cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Црква Света Софија (Истанбул)
Мозаик на царот Александар
Мозаикот на византискиот цар Александар за посетител кој првпат влегува во храмот нема да може лесно да го пронајде, бидејќи тој се наоѓа на вториот кат во еден темен агол на таванот. Мозаикот го претставува императорот Александар во својата церемонијална облека. Во својата десна рака, Александар држи свиток, а во левата глобус. Според истражувањата на браќата Фосати, овој мозаик бил откриен во 1849 година, а според Томас Витемор, основач на Византискиот институт на Америка, кој му било дозволено да работи врз Света Софија, дел од мозаикот бил уништен во земјотресот од 1894 година. Осум години по неговата смрт, мозаикот бил откриен во 1958 година, во голема мера преку истражувањата на Роберт Ван Ница.
Мозаик на царицата Зоја
Мозаикот на царицата Зоја се наоѓа на источниот ѕид од јужната галерија. Овој мозаик се претпоставува дека бил направен во текот на 11 век. Христос Седржител, облечен во темносина наметка (како и секогаш, според традицијата на византиската уметност), седи во средината на мозаикот давајќи го својот благослов со десната рака и држејќи ја Библијата во левата рака.
Се смета дека на местото на овој, претходно постоел друг мозаик. Според првата верзија, на првиот мозаик бил претставен Роман III, или пак неговиот посвоен син Михаил. Според втората верзија, овој мозаик бил направен во времето на претходниот император, а по неговата смрт, биле променети само главите на императорот и неговата сопруга.
Комнински мозаик
Комнинскиот мозаик се наоѓа на источниот ѕид од јужната галерија. Овој мозаик бил направен во 1122 година. Пресвета Богородица стои во средината, прикажана, како во традиционалната византиска уметност, во сина наметка. Таа го држи детето Исус во скутот. Исус со својата десна рака дава благослов, а во својата лева рака држи свиток. На десната страна од моазикот е прикажан византискиот цар Јован II Комнин, претставен во традиционална облека и направен од скапоцени камења. Во својата рака императорот држи кеса, која претставува симбол на донација на црквата според христијанската традиција. Неговата сопруга Ирина е облечена во церемонијална облека и нуди свиток или некој официјален документ. Самата царица е прикажана со руса коса, румени образи и сиви очи, откривајќи го своето унгарско потекло.
Нивниот син Алексиј Комнин е претставен на соседниот пиластер. Тој е прикажан како младо момче, и најверојатно го означува неговото прво појавување на крунисувањето, кога имал седумнаесет години. Доколку внимателно се разгледа мозаикот на Комнин и Зоја, лесно ќе се забележат разликите меѓу нив, односно дека не се создавани во ист временски период.
Мозаик на северниот калкан
Мозаикот кој се наоѓа на северниот калкан вклучува различни светци. Овој мозаик се смета дека успеал да преживее до денешен ден бидејќи се наоѓа на многу високо место и е тешко достижен. На овој мозаик се претставени Свети Јован Златоуст и Игнатиј Помладиот, облечени во бела облека со крстови, а во рака држат Библија. Имињата на секој мозаик е дадено на грчки, со цел да се овозможи идентификација на посетителот. Дел од овој мозаик не преживеал, најверојатно поради честите земјотреси во градот.
Реставрација
Голем број на мозаици биле откриени во текот на 1930-тите години, од страна на Византискиот институт на Америка, предводен од Томас Витемор. Поради својата долга историја и како црква и како џамија, посебен предизвик се јавил кога започнала реставрацијата. Христијанските иконографски мозаици започнале да се откриваат кога започнал да се вади малтерот од ѕидовите. Меѓутоа, тоа продолжување на реставрацијата било отежнато бидејќи требало да се уништат деловите од исламската уметност. Проектантите се обиделе да држат рамнотежа помеѓу двете религиски групи. Конкретно, во тоа време започнало да се дискутира дали е потребно да се отстрани исламската калиграфија која се наоѓа на куполата, за да се овозможи да излезе основата од мозаикот на Исус Христос.
Реставрација и откритија
Последната голема реставрација на Света Софија започнала во 1993 година, а завршила кон 2010 година. Реставрацијата опфаќала обнова на централната купола на храмот како и на крстилницата. Основниот реставраторски зафат бил околу огромната купола, чиј пречник изнесува 31,5 м. Реставриран и исчистен бил и златниот мозаик. Еден дел од куполата бил во многу лоша состојба и затоа било донесено решение во целост да биде откриен само еден мал дел, а тоа е ликот на еден ангел. Овој мозаик е со размер 1,5 Х 1 метар и го претставува ангелот Серафим, кој има човечко лице со шест крилја. Се смета дека мозаикот бил направен во 9 век или во 14 век. Се смета дека на куполата има уште три ангелски мозаици, кои се покриени денес со малтер. Внатре во храмот била направена реставрација на 600 м2 мозаици. Исчистена била и надворешната фасада, а бил поправен и покривот на куполите.
Извори според документарен филм
Документарниот филм ''„Во длабочините на Св. Софија“'' екипата спелеолози и нуркачи се симнуваат на длабочина од 283 метри под црквата. Дел од тимот е и директорот на Музејот „Св. Софија“, Хаљук Дурун. Според документарецот, во подземјето на Света Софија биле откриени два подземни тунели изработени од камен. За едниот од нив се смета дека бил тунелот низ кој минувал византискиот цар Теодосиј II во 5 век, кога сакал тајно да стигне до хиподромот каде што се одржувале коњски трки и борби на гладијатори.
Точно под големата купола на подот бил принајден соѕидан капак од главниот водосклад кој е длабок 12 метри. Таму биле откриени две простории со плоштина од 5 метри квадратни, каде биле откриени коски односно останки. Се смета дека коските припаѓаат на детето на Свети Антинегенос, кој бил единствениот човек кој не бил император, а бил погребан во Света Софија до 13 век, и на патријархот Атанасиј, кој починал во 15 век и исто така бил погребан во храмот.
Според режисерот на документарниот филм посветен за Света Софија Ѓуксел Ѓуленсој, тврдењето дека под црквата се наоѓа тунел кој ги поврзува Света Софија со Топкапи-сарај останале единствено и само легенда од минатото.
