cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
462 п.н.е.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5046 и 5047 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4288 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3298 и 3299 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 291.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 462 година се протега во 2174 и 2175, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2234 и 2235 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 81. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1116 и 1115 исламска година пред хиџра.
Диоген
Диоген од Синопа (413—323 п.н.е.), грчки филозоф, е највпечатливиот претставник на сократовата школа на цинизам. Восхитен од предавањата на Антистен, грчкиот претставник на аскетизмот, инаку ученик на Сократ, му се придружил во неговото филозофско учење. Се згрозувал од животот на Атињаните кои претерано живееле во изобилство и неконтролирано го расфрлале својот имот. Така и заживеала неговата идеја за апсолутен цинизам, според која и го ориентирал својот живот. Единствениот негов имот биле една тога, стап, дрвено буре (во кое и спиел) и сад во вид на чаша од кој пиел. Кога еден ден видел како децата пијат вода од своите дланки, сфатил дека ни чашата не му е потребна, па ја фрлил. Неговото животно учење било дека човекот треба да живее само со она што му е неопходно за живот, со соодветна самоконтрола.
Ги мразел корупцијата и заговорите во своето општество, па така еден ден излегол на главниот плоштад во Атина велејќи „Го барам човекот“, сметајќи дека во состојбата во која се наоѓа тогашното општество, го немало вистинскиот човек, туку сите биле подредени на моментната ситуација.
Често бил гостин и на предавањата на Платон, каде секогаш настојувал да му се спротивставува во мислењето, па во една прилика се случило Платон да каже дека човекот е суштество без крилја и пердуви... објаснувајќи дека умот на човекот е нешто што е на прво место. Диоген излегол надвор, го искубал првиот петел на кој наишол, влегол во просторијата во која Платон држел предавање и рекол: “Еве го човекот на Платон“.
Имало и такви на кои филозофијата на Диоген не им пречела. На пример, Александар Македонски по доаѓањето во Атина (откако ја освоил) го посетил Диоген во неговото дрвено буре на главниот плоштад, откако претходно ги слушнал интересните приказни за него. По доаѓањето, Александар го затекол Диоген како спие. Го разбудил, му се претставил и го прашал дали може нешто да стори за него. Диоген само одговорил: „Тргни ми се од сонцето.“ Восхитен од таа реакција и едноставност, Александар Македонски рекол: „Да не сум Александар (Велики) Македонски, би бил Диоген од Синопа“.
Народот Диоген го нарекувал и "Canis philosophae" - филозоф куче, поради коските, и животински и човечки, кои се наоѓале во неговото буре и околу него. Иритиран од нивните зборови, во една прилика поминувајќи покрај нив, се измокрил на дрвото што било пред него, имитирајќи куче. Постои легенда која зборува дека и Александар го прашал што прави со толку коски, а овој му одговорил дека ги бара коските на својот татко, но не може да ги разликува од коските на робовите - што секако имало своја филозофска порака.
Меѓу бројните занимливости од животот на овој филозоф е и неговата реченица: “Јас сум граѓанин на целиот свет!“, според што станал првиот забележан космополит во историјата. Неговиот живот детално го истражил и запишал неговиот истоименик Диоген Лаертиј.
Сашко Насев
Сашко Насев (Кочани, 1966) — македонски писател.
Животопис
Дипломирал општа и компаративна книжевност на Филолошкиот факултет во Скопје, и драматургија на Факултетот за драмски уметности во Скопје, докторирал на Факултетот за драмски уметности во Скопје, специјализација во САД; син на Насе Насев, тренер на најуспешната македонска репрезентација (борење слободен стил); уредник на културната рубрика на весникот „Студентски збор“, соработник на Македонската телевизија. Професор на Факултетот за драмски уметности при Универзитетот „Св.Кирил и Методиј“ во Скопје.
Еден од најплодните млади македонски писатели: драма Трилогија (1987), роман Божилак Никогов (1990), драма Пречистување (изведена во Народниот театар „Јордан Хаџи Константинов - Џинот“ во Велес, 1990), драма „Чија си“ (изведена во Драмскиот театар во Скопје; изд. Дом на младите, Скопје 1991; преведена во списанието „Сцена“, Нови Сад 1991), драматизација Женски оркестар (1991), драма Грев или Шприцер (изведена во Драмскиот театар во Скопје; изд. Магазин 21, Скопје 1992), фарса Спиро Царо (изведена како специјална премиера на фестивалот МОТ, Скопје 1992), драматизација Женски оркестар II (1992), драма Либрето Вагнер (изведена во Народниот театар во Битола, 1993), текст Црниот ден и жешките костени во книгата на десет врвни млади македонски интелектуалци "La jeune Macédoine" (1993), телевизиска серија Бумбари (Македонска телевизија, 1994), филмско сценарио Самоуништување (1996), драма Харем (се подготвува за изведба во Драмскиот театар во Скопје); автор е на филмско сценарио кое се подготвува за снимање.
Драмите Чија си, Грев, или Шприцер, Женски оркестар I и II и други постигнаа вонреден успех кај публиката - играни се повеќе стотини пати во сите градови во Македонија.
Во 2018 година, станува извршен директор на Културно информативниот центар во Софија, Бугарија.
Калиум перхлорат
Калиум перхлорат е неорганска сол со хемиска формула KClO4. Како и другите перхлорати, оваа сол е силен оксидатор иако обично реагира многу бавно со органски материи. Ова, обично добиено како безбојна, кристална цврста материја, е вообичаен оксидатор што се користи во огномет, експлозивни детобатори. Се користела како цврсто ракетно гориво, иако во таа примена најчесто била заменет со амониум перхлорат со повисоки перформанси.
Производство
Калиум перхлорат се подготвува индустриски со третирање на воден раствор на натриум перхлорат со калиум хлорид. Оваа единечна реакција на таложење ја искористува ниската растворливост на KClO4, што е околу 1/100 колку што е растворливоста на NaClO 4 (209,6 g/100 mL на 25 °C).
