cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Џон Лок
Педагошките и етичките погледи на Лок
На пример, Лок смета дека 90% од човековиот карактер зависи од воспитувањето. Притоа, тој се противи на претераното натрупување на разни знаења во детската глава и бара кај децата да се развива доблеста, а особено човекот „да оди само по она за коешто разумот кажува дека е најдобро, иако срцето го влече на друга страна“. Според него, децата не треба да се казнуваат со тепање или со навредување (освен за да се потисне тврдоглавоста), ниту пак треба да се наградуваат со разни задоволства (слатки итн.). Единствената казна и награда при воспитувањето треба да биде нашиот презир или пофалба. Исто така, децата не треба да се оптоваруваат со бројни морални правила, туку треба да се подучуваат со примери; не треба да им се пропишува животот, туку треба да се остават да се развиваат нормално, поправајќи го она што не чини кај нив; децата не треба да се тераат да одат на училиште, туку треба да им се обезбеди добар домашен воспитувач; не треба да се оптоваруваат со латински и грчки јазик, логика и реторика, туку треба да учат географија, астрономија, анатомија и, особено, математика и историја; треба да научат барем еден занает, по нивни избор, но задолжително треба да знаат трговско книговодство.
Во неговите писма за толеранцијата, Лок вели дека државата постои за да се грижи за граѓанските интереси на луѓето: за нивниот живот, слобода, здравје, како и неповредливост на телото и имотот. Таа нема ни должност ни право да се грижи за спас на душата, зашто тоа е задача на црквата како слободна, доброволна заедница. Црквата може да го исклучи оној кој не ги почитува нејзините правила, но ниту црквата ни државата не смее да одземе нечии граѓански права или имотот само затоа што некој припаѓа на друга црква. Во тој поглед, неприфатливо е поединецот да се присилува кон една или друга вера, зашто ниту една црква не може да биде сигурна дека таа е вистинската, како и поради тоа што присилното признавање на некоја вера не води кон спас на душата. Оттука, според Лок, треба да бидеме трпеливи кон сите вери и цркви. Сепак, толеранцијата има граница: не може да се толерира ширењето на мислења кои се спротивни на човечкото општество или на моралните принципи потребни за одржување на граѓанскиот живот; не може да се толерираат оние кои себеси си припишуваат посебни права во однос на другите луѓе; најпосле, не може да се толерираат оние кои го негираат постоењето на Бога, зашто за атеистите немаат никаква вредност „ветувањата, договорите и заклетвите, кои се основа на општеството“.
Општествено-политичките погледи на Лок
Политичките погледи на Лок се изложени во своите „Две расправи за граѓанската власт“ (Two Treatises of Civil Government) од 1689 и 1690 година. Притоа, во првата расправа, Лок ја критикува теоријата на сер Роберт Филмер (1609-1647) дека целата власт во една држава му припаѓа на кралот, затоа што сите кралеви се наследници на Адам и на старозаветните партијарси. На тоа, Лок одговара дека Адам немал апсолутна власт над своите деца и над светот, а и да имал, неговите наследници немаат такво право. Освен тоа, според Лок, невозможно е да се одреди кој е наследник на Адам, а дури и кога би било можно, тоа би значело дека само еден крал е вистинскиот наследник на Адам, а сите други кралеви се узурпатори на власта.
Настанување на државата
Врз таа основа, во својата втора расправа, Лок ги изложува своите погледи на „вистинското потеко, обемот и смислата на граѓанската власт“. Слично на Хобс и Лок прави разлика меѓу „природната состојба“ (state of nature) и „граѓанското општество“ (civil society). И Лок смета дека „природната состојба“ се одликува со потполна слобода и еднаквост, но исто така, во неа делува природниот закон кој се спознава со помош на разумот и кој го учи човекот да ги почитува другите луѓе и никому да не му нанесува штета. Според тоа, Лок ја негира тезата на Хобс дека во природната состојба сите луѓе се во постојана борба еден со друг. Меѓутоа, во природната состојба мора секој сам да се грижи за почитување на природниот закон, да ги казнува престапниците, да си ја земе отштетата ако му била нанесена некаква штета итн. Тоа произлегува оттаму што во природната состојба нема општо прифатен закон за решавање на споровите, нема познат, непристрасен судија ниту пак сила која би обезбедила извршување на одлуките и пресудите. Сите овие нешта постојат во државата која може да ги отстрани недостатоците на природната состојба.
Според тоа, Лок смета дека државата е институција која треба да ја санкционира разумната природна состојба, заедно со природниот закон и природните права кои се остваруваат во неа, и да ги заштити од можните обиди за нивно нарушување. Во тој поглед, основното природно право кое треба да го гарантира државата е сопственоста, сфатена во поширока смисла на зборот, која ги вклучува животот, слободата и сопственоста во потесна смисла на зборот. Притоа, во државата, поединецот се одрекува од своето право сам да ги спречува и казнува нарушувањата на природниот закон, туку тоа им го препушта на државните органи. За разлика од Хобс, Лок смета дека приватната состојба постои уште во природната состојба, а државата треба само да ја гарантира и заштити. Всушност, според Лок, Господ им ја дал земјата на сите луѓе заедно, но секој човек е сопственик на своите раце и на сите растенија, животни и предмети кои ги создал со својата работа. Со други зборови, Господ им ја дал земјата на луѓето за тие да ја обработуваат и да извлекуваат полза од неа, така што приватната сопственост не е спротивна на Божјата волја.
Преминот од природната состојба кон граѓанското општетство, според Лок, се остварува преку општествен договор. Притоа, за разлика од Хобс, кој природната состојба ја замислувал како хипотетичка состојба, Лок ги сфаќал природната состојба и општествениот договор како историски настани коишто постоеле во минатото и може да се повторат некогаш во иднината. Исто така, за разлика од Хобс, Лок смета дека сите луѓе според природата се „слободни, еднакви и независни“, така што ниту еден човек не смее без согласност и против неговата волја да биде потчинет на некоја политика власт и приклучен кон државата. Затоа, детето, кога ќе се роди, не е граѓанин на ниту една држава и дури откако ќе стане полнолетен, човекот може да стане граѓанин. Притоа, секој човек може слободно да избере кон која држава ќе се приклучи, т.е. тој не мора да стане граѓанин на државата во која се родил.
Уредувањето на државата
Во однос на уредувањето на државата, Лок смета дека апсолутната монархија не само што не е најдобрата форма на власт, туку таа е спротивна на граѓанското општество. Имено, во монархијата, целата власт е во рацете на монархот и нема друга сила што може да ги заштити граѓаните од неговото самоволие. Во граѓанското општество постојат три облици на власт, во зависност од тоа дали законодавната власт припаѓа на мнозинството (демократија), на малцинството (олигархија) или на еден човек (уставна монархија). Покрај законодавната власт, во секоја држава постои и извршна и федеративна власт (власт на започнување војни, склучување мир и водење на надворешната политика).
Овие три органи на власта, според Лок, не мора да бидат во рацете на еден човек или тело, т.е. за разлика од Хобс според кого суверената власт е неделива, Лок ја застапува теоријата на поделба на власта. Лок ја смета законодавната власт за највисока во однос на другите две, меѓутоа дури и таа треба да биде ограничена во четири насоки:
Ако законодавната власт пречекори еден од овие принципи, таа ќе се најде на удар на уште повисоката власт, а тоа е народот, кој е носител на суверената власт која не може да ја изгуби или пренесе на некој друг. Народот само привремено ја пренесува законодавната власт на одредена група или на некој поединец и ако тие не ја применуваат власта во согласност со целите за кои власта им е доверена, тогаш народот има право да им ја одземе власта, дури и со примена на сила. Така, според Лок, ако законодавецот работи против интересите на народот, тој всушност се става во воена состојба против народот, а со тоа народот нема веќе обврска да му се покорува. На тој начин, Лок ја изградил својата теорија за суверенитетот на народот и правото на револуција, со што тој се јавува како претходник на Жан Жак Русо.
NGC 7569
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7569 се споменува и како UGC 12472, MCG 1-59-26, CGCG 406-41, 3ZW 100, IRAS 23142+0838.
Откривање
Објектот е откриен на 6 септември 1886 година од страна на Луис Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7569 е од видот S0/P. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,8 m/лм2. NGC 7569 има привидни димензии од 1' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 16 м 44,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +8° 54' 24"". Положбениот агол на објектот е во износ од 88°.
Други поделби
Проучување на NGC 7569 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 70914. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 259; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1161. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 316.
IC 1679
IC 1679 — галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 7 мај 1904 година од страна на Ројал Харвуд Фрост.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1679 е од видот E4. Видливиот сјај со голо око изнесува 15,8 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,8 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,8 m/лм2. IC 1679 има привидни димензии од 0,5' х 0,3'.
Други поделби
Проучување на IC 1679 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 165116.
Користена литература
Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679)
YouTube
Јутјуб (МФА:, YouTube), попознат во Македонија како Јутуб  (МФА: ) — популарно мрежно место за размена на видеоматеријали каде што корисниците можат да поставуваат, гледаат, коментираат и оценуваат видеа од различен тип. За да се постави видеосодржина потребна е регистрација, додека за гледање не е (освен во случаите кога материјалот е забранет за помлади од 18 години). Спрема правилата на користење корисниците можат да поставуваат свои изработки или изработки за кои ги имаат допуштено авторските права од корисникот, а забрането е поставување на порнографски материјал, насилство, содржина кој поддржува криминал и слично. Јутјуб го задржува правото на користење, преработување и бришење на поставениот материјал.
Основање на Јутјуб
Темелите на денешниот Јутјуб се поставени од страна на Чед Хрли, Стив Чен и Џод Карим, поранешни работници во фирмата PayPal. Доменот „YouTube.com“ е активиран на 15 февруари 2005 година, а во текот на следните месеци страната сè повеќе и повеќе се развива. Во мај 2005 страната и е понудена на преглед на јавноста, а 6 месеци подоцна и официјално почнува со работа. Јутјуб е започнат со приватни средства, а инвеститорската фирма „Sequoia Capital“ во ноември 2005 уложува 3,5 милиони долари, за потоа во април 2006 да уложи дополнителни 8 милиони долари. На 9 октомври 2006 год. најавено е дека компанијата ќе ја преземе Google за 1, 65 милијарди долари. Договорот е потпишан на 13 ноември, а во него стои дека Јутјуб ги задржува своите 67 работници и продолжува да работи независно од Google.
Спрема статистичките истражувања од јуни 2006 година на Јутјуб дневно се прегледуваат по 100 милиони видеа, а во тек на 24 часа просечно се поставуваат по 65 000 нови видеа. Спрема истражувачките фирми Nielsen/NetRatings страницата ја посетуваат скоро 20 милиони корисници месечно од кои 44% жени и 56% мажи, на возраст од 12 до 17 години.
Репродукција
За да се гледа видео од Јутјуб на компјутер, потребно е на пребарувачот да биде инсталиран сет од програмски компоненти на Adobe Flash Player. Сетот од програмски компоненти на Adobe Flash Player-от е еден од најчесто употребуваните програми кој е инсталиран на компјутерите и служи за гледање на 75 % од видео материјалите на семрежјето. Во јануари 2010 година, Јутјуб активираше експериментална верзија на мрежното место која користи вградени мултимедијални одлики на пребарувачите кои го поддржуваат стандардот HTML5. Ова овозможува гледање на видео материјали без инсталиран Adobe Flash Player или било кој друг програм. Мрежното место Јутјуб има страница која овозможува пребарувачите кои го поддржуваат овој стандард да можат да го изберат HTML5 пребарувањето. Видео клиповите можат да се гледаат само на пребарувачи кои ги користат H.264 или WebM форматот и притоа не се достапни сите видео клипови на мрежното место.
Прикачување и споделување на видео материјали
Должината на видео материјалите кои имателите на кориснички сметки можат да ги прикачат на Youtube е ограничена на 15 минути. Во 2005 година, кога беше активирана страната Youtube, беше возможно да се прикачуваат видео материјали со поголема должина, но во март 2006 година е воведено ограничување на должината на видео материјалите на 10 минути, откако Youtube откри дека повеќето видео материјали кои ја надминуваат оваа должина, всушност се неовластено прикачени филмови и телевизиски емисии. Во јули 2010 година, ова ограничување на должината на материјалите беше зголемено на 15 минути. На корисничките сметки на партнерите на Youtube им е дозволено да прикачуваат материјали со поголема должина, само доколку бидат прифатени од компанијата Youtube. Големината на фајловите кои можат да се прикачуваат на страната на Youtube е ограничена на 2 гигабајти, а доколку се користи напредниот софтвер за прикачување на фајлови на Јава апликацијата, големината може да изнесува и до 20 гигабајти. Во декември 2010 година, Youtube соопшти дека на сопствениците на стандардни кориснички сметки ќе им биде дозволено да прикачуваат видео материјали со неограничена должина, доколку тие постапуваат според правилата на мрежното место и ги почитуваат авторските права. Youtube прифаќа видеата да бидат прикачени во повеќе содржински формати, вклучувајќи ги AVI, .MKV, .MOV, .MP4, DivX, .FLV и .ogg и .ogv. Тука спаѓаат и MPEG-4, MPEG, VOB и .WMV. Исто така, е поддржан и форматот 3GP, што овозможува да се прикачуваат и видео материјали од мобилни телефони. Можно е прикачување на видео материјали и со техниките progressive scanning или interlaced scanning, но за подобар квалитет на материјалите Youtube препорачува тие да се преобразуваат во друг формат пред прикачувањето. Сите формати на видео материјалите кои се наоѓаат на Youtube ја користат техниката наречена progressive scanning.
Квалитет и кодеци
Youtube првично нудеше видео материјали со само едно ниво на квалитет кои беа прикажани со резолуција од 320x240 пиксели и го користеа Соренсон Спарк кодекот (Sorenson Spark codec), со моно мп3 формат. Во јуни 2007 година Youtube овозможи опција за гледање видео материјали во 3GP формат, на мобилни телефони. Во март 2008 година е додадена опција за гледање висококвалитетни видеа, што ја зголеми резолуцијата на 480x360 пиксели. Во ноември 2008 година е додадена HD поддршка за 720 пиксели, па резолуцијата на плеерот на Youtube беше променета од 4:3 во резолуција за широк екран од 16:9. Со оваа нова одлика, Youtube почна да го користи H.264/MPEG-4 AVC како стандарден формат за компресирање на видео материјали. Во ноември 2008 година беше додадена поддршка за HD ( висок квалитет) со 1.080 пиксели. Во јули 2010 година Youtube соопшти дека пуштил во употреба видео материјали во формат 4к, што овозможува гледање на видео материјали со резолуција од 4096x3072 пиксели. Видеата на Youtube се достапни во повеќе нивоа на квалитет. Поранешните имиња на стандардите за квалитет на видеата (HD, HQ и SQ) се заменети со бројчени вредности кои ја означуваат вертикалната резолуција на видеото. Стандардно, видеото е кодирано во формат H.264/MPEG-4 AVC, и во стерео AAC аудио формат.
3Д-видеа
Во видео објавено на 21 јули 2009, година програмскиот инженер на компанијата Youtube објавил дека корисниците сега можат да прикачуваат видеоматеријали со 3Д-слика. Посетителите можат да ги гледаат овие видеа на повеќе начини, меѓу кои спаѓа и методот anaglyph (заедничко користење на цијан/црвените леќи), со помош на кои гледачот може да ги гледа ефектите во 3 димензии.
Платформи
Некои ,,паметни телефони,, (smartphones) имаат опција за за пристап до видеата на Youtube, во зависност од операторот и типот на податоци. Во јуни 2007 година, стартуваше Youtube Mobile- програма за мобилни телефони, која користи RTSP проток на информации. Сепак, не сите видеа се достапни за корисниците на верзијата на Youtube за мобилни телефони. Од јуни 2007 година, видеата на Youtube може да се гледааат на различни производи на компанијата Епл (Apple). За таа цел, видеата на Youtube требаше да бидат префрлени во резолуцијата H.264 според стандардите на Епл, а тој процес траеше неколку месеци. Youtube видеата може да се гледаат на апарати како што се Apple TV, iPod Touch и iPhone. Ажурирањето на услугата TiVo во јули 2008 година овозможува на овие платформи да се гледаат и пребаруваат видеа. Youtube стартуваше со ,, Youtube for TV“ верзија на мрежното место, која е наменета за играчки конзоли и други апарати кои се поврзуваат со тв-приемник и која овозможува гледање на видеата преку конзоли како Playstation3 и Wii. Во јуни беше воведен Youtube XL, кој всушност е поедноставна верзија наменета за гледање видеа на стандарден телевизиски екран.
Локализирање и ограничување
На 19 јуни 2007 година, извршниот директор на компанијата Гугл во Париз го стартуваше новиот систем за локализација. Интерфејсот на мрежната страница е достапен во 31 земја во локални верзии, а една верзија  е наменета за целиот свет Интерфејсот на Youtube сугерира која локална верзија ќе биде одбрана врз основа на IP-адресата на корисникот. Во некои случаи може да се јави пораката ,,Ова видео не е достапно за вашата држава,, поради постоење на рестрикции на авторските права или несоодветна содржина. Интерфејсот на мрежната страница на Youtube е достапен на 30 различни јазици, вклучително и каталонски, дански, фински, грчки, унгарски, норвешки и словенечки за кои не постои локализирана верзија. Плановите на Youtube да создаде локална верзија за Турција наидоа на проблеми, бидејќи властите во Турција бараа канцеларија на Youtube која ќе постапува според турскиот закон. Компанијата Youtube соопшти дека нема намера да го стори тоа, бидејќи нејзините не се предмет на турскиот закон. Турските власти изразија загриженост поради тоа што Youtube ќе се употребува за поставување видеа во кои се навредува Кемал Ататурк и други материјали кои се навредливи за муслиманите. Во март 2009 година, спорот меѓу Youtube и британската кралска агенција за авторски права доведе до блокирање на оригиналните музички спотови за корисниците во Велика Британија. Исто така, отстранети беа видеа на големите издавачки куќи, откако Youtube не успеа да постигне договор за авторските права. Спорот беше решен во септември 2009 година. Во април 2009 година, сличен таков спор доведе до блокирање на оригиналните музички спотови за корисниците во Германија.
Цензура
Неколку држави го имаат блокирано пристапот кон страната Youtube. Во нив спаѓаат : -Заклучно со декември 2010 година, Народна Република Кина го блокираше пристапот кон Youtube. -Мароко го блокираше пристапот кон Youtube во 2008 година. -Во периодот од 2006 до 2007 година, Тајланд го блокираше пристапот кон Youtube поради навредувачки видеа за кралот Bhumibol Adulyadej. -Турција го блокираше пристапот кон Youtube меѓу 2008 и 2010 година, по спорот за видеата за кои се смета дека ја навредуваат личноста на Мустафа Кемал Ататурк. Забраната беше отстранета за кратко, но одново беше воспоставена во ноември 2010 година. -На 3 декември 2006 година, Иран привремено го блокираше пристапот кон Youtube и уште неколку други мрежни места, обвинувајки ги за кршење на општествените и морални закони на однесување. Youtube беше блокиран откако на него беше прикачено видео за ѕвезда од една иранска серија со експлицитна содржина. Забраната беше укината и повторно воспоставена по претседателските избори во 2009 година. -На 23 февруари 2008 година, Пакистан го блокираше пристапот до Youtube поради постоење на навредувачки материјали спрема исламската вера, меѓу кои и прикажувањето на данските цртани филмови за пророкот Мухамед. Тоа предизвика речиси буквално гаснење на страната во траење од 2 часа, откако процесот на блокирање на страната Youtube по грешка ги зафати и соседните држави. Пакистан ја повлече оваа забрана на 26 февруари 2008 година. Сепак, голем број луѓе во Пакистан ја надминаа тридневната блокада на страната Youtube користејќи програми за приватно вмрежување. Во мај 2010 година, за време на прославата на денот ,,Нацртај го Мухамед,,, Пакистан повторно воведе забрана за пристап до страната Youtube, притоа обвинувајки ја за ширење богохулство. -На 24 јануари 2010 година Либија го блокираше пристапот кон Youtube, откако на страната на компанијата беа прикажани протестите во градот Бенгази организирани од семејствата на загинатите притвореници, кои беа убиени во 1996 година, во затворот Абу Салим, како и снимки со членовите на семејството на либискиот водач Моамер Гадафи присутни на разни забави. Оваа блокада беше критикувана од страна на организацијата за човекови права- Human Rights Watch. -Некои училишта го блокираа пристапот кон Youtube, наведувајки ја како причина неможноста да се ограничи содржината на материјали до кои учениците пристапуваат. -Во 2008 година на Youtube и беше доделена наградата од страна на ,,Pearbody award за создавање и ширење на демократија. -,,Entertainment Weekly,, ја стави страната Youtube на списокот на најдобри на деценијата притоа соопштувајќи дека Youtube ,,од 2005 година наваму „обезбедува место за мачки кои свират на пијано, шегите на јавните личности, како и на фанатични уметници на усната синхронизација“.
Општествено влијание
Најгледано видео на страната Youtube, кое е снимено од корисници е ,,Чарли повторно ме касна,,. Пред започнувањето со работа на страната Youtube во 2005 година, постоеја неколку едноставни методи кои им беа достапни на обичните корисници кои сакаа да објават видео клипови на семрежјето. Со својот едноставен интерфејс, Youtube му овозможува на секој кој има семрежен пристап, за неколку минути да објави видео клип кој ќе може да го гледа секој во светот. Широкиот спектар теми кои ги покрива страната Youtube направи споделувањето на видео клипови да биде еден од најважните делови во семрежната култура. Пример за општественото влијание на Youtube беше успехот на видеото ,,The Bus Uncle,, од 2006 година. Тоа видео прикажува жесток разговор меѓу едно момче и повозрасен човек кои се сретнале во автобус во Хонгконг и за него се зборуваше на широко во главните медиуми. Друго видео кое привлече големо внимание беше изведбата на Pachelbel’s Canon на електрична гитара. Името на изведувачот не беше објавено во ова видео. Откако видеото беше прегледано милиони пати, весникот Њујорк Тајмс го објави идентитетот на гитаристот- Lim Jeong-hyun, 23 годишно момче од Јужна Кореја, кое ја снимило песната во својата соба. ,,Чарли повторно ме касна,,, видеото кое беше прикачено на 22 мај 2007 година е ,,заразно,, видео со најмногу прегледи во споредба со другите видеа на корисниците, бидејќи е посетено над 300 милиони пати. На видео клипот се прикажани двајца браќа од Англија, каде едногодишниот Чарли го гризнува прстот на неговиот тригодишен брат Хари. На списокот на ,,најзаразни,, видео клипови на Youtube, на прво место се наоѓа клипот со наслов ,,Чарли повторно ме касна,,.
Материјал заштитен со авторски права
Youtube е постојано критикуван бидејќи многу од поставените видео клипови не се во согласност со законот за авторски права. Кога сакаат да објават видео клип, на корисниците на Youtube им се појавува предупредување: ,,Не објавувајте телевизиски емисии, музички спотови, снимки од концерти или реклами, доколку не поседувате авторски права за нив, или не се состојат од содржини целосно создадени од ваша страна,,. И покрај тоа на Youtube сè уште неовластено се објавуваат видео клипови кои се подложни на авторски права. Youtube не ги прегледува видео клиповите кои се објавуваат на семрежјето, па во согласност со законите на Digital Millenium Copyright, сопствениците на авторски права се должни да упатат опомена до Youtube да биде отстранет клипот од семрежјето. Организациите Viacom, Mediaset и англиската Премиер Лига поднесоа тужби кон Youtube, тврдејки дека прави недоволни напори за да го спречи објавувањето материјали кои се заштитени со авторски права. Компанијата Viacom, побара отштета во висина од 1 милијарда долари од компанијата Youtube, велејки дека се пронајдени повеќе од 150,000 нивни видео клипови кои на страната на Youtube биле прегледани неверојатни 1,5 милијарда пати. На тоа компанијата Youtube одговори дека штитењето на содржините подложни на авторски права не спаѓа во нејзините законски обврски. Откако Viacom поднесе тужба против Youtube, компанијата воведе систем наречен ВИДЕО ID со помош на кој проверува дали објавените видеа се наоѓаат во базата на податоци на содржини заштитени со авторски права, со цел да се намалали прекршувањето на истите. Во јуни 2010 година, тужбата на Viacom против компанијата Google е одбиена, со образложение дека компанијата е заштитена со одредбите од законот на Digital Millenium Copyright. Потоа компанијата Viacom објави дека има намера да ја обжали пресудата. Во август 2008 година, американскиот суд одлучи дека сопствениците на авторски права не можат да наредат отстранување на податотеките од семрежјето, без претходно да биде утврдено дали објавувањето ја надминува политиката на праведна употреба на материјалот. Во случајот беше вклучена и Стефани Ленц од Пенсилванија, која снимила видео на кое е прикажан нејзиниот 13 месечен син, како танцува на песната на Prince, Let’s go Crazy.
Приватност
Во јули 2008 година, компанијата Viacom ја доби судската одлука со која и се наложува на компанијата Youtube да ги предаде податоците на сите корисници кои гледале видео материјали на страната. Овој потег предизвика загриженост, бидејќи со помош на комбинација од IP-адресите и корисничките имиња можат да бидат откриени содржините кои корисниците ги гледаат. Оваа одлука беше критикувана од страна на фондацијата Electronic Frontier, која ја окарактеризира судската одлука како ,,нарушување на правото на приватност,,. Судот ги отфрли приговорите за нарушување на правото на приватност како шпекулативни и му наложи на Youtube, да ги предаде податоците со големина од 12 терабајти. Сепак, судијата го отфрли барањето на компанијата Viacom, Youtube да го предаде изворниот код на неговиот пребарувач, велејки дека тоа е деловна тајна.
Контроверзни содржини
Youtube се соочува и со критики во врска со навредливите содржини во некои видео материјали. Објавувањето на видеа кои содржат навреди, порнографски материјали, или содржини кои поттикнуваат криминално однесување е забрането во условите под кои може да се користи користење на Youtube. Во полемичните области спаѓааат и одрекувањето на холокаустот и катастрофата која се случи на стадионот Hillsborough, каде во 1989 година загинаа 96 обожаватели на Ливерпул. Компанијата Youtube бара од своите корисници да ја означат содржината на несоодветните видеа, за потоа вработените во компанијата да можат да ги прегледаат видеата и да одлучат дали тие ги кршат условите на користење на мрежната страница. Сепак, Владата на Обединетото Кралство ја критикуваше оваа постапка. Во јули 2008 година, од Комитетот за медиуми и култура, составен од пратениците од Долниот дом на Парламентот на Велика Британија, изјавија дека не се воодушевени од системот на проверка на Youtube, бидејќи мрежните страници на кои има видео материјали со содржини поставени од страна на корисници треба постојано да контролираат тие содржини. На тоа Youtube одговори : ,,Нашите правила во врска со тоа што е дозволено, а што не се строги, а исто така имаме систем кој им овозможува на корисниците да ги пријават несоодветните содржини кај нашиот тим кој работи 24 часа 7 дена во неделата и е во состојба веднаш да се погрижи за таквите содржини. Ние ја упатуваме нашата заедница на правилата и на секоја страница на Youtube додаваме директен линк до нив за да им олесниме на корисниците. Со оглед на обемот на содржини кои се објавуваат на нашата страна, според нас ова е најефективниот начин малкуте видеа кои ги кршат правилата да бидат отстранети во најкус можен рок. Во октомври 2010 година, американскиот конгресмен Ентони Вајнер го повика Youtube да ги симне видео клиповите од имамот Анвар ал Авлаки, кој е поврзан со терористички напади низ Америка, велејки дека со такви видео пораки се потпомага домашниот тероризам. Британскиот министер за безбедност рекол ,,ваквите мрежни места треба да бидат забранети во Велика Британија. Тие поттикнуваат ладнокрвни убиства и како такви се против доброто на јавноста“. Во ноември 2010 година, од Youtube беа отстранети стотици видеа во кои имамот Анвар ал Авлаки повикува на џихад. Компанијата Youtube тврди дека отстранила видео клипови кои ги прекршуваат забраните на страната за објавување содржини кои се нелегални и опасни - како на пример правење на експлозиви, поттикнување на насилство и говор на омраза, или пак се поставени од кориснички профили кои се регистрирани на имиња на странски терористички организации. Во декември 2010 година, кон списокот на содржини кои корисниците можат да ги означат како несоодветни, компанијата Youtube ги додаде и содржините кои поттикнуваат тероризам.
Коментари на корисници
Повеќето видеа им овозможуваат на корисниците да оставаат коментари, кои поради нивната форма и содржина повлекуваат погледи од негативен аспект. Кога во 2006 година, списанието Тајмс го пофали воведувањето на мрежната страница 2.0 бидејќи овозможува комуницирање и соработка, каква што досега не е видена, и додаде дека ,,Youtube ги впрегнува глупавоста и мудроста на народот.,, Некои од коментарите на Youtube прават да се расплачете само поради лошиот правоспис, така што не е потребно да ги земете предвид вулгарноста и чистата омраза. Во 2009 година ,весникот Guardian ги опиша коментарите на корисниците на следниов начин: Притоа тие се незрели, агресивни, погрешно напишани, сексистички, хомофобични, преминуваат од напаѓање на содржината на видео клипот во коментари со бесмислен детален опис проследен со изразот LOL, па според тоа коментарите на Youtube се легло за незрели дебати без трошка култура, а содржат и повремени напливи на духовитост. Во септември 2008 година, весникот Дејли Телеграф искоментира дека компанијата Youtube е озлогласена за ,,едни од најконфронтирачките и лошо напишани коментари кои се разменуваат преку семрежјето, и истовремено го најави Youtube Comment Snob, новиот софтвер на Youtube кој ги блокира вулгарните и неписмено напишаните објави.
Економија на Казахстан
Економијата на Казахстан — најголемата економија во Средна Азија во целост и по глава на жител, но валутата забележала пад помеѓу 2013 и 2016 година. Казахстан поседува резерви на нафта, како и минерали и метали. Исто така, има значителен земјоделски потенцијал со своите огромни степски земји каде сточарството и житото се одржува. Планините на југ се важни за јаболката и оревите. Двата вида растат на див начин во овој регион. Индустрискиот сектор во Казахстан се потпира на извлекување и преработка на овие природни ресурси.
Распадот на СССР и колапсот на побарувачката за традиционалните производи на тешката индустрија во Казахстан резултирале со силен пад на економијата од 1991 година, со најтешкиот годишен пад што се случил во 1994 година. Во 1995-97 започнала владина програма за економска реформа а приватизацијата се забрзала, што резултирало со значително поместување на средствата во приватниот сектор. Потпишувањето на Договорот за Каспискиот гасовод во декември 1996 година за изградба на нов гасовод од територијата на западен Казахстан до Црното Море ги зголемило шансите за значително поголем извоз на нафта за неколку години. Казахстанската економија се свртела надолу во 1998 година со пад на БДП од 2,5 отсто поради намалените цени на нафтата и августовската финансиска криза во Русија. Во 1999 година започнало закрепнување на меѓународните цени на нафтата, кои, во комбинација со добро темпирана девалвација на Казахстанското тенге, ја извлекло економијата од рецесија.
Тековниот БДП по глава на жител се намалил за 26% во деведесеттите години. Во 2000-тите, економијата на Казахстан остро се зголемила, потпомогната од зголемените цени на светските пазари на нафта, метали и жито. БДП пораснало за 9,6% во 2000 година, наспроти 1,7% во 1999 година. Во 2006 година, екстремно високиот раст на БДП бил одржлив и пораснал за 10,6%. Бизнисите со Русија и Кина, како и соседните држави на ЗНД помогнале да се стимулира овој раст. Зголемениот економски раст, исто така, довел до пресврт во владините финансии, при што буџетот се движел од дефицитот во готово од 3,7% од БДП во 1999 година до вишок од 0,1% во 2000 година. Земјата доживеала забавување на економскиот раст од 2014 година, предизвикан од опаѓање цените на нафтата и ефектите од Украинската криза. Валутата на земјата била девалвирана за 19% во 2014 година и за 22% во 2015 година.
Во 2017 година, Светскиот економски форум го изготвил својот ранг на глобално ниво за конкурентност а Казахстан бил на 57 место од вкупно 144 земји. Рангирањето ги разгледува повеќекратните макроекономски и финансиски фактори, како што се големината на пазарот, БДП, даночните стапки, развојот на инфраструктурата итн. Во 2012 година, Светскиот економски форум ја навел корупцијата како најголем проблем во бизнисот во земјата, додека Светската банка го навел Казахстан како жариште за корупција, на исто ниво со Ангола, Боливија, Кенија, Либија и Пакистан.
Потпретседателот на Светската банка за Европа и Средна Азија, Кирил Милер, го посетил Нур-Султан (тогаш Астана) во јануари 2017 година, каде што го пофалил напредокот на земјата направен за време на 25-годишното партнерство со Светската банка. Милер, исто така, зборувал за подобреното позиционирање на Казахстан во Извештајот на Светската банка за 2017 година, каде што Казахстан е рангиран на 35 место од 190 земји во светот.
Казахстан обезбедил трета позиција во регионалната ранг-список на Централната и Јужна Азија од Глобалниот индекс на иновации во 2018 објавен од Светската организација за интелектуална сопственост.
Макроекономски трендови
Во Индексот за економски слободи за 2014 година објавен од Фондацијата Херитиџ во Вашингтон, Казахстан има постигнато 22 бода во текот на изминатите 17 години, што е забележано од авторите како една од 20-те најдобри од било која земја. Резултатот за економска слобода на Казахстан е 69,1, што е еднакво на „умерено слободни економии“. Неговиот вкупен резултат е зголемен за 0,1 бод, со значителни подобрувања во слободата на инвестирање и интегритетот на владата што ги надоместуваат големите падови во фискалното здравје и монетарната слобода. Казахстан е рангиран на 11-то место меѓу 43-те земји во Азиско-тихоокеанскиот регион, а неговиот вкупен резултат е над регионалните и светските просеци.
Следната табела ги прикажува трендовите во бруто-домашниот производ на Казахстан по пазарни цени проценети од Меѓународниот монетарен фонд, со бројки во милиони (казахстанско тенге).
Во следната табела се прикажани главните економски показатели во периодот 1980-2017 година. Инфлацијата под 5% е во зелено.
Економски раст и БДП
Казахстанскиот БДП се зголемил за 4,1% во реални услови во периодот од јануари до септември 2014 година.
Реалниот раст на БДП на Казахстан бил предвиден да достигне 4,3% во 2014 година, главната движечка сила на економијата во Казахстан во 2014 година е потрошувачкиот сектор; потрошувачката во Казахстан главно се засилува со кредитирањето на населението.
Според Агенцијата за статистика на Република Казахстан, растот на БДП на Казахстан во првиот квартал од 2014 година изнесувал 3,8%.
Владата на Казахстан на 1 мај 2014 година потпишала договор за партнерство со МБОР, ИФЦ, МИГА; според овој Договор, Светска банка ќе додели 2,5 милијарди американски долари за Казахстан, за диверзификација на економијата и постигнување одржлив развој.
До 2015 година, Светска банка го класифицирал Казахстан како земја со повисок среден приход со БДП по глава на жител од речиси 10,5 илјади американски долари.
Странските директни инвестиции се зголемиле за 30 отсто во 2015 година во земјоделската индустрија во Казахстан и 80 отсто во секторот за нафтени производи во земјата.
Во 2016 година казахстанската економија започнала да се опоравува од кризата предизвикана од ниските цени на нафтата и девалвацијата на казахстанското тенге. Според министерот за национална економија на Казахстан, во деветте месеци од 2016 година растот на БДП достигнал 0,4%. Секторите на економијата кои доживеале највисок раст се градежништвото (6,9%), земјоделството (4,9%) и транспортниот сектор (4,0%).
Енергија
Казахстан е водечка земја во светот за производство на ураниум, со 35% од светското производство, и е втор по големина во светот по резерви на ураниум по Австралија.
Нафта и гас
Нафтата и гасот се водечки економски сектор. Во 2000 година, Казахстан произвел 35.252.000 тони нафта (700.000 барели дневно), што претставува зголемување од 17,4% во однос на 1999 година од 30.025.000 тони. Земјата извезла 28.883.000 тони нафта во 2000 година, на 38,8% од 20.813.000 тони во 1999 година. Производството во 2001 година се зголемило на околу 20%, со цел да се исполни владината прогноза за 40.100.000 тони нафта (800.000 барели дневно). Во 2000 година, производството достигнало 11,5 км³ природен гас, од 8,2 км³ во 1999 година.
Казахстан има потенцијал да биде извозник на нафта од светска класа на среден рок. Значајните странски инвестиции во Казахстан се заедничкото вложување на Тенгизшевроил, во сопственост на 50% од Шеврон корпорејшн, 25% од Ексон Мобил, 20% од КазМунајГас на Казахстан и 5% од ЛукАрко од Русија. Карачаганакското поле за природен гас и гас кондензат го развиваат БГ Груп, Агип, Шеврон корпорејшн и Лукоил. Конзорциумот „Офшор Казахстан“, предводен од Агип, го открил потенцијалното огромното нафтено поле Кашаган во северниот дел на Каспиското Море. Економската иднина на Казахстан е поврзана со развојот на нафта и гас. Растот на БДП ќе зависи од цената на нафтата, како и со способноста да се развијат нови депозити.
Рударство
Казахстан е водечки производител на многу минерални производи, вклучувајќи сол, ураниум, ферохром, титански сунѓер, кадмиум, калиум, магнезиум, ренија, бакар, боксит, галиум и цинк.
Моторни возила
Во јуни 2014 година, собранието на Тојота одлучило за вклучувањер во пазарот во беше лансирано во Костанај, Казахстан. Очекуваното годишно производство изнесува околу 3.000 возила.
Автомобилската индустрија во Казахстан брзо се развивала по 2014 година, произведувајќи годишни производи вредни 2 милијарди долари. За жал, индустријата забележала пад и покрај големите надежи, при што продажбата се намалила на само 46.000 во 2016 година.
Железнички
ГЕ Транспорт добил 50% од акциите во Локомотив Курастиру Зауити во заедничко вложување со националното железничко претпријатие на Казахстан.
Технологија
На 22 декември 2014 година, Светската банка одобрила заем од 88 милиони долари кој ќе ги поддржи напорите на Казахстан за олеснување на комерцијалните и општествено одржливите иновации во технологијата. Проектот за поттикнување на продуктивните иновации има за цел да ја подобри земјата во областите кои се способни да негуваат и поддржуваат технолошки иновации.
Малопродажба
Според Глобалниот индекс на малопродажба во 2015, Казахстан е рангиран на 13 место од 30 земји. Во Индексот за 2016, Казахстан е рангиран како 4-та најдобра земја во развој за инвестиции во малопродажба, постигнувајќи 56,5 од 100 земји. Казахстанскиот пазар привлекол големи меѓународни трговци, како што се француските малопродажни синџири „Карфур“ и „Лерој Мерлин“, како и прехранбените гиганти Мекдоналдс и КФЦ.
Трговија
Шерин Сушикова, советник на Комората за трговија и индустрија на Казахстан и Чао Јон-Чуан, генерален секретар на Тајван за развој на надворешна трговија, на 13 октомври 2006 година во Тајпеј потпишале договор за подобрување на економските односи преку „размена на информации и посети на пазарните и трговските професионалци“. " ТАИТРА има канцеларија во Алмати, Казахстан.
Во 2006 година, тогашниот гувернер на Северна Дакота, Џек Далримпл, предводел 18-члената делегација од трговската комора во Северна Дакота, претставувајќи седум компании од Северна Дакота и Државниот универзитет Дикинсон во Казахстан, Украина и Русија. Северна Дакота претежно пренесува машини во Казахстан, и е осмо најголемо одредиште за извозот на Северна Дакотан; извозот на машини се зголемил од 22.000 до 25 милиони долари помеѓу 2000 и 2005 година.
Процентот на високотехнолошкиот извоз (како дел од произведениот извоз) од Казахстан се зголемил од само 4,46% во 1995 година на 37,17% во 2014 година. Еден од главните фактори кои го поттикнале овој пораст бил Проектот за комерцијализација на технологијата развиен и имплементиран од страна на Светска Банка и Владата на Казахстан. Преку овој проект, 65 казахстански технолошки стартапи добиле финансирање и обука, помагајќи им да ги добијат своите иновации на пазари.
Кина е важен трговски партнер на Казахстан. На крајот од март 2015 година двете земји потпишале 33 договори во вредност од 23,6 милијарди долари. Договорите опфаќаат различни индустрии, како рафинирање на нафта, автомобили, челик.
Странски директни инвестиции
Казахстан е најголем примател на вкупни и годишни странски директни инвестиции на сите земји од ЗНД. ОЕСР ги пофлил чекорите што ги направила владата во отворањето на земјата за меѓународни инвестиции и подобрување на политичката рамка за инвестирање како дел од нивните напори за диверзификација на економијата. Во 2017 година, Казахстан бил поканет од ОЕСР да стане приврзаник на Декларацијата на ОЕСР за меѓународни инвестиции и мултинационални претпријатија.
Во јуни 2014 година Казахстанскиот претседател Нурсултан Назарбајев потпишал даночни олеснувања за промовирање на странски инвестиции, вклучувајќи и 10-годишно ослободување од данокот на доход, ослободување од данокот на имот за осум години и 10-годишно замрзнување на повеќето други даноци. Другите мерки вклучуваат враќање на капиталните вложувања до 30 отсто откако ќе биде пуштен производствениот капацитет. Со цел да привлече инвестиции, Казахстан го намалил даночното оптоварување за странските инвеститори. Стапката на данок на добивка се намалила од 30% на 20%. Владата, исто така, постепено го намалила ДДВ од 16% во 2006 година на 12% во 2009 година.
На 30 септември 2014 година, вкупните странски инвестиции во Казахстан достигнале 211,5 милијарди американски долари. Од вкупниот број, нето странските директни инвестиции сочинувале 129,3 милијарди американски долари, при што портфолиото и другите инвестиции ги содржат останатите 82,2 милијарди американски долари.
Почнувајќи од јули 2015 година, Казахстан привлекол 16 милијарди долари во преработувачката индустрија во текот на изминатите пет години, што е 2,5 пати повеќе од претходните пет години. Казахстан пуштил во употреба четиристотини нови производи, во автомобилската индустрија, железничкото инженерство, производството на основни хемиски производи, ураниумската индустрија, индустријата на ретки метални метали. Обемот на нови претпријатија изнесува 580 милијарди.
Во 2012 година, Казахстан го спровел првиот преглед на инвестиционите стандарди на ОЕСР, што резултирало со 12 препораки за подобрување на инвестициската клима во земјата. По усвојувањето на Законот за јавно-приватно партнерство со проширување на употребата на механизмот и ревидирање на стандардите за заштита на интелектуалната сопственост и правилата за привлекување на странски труд, Казахстан започна со втор преглед на ОЕСР во 2016 година.
Според Министерството за инвестиции и развој на Казахстан, од мај 2016 година привлекувањето на странски инвестиции во преработка на нафта се зголемило за 80%, прехранбената индустрија - 30%, во областа на инженерството - за 7 пати. Министерството, исто така, објавило дека имало 200 инвестициски проекти во земјата во вредност од повеќе од 40 милијарди долари.
Во средината на 2016 година, група на компании предводени од Шеврон објавиле инвестиција вредна 36,8 милијарди долари во нафтеното поле на Тенгиз во Казахстан.
Во првиот квартал од 2016 година, Казахстан привлекол 2,7 милијарди долари странски директни инвестиции. Најголем инвеститор во казахстанската економија е Холандија (66 милијарди долари), потоа САД (26 милијарди долари) и Швајцарија (15 милијарди долари). Според претседателот на Казахстанската Народна банка, клучен фактор кој го поттикнува зголемениот прилив на странски инвестиции е имплементацијата на државната програма Нурли Жол која предвидува создавање на поволни услови. Заклучно со септември 2016 година, странските инвестиции во казахстанската економија изнесуваа 5,7 милијарди долари, што е за 4,8% повеќе во однос на истиот период од претходната година.
Сумирајќи 2016 година, казахстанскиот министер за надворешни работи, Ерлан Идрисов, истакна дека Казахстан привлекол 20 милијарди долари странски директни инвестиции во текот на годината. Бруто приливот на странски директни инвестиции во 2016 година пораснал за 40% во споредба со 2015 година и го надмина претходниот рекорд од 2008 година. Бројот на странски бизниси кои работат во Казахстан се зголемил за 25% во 2016 година во споредба со 2015 година. Главните приматели на странски директни инвестиции беа рударската индустрија, геолошкото истражување и преработка. Најголеми инвеститори се Холандија, САД, Швајцарија и Франција.
Казахстан вовел безвизен режим за граѓаните на ЕАЕУ, ОЕСР, Монако, Малезија, Обединетите Арапски Емирати и Сингапур, почнувајќи од 2017. Се очекува безвизниот влез да ја зголеми соработката со инвеститорите и бизнисите на овие земји.
Земјоделството е еден од најважните сектори во Казахстан каде што земјата се обидува да привлече странски инвестиции за да ја зголеми конкурентноста на овој сектор на економијата. За таа цел, во 2017 година Казагро преговарал со Европската инвестициска банка (ЕИБ) за заем од 200 милиони евра за период од 15 години.