cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уставна историја на Турција
Устав од 1921 година
Турскиот Устав од 1921 година бил основен закон за Турција од 1921 до 1924 година Општо е прифатено дека Уставот е резултат на најдемократскиот процес на уставување во турската историја. Тој бил изработен од страна на избраното конститутивно собрание во кое различни групи и идеологии не само што биле присутни, туку и активно учествувале.
Нацрт-уставот бил подготвен од советот на министри во форма на законски предлог и испратен до генералното собрание. Генералното собрание расправало за правни и процедурални проблеми поврзани со предлогот и одлучил да го испрати до ад хок специјална комисија како документ составен од 31 член. Комисијата што работела на нацртот го поделила на два дела: „програма за популизам“ и „Основен акт за основање (Устав од 1921 година)“. Програмата на популизмот била декларација на политички цели и ставови наместо да биде нормативна. Затоа, таа била одвоена од уставните правила и прогласена за владина програма која ги одразува антиимперијалистичките и антикапиталистичките, леви популистички идеи, како и граѓанската контрола врз војската. Последниот дел станал вистински устав и направил револуционерен избор за безусловен суверенитет на нацијата, означувајќи значителен прекин со царското и монархиското минато.
Уставот од 1921 година бил многу краток. Содржел 23 написи и поединечен напис, кој се однесувал на прашањата на моќта, локалните власти и нивната јурисдикција.
Уставот е создаден по распадот на Отоманското Царство по Првата светска војна. Мустафа Кемал Ататурк, кој тогаш станал првиот претседател на Турција, станал клучен двигател во подготовката на овој Устав. Мустафа Кемал најавил избор на ново собрание што ќе се состане во главниот град на Турција, Анкара. Тоа било именувано како Големо национално собрание на Турција и ги имало и извршната и законодавната власт. Членот 3 од Уставот навел дека „[т]Државата Турција е управувана од Големото национално собрание и нејзината влада е насловена како Влада на Големото национално собрание“. Ова Собрание можело да менува министри по своја волја, а Советот министрите немале овластување да го распуштат Собранието. Ова се должи на тоа што и извршната и законодавната власт биле доделени на Собранието.
Сепак, ова Собрание го донел Уставот од 1921 година, кој имал длабоко место во уставната историја на Турција. Тоа бил првиот устав кој ја прогласил Турција за секуларна република и се оддалечил од монархистичкиот систем воспоставен од Отоманците. Уставот му го одзел суверенитетот на султанот и го дал ова право на јавноста. Во членот 1 од Уставот, тој го прокламира принципот на национален суверенитет и наведува дека „суверенитетот [беше] доделен на нацијата без услов “
Устав од 1924 година
Турскиот Устав од 1924 година бил најдолгиот устав, кој останал на сила 36 години од 1924 до 1961 година Собранието било обновено во средината на 1923 година и донело одлука за создавање на нов устав, кој бил усвоен со мнозинство на Собранието на 20 април 1924 година Првично, тој бил наречен „Устав на Република Турција“ и често се нарекува првиот Устав на Турција.
Овој Устав бил кодифициран слично на Уставот од 1921 година и ги задржал фундаменталните принципи пронајдени во претходниот Устав; сепак, тој бил многу подетален и се состоел од 105 членови.
Принципот на национален суверенитет останал. Слично на Уставот од 1921 година, Големото народно собрание на Турција се сметало за „единствен претставник на нацијата“. Според Уставот од 1924 година и законодавната и извршната власт биле отелотворени во Собранието. Меѓутоа, Уставот од 1924 година пристапил кон „парламентарна демократија“ давајќи му на Собранието овластување да ја надгледува и разрешува владата иако владата и претседателот немале овластувања да го распуштат Собранието. Сепак, судската власт била целосно независна. Затоа уставот од 1924 година бил окарактеризиран како чекор кон парламентарен систем и поделба на власта.
Меѓутоа, еден проблематичен аспект на Уставот од 1924 година било присуството на член во кој се наведува дека „официјалната религија на државата [бил] исламот“, идеја против секуларизмот и која не била присутна во Уставот од 1921 година.
Овој Устав бил изменет вкупно седум пати, од кои два може да се сметаат за модални амандмани. Најважните амандмани биле дека во 1928 година, бил отстранет членот во кој се наведува „религијата на државата како ислам“ и бил воведен секуларизмот. Покрај тоа, во амандманот од 1934 година, биле признаени и правата на жените да гласаат и да бидат избрани во парламентот.
Во 1937 година, вредностите на републиканизмот, национализмот, популизмот, етатизмот и реформиизмот биле исто така отелотворени во уставот.
Уставот од 1924 година бил задржан без промени по транзицијата кон повеќепартиски систем во 1946 година, меѓутоа, тој завршил во мај 1960 година по воениот пуч. Револуционерните офицери, со помош на опозициските партии, почнале да подготвуваат нов устав за воспоставување „поплуралистички начин на демократија“, со сите негови придружни заштитни мерки, притоа задржувајќи ја современата и секуларна природа на државата.
Устав од 1961 година
Турскиот Устав од 1961 година бил донесен по првиот воен удар во Турција во мај 1960 година Кога милитантите ја презеле одговорноста, тие го распуштиле Собранието, ги затвориле претседателот (во тоа време Џелал Бајар), премиерот (Аднан Мендерес, кој подоцна бил обесен) и сите членови на Собранието.
Уставот од 1961 година бил усвоен со референдум во мај 1961 година, при што 61,7% од нацијата гласала во негова корист. Тој бил составен од 157 главни и 11 привремени членови. Овој устав вовел изменет систем на проверки, воспоставувајќи дводомен систем составен од Сенатот и Националното собрание. Притоа, го ограничил авторитетот на владата; овластувањата на претседателот биле скратени, а на индивидуалните права и слободи им бил даден поголем акцент. Уставот се фокусирал на прашања како што се основните права и слободи, работниот век, правото на формирање синдикат, правото на колективно договарање и штрајк, слободата на печатот и комуникацијата, политичките права. Тој, исто така, содржел повелба за правата и ги ограничил овластувањата на извршната власт.
