cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 5702
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 14 ч 38 м 55 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +20° 30' 24"". Положбениот агол на објектот е во износ од 150°.
Други поделби
Проучување на NGC 5702 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 52347. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 152; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1483. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 102.
Буде
Буде (Bodø) — град и општина во округот Нурлан во Норвешка, во северниот дел на Атлантскиот Океан. Зафаќа површина од 1.391 километар квадратен и население од 47.847 жители.
Западен Кејп
Западен Кејп е покраина во југоисточниот дел на ЈАР. Седиште на покраината е Кејптаун. До 1994, регионот кој сега го формира Западниот Кејп бил дел од огромната покраина Кејп. До формирањето на Унијата на Јужна Африка во 1910, оваа покраина била нарекувана Колонија Кејп.
Клима на Антарктикот
Климата на Антарктикот е најстудена на Земјата. Континентот е исто така екстремно сув (тој е пустина), во просек 166 милиметри на врнежи годишно. Снегот ретко се топи на повеќето делови од континентот и, откако ќе биде компресиран, станува мраз од ледникот што ја сочинува ледената покривка. Временските фронтови ретко продираат далеку во континентот, поради катабатичните ветрови. Поголемиот дел од Антарктикот има клима со ледена капа (Кепенова класификација) со многу студено, генерално екстремно суво време.
Температура
Највисоката температура досега забележана на Антарктикот била 19.8 C забележана во истражувачката станица Сигни, на островот Сигни на 30 јануари 1982 година.
Највисоката температура на копното на Антарктикот била 18.3 C степени на станицата Есперанца (Аргентина) на 6 февруари 2020 година Најнискиот рекорд на температурата на воздухот, најниската веродостојно измерена температура на Антарктикот е поставен на 21 јули 1983 година, кога температура од −89.2 C била забележана на станицата Восток. За споредба, ова е за 10.7 C-change постудена од сублимирачкиот сув мраз (при притисок на нивото на морето). Висината на локацијата е 3.448 метри.
Сателитски мерења идентификувале уште пониски температури на земјата, со −93.2 C на источниот дел од Антарктичката Висорамнина на 10 август 2010 година.
Најниската забележана температура од кое било место на површината на Земјата на 81,8°S 63,5°E била ревидирана со нови податоци во 2018 година на речиси 100 местоположби, кои се движат од −93.2 C до −98 C. Овој неименуван дел од висорамнината на Антарктикот, помеѓу куполата А и куполата Ф, била измерена на 10 август 2010 година, а температурата била изведена од зрачењето измерено од Ландсат 8 и други сателити. Откриен е за време на прегледот на зачуваните податоци на Националниот центар за снег и мраз во декември 2013 година, но ревидиран од истражувачите на 25 јуни 2018 година Оваа температура не е директно споредлива со -89,2 °C, бидејќи тоа е температура изведена од сателитско мерено зрачење, наместо температура на воздухот измерена со топломер.
Просечната годишна температура во внатрешноста е -57 C. Брегот е потопол; на брегот на Антарктикот просечните температури се околу -10 C (во најтоплите делови на Антарктикот) и во издигнатото внатрешно копно просечно се околу -55 C во Восток. Месечните на станицата Мекмердо се движат од -26 C во август до -3 C во јануари. На Јужниот пол, највисоката температура што некогаш била забележана била -12.3 C на 25 декември 2011 година. По Антарктичкиот Полуостров, температури до 18.3 C степени се снимени,  иако летната температура е под 0 C поголемиот дел од времето. Тешките ниски температури варираат во зависност од географската ширина, надморска височина и оддалеченоста од океанот. Источниот Антарктик е постуден од Западен Антарктик поради неговата поголема надморска височина. Антарктичкиот Полуостров има најумерена клима. Повисоки температури се случуваат во јануари долж брегот и просечни малку под нулата.
Врнежи
Вкупните врнежи на Антарктикот, просечни на целиот континент, се околу 166 милиметри годишно. Вистинските стапки варираат во голема мера, од високи вредности на полуостровот (15 до 25 инчи годишно) до многу ниски вредности (малку од 50 милиметри во високата внатрешност (Бромвич, Прегледи за геофизика, 1988). Подрачјата кои примаат помалку од 250 мм врнежи годишно се класифицирани како пустини. Речиси сите врнежи на Антарктикот паѓаат како снег. Врнежите се ретки и главно се случуваат во текот на летото во крајбрежните области и околните острови. Забележливо е дека цитираните врнежи се мерило за неговата еквивалентност со вода, наместо да бидат вистинската длабочина на снегот. Воздухот на Антарктикот е исто така многу сув. Ниските температури резултираат со многу ниска апсолутна влажност, што значи дека сувата кожа и испуканите усни се постојан проблем за научниците и експедиторите кои работат на континентот.
Класификација на временските услови
Времето на Антарктикот може да биде многу променливо, а временските услови често може драматично да се променат во кратки временски периоди. Постојат различни класификации за опишување на временските услови на Антарктикот; ограничувањата дадени на работниците за време на различни услови варираат во зависност од станицата во која работат и нацијата.
Ледени гребени
Околу 75% од крајбрежјето на Антарктикот е леден гребен. Поголемиот дел од ледената плоча се состои од лебдечки мраз, а помала количина се состои од ледници кои полека се движат од копнената маса во морето. Ледените гребени ја губат масата преку распаѓање на мразот или базалното топење поради топлата океанска вода под мразот.
Топењето или распаѓањето на пловечкиот мраз на гребените не влијае директно на глобалното ниво на морињата; сепак, ледените гребени имаат поткрепувачки ефект врз протокот на мраз зад нив. Ако ледените гребени се распаднат, ледениот тек зад нив може да се забрза, што ќе резултира со зголемување на топењето на ледената покривка на Антарктикот и зголемен придонес за зголемување на нивото на морето.
