cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рустави
Низ својата историја, Рустави бил напаѓан од повеќе освојувачи. Историчарите бележат дека бил освоен од Александар III Македонски, а во шестиот век од нашата ера бил нападнат од персискиот крал. Во 11. век градот бил освоен од Турците Селџуци. Монголскиот водач Тамерлан целосно го уништил градот, оставајќи го пустина во 1265 година.
Рустави бил возобновен како современ град во време на процесот на индустријализација на Советскиот Сојуз предводен од Јосиф Сталин. Во периодот 1941–1950 била изградена фабрика за преработка на железна руда која била носена од блиските градови во Азербејџан. По крајот на Втората светска војна, Рустави бил поделен на два дела: Dzveli Rustavi (Стар Рустави) и Akhali Rustavi (Нов Рустави). Стариот дел имал сталинистички архитектонски стил, додека новиот дел имал блокови згради кои потсетувале на советскиот стил.
Збратимени градови
Рустави е збратимен со:
NGC 1915
NGC 1915 — засега неутврден објект во соѕвездието Златна Рипка, заведен во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 2 јануари 1837 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1915 е од видот NF.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 5 ч 19 м 42,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 66° 49' 17".
Други поделби
Проучување на NGC 1915 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 444; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8890.
Антонио Рукавина
Антонио Рукавина (26 јануари 1984) е пензиониран српски професионален фудбалер кој играл како дефанзивец.
Клуб
Во декември 2006 година било објавено дека Партизан и Бежанија ги договориле условите за трансфер на Рукавина и Жарко Лазетиќ. Двајцата играчи потпишале четиригодишни договори во јануари 2007 година. Под водство на новоименуваниот менаџер Мирослав Ѓукиќ, Рукавина веднаш се етаблирал како редовен првотимец, постигнувајќи три лигашки гола од 15 настапи во втората половина од сезоната 2006-07. Тој потоа бил именуван за капитен на тимот пред сезоната 2007-08.
Во јануари 2008 година, Рукавина направил трансфер во германскиот клуб Борусија Дортмунд, склучувајќи долгорочен договор. Тој го направил своето деби во Бундеслигата во февруари истата година, играјќи цели 90 минути во ремито 3-3 на гости кај МСВ Дуизбург. Во февруари 2009 година, Рукавина се преселил на позајмица на 2. Бундеслигаш 1860 Минхен до крајот на сезоната. Тој бил трајно префрлен во Минхен 1860 во јуни 2009 година, при што Свен Бендер го направил спротивниот потег наместо сума за трансфер.
Во јули 2012 година, Рукавина се преселил во Шпанија и потпишал со Ваљадолид, на тригодишен договор, со што му се придружил на својот сонародник и поранешен менаџер Мирослав Ѓукиќ. Тој го направил своето деби во Ла Лига во победата со 1–0 на гости против Сарагоса истиот август, играјќи го целиот натпревар. Во неговите две сезони во Хозе Зорила, Рукавина собра 71 настап со постигнати два гола во највисоката лига на шпанскиот фудбал.
На 8 јули 2014 година, Рукавина потпишал двегодишен договор за Виљареал. Тој собра 32 настапи во сите натпреварувања во текот на неговата дебитантска сезона. Во следната сезона 2015–16, Рукавина настапи на 31 натпревар, вклучувајќи 10 настапи во Лигата на Европа на УЕФА.
Во јули 2018 година, Рукавина потпишал со казахстанскиот шампион Астана во слободен трансфер. Тој им помогна да ја одбранат титулата во лигата во неговата прва сезона. Во август 2019 година, Рукавина го продолжи договорот со клубот до 2021 година. На 11 ноември 2021 година, Рукавина го објави своето повлекување од фудбалот.
Репрезентација
Рукавина ја претставувал Србија на Европското првенство за играчи до 21 година на УЕФА 2007 година. Тој бил првиот избор на десен бек на тимот за време на турнирот, со четири настапи во процесот, а тие завршиле како второпласирани по поразот со 4-1 во финалето од Холандија, земјата домаќин.
На 2 јуни 2007 година, Рукавина го направиле репрезентативното деби за Србија, играјќи ги сите 90 минути на 2-0 нагости во Финска во 2008 УЕФА Евро квалификациите. Тој бил именуван во последниот тим од 23 играчи за Светското првенство во ФИФА 2010, но не успеа да одигра натпревар.
Во јуни 2018 година, српскиот менаџер Младен Крстајиќ го вклучил Рукавина во последниот тим од 23 играчи за Светското првенство во фудбал 2018 година. Тој одигра два натпревари од групната фаза, против Костарика (победа 1–0) и Бразил (порази од 2–0), додека Србија завршила на третото место.
Приватен живот
Рукавина има хрватско потекло од неговата баба и татко.
1541 во архитектурата
1541 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
NGC 3991
NGC 3991 — галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3991 се споменува и како UGC 6933, MCG 6-26-60, CGCG 186-73, IRAS 11549+3237, KCPG 311A, HARO 5, KUG 1154+326, Arp 313, VV 523.
Откривање
Објектот е откриен на 5 февруари 1864 година од страна на Хајнрих Даре, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 11 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3991 е од видот Im/P. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,1 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,4 m/лм2. NGC 3991 има привидни димензии од 1,3' х 0,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 33°.
Други поделби
Проучување на NGC 3991 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 37613. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 107; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2524. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1559.
