cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Полско-литванска Државна Заедница
Прва поделба
На 6 февруари 1772 во Санкт Петербург била склучена согласност меѓу Прусија и Русија, а на 19 февруари истата година во Виена, била потпишана конвенција за поделба. На 25 јули во Санкт Петербург била склучена нова конвенција, според која и Австрија зела учество во поделбата. На почетокот на август, руските, пруските и австриските војски навлегле во Полска и ги поделиле заземените области, во склад со конвенцијата. На 5 август, бил издаден окупацискиот манифест, со кој се барало вчудовидената земја, истрошена со напорите на Барската конфедерација да пружи соодветен отпор. Сепак, се војувале неколку битки и опсади, бидејќи полските трупи одбиле да го положат оружјето.
Конвенцијата за поделба била ратификувана на 22 септември 1772. Кралот на Прусија, Фридрих II Велики бил воодушевен од победата. Неговата држава ги добила териториите не Ермланд (Вармија), кралска Прусија (полски: Prusy Królewskie) (подоцна, територијата го добила називот Западна Прусија) до реката Нотеќ (германски: Netze), територии од Поморското Војводство без градот Гдањск (Данциг), Поморското Војводство, делови од Кујавија (без градот Торуњ) и делови од Големополска. На Русија и припаднале делови од Инфлант и Ливонија и делови од источна Белорусија, до реките Двина, Друт и Днепар, клучувајќи ги војводствата Витебск, Полацк и Мстиславл. Австрија ги зазела Зтор и Освенцим и делови од Малополска, вклучувајќи ги јужните делови од Краковското Војводство, делови од Сандомјешкото Војводство, цела Галиција, но не и градот Краков.
Со оваа поделба, Полско-литванската Државна Заедница загубила 30 % од својата територија и население од околу 4 милиони жители (1/3 од вкупниот број на население).
Втора поделба
Во 1790 година бил потпишан полско-прускиот договор. Условите во договорот биле такви, што новата поделба на Полско-литванската Државна Заедница била неизбежна. Со донесувањето на новиот устав на сојузот, четиригодишниот Сејм ја презел законодавната власт и одлучил војската да се зголеми до 100.000 луѓе.
Од оваа поделба на сојузот, на Русија и припаднал значителен дел од западна Белорусија и делови од Украина, а на Прусија градовите Гдањск и Торуњ, скоро цела Полска, делови од Мазовија и Краковското Војводство.
Трета поделба
Неуспехот на востанието против силите кои учествувале во поделбите на сојузот, предводено од Тадеуш Кошќушко, а кое имало за цел ослободување на освоените територии, претставувало повод за завршната поделба и ликвидација на Полско-литванската Државна Заедница.
На 24 октомври 1795 година, бил потпишана нова конвенција, според која трите земји вклучени во претходните поделби ги поделиле и останатите територии на државата. Како резултат на оваа поделба, Руската Империја добила територии источно од реките Буг и Њемен, кои зафаќале површина од околу 120.000 км2 и на кои живеело население од околу 1.200.000 жители. На Прусија ѝ припаднал најголем дел од Мазовецкото Војводство, вклучувајќи го и градот Варшава, како и делови од Трокското, Подлашкото и Равското Војводство. Овие територии зафаќале површина од околу 55.000 км2, на која живееле околу 1.000.000 жители, од кои најголемиот дел биле Полјаци. Австрија зазела територии од Краковското, Сандомирското, Лублинското, делови од Мазовецкото, Подлашкото, Холмското и Брест-Литовското Војводство, со површина од околу 47.000 км2 и 1.200.000 жители.
Резултати од поделбите
На 15 јануари 1797 година била потпишана последната конвенција, со која се потврдила поделбата на Полско-литванската Државна Заедница и со која било укинато полското граѓанство и во целост биле ликвидирани остатоците од државата. Кон оваа конвенција бил приложен акт од 1795 со абдикацијата на кралот Станислав Август Понјатовски.
Географија
Границите на сојузот во текот на своето постоење се менувале преку различни војни и договори. По мировниот договор од 1582 година, сојузот зафаќал површина од 815 000 км², на којашто живееле околу 6.500.000 жители. Во 1618 година, површината на територијата изнесувала 990 000 км², со околу 10.500.000 жители.
Во текот на своето постоење, во сојузот било планирано да се создаде и Рутенско Кнежевство. Ова, особено за време на востанието на Козаците во Украина во 1648 година, на чело со Богдан Хмелницки. Идејата била, новото кнежевство да биде со ист административен статус како и Кралството Полска и Големото Кнежевство Литванија, а државата да се нарекува Полско-Литванско-Рутенски Сојуз. Сепак, тоа никогаш не се остварило. Во текот на 16 век, полскиот картограф Мартин Кромер издал атлас, кој се викал Polonia sive de situ, populis, moribus, magistratibus et Republica regni Polonici libri duo и истиот се сметал за најдобар опис на земјата и нејзината територија.
Кормеровото дело, како и картите на некои негови современици, како Герард Меркатор, го прикажуваат сојузот претежно како рамнинска земја. Југоисточните делови на земјата, односно Источните Креси биле степкски предели. Јужната граница ја формирале Карпатите, а северната граница Балтичкото Море. Како и другите европски држави во тоа време, сојузот имал голема површина со шуми, особено во источниот дел од земјата. Денес, од овие шумски површини, само шумата Бјаловиеза спаѓа во групата на неповредени прашуми во Европа.
Административна поделба
мини|десно|200п|Границите на Полско-литванската Државна Заедница по [[Деулинско примирје|Деулинското примирје во 1618
]] И покрај тоа што поимот Полска понекогаш се употребува за именување на целата земја, сепак таа била дел од целината на сојузот кој се состоела од два основни дела:
Полска имала речиси двапати поголем број на население од Литванија, а и приходите биле околу пет пати поголеми. Административно, земјата била поделена на војводства кои биле управувани од војводи. Војводствата биле поделени на помали административни единици. Градовите биле раководени од кастелани.