Уставот од 1961 година се разликувал од претходниот устав од 1924 година поради релативната важност што ја давал на поимот демократија кој се префрлил од мнозинство во плурализам. Покрај тоа, уставот се обидел да ги прошири и зајакне основните човекови права. Со овој устав за првпат Турција усвоила уставна ревизија и формирала Уставен суд. Оттука, овој устав се смета за најлибералниот устав во турската историја.
Сепак, иако главната цел на милитантните водачи била да го обноват демократскиот процес, тие исто така сакале да ги заштитат своите интереси. Така, Уставот бил изготвен на таков начин, за да им даде отстапки на властите.
Овој устав бил изменет седум пати. Првиот амандман бил направен во ноември 1969 година, а последниот во април 1974 година Меѓутоа, поради политичката нестабилност и зголемената тензија помеѓу десното и левото крило, во септември 1980 година имало воена интервенција, со која бил воведен уставот од 1982 година.
Устав од 1982 година
Сегашниот Устав на Турција е производ на успешниот воен удар на 12 септември 1980 година По оваа интервенција, на 9 ноември 1982 година, воениот режим (Совет за национална безбедност (СНБ)) го донел уставот кој е на сила. Од самиот почеток, СНБ ја изразил својата намера за обновување на демократијата и реструктуирање на демократскиот систем на Турција. Оттука, при изготвувањето на овој устав, тој го укинал дводомниот систем и повторно го вовел еднодомниот систем. Тој, исто така, ја зацврстил моќта на извршната власт и тврдел дека Турција е секуларна и демократска република, која го црпи својот суверенитет од својот народ.
Примарната цел на уставот била да го врати авторитетот на државата и затоа да ја заштити од постапките на нејзините граѓани, наместо да ги заштити индивидуалните слободи од навлегувањата на државата. Ова било поткрепено со преамбулата во која се вели дека „нема да им се дава заштита на мислењата спротивни на турскиот национален интерес“
Така, во споредба со уставот од 1961 година, сегашниот устав од 1982 година бил показуистички или поконкретен во детали. Исто така, било потешко да се промени, и ја префрлил рамнотежата помеѓу авторитетот и слободата кон првото. Притоа, ја зајакнал моќта на извршната гранка на власта, избегнувал ќор-сокак во механизмот за донесување политички одлуки и бил помалку попустлив кон партиципативната демократија.
Како и неговиот претходник, уставот од 1982 година вклучува детален закон за права кој ги опфаќа социјалните, економските и политичките права и слободи на граѓаните. Според член 5, сите поединци се еднакви пред законот и поседуваат „вродени основни права и слободи кои се неповредливи и неотуѓиви“ . Сепак, членовите од 10 до 15 ја овластуваат владата да ги ограничи индивидуалните права во интерес на заштита на „интегритетот на државата“ и „јавниот интерес“.
Така, уставот од 1982 година бил дизајниран да поддржи силна централна влада и ограничена политичка слобода предвидена во претходните устави на Турција.
Овој устав бил менуван деветнаесет пати. Три од овие амандмани, кои се случиле во 2007, 2010 и 2017 година, биле резултат на успешен референдум. Најновите амандмани се случиле по референдумот во 2017 година. Општата насока на овие амандмани биле да се подобрат правата и слободите што им се даваат на поединците, да се зајакне владеењето на правото и да се ограничат прерогативните овластувања доделени на војската.
Опел 1.2 литри
Опел 1.2 литри — мал автомобил, кој започнал да се произведува во 1931 година од страна на германскиот производител Опел, и производството завршило во 1935 година, кога моделот бил заменет со Опел P4, кој бил сличен на овој модел, но користел нов мотор и продолжил со производство до декември 1937 година. За само една година, во 1933 година, производителот исто така го понудил и моделот со име Опел 1.0 литри што бил ист како овој, но со помал мотор. Опел 1.2 литри ја заменил последната верзија на Опел Лаубфрош и сам по себе бил надополнет, а потоа ефикасно заменет со Опел Кадет, модел кој влегол во производство во 1935 година.
Опел бил главен германски производител на автомобили во текот на 1930-тите години. Помеѓу 1932 и 1936 година овој модел најмногу продаван од сите модели на Опел.
Барле-Хертох
Барле-Хертох (Baarle-Hertog, Baerle-Duc) — општина на Белгија која претежно се состои од ексклави на територијата на Холандија.
Екскавите се сместени во холандската покраина Северен Брабант, но управно ѝ припаѓаат на белгиската покраина Антверпен. Во 2006 г. Барле-Хертог имал население од 2.306 жители. Збирно зафаќа површина од, со густина на населеност од.
Граница со Барле-Насау
Барле-Хертох е познат по неговата сложена граница со Барле-Насау, Холандија. Овој распоред е утврден со Мастришкиот договор склучен во 1843 г., а води потекло од достоинственичките имотни односи во средниот век. Се состои од вкупно 24 одделни парцели, од кои сите се физички неповрзани со самата Белгија на која ѝ припаѓаат. Општинско седиште на Барле-Хертох е Зондерајген, северно од белгиското гратче Мерксплас. Покрај него има и дваесет белгиски ексклави во Холандија и уште три парчиња долж холандско-белгиската граница. Воедно постојат седум холандски ексклави во рамките на белгиските ексклави (наречени противекслави). Шест од нив се во најголемата белгиска енклава, а седмата е во друга. Холандија има осма ексклава која е во соседен Хинховен на чисто белгиска територија.
Само две села од општината се на територија на самата Белгија: Зондерајген и Хинховен.
Холандски енклави
Сите овие енклави се во состав на општината Барле-Насау (Холандија).
Белгиски енклави
Сите овие енклави се во состав на општината Барле-Хертох (Белгија) и се опколени од општината Барле-Насау (Холандија).
