cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Р-7 Семјорка
Опис
Должината на Р-7 е 34 m, со пречник од 10.3 m и тежина од 280 метрички тони; се состоела од две фази, придвижувани од ракетни мотори кои како гориво користеле течен кислород (LOX) и керозин и можела да носи товар на растојание од 8800 km, со прецизност (КРГ) од 5 km. Можела да носи една термојадрена боева глава со номинална јачина од 3 мегатони на ТНТ. првичното лансирање било потпомогнато од четири надоврзани поттисници на првата фаза, со централен главен мотор во првата и втората фаза. Секој од надоврзаните поттисници има два Верниеви поттисници додека пак главниот мотор имал четири. Вдилката била внатрешна со радиоконтола на Верниевите поттисници.
Развој
Работата на замислата започнала во 1953 година при ОКБ-1 во Калининград во Московската област (денес Корољов, Московска област) и други гранки на индустријата со цел да се создаде двофазна ракета со маса од 170 MT, домет од 8000 km и максимална брзина од 20 маха носејќи боева глава од 3000 kg. По направените првични тестирања кон крајот на 1953 година, првичната замисла била целосно преработена и конечната замисла не била одобрена сè до мај 1954 година ои според одредени извори Корољов прегледал преку 100 предадени замисли. Во 1954 година, бил завршен прототипот. За првпат во развојот на проектот била создадена одвоена зафатнина посветена на тестирањето на ракетната технологија. Оваа просторна зафатнина била замисла на Аркадиј Осташев. Па така наместо да се користат млазни насочници за контрола, со кои се зголемувал отпорот создаден од издувниот моторен потисник, Р-7 користела специјални контролни мотори. Истите мотори имале намена како последнофазни Верниеви потисници.
Бидејќи моторите биле групирани, секој потисник имал сосптвен резервоар. Екипата која го осмислила, требала да развие систем за регулација на потрошувачката на гориво за да се синхронизира истата меѓу потисниците.
Започнувајќи со Р-1, која била копија на германската V-2, кога е лансирана исправена ракета од хоризонтален носач. Се востановило дека составувањето на групација од централно јадро и четири потисници на носачот е невозможно без да се предизвика распад. Исто така, посилен ветер можел да ја преврти ракетата од носачот. Решението било да се отстрани носачот и целата тежина на ракетата да се постави на железна конструкција која го носи вертикалниот товар и се справува со хоризонталните ветришта. Лансирниот систем симулирал услови за лет со прикачени потисници влечејќи го централното јадро напред.
Ракетата Р-7 е уште еден советски обид да се создаде успешна ракета за вселенски патувања. Ракетата имала некои значајни одлики кои ја правеле единствена. Една од главните одлики на ракетата билемногуте различни мотори кои се користеле како погон за ракетата. Секој од четирите придружни мотори бил прикачен на мотор од типот на РД-107. Верниеревите мотори биле користени за управување, и ракетата Р-7 имала четири. Верниевите можности биле постигнати со употреба на мотори од типот на РД-108.
Новата ознака на ракетата според ГРАУ е 8K71. Првата способна ракета за лансирање била донесена во Бајконур на 1 мај 1957 година, и лансирана на 15 мај. При лансирањето избил оган во придружниот мотор во блокот Д веднаш по полетувањето. Се одвоил од потисникот во периодот T+88 секунди, и се урнал 400 км од местото на лансирање. Следниот обид на 11 јуни (истиот ден кога САД го наравиле својот прв лансирен тест на МКБР), краток електричен спој предизвикал ракетата да се врти неконтролирано и истата се распаднала 33 секунди по лансирањето. Првиот успешен долг лет, од 6000 км, бил направе на 21 август 1957 година. Лажната боева глава паднала во Тихиот Океан и пед денови подоцна, ТАСС објавува дека Советскиот Сојуз извршил „успешно тестирање на повеќефазна меѓуконтинетална балистичка ракета“. Изменет облик на ракетата (8K71PS) го постави Спутник 1 во орбита од Бајконур на 4 октомври 1957 година и Спутник 2 на 3 ноември 1957 година.
Следниот тест на МКБР се случил на 30 јануари 1958 година, но помошните мотори не успеале да се одвојат и ги уништиле доводите во централното јадро, со што се загубил потисокот и ракетата била далеку од целта. Овие тестови откриле бројни недостатоци во ракетата Р-7 што довело до потреба од бројни измени на ракетата. Тестирањето продолжило и во декември 1959 година, и последната оригинална 8K71 полетала на 7 февруари 1961 година. Дополнителните измени довеле до создавањето на 8K74 (позната и како Р-7A), која била полесна, имала подобри навигациони системи, помоќни мотори, овозможиле домет од 12,000 км бидејќи носела поголемо количество на гориво, и товар од 5370 кг. Покрај првичните лансирања на Спутник, 8K71 била основата на потисникот користен за првата генерација на сондите Луна. Шест од деветте сонди Луна лансирани со потисникот 8K72 биле неуспешни. Заедно со неуспешното лансирање на Спутник од 27 април 1958 година, значело дека гледано вкупно имало само шест успешни лансирања од тринаесет обиди. Подобрениот 8K74 бил основата за подоцнежните потисници Восток и Молнија, со што се подобрила успешноста.
Историја на употреба
Вкупно во тој период имало не повеќе од 10 јадрено вооружени ракети. Во Бајконур била оперативна една единица и шест до осум биле оперативни во Плесетцк.
Трошоците за системот биле високи, претежно поради потешкотиите за изграба во далечните лансирни места. Во еден период, секое лансирно место било предвидено дека ќе чини 5% вкупниот одбранбен буџет на Советскиот Сојуз.
Покрај трошоците, ракетниот систем се соочувал и со други оперативни предизвици. Поради прелетите на авионите U-2, големиот лансирен комплекс Р-7 не можел да се сокрие и се очекувало да бие уништен при јадрена војна. Исто така, биле потребни 20 часа за да се припреми една Р-7 ракета за лансирање, и не можела да се остави активна повеќе од еден ден поради криогенскиот систем. Па така, советските сили не можеле постојано да бидат во припрема и можно е да бидат цели на воздушни напади пред да бидат лансирани. Дополнително, дополнителниот товар за која била осмилена и приспособена за носење на првите водородни бомби, станале непотребни поради осмислувањето на полесни и помали технологии за бомбите.
