cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Џонатан Дејвид
Сезона 2020–21
На 23 мај, тој постигнал гол во гостинската победа од 2–1 над Анже со што Лил ја освоил титулата во француската Лига 1, прва по десет години. Дејвид ја завршил својата прва сезона во Лил со 13 постигнати голови, од кои 11 биле во вториот дел од сезоната.
Ослободителна војна на Бангладеш
Интервенција на Индија
Индиската премиерка Индира Ганди заклучила дека наместо да прими милиони бегалци, на Индија ќе ѝ биде економски поисплатливо да војува против Пакистан. Уште на 28 април 1971 година, индискиот кабинет побарал од генералот Манекшо (претседател на Комитетот на началниците на Генералштабот) да „оди во Источен Пакистан“. Непријателските односи од минатото меѓу Индија и Пакистан придонеле во одлуката на Индија да интервенира во граѓанската војна во Пакистан.
Џонатан Дејвид
Младинска
Дејвид првпат бил идентификуван од страна на програмата на канадската младинска репрезентација во 2015 година, откако присуствувал на неколку кампови за играчи под 15 години и редовно бил повикуван на тренинг кампови за репрезентацијата под 17 години пред почетокот на КОНКАКАФ првенството за играчи под 17 години во 2017 година. Дејвид бил дел од канадскиот состав на првенството и постигнал два гола против Суринам во последниот натпревар од групната фаза. Дејвид добил повик за репрезентацијата на САД под 20 години од страна на Таб Рамос во 2018 година. Тој ја одбил поканата за да се посвети на својата клупска кариера, и бидејќи негова желба била да го носи дресот на Канада.
Ослободителна војна на Бангладеш
Интервенција на Индија
На 3 декември 1971 година, Пакистанските воздухопловни сили започнале превентивен напад врз базите на индиските воздухопловни сили. Индија го сметала нападот како отворен чин на неиспровоцирана агресија, и го означил официјалниот почеток на Индиско-пакистанската војна. Како одговор на нападот, и Индија и Пакистан официјално признале „постоење на воена состојба меѓу двете земји“, но ниту една влада формално не објавила војна.
Три индиски корпуси биле вклучени во ослободувањето на Источен Пакистан. Тие биле поддржани од речиси три бригади на Мукти Бахини кои се бореле заедно со нив, и многу други кои се бореле нередовно. Тие биле далеку посупериорни од пакистанската армија од три дивизии. Индијците брзо ја прегазиле земјата, селективно напаѓајќи или заобиколувајќи ги силно бранетите упоришта. Пакистанските сили не можеле ефикасно да се спротивстават на индискиот напад, затоа што биле распоредени во мали единици околу границата за да се спротивстават на герилските напади од страна на Мукти Бахини. Не можејќи да ја одбранат Дака, Пакистанците се предале на 16 декември 1971 година.
Џонатан Дејвид
Сениорска
Дејвид го добил првиот повик за сениорската репрезентација на Канада на 30 август 2018 година, за квалификацискиот натпревар од КОНКАКАФ лигата на нации против Американските Девствени Острови. Тој го забележал своето сениорско деби на натпреварот на 9 септември, во кој постигнал два гол во победата на Канада од 8–0. Дејвид бил именуван во конечниот состав на Канада за КОНКАКАФ Златниот куп 2019 на 30 мај 2019 година. Во последниот натпревар од групната фаза на првенството, Дејвид постигнал хет-трик во победата од 7–0 над Куба. И покрај тоа што Канада загубила од Хаити во четвртфиналето, Дејвид ја добил наградата златна копачка за најдобар стрелец, со постигнати шест гола на првенството.
Ослободителна војна на Бангладеш
Предавање и последици
На 16 декември 1971 година, сојузничките сили на индиската армија и Мукти Бахини извојувале конечна победа над армијата на Западен Пакистан. Не гледајќи смисла за понатамошен отпор, командантот на пакистанските трупи во Бангладеш, генерал Амир Нијази, го потпишал чинот на предавање на неговите трупи. Се предале 93 илјади пакистански војници, што во тоа време било најголемо предавање по Втората светска војна.
Џонатан Дејвид
Сениорска
По победата на Канада од 6–0 над Куба на 7 септември 2019 година, Дејвид поставил рекорд за најмногу постигнати сениорски голови за репрезентацијата на Канада во една година, вкупно осум. За неговите залагања, тој бил проглаен за канадски фудбалер на годината за 2019 година.
На 8 јуни 2021 година, Дејвид го постигнал својот втор хет-трик за Канада во победата од 4–0 над Суринам во натпревар од квалификациите за Светското првенство 2022. Дејвид ги завршил квалификациите со постигнати девет голови, од кои пет биле постигнати во последната, трета квалификациска фаза. Во ноември 2022 година, тој бил потврден во составот од 26 играчи кои ќе настапат за Канада на Светското првенство 2022 во Катар.
Ослободителна војна на Бангладеш
Предавање и последици
Народна Република Бангладеш станала независна држава со социјалистичка ориентација, одржувајќи блиски врски со Индија и СССР. Бангладеш побарал прием во ОН и многу членки гласале во негова корист. Кина ставила вето на ова бидејќи Пакистан бил нејзин клучен сојузник. Хималајското кралство Бутан станала првата држава во светот што официјално ја признала независноста на Бангладеш на 6 декември 1971 година. Соединетите Американски Држави, исто така клучен сојузник на Пакистан, биле една од последните држави кои го признале Бангладеш. За да се обезбеди непречена транзиција, во 1972 година меѓу Индија и Пакистан бил потпишан Договорот од Симла. Договорот предвидувал Пакистан да ја признае независноста на Бангладеш во замена за ослободување на пакистанските воени затвореници.
Џонатан Дејвид
Стил на игра
Како разновиден напаѓач, Дејвид главно игра како втор напаѓач во формација 4–4–2 или како офанзивен играч за врска; и е познат по неговата способност за постигнување голови. Како втор напаѓач, тој игра веднаш зад примарниот напаѓач. Дејвид е способен да пронајде празнини во противничката одбрана и да ги нападне овие области на теренот со неговата исклучителна брзина. Тој исто така е способен да создава кратки додавања и да комбинира со своите соиграчи во нападот со неговата цврста контрола и остра интеракција. Поради неговиот чекор и брзина, Дејвид исто така е ефективен во контра нападите. Дополнително, тој исто така е познат по неговата тактичка интелигенција, одбранбени задачи, способноста да ја чита играта, како и неговата подготвеност да ги притисне противничките играчи на топка.
