cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1096
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6604 и 6605 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5846 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4856 и 4857 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1849.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1096 година се протега во 3732 и 3733, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3792 и 3793 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1639. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 488 и 490 исламска година.
NGC 5291/1
NGC 5291/1 — елиптична галаксија во соѕвездието Кентаур, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5291/1 се споменува и како ESO 445-30, MCG -5-33-6.
Откривање
Објектот е откриен на 8 мај 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5291/1 е од видот E3. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,1 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 14 m/лм2. NGC 5291/1 има привидни димензии од 1,2' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 47 м 24,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -30° 24' 19"". Положбениот агол на објектот е во износ од 168°.
Други поделби
Проучување на NGC 5291/1 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 48893. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 371; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7266. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 89.
Загливер
Загливер (Ζαγκλιβέρι, Загливери) — село во Општина Лагадина во Солунскиот округ, Егејска Македонија, денес во областа Централна Македонија, Грција.
Историја
Се смета дека населбата претставува една од најстарите во регионот, која била подигната уште во II век п.н.е. од страна на грчки колонисти.
Во XIX век Загливер е село, кое припаѓало кон Лагадинската каза на Отоманското Царство. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото имало 260 жители Турци и 900 Грци.
Селото било под влијание на Цариградската патријаршија. Според податоците на секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во селото живееле 575 Грци и работеле две грчки училишта.
По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Грција. На пописот од 1913 година биле евидентирани 1820 жители, додека на пописот од 1920 година, во селото биле евидентирани 1812 жители. Поради тоа, селото е едно од најголемите села во околината и претставува културен центар на уште 14 околни села .Според Лозанскиот договор, во селото било населено грчко население од Мала Азија, Источна Тракија и Понд, додека муслиманското население било принудено да си замине од селото.
Демографија
Во 1928 година селото броело 2707 жители. , додека во 1940 година селото броело 2718 жители.
Селото во пописот од 1951 година броело 2482 жители, на пописот од 1961 година, во селото живееле 2081 жител, во 1971 година имало 2376 жители, во 1981 година имало 2199 жители, додека во 1991 година имало 2302 жители. Денеска, населението на селото е 2169 жители според пописот од 2011 година.
Триптих на планините и замоците
Триптих на планините и замоците (Le Triptyque des Monts et Châteaux) — друмска велосипедска трка во Белгија, за првпат одржана во 1996 г. Од 2005 г. се приредува како етапна трка (2.2) во рамките на Европската турнеја на UCI.
Јавански носорог
Јаванскиот носорог или сундски носорог — член на семејството на носорозите и е еден од петте преживеани видови на носорози. Припаѓа на истиот род како и Индискиот носорог и има слична мозаична кожа која наликува на борбен оклоп, но со должина од 3,1-3,2 метри и висина од 1,4-1,7 метри е доста помал од индискиот носорог. По големина е сличен со Црниот носорог. Неговиот рог најчесто е помал од 25 сантиметри, што го прави најкраток меѓу останатите видови на носорози. Во минатото овој вид бил најраспространетиот азиски носорог, живеел од островите во Индонезија, преку југоисточна Азија, до Индија и Кина. Денес јаванскиот носорог е критично загрозен вид, со само 2 преостанати популации во дивината, и ниту една во заробеништво. Се смета дека е најреткиот голем цицач на планетата. Во националниот парк Уџунг Кулон на островот Јава во Индонезија има најмалку 40-50 единки, и мала популација која во 2007 година била проценета на не повеќе од 8 единки во националниот парк Кат Тиен во Виетнам. Намалувањето на бројноста на јаванските носорози пред сè се должи на ловокрадстовото поради нивниот рог кој е доста ценет во традиционалната кинеска медицина (на црниот пазар достигнува цена од 30 000 долари за килограм ). Загубата на природното живеалиште, најмногу поради војни како Виетнамската војна исто така придонело за намалување на популациите. Денешната распространетост е само во два заштитени региони, но сепак овие носорози и понатаму се во опасност од ловокрадство, болести и намалување на генетскиот диверзитет во популациите што води до видова депресија. Јаванскиот носорог во дивината живее одприлика 30-45 години. Во минатото ги населувал дождовните шуми, влажните пасишта и големите рамни простори околу реките каде често има поплави. Јаванскиот носорог најчесто е самотно животно, освен за време на сезоната на парење и на одгледувањето на младенчињата. Понекогаш се собираат во групи покрај барите. Возрасните носорози немаат природни грабливци освен човекот. Најчесто овие носорози ги избегнуваат луѓето, но се случува да нападнат доколу се почувствуваат загрозени. Научниците ретко ги проучуваат овие животни во нивната природна средина најмногу поради фактот дека се доста ретки и загрозени животни. Јаванскиот носорог е најмалку проучуваниот носорог на светот.