Значајни територии, кои биле дел од сојузот, без оглед на нивниот административен статус биле:
Управување
Двете членки на сојузот, формално биле еднакви, но сепак Полска била доминантна во управувањето. Сојузот, во текот на своето постоење, се одликувала со големо и разновидно етничко малцинство кое живеело во земјата, како и со голема верска трпеливост, иако степенот на толеранција, секогаш не бил на исто ниво.
Економијата на земјата се засновувала на селското стопанство. Првиот век од нејзиното постоење е познат како Златен век на Полско-литванската Државна Заедница, а вториот век се поврзува со воени порази и економска нестабилност. По неколку декади на незаменлива моќ, сојузот влегол во период на долготраен политички,  воен и економски пад. Во 1795 година, сојузот бил уништен од страна на соседните апсолутистички сили: Австрија, Прусија и Русија. Непосредно пред нејзиното распаѓање, сојузот во текот на 1795 година усвоил големи реформи кои подоцна биле искористени при создавањето и кодифицирањето на уставот на современите денешни држави.
Војска
Морнарицата на сојузот била мала и нејзината улога во историјата на сојузот е релативно безначајна. Сепак, Полско-Литванската морнарица остварила победа над шведската морнарица во Битката кај Олива во 1627 година. На Црното Море, Козаците биле познати по нивните ненадејни пљачки во Отоманското Царство, со помош на нивните бродови „чаики“. Тие, дури палеле и некои населби од отоманскиот главен град Цариград.
„Златна слобода“
Политичката доктрина на Полско-литванската Државна Заедница била: "Нашата држава е република на чие чело стои монарх."
Оваа реченица, прв ја употребил канцеларот Јан Замојски, притоа додавајќи:
"Rex regnat et non gubernat. (Кралот царува, но не управува.)"
Сојузот имал парламент („сејм“), сенат и крал којшто бил избиран. Кралот бил задолжен да ги почитува барањата и интересите на граѓаните, во однос на правата кои биле воведени од страна на кралот Хенрик.
Власта на монархот била ограничена, и тоа на сметка на многубројната аристократија. При избирањето на секој нов крал, тој морал најпрвин да се обврзе на почитување на точките донесени од страна на кралот Хенрик, кои претставувале основа на политичкиот систем. Со тек на време, тие биле заменети со Pacta conventa, кои претставувале специјални отстапки направени од страна на новоизбраниот крал. Од тој момент, кралот станал по природа партнер со аристократската класа и постојано бил под надзор на група сенатори.
Основите на Полско-литванската Државна Заедница, кои ја претставувале т.н. златна слобода (полски: Zlota Wolność, поим, кој бил за првпат употребен во 1573 година) вклучувале:
Провинциите на сојузот имале голема автономија. Секое војводство имало свој сопствен парламент, „сејмик“ (полски: sejmik), кој поседувал значителна политичка власт вклучително и избор на „посел“ (полски: poseł), односно пратеник во Сејмот. Големото Кнежевство Литванија имало своја сопствена војска и институции. .
„Златните слободи“ создале држава која била необична за тоа време, ако се има предвид империјализмот којшто владеел во соседните земји. . Сличен систем во Европа владеел само во Венецијанската Република. И двете земји биле познати како најрамнодушни републики. Причината, најмногу се огледа во моќта на шлахтата над сите останати општествени и политички сили во сојузот, вклучувајќи го и самиот крал. Со тек на време, шлахтата добила толку големи привилегии (Nihil novi од 1505), што не дозволувала на ниту еден монарх да ја отстрани од власта на сојузот. Во време кога повеќето европски земји се стремеле кон централизација, апсолутна монархија и верски или династички војни, Полско-литванската Државна Заедница експериментирала со децентрализација, конфедерација и федерацијата, демократија, верска толеранција, па дури и пацифизам.
Системот на сојузот, во денешно време е тешко да се категоризира. Затоа, таа се определува како мешавина од:
Политички играчи
Основните играчи во политиката на сојузот биле:
Магнатите и шлахтата биле во постојано неединство, при што се создавале различни фракции, кои го поддржувале или монархот или некој од магнатите.
Политички систем
Политичкиот систем на сојузот честопати бил под големо влијание на надворешни сили и фактори, кои често знаеле да поткупат некои странски претставници за да го искористат правото на вето во Сејмот при воведување на некои нови реформи во сојузот. Овие настани довеле до создавање на „политичка парализа“ и анархија во сојузот, што траело повеќе од еден век, односно од средината на XVII век до крајот на XVIII век, сè додека соседните земји не ги стабилизирале своите внатрешно-политички власти и сè додека истите не ја зголемиле својата воена моќ.
Економија
Основно занимање на населението било феудалното земјоделство. Имотот на просечен аристократ, вклучувал голема фарма, која била обработувана од страна на закрепостените селани. Ропството во Полска било укинато во XV век, а во Литванија, истото било формално укинато во 1588 година. Производството било наменето како за домашниот така и за странскиот пазар. Веќе кон крајот на XVII век, положбата на селаните драстично се влошила, бидејќи шлахтата се обидела да ја компензира намалената цена на житото за сметка на земјоделското население.