Успеси
Индивидуални
Нитрат
Нитрат — повеќеатомски јон со хемиска формула. Солите што го содржат овој јон се нарекуваат нитрати. Наоѓаат голема примена во производството на ѓубрива и експлозиви. Речиси сите неоргански нистрати се растворливи во вода со исклучок на некои како бизмут оксинитратот.
Структура
Јонот е конјугирана база на азотната киселина, која се состо од средишен азотен атом обиколен со три истоветно сврзани кислородни атоми во триаголен рамнински распоред. Нитратниот јон има формален полнеж од −1. Ова доаѓа од здружениот формален полнеж каде секој од трите кислороди има полнеж од −2⁄3, а азотот има полнеж од +1 charge. Ова устројство често служи како пример за резонанција. Како и изоелектронскиот карбонатен јон, нитратниот јон може да е претстави со резонантни структури:
Прехранбен нитрат
Богат извор на неоргански нитрат во исхраната е лиснатиот зеленчук како спанаќот и руколата. (неоргански нистрат) е активна состојка во сокот од цвекло и други зеленчуци. Друг извор е пивката вода.
Нитратот кој се зема како додаток во исхраната дава поволни резултати кога се испитува издржливоста при физички напор.
Внесувањето на големи количества нитрати во облик на чист натриум нитрат или сок од цветло кај млади здрави лица ја зголемува концентрацијата на плазмени нитрати во крвта за два до три пати, и таа концентрација останува барем 2 недели. Покачениот плазмен нитрат го поттикнува производството на азотен оксид (NO). Азотниот оксид е важена молекула за физиолшка сигнализација која, меѓу останатото, служи за регулација на крвотокот во муксулите и митохондриското дишење.
Во сувомеснатите производи
Внесувањето на нитрити претежно зависи од количеството на преработено месо во исхраната, како и од концетрацијата на нитратите во тоа месо. Сувомеснатите производи содржат претежно нитрити, но се користат и нитрати. Нитратите водат до обрразување на нитрозамини. Појавувањето на карциноген нитрозамин во преработката може да се спречи со внесување на антиоксидансите витамин Ц и алфа-токоферолот, кој е облик на витаминот Е.
Исхраната предвидена за спречување на висок крвен притисок содржи големи количества на нитрати, кои прво се сведуваат на нитрит во плунката, а потоа образуваат азотен оксид.
Природна застапеност и производство
Нитратните соли се природно застапени во почвата како лежишта на нитратин во суви предели. Нитратинот е значаен извор на натриум нитрат.
Разни видови на нитрификациски бактерии произведуваат нитрати во нивната природна средина користејќи амонијак или уреа како извор на азот и слободна енергија. Во минатото нитратните соединенија се употребувале во производството на барут во отсуство на минерални извори на нитрати по пат на ферментација на моч и измет.
Громовите кои удираат во Земјината амотсфера богата со азот и кислород даваат мешавиан од азотни оксиди, кои образуваат азотести јони и нитратни јони што потоа преоѓаат во почвата со дожд или нафаќање на влага врз зеленилото.
Земјоделство
Нитратите се користат како ѓубрива во земјоделството поради нивната голема растворливост и биоразградливост. Главни нитратни ѓубрива се амониумските, натриумските, калиумските, калциумските и магнезумскитете соли. За оваа цел се произведуваат неколку милиони килограми годишно.
Медицина
Во медицината, нитратите се употребуваат во спречувањето и лекувањето на акутни коронарни синдроми и срцеви удари. Лековите од оваа класа се нарекуваат вазодилататори (проширувачи на крвните садови).
Безбедност
Акутната токсичност на нитратот е мала. Постојат значајни разидувања меѓу стручњаците во врска со долгорочните ризици од изложенот на нитрати. За можни ризици се сметаат следниве: (i) нитратот може да биде претходник на нитритот во дебелото црево, а нитритот е претходник на нитрозамините поврзани со ракот; (ii) нитратот е поврзан со метхемоглобинемијата, пореметување на хемоглобинот во црвените крвни зрнца.
Стандарди за пивка вода
Законот во САД дозволува највеќе 10 мг/л нитрат во пивката вода. Прифатливата дневна доза на нитратни јони е пропишана во опсегот 0–3,7 мг (килажа)−1 ден−1.
Токсичност во водите
Во слатководните површини и рачните устија близу земјиштето нитратот можат да достигне концентрациј смртоносна за рибите. Иако нитратот е многу помалку токсичен од амонијакот, некои водни видови страдаат од попречен развој и имунитет при концентрација над 30 милионитини. Токсичноста на нитратот и понатаму е предмет на расправа во стручната јавност.
Прекумерните количества на нитрати во водните системи главно се должат на испуштање отпадни води, како и површински истек од наѓубрени земјишта. Ова води до еутрофикација и расцут на алги кои предизвикуваат аноксија (осиромашеност на кислородот) и мртви води. Затоа, нитратот служи како еден од покаателите за квалитетот на водата.
Во сточната храна
Симптоми на нитратно труење кај домашните животни се повишениот пулс и потење; во понапреднти случаи крвта и ткивото добиваат сина или кафеава боја. Затоа, сточнатата храна треба се испитува и онаа со премногу нитрати се отфрла.
На следната табела се дадени безбедните количини на нитрати за различни видови стока:
Нитратни соединенија
Нитрати се образуваат со следниве елементи од периодниот систем:
Солница
Солница — рамен предел од земјиште покриено со слој од сол и други минерали. Ова се природни појави кои се среќаваат во пустини, за разлика од соланите, кои се вештачки творби.
Преглед
Една солница се образува со испарувањето на вода од езеро или бара. Ова се случува во мошне сушни предели, каде испарувањето на водата е поголемо од количеството на врнежи. Тука водата нема можност да се исцеди во земјата, па останува на површината додека не испари, оставајќи талози од минералите растворени во водата. Со текот на илјадници години овие соли се таложат во дебел слој, наречен и „дебела земја“. Минералите ја одбиваат сончевата светлина, што му даваат сјајно бела боја на пределот.
Некои солници можат да бидат опасни. Кората може да крие блатиште од кал во кое се заглибуваат потешките возила. Познат пример за ваков предел е депресијата Катара во источна Сахара, чии прикриени блатишта послужиле како стратешки препреки за време на Втората светска војна.
Адам Важик
Адам Важик (полски: Adam Ważyk; 17 ноември 1905, Варшава — 13 август 1982, Варшава) — полски поет и есеист.
Животопис
Адам Важик, чие вистинско име е Ајцик Вагман (Ajzyk Wagman), потекнува од еврејско семејство. За време на Втората светска војна, Важик престојувал во СССР, а во Полска се вратил заедно со Првата полска армија. По војната, тој бил уредник на едно списание и извршувал неколку одговорни политички функции, а во октомври 1956 година се повлекол од политичкиот живот.
Творештво
Својата поетска кариера Важик ја започнал во рамките на краковската авангарда; заедно со Пшибош и Бженковски, Важик бил еден од најдобрите поети на полската авангарда. Потоа, во 1930-тите, тој почнал да пишува речиси само проза. По Втората светска војна, тој бил еден од најистакнатите претставници на соцреализмот во полската книжевност. Покрај многу декларативни песни, посветени на Сталин и на партијата, во тие години, Важик се занимавал и со публицистика, уредувал едно списание, а од октомври 1956 година почнал да се занимава само со книжевност. Важик се смета за еден од предводниците на новата полска поезија. Во 1955 година, во „Нова култура“, тој ја објавил поемата „Поема за возрасните“ која содржи стихови кои во тоа време звучеле еретички. Поемата претставува поетски трактат, исповед, самокритика, политички манифест, критика и повик за нов живот. Поемата била големо изненадување имајќи предвид дека Важик бил исклучително ангажиран сталинист.
Јулијана Лазаревска
Нејзиниот живот се смета за пример на лаик кој живее во светот, бидејќи секој може да му угоди на Бога не само со повлекување од светот во монашка ќелија, туку и во семејството, среде грижата за децата, брачниот другар и членовите на домаќинството.
Денот на светата Јулијана Лазаревска, православната црква го празнува на 2 јануари по нов стил и на 15 јануари по стар стил.
Постои парохија на Западно-американската епархија на Руската православна црква надвор од Русија наречена „Православна црква Света Јулијана Лазаревска“.
Базелски мир
Базелскиот мир од 1795 година се состои од три мировни договори кои ги склучила Франција за време на Француската револуција.
Со голема дипломатска мудрост, договорите на Франција ѝ овозможиле еден по еден да ги задоволи и да ги подели своите непријатели од Првата коалиција. Потоа, револуционерна Франција се истакнала како голема европска сила.
Првиот договор, на 5 април 1795 година меѓу Франција и Прусија, бил предмет на дискусија од 1794 година. Во тајност, Прусија ја признала француската контрола врз западниот брег на Рајна. Франција ѝ ги отстапила сите земји источно од Рајна освоени во војната.
Прусија се придржувала на договорот од Базел до 1806 година, кога се приклучила на Четвртата коалиција.
Во вториот договор, на 22 јули, Шпанија на Франција ѝ ги отстапила источните две третини од островот Хаити во замена за задржување на Гипускоа.
Филип Агирски
Свети Филип Агирски ― ранохристијански исповедник. Постојат две напоредно приказни за овој светец кои ги наведуваат можните датуми во кои живеел овој светител. Традиционално, преку списите на Свети Атанасиј, се тврди дека Филип Агирски е светец од 1 век, роден во 40 година во Кападокија (денешна Турција) и починал на 12 мај 103 година.
Друга неодамнешна студија вели дека е роден од татко Сириец во Тракија на непознат датум во 5 век, чии постари браќа се удавиле додека ловеле риба. Филип бил познат како „апостол на Сицилијанците“, бидејќи бил првиот христијански мисионер што го посетил тој остров. Ништо друго со сигурност не може да се каже за него.
Неговиот празник е 12 мај, и тој е природно, светец-заштитник на градот Агира, Сицилија и на градот Зебуч, Малта, тој е славен и во градот Лимина, Сицилија, каде што тој исто така живеел. Наводно, неговите мошти биле откриени во црквата посветена на него во Агира. Филип е еден од светците-заштитници на специјалните сили на Војската на Соединетите Држави и исто така познат по неговата моќ да извршува егзорцизам.
Јулијан Пшибош
Јулијан Пшибош (полски: Julian Przyboś; 1901-1970) - полски поет.
Творештво
Пшибош е најголемиот поет на краковската авангарда во периодот пред Втората светска војна. Меѓутоа, своите најдобри поетски и теоретски дела ги напишал по започнувањето на војната, а по војната бил еден од најважните полски поети. За време на германската окупација, тајно објавил две збирки, „Додека ние живееме“ и „На тебе за мене“, кои се можеби неговото највисоко поетско достигнување, а повеќе песни од нив спаѓаат во најдобрите остварувања на полската поезија. Пшибош е авангарден и новатор во вистинската смисла на зборот - тој создал нов стих, нов речник и нова интонација на реченицата. Но, иако бил познат како најборбениот полски модернист, тој бил голем почитувач на најголемите полски поети од минатото - Адам Мицкјевич (кому му ја посветил книгата „Читајќи го Мицкјевич“), Норвид и Словацки, а од поетите меѓу двете светски војни особено го почитувал Болеслав Лесмјан. Исто така, тој е автор на најдобрата антологија на полски народни лирски песни. Пшибош работел стрпливо и напорно во изградбата на својот поетски израз при што бил напаѓан дека е апоетичен и дека ја разурнува поезијата. Меѓутоа, неговата долгогодишна работа се покажала исправна, зашто по Втората светска војна имал најголемо влијание врз полските поети. Низ неговата школа поминале многу поети од средната и од младата генерација, вклучувајќи ги и некои од најголемите имиња на повоената полска поезија: Збигњев Бјењковски, Тадеуш Ружевич, Мирон Бјалошевски и Тимотеуш Карпович.