Настани
Во ноември 2006 година, посетата на римскиот папа Бенедикт XVI предизвикало серија нереди. Полицијата уапсила 39 лица од групата од 120 приврзаници на националистичката Партија на големото единство, кои ја запоседнале црквата во знак на револт против посетата на папата. Во текот на 2010 година, околу 250 грчки православни христијани, кои имале намера да одржат миса во поранешната црква се откажале од посетата на Турција. Ова го изјавил нивниот водач бидејќи и самото Министерство за надворешни работи дало соопштение дека овој чекор би бил еднаков на кршење на турскиот закон кој забранува верски обреди во денешниот музеј. Претставник на турското Министерство за надворешни работи претходно изјавил дека земјата би можела да ја спречи групата да влезе во Турција доколку претставувала закана за безбедноста. Владата на премиерот Реџеп Таип Ердоган ги укинала контролите за верските богослужби на други места во согласност со обидот, поттикнат од Европската Унија, да се подобрат човековите права во Турција. Турскиот закон од 1930-тите години ги спречува муслиманите и христијаните да вршат обреди во споменикот.
Исто така постоела и иницијатива за обновување на црквата од страна на Светиот совет во Атина. Така преку соопштението, бил повикан Реџеп Тајип Ердоган да покрене иницијатива за трансформација на сегашниот музеј во храм за богослужба на сите христијани. Од друга страна пак, турскиот Државен совет, кој ја има улогата на највисок административен суд во Турција, го одбил барањето на Друштвото за историски споменици и животна средина за претворање на музејот во џамија. Советот во отфрлањето на оваа иницијатива образложил дека Турција е потписник на конвенцијата на УНЕСКО за заштита на светското културно и природно наследство, и дека Света Софија како музеј е вклучена во списокот на светско наследство на УНЕСКО.
Денеска, дел од грчкото општество смета дека Света Софија треба да биде вратена и повторно претворена во црква. Неколку организации дури покренале иницијатива за блокирање на Турција кон патот за приклучување кон Европската Унија доколку не се врати црквата.
Столбот кој плаче
Евлија Челебија во својата книга Патопис раскажува за легендата на столбот од османлиско време. Според оваа легенда, кога се родил пророкот Мухамед, главната купола на Света Софија се срушила. По нејзиното рушење биле направени неколку обиди за реставрација, но сите тие обиди завршиле со неуспех. Почитуваниот меѓу свештениците ал-Хидар им кажал дека доколку сакаат да успее новата изградба на куполата, ќе треба да се земе плунка од пророкот Мухамед и истата да се промеша со вода од Зем Зем и вар. Така, свештениците тргнале на пат и отишле кај Абу Талиб во Мека. Пророкот Мухамед ја примил нивната молба, и тие по ова го изградиле столбот на кој седи куполата.
Легенда на иконата на Исус
Во храмот Света Софија имало икона на која бил насликан Исус. Еднаш некој Евреин ја зел иконата и со својот нож започнал да ја уништува бидејќи иконата била навредлива за неговата вера. Во еден момент видел дека од иконата започнало да тече крв, на кое тој многу се исплашил и побегнал од самата црква. Но на неговата облека останала трага од крв. Еден христијанин ја забележал неговата облека. По ова, Евреинот бил задржан и испрашуван од императорските војници, на кое тој ја признал вината и кажал каде ја сокрил иконата. Кога ја пронашле иконата, од неа сè уште течело крв
Легенда за бродот на Ное
По големиот потоп, бродот на пророкот Ное останал на врвот од планината Џуди. Во времето на основање на градот Цариград, владетелот Везендон при изградба на храмот, неговата ќерка Света Софија добила знак од ал-Хидар, по кое таа наредила да ги донесат остатоците од бродот на Ное. Од овие штици била направена првата средна врата на Света Софија. Според Челебија, на вратата имало траги од бродот.
Други легенди
Денеска се познати неколку легенди поврзани околу Света Софија. Првата од нив е поврзана за времето кога била градена црквата. Се сметало дека црковниот проект не бил измислен од страна на архитектите, туку му бил даден на императорот Јустинијан I од страна на ангели една вечер додека спиел на сон. Кога започнала изградбата, и кога се појавиле првите проблеми околу конструкцијата, ангелот повторно му се јавил на сон на императорот и му кажувал како треба да се постапи.
Според една друга легенда, архитектите долго време не можеле да го состават планот на храмот. Главниот архитект му нудел на императорот различни опции, но истите не му допаѓале. Така, еден ден се случило чудо. На една литургија императорот отишол да земе просфора (квасен леб во кружна форма), но едно парче од него паднало и истото го зела една пчела. Сите биле изненадени кога го виделе ова. Императорот заповедал да се проверат кошниците на пчелите. Главниот архитект отворил една од нив и видел голема дупка во која пчелите имале изградено од восок храм. Овој восочен храм бил покажан на императорот, а кога нему му се допаднал, наредил да се изгради ист таков.
Исто така, постои и легенда за храмот при заземањето на градот од страна на Османлиите. Денеска, во еден дел од храмот, на висина од четири метри се гледа отпечаток на човечка дланка. Со ова се поврзани две легенди, грчка и турска. Според грчката легенда, во времето на последната литургија, во христијанскиот храм се појавила Пресвета Богородица, која го дала својот покров над христијаните и го допрела ѕидот со својата рака. Според турската легенда пак, отпечатокот бил од раката на султанот Мехмед II. Кога градот бил заземен, Мехмед отишол во Света Софија качен на својот коњ. Но кога влегол во храмот, неговиот коњ се исплашил од големиот број на трупови и се исправил. Мехмед, за да не падне од коњот, ја ставил својата крвава рака на ѕидот.
Според друга легенда, во храмот не биле заклани сите. Свештеникот кој ја служел последната литургија, не успеал да ја заврши туку заедно со чашата влегол во ѕидот на храмот. Така, доколку се допре мирно до ѕидот, ќе се слушне шепотот на свештеникот, кој продолжил да ги чита своите молитви. Така, овој свештеник според истата легенда, своите молитви ќе ги чита додека градот заедно со храмот повторно не се врати на христијаните.
