cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Титан (месечина)
Криовулканизам и планини
Во декември 2010 година, тимот на мисијата Касини го објавил најпривлечниот можен криовулкан досега пронајден. Наречен Сотра Патера, тој е еден во синџирот од најмалку три планини, секоја помеѓу 1000 и 1500 m во висина, од кои неколку се на врвот со големи кратери. Изгледа дека земјата околу нивните основи е покриена со замрзнати текови на лава.
Во поларните региони на Титан се идентификувани копнени форми слични на кратери, кои најверојатно се формирани преку експлозивни, криовулкански ерупции слични на калдера. Овие формации понекогаш се вгнездени или се преклопуваат и имаат одлики што укажуваат на експлозии и колапси, како што се издигнати ореоли и внатрешни ридови или планини. Поларната местоположба на овие одлики и нивната колокализација со езерата и морињата на Титан сугерира дека испарливите материи како што е метанот може да им помогнат да се напојуваат. Некои од овие одлики изгледаат сосема свежи, што сугерира дека таквата вулканска активност продолжува до денес.
Повеќето од највисоките врвови на Титан се наоѓаат во близина на неговиот екватор во таканаречените „гребени појаси“. Се верува дека тие се аналогни на планините на Земјата, како што се Карпестите планини или Хималаите, формирани од судир и свиткување на тектонски плочи, или со зони на субдукција како Андите, каде што растечката лава (или криолава) од плочата што се топи спуштајќи се искачува до површината. Еден можен механизам за нивното формирање се плимните сили од Сатурн. Бидејќи ледената обвивка на Титан е помалку вискозна од обвивката со магма на Земјата, и бидејќи нејзината ледена основа е помека од гранитната основа на Земјата, планините веројатно нема да достигнат височини толку големи како оние на Земјата. Во 2016 година, тимот на Касини објавил она што тие веруваат дека е највисоката планина на Титан. Сместена е во низата Митрим Монтес, и е висока 3.337 m. Доколку вулканизмот на Титан навистина постои, хипотезата е дека тој е поттикнат од енергијата ослободена од распаѓањето на радиоактивните елементи во плаштот, како што е на Земјата. Магмата на Земјата е направена од течна карпа, која е помалку густа од цврстата карпеста кора низ која еруптира. Бидејќи мразот е помалку густ од водата, водената магма на Титан би била погуста од неговата цврста ледена кора. Ова значи дека криовулканизмот на Титан би барал голема количина дополнителна енергија за да функционира, веројатно преку плимното свиткување од блискиот Сатурн. Мразот со низок притисок, кој го прекрива течниот слој на амониум сулфат, пловно се искачува, а нестабилниот систем може да произведе драматични настани на столбови. Титан повторно се појавува низ процесот со мраз со големина на зрно и пепел од амониум сулфат, што помага да се создаде еолски пејзаж во облик на ветер и одлики на песочна дина. Титан можеби бил многу повеќе геолошки активен во минатото; моделите на внатрешната еволуција на Титан сугерираат дека кората на Титан била дебела само 10 километри до пред околу 500 милиони години, дозволувајќи му на енергичниот криовулканизам со водени магми со ниска вискозност да ги избрише сите површински одлики формирани пред тоа време. Современата геологија на Титан би се формирала само откако кората ќе се згуснела на 50 километри и на тој начин ќе го попречила постојаното криовулканско повторно појавување, при што секој криовулканизам се јавувал од тоа време и произведувал многу повискозна водена магма со поголеми фракции на амонијак и метанол; ова, исто така, сугерира дека метанот на Титан повеќе не се додава активно во неговата атмосфера и може целосно да се исцрпи во рок од неколку десетици милиони години.
Многу од поистакнатите планини и ридови добиле официјални имиња од Меѓународниот астрономски сојуз. Според Лабораторијата за реактивен погон, „По конвенција, планините на Титан се именувани по планините од Средната Земја, измислена во фантастични романи од Ј.Р.Р. Толкин“. Колес (ридови) се именувани по ликовите од истите дела на Толкин.
Темен екваторијален терен
На првите снимки од површината на Титан направени со телескопи базирани на Земјата во раните 2000-ти, биле откриени големи региони на темен терен што се шират низ екваторот на Титан. Пред доаѓањето на Касини, се сметало дека овие региони се мориња со течни јаглеводороди. Радарските снимки снимени со вселенското летало Касини, наместо тоа, откриле дека некои од овие региони се обемни рамнини покриени со надолжни дини, до 100 метри во височина и широки околу еден километар и долги од десетици до стотици километри. Дините од овој тип секогаш се усогласени со просечната насока на ветерот. Во случајот на Титан, стабилните зонални (на исток) ветрови се комбинираат со променливи плимни ветрови (приближно 0,5 метри во секунда). Плимните ветрови се резултат на плимните сили од Сатурн на атмосферата на Титан, кои се 400 пати посилни од плимните сили на Месечината на Земјата и имаат тенденција да го придвижуваат ветерот кон екваторот. Оваа шема на ветар, се претпоставува, дека предизвикува зрнестиот материјал на површината постепено да се акумулира во долги паралелни дини наредени од запад кон исток. Дините се распаѓаат околу планините, каде што правецот на ветерот се менува.
