cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 5103
Други поделби
Проучување на NGC 5103 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 46552. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 76; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3031. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 133.
Замок Фридленд
Фридленд е средновековен замок сместен на територијата на современиот град Правдинск, Калининградската Област.
Историја
Датумот на основање на замокот Фридленд на реката Але се смета за 1312 година. Во 1347 година Фридленд бил заземен и уништен од Литванците.
По враќањето на Фридленд под контрола на Тевтонскиот ред, околу градот бил подигнат ѕид на тврдина, рововите биле проширени и продлабочени, биле изградени две моќни кули на југозапад и северозапад и две мали кули на југ. На западната и источната страна на Фридланд биле подигнати градски порти, кои вршеле и одбранбена функција. Источната порта, наречена Алетор, била урната во 1793 година. Западната порта, наречена Домнаутор во 1895 година, била купена за отпад. На почетокот на 16 век, на северната страна на Фридленд, била подигната двојна Мелничка порта со две кули со различна висина и ширина, урната во 1862 година.
До крајот на 1720-тите, утврдувањата на Фридланд престанале да ја исполнуваат својата намена: рововите беа делумно пополнети, станбените згради биле прикачени на градските ѕидини.
Остатоците од ѕидините на тврдината и западниот ров преживеале до почетокот на 21 век.
IC 1613
IC 1613 — галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 7 мај 1904 година од страна на Ројал Харвуд Фрост.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1613 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 15,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 mag, додека површинскиот сјај изнесува 12,3 m/лм2. IC 1613 има привидни димензии од 0,4' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 16 м 32,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +10° 2' 47"". Положбениот агол на објектот е во износ од 160°.
Други поделби
Проучување на IC 1613 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 1373788.
Живојин Балугџиќ
Живојин Балугџић — дипломат на Кралството Србија и Кралството Југославија.
Животопис
Основно училиште и гимназија завршил во Белград, а потоа започнал со студиите по право, кои ги заршил во Женева. Од Србија емигрирал во 1894 година, поради статијата „Го уривате дворот“ објавена во весникот „Народен пријател“, што го започнал заедно со Наум Димитријевиќ. Се вратил во Србија по Мајскиот преврат во 1903 година, кога станал секретар на Петар I Караѓорѓевиќ и шеф во Министерството за надвоешни работи. Во 1906 година, бил секретар во српското претставништво во Цариград. Бил конзул во Битола во 1907 година, а од 10 септември 1907 до 8 мај 1909 година бил конзул во Скопје. Се обидел да го смири судирот меѓу двете конзултски и митрополитски струења. На чело на митрополитската струја бил скопскиот владика Викентиј Скопски, кој настојувал од српската дипломатија целосно да го преземе раководењето со револуционерната организација, како и со школството во Македонија. Меѓу 1909 и 1912 година, бил конзул во Солун. Бил дипломатски претставник во Атина, Рим, и Берлин. Се пензионирал во 1935 година, а умрел во 1941 година.
Космос-1070
Космос-1070 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 11 јануари 1979 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 5500 килограми. Космос-1070 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,4 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 62,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 290 км, а најмалото на 203.
Царево (општина)
Општина Царево (Община Царево) — општина во Бургаската област, југозападна Бугарија. Има 13 населени места со вкупно население од 9.291 жители (2011). Зафаќа површина од.
Југоисточниот дел од општината се граничи со Турција. Границата ја образува Резовска Река.
Населени места
Ова се населените места во општината. Градовите се прикажани со задебелени букви.
Вентотене
Вентотене (Pandataria или  од Πανδατερία translit. Pandatería или translit. , локално: ) - еден од Понцијанските Острови во Тиренското Море, 46 километри во близина на брегот на Гаета, веднаш на границата помеѓу Лацио и Кампанија, Италија. Општината Вентотене во провинцијата Латина (Лацио) имала 708 постојани жители на пописот од 2008 година.
Географија
На островот има остатоци од стар вулкан Неговата должина изнесува 3 километри и максимална ширина од околу 800 метри.
Општината го вклучува и малиот остров Санто Стефано, кој се наоѓа 2 километри на исток, каде се наоѓа еден голем затвор, сега затворен. Подалечниот остров, Понца се наоѓа 40 километри на запад.
Римското Царство
Некаде подоцна, Јулија Ливила била дискретно изгладнувана до смрт и нејзините останки веројатно биле донесени назад во Рим, кога нејзината постара сестра Агрипина Помладата станала влијателна како сопруга на Клаудиј. Уште една истакната дама на династијата Јулиј-Клаудиј, Клаудија Октавија, која била првата жена на царот Нерон, била протерана аа Пандатерија во 62 година и потоа погубена по наредба на нејзиниот сопруг.
Ова исто така е островот на кој била протерана Св. Флавија Домитила, внуката на царот Веспазијан.
Дваесетти Век
Затворски камп бил создаден под Бурбонците и преструктуиран под Бенито Мусолини на соседниот остров Санто Стефано. Таму имало до 700 затвореници, вклучувајќи 400 комунисти, помеѓу 1939 и 1943 година. Еден од нив бил Алтиеро Спинели кој таму го напишал текстот сега познат како "Вентотенски манифест", промовирајќи ја идејата за федерална Европа по војната.
Во август 2016 година, италијанскиот Премиер Матео Ренци се сретнал со германската канцеларка Ангела Меркел и францускиот претседател Франсоа Оланд на Вентотене, за положување венец на гробот на Алтиеро Спинели и ревидирање на политиката на Европската Унија во однос на претстојното британско повлекување од ЕУ (познато како Брегзит).
Сообраќај
Островот е поврзан со ферибот и хидрофоил услуга за Формиа и Анџио. Ова е дополнето со летните услуги од и кон Искја.
Главни знаменитости
Пристаништето зачувало туф на стари римски структура. На островот исто така останале и вили и голем површинскисистем на канали за собирање дождовница, бидејќи на островот нема природни извори питка вода, која денес се носи со танкер.
Во јули 2009 година, археолозите го објавиле откривањето на пет одамна потонати римски бродови во длабоките води околу Вентотене, со нивниот товар маслиново масло, гарум и метални инготи. Еден брод бил товарен со вид сад кој се нарекува мортариум, во кој храната се ставала во земја. . Некои од најдените предмети веднаш биле поставени да се видат во Вентотене.
Наводи
<references group="" responsive="">
NGC 7512
NGC 7512 — елиптична галаксија во соѕвездието Пегаз, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7512 се споменува и како UGC 12414, MCG 5-54-46, CGCG 496-54.
Откривање
Објектот е откриен на 28 септември 1878 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7512 е од видот E3. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. NGC 7512 има привидни димензии од 1,5' х 1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 12 м 20,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +31° 7' 32"". Положбениот агол на објектот е во износ од 30°.
Други поделби
Проучување на NGC 7512 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 70683. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 124; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2751. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 914.
Анадолски леопард
Анадолски леопард (Panthera pardus tulliana) — мачка која во минатото била опишана како посебен подвид на леопард, со природно живеалиште во Анадолија (Мала Азија), Турција. Сепак, денешните таксономси анализи покажале дека овие леопарди генетски многу малку се разликуваат од останатите западно и централноазиски леопарди па поради тоа треба да бидат вклучени во подвидот персиски леопард (Panthera pardus saxicolor). Во моментов останува непознато дали анадолскиот леопард е сѐ уште присутен во дивината.
Исхрана
Во дивината, најчест плен на леопардите се диви копитари како елени, дивокози, планински кози и повремено диви свињи. Ова животно се храни и со птици, но доколку му се пружи шанса и со домашна стока.
Распространетост
Во минатото овие леопарди ги населувале шумите и ридовите на егејското и средоземното крајбрежје и регионите во источниот дел на Мала Азија. Во Израел, анадолските леопарди биле присутни до1980-тите. Во оваа држава постојат и неколку непотврдени изјави за средби со леопарди во Галилеја и Голанската висорамнина.
Забележани леопарди
Последниот пат кога официјално бил забележан анадолски леопард е 1974 година. Животното било убиено откако нападнало жена во едно село, околу пет километри оддалечено од Бејпазари. Иако некои научници предлагаат дека подвидот веќе е изумрен во дивината, други спетаат дека сѐ уште постојат помеѓу 10-15 единки. Во 2001 година, леопард бил забележан во месноста Данди во близина на градот Мут на планините Тавр, во турското Средоземен регион, како и во околината на Мускили Брок на источниот брег на црното море. Во 2003 година, возрасен мажјак бил снимен на камери поставени во Националниот парк Вашловани во Грузија. Во 2004 година исто така бил забележан леопард на платото Покут. Во 2002 година, тим на Big Cat Rescue (Спасување на големите мачки) трганал на експедиција на надморска висина од околу 2000 метри. Експедицијата била организирана поради фотографија на која бил сликан отисок од шепа на леопард. За време на истражувањето, тимот забележал леопард, но животното набрзина избегало пред да успеат да го сликаат. Следниот ден, тимот успеал да слика анадолски леопард, со што се потврдило неговото присуство во дивината. Сепак, се смета дека постојат само 10-15 единки во дивината. Во моментов Фондацијата за анадолскиот леопард (составена од холандски и турски истражувачи), ја проучива популацијата на овој леопард со поставуање на камери-стапици на паланината Тавр.
Причини за намалување на популациите
Се претпоставува дека прекумерното трофејно ловење е главниот фактор за намалување на бројноста на популациите на анадолскиот леопард. Иако леопардот во Турција станал заштитен со закон од 1978 година, сепак ова не го спречило и понатамошното нелегално убивање. Се претпоставува дека ова е поради репутацијата на леопардот која го претставува како штетник и крволочно животно, како и игнорирање на неговата значајна улога во екологијата на биосистемот.
1359
1359 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1359 година од новата ера, 359. од вториот милениум, 59. од XIV век и последна од 1350-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6867 и 6868 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6109 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5119 и 5120 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2112.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1359 година се протега во 3995 и 3996, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4055 и 4056 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1902. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 760 и 761 исламска година.
Агатониси
Агатониси (грчки: Αγαθονήσι) — мал грчки остров и општина кој се наоѓа во југоисточниот дел на Егејско Море. Припаѓа на групата острови Додеканези и е дел од регионалната единица Калимнос. Островот исто така е локално познат како Гајдаро („Магаре“), или со неговото античко име Трагаја.
Велосипедска прошетка - Културното наследство низ Струмичкото Поле
Велосипедска прошетка - Културното наследство низ Струмичкото Поле е велосипедски спортско-рекреативен и културно-туристички настан кој се одржува на повеќе места низ Струмичкото Поле во југоисточниот дел на Македонија. Настанот за првпат се одржал во 2015 година, по урнекот на велосипедската прошетка по културното наследство на Прилепското Поле одржана во 2014 година.
Агатониси
Име
Во античките времиња, Агатониси бил познат како Псетудс (грчки: Ψετούσσα). Античкиот историчар Тукидид, исто така, го навел како Трагаја (грчки: Τραγαία), додека Страбон како Трагија и Плутарх како Трагија. Островот е познат како Гајдаро на италијански и како Ешек Адаси на турски јазик.
Велосипедска прошетка - Културното наследство низ Струмичкото Поле
Организација
Во рамки на проектот за збогатување на туристичката понуда со посета на културно-историски и природни знаменитости низ различни региони на Македонија преку спортски настани и велосипедски тури, здружението „Одржливи иницијативи“ од Скопје во 2014 година започнало и успешно ја организирало првата велосипедска прошетка по културното наследство низ Прилепското Поле, по што во 2015 година во соработка со ВК „Актив“ од Струмица е организиран настанот „Велосипедска прошетка - Културното наследство низ Струмичкото Поле“ кој се одржал на 13 септември. Настанот бил организиран во партнерство со Општина Струмица, а со поддршка и од Општина Василево, како и со приватни претпријатија и компании од регионот како: „Агрофруктус“ - Струмица, „Грозд“ - Струмица, „Интермакс“ - Струмица, „Ресана“ - Струмица, „Стефано 97“ - Скопје, Велосипедски сервис „Сити Бајк“ – Струмица. Медиумска поддршка на настанот дале: МПМ, Нова Македонија, МКД.мк, то4ак, плагиј.ат.
Патеки
Настанот содржи 2 патеки односно рути: „Рамна“ и „Висока“ кои минуваат низ повеќе села, двата познати манастири, долината на река Водоча со вештачкото езеро и повеќе културно-историски знаменитости.
Агатониси
Географија
Највисоката точка на островот е 209 метри надморска височина. Овој врв се наоѓа во близина на Микро Хорио. Островот зафаќа површина од 13,5 квадратни километри. Тој е направена речиси целосно од варовници и е покриен со трнлива макија. Островот е опкружен со многу помали острови и на него се наоѓаат две села: Мегало Хорио („Големо село“) и Микро Хорио („Мало село“). Меѓу нив е малата населба Агиос Георгиос (Свети Ѓорѓи), која го формира единственото пристаниште на островот и се состои од неколку хотели и ресторани.
Велосипедска прошетка - Културното наследство низ Струмичкото Поле
Патеки
Рамната посетува 7 села и е долга 21 км. Целата патека е по асфалт и има вкупно вертикално искачување од 225 м. Наменета е за лица кои сакаат лесно да поминат, без особено тешки делови, за почетници, за градски корисници на велосипедот, за фамилии, за деца, за сите кои не се брзаат никаде и сакаат да уживаат во полето и да научат нешто повеќе за него. На неа може да се дојде и со обичен градски велосипед. Целата ниска рута минува низ Струмичкото Поле, започнувајќи од плоштадот во Струмица се движи во правец на североисток до селото Баница каде се посетува археолошката знаменитост Струмин Гроб каде што се прави првата пауза за негова посета и запознавање. Оттаму, по работ на котлинското дно во подножјето на планината Еленица стигнува до до селото Водоча и познатиот Манастир „Св. Леонтиј“ каде се спојува со високата тура и се прави втората пауза со водичи за разгледување на манастирот. Рутата продолжува до селото Вељуса и познатиот Манастир „Св. Богородица - Елеуса“ каде заедно со високата рута се прави третата пауза за посета и разгледување на манастирот. Возењето продолжува низ рамнината на Струмичкото Поле во Општина Василево каде се минува низ селата Ангелци, Градошорци, Василево и Добрејци каде преку стариот пат се влегува во паркот во Струмица каде што завршуваат двете рути.
Агатониси
Географија
Во близина на Агатониси се наоѓаат неколку островчиња: Псатониси, Стронгили, Нерониси, Катагани, сите од варовници и Кунелониси, од карпи.
Администрација
Во 2011 година, како дел од законот Каликратис, статусот на островот бил надграден од Заедницата во Општина.
Велосипедска прошетка - Културното наследство низ Струмичкото Поле
Програма и знаменитости
Во рамки на програмата се предвидени посети на најпознатите културно-историски споменици во Струмичкото Поле, како што се илјадагодишните Водочки и Вељушки манастир, тврдината „Цареви кули“ над градот Струмица, познатиот „Струмин Гроб“ близу градот Струмица и селото Баница, за кои се организирани кустоси кои ги објаснат самите местата и нивното културно-историско значење. Програмата и организацијата на самиот настан вклучуваат и: осмислена, обележана и безбедна патека; лица – редари задолжени да го покажуваат патот; сервисери задолжени да ви помагаат ако имате проблем со велосипедот; обезбедени освежувања и окрепнувања долж патеката; лица обучени за прва помош присутни со вас на велосипеди; амбулантно возило кое ја следи групата; сервисно возило кое ја следи групата; ручек и изненадување за учесниците подготвено од покровителите на настанот.
Агатониси
Население
Кон крајот на 1920-тите островот имал 80 жители, активни во земјоделството и одгледувањето овци. Пописот на островот во 1981 година покажал дека е населен со 133 луѓе. Во 1991 година, уште еден попис покажал дека населението паднало на 112 жители. На пописот од 2001 година, населението повторно се зголемило на 158 жители, а во 2011 година населението било 185, од кои 168 живееле во Мегало Хорио, а само 17 во Микро Хорио. Општината Агатониси, која ги вклучува ненаселените острови Гларос, Кунели, Нера и Псатонисио, има површина од 14.500 квадратни километри.
Велосипедска прошетка - Културното наследство низ Струмичкото Поле
Посетеност
На првото издание учествувале нешто повеќе од 200 велосипедисти, од кои околу 120 на рамната и 80 на високата тура. Настанот има бројни посетители ширум Македонија, а посета оствариле и гости од странство, меѓу кои и од фондацијата „Биодиверзитет“ кои дошле со велосипеди од соседна Бугарија, како и велосипедисти од Србија и Хрватска.
Бјорко
Бјорко (шведски за „Остров од бреза“) е остров во езерото Маларен во источно-централна Шведска. Претежно е познат по сместувањето на местото на ископување населено со населба Бирка в. 750-975 н.е., заедно со Ховгарден на Аделс, прогласена за светско наследство во 1993 година. Се наоѓа јужно од Аделсо и западно од островите Екеро и Мунсу, и е еден од островите во општината Екеро.
Историја
Најстариот од античките остатоци на островот е мал. Мала реликвија или светилиште била откопана на врвот на островот. Во античките германски текстот се однесува на нешто или некого, познат како "еден" или "гласник", Тој се состоел од девет камени структури, од кои две се изгорени насипи, а еден е каирн познат како "Гробот на Инга". На Нивниот карактер и покачената локација укажуваат дека припаѓале на привремена населба од бронзено време (1800-500 п.н.е.), од луѓе кои го посетиле островот за сезонски лов и риболов. Првата постојана населба датира од доцното германско железно време (400-800 н.е.). Мала гробница која содржи 15 гробови на сесевероисточниот дел на островот, позната како Ормкенс, е веројатно остатоци од мала населба која пред датира од Бирка за помалку од еден век. Можно е гробот да му припаѓа на селото на островот, Бјорко, заедно со уште две гробишта: Гриндбекен, северно од селото со 25 гробови и Кербека, јужно од селото со 45 гробови. Последното од овие места содржи ковчези и на тој начин укажува дека селото коегзистирало со Бирка, го преживеало и продолжува да постои. Во селото имало девет фарми до околу 1900 година, кога четири од нив морале да се преселат, а три останале денес. Повеќето од постојните згради се од почетокот на 20 век, со неколку индивидуални згради кои се постари еден век или повеќе.
Бирка
Населбата Бирка потекнува околу 800 година од нашата ера на бреговите на теснецот што ги дели Бјорко и Аделс, денес пасиште познато како Бистан, зафаќајќи околу 12 хектари. Областа е уште ограничена со древните одбранбени земјени работи, кои некогаш сигурно се протегале подалеку на југ до ридската тврдина во Боргберг. Во водата во непосредна близина на Бирка се наоѓаат остатоци од столбови за кои се верува дека служеле како поморска одбранбена линија. Околу земјените работи се пронајдени три големи гробишта што и припаѓаат на Бирка. Најсевероисточно и најголемо е Хемланден со околу 1.600 гробови; јужно од Бирка се наоѓаат две помали гробишта: берговски огниште со 250 гробови и Кварнкаба со 185 гробови. Откопани се приближно 1.100 од 2.000 гробови Бирка. Археолошките наоди од ископувањата ги чува Шведскиот музеј за национални антиквитети во Стокхолм. Во 1834 година, илјада години откако Ансгар го посети островот, таканаречениот „Крст Ансгар“ бил подигнат на Боргберг, а сто години подоцна „Капелата Ансгар“ била изградена источно од селото. Малата капела е изградена со употреба на песочник и има хор, наос и кула. За време на службите, се отвориле три големи порти за да се овозможи проповед на отворено. Капелата е богато украсена со слики и скулптури од неколку познати шведски уметници.
Денес, големи делови од северниот остров се купени од шведската влада со цел да се заштитат остатоците. Оваа област е управувана од Шведскиот одбор за национално наследство (Одборот за национално наследство), кој се обидувал да го зачува и обнови пејзажот.
Црква „Св. Атанасиј“ - Галичани
'''Св. Атанасиј''' — црква во прилепското село Галичани. Му припаѓа на Прилепското архијерејско намесништво во Преспанско-пелагониската епархија на МПЦ - ОА.
Архитектура
Црквата се наоѓа во непосредна близина на пругата Прилеп – Битола недалеку од селото, на патот за Кадино Село. Таа е скромна по големина, облик и материјали. Претставува издолжена еднокорабна градба, со тристранна апсида однадвор, а внатре има изглед на неправилен полукруг. Ѕидовите се направени од делкан камен со варов малтер. Заедно со црквата е изѕидана и мала припрата на западната страна.
Историја
Според постарите жители на селото, црквата е поправена во 1941 г. поради оштетувања во пороите. Во 1999 г. се преземени превентивни мерки за заштита на фрескоживописот со цел да се избегнат потенцијални повреди при конзерваторско-реставраторските работи на архитектурата.
Живопис
Од живописот, кој некогаш ги покривал сите ѕидни површини во црквата, денес останало сосема малку во олтарот. На источниот дел од јужниот ѕид, под слој од вар има општетени делови од фрески. Главно се зачувани површините на средишната ниша, на нишата на жртвеникот, десно од апсидата и над неа. Во долното подрачје на апсидата има пет архијереи — тројца северно од прозорецот и двајца јужно. Сите се свртени во три четвртини кон центарот, каде бил Христос како Агнец во сцената „Поклонување на Агнецот“. Тој детаљ е целосно уништен. Првиот ерхијереј од север кон југ е Свети Никола, вториот е Свети Григориј, а третиот е Свети Василиј. Од двајцата на јужната страна едниот е Јован Златоуст, а другиот е непознат. Архијереите се облечени во полиставриони, врз кои се ставени омофори. Боите на омофорите варираат, така што едниот архиереј има зелени, а другиот црвени. Архиереите пред себе држат развиен свиток.
Во полукалотата на апсидата претставена е „Богородица поширока од небесата“. Пресвета Богородица е насликана до половина, потполно фронтално со раширени раце (Оранта). Од сината облека се гледаат само ракавите, кои во долниот дел се украсени со по две бисерни ленти. Главата и облеката ѝ ја покрива темноцрвена риза (мафориј) со фојникии, обликувани како обични реси. Десното рамо ѝ е украсено со златеста седмокрака ѕвезда. На градите е насликан тробоен медалјон (гледајќи од центарот се редат следниве бои: темно-сина, светлосина и бела), а дополовина Христос Емануил. Христос е поставен фронтално, во гест на благословување. Облечен е во бел хитон и црвен химатион (горна облека).
Над апсидата, до самиот раб, обележан со црвена лента е насликан Христовиот убрус. На источниот ѕид, јужно од апсидата, насликан е светиот ѓакон Роман. Во целиот горен дел, над убрусот, прикажана е сцената на Христовото Вознесение. Централниот дел на композицијата, на местото каде што е прикажан Христос, покриен е со една масивна греда, која не дозволува согледување на целината. Во делот, каде што некогаш постоел свод, композицијата завршува полукружно. Апостолите се распоредени во две групи — лево и десно. Кон левата група насликана е Богородица Оранта. Во долниот дел насликани се елементи од пејсажот, на чисто средновековен начин. Лево од апсидата, во нишката на протезисот, насликана е сцена Imago Рietatis (Ожалостениот Човек).
Според својата архитектура и живопис „Свети Атанасиј“ се датира во првата половина на XVII век. И архитектурата и живописот са дело на месни мајстори. За тоа сведочат јазичните особености на сигнатурите. Така на пример, името на свети Григориј е напишано како „Свети Глигур“. На ктиторскиот натпис во црквата „Св. Атанасиј“ во соседното село Рилево се вели дека таа е изградена во 1627 г. од мајстор Иван од Кичево и зографисана од мајстор Јон од Линотопи. Фреските во галичанската црква се одликуваат со изразено епигонство — зографот настојувал да се придржува кон обрасците на македонскиот живопис од средниот век.
Во 1961 г. се забележани две икони. На едната оштетена икона е Јован Крстител, и најверојатно тие се дело на дебарски мајстор. На долниот раб има натпис: „Помјани Господи раба твоего Моисо с свем чадом + 1837“. На другата добра икона од XIX век е Свети Димитриј на црвен коњ.
Римски наоди
Во црквата има мермерни сполии од римско време, земени од селаните од археолошкото наоѓалиште Галичанска Рудина. Во северозападниот агол на црквата, вкопан во подот, има мал мермерен блок со релјефна претстава на гола фигура. Во припратата има оштетен јонски капител. Во олтарот Светиот престол е на мермерен блок, украсен со релјеф со листови оД предната страна. Блокот е вкопан во земја. Над него, непосредно под плочата на чесната трпеза има една обратно поставена мермерна стопа. Во ѓаконикот има дел од мал мермерен столб. Во 1961 г. е откриена и мала мермерна вотивна плоча со претстава на Тракиски коњаник, која е пренесена во Заводот и музеј во Прилеп. Плочата е најдена во селото.
Караула Добро Поле
Караула Добро Поле — караула на врвот Добро Поле во Мариово, јужна Македонија. Му припаѓа на атарот на селото Градешница. Ги има следниве географски координати: 41o 02 ' 30  СГШ, 21o 53 ' 02  ИГД.
Тацелвурм
Тацелвурм (германски: Tatzelwurm) е назив за легендарно суштество кое наводно живее на Алпите.
Опис
Најчесто се опишува како голем гуштер со голема глава и долга опашка. Се претпоставува дека е долг помеѓу 60 и 90 сантиметри.
Видувања
Првото забележано видување се случило во 1779 година. . швајцарски фотограф кој се викал Балкин во 1934 година видел чудно суштество кое успеал да го фотографира. Тогаш е покрената експедиција за да се пронајде тацелвурм, но ништо не е пронајдено. Доста научници денес мислат дека фотографијата е лажна, но сепак луѓето продолжиле да пријавуваат дека наводно виделе тацелвурм.
Диуретик
Диуретик е лек кој го зголемува степенот на уринирање и со тоа обезбедува присилна диуреза. Постојат повеќе групи на диуретици. Сите диуретици го зголемуваат исфрлањето на вода од телото, но секоја група го прави тоа на различен начин.
Класификација
Диуретиците може да се поделат на:
Историја
До 1957 година, единствени ефикасни достапни диуретици биле интравенските и интрамускулни живини агенси, чија употреба била проблематична; нивната употреба била ограничена само на пациенти со срцева слабост. Во 1937 и 1938, истражување за механизмот на ацидемија која ја предизвикуваат сулфонамидите покажало дека тие исто така имаат и диуретичен ефект, при што оралната диуретична терапија станала возможна. Седум години подоцна, развојот на ацетазоламидот, инхибитор на јаглеродната анхидраза, помогнал да се разбере механизмот на ацидификацијата на урината и диурезата во бубрежните тубули.
Чепеларе
Чепеларе (Чепеларе) — град-општина во Jужна Бугариjа. Се наоѓа во Смољанска област и е втор по големина во областа по Смољан. Градот е рекреативен скијачки центар, ситуиран на надморска височина од 1232 м. Располага со 1000 легла за туристите, скијачки патеки и ски-лифтови, а општината - општо со 5300 туристички места. На Чепеларе се изградени многу хотели. Во непосредна близина се наоѓа Пампорово - светски туристичко-рекреативен центар, наjголем во Родопите.
Чепеларското туристичка дружина „Студенец“ е создадена во 1934 г., а од 1950 г. кон неа е присоединет пештерскиот клуб. Во Чепеларе е единствениот на Балканот „Музеj за спелеологиjа и бугарски карст“.
Ацетонитрил
Ацетонитрил, чести скратено како MeCN (метил цијанид), е хемиско соединение со формула CH3CN и структурна формула H3C\sC\tN. Оваа безбојна течност е наједноставниот органски нитрил (водород цијанидот е поедноставен нитрил, но цијанидниот анјон не е класифициран како органски). Се произведува главно како нуспроизвод од производството на акрилонитрил. Се користи како поларен апротичен растворувач во органската синтеза и во прочистувањето на бутадиен. N\tC\sC скелетот е линеарен со кратко растојание C\tN од 1,16 Å.
Ацетонитрил првпат бил подготвен во 1847 година од францускиот хемичар Жан-Батист Думас.
Употреба
Ацетонитрил се користи главно како растворувач за прочистување на бутадиен во рафинериите. Поточно, ацетонитрилот се внесува во горниот дел од колоната за дестилација исполнета со јаглеводороди, вклучително и бутадиен и како што ацетонитрилот паѓа низ колоната, го апсорбира бутадиенот кој потоа се испраќа од дното на кулата до втора разделна кула. Потоа се користи топлина во разделната кула за да се одвои бутадиенот.
Во лабораторија се користи како растворувач со среден поларитет кој се меша со вода и низа органски растворувачи, но не и со заситени јаглеводороди. Бидејќи има удобен опсег на течност и висока диелектрична константа од 38,8. Со диполен момент од 3,92 D, ацетонитрил раствора широк опсег на јонски и неполарни соединенија и е корисен како мобилна фаза во HPLC и LC-MS.
Неговиот прекин на ултравиолетова транспарентност, нискиот вискозитет и ниската хемиска реактивност го прават популарен избор за течна хроматографија со високи перформанси (HPLC).
Ацетонитрилот игра значајна улога како доминантен растворувач кој се користи во синтезата на олигонуклеотиди од нуклеозидни фосфорамидити.
Индустриски, се користи како растворувач за производство на фармацевтски производи и фотографски филм.
Органски синтези
Ацетонитрилот е вообичаен двојаглероден градежен блок во органската синтеза од многу корисни хемикалии, вклучувајќи ацетамидин хидрохлорид, тиамин и α-нафтален оцетна киселина. Неговата реакција со цијаноген хлорид дава малонитрил.
Како донатор на електронски пар
Ацетонитрилот има слободен електронски пар во азотниот атом, кој може да формира многу нитрилни комплекси со преоден метал. Бидејќи е слабо базен, тој е лесно заменлив лиганд. На пример, бис(ацетонитрил)паладиум дихлорид се подготвува со загревање на суспензија од паладиум хлорид во ацетонитрил: Сроден комплекс е тетракис (ацетонитрил) бакар(I) хексафлуорофосфат [Cu(CH3CN)4]+. CH3CN групите во овие комплекси се брзо поместени од многу други лиганди.
Исто така, формира луисови адукти со луисови киселини од групата 13 како бор трифлуорид. Во суперкиселините, можно е да се протонира ацетонитрил.
Производство
Ацетонитрил е нуспроизвод од производството на акрилонитрил. Повеќето се согоруваат за да се поддржи планираниот процес, но се проценува дека неколку илјади тони се задржани за горенаведените апликации. Така, трендовите на производство на ацетонитрил генерално ги следат оние на акрилонитрилот. Ацетонитрил, исто така, може да се произведува со многу други методи, но тие не се од комерцијална важност од 2002 година. Илустративни начини се со дехидрација на ацетамид или со хидрогенирање на мешавини од јаглерод моноксид и амонијак. Во 1992 година, во САД беа произведени 14.700 тони (32.400.000 lb) ацетонитрил.
Истражувана е и каталитичката амоксидација на етилен.
Недостаток на ацетонитрил во 2008-2009 година
Почнувајќи од октомври 2008 година, светската понуда на ацетонитрил беше мала бидејќи кинеското производство беше затворено за Олимпијадата. Понатаму, една американска фабрика беше оштетена во Тексас за време на ураганот Ајк. Поради глобалното економско забавување, производството на акрилонитрил што се користи во акрилни влакна и во смоли на акрилонитрил бутадиен стирен (ABS) се намали. Ацетонитрилот е нуспроизвод во производството на акрилонитрил и неговото производство исто така се намали, што дополнително го зголемува недостигот на ацетонитрил. Глобалниот недостиг на ацетонитрил продолжи до почетокот на 2009 година.
Токсичност
Ацетонитрил има само скромна токсичност во мали дози. Може да се метаболизира за да произведе водород цијанид, кој е извор на забележаните токсични ефекти. Генерално, почетокот на токсичните ефекти е одложен, поради времето потребно за телото да го метаболизира ацетонитрилот во цијанид (обично околу 2-12 часа).
Случаите на труење со ацетонитрил кај луѓето (или, поконкретно, на труење со цијанид по изложување на ацетонитрил) се ретки, но не се непознати, со вдишување, голтање и (можеби) со апсорпција на кожата. Симптомите, кои обично не се појавуваат неколку часа по изложувањето, вклучуваат тешкотии со дишењето, бавен пулс, гадење и повраќање. Конвулзии и кома може да се појават во сериозни случаи, проследени со смрт од респираторна инсуфициенција. Третманот е како за труење со цијанид, со кислород, натриум нитрит и натриум тиосулфат меѓу најчесто користените итни третмани.
Се користи во формулации за отстранувач на лак за нокти и покрај неговата токсичност. Најмалку два случаи се пријавени на случајно труење на мали деца со отстранувач на лак на база на ацетонитрил, од кои еден бил фатален. Ацетонот и етил ацетатот често се претпочитаат како побезбедни за домашна употреба, а ацетонитрилот е забранет во козметичките производи во Европската економска област од март 2000 година.
Метаболизам и екскреција
Заеднички со другите нитрили, ацетонитрилот може да се метаболизира во микрозомите, особено во црниот дроб, за да произведе водород цијанид, како што беше првпат прикажано од Поцани и сор. во 1959 година. Првиот чекор во оваа патека е оксидација на ацетонитрил во гликолонитрил со помош на NADPH-зависна цитохром P450 монооксигеназа. Гликолонитрилот потоа се подложува на спонтано распаѓање за да добие водород цијанид и формалдехид. Формалдехид, токсин и канцероген сам по себе, дополнително се оксидира до мравја киселина, која е уште еден извор на токсичност.
Метаболизмот на ацетонитрилот е многу побавен од оној на другите нитрили, што е причина за неговата релативно ниска токсичност. Оттука, еден час по администрацијата на потенцијално смртоносна доза, концентрацијата на цијанид во мозокот на стаорецот беше 1⁄20 од онаа за доза на пропионитрил 60 пати помала (види табела).
Релативно бавниот метаболизам на ацетонитрил во водород цијанид овозможува поголем дел од произведениот цијанид да се детоксицира во телото до тиоцијанат (патот на родан). Исто така, овозможува поголем дел од ацетонитрилот да се излачува непроменет пред да се метаболизира. Главните патишта на екскреција се со издишување и со урина.
Христо Чочо
Христо Чочо или Вескос или Баховитис (Χρήστος Τσότσιος, Τσότσος, Βέσκος, Μπαχοβίτης) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на Македонската револуционерна организација, по засилувањето на грчката вооружена пропаганда застанал на страната на грчката кауза и како андартски капетан учествува во Борбата за Македонија.
Животопис
Христо Чочо е роден во воденското село Бахово, тогаш во Османлиското Царство. Како арамија ги обиколувал Меглен, Мариово, Тиквеш, Ниџе, Пиново, Кожуф и Пајак планина.
По засилувањето на македонското револуционерно движење влегол во Македонската револуционерна организација и дејствувал со четите на Лука Иванов и Кара Ташо.
На 25 август 1906 година четата им била нападната во близината на селето Сборско од андартската чета на Константинос Гарефис. Во борбата загинале Лука Иванов, Кара Ташо и Константинос Гарефис, според некои нападот бил извршен бивши арамии, четници при Лука Иванов. Во овој судир Христо Чочо бил полесно ранет.
Набргу потоа Чочо минал на страната на грчката вооружена пропаганда и заедно со Христос Карапану, Стериос Наум и Лазар Дојамов ја обиколува Пајак планина. Како андартски капетан останал активен сè до Младотурската револуција.
Подоцна бил обвинет дека го убил Константинос Гарефис во борбата кај Сборско но бил ослободен.
NGC 2719A
NGC 2719A — галаксија во соѕвездието Рис, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2719A се споменува и како MCG 6-20-18, Arp 202, KCPG 181B, KUG 0857+359B, IRAS 08571+3555.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2719A е од видот Im. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 11,4 m/лм2. NGC 2719A има привидни димензии од 0,4' х 0,3'.
Други поделби
Проучување на NGC 2719A е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 25284. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 103; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2498. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1342.
Ајкула
Ајкули — брзопливачки и генерално големи ‘рскавични риби познати по нивните остри заби, посебната грбна перка и вештина во лоцирањето на подводниот плен. Како и другите риби, ајкулите се генерално ладнокрвни и дишат со жабри. Но, за разлика од коскените риби, кои имаат скелет составен од коски, ајкулите и нивните роднини раи и химери имаат флексибилни внатрешни скелети изградени од ‘рскавица.
Како најдревни ‘рбетници во морето, предците на сегашните ајкули потекнуваат од пред речиси 400 милиони години. Денес ајкулите живеат на ист начин како што тоа било пред повеќе од 200 милиони години, пред подемот на диносаурусите. Научниците идентификувале речиси 375 видови на денешни ајкули, чии големини се движат од џуџестата кучешка ајкула (помала од 20 cm), па до масивната китовска ајкула, која е долга и повеќе од 15 m. Најголем број од ајкулите населуваат тропски или умерени морски води, но некои видови се најдени и во поларните мориња. Биковата ајкула ги напушта океанските води и навлегува во слатоводните басени (реката Замбези, Мисисипи и езерото Никарагва). Во зависност од видот, ајкулите населуваат плитки крајбрежни води или отворен океан. Некои видови, како шестожабрената ајкула, живеат на длабочини со повеќе од 1,800 m.
Без разлика на тоа каде живеат, ајкулите играат значајна улога во нивните екосистеми. Како високо ефикасни грабливци, ајкулите ги одржуваат екосистемските популации со ловење и убивање на други животни, особено тие кои се слаби или заразени. Биолозите стравуваат дека без ајкулите, популациите на другите животни би биле огромни. Овие животни би ја елиминирале расположливата храна во нивните екосистеми, доведувајќи до масивно изумирање поради глад. Би биле потребни години, или дури декади, за да организмите во екосистемот ја постигнат деликатната рамнотежа за која ајкулите значително придонесуваат.
Физички опис
Ајкулите имаат дизајн на телото кој го редуцира триењето со водата, овозможувајќи и на ајкулата да се "лизга" низ водата, трошејќи минимална енергија додека плива. Генерално, ајкулите пливаат со брзина помала од 5 км/ч, но многу можат да достигнат брзини со повеќе од 20 км/ч. Мако ајкулата, моќна и отвореноокеанска ајкула која достигнува должина од 3,5 m, е способна да развие брзина и до 48 км/ч.
Иако некои ајкули растат и повеќе од 15 m во должина, масивната големина е повеќе исклучок отколку правило. Околу половина од сите познати видови никогаш не растат поголеми од околу 1 m во должина, и повеќе од 20% достигнуваат повеќе од 2 m. Но, некои од најпознатите ајкули се најголемите ајкули. Чеканоглавите ајкули, ајкули од тропските води познати по нивните зарамнети, Т-видни глави, често надминуваат 3,5 m, а големите бели ајкули, можеби најголемите грабливци во морето, често достигнуваат должини преку 6 m.
Цврстите, забовидни крлушки ја покриваат телесната површина на ајкулите, давајќи и на кожата ригидност. Овие крлушки, наречени плакоидни плочки (лушпи) или дермални дентикули, не се зголемуваат како што расте ајкулата. Наместо тоа, се појавуваат нови лушпи на растечката телесна површина. Повеќето ајкули имаат сива, сина или кафеава боја на телата. Стомачната страна на ајкулата е обично посветла отколку грбната. Поради ваквиот начин на обојување, ајкулите се тешки за забележување во водата.
Кај повеќето видови, устата и ноздрите се на стомачната страна, но кај други се на врвот на рилката. Ајкулите се можеби најпознати по нивните кратки, моќни и зглобени заби, како и по повеќето редови на остри, триаглести заби, кои ги користат при распарчувањето на месото од пленот. Биолозите веруваат дека страшните заби на ајкулите се всушност зголемени и изменети плакоидни лушпи. Ајкуловите заби се всадени во непцата (т.е. тие не се само едноставно наредени на вилиците) и често ги губат забите додека јадат. Кај повеќето ајкули, само двата први редови на заби се функционални и исправени, но некои видови имаат и осум функционални редови. Неколку редови на заменувачки заби непрестајно се развиваат позади оние кои всушност и ги користи ајкулата. Забите во развој се хоризонтално сместени, веднаш над непцата, и како што се губат забите, новите се движат напред и се исправуваат за да ги заменат. Кога лимон ајкулата губи заб, потребни се само осум дена за новиот целосно да го замени претходниот. Во текот на животот, некои ајкули може да развијат, изгубат и заменат околу 30,000 заби.
Веднаш позади главениот регион се наоѓаат пет до седум жабрени цепнатинки. За разлика од повеќето други риби, ајкулите не поседуваат мускули кои ја движат водата низ жабрите. Иако некои ајкули можат да ја испумпуваат водата низ жабрите со отворање и затворање на нивните усти, дишењето на повеќето ајкули зависи од движењата при пливањето. Некои ајкули имаат спиракули, посебни жабрени цепнатинки веднаш по очите. Спиракулите обезбедуваат кислород додека ајкулата јаде. Пет различни видови на ригидни перки потпрени на ‘рскавица им помагаат на ајкулите при пливањето. Во зависност од видот, ајкулите можат да имаат една или две грбни перки кои даваат стабилност во водата. Ајкулата исто така поседува два пара на парни перки сместени на нивната стомачна површина. Еден пар (пекторалните перки) е сместен веднаш позади главата. Пекторалните перки даваат потпора како што ајкулата се движи горе и долу во водата и стабилизација кога тие пливаат на константна длабочина. Тие се користат и за превртување во водата.
Вториот пар на парни перки се карличните перки. Сместени кон опашката, овие перки и помагаат на ајкулата да плива на одредено ниво. Кај машките единки, модификациите на внатрешниот раб на секоја карлична перка, наречени класпери, се користат при парењето. Некои ајкули имаат и анална перка, мала стомачна перка позади карличните. Последна е опашната (каудална) перка. Таа е главен извор на пропулзија. Тешките опашни и телесни мускули работат заедно со ајкуловиот флексибилен ‘рскавичен скелет за да овозможат моќен и мазен пливачки удар.
Сите ајкули немаат ваква форма и изглед. Ангеловите ајкули имаат зарамнето тело (како она на раите), а вобегонгот е покриен со месести лушпи од кожа кои го камуфлажираат животното. Исклучок е и чеканоглавата ајкула.
Внатрешни органи
За разлика од нивните роднини, коскените риби, ајкулите немаат пловен меур кој помага при лебдењето во водата. За таа намена тие го користат големиот црн дроб. Тој се состои од два големи лобуси кои концентрираат и складираат масла и масти, супстанци кои се полесни од водата. Црниот дроб може да сочинува околу 25% од вкупната тежина на ајкулата. Но и покрај помошта од црниот дроб, ајкулата мора да плива константно, инаку ќе потоне на дното.