Уметноста во 1525 година
1525 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Хераклеја Синтика
Хераклеја Синтика — древномакедонски град којшто се наоѓа во југозападното подножје на ридот Кожув, крај средниот тек на реката Струма и источно од денешното село Ширбаново (денес Рупите) во Петричко, Пиринска Македонија, Бугарија. Името го носи според Херакле, митскиот јунак, додека епитетот Синтика укажува дека тоа е град на Синтите. Доаѓа од називот на пајонското племе Синти, во чија земја се наоѓал градот. Основан е во последната четвртина на IV век пр.н.е. Градот го спомнуваат Тит Ливиј, Диодор, Страбон, Плиниј Постариот и Клавдиј Птоломеј. Егзистирал сè до VI век н.е. кога е разурнат при наездите на Аварите и Словените. Се среќава и со имињата „Хераклеја Стримонска“ и „Ераклија Ксантика“ (Eraclia Xantica).
Истражувања
Првпат се спомнува во списание „Пирин“ (1930-1931) а го идентификувале со античкиот град Петра. Тоа гледиште е поддржано од Димитар Дечев и Атанас Милчев, кој и прв организира истражувања во 1958 година. Борис Геров, Георги Михајлов и Фанула Папазоглу сметале дека тоа е друг антички град - Ортополис или Тристолос. Истражуван е делумно и во 1979-1980 година. Спорот за името на градот е решен во 2002 година од Георги Митрев (Пловдивски универзитет), кога е пронајдена мермерна стела од 308 г.н.е. со натпис на латински јазик, кој докажува дека тука е токму Хераклеја Синтика. Бргу по тоа е пронајден и обjавен од Георги Митрев и втор натпис, кој конечно и го решава прашањето.
Историја
Првпат градот се спомнува од Тит Ливиј како „Heraclea ex Sintis“. Претпоставува се дека е основан во последната четвртина на IV век пр. н.е. од кралот Касандар. Исто така се претпоставува дека пред тоа бил центар на Синтите. По завладувањата на Филип II Македонски, во реонот се изградени повеќе градови. Македонската колонизација е продолжена од Александар III Македонски и Касандар. Ова подрачје станува дел од македонската држава а пајонските племиња од македонскиот народ. Популарно е како „Македонската Парорбелија“, слично на денешното „Подгорје“ за северното подножје на планината Беласица. Подоцна тука ќе биде прва област на Македонија под Рим со центар Амфипол, а од 148 г.пр.н.е. провинција Македонија.
Пак Тит Ливиј раскажува за убиството на Деметриј, син на Филип V Македонски. Извршено е од македонскиот управител на Пајонија - Дида, а организирано од Персеј. Филип го испратил Деметриј заедно со Дида (со заповед да го убие) во Астајон, а Персеј во Амфипол. Персеј извршил жртвување во градот Хераклеја, на кое бил повикан и Деметриј. Отпрвин бил отруен, а потоа и удушен во неговата соба додека се мачел од Тирзис от Стибера и Александар от Бероја. Досега се сметаше дека тоа е извршено во Хераклеја Врскаестис, но податоците на Ливиј укажуваат на „Хераклеја Стримонска“. Истиот управител на Пајонија е спомнат и на собранието во Китион, организирано од Персеј пред почетокот на Трета Македонска војна, каде бил командант на 3000 пеони, „траки“ и агриани од областите Парорија и Парастримонија. Се смета дека тие имиња одговараат на областа Парорбелија, спомната од Страбон (63 г.пр.н.е. – 19 г.н.е.) и дури со Орбелија по Клавдиј Птоломеј. На истото собрание учествувал и Асклепиодот од Хераклеја од областа Синтика, кој раководел со 2000 „гали“.
Во 468 година тука бил заточен узурпаторот Василиск, шура на византискиот цар Лав I (Valerius Leo), по катастрофалниот поход против Вандалите.
За градот е бил карактеристичен култот кон божицата Артемида. Дури се претпоставува дека постоел храм на ридината Џонков врв до село Рупите. Исто така почитувани биле и Нике, Хермес и Силен.
Литература
[https://uni-plovdiv.academia.edu/GeorgiMitrev Публикации на доц. д-р Георги Димитров Митрев] - на бугарски и англиски јазик
Килштет
Килштет (Küllstedt) — општина во округот Ајхсфелд, во Тирингија, Германија.
Минск
Минск (Менск, Минск) — главниот и најголем град во источноевропската држава Белорусија. Минск се наоѓа на реките Свислач и Њамиха и градот е седиште на Заедницата на независни држави. Како главен град на Белорусија, Минск има специјален административен статус во рамките на Минската област и Минскиот реон. Градот има население од околу 1.830.000 жители и урбаната средина на градот вклучува уште 30 помали градови и брои население од 3.000.000 жители.
Пораст на населението
* попис
Административна поделба
Моментално Минск е поделен на 9 реона:
Збратимени градови
Минск е збратимен со :
Уметноста во 1526 година
1526 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 9 (Прилеп)
'''Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 9''' — дуќан во Старата чаршија во градот Прилеп. Објектот е заведен како културно наследство на Македонија во списокот на заштитени добра на Министерството за култура.
Ивица Костелиќ
Ивица Костелиќ ( pronounced [Ʋижица ˈkɔstɛlitɕ] ; роден на 23 ноември 1979 година) е поранешен хрватски скијач во категоријата алпско скијање на Светскиот куп. Специјализирал слалом и алпска комбинација, но исто така бил и еден од ретките натпреварувачи во скијање во алпскиот Мундијал кој можел да освои бодови во сите дисциплини. Тој е брат на шампионката во скијање Јаница Костелиќ. Во својата кариера негов тренер бил неговиот татко Анте Костелиќ, како и Кристијан Гедина и Томислав Крстишевиќ.
Акдала
Акдала е село во покраината Алмати во југоисточен Казахстан.
Згеж
Згеж (Zgierz) — град кој се наоѓа во Полска, во Лоѓското Војводство, со население од 57,458 жители според податоци од 2014 година. Згеж е седиште на истоимениот регион.
Историја
Згеж е еден од најстарите градови во централна Полска. Тој се стекнал со своите градски права најдоцна до 1288 година.
