cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мајкл Газанига
Во 1961 г. Газанига дипломирал на колеџот Дармут (Dartmouth College), а во 1964 г. се здобил со докторска титула (Ph.D.) по психологија на Калифорнискиот институт за технологија (California Institute of Technology) кадешто работел под раководство на Роџер Спери со примарна одговорност да иницира истражувања кај луѓе со split-brain. Со неговите подоцнежни истражувања Газанига ги збогати нашите сознанија за Латерализација на мозочните функции и меѓусебното комуницирање на мозочните полутопки.
Издавачката кариера на Газанига опфаќа книги за општата читателска јавност: The Social Brain, Mind Matters, Nature's Mind, The Ethical Brain and Who's in Charge?. Уредник е на The Cognitive Neurosciences III од MIT Press во која пишуваат скоро 200 научници и претставува референтен извор од областа. Негова најнова монографија е Who's in Charge?: Free Will and the Science of the Brain, издадена во 2011 година.
Газанига ги основа Центрите за когнитивна невронаука на Калифорнискиот универзитет во Дејвис (University of California, Davis) и Дармут колеџот, Институтот за невронаука како и Часописот за Когнитивна невронаука (Journal of Cognitive Neuroscience) кадешто е одговорен уредник. Газанига беше член на претседателскиот совет за биоетика (President's Council on Bioethics). Исто така, беше директор на проектот за законодавството и невронауката (Law and Neuroscience Project), проект кој ја проучува поврзаноста помеѓу овие две дисциплини.
Влијание врз културата
Работата на Газанига се спомнува во книгата Мир на земјата, роман од Станислав Лем.
Селест и Џеси засекогаш (филм)
Филмот “Селест и Џеси засекогаш“ (од анг. „Celeste and Jesse Forever“) е драма од 2012 година во режија на Ли Тоналд Кригер. Главните улоги ги играат Рашида Џоунс и Енди Семберг, а сценариото го напишаа Џоунс и Вил МекКормак, којшто исто така има улога во филмот. Премиерата на филмот се одржа на 3 август 2012 година во Њујорк и Лос Анџелес.
Кратка содржина
Филмот започнува со фотомонтажа на којашто е прикажана врската помеѓу Селест и Џеси од кога биле најдобри пријатели па сѐ до тоа кога почнале љубовна врска во средно училиште. По шест години се венчаваат и се среќни заедно. Но, секој од нив си има свои посебни желби за различни професии и ова ќе ги раздели. Селест, којашто работи на анализа на идните трендови, е вработена во својата медиумска компанија заедно со својот деловен партнер Скот (Алаја Вуд), а пак Џеси е невработен уметник, на којшто не му се брза да најде работа. Еден ден, Селест ќе реши да се разделат, но ветува дека ќе останат пријатели иако ќе се гледаат со други луѓе. Џеси, којшто сѐ уште ја сака, пасивно се сложува, со надеж дека ќе му се врати.
На еден состанок со Макс (Рич Сомер), Селест ќе наиде на Џеси. Средбата станува многу непријатна за неа, но не и за Макс којшто мисли дека Џеси е пријатно момче. Макс, којшто веќе го надминал својот развод, ја соочува со фактот дека не е подготвена да се гледа со други мажи и дека ѝ треба време. По уште неколку непријатни состаноци со други мажи, Селест се запознава со Пол на еден час по јога и остро го прекорува за тоа што се обидел да ја удри, но на крај се загрева за него, откако ќе се сретнат повторно на една забава. Во меѓувреме, Џеси се грижи за Вероника и за нивното дете и со тоа созрева. Селест сфаќа дека нејзината желба да се разведе од Џеси била себична и избувлива и сега сака да му се врати. Тогаш се караат за нејзиниот контролирачки карактер и за неговите мрзливи навики и на крај се разделуваат, скарани. Подоцна, Рилеј Бенкс (Ема Робертс) ѝ се јавува на Селест, којашто порано во филмот ја има засрамено бидејќи немала вкус, а сега Рилеј ѝ вели да отиде кај неа. Селест оди кај Рилеј и ја гледа како плаче. Таа ѝ кажува дека тајно била во врска со едно момче, но дознала дека ја изневерува. Неочекувано се поврзуваат една со друга и полека стануваат пријателки. Додека се во еден ноќен бар со Рилеј, Селест смислува еден натпис којшто ќе ги привлече геј-обожавателите на Рилеј и тоа би можеле да го искористат за да ја претворат Рилеј во следната Лејди Гага. Еднаш додека се шетаат двете, го среќаваат младиот, згоден модел Руперт, којшто Селест го одби после еден непријатен состанок, а сега ги запознава со Рилеј. На венчавката на Бет и Такер, Селест наздравува во нивно име и им кажува на штотуку венчаните да се ценат еден со друг, да бидат трпеливи и да не се откажуваат лесно, како што постапила таа. Оваа изјава го погодува Џеси и тој ѝ се заблагодарува на Селест. Тие се смируваат и сега повторно се пријатели.
Додека се на една караоке-забава, Селест му кажува на Пол дека ѝ треба време да закрепне по разводот и тој ја разбира. Потоа, ги гледаме Селест и Џеси како најпосле ги потпишуваат документите за развод и си се смеат на нивните внатрешни шеги. Нивните адвокати се погледнуваат и се збунети од нивната смеа. Селест му посакува сѐ најубаво на Џеси. Најпосле го прашува дали ја сака Вероника, тој позитивно ѝ одговара. Селест го охрабрува да продолжи да се бори за неа, а таа го продолжува својот живот заедно со Пол.
