cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Светски поштенски сојуз
Конгреси
Универзалниот поштенски конгрес е најважното тело на УПУ. Главната цел на четиригодишниот Конгрес е да ги испита предлозите за изменување и дополнување на актите на УПУ, вклучувајќи ги Уставот на УПУ, Општите прописи, Конвенцијата и Договорот за услуги за плаќање поштенски. Конгресот служи и како форум за земјите-членки учеснички да разговараат за широк спектар на прашања што влијаат на меѓународните поштенски услуги, како што се трендовите на пазарот, регулативата и други стратешки прашања. Првиот конгрес на УПУ се одржал во Берн, Швајцарија во 1874 година. Учествувале делегати од 22 земји. Конгресите на УПУ се одржуваат на секои четири години и делегатите често добиваат специјални филателистички албуми произведени од земјите-членки кои го покриваат периодот од претходниот Конгрес.
Филателистички активности
Универзалната поштенска унија, заедно со Светската асоцијација за развој на филателија, го развиле системот за нумерирање WADP (WNP). Лансиран е на 1 јануари 2002 година. На мрежната страница се прикажани записи за 160 земји и издавачи на поштенски субјекти, со регистрирани над 25.000 марки од 2002 година. Многу од нив имаат слики, кои обично остануваат заштитени со авторски права од земјата издавач, но УПУ и WADP дозволуваат нивно преземање.
Електронска телекомуникација
Во некои земји, телеграфските и подоцнежните телефони влегле под истиот владин оддел како и поштенскиот систем. Слично имало и Меѓународно биро за телеграф, со седиште во Берн, слично на УПУ. Меѓународната унија за телекомуникации во моментов ја олеснува меѓународната електронска комуникација.
Со цел да се интегрираат поштенските услуги и Интернет, УПУ ГО СПОНЗОРИРА ДОМЕЈНОТ .post. Развивање на сопствени стандарди,
Лала Мустафа-паша
Лала Кара Мустафа-паша (роден во -  во ) — османлиски државник и голем везир на Османлиското Царство во периодот од 28 април 1580 до 7 август 1580 година. Мустафа-паша за кратко работел како управител на Отомански Египет во 1549 година, а ги извршувал и функциите како бејлербег на Дамаск, учествувал во Опсадата на Малта во 1565 година, во зазимањето на Кипар во 1571.
Неговиот епитет Лала во превод значи учител на султанот односно тој бил учител на синовите на самиот султан. Тој бил познат по својата жестокост кон победените противници, репутација која ја докажал кон Марко Антонио Брагадин, венецијански заштитник на Малта кој наредил да му биде одерена кожата. Во опсадата на Малта наредил да бидат погубени сите бранители и цивилни граѓани на заземаните тврдини од островот. Кога дознал за смртта на Тургут Рејс наредил заробените рицари да бидат соблечени голи, да бидат осакатени, обезглавени и фрлени во морето.
Моби
Моби (Ричард Мелвил Хал) роден во Харлем, Њујорк, а пораснал во Дериен, Конектикат. Според неговите кажувања родителите го нарекле Моби уште по раѓањето поради новелата Моби Дик на Херман Мелвил, неговиот поддалечен предок. По осум Топ 40 песни во 1990-тите со техно музика, неговиот најголем успех е албумот Play, издаден во 1999, кој е продаден во 9 милиони копии ширум светот. Тој свири на синтисајзер, гитара, бас гитара и тапани. Има издавано музика со псевдонимите Voodoo Child, Barracuda, UHF, The Brotherhood, DJ Cake, Lopez, Mindstorm, и Pippy Baliunas. Покрај останатото во јавноста е познат и како една од најконтрaверзните личности во техно музиката. Откако ги завршил студиите и дипломирал на универзитетот SUNY Purchase, со насока социологија, тој почнал да се насочува повеќе кон својата животна идеја, да создава музика. Пишувал, продуцирал и ремиксирал музика за Дејвид Боуви, Daft Punk, Милен Фармер, Pet Shop Boys, Бритни Спирс, Њу Ордер, Guns N' Roses, Metallica, Soundgarden, и други.
Почетоците на Моби
Кариерата ја започнал во раните 1980 како дел од панк бендот наречен Ватикан Командос. Бил ди-џеј во клубот The Beat во Port Chester, Њујорк во 1985. Подоцна во 1989 потпишал договор за снимање со Instinct Records. Неговиот прв успех е Go, прогресивната снимка која користи делови од темата на Лаура Палмер од Твин Пикс. Со неа достигна во листите на најдобри десет во Велика Британија во октомври 1991 доби можност се појави во Top of the Pops што многу придонесе кон славата на неговиот прв албум, The Story So Far. Направил ремикс верзии на музиката на Prodigy, Orbital и Aphex Twin Направил и рап за снимка на Recoil наречена Curse. . Го објавува албумот Моби во 1992. Некои од неговите други синглови во 1992 и 1993 се Next Is the E, Thousand (со неговото темпо од 1,000 удари во минута), и Voodoo Child.
1994 - 1998 Everything Is Wrong
Неговиот прв албум за Mute Records од 1995 е Everything Is Wrong. Истиот добил награда од критиката, бил прогласен од страна на Spin магазинот за "Албум на годината" и доживеал каков-таков комерцијален успех. Оваа соработка продолжила и во 1996 со двојниот албум Everything Is Wrong, mixed and remixed. Брзо потоа, неговата издавачка куќа, Instinct промовирала албум наречен Rare: The Collected B-Sides 1989-1993. Подоцна во 1996, Моби промовирал нов хард рок и електро албум наречен Animal Rights и бил на турнеја низ Европа со Red Hot Chili Peppers. Синглот Come on Baby од Animal Rights бил трета изведба на Моби што се нашла на Top of the Pops, забележана поради агресивниот изглед и звук. Иронично, токму кога Моби сакал да го смени правецот, електронската музика почнала да стекнува популарност преку уметници како The Chemical Brothers и The Prodigy. Во 1997 тој го промовирал албумот I Like to Score, колекција од неговата музика која била користена во филмската продукција. Меѓу овие дела била и преработката на темата за филмот за Џејмс Бонд,Утрешнината никогаш не умира. Animal Rights и I Like to Score немаа многу голем комерцијален успех.
