cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Солунски револуционерен округ
Солунски конгрес од 1896 година
Солунскиот конгрес од 1896 година е првиот конгрес на Македонската револуционерна организација (ТМОРО), а потврда за тоа е сведоштвото на Татарчев кој го нарекува како основачки и законодавен. Конгресот се одржала за време на божиќните празници во 1896 година во Солун, траел три дена, а со него заседавал Христо Татарчев.
Први чети
Првата чета во Солунскиот револуционерен округ била екипирана во првата половина на 1897 година во Ениџевардарско. Тоа било дело на Дамјан Груев.
Тој ја посетил областа Бојмија и тамошните села, притоа ги поканил старите арамии Апостол Петков и Иван Карасулијата кој дејствувале во Бојмија и Пајак планина, да се покорат на ТМОРО и да ги прифатат нејзините начела.
А. Петков и Карасулијата биле покрстени од страна на поп Стамат Тончев.
Четата на Апостол Петков се состоела од 7 души, во неа влегле брат му Тано, братучед му Андон, Михаил Апостолов, Андон Ќосето, Димитар Чавдаров и Атанас Карадупков. Привремено во четата на Апостол Петков се присоединувал и Аргир Манасиев.
Во 1897 година Гоце Делчев на двапати ја посетил областа Бојмија. Неговите посети неможат точно да се датираат но најверојатно е дека биле поврзани со четата.
Делчев со себе го донел и Михаил Апостолов - Попето кој требало да се запознае со теренот и да влијае врз четата која била поставена врз полуарамиски начела.
Набрзо по формирањето, четата на А. Петков го имала своето воено кршевање. Четата стапила во судир со аскерот кај селото Грубевци. Аскерот бил растеран, а четата немала жртви. Оваа борба го прославила името на војводата и го покренала духот на населението. Од четата на А. Петков се одвоил Иванчо Карасулијата и ги обиколувал Кожув и Пајак Планина.
Солунска афера
Солунската афера е една од најголемите провали со која се соочила Македонската револуционерна организација. Аферата започнала во Солун, постепено се проширила во Солунскиот вилает и најголемиот дел од легалните дејци на Организацијата од загрозените реони биле принудени да заминаат и да се засолнат во Бугарија. Дополнително оваа афера добива на тежина со апсењето на речиси целиот Централен комитет, a тоа овозможило на чело на Организацијата да застане бугаринот Иван Гарванов.
Судирот кај Бајалци
Додека турските власти ја разоткривале организациската мрежа во Солунско и Кукушко на 4 Февруари 1901 година во селото Бајалци четата на Христо Чернопеев имала судир со турскиот аскер и тоа дало нова дименизија на аферата.
Затоа, Чернопеев и Туше Делииванов со четата замонале во Гевгелиско и таму се ослободиле од дејците, а на 2.02.1901 година се нашле во селото Мачуково каде требале да го разгледаат поведението на Гоно Рибаров.
Отаму четата се упатила кон Бајалци, а Рибаров ја предал четата на турските власти. Организацискиот раководител во Мачуково, Леонид Јанков го известил Чернопеев да го напушти Бајалци но тој одбил и по цена :
Од друга страна пак Чернопеев им се обратил на селаните од Бајалци кажувајќи им дека тие треба да собираат пари за купување на пушки. На 4 Февруари четата била опколена и таа се обидела да се пробие но при првиот јуриш загинале 7 комити, двајца биле ранети, а останатите се окопале во снегот и започнале престрелка со турскиот аскер која траела 14 часа. Четата сепак успеала да се пробие и се упатила кон селото Калиново, а дури третиот ден успеале да и избегаат на турската потера.
Солунски конгрес од 1903 година
Солунски конгрес од 1903 година заседавал од 2 до 4 јануари (стар стил - четврток, петок и сабота), тој е познат и како Јануарски конгрес. На овој собир била донесена одлуката за кревање на Илинденското востание иако најголемиот дел од видните револуционерни дејци се изјасниле против кревање на востание.
Илинденско востание
Според општиот план за Илинденското востание, Првиот Солунски револуционерен округ е поделен на два реони - "Кожув" и "Беласица".
II востанички округ - Кожув
Подготовките за кревање на востание во Солунскиот револуционерен округ започнале веднаш по Софиското советување. Во февруари 1903 година во Гевгелиско пристигнале Сава Михајлов и Крсто Асенов со 18 товари пушки и динамит. Во тој реон биле четите на Иван Карасулијата и Аргир Манасиев, меѓу нив двајца постоело нетрпение, меѓутоа била организирана средба и дошло до нормализирање на односите. По борбите во Кукушко, Крсто Асенов со својата чета заминал за Ениџевардарско, меѓутоа и таму дошле во судир кај селото Постол. Во борбата учествувале четите на Асенов, Јотов и Апостол Петков. Турците имале четворица загинати и петмина ранети, а четата двајца убиени. Убиството на Асенов го сменило текот на востанието во Кукушко, Ениџевардарско и Гевгелиско.
Подготовките за востанието во Ениџевардарско ги презел Апостол Петков. Воденската околија имала слабо учество во востанието. Таму имало неколку битки.
Сава Михајлов и Аргир Манасиев откако го добиле известувањето за денот на востанието, организирале советување. Тие заклучиле дека ќе можат да преземаат само атентати по железничката линија. Пред Илинден, во Гевгелиско биле четите на Михајлов со 33 души, Манасиев со 38 души и Карасулијата со 24 души, вкупно 95 четници. На Илинден четите се нашле во близина на самата Гевгелија. Ноќта на 10 август бил миниран блискиот железнички мост. Во ноември била извршена демобилизација во Гевгелиско. Михајлов, Манасиев и Карасулијата со повеќе четници заминале за Бугарија.
