cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зрењанин
Име
Градот е именуван по Жарко Зрењанин (1902-1942) во чест и сеќавање на неговото име. Тој е еден од водачите на Војводинските комунисти и партизани. Тој бил заробен и мачен од Нацистите со месеци. Бил ослободен, загинал при неговиот обид за бегство откако бил пак уапсен. Името на градот бил Бечкерек или Велики Бечкерек (Австроунгарска управа), од 1935 до 1946 градот се викал Петровград, во чест на Петар I.
На унгарски градот бил познат како Наѓбечкерек, германски - Гросбечкерек, романски - Бечкерекул Маре, на словачки, хрватски и русинки - Зрењанин, а на турски Бештелек. Унгарското име на градот Бечкерек (Becskerek) доаѓа од унгарскиот збор керек што значи шума и презимето на благородникот од XIV век - Имре Бечеј. Или во превод името на градот би бил Шумата на Бечеј.
Историја
Некропола од неолитот била најдена во близина на Црна Бара во близина на Зрењанин. Градот Бекчерек бил населен во XIV век, и е првпат спомнат во 1326 г. Трговскиот град на реката Бегеј станал сопственост на српскиот принц Стефан Лазаревиќ во XIV век. Градот бил под управа на Унгарија сè до 1551 година кога бил заземен од Турција. Отоманската армија го зазела Бечкерек под водство на Мехмед-паша Соколовиќ, кој бил отомански државник по потекло Србин, Србите го потпомогнале Соколовиќ да го заземе градот од Унгарците. Како знак на благодарност Соколовиќ изградил прекрасни градби во градот. Исто така градот бил поделен на две маала: Српско и муслиманско со автономна градска управа. Градот бил центар на санџакот кој бил дел од Темешварскиот вилает. Во 1716 градот бил заземен од Австроунгарија. Градот посебно се развил во времето на владеењето на Марија Терезија со наредбата од 1769. Во 1753 г. градот бил населен од Срби и Германци. Во 1807 градот бил уништен од пожар и управата била префрлена во Саниколау Маре, сè додека се правела управната зграда во Бечкерек (1820) Бечкерек добил гимназија и театар во 1839 односно 1839, Во 1820 добил и градска сала, а во 1908 суд. За време на револуциите од 1848 градот бил престолнина на Српска Војводина, српски автономен регион во Австроунгарија. Во пописот од 1910, градот имал 26006 жители од кои: 9148 зборувале унгарски, 8934 српски, 6811 германски, 456 словачки и 339 романски јазик. После Првата светска војна градот влегува во состав на Кралство Југославија, кое подоцна го менува своето име во Кралство југославија. Во пописот од 1929 граѓаните се изјасниле како: 39% Срби и  Хрвати, 28% Германци, 27% Унгарци и 6% Романци. Помеѓу 1918 и 1922 центарот бил центар на округ, помеѓу 1922 и 1929 дел од Белградската област, а помеѓу 1929 и 1941 дел од Дунавската бановина. За време на Втората светска војна градот е дел од автономната област Банат кој бил во состав на Србија. Во периодот 1945-1992 Зрењанин е во делот на САП Војводина, СР Србија, а од 1992-2003 бил дел од СРЈ, која подоцна се трансформирала во Србија и Црна Гора. Денес градот е дел од Србија.
Населени места
Зрењанин како општина во себе ги содржи следните населени места:
Етнички групи во општината
Населениото во општината е составено од:
Населби по етнички состав
Српски населби се: Зрењанин, Банатски Деспотовац, Ботош, Елемир, Ечка, Клек, Книќанин, Лазарево, Лукиќево, Меленци, Орловат, Перлез, Стаиќево, Тараш, Томашевац, Фаркаждин и Чента. Унгарски населби се: Лукино Село и Михајлово. Населба со романско мнозинство е Јанков Мост. Етнички смешани населби се: Арадац (претежно Срби) и Бело Блато (претежно Словаци).
Етнички состав на градот
Населението во Зрењанин е составено од:
Туризам
Во Зрењанин има многу места за посета, како Градското собрание, катедралата, плоштадот, улицата Александар I. Hotelot ‘’Војводина’’ е сместен на плоштадот Слобода. Таму е туристичката информативна канцеларија во зградата на Националниот музеј.
Космос-2386
Космос-2386 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Зрењанин
Спорт
Зрењанин има долга спортска традиција. Првите спортски клубови биле формирани во 1880. Во градот постоле ФК Пролетер Зрењанин кој постоел во преиодот 1947-2005. Денес, ФК Банат Зрењанин игра на стадионот Караѓорѓев Парк во Српска Суперлига.
Космос-2386
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, Русија на 28 декември 2001 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Зрењанин
Сообраќај
Зрењанин повеќе нема јавен транспортен оператор заради приватизацијата. Транспортот низ Зрењанин го вршат приватни компании. Поврзан е со автобуски линии со: Нови Сад, Белград, Кикинда, Вршац и други блиски градови. Порано се користел транспортот по реката Бегеј. Во 1883 Бекчерек (Зрењанин) бил поврзан со тогашна Велика Кикинда (Кикинда) со железница.
Збратимени градови
Зрењанин е збратимен град со:
Космос-2386
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 114,0 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,5°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1417 км, а најмалото на 1404.
NGC 1308
NGC 1308 — леќеста галаксија во соѕвездието Еридан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1308 се споменува и како MCG -1-9-32.
Откривање
Објектот е откриен на 30 септември 1786 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1308 е од видот S0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,7 m/лм2. NGC 1308 има привидни димензии од 1,2' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 22 м 28,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 2° 45' 26". Положбениот агол на објектот е во износ од 57°.
Други поделби
Проучување на NGC 1308 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 12643. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 221; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4712. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1456.
Виетнамска војна
Виетнамската војна или Втората индокинеска војна беше војна помеѓу Северен Виетнам и Јужен Виетнам, поддржан од САД, во периодот од 1965 до 1973 година.
Според многу теоретичари, позадината на Виетнамската војна е директно детерминирана од француското влијание во регионот (долго време југоисточниот дел на Азија е нарекуван Француска Индокина), како и од новонастанатата поделба во повеќе аспекти, која резултираше со формирање два реона на контрола: Северен и Јужен Виетнам, во кој беа распоредени Ослободителната Армија и англо–француските трупи, соодветно. Оваа делба се случи по капитулацијата на Јапонија, чии трупи на Северот се предадоа на кинеските трупи, а на југ, на Французите и Британците. Сепак, постоеше и друга основа за поделба на Виетнам, пред сѐ поради големите етнички, политички и социјални раслојувања, како и диференцирањето на едно малцинство во Југот, кое водено од материјални интереси беше прозападно ориентирано и дејствуваше како продолжена рака на колонизаторите.
Вмешувањето на САД во целата ситуација е директно поврзано со Рузвелтовите ставови дека Франција е нивниот сојузник од витален карактер во Европа. Шарл Де Гол и останатите проекспанзионистички настроени француски фигури, пак, не сакаа да се откажат од териториите во Индокина, и наоѓајќи се во исклучително неповолна ситуација решија да ги повикаат нивните сојузници на помош. Сепак, тоа не беше обичен повик за помош, туку повеќекратно предупредување дека без поддршка од САД во Индокина, тие не би можеле да ги помагаат американските трупи во Европа, што државниот секретар Дин Ејксон го опишал како уцена.
Надворешната политика на САД, пак, беше под големо влијание на Кенановата теорија за задржување на СССР, како и домино теоријата, а дополнителен притисок создаде и кампањата на сенаторот Мекарти, така што целиот овој маневар на вклучување во индокинеските конфликти беше во духот на повоената американска надворешно-политичка идеја. Впрочем, Мекарти и неговите сојузници успеаја да се наметнат и меѓу демократите и го натераа Труман да преземе „соодветни мерки против злото на комунизмот“ во Виетнам и Кореја. Впрочем, успеа да се создаде една грижа на совеста како САД биле претерано попустливи према Русите, и дека „ја продале“ Полска на конференцијата во Јалта, 1945 година.
Во меѓувреме, Виетнам се соочуваше со многу тешка ситуација. Поради јапонската сурова окупација и лошите климатски услови кон крајот на 1945, населението се соочи со изгладнување до смрт. Се споменува бројка од 2 милиона жртви. Кинеските националисти на север и колонизаторите на југ, значително ја влошија социјалната состојба, а многу луѓе беа бескрупулозно убиени од политички причини. Во целата таа состојба, се појави комунистичкото движење Виет Мин на чело со Хо Ши Мин, кое најпрвин го симна од престолот императорот Бао Даи, извојува независност на северниот дел од државата во 1946 година и на 2 септември ја прогласи Демократската Република Виетнам со главен град Ханој.
Во 1948 Французите ја отпочнаа таканаречената Прва индокинеска војна, која беше последниот обид за задржување на власта над Виетнам. Таа траеше до 1954, кога Франција конечно беше поразена и протерана од регионот.
Новиот американски претседател Двајт Ајзенхауер ја прифати Трумановата нацрт – политика за Виетнам, а војната на Франција за зачувување на колонијалниот поредок вешто ја преименува во антикомунистичка војна. По неговата победа на изборите во 1953 го стимулираше американското сојузништво на страна на Франција во војната. Меѓутоа, на крајот и САД излегоа како поразени.
Веднаш по поразот, беше формиран Пактот Манила (СЕАТО - Southeast Asia Treaty Organization – во која членуваа САД, Британија, Франција, Австралија, Нов Зеланд, Пакистан, Тајланд и Филипините) кој на својата агенда имаше само за цел борба против комунизмот. Овој пакт, сепак, беше повеќе дипломатски основан, отколку што претставуваше воен сојуз.
Во истата таа 1954 беше одржана и Женевската конференција, на која се одлучи Виетнам да остане поделен – на север да се зачува ДРВ на чело со Хо Ши Мин, а на југот, да се создаде Република Виетнам, да се симне императорот Бао Даи (кој од историчарите ја има добиено титулата пион), а да се постави проамерикански претседател – Нго Дин Дием (припадник на католичкото малцинство). Тој, не ги исполни зацртаните планови од Женева, а за тоа имаше алиби бидејќи не беше потписник. Ветените избори кои требаше да се одржат во 1956, никогаш не се случија.
Населението на Југот беше незадоволно од новиот режим. Затоа, идеологијата на Виет Мин најде одлична подлога за своја експанзија. Хо Ши Мин и неговата влада отворено ги поддржаа активистите на Ослободителниот Фронт. Ханој многу вешто ги искористи свежо неутралните Лаос и Камбоџа за воспоставување коридори преку кои праќаа ресурси за поттикнување на револуција. Сепак, до 1962 успехот беше на страната на Нго Дин Дием, пред сѐ поради огромната поддршка од страна на САД, иако многу територии вон Сајгон воопшто не беа под негова контрола.
Сепак, во 1963, се случува првата поголема офанзива од страна на Фронтот, која е позната како Битката на Ап Бак. Тука Виетконговците победуваат, а од овој миг се смета дека е започната Втората индокинеска, т.е. големата американско–виетнамска војна.