Ограничувањата на Р-7 го натерале Советскиот Сојуз во најскоро време да развие втора генерација на ракети кои ќе бидат подобри ракетни системи. Р-7 била истисната од употреба до 1968 година.
Откако се заклучило дека Р-7 е непрактична за употреба како оружје, станала основа за развој на низа на Советски вселенски лансирачки системи, како што е лансирното семејство Сојуз. Од 2018 година, во изменетите верзии (Сојуз-У, Сојуз-ФГ, и Сојуз-2 (вклучувајќи ја и варијантата без потисници 2.1v), ракетата е сè уште во употреба, и има преку 1840 лансирања.
Варијации
Белешка: Поразвиени варијации на Р-7 кои се сè уште во употреба:
Тропар
Тропар ( – етимологијата не е прецизирана) – основен музичко-поетски жанр на црковната химнографија, суштински елемент на православноa богослужение. Тоа е кратко пеење посветено на настанот или светецот, кој се чествува за време на соодветната служба.
Се јавува како краток пеен коментар на богослужбените текстови. Првите тропари ги следат начелата на ритамритмувана проза и сè повеќе декламативни, но во текот на 16 век конечно ја добиваат формата на песнопеење. Првичните тектстови биле поетизирани, и биле исполнувани со музика.
За прв тропар традицијата го посочува популарниот и до денес исполнуван при богослужбите „Свѣте Тихій“ (Тиха светлина), кој бил определн уште во 4 век од Василиј Велики како чест на „древната традиција на Црквата“. За древен се смета и тропарот „Христос воскресе“, кој исто така се пее и денес. Со тек на времето се појавуваат нови тропари – воскресни, богородични и др.
Во богослужбите на источноправославните цркви, тропарот се потчинува на начелото на осмогласието.
Рувума (регион)
Рувума (свахили: Ruvuma) е регион во Танзанија. Го носи името на реката Рувума, која претставува природна граница со Мозамбик. Рувума се граничи со регионите Морогоро на север, Линди на североисток, Мтвара на исток и Иринга на северозапад. Во регионот живеат разни племиња, меѓу кои позначајно е племето Мпото. Административен центар е градот Сонгеа.
Регионалниот комесар на Рувума е Моника Мбега
Вилаети
Регионот се делин на 5 вилаети: Тундуру, Мбинга, Намтумбо, Сонгеа Град и Рурална Сонгеа.
Елек
Елек (од турси yelek = елече) е дел од народна носија кој е застапен во неколку балкански земји како предмет за облекување сè до средината на дваесеттиот век, кога почнале да се носат костуми кои доаѓаат од градот.
Снежната кралица (цртан филм, 1957)
Снежната кралица е советски анимиран филм заснован на истоимената бајка (1844) на Ханс Кристијан Андерсен. Деветти долгометражен цртан филм на студиото Сојузмултифилм.
Заплет
Приказната е раскажана од перспектива на џуџестиот волшебник Оле Лукоје. Во еден град, живееле две деца кои биле соседи, Кај и Герда, се сакале како брат и сестра. Нивните семејства одгледувале цвеќиња покрај олукот што ги поврзувал нивните домови. Во лето, Кај и Герда сакале да седат таму и да се грижат за цвеќето. Како знак на нивното пријателство и љубов, децата засадиле две прекрасни рози - бели и црвени - во едно заедничко тенџере.
Во зима, децата сакале да се собираат во куќата на Герда и да ги слушаат бајките кои им ги раскажувала  нејзината баба. Еден ден им раскажувала на децата за Снежната кралица, која испраќа снежни снежни бури. Герда е исплашена од неа, но Кај, за да ја смири својата пријателка, се пошегувал дека, откако ќе ја запознае кралицата, ќе ја стави на врел шпорет, а потоа таа ќе се стопи. Гледајќи во волшебно огледало, Снежната кралица дознала за ова и била многу лута на момчето. Таа го скршила огледалото и рекла, испраќајќи голема снежна бура над градот: Ве потсетувам, парчиња стакло, Ве потсетувам на мојата волшебна моќ: Летајте далеку и во дивиот звук на ветерот Лебдете над земјата и впијте се Во очите, во срцата на овие глупави луѓе!
И оној на кого парчето ќе го пробие окото, Нека прави само лоши работа насекаде, И оној на кого парчето ќе му влезе во срцето, Нека стане зол и само зло во светот Секогаш да создава. Нека биде! Летај!
Я заклинаю вас, осколки ледяные, Я заклинаю вас моей волшебной властью: Летите прочь и в диком шуме ветра Носитесь над землёю и впивайтесь В глаза, в сердца людишек этих глупых!
И тот, кому осколок в глаз вонзится, Пусть видит всюду лишь одно дурное, А тот, кому стекло вопьётся в сердце, Пусть станет злым и только зло на свете Творит всегда. Пусть будет так! Летите! Парчиња од огледалото, паѓале во очите или срцата на луѓето, и ги правеле нечувствителни и лути. Едно од овие парчиња од огледалото го погодило Кај во окото, а друго во срцето. Карактерот на момчето веднаш се сменил, и тој станува рамнодушен, лут и студен.
Еден ден Кај отишол на плоштадот да се лизга со санка. Герда сакала да оди со него, и тој се согласил, но намерно прилагодувал сè, така што таа да паѓа од санката. После тоа, Снежната кралица одеднаш се појавила на плоштадот во голема санка, а Кај, пред очите на Герда, ја врзал сопствената санка за нејзината санка и заминал. Наскоро тие го напуштиле градот, а Снежната кралица го ставила Кај во санката конечно го замрзнала и го однела во нејзината палата.
Кога дошла пролетта, Кај не се вратил, а Герда одлучила самата да тргне во потрага по него. На тој пат, таа најпрво се нашла во цветна градина, каде секогаш владеело летото, кај една стара волшебничка, чија маѓија направила Герда да заборави на сè на светот. Но, еден ден девојчето здогледало две рози, со црвена и бела боја, кои и помогнале да се сети на Кај. Сеќавајќи се на сè, Герда избегала од цветната градина. Понатаму на нејзиниот пат, таа се сретнала со голем црн гавран, чија невеста живела во кралската палата.