Образование
Во Барле-Хертох има две училишта: „Де Флиндер“ и „Де Хоризон“. Дели заедничка библиотека со Барле-Насау, каде вработените се од обете националности.
Ксенија Петровиќ Његош
Принцезата Ксенија Петровиќ Његош од Црна Гора, позната како принцеза Ксенија, (22 април 1881 – 10 март 1960) била член на династијата Петровиќ-Његош како ќерка на Николај I Петровиќ.
Како млада, појавата на принцезата Ксенија во современите весници било речиси целосно резултат на навидум бескрајните гласини за додворувачи, веридби и бракови. Некои од шпекулираните кандидати биле Александар Обреновиќ; грчките браќа принцот Николај, принцот Георги и принцот Андреј; и Ернест Луј, Големиот војвода од Хесен, меѓу другите.
Ран живот
Принцезата Ксенија Петровиќ Његош била родена во Цетиње на 22 април 1881 година како осма ќерка на Николај I Петровиќ и неговата сопруга Милена Вукотиќ. За разлика од нејзините најстари сестри, принцезата Ксенија не била испратена да студира во Русија во Смолниот институт. Заедно со нејзината помлада сестра Вера, Ксенија се школувала дома со тутори во Цетиње. Сестрите на Ксенија биле особено познати по тоа што склучиле бракови со моќни кралски фигури, поради што нивниот татко, како современикот Кристијан IX Дански, го добил прекарот „ свекор на Европа“; еден извор изјавил дека овие поволни бракови „направиле повеќе за Црна Гора од сите храбри дела на оваа нација на војници“. Додека биле млади девојки, таткото на Ксенија имал големи надежи дека таа и нејзината сестра Вера ќе се омажат за членови на руското царско семејство: поточно еден од синовите на великиот војвода Константин Константинович од Русија или еден од синовите на големиот војвода Александар Михајлович од Русија. Две од нејзините постари сестри веќе го сториле тоа, бидејќи принцезата Милица била мажена за големиот војвода Петар Николаевич, а принцезата Анастасија прво се омажила за Џорџ Максимилијанович, шестиот војвода од Лехтенберг, а потоа за големиот војвода Николај Николаевич.
Гласини и ангажмани
На свадбата во јули 1899 година на нејзиниот брат престолонаследникот Данило со војвотката Јута од Мекленбург-Стрелиц, принцезата Ксенија го запознала принцот Никола, кој бил таму застапувајќи го неговиот татко Ѓорѓи I од Грција. Подоцна истата година била објавена свршувачката на принцезата Ксенија со Никола. Од непознати причини, нивната веридба била откажана и парот никогаш не се венчале. Никола подоцна се оженил со големата војвотка Елена Владимировна од Русија. Други вести објавиле дека Ксенија во различни периоди била свршена со браќата на Никола, принцот Георги и принцот Андреј.
Уште една гласина се проширила во 1904 година дека Ксенија била свршена со великиот војвода Михаил Александрович, наследникот на рускиот престол. До овој момент, појавувањето во весниците на нејзините безброј веридби, бракови и врски доведоа до одреден степен на недоверба за оваа конкретна гласина. Низ годините, други тврделе дека таа била свршена со принцот Виторио Емануеле, грофот од Торино, принцот Лујџи Амедео, војводата од Абруци, Фердинанд I од Бугарија, па дури и нејзиниот зет Петар I Караѓорѓевиќ. Несомнено, ветениот мираз од еден милион рубљи, репутацијата на нејзиното семејство за „цврсто здравје“, како и современите извештаи во кои се величел нејзиниот „убав“ изглед придонеле овие кралски обожаватели и весниците да кружат сè повеќе гласини за принцезата. За принцезата Ксенија се велело дека била „исклучително здрава“ и имала „сончево расположение“ и била позната низ цела Црна Гора „колку за нејзината добротворна организација, така и за нејзината активност во атлетските спортови“.
Самостојна принцеза
И покрај безбројните гласини кои кружеле за нејзините различни претстојни веридби и бракови, принцезата Ксенија избрала да остане немажена. Како што нејзиниот татко, принцот Никола остарувал, Ксенија служела како „суптилен советник, иако со предрасуди, во неговите подоцнежни години“. Во 1909 година, за време на некои несогласувања меѓу Црна Гора и Австрија, Ксенија зела видно и водечко учество во некои антиавстриски протести во Цетиње. Австриската влада ги сфатила нејзините постапки како навреда и повикала на најсилен вид на дипломатски протест; бидејќи Никола ѝ бил должен на Австрија за многу минати услуги, особено во врска со финансиската помош, тој не бил сигурен каква казна треба да и се изрече на неговата ќерка и на крајот одлучил привремено да ја протера во Франција. Ксенија лесно се согласила со барањата на нејзиниот татко и уживала во Париз, каде што го поминувала времето во шопинг, одејќи во театар и опера и забавувајќи се со лидерите во париското општество.
Последните години
По падот на црногорската монархија во 1918 година, принцезата Ксенија отишла да живее во Франција, каде што ја преживеала Втората светска војна и продолжила да живее во Париз. Таа починала во Париз, Франција, на 10 март 1960 година.
По нејзината смрт, нејзината посветена работа на црногорската фотографија ќе стане фокус на изложбата во 2010 година во словенечката Galerija Fotografija. На изложбата пишувало:"„Материјално скромното наследство на принцезата Ксенија ни дава речиси интимен увид во приватниот живот на црногорската принцеза Ксенија, која била позната по својот интелект и талент, но пред сè била позната како непоколеблив патриот. Нејзината длабока љубов кон црногорската нација и татковина е изразена преку слики од црногорското секојдневие направени во мирниот период од нејзиниот живот, пред да се најде во неприфатлива ситуација на бегалец. Фотографиите на принцезата Ксенија се слики кои биле длабоко втиснати во нејзиното сеќавање и кои таа ги негувала со љубов низ децениите на егзил, посегнувајќи по нив во моментите на очај и носталгија. Тоа била Црна Гора во волшебното око на црногорската принцеза. Тоа е Црна Гора на нејзината младост, на нејзините надежи, верувања, нејзините скриени мисли и неостварени амбиции.“"Принцезата Ксенија е една од главните теми на збирката есеи Ничија земја: осум извонредни жени во балканската историја, од британско-косовските писатели Елизабет Говинг и Роберт Вилтон.
Наводи
<references group="" responsive="0">
Опел Лаубфрош
Опел 4 PS, популарно познат како Опел Лаубфрош — мал автомобил со две седишта, кој започнал да се произведува во 1924 година од страна на германскиот производител Опел. Подоцна, биле произведени разни верзии на малиот Лаубфрош, сè додека не бил заменет со моделот Опел 1.2 литри.
Првично претставен како Опел 4/12 PS, и произведен во фабриката на Опел во Руселсхајм, овој модел претставува првиот германски автомобил што кој бил произведен на линијата за производство инспирирана од Форд. Моделот добро се продавал, а биле произведени вкупно 119.484 единици. Производството на Лаубфрош завршило во јуни 1931 година.
Име
Потеклото на името Лаубфрош не е целосно јасно, но може да се однесува на фактот дека Опел своите рани автомобили ги обликувал во зелена боја, како традиција на Германија. Акцентот на зелената боја служел и за да се разликува автомобилот од слично обликуваната ЦВ Ситроен 5, која вообичаено била со жолта боја и според тоа понекогаш била позната како Ситроен (лимон).
1924 - 1925 година: Опел 4/12 КС
Сериското производство започнало во мај 1924 година. Првично била понудена само еден каросерија, едноставен „кабриолет“ со две врати, а автомобилите биле зелени. Цената од 4.500 марки била конкурентна и перформансите, за мал евтин автомобил, биле добри.
Автомобилот имал четирицилиндричен ладилник со страничен вентилен мотор со 12 КС (9 kW; 12 КС) при 2.200 вртежи во минута, а најголема брзина била 66 км на час. Погонот бил на задни тркала и имал три брзини. Алармантно од гледна точка на 21 век е тоа што резервоарот за гориво во Лаубфрош бил сместен заедно со моторот под хаубата.
Моделот бил произведуван во периодот од 1924 до 19285 година, со неколку модификации на сила веќе втора година, вклучително и нов модерен заден дел од стилот „брод-палуба“.
1924 - 1926 година: Опел 4/14 ПС
Архитектурата на моторот и должината на ударот во цилиндрите била непроменета, но приносот бил зголемен за 2 мм (0,079 инчи), давајќи му на капацитетот на моторот зголемен на 1018 кубика и максимален излез на 14 КС (10 kW; 14 КС) на 2.500 вртежи во минута. Наведената максимална брзина останала непроменета, но меѓуоскиното растојание се зголемило за 355 мм, на 2.510 мм. Друго тврдење направено за 4/14 КС е дека биле вградени подобрени сопирачки.
Моделот бил понуден со три седишта, притоа третото било поставено зад предните две. Од 1925 г., станале достапни и модели со четири седишта. Повеќе не биле сите автомобили зелени.
1927 - 1928: Опел 4 / 16 ПС
На овој модел бил преработен системот за суспензија, управувачот бил преместен од десната страна кон лево, како одраз на поопшт тренд во Европа во тоа време. Капакот за полнење гориво што до тогаш бил позициониран централно помеѓу задниот дел на хаубата и основата на ветробранското стакло било повторно наместен под хаубата.
1929 - 1931 година: Опел 4/20 КС
На крајот на 1928 година, максималната моќност на моторот се зголемила на 20 КС (15 kW; 20 КС) на 3.500 вртежи во минута што наметнале максимална брзина до 77 км на час. Ова било придружено со понатамошна промена во спецификацијата на карбураторот. Серијата со три седишта бил исфрлен од списокот, но бил воведен нов кабриолет 2 + 2 во 1930 година.
Барле-Насау
Барле-Насау (Baarle-Nassau) — гратче и општина во покраината Северен Брабант, јужна Холандија. Населението брои 0 жители. Местото е познато по сложената граница со Белгија која се состои од голем број мали белгиски ексклави, со неколку холандски противексклави во нив.
Граница со Барле-Хертох, Белгија
Општината е поврзана со белгиските ексклави на Барле-Хертох преку низа сложени граници. Барле-Хертох се состои од 26 одделни парцели, од кои речиси сите се физички неповрзани со самата Белгија на која ѝ припаѓаат. Општинско седиште на Барле-Хертох е Зондерајген, северно од белгиското гратче Мерксплас. Покрај него има и дваесет белгиски ексклави во Холандија и уште три парчиња долж холандско-белгиската граница. Воедно постојат седум холандски ексклави во рамките на белгиските ексклави (наречени противекслави). Шест од нив се во најголемата белгиска енклава, а седмата е во друга. Холандија има осма ексклава која е во соседен Хинховен на чисто белгиска територија.
Најмалата ексклава, наречена Де Ловерсхе Акерс (H7), е парцела со површина од само од.
Целата состојба е производ на низа договори, продажби и размени склучувани помеѓу господарите на Бреда и војводите на Брабант во средниот век. Подрачјата со земјоделско земјиште и градби биле во состав на Брабант, а останатите делови ѝ припаѓале на Бреда. Ваквата распределеност е разјаснета и официјално доутврдена со Мастришкиот договор од 1843 г. склучен помеѓу Холандија и Белгија. Почнувајќи од во 1990-тите, практичниот живот во Барле е олеснет со пристапувањето на двете земји кон Европската Унија и склучувањето на Шенгенскиот договор.
Границата обележана на сите улици со железни клинци како туристичка знаменитост, но и за мештаните, кои вака секогаш знаат дали се наоѓаат во Белгија (Бартле-Хертог) или во Холандија (Барле-Насау). Поделбата се гледа и по броевите на куќите, кои имаат различни стилови, а до табличките неретко стојат и државни знаменца.
Холандски енклави
Сите овие енклави се во состав на општината Барле-Насау (Холандија).
Белгиски енклави
Сите овие енклави се во состав на општината Барле-Хертох (Белгија) и се опколени од општината Барле-Насау (Холандија).
Биста на Спасителот
Биста на Спасителот, позната и како Спасител на светот (Salvator Mundi), ― последната скулптура создадена од барокниот уметник Џан Лоренцо Бернини, кој починал од последиците од мозочен удар, кога уметникот имал 81 година. Тој ја оставил скулптурата во тестамент на својата пријателка и заштитничка кралица Кристина Шведска. Сметана за изгубено и „повторно откриена“ во 2001 година, од Франческо Петручи, моментално е чувана во базиликата „Св. Севастијан преку ѕидови“ во Рим.
Спор
Сепак, постои одреден спор околу авторството на бистата. Историчарот на уметност Томасо Монтанари верува дека оваа верзија не е на Бернини, туку посочувајќи ја верзијата во Крајслеровиот музеј во Норфолк, Соединети Држави, која музејот исто така му ја припишува на Бернини.
Статуа на Александар VII
Статуа на Александар VII ― голема скулптура на Фабјо Киги (папа Александар VII), дизајнирана од италијанскиот уметник Џан Лоренцо Бернини и изведена од член на неговото студио, веројатно Антонјо Раџи. Се наоѓа на првобитната место Сиенската соборна црква. Започната е во 1661 година, а завршена во 1663 година.
Министерство за финансии (Србија)
Министерството за финансии на Република Србија (Министарство финансија) е министерство во Владата на Србија задолжено за финансии. Актуелен министер е Синиша Мали, кој е на функција од 29 мај 2018 година.
Седиштето на Министерството се наоѓа во зградата на Министерството за финансии на Србија.
Историја
Министерството за економија било формирано на 3 март 2004 година откако било одвоено од Министерството за финансии. Во 2012 година, Министерството за финансии било споено со Министерството за економија под Млаѓан Динкиќ, а повторно било поделено во 2013 година.
Биста на Габриеле Фонсека
Биста на Габриеле Фонсека ― скулптурен портрет создаден од италијанскиот уметник Џан Лоренцо Бернини. Извршено некаде помеѓу 1668 и 1674 година, делото се наоѓа во црквата „Св. Лаврентиј во Лучина“ во Рим, Италија. Габриеле Фонсека бил доктор на папата Инокентиј X.
Јоланта Федак
Ран живот и образование
Родена во Жари, Федак дипломирала политички науки на Вроцлавскиот универзитет во 1984 година. Подоцна завршила постдипломски студии по администрација на Универзитетот "Адам Мицкевич" во Познањ во 1999 година и менаџмент во образованието на Шчеќинскиот универзитет во 2003 година.
Кариера
Федак се приклучила на Полската селанска партија (ПСЛ) во 1990-тите и ја водела канцеларијата на партијата во Зјелона Гора. Таа подоцна станала заменик-маршал на западната провинција - Лубушко војводство, со фокус на социјалните прашања и станала еден од четворицата потпретседатели на извршниот комитет на партијата.
Федак за првпат се кандидирала за Сејмот во 2001 година, а потоа се кандидирала за Сенатот во 2005 година; двата обиди биле неуспешни. Таа, исто така, се кандидирала за градоначалник на Зјелона Гора во 2006 година и за полскиот Сенат во 2007 година. Во последните избори, таа завршила на деветтото место од 12 кандидати со 45.719 гласови. И покрај поразот на изборите, таа била назначена за министер за труд и социјална политика под Доналд Туск како резултат на коалицијата помеѓу ПСЛ и Граѓанската платформа на Туск; таа била на оваа позиција до 2011 година.
По завршувањето на нејзиниот мандат како министер за труд, Федак била советник на вицепремиерот Валдемар Павлак до крајот на неговиот мандат во 2012 година. Кратко потоа, Федак била назначена за советник на Полската установа за социјално осигурување. Во 2014 година се кандидирала за место во Европскиот парламент како член на ПСЛ. Иако таа завршила прва во нејзината изборна единица од 10 кандидати со 6.906 гласови, партијата немала доволно гласови во целина; добиле четири пратенички места за 13 изборни единици. Таа, исто така, била неуспешна во обидот за место во Сејмот за време на парламентарните избори во 2015 година.
Од 2015 до 2017 година таа раководела со Провинцискиот фонд за управување со водите и заштита на животната средина во Зјелона Гора.
На изборите во 2019 година таа освоила место во Сејмот и ја држеше функцијата до нејзината смрт.
Личен живот
Федак била омажена и имала една ќерка. Таа починала од рак на 31 декември 2020 година. Владислав Косињак-Камиш, претседател на партијата ПСЛ кој ја објавил нејзината смрт изјави: „Пред една година го освоивте посакуваното пратеничко место, следната победа требаше да биде против ракот. Си замина прерано. Ќе ни недостигаш.“
Употреба на човекот
„Употреба на човекот“ (српски: Употреба човека) - роман на српскиот писател Александар Тишма, првобитно објавен во 1976 година. За овој роман, во 1977 година, авторот ја добил НИН-овата награда за роман на годината.
Содржина
Во 1935 година, Ана Дрентвеншек, учителка од Нови Сад, почнала да води дневник. Во декември 1940 година, таа умрела по операцијата на жолчката, а дневникот го зела нејзината ученичка Вера Кронер. Четири години подоцна, партизанот Средоје Лазукиќ (исто така, нејзин ученик) случајно го нашол дневникот во напуштената куќа на Вера, а пет години подоцна го запалил дневникот, што била претсмртна желба на Ана. Ана, по потекло Германка, израснала без мајка; потоа се омажила и живеела во Загреб, а откако ја напуштил сопругот, се преселила во Нови Сад. Таму, таа давала часови и живеела сиромашно и осамено поради што почнала да води дневник. Вера Кронер била ќерка на еврејскиот трговец Роберт Кронер, оженет со својата поранешна слугинка, Германката Тереза, која потоа работела како проститутка. Посетувајќи ги часовите по германски јазик, Милинко Божоќ ја запознал Вера и набргу станал нејзино момче, иако таа му се допаѓала и на Средоје.
Во април 1941 година, Нови Сад бил окупиран и дуќанот на Роберт Кронер му бил одземен. По некое време, семејството Кронер го посетил братот на Тереза, Сеп Ленарт, кој бил војник на источниот фронт. Тој му раскажувал на Роберт за воените акции и за истребувањето на Евреите и тогаш Роберт западнал во очај и се затворил во себе. Во тоа време, тој се зближил со Милинко кому му ја разгорел љубовта кон книгите. Неговиот син, Герхард Кронер бил бесен на пасивноста на неговиот народ и му се приклучил на илегалното движење на отпорот, но бил уапсен и стрелан. Вера Кронер, исто така, била незадоволна од состојбата во која се нашла нејзиното семејство и фантазирала да замине некаде далеку. Подоцна, целото семејство Кронер било депортирано во логорот Аушвиц. Таму, Вера служела како проститутка, но го преживеала геноцидот и умрела по војната, извршувајќи самоубиство; нејзината мајка Тереза не била депортирана, туку на крајот од војната го напуштила Нови Сад заедно со германските бегалци и подоцна умрела во една болница во Штутгарт; а нејзиниот брат, Сеп Ленарт, погинал некаде во Русија.
Откако го прежиевала геноцидот, Вера Кронер се вратила во Нови Сад, каде дознала дека мајка ѝ заминала во Германија. Набргу, Вера се вработила во поштата, иако немала волја за работа. Покажувајќи се како вредна работничка, таа добила поннуда да се зачлени во комунистичката партија, но ја одбила, по што паднала во немилост кај претпоставените. Истовремено, разочарана од состојбата во која се наоѓала, Вера почнала да се опива, да доцни на работното место и да се проституира, така што набргу добила отказ од работата. Со помош на еден пријател на татко ѝ, Вера воспоставила контакт со мајка ѝ (која се премажила и живеела во Франкфурт), успеала да извади пасош и отишла да ја посети. Меѓутоа, таа била незадоволна и од состојбата во Германија, па повторно се вратила во Нови Сад. Таму, продолжила да живее во тага и апатија, незадоволна од себеси и од околината, а по неколку години, еден ден, ненадејно пак го сретнала Средоје.
Непосредно пред германскиот напад на Југославија, Средоје, татко му и брат му го напуштиле Нови Сад и заминале во Белград, но патем погинал неговиот постар брат. По ослободувањето на Нови Сад, иако бил противник на насилството, потресен од судбината на семејството Кронер, Милинко се пријавил во војската и заминал на фронтот во Славонија, каде бил ранет во борбата со германската војска. По депортирањето на новосадските Евреи, таткото на Вера била стрелан во текот на нивниот транспорт до логорот, а Вера била пренесена во одделението за проституција, но сепак го доживеала ослободувањето.
Во Белград, татко му на Средоје почнал да препродава разни предмети на црно и така се спријателил со еден германски офицер, кој му понудил на Средоје работа како преведувач во полицијата. Средоје го поминувал времето барајќи лесни жени по кафеаните и улиците и тоа траело додека не го фатиле како ја злоупотребува својата полициска пропусница. Во меѓувреме, често го придружувал германскиот офицер на негвоите службени патувања низ Србија, а во една прилика, во Пожега, офицерот се обидел да го принуди пијаниот Средоје на хомосексуален однос и тогаш Средоје го убил. Потоа, тој му се придружил на еден партизански одред, а во знак на одмазда, нацистите го стрелале татко му. Во 1944 година, Средоје се вратил во Нови Сад, како ослободител, и тогаш случајно го пронашол дневникот на Ана Дрентвеншек. Госпоѓицата Дрентвеншек го водела својот дневник од 1935 до 1940 година и во неа ги запишувала своите мисли, доживувања и чувства поврзани со невозвратените љубовни копнежи, осаменоста, разочарувањата, неисполнетите желби за среќа во љубовта и во животот, тешката работа и борбата со сиромаштијата, здравствените проблеми, повремените патувања во Загреб, итн.
Средоје го дочекал крајот на војната во Цеље, каде работел во војската, а времето претежно го поминувал во многубројни љубовни авантури. Таму, тој почнал да живее со Доминика, по што побарал да биде отпуштен од војската, но молбата не му била прифатена. Во 1948 година бил обвинет за непријателска дејност и осуден на затворска казна од една година. По издржувањето на казната повторно се вратил во Цеље каде стапил во брак со Доминика, но одбивал да се вработи поради што постојано се расправал со неа. Во 1950 година, Средоје заминал во Нови Сад каде безуспешно се борел за сопственоста на семејната куќа. Така, тој останал да живее во градот, давајќи им на учениците приватни часови и не се вратил во Цеље, иако во меѓувреме му се родила ќерка која никогаш не ја видел. Еден ден, случајно на улицата ја сретнал Вера Кронер. Уште при првата нивна средба, Средоје ѝ го подарил на Вера дневникот на Ана Дрентвеншек. Средоје и Вера редовно се посетувале и вднаш станале љубовници. Притоа, тие го читале дневникот на Дрентвеншек и разговарале за нивното минато, но двајцата не можеле да се вклопат во општеството. Набргу, тие сфатиле дека за нив нема заедничка иднина така што Вера одлучила да замине кај мајка ѝ во Германија. Непосредно пред да отпатува, таа и Средоје решиле да го запалат дневникот.
Осврт кон делото
Романот „Употреба на човекот“ се одликува со дисперзирана, распрскана форма, со голем број наративни дигресии кои во едне миг се претвораат во главен тек на романот, па наеднаш се губат, се прелеваат во друга приказна за потоа, нивните ординарни мистерии да бидар разрешени наеднаш, како со полуреченица. Сепак, на крајот, читателот има впечаток дека направи, правилен, прецизен круг. Таквата структура на романот Тишма ја поддржува со горко-лирски пасажи, со првата реченица која се идентификува со насловот и со темата на целата глава и со сите ликови, обединети во таксативен список на болести, страсти и неразбирливи знаци. Овие слики го претставуваат врвот на раскажувачката вештина на Тишма. Втората обединувачка врска во романот е таинствениот дневник на госпоѓицата учителка чија содржина цело време само се навестува, а се открива дури кон крајот на романот.
Зита Гиловска
Зита Јанина Гиловска (родена на 7 јули 1949 - 5 април 2016 ) била полски економист, академик и политичар.
Ран живот и образование
Гиловска била родена во Нове Мјасто Лубавскје на 7 јули 1949 година. Во 1972 година таа дипломирала економија на Варшавскиот универзитет. Во 1981 година, таа ја одбанила својата докторска теза по економија на Универзитетот "Марија Кири-Склодовска" во Лублин.
Кариера
Од 1972 до 1985 година, Гиловска била истражувачки асистент на Универзитетот "Марија Кири-Склодовска" и подоцна на истиот институт станала вонреден професор од 1995 до 1999 година. Во 2001 година, таа станала редовен професор на Лублинскиот католичкиот универзит. Од 1994 до 1996 година, таа била член на либералната партија, Унија на слободата (Unia Wolności). Таа била поранешен потпретседател на партијата Граѓанската платформа (Platforma Obywatelska); сепак, таа ја напуштила партијата на 21 мај 2005 година во знак на протест поради обвинувањата од сопартијците за неправилност. Од 2001 до 2005 година, таа била пратеник во Сејмот (долниот дом на полскиот парламент).
Од 7 јануари до 23 јуни 2006 година, таа била заменик-премиер и министер за финансии во Владата за право и правда под Казимјеж Марчинкевич. Таа била отпуштена поради обвинувањата за нејзина соработка во времето на комунизмот. Павел Војчеховски ја заменил како министер за финансии.
Зилја Валеева
Зилја Рахимјановна Валеева (родена на 15 октомври 1952 година во Уфа, Република Башкортостан) — јавна личност и политичар во Република Татарстан, почесен културен работник на Руската Федерација и доктор на филозофски студии (2010).
Во текот на 20 години, од 1992 до 2012 година, таа дејствувала како една од првите високи функционери и највлијателната жена политичар во Република Татарстан, традиционално познат како еден од патријархалните муслимански региони во Руската Федерација. Таа активно го претставува регионот на меѓународно ниво.
Денес Зилја Валеева работи како директорка на Државниот музејски историски и архитектонски комплекс на Казањскиот Кремљ, а исто така е претседателка на јавната организација Жените од Татарстан и претседателка на Комисијата на Република Татарстан на УНЕСКО.
Биографија
1970–1980 — Дописник, подоцна раководител на одделот за литература и уметност на републиканскиот младински весник Ленинец (Уфа);
1980–1982 - Дописник за весникот  (Казан);
1982–1990 — дописник, раководител на Одделот за социјални прашања во весникот Советска Татарија (Советская Татария), кој подоцна бил преименуван во  (Казан);
1990–1992 година - Уредник за политика во весникот  (Казан);
1992–1995 година — прв заменик претседател на Врховниот совет на Република Татарстан;
1995–1999 година - заменик-претседател на Државниот совет на Република Татарстан;
2001–2005 — заменик претседател на Владата на Република Татарстан;
2005–2011 — Заменик претседател на Владата - министер за култура на Република Татарстан;
Март 2011–мај 2012 година — Заменик претседател на Владата на Република Татарстан;
Од 17 мај 2012 година - директор на Државниот музејски историски и архитектонски комплекс на Казањскиот Кремљ.
Марамуреш (округ)
Марамуреш е округ (județ) во Романија, во регионот Марамуреш. Седиштето на округот е Баја Маре.
Име
На унгарски е познат како Máramaros megye, на украински како Мараморо́щина, на германски како Kreis Marmarosch и на јидиш како מארמאראש.
Демографија
Во 2011 година, округот имал население од 461.290 жители и густина на населеност од 73.17 PD/km2.
Географија
Округот Марамуреш се наоѓа во северниот дел на Романија и дели граница со Украина. Овој округ има вкупна површина од 6,304 км2 (2,434 ми2), од кои 43% се покриени со планините Родна, со највисокиот врв Пјетросул, на 2,303 метри надморска височина. Заедно со планинските венци Гутај и Тиблеш, планините Родна се дел од Источните Карпати. Остатокот од округот се ридови, висорамнини и долини. Округот го поминува реката Тиса и нејзините главни притоки: реките Иза, Вишеу и Мара.
Економија
Марамуреш е познат по своите пастирски и земјоделски традиции, главно недопрени од кампањата за индустријализација што се водела за време на комунистичкиот период на Романија. Орањето, садењето, бербата и производството и ракувањето со сено најчесто се вршат преку физичка работа. Округот е исто така седиште на силна рударска индустрија за екстракција на метали, освен железо. Индустриските постројки изградени околу Баја Маре за време на комунистичкиот период силно ја загадувале областа во минатото, но неодамна, поради падот на индустриската активност на градот, областа станала помалку загадена.
Туризам
Регионот е познат по прекрасните рурални предели, локалната мала дрвенарија и занаетчиска индустрија, како и по црквите и оригиналната рурална архитектура. Во руралните средини нема многу асфалтирани патишта, но повеќето од нив се обично пристапни.
Главните туристички атракции на округот се:
Политика
Советот на округот Марамуреш, избран на локалните избори во 2020 година, се состои од 34 советници, со следниов партиски состав: Национал-либералната партија со 13 места, Коалиција за Марамуреш со 10, Партијата за народно движење со 5, ПРО Романија со 3 и Унијата Спаси ја Романија со 3 места.
Административни поделби
Округот Марамуреш има 2 општини, 11 градови и 63 комуни.
Историја
Во 1920 година, според Тријанонскиот договор, северниот дел од округот станал дел од новоформираната Чехословачка, додека јужниот дел (вклучувајќи го и Сигету Мармациеј) станал дел од Кралството Романија.
По законот за административно обединување во 1925 година, округот останал како што бил, со идентично име и територија.
Во август 1940 година, под покровителство на нацистичка Германија, која ја наметнала Вториот виенски арбитраж, округот бил префрлен назад во Унгарија со остатокот од Северна Трансилванија. Во октомври 1944 година, романските сили со советска помош повторно ја зазеле отстапената територија и ја реинтегрирале во Романија, повторно воспоставувајќи го округот. Романската јурисдикција над округот според Тријанонскиот договор била потврдена во Париските мировни договори во 1947 година. Окрузите во Романија, вклучително и Марамуреш, биле распаднати од комунистичката влада на Романија во 1950 година во корист на регионите, и повторно воспоставени во 1968 година кога Романија го обновила окружниот административен систем.
Администрација
Во 1930 година, округот првично бил поделен на три области (plăși):
Последователно, областите Иза и Сигет беа реорганизирани во три области, додавајќи еден:
Популација
Според пописот од 1930 година, населението на округот било 194.619, 57,9% Романци, 20,9% Евреи, 11,9% Рутени (вклучувајќи Украинци), 6,9% Унгарци, 2,0% Германци, како и други малцинства. Од религиозна гледна точка е забележан следниот состав: 64,4% грчко-католици, 21,0% евреи, 6,4% римокатолици, 5,3% источни православни, 1,8% реформирани, покрај други малцинства.
Урбано население
Во 1930 година, урбаното население на округот етнички се состоело од 38,6% Евреи, 35,4% Романци, 19,9% Унгарци, 4,5% Рутенци (вклучувајќи ги и Украинците), како и други малцинства. Јидиш зборувале 36,6% од урбаното население, потоа романски (33,7%), унгарски (25,7%), украински (2,3%), како и други малцинства. Од религиозна гледна точка, урбаните жители биле Евреи (38,9%), Гркокатолици (38,0%), Римокатолици (12,8%), Реформирани (5,7%), Источно православни (3,5%), како и други малцинства.
Луѓе
Домородци на округот вклучуваат:
Фудбалска репрезентација на Велс
Фудбалската репрезентација на Велс го претставува Велс на меѓународните фудбалски натпреварувања и е под контрола на Фудбалската Асоцијација на Велс (FAW), третата најстара национална фудбалска асоцијација во светот.
Иако територијално е дел од Обединетото Кралство, Велс отсекогаш имал своја репрезентација во фудбал која играла на големи меѓународни турнири, освен на Олимписките игри, бидејќи Меѓународниот олимписки комитет отсекогаш ја признавал само Велика Британија.
Во досегашната историја на репрезентацијата, Велс се квалификувал на два големи меѓународни турнири. Тие стигнале до четвртфиналето на Светското првенство 1958 што до денес е единствениот нивен настап на завршницата на некое Светско првенство. Покрај тоа, Велс исто така само еднаш досега се квалификувал и за Европското првенство, стигајќи до полуфиналето на првенството во 2016 година.
Во сите репрезентативни нивоа, вклучително и младинските репрезентации, репрезентацијата на Велс влече играчи пред сè од клубови од англискиот лигашки фудбалски систем. Главните професионални велшки клубови исто така играат во англиските лиги, а некои професионални клубови играат и во велшкиот лигашки фудбалски систем.
Моментален состав
Настапите и головите се ажурирани на 15 октомври 2019 после натпреварот против Хрватска.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Пукање во Братислава во 2022 година
На 12 октомври 2022 година, две лица биле убиени, а трето лице било рането, во престрелка во Братислава, Словачка. На 12 октомври 2022 година, Јурај Крајчик, 19-годишен поединец застрелал двајца клиенти и ранил келнерка од Тепларен (нашироко познат како геј бар во центарот на Братислава, Словачка). Тој ги оправдал своите постапки во манифест од 65 страници, првично објавен на Твитер. Тој ги оквалификувал своите постапки како дел од вирулентен антисемитизам, а наводно барал и еврејски цели за напад во Братислава. Меѓутоа, не успевајќи да ги пронајде овие, тој решил наместо тоа да нападне цел на ЛГБТКИ+. Околу дванаесет часа по инцидентот тој извршил самоубиство, недалеку од неговиот дом во Братислава.Насилникот бил пронајден мртов утрото по нападот.
Пукањето беше прогласено за криминал од омраза против ЛГБТ. Од 17 октомври 2022 година, тој е под истрага и е класифициран како терористички напад.
Пукање
Според снимките од безбедносните камери, напаѓачот, облечен целосно во црно, облечен во црна капа и црна маска на лицето, пристигнал на местото на злосторството околу 18:35 часот по локално време. Потоа се криел во беседата соседна од Тепларен околу половина час.
Првите лица пријавиле две мртви лица, додека жената била пренесена во болница и е во стабилна состојба. Полицијата ги затвори сите околни улици и почна да трага по убиецот со помош на полициски хеликоптер. Во 19:48 часот, полицијата го пријави пукањето на социјалните мрежи и ја предупреди јавноста да биде внимателна, бидејќи убиецот остана во бегство.
Напаѓачот бил пронајден мртов на друго место во Братислава околу 07:00 часот следниот ден. Полицијата соопштила дека причина за смртта е најверојатно самоубиство, бидејќи тој бил пронајден со прострелна рана во главата. Твитер профилот беше суспендиран до моментот кога беше откриено телото на сторителот.