Таксономија
Првите истражувања на природонаучниците врз јаванскиот носорог надвор од неговата животна средина биле изведени во 1787 година кога две единки биле застрелани во Јава. Черепите биле испратени кај германскиот природонаучник Петрус Кампер кој умрел во 1789 година, пред да ги објави неговите заклучоци дека јаванскиот носорог е посебен вид. Алфред Дувосел (Alfred Duvaucel) убил носорог од овој вид на островот Суматра и го пратил на неговиот очув Жорж Кивие (Georges Cuvier) кој бил познат француски научник. Кувие го признал ова животно како посебен вид во 1822 година, и истата година Анселм Гаетан Демаре (Anselme Gaëtan Desmarest) му до дал името Rhinoceros sondaicus. Ова е последниот идентификуван носорог. Десмарест најпрво го идентификувал како носорог од Суматра, меѓутоа подоцна утврдил дека станува збор за јавански носорог. Името на родот Rhinoceros, во кој спаѓа и Индискиот носорог, потекнува од грчките зборови ῥινός (ринос) што значи нос и κέρας (керас) што значи рог. Sondaicus потекнува од Сунда, биогеографски регион во кој спаѓаат островите Суматра, Јава, Борнео и околните помали острови. Постојат три подвида, од кои се претпоставува дека само два се преживеани :
Еволуција
Предците на носорозите се одвоиле од останатите непарнокопитни животни за време на раниот еоцен. Според споредбите на митохондралната ДНК, предците на денешните носорози се одвоиле од предците на Equidae пред околу 50 милиони години. Преживеаното семејство носороси за првпат се појавило во Евроазија во доцниот еоцен, а предците на носорозите се распространиле низ Азија на почетокот на миоценот. Индискиот и јаванскиот носорог, единствените членови на родот Rhinoceros, во фосилните остатоци за првпат се појавиле во Азија пред околу 1,6-3,3 милиони години. Според молекуларните анализи се проценува дека двата вида се одделиле многу порано, односно пред околу 11,7 милиони години. Се смета дека индискиот и јаванскиот носорог не се многу блиски роднини со останатите видови на носорози. Неколку истраживања поставиле хипотези дека овие два вида се многу поблиски со изумрените Gaindetherium и Punjabitherium. Според деталните истражувања на кладите во Rhinocerotidae, постојат хипотези дека Rhinoceros и изумрениот Punjabitherium се во иста клада со Dicerorhinus (Суматранскиот носорог). Други истражувања пак, укажуваат дека суматранскиот носорог е сепак поблизок со двата африкански видови. Можно е суматранскиот носорог да се одвоил од азиските носорози пред околу 15 милиони години.
Особености
Јаванскиот носорог е помал од неговиот роднина индискиот носорог, и по големина е доста сличен со црниот носорог. Должината на телото (вклучувајќи ја и главата) на овој вид е 3.1-3.2 метри и достигнува висина од 1.4 до 1.7 метри. Кај возрасните единки има голема варијација во тежината, па забележани се единки со тежина од 900 до 2300 килограми. Сепак поради тоа што спаѓа во критично загрозени видови, истражувања за големината на овие животни никогаш не биле приоритет. Не постои голема разлика во големината помеѓу единки од различен пол, но женките може да бидат малку поголеми. Виетнамските носорози се малку помали од носорозите од Јава. Овие заклучоци се изведени од истражувања направени на фотографски докази и мерења на отисоци од стапалата. Како и индискиот роднина, и јаванскиот носорог има само еден рог (другите преживеани видови на носорози имаат по два рога). Неговиот рог е најмал од сите останати видови, и најчесто има должина помала од 20 сантиметри. Најдолгиот регистриран рог на јавански носорог е 27 сантиметри. Според набљудувањата овој носорог не го корсти рогот за борби, туку за туркање на калта во барите и правење пат низ бујна вегетација. Слично како и некои други видови на носорози (како црниот, суматранскиот и инискиот), и јаванскиот носорог има долга испакната горна усна која е приспособена за пасење. Долните секачи се долги и остри и често ги користи при борењето со други носорози. Зад секачите има два реда од шест молари кои г користи за џвакање на храната. Како и останатите видови, и јаванскиот носорог има одличен слух и мирис, но многу слаб вид. Се проценува дека живеат околу 30-45 години. Неговата мазна, сива кожа создава набори на рамениците, на грбот и на бутовите. Кожата има природна мозаична шара што му дава на носорогот изглед како да носи оклоп. Наборите кај вратот се помали кај тие на индискиот носорог, но формираат сличен облик на седло. Бидејќи јаванскиот носорог е загрозен и доста редок вид, проучувањата се засноваат на примероци од фекалии и скриени камери. Многу ретко се директно мерени или набљудувани.
Распространетост и живеалиште
Дури и според најоптимистичките проценки се смета дека има помалку од 100 јавански носорози во дивината. Се претпоставува дека овие животни се можеби најзагрозениот вид од сите големи цицачи. Јаванскиот носорог го среќаваме само на две места, Националниот парк Уџунг Кулон кој се наоѓа во западниот дел на Јава и Националниот пар Кат Тиен кој е околу 150 километри северно од Хошимин. Во минатото ова животно било распространето од Асам и Бенгал (каде нивните региони најверојатно се препокрвале со регионите во кои живееле суматранскиот и индискиот носорог ) па источно до Мјанмар, Тајланд, Камбоџа, Лаос, Виетнам и јужно до Малајскиот полуостров и островите Суматра, Јава и најверојатно Борнео. Јаванскиот носорог ги населува густите дождовни шуми, високи треви, речните корита полни со трски или влажни региони каде има многу бари со кал. Иако во минатото овој носорог претпочитал ниски земјишта, подвидот од Виетнам, најверојатно под притисок од човечкото влијание и лов, се повлекол во повисоките региони (до 2000 метри надморска височина). Распространетоста на Јаванскиот носорог се намалува во последните 3000 години. Почнувајќи од околу 1000 година пне., северната распространетост на носорогот се проширувала во Кина, но почнал и да се проширува јужно околу 0,5 километри годишно, најмногу поради зголеменото присуство на човекот во регионот. Се смета дека во Индија изумрел за време на првата декада од 20 век. Јаванскиот носорог на Малајскиот полуостров бил ловен до изумирање до 1932 година. До крајот на виетнамската војна, виетнамскиот носорог се верува дека бил изумрен на Азиското копно. Локалните ловци и дрвосечачи во Камбоџа тврделе дека постојат јавански носорози во планината Карван, но обидите да се најде доказ биле неуспешни. Можно е да постоела популација и на островот Борнео, но постои веројатност овие примероци да биле дел од популацијата на Суматрански носорози.