Петар Патрикиј (9 век)
Петар ― висок римски воен командант на крајот на 9 век, кој подоцна станал монах и црквата го прогласила за светец. Тој е прославуван на 1 јули.
Живот
Петар е познат само од месецослови. Тој бил син на патрикијот Константин, кој според делото „Константинополски синаксар“ (Synaxarium Constantinopolitanum) бил на положбата стратег. Петар е роден за време на заедничкото владеење на Ирина Атинска и нејзиниот син Константин VI (780–796).
Петар, исто така, имал чин на патрикиј и служел како командант на елитниот полк на дворските схоли (Scholae Palatinae) за време на единственото владеење на Ирина Атинска и како командант на полкот иканати под нивниот наследник, Никифор I. Се борел во катастрофалната Битка кај Плиска во 811 година и бил заробен заедно со 50 други офицери од Бугарите. Петар успеал „чудесно“ да побегне со помош на Јован Богослов, се замонашил на Битински Олимп, заедно со Јоаникиј Велики, со кого живеел заедно како негов ученик 34 години. По смртта на Јоаникиј во 846 година, Петар се вратил во Константинопол, каде изградил црква во четвртот Евандру. Тој живеел во колиба во близина и умрел осум години подоцна, на јули 854 година. Вистинитоста на неговиот живот по 811 година е доведена во прашање од страна на Џон Вортли, кој го смета неговиот монашки живот за легенда.
Родолф Гиланд предложил идентитет со истоимениот патрикиј, спомнат во историјата на Теофан Исповедник, кој учествувал во соборувањето на Ирина во 802 година и кој во 809 година го смирил армискиот бунт против Никифор. Меѓутоа, оваа личност според Теофан е убиена кај Плиска.
Танас Вражиновски
Танас Вражиновски (с. Смрдеш, Костурско, 23. Ⅶ 1941) – фолклорист, истражувач на македонскиот прозен фолклор, посебно на народните преданија и митологијата.
Превел неколку книги од полски на македонски јазик и обратно.
Велко Попадиски
Велко Апостолов, наречен Попадиски или Попадичанец — македонски револуционер, велешки војвода на Внатрешната македонска револуционерна организација.
Животопис
Велко Апостолов е роден 1886 година во велешкото село Попадија, тогаш под Османлиското Царство, денес во Македонија. Влегува во ВМОРО и е четник под команда на велешките војводи Стефан Димитров и Панчо Константинов. После Илинденското востание од 1906 година е главен војвода во Велешко, поради недостаток на окружен војвода. Учествува во Битката на Ножот во 1907 година. Загинува во 1908 година во село Скачинци заедно со двајца свои комити, предаден од Србомани. Според Васил Балевски, Велко Попадиски и Милан Змијата се откриени од турските власти и убиени после престрелка во Велес.
По повод 100 - годишнината од загинувањето на војводата Велко Апостолов - Попадиски, на 21 септември 2008 година се одржа панихида во негова чест во црквата „Св. Никола“, во велешкото село Попадија, а беше откриен и споменик во знак на сеќавање на војводата.
Прага 2 (округ)
Прага 2 (Městská část Praha 2) — општински округ во Прага. Округот го опфаќа целиот Вишехрад и делови од Винохради, Нов град и Нусле и е најмалата административна област во земјата.
Јелена Лазаревиќ
Јелена Лазаревиќ (1365/1366 – 1443 година), позната и како Јелена Балшиќ Храниќ, Јелена Балшиќ и Јелена Косача, била средновековна српска принцеза, ќерка на принцот Лазар Хребељановиќ и принцезата Милица Немањиќ. Таа значително влијаела врз начинот на кој нејзините сопрузи, прво Ѓураѓ II Балшиќ, а потоа Сандаљ Храниќ Косача, и нејзиниот син Балша III управувале со кралствата. Јелена ги охрабрила да се спротивстават на венецијанското посегнување на територијата што и припаѓала на Зета, средновековната српска држава управувана од Ѓураѓ II, а по неговата смрт од Балша III. Таа е позната и како писател на епистоларната литература, а особено нејзината кореспонденција со Никон од Ерусалим, монах во манастирот Горица на Скадарското Езеро (Црна Гора). Нејзините три посланија се дел од Горичкиот зборник, средновековна збирка.
Семејство
Јелена била родена во 1365 или 1366 година како трета ќерка напринцезата Милица Хребељановиќ и Лазар Хребељановиќ. Нејзината мајка припаѓала на династијата Немањиќ, додека нејзиниот татко бил основач на династијата Лазаревиќ Тој ја создал Моравска Србија, најголемата и најмоќната држава што излегла од урнатините на Српската империја  Па така, Јелена била член на највисоката српска аристократија  Родена во Прилепац, атаадетството го поминала во Крушевац, каде што живеела се додека не се омажила за својот прв сопруг Ѓураѓ II Балшиќ во 1386 година. Со него имала едно дете, синот Балша III, роден во 1387 година. Балша III имал три деца, и тоа: син чие име не се знае и две ќерки - Јелена и Теодора. Неговиот син починал на многу млада возраст во 1415 година. Во 1424 година, ќерката на Балша, Јелена, се омажила за Стефан Вукчиќ Косача и станала мајка на кралицата Катерина Косача и Владислав Херцеговиќ.
Брак со Ѓураѓ II Балшиќ
Јелена се омажила за Ѓураѓ II Балшиќ во 1386 или 1387 година. По овој брак, во поголемиот дел, ако не и во цела Зета, било прифатено сузеренството на Лазар Хребељановиќ. Кога султанот испратил војска да ги нападне териториите на Ѓураѓ II на почетокот на 1392 година, Јелена отпатувала во Република Рагуза (денешен Дубровник) за да ја избегне опасноста. На 1 јуни 1392 година, сенатот на Дубровник одлучил да испрати галија за да ја однесе во градот. Ѓураѓ бил заробен од Османлиите во октомври 1392 година и бил ослободен само откако се согласил да им го отстапи Скадар. Тој успеал повторно да го заземе градот во 1395 година, но потоа го продал на Венецијанците, заедно со околните тврдини.
Првата Скадарска војна
Во 1405 година, Балша III, поддржан од Јелена, започнал десетгодишна војна против Венеција. На почетокот на војната, Балша успеал да го заземе целиот Скадарски регион освен Скадарската тврдина. Венецијанците понудиле награда од 2.000 дукати за секој што ќе успее да ги убие и Балша и Јелена. Кога Венецијанците за возврат ги зазеле Бар, Улцињ и Будва, три од најважните пристаништа на Зета, Балша и Јелена побегнале од Улцињ во замокот Дриваст.
Во 1409 година, Јелена решила да отпатува во Венеција за лично да преговара за мир. На крајот на мај, таа пристигна во Дубровник, но морала да чека речиси два месеци бидејќи нејзините домаќини ја предупредиле дека има наполитански галии во Јадранското Море. На 9 јули 1409 година, додека сè уште чекала во Дубровник, Венеција го купила целиот далматински брег од Ладислав Анжујски за 100.000 дукати. Неаполското кралство повеќе не претставувало закана за Венецијанците. Со освојувањето на далматинскиот брег, Венецијанците дополнително го зголемиле своето влијание и моќ во регионот на Јадранското Море, што ја отежнало преговарачката позиција на Јелена. Кога конечно пристигнала во Венеција на крајот на јули, таа била финансиски уништена поради нејзиното долго патување. Венецијанците морале да ја поддржуваат со три дукати дневно за време на преговорите кои траеле следните три месеци. На 26 октомври 1409 година, бил потпишан едногодишен мировен договор со венецијанскиот дужд Микеле Стено без територијални промени за која било од страните. Јелена отпатувала назад во Зета преку Дубровник каде добила подароци во вредност од 100 дукати. Иако и таа и венецијанскиот претставник се заколнале во Евангелието дека ќе го почитуваат примирјето, во реалноста немало мир.
Брак со Сандаљ Храниќ
Кога Ладислав Анжујски ги продал своите права над Кралството Далмација на Република Венеција и се повлекол од Балканот во 1409 година, многу локални благородници се здружиле со светиот римски император Сигизмунд и го прифатиле Остоја за крал на Босна. Ова сериозно ја ослабело позицијата на Хрвоје Вукчиќ Хрватиниќ, голем војвода од Босна, чија внука Катарина била втора сопруга на Сандаљ Храниќ, голем војвода од Хум. Во такви околности Сандаљ решил да се здружи со императорот Сигизмунд во средината на 1411 година и да воспостави поблиски врски со важниот сојузник на Сигизмунд, Стефан Лазаревиќ. Во декември 1411 година, Сандаљ се развел од сопругата Катарина и се оженил со сестрата на Стефан, Јелена, на крајот на истата година. Јелена се омажила за Сандаљ бидејќи сакала да ја зацврсти позицијата на нејзиниот син. Со овој брак Сандаљ, најопасниот непријател на Балша III, станал негов очув и заштитник. Иако ова ги влошило односите на Сандаљ со Хрвоје, ги зацврстило традиционално блиските односи со семејството Лазаревиќ. Иако Јелена имала четириесет години, Сандаљ се надевал дека ќе имаат деца и во 1413 година вложил пари на трансакциска сметка во градот Дубровник за детето што на крајот ќе го добијат.
Сандаљ имал суд во Нови (денешен Херцег Нови) каде поминувал некое време секоја година, обично во зима и пролет. Почнувајќи од 1424 година, Јелена поминувала добар дел од годината во овој замок, придружувана од нејзината сестра Оливера. На почетокот на февруари 1426 година на Јелена и на Сандаљ им била посветена специјална церемонија во Дубровник кога тие присуствувале на празникот на Свети Власиј, заштитникот на градот. Јелена имала намера да биде погребана во црквата што ќе ја изградила во Дубровник. Првично, Дубровник бил заинтересиран да ја прифати нејзината желба под услов да им помогне да ја преземат контролата над Нови, нивниот ривал во трговијата со сол. Па така, Дубровник му предложил на Сандаљ да изгради православна црква и дом за стари и болни луѓе во 1434 година. Сандаљ умрел во 1435 година пред да одговори на нивниот предлог. Него го наследил неговиот внук Стефан Вукчиќ Косача кој бил син на братот на Сандаљ, Вукач. По смртта на Сандаљ, Јелена не се мешала во управувањето со царството кое претходно го контролирал нејзиниот сопруг, туку отишла да живее на море, веројатно во Нови. Во септември 1435 година Јелена ги замолила Рагузаните да ѝ дозволат да изгради црква во Дубровник во која ќе биде погребана. Бидејќи околностите се промениле по смртта на Сандаљ, Рагузаните го одбиле барањето на Јелена иако било поддржано од нејзиниот внук, српскиот деспот Ѓураѓ Бранковиќ, тврдејќи дека немале одобрение од папата.
Горички зборник
Три посланија што Јелена му ги напишала на нејзиниот духовен советник биле вклучени во Горичкиот зборник, средновековна збирка. Денес само едно од нив, познато како Отписаније богољубно, е зачувано.
Јелена го напишала својот тестамент на 25 ноември 1442 година. Врз основа на овој текст може да се заклучи дека таа имала своја библиотека и дека во 1441 година му рекла на нејзиниот канцелар Доберко Мариниќ да нарача корица за книга. Корицата била изработена од сребро и украсена со ликот на Исус. Ја изработил Андрија Изат, кој бил познат златар од Котор.
Смрт
Светите коски на Јелена Балшиќ биле ставени во новата реликвија направена од камен откако црквата Света Богородица што таа ја изградила на островот Бешка била реконструирана во 2002 година од страна на Црногорско-приморскиот митрополија. Со одлуката на Црногорско-приморската митрополија во 2006 година таа била именувана како „Благоверна Јелена Лазарева Балшиќ“.
Наследство
Јелена Балшиќ била пофалена како извонредна жена која ја зачувала моќта на семејството Балшиќ во еден многу турбулентен период. Очигледно е дека имала силна личност веројатно слична на нејзината мајка, принцезата Милица Хребељановиќ. Таа успеала да го оддржи културното наследство на Кралството Србија, а нејзиното творештво е високо ценето.