Кралство Финска (1918)
Кралство Финска (фински: Suomen kuningaskunta; шведски: Konungariket Finland) — неуспешен обид да се воспостави монархија во Финска како последица на Финската декларација за независност од Русија во декември 1917 година и Финската граѓанска војна од јануари-мај 1918 година. Победничките Белци во Парламентот на Финска го започнале процесот на претворање на Финска во кралство и создавање монархија. Иако земјата легално била кралство повеќе од една година, на чело на неа стоел регент; новоизбраниот крал Фредерик Чарлс никогаш не владеел ниту дошол во Финска по поразот на Германија во Првата светска војна, а републиканските победи на следните избори резултирале со тоа земјата да стане република.
За време на Финската граѓанска војна од 1918 година, финските црвени во пријателски односи со Советска Русија се бореле со финските бели кои се здружиле со Германското Царство. Директната помош од германската дивизија на Балтичкото Море им помогнало на Белите кои победиле во војната. Привремената влада формирана по прогласувањето на независноста на Големото Војводство Финска силно се наклонила кон финската десница и вклучила голем број монархисти. Парламентот подготвил план за создавање на финска монархија врз основа на правната теорија дека шведскиот устав од 1772 година сè уште е на сила, но имало продолжено меѓусебно владеење без монарх на тронот. Принцот Фредерик Чарлс од Хесен бил избран на тронот на Финска на 9 октомври 1918 година од финскиот парламент, но тој никогаш не ја зазедел позицијата ниту отпатувал во Финска. Набргу по изборите, финските водачи, како и населението, со задоцнување ја сфатиле тешката ситуација во која се наоѓале нивните германски сојузници, а мудроста да се избере германски принц за нивниот нов водач била доведена во прашање. Германија станала република, го симнала кајзер Вилхелм II од престолот и потпишала примирје со сојузниците во ноември. Победничките западни сили ја информирале финската влада дека независноста на Финска ќе биде признаена само ако таа се откаже од сојузот со Германија. Како резултат на тоа, во декември 1918 година Фредерик Чарлс се откажал од тронот и дивизијата на Балтичкото Море се повлекла од Финска. На изборите во март 1919 година, кога финската левица и социјалистите можеле да гласаат, републиканците извојувале огромна победа. Статусот на Финска како република бил потврден во финскиот устав од 1919 година.
Историја
Финска прогласила независност од Руската Империја, во тоа време вмешана во Руската граѓанска војна, на 6 декември 1917 година. Во времето на прогласувањето на независноста, монархистите биле малцинство во финскиот парламент, а Финска била прогласена за република. Следувало граѓанска војна, а потоа, додека прорепубликанската Социјалдемократска партија била исклучена од Парламентот и пред да биде усвоен новиот устав, Фридрих бил избран на тронот на Финска на 9 октомври 1918 година.
Литванија веќе превзела сличен чекор во јули 1918 година, избирајќи го Вилхелм Карл, војвода од Урах и гроф од Виртемберг, за крал на Литванија, како Миндаугас II. Во Латвија и Естонија, „Генерално покраинско собрание“ составено од балтичко-германски аристократи го повикале германскиот император Вилхелм II да ги признае балтичките провинции како заедничка монархија и германски протекторат. Адолф Фридрих, војводата од Мекленбург-Шверин, бил номиниран за војвода на „Обединетото Балтичко Војводство“ од Германците.
За време на независноста, Финска, како и балтичките провинции, имала блиски врски со Германското Царство. Германија била единствената меѓународна сила која ги поддржала подготовките за независност, со обука на доброволци како фински трупи Џегер. Германија исто така интервенирала во Финската граѓанска војна, и покрај сопствената несигурна ситуација. Позицијата на Финска во однос на Германија веќе се развивала кон позицијата на протекторат до пролетта 1918 година, а изборот на принцот Фридрих, зет на Вилхелм II, се сметало за потврда на блиските односи меѓу двете нации. Силно прогерманскиот премиер Јухо Кусти Паасикиви и неговата влада му ја понудија круната на принцот Фридрих во октомври 1918 година.
До 9 ноември 1918 година, германскиот император Вилхелм II абдицирал и Германија била прогласена за република. Два дена подоцна, на 11 ноември 1918 година, било потпишано примирјето меѓу воинствените земји од Првата светска војна. Малку е познато за ставот на сојузничките сили во врска со можноста за крал на Финска да биде Германец. Сепак, предупредувањата добиени од Запад ја убедило финската влада на премиерот Лаури Ингман - и самиот монархист - да побара од принцот Фридрих Чарлс да се откаже од круната, која сè уште не дошол да ја носи во Финска.
Новоизбраниот крал Фридрих Чарлс се откажал од тронот на 14 декември 1918 година. Манерхајм, водачот на Белците за време на Граѓанската војна во Финска, бил назначен за регент. Републиканските партии освоиле три четвртини од местата во парламентот на изборите во 1919 година и Финска усвоила републикански устав. Во јули 1919 година, првиот претседател на Финска, Каарло Јухо Шталберг го заменил Манерхајм како прв претседател на Републиката.
Папа Климент XI
Климент XI (лат. Clemens PP. XI; 23 јули 1649 - 19 март 1721) — римски папа од 23 ноември 1700 до 19 март 1721.
Гросензе (Тирингија)
Гросензе (Großensee) — општина во округот Вартбург, во Тирингија, Германија.
Бошкова Црква (Ранченци)
Бошкова Црква — археолошко наоѓалиште во светиниколското село Ранченци. Наоѓалиштето претставува средновековна црква.
На северната периферија на селото се гледаат темели од објект со апсида на источната страна.
Во Селото (Долна Чарлија)
Во Селото — археолошко наоѓалиште во битолското село Долна Чарлија. Претставува осамен наод од римско време. Се наоѓа низ селото, каде во повеќе селски куќи и дворови се чуваат повеќе мермерни споменици, и тоа: во куќата на Вртковски има мермерен блок со правоаголна форма, а во дворот на Јаневски два мермерни столба и мермерно корито.
Врба
Врбата е листопадно дрво или грмушка од родот Salix, дел од семејството Врби.
Во светот постојат околу 350 видови врби, кои виреат главно на влажни почви со поладни зони на северната полутопка. Листовите им паѓаат на есен, најчесто се со долгнавест, но кај некои и кружен до овален облик со назабени рабови. Врбата е диециозна со тоа што машките и женските цветови, во облик на реси растат на засебни стебла; ресите излегуваат рано на пролет, обично пред лисјата или пак кога лисјата почнуваат да се отвораат. Плодот ѝ е мала чашка која содржи бројни минијатурни (0.1 мм) семиња поставени во бели пердувчиња, кои помагаат во разнесувањето на семињата. Врбите се многу вкрстителни растенија и имаат многу хибриди кои можат да бидат природни и вештачки создадени.
Некои врби, особено арктичките и алпските видови, се многу мали; Џуџестата врба (Salix herbacea) ретко расте над 6 см во висина, иако таа нашироко расте по земјата.
Жалната врба, широко распространето украсно дрво, е сорта, Salix × sepulcralis 'Chrysocoma', вкрстена од кинеската Пекиншка врба и европската Бела врба.
Речиси сите врби веднаш пуштаат корени од гранчиња кои се исечени или кои лежат скршени на земјата. Тука има неколку исклучоци како Ивата и Прасколисната врба.
Лековитост
Покрај најразните употреби во многу индустриски гранки, врбата се користи и за лекови. Кората од врбата се споменува во стари ракокписи од Асирија, Сумерија и Египет како лек против болки и грозница, а старогрчкиот лекар Хипократ пишувал за медицинските својства на врбата во V век п.н.е.. Индијанците го користеле за многу медицински намени.
Активниот екстракт од кората, наречен салицин, бил излолиран до кристализиран облик во 1828 од страна на францускиот фармацевт Анри Леро, а рафаеле Пирија, италијански хемичар, потоа успеал да ја одвои киселината во чиста состојба. Салицинот во заситен раствор со вода (pH = 2.4) се нарекува салицилна киселина.
Во 1897 Феликс Хофман создал синтетички променета варијанта на салицинот (во неговиот случај добиен од Spiraea), која правела помалку проблеми со варењето од салицинот. Новиот лек, формално наречен Ацетилсалициклична киселина или наречен уште аспирин од страна на Хофмановиот работодавач Бајер АГ. Од ова произлегла класа лекови од огромно значење позната како нестероидни противвоспалителни лекови.
Подземни Фреквенции
Подземни Фреквенции — македонско мрежно место, друштво и емисија на Канал 103 за промовирање и одржување на алтернативната музичка сцена во Македонија и пошироко. Претходно насловено како „Хардкор Нација“ беше наменето како средношколско рап радио, но поради понатамошни различни интереси на пронаоѓачите, радиото за кратко време станува „Подземни Фреквенции“ и се насочува кон целата алтернативна и квалитетна не комерцијална музика. Првото емитување беше во 2011 месец Мај.
Историја
Подземни Фреквенции започна како средношколско интернет радио за рап музика, насловено како „Хардкор Нација“. За брзо време се менува во тоа што е денес, а како логотип е поставено поранешното лого на „Радио Москва“, најмоќното радио на светот на времето на Советскиот Сојуз. Радиото на почетокот иако беше преименувано во Подземни Фреквенции, претходното име се најде за единствената емисија на почетокот „Хардкор Нација“. По кратко време повеќе волонтери се придружија и повеќе жанрови беа опфатени. На почетокот радиото беше емитувано на сервисот за интернет телевизија Livestream, а беше најавено и емитување на ФМ зраци и интернет радио плеери преку директно вдомување.
Портал
По една година постоење, Подземни Фреквенции отвори портал на .tm (Туркменистан) доменот, и почна да нуди новости од музичката култура и сцена на Македонија и пошироко. Како дел од Порталот се отвори и првата македонска музичка продавница на интернет, но поради тешкотиите и тешкостите моментално е на пауза, и сè уште не се знае дали ќе продолжи со работа.
Радио Емисии
Првата радио емисија беше Хардкор Нација, "емисија за тврдокорен и старошколски рап" предводена од Фајндер. Емисијата е емитувана секоја недела во 22:00, но подоцна префрлено од 20:00 поради новата емисија „Жици“. На Хардкор Нација беа емитувани неколку ексклузивни песни пред да излезат официјално на албум, па тоа привлече внимание и слушаност. Жици беше втората емисија по ред и се емитува во недела по Хардкор Нација, во 22:00 па сѐ до полноќ. По Жици, емисијата за стонер рок „Стонирање“ беше емитувана во 19:00 како загревање за почетокот на Хардкор Нација, но емисијата претрпи само една кратка сезона од 5 емисии. За нејзина замена беше поставена новата емисија за алтернативен рок и панк Ахроматски Вибрации со водителот Временски Мевоплов, со почеток од 18:00 како целосна емисија.
