cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алабама
Државни политики
Големо мнозинство од шерифските канцеларии во Алабама се во демократски раце. Како и да е, повеќето демократски шерифи претседаваат со повеќе рурални и окрузи со мал број на жители, а мнозинството на републикански претседавачи се избрани во урбаните или понаселени окрузи. Два окрузи во Алабама (Монтгомери и Калхун) со популација над 100,000 имаат демократски шериф и пет окрузи во Алабама со популација под 75,000 имаат републикански шерифи (Отауга, Кофи, Дејл, Куса и Блаунт).
Во Алабама, членовите на законодавството, ги заземаат своите места веднаш по ноемвриските избори, но другите функции како гувернер, заменик гувернер, јавен обвинител на своите позиции доаѓаат во јануари.
Национална политика
Од 1876 до 1956, Алабама ги поддржувала само демократските претседателски кандидати во големи размери. Во 1960 демократите победиле со Џон Ф. Кенеди, но демократските избраници од Алабама дале 6 од 11 изборнички гласа за Хари Берд, во знак на протест. Во 1964 републиканецот Бери Голвотер ја предводел државата, делумно поради своето противење за актот за човековите права од 1964, на неговите противници, кој им ја вратил франшизата на афроамериканците.
На претседателските избори во 1968, Алабама го поддржала Џорџ Валас, кандидатот на американската независна партија, кој се натпреварувал со Ричард Никсон и Хјуберт Хамфри. Валас бил првиот демократ кандидат во Алабама, додека, пак, Хамфри бил обележан како „национален демократ“.
Од 1980, конзервативните гласачи на Алабама, во пораст, гласале за републиканските кандидати на федерално ниво, особено во претседателските избори. Спротивно на ова, демократските кандидати биле избирани на повеќето места на државно ниво сè до 2010 кога се оформило долготрајно мнозинство во законодавството на Алабама.
Двата сенатори на Алабама во сенатот на САД се Џеферсон Б. Сешнс III и Ричард Крег Шелби. Во куќата на претставници во САД, државата ја претставуваат седум члена од кои шест се републиканци (Џо Бонер, Мајк Д. Роџерс, Роберт Адерхолт, Морис Џ. Брукс, Марта Роби и Спенсер Бачјус) и еден демократ (Тери Сивел).
Основно и средно образование
Јавните основни и средни училишта во Алабама се под надзор на државниот совет на Алабама за образование како и локалните надзорници од 67-те окрузи и училишните одбори, па и од 60 совети за образование. Заедно, 1,541 индивидулни училишта обезбедуваат образование за 743,364 ученици од основни и средни училишта.
Основањето на јавните училишта е одобрено од законодавството на Алабама преку образовниот фонд. Во учебната година 2006/2007 Алабама одобри $3,775,163,578 основните и средните образовни институции. Тоа претставува пораст од $444,736,387 во однос на претходната учебна година. Иако јавниот образовен систем на Алабама се подобрува, таа сè уште заостанува во напредувањето во однос на другите држави. Според податоците од пописот во САД стапката на дипломирани средношколци од 75% е втората најмала во САД (после Мисисипи). Најголемите образовни придобивки се во луѓето со високо обазование, но без степени.
Колеџи и универзитети
Програмите на Алабама за високо образование вклучуваат 14 четиригодишни јавни универзитети, двегодишни општествени колеџи и 17 приватни, додиполомски и постдипломски универзитети. Во државата има две медицински училишта („University of Alabama at Birmingham“ и „University of South Alabama“), два ветеринарни колеџа („Auburn University“ и „Tuskegee University“), стоматолошно училиште („University of Alabama at Birmingham“), колеџ за оптика („University of Alabama at Birmingham“), две фармацевтски училишта („Auburn University“ и „Samford University“) и пет правни училишта („University of Alabama School of Law“, „Birmingham School of Law“, „Cumberland School of Law“, „Miles Law School“ и „Thomas Goode Jones School of Law“). Пост-средното образование во Алабама е надгледувано од комисијата на Алабама за високо образование. Колеџите и универзитетите во Алабама нудат програми од двагодишни степени до 16 докторски нивоа.
Спортови
Алабама има неколку професионални тимови од мали лиги вклучувајќи и бејзбол тимови.
Наталија Обреновиќ
Наталија Обреновиќ (Фиренца, 14 мај 1859 - Париз, 8 мај 1941) била принцеза (1875-1882) и кралица на Србија (1882 - 1888), сопруга на кралот Милан Обреновиќ.
Биографија
Родена е како Наталија Кешко во 1859 година во Фиренца. Татко и бил рускиот полковник Петар Кешко, а мајка и била принцезата Пулчерија Стурџа од Молдавија. Кога имала шест години, нејзиниот татко починал, а на 15. години останала без мајка. Младоста ја поминала во Париз, каде што темелно и сеопфатно се образувала во женски „Институт“.
Се запознале во Виена, на бал. Таа со својата убавина го маѓепсала младиот принц, кој едвај чекал да му стане сопруга. Се верила со кралот Милан на 25 јули 1875 година во Виена, а се омажила на 5 октомври 1875 година во Белград. Имала син Александар, роден следната година. Со својата убавина, елеганција, грациозност, но и скромност и примерен живот, Наталија ги придобила симпатиите на целата земја. Иако Милан бил многу вљубен во својата невеста, тој брак не бил среќен. Бидејќи човечките и политичките разлики брзо довеле до конфликти меѓу сопружниците. Додека Милан барал поддршка во Австроунгарија, Наталија била русофил. Студенилото на Наталија и темпераментот на Милан го однеле на бројни љубовни авантури, кои ја навредувале Наталија. Станала многу популарна поради грижата и работата околу ранетите за време на војната со Бугарија во 1885 година. Отворен и јавен конфликт со Милан настанал во 1886 година, по повод врската со г-ѓа Насос.