Глумечка екипа
•	Рашида Џоунс во улога на Селест Мартин
•	Енди Семберг во улога на Џеси Абрамс
•	Алаја Вуд во улога на Скот
•	Ема Робертс во улога на Рилеј Бенкс
•	Ери Грејнор во улога на Бет
•	Крис Месина во улога на Пол
•	Вил МекКормак во улога на Скил
•	Рафи Геврон во улога на Руперт
•	Метју Дел Негро во улога на Ник Моран
Промоција
Рекламниот инсерт ги опфаќа сите компликации коишто настануваат од комплицираните врски, на коишто се согласиле разведениот пар „Селест“ и „Џеси“.
Критички осврт
Филмот “Селест и Џеси засекогаш“ (од анг. „Celeste and Jesse Forever“) воглавно беше позитивно оценет. Овен Глејбермен во својата рецензија во весникот „ Ентертеинмент Викли“ (од анг. „Entertainment Weekly“) изјавува : „помина долго време откога една романтична комедија собра толку многу шарм поради тоа што е изгледа реално.“ Филмот се вбројува во еден од највисоко-оценетите филмови на „Rotten Tomatoes“ со тоа што освоил 70% од вкупно 106 критики и било заклучено следново: „Бидејќи не ги потценува својот жанр, а изгледа дека го потценува, филмот “Селест и Џеси засекогаш“ (од анг. „Celeste and Jesse Forever“) е одлична романтична комедија, којашто бенефицира од својата симпатична глумечка екипа и го нагласува присуството на Рашида Џоунс како вистински талент на големите екрани.“
Награди
Сценаристите на филмот “Селест и Џеси засекогаш“ (од анг. „Celeste and Jesse Forever“), Рашида Џоунс и Вил МекКормак беа номинирани за „Најдобро прво сценарио“ на наградите „Независен дух“(од анг. „Independent Spirit Award“).
Улрика Бергквист
Улрика Бергквист, (родена на 2 декември 1969 година) е шведска новинарка и телевизиска водителка која работи за ТВ4. Таа е читател на вести за ТВ4 Вести и водителка на Nyhetsmorgon. Таа претходно била водителка на локалните вести на ТВ4 Стокхолм. Таа ги претставувала Cityliv, Sommarstockholm и Närbilden за локалниот стокхолмски дел од вестите на TV4. Таа, исто така, во средината на 1990-тите работела за Sveriges Radio.
Селест и Џеси засекогаш (филм)
Домашни изданија
Изданијата на „DVD“ и „Blu-ray“ од филмот излегоа на 5 февруари 2013 година.
Ела
Ела или елка (науч. Abies) — род што опфаќа 48–55 вида на зимзелени иглолисни дрва од семејство на боровите (Pinaceae). Се среќава во планинските краишта на најголемиот дел на Европа, Азија, Северна и средна Америка и Северна Африка. Најсродно дрво на елата е кедарот (Cedrus).
Сите автохтони видови достигнуваат височина од 10–80 м и пречник на стеблото од 0,5–4 м. Елите се разликуваат од другите членови на семејството на боровите по тоа што иглестите листови се држат на стебленцето со основата налик на вакуумска лепенка. Друга заедничка одлика се исправените цилиндрични шишарки долги 5–25 см што се распаѓаат и испуштаат крилести семиња кога ќе узреат. Видовите се распознаваат по големината и распоредот на листовите, големината и обликот на шишарките, и по тоа дали малите лушпички се долги и издадени или кратки и скриени во шишарката. Шишарките се плодови на елите.
Употреба и екологија
Дрвото на елата не е погодно за општа дрвена граѓа, но се користи смелено при изработката на иверка и груба граѓа. Бидејќи целиот род нема никаква отпорност на инсекти и гниење по сечата, се препорачува само за внатрешна столарија (на пр. костури за тули на ѕидови). Дрвото што ќе се остави изложено надвор не трае повеќе од 12 до 18 месеци, зависно од видот и климата.
Елата е најзастапена како новогодишна елка кој е празничен симбол за доаѓањето на новата година во земји како Република Македонија, и за Божиќ во католичките и протестантските земји. За оваа цел во Македонија најчесто се користи сребрената ела, а во другите земји и кавкаската, благородната, Фрејзеровата и балсамската ела. Разни дрвја од родот служат и за украс во градинарството. Вакви се корејската и Фрејзеровата ела, што даваат светло обоени шишарки дури и додека се мали (1–2 м). Другите ели растат од 10 до 80 м во височина.
Денот 18 јуни е прогласен за „Ден на елката“.
Растенијата од овој род се храна за гасеници на некои видови пеперутки и молци.
Високи Таури
Високи Таури (Hohe Tauern, Alti Tauri) — планински венец од главната верига на Централните Источни Алпи со највисоките врвови источно од превојот Бренер. Ја образува јужната граница на покраината Салцбург со покраините Корушка и Тирол во Австрија, додека пак мал потег во југозападниот дел влегува во покраината Јужен Тирол во Италија. Во венецот е сместена највисоката планина во Австрија, наречена Гросглокнер (или Велики Клек), со висина од над Јадранот.