Гавранот и раскажал дека неодамна во палатата се појавил принц, многу сличен на Кај. Со помош на гавранот и неговата невеста, Герда влегла во палатата, но се увидело дека принцот не е Кај. Откако ја слушнала приказната на девојчето, љубезната принцеза и подарила златна кочија со кочија и слуги, нови чевли и убава облека. Герда тргнала повторно, но во шумата разбојници ја нападнале девојката и ја заробиле. Малата разбојничка, ќерка на началникот, ја чува девојката до себе. Таа на Герда и ја покажала својата залихазбирка од диви животни во која имало ирваси од Лапонија, шумски гулаби и други животни.
Откако ја слушнале приказната на Герда, гулабите рекле дека го виделе Кај во санката на Снежната кралица и дека се упатиле кон Лапонија. Малата разбојничка, трогната од љубезноста на Герда, ја ослободува девојката и ја пушта заедно со ирвасите во потрага по Кај, а потоа ги ослободила сите други нејзини заробени животни.
Ирвасите ја довеле Герда кај старата жена од Лапонија, која преку неа и го праќа писмото на старата Финка која живела во близина на кралството на Снежната кралица. Еленот ја замолил моќната Финка волшебничка да и ја даде на Герда „силата на дванаесетте херои “, но таа им одговарила дека нема поголема сила од храброто и посветено срце на една девојка. Герда дошла сама во кралството на Снежната кралица, бидејќи ирвасите,биле истоштени, и не можеле да ја придружуваат до таму.
Во дворецот на Снежната кралица, Кај, помодрен од студ, составувал различни фигури од лед.Тој грубо ја замолил Герда да си замине, што неа ја расплакало. Во последниот обид, таа го прегрнала, а нејзините солзи го стопиле парчето огледало во неговото срце. Кај почувствувал болка во срцето и заплакал, предизвикувајќи да му испадне другото парче од окото.Тој се вразумил и станал ист, но потоа Снежната кралица се вратила во дворецот. Сепак, Гердаи се спротивставила, а кралицата едноставно исчезнала заедно со нејзиниот дворец. Децата среќно се вратиле дома, патем ги сретнале сите оние кои им помогнале да се обединат. Кај децата повторно цветале розите, а Оле Лукоје излегува од розата на Герда и со тоа завршува цртаниот филм.
Фестивали и награди
Ретроспективи
Одлики на создавањето
Изгледот на Снежната кралица многу се разликува од изгледот на останатите цртани ликови. Ова се должи на фактот дека Снежната кралица била нацртана со методот „ ротоскопирање “ од глумица која го позајмила гласот Марија Бабанова (во домашната анимација, овој метод бил наречен „ецлаир“ - според брендот на производителот на долгата маса врз кои биле извршени сите манипулации - и била широко распространета во 1940-1950-тите години). Со овој метод се снимале целосно нашминкани глумци, а потоа добиената слика се пренесувала рамка по рамка во цртежите на целулоид.
Видео издание
Во осумдесеттите години, во СССР, цртаниот филм започнал да се произведува на лиценцирани видеокасети од советскиот производител „Видео програма на Агенцијата за филм на СССР“, а првично во СЕКАМ.
Во 1990 година бил објавен анимиран алманах „ Бајки од Лапонија“, каде што, меѓу цртаните филмови вклучени во него, биле прикажани прегласени фрагменти со Оле Лукоје од оваа филмска адаптација на бајката на Ханс Кристијан Андерсен „Снежната кралица“ (1957). Во средината на 90-тите години, цртаниот филм од Бајкитеод Лапонија бил објавен во колекцијата VHS на најдобрите советски цртани филмови од Студио ПРО Видео касети снимени во Hi-Fi стерео и во системот PAL.
Во раните 90-ти, во СССР и Русија, тој бил објавен на VHS од асоцијацијата на кино „Крупен план“. Во средината на 1990-тите, „Студио ПРО Видео“ ги издало најдобрите советски цртани филмови на VHS во една колекција. Во 1995 година, студиото Сојуз Видео го објавило овој цртан филм на VHS одделно во колекцијата број 6. Публикациите на VHS во Русија биле дистрибуирани во системот PAL.
Во 1998 година, Оле-Лукоје бил водечки на видеокасетата „Караоке за деца 2“ (дистрибутер „Сојуз видео“). Во раните 2000-ти, цртаниот филм е обновен и објавен на ДВД од Крупен план и Сојуз Видео. Исто така, „Крупен План“ го објавил овој цртан филм на дискови MPEG-4.
Рејтинг на филмот
Филмскиот критичар Л. Закржевскаја тврдела дека цртаниот филм „Снежната кралица“ е несомнено еден од најдобрите примери на светската класична анимација.
Познатиот режисер-аниматор И.П Иванов-Вано напишал дека „филмот„ Снежната кралица “е едно од ремек-делата на нашите класични цртани филмови“.
Влијание
Јапонскиот режисер за анимација Хајао Мијазаки признал дека филмот на Атаманов „Снежната кралица“ имал одлучувачко влијание кога тој бирал што ќе прави во животот.
Сара Конор
Сара Конор — германска поп пејачка.
Тумба, тумба, дивина (филм)
„Тумба, тумба дивина “ - македонски телевизиски филм од 1982 година. Го режирал Јане Петковски, а сценариото го напишал Горан Стефановски.
Розенберговите не треба да умрат (ТВ-филм)
„Розенберговите не треба да умрат “ - македонски телевизиски филм од 1970 година. Го режирал Душко Наумовски, а сценариото е напишано по новелата на Ален Деко.
Милан Бартош
Милан Бартош (, -   –  правник, универзитетски професор по меѓународно право, редовен член на САНУ и член на МАНУ надвор од работниот состав (4 мај 1972).
Животопис
Бартош дипломирал право во Белград во 1924 година, а докторирал во Париз во 1927 година, по што бил професор на Белградскиот универзитет од 1928 година. Учествувал на низа заседанија на Генералното собрание на ООН (1945-1953), бил арбитар на Постојаниот меѓународен арбитражен суд во Хаг (1945), главен правен советник за надворешни работи во звањето амбасадор (1949-1963), претседател на Светското здружение за меѓународно право (1956-1958) и почесен доживотен претседател, шеф на југословенската делегација на Првата и на Втората женевска конференција за поморско право (1958 и 1960), генерален секретар (1961-1965) и потпретседател (1965-1971) на САНУ, претседател на Комисијата на ООН за меѓународно право (1965), претседател на Хашката академија за меѓународно право и др. Бил претседател на Матичната комисија за основањето на МАНУ (1967). Го уредувал списанието „Анали Правног факултета“ во Белград. Автор е на голем број книги, студии, статии и други прилози.
Узипети
Узипетите биле келтски или германски народ. Според Јулиј Цезар во неговите Коментари за Галската војна (книга-IV, поглавја 1 и 4), Узипетите и Тенктерите, постојано напаѓани од Свевите, побегнале на територијата на Менапите.
Тие се споменати во Географијата на Птоломеј и од страна на Такит во неговото дело « Обичаите на Германите » : « Близу до Хатите, Узипетите и Тенктерите живеат на Рајна која на тоа место има доволно длабоко речно корито за да служи како граница...»
Во неговото дело Животот на Агрикол (поглавје 28), Такит изнесува дека некој узипетски одред од кохорта на римската војска се побунил додека овој вршел воен поход на северот на Британските острови (веројатно со генералот Јулиј Агрикола, околу 82). Узипетските побуненици го убиле центурионот и римските војници кои биле со нив, потоа ги грабнале трите брода и испловиле накај далечниот север на Британскиот остров. Нивните подвизи ги одвеле до канибализам и на крај завршиле на територијата на Свевите каде биле заробени од овој народ. Другите припадници на оваа одисеја веројатно биле заробени од Фризонците а оние преживеани од племето кои останале  биле продадени како робови.
Либаде
Либаде - женско кусо палто до појас од чоја или кадифе со широки ракави, украсено со златен или сребрен вез.
Литература
Култура одевања између Истока и Запада - зборник 64. годишње конференције, 25-30. септембар 2011. - Београд, Етнографски музеј, 2012
Џубе
Џубе е дел од женска граѓанска носија, од ориентален тип, со скапоцена занатлиска изработка со вез од златни и сребрени нишки. Припаѓа на централнобалкански тип на носија за која се карактеристични елегантни издолжени форми. Го облекувале жени од сите етнички заедници. Основна разлика помеѓу селските и градските носии на Балканот лежи во тоа што жените од село до почетокот на XX век рачно ја изработувале облеката, додека во градот постоеле занатлии специјализирани за изработка на различни предмети за облекување. По градовите џубето е изработувано од разнобојна чоја, со срма или со златни жици везено, а по селата од сукно со малку вез. Се носи околу Тимок, во Пирот, Пеќ, Скадар, Призрен и Скопска Црна Гора.
Лаг
Лаг — село во средишниот дел на Општина Македонски Брод, Западна Македонија.
Географија
Селото се наоѓа во областа Долно Порече, на левиот брег на реката Треска (Голема), меѓу Долни Манастирец од југ и Модриште од север.
Историја
Селото е прогласено за самостојна населба во 2014 г. , а дотогаш му припаѓало на крајниот североисточен дел на атарот на Долни Манастирец.
Горна Арнакија
Горна Арнакија (Arnakija e Epërme) — село во Општина Сарај, Град Скопје.
Географија
Селото е сместено во западниот крај на Скопското Поле, крај автопатот A2 (Скопје - Тетово), на десниот брег на реката Суводолица.
Историја
Селото е прогласено за одделно населено место во 2014 г., а дотогаш било маало на Арнакија.
Источни Алпи
Источни Алпи — источната половина на Алпите кои го заземаат подрачјето источно од замислената линија од Боденското Езеро (Констанца) и алпската долина на Рајна до превојот Шплиген во алпската делница и надолу по реката Лиро до езерото Комо на југ. Планинските врвови и превои се пониски во споредба со оние на Западните Алпи, а самиот венец е поширок и помалку засводен.
Географија
Венецот се протега во источните делови на Швајцарија (претежно Граубинден), цел Лихтенштајн и речиси цела Австрија (од Предарлска па на исток), како и предели на крајниот југ на Германија (Горна Баварија), северозападна Италија (Ломбардија), североисточна Италија (Јужен Тирол, Венето и Фурланија-Јулиска Краина) и добар дел од северна Словенија (Горењска и Долна Штаерска). На југ венецот е ограничен од Паданската Низина во Италија; на север, долината на Дунав ги дели од Чешкиот Масив. Најисточниот изданок го образува венецот Виенска Шума, со Леополдсберг над Дунав и Виенската Котлина — преоден појас кон лакот на Карпатите.
Највисока планина на Источните Алпи е Бернина (4.049 м), сместена во Бернинските Планини, дел од Западноретските Алпи во Швајцарија. Таа е единствениот четириилјадник во целиот венец и го носи името на превојот Бернина, дадено во 1850 г. од нејзиниот прв освојувач, Јохан Коац. Карпите од кои се состои планината се диорити и габра, додека пак масивот во целина е сочинет од гранити (Корвач, Пали). Изземајќи ги другите врвови од Бернинските Планини, следен по висина е Ортлер (3.905 м) во Јужен Тирол (Италија), а трет е Гросглокнер (3.798 м) — највисока планина во Австрија. Пределите околу Гросглокнер и соседната Пастерце се ставени под посебна заштита во 1986 г. како дел од Националниот парк Високи Таури.
Мошне посетувана од планинарите е планината Зулцфлу во венецот Ретикон, на австриско-швајцарската граница. На источната страна врви планинарска патека од степен T4, што им овозможува на непланинарите, кој е на висина од 2.817 м. Оваа варовничка планина има шест пештери, со должина од 730 до 2.750 метри во кои се влегува од исток, на швајцарска страна.
Венецот Ретикон е во Централните Источни Алпи, наречен по римската провинција Реција. Највисок врв е Граушпиц (Vorder Grauspitz(e)), кој лежи на границата помеѓу Лихтенштајн и Швајцарија.
Само 30 % од површината на Граубинден се смета за употребливо земјиште, а од него една петтина отпаѓа на шуми. Кантонот е сосем планински и ги опфаќа висовите и долините по реките Рајна и Ин. Во јужните делови на кантонот се наоѓа единствениот национален парк во земјата, наречен Швајцарскиот национален парк. Планините во северниот дел се настанати како дел од навлака, прогласена во 2008 г. за геолошка знаменитост и светско наследство на УНЕСКО под името „Арена Сардона“. Други заштитени подрачја во околината се соседниот биосферен резерват Мистаирска Долина и природниот парк Ела.
геоморфологија
Венецот е испресечен со неколку длабоко врежани речни долини во претежен правец исток-запад, и тоа долините на Ин, Залцах, Енс, Адиџе, Драва и Мура. Според традиционалната класификација на Алпскиот клуб (AVE) во австриска и германска употреба, овие вериги се составени од десетици помали групи во состав на четири поголеми области:
Швајцарскиот алпски клуб (SAC) се води по малку поинаква класификација, следејќи ја управната граница на кантонот Граубинден. Во Италија пак, распространета е поделбата од 1926 г. која во поново време е заменета со здружениот приод SOIUSA. Постојат и други разграничувања, особено за хидрографски потреби.
Тектоника
Алпите четири системи на постилки:
Стопанство
Во овие краишта е мошне развиен туризмот, со нагласок на Давос/Ароза, Флимс и Санкт Мориц/Понтрезина.
Горна Маала
Горна Маала — село во Општина Валандово.
Географија
Селото се наоѓа во областа Бојмија, во јужното подножје на планината Плавуш, северозападно од Валандово. Сместено е северно од Јосифово, а северозападно од Калково.
Историја
Селото е прогласено за самостојна населба во 2014 г., а доготаш било едно од двете маала на Јосифово.
Кога тетин Клименте шеташе над градот (ТВ-филм)
„Розенберговите не треба да умрат “ - македонски телевизиски филм од 1983 година. Го режирал Коле Малинов, а сценариото го напишал Аљоша Руси.
Анде Јанков
Анде Јанков (р. во Велес, 5 јуни 1988) — македонски писател (романописец и сценарист).
Биографија
Анде Јанков дипломирал на Економски факултет - Скопје во рамките на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, Македонија во 2012 година. Важи за водечки македонски писател во крими жанрот, чии дела ги прошируваат границите на современата македонска жанровска литература.
Творештво
Јанков пишува романи, сценарија, а се занимава и со книжевна критика. Основач е на книжевниот поткаст „Книжевни разговори... со Анде ''.
Романи: Серијал: Виктор Николов
Лукаре
Лукаре (Lukar) — село во Општина Липково, Кумановско.
Географија
Селото е сместено на северните падини на Скопска Црна Гора, над селото Гошинце.
Историја
Според мештаните, на подрачјето на Лукаре некогаш постоел манастир. Ова го потврдуваат средновековните наоди од блиското наоѓалиште Луксаре.
Лукаре е прогласено за самостојна населба во 2014 г., а дотогаш било во северно маало на Гошинце.
Ну Лебед
Ну Лебед (ν Лебед или ν Cygni) — двојна ѕвезда од соѕвездието Лебед. Има привидна величина од 3,94 и е оддалечена 374 светлосни години сметано според паралаксата. Посветлата од двоецот е џиновска ѕвезда од типот A со величина од 4,07 и ѕвездена класификација A0III n, каде „n“ означува нејасни впивни линии поради нејзиното брзо вртење. Оваа е белузлава ѕвезда со 3,6 Сончеви маси и големина од околу 1,9 Сончеви полупречници. Зрачи 412 пати посилно од Сонцето и има делотворна температура од 9.462 K. Придружникот има величина од 6,4 и е сместен на аголна далечина од 0,24" од неа.
Имела
Имела — род од 70-100 видови кои претежно се наоѓаат во умерените и тропските предели на Европа, Африка, Азија и Австралија. Традиционално, родот е ставен во своето семејство Имели (Viscaceae), но неодамнешни генетски истражувања од страна на Групата за истражување покажува дека ова семејство треба да биде правилно поставено во рамките на поголеми опфати на семејството сандали (Santalaceae).
Опис
Ова се грмушести, задолжителни хемипаразитни грмушки со гранки од 15-80 см во должина. Нивните домаќини се дрвенести грмушки и дрвја. Листовите се дихотомично или вертикално разгранети, со спротивни парови или со зелени листови кои изведуваат некоја фотосинтеза (минимално кај некои видови, особено V. nudum), но со растението што ги црпи своите минерални и водни потреби од дрвото домаќин. Различни видови на имели имаат тенденција да користат различни видови домаќини; повеќето видови можат да користат неколку различни вида на домаќини.
Цветовите се незабележливи, зеленикаво-жолти, пречник од 1-3 мм. Плодот е зрел, бел, жолт, портокалов или црвен кога е зрел, кој содржи едно или повеќе семиња вградени во многу леплив сок; семето се распрснува кога птиците (особено глуждската дрошка) го јадат плодот и ги отстрануваат лепливите семиња од сметката бришејќи ги на гранките на дрвјата каде што можат да 'ртат.
Токсичност на родот
Имелите се отровни за луѓето; јадењето на бобинките предизвикува слаб пулс и акутни проблеми со гастроинтестиналниот тракт, вклучувајќи болки во стомакот и дијареа. Најмалку една од активните состојки е лектин висмин, кој е интензивно токсичен. Таа ја инхибира белковинската синтеза со каталитички онеспособување на рибозомите. И покрај тоа, многу видови животни се прилагодени на јадење на овошјето како значаен дел од нивната исхрана.
Трипо Кокоља
Трипо Кокоља, (роден на, во - починат во , на ) — бокељски сликар.
Сликарство учел, најверојатно, во Венеција. Најзначајно негово дело во сликарството е декорацијата на внатрешноста на црквата Госпа од Шкрпјела на островцето пред Пераст.
Сликите на Кокоља се изразито барокни, полни со темперамент и динамика, но квалитативно невоедначени, носејќи честопати изразит провинциски печат. Доминантно кај нив е влијанието на венецијанското сликарство од 17 век. Кокоља прв го внел пејзажот и мртвата природа како самостојна тема во барокното сликарство на Далмација.
Ангистри
Ангистри (Αγκίστρι) — еден од Саронските Острови, кој се наоѓа покрај островот Егина во Саронскиот Залив, околу 35 км југозападно од пристаништето Пиреј и 6 км југозападно од островот Егина. Спецес од неколкуте соседни острови и хриди сочинува посебна општина во рамки на округот Остров во Атика.
Кос
Кос (Κως) — еден од поголемите острови во групацијата Додеканез во источна Грција. Всушност, островот припаѓа на округот Кос во рамки на периферијата Јужен Егеј, како средиштен остров, каде со околните острови и хриди сочинува посебна општина. Главно место на островот е истоимениот град, кој истовремено претставува и седиште на округот.
Алонизос
Алонизос или, поретко, Алонисос (Грчки1|Αλόννησος) е еден од островите Споради во Егејското Море.
Островот управно припаѓа на округот Споради, како една од општините. Општината Алонизос има површина од 130 км², бидејќи опфаќа и некои мали острови во близина на Алонизос. Тие се најчесто ненаселени, па речоси 99% од жителите на општината живеат на Алонизос. Седиште на општината и најголема населба на островот е гратчето Патитири.
Западни Алпи
Западни Алпи — западниот дел на Алпите кој ги опфаќа југоисточниот дел на Франција (Савоја), сето Монако, северозападна Италија и југозападниот дел на Швајцарија (Вале). На југоисток венецот е ограничен од Паданската Низина во долината на По. На запад, долината на Рона го дели од Централниот Масив. Најсеверниот дел (во најширока смисла) го образуваат Швајцарските Предалпи.
Планинските врвови и превои се повисоки од оние на Источните Алпи, а самиот венец е потесен и позасводен. Највисока планина е Монблан со 4.810 метри.
Поделба
Според италијанското сметање усвоено во 1926 г., Алпите се делат на Западни, Централни и Источни. Според ова традиционално сметање, Западните Алпи почнуваат од седлото Алтаре (или Кадибона) и завршуваат со седлото Ферет.
Западните Алпи се поделени на осум дела:
Приморски Алпи (1), Котски Алпи (2), Грајски Алпи (3), Провансалски Алпи (4), Дофински Алпи (5), Провансалски Предалпи (6), Дофински Предалпи (7) и Савојски Предалпи (8).
ФК Милан сезона 1995–1996
Сезоната 1995–1996 — 62-та сезона за Милан во Серија А во врвната лига на италијанскиот фудбал.
Тедрос Аданом
Тедрос Аданом Гебрејсус (на гиско писмо: ቴዎድሮስ አድሓኖም ገብረኢየሱስ; роден на година) — етиопски биолог, истражувач на јавното здравје и функционер, кој од 2017 година е генерален директор на Светската здравствена организација. Аданом е првиот на оваа функција кој не е лекар и е прв Африканец. Во владата на Етиопија, Аданом бил министер за здравство од 2005 до 2012 година и министер за надворешни работи од 2012 до 2016 година.
Чифлик (Боговиње)
Чифлик (Çifliku) — село во Општина Боговиње, Тетовско.
Географија
Селото е сместемо во областа Долни Полог, на источните падини на Шара, по патот до Голема Река за Горно Палчиште.
Историја
Селото е прогласено за самостојно населено место во 2014 г., а доготаш било маало на Горно Палчиште.
Интерферон
Интерфероните се мали белковини, кои клетките ги секретираат како одговор на вирусни инфекции.
Интерфероните припаѓаат на една голема класа на белковини, позната како цитокини, молекули кои се користат при клеточната комуникација за активирање на заштитните одбранбени механизми на имунолошкиот систем кои учествуваат во ерадикацијата на патогени. Интерфероните се именувани според нивната способност да „интерферираат“ со вирусната репликација.
Интерферон бета-1a и интерферон бета-1b се користат во третманот и контрола на мултипла склероза, автоимуно заболување.
Егина (митологија)
Егина во старогрчката митологија била нимфа најада, ќерка на речниот бог Асоп и нимфата Метопа.
Митологија
Убавата ќерка на Асоп го привлекла вниманието и на самиот врховен бог Зевс, па тој ја грабнал во вид на оган или орел и ја однел на островот Енон, подоцнна наречен Егина. Таму Егина на Зевс му го родила синот Еак. Асоп напразно секаде ја барал својата ќерка, сè додека Сизиф кој бил очевидец на грабнувањето, не му открил кој ја однел. Тоа го разбеснело Зевс и тој сурово го казнил Сизифа, а Асопа со молња го натерал да се врати во своето корито. Егина заминала во Тесалија, оставајќи го Еак на островот, чиј крал станал подоцна и се омажила за Актор на кој му го родила синот Менетиј.
Калник
Калник (Kalnik) — село во Општина Боговиње, Тетовско.
Географија
Селото е сместемо во областа Долни Полог, на левиот брег на Палчишка Река, меѓу селата Долно Палчиште и Голема Речица.
Историја
Селото е прогласено за самостојно населено место во 2014 г., а доготаш било во крајниот југоисточен дел на атарот Горно Палчиште, но физички многу поблиску до Долно Палчиште.
Арахидонска киселина
Арахидонската киселина is a полинезаситена омега-6 масна киселина 20:4(ω-6), или 20:4(5,8,11,14).
Биологија
Арахидонската киселина е полинезаситена масна киселина присутна во фосфолипидите (особено во фосфатидилетаноламините, фосфатидилхолините и фосфатидилинозитидите) во клеточните мембрани, и е присутна во големи количини во мозокот, мускулите и црниот дроб. Скелетните мускули се значајно место на ретенција на арахидонската киселина, при што околу 10-20% од содржината на фосфолипидните масни киселини отпаѓа на арахидонската.
Дијабаз
Дијабази се темнозелени до црна боја, лачени топчесто или плочесто. Структурата е офитска, а текстурата е масивна или мандоласта. Се јавуваат во вид на помала маса со неправилна форма, во вид на плоча или силови, и во вид на жици со различна дебелина.
Данаја
Данаја (грчки јазик|Δανάη) во старогрчката митологија била ќерка на Акрисије, кралот на Аргос и Еуридика (или Аганипа ) и Персејева мајка.
Потекло на поимот
Нејзиното име има значење „онаа која суди“ или „усахла“.
Митологија
Според римско предание, ковчегот стасал до брегот Лација каде Данаја се омажила за кралот Пилумно и го основала градот Ардеја. Нејзин потомок е Турно, кралот на Рутул.
Сакате ли уште едно парче торта (ТВ-филм)
„ Сакате ли уште едно парче торта “ - македонски телевизиски филм од 1977 година. Го режирал Љупчо Тозија, а сценариото го напишал Петар Костов.
Хипокалемија
Хипокалемија е ниско ниво на калиум (K+) во крвниот серум. Умерено ниски нивоа на калиум вообичаено не предизвикуваат симптоми. Симптомите може да вклучуваат чувство на замор, грчеви во нозете, слабост и констипација. Ниското ниво на калиум исто така го зголемува ризикот од абнормален срцев ритам, кој често е премногу бавен и може да предизвика кардијален застој.
Причини за хипокалемија се повраќање, дијареја, лекови како фуросемид и стероиди, дијализа, дијабетес инсипидус, хипералдостеронизам, хипомагнеземија, и недоволен внес со исхраната. Нормалните нивоа на калиум се движат помеѓу 3,5 и 5,0 mmol/L (3,5 и 5,0 mEq/L), додека нивоа под 3.5 mmol/L се дефинираат како хипокалемија. Состојбата се класифицира како сериозна кога нивоата на калиум се пониски од 2,5 mmol/L. Ниско ниво на калиум може да биде суспектно врз основа на електрокардиограм (ЕКГ).
Ангелот истребувач
Ангелот истребувач (шпански: Еl ángel exterminador) - мексикански филм од 1962 година, во режија на Луис Буњел, кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги играат: Силвија Пинал, Енрике Рамбал, Енрике Гарсија Алварес, Жаклин Андере, Сезар дел Кампо, Офелија Монтеско, Луси Галардо, Аугусто Бенедико, Маргарита Лозано, итн. Филмот освоил четири награди, вклучувајќи ја и наградата „FIPRESCI“ на Канскиот филмски фестивал, а во изборот на „Њујорк тајмс“ (The New York Times) се нашол меѓу илјада најдобри остварувања на сите времиња.
Синопсис
Брачниот пар Едмундо (го игра Рамбал) и Лусија Нобиле (ја игра Галардо) организираат свечена вечера за своите пријатели. Непосредно пред вечерата, вработените во кујната набрзина ја напуштаат куќата, а останува само еден келнер. По вечерата, една гостинка свири на пијано, а потоа, наместо да си заминат дома, гостите спонтано се сместуваат на разни места во собата: на фотелјите, на креветите, а некои и на подот. Утредента, на сите им станува јасно дека не можат да ја напуштат собата поради некоја необјаснива причина. Постепено, гостите почнува да ги измачува глад и жед, некои од нив стануваат нервозни, очајни, па дури и агресивни. Само докторот се обидува да се однесува разумно и да внесе некаков ред во собата. Малку подоцна, еден гостин умира од исцрпеност, а еден млад пар се крие во шкафот и извршува самоубиство. Кога се на работ на очајот, гостите успеваат да ја скршат водоводната цевка и така се снабдуваат со вода, а набргу во собата влегуваат овци и гостите ги убиваат, па така обезбедуваат храна. истовремено, надвор, полицијата ја опколува куќата, но од необјасниви причини ниту полицајците ниту присутните гледачи не се осмелуваат да влезат внатре. Најпосле, нервозните гости го обвинуваат домаќинот дека е виновен за нивната несреќа и сакаат да го убијат, а Едмундо се согласува да се жртвува. Но, токму тогаш, гостинката Летисија забележува дека сите присутни се наоѓаат во истата положба како што биле по завршувањето на музичката изведба. Тогаш, гостинката повторно го свири крајот на сонатата, а присутните го продолжуваат разговорот и така откриваат дека се слободни и дека можат да ја напуштат собата. Во истиот миг, слугите на семејството Нобиле, кои спонтано доаѓаат пред куќата, одлучуваат да влезат внатре, а нив ги следат и останатите луѓе. Во знак на благодарност за спасувањето, гостите на забавата приредуваат црковна служба во катедралата, но по завршувањето на службата, сите присутни не можат да ја напуштат црквата. На улиците, луѓето креваат бунт, а полицијата и војската пукаат врз демонстрантите. Филмот завршува со сцената во која во катедралата влегува стадо овци, а во позадина се слушаат пукотници.
Кишава (планина во Тесалија)
Кишава (Κίσσαβος, Кисавос) или Оса () — планина во Ларискиот округ на областа Тесалија, Грција, висока 1.978 м. Сместена помеѓу планините Пилио (Пелион) на југ и Олимп на север, од која е одделена со Темпејската Долина. Словенското име „Кишава“ има значење „мокра“ или „дождлива“ и го дели потеклото со истоименото село во Битолско.
Во митологијата
Во старогрчката митологија, Алоадите направиле обид да ја стават планината Пелион врз Оса (Кишава) за да се искачат на Олимп.
Пандемија на КОВИД-19
Пандемија на КОВИД-19 — тековна пандемија од коронавирусната болест 2019 (КОВИД-19) која предизвикува тежок акутен респираторен синдром коронавирус 2 (SARS-CoV-2). Вирусот за првпат се појавил во Вухан во провинцијата Хубеи во Кина во декември 2019. Светската здравствена организација (СЗО) прогласила пандемија на 11 март 2020 година.
До 15 март 2020, преку 167.000 потврдени случаи во повеќе од 140 земји и територии, а најтешко биле погодени Кина, Италија, Јужна Кореја, Иран и Шпанија. Умреле преку 6.400 луѓе, додека 76.000 оздравеле.
Бројот на смртни сличаи во однос на бројот на дијагностицирани моментално е меѓу 3–4% што е нешто повеќе во споредба со обичен грип кај кој смртноста изнесува околу 0,1%. Меѓутоа, со текот на времето, бројот на смртните случаи во однос на бројот на инфицирани ќе се намалува.
Многу држави ги ограничиле својте патувања, ја откажале наставата во училиштата и вовеле мерки за изолација и полициски часови. Последиците од пандемијата во светот вклучуваат социјална и економоска нестабилност, наводна ксенофобија и расизам кон Кинезите и другите народи од источноазиско потекло, како и ширење дезинформации и теории на заговор за вирусот и неговото потекло. Пандемијата е заслужна за падот на светската берза на 9 март, како и за големиот број на откажувања на разни настани и спортски натпреварувања.
Епидемиологија и ширење
Се смета дека вирусот има животинско потекло и дека потеклото на вирусот SARS-CoV-2 најверојатно доаѓа од лилјак, иако и потеклото од ракови не е исклучено..
Декември 2019
Првите потврдени случаи биле луѓе кој работеле на пазарот за морски плодови во Вухан. Кинеските научници потоа ја изолирале, репродуцирале и ја ставиле на располагање неговата генетска низа. Патогенот е вирус од семејството корона чија генетска секвенца е 80% слична на SARS- CoV-1. Првите симптоми на вирусот се појавиле на 8 декември.
Jануари 2020
Хонгконг и Макао ги прогласиле првите потврдени случаи на 22 јануари. На почетокот на февруари, бројот на починати во Кина го надминал бројот од епидемијата на SARS- CoV-1. На 30 јануари, Италија имала два потврдени случаи на болни од вирусот, двајца кинески туристи за кои се претпоставува дека прво стигнале во Милано, а потоа заминале за Рим кога им се појавиле првите симптоми на болеста. Владата прогласила вонредна состојба на шест месеци и ги забранила сите летови за и од Кина.
Февруари 2020
На 26 февруари, СЗО објавила дека бројот на нови случаи разболени со коронавирус во Кина престанал да расте, но нагло се зголемил бројот во Иран, Италија и Јужна Кореја. До 26 февруари биле забележани мал број на случаи кај деца, а оние под 19 години сочинувале само 2,4% од вкупниот број на болни во светот.
Март 2020
На 2 март 2020, потврдени биле 126.00 случаи, од кој 8.000 биле сериозни случаи. Преку 45.000 луѓе успеале да се опорават, додека болеста предизвикала 2.900 смртни случаи.
На 9 март, Италија наметнала стоги мерки со карантин насекаде ширум земјата, ограничувајќи ги патувањата во само нужни, работни и здравствени околности. Набргу потоа избиле нереди во затворите и појава на големи турканици во супермаркетите.
Вирусот брзо се проширил и во останатите земји и територии. До 10 март 2020, секоја држава во Европа освен Црна Гора и Косово имала барем по еден случај заразен со SARS-CoV-2. На 11 март, Светската здравствена организација прогласила пандемија на болеста COVID-19 предизвикана од новиот коронавирус SARS-CoV-2.
Во Македонија на 10 март биле затворени сите училишта, а нешто подоцна е забранет влез за сите странски државјани во земјата кој доаѓале од високоризичните земји и подрачја со интензивна трансмисија на коронавирус. Нешто подоцна најверојатно ќе бидат откажани и парламентарните изборите кој биле првично закажани за 12 април.
Претседателот на САД, Доналд Трамп на 13 март прогласил вонредна состојба, доделувајќи 50 милијарди долари за укажување на помош.
Самотија (ТВ-филм)
„Самотија“ - македонски телевизиски филм од 1981 година. Го режирал Бранко Гапо, а сценариото го напишале Јордан Добрески и Бранко Гапо.
Пандемија на КОВИД-19
Март 2020
На 19 март 2020, Италија ја поминала Кина и станала прва земја во светот по бројот на мртви случаи од коронавирус.
Во Март 2020 година, компаниите кои припаѓаат На Система одвоија околу 1 милијарда рубли за борба против коронавирусот, од кои најголемиот дел беа потрошени за развој на тестови за откривање на инфекција, како и за производство на заштитна опрема и антисептици.
Фудбалска лига на Англија Еден
Фудбалска лига на Англија Еден или позната само како Лига Еден (поради спонзорски причини уште се нарекува и Скај Бет Лига Еден) е втора највисока дивизија во Фудбалската лига на Англија, после Чемпионшип, и третото ниво севкупно во англискиот лигашки фудбалски систем, после Премиер лигата и Чемпионшип.
Првото издание на Лига Еден било во сезоната 2004–2005. Претходно лигата била позната накратко како Втора дивизија на фудбалската лига на Англија и многу подолго, пред формирањето на Премиер лигата, како Трета дивизија на фудбалската лига на Англија.
Лигата содржи 24 клубови кои играат помеѓу себе двапати. Првите два клуба на крајот од сезоната, заедно со победникот на плејофот, добиваат промоција во Чемпионшип, додека последните четири клуба на табелата испаѓаат во Лига Два. Последен шампион на лигата е, кој бил победник во сезоната 2021-2022.
Историја
Сегашната деноминација била применета во 2004 за да ја замени преодната Втора дивизија, назив кој се користел од 1993 до 2003, наместо класичната Трета дивизија, име со кое категоријата била позната од 1920 до 1992.
Третата дивизија - Југ била инаугурирана во 1920 година, кога фудбалската лига одлучила да се прошири на југот на Англија (област на земјата каде што дотогаш имало многу малку екипи) и со тоа избрале во своите редови 22 нови клубови од Јужната лига. Ова довело до протести од неколку северни клубови, кои исто така се пријавиле да се приклучат, и на тој начин следната година била формирана подеднакво нова лига - Трета дивизија - Север - со 20 клубови. Во 1923 година, бројот на клубови и на северот, исто така, се зголемил на 22 (колку што имала и Третата дивизија - Југ), а во 1950 двете лиги имале по 24 учесници. Само победниците од двете групи имале пристап до повисоката дивизија и тоа ја отежнувало многу промоцијата во Втората дивизија.
Во 1958 било одлучено наместо досегашните две лиги да се воведе единствената група во ова ниво на натпреварување, создавајќи една лига позната само како Трета дивизија, додека исклучените клубови биле собрани во нова Четврта дивизија. Така, местата кои воделе во повисок ранг станале две, додека за да се смират негодувањата на клубовите кои биле спуштени во четвртото ниво, биле утврдени дури четири испаѓања од Третата дивизија. Во 1974 механизмот бил оживеан со трета промоција, која од 1987 година се добива преку систем на играње плејоф.
Во 2013 година биле усвоени правилата елаборирани од УЕФА, кои се однесуваат на финансиски фер-плеј, кои наметнуваат фиксна граница на дозволени трошоци за потпишување на играчите со клубовите.
Правила
Формула по која се игра плејофот Двомеч со прв натпревар и реванш, кој најпрво се игра на домашниот терен на полошо пласираната екипа во поредокот, додека подобро пласираната екипа ќе игра на домашен терен во реваншот. Во случај на еднаков број на голови во збирот од двата натпревари (не се применува правилото гол во гости), се играат продолженија и евентуално доколку е потребно ќе се изведуваат пенали.
Еден натпревар, се игра на неутрален терен. Во случај на нерешено, се играат продолженија и евентуално доколку е потребно ќе се изведуваат пенали.