cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Биљал Касами
Биљал Касами (албански Bilall Kasami; 31 јули 1975, Тетово) — македонски политичар и претседател на партијата Движење Беса. Завршил економски студии на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во 2000, а во следните четири години работел во царинската управа на Република Македонија. Во периодот 2004–2006 бил државен секретар во министерството за економија како член на ДУИ, но потоа се вратил во царина каде останал две години. Касами ја напуштил ДУИ во 2008 и се зачленил во Нова Демократија, која згаснала во 2011 по неуспехот на парламетарните избори одржани истата година. Истовремено бил професор на Меѓународниот Балкански универзитет (2009–2011), а во политиката се вратил во 2014 со основање на партијата Беса. Тој е оженет со Ајше Касами и имаат две деца.
Садетин Кајнак
Садетин Кајнак (тур. Saadettin Kaynak), (1895 – 3 февруари 1961) бил истакнат композитор на класична турска музика.
Животопис
Садетин Кајнак е роден во Истанбул. Станал хафиз уште како младо момче. Дипломирал музика на Истанбулскиот универзитет. Подоцна престојувал во југоисточна Анадолија каде ја истражувал тамошната народна музика. Во времето на Ататурк турската музика била забранета, но Кајнак сепак ја одржал својата популарност компонирајќи музика за поезија и филмови од Египет. Во 1955 г. преживеал срцев удар и живеел парализиран сѐ до неговата смрт на 3 февруари 1961 г.
Поважни дела
Ова е список на поважните композиции од Садетин Кајнак.
Цариградска конференција
Цариградската Конференција претставува состанок кој бил одржан помеѓу големите сили: Велика Британија, Русија, Франција, Германија, Австроунгарија и Италија, во Цариград, денешен Истанбул, Турција. Конференцијата започнала на 23 декември 1876 година. , а завршила на 20 јануари 1877 година. Целта на конференцијата била европските држави да ја зачуват целоста на Отоманското Царство. Најголем поборник за нејзин спас била Велика Британија.
Позадина
Во почетокот на 70-тите години од 19 век, Османлиското Царство сè уште имала контрола над поголемиот дел од Балканскиот Полуостров. Процесот на распаѓање на феудалниот систем на Балканот започнал многу подоцна за разлика од Западна Европа. Но со развојот на капитализмот во империјата започнале националните покрети. Во 1867 година Србија ја принудила на Високата Порта да го повлече муслиманското население кон Босна. Во Романија, Црна Гора и Бугарија започнале да се создаваат тајни организации за ослободување. Така, во 1875 година започнало Херцеговинското востание, во 1876 Србија покренала војна против Османлиите, во 1876 во Бугарија избило Априлското востание додека во Македонија Разловечкото востание. Така германецот Бизмарк предложил империјата да се подели на начин на кој би биле задоволни Русија и Австрија. Австрија би ја добила Босна и Херцеговина а Русија би добила превласт во Бесарабија и делови од Бугарија и Романија, Франција би имала контрола над Сирија а Англија над Египет. Но Бизмарк се повлечел кога увидел дека еден српско-турски конфликт би можел да доведе до руска интервенција и австриско влегување во конфликтот. Рускиот проект, изработен од кнез Алексеј Церетелев и американскиот конзул Јуџин Скаjлер предвидувал единствена Бугарска автономна област, вклучувајќи ги Дунав вилает, Софискиот санџак, Пловдивскиот и Сливенскиот санџак, дел од Одринскиот вилает и делови на Македонија. Со него сепак не се согласили претставниците на другите големи сили и особено австроунгарскиот министер за надворешни работи грофот Андраши и британскиот претставник Маркиз Солсбери. Поради овие несогласувања било одлучено да биде закажана конференција.
Конференција
На конференцијата, Абдул Меџит II го испратил Митхат Паша како голем везир кој требал пред Големите сили да предложи брзо спроведување на реформи во земјата како и промена на Уставот. Но самиот голем везир се спротивставил на овие одлуки на султанот. Во конечниот план на конференцијата се наметнал британскиот предлог и Бугарија била разделена вертикално на два ентитета т. н. Источен вилает со центар Трново и Западен вилает со центар Софија. Во источниот вилает биле вклучени следните санџаци: Трновски, Русенски, Тулчански, Варненски, Сливенски, Пловдивски и казите Лозенградска, Мустафапашовска (Свиленградска) и Казалагачка (Елховска). Во западниот пак спаѓале: Софиски, Видински, Нишки, Скопски, Битолски, дел од Серскиот санџак како и Струмичката, Велешката, Тиквешката и Костурската каза. Главните управители на овие две области требало да бидат назначени од Високата Порта во согласност со Големите сили. Секој област требало да има законодавен орган, областите ги задржувале остварените приходи во износ од 70%, била создадена локална полиција но во тврдините и градовите останала редовната османлиска армија,
Значење
На 21 декември бил подготвен план и предаден на османлиските власти, но во меѓувреме султанот Абдул Хамид II ги предложил реформите во устанот на земјата, но Големите сили овие обиди ги отфрлиле. Така, на 18 јануари 1877 година големиот везир Мидхат Паша официјално ги отфрлил решенијата од конференцијата. Во март 1877 година бил потпишан Лондонски протокол од Големите сили за решавање на проблемот по мирен пат, но Високата порта повторно ги одбила овие предлози. Ова го дал поводот за започнување на Руско-турската војна (1877-1878).
Роберт Кајо
Роберт Кајо (роден ) — Белгиски компијутерски научник кој заедно со Тим Бернерс-Ли ја развиле World Wide Web.
Животопис
Роберт Кајо е роден во Тонгерен, Белгија. Во 1958 со своите родители се преселил во Антверпен. По завршувањето на средното училиште тој го завршил факултетот за инженер по електроника и машинство на универзитетот во Гент во 1969 година. Тој исто така има и магистрирано на универзитетот во Мичиген по компјутерско, инфоматичко и контролно инженерство во 1971 година. Во текот на својата воена служба во белгиската војска тој веќе почнал да пишува примитивни Фортран програми за симулација на движењето на војската.