Однесување
Јаванскиот носорог е самотно животно, освен паровите за време на периодот за парење и маките со потомството. Понекогаш се случува да се собираат во мали групи во каливите бари или на местата каде лижат сол. Валкањето во кал е нормално однесување за сите видови носорози, што им овозможува да ја одржуваат пониска температурата на телото и да се заштитат од одредени болести и паразити. Јаванскиот носорог не ги копа сам барите со кал туку најчесто ги користи тие на другите животни или пак оние кои настанале по природен пат. Мажјаците имаат територии кои покриваат од 12 до 20 км2, за разлика од женките, чии територии се далеку помали и имаат површина од 3 до 14 км2. Териториите на мажјаците се препокриваат многу помалку од териториите на женките. Не е познато дали има територијални борби. Мажјаците ја означуваат нивната територија со купови од измет и обележување со урина. Гребаниците на земјата направени со копитата и свитканите ластарки исто така се смета дека се дел од комуникацијата меѓу единките. Јаванскиот носорог е помалку вокален од суматранскиот. Досега се регистрирани звуци од само неколку јавански носорози. Возрасните носорози немаат природни непријатели освен човекот. Овој вид, секогаш кога има луѓе во близина, се повлекува во густите шуми. Сепак, доколку човекот премногу се доближи, јаванскиот носорог станува агресивен напаѓајќи со предните заби од долната вилица. Анти-социјалното однесување на овие носорози се смета дека е адаптација поради малите преживеани популации. Историски докази укажуваат дека некогаш овој вид, како и останатите носорози бил далку подруштвен.
Заштитен статус
Главниот фактор за постојаното намалување на популациите на јаванскиот носорог е ловот поради нивниот рог, проблем кој постои и за останатите видови носорози. Роговите биле трговска стока во Кина повеќе од 2000 година, каде традиционалната кинеска медицина верува дека имаат исцелувачки моќи. Кожата од ова животно традиционално се користела за правење оклоп на кинеските војници, а некои локални племиња во Виетнам веруваат дека кожата може да се користи за производство на антидот за змиски отров. Териториите на кои живее носорогот се најчесто територии на кои има голема сиромаштија, па борците за зачувување на видот имале големи проблеми да го убедат месното население да не го убива ова неупотребливо животно кое може да се продаде за голема сума пари. Во 1975 година на јаванскиот носорог му била доделена заштита од ранг Appendix 1 според Вашингтонски договор за заштита на видовите (CITES), со која се забранува каква било меѓународна трговија со носорозите или со производи добиени од нив. На црниот пазар, рогот на азиските носорози достигнува цена и до 30 000 американски долари, што е 3 пати повеќе од цената на африканските видови. Загубата на природното живеалиште поради создавање на обработливи површини исто така придонесува за намалување на популациите. Сепак денес, ова не претставува значаен фактор бидејќи носорозите живеат само во два аштитени национални паркови. Популациијата е присутна само во два мали региона, па проблем претставува и зголемување на осетливоста кон болести и проблеми при размножувањето. Научниците сметаат дека за зачувување на генетскиот диверзитет на видот потребна е популација од најмалку 100 единки.
Уџунг Кулон
Кога во 1967 година за првпат бил направен попис на носорозите во овој национален парк, биле регистрирани само 25 единки. До 1980 година популацијата двојно се зголемила, и оваа бројка останала стабилна до денес. Иако носорозите немаат природни грабливци, тие мора да се натпреваруваат за храна со дивите говеда. Поради оваа конкуренција бројот на носорози е помал од капацитетот на полуостровот. Во 2006 година се пронајдени докази кои укажуваат на најмалку четири бебиња носорози, што е најголема бројка некогаш документирана за овој вид.
Кат Тиен
После Виетнамската војна, се претпоставувало дека јаванските носорози се изумрени во овој регион. Ова мислење владеело сè до 1988 година, кога еден ловец застрелал ворасна женка. Во 1989 година група истражуачи ги набљудувале јужните виетнамски шуми барајќи докази за други преживеани единки. Свежи траги од најмалку 15 носорози биле пронајдени покрај реката Донг Наи. Поради присуството на носорозите, овој регион станал дел од националниот парк Кат Тиен во 1992 година. Се смета дека популацијата е премногу намалена, и дека има само околу 3-8 единки, меѓу кои нема мажјаци. Конзервационистите дебатираат за шансите за преживување на овој вид носорог, некои сметаат дека треба да се донесат носорози од Индонезија за да се спаси популацијата, додека други сметаат дека популацијата е доволно голема за да може сама да закрепне.