Источно од веригата продолжува понискиот венец Долни Таури.
Географија
Според класификацијата на Аплското друштво, венецот е ограничен од долината на Залцах на север (која го дели од Кицбиелските Алпи), долината на Мура и превојот Муртерл на исток (кои го делат од Ниските Таури), долината на Драва на југ (која го дели од Јужните Варовнички Алпи) и превојот Бирнлике на запад (кој го дели од Цилерталските Алпи).
Најважни планински групи по сртот се (од запад кон исток): Источниот крај на Високите Таури го образува масивот Хафнер во Анкогелската група, во кој спаѓаат најисточните триилјадни врвови на Алпите.
Јужно од главниот срт на Алпите лежат другите планински групи на Високите Таури (од запад кон исток):
Национален парк Високи Таури
Долж од главната верига се протега Националниот парк Високи Таури (Nationalpark Hohe Tauern) во владение на Австрискиот алпски клуб, со доделени територии од покраините Корушка, Салцбург и Тирол. Со површина од, ова е во голема мера најпространиот национален парк во Австрија, како и најголемиот природен резерват на Алпите. Поделен е на главно подрачје, во кое влегуваат масивите Гросглокнер и Гросфенедигер и каде земјоделството и сточарството се сосема забранети, и пограничен појас, каде е дозволено шумарството, напасувањето добиток по ливадите и работа на бачилата. Постојат пет посебни природни подрачја каде јавноста воопшто нема никаков пристап.
Паркот е ставен во II категорија според Меѓународниот сојуз за заштита на природата и ги опфаќа ледникот Пастерце, низа други ледници, Кримлските Водопади, неколку леднички долини и наносни конуси, како и пространа високогорска тундра и шуми. Меѓу растителноста, по шумската граница растат лимби (Pinus cembra); над тоа се полугрмушките, сочинети претежно од алпска роза (Rhododendron ferrugineum) но и ендемската Рудолфова каменоломка (Saxifraga rudolphiana), кои се протегаат до вечноснежно ниво на околу. Животинскиот свет е застапен со дивокозата, алпскиот козорог и обичниот елен, како и белоглавиот мршојадец и златниот орел. Застапени се и брадестиот мршојадец и алпскиот мрмот, кои се повратени на подрачјето откако претходно биле истребени.
Список на латинични букви
Листа на латински букви
Лаијаи
Лаијаи или Леанци — пајонско племе кое живеело во Пајонија по текот на реката Струма во IV век п.н.е. Лаенците не биле дел од Пајонското кралство, туку останале независно племе надвор од границите. Монетите на Лаенците биле со слаба изработка и се претпоставува дека биле имитација на подобро изработени монети од околните пајонски племиња. Денес не е познато дали ова племе било освоено од Филип II Македонски или Александар Македонски, иако околните племиња биле во сојузништво со Македонија.
Христијанизација
Христијанизацијата претставува процес на прифаќање на христијанството од страна на поединци или група на народи. Христијанизацијата со текот на времето довела до големи промени во сите сфери на општествениот живот и култура. Старите обичаи, верувања и религиозни практики биле заменето со нови, кои со развојот на христијанството започнале да се развиваат во посебни културни традиции.
Христијанските кампањи довеле до разрушување или уништување на старите антички храмови и во нивно претворање во цркви. Старите пагански богови биле демонизирани, а традиционалните религиозни обичаи биле осудувани како вештерство, па дури и како кривично дело, понекогаш казниво со смрт. Самиот процес на христијанизација на моменти претставувал релативно мирен момент на прифаќање, но во голем број на случаи овој процес бил насилно наметнуван, започнувајќи преку политичките притисоци до започнување на воени походи.
Рано христијанство
Ерусалимскиот собор кој се одржал во околу 50 година, според Апостолските дела утврдил дека обрежувањето не било потребно да се наметнува како процес за прифаќање на верата од страна на Гентилите, туку било решено тие да се воздржат од она, што било онечистено од идолите, блудството, удавеното и од крв (Дела 15:20). Првите наследници на Исус, односно апостолите како и Црковните Отци го започнале процесот на интеграција на првичната еврејска секта (тогаш забранета во империјата) покрај хеленистичката религија, и самиот процес завршил со поставувањето на христијанството за официјална религија од страна на Константин Велики.
Ерменската и етиопската црква претставувале првите примери каде христијанството било наметнато од страна на суверените владетели во истите земји. Почетокот на ширењето и прифаќањето на новата религија во рамките на Римското Царство започнал најпрвин во урбаните центри на империјата, каде најпрвин биле христијанизирани дел од еврејската популација во Европа. Подоцна, христијанизацијата започнала да се прифаќа од страна на грчко-римското население, како и кај келтското население. Со текот на времето, христијанизацијата била наложена или прифатена и од страна на т.н. пагански народи.
Доцна антика
Јеилскиот историчар Рамзи Мекмулен христијанизацијата на Римското Царство во својата книга ја поделил на два дела. Првиот дел го опфаќа периодот пред 312 година, кој период го одбележил со покрстувањето на Константин Велики. Константин ставил крај на христијанското прогонување како и на другите религии во тогашната империја со Миланскиот едикт. Со овој едикт, старата римска религија повеќе не била единствената која можела слободно да се служи. Денеска сè уште се спори околу тоа дали Константин всушност бил голем поборник на она што тој го издал. Во следните години по Константин, христијанизацијата продолжила да се проширува, макар и со слабо темпо.