Во декември 1974 тој почнал да работи во Церн како помошник во дивизијата за Протон Синхотронот, кои работат на системот за контрола во акцелераторот. Во април 1987 тој ја оставил дивизијата за да стане водач на групата канцелариски компјутерски системи во делот за средување на податоци. Во 1989 Тим Бернерс-Ли предложил хипертекстуални системи за пристап на многу облици и документации во врска со Церн. Бернерс-Ли го создал системот кој го нарекол World Wide Web, меѓу септември и декември 1990. За време на ова и Кајо соавторираа предлог за финансирање на проектот. Кајо подоцна станува клучен предлагач на овој проект.
Во декември 1993 во соработка со Фраунхофер Геселшафт, Кајо го започнува првиот Web-Site на Европската Комисија за ширење на информации во Европа. Како резултат на неговата работа со Легалниот систем на Церн, Церн ја објави веб технологијата во јавно власништво на 30 април 1993.
Во декември 1993 Кајо повикан на првата WWW Меѓународна Конференција која била одржана во Церн мај 1994 година. На конеференцијата      биле и 380 Web пионери и претставувала пресврт во развојот на интернетот. На конференцијата дошло до формирање на меѓународна World Wibe Web конференција на одборот која од тогаш организирала годишна конференција.
Кајо сега е член на нов европски трансевропски полотички проект. За овај проект тој и Луца Коминаши во блиското минато напишале предлог за Европско информационо друштво.
Кајо на своите Web страни изјавува дека тој е личност која му припаѓа на опшествениот живот
NGC 7070
NGC 7070 — спирална галаксија во соѕвездието Жерав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7070 се споменува и како ESO 287-28, MCG -7-44-16, AM 2127-431, IRAS 21272-4318.
Откривање
Објектот е откриен на 5 септември 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7070 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,7 m/лм2. NGC 7070 има привидни димензии од 2,4' х 1,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 21 ч 30 м 25,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -43° 5' 12". Положбениот агол на објектот е во износ од 22°.
Други поделби
Проучување на NGC 7070 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 66869. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 413; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7988. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Туризам во Грција
Туризмот во Грција — клучен елемент на економската активност во земјата и е еден од најважните сектори во земјата. Грција е главно туристичко одредиште и знаменитост во Европа од антиката, поради нејзината богата култура и историја, што во голема мера се рефлектира од страна на 18-те места кои се вклучени во списокот на светско наследство на УНЕСКО, како и поради нејзиното долго крајбрежје, многу острови и плажи.
Во последниве години, Грција, исто така, промовирала верски туризам и поклонение во региони со значително историско религиозно присуство, како што се манастирите во Метеора и Света Гора, во соработка со други земји.
Клима
Грција има средоземна клима по должината на бреговите и островите, додека во внатрешноста на земјата, многу области и градови имаат континентална клима.
Летата обично се топли и суви, додека зимите обично се благи и влажни. Северна Грција може да доживее студени зими, додека Јужна Грција и островите значително се со поблаги зими.
Население
Населението во Грција во моментов е над 11,14 милиони луѓе според податоци од април 2018 година и земјата е рангирана на 79-то место во светот според број на население.
Средната возраст во Грција изнесува 43,7 години од април 2018 година. Наталитетот во Грција, се намалува поради тоа што семејствата не можат да си дозволат да имаат деца. Само во изминатите 4 години, болниците велат дека имало 10% намалување на бројот на раѓања. Грција има највисока стапка на невработеност (28%) во Еврозоната од април 2018 година, со што е веројатно дека наталитетот ќе продолжи да опаѓа и просечната возраст ќе продолжи да расте.
Атина и Солун се најголемите градови во Грција.
Управување
Грција е парламентарна република. Претседател во моментов е Прокопис Павлопулос, додека премиер е Алексис Ципрас. Министерскиот совет е тело за донесување одлуки што ја сочинува Владата на Грција.
Парламентот и претседателот на Републиката ја сочинуваат Законодавната власт, Претседателот на Републиката и Владата ја сочинуваат Извршната власт, а Судската власт се дава на судовите. Парламентот е тело од 300 лица и го избира народот.
Јазик
Грчкиот јазик е национален службен јазик и е мајчин јазик за поголемиот дел од населението. Современиот грчки јазик потекнува од средновековниот грчки, со многу регионални дијалекти што се наоѓаат низ целата земја. Албанскиот јазик е најголемиот јазик што го зборува малцинството во рамките на Грција.
Англискиот јазик е вклучен во образовниот систем на Грција, дозволувајќи им на 48% од населението да го зборуваат. Останати јазици кои се зборуваат се германски (9%), француски (8,5%) и италијански (8%).
Религија
98% грчки православни, 1,3% муслимани, 0,7% Други.
Историја
Туризмот во Грција ги трасира своите корени до антички времиња. Културната размена се одвивала помеѓу грчките колонии на Голема Грција и младата Римска Република пред Рим да стане доминантен на западното Средоземје. Кога Грција била припоена кон Римското Царство со векови подоцна, културната размена што започнала меѓу двете цивилизации предизвикала голем број Римјани да ги посетуваат познатите центри на грчката филозофија и наука, како што биле Атина, Коринт и Теба, делумно поради тоа што Грција станала провинција на Римското Царство, а на Грците им било доделено римско државјанство.
Туризмот во денешна Грција започнал да се развива во 1960-тите и 1970-тите, во она што станало познато како масовен туризам. За тоа време биле преземени големи градежни проекти за изградба на хотели и други такви капацитети, а земјата забележала пораст кај странските туристи во текот на годините. Меѓународните настани, како што се Летните олимписки игри 2004 и Евровизискиот натпревар во 2006 година, се одржале во Атина, и во голема мера помогнале да се засили туризмот во земјата, додека културната инфраструктура од големи размери, како што е Акрополскиот музеј, исто така придонело за проток на туристи во земјата. Солун бил европски главен град на младите во 2014 година.
