cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Маријамполе
Маријамполе — индустриски град и административен центар на Маријамполскиот округ на југот на Литванија, граничи со Полска и Калининградската Oбласт (Русија), и Виштинецкото Езеро. Градот е центар на етнографскиот регион Сувалкија. Според бројот на население, градот е седми во државата со 38,345 жители (2015).
Историја
Населбата била првично основана како село наречено "Пашешупе" (на полски: Poszeszupie), по блиската река Шешупе. Како таков градот првпат бил спомнат во 1667 година. Во 18. век селото, кое во тој период припаѓало на католичката црква, пораснало и станало пазариштен град и неговото име било променето во Старпол или „Старополе“. Населбата била уништена од пожар во 1765 година.
По несреќата сопругата на современиот старешина на Приенај, Франчиска Шчука, финансирала нова црква и манастир за религозната конгрегација Маријани. По основањето на манастирот, нов град бил изграден во областа. Тој бил именуван "Марјампол", по Богородица Марија, со наставката -пол озчачувајќи град.
На 23 февруари 1792 година, кралот Станислав II Август Поњатовски му доделил градски права на градот и привилегии за огранизирање пазари. По поделбата на Полска градот накратко бил дел од Прусија. Сепак, по наполеоновите војни тој бил вратен на Кралството Полска. Во 29. век градот продолжил да се развива, најмногу благодарение на големиот број на еврејски и германски населувачи. Во 1817 градот станал седиште на одделниот округ во административниот систем на кралството. Во 1827 година градот имал 1759 жители. До 1861 година бројот се искачил на 3718 жители, од кои 3015 биле Евреји. Пожар уништил многу дрвени куќи во 1868 година. Поради тоа, биле изградени многу куќи од камен.
По јануарското востание и руското поттиснување на Полско-литванската Државна Заедница, округот Марјампол бил сериозно намален. Во тој период манастирот добил значење бидејќи бил единствениот манастир во сопственост на Маријаните кој не бил затворен од царските власти. Околината на градот била главно населена од Литванци, со што градот станал центар на литванската национална преродба. Близината на пруската граница довеeло до полесен шверц на книги на литвански јазик, кои биле забранети во Царска Русија. Најзначајни образовани луѓе и писатели активни во Маријампол во тоа време биле Казис Гриниус, Јонас Јаблонскис, Винцас Кудирка и Антанас Венцлова.
На 9 април 1955 година, властите во Литванската ССР уште една го преимнувале градот, овој пат во „Капсукас“, по литванскиот комунистички политичар Винцас Мицкевичиуш-Капсукас. Старото име на градот било вратено откако Литванија добила независност.
Сообраќај
Маријамполе е достапен железнички, преку железничката линија Каунас-Шештокаи-Алитус. Градот се наоѓа на раскрсницата на два автопата. Европскиот пат Е67 го поврзува Хелсинки со централна и јужна Европа. Европскиот пат Е28 ги поврзува градовите Калининград со Минск.
Збратимени градови
Маријамполе е збратимен со:
Православна црква Свети Јован (Рига)
Црквата Свети Јован (летонски: Svētā Jāņa Priekšteča pareizticīgo baznīca) е црква која се наоѓа во Рига, Латвија. Таа се наоѓа на адреса улица Лиејаја Кална 21.
Црква „Св. Троица“ - Черкезќој
Црквата е изградена во 1974 г. Осветена е во 1983 г. од митрополитот Константин Серско-нигритски. Градбата претставува къстокуполна базилика. Во парохијата влегува и параклисот „Св. Јован Претеча“.
Сегашно минато време (есеи)
Сегашно минато време — есеи на македонскиот писател Петре М. Андреевски издаден 2005. Во изданието на издавачката куќа „Штрк“. Предговорот е на Петре М. Андреевски.
Содржина
„Сегашно минато време“ започнува со предговор на авторот „ Зошто овој наслов зошто оваа книга“ во кој авторот своите ставови сегашни и минати ги става на увид со оваа книга, без разлика дали некој( па и тој самиот) се согласува со нив или не, не сакајќи да избега од своето мнение за работите. Првиот дел е насловен како „ За нас, за јазикот и литературата“, каде има застапено 27 есеи за литературните дејци од Македонија и светот кои го поттикнале да напише свое мислење, но и за јазикот, народната поезија и др. Подделови се „Ликовни светови“- што претставуваат есеи напишани за ликовното творештво на 13 сликари и делот „Јас сум артист“- есеи за актери од неговото време. Вториот дел се вика „ Гревот наш во гревот нивни“ (општествено -политички осврти)кој има поднаслов „Ни оди, ни седи-О писменех- Личен став“ со 20 есеи за општествените и политичките збиднувања.
Црквиште (Бонче)
Црквиште — населба од хеленистичкото и римското време. Во непосредната близина на селото се најдени мермерна ара со старогрчки натпис, тркалезни кули, антички монети и помали бронезени статуетки. На површината има остатоци од темели на објекти и многу градежен материјал. Наодите се чуваат во Заводот и музеј во Прилеп.
Штајнфелд (Шлезвиг)
Штајнфелд (Steinfeld; Stenfelt) — општина во округот Шлезвиг-Фленсбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Црвен плоштад
55.75417°N, 37.62°W
Црвен плоштад (Красная площадь) — плоштад во центарот на Москва и е најпознатиот плоштад во градот. Плоштадот го разделува Кремљ, поранешната кралска цитадела и моментално официјална резиденција на претседателот на Русија, од историската трговска четврт позната како Китај Город (руски: Китай Город) - или во превод: кинески град. Бидејќи од тука сите улици се распрснуваат низ градот во сите правци, а во подалечните делови од градот се претвораат во автопати, Црвениот плоштад често се смета за централен плоштад на Москва, а и на цела Русија.
Регионален пат 1209
Делници
Регионалниот пат 1209 според Јавното претпријатие за државни патишта има вкупно 2 различни делници.
