cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Историја на Јапонија
Обновата на Меиџи
Обновениот контакт со Западот предизвика длабока промена во јапонското општество. Важно е дека во контекст на јапонскиот агресивен милитаризам што следеше, потпишувањето на договорите се гледа како големо понижување и извор на национален срам. Шогунот на Токугава беше принуден да поднесе оставка и веднаш по Бошинската војна („Војната во годината на змејот“) од 1868 г., царот беше вратен на престолот, со што започна период на жесток национализам и интензивно социо-економско преструктуирање познато како обновата Мејџи. Системот Токугава беше укинат, војската се модернизираше, како и бројни западни институции беа донесени, вклучувајќи го западниот правен систем и квазипарламентарната уставна влада како што е наведено во уставот на Меиџи. Овој устав беше моделиран според уставот на Германското Царство. Додека многу аспекти на Меиџиевата обнова беа донесени директно од западни институции, други, како што се распадот на феудалниот систем и отстранување на шогунатот, беа процеси кои почнаа долго пред доаѓањето на Пери. Сепак, интервенција на Пери многумина ја сметаат за клучен момент во јапонската историја.
Економско модернизирање
Индустриската револуција во Јапонија започна околу 1870 г. бидејќи националните водачи одлучија Јапонија да се израмни со Западот. Владата изгради железнички пруги, ги подобри патиштата и започна програма за реформи на земјиштето за да ја подготви земјата за понатамошен развој. Прва се модернизираше текстилната индустрија, вклучувајќи го обработувањето на памук, а особено свила, кое дотогаш се вршело во домашни работилници во руралните области. Владата воведе нов образовен систем за сите млади луѓе заснован на западниот, испрати илјадници студенти во САД и Европа и ангажира повеќе од 3000 наставници (о-јато гакокуџин или најмени странци) од Западот да предаваат модерна наука, математика, технологија и странски јазици во Јапонија.
Во 1871 г. група јапонски политичари позната како „Мисија Ивакура“ патувале низ Европа и САД за да учат за западниот начин на живеење. Резултатот беше испланирана политика на индустријализација предводена од државата за да ѝ се овозможи на Јапонија брзо да се израмни со западните држави. Банката на Јапонија, која е основана во 1877 г., ги користеше даноците за финансирање на фабрики за челик и текстил. Образованието беше проширено и јапонски студенти беа испратени да студираат на Западот.
Војните со Кина и Русија
Јапонски интелектуалци во доцниот период Мејџи го присвоија концептот на „линија на предност“ - идеја која ќе помогне да се оправда јапонската надворешна политика околу почетокот на XX век. Според овој принцип, отелотворен во слоганот фукоку кјохе (фраза што значи „Збогати ја земјата, зацврсти ја војската“), се сметало дека Јапонија ќе биде подложена на агресивен западен империјализам, освен ако не се продолжи линијата на предност надвор од нејзините граници кои ќе помогне да се одвратат странските упади и да се зајакне јапонската економија. Акцент беше ставен особено на „истакнатите јапонски интереси“ за Корејскиот полуостров, некогаш славно опишани како „нож вперен во срцето на Јапонија“. Тензиите околу Кореја и Манџурија, соодветно, довеле Јапонија да се вклучи во првата Сино-јапонската војна со Кина (1894-1895 г.) и во Руско-јапонската војна со Русија (1904-1905 г.).
Војната со Кина ја направи Јапонија првата источна, современа царска моќ во светот, а војна со Русија покажа дека една западна сила може да биде поразена од источна држава. После овие две војни Јапонија стана доминантна сила во Далечен Исток со сфера на влијание што се протегаше над јужниот дел на Манџурија и Кореја, која беше официјално анектирана, како дел од Јапонското царство во 1910 г. Јапонија, исто така, доби половина од островот Сахалин од Русија. Резултатите од овие војни го покажаа доминантниот интерес на Јапонија за Кореја, покрај Островите Пенгу (Пескадорес), Формоза (денешен Тајван), и полуостровот Љаодунг во Манџурија, од кој на крајот јапонската армија се повлече во „понижувачката“ Тројна интервенција.
Во текот на следната деценија, Јапонија ќе ја покаже својата растечка моќ, вклучувајќи го значајниот придонес кон Сојузот на осумте држави формиран со цел да ја задушат Боксерската буна во Кина. Многу Јапонци, сепак, веруваа дека западните сили сè уште сметаат дека новото царство е инфериорна и бараа средства за зацврстување на нивната меѓународна положба. Ова даде основа за климата на сè поголеми тензии со Русија, која постојано ќе навлегува во „линија на предност“ на Јапонија во овој период.
Притисокот на Русија од север се појави повторно откако Муравиев ја доби доби Надворешна Манџурија (Приамурје) во Ајгун (1858 г.) и Пекинг (1860 г.). Ова доведе до силен притисок од Русија за островот Сахалин кој Јапонците на крај го дадоа во замена за Курилските Острови (1875 г.). Островите Рјукју беа обезбедени на сличен начин во 1879 г., поставувајќи ги границите во чии рамки Јапонија ќе „влезе во светот“. Во 1898 г., беше отстранет последниот од нееднаквите договори со западните сили, сигнализирајќи новиот статус на Јапонија меѓу народите на светот. Во неколку децении од реформирање и модернизирање на социјалниот, образовниот, економскиот, воениот, политичкиот и индустрискиот систем, „контролираната револуција“ на царот Мејџи ја преобрази феудалната и изолирана држава во светска сила. Особено е тоа што поттикот за оваа промена е верувањето дека Јапонија мора да се натпреварува со Западот и на индустриски и на воен план за да се изедначи.
