cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тамаш Дарниј
Кариера
Тинејџерскииот талент, Дарниј требало да се натпреварува на Олимписките игри во 1984 година, но бојкотот на Источна Европа и личната несреќа го спречија ова. Тој бил погоден од снежна топка во левото око, што го остави слеп на едното око. Откако се опоравил, тој започнал непобедлива низа во мешано што траеа од 1985 до 1993 година. За време на тој период, тој го подобри светскиот рекорд во двате мешани дисциплини трипати. По неговата конечна европска титула во 1993 година (400 мешано), тој се пензионирал и водел со спортско училиште во Будимпешта.
Тој беше прогласен за Машки светски пливач на годината во 1987 и 1991 година од страна на магазинот Светот на пливањето. Тој беше избран за унгарски спортист на годината во 1986, 1987, 1988, 1990 и 1992 година за неговите достигнувања.
Наум Златарев
Наум Златарев или Златаров со псевдоними Анибал и Кругер е македонски револуционер, деец на ВМОРО.
Животопис
Наум Златарев е роден во 1874 година во Охрид, тогашна Османлиско Царство. Брат е на Иван Златарев. Завршил прогимназија, а по професија бил златар. Од 1902 година е член на околискиот комитет на ВМОРО во Охрид. На Смилевскиот конгрес во 1903 година е избран за советник на Горското началство на Охридскиот револуционерен реон. За време на Илинденското востание во 1903 година е реонски началник. Ранет е на 31 август 1903 година во судир со турскиот аскер во месноста Грмешница. Фатен е и убиен на патот меѓу Ресен и Охрид.
Список на државни водачи во 1776 година
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Шипча
Тек
Реката извира на планината Манговица, поминува низ селото Пишица, северно од градот Штип.
Изабел Пантоја
Марија Изабел Пантоја Мартин ( Spanish pronunciation: [isaˈβel panˈtoha] ; роден на 2 август 1956 година) е шпанска пејачка. Родена е во областа Триана во Севиља, Шпанија. Таа има издадено повеќе од десетина албуми во текот на кариерата долга повеќе децении, главно од жанрот копла, и е позната по нејзиниот специфичен андалузиски стил.
Биографија
Родена е во ромско семејство на музичари. И нејзиниот татко и нејзиниот дедо биле пејачи.
Пантоја почнала да настапува предвреме на седумгодишна возраст во фламенко ансамблот на нејзината роднина Чикетете. На 17 години го запознала својот „маестро“ Хуан Солано Педреро, кој ги напишал нејзините први хитови заедно со писателот и поет Рафаел де Леон. Пантоја негувала копла, жанр во опаѓање во моментот кога повторно го популаризирала. Некои од нејзините рани хитови беа „El Pájaro Verde“, „Garlochí“ или „El Señorito“. Во 1983 година таа го издаде својот прв поп албум, Cambiar por ti, кој ја вклучуваше истоимената песна, „En la Niebla“ или „Nada“. Од тој момент, Пантоја ги менуваше баладите и романтичните песни со копла.
На 30 април 1983 година се омажила за тореадорот Франциско Ривера Перез „Пакири“ ; венчавката беше широко покриена од шпанските медиуми бидејќи и тие беа популарни и успешни и тие го отелотворија романтичен шпански стереотип за тореадорот и „ тонадилерата “. На 26 септември 1984 година загинал во коридата; Пантоја стана познат како „шпанската вдовица“ во медиумите и редовна насловна страница на озборувачките списанија. По подолга пауза, таа го издаде албумот Маринеро де Лукес компониран од Хозе Луис Пералес, кој беше продаден во еден милион примероци во Шпанија.
Во 1988 година, таа го издаде Десде Андалузија, албум произведен од мексиканскиот пејач и текстописец Хуан Габриел. Во 1989 година таа го издаде Se me енамора el alma, нејзиниот најкомерцијален албум, со модерни програмирани битови, компонирани од Пералес.
Во 1990 година, Пантоја глуми во филмот Yo soy еса, заедно со Хозе Коронадо и Лолес Леон, во режија на Луис Санз. Една година подоцна, таа глуми во друг филм, El диа que наси yo, во режија на Педро Олеа, заедно со Артуро Фернандез и Хоаким де Алмеида.
Нејзиниот сопруг, тореадорот Франциско Ривера Перез, професионално познат како „ Пакири “, почина на 36-годишна возраст во коридата на 26 септември 1984 година, кај роговите на бикот Ависпадо во Позобланко, Кордоба. Изабел Пантоја и „Пакири“ имаа син по име Франциско Хозе Ривера Пантоја (роден на 9 февруари 1984 година во Севиља ), попознат како Кико Ривера или „Пакирин“. Пантоја има уште една ќерка, по име Марија Изабел Пантоја Мартин (родена на 8 ноември 1995 година во Лима, Перу ), која ја посвои во 1996 година и која е попозната како Иса Пантоја или „Шабелита“. Двете нејзини деца се телевизиски личности кои учествувале во реални шоуа.
Правни проблеми
Пантоја беше уапсен во април 2013 година од шпанската полиција. Таа беше обвинета дека наводно била соучесник на нејзиното поранешно момче Хулијан Муњоз, кој беше обвинет за перење пари, поткуп меѓу другите криминални активности додека беше градоначалник на Марбела. Таа беше прогласена за виновна и осудена на затворска казна од 24 месеци. Подоцна платила околу четири милиони евра и се изјаснила да не мора да оди во затвор.
На 3 ноември 2014 година, поротата во Малага одлучи да го одбие барањето за суспензија на затворот и нареди итно влегување на Пантоја во затворскиот комплекс во рок од 3 дена по пресудата. Судењето и влегувањето на Пантоја во затвор беа широко покриени од шпанските медиуми. Таа беше ослободена од затвор на 10 февруари 2016 година.
NGC 6648
NGC 6648 — двојна ѕвезда во соѕвездието Змеј, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 1825 година од страна на Фридрих Георг Вилхелм фон Струве, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 9,6 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6648 е од видот *2.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 18 ч 25 м 37,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +64° 58' 33"".
Човечки папиломен вирус
Човечкиот папиломен вирус (HPV — human papillomavirus) е папиломен вирус кој ја инфицира кожата и мукозните мембрани кај луѓето. Многу е поопасен за жени отколку за мажи. Идентификувани се околу 130 типови HPV. Некои типови на HPV предизвикуваат појава на брадавици (verrucae), некои предизвикуваат рак, а некои немаат никакви симптоми. Повеќето луѓе кои се заразени од HPV не знаат дека го имаат вирусот.
Околу 30-40 типови на HPV вообичаено се пренесуваат преку сексуален контакт и го заразуваат аногениталниот дел. Некои полово преносливи типови на HPV можат да предизвикаат генитални брадавици. Долготрајна инфекција со „високоризични“ типови на HPV кои се поинакви од оние што предизвикуваат брадавици можат да напредуваат до претканцерозни лезии и инвазивен карцином. Заразеноста со HPV е причина за речиси сите случаи на рак на грлото на матката. Меѓутоа, повеќето од овие типови не предизвикуваат болест.
САД
Според проценки, HPV е најзастапената полово пренослива болест во САД. Повеќето сексуално активни мажи и жени, во одреден момент од својот живот, ќе се заинтересираат за половата болест – HPV. Според објавените проценки на Американското здравствено здружение, околу 75-80% од сексуално активните Американци се заразуваат со HPV во одреден момент од нивниот живот. Повеќе од 80% од жените во САД до 50 години биле заразени од барем еден вид на полов HPV. Проценето е дека во 2000 година имало околу 6,2 милиони Американци заразени со HPV, на возраст од 15 до 44 години. Околу 74% од нив биле на возраст од 15 до 24 години. Од сите проучувани полово преносливи болести, за гениталниот HPV има најголем интерес.
Проценките за распространетоста на HPV варираат од 14% до повеќе од 90%. Една од причините за разликата е тоа дека некои од истражувањата во своите извештаи ги вклучуваат само жените што се заразени во моментов, а други истражувања ги вклучуваат сите жени што некогаш биле заразени. Друга причина за несовпаѓањата е разликата на типовите за кои биле тестирани.
Едно истражување покажува дека од 2003 година до 2004 година, во секое време 26,8% од жените на возраст од 14 до 59 години биле заразени со барем еден тип на HPV. Оваа проценка била повисока од претходните. 15,2% биле заразени со еден или повеќе од високоризичните типови, кои предизвикуваат рак на грлото на матката. Меѓутоа само 3,4% биле заразени со еден или повеќе од четирите типови, кои се спречуваат со вакцината гардасил, што е секако пониска од другите проценки.
Се забележува дека распространетоста се намалува со возраста. Ова може да се должи на отстранувањето на HPV од имунолошкиот систем, или неговото опаѓање до незабележливи нивоа иако е сè уште присутен во телото. HPV најверојатно ќе остане во клетките на заразениот неодреден период, и тоа најчесто во латентна состојба, но повремено ќе пројавува симптоми или болест. Недамнешни истражувања на Медицинскиот колеџ Алберт Ајнштајн и на Универзитетот во Вашингтон покажуваат дека HPV може целосно да се повлече кај луѓе со добар имунолошки систем. Изгледа дека во некои случаи вирусот останува во телото неодреден временски период и покажува симптоми при слабеење на имунолошкиот систем.
Рак на грлото на матката (Цервикален карцином)
Жените кои не прават редовни испитувања за цервикален карцином значително си го зголемуваат ризикот за развивање рак, бидејќи промените, кои се потенцијално преканцерозни, нема да бидат забележани и нема да добијат соодветен третман. Околу 11% од жените во Америка не прават редовни испитувања за цервикален карцином. Според Американското здружение за борба против рак во 2008 година, околу 11.070 жители во САД ќе бидат дијагностицирани со инвазивен цервикален карцином, а околу 3.870 жени во САД ќе умрат од оваа болест.
Латентен период
Кога HPV вирион еднаш ќе навлезе во клетката, се јавува активна инфекција и вирусот може да се пренесе. Може да поминат повеќе месеци или години додека се развијат лушпести интерепителни ранички (SIL) што може да се детектираат клинички. Поради периодот што е потребен за активната инфекција да достигне ниво на болест што може клинички на се установи, заразениот/та тешко може да утврди кој партнер бил извор на заразата.
Типови HPV и поврзани болести
Идентификувани се повеќе од 100 типови HPV и именувани се со броеви. Типовите 16,18,31,33,35,39,45,51,52,56,58,59 и 68 се „високоризични“, сексуално преносливи типови HPV и можат да доведат до цервикална интраепителна неоплазија (CIN), вулварна интраепителна неоплазија (VIN), пенилна интраепителна неоплазија (PIN) и/или анална интраепителна неоплазија (AIN).
Рак
Околу 12 типови HPV (вклучувајќи ги типовите 16,18,31 и 45) се наречени „високоризични“ типови, бидејќи можат да доведат до рак на грлото на матката (цервикален карцином), како и до карцином на анусот, карцином на вулва и пенилен карцином. За неколку типови HPV, особено за тип 16, е откриено дека се поврзани со орофарингеаен карцином со плочести клетки, вид на рак на глава и врат. Карциномите предизвикани од HPV, најчесто имаат вирусни секвенци интегрирани во клеточната ДНК. Некои од „раните“ HPV-гени, како што се Е6 и Е7, најчесто делуваат како онкогени, кои поттикнуваат раст на тумори и злоќудни трансформации. Оралната HPV-инфекција го зголемува ризикот од орофарингијален карцином, без разлика на тоа дали заболениот консумира тутун или алкохол.
Белковината р53 го спречува растот на клетките и стимулира апоптоза при ДНК-оштетување. Тоа предизвикува зголемување на нивото на ВАХ-белковина, при што се блокираат антиапоптичните ефекти на митохондрискиот ВСL-2 белковина.Како резултат р53 исто така го зголемува нивото на белковината р21, кој го блокира формирањето на Циклин Д/Цдк4 комплексот, спречувајќи ја фосфорилацијата на RB (ретинобластома-белковина), и со тоа онеспособувајќи ја прогресијата на клеточниот циклус преку спречување на активацијата на Е2F. На кратко р53 е тумор-супресорски ген, кој го стопира клеточниот циклус ако постои оштетување на ДНК. Белковините Е6 и Е7 дејствуваат со тоа што ги попречуваат тумор-супресорските гени, кои ќе им застанат на патот: Е6 го попречува р53, додека Е7 ги попречува р53, р21 и RB. Е6 - Оваа белковина е тесно поврзана со клеточната белковина наречена Е6-ВП (Е6 - врзана белковина). Е6-ВП е вклучен во патиштата на убеквитин-лигазата. Систем којшто разградува белковини. Е6-ВП го врзува убеквитинот со белковината р53, а со тоа го ослабува за протозомално рзградување.
Се смета дека заболувањето од еден или повеќе високоризични типови HPV претставува склоност за развој на цервикален карцином (најголемиот дел од HPV-заболувањата не се високоризични). Според Американското здружение за борба против рак, кај жените кои никогаш не биле заболени од вирусот не се развива овој тип на рак. Имунолошкиот систем ги отстранува повеќето HPV-заболувања и тие не напредуваат до цервикален карцином. Карцином се појавува кај луѓе, кои биле заболени од HPV долг период, најчесто повеќе од една деценија, бидејќи процесот на трансформација на нормалните цервикални клетки во канцерозни е бавен. Сексуално преносливите типови HPV исто така ги предизвикуваат и голем дел од аналните карциноми и околу 25% од карциномите на уста и горниот дел од грлото (познат како орофаринкс). Второспоменатиот најчесто се појавува околу крајниците, а со HPV е поврзан и со зачестеноста на ракот на уста кај непушачи. Анален секс или орален секс со партнер заразен од HPV, може да го зголеми ризикот за развивање на некои од овие типови карциноми.
Истражувањата покажуваат дека постои врска помеѓу заразеноста со HPV и пенилниот и аналниот карцином, а ризикот од заболување од анален карцином е 17 до 31 пат повисок помеѓу хомосексуалните и бисексуалните мажи отколку помеѓу хетеросексуалните мажи. Се смета дека анален Пап тест за утврдување анален карцином би бил корисен на дел од населението, мажи и жени, што практикуваат анален секс. Нема согласност за делотворноста на ова тестирање, или за тоа на кој би требало да се вршат анални Пап испитувања.
Брадавици на кожа
Некои HPV инфекции можат да предизвикаат брадавици (verrucae), кои претставуваат неканцерозни израстоци на кожата. Заболувањето од овие типови на HPV предизвикува брзо растење на клетките на надворешниот слој на кожата. Типови брадавици:
Генитални брадавици
Повеќето лица, кои заболуваат од типови HPV што се поврзани со појава на генитални брадавици брзо ја надминуваат инфекцијата без воопшто да развијат брадавици или други симптоми. Лицата заболени од вирусот можат да го пренесат на други лица дури и ако немаат очигледни симптоми на заболеност.
Типовите HPV, кои предизвикуваат појава на генитални брадавици, најчесто се разликуваат од типовите што предизвикуваат појава на брадавици на други делови од телото, како на пример дланките и внатрешниот дел од бедрата. Луѓето не можат да се заразат со „генитални“ брадавици преку допирање на брадавиците кои се јавиле на дланките или стапалата.
Респираторна папиломатоза
HPV-типовите 6 и 11 можат да предизвикаат ретко заболување, познато како периодична респираторна папиломатоза, при коешто се формираат брадавици на ларинксот  или на други делови од дишните патишта. Овие брадавици можат постојано да се појавуваат и повеќепати хируршки да се отстрануваат, може да го попречуваат дишењето и екстремно ретки случаи можат да се развијат до карцином.
HPV кај пациенти со намален имунитет
Во многу ретки случаи, HPV може да предизвика епидермодисплазија веруциформис (epidermodysplasia verruciformis) кај пациенти со намален имунитет. Вирусот, нерегистриран од имунолошкиот систем, предизвикува преголемо создавање на кератин од кожните клетки, а како резултат се појавуваат лезии, кои наликуваат на брадавици или корну кутанеум.
На пример, на Деде Косвара, Индонезиец, му се појавиле брадавици, кои му се прошириле по целото тело и се претвориле во израстоци кои наликуваат на корења. Обидите за лекување од страна на американските и индонезиските доктори вклучувале хируршко отстранување на брадавиците.
Превенција на цервикален карцином
Избегнување на сексуален контакт со заразено лице е единствениот метод, кој е 100 % делотворен, сепак има многу лица, кои не се свесни дека се заразени со HPV. Користењето презервативи претставува делумна заштита, но од изложена кожа може да се пренесе вирусот. Во моментов се достапни две вакцини (види „ HPV - вакцини“ подолу) за жени од 9 до 26 години.
Папаниколау тестирање
Одредени сексуално преносливи типови HPV можат да предизвикаат цервикален карцином. Хроничната заразеност со еден или повеќе од дванаесетте „високоризични“ типови HPV, е важен фактор во речиси сите случаи на цервикален карцином. Развивањето на цервикалениот карцином поврзан со HPV е бавен процес за кој најчесто се потребни многу години. За време на фазата на развој, преканцерозните клетки можат да се забележат со редовен цервикален цитолошки Папаниколау тест, познат како „Пап“ брис. Пап брисот е делотворна стратегија за намалување на ризикот од инвазивен цервиклен карцином. Пап тестот се состои од земање клетки од грлото на матката и нивно ставање на мали стаклени слајдови и испитување под микроскоп за да се утврди дали постојат абнормални клетки. Овој метод е 70% до 80% делотворен при откривање клеточни абнормалности предизвикани од HPV. Почувствителен метод е „HPV - типизација“. Овој метод вклучува земање клетки од грлото на матката и нивно ставање во течен раствор. Овој тест е 85% до 95% делотворен во откривањето клеточни абнормалности предизвикани од HPV. Вториот метод главно се користи кај жени над 30 години. Тој е комбиниран Пап-HPV ДНК тест. Ако овој тест е негативен, жените можат да почекаат и до три години пред повторно да го направат. Детален преглед на грлото на матката со колпоскопија има индикација доколку се забележат абнормални клетки при рутинскиот Пап брис. Чест Пример за абнормална клетка поврзана со HPV е коилоцитот. Американскиот колеџ за акушери и гинеколози наведува дека поновите методи на течна цитологија, пропуштаат CIN-3 и карцином од 15% до 30%.
Центарот за контрола на заразни болести (ЦДЦ) им препорачува на жените да направат Пап тест најдоцна 3 години по нивниот прв полов однос и не подоцна од 21-вата година од животот. Сите жени треба да одат на Пап тестирање секоја година до 30-тата година. По 30-тата година, жените треба да зборуваат со своите лекари за факторите на ризик за да одредат дали треба да прават Пап-тестирање на годишно ниво. Доколку ризикот е мал и претходните Пап-тестови биле негативни, за повеќето жени доволен е еден тест на 2 до 3 години до 65-тата година (Центар за контрола на заразни болести 2005 година). На секоја жена и се препорачува еден Пап брис годишно исклучиво за да се откријат евентуални клеточни абнормалности предизвикани од HPV.
Откако е развиен Пап-тестот смртните случаи од цервикален карцином се намалени за 70%, во последниве 50 години. Докажано е дека тестирањето со Пап брис е едно од најуспешните методи за испитување во историјата на медицината.
Една студија, објавена во април 2007 година, вели дека изведувањето на Пап тестирањето создава инфламаторна цитокинска реакција, којашто може да иницира имунолошко чистење на HPV, при што се редуцира ризикот од цервикален карцином. Кај жени, коишто направиле барем еден Пап тест во животот помала е веројатноста за појавување на карцином. „Статистички, значителниот пад на стапката на HPV е во заемна врска со бројот на Пап тестови направени во текот на животот.“
HPV-тестирање
HPV-тестот открива многу од вообичаените „ниско“ и „високоризични“HPV-генотипи. Овој тест е важен начин на испитување, бидејќи доколку HPV-тестот покаже постоење на „високоризичен“ тип HPV, лекарот може да препорача почесто Пап-тестирање. Во март 2003 година, Управата за храна и лекарства (FDA) одобри тест со „хибридно-установување“, произведен од Digene, како примарна испитувачка алатка за откривање на HPV. Овој тест бил исто така одобрен за употреба од како дополнување на Пап-тестирањето и може да се изведува за време на земањето на рутинскиот Пап-брис.
Кога на пациентите им се врши испитување со HPV-тест и Пап-тест, прецизноста е сто процентна. HPV-тестирањето може да дијагностицира CIN 2-3 кај жени постари од 30 години. Прецизноста на самиот HPV-тест е 94,6%, а ефикасноста 94,1%. За пациенти со сличен ризик на оние од ова истражување (0.4% имале CIN 2-3), ова води до позитивна вредност на предвидување од 6,0% и негативна вредност на предвидување од 100,0%.
Центарот за контрола на заразни болести на страницата за „СПБ-факти, вакцини против HPV “ вели дека „ HPV–тест или Пап-тест можат да утврдат дека некоја жена има HPV, но тестовите не можат да го утврдат точниот тип HPV со кој е заразена.“
На австралискиот пазар постои HPV ДНК-тест кој секоја жена може да го направи дома, користејќи обичен тампон, промовиран од компанијата Tam Pap. Одобрен е за дистрибуција во Австралија од Управата за терапевтски стоки.
Најновите резултати во врска со откривање на молекуларните патишта што се одвиваат кај цервикалниот карцином, даваат корисни информации за нови биомаркери, кои овозможуваат набљудување на овие исклучително важни молекуларни процеси кај хистолошките или цитолошките примероци. Овие биомаркери најверојатно ќе го подобрат откривањето на лезии, кај кои постои висок ризик од прогресија како во примарните испитувања така и при тријажа. Откривање на Е6 и Е7 во мРНК (HPV Онко-тест) или нивото на белковината р16 во клеточниот циклус се примери за овие нови молекуларни маркери. Според објавени резултати овие маркери, кои се многу прецизни и специфични, овозможуваат откривање на клетки кои се во фаза на злоќудна трансформација. ,.
HPV-тестирање кај мажи
Иако е возможно да се направи HPV-ДНК тестирање кај мажи, нема тестови, кои се одобрени од ФДА во САД или тестови, кои се одобрени од канадската влада, бидејќи тестирањето е неуверливо и се смета дека непотребно од медицинска гледна точка.
Гениталните брадавици се единствениот видлив знак за нискоризичен HPV кај мажи и се препознава со визуелен преглед на гениталиите. Овие видливи израстоци се резултат од неканцерогени типови HPV. За да се откријат брадавиците и лезии од рожеста интраепителна неоплазија (SIL) се користи 5 % винска киселина, со чија помош абнормалните ткива обелуваат, но повеќето доктори сметаат дека оваа техника е корисна само во влажни делови од телото, како што е женскиот генитален тракт.
Вакцини против HPV
На 8 јуни 2006 година, ФДА на САД ја одобрил вакцината гардасил, профилактична HPV-вакцина, која била промовирана од Merck. Тестирањето на вакцината спроведено на возрасни жени, на возраст од 23 години, покажало заштита од почетна инфекција со HPV-типовите 16 и 18, кои заедно се причинители на 70% од цервикалните карциноми, и можат да предизвикаат и други типови рак, како што е аналниот карцином. Вакцината исто така заштитува од HPV-типовите 6 и 11, кои се причинители на 90% од гениталните брадавици.
GlaxoSmithKline бара одобрување за профилактична вакцина, позната како цервариксот, наменета против HPV-типовите 16 и 18. Вакцината се прима со три инјекции во период од шест месеци. Наменета е за припадничките на женскиот пол од 10 годишна возраст па нагоре.
Вакцината Gardasil се прима во серија од три инјекции во период од шест месеци и чини околу 360 американски долари. Центарот за контрола на заразни болести препорачува да се вакцинираат сите девојки и жени на возраст од 11 до 26 години, а може да биде корисна и за девојчиња од 9 годишна возраст. За девојките, кои сѐ уште не се сексуално активни вакцината може да биде многу корисна. Жени над 26 години можат да ја примат вакцината доколку нивниот лекар одлучи дека е потребно, но мора да се напомене дека вакцинацијата над оваа возрасна граница не е одобрена од ФДА и може да не вклучена во здравственото осигурување. Истражувањата сѐ уште не покажале сигурни резултати за тоа дека вакцината делува кај пациентки над 26 години, тоа најверојатоно се должи на големата распространетост на заразата и тоа што вакцината не делува кај веќе заразени лица.
Вакцината против HPV е направена од белковините од надворешната обвивка од вирусот HPV. Во составот на вакцината нема заразни материјал. Во составот на вакцината исто така нема ни тимеросал, презервативна состојка на основа на жива. Вакцината е тестирана на повеќе од 11.000 припаднички на женскиот пол (на возраст од 9 до 26 години) низ целиот свет. Овие испитувања не покажале никакви сериозни нус појави. Единствената нус појава е болката што се јавува на местото каде што била вбризгана вакцината. Центарот за контрола на заразни болести, во соработка со ФДА, ќе продолжи да следи безбедноста на вакцината и по нејзиното влегување во општа употреба.
Вакцината не заштитува од типовите HPV со кои пациентката била заразена за во време на вакцинацијата. Затоа, иако општата делотворност на вакцината би била помала доколку ја примат пациентки кои веќе биле сексуално активни, и дополнително ќе се намалува со текот на годините и веројатноста за изложеност на HPV, која доаѓа од зголемен број на сексуални партнери, повеќето жени од оваа старосна група ќе имаат барем делумна корист од вакцината. Вакцината нема да делува како терапија на постоечка HPV-инфекција или цервикални лезии.
Бидејќи моменталната вакцина не ги заштитува жените од сите типови HPV, кои предизвикуваат цервикален карцином, припадничките на женскиот пол треба да продолжат да одат на редовно Пап-тестирање, дури и откако ја примат вакцината. И за пациентките, кои ја примиле вакцината, важат препораките за редовно тестирање за цервикален карцином.
За подобрување на превентивните вакцини неколку клинички испитувачки процеси и лабораториски истражувања се насочени кон развивање на HPV-вакцини со тераписко дејство. Овие вакцини се генерално насочени кон главните HPV-онкогени Е6 и Е7. Бидејќи за развивање и растење на клетките на цервикалниот карцином (и клетките на брадавиците) е потребна експресија на Е6 и Е7, се надеваат дека имунолошката реакција против двата онкогени ќе може да отстрани појавените тумори.
Кондоми
Кондомите не го спречуваат пренесувањето на вирусот, бидејќи пределот околу гениталиите, како и кожата на внатрешната страна на бедрата не се покриени и поради тоа при полов однос може да се дојде во допир со кожата на заразеното лице.
Центрите за контрола на заразни болести и заштита велат дека „иако не е познат ефектот на кондомите во заштитата од HPV, употребата на кондоми е поврзана со намалена стапка на цервикален карцином, болест поврзана со HPV. “
Според Маркус Штајнер и Вилард Кејтс од медицинското списание New England Journal of Medicine, „заштитата што ја нудат кондомите не може изрази во точни проценти.“ Сепак во едно истражување објавено во истото издание на списанието, од 82 студентки, следени осум месеци, појавувањето на генитален HPV е забележано кај 37,8 % од испитаничките чии партнери користеле кондоми при секој полов однос, во споредба со заразените 89,3% чии партнери користеле кондоми при помалку од 5% од сексуалните односи. Истражувачите заклучиле дека „Доколку партнерите на ново-сексуално-активните жени претходно редовно користеле кондоми, тоа го намалува ризикот кај нив од цервикална и вулвовагинална HPV-инфекција“.
Други истражувања покажуваат дека редовно користење кондоми може да го намали проширувањето на постоечката инфекција од HPV на други делови од гениталиите.
Затоа употребата на кондоми може да го намали ризикот од развивање на инфекцијата кај луѓе, кои се веќе заразени, до цервикален карцином или до дополнителни генитални брадавици. Организацијата за планирање семејство, Planned Parenthood, препорачува употреба на кондоми за намалување на ризикот од HPV.
Микробициди
Моменталните истражувања укажуваат дека некои евтини хемикалии можат да послужат во блокирањето на HPV-преносот, доколку се нанесат на гениталиите пред сексуален контакт. Овие агенси се познати како топикални микробициди и во моментов клинички се тестира нивната ефикасност. Едно недамнешно истражување покажува дека некои брендови на сексуални подмачкувачи, кои користат агенс во вид на гел наречен карагинан, можат да спречат in vitro инфекција од паполома вирус.
Потребни се клинички испитувања за да се утврди дали сексуалните лубрикантни гелови засновани на карагинан се ефективни во блокирањето на сексуалното пренесување на HPV in vivo.
Лекување
„Во моментов не постои лек или третман за HPV инфекција,“ но вирусната инфекција најчесто се отстранува самата по себе.
HPV на кожа
Заразеноста со кожни HPV типови е широко распространета. Некои типови HPV, како што е HPV-5, може да предизвика инфекции што опстануваат низ целиот живот на заболеното лице без воопшто да се манифестираат клинички симптоми. Исто како што рибите ремора (риби што се прилепуваат за други поголеми риби) безопасно се закачуваат на ајкулите, и HPV може да се смета за човечки коменсал. Другите типови HPV на кожа, како што се HPV 1 или 2, можат да предизвикаат обични брадавици кај некои заразени лица. Брадавиците на кожа се најчести во детството и вообичаено се појавуваат и се повлекуваат спонтано во период од повеќе седмици до неколку месеци. Околу 10% од возрасните исто така страдаат од повремени брадавици на кожата. Се смета дека сите типови HPV можат да предизвикаат долготрајни „латентни“ инфекции во мал број матични клетки, кои се наоѓаат во кожата. Иако овие латентни инфекции не можат никогаш да бидат целосно искоренети, се смета дека имунолошката контрола го спречува појавувањето на симптоми како што се брадавиците. Имунолошката контрола најчесто дејствува на одреден тип HPV, што значи дека лице, коешто е заразено, може да стане имунолошки отпорно на некои од типовите HPV, а да остане подложно на други типови.
Генитални типови HPV
Случаите на заразување со генитален HPV се зачестуваат во возраста кога лицата ќе станат сексуално активни. Поголемиот дел од типовите HPV никогаш не предизвикуваат очигледни симптоми и имунолошкиот систем ги отстранува за само неколку месеци. А што се однесува до кожните типови HPV, се смета дека имунитетот дејствува на одредени типови. Некои заразени лица не можат имунолошки да ги контролираат гениталните HPV. Долготрајна заразеност со високоризични типови HPV, како што се HPV 16, 18, 31 и 45, можат да водат кон развивање цервикален карцином или други видови карциноми. Епидемиолошки и молекуларни податоци покажуваат дека кофактори, како што е бензо[а]пиринот (ВаР) од чадот од цигари, го поттикнуваат развивањето на некои карциноми поврзани со HPV, кај постоечка инфекција со високоризичен тип HPV. Високоризичните типови HPV 16 и 18 заедно се причинители на повеќе од 65% од случаите на цервикален карцином. Типот 16 е причинител на 41-54% од цервикалните карциноми и е одговорен за уште поголем дел од вагиналните/вулварните, пенилните, аналните и карцииномите на глава и врат, кои се поврзани со HPV.
Перинатално пренесување
Иако гениталните типови HPV понекогаш се пренесуваат од мајка на дете за време на породувањето, појавата на болест поврзана со генитален HPV кај новороденчиња е ретка. Перинаталното пренесување на HPV- типовите 6 и 11 може да предизвика детска пароксизмална респираторна паполоматоза (ЈОRRP). JORRP е многу ретка болест, со стапка од 2 случаја на 100.000 деца во САД. Иако стапките на JORRP се значително повисоки ако кај жените има појава на генитални брадавици во периодот на породувањето. Ризикот од JORRP во таквите случаи е сепак помалку од 1%. Студија за HPV од Медицински журнал од Нова Англија
Во април 2009 година Медицинскиот журнал на Нова Англија објави студија, кој споредува три методи на тестирање за цервикален карцином: визуелна проверка со оцетна киселина (VIA), Папаниколау тест (цитолошки) и човечки папилома (HPV) тестирање, со техника за тестирање ДНК од HPV (наречена HPV- тест). Студијата, спроведена на 131.746 жени – Индијанки, покажа дека само едно HPV-тестирање значително повеќе го намалува бројот на напредни цервикални карциноми и смртни случаи, во споредба со Пап- тестирањето или VIA. Со HPV-тестирањето имало 50% намалување во бројот на смртни случаи од цервикален карцином, во споредба со жени кои не се тестираат. Во споредба со други методи, истражувањето покажа дека HPV-тестирањата даваат најмал број погрешни негативни резултати.
Историја на откривање на поврзаноста помеѓу вирусот и карциномот
Фактот дека кај проститутките има повисока стапка на цервикален карцином отколку кај калуѓерките, била клучна забелешка, која ги навела истражувачите да шпекулираат за случајната поврзаност на сексуално преносливите типови HPV и цервикалниот карцином. На Харалд цур Хаузен, од Германскиот центар за истражување на ракот во Хајделберг, Германија, во 2008 година му била доделена Нобелова награда за медицина или физиологија, за неговото откривање на човечки папилома вируси што предизвикуваат цервикален карцином. Бил интервјуиран на една радиопрограма (HPV – срамежливиот вирус) за биологијата на HPV и историјата на откривањето на поврзаноста со цервикален карцином.
Вентрикуларна фибрилација
Вентрикуларна фибрилација (V-fib) претставува брза активност на срцевите комори, во вид на треперење, без адекватно испумпување на крвта, поради дисоргазнизирана електрична активност. Претставува вид на кардијална аритмија. Вентрикуларната фибрилација резултира со кардијален застој со губиток на свест и отсуство на пулс. Доколку не се спроведе успешна дефибрилација настапува смрт. Вентрикуларна фибрилација е откриена првично кај околу 10% од луѓето со кардијален застој.
Канал „Огињски“
Канал „Огињски“ или Огињскиев канал ― канал во Белорусија кој ги поврзува реките Јаселда и Шчара. Неговата должина е 54 км. Неговата изградба била започната во 1765 година од принцот Михал Кажимјеш Огињски, па оттука и името.
NGC 4051
NGC 4051 — спирална галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 6 февруари 1788 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4051 е од видот SBbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 10,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 10,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 4051 има привидни димензии од 5,2' х 3,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 135°.
Други поделби
Проучување на NGC 4051 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 38068. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 74; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3019. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1338.
Феникс (острови)
Островите Феникс (Phoenix Islands) се група острови во Кирибатите во Тихиот Океан. Островската група е составена од осум атоли и подводни гребени и тие се наоѓаат источно од Гилбертовите Острови и западно од Линиските Острови. Во 1930-те години, островите биле дел од последниот обид на колонијалната експанзија на Британската Империја. Северно од островите Феникс се наоѓаат два острова кои се дел од САД, односно Бејкер и Хоуленд. Овие два острови, заедно со Островите Феникс, биле под американска управа, но со независноста на Кирибати, само овие два острови не биле приклучени кон новата држава.
Островите Феникс се дом на над 120 видови корали и над 500 видови риби. На 28 јануари 2008 година, владата на Кирибати ги прогласила сите острови како заштитена зона. Заштитената зона има 410.500 км2 и таа е најголема морска заштитена област во светот.
Општо гледано, островската група е ненаселена, освен неколку семејства кои живеат на островот Кантон. Во минатото, островите се сметале за дел од Гилбертовите Острови. Сегашното име на островите најверојатно било воведено во 1840-те, по името на еден од островите во овој архипелаг. Се претпоставува името „Феникс“ е дадено по некој од бродовите кои пловеле околу островите во 19 век.
NGC 241
NGC 241 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Тукан, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 241 се споменува и како NGC 242, ESO 29-SC6.
Откривање
Објектот е откриен на 12 август 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 241 е од видот OCL. Видливиот сјај во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,1 m. NGC 241 има само една позната привидна димензија, која изнесува 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 0 ч 43 м 33,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 73° 26' 33".
Други поделби
Проучување на NGC 241 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 460; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9141.
Уметноста во мезолитот
Уметноста во мезолитот — уметност создавана за време на мезолитот, односно средно–преодно камено време, 20.000 – 12.000. години п.н.е.
Најзначајни дела на мезолитскиот човек се слики на животни врежани или насликани во длабочините на пештерите. Најчести мотиви се бизон, елен, коњ, говеда итд. Најчести парови се бизон – коњ (Европа) и слон – жирафа (Африка). Овие слики биле составен дел од магискиот обред кој требал да обезбеди успешен лов или, подоцна кога бројот на животните се смалил, да ја зголеми нивната плодност. Тоа донекаде објаснува зошто животните биле сликани толку реалистично и во најдлабоките делови на пештерите – утробите на земјата. Реалистичноста е постизана и со вешто користење на природните испакнатини и пукнатини на карпи, преку кои се сликани животни.
Слики во пештери:
Интересен е фактот дека фигурите се сликани една преку друга без некаков ред. Се претпоставува дека по извршеното ритуално убивање на животното, т.е. нејзиниот дух, таа се сметала за мртва и на нејзиното место можело да биде насликано друго животно.
Национален парк Кахуранги
Во паркот се наоѓа ’ртот Кахуранги, кој се смета за граница помеѓу регионите Западно Крајбрежје и Тасман. Значајни се Хифиската патека и планината Овен.
Паркот е под управа на Службата за заштита на природата. Популарни активности во паркот се планинарењето, сплаварењето и пештерскиот туризам. Пред подрачјето да стане национален парк, Хивиската патека била популарна за планински велосипедизам. По извесно време била ставена забрана за велосипеди, за потоа да се дозволи во ограничениа мера со цел да се утврдат последиците од овие активности пред да се донесе конечно решение.
Во 2019 г. е решено кон паркот да се придодаде голем дел од сливот на реката Мокихинуи, вклучувајќи 15 км од самото речно корито.
Заштитни иницијативи
Покрај постојаната заштитна работа на Службата за заштита на природата, постои и иницијатива на локалната заедница за „имплементирање, во партнерство со Службата за заштита на природата, заштитна стратегија за да се зачуваат и/или врати загрозената флора и фауна во Растителното сливното подрачје на националниот парк Кахуранги. Ова ќе го збогати доживувањето на сите посетители на ова популарно подрачје, и ќе доведе до поголема свест за заедницата и негова поголема употреба.“. „Друштвото има оптегнато стапици во должина од околу 30 км а меѓу нив има по 100 метри простор. Постои и програма за истребување на осите. Дел од програмата на друштвото е и надгледување и контрола на птиците.“
Ксерксов Канал
Ксерксов канал (Διώρυγα του Ξέρξη, Диорига ту Ксеркси) ― поранешен пловен канал низ подножјето на полуостровот Света Гора во Халкидики, Егејска Македонија, денес во Грција, изграден од кралот Ксеркс I од Персија во 5 век п.н.е. Тој е еден од ретките споменици што ги оставила Персиската Империја во Европа.
Местоположба
Каналот се наоѓа во близина на селото Провлака на полуостровот Света Гора. Почнувајќи источно од Провлака на северниот брег, следи прилично правилен југозападен правец кон јужниот брег каде што завршува западно од селото Трипити. Каналот е целосно покриен со седименти, но неговата контура е видлива од воздушните фотографии и е откриен со неколку истражувања. Вкупната должина на каналот била 2 км, неговата ширина била 30 м, а бил 3 м длабок, доволно за да помине трирема.
Историја
Според делото Историја на старогрчкиот историчар Херодот, кој ги раскажал настаните од Грчко-персиските војни, персискиот командант Мардонис, во 492 година п.н.е., изгубил голем дел од својата флота, 300 бродови и 20.000 луѓе, во бура што ја обиколувала карпите на Света Гора, за време на Првата персиска инвазија на Грција.
Ксеркс, подготвувајќи се за Втората персиска инвазија на Грција, во 483 пр.н.е. наредил да биде изграден канал низ светогорскиот проток за да избегне да стане жртва на истата катастрофа. Херодот шпекулира дека гордоста исто така била мотивирачки фактор:"Колку што можам да судам по претпоставка, Ксеркс ја дал командата за ова ископување од гордоста, сакајќи да ја покаже својата моќ и да остави спомен; без мака можеа да ги повлечат своите бродови преку проток, но сепак им заповедал да копаат канал од море до море, доволно широк за да лебдат две триреми веслани настрана."Работата, предводена од двајцата Персијци Бубарес и Артахај, траела три години. Тој бил завршен во 480 пр.н.е. од насилно регрутирани месни жители, како и египетски и феникиски работници. Должината, според Херодот, била 12 стадиуми (околу 1,900 м), и била покриена од двата краја со насипи за да се спречи одронување и затнување. Каналот набрзо бил запустен бидејќи не бил користен откако персиската флота поминала низ нивниот пат прво до Битката кај Артемизиум, а потоа кон онаа во Саламина.
Каналот сè уште бил дел од пејзажот 80 години подоцна, како што е спомнат во минување од Тукидид во Историјата на Пелопонеската војна од околу 400 п.н.е."По преземањето на Амфипол, Брасида и неговите сојузници марширале до таканаречената Акте, или крајбрежје, што излегува од каналот направен од персискиот крал и се протега на полуостровот; завршува во Атос (Света Гора), висока планина што се протега во Егејското Море."
Археологија
Вистинитоста на тврдењата на Херодот била сомневана уште во античко време, но копнените истражувања и геофизичките истражувања на полуостровот го потврдиле постоењето на каналот.
Во вториот век пр.н.е., Деметриј Скепсдски изјавил врз основа на информации од прва рака дека таму навистина имало канал, но не можел да го пронајде сето тоа.
Три одделни современи копнени истражувања, предводени од Французинот Мари Шуазел-Гуфје во 18 век, од Томас Спрат од Англија во 1838 година и од Германецот Адолф Штрук во 1901 година, сите откриле докази за каналот во средишниот дел на протокот. Но, дури во 1990 година, должината и ширината на каналот биле спорни, како и прашањето дали каналот стигнува до целиот проток или дали бродовите биле влечени низ негови делови.
Британската и грчката заедничка геофизичка истрага започната во 1990-тите, преку употреба на сеизмичко истражување и седиментска анализа, открила дека каналот го поминувал целиот проток. Изјаснувањето на Херодот било оправдано бидејќи тие исто така потврдиле дека каналот бил граден брзо и дека бил користен само за краток временски период.
Неодамнешните студии наведуваат дека работниците биле и редовни персиски војници и регрутирани месни Балканци (Македонци, Тракијци и Грци) со правен статус на курташ, кои биле платени и хранети од персиската каса.
Современи извори
40.3732°N, 23.9245°W<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"> 40.3732°N, 23.9245°W
Арбитража
Арбитража е механизам за донесување одлуки кој се користи кога две или повеќе спротивставени страни не можат да постигнат договор или продолжеток на работата кон комплементарната цел.
Дефиниција
Етимолошко значење на зборот арбитража се поврзува со латинскиот збор per arbiter, што во превод значи избран судија, односно со зборот arbitare, што означува пресудување во својство на избран судија. Страните кои што учествуваат се согласуваат да именуваат неутрално лице или лице кое ќе донесе одлука откако ќе ги сослуша ставовите на двете страни. Воопшто, во правото, арбитражата има за цел да ги решава споровите помеѓу државите од страна на избраните судии, врз основа на почитувањето на правото.
Арбитражата претставува приватен метод за решавање на споровите, без да се води судска постапка, т.е. како судски начин на решавање на споровите пред недржавен суд на кој страните во спорот доброволно му го довериле одлучувањето за конкретниот спор, кој со арбитражата ќе биде дефинитивно и конечно решен. Но, иако е недржавен суд, арбитражата е призната од државата. за да може некој спор да биде решен преку арбитража, потребно е да постои законска можност за тоа и двете страни да се согласат на тоа. Согласноста може да се даде пред појавата на спорот, т.е. во договорот да се наведе дека евентуалните спорови ќе се решаваат преку арбитража или по појавата на спорот, кога двете страни склучуваат посебен договор за решавање на спорот преку арбитража. Секоја држава определува кои спорови може да бидат предмет на арбитража, а кај кои е исклучена таквата можност. Најчесто, арбитражата е прифатена како метод на решавање на споровите за права со кои слободно располагаат страните, т.е. за диспозитивните права (на пример, правата од индустриска сопственост).