1999 - 2001 Play
Оваа декада исполнета со музика, Моби ја крунисал со албумот од 1999 Play. Албумот се состои од 18 песни и е прв албум во историјата кој ги лиценцирал сите песни. Песните на албумот биле прифатени од неколку радио формати иако албумот можел да биде финансиски успешен дури и без радио изведби. Како додаток на славата, албумот Play се истакнува и со своите блуз снимки соберени од страна на Алан Ломакс. Во 2001, Моби ја донапиша и ја продуцираше Is It Any Wonder со Софи Елис Бекстор за нејзиот прв соло албум Read My Lips. Во 2001, Моби го основа Area: One Festival. Тоа е популарен рок фестивал карактеризиран со повеќе видови електронска музика. Во 2001, добил груби коментари од Еминем откако ја нарекол неговата музика хомофобична. Еминем подоцна сатирично го споменал Моби (меѓу останатите) во Without Me, нарекувајќи го "36-годишно келаво незадоволство", за притоа да изјави дека "Никој не слуша техно!". Двајцата се конфронтираle во МТВ Видео Музички Награди, иако Моби изразил почитување кон Еминем како уметник.
2002 - 2004   18
Во 2002, го промовираl 18, албум со 18 песни. Најпопуларната песна на албумот продаден во 4 милиони копии и со кој освоил бројни награди во 30 земји била We Are All Made of Stars. На кратко имал и телевизиска емисија на МТВ во 2002, Señor Moby's House of Music со фокус најмногу на електронската музика. Во 2003, продуцирал песна за Бритни Спирс за нејзиниот албум In The Zone. Песната се вика Early Mornin". Таа не била промовирана како сингл, но им била омилена на обожавателите.
2005 - 2007 Hotel
Во 2005 го промовирал албумот Хотел , прв по тригодишна пауза. Веднаш по оваа промоција била испланирана турнеја низ Европа, поставување на ново мрежно место и нови зделки во врска со музиката. На 6 ноември 2006 излегла компилација на неговите најголеми хитови, насловена како Go: The Very Best of Moby која вклучува и нова песна "Њујорк, Њујорк", изведена од Деби Хари. Различни верзии на овој албум го имаат неговиот сингл Slipping Away на различни јазици и со различни пејачи. Моби ја обедини повторно легендарната група на Ричард Барон од 80-ите, Бонгос за да ја продуцираат и да ја изведат новата верзија на нивната песна Bulrushes. Во 2006 го направил саундтракот на филмот на Ричард Кели Southland Tales (2007), бидејќи бил обожавател на претходниот филм на Кели Дони Дарко. Во 2007, Моби започнал рок бенд, The Little Death with his friends заедно со Лора Дон, Дерон Марфи, и Ерон А. Брукс. The Little Death објавиле албум во 2010. Од 2007 до 2008 водел серија настани во еден њујоршки клуб насловени "Degenerates". Моби направил и ремикс компилација за видеоиграта Биошок заедно со Оскар, наречена The BioShock EP. Дискот бил достапен со купување на изданието на играта. "The BioShock EP" и вклучува три ремикс песни и една оригинална снимка: Beyond the Sea, God Bless the Child, and Wild Little Sisters.
2008-2012 Wait for me
Во ноеември 2008 Моби во интервју го најавил својот нов албум Last Night: "Сакам да направан навистина емотивна, убава плоча. Не знам дали ќе успеам, но целта ми е да направам нешто многу лично, многу мелодично,многу убаво." Албумот за кој зборувал се нарекува Wait for Me и истиот бил објавен во јуни 2009. Моби и Дејвид Линч оствариле соработка на синглот Shot in the Back of the Head, чие видео е во режија на Линч. Синглот бил пуштен слободно да се данлодира преку мрежната страница на Моби.
Моби собрал $75,000 и $100,000 за помош на жртвите на домашно насилство откако САД го укинале фондот за рограмата противсемејното наследство. За да го стори тоа, ја донирал заработката од концертите во Калифорнија (Сан Диего, Сан Франциско, Лос Анџелес).
Во јануари 2010, најавил дека почнува да работи на нова плоча. Рекол дека "расположнието за оваа плоча ќе биде поакустична и не толку електронска како порано". Во овој период започнал хеви метал бенд заедно со неговиот пријател Фил Костело, Diamondsnake. Бендот објавил два албума на Фејсбук.
Во февруари 2011, Моби го објавил издавањето на новиот албум Destroyed, објавен во мај 2011. Албумот содржи 15 сингла.
Иновации
Моби користи некои невообичаени иновации во неговата кариера. Неговиот сингл од 1995 Everytime You Touch Me има особини на ремиксот на Џуд Себастиан. На некои изведби на европската турнеја во 2005 Live Here Now,тој им доделил на обожавателите компакт диск со снимки од изведбата 10 минути по завршувањето на концертот. Неговиот сингл од 2005 Lift Me Up имаше особини како додаток на бројни ремикси.Многу од албумите на Моби вклучуваат есеи кои тој самиот ги има напишано. Everything Is Wrong имаше есеи за преголемото конзумирање "Ние користиме отровен хлорски избелувач за да ја зачуваме долната облека бела" и за религиозните водачи на САД "Зошто христијаните не одат да шират милост, сочувство и самопожртвуваност?", и "The End of Everything" каде дискутира за вегетаријанците "Можете ли да погледнете животно во очите и да му кажете: "Мојот апетит е поважен од твоето страдање?".