Англо-јапонската алијанса
Договорот на Англо-јапонската алијанса беше потпишан со Велика Британија во 1902 г. Беше возобновен во 1905 г. и 1911 г. пред да пропадне во 1921 г. и конечно да се поништи во 1923 г. Тоа беше воен сојуз меѓу двете земји кој претставуваше закана за Русија и Германија. Поради овој сојуз, Јапонија влезе во Првата светска војна на страната на Велика Британија и ги освои германските бази во Кина и Тихиот Океан. Договорот ја олесни културната и технолошката размена меѓу двете земји.
Прва светска војна
Јапонија влезе Првата светска војна на страната на силите на Алијансата и објави војна на Централните сили. Иако улогата на Јапонија беше ограничена на заземањето на германските колонијални позиции во Источна Азија и Тихиот Океан, таа ја искористи можноста да го прошири своето влијание во Азија и нејзината територија во Тихиот Океан. Делувајќи речиси независно од граѓанската влада, јапонската морнарица ги заплени германските колонии во Микронезија и го нападна и окупира германското пристаниште за јаглен во Кингдао на кинескиот полуостров Шангдонг.
Јапонија присуствуваше на мировната конференција во Версај во 1919 г. како една од големите воени и индустриски сили на светот и доби официјално признание како една од „Големите пет“ на новиот меѓународен поредок. Се приклучи на Лигата на нациите и доби мандат над Тихоокеанските островите северно од екваторот кои порано беа на Германија. Јапонија исто така беше вклучена во повоената интервенција на Алијансата во Русија, и ја окупираше Руска (Надворешна) Манџурија, како и северниот дел на Сахалин (каде беа концентрирани ограничени резерви на нафта на Јапонија). Таа беше последната од силите на Алијансата која се повлече од интервенциите против Советска Русија (во 1925 г.).
Во повоената ера Јапонија забележа невиден просперитет.
Фашизам во Јапонија
Во текот на првата и втората деценија од XX век, Јапонија напредна кон демократија преку движењата познати како „Таишо демократија“. Сепак, парламентарната влада не беше доволно вкоренета за да го издржи економскиот и политичкиот притисок од крајот на 20-тите и 30-тите години на XX век за време на Големата криза, а државата стана се помилитаризирана. Ова се должеше на зголемувањето на овластувањата на воените водачи и беше слично на акции што ги преземаа некои европски земји и кои доведоа до Втората светска војна. Овие поместувања на власт беа овозможени од страна на двосмисленоста и непрецизноста на Уставот на Мејџи, особено мерката според која законодавното тело одговара пред царот, а не луѓето. Милитаристичка фракција Кодоха дури и се обиде да изврши државен удар познат како Инцидентот од 26 февруари, кој беше задушен по три дена од страна на Хирохито, царот Шова.
Партиската политика беше тешко критикувана бидејќи се веруваше дека создава раздор во нацијата и го промовира сопствениот интерес каде е потребно единство. Како резултат на тоа, главните партии гласаа да се распуштаат и се здружија во една партија, Асоцијација за помош на царската власт (АПИВ), во која, исто така, влегоа многу префектурални организации како клубови на жени и соседски здруженија. Сепак, овој синџир организации немаше заедничка политичката агенда и имаше внатрешна борба меѓу фракции за време на нејзиното постоење, што значи Јапонија не деволвира во тоталитарна држава. АПИВ се споредува со сунѓер, бидејќи можеше да апсорбира се, но малку можеше да се направи со неа подоцна. Нејзиното создавање беше предизвикано од ред домашни кризи, вклучувајќи го доаѓањето на Големата криза во 30-тите години на XX век и активностите на екстремистите како што се членови на Сакуракаи (Друштвото на црешовиот свет), кои стојат зад Инцидентот од 15 мај.
Втора сино-јапонска војна
Под изговор на Манџурискиот инцидент, потполковникот Канџи Ишивара ја нападна Внатрешна (Кинеска) Манџурија во 1931 г., акција која јапонската влада ја ратификуваше со создавањето на марионетска држава Манџукуо за време на владеењето на последниот кинески цар, Пуји. Како резултат на меѓународна осуда на инцидентот, Јапонија се повлече од Лигата на народите во 1933 г. По уште неколку слични инциденти кои ја вклучуваа експанзионистичка војска, Втората сино-јапонската војна започна во 1937 г. по Инцидентот на мостот Марко Поло.
Јапонија беше поразена од страна на Советскиот Сојуз во 1938 г. во големи, но локализирани битки, и тоа во Битката на езерото Хасан во 1939 г. и во Битката на Халкин Гол. Армијата не сакаше повеќе да се бори против Советскиот Сојуз, па во 1941 г. беше потпишан Советско-јапонскиот пак за неутралност. Договорот се одржа до август 1945 г. кога Советскиот Сојуз изврши инвазија на Манџурија и Кореја.
Втора светска војна
Тензиите меѓу Јапонија и САД пораснаа како резултат на јавен протест против јапонската агресија и вестите за злосторствата во Кина, како злогласниот масакар во Нанѓинг. САД цврсто ја поддржа Кина со пари, пилоти, добра и закани против Јапонија. Во знак на одмазда за инвазијата на Француска Индокина, САД стави ембарго на стоки како нафтени производи и старо железо. На 25 јули 1941 г., сите јапонски средства во САД беа замрзнати. Како што воената моќ на Јапонија, особено морнарицата, зависеше од нафтени резерви што се намалуваа, оваа мерка создаде спротивен ефект меѓу зголемувањето на зависноста на Јапонија од нафта и нејзината потреба за нови освојувања.
Американците очекуваа напад на Филипините и испратија бомбардери за да го одвратат jапонскиот напад. По совет на Јамамото, Јапонија донесе одлука да ја нападне главната американска флота во Перл Харбор на Хаваите. Американските стратези веруваа дека Јапонија никогаш не би бил толку храбра да нападне толку блиску до својата домашна база и САД беа навистина изненадени.
Нападот на Перл Харбор, првично се чинеше дека е голем успех што ја нокаутираше американската борбена флота, но ги пропушти носачите на авиони кои беа во морето и ги игнорираше објектите на брегот од витално значење чие уништување можеше да ги успори операциите на САД на Тихиот Океан. На крај, нападот се покажа како долгорочна стратешка катастрофа со тоа што всушност нанесе релативно малку значајна долгорочна штета, а ги поттикна САД да се одмаздат. Во исто време како и нападот на Перл Харбор, јапонската војска го нападна британски Хонгконг и го окупираше речиси четири години.
Додека нацистичка Германија беше во средината на нејзиниот Блицкриг низ Европа, Јапонија окупираше територии во Азија. Јапонската армија изврши инвазија и ги окупираше повеќето крајбрежните кинески градови, како на пример Шангај. Јапонија ја презеде Француска Индокина (Виетнам, Лаос, Камбоџа), британска Малаја (Брунеи, Малезија, Сингапур), како и холандска Индонезија, додека Тајланд склучи сојуз со Јапонија. Јапонските сили ги поразија Британците во Бурма (со прекинување на протокот на резерви во Кина) и стигнаа до границите на Индија и Австралија. Нивните воздушни напади го уништија Дарвин во Австралија. Наскоро Јапонија се етаблира како царство која се протега на поголемиот дел од Тихиот Океан.
Сепак како што предупреди Адмиралот Јамамото, шест-месечниот прозорец на воена предност на Јапонија по нападот на Перл Харбор заврши кога способноста за офанзива на Јапонската морнарица беше уништена од Американската морнарица во Битката за Мидвеј, кој ја утврди значајната воена предност на САД. Војната стана војна на масовно производство и логистика, а САД финансираше многу посилна морнарица со побројни воени авиони, и далеку подобар комуникациски и логистички систем. Териториите на Јапонија се протегаа премногу далеку и земјата не можеше да ги обезбеди своите бази со резерви, па многу војници починаа од глад. Американската подморница ги уништија јапонските танкери, предизвикувајќи голем недостиг на гориво за бродови и авионски бензин. Јапонија изгради воени авиони во голем број, но квалитетот опадна и резултатите на слабо обучени пилоти стануваа сè полоши. Морнарицата изгуби серија големи битки, од Битката кај Мидвеј (1942 г.), до Битката на Филипинското Море (1944 г.) и Заливот Лејте (1945 г.), која ги стави на опсег американските бомбардери со долг дострел Б-29. Серија на масовни рации уништија поголем дел од Токио и други големи индустриски градови почнувајќи од март 1945 г., додека „Операција Гладување“ сериозно ја наруши внатрешна маршрута на транспорт од витално значење на нацијата. Без оглед на тоа што војната стануваше безнадежна, кругот околу царот остана цврст и одби да отвори преговори. Конечно во август, двете атомски бомби и советската инвазија на Манџурија покажаа дека каузата беше залудна, и Хирохито овласти предавање при што го зачува својот престол.
Вкупниот број на јапонски воени жртви меѓу 1937 г. и 1945 г. беше 2,1 милион, а повеќето беа од последната година од војната. 80% од јапонските воени жртви на Филипините, како и 50 проценти од воените жртви во Кина се должеа на болест поради глад или недоволна исхранетост. Се смета дека воздушните напади на вкупно 65 јапонски градови одзедоа минимум 400,000 животи и веројатно блиску до 600,000 цивилни животи (над 100,000 само во Токио, над 200,000 во Хирошима и Нагасаки и 80,000-150,000 цивилни жртви во Битката на Окинава). Смртните случаи на цивили меѓу доселениците кои загинаа обидувајќи се да се вратат во Јапонија од Манџурија во зимата 1945 г. се најверојатно околу 100,000.
Трансформирано детство
Детството како посебна фаза од животот беше очигледна во раниот модерен период, кога социјалните и економските промени донесоа поголемо внимание на децата, раст на школувањето и ритуали поврзани со детето. Современиот концепт на детството во Јапонија се појави по 1850 г. како дел од нејзиниот ангажман со Западот. Водачите од периодот Мејџи одлучија дека државата има главната улога во мобилизирањето на поединци и деца во нејзина служба. Беа отворени училишта во западен стил како начин да се постигне таа цел. До 90-тите години на XIX век училиштата создаваа нови сензибилитети во врска со детството. По 1890 г. Јапонија имаше голем број реформатори, експерти за деца, уредници на списанија и добро образовани мајки кои веруваа во новиот сензибилитет. Тие го научија горниот слој на средната класа на моделот на детство во кој децата имаат свој простор каде што читаат книги за деца, играат со образовни играчки и, особено, посветуваат доста време на домашните задачи. Овие идеи брзо се распространија низ сите општествени класи.
Повоена Јапонија (1945 г.–денес)
По распадот на Јапонското царство, Јапонија се трансформираше во демократска држава со ревидиран демократски Устав на Јапонија. Во повоениот период, Јапонија стана економска сила. Овој период се одликува со Американско-јапонската алијансата, како што се Вооружените сили на САД во Јапонија (United States Forces Japan).
Окупацијата на Јапонија
Јапонија никогаш не била окупирана од странска сила и доаѓањето на Американците, одлучни да ја трансформираат Јапонија во мирна демократија, имаше големо долгорочно влијание. Со Јапонија цврсто управуваше американскиот генерал Даглас Мекартур. Главната цел на Американците беше Јапонија да стане мирољубива нација и да се воспостави демократска самоуправа. Окупацијата ја трансформираше јапонската влада во мотор за производство, распределба на богатството и социјални реформи. Политичките реформи вклучуваа слободно избрање на пратеници во јапонскиот парламент (законодавно тело) и универзално право на глас за сите возрасни. Окупацијата ја нагласи земјишната реформа, така што земјоделците-закупци станаа сопственици на нивните оризови полиња, и го стимулираше формирањето на моќни синдикати кои им дадоа збор на работниците во индустриската демократија. Големиот заибацу бизнис конгломерати (заибацу: јапонски термин кој се однесува на индустриски и бизнис конгломерати во Јапонското царство) беа растурени, беше охрабрено развиањето на потрошувачка култура, образование беше радикално реформирано и демократизирано и се стави крај на шинтоистичката основа на обожување на царот. Историчарот Џон Дауер (John Dower) вели дека „видливата рака“ на државниот врв инспириран од Њу дил, со зачувувањето на капиталистичката економија, беше пречекана од страна на бомбардираното и понижено јапонското општество, кое сакаше да најде мирен пат до просперит.
Реформите се спроведуваа од страна на јапонски официјални лица под индиректна американска контрола, така што немаше јапонски институции кои беа под директна контрола на Американците. Додека на царот Хирохито му беше дозволено да го задржи неговиот престол како симбол на национално единство, вистинската моќ беше во рацете на комплексни испреплетени мрежи на елитата.
Јапонското царство беше укината. Јапонија беше лишена од нејзините странски територии и ги задржа само домашните острови и Окинава. Манџукуо престана да постои, а Манџурија и Формоза беа вратени на Кина. Кореја беше окупирана и поделена меѓу САД и Советскиот Сојуз. САД стана единствен администривен орган на Рјукју, Бонин и Вулканските Острови, додека СССР управуваше со јужен Сахалин и Курилските Острови. Јапонија жестоко се противеше на Советската контрола на Курилските Острови, а дипломатските тензии околу ова прашање продолжија и во XXI век. Укинувањето на царството значеше дека јапонските доселеници и официјални лица мора да си заминат. Преку центрите за јапонска репатријација над 7 милиони иселениците се вратија во Јапонија.
Историографијата пред 1980 г. беше славеничка, и се фокусираше на успехот на Американската окупација во трансформирањето на Јапонија во насока на демократијата и слободата. Од 1980 г. историчарите почесто ги нагласуваат ограничувањата на реформите на Окупацијата и тврдат дека тие се делумно одраз на јапонските иновации во предвоениот и воениот период.
Дауер ги објаснува факторите кои го промовираа успехот на Американската окупација:
Мировен договор
Со влегувањето во Студената војна преку Корејската војна, на Јапонија почна да се гледа како важен сојузник на американската влада. Беа воведени политички, економски и социјални реформи, како што се избраниот јапонски парламент (законодавство) и проширеното право на глас. Уставот на земјата стапи на сила на 3 мај 1947 г. САД и други 45 земји-сојузнички го потпишаа Договорот за мир со Јапонија во септември 1951 г. Сенатот на САД го ратификуваше договорот на 20 март, 1952 г., и според условите од договорот, Јапонија повторно се здоби со целосен суверенитет на 28 април 1952 г.
Според условите на мировниот договор и подоцнежните договори, САД има право на поморски бази во Сасебо, Окинава и во Јокосука. Дел од Американската Тихоокеанска флота, вклучувајќи и еден носач на авиони (моментално УСС Џорџ Вашингтон (CVN-73)), се базирни во Јокосука. Овој аранжман е делумно наменет да обезбеди одбрана на Јапонија, бидејќи договорот и новиот јапонски устав наложија за време на окупацијата строго да се ограничат големината и целите на Одбранбените сили на Јапонија во современиот период.
Студената војна
По серија на прегрупирање на политичките партии, во 1955 г. се формираа конзервативната Либерално-демократската партија (ЛДП) и левичарската Социјалдемократска партија (СДП). Политичката карта во Јапонија остана во голема мера непроменета до почетокот на 90-тите години на минатиот век и ЛДП беше најголемата политичка партија на државната политичка сцена. Политичарите од ЛДП и владините бирократи беа фокусирани на економската политика. Од 1950 г. до 1980 г., Јапонија доживеа брзан развој станувајќи голема економска моќ, преку процес кој често се нарекува Јапонското повоено економско чудо.
Економски раст
Во текот на повоениот период, економијата на Јапонија продолжи рапидно да се разива, со резултати кои далеку ги надминуваа очекувањата. Со големиот поттик од Корејската војна, во која делуваше како главен снабдувач на силите на ОН, во економијата на Јапонија започна еден пролонгиран период на исклучително брз раст, предводен од производствените сектори. Јапонија стана значајна сила во многу економски сфери, вклучувајќи ја челичната индустрија, производството на автомобили и производство на електронска техника. Јапонија брзо го стигна Западот во надворешната трговија, БНП и општиот квалитет на живот. Овие постигнувања се нагласија со Олимписките игри во Токио во 1964 г. и Меѓународната експозиција во Осака во 1970 г. Високиот економски раст и политичкото спокојството од средината до крајот на 60-тите години беа нарушени од четрикратното зголемување на цените на нафтата од ОПЕК во 1973 г. Речиси целосно зависна од увозот на нафта, Јапонија ја доживеа својата прва рецесија по Втората светска војна. Уште еден сериозен проблем беше сè поголемиот трговски вишок на земјата, кој достигна рекордна големина за време на првиот мандат на Накасоне. САД вршеше притисок на Јапонија да ја поправи нерамнотежа, барајќи Токио да ја подигне вредноста на јенот, да ги отвори своите пазари и дополнително да олесни поголем увоз од САД.