Синовите на Константин, на пример, ги забраниле паганските обичаи на жртвување во храмовите. Но и покрај тоа што било наредено во 356 година сите такви храмови каде се одржувало жртвувањето да се затворат, сепак постојат докази дека традиционалното жртвување продолжило и во следните векови. Во времето кога на императорскиот престол застанал Јулијан Отпадник, тој наредил храмовите повторно да бидат отворени, а жртвувањето повторно се легализирало. Кога императорот Грацијан ја одбил титулата Понтифекс Максимус, овој чин официјално ставил крај на државната стара религија. Но и во следните години храмовите останале отворени за старите верници, сè до доаѓањето на Теодосиј I на престолот. Во 393 година, тој ги забранил Олимписките игри и започнал отворена борба за налагање на решенијата од Првиот вселенски собор во Никеја. Во тој период, силата на црквата драстично се зголемила кога во 390 година, по заповед на Теодосиј, од страна на Готите биле убиени 7.000 луѓе во градот Солун. На ова се спротивставил тогашниот епископ Амброзио Милански, кога самиот Теодосиј бил принуден да се покаи пред епископот за да биде повторно вратен кон редот на верниците.
Така Теодосиј конечно христијанството го прогласил за официјална религија на Римското Царство. Во тоа време биле разрушени голем дел од старите храмови, или пак биле реконструирани и пренаменети во христијански цркви.
Почетокот на раната христијанизација на разните германски племиња го одбележал процесот на христијанизација на народи надвор од империјата. Ова најмногу се должело на големиот углед на империјата, а истото довело до појава на т.н. Германско христијанство, кое било прифатено од страна на Германите релативно по мирен пат. Во текот на 4 век, дел од Готите, односно Визиготите го прифатиле аријанството како дел од христијанството. Во 6 век на германските народи им било наложено повторното прифаќање на праведното христијанство од страна на Римокатоличката црква, најпрвин кај Франките, а подоцна и кај останатите. Хлодвиг I станал првиот цар кој го прифатил католицизмот. Преку Ломбардите, католицизмот навлегол во внатрешноста на денешна Италија.
Англосаксонија
Првиот епископ на Кантербери, од првата половина на 7 век бил член на грегоријанската мисија од Рим. Првиот домашен епископ, по потекло од Англосаксонија бил Итамар, кој на функцијата епископ на Рочестер бил избран во 644 година. Одлучувачко за христијанството на островот било убиството на кралот Пенда во Битката кај Винвед и признавањето на христијанството од страна на Мерсија за официјална религија. По смртта на Пенда, Кенвал, кралот на Весекс се вратил од егзил и своето кралство исто така го направил христијанско. Така, во следните години следувала христијанизација на островот, со мали исклучоци.
Империја на Франките
Германските народи христијанизацијата ја започнале во текот на раниот среден век, кое довело до создавање на т.н. германско христијанство. Источните и западните племиња биле првите кои го прифатиле христијанството преку најразлични средства. Сепак, самиот процес траед до 12 век.
Христијанизацијата на Галија и Франките започнало во почетокот на 5 век. Клодвиг I е првиот цар кој го прифатил католицизмот. Пред неговата смрт го свикал синодот на галските епископи во Орлеан за да ја реформира црквата и да создаде силна врска помеѓу короната и католичкиот епископ. Покрстувањето на Клодовиг се одвивало во голема тајност од причина што франкското благородништво било доста резервирано кон оваа религија. Хлодовик го победил Визиготското Kралство, во борбата кај Вујеа во 507 година, каде што животот го загубил визиготскиот крал Аларик II. По смртта на Клодовиг, Франската Империја била поделена меѓу четирите негови синови. Според старото салијско правило за поделба на наследството на сите наследници. Прифаќањето на никејското христијанско верување од страна на франскиот крал Клодовиг I, дополнително ги зајакнал односите меѓу Франките и Рим. За разлика од нив, многубројните германски народи, најчесто го прифаќале аријанското верување и честопати биле воени непријатели на римските владетели.
Македонија
Христијанството во Македонија, па и пошироко на Балканот, прв го проповеда и шири апостол Павле при своите мисионерски патувања, за што сведочат и „Делата Апостолски“. На тие негови патувања го придружуваат и Лука, Тимотеј, Сила и Тихик кои и самите независно од апостол Павле работат на христијанизација на овие простори.
Во 800 година Западна Европа била скоро целосно христијанизирана. Во Источна Европа се оставило место за мисионерска дејност. Така, најпознати мисионери се браќата Кирил и Методиј кои успешно го расшириле христијанството сред словенските народи. Една од најголемите заслуги е и создавањето на Глаголицата и преводот на Библијата на словенски јазик. На повик од царот Ростислав отишле во Моравија и таму ја распространле и ја утврдиле православната вера, умножувајќи голем дел од книгите. Подоцна на повик од папата заминале за Рим, каде што Кирил починал. Тогаш Методиј се вратил на Балканските простори каде веќе привршувало христијанизирањето на Србите, Македонците. Мисијата на Св. Кирил и Методиј била продолжена од страна на нивните ученици Свети Климент Охридски и Свети Наум Охридски Чудотворец. Градот Охрид бил претворен во еден од најголемите религиозни центри на Балканот.
Бугарија
Во Бугарија, христијанството било воведено од страна на Борис I, кој побарал дозвола од Цариградската патријаршија за самостојна Бугарска партиаршија но му било откажано. Во резултат на тоа бугарскиот цар се обратил кон Рим за дозвола од папата. Бугарските емисари биле примени со голема радост во Ватикан. Папата испратил во Бугарија двајца римски епископи, од кои Борис го избрал епископот Формоза да биде Бугарски патријарх. Во 867 година нови бугарски пратеници отишле во Рим со молба папата да го ракоположи Формоза за патријарх. Папа Никола I откажал, но на 13 ноември 867 година неочекувано умрел. Новиот папа Адријан II исто така не се согласил и Борис ги прекинал бугаро-римските односи, враќајки ги римските пратеници назад со многу дарови.
Борис повторно се обратил кон Цариград со истата молба и на Осмиот вселенски собор (869-870 г.) се создала Бугарската црковна диоцеза, на чие чело како поглавар со титула „митрополит на Драстар“ бил поставен гркот Георги. Тој бил потчинет на Цариградската патријаршија.
Полска
Христијанизацијата на Полска претставува процес кој започнал во 966 година, кога полскиот владетел Мешко I официјално го примил христијанството. Следниот голем чекор кој придонел за задржување и проширување на христијанството во земјата било воспоставувањето на различни црковни органи во земјата во текот на 10 век и 11 век. Овој процес го вклучувал изградбата на катедрали како и назначување на свештеници во нив. Овој датум не треба да се идентификува како ден на независноста на Полска.
Прогласувањето на христијанството како државна официјална религија во земјата придонела до зајакнување на власта на владетелот, како и кај неговите соседи. Точното место на покрстувањето на Мешко I е оспорувано. Според некои, местото на крштевањето биле градовите Гњезно, Познањ, Келн, или пак Рим. Во текот на 13 век, Римокатоличката црква станала доминантна во земјата.
Киевска Русија
Христијанизација на Киевска Русија е процес кој се одвивал на неколку етапи. Во почетокот на 867 година, патријајархот Фотиј Цариградски објавил дека Киевска Русија била покрстена од страна на византиските мисионери. Сепак комплетната христијанизација на земјата се случила во 10 век, односно од крајот на 980 година кога кнезот Владимир. Киевска Русија одиграла голема улога за воведувањето на православното христијанство, издвојувајќи ја византиската од словенската култура. Христијанството, официјално било воведено во 988 година, односно по официјалното крштевање на Кнезот Владимир. Периодот на владеење на Владимир I Велики (980-1015) и Јарослав I Мудриот (1019-1054) го претставува периодот на Златното владеење на Киевска Русија. Неколку години подоцна, бил создаден првиот законик наречен Руска правда. На почетокот, кнезовите на Киевска Русија го следеле примерот на византиските императори, одржувајќи ја црквата под своја контрола од што произлегла и тесната поврзаност и во наредните векови меѓу државата и црквата.
Владимир, кој управувал со земјата во периодот од 978 до 1015 година, христијанството како официјална религија во земјата го прогласил во 988 година. По овој чин земјата стапила во контакт со западните словени и Византија, од каде и дошло самото покрстување.
Скандинавија
Раната христијанизација во Скандинавија била започната од страна на Ансгар, Епископ на Бремен. Ансгар, бил испратен во Данска во 820 година. Мисијата му се определува како деловно успешна, па по две години бил вратен во Германија. Најголем подем христијанството во Скандинавијата доживеало во времето на Кнаут IV и Олаф I во годините по 1000 година.
Реконквиста
На 31 декември 1492 година, Катличките кралеви потпишале указ за протерување на еврејското население (или поточно, Сафадите) од Кралство Кастиља. Фернандо II Арагонски исто така напишал указ за протерување на евреите од Кралство Арагон. Како основач на овој документ се смета дека бил Фра Томас де Торкемада. Аргументите биле од исклучиво религиозна пригода: мерките биле преземени поради заштита и ширење на католичката вера. Според многу свештеници, Евреите во голема мера ги убедувале христијаните да се одречат од нивната вера и да преминат во Јудаизам.
Список на државни водачи во 1227 година
Ова е список на државни водачи во 227 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Алмопијани
Алмопијаните биле пајонско племе кое живеело во Пајонија.
Еребица камењарка
Опис
Еребицата камењарка има округол облик, а боите ѝ се слични на боите на камењата. Претежно е сива, со светлокафеав грб, сиви гради и кремава боја на стомакот. Лицето ѝ е бело со црни линии, а на крилјата има коцкести шарки. Нозете ѝ се црвени. Кога ќе се вознемири, таа претопчита да трча повеќе отколку да лета, но ако е неопходно ќе прелета кратко растојание. Има должина до 36 см, а распонот на крилјата може да ѝ достигне до 60 см.
Живеалиште и размножување
Оваа еребица живее на суви и отворени места, често во ридест предел. Создава мали јата и не е птица преселница. По острите и бучни звуци, како „га-га-га-га-чакара-чакара-чакара“, се разликува од сличните на неа птици. Гнездото го прави на земја, едвај постилајќи некое гранче, и несе од 5 до 21 јајце. Се храни со разни семиња и инсекти.