Надолжните (или линеарните) дини првично се претпоставувало дека се формирани од умерено променливи ветрови кои или следат една средна насока или се менуваат помеѓу две различни насоки. Последователните набљудувања покажуваат дека дините се насочени кон исток, иако климатските симулации покажуваат дека површинските ветрови на Титан дуваат кон запад. Со помалку од 1 метар во секунда, тие не се доволно моќни за подигнување и пренос на површинскиот материјал. Неодамнешните компјутерски симулации покажуваат дека дините можеби се резултат на ретките бури што се случуваат само на секои петнаесет години кога Титан е во рамнодневица. Овие бури произведуваат силни надолни струи, кои течат кон исток со брзина до 10 метри во секунда кога ќе стигнат до површината.
„Песокот“ на Титан веројатно не е составен од мали зрна силикати како песокот на Земјата, туку можеби се формирал кога врнел течен метан и ја еродирал водено-ледената карпа, веројатно во форма на поројни поплави. Алтернативно, песокот може да потекнува и од органски цврсти материи наречени толини, произведени од фотохемиски реакции во атмосферата на Титан. Студиите за составот на дините во мај 2008 година откриле дека тие поседуваат помалку вода од остатокот од Титан, и затоа, најверојатно, потекнуваат од органски саѓи како јаглеводородни полимери кои се собираат заедно по дождот на површината. Пресметките покажуваат дека песокот на Титан има густина од една третина од копнениот песок. Ниската густина во комбинација со сувоста на атмосферата на Титан може да предизвика зрната да се здружат поради наталожувањето на статички електрицитет. „Лепливоста“ може да го отежне генерално благиот ветар блиску до површината на Титан да ги придвижи дините, иако посилните ветрови од сезонските бури сè уште би можеле да ги дуваат кон исток.
Околу рамнодневицата, силните ветрови кои избувнуваат може да подигнат цврсти органски честички со големина на микрон нагоре од дините за да создадат бури од прашината, забележани како интензивни и краткотрајни осветлувања во инфрацрвената светлина.
Набљудување и истражување
Титан никогаш не е видлив со голо око, но може да се набљудува преку мали телескопи или силни двогледи. Аматерското набљудување е тешко поради близината на Титан до брилијантниот глобус и прстенски систем на Сатурн; окултна лента, која покрива дел од окуларот и се користи за блокирање на светлата планета, значително го подобрува гледањето. Титан има максимална привидна магнитуда од +8,2, и средна опозициска магнитуда 8,4. Ова се споредува со +4,6 за Ганимед со слична големина, во јупитеровиот систем.
Набљудувањата на Титан пред вселенската доба биле ограничени. Во 1907 година, шпанскиот астроном Хосеп Комас и Сола забележал затемнување на работ на Титан, првиот доказ дека телото има атмосфера. Во 1944 година Џерард П. Кајпер користел спектроскопска техника за да открие атмосфера на метан.
Мисии: Пионер и Војаџер
Првата сонда што го посетила Сатурновиот систем била Пионер 11 во 1979 година, која открила дека Титан веројатно бил премногу студен за да може да се живее таму. Пионер 11 направил слики од Титан, вклучувајќи ги Титан и Сатурн заедно во средината до крајот на 1979 година. Квалитетот набрзо бил надминат од двата Војаџери.
Касини-Хајгенс
Дури и со податоците обезбедени од Војаџер, Титан останало мистериозно тело, односно голем сателит обвиен во атмосфера што го отежнува деталното набљудување.
Вселенското летало Касини-Хајгенс стигнало до Сатурн на 1 јули 2004 година и го започнал процесот на мапирање на површината на Титан со радар. Заедничкиот проект на Европската вселенска агенција (ЕСА) и НАСА, Касини-Хајгенс се покажал како многу успешна мисија. Сондата Касини прелетала покрај Титан на 26 октомври 2004 година и ги направила сликите со највисока резолуција досега од површината на Титан, на само 1,200 километри.
На 22 јули 2006 година, Касини го направил своето прво блиску прелетување на 950 километри од Титан; најблиското прелетување било на 880 километри на 21 јуни 2010 година. Течноста е пронајдена во изобилство на површината во севернополарниот регион, во форма на многу езера и мориња откриени од Касини.
Слетување на Хајгенс
По слетувањето, Хајгенс фотографирал темна рамнина покриена со мали карпи и камчиња, кои се составени од воден мраз. Двете карпи веднаш под средината на сликата на десната страна се помали отколку што може да изгледаат. Постојат докази за ерозија во основата на карпите, што укажува на можна флувијална активност. Површината на земјата е потемна од првично очекуваното, составена од мешавина од вода и мраз од јаглеводород.
Во март 2007 година, НАСА, ЕСА и КОСПАР одлучиле да го именуваат местото за слетување на Хајгенс како Хуберт Куриен во спомен на поранешниот претседател на ЕСА.
Драгонфлај
Мисијата на Драгонфлај, развиена и управувана од Лабораторијата за применета физика Џон Хопкинс, ќе започне во јуни 2027 година. Се состои од голем дрон напојуван од RTG за да лета во атмосферата на Титан. Нејзините инструменти ќе проучуваат колку далеку може да напредувала пребиотичката хемија. Планирано е мисијата да пристигне на Титан во 2034 година.
Предложени или концептуални мисии
Во последниве години биле предложени неколку концептуални мисии за враќање на роботска вселенска сонда на Титан. Првичната концептуална работа е завршена за ваквите мисии од НАСА, ЕСА и JPL. Во моментов, ниту еден од овие предлози не станал финансирана мисија.
Мисијата на системот Титан-Сатурн (TSSM) била заеднички предлог на НАСА/ЕСА за истражување на месечините на Сатурн. Мисијата предвидува балон со топол воздух да лебди во атмосферата на Титан шест месеци. Мисијата се натпреварувала против предлогот за финансирање на мисијата на системот Европа-Јупитер (EJSM). Во февруари 2009 година било објавено дека НАСА/ЕСА и дала приоритет на мисијата Европа-Јупитер.
Предложениот TiME бил евтин лендер што требало да пристигне до езеро на северната полутопка на Титан и да лебди на површината на езерото три до шест месеци. Мисијата била вклучена во кандидатура за избор во 2011 година, но не бил избран нејзиниот лет.
Друга мисија за Титан, предложена на почетокот на 2012 година од Џејсон Барнс, научник од Универзитетот во Ајдахо, е Воздушно возило Ин-Ситу и воздушно- десантно извидување на Титан (AVIATR): беспилотен авион (или дрон) кој би летал низ атмосферата на Титан и би снимал слики со висока дефиниција од површината на Титан. НАСА не ги одобрил бараните 715 милиони долари, а иднината на проектот е неизвесна.
Натпреварувач на програмата Дискавери за нејзината мисија бр. 13 е Патување до Енкелад и Титан (ЈЕТ), астробиолошка орбитарка на Сатурн што ќе го процени потенцијалот за населување на Енкелад и Титан.
Во 2015 година, програмата на НАСА за иновативни напредни концепти (NIAC) доделила грант од Фаза II на студија за дизајн на подморница Титан за истражување на морињата на Титан.
Пребиотични состојби и живот
Се смета дека Титан е пребиотска средина богата со сложени органски соединенија, но неговата површина е длабоко замрзната со температура од −179 °C (-290,2 °F; 94.1 К) така што животот каков што го знаеме не може да постои на ладената површина на месечината. Сепак, се смета дека Титан содржи глобален океан под неговата ледена обвивка, а во овој океан условите се потенцијално погодни за микробиолошки живот.
Мисијата на Касини-Хајгенс не била опремена да обезбеди докази за биопотписи или сложени органски соединенија; мисијата покажала средина на Титан што е слична, на некој начин, на оние што се претпоставуваат за исконската Земја. Научниците претпоставуваат дека атмосферата на раната Земја била слична во составот на сегашната атмосфера на Титан, со важен исклучок на недостатокот на водена пареа на Титан.
Формирање на сложени молекули
Експериментот Милер-Ури и неколку следни експерименти покажале дека со атмосфера слична на онаа на Титан и додавање на УВ зрачење, може да се генерираат сложени молекули и полимерни супстанции како толините. Реакцијата започнува со дисоцијација на азот и метан, при што се формираат цијановодород и ацетилен. Понатамошните реакции се опширно проучени.
На 3 април 2013 година, НАСА објавила дека на Титан може да се појават сложени органски хемикалии врз основа на студии кои ја симулираат атмосферата на Титан.
На 26 јули 2017 година, научниците од Касини позитивно го идентификувале присуството на анјони на јаглероден ланец во горната атмосфера на Титан, кои се смета дека се вклучени во производството на големи сложени органски материи. За овие високореактивни молекули претходно било познато дека придонесуваат за градење сложени органски материи во меѓуѕвездената средина.
На 28 јули 2017 година, научниците објавиле дека на Титан бил пронајден акрилонитрил, или винил цијанид, (C2H3CN ), веројатно суштински за животот бидејќи е поврзан со формирањето на клеточната мембрана и структурата на везикулите.
Во октомври 2018 година, истражувачите пријавиле на ниски температури откривање на органски соединенија до сложени полициклични ароматични јаглеводороди (PAH) хемикалии, кои можат да помогнат да се објасни присуството на PAH во атмосферата на Титан со ниска температура и може да бидат значајни, во смисла на светската хипотеза на PAH, во производството на претходници на биохемикалиите поврзани со животот каков што го познаваме.
Метан и живот на површината
Се шпекулирало дека може да постои живот во езерата со течен метан на Титан, исто како што организмите на Земјата живеат во вода. Таквите организми би вдишувале H2 наместо O2, го метаболизираат со ацетиленот наместо глукозата и издишуваат метан наместо јаглерод диоксид. Сепак, таквите хипотетички организми ќе треба да се метаболизираат на температура на длабоко замрзнување од −179.2 °C (-290,6 °F; 94,0 К).
Сите форми на живот на Земјата (вклучувајќи ги и метаногените) користат течна вода како растворувач; се шпекулира дека животот на Титан наместо тоа би можел да користи течен јаглеводород, како што се метан или етан, иако водата е посилен растворувач од метанот. Водата е исто така хемиски пореактивна и може да разбие големи органски молекули преку хидролиза. Животниот облик чиј растворувач бил јаглеводород не би се соочил со ризик неговите биомолекули да бидат уништени на овој начин.
Во 2005 година, астробиологот Крис Мекеј тврдел дека ако метаноген живот навистина постоел на површината на Титан, тој веројатно би имал мерлив ефект врз односот на мешање во тропосферата на Титан: нивоата на водород и ацетилен би биле мерливо пониски од очекуваното. Претпоставувајќи метаболички стапки слични на оние на метаногените организми на Земјата, концентрацијата на молекуларниот водород би се намалила за фактор од 1000 на површината на Титан исклучиво поради хипотетички биолошки мијалник. Мекеј истакнал дека, ако животот навистина е присутен, ниските температури на Титан ќе резултираат со многу бавни метаболички процеси, кои може да се забрзаат со употреба на катализатори слични на ензимите. Тој, исто така, истакнал дека ниската растворливост на органските соединенија во метанот претставува позначаен предизвик за секоја можна форма на живот. Формите на активен транспорт и организмите со голем однос површина-волумен теоретски би можеле да ги намалат недостатоците што ги носи овој факт.
Во 2010 година, Дарел Стробел, од Универзитетот Џон Хопкинс, идентификувал поголемо изобилство на молекуларен водород во горните атмосферски слоеви на Титан во споредба со долните слоеви, тврдејќи за надолен проток со брзина од приближно 1028 молекули во секунда и исчезнување на водородот во близина на површината на Титан; како што забележал Штробел, неговите наоди биле во согласност со ефектите што Мекеј ги предвидел доколку се присутни метаногени форми на живот. Истата година, друга студија покажала ниски нивоа на ацетилен на површината на Титан, кои биле толкувани од страна на Мекеј како конзистентни со хипотезата за организми кои консумираат јаглеводороди. Иако ја повторува биолошката хипотеза, тој предупредил дека други објаснувања за наодите за водород и ацетилен се поверојатни: можностите за сè уште неидентификувани физички или хемиски процеси (на пр. површински катализатор што прифаќа јаглеводороди или водород) или недостатоци во сегашните модели на проток на материјали. Податоците за составот и транспортните модели треба да се поткрепат. И покрај тоа што изјавил дека небиолошкото каталитичко објаснување би било помалку зачудувачки од биолошкото, откритието на катализатор ефикасен на 95 K сепак би било значајно.
Во февруари 2015 година, беше моделирана хипотетичка клеточна мембрана способна да функционира во течен метан при криогени температури (длабоко замрзнување). Составен од мали молекули кои содржат јаглерод, водород и азот, ќе ја има истата стабилност и флексибилност како клеточните мембрани на Земјата, кои се составени од фосфолипиди, соединенија на јаглерод, водород, кислород и фосфор. Оваа хипотетичка клеточна мембрана била наречена „азотозом“, комбинација од „азот“ и „липозом“.
Хипотеза за панспермија
Се претпоставува дека големите удари на астероиди и комети на површината на земјата можеби предизвикале фрагменти од карпи оптоварени со микроби да избегаат од гравитацијата на Земјата, што укажува на можноста за панспермија. Пресметките покажуваат дека тие ќе наидат на многу тела во Сончевиот Систем, вклучувајќи го и Титан. Од друга страна, Џонатан Лунин тврди дека сите живи суштества во криогените јаглеводородни езера на Титан би требало да бидат хемиски толку различни од животот на Земјата што не би било можно едното да биде предок на другото.
Идни услови
Условите на Титан би можеле да станат многу попогодни за живеење во далечна иднина. За пет милијарди години од сега, кога Сонцето ќе стане црвен џин, температурата на неговата површина би можела да се зголеми доволно за Титан да поддржи течна вода на својата површина, што ќе го направи погодно за живеење. Како што ултравиолетовото производство на Сонцето се намалува, маглата во горната атмосфера на Титан ќе се исцрпи, намалувајќи го ефектот против стаклена градина на површината и овозможувајќи стаклена градина создадена од атмосферскиот метан да игра многу поголема улога. Овие услови заедно би можеле да создадат средина погодна за живеење и би можеле да опстојат неколку стотици милиони години. Се претпоставува дека ова било доволно време за да се појави едноставен живот на Земјата, иако присуството на амонијак на Титан би предизвикало хемиските реакции да се одвиваат побавно.
NGC 960
NGC 960 — спирална галаксија во соѕвездието Кит, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 960 се споменува и како MCG -2-7-28.
Откривање
Телото е откриено во 1886 година од страна на Френсис Ливенворт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 960 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 960 има привидни димензии од 1,2' х 0,3'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 2 ч 31 м 41,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 9° 18' 1". Положбениот агол на објектот е во износ од 125°.
Други поделби
Проучување на NGC 960 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 9621. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 265; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5282. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 886.
Кипарска православна црква
Кипарска православна црква (грчки: Ορθόδοξη Εκκλησία της Κύπρου, Kıbrıs Kilisesi) — автокефална црква, и во православниот свет се наоѓа на десеттото место. Има ранг на архиепископија.
Историја
Според преданијата, христијанството во Кипар прв го проповедал апостол Варнава во 45 година. Во 45 година, апостолите Павле и Варнава (според Католичката енциклопедија, тој е роден на островот) отишле на Кипар и стигнале до Пафос проповедајќи го Словото на Христа. Варнава се вратил на островот по римските прогони, каде што станал епископ задолжен за ширењето на христијанството на островот. Во времето на царот Зинон, кога бил одржан Халкидонскиот Собор, според христијанските верувања, апостолот му се јавил на Кипарскиот архиепископ Антим, и тоа трипати во три ноќи, и му го објавил својот гроб. По јавувањето и откривањето на моштите на апостол Варнава била основана Кипарската Црква, како апостолска, односно денешната автокефална црква.
Во почетокот, црквата била под управа на Антиохиската црква. Во 431 година станала автокефална црква. Во 6 век земјата била зазедена од Арапите, и ослободена во 965 година. Таа се има здобиено со афтокефалност и истата е признаена од страна на Вселенскиот Патријарх во Цариград, задржувајќи ја комплетната административна автономија на својот архиепископ. Големиот раскол, која довела до поделба на црквата на Католичка и Православна, имала големи последици за Кипарската црква. Во времето кога земјата била под контрола на Венецијанската република, црвата била под големо влијание на Папата. По заземањето на островот од страна на Османлиите, црквата имала своја автономија и право на религиозен обред. По основањето на државата, архиепископот Макариос III бил избран за претседател на републиката и на таа позиција се задржал до неговата смрт во 1977 година. Негов наследник бил Кристостомос, кој управувал до 2006 година.
Со Турската инвазија на островот од 20 јули 1974 година, 35% од островот станал турски, а голем дел од христијанското население го напуштиле тој дел од островот. На окупираниот дел од островот биле срушени неколку христијански објекти и споменици, а голем дел од истите биле претворени во џамии.
Денеска Кипарската црква се состои од една архиепископија и пет митрополии. Тие опфаќаат повеќе од 500 храмови и 9 манастири. Поглавар на црквата од 2006 година е Хризостом II.
NGC 2838
NGC 2838 — елиптична галаксија во соѕвездието Рис, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2838 се споменува и како MCG 7-19-61, CGCG 209-55, NPM1G +39.0203.
Откривање
Објектот е откриен на 18 март 1787 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2838 е од видот E?. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,6 m/лм2. NGC 2838 има привидни димензии од 0,9' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 20 м 43 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 39° 18' 59".
Други поделби
Проучување на NGC 2838 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 26434. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 71; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2991. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 721.
Космос-1769
Космос-1769 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 4 август 1986 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 5000 килограми. Космос-1769 бил воен извидувачки сателит за следење на флоти.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 93,2 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 442 км, а најмалото на 429.
Кирибатска азбука
Кирибатската азбука е официјалното писмо со кое се пишува јазикот. Азбуката е заснована на латиницата. Карактеристично за оваа азбука, но и за останатите азбуки во Океанија, е што има многу мал број букви - само 13 букви.
Азбуката потекнува од 1840 година кога Хирман Бингам II ја создал за да ја преведе Библијата на кирибатски. Пред да се создаде оваа азбука, кирибатскиот не бил пишан јазик. Интересно за азбуката е тоа што буквата s не се користи, а за тој глас се користи диграфот ti.
Самогласки
Во кирибатскиот има кратки и долги самогласки. Кратки се пишуваат со по една буква, долгите со по две.
Согласки
Согласките, од практични причини, ќе се поделат на два дела: носовки и согласки.
Како и самогласките, така и носовките имаат долга и кратка форма. Најчесто кратката форма се пишува со една, а долгата со две букви. Гласовите m и mm имаат и уште по една форма, проследена со апостроф (грлен глас).
Апострофот понекогаш се пишува и како w. Во речниците најчесто нема бележење на апостроф. Важно е да се напомене дека ниту еден систем кој го користи/ користел јазикот не ја претставува фонологијата. Поголемиот број гласови не се изговараат исто како останатите светски јазици, но сепак се пробува да се дојде до најсоодветниот еквивалент.
Америка Ферера
Америка Џорџина Ферера (анг. America Georgina Ferrera; родена 18 април 1984) е американска глумица, добитничка на наградите Еми, Златен глобус и SAG за најдобра телевизиска глумица во 2007 година, во улогата на Бети Суарез во серијата Грдата Бети. Таа исто така глумела и во филмовите Real Women Have Curves, Sisterhood of the Traveling Pants, Sisterhood of the Traveling Pants 2, и The Dry Land, а и накратко се појавила во филмот Lords of Dogtown (2005).
Ран живот
Ферера, најмладото дете од шест (четири браќа и една сестра) е родена во Лос Анџелес, Калифорнија на 18 април 1984 година. Нејзините родители имигрирале во САД од Хондурас во средината на 1970-те години.
Карина Лидбом
Солбрит Карина Лидбом (родена на 9 февруари 1957 година во Естерсунд) е шведска глумица и комичарка.
Валода
Валода — село во Егејска Македонија, Република Грција.
Бејн
Бејн — село во источна Албанија. Селото се наоѓа во областа Дебар, во округот Пешкопеја и во општината Клос.
Ида ЛаФонтејн
Кон крајот на 2014 година, Ајда Лафонтејн била контактирана од Universal и Polydor кои ја потпишале како нова пејачка на снимање. Нејзиниот прв музички сингл со нејзината етикета била "Shut Up And Kiss Me".
Средорек (село)
Средорек — село во Општина Долнени, во околината на градот Прилеп.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во Прилепското Поле, оддалечено 11 километри западно од општинскиот центар Долнени и 23 километри северозападно од Прилеп.
Историја
Во пописните дефтери од 1467/68 година во Средорек имало 14 христијански семејства; во 1481/82 – 17 семејства; во 1544/45 – 29 семејства, 4 неженети и 2 вдовици, како и 13 муслимански семејства; во 1568/69 – 7 христијански семејства, 2 неженети и 2 вдовици.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Средорек живееле 210 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Средорек имало 120 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Според пописот од 2002 година, во селото Средорек живеат 52 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 30 жители, сите Македонци.
Родови
Средорек е македонско село.
Родови во селото се: Качаровци (4 куќи) доселени се од селото Дабјани, а некогаш живееле и во Кривогаштани; Филиповци (3 куќи) доселени се од селото Кутлешево; Шамаковци (3 куќи) Доселени се од селото Горно Житоше, го знаат следното родословие: Ристе (жив на 28 г. во 1950-тите) Нове-Ташко-Толе-Момир-Костадин, од Горно Житоше се доселил предокот Ташко; Мавцовци (3 куќи) потекнуваат од тројца браќа кои се доселиле од Прилеп; Зиско (1 куќа) доселени се од Крушево, овде живеат само преку лето; Клаповци (2 куќи) доселени се од Новоселани; Гулевци (2 куќи) од Горно Житоше најпрво се иселиле во Сарандиново, а во 1930 година дошле овде; Блажевци (1 куќа) доселени се од селото Кошино каде род им биле Стојчевци, и таму биле староседелци; Цуцуловци (4 куќи) од Горно Житоше најпрво се населиле во Бело Поле, па од таму во 1928 година дошле во Средорек; Поречанци (1 куќа) доселени се од поречкото село Могилец во 1935 година.
Албанци: во селото има и еден албански род, тоа е Ајдаровци (1 куќа) доселени се во 1947 година од кичевското село Папрадиште. Овде живеат само преку лето.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 1469 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на приватен објект. Во ова избирачко место е опфатено и селото Дабјани.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 35 гласачи.
Климент Хераклејски
Епископ Климент (световно име Горан Божиновски;, ) — викарен епископ на Преспанско-пелагониската епархија , со титула Хераклејски.
Животопис
По завршувањето на средното економско училиште се запишува на студии по книжевност на скопскиот универзитет, и како вонреден студент на Теолошкиот факултет на кој и дипломира. На Света Гора заминува во 1993 година во Григоријатскиот манастир, каде што е замонашен со име Климент.
Две години подоцна, со благослов на митрополитот Петар се враќа во Македонија, вклучувајќи се во процесот на возобновување на монаштвото во македонските манастири. Првите пет години ги поминува во манастирот Водоча, крај Струмица.
Свештеноѓакон станува во Романија во 1995 година, во резиденцијалниот манастир на романскиот епископ Калиник, докажан пријател на Македонската православна црква.
За свештеномонах е ракоположен од митрополитот Петар во 1996 година, а од митрополитот Наум е произведен во игумен и архимандрит истата година. Духовен отец е на братството на манастирот Свето Преображение во Зрзе од 1997 година, на сестринството од манастирот Светиот Архангел Михаил во Варош, а од мај 2004 година е в.д. старешина на манастиротТрескавец.
Во 2005 година се запишал на постдипломски студии на Филозофскиот факултет во Скопје, на Катедрата за класични студии.
На 11 јули 2005 година, во соборниот храм на Преспанско-пелагониска епархија „Свети Димитриј“ во Битола се одржало наречение со кое се објавила хиротонијата на идниот викарен епископ Хераклејски, г. Климент.
На 12 јули 2005 година, во Црквата „Св. Димитриј“ - Битола е хиротонисан за викарен епископ на Преспанско-пелагониската епархија односно на Митрополитот Петар.
Буенос Аирес (покраина)
Буенос Аирес (Provincia de Buenos Aires) е најнаселената покраина во Аргентина. Главен град е Ла Плата (850.000 жители) и се наоѓа 50 км јужно од главниот град Буенос Аирес.
Географија
Буенос Аирес има површина од 307.571 км2 и се граничи со Рио Негро, Ла Пампа, Кордоба, Санта Фе и Ентре Риос. На исток излегува на Атлантикот. Воедно е и најголема покраина во Аргентина.
Претежно е рамничарска земја со исклучок на возвишенијата: Сиера де ла Вентана и Сиера де Тандил. Највисок врв е Серо Трес Пикос (1.239 м), а најдолга река е Саладо (700 км).
Клима
Просечната температура во покраината изнесува помеѓу 13 и 17 °C. На брегот ветровите се студени и влажни. Има дождови од 500 до 1.000 мм годишно.
Стопанство
Развиено е сточарството, од кои најмногу овчарството, свињарството, и живинарството. Од големо значење е и млекарската индустрија.
Од земјоделските култури најмногу се одгледува соја, пченка, пченица, сончоглед. Има исто и маслинови полиња.
Од индустријата најразвиени се хемиската, металургијата, автомеханиката, текстилната индустрија и производството на храна. со учинок од 50% од вкупното производство во земјата.
Туризам
Туризмот најзастапен е на атлантскиот брег. Познати туристички места се: Самборомбон Беј, Мар дел Плата и др.
Административна поделба
Покраината е поделена на 134 административни делови (partidos)
Билјард
Билјард — израз кој се однесува на широк спектар на вешти игри во кои се користи билјардски стап (наречен так) за удирање топки и нивни поместувања по билјардската маса која е завиткана во волнена платно (чоја) и врамени гумени рабови (мантинела).
Употреба на името
Историски поимот  билјард  го  зафаќал целиот спорт. Иако тоа име се користи како генеричко име за сите  такви игри, употреба речиси се расцепила на целосни значења во одредени групи на луѓе и географски подрачја. На пример, во Обединето Кралство зборот билјард означува првенствено англиски билјард. Во САД билјард првенствено се користи за карамбол. Во Македонија тој збор е популарен со синоним за осумка, варијанта фунти билјард, исто така билјардски игри со дупки во кој влегуваат куглите.
Варијанти на оваа игра
Билјардот се дели на три групи:
Историја
Билјардот има долга и богата историја која се протега од почетокот на 15 век. Во 1586 година телото на шкотската кралица Марија Стјуарт било завиткано во платното од нејзината маса за билјард. Вилијам Шекспир во драмата „Антонио и Клеопатра“ го употребил изразот: „Ајде на билјард“. Најпознатите љубители на билјард биле и Волфганг Амадеус Моцарт, Абрахам Линколн, Луј XIV, кралот на Франција, Марија Антоанета, Марк Твен, Џорџ Вашингтон, Томас Џеферсон, Наполеон I Бонапарт, Чарлс Дикенс, Луис Керол и многу други.
Општи правила
Следните општи правила важат за сите набројани билјардски игри, освен кога општите правила се исклучуваат  со некои од правилата на дадената игра. Како додаток, регулативите на билјардските игри покриваат и аспектни игри кои не ги засегаат  директно само правилата, како што се  услови кои  мораат  да ги исполнуваат со опремата  која се користи, како и организацијата на  турнирите. Билјард со дупки се игра на рамна маса која е покриена со волнено платно (камшик) и врамени гумени рабови (манитинела). Играчот користи стап (билјардски стап)  со кој ја удира белата топка, а тогаш таа ја удира посакуваната топка. Целта на играта е топките кои ги нишаниме да влезат во едната од шесте дупки  кои  се наоѓаат на краевите од масата. Игрите се разликуваат врз основа на тоа која топка е на ред да ја гаѓаме и врз основа на барањата што треба да ги исполниме за да победиме на натпреварот.
Играчка одговорност
Одговорноста на играчот лежи во тоа да е запознаен со сите правила, прописи и распореди за игра кои се применуваат на турнирот. Организаторите на турнирот ќе направат сè што е во нивна моќ тие информации да бидат достапни за сите играчи, сепак највисокото ниво на одговорност лежи во играчот.
„Ближењето на“ белата топка да се одреди кој ја има предноста за  почетен удар
„Ближењето “ за белата  топка  е прв  удар во  натпреварот  со  помош  која  се одредува со  кој број по  ред играчот ќе игра. Судијата ја  поставува топката  со двете  страни на  билјардската маса, на основната линија. Двајцата играчи  истовремено ја удираат топката  со цел да тие  удари во  мартинелата  на другата  страна на билјардската маса, да се одбијат  и да нивната  топка се  врати поблиску до мартинелата која се наоѓа зад основната линија и да и биде поблиска него противничката топка.
Се смета дека овој удар е неправилен под следните услови:
Враќање на топки во игра
Куглите се врќаат во игра, се враќаат на масата тако што нив ги поставуваме на подолгата средишна оска на масата, но што поблиску до задната точка (тоа точката на задната мартинела на која ја поставуваме првата топка во триаголник  кога ги составуваме куглите за почеток на  партијата) а измеѓу овие точки и мартинелата. При тоа, куглите кој се враќаат на масата не смејат никако да поместат некоја од останатите кугли кои останале на масата. Ако задната точка е зафатена, топката ја враќаме на најблиската точка така да таа е во допир со другите точки. Но, ако белата топка одма е до топката која ја  враќаме во игра, белата топка не смее да се доприра со топката која ја враќаме во игра, мора да се остави минимално астојание помеѓу овие две кугли. Ако целата линија  е измеѓу задната точка и мартинелата е  зафатена со други кугли, топката која ја враќаме во игра се става над последната точка, но што е можнопоблиску до оваа точка.
Враќање на движечките топки во нивната положба
Ако е потребно да некоја топка биде вратена на својата претходна позиција поради некакво движење, или поради чистење на куглите, судијата ќе гоо направи тоа најдобро што тоуме и знае. Играчот мора да ја прифати судиската одлука за позицијата на топката која се враќа на својата претходна позиција.
Одбивање на судиски одлуки и укажување на непочитување на пропишаните правила
Ако играчот мисли дека судијата донел погрешна одлука, тој може да му предложи на судијата да си ја провери својата одлука, но судиската одлука е последна и таа мора да се почитува. Сепак, ако играчот мисли дека судијата не постапува по правилата на соодветен начин, тој може да побара од делегатот да пронајде солуција за проблемот. Додека делаготаот ја испитува ситуацијата, судијата е должен да ја прекине играта. Фаулите мора да се судат веднаш откако ќе бидат направени.
Осумка
Осумка се игра со петнаесет кугли, плус белата топка. Играчот мора ги уфрли сите кугли од својата група( или куглите од број еден до број седум, или кугли од број девет до број петнаесет) пред да се обиде да поентира со топка број осум. Во оваа игра секој потег претходно се најавува.
Одредување кој има предност во изведување почетен удар (брејк)
За да одреди кој играч прв ќе го изведе почетниот удар, предност да бира ќе добие играчот што бил поуспешен во „доближување„ на топката. Потоа се продолжува со назименичен брејк.
Подредување кугли за играта „осумка “
Кај оваа игра петнаесет кугли се подредуваат во триаголникот така што се сите кугли прилепени една до друга и тоа топката на врвот се става на крај, а топката број осум во средината. Во последниот ред кугли, тие што се на краевите мора да се од различни групи(полна и шарена). Другите се редат без некој законит редослед.
Почетен удар (разбивање)
,#* Играчот да го повтори почетниот удар (разбивањето);
Продолжување со играта
Играчот останува да игра сè додека на легален начин ги уфрлува куглите, односно ја освојува партијата кога ќе ја уфрли топката со број осум.
Потези кои мораат да се најават
Секој удар, освем брејк, мора да се најави. Играчот може да ја најави на  топката број осум тек потоа откако ќе ги уфрли сите останати кугли. Играчот може да најави „сафет“ удар и после тоа неговиот противник да игра наместо него, а секоја топка која е уфрлена во текот на  „safety“ удар не се враќа во игра.
Загуба на натпреварот
Ово не се однесува на почетниот удар (брејк).
Стандардни фаули
Ако играч направи фаул, на ред за игра доаѓа неговиот противник. Противникот добива можност белата топка да ја  постави на било која позиција на масата и одтука да ја продолжи играта. Побројните фаули се сметаат за стандардни во играта „осмица“:
Озбилни фаули
Фаулите кој се побројни се казнуваат со загуба на натпреварот кој е во тек. Во случај на неспортско однесувањесудијтаа ќе ја одреди казната која се софпаѓа со прекршокот кој е предизвикан од играчот.
Пат позиција
Ако дојде до пат позиција играчот кој е по распоре има брејк во таа  партија и ќе го преновува почетниот удар (брејк).
Аргулички мост
Аргулички мост или Мал мост — камен мост во градот Кратово, заведен како Културно наследство на Македонија под називот Мал мост (Аргулички) во „Списокот на заштитени добра“ од 2012 година под реден број 25 во Кратово. . Мостот ја минува Манцева Река, притока на Кратовска (Табачка) Река.
Се наоѓа на крајот од градот, во кратовското маало Аргулица. Изграден е пред повеќе од 100 години. Денеска состојбата на мостот се влошува и целата камена структура е напукната.
Вањо Хаџиев
Вањо Хаџиев ( - 25 јануари 1995), повеќегодишен соработник на весникот „Нова Македонија“ и на речиси сите други изданија на НИП „Нова Македонија“.
Љубовната песна на Џ. Алфред Пруфрок
'''Љубовната песна на Ј. Алфред Пруфрок и други согледувања' (англиски: The Love Song of J. Alfred Prufrock and Other Observations) - збирка песни на англискиот поет Т. С. Елиот, за првпат објавена во 1917 година од издавачката куќа „Егоист“ (The Egoist Ltd.'') од Лондон.
Содржина
Збирката содржи вкупно 12 песни, вклучувајќи и некои од најдобрите и најпознатите песни на Т.С. Елиот, како што се: „Љубовната песна на Ј. Алфред Пруфрок“, „Портрет на дама“ (Portrait of a Lady), „Воведи“ (Preludes), „Рапсодија во ветровита ноќ“ (Rhapsody on a Windy Night) итн. Некои песни во збирката претходно биле објавени самостојно, во разни списанија. На пример, песната „Љубовната песна на Алфред Ј. Пруфрок“била објавена во 1915 година, кога списанието „Поезија“ од Чикаго ја објавило по препорака од неговиот европски дописник, Езра Паунд. Во таа прилика, Паунд напишал писмо до главната уредничка на списанието, Хериет Монро, наведувајќи: „Елиот ми ја испрати најдобрата песна од некој Американец што до сега сум ја имал (во рацете) или сум ја видел... ќе ја имате за неколку дена. Тој е единствениот Американец за кој знам дека го постигнал она што можам да го наречам адекватна подготовка за пишување...и запаметете ја оваа дата (30.9.1914) во бележникот“.
За збирката
Збирката е посветена на Жан Верденал (Jean Verdenal), кој погинал во 1915 година, во Битката кај Дарданелите, за време на Првата светска војна. Под посветата, Елиот ги ставил следниве стихови:
Or puoi la quantitate
quando dismento nostra vanitate,
trattando l'ombre come cosa salda.
Критички осврт кон збирката
Непосредно по појавувањето, збирката била неповолно дочекана од книжевната критика. Така, во една непотпишана критика во „Литературниот додаток на Тајмс“ (The Times Literary Supplement) од 21 јуни 1917 година било наведено: „Фактот што овие работи се случиле во умот на господинот Елиот сигурно дека е од најмала важност за кого било, дури и за него самиот. Сигурно е дека немаат никаква врска со поезија...“
Дукат
Дукат — средновековен златник кон потекнува од Венеција. Името потекнува од скратеното ducatus што значи „војводство“. Се проширил низ Европа како најтипичен трговски златник со тежина од 3,49 g и чистота од 0,9866.
Историја
Во употреба бил од октомври 1284 година кога бил создаден за време на владеењето на дуждот Јован Дандол, а се споменува за време на кралот Милутин кој бил негов современик. За кратко време, дукатот го копирале многу тогашни земји. Прв пат бил кован на стандардизиран начин во Кристијанија (Осло) во 1660 година. Најпознати во јавноста се дукатите, кои биле ковани во Австриското Царство / подоцна Австроунгарија). Постојат два вида дукати: единечни / еднокаратни со тежина од 3,49 g и т.н. четирикратни/ четирикаратни со маса од 13,9636 g. Австрискиот дукат била најчестата парична единица што се користела во Југоисточна Европа во 19 век. Дури и по воведувањето на форинтата како официјално платежно средство, Австроунгарија продолжила да го кова дукатот до 1915 година до кога и служи како официјално платежно средство.
Се верува дека вкупниот број на дукати произведени на крајот на 19 век во времето на Франц Јосиф е преку 60.000.000. Најзастапени се дукатите чие ковање било во 1915 година, на задната страна на дукатот е грбот на Австроунгарија, а на предната страна е ликот на императорот Франц Јосиф со венец од лаворов лист. По Првата светска војна, кралот Александар фалсификувал две серии единечни дукати (околу 2.000.000 парчиња) и една серија четирикратни дукати (нешто помалку од 1.000.000 парчиња) според австроунгарскиот модел. Прикажани се кралот и кралицата Марија. Во седумдесеттите години на 20 век во Австрија, дукатот почнал повторно да се кова во неговиот изворен облик. Така, денес може да се купи во специјализирани продавници кои продаваат инвестициско злато.
Бидејќи ковачница во Венеција се викала цека во цела Далмација дукатот се викал цекин, а во народниот јазик на Шумадија и Поморавје се користело името минц или mincać се слуша од германскиот збор mint mincamt.
Во стручната литература долго време се шпекулирало дека и во Србија се ковале златни дукати. Познати биле дукатите на кралот Милутин и кнезот Лазар, но од испитувањето на примероците било констатирано дека се работи за фалсификати. Австрискиот дукат бил во употреба во Србија сè до појавата на националните пари, кога е утврдено дека има вредност од 12 сребрени динари.