Во заробеништво
Јаванскиот носорог не е присутен во зоолошките градини веќе еден век. Во 1800тите, најмалку четири единки биле изложени во Аделаида, Калкута и Лондон. Документирани се најмалку 22 јавански носорога кои биле чувани во заробеништво, но постои можност овој број да е поголем бидејќи овој вид често го мешаат со индискиот носорог. Јаванскиот носорог никогаш не се снашол во заробеништво, најстарата единка живеела само до 20 годишна возраст, што е само половина од возраста која ја достигнуваат во дивината. Последниот јавански носорог кој бил чуван во заробеништво умрел во зоолошката градина во Аделаид во Австралија во 1907 година. Во оваа зоолошка градина видот бил толку малку познат што били изложуван како индиски носорог.
Папа Јован Павле
Имало двајца папи со името Јован Павле:
Музика:
Paulus
Спиро Гулапчев
Спиро Гулапчев (12 јуни 1856 — 1918) — македонски анархист, учесник во распламтените полемики што се водат за Македонија по Берлинскиот конгрес, општественик, публицист, јазичар, идеолог на сиромахомилството (варијанта на народничко учење), еден од првите заговорници за Балканска федерација и од првите апологети на концепцијата според која Македонија требало да биде одделна политичка целост, сопственик на печатница во која се печатени книги со македонска проблематика, иако самиот Македонците недвосмислено ги сметал за Бугари.
Роден е во Лерин, Егејска Македонија (денес Грција). Се школувал во Цариград, под покровителство на Бугарската егзархија, во бугарското училиште во Фенер заедно со Трајко Китанчев и Димитар Благоев. Потоа образованието го продолжува во Одрин и Пловдив, по што оди да студира во Москва и Киев. Восхитен од идеите на руското народничество и од федералистичките стремежи на Малорусите (Украинците), живее во Русија, околу 5 години. Поради пројавените свои симпатии ќе биде екстерниран во родниот град, за по краткото учителствување да се пресели дефинитивно во Бугарија, каде што останува сè до смртта.
ОУ „Кочо Рацин“ - Петровец
Кочо Рацин — основно училиште во Петровец, Општина Петровец.
Човечки глас (филм)
„Човечки глас“ (англиски: The human voice) е филм на шпанскиот режисер Педро Алмодовар (Pedro Almodóvar) од 2020 година. Режисерот, исто така, е автор и на сценариото, а главната улога ја игра Тилда Свинтон (Tilda Swinton). Филмот, заснован врз истоимената драма на Жан Кокто, е првото дело на Алмодовар на англиски јазик.
Синопсис
Една жена го набљудува минувањето на времето седејќи покрај ковчегот на својот поранешен љубовник кој би требало да дојде по него, но никогаш не доаѓа, а неговото куче не сфаќа дека господарот го напуштил.
Кизели
Кизели (Кизили или Јуреци) — поранешно село во Егејска Македонија, Република Грција.
Неферин (амт)
Неферин (Neverin) — општинска заедница во округот Мекленбуршка Езерска Област, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија. Седиштето на општинската заедница е во Неферин.
Општинската заедница Неферин се состои од следниве општини:
NGC 705
NGC 705 — леќеста галаксија во соѕвездието Андромеда, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 705 се споменува и како UGC 1345, MCG 6-5-30, CGCG 522-36, 6ZW 90.
Откривање
Телото е откриено на 21 септември 1786 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 705 е од видот S0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,5 m/лм2. NGC 705 има привидни димензии од 1,2' х 0,3'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 52 м 41,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 36° 8' 40". Положбениот агол на објектот е во износ од 114°.
Други поделби
Проучување на NGC 705 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 6958. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 92; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2319. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1225.
Вештерот (сага)
Вештерот (Wiedźmin, вједжмјин, The Witcher) — серија романи и раскази од жанрот фантазија напишани од полскиот автор Анджеј Сапковски. Серијата се врти околу насловниот „вештер“, Гералт од Ривија. Во делата на Сапковски, „вештерите“ се ловци на ѕверови кои развиваат натприродни способности уште во рана возраст за да се борат со диви ѕверови и чудовишта. Книгите биле адаптирани во еден филм (Колначот), две телевизиски серии (Колначот и Вештерот), трилогија на видео игри (Вештерот, Вештерот 2: Атентатори на кралеви и Вештерот 3: Див лов), и серија за графички романи. Серијата романи е позната како Сагата Вештер. Расказите и романите биле преведени на бројни јазици, вклучувајќи англиски, германски, француски, италијански, шпански и руски.
Книгите биле опишани како култ следен во Полска и во земјите од Средна и Источна Европа. Видео-игрите биле многу успешни, а заклучно со март 2018 година, тие продале над 33 милиони примероци ширум светот.
Приказните за Вештерот
Расказите за „Вештерот“ од авторот Анджеј Сапковски за првпат биле објавени во полското списание за научна фантастика и фантазија „Fantastyka“, со почеток во средината на осумдесеттите. Првиот расказ, „Wiedźmin“ („Вештерот“) (1986), бил напишан за натпревар што го одржал списанието и го освоил третото место. Првите четири приказни кои се со Гералт од Ривија првично биле прикажани во колекцијата раскази од 1990 година, насловена Wiedźmin - сега не се печати - со „Droga, z której się nie wraca“ („Патот без враќање“) ), кој бил поставен пред приказните на „Вештерот“.
Иако „Патот без враќање“ и „Coś się kończy, coś się zaczyna“ („Нешто завршува, нешто започнува“, алтернативен крај на сагата Witcher за свадбата на Гералт и Јенефер напишана како свадбен подарок за пријателите на Сапковски) подоцна биле објавени во 2000 година во „Нешто завршува, нешто започнува“ и во 2012 година во збирки „Малади и други приказни“ (Maladie i inne opowiadania), другите приказни во тие книги не се поврзани со серијата „Вештерот“. Во некои полски изданија, „Патот без враќање“ и „Нешто завршува, нешто започнува“ се додадени на Последната желба или меч на судбината.
Сагата
Сагата се фокусира на Гералт од Ривија и на Сири, кои се поврзани со судбината. Сири, принцеза на неодамна освоена земја и талкач на меѓународната политика, станува вештерка. Гералт е вовлечен во виорот на настани во обидите за да ја заштити.
Антологии кои не се на Вештерот
На англиски:
Спин-оф
Во 2013 година, со дозвола на Сапковски, полската издавачка куќа Соларис објавила збирка од осум раскази, Opowiesci ze świata Wiedźmina, напишана од осум руски и украински писатели за фантазии (вклучително и Андреј Белианин и Владимир Василиев) поставени во светот на „ The Witcher“ и / или со ликови од сагата. Во 2017 година, „ Супони и коши“, слична колекција на единаесет раскази од единаесет автори, избрани преку конкурс организиран во 2016 година од полското списание „ Ноа Фантастија“, го објавила СуперНова.
Позадина
Приказните се поставени на неименуван континент, кој бил порамнет неколку илјади години пред прекуокеанските џуџиња. Кога пристигнале, виљењациет наишле на гномови и џуџиња. После еден период на војна меѓу џуџињата, едните се повлекле во планините, а другите се населиле во рамнините и шумите. Човечките колонисти пристигнале околу петстотини години пред настаните во расказите, кревајќи низа војни. Луѓето биле победнички и станале доминантни; нечовечките раси, кои сега се сметаат за граѓани од втора класа, честопати живеат во мали гета во рамките на човечките населби. Оние што не се ограничени на гетките, живеат во пустински региони што сè уште не ги бараат луѓето.
Битка кај Наход
Битка кај Наход (германски: Nachod), 27 јуни 1866 година — првата голема акција во Австро-пруската војна. 5-тиот корпус на пруската армија, предводен од генерал Карл Фридрих фон Штајнмец окупираше висорамнина во близина на Наход, како дел од пруското напредување во Бохемија од Шлеска. Елементи на австрискиот 6-ти корпус под команда на генералот Фон Раминг ги нападнаа Прусите, но беа одбиени. Како што пристигнуваа повеќе Австријци, им беше наредено да извршат напади кои беа неуспешни. Конечно, по неуспешните напади Австријците се повлекуваат од теренот.
Вештерот (сага)
Позадина
Во текот на вековите кои претходеле на расказите, повеќето јужни региони на континентот ги презема Империјата Нилфгард; северот припаѓа на фрагментираните Северни кралства. Сагата Вештерот се одвива после првата голема војна меѓу империјата Нилфгард и Северните кралства, со втора војна која започна во средината на серијата.
Географија
Иако не е објавена мапа на универзумот создаден од Сапковски, неколку мапи се создадени од обожавателите. Според Сапковски, постојните карти се „претежно точни“ и тој користи верзија создадена од чешкиот преведувач Станислав Комрек. Континентот може да се подели на четири региони. Северните кралства (каде што се одвива поголемиот дел од сагата) се состојат од Адирн, Цидарис, Цинтра, Лига Хенгфорс, Каедвин, Керак, Ковир и Повис, Лирија и Ривија, Реданија, Темерија и Верден и неколку ситни помали војводи и кнежевства како Бремерворд или Еландер. Империјата Нилфгард го зафаќа поголемиот дел од областа јужно од Северните кралства. Источниот дел на континентот, како што е пустината Корат, Зериканија, Хакланд и Огнените планини, е претежно непознат. Во серијалот на книги се спомнуваат прекуокеански држави со кои тргуваат Северните кралства, вклучувајќи ги Зангвевар, Офир, Хану и Барса.
Јазик
Сапковски создал јазик за серијата позната како Старешински говор, заснована на велшки, англиски, француски, ирски, латински и други јазици. Дијалектите се зборуваат на островите Скелиге и во Нилфгард.
Преводи
Приказните и романите се преведени на различни јазици, вклучително и словачки, чешки, дански, португалски, германски, руски, литвански, естонски, фински, француски, шпански, италијански, бугарски, романски, украински, српски, шведски, унгарски, холандски, кинески, грузиски, англиски и персиски.
Името „Вештерот“
Сапковски го избрал wiedźmin како машки еквивалент на полскиот збор за вештерка (wiedźma). Во својата книга-интервју за книгата „ Historia i Fantastyka Sapkowski“ 2005 година, истакнал дека зборот „вештер“ е природна машка верзија на зборот „вештерка“, и имплицирал дека сличноста меѓу тие два збора, како и помеѓу германските термини, било вдаховение за скова wiedźmin како нов полски збор. Полскиот дизајнер на видео игри Адријан Кмиеларц тврди дека го измислил преводот на wied wmin на англиски јазик како witcher околу 1996-1997 година.
Стрипови
Во 2013 година, „Dark Horse Comics“ објавиле серија на стрипови со име The Witcher („Вештерот“), заснована на серијалот за видео-игри и направена во соработка со „CD Projekt Red“.
Филм и телевизија
„Колначот“ е наслов на филм од 2001 година и на ТВ сериja во 2002 година, и во режија на Марек Бродзки. Михал Жебровски го играл Гералт и во двата. Во неколку интервјуа, Сапковски ги критикувал адаптациите на екранот: „Можам да одговорам само со еден збор, непристојно, иако кратко“.
Во 2015 година, Platige Image планирале американски филм адаптација на серијата романи да пристигне во 2017 година Во мај 2017 година, тие најавиле дека ќе произведуваат ТВ серија „Вештерот“ во соработка со компанијата „Нетфликс“ и компанијата „Sean Daniel“, со Томаш Багински како еден од режисерите и Сапковски како креативен консултант. Хенри Кевил го игра Гералт во адапцијата на Нетфликс. На 10 октомври 2018 година беше објавено дека Фреја Алан и Ања Халотра биле избрани како главни женски ликови, Сири и Јенефер. Првата сезона беше објавена на 20 декември 2019 година, со сите осум епизоди на располагање. Втора сезона беше најавена на 13 ноември 2019 година. На 23 јануари 2020 година, Нетфликс потврди дека анимираниот филм со нова приказна е во делата. Филмот, „Witcher: Nightmare of the Wolf“, се појавува во серијарот на шоуто на сериите Лорен Шмит Хисрих и писател на серии Беау ДеМајо. Производството на анимација ќе го обезбеди Студио Мир.
Друштвени игри
Друштвена игра врз основа на книгите на Сапковски, Wiedźmin: Gra Wyobraźni (Вештерот: Игра на замисла) била објавена од МАГ во 2001 година. Друга друштвена игра заснована на видео игри, произведена од R. Talsorian Games, била планирана за објавување во 2016 година но била одложена и конечно објавена во август 2018 година.
Видео игри
Во 1996 и 1997 година, видео-играта Вештерот била развиена од Метрополис Софтвер во Полска, но истата била откажана. Директор на играта бил Адријан Кмиларз, поранешен ко-сопственик и креативен директор на „ People Can Fly“, кој го измислил преводот „The Witcher“ за време на неговиот развој.
Во 2003 година, полскиот развивач на видео-игра ЦД Проект Ред преговарал со Сапковски за правата на „ The Witcher“, со оглед на зачудувачката работа во Метрополис, и ја објавил The Witcher, игра со улоги, заснована на сагата во октомври 2007 година за лични сметачи..Бил добро рекламиран и, иако бил првиот натпревар на развивачот, тој добил критички пофалби во Европа и Северна Америка. The Witcher бил објавен во Полска со ЦД Проект и во целиот свет од Атари. Верзијата на конзолата, „Witcher: Rise of the White Wolf“ со иста приказна и различен мотор и борбен систем, требаше да излезе во есен 2009 година, но билаоткажана таа пролет.
The Witcher: Crimson Trail (полски: Wiedźmin: Krwawy Szlak ), исто така познат како The Witcher Mobile е акција за мобилни телефони создадена од Breakpoint на лиценца од ЦД Проект во ноември 2007 година. Се одликува со младиот Гералт како ветувачки студент кој го завршил тренингот за да стане убиец на чудовишта - вештер.
На Witcher: Versus била Флеш - засновани мултиплеер борбена прелистувач играта, развиена за ЦД Projekt Red од one2tribe и издадена во 2008 година.
The Witcher 2: Assassins of Kings е продолжение на The Witcher, развиено од ЦД Проект Ред. Била објавена во Полска од ЦД Проект, од Намко Бандаи игри во Европа и од Атари во Северна Америка. Играта била дистрибуирана и дигитално преку Steam и DRM- бесплатно на Good Old Games.
ЦД Проект Ред ја објави битката Арена, бесплатна игра со мултиплеер, онлајн битка, арена, игра за мобилни уреди, на 1 јули 2014 година.
Див лов била објавена на 19 мај 2015 година и се важи за една од најдобрите игри на сите времиња, испорачувајќи над десет милиони примероци до март 2016 година. До март 2018 година, серијалот како целина има продадено над 33 милиони.
Гералт се појавил како гостин лик во борбената игра во 2018 година, Сулкалибур VI.
Вага
Вага (Waage), кантар  (kantar) или терезија  (terazi) — мерен инструмент за мерење на маса. Обично тоа се прави во врска со телесната тежина на еден од два начини.
Секоја вага мора да биде прилагодена на своето оперативно место, поточно, вагата мора да се усогласи со локалната гравитација што претставува главно влијание врз резултатите. Во зависност од барањето и потребите, прецизноста на овие влијанија се занемарени или пак се земаат предвид преку соодветни мерки.
Вера Долгова-Корубин
Вера Долгова-Корубин (р. во ) — македонска докторка, универзитетски професор по медицина и патофизиолог.
Животопис
Дипломирала на Медицинскиот факултет во Белград, Србија. Од 1953 до 1988 година работела во Институтот за патофизиологија и јадрена медицина при Медицинскиот факултет во Скопје, а од 1982 до 1986 година е директор и шеф на Катедрата. Има објавено 127 труда и раководела повеќе научни проекти.
Перифраза
Перифраза е троп на исказот, во кој се користат вишок на зборови при опис на нешто, што може да се искаже со многу помалку зборови. Перифразата најчесто се употребува за да се избегне вистинскиот исказ или збор, ако не е пригодно да се употреби тој самиот. Така, перифразата е фигура во која еден поин се заменува со т.н. аналитички израз.
На пример поетите често наместо да кажат само „небо“, велат „азурниот свод“. Или наместо да се каже „Умре“, често се вели „Отиде на другиот свет“ и сл.
Перифраза може да се направи и само со еден збор, а може и со цел исказ. Доколку е само еден збор тој претставува еуфимизам. Понекогаш и еуфимизмот може да биде составен од зборовна група.
Перифразата во суштина е метафора, зашто мора да постои сличност меѓу заменетите зборови.
Perífrasi verbal Periphrasis Perífrasis verbal Temps périphrastique Perífrase verbal
Данко Грлиќ
Данко Грлиќ (18 септември 1923 – 1 март 1984) бил марксистички хуманист, припадник на Праксис школата во бивша Југославија.
Живот
Грлиќ е роден во Грачаница, БИХ, но веќе во 1931 година, заедно со неговото семејство се преселува во Загреб. За време на Втората светска војна тој се приклучил на анти-фашистичката борба во партизани. Данко Грлиќ ценеше слободата и бистина над сите ствари, па поради своите либерални гледанја имаше големи проблеми со околината, честопати тоа заврши многу лошо за него. Поради Информбиро тој отслужи три месеци на Голи Оток во 1948 година. Всушност, поентата е дека ниту Данко не ја прифаќал резолуцијата, но за еден дел од нејзе и он мислеше дека е вистина, и то онај дел каде што се зборува дека нема доволно демократија во партијата. По враќањето од Голи Оток Данко мораше да ги прифаћа сите работи само за да преживе; преведува, пишува, дури и под лажно име. И денес се врти приказната дека он га напишал еден од есеи за книга на Фрањо Туѓман Бојна против војната.
Од 1950 до 1955 студира филозофија на Универзитетот во Загреб. Во 1959 ја прифаќа понудата на Мирослав Крлежа да работи во Југословенскиот лексикографски завод. Во 1965 е помеѓу основачите на списанието „Праксис“ и влегува во неговата редакција. Од 1966 до 1968 ја врши функцијата претседател на Хрватското филозофско друштво. Во 1969 докторира со дисертацијата „Темелната мисла на Фридрих Ниче“.
Грлиќ ја почнува својата академска кариера во 1962, предавајќи естетика на Уметничката Академија во Загреб. Таму предава до 1968, кога му е забрането да предава на оваа институција. Својата академска кариера ја продолжува во 1971, кога е избран за професор на Белградскиот универзитет, каде предава до 1974, кога се префрла на Филозофскиот факултет во Загреб. На овој факултет е шеф на катедрата по естетика до својата смрт во 1984 година.
Во 1988 се објавени неговите „Собрани дела“ во четири тома, а во 1989 во Загреб е објавен е зборник на трудови во негова чест насловен „Уметноста и револуцијата“.
Творештво
Во своите дела Грлиќ застапува критичко-марксистички позиции типични за целата Праксис школа. По Маркс, автор кого Грлиќ најмногу го цени е Фридрих Ниче. Во однос на Ниче Грлиќ аргументира во насока на надминување на неговиот негативен имиџ во марксистичките кругови, тврдејќи дека нацистичката верзија на ничеовите мисли не е суштината на неговото творештво.
Главниот научен интерес на Грлиќ е естетиката. Тој е автор на четири-томна студија за естетиката, објавена во периодот 1974-1979.
Други дела на Грлиќ се:
ОУ „Кочо Рацин“ - Прилеп
Кочо Рацин — основно училиште во Прилеп, Општина Прилеп.
Цирцов (Неферин)
Цирцов (Zirzow) — општина во округот Мекленбуршка Езерска Област, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
Договори на Европската Унија
Содржина
Клучните два договори врз кои ЕУ се заснова се Договорот за Европска унија (Мастришкиот договор, којшто е во сила од 1993 година) и Договорот за функционирање на Европската унија (Договорот од Рим, којшто е во сила од 1958 година). Овие клучни договори (заедно со нивните протоколи и декларации) се изменети со нивно дополнување и тоа најмалку еднаш во една декада откако тие стапиле во сила. Последниот клучен договор е Лисабонскиот договор којшто стапи во сила во 2009 година со кој Повелбата на основните човекови права стана правно обврзувачка иако таа не е договор сама по себе. Проблематичната ратификација на Лисабонскиот договор покажува дека нема услови за дополнителни реформи во следните неколку години. Икслучок се Договорите за пристапување со коишто новите земји-членки можат да се приклучат кон Унијата.
Договорот за Европска унија
По преамбулата на Договорот, текстот е поделен на шест дела.
Наслов 1: Општи одредби:
Првиот дел се занимава со општите одедби. Со член 1 се основа Европската унија врз основа на Европската заедница и ја изложува нејзината правната вредност. Во вториот член се наведува дека ЕУ „е основана врз основа на вредностите на почитување на човечкото достоинство, слобода, демократија, владеење на правото како и почитување на човековите права, вклучувајќи ги и правата на припадниците на малцинствата. “Земјите-членки живеат во „општество во кое преовладува плурализмам, недискриминација, толеранција, правда, солидарност и еднаквост помеѓу мажите и жените“. Член 3 ги наведува целите на ЕУ во шест точки. Во првата точка се промовира мирот, европските вредности како и благосостојбата на граѓаните. Втората точка се однесува на слободното движење со добро развиени надворешни гранични контроли. Третата точка се занимава со внатрешниот пазар. Со четвртата точка се воведува еврото. Во член 5 се наведува дека ЕУ ќе ги промовира своите вредности, ќе придонесе за искоренување на сиромаштвото, ќе ги почитува човековите права како и Повелбата на Обединетите нации. Во последната шеста точка се наведува дека ЕУ ќе ги извршува своите цели преку „соодветни мерки“ според надлежностите дадени во договорите. Член 4 се однесува на суверенитетот на земјите-членки и нивните обврски. Член 5 ги поставува основните принципи на доделување титули, супсидијарност како и пропорционалност во однос на границите на своите овластувања. Член 6 ја поврзува ЕУ со Повелбата за основните човекови права на Европската унија и Европската конвенција за човекови права. Член 7 се занимава со суспензија на земјите-членки додека член 8 се занимава со воспоставување блиски добрососедски односи.
Наслов 2: Одредби за демоктратските принципи
Член 9 ја утврдува еднаквоста на граѓаните и државјаните на Европската унија. Во член 10 се наведува дека ЕУ е основана врз принципите на посредната демократија. Според тоа, одлуките што се носат треба да бидат што е можно поблиски до народот. Тоа упатува на европските политички партии и на тоа како тие ги застапуваат своите граѓани: директно во Парламентот и од страна на нивните влади во Советот и Европскиот совет и притоа даваат отчет до своите национални парламенти. Со член 11 се утврдува транспарентноста на власта кадешто се наведува дека потребни се широки консултации, а се воведува и одредба за петиција каде најмалку 1 милион граѓани можат да поднесат претставка до Комисијата кога станува збор за донесување закони по ова прашање. Со член 12 се ограничува вклученоста на националните парламенти во законодавниот процес.
Наслов 3 Одредби за институциите:
Со член 12 се основаат институциите на ЕУ и тоа во следниов редослед и со следниве називи: Европски парламент, Европски совет, Совет на Европската унија, Европска комисија, Суд на правда на Европската унија, Европска централна банка и Суд на ревизори. Според тоа, член 13 ги обврзува институциите да соработуваат едни со други а воедно и ги ограничува нивните надлежности со овластувањата во рамките на договорите. Член 14 се занимава со работата на Парламентот и неговиот избор. Член 15 се занимава со Европскиот совет и неговиот претседател. Член 16 се занимава со Советот на Европската унија и неговото назначување додека член 17 се занимава со Комисијата и нејзиното назначување. Со член 18 се поставува Висок претставник на Унијата за надворешни работи и безбедносна политика додека со член 19 се основа Судот на правдата.
Наслов 4 Одредби за подобра соработка:
Наслов 4 се состои од само еден член кој им овозможува на ограничен број земји-членки да соработуваат во рамките на ЕУ доколку други земји ја блокираат интеграцијата на тоа поле.
Наслов 5 Општи одредби за надворешното дејствување на Унијата и посебни одредби за заедничката надворешна и безбедносна политика:
Со член 47, ЕУ добива својство на правно лице. Член 48 се занимава со измени на договорот, а особено со обичните и поедноставените постапки за преглед. Член 49 се занимава со апликациите за членство во ЕУ додека член 50 се занимава со нивно повлекување. Член 51 се занимава со протоколите приложени со договорите додека член 52 се занимава со географската примена на договорот. Во член 53 се наведува дека договорот е во сила на неограничен период. Член 54 се осврнува врз ратификацијата додека член 55 се справува со различните јазични верзии на договорите.
Договор за функционирањето на Европската Унија
Договорот за функционирањето на Европската унија навлегува подлабоко односно во детали поврзани со улогата, политиката и дејствувањето на ЕУ и е поделен на седум делови.
Прв дел: Основни начела:
Во основа, со член 1 се поставува основата на договорот и неговата правна вредност. Членовите од 2 до 6 даваат преглед на надлежностите на ЕУ според степенот на власта доделена во секоја област. Членовите од 7 до 14 ги образложуваат социјалните начела додека членовите 15 и 16 го образложуваат јавниот пристап до документи и средби. Во член 17 се наведува дека ЕУ ќе го почитува статусот на црквите во рамките на националното право.
Втор дел: Недискриминација и државјанство во Унијата:
Трет дел: Политиките на Унијата и нејзиното внатрешно дејствување:
Третиот дел за политиките и дејствувањето на Унијата е поделен на следниве наслови: внатрешен пазар; слободно движење на стока, вклучувајќи ги и царинската унија, земјоделството и риболовот; слободно движење на луѓе, услуги и капитал; област на слобода, правда и безбедност, вклучувајќи ја полицијата и соработката во областа на правосудството; политика на транспорт; конкуренција и усогласување на прописите; економска и монетарна политика, вклучувајќи ги и членовите за еврото; политика за вработување; Европски социјален фонд; образование, стручна обука, политики за млади и спорт; културна политика; јавно здравје; заштита на потрошувачите; транс-европски мрежи, индустриска политика; економска, социјална и територијална кохезија (намалување на разликите во равојот); туризам; заштита на граѓаните; и административна соработка.
Четврти дел: Здружение на прекуокеанските земји и територии:
Четвртиот дел се занимава со здружението на прекуокеанските територии. Член 198 ја поставува целта на здружението за промоција на економскиот и социјалниот развој на здружените територии наведени во анекс 2. Следните членови даваат осврт на формата на здружението како што се царинските давачки и сл.
Петти дел: Надворешно дејствување на Унијата: