cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Брофјорден
Каменоломи за гранит
Околу десет каменоломи за гранит биле отворени покрај бреговите на Бјофјорден на крајот на 19 век. Кејови и брегови биле изградени на места како што се Скалхамн, Фискебаксвик, Сјобол, Лахала, Риксо, Винбречка, Хјалмедал, Сандвик, Лодебо, Ингерод и Крабевик. Црвениот гранит беше ископан веднаш покрај брегот и се товареше на чамци од неколку европски нации. Каменот бил испорачан за да се користи во урбана градба низ цела Европа. Стрмните карпи, исто така, им овозможија на бродовите да се закотват покрај брегот и да го полнат снабдувањето со свежа вода директно од малите водопади што се формираа по силен дожд, наместо тоа, ако ја носат рачно на бродот. Каменоломите биле во употреба до 1930-тите, кога Големата депресија ги принудила да се преклопат.
Рафинерија за нафта
Поради масовните протести, еколошките прашања и безбедноста станаа две од главните грижи при планирањето на рафинеријата. Бидејќи фабриката би била многу видлива и во пејзажот покрај фјордот, една од директивите била да се направи „најубавата рафинерија за нафта во светот досега“. Пробните трки со танкери беа направени на фјордот во летото 1970 година. Најголемиот танкер што го тестирал фјордот бил супертанкерот Тексако Франкфурт тежок 230.000 тони. , најголемиот брод што влегол во фјордот е Burmah Enterprize со капацитет од 470.000 dwt.
На 25 ноември 1970 година, владата гласаше во корист на локацијата Брофјорден и во септември 1971 година, беше дадена дозвола на ОК да започне со изградба на рафинеријата. По проценета цена од 750-800 милиони круни, рафинеријата беше отворена на 29 мај 1975. Додека фабриката и резервоарите за складирање нафтени производи се над земја и видливи со километри околу локацијата, суровата нафта се складира во четири големи цистерни кои можат да соберат до 800.000 метри кубни, уништена од гранитната основа под фабриката.
Брофјорден пристаниште
Пристаништето има шест пристаништа, едно за сурова нафта и пет капи за нафтени деривати. Пристаништето за сурова нафта веднаш југозападно од морската лента е 135 метри долго со длабочина од 28 метри и може да прими танкери до 500.000 dwt. Производните терминал диви сместени на јужниот брег на делот Троммекилен од фјордот се вкупно 380 метри и може да смести танкери до 80.000 dwt. Повеќе од 11 милиони тони сурова нафта се доставуваат до пристаништето секоја година. Во 2015 година, систем за утовар и истовар на течен природен гас на -162 °C беше инсталиран. Во просек, по пет танкери дневно го посетуваат Брофјорден. Во 2014 година, пристаништето прими 1.400 бродови.
Природни резервати
Постојат два природни резервати во Брофјорден, островот Риксо и Броелвен. Риксо, основана во 1968 година со површина од 61 хектари, е остров во средината на фјордот. Централниот дел е островот има листопадна шума, главно дабови и ливади пресечени со стрмни карпи. Broälven, основана во 1995 година со површина од 194 ha опфаќа земјиштето на плиткиот северен крај на Брофјорден и бреговите на Броелвен, кој има излез во фјордот. Плиткото подрачје на устието на реката е вредно живеалиште за морската пастрмка.
Во јануари 2015 година, три китови убијци, мажјак, женка и младо, биле забележани на устието на Брофјорден. Тие следеле танкер кој се движел кон пристаништето кај рафинеријата за нафта.
Јазик (хомоними)
Зборот Јазик може да значи:
Лазо Трповски
Лазо Трповски (, година -, ) — знаменит македонски комунист од , еден од организаторите на народно-ослободителната борба на македонското население во Егејска Македонија.
Рани години
Лазо Трповски е роден како прво дете на Насо Трповски, чие семејство дало многу револуционери, активни учесници во револуционерното движење во Егејска Македонија и Грција.
Надвор од Македонија
Во 1928 година на Лазо Трповски му се заканувало апсење и судење од воен суд поради неговата политичка дејност, така што тој бил принуден да замине од Грција и емигрирал во Канада. Таму, во текот на следните четири години, покрај секојдневната работа за обезбедување на својата егзистенција, активно учествувал во синдикалниот и политичкиот живот на Канада. Се зачленил во Комунистичката партија на Канада, а делувал и во напредните македонски емигрантски организации (МАНС) и други. Притоа, посебно се истакнувал во разобличувањето на ванчомихајловистичките елементи. Луѓето на Ванчо Михајлов во Канада го сметале за опасен човек, го следеле насекаде и на крајот го предале на канадските власти. Канадската полиција, исползувајќи еден политички инцидент во 1932 година, го уапсила Трповски за кого подоцна било донесено решение да биде екстрадиран во Грција. Но, бидејќи во Грција, Трповски го очекувал затвор и интернација заради ставот за самоопределување на Македонците како одделна нација, екстрадицијата во Грција не била поволна опција за него. Сепак, на канадските комунисти им успеало на патот од Канада за Лондон да го ослободат Трповски и тој, наместо за Грција, заминал за Советскиот Сојуз. Во Москва останал три години и учествувал во Високата партиска школа.
Пред да биде депортиран од Канада, Трповски, преку партиски канали, испратил писмо до своите канадски другарите во кое напишал: „Дали ќе останам жив, не е толку важно. Јас нема да бидам ни првиот, ни последниот што ќе го жртвува својот живот во борбата. Жалам само за едно - што не можам да бидам меѓу вас да ги искорениме агентите на фашизмот и врховизмот од редовите на иселениците. Убеден сум дека Вие, моите другари, ќе по продолжите и ќе го завршите тоа дело...“
Затвор и интернација
Во 1935 година, преку партиски канали, Трповски бил префрлен во Грција. Веднаш се вклучил во партиските активности, како и во активностите на ВМРО (Обединета). Тој бил познат по своите способности за прикривање, така што често патувал низ селата, претставувајќи се како нечиј роднина, пријател или тровец. Неколкупати успешно ги одбегнал полициските заседи, но на 17 јануари 1939 година бил опколен во куќата на еден негов пријател во селото Сливени и уапсен. По долго мачење во визбите на безбедноста во Костур, бил изведен пред судот, заедно со уште неколку комунисти. Осуден е на строг затвор од шест месеци на островот Егина и на уште три години интернација во злогласната крепост Акронавплија, на Пелопонез.
Учество во НОБ
Капитулацијата и првите денови од окупацијата на Грција од германско-италијанските и бугарските војски, Трповски ги дочекал како затвореник. Меѓутоа, со еден вешт потег на еден од затворениците - дедо Неделко Попнеделков од Солун, успеале да избегаат 27 комунисти (Македонци и Грци), меѓу кои и Лазо Трповски.
По ослободување од затворот, Трповски бил испратен во Егејска Македонија, каде што бил одреден за инструктор на Покраинскиот комитет на КПГ за Македонија. Во тоа својство, тој неуморно ги обиколувал Костурската, Леринската, Воденската и Солунската околија и успеал да ги обнови партиските организации речиси во целата Западна и Централна Егејска Македонија. На еден партиски состанок, одржан во април 1942 година, го изнесол ставт дека партизанската група што требала да се формира во Костурско не треба да излегува со грчки, туку со македонски симболи.
Во пролетта 1943 година Трповски формирал посебен македонски одред со командирот Паскал Михаиловски и комесарот Аргир Валсамов, со задача да агитира сред заведените од окупаторот Македонци за живо разоружување, а во случај ваквата агитација да остане бесплодна, македонскиот одред да биде тој што ќе ги нападне и обезоружи контрачетниците.
Лазо Трповски не доживеал да го види разгорот на НОБ. На одење за Солун, надвор од селото Хејбели (Имера), Кожанско, Лазо заедно со други шестмина, меѓу кои двајца членови на Покраинскиот комитет, на 11 април 1943 година паднале во заседа на националистите од колаборационистичката организација ЕКА и биле масакрирани на дивјачки начин.
Обележја
Денес, повеќе улици во македонските градови и едно основно училиште во скопската населба Карпош 3 го носат името на Лазо Трповски.
Песна за Лазо Трповски
Денес Трповски се проштава
со планина и долини.
Стани, Трповски, од гроба,
ај стани, стани, другар, ти!
Де остави твои другари,
по осои неприбрани.
Твојта снага не угасна,
твојто име порасна.
Далем (Долна Саксонија)
Далем (Dahlem) — општина во округот Линебург, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Општински единици
Општината Далем се состои од следниве единици:
Градиште (Криви Дол)
Градиште — археолошко наоѓалиште во штипското село Криви Дол. Наоѓалиштето претставува утврдување од доцноантичкото време. Непосредно до селото се издига висок рид, издолжен во правец север-југ, на кој се насетуваат темели од кружно утврдување, со пречник од 50 м. Утврдувањето ѝ припаѓа на малата населба од доцноантичкото време на наоѓалиштето Грамади.
Јамбол (област)
Јамболска област е една од 28-те области на Бугарија. Областа опфаќа површина од 3 335,5 кв.м. Наоѓа се во југозападниот дел на земјата. Таа граничи на север со Сливенска област, на запад со Хасковска област, на исток со Бургаска област, а на југ - со Турција.
Список на населените места во Јамболска
''Градовите се со удебелен фонт. ''
Општина Елхово
Борисово, Бојаново, В'лча Полјана, Голјам Дервент, Гранитово, Добрич, Елхово, Жребино, Изгрев, Кирилово, Лалково, Лесово, Мало Кирилово, Маломирово, Мал'к Манастир, Мелница, Пчела, Раздел, Славејково, Стројно, Трнково, Чернозем
Општина Стралџа
Атолово, Александрово, Богорово, Воденичане, Воjника, Џинот, Зимница, Иречеково, Каменец, Лејарово, Лозенец, Љулин, Маленово, Недјалско, Палаузово, Полјана, Правдино, Првенец, Саранско, Стралџа, Тамарино, Чарда
Општина Тунџа
Асеново, Безмер, Болјарско, Ботево, Бојаџик, Веселиново, Видинци, Генерал Тошево, Голјам Манастир, Г'л'бинци, Дражево, Драма, Дрјаново, Завој, Златари, Генерал Инзово, Кабиле, Калчево, Каравелово, Козарево, Коневец, Крумово, Кукорево, Маломир, Меден кладенец, Межда, Миладиновци, Могила, Овчи Кладенец, Окоп, Победа, Робово, Роза, Савино, Симеоново, Скалица, Сламино, Стара Река, Тенево, Трнава, Хаџидимитрово, Ханово, Чарган, Челник
Општина Јамбол
Jамбол
Барут
Барут е лесно запална смеса од калиумов нитрат (KNO3), дрвен јаглен и сулфур. Според тежина овие 3 составни делови постојат во однос 15:3:2. Со палењето на барут, во самата хемиска реакција, тој ослободува гасови кој дејствуваат како гориво при експлозијата.
Барутот обично се користи за полнење на куршуми и за разбивање на тврди работи. Но, за разбивањето на поголеми карпи му се дава предност на динамитот.
Ефект
Барутот е слаб експлозив: не детонира, туку напротив разгорува (брзо гори). Ова е предност кај погонскиот уред, каде што не се посакува шок што би го скршил пиштолот и потенцијално ќе му наштети на вршителот; сепак, тоа е недостаток кога се посакува експлозија. Во тој случај, погонот (и што е најважно, гасовите произведени од неговото согорување) мора да биде ограничен. Бидејќи содржи свој оксидатор и дополнително гори побрзо под притисок, неговото согорување е способно да пука контејнери како што се школка, граната или импровизирани обвивки од „цевка бомба“ или „шпорет под притисок“ за да се формираат шрапнели.
Историја
Барутот е првиот експлозив што бил развиен. Популарно сметан за еден од Четирите големи пронајдоци на Кина, бил откриен во текот на доцната Танг династија (9 век), но најраните записи датираат од Сонг династијата (11 век).
Молекула
Молекула — најмалата структурна единка на секое хемиско соединение што ги има неговите карактеристични својства. Тој е сложен систем составен од два или повеќе атоми. При определени услови, атомите од кои е изградена молекулата не се безредно струпани во една целина, туку секој атом си зазема точно определено место.
Молекулите на некои супстанци се составени од по два еднородни атома, како што е случајот со водородните и кислородните молекули. За разлика од нив, молекулите на многу други соединенија се составени од два или повеќе различни атоми. На пример, молекулата на готварската сол е составена од еден натриумов и еден хлорен атом, а молекулата на водата ја сочинуваат два водородни и еден кислороден атом. Кај релативно мал број соединенија молекулата е составена од неколку илјади атоми. Таквите молекули се џиновски молекули, односно макромолекули или полимерни молекули. Такви се на пример молекулите на гумата (каучукот), на ензимите, скробот, белковините итн. Во хемијата е вообичаено квалитативниот и квантитативниот состав на молекулата да се изразуваат со хемиска формула. Распоредот на сврзувањето на атомите еден со друг во молекулата се изразува со структурната формула на молекулата. Значи, својствата на супстанците се определени со бројот и видот на атомите во молекулата, како и од меѓусебната положба на атомите во него. Атомите во една молекула меѓусебно се држат со т.н. валентни сили (хемиски сили на врските).
Димензии на молекулите
Општа одлика на сите макроскопски тела е тоа што се изградени од голем број на честички, односно микрочестички (атоми, молекули, јони). Кај различни супстанци, при нормални услови, бројот на структурните микрочестички што се содржат во единица маса или во единица волумен е различен. На пример, во 1 грам вода има 3 · 1022 молекули, а во 1 cm3 гас, при притисок од 101325 Pa и температура од 0oC, се содржат 27 · 1018 молекули. Од овие примери може да се заклучи дека димензиите на молекулите се многу мали. Тие се толку мали, што ниту можат да се видат со голо око, ниту со оптички микроскопи. Единствено макромолекулите на некои полимерни соединенија можат да се видат со електронски микроскоп.
Иако димензиите на молекулите се многу мали што не можат да се мерат, сепак, изнајдени се погодни методи за нивно индиректно мерење. Најдено е дека кај различните супстанци димензиите на атомите и молекулите се различни. Така е најдено, на пример, дека пречникот на водородниот атом при нормална состојба е 2 · 10−10 m, а кај молекулата на белковинскиот вирус е 10−7 m.
Облик на молекулите
Обликот на молекулите од различни супстанци е различна. Во молекуларната физика и во термодинамиката, согласно на молекуларно-кинетичката теорија, на атомите и молекулите им се припишува сферносиметричен облик, односно се замислуваат како топчиња.
Маса на молекулите
Утврдено е со индиректни мерења дека апсолутната маса на атомите, а со тоа и на молекулите од најразлични супстанци, е различна и, во однос на масата од 1 килограм, извонредно мала. Со прецизно мерење на масата на атомите од ист хемиски елемент, со помош на масин спектрограф, утврдено е дека постојат атоми од ист елемент со различни, но блиски маси. Тие се изотопни атоми, односно изотопи.
Поради извонредно малата маса на атомите и на молекулите, ако се изразува во килограми, во атомската, јадрената, молекуларната физика и во хемијата е дозволена употребата на специјална вонсистемска единица која се вика унифицирана единица за маса и се означува со u. Таа се дефинира како 1/12 од апсолутната маса на атомот на јаглерод 126C. Ако со mc се означи апсолутната маса на атомот на јаглеродот, според претходната дефиниција имаме:
Приближно толкава е и масата на еден нуклид (протон или неутрон).
Ако апсолутната маса на молекулата, што се означува со mm, ја поделиме со унифицираната единица за маса, ќе ја добиеме неговата релативна молекулска маса. Ако неа ја означиме со Mr, според дефиницијата имаме:
Релативната молекулска маса се добива како збир од релативните атомски маси на сите атоми што градат дадена молекула. На пример, релативната атомска маса на водородот (H) е А=1, а неговата релативна молекулска маса (значи за молекуларен водород или H2) e Mr=2A=2; на кислородот (О) е А=16, а Mr=2 · 6=18 (за молекуларен кислород, O2). За водата (H2O, чија молекула е изградена од атоми на водород и кислород) релативната молекулска маса е Mr=16+2=18.
Од претходната равенка може да се заклучи дека релативната молекулска маса се бездимензионални величини, неименувани броеви, односно величини што не се изразуваат во никакви единици.
Една од седумте основни величини во SI е количество супстанција, што се означува со ∋ (ни). Единица за количество супстанција е мол. Според неговата дефиниција, во 1 мол од секоја супстанца ќе има 6,023 · 1023 (Авогадров број или NA) структурни честички (атоми, молекули, јони). Кај гасовите, структурни честички се атомите и молекулите.
Моларна маса
Посебно е важна масата на сите NA молекули заедно. Таа се вика моларна маса (М). Знаејќи дека апсолутната маса на една молекула е mm и дека во 1 мол има NA молекули, моларната маса може да се пресмета по равенката:
За да моларната маса се доведе во врска со релативната молекулска маса (со равенките за унифицирана единица за маса, релативна молекулска маса и моларна маса), во претходната равенка треба да се замени вредноста на mm од равенката за релативна молекулска маса, а потоа во неа ја заменуваме вредноста на u од првата равенка:
од каде заклучуваме дека, односно моларната маса на секоја супстанца е еднаква на нејзината релативна молекулска маса изразена во грамови на мол. На пример, за водородот Mr = 2, па следува дека и M = 2g / mol; за кислородот Mr = 32, па и M = 32g / mol; за азотот Mr = 28, па и M = 28g / mol; за водата е Mr = 18, па и М = 18g / mol. Во една молекула CO2 има еден јаглероден атом со релативна атомска маса Ac = 12 и два кислородни атома со релативна атомска маса од по Aa = 16. Затоа, релативната молекулска маса на CO2 е Mr(CO2) = 12 + 16 + 16 = 44, а соодветно M = 44g / mol.
Злетово
Злетово — село во Општина Пробиштип, во истоимената област, во околината на градот Пробиштип. Селото претставува населба од мешан тип. Во периодот до 1956 година, како и од 1996-2004 година претставувало седиште на истоимената општина. Денес, тоа е седиште само на Злетовската парохија на МПЦ-ОА.
Географија и местоположба
Злетово има поволна местоположба. Сместено е по долината на Злетовска Река, на надморска височина од 480 метри. Тоа се наоѓа на просторот каде што Злетовска Река излегува од својата клисура, вдлабена во Осоговските Планини, за да продолжи да тече низводно покрај брановидни рамнини и ниски конусни возвишенија. Во минатото, поточно до средината на XX век, местото лежело само на десниот брег на Злетовска Река, но потоа се проширило и на левата страна. Местоположбата на селото уште до почетокот на втората половина на XX век била предодредена за развој на стопански, општествен и духовен центар на областа. Атарот на селото зафаќа површина од 10,4 км2. Релјефот на неговиот северен дел е ридско-планински, додека јужниот дел е зарамнет со алувијална рамнина околу реката.
Низ самата населба минува регионалниот пат 2232, додека од Злетово започнува и регионалниот пат 1309, кој ги поврзува Пробиштип и Злетово.
Рани населби
На местото на селото и во неговата околина е откриена материјална култура, поточно пронајдените питоси во Средно Маало, земјени садови, надгробни споменици, римски монети и парчиња од старовремска керамика. Освен тоа, во месностите Баочар (Блаџар), Градиште, Марена, Мавраган и Турлевци има траги и остатоци од тврдини и стари населби. Според тоа, може да се претпостави дека главно поради експлоатацијата на рудното богатство, Злетово и неговата околина биле густо населени уште од римско време. Со доселувањето на Словените и разрушувањето на населбите и тврдините постепено започнала да се менува топонимијата и етничкиот состав на некогашната римска провинција. Во тоа време биле изградени нови населби во кои преовладувале словенските елементи и начин на живот.
Среден век
Злетово како населено место во историските документи за првпат се спомнува во 1019 година, кога византискиот цар Василиј II во една своја повелба ја одредил дијацезата на тогашната Мородвиска епископија. Од средината на XI век, ова подрачје на Византија било потресено од востанијата на Петар Делјан и Ѓорѓи Војтех, при што настанал распад на централната власт и борба за превласт на локалното благородништво, што довело до хаотична состојба и голем стопански пад. Ваквите услови биле искористени од страна на Печенезите и Куманите, кои од областа околу Дунав навлегле во овој дел од Македонија и Злетовската област. Сепак, овие племиња биле војнички поразени и асимилирани, така што од нив се останати само некои топоними во околината на Злетово.
Посебен развој на стопански и на културно-црковн план селото и областа дожививеале во времето на царот Стефан Душан. Новоосвоената Злетовска област и Злетово биле припоени кон областа со која владеел деспотот Јован Оливер, кој се смета дека има особено позитивно влијание врз целокупниот развој на областа. Тој бил политички и економски моќен, па во намерата да ја овековечи својата слава и да ја придобие поддршката од црквата за неговото владеење, во 1341 година го изградил Лесновскиот манастир во истоименото село, на околу 3,5 километри северно од Злетово. Крунисувањето на Стефан Душан за цар и прераснувањето на српската архиепископија во патријаршија било од големо значење за развојот на селото. Во тоа време, Мородвиската епископија се одделила од јурсдикцијата на Охридската архиепископија и во Злетово се формирала новата Злетовска епископија под јурисдикција на новооснованата Пеќска патријаршија. Со тоа, селото станало регионален црковно-духовен центар. Духовното средиште на епископијата било во Лесновскиот манастир, додека седиштето на владиката било во Злетово. Епископијата и официјално била именувана како „злетовска“ и како прв владика во 1353 година се споменува владиката Арсениј.
По смртта на царот Стефан Душан и нешто подоцна на Јован Оливер, во времето на раситнувањето на Душановото царство на одделни феудални поседи, Злетовската област потпаднала под владение на браќата Дејанови. Во периодот по Маричката битка и пустошењата од страна на Османлиите, браќата Дејанови, како и многу други феудалци, станале турски вазали. Во 1378 година, тие ги потврдиле порано дадените имоти на манастирот „Св. Пантелејмон“ во Света Гора и додале нови имоти; во 1381 година, Констатин Дејанов потврдил дека Лесновскиот манастир со неговите села и други имоти се претворени во метох на Хиландарскиот манастир. Во грамотата на деспотите Јован и Константин Драгаш од 1378 година селото се среќава со неговото денешно име.
Отомански период
Селото се споменува во пописните опширни дефтери од 1570 година, како село во Ќустендилскиот санџак, нахија Штип со 24 христијански семејства. Бидејќи османлиската власт ги попишувала само главите на семејствата, регистрирани се следниве злетовски родови: Јован Којо; Димјо Којо; Војо Којо; Којке Степан; Павел Којко; Пејо Којо; Ѓуро Никола; Димјо (Димко) Ѓуро; Добр(ив)ој Ѓуро; Павел Ѓуро; Пејо Павел; Илија Павел; Стојко Којко; Михаил Којко и Стојан Којко.
Со отоманските освојувања на раситнетите феудални поседи на меѓусебно спротивставените феудалци настанал прекин на континуитетот на стопанскиот и културен развој на балканските народи. Во XVI и XVII век, во Злетово и околината се развило ајдутството, што довело до наредби од султанот за спроведување енергични мерки против ајдутите, како што била онаа испратена до кратовскиот кадија во 1618 година. Особено било нагласено дека калуѓерите од манастирите во Лесново, Крива Река и Трново не само што се здружиле со арамиите во нивната околина, туку и слегувале по патиштата и теснеците за да ги убиваат патниците, да им ги лекуваат раните на разбојниците, да ги чуваат и снабдуваат со храна.
Во текот на XVII век, посебно трагична за Злетово и Злетовската област била Австриско-турската војна во 1689 година и Карпошовото востание. По повлекувањето на австриските војски и задушувањето на востанието, отоманските одреди и Кримските Татари започнале масовно угнетување на населението. Некој монах запишал дека настанало време кога треба „живите да им завидуваат на мртвите“. Како последица на тоа, целосно биле уништени селата Каралуково, Снеготин и Секулица, а не поминало добро ниту Злетово. Според народното предание, голем дел од населението било уништено, а еден дел успеал да избега. Притоа, во Злетово останал само еден човек кој се скрил под воденично коло на една воденица, а неговата жена во некоја пештера во месноста Пешни.
По погромот и уништувањето на селото, локалните отомански спахии и бегови ги откупиле злетовските робови од Кримските Татари. Сепак, за обнова на селото се чекало подолг временски период. Во почетокот на XIX век, во Злетово е забележано како врз темели на старо светилиште се гради црква, било отворено првото училиште, што претставувало напредок и враќање на животот во населбата. Меѓутоа, во последните три-четири декади на XIX век и првите години од XX век, доста се засилила поделбата на „патријаршисти“ и „под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија“]]. Поделбата била најизразена меѓу оној дел од населението што го сочинувале учителите, свештениците и трговците, кои требало да бидат своевидна елита, првенци во осовременувањето и подигањето на националната свест.
Илинденски период
Меѓу првите злетовчани кои се вклучиле во мрежата на ТМОРО биле Кузман Јосифов, учителот Димитар Воденичаров и куририте Зафир П. и Тасе М. За време на познатата Виничка афера, од Злетово биле уапсени Кузман Јосифов и учителот Димитар Воденичаров, додека игуменот Козма од Лесновскиот манастир бил осуден на 101 година затвор во Бодрум Кале во Мала Азија.
За време на Илинденското востание, на 6 километри североисточно од Злетово, во село Луково била водена голема битка меѓу здружените чети на македонските востаници (околу 100 на број) и турскиот аскер од гарнизоните во Злетово, Кочани, Кратово и Крива Паланка. Во тие борби загинале триесетина востаници, меѓу кои војводите Никола Дечев и Глигур Манасиев. Меѓу загинатите бил и полскиот студент од еврејско потекло Јулиј Розентал, кој во Софија се запознал со идеите и борбата на македонскиот народ и се приклучил во редовите на организацијата.
Во време на Хуриетот, војводата Тодор Александров, под изговор дека е завршено комитството, ги наговорил војводите Јордан Спасов и Јордан Секулички да ги распуштат своите чети. По нивното разоружување, тие биле соблечени голи, врзани за дрвени столбови, нападнати од инсекти и убиени.
Период на двете светски војни
Во периодот меѓу двете Балкански војни, Злетовска Река била граница меѓу српската и бугарската окупациска зона. Со оглед на тоа што Злетово е сместено на десниот брег од реката, тоа во целост било под контрола на српските власти. Околу една седмица пред започнувањето на Втората балканска војна, злетовскиот војвода на ВМРО Славчо Абазов со својата чета се обидел преку Злетово да навлезе зад српските упоришта. Неговиот обид бил одбиен со жртви на двете страни. Како последица на неговиот обид, речисо целото Долно Маало било запалено, а населението побегнало во Ќустендил.
Во периодот меѓу двете светски војни, Злетово во административна смисла било прогласено за „варошица“ благодарение на тогашните инфраструктурни одлики. Меѓутоа, во општествено-политичка смисла, имајќи предвид дека претставувало врска за навлегување на четите на ВМРО во Македонија, во целост било надвор од законодавството на Кралството СХС. Во тоа време, Злетово и Кратовската околија биле силно погодени од грабежите и насилствата во Вардарската бановина. Особено озлогласен бил војводата Мино Станковиќ, за кого селаните велат дека во периодот од 1920 до 1940 година имал свое војводство во Источна Македонија. На 8 ноември 1931 година, 140 граѓани од Кратовско-злетовскиот и Пробиштипскиот крај потпишале жалба против војводата Мино и истата била упатена до кралот Александар Караѓорѓевиќ и до претседателот на тогашната влада Петар Живковиќ во Белград. Тужбата била напишана на 140 страници, а нејзин препис се наоѓа во Институтот за национална историја во Скопје. Во неа било наведено дека војводата Мино од обичен алваџија за кратко време станал газда на огромен имот од неколку стотици хектари земја од прва класа, на големи кории богати со шума, голем број воденици, на повеќе десетици стада овци и говеда речиси во сите села од регионот. Сепак, оваа тужба и уште една потпишана од 44 кратовци проследена до тогашниот намесник за овој регион Павле Карагоргевиќ останале во фиока, а војводата Мино наместо да биде казнет, во 1937 година бил назначен за посланик за Кратовско-злетовската околија. Со започнувањето на Втората светска војна, Мино побегнал од Македонија и преку Солун се преселил во САД.
Во Народноослободителната борба за време на Втората светска војна, од Злетово загинале 4 лица.
Повоена историја
По Втората светска војна, Злетово започнало забрзано да се индустријализира и модернизира, а во него биле воспоставени повеќе општествени установи. Согласно административно-територијалната поделба на Македонија, тоа претставувало општина до 1955 година и во периодот од 1996-2004 година, додека во периодот од 1955-1996 и по 2004 година било во склоп на Општина Пробиштип. Како еден од најголемите предизвици во селото е големата невработеност, што придонесува кон отселување на дел од населението во поголемите градовите во Македонија или во странство.
Стопанство
Меѓу двете светски војни, Злетово било прогласено за „варошица“, односно гратче и во него се среќавале елементи на градското стопанство. Така, во него имало 9 бакалници, 2 мануфактурни дуќани, 2 кафеани и 32 занаетчиски дуќани. Меѓу нив преовладувале каларите, шивачите, ковачите, кожушарите, грнчарите итн. Со индустријализацијата и модернизацијата на Македонија, овие занаети полека изумиреле. Денес, во селото има неколку конфекции во кои е вработен најголемиот дел од женското население, додека машкиот, особено помладиот дел од населението, е во странство. Иако селото во споредба со првата половина на XX век е далеку поразвиено, со нови современи куќи, водовод, канализација и улици, невработеноста останува основен проблем поради кој се јавуваат сериозни закани за интензивирање на отселување на населението.
Земјоделство
Вкупната површина на обработливо земјиште во рамки на селскиот атар изнесува 331,1 хектари, на пасишта отпаѓаат 441,9 хектари, а на шуми 148,5 хектари.
Со оглед на својата местоположба, на излезот од клисурата на Злетовска Река, селото отсекогаш имало многу погодни природно-географски услови за земјоделско производство. Во Злетовско поле има дебели пластови земја составена од терцијални езерски сегменти помешани со вулкански материјал, свлечен од околните еруптивни висови. Благодарение на поволната клима, покрај традиционалните култури, во селото има услови за одгледување на ориз, памук, афион и други јужни култури. Во XIX век, во селото бил изграден погон со користење на водена сила и работилница за производство на шарлаган, односно зејтин кој се извезувал до Ќустендил.
Сточарство
Сточарството исто така е значаен економски фактор, затоа што во североисточниот дел се наоѓаат пространи летни пасишта кои овозможуваат одгледување на голем број на добиток. Во XIX век, карактеристично било т.н. „суватчиско сточарење“. Трговците и месарите од Злетово на пролет откупувале јарци, овци, кози кои преку летото биле на испаша во планина, а на есен ги продавале главно на солунски трговци. Ѓорче Петров навел дека на крајот од XIX век, во Злетово имало 10 коларски работилници во кои годишно се изработувале околу 800 дрвени двоколки. На неговиот пазар се продавале околу 300 крави, 700-800 глави друг добиток и за 20-30 илјади гроша дрвен градежен материјал.
Рударство
Третата стопанска гранка е рударството. Терцијалните вулкански активности создале големи количества на рудно богатство во Кратовско-злетовската рударска област. Во околината на селото се среќаваат богати наоѓалишта на оловно-цинкова руда, односно минералите сидерит, кварцит, барит и пирит кои содржат главно олово и цинк, како и мали количини на сребро. Експлоатацијата на рудното богатство било интензивно во римско време. Така на пример, главната рудна жила бр. 1 во добревското рудиште и денес се именува како „римска јама“. Со доселувањето на Словените, оваа дејност замрела. По освојувањето на овие простори од страна на царот Стефан Душан, рударството во овој крај повторно заживеало. Особено висок подем во развојот настанал со доселувањето на Сасите. Тие биле врвни европски рудари, кои ги обновиле старите римски рудници и отвориле нови јами и рудокопи, а Злетово и неговата околина станале познати со производство на големи количини на олово, сребро, бакар и железо.
По Маричката битка и навлегувањето на Османлиите, Сасите се преселиле во Босна, а рударството како гранка значително опаднала. Меѓутоа, со мерките преземени од страна на султанот Сулејман Величествениот, рударството повторно заживеало и се интензивирало. Со Австриско-турската војна од 1689 година и Карпошовото востание, Сасите и голем дел од населението го напуштиле овој крај и се преселиле преку реките Сава и Дунав. Со тоа, дејноста била речиси целосно напуштена. Отоманските власти направиле обиди преку закрепастување на месното население повторно да го обноват рударското производство, но истите биле неуспешни. Направен бил обид за интензивирање на рударството и со изградба на нова топилница на Злетовска Река над Злетово која работела до 1882 година и со користење водена енергија од реката, но рударското производство во XVIII и XIX век не успеало да го постигне нивото од XVI век. Во периодот по Кримската војна, рударството било прекинато.
Енергетика
Во непосредна близина на Злетово, по течението на Злетовска Река, е изграден хидросистемот „Злетовица“, кој обезбедува снабдување со вода за околу 100.000 жители од општините Кратово, Пробиштип, Штип, Карбинци, Свети Николе и Лозово, наводнување на земјоделско земјиште на над 4.500 хектари, а служи и за производство на електрична енергија.
Население
Како последица на поволната местоположба и природно-географските погодности, Злетово било населено уште од античко време и во раниот среден век, а во него бил развиен општествен, стопански и политички живот. Особен демографски напредок бил постигнат во времето на царот Стефан Душан, што се должи на интензивниот развој на рударството. Во тоа време, селото прераснало во посебна економско-политичка единица, т.н. Злетовска жупа и станало седиште на Злетовската епископија.
Обновата на Злетово започнала кон крајот на и почетокот на XIX век. Тоа е време кога се изградила црква, се отворило првото училиште, а нешто подоцна и стопански објекти, меѓу кое е топилницата за олово која наметнувала потреба од поголем број работници. Ѓорче Петров во своите спомени навел дека во последната декада на XIX век во Злетово имало 120 куќи, од кои 50 турски. Во таен извештај од 1892 година се споменува дека 13 куќи во селото ја признале Цариградската патријаршија. Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Злетово имало 920 жители, од кои 670 Македонци, 230 Турци и 20 Роми. По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Злетово имало 960 жители, сите Македонци.
По Балканските војни и иселувањето на Турците, населението во селото незначително се намалило, бидејќи населението од околните села ги откупувало имотите на Турците и се преселувале во Злетово. По завршувањето на Првата светска војна, Злетово на демографски план растело поради доселување од околните планински села. Ова нешто е посебно изразено во третата декада од XX век, односно во периодот пред Втората светска војна. Кога селото било прогласено за „варошица“, тоа имало општинска администација, жандармериска станица и училиште, а голема група работници со своите семејства се доселиле заради работа во рудниците во селото Добрево. Ова население со почетокот на нападот на Југославија во Втората светска војна го напуштило селото. За време на бугарската окупација, не се забележани позначајни промени во развојот на населението.
Во повоениот период, и покрај запоставувањето на селото и земјоделската активност, како последица на културно-просветната активност и здравствената заштита, во селото се забележува засилен пораст на населението. Тоа е резултат на урбанизацијата и модернизацијата како на СФРЈ, така и на Македонија, при што отворени биле нови индустриски капацитети, се развиле услужните дејности и другите институции. Сепак, демографските тенденции во поново време бележат негативен тренд поради иселувањето на работоспособното население во Скопје и во другите урбани подрачја или во странство.
Според пописот од 2002 година, во селото живееле 2.477 жители, од кои 2.471 Македонец, 2 Срби, 1 Влав и 3 други. Бројот на домаќинства изнесувал 733, а бројот на живеалишта 969.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2.036 жители, од кои 1.946 Македонци, 1 Албанец, 1 Влав, 3 Срби, 3 останати и 82 лица без податоци.
Родови
Според истражувањата од 1970-тите, родови во селото се:
Самоуправа и политика
По завршување на Втората балканска војна, со тогашната територијлна поделба, Злетово како општина е определено во Кумановскиот округ, иако истото било оддалечено 14 часа одење од Куманово, а само 6 часа од Штип. Поради тоа, бил подготвен проект во кој било констатирано дека злетовската околина е голема по површина и број на жители, така што би можела само по себе да претставува една добра околија со седиште во Злетово. Меѓутоа, проектот наскоро бил заборавен и предлогот не бил спроведен сè до завршувањето на Втората светска војна.
Во повоениот период, Злетово во првата територијлно-административна поделба на НР Македонија било седиште на Злетовската околија. Но, по неполна година, околијата била укината и Злетово било вратено на ниво на општина. Со тогашната административно-територијална поделба, околу педесетина населби од Злетовската област како природно-географска целина биле распределени во четири општини, и тоа: најголемиот број во Општина Пробиштип. четири во Општина Кратово, две во Општина Крива Паланка и една во Општина Кочани. Особено карактеристичен бил случајот со селото Рајчани, коешто е во непосредна близина на Злетово и жителите од ова село своите потреби ги задоволувале во Злетово, но административно е дел од Општина Кочани. Во 1955 година, Општина Злетово била укината и истата била додадена на големата општина Пробиштип. Во 1996 година, со тогашната ревизија на административно-територијалната поделба на Македонија на Злетово повторно му е вратен статусот на општина. Сепак, со административната поделба од 2004 година, општината повторно била укината и влегла во склоп на Општина Пробиштип, односно била вратена состојбата од поделбата во 1955 година.
Избирачко место
Во селото постојат изборните места бр. 1565, 1566 и 1566/1 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на овие изборни место биле запишани вкупно 1.864 гласачи. На локалните избори во 2021 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 1.845 гласачи.
Цркви
Злетово е познато и како седиште на Злетовската жупа и посебно како седиште на Злетовската епископија. Иако не се знае точниот број на сите цркви и манастири, во историските документи и извори се споменуваат црквите „Св. Димитриј“ и „Св. Никола“. За овие цркви има податоци од една повелба на деспотот Констатин Дејанов, кој во 1380 година ги приложил на манастирот „Св. Пантелејмон“ во Света Гора. Покрај овие, во селото се споменуваат и две други: црквата „Св. Архангел Михаил“ и црквата „Св. Илија“. Од нив, црквата „Св. Илија“ била приложена во Лесновскиот манастир од страна на царот Стефан Душан. Денес, селото е седиште на Злетовската парохија, а во самото село и неговата непосредна близина се наоѓаат неколку цркви и два манастири.
Редовни настани
Слава на селото е празникот Илинден, односно 2 август. На тој ден обично селото го посетуваат отселените роднини и пријатели, но голем е бројот и на случајните посетители. Прославата на празникот се врши за постарите, кај гробишната црква „Св. Илија“. Таму, од доброволни прилози се коли курбан и се готви јадење, обично т.н. „манастирска манџа“. За оние кои не можат да присуствуваат, храна за здравје им се принесува дома. Младото население приредува спортски натпревари во фудбал, мал фудбал и ракомет. Се одржуваат и културно-уметнички, главно фолклорни манифестации, а се ангажираат и оркестри од лимени инструменти, со што празникот се прославува и со песни и ора.
Празникот Водици или меѓу месното население познат како „Богојавление“ како црковно-народна манифестација е интересен поради посебниот начин на празнување во Македонија. Традиција од минатото е сите младоженци кои стапиле во брак во последната година да се соберат околу подлабок вир на Злетовска Река и да се натпреваруваат за крстот кој свештениците го фрлаат по читањето на духовните пораки. Потоа, кај младоженецот кој го фатил крстот се оди на посета, му се честита, му се пожелува среќа нему и на неговото семејство, а тој ги чести со вино, ракија и храна.
Култура и спорт
Во текот на 1950-тите, во Злетово бил основан фудбалскиот клуб „Младост“. Денес, во селото постои фудбалскиот клуб Злетовица, кој во минатото настапувал под името „ФК Акумулатори“. Во сезоната 2003-04, ФК Злетовица настапувал во Втората фудбалска лига на Македонија, но по седум одиграни кола, клубот се откажал од понатамошното натпреварување.
Список на државни водачи во 1753 година
Ова е список на државни водачи во 753 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Винкс Клуб
„Винкс Клуб“ (на англиски: Winx Club) е италијанска анимирана серија, којшто дебитираше на 28 јануари 2004 г. по Rаi Duе. Засега се планирани 7 сезони, како и три успешни долгометражни филмови на 3D: „Тајната на изгубеното кралство“ – 2007 г. и „Винкс 3D: магичен авантура“ – 2010 г., и „Мистерија од длабочините“ - 2014 г., како и 4 специјални епизоди – нови верзии на некој од сериите од 1 и 2 сезона по американскиот канал Nickеlodеon и саботните утрински цртани канали 4Kids TV (каналите FOX) и The CW4Kids (каналите The CW).
Македонска синхронизација
Обработка: студио Кларион.
Глумци: Бисера Самарџиева, Зорица Панчиќ, Елизабета Клинчаревска, Стефанија Мачевска, Криси Тимовска, Тони Денковски, Дарко Вељиќ.
Техничка екипа: Никола Китановски, Дамир Илиевски, Никола Белковски, Мартин Горгиевски, Бранко Попчевски.
Глумци: Емилиа Гиевска, Кристина Тасева, Ана Аврамоска, Катарина Вељановска, Христина Горгиевска, Андреј Серафимовски, Дарко Вељиќ.
Сниматели: Марио Рудан, Стевче Грозданов.
Аудио видео обработка: Зоран Рудан Цеки.
Обработка: студио Целофан.
Српска синхронизација
Глумци: Јелена Стојиљковиќ, Мариана Аранђеловиќ, Александра Ширкиќ, Јелена Ђорђевиќ Поповиќ, Бојана Стефановиќ, Снежана Јеремиќ Нешковиќ, Наташа Балог, Александра Ђуриќ, Милан Антониќ, Марко Марковиќ, Жељко Алексиќ, Радован Вујовиќ, Срђан Јовановиќ, Ана Марковиќ, Софија Јеремиќ, Јована Мишковиќ
Обработка: студио Лаудворкс
Глумци: Бојана Тушуп, Софија Јеремиќ, Мариана Аранђеловиќ, Миомира Драгиќевиќ, Даница Тодоровиќ, Предраг Дамњановиќ.
Обработка: Хепи ТВ
Црква „Св. Теодор Тирон и Теодор Стратилат“ - Бер
Свети Теодор Тирон и Теодор Стратилат (Άγιοι Θεόδωροι) — доцносредновековна црква во градот Бер, Егејска Македонија. Влегува во состав на Берско-негушко-камбаниската епархија на Цариградската патријаршија. Храмот е дел од парохијата на „Св. Петар и Павле“. Црквата е подигната во XIV век като еднокорабен храм, но подоцна е претворена во двокорабна базилика со кос покрив. Внатре е зачуван важен живопис од XV век — фрески на светци, монаси и јерарси. Останатиот живопис е од втората половина на XVIII век — Рождество Богородично, Благовештение и Вознесение.
Баница (археолошко наоѓалиште)
Баница — археолошко наоѓалиште во истоименото село, Општина Струмица. Оваа некропола е од доцноантичкото време. Се наоѓа на источниот раб на селото. Во 1958 година, при изградбата на патот Струмица-Вељуса бил уништен поголем дел од некропола со гробови од камени плочи. Наодите се чуваат во Заводот и музеј во Струмица
Машка ракометна репрезентација на Словенија
Машка ракометна репрезентација на Словенија — државна репрезентација која ја претставува Словенија на меѓународни ракометни натпревари. Најдобар пласман на репрезентацијата е сребрениот медал од Европското првенство 2004 година кое се одржало во Словенија и бронзениот медал од Светско првенство 2017 година одржано во Франција.
Моментален состав
Состав за Европското првенство 2018.
Тренер: Веселин Вујовиќ
Најмногу натревари
Вкупен број на одиграни официјални натпревари. Ажурирано на: 12 јануари 2018 Извор: rokometna-zveza.si
Најмногу голови
Вкупен број на постигнати голови само на официјални натпревари. Ажурирано на: 12 јануари 2018 Извор: rokometna-zveza.si
Казахстански протести против земјишните реформи (2016)
Протестите во 2016 година против земјишните реформи во Казахстан биле масовни, неовластени протести што се одржале во Казахстан против новите измени на земјишниот законик, кои започнале на 24 април 2016 година во градот Атирау. Три дена подоцна, митинзите се одржале во градовите Актобе и Семеј. Во текот на првите три собири, властите не се обиделе жестоко да ги задушат протестите, туку се обиделе да ги смират демонстрантите и да понудат други форми на дијалог. Само на 21 мај, властите темелно се подготвиле да ги задушат сите протести во сите административни центри на републиката. Ова биле први масовни немири во Казахстан по масакрот во Жанаозен во 2011 година.
Позадина
На 30 март 2016 година, министерот за национална економија, Ерболат Досаев, објавил дека од 1 јули, 1,7 милиони хектари земјоделско земјиште ќе бидат ставени на лицитација. Тоа првично предизвикало незадоволство на социјалните мрежи, кое прераснало во повици за протести. Според некои казахстански новинари, точката на вриење не биле измените на Кодексот за земјиште, туку тешката економска ситуација на земјата поради падот на цената на нафтата и девалвацијата на тенгето и покрај ветувањата на претседателот Нурсултан Назарбаев дека ќе ги реши проблемите. На 11 април било испратено писмо со петиција до Назарбаев и властите. Текстот на писмото се појавило во казахстанските медиуми и на некои веб-страници. Во писмото се вели дека „во регионите веќе се собрани повеќе од 50 илјади потписи“. „Ако земјиштето се даде под закуп или продаде на странци, тогаш народот ќе оди на вонредни мерки“. Меѓу потписниците на петицијата биле Абдијамил Нурпеисов, писател, Мурат Ауезов, културолог, Мурат Калматаев, генерал во пензија, Абугали Кајдаров, академик и Мелс Елеусизов, еколог.