Разделбата меѓу Наталија и Милан траела неколку години, повремено имало значајни политички импликации исполнети со скандалозни хроники. Бракот бил разведен во средината на октомври 1888 година, што се покажало дека е неправилно, што подоцна било поништено. Милан абдицирал во 1889 година, а како дел од неговото спогодување со владејачките радикали и вицекралството, кралицата Наталија била протерана од Србија на 1 јуни 1891година. За нејзиниот прогон пишува и британскиот печат. Формално, но не и суштинско помирување се случило во 1893 година, кога Милан и се обратил за пари, а во 1894 година повторно се примени во кралската куќа.
За време на владеењето на нејзиниот син Александар, Наталија се трудела да му биде главен советник. Таа се залагала за ориентација кон Русија и радикалите, сметајќи дека без нив нема да има политичка стабилност во Србија. Таа претежно живеела во Бијариц, Франциј а, во вила наречена Сашино. За подолго дошла во Белград во 1895 година, потоа во 1897 година, кога повторно се судрила со кралот Милан. Во нејзино друштво, како дворска дама, била и Драга Машин, во која Александар дефинитивно се заљубил.
Тешкото разочарување на Наталија го донело бракот на нејзиниот син Александар со Драга Машин во 1900 година. Најголемиот удар е на 29 мај 1903 година, кога група офицери го убиваат Александар.
По 1903 година, таа нашла утеха во друштво на шпанско католичко семејство; се преобратила во католичката вера во 1902 година и се замонашила. Во тие тешки моменти низ кои поминала, сепак добивала различни изрази на симптоми и помош и во странство и во Кралството Србија. Еден од примерите е безрезервната поддршка што кралицата ја добила од Василије Симиќ (1866—1931) и од целото семејство Жујовиќ. Кралицата Наталија починала на 8 мај 1941 година во манастирот Сен Дени во близина на Париз и била погребана на гробиштата Ларди во близина на Париз. Нејзините мемоари се чуваат во Ватикан и сè уште не се објавени.
Завет на кралицата Наталија
По мајскиот преврат во 1903 г. година, целиот имот на семејството Обреновиќ и припаднал на Наталија Обреновиќ. Таа станала голем добротвор. Таа со својот тестамент му оставила во аманет големи имоти во Србија на Универзитетот во Белград и манастирите и црквите кои се дарови на Обреновиќ. А еден дел во пари и уметнички слики им одредила на живите потомци на Јаков Обреновиќ, братот на кнезот Милош Обреновиќ. Во 1903 година, кралицата Наталија сакала да подари имот во Србија на семејството Јаковљевиќ, но тие не смееле да го прифатат поради страв од тогашната династија Караѓорѓевиќ, па повеќе од 7.700 хектари шума му биле дадени на Универзитетот во Белград. Содржината на тестаментот не е позната и за тоа има само шпекулации. Она што со сигурност може да се каже е дека е зачуван личниот дневник на кралицата Наталија. Уметничките дела може да се најдат во музеи и приватни колекции.
Српската кралица Наталија исто така се занимавала со пишување; нејзината книшка со наслов „Афоризми“ е објавена во Белград во 1897 година. Многу подоцна, постхумно, биле објавени и други нејзини интересни ракописи: „Рози и трње“ (2015), „Моите спомени“ (1999) и „Писма на кралицата Наталија Обреновиќ“ (1996).
За кралицата Наталија се напишани неколку книги. Драгутин Илиќ во 1923 година го објавил во продолженија на „Романот на кралицата Наталија“. Семејно дрво
Сергеј Есенин
Детство
Сергеј Александрович Есенин, е роден на 3 октомври (21 септември по стар стил) 1895 година во селото Константиново, Кузминската општина, Рјазањска губернија, во сиромашно семејство, како трето дете на Александар Никитич (1873-1931) и Татјана Фјодоровна (1875-1955). Есенин имал две сестри: поголемата Екатерина Александровна и помалата Александра Александровна. Кога имал само две години, неговите родители се разделиле, така што воспитувањето на малиот Сергеј го презел дедо му Фјодор Андреевич Титов, во чија куќа ги поминал годините на детството и раната младост. Од тоа време, тој ги запаметил неговите вујковци, немирни беќари, како и баба му, чија љубов немала граници. Сергеј бил немирено и палаво момче, но бистро и снаодливо. Наспроти неговиот темперамент, дедо му го воспитувал патријархално, низ традициите на руското село, христијанските обичаи и народните легенди и преданија.
Сергеј учел во Спас-Клепиковската црковно-учителска школа, која ја завршил во 1912 година. Од најраната младост на Сергеј, значајно е да се одбележи неговата голема љубов во Ана Алексеевна Сарандовска (1895-1922).
Преселба во Москва
Во 1912 година, Есенин решил да ја напушти провинцијата и заминал во Москва, следејќи ги своите „соништа за богатството и славата“, со намера да го продолжи школувањето во Педагошкиот институт. Се надевал дека ќе биде потпомогнат од татко му, кој во тоа време работел како месарски помошник. Сергеј добил писарска работа во администрацијата на истата фирма, но набргу бил избркан затоа што не сакал да станува кога доаѓала сопственичката на фирмата, како што станувале сите други вработени.
Во 1914 година, Есенин се запишал како вонреден студент на Московскиот државен универзитет „Шањавски“, каде што студирал една година, запознавајќи се со делата на класиците на руската книжевност и големите поети на Русија. Но, кога започнала Првата светска војна, приликите во Москва станале неподносливи, а условите за живот - исклучително тешки. Затоа, Есенин решил да се врати во родното село.
Патување во Петроград, поетска афирмација и воодушевеност од револуцијата
Во март 1915 година, Есенин заминал во Петроград. Таму, тој се приклучил на кружокот на „поетите на селото“, кои всушност не биле поети, туку пејачи, кои на звуците на гитарата и хармониката ги рецитирале своите песни, во друштвата собирани по кафеаните и рестораните на Петроград. Неговата бела рубашка, со црвена врвка наместо појас и селските чизми, сините очи и густата сина кадрава коса, стамената појава и црвените образи веднаш го привлекле вниманието на околината. Истовремено, Есенин бил воведен во литературните кругови, каде што му оставил впечаток на Максим Горки. За својата прва средба со Есенин, Горки пишува: „Есенин ми остави не многу силен впечаток на скромно и по малку збунето момче, кое што самото чувствува дека не му е местото во огромниот Петроград. Подоцна, кога читав неговите полетни, изразителни, извонредно чувствителни стихови, не можев да поверувам дека ги имаше пишувано истото она во шарена облека стокмено момче...“ Городецки, еден од водачите на новите селски поети, сведочи дека доаѓањето на Есенин во Сурковскиот клуб било вистинско чудо: „Ги пееше своите пеесни на хармоника и тоа изгледаше многу силно и многу звучно.“ Покрај тоа, Есенин стапил во контакт со симболистите, а особено бил прифатен од Александар Блок и Андреј Бели. Така, сочувана е една белешка дека по враќањето во Петроград од фронтот, Есенин најпрвин му се обратил на Блок, замолувајќи го за кус разговор. На белешката е сочувано мислењето на Блок кој во неколку реченици многу пофално ги оценил стиховите на Есенин. Од друга страна, футуристот Мајаковски го опишал Есенин како „селанче во опинци, во народна кошула со некакви везови на половината“ слични на крстиња. Есенин, пак, бил свесен дека патот до поетската слава е тежок за што сведочат следниве негови зборови до Мариенгоф: „Овде, брате, мора итро да се постапи. Нека ги, нека мислат, секој нека си смета: јас го воведов во руската литература. Ним им е пријатно, а мене ми е сеедно.“
Кога избувнала Првата светска војна, Есенин бил регрутиран и, во текот на 1916 година, кратко време поминал во армијата, но со помош на еден пријател успеал да издејствува да не биде пратен на фронтот.
Езеро Давос
Езерото Давос е мало природно езеро во Давос, Швајцарија. Неговата површина е 0,59 km², а максималната длабочина е 54 m. Нахрането од изворите на Рајна, Флелабах и Тоталпбах, меѓу другите планински потоци, езерото се користи како вештачко езеро за хидроенергија; неговата вода повеќе не тече до реката Ландвасер туку се канализира во реката Ландкварт кај Клостерс.
Сергеј Есенин
Враќање во Москва, поетска слава и разочарување од револуцијата
Во Москва, Есенин живеел боемски живот и најчесто го гледале во кафето „Питореск“ на Кузњецкиот Мост или во малите чајџилници и мензи околу Никитската улица, собиралиште на писателите, сликарите и другите уметници со најразлични квалитети. Околу 1919-1920 година, Есенин се запознал со Анатолиј Мариенгоф, Рјурик Ивњев, А. Кусиков и Шершењевич кои го оформиле кружокот на имажинистите, а во февруари 1919 година бил објавен Манифестот на имажинистите. Во овој период, Есенин и другарите, не само што пишувале поезија, туку им говореле на минувачите по улиците и организирале седенки и беседи во кафетериите. Имажинистите биле многу активни во јавното пропагирање на своите идеи, а Есенин и Мариенгоф правеле бројни скандали со цел да го свртат вниманието на културната јавност. Од ова време се познати и честите отворени судири меѓу имажинистите и футуристите. Во овие дејствија, особено се истакнувал Есенин, и тоа поради својот буен темперамент и скандалозното однесување. Поради проблемите со новата комунистичка власт, тие започнале да организираат собири на невозможни места, во темни подруми и зачмаени биртии, каде „и мастилото се заледувало“ и дискутирале околу најновите уметнички и политички случувања, а неретко се случувало на извесни периоди да морале да ја напуштат Москва поради својата лична безбедност. По малку незадоволен од резултатите остварени во ова делување, Есенин самиот се прогласил за „последен поет на селото“. Во 1921 година, Есенин ги напуштил имажинистите, а тој раскин бил многу бучен, зашто Есенин ги обвинил дотогашните другари дека робуваат на многу заблуди, дека немаат љубов кон татковината и дека уметноста не е доволна самата на себеси.
Во почетокот на 1919 година, Есенин напишал молба за прием во комунистичката партија. Меѓутоа, во 1920 година, откако неговата песна "Небесниот барабанџија" не му била прифатена за објавување во "Правда", тој ја напуштил идејата за зачленување во партијата. Набрзо, Есенин се разочарал од целокупната состојба настаната по Револуцијата, бидејќи бедата и општиот глад во која западнала Русија во зимата 1918/1919 година, тој ги доживеал и како лична катастрофа. Исто така, тој бил тешко погоден од пропаѓањето на традиционалниот селски живот и незапирливиот процес на индустријализација. На пример, во „Роман без лаги“, Мариенгоф забележал една случка од 1920 година, која се случил на едно од патувањата на Кавказ, на железничката линија од Кислодовск до Баку:
„''Низ степата, напоредно со нашиот воз, трчаше до лудило исплашен од локомотивата, вранец-ждребец. Глетката беше многу емотивна. Викајќи од петни жили, мавтајќи со рацете и климајќи со својата разбушавена сина глава, Есенин го бодреше вранецот да издржи. Челичниот и живиот коњ трчаа напоредно два километри, а потоа четвороножецот почна да заостанува и ние го изгубивме од видот, а Есенин беше надвор од себе''...“
Есенин никогаш не успеал да се ослободи од спомените на идиличниот селски живот, ниту пак да го прифати новото време. Како последица на тоа, често патувал, а деновите ги поминувал по кафеаните, во друштво со жени, постојано опивајќи се и правејќи скандали. Оттука, поетот Демјан Бедни (псевдоним за Ј.А. Придворов, 1883-1945) во весниците остро го осудил таквиот живот на Есенин. За тоа пишувал и Иљја Еренбург во своите мемоари:
Како последица на разочарувањето и осаменоста, во текот на 1920-тите Есенин често патувал. Така, во април - мај 1921 година, заминал на патување низ Средна Азија; во мај 1922 престојувал во Берлин, а истата година отпатувал и за Италија; пролетта 1923 бил во Њујорк, а во април, оттаму заминал во Берлин; во август 1923 година конечно се вратил во Русија, но само за кратко, бидејќи во текот на октомври-ноември 1923 година престојувал во Париз, заедно со Изадора Данкан. Во 1924 година, Есенин бил задржан во болницата во Кремљ каде што му била извршена операција на раката.
Во 1925 година, по една случајна средба со Есенин, Мајаковски ја опишал неговата состојба на следниов начин:
„''Со најголема тешкотија го препознав Есенин. Исто така, со тешкотија одвај успеав да ги одбијам неговите настојчиви покани да појдеме на пијачка, покани придружени со мавтање со дебел свиток од банкноти. Цел ден потоа ја имав неговата депресивна слика пред мене, и вечерта, секако, продискутирав со моите пријатели што би можело да биде направено со Есенин. За несреќа, во таква ситуација, секогаш се одбегнуваат коментари''.“
Жени на Есенин и фаталната љубов со Изадора Данкан
Во животот на Есенин се провлекувале бројни жени, од кои, некои биле само попатни, кратки љубовни авантури, а другите оставиле голема трага врз неговиот емоционален живот и биле инспирација за неговата поезија. Иако не постојат прецизни податоци, се верува дека Есенин се оженил дури пет пати. Првиот брак го склучил на 18 години со Ана Изрјадновна, соработничка во издавачката куќа во Москва каде тој бил писар, и со неа имал син, Јуриј, кој подоцна, за време на сталинистичките чистки, бил уапсен и умрел во логорите на ГУЛАГ. Во 1917 година, Есенин се оженил по вторпат, со Зинаида Рајх (која подоцна му станала жена на Всеволод Мејерхолд). Со неа имал две деца - ќерката Татјана и синот Константин, но набргу го прекинал тој боемски брак што повеќе му влевал досада отколку задоволство. Потоа, следувал период на бројни боемски скандали и перверзни љубовни оргии, кои често го ставале на тапет на јавноста.
Кон крајот на 1921, посетувајќи го студиото на сликарот Алексеј Јаковлев, Есенин се запознал со француско-американската балерина Изадора Данкан, која била постара од него дури 17 години. Уште при првата средба се родила взаемна љубов на прв поглед. Најпрвин, тие комуницирале буквално низ емоциите, бидејќи ниту таа знаела руски, ниту тој разбирал англиски, а се разбирале само со понекој збор на француски. Додека малограѓаните ја исмевале големата разлика во нивните години (тој имал 26, а таа 43 години), тие не можеле еден без друг. Есенин во неа гледал како во чудо („не знаејќи што да прави со своите раце и нозе“) и ја сметал за жена во која се огледувала „убавината на античката хармонија“. И Исидора не можела без него и го бркала низ Москва, сакајќи да го извлече од локалите, лесните жени, пиењето и боемскиот живот во кои тој бил длабоко вовлечен. На 2 мај 1922 година, тие стапиле во брак, а потоа заминувале на турнеја низ Европа и Америка. Сепак, безмерната среќа траела кратко, бидејќи неговите чести пијанства и депресивни состојби резултирале со бројни скандали (кршење на хотелскиот инвентар), кавги и расправии. Оттука, нивниот брак траел многу кратко и во 1923 година Есенин се вратил сам во Москва, по една година брак.
Во август 1923 година, по враќањето од странство, Есенин на запознал театарската глумица од камерниот тетар во Ленинград, Августа Леонидовна Миклашевска, кон која имал нежни чувства и се гледал со неа до 1925 година. Се верува дека тие се венчале во граѓанска церемонија веднаш штом тој го добил разводот од Изадора Данкан, но и тоа траело многу кратко. Потоа, Есенин повторно влегол во нова врска, овојпат со поетесата Надежда Волпина, со која имал син, Александар, иако Есенин не дознал за тоа. Подоцна, во 1960-тите, Александар Есенин-Волпин бил дисидент од Советскиот Сојуз и станал познат поет и активист во емиграцијата. Најпосле, последната законска сопруга на Есенин била Софија Андреевна Толстоја-Есенина - внука на големиот руски писател Лав Николаевич Толстој.
Последниот период од животот и самоубиството
Последната година од животот на Есенин била исполнета со агонија и неподносливо, налудничаво и малициозно однесување, но и покрај тоа, овој период бил неверојатно плоден на поетски план. „''Не можам да ги запрам (песните). Тоа е просто како навиена машина''“, Есенин им се доверувал на пријателите.
Есента 1924 и почетокот на 1925 година, одредено време престојувал на Кавказ (во Тбилиси, Батум и Баку), а во 1925 година за последен пат ја посетил родната куќа.
Истата година се оженил со Софија Андреевна Толстоја, која се обидувала да му помогне и да го извлече од пијанството и психичката криза, но и покрај сите обиди да го спаси, Есенин доживеал целосен ментален слом, по што, од крајот на ноември до 20 декември 1925 тој престојувал во болница, кај што се лечел.
Есенин бил погребан на Вагањските гробишта во Москва, на 30 декември 1925 година. На комеморацијата по повод неговата смрт пеел оперскиот пејач Л. В. Собинов, додека литературниот критичар П. С. Коган напишал пофална статија за Есенин која Мајаковски ја нападнал како лажна и непотребна. Огорчен поради смртта на Есенин, во 1926 година, Мајаковски ја напишал песната „На Сергеј Есенин“ во која ја парафразира последната строфа од последната песна на Есенин, пишувајќи:
Во овој живот
лесно е да се умре
да се негува животот
далеку е потешко.
Творештво
Есенин започнал да пишува уште во раната младост. Така, А. И. Розанов во книгата „Есенин за себе и за другите“, објавена во 1926 година, пренесува дека Есенин му кажал дека песните од циклусот Маковые побаски ги напишал кога имал околу 14 години, што значи дека потекнуваат од 1909-1910 година. Според сведочењето на сопругата на Есенин, С. А. Толстој-Есенина, самиот Есенин тврдел дека „Веќе е вечер. Росата...“ (Вот уж вечер. Роса...) е неговата најстара песна.
Најстарите песни на Есенин, напишани меѓу 1910 и 1912 година, се содржани во ракописната збирка „Болни мисли“, која се состои од две училишни тетратки во кои Есенин на рака ги напишал своите први 16 песни. Летото 1912 година, Есенин му ги подарил тетратките на својот школски другар Сергеј Иљин, кој ги зачувал. Песните, пишувани под големо влијание на Лермонтов, немаат особена уметничка вредност, но се значајни како доказ за талентот и како сведоштво на поетскиот развој на Есенин. Исто така, во 1912 година, пред завршувањето на своето образование во Спас-Клепиковската црковно-учителска школа, на својот професор по книжевност Е. М. Хитров, Есенин му оставил две тетратки со песни. Во едната биле песните: „Ѕвезди“, „Сеќавање“, „Мојот живот“, „Сè помина - нема да се врати“, и „На И. Д. Рудински“, додека во втората се наоѓале песните: „Ноќ“, „Изгрејсонце“, „Покојник“, „Зима“ и „Песната на старецот-разбојник“.
Првата негова објавена песна е „Бреза“, која била отпечатена во московското списание „Мирок“, во 1914 година, и тоа под псевдонимот „Аристон“, според името на музичките кутии кои биле популарни во тоа време. Неговиот другар од детството Н. Сарандовски, во своите спомени („Од моите спомени за Сергеј Есенин“) сведочи дека Есенин бил незадоволен од презимето и сакал како свое книжевно презиме да го користи Јасенин, бидејќи тоа му делувале поефектно. Во текот на 1914 - 1916, Есенин објавувал песни во повеќе списанија, новини и зборници: „Мирок“, „Млечний путь“, „Ежемесячниый журнал“, „Русская мысль“, „Голос жизни“, „Бержевые ведомости“, „Проталинка“, „Путь правды“, „Новъ“, „Новый журнал для всех“, „Друг народа“, „Летописъ“, „Марс“, „Огниво“, „Жизнь“, „Парус“, „Доброе утро“, „Кубанская мысль“, „Нива“, „Весь мир“, „Северниые записки“, „Северное утро“, „Северная звезда“, „Петроградский вечер“, „Прянник осиротевшим детям“ и „Страда“.
Во овој период, Есенин бил активен член на книжевно-музичкиот кружок „Суриков“, но во февруари 1915 година, тој ги напуштил „суриковците„, иако продолжил и понатаму да соработува со нивното списание, каде ги објавувал своите песни. Во 1916 година излегла неговата збирка песни „Задушница“ (Радуница), која всушност била објавена во крајот на 1915 година. Во првото издание на „Задушница“, Есенин користел многу месни рјазањски зборови, кои ги збунувале читателите, но нему, сето тоа му било забавно. Подоцна, во второто издание на збирката, локалните зборови биле исфрлени. Најзрелото дело од раното творештво на Есенин е песната „Русија“ (Русъ), објавена во 1915 година во списанието „Новый журнал для всех“, а по повод Првата светска војна. Со оваа песна, Есенин стекнал поетска слава. Првиот јавен поетски настап во Москва, Есенин го имал на 21 јануари 1916 година во Друштвото за слободна естетика, кога ги прочитал песните „Во селската куќа“ (В хате), „Крава“ (Корова) други. Поезијата на Есенин во период пред Октомвриската револуција видливо ги користи искуствата на симболизмот, а неговиот лиризам ги крие своите зачетоци во лириката на Блок, а тоа е особено видливо во патриотската поезија, како што се циклусите за Русија. Исто така, покрај идиличните слики на селската Русија, веројатно настанати под влијание на народната поезија, во раното творештво на Есенин се присутни и религиозните мотиви кои тој ги добил во наследство од детството поминато кај дедо му.
Веќе во 1917 година, Есенин започнал да пишува песни со револуционерна содржина. Впрочем, книгите издадени во 1918 година („Преображение“, „Селски часослов“ и второто издание на „Радуница“) биле отпечатени со датата „втора година од првиот век“. Во „Инонија“, „Селкси часослов“ и во други песни, Есенин ја развива мислата за религиозната оправданост на револуцијата. Во нив, тој е бунтовник, но и мечтател кој револуцијата ја изедначува со доаѓањето на добриот спас. Сепак, дури и во овие песни се наѕира новата линија во неговото творештво, т.е. тој почнува да се ослободува од религиозните слики и мотиви и од идеализирањето на селото и на минатото, иако тагата за изумирањето на селото, како лајтмотив, се враќа и во неговото подоцнежно творештво. Подоцна, во 1921-1922 година, Есенин планирал да напише поема во која еден од главните ликови требало да биде Ленин, но никогаш не ја довршил. Делови од неа се објавени како посебни песни, како што е песната „Ленин“, напишана по смртта на Ленин, а објавувана во 1924 и 1925 година. Исто така, Есенин пишувал за Ленин и за револуцијата и во други свои песни („Балада за дваесет и шестемина“, „Слово за големиот поход“, „Капетанот на земјата“, „Ана Снегина“ итн.). .
Околу 1919-1920 година, Есенин се вклучил во имажинизмот и во овој период, тој се дружел интензивно со другите претставници на овој книжевен правец, како: Анатолиј Мариенгоф, А. Кусиков, Рјурик Ивњев итн. Вообичаено се наведуваат повеќе објаснувања за пристапувањето на Есенин кон имажинистите: едни сметаат дека причината лежи во наклонетоста на Есенин кон живите слики и свежите метафори; исто така, се смета дека важна причина била неговата желба да создаде круг на истомисленици, како и желбата за популарност, дури и по цена на јавни скандали; некои ги бараат причините во длабоките промени во неговото расположение, т.е. свртувањето кон себеси. Иако во 1921 година раскинал со имажинистите, обвинувајќи ги за недоволна љубов кон татковината и за робување кон бројни заблуди, Есенин му останал верен на имажинизмот до 1924 година. Во секој случј, во овој период од неговото творештво јасно се забележуваат бројни противречности, а песните се одликуваат со исповеден тон и со драматичност. Особено песните „Хулиган“, „Исповедта на хулиганот“ и „Сорокоуст“ ги најавуваат основните противречности низ кои се изразува потврдувањето на неговиот поетски талент. Тој почнува дефинитивно да ја напушта илузијата за селскиот живот и во него расте уверувањето дека минатото е неповратно загубено. Во 1922 година, Есенин ја објавил драмската поема „Пугачов“ во која за првпат се впушта во епското пеење. Силата на ова дело лежи во длабокиот лиризам на поемата во која секоја сцена претставува заокружена поетска целина, иако тој не успева да даде широка епска слика на борбата на селаните.
Во двете последни години од животот (1924-1925), Есенин ги објавил книгите: „Кафеанска Москва“ и „Песни за Русија и Револуцијата“, како и поемата „Ана Снегина“ и циклусот „Персиски мотиви“. Кон крајот на животот, Есенин се заинтересирал за кратките песни. Така, според сведочењето на неговата сопруга Толстој-Есенина, во ноќта меѓу 4 и 5 октомври 1925 година, Есенин напишал седум кратки песни, кои биле објавени посмртно во 1926 година.
Есенин пишувал и песни за деца. Така, во 1915-1916 година планирал да ја издаде збирката за деца "Зарянка", но неговиот план никогаш не се остварил. Дури во 1925 година, повторно започнал да пишува детски песни.
Книжевни влијанија
Во почетната фаза од творештвото на Есенин се чувствува влијанието на Алексеј Васиљевич Кољцов (1809-1842) - истакнат руски поет кој пеел за селскиот живот, работата и сиромаштијата. Впрочем, во неговата автобиографија, самиот Есенин напишал дека: „Од поетите, најмногу ми се допаѓаа Лермонтов и Кољцов. Подоцна преминав на Пушкин.“ На отворањето на споменикот на Кољцов во Москва на 3 ноември 1918 година, Есенин прочитал една своја песна. Во 1915 година, во Петроград, Есенин се запознал со поетот Николај Алексеевич Кљуев (1887-1937) кој, исто така, бил истакнат селски поет за време на револуцијата. Кљуев, исто така, извршил влијание врз младиот Есенин, кој, по револуцијата, постепено се оддалечил од него, сметајќи дека неговите песни се празни. . Есенин многу го ценел делото на А.В. Ширјаевц (вистинско име А.В. Абрамов), кој, исто како и Есенин, потекнувал од селска средина. По повод неговата смрт (Ширјаевц умрел на 15 мај 1924 година), Есенин напишал една песна. Поезијата на Есенин напишана пред Октомвриската револуција била под влијание и на Александар Блок, а за тоа пишува и самиот Есенин во своите автобиографски белешки. Од друга страна, и Блок се изразил пофално за стиховите на младиот Есенин.
Есенин бил под влијание и на Валериј Јаковлевич Брјусов, кого посебно го ценел, велејќи дека „сите ние учевме од него“. Во 1924 година, по повод смртта на Брјусов, Есенин ја напишал песната „Спомени на Брјусов“, а напишал и некролог кој долго време останал непознат и бил објавен дури во 1962 година.
Во последните години од животот, Есенин сè повеќе се воодушевувал од творештвото на Пушкин. Така, во својата автобиографија од 1925 година, Есенин изјавил: „Во поглед на уметничкиот развој, сега сè повеќе ме влече кон Пушкин“. Во 1924 година, по повод 125-годишнината од раѓањето на Пушкин, Есенин ја напишал песната „На Пушкин“, која ја прочитал на митингот пред споменикот на Пушкин, на Тверскиот булевар во Москва.
Последната песна на Есенин
Непосредно пред смртта, Есенин ја напишал последната песна „До гледање, пријателу, до гледање“, која била објавена посмртно, во вечерното издание на весникот „Красная газета“, на 29 декември 1925 година. Оваа песна, Есенин ја напишал со сопствената крв, во ленинградскиот хотел „Англетер", ноќта меѓу 26-27 декември 1925 година.
На руски јазик:
До свиданья, друг мой, до свиданья.
Милый мой, ты у меня в груди.
Предназначенное расставанье
Обещает встречу впереди.
До свиданья, друг мой, без руки, без слова,
Не грусти и не печаль бровей,-
В этой жизни умирать не ново,
Но и жить, конечно, не новей.
Во слободен превод на македонски јазик:
До гледање, пријателу, до гледање.
Мил мој, ти си ми во градите.
Предвидената разделба
Ветува средба во иднина.
До гледање, пријателу, без раце, без зборови,
Во овој живот да се умре не е ново,
Но и да се живее, секако, не е новост.
Неговиот другар Ерлих Волф во статијата „Четири денови“ (Четыре дня), објавена во 1926 година, како дел од зборникот „Спомени на Есенин“ (Памяати Есенина), раскажува како настанала последната песна на Есенин.
Непосредно пред смртта, Есенин ги посетил своите пријатели и им се пожалил, со зборовите: „''Па, тоа е безобразлук! Во хотелска соба да нема мастило! Сакам да напишам песна, а нема мастило. Барав, барав и не најдов. Гледај што направив“ - го засукал ракавот и ја покажал исечената рака - „... Ако нема мастило, пак ќе ја исечам раката. Па што сум јас, не сум книговодител за да одложувам за утре''!...“
Есенин се наведнал над масата, искинал еден лист од нотесот, го свиткал и му го ставил на Волф во џебот, со зборовите: „Ова е за тебе...“ Пријателите сакале да ја слушнат песната, но Есенин му рекол на Волф: „''Не, почекај! Кога ќе останеш сам, тогаш прочитај ја. Зошто да брзаш''!“
Потресен и разочаран од смрта на Есенин, Мајаковски напишал песна посветена на него („На Сергеј Есенин“) во која, наспроти депресивните тонови, дал пооптимистичка порака за животот, завршувајќи ја песната со стиховите:
да умреш е лесно.
Да изградиш живот
многу е потешко.
Поважни дела
По неговата смрт, во повеќе наврати се издавани неговите собрани дела или пак избор од неговата поезија, како што се:
Космос-593
Космос-593 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 2 октомври 1973 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 40 килограми. Космос-593 бил комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 114,3 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 73,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1486 км, а најмалото на 1365.
Кузано Мутри
Кузано Мутри — општина во покраината Беневенто од регионот Кампанија, Италија.
Скијачки скокови
Скијачки скокови — спортска дисциплина на скокање со скии во кои се скија низ посебно конструирана скокална па после одразот пробува "да прелета" што поголема оддалеченост.Скокалната е прекриена со снег па натпреварувањата се можни само во зимски услови. Сепак, денеска постојат и варијанти на изработка на скокални со вештачка подлога. Тие натпреварувања можат да се одржат ниѕ текот на целата година, а една варијанта на тој спорт се изведува и на вода.
Скијачките скокови се стандарден спорт на Зимските олимписки игри.
Историја
Повеќето скијачки дисциплини и ски скокови се најрано споменати во скандинавските земји. Првпат околу 1810 година, се скокало од ураган направен од снежни топки под природна стрмнина. Скокачот добивал залет паѓајќи надолу по падина, а потоа се одразувал од одскочиштето и летал 15-20 метри. Во 1840-тите, скокачите скокалиштето го сместиле на самата стрмната падина. Сошуваните цртежи од 1862, 1880 и 1888 покажуваат скокачи како скокаат со една долг стап со собрани колена и после скокот изведуваат телемарк. Sondre Nordheim прв започнал со скокање без стап, па неговиот "елегантен" скок предизвика големо внимание, што претставува пресвртница во ски скокови. Дури во 60-тите години предпрошлиот век почнуваат да се изгради скијачка скокална што веројатно скокалната во Холменколен во Осло била една од првите.
Скокачите-самоубијци во почетокот постигнувале скокови од околу 20 метри. Во Холменколен се одржувале од 1883 со скијачки натпреварувања во трчање и натпреверувања во скијачки скокови. Првите норвешки скокални биле за денешни поими многу кратки, така што рекордната должина на скокот во 1868 Sondre Nordheim изнесувала 19 метри , а скоковите од 1910 (Х. Хансен)45, 1914 (А. Амундсон 54, додека во 1933 Сигмунд Руд скокнал 86 метри.
Чевларство
Чевларство или кондураџиство — традиционален занает на изработка на обувки, кој денес во огромна мера е потиснат од индустриското производство.
Чевларите (наречени и „кондураџии“) изработуваат низа разни обувки, во кои спаѓаат чевли, чизми, сандали, кломпи, мокасини и др. Овие предмети се прават од кожа, дрво, гума, пластика, јута и други растителни материјали, и често содржат повеќе делови (или слоеви) за поголема трајност на ѓонот, на кој се зашива кожата.
Чевларите користат чевларски калап на кој ги изработуваат чевлите. Тој може да биде железен или дрвен. Некои чевалрски калапи се прави, додека други се свиткани, и затоа постојат во пар: еден за леви и еден за десни чевли. Денешните чевлари можат да користат и материјал од автомобилска гума како евтина алтернатива за правење ѓонови.
ФК Леванте
Фк Леванте е шпански фудбалски клуб од Валенсија, Шпанија. Леванте е клуб кој е основан во Валенсија 1909 година. Сега Леванте игра во Прва Шпанска лига. Домашните натпревари се игааат на градскиот стадион во Валенсија, капацитет со 25.534 места.Клубот е основан 1909 година под името Levante FC. Името го добило по локалната плажа Леванте во Малва-Роси.Нивниот голем соперник е Валенсија која е основана 1919 година.Во 1935 Леванте играл во полуфиналето во Купот на Шпанија каде што изгубил (1:4)
Длето (соѕвездие)
Длето — слабосјајно соѕвездие на јужното небо, воспоставено во 1750 година од страна на Никола Луј де Лакај. Името на соѕвездието потекнува од латинскиот збор саelum што во превод значи длето, и првично било познато под името Caelum Scalptorium („Длетото на Граверот“). Станува зор за осмото најмало соѕвездие, и просторен агол од околу 0.038 стерадијани, само малку помалку од Јужна Круна.
Поради својата мала големина и местоположба од рамнината на Млечниот Пат, Длето е јалово соѕвездие, со само неколку соѕвездија од интерес. Најсјајната ѕвезда во соѕвездието, Алфа Длето, е само со светлинска величина 4,45, и само уште една ѕвезда (Гама1 Длето) е со светлинска величина поголема од 5. Други позначајни објекти во Длето се RR Длето, двојна ѕвезда со една планета на растојание од 65,7 сг. од Земјата, X Длето, и променливата Делта Штит која образува оптичка двојна ѕвезда со Гама1 Длето, и HE0450-2958 Сејфертова галаксија која првично наликувала на млаз без да се забележи галаксијата.
Историја
Длето за првпат било воведено во век од страна на Никола Луј де Лакај, француски астроном кој осмислил уште 13 други јужни соѕвездија во еден кус период. Првичното име кое Лакај му го доделил на соѕвездието било Caelum Scalptorium „Длетото на Граверот“, и Францис Бејли го скратил името само на Длето по сугестија од страна на Џон Хершел. Во оригиналната ѕвездена карта на Лакај, соѕвездието било прикажано како шило или пак бакрорез, за подоцна да се препознава само како длето. Јохан Елерт Боде го предложил името во множина, Caela Scalptoris, но истото не било прифатено.
Особености
Длето се граничи со Златна Рипка и Сликар на југ, Часовник и Еридан на исток, Зајак на север и Гулаб на запад. Со површина од 125 квадратни степени, е на 81 место по големина од 88-те современи соѕвездија. Може да се забележи на јужната полутопка за време на летото и целото соѕвездие е видливо во еден период од годината за жителите под 41 северен напоредник на северната полутопка. Главниот астеризам се состои од четири ѕвезди кои се со светлинска величина поголема од 6,5. Границите на соѕвездието се поставени од Ежен Делпорт во 1930 година, и се опишани како дванаесетостран многуаголник. Во екваторскиот координатен систем, координатите на ректасцензијата на овие граници се меѓу 04:19,5:0 и 05:05,1:0,додека пак координатите на деклинацијата се движат меѓу −27,02° и −48,74°. Меѓународниот астрономски сојуз ја прифатил кратенката од три букви „Cae“ за соѕвездието во 1922 година.
Ѕвезди
Длето е слабосјајно соѕвездие, не поседува ѕвезди со светлинска величина поголема од 4 и смо две со светлинска величина поголема од 5. Лакај на шест ѕвезди им дал Бајерови ознаки, означувајќи ги од алфа до зета во 1756 година, но ја прскокнал епсилон и две блиски ѕвезди ги означил со гама. Боде ги проширил ознаките до Ро за останатите ѕвезди но повеќето не се користат. Длето е многу на југ за ѕвездите од соѕвездието да имаат Фламстидови ознаки.
Најсјајната ѕвезда, Алфа Длето, е двојна ѕвезда, која содржи ѕвезда со спектрална класа F која е на главната низа и со светлинска величина 4.,45 и црвено џуџе со светлинска величина 12,5, на растојание од 65,7 сг. од Земјата. Бета Длето, уште една ѕвезда со спектрална класа F со светлинска величина 5,05, е уште подалеку, на растојание од 93,5 сг. од Земјата. За разлика од Алфа, Бета Длето е ѕвезда подџин, пред кус временски период ја напуштила главната низа. Делта Длето, со светлинска величина 5,05, е ѕвезда подџин со спектрална класа B и на растојание од 700 сг. од Земјата.
Гама1 Длето е двојна ѕвезда со првична ѕвезда црвен џин со светлинска величина 4,58 и втората ѕвезда со светлинска величина 8,1. И двете ѕвезди се на растојание од 181,3 сг. од Земјата. Двете ѕвезди не можат да се видат оддвоено во помали аматерски телескопи поради разликата во светлинските величини и малото ѓегусебно растојание. Оваа ѕвезда образува оптичка двојна ѕвезда со неповрзаната X Длето (Гама2 Длето), и променлива ѕвезда од типот Делта Штит на растојание од 320,7 сг. од Земјата. Станува збор за кратко периодични пулсирачки ѕвезди кои се користат како стандардни свеќи и се предмет на проучување на астросеизмологијата. X Длето и самата е двојна ѕвезда, поточно допирна двојна ѕвезда, што значи дека ѕвездите се толку близу една до друга што ги делат обвивките. Друга променлива ѕвезда видлива со голо око во спѕвездието е RV Длето, пулсирачки црвен џин со спектрална класа M1III, чии светлински велеичини се движат од 6,44 до 6,56.
Постајат и три ѕвезди кои сè уште се нарекуваат по своите Бајерови ознаки и можат да се видат со голо око во соѕвездието Длето. Ни Длето е уште една двојна ѕвезда, која содржи бел џин со светлинска величина 6,07 и друга ѕвезда со светлинска величина 10,66 со непозната спектрална класа. Овој систем е на растојание од 171,4 сг. од Земјата. Ламбда Длето, со светлинска величина 6,24, е многу поцрвена и подалечна ѕвезда црвен џин на растојание од 740 сг. од Земјата. Зета Длето е подалечна послабосјајна ѕвезда со светлинска величина 6,36 на растојание од 430 сг. од Земјата, станува збор за ѕвезда со спектрална класа К подџин од спектрален тип K1. Останатите 12 ѕвезди кои можат да се видат со голо око во Длето не се со Бајерови ознаки како што е на пример RV Длето.
Една од најблиските ѕвезди во Длето е еклиптичката двојна ѕвезда RR Длето, на растојание од 65,7 сг. од Земјата. Овој систем се состои од темно црвено џуџе и бело џуџе. И покрај близината до Земјата, привидната светлинска величина изнесува 14,4 поради слабиот сјај на ѕвездите и токму поради овие причини не може лесно да се забележи со помал амтерски телескоп. Во 2012 година, во овој систем беше пронајдена џиновска планета, и постои доказ а постоење на уште една планета. Системот е во пост преносна фаза и го губи своето аголно забрзување што на крајот ќе предизвика пренос на масата од црвеното џуџе на белото џуџе. За отприлика од 9 до 20 милијарди години, ова ќе предизвика системот да стане катаклизмична променлива.
Далечни објекти
Поради својата мала големина и местоположба надвор од галактичката рамнина на Млечниот, во Длето нема далечни објекти, и нема Месјеови објекти. Единствениот далечен објект во Длето кој е интересен за разгледување е HE0450-2958, невообичаена Сејфертова галаксија. Првично, оваа галаксија се покажала како тешка за наоѓање, како млазот од истата да потекнувал од никаде. Некои астрономи предложиле дека станува збор за исфрлена материја од супермасивна црна дупка, но сега се знае дека станува збор за мала галаксија која може тешко да се забележи поради млазот и блиската ѕвездородна галаксија.
Марин Чилиќ
Животопис
Марин Чилиќ е роден во малото место Меѓугорје, во Херцеговина. Тој одржува повеќегодишна врска со Кристина Милковиќ од Дубровник.
Кариера
Чилиќ започнал да се занимава со тенис, кога имал седум години. Во 2004 година започнал да се натпреварува на турнирите во јуниорска категорија, а сезоната ја завршил на 1 463 место. Следната година, на возраст од 16 години, тој го освоил јуниорскиот турнир „Ролан Гарос“ во Париз, а потоа стигнал и до четвртфиналето на останатите три гренд-слем турнири во јуниорска категорија. Така, 2005 година ја завршил на второто место.
Чилиќ имал одредени проблеми во кариерата, кога поради обвинението дека корител допинг, добил четиримесечна суспензија за настап на тениските терени. Но, потоа, тој се вратил на патот на успехот и под водство на новиот тренер Горан Иванишевиќ, започнал да напредува кон самиот врв на профеионалниот тенис.
Бајголемиот успех во кариерата, Чилиќ го постигнал во септември 2014 година, кога го освоил гренд-слем турнирот „US Open“ во Њујорк, а претходно, во полуфиналето го совладал Федерер. Така, Чилиќ станал третиот Хрватски тенисер кој успеал да победи на гренд-слем турнир, по Горан Иванишевиќ, кој го освоил „Вимблдон“ во 2001 година и Ива Мајоли, која победила на „Ролан Гарос“ во 1997 година.