Ледениот гребен Џорџ VI, кој можеби е на работ на нестабилност, веројатно постоел приближно 8.000 години, откако се стопил 1.500 години порано. Топлите океански струи можеби биле причина за топењето. Не само што ледените плочи губат маса, туку и ја губат масата со забрзана брзина.
Климатска промена
Промената на температурата поради климатските промени на Антарктикот не е стабилна на целиот континент. Западен Антарктик брзо се загрева, додека внатрешните региони се ладат од ветровите на Антарктикот. Водата на Западен Антарктик се загрева за 1 °C од 1955 година. Понатамошното зголемување на температурата во водата и на копното ќе влијае на климата, ледената маса и животот на континентот и ќе има глобални импликации. Денешните концентрации на стакленички гасови се повисоки од кога било според ледените јадра од Антарктикот, што покажува дека затоплувањето на овој континент не е дел од природниот циклус и се припишува на антропогените климатски промени. Антарктикот изгубил 2720 ± 1390 гигатони мраз во периодот од 1992 до 2017 година, а проценките се дека во 2100 година нивото на морето ќе се зголеми за 25 см само од водата врзана во мразот на Антарктикот. Топењето на ледената покривка на Антарктикот, особено на Западен Антарктик, ќе ги помести океанските струи и ќе има глобално влијание. Климатските промени влијаат на биодиверзитетот на континентот, иако степенот на ова е неизвесен бидејќи многу видови на Антарктикот остануваат неоткриени. Веќе има документирани промени на флората и фауната на континентот. Промените вклучуваат зголемување на големината на популацијата кај растенијата и прилагодување кон новото живеалиште на пингвините. Зголемувањето на температурата доведува до топење на вечниот мраз, што придонесува за ослободување на стакленички гасови и хемикалии кои се заробени во мразот.
Наводи
Извори
ПУ „Димче Ангелов-Габерот“ - Челевец
Основно училиште „Димче Ангелов-Габерот“ (официјално: Подрачно основно општинско училиште „Димче Ангелов-Габерот“ - Челевец; скратено: ПООУ „Димче Ангелов-Габерот“) — подрачно основно училиште во селото Челевец, составен дел на основното училиште „Димче Ангелов-Габерот“ од градот Демир Капија.
Училиштето е именувано по партизанот Димката Ангелов Габерот.
Историја
Училиштето било изградено во 2012 година.
Настава
Наставата во училиштето се изведува во една комбинирана паралелка на турски наставен јазик.
Ла Карера
Ла Карера — општина во покраината Авила на автономната заедница Кастиља и Леон во Шпанија.
Честа на Прициеви (филм)
Честа на Прициеви е црна комедија од 1985 која раскажува приказна за мафијашки платени убијци кои се заљубуваат еден во друг, иако се најмени да се убијат. Во главните улоги се наоѓаат Џек Николсон, Кетлин Тарнер, Роберт Лоџија и Анџелика Хјустон.
Филмот е напишан од Ричард Кондон и Џенет Роуч според романот на Кондон. Режиран е од Џон Хјустон, а оригиналната музика е компонирана од Џакомо Пучини и Алекс Норт.
The Dragon (албум од Вангелис)
The Dragon — албум од Вангелис објавен во 1978 година.
По распадот на Aphrodite's Child, Вангелис се преселил во Лондон. Џорџо Гомелски го запознал со некои други музичари и го ставил во заеднички проект кој бил финансиран од страна на француската џез издавачка куќа BYG records. . Неколку години подоцна, Charly Records го презел проектот по банкротот на BYG records и го издал во 1978 година без одобрение на изведувачите.
По ова во Германија овој албум бил издаден заедно со Hypothesis под името Portrait.
Космос-2401
Космос-2401 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, Русија на 19 август 2003 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Арсин
Арсин (име на IUPAC: арсан) — неорганско соединение со формулата AsH3. Овој запалив, пирофорен и високо токсичен пниктоген хидрид гас е едно од наједноставните соединенија на арсенот. И покрај неговата смртност, тој наоѓа одредени примени во индустријата за полупроводници и за синтеза на органоарсенски соединенија. Терминот арсин најчесто се користи за опишување на класа органоарсенски соединенија со формулата AsH 3−x Rx, каде што R = арил или алкил. На пример, As(C 6 H 5 ) 3, наречен трифениларсин, се нарекува „арсин“.
Општи својства
AsH 3 е пирамидална молекула со H–As–H агли од 91,8° и три еквивалентни As–H врски, секоја од 1,519 Å должина.
Откривање и синтеза
AsH3 генерално се подготвува со реакција на изворите на As 3+ со H − еквиваленти.
Реакции
Разбирањето на хемиските својства на AsH3 е добро развиено и може да се предвиди врз основа на просекот на однесувањето на колегите на пниктогенот, како што се PH 3 и SbH 3.
Термичко распаѓање
Типично за тежок хидрид (на пример, SbH3, H2Te, SnH4), AsH3 е нестабилен во однос на неговите елементи. Со други зборови, AsH 3 е кинетички стабилен, но не и термодинамички.
Оваа реакција на распаѓање е основата на Маршовиот тест опишан подолу, кој го детектира елементарниот Ас.
Оксидација
Продолжувајќи ја аналогијата со SbH3, AsH3 лесно се оксидира со концентриран O2 или разредена концентрација на O2 во воздухот:
Арсинот ќе реагира бурно во присуство на силни оксидирачки агенси, како што се калиум перманганат, натриум хипохлорит или азотна киселина.
Претходник на метални деривати
AsH3 се користи како претходник на метални комплекси на "гол" (или "речиси гол") Ас. Илустративен е видот диманган [(C 5 H 5 ) Mn (CO) 2]2AsH, каде што јадрото Mn2AsH е рамно.