По Студената војна
Периодот во Јапонија по Студената војна се нарекува како Период Хесеј, која започнува од годината на револуциите во Источна Европа. 1989 г. е одбележана како една од најповолните во јапонската историја за брзиот економски раст. Со силен јен и поволен девизен курс со доларот, каматните стапки на Банката на Јапонија останаа ниски, предизвикувајќи инвестициски бум што резултираше со зголемување на вредноста на недвижините во Токио до шеесет проценти во текот на годината. Непосредно пред Нова Година, Никеи 225 достигна рекордно високо ниво од 39,000. Од 1991 г., таа падна на 15.000, означувајќи го крајот на познатиот Јапонски шпекулантски меур.
Невработеноста достигна доста високо ниво, но не доволно да предизвика криза. Последиците по пазарот на трудот во Јапонија, наместо голема невработеност и отпуштања, беа посуптилни, но не со помалку длабоки ефекти кои беа сепак тешко да се измерат статистички. Во текот на просперитетниот период, на работните места се гледаше како на долгорочни, па дури и доживотни. Спротивно на тоа, Јапонија за време на загубената деценија забележа значително зголемување на привремени работни места и работни места со скратено работно време, кои само ветуваа вработување за кратки периоди и со минимални придобивки. Ова исто така создаде генерациски јаз, бидејќи оние кои влегле на пазарот на трудот пред загубена деценија обично ги задржуваа своите работни места и бенефиции, и беа ефикасно заштитени од економскиот застој, додека помладите работници кои влегоа на пазарот неколку години подоцна ги почувствуваа неговите ефекти.
Во серија финансиски скандали на ЛДП, коалицијата предводена од Морихиро Хосокава ја презеде власта во 1993 г. Хосокава успеа да донесе нов закон за мнозински изборен систем, наместо безизлезниот систем на поединечно гласање. Меѓутоа, коалицијата се распадна следната година, бидејќи партиите се здружија едниставно да ја соборат ЛДП и немаа единствен став на речиси секој општествен проблем. ЛДП се врати на власт во 1996 г., кога помогна да се избере социјалдемократот Омичи Мурајама за премиер.
Јуничиро Коизуми беше претседател на ЛДП и премиер на Јапонија од април 2001 г. до септември 2006 г. Коизуми уживаше висок рејтинг. Тој беше познат како економски реформатор и го приватизираше државниот поштенски систем. Коизуми, исто така, зеде активно учество во војната против тероризмот, испраќајќи 1000 војници од Одбранбените сили на Јапонија за да помогнат во реконструкцијата на Ирак по војната, што претставуваше најголемото испраќање војници во странство по Втората светска војна. Неговата конзервативна социјална и економска политика, сепак, доби критики бидејќи ја зголеми нееднаквоста во јапонското општество, а многумина почнаа да зборуваат за појавата на „какуса шакаи“ (нееднакво општеството), термин кој го симболизира незадоволството со неолибералните реформи кои ги зголемија разликите во јапонското општество, групирајќи го во „победници“ и „губитници“.
Владејачката коалиција се формираше од страна на либералната Демократската партија на Јапонија (ДПЈ), левичарската Социјалдемократска партија и конзервативната Нова народна партија. Опозицијата се формираше од страна на либерално-конзервативната Либерално-демократската партија (ЛДП). Другите партии се Новата партија Комето, партијата Сока Гакаи и Јапонската комунистичка партија. На 2 јуни 2010 г. премиерот Јукио Хатојама поднесе оставка од својата позиција како водач на ДПЈ, наведувајќи го неуспехот да го исполни неговото предизборно ветување да ја отстрани американската база од островот Окинава како неговата главна причина за оставка.
На 11 март 2011 г., Јапонија го претрпе најсилниот земјотрес во својата пишана историја, во североисточната област на Хоншу. Ситуацијата се влоши кога по земјотресот со големина од 9,0 степени следеше цунами кое предизвика бројни пожари и оштети неколку јадрени реактори. Оштетувањето на атомската централа Фукушима доведе до топење на три реактори и ослободување на радиоактивен материјал со што ова стана најголемата јадрена несреќа по хаваријата во Чернобил во 1986 г.
Периодизација
Општо прифатената периодизација на јапонската историја:
<!--:Jōmon (prehistory – circa 300 BC)
Сметање на времето според владеењето
Сметањето на времето според владетелите во Јапонија
NGC 604
NGC 604 — H II-подрачје во соѕвездието Триаголник, заведен во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 604 е од видот GxyP. Видливиот сјај со голо око изнесува 12 m. NGC 604 има само една позната привидна димензија, која изнесува 1,95'.
Други поделби
Проучување на NGC 604 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 91; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2293. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 30.
Лена Сундстрем
Лена Амалија Кјоунг Ран Сундстрем (родена на 8 март 1972 година) е шведска новинарка и авторка. Таа пишува хроники за вести и пишува за шведскиот дневен весник Dagens Nyheter. Таа, исто така, имала своја колумна во весникот Афтонбладет, шведските изданија на весникот Метро , Мерсмак и Дагенс Арбете.
Ран живот
Сундстрем е родена во Сеул ,  Јужна Кореја, од непозната мајка и била пронајдена надвор од сиропиталиште на 8 април 1972 година. Се проценува дека во тоа време имала околу еден месец, а нејзиниот датум на раѓање произволно бил одреден на 8 март 1972 година (еден месец порано). Таа била посвоена од шведско семејство кога имала 6 месеци. Студирала во Кристијанштад, а исто така продолжила да студира медиуми и комуникации во Лунд и Копенхаген и новинарство во Poppius Journalskola.
Кариера
Таа ја започнала својата кариера како новинар во весникот Piteå-Tidningen и го имала своето деби како автор во 2005 година со објавувањето на книгата Saker jag inte förstår och personer jag inte gillar ( Работи што не ги разбирам и луѓе што не ми се допаѓаат ).