Приватен живот
Покрај музиката Моби е целосен вегетариjанец, христијанин и самопрокламиран симплтон (поради неговите често искрени и идејалистички проценки). Живее во делот Мала Италија во Њујорк каде што живеел цела декада во мал стан во петкатна зграда спротивно од Дејвид Боуви. До неодамна беше ко-сопственик на мал ресторан и чајџилница наречена TeaNY. Исто така го организирал "Колективот на мали идиоти" "Little Idiot Collective", група на уметници. Има потпишано да плати $207.000 за да биде првата поп ѕвезда која патувала во вселената, на компанијата за вселенски туризам Virgin Galactic’s VSS Enterprise вселенски брод во 2010. Во интервју за Психологијата денес, Моби изјавил дека кога имал 19 години пробал LSD и почнал да добива напади на паника. Тој тврди дека повеќе не ги користи често како порано, но можеби некогаш тој: ”ќе има премногу кофеин, ќе биде под стрес за работата и ќе биде во врска која пропаѓа и пак ќе почнат”. Тој е многу отворен во врска со ова со цел да им помогне на обожавателите кои страдаат од слични панични нарушувања.
Активизам
Тој е веганец и поборник за правата на животните. Во март 2010, ја објавил книгата Gristle: From Factory Farms to Food Safety (Thinking Twice About the Meat We Eat), колекција есеи од луѓе во индустријата за храна. Во ноември 2015 отворил вегански ресторан наречен Little Pine во Лос Анџелес и тој лично го води истиот.
Моби е воедно познат активист и спонзор за плејада од прогресивни идеи, работејќи со MoveOn и PETA. Тој ги создал MoveOn Voter Fund's "Bush in 30 Seconds" натпреварите заедно со Лаура Даун и директорката на MoveOn Ели Паризиер. Во последните неколку години активно се ангажира во неутралниот активизам и учествува во Одборот на директори на организацијата Аменд, непрофитно здружение кое имплементира програми за заштита од повреди во Африка. Тој смета дека оваа организација е многу ефикасна и успешно водена. Во 2004. беше почестен со наградата "Музиката има сила" за неговата поддршка на музичката терапија и неговата посветеност и помош за снимање на телевизиска програма.
Религија
Во 2003 во интервју за BBC, Моби зборува за неговоао средба со Евангелието, "Околу 1985 година ги прочитав подучувањата од Исус и веднаш ми дојде идејата Исус бил некако видовит. Кога велам Јас го сакам Исус и го сакам неговото учење, тоа го мислам на наједноставен и наивен начин. Не велам дека сум во право". На (19 јануари) 2007), по гледањето на филмот на Александра Пелоси, "Пријателите на Господ", Моби напиша, "Филмот ме потсетува колку е оддалечена верзијата на евангелието за христијанство од учењата на Исус".
Фотографија
Мобие е фотограф уште на 10годишна возраст, растејќи околу филмови и темни фото лаборатории. бидејќи чичко му бил фотограф за The New York Times.
Во 2011,објавил книга со фотографии, Destroyed, од неговата меѓународна турнеја. Името на книгата е исто како насловот на албумот објавен истата таа година
Книги
Моби објавил автобиографија насловена Порцелан: мемоари во мај 2016.
NGC 3908
NGC 3908 — елиптична галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3908 се споменува и како NPM1G +12.0292.
Откривање
Објектот е откриен во април 1885 година од страна на Луис Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3908 е од видот E0. Видливиот сјај со голо око изнесува 15 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 3908 има привидни димензии од 0,4' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0.
Други поделби
Проучување на NGC 3908 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 36967. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 192; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 867. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 468.
Сек-бутилитиум
Сек-бутилитиум е хирален органолитиумски реагенс кој се користи како извор на сек -бутил карбанион во органската синтеза.
Синтеза
сек -BuLi може да се подготви со реакција на сек -бутил халиди со литиум метал:
Физички својства
сек - Бутилитиумот е безбојна вискозна течност. Со помош на масена спектрометрија, беше утврдено дека чистото соединение има тетрамерна структура. Исто така постои и како тетрамери кога се раствораат во органски растворувачи како што се бензен, циклохексан или циклопентан. Растворот на циклопентан е откриен со спектроскопија 6 Li-NMR да има хексамерна структура на температури под -41 °C. Во растворувачите кои донираат електрони, како што е тетрахидрофуранот, постои рамнотежа помеѓу мономерните и димерните форми.
Хемиски својства
Соединението полека се распаѓа на собна температура и побрзо на повисоки температури, давајќи литиум хидрид и мешавина од бутени.
Апликации
Многу трансформации кои вклучуваат сек -бутиллитиум се слични на оние кои вклучуваат други органолитиумски реагенси.
Во комбинација со спартеин како хирален помошен супстанција, сек-бутиллитиумот е корисен при енантиселективни депрототонации. Ефикасно е и за литијација на арените.
Даме Груев (населба)
Даме Груев — населба во Скопје, на подрачјето на Општина Ѓорче Петров. Исто така овој дел од Скопје се препознава како населба Ге-Ге, и го опфаќа просторот околу улицата Лука Геров. Населбата се простира на 2,5 км2 и има приближно 20 000 жители (Македонци - 80 %, Роми - 15 %, останати - 5 %). До осумдесеттите години ова место било ретко населено и било познато како „Гола Гузица“ (Ге-Ге). Главната улица (денеска „Лука Геров“) бил патот кој водел до с. Ново Село, па затоа за некои ова место било познато уште како и „Новоселски Пат“. Кон крајот на осумдесеттите и почетокот на деведесеттите значително е зголемен бројот на куќи, а подоцна и згради со што нагло се зголемува населението и се формира месна заедница, а населбата го добива името „Даме Груев“.
Бидејќи населбата е релативно нова, нејзиниот урбанистички план е модерен со прави улици хоризонтално и вертикално во налик на шаховска табла. Позначајни објекти се основното училиште „Страшо Пинџур“, детската градинка „Пампурче“, касарната „Ѓорче Петров“, најновиот центар за технички преглед на возила, воениот отпад и друго. Северно од населбата поминува реката Лепенец.
