спријателува со Хоул. Љубоморна на ова пријателство, Вештерката од пустелијите фрла маѓија врз Софи и ја претвора во 90-годишна старка. По вселувањето во замокот на Хоул нејзината љубов кон него ја претвора во млада девојка повторно.
Хоул е привлечниот но мистериозен господар на подвижниот замок. Се претставува со имињата Џенкинс, Пендрагон и секако Хоул. На повиците од кралската палата не обрќа внимание иако поседува голема моќ. Својот живот го минува забавувајќи се.
Калцифер е оганот демо на Хоул кој го поседува срцето на господар си. Тој го движи замокот и е обврзан да седи кај каминот заради договорот склучен со Хоул. Кога Софи се вселува во куќата и ветува дека ќе поврати во нејзината оригинална форма, ако таа успее да го прекине неговиот договор со Хоул.
Маркл е чиракот на Хоул. Нема свое семејство и живее во подвижниот замок каде што се учи да прави магии и напивки кои подоцна ги продава на луѓе на кои им се потребни.
Вештерката од пустолијите е вештерка која го прогонува Хоул. И таа некогаш служела на кралевската палата во Кингсбури, но беше измавана и затоа сега живее во пустолијите.
NGC 5090
NGC 5090 — елиптична галаксија во соѕвездието Кентаур, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5090 се споменува и како ESO 270-2, MCG -7-27-54, AM 1318-432, DCL 565.
Откривање
Телото е откриено на 3 јуни 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5090 е од видот E2. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,5 m/лм2. NGC 5090 има привидни димензии од 2,7' х 2,2'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 21 м 12,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -43° 42' 18"". Положбениот агол на објектот е во износ од 109°.
Други поделби
Проучување на NGC 5090 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 46618. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 403; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7799. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Лангенвајсбах
Лангенвајсбах (Langenweißbach) — општина во округот Цвикау, во покраината Саксонија, во источна Германија.
Океанско дно
Океанското дно е најраспространетиот предел на Земјата. Под океаните се наоѓаат планини високи како Хималаите, незабени планински венци подолги од кои било на копното, пространи рамнини, длабоки клисури и ровови кои допираат со илјадници километри во кората на Земјата. Поголемиот дел од овие фантастични предели сѐ уште е неистражен.
Главни гребени и ровови
Повеќето облици на релјефи на океанското дно се создаваат на рабовите на плочите кои ја сочинуваат кората на Земјата. Средноокеанските гребени се создаваат на местото на раздвојување на две плочи, а рововите во зоните на субдукција, каде една плоча тоне под друга.
Вулкани што чадат
Вулканите што чадат се високи отвори, слични на оџакот на дното од океанот. Од нив избиваат меури на прегреана, црна вода. Се јавуваат на места со вулканска активност, во средноокеанските гребени.
Животот околу вулканите што чадат
Околу вулканите што чадат виреат необични животински видови кои не користат сончева енергија, како останатите животински облици на Земјата, туку енергијата од вулканската топлина.
Релјефот на океанското дно
Океанското дно е местото каде кората на Земјата се разорува и создава. Вулканската активност на средноокеанските гребени и зони на субдукција создава бројни облици на релјеф на дното на океанот.
Подовни клисури
Реките кои се влеваат од копното во морето создаваат длабоки клисури на океанското дно.
Абисална рамнина
Околу 3.500-5.500 м под површината на морето се наоѓа пространа рамнина прекриена со слој на седимнти, а се нарекува абисална рамнина.
Поводна планина
Подводната планина е вулкан под површината на морето, која се издига 1000 или повеќе метри од околната рамнина.
Континентална падина
Континенталната падина се спушта стрмно од континенталното плитко место кон абисалните рамнини.
Континентално песочен нанос
Под континенталната падина може да се собира седимент кој создава поблага падина, таканаречен континентален песочен нанос.
Средноокеански гребен
Долг венец на подводни планини се простира долж срдноокеанскиот гребен на местото на помрднување на две тектонски плочи.