Посетители
Во 2009 година, земјата била посетена од 19,3 милиони туристи, за разлика од 2008 година кога земјата била посетена од страна на 17,7 милиони туристи. Најголемиот дел од туристите во земјата се од ЕУ (12,7 милиони), потоа следат оние од Америка (0,56 милиони), Азија (0,52 милиони), Океанија (0,1 милиони) и Африка (0,06 милиони). Во 2007 година, повеќе британски туристи ја посетиле земјата од било која друга националност, со вкупно 2.61 милиони, што претставува само 15% од туристите во земјата само за таа година. Дополнително, таа година во земјата ја посетиле 2,3 милиони Германци, 1,8 милиони Албанци и 1,1 милиони Бугари. Во 2007 година, 92,8% од вкупниот број туристи во Грција биле од земји во Европа.
Најпосетениот регион во Грција е Централна Македонија во Северна Грција, каде се наоѓаат некои од најпопуларните атракции во земјата, како што се Халкидик, планината Олимп, Пела, родното место на Александар Велики и вториот по големина грчки град Солун. Во 2009 година, Централна Македонија ја посетиле 3,6 милиони туристи, или 18% од вкупниот број туристи кои ја посетиле Грција истата година,, по кое следувале Атика (2,6 милиони) и Пелопонез (1,8 милиони). Северна Грција е најпосетениот регион во земјата, со 6,5 милиони туристи, додека Централна Грција е на второ место со 6,3 милиони.
Според анкетата спроведена во Кина во 2005 година, Грција била избрана за избор на број еден на кинескиот народ како туристичко одредиште. Во ноември 2006 година Австрија, исто како и Кина, објавила дека Грција е омилено туристичко одредиште за нејзините граѓани. Во согласност со овие податоци, поранешниот грчки министер за туризам, Арис Спилиотопулос, го објавил отворањето на канцеларија на Грчката национална туристичка организација во Шангај до крајот на 2010 година, а во моментов во Кина работат две такви туристички канцеларии, една во Шангај и една во Пекинг. Се проценува дека во текот на 2013 година Грција била посетена од страна на 17,93 милиони туристи, што претставува зголемување од 10% во споредба со 2012 година. Повеќе од 22 милиони туристи ја посетиле Грција во 2014 година, а овој број се зголемил на 26 милиони посетители во 2015 година и било планирано да привлечат 28 милиони посетители во 2016 година ,  што би ја направило една од најпосетените земји во Европа и во светот. Туризмот во Грција најчесто го достигнува својот врв помеѓу мај и септември, период во којшто се случуваат околу 75% од сите туристички посети.
Посетители по земја
Соседна Македонија имала најголем број туристи во Грција во 2015 година. Топ 10 земји биле :
Економско влијание
Во исто време, туристичката потрошувачка значително се зголемила од крајот на милениумот, од 17,7 милијарди американски долари во 2000 година на 29,6 милијарди американски долари во 2004 година. Бројот на работни места директно или индиректно поврзани со туристичкиот сектор изнесувал 659.719 и претставувал 16.5% од вкупната вработеност на земјата за таа година.
Храна и пијалак
Поради местоположбата на Грција, влијанијата од околните земји може да се најдат во нејзината кујна. Поради тоа, низ улиците на туристичките места можат да се најдат различни ресторани кои нудат различна храна. Во овие ресторани најчесто се нуди гиро, сувлаки, скордалија и ѕаѕики. . Маслинката е основа на повеќето јадења во Грција.
Доколку туристот сака да ја проба традиционална грчка кујна, обично се нуди мусака или пастисио. Традиционалните пијалаци вклучуваат узо, ципуро и вино.
Заедничка храна во Грција
Следниве јадења обично можат да се најдат во Грција :
Вода
Водата во Грција е безбедна за пиење. Сепак, достапна е и флаширана вода.
Инфраструктура
Како развиена земја која е многу зависна од туризмот, Грција нуди широк спектар на туристички капацитети. Туристичката инфраструктура во Грција е значително подобрена уште од Олимписките игри во Атина во 2004 година и продолжува да се проширува со голем број важни проекти, особено во областите на помалку масовниот туризам.
Хотели и конференциски објекти
Конференцискиот туризам, насочен кон академски, деловни или културни пазари, е камен-темелник на грчката национална туристичка политика. Како резултат на тоа, грчката влада, со силна поддршка од локалните власти, нуди поволни парични дотации, субвенции за лизинг и вработување и даночни олеснувања за воспоставување на нови конференциски објекти и проширување на постоечките. Во еден неодамнешен извештај во Состаноците и иницијативните патувања, Грција била на осмото место во светот во ноќевањата за конференции. Бројките од истражувањето за туризмот, спроведено од WTTC, предвидиле пораст на приходите во бизнис-патувањето во Грција од 1.51 милијарди американски долари во 2001 година на 2,69 милијарди американски долари во 2011 година. Во 1998 година, бројката изнесувала 1,18 милијарди американски долари.