Географија
Градот се наоѓа во историскиот регион Голема Полска.
Креснице
Креснице (словенечки: Kresnice) — населба во Општина Литија во средна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Штаерска. Населбата сега е вклучена во Засавскиот статистички регион.
Знаме на Нов Зеланд
Знамето на Нов Зеланд е со темносина основа, на која во горниот лев агол се наоѓа знамето на Обединетото Кралство, а на која десна страна се наоѓаат четири ѕвезди кои го симболизираат соѕвездјето јужен крст. Знамето е усвоено на 24 мат, 1902, а во употреба е од 1869.
Еребуни
Еребуни (Էրեբունի), исто така познат како Арин Берд (Արին Բերդ; што значи „тврдина на крв“), е утврден урартски град кој се наоѓа во Ереван, Ерменија. Се наоѓа на 1017 m над морското ниво. Еден е од неколкуте тврдини изградени по должината на северната граница на Урарту и бил еден од најважните политички, економски и културни центри на огромното царство. Името Ереван е изведено од Еребуни.
Историја
Еребуни бил основан од страна на урартскиот крал Аргишти I (околу 785–753 п.н.е.) во 782  година пред нашата ера. Бил изграден на врвот од ридот наречен Арин Берд со поглед кон долината на реката Аракс за да послужи како воено упориште за заштита на северните граници од кралството. Тврдината била опишана како „дизајнирана како голем административен и верски центар, целосно кралски главен град.“ Според Маргарит Израелјан, кралот Аргишти ја почнал градбата на Ербуни по освојувањето на територии северно од Ереван и западно од езерото Севан, што грубо одговара на  просторот каде денес се наоѓа градот Абовјан. Соодветно на тоа, затворениците што биле заробени во овие походи, и мажите и жените, биле користени како работна сила при изградбата на овој град.
Х.Е.Р.А.
Х.Е.Р.А. е непрофитна организација формирана со слободно здружување на граѓаните, со цел остварување на основното човеково право на жените, мажите и младите да бидат информирани и да можат слободно да го остваруваат својот избор во однос на сексуалното и репродуктивното здравје, како и застапување за обезбедување на тоа право.
Еребуни
Историја
Во есента 1950 година, археолошката експедиција водена од страна на Константин Ховханисјан открила натпис на Арин Берд посветен на основањето на градот, а кој бил издлабен во текот на владеењето на Аргишти. Други два идентични натписи биле пронајдени во цитаделата на Еребуни. Натписот гласи:
"Со благослов на богот Халди, Аргишти, синот на Менуа, го изгради ова моќно упориште и го нарече Еребуни за слава на Бјаинили (Урарту), што предизвикува страв меѓу непријателите на кралот. Аригишти рече: Земјата беше пустина пред големите работи што ги изведов овде. Со благослов на Калди, Аргишти, синот на Менуа, е моќен крал, крал на Бјаинили, и владетел на Тушпа.""
Х.Е.Р.А.
Мисија
Најголем акцент се става на информирање, застапување, обезбедување на услуги или препраќање до услуги за унапредување на сексуалното и репродуктивното здравје, ХИВ/СИДА, инфекции пренесени преку сексуален и крвен пат, несакана бременост и избегнување на небезбеден абортус. Активностите се наменети за општата популација, со особено внимание кон младите, сиромашните и оние кои немаат пристап до услуги и не ги оставаруваат своите права.
Еребуни
Историја
Наредните урартиски кралеви го претвориле Еребуни во нивна резиденција за време на воените походи против северните напаѓачи, и продолжиле со реконструкција за одбрана на тврдината. Кралевите Сардури II и Руса I исто така го користеле Еребуни како главно место при нивните походи кон север. На почеток на 6 век, урартската држава пропаднала, поради постојаните напади од север.
Набрзо потоа, регионот потпаднал под контрола на Ахеменидското Царство. Стратешката позиција на Еребуни продолжила да биде главен центар на Сатрапија Ерменија.
И покрај бројните освојувања од страна на моќни сили, градот никогаш не бил вистински напуштен, и постојано бил населен низ вековите, а на крајот изникнал градот Ереван. На фестивал одржан во септември 1968 година, прославен бил 2750-от роденден на Еребуни.
Архитектура
Тврдината Еребуни била изградена на врвот од ридот Арин Берд, висок 65 m, со стратешка позиција од каде се гледа Араратската рамнина како и главните патишта кои водат до тврдината. Исто така се гледал урартискиот град во кој живеело население, а кој се наоѓал на подножјето од ридот.
Главниот влез во тврдината се наоѓал на југоисточниот дел од ридот. Влезот водел кон централниот двор на тврдината. Церемониите на личните чувари на Аргишти I и на чуварите на гарнизонот, се одвивале во тој простор.
На југозападниот дел од дворот, се наоѓал храмот посветен на Халди. Храмот имал издолжена основа, и скалила кои воделе до покривот на кулата со форма на зигурат, како и странична просторија на подолниот кат. Околу салите имало двонасочен дванаесетколонски отворен трем со клупи по ѕидовите. Олтарот за жртвувања бил сместен на левиот ѕид. Ѕидовите биле украсени со шарени фрески на кои биле насликани човечки фигури, божества, геометриски и цветни дизајни. Една од откриените фрески го прикажува богот Халди кој стои врз лав со чувар во левата рака и круна со рогови на главата. Ова е вообичаено претставување на Халди, што е најдено и на други места. Подот на храмот се разликувал од останатите делови на комплексот, поради тоа што бил составен од мали дрвени штици, додека во останатите делови на тврдината, во собите имало подови направени од ќерпич обложен со глина.
Ископувања
Првите ископувања започнале уште во 19 век, додека посистематските ископувања на Еребуни се одвивале во 1952 година, под покровителство на Ерменската академија на науките, Институтот за археологија и етнографија и музејот Пушкин. Тимот го воделе Константин Ховханисјан и Борис Пјотровски, кој бил советник. При првите ископувања (1950–1968), биле откриени палатата на Аргишти, салата на кралското собрание, храмовите и над сто простории, како и урартски и ахеменидски артефакти: керамика, грнчарија, ремени, нараквици, монистра, садови за пиење, шлемови, стрели и сребрени монети. Биле пронајдени фрагменти од мурал кои биле украсени со важни религиозни теми, вклучувајќи „процесии на богови, свети животни и дрво на животот“, но и сцени од секојдневниот живот, како „ловот, сточарството и земјоделството“.