Црвен плоштад
Историја и потекло на името
Земјата на која што е сместен Црвениот плоштад била првично исполнета со дрвени градби, но тие биле исчистени со едиктот на царот Иван III од 1493 бидејќи тие објекти биле опасно подложни на пожари. Ново-отворената површина (оригинално позната едноставно како „пожарот“, односно „изгореното место“) постепено прерасна во примарен пазар на Москва. Подоцна, се користела и за разни јавни церемонии и прокламации, и повремено како место за крунисување на руските цареви. Од таа точка, плоштадот е постепено надоградуван и се користи за официјални церемонии на сите руски влади откако е основан.
Името Црвен плоштад не потекнува од бојата на тулите околу него, ниту пак има врска со црвената боја и комунизмот. Всушност, името потекнува од архаичниот руски збор красная (краснаја) којшто може да значи и „црвен“ и „прекрасен“ (второто значење е архаично). Зборот беше оригинално применет (со значењето „прекрасен“) на црквата на Св. Василиј, и постепено беше префрлено на блискиот плоштад. Се верува дека плоштадот го добил името во 17 век.. И неколку други стари руски градови како Суздаљ, Јелец и Переслављ Заљескиј имаат главен плоштад со име краснаја плошчад, од името на московскиот Црвен плоштад.
Скорешна историја
Две од најзначајните паради на Црвениот плоштад се онаа од 1941 кога градот беше опсаден од Германци и трупите го напуштаа градот право кон фронтовите линии, и Московската парада на победата од 1945, кога знамињата на поразените фашистички армии беа фрлени пред мавзолејот на Ленин.
Знаменитости
Секоја зграда на Црвениот плоштад е легенда сама по себе. Една од овие е Лениновиот мавзолеј каде што е изложено телото на Владимир Илич Ленин, основачот на Советскиот Сојуз. Во близина се наоѓа црквата на Св. Василиј Блажениот, градба со прекрасни светло-обоени куполи. Покрај неа, во близина се наоѓаат и многубројните цркви на Кремљ. На источната страна на плоштадот се наоѓа стоковната куќа ГУМ, а веднаш до неа се наоѓа реставрираната Казанска катедрала. На северната страна се наоѓа државниот историски музеј чиишто куполи се издигаат онолку високо колку и кулите на Кремљ. Единствениот извајан споменик на плоштадот е бронзената статуа на Кузма Минин и Дмитриј Пожарски, кои помогнале во ослободувањето на Москва од полските освојувачи во 1612, односно т.н. Време на неволји. Во близина се наоѓа т.н. Лобноје мјесто (руски: Лобное место) кое претставува кружна платформа каде што се одржувале јавни церемонии. Самиот плоштад е околу 330 метри долг и 70 метри широк.
Мелбурн (филм од 2014)
Мелбурн - ирански филм од 2014 година, во режија на Нима Џавиди, кој е автор и на сценариото. Улогите ги толкуваат: Пајман Мади, Негар Џавахеријан и Мани Аџиџи. „Мелбурн“ е први филм на Нима Џавиди, со кој победил на филмскиот фестивал во Каиро, а филмот бил успешно прикажан на многу фестивали.
Содржина
Амир и Сара се млад пар што оди во Мелбурн за да продолжи со студиите. Сепак, само неколку часа пред да пристигне нивниот авион, тие се сосема случајно инволвирани во еден трагичен настан!
875 Нимфа
875 Нимфа — астероид во орбита околу Сонцето. Член на Марииното семејство на астероиди.
Џими Замбо
Кариера
Замбо ја започна својата пејачка кариера во детскиот хор на унгарското државно радио. Помеѓу 1982 и 1986 година работел во САД во клупскиот круг пред да се врати во Унгарија. Неговиот пробив дојде во раните 1990-ти години, кога тој беше прогласен за унгарски пејач на годината во 1993 година. Неговиот албум " Божиќ со Џими" од 2000 година беше најпродаван во Унгарија многу недели пред неговата смрт. Сите негови албуми се платина. Помеѓу март 2000 година и неговата смрт тој беше домаќин на сопствената популарна емисија на комерцијална телевизија РТЛ Клуб.
Престранек
Престранек (словенечки: Prestranek) — населба во Општина Постојна во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Нотрањска. Населбата сега е вклучена во Приморско-нотрањскиот статистички регион.
Рајна (Иго)
Рајна (Le Rhin) – збирка фиктивни писма од Виктор Иго, еден вид патепис слично на написите на Марк Твен за Мисисипи. Вклучува многу легенди и приказни за реката Рајна. Завршува со политички манифест.
Његошев мавзолеј
Његошев мавзолеј се наоѓа во националниот парк Ловќен, на Езерскиот Врв (1.657 m), втор по височина врв на планината Ловќен. Посветен му е на Петар II Петровиќ - Његош. Подигнат е по замисла на хрватскиот вајар Иван Мештровиќ. Од Цетиње до мавзолејот води асфалтен пат во должина од 21 км. До мавзолејот водат скали со 461 скалило, кои проаѓаат низ тунел пробиен во масивот на Ловќен.
Мавзолејот е подигнат на место на кое претходно се наоѓала капела – Његошевата заветна црква која околу 1845 година за време на животот ја подигнал Његош во слава на Свети Петар Цетињски, со желба да биде погребан во неа. Црквата е гранатирана во двете светски војни за да конечно биде срушена во 1974 година, и покрај спротивставувањето на Митрополијата и православните верници, и на нејзиното место е подигнат денешниот мавзолеј.
Таласа (месечина)
Таласа (или Нептун IV) — една од месечините на планетата Нептун, втора по внатрешност. Наречена е по морската божица Таласа, ќерка на Етер и Хемера во старогрчката митологија.
Откривање
Месечината е откриена извесно време пред средината на септември 1989 г. анализирајќи ги сликите направени од вселенската сонда „Војаџер 2“. Првично ја добила привремената ознака S/1989 N 5. Откритието е објавено на 29 септември 1989 г. и споменува „25 кадри направени во текот на 11 дена“, што значи дека е откриена некаде пред 18 септември. Именувана е на 16 септември 1991 г.
Физички особености
Таласа има неправилен облик. Веројатно е дека е сочинета од збировит отпад насобран од парчињата останати од првобитните Нептунови месечини, кои се избиени од растројувањата на Тритон набргу по зафатот на таа месечина во мошне занесена првична орбита. Има приближен облик на диск, што е необично за неправилно тело.
Орбита
Бидејќи орбитата на Таласа се наоѓа под полупречникот на Нептуновата синхрона орбита, таа е во постепено оди навнатре со вртложно движење под дејство на плимно забавување и со време може да се судри со атмосферата на планетата, или пак да се раздроби во планетарен прстен откако ќе ја премине нејзината Рошова граница под влијание на плимно растегање. За релативно кратко време, раширениот отпад може да ја засегне орбитата на месечината Деспина.
Таласа тековно е во орбитална резонанција 69:73 со највнатрешната месечина на Нептун, Најада, во „танц на избегнување“. Кружејќи околу планетата, понаклонетата Најада успешно ја одминува Таласа двапати озгора и двапати оздола, во циклус кој се повторува на секои ~21,5 Земјини денови. Двете месечини се одминуваат на меѓусебно растојание од 3.540 км. Иако нивните орбитални полупречници се разликуваат за само 1.850 км, Најада прави замав ~2.800 км над или под орбиталната рамнина на Таласа при најголемата приближеност. Така, оваа резонанција, како многу такви орбитални соодноси, ги стабилизира орбитите со тоа што наметнува најголема можна одделеност при сврзување. Сепак, она што е необично е улогата во ова избегнување на Најадиниот орбитален наклон од речиси 5° во состојба на минимални занесености.
Американска војна за независност
Американската војна за независност започнала како борба помеѓу кралството Велика Британија и тринаесетте обединети поранешни британски колонии на северноамериканскиот континент, а завршила како глобална војна помеѓу неколку европски големи сили. Војната била кулминација на политичката американска револуција и интелектуалното американско просветителство, при што колонистите го отфрлиле правото на Парламентот на Велика Британија да ги владее без застапеност.
Во 1775 година, револуционерите ја презеле контролата на секоја од тринаесетте колонијални влади, формирајќи сојуз наречен Вториот континентален конгрес и формирале континентална армија. Претставките до кралот да интервенира со парламентот во нивно име резултирал во Конгресот со прогласиле предавници и државите кои биле во бунт следната година. Американците одговориле со официјално прогласување на нивната независност како нова нација, Соединетите Американски Држави, потврдувајќи суверенитет и отфрлање на каква било лојалност кон британската монархија.
Во 1783 година, со договорот од Париз бил ставен крај на војната и бил признаен суверенитетот на САД на територијата која денес се граничи со Канада на север, Флорида на југ и реката Мисисипи на запад.
Денеш Пазманди (1781–1854)
Тој беше татко на Денеш Пазманди, јуниор.
Анденхаузен
Анденхаузен (Andenhausen) — село и поранешна општина во округот Шмалкалден-Мајнинген, во сојузната покраина Тирингија, Германија. Од 31 декември 2013 е дел од градот Калтенордхајм.
Географија
Анденхаузен се наоѓа во јужниот дел на тириншкиот ридски масив Рен. Местото претставува најмала градска единица на градот Калтенордхајм.
Роберт Гесинк
Роберт Гесинк (Robert Gesink; р. ) — холандски професионален друмски велосипедист, кој вози за UCI World Tour екипата. Негови големи победи се Трката околу Калифорнија 2012, Трката околу Оман 2011, Гран при Монтреал 2010 и Гран при Квебек 2013. Исто така, Гесинк има победено двапати на Џиро дел’Емилија и покажал добри резултати на големите трки, благодарение на неговите вештини за искачување.
Рани години
На Светските јуниорски првенства во 2004 во Верона, Гесинк завршил осми на поединечниот хронометар и шести на друмската трка, а во меѓувреме возел за екипата Де Педеларс. По ова успешно првенство преминал во екипата Ловик-Ван Лосер на една година. Ѝ се приклучил на континенталната екипа на во 2006. Завршил на третото место во генералниот пласман на Волта ао Алгарве и го освоил генералниот пласман и третата етапа на Сетимана Сиклиста Ломбарда. Подоцна, освоил етапа и генералниот пласман на Сиркуто Монтањес и завршил втор на престижната трка Тур де л’Авенир. Гесинк првично потпишал двегодишен договор со Рабобанк континенталната екипа, но екипниот менаџер Тео де Роеј одлучил да го премести во UCI ProTeam за сезоната 2007.
2007
Во неговата прва година како професионален велосипедист, Гесинк ја освоил маичката за млад возач на Трката околу Калифорнија. Завршил 9. на неговата прва UCI Pro Tour трка, на Флеш Валон, каде било пресметано дека Гесинк најбрзо го поминал искачувањето Мур де Хуј. Откако влегол во првите 15 на Тур де Романди, каде победил неговиот колега Томас Декер, тој ја освоил првата трка како професионалец на кралската етапа на Трката околу Белгија, кога ги поминал сите на Кот де ла Редут. Следната месец завршил надвор од првите десет на Класика де Сан Себастијан, петти на Трката околу Германија и втор на Трката околу Полска. Подоцна бил избран да вози на Светските друмски првенства UCI во Штутгарт. На Џиро ди Ломбардија завршил петнаесетти.
2008
Во 2008, негова втора година како професионалец, покажал напредок преку освојување на најтешката етапа на Трката околу Калифорнија, каде Гесинк се одвоил на последното искачување и единствено Леви Лајпхајмер го следел. Останале пред групата и по 35. километри спуст и рамен терен, а Лајпхајмер не учествувал во спринтот со Гесинк. Гесинк повторно ја освоил маичката за млад возач и завршил 9. во генералниот пласман. На Париз-Ница завршил втор на етапата до Мон Серен, пет километри пред врвот на Мон Венту, каде бил поминат од Кедел Еванс. Потоа ја загубил маичката на претпоследната етапа до Кан, бидејќи останал сам на Кол де Танерон, но и внимателното спуштање од него, му допуштил на Давиде Ребелин да ја преземе водечката маичка. Завршил четврти во генералниот пласман, 51 секунда зад Ребелин, но го освоил пласманот за млад возач. Исто така завршил дванаесетти на Вуелта ал Паис Васко и имал доста успешни настапи на арденските класици со четвртото место на Флеш Валон. Во септември, завршил седми на неговата прва голема трка, Вуелта а Еспања.
2009
Во 2009, Гесинк завршил четврти во генералниот пласман на Дофине. Го започнал неговиот прв Тур де Франс но го скршил рачниот зглоб при пад на етапата 5. Ја завршил етапата, но морал да се повлече од трката поради неговите повреди. Закрепнал на време за да учествува на Вуелта а Еспања. Ја завршил трката на шестото место, иако бил втор во текот на трката, но поради падот при кој се здобил со длабоки исеченици на коленото, не бил во можност да го сочува местото при последните планински етапи. Потоа, Гесинк се насочил кон подобрување на формата за Светските првенства во Мендрисио, но не можел да се опорави доволно брзо и не бил во можност да ја заврши трката. Меѓутоа, една недела подоцна се вратил и ја однел победата на Џиро дел’Емилија, победувајќи ги Јакоб Фуглсанг и Томас Лефквист на целта во спринт. Исто така завршил како шести на Џиро ди Ломбардија и ја завршил сезоната како 10. во Светскиот ранкинг на UCI.
2010
Распоредот на Гесинк за 2010 бил скоро ист како во 2009, единствено овој пат успеал да има добар резултат на Тирено-Адријатико (5.). Поради отсуството на, меѓу другите, Алберто Контадор и Кедел Еванс, започнал како еден од фаворитите на Трката околу Баскија. Бил одличен на најважната етапа на трката, кога бил помеѓу првите тројца и имал шанса за победа на трката, но на петтата етапа повторно паднал. На крајот завршил 9. и изгледало дека ја има потребната форма за класичните трки.
На Амстел Голд Рејс, Флеш Валон и Лиеж-Бастон-Лиеж имал разочарувачки трки и не можел да се бори а победа. Потоа заминал на тренирање низ планините Сиера Невада во Шпанија. Во меѓувреме не настапил на ниедна трка, насочувајќи се на Тур де Франс. Неговата форма во текот на Тур де Свис била одлична, каде успеал да ја освои најтешката етапа. Со таа победа ја преземал водечката маичка од Тони Мартин. На завршниот хронометар имал лош ден и ја изгубил водечката позиција во однос на Френк Шлек. На крајот завршил како петти.
Учествувал на Тур де Франс 2010 по вторпат и го завршил по првпат. Гесинк завршил шести во генералниот пласман, прв Холанѓанец кој завршил толку високо во генералниот пласман по една деценија и втор во пласманот за млад возач. Исто така ја носел белата маичка од етапата 10 до 15. По Тур, Гесинк победил на Џиро дел’Емилија втора година по ред. Во октомври, Гесинк го загубил својот татко, кој починал по несреќа со својот велосипед.
2011
Почетокот на сезоната за Гесинк бил продуктивен, со две етапни победи на Трката околу Оман (една со завршница на нагорнина и еден поединечен хронометар, каде го победил светскиот првак Фабијан Канчелара) и освојување на генералниот пласман и пласманот за млад возач. Го преземал водството на трката по четвртата етапа на Тирено-Адријатико, но го загубил наредниот ден од Кедел Еванс. На завршниот хронометар, Гесинк се искачил во генералниот пласман од петтото до второто место. Продолжил со добрата форма на Трката околу Баскија, каде завршил трет во генералниот пласман.
Сепак, не продолжил со оваа добра форма на арденските класици, кога деветтото место на Амстел Голд Рејс бил неговиот најдобар резултат на трите трки, на кои владеел Филип Жилбер. Во септември доживеал пад при тренирање и ја скршил ногата на четири места, поради што имал операција која оставила штрафови во неговото тело.
2012
По лошиот почеток на сезоната, Гесинк ја пронашол својата форма на Трката околу Калифорнија. Завршил трет на екипниот хронометар и ја освоил престижната победа на седмата етапа од трката, кога нападнал на 4,5 километри пред крајот за преземање на водечката маичка и етапна победа. Неговата водечка позиција не била доведена во прашање на кратката последна етапа и ја освоил својата прва трка по победата на Трката околу Оман 2011.
На Тур де Франс 2012 бил сметан за една од холандските надежи, кои можеле да завршат во првите десет, но паднал во масовната несреќа, која се случила на шестата етапа, здобивајќи се со повреди на ребрата. Се борел со болките, но сепак се откажал на етапата 11. Потоа учествувал на Вуелта а Еспања и бил на шестото место на крај зад победникот Алберто Контадор. Гесинк секогаш бил со водечката група низ планините, што му овозможило да дојде до високиот пласман.
2013
Гесинк имал лоша сезона во 2013 година. Целел кон победа на Џиро д’Италија, иако ја напуштил трката во втората недела. Негова единствена победа била на Гран при Квебек во септември.
2015
По настапот на Волта ао Алгарве, Гесинк се здобил со повреда на коленото. Се вратил на Флеш Валон, каде завршил на 25. место. Потоа настапил на Тур де Романди и завршил на 15. место во генералниот пласман. Потоа се насочил на Тур де Франс. Гесинк возел на Тур де Свис како подготовка за Тур де Франс и завршил на солидното деветто место. Но, немал подобар резултат на Тур де Франс, каде завршил шести, веднаш зад Контадор и Нибали.
2016
Главна цел за сезоната 2016 била Тур де Франс, меѓутоа Гесинк паднал на Тур де Свис и немал шанси да се опорави за Тур. Наместо тоа, возел на Вуелта а Еспања и ја освоил етапата 14. Исто така, завршил на подиум неколкупати на Вуелта. Гесинк возел на Џиро ди Ломбардија, каде го освоил 7. место.
2018
Гесинк продолжил да работи напорно во зимата, поради што немал одмор како останатите. Неговата цел му била трката Тур Даун Андер, на која на крајот завршил на 10. место. Една недела подоцна, возел на Големата океанска друмска трка „Кедел Еванс“, каде завршил на 11. место, како во 2017 година. Гесинк имал амбиции за победа на етапа на Џиро д’Италија и работел како помошник за Џорџ Бенет поголемиот дел од треката, пред да тргне во напад на 20. етапа, каде завршил втор зад летечкиот Микел Ниеве. Гесинк учествувал на Тур де Франс и работел на првата етапа на чело на групата за да ја намали разликата од бегството, за да може Дилан Груневеген да ја освои жолтата маичка во спринтот, но Груневеген завршил шести на самиот спринт.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Други поважни етапни трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 61 (Битола)
'''Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 61 — архитектонско обележје во градот Битола, заведена како културно наследство на Македонија во Списокот на заштитени добра''' на Министерството за култура под реден број 131 во Битола.
Младен Војичиќ - Тифа
Младен Војичиќ, попознат по прекарот Тифа, (роден на 17 октомври 1960 година во Сараево, Народна Република Босна и Херцеговина, Југославија) — југословенски и босански рок-пејач. Тој станал познат низ цела поранешна Југославија по својот краток престој како пејач во групата „Бијело дугме во средината на 1980-тите.
Покрај тоа што бил дел од Бијело дугме, тој пеел во бројни групи со различен степен на успех (најпознати се Тешка индустрија, Ватрени пољубац и Дивље јагоде). Денес, Тифа има соло кариера.
Рани години
Тој го добил прекарот „Тифа“ пред да наполни четири години, бидејќи многу сакал возови и често викал „Иде локомотифа “, бидејќи имал проблеми со изговорот на гласот „В“.
Започнал да пее многу рано. До својата петта година, тој го познавал целиот репертоар на Индекси. Во основно училиште, тој станал обожавател на британската група Свит. Завршил средно училиште. Тој се обидел да присуствува на неколку факултети на Универзитетот во Сараево (механички, архитектонски, геодетски), но на крајот го напуштил секој од нив, пред да одлучи да се посвети на музиката.
Ран период
Свирел бас гитара во својата прва група, а започнал да пее кога пејачот на групата не се појавил на пробата еден ден. По некое време, групата се распаднала, бидејќи сите освен Тифа изгубиле интерес за музика. Неговата последна група пред да се приклучи на армијата била наречена Парадокс. Додека бил во војска, тој одржувал контакт со Златан Чехиќ, басистот на Парадокс. Тие исто така започнале да разменуваат пакети кои содржат аудио касети со композиции компонирани од Чехиќ, а Тифа пишувал текстови. По враќањето од војската, дознал дека Парадокс се распаднал и дека Златан се приклучил на групата Топ, па ги вратил стиховите и барал нова група, за на крајот да заврши во Топ. Групата постоела до јануари 1983 година.
Во меѓувреме, приказните за одличниот глас на Тифа се рашириле низ Сараево, па луѓето доаѓале кај него со понуди да им се придружи на нивните групи. Ова довело до ангажмани во неколку групи, ниту една не траела доволно долго за да се постигне некаква популарност. Тифа накратко бил член на Групата Тешка индустрија, која ги користела неговите текстови до 1984 година, снимајќи го албумот „Повторно со вас“ (српски: „Поново са вама“).
Бијело дугме
Додека се обидувал да го контактира Милиќ Вукашиновиќ за можно членство во неговата група, во 1984 година Горан Бреговиќ го поканил да се приклучи на Бијело дугме, како замена за неодамна заминатиот Жељко Бебек.
Со само 24 години, Тифа не бил добро подготвен за слава кон која се движел. Откако некако го завршиле албумот „ Косовка девојка“, групата тргнала на пат што ќе се претвори во исклучително проблематична турнеја. Неговиот последен настап со Бијело дугме бил на 2 август 1985 година во Москва. До октомври 1985 година, Тифа ја напуштил групата.
Период по Бијело дугме
На музичката сцена, неговиот прв чекор во солистичката кариера бил дует со Жељко Бебек за новиот проект на Бебек „ Армија Б “. Двајцата поранешни членови на „Бијело дугме“ дури и заедно заминале на турнеја, но уште еднаш се покажало дека Тифа нема да работи добро бидејќи тој се откажал на половина од турнејата, со објаснување дека и онака не е успешна.
Есента 1986 година, Тифа конечно му се придружил на Милиќ Вукачиновиќ во Ватрени пољубац и снимил албумсо нив.
Тогаш Тифа бил ангажиран од Дивље јагоде, како замена за Ален Исламовиќ.
Откако снимил албум со нив, тој го напуштил бендот во 1988 година и снимил нов материјал под името Тифа и Владо со клавијатуристот Владо Продан (кој претходно бил член на Дивље јагоде и на проектот „Армија Б“ ). Сепак, ниту една издавачка куќа не покажала интерес за издавање на албумот.
Во 1989 година успешно го издал својот прв соло албум кој го снимил со групата Тифа, новоформирана група составена од музичари од групи со кои претходно настапувал: Александар Шимарага (Топ), Владими Подањи (Дивље јагоде), Мустафа Чизмиќ ( Болеро ) и Весо Грумиќ (Топ), со помош на Ѓорѓе Илијан, кој свирел клавијатура додека снимал во студиото. Тифа ги напишал повеќето песни. Приближно во исто време, Тифа се обидел да преговара за трансфер во Атомското склониште, која група барала замена за Серѓо Блажиќ, но тоа никогаш не се остварило.
Во раните 90 -ти, Тифа настапил на концертите со новата постава на бендот Тифа, со Златан Чехиќ (соработник од времето на Парадокс) како еден од членовите. Тифа му се придружил на Златан есента 1990 година, издавајќи го својот втор соло албум „Само љубовта постои“.
Тој останал во својот роден град за време на поголемиот дел од опсадата на Сараево. За време на тој воен период, Тифа се оженил за Лилјана Матиќ, девојка со која бил во врска од 1981 година. Тифа во 1995 година го напуштил Сараево и заминал во Германија. Таму тој уште еднаш се здружил со Дивље јагоде и потоа формирал своја група. Набргу потоа, тој се вратил во Сараево и ја продолжил својата соло кариера.
Во текот на 1995 година работел на неговиот следен албум „ Денови без тебе “, на кој соработувал со Сеад Липовац, а стиховите од Лондон ги испратил Златан Арсланагиќ.
Во 2000 година со песната „ Ево има година “ го освоил фестивалот „Сунчане скале“ во дует со Гордана Ивандиќ (сестра на Ипет Ивандиќ) и групата Макадам.
Во јуни 2005 година учествувал на повторното обединување на Бијело дугме за три големи проштални концерти. Во 2013 година, тој го издал својот седми соло албум наречен „Подготвен сум за се“.
Договор од Хункар Искелеси
Договорот на Хункар Искелеси бил договор потпишан помеѓу Руската Империја и Османлиското Царство на 8 јули 1833, по дадената воена помош на Русија против Мухамед Али Паша. Договорот довел до создавање сојуз меѓу двете сили како гаранција дека Османлиите ќе ги затворат Дарданелите за било кои странски воени бродови доколку Русите го побарале тоа од нив. Договорот имал значајна последица во однос на империјата во нејзините надворешни односи, особено со Велика Британија.
Позадина
Мехмед Али Паша, кој бил вазал на Османлиите ги нападнал нивните позиции сакајќи да ги добие под своја контрола Палестина, Сирија и Арабија. Така во Османлиско-египетската војна (1831–1833), неговиот син Ибрахим Паша успеал да ја освои Сирија и по пропаднатите мировни договори со Махмуд II, тој продолжил кон Анадолија каде во Битката кај Конија повторно ги поразил Османлиите, и по оваа победа имал намера да се упати кон престолнината.
Преговори со Големите сили
По оваа најава во Истанбул започнала да се шири голема паника меѓу населението. Махмуд II итно испратил молба до Велика Британија и Франција за помош, но бил одбиен. Поради тоа, султанот немајќи друг избор морал да го повика својот поранешен непријатл Русија за помош. Одговорот на рускиот цар била толку брза што самиот Махмуд се двоумел дали да продолжи со понудата бидејќи мислел дека рускиот цар сака да го стави во нова стапица. Но рускиот цар веднаш испратил значителна сила. Денеска не е познато за колкав број на армија станувало збор, но се смета дека изнесувала од 20.000 до 40.000 војници. Без разлика на бројката, таа била доволна за да го предомисли на Ибрахим Паша за војна против руските сили, по кое започнале преговори со султанот.
Последици и интервенција
Султанот конечно се согласил на мировни преговори со Египет што довело до потпишување на договорот од Ќутахија во мај 1833 година според кој Сирија, Адана, Триполи, Крит и Египет му биле доделени на Мухамед Али Паша. По овој договор, Русите започнале повлекување на своите сили, додека пак британските сили дознале за потпишување на руско-турски договор, со кое значително се вознемириле бидејќи Русија ќе има големо влијание врз Османлиското Царство. Договорот предвидувал одбранбен сојуз меѓу двете земји кој требало да трае осум години. Договорот опфаќал и еден т.н. таен член според кој Османлиите ќе ги затворат Дарданелите за странски воени бродови доколку Русија тоа го посака.
Потпишувањето на договорот целосно ја разбудила Велика Британија во однос на значењето на географската, политичката и економската позиција на Отоманското Царство во Европа. Британците протестирале изнесувајќи го договорот од 1809 година според кој странски бродови не требало да поминуваат преку Дарданелите кон Босфорот. Но и покрај тоа, во следниот период Британија застанала кон проектот дека Османлиското Царство требало да се зачува во тој момент.
По ова следувало зголемување на трговијата меѓу двете земји, а британската флота како база и бил понуден Левант каде требало да помогнат на Османлиите во своите конфликти со Египет. Наскоро по потпишувањето на договорот, во 1840 година Австрија, Прусија, Британија и Русија се приклучиле кон коалицијата против Мухамед Али Паша. Овој акт е познат како Лондонска конвенција (1840), според која Дарданелите ќе бидат затворени за сите неосланлиски бродови. Мухамед Али Паша се согласил за ограничување на неговата војска а како замена тој добил гаранција дека за негов наследник ќе биде признат некој од неговото семејство по неговата смрт.
Овој договор го означил почетокот на британската превласт во Блискиот Исток и како главен сојузник на чело со Османлиското Царство во следните 37 години.
Маркиз де Сад
Донатјен Алфонс Франсоа, Маркиз де Сад (Donatien Alphonse François, Marquis de Sade; 2 јуни 1740 - 2 декември 1814) бил француски аристократ,политичар,филозоф и писател познат по неговиот бурен начин на живот.Тој пишувал романи,кратки раскази,драми,дијалози и политички памфлети. Некои дела биле објавени под неговото име додека бил жив,но има и некои кои се анонимни и Сад негирал дека е нивен автор.Де Сад е познат и по неговите еротски дела во кои има филозофски разговори и порнографија,опишани се разни сексуални фантазии во кои посебен акцент се става на насилството и клеветите кон Католичката црква. Тој бил застапник на екстремна слобода којашто не е под контрола ниту на моралот, ниту на религијата и правото. Сексуалната аномалија „садизам“ е изведена од неговото име.
Црква Свети Петар и Свети Павле (Рига)
Црквата Свети Петар и Павле (летонски: Svētā Pētera un Pāvila pareizticīgo baznīca) е црква која се наоѓа во Рига, Латвија. Таа се наоѓа на адреса улица Citadeles 7.
Маркиз де Сад
Сад поминал 32 години од својот живот во неколку затвори и во болница за душевни болести.За време на Француската револуција тој бил избран за делегат на Националниот конвент. Многу од неговите дела биле напишани во затвор.
Живот и образование
Маркизот де Сад е роден во палатата Конде во Париз, како син на грофот Жан Батист Франсоа Жозеф де Сад и Мари Еленор де Маје де Карман, братучетка на Принцезата на Конде.Образованието го добил од својот чичко, свештеникот де Сад.Подоцна тој посетувал училиште за исусовци а потоа имал воена кариера и се борел во Седумгодишната Војна.Кога се вратил ја побарал за жена ќерката на еден богат судија, но нејзиниот татко го одбил ова барање и наместо тоа, го договорил бракот на Сад со неговата постара ќерка, Рене Пелажи де Монтреј, брак од кој се родиле двајца синови и ќерка. Во 1766 тој изградил приватен театар во неговиот замок, замокот Лакост во Прованса. Во јануари 1767 неговиот татко умрел.
Титула и наследници
Мажите во фамилијата де сад наизменично ги користеле титулите маркиз и гроф. Дедото на де Сад прв се нарекол себеси “маркиз” и тоа се нарекувал Маркиз де Сад, но попознат е како Маркиз де Мазан.Фамилијата на де Сад била од т.н. воена аристократија и тврделе дека се дел од потомците на најстарите француски аристократи.Наизменичното користење на титули укажува на тоа дека хиерархијата на титулите била замислена.Теоретски, титулата “маркиз” им била доделувана на благородници кои поседувале неколку грофовии, но откако почнале да ја користат луѓе со сомнително потекло, таа престанала да биде привилегија.Во судовите, секогаш имале предност сењорите од повисок ранг и членовите на кралската лоза, а не оние со титула.
Наследниците на Сад многу години ја гледале неговата работа како скандалозна.Ова продолжило сè до моментот кога Грофот Хавиер де Сад си ја вратил титулата маркиз, која долги години не ја користеле и се заинтересирал за делата на неговиот предок. До тоа време, неговото име никако не било споменувано во неговото семејство и Хавиер де Сад дознал нешто повеќе за него од некој новинар во 1940.Потоа открил дел од делата на Сад во семејниот замок во Конде ен Брије и работел на нивното објавување со децении.Неговиот најмлад син, Маркизот Тибо де Сад му помагал.Семејството исто така барало авторски права над името.Замокот Конде ен Брије бил продаден во 1983 .Дел од ракописите на Сад ги задржало семејството а другите се чуваат во библиотеки или на универзитети, но многу од нив биле загубени во XVIII и XIX век или пак, биле уништени по смртта на Сад.
Скандали и затворања
Во почетокот на 1763 Сад живеел во Париз или во негова околина.Неколку проститутки се жалеле од него, па затооа бил ставен под полициски надзор и биле правени детални извештаи за неговите активности.По неколку кратки притворања, тој бил прогонет од неговиот замок во Лакост. Првиот поголем скандал се случил на Велигден во 1768, кога Сад добил сексуални услуги од Роза Келер, за која не се знае дали била проститутка.Тој бил обвинет за нејзино грабнување и затворање во неговиот замок во Аркеј каде што физички и сексуално ја злоставувал.Подоцна таа побегнала скокајќи од вториот кат.Во тоа време таштата на Сад добила писмо со конечна пресуда ( некој вид на налог за апсење без да се објасни причината за тоа пред судот) од кралот , кој го исклучил Сад од секаква судска надлежност.Ова писмо со конечна пресуда подоцна ќе му предизвика голема штета на маркизот.
Во 1772 во Марсеј тој наводно на неколку проститутки им дал Шпанска Мушичка,вид афродизијак, и бил обвинет за содомија заедно со својот слуга Латур.Истата година, двајцата биле осудени на смрт поради содомија и труење.Тие избегале во Италија, а Сад со него ја зел и сестрата на жена си.Биле фатени кон крајот на 1772 и биле затворени во тврдината Миолан,но избегале четири месеци подоцна.
Сад подоцна се криел во Лакост, кадешто и се придружил на жена си, која станала соучесник.Тој имал група на млади вработени во Лакост од кои повеќето избегале поради тоа што биле сексуално злоставувани.По овој настан Сад повторно избегал во Италија,кадешто го напишал делото Патување во Италија. Кога се вратил во Лакост во 1776 повторно злоупотребувал млади слигинки а таткото на една од нив дури се обидел да го убие Маркизот.Истата година подоцна,Маркизот бил повикан да ја види неговата наводно болна мајка во Париз (која всушност неодамна починала) и бил уапсен и затворен во Венсенскиот замок. Тој ја обжалил неговата смртна казна, но останал затворен поради писмото со конечна пресуда.Таму продолжил да пишува и го запознал Грофот де Мирабо, кој исто така пишувал еротски дела, но и покрај тоа што имале слични особини,тие не се поднесувале еден со друг.
Во 1784 Сад бил преместен во Бастилја каде што на 2 јули 1789 предизвикал некакви немири откако извикал од ќелијата дека затворениците во Бастилја ги убиваат.Два дена подоцна бил преместен во болница за душевни болести.
Откако бил ослободен од Шартенон во 1790, се развел од неговата жена.
Враќање на слобода, именување за делегат во Националнио конвент и негово затворање
Додека бил на слобода,од 1790, Сад анонимно објавил неколку негови дела. Ја запознал Мари Констанс Кенет, поранешна глумица и мајка на шестгодишно дете која била напуштена од нејзиниот сопруг и со која Сад го поминал остатокот од неговиот живот. Уште од почетокот му се допаѓала новата политичка ситуација по револуцијата и се нарекувал себеси “граѓанинот Сад” и успеал да дојде до неколку позиции и покрај неговото аристократско минато.
Иако не ја поддржувал Јакобинската диктатура од 1793, тој напишал една пофалба за Жан Пол Марат.Почнал сè повеќе и повеќе да го критикува Максимилијан Робеспјер и на 5 декември бил отстранет од неговата позиција и бил затворен речиси цела година.Бил ослободен во 1794 по симнувањето од власт и егзекузијата на Робеспјер. Во 1796 морал да го продаде разрушениот замок во Лакост.
Затворање поради неговите дела и неговата смрт
Сад започнал врска со 13-годишната Мадлен Леклерк, ќерка на еден вработен во Шартенон. Љубовната врска траела четири години сè до смртта на Сад во 1814.
Во неговиот тестамент Сад забранил да се отвора неговото тело ,да остане 48 часа во собата во која умрел и да не се допира, а потоа да биде сместено во ковчег и да го закопаат на неговиот имот во Малмезон близу Епернон.Сепак, неговиот череп подоцна бил отстранет од гробот поради френолошки истражувања.Неговиот син ги изгорел сите негови останати ракописи, вклучувајќи го и делото Денови во Флорбел коешто се состоело од неколку томови.
Многу артисти и писатели биле или фасцинирани или чувствувале одвратност кон Сад.Современикот на Сад, порнографот Ретиф де ла Бретон во 1798 објавил едно дело, Анти-Јустина.
Симон де Бовоар (со нејзиниот есеј Мора ли да го изгориме Сад?) и некои други писатели пробале да најдат траги на радикална филозофија на слободата во делата на Сад, кои би му претходеле на современиот егзистенцијализам. Него исто така го гледаат и како предвесник на психоанализата на Сигмунд Фројд со неговото фокусирање кон сексуалноста како главен мотив за се.Надреалистите му се восхитуваат и го сметаат за нивен претходник а Жијам Аполинер го нарекол “човекот со најслободен дух што некогаш постоел”.
Пјер Клосовски во неговата книга од 1947 Сад, соседу мој ја анализира филозофијата на Сад како предвесник на нихилизмот кој ги отфрла христијанските вредности.
Еден од есеите на Макс Хоркхајмер и Теодор Адорно' во Дијалектиката на образованието е наречен Јулиета или Просветителството и моралот и го објаснува грубото и лукаво однесување на Jулиета.Потоа, психоаналитичарот Жак Лакан во неговиот есеј Кант и Сад утврдил дека етиката на Сад била дополнителен крај на категоричкиот императив кој бил создаден од Имануел Кант.
Во 1988, Вилијам Е. Конополи го анализира романот на Сад 120 дена во Содома како аргумент против поранешните политички филозофи, особено Жан Жак Русо и Томас Хобс. Камиј Пажија вели дека Сад најдобро може да биде сфатен како сатирист кој му одговара на тврдењата на Русо дека општеството ја сопира и ја расипува вродената човечка добрина.
Во Жената во делата на Сад и идеологија на порнографијата Ангела Картер го гледа Сад како “морален порнограф” кој создава место и за жената.Спротивно на ова, Андреја Дворкин го гледа Сад како пример за порнограф кој ги мрази жените и со ова ја поддржува нејзината теза дека порнографијата води кон насилство врз жената.Едно поглавје од нејзината книга Порнографија: Мажи кои ги поседуваат жените е посветено на анализите на Сад .Сузи Брајт смета дека првиот роман на Двоткин Оган и лед кој е исполнет со насилство може да се смета како современа верзија на Jулиета од Сад.
Влијание
Неколку влијателни луѓе покажале голем интерес за делата на Сад, меѓу кои францускиот филозоф Мишел Фуко и американскиот продуцент Џон Вејтерс.
Ијан Бреди, кој заедно со Мира Хиндл измачувале и убивале деца, што е попознато како Муршки убиства во Англија за време на 60-тите бил воодушевен од Сад и мачењата на неговите жртви (кои ги снимал) биле инспирирани од делата на Сад. Бреди и Хиндли сепак, имале прочитано многу малку од делата на Сад и единственото дело кое го поседувале било далеку од неговите најгрозоморни дела.
Културен опис
Денес има многу различни дела, биографии и други книжевни дела во кои се споменува Сад.Терминот садизам е изведен од неговото име коешто најчесто се користи кога се зборува за сексуално насилство, разврат но и слобода на говор. Во современата култура неговите дела најчесто се гледаат како маестрални анализи околу тоа како функционираат заедно моќта и еротиката.Сексуално експлицитните дела на Сад само ги спојувале расипаните и лицемерни вредности на елитата во неговото општество кое го ставило во затвор.Но на тој начин тој станал симбол за борбата на уметникот со неговите издавачи.Тоа што Сад користел порнографски содржини за да создаде провокативни дела кои ги рушат распространетите морални вредности од неговото време им дало инспирација на многу други уметници од различни области.Од бруталноста во неговите дела се појавил концептот за садизам.Делата на Сад биле чувани до де денес од уметници и интелектуалци бидејќи тие поддржуваат една филозофија на екстремен индивидуализам и станале реалност во економскиот либерализам кој се појавил наредните векови.
Во втората половина на 20 век имало зголемен интерес за делата на Сад.Истакнати француски интелектуалци како што се Ролан Барт, Жак Деридa и Мишел Фуко објавиле есеи за него, а тој интерес продолжил и кај просветители и други уметници.Овде можат да се спомнат и многу надреалисти бидејќи Сад бил славен во периодот на надреализмот а го величеле личности како Гијом Аполинер,Пол Елуар и Морис Ен.Мен Реј му се восхитувал на Сад бидејќи го гледал како идеал за слобода.Во првиот Манифест на надреализмот било објавено дека Сад е “надреалист во садизмот “ и биле објавени оригиналните ракописи од Јустина. Во литературата Сад се споменува во неколку приказни од писателот на хорор и научно-фантастична литература Роберт Блох ( авторот на Психо) а писателот Жорж Батај ги користел методите на пишување на Сад за сексуалните перверзии за да ги шокира читателите.
Животот и делата на Сад биле тема на многу драми,филмови, порнографски или еротски цртежи и многу други дела.Овде може да се спомене пиесата на Питер Вајс Марат\Сад, дело кое било инспирирано од тоа што Сад изведувал пиеси заедно со другите пациенти од болницата за душевни болести Шартенон.Од делата на Вајс се направени и филмови.Пјер Паоло Пасолини го  снимал филмот Сало или 120 дена во Содома поврзувајќи го романот на Сад со Републиката Сало .Филмовите на Беноа Жако  (Сад) и на Филип Кофман (Пера) се појавиле во кината во 2000 г.Пера, кој бил инспириран од затворањето на Сад и неговата битка со цензурата во тоа општество, го опишува Сад како борец за литературна слобода, пожртвуван за концептот за слободно изразување.
Но, Сад често бил опишуван како тиранин и садистички никаквец, наместо како револуционер или борец за слободно изразување, а ова се случува особено во американската култура.На пример, во последната епизода на серијалот Петок 13, Мики,женскиот главен лик, патува низ времето и завршува како затвореничка на Сад кој ја мачи.
Литературна критика
Маркизот де Сад го сметал готскиот роман како жанр во чија основа се магијата и фантазмагоријата. Тој во своите литературни критики се обидувал да не дозволи неговите дела да бидат сметани за готски со тоа што ги истакнувал готските натприродни гледишта како основна разлика во темите во неговите дела.Но, сепак сметал дека готскиот роман имал важна улога за општеството и ги разгледувал неговите почетоци.Тој напишал дека готскиот роман е совршено природен, последица настаните во тој период во Европа и дошол до заклучок дека несреќите од тој период довеле до тоа готските писатели “да бараат помош и од ѓаволот за да можат да создадат дела кои ќе бидат примамливи за читателите”.