Во секој случај, житото било најважниот извозен производ, којшто се произведувал во државата. Сопственикот на земјата обично склучувал договор со трговци од Гдањск за доставување на житото до пристаништето на Балтичкото Море. За да не запловат по морските води, превозните бродови пловеле по големите реки, како Висла, Пилица, Западен Буг, Сан, Нида, Виепж и Њеман. Реките имале значително развиена инфраструктура со речни пристаништа. Поголемиот дел од речниот превоз се вршел во правец југ-север. Од Гдањск, бродовите кои главно биле од Холандија и Фландрија го пренесувале житото кон Антверпен и Амстердам. Локалните бродови вршеле само 2 % од вкупниот превоз. Освен жито, се извезувале и дрвени материјали, дрвени производи, катран и пепел. Во периодите, во кои во земјата преовладувала суша, се извезувале кожа, памук, лен и други ткаенини, кои главно се превезувале во Светото Римско Царство, вклучувајќи ги и градовите Лајпциг и Нирнберг. Биле извезувани и големи стада на крави (околу 50.000 глави) кон јужните делови.
Од друга страна пак, земјата увезувала различни луксузни стоки, како облека, риба, пиво, вино и овошје. Овие производи сочинувале 90 % од вкупниот извоз на земјата по копнен и по поморски пат. Мал број на бродови ги превезувале стоките јужно од Гдањск, до другите делови на земјата. Во периодот меѓу XVI. и XVII век, трговскиот биланс на сојузот станал негативен.
Во времето на големите географски откритија, биле создадени и отворени голем број на трговски патишта, при што економијата на сојузот започнала да го губи своето значење на светскиот пазар, главно поради намалениот извоз. Но, и покрај тоа, сојузот и во наредните периоди останала важен патоказ меѓу Истокот и Западот, бидејќи превозот на многу стоки морал да поминува преку нејзината територија. Така на пример, персиските килими кои биле превезувани низ земјата, биле познати и како „полски килими.(Polonaise).
Парични единици на Полско-литванската Државна Заедница биле злотата и грошот. Сепак, во Гдањск се ковале посебни монети.
Култура
Во времето на своето постоење, Полско-литванската Државна Заедница претставувала еден од најважните европски центри на полето на културата, општествениот развој и политичкиот систем. Сојузот бил познат по својот т.н. квазидемократски политички систем и истиот бил позитивно оценет од страна на различни филозофи, како на пример Еразмо Ротердамски. За време на контрареформацијата, сојузот ја задржал верската трпеливост. Таа довела до создавање на нова христијанска секта на полските крстители, кои биле претходници на британските и американските унијати. .
Јагелонскиот универзитет во Краков е еден од најстарите универзитети во Европа. Вилнушкиот универзитет и Јагелонскиот универзитет биле главните научни центри во земјата. Комисијата за национално образование (полски: Komisja Edukacji Narodowej) била формирана во 1773 година, како прва таква институција во светот. Денес, оваа институција по државите во светот е позната како министерство за образование.
Научниот напредок бил забележителен во сите области, а одредени поединци, биле повикани и работеле во другите земји. Така инженерот Кристоф Арцишевски бил на служба во Холандија, а бил и адмирал на холандската морнарица во војната против Шпанија за контрола на територијата на Бразил. Во 1628 година, чешкиот учител, научник, просветител и писател Јан Амос Коменски добил азил во сојузот, бидејќи во Чешка владеела контрареформацијата и голем број на протестанти биле прогонувани.
Литература
Најпознати писaтели, кои твореле во време на постоењето на сојузот биле Јан Кочановски, Ваклав Потоцки, Игнациј Красицки и Јулијан Урсин.
Голем број од благородничкото население („шлахта“) се занимавало со пишување на мемоари и дневници. Меѓу најпознатите се Мемоарите на полската историја од Албрехт Станислав Радзивил и мемоарите на Јан Кризостом Пасек. Јакуб Собиески (1590 — 1646) (татко на Јан III Собиески) е познат по своите споменари. За време на Битката кај Хотин (1621), тој напишал дневник, насловен Commentariorum chotinensis belli libri tres („Дневник на хотинската војна“), кој бил објавен во 1646 година во Гдањск. Дневникот послужил како основа за поемата Развојот на хотинската војна од Вацлав Потоцки. Јакуб Собиески е и автор на инструкции напишани за патувањето на неговите синови во Краков (1640) и Франција (1645), кои содржат принципи за најдобро слободно образование.
Сликарство
Карактеристични за сарматскиот период биле ковчежните портрети, кои се употребувале при погребите, но и другите церемонии. По правило, ваквите портрети биле сликани на платно на метал, кое било во облик на многуаголник (најчесто шестаголник или осумаголник) и по изработката се додавало на предниот дел од ковчегот.
Друга одлика е честата употреба на црн мермер. Олтарите, портите, балустрадите, столбовите, спомениците, надгробните камења и цели соби биле украсувани со црн мермер.
Шлахта и сарматизам
Во Полско-литванската Државна Заедница била распространета идеологијата сарматизам, чие име го добила од шлахтата. Овој систем на верување бил значаен дел од културата на шлахтата, кој ги опфаќал сите аспекти на нејзиниот живот. Сарматизмот ја гарантирал еднаквоста помеѓу шлахтата, традицијата, провинцискиот селски живот и мирот, религијата, смелоста, еднаквоста и слободата. Движењето, едноставно помагало за поврзување на големиот број на култури кои опстојувале во сојузот, создавајќи силно чувство на единство и гордост од „Златните слободи“ на шлахтата. Сепак, многубројните грешки на движењето биле знак за пропаѓањето на сојузот кон крајот на XVIII век. Најкритични кон него биле полските реформисти, кои сакале да наложат радикални промени во општественото уредување.