Гуцејтов тест
Карактеристичен тест за арсен вклучува реакција на AsH3 со Ag +, наречен Гуцејтов тест за арсен. Иако овој тест стана застарен во аналитичката хемија, основните реакции дополнително го илустрираат афинитетот на AsH3 за „меки“ метални катјони. Во Гуцејтовиот тест, AsH3 се генерира со редукција на водените соединенија на арсен, типично арсенити, со Zn во присуство на H2SO4. Еволуираниот гасовит AsH3 потоа се изложува на AgNO3 или како прав или како раствор. Со цврст AgNO3, AsH3 реагира за да произведе жолт Ag4 AsNO3, додека AsH3 реагира со раствор од AgNO3 и дава црн Ag3 As.
Киселинско-базни реакции
Киселините својства на As-H врската често се експлоатираат. Така, AsH 3 може да се депротонира:
По реакција со алуминиумските триалкили, AsH3 го дава тримерниот [R 2 AlAsH2]3, каде што R = (CH3)3C. Оваа реакција е релевантна за механизмот со кој GaAs се формира од AsH3 (види подолу).
AsH3 генерално се смета за неосновен, но може да се протонира со суперкиселини за да се добијат изолирани соли на тетраедарските видови [ AsH4 ] +.
Реакција со халогени соединенија
Реакциите на арсинот со халогените (флуор и хлор) или некои нивни соединенија, како што е азот трихлорид, се исклучително опасни и може да резултираат со експлозии.
Катенација
За разлика од однесувањето на PH3, AsH3 не формира стабилни синџири, иако диарзин (или дијарсан) H2 As-AsH 2, па дури и тријарсан H2As-As (H) -AsH 2 се откриени. Диарзинот е нестабилен над -100 °C.
Апликации за микроелектроника
За микроелектронски апликации, арсинот може да се обезбеди преку субатмосферски извор на гас. Во овој тип на пакување со гас, арсинот се адсорбира на цврст микропорозен адсорбент во цилиндар за гас. Овој метод овозможува гасот да се складира без притисок, со што значително се намалува ризикот од истекување на гасот арсин од цилиндерот. Со овој апарат, арсинот се добива со примена на вакуум на излезот на вентилот на цилиндарот за гас. За производство на полупроводници, овој метод е изводлив, бидејќи процесите како што е имплантација на јони работат под висок вакуум.
Хемиска војна
Од пред Втората светска војна, AsH3 бил предложен како можно оружје за хемиска војна. Гасот е безбоен, речиси без мирис и 2,5 пати погуст од воздухот, како што е потребно за ефектот на покривање што се бара во хемиската војна. Исто така, тој е смртоносен во концентрации далеку пониски од оние што се потребни за мирис на неговиот мирис како лук. И покрај овие одлики, арсинот никогаш не бил официјално користен како оружје, поради неговата висока запаливост и неговата помала ефикасност во споредба со незапаливиот алтернативен фосген. Од друга страна, неколку органски соединенија базирани на арсин, како што се левизит (β-хлоровинилдихлороарсин), адамзит (дифениламинхлороарсин), Кларк 1 ( дифенилхлороарсин ) и Кларк 2 ( дифенилцијаноарсин ) се ефикасно развиени за употреба во хемиска војна.
Црква „Св. Ѓорѓи“ - Возарци
Свети Ѓорѓи — понова селска црква во кавадаречкото село Возарци, обновена на стари темели.
Арсин
Форензичката наука и Маршов тест
AsH3 е исто така добро познат во форензичката наука бидејќи е хемиски посредник во откривањето на труење со арсен. Стариот (но исклучително чувствителен) Маршов тест генерира AsH3 во присуство на арсен. Оваа постапка, објавена во 1836 година од Џејмс Марш, се заснова на третирање на примерок од телото на жртвата што содржи Аs (обично содржината на желудникот) со цинк без Аs и разредена сулфурна киселина: ако примерокот содржи арсен, гасовит арсин ќе се формира. Гасот се внесува во стаклена цевка и се распаѓа со загревање околу 250-300 °C. Присуството на As се покажува со формирање на талог во загреаниот дел од опремата. Од друга страна, појавата на црно огледало наслаги во ладниот дел од опремата укажува на присуство на антимон (многу нестабилниот SbH3 се распаѓа дури и при ниски температури).
Црква „Св. Ѓорѓи“ - Возарци
Таа се наоѓа над самото село, на десниот брег на Црна Река, а во непосредна близина на наоѓа депонијата на згура од никел на комбинатот „Фени Индустри“, од која црквата еднаш била запалена.
Арсин
Форензичката наука и Маршов тест
Маршовиот тест бил широко користен до крајот на 19 век и почетокот на 20-ти; во денешно време пософистицирани техники како што се атомска спектроскопија, индуктивно поврзана плазма и рендгенска флуоресценција анализа се користат во форензичкото поле. Иако анализата за активирање на неутроните беше користена за откривање на нивоата на арсен во средината на 20 век, оттогаш тој испадна од употреба во модерната форензика.
Токсикологија
Токсичноста на арсинот е различна од онаа на другите соединенија на арсен. Главниот пат на изложеност е со вдишување, иако е опишано и труење по контакт со кожата. Арсинот го напаѓа хемоглобинот во црвените крвни зрнца, предизвикувајќи нивно уништување од телото.
Првите знаци на изложеност, за кои може да потрае неколку часа за да станат очигледни, се главоболки, вртоглавица и гадење, проследени со симптоми на хемолитична анемија (високо ниво на неконјугиран билирубин), хемоглобинурија и нефропатија. Во тешки случаи, оштетувањето на бубрезите може да биде долготрајно.
Изложеност на концентрации на арсин од 250 ppm е брзо фатална: концентрации од 25 – 30 ppm се фатални за 30 мин изложеност и концентрации од 10 ppm може да биде фатална при подолго време на експозиција. Симптомите на труење се појавуваат по изложување на концентрации од 0,5 ppm. Има малку информации за хроничната токсичност на арсинот, иако е разумно да се претпостави дека, како и другите соединенија на арсен, долготрајната изложеност може да доведе до арсеникоза.
Арсинот може да предизвика пневмонија на два различни начини или „обемниот едем на акутната фаза може дифузно да се инфилтрира со полиморфонуклеарни леукоцити, а едемот може да се промени во обоен со леукоцити, нивниот епител да се дегенерира, нивните ѕидови да се инфилтрираат и секоја бронхиола во центарот на мал фокус или јазол на пневмонска консолидација“, а во вториот случај „вклучените области се практично секогаш предните врвови на средниот и горниот лобус, додека задните делови од овие лобуси и целиот долен лобус претставуваат воздух што содржи и емфизематозна состојба, понекогаш со мала конгестија, понекогаш со никаква“. што може да резултира со смрт. Таа е класифицирана како исклучително опасна супстанција во Соединетите Американски Држави, како што е дефинирано во Дел 302 од Законот за планирање вонредни состојби и Заедницата за правото на знаење (42 USC 11002), и е предмет на строги барања за известување од страна на капацитетите кои произведуваат, складираат, или да го користите во значителни количини.
Тешкото
Орото претставувало инспирација за многу уметници како за поетот Блаже Конески со поемата Тешкото така и за композиторот Тодор Скаловски со хорската композиција Македонско оро.
Поврзано
Оро
Пиџин (Гренадини)
Опис
Пиџин се наоѓа во Карипското Море, дел е од групата на острови Гренадини во островската држава Свети Винцент и Гренадини. Островот се наоѓа на 400 метри југозападно од островот Кватр. Во 1987 година островот се стекнал со заштитен статус.
Гвадалкивир
Гвадалкивир (Guadalquivir) — петта река по должина на Пиринејскиот Полуостров и втора по должина во рамките на Шпанија. Долга е 657 км, а сливното подрачје зафаќа 58.000 км². Извира во Кањада де лас Фуентес (кај селото Кесада) во планинскиот венец Казорла (Хаен), па тече низ Кордоба и Севиља, а завршува кај рибарското село Бонанза во Санлукар де Барамеда, каде се влева во Кадискиот Залив (Атлантски Океан). Во овој најдолен дел од течението пределите се низински, со значајни мочуришта и се граничи со националниот парк „Доњана“.
Ова е единствената голема пловна река во Шпанија. Денес со брод се стигнува до Севиља, а во римско време се одело сè до Кордоба.
Според историските записи, на устието на Гвадалкивир се наоѓал древниот град Тартес, иако самото место на наоѓање досега не е утврдено.
Потекло на поимот
Името на реката доаѓа од арапскиот поим „ел-вади ел-кабир“, што значи „Голема Долина“. Феникијците реката ја нарекувале „Бајц“, што подоцна преминало во „Бетис“, што останало сè до маварско време. По неа е наречена и римската провинција Хиспанија Бетика. Уште постаро келтиберско име на реката е „Оба“ (Златна).
Притоки
Гвадалкивир има поголем број на притоки:
Леви притоки се: Мала Гвадијана, Гвадалбулјон, Гвадахоз, Генил, Корбонес и Гвадајхара.
Десни притоки се: Гвадалимар, Хандула, Јегвас, Гвадалмелјато, Гвадијато, Бембезар, Вијар, Уелва, Гвадијамар
Манастириште (Костинци)
Манастириште — археолошко наоѓалиште во прилепското село Костинци. Наоѓалиштето поради неистраженоста не е датирано и е од непознат тип. Во 1951-1957 македонскиот антрополог Јован Ф. Трифуноски при своите истражувања забележал дека северозападно од селото, во близина на железничката пруга се забележуваат остатоци од градба. По површината на земјата видливи се тули, бигорски и обични градежни камења, како и остатоци од фрески. Во 1933 година тука била откопана и плоча со релјефи. За време на Втората светска војна голем број од пронајдените артефакти биле однесени во Бугарија од страна на бугарските војници. Во близина се наоѓа и неистражената некропола Капина.
NGC 3295C
NGC 3295C — елиптична галаксија во соѕвездието Водна Змија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3295C се споменува и како NGC 3280C, MCG -2-27-8, NPM1G -12.0324.
Откривање
Објектот е откриен во 1886 година од страна на Френсис Ливенворт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3295C е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 15 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 3295C има привидни димензии од 0,4' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 10 ч 32 м 46,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 12° 38' 2".
Други поделби
Проучување на NGC 3295C е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 31158. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 280; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5497. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1537.
Надворешни врски
NGC 3295C
Едноотворни
Едноотворни — цицачи чии млади се раѓаат од јајце со мека лушпа. Тие се изведуваат по неколку денови и цицаат сè додека во целост не се развијат.
Општи одлики
Како и другите цицачи, едноотворните имаат брз метаболизам, телото им е прекриено со влакна и младите ги хранат со млеко.
Едноотворните одржуваат постојана температура на телото без оглед на околината во која се наоѓаат, иако до неодамна се сметаше дека не е така.
Физиологија
Монотремите носат јајца кои женката ги снабдува со хранливи состојки.
Распространетост
Единствените живи едноотворни живеат во Австралија, Нова Гвинеја и Тасманија, иако постојат фосилни докази дека некогаш биле многу пораспространети.
Европска Унија
Европска Унија (ЕУ) — наднационален и меѓувладин сојуз (заедница) на земји во Европа. Претставува најголемата конфедерација на независни држави во светот, основана под ова име во 1993 со Договорот за Европска Унија (Мастришки договор). Сепак, многу аспекти од Унијата постоеле и пред оваа година преку низа на претходни договори кои датираат од 1951 г.
Активностите на ЕУ ги покриваат сите области на јавната политика, од здравството и економската политика до надворешната политика и одбраната. Сепак, опсегот на нејзините овластувања многу се разликува во зависност од дадената област. Во зависност од областа за која станува збор, ЕУ може да претставува:
Клучна активност на ЕУ е основањето и управувањето со заедничкиот единствен пазар, кој се состои од царинска унија, единствена валута (која е усвоена од 20 од 27-те земји членки), заедничка аграрна политика и заедничка рибарска политика.
Најважни институции на ЕУ се Советот на Европската Унија, Европската комисија, Европскиот парламент и Европскиот суд на правдата.
Статус
Унијата нема моќ да пренесува дополнителни овластувања од државите на себе без нивна согласност преку некои идни меѓународни договори. Понатаму, во многу области државите членки се откажаа од релативно малку национален суверенитет, особено во клучните области за националните интереси како што се надворешната политика и одбраната. Оваа уникатна структура значи дека можеби е најдобро на ЕУ да се гледа како на ентитет sui generis.
На 29 октомври 2004, европските шефови на држави и влади го потпишаа Договорот за основање Устав за Европа. Тој е ратификуван од некои држави членки и моментално чека ратификација од останатите членки. Сепак, овој процес влезе во криза кога на 29 мај 2005 мнозинството од француските граѓани го отфрлија Уставот преку референдум со 54,7% гласови против. По француското “не” по три дена, на 1 јуни и холандските граѓани го отфрлија Уставот со 61,6% од гласовите против.
Поради тоа, моменталниот и идниот статус на ЕУ продолжува да биде предмет на политички контроверзи, со значително различни гледишта како внатре така и помеѓу државите членки. Оваа дебата доби на интензитет по отфрлањето на Уставот од француските и холандските гласачи.
Тековни прашања
На следната меѓувладина конференција, која се одржува на секои шест месеци и на која присуствуваат шефовите на држави и влади на државите членки, ќе биде потребно државите членки да одлучат околу алоцирањето на средствата од буџетот на ЕУ. Покрај буџетот државите членки треба да преговараат и во врска со “Финансиските перспективи” околу кои се преговара секои седум години. Следните “Финансиски перспективи” ќе се однесуваат на периодот 2007-2013. Најконтроверзните прашања околу буџетската политика се британскиот рабат, користа на Франција од заедничката аграрна политика, крупните придонеси на Германија и Холандија кон буџетот на ЕУ и реформата на Европските фондови за регионален развој. Многу коментатори предвидуваат дека расправата околу овие прашања ќе предизвика големи поделби помеѓу владите како оние на Франција и Германија, кои се залагаат за поголем буџет и за пофедериран сојуз и владите на оние како Британија, кои бараат потенок буџет и кои се залагаат со повеќе средства да се префрлат во науката и технологијата (и чија заштитна парола е модернизацијата.
Потекло и историја
Обидите за обединување на различните европски народи им претходат на модерните држави; тие постојано се случувале во историјата на континентот. Пред 3.000 години со Европа владееја Келтите, а потоа неа ја освои Римската Империја. Овие рани обединувања беа создадени преку сила. Царството на Франките на Карло Велики и Светото Римско Царство стотици години обединуваа големи области под лабава власт. Понеодамна, царинската унија на Наполеон на почетокот од 19 век и освојувањата на нацистичка Германија во 1940-тите имаа само минлива природа.
Имајќи ја предвид хетерогениот збир на јазици и култури во Европа, овие обиди обично вклучуваа воено потчинување на народи кои не сакаа да бидат под дадената власт, што од своја страна водеше кон нестабилност. Еден од првите предлози за мирно обединување преку соработка и рамноправност на членките го даде познатиот француски писател Виктор Иго во 1851. По катастрофите од Првата и Втората светска војна, во голема мера се зголемија стремежите за основање на (она што подоцна стана) Европска Унија, поттикнати од желбата за обнова на Европа и за отстранување на можноста од нова војна на европскиот континент. Ова расположение водеше до основањето на Европската заедница за јаглен и челик од страна на СР Германија, Франција, Италија и земјите од Бенелукс. Ова беше направено преку Договорот од Париз, кој е потпишан во април 1951, а стапи во сила во јули 1952.
Првата целосна царинска унија изворно беше позната како Европска економска заедница (во Британија неформално нарекувана “заеднички пазар”) и беше основана со Договорот од Рим во 1957, а стапи во сила на 1 јануари 1958. Таа подоцна беше променета во Европска заедница, која сега го претставува “првиот столб” на ЕУ. Така, со текот на времето, ЕУ еволуира од трговско тело до економски и политички ентитет.
Преговори за членство во ЕУ
Процесот на  пристапување  кон  ЕУ  бара секоја  нова  земја-членка  да  ги  усвои  бројните  закони  и  прописи  на  ЕУ  содржани  во законодавството  на  ЕУ  (acquis  communautaire). Со критериумите за членство (Копенхагенски критериуми од 1993 и Мадридски критериум од  1995)  што  треба  да  ги  исполнат  земјите-кандидати,  Европската  Унија поттикнува промена и  прилагодување  на законодавството, политиките и институциите во земјата-кандидат, со цел да се достигнат и да се заштитат вредностите и нормите кои ги има поставено ЕУ.
На состанокот на Европскиот совет во Копенхаген било заклучено дека: „Придружните земји во Средна и Источна Европа, кои би сакале, ќе бидат членки на ЕУ. До пристапувањето ќе дојде штом одредени држави ќе станат способни да ги прифатат условите за членство (правен услов) со истовремено исполнување на економските и политичките услови.“ Критериумите за прием на нови земји во ЕУ, кои ги утврдил Европскиот совет на самитот во Копенхаген во јуни 1993 година, се однесуваат на политичките и економските услови што ги налага Договорот за функционирање на ЕУ (Член 49 и принципите наведени во член 6(1) од Консолидираната верзија на Договорот за функционирање на ЕУ (OJ. EU C83/102, 30.03.2010), како и на обврската за транспонирање на европското во националното право на земјата за да може таа да ги преземе обврските што произлегуваат од членството. Овие критериуми што земјата со кандидатски статус треба да ги  исполни за време на пристапните  преговори за прием во ЕУ, се познати уште и како „Копенхагенски  критериуми“, поради самитот каде што за првпат се утврдени. Напредокот на земјата-кандидат во исполнувањето на критериумите за прием го следи Европската комисија, за што доставува годишен извештај до Советот.
За да стане членка на ЕУ, земјата-кандидат мора да исполни три критериуми:
Подоцна сите критриуми (политички, економски и правни) за пристапување кон ЕУ станале познати како копенхашки критериуми. Малку подоцна, во 1995 година, кон нив биле додадени и мадридските критериуми, кои поставила дополнителна обврска кон државите-кандидати, да создадат услови за интеграција со прилагодување на своите административни структури. Со други зборови, на политичките, економските и правните критериуми од Копенхаген, додадени се и административните критериуми од Мадрид, со што бил заокружен целокупниот пакет на критериуми за влез во Европската унија. Мадридскиот критериум од 1995 (Совет на  ЕУ, Мадрид, 1995) укажува  дека усогласувањето на националното законодавство со европското законодавство само по себе не е доволно, туку  неопходно  е земјите-кандидати  да изградат административни капацитети кои ќе бидат доволни за спроведување на законодавството. Уште повеќе, во случајот на централната банка, постоењето силен административен капацитет е важна претпоставка во остварувањето целосна независност и капацитет на централната банка, што претставува основно барање на  европското законодавство во делот на Економскиот и монетарен сојуз. Од земјата-кандидат најпрво се бара во националното право да го транспонира целокупното множество на политики и мерки од законодавството на ЕУ (acquis communautaire). Бидејќи усвојувањето на законодавството на ЕУ (acquis communautaire) не е цел сама за себе, за исполнување на институционалните критериуми од земјата-кандидат се бара да создаде и услови за негова примена и спроведување преку соодветно прилагодување на административните и судските капацитети.
Конечната одлука за отворање на преговорите ја донесува Советот на ЕУ со едногласност на сите земји-членки. Процесот на преговори се состои од неколку фази:
По завршувањето  на  преговорите,  се  определува  датум  на  кој  земјата  станува полноправна  членка  на  ЕУ. Со зачленувањето  во  ЕУ,  централната  банка  по автоматизам станува  дел од Европскиот систем на централни банки (ЕСЦБ). Влегувањето во  третата  фаза  на  ЕМУ,  односно  воведувањето  на  еврото,  е задолжително  и  за  тоа  не  постојат  можности  за  opt-out  како  во  случаите  на Данска и Шведска. Сепак, според европското законодавство не е дефиниран временски рок за влез на земјата во третата фаза од ЕМУ, па така новите земји може влезот  во  еврозоната  да  го  одлагаат  по  нивен  избор. Влезот во  ЕМУ  е  условен  со исполнување на критериумите за конвергенција (односно критериумите од Мастрихт) од страна на одделната земја.
Преговори на Македонија за членство во ЕУ
Во декември  2005  година,  Европскиот совет ѝ доделил на Македонија кандидатски статус. Во октомври 2009 година, Европската комисија дала препорака за започнување на  преговорите  за  членство  на  Македонија  во  ЕУ. Оваа препорака  била повторена  во  2010,  2011, 2012, 2013  и  во  2014  година. По стекнувањето на статусот земја-кандидат,  Македонија воспоставила институционална  рамка  и  ги  дефинирала  стратешките  национални процеси  поврзани  со процесот  на  пристапување  во  ЕУ. Се воспоставиле  три  стратешки  процеси  со  кои  било опфатено  усогласувањето  на  националното  законодавство  и  политики  со  соодветното европско  законодавство  и  политики,  како  и  динамиката  на  јакнење  на административните капацитети:
Од 2006  година, секоја година се подготвуваат Претпристапните економски програми (ПЕП)  на Македонија, кои го покриваат идниот  тригодишен  период. Во овие  програми  се прикажуваат  среднорочното  макроекономско  и  фискално  сценарио  и  се  образложуваат проекциите  и  очекувањата  за  движењата  во  разни  сфери  на  економијата  за  следниот тригодишен период.
Критериуми за влез во ЕМУ и воведување на еврото
Освен исполнувањето на  критериумите  од  Копенхаген,  во  текот  на  претпристапната  фаза, земјите-кандидати мора да ги исполнат  и  следниве услови поврзани со влезот во ЕМУ:
Откако ќе влезат во Европската Унија, новите земји-членки воедно стануваат и членки на Економскиот и монетарен сојуз како „земји членки со дерогација“. Меѓутоа, како земји-членки со дерогација, тие остануваат надвор од еврозоната сè додека не ги исполнат  критериумите  за  конвергенција,  подобро  познати  како  Критериуми  од Мастрихт.
Монетарната интеграција се состои од три поединечни фази: прво, влез во ЕУ, потоа учество  во  ЕРМ  II,  и  на  крајот  -  влез  во  ЕМУ. Првиот чекор  во  монетарното интегрирање на новите земји-членки  во  Евросистемот  е  добивањето статус на  членки на  Економската  и  монетарна  унија  со  дерогација,  којшто  настапува  веднаш  совлегувањето  во  ЕУ. Притоа, за  новите  земји-членки  не  постои  опција  делумно  да  ги прифатат политиките на ЕУ (т.н. „opt-out“  политика), каков што е случајот со некои од постарите  земји-членки  (на пример,  Велика  Британија  и  Данска  за  прифаќањето  на еврото). Иако, во оваа фаза, новите земји-членки сè  уште не се во целост дел од ЕМУ и не  може веднаш  да се приклучат во еврозоната, од нив се бара да исполнуваат бројни обврски  кои  се  дел  од  ЕМУ,  односно:  треба  да  ги  прилагодат  своите  економски  и монетарни политики во линија со основните цели на ЕМУ, па така, во принцип тие се обврзани  да  се  стремат  кон  усвојување  на  еврото,  како  основна  цел  на  нивните политики. Како основен  предизвик  на  нивната  политика  се  смета  дизајнирањето  на соодветна брзина со која ќе се движи овој процес. Сепак, во овој процес на воведување на еврото, квалитетот не смее да биде компромитиран за да се оствари поголема брзина.
Вториот чекор во  монетарната интеграција на новите земји-членки е учеството во Механизмот на девизни курсеви  II  (ЕРМ  II). Учеството во ЕРМ II  е на доброволна основа  и  затоа  не  мора  да  следува  веднаш  по  влезот  во  ЕУ,  туку  може  и  подоцна. Откако една  земј-членка  ќе  одлучи  да  се  приклучи  во  овој  Механизам,  од  неа  се очекува  да  учествува  во  него  најмалку  две  години,  при  што  најпрво  се  фиксира вредноста  на  националната  валута  во  однос  на  еврото,  а  потоа  се  дозволуваат флуктуации  над  или  под  договорената  вредност  најмногу  до  15%,  пред  да  се  воведе единствената валута. Последниот чекор  кон  монетарната  интеграција  е  влез  во  еврозоната,  односно воведување  на  еврото  како  сопствена  валута  и  исполнување  на  сите  критериуми  за конвергенција  (Критериуми  од  Мастрихт). Тие се  дефинирани  во  Договорот  за Европската  Унија  од  1992  година,  познат  како  Мастришкиот договор,  па  оттаму  и нивното  име. Критериумите од  Мастрихт  најпрво  се  дефинирани  во  текстот  на Договорот  (член  121),  а  потоа  попрецизно  се  дефинирани  во  Протоколите  кон Договорот.
Критериумите од Мастрихт се:
ЕЦБ, во интервал од најмалку две години, објавува „Извештај за конвергенција“, за  да  се  провери  до  кој  степен  земјите-членки  на  ЕУ  кои  имаат  аспирации  за воведување  на  еврото  се  во  согласност  со  критериумите. Првиот Извештај  за конвергенција бил објавен во ноември 1996 година, и покажа дека само 3 од, во тоа време,  15-те  земји-членки  на  ЕУ  (Данска,  Луксембург  и  Ирска)  во  целост  ги исполнуваат  критериумите. Последователните извештаи  за  конвергенција  резултираа со  дополнителни  6  земји-членки  на  ЕУ  кои  беа  усогласени  со  сите  критериуми  и  го воведоа  еврото  (Грција,  Словенија,  Кипар,  Малта,  Словачка  и  Естонија). Последниот Извештај за конвергенција бил објавен во мај 2012 година, со кој се утврдило дека ниту една од  тогашните седум земји-апликанти  нема  постигнато  целосна  усогласеност  со критериумите. Бидејќи референтните  вредности  за  инфлацијата  и  за  долгорочните каматни стапки во основа се менуваат на месечна основа, секоја земја-членка  што  не е членка на еврозоната има право да побара од ЕЦБ повторна проверка на усогласеноста секогаш кога верува дека постои веројатност таа да ги исполнува сите критериуми.
Членки на ЕУ
ЕУ во моментот има 27 држави членки и приближно 504 милиони жители. Ако би била една држава, ЕУ би била седмата најголема држава во светот по површина и трета најголема по население, по Кина и Индија.
''Табела бр. 1: Основни податоци за членките на ЕУ''
Откако беше формирана како сојуз од шест држави, кон неа подоцна се приклучија уште 21 други европски држави. Еве како течеше проширувањето на ЕУ:
Година        Земја
Гренланд, кој доби автономија од Данска во 1979, ја напушти Европската Заедница во 1985, Британија ја напушти ЕУ во 2020 година по одржувaњето на референдум во 2016 година.
Институции на ЕУ
Функционирањето на ЕУ се темели врз неколку институции:
Постојат неколку финансиски тела:
Покрај ова, има и редица други тела, обично основани преку секундарната легислатива. Тоа се агенциите на Европската Унија. На пример: Европската еколошка агенција, Европската агенција за безбедност во воздушниот сообраќај, Канцеларијата за хармонизација на внатрешниот пазар и други.
На крајот, европскиот омбудсман ги испитува жалбите за лошо работење на институциите на ЕУ во однос на нивното постапување кон граѓаните на ЕУ.
Локации на институциите на ЕУ
ЕУ нема официјален главен град и нејзините институции се сместени во неколку европски градови:
Правна рамка
Правото на Европската Унија е составено од голем број правни и институционални структури кои се преклопуваат. Тоа е резултат на тоа што е одредено од сукцесивни меѓународни договори, при што секој нов договор ги изменува и дополнува дотогашните договори. Во последните години, вложени се значителни напори за консолидирање и поедноставување на договорите, што доведе до потпишувањето на Договорот за основање на Устав на Европа. Ако овој предложен договор биде усвоен, тој ќе го замени збирот на преклопувачки договори што во моментот ја формираат правната рамка на ЕУ со единствен текст. Многу експерти и политичари се согласуваат дека моменталната структура на ЕУ е среднорочно неефикасна за една унија од 27 членки и поради тоа некои експерти и политичари предлагаат, во случај некои држави членки да не го ратификуваат Уставот, останатите држави членки кои тоа го направиле, да создадат нешто како внатрешна унија која ќе продолжи во насока на „секогаш попродлабочената, секогаш пошироката унија“.
Првиот европски договор е Договорот од Париз во 1951 (стапи во сила во 1952) со кој се формира Европската заедница за јаглен и челик помеѓу основачката група од 6 држави. Овој договор истече, а неговите функции се преземени од подоцнежните договори. Од друга страна, Договорот од Рим од 1957 сè уште е на сила, иако е многу променет оттогаш, најсуштински од Мастришкиот договор од 1992. Најновите измени на Договорот од Рим се договорени како дел од Договорот од Амстердам со новите 10 држави членки, кој стапи во сила на 1 мај 2004.
Европската Унија: европските заедници плус ЗНБП и ПССК
Европските заедници се еден од трите столбови на Европската Унија и тоа најважниот столб и единствениот столб кој функционира првенствено преку наднационалните институции. Останатите два столба - Заедничката надворешна и безбедносна политика и Полициската и судската соработка во кривичните работи - се полабави меѓувладини групации. За да бидат работите замрсени, овие два столба сè повеќе се администрираат од страна на Заедницата (како од само концепти стануваат фактичка практика).
Ефектите на Договорот за Уставот
Ако биде ратификуван, Договор за основање на Устав на Европа | Договорот за основање на Устав на Европа ќе ја укине три-столбната структура и, заедно со неа, дистинкцијата помеѓу Европската Унија и Европската Заедница, при што сите активности на Заедницата ќе бидат доведени под закрила на Европската Унија, а својството правното лице од Заедницата ќе биде пренесено врз Унијата. Сепак има една ограда: Евроатом веројатно ќе остане посебен ентитет кој ќе биде управуван преку посебен договор.
Меѓувладиност и наднационалност
Основната тензија што постои во рамките на Европската Унија е тензијата помеѓу меѓувладиноста и наднационалноста. Меѓувладиноста е метод на донесување одлуки во меѓународните организации каде што моќта ја поседуваат државите членки, а одлуките се донесуваат со едногласност. Независните именувани лица на владите или избраните претставници единствено имаат советодавни или спроведувачки функции. Меѓувладиноста денес ја употребуваат најголемиот дел од меѓународните организации.
Алтернативен метод на донесување одлуки во меѓународните организации е наднационалноста. При наднационалност моќта ја имаат независни именувани службени лица или претставници избрани од претставничките тела или од граѓаните на државите членки. Владите на државите членки сè уште имаат моќ, но мораат да ја делат до другите глумци. Понатаму, одлуките се донесуваат со мнозинство гласови и оттука е можно една држава членка да биде принудена од страна на другите држави членки да спроведува некоја одлука против својата волја.
Одредени сили во политиката на ЕУ го претпочитаат меѓувладиниот пристап, а други - наднационалниот пат. Поддржувачите на наднационалноста тврдат дека таа и' овозможува на интеграцијата да продолжи со побрзо темпо отколку што поинаку би било можно. Онаму каде што одлуките мора да се донесуваат од влади кои одлучуваат едногласно, на одлуките може да им се потребни години за да бидат донесени, ако и воопшто бидат донесени. Поддржувачите на меѓувладиноста тврдат дека наднационалноста е закана за националниот суверените и за демократијата, тврдејќи дека само националните влади можат да поседуваат доволно демократски легитимитет. Меѓувладиноста ја претпочитаат повеќе европски нации како Британија (сега излезена од унијата), Данска и Шведска, додека поинтеграциски настроените нации како земјите на Бенелукс, Франција, Германија и Италија инклинираат кон претпочитање на наднационалниот пристап.
Европската Унија се обидува да воспостави рамнотежа помеѓу овие два пристапа. Сепак, оваа рамнотежа е сложена и често резултира со често лавиринтска сложеност на нејзините процедури за донесување одлуки.
Почнувајќи од март 2002, Конвентот за иднината на Европа ја преиспита оваа рамнотежа, помеѓу останатите работи, и предложи промени. За овие промени се расправаше на меѓувладината конференција во мај 2004 и водеше до Договорот за Уставот, за кого се расправаше погоре.
Наднационалноста е тесно поврзана со дебатата околу меѓувладиноста против неофункционалноста. Ова е дебата околу тоа зошто воопшто се појави процесот на интеграција. Приврзаниците на меѓувладиноста тврдат дека процесот на ЕУ интеграција е резултат на жилаво преговарање помеѓу државите. Неофункционализмот, од друга страна, тврди дека самите наднационални институции беа движечка сила зад интеграцијата.
Главни политики
Како што сугерира промената на името на Европската Економска Заедница во Европска Заедница и во Европска Унија, таа во текот на времето еволуира од првенствено економска во сè повеќе политичка унија. Овој тренд е нагласен преку растечкиот број области на политики што спаѓаат во надлежност на ЕУ: политичката моќ има тенденција да се поместува од државите членки кон ЕУ.
Против оваа слика на растечка централизација делуваат два елементи.
Прво, некои држави членки имаат своја традиција на силни регионални власти. Ова водеше кон растечко фокусирање врз регионалната политика и врз европските региони. Така, како дел од Мастришкиот договор беше основан Комитетот на региони.
Второ, областите на политики на ЕУ покриваат редица различни облици на соработка.
Тензијата помеѓу европската и националната (или под-националната) надлежност е трајна во развојот на ЕУ.
Сите потенцијални членки мораат да усвојат закони со цел да се ускладат со заедничката европска правна рамка, позната како acquis communautaire.
Економија
Петте најголеми економии во светот според ММФ по номинален БДП во 2018
ЕУ има втора економија по големина во светот, по онаа на САД, со БДП од 12.329.110 долари во 2005.
Табела 2: Годишни реални стапки на растеж на БДП во ЕУ (1990-2013)