Може да се произведе и со клокотот на хлор преку раствор од калиум хлорат и калиум хидроксид, и со реакција на перхлорна киселина со калиум хидроксид; сепак, ова не се користи нашироко поради опасностите од перхлорна киселина.
Друга подготовка вклучува електролиза на раствор на калиум хлорат, предизвикувајќи формирање на KClO 4 и таложење на анодата. Оваа постапка е комплицирана поради малата растворливост и на калиум хлорат и на калиум перхлорат, од кои вториот може да таложи на електродите и да ја попречи струјата.
Оксидирачки својства
KClO 4 е оксидатор во смисла дека егзотермично го пренесува кислородот до запаливи материјали, значително зголемувајќи ја нивната стапка на согорување во однос на онаа во воздухот. Така, со гликоза дава јаглерод диоксид:
Како оксидатор, калиум перхлорат може безбедно да се користи во присуство на сулфур, додека калиум хлорат не може. Типична е поголемата реактивност на хлоратите - перхлоратите се кинетички посиромашни оксиданти. Хлоратот произведува хлорна киселина, која е многу нестабилна и може да доведе до предвремено палење на составот. Соодветно, перхлоричната киселина е доста стабилна.
Во комерцијална употреба, се меша 50/50 со калиум нитрат за да се создаде замена за црн прав Природекс, и кога не е компресирана во огнено оружје, гори со доволно бавна брзина за да се намали од категоризацијата со црн прав како низок експлозив, до „запалив“.
Употреба на лекови
Калиум перхлорат може да се користи како антитироиден агенс што се користи за лекување на хипертироидизам, обично во комбинација со еден друг лек. Оваа апликација го користи сличниот јонски радиус и хидрофилноста на перхлорат и јодид.
Администрацијата на познати супстанци со гоитроген може да се користи и како превенција за намалување на био-прифаќањето на јод, (без разлика дали се работи за нутриционистички нерадиоактивен јод-127 или радиоактивен јод, радиојод - најчесто јод-131, бидејќи телото не може разликуваат различни изотопи на јод). Се покажало дека перхлоратните јони, вообичаен загадувач на водата во САД поради воздушната индустрија, го намалуваат навлегувањето на јод и затоа е класифициран како гоитроген. Перхлоратните јони се конкурентен инхибитор на процесот со кој јодидот активно се депонира во фоликуларните клетки на штитната жлезда. Студиите кои вклучиле здрави возрасни доброволци утврдиле дека на нивоа над 0,007 милиграми на килограм дневно (mg/(kg·d)), перхлоратот привремено почнува да ја инхибира способноста на штитната жлезда да апсорбира јод од крвотокот („инхибиција на навлегувањето на јодид“, на тој начин перхлорат е познат гушавост). Намалувањето на базенот на јодид со перхлорат има двојни ефекти - намалување на вишокот на синтеза на хормони и хипертироидизам, од една страна, и намалување на синтезата на тироидните инхибитори и хипотироидизам од друга страна. Перхлоратот останува многу корисен како апликација на единечна доза во тестовите за мерење на испуштањето на радиојодид акумулиран во штитната жлезда како резултат на многу различни нарушувања во понатамошниот метаболизам на јодидот во штитната жлезда.
Третман на тиреотоксикоза (вклучувајќи Гравесова болест) со 600-2.000 mg калиум перхлорат (430–1400 mg перхлорат) дневно во периоди од неколку месеци или подолго некогаш биле вообичаена практика, особено во Европа, и употребата на перхлорат во пониски дози за лекување на проблеми со штитната жлезда продолжува до ден-денес. Иако 400 мг калиум перхлорат поделен на четири или пет дневни дози бил првично користен и пронајден ефикасен, повисоки дози биле воведени кога било откриено дека 400 mg/d не ја контролира тиреотоксикозата кај сите субјекти.
Тековните режими за третман на тиреотоксикоза (вклучувајќи Грејвсова болест), кога пациентот е изложен на дополнителни извори на јод, најчесто вклучуваат 500 mg калиум перхлорат два пати на ден во тек на 18-40 дена.
Профилакса со вода што содржи перхлорат во концентрации од 17 ppm, што одговара на 0,5 mg/(kg г) личен внес, ако еден е 70 kg и троши 2 литри вода дневно, било откриено дека го намалува примањето на радиојод за 67% Ова е еквивалентно на внесување вкупно само 35 mg перхлорат јони на ден. Во друга поврзана студија испитаниците пиеле само 1 литар перхлорат што содржи вода дневно во концентрација од 10 ppm, т.е. дневно 10 мг перхлорат јони биле проголтани, забележано е просечно намалување од 38% во навлегувањето на јод.
Меѓутоа, кога просечната апсорпција на перхлорат кај работниците во фабриката за перхлорат подложени на најголема изложеност е проценета како приближно 0,5 mg/(kg d), како и во горенаведениот став, би се очекувало намалување од 67% на навлегувањето на јод. Студиите на хронично изложени работници, иако досега не успеале да откријат какви било абнормалности на функцијата на штитната жлезда, вклучително и навлегувањето на јод. ова може да се припише на доволна дневна изложеност или внесување на здрав јод-127 кај работниците и краткиот биолошки полуживот на перхлорат од 8 часа во телото.
Целосно да се блокира навлегувањето на Јод-131 со намерно додавање на перхлорат јони во снабдувањето со вода на населението, со цел дози од 0,5 mg/(kg d), или концентрација на вода од 17 ppm, затоа би била крајно несоодветна за вистинско намалување на навлегувањето на радиојод. Концентрациите на јони на перхлор во водоснабдувањето на регионите треба да бидат многу повисоки, најмалку 7,15 mg/kg телесна тежина на ден или концентрација на вода од 250 ppm, под претпоставка дека луѓето пијат 2 литри вода дневно, за да биде навистина корисно за населението во спречување на биоакумулација кога се изложени на средина со радиојод, независна за достапноста на лекови од јодат или јодид.
Континуираната дистрибуција на таблетите перхлорат или додавањето на перхлорат во водоснабдувањето ќе треба да продолжи не помалку од 80-90 дена, почнувајќи веднаш по откривањето на првичното ослободување на радиојод, откако поминале 80-90 дена, ослободен радиоактивен јод- 131 би се распаднал на помалку од 0,1% од неговата почетна количина, во кое време опасноста од биоприфаќање на јод-131 е суштински надмината.
Кримско Ханство
Кримско Ханство — држава на Кримските Татари која постоела во периодот од 1449 до 1783 година.
Државата била основана од страна на Бату хан - внук на Џингис Кан. Земјата се простирала на Кримскиот полуостров, териториите помеѓу Дунав, Днепар и голем дел од денешниот Краснодарски крај на Русија. Од 1478 година официјално станала вазална држава на Отоманското Царство до потпишувањето на Ќучуккајнарџискиот договор во 1774 година, кога добила фиктивна независност. Во 1783 година била анексирана од Руската Империја.
Во времето по смртта на Хаџи Гирај, земјата била воведена во граѓанска војна од страна на неговите синови кои се бореле за власта. Ова најмногу го искористиле османлиските власти кои го поставиле Менгли Гирај за хан. Неговата ќерка Ајше Хафса султан подоцна била омажена за Селим I. Во 1475 година, Османлиите на чело со Гедик Ахмед паша го освоиле грчкото кнежевство Теодоро како и џеновските колонии, по кое земјата во тоа време станала протекторат на империјата.
Османлискиот султан го уживал правото на вето при избор на ханот од Крим. Во 1475 година Османлиите го затвориле Менгли Гирај поради откажувањето да се вклучи во воен поход, а по враќањето од заробеништво од Истанбул тој ги прифатил сите наложени услови од султанот. Сепак, хановите продолжиле да имаа независна надворешна политика од Османлиите, а освен тоа тие не биле обврзани да плаќааат данок и ги споменувале султаните во нивните петочни молитви.
Османлиите на Крим плаќале за квалификација на нивната коњаница, но ова се одржало до 1523 година кога на чело на земјата бил Мехмед I Гирај. По неговата смрт следните ханови биле избирани под силно влијание на султанот. Кримските сили учествувале во голем дел од европските и азиските освојувања на Османлиите. Освен тоа постојано тргувале и со робови, па според проценките околу 3 милиони луѓе биле продадени од кримските пазари за робиви кон османлиските земји. Како еден од најпознатите такви робови била и идната сопруга на Сулејман, Рокселана.
Незадоволството во земјата во односите со Османлиите станале ладни во времето кога империјата започнала со своите порази во Европа. Така, војниците се враќале без плен, а кримската коњаница имала голем број на жртви главно поради силните европски топови. Кон крајот на 17 век, Русија станала стабилна земја и по крајот на војните со Османлиите земјата станала најпрвин независна а подоцна паднала во границите на Русија.
Прези
Прези (анг: Prezi) е софтверска компанија за презентации основана во 2009 година, со канцеларии во Будимпешта, Сан Франциско и Рига.
Зборот Прези е кратка форма на зборот "презентација" на унгарски јазик.
Историја
Прези е основан во 2009 година во Будимпешта, Унгарија, од Адам Сомлаи-Фишер, Петар Халачи и Петар Арваи.
Првиот прототип на презентацијата за зумирање претходно беше развиен од Сомлај-Фишер за да ги претстави своите медиумски уметнички дела. Петар Халачи, инженер, забележа една од овие презентации и предложи да го подобри софтверот. Им се придружија претприемачот и идниот извршен директор, Питер Арваи, со цел да се направи Преци глобално признаена SaaS  компанија.
Компанијата се инкорпорираше на 20 мај 2009 година и ја доби својата прва голема инвестиција од TED два месеци подоцна. Во ноември 2009 година беше отворена канцеларија во Сан Франциско и беше ангажиран првиот вработен во САД.
Во почетокот на 2011 година, Прези ја започна својата прва iPad апликација. Истата година, таа доби 14 милиони долари во финансирање на капитал од Серија Б, предводен од Accel Partners. Апликацијата Прези за iPhone беше лансиранa кон крајот на 2012 година.
Во март 2014 година, Прези вети 100 милиони американски долари во бесплатни лиценци за училиштата од 1-вата титула, како дел од програмата Connectmed од администрацијата на Обама. Ноември истата година го објави огласот од 57 милиони долари за ново финансирање од Spectrum Equity и Accel Partners.
Во февруари 2015 година, Прези го лансираше Nutshell, апликација за создавање на "мини-филмови" од фотографии.
Прези за Андроид беше лансиран во 2015 година, а во јуни 2016 година компанијата го отвори Прези Бизнис.
Во април 2017 година, беше издаден Prezi Next - нов производ заснован на HTML5. Во мај 2017 година, Прези го стекна Infogram, компанија за визуелизација на податоци со седиште во Латвија.
Prezi
Главната платформа на компанијата е визуелен софтвер за раскажување приказни,алтернативно на традиционалните формати на презентации засновани на слајд. Прези презентациите визуелно изгледаат како мапа, кој им овозможува на корисниците да се движат помеѓу теми, да зумираат детали и да  повлечат за да го откријат контекстот.
Prezi Next
Ажурирање на оригиналниот софтвер Прези презентација,Prezi Next има редизајниран уредувач, шаблони за дизајнери и Prezi Viewer за Android и iOS уреди. Дополнително, Prezi Next овозможува да се користи зголемена реалност во презентациите.
Prezi Business
Изградена специјално за професионалци, платформата Prezi Business ги комбинира основните одлики на Prezi Next со алатките за продуктивност фокусирани на бизнис, вклучувајќи анализа на податоци во реално време, интеграција со платформата за бизнис соработка, коментирање и исправка на уредување и функцијата за презентирање во живо, со виртуелни сали за состаноци за вдомување на далечни Прези презентации.
Компатибилност на платформа
Prezi Next е HTML5 апликација која работи на JavaScript. Исто така е компатибилен со повеќето модерни системи.Prezi Next не поддржува Internet Explorer.
Конференции
Платформата се користеше во поставувањето на конференцијата од страна на Фондацијата Клинтон, Луфтханза , IBM и The Independent , и е главен во двете SXSW и TED.
Бизнис
Прези Бизнис е специјално дизајниран за професионалци за маркетинг и продажба. Платформата ги комбинира разговорните презентациски способности со функции фокусирани на бизнис, како што се соработка,интерактивност на мрзеливите и анализатор.
Образование
Прези тесно соработуваше со иницијативата Поврзана од нејзиното отворање од страна на претседателот Барак Обама во 2013 година, обезбедувајќи бесплатни Прези лиценци на стотици илјади наставници од средните училишта низ целата земја.
Критика и пристапност
Некои елементи на Прези презентации не можат да се читаат гласно со помош на читач на екран за корисници со попреченост. (Не е можно да се додадат атрибути на alt на слики и рамки кои се користат за дизајнирање страница, и шаблони се изградени за да работат без пристапни опции. ) Американските воспитувачи се советуваат дека Прези не е во согласност со Законот за Американците со посебни потреби (АДА / 508). Компанијата создаде сет   на совети за правење Прези презентациите во АДА-согласност.
Модел на приходи
Прези го користи моделот freemium. Презентациите создадени со користење на бесплатниот тип на јавна лиценца на производот се појавуваат на мрежното место на Prezi.com, која е јавно видлива. Клиентите кои плаќаат за лиценца Enjoy, Pro или Pro Plus можат да ги контролираат поставките за приватност на презентациите. Про и Про Плус корисници имаат пристап до Прези десктоп апликација, кој овозможува офлајн уредување. Прези, исто така, нуди образовна лиценца за студенти и едукатори, како и за Prezi Business, која е специјално дизајнирана за тимови.
Клисура (Костурско)
Клисура (на грчки: Κλεισούρα, Клисура) е село во Егејска Македонија, Околија Костур.
Ослободување
Информацијата за почетокот на Востанието костурските раководители ја добиле со задоцнување, на 20 јули, денот одреден за неговиот почеток. На тој ден, најголем дел од реонските раководители, војводи и чети се наоѓале северно од градот Костур, во околината на с. Дреновени. Уште истиот ден, откако извршиле делумна мобилизација на селаните од околните села, востаниците се приближиле до градот Костур, стационирајќи се во с. Апоскеп. Целта била да се изврши диверзија и напад на Костур. Сепак, поради објективни причини, планот не успеал. Акцијата пропаднала поради доцнењето на писмото од ГШ, кое, според Иван Попов, „доколку го добиевме навреме и бевме распоредени според планот, сигурно ќе го заземевме Костур, во кој имаше до 800 војници“.[1] Додека, според Христо Силјанов, причината за неуспехот била „раздвижувањето на аскерот“, кој логорувал во шатори на крајот од градот, при што, „го осуетиле влегувањето на четниците… и го принуди[ло] раководството да го смени планот“.[2] Единствено, таа вечер, успешно било завршено со прекинувањето на електричната мрежа и телеграфските врски на градот Костур со околните места.
Како и да е, дел од востаничките сили, уште додека се наоѓале во с.Апсокеп, биле распоредени низ разни делови од Корештата и Пополе, со цел да го направат потребното мобилизирање на луѓе, но и соодветно да го подготват теренот за вооружени акции. На 20 јули четата на Митре Влашето се стационирала во с. Кономлади, Манол Розов се упатил кон с. Загоричани, додека Пандо Кљашев со својата чета заминале кон с. Блаца.
Наредниот ден, по неуспешниот обид за напад на Костур, Лазар Поп Трајков се упатил за с.Д’мбени, Васил Чакалров кон с.Шестеово, а во с.Вишени заминал Иван Попов.[3] Првиот судир меѓу востаниците и османлиската војска, која била стационирана во с.Вишени и броела околу 100 војници, се случил на 21 јули, по кој Турците го напуштиле селото и се повлекле во Костур. Целта на костурското раководство во првите акции биле селските гарнизони, кои биле стационирани во поголемите села во околијата.[4] Освен судирот во с.Вишени, војската од останатите села успешно се повлекла во Костур, на тој начин избегнувајќи ја вооружената конфронтација со, во тој период, помоќниот противник.
За бројот на востаниците кои учествувале во акциите за ослободување на Клисура постојат различни податоци. Христо Силјанов, во книгата „Ослободителните борби на Македонија“, том II, навел бројка од над 600 востаници, додека Иван Попов, во спомените, кажува дека во завршните акции имало околу 800 луѓе.[14] Во секој случај, користејќи ги споредбените извори и расположливи материјали, можеме да заклучиме дека бројот на востаниците кои учествувале во ослободувањето на Клисура се движел околу 600 луѓе. Бројката која ја изнел Попов, се должела, најверојатно, на вкупниот број на востаници кои наредниот ден се собрале во градот. На 24 јули во Клисура пристигнал мокренскиот војвода Никола Андреев со, околу, 150 луѓе, кои по претходно неуспешниот напад на градот, во мали групи, се повлекле во околните места. Исто така, истиот ден пристигнале и селските чети од с.В’мбел и Куманичево.[15]
Како и да е, во ослободена Клисура, најпрвин, раководителите Чакаларов и Кљашев и војводата Попов, оддржале говор пред насобраното население, на кое, на грчки јазик им преведувал Кузо Попдинев.[16] Говорите биле во насока на поттикнување на сите христијански народи во борбата за единствената цел, автономија на Македонија, а воедно ги поканиле клисурчани активно да се вклучат во востаничките акции.[17]
За секој случај, како мерка на претпазливост, организационите првенци, вечерта на 23 јули, на сите стратешки места и височинки над Клисура поставиле стража, очекувајќи контраудар од страна на османлиската војска. Сепак, такво нешто не се случило.
Во Клисура, покрај гарнизонот од околу 300 војници, било сместено седиштето на мудурлукот. Мудирот, по кажувања на клисурчани, побегнал уште додека траела акцијата за ослободување на градот.[18] Наредниот ден, 24 јули, востаничкото раководство, со 15-20 востаници, се упатило кон управната зграда, каде ја запалиле целокупната архива, а воедно присвоиле неколку пушки „Гра“ и 4 коњи, кои востаниците им ги подариле на раководителите.[19] Потоа, како што забележал и Чакаларов во својот дневник, биле направени неколку фотографии, преку кои било овековечено ослободувањето на градот. На првата фотографија биле: „јас [Чакаларов], Кљашев, Розов и Николов, друга поза јас и Кљашев качени на коњи, па, по желба на фотографот, јас сам качен на коњ“.[20] Постои уште една фотографија, која во својот дневник не ја споменал Чакаларов, а се однесува на заедничкото фотографирање на костурското раководство со сите востаници кои учествувале во ослободувањето на градот. Откако востаниците се снабдиле со потребните намирници, после 30 часовно присуство во Клисура, го напуштиле градот и се упатиле кон Врбица, каде биле направени неопходните распоредувања за идните акции.
Според расположливите историски извори, ослободувањето, како и 23 дневниот слободен живот, влашкото население на Клисура го дочекало со радост. Како и за повеќето етнички групи кои тогаш постоеле во Македонија, така и за влашката, македонските востаници биле нивните ослободители од неколку вековната османлиска доминација, нивната солидарност и восхит кон ослободителите „не можеле да бидат поматени од… грчката пропаганда против македонското движење, ниту пак од турската“.[21] Војводата Попов во својте спомени забележал дека тие и селаните од околните села, кога и да посакале, оделе на пазар во Клисура, како во свој град и дека до „14 август бевме полни господари, дење и ноќе трубевме, пеевме, знамињата се вееја, кои се гледаа до Костур“.[22] За жал, од достапните извори не може да потврди дали во градот се формирало нова востаничка власт.
Како и да е, слободниот живот на граѓаните на Клисура и околните села траел до 14 август. На тој ден започнала големата османлиска офанзива против востаничките упоришта во костурската околија. Македонските востаници после постојаната иницијатива и напади на турските стратешки позиции, по овој датум преминале во дефанзива, избегнувајќи ги, доколку за тоа постоеле услови, во најголем број судирите за надмоќниот противник.
[1] Спомени на Иванъ Попов, 31.
[2] Христо Силјанов, Ослободителните борби на Македонија, Том прв, Скопје, 2003, 346.
[3] Спомени на Иванъ Попов, 31; Дневникот на војводата Васил…, 338-339.
[4] Историја на македонскиот народ,Том III, Скопје, 2001, 309.
[5] Сведоштво за овој настанан можеме да сретнеме во писмо на грчкиот учител од Клисура, кое денес се наоѓа во грчкото МНР, во досие Битола 1903. Во него било наведено: „На 22 јули 1903 г., војводата Коле од Мокрени со 200 борци ја даде паролата за Востанието во селата околу Клисура, издигнувајќи црвено знаме кај ридот на манастирот пророк Илија. Малубројната војска која се наоѓаше во Клисура излезе да да ги прогони, но немаше да успее да ги избрка, ако непристигнеше, од Костур, војводата Вангелис со 6 борци и 18 војници. Значи благодарение на Вангелис, кој со работа во корист на нацијата и дејствуваше во подуправата на Костур, поранешен помошник на заменик управникот г-дин. Г.Колетис беше примен во служба на Владата и костурската митрополија, не само од рововите ги извади, туку и се дадоа на бегство, оставајќи 7 мртви“.Georgios Petsivas, Ioannou Karaviti, O makedonikos agon…, 899.
[6] Дневникот на војводата Васил…, 341.
[7] Спомени на Иванъ Попов, 34.
[8] Исто, 34.
[9] Дневникот на војводата Васил…, 341-342.
[10] Исто, 342.
[11] Исто, 343.
[12] Спомени на Иванъ Попов, 34.
[13] Дневникот на војводата Васил…, 343; Спомени на Иванъ Попов, 35.
[14] Хр. Силјанов, Ослободителните борби…, 347; Спомени на Иванъ Попов, 35.
[15] Дневникот на војводата Васил…, 344.
[17] Хр. Силјанов, Ослободителните борби…, 347; Спомени на Иванъ Попов, 35.
[18] Дневникот на војводата Васил…, 343.
[19] Спомени на Иванъ Попов, 36; Дневникот на војводата Васил…, 343, 344; Дневници и спомени за Бьлгарската историяа; Дневници…, 63.
[20] Дневникот на војводата Васил…, 344.
[21] Историја на македонскиот…, 310.
[22] Спомени на Иванъ Попов, 36.
Променлива ѕвезда од типот на W Девица
Првпат се забележани како различни од класичните кефеиди од германскиот астроном Валтер Баде во 1942 г. при изучување на кефеидите во галаксијата Андромеда со кое предложил дека ѕвездите од таа галаксија се од две посебни населенија.
Прототип на групата е ѕвездата W Девица.
Љупчо Јордановски
Љупчо Јордановски (, —,  ) — македонски политичар, професор и сеизмолог, претседател на Партијата на слободни демократи и поранешен претседател на Собранието на Република Македонија.