По овој пораз, претседателот Џон Кенеди, кој беше голем скептик во поглед на компетенцијата на Дием да го води Јужен Виетнам во анти-комунистичката војна, заговара негов атентат и решава да преземе порадикални мерки во битките со Виетконговците. Во истиот дух продолжи и политиката под Линдон Џонсон.
Во целата криза во Индокина, многу важно е што немаше никаква објава на војна ниту од американска ниту од страната на Фронтот. Впрочем, целата војна се одвиваше преку акциите на американските специјални единици (командосите) и герилските единици на Виетконговците. Впрочем, тоа беше стратешка одлука на САД, бидејќи во Конгресот владееше голем страв од можната реакција на СССР и воопшто, Варшавскиот пакт, а притоа сеќавањата од Втората светска војна беа сѐ уште свежи. Затоа и не се презедоа некои поголеми офанзиви, иако во тој период барем теоретски, Американците беа значително надмоќни во однос на Виетконговците.
Инцидентот во Тонкинскиот Залив и ескалацијата на воените судири
На 31 јули 1964, американскиот воен брод Медокс беше пратен во незначителна мисија во Тонкинскиот Залив кој во тој период претставува дел од територијата на Северен Виетнам. Шпекулациите беа дека целта на овој (уште еден) нелогичен потег на Линдон Џонсон е да испровоцира реакција на Северен Виетнам и притоа да добие легитимен повод за интервенција од поголеми размери. Бродот беше нападнат, но возврати на нападот. Притоа штетата нанесена на Виетнамците беше многу поголема од онаа на моќниот американски разурнувач.
На 3 август следеше диверзантски напад од страна на Јужен Виетнам во сојуз со американските трупи. Следниот ден, разурнувачот Медокс и уште еден воен брод беа пратени повторно на мисија во територијалните води на Северен Виетнам, меѓутоа овој пат безуспешно. Сепак, на 7 август 1964, беше усвоена Резолуцијата на Тонкинскиот Залив, а потоа претседателот Линдон Џонсон ѝ се обрати на нацијата, ословувајќи ја новонастанатата ситуација во Виетнам како „предизвик од исто значење на кој мора да му се пристапи со истата храброст и цврстина како во Грција, Турција, како во Берлин, Кореја, Либан и Куба“.
На 28 ноември истата година, Националниот Совет за безбедност го усвои планот за бомбардирање на Виетнам, во 2 фази.
Во меѓувреме, САД го формираа и АЗНУС пактот со Нов Зеланд и Австралија, па така, во Виетнам, најголемиот процент на неамерикански војници беа регрутите од овие две држави.
Со тоа, во средината на седмата декада на минатиот век, уште една голема војна беше отпочната. На агендата на САД беа повеќе воени операции, додека Виетконговците немаа намера да се откажат од крајната цел – извојување на слободен и обединет Виетнам.
L'Apocalypse des animaux (албум од Вангелис)
Преглед
Овој албум е еден од најраните дела на Вангелис, снимен додека сѐ уште бил член на прогресивниот рок бенд Aphrodite's Child. Исто така албумот претставува и прва соработка на Вангелис со францускиот режисер Фредерик Росиф. Иако албумот бил издаден во 1973 година, музиката била снимена во 1970 година.
Виетнамска војна
Операцијата Ролинг Тандер
Ролинг Тандер беше првата поголема и подолготрајна бомбашка операција¹ на САД во Виетнам. Главните цели кои беа константно бомбардирани од 1965–1968 беа упориштата на Виет Мин, коридорите преку кои герилата беше снабдувана со ресурси и индустриските објекти во Северен Виетнам. Оваа операција е најголемото бомбашко насилство демонстрирано во историјата на човештвото. САД во периодот од 35 месеци фрлија 900.000 тони бомби, повеќе од севкупната сума на бомби што беше фрлена през Втората светска војна. Сепак, голем број бомбардери беа соборени, поради тоа што постоеше забрана за бомбардирање на цивилни цели, а Виетконговците своите противавионски топови ги имаа сместено на покривите на училиштата и болниците.
Конечно, во март 1968, под големо влијание на државниот секретар за одбрана Роберт МекНамара, операцијата беше прекината, и започнаа преговорите со Северот, што беше една од целите кои Американците сакаа да ги постигнат.
Во меѓувреме, во летото 1965 по уништувањето на еден и соборувањето на уште три авиони, Линдон Џонсон нареди засилување на 75 илјадната американска војска со уште 50.000 луѓе.
Операцијата Starlite
Операцијата Старлајт беше првата поголема операција, спроведена исклучиво од американските трупи во Виетнам. Имено, на 21 август 1965, 5.500 маринци со поддршка од воздухопловството ја нападнаа и уништија базата на Фронтот близу Ван Туонг. Притоа, американските власти тврдеа дека во брзата и одлучна акција убиле 700 Виетконговци, а тие загубиле 45 војници. Тоа воедно беше и последната отворена битка во целата војна.
САД планира да ја преземе иницијативата
До крајот на 1965, Пентагон изготви план за вршење на голема офанзива во Виетнам и конечно преземења на иницијативата од герилците. Сепак, за остварување на тие планови потребно беше огромно засилување на трупите во Виетнам, т.е. од бројката на 120.000 војници во ноември 1965 да се дојде до број околу 429.000 во август 1966.
Потоа, претседателот Џонсон свика таен состанок со најважните политички личности во САД на кој се дискутирало за Виетнамската ситуација. Сепак, претседателот во ноември изјави дека „војната ќе продолжи, бидејќи нивните загуби се поголеми од нашите“. Неколку дена подоцна, од Виетнам се јави и генералот Вестморленд кој рече дека „ако во 1965 непријателот победуваше, денес сигурно губи“.
