cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Баден
Историја
Големото војводство било држава во склоп на Германскиот Сојуз до 1866 г. и потоа во склоп а Германското Царство сè до 1918 г. кога е наследено од Република Баден во рамките на Вајмарската Република и Третиот Рајх. Од 1945 до 1952 г. Јужен Баден бил окупиран од Франција, а Виртемберг-Баден од САД. Во 1952 г. се соединиле со Виртемберг-Хоенцолерн, образувајќи ја денешната сојузна покраина Баден-Виртемберг.
Географија
Баден е сместен во југозападна Германија, и највеќето поголеми градови лежат во Горнорајнската Низина. Се граничи со Боденското Езеро на југ, реката Рајна на југ и запад, протегајќи се од Линцгау, Лерах и Фрајбург до Карлсруе, потоа Манхајм, па до реките Мајна и Таубер.
На запад е историската област Алзас во Франција, на југ е Швајцарија, на северозапад е областа Пфалц, на север е Хесен, а на североисток се делови од Баварија. Источната граница ја дели со регионот Виртемберг, и истата се протега од Крајхгау низ Шварцвалд, а од некои делови на шумата до Рајна ширината се сведува на 18 км во тесниот дел наречен „Осин струк“ (Wespentaille) кај Гагенау.
Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2014/15
Македонската ракометна Супер лига 2014/15, позната како ВИП Супер машка лига поради спонзорски причини - 23. издание на Македонската Супер Лига.
Табела
Извор: Ракометна Федерација на Македонија
Нат - Одиграни натпревари; Поб - Победи; Пор - Порази; ДадГол - Дадени голови; ПриГол - Примени голови; Раз - Гол разлика; Бод - Бодови.
Металург – Зомимак-М 22:21; Зомимак-М – Металург 21:20. Подобра гол разлика во гости за Зомимак-М.
Нориаки Касаи
Нориаки Касаи (јапонски: 葛西 紀明, Касаи Нориаки, роден на 6 јуни 1972 г.) е јапонски ски скокач. Во својата кариера освоил златен медал на ФИС Светското првенство во скијачки скокови 1992, победил на Нордискиот турнир во 1999 година, освоил сребрен медал во поединечна конкуренција на Зимските олимписки игри 2014 година и два бронзени медали во поединечна конкуренција на Светското првенство во скијачки скокови во 2003 година.
За време на својата кариера, Касаи соборил многу рекорди во скијачки скокови. Во 2016 година, влегол во Гинисови светски рекорди за најмногу поединечни учества во Светскиот куп, но не само во скијачки скокови, туку во сите дисциплини од Светскиот куп организирани од Меѓународната скијачка федерација. Во Светскиот куп, Касаи се натпреварувал 31 сезона од сезоната 1988–89 до 2019–2020.
1988: Деби на Светскиот куп
Касаи дебитирал на Светскиот куп на 17 декември 1988 година во Сапоро, Јапонија, на 16-годишна возраст, и завршил на 31-то место. Една година подоцна тој настапил на своето прво нордиско светско првенство во Лахти, Финска.
1992: Светски шампион
Своето прво и единствено големо првенство го освоил во 1992 година во Харачов, Чехословачка. Тој победил по вториот натпреварувачки ден кој бил откажан поради силен ветар и падот на Кристоф Дафнер. Тогаш тој бил меѓу најдобрите скокачи во светот, познат по својот извонреден стил, држејќи го телото речиси припиено до скиите.
1994: Олимписки екипен медал
Во 1994 година, како член на јапонската репрезентација го освоил сребрениот медал во екипна конкуренција на голема скокалница и завршил петти во поединечна конкуренција на големата скокалница на Зимските олимписки игри во Лилехамер. По скршеницата на рамото, ја пропуштил целата 1994/95 сезона
2014: Најстар освојувач на олимписки медал
На Зимските олимписки игри 2014 во Сочи, тој се натпреварувал на рекордната седма Олимпијада и го освоил сребрениот медал во поединечна конкуренција на малата скокалница и бронзата во екипна конкуренција на големата скокалница. Со ова станал најстариот ски скокач кој освоил медал на Зимските олимписки игри.
На 29 ноември 2014 година Касаи станал најстариот победник на Светскиот куп кога ја поделил победата со Симон Аман во Рука, Финска.
На 22 февруари 2015 година Касаи го освоил бронзениот медал на Светскиот куп во нордиско скијање во мешана екипна дисциплина и станал најстариот освојувач на медал на Светското првенство во нордиско скијање. Тој настапил по рекорден дванаесетти пат на натпреварот.
2016: 500-то појавување на Светскиот куп
На 4 март 2016 година, на возраст од 43 години и 272 дена освоил медал на Светскиот куп во Висла, со што поставил рекорд како најстар натпреварувач кој се качил на подиумот во историјата на скијачките скокови. На 17 март 2016 година во Планица се појавил за рекорден 500-ти индивидуален старт на Светскиот куп.
Олимпијада 2018 година
Касаи завршил на 21-во место на малата скокалница на Зимските олимписки игри 2018 година.
NGC 2843
NGC 2843 — леќеста галаксија во соѕвездието Рак, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 21 март 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2843 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 15,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. NGC 2843 има привидни димензии од 0,4' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 20 м 28,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 18° 55' 34". Положбениот агол на објектот е во износ од 57°.
Бистрово
Бистрово — село во јужна Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград, во округот Ура Вајгуроре и во општината Ура Вајгуроре.
Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1999 година
Финалето на УЕФА Лигата на шампионите 1999 година било 44-то по ред финале на Лигата на шампионите и стариот Европски куп кое е одиграно на 26 мај 1999. на стадионот Камп ноу во Барселона. Учесници во финалето биле англискиот Манчестер Јунајтед и германскиот Баерн Минхен. Натпреварот остнал во сеќавање како еден од најпознатите натпревари во светскиот фудбал, најмногу поради двата гола на Манчестер Јунајтед кој дошле во судиското продолжение од мечот во кое тие направиле пресврт и од 0-1 стигнале до победа од 2-1 иако речиси цел натпревар биле во негатива.
Победата на Јунајтед само ја дополнила нивната фантастична сезона 1998-99, во која веќе претходно ги имале освоено насловите во Премиер лигата и ФА Купот. Баерн исто така имал одлична сезона, затоа што ја освоил Бундеслигата и стигнал до финалето на германскиот куп.
Манчестер Јунајтед во натпреварот настапувал во својте традиционални црвени дресови, додека Бајерн играл во гостинскиот дрес со сива боја. Судија на натпреварот бил италијанецот, Пјерлуиџи Колина кој изјавил дека ова бил еден од најневеројатните натпревари на кој тој судел во неговата кариера.
Вршник (Манастирец)
Вршник — археолошко наоѓалиште во кавадаречкото село Манастирец. Наоѓалиштето претставува населба од доцноантичкото време. Во лозјата на двајца жители, што се наоѓаат на левата страна од патот за Кавадарци, на 2 км источно од селото, се среќаваат делови од архитектонска пластика (столб, капител и мено). Исто така има и множество делови од керамички садови, питоси и градежен материјал. Наодите се чуваат во Музејот-галерија во Кавадарци.
NGC 967
Откривање
Телото е откриено на 10 ноември 1835 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 967 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,8 m/лм2. NGC 967 има привидни димензии од 1,6' х 1'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 2 ч 32 м 12,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 17° 12' 59". Положбениот агол на објектот е во износ од 33°.
Стерјо Стерјовски
Стерјо Стерјовски познат како Стерио или Стерко (, Смрдеш,  - , ) — македонски револуционер, костурски војвода на Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација.
Животопис
Стерјовски е роден во влашко семејство во 1876 година во костурското село Смрдеш, Егејска Македонија. Завршил трет клас и во 1902 година станал четник во Македонија.
За време на Илинденското востание бил реонски војвода во Костурскиот крај. На 31 март заедно со својата чета и четата на Васил Чекаларов учествувал во битка со турски аскер на врвот Локвата, во која Стерјовски бил тешко ранет. На 29 август 1903 година исто така со Чекаларов, дале голем отпор кај костурското село Апоскеп. Стерјовски загинал во битка со андарти во Преспаско во мај 1905 година. Во истата битка учествувале и Христо Цветков, Никола Кузинчев, Пандо Кљашев, Атанас Кршаков и Митре Влаот.
Цапел
Цапел (Zapel) — општина во округот Лудвигслуст-Пархим, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
Адем Имери
Адем Имери (албански: Adem Imeri Кондово, ) е поранешен член на ОНА. Тој бил шеф на експозитурата „КОКА“ (Нарко мафијашко крило на ОНА) во Скопје на Мендух Тачи.
На 10 октомври 2000 заедно со Насер Харуни од Кондово, Сали Меџаит од Глумово, Имери Мамер и Мухарм Башким, сите активисти на ДПА, учествувале во инцидентот на локалните избори во скопското село Кондово ранувајќи ги Ведат Мемети и Џафер Алили а од Адем Имери бил ранет месниот жител Фатмир Јакупи, кој неколку дена подоцна починал. Против осомничените Адем Имери, Насер Харуни, Сали Меџаит, Имери Мамер и Мухарм Башким, сите активисти на ДПА, била поднесена кривична пријава за спречување на избори и гласање, а против Имери била поднесена и кривична пријава за убиство ..
Албанска национална армија
Албанска национална армија или скратено АНА (албански: Armata Kombëtare Shqiptare - AKSh) — албанска терористичка организација, која има цел да се отствари идејата за таканаречената „Голема Албанија“. Според руски извори, под маска на герилската борба, АНА се занимава со криумчарење, трговија со дрога, трговија со луѓе, етничко чистење и други незаконски прекршоци. Според АНА, формирани се непосредно после разформирањето на ОВК во 1999 година, а првпат во јавност се појави во текот на војната во Македонија 2001 година во јули месец. . Терористите имаат блиски врски со КЗК и одржуваат други контакти со радикални албански организации.
За време на војната 2001 година
Според некои извори, АНА има учествувано во масакрот кај Карпалак, каде надвор од воената зона загинаа десет резервисти на АРМ од Прилеп. Откако се потпиша Рамковниот договор на 13 август 2001 година, АНА соопштила дека нема да го признае договорот и дека не претставува никаква пречка кон нивната цел за нова трета албанска држава.
На 31 октомври 2001 година, од Косово упадна група униформирани терористи на АНА на македонска територија, со цел да зимуваат, и да бидат подготвени во случај ако конфликтот би разгорел одново во 2002 година.
На 12 ноември 2001 година, претставникот на АНА Албан Периши официјално соопштил дека неговата терористичка организација стои зад убиството на тројца македонски специјалци прпадници на Единицата Лавови во тетовското село Требош.
После војната 2001 година
Во декември 2001 година, САД ги постави АНА на црната листа.
На 26 март 2002 година, во тетовското село Мала Речица припадници на АНА неуспешно се обидоа да извршат атентат врз политичкиот водач на ОНА, Али Ахмети, кои го сметаат за предавник. Престрелката била измеѓу бивши припадници на ОНА и припадници на АНА. Во престрелката која траела околу четири саати, учествуваа 100-тина терористи. Употребени се автомаско оружје и ракетни фрлачи. Според некој извори во оваа престрелка загинаа 3 до 10 терористи во меѓусебниот албанско - албански конфликт.
Во ноќта измеѓу 29 и 30 август 2002 година, на магистралниот пат Тетово - Гостивар се киднапирани петмина Македонци од припадници на АНА. Киднаперите облечени во униформи на АНА поставиле блокада на патот и ги легитимирале патниците. Тие сопреле и автомобил „Ауди“ во кој биле двајца охриѓани, потоа од автобус на ЖАС „Гостивар“ и од такси возило зеле вкупно пет заложници. Со закани со оружје ги пикнале киднапираните да влезат во нивните возила и ги одвезле во приватна куќа во селото Горна Лешница. Таму киднапираните биле тепани и малтретирани. Еден од обвинетите за цело време телефонски контактирал со полицијата и претставници на меѓународните мисии и се заканувал дека нема да ги пушти заложниците сè додека не бидат ослободени од затвор пет лица, кои беа обвинети за убиството на двајца полицајци на 27 август 2001 година во Гостивар.
На 18 мај 2003 година албански екстремисти од дивизијата „Скандербег“ ја гранатирале касарната во Тетово. Инцидентот се случил во утрото, а жртви немало.
Крај август 2003 година, терористите на АНА ивршија три експлозии во Скопје. Експлозивните направи експлодирале во трговскиот центар „Мавровка“, во населбите Скопје Север и Ченто во периодот од 23:20 до 3 часот наутро. Материјалната штета била голема, а жртви немало. Целта на АНА беше да го прекинат Европскиот форум на Југоисточна Европа во дијалогот на цивилизациите и да се насочи вниманието на нив. Дел од учесниците исто така се заканија со вооружени борби доколку не се ослободат одредени членови на АНА, кои биле осомничени за тероризам. Дел од учесниците, меѓу нив Авдил Јакупи - Чакала, се претставници на Ал Каеда во регионот. Групата се засолни во кумановско липковскиот крај каде се спремаа за борби со македонските безбедносни сили. Во антитерористичка операција истата година во септември 2003 година, македонските специјалци успеале да убијат најмалку 5 терористи, 30 од нив се повредени.
Во првите месеци на 2004 година, македонските медиуми јавуваа дека на Скопска Црна Гора се појавуваа вооружени униформирани групи на АНА, посебно во делот на скопско Кондово и Рашче. Првично, јавноста воопшто не беше информирана за ваквата ситуација сè додека групите не почнаа медиумски да се ескпонираат непосредно пред референдумот за законот за територијална поделба. Водачот на групата Агим Красниќи повеќе од еден месец од скопското село Кондово порачуваше дека „не се плаши од акцијата на безбедносните сили“. Тогаш, неговата група шест месеци ги држеше под опсада жителите на селото Кондово, но со посредство на водачите на албанските политички партии, Красниќи без проблем и неказнето го напушти селото. Красниќи предводеше група од триесетина до стотина милитантни-Албанци, учесници во побуната во 2001 година, кои не го прифаќаа Охридскиот договор, како ни партијата што произлезе од расформираната ОНА - ДУИ. Красниќи од Кондово направи тврдина на вооружени Албанци во која не смее да влезе македонската полиција. Групата се закануваа дека ќе го гранатират Скопје. Главен помошник на Красниќи му беше Косовецот Лирим Јакупи, познат по прекарот Нацист.
Случајот Кондово беше повод за тогашниот претседател Бранко Црвенковски да го свика Советот на безбедност. Тогаш тој го повика МВР дека треба да интервенира за неутрализирање на криминалните лица со образложение дека „сериозна држава не може да го дозволи тоа“. Од МВР тоа беше „сфатено како провокација“ од Претсдеателот и најавија дека ќе интервенираат кога за тоа ќе се укаже можност.
Генералот на Лавовите Горан Стојков сметал дека Агим Красниќи е политички изманипулиран и злоупотребен за државната тензија поради одредени политички барања и притисоци околу референдумот за територијална поделба. Кога заврши употребата на Агим Красниќи беше наместен и уапсен, по што доби затворска казна. Зад вооружените лица во Кондово, пак, како што дознаваме, не стои целото село и кондовци се целосно поделени меѓу двете страни. Информаците укажуваат дека криминалниот елемент е примарен кој стои зад целиот проблем, кој со поставување политички услови сака да извлече корист од сето тоа. Во таа насока е барањето за амнестија, додека незадоволството од имплементацијата на Охридскиот договор е чист обид за давање политичка заднина на целиот проблем. Во тој контекст се дознава дека меѓународната заедница упатила сериозно предупредување до политичките чинители во земјава, особено до албанскиот блок, дека каков било обид за политичка поддршка на вооружените лица во Кондово би довело до сериозни последици за нив, како на пример нивно ставање на „црните листи“ и слично. Агим Красниќи кој во минатото упатуваше закани прогласувајќи го Кондово за слободна територија е изведен пред судот каде му е изречена затворска казна од 6,5 години. После кризата во скопското село Кондово, најголем дел припадници на паравојската ја напуштиле земјата и заминале на Косово
Во текот на 2007 година, група од приближно 50-тина припадници на АНА со криминално досие се засолниле во тетовското село Бродец, кои исто така ја преземаа контролата врз селото. Откако македонското МВР доби оперативни информации, на 7 ноември истата година МВР ја започна акцијата „Планинска бура“ каде што се ликвидирани 8 терористи, меѓу нив и Рамадан Шити, а 13 се повредени. Од македонска страна жртви немало. Според специјалците на ЕСЗ Тигар и ЕБР кои учествуваа во акцијата, терористите биле добро подготвени со бункери и ровови, имало воен камп и значителни резерви на храна, медицина и оружје за долготрајна борба. Оружјето и муницијата било доволно за 150-тина лица да можат да водат неколкумесечни борби. Во ацкијата на МВР сепак им избегаа неколку терористи меѓу нив и Лирим Јакупи - Нацист.
На 29 април 2010 година група припадници на АНА на чело со Лирим Јакупи - Нацист било вмешано во престрелка со македонски полицајци на Македонско - Косовска граница. Во престрелката загина еден македонски полицаец, а големи количества на оружје и муниција се запленети од страна на МВР.
На 11 мај 2010 година, во близина на македонско-косовската граница кај Радуша се случила втората престелка во годината. Таа започнала откако четворица вооружени луѓе отвориле оган над македонските безбедносни сили. По ова, четворицата биле ликвидирани, и притоа било најдено огромно количество на оружје, кое се проценува дека било наменето за незадоволните членови на ОНА или АНА.
Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 111 (Битола)
'''Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 111 — архитектонско обележје во градот Битола, заведена како културно наследство на Македонија во Списокот на заштитени добра''' на Министерството за култура под реден број 118 во Битола.
Јужноамериканско првенство во фудбал 1926
Јужноамериканско првенство во фудбал 1926 — 10-то издание на првенството кое денес е познато како Копа Америка, главниот интернационален фубдалски турнир за државните репрезентации од Јужна Америка. Натпреварувањето било организирано од КОМНЕБОЛ, главното тело на Јужноамериканскиот фудбал, и се одржало во Чиле од 12 октомври — 3 ноември 1929 година. На турнирот учествувале 5 репрезентации. Турнирот бил освоен од страна на Уругвај, второто место припаднало на репрезентацијата на Аргентина а третото на репрезентацијата на Чиле. Давид Арељано, репрезентативец на Чиле, бил најдобар стрелец со 7 голови.
Учесници
1.
2.
3.
4.
На турнирот учествувале 5 репрезентации: Чиле, Аргентина, Уругвај, Боливија и Парагвај. Бразил се повлекол пред почетокот на турнирот. Се применил т.н. Бергеров систем според кој шампион станува онаа екипа која ќе освои најмногу бодови.
Натпревари
Чиле је постигао први директан гол из корнера у идторији такмичења.
Голгетери
7 голови
6 голови
5 голови
4 гола
3 гола
2 гола
1 гол
Космос-1778
Космос-1778 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на орбита околу Земјата на средна висина. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 675,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 9142 км, а најмалото на 9117.
Лупша
Лупша (Lupşa, Wolfsdorf, Nagylupsa) е општина, која се наоѓа во округот Алба, Романија и во која живеат 3.867 жители. Се состои од 22 села.
Шезе
Шезе — село во јужна Албанија. Селото се наоѓа во областа Елбасан и во општината Шезе.
Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје
Правниот факултет Јустинијан I — факултет за правни науки при Универзитетот Св. Кирил и Методиј - Скопје. Основан е најпрво како отсек на Правно-економскиот факултет, со Уредба на Владата на НР Македонија од 3 ноември 1951, a од 1 јули 1956 работи како прва самостојна високообразовна институција од областа на правните науки. Ден на Правниот факултет во Скопје е 10 декември, меѓународен ден на правата на човекот. Од 1975 година е сместен во една од зградите/крило на универзитетскиот комплекс, изграден во бруталистички стил, по земјотресот, во центарот на Скопје.
Дејноста, во почетокот, поради скромните можности, исклучиво насочена кон образовање студенти за правни студии, следејќи го слухот за потребите на општеството, се прошири до степен кога правниот факултет има организирано четиригодишни правни студии, политички студии и студии по новинарство; постдипломски студии, докторски студии, научноистражувачка дејност, апликативна дејност, библиотека, компјутерски центар и слични; долгогодишна меѓународна соработка, признат наставно-научен кадар. Сето ова го чини Правниот факултет значајна институција во Република Македонија, позната и во меѓународни рамки, со компатибилни студии со другите земји и респектабилни резултати од досегашната работа. Развојот, условен пред сè од материјалните можности и општествено-економските промени, бил проследен со повеќе реформи, промени пред сè во наставниообразовниот процес (наставните планови и наставните програми) режимот на студирањето, организационата поставеност и иновирањето на процесот на работењето и слично.
Наставно-образовен процес
На Правниот факултет континуирано се присутни настојувањата за подготвување квалитетни високостручни кадри кои со своето знаење успешно ќе се вклучат во сите сфери на општественото живеење. Затоа се и честите промени во наставните планови и програми, осовременувањето на наставно-научните содржини. Првиот наставен план датира од есента 1951 година. Следните наставни планови биле донесени во 1962, 1967, 1978,1988 година. Како резултат на промените во општествено економскиот и политичкиот систем, како и донесувањето на новиот Устав на Република Македонија во 1993 година се донесени три наставни планови: наставен план за правни студии, наставен план за политички студии (за прв пат организирани во Република Македонија) и наставен план за студии по новинарство (иновиран врз основа на наставните планови на интердисциплинарните студии по новинарство, организирани најпрво меѓу Правниот, Филозофскиот, Филолошкиот и Економскиот факултет, во периодот 1977-1987 година). Значи, се организираат три видови самостојни студии за формирање три профила: дипломиран правник, дипломиран политиколог и дипломиран новинар. Изведувањето на наставата се одвива низ теоретски предавања, семинари, вежби, применети програми, консултации и други облици, при што на вториве облици им се дава рамноправен третман со теоретската настава.
Постдипломски студии - докторанти
Правниот факултет беше меѓу првите факулети што организираа настава на постдипломски студии. Треба да се забележи дека главно се организирале во областа на граѓанското право, казненото право, меѓународното право, статусното право, во областа на правно-политичките науки. Притоа, некои од курсовите со своите наставни содржини ја одбележувале, односно задоволувале потребата за специјализирани кадри од потесни подрачја. Со завршувањето на постдипломските студии кандидатите се стекнуваат со академското звање магистер по правни или политички науки. Со вакво звање се стекнале вкупно 162 кандидати.
Научноистражувачка дејност
Прифаќајќи го мислењето дека научноистражувачката дејност треба да биде основа за создавање и на наставнообразовната функција Правниот факултет врши усилби за нејзино развивање што за жал најмногу се сведува на лично учество на наставничкиот кадар, a се помалку во крупни научноистражувачки проекти во рамките на факултетот. Ова е особено одлика на последните години, особено поради ограниченото финансирање на оваа дејност. Но, затоа, факултетот покажа обемна издавачка продукција на научни и стручни трудови во Годишникот на Правниот факултет, како и во повеќето зборници кои произлегоа од повеќегодишниот макропроект насловен "Конституирањето на Република Македонија како модерна и самостојна правна држава". Од овој проект произлегоа зборниците: Државната регулација и дерегулација на стопанството на Р. Македонија, Правната држава и организираниот криминал, Слободите и правата на човекот и граѓанинот во Република Македонија, Правната држава и изборите, Независното судство и правната држава. Овие зборници се дел во придонесот, на теоретски план, во изградувањето на Република Македонија како модерна правна држава.
Организациона поставеност
Заради поуспешно извршување на својата дејност факултетот е организиран во следните работни единици:
Мери Клејтон
Мери Клејтон (англиски: Merry Clayton; родена на 25 декември 1948) е американска соул и госпел пејачка. Таа била придружен вокал на многу песни за популарните изведувачи во 1960-тите, а најпозната таква улога ја има во песната од Ролинг Стоунс „Gimme Shelter“. Мери Клејтон често се појавува во „На 20 стапки од славата“, документарен филм награден со Оскар за придружните вокали на пејачите и нивниот придонес во музичката индустрија.
Кариера
За време на нејзината кариера како придружен вокал, пеењето на Мери Клејтон може да се слушне на песни од Перл Бејли, Фил Окс, Бурт Бакарач, Том Џонс, Џо Кокер, Линда Ронштат, Керол Кинг и на неколку песни од деби албумот на Нил Јанг. На Клејтон често ѝ се припишува дека снимала и со Елвис Присли, но нејзиното име не се појавува во сесиографиите на Елвис.
Клејтон својата музичка кариера ја започнала во 1962 година, на 14-годишна возраст.
Во 1963 година, ја снимила првата верзија на „The Shoop Shoop Song (It's in His Kiss)“, а истата година верзијата на Бети Еверет се нашла меѓу првите 10 песни на Billboard Hot 100. На почетокот на нејзината кариера, Мери Клејтон настапувала со Реј Чарлс (како член на групата Raelettes).
Најпозната е по нејзиниот дует со Мик Џегер за песната од Ролинг Стоунс „Gimme Shelter“ од 1969 година.
Во 1970 година, снимила сопствена верзија на „Gimme Shelter“ и и ја ставила на нејзиниот деби соло албум, објавен истата година. Истата година, ја испеала „Lift Every Voice and Sing“ за саундтракот на филмот Брустер Меклауд од Роберт Алтман.
Во 1973 година, пеела во песната „Oh My My“ од Ринго Стар, која се пласирала меѓу првите 10 на Билборд листата. Заедно со нејзиниот чест партнер Клајди Кинг, Клејтон, исто така, пеела придружни вокали за песната „Sweet Home Alabama“ од Lynyrd Skynyrd.
Во 1980-тите продолжила да пее саундтракови, како „You're Always There When I Need You“, насловната песна за филмот „Нудистичка бомба “ од 1980 година и песната „Yes“ од Валкан танц.
Кон средината на 1980-тите, Клејтон била член на госпел групата Брилијанс. Објавиле албум во 1986 година.
Во 1987 година, Клејтон заедно со Али Шиди глумела во филмот Слугинка по нарачка (Maid to Order). Истата година, Клејтон ја толкувала улогата на „Верна Ди Џордан“ во последната сезона од Кегни и Лејси.
Во 1989 година, Клејтон заедно со Ерик Кармен снимила преработка на „Almost Paradise“.
Клејтон се појавува во документарниот филм На 20 стапки од славата (2013), кој премиерно бил прикажан на филмскиот фестивал Санденс, а потоа освоил Оскар за најдобар документарен филм на 86-тото доделување на Оскарите. На 20 стапки од славата, исто така, ја освоил наградата Греми за најдобар музички филм за 2015 година, а наградата покрај на продуцентската екипа им била доделена и на уметниците кои учествуваат во филмот.
Пеце Атанасовски
Пеце Атанасовски (Долнени, 25 октомври 1925 — Скопје, 14 септември 1996) — македонски играорец и инструменталист, кој се смета за најпознат македонски гајдаџија и еден од најплодните собирачи на македонски народни песни и ора.
Животопис
Пеце Атанасовски е роден на 25 октомври 1925 во селото Долнени. Неговите први музички настапи започнале на Радио Скопје во 1946 година, како и во ансамблот „Танец“ во 1950 година. Во периодот од 1959 до своето пензионирање бил раководител на Оркестарот на народни инструменти во Радио Скопје и кореограф на повеќе од дваесет културно-уметнички друштва во Македонија. Од 1966 година, па во текот на следните 29 години, раководел со Фолклорната школа за странци во Отешево. Во 1973 година го основал и бил директор на Долненскиот фестивал. Со своите гостувања со разни културно-уметнички друштва низ светот ги афирмирал високите достоинства на македонскиот мелос. Како светски признат народен инструменталист држел часови на повеќе универзитети низ светот, меѓу кои и во Лос Анџелес и Токио. Починал на 14 септември 1996 година во Скопје.
Награди
Атанасовски бил носител на 19 меѓународни награди на светските фестивали во Ланголен, Англија, Брно, Чешка итн. Во конкуренција на 1.800 гајдаџии од целиот свет, тој го освоил првото место и наградата „Златна гајда“ на фестивалот во Ериче, Италија во 1968 година.
Творештво
Во текот на својата кариера, Атанасовски собрал фолклорна збирка од околу 20.000 народни песни и ора. Освен нив, компонирал и новосоздадени фолклорни песни, меѓу кои се издвојуваат „Ајде чудо, чудо“ и „Като, Като, Катерино“.
Чествување
Долненскиот фестивал по смртта на Пеце Атанасовски бил именуван во негова чест и го добил името Фестивал на народни инструменти и песни „Пеце Атанасовски“. Споменици во негова чест се подигнати во родното село Долнени и во Прилеп.
Ернест Теодор Хофман
Ернест Теодор Амадеус Хофман ( - ) — германски писател, композитор, цртач, судија и професор по музика. Во своите фантастични раскази, тој го сликал животот на соништата, хипнозата, телепатијата и стравот. Неговите дела влијаеле врз многу писатели, како што се: Балзак, Едгар Алан По, Франц Кафка и други.
Животопис
Хофман е роден во Кенингсберг, во Источна Прусија, како син на судски службеник. Неговите родители се развеле, кога тој бил на возраст од само три години. На крштевката, Хофман ги добил имињата Ернст Теодор Вилхелм, но подоцна, како голем љубител на музиката, тој самиот го заменил името Вилхелм со Амадеус во знак на почит кон Волфганг Амадеус Моцарт. По завршените студии по право, Хофман работел како судски службеник во Полска (Познањ, Плоцк и Варшава), во областите што тогаш биле под власт на Прусија. Растргнат меѓу службеничката и уметничката кариера, Хофман водел двоен живот: дење, водел обичен, прозаичен, па дури и малограѓански живот како совесен и вреден службеник и татко на семејството; ноќе, во кафеаните каде што се собирале уметниците, со своето луле и со чаша вино, тој водел бесконечни дискусии за уметноста. По победата на Наполеон над Прусите, во 1807 година, Хофман бил отпуштен од службата, а од 1806 до 1813 година живеел како наставник по музика, како музички директор на театар и како капелник во Бамберг, во Дрезден и во Лајпциг. По поразот на Наполеон, тој повторно се вратил во државната служба и од 1814 година па до смртта живеел во Берлин, каде работел како правен советник.
Книжевно творештво
Хофман почнал да пишува книжевни дела дури на возраст од 32 години. Неговиот прв расказ, „Благородникот Глук“ (напишан во 1808, а објавен во 1809 година), не само што има тема од областа на музиката, туку бил објавен во едно музичко списание. Со овој расказ, Хофман се појавил како основач на фантастичниот расказ како книжевен поджанр. Всушност, преку внесување на реалноста во натприродното, тој го одделил фантастичниот расказ од авторската сказна којашто веќе била омилен жанр во германскиот романтизам. По успехот на ова дело, Хофман ја напуштил музиката и се префрлил во книжевноста создавајќи голем број куси и долги раскази во следните 12 години. Негов издавач станал трговецот со вино Карл Фридрих Кунц, кој често му плаќал со бочви вино наместо со пари. Првата книга раскази на Хофман е „Фантазии во стилот на Кало“, инспирирана од делата на францускиот графичар Жак Кало. Потоа, тој ја објавил збирката „Ноќни случки“, а по неа „Серапионови браќа“ во која шестмина луѓе се собираат и раскажуваат приказни. Покрај раскази, Хофман објавил и неколку романи, од кои најуспешен е „Ѓаволските еликсири“, напишан под влијание на англискиот „готски“ роман. Други поважни негови романи се „Мачорот Мур“ и „Принцезата Брамбила“ со поднаслов „Капричо во стилот на Кало“. Од сите претставници на германскиот романтизам, Хофман извршил најголемо влијание врз развојот на книжевноста во Европа во 19 век. Неговото влијание особено било големо во Франција, каде неговите дела била повеќе читани и ценети отколку во Германија, но исто така, тој бил многу влијателен и во Русија и во Скандинавија. Уште повеќе, тој ја определил идната насока во развојот на фантастичниот расказ.
Расказите на Хофман
Денес, Хофман е најпознат по своите фантастични раскази. Уште со својот прв расказ „Благородникот Глук“, тој се јавил како основач на фантастичниот расказ. Дејството на расказот се одвива во Берлин, во почетокот на 19 век. Во таа потполно реална средина се случува нешто невозможно - се појавува германскиот композитор Христоф Вилибалд Глук кој починал во 1787 година, т.е. 22 години пред објавувањето на расказот. На тој начин, за првпат, Хофман фантастиката ја поврзува не со измислени суштества, туку со обични луѓе во секојдневна средина и опишува настани што не можат да се објаснат со логиката и со рационалниот пристап. Во својата прва збирка „Фантазии во стилот на Кало“, детаљите од реалниот свет Хофман ги доведува до апсурдот, гротеската, бизарното.
Сите раскази на Хофман не се чисто фантастични, туку некои од нив се допираат со гротеската и со сатирата. Тоа го забележал уште Теофил Готје, кој напишал дека „волшебното кај Хофман не е волшебното од сказните; тој е секогаш со едната нога во реалниот свет...“ Така, во неговите раскази секогаш е прикажано германското општество од 19 век, и тоа иронично и доведено речиси до карикатура. Во расказите на Хофман доминираат неколку поврзани теми: трагичната љубов, лудилото, сонот, музиката и двојството. Љубовта е постојано присутна во неговите раскази, но таа секогаш е неостварена и остава голема празнина во ликовите од расказите. Темата на лудилото произлегува од интересот на германските романтичари за темната страна на човечката психа. Хофман често се интересирал за менталните нарушувања кај своите пријатели-лекари и така стекнал голема дарба за опишување на бројните нијанси на човековото однесување. За ликовите од неговите раскази, лудилото често претставува излез од судирот меѓу идеалите и стварноста и обид да навлезат во поинаква стварност. Сонот, халуцинациите и мешањето со стварноста се присутни во голем број раскази на Хофман. Музиката како тема е често поврзана со трагичната љубов и на таа им носи среќа на ликовите, но понекогаш ги води во лудило или во смрт. Хофман ја третира музиката како највисока форма на уметноста, суспститут на највисоката духовност и највисокиот врв на стремежот кон отадешното. Конечно, темата на двојството се остварува низ присуството на кукли, маски, автомати и статуи, кои се јавуваат како двојници на човековиот облик. Според некои толкувачи на творештвото на Хофман, овие имитации на човечката фигура се симбол на стегите со кои човекот е окован во општетвото. Оттука, во целото творештво на Хофман се провлекува потребата од верување во ирационалното, во невидливата страна на човекот и на светот и во тајните сили на природата.
Романите на Хофман
Покрај големиот број ракази, Хофман е автор и на неколку романи од кои најуспешен и најпознат е „Ѓаволските еликсири“. Романот е напишан под влијание на англиските „готски“ романи и во него Хофман ја обработува темата на двојството. Имено, калуѓерот Медардо открива во визбата на манастирот шишиња со старо вино кое, според старите преданија, содржи ѓаволски еликсир. Тој не може да издржи и пие од виното, по што запаѓа во низа неволји. Него постојано го следи злосторникот Викторино, кој многу личи на Медардо. Поради таа сличност, сите злосторства што ги прави Викторино му ги припишуваат на Медардо, кој никако не може да се ослободи од таквата судбина. За овој роман, Хофман рекол: „Во него постои стремеж да се покажат... таинствените врски на човечкиот дух со сите оние повисоки правила што се скриени во целата природа и кои само понекогаш ќе блеснат, а тој блесок тогаш го нарекуваме случај.“
Кон крајот на животот, Хофман го напишал романот „Мачорот Мур“, но тој останал недовршен. Во него, авторот применил иновативна техника на испреплетување на две дејствија: „Дневникот на учениот мачор Мур, философ и поет“ и „Животот на диригентот Јохан Крајслер“. Притоа, двата тека се необично измешани: авторот постојано ја прекинува историјата на мачорот и внесува фрагменти од биографијата на Крајслер. Во романот, авторот се претставува како посредник меѓу пронаоѓачот на ракописот и издавачот. Притоа, тој го објаснува мешањето на двете приказни на следниов начин: додека пишувал, мачорот Мур бил нестрплив и не можел да чека да се исуши мастилото, па така меѓу напишаните страници вметнувал листови од една книга за доживувањата на диригентот Крајслер. По грешка, тие листови останале во ракописот и издавачот ги отпечатил како дел од книгата. На тој начин, Хофман се претставил како исклучително модерен писател кој бил пред своето време, зашто намерно ја напуштил класичната постапка на раскажување и на романот му дал динамичка структура, полна со изненадувања за читателот. Во тој поглед, романот се одликува со многу сложена фабула, полна со епизоди на преправања и маскирања, со што Хофман уште еднаш ја допира темата на двојството.
Кон неговите романи може да се вброи и долгата проза „Принцезата Брамбила“ со поднаслов „Капричо во стилот на Кало“. Дејството се случува за време на карневалот во Рим и зборува за двајца обични луѓе - шивачката Џачинта и пропаднатиот артист Џиљо Фава. Двајцата си создаваат свој свет на илузии со цел да ја замени бедата на нивната реалност, но во еден миг тие навистина влегуваат во измислениот свет.
Осврт кон творештвото на Хофман
Од повеќето големи писатели, Хофман се разликува по тоа што впечатокот што го оставаат некои негови поединечни дела не е во согласност со впечатокот што го остава целокупното негово творештво. Во неговите дела, често ликовите се доближуваат до карикатурата, а и нивните страсти често се прикажани во карикирана форма, но сепак, тие делуваат многу уверливо и полни се со интензитет. По правило, страстите од кои страдаат неговите ликови имаат во себе нешто патолошко и често тие не се воздржуваат да извршат некое злосторство. Во тој поглед, многу од неговите дела, според тематиката и структурата, се блиски до денешните детективски раскази. Токму елементите на чудовишното, таинственото и злосторничкото без сомнение придонеле за големата популарност на делата на Хофман, кои продолжиле да го привлекуваат вниманието на публиката дури и речиси два века по неговата смрт. Тоа се должи на фактот што привлечноста на Хофмановите дела не се исцрпува само во нивниот криминолошки тип, туку тие имаат антрополошко и психолошко значење. Исто така, наспроти богатите фантастични елементи присутни во неговите дела, нивната основа е сосема реалистична и тоа има дава трагична боја и уверливост. По правило, дејството во неговите дела е прецизно определено, како просторно така и временски, а тој ги опишува настаните и местата веродостојно и пластично, одејќи до најситните детаљи. Со тоа, неговата книжевна постапка остро се разликува од типичните романтичарски дела кои се случуваат во неопределените предели на фантазијата. Во основата на неговата поетика лежи принципот дека писателот треба да има „око кое навистина гледа“, т.е. да ги забележува лицата, предметите и постапките од секојдневниот живот и цврсто да ги фиксира. исто така, тој има исклучителен осет за композицијата и за распределба на масата, така што одделните пасуси не одземаат ништо од убавината на делата и не го попречуваат развојот на основната тема. Најпосле, важна негова одлика е тоа што дури и ирационалните појави ги опишува со рационални, трезвени реченици, со логичен стил кој понекогаш наликува на судските акти и записници.