Радиото претрпе измени и беа набавени неколку пробни опслужувачи за пуштање и префрлање на целиот радио систем од Livestream, што е сервис наменет за интернет телевизија. Подземни Фреквенции сега емитува на вкупно 3 опслужувачи:
Матарики
На маорски јазик, Матарики е и името на ѕвезденото јато Плејади и исто така на сезоната на првото издигнување кон крајот на мај или почетокот на јуни. Ова е обележувач на почетокот на новата година. Различни луѓе го слават Матарики во различно време; некои кога Матарики изгрева кон крајот на мај или почетокот на јуни, додека други го набљудуваат на првата полна месечина или првата млада месечина по изгревањето на Матарики.
Матарики е скратена верзија на Ngā mata o te ariki o Tāwhirimātea, или „очите на богот Tāwhirimātea“, но понекогаш е погрешно преведен како „мали очи“. Слични зборови се појавуваат во повеќето полинезиски јазици, кои произлегуваат од пра-полинезиски * mataliki, што значи 'минута, мали'; употребата на изразот за кластерот Плејади е исто така антички и е реконструиран во Источен Океански.
Војна на розите
Војната на розите (1455 — 1485 ) — граѓанска војна која се водела за англискиот престол помеѓу Династија Јорк и Династија Ланкастер. Овие династии биле директни потомци на Династија Плантагенет, на чие чело стоел кралот Едвард III од Англија. Самиот назив на војната, односно војна на розите, во тоа време не бил користен. Името било создадено неколку години подоцна за да се претстават двете спротивставени страни. Династија Јорк била припадник на т.н. бела роза а династијата Ланкастер на црвената роза. Називот во употреба влегол во текот на 16 век, по создавањето на Шекспировата драма насловена под името ‘’Хенри VI’’, каде претставниците на двете страни избираат две различни по боја рози.
Тек
Во 1470-1471 година од страна на Ланкастерите бил организиран бунт, но истиот не бил успешен. Едвард IV од Англија предложил парламентот да изгласа поголеми права на кралот, според кој тој се здобил со поголеми финансиски средства, главно од собирање на даноци. Осве тоа, му било дадено слобода за управување и законодавство. Со тоа бил ставен крај на граѓанската војна во Англија.
Чепно
Чепно (словенечки: Čepno) — населба во Општина Пивка во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Нотрањска. Населбата сега е вклучена во Приморско-нотрањскиот статистички регион.
Војна на розите
Тек
Но, во 1483 годин Едвард IV починал, земјата повторно била дестабилизирана. Неговиот син, Едвард V од Англија имал само 12 години, па дошло до несогласие околу управувањето на земјата. Од една страна застанала роднината на кралот Вудвил, а од друга страна брат му Ричард III од Англија. Ричард III од Англија покренал иницијатива во парламентот за да докаже дека Едвард нема легимитет за престолот, во кое и успеал. Така Ричард III останал единствен престолонаслкедник бидејќи немал повеќе противкландидати. Едвард V, кој бил затворен во кулата никогаш повеќе не бил виден. Најверојатно бил убиен, но никогаш не било докажано како и зошто. Така, Ричард на 6 јули 1483 година бил крунисан за крал.
Вуелта а Еспања 2017 - етапа 12 до етапа 21
Вуелта а Еспања 2017 започнала на 19 август, додека етапата 21 е предвидена на 10 септември. Издание во 2017 година започнала со единствениот екипен хронометар на трката.
Голема океанска друмска трка „Кедел Еванс“ 2019
Голема океанска друмска трка „Кедел Еванс“ 2019 — 5. издание на велосипедската еднодневна трка Голема океанска друмска трка „Кедел Еванс“, која се одржала на 27 јануари како втор настан во сезоната на Светската турнеја.
Екипи
Бидејќи трката била додадена на Светската турнеја во 2017 година, сите UCI World Tour екипи биле поканети на трката, но не биле обврзани да учествуваат. Поради тоа, петнаесет од осумнаесетте екипи настапиле на трката, за три повеќе од 2018 година. Австралиската национална екипа ја заокружила главната група од 16 екипи, без ниедна професионална континентална екипа за првпат.
Црква „Св. Андреја“ - Матка
'''Св. Андреја''' — манастир до езерото Матка, на 17 км од Скопје, во клисурата на реката Треска. Скриен е меѓу стрмните и високи карпи и претставува еден од ретките манастири во кој се зачувани повеќето натписи од времето на подигнувањето и живописувањето на црквата, значајни за нејзината историја. Посветен е на апостол Андреја.
Историја
Другиот син на кралот Волкашин, Андреја, ја подигнал оваа црква во 1389 година. Фреските се дело на митрополитот Јован (брат на познатиот иконописец Макариј) и јеромонахот Григориј, кои се потпишани во проскомидијата. Додека митрополитот е познат како зограф кој работел во околината на Прилеп (меѓу другото, ја има насликано иконата „Исус Христос Спасител и Животодавец“ за манастирот Зрзе во 1384 година), Григориј тука се јавува за првпат.
„Тие ја продолжуваат традицијата на дворската иконографска школа.Оставајќи ги животите на Христос и Богородица, тие во фреските прво место им даваат на ликовите на воините, во раскошни воинствени одежди и со истакната мускулатура, необично добро насликана“.
Во уметнички поглед овие фрески, според зборовите на стручњаците, претставуваат новина во македонското средновековно сликарство. Сликарите тука јасно ја изразиле тенденцијата за решавање на некои основни сликарски проблеми во перспектива и во поставувањето на фреските во одреден простор. Меѓу фреските секако треба да и се обрне внимание на композицијата „Молитва на маслиновата гора", на јужниот ѕид од црквата.
Во натписот, северно од олтарната конха, испишани се имињата на зографите: митрополит Јован, зограф и монахот Григориј. Митрополитот Јован е познат уметник, кој работел со брата си Макариј во околината на Прилеп. Нивната дејност била сконцентрирана во манастирот „Св. Спас“ над селото Зрзе, близу Прилеп, каде се појавуваат и како ктитори на црквата што ја подигнал нивниот дедо монахот Герман.
Конструкција
Црквата Св. Андреја претставува комбинација на издолжен триконхос однатре и однадвор слободен крст. северната и јужната конха всушност се апсиди што ја имаат намената на певници, а третата конха на источната страна е олтарна апсида, однадвор петострана. Над централниот простор се издигнува купола на пандантифи. Полукружните ниши, подредеми во два реда, една над друга, ја оживуваат надворешноста на оваа мала по димензии црква.
Живопис
Во внатрешноста живописот е распоредеен во три хоризонтални зони. Притоа, изборот на композициите е намален со оглед на ограничениот простор за живописување. Фреско-декорацијата се издвојува, со своите стилски и уметнички квалитет, како и иконографските особености, од останатите споменици подигнати во Македонија во тоа време. Зографот не се држи до традиционалната иконографска шема, бидејќи во живописот не се застапени ликовите на пустиниците, Христовите чуда, сцени од животот на Богородица итн. Тој ги прикажува темите со поголема јасност, природност и блискост до обичниот верник.
Лицата и фигурите на светите воини (светците Ѓорѓија, Димитрија, Теодор Тирон и Теодор Стратилат), прикажани во првата зона во цел раст, се претставени со животна сила и дејствуваат световно во својот израз.
Во средната зона, каде што се прикажани сцените од „Маките на Христа“, во работата на уметникот се забележува повеќе зрелост и инвентивност, а во некои од композициите се среетнуваме со теенденција и настојување за решавање на проблемот, перспектива и сместување на фигурите во одреден простор. Во композицијата "Молитва на Маслиновата гора", фигурата на еден од апостолите е компонирана на слободен начин, со скратување, што укажува на посебната смелост и талентираност на зографот од црквата „Св. Андреја“. Се истакнуваат и композициите: „Миење на нозете“, „Тајна вечера“, и „Симнување од крстот“.
Горна зона
Во горната зона се илустрирани сцени од циклусот на големите празници: „Раѓањето на Христос“, „Сретението“, „Крштевањето на Христос“ и други.
Зографот Јован ги предава ликовите во една силна изразеност, нагласена волуминозност, во жив колорит. Тој се нафаќа да решава сложени ставови и движења во композициите, веројатно и затоа што тој сигурно владеее со својата сликарска вештина. Тој ја збогатува, иста така, и позадината на сцените, сликајќи ја архитектурата и поместувајќи во неа и по некоја фигура (Тајна вечера). Ваквото толкување за неговата уметничка супериорност во однос на другите мајстори наоѓа одговор во работата на иконата „Исус Христос Спасител и Животодавец“ од 1393/1394 година од иконостасот на манастирот во Зрзе, која се зема како уметничко дело. Оваа икона се смета за продолжување на неговата уметност што е настаната во манастирот „Св. Андреја“.
Зографи кои работеле на фреско-живописот
Единствени сликари кои го следеле уметничкиот пат на Јован, биле неговиот брат, јеромонахот Макариј, и неговиот соработник на фреските-монахот Григори.
Кон главната црква, во средината на XVI век, е доѕидана припрата, во правоаголна основа, прекриена со полукружен свод. Според зачуваните остатоци од долгиот натпис, кој бил испишан на другата зона од источниот ѕид, припратата била живописана во 1559/1560 година. Живописот е зачуван главно на источниот ѕид. Тука е претставен Деисиз (Богородица, Христос на престол и Јован Претеча), апостолите Петар и Павле, сцени од Богоридичниот акатист и други.
Овој живопис се одликува со извесна монументалност, која не е одлика на сликарството од XVI век. Изгледа дека ктиторите настојувале новиот живопис од припратата да се урамнотежи со тој во наосот иако е очевидна временската разлика меѓу овие два живописа. Мајсторите зографи се истакнуваат со својата талеентираност и спремност, меѓутоа, тие не успеваат да го достигнат уметничкото ниво на нивните претходници - зографот, митрополит Јован и монахот Григориј.
Список на градови во Соединетите Американски Држави по население
Ова е список на градови во САД по население.
Порторико
Ова е список на градови со повеќе од 100 000 жители во Порторико по население.
NGC 6342
NGC 6342 — збиено ѕвездено јато во соѕвездието Змијоносец, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6342 се споменува и како GCL 61, ESO 587-SC6.
Откривање
Објектот е откриен на 28 мај 1786 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6342 е од видот IV. Видливиот сјај со голо око изнесува 9,5 m. NGC 6342 има само една позната привидна димензија, која изнесува 4,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 17 ч 21 м 10,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -19° 35' 12"".
Други поделби
Проучување на NGC 6342 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 338; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6242. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1160.
NGC 1916
NGC 1916 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Златна Рипка, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1916 се споменува и како ESO 56-SC98, in LMC.
Откривање
Објектот е откриен на 3 ноември 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1916 е од видот OCL. Видливиот сјај со голо око изнесува 10,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11,2 m.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 5 ч 18 м 36,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 69° 24' 25".
Други поделби
Проучување на NGC 1916 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 444; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9166.
Јован Стефановски-Жан
Јован Стефановски-Жан, - , ) — македонски архитект, најпознат по делата како што се Милениумскиот крст на Водно, новиот театар во Скопје и преку 550 други објекти во Македонија и светот.