Бил оженет и татко на три деца. Во 1975 станал дипломиран електротехнички инженер на Електротехнички факултет при Загребски универзитет. Докторирал на Универзитетот Јужна Калифорнија во САД во 1985. Беше активен на политичката сцена во 2000-тите.
Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 12 (Прилеп)
'''Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 12''' — дуќан во Старата чаршија во градот Прилеп. Објектот е заведен како културно наследство на Македонија во списокот на заштитени добра на Министерството за култура.
Ада (Ѓавато)
Ада — речен остров на Вардар кај селото Ѓавато, во јужниот дел на Македонија.
Местоположба
Еден од најголемите речни острови во Македонија се наоѓа кај селото Ѓавато, северно од градот Гевгелија.
Опис
Островот е издолжен околу 420 метри во насока североисток-југозапад, додека широчината му изнесува околу 130 метри. Составен е од ситен речен песок и претежно е оголен. Единствено на западниот дел од островот има тревна и грмушеста вегетација.
При високо ниво на реката Вардар, значителен дел од островот се поплавува, со оглед на тоа што најголемата височина му е само 3 метри.
Намена
Островот е посетуван од рибари и од капачи, обично во летниот дел од годината.
Туриграв (Суводол)
Туриграв — археолошко наоѓалиште во битолското село Суводол. Претставува населба од доцноантичко време. Се наоѓа на 800 м југозападно од селото, покрај левиот брег на Ореовски Дол. Заводот и музеј од Битола во 1977 година извршил заштитно ископување, при што се откриени остатоци од темели на куќи градени од камен и кал и еден објект со просторија за термално загревање. Откриено е множество фрагменти од керамички садови, а најдени се и монети од III и IV век. Наодите се чуваат во Заводот и музеј во Битола.
Врбица (Кратовско)
Врбица — историско село во Кратовско, североисточна Македонија.
Географија
Селото се наоѓало територијата на денешната Општина Кратово, северно од градот Кратово, на јужното подножје на планината Осогово.
Историја
Во XIX Врбица ѝ припаѓала на Кратовска каза. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 г. Врбица има 80 жители, од кои сите Македонци христијани.
Според податоците на егзархискиот службеник Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. селото броело 40 жители, сите православни Македонци.
Знаме на Џерси
Знамето на Џерси е усвоено од страна на тамошната власт на 12 јуни 1979 година, прогласено од страна на кралицата Елизабета II на 10 декември 1980, а првпат службено истакнато на 1 април 1981 година.
Знамето има бела основа на која се ноѓа дијагонален црвен крст (крстот на Свети Патрик) чии краци одат по краевите на знамето, а во горниот квадрат, над пресекот на крстот, се наоѓа грбот на Џерси.
Синајска Гора
Синајска Гора или Мојсеева Гора, — планина, која се наоѓа на јужниот дел од Синајскиот Полуостров со висина од 2.285 м. Позната е во јудаизмот, христијанството и исламот. Оваа планина е позната по местото каде Мојсеј ги примил Десетте Божји заповеди.
Изофиза
Изофиза (лат. Isophysis, од грч. изо, физис ) — род на билка од фамилијата (Перуники). Родот е монотипен бидејќи опфаќа само еден вид - Тасманска изофиза (Isophysis tasmanica), ендемски вид кој вирее само во планините на Западна Тасманија на голи места и песокливи почви. Има тревести листови и ѕвездолик темни црвено-виолетови или жолти ливчиња звртени наназад. Карактеристично за овој вид е издадена плодница, по што се разликува од секое друго растение од фамилијата Перуники.
Фагоката макулата
Фагоката макулата (Phagocata maculata) е ендемска планарија, Turbellaria, во Охридско Езеро.
Опис
Фагоката макулата е вид со мали димензии. Полово зрелите единки достигнуваат должина од 6 до 7 мм и ширина од 0,9 до 1 мм. Според Stankovic (1938) единките имаат од 6 до 8 мм должина и 1 мм ширина, а според Kenk (1878) од 3 до 4 мм должина и 1 мм ширина. Челниот раб од главата варира од заоблен до остроаголно конвексен. Кај овој вид не се забележува вратно стеснување. Двете очи се сместени блиску едно до друго.
Најкарактеристичен морфолошки белег на Фагоката макулата е пигментацијата на грбната страна. Имено, зрнестиот темно-кафеав или црн пигмент на грбот е разместен на повеќе начини. најчесто тој е во форма на една релативно крупна пигментна дамка сместена на одделно растојание зад очите. Оваа дамка кон предниот дел на главата и бочните рабови на телото избледнува, а кон задниот крај продолжува во средногрбната пигментна трака. меѓутоа, кај некои единки, пигментната дамка и средногрбната пигментна трака се поделени со непигментирана средногрбна линија. Во трет случај, пак, моѓат да постојат само две пигментни дамки сместени на забележително растојание зад очите, односно нешто пред голточниот регион.
Усниот отвор кај Фагоката макулата е сместен во задниот дел на предната половина од стомачната страна. Голтката е цилиндрична и нејзината внатрешна мускулатура е изградена од две одделни слоја: слој на кружни и слој на надолжни мускулни влакна (карактеристично за претставниците на фамилијата Planaridae).
Гениталниот отвор кај овој вид се наоѓа во почетокот на третата третина од стомачната страна. Тој директно води во машкиот атриум кој го достигнува половиот отвор и го елиминира општиот атриум. Во машкиот атриум се протега купестата папила на пенисот, која под надворешниот епител содржи дебел слој од кружни мускулни влакна. Низ средишниот дел на папилата минува ејакулаторниот канал кој е изграден од три дела: почетен (преден) дел исполнет со кружни мускулни влакна и може да се рече дека, на одделен начин го претставува семениот меур, среден цевчест дел во кој се влеваат каналите од еозинофилните жлезди и еден релативно широк завршен дел. Дополнителните отвори на пенисовата папила што ги наведува Komarek (1953а) при анализите на ХБЗ не биле евидентирани. Булбусот на пенисот е со мала големина. Семената кеса е доста обемна. Нејзиниот канал се отвора блиску до гениталниот отвор, и тоа од левата страна на машкиот атриум.
Семеводите се влеваат одделно во темето на пенисовиот булбус. Меѓутоа, пред да влезат (со или без јазли) во булбусот, претходно, во нивото на голтката творат забележителни проширувања. Во суштина, сè што е изнесено во врска со семеводите и јајцеводите при описот на P.ohridana во потполност ваѓи и за P.maculata. Впрочем, кај сите претставници на Phagocata, половиот апарат не покажува евидентни анатомски разлики.
Фагоката макулата е редок ендемичен вид во Охридско Езеро. По однос на езерската подлога (песок и коруби од Dreissena и полжави), Фагоката макулата е стенотопен, а во исто време стенобатен организам (го нема после 35 м длабочина). По однос на температурата, овој вид е еуритермен организам.
Густина на популацијата
Во текот на годината густината на популацијата на овој вид е променлива. максимална густина достигнува зимно време, во месец февруари, со 109 инд./м². После овој максимум, густината постепено опаѓа, сè до крајот на годината, и во месец декември се движи од 29 до 40 инд./м² (33 инд./м² е средна вредност на густината на популацијата на истражуваните локалитети). Максималната густина на популацијата е во тесна врска со приливот на младата генерација. Всушност, од истражувањата е докажано дека јувенилните единки учествуваат со 82% т.е. со 89инд./ м². Во текот на годината возрасната структура на популацијата е променлива, т.е. постои евидентна динамика кога промената на густината на популацијата и промената на возрасната структура во текот на годината инмаат паралелен тек. Тоа укажува на фактот дека динамиката на популационата густина е во тесна зависност од возрасната структура.
Виљушка
Виљушка (погрешно: вилушка) — дел од прибор за јадење кој се состои од една дршка со неколку тесни боцки на едниот крај. Виљушката се користи за да се подигне храната до устата, или да се задржат состојките в место додека тие се сечат со нож. Храната може да се подигне со прободувње со боцките или држејќи ја на врвот на боцките се малку криви.
Се смета дека виљушката потекнува од Римското Царство, што се покажало со археолошки докази. Виљушка што се користи на маса за јадење најверојатно потекнува од Источното Римско (или Византиско) Царство. Нејзината употреба се проширила на Блискиот Исток во текот на првиот милениум од нашата ера и потоа се проширила во јужна Европа во текот на вториот милениум. Не се користела редовно во северна Европа до 18 век и не се користела во Северна Америка сè до 19 век.
Кристална ноќ
Кристална ноќ (германски: Kristallnacht или Reichskristallnacht, Pogromnacht или Ноќ на скршено стакло) е акт на масивно прогонување на Евреите во цела Германија и делови од Австрија на 9 и 10 ноември 1938 година. Домовите на Евреите биле опустошени во неколку германски градови, како и 8.000 еврејски дуќани, градови и села, од страна на цивили и членови на СА, кои ги рушеле еврејските градби со токмаци, оставајќи ги улиците покриени со скршени прозорци и излози. Од таму доаѓа името „Ноќ на скршено стакло“. Многу Евреи биле претепани до смрт, а 30.000 Евреи мажи биле однесени во концентрациони логори, 1.668 синагоги опустошени и 267 запалени.
Позадина на настанот
Во Германија до 1920-те години Евреите биле целосно интегрирани во општеството како германски граѓани, а условите за нив почнале да се менуваат по доаѓањето на Адолф Хитлер на власт, како канцелар на Германија на 30 јануари 1933 година, односно донесувањето на Законот за итни мерки (23 март 1933) со кој Хитлер добил огромна моќ по пожарот на зградата на Рајстаг од 27 февруари 1933 година. Режимот на Хитлер од почеток започнал со анти-еврејска и нацистичка пропаганда, при што биле обвинети 500.000 Евреи во Германија (или 0,86% од населението) за поразот на Германија во Првата светска војна, како и за лошата економска состојба по војната, големата инфлација и последиците од Големата депресија во Европа. Почнувајќи од 1933 година, германската влада донела серија на анти-еврејски закони со кои се ограничувале правата на германските Евреи да заработуваат, да се школуваат и да уживаат полноправно како граѓани. Со законот донесен на 7 април 1933 година, на Евреите им било забрането да работат во државна служба. Со Нирнбершките закони во 1935 година на Евреите им биле одземени граѓанските права и било забрането да се венчаат со не-Евреи.
Сите овие закони ги исклучиле Евреите од општествениот и политичкиот живот во Германија, по што многу од нив ја напуштиле Германија. На меѓународната Евијанска конференција на 6 јули 1938 година се расправало за ситуацијата на Евреите и Ромите кои имигрирале во други земји: повеќе од 250.000 Евреи ги напуштиле Германија и Австрија (која веќе била споена со Германија), а повеќе од 300.000 германски и австриски Евреи барале азил. Како се зголемувал бројот на Евреи и Роми кои барале азил, така се појавиле ограничувања што ги поставиле земјите како правила за прием на бегалци. Некои историчари сметаат дека нацистичката влада чекала соодветна провокација за да спроведе насилство против Евреите, уште од 1937 година.
Протерување на полски Евреи од Германија
Полска се откажала од граѓанските права на полските Евреи кои живеат надвор од Полска повеќе од пет години во октомври 1938, со што тие останале без државјанство. Со овој т.н. „Полски акт“ повеќе од 12.000 полски Евреи, меѓу кои филозофот и рабинот Абрахам Џошуа Хешел и идниот книжевен критичар Марсел Рајх-Раницки биле протерани од Германија на 28 октомври 1938 година по наредба на Хитлер, односно им било наредено да ги напуштат домовите во текот на една ноќ со тоа што смееле да понесат само по еден куфер по човек. Сите биле качени на возови и испратени кон полската граница, каде полските граничари ги вратиле во Германија.
