Круме_Кепески
Влијание кое го остварува
Професорот Круме Кепески, како еден од основоположниците на современиот македонски литературен јазик, се вбројува меѓу личностите кои што со своето дело ставаат свој печат во поновата историја на македонскиот народ. Круме Кепески има заслужно и неодминливо место во македонската филологија и лингвистика со неговото пионерско научно дело на полето на стандардизирањето на македонскиот јазик. Тоа е трајно обезбедено преку неговите граматики, кои се меѓници во неговата наставнопедагошка дејност и особено се зацврстува преку активното сеприсуство во препознавањето и откривањето на јазичните слабости и неотпорности што се јавувале во неговото време, како и на причините за нивното појавување и во можностите за нивното дефинирање и од историски и од современ аспект. Круме Кепески успешно ги спојува теориите на јазикот и на литературата и методологиите на нивното проучување во практичната примена во културните вредности од усвојувањето на мајчиниот јазик преку сите форми што се на располагање на наставно образовниот процес. Кепески макотрпно работел врз јазикот и отворил голем број теми во различни периоди од својот творечки пат. Во некои од нив се начнати голем број теми кои се стожерни од македонската лингвистика. Повеќе од нив се вклопени во неговите критички забелешки за актуелната состојба на македонскиот јазик. Имено, тој не само што укажувал на грешките туку и наведувал, па и поучувал како да се отстранат, а правилното да остане трајна јазична своина на корисникот на македонскиот литературен јазик. Истовремено, со соответна научна пристапност се приближувал до јазичниот корисник со објаснувања зошто не смее да се греши во определени позиции во текстот, особено во оние кога клучната информација се предава со основните особености на македонскиот јазик. Кепески поседува беспрекорен увид во македонската културна историја што посочуваат на неговата теориска подготовка и методолошката насоченост. Кепески има цел да инспирира и со самото тоа да иницира, всушност, да ги нагласи потребите на времето, но уште повеќе да ја зацврсти позицијата и улогата на народниот учител во општеството. Тој инсистира на збогатувањето на литературниот јазик преку внесување свежина од народниот јазик. Иако односот меѓу народниот и литературниот јазик во различни лингвистички средини различно е претставуван, во македонската, безрезервно, е прифатен овој за кој се залагал и Кепески. Тоа секако го насочува во неговите студии за македонскиот јазик мошне рано да им посвети внимание на клучните особености на македонскиот народен јазик, имено, на предлозите. Станува збор за тема пред која историската лингвистика едноставно замолкнувала, но Кепески ја прифатил преку предизвикот — граматика. И во повеќе прилози од областа на нормата, Кепески ги нагласува основните особености на македонскиот народен, а со тоа и на македонскиот литературен јазик, особено на – членот! Односот меѓу народниот и литературниот јазик на научен план доминира во неговите проучувања на јазикот на Марко Цепенков, кому Кепески му посветува значајно внимание. Во односот на Кепески кон јазикот на Цепенков доаѓа до израз темата за историската и територијалната синтеза во оформувањето на литературниот јазик преку истакнувањето на престижните (историски и територијални) форми како нормативни. Оваа тема наоѓа свое место и во современите културолошки теории во кои етнолингвистиката наоѓа своја обнова, но и се надополнува меѓу другото и со теоријата за јазични личности. Во тој контекст, од дијахрониски аспект, значаен е односот на Круме Кепески кон јазикот на Марко Цепенков како македонска јазикотворечка личност, а од синхрониски, кон јазикот на современите писатели. За Кепески односот меѓу народниот и литературниот јазик е прашање на културата на говорот, на јазичната култура и на постојаното усовршување на пишуваните и на говорените форми, особено кај учениците. Притоа, тој редовно на современите пристапи кон јазикот и текстот им дава методичка димензија, сé со цел да се оствари полесна комуникација меѓу наставниците и учениците. Како методичар, нему му била позната комплексноста на предметот македонски јазик и литература, и сите проблеми што произлегуваат од вклученоста на компонентите во овој предмет. Но, во своите методски упатства, секогаш знаел да го нагласи најважното, она што останува во трајна навика. Добар дел од вие теми, особено за проучувањето на делот на литературата во рамките на предметот мајчин јазик и литература денес се незапишана историја, но тие се составен дел од историјата на македонското образование.