Животопис
Стефановски е роден во Скопје на 9 јуни 1974 година. Дипломирал на Архитектонско-градежниот факултет во Скопје во 1973 година со темата „Аеродромска пристанишна зграда – Пелагонија”, кај проф. Георги Константиновски. Реализирал повеќе објекти од општествен, трговски и угостителски карактер. Посебно внимание посветил на станбената архитектура. Работел во повеќе проектантски бироа и во сопствено проектантско студио „Еуроарт“ во Скопје, кое го основан во 1994 година. Се занимавал со публицистика. Објавил преку 60 написи посветени на архитектурата. Позначајни реализации: Банката во Пробиштип (1986), Домот на занаетчиите во Старата чаршија во Скопје (1990), Деловниот дистрибутивен центар „Машинопромет“ во Скопје (1990), фабричкиот комплекс „Иноспектар“ во Скопје (1998) и повеќе поединечни куќи во Скопје. Негови дела се и црквите Соборниот храм-Рождество на Пресвета Богородица во Скопје и црквата „Воскресение Христово”, Бутел, Скопје. Автор е и на плоштадот со фонатана и споменик на Итар Пејо во Прилеп и на фонтаната со коњаничка скулптура на Воин на коњ, Скопје.
Својата активност ја појавува и во сферата на публицистиката. И на театарската сценографија. Стефановски-Жан имаше богат општествен живот со функции на “БИМАС” на Интернационалниот клуб на македонските архитекти ИЦМА, при светската академија на архитекти ИАА.
Тој бил професор на Државниот универзитет во Тетово, потоа на МИТ Универзитетот - Скопје, на ААБ Универзитетот во Приштина, Косово, бил и декан и професор на ФОН Универзитет во Скопје, како и декан и професор на ЕПУ Универзитет во Перник, Бугарија. На крајот од кариерата бил визит професор на Државниот универзитет во Малта.
Во младоста Стефановски-Жан ја добил стипендијата на Француската Влада за постдипломски студии во Марсеј, Франција, а докторирал на Софискиот универзитет во Бугарија.
Починал во Скопје на 12 јуни 2019 година.
Ѓермо
Историја
Според турски документи од 1626-1627 година село Гермоној се наоѓало во вилаетот Калканделен (Тетово) и било населено од 19 македонски семејства (ханиња). Во XIX век Ѓермо веќе било наполно албанско село во Тетовска каза.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Ѓермо живееле 165 жители, сите Албанци.
Според Афанасиј Селишчев во 1929 година Ѓермо — село во Џепчишка општина (со центар во Порој) и има 80 куќи со 480 жители Албанци.
Според пописот од 2002 година, во селото живееле 962 жители, од кои 960 Албанци и 2 останати.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 569 жители, од кои 538 Албанци и 31 лице без податоци.
Родови
Ѓермо денес е албанско село.
Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се:
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 1999 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 754 гласачи.
Иселеништво
Од старите православни родови иселени од селото се знае за Терзинци, иселени во Непроштено.
Етил ксантинска киселина
Етил ксантинска киселина е органско соединение со хемиска формула Може да се гледа како О - етил естер на дитиокарбонска O, S -киселина (формулата на таа киселина е). Етил ксантичната киселина спаѓа во категоријата тиоакиселини, каде што префиксот тио- значи дека атом на кислород во соединението се заменува со атом на сулфур.
Подготовка
Етил ксантинската киселина се добива со дејство на разредена сулфурна киселина на калиум етил ксантат на 0 °C.
Својства
Етил ксантинска киселина е безбојна нестабилна мрсна течност. Се распаѓа над 25 °C (77 °F) во јаглерод дисулфид и етанол.
Реакции
Етил ксантската киселина реагира со вода или влага и произведува јаглерод дисулфид.
Безбедност
Во експеримент со бели стаорци, хронично изложените стаорци со вдишување на етил ксантинска киселина открија поголема фреквенција на хромозомски преуредувања во лимфоцитите на периферната крв од контролните стаорци.
Месје 109
Месје 109 (Messier 109, M109) или NGC 3992 — спирална галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Телото е откриено на 12 март 1781 година од страна на Пјер Мешен, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 3 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, Месје 109 е од видот SBbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 9,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 10,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,6 m/лм2. Месје 109 има привидни димензии од 7,5' х 4,4'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 68°.
Црква „Св. Бессребреници“ - Дервешани
Свети Бессребреници Кузман и Дамјан или Свети Врачи (Άγιοι Ανάργυροι) — црква во селото Дервешани, Серско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Серско-нигритската епархија на Цариградската патријаршија. Има улога на парохиски храм.
Црквата се наоѓа во источниот крај на селото. Изградена е во 1968 г. и осветена на 15 септември 1991 г. од митрополитот Максим Серски. На почетокот на XXI век е обновена и изградена е камбанарија. Храмот е живописан со фрески во византиски стил. Градбата претставува крстокуполна базилика.
Во парохијата влегуваат и црквите „Успение на Пресв. Богородица“ и „Св. Никола“.
Хепатит Ц
Хепатит Ц — инфекција што, пред сè, делува врз црниот дроб. Оваа болест ја предизвикува вирусот на хепатит Ц (ХЦВ, на анг. HCV). Хепатит Ц често нема симптоми, но хроничната инфекција може да остави лузна на црниот дроб и по многу години да доведе до цироза. Во некои случаи, болните од цироза имаат и маана на црн дроб, рак на црн дроб или силно отечени вени на хранопроводникот и стомакот, што може да резултира со искрварување до смрт.
Луѓето од хепатит Ц се разболуваат, главно, преку контакт со крв од интравенска употреба на дрога, нестерилна медицинска опрема и трансфузии на крв. Се проценува дека 130–170 милиони луѓе во светот имаат хепатит Ц. Научниците почнаа да го истражуваат ХЦВ во 70-те години од 20. век, а во 1989 година потврдија дека постои. Не е познато дали предизвикува болест кај други животни.
Пегинтерферон и рибавирин се стандардните лекови за ХЦВ. Помеѓу 50-80 отсто од лекуваните успеваат да се излечат. Кај оние кај кои ќе се развие цироза или рак на црниот дроб можно е да треба да се направи пресадување на црн дроб, но вирусот обично се враќа по пресадувањето. За хепатит Ц нема вакцина.
Знаци и симптоми
Хепатит Ц предизвикува акутни симптоми кај само 15 отсто од случаите. Често, симптомите се благи и неодредени, вклучувајќи намален апетит, умор, мачнина, болка во мускулите или зглобовите и губење тежина. Само некои од случаите со акутна инфекција се поврзуваат со жолтица. Инфекцијата поминува без лекување кај 10-15 отсто од луѓето, а кај младите жени тоа се случува уште почесто.
Хронична инфекција
Kaj oсумдесет отсто од оние што се изложени на вирусот се развива хронична инфекција. Повеќето луѓе искусуваат минимални или воопшто не искусуваат симптоми во првите децении од инфицирањето, иако хроничниот хепатит Ц се поврзува со умор. Хепатит Ц е главен причинител за цироза и рак на црниот дроб кај оние што биле инфицирани многу години. Кај 10–30% од инфицираните луѓе постари од 30 години се развива цироза. Цирозата е позачестена кај оние со хепатит Б или ХИВ, алкохоличарите и кај мажите. Кај оние што заболуваат од цироза има дваесеткратно поголем ризик за рак на црниот дроб, што е годишна стапка од 1-3%. Кај алкохоличарите, ризикот е стократно зголемен. Хепатит Ц е причинител на 27 отсто од случаите со цироза и 25 отсто од случаите со рак на црниот дроб.
Цирозата на црниот дроб може да води до висок крвен притисок во вените што се поврзани со црниот дроб, насобирање на течност во абдоменот, лесни модринки или крварење, зголемени вени, особено во стомакот и езофагусот, жолтица (пожолтување на кожата) и оштетување на мозокот.
Ефекти вон црниот дроб
Хепатит Ц ретко се поврзува со Шогренов синдром (автоимуно нарушување), пониско ниво на тромбоцити, хронична болест на кожата, дијабетес и нехоџкинсов лимфом.
Причина
Вирусот на хепатит Ц е мал, капсулиран РНК вирус со една верига и со позитивна поларност. Тој е дел од родотhepacivirus во фамилијата Flaviviridae. Има седум главни генотипи на ХЦВ. Во Соединетите Американси Држави, генотипот 1 предизвикува 70% од случаите, генотипот 2 предизвикува 20%, а секој од другите генотипи предизвикува по 1%. Генотипот 1 е најчест во Јужна Америка и Европа.
Пренесување
Главен метод за пренесување во развиениот свет е преку интравенска употреба на дрога (ИУД, на анг. IDU). Во светот во развој, главни методи се трансфузии и несигурни здравствени процедури Причината за пренесување е непозната во 20 отсто од случаите; но најверојатно голем дел од нив се должат на ИУД.
Интравенска употреба на дрога
ИУД е главен ризик-фактор за хепатит Ц во многу делови на светот. Прегледот на 77 земји покажува дека 25 имаат стапка на хепатит Ц од 60 до 80 отсто кај корисниците на интравенски дроги, а тука спаѓаат и САД и Кина. Во 12 земји стапките се поголеми од 80 отсто. Инфицирани со хепатит Ц се дури десет милиони корисници на интравенска дрога; Кина (1,6 милиони), САД (1,5 милиони) и Русија (1,3 милиони) имаат повисок вкупен број на заболени. Стапките за случаи на хепатит Ц кај затворениците во САД се десет до дваесет пати повеќе од оние кај граѓаните на слобода, факт што студиите го припишуваат на високоризично однесување како ИУД или тетовирање со нестерилна опрема.
Здравствена изложеност
Трансфузиите, крвните производи и трансплантираните органи без проверка за ХЦВ создаваат значителен ризик за инфекција. САД воспоставија универзална проверка во 1992 година. Оттогаш стапката на инфицираност се смали од износот еден на 200 по единици крв, до еден на 10.000 до 10.000.000 по единици крв. Овој мал ризик и натаму останува, бидејќи има период од околу 11-70 денови помеѓу тоа, потенцијалниот дарител на крв да добие хепатит Ц и неговата крв да биде позитивна на тестот. Во некои земји уште не се прави проверка за хепатит Ц поради трошокот за тоа.
Лицето што има повреда од игла од лице со ХЦВ, има 1,8% шанси да заболи од болеста. Ризикот е поголем ако иглата е шуплива и раната од пробивањето е длабока. Постои ризик од изложеност на слузница на крв, но тој ризик е мал и воопшто не постои кога изложеноста на крв се случува кај неоштетена кожа.
Болничката опрема може да пренесе хепатит Ц преку: повторна употреба на игли и шприцови, епрувети за повеќекратна употреба, кеси за инфузија и нестерилизрана хируршка опрема. Лошите стандарди во здравствените и стоматошлошки објекти се главна причина за ширење на ХЦВ во Египет, земјата со најголема стапка на инфицираност во светот.
Полов однос
Не е познато дали хепатит Ц може да се пренесе преку секс. Постои поврзаност помеѓу високоризичното сексуално однесување и хепатит Ц, но не е јасно дали пренесувањето на болеста се должи на употребата на дрога, што не била спомната, или пак, на самиот секс. Доказите потврдуваат дека не постои ризик за хетеросексуалните парови што немаат секс со други луѓе. Сексуални активности со кои се повредува внатрешната обвивка на аналниот канал, како што е анална пенетрација, или пак, што се јавуваат кога постојат и сексуално преносливи инфекции, како ХИВ или генитално гноење, претставуваат ризик. Владата на Соединетите Американски Држави препорачува употреба на кондом само за да се спречи пренесувањето на хепатит Ц кај луѓето што имаат повеќе партнери.
Пирсинг
Тетовирањето се поврзува со два до трипати зголемен ризик од хепатит Ц. Тоа може да се должи на нестерилизирана опрема или контаминација на боите што се користат. Тетоважите или пирсинзите што се правеле пред средината на 80-те години од 20. век од непрофесионалци особено загрижуваат, затоа што стерилните техники во таа средина била скромни. Ризикот е поголем кај поголемите тетоважи. Речиси половина од затворениците делат нестерилна опрема за тетовирање. Ретко се случува тетоважите во лиценциран салон да се поврзуваат со инфекција со ХЦВ.
Пренесување од мајка на дете
Пренесувањето хепатит Ц од инфицирана мајка на нејзиното дете се јавува кај помалку од 10% од случаите на бременост. Нема мерки со кои се менува овој ризик. Пренесувањето може да се јави за време на бременост и при пораѓањето. Долгото пораѓање се поврзува со зголемен ризик од пренесување. Нема докази дека доењето шири ХЦВ; меѓутоа, инфицираната мајка треба да избегнува доење ако пупките ѝ се испукани и раскрварени или постои голема вирусна инфекција.
Дијагноза
Дијагностичките тестови за хепатит Ц вклучуваат: антитело на ХЦВ, матрица ELISA, вестерн блотирање и квантитативна РНК на ХЦВ. Верижната реакција на полимераза (ВРП, на анг. PCR) може да открие РНК на ХЦВ една до две недели по инфекцијата, додека на антителата им треба повеќе време за да се обликуваат и да се откријат.
Хроничниот хепатит Ц е инфекција со вирус на хепатит Ц што е отпорен повеќе од шест месеци, според присуството на неговата РНК. Поради тоа што хроничните болести обично немаат симптоми со децении, клиничарите обично ги откриваат преку lтестови за функција на црниот дроб или за време на рутинска проверка кај луѓето со зголемен ризик. Тестот не знае да прави разлика помеѓу акутните и хроничните инфекции.
Тестирање на крв
Тестирањето за хепатит Ц обично започнува со испитување крв за да се открие присуството на антитела на ХЦВ, преку ензимска имуно-матрица. Ако е позитивен овој тест, се прави уште еден тест за да се потврди имуно-матрицата и за да се одреди сериозноста. Со рекомбинантна имуно-блот матрица се потврдува имуно-матрицата, а со верижна реакција на полимераза во РНК на ХЦВ се одредува сериозноста. Ако нема РНК и имуно-блотот е позитивен, лицето претходно било заразено, но инфекцијата поминала со лекување или сама од себе, а ако имуно-блотот е негативен, имуно-матрицата е погрешна. Потребни се шест до осум недели по инфицирањето, пред тестовите за имуно-матрица да бидат позитивни.
Ензимите на црниот дроб се променливи на почетокот на инфекцијата; почнуваат да се качуваат, во просек, седум недели по инфекцијата. Ензимите на црниот дроб немаат голема поврзаност со сериозноста на болеста.
Биопсија
Биопсиите на црниот дроб можат да го одредат степенот на оштетеност на црниот дроб, но постои ризик и од зафатот. Типичните промени што се откриваат со биопсија се лимфоцити во ткивото на црниот дроб, лимфоидни фоликули во порталната тријада и промени на жолчните канали. Достапни се повеќе испитувања за крв што можат да го откријат степенот на оштетеност и да ја отстранат потребата од биопсија.
Проверка
Само 5–50% од инфицираните во САД и Канада се свесни за својот статус. Тестирањето се препорачува за луѓето во високоризична група, а тука спаѓаат и оние со тетоважи. Проверката е препорачлива кај луѓето со покачени ензими на црн дроб, затоа што најчесто ова е единствениот знак за хроничен хепатит. Рутинската проверка не е препорачана во Соединетите Американски Држави.
Спречување
Од 2011 година не постои вакцина за хепатит Ц. Вакцините се во етапа на развој, а за некои има позитивни резултати. Со комбинирање на превентивни стратегии, како програми за менување игли и лекување на злоупотреба на дрога, се намалува ризикот од хепатит Ц кај корисниците на интравенски дроги и тоа за 75%. Проверката на крводарителите е важна на ниво на држава, а исто така и придржување на универзалните мерки на претпазливост во објектите за здравствена заштита. Во земји каде што има недоволна понуда на стерилни шприцови, лекарите треба орално да даваат лекови, а не со инјекција.
Лекување
ХЦВ предизвикува хронична инфекција кај 50 - 80% од заразените лица. Околу 40-80% од овие случаи поминуваат со лекување. Во ретки случаи, инфекцијата може да помине и без лекување. Оние со хроничен хепатит Ц треба да избегнуваат алкохол и лекови што се токсични за црниот дроб, а треба и да се вакцинираат за хепатит A и хепатит Б. Оние со цироза треба да направат тестови на ултразвук за рак на црниот дроб.