Според Грчката комора на хотели во 2016 година, бројот на хотели во Грција бил според следната класификација:
Бањи и термални извори
Грција има 752 термални извори. Многу од нив се класифицирани како терапевтски од страна на Националниот институт за географски и минерални истражувања. Неколку од нив биле познати и експлоатирани уште од антиката. Топлинскиот туризам бил еден од најраните форми на туризам во античкиот свет. Некои од овие антички центри се наоѓале во Адипос, познат уште од времето на Аристотел. Лутраки, спомнат од Ксенофонт, Трајанополис, основан од царот Трајан во II век од н.е., додека некои други се потврдени во византискиот период, како што се Термалните бањи на Лангадас. Кон крајот на 19 и почетокот на 20 век овие топли извори биле опкружени со космополитски објекти, односно со хотели и ресторани, додека неколку истакнати членови на општеството како на модерната грчка држава, така и на османлиската држава (за регионите што сè уште се инкорпорирани во неа) биле вклучени во туристичка инфраструктура. Топлинскиот туризам станал особено распространет во 1960-тите и 1970-тите години, додека во 1980-тите бил широко поддржан од програмата за социјален туризам, која субвенционирала голем дел од трошоците за стари корисници на објектите. Денес, сепак, постои итна потреба истите да се реновираат, да се обноват и издигнат овие бањи според современи стандарди и да се создаде меѓународна клиентела. Посетителите, сепак, веќе можат да најдат високостандардни туристички капацитети во Позар, во Адипос и во Камена Вурла, во Лутраки во близина на Коринт, како и во Кајафас, на западните брегови на Пелопонез.
Виљарика (вулкан)
Виљарика (шпански: Volcán Villarrica) — еден од најактивните вулкани во Чиле, што се издигнува над истоименото езеро и истоимениот град, 750 километри јужно на Сантјаго. Вулканот исто така е познат како Рукапилан, кое на јазикот Мапуче значи „Место на богатствата“. Виљарика е најзападниот од трите големи стратовулкани, кои се протегаат во правец северозапад-југоисток на планинскиот венец Анди по должината на расадната зона Моча-Виљарика. Заедно со Кветрупиљан и чилеанскиот дел од Ланин, се заштитени и се наоѓаат во Националниот парк Виљарика. Во летните месеци местото претставува популарна туристичка атракција.
Виљарика, со својата лава со базалтно-андезитскиот состав, е еден од малкуте вулкани во светот познати по лавиното езеро во својот кратер. Вулканот има типична стромболска ерупција со исфрлање на блескави пирокластични материјали. Дождот заедно со снегот и ледениот мраз можат да предизвикаат големи лахари (течење на кал и остатоци), како на пример во ерупциите од 1964 и 1971 година.
Виљарика е еден од деветте вулкани во моментов кој се следи од страна на DECADE. Проектот собира податоци за емисија на јаглерод диоксид и сулфур диоксид.
Географија и геологија
Виљарика лежи во централната чилеанска котлина како најзападниот дел на трите големи стратовулкани. За разлика од Кветрупиљан и Ланин, Виљарика е многу поактивн. Виљарика опфаќа повеќе од 400 км2. Вулканот содржи вулкански пештери и околу 26 купи. Поради постојаното дегасирање на лавиното езеро, вулканот го зголемил својот избувен потенцијал.
Вулканот бил формиран за време на средниот плеистоцен, кога била подигната голема купа, слична на денешната димензија. Пред 100.000 години за време на меѓуледничкиот период, една ерупција довела до колапс на купите и формирање на купа од 6,5 х 4,2 километри. Следната ледничка фаза довела до формирање на слоеви на пирокластичен материјал, андезитска лава и дацитски дикти.
ледници
Горниот дел на Виљарика трајно е покриен со снег и има околу 40 км2 ледници, од кои најголем е ледникот Пичиланкауе-Турбио кој се наоѓа на југоисточниот дел. Пепелта од ерупциите може да ја зголеми аблацијата на снегот и мразот со апсорпција на сончевото зрачење. Некои пепелни облоги се подебели од 5 см и го изоструваат ледникот, намалувајќи ја аблацијата, наместо да ја зголемат. Помеѓу 1961 и 2003 година, Виљарика загубил 25% од својата ледена површина и ледниците се намалиле со просечна стапка од -0,4 км2 секоја година.
Еруптивна историја
Виљарика е еден од најактивните вулкани во Чиле. Ерупции се евидентирани од освојувањето на Чиле и основањето на градот Виљарика во 1552 година. Најраната регистрирана ерупција се случила во 1558 година, по што следеле најмалку 65 други со претпоставени индекси на вулканска експлозија од 1-3.
1964
Во последните две седмици од февруари 1964 година Виљарика започнала со ерупција со мали потреси. На 1 март, во 02:45 часот започнала стормболска ерупција, а жителите на околните населени места побегнале на околните ридови. Топењето на снегот и мразот од ледникот Пичиланкауе-Турбио во комбинација со обилни дождови довело до појава на неколку лахари. Од ерупцијата најмногу настрадало населеното место Коњарипе во кое биле уништени половина од неговите куќи.
1971
На 29 октомври 1971 година, во 4:00 часот, во кратерот настанале неколку експлозии и се појавил колона црно-бел чад. Еден месец подоцна, во четвртокот до полноќ на 29 ноември, Виљарика започнал нов еруптивен циклус. Пирокластичниот материјал бил исфрлен и снегот околу кратерот се стопил. По кратко запирање на активноста, од нов отвор на североисточната страна дошло до избивање на лава, топејќи значителни количини на вода и предизвикувајќи лахари. Овие лахари погодиле бројна места како Ел Турбио, Коленте, Курареве итн. Токсичните сулфурни гасови го направиле воздухот загаден по кое биле пријавени најмалку 15 смртни случаи.
2015
Приближно во 03:01 на 3 март 2015, вулканот повторно се активирал и дошло до подигање на алармирмот на црвено до 10 километри. Ерупцијата ја надминала висината на вулканот, предизвикувајќи силна експлозија што ги разбудила соседите и принудила евакуација на 3.385 луѓе во околните заедници.
На 7 февруари 2015 година, Виљарика предизвикала жолто алармирање. Мали експлозии и ниски емисии на пепел биле видливи. Десет дена подоцна се случила друга ерупција. Националната служба за геологија и рударство прогласила жолто предупредување откако се зголемиле вулканските и сеизмичките активности, додека Националната канцеларија за вонредни состојби на Министерството за внатрешни работи ја задржала жолтата тревога. Опсерваторијата за вулкани на Јужните Анди посочила дека новата евентуална ерупција ќе продолжи до 12:30 на 19 март 2015 As of July 2015, the eruption is continuing. .