Полските Евреи со денови пешачеле без храна и засолниште. На 4.000 од нив им било дозволено да влезат во Полска, а останатите 8.000 останале на границата. Условите биле толку лоши, што некои од нив се обиделе да се вратат во Германија, но биле веднаш стрелани.
Убиството на Ернст фом Рат
Меѓу протераните било семејството Гриншпан, полски Евреи кои се населиле во Хановер, Германија, во 1911 година. Нивниот седумнаесет годишен син Хершел живеел во Париз кај својот чичко. Хершел добил картичка од родителите испратена од полската граница, во која родителите кажуваат дека немаат пари во нив и бараат да им испрати. Картичката ја добил на 3 ноември 1938 година.
Во понеделникот наутро на 7 ноември 1938 година, купил револвер и куршуми, и отишол во германската амбасада со барање да се сретне со некој одговорен. Откако бил внесен во канцеларијата на Ернст фом Рат, Хершел Гриншпан испукал пет куршуми во фом Рат, од кои два во стомак. Ернст фом Рат бил професионален дипломат во канцеларијата за надворешни работи, имал анти-нацистички ставови, посебно поради однесувањето на нацистите со Евреите, поради што бил под истрага на Гестапо. Гриншпан се предал на француската полиција и го признал убиството. Во џебот имал картичка адресирана до неговите родители на која пишувало: „Господ нека ми прости ... морам да протестирам за да дознае целиот свет.“
Смртта на Ернст фом Рат
Ернст фом Рат починал од повредите на 9 ноември. Веста за неговата смрт стигнала до Хитлер истата вечер додека бил на вечера со неколкумина клучни личности од партијата. По интензивните разговори, Хитлер ги напуштил, а министерот за пропаганда Јозеф Гебелс изјавил дека фирерот решил демонстрациите да не бидат организирани од партијата, туку да избувнат спонтано и да не бидат попречени. Со овие зборови, всушност Гебелс побарал од партиските водачи да организираат погром. Според некои историчари, Гебелс во ова гледал шанса да се покаже во очите на Хитлер.
На 10 ноември 1938 година, во 01:20 по полноќ, Рајнхард Хајдрих испратил итна тајна телеграма до Безбедносната полиција и до Штурмабтајлунг (СА) со инструкции за немешање во претстојните немири, како и со упатство да се заштитат имотите на странците и не-Евреите. На полицијата ѝ било наложено да ги заплени архивите од синагогите и канцелариите, како и да ги притвори здравите мажи Евреи кои не се престари, кои требало да се префрлат на работа во концентрационите логори.
Немири
Излозите на околу 7.500 дуќани на Евреи биле искршени таа ноќ, оттука и називот Kristallnacht (Кристална ноќ). Домовите на Евреите низ цела Германија биле ограбени, и имало случаи на претепани Евреи.
Повеќе од 1.400 синагоги и места за молитви, многу од еврејските гробишта, повеќе 7.000 продавници и 29 стоковни куќи биле оштетени, а во многу случаи и целосно уништени. Повеќе од 30.000 Евреи биле усапсени и однесени во концентрациони логори, во најголем дел во Дахау, Бухенвалд и Захсенхаузен.
Од уништените синагоги, некои биле стари со векови. Надгробни споменици биле урнати, а гробовите вандализирани. Биле палени огнови во кои фрлале молитвеници, свитоци, уметнички и филозофски текстови, а некои градби биле исто така запалени или урнати до непрепознавање.
По оваа ноќ, еврејската заедница била казнета со 10 милијарди марки, а поправката на прозорците ги чинела 40 милиони марки. Многумина во Берлин се срамеле од погромот, а некои понудиле помош.
Последици
Геринг не бил задоволен со уништувањето на еврејскиот имот, бидејќи имал план да им го одземе, а на 12 ноември се сретнал со членови на нацистичкото раководство за да ги испланираат наредните чекори по немирите.
По погромот, германските Евреи биле прогонувани и иако биле веќе ограбени, им биле нанесени нови економски штети. Биле принудени да платат колективна казна од милијарда марки за убиството на фом Рат (денес околу 5,5 милијарди американски долари), казна која била извршена со одземање на 20% од имотите на Евреите во државата. Сума од шест милиони марки осигурителна исплата за оштета на имот требало да биде исплатена на владата.
Во Германија
Реакциите на не-Евреите во Германија по Кристалната ноќ биле различни. Многумина тивко набљудувале, а пожарникарите внимавале само да не се пренесе огнот на соседните градби. Во Берлин, полицискиот поручник Ото Белгард им забранил на СА групите да ја запалат Новата синагога, заради што неговиот претпоставен добил усна опомена од комесарот.
Портретот на германскиот научник и добитник на Нобелова награда за медицина, Паул Ерлих, бил спасен од сосед. Степенот на уништување бил толку голем, што многумина Германци изразиле неодобрување, а Кристалната ноќ ја опишале како бесмислена.
Во 1938 година по Кристалната ноќ, психологот Михаил Милер-Клаудиус интервјуирал 41 случајно одбрани членови на нацистичката партија за нивниот став во врска со расниот прогон. Од нив, 63% биле екстремно против, само 5% изразиле одобрување, а останатите немале став. Студија спроведена во 1933 година покажала дека 33% од членовите на нацистичката партија немале проблем со другите раси, а 13% одобрувале прогон. За време на Кристалната ноќ неколкумина Гаулактери, како и многумина од водачите на СА и на Хитлеровата младина, одбиле да учествуваат. Некои нацисти им помагале на Евреите во текот на Кристалната ноќ.