Демографија и религија
Во земјата никогаш не преовладувале католицизмот и полското население. Ова најмногу се должи на федерацијата со Литванија, како и приклучувањето на Украина во составот на земјата, каде Полјаците биле третирани само како посебно малцинство. Најголеми етнички малцинства кои живееле во земјата биле Полјаците, Литванците, Украинците и Белорусите (Украинците и Белорусите, популарно биле нарекувани Рутени). Понекогаш, жителите на Големото кнежевство Литванија биле нарекувани Литвини, словенски термин за Литванци. Во периодот по потпишувањето на договорот од Лублин, населението на Полско-литванската Државна Заедница било околу 7.000.000. Од овој број, околу 4.500.000 биле Полјаци, 750.000 Литванци, 700.000 Евреи и 2.000.000 Рутени. Во 1618 година, односно по мировниот договор од Деулино, населението на сојузот се зголемило, заедно со неговата територија, достигнувајќи 11.500.000. Така, околу 4.500.000 биле Полјаци, 3.500.000 Украинци, 1.500.000 Белоруси, 750.000 Литванци, 750.000 Пруси, 500.000 Евреи и 500.000 Ливони. Во тоа време, благородништвото опфаќало околу 10 % од населението, а буржоазијата околу 15 %. Во периодот од 1648 до 1657 година, намалувањето на населението се проценува на околу 4.000.000 жители.
Јазици
Поради големата етничка разновидност и соединувањето на повеќе култури, во Полско-литванската Државна Заедница во употреба биле повеќе јазици. Сите јазици не биле еднакво прифатени. Во продолжение се наведени јазиците со најмногу говорници и со нивниот статус во државата:
Белешки
"„Полска е кутија со сите религии, каде самосетанците, сицинијанците, фотинијанците (...), аријанците, анабаптистите може да се најдат; во Европа, Полска и Амстердам се вообичаени засолништа (за Евреите).“"
Клитика
Во морфологијата и синтаксата, клитика (од грчки enklitikós „наклонет“ ) е морфема која има синтаксички одлики на зборот, но фонолошки зависи од друг збор или фраза. Во оваа смисла, таа е синтаксички независна, но фонолошки зависна - секогаш прикачена на домаќинот. Клитиката се изговара како афикс, но игра синтаксичка улога на нивоna реченица. Со други зборови, клитиката има форма на афикси, но распределба на функциски зборови. На пример во англискиот јазик, договорените форми на помошните глаголи во I'm and we've се клитики.
Клитиките можат да припаѓаат на која било граматичка категорија, иако најчесто се заменки, одредници или предлози. Треба да се има на ум дека правописот не е секогаш добар водич за разликување на клитиката од додавките: клитиките може да се напишат како посебни зборови, но понекогаш тие се споени со зборот од кој зависат (како латинскиот клитички -que, што значи „и“) или се одделуваат со посебни знаци како цртички или апострофи (како на англиски клитиката  's во „it's“ за „it has“ or „it is“).
Класификација
Клитиките спаѓаат во различни категории во зависност од нивната позиција во однос на зборот со кој се поврзуваат.
395 п.н.е.
395 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 395. година пред новата ера, 395. од првиот милениум п.н.е., 95. од 4 век п.н.е. и шеста од 390-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5113 и 5114 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4355 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3365 и 3366 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 358.
Клитика
Мезоклитика
Мезоклитика се наоѓа помеѓу коренот на домаќинот и другите додатоци.
Ендоклитика
Ендоклитиката го дели зборот и се вметнува помеѓу двата негови дела.
Сергеј Андронов
Сергеј Андронов (роден на во ) — руски професионален хокеар кој во моментот настапува за ХК ЦСКА Москва.
Каскада (Ереван)
Каскада (Կասկադ Kaskad) се гигантски скали направени од варовник во Ереван, Ерменија. Ги поврзува центарот на областа Кетрон во Ереван со споменикот „Соседство“. Каскадата била дизајнирана од страна на архитектите Џим Торосјан, Аслан Мекитарјан, и Саргис Гурзадјан. Изградбата на каскадата започна во 1971 година и била делумно завршена во 1980 година.
Во внатрешноста на Каскадата, под надворешниот дел, се наоѓаат седум лифтови кои се искачуваат по должината на комплексот. Постојат, исто така, изложбени сали поврзани со некои од платформите кои го сочинуваат Кафесијанскиот музеј на уметноста.
Ледериц
Ледериц (Lödderitz) — село и поранешна општина во округот Залцланд, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2010 е дел од градот Барби.
Каскада (Ереван)
Надворешноста на Каскадата содржи повеќе нивоа, украсени со фонтани и модерни скулптури од колекцијата Кафесијан. Скалите им пружаат на пешаците непречен поглед кон центарот на Ереван и планината Арарат. Во основата на Каскадата има градина со статуи од современи вајари, како на пример статуи од Фернандо Ботеро.
Постојат голем број на кафулиња и ресторани од двете страни на Каскадата, често посетувани од страна на месните жители и туристите. Често се одржуваат класични и џез концерти на Каскадата за време на пролетта, летото и раната есен, а гледачите седат на скалите.
Историја
Изградбата започнала во 1971 година, за време на советската ера. Првата фаза била завршена во 1980 година. Втората фаза започнала во 2002 година и траела до 2009 година. Комплексот бил предаден на американско-ерменскиот магнат и колектор Жерар Кафесијан во почетокот на 2000-те години, кога бил подложен на комплексно дополнително реновирање. Голем музејски комплекс бил планиран да се изгради, но останал во застој и е сè уште во раните фази на изградба.
NGC 3808
NGC 3808 — спирална галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Блатен трскар
Блатниот трскар е мала врапчевидна птица од семејството на трскарите (Acrocephalidae). Се размножува низ умерена Европа и западна Азија. Таа е птица преселница што зимува претежно во југоисточна Африка. Позната е по широкото присоединување на песните од другите птици во своето пеење.
NGC 3808
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3808 се споменува и како UGC 6643, MCG 4-28-21, CGCG 127-25, Arp 87, VV 300, PRC D-19, KCPG 297A.
Откривање
Објектот е откриен на 10 април 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Блатен трскар
Оваа птица се среќава претежно во влажни живеалишта, но во Африка зимува главно во суви области со бујна вегетација. Честа птица е во рамките на својот опсег, па дури и го проширува, но во Велика Британија е речиси изумрен вид. Слична е и може да се измеша со многу видови од неговиот род, но ја разликуваме по специфичното пеење на мажјакот кој ги имитира песните на другите птици.
NGC 3808
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3808 е од видот SBc/P. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,7 m/лм2. NGC 3808 има привидни димензии од 1,6' х 0,9'.
Блатен трскар
Опис
Блатниот трскар е среден по големина од својот род. Долг е околу 13 см, има распон на крилјата 17-21 см и тежи околу 11-14 грама. Одозгора е кафеавосивкав, а одоздола жолтеникавобел. И вратот и грлото се белкави. Клунот му е остар. По својот надворешен изглед е многу сличен на неколку други трскари, како што е на пример, трскарот рогозар кој, исто така, живее на влажни места и е распространет на истиот опсег. Но, пеењето на мажјакот е карактеристично и корисно за идентификација, зашто ниту еден друг вид од родот не ги имитира другите птици во значаен степен. Покрај тоа, оваа птица не ги фаворизира трските (рогозини) коишто се, пак, омилено живеалиште на трскарот рогозар.
Видот е монотипичен и нема значајни географски варијации. Половите се исти. Животниот век му е околу 9 години.
Распространетост и живеалиште
Блатниот трскар се размножува во умерениот појас на Европа и западна Азија и зафаќа области со континентална клима. Главно живее во низините, но се случува да се сретне и до 3.000 метри надморска височина во Грузија. Во последните години го рашири својот опсег до Скандинавија и северозападна Русија.
NGC 3808
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 0°.
Други поделби
Проучување на NGC 3808 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 36227. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 147; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1440. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 103.
Блатен трскар
Распространетост и живеалиште
Во западна Европа главно се среќава на влажни места или сезонски полавени почви со високи треви и млади џбунести врби, па и во урбани средини со слична животна средина. Во источниот дел, се среќава во посувите предели, на падини со грмушки и во близина на мочуришта.
Оваа птица зимува главно во југоисточна Африка од покраината Кејп до Замбија и Малави, во живеалишта со бујна вегетација, од влажни места до такви со густи грмушки и рабови на шуми, на надморска височина до 2.400 м.
Поведение
Овој вид е вообичаено моногамен. Има тенденција да избере нов партнер секоја година и не се враќа токму на истото место како претходната. На местата за размножување тие се територијални, каде може да имаат мала колонија. Во Африка живеат сами, и може до извесен степен да ја бранат територијата.
Гнездото е во форма на чашка, направено претежно од ливчиња и стебленца од растенија, во густа вегетација и варира во висината. Несат 3-6 јајца, а обата родитела ги хранат младенчињата. Во континентална Европа видот има кратка сезона на парење, од 52 до 55 дена. Во некои области, во Бугарија, на пример, видот страда од паразитската кукавица.
Национален парк Сутјеска
Национален парк Сутјеска — најстар национален парк во Босна и Херцеговина, во ентитетот Република Српска. Сутјеска била назначена како национален парк во 1965 и се протега на површина од 17.250 -{ха}-. Најблизок град е Фоча. Паркот се наоѓа на магистралниот пат Белград–Вишеград–Фоча–Тентиште–Билеќа–Дубровник.
Блатен трскар
Пеење
Блатниот трскар е познат по своето имитирање на пеењето на другите птици од страна на мажјаците и поретко од женките. Најчесто ги имитираат другите врапчевидни птици, но и другите, а особено мочварките и гулабите. Секој мажјак вклучува имитации од околу 75 други видови во своето пеење, а многу од нив се од африканските птици. Сето учење е веднаш по испилувањето, првото лето и зимување. Повиците и песните што ќе ги чуе подоцна не ги вклучува во својот репертоар. Женките имаат поедноставна песна, без имитации, и вклучува голем број повици.
Исхрана
Оваа птица се храни претежно со инсекти, како и со пајаци и поретко со полжави. Генерално, инсектите ги собира од растенијата, а понекогаш на земја или во воздух. Наесен може да јаде и бобинки, но поретко.
Национален парк Сутјеска
Општо
Во паркот се наоѓаат едни од четирите остатоци од прашуми во Европа, Перуќица. Во Сутјеска се наоѓа и највисокиот врв во Република Српска, Маглиќ во висина од 2386 метри.
Бактериофаг
Бактериофаг (од „бактерија“ и грчкото φάγειν = „јаде“, множ. бактериофази ) е еден од бројните вируси кои ја инфицираат бактеријата. Бактериофазите се едни од најраспространетите фази на Земјата. Терминот често се употребува со неговата скратена форма, „фаг“ (меѓун. phage). Типично, бактериите се состојат од надворешно белковинско (белковинско) тело кое опфаќа генетски материјал. Генетскиот материјал може да биде ssРНК, dsРНК, ssДНК или dsДНК (претставките „ss-“ или „ds-“ значат еднoверижна или двоверижна, соодветно) помеѓу 5 и 500 килонуклеотиди долги со кружно или линеарно уредување. Бактериофазите се многу помали од бактериите кои ги уништуваат, обично помеѓу 20 и 200 nm во големина.
Национален парк Сутјеска
Општо
Маглиќ се наоѓа на самата граница со Црна Гора и кон неа може да се пристигне преку националниот парк, што е голем предизвик за планинарите. Реката Сутјеска долго време го пресекувала овој пат со кањон и тече низ самата средишнина на паркот.
Бактериофаг
Фазите се оценети како најраспространети и најразновидни единки во биосферата. Фазите се сеприсутни и можат да се најдат во сите резервоари населени со бактериски домаќини, како почвата или цревата на животните. Еден од најгустите природни извори на фази и други вируси е морската вода, каде во микропските слоеви на површината се наоѓаат 9×108  вириони на милиметар, и до 70% од морските бактерии може да бидат инфицирани од фази.
60 години во поранешниот Советски Сојуз и источна Европа биле употребувани како алтернатива за антибиотици. Се сметаат за можна терапија против многу бактерии кои имаат вериги кои се резистентни на многу лекови.
Класификација на фазите
Опашестите фази со dsДНК, или Caudovirales, изнесуваат 95% од сите фази регистрирани во научната литература и најверојатно го сочинуваат мнозинството фази на планетата. Меѓутоа, постојат други фази кои се појавуваат во изобилство во биосферата, фази со различни вириони, геноми и стилови на живеење. Фазите се класифицираат според морфологијата и нуклеинската киселина од Меѓународната комисија за таксономија на вируси (МКТВ).
Премиер лига на Англија 2020-2021
Премиер лига на Англија 2020-2021 била 29-тата сезона на Премиер лигата, највисокото ниво на професионалните фудбалски лиги на Англија, од нејзиното основање во 1992 година. Сезоната била планирана да започне на 8 август 2020, но поради Пандемијата на КОВИД-19 и доцното завршување на претходната сезона, започнала на 12 септември 2020, а завршила на 23 мај 2021.
Бактериофаг
Размножување
Бактериофазите може да имаат литички циклус или лизогенски циклус, но само неколку вируси се способни да ги изведат и двата. Со разградувачките фази, како Т4 фагот, бактериските клетки се разрушени (разградени) и уништени по директното размножување на вирионот. Штом ќе се уништи клетката, новите бактериофагни вируси може да најдат нови домаќини. Разградувачките фази се соодветен вид за терапија со фази.
Премиер лига на Англија 2020-2021
Екипата на Ливерпул влегла како бранител на титулата од претходната сезона. Лидс Јунајтед, Вест Бромвич Албион и Фулам биле трите нови екипи, откако обезбедиле промоција во Чемпионшип лигата 2019-2020. Тие ги замениле, и , кои како трите најслабопласирани екипи во претходната сезона испаднале во Чемпионшип 2020-2021.
Бактериофаг
Размножување
Спротивно на ова, лизогенскиот циклус не резултира со директно разградување на клетката домаќин. Оние фази кои се способни да поднесат лизогенија се познати како фази во мирување. Нивниот вирален геном се интегрира со ДНК на домќинот и се размножува со него сосема безопасно и може дури и да се утврди како плазмид. Вирусот останува неактивен сè додека условите во домаќинот не се влошат, најверојатно како последица на намалување на хранливите материи, па тогаш ендогените фази (познати како профази) стануваат активни. Во овој момент тие го поттикнуваат размножувачкиот циклус кој резултира со разградување на клетката-домаќин. Додека лизогенскиот циклус ѝ дозволува на клетката-домаќин да продолжи да преживува и да се размножува, вирусот се размножува во сите производи на клетката.
Понекогаш профазите може да бидат корисни за бактеријата-домаќин, додека се неактивни, преку додавање нови функции на бактерискиот геном во феноменот наречен лизогенско претворање. Познат пример е претворањето на безопасната верига на Vibrio cholerae во високо вирулентна верига од страна на фаг кој предизвикува колера. Тоа е причината зошто фазите во мирување не се соодветни за терапија со фази.
Прикачување и пенетрација
За да влезат во клетка-домаќин, бактериофазите се прикачуваат за специфични рецептори на површината на бактериите, вклучувајќи липополисахариди, теихоични киселини, белковини па дури и флагели. Оваа специфичност значи дека бактериофаг може да зарази одредени рецептори, кои влијаат врз бактерии, за кои може да се врзе, што го одредува опсегот на домаќинот на фагот. Бидејќи вирионите на фазите не се движат самостојно, тие мора да се потпрат на случајни средби со правите рецептори додека се во раствор (крв, лимфна циркулација, иригација, вода од почва, итн.).
Комплексните бактериофази употребуваат движење во вид на шприц, за да го инјектираат својот материјал во клетката. Откако ќе дојдат во допир со соодветниот рецептор, влакната од опашката го приближуваат долниот слој до површината на клетката. Кога целосно ќе се прикачат, опашката се стега, најверојатно со помош на ATP присутен во опашката (Прескот, 1993), при што инјектира генетски материјал низ бактериската мембрана.
Премиер лига на Англија 2020-2021
, и  биле трите екипи кои испаднале од лигата во оваа сезона.
Бактериофаг
Синтеза на белковини и нуклеинска киселина
За неколку минути, бактериските рибозоми почнуваат да ја претвораат вирусната mРНК во белковина. За фазите на основа на РНК, РНК-репликазата е синтетизирана рано во процесот. Белковините ја видоизменуваат бактериската РНК-полимераза за таа привилегирано да ја претвори вирусната РНК. Нормалната синтеза на белковини и нуклеински киселини на домаќинот е нарушена и е присилена место тоа да произведува вирусни производи. Овие производи продолжуваат за да станат дел од нови вириони во клетката, белковини-помошници кои помагаат да се соберат новите вириони или белковини вклучени во разградувањето на клетката. Волтер Фирс (Универзитетот во Гент, Белгија) бил првиот кој ја утврдил целосната нуклеотидна секвенца на генот (1972) и на вирусниот геном на бактериофагот MS2 (1976).
Премиер лига на Англија 2020-2021
Најдобaр стрелец во оваа сезона бил Хари Кејн од Тотенхем со 23 постигнати гола.
Бактериофаг
Вирионско составување
Во случајот на Т4 фаг, составувањето на новите вирусни делови ја вклучува помошта од белковините-помошници. Долните слоеви се склопуваат први, со тоа што потоа врз нив се создаваат опашките. Капсидите на главата, составени одделно, спонтано се составуваат со опашките. ДНК е ефикасно сместена во главите. За целиот процес потребни се околу 15 минути.
Премиер лига на Англија 2020-2021
Формула
Четврта последователна сезона, најдобрите четири екипи на крајот од сезоната влегуваат во групната фаза на Лигата на шампионите 2021-2022. Петто рангираната екипа и победникот на ФА Купот ќе изборат пласман во Лига Европа; победникот на Лига купот стекнува право на учество во новоформираната УЕФА Лига на конференции, третото континентално клупско натпреварување што ќе започне во сезоната 2021-2022. Во случај освојувачите на двата домашни купови веќе да имаат обезбедено пласман во европските купови преку првенството, наместо нив ќе се квалификуваат шестопласираната екипа во првенството во Лига Европа и седмопласираната екипа во Лигата на конференции. Трите последни екипи на крајот од сезоната испаѓаат во Чемпионшип.
Бактериофаг
Ослободување вириони
Фазите може да се ослободат преку разградување на клетката или, во неколку случаи, преку пупење. Разградувањето, преку опашести фази, се добива со ензим наречен ендолизин кој го напаѓа и крпи клеточниот ѕид, пептидогликан. Целосно различен вид фаг, фази во форма на влакна, прави клетката домаќин постојано да излачува нови вирусни делови. Ослободените вириони се опишани како слободни и, освен ако не се дефектни, способни се да инфицираат нова бактерија. Пупењето се поврзува со одредени микоплазматични фази. За разлика од вирионското ослободување, фазите кои прикажуваат лисогенски циклус не го убиваат домаќинот, туку почесто стануваа долготрајни жители како профаг.
Премиер лига на Англија 2020-2021
Промена на екипи
Вкупно 20 клубови учествувале во Премиер лигата на Англија за сезоната 2020-2021, вклучувајќи ги 17-те екипи од претходната сезона 2019-2020, двата прво пласирани клуба од Чемпионшип лигата 2019-2020, и победникот на плејофот од истата лига. Новите екипи во оваа сезона биле Лидс Јунајтед, кои се вратиле во највисокото фудбалско ниво во Англија по цели шестнаесет години отсуство по нивното испаѓање во сезоната 2003-2004, потоа Вест Бромвич Албион, кои се вратиле по две години отсуство и испаѓањето во сезоната 2017-2018, и Фулам, кој како победник на плејофот се вратил во Премиер лигата по само една сезона играње во Чемпионшип. Тие ги замениле, и.
Бактериофаг
Терапија со фази
Откриено е дека фазите се антибактериски агенси и дека почнале да се употребуваат кратко по нивното откривање, но со променлив успех. Меѓутоа, антибиотиците биле откриени неколку години подоцна и имало широка побарувачка, а биле популарни поради нивниот широк спектар. Исто така, биле полесни за производство на големо, за снабдување и препишување на рецепт. Оттука, развојот на терапијата со фази бил во голема мера прекинат на Запад, но продолжил да се употребува во текот на 1940-тите во поранешниот Советски Сојуз за лечење бактериски инфекции, со широка употреба, вклучувајќи ги војниците од Црвената армија, но голем дел од литературата била на руски или грузиски и многу години била недостапна на Запад. Ова продолжило по војната, со широка употреба која продолжила во Грузија и насекаде низ источна Европа. Таму постојат анегдотски докази, но во САД или западна Европа нема целосни клинички испитувања.
Жан-Пјер Соваж
Жан-Пјер Соваж (Jean-Pierre Sauvage); – француски хемичар кој работи на полето на координациони соединенија на Стразбуршкиот универзитет. Неговиот придонес е особено битен во развојот на молекуларните машини. Во 2016 година ја добил Нобеловата награда за хемија заедно со Фрејзер Стодарт и Бернард Феринга за „дизајн и синтеза на молекуларни машини“.
Премиер лига на Англија 2020-2021
Програма
Сезоната била планирана да започне на 8 август 2020, но тоа не било можно поради прекинот настанат во претходната сезона заради Пандемијата на КОВИД-19 и завршувањето на истата околу два месеци подоцна од првично предвидениот крај. Така, Првенството започнало во сабота на ден 12 септември 2020 година, со натпреварите од првото коло (12-14 септември) во кое се одиграле 8 натпревари, наместо десетте закажани: натпреварите Барнли - Манчестер Јунајтед и Манчестер Сити - Астон Вила не се одиграле во вториот викенд од месец септември 2020, поради учеството на манчестерските екипи во завршницата од европските купови за претходната сезона каде што се задржале до средината на август. Крајот на првенството бил регистриран на 23 мај недела, кога со почеток од 17:00 часот по средноевропско време биле одиграни сите натпревари од последното коло.
Рамон Синкелдам
Рамон Синкелдам (Ramon Sinkeldam; р. ) — холандски професионален друмски велосипедист, кој вози за UCI World Tour екипата.
Жан-Пјер Соваж
Животопис
Соваж е роден во Париз на 21 октомври 1944 година.
Бактериофаг
Бактериофазите во околината
Бактериофазите, исто така, се употребуваат и во хидролошко трасирање и моделирање во речните системи особено каде што настанува заемно дејство меѓу површинската вода и длабинската вода. Употребата на фази се претпочита повеќе кај конвенционалниот обоен маркер, бидејќи тие значително помалку се апсорбираат кога поминуваат низ длабинските води и лесно се откриваат на многу ниски концентрации.