Толкување
Јазичното интерпретирање или толкување е интелектуална активност на поедноставна комуникација со говорениот јазик или јазикот на знаци, и тоа симултано и консекутивно меѓу две или повеќе употребени јазици. Функционално, интерпретирањето и толкувањето не можат да се изедначат меѓусебно. Во професионалната смисла на зборот, интерпретирањето ја покажува појавата на поедноставување на формата на комуникација или јазичната форма во својот еквивалент, или приближен еквивалент, и тоа во друга јазична форма. Толкувањето го покажува самиот исход, а притоа доаѓа до преточувањето на пораката во говор, јазикот на глувонемите, писмениот, на вербалните знаци или други јазични форми. Сето тоа е многу важно, со цел да се избегнат недоразбирањата. Всушност, толкувачот е личноста, која го преточува, преведува изворниот јазик во јазикот цел. Задачата на толкувачот е да ги преведе усно сите семантички елементи (тонот и содржината) и секоја намера и чувство на пораката, што ја дава говорителот на говорниот јазик и таа треба да се пренесе на слушателите, значи на јазикот цел. „Толкувањето за Европа... во англискиот јазик“ ("Interpreting for Europe ... into English") е кратка снимка на YouTube, која содржи информации за работата на толкувачите, кои ја даваат најголемата услуга на толкување.
Историја на толкувањето
Се претпоставува дека толкувањето настанало веднаш по создавањето на јазиците, пред речиси 100.000 години. Меѓутоа, историјата на толкувањето сè уште треба да се истражува. Нема многу информации за тоа. Постојат некои податоци дека постоеле толкувачи во старото египетско царство, потоа во Стара Грција и во Рим. Ама сигурно постоеле и во други земји.
Во минатото постоел добар принцип за обучување на толкувачи. Државните раководители меѓусебно разменувале т.н. „јазични момчиња“ или enfants de langue, кои израснале татковината и многу добро го владееле мајчиниот јазик. По самата рамена настанал процесот на учење на јазикот од другата држава. Потоа служеле на кралеви, кнезови и сл.
Денешната форма, на тоа што значи да се биде толкувач, е сосема поинаква. Во 20 век толкувачот се издигна на едно многу повисоко ниво. Постојат најразлични видови на толкување. Симултаното толкување (освен толкување со шепотење, за кое се вели дека настанало порано) се смета за првата дисциплина на толкувањето. За првпат се употребила во нирнбершкиот процес. Познат германски толкувач на 20 век беше Паул Ото Шмит, кој работел во министерството за надворешни работи во Третиот Рајх.
Во денешната дипломатија не може да се замисли државна посетата на пример на некој политичар без личен толкувач. Билатералните средби се водат во најмалку шест очи. За успешно обучување на професионални толкувачи ширум светов се основаа катедри. На пример во Република Македонија Катедрата за преведување и толкување започна со својата работа во академската 2001/2002 г.
Толкувањето наспрема преведувањето
Покрај тоа што можат да се користат меѓусебно, толкувањето и преведувањето не се синоними, сепак тие се однесува на усниот и писмениот превод на некое одредено значење меѓу два јазика. Толкувањето се среќава во вистинското време, во сегашно време- и притоа физички (значи на лице место), снимено на телевизија или реализирано по телефонот- и тоа на одредена група. Сите овие услуги толкувачот може да ги реализира со партнер или сам. Од друга страна, пак, преведувањето е преведување или преточување на некое мислење од писмена на писмена форма (пишано, снимено на касета, знак) на некој друг јазик. Преведувачот има време и пристап до други извори (речници, глосар и сл.) за да даде веродостоен, вистински и точен преведен документ, односно превод. Многу чест, непрофесионален и неуспешен концепт на толкувањето е кога се толкува збор по збор, значи кога се употребува иста таква синтакса на преведувањето. Тоа е непрактично, бидејќи буквално толкување на пораката на јазикот извор би бил нелогичен и неразбран од слушателот на јазикот цел. На пример, фрази од шпански јазик: Está de viaje, буквално оваа фраза би се превела на англискиот јазик како: Is of voyage (без значење во англискиот јазик), ама во овој случај верен, точен и прецизен превод со тоа значење би бил ‘He/She/You is/are travelling’ or ‘He/She/You is/are out of town’ или „тој/таа/ти патува(ш)“ или „тој/таа/ти не е/си во градот: Целото значење, тонот и стилот се најважни во овој случај, а не синтаксата на изворниот јазик.
За разлика од преведувањето, толкувањето треба да биде на еден поголем стандард на прецизност. Кај преведувањето има повеќе време за размислување и можност на замена на секој збор или реченица пред да му се даде на клиентот крајниот преведен текст. Толкувачот се обидува во секое време да постигне прецизност, ама може да испушти некои детали, податоци на оригиналниот (изворниот) говор и при толкувањето да се изостави нешто во јазикот цел. Тоа се прави пред сè кога говорителот зборува многу брзо или набројува повеќе работи без правење на пауза.
При толкувањето во суд не е дозволено испуштање на информација од изворниот јазик, се едно колку брзо зборува изворниот говорител, бидејќи прецизноста за толкувачите не е само принцип туку и задолжителност. Менувањето на дури само еден збор во основниот начин може целосно да доведе до погрешно разбирање на фактите. Најважниот фактор за тоа ниво на прецизност е употреба на тим од два или повеќе толкувачи и тоа за време на еден подолг процес, со еден активен толкувач и вториот како надгледувач за поголема прецизност.
Говорителите на средба во која се толкува може да овозможи за подобра комуникација и пренесување на својата порака во другиот јазик со побавно зборување и со правење на паузи од 1 до 2 секунди на крајот на секој параграф.
Начини на толкување
Едно од можните начини на толкување е симултаниот. При симултаното толкување (СТ), толкувачот веднаш ја пренесува пораката во јазикот цел додека го слуша изворниот јазик. Целиот процес се прави симултано, а тоа значи истовремено.
Консекутивното толкување (КТ) е претставено како ‘кратко КТ’ или ‘долго КТ’. При краткото КТ толкувачот се препушта на меморијата. Секој дел, сегмент на порака е доволно краток да се запомни. При долгото КТ толкувачот фаќа белешки од пораката и на тој начин може да запомни подолги делови од текстот. Овие неформални делења претходно се договорени со клиентот, и зависат од темата, својата тежина и намерата на толкувањето.
Во некои случаи, пожелно и барано е од толкувачот да толкува и знаци. Пред сè тоа се бара при консекутивното толкување. Има една очигледна разлика меѓу толкувачот и преведувачот. Толкувачот гласно мора да го чита документот од изворниот јазик на јазикот цел, на таков начин како да бил напишан на јазикот цел. Преведувањето се однесува на пишан текст и почесто се јавува со судска или медицинска терминологија.
Честа појава при СТ е, покрај другото, преземање на реле. Преземањето реле при толкувањето се јавува кога неколку јазици се јазикот цел. Толкувачот на изворниот јазик ја преведува пораката на еден јазик од кој ќе може секој толкувач да ја преземе и да ја истолкува во својот јазик цел. На пример, пораката на јапонски јазик, како изворен јазик, прво се толкува од група на толкувачи на англиски јазик, а потоа од англискиот јазик ќе може да се преведе на арапски, француски и на руски јазик, односно на сите јазици кои се јазици цел.
Симултано толкување
При симултаното толкување, толкувачот колку што е можно побрза ја формулира пораката од изворниот јазик во јазикот цел и истовремено говорителот продолжува да зборува на изворниот јазик. Толкувачот седи во кабина со звучна изолација и при СТ зборува преку микрофонот, а истовремено го слуша и гледа говорникот на изворниот јазик преку слушалки и монитор. Со симултаното преведување за слушателите се преведува кон јазикот цел, кои преводот го слушаат преку слушалките. На тој начин се заштедува многу време, и на пример седницата е многу покуса. Забелешка: Непрофесионалните лица често погрешно го изедначуваат СТ и толкувачот на СТ со ‘симултан превод’ и ‘симултан преведувач’, и притоа ја игнорираат ја разликата меѓу толкувач и преведувач.
Консекутивно толкување
При консекутивното толкување, толкувачот започнува со зборувањето кога говорителот на изворниот јазик завршил со зборувањето. Говорот е поделен на сегменти, и толкувачот при КТ седи или стои до изворниот говорител, и притоа слуша и фаќа белешки за пораката што ја пренесува говорителот. Кога говорителот прави пауза или го завршил говорот толкувачот ја толкува целата порака во јазикот цел.Говорот или некои единици од него, што треба да се толкуваат консекутивно, по правило се кратки.
Пред педесет години, толкувачот при консекутивното толкување преведувал говори од 20 или 30 минути. Денес 10 или 15 минути се сметаат за предолго, пред сè поради тоа што слушателите не сакаат да слушаат говор на јазик кој не го разбираат повеќе од 20 минути.
Често говорителот на изворниот јазик не е свесен дека таа или тој може да зборува повеќе од една реченица. Притоа по секоја реченица или две прави пауза за да се толкува кажаното, ама понекогаш тоа може да го иритира толкувачот. Има различни ситуации при кои може да се олесни или отежни самото толкување. Најдобро е да се има некоја средина, и пожелно е толкувачот и говорителот да се договорат за брзината на зборување и за правењето на паузи. Сепак си постојат најразлични ситуации. На пример, зависно од тежината и темата на текстот и од способноста за памтење на толкувачот, тој може да го замоли говорителот да прави пауза по секоја реченица или секој пасус. Секако дека тие ситуации се ретки. Толкувањето на реченица по реченица не бара голема способност на памтење и затоа е помала можноста за испуштање на информации, а, пак, негативната страна е тоа што толкувачот не може да го слушне целиот говор и целата смисла, и наидува на некои проблеми при толкувањето, бидејќи не го слушнал целиот контекст и толкување во одделни единици може да го изгуби посакуваниот ефект (на пример замислете си го толкувањето на виц со паузи и преведување измеѓу паузите). Овој метод често се употребува при толкување на говори, изјави, снимени изјави, сведочења пред суд, па и интервју за вработување. Меѓутоа најдобро е да се добие одредена идеја ја тоа што се работи пред да се толкува.
Целосното, тоа значи да не биде поделено, консекутивното толкување подразбира целосното сфаќање на смислата, информацијата на пораката од изворниот јазик за да биде разбрана при толкувањето кон јазикот цел. Тоа поразбира поверодостојно, поточно и попристапно толкување отколку симултаното толкување.
Заедничко толкување (лиесон)
Заедничкото толкување, англиски Liaison interpreting поразбира толкување на тоа што е кажано на една, помеѓу два или повеќе личности. Тоа може да се направи по краток говор, или консекутивно реченица по реченица, или како толкување со шепотење без фаќање на белешки, при што не е потребна опрема.
Конференциско толкување
Конференциското толкување е поделено помеѓу две „пазари“: институционалниот и приватниот. Меѓународните институции (ЕУ, ОН, ЕПО итн.), каде што се одржуваат повеќе- јазични средби, често негуваат толкување од повеќе странски јазици во мајчин јазик на толкувачите. Локалните приватни пазари негуваат билингвални средби (локалниот јазик и друг) и толкувачот толкува од двете насоки, и од и на мајчиниот јазик. Меѓународниот сојуз на конференциско толкување (МСКТ) е единствениот светски сојуз на конференциското толкување. Сојузот беше основан во 1953 г. и денес има повеќе од 2800 професионални толкувачи за конференциско толкување во повеќе од 90 држави.
Миља (планина)
Миља (Балцес или Какоплеври; (Κακοπλεύρι или Μπάλτσες или Μπάλτσες) — планина во системот на Пинд, на границата меѓу Гребенско во Егејска Македонија и Јанинско во Епир, Грција.
Опис
Планината е дел од венецот Северен Пинд. На запад се двои од венецот Мавровуни со превојот Салатура Миљас (1.730 м), кој е јужниот излез на Ваља Калда и потокот Салатура. На север е одделен од комплексот Пиростија со превој (1.640 м), од каде започнува потокот Кира Кали кој се влева во реката Венетик на исток. Миља е месното име, а Какоплеври е официјалното.
Толкување
Толкување на правото и судско толкување
Толкување на правото, судското толкување или правното толкување често се јавуваат во најразлични судови, како управен суд и таму каде што има судска постапка (како што се просториите на конференции за давање на изјава). Толкување на правото може да се реализира на пример консекутивно и тоа на изјава од сведок, или симултано на цела судска постапка со помош на електронски помагала за една личност или за сите присутни личности.
Миља (планина)
Опис
Карпите се сочинети од офиолити и флиш.
Толкување
Толкување на правото и судско толкување
Секој, кој не го разбира јазикот на некој суд (пред сè ако е обвинет за некое криминално дело) има право на компетентен толкувач. На тој начин се обезбедува вистинската комуникација. Затоа тоа право често е гарантирано во националните устави, декларации за правата, основни права кои се основани во правниот систем или се приоритет во највисоките судови.
Лутиковидни
Лутиковидните (науч. Ranunculales) се ред на цветни растенија од групата на вистински дикотиледони (Eudicotyledonae).
Толкување
Толкување на правото и судско толкување
Зависно од регулативите и дадените стандардите на средбата, вообичаено судските толкувачи работат сами кога се толкува консекутивно, или во тим кога се толкува симултано. Со цел да се овозможи добар превод на изворниот јазик во јазикот цел, од судските толкувачи се бара да има познавање од областа на правните и законските и судските постапки. Често од нив се бара да имаат формален документ за дозвола од државата да работат во судовите, и тогаш се нарекувани како дипломирани судски толкувачи. Во многу судски надлежности толкувачот се смета како важен дел на сведочењето. Некомпетентно толкување, или слични грешки како погрешни изјави на толкувачот може да доведе до неуспешно изведен судски процес.
Миља (планина)
Опис
Планината е дел од Националниот парк „Пинд“ од 1966 г., како и од Националниот парк „Северен Пинд“ од 2003 г. Дел е од мрежата на заштитени подрачја Натура 2000 (1310002 и 1310003) и е прогласена за место од орнитолошка важност (068).
До врвот се стасува од селото Миља (1.170 м) за околу 4 часа. Европската големодалечинска патека Е6 која оди Мечово - Миља, врви низ Ваља Калда и продолжува за Војуша - Брјаза - Самарина - Жужел. Од Ваља Калда има расклон на патеката кој води за Периволи, Авдела, планинарскиот дом Василица, Самарина и Жужел.
Толкување
Фокусирање на одредена група при толкувањето
При толкувањето толкувачот се фокусира на одреда група и тој/ таа седи во изолирана кабина или во одреден простор, каде, сепак му е овозможено да ги гледа своите клиенти. Вообичаено има само еднонасочно огледало помеѓу толкувачот и учесниците, при што толкувачот може да ги набљудува учесниците, ама тие ја гледаат само нивната сопствена рефлексија, значи ја гледаат само својата слика на огледалото. Толкувачот го слуша разговорот во оригиналниот јазик преку слушалките и за клиентите симултано толкува кон јазикот цел. Не само што тие во основа толкуваат за одредена група, која се состои од 2 до 12 (или повеќе) учесници, искусните толкувачи не ги толкуваат само фразите и значењата, туку тие пренесуваат и интонација, начин на зборување, тон, смеење и чувства.
Лутиковидни
Систематика
Според најновите молекуларни истражувања, овој ред опфаќа 7 фамилии со приближно околу 3490 видови:
Толкување
Придружно толкување
При придружното толкување, англиски Escort interpreting, толкувачот придружува една личност или цела група на патување, на посета, или на средба или интервју. Толкувачот кој се наоѓа во таа улога се нарекува придружен толкувач или придружен толкувач.
Лутиковидни
Систематика
APG го допушта и можното приклучување на фамилијата Kingdoniaceae од Circaeasteraceae, како и на фамилиите Fumariaceae и Pteridophyllaceae од Papaveraceae.
Толкување
Толкување во јавниот сектор
Тоа е познато и како општествено толкување, и е дел од толкувањето од областа на правото, здравството и локалната власт, социјалните работи, живеење, здравата животна средина, образованието и добротворните услуги. Во општественото кај толкувањето постојат некои фактори, кои одлучуваат и му влијаат на јазикот и на општествените исходи, како што се чувствата на говорителот кои ги изразува со секој кажан збор, непријателски или одделни социјални околност, својот создаден стрес, силната поврзаност меѓу учесниците и степенот на одговорност на толкувачот. Тие во некои случаи се поизразити, а во други случаи од тоа на која начин толкувачот ја врши својата работа зависи дури и живото на некој личност.
Медицинско толкување
Медицинското толкување е подгрупа на услугите на толкувањето, и се состои од комуникација меѓу медицинскиот персонал и пациентот и неговата /нејзината фамилија, која, пак, се реализира со толкувачот и тоа вообичаено дипломиран и квалифициран за давање на такви толкувачки услуги. Во некои случаи личноста, која е вработена во некоја болница и која знае повеќе јазици, може привремено да работи како член на меѓународната јазична организација, која нуди услуги на преведување и толкување.
Медицинскиот толкувач мора да има широки познавања од областа на медицината, истите медицински процедури, разгледување на случајот на пациентот, процеси на медицинско испитување и секојдневно да работи во некоја болница или клиника, со цел да им нуди ефикасна услуга на пациентот и на медицинскиот персонал. И покрај тоа, многу е важно медицинскиот толкувач да има и културна поврзаност со луѓето (независно од јазикот). Мора на пример да ги познава навиките и обичаите на луѓето за кои ја извршува таа услуга. За пациентите болниците често се непознати и неудобни, а овде се вклучени и клиниките или медицинските работи.
Толкување на јазикот на глувонемите
Толкувањето има и еден поширок спектар на дејствување. Не се преведуваат само реченици по речените, туку во посебни случаи се толкуваат речениците во знаци и обратно. Кога зборува некоја личност што слуша, толкувачот ќе го толкува значењето на говорителот во јазикот на глувонемите. Кога, пак, глув човек прави знаци, толкувачот значењето на знаците со зборување го толкува за оние кои можат да слушаат, што понекогаш се однесува на гласно толкување или зборување. Оваа може да се реализира и симултано и консекутивно. Вештите толкувачи на јазикот на глувонемите ќе се позиционираат во соба или место каде е можно јасно да ги гледаат и глувите учесници и оние кои можат да слушаат. Во определени околности, толкувачот може да толкува од еден јазик на знаци во друг јазик на знаци.
Во Соединетите Американски Држави, толкувачите кои се одговорни за јазикот на глувонемите имаат и здружение на национално и државно ниво. Државната установа на толкувачи за глувите (ТГ) е национално докажано тело. За положување мора да се поминат тешки тестови, членовите на ТГ мора да го следат кодот на професионалното однесување, процес на жалба и понатамошни барања за образование. Сето тоа со себе носи одговорност.
Толкувачи за јазикот на глувонемите може да се најдат во сите видови на ситуации на толкување, како што е наведено во овој текст. Повеќето толкувачи имаа формална обука во определена Програма за обука на толкувачи (ООТ). Времетраењето на ООТ може да варира, дипломата може да важи од две до четири години. Исто така има и програми за дипломирање.
Медиумско толкување
Во својата природа, медиумското толкување треба да се изврши на симултан начин. Пред сè се употребува за емитување во живо, како на пример за прес- конференција, снимено интервју или интервју во живо од некој политички карактер, музичари, спортисти, или личности од кругот на одреден бизнис. При такво толкување толкувачот седи во одделна кабина, од каде ќе може да ги гледа говорителите на монитор. Целата опрема треба да биде тестирана пред да започне снимањето. Одделно, и уредите на сателитите траба да бидат проверени двапати за да се избегне можноста да не се враќа гласот на толкувачот и на тој начин тој или таа да го слуша само еден од двата канала. Во случај на снимка од некое интервју, што е надвор од студиото и пак е некој пренос, толкувачот го толкува само тоа што таа или тој го слуша на мониторот. Вревата од позадина може да биде сериозен проблем. Толкувачот што работи за медиумот треба да звучи професионален и самоуверен како телевизиски водител.
Толкувачот на медиумот во денешни рамки стана повидлив, поважен и попретставителен. Телевизиските канали започнаа да вработуваат симултани толкувачи. Толкувачот ги преведува прес-конференциите, Телефонските повици, интервјуа и слични настапи кои за гледачите се реализираат во живо. Понапната е ситуацијата од секој друг вид на толкување, бидејќи толкувачот треба да се справи и соочи со широк спектар на технички проблеми како проблемите во кабината и караниците од позадина за време на некој настап во живо.
Толкување преку телефон
Исто така тоа е познато како „телефонско толкување“ и „теле толкување“. Му овозможува на толкувачот да толкува преку телефонот. Толкувачот преку телефонот учествува на конференцијата. Теле толкувањето може да се користи во одредени случаи. Меѓутоа, толкувањето преку телефонот се почесто се користи во ситуации, каде сите учесниците, кои сакаат да комуницираат веќе зборуваат еден со друг преку телефонот (на пример за стопанственици, кои се наоѓаат на различни страни од светот и чиј услуги се реализираат преку телефонот.)
Толкување на видео
Со толкувањето на видео, толкувачите работат со подолга релација со помош на видео камера и звучници, и на тој начин ќе може да ги слуша и гледа учесниците. Меѓутоа, толкувањето преку видео не може да се употреби за ситуации во кои сите учесници зборуваат само преку телефон. При толкувањето преку видео за сите учесници е потребна цела опрема. Некоја опрема им оневозможуваат на толкувачите да ја контролираат камерата. Бидејќи најдобро е кога толкувачот ја гледа личноста која во моментот зборува. Се создава проблем кога камерата останува само во една позиција. Затоа таквиот вид на толкување бара професионален толкувач.
Каде работат толкувачите
Повеќето од професионалните конференциски толкувачи, со полно работно време, работат во меѓународните организации како Обединетите Нации, Европската унија или Африканската унија. Има и можност за создавање кариера со ДГ Интерпретатион (GD Interpretation) и институциите на Европската унија.
Обединетите нации вработуваат толкувачи од речиси сите страни на целиот свет. Ама, бидејќи има само шест службени јазици, тие вработуваат помал број на толкувачи, за разлика од Европската унија.
Американската војска во Ирак и Авганистан вработува стотици толкувачи да се реализира успешна комуникација.
Грофот Лепик и неговите ќерки
Лудовик Лепик и неговите ќерки (Ludovic Lepic et ses filles) - слика на Едгар Дега која е завршена околу 1871 година. На сликата е прикажан Лудовик-Наполеон Лепик со неговите мали ќерки. Дега го насликал и Лудовик Лепик на сликата Плоштадот Конкорд.