Востанието во Тиквешко започнало со потпалување на една беговска кула кај Положно, а бегот бил ранет. Нападот ги раздвижил турските потери и четата се нашла во незгодна положба уште во самиот почеток. На 13 август Јуруков со својта чета бил откриен на Кожув кај селото Копришница, таму дошло до судир во кој загинале двајца востаници и седуммина Турци. Во ноември со 10-на души заминал за Бугарија.
III востанички округ - Беласица
На 23 мај 1903 година кај селото Градобор на десетина километри од Солун била уништена четата на Атанас Чопката. Четата која броела 16 души била опколена, а борбата траела еден ден. Турците имале еден загинат, од четата еден бил фатен жив додека пак останатите загинале. Четниците откако виделе дека состојбата е безизлезна се самоубиле. Подвојводата Мито од Мутулево најпрво ја скршил својата пушка, а потоа се самоубил со револверот.
Подготовките во Кукушко се одвивале под раководство на војводата Крсто Асенов. За денот на востанието било изработено востаничко знаме. Коприната ја купила учителката Милка Ковачева Романова, а знамето било изработено од Рајна Измирлиева, по идејна скица на Мице Измирлиев. Главната база во Кукушко било Арџанското Езеро — таму постоеле складови со храна, опрема и колиби за востаниците.
Меѓутоа, кукушките чети биле откриени уште при нивното излегување и тие морале да дадат неколку борби со аскерот. Судири имало кај селото Драгомирци, Крондирци, а Крсто Асенов на 20 јуни 1903 година кај селото Грамадна имал битка во која загинале 13 четници, претежно млади штотуку излезени. Во овој судир загинал и братот на Гоце Делчев, Милан Делчев. По оваа борба четата на Асенов била изложена на нови напади и прогони. Кај Междурек дала 12 жртви, а борби таа имала и кај Мутулово, Мурарци и други места.
За да го избегне гонењето четата на Крсто Асенов се сместила кај Арџанското Езеро и таму планирала да го дочека денот на востанието. Таму се нашле и четите на Трајко Јотов, Гоце Нисторов и Ѓоно Бигинин и со тоа се формирала поголема четничка групација од околу 110-115 души. Меѓутоа тие биле откриени и дошле во судир со 3 баталјона од 2200 души, а била донесена и артилерија против комитетите. На 23 јули војската се повлекла. По повлекувањето на војската, Асенов со својата чета заминал за II-от востанички округ - Кожув.
Постилинденски период
По задушувањето на Илинденското востание се засилува грчката вооружена пропаганда во Македонија, предводена од грчкиот конзулат во Солун.
Во областа на Гуменџе раководител на андартите е Ангелос Сакелариус. Во октомври 1904 година излегува првиот гркоманската чета на Гоно Јотов во Ениџевардарско. Тој им помага на капетаните Аграс (Телос Агапинос), Никифорос (Јоанис Деместихас) и Акритас (Константинос Мазаракис) да организираат свои бази во Ениџевардарското Езеро, каде што водат многу борби со четата на Апостол Петков.
Со мито и доделување на бесплатно оружје ги привлекуваат на своја страна селата Петрево, Рамел и Зорбатово, а грчките села во Урумљакот стануваат пунктови на грчката пропаганда. Грчките чети постојано ги напаѓаат егзархиските села во Ениџевардарско, а како одмазада се опожарени Рамел и Ниси.
За многу кратко време во пролетта 1905 година Гевгелиско револуционерен реон е речиси разбиен. Уништени се четите на Сава Михајлов, Апостол Петков (без него самиот), Иванчо Карасулијата и Леонид Јанков, додека главниот реонски војвода Аргир Манасиев се наоѓа во Бугарија за собирање на оружје.
Во јули 1908 година е прогласена Младотурската револуција, по која четите на двете страни ја напуштата вооружената борба. Во 1910 година Младотурскиот режим презема акција за собирање на оружјето, во која многу поранешни дејци на ВМОРО се измачувани или уапсени.
Мајорот и малиот (филм од 1942)
Синопсис
Дејството на филмот се одвива во Њујорк. Откако променила околу 20 работи во текот на една година, привлечната и интелигентна девојка Сузан Кетлин Еплгејт (ја игра Роџерс) сака да се врати во родното место. Таа смета дека 27,5 долари се доволни за да си купи карта за возот, но на железничката станица дознава дека картата поскапела и чини 32,5 долари за возрасни и 16 долари за деца. Затоа, Сузан се преоблекува како дванаесетгодишно девојче и наговара еден минувач да го глуми нејзиниот татко. Така, Сузан успева да се качи на возот, а откако ќе ја фатат со цигара, таа се крие во кабината на мајорот Филип Кирби (го игра Миланд)...
Топлица (Прилепско)
Топлица — целосно раселено село во областа Раец, во Општина Прилеп, во околината на градот Прилеп.
Историја
Подрачјето на Топлица е населено уште од римско време, за што сведочат бројните наоѓалишта околу селото.
Во XIX век селото било дел од Прилепската каза на Отоманското Царство.
Географија
Селото се наоѓа во областа Раец, во територијата на Општина Прилеп, во една од јужните падини на планината Бабуна и од левата страна на регионалниот пат Прилеп-Кавадарци. Расположено е на надморска височина од 900 метри и од градот Прилеп е оддалечено 25 километри.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Топлица живееле 420 жители, сите Македонци. Според податоците на секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во селото живееле 384 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија, додека според пописот во 2002 година во селото живеат само 5 жители, Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото Топлица немало жители.
Родови
Топлица е македонско село.
Според истражувањата од 1920-тите, родови во селото се:
Избирачко место
Селото е опфатено во избирачкото место бр. 1426 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на приватна куќа на селото Тројаци.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 6 гласачи.
348 п.н.е.
348 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 348. година пред новата ера, 348. од првиот милениум п.н.е., 48. од 4 век п.н.е. и деветта од 340-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5160 и 5161 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4402 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3412 и 3413 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 405.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 348 година се протега во 2288 и 2289, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2348 и 2349 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 195. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 999 и 998 исламска година пред хиџра.
Месна Група
Месна Група (наречена и „Локална Група“) — група на галаксии во која спаѓа и Земјината галаксија — Млечниот Пат (Кумовата Слама). Групата се состои од над 30 галаксии (вклучувајќи џуџести), со гравитациското средиште (тежиштето) некаде помеѓу Млечниот Пат и галаксијата Андромеда. Групата има пречник од 10 милиони светлосни години, а галаксиите имаа бинарен облик (облик на тег). Се смета дека групата има вкупна маса од (1,29 ± 0,14)Ms. Самата група е дел од Месното Суперјато (Девица).
Двата најмасивни објекти во групата се Млечниот Пат и галаксијата Андромеда. Овие две спирални галаксии имаат свои придружни галаксии. Другите членови на групата се гравитациски изолирани од овие големи подргупи: IC10, IC1613, Феникс, Лав A, Тукан, Кит, Пегаз, Цолф-Лундмарк-Мелот, Водолија и Стрелец.
Историја
Поимот „Месна Група“ го вовел астрономот Едвин Хабл во Глава VI од неговото дело „Царството на маглините“ (The Realm of the Nebulae) (Hubble 1936, стр. 124–151). Таму тој ја опишува како „типична мала група маглини што е изолирана во општото поле.“ Хабл ги наведува објектите што ја сочинуваат по надолен редослед на сјајност: M31, Млечниот Пат, M33, Големиот Магеланов Облак, Малиот Магеланов Облак, M32, NGC 205, NGC 6822, NGC 185, IC 1613 и NGC 147 (и IC 10 можен припадник). Во 2003 г. бројот на составни објекти изнесувал триесет и шест (од првичните дванаесет), со откривањето на речиси две дузини нискосјајни галаксии.
Пепи II
Пепи II (исто така Пепи II Неферкаре, 2284 п.н.е. — по 2247 пр .н. е. веројатно или c.   2216 или c.    2184 п.н.е. ) — фараон на Шестата династија во Старото Кралство на Египет, кој владеел од c.    2278 п.н.е. Неговото престолно име, Неферкаре (Нефер-ка-Ре), значи „Прекрасно е Ка на Ре“. Тој седнал на престолот на шестгодишна возраст, по смртта на Меренре I.
Тој традиционално се смета за син на Пепи I и кралицата Анкесенпепи II, но Каменот од јужна Сакара објавува дека Меренре владеел минимум 11 години. Неколку династички кралски печати и камени блокови - последните од нив пронајдени во погребниот храм на кралицата Анкесенпепи II, за која се знае дека била мајка на Пепи II — биле пронајдени во 1999 -2000 година, при ископувања во Сакара, кои покажуваат дека таа, исто така, се омажила за Меренре по смртта на Пепи I, и станала главна сопруга на овој крал. Написите на овие камени блокови на Анкесенпепи II ѝ ги даваат кралските титули: „Кралската жена на пирамидата на Пепи I, Кралската жена на пирамидата на Меренре, Кралската мајка на пирамидата на Пепи II".
Затоа, денес многу египтолози веруваат дека Пепи II веројатно бил син на Меренре. Пепи II, според тоа, е внук на Пепи I, додека Меренре е, најверојатно, таткото на Пепи II, бидејќи е познато дека се оженил со мајката на Пепи II, кралицата Анкесенпепи II. Ова, исто така, би се усогласило со доказите од Каменот од јужна Сакара, според кој многу е поверојатно дека Пепи II бил син на Меренре.
Владеењето на Пепи II го означило големиот пад на Старото Кралство. Со зголемувањето на моќта на номарите, моќта на фараонот се намалила. Без доминантна централна сила, локалните благородници почнале да ги напаѓаат териториите на другите и Старото Кралство завршило во само неколку децении по завршувањето на владеењето на Пепи II. Неговата мајка Анкесенпепи II (Анкенесмерире II) најверојатно владеела како регент во раните години од неговото владеење. Можеби ѝ помогнал нејзиниот брат Џау, кој бил везир на претходниот фараон. Статуата од алабастер во музејот во Бруклин го прикажува младиот Пепи II седнат во скутот на неговата мајка. И покрај неговото долгогодишно владеење, ова дело е едно од само три познати вајарски претстави за постоењето на овој конкретен крал.
Поглед на личноста на фараонот додека тој бил уште дете може да се најде во писмото што му го напишал на Харкуф, гувернер на Асуан и водач на една од експедициите во Нубија. Испратен да тргува и да собира слонова коска, абонос и други скапоцени предмети, тој заробил Пигмеј. Вестите за тоа стигнле до кралскиот двор, а возбудениот млад крал му испратил порака на Харкуф дека ќе биде богато награден ако Пигмејот го донесе жив, каде што, најверојатно, ќе служи како забавувач на дворот. Ова писмо било зачувано како натпис на гробот на Харкуф, и е наречено прв патопис. Само мал број фараони биле овековечени во древни приказни, а Пепи II е меѓу нив. Во приказната за Кралот Неферкаре и генерал Сасенет, три фрагменти од папирус кој датира од крајот на Новото Кралство (иако приказната можеби била составена претходно), пријавуваат тајни ноќни состаноци со воениот командант - генерал Сасенет или Сисен. Некои сугерираат дека ова е одраз на хомосексуална врска, иако е спорно дали текстот се однесува на Пепи II воопшто. Некои, како Р.С. Бјанки, сметаат дека тоа е дело на архаизирана литература и датира од 25-та династија и се однесува на Шабака Неферкаре, фараон Кушит. Падот на Старото Кралство веројатно започнало пред времето на Пепи II, при што номарите (регионалните претставници на кралот) станале сè помоќни и имале поголемо влијание. Пепи I, на пример, се оженил со две сестри кои биле ќерки на еден номарх, а подоцна нивниот брат станал везир. Нивното влијание било големо, и двете сестри родиле синови кои биле избрани како дел од наследната линија: Меренре Немтјемсаф I и Пепи II.
Се чини дека се случило зголемување на богатството и моќта на високи функционери за време на владеењето на Пепи II. Големи и скапи гробови се појавиле изградени за владеачките номари, свештеничката класа и другите администратори. Номарите традиционално биле ослободени од оданочување и нивните позиции станале наследни. Зголемувањето на нивното богатство и независноста довеле до соодветно поместување на власта од централниот кралски двор до регионалните номари.
Подоцна во неговото владеење е познато дека Пепи ја поделил улогата на везир, така што имало двајца визири: еден за Горен и еден за Долен Египет, уште една децентрализација на моќта далеку од кралскиот главен град Мемфис. Понатаму, седиштето на везирот на Долниот Египет било преместувано неколкупати. Јужниот везир бил стациониран во Теба.
Се претпоставува дека долгото владеење на Пепи II претставува фактор кој придонел за општата деградација на централизираната кралска власт која ставила крај на Старото Кралство.
Пирамидален комплекс
Пирамидалниот комплекс бил наречен
„Неферкаре е основан и живее". Комплексот се состои од пирамидата на Пепи со соседниот храм како мртовечница. Пирамидата содржи јадро од варовник и глинест малтер. Пирамидата била обложена со бел варовник. Интересна одлика е дека по завршувањето на северната капела и ѕидот, градителите ги разурнале овие структури и ја прошириле основата на пирамидата. Во пирамидата потоа се додавала лента од цигла која стигнала до висина на периметарскиот ѕид. Целта на ова не е позната. Се претпоставува дека градителите сакале структурата да личи на хиероглифот за пирамида, или дека можеби градителите сакале да ја зајакнат основата на структурата поради земјотрес.
И покрај долговечноста на Пепи II, неговата пирамида не била поголема од онаа на неговите претходници на 150 лакти (78,5 метри) по страна во основата и височина од 100 лакти (52,5 метри) и го следела она што станало „стандарден формат“. Пирамидата е направена од мали, локални камења, покриени со фурнир од варовник. Варовникот бил отстранет и јадрото паднало. Самиот насип бил долг околу 400 метри, а храмот во долината бил на брегот на езеро, кое одамна го нема.
Ископување
Комплексот првпат бил истражуван од страна на Џон Ши Перинг, но Гастон Масперо првпат влегол во пирамидата во 1881 година. Густав Џекиер бил првиот кој детално го истражувал комплексот меѓу 1926 и 1936 година. Џекиер бил првиот којшто започнал потрага по какви било остатоци од релјефот на гробот, и тој бил првиот што објавил детален извештај за ископувањето на комплексот.
Портрет
Статуата која сега е во Бруклинскиот музеј ја прикажува кралицата Анкенесмерире II со нејзиниот син Пепи II во нејзиниот скут. Пепи II носи кралска немес и килт. Тој е прикажан во многу помал обем од неговата мајка. Оваа разлика во големина е атипична, бидејќи кралот обично се прикажувал поголем од другите. Разликата во големината може да се однесува на временскиот период кога неговата мајка служела како регент. Алтернативно, статуата може ја прикажува Анкенесмерире II како божествена мајка.
Друга статуа на Пепи II е сега во Египетскиот музеј во Каиро (JE 50616). Кралот е прикажан како голо дете. Сликата на кралот на толку млада возраст може да се однесува на возраста кога дошол на престолот.
Гласилки
Гласилки или гласни жици – близначки набори од слузница (мукозна мембрана) кои се протегаат водорамно, од назад кон напред, низ гркланот (ларинксот). Тие вибрираат и на тој начин го модулираат (менуваат) протокот на воздух истеран од белите дробови за време на артикулацијата.
Гласилките ги контролира нервот vagus и тие се отворени за време на дишењето и вибрираат за време на говор или пеење.
Структура
Гласилките се сместени во гркланот (ларинксот) на врвот на трахејата. Во задниот дел се поврзани на аритеноидните `рскавици, а напред на штитната `рскавица. Тие се дел од глотисот кој ги вклучува rima gottidis. Нивните надворешни рабови се поврзани на мускул во гркланот додека внатрешните рабови, или маргини, се слободни и образуваат отвор наречен rima glottidis. Се состојат од епител, но имаат и неколку мускулни влакна во нив, конкретно гласниот мускул (musculus vocalis) кој го затега предниот дел од лигаментот близу штитната `рскавица. Тие се рамни триаголни ленти со бисерно бела боја. Од двете страни на глотисот се два вестибуларни набора или „лажни гласни жици“ кои имаат мала торбичка меѓу нив.
Сместен над гркланот, мажлецот делува како клапна која ја затвора трахејата за време на голтањето за да ја насочи храната во езофагусот. Ако храна или течност влезе во трахејата и ги допре гласилките, се предизвикува рефлекс на кашлање за да се исфрли материјата и со тоа да се спречи пулмонарно вдишување.
Разлики
Големината на гласилките се разликува кај мажите и жените. Машките возрасни гласови вообичаено се пониски заради подолгите и подебели гласилки. Машките гласни жици се долги од 1,75 до 2,5 см, додека женските се долги меѓу 1,25 и 1,75 см. Детските гласилки се доста пократки од оние на мажите и жените. Различните должини и дебелини на гласилките кај мажите и жените предизвикуваат разлика во висината на гласот. Дополнително, генетските фактори предизвикуваат разлики меѓу единките од ист пол.
Хистологија
Зрелите човечки гласилки се составени од слоевити структури кои се доста различни на хистолошко ниво. Најгорниот слој се состои од стратификуван сквамозен епител кој се граничи со цилијарен псевдостратификуван епител. Внатрешната обвивка на овој сквамозен епител е покриен со слој мукус (делува како мукоцилијарен клиренс), кој се состои од два слоја: муцинозен и серозен слој. Двата мукозни слоја обезбедуваат вискозна и водена околина за цилијарното биење назад и горе. Мукоцилијарниот клиренс ги одржува гласилките влажни и подмачкани. Епидермалниот слој се осигурува со подлабокото сврзно ткиво преку базната мембрана. Заради главно аморфните фиброзни и нефиброзни белковини во lamina propria, базната мембрана користи силни нишки како колаген IV и VI за да ја осигура хемидесмозомата на базалната ќелија на lamina propria. Овие врски се доволно силни за да го издржат биењето и растегнувањето на кои се изложени гласните жици.
Следните три слоја ги опфаќаат lamina LP, кои се стратификувани од нивниот хистолошки состав од еластински и колагенски влакна, со фибробласт, миофибробласт и ретко прошарени со макрофази. Површинскиот слој, познат и како Рајнкеов простор, е составен од аморфна супстанца и микрофибрили кои овозможуваат покривниот слој лесно да се „лизга“ преку длабокиот слој. Вибраторните и вискоеластичните карактеристик на човечките гласилки главно му се припишуваат на молекуларниот состав на слоевите.
Бранова должина
Бранова должина — растојанието за кое формата на еден бран во даден период. Ова растојание обуично се определува земајќи ја должината помеѓу две соседни соодветни фази, како на пример испактнините, вдлабнатините, или пак точките кои соодвествуваат на 0, и ова е особина кај подвижните и стојните бранови, како и кај сите останати видови на просторни бранови. Брановата должина се означува со ламбда (λ). Претходно изнесеното важи и за периодични бранови од не-синуидална природа. Поимот бранова должина исто така се корити и кај модулирани бранови, и синусоидата на модулираниот бран е формирана преку [интерференција] на неколку синусоиди. Единицата мерка во SI системот е метар.
Гласилки
Осцилирање
Гркланот е главниот (но не единствениот) извор на звук при говорот, кој генерира звук преку ритмичко отворање и затворање на гласилките. За да осцилираат, гласилките меѓусебно се доближуваат доволно блиску така што притисокот на воздухот се акумулира под гркланот. Овој зголемен субглотисен притисок ги турка наборите (жиците), со тоа што долниот дел на секој набор го води горниот дел. Ваквото налик брановидно движење предизвикува пренос на енергијата од воздушниот проток на наборните ткива. Во соодветни услови, енергијата пренесена на ткивата е доволно голема за да ги надмине загубите на дисипација, па осцилацијата ќе опстане. Во суштина, звукот се генерира во гркланот со сечкање на постојаниот проток на воздух на мали пуфкања од звучни бранови. (video) (видео)
Бранова должина
Ако се претпостави дека синусоиден бран се движи со постојана бранова брзина, брановата должина е обратно пропорционална на честотата на бранот: Брановите со поголеми честоти имаат пократки бранови должини, додека пак оние со мали фрквенции имаат долги бранови должини.
Гласилки
Осцилирање
Воспримената висина на гласот на некое лице е определена од бројни различни фактори, од кои најбитна е основната честота на генерираниот звук од гркланот. Основната честота зависи од должината, големината и притисокот на гласните жици. Просекот на оваа честота е околу 125 Hz кај мажите, 210 Hz кај жените, и 300 Hz кај децата. Длабинската кимографија е метода за визуелизација на комплексните хоризонтални и вертикални движења на гласилките.
Бранова должина
Примери за појави кои се бранови се: звучни бранови, светлината и водени бранови. Звучниот бран е промена на воздушниот [притисок], додека пак светлината и останатите електромагнетни бранови имаат промена кај електричното поле и кај магенетното поле. Водените бранови имаат промена кај висината на водениот столб. Кај кристалите или кај вибрациите на кристалната решетка, промените се кај позициите на атомите.
Брановата должина не определува колку далеку се придвижила одредена честичка. На пример, кај синусоидни бранови честичка близу до површината се движи во круг со ист пречник како и брановата висина, независно од брановата должина.
Гласилки
Осцилирање
Гласилките генерираат звук богат со хармоници. Хармониците се продуцираат од меѓусебното судирање на гласилките, од рециркулација на дел од воздухот назад низ трахејата, или и двата начина. Некои пејачи можат да изолираат некои од овие хармоници на таков начин што се восприема како пеење на повеќе висини во исто време – техника наречена надтонско пеење или грлено пеење како што е традицијата со туванскот грлено пеење.
Бранова должина
Синусоидни бранови
Во физиката, секое браново движење може да се објасни преку независните компоненти на движењето на синусоидни бран. Брановата должина λ на синусоидни бран кој се движи со константна брзина v е дадена со изразот
каде со v се означува фазната брзина на бранот и f е честотата на бранот. Во диспезирана средина, фазната брзина зависи од честотата на бранот со што врската меѓу честотата и брановата должина е нелинеарна.
Гласилки
Потекло на поимот
Гласилките или гласните жици се поими кои се употребуваат за да ги означат гласните набори. Поимот бил воведен од францускиот анатом Антоан Ферен во 1741 година. Во својата аналогија со виолината за човечкиот глас, тој претполага дека воздухот кој се движи делува како гудало на „гласните жици“.
Бранова должина
Синусоидни бранови
Во случаите на електромагнетно зрачење на пример светлината, фазната брзина е брзината на светлината, односно околу 3×108 м/с. па така брановата должина на T100 MHz електромагнетен (радио) бран е: 3×108 m/s поделен со 108 Hz = 3 метри. Брановата должина на видливата светлина се движи од темноцрвена боја со димензија од околу 700 нм, до виолетова боја со димензија од околу, 400 нм.
За звучните бранови во воздухот, брзината на звукот е 343 м/с (при собна температура и атмосферски притисок). Брановите должини на звучни честоти кои човековото уво може да ги чуе (20 Hz–20 кHz) се движат меѓу 17 м и 17 мм,соодветно. Може да се забележи дека брановите должини на звучните бранови кои можат да се чујат се доста подолги од оние на видливата светлина.
Стојни бранови
Стоен бран — браново движење кое се одвива во едно место. Синусоиден стоен бран има неподвижни точки наречени јазли, и брановата должина е растојанието меѓу три јазли.
На горната слика три стојни бранови во кутија. Се зема дека ѕидовите на кутијата се местото каде брановите имаат јазли со што се определува дозволената бранова должина. На пример, за електромагнетен бран, ако кутијата има идеални метални ѕидови, условот за јазли побарува бранот да нема амплитуда на ѕидот т.е. металните ѕидови не поддржуваат тангенцијално електрично поле.
Стојниот бран може да се разгледува како збир на два подвижни синусоидни бранови со спротивно насочени насоки ан движење. Како последица на тоа, брановата должина, периодот, и брановата брзина се поврзани како и кај придвижните бранови. На пример, брзината на светлината може да се одреди преку набљудување на стојни бранови во метална кутија во која има идеален вакуум.
Математички запис
Подвижните синусоидни бранови често се претставени математички во однос на нивната брзина v (во насока на х оската), фрквенцијата f брановата должина λ на следниов начин:
каде y е вредноста на бранот во однос на x во време t, а A е амплитуда на бранот. Исто така лесто се запишуваат и преку бранов број k (2π помножено со реципрочната бранова должина) и аголан честота ω (2π помножено со брановата должина ):
или
Во вториот запис фазата (kx − ωt) се запишува како (k•r − ωt), преку замена на брановиот број k со бранов вектор кој ја одредува насоката на брановиот број во рамнината во тридимензионалниот простор, означен со положбениот вектор r. Во овие случаи, брановиот број k, големината на k, е иста во однос на брановата должина, каде v е скаларна брзина во насока на брановиот вектор. Првата равенка, која користи реципрочна вредност на брановата должина во фазата, не може да се воопшти во бран со случајна насока.
Запишувањето на други фази во синусоидна форма и во комплексни експоненти е доста често. Употребата на фазата косинусот наместо фазата на синусот кога се опишуваат брановите се објаснува со фактот дека косинусот е реалниот дел на комплексниот експонент на бранот.
Градиште (Лешани)
Градиште — археолошко наоѓалиште во охридското село Лешани, Општина Дебрца. Претставува утврдена населба од бронзено време.
Се наоѓа на 2 км (воздушна линија) североисточно од селото, на доминантниот потег од планината што се протега меѓу Лешани и Велмеј во правец североисток-југозапад. На зарамнетиот врв се забележуваат повеќе грамади од камен, како и остатоци од два ѕида терасесто поставени, кои образуваат елипсовиден простор. На јужната страна од зарамнетото плато се забележуваат остатоци од ѕид со ширина од 1,7 м. Површината на теренот е карпеста како последица на излоканоста од атмосферските влијанија. Ретко се среќаваат фрагменти од керамика.
Бајазит-паша
Бајазит Паша (? - ) — османлиски државник и Голем везир на империјата во периодот од 1413 до 1421 година.
Тој е роден во Амасија и одгледан во султанскиот сарај. Во времето на Бајазит I работел на повеќе воени позиции, а во времето кога синот на султанот, шехзаде Мехмед (идниот Мехмед I) станал управител на Амасија, тој му станал главен советник.
NGC 3771
NGC 3771 — елиптична галаксија во соѕвездието Пехар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 1886 година од страна на Френсис Ливенворт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3771 е од видот E0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. NGC 3771 има привидни димензии од 1,3' х 1,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0.
Други поделби
Проучување на NGC 3771 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 36107. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 282; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5510. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1006.
Рајкова Пештера
Рајкова Пештера е пештера во источна Србија, оддалечена 2,5 километри северно од Мајданпек. Влезот во бездната е на 469 мнв, а на изворот е на 427 м.н.в. Со должина од 2304 метри истражени ходници, од кои сув канал има 1.174 метри, а речен 1.130 метри, е една од најдолгите пештери во Србија.
Историја
Рајковата Пештера го добила името по познатиот Рајко Војвода, за кој се претпоставува дека живеел во 19 век. Според легендата, тој дење бил меанџија, ноќе ограбувал турски каравани, а богатството го криел во оваа пештера. Пештерата прв ја истражувал географот Јован Цвииќ во 1894 година, а истражувањето било продолжено дури во седумдесеттите години на 20 век, под раководство на д-р Раденко Лазаревиќ. За туристите е отворена во 1975 година. Влезниот дел на пештерата од правец на селото Рајково бил населен уште во праисторијата, за што сведочи камениот чекан кој се чува во археолошката збирка на Музејот во Мајданпек.
Идентитетот на природното добро
Рајковата Пештера е една од најважните туристички пештери во Србија. Се наоѓа во источна Србија, во близина на Мајданпек. До пештерата се стигнува по асфалтен покрај брегот на Мал Пек и вештачкото езеро Велики Затон. Од главниот град Белград е оддалечен околу 200 километри. На релација Белград-Мајданпек дневно сообраќајат шест автобуски линии. Нејзината надморска височина е 470 м. Целиот простор околу извориштето на малиот Пек е богат со мешана шума од бука, јавор и даб и претставува единствено природно и спелеолошко богатство. Со новата реконструкција на Рајковата Пештерата поврзани се два хоризонта, така што на посетителите на оваа пештера им се дава можност за кружна обиколка.
Опис на природното богатство
Рајковата Пештера се состоела од две посебни целини: Понорскеа и Изворска пештера, а секоја целина има по два хоризонта: речен и сув. Речниот хоризонт е едноставен пештерски канал со ниски каскади и џиновски лонци. Дното на активниот канал е покриено со песок и чакал, а каналот завршува со сифон. Во изворскиот дел исто така се издвојува сув и речен хоризонт. Во речниот постои тесен речен канал со карпеста испрекината тераса на повисоко ниво, од 6 метри р.в.. Низводно каналот се завршува со сифон. Во сувиот хоризонт се наоѓаат неколку дворани кои се украсени со исклучително убав накит, додека на дното се формирани травертински кади. Пештерата го содржи целиот систем на дворана, канали и ходници, а се одликува и со пештерски накит во форма на сталактити, сталагмити, столбови од снежно-бел кристален калцит.
Температурата на пештерата е константно 8 целзиусови степени, а влажноста на воздухот е 100%, поради што за посета на пештерата се препорачува потопла гардероба дури и во летниот период.
Фосилна пештерска фауна. - Ursus spelaeus (пештерска мечка), Sus scrofa (дива свиња), Cervus elaphus (елен).
Истражување на пештерата
Речниот хоризонт на пештерата прв го истражил Јован Цвииќ, а неговата работа ја продолжил во седумдесетите години на 20 век д-р Раденко Лазаревиќ во соработка со група на спелеолози од Ваљево. Р. Лазаревиќ, со членовите на Спелеолошката група од Ваљево и С. Дожиќ од Институтот за шумарство ја истражувале во два темини целата Рајкова Пештера. Во првата фаза бил истражен понорниот дел од пештерата, а во втората фаза изворскиот дел од пештерата.
Рајковата Пештера го добила името по хајдукот Рајко, кој се опибал и ги ограбувал патниците, а своето богатство го криел во оваа пештера. Постои верување дека ограбил големо богатство и го сокрил во оваа пештера. По богатството сè уште се трага. Пристигнувањето до пештерата е преку асфалтен пат покрај бреговите на реката Мали Пек и вештачкото езеро Велики Затон. Околината на Мали Пек е богата со мешана шума од бука, јавор и даб и претставува единствено природно и спелеолошко богатство.
Туризам
Рајковата Пештера е богата со пештерски накит со најразлични форми, од снежно бел кристал калцит, најквалитетен во Србија. Ходниците на Рајковата Пештера се долги преку два километри и се поделени на речен и сув хоризонт. Бетонската патека води низ пространата Концертна и Ежева дворана, покрај Малите и Големи оргуљи, Обесениот Хајдук Рајко до Двораната на кади. Потоа, тука се Жртвеникот, Духовите, Двораната на водопадот, Салата Стеќак, Зимската бајка и Кристалната дворана. Одејќи по пештерската патека, посетителот има единствено доживување на жуборот на бистрата Рајкова Река, која одекнува низ пештерските простори на „Ежевата дворана“, со илјадници калцитни цевчиња на таванот. Потоа следува преминот преку црвените бигорни кади, покрај „Зимската бајка“ со „Белата мечка“ и влезот во „Кристалната шума“ во која се наоѓа „Треперливото езерце“. Некои од најпознатите фигури се „Египетската божица“, „Полжавот“, како и „Трупецот со печурки“. Со спојување на сувиот и речниот хоризонт во 2014 година била добиена кружна туристичка патека долга дури 1410 метри.
Пештера Љубачево
Пештерата Љубачево е пештера која се наоѓа во селото Љубачево, на територијата на градот Бања Лука, оддалечена 14 километри од центарот на градот Бања Лука, во Република Српска, Босна и Херцеговина. Се наоѓа на надморска височина од 420 метри. До отворањето на каменоломот, должината на пештерата била 700 метри, а сега изнесува само 338 метри, бидејќи делот на подземниот систем е трајно уништен поради работењето на рудникот.
Иако само делумо сочувана во изворниот облик на пештера во каменоломот Љубачево со своите димензии и одлики спаѓа во 15 најзначајни спелеолошки објекти во Република Српска, која ја прикажува природата на развој на овој варовнички предел. Затоа што не е хидролошки активна и делумно уредувана, зачувани се поголемиот дел од нејзините природни одлики.
Се наоѓа под заштита на Завод за заштита на културното, историското, и природното наследство на Република Српска и спаѓа во природно богатство од I и II категорија. Прогласена е за природен споменик во април 2008 година.
Театар Бора Станковиќ
Театарот Бора Станковиќ е театар во Врање. Во големиот пожар од 2 јули 2012 година театарот изгорел до темел.
Историја
Првата театарска претстава ја одиграле Врањанци на 30 јануари 1896 година. Тоа бил „Горски венец“ на Његош во режија на Радое Домановиќ, тогашен професор во Гимназијата во Врање. Врањанците на 5 октомври 1942 година го формирале „Театар на граѓанските касина“, кога во Врање започнува организираниот театарски живот.
Окружниот народен театар во Врање е основан на 27 април 1946 година и успешно работел до 31 јануари 1954 година. А потоа следувал период на успешно делување на аматерскиот театар, со постојан репертоар, многубројна публика и награди на републички и југословенски фестивали. Покрај бројните награди и признанија, театарот ги добил и Вуковата награда и Орденот на заслуги за народот со сребрени зраци.
Театар Бора Станковиќ
Театарот Бора Станковиќ, 5 септември 1997 година станал професионален и повторно се приклучил на семејството на професионални театри во Србија. Најголемиот успех доживува додека го води режисерот и глумецот на Радослав Радивојевиќ (1943-2009), во периодот од 1972 година до 2009 година. Од мал паланечки ансамбл се создал угледен професионален театар, кој во 2003 година со претставата „Кривово“, по текстот на Радосав Стојановиќ (режија Југ Радивојевиќ ), е апсолутен победник на Средбите на професионалните театри на Србија „Јоаким Вујиќ“. Радивојевиќ е неизбежно име во културниот живот на Врање. Во 1979 година ги започнува „Театарските денови на Бора “ (кои продолжуваат и денес) и ги води цели 28 години. За тоа време пред врањанската публика се прикажани над 400 претстави, а учествуваат и бројни театри од Србија и од странство. Покрај тоа, тој пишува и опширна историја на театарскиот живот на градот под Пржар - „Театарскиот живот на Врање“, 1987 година.
Театарскиот живот во Врање се одвива во зграда изградена во 1892 година од врањанскиот трговец Јанча Јовановиќ. Денес салата и сцената се на исти темели, а новиот дел и адаптацијата се направени во 1993 година и 1998 година. Во пожарот што се случи на 02.07.2012 година во раните утрински часови изгоре зградата на театарот.
Капина
Капина е повеќегодишна листопадна полужбунаста билка, која има повеќегодишен коренов систем и едногодишни или двогодишни изданоци, и припаѓа на фамилијата рози (-{Rosaceae}-) на родот Rubus.
Морфологија
Кореновиот систем е многу разгранет, жилест и достигнува должина до 1 метар. Главниот коренов систем има капинови садници произведени од семе. Многу врсти на капини немаат главен корен. Тој е зимзелен (Rubus laciniatus) додека легнатата сорта има главен корен кој продира длабоко во земјата, ама не формира коренови стебла. Поради длабочината до која продира во земјата, кореновиот систем на капините се одликува по отпорноста на суша.
Жбуновите капини во зависност од сортата различно се развива. Може да се развиат на основа на следните одлики: Стеблото зависно од видот во текот на првите години достигнува должина помеѓу 2 и 4 метри. Во другата година стеблото носи род, а после тоа се суши. Во зависност од сортата стеблото може да биде од микроцрвена до темнозелена боја, како и со бројно тврдо бодликав жбун, ретки и понежни трнови и сорта со стебла без трње.
Листот е сложен и во зависност од типот и сортата се состои од 3, 5, 7 или 9 листови кои се во јајцест облик, од светлозелена до тамнозелена боја, додека дршките на листовите се воглавно трновити. Пупките се развиваат на жилите (подземни) и на едногодишни стебла. Цветните гранчиња се долги или кратки кои се развиваат во на двогодишите стебла. Цветот е хемофродитен (двополен) и средно крупен, кои има толчник, прашник и двоен цветен мотач. Цветовите се собрани на цветните гранчиња, кои не се развиваат едновремено. Плодот на капината претставува збир на затворената семка на чврста ложа и по бојата може да биде темна, мат црна или блескаво црна.
Капината како лек
Капината крие многу корисни ефекти телото па експертите предвидуваат дека во иднина ова ќе биде едно од популарните овошја. Во медицински цели, од плодовите најчесто се прави вино кое е богато со витамини и минерали и е ефикасно кај анемијата бидејќи го зголемува нивото на железо во крвта. За да се види вистинскиот резултат од тоа, во текот на месецот треба да се пие дневно 1 дл вино, половина час пред јадење. Покрај крвта, капината го регулира крвниот притисок, циркулацијата, помага кај дигестивните проблеми, го зајакнува имунолошкиот систем и апетитот, го подобрува метаболизмот. Поради изобилството на железо, капината е многу важна во исхраната на бремените жени, доилки, деца, тинејџери и луѓето во климактериум.
Лисјата на капината се природен лек против дијареа, а од нив се прави чај кој помага кај крварење во стомакот и цревна инфламација како и хронична иритација на слепото црево. А лекарите ја преппорачуваат и кај парадентоза.
Освен плодот на капината, кој се користи за правење сокови, мармалд, вино, во колачи, и листот на капината може да се искористи за чај.
Младите фиданки и листовите на капината, заедно со фиданките на копривите, јагликата и шумските јагоди го прават познатиот пролетен чај, кој служи за прочистување на крвта. Смесата од листови на капина со мед и прополис отвора апетит и го лечи желудникот.
Ккао останатото темно овошје, како боровинките и грозјето, капините содржат биофлавоноиди, кои делуваат како силни антиоксиданси и го спречуваат создавањето на слободни радикали. Ја зголемуваат апсорбцијата на витамин Ц и помагаат за зачувување на колагенот.
Хранливи вредности на капината:
Благите, сочни капини се летен деликатес во северните региони со умерена клима. Како малините, растат на грмушки од фамилијата rosaceae. Растението потекнува од Европа, а денес се одгледува комерцијално од Северна Америка (особено САД), па сè до Сибир.
Ботанички, растението е повеќегодишна грмушка која припаѓа во фамилијата Rosaceae, од родот Rubus. Научното име на капината е Rubus fruticosus.