Подводна висорамнина
Подводната висорамнина е зарамнет подводен планински врв, кој некогаш се издигнал над површината на океанот како вулкански остров.
Ров
Длабок ров кај зоната на субдукција, каде една плоча се спушта под друга. Океанското дно се разорува во зоните на субдукција.
Островски лак
Подискривена низа вулкански острови, или островски лак, вообичаено се создава во зоните на субдукција.
Картирање на океанското дно
Некогаш океанското дно се исталожувало од бродовите со помош на оловен висулец и коноп за одредување на длабочината. Денес истражувачите се служат со ехосонарни техники и посебни подморници кои се спуштаат на самото океанско дно.
Засекогаш Алис
Засекогаш Алис (англиски: Still Alice) - американски филм 2014 година, во режија на Ричард Глејчер и Вош Вестморленд. Главните улоги во филмот ги толкуваат: Џулиен Мур, Алек Болдвин и Кристин Стјуарт.
Содржина
Алис е среќно омажена жена, со три возрасни деца. Таа е позната професорка по лингвистика, која наеднаш започнува да заборава некои зборови, поради тоа што се наоѓа во почетниот стадиум на Алцхајмеровата болест. Така, таа мора да се бори за својот живот и истовремено да ги координира бракот, работата и децата.
Пфорцхајм
Пфорцхајм — град со 119.000 жители во Баден-Виртемберг, југозападна Германија, на прагот на Шварцвалд. Зафаќа површина од и се наоѓа помеѓу градовите Штутгарт и Карлсруе, на точката каде се спојуваат реките Енц, Наголд и Вурм. Тоа е границата меѓу Баден и Виртемберг, а градот е сместен во Баден.
Пфорцхајм не припаѓа на ниту една административна област, но во исто време е административен центар на областа Енц која го обиколува градот. Познат е по индустријата за накит и производство на часовници.
За време на Втората светска војна, Пфорцхајм бил бомбардиран неколкупати. Најстрашното било изведено од британското Кралско воено воздухопловство (РАФ) попладнето на 23 февруари 1945 г.
Црква „Св. Атанасиј“ - Габалавци
'''Св. Атанасиј Велики (или Св. Атанас''') — црква во битолското село Габалавци, претставник на Македонската преродба. Му припаѓа на Битолското архијерејско намесништво во Преспанско-пелагониската епархија на МПЦ - ОА.
Црквата е гробишен храм, изграден во 1890 г. врз темелите на постара црква. Обновувана е во 1926 и во 1980 година. Внатре има икони од 1872 г., дело на крушевскиот мајстор Коста Анастасов.
Рудничко Езеро
Рудничко Езеро или Врапчинско Езеро (Λίμνη Χειμαδίτιδα, Химадитида) — езеро во Егејска Македонија (денес Грција), дел од групата на Егејските езера.
Езерото се наоѓа на територијата на леринската Општина Суровичево. Се наоѓа на надморска висина од 593 метри, а површината околу 1,7 км2. Поврзано е со соседното езеро Зазерци, од кадешто добива вода. Неговите води пак се влеваат во Петерското Езеро. На неговиот североисточен брег се наоѓа селото Рудник (Ανάργυροι), а на југозападниот се урнатините на селото Врапчин (Χειμάδιο).
Флора и фауна
Со езерото Зазерци сочинуваат заеднички екосистем, мошне богат на птици (повеќе од 150 видови), цицачи (12 видови), змии (7 видови), водоземци (7 видови), риби (8 видови), и 150 видови растенија.
Ретроним
Ретроним – нов збор или израз создаден за да се означи стар предмет или мисла чие првично име почнало да се користи за нешто друго, или кое повеќе не е единствено.
Историја на зборот
Зборот „ретроним“ е неологизам што го создал Франк Манкиевич во 1980 година, а го популаризирал Вилијам Сафир во Њујорк тајмс магазин.
Примери на ретроними
На ист начин, кога некоја компанија развие варијанта на некој производ, името на оригиналниот производ може да стане име на серијата.
IC 1596
IC 1596 — галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1596 се споменува и како Plate defect?.
Откривање
Објектот е откриен на 7 мај 1904 година од страна на Ројал Харвуд Фрост.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1596 е од видот NF.
Белини Чешма
Белини Чешма е чешма во Република Македонија, со следниве географски координати: латитуда 41o 35 ' 36 , лонгитуда 22o 26 ' 35 .
Ред (биологија)
Во биолошката класификација на организмите, ред (лат. ordo) е таксономски ранг и таксон. Други застапени рангови се животот (живиот свет), доменот, царството, коленото, класата, семејството, родот и видот. Родот е сместен помеѓу класата и фамилијата, и има свои надрангови: надред и магноред, како и свои подрангови: подред, инфраред и парворед.
На пример, оревот и хикоријата ѝ припаѓаат на фамилијата Ореви (Juglandaceae), која спаѓа во редот Букои (Fagales).
Определувањето на членовите на редовите е работа на таксономите. Честопати се поставува прашањето дали воопшто да се признае некој ред. Во голем број случаи таксономите не го делат истото мислење. Бидејќи не постојат строго утврдени правила што мора да се следат при опишувањето или признавањето на редовите, некои таксони се признаени насекаде, додека пак други наоѓаат поддршка мошне ретко.
Кај некои организми се користат доследни наставки за да се означи дека таксонот е ред. Во научните називи на птиците и рибите се користи латинската наставка -(i)formes (соодветна на македонската наставка „-видни“), но ова не е случај кај цицачите и без‘рбетниците. Редовите на цевчести (васкуларни) растенија се означуваат со наставката -ales (за множина, но понекогаш и придавни наставки како „-сти“, „-ни“ и др).
Хиерархија на ранговите
Во нивниот труд за класификацијата на цицачите (1997), научниците Мекена и Бел користат уште две клади помеѓу надред и ред: „велеред“ (grandorder) и мироред (mirorder).
NGC 2700
NGC 2700 — ѕвезда во соѕвездието Водна Змија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен во 1877 година од страна на Ернст Вилхелм Либерехт Темпел, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 11 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 8 ч 55 м 50,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 3° 6' 58".
Други поделби
Проучување на NGC 2700 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 232; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4869. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 469.
Александар Стојчев
Александар Стојчев (Пинтија,,  – , , ) бил македонски бранител, полицаец во МВР, учесник во воениот конфликт во Македонија во 2001 година. Загинал на 23 јуни 2001 кај гробиштата во Брњарци во Битката за Арачиново. Официјално загинал при престрелка со албанските терористи, но постојат тези дека е убиен од граната на македонската армија, поради некоординираност помеѓу АРМ и МВР.
Живот, војната 2001 и сведоштва
Бдееше врз мирниот сон на својот град. На работното место во полициската станица Аеродром, неговиот збор, совет и искуство со респект се слушаа, уважуваа и почитуваа. Со личен пример покажуваше како се извршува поставената задача. Кога беше посебно тешко и неизвесно, беше во Арачиново.
На 23 јуни 2001 година, со цел на терористичкото насилије и престрелка беше и Александар, ословуван по своите прекари Аце или Сашо. Трагичната вест брзо се пронесе а немилиот настан никогаш да не се повтори, но и да не се заборави. 30 годишниот полицаец го остави неговиот син сирак, а сопругата со многу болка и искушенија кои ја очекуваат во животот. Заедно со родителите кои ја проколнуваат судбината во незаборав и спомен Александар ќе го носат сите оние кои го познаваа и кои им помагаше.
Во негова чест, во паркот на бранителите во скопско Драчево е поставен спомен плоча на меморијалната фонтана. Александар Стојчев посмртно е одликуван со медал за храброст од Претседателот на Р. Македонија.
Вистината околу смртта и некоординираноста помеѓу АРМ и МВР
За време на војната во 2001 година, кога функционираше таканаречената широка влада, припадниците на двете клучни министерства (Министерството за внатрешни работи, раководено од ВМРО-ДПМНЕ, и Министерството за одбрана, раководено од СДСМ) поради некоординираност се однесуваа како две непријателски војски. Македонската јавност сè уште се замајува со некаква верзија за настанот според која сè се сведува на тоа дека тројцата припадници на МВР се убиени од албанските терористи при акцијата за ослободување на Арачиново, кое претходно, на 9 јуни 2001 година, тогашната ОНА го прогласи за слободна територија. Ниту една влада досега не успеала да го расветли контроверзното загинување на бранителите кај гробиштата во Брњарци, село на околу два километри од скопско Арачиново.
Потресните информации за загинувањето на полицајците на гробиштата кај Брњарци, според поранешниот разузнавач Јанко Бачев, се криеле од јавноста затоа што државата ќе морала да им плати обесштетување на нивните семејства.
На гробиштата кај Брњарци на 23 јуни 2001 година кога загинаа тројцата полицајци Александар Стојчев, Никола Пехчевски и Атанас Јанев, од артилериски оган тешко беше ранет Оливер Китановски, припадник на Единицата за специјални задачи „Тигар“. Почина по пет дена, на 21 годишна возраст. Четворицата бранители, како што сведочат нивни колеги, доброволно се пријавиле да учествуваат во првите редови во акцијата за ослободување на Арачиново.
Сефедин Нуредини
Сефедин Нуредини (албански: Sefedin Nuredini;, , - , ) — македонски глумец, член на Албанскиот театар од Скопје.
Животопис
Нуредини е роден е на 24 јануари 1953 година во Куманово. Дипломирал во 1978 година на Факултетот за драмски уметности во Скопје, и додека студирал, тој играл во тогашната Албанска драма при Театарот на народностите во Скопје, во чиј репертоар целосно се изградил како глумец ѕвезда. Зад него се стотина ликови од кои најголем дел носечки. Своето глумечко искуство им го пренесувал и на младите глумци – студенти по глума, со свои класи на албански јазик при театарските академии/факултети. Во периодот од 1991 до 1995 година бил директор на Албанската драма, а потоа, едно време, од 2000 година бил и генерален директор на Театарот на народностите во Скопје.
Од големиот глумечки опус на Сефедин Нуредини се ликовите на Зедридеси („Планета на мрзливците“), Соколе Ефрутоски („Големата вода“), ликовите во претставите „Матуранти“, „Политичко венчавање“, ликот на Поручникот („Да се спаси надежта“), потоа во претставите „Нита“, „Глувци и луѓе“, „Скротител на луѓе со смарагдни очи“, „Најтешкиот испит“, „Јас, Халил Гарија“, „Хамлет од Долно Мрдуши“, „Пахинтика во сон“, „Дожд во Уертемонто“, „Сауна“, „Сурати“, „Хамлет“, „Гробишта на автомобили“, во „Таинствени седенки“, „Војцек“… го одигра Прометеј во „Прометеј“. Последен лик му е Џо Келер во „Сите мои синови“ чија премиера била кон крајот на октомври 2016 година. Поради болест, таа претстава доживеала само премиера. За одиграните ликови добил повеќе награди, меѓу кои се „Трајко Чоревски“ за најдобар млад глумец на МТФ „Војдан Чернодрински“ за ликот на Поручникот во „Да се спаси надежта“, наградата за најдобро глумечко остварување на МТФ „Војдан Чернодрински“ за Прометеј во „Прометеј“, наградата „Александар Мојсиу“ на Националниот фестивал на професионалниот албански театар во Албанија. Починал на 14 јануари 2017 година во Скопје.
1383
1383 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1383 година од новата ера, 383. од вториот милениум, 83. од XIV век и четвртта од 1380-тите.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6891 и 6892 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6133 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5143 и 5144 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2136.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1383 година се протега во 4019 и 4020, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4079 и 4080 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1926. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 784 и 785 исламска година.
Јоргос Папандреу (помладиот)
Јоргос Папандреу (грчки: Γεώργιος Α. Παπανδρέου, [ʝeoɾʝios papanðɾeu], роден на ), е грчки политичар и поранешен премиер на Грција. Неговото семејство потекнува од долгогодишна политичка династија која е присутна во поновата историја на Грција.
Почеток на политичката кариера
Во текот на 1939 година, таткото на Папандреу, Андреас Папандреу бил прогонет од Грција како премиер на државата. Тој заминал во САД каде е роден Јоргос од мајка американка. Тој се образувал во училишта во Илиноис, Шведска и Канада и поседува дипломи од Емерст колеџ, Лондонската школа по економија и Харвардскиот универзитет.
Во Грција се вратил заедно со своето семејство по обновата на демократијата во 1974 година. По доаѓањето во Грција, тој се присоединил кон партијата на својот татко. Во 1981 година Јоргос бил избран за пратеник во Собранието на Република Грција. Претходно, неговиот татко Андреас бил основачот на ПАСОК и бил премиер во два наврата, а пак дедо му по когого добил името, Јоргос, ја вовел Грција во либералните промени.
ПАСОК
Кормилото на ПАСОК го преземал во јануари 2004, по повлекувањето на тогашниот премиер Костас Симитис а на партиските избори и официјално станува водач на партијта. Во изминативе години успеал да ги зацврсти позициите на социјалистите што пак му ја донело позицијата на претседател на социјалистичаката интернационала, светска организација која ги обединува лево ориентираните водачи. Предизборната кампања му се зановала на ветувања за борба против невработеноста и програма за јакнење на банкарскиот систем.Кампања кои многумина ја поистоветија со зборовите на Барак Обама.
Министер
Во текот на 80-тите и 90-тите години, Папандреу извршувал многу важни функции во грчката влада меѓу кои и министер за образование. Круна на неговата кариера бил изборот за шеф на дипломатијата во 1999 година, кога придонел во смирувањето на долгогодишните тензии со соседна Турција.
Тој претходно бил министер за образование и верски работи (1988-1989 и 1994-1996) и министер за надворешни работи од 1999 до 2004 година. По неговиот дедо, Јоргос Папандреу, и неговиот татко Андреас Папандреу, тој е третиот член на семејството Папандреу кој станал премиер на земјата. Папандреу моментално е водач на грчкото социјалистичко движење (ПАСОК), од 2004 година. Во 2006 година станал претседател на Социјалистичката интернационала. Јоргос Папандреу стана 182-иот Премиер на Грција на 6 октомври 2009 година.
Премиер на Грција
По инаугурацијата, владата на Папандреу открила дека нејзините финансии се во многу лоша состојба, со буџетски дефицит од 12,7% од БДП, четири пати повеќе отколку еврозоната, а јавниот долг на земјата изнесувал 410.000.000.000 $. По оваа официјално соопштение од страна на грчките власти, земјата влегла во голема економска криза, со стапка на невработеност од 10%. Папандреу изготвил серија од мерки за штедење, намалувајќи ги државните плати и пензии од една страна и зголемувајќи ги даноците во земјата од друга, како прва фаза од мерките за штедење. Освен ова, биле воведени дополнителни мерки насочени кон борбата против неконтролираното затајување на данок и намалување на вработените во јавниот сектор. Оваа програма за штедење предизвикала голем број на штрајкови по целата земја во Грција и истата била критикувана на дел од министрите за финансии од Еврозоната.
Браќани
Браќани — поранешно село во западна Македонија, денес на територијата на Општина Македонски Брод.
Историја
Податоците од XIX век велат дека Браќани е албанско село во Поречката нахија на Кичевската каза. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 г. Браќани (Браканъ) има 50 жители, по народност Албанци муслимани.
По Втората балканска војна во 1913 г. селото станува дел од Кралството Србија, како и цела Вардарска Македонија.