Статус
Овој вид е во опаѓање во делови од нејзиниот опсег што се должи на загубата на живеалиштата и на претераниот лов. И покрај тоа што генерално успева да се одржи како вид, статусот на Сицилија заслужува внимание.
Систематизација
Има три подвида (McGowan 1994), кои се разликуваат претежно во боите, но и според молекуларните студии (Randi 2006):
Жага (Бовец)
Жага (словенечки: Žaga) — населба во Општина Бовец во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Историја на Португалија
Португал е името за една од најстарите европски нации. Португалија во текот на 15 век и 16 век успеала да го прошири своето влијание. Славни личности од тие векови се: Фернандо Магелан кој го опколил светот, Бартоломео Дијас кој достигнал до ’Ртот на Добрата Надеж и источниот крај на Африка, Васко де Гама и др. Крајот на 16 век, Португалија за првпат во историјата ја изгубила независноста, и тоа под власт на Шпанија преку кое почнало пропаѓање на Португалија како велесила.
Португалија продолжила да ја губи својата политичка и економска сила поради неколку причини, пред сè Лисабонскиот земјотрес од 1755 година, подемот на Наполеон Бонапарт, стекнување на независност на Бразил во 1822 година и граганската војна помеѓу либералите и апсолутистите. Во 1910 година била укината монархијата. Во 1975 година Протугалија дала независност на своите преостанати колонии.
Португалија е една од основачите на НАТО алијансата, а од 1986 година е земја-членка на ЕУ.
Укермарк (округ)
Укермарк (Uckermark) — округ во североисточниот дел на сојузната покраина Бранденбург, Германија. Соседни окрузи се (од југ надесно) Барним и Горен Хафел, окрузите Мекленбуршка Езерска Област и Западна Померанија-Грајфсвалд во Мекленбург-Западна Померанија и на исток Полска. До создавањето на округот Мекленбуршка Езерска Област во 2011 бил најголем округ во Германија гледано според територија. Округот е именуван по историската област Укермарк.
Географија
Укермарк е именуван по реката Укер, која е притока на Одра. Реката Одра ја создава полската граница, до каде се протега и округот. Во округот се наоѓаат 600 езера и реки во вкупна должина од 2.800 километри. Ретки диви животни сè уште живеат во езерската област, како орел-рибар, дабар и видра.
Западните делови на националниот парк Долна долина на Одра се наоѓаат во округот.
Историја
Укермарк бил првично поделен помеѓу административните единици Укеркрајс и Штолпиришер Крајс. Во 1817 како дел од покраината Бранденбург бил создаден трет округ во областа, округот Ангерминде, а другите два окрузи биле преименуван во Пренцлау и Темплин. Сегашниот округ Укермарк бил создаден во 1993 со спојување на претходните окрузи Ангерминде, Пренцлау и Темплин, како и некогашниот слободен град Швет.
Анкогел
Анкогел (Ankogel) — планина во Австрија, во состав на Анкогелската група на венецот Високи Таури. Со го зазема второто место по висина во групата, веднаш по Хохалмшпице.
Покрај планинарењето, до Анкогел се стасува и со жичница од Малниц, и со тоа ова е една од најпристапните планини на Алпите.
Космос-547
Космос-547 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 1 февруари 1973 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4000 килограми. Космос-547 бил надгледувачки сателит.
Сара Коларовска
Сара Коларовска (р. ) — македонска фудбалерка, која игра како играч од средниот ред за женското првенство со клубот ЖФК Драгон 2014 и женската репрезентација на Македонија.
Клупска кариера
Коларовска играла за Драгон во Македонија.
Меѓународна кариера
Коларовска настапи за Македонија на сениорско ниво за време на квалификациите за УЕФА за жени за Евро 2022 година.
Светлосна енергија
Во фотометријата, светлосна енергија е восприемената енергија на светлината. Понекогаш се нарекува и количество светлина.
Светлосната енергијасе разликува од мерката за зрачна енергија, која е аналогна на неа, но претставува објективна физичка величина. Причината за ова е тоа што човечкото око ја гледа само светлината во видливиот спектар и неговата чувствителност на светлина се разликува на различни бранови должини во рамките на спектарот. ога е прилагоден на посилна светлина (фотопен вид), окото е најчувствително на бранова должина од 555 nm. Светлината со иста моќ, а на подолги и пократки бранови должини има помала светлосна енергија.
Единици
Во системот SI, единицата за светлосна енергија е луменсекундата, неформално наречена „талбот“ во чест на фотографскиот пионер Вилијам Хенри Фокс Талбот (1800-1877).
Во другите мерни системи, светлосната енергија се изразува со основните единици за енергија.
Драгана Костова
Драгана Костова (р. ) — македонска фудбалерка, која игра како дефанзивец за прволигашкиот клуб ЖФК Драгон 2014 и женската репрезентација на Македонија.
Црква „Св. Димитриј“ - Чебрен
Историја
Црквата потекнува од првите декади на XIV век. Во втората половина на XIV век, во Прилепско и Пелагонија била активна монашката сликарска тајфа на митрополитот Јован Зограф и неговиот брат јеромонахот Макариј, но сепак нема податоци за тоа кој ја живописал црквата поради тоа што живописот од тој период не е сочуван. Во текот на XVI век, Охридската архиепископија западнала во тешка политичко-економска положба, па така архиепископот Гаврил заедно со пелагонискиот и прилепскиот митрополит патувале во Русија за да бараат парична и друг вид помош од рускиот цар Фјодор Иванович. Паричната помош којашто ја барале била наменета за потпомагање на истоштеното христијанско населени и за обнова на црквите и манастирите, што значи дека црквата била обновена со ваквите заложби на ариепископот и месните епископи. Денес, црквата е обновена со помали димензии врз темелите на стариот храм, а од првобитната градба сочувана е средишната длабока апсида.
Архитектура
Градбата на црквата има правоаголна основа со средишна длабока апсида на источната страна којашто била обновена над рановизантиската во XIV век со димензии од 2,4 м и дел од источниот ѕид. Влезот се наоѓа на западната страна. Во внатрешноста на црквата имало иконостас кој потекнувал од XV век и бил обновен во XIX век. Црквата е градена од камен и е покриена со дрвен покрив над којшто има кров од ќерамиди.
Фрескоживопис
Нема податоци кога црквата била живописана, а тоа не може да се утврди ни преку времеследна споредба. Сепак, иконографијата кај сочуваниот живопис води до заклучок за неговата сличност со живописот кај црквите од XV век, како што е црквата „Пресвета Богородица Милостива“ во селото Нивици во Голема Преспа од 1451/2 година, црквата „Св. Илија“ во селото Долгаец, Црквата „Вознесение Христово“ кај селото Вишни во близина на Струга и др. Оттука може и да се претпостави дека живописот во апсидата можеби потекнува од периодот кога бил изградена црквата над рановизантиската, односно во првата половина на XIV век. Денес, живописот е крајно запоставен, избледен и прекриен со наслаги од различен вид, па оттаму е со многу слаба видливост. Во олтарниот простор е сочуван живопис од XVI век, кога црквата била обновена и повторно живописана. Од живописната површина во апсидата, нецелосно е сочуван долниот дел на цоклето. Покрај тоа, зачувани се неколку правоаголни полиња коишто се ограничени со темносива боја, а во полињата има белузлава основа врз којашто се насликани букети со цвеќиња со црвена и светлосина боја. Над цоклето, во првата зона е претставена сцената Поклонување на жртвата, веројатно со архијерејската свита од Свети Григориј, Василиј Велики, Јован Златоуст и ангел. Сцената Поклонување на жртвата е зачната уште од времето на назначувањето на охридскиот архиепископ Лав I во 1037 година, период на неговите христолошки расправи со римското свештенство. Поклонување на жртвата е симболичен начин на прикажување на евхаристијата, односно алузијата на Тајната вечера, со што е востановен чинот на причестувањето на Исус Христос како евхаристичка жртва. Впрочем, ова е евхаристична сцена којашто е зачната од темата Службата на Свети Василиј Велики и подоцна станала редовна содржина во долната зона на апсидата кај византиските цркви под називот „Поклонување на жртвата“. Фигурите на живописот не се целосно сочувани. Во втората зона е прикажана сцената Причестување на апостолите, каде Исус е претставен како од левата страна се причестува со вино и од десната со леб. Во горниот дел е насликана лачна рамка со црвена боја над секој светител којашто потсетува на иконостасните епистили од XVI-XVII век. Од третата зона во сферата на апсидата е сочуван мал дел живопис на којшто не може да се утврди сцената. Веројатно се работи за приказ на Богородица со Исус. Зоните се поделени со насликана лента од 5 см, а притоа е употребена темноцрвена боја.
NGC 2281
NGC 2281 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Кочијаш, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2281 се споменува и како OCL 446.
Откривање
Објектот е откриен на 4 март 1788 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2281 е од видот I3p. Видливиот сјај со голо око изнесува 5,4 m. NGC 2281 има само една позната привидна димензија, која изнесува 25'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 6 ч 48 м 17,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 41° 4' 44".
Други поделби
Проучување на NGC 2281 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 68; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2945. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 696.
Список на државни водачи во 773 година
Ова е список на државни водачи во 73 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Космос-548
Космос-548 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 8 февруари 1973 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Надзорник (филм од 1916)
Надзорник (англиски: The Floorwalker) - американски филм од 1916 година, во режија на Чарли Чаплин, кој е автор и на сценариото, заедно со Винсент Брајан. Во главните улоги настапуваат: Чарли Чаплин, Една Пурвианс, Ерик Кембел, Лојд Бејкон, Алберт Остин, Том Нелсон и Шарлот Мино.
Содржина
Главниот менаџер (го игра Кембел) на една голема продавница добива писмо од сопственикот на продавницата, кој го известува дека е откриен кусок од 80.000 долари, поради што во продавницата ќе дојдат детективи. Менаџерот и надзорникот во продавницата (го глуми Бејкон) ги земаат парите од сефот, но надзорникот го удира менаџерот по главата, ја зема ташната со парите и сака да побегне. Во меѓувреме, во продавницата влегува еден скитник (го игра Чаплин), кој прави неволји, но кога пристигнува детективот (го игра Нелсон), тој бега во канцеларијата на главниот менаџер. Таму, скитникот и надзорникот откриваат дека неверојатно си личат еден на друг. Затоа, надзорникот му предлага на скитникот да си ја сменат облеката. Така, детективот почнува да го брка надзорникот, додека скитникот ја игра улогата на надзорник во продавницата. Меѓутоа, тогаш се освестува менаџерот и почнува да го тепа скитникот, мислејќи дека е надзорникот. Потоа, во продавницата доаѓа и полицијата и сите заедно го бркаат скитникот, но најпосле, детективот го фаќа вистинскиот виновник - главниот менаџер.
Џејмс Франк
Џејмс Франк (James Franck – ) — германски физичар и нобеловец.
Животопис
Во 1925, Франк бил награден со Нобелова награда за физика, најмногу од сè поради неговата работа во 1912-1914, вклучувајќи го Франк-Херцовиот експеримент, важна потврда на боровиот модел на атомот.
Во 1933, по доаѓањето на Нацистите на власт, Франк, како Евреин, поднел оставка од неговата позиција во Германија во писмо кое го испратил до печатот за објава. Тој му асистирал на Фредерик Линдерман во помошта на отпуштените еврејски научници за наоѓање на работа во странство, пред да ја напушти Германија во ноември 1933 за да продолжи со истражување во САД, прво во Универзитетот Џонс Хопкинс во Балтимор (Мериленд), па потоа, по една година во Данска, во Чикаго. Токму тогаш тој станал дел од проектот Менхетен за време на Втората светска војна, бил директор на хемичарската дивизија во металуршката лабораторија во Чикагискиот универзитет. Тој исто така бил директор на комитетот за политички и социјални проблеми во врска со атомската бомба, комитетот се состоел од него и други научници во металуршката лабораторија, меѓу кои Доналд Хјуз, Џејмс Никсон, Јуџин Рабинович, Глен Сиборг, Стернс и Лео Силард. Комитетот бил најпознат по компилацијата на френковиот извештај, завршен на 11 јуни 1945, кој барал да не бидат употребени атомски бомби врз јапонските градови, врз основа на проблемите кои биле резултат на такво воено барање.
При крајот на војната, спротивставувајќи се на употребата на атомските бомби тој се посветил на проучување на фотосинтезата.
Кога Нацистичка Германија ја окупирала Данска во Втората светска војна, унгарскиот хемичар Ѓерѓ де Хевеши ги претопил нобеловите награди на Макс фон Лауе и Џејмс Франк во „кралска вода“ за да не ги украдат нацистите. Тој го поставил растворот на полица во неговата лабораторија во Нилс Боровиот институт. По војната, тој се вратил за да го растворот недопрен и го одвоил златото од киселината. Подоцна нобеловото друштво ги преформулирало нобеловите награди со оригиналното злато.
Личен живот
Во 1946 Франк се оженил за Херта Спонер, неговата поранешна асистентка во Гетинген. Тој одненадеж починал во 1964 при посетата на Гетинген.
Од религиска гледна точка, Франк велел дека науката е негов Бог и природата негова религија.
IC 846
IC 846 — галаксија во соѕвездието Змија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 6 август 1891 година од страна на Стефан Жавел.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 846 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 15 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. IC 846 има привидни димензии од 0,6' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 16 ч 1 м 1,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +15° 25' 11"". Положбениот агол на објектот е во износ од 45°.
Други поделби
Проучување на IC 846 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 1484166.
Користена литература
Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog)
777
777 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 777 година од новата ера, 777. од првиот милениум, 77. од VIII век и осма од 770-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6285 и 6286 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5527 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4537 и 4538 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1530.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 777 година се протега во 3413 и 3414, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3473 и 3474 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1320. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 160 и 161 исламска година.
Жан Батист Ламарк
Жан Батист Ламарк (Jean-Baptiste de Lamarck; 1 август 1744 - 18 декември 1829), француски природонаучник и филозоф, основач на учењето за развитокот на живите суштества.
Според Ламарк, живите суштества ја менуваат структурата и некои органи, зависно од животните потреби, а потребите се менуваат со промена на околината.
Тој беше војник, биолог и академски и рано поборник на идејата дека биолошката еволуција се случила и се одвивала во согласност со природните закони.
Ламарк се бореше во Померанецската војна (1757–62) против Прусија и му беше доделена комисија за храброст на бојното поле. Објавено во Монако, Ламарк се заинтересира за природната историја и реши да студира медицина. Се повлече од армијата откако беше повреден во 1766 година и се врати на лекарските студии. Ламарк развил посебен интерес за ботаниката, а подоцна, откако го објавил три-томното дело Флорен франшиз (1778), го стекнал членството на Француската академија на науките во 1779 година. Ламарк се вклучил во Jардин де Плантес и бил назначен за Претседател на Ботаника во 1788 година. Кога француското национално собрание го основаше музејскиот народ d'Histoire, во 1793 година, Ламарк стана професор по зоологија.
Во 1801 година, тој го објави Système des animaux sans vertèbres, голема работа за класификација на безрбетници, термин што тој го измислил. Во една публикација од 1802 година, тој стана еден од првите што го користеше терминот „биологија“ во нејзината модерна смисла. Ламарк ја продолжи својата работа како главен орган за безрбетната зоологија. Запаметен е, барем во малакологијата, како таксономест на значителен раст.