Наградата за литература „Јелена Балшиќ“ била востановена во 2007 година од страна на Црногорско-приморската митрополија и се доделува на секои две години. Од 2013 година, негови лауреати се Ѓорѓе Сладоје, Жарко Команин, Ранко Јововиќ и Слободан Ракитиќ.
Легенди
Според некои легенди, таа била Јелена Обилиќ, вдовица на Милош Обилиќ. Една од легендите за Јелена била запишана во Херцеговина. Според оваа легенда, Сандаљ ја прашал Јелена кој ѝ е омилен сопруг. Нејзиниот одговор бил дека таа ќе ги предаде и Сандаљ и Балшиќ само за уште еднаш да го види Милош Обилиќ. Сандаљ се налутил и Јелена морала да побегне од него. Додека била на пат кон Зета, во коприва родила момче кое било основач на семејството Копривица.
Некои од зачуваните легенди за Јелена се: Пчелите на кралицата Јелена (Пчеле краљице Јелене/), Рибникот на кралицата Јелена (Рибњак краљице Јелене), Белиот камен (Вијели кам) и Косците на кралицата Јелена (Косци краљице Јелене).
Стара џамија (Долно Косоврасти)
Стара џамија (Долно Косоврасти) — стара џамија во селото Долно Косоврасти, во Општина Дебар, Македонија.
Ениџевардарско Езеро
Ениџевардарско Езеро (Пазарско Езеро или Пазарско Блато; Βάλτος Γιαννιτσών, Λίμνη Γιαννιτσών) — поранешно езеро или блато во Ениџевардарско, југоисточна Егејска Македонија, денес во Грција. Припаѓа на групата на Егејските езера. Наречено е по градот Пазар (Ениџе Вардар) крај кој се наоѓало.
Особености
Езерото се наоѓало во низинско подрачје на 8 км јужно од градот Пазар и опфаќало. Езерото имало неправилeн триаголен облик, исдолжено во југозападен правец. Се образувало од водите на реките Мегленица и Колудеј, како и од пролетните водотеци на планината Пајак. Се одликувало со голема заблатена област и поголем број мали островчиња, тешко проодни трскарници полни со комарци кои ширеле маларија. Риболовот бил многу развиен. Со истиснувањето на македонското население, грчката држава почнала со негово цедење во полза на новодојденците од Мала Азија. Тоа е наполно исцедено во периодот од 1928 до 1932 г., користејќи ги услугите на американското претпријатие „Њујорк фаундејшн компани“. На негово место е добиено плодно земјиште за стопански цели.
Историја
Во периодот од 1903 до 1908 г. Ениџевардарското Езеро имало разни бази на четите на ВМРО кои воделе борби со Грчката вооружена пропаганда. Со помошта на месните селани, ВМРО ги изградило езерските бази уште пред почетокот на Илинденското востание. Тука останала главната база на војводата Апостол Петков, од мештаните наречен „Ениџевардарското Сонце“. Во 1907 г. четите се соочиле со заеднички напади од грчките единици и турската војска, со што биле принудени да ги напуштат базите.
Од 1904 г. по јужната граница на езерото почнале да се утврдуваат чети на грчката пропаганда, на чело со Гоно Јотов. Во 1906 г. од Грција дошле четите на Панајотис Папаѕанетејас, Михаил Анагностакос („Капетан Матапас“), Телос Агапинос („Капетан Аграс“), Јоанис Деместихас („Капетан Никифорос“) и Константинос Сарос („Капетан Калас“), а во 1907 г. и онаа на Хараламбос Папагакис („Капетан Аграфиотис“).
Во Првата балканска војна, во октомври 1912 г. крај езерото се одиграла Битката за Ениџе Вардар.
Општински фудбалски лиги на Македонија 2017/2018
Општинските фудбалски лиги на Македонија 2009/2010 - 26. издание на Општинските фудбалски лиги на Македонија.
Василиј Блажен
Василиј Блажен (познат и како Василиј Јуродивен; Василиј, московски чудотворец; или Блажениот Василиј московски, јуродивен; Василий Блаженный) ― руски православен светец од видот познат како јуродивен човек или „света будала“.
Живот
Роден е во кметско семејство во декември 1468 година на тремот на соборната црква „Богојавление“ во Јелохово (сега во Москва). Неговиот татко се викал Јаков, а мајка му Ана.
Првично како чирак чевлар, отишол во Москва кога имал шеснаесет години. Таму им помагал на оние кои се срамеле да побараат милостина, а имале потреба од помош. Тој усвои ексцентричен начин на живот на крадење од продавници и давање на сиромашните за да ги срами скржавите и да им помогне на оние на кои им е потребна. Одел гол и си ставал синџири да му тежат. Го прекорил Иван Грозни што не обрнувал внимание во црквата. Се вели дека Василиј има дар на пророштво.
Волф Тон
Следните генерации, Тон го сметаат за татко на ирскиот републиканизам. На неговиот гроб во Боденстаун (Килдер) се одржуваат комеморации секоја година.
Василиј Блажен
Живот
Кога умрел на 2 август 1552 или 1557 година, Свети Макариј, митрополит Московски, го отслужил неговиот погреб со бројно свештенство. Тој бил погребан во соборната црква „Св. Василиј“ во Москва, која била нарачана од Иван за спомен на неговото освојување на Казан, а подоцна била именувана за светецот. Василиј бил формално прогласен за светец во 1588 година. Неговиот празник е славен на 2 август (15 август, н.с.).
Мелнички мост
Мелнички мост — патен мост на регионалниот пат 1202, кој го поминува Дебарското Езеро.
Историја
Со изградбата на браната „Шпиље“ и создавањето на Дебарското Езеро, било неопходно да се изгради мост за премостување на двете страни на езерото. Изградбата на мостот била извршена во периодот 1969-1970 година според проектна документација на професорот Никола Хајдин од Белградскиот универзитет. Мостот бил изграден од ГП „Пелагонија“, а со инвестиција на Електростопанство на Македонија. Мостот бил изграден во 1970 година, а на него се наоѓа и градскиот водовод за Дебар, кој доаѓа од селото Росоки.
Во текот на 2014 година бил обновен откако биле регистрирани сериозни оштетувања на самата конструкција на мостот.
Конструкција
Мостот е изведен како две континуирани независни конструкции преку четири полиња со меѓусебен распон 68 + 2 х 83 + 68 и преку две полиња со меѓусебен распон од 33 + 33 метри. Вкупната должина на мостот е 368 метри, и припаѓа на групата подолги и поатрактивни мостови во Македонија.
Хаџи Лојо
Салих Вилајетовиќ, познат како Хаџи Лојо (Hadschi Lojo; 1834–1887) бил босански муслимански водач во Сараево во 1870-тите.
Биографија
Како работник во каменолом, и изнајмен транспортер, учител во медреса и бил баши-базук. Лојо станал познат во градот откако се приклучил на отпорот кон османлиските реформи, а особено кога во 1872 година ја предводел опозицијата за изградба на нова православна црква. Во следните години тој отстапил од османлиската власт и извршил разни насилни испади и грабежи ( бригандирање), што довело до тоа османлиските власти да го бркаат него и неговата чета.
Непосредно пред окупацијата на Босна и Херцеговина од страна на Австро-Унгарија, Лојо ги собрал муслиманските, православните, еврејските, па дури и некои католички граѓани да се борат. Лојо бил еден од главните водачи на муслиманскиот отпор против окупацијата во градот во 1878 година, заедно со луѓе како Мехмед Шемсикадиќ, Хафиз Каукчија и Хаџи Јамаковиќ. На 28 јули, противниците на окупацијата организирале влада во градот и декретирале мобилизација на сите муслимански и други граѓани способни за воена служба. Иако тој не учествувал активно во бунтот во градот, австроунгарската влада го сметала за главен организатор, додека другите водачи на бунтовниците го сметале за мачен и од мала помош, обидувајќи се да го убијат на 14 август 1879 година. Ноќта меѓу 16 и 17 август, откако бил ранет, го напуштил Сараево и се сокрил околу Рогатица и Горажде, каде што бил уапсен на 2 септември.
Најприн бил осуден на смрт, а потоа казната му била намалена на пет години затвор, која потоа ја отслужил во Терезин во Бохемија. Бидејќи не му било дозволено да се врати во Босна, Лојо по отслужувањето на казната заминал во Турција. Починал во Мека.
Бранислав Нушиќ напишал роман базиран на него во 1908 година, како и Решад Кадиќ во 1982 година
COX-2 инхибитори
COX-2 инхибитори или коксиби — група на антиинфламаторни лекови со кои селективно е инхибирана само еден од подоблиците на ензимот циклооксигеназа (COX). Најважните подоблици на овој ензим се циклооксигеназа-1 (COX-1) и циклооксигеназа-2 (COX-2).
COX-2 инхибиторите припаѓаат на групата на нестероидални антиинфламаторни лекови.
Предности и недостатоци
Пред откривањето на селективните инхибитори на COX-2, класичните нестероидни антиинфламаторни лекови (НСАИЛ) ги инхибираа неселективно COX-1 и COX-2. Инхибицијата на COX-2 ја намалува синтезата на воспалителни медијатори, што доведува до намалување на воспалението. Дополниелната неселективна инхибиција на COX-1 кај класичните COX-инхибитори е поврзана со одредени несакани дејства. При употреба на COX-инхибитори можна е компликација со крварење на гастричната слузница и пад на функцијата на бубрезите.
Таканаречените селективни COX-2 инхибитори беа развиени за да го таргетираат воспалението, додека COX-1, кој е одговорен за некои важни функции на органите, како што се протокот на крв во бубрезите и заштитата на слузницата на желудникот од стомачната киселина, останува и понатаму ефикасен. Сепак, не е постигната целосна селективност, така што COX-2 инхибиторите имаат делумно инхибиторен ефект и врз COX-1.
При употреба на селективни COX-2 инхибитори, COX-1 е само малку засегнат, но тоа не доведува до целосно отсуство на несаканите ефекти. Во студиите за одобрување и маркетинг студиите, покажана е помала стапка на гастроскопски утврдено оштетување на гастричната слузница во споредба со постарите НСАИЛ. Тоа е затоа што синтезата на гастрични заштитни простагландини од страна на COX-1 е речиси незасегната. Сепак, клиничкото значење на овие наоди останува нејасно.
Поради селективната блокада на COX-2, сепак, повеќе арахидонска киселина е достапна за COX-1, што значи дека тој формира повеќе простагландини, вклучувајќи го и тромбоксан А2, кој има агрегационен ефект врз тромбоцитите. Поради оваа причина, земањето COX-2 селективни инхибитори ја зголемува (повеќе) инциденцата на кардиоваскуларни настани.
Несакани ефекти
Најчесто пријавени несакани ефекти се: инфекција на горниот респираторен тракт, дијареа, диспепсија, болки во горниот дел на стомакот, главоболка. Периферен едем, зголемување на крвниот притисок се јавуваат со COX-2 селективните нестероидни антиинфламаторни лекови исто толку често како и со класичните НСАИЛ.
Во 2004 година, една студија во САД покрена сомнеж дека продолжениот внес на лекот Vioxx ® (рофекоксиб, селективен COX-2 инхибитор) значително го зголемува ризикот од срцев удар. Инхибиторите на COX-2 ја намалуваат синтезата на простациклин, кој ја инхибира агрегацијата на тромбоцитите и има вазодилататорски ефект, додека формирањето функционалниот антагонист тромбоксан (кој промовира агрегација на тромбоцитите и предизвикува вазоконстрикција) посредувано од страна на COX-1 останува незасегнатo, што резултира со тенденцијата за коагулација во потесните крвни садови. Поради ова, лекот Vioxx ® беше повлечен од пазарот во септември 2004 година.
Во ноември 2006 година, лумиракоксиб, инхибитор на COX-2, излезе на пазарот, чија структура не е слична на другите коксиби, туку на диклофенак; дали ризикот од кардиоваскуларни несакани ефекти (кои влијаат на срцето и васкуларниот систем) е помал како резултат на тоа, останува нејасно. Лекот сепак беше отстранет од пазарот во 2007 година поради сериозно оштетување на црниот дроб.
COX-2 инхибиторот еторикоксиб не е одобрен во САД поради безбедносни причини, во Германија е одобрен за луѓе на возраст над 16 години. Парентералниот COX-2 инхибитор парекоксиб, кој е сличен со валдекоксиб, е повлечен од пазарот во Швајцарија поради безбедносни причини и не е одобрен во САД.
Злосторство против човештвото
Злосторство против човештвото (понекогаш се нарекува и злосторство против човечноста) ― преземања на акти или систематски напади насочени против цивилното население. Овие напади обично се извршуваат од (или во име на) некој авторитет, најчесто од (или во име на) државата и претставуваат грубо кршење на човековите права. За разлика од воените злосторства, злосторствата против човештвото не секогаш се случуваат за време на војна, и се однесуваат на општо применувана практика, а не на дела извршени од поединци. Иако злосторствата против човештвото се однесуваат на дела извршени од или во име на властите, тие не мора да бидат дел од официјална политика, потребно е само да бидат толерирани од властите. Првото судење за злосторства против човештвото бил Нирнбершкиот процес.
По судењата во Нирнберг, обвинениета за злосторствата против човештвото ги преземаат други меѓународни судови (на пример, од Меѓународниот кривичен суд за поранешна Југославија, Меѓународниот кривичен суд за Руанда и Меѓународниот кривичен суд), но и домашните судови.
За разлика од воените злосторства, злосторства против човештвото можат да се извршат и во мирновременски услови. Војна за агресија, воени злосторства, убиства, масакри, дехуманизација, геноцид, етничко чистење, депортации, неетичко експериментирање со луѓе, вонсудски казни вклучувајќи кратки погубувања, употреба на оружје за масовно уништување, државен тероризам или државно спонзорство на тероризам, киднапирање и присилните исчезнувања, употребата на деца војници, неправедно затворање, ропство, тортура, силување, политичка репресија, расна дискриминација, верско прогонство и други прекршувања на човековите права може да го достигнат прагот на злосторства против човештвото ако се дел од широко распространета или систематска практика.
Потекло на терминот
Терминот „злосторства против човештвото“ го употребил Џорџ Вашингтон Вилијамс, американски министер, политичар и историчар, во писмо до државниот секретар на Соединетите Американски Држави во кое ги опишува злосторствата извршени од администрацијата на Леополд II во Слободна Држава Конго во 1890 година Во својата прва годишна порака во декември 1889 година, американскиот претседател Харисон зборувал за трговијата со робови во Африка како „злосторство против човештвото“. Веќе во 1883 година, Џорџ Вашингтон Вилијамс го користел истиот термин во неговите размислувања за ропството во САД.
На 24 мај 1915 година, земјите од Антантата објавиле заедничка декларација во врска со ерменскиот геноцид. Во неа актите на Отоманската империја биле окарактеризирани како „злосторства против човештвото и цивилизацијата“
Дефиниција според Нирнбершките принципи
На 8 август 1945 година четирите големи сили од антихитлеровата коалиција ја потпишале Лондонската спогодба со која се предвидувало основање на Меѓународен воен суд составен од судии и обвинители именувани од САД, СССР, Велика Британија и Франција. Подоцна овој договор бил поддржан од страна на деветнаесет други земји, кои иако немале ативна улога во активностоте на Трибуналот сепак ја искажале својата недвосмислена поддрша за концептот и укажале на широкото меѓународно прифаќање на утврдените норми. Спогодбата го содржи и Статутот на меѓународниот воен суд. Членот 6 од Статутот ги дефинира кривичните дела во јурисдикцијата на трибуналот. Тие вклучуваат: злосторства против мирот, воени злосторства и злосторства против човештвото.
Формулирањето на принципите било доверено на Обединетите нации. Генералното собрание на ОН за тоа ја задолжила Комисијата на ОН за меѓународното право со својата Резолуција број 177 (II) од 21 ноември 1947 година. Комисијата ги објавила овие принципи во извештајот на работата на Комисијата од 5 јуни до 29 јули 1950 година.
Во шестиот принцип е наведено дека под злосторства на човештвото се подразбираат: убиство, истребување, поробување, депортација и други нехумани акти направени против цивилно население, или прогони на политичка, расна или верска основа, кога тие дела се направени или тие прогони се спроведени во вршење или во врска со вршење на било кое злосторство против мирот или било кое воено злосторство.
Дефиниција за злосторства против човештвото според Римскиот статут
Во 2002 година, во Хаг (Холандија) бил осован Меѓународниот кривичен суд (МКС), а Римскиот статут предвидува МКС да има јурисдикција за геноцид, злосторства против човештвото и воени злосторства. Дефинициите на постапките на МКС за „злосторство против човештвото“ значително се развиле од неговата оригинална правна дефиниција или онаа што ја користеле ОН. Дефиницијата на Римскиот статут нуди најобемна листа на конкретни криминални дејствија кои можат да претставуваат злосторства против човештвото.
За целите на овој Статут, „злосторство против човештвото“ значи кое било од следните дела кога е извршено како дел од широк или систематски напад против кое било цивилно население, со знаење за нападот:
Регулирање во Македонскиот кривичен законик
Македонскиот Кривичен законик, во член 403 го регулира делото геноцид, како злосторство против човечноста. Во Законот е предвидено дека „тој што со намера наполно или делумно да уништи некоја национална, етничка, расна или верска група, ќе нареди да се вршат убиства или тешки повреди на телото или тешко нарушување на физичкото или душевното здравје на членовите на групата или присилно раселување на населението или групата да се стави во такви животни услови што доведуваат до наполно или делумно истребување на групата или да се применат мерки со кои се спречува раѓање меѓу припадниците на групата или да се врши присилно преселување на деца во друга група или тој што со иста намера ќе изврши некое од наведените дела, ќе се казни со затвор најмалку десет години или со доживотен затвор“. Самото дефинирање на злосторството е очигледно поврзано со дефиницијата дадена во Конвенцијата од 1948 година.
Исто така, во членот 407-а предвидени се казни при одобрување или оправдување на геноцидот, во случај кога некој по пат на информационен систем јавно негира, грубо го минимизира или ги одобрува и оправдува делото.
Автофагија
Автофагија или автофагоцитоза – природен регулиран деструктивен механизам во текот на кој се разградуваат непотребните или нефункционални клеточни компоненти. Така автофагијата овозможува правовремено разградување и рециклирање на клеточните компоненти.