Ошо
Проценка од страна на научници на религијата
На прашањето како може да се резимира целокупниот опус на работата на Ошо, Боб Мулан, социолог од Универзитетот во Источна Англија, во 1983 изјавува: „Таа секако е одбрана, со позајмување на вистини, полувистини и повремени погрешни претставувања на големите традиции. Исто така често е вулгарна, неточна, духовна и екстремно контрадикторна.“ Тој исто така признава дека спектарот и имагинацијата на Ошо се не се во прв план, и дека многу од неговите заклучоци се доста остроумни и трогателни, дури понекогаш и длабоки, но суштината е дека тоа е еден вид „потпора на контра-културните и пост-контра-културните идеи“ кои се фокусираат на љубовта и слободата, потребата да се живее за моментот, важноста на самите себе, чувството „да се биде добро“, мистеријата на животот, забавната етика, поединечната одговорност за личната судбина и потребата за ослободување од егото, заедно со чувството на страв и вина. Удаи Мехта, во проценките за учењата на Ошо, практично греши во однос на неговите толкувања на Зенот, Махајана Будизмот и како тие корелираат со праматеријалистичката природа на Тантричката филозофија, и вели дека: „Не е изненадување да се заклучи дека Раџниш се извлече со неколку целосни контрадикторности и недоследности во неговото учење. Ова е можно од проста причина што просечен Индиец - (или западен) слушател знае толку малку за религиозните свети книги или разни училишта на мислата, што е потребен многу мал напор за да се искористи неговото незнаење и лековерност.“ Според Мехта, привлечноста на ошо кон неговите западни ученици е заснована на социјални експерименти, при што е создадена филозофска поврзаност меѓу Источната гуру традиција и Западно движење за развој. Хаг Б. Урбан (Професор асистент за Религија и компаративни студии на државниот универзитет во Охајо) во 1996 пишува, исто како Мулан, дека според него учењето на Ошо не е ниту оригинално ниту нешто посебно продлабочено, и нема ништо повеќе од онаа содржина која е позајмена од одредени Источни и Западни филозофии. Она што е најоригинално за Ошо е неговиот остар инстинкт за стратешки маркетинг, со кој имал способност да го прилагоди неговото учење на променливите желби на неговата публика, тема која е начната од Гита Мехта во нејзината книга „Карма Кола: Рекламирање на мистичниот Исток“. Во 2005 Урбан забележува дека Ошо е почестен со „извонредна глорификација“ по неговото враќање во Индија, и сообено во годината по неговата смрт, е опишан како моќна илустрација на она што Ф. Макс Мулер, пред еден век, го нарекува „светски проширен круг преку кој, како струјно коло Источната мисла може да стигне до Западот и западната до Истокот.“ Со негирање на поделбата меѓу духовните и материјалните желби, и рефлектирајќи ја преокувацијата со телото и сексуалните одлики на доцната капиталистичка потрошувачка култура, Ошо бил очигледно способен да создава духовна патека што е видно ускладена со социо-економските услови на неговото време. Џорџ Крисидес, во „Истражување на новите религии“(1999), го опишува Ошо најпрво како Будистички учител, кој промовира независна форма на „Тактички Зен“. Тој изјавува дека описите за учењата на Ошо како „поддржување“ на разни религиозни учења се неточни, бидејќи Ошо не бил „филозоф - аматер“; укажувајќи на академската позадина на Ошо, наведува дека „Дали ќе го прифати или не некој неговото учење, не го прави измамник кој ги ширел идеите на другите.“ Крисидес гледа на несистематските, контрадикторни и претерани аспекти на учењата на Ошо како дел од природата на Зенот, што го рефлектира фактот дека духовното учење бара да се воведуваат нови видови на промени во поглед на публиката, а не да се држат филозофски предавања, кои имаат за цел подобрување на интелектуалното разбирање. Питер Б. Кларк, во „Енциклопедија на новите религиозни движења“ (2006), забележува дека на Ошо се гледа како на “важен учител во рамките на самата Индија“ и е „на широко признат како главен духовен водач на дваесеттиот век и е во преден план на тековното прифаќање на трендот на духовноста во светот, заснован на себе-развивање“. Тој напоменува дека стилот на терапија кој тој го предлага, со неговиот либерален став кон сексуалноста како свет дел од животот, се покажува влијателен врз други тераписки практиканти и групи на новото време. Според него, неговата главна мотивација за трагачи кои ќе се приклучат на движењето не е „ниту терапијата ниту сексот, туку перспективата да се стане просветлен, во онаа класична Будистичка смисла.“ Додека неколкумина ја имаат постигнато целта, повеќето сегашни и претходни членови почувствувале дека направиле напредок во себе-остварувањето како што е оценето од Американскиот психолог Абрахам Маслоу и движењето за човеков потенцијал.