"Со милоста на богот Халди, Сардури, синот на Аргишти, ја изгради оваа куќа, и ги создаде овие житници. Во една од нив има 12.600 капис, друга има 11.500 капис; вкупно 24.100 капис. Сардури, синот на Аргишти, моќниот крал, кралот на земјата Бјанинили, владетелот на градот Тушпа."
Керамичките садови во кои имало вино и масло, имаат ознаки на нив. Помали керамички садови биле исто така пронајдени при ископувањата, и за нив се знае дека биле користени при подготовка на пиво, правено од јачмен. Поголемите керамички садови пак, биле користени за чување на храна и вино. Малите ознаки на врвот од ваквите садови означувале колкаво количество може да се стави во садот. Поголемите садови вообичаено биле до половина закопани во земја, со што содржината се одржувала студена.
Околу комплексот биле пронајдени и бројни натписи со клинесто писмо изгравирани на базалт. Некои од нив се изложени во музејот, а други сè упте се наоѓаат на ѕидовите.
Во 1968 година бил основан Историски музеј Еребуни. Отворањето било на 2750 годишнината на Ереван. Во музејот се чуваат артефактите пронајдени за време на ископувањата во Арин Берд и Кармир Блур.
Литература
Israelyan, Margarit A. Էրեբունի: Բերդ-Քաղաքի Պատմություն (Erebuni: Историја на Тврдина-Град). Yerevan, ерменски SSR: Hayastan Publishing Press, 1971 година.
Знаме на Американска Самоа
Знамето на Американска Самоа е усвоено на 24 април 1960. Орелот на знамето ја претставува поврзаноста на Американска Самоа со САД. Орелот во канџите ги држи традиционалните симболи на моќта на самоанските поглавари.
Волтерсдорф (Бранденбург)
Волтерсдорф (Woltersdorf) — општина во округот Одра-Шпре, во Бранденбург. Често е нарекувана и како Волтерсдорф кај Берлин или Волтерсдорф кај Еркнер поради големиот број на места со истото име во Германија.
Географија
Општината се наоѓа на три езера, Флакенско, Калкско и Бауернско Езеро, помеѓу Шенајхе, берлинската шума и Еркнер. Волтерсдорф се граничи со Ридерсдорф, Еркнер, Берлин и Шенајхе.
Суд
Суд е институција на која е поверено вршењето на судската функција, т.е. решавање на спорните случаи во области на граѓанското, кривичното, меѓународното право или во некоја друга област каде можат да се јават спорови. Најчесто под суд се подразбира државен орган, кој се наоѓа во составот на судството како една од трите гранки на власта, но судот може да биде и меѓународен, суд на некоја недржавна организација или привремен, специјален суд и сл.
Сталинград (филм од 2013)
„Сталинград“ — руски филм од 2013 година, во режија на Фјодор Бондарчук. Главните улоги ги толкуваат: Петар Фјодоров, Алексеј Барабаш, Андреј Смољаков, Томас Кречман, Јанина Студилина и Хајнер Лојтербах.
Синопсис
За време на Сталинградската битка, германската војска го зазема едниот брег на Волга, а по неуспешниот обид да ја преминат реката и да извршат контраофанзива, советската војска е принудена на повлекување. Сепак, неколкумина војници успеваат да се префрлат на брегот што го држат Германците. Бидејќи се малкумина, тие се кријат во една куќа крај брегот, а таму ја запознаваат девојката која не ја напуштила линијата на фронтот, а германските војници се вселиле во нејзиниот дом. Така, во екот на војната се раѓа љубов, а од тој миг, војниците имаат само една цел — по секоја цена да ја заштитат девојката...
Уметноста во 1527 година
1527 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Велони
Велони (Βελόνη) — раселено село во Грција, општина Гребен, област Западна Македонија.
Географија
Селото се наоѓа северозападно од Балтино и југоисточно од Турија, на надморска височина од 880 метри, во североисточните пазуви на планината Хасија.
Историја
Изгледа дека неговото население е од влашко потекло. Во пописот од 1913 година е забележано со 11 жители, во 1920 година има 8, во 1928 година 47, а во 1940 година 33 жители. Бидејќи настрадало во времето на Втората светска војна и во граѓанската војна, во пописот од 1951 година се води како напуштена населба, додека во 1961 година е евидентирано со 15, а во 1971 година со само два житела. Во пописите од 1981 и 1991 година селото е без жители. Населението отсекогаш се занимавало со сточарство.
Знаме на Австралија
Знамето на Австралија е комбинација на британското знаме, Јужниот крст (најсјајното соѕвездје на јужната полутопка; се состои од: Alpha Crucis, Beta Crucis, Gamma Crucis, Delta Crucis, Epsilon Crucis), и ѕвездите на Комонвелтот кои имаат 7 кракови. 6 од 7 краковите ги претставуваат 6-те сојузни држави во Австралија (Нов Јужен Велс, Квинсленд, Викторија, Тасманија, Јужна Австралија и Западна Австралија), додека пак седмиот крак ги претставува сите внатрешни и надворешни територии на Австралија.
Александар Попов (физичар)
Александар Степанович Попов (Алекса́ндр Степа́нович Попо́в; Краснотуринск, 16 март 1859 — Санкт Петербург, 13 јануари 1906) бил руски физичар и електроинжинер, едан од пионерите на радио-техниката, и пронаоѓач на антената. Во 1896 година остварил пренос на сигнал со помош на радио-бранови на оддалеченост од 250 метри и утврдил дека радио-брановите се рефлектираат од поголемите објекти.
Ханс Бете
Ханс Албрехт Бете ( - ) — германско-американски јадрен физичар кој направил значаен придонес кон астрофизиката,квантната електродинамика и физиката на цврсто тело, добитник на Нобеловата награда за физика во 1967 година за неговата работа за теоријата на ѕвездена нуклеосинтеза.
Во поголемиот дел од својата кариера, Бете бил професор на Корнеловиот универзитет. Во текот на Втората светска војна, тој бил одговорен за теорискиот оддел во тајната лабораторија Лос Аламос, која ги создаде првите атомски бомби. Таму тој имал клучна улога во пресметувањето на критичната маса на бомбите, како и развивањето на теоријата за имплозивниот метод кој се користел при Тринити и Дебелко, бомбата која била фрлена на Нагасаки.
По Втората светска војна Бете, исто така, одиграл важна улога во развојот на водородната бомба, иако тој првично се приклучил на проектот со надеж дека ќе докаже дека не можно да се направи. Бете подоцна заедно со Алберт Ајнштајн и Итниот одбор на атомските научници против јадрени тестирања и јадрената трка за вооружување. Тој помогнал да ја убеди администрацијата на Кенеди и Никсон да го потпишат Договорот за делумна забрана на јадрени тестирања во 1963 и Противбалистичкиот ракетниот договор и САЛТ.
Тој не престанал со својата истражувачка работа и продолжил да објавуваа трудови и во неговите деведесетти години, што го прави еден од ретките научници кои објавиле барем еден голем труд во својата област во текот на секоја деценија од неговата кариера, во неговиот случај станува збор за седумдесет години. Фриман Дајсон, кој бил еден од неговите студенти, својот учител го нарекол „Врвен решавач на проблеми во век“.
Младост
Бете е роден во Стразбур на 2 јули 1906 година во тогашна Германија, како единец на Ана и Албрехт Бете професор доцент по физиологија на Стразбуршкиот универзитет. Иако неговата мајка била ќерка на професор на Стразбуршкиот универзитет а воедно и еврејка, тој бил израснат како протестант како и неговиот татко. И покрај тоа што имал верско минато, тој не бил верски определен подоцна во својот живот, и се опишувал себеси како атеист.
Неговиот татко ја прифатил позицијата професор и директор на Институтот за физиологија на Килскиот универзитет во 1912 година, а семејството се преселило во станот наменет за директорот во Институтот. Тој првично бил школуван дома од професионален учител како дел од група од осум девојчиња и момчиња. Семејството повторно се преселило во 1915 година, кога неговиот татко станал одговорен за новиот Институт за физиологија на Франкфуртскиот универзитет.
Бете се школувал во гимназијата „Гете“ во Франкфурт, Германија. Неговото образование било прекинато во 1916 година, кога се дознало дека боледува од туберкулоза, па тој бил испратен во Бад Кројцнах за да се опорави. Во 1917 година, тој се опоравил доволно за да се школува во месното „училиште“, а следната година бил испратен во приватниот интернат Оденвалдшуле. Тој повторно до крајот на своето средно образование ја посетувал гимназијата „Гете“, од 1922 до 1924 година.
Бете се запишал на Минхенскиот универзитет во април 1926 година, при што Зомермерфелд го прифатил како студент по препорака на Мајснер. Зомерфелд предавал напреден курс за диференцијални равенки во физиката, што му се допаднало на Бете. Бидејќи бил мошне познат научник, Зомерфелд честопати ги добивал однапред примероците од научните трудови, по што истите биле ставени за дебата на неговите неделни предавања. Кога Бете пристигнал, Зомерфелд само што го добил трудот на Ервин Шредингер за брановата механика.
За својата докторска теза, Зомерфелд му предложил на Бете да ја испита електронската дифракција во кристалите. Како појдовна точка, Зомерфелд му го предложил трудот на Паул Евалд од 1914 година за рентгенската дифракција во кристалите. Бете се сеќава на тие моменти како бил премногу амбициозен и во потрага по поголема точност, неговите пресметки станале непотребно сложени. Кога за првпат го запознал Волфганг Паули, Паули му рекол: „По раскажувањата на Зомерфелд за тебе, очекував многу подобар труд од тебе“. Бете подоцна рекол дека знаејќи го Паули „тоа беше комплимент“.
Почетоци
Откако Бете го добил својот докторат, Ервин Меделунг му понудил да биде асистент во Франкфурт, а во септември 1928 година Бете се преселил со својот татко, кој неодамна се развел од неговата мајка. Неговиот татко на почетокот на годината се запознал со Вера Конгел, и во текот на 1929 година се оженил со неа. Тие имале две деца, Дорис, родена во 1933 година, и Клаус, роден во 1934 година. Бете не ја сметал својата работата во Франкфурт за многу стимулативна, па во 1929 година прифатил понуда од Евалд во „Техничкото училиште“ во Штутгарт. Додека работел таму, тој го напишал својот најголем труд, („Теорија за минување на брзи честични зраци низ материјата“). Започнувајќи со толкувањата на Макс Борн на Шредингеровата равенка, Бете извел упростена равенка за судирните проблеми користејќи Фуриева трансформација, која денес е позната како Бетеова равенка. Тој овој свој труд го поднел за неговата хабилитација во 1930 година.
Зомерфелд го препорачал Бете да ја добие патувачката стипендија од Рокфелероваta фондација во 1929 година. Ова му обезбедило 150 долари месечно (околу $.000 во долари ) за студирање во странство. Во 1930 година, Бете избрал својата постдокторска работа да ја обави во Кевендишовата лабораторија на Кембричкиот универзитет во Англија, каде што работел под надзор на Ралф Фаулер. По барање на Патрик Блекет, кој работел со Вилсонова комора, Бете запишал нова релативистичка равенка за Бетеовата равенка. Бете исто така бил познат по неговиот хумор, а со Гвидо Бек и Волфганг Ризлер, двајца други постдокторндски научни соработници, создадале труд за „За квантната теорија при температурата од апсолутна нула", каде ја пресметал константата на фината структура од апсолутната нула изразена преку целзиусови степени. овој труд потикнал смеа за одредена класа на трудови за теориска физика, кои биле целосно шпекулативни и засновани на сомнителни бројчени записи како што бил обидот на еденпрвичен труд на Артур Едингтон да ја објасни вредноста на константата на фината структура од основните величини. По што тие биле присилени официјално да се извинат.
За втората половина од неговата стипендија, Бете во февруари 1931 година избрал да работи во лабораторијата на Енрико Ферми во Рим. Тој бил во голема мера импресиониран од Ферми и се покајал што првично не заминал во Рим. Бете го оформил Бетеовиот анзац, метод за изнаоѓање на точните решенија на единечните вредности и единечните вектори за одредени еднодимензионални квантни модели за повеќе тела. Тој бил под влијание на Фермиевата едноставност и Зомерфелдовата строгост во пристапот на проблемите, и сите овие квалитети го прателе до крајот на неговиот иустражувачки живот.
Рокфелеровата фондација му понудила продолжување на неговата стипендија, овозможувајќи му да се врати во Италија во 1932 година. Во меѓувреме, Бете работел со Зомермерфелд во Минхен како „приватдоцент“. Бидејќи Бете течно зборувал англиски, Зомерфелд го назначил да ги надгледува сите негови постдокторанди од англиското говорно подрачје, вклучувајќи го и Лојд Смит од Корнеловиот универзитет. Бете го прифатил барањето на Карл Шил да напише статија за „Прирачникот за физиката“ за квантната механика на водородот и хелиумот. Разгледувајќи ја статијата неколку децении подоцна, Роберт Бахер и Виктор Вајскопф забележале дека е невообичаено задлабочена и опширина во опфатот на темата, но била потребна само мала измена за изданието од 1959 година. Од Бете од страна на Зомерфелд било побарано да му помогне со трудот за електроните во металите. Трудот ја опфатил основата на она што сега се нарекува физика на кондензирана материја. Бете се вклучил во за него ново поле на физиката и обезбедил јасно, совпадливо и целосно покритие на истата. Неговата работа на статиите од прирачникот опфатила поголем дел од неговото време во Рим, но исто така успеал да биде соавтор со Ферми на друго ново поле од физиката, квантната електродинамика, опишувајќи ги релативистичките заемнодејства на наелектризираните честички.
Бете ја напуштил Германија во 1933 година и се преселил во Англија, откако добил понуда да биде предавач професор на Манчестерскиот универзитет околу една година благодарение на познанството на Зомерфелд со Вилијам Лоренс Брег. Тој се преселил и живеел заедно со својот пријател Рудолф Пирлс и неговата сопруга Џенија. Пирлс исто така бил германски физичар, на кого му било забрането да добива академски работни места во Германија, бидејќи неговите родители биле евреи. Ова значело дека Бете имал со кого да говори на германски и не морал да ја јаде англиската храна. Нивниот однос бил професионален, како и личен. Пирлс предизвикал интерес кај Бете за јадрената физика. Откако Џејмс Чедвик и Морис Голдхабер го откриле фотораспадот на девтериум, Чедвик ги повикал Бете и Пирлс да излезат со теоретско објаснување за оваа појава. Ова тие двајца го разрешиле на четиричасовното патување со воз од Кембриџ до Манчестер. А во наредениот период Бете продолжил подлабоко да ја истражува појавата.
САД
Бете пристигнал во САД во февруари 1935 година, и станал дел од предавачите на Корнеловиот универзитет за плата од 3.000 американски долари. Бете бил назначен во одделот за јадрена физика како дел од намерата на новиот шеф на одделот за физика, Розвел Клифтон Гибс. Гибс ги вработил и Милтон Стенли Ливингстон, кој работел со Ернест Лоренс, да изработат циклотрон на Корнеловиот универзитет. За да ја докомплетира екипата, на Корнеловиот универзитет му бил потребен и експериментатор и, по препорака на Бете и Ливингстон бил вработен Роберт Бахер. Бете добил понуда да ги посети Колумбискиот универзитет од Исидор Ајзек Раби, Принстонскиот универзитет од Едвард Кондон, Рочестерскиот универзитет од Ли Дубриџ, Пердјуовиот универзитет од Карл Ларк-Хоровиц, Илиноискиот универзитет од Франсис Вилер Лумис и Харвард од Џон Хазбрук ван Флек. За да спречи Бете да му бисе грабнат од конкуренцијата, Гибс го назначил за редовен помошник професор во 1936 година, со ветување дека набрзо ќе биде и професор.
Заедно со Бахер и Ливингстон, Бете објавил серија од три труда,   кои збирно обработувале се што се знаело за темата јадрена физика дотогаш, и истите се сметале за „Бетеова библија“, и останале стандард за темата со години. Надоврзувајќи се на ова, тој исто така ја продолжувал работата каде многумина застанале, пополнувајќи ги празнините во литературата. Лумис му понудил на Бете полно професорско работно место на Илиноискиот универзитет, но Корнеловиот универзитет ја надвјасал понудата, и понудената плата од $6,000. Тој и пишал на својата мајка:"Јас сум водечкиот теоретичар во Америка. Но не и најдобриот. Вигнер сигурно подобар Опенхајмер и Телер се исто така добри како мене. Но јас повеќе работам и зборувам и тоа е значаен придонес"
На 17 март 1938 година Бете присуствувал на четвртата годишна конференција за теориска физика организирана од страна на Институтот за наука „Карнеги“ и универзитетот „Џорџ Вашингтон. Имало само 34 поканети учесници, меѓу кои беа и Грегори Брајт, Субраманијан Чандрасекар, Георги Гамов, Доналд Мензел, Џон фон Нојман, Бенгт Стремгрен, Едвард Телер и Мерле Туве. Бете првично ја одбил поканата да присуствува, бидејќи темата на конференцијата, ѕвездена нуклеосинтеза, не го интересирала, но Телер го убедил да дојде. На конференцијата, Стремгрен детално ги објаснил температурите, густината и хемискиот состав на Сонцето, и ги предизвикал физичарите да излезат со објаснување. Ганмов и Карл Фридрих фон Вајцзекер имале предложено во труд од 1937 година дека енергијата на Сонцето се добива како резултат на т.н. p-p циклус:
Но овде не биле земени предвид набљудуваните елементи потешки од хелиум. До крајот на конференцијата, Бете, работејќи заедно со Чарлс Кричфилд, дошле до низа на постепени јадрени реакции кои објасниле како сјае Сонцето:
Но ова не ги објаснувало процесите во потешките ѕвезди. Во тој период постоеле сомнежи дали p-p процесот ги опишувал процесите во Сонцето, но неодамнешните мерења на сончевите температури во јадрото и сјајот покажале дека се точни. Кога се вратил на Корнеловиот универзитет, Бете ги проучувал важните јадрени реакции и напречниот пресек на реакциите, што довело до откривањето на јаглеродно-азотно-кислородениот циклус (CNO циклус):
Двата труда, едниот за p-p циклусот, каде соавтор му бил Кричфилд, а другиот за CNO-циклусот, биле испратени до списанието Physical Review за да бидат објавени. По Кристалната ноќ, мајката на Бете се плашела да остане во Германија. Користејќи го своето потекло од Стразбур, имала можност да се пресели во САД 1939 година како дел од француската квота, наместо со германската, која била пополнета. Дипомецот на Бете, Роберт Маршак забележал дека Њујоршката академија за науките нудела награда од $500 долари за најдобриот необјавен труд со тема за сончевата и ѕвездената енергија. Па така Бете, на кој му требале $250 да го исплати мебелот на својата мајка, го повлекол трудот за CNO-циклусот и го испратил до Њујоршката академија за науките. Ја добил наградата, и Бете на Маршак му дал $50, искористил $250 да го исплати мебелот на својата мајка. Трудот сепак подоцна бил објавен во Physical Review во март. Станувал збор за пробив во разбирањето на ѕвездите, и ќе му ја донесе на Бете Нобеловата награда за физика во 1967 година. Во 2002 година, на возраст од 96 години, Бете му испратил рачно напишана белешка на Џон Бакал честитајќи му за употребата на набљудувањата на сончевите неутрина да покаже дека CNO-циклусот обезбедува околу 7% од сончевата енергија, набљудувањата на неутрината започнало со Рејмонд Дејвис, чиј експеримент се засновал на Бахаловите пресметки и охрабрување, што довело до тоа Дејвис да ја добие Нобеловата награда за физика во 2002 година.
Проектот Менхетен
Кога започнала Втората светска војна, Бете сакал да придонесе во воените напори, но не бил во можност да работи на класифицирани проекти додека не станал државјанин. Следејќи го советот на аеродинамичарот од Калифорнискиот универзитет, Теодор фон Карман, Бете соработувал со својот пријател Телер на теоријата за ударни бранови кои се создаваат при преминот на проектилот низ гас. Бете оваа работа ја сметал за еден од најважните трудови во неговиот живот. Тој исто така работел и натеоријата на пробивање на оклопи, која веднаш била класифицирана од страна на армијата, правејќи ја недостапна за Бете, кој во тој период не бил американец.
По добивањето на безбедносен сертификат во декември 1941 година Бете се приклучил на Лабораторијата за зрачење при МИТ, каде што ja измислил дирекционата спојка, која се користи во микробрановодите, како оние што се користат во радарите. Во Чикаго во јуни 1942 година, а потоа и на Калифорнискиот универзитет, во јули учествувал на низа состаноци по покана на Роберт Опенхајмер, на кој биле разгледани првите замисли за атомската бомба. Тие преминале на прелиминарните пресметки на Роберт Сербер, Стан Франкел и други, и дискутирале за можностите за користење на ураниум-235 и плутониум. Телер размислувал за тремојадрена направа наречена историјата на Телер-Уламовата замисла. Во еден момент Телер го поставил прашањето дали е можно азотот во атмосферата да се запали. Па Бете и Емил Конопински требале да ги направат пресметките за да покажат дека тоа е невозможен настан.Тој подоцна се потсеќа дека „цепната бомба морала да се направи“, „бидејќи најверојатно и германците работеле на истата“.
Работата на Бете во Лос Аламос вклучувала пресметување на критичната маса и ефикасноста на ураниумот-235 и мултиплицирање на јадреното цепење во експлодирачката атомска бомба. Заедно со Ричард Фејнман, тој развил равенка за пресметување на експлозивниот принос на бомбата. По август 1944 година, кога лабораторијата била реорганизирана и преорентирана за да се реши проблемот со имплозијата на плутониумската бомба, Бете го поминал поголемиот дел од своето време, проучувајќи ги хидродинамичките гледишта за имплозијата, работа на која работел во 1944 година. Во 1945 година работел на неутронскиот стартер, а подоцна и на радијационата распределба од експлодирачката атомска бомба. Па така пробата Тринити ја потврдила точноста на резултатите на теорискиот оддел. Кога експлодирала во пустините на Њумексико на 16 јули 1945 година, Бете бил загрижен за ефикасноста на операцијата а на е за нејзините морални влијанија. Се вели дека во тие моменти изјавил: „Јас не сум филозоф".
Водородна бомба
По војната, Бете тврдел дека не треба да се започнува забрзан проект за водородна бомба, и тоа по најавата на проектот од страна на претседателот Хари Труман, како и избувнувањето на Корејската војна, каде Бете имал клучна улога во развојот на оружјето. Иако тој ќе биде вклучен во проектот до неговиот крај, Бете се надевал дека би било невозможно да се создаде водородната бомба. Тој подоцна ќе забележи во 1967 година на спротивставувањата во неговите ставови, бидејќи првично се противел на создавањето на оружјето, за подоцна истиот да помагал во неговото создавање:
"Само неколку месеце претходно, започна Корејската војна, и за првпат го водов директниот судир со комунистите. Тоа беше доста вознемирувачко. Студената војна по се изгледаше дека ќе стане жешка. Тогаш знаед дека јас треба да го сменам мојот претходен став. Ако не работев на бомбата, ќе работеше некој друг — и си мислев дека ако јас бев во Лос Аламос можам да бидам сила за разоружување. Затоа се сложив да учествувам во создавањето на водородната бомба. Ми изгледаше доста логично. Но понекогаш посакувам да бев попостојан идеалист."
"Откако беше направена водородната бомба, известувачите започнале да го нарекуваат телер татко на водородната бомба. За да биде историски вистинито, јас мислам дека епопрецизно да се каже дека Улам е таткото, бидејќи тој го обезбедил семето, додека пак Телер е мајката, бидејќи тој останал со детето. А пак што се однесува на мене, јас сум акушерката."