cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Битка во Арачиново
Избивање на кризата во Арачиново
На 9 јуни 2001 година, ОНА го зазела Арачиново, село кое географски се наоѓа на само неколку километри од Скопје. Преку Арачиново, кое станало едно од главните седишта на ОНА, албанските бунтовници се заканувале дека ќе го нападнат и Скопје, пред сè парламентот и владата. Главен командант на Арачиново бил командант Хоџа или Џезаир Шакири. Според мислењето на началникот на ГШ на АРМ, генералот Панде Петровски, Арачиново од воен аспект не претставувало никаква закана бидејќи уште од месец мај селото било полуопкружено со единиците на АРМ и МВР, влезот и излезот од селото биле целосно блокирани, а патните правци кон Скопје и Куманово биле под целосна контрола. Информациите изнесени во медиумите дека во Арачиново имало 4000 терористи, биле оценети како неточни и со пропагандна цел за заплашување, бидејќи тие цели 2 месеци биле провоцирани преку дистанциони дејства на АРМ да се појават, меѓутоа тие не извршиле никакви операции или офанзиви со кои би ја покажале својата борбена готовност. Според проценкитен на ГШ на АРМ, бројноста на терористите во Арачиново била меѓу 1000-1500 припадници. Олеснителна околоност за појавувањето на терористите во Арачиново било тоа што за разлика од другите села во кризните региони чие население ги напуштило селата, населението на Арачиново останало во своите домови, а дел од населението било ангажирано во помошни логистички работи за одбрана. По повеќе состаноци на Координативното тело за справување со кризата, на 18 јуни е донесена одлука да се нападнат и разбијат терористите во Арачиново.
Почеток и тек на воените дејстивија
На 21 јуни во 4:30 часот, македонските безбедносни сили ја започнале решителната офанзива за чистење на теренот од албанските екстремисти во селото, најпрвин била употребена артилеријата и за неполн час единиците на македонските безбедносни сили избиле пред Арачиново. Во текот на ноќта во селото биле уфрлени дел од Шестиот одред и специјалната единица на МВР и тоа вдолж каналот од правецот на Сингелиќ, а еден тенковски вод ТТ-370 навлегол од Брњарци при што Арачиново било надвишено од северната страна. Не очекувајќи напад од Брњарци и Сингелиќ, терористите не дале голем отпор, при што македонските сили навлегле во Арачиново сè до гробиштата, а терористите се повлекле и отпочнале со засилување на одбраната кон новата џамија. Нападот од источната страна (од правецот на Криви Дол) одел побавно, бидејќи месноста Бел Камен како добро организирана точка од терористите, на 1 км источно од првите куќи, упорно ја држеле. Меѓутоа со засилувањето на нападот од јужната страна отпорната точка била разбиена, вооружувањето заробено, а дел од терористите се извлекле кон Арачиново, оставајќи се од опремата. Котата 354 била совладана во попладневните часови и за време на борбените дејствија во првиот ден, македонските безбедносни сили влегле во Арачиново од западната и северната страна, додека од јужната и источната страна се запрело пред селото бидејќи единиците имале таква задача, поради проценка дека е ризично со можност за сопствени загуби.
Следниот ден, двата борбени авиони "сухој" 25“ на македонската воена ескадрила, управувани од пилоти на АРМ, ги извршиле првите извидувачки дејства над селото. Вториот ден нападот на македонските сили бил многу посилен и пожесток, тенковите ја совладале ТТ 354 и од источната страна влегле во селото Арачиново. Од западната страна единиците веќе избиле до новата џамија, обрачот полека сè повеќе се стеснувал, а терористите останале да го држат само централниот дел на селото. Македонските сили брзо напредувале, нанесувајќи им големи штети на албанските бунтовници. Според генералот Панде Петровски, кој командувал со арачиновската операција, АРМ располагала со околу 18.468 војници со оклопни батаљони и професионални екипажи, 54 тенка, со 120-130 минофрлачи, 40 хаубици, 10 лесни ракетни лансери, 135 оклопни траспортери, хеликоптери „МИ-24“, „МИ-17“ и „МИ-8“ за воени дејства и доволно количество муниција за извршување на една завршна операција и целосно разбивање на ОНА. Битката траела само три дена, откако албанските бунтовници, истакнувајќи бели знамиња, дале знак дека се предаваат. Борбените дејствија траеле непрекинато сè до 25 јуни во 13 часот, кога по наредба на врховниот командант и претседател Борис Трајковски, воените активности биле прекинати поради состанокот со високи лица од НАТО и ОБСЕ, со претходен контакт и договор со генералниот секретар на НАТО, Џорџ Робертсон.
Извлекување на терористите од Арачиново под покровителство на НАТО
Вечерта на 21 јуни 2001, после првиот ден на битката, на состанокот на државниот врв била прифатена идејата да се вклучи НАТО како посредник за да ги извлече терористите, а истовремено уште пожестоко да се продолжи со нападот. Ваквата одлука била прифатена бидејќи разбивањето и уништувањето на терористите било многу извесно и навистина немало потреба од натамошни жртви. На 25 јуни 2001 на состанокот меѓу НГШ на АРМ Панде Петровски и тогашниот претседател Борис Трајковски, претседателот Трајковски го известил генерал Петровски дека генералниот секретар на НАТО, Џорџ Робертсон ја прифатил идејата за извлекувањето на терористите од нивна страна, при што му пренел да се прекине со акцијата на македонските сили бидејќи во Арачиново имало 30 луѓе на НАТО, за што ветил дека ќе даде список со нивните имиња.
На 25 јуни 2001 година во хотелот „Белви“ во 14,30 часот бил одржан состанок на македонскиот државен и воен врв со највисоките претставници на НАТО и ОБСЕ, меѓу кои Хавиер Солана и Питер Фејт. По мачна расправија Питер Фејт предложил да им се јави на терористите и да им предложи да бидат извлечени со помош на НАТО во Косово, на што Љубе Бошкоски жестоко се спротивставил. Во суштина НАТО и ОБСЕ имале 3 варијанти за извлекување на терористите од Арачиново: А) со возила на цивилни фирми од Тетово, Б) со автобуси на НАТО/КФОР и В) со сопствени возила. На крајот било договорено терористите да бидат извлечени во селото Никуштак и тоа во организација на НАТО, а македонските сили да ги тргнат тенковите од Арачиново и патот Арачиново - Никуштак . Под покровителство на НАТО, било договорено да се евакуираат припадниците на ОНА, и од Арачиново да се преместат во Никуштак и Липково . Така, на околу 350 бунтовници им било дозволено да го напуштат селото со своето оружје, со помош на американските трупи кои служеле во КФОР и силите на НАТО во Косово, ОБСЕ и Мисијата на Европската Унија. На македонската страна и било наредено да се повлече. Само 10-15 минути по завршувањето на состанокот веднаш пристигнале единиците и автобусите на НАТО пред хотелот „Белви“, што го навело генералот Панде Петровски на помислата дека ова акција била договорена многу порано, а состанокот бил всушност само формалност за нејзино потврдување. Договорот бил терористите да се извлечат додека е дневно време, пред да падне ноќта, на што инсистирале македонските владини и воени претставници бидејќи целата акција уште од пред нејзинот почеток се набљудувала со видео техника и визуелно се снимала со камери и современа апаратура поставена од МВР на 4 кат од хотелот.
Поради ваквата постапка на силите на НАТО, македонските безбедносни сили ги блокирале сите приоди и излези од Арачиново кон Сингелиќ, Никуштак и хотелот „Белви“ при што НАТО со своето обезбедување и возила останале блокирани внатре во Арачиново, со цел да бидат пуштени да излезат утрото кога ќе се раздени. Во меѓувреме состојбата во главниот град Скопје драстично се влошила со тоа што неколку илјади граѓани излегле пред Собранието и започнале со масовни протести и нереди, при што претседателот Борис Трајковски кој добил закани за убиство бил засолнет во касарната „Илинден“. Во ваквата сложена ситуација, силите на НАТО со 7 автобуси, санитетски возила во кои имало тешко ранети терористи останале блокирани во Арачиново. Бидејќи сите приоди биле блокирани излегувањето на НАТО силите било невозможно, а од друга страна НАТО силите не дозволувале нивните возила да бидат проверени од полицијата и по цена на отворање оган, што значело директен вооружен судир меѓу силите на НАТО и македонските безбедносни сили. Поради ваквата тешка ситуација воениот аташе на САД во Македонија, полковникот Роберт Линч побарал контакт со македонскиот генерал и началник на ГШ Панде Петровски со цел да се извлечат силите на НАТО од Арачиново.
На 27 јуни 2001, АРМ добила оперативен извештај од КФОР дека нивните сили за обезбедување на границата кон Македонија фатиле 27 лица од кои 4 со рани од борби, при што тие биле однесени во болницата на воената база Бонд Стил, додека останатите 23 биле однесени во затворскиот камп во „Бонд Стил“ при што немало известуваење за запленето оружје. Според мислењето на генерал Панде Петровски овој документ најверојатно претставувал „списокот“ кој го ветил генералниот секретар на НАТО, Џорџ Робертсон на претседателот Борис Трајковски по извлекувањето од Арачиново.
Присуство на странски лица во редовите на терористите и помош од НАТО
Најголема контраверзност на оваа битка, која несомнено е клучно важна за натамошниот тек и разврска на вооружениот конфликт и криза во Македонија е учеството на странски лица, пред сè Американци, како обучувачи или борци на страната на терористите на ОНА. Интересна е улогата и однесувањето на НАТО во однос на оваа битка, чие учество во разврската на кризата во Македонија по оваа битка станува се поотворено.
За помошта и обуката на ОНА од страна на британски и американски воени лица, пишувале и угледни светски списанија, како „Џејн Дифенс“ од САД и „Дифенс Воч“ од Велика Британија при што тие официјално не бил демантирани. За соработката во создавањето на ОВК и улогата на САД во конфликтите на Балканот пишувале и проф. Мишел Чосудовски, аналитичарите Дејвид Галанд (заменик-главен уредник на „Дифенс Вач“) и Гари Вилсон, како и весниците „Катимерини“, „Тајмс“, „Сандеј Телеграф“, „Гардијан“ и други.
Граѓански собир и нереди пред Собранието
Како знак протест по повод извелкувањето на терористите со поддршка на највисоките претставници на НАТО и ЕУ, истата вечер околу пет илјади Македонци, меѓу кои голем број на полициски резервисти, се собрале пред Собранието во Скопје на протести, барајќи да им се обрати државниот врв>. Граѓаните протестирале околу седум часа, од дваесет до два часот изутрина, заедно со резервниот состав и дел од "Тигрите", а присутните редовни полицајци кои го обезбедувале протестот изјавувале дека се на страната на нивните колеги и на насобраните граѓани и дека ќе одбијат секаква евентуална наредба да удрат по својот народ. Протестот во кој учествувале резервни и редовни војници на АРМ и спцеијалци на МВР се претворил во масовни немири, кога околу 21:45 група од 50-ина демонстранти влегла во Собраниската зграда, додека разгневените граѓани кршеле прозорци од зградата на Собранието. Во масовните нереди настрадале повеќе прозорци од зградата на Собранието, бил демолиран дел од внатрешноста на собраниските простории за состаноци, уништени биле 2 возила на МВР и едно на ОБСЕ, искршени и ограбени биле 2 дуќани во ГТЦ. Насобраните граѓани се разотишле по доаѓањето и обраќањето преку мегафон на полицискиот генерал Ристо Галевски.
Куклица
Куклица — село во Општина Кратово, во околината на градот Кратово.
Географија и местоположба
Куклица е мало село од раштркан тип кое се наоѓа во областа Средорек, на 8 км северозападно од Кратово. Сместено е на десната долинска страна на Крива Река, во нејзиното средно сливно подрачје, на надморска височина од 430 до 700 метри. Атарот се протега на простор од 13,7 км2. На него обработливото земјиште зафаќа простор од 468 ха, пасиштата 757 ха, а шумите заземаат 81 ха. Селото има полјоделска функција.
Историја
Легендата вели дека многу одамна во селото Куклица се случила голема трагедија. Момчето, во кое една девојка била бескрајно вљубена, се оженило со друга, поради што разочараната девојка ги проколнала младенците. Кога дошол свадбениот ден, навидум се било во ред: се собрале сватовите, стасале и другите гости, веселбата почнала. Во моментот кога младенците се бакнале, клетвата се остварила и сите свадбари се скамениле. Скаменетите свадбари и денес сведочат за гневот и за болката на несреќната девојка. Селаните го викаат местото "Весела свадба" зашто сватовите останале насмеани, а младенците се скамениле во нежна прегратка. Поради овие скаменети "кукли", и местото го добило своето име - Куклица.
Со малку фантазија, секој посетител може да си ги дополни празнините во приказната, бидејќи не се знае што се случило со девојката што ја фрлила клетвата. Мештаните раскажуваат дека нивните предци се обиделе да ја растурат клетвата на вљубената девојка, но не успеале.
Научниците, пак, велат дека камените фигури се создале пред 10 милиони години, кога сè уште немало луѓе на планетата. Вертикалната ерозија на вулканските карпи создала "кукли" повисоки од десет метри, кои и денес доминираат во питомата околина. Со тек на времето природата од нив извајала ретки ремек-дела. Како и да е, ваква "свадба" нема никаде на светот и ова место е заштитено од Агенцијата за природни реткости при Министерството за животна средина. Нешто слично има само во Србија, во местото Ѓавоља Варош.
Фран Крсто Франкопан
Фрањо Крсто Франкопан ( - ) — хрватски аристократ, војсководец и поет, од семејството Франкопан. Запаметен е во историјата најмногу поради неговата вклученост во заверата Зрински-Франкопан.
Куклица
Население
Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 97 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 55 жители, од кои 42 Македонци, 2 Срби и 11 лица без податоци.
Селото Куклица е од раштркан тип со повеќе маала. Во последно време тоа е во процес на брзо отселување, така што од 532 жители во 1953 година, бројот на население опаѓа на само 116 жители во 1994 година.
Фран Крсто Франкопан
Живот и дело
Враќајќи се во Хрватска станал огулински капетан, и заедно со Петар Зрински се истакнал во борбата против Турците. Франкопан незадоволен од политиката на виенскиот двор, приоѓа кон заверата на хрватските и унгарските аристократи, на чие чело бил Никола Зрински, а по неговата смрт, Петар Зрински. Се борат против виенскиот централизам насочен против аристократијата. Кога Зрински и Франкопан увиделе дека заверата е откриена, побрзале во Виена да се оправдаат пред дворот и да бараат милост, но фатени се и осудени на смрт.
Куклица
Родови
Куклица е македонско село.
Фран Крсто Франкопан
Живот и дело
Петар Зрински во затворот се подготвувал за судењето и пружил одлична одбрана, додека за тоа време Фран пеел песни. Во затворот ја напишал збирката песни „Гартлиц за час кратити“. Ова дело останало во ракопис и пронајдено е дури во 19 век во виенската архива меѓу списите за заверата на Зрински и Франкопан. Делото е печатено во 1871 година, 200 години по смртта на поетот, со наслов „Градинка“ („Вртиќ“). Во оваа збирка има љубовни и рефлексивни песни, како и тажаленки за минливиот овоземен живот.
Куклица
Родови
Според истражувањата од 1975 година, родови во селото се:
Фран Крсто Франкопан
Живот и дело
Во затворот, Фран го превел делото на Молиер „Жорж Данден“, кое излегло тоа време, но во преводот дејството го пренесол на хрватско тло.
Куклица
Културни и природни знаменитости
Куклица е позната по карактеристичните ерозивни форми наречени земјени пирамиди или камени кукли. Овие форми се наоѓаат на десната долинска страна на Крива Река, поточно на еродираниот дел од нејзината речна тераса, на надморска височина од 415-420 метри. Целата појава е распространета на површина од околу 0,3-. Има две групи на земјени пирамиди: оние во централниот дел на малата депресија во подножјето на ридот Дубица се поголеми (високи до 10 м), самостојни и во вид на земјени столбови; на исток (десно) од претходните, по страните на возвишението Забел се распоредени помали форми (високи до 5 м), блиску една до друга и често споени во подножјето. Поради интересниот изглед на големите земјени столбови кои наликуваат на човечки фигури наредени како „скаменети свадбари“, целата појава месното население ја нарекува „Весела свадба“.
Фран Крсто Франкопан
Живот и дело
Убиен е на 30 април 1671 година.
Куклица
Личности
Личности родени во Куклица:
Фран Крсто Франкопан
За поезијата
Во неговата збирка има конвенционални стихови, мотиви и имиња, но има и искрени љубовни песни во кои пее за тагата на човекот кој е осуден на смрт. Поетот ја доловува убавината на природата и ја спротивставува на тешкиот затворски живот. Се жали на „неверната“ среќа. Во некои песни го велича витештвото и честа, со борбени повици ги вика јунаците на борба да го бранат „гласот, името и честа“.
Во збирката се чувствува влијанието на народната песна. Тој прв ја употребил дикцијата на народната песна и десетерецот. Во романсата „Парис и Галатеја“ поетот ја покажува средбата на двајцата млади во духот на народната песна, во десетерец. Во тој дух испеана е и шеговитата песна „Бабајко од дивојке љубави проси“, во која старецот ја уверува девојката во постојаноста на својата љубов. Во некои свои песни, ги исмејува поповите.
Џек Спароу
Капетан Џек Спароу е измислен лик и главен јунак во филмскиот серијал Пиратите од Карибите. Тој е создаден од сценаристите Тед Елиот и Тери Росио, а улогата ја толкува Џони Деп. Џек Спароу првпат е претставен во филмот Пиратите од Карибите: Проклетството на Црниот Бисер (2003). Подоцна се појавува и во продолженијата: Ковчегот на мртовецот (2006), На крајот од светот (2007) и На чудни плими (2011). На почетокот Џек Спароу бил замислен како спореден лик. Џони Деп ја засновал својата карактеризација според гитаристот на Ролинг Стоунс, Кит Ричардс, и ликот од цртаните филмови, Пепе ле Пју.
Серијалот Пиратите од Карибите е инспириран од тематскиот парк на Дизни. При обновата на паркот во 2006 година, додаден е и ликот на Џек Спароу. Тој исто така е и тема на низа книги, Пиратите од Карибите: Џек Спароу, кои ги опишуваат неговите тинејџерски години, а се појавува и во неколку видео игри. Во филмовите, Џек Спароу е еден од пиратските лордови на седумте мориња од Братскиот Совет. Тој може да биде подмолен и обично преживува со помош на духовитоста и преговарањето, наместо со оружје или сила, притоа избегнувајќи ги опасните ситуации и борејќи се само кога е потребно. Спароу е претставен како се обидува да го врати назад својот брод, Црниот Бисер, од неговиот бунтовен прв офицер, Хектор Барбоса. Подоцна, додека се бори против Трговската компанија на Источна Индија, Џек се обидува да избега од крвниот долг кон легедарниот Дејви Џонс.
Проклетството на Црниот Бисер
Џек Спароу првпат се појавува во Проклетството на Црниот Бисер, кога пристигнува во Порт Ројал за да преземе брод. И покрај тоа што ја спасува од давење ќерката на управникот Ветерби Свон (Џонатан Прајс), Елизабет Свон (Кира Најтли), тој е затворен поради пиратство. Истата ноќ, проколнатиот брод Црниот Бисер го напаѓа Порт Ројал, заробувајќи ја Елизабет. Неговиот капетан, Хектор Барбоса (Џефри Раш), очајно се обидува да ја скрши античката ацтетска клетва со која се проколнати тој и неговата посада. Вил Тарнер (Орландо Блум), ковач заљубен во Елизабет, го ослободува Спароу за да му помогне да ја спасат. Тие го крадат бродот Интерсептор и наоѓаат посада во Тортуга пред да се упатат кон Исла де Муерта (Островот на мртвите), каде што ја држат Елизабет заробена. Додека патуваат, Вил дознава дека Спароу првично бил капетан на Црниот Бисер, но Барбоса се претставил како негов прв офицер за да го украде бродот од него – оставајќи го заглавен на пуст остров пред 10 години.
Двајцата се спасени од страна на Британската Кралска Морнарица, откако Елизабет ќе го искористи румот пронајден на островот за да испрати сигнал со димна бомба. За да го избегне бесењето, Спароу склучува договор да им го предаде Бисерот. За време на решавачката битка на Исла де Муерта, Спароу ја краде проколната паричка, која го прави бесмртен за да може рамноправно да се соочи со Барбоса. Тој пука во својот противник со истиот пиштол кој го носел со себе десет години, во истиот момент кога Вил ја крши клетвата, притоа убивајќи го Барбоса. И покрај тоа што и помогна на Морнарицата, Спароу е повторно уапсен и осуден на смрт.
На предвиденото погубување во Порт Ројал, Вил доаѓа да го спаси, но брзо ги заробуваат. Во истиот момент, Елизабет ја искажува својата љубов за Вил и тој е помилуван, додека Спароу бега паѓајќи од морскиот ѕид. Тој е спасен од новата посада на Црниот Бисер, чиј капетан станува повторно. Очигледно импресиониран од снаодливиот пират, комодорот Џејмс Норингтон (Џек Девенпорт) му дозволува предност од еден ден пред да почнат да го прогонуваат.
Ковчегот на мртовецот
Една година по настаните од првиот филм, Спароу започнува потрага по Ковчегот на мртовецот, кој ќе му помогне да „управува“ со морињата и ќе го спаси. 13 години претходно, Спароу му ја дал својата душа на капетанот Дејви Џонс (Бил Наји), а за возврат Џонс го спасил насуканиот Црн Бисер и го направил Спароу капетан. Во филмот, Спароу мора да отслужи 100 години на бродот Летачкиот Холанѓанец или морското чудовиште наречено Кракен ќе го одведе во Сандакот на Дејви Џонс.
Ковчегот на мртовецот го содржи срцето на Џонс, кое Спароу може да го искористи против него за да стави крај на својот долг. За неволјите на Спароу да бидат уште поголеми, лордот Катлер Бекет (Том Холандер) од Трговската компанија на Источна Индија сака да го израмни својот долг со него и го принудува Вил Тарнер да оди во потрага по Џек. Вил ги наоѓа Спароу и неговата посада криејќи се од Кракенот на островот Пелегосто, каде се заробени од канибали. Тие успеваат да побегнат, но Дејви Џонс ги заробува и бара Џек да си го плати долгот. Џек го разубедува дека тој бил капетан само две години пред Барбоса да се побуни против него, но Џонс не се согласува, изјавувајќи дека тој себеси се нарекува „капетан“ Џек Спароу со години.
Спароу го предава Вил на Дејви Џонс како дел од нов договор со кој ќе тој ќе му предаде 100 души во замена за неговата. Џек регрутира нови морнари во Тортуга, каде неочекувано се среќава со Елизабет и понижениот Џејмс Норингтон, кој се свртил кон алкохолот. Убедувајќи ја Елизабет дека таа може да го ослободи Вил ако го пронајде Ковчегот, таа и Спароу се упатуваат кон Исла Крусес (Островот на крстовите) откако таа ја посочува оваа локација со помош на магичниот компас на Џек. Вил исто така пристигнува, откако ќе избега од бродот на Џонс крадејќи го клучот за Ковчегот. Вил сака да го прободи срцето и да го ослободи својот татко кој е во служба на Џонс. Норингтон пак, открива дека Бекет го посакува срцето за да ги контролира Дејви Џонс и морињата. Притоа, се надева дека ќе си ги врати кариерата и честа ако му го предаде срцето на Бекет. Спароу се плаши дека ако Џонс е мртов, Кракенот ќе продолжи да го прогонува и поради тоа, тој го сака срцето за да има моќ.
Пристигнува посадата на Џонс и за време на претстоечката битка, Норингтон го краде срцето. Џонс го повикува Кракенот за да го нападне Црниот Бисер. Откако забележува дека посадата му е нападната од Кракенот, Џек се обидува да избега со последниот неоштетен чамец. Но како што се приближува до островот, има грижа на совеста бидејќи ја напуштил посадата и се враќа назад за да им помогне да се спасат. Кога пристигнува таму, помага при уништувањето на пипките на Кракенот пред тажно да даде наредба да се напушти бродот. Кога неговиот прв офицер Џошами Гибс (Кевин Мекнели) го прашува дали е сигурен дека сака да го напушти Бисерот и да го остави на немилост на Кракенот, Џек безволно му одговара: „Тоа е само брод, морнару.“
Сфаќајќи дека Кракенот го сака само Спароу, Елизабет го измамува Џек бакнувајќи го страсно додека го оковува за јарболот за да ја спаси посадата. Кога Кракенот се враќа, Џек се предава на судбината и ја напаѓа устата на ѕверот мроморејќи: „Здраво, ѕверче.“ Спароу и Бисерот се повлечени долу во Сандакот на Дејви Џонс. Посадата бара утеха во домот на Тиа Далма (Наоми Харис), која ги зачудува понудувајќи им капетан кој може да помогне во спасувањето на Спароу. Тоа е Барбоса, кој Тиа Далма го вратила од мртвите.
На крајот на светот
Дотогаш, Катлер Бекет го поседува срцето на Дејви Џонс и започнува со уништување на сите пирати (и сите оние кои се поврзани со пирати), со помош на Летачкиот Холанѓанец, кој е под негово управување. За да се изборат против здружената закана од Бекет и Џонс, деветте пиратски лордови од Братскиот Совет се повикани да се соберат во Бродоломскиот Залив.
Иако Спароу беше вовлечен во Сандакот на Дејви Џонс на крајот од претходниот филм, тој е Пиратски лорд од Карибите и мора да присуствува на состанокот, бидејќи тој не успеал да го предаде неговиот „дел од осум“, идентификациски знак на пиратските лордови, на некој кој би го наследил. Здружените „делови од осум“ можат да ја ослободат божицата на морето, Калипсо. Барбоса ја води посадата на Спароу во Сандакот на Дејви Џонс, користејќи ги навигациските мапи на пиратскиот лорд Сао Фенг (Чау Јан-фет). Таму, Спароу си замислува цела посада составена од него самиот, каде секој член претставува дел од неговата личност. Откако Барбоса и посадата го наоѓаат, Спароу дешифрира трага на мапите која покажува (со вешто климање на главата кон привидувањата од фатаморганата кои се признаци на легендата од вистинскиот живот за Летачкиот Холанѓанец) дека тие мораат да го превртат Црниот Бисер за да избегаат од Сандакот; на зајдисонце бродот се свртува назад во живиот свет.
Спароу и Барбоса патуваат до Братскиот Совет каде се среќаваат со Елизабет, која прво била продадена на Сао Фенг, а потоа тој ја назначил за пиратски лорд пред да умре. Во Братскиот Совет, таа е избрана за „пиратски крал“ откако Спароу го прекинува застојот (во сите претходни состаноци освен во првиот, пиратските лордови гласале за себе). За време на преговарањето, тој е разменет за Вил, кој бил заробен од Џонс и Бекет откако Спароу го испратил во морето. Црниот Бисер и Летачкиот Холанѓанец се соочуват во битка за време на вртологот кој е создаден од Калипсо, додека Спароу го краде срцето на Дејви Џонс за да стане бесмртен. Сепак, кога Џонс смртно го ранува Вил, Џек на крајот избира да го спаси Вил помагајќи му да го прободе срцето; убивајќи го Џонс и со тоа правејќи го Вил новиот капетан на Летачкиот Холанѓанец. Заедно, Бисерот и Холанѓанецот го уништуваат бродот на Бекет. На крајот од филмот, Барбоса повторно управува со Бисерот и мапите на Сао Фенг; оставајќи ги Спароу и г-динот Гибс во Тортуга. За среќа, Џек веќе го отстранил средишниот дел на мапите и испловува во мал чамец, користејќи ги својот компас и мапата за да го однесат до Фонтаната на младоста.
На чудни плими
Откако се најде во безизлез во неговата потрага по Фонтаната на младоста, Спароу пристигнува во Лондон, каде дознава дека некој кој се претставува со неговото име собира посада. По патот, Спароу се преправа како судија за да го спаси осудениот г-дин Гибс пред да биде заробен од кралската гарда и однесен пред кралот Џорџ II и Барбоса, кој е сега платеник во Кралската Морнарица. Дотогаш, Спароу се сретнува со неговиот измамник, за кој се открива дека е негова стара љубов по име Анџелика (Пенелопе Круз) која го грабнува и го носи на бродот на ужасниот Црнобрадест (Ијан Мекшејн), Одмаздата на кралицата Ен, кој го принудува Џек да му помогне да стигнат до Фонтаната на младоста. Сфаќајќи што се крие зад сето тоа, Џек се обидува да ја намести смртта на Црнобрадестиот и да ја спаси наивната Анџелика од нејзиниот татко. По неволјите со сирените и Шпанската Морнарица, тој успева да го измами Црнобрадестиот да се одрече од својот живот за да ја спаси Анџелика. Џек и Анџелика си признаваат дека се заљубени еден во друг, но Џек ја остава Анџелика на изгубен остров, знаејќи дека таа веројатно ќе сака да ја одмазди смртта на нејзиниот татко. Тој потоа му наредува на Гибс да го најде смалениот Црн Бисер со надеж да најдат начин да го вратат во нормална големина. Кога Гибс го прашува зошто се откажал од неговата можност за бесмртност, Џек одговара дека бесмртноста не е сè, иако признава дека создавање име за себе како оној што ја нашол Фонтаната е доволно добра бесмртност во моментот. По завршната најава на филмот, вуду куклата на Џек е покажана како плови во морето кон островот на кој Спароу ја остави Анџелика.
Видео игри
Покрај филмовите, Џек Спароу прво се појавил како лик во видео играта Кралски срца II од 2006 година, каде тој е синхронизиран од Џејмс Арнолд Тејлор во англиската верзија и Хироаки Хирата (кој исто така го синхронизирал Спароу и во филмовите со јапонска синхронизација) во јапонската верзија. Оттогаш Спароу се појавил и во други видео игри, вклучувајќи ги и Пиратите од Карибите: Легендата за Џек Спароу, каде бил синхронизиран од Џони Деп, и адаптацијата на филмот На крајот на светот во игра, каде што бил синхронизиран од Џаред Батлер со компјутерски движења обезбедени од Џони Патон. Овој лик повторно бил синхронизиран од Џаред Батлер во Пиратите од Карибите Онлајн, чие дејство се случува помеѓу првиот и вториот филм. Џек е исто така лик за игра во Лего Пирати од Карибите: Видео игра.
Приказната на Спароу во Пиратите од Карибите: Целосен визуелен водич покажува дека тој е роден на пиратски брод за време на тајфун во Индискиот Океан и дека некој Италијанец го научил како да мечува. Роб Кид напишал низа книги кои се во тек, насловени Пиратите од Карибите: Џек Спароу, кои го следат младиот Спароу и неговата посада на малиот брод за рибарење, Барнакл, и се борат со сирени, морски самовили и возрасни пирати додека се во потрага по разновидни богатства. Првата книга Бурата што доаѓа, била издадена на 1 јуни 2006 година. Во 2011 година, Ен К. Криспин напишала новела насловена Пиратите од Карибите: Цената на слободата, која ги следи авантурите на Џек кога тој работел како трговски капетан за Трговската компанија на Источна Индија.
Создавање на ликот
Додека го пишувале сценариото за Проклетството на Црниот Бисер, Тед Елиот и Тери Росио го замислиле Џек Спароу како спореден лик, повикувајќи се на Душко Долгоушко и Граучо Маркс како влијанија. Продуцентите го гледале како млад Барт Ланкастер. Режисерот Гор Вербински признал дека: „првиот филм беше само филм, а потоа Џек беше само речиси впуштен во него. Тој ги нема обврските на заплетот на ист начин како другите ликови. Тој само скита низ него и на некој начин влијае на сите други.“ Спароу претставува морален пират, а капетанот Барбоса негова неморална спротивност. Неговите вистински мотиви обично остануваат сокриени, а дали е чесен или злобен зависи од преспективата на публиката. Ова делува како дел од итроста за Вил Тарнер, во која Спароу му кажува дека еден пират може да биде добар човек, како неговиот татко.
По успехот на Проклетството на Црниот Бисер, предизвикот за да се создаде продолжение според Вербински бил: „не сакате само филм за Џек Спароу. ...Да не им дадеме премногу Џек. Тоа е како да имаш премногу десерт или премногу добри нешта.“ Иако Ковчегот на мртовецот бил напишан за да биде дел од трилогија, начинот на размислување на Спароу како што бега од Дејви Џонс станува се по нервозен, а сценаристите ја смислиле сцената со канибалите за да покажат дека тој е во опасност било да е на земја или на море. Спароу е исто така збунет поради привлечноста што ја чувствува кон Елизабет Свон и се обидува да ја оправда низ филмот.
На крајот на светот бил со намера да се врати тонално до карактерна пиеса. Спароу, особено, е со примеси на лудило поради долгиот осамен затвор во Сандакот на Дејви Џонс, а сега посакува бесмртност. Спароу се бори со тоа што е потребно да биде морална личност откако неговата искреност му донесе пропаст во вториот филм. Ова е главно покажано преку неговото сè понепредвидливо однесување и неговите халуцинации кои прво покажуваат дека се плод на неговиот пореметен ум, како во почетокот каде десетици „Џек Спароу“ се појавуваат како посада на бродот во неговото осамено прогонство, но подоцна халуцинациите стануваат се поважни и главно има двајца „Џек“ кои постојано се расправаат кој пат да го следат: бесмртноста или смртноста. Последната халуцинација се случува додека Џек е затворен на Холанѓанецот каде неговата искреност победува (веројатно поради тоа што не му се допаѓа „иднината“ во која би изгледал како морско суштество, каде на смешен начин мозокот му паѓа и тој го бара наоколу). При крајот на На крајот на светот, Спароу плови кон Фонтаната на младоста, рана идеја за вториот филм. Росио изјавил дека би можеле да напишат сценарио за четврти филм и продуцентот Џери Брукхајмер изразил интерес за спин-оф. Гор Вербински се согласил дека: „сите приказни поставени во движење од првиот филм се решени. Ако има друг Пиратите од Карибите филм, би започнал одново и би се фокусирал на понатамошните авантури на капетанот Џек Спароу.“
Џони Деп
Џони Деп сакал да снима семеен филм во 2001 година и го посетувал студиото Волт Дизни кога дознал дека имало планови да се адаптира возниот парк Пиратите од Карибите во филм. Деп бил возбуден од можноста за оживување на стар холивудски жанр и бил воодушевен што сценариото ги задоволува неговите ексцентрични чувства: посадата на Црниот Бисер не биле во потрага по богатство, туку се обидувале да го прекинат проклетството. Покрај тоа, традиционалниот бунт веќе се случил. Улогата на Деп му била доделена на 10 јуни, 2002 година. Продуцентот Џери Брукхајмер чувствувал дека Деп е „напнат глумец кој ќе го предвиди нежниот квалитет на дизниевите Кантри мечки и ќе и покаже на публиката дека и возрасен и тинејџер можат да го гледаат тоа и добро да се забавуваат.“
Изведбата на Деп беше воодушевено прифатена од филмските критичари. Алан Морисон изјави: „Величествено над врвот... Во однос на физичката прецизност и вербалната дикција, тоа е ремек-класа во глумењето во комедии.“ Роџер Еберт исто така изјави за неговата изведба: „оригинална во секој атом. Никогаш не постоел пират или човечко суштество како ова во некој друг филм... неговото однесување покажува живот полн со подготвување.“ Еберт исто така го пофали Деп за оддалечувањето од начинот на кој ликот бил напишан. Деп ја доби Screen Actor’s Guild (SAG) наградата за неговата изведба и исто така беше номиниран за Златен Глобус и Оскар за најдобар глумец, првпат во неговата кариера. Блогот Film School Rejects тврдел дека поради филмот, Деп станал филмска ѕвезда колку што бил и карактерен глумец.
Џони Деп се врати како Џек Спароу во Ковчегот на мртовецот, тоа е првпат тој да снима продолжение. Дру Меквини забележал: „Се сеќавате колку кул беше Хан Соло во Ѕвездени Војни првиот пат кога го гледавте? А се сеќавате колку покул изгледаше кога излезе Империја? Тоа е голем скок.“ Деп освои MTV Movie Award, а потоа и Teen Choice Award за Ковчегот на мртовецот и исто така беше номиниран за Empire Award и уште еден Златен Глобус. За неговата изведба во На крајот на светот, Деп освои MTV Movie Award за најдобра изведба во комедија, како и People’s Choice Award, Kids’ Choice Award и уште една Teen Choice Award. Тој има потшишано да ја репризира улогата и за идни продолженија.
Шминка и костуми
Џони Деп носел перика за да ги прикаже суканиците на Спароу, кои биле замислени под влијание на рокенрол пристапот на Деп кон пиратите. Покрај црвената бандана (вид марама), Спароу носи и многу предмети во неговата коса, под влијание на Кит Ричардс кој имал навика да собира сувенири од неговите патувања; декорациите на Спароу го вклучуваат и неговиот „дел од осум“. Спароу носи црна сенка околу неговите очи, која била инспирана од проучувањето на Деп за номадите, кои ги споредувал со пиратите, исто така носел и контактни леќи кои делувале како очила за сонце. Спароу има неколку златни заби, два од кои му припаѓаат на Деп, иако тие биле ставени за време на снимањето. Деп заборавил да ги извади по снимањето на Проклетството на Црниот Бисер и одлучил да ги задржи за време на снимањето на продолженијата. Како и за сите аспекти на изведбата на Деп, Дизни на почетокот биле загрижени за забите на Деп. Спароу ја носи својата брадичка во две плетенки. На почетокот била користена жица во нив, но тие биле оставени бидејќи правеле плетенките да стрчат кога Деп бил легнат. Спароу исто така има многу тетоважи и бил жигосан како пират на десната рака од страна на Катлер Бекет, под тетоважата на врабче. Во На крајот на светот, една од инкарнациите „Џек“ додека работи е гол до половината и може да се види дека целото тело му е со тетоважа од поемата Desiderata (лат. „посакувани нешта“) од 1927 година.
Деп соработувал со костимографката Пени Роуз за изгледот на неговиот лик, избирајќи трикорн (анг. триаголен шешир популарен за XVIII век) како кожен шешир кој ќе биде препознатлив за Спароу: другите ликови во серијалот не можеле да носта кожни шешири, со цел Спароу да биде единствен. За сцената каде што шеширот лебди над водата во Ковчегот на мртовецот, била користена гумена верзија. Деп сакал да се држи до еден костум, носејќи еден лесен редингот од свила и твид низ серијалот. Исто така тој морало да биде наговорен да не ги носи своите чизми, туку да носи чизми без ѓонови или потпетици за сцените на плажа. Официјалниот став е дека ниту еден од костумите од Проклетството на Црниот Бисер не преживеал, при што се појави можност да се создадат потешки ленени кошули за каскадерите. Сепак, еден костум останува кој бил прикажан во изложба на филмски костуми во Ворчестер, Англија. Била навистина тешка работа за Роуз да ги најде истите производители на појасот на Спароу во Турција. Спароу носи дополнителен појас во продолженијата, бидејќи Деп сакал нова тока која не се вклопувала со оригиналното парче.
Оружјето на Спароу е оригинално оружје од XVIII век: неговиот меч датира од 40-тите години на XVIII век, додека неговиот пиштол е од 60-тите години на XVIII век. И двата биле направени во Лондон. Деп користел два пиштоли на филмскиот сет, едниот бил гумен. Двата реквизити преживеале по продукцијата на првиот филм. Магичниот компас на Спароу исто така преживеа низ продолженијата, иако режисерот Гор Вербински додал црвена стрелка на бројчаникот бидејќи компасот стана поважен реквизит. Бидејќи не делува како нормален компас, бил користен магнет за да може да се врти. Спароу носи четири прстени, два од кои му припаѓаат на Деп. Деп го купил зелениот прстен во 1989 година, а златниот прстен е реплика на прстен стар 2400 години што Деп му го дал на тимот, сепак оригиналот бил подоцна украден. Другите два прстени се реквизити за кои Деп ја даде следната приказна: златно-црниот прстен бил украден од некоја шпанска вдовица што Спароу ја завел, а зелениот прстен со змеј е од неговите авантури на Далечниот Исток. Меѓу дополнителните идеи на Деп бил и ѓерданот направен од човечки прсти кој Спароу го носи додека домородците од островот Пелегосто се подготвуваат да го изедат, а жезлото било направено според жезлото што го имал еден пријател на Деп.
Карактеризација
Според сценаристите Тед Елиот и Тери Росио, Спароу е измамник кој користи духовитост и итрина за да ги постигне своите цели, претпочитајќи да ги заврши расправиите вербално отколку на сила. Тој се движи малку пијано и наперчено и има неразбирлив говор и мавта со рацете, кои малку се засновани на ликот Туко од филмот Добриот, лошиот и грдиот. Иако Барбоса не го почитува многу, што се гледа од тоа што својот мајмун го нарекол Џек, Спароу е остроумен, пресметлив и интелигентен. Тој го измамува комодорот Норингтон и целата негова посада за да испловат на кралскиот брод Интерсептор, што предизвикува восхит кај полковникот Гровс кој признава: „Тоа е сигурно најдобриот пират што го имам видено“. Самиот Норингтон се согласува со оваа пофалба: „Така се чини“, во остра спротивност со тоа што претходно го кажува: „Ти си без сомневање најлошиот пират за кој имам слушнато.“ Во третиот филм, додека тој го остава бродот на Бекет заринкан и побегнува, полковникот Гровс го прашува Бекет: „Дали мислиш дека тој сето тоа го планира или го смислува по патот?“. Спароу е тој кој ги дешифрира навидум неразбирливите мапи во истиот филм додека другите сè уште се мачат со проблемот како да се вратат во реалниот свет. Кога Братскиот Совет е свикан, но пиратските лордови не успеваат да се согласат дали да се борат против армадата или не (тој и Елизабет се склони кон војна, а другите не), Џек предлага излез од таа ситуација со свикување на ритуално гласање, чиј резултат одлучува кој да биде крал. Секој пиратски лорд гласа за себе, но тој гласа за Елизабет, што резултира со тоа таа да биде избрана за „крал“, по што таа објавува: „Подгответе го секој брод што може да плови. В зори ќе бидеме во војна.“, што и беше намерата на Џек и на што сега другите пирати се обврзани да се покорат.
Во борба, Спароу е вешт мечувалец (способен да им се спротивстави на Барбоса и Дејви Џонс), но ја користи својата супериорна интелигенција како предност за време на борбите, искористувајќи ја својата околина да им ги преврти масите на неговите непријатели наместо да се потпира исклучиво на неговата вештина со меч. Џек обично претпочита стратегии со ненасилни преговори и вртење на неговите непријатели еден против друг, образложувајќи: „Зошто да се бориш кога можеш да преговараш? Се што е потребно е соодветна моќ.“ Тој ќе повика на преговори и ќе ги одврати неговите непријатели од нивните убиствени намери, охрабрувајќи ги да ја видат поголемата слика, како што прави кога го убедува Барбоса да го одложи враќањето во смртна форма за да може да се бори против Британската Кралска Морнарица. Тој често користи сложени игри со зборови и речник за да ги збуни непријателите, исто така е претпоставено дека неговиот пацифизам можеби е една од причините зошто Барбоса и посадата на Црниот Бисер се побуниле против него; Барбоса во првиот филм вели: „Џек, поради таквото однесување ти го загуби Бисерот. Полесно е да ги бараш луѓето кога се мртви.“ Неговиот пацифизам е дополнително означен со тетоважата на Desiderata на неговиот грб.
Иако е пират и е подготвен да ги убие своите непријатели во борба, Џек исто така покажува колебливост да убие луѓе кои всушност не му посакуваат лошо, како што е прикажано кога тој претпочита едноставно да ја избегне борбата со Вил Тарнер при првата средба – борбата е предизвикана на барање на Вил-; кога се соочува со војници или морнари кои го бркаат бидејќи тоа им е работа, а не затоа што тие имаат лични проблеми со него. Џек обично прибегнува кон тоа само едноставно да ги удри или да им го одвлече вниманието додека тој бега. Кога Вил е смртно ранет од Дејви Џонс, тој се откажува од својот сон да го прободи срцето на Дејви Џонс и да стане бесмртен и му дозволува на Вил кој умира да го прободи срцето и со тоа обезбедувајќи му да живее, иако не на вообичаениот начин. Кога е во потрага по Фонтаната на младоста, Џек забележува дека неговата желба за Фонтаната се намалила кога дознал дека Фонтаната ќе му го продолжи животот на некој само ако некој друг умре во исто време.
Ликот е прикажан како тој да ја има создадено или барем има придонесено за неговата репутација. Кога Гибс му кажува на Вил дека Спароу избегал од пуст остров врзувајќи две морски желки заедно, Спароу ја разубавува приказната тврдејќи дека јажето било направено од влакна од неговиот грб, додека всушност, Спароу избегал од островот преку трампа со трговци на рум. Видео играта Пиратите од Карибите: Легендата за Џек Спароу се засновува на овие сказни, вклучувајќи го и грабежот во пристаништето Насо без истрелување на ниту еден куршум. Во сценариото за Ковчегот на мртовецот, водичот на Вил вели дека слушнал дека Спароу избегнал погубување во Порт Ројал откако грабнал два папагали и одлетал. Џони Деп изјавил дека пиратите биле како рок ѕвезди, но дека нивната слава им претходела, што упатува на причината за приказот на Спароу дека има огромно его. Спароу исто така инсистира да му се обраќаат со „капетан“ Џек Спароу и често се збогува со: „Ова е денот на кој ќе се сеќавате како на денот кога речиси го фативте капетанот Џек Спароу!“, што понекогаш е хумористично прекинато. Кога Норингтон го обвинува дека е најлошиот пират за кој тој некогаш слушнал, Спароу му одговара: „Но ти имаш слушнато за мене.“ Во избришана сцена од Проклетството на Црниот Бисер, Спароу размислува да биде „бесмртниот капетан Џек Спароу“, а за време на На крајот од светот, тој повторно е заинтересиран за бесмртноста, иако неговиот татко, капетанот Тиг, го предупредува дека тоа може да биде ужасна клетва. Спароу исто така размислува да биде „капетан Џек Спароу, последниот пират“, затоа што Трговската компанија на Источна Индија го елиминира пиратството.
Деп делумно го засновал ликот врз Пепе ле Пју, подлец кој трча по жени од цртаните филмови Looney Tunes. Спароу тврди дека има „огромно интуитивно чувство за женските суштества“, иако неговите освојувања се често оставени со горчлив спомен на него. Поранешните љубовници, Скарлет и Жизел, обично му удараат шлаканици нему или на некого кој го бара него. Неговиот духовит шарм лесно ги привлекува жените, па дури и Елизабет си ги преиспитува чувствата. Црниот Бисер е опишан како „единствениот брод кој може да му избега на Летачкиот Холанѓанец. Фројдовските инсуинации продолжуваат во третиот филм кога Спароу и Барбоса се расправаат за тоа кој да биде капетан на Црниот Бисер, фалејќи се со должината на нивните телескопи, а во една избришана сцена тие се расправаат за кормилото. Спароу тврди дека негова „прва и единствена љубов е морето“ и го опишува својот брод како приказ на слободата. Сандакот на Дејви Џонс е претставен како пустина, симболирајќи го личниот пекол.
Спароу исто има и лоша лична хигиена, особина на Пепе ле Пју. Вербински го опишал здивот на Спароу како многу гнасен. Спароу го соборува Вил од својот брод само со вдишување кон него. Конечно, Спароу има незаситна жед за рум, која може да го збуни неговиот магичен компас што сака најмногу. Според неговото криминално досие на мрежното место на На крајот на светот, тој дури и ограбил бродски товар за да ја задоволи својата жед.
Влијание врз поп-културата
Емануел Леви смета дека ликот е единствениот иконски филмски лик на од 2000 деценија, додека Тод Гилкрајст смета дека Спароу е единствениот дел од филмовите кој ќе остане безвремен. Според Шерон Еберсон, популарноста на ликот може да се припише бидејќи тој е „подлец чии повремени напади на совест им овозможуваат на гледачите да ги прифатат недостатоците, бидејќи Деп ја толкува улогата потполно импресивно, а секоја сцена во која се појавува е само негова.“ Професорот по филмска историја на универзитетот Калифорнија во Лос Анџелес (UCLA), Џонатан Кунтц, исто така ја препиша неговата популарноста на зголеменото испитување за мажественоста во XXI век, а личноста на Спароу е во спротивност со хероите од акција-авантура филмовите. Леонард Молтин се согласува дека Спароу има безгрижен однос и не се сфаќа самиот сериозно. Марк Фокс исто така забележа дека Спароу за жените е симбол на фантазијата кој бега од реалноста, слободен од многуте одговорности на повеќето херои. Според IGN, Спароу е наведен како еден од нивните десет омилени филмски криминалци, бидејќи тој „живее за себе и за слободата да то прави тоа што и да е што проклето добро го задоволува. Неколку филмски ликови претставуваат пример зошто криминалецот е романтичен симбол за публиката, како што е капетанот Џек Спароу.“ Во јуни 2010 година, Спароу беше именуван како еден од 100-те најголеми ликови во последните 20 години на списанието Entertainment Weekly.
Џони Деп ја репризираше неговата капетан Џек личност за специјална епизода на Doraemon. Сепак, на шоуто тој беше нарекуван „капетан Џони“.
Олимпија (Вашингтон)
Олимпија (Olympia) е главен град на американската сојузна држава Вашингтон. Според пописот извршен во 2010 година во градот живееле 42.514 жители.