cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Independence Square, Vilnius
Плоштад на независност (Nepriklausomybės aikštė) е плоштад во Naujamiestis district во Вилнус, Литванија. Плоштадот е опкружен со Seimas Palace, Канцеларија на Seimas, Martynas Mažvydas National Library of Lithuania. Плоштадот првично бил изграден во 1981–1985 година,  неговиот архитект бил Algimantas Nasvytis. Во моментов, плоштадот е именуван во чест на Re-Establishment of the State of Lithuania on 11 March 1990 и годишно се одржуваат церемониите за одбележување на независноста.
Dirty Epic
„Dirty Epic“ е сингл на Underworld, издаден во 1994.
Историја на Босна и Херцеговина
Следува хронолошки поглед на историјата на Босна и Херцеговина:
Отоманска ера (1463–1878)
Историјата на Босна и Херцеговина во рамките на Османлиското Царство го опфаќа периодот од 1463 до 1878 година. По освојувањето на Србија, Османлиите продолжиле кон Босна. Првите напади започнале во 1384 година. Во 1392, Османлиите го зазеле Скопје и го основале Скопскиот санџак, главниот град на српската империја помеѓу 1346-1371. Новоосвоените територии во Босна биле управувани од страна на Скопскиот санџак.
По смртта на кралот Твртко I во 1391 Босанското Кралство започнало да се распаѓа. Во 1410-тите, локалните благородници Хрвоје Вукчиќ, Сандал Храниќ и Павле Раденовиќ контролирале големи делови од територијата на Твртко. Во 1413 Хрвоје Вукчиќ и Сандал Храниќ влегле во конфликт. Хрвоје Вукчиќ стапил во сојуз со Османлиите. Османлиите издвојувале голема победа во август 1415 година во близина на Добој. По оваа победа Сандал Храниќ кој го контролирал источниот дел од Херцеговина, станал османлиски вазал. Босанскиот крал Твртко II морал да плаќа годишен данок од 1437 година. Бидејќи касата била празна, босанскиот крал морал да отстапи неколку тврдини на источниот дел од земјата. Во тој период започнала исламизацијата на Босна. Во 1443 на босанскиот престол застанал Стефан Томаш кој ги сопрел даноците кон Османлиите бидејќи се надевал на папската помош и Матеј Корвин, кралот на Унгарија. Но во 1463 година султанот Мехмед II извршил инвазија во Босна со 150,000 војници. Кога султанот пристигнал во Босна, кралот побегнал во Јајце каде бил погубен. Градот Бобовац паднал на 19 мај 1463 година а по ова паднале Јајце и Клуч. Според некои податоци, околу 100.000 христијани биле одведени кон источните земји, а околу 30,000 станале јаничари. Херцеговина под османлиска власт паднала во 1482 година.
Австроунгарска ера (1878–1918)
Според Берлинскиот договор од 1878 година во Босна и Херцеговина бил воведен окупаторски режим на Австроунгарија под изговор да се воспостави мир и ред по немирите во двете области во 1875-1878 година. Османлискиот султан го задржил на хартија суверенитетот на земјата кое било потврдено со билатерална конвенција во април 1879 година. Уште кон крајот на истата година и во почетокот на 1880 година, сепак Австроунгарија ја вклучила Босна и Херцеговина во своите граници и во даночниот систем. Управувањето било ставено под директна контрола од Министерството за финансии во Виена. Во 1881 година била воведена воена служба за месното население, што довело до вооружен востание во Херцеговина во почетокот на 1882 година.
Младотурската револуција довела до зајакнување на англиското влијание во Цариград за сметка на австриското. Ова довело до стравување во Виена дека дека босанското население ќе бара автономија. Поради овие причини императорот Франц Јосиф одлучил да ја озакони еднострано власта во Босна и Херцеговина. Тоа станало на 24 септември 1908 година.
Босна и Херцеговина била доследна со прогласувањето на независноста на Бугарија два дена порано (22 септември). Речиси во исто време парламентот на автономниот Крит го отфрлил декларативно суверенитетот на султанот и објавил пристапување кон грчката држава. Овие нарушувања на Берлинскиот договор предизвикале дипломатска криза меѓу двата европски сојузи - Централните сили и Антантата. Српскиот министер за надворешни работи Милован Миловановиќ протестирал против активностите на Австроунгарија и побарал враќање на статус кво од пред анексијата или територијален надоместок во случај анексијата биде признаена. Како одговор Австроунгарија започнала да се подготвува за војна. Русија застанала на страната на Србија и за возврат барала ревизија на Берлинскиот договор, што ќе овозможи слободно преминување на нејзини воени бродови преку Босфорот и Дарданелите. Руските сојузници Франција и Велика Британија го отфрлиле ова барање.
На 13 февруари Отоманското Царство и Австроунгарија сепак склучуиле договор, што го потврдил приемот на Босна и Херцеговина кон двојната монархија. Во замена Австроунгарија ги повлекла своите војници од Новопазарскиот санџак и платила на отоманската влада 2,5 милиони фунти. Под притисок на Австроунгарија и нејзиниот сојузник Германија, на 9 март 1909 година Русија била принудена да ја признае анексијата. Под закана да ја води сама војната, Србија исто така ја признала анексијата неколку дена подоцна.
Во февруари 1910 година австроунгарските власти дале ограничена самоуправа на Босна и Херцеговина. Бил воведен устав со кое се формирал парламент, но не била обезбедена автономија на двете области. Со уставот и со делумното решавање на ова прашање во 1911 година австроунгарската влада заработила поддржувачи како меѓу хрватската и меѓу српската и муслиманската заедница. Радикалните приврзаници на единство со Србија, сепак одговорила на анексијата на Босна и Херцеговина основајќи ја револуционерната организација "Млада Босна". Од 1910 година натаму таа извршила редица напади врз високи претставници на австроунгарската власт. Кај еден од нив во јуни 1914 година во Сараево бил убиен австроунгарскиот престолонаследник Франц Фердинанд. Ова станало повод за избувнувањето на Првата светска војна.
Кралство Југославија (1918–1941)
По крајот на Првата светска војна, земјата била вклучена во составот на Кралство СХС, подоцна познато како Кралство Југославија.
Социјалистичка Југославија (1945–1992)
По крајот на Втората светска војна била формирена Социјалистичка Република Босна и Херцеговина со главен град Сараево.
Независна Босна и Херцеговина
Босна и Херцеговина според своето државно уредување е единствената држава во светот. Нејзиното уредување е од републички карактер, иако самата држава не функционира ниту пак се дефинира како република поради сложеноста на единиците накои се дели ( ентитети и кантони). Својата независност ја стекнува на 5 април 1992 година со кое на референдумот се усогласува да се удвои од СФРЈ од кои претходно веќе беа излегле Словенија, Хрватска и Македонија. Владата според тогашниот устав се составила на 14 декември 1995 година по потпишувањето на мировниот договор со кое и заврши војната во Босна.
Босьнія і Герцагавіна
Босна и Херцеговина Bosnien-Hercegovina Βοσνία και Ερζεγοβίνη Bosnia ja Hertsegovina Bosnia e Hercegovina - Босна и Херцеговина Bosznia-Hercegovina Bosnia dan Herzegovina Bosnia ed Erzegovina ボスニア・ヘルツェゴビナ Bosna a Hercegovina Bosnia na Herzegovina 波斯尼亚和黑塞哥维那
Црква „Вознесение Христово“ - Малино
Вознесение Христово (позната како Свети Спас) — главна селска црква во светиниколското село Малино, Македонија.
Црквата се наоѓа над селото и околу нејзе се наоѓаат селските гробишта.
Историја
Веројатно е изградена за време на отоманскиот период. Не е познато кога и од кој архијереј е осветена.
Архитектура
Црквата најпрвин била доста мала, а подоцна била значително проширена.
Фрескоживопис
Внатрешноста на црквата е фрескоживописана.
Иконостас
Црквата поседува иконостас. Иконите се од век од непознат иконописец.
Галерија
Надворешноста
Список на државни водачи во 1699 година
Ова е список на државни водачи во 699 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Вермахт
Вермахт (германски: Wehrmacht, во превод „одбранбени сили“) — обединети вооружени сили на Нацистичка Германија во периодот од 1935 до 1946 година. Вермахтот се состоел од Армија (германски: Heer), Морнарица (германски: Kriegsmarine) и Воздухопловни сили (германски: Luftwaffe). Терминот Вермахт го заменил претходниот во употреба термин Рајхсвер, кој се употребувал за време на Вајмарската Република. Вермахтот бил резултат на напорите на Третиот Рајх да се вооружи во поголема мера од дозволеното според Версајскиот договор.
Објективни глагоски суфикси
Објективните Глаголски Наставки се користат во апскиот јазик така што се додаваат како наставки на некој глагол искажувајќи го предметот или личноста врз која се врши глаголското дејство. О.Г.С.те можат да се користат само ако предметот или личноста врз која се врши дејството е искажана со лична заменка.
Вермахт
По нацистичкото одземање на власта во 1933 година, еден од најобичните и храбри потези на Адолф Хитлер бил да се воспостави Вермахт, модерна вооружена сила, целосно способна за воинствени акции. Исполнувањето на долгорочните цели на нацистичкиот режим за враќање на изгубената територија и доминација довело до повторно враќање на регрутацијата и масивни инвестиции и трошоци во областа на вооружената индустрија. Во декември 1941 година, Хитлер се прогласил за главен командант на Вермахтот.
Објективни глагоски суфикси
Наставки
Тие наставки се:
Вермахт
Вермахтот го создало срцето на германската политичко-воена сила. Во раниот дел од Втората светска војна, генералите на Хитлер успешно го користеле блицкриг, иновативна тактика со комбинирано оружје. Новата воена структура преку уникатните борбени техники, новото развиеното оружје и брзината и бруталноста без преседан ги поразувале слободно нивните противници. [8]
Тесно соработувајќи со Шуцштафел (особено на Источниот фронт), германските вооружени сили извршиле бројни воени злосторства, и покрај подоцнежните негирања. До крајот на војната во Европа во мај 1945 година, Вермахтот изгубил околу 11.300.000 војници, од кои околу половина од нив биле исчезнати или убиени за време на војната. Само неколку од горните раководства на Вермахтот биле судени за воени злосторства, и покрај доказите што укажувале на тоа дека повеќето од нив биле вклучени во нелегални активности.
IC 136
IC 136 — галаксија во соѕвездието Златна Рипка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 136 се споменува и како ESO 157-11, FAIR 405.
Откривање
Објектот е откриен на 7 декември 1899 година од страна на Делајл Стјуарт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 136 е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,4 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. IC 136 има привидни димензии од 1,1' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 4 ч 13 м 56,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -53° 28' 33". Положбениот агол на објектот е во износ од 23°.
Други поделби
Проучување на IC 136 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 14704.
ПУ „Јоаким Крчовски“ - Станци
Основно училиште „Јоаким Крчовски“ (официјално: Подрачно основно општинско училиште „Јоаким Крчовски“ - Станци; скратено: ПООУ „Јоаким Крчовски“) — подрачно основно училиште во селото Станци, составен дел на истоименото училиште од градот Крива Паланка.
Училиштето е именувано по првиот македонски просветител Јоаким Крчовски.
Местоположба
Објектот на училиштето се наоѓа во селото Станци.
Настава
Во училиштето се изведува настава од прво до петто одделение и наставата се изведува единствено на македонски наставен јазик.
Неодиум
Неодиум (Nd, лат. neodymium) — лантаноид. Името го добил од грчките зборови neos и didymos кои со споен назив се нарекуваат „нови близнаци“.
Неодиум е застапен во Земјината кора во количини од 38 ppm (англ. parts per million). Најважни минерали на неодиум се:
Бел Рид (Ново Село)
Бел Рид — археолошко наоѓалиште во Ново Село, Општина Ново Село.
Претставува населба од доцноантичкото време. На 500 м северозападно од селото се издига висок рид на кој се пронајдени остатоци од темели на неколку објекти, а на површината има фрагменти од керамички садови, питоси и покривни ќерамиди.
Стиг Грибе
Стиг Рудолф Грибе (18 јули 1928–1 февруари 2017) бил шведски глумец, комичар, писател и филмски режисер.
Биографија
Дебито на Грибе како филмски глумец бил во филм од 1947 година, во кој глумеле Стиг Џорел и Ула Салерт. Во доцните 1950-ти и раните 1960-ти години, Грибе го играл ликот „Анте Нордлунд“ на радио, во ТВ серија од 1963 година и во филмот „Дромпојкен“ од 1964 година. Работел и во некои од ревиите на Кнапуп. Тој го играл негативецот, д-р Дрункелшпил во Хотел Куче (2000).
Грибе починал по кратка болест на 1 февруари 2017 година на 88-годишна возраст.
NGC 314
NGC 314 — спирална галаксија во соѕвездието Вајар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 27 септември 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 314 е од видот SB0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,4 m, оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 314 има привидни димензии од 0,9' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 0 ч 56 м 52,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 31° 57' 47". Положбениот агол на објектот е во износ од 168°.
Други поделби
Проучување на NGC 314 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 3395. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 351; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6999. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 21.
Ли Ре
Ли Ре (корејски: 이레, родена на 12 март 2006 година) е јужнокорејска актерка. Таа е најпозната по улогата на насловниот лик во Надеж (2013).
Раниот живот
Родена во 2006 година, Ли е најмладата меѓу семејството и има еден брат и една сестра. Учела во основното училиште Сунчанг во Гвангџу, основното училиште Гахјеон во Инчеон и основното училиште Чангчон во Сеул. Таа моментално студира во Корејското меѓународно христијанско училиште во Инчеон, кое е приватно алтернативно училиште за протестанти. Таа положила на Катедрата за театар и филм на Универзитетот Чунг-Анг во 2023 година, на 16-годишна возраст била бруцош.
Кариера
Ли ја започнала својата кариера работејќи како модел. Таа го имала своето актерско деби во ТВ серијата од 2012 година Збогум драга сопруго. Таа оставила многу силен впечаток при нејзиното прво појавување во филмот, бидејќи глумела ученик од основно училиште кој се обидува да ја надмине траумата од насилната сексуална агресија во филмот на режисерот Ли Џун-ик од 2013 година „Надеж“, за кој нејзиниот актерски опсег бил едногласно пофален. За нејзината изведба во филмот, Ли ја освоила наградата за најдобра споредна женска улога на Меѓународниот филмски фестивал во Пекинг. Таа го привлекла вниманието со нејзините актерски улоги во филмовите Како да украдеш куче (2014), Мелодија за паметење (2016) и драмата Шест летечки змејови (2015).
Во 2017 година, таа учествувала во корејската гласовна синхронизација на јапонскиот анимиран филм Твоето име (2016). Во 2020 година, глумела во филмот Полуостров, продолжение на блокбастер-филмот за зомби Воз до Бусан (2016).
Наводи
<references group="" responsive="1">
Мал Град
Мал Град (Maligrad) — остров во Преспанското Езеро во областа Мала Преспа, Албанија. Зафаќа површина од околу 5 хектари. Забележителен е по своите пештери и кружна спила. Има дрвја и песочен дел.
На островот се наоѓа познатата црква „Рождество на Пресв. Богородица“ изградена 1345 г. и обновена по налог на благородникот Кесар Новак во 1369 г.
Ова е помалиот од двата острова во Преспанското Езеро, од кој другиот е многу поголемиот Голем Град во Република Македонија.
Берковци
Берковци (словенечки: Berkovci) — населба во Општина Моравске Топлице во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Прекмурје. Населбата сега е вклучена во Помурскиот статистички регион.
Прометиум
Прометиум (Pm, лат. promethium) — лантаноид. Името го добил според личноста од старогрчка митологија. Прометиум е застапен во Земјината кора само во траги при рудите на уран.
Јаков (печатар)
Јаков (Камена Река, ден., XVI век) — првиот македонски печатар. Потекнувал од свештеничко семејство. Во обновената печатница на Божидар Вуковиќ отпечатил часослов на црковнословенски јазик во 1566 година, украсен со илустрации, знаменца и вињети. Еден добро зачуван примерок има и НУБ „Климент Охридски“ во Скопје.
Црква „Св. Никола Деснички“
Свети Никола Деснички (Άγιος Νικόλαος της Δεξιάς) — црква во градот Бер, Егејска Македонија. Влегува во состав на Берско-негушко-камбаниската епархија на Цариградската патријаршија. Храмот е дел од парохијата „Св. Ѓорѓи“. Црквата е наречена по храмот „Пресв. Богородица Десна“ на југ, кој бил нејзината парохиска црква.
Црквата е подигната на крајот од XVIII век. Градбата претставува еднокорабен, речиси квадратен храм со двоводен покрив, изѕидан од песочник. Нема зачуван живопис, но иконостасните икони според натписот датираат од времето на изградба.
Џамија (Шутово)
Џамија (Шутово) — главна селска џамија во селото Шутово, во Општина Кичево, Македонија.
Местоположба
Џамијата се наоѓа во средишниот дел на селото Шутово.
Историја
Џамијата била обновена, откако старата градба била запалена во 1913 година.
Список на државни водачи во 301 година
Ова е список на државни водачи во 01 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Јохан Гланс
Џохан Магнус Гланс (роден на 9 април 1974 година во Еслав, Шведска) е шведски стенд ап комичар и глумец. Почнал да се занимава со стенд ап комедија во 1994 година и работел на шведска ТВ со Дејвид Батра. Од 2016 година, Џохан Гланс глуми како Аксел во Swedish Dicks на поп. Тој имал улога во Божиќниот календар Миракел 2020 година, што се емитува на СВТ.
Во 2021 година, Гланс глумел во Home Invasion на Нетфликс.
Кобилица-Стрелец
Кобилица-Стрелец (наречен и Стрлецов Крак или Стрелец-Кобилица) — мал спирален крак of Млечниот Пат. Секој спирален крак е долг и расеан изданок од ѕвезди кој излегува од Галактичкото Средиште. Овие гигнатски структури често се сочинети од милијарди ѕвезди и илјадници гасовити облаци. Кракот Кобилица–Стрелец е едне од најбележителните краци во нашата галаксија бидејќи во него се сместени многу HII-подрачја, млади ѕвезди и џиновски молекуларни облаци.
Млечниит Пат е пречкеста спирална галаксија која се состои од средишна пречка и испакнатина од која нанадвор се шират двата главни и неоклку помали спирални краци. Овој крак е сместем меѓу два големи краци: Штит-Кентаур (чиј поблизок дел е видлив и личи насонен навнатре) и Персеевиот Крак, со слична големина и облик, но месно многу поблизок и насочен нанадвор, подалеку до сјајниот веднаш воочлив протег на Млечниот Пат при совршени услови за набљудување. Наречен е поради неговата близина со соѕвездијата Стрелец и Кобилица како што се појавуваат на ноќното небо од Земјата, гледајќи кон Галактичкото Средиште.
Кракот се растура близу неговата половина, штом го достигне најголемиот агол гледан од Сончевиот Систем, од Галактичкото Средиште од околу 80°. Од средишната пречка на галаксијата се протегаа Стрелецов Крак. По растуреното подрачје е Кобиличиниот Крак.
Мал ракав
Во 2008 г. инфрацрвените набљудувања од вселенскиот телескоп „Спицер“ покажале дека ракавот Кобилица-Стрелец е релативно сиромашен со млади ѕвезди, за разлика од кракот Штит-Кентаур и Персеевиот Крак. Ова укажува на тоа дека Кобилица-Срелец е помал ракав, каков што е и Рамниловиот Крак (Надворешен Крак). Одиве два претежно се состојат од згуснат гас и ретки раштркани џебови од новонастанати ѕвезди.
Видливи тела
Во Стрелецовиот Крак се сместени разни Месјеови објекти и други тела видливи со аматерски телескоп или двоглед (тука неведени по редослед од исток кон запад долж кракот):
Џон Петручи
Џон Питер Петручи (англиски: John Peter Petrucci), роден на 12 јули 1967, е виртуоз на гитара и е најпознат како основачки член на прогресивната метал група Dream Theater. Тој (заедно со Мајк Портној) е продуцент на последните четири албуми на Dream Theater, започнувајќи од Scenes From a Memory.
Тој е виртуоз во жанрот на прогресивниот метал и комбинира голем број на музички стилови во неговото свирење. Тој е познат по неговата извонредна техника на наизменично трзање и неговата разновидност.
Анатолиј Карпов
Анатолиј Евгениевич Карпов (роден на во Златоуст) - советски и руски шахист, поранешен светски шампион во шах.
Животопис
Карпов научил да игра шах во родниот град Златоуст, гледајќи ги партиите на турнирите, а потоа се зачленил во градската шаховска школа. Многу бргу напредувал, па веќе на 24 години, во 1975 година, станал светски првак во шах. Титулата светски првак ја задржал до 1984 година, кога во маратонски меч, по одиграни 48 партии, од кои 24 последователни реми партии, против Гари Каспаров, побарал мечот да биде одложен поради умор. Нивниот следен двобој се одиграл во 1985 година, кога Карпов убедливо бил поразен и ја загубил титулата светски првак во шах. Во тој интервал од 10 години, тој успеал двапати да ја одбрани титулата, со тесен резултат во 1978 и во 1981 година. Во 1978 година, борејќи се против Виктор Корчној, со победа од 6-5, Карпов ја задржал титулата светски првак во шах. По 1985 година, Карпов и понатаму бил еден од најдобрите светски шахисти, но постојано бил во сенка на Гари Каспаров. Подоцна, Карпов повторно станал светски првак во шах со победата над Јан Тиман, а титулата ја бранел двапати: во 1996 година против Гата Камски и во 1998 година против Вишванатан Ананд.
ПУ „Јоаким Крчовски“ - