cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бела Црква (Србија)
Фондација
Долго време седиште на долината на Бела црква и околните падини на планините Банат била тврдината Паланка, која се наоѓала на вливот на реките Караш и Нера во Дунав и се сметала за воен и административен центар на нахија или област. Тврдината Рам се наоѓа на спротивниот десен брег на Дунав. Двете тврдини се од времето на Римско Царство, чија главна цел била да ја одбранат границата од варварските народи, како и да го заштитат влезот во Банат, односно Ѓердапската клисура. Бела црква ја основал Грофот Флоримунд Мерси во 1717 година, како германско колонијално село по освојувањето на провинциската тврдина и нахија во 1716 година во Австро-турската војна (1716–1718). Било избрано ново место за колонизација на 10 километри низводно од устието на Нера и тврдината Паланка. Колонистите ја изградиле првата населба недалеку од десниот брег на Нера, на блискиот рид, на кој се наоѓале урнатините на српскиот манастир и село, старата црква Бјелија, која била уништена непосредно пред 1690 година за време на Големата турска војна, а чие бегалско население кога се вратило се населило во блиската Суваја. Србите веќе ја населувале долината Бела Црква и падините на Банатските планини, каде што формирале манастири, села и населби. Најверојатно се работи за автохтони Срби на деспотот Ѓураѓ Бранковиќ и неговиот син Јован. Денешната Бела Црква е помлада населба од околните села, како што се: Црвена Црква, Крушчица, Кусиќ, Соколовац, Златица и легендарниот Базијаш. Интересно е што денес, на почетокот на 21 век, меѓу двете месни погранични заедници, општина Бела Црква и општина Соколовац, не се воспоставени задоволителни социјални и културни врски. Новата населба била формирана како воена населба со цивилни имигранти. Нивното доселување било организирано и планирано, а транспортот се вршел преку Дунав со мали чамци до означената дестинација. Во 1735 година во Бела Црква живееле значителен број Германци и мал број Срби, а постојано била стационирана Втората чета на српската милиција. Најголемиот број имигранти се од далечните делови на Светото Римско Германско Царство. Грофот Мерсија наредил колонизација, така што во периодот од 1725 до 1727 година биле населени првите 200-300 Германци од Франкија и Хесен.
Градот Бела Црква бил населен во праисторијата. Во близина на тулината на Сигл биле ископани остатоци од поранешна населба, а кај гообот Дудара била ископана гробна урна од бронзеното време. Денешната Бела црква за прв пат се споменува на 7 ноември 1355 година во предикатот на нејзиниот сопственик.
Сепак, нивната упорност и храброст не останале незабележани, а за време на владеењето на Марија Терезија, Бела црква доживеала вистински подем, зад кој стои претприемништвото и трудољубивоста на германските трговци, занаетчии и лозари. Градот растел на падините на Карпатите, на малку брановидна рамнина, но со својата географска положба всушност бил наменет за одгледување винова лоза, која максимално била искористена од германските имигранти и изградила слика на лозарски регион каде доброто грозје и доброто вино напредуваат.
Период до Првата светска војна
Првото стрелачко друштво во Србија било основано во 1777 година во Бела Црква. Првата пруга на подрачјето на денешна Србија била изградена во општина Бела Црква и била пуштена во употреба во 1856 година. Маршутата која ја користеле првите возови била: Оравица - Ракаждија - Џем - Јасеново - Бела Црква - Базијаш.
Областа на Бела Црква била политички одвоена од остатокот на Војводина. Вршац, Зрењанин и други места биле дел од српска Војводина, а подоцна се приклучиле на Кралството Унгарија (дел од Австроунгарија), додека областа Бела Црква била дел од воената граница. Дури по укинувањето на воената граница во 1872 година, Бела црква станала составен дел на Кралството Унгарија до 1918 година кога станала дел од Србија.
Меѓувоен период
По распадот на австроунгарската монархија, повеќето Германци, чиј мајчин јазик бил германскиот, станале југословенски државјани, главно против нивна волја. Со доаѓањето на власт на Хитлер, нивната позиција особено се влошила. За време на Втората светска војна, повеќето Германци во Бела црква биле политички пасивни. Поделбата на Банат меѓу Србија и Романија сериозно ја осакатила општина Бела Црква, чиј најпросперитетен дел, со обработливо земјиште и овоштарници, останува во Романија. Тогаш започнала економската стагнација на градот и општината, а Вршац го презел приматот во јужен Банат. Се намалувал бројот на жители, како и цената на недвижностите, кои привлекле голем број на пензионери, најмногу од Германија.
По победата на Октомвриската револуција во Русија, во Бела Црква дошле голем број „бели“ емигранти. Тие биле прифатени како државјани на Кралството Срби, Хрвати и Словенци и добивале сместување. Цели руски училишта биле преместени во овие области, особено Кадетскиот руски корпус, кој таму имале училиште до Втората светска војна.
Втората светска војна и злосторствата на Германците врз Србите и Евреите од Бела Црква
Германскиот окупатор,поддржан од локалните Германци од Бела Црква, извршил разни злосторства врз Србите и Евреите. Така, извесно време Србите и Евреите не смееле ниту да шетаат по градското шеталиште, кое било резервирано само за Германците. Грабежите и палењето на еврејскиот имот во Бела црква од страна на Германците биле исклучително чести.
Во Бела црква во март 1942 година, била основана германската 7-ма СС доброволна планинска дивизија Принц Еуген, позната по злосторствата врз српскиот народ во Југославија. За време на самата војна, германските окупатори извршиле злосторства против српскиот народ, особено масовни престрелки низ Банат, па дури и во Бела црква. Во 1943 година дошло до многу масовно убивање на српското население. Со доаѓањето на ослободувањето, германското население, во страв од одмазда, главно избегало. Многумина од нив настрадале во воз кој бил кренат во воздух, а тие што успеале да побегнат се населиле во Австрија и Германија.
Германците, кои поради некоја причина не успеале да ја напуштат Бела Црква, биле испратени во концентрациони и работни логори во јужен и централен Банат, каде што многумина ги загубиле животите. Нивниот имот бил поделен на победниците, главно колонисти од Црна Гора, Босна и Херцеговина, Лика и Кордун.
Култура
Најважните градби биле изградени на крајот на 18 век, и биле изградени во барокен стил. Најважните барокни градби се: Римокатоличките и Православните цркви, Oпштинската зграда, Домот на Армијата, Противпожарната станица и други згради. Главната физиономија на градот ја даваат градбите изградени и реконструирани во виенскиот стил, така што Бела црква е карактеристична по тоа.
Овој град некогаш бил населен од многу повеќе народи и зборувал многу повеќе јазици, па и денес можете да најдете презимиња кои недвосмислено кажуваат дека дошле во Панонската низина од различни делови на Европа-германски, француски, унгарски, италијански, еврејски, романски, Ромски, чешки, словачки, украински, руски области... Меѓутоа, голем број од овие презимиња денес припаѓаат на други народи само по нивното потекло и морфологија, додека нивните сопственици обично имаат различна националност. Спојот на историските околности го направил својот данок овде, и од мултинационален град, со неколку религии и уште повеќе јазици, Бела Црква станала мнозински српски град, со многу национални малцинства. Ако се погледне пописот спроведен во 1910 г. и 2002 година, врската е многу очигледна. На почетокот на 20 век, во град со 11.524 жители, имало 6.062 Германци, 1994 Срби, 1.206 Романци, 1.203 Унгарци и мал број Чеси, Словаци итн. Пописот од 2002 година покажал дека од 23.707 жители, околу 19.000 биле Срби, додека останатите се изјасниле како Романци, Унгарци, Словаци и Чеси. Меѓу нив имало само 10 Германци. Меѓутоа, Германците кои можеле да се препознаат по германски имиња и презимиња, бидејќи многу од граѓаните со православни германски имиња и презимиња, всушност, не зборувале германски и повеќе не се чувствувале како Германци.
Во традицијата и секојдневниот живот на градот и околните села, денес, за жал, многу посиромашен и помалку развиен од своите реални можности, овој град сè уште ги зачувувал остатоците од урбаната убавина на централноевропските градови и многу културни навики на Европејците, како што се традиција на украсување куќи или кујна со забележливо влијание на швапските јадења. Една од најатрактивните манифестации што Бела Црква и денес ја негува е надалеку познатиот карневал на цвеќе датира од 1852 година, традиција стара 150 години, чии почетоци датираат од германската доминација. Германските гробишта со прекрасни мермерни споменици донекаде зборуваат за некогашниот економски и културен просперитет на Бела црква. Бела Црква е еден од градовите во Војводина во кој до денес се зачувани голем број објекти од културно-историски вредности.
Економија
Градот Бела Црква како културен, економски и политички центар на оваа област бил основан во 1717 година. Пред сè, тој бил културен центар наменет за развој на лозарството. Во 1926 година, 70% од населението на Јужен Банат се занимавало со лозарство. Интензивно се развивале овоштарството и земјоделството. Вино, ракија, ликер и коњак биле производи кои се извезувале низ цела Европа. Токму структурата на климата создала услови Банат да стане најголемиот производител на свилени буби во 20 век.
На почетокот на 20 век во близина на градот биле засадени над десет илјади синџири лозови насади, а биле произведени од 50 до 60 илјади хектолитри вино. Повеќето од овие лозја биле расчистени по 1945 година, со доаѓањето на нови жители, а денес лозарството е само секундарна индустрија.
Во Бела Црква 1876 година имало пет фабрики за свила, фабрики за тули и ќерамиди, фабрики за коњак и ликер, превртувачи на пареа, фабрика за храна, фабрика за кожа, мелничарска индустрија, фабрика за копирање чакал, три фабрики за сода вода, печатници и вештачко градинарство. Цвеќарството се развило, а веќе во 1931 година во Бела Црква во 2006 година работеле 349 занаетчиски здруженија, а имало 392 дуќани.
Географија
Долината на Белацрква се спушта помеѓу планините Вршац на север, до Дунав на југ и Карпатите на исток. Отворен е на запад-Панонската Низина, поради што нејзиниот поголем залив е во однос на него. Ветровите дуваат дрва и песок во долината. Шумата ги опфаќа сите пониски делови на долината, додека песокот е разнесен на западната страна во вид на долги дини во правец југоисток-северозапад. Овој песок ја дели Бела црква од Делиблатско Песочиште. Бела Црква се наоѓа во централниот дел на продолжетокот на реката Нера, потпирајќи се на нејзиниот северен, повисок раб, а појужно се спушта во влажната и пуста долина на Нера. Ова повисоко земјиште е многу погодно за лозарски култури, а останатото земјиште за земјоделство. Како почва на некогашното Панонско Море, оваа земја е од големо економско значење. Земјиштето околу Бела Црква обезбедува поволни услови за развој на лозарството и овоштарството. Поради ваквите поволни услови, котлината е густо населена. Бела Црква лежи во таа плодна и лозарска долина на надморска височина од 89,5.
Белоцрквинската општина зафаќа 353 области. Има околу 21.500 хектари обработливо земјиште. Остатокот од земјиштето го сочинуваат: ливади, пасишта, лозја, овоштарници, шуми и друго.
Низ долината Бела Црква течат реките Караш и Нера, а истата е пресечена со каналот Дунав-Тиса-Дунав. Нера е левата и најмалата притока на Дунав. Извира во Романија и навлегува во Србија кај селото Кусиќ. Од тоа место до вливот во Дунав, Нера е гранична река со Романија веќе 27 години.
Општината, покрај Бела Црква, ги опфаќа следните населени места и села:
Туризам
Во околината на Бела Црква има шест поголеми и неколку помали вештачки езера настанати со експлоатација на чакал. Езерата се со различни големини и длабочини, а од најголемите се уште се вади чакал, така што нивната површина се зголемува. Езерата претставуваат добра основа за развој на летните капалишта и спортско-рекреативниот туризам, како и спортскиот риболов. Во самиот град има „Градско езеро“ кое има плажа, камп за автомобили, ресторан, бунгалови... Во близина на Врачев Гај се наоѓа „Врачевгајско езеро“ кое е убаво уредено и погодно за кампување.
Демографски податоци
Оваа населба е претежно населена со Срби (според пописот од 2002 години), а во последните три пописи е забележан пад на населението.
Бадалиск
Прославата
Според легендата, Бадалиск живее во шумата околу селото Андриста (комуна Цево) и треба да ја изнервира заедницата: секоја година се фаќа во периодот на Богојавление (5 и 6 јануари) и се води на јаже во село од музичари и маскирани ликови, меѓу кои и il giovane (младиот човек), il vecchio (старецот), la vecchia (старата жена) и младата signorina, која е „мамка“ за животинската страст. Има и некои стари вештерки, кои удираат на тапани и брадести овчари и грбавец (un torvo gobetto) кој има „рустикален дуел“ со животното. Традиционално само мажи учествуваат, иако некои се облечени како жени. Во средниот век на жените им било забрането да учествуваат на изложбата, па дури и да го гледаат или слушаат говорот на Бадалиск; ако го сторат тоа, ќе им биде одбиена Светата Причест следниот ден.
На селскиот плоштад (поранешен во штала) се чита говорот на Бадалиш (la 'ntifunada), во кој митолошките животни озборуваат за заедницата. Самиот бадалиск е немо суштество, па говорот, во денешно време напишан со рима, го чита „толкувач“. Некогаш импровизиран, а сега однапред напишан, говорот ги открива сите наводни гревови и шаренило на заедницата. За време на говорот, грбавецот во интервали ритмички удира со стапот.
Говорот е проследен со пеење, играње и гозба. Вечерта заедницата јаде „Бадалиск палента“ (комерцијална верзија на оваа традиционална храна била лансирана во 2010 година). До неодамна, селските деца оделе од куќа до куќа за време на прославите на Бадалиск и барале пченкарно брашно за да ја направат палентата; специјално за нив била направена и салама Бадалиск. Бадалиск има почесно место на гозбите.
На вториот ден, на крајот на изложбата, Бадалиск е ослободен и му се дозволува да се врати во шумата.
Поврзани обичаи
Ритуалот има силни сличности со Босинада, Босинада или Бусинада, сатирични изведби на проза, поезија или песна, во кои раскажувачот (Босин) ги осудувал злоделата на заедницата. Познати од 16 век, тие некогаш биле широко распространети низ северна Италија и потекнуваат од ритуалите за прочистување на новогодишната ноќ.
Секоја врска помеѓу бадалиск од Андришта и митскиот базилиск (пола гуштер, половина змија, со глава како мачка, но по квадрат, како крастава жаба) кој спалува сè на што го потпира погледот (добро познат во Цево и на други места на северот Италија) е нејасно.
Библиографија
Luca Giarelli, Il Badalisc di Andrista: maschera di Cevo во Valle Camonica, во Carnevali e folcore delle Alpi. Riti, suoni e tradizioni popolari delle vallate Europe, 2012,ISBN 978-88-6618-948-0.
Наводи
<references group="" responsive="1">
Горно Неволјани
Горно Неволјани или само Неволјани (дијалектно: Неолани; Σκοπιά, Скопја; до 1928 г. Άνω Νεβόλιανη, Ано Невољани ) — село во Леринско, Егејска Македонија, денес во општината Лерин на истоимениот округ во областа Западна Македонија, Грција. Населението брои 563 жители (2011) и денес има македонско мнозинство. Традиционално го носи простото име Неволјани, но подоцна е наречено Горно за да е разликува од селото Долно Неволјани во истиот округ.
Географија
Селото е сместено 5 км јужно од Лерин, во местото каде долината на Неволјанска Река (Матица) се отвора кон Леринското Поле. Лежи меѓу Кула од север и Лопушки Рид од југ, кои се северни разграноци на Нередска Планина.
Во Отоманското Царство
Селото се среќава во пописниот дефтер за Леринската нахија од 1481 г. За разните делови од селото Неволјани е запишано дека вкупно имало 133 христијански македонски семејства кои произведувале пченица, јачмен, 'рж, просо, лен, лук, кожурци, овошје, имало оревови дрвја и ливади, се обработувале лозја, се чувале свињи и работеле неколку воденици за што селото остварувало свкупен приход од 12.763 акчиња
Во XIX век Неволјани било големо и претежно македонско село кое било чифлик на Али-паша Јанински и етнички чисто пред да се населат извесен број Турци кои, според францускиот славист Андре Мазон, биле всушност Турцизирани Албанци. . Во 1848 г. рускиот славист Виктор Григорович („Очерк путешествия по Европейской Турции“) го опишал Неволино како македонско село. Во 1861 г. Јохан фон Хан на етничката карта на долината на Вардар го обележал Неволјани како македонско село.
Кон крајот на 1860-те во селото веќе работела грчката пропаганда. Во селското училиште на грчки предавал учителот Тодор од с. Кабасница, кој подоцна станал свештеник во Лерин. Во 1870 г. на негово место дошол леринскиот бугарофилски деец и анархист Спиро Гулапчев, кој вовел настава на бугарски и нов „заемоучителен метод“. Есента 1871 г. селото им се спротивставило на бугарчењето и егзархиското свештенослужење на татко му, Константин Гулапчев, па Спиро бил приморан да го напушти селото. На негово место дошол учителот Стерјо Христов од Лерин, кој до 1874 г. предавал на грчки само читање и сметање, а сите останати предмети — географија, историја, веронаука итн. — на македонски. Во 1874 г. на учителското место го наследил Тодор Коцев Грозданов, кој бил мештанин од Неволјани.
Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Неволено (Névoléno) било село со 200 домаќинства, од кои 390 жители биле Македонци, а 206 биле муслимани. Во 1896 г. Ѓорче Петров запишал дека куќите биле наредени во улици и сите биле покриени со ќерамиди, а однатре уредени со килими и градска покуќнина. Исто така, Петров напоменува дека во времето на пишување селото повеќе не било чифлигарско, туку самостојно.
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. Неволјани имало 1.260 жители Македонци и 300 Турци. Српскиот географ Боривое Милоевиќ во следиот период во селото завел 150 македонски и 50 турски куќи.
На почетокот на XX век македонското население на селото било духовно поделено под врховенствата на Бугарската егзархија и Цариградската патријаршија, од кои посилна била патријаршијата. Според цариградскиот деец Христо Силјанов, на почетокот на 1904 г. преминало под врховенството на Бугарската егзархија, но по податоци на нејзиниот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. Неволјани броело 480 Македонци под егзархијата и 1.080 Македонци под патријаршијата; во селото работеле и бугарско и грчко училиште. На 28 септември 1905 г. грчките андарти извршиле колеж врз македонско население кое било собрано на свадба.
Во Грција
По Балканските војни селото е припоено кон Грција согласно Букурешкиот договор. Истата 1913 г. селото броело 1.833 жители кои во 1920 г. се намалиле на 1.520, веројатно како последица од војните. Со склучувањето на Лозанскиот договор во 1924 г. муслиманското население на Горно Неволјани е иселено во Турција, а на негово место се доведени 74 грчки доселеници од Мала Азија. Во 1928 г. селото е преименувано во Скопја, кога е заведено како етнички мешана населба 1.478 жители, од кои огромно мнозинство имало македонското население.
Во март 1946 г. судот во Лерин осудил 90 лица од Неволјни за учество во паравоената организација „Охрана“.
Селото не настрадало значајно во Грчката граѓанска војна поради близината до Лерин, така што во 1951 г. имало 1.522 жители. Сепак, во следниот период голем дел од жителите решиле да се иселат во прекуокеанските земји и населението почнало битно да се намалува. Така, во 1961 г. селото имало 1.077 жители кои во 1971 станале 732, а во 1981 г. биле 612. Опаѓањето продолжило и во следните десетлетија, но со помала стапка — во 1991 г. во Горно Неволјани живееле 594 лица, во 2001 г. биле 571, а во 2001 — 563.
Носија
Во 1896 г. Ѓорче Петров дал и опис за изгледот на носијата од Неволјани, при што изгледот на машката носија се состоел од: 1) црна шајачна долама без ракави, куса до колениците, 2) салтамарка исто од црн шајак и 3) црни шајачни пртеници. Опинци носеле само кога оделе по дрва. Во другите денови жителите носеле градски обувки. Женската носија се состоела од: 1) долга платнена кошула, 2) долга алаџена антерија со многу долги ракави, 3) црна шајачна долама без ракави и 4) салтамарка од шајак или чоја.
Стопанство
За стопанството на селото кон крајот на XIX век Ѓорче Петров запишал дека полето и долината се меѓу најплодородните во Леринската каза и на нив се одгледува пченица, ’рж, пченка, јачмен и не многу квалитетно вино. Вишокот на производството имал вредност од 30.000 грошеви. Селаните се занимавале и со градинарство во Цариград.
Селото денес се смета за прилично богато поради доброто земјиште и неговото наводнување од Неволјанска Река. Се произведуваат жито, грав и овошје, особено ореви и јагоди. Мошне развиено е и говедарството.
Зет (Холштајн)
Зет (Seth) — општина во округот Зегеберг, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Фудбал на Летните олимписки игри 1984
Фудбалот на Летните олимписки игри 1984 — официјален фудбалски турнир на Олимписките игри. Турнирот се одржал во Лос Анџелес, САД. На турнирот учествувале вкупно 16 репрезентации.
Првото место го освоила репрезентацијата на Франција, второто Бразил, и третото Југославија.
Фантомот на операта
Фантомот на операта (Le Fantôme de l'Opéra) — роман од францускиот писател Гастон Леру. Романот се појавува како фељтон во списанието Le Gaulois (од септември 1909 до јануари 1910), а во целост е објавен во март 1910.
Романот е инспириран од љубовна приказна на стара опера и од гласините дека постојат тајни лавиринити и одаи под париската опера во втората половина на XIX век. Од друга страна Леру е поттикнат и од пожарот на Базар де ла Шарите, годишен саем, кој на 4 мај, 1897 е причина за многу жртви.
Во романот се раскажува за прима-дона на париската опера која за време на една изведба е киднапирана од „фантом“. Насловниот лик ја носи девојката во својот стан каде и ја изјавува љубовта, додека таа се обидува да ја открие мистеријата зад неговата маска.
1222 п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4286 и 4287 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3528 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2538 и 2539 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 469 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1222 година се протега во 1414 и 1415, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1474 и 1475 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 679 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1900 и 1899 исламска година пред хиџра.
Форт Мохави (Аризона)
Форт Мохави Fort Mohave) е населено место без административен статус во американската сојузна држава Аризона.
Демографија
Според пописот од 2010 г. бројот на жители е 14.364.
Химерска куќа (Киев)
Химерска куќа (Будинок з химерами) — уметнички објект кој се наоѓа во областа Липки во Киев, престолнината на Украина. Објектот се наоѓа од спротивната страна на Претседателската палата, на Банковата улица.
Улицата пред објектот е затворен за автомобилски сообраќај и главно се користи како пешачка зона, поради близината со претседателската палата.
Самиот објект бил изграден од страна на Владислав Городецки, во 1902 година. Сепак, архитектот морал да ја продаде главно од финансиски причини, по кое сопствениците се менувале на неколкупати, за да на крај биде национализирана со доаѓањето на комунистичката власт во земјата. По демократизацијата, целата зграда била реконструирана надворешно и внатрешно, според оригиналните проекти на Городецки.
Ивица Осим
Ивица Осим (, -, ) — босански фудбалер и тренер.
Играчка кариера
Почнал да тренира фудбал во младинската школа на сараевски Железничар, каде што ја започнал својата сениорска кариера во 1959 година. За Железничар одиграл 166 натпревари и постигнал 56 голови. Во 1968 година заминал во холандскиот Цволше Бојс за кој играл само три месеци поради проблем со повреда на коленото. Потоа се вратил во Железничар, а во 1970 година заминал во Франција каде играл за ФК Стразбур, КС Седан и ФК Валенсиен. Кариерата ја завршил во 1978 година во Стразбур.
За југословенската репрезентација одиграл 16 натпревари и постигнал 8 гола. За репрезентацијата дебитирал на 13 октомври 1964 година на Олимписките игри во Токио против Мароко (3-1).
Тренерска кариера
Веднаш по завршувањето на играчката кариера, ја започнал тренерската кариера во Железничар во 1978 година. На Олимписките игри во 1984 година, бил помошник на Иван Топлак во југословенскиот олимписки тим, кој го освоил бронзениот медал. Од 1986 година бил селектор на југословенската репрезентација со која настапувал на Светското првенство во Италија 1990 година. Од 1991 до 1992 година заедно со репрезентацијата го водел и белградски Партизан. Во мај 1992 година, поднел оставка како селектор на југословенската репрезентација.
Потоа заминал во Грција, каде за две години со Панатинаикос го освоил по еден грчки куп и еден супер куп. Помеѓу 1994 и 2002 година, бил тренер на Штурм Грац. Со Штурм двапати ја освои Бундеслигата, Суперкупот и еден Куп. Од 2003 година работел во Јапонија, каде што го презел ЏЕФ Јунајтед, со кој ја освоил јапонската лига во 2005 година. Во ЏЕФ Јунајтед работел до 2006 година кога ја презел јапонската репрезентација. Репрезентацијата ја водел на Азискиот куп 2007 година. На 16 ноември 2007 година доживеал мозочен удар и по закрепнувањето престанал да работи како тренер.
Зора (пеперутка)
Зора (Anthocharis cardamines) е пеперутка од видот белци, кој пак опфаќа над 1100 врсти на пеперутки. Оваа пеперуга ја има во скоро цела Европа, вклучително и Македонија, како и умерени предели на Азија. Кај мажјаците се забележува јасна портокалова нијанса, што е карактеристичо за оваа пеперуга.
Мажјаците и женките живеат во различни предели. Мажјаците се наоѓаат покрај шуми, а женките во ливади. Изворот на искраха е разновиден.
Парењето најчесто е контролирано од женките. Женките може да употребат различни сигнали со нивниот абдомен кога се приближуваат на мажјак.
Опис
Горната страна на крилјата на мажјаците е бела во централниот дел, која преминува во портокалова и завршува со темнокафени врвови со црни рабови. Телото е црно, а антените црно-бели. Долната страна на крилјата ја има портокаловата нијанса, но остатокот од крилјата е мозаик од бели и маслинесто-зелени шари. Има и жолта нијанска покрај телото.
Женката е различна на горната страна на крилјата. Наместо портокалова нијанса, се забележува кремаста боја. Врвовите на крилјата се црни со бели дамки. Долната страна е слична како и кај мажјаците, но нема портокалова боја.
Исхрана
Женките се хранат си сите растенија кои се наоѓаат во околината каде живеат, меѓу кои со:
Браво награда
Браво награда е фудбалска награда која се доделува на најдобриот млад фудбалер за сезоната есен/пролет. Награда се доделува од 1978 година во организација на италијанското спортско списание Гверин Спортиво.
До 1992 услов за добивање на наградата било играчот да е помлад од 23 године и да е член на некоја екипа која учествува во еден од трите најголеми Европски купови (Лига на шампиони, Куп на УЕФА, Куп на победниците на куповите). Од 1992 година наградата може да ја освои само играч на возраст до 21 година и члeн на било кој клуб од Европа.
NGC 4876
NGC 4876 — елиптична галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4876 се споменува и како MCG 5-31-73, CGCG 160-234, ARAK 398, DRCG 27-124.
Откривање
Објектот е откриен на 16 мај 1885 година од страна на Гијом Бигурдан, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 12 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4876 е од видот E5. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 4876 има привидни димензии од 0,6' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 59 м 44,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +27° 54' 44"". Положбениот агол на објектот е во износ од 18°.
Други поделби
Проучување на NGC 4876 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 44658. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 149; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1995. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1393.
Вереви (езеро)
Вереви или Елва (Естонски:Elva Suurjärv) е езеро со средна големина во Естонија. Езерото се наоѓа на западната страна на градот Елва до долината Елва. Езерото има издолжен облик, правец север-југ. Од езерото истекува реката Кавилда. Езерото има богат животински свет и ботаника, постојат повеќе од 25 видови макрофити. Од риби најмногу има бодорла, додека пак помалку има костреш, црвеноперка, штука, деверика, лињак и караш.
На езерото има многу туристички атракции во текот на летните денови.
IC 1218
IC 1218 — галаксија во соѕвездието Рак, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 9 јануари 1901 година од страна на Макс Волф.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1218 е од видот *2.
Други поделби
Проучување на IC 1218 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Користена литература
Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679)
Васко Анастасов
Васко Анастасов е еден од основоположниците на македонското новинарство. Во есента 1942 година го уредува илегалниот информативен Билтен и Радио весник за Тиквешкото подрачје. Во периодот од 1945 до 1955 година бил новинар на „Нова Македонија“ и на Радио Скопје. Дипломирал на Новинарско-дипломатскиот факултет во Белград. Бил постојан дописник на „Нова Македонија“ за Блискиот Исток во Истанбул (1953-1954). Од 1955 до 1983 година бил директор и главен уредник на неделникот „Трибина“.
Eric Clapton's Powerhouse
Eric Clapton's Powerhouse (нарекувани и (The) Powerhouse или Eric Clapton and (the) Powerhouse) биле Британска блуз група формирана во 1966.
Историја
„Powerhouse“ била формирана со намера да биде само краткотрајна студио група. Во 1965 и 1966, американскиот продуцент Џо Бојд имал намера да отвори канцеларија во Лондон за „Elektra Records“ и поради тоа барал некои такентирани Британци за да ги вклучи во првото издавање на продуцентската куќа, едноставен компилационен албум. Пејачот на „Manfred Mann“, Пол Џонс, предложил да се соединат повеќе познати бендови за да се означи почетокот на работата на оваа продуцентска куќа
Во бендот бил гитаристот Ерик Клептон, а со него и Пол Џонс (хармоника) и Џек Брус (бас гитара) од „Manfred Mann“, Стиви Винвуд (вокали) и Пити Јорк (тапани) од „Spencer Davis Group“ и Бен Палмер (пијано) кој претходно свирел со Клептон и Џонс како член од бендот „The Roosters“. На почетокот се планирало Џинџер Бејкер да ја заземе позицијата на тапанар, но тој не бил слободен во тоа време.
What's Shakin'
„Powerhouse“ снимиле само неколку песни во март 1966, кои биле продуцирани од Бојд. Три од нив биле издадени во компилациониот албум на „Elektra“, „What's Shakin'“, заедно со песните од „The Lovin' Spoonful“, Ал Купер, Том Раш и „The Butterfield Blues Band“. Албумот бил издаден во Обединетото Кралство под насловот „Good Time Music“.
Песните кои биле вклучени се „Crossroads“ (Роберт Џонсон), „Steppin' Out“ (М. Слим) и „I Want to Know“ (С. Мек Лиод). Групата снимила и четврта песна, „Slow Blues“ ,но таа до ден денес не е издадена.
"„Slow blues“ никогаш не беше издадена, тие мора да ја имаат некаде во „Elektra“,“ рекол Клептон во март 1968, при интервју за магазинот „Guitar Player“. „Исто така, песната беше прилишно добра“
По „Powerhouse“
Многу од членовите на „Powerhouse“ подоцна свиреле заедно како членови на други бендови. Брус и Клептон го оформиле „Cream“ во 1966 заедно со Џинџер Бекјер, а подоцна им се придружил и Палмер како турнејски менаџер. Клептон и Винвуд се појавувале заедно уште во многу прилики, а најмногу од 1968-1969 како членови на супер групата „Blind Faith“ со Рич Греч и, повторно, Џинџер Бејкер.
Африка (римска провинција)
Африка (латински: Africa) била римска провинција, која се наоѓала на територијата на денешен северен Тунис и средоземниот брег на западна Либија.
Покраината била заземена од страна на Римјаните во 146 година г.п.н.е. по завршувањето на Третата пунска војна меѓу Картагина и Рим.
Македонија
Македонија, службено позната под новото спорно уставно име Република Северна Македонија (РСМ) или скратено Северна Македонија — држава сместена на Балканскиот Полуостров во Југоисточна Европа. Земјата е една од наследничките држави на поранешна СФРЈ, од која прогласила независност во 1991 година. Зафаќа околу 38 % од вкупната површина на регионот Македонија. Географски земјата граничи со Србија на север, Косово на северозапад, Бугарија на исток, Грција на југ и Албанија на запад. Релјефот на државата е главно планински. Иако е континентална држава, таа има повеќе од 50 езера и шеснаесет планини повисоки од 2.000 метри.
Во 1993 година, Македонија станала членка на Обединетите нации, но поради Спорот со името што го водела со Република Грција, таа била примена под привремената референца Поранешна Југословенска Република Македонија. Македонија е членка и на советот на Европа и НАТО. Од декември 2005 година, исто така, таа е и кандидат за приклучување кон Европската Унија.
Потекло на поимот
Името „Македонија“ е од старомакедонско потекло, и според преданијата доаѓа од митскиот предок Македон. Како државно име почнало да се користи во VIII век пр. н. е за Кралството Македонија, Македонската Империја, па потоа на римската покраина Македонија, византиската тема Македонија и денес за регионот Македонија и државата Македонија. Денес се верува дека името значи „планинци“ или „висока земја“ или „високи луѓе“. Во 2018 година е склучен Преспанскиот договор помеѓу македонската влада, предводена од претседателот Зоран Заев и Грчката влада, предводена од претседателот Алексис Ципрас, со кој се утврдило името на државата за внатрешна и надворешна употреба да биде „Северна Македонија“. Новото име стапило во службена употреба на 11 февруари 2019 година. Сепак, и покрај промената на името, народот и медиумите сè уште ја именуваат државата едноставно како Македонија.
Праисторија
Најстарите траги од животот на луѓето во Македонија потекнуваат од времето на неолитот, односно од времето кога постоело примитивно земјоделство. Покрај земјоделството, луѓето во ова време ја познавале, изработувале и употребувале керамиката, во вид на садови за секојдневна употреба, или како вајани идоли на божества и човечки фигури. Од страна на оружје во ова време била користена праќата.
За време на бронзеното време, особеност на населбите во Македонија е тоа што биле градени на високи и тешко достапни места, што наведува на големи преселби на разни племиња. Преодниот период од бронзеното во железното време (XII — XI век п.н.е.) е одбележан со големи преселби на население од север, во науката познати како Егејски преселби, со цел освојување на богати градови во Југоисточниот Медитеран. Притоа, дошло до уништување на микенската култура. Дел од преселбите се одвивале по долината на Вардар, па, така, повеќе населби од тој период се уништени, главно со опожарување.
Античка Македонија
Археолошките наоди покажуваат дека на просторот на Македонија постоела цивилизација уште од периодот меѓу 9000 п.н.е. и 3500 п.н.е. Првпат Македонското Кралство се појавува во периодот на IX век п.н.е., а постои недоумица за тоа кој бил првиот македонски крал — Каран, кој се смета за митски предок на Аргеадите, или Пердика I — првиот историски крал на Кралството Македонија.
Приближно од V век п.н.е. Кралството Македонија станува значаен политичко-економски чинител во поширокиот регион, а негова главна надворешнополитичка дејност била сосредоточена кон односите со грчките градови-држави, при што често било сојузник со други држави (како на пр. Персија) против Грците, или пак заземало страна во некои од меѓусебните спорови на градовите, настојувајќи на тој начин да го уништи нивното единство и да ги ослаби. Филип II Македонски (359 г. п.н.е. — 336 г. п.н.е.), по покорувањето на Илирите и Тракијците, успеал да ја освои цела Грција. Неговиот син, Александар III Македонски (336 г. п.н.е. — 323 г. п.н.е.) е една од најзначајните личности во светската историја. Тој најпрвин го скршил внатрешниот отпор во проширеното Македонско Кралство, а подоцна во походот против Персија, ја уништил огромната Персиска Империја и ја проширил македонската држава на три континенти — Европа, Азија и Африка, протегајќи се на Балканскиот Полуостров и Мала Азија, Блискиот Исток, Египет и Индија, и со тоа била создадена Македонската Империја. По неговата смрт, оваа огромна империја, како резултат на несогласувањата на неговите генерали (дијадоси) околу тоа кој ќе биде негов наследник се распаднала на 3 дела и тоа: Кралството на Селевкидите, Кралството на Птолемаидите и Кралството на Антигонидите. Освојувањата на Александар III Македонски имаат суштествено значење за започнувањето на хеленистичкиот период во светската историја. Продорот на Римска Република на исток доведува до таканаречените Македонско-римски војни (215 г. п.н.е. — 168 г. п.н.е.) во кои Македонското Кралство управувано од Династијата на Антигонидите целосно потпаѓа под римска власт, а последниот македонски крал Персеј e одведен како роб во Рим. Таа станува римска провинција како дел од Римското Царство и е поделена на 2 дела — Македонија Прима и Македонија Салутарис. Територијата на денешна Македонија била поделена меѓу провинциите Македонија Салутарис и Моезија прима. По поделбата на Римското Царство во 395 г. од н.е. на Источно и Западно Римско Царство, Македонија станува дел од Источното Римско Царство или Византија.
Појавата на Словените
Во 837 година Македонија почнува да потпаѓа под власта на бугарската држава, при што до средината на IX век поголемиот дел од Македонија потпаднал под бугарска власт, а другиот бил вклучен во рамките на Византија. Во IX век, исто така, започнува и црковнопросветната дејност на солуњаните Кирил и Методиј, која се состоела од повеќе мисии за покрстување на Словените, но и во поставување на основите на словенската писменост, која започнува со создавањето на словенската азбука — глаголицата, во 855 година. Нивните ученици, Климент и Наум, ќе ја продолжат нивната дејност и кон крајот на IX век, ќе ја создадат Охридската книжевна школа и Преславската книжевна школа, со што Охрид набрзо прераснува во еден од најразвиените црковнопросветни и културни средишта на Балканот — лулка на словенската писменост.
Во X век Македонија ќе ја зафати богомилското движење и учење, за првпат создадено во Велешко-прилепската Област, како одглас на потчинувачкиот феудален црковноекономски систем. Тоа набрзо ќе се прошири не само во Македонија, туку и низ цела Европа.
До крајот на XIV век Македонија целосно била покорена од Османлиите, со што нејзиниот економски и општествен систем бил разорен, а исто така, бил забавен и нејзиниот натамошен општествен и културен развој. Во 1767 година султанот ја укинал Охридската архиепископија.
Зацврстување на народниот јазик
Од XIV век во Македонија започнува да се засилува влијанието на српската варијанта на старословенскиот јазик. Причина за тоа било приклучувањето на македонските краишта кон тогашната српска држава. Тоа влијание се однесува главно, на правописот. Покрај тоа, во книжевните споменици од тоа време сè повидливи се и трагите од современите живи македонски говори.
Во времето на Отоманското Царство писменоста доживува опаѓање. Нејзиниот јазик уште повеќе се оддалечува од старословенската основа, затоа што во живиот народен говор веќе биле насобрани повеќе изразити промени. Покрај црковните богослужбени книги, во кои повеќе се водело сметка за старата писмена словенска традиција, се појавуваат сè повеќе и такви текстови што служат за читање на поширок круг луѓе или претставуваат написи за практична употреба.
Во XVI век се печатат и книги во Србија и Венеција. Во XVII век веќе доаѓаат во големи количества црковни книги печатени во Русија на рускословенски јазик.
Македонско национално движење
За време на османското владеење положбата на Македонците и создавањето на македонска држава биле многу тешки. Неколку движења, чии цели се создавање на автономна Македонија, која го покрива целиот регион на Македонија, започнале да се појавуваат кон крајот на XIX век, а најстарата од нив е Македонската револуционерна организација. Во 1905 година таа била преименувана во Внатрешна македонско-одринска револуционерна организација (ВМОРО), а по Втората светска војна организацијата се поделила на Внатрешна македонска револуционерна организација (ВМРО) и Внатрешна тракиска револуционерна организација (ВТРО). Во почетокот организацијата не бирала националности туку била отворена за „... обединување на сите незадоволни елементи во Македонија и Одринско, без оглед на нивната националност...“ Поголемиот дел од членовите сепак биле Македонци. Во 1903 година ВМРО организира Илинденското востание против Османлиите, кои по некои првични успеси, вклучувајќи и формирање на Крушевската Република, било задушено со големи човечки загуби. Востанието и образувањето на Крушевската Република подоцна многу ќе влијаат кон создавањето на денешната Република.
Независност
Својот пат кон политичката независност, Македонија го градела во неколку последователни чекори, носејќи одредени правни акти. Така, најпрвин, на 25 јануари 1991 година, Собранието на Република Македонија донело Декларација за сувереност. Подоцна, на 8 септември 1991 година бил одржан референдум за независност на Македонија при што референдумското прашање гласело:
„Дали сте за суверена и самостојна држава Македонија со право да стапи во иден сојуз на суверени држави на Југославија?“
Според тврдењето на тогашниот претседател на Собранието на Република Македонија, Стојан Андов, во август 1991 година тој имал долг и тежок разговор со претседателот на Република Македонија, Киро Глигоров, кој бил автор на референдумското прашање, убедувајќи го да го избрише вториот дел од референдумското прашање. Плашејќи се од воената вмешаност од страна на ЈНА, Глигоров останал на својата формулација на референдумското прашање. Референдумот за независноста на Македонија бил бојкотиран од албанското население поради вториот дел од референдумското прашање, кое ја допуштало можноста за повторно влегување во сојуз со другите републики на СФРЈ. По успешно спроведениот референдум, на 17 ноември 1991 година бил донесен првиот Устав на Република Македонија, при што за него не гласале пратениците Албанци.
По донесувањето на Уставот, дејствувањата за меѓународното признавање на Македонија ги презел претседателот, Киро Глигоров. На 16 декември 1991 година, Советот на министрите на Европската заедница (сегашната Европска комисија) донел одлука да ја признае независноста на оние републики од СФРЈ кои ќе побараат признавање, но кои ги исполнуваат условите поставени од страна на Европската заедница. Притоа, рокот за донесување на дефинитивната одлука бил одреден за 15 јануари 1992 година. Со истата Декларација за Југославија, Европската заедница ги одредила условите за меѓународно признавање на републиките од СФРЈ:
Во Декларацијата бил определен краен рок за доставување на пријавите од страна на републиките на СФРЈ (23 декември 1991 година). Потоа, пријавите на оние републики што побарале признавање, со помош на претседавачот на Конференцијата за Југославија, биле проследени до Арбитражната комисија (предводена од франускиот правен експерт Робер Бадентер), која требало да даде мислење пред да се донесе конечна одлука за признавање. Претседателот на Република Македонија, Киро Глигоров, навреме ја поднесол пријавата за меѓународно признавање, а Арбитражната комисија подготвила прелиминарен текст којшто го испратила до Република Македонија. Во мислењето на Арбитражната комисија (точката 2а) се изразувала одреден сомнеж во однос на желбата на Македонија за стекнување независност, предизвикан од вториот дел на референдумското прашање. Поради тоа, на 11 декември, во весникот „Нова Македонија“, претседателот Глигоров објавил реакција поради прелиминарното решение на Арбитражната комисија. Во писмото испратено до Бадентер, Глигоров го опишал доследното, последователно донесување правни акти за независноста на Македонија и дал објаснување за вториот дел од референдумското прашање — неговото убедување дека состојбата во СФРЈ ќе се смири со посредство на меѓународната заедница и дека ќе се создаде нов сојуз на републиките.