Жан-Пјер Соваж
Образование
Докторат добил на Универзитетот Луј Пастер под менторство на Жан-Мари Лен (добитник на Нобеловата награда хемија во 1987 година). За време на подготовката на докторската дисертација, дал свој придонес на првите синтези на криптандски лиганди.
Бактериофаг
Бактериофази и ферментација на храна
Голем број хранливи производи, хемикалии на артикли и биотехнолошки производи се произведуваат индустриски со голема бактериска ферментација на разни органски супстрати. Бидејќи огромни количества бактерии секој ден се култивираат во големи ферментациони буриња, ризикот дека бактериофагното загадување брзо ги доведува ферментациите до застој и предизвикува економски неуспеси е сериозна закана во овие индустрии. Врската помеѓу бактериофазите и нивните бактериски домаќини е многу важна во однос на индустријата за ферментација на храна. Изворите на загадување на фазите, мерките за контрола на нивното размножување и ширење и стратегиите за биотехнолошка одбрана развиени за да ги спречат фазите, се од голем интерес. Индустријата за ферментација на млечни производи отворено го призна проблемот со фазите и работи со академии и компании кои ги произведуваат тие култури за да се развијат одбранбени стратегии и системи за намалување на размножувањето и еволуцијата на фазите со децении. Постојат и бактерии што можат да ја менуваат бојата на металот.
Жан-Пјер Соваж
Кариера
После постдокторските истражувања со Малколм Грин, тој се вратил во Стразбур каде сега е професор емеритус.
Бактериофаг
Други области на употреба
Во август 2006 г. Управата за храна и лекови на Соединетите држави (УХЛ) ја одобрила употребата на бактериофази на сирење за да се уништи бактеријата Listeria monocytogenes, давајќи им статус на ОПКС (Општо прифатено како безбедно). Во јули 2007 г. истите бактериофази биле одобрени да се употребуваат на сите хранливи производи. Владините агенции на Запад неколку години барале помош од Грузија и бившиот Советски Сојуз за употреба на бактериофазите против биооружјето и токсините, на пр.: Антракс, Ботулизам. Ова има голем развој меѓу истражувачките групи во САД. Другите употреби вклучуваат употреба на спреј во хортикултурата за заштита на растенијата и зеленчукот, при што предизвикува распаѓање и ширење бактериска болест. Други употреби на бактериофазите се како биоцид за површини во средината, на пр: во болници како заштитен третман за катетари и медицински инструменти пред да се употребат во клинички услови. Сега постои и технологија фазите да се употребуваат на суви површини, на пр: униформи, завеси, па дури и конци за операција. Клиничките испитувања направени во Лансет покажуваат успех во ветеринарните третмани на кучиња со отитис. Изложување фаг е различна употреба на фазите. Тоа е моќна, но сепак едноставна техника која вклучува колекција фази со променллив пептид поврзан со површинска белковина. Секој геном на фаг ја кодира и варијантата на белковината изложен на нејзината површина (оттука доаѓа името), што овозможува врска помеѓу варијантата на пептидот и неговиот кодиран ген. Различните фази од колекцијата може да се селектираат според нивната способност за врзување со имобилизирана молекула (на пр: токсинот Ботулизам) за да ја неутрализира. Селектираните фази според врската може да се зголемат со повторно инфицирање на подложната бактериска врвка, притоа дозволувајќи им да ги обноват пептидите кодирани во нив за понатамошно испитување.
Жан-Пјер Соваж
Кариера
Тој е креативен научник кој работел на повеќе полиња како електрохемиска редукција на јаглеродниот диоксид и модели на реактивни центри за фотосинтеза. Голем дел од неговата работа се однесува на молекуларната топологија, особено механичко сврзани молекулски архитектури. Тој ги опишал синтезите на катенаните и молекуларните јазли врз основа на координационите соединенија.
Рамон Синкелдам
Аматерска кариера
Синкелдам возел за во текот на неговата аматерска кариера, помеѓу 2007 и 2011 година. За тој период ја освоил трката Париз-Рубе за младинци во 2011 година, како и Трката околу Лимбург 2011 и станал национален друмски првак под 23 години во 2011 година, откако претходно завршувал втор две години по ред. Во неговата младост, Синкелдам бил исто така активен во планинскиот велосипедизам и во велокросот.
Жан-Пјер Соваж
Награди и почести
За дописен член на Француската академија на науките е избран на 26 март 1990 година, а за член на 24 ноември 1997 година. Во 2016 година ја добил Нобеловата награда за хемија.
Рамон Синкелдам
Професионална кариера
Синкелдам станал професионален во сезоната 2012, приклучувајќи се на екипата. Ја освоил првата професионална победа со екипата во октомври 2012 година, освојувајќи две етапи на Трката околу Хајнан во Кина. Ја завршил трката на шестото место. Бил вклучен во почетниот состав на екипата за Тур де Франс 2015. Немал ниедна победа во 2013 година, но завршил како трет на трката Четири дена Динкерк. Во 2014 година ја освоил втората етапа на Светскиот пристаништен класик и завршил како втор на трката. Во 2015 година имал успешна сезона со победа на трките Велотон Берлин и Бинше-Шиме-Бинше. Синкелдам бил втор и на националното друмско првенство зад Ники Терпстра.
На 23 јануари 2016 година бил еден од шесте членови на Тим Џајант-Алпесин, кои биле удрени од автомобил за време на тренинг во Шпанија. Сите возачи биле во стабилна состојба.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Бактериофаг
Модели на бактериофази
Следи список на бактериофази кои се подробно проучувани: