cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Јапет (митологија)
Во книжевноста
Јапет ("Прободувач") е Титан споменат од страна на Хомер во Илијада (8478-81) дека бил затворен во Тартар со Крон. Тој е брат на Крон, кој владеел со светот за време на Златното доба. Неговото име потекнува од зборот  iapto  ( "рана, прободување") и обично се однесува на копје, што значи дека Јапет можел да се гледа како божество на занаетчиството, иако најчесто се опишува како бог на смртноста. Во Дела и дни на Хесиод на Прометеј му се обраќаат како син Јапетов, а ниту една мајка не се именува. Меѓутоа, во Хесиодовата "Теогонија", Климена се наведува како жена на Јапет и мајка на Прометеј. Кај Есхил, во драмата " Окованиот Прометеј",Прометеј е син на божицата Темида, таткото не се спомнува но сепак Атлас му е брат. Кај Хорациј во Одата 1.3 се вели:"'audax Iapeti genus/Ignem fraude mala gentibus intulit'""(Храброто поколение Јапетово/Со измама на луѓето им го дари огнот)"Синовите на Јапет некогаш се гледале како предци на човештвото па луѓето некои од најлошите свои особини ги наследиле токму од овие четворица богови. На пример, од лукавиот и паметен Прометеј им е подмолноста, од непослушниот и несигурен Епиметеј им е глупоста, од тврдокорниот и истраен Атлас им е претераната смелост а од арогантниот Менетиј, им е насилството.
Портрет на Јован Зографски (Зографски)
Портрет на Јован Зографски – слика од Ѓорѓи Зографски. Сликата е масло на платно со димензии 26,5х20,5 см, завршена во 1907 година. Сликата е во приватна сопственост во Скопје
Бад Олдесло-Ланд
Бад Олдесло-Ланд (Bad Oldesloe-Land) — општинска заедница во округот Шторманр, во Шлезвиг-Холштајн, Германија. Се наоѓа околу градот Бад Олдесло. Нејзиното седиште е во градот Бад Олдесло, иако самиот град не е дел од заедницата. Општинската заедница Бад Олдесло-Ланд се состои од следниве општини:
Аманда Вир
Аманда Џо Веир (родена на 11 март 1986 година) мажена како Аманда Дејвис; таа е американска пливачка која е специјализирана за пливање во слободен стил. Таа е повеќекратна освојувачка на олимписки и светски медали како член на американската штафетна трка во 4 × 100 метри слободно и 4 × 100 метри мешана трка.
Таа е трикратен учесник на Олимписките игри и четирикратен освојувач на олимписки медали. Таа беше дел од олимпискиот тим на Соединетите Држави на Летните олимписки игри 2004 во Атина, Игрите во Лондон 2012 и Игрите 2016 година. во Рио де Жанеиро.
Таа е сопственик на американскиот национален рекорд во дисциплина на 100 метри слободно од 2006 година (тогаш испливала 53.58 секунди).
Портрет на игуменот Спиридон (Зографски)
Портрет на Јован Зографски – слика од Ѓорѓи Зографски. Сликата е масло на платно со димензии 157,5х85 см, завршена во 1932 година. Сликата е во сопственост на манастирот Св. Јован Бигорски
Самовилец (Грљани)
Самовилец — археолошко наоѓалиште во виничкото село Грљани. Претставува градиште од доцноантичко време.
Околу 400 м југоисточно од маалото Маниловци, на висок рид со надморска височина од 930 м кој доминира над калиманската висорамнина, на зарамнетото плато се гледаат темели од ѕидови градени од камен и варов малтер.
Травенбрик
Травенбрик (Travenbrück) — општина во округот Штормарн, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Опција
Опција (англиски: option) претставува договор со кој едната страна има право да купи или продаде некој друг финансиски инструмент или определени производи (злато, нафта, памук, бакар, кафе итн.) на одреден иден датум или за време на некој временски период по однапред утврдена цена, наречена извршна цена (exercise price, strike price). Опциите спаѓаат во групата на финансиски деривати.
Основни одлики
Исто како фјучерсите, и опциите претставуваат договори каде што денес се утврдува цената на темелниот финансиски инструмент, но купопродажбата се врши во иднина. Но, за разлика од фјучерсите, купувачот (сопственикот) на опцијата нема обврска да ја изврши трансакцијата, туку може да избира дали ќе го изврши договорот или не. Од друга страна, продавачот на опцијата, кој се нарекува и потписник (writer), е должен да ја изврши својата обврска од договорот на барање на купувачот на опцијата. Во зависност од времето кога се извршуваат, постои разлика меѓу американските и европските опции. Кај американските опции, правото на купување или продавање може да се изврши секој ден до истекот на крајниот рок на извршувањето, т.е. до последниот ден на тргувањето со опциите. Од друга страна, кај европските опции, правото на купување или продавање може да се оствари само на денот на извршувањето на опциите. За разлика од фјучерситe, кај кои се создава обврска со самото влегување во договорот, кај опциите разликуваме две страни: Имајќи предвид дека купувачот на опцијата има право да бира дали и кога ќе ја изврши опцијата, тој мора да плати одреден надомест за таквата поволност. Од гледна точка на другата страна на договорот, бидејќи продавачот на опцијата е должен да ја изврши својата обврска, без разлика дали тоа му одговара или не, тој бара одреден надомест за тоа. Оттука, за разлика од фјучерсите, самата опција има цена, наречена премија (premium), која се формира на берзата во зависност од понудата и побарувачката на опциите.
Дали сопственикот на опцијата ќе го искористи своето право зависи од движењето на пазарната цена на темелниот инструмент во однос на цената на извршувањето. На пример, ако една опција носи право на купување акции по цена од 950 долари, сопственикот ќе ја искористи опцијата ако тековната цена на акциите е 980 долари, зашто во тој случај, тој има можност да ги купи акциите поевтино. Од друга страна, ако цената на акциите е 920 долари, сопственикот нема да ја искористи опцијата, затоа што поисплатливо му е да ги купи акциите по тековната пазарна цена.
Елементи на опцијата
Најголемиот број опции со кои се тргува денес се создадени од страна на берзите. Притоа, берзата ги специфицира основните елементи на опцијата, во кои спаѓаат: Купувачот и продавачот се договараат за висината на опионата премија. Тоа е цената на опцијата, т.е износот што купувачот е подготвен да го плати за да го добие правото на избор, односно за да се заштити од ризикот од евентуално неповолно движење на цената.
Тргување со опциите
Опциите се финансиски деривати со кои се тргува на пазарот преку шалтер, но и на организираните пазари. Притоа, на пазарот преку шалтер се тргува со опции направени според посебните потреби на купувачите, додека на берзите се тргува со опции со стандардни одлики во однос на темелните инструменти, номиналната вредност на договорот и рокот на извршувањето. Шалтерскиот пазар на опции вклучува два сегмента: трговија на мало во која небанкарските фирми купуваат опции од банките со цел да се заштитат од ризикот; трговија на големо во која учествуваат банките и другите специјализирани финансиски фирми при што договорите гласат на поголеми износи. Бидејќи на шалтерските пазари се тргува со опции со посебни одлики, нивната цена е повисока отколку на берзите. Вообичаено, на шалтерскиот пазар се тргува со европски опции.
Опциите за првпат се воведени на американската Берза на опции на Чикашкиот одбор (Chicago Board Option Exchange, CBOE) во 1973 година, а во следните неколку години, нивната трговија започнала и на другите берзи. Во почетокот, опциите гласеле на акции, индекси на акции и валути, а првите каматни опции се појавиле на Чикашкиот одбор за трговија во 1981 година. Во 1982 година, експериментална основа, започнало тргувањето со опции што гласат на фјучерси, додека нивното постојано тргување било одобрено во 1987 година.
Денес, како темелни инструменти кај опциите најчесто се јавуваат фјучерс-договорите кои гласат на државни записи, државни обврзници и евродоларски депозити. Навистина, некои опции гласат и на финаниски инструменти што се продаваат на готовинскиот пазар, но нивниот промет е многу мал. Причината за тоа е што, на датата на извршувањето на опциите, многу е тешко да се најдат расположливи финансиски инструменти на готовинскиот пазар, коишто би биле употребени за извршување на опциите. Од друга страна, тој проблем воопшто не се појавува на пазарот на фјучерси, каде што, во секој момент, клириншката куќа може да содаде фјучерс-договори со кои ќе се извршуваат опциите.
Фактот дека со опциите се тргува на организирани пазари нуди големи погодности. Така, берзата обезбедува постојан пазар што се одликува со висока ликвидност и ниски трансакциски трошоци. Тоа им дава можност на двете страни на опцискиот договор да ги поништат своите трансакции во секој момент пред крајниот рок на извршувањето на опцијата. Всушност, исто како кај фјучерсите, опциите најчесто се поништуваат пред рокот на извршувањето, односно многу ретко доаѓа до испорака на темелниот инструмент.
За разлика од пазарот на фјучерси, при склучувањето на опцискиот договор, од купувачот на опцијата не се бара да положи депозит кај берзанската клириншка куќа. Тоа произлегува оттаму, што купувачот на опцијата однапред ја плаќа опциската премија, а понатаму, за време на траењето на опцискиот договор, максималната загуба што може да ја претрпи е еднаква на износот на премијата. Значи, купувачот на опцијата не е подложен на никаков кредитен ризик и затоа нема потреба тој да приложи некое обезбедување како гаранција дека ќе го изврши договорот. Но, од друга страна, при неповолно движење на пазараните цени, продавачите на опции може да претрпат големи загуби. Затоа, при склучувањето на опцискиот договор, продавачот на опцијата е должен да уплати одреден депозит кај клириншката куќа, којшто треба да го дополни при неповолно движење на пазарните цени.
Бидејќи опциите гласат на фјучерс-договори, извршните цени се објавуваат на ист начин како кај фјучерс-договорите, т.е. тие се изразени како индекси. На пример, ако извршната цена на една продажна опција што гласи на евродоларски депозити е дадена како 94,50, тоа значи дека опцијата се однесува на продажба на еден фјучерс-договор по цена од 94,50 индексни бодови (каматна стапка од 5,50%). Слично на тоа, ако извршната цена на една куповна опција, што гласи на државни обврзници, е дадена како 112, тоа значи дека опцијата се однесува на купување на еден фјучерс-договор по цена од 112% од номиналната вредност на обврзниците.
Притоа, за секоја одделна извршна цена на опциите, берзата ја објавува и премијата, која е изразена како процент. Така, премијата на опцијата што гласи на евродоларски депозити може да биде дадена како 0,32. Тоа значи дека купувачот на опцијата треба да плати премија во вредност на 32 основни бодови, што изнесува 800 долари (имајќи предвид дека, кај фјучерсите и опциите на евродоларски депозити, еден основен бод вреди 25 долари). Кај опциите што гласат на државни обврзници, премијата се изразува поинаку. На пример, ако премијата на една продажна опција изнесува 1-46, тоа значи дека купувачот на опцијата треба да плати 1 и 46/64 проценти од номиналната вредност на обврзниците. Конкретно, во овој случај, премијата изнесува 1,71875% од 100 000, или 1718,75 долари.
Куповни и продажни опции
Во зависност од правото што го има купувачот на опцијата, постојат два вида опции: куповни опции (call options, calls), и продажни опции (put options, puts).
Куповната опција му дава право на купувачот да го купи темелниот инструмент по однапред утврдена цена во текот на определен временски период. Во исто време, продавачот на куповната опција има обврска да го испорача темелниот инструмент по договорената цена, кога тоа ќе го побара купувачот на опцијата. За оваа погодност, купувачот му плаќа на продавачот одреден надомест – цената на опцијата.
По склучувањето на договорот, сопственикот на куповната опција има три можности:
Купувачот на продажната опција има право да го продаде темелниот инструмент по однапред утврдена цена во текот на определен временски период. Од друга страна, продавачот на опцијата има обврска да го купи темелниот инструмент по договорената цена во моментот кога купувачот на опцијата ќе реши да ја изврши неа. Повторно, за оваа погодност, купувачот му плаќа на продавачот одреден надоместок, а тоа е премијата.
По купувањето на продажната опција, нејзиниот сопственик има три можности:
Во првиот случај, купувачот на опцијата едноставно ќе остави да помине рокот на опцијата без да ја изврши неа. Тогаш, купувачот на опцијата ќе претрпи загуба во висина на премијата што ја платил за опцијата. Втората можност е купувачот да ја изврши опцијата пред крајниот рок, што е најчест случај во практиката. Со оглед на тоа што како темелен инструмент на опцијата се јавува фјучерс-договор, извршувањето на продажната опција, всушност, значи дека нејзиниот сопственик зазема куса позиција на пазарот на фјучерси. Најпосле, купувачот на продажна опција има можност да ја поништи опцијата пред рокот на извршувањето, на тој начин што ќе ја продаде на берзата.
Егзотични опции
Покрај вообичаените опции од американски и европски тип, постојат и бројни опции со посебни одлики, а кои се познати како егзотични опции:
Добивка и загуба кај опциите
При склучувањето на договорот за опцијата се утврдува цената по која ќе се изврши купопродажбата на некој финансиски инструмент во иднина. Меѓутоа, во тој момент, купувачот и продавачот на опцијата не ја знаат пазарната цена што финансискиот инструмент ќе ја достигне во иднина. Според тоа, во зависност од движењето на пазарната цена на темелниот инструмент во споредба со извршната цена, едната страна на опцискиот договор ќе претрпи загуба, а другата страна ќе оствари одредена добивка.
На крајот од рокот на достасувањето, сопственикот ќе ја изврши куповната опција само ако тековната пазарна цена на темелниот финансиски инструмент е поголема од извршната цена. Тогаш, вредноста на опцијата ќе биде: c T = Max(S T - K, 0). Наспроти тоа, продажната опција ќе се изврши само ако цената на темелниот инструмент е помала од зивршната цена, а тогаш вредноста на опцијата ќе биде: p T = Max(K - S T, 0).
Добивка и загуба кај куповните опции
Од друга страна, продавачот на куповната опција ќе оствари добивка (еднаква на премијата) кога пазарната цена на темелниот инструмент е пониска од извршната цена, зашто тогаш купувачот на опцијата нема да ја изврши неа. Но, ако пазарната цена порасне над ова ниво, продавачот на опцијата ќе загуби еден дел од добивката, а со натамошниот пораст на пазарната цена, загубата на продавачот на опцијата станува сè поголема. Според тоа, износот на премијата ја претставува најголемата можна добивка на продавачот на куповната опција, додека неговата потенцијална загуба е бесконечна. На пример, ако некој продаде куповна опција со извршна цена од 97,25, при што тој наплатил премија од 0,43, продавачот на опцијата ќе остварува добивка (еднаква на премијата) сè додека пазарната цена на темелниот инструмент е пониска од извршната цена. Ако цената порасне над ова ниво, неговата добивка ќе се намали, а ако пазарната цена порасне над 97,68, продавачот на опцијата ќе претрпи загуба која ќе се зголемува со порастот на пазарната цена.
Добивка и загуба кај продажните опции
Купувачот на продажна опција има загуба сè додека пазарната цена на темелниот инструмент е повисока од извршната цена. Тогаш, купувачот на опцијата нема да ја изврши неа и ќе го изгуби износот на платената премија, но без оглед на натамошниот пораст на пазарната цена, неговата загуба ќе биде ограничена. Ако пазарната цена на темелниот инструмент падне под извршната цена, загубата на купувачот на опцијата ќе се намали, а со натамошното намалување на пазарната цена, тој ќе оствари добивка која е ограничена. Може да се забележи дека тоа е спротивно на положбата на купувачите на куповни опции. На пример, ако некој купил продажна опција со извршна цена од 96,50, при што платил премија од 0,88, во тој случај, сè додека пазарната цена на темелниот инструмент е повисока од 96,50, купувачот нема да ја изврши опцијата и ќе претрпи загуба во висина на премијата. Ако пазарната цена падне под 96,50, тој ќе ја изврши опцијата и ќе покрие дел од загубата. Ако цената падне под 95,62, неговата загуба ќе се претвори во добивка.
Од друга страна, продавачот на куповната опција остварува добивка сè додека пазарната цена на темелниот инструмент е повисока од извршната цена на опцијата. Меѓутоа, неговата добивка е ограничена на износот на премијата што тој ја наплатил од купувачот на опцијата. Ако пазарната цена опадне под извршната цена, добивката на продавачот на опцијата ќе се намали, а ако продолжи опаѓањето на пазарната цена, тој ќе оствари загуба. Меѓутоа, во овој случај, за разлика од продавачите на куповни опции, потенцијалната загуба е ограничена. На пример, ако некој продал продажна опција со извршна цена од 98,00, при што наплатил премија од 0,16, тогаш тој ќе оствари добивка ако пазарната цена на темелниот инструмент е повисока од 98,00. Ако пазарната цена падне под 98,00, добивката на продавачот на опцијата ќе се намали, а ако цената падне под 97,84, тој ќе претрпите загуба. Сепак, неговата загуба ќе биде ограничена, бидејќи пазарната цена може да падне најмногу до нула. Се разбира, во реалниот свет, тоа не е можно и, оттука, загубата ќе биде многу помала.
Вреднување на опциите
Купувачот на опцијата има право да избере дали ќе ја изврши опцијата или не, а одлуката за тоа зависи од односот меѓу пазарната цена на темелниот инструмент и извршната цена. Во таа смисла, пазарната цена на темелниот инструмент може да биде повисока, пониска или еднаква на извршната цена. Очигледно, тоа ќе има соодветно влијание врз вредноста на опцијата. Кога извршната цена на куповната опција е под пазарната цена на темелниот инструмент, тогаш за неа се вели дека е во добивка (in the money). Обратно, ако извршната цена на куповната опција е повисока од пазарната цена, тогаш опцијата е во загуба (out of the money). Најпосле, кога извршната цена се совпаѓа со пазарната цена, за опцијата се вели дека е ниту во добивка, ниту во загуба (at the money). Во случајот на продажните опции, овие односи се со спротивна насока.
Куповна опција:
Продажна опција:
Кога се зборува за вредноста на опциите треба да се прави разлика меѓу изворна или внатрешна вредност (intrinsic value) и временска вредност (time value). Притоа, премијата на опцијата е збир на изворната и временската вредност на опцијата. Кај куповните опции, изворната вредност е еднаква на разликата меѓу пазарната цена на темелниот инструмент и извршната цена, или нула, во зависност од тоа што е поголемо. Кај продажните опции изворната вредност е еднаква на разликата меѓу извршната цена и пазарната цена на темелниот инструмент, или нула, во зависност од тоа што е поголемо. Временската вредност на опциите ја претставува разликата меѓу цената на опцијата и внатрешната вредност. Секоја опција има некоја позитивна вредност, бидејќи додека не истече рокот за извршувањето на опцијата, секогаш постои некоја веројатност дека пазарната цена на темелниот инструмент ќе се промени во посакуваната насока.
На пример, да претпоставиме дека пазарната цена на еден фјучерс-договор што гласи на тримесечен евродоларски депозит изнесува 94,82. Истовремено, премијата на една куповна опција со извршна цена од 94,50 изнесува 0,66. Бидејќи извршната цена на опцијата е пониска од пазарната цена, опцијата е во добивка и нејзиниот сопственик ќе ја изврши, остварувајќи добивка. Соодветно на тоа, оваа опција има внатрешна вредност од 800 долари (32 х 25). Купувачот ќе плати за опцијата премија од 1 650 долари (66 х 25), а тоа значи дека временската вредност на опцијата ќе биде еднаква на 850 долари (1 650 – 800). Доколку извршната цена на опцијата беше поголема од 94,82, нејзиниот сопственик ќе претрпеше загуба и, оттка, нејзината внатрешна вредност ќе беше еднаква на нула. Во тој случај, премијата во целост ќе ја претставуваше временската вредност на опцијата.
Во општ случај, цената на опцијата зависи од следниве фактори:
Математички приказ на вреднувањето на опциите
Едно поедноставно, но и помалку софистицирано решение претставува т.н. биномен модел за вредување. Овој модел тргнува од две можни идни состојби (оттука произлегува името „биномен“) во поглед на нивото на цените на акциите при што едната промена се однесува на пораст, а другата на пад на цената и обете имаат еднаква веројатност на настанување. Доколку се сака да се опфатат дополнителни можности, се задаваат нови две состојби на секоја од претодно дефинираните и така натаму се разгрануваат моделот во вид на дрво на одлучување.
Друг, далеку пософистициран модел претставува моделот што го развиле економистите Блек, Мертон и Шолс во 1973 година, познат и како Блек-Шолсов модел или Блек-Шолс-Мертонов модел. Овој модел се заснова врс следниве претпоставки: Од овие, најважна е претпоставката за континуирани цени со која се исклучуваат можностите за нерегуларности, како што се скоковите на цените. исто така, претпоставката за случајно движење на цената ја исклуќува можноста да нејзино враќање кон просечната вредност или за конвергенција кон некоја фиксна вредност. Врз основа на овие претпоставки, Блек и Шолс ја поставиле формулата за вредноста на Европската опција на акција која не носи дивиденда. Притоа, клучната точка во нивниот модел е дека заземената позиција во опцијата е еквивалентна на „делта“ позиција во темелниот инструмент. Оттука, портфолиото што се состои од темелниот инструмент и опцијата (во соодветна пропорција) е „локално“ безризично при што изразот „локално“ значи дека портфолиото е безризично само за мали промени на цената на темелниот инструмент. Подоцна, Мертон го проширил моделот на Блек и Шолс на случајот на акција која носи континуирана дивиденда.
Равенката на моделот опфаќа поголем број од гореспоменатите елементи и гласи: Големините од d1 и d2 се добиваат од равенките: каде што: N(d1) и (d2 се функции на кумулативната нормална веројатност за вредностите d1 и d2, кои се читаат од соодветната статистичка таблиза за стандардизиран нормален распоред на веројатностите.
Ризици на опциите
Δ = dc/dS0 = e-rtN(d1), а овој показател, кој е познат како „делта“ на опцијата, секогаш е позитивен и помал од 1.
Делта на опцијата се менува значително со промена на цената на темелниот инструмент: ако расте цената на темелниот инструмент, вредноста на опцијата се движи речиси правопорционално со цената на темелниот инструмент, односно „делта“ конвергира кон 1. Од друга страна, ако опаѓа цената на темелниот инструмент, тогаш се намалува и вредноста на опцијата, но нејзината „делта“ се приближува кон 0.
Слично, „делта“ на продажната опција се изразува со следнава формула:
Δ = dp/dS0 = e-rtN[(d1) - 1], а овој показател секогаш е негативен.
Важна одлика на „делта“ на опцијата е тоа што може да се собираат „делтите“ на одделни опции во рамките на едно портфолио. Оттука, „делта“ на портфолиото се пресметува како пондериран просек од „делтите“ на поединечните опции, односно:
ΔP = Σxsub>i Δsub>i
Меѓутоа, вредноста на опцијата е нелинерана функција на цената на темелниот инструмент и „делта“ на опцијата не еприфатлива мерка на ризикот при големи промени на цената на темелниот инструмент. Поради тоа, како дополнителен показател на ризикот на опцијата се користи „гама“ на опцијата, која го претставува вториот извод од промената на вредноста на опцијата во однос на цената на темелниот инструмент. Притоа, „гама“ на куповната опција се пресметува со следнава формула:
Притоа, опцијата која е на границата на исплатливост (at the money) има највисока „гама“, т.е. нејзината „делта“ се менува многу брзо при промена на цената на темелниот инструмент; опцијата која е исплатлива (in the money) има ниска „гама“ зашто таквата опција е еквивавлентна на пазарната позиција во темелниот инструмент; додека опцијата која не е исплатлива (out of the money) има ниска „гама“ зашто нејзината „делта“ е близу до 0. Всушност „гама“ на опцијата е сличен на поимот „конвексност“ кој се користи кај обврзницата, со таа разлика што опцијата може да има позитивна или негативна конвексност, додека обичните опции имаат само позитивна конвексност.
Чувствителноста на вредноста на опцијата во однос на променливоста (стандардното отстапување) на темелниот инструмент се мери преку показателот наречен „вега“ на опцијата (понекогаш се нарекува и „ламбда“), кој претставува парцијален извод на цената на опцијата во однос на стандардното отстапување од цената на темелниот инструмент. Овој показател секогаш има позитивна вредност, што значи вредноста на опцијата расте ако е поголема варијабилноста на темелниот инструмент, а се намалува ако темелниот инструмент има пониска варијабилност. Притоа, најголема „вега“ имаат опциите кои се на прагот на исплатливоста (at the money). „Вега“ на опцијата се пресметува според следнава формула:
Λ = dp/dσ = Se-rt√t N[(d1)]
Опциите се чувствителни и на промените на каматните стапки и приносите на финансиските инструменти, иако оваа чувствителност е помала во споредба со чувствителноста во однос на цената на темелнито инструмент и во однос на стандардното отстапување. За мерење на чувствителноста на опцијата во однос на каматната стапка се користи показателот наречен „ро“. За куповна опција, „ро“ се пресметува според следнава формула:
ρ = dp/dr = Xe-rtt N[(d2)]
За продажна опција, „ро“ се пресметува според следнава формула:
ρ = dp/dr = -Xe-rtt N[(-d2)]
Најпосле, вредноста на опцијата зависи и од течењето на времето до нејзиното достасување, а како мерка за оваа чувствителност се користи „тета“ на опцијата. Најчесто, „тета“ на опцијата има негативна вредност, а тоа значи дека опцијата ја губи вредноста со текот на времето. Кај американските опции, кои на сопственикот му даваат право да ги изврши во секое време до крајниот рок на достасување, „тета“ на опцијата е секогаш негативна.
Примена на опциите
Опциите не се инструмент на финансирање на претпријатието, т.е. претпријатието не ги издава опциите како што ги издава акциите и обврзниците. Опциите се инструменти кои настануваат на финансискиот пазар. Во минатото, тие се создавале спонтано, преку контакти меѓу заинтересираните страни, додека поодцна оваа улога ја презеле берзите. Од аспект на петпријатието, опциите служат како инструмент за заштита од ризикот. Слична улога имаат и останатите финансиски деривативи, со таа разлика што опциите му даваат поголема флексибилност на нивниот корисник. Така, додека кај фјучерсите учесниците ја фиксираат цената по која мора да се реализира трансакцијата на определен датум, кај опциите купувачот има мошност да избира дали ќе ја реализира трансакцијата или не, во зависност од оценката на моменталната пазарна ситуација.
Сепак, постојат и некои ситуации кога компаниите сами издаваат опции. Една таква ситуација, мошне популарна како инструмент на корпоративното управување, претставува издавањето опции на менаџерите на компанијата како дел од нивниот надоместок. Имено, некои компании им издаваат опции на врвните менаџери, со кои им овозможуваат да купат опции од компанијата по однапред утврдена цена, која во моментот на издвање на опцијата е значително повисока од тековната пазарна цена на акциите. Идејата на ваквата постапка е во тоа да се мотивираат менаџерите да работат во полза на акционерите (максимизација на вредноста на компанијата). Доколку навистина се остварува пораст на цената на акцијата, менаџерите ќе бидат во можност да заработат преку реализација на своите опции или едноставно преку нивна продажба. Друга ситуација кога компаниите сами издаваат своевидни опции претставува емисијата на варанти и права на акција.
Употреба на опциите за заштита од каматниот ризик
За заштита од негативните ефекти на промените на каматните стапки може да се употреби соодветен вид опции. Притоа, опциите можат послужат како инструмент за заштита на некоја конкретна трансакција (микрозаштита), или пак, за заштита на целокупната изложеност на каматниот ризик (макрозаштита). На пример, доколку една банка планира да одобри долгорочен кредит со постојана каматна стапка, што ќе го финансира преку издавање тримесечни потврди за депозити, таа е изложена на ризикот од пораст на каматните стапки. Тогаш, банката може да ги употреби опциите за заштита од каматниот ризик на два начина: да продаде куповни опции или да купи продажни опции. Сепак, можностите за заштита од ризикот не се еднакви во двата случаи.
Имено, при првата можност, порастот на каматните стапки ќе предизвика опаѓање на пазарната цена на темелниот инструмент така, што купувачот на куповната опција нема да ја изврши опцијата. Оттука, банката ќе ја задржи премијата на опциите и остварената добивка ќе ја надомести загубата што таа ја претрпела како последица на повисоките каматни стапки. Меѓутоа, во овој случај, добивката на банката е ограничена во износ на премијата. Тоа значи дека овој начин на заштита е можен само ако порастот на каматните стапки е мал. Но, при голем пораст на каматните стапки, загубата на банката на готовинскиот пазар (зголемените каматни расходи) ќе биде голема, додека добивката на опциите (задржаната премија) сè уште ќе биде ограничена на износот на премијата. Соодветно на тоа, може да се случи добивката на опциите да биде помала од загубата заради повисоките каматни расходи. Затоа, ако се очекува пораст на каматните стапки, продажбата на куповни опции не е добар инструмент за заштита од ризикот. Според тоа, купувањето продажни опции се наметнува како соодветна стратегија ако се очекува позначаен пораст на каматните стапки. Во овој случај, порастот на каматните стапки ќе ги зголеми каматните расходи на банката, но истовремено ќе дојде до намалување на пазарната цена на темелниот инструмент. Тогаш, банката ќе ја изврши опцијата и ќе оствари добивка со која ќе се поништи загубата на готовинскиот пазар.
Исто така, опциите можат да послужат за заштита од ризикот од опаѓање на каматните стапки. На пример, ако една банка планира да одобри кредит со променлива каматна стапка, тогаш ако каматните стапки се намалат во иднина, тоа ќе предизвика опаѓање на каматните приходи на банката. И овде, банката има две можности за заштита од каматниот ризик со помош на опциите: да продаде продажни опции или да купи куповни опции. Повторно, можностите за заштита од ризикот не се еднакви во двата случаи. Ако банката продаде продажни опции, падот на каматните стапки ќе предизвика пораст на пазарната цена на темелниот инструмент. Тогаш, опцијата нема да се изврши и банката ќе ја задржи премијата. Притоа, остварената добивка на продажната опцијата ќе го надомести изгубениот каматен приход како последица на пониските каматни стапки. Сепак, добивката на банката е ограничена во износ на премијата, што значи дека овој начин на заштита е можен само при мало опаѓање на каматните стапки. Но, при големо намалување на каматните стапки, добивката на продажните опции веројатно ќе биде помала од изгубениот каматен приход. Затоа, купувањето куповни опции се наметнува како соодветна стратегија ако се очекува поголемо опаѓање на каматните стапки. Во овој случај, падот на каматните стапки ќе ги намали каматните приходи на банката, но истовремено ќе предизвика пораст на пазарната цена на темелниот инструмент. Тогаш, банката ќе ја изврши куповната опција и ќе оствари добивка, со која ќе се поништи изгубениот приход на готовинскиот пазар.
Alligator Rainwear (марка)
Alligator Rainwear ― поранешна британска компанија, чија главна фабрика била со седиште во Стокпорт. Најпозната била по соработките од 1960-тите со Мери Квант во дизајнот и производството на нејзината збирка ПВЦ мантили „Wet Look“.
Фирмата била основана по Првата светска војна од Рубен Сатиноф, кој претходно ја основал лондонската водоотпорна компанија (Silkimac), која ја презеле неговите синови по Втората светска војна. Со децении, произведувалa традиционални мантили од дожд во црна, кафеава и беж боја, но соработката со Kvant довела до нови ткаенини, вклучувајќи ПВЦ и најлон, и низа светли и живописни бои.
На својот врв во 60-тите и 70-тите години од минатиот век, „Alligator“ имал промет од 5 милиони фунти годишно и ги извезувал своите производи во Европа и Северна Америка. Подоцна бил во сопственост на „Baker Street Brands“ кој го опишува како еден од нивните „брендови за наследство“.
Рана историја
По Првата светска војна, Рубен Сатиноф се преселил од Соединетите Држави во Обединетото Кралство и ја основал водоотпорната компанија во Лондон („Silkimac“) и наскоро потоа ја создал „Alligator Rainwear“ како подружница. „Alligator Mill“ бил отворен во 1930-тите и бил шесткатница во Портвуд, источно од центарот на градот Стокпорт. Канцеларијата за трговија била со седиште на улицата Медокс, Лондон. По Втората светска војна, неговите синови Хари и Вилијам „Вили“ Сатиноф го презеле производството. „Alligator“ на крајот имал четири фабрики во Обединетото Кралство: Лондон, Манчестер, Лидс и воденицата во Стокпорт, како главна база.
Во 1952 година, и „Alligator Company“ од САД, која ја користела трговската марка „Alligator“ од 1908 година, и лондонската водоотпорна компанија (Silkimac), која ја користела трговската марка „Alligator“ од 1932 година и ја популаризирале во Обединетото Кралство уште од 1948 година, аплицирала за трговската марка „Alligator“ во Обединетото Кралство.
Соработка со Мери Квант
Пред да работи со Мери Квант, „Alligator“ веќе соработувал со Пјер Балмен и Пјер Карден.
Во април 1963 година, Мери Квант ја лансирала својата „Wet Collection“, нејзината прва збирка на ПВЦ мантили. Тоа довело до нејзината прва насловна страница во списанието за британскиот Vogue. Сепак, шевовите лесно се разделувале кога поминуваат низ обична машина за шиење. Во 1965 година, таа побарала помош од „Alligator“, кои биле во можност да го искористат своето знаење за успешно приклучување на рабовите и обезбедување на пластична облека. Соработката со „Alligator“ довела до производство на винилни чизми до глужд на Квант со нејзините лого стапала од логото и палета на ПВЦ мантили од Марија Квант.
Со децении, „Alligator“ произведувал традиционални мантили од дожд во црна, кафеава и беж боја, но аранжманот со Квант довел до употреба на нови материјали како што се ПВЦ и најлон, во низа светли и живописни бои. Illил Кенингтон била фотографирана од Johnон Коуан во бела ПВЦ квант /alligator туника за дожд и капа за „Сандеј тајмс“ во 1963 година.
Реј Јури
Реј Јури (роден во Лафајет, на 14 октомври 1873 година  - починал во Њујорк, на  29 септември 1937година) беше американски спортист, осумкратен олимписки победник.
Alligator Rainwear (марка)
Подоцна историја
На својот врв во 60-тите и 70-тите години од минатиот век, „Alligator“ имал обрт од 5 милиони фунти годишно, отстапки ширум Обединетото Кралство во трговските куќи „House of Fraser“ и „Debenhams“ и ги извезувал своите производи во Европа и Северна Америка. Седиштето во Стокпорт се наоѓало на улицата Ричард, со голем знак „Alligator“ кој се гледал од неколку километри. Рекламирањето, маркетингот и продажбата ги водел Норман Сатиноф.
Реј Јури
Како дете бил врзан за инвалидска количка бидејќи боледувал од детска парализа. Од болеста се одвоил со силна воља и постојано скокање за да ги зацврсти нозете. Тој станал најпознатиот скокач без трчање (без место): троскок скок во далечина и скок во височина. На Игрите освоил златни медали во сите три дисциплини и го добил прекарот „гумен човек“.
Alligator Rainwear (марка)
Подоцна историја
„Alligator“ сега е во сопственост на „Baker Street Brands“ и произведува дождовна облека, облека и багаж, опишан како еден од нивните „брендови за наследство“. Во 2011 година, Бејкер Стрит Облека доби четиригодишен правен спор против Lacoste, кој тврдел дека луѓето ќе ја збунат трговската марка „Alligator“ со нивното лого на крокодил. До 2013 година, мелницата Стокпорт била срушена, а местото сега е заземено од супермаркетот „Tesco“ и дел од автопатот М60.
Реј Јури
Во својата кариера, тој беше непобедлив на Олимписките игри во дисциплините скокање, кои подоцна беа отстранети од атлетската програма на Игрите. На Олимписките игри во 1900 година во Париз победил во сите три дисциплини скокање, кои за разлика од денешните се изведувале без залет (од место). Тој ја повторил својата тројна победа на Олимписките игри во 1904 година во Сент Луис. По тие игри, дисциплината тоскок без трчање била укината, така што Јури ги бранел титулите во преостанатите две дисциплини на следните игри во 1908 година во Лондон. Тоа го зголемил неговиот вкупен резултат од 8 олимписки златни медали.
Скоковите без залет беа отстранети од програмата по Олимпијадата во 1912 година во Стокхолм.
Душегубица
Душегубица — термин за село во Кичевско, кое денес е поделено на две посебни села:
Договор од Букурешт (1812)
Букурешкиот договор од 1812 година е договор помеѓу Отоманската и Руската Империја потпишан на 28 мај 1812 година на крајот од Руско-турската војна која се водела од 1806 до 1812 година.
Договорот бил потпишан од рускиот командант Михаил Кутузов, ратификуван од страна на Александар I само еден ден пред Наполеон да изврши инвазија над Русија.
Делигзен
Делигзен (Delligsen) — слободна општина во округот Холцминден, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Општината поседува пазарно право и со тоа има некои одлики на град, но официјално не ги добила градските права. Сепак, означена е како „флекен“ (Flecken), мала населба со локално значење.
Местоположба
Делигзен се наоѓа во областа Лајнското Средногорје помеѓу Ројберг на север, Штајнберг на североисток, Зелтер на југоисток, Хилс на југ и на запад, како и Ит на северозапад. Низ местото тече Виспе, која се влева во Лајне.
Соседни општини
Почнувајќи од југоисток надесно, Делигзен се граничи со градот Ајнбек (Округ Нортхајм), слободните области Венцен и Гриненплан (Округ Холцминден), како и општините Копенграфе, градот Алфелд и општината Фреден (сите во округот Хилдесхајм).
Општински единици
Општината е составена од следниве шест единици:
Највисоката точка на Хилс е 480,4 метри, наречена Блосе Целе.
Грабау (Штормарн)
Грабау (Grabau) — општина во округот Штормарн, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Список на ѕвезди во соѕвездието Едро
Ова е список на позначајни ѕвезди во соѕвездието Едро, надолно подредени според сјајноста.
Бајеровото означување (имињата на ѕвездите со грчки букви) од ова соѕвездие се дадени уште додека се сметало дека е дел од соѕвездието Брод Арго. Откако Брод Арго е поделено на соѕвездијата Кобилица, Едро и Крма, ознаките со грчки букви се задржани, па така Едро ги нема сите грчки буквени ознаки. На пример, откако алфа-ѕвездата од Бродот Арго е префрлена во соѕвездието Кобилица, во Едро не постои ѕвезда со таква ознака.
Мајкл Ченг
Мајкл Ченг (на англиски: Michael Te-pei Chang) (22 февруари 1972) — поранешен американски тенисер од кинеско потекло.
Познат е по тоа што е најмладиот тенисер на сите времиња кој освоил гренд слем турнир (Отвореното првенство на Франција во 1989 година) со седумнаесет години.
Тврдина Пошијак
Тврдина Пошијак се наоѓа во близина на градот Хан Пиесак, Република Српска. Тврдината била изградена во 12 век. Тврдината била изградена во форма на брод. Тоа беше урнат во падот на Босна под Турците. Замокот припаѓале на српскиот благородничко семејство Павловиќ.
Портрет на сопругата Сава (Зографски)
Портрет на сопругата Сава – слика од Ѓорѓи Зографски. Сликата е масло на платно со димензии 58х41,5 см, насликана во 1938 година. Сликата е во сопственост на Националната галерија на Македонија во Скопје
На сликата е претставена покојната сопруга на уметникот. Таа е свртена на лева страна и е поставена на темносин фон. Облечена е во темносино палто, поставено со кафеаво-жолто крзно, сиво-бела кошула со затворена јака, сино здолниште, а на главата носи жолта шамија.
Светско првенство во атлетика 2011 – Мажи трискок
Скок во далечина за мажи  на Светско првенство во атлетика 2011 се одржа на стадионот Тегу на 2 и 4 септември.
Алшар (археолошко наоѓалиште)
Се наоѓа на 500 м јужно од селото, недалеку од денешното истоимено минерално наоѓалиште. На двете страни од Мајденска Река се откриени рударски копови и други остатоци од експлоатација на антимон, бакар и хром.
Палмирска азбука
Палмирската азбука била историска семитска азбука што се користела за пишување на палмирски арамејски јазик. Се користела помеѓу 100 пр.н.е. и 300 година н.е. во Палмира во сириската пустина. Најстариот преживеан палмирски натпис е датиран во 44 г.п.н.е. Последниот преживеан натпис датира од 274 година н.е., две години откако била отпуштена Палмира од римскиот цар Аврелијан, со што се ставило крај на Палмирската Империја. Употребата на палмирскиот јазик и писмо опаднало, заменето со грчко и латинско писмо.
Палмирската азбука била изведена од курзивни верзии на арамејската азбука и споделува многу од нејзините одлики:
Вообичаено писмото било пишувано без празни места или интерпункциски помеѓу зборовите и речениците (scriptio contunua стил).
Броеви
Палмирската азбука користела недецимален систем кој собирал броеви користејќи комбинации на нивните симболи за 1, 2, 3, 4, 5, 10 и 20. Сличен е на системот што се користи за арамејскиот, кој склопувал броеви користејќи ги нивните симболи за 1, 2, 3, 10, 20, 100, 1000 и 10000.
Букви
Постојат некои стилови во кои 'р'-буквата (реш) е иста како и 'д'-буквата (далеш) со точка на врвот, но  постојат стилови во кои двете букви се визуелно различни. Лигацијата, после б, х, м, н и ку пред некои други согласки била вообичаена во некои натписи, но не била задолжителна. Исто така, постојат два флеурони (лево и десностран) кои имаат тенденција да се појавуваат близу до броеви.
Дешифрирање
Примери за палмирски натписи биле печатени уште во 1616 година, но точни копии на двојазични натписи на палмирски/грчки биле достапни дури во 1753 година. Палмирската азбука била дешифрирана во 1754 година, буквално преку ноќ, од страна на Абе Жан Жак Бартелеми, користејќи ги овие нови, точни копии на двојазични натписи.
Уникод
Палмирската азбука била додадена на Уникод Стандард во јуни 2014 година со објавување на верзијата 7.0.
Уникод-блокот за палмирската азбука е U+10860–U+1087F.
Лекарот (филм од 2013)
Содржина
Дејството на филмот се случува во 11 век. На деветгодишното дете Роб Коул му умира мајката и тоа му го определува животниот пат. Тој останува сирак и се вработува како помошник на еден патувачки бербер и лекар (го игра Скарсгард), ком му го пренесува целото свое знаење за пуштање крв и вадење заби. Во желбата што повеќе да научи, момчето (го игра Пејн) ја напушта Англија и оди во Исфахан, Персија каде се наоѓаат најдобрите училишта и болници во тоа време, во кои предава научникот и филозоф Ибн Сина, во западниот свет познат како Авицена (го игра Кингсли). Во муслиманскиот свет, христијаните не ги примаат на студии, но Роб не се предава и се преправа во Евреин...
Богатица (Мајден)
Богатица — археолошко наоѓалиште во кавадаречкото село Мајден. Претставува населба и топилница од доцноантичковреме.
На 1 км јужно од селото, во правецот на Димчев Рид се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и многу градежен материјал. Видливи се темели од ѕидови на повеќе објекти, а исто така и згура од топена руда. Во непосредната близина на наоѓалиштето се откриени и три рударски јами.
Пири Рејс
Ахмет Мухудин Пири или познат како Пири Рејс (турски: Piri Reis; роден помеѓу 1465 -1470 во Галиполе - починал 1553 во Каиро, Египет ) — отомански адмирал и картограф, најпознат поради цртењето на светската карта која посебно ја прикажува Америка и „Книгата на морнарицата“ (Kitab-ı Bahriye) која ја напишал при неговите поморски патувања.
Животопис
Пири Рејс имал потекло од Караманија, Анадолија или од Галиполе или во Караман (родното место на неговиот татко) во Централна Анадолија,. Неговото семејство во периодот на владеењето на Селим I, по наредба на султанот било преселено во Цариград. Пири Рејс по некое време се преселил во Галиполе. Таткото на Пири се викал Караманли Хаџи Мехмед, а негов чичко бил Кемал Рејс, кој бил проучен морнар во тогашно време. Покрај неговиот чичко, тој бил запознаен со поморството, и во 1487 година го имал своето прво патување во Сицилија, Корзика, Сардинија и учествувал во нападите на бреговите на Франција.
Заедно со Кемал, Пири учествувал во битки против Шпанија, Република Џенова и Република Венеција, како Битката кај Пилос и биткатљ кај Модон.
До 1516 година, тој станал капетан на брод во отоманската флота. Учествувал во османлиското освојување на Египет во 1516-1717 година. Во 1522 година учествувал во Опсадата на Родос против Витезите на Свети Јован, која завршила со предавање на островот на 25 декември 1522 година и трајно заминување на витезите од Родос на 1 јануари 1523 година (витезите се преселиле накратко во Сицилија а подоцна трајно на Малта). Во 1524 година тој бил капетан на бродот што го одвел отоманскиот голем везир Паргали Ибрахим-паша во Египет, каде нацртал карта на реката Нил.
Во периодот помеѓу 1495-1510 имал наредба да ги контролира средоземните острови, и во овој периот тој ги опишал сите места, настани и обичаи што ги гледал на средоземните острови во својата книга (Kitab-ı Bahriye). По несреќната смрт на неговиот чичко во 1511 сè до 1513 година се затворил во областите на Галиполе и цело време размислувал за изработка на светска карта и допишување на неговата книга.
Во 1547 година, Пири станал адмирал или командант на османлиската флота во Индискиот Океан и адмирал на флотата во Египет, со седиште во Суец. На 26 февруари 1548 година тој го повратил Аден од Португалија, а во 1552 година и Мускат, која Португалија ја окупирала од 1507 година, и стратешки важниот остров Киш. Свртувајќи се источно, Пири Рејс се обидел но неуспешно да го освои островот Хормуз во теснецот Хормуз, на влезот од Персискиот Залив. Кога Португалците го свртеле вниманието кон Персискиот Залив, Пири го окупирал полуостровот Катар за да ги лиши Португалците од соодветни бази на арапскиот брег.
Потоа се вратил во Египет, како старец кој имал околу 90 години. Кога одбил да го поддржи османлискиот валија на Басра, Кубад-паша, во друг поход против Португалците во северниот Персиски Залив, тој бил обезглавен во 1553 година.
Бактериологија
Бактериологија — гранка на биологијата која е занимава со изучување на морфологијата, екологијата, генетиката и биохемијата на бактериите и нивните особини. Како оддел на микробиологијата, оваа дисциплина работи на распознавање, класификација и опис на разните видови бактерии. Нејзиниот делокруг во извесна мера се преклопува со другите микробиолошки дисциплини кои ги изучуваат другите ситни облици на живот во природата како праживотните, габите и вирусите. Во минатото овие два поима се користеле истозначно, иако денес бактериологијата се смета за посебна наука.
Пири Рејс
Животопис
Неколку воени бродови и подморници на турската морнарица се именувани по Пири Реис.
Бактериологија
Вовед
Оваа гранка ги изучува бактериите во рамките на медицината. Започнала во XIX век со испитувањето на причинителите за расипувањето на храната и виното. Препознавањето на бактериите како причинители на болести довело до развојот на патогенска бактериологија, особено со Коховите постулати кои опишуваат како извесна бактерија предизвикува извесна болест. Бактериологијата почнала значајно да напредува со воведувањето на вакцините како токсоидот на дифтеријата и тетанусовиот токсоид. Некои вакцини како онаа за тифус се покажале како помалку делотворни и склони на непосакувани дејства. Во текот на овој развој се откриени и антибиотиците.