Петар I Петровиќ Његош
Петар I Петровиќ Његош, канонизиран како Свети Петар Цетиски (Црна Гора, 1748 — Цетиње, Црна Гора, 1830) бил црногорски владетел и митрополит од 1782 до 1830 година. Тој потекнувал од куќата Петровиќ-Његош, а негови родители биле Марко и Ангелија (по татко Мартиновиќ).
Петар, во 1779 година бил во црнагорската делегација која ја посетила Виена. Петар бил хитотонисан за владика во Сремски Карловац. од страна на карловачкиот митрополит Мојсије Путник во 1784 година. Владиката Петар починал во Цетиње, а неговиот наследник Петар II на 18 октомври го канонизирал. Владиката Петар I Петровиќ Његош станал Свети Петар Цетињски.
Рани години
Околу 1760 година, Петар се замонашил, а на 17 годишна возраст станал ѓакон. Во 1779 година заминал на школување во Руското царство. Петар, во 1779 година бил во црнагорската делегација која ја посетила Виена, престолнина на Хабсбуршката монархија каде што било побарано покровителство и финансиска помош за Црна Гора од царицата Марија Терезија
Од Карловац, Петар заминал за Русија на прием кај руската царица Катерина II со цел да ги нормализира односите со рускиот двор кој биле нарушени за време на владеењето на Шќепан. Владиката Петар и неговиот иден секретар Франческо Долчи наишле на нељубезен прием, а кнезот Григориј Потемкин го протерал владиката од Санкт Петербург. Царицата сепак издала наредба за враќање на владиката пред тој да ја напушти руската земја. И покрај ладниот пречек од страна на рускиот двор, владиката Петар по враќањето во својата татковина истакнал дека: Оној кој е против Русија, тој е против сите Словени.
Борби со Османлиите
Додека владиката Петар во 1785 година престојувал во Русија, црногорската земја била нападната од скадарскиот паша Кара Махмуд Бушатлија кој тврдел дека потекнува од црногорскиот санџакбег Скендербег Црнојевиќ и на тој начин сакал да ги оправда своите претензии кон Црна Гора. Бушатлија со својте сили успеал да се пробие до Цетиње каде што го запалил Цетињскиот манстир, а тоа бил последниот пат кога Османлиите со оружје дошле во Цетиње. По походот на Кара Махмуд, состојбата во Црна Гора била тешка. Османлиите и понатаму и се заканувале на црногорската земја, а завладеале гладот и анархијата.
Црногорците неколкупати побарале помош од Руското царство и Хабсбуршката монархија, но никој не се смилувал. Состојбата се изменила со започнувањето на Руско-турската војна кога виенскиот двор сакал да ја добие довербата на Црногорците за борба против Османлиското Царство. Во март 1788 година, во Црна Гора прситигнала една хабсбуршка длегеција на чело со капетанот Филип Вукасовиќ, а набргу потоа и Русите испратиле свој претставници во Црна Гора. Набргу помеѓу сојузниците односи биле расипани и Вукасовиќ бил принуден да ја напушти Црна Гора. Руското царство ги повлекло своите претставници, а црногорската земја како сфера на влијание била препушена на виенскиот двор. Во воените акции, Црногорците примениле дефанзивана тактика и одбиле неколку помали османлиски напади. Како што војната се доближувала кон својот крај, Црногорците започнале дејност за вклучување на Црна Гора во мировниот договор, а била испратена и една претставка до виенскиот двор. Со мировниот догово во Свиштов (1791) и Јаш (1792) војната завршила. Со Свиштовскиот договор на Црногорците им била дадена амнестија. Во сите овие случувања значајна улога играл владиката Петар.
По потпишувањето на Свиштовскиот договор, Османлиите повторно ја нападнале црногорската земја. Во пролета 1792 година, започнале нападите. Османлиите извршиле еден сериозен напад со 4 000 луѓе но биле поразни. Скадарскиот паша Кара Махмуд Бушатлија ги одбил исте предлози на владиката Петар за мир. Во летото 1796 година, Кара Махмуд Бушатлија со 20 000 војници ја нападнал Црна Гора. Османлиските сили биле пречекани од 3 000 Црногорци и во Битката кај Мартиниќ на 11 јуни, Османлиите биле поразени, скадарскиот паша бил ранет. Кара Махмуд Бушатлија не се откажал од својата намера да ја покори црногорската земја и почнал да подготвува своја одмазда. Во септември истата година, скадарскиот паша повторно ја нападнал Црна Гора. Навлегувањето на Османлиите се одвивало од три правци. Главната војска се состоела од околу 23 000 луѓе. Црногорската војска која се спротивставил на овој турски одред била поделена на два дела под команда на владиката Петар и гувернадурот Радоњиќ. Одлучувачката битка се одиграла на 22 септамври кај Крусим. Османлиите биле целосно поразени, а Кара Махмуд Бушатлија загинал во битката. Со оваа биорба, дошло до зацврстување на морално-политичкото единство на Црна Гора, а османлиското влијание целосно било одстрането.
По победата на над скадарскиот паша, владиката Петар си ја зацврстил својата позиција како прва личност во црногорската земја и започнал внатрешни реформи. Во 1798 година, бил донесен првиот пишан закон во земјата, кој бил проширен во 1803 година од страна на Народното собртание во Цетиње. Со овој закон бул формиран суд кој бил именуван како „Правитељство суда црногорског и брдског“.
Судир со Наполеон
Во 1806 година, силите на Наполеон Бонапарт се обиделе да ја зацврстат франацуската власт во Црна Гора преку напредување во Которскиот Залив. Војската на владиката Петара, засилена со руски одреди и со помош на руската флота под команда на адмиралот Сењавин, ги протерале Фрнцузите сè до Дубровник.
Патишка Река (река)
Патишка Река — река - понорница во Македонија. Се наоѓа на скопска Сува Планина, јужно од Скопје, поминува низ истоименото село Патишка Река и се влева во Маркова Река. Зафаќа сливно подрачје од 197,4 км2. Извира собирајќи ги водите од гребенот Пепелјак на Караџица, протекува низ истоименото село Патишка Река од каде течејќи во северен и североисточен правец понира во месноста Присој близу исклучувањето на патот за Држилово, при што потоа се појавува во продолжение како Сува Река, влевајќи се во Маркова Река. Според записите на македонскиот револуционер Ѓорче Петров во книгата Материјали по изучувањето на Македонија, Патишка Река започнува да тече на Црн Врв недалеку од Салаковските Езера и надолу слегува по длабокиот дол помеѓу Караџица и Ибраимица. За разлика од нејзиното продолжение Сува Река, Патишка Река, иако е покуса, е пополноводна и дотекува повеќепати и посилно, затоа што минува низ шумовити места.
Петар I Петровиќ Његош
Судир со Наполеон
Рускиот цар Александар I се обидел да го убеди владиката Петар да ја отстапи Бока Которска на Хабсбуршката монархија, меѓутоа владиката им наредил на црногорските сили да се зацврстат воХерцег Нови. Александар I ја променил својата позиција помаѓајќи им на Црногорците во освојувањето на Корчула и Брач. Поматамошното напредување на Црногорците било спречено со доѓањето на француската флота, а руската флота морала да се повлече за ги брани Јонските Острови.
Во 1807 година бил потпишан договорот од Тилиз со кој непријателствата помеѓу Руското царство и Франција биле прекината, а Бока Которска им била остапена на Французите. Во војната помеѓу 1807-1812 година, османлиските сили со помош на француски одреди ги нападнале Црна Гора и Брдската област, меѓутоа не успеале да ги освојат. Владиката Петар одржувал постојани контакти со Караѓорѓе Петровиќ за време на Првото српско востание и со српскиот водач склучил сојуз за заедничка борба против Османлиите и ослободување на Србија од нивната власт.
Во 1813 година, со помош на Руското Царство и Британската Империја, Црногорците повторно ја освоиле Бока Которска, меѓутоа подоцна морале да ја отстапат на Хабсбуршката монархија. Во овој период, настапил атешка состојба во Црна Гора, околу илјада Црногорци починале од глад, а стотина емигрирале во Србија и Русија.
Наследство
Петар I Петровиќ Његош имал план за создавање на една словенска држава (т.н словено-српска држава) во која требало да влезат Босна, Србија, Херецеговина, Црна Гора и Бока Которска со престолнина во Дубровник. Според планот, рускиот цар требало да биде владетел на оваа државна творба, а владиката Петар да биде негов совладетел. Меѓутоа политички услови за остварување на тој план немало и тој останал само на хартија.
Владиката Петар I за свој наследник го подготвувал Ѓорѓија Савов Петровиќ, меѓутоа тој се посветил на воениот живот. На 20 јануари 1827 година за наследник бил прогласен Раде Томов Петровиќ, идниот Петар II Петровиќ Његош.
Во 1830 година, владиката Петар починал во Цетиње, а неговиот наследник Петар II на 18 октомври го канонизирал. Владиката Петар I Петровиќ Његош станал Свети Петар Цетињски.
Хептода
Хептода — вид на електронска цевка со седум електроди сместени во стаклен или метален балон со вакуум.
Историја
За историјатот да се погледа статијата Електронска цевка.
Начин на работа и опис
Хептодата е цевка со уште една дополнителна решетка во однос на хексодата (вкупно пет решетки), која најмногу е користена за мешање на високофреквенциски сигнали во меѓуфреквенцискиот степен на радиоприемникот.
Пример за ваква цевка е ЕСН-81 (комбинација од триода и хептода).
Примена
Хептодите обично се користени во меѓуфреквенцискиот степен во локалниот осцилатор на радиоприемниците.
Симбол
Симбол на хептода со индиректно загревана катода е прикажан на сликата.
Жолта линцура
Жолта линцура (Gentiana lutea) е еден од неколкуте законски заштитени видови од овој род. Се користи повеќе од 2.000 години како исклучително популарен медицински производ, но и како додаток кој често се користи за ароматизирање на алкохолните пијалоци. Оваа популарност довела до неконтролирана берба, па жолтиот рис се здоби со статус на загрозен, а со тоа и заштитен вид. Најлековитиот дел од него е ризомот со кој ова растение се размножува истовремено и вегетативно.
Латинското име на родот било дадено по илирскиот владетел Гентиј, кој ја препорачувал жолтата линцура ( G. lutea ) за лекување на чума, додека видот го добил името по жолтата боја на цветовите luteus= жолта).
Во Србија и Црна Гора најчесто се споменува само како линцура, но поради својата навистина голема популарност, жолтата боја има многу локални имиња. Тие биле забележани од многу етнолози, ботаничари, фармацевти и други научници. Во Македонија е позната под народните имиња: Горчица, Преспанска Горчица.
Распространетост
На Балканот најмногу се јавува во Босна, Лика, југозападна Србија и Рашката област. Расте на надморска височина од 300 до 2.500 м, така што на планината Столови, во Ибарската клисура, се јавува на 300-400 м, на Сињајевина (Црна Гора) на 2.100 м, додека на Пелистер (Македонија) до 2.300 м. Линцурата од Босна е позната по својот квалитет, а онаа од Златибор е позната во светот како една од најдобрите.
Опис на растението
Жолтата линцура е повеќегодишно тревесто растение. Подземните органи се многу развиени и разгранети. Ризомот е краток, густ, разгранет на 2-10 долги и дебели корени. Кога е свеж, тој е сочен, крцкав, мек и многу лесен за сечење. Напречниот пресек е бел и има исклучително горчлив вкус. Стеблото е неразгрането, директно и цврсто, високо до 1,5 м.
Цветовите се крупни, златно жолти, обединети во пазувите на листовите и распоредени по спратови на горната половина од стеблото. Цвета од јули до август. Тие се опрашуваат со пеперутки и инсекти. Плодот е долгнавеста мешунка, долга до 6 mm и полна со семки.
Живеалиште и услови на животната средина
Во природата, жолтата линцура расте на многу непристапни, планински, карпести терени. Почвата не ја бира и добро расте на лесна, песочна или глинеста, како и на тешка, глинена почва. Сака умерено влажни, но добро исцедени почви, додека е рамнодушна на pH вредноста (погодни и се и кисели, неутрални и базни почви). Сака сончеви позиции, но добро расте во делумна сенка. Отпорна е на мраз. Расте бавно, но е долговечен вид. Коренот може да живее повеќе од 50 години и да достигне тежина до 6 килограми.
Употреба
Линцурата е позната како лек повеќе од 2000 години. Првите пишани траги за употребата на линцурата како лековито растение може да се прочитаат во делата на Плиниј и Диоскорид. Во овие дела тие го опишуваат лековитото дејство на мелемот од линцура на раните предизвикани од каснување од змии и бесни животни. Сепак, истражувањето за хемискиот состав и активните супстанци им било подетално пристапено дури во 20 век. Во научната, како и во народната медицина, коренот на жолтата линцура ( Gentianae luteae radix ) се користи како лековит лек. Содржи хетерозиди со горчлив вкус кои се негови главни лековити состојки и некои од нив се сметаат за најгорчливи материи (горчината се чувствува дури и во разредување од 1: 58.000.000). Затоа линцурата е најтипичниот и најдобар amarum tonicum. Со горчината на своите хетерозиди ја поттикнува подвижноста на желудникот и предизвикува посилно лачење на желудечниот сок, го засилува празнењето на жолчното кесе и лачењето на жолчката. Големата предност на линцурата е тоа што не содржи танин, па може да се меша со многу други растенија во различни комбинации со својственото лековито дејство. Во научната медицина најчесто се користи како средство за зајакнување на организмот, а во народната медицина, особено во планинските предели, се користи против болки во стомакот и градите, треска, за зајакнување, за подобрување на апетитот. Коренот најчесто се става во ракија (понекогаш во вино) или се вари. Се користи и во третман на анорексија, атонична диспепсија, гастроинтестинална атонија, а особено кај диспепсија со анорексија.
Постојат одредени контраиндикации за употреба на жолтата линцура, па луѓето со висок крвен притисок и чир не треба да го користат. Влијае и на менструалниот циклус, а има податоци за мутагениот ефект, па затоа не се препорачува негова употреба за време на бременост и доење.
Освен што е лековит вид, жолтата линцура многу се користи и во производството на алкохолни пијалоци. Така, на пример, таа е неизбежна состојка во Кампари, но позната е и домашната ракија Линцура.
Собирање
Жолтата линцура со векови се собира во природните живеалишта низ Европа, вклучително и кај нас. Корените на линцурата се извлекуваат наесен и тоа само од постарите растенија. Поголемите корени се сечат по должина и потоа се сушат на сонце или во сушари. Исушените корени имаат жолтеникаво-бела боја.
Во текот на 20 век, тој бил многу важен економски вид. Бидејќи неговото медицинско значење е големо, а исто така широко се користи во индустријата за алкохолни пијалоци, имала голема откупна вредност и многу семејства во оддалечените планински области живееле од собирање линцура (петчлено семејство може да ископа до 500 кг корени). Во годините пред Втората светска војна имало природна експлоатација што довело до исчезнување на овој, но и сличен вид во нивните природни живеалишта.
Загрозеност и заштита
Поради нерационалното собирање на подземните изданоци, опстанокот на жолтата линцура (но и сличните видови) се уште е загрозен. Затоа, овој вид е заштитен со закон. и е под заштита и режим во заштита и на Институтот за заштита на природата на Србија, кој спроведува програма за враќање на жолтиот рис на неговото природно живеалиште на Стара планини.
Одгледување на жолтата линцура
Еден од начините за заштита на жолтата линцура во природните живеалишта, но и за добивање на најквалитетни суровини, секако е плантажното одгледување. Жолтата линцура може успешно да се одгледува надвор од нејзиниот природен опсег. Познати се поединечни примери на одгледување во Англија, но како градинарски растенија. Плантажата со жолта линцура може да се формира со директно сеење, садење садници или коренски резници. Одгледувањето на плантажите трае 5-6 години. Културата дава најдобар принос доколку се одгледува во услови слични на оние во природното живеалиште, пред се на надморска височина над 1.500 м.
Сличност со отровниот чемер
На прв поглед, жолтата линцура (или често само линцура) е многу сличен на отровниот вид од родот Veratrum, со кој често може да се најдат заедно, во исто живеалиште, па лесно е за неискусните берачи да ѓи помешаат нив. Двата вида се повеќегодишни и растат во слични живеалишта.
Ризом:
Данило II Петровиќ Његош
Данило II Петровиќ Његош (Црна Гора, 6 јуни 1826 — Котор, Австроунгарија 13 август 1860), бил владетел на Црна Гора, прв световен (кнез) владетел од династијата Петровиќ-Његош. Петар II Петровиќ Његош го избрал за свој наследник. По смртта на Петар II, црногорскиот Ценат и зборот на црногорските старешни на 1 јануари 1852 година, го потврдиле за владетел на Црна Гора. На 1 март 1852 година, црногорскиот Сенат, врз основа на одлуката на општото црногорско собрание, донел одлука Црна Гора да се прогласи за наследно кнежевство.
И покрај желбата на Петар II, во Црна Гора постоеле уште двајца претенденти на црногорскиот престол, братот на Петар II - Перо Томов и Ѓорѓија Савов Петровиќ. На 9 септември 1851 година, црногорскиот Сенат го избрал Перо Томов за владетел на Црна Гора, меѓутоа благодарение на руската поддршка, како и влијанието на двајцата угледни сенатори Новица Церовиќ и Стефан Перков Вукотиќ, како прв световен владетел на црногорскиот престол седнал Данило II.
Свинхулт
Свинхулт е село во Идре во јужните шведски висорамнини во близина на границата помеѓу Смоланд и Естерјетланд. Според Лексиконот за шведско име на место, името на локалитетот значи „место на диви свињи“, додека локалниот научник Роберт Норби го означува како „svidhja“ што значи сечење и палење што била вообичаена земјоделска практика во минатото. Во споредба со другите места на Идре, Свинхулт е понегостопримлив. Вегетацијата околу Свинхулт е составена од борови и смреки, додека шуми со широки лисја има многу малку.
Руски вселенски сили
Руски вселенски сили (Космические войска России) — воена гранка на Руските воздухопловни сили чија мисија е воздушно предупредување, обезбедување на воздушен суверенитет и заштита на Русија. Низ својата историја силите биле расформирани на неколкупати, за последен пат тоа да се случи во 2011 година, но потоа истите повторно биле вратени во функција во август 2015 година.
Според истражување од 2014 година, силите располагале со персонал од околу 150,000 луѓе. Нивен тековен командант е генерал-полковникот Александар Головко кој е на таа функција од самото враќање на силите во 2015 година. Персоналот на силите ја слави својата годишнина на 4 октомври, Денот на вселенските сили, кога во 1957 година бил лансиран првиот вештачки сателит во орбитата, рускиот Спутник 1.
Енбекши
Енбекши е село во покраината Алмати во југоисточен Казахстан.
Пирот
Пирот — град во Пиротската област. Според пописот од 2011 година на територијата на градот со околните населби живееле 57.928, додека во самиот град имало 38.785 жители (според пописот од 2002 г. имало 40.678 жители).
Географски одлики
Пирот се граничи со четирите српски општини: Димитровград, Књажевац, Бела Паланка и Бабушница, како и со Бугарија во должина од 65 километри.
Во околината на Пирот се наоѓаат бројни познати планини, како што се се Стара планина, Влашка планина, Белава планина, Сува планина, итн. Низ градот Пирот течат реките Нишава, Јерма, Расничка, Темштица и Восичица. Во општината има три езера Завојско езеро, Крупачко езеро и Суковско езеро.
Општината Пирот има површина од 1.235 км2, во неа се наоѓаат повеќе од седумдесет населени места,
Стопанство
Пирот се наоѓа во пограничниот простор на Србија према Бугарија, располага со бројни и различни туристички вредности. Природата доминира над културните и историските споменици, но при туристичка валоризација треба да важи принципот на комплементарност со што туристичките потенцијали би се прикажале целосно.
Ѕвездена паралакса
Ѕвездена паралакса — привидното поместување во положбата на една блиска ѕвезда (или друг објект) сопоставена со далечните објекти. Се јавува во различните орбитални положби на Земјата како крајно мало поместување кое е најголемо во интервал од шест месеци, кога Земјата доаѓа на спротивната страна од Сонцето во орбитата, давајќи појдовно растојание од околу две астрономски единици помеѓу набљудувањата. Самата паралакса се смета за половина од најголемата вредност, приближно еквивалентна на набљудателното поместување кое би се јавило поради различните положби на Земјата и Сонцето, што е појдовница од една астрономска единица (ае).
Ваквата паралакса тешко се утврдува и затоа нејзинојто постоење било предмет на повеќевековна расправа. За првпат е утврдена во 1806 г. од италијанскиот астроном Џузепе Каландрели, кој забележал паралакса во α Лира (Вега) во неговото дело „Набљудување и осврт на годишната паралакса од Алфа Лира“ (Osservazione e riflessione sulla parallasse annua dall’alfa della Lira). Подоцна, ов 1838 г. германскиот астроном Фридрих Бесел го направил првото успешно мерење на паралакса, за ѕвездата 61 Лебед, користејќи Фраунгоферов хелиометар (сонцемер) во Кенигсбершката опсерваторија.
Штом е позната паралаксата на една ѕвезда, нејзината оддалеченост од Земјата може да се пресмета тригонометриски. Меѓутоа, паралаксата се намалува со оддалеченоста на објектот. Дури и во XXI век, астрометријата тешко се справува со растојанија поголеми од 100 парсеци (околу 300 светлосни години), бидејќи добиените вредности се премногу неуточнети за да бидат од корист. Ова става граница на применливоста на паралаксата како мерило за растојанието на објектите кои се релативно блиски во галактички размер. Пооддалечените објекти подобро се мерат со други постапки како со стандардна свеќа и по пат на спектрално црвено поместување.
Ѕвездената паралакса се изразува во многу ситни единици како лачни секунди, па дури и илјадинки од лачни секунди (лачни милидекунди). Далечинскаата единица парсек се дефинира како должината на кракот на прав агол соседен на аголот од една лачна секунда во едно теме, каде другиот краг е долг 1 ае. Бидејќи овие мерења подразбираат многу тенки правоаголни триаголници, пресметувачот е потпомогнат со тригонометриски заокружувања за да се претворат паралаксите (во лачни секунди) во растојание (во парсеци). Приближното растојание просто претставува реципрочна вредност на паралаксата: На пример, Проксима Кентаур (најблиската ѕвезда вон Сончевиот Систем), чија паралакса изнесува 0,7685, е оддалечена 1 / 0,7685 parsecs = 1,301 пс (4,24 сг).
Првични теории и обиди
Ѕвезденат паралакса е толку малаа (незабележлива сè до XIX век) што нејзиното привидно отсуство послужило како научен аргумент против хелиоцентризмот во раното нововековие. Според Евклидовата геометрија се гледа дека ефектот би бил незабележлив ако ѕвездата е достатно далеку, но таквите гигантски растојанија се чинеле неверојатни: ова било меѓу главните примедби на Тихо Брахе упатени кон Коперниковиот хелиоцентризам — дека отсуството на ѕвездена паралакса му пркоси на неговиот модел бидејќи тоа би подразбирало постоење на огромна и малку веројатна празнина помеѓу орбитата на Сатурн и осмата сфера (непроменливите ѕвезди).
Англискиот астроном Џејмс Бредли во 1729 г. прв направил напор да измери ѕвездени паралакси. Иако движењето на ѕвездите се покажало како премногу незначајно за неговиот телескоп, Бредли во оваа прилика, наместо тоа, ги открил аберацијата на светлината и нутацијата на Земјината оска, а воедно каталогизирал 3.222 ѕвезди.
XIX и XX век
Ѕвездената паралакса најчесто се изразува како годишна паралакса, што е положбената разлика на една ѕвезда гледата од Земјата и Сонцето, т.е. аголот кој зафатен во ѕвездата од средниот полупречник на Земјината орбита околу Сонцето. Парсекот (3,26 светлосни години) се дефинира како растојанието при кое годишната паралакса изнесува 1 лачна секунда. Годишната паралакса вообичаено се мери со набљудување на положбата на една ѕвезда во разни времиња од годината додека Земјата се движи по својата орбита. Ова станал првиот доверлив начин за утврдување на оддалеченоста на блиските ѕвезди. Првите успешни мерења на ѕвездената паралакса ги направил Фридрих Бесел во 1838 г. за ѕвездата 61 Лебед со помош на хелиометар.
Поради тешката измерливост, кон крајот на XIX век биле познати паралаксите на само 60 ѕвезди, претежно со употреба на нишкест микрометар. На почетокот на XX век овој процес станал многу полесен со употреба на астрографи со фотографски плочи. Во 1960-тите се воведени машини за автоматско мерење на плочите и пософистицирана сметачка технологија, со што се овозможило поделотворно составување на ѕвездени каталози. во 1980-тите, фотографските плочи биле заменети со уреди со набојна врска (CCD), сведувајќи ја оптичката неуточнетост на една лачна милисекунда.
Денес ѕвездената паралакса и понатаму претставува стандард при баждарењето на други мерни методи. Точните пресметки на далечини според ѕвездена паралакса се условени од познавањето на далечината помеѓу Земјата и Сонцето, која денес е позната со исклучително висока точност благодарејќи на радарските отсјаи од површините на планетите.
Аглите во овие пресметки се мошне мали и затоа се тешки за мерење. Најблиската ѕвезда до Сонцето (и ѕвездата со најголема паралакса), Проксима Кентаур, има паралакса од 0,7685 ± 0,0002 лачни секунди. Овој агол е приближно оној зафатен од објект со пречник од 2 см на растојание од 5,3 км.
Во Куфнеровата опсерваторија (Виена) во 1896 г. е поставен голем хелиометар, со кој се мерело растојанието до други ѕвезди по пат на тригонометриска паралакса. До 1910 г. со овој инструмент се пресметани 16 паралаксни растојанија на ѕвезди, од вкупно 108 познати за науката во тоа време.
Вселенска астрометрија за паралаксата
Во 1989 г. е пуштен сателитот „Хипаркос“ со главна цел да ги утврдува паралаксите и сопствените движења на блиските ѕвезди. Благодарение на неговите мерења, денес се познати илјадапати повеќе ѕведени паралакси до точност од лачна милисекунда. Сепак, телескопот е способен да мери ѕвезди не подалечни од 1.600 светлосни години, окофшполу 1 % од пречникот на Млечниот Пат.
Вселенската опсерваторија „Гаја“ на Европската вселенска агенција, пуштена на 19 декември 2013 г., мери паралаксни агли до точност од 10 лачни микросекунди за сите умерено сјајни ѕвези, со што дава карта на блиските ѕвезди (а можеби и планети) до растојание од десетици илјади светлосни години од Земјата. Податоците објавени во 2018 г. имаат средна грешка за паралаксите од 15-тиот величински ред за посјајните ѕвезди од 20–40 лачни микросекунди.
Статистичка паралакса
За да се определат средните растојанија на ѕвездите, постојат два начина на моделирање на нивите движења. Обете се нарекуваат статистичка паралакса — едната е бавнопроменлива паралакса, а другата — класична статистичка паралака.
Движењето на Сонцето низ вселенскиот простор дава подолга појдовница која ја зголемува точноста на паралаксните мерења, што се нареквуа бавнопроменлива паралакса. За ѕвездите од дискот на Млечниот Пат, ова е соодветно на средна појдовница од 4 ае годишно, додека пак за ореолни ѕвезди појдовницата е 40 ае годишно. По неколку десетлетија, појдовницата може да биде неколку величински редови поголема од појдовницата Земја–Сонце која се користи за традиционалната паралакса. Меѓутоа, бавнопроменливата паралакса подразбира повисок степен на несигурност поради дополнителната неизвесност во врска со релативната брзина на другите ѕвезди. Оваа неизвесност се намалува кога методот се применува врз примероци од повеќе ѕвезди наеднаш; уточнетоста е обратнопропорционална на квадратниот корен од големината на примерокот.
Средните паралакси и растојанија на голема група ѕвезди можат да се проценат според нивната радијална брзина и сопствено движење. Ова е познато како класична статистичка паралакса. Движењата на ѕвездите се моделираат за да дадат статистичка слика за брзинскиот расејување според нивното растојание.
Други паралакси во астрономијата
Поимот паралакса во астрономијата може да има и други значења. Така, постојат фотометриска, спектроскопска и динамичка паралакса.
590 п.н.е.
590 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 590. година пред новата ера, 590. од првиот милениум п.н.е., 90. од 6 век п.н.е. и прва од 590-тите п.н.е.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4918 и 4919 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4160 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3170 и 3171 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 163.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 590 година се протега во 2046 и 2047, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2106 и 2107 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 47 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1248 и 1247 исламска година пред хиџра.