Сепак, Хофмановото дело не е одраз само на моментите од неговиот личен живот (човек без вистинска татковина, без вистинска професија, со слаба волја, со наклонетост кон пиењето и болен), туку тоа е одраз и на историските околности во кои живеел тој. Оттука, на индиректен начин, во делата на Хофман е прикажан расчекорот меѓу историскиот императив и стварните германски прилики на почетокот на 19 век. Навистина, тој не го направил тоа експлицитно и остро, туку премолчено, во завиткана форма и малку искривено, т.е. на типично германски начин. Притоа, тој не го прикажал процесот на умирање на благородништвото во стилот на германските романтичари од кои бил неколку години помлад. Навистина, со нив го врзувал интересот за окултните и парапсихолошките појави, за соновите и бајките, но сепак, по повеќето свои одлики, тој не му припаѓа на романтизмот, туку е носител на поинакви ставови. Така, тој е еден од првите германски писатели кои почнале да ги зафаќаат меѓучовечките односи, како и душевните реакции на човекот од 19 век, истакнувајќи се како еден од творците на германската општествена новела. Преку воочувањето на отуѓувањето на човекот, подвоеноста на личноста, проблемот на несфатениот уметник во општеството итн., Хофман ги допрел централните теми на европскиот реализам. Во тој поглед, иако Гете го потценувал како претставник на „болниот романтизам“, набљудувано од историска перспектива, јасно е дека Хофман се оддалечил од романтизмот, зашто неговата книжевна постапка во голема мера е реалистична, а во неговите дела нема религиозна мистика, ниту глорификација на средновековието.
Изданија на Хофмановите дела на македонски јазик
Во 2002 година, издавачката куќа „Македонска книга 2002“ ја објавила збирката „Фантастични раскази“ што содржи осум раскази на Хофман. Преводот од германски јазик го направила Зорица Симовска.
Жозеф Луј Лагранж
Жозеф Луј Лагранж, роден Џузепе Лодовико Лагранџа (некаде споменат како Џузепе Лујџи Лагранџа ), бил италијански математичар и астроном. Имал значајни придонеси во полињата на математичка анализа, теорија на броеви, како и класична и небесна механика.
Ернест Теодор Хофман
Музичко творештво
Пред да ѝ се посвети на книжевноста, Хофман бил голем љубител на музиката. Врз неговото музичко творештво најголемо влијание извршиле Моцарт и раниот Бетовен. Притоа, Хофман работел како композитор, диригент, режисер на опери и приватен учител по музика. Иако не бил оригинален композитор, Хофман создал неколку музички дела, а некои од нив сè уште се изведуваат. На пример, тој ја компонирал операта „Ундина“ според познатиот расказ на Фридрих де Ла Мот-Фуке, но партитурата е загубена.
Жозеф Луј Лагранж
Научен придонес
Лагранж бил еден од творците на сметањето на варијации. Исто така, тој го проширил методот за да се земат предвид можни ограничувања, добивајќи метод на Лагранжови мултипликатори. Лагранж го измислил методот на решавање диференцијални равенки, познат како варијација на параметри, применил диференцијално сметање во теоријата на веројатност и постигнал значајна работа во решавањето на алгебарски равенки. Докажал дека секој природен број е збир на четири квадрати. Неговиот трактат Theorie des fonctions analytiques ги поставил некои од основите на групната теорија. Во сметањето, Лагранж развил нов пристап кон Лагранжовиот полином и Тејлоровата формула. Го проучувал три-телесниот проблем за Земјата, Сонцето и Месечината (1764) и поместувањето на јупитеровите сателити (1766). Но, сепак најпознат е по својата работа во полето на механиката, каде што ја трансформирал Њутновата механика во гранка на анализа, сега позната како Лагранжова механика, и ги презентирал таканаречените механички "принципи" како едноставни резултати на вариационата анализа.
Рани години
Лагранж имал италијанско и француско потекло. Израснал во римокатоличко семејство, но подоцна во животот станал агностик.
Неговиот татко, кој бил благајник на Управата за јавни работи и утврдувања во Торино, одржувал угледна позиција во општеството и поседувал богатство, но изгубил голем дел од своите поседи поради шпекулации. Тој за својот син планирал адвокатска кариера, нешто што на Лагранж воопшто не му сметало, така што тој студирал на Факултетот во Торино, каде омилен предмет за изучување му бил латинскиот јазик. Отпрвин тој немал никаков интерес за математика и геометријата ја сметал за доста здодевна.
Првиот интерес за математика го покажал на 17 годишна возраст, кога случајно нашол есеј од Едмонд Халеј. Набрзо потоа започнал со математичките студии, и по само една година непрестаен труд веќе бил квалификуван математичар. Чарлс Емануел III го назначил Лагранж за “Sostituto del Maestro di Matematica” (заменик професор по математика) на Кралската воена академија на теоријата и практиката на артилерија во 1755, каде што предавал сметање и механика. Тој бил првиот кој предавал сметање во инженерско училиште. Но, според Алесандро Папачино Дантони, познат артилерски теоретичар и воен командант на академијата, Лагранж за жал се покажал како проблематичен професор, со неговиот неразбирлив начин на предавање, како и нетрпеливоста со артилеријата.
Варијационо сметање
Лагранж е еден од пронаоѓачите на вариационото сметање. Во 1754, тој започнал со работа на проблемот на Тавтохрон, откривајќи метод за максимализирање и минимализирање на функционали, на сличен начин како за пронаоѓање екстрема на функционал. Лагранж му испратил неколку писма на Леонард Ојлер помеѓу 1754 и 1756, образложувајќи ги своите резултати. Тој го истакнал својот "δ-алгоритам", доведувајќи до Ојлер-Лагранж равенките за варијационо сметање, и значително ги упростил Ојлеровите претходни анализи. . Лагранж го објавил својот метод во два мемоари на Торинското Друштво во 1762 и 1773. Ојлер бил доста импресиониран од резултатите на Лагранж.