Значаен момент, особено така третиран од американските медиуми беше Битката кај Ке Сан, односно нападот на Северновиетнамската воена база, каде што самоуверената војска на Северен Виетнам поддржана од герилата претрпе неверојатни загуби (станува збор за 9.000 жртви). Во оваа битка, сепак, клучни беа бомбашките операции, каде беа употребени бомбардерите од типот Б52, кои до денес се едни од најмоќните американски оружја. Сепак, и покрај тоа што американските бар во бројки трупи ги совладаа виетконговските, тие не успеаа да се пробијат понатаму, прес поради тоа што беа опколени со џунгла, а месноста Ке Сан беше вистинско упориште на Виетконговци (герилата), со неверојатно силна дефанзивна структура, и двојно побројна војска од американската. Впрочем, оваа битка беше една од најважните, затоа што се работеше за коридорот „Хо Ши Мин“, кој од тука тргнуваше кон Лаос (Ке Сан е на 10 километри од границата со Лаос).
Офанзивата Тет
Офанзивата Тет е заедничко име за повеќе жестоки битки во јануари 1968.
Според Вилијам Вестморленд, во јануари 1968, по добиената битка кај Ке Сан, „светлината се гледала на крајот на тунелот, и не би требало да има пречки во дефинитивното триумфирање на САД во веќе предолгата војна“. Како голем шок за него и за целата јавност дојдоа нападите за време на примирјето Тет. При тоа Северновиетнамската армија и герилата ги нападнаа сите поголеми градови во Јужен Виетнам. Офанзивата беше на повеќе места веднаш задржана, освен во Сајгон каде што цели три дена се водеа крвави битки. Градот Хуе, пак, беше под власт на Северен Виетнам цел месец и за тоа време, комунистите се стекнаа со многу лоша репутација поради масакрите врз цивилното население, кое било проамерикански ориентирано. По 4 недели, сепак, градот беше ослободен.
Иако со овие офанзиви стратешки ништо не се промени, сепак бројот од 21.000 загинати американци беше шокантен за јавноста во САД и за првпат се јавија отворени критики и барања да се престане со „апсурдната војна“.
По оваа офанзива, генералот Вестморленд беше симнат од неговата позиција, а на негово место дојде заменикот Крејтон Абрамс, кој водеше малку поинаква политика, првенствено во односите кон јавноста која веќе ја имаше изгубено довербата во Армијата на САД.
САД ја губи довербата меѓу сопствените граѓани
Додека во Виетнам константно се водеа битки, во САД јавното мислење сè повеќе се заоструваше кон претседателот Џонсон. Така, на 1 декември 1969 во САД за првпат по Втората светска војна се изврши лотарија за регрутирање на војници, за која имаше силни приговори и шпекулации дека е нерегуларна. Имено, во еден барабан со бројчиња од 1 до 366 кои ги симболизираа деновите во годината, беше извлечен бројот 258, што значеше дека сите сите способни мажи родени на 14 септември, одат за Виетнам. Голем замав зема опозициското движење, а дури и вратени војници од Виетнам формираа организација за прекин на војувањата - таканареченото Здружение на Виетнамските Ветерани, чив истакнат член беше Џон Кери, противкандидат на Џорџ В. Буш на претседателските избори во САД во 2004. Овој период е, исто така, во знакот на хипи движењето, а протестите против војната во Виетнам станаа секојдневие.
Сепак, најголемиот шок за американската јавност се случи по доаѓањето на Никсон на власт. Имено, во почетокот на 1971, во јавноста излегле документи од Пентагон кои се воделе како воена тајна, а ги опфаќале сите детали околу американско–виетнамските односи од 1945–1970. Особено компромитиран од нив излезе Линдон Џонсон, сега веќе поранешен претседател, бидејќи тие документи зборуваа за сите тајни диверзантски операции, за сите масакри на американската војска и сите ниски удари кои биле преземени, наспроти изјавите на тогашниот претседател дека се залагал за прекинување на судирите и наоѓање мирно решение. Во јуни истата година, „Њујорк тајмс“ започнува да ги објавува документите. Подоцна, овој скандал претставува основа за целата афера Вотергејт, која за Никсон заврши неславно – по макотрпни судења, сведочења и шпекулирања, тој на 9 август 1974 поднесе оставка.
Пацифизација на политиката на САД и конечна завршница
Независно од скандалите во неговата политичка кариера, претседателот Ричард Никсон се смета за миротворецот во Виетнамската војна. Имено, уште во првиот период од доаѓањето на власт, тој ја објавува „Никсоновата доктрина“, според која САД ќе ја „виетнамизираат“ војната, односно ќе се трудат да ја обучат Јужновиетнамската армија сама да се бори против комунистите, а тие, постепено ќе се повлечат од регионот. За понатаму, тој предвидува преориентирање кон економската наместо воената поддршка за сојузниците. Истата оваа доктрина е унифицирана за речиси секоја интервенција на САД по Виетнам до средината на 1990-тите.
Исто така, војската за време на Никсон, ја објективизира целата ситуација, изнесувајќи тези во јавноста дека бројот на загинатите не е мерило за успехот. Исто така, беше обелоденет масакрот кај Ми Лај, кој предизвика бурни реакции во светската јавност, а новинарот кој ја објави сторијата, доби Пулицерова награда. Полковникот Вилијам Кели кој го нареди целиот масакр, подоцна на воен суд доби доживотна казна затвор, но беше помилуван од Никсон.
Во меѓувреме, се случи и подемот на Црвените Кмери во Камбоџа, кои соработуваа со Виетконговците и ги напаѓаа Јужновиетнамските трупи. САД се вмеша и во овој инцидент, бранејќи ги своите интереси, но по големиот отпор дома, мораа да се повлечат.
Понатамошната политика на САД кон војната беше да се повлече еден дел од трупите, да се спроведе бар фиткивен мир и да се избегнат натамошни загуби. Во меѓувреме, во октомври 1970 се случија огромни поплави, што уште толку ја отежна ситуацијата, па така неколку месеци состојбата стагнираше. До тогаш, околу 40.000 војници се имаа вратено дома.
На изборите во 1972, во САД, главните кандидати, актуелниот претседател Никсон и пацифистот Џорџ МекГаверн, во агендите како клучна точка го имаа завршетокот на воените дејствија во Индокина. Никсон, и покрај скандалите, успеа да победи, пред сѐ поради мудроста на Хенри Кисинџер, кој на ден пред изборите изјави дека веќе е подготвено примирјето. Тоа сепак беше потпишано по речиси една година. Сепак, на 30 ноември 1972, САД се сведоа на бројката од 27.000 војници во Индокина, со што практично немаше дилема за понатамошниот исход. Иако продолжија со жестоки бомбардирања и командоски акции, сепак, голема беше опасноста од кинеска интервенција доколку продолжеа во исто темпо и го пролонгираа мирот.
Парискиот мировен договор и расплетот во Виетнам
Мировната конференција во Париз се одржа во почетокот на 1973, а конечниот договор за крај на војната беше потпишан на 27 јануари. Оваа конференција беше планирана уште од Линдон Џонсон во 1968 година, но не се одржа порано, бидејќи не можело да се постигне консензус со комунистите од Северен Виетнам.
Ако се суди според исходот од овој договор, Јужен Виетнам, а со тоа и САД, имаа претрпено огромен пораз. Имено, со актот, се потврди одлуката од Женевската Конференција од 1954, според која Виетнам треба да остане привремено поделен на 2 дела, но да фигурира како унитарна, независна и суверена држава. САД беа обврзани да ги повлечат трупите, Јужен Виетнам мораше да дозволи формирање на Северновиетнамско дипломатско претставништво во Сајгон и да не ја прогонува виетконговската герила од своите територии, додека Северен Виетнам остана без никакви обврски.
По ова, Северновиетнамската армија и герилците беа непречени во своите освојувања на Југот, а имаа и поддршка од значителен дел од месното население. Сајгон падна конечно на 30 април 1975 година, во рок од 18 часа, но притоа загинаа 2.000 жители. Следниот ден градот беше преименуван во Хо Ши Мин, а 30 април од тогаш е национален празник – Ден на независноста и ден на обединувањето. Со тоа по 29 години крвопролевањето во Индокина заврши.
Заклучок
Втората индокинеска војна, попозната како Виетнамската војна (на САД), е можеби најапсурдниот настан во современата човекова историја. Виетнамскиот народ претрпе огромни загуби. Повеќе од 5.000.000 жртви, меѓу кои 4 милиони беа цивили, а материјалните загуби се рефлектираат и до денес. На другата страна, под маската на заштита од комунизмот, во џунглите во Индокина загинаа 60.000 Американци, 150.000 илјади останаа повредени, а околу 50.000 од вратените извршија самоубиства (познато како Виетнамски синдром).
Некои конспиративци шпекулираат дека целата оваа војна се водеше само од економскиот интерес.
Но, целата фама околу регрутирањето (од Виетнам наваму, укината е институцијата регрутирање и американсктата војска функционира само со доброволни платеници), протестите околу масакрите и аферите потоа, само придонесоа за формирање на стереотипот кај светската јавност дека САД се новата империјалистичка сила која е подготвена да жртвува и сопствени ресурси само за да ги оствари своите интереси. Основан е натамошниот страв на СССР од јадрени напади, а паранојата на американските претседатели само ја поткопува Студената Војна и ја зацрврстува Железната завеса.
Белешки
1 - Првата бомбашка операција е Pierce Arrow. Тоа е всушност погоре споменатото спроведување на Резолуцијата за Заливот Тонкин во 1964, каде што беа лансирани проектили од воените бродови. На 12 февруари 1965 се случи и Flaming Dart операцијата, во која за половина час, американските авиони бомбардери фрлија повеќе од 25 тона експлозив врз северновиетнамски цели.
Деклинација (астрономија)
Деклинација (крат. дек, dec или δ) — една од двете координати на екваторскиот координатен систем во астрономијата (другата е ректасцензијата или часовниот агол). Деклинацијата во астрономијата е споредлива со географската ширина на земјата, но проектирано на небесната сфера и ја претставува оддалеченоста на небесното тело од небесниот екватор. Се мери во степени северно и јужно од небесниот екватор. Точките северно од екваторот имаат позитивна деклинација, а точките јужно од него имаат негативна.
Знакот се става пред бројката без разлика дали е негативен или позитивен. Деклинацијата може да се изрази во секоја аголна единица, а најзастапено е изразувањето во лачни степени, минути и секунди.
Едно астрономско тело непосредно над набљудувачот (во зенитот) има деклинација речиси еднаква на неговата географска ширина. Затоа, една поларна ѕвезда има деклинација од приближно +90° или −90°. При северна ширина φ (φ = ширина на набљудувачот) > 0, небесните објекти со деклинација поголема од 90° − φ секогаш се видливи. Ваквите ѕвезди се нарекуваат околуполарни ѕвезди, а појавата кога Сонцето не заоѓа се нарекува поларен ден.