Нејзината втора книга, Känns det fint att finnas en dag till? ( Дали се чувствуваш добро да постоиш уште еден ден? ), била објавена во 2007 година. Таа била и телевизиска водителка, водејќи ја истражувачката емисија на ТВ4 Кала факти, откако Ленарт Екдал избрала да го напушти шоуто.
Во август 2009 година, таа ја напишала својата трета книга, Världens lyckligaste folk, за строгата политика на Данска во однос на имигрантите. Истата година на ТВ4 се емитувал документарен филм со истото име како и книгата; филм кој го продуцирала Сундстрем.
Во 2013 година, нејзиниот втор документарен филм, наречен Dom kallas rasister, бил емитуван на ТВ4. Истата година била објавена нејзината следна книга наречена Spår; оваа книга е за двајца баратели на азил кои во 2001 година биле депортирани од Шведска во Египет каде што биле измачувани од режимот.
Сундстрем освоила голем број награди за нејзината работа, вклучувајќи ја и наградата за новинарство Guldspaden во 2009 година, книжевната награда Gleerups исто така во 2009 година, наградата на шведското здружение на публицисти Publicistklubben во 2010 година, Torgny Segerstedts frihetspenna (Freedom pen) наградата literary4 и наградата Jonarylopris1 во 20 во 2016 година.
Личен живот
Сундстрем се омажила со шведскиот пејач Бо Сундстрем и имат две ќерки. Во 2010 година, тие се натпреварувале заедно во ТВ-шоуто På spåret каде се пласирале на петтото место. Двојката се развела во 2016 година.
Стадион Гоце Делчев
Историја
Екипата на Младост од Царев Двор го има користено стадионот како домашен терен во сезоната 2015/16 во Првата лига.
Ајдар-кади џамија
Ајдар-кади џамија — отоманска џамија во Битола. Таа е типична битолска џамија, со квадратна основа, голема единична купола и порта. Куполата, висока 20 метри, лежи на цилиндар кого од своја страна го држат дванаесеттоаголни столбови. Надворешноста е многу едноставна, единствениот украс се тулите кои ги опшиваат отворите. Оваа џамија е единствена во Македонија со две минариња. .
Местоположба
Се наоѓа во стариот „Овчи Пазар“, блиску до стариот амам „Дебој“ и до стариот пазар.
Историја
Реставрацијата, конзервацијата и реконструкцијата на Ајдар-кади џамијата започнала на 12 мај 2014 година (заедно со Исак џамијата) со поддршка на Турција. . На 4 ноември 2016 година Ајдар-кади џамија е свечено отворена
Натпис
Над главниот портал има добро зачувана мермерна плоча со размери 108 x 65 cm со натпис во три реда.
Молитвен простор
Храмот има голем квадратен молитвен простор 10,95 m на 10,98 m, покриен со 20-метарска купола која лежи на дванесетаголен цилиндар. Пропорцијата од 1:2 ја акцентира височината на куполата. Ѕидовите дебели меѓу 1,38 и 1,48 м се состојат од два реда тули и еден ред делкан камен, кои наизменично се менуваат што е многу слично со ѕидарската техника на Синановата школа. Како сврзен материјал користен е малтер. Сличности можат да се најдат со Синан-пашината џамија во Бешикташ и Кара Ахмед-паша килије во Топкапи во Истанбул од 1550 до 1560 година.
Од сликаната декорација пред реставрацијата 2014-2016, во горните зони има само траги, а во долните зони таа е оштетена или целосно уништена. Околу прозорците, лаковите и тромпите има стилизирана сликана геометриска орнаментика. Како стил, тие припаѓаат на XIX век и се слични со декорацијата што се користи во Анадолија. Михработ и тромпите се извајани, а на портикот, главните капители и минбарот има декорација со низок релјеф.
8 п.н.е.
8 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 8. година пред новата ера, 8. од првиот милениум п.н.е., 8. од 1 век п.н.е. и осма од 0-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5500 и 5501 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4742 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3752 и 3753 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 745.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 8 година се протега во 2628 и 2629, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2688 и 2689 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 535. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 648 и 647 исламска година пред хиџра.
Папа Григориј (појаснување)
Имало 16 папи со името Григориј:
Rehab
„Rehab“ е осмиот и последен сингл земен од третиот албум на Ријана - Good Girl Gone Bad реализиран во 2007 во САД и Велика Британија. Песната е напишана од страна на Џастин Тимберлејк, Тимбеленд, Хенон Лејн заедно со вокалите на Тимберлејк и Тимбеленд во позадина.
Папа Григориј (појаснување)
Исто така имало и двајца антипапи со ова име:
Rehab
Реализација
„Rehab“ беше реализиран на радио на 7 Октомври, 2008. „Rehab“ беше наменет за реализирање во Август, 2008 во Велика Британија но беше повратен назад поради дигиталната реализација на „Disturbia“ и на необврзаното одбирање на „Breakin' Dishes“. Иако без официјална реализација сѐ уште, песната започна да котира многу добро на радио листите кон крајот на Септември. Таа се најде на врвот на „Pop Radio“. Доцна во Септември е пуштена на „New York City's Z100“ радио. После една недела од реализацијата е избрана за петта највртена песна на радијата во Австралија.
Во Април 2009 Тимбеленд реализираше нов ремикс на „Rehab“ на интернет наречен „Timbaland Remix“.
Музичко видео
Видеото започнува со Ријана која е потпрена на кола во пустина со приколка во близина и Тимберлејк кој е упатен кон неа со мотор. Продолжува да ги прикажува Ријана и Тимберлејк во неколку сцени заедно во пустината и внатре во приколката. Во видеото има ноќни и дневни сцени како и различно осветлување и контраст, како што се зелени и розови како и црно бели сцени.
Ајакучо (регион)
Ајакучо (шпан. Ayacucho) е регион во Перу, сместен во јужно-централните Анди. Главен град е Ајакучо. Регионот бил тешко погоден од теорористички активности за време на герилската војна на комунистичката организација „Сјаен пат“ во 1980-тите.
Како дел од напорите за децентрализција на управата, на 30 октомври 2005 е одржан референдум на прашањето дали Ајакучо да се спои со регионите Ика и Уанкавелика и така да образува нов регион „Ика-Ајакучо-Уанкавелика“. Предлогот не поминал и Ајакучо останал независен како регион.
Политичка поделба
Регионот административно е поделен на 11 покраини (provincias), составени од 111 окрузи (distritos).
Покраини
Еве список на покраините во Ајакучо, со нивните главни градови во заграда:
Рожае
Рожае (босански и црногорски): Rožaje, Рожаје, е град и општина во североисточна Црна Гора. Населението брои 9,567 (Попис 2011). Рожае е седиште на Општина Рожае.
Демографија
Рожае е административен центар на Општина Рожае, која има 23,312 жители. Само градот Рожае брои население од 9,567. Се смета за седиште на Бошњачката заедница во Црна Гора. Бошњаците формираат мнозинство и во градот и во општината.
Населението на Рожае:
Деикса
Во лингвистиката- деиксата се однесува на појавата каде за разбирање на значењето на одредени зборови и фрази во даден израз потребни се информации од контекстот. Зборовите се деиктички ако нивното семантичко значење е постојано, но нивното симболичко значење се менува во зависност од времето и/или местото. Зборовите или фразите на кои им зависи значењето од контекстот – на пример, англиските заменки - се деиктички. Деиксата е многу поврзана со индексикалноста и анафората, што ќе биде објаснето подолу. Иако оваа статија главно се занимава со деиксата во разговорниот јазик, концептите можат да бидат применети и во пишаниот јазик, гестикулацијата, како и во медиумите за комуникација. Додека статијата главно прикажува примери од англискиот јазик, се верува дека деиксата е одлика (до одреден степен) на сите природни јазици. Потеклото на терминот е од Стара Грција: δεῖξις „изглед, демонстрација или опишано“, а значењето „насочување кон опишаното“ во современата лингвистика е преземено од Крисипус.
Видови деикса
Традиционални категории
Веројатно најчестите категории на контекстуални информации кои се однесуваат на деиксата се оние за лице, место и време – она што Филмор го нарекува „најголемиот граматички вид“ на деикса.
Лице
Деиксите за лице се однесуваат на граматичките лица кое се вклучени во еден израз, (1) оние кои се директно вклучени (пр. оној кој зборува, оној на кого му се обраќаме), (2) оние кои не се директно вклучени (пр. преслушувачите – оние кои го слушаат изразот, но на кои не им се обраќаме) и (3) оние кои се споменати во изразот. Во англискиот јазик разликите се главно означени со заменките. Следниве примери го покажуваат тоа. (Личните деиктички термини се закосени [сигнал за одбележување кој ќе продолжи во статијата]).
Јас одам на кино. Дали ти би сакала да одиме на вечера? Тие се обидоа да ме повредат мене, но тој дојде да ме спаси.
Род
Во многу јазици кои имаат само машки и женски род, посочувањето на подмети од среден род има различни аспекти. Предметите имаат свој род исто така, кој е машки или женски. Кога зборуваме за предмет кој нема род, обично се зема како машки род, иако предметот сам по себе нема род. Во англискиот јазик, кога зборуваме за некој лик кој нема род, самосвесно суштество, се зема како да е од машки род или како „тој“, бидејќи е несоодветно со „тоа“ да му се обраќаме на свесно суштество. Во многу јазици, им се обраќаат на луѓето како да се машки род, а и групата од мажи и жени се зема како да е од машки род, како Ils во францускиот јазик. Пример за ова:
Човекот е одговорен за неговата сопствена душа. наспрема Секоја личност е одговорна за неговата или нејзината душа.
Вообичаено за многу религиозни текстови е обраќање кон луѓе од сите родови употребувајќи машки род. Машкиот род применет да означува машки или женски личности може да биде разбран во контекстот.
Место
Деиксите за место, исто познати и како просторни деикси, се однесуваат на локацијата важна за еден израз. Слично како и деиксите за лице, локациите можат да се однесуваат на оној што зборува или на кого му се обраќаме, или оние лица и предмети за кои се зборува. Најистакнати примери во англискиот јазик се прилозите „овде“ и „таму“ и показните заменки „ова“ и „тоа“ – иако тие не се единствени деиктички зборови. Неколку примери:
Јас уживам да живеам во овој град. Овде ќе ја поставиме статуата. Таа седеше таму.
Ако не е назначено поинаку, термините за деиксите за место вообичаено се поврзани со локацијата на оној кој зборува, како во
Продавницата е спроти улицата.
каде „спроти улицата“ е разбрано како „спроти улицата каде што сум сега јас“. Интересно е да се забележи дека додека „овде“ и „таму“ се често применети да ја означат локацијата близу или далеку од оној што зборува, „таму“ исто така може да се однесува на оној на кого му се обраќаме, ако тој не е на истата локација како и оној што зборува. Па, додека
ја објаснува претходната употреба,
Какво е времето таму?
е пример за другата примена. Јазиците обично покажуваат најмалку двонасочна насока за обраќање во деиктичкиот систем: проксимална, т.е. близу или поблизу до оној кој зборува и дистална, т.е. далеку од оној кој зборува и/или поблизу до оној на кого му се обраќаме. Во англискиот јазик постојат примери за ова како што се паровите ова и тоа, овде и таму итн. Во другите јазици, разликата е тринасочна: проксимална, т.е. близу оној кој зборува, медијална, т.е. близу до оној на кого му се обраќаме и дистална, т.е. далеку од двајцата. Ова е случај во неколку романски јазици како и во корејскиот, јапонскиот, тајландскиот, филипинскиот и турскиот. Архаичните англиски форми yon и yonder (сèуште зачувани во некои регионални дијалекти) некогаш биле дел од дисталната категорија, која сега е вклучена во претходното медијално „таму“.
Време
Временските или деиксите за време ги вклучуваат различните времиња употребени во израз. Тие ги вклучуваат прилозите за време како „сега“, „тогаш“, „наскоро“ и други, како и различните времиња. Добар пример е зборот утре, кој го означува секој следен ден по секој ден. Утре од денот минатата година е различен ден од утре од следната недела. Прилозите за време може да се поврзани со времето кога изразот е кажан (она што Филмор го нарекува „шифрирано време“ или ШВ) или времето кога изразот е слушнат (според Филмор - „дешифрирано време“ или ДВ). Иако понекогаш овие две означуваат исто време, можат и да се разликуваат, како во случај на снимен материјал пред емитување или совпаѓање. На пример, ако еден напишал:
Сега врне надвор, но се надевам дека кога ќе го читаш ова ќе биде сончево.
ШВ и ДВ ќе бидат различни, каде првата деиктичка форма го означува ШВ, а втората ДВ. Времињата се обично поделени на безусловни (деиктички) и условни времиња. Така, на пример, простото минато време во англискиот јазик е безусловно, како во
Тој отиде.
додека предминатото време е условено од некое друго деиктичко одредено време, како во
Тој беше отишол.
Други категории
И покрај тоа што традиционалните категории на деикси се веројатно најочигледни, постојат и други видови деикси кои се слично присутни во употребата на јазикот. Овие категории прво биле дискутирани од Филмор и Лајанс.
Дискурс
Деикси за дискурсот, исто така наречени текст деикси, ја вклучуваат примената на изразувањата во еден исказ кои се однесуваат на деловите од дискурсот во кој е содржан исказот – вклучувајќи го и самиот исказ. На пример, во
Ова е одлична приказна.
„ова“ се однесува на претстојниот дел од дискурсот, а во
Тоа беше прекрасен ден.
„тоа“ се однесува на претходен дел од дискурсот. Мора да се направи разлика помеѓу деикси за дискурс и анафора, тоа е кога израз се однесува на истиот подмет како претходен термин, како во
Метју е инзвонреден спортист; тој стигна прв во трката.
Лајанс вели дека е можно еден израз да биде и деиктичен и анафоричен во исто време. Во неговиот пример
Јас сум роден во Лондон и јас живеам овде/таму целиот живот.
„овде“ или „таму“ функционираат анафорично кога се однесуваат на Лондон, а деиктично кога изборот помеѓу „овде“ или „таму“ покажува дали оној кој зборува е или не е моментно во Лондон. Искуството кажува дека кога еден израз се однесува на друг лингвистички израз или дел од дискурсот, тоа е деиктички дискурс. Кога тој израз се однесува на истиот предмет како претходен лингвистички израз, тој е анафорички. Промена на обраќање е вид на деиктички дискурс и граматичка одлика пронајдена во некои јазици, која означува дали предметот на една дел-реченица е ист со предметот на претходната дел-реченица. Во некои јазици, ова е направено преку истите определувачи на подметот и различните определувачи на подметот. Во преведениот пример „Џон го удри Том и замина –[истиот подмет]“, Џон е оној кој заминал, а во „Џон го удри Том и замина –[различен подмет]“, Том е оној кој заминал.
Социјални
Социјалните деикси се однесуваат на социјалните информации кои се вклучени во изразот, како што се семејниот социјален статус. Двете најголеми форми од нив се наречени Т-В разлики и почесни зборови.
Т-В разлики
Т-В разликите, именувани по латинските зборови “tu” и “vos” (неформални и формални верзии на „ти“), го означуваат името дадено на појавата кога јазикот има две различни форми за заменките во второ лице. Упоребата на овие заменки ја означува формалноста, интимноста и/или поврзаноста помеѓу оние кои комуницираат. Така на пример, Т-формата може да биде употребена кога зборуваме со пријател или некој кој е со еднаков социјален статус, додека В-формата ќе се примени при зборување со непознат или некој кој е на повисоко социјално ниво од нас. Оваа појава е честа во европските јазици.
Почесни зборови
Почесните зборови се многу посложена форма на социјални деикси отколку Т-В разликите, сепак, тие појаснуваат слични видови на социјални информации. Тие можат да вклучат зборови кои се означени со разни морфеми, како и речиси целосно различни лексикони кои се применети врз основа на социјалниот статус на оние кои комуницираат. Овој вид на социјални деикси е застапен во многу јазици, но најчесто го има во Јужна и Источна Азија.
Анафоричен знак
Општо земено, анафората се однесува на начинот на кој зборот е поврзан со останатиот текст: •	Егзофоричниот знак се однесува на јазикот надвор од текстот во кој знакот е застапен. o	Хомофоричниот знак е заедничка фраза која добива одредено значење преку познавање на неговиот контекст. На пример, значењето на зборот „кралица“ потекнува од земјата во која се користи овој збор. Бидејќи има многу кралици во светот, локацијата на оној кој зборува ги дава дополнителните информации што ќе ја идентификуваат одредената кралица. •	Ендофоричниот знак се однесува на дел од текстот во кој знакот е застапен. o	Анафоричниот знак, наспроти катафората, се однесува на нешто во текстот кое претходно било идентификувано. На пример, во „Сузан ја испушти чинијата. Таа се распарчи гласно“ зборот „таа“ се однесува на фразата „чинијата“. o	Катафоричниот знак се однесува на дел од текстот кој претходно не бил идентификуван. На пример, во „Нему му беше ладно. Дејвид брзо го облече палтото“ идентитетот на „нему“ е непознат сè до обраќање на личноста со „Дејвид“.