cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Експедиција на „Нимрод“
Нимрод
Шеклтон имал намера да пристигне на Антарктикот во јануари 1908 година, што значело напуштање на Англија во текот на летото 1907 година. Затоа, тој имал шест месеци да го обезбеди финансирањето, да набави и опреми брод, да ја купи сета опрема и материјали и да го регрутира персоналот. Во април, верувајќи дека ја добил поддршката од шкотскиот бизнисмен Доналд Стјуарт, Шеклтон отпатувал во Норвешка со намера да купи поларен брод од 700 тони, Бјорн, кој идеално би послужил како експедициски брод. Меѓутоа, кога Стјуарт ја повлекол својата поддршка, Бјорн станал надвор од можностите на Шеклтон. Бјорн на крајот бил купен од германскиот истражувач Вилхелм Филхнер и, преименуван во Дојчланд, бил користен во неговото патување од 1911 до 1913 година до Веделовото Море. Шеклтон морал да се задоволи со постариот, многу помал Нимрод, четириесетгодишен брод од 334 бруто регистерски тони, што можел да го купи за 5.000 фунти (ажурирана вредност 563,000 фунти).
Шеклтон бил шокиран од неговата прва глетка на Нимрод по неговото пристигнување во Лондон од Њуфаундленд во јуни 1907 година. „Бродот многу трошеше и силно мирисаше на масло од фоки, а инспекцијата [...] покажа дека ѝ треба заградување и дека неговите јарболи ќе треба да се обноват“.
Меѓутоа, во рацете на искусни монтери на бродови бродот набрзо „доби позадоволителен изглед“. Подоцна, објавил Шеклтон, тој станал исклучително горд на цврстиот мал брод.
Прибирање средства
До почетокот на јули 1907 година, Шеклтон имал обезбедено мала финансиска поддршка надвор од гаранцијата на Бирдмор и немал средства да го заврши обновувањето на Нимрод. Во средината на јули тој му пристапил на филантропот Ерл од Иве, инаку познат како Едвард Гинис, шеф на англо-ирското семејство за пиво, кој се согласил да гарантира сума од 2.000 фунти (ажурирана вредност 230,000 фунти) под услов Шеклтон да најде други поддржувачи да придонесат дополнителни 6.000 фунти. Шеклтон можел да го направи тоа, дополнителните средства вклучувајќи 2.000 фунти од Сер Филип Броклхерст, кој ја платил оваа сума за да обезбеди место во експедицијата.
Подарокот од 4.000 фунти во последен момент од братучедот на Шеклтон, Вилијам Бел сепак ја оставил експедицијата многу помалку од потребните 30.000 фунти, но овозможило довршување на ремонтот на Нимрод. Собирањето средства продолжило во Австралија откако бродот пристигнал таму; дополнителни 5.000 фунти биле обезбедени како подарок од австралиската влада, а владата на Нов Зеланд дала 1.000 фунти. Со овие средства, и со други помали заеми и донации, биле собрани 30.000 фунти, иако до крајот на експедицијата вкупните трошоци се зголемиле, според проценката на Шеклтон, на 45.000 фунти.
Шеклтон очекувал да заработи големи суми од својата книга за експедицијата и од предавањата. Тој, исто така, се надевал дека ќе профитира од продажбата на специјални поштенски марки на поштата на Антарктикот што Шеклтон, назначен за привремен поштар од владата на Нов Зеланд, имал намера да ја воспостави таму. Ниту една од овие шеми не го произвела очекуваното богатство, иако поштата била поставена во Ројдовиот ’Рт и се користела како канал за поштата на експедицијата.
Персонал
Шеклтон се надевал дека ќе регрутира силен контингент од Експедицијата Дискавери и му понудил на својот поранешен другар Едвард Адријан Вилсон функцијата главен научник и втор човек. Вилсон одбил, наведувајќи ја неговата работа со Комитетот на Одборот за земјоделство за истражување на болеста Тетреб. Следеле натамошни одбивања од поранешните колеги од Дискавери, Мајкл Барн, Реџиналд Скелтон и Џорџ Мулок, кој ненамерно му открил на Шеклтон дека офицерите на Дискавери се обврзале на Скот и неговите сè уште ненајавени планови за експедиција. Единствените раце на Дискавери кои му се придружиле на Шеклтон биле двајцата ситни офицери, Френк Вајлд и Ернест Џојс. Очигледно Шеклтон го забележал Џојс на горниот дел од автобусот додека поминувал покрај канцелариите на експедицијата во Лондон, при што бил испратен некој да го најде и да го внесе.
Вториот човек на Шеклтон - иако ова не било разјаснето додека експедицијата не стигнала до Антарктикот - бил Џејмсон Бојд Адамс, поручник од Кралскиот поморски резерват кој ја одбил шансата за редовна комисија да му се придружи на Шеклтон. Тој исто така ќе дејствува како метеоролог на експедицијата. Капетан на Нимрод бил уште еден поморски резервен офицер, Руперт Ингланд; 23-годишниот Џон Кинг Дејвис, кој подоцна направил своја репутација како капетан на Антарктикот, бил назначен за главен офицер во последен момент. Енеас Мекинтош, офицер на Трговска морнарица првично бил втор офицер, но подоцна бил префрлен во групата на брегот, заменет како втор офицер од А.Е. Харборд. Другите во групата на брегот биле двајцата хирурзи, Алистер Мекеј и Ерик Маршал, Бернард Деј, експертот за мотори, и Сер Филип Броклехерст кој бил земен како помошник геолог. Малиот научен тим што заминал од Англија ги вклучувал 41-годишниот биолог Џејмс Мареј и 21-годишниот геолог Рејмонд Пристли, иден основач на Институтот за истражување Скот Полар. Две важни засилувања на тимот биле направени во Австралија. Првиот од нив бил Еџворт Дејвид, професор по геологија на Универзитетот во Сиднеј, кој станал главен научен директор на групата. Вториот бил поранешен ученик на Дејвид, Даглас Мосон, предавач по минералогија на Универзитетот во Аделаида. И двајцата првично имале намера да отпловат до Антарктикот, а потоа веднаш да се вратат со Нимрод, но биле убедени да станат полноправни членови на експедицијата. Дејвид бил клучен во обезбедувањето на грантот на австралиската влада од 5.000 фунти.
Ветувањето на Скот
Првичниот одговор на Шеклтон бил прифатлив: „Би сакал да се согласам со вашите ставови колку што е можно повеќе без да создадам позиција што би била неодржлива за мене“. Вилсон, побаран од Шеклтон да посредува, зазедел уште построг став од Скот. „Мислам дека треба да се пензионираш по Мекмердоовиот Залив“, напишал тој, советувајќи го Шеклтон да не планира да работи никаде во целиот кварт на Росовото Море додека Скот не одлучи „кои ограничувања ги става на своите права“. На ова Шеклтон одговорил: „Нема сомнеж во мојот ум дека неговите права завршуваат во базата што ја побара [. ''.. ] Сметам дека ја достигнав мојата граница и не одам понатаму''.“
Во својот приказ за експедицијата, Шеклтон не се осврнал на кавгата со Скот. Тој само навел дека „пред конечно да ја напуштиме Англија, решив дека ако е можно ќе ја основам мојата база во Земјата на Кралот Едвард VII наместо [. ''. ] на Мекмердоовиот Залив''“.
Патување на југ
По посетата на кралот Едвард VII и кралицата Александра, Нимрод отпловил на август 1907 година. Тој и другите членови на експедицијата следелена побрз брод. Целиот екипаж се собрал во Нов Зеланд, подготвен за полетување на бродот на Антарктикот на Нова Година, 1908 година. Како средство за зачувување на горивото, Шеклтон договорил со владата на Нов Зеланд Нимрод да се влече во Јужниот Поларник, на растојание од приближно 2,600 километри, трошоците за влечење биле подмирени делумно од владата, а делумно од компанијата Union Steam Ship како придонес за експедицијата. На 14 јануари, пред очите на првите ледени брегови, лентата за влечење била пресечена; Нимрод, под негова моќ, продолжил кон југ во пловечкиот мраз, упатувајќи се кон бариерниот влез каде што шест години претходно Дискавери паузирал за да им дозволи на Скот и Шеклтон да преземаат експериментални летови со балон.
Бариерата (подоцна позната како Росов Леден Гребен) била забележана на 23 јануари, но доводот исчезнал; работ на бариерата значително се променил во изминатите години, а делот што го вклучувал влезот се отцепил за да формира значителен залив, кој Шеклтон го нарекол Залив на китовите по големиот број китови видени таму. Шеклтон не бил подготвен да ризикува да презимува на површината на бариерата која би можела да западне во морето, па затоа го свртел бродот кон Земјата на Кралот Едвард VII. Откако повеќекратните напори да се приближи до овој брег пропаднале, и со брзото движење на мразот што се заканувало да го зароби бродот, Нимрод бил принуден да се повлече. Единствениот избор на Шеклтон во тој момент, освен откажувањето од целите на експедицијата, бил да го прекрши ветувањето што му го дал на Скот. На 25 јануари тој наредил бродот да се упати кон Мекмердоовиот Залив.
Воспоставување на база
При пристигнувањето во Мекмердоовиот Залив на 29 јануари 1908 година, напредокот на Нимрод кон југ до базата на Дискавери во Хат Поинт бил блокиран од замрзнатото море. Шеклтон решил да почека неколку дена со надеж дека мразот ќе се распадне. За време на ова одложување, вториот офицер Енеас Мекинтош доживеал несреќа што довело до губење на десното око. По итна операција од страна на Маршал и Мекеј, тој бил принуден да се откаже од своето место на бреготовата група и да се вратил во Нов Зеланд со Нимрод. Тој се опоравил доволно за да се врати со бродот во следната сезона.
На 3 февруари Шеклтон одлучил да не чека да се префрли мразот, туку да го направи своето седиште на најблиското практично место за слетување, Ројдсовиот ’Рт. Доцна таа вечер бродот бил закотвен и било избрано соодветно место за монтажната колиба на експедицијата. Локалитетот бил одделен од Хат Поинт на 37 километри од морето, без копнена рута кон југ. Шеклтон верувал дека групата имала „среќа да добие зимски квартови толку блиску до нашата почетна точка за југ“.
Следните денови биле окупирани со растоварување на опрема. Оваа работа била попречена од лошите временски услови и од претпазливоста на капетанот Ингланд, кој често го изнесувал бродот во заливот додека условите не биле побезбедни. Следните две недели ја следеле оваа шема, што довело до остри несогласувања меѓу Шеклтон и капетанот. Во еден момент, Шеклтон побарал од Ингланд да се повлече со образложение дека е болен, но Ингланд одбил. Задачата за растоварање станала, според описот на Рифенбург, „неверојатно тешка“ но конечно била завршена на 22 февруари. Нимрод конечно отпловил на север, Ингланд навел дека бродскиот инженер Хари Данлоп носел писмо од Шеклтон до агентот на експедицијата во Нов Зеланд, барајќи замена за капетанот за повратното патување следната година. Ова претставувало јавна тајна меѓу групата на брегот; Маршал запишал во својот дневник дека му е „драго што го гледа последното од [Ингланд]... целата работа е срам за името на земјата!
Искачување на планината Еребус
По заминувањето на Нимрод, морскиот мраз се распаднал, отсекувајќи го патот на групата до бариерата и на тој начин било оневозможено поставување складишта. Шеклтон решил да ѝ даде поттик на експедицијата со наредба за итен обид за искачување на планината Еребус. Оваа планина, 3,790 метри висока, никогаш не била искачена. Една група од Дискавери (во која биле вклучени Вајлд и Џојс) ги истражувала подножјето во 1904 година, но не се искачила на повисоко од 910 метри. Ниту Вајлд, ниту Џојс не биле во групата на Еребус, која се состоела од Дејвид, Мосон и Мекеј. Со формирањето на група за поддршка на Маршал, Адамс и Броклехарст, искачувањето започнало на 5 март.
На 7 март двете групи се здружиле на околу 1,700 метри и сите напредувале кон врвот. Следниот ден снежна бура ги задржала, но рано на 9 март искачувањето продолжило; подоцна истиот ден бил достигнат врвот на долниот, главен кратер. Во тоа време, стапалата на Броклехарст биле премногу смрзнати за да продолжи, па тој бил оставен во кампот додека другите напредувале до активниот кратер, до кој стигнале по четири часа. Биле извршени неколку метеоролошки експерименти и биле земени многу примероци од карпи. Потоа било направено брзо спуштање, главно со лизгање по последователни снежни падини. Групата стигнала до колибата на Ројдсовиот ’Рт „речиси мртва“, според Ерик Маршал, на 11 март.
Зима 1908 година
Колибата на експедицијата, монтажна конструкција со димензии 33 x 19 стапки (10м x 5,8м), била подготвена за зимување до крајот на февруари. Таа била поделена на серија од кабини главно за две лица, со кујна, темна соба, складиште и лабораториски простор. Понињата биле сместени во тезги изградени на најзаштитената страна на колибата, додека боксовите за кучиња биле поставени блиску до тремот. Инклузивниот стил на лидерство на Шеклтон, за разлика од оној на Скот, не значел разграничување помеѓу горните и долните палуби - сите живееле, работеле и јаделе заедно. Моралот бил висок; како што запишал Броклехерст, Шеклтон „имал способност да го третира секој член на експедицијата како да е вреден за неа“.
Во следните месеци на зимски мрак, Џојс и Вајлд отпечатиле околу 30 копии од книгата на експедицијата, Aurora Australis, кои биле сошиени и врзани со помош на материјали за пакување. Најважната зимска работа, сепак, била подготовката за големите патувања следната сезона, кои требало да вклучуваат обиди и на Јужниот пол и на Јужниот магнетен пол. Со создавањето на својата база во Мекмердоовиот Залив, Шеклтон успеал да го врати Магнетниот пол како цел на експедицијата. Самиот Шеклтон ќе го предводи патувањето на Јужниот Пол, кое претрпело сериозен неуспех во текот на зимата кога четири од преостанатите пониња починале, главно од јадење вулкански песок поради неговата содржина на сол.
Надворешен марш
Изборот на Шеклтон за тим од четири лица за јужниот пат до Јужниот пол бил во голема мера определен од бројот на преживеаните пониња. Под влијание на неговите искуства во експедицијата Дискавери, тој ја положил својата доверба во понињата наместо во кучиња за долгиот поларен марш. Моторниот автомобил, кој добро се движел на рамниот мраз, не можел да се справи со површините на бариерата и не бил земен предвид за поларното патување. Мажите кои Шеклтон ги избрал да го придружуваат биле Маршал, Адамс и Вајлд. Џојс, чие искуство на Антарктикот го надминало сето она на Вајлд, кој бил исклучен од групата откако лекарскиот преглед на Маршал предизвикал сомнеж за неговата кондиција.
Како што групата се преселила на непозната територија, површината на бариерата станувала сè повознемирувана и поскршена; уште две пониња подлегнале на напорот. Планините на запад биле заоблени и им го попречувале патот кон југ, а вниманието на групата го привлекла „брилијантниот сјај на светлината“ на небото напред. Причината за овој феномен станал јасен на 3 декември кога, по искачувањето низ подножјето на планинскиот синџир, тие го забележале пред себе она што Шеклтон подоцна го опишал како „отворен пат кон југ, [...] голем ледник, кој трчаше речиси од југ кон север меѓу два огромни планински венци“. Шеклтон го крстил овој ледник „Бидмор“ по најголемиот спонзор на експедицијата.
Патувањето по површината на ледникот се покажало тешко, особено за Сокс, преостанатото пони, кое имало големи тешкотии. На 7 декември, Сокс исчезнало во длабока пукнатина, речиси земајќи го Вајлд со себе. Сепак, темпераментот на понито се скршил, а санката во која се наоѓале нивните залихи останале на површината. За остатокот од патувањето кон југ и целото повратно патување тие морале да се потпрат на влечење.
Како што патувањето продолжило, се појавиле и првите лични антагонизми. Вајлд приватно изразил желба Маршал „да падне на процеп длабок околу илјада метри“. Маршал напишал дека следењето на Шеклтон до Полот е „како да следиш старица. “ Нивната позиција била 85 ° 51' S, уште 461 километри од Полот, а тие сега носеле со себе храна за уште едвај еден месец, а остатокот го складирале во складишта за нивното враќање. Тие не можеле да го поминат преостанатото растојание до Полот и назад со оваа количина храна. Меѓутоа, Шеклтон сè уште не бил подготвен да признае дека полот е подалеку од нив и решил да продолжи напред откако дополнително ги намалил оброците на храна и ја фрлил целата опрема освен најсуштинската опрема.
На Денот на подароците, искачувањето на ледникот конечно било завршено и започнал маршот кон Антарктичката Висорамнина. Условите не се олесниле; Шеклтон го забележал 31 декември како „најтешкиот ден што сме го имале“. Следниот ден тој забележал дека, откако достигнал 87° 6½′ С, тие ги собориле северните и јужните поларни рекорди. Тој ден, осврнувајќи се на Маршал и Адамс, Вајлд напишал: „Да ги имавме само Џојс и Марстон овде наместо тие двајца што ги тепаат бескорисните просјаци, лесно ќе го достигнавме [Полот]“. На 4 јануари 1909 година, Шеклтон конечно прифатил дека полот е над нив и ја ревидирал својата цел на симболично достигнување да стигне до 100 географски милји на Полот. Групата сепак била на линија на опстанокот, додека на 9 јануари 1909 година, по последниот чекор напред без санка или друга опрема, маршот завршил. Знамето било закачено на точката 88° 23' S  а Шеклтон го именувал поларното плато по кралот Едвард VII.
Повратно патување
Групата на Шеклтон се свртела кон дома по 73 дена патување на југ. Дневните оброци биле намалени неколку пати за да се продолжи времето на враќање на патувањето над првичната проценка од 110 дена. Шеклтон сега имал за цел да стигне до Хат Поинт за 50 дена, бидејќи според претходните наредби на Шеклтон, Нимрод, откако ќе се врати да ја однесе експедицијата дома, ќе замине најдоцна на 1 март. Четворицата мажи сега биле многу ослабени, сепак во следните денови постигнале импресивни растојанија, достигнувајќи ја главата на ледникот на 19 јануари. Како што го започнале спуштањето, тие имале петдневна храна со половина оброци, за да ги издржат до складиштето на Долниот ледник; за време на искачувањето истото растојание траело 12 дена. Физичката состојба на Шеклтон претставувала голема загриженост, но според Адамс „колку полошо се чувствуваше, толку потешко влечеше“.
До посакуваната точка пристигнале на 28 јануари. Вајлд, болен од дизентерија, не можел да влече или да јаде ништо освен бисквити, кои биле дефицитарни. На 31 јануари Шеклтон го дал сопствениот бисквит за појадок на Вајлд, гест што го поттикнало Вајлд да напише: „СО БОГ никогаш нема да заборавам. Илјадници фунти не би го купиле тој еден бисквит“ Неколку дена подоцна, остатокот од групата бил погоден од тежок ентеритис, резултат на јадење извалкано месо од пони. Но, темпото на маршот морало да се одржи; малите количини на храна што се носат помеѓу складиштата би го направиле секое одложување фатално. Меѓутоа, силниот ветер зад нив им овозможил да запловат на санката и да одржат добра брзина на марширање. „Толку сме слаби што не болат коските додека лежиме на тврдиот снег“, напишал Шеклтон. Од 18 февруари па наваму, тие почнале да собираат познати знаменитости, а на 23-ти стигнале до Блуфовото депо, кое на нивно големо олеснување обилно го снабдувал Џојс. Опсегот на деликатеси бил наведен од Шеклтон: „Карлсбад сливи, јајца, колачи, пудинг од слива, кристализирано овошје“. Лаконскиот коментар на Вајлд бил „стариот добар Џојс“.
Нивните грижи за храната сега биле решени, но сепак морале да се вратат во Хат Поинт пред крајниот рок 1 март. Последната етапа од нивниот марш била прекината од снежна бура, која ги задржала во кампот 24 часа. На 27 февруари, кога сè уште имале уште 61 километри, Маршал колабирал. Шеклтон тогаш одлучил дека тој и Вајлд ќе направат брзање за Хат Поинт со надеж дека ќе ја најдат Нимрод и ќе ја држат додека другите двајца не можат да бидат спасени. Тие стигнале до колибата доцна на 28 февруари. Надевајќи се дека бродот е во близина, тие се обиделе да го привлечат неговото внимание со запалување на мала дрвена колиба што се користела за магнетни набљудувања. Набргу потоа, бродот, кој бил закотвен, се појавил: „Никогаш нема посреќна глетка во очите на човекот“, напишал Вајлд подоцна. Поминале уште три дена пред Адамс и Маршал да бидат земени од Бариерата, но до 4 март целата јужна група била на бродот.
Северна група
Додека се подготвувал за своето јужно патување, Шеклтон му дал инструкции на Дејвид да води северна група во Викториината Земја за да изврши магнетна и геолошка работа. Групата требало да се обиде да стигне до Магнетниот пол и требала да изврши целосен геолошки преглед во областа на Сувата долина. Групата на Дејвид се состоела од него, Мосон и Мекеј. Тоа би била група за влечење луѓе; кучињата останале во основата за да се користат за складирање и други рутински работи. Групата имала наредба да го стави знамето на магнетниот пол и да ја преземе Викториината Земја за Британското Царство. По неколкудневната подготвителна работа, тие започнале на 5 октомври 1908 година, извлечени на првите неколку милји со моторниот автомобил. Поради условите на морскиот мраз и неповолните временски услови, напредокот првично бил многу бавен. До крајот на октомври тие го поминале Мекмердоовиот Залив и напредувале 60 милји (100 км) до тешкото крајбрежје на Викториината Земја, во тој момент тие решиле да ги концентрираат сите свои напори за да стигнат до магнетниот пол. Откако го поминале Ледениот Норденшелдов Јазик и Ледениот Дригалсков Јазик, конечно можеле да го напуштат брегот и да свртат северозападно, кон приближната локација на Магнетниот пол. Пред тоа, Дејвид паднал во процеп, но бил спасен од Мосон.
Нивниот пат до внатрешноста на платото бил преку лавиринтски ледник (подоцна наречен Ривсов Ледник по главниот куратор на картата на Кралското географско друштво), кој ги довел на 27 декември на тврда снежна површина. Ова им овозможило да се движат побрзо, со брзина од околу 19 километри дневно, земајќи редовни магнетни набљудувања. На 16 јануари, овие набљудувања покажале дека тие се околу 24 километри од магнетниот пол. Следниот ден, 17 јануари 1909 година, тие ја постигнале својата цел, фиксирајќи ја позицијата на полот како 72° 15' S, 155° 16' Е, на надморска височина од 7260 ft. На пригушена церемонија, Дејвид ја презел формалната сопственост на областа за Британското Царство.
Исцрпени и без храна, групата се соочила со повратно патување од 460 километри, со само 15 дена да го завршат ако го направат своето претходно договорено крајбрежно рандеву со Нимрод. И покрај зголемената физичка слабост, тие ги одржувале дневните растојанија, а на 31 јануари биле на 30 километри од нивната договорена точка за подигање. Лошото време ги одложило плановите, а целта била постигната дури на 2 февруари. Таа ноќ, во обилниот снег што течел, Нимрод поминал покрај нив, не можејќи да го забележи нивниот логор. Два дена подоцна, сепак, откако Нимрод повторно се свртел кон југ, групата била забележана од бродот и таа можела да замине на безбедно, иако во брзањето да се качи, Мосон паднал 18 ft надолу по пукнатина. Групата патувала четири месеци и ја носеле истата облека во која заминале од Ројдсовиот ’Рт; наводно „аромата била пресилна“. Пред ова спасување, Нимрод собрал геолошка група составена од Пристли, Броклехарст и Армитаж, кој извршувал геолошки работи во регионот на ледникот Ферар.
Последици
На 23 март 1909 година, Шеклтон пристигнал во Нов Зеланд и испратил извештај од 2.500 зборови до лондонскиот Дејли Меил, со кој имал ексклузивен договор. Во услови на акламација и неограничена пофалба што Шеклтон ја добил од истражувачката заедница, вклучувајќи ги Фритјоф Нансен и Роалд Амундсен, одговорот на Кралското географско друштво бил позаштитен. Нејзиниот поранешен претседател, Сер Клементс Маркам, приватно го изразил своето неверување во потврдената ширина на Шеклтон. Сепак, на 14 јуни, Шеклтон бил пречекан на лондонската станица Чаринг Крос од многу голема толпа, во која биле претседателот на Кралското географско друштво Леонард Дарвин и прилично неволниот капетан Скот.
Што се однесува до потврдената географска широчина, причината за сомневање во нејзината точност е тоа што по 3 јануари сите позиции биле пресметани со мртва пресметка: на насоката, брзината и изминатото време. Последното правилно набљудување, на 3 јануари, ја пресметало географската ширина како 87° 22'. Табелата за растојанија на Шеклтон покажува дека во следните три дена поминале нешто повеќе од 74 километри, за да достигне околу 88° 7' на 6 јануари. Тие потоа биле задржани два дена поради снежна бура. На 9 јануари 1909 година, табелата покажува дека групата патувала уште 30 километри да стигнат до нивниот најоддалечен југ, и истото растојание назад до кампот. Ова растојание во еден ден далеку ги надминало оние за која било друга фаза од патувањето. Секој од четворицата мажи независно го потврдил своето верување во постигнатата географска широчина, и никој не дал никаква последователна причина за неговиот збор да се сомнева.
Шеклтон бил назначен за командант на Кралскиот викторијански ред од кралот Едвард VII, кој подоцна му доделил орден на витез. Кралското географско друштво му врачил златен медал, иако очигледно со резерва - „Не предлагаме да го направиме медалот толку голем како оној што му беше доделен на капетанот Скот“, запишал официјален претставник. Иако во очите на јавноста тој бил херој, богатството што го очекувал Шеклтон не успеал да се оствари. Зголемените трошоци на експедицијата и потребата да се исполнат гаранциите за заем значеле дека тој бил спасен од финансиски срам само поради задоцнетиот државен грант од 20.000 фунти.
Најоддалечениот јужен рекорд на Експедицијата Нимрод стоел помалку од три години, додека Амундсен не стигнал до Јужниот пол на 15 декември 1911 година. За неговите неверојатни достигнувања, Шеклтон добил целосна почит од Амундсен: „Што е Нансен на север, Шеклтон е на југ“. Потоа, антарктичките амбиции на Шеклтон биле фиксирани на трансконтинентален премин, што тој се обидел неуспешно со Царската транс-антарктичка експедиција од 1914-1917 година, иако неговиот статус како водечка фигура во Херојското доба на Антарктичкото истражување дотогаш бил обезбеден. Другите членови на експедицијата Нимрод, исто така, постигнале слава и статус во идните години. Дејвид, Адамс, Мосон и Пристли, сите на крајот стаале витези, а последните двајца ја продолжиле својата поларна работа на понатамошни експедиции, иако ниту еден не заминал на југ повторно со Шеклтон. Мосон ја предводел Австралазиската антарктичка експедиција 1911-1913, а Пристли бил дел од научниот тим на експедицијата Тера Нова. Вајлд беше втор по команда на „Бос“ на Царската трансантарктичка експедиција и на кратката експедиција „Квест“, каде што ја презел командата по смртта на Шеклтон на островот Јужна Џорџија во 1922 година. Десет години по нејзиното враќање од Антарктикот, Нимрод бил разбиен на парчиња во Северното Море кај брегот на Норфолк на 31 јануари 1919 година. Преживеале само двајца од неговата екипа.
Неколку претежно недопрени виски и ракија оставени во Ројдсовиот ’Рт во 1909 година биле пронајдени во 2010 година.
Клара Шуман
Таа студирала музика по барање на нејзиниот татко и на осум години ја започнала својата прва турнеја како пијанист. Таа ги играла делата на Моцарт, Бах, Бетовен, Менделсон, Шопен и д-р Во 1840 година Таа се омажила за Роберт Шуман. Од тогаш таа имала направено помалку, но по смртта на нејзиниот сопруг 1856 година, таа повторно одржала концерти во Германија и Англија.
Нејзиниот лик бил на банкнота од 100 германски марки.
Земја на Едит Роне
Земја на Едит Роне (Edith Ronne Land) — неофицијално име на област на Антарктикот која се граничи со Палмеровата и Елсвортовата Земја на запад, Коутсовата Земја на исток и Филхнер-Ронеовиот Леден Гребен на север. Во декември 2012 г. оваа област е официјално именувана Земја на Кралицата Елизабета од британската влада, која ја смета за дел од Британската Антарктичка Територија.
Името „Земја на Едит Роне“ е дадено од владата на Чиле во чест на Едит Роне, првата жена полноправен член на антарктичка екипа. Таа била сопруга на американскиот офицер Фин Роне, водач на антарктичката експедиција RARE во 1947–48 г.
Поранешно име и употреба
Името првично е дадено во 1947 г. од Фин Роне како назив на пределот јужно од големиот леден гребен кој го открил на брегот на Веделовото Море (чие земјиште се совпаѓа со најголем дел од денешната Земја на Кралицата Елизабета). Меѓутоа, во 1957–58 г. е утврдено дека ледениот гребен е поголем одошто се мислело, заземајќи ја речиси сета „Земја на Едит Роне“, па така Советодавниот комитет за антарктички имиња на САД во 1968 г. наместо тоа официјално го одобрила името „Ронеов Леден Гребен“ за тој дел (освен Филхнеровиот Леден Гребен сместен меѓу островот Беркнер и Коутсовата Земја).
1869 во книжевноста
1869 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Злетовско-струмичка епархија
Злетовско-струмичката епархија била поранешна епархија во составот на Српската православна црква (1920-1958) и Македонската православна црква (1958-1988).
Седиштето на епархијата бил градот Штип и го опфаќала Штипскиот, Кратовскиот, Беровскиот, Делчевскиот, Радовишкиот, Струмичкиот, Валандовскиот, Гевгелискиот, Кавадаречкиот и Кочанскиот регион.
NGC 3258A
NGC 3258A — спирална галаксија во соѕвездието Пумпа, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3258A се споменува и како ESO 375-32, MCG -6-23-30.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3258A е од видот SB0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,4 m/лм2. NGC 3258A има привидни димензии од 1' х 0,5'.
Други поделби
Проучување на NGC 3258A е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 30815. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 366; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7192.
Врска (геометрија)
Во геометрија, врска на теме од дводимензионален комплекс е граф што содржи информации за локалната структура на комплексот на теме.
Тоа е графотеоретски аналогна сфера во центарот на точка.
Космос-2366
Космос-2366 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, Русија на 26 август 1999 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 104,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1005 км, а најмалото на 965.
Црква „Св. Константин и Елена“ - Скопје
Свети Константин и Елена — македонска православна црква во изградба во центарот на Скопје.
Старата црква
Првобитниот храм бил граден пред и по Првата светска војна, а бил осветен во 1926 година. Во земјотресот во 1963 година црквата имала оштетувања кои не биле сериозни за да биде урната, но на почетокот на 1970тите години храмот бил миниран за да се изгради Градскиот трговски центар. Нестор Алексиев го изработил еднокрилниот, одмерено расчленет и обликуван иконостас, висок неколку метри, а широк околу 10 метри. Денес делови од овој иконостас се наоѓаат во црквата „Св. Петар и Павле“ во Јурумлери, и во „Св. Никола“ во Куманово.
Новата црква
Првобитно, возобновување било замислено црквата да се гради на неколку метри од старите темели, односно на самиот плоштад „Македонија“ во Скопје. Но, по бурните реакции и несогласувања на муслиманите и атеистите, локацијата била преместена непосредно до Домот на АРМ и недалеку од автентичното место на скопскиот плоштад. Осветувањето на темелите било извршено на 11 ноември 2012 година лично од поглаварот на МПЦ г.г. Стефан, во сослужение со митрополитот брегалнички Иларион и свештеници од Скопската епархија. На настанот присуствувале премиерот Никола Груевски, министри од Македонската влада и градоначалниците на Скопје.
Идејното решение и основниот проект на црквата било изработено од архитектите Искра и Лековска и Владимир Лековски од студиото „Лелелеле“ од Скопје, додека изградбата на црквата ја вршела фирмата „Бетон“. Црквата е во форма на крст и има една централна и четири помали куполи, како и четири апсиди и една олтарна апсида. Камен-темелникот бил поставен на 11 ноември 2012 година, а инвеститор на изградбата била МПЦ која за таа цел ја основала Фондацијата „Свети цар Константин“. За да собере пари за изградба на црквата, фондацијата одржала три донаторски конференции. За потребите на црквата биле изработени 12 камбани, направени во фабриката „Грасмаер“ од Инсбрук, од кои, најголемата камбана е со тежина од 8,3 тони, а втората и третата камбана тежат 3,5 и 2,3 тони. Пластичната декорација и иконите на камбаните се дело на Дарко и Елена Дуковски. На најголемата камбана стои натписот: „Во слава на пресветата и единосушна тројца, отецот и синот и светиот дух и во чест на светите рамноапостолни цар Константин и царица Елена, се излеа ова ѕвоно во летото на Христа 2014“, додека на второто по големина ѕвоно стои натписот: „Боже чувај ја татковината наша света македонска и нашиот благоверен народ“.
Аероп
Аероп (707/8 – 659 пр.н.е.) бил брат на македонскиот крал Пердика I, основачот на македонската династија Аргеади.
Според легендата (раскажана од Херодот) трите браќа, Пердика, Аероп и Гаван од Арг доаѓаат во Лебаја да работат кај кралот; оттаму бегаат и пристигнуваат во „друг дел на Македонија и се населуваат до таканаречените Градини на Мида (син на Гордиј). Откако го зазеле тоа место, браќата, тргнувајќи оттаму, преземале напади, па ги покориле и другите делови на Македонија“.
Дарген
Дарген (Dargen) — општина во округот Западна Померанија-Грајфсвалд, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
Петар Стојков
Петар Стојков бил македонски автор од крајот на XIX и почетокот на XX век. По потекло од Југоисточна Македонија (Марвашкиот крај, Серско и Неврокопско). Зачувани му се десетина книшки поезија, публицистички записи и политички коментари. Творел на бугарски јазик. Во своите книги се декларира како македонски патриот, кој е наполно свесен дека треба да се бори за слободата на својата татковина:
Библиографија
Објавени му се следниве одделни публикации:
Шумска чучурлига
Ја има во Македонија.
Распространетост
Шумските чучурлиги се простираат во поголемиот дел на Европа, средниот исток на Азија и планините на северна Африка. Оние што живеат во посеверните и постудени предели се птици преселници. Живее во планински предели, а претпочита борови шуми.
Опис
Должината на телото е околу 15 см, распонот на крилјата 30 см и тежи околу 25 гр. Перјата и се карактеристични за родот - маскирни со кафени, црни и жолти нијанси. И таа, како другите чучурлиги оди по земјата, а не потскокнува. Нема изразен полов диморфизам, односно половите не се разликуваат. За време на парење, лета пеејќи, над 100 м надморска височина.
Гнездење
Гнездото го прават на земја, добро сплетено од суви треви. Несат 4-6 бели, но испркани со кафени, сиви и црни точки, јајца, со големина 21х16 мм. Ги инкубираат 13–15 дена, а потоа младенчињата се развиваат брзо и по околу 14–15 дена го напуштаат гнездото. Родителите ги хранат претежно со инсекти. Годишно може да одгледаат 2 легла.
NGC 5661
Откривање
Објектот е откриен на 12 мај 1793 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5661 е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 5661 има привидни димензии од 1,5' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 14 ч 31 м 57,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +6° 15' 2"". Положбениот агол на објектот е во износ од 23°.
Други поделби
Проучување на NGC 5661 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 51921. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 197; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 331. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1418.
Имеличар
Имеличарот или имелов дрозд е птица од семејството дроздови (Turdidae). Распространета е низ отворените шуми и култувирани земјишта во цела Европа и голем дел од Азија. Многу птици од северните краишта се преселници кои при преселбата формираат мали јата. Во Македонија оваа птица е постојан жител и ја има преку целата година.
Таксономија
Видот за првпат е опишан од Карл Лине во неговата Systema naturae во 1758 под сегашното научно име. Името на птицата потекнува од имелата, паразитското растение (и на англиски - „mistletoe“, и на латински - „viscivorus“ значи имела), чии бобинки птицата многу ги сака.
Се предлагаат 8 подвида, но засега се прифатени само 3:
Опис
Имеличарот е најдолем дрозд во Европа, подолем од сличниот дрозд пејач, па и од обичниот кос. Долг е 25-30 см, има распон на крилјата 42-50 см и тежи од 93 до 176 грама. Половите се слични, со бледо сивкавокафеави грбови и со елегантни округли точки на долните делови на кремава основа.
Овој дрозд е многу поголем, посветол и со подолга опашка од дроздот пејач, со кој ја делат истата животна средина.
Поведение
Живеалиштето на имеличарот е разновидно, но мора да има барем малку дрвја, значи, шумите, плантажите, живите огради и градските паркови. На југ и исток се населува кај четинарските дрвја, односно на линијата на растење на смреките. Во Северна Африка достигнува до 600 метри надморска височина, а на планините во Европа и до 1.700 метри. Отворените простори како што се земјоделските земјишта, мочуриштата и тревните ридови, ги користи зиме. Има докази дека птицата го менувала своето живеалиште, од исклучиво иглолисни шуми, се населувала прво во плантажите,а потоа и во градските паркови. Ова се случило во Германија во 1920-тите години.
Како и другите дроздови и овој вид е сештојад, јаде инсекти, црви, мали влекачи, семиња и бобинки. Тој ја брани грмушката со бобинки зимно време од другите птици. Негово омилено јадење се бобинките од имелата. Прави уредно гнездо во облик на чашка, обрабено со трева, кое го сместува на дрво и каде несе неколку јајца.
Мажјакот ја пее својата гласна мелодична песна качен на дрво, кров или друго високо место за перчење, често дури кога времето е лошо или навечер, а започнува релативно рано напролет. Неговото народно име е „предвесник на бура“. Песната му е потешка и поедноставна верзија на пеењето на обичниот кос, а кога е вознемирен испушта звук што потсетува на митралез или штракалка за фудбалски натпревар.
Статус
Имеличарот е широко распространет низ Европа и Азија, со европска популација од 9 до 22.2 милиони единки и вкупна околу 12.2-44.4 милиони. Видот нагло се раширил во низините и крајбрежјата во текот на XVIII и XIX век. Според класификацијата на Црвениот список, ова е вид со најмала загриженост.
1867 во книжевноста
1867 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Стражилово
Стражилово е шумска долина во планината Фрушка Гора, Србија. Сместено е на североисточните падини на Националниот парк Фрушка Гора, на околу 5 километри од Сремски Карловци и на околу 15 километри од Нови Сад. Тоа е местото каде што е подигнат споменикот на познатиот српски поет Бранко Радичевиќ. За време на викендите и за време на празниците, тој е преполн со посетители од блиските градови. Во Стражилово има планинарска колиба, бидејќи тоа е и почетна точка на планинарската патека „Фрушка Гора трансверзале“, која се протега околу планината повеќе од 160 километри. Во близина на Стражилово се наоѓаат неколку православни манастири кои датираат главно од 16 век.
Поврзано
45.16694°N, 19.91389°W<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"> 45.16694°N, 19.91389°W
NGC 3258B
NGC 3258B — леќеста галаксија во соѕвездието Пумпа, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Откривање
Објектот е откриен на 2 мај 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3258B е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,8 m/лм2. NGC 3258B има привидни димензии од 1,5' х 0,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 10 ч 30 м 25,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 35° 33' 49". Положбениот агол на објектот е во износ од 49°.
Други поделби
Проучување на NGC 3258B е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 83128. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 366; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7192.
Наоми Осака
Наоми Осака (родена на 16 октомври 1997 г. во Осака, Јапонија) — јапонска професионална тенисерка.
Таа е поранешен светски бр. 1 играч и прв азиски играч кој се нашол на првото место на ВТА листата во поединечна конкуренција, како и првиот играч од Јапонија — маж или жена — кој бил рангиран како светски бр. 1 играч. Таа е четирикратна гренд слем шампионка во поединечна конкуренција, со освоени две титули на Отвореното првенство на Австралија (2019, 2021) и две титули на Отвореното првенство на САД (2018, 2020). Таа е првата тенисерка која успеала да освои два гренд слем турнири едноподруго по Серена Вилијамс во 2015 година.
Родена во Јапонија во семејство на татко хаиќанец и мајка јапонка, Осака живеела и тренирала во САД од својата тригодишна возраст. Таа дошла до израз на 16-годишна возраст кога ја победила поранешната гренд слем шампионка Саманта Стосур на нејзиниот прв настап на ВТА турнирите. Две години подоцна, во 2016 година, таа за прв пат се пласирала во финале на ВТА турнир, и тоа на Отвореното првенство на Токио и за прв пат била рангирана во првите 50 играчи на ВТА листата. Осака се пробила во горниот ешалон на женскиот тенис во 2018 година кога ја освоила својата прва ВТА титула на отвореното првенство на Индијан Велс. Подоцна во годината, таа ја победила 23-кратната гренд слем шампионка Серена Вилијамс на Отвореното првенство на САД, станувајќи првата јапонска тенисерка која освоила гренд слем титула во поединечна конкуренција. На терен, Осака се одликува со агресивен стил на игра диктиран од основната линија, со силни форхенд удари и сервиси кои може да достигнат брзина до 201 км/ч.
Ран живот и потекло
Наоми Осака е родена на 16 октомври 1997 година во Осака, Јапонија во семејството на Тамаки Осака и Ленард Франсоа. Нејзината мајка е од Немуро, Хокаидо, Јапонија, а нејзиниот татко е од Жакмел, Хаити. Таа има постара сестра, Мари, која е поранешна професионална тенисерка. Двете девојки го добиле презимето на нивната мајка поради практични причини кога семејството живеело во Јапонија. Родителите на Осака се запознале кога нејзиниот татко Ленард бил на патување на Хокаидо додека бил студент на колеџ во Њујорк.
Кога Осака имала три години, нејзиното семејство се преселило во Елмонт, Њујорк на Лонг Ајленд, за да живее со семејството на нејзиниот татко. Татко ѝ бил инспириран да ги учи неговите ќерки како да играат тенис гледајќи ги Серена Вилијамс и Венус Вилијамс на Отвореното првенство на Франција во 1999 година. Имајќи мало искуство како тенисер, тој се угледал на Ричард Вилијамс кој од неговите ќерки направил едни од најдобрите играчи во светот, и покрај тоа што не го играл спортот. Тој започнал да ги тренира Наоми и Мари веднаш штом тие се преселиле во САД. Во 2006 година, нејзиното семејство се преселило на Флорида за тие да имаат подобри можности за тренинг. Таа тренирала на терените во Пембрук Пајнс во текот на денот и била школувана дома навечер. Кога таа имала 15 години, таа започнала да работи со Патрик Таума во Академијата ИСП. Во 2014 година, таа се префрлила во тениската академија на Харолд Соломон. Таа подоцна тренирала и во академијата ProWorld.
Иако Осака израснала во САД, нејзините родители одлучиле нивните ќерки да играат под знамето на Јапонија. Тие рекле, „Одлучивме Наоми да игра за Јапонија уште на нејзина најрана возраст. Таа е родена во Осака и воспитана во домаќинство на јапонска и хаитска култура. Едноставно, Наоми и Мари отсекогаш се чувствувале како јапонки, па тоа ни беше нашето единствено образложение. Одлуката никогаш не била финансиски мотивирана ниту под влијание на било која национална федерација.“ Тениската федерација на САД ѝ понудила можност на Осака да тренира во нивниот национален тренинг центар во Бока Ратон кога таа имала 16 години, но таа ја одбила понудата.
2011–2015: Почетоци и пласман во Топ 150
Осака не играла на јуниорски турнири на ИТФ, и единствено играла на неколку јуниорски турнири на која било возраст. Таа веднаш започнала да игра на ИТФ турнири и го одиграла својот прв квалификациски натпревар во октомври 2011 година на својот 14. роденден. Таа потоа за прв пат се нашла во главен жреб во двојки на следниот турнир во март со нејзината сестра Мари. Во меѓувреме, таа не успевала да се квалификува во главен жреб во поединечна конкуренција сè до јули, во нејзиниот седми обид. Во 2012 година, нејзин најдобар резултат бил полуфинале на турнир вреден 10 илјади долари во Амелија Ајленд, каде била поразена во полуфиналето од нејзината сестра. Осака никогаш не успеала да освои титула на ИТФ нивото, и покрај тоа што четири пати играла финале на овие турнири во периодот 2013–2015 година.
Во септември 2013 година, Осака станала професионална тенисерка непосредно пред да наполни 16 години. Таа за прв пат играла квалификации на ВТА турнејата истиот месец на турнири во Квебек и Токио. Турнирот во Токио бил можност за Осака за прв пат да се натпреварува професионално во Јапонија. Следното лето, таа се квалификувала за прв пат во главен жреб, на ВТА турнирот во Станфорд. На својот деби натпревар, Осака ја изненадила светскиот бр. 19, и поранешен гренд слем шампион, Саманта Стосур. Таа се уште имала 16 години и била рангирана како 406. во тој момент. Осака исто така победила на натпревар на отвореното првенство на Јапонија, каде во главниот жреб влегла со вајлд карта. Овие победи и помогнале на Осака да се пробие во најдобрите 250 тенисерки на ВТА листата пред крајот на сезоната.