Кога објектот е непосредно над набљудувачот, деклинацијата е во опсег на 0,01 степен од неговата географска ширина. Деклинацијата и географската ширина не се совпаѓаат од две причини. Првата е фактор што важи за сите небесни објекти: деклинацијата на објектот е еднаква на астрономската ширина на набљудувачот, но под поимот „ширина“ обично подразбираме геодетска ширина. Оваа разлика обично не надминува неколку илјадинки од еден степен, но во исклучителни случаи (како на големиот остров Хаваи) знае да надмине 0,01 степен. Од практични причини, втората причина важи само за објекти од сончевиот Систем: „деклинацијата“ по обичај се мери од центарот на Земјата, која не е сосем сферна, па затоа правата што се протега од Земјиниот центар до објектот не е сосем нормална на површината на Земјата. Така, кога Месечината е непосредно над набљудувачот, нејзината геоцентрична деклинација може да се разликува од астрономската ширина на објектот во износ до 0,005 степени. Важноста на оваа појава е обратнопропорционална на оддалеченоста на објектот од Земјата, па затоа се зема предвид само во однос на Месечината.
Променлива деклинација
Деклинацијата на сите објекти од сончевиот Систем се менува побргу отколку онаа на ѕвездите.
Сонцето
Деклинацијата на Сонцето, δ☉, е аголот помеѓу неговите зраци и рамнината на Земјиниот екватор. Осниот наклон на Земјата (во астрономијата познат како „закосеност на еклиптиката“) е аголот помеѓу Земјината оска и правата нормална на Земјината орбита. Осниот наклон на Земјата се менува постепено во текот на илјадници години, но тековно изнесува ε = 23°26'. Бидејќи осниот наклон е речиси постојан, сончевата деклинација (δ☉) се менува со годишните времиња и има период од една година.
При сонцестој, аголот помеѓу сончевите зраци и рамнината на Земјиниот екватор достигнува највеќе 23°26'. Затоа δ☉ = +23°26' во северниот сонцестој и δ☉ = −23°26' во јужниот сонцестој.
Во моментот на секоја рамноденица, центарот на сонцето изгледа како да проаѓа низ небесниот екватор, а δ☉ изнесува 0°.
Деклинацијата на сонцето е еднаква на обратниот синус од производот на синусот на максималната деклинација на Сонцето и синусот на должината во неговиот повратник во секој даден момент. Наместо да ја пресметуваме должината во повратникот, ако сакаме да ја добиеме Сончевата деклинација изразена во денови, ја проследуваме следнава постапка.
Бидејќи орбиталното занесување (ексценричност) на Земјата е прилично мало, можеме да претпоставиме дека нејзината орбита е совршена кружница:
каде косинусот работи со степени. Ако аргументот на косинусот е во радијани, тогаш 360° во равенката се заменува со 2π. Во обата случаја формулата го дава δ☉ во степени. N е бројот на изминатите денови од 1 јануари наваму.
Еве и друг можен облик:
Попрецизна формула:
каде
е дробната година во радијани.
Попрецизни дневни вредности добиени со вопросечување на четирите години од циклусот на јавување на престапна година ќе најдете на табелата на деклинација на Сонцето.
NGC 5693
NGC 5693 — спирална галаксија во соѕвездието Воловар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5693 се споменува и како UGC 9406, MCG 8-27-6, CGCG 248-11, KUG 1434+488.
Откривање
Објектот е откриен на 13 април 1850 година од страна на Вилијам Парсонс, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 72 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5693 е од видот SBd. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 14,4 m/лм2. NGC 5693 има привидни димензии од 1,8' х 1,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 14 ч 36 м 11,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +48° 35' 7"". Положбениот агол на објектот е во износ од 0°.
Други поделби
Проучување на NGC 5693 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 52194. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 77; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3476. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1368.
Магнус Густафсон
Магнус Нилс Густафсон (роден на 3 јануари 1967 година) е моментално тениски тренер и поранешен топ десет професионален тенисер со потекло од Шведска. Густафсон освоил 14 титули на турнири во поединечна конкуренција во текот на неговата кариера и завршил 15 последователни сезони во топ 100 тенисери во светот, достигнувајќи го највисокото рангирање во кариерата кога бил светскиот тенисер број 10, во годината 1991. Тој имал придонес во освојувањето на Дејвис купот за Шведска во 1998 година, кога успеал да ги добие двата негови натпревари во поединечна конкуренција. Неговиот најдобар настап на гренд слем турнир е на Австралија Опен во 1994 година, каде што стигнал до четвртфиналето. Во текот на својата кариера, тој победил неколку најдобри играчи кои биле помеѓу првите пет на ранг листата, вклучувајќи ги Иван Лендл, Мајкл Штих, Горан Иванишевиќ, Андре Агаси и Мајкл Чанг.
Црква „Св. Благовештение“ - Негуш
Свето Благовештение (Ιερός Ναός Ευαγγελισμού της Θεοτόκου — црква во градот Негуш, Егејска Македонија. Влегува во состав на Берско-негушко-камбаниската епархија на Цариградската патријаршија. Претставува еден од парохиските храмови во Негуш.
Црквата се наоѓа јужно од реката Арапица, до VI основно училиште. Градена е во 1991 – 1994 г. на местото на помал параклис со гробишта. Плант го изготвил инженерот Марија Куцупија, а средствата за иградба се од прилози на верниците.
Градбата претставува трикорабна базилика без купола, со површина од 350 м2. Живописувањето започнало во 1996 г. од рацете на зографот К. Врузос, исто така финансирано од доброволни прилози. На фреските преовладува сината боја со златна позадина. Во конхата на апсидата е насликана Пресвета Богородица Поширока од небесата, а под неа е Благовештението.
Во 2002 г. чинарот крај храмот е прогласен за заштитен споменик.
Ереван
Ереван (Երևան) е најголемиот и главниот град на Ерменија. Тој се наоѓа на реката Храздан и е административен, културен и индустриски центар на земјата. Историјата на Ереван датира од основањето на урартијанската тврдина „Еребуни“ во 782 година од VIII век п.н.е.
Историјата на Ереван започнува во 782 п.н.е. кога кралот Аргишти I од Урарту подигнал тврдини околу Еребун на западните падини на планината Арарат. По првата светска војна градот станал престолнина на Демократска Република Ерменија. Најголем пораст градот доживел во текот на XX век кога Ерменија станала една од 15-те републики на СССР. За само 50 години, градот е трансформиран од град од неколку илјади жители во главен и најважен културен, просветен и индустриски центар на Ерменија.
Според проценките од 2011 година во потесниот дел од градот живееле 1.122.000 жители, а во поширокото градско подрачје нешто помалку од 1.500.000 жители.
Градот Ереван е прогласен на Светска престолнина на книгата во 2012 година од страна на УНЕСКО.
Етимологија и градски симболи
Според некои теории, името на градот потеквуна од ерменскиот крал Јерванд IV (последен крал од династијата Оронтид). Меѓутоа се претпоставува дека името на градот потекнува од старото утврдување Еребун од времена на кралството Урарту, основано од стана на кралот Аргишти I од Урарту, на подрачјето на денешен Ереван во 782 п.н.е. Прилагодувајќи се на терминот од урартски јазик на ерменски јазик дошло до името Ереван (Еребун = Ереван = Ереван = Јереван). До ваква трансформација на имињата дошла историчарката Маргарит Израелијан, споредувајќи ги натписите на две плочи со клинесто писмо пронајдени во тврдината Еребун.
Според рано-христијанските ерменски хроники, кога Ноевиот брод застанал на планината Арарат, по повлекувањето на водата после големиот потоп, Ное извикал „Јереватс“, што може да се преведе како „молитвите се послушани“ или „копното се појави“.
Главниот симнбол на градот е планината Арарат, чиј врв е видлив од секој крај на престолнината. На градскиот грб се наоѓа и крунисан златен лав, со скрипта и слика на Арарат на градите, а испод него е натписот „Ереван“. Грбот е во облик на правоаголен штит со сина рамка.
Химната на градот е усвоена на 27 септември 2004 година и се вика „Еребуни-Ереван“. Градското знаме е со бела боја и во неговиот центар се наоѓа градскиот грб опкружен со 12 мали црвени триаголници кои ги симболизираат 12-те историски престолнини на Ерменија.
Историја
Името Ереван го добил уште во 7 век, кога бил главен град на Ерменија под персиска власт.
Поради својето стратегиско значење Ереван со векови бил постојан пример за внатрешни немири и менвање на гостопади, Персијци и ороманци од Турција. Во 1827 година, бил освоен од Русија, а формално се одвоил од Персијците во 1828 година. По руската револуција во 1917 година Ереван три години бил главен град на независната Ерменија, а од 1920 година станал и престолнина на новоформираната Ерменска Советска Социјалистичка Република, една од 15-те републики на Советски Сојуз. Со разпадот на Советскиот Сојуз, Ереван станал главен град на независна Република Ерменија во 1991 година.
Култура
Ереван е водечки индустриски, културен и научен центар во кавкаскиот регион. Како центар на ерменската култура, Ереван е и седиште на Ереванскиот државен универзитет (основан во 1920 година), Ерменска академоија на науките, исторсики музеј, опера, музички конзерваториум и неколку технички институции. Ереван има неколку големи јавни библиотеки, поголем број музеи и театри и растителна градина и зоолошка градина. Тој исто така е и важен железнички центар и исто така голем трговски центар на земјоделските производи. Индустријата во градот произведува метал, машини, алати, електрична опрема, хемикалии, текстил и прехранбени производи.
Две најголеми туристички атракции се урнатините во Уратру и римската тврдина.
Развој
Од неодамна, ереванските власти започнаа амбициозен процес на развој во кој становите и зградите од советскиот соцреалистички стил се рушат и се заменуваат со модерни згради. Мешутоа, овој план за обнова на градот е на удар на опозиијата и неколку жители на зградите.
NGC 3290
NGC 3290 — спирална галаксија во соѕвездието Водна Змија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3290 се споменува и како MCG -3-27-20, Arp 53, PGC 31347, IRAS 10328-1701.
Откривање
Објектот е откриен во 1886 година од страна на Френсис Ливенворт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3290 е од видот SBbc/P. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. NGC 3290 има привидни димензии од 1' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 10 ч 35 м 17,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 17° 16' 36". Положбениот агол на објектот е во износ од 60°.
Други поделби
Проучување на NGC 3290 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 31346. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 325; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6066. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1047.
Науката во 1865 година
1865 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Науката во 1864 година
1864 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Тврдина Елтц
Тврдината Елтц се наоѓа во градот Вуковар, во Хрватска. Во 1736 година, Филип Карло Елтц, надбискуп од Мајнц, го купиле овој простор. Изградбата на тврдината започнала во 1749 година во времето на грофот Анзелмо Казимир Елтц. Во почетокот бил изграден само средишмиот му дел, а подоцна доградуван. Во 1781 година билоа за првпат проширена, а денешниот изглед го добила во XX век. Од 1968 година, во нејзиниот двор се наоѓа музејот на град Вуковар. По војната во Хрватска, градот заедно со тврдината била во голема мера оштетена.
Вигинтисексвири
Вигинтисексвири (лат.: vigintisexviri) е колегиум од пониски магистрати во Римската република; името буквално значи "дваесет и шест".
Колегиумот се состоел од:
Знаме на Туркменската Советска Социјалистичка Република
Знамето на Туркменската Советска Социјалистичка Република било усвоено на 1 август 1953 година. Знамето било во употреба сè до 1991 кога било заменето со денешното знаме на Туркменистан.
Науката во 1863 година
1863 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Тврдина Двиград
Тврдина Двиград — урнатини од средновековен град во Истарската Жупанија, во Хрватска.
Космос-2387
Космос-2387 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, Русија на 25 февруари 2002 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,5 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 67,1°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 344 км, а најмалото на 165.
Одоакар
Одоакар на германски, на латински Flavius Odovacаr, Odovacеr или Fl. Odovac , (* околу 433; † вероватно на 15. март 493 во Ravenna) бил еден западно римски официр кој го срушил Западното Римско Царство. На 4 септември 476 година го симнал од престолот последниот западноримски цар Ромул Августул и станал првиот варварски крал на Италија, иако формално ја признавал власта на византискиот цар.
Падот на Западното Римско Царство
Формален владетел на Западното Римско Царство бил Орест, чиј син Ромул Августул бил малолетен. Тој одбил да им додели земја на Херулите и на другите германски платеници, што довело до бунт на варварските платеници под водство на Одоакар. Тие брзо ја зазеле Равена, која била седиште на царот уште од 402 година.
Потпаѓање под Византија
По симнувањето од престолот на Ромул Августул, Одоакар имал избор или да владее преку некој цар, кого би го контролирал, или да владее како клиент на византискиот цар. Одлучил формално да му ја врати царската власт на византискиот цар Зенон во Цариград. Царот Зенон го прогласил за воен командант (dux) на Италија и го ставил меѓу патрициите. Одоакар ковал златници во име на Зенон, со што покажувал дека ја почитува формалната власт на Византија. До 480 г. Јулиј Непот му бил формално легитимно надреден, а од 480 г. Одоакар се нарекува крал на Италија.
Војната со Остроготите
Односите меѓу Одоакар и Византија се влоѓувале, најмногу поради тоа што Одоакар не се држел според постигнатите договори. Во 489 г. царот Зенон ги повикал Остроготите и Теодорик Велики да му помогнат, и тие се согласиле, и по 4-годишно војување, во 493 г. Одоакар ја изгубил Равена. Теодорик Велики го повикал на вечера и при тоа лично го убил со меч, па го презел целото кралство.
Albedo 0.39
Albedo 0.39 е албум од Вангелис објавен во 1976 година. Ова дело претставува концептуален албум и втор албум продуциран од Вангелис во Nemo Studios во Лондон. Овој албум се разликува од неговиот претходен албум Heaven and Hell каде било користено хорско пеење, додека во овој албум има употреба на џез звуци.
Албедо на еден објект претставува мерка колку истото рефлектира дифузна светлина од Сонцето. Името на овој албум е земено токму од овој поим.
Иван Гарванов
Егзархиска групација
Кога Иван Гарванов станал професор во Солунската гимназија, наставниот кадар бил поларизиран на три групи: привилигирани северњаци, благоразумни, неблагодадежни и сепаратисти. Првата групација се залагала за ширење на бугарската национална свест меѓу Македонците и ја култивирале земјата, односно создавале услови за присоединување на Македонија кон Бугарија. Егзархистите се стремеле сето македонско христијанско население да се сплоти околу Бугарската егзархија и да се подржи црковно - просветното дело, а другото:
Во оваа група биле: Васил Иванов К’нчов, Михаил Сарафов, д-р Колушев, Начев - пистел, Тошев - подоцна бугарски трговски агент и полномошен министер, Коне Самарџиев - македонски трговец и издавач, Јосиф Кондов - банкар, Христо Ганов, Неделчо Колушев, Атанас Наумов, а кон нив набргу се приклонил и самиот Гарванов.
Набргу оваа група дошла во судир со Македонската револуционерна организација која се стремела за самостојно работење, ширење на револуционерната идеја меѓу населението, ослободување на Македонија преку едно востание без никој да и се меша.
И покрај идеините разлики Организацијата започнала преговори за ставање на крај на расправиите и Ѓорче Петров ги поканил Иван Гарванов и Неделчо Колушев да влезат во Организацијата но тие одбиле. Од своја страна Гарванов истакнал:
Предлогот за помирување не бил само одбиен туку се започнала контра агитација со цел да се ослаби влијанието на Организацијата и тие започнале да проповедаат слично на неа:
Од оваа групација подоцна се родило Револуционерното братство чиј водач бил Гарванов. Тие сакале да влезат во Организацијата и да го стават Централниот комитет под своја контрола.
Бугарско тајно револуционерно братство
Гарванов и неговите блиски во март 1897 година го формирале Револуционерно братство. Според Христо Куслев, сигнал за формирање на братството дал полковникот Јанков кон крајот на 1896 година кога бил во Солун, а според Ѓорче Петров, идеен творец на Братството бил Васил Иванов К‘нчов, кои идејата ја дал во согласност со Егзрхот Јосиф и Селџобалиев. Тие сметале дека најпогоден за оваа задача е Иван Гарванов и сакале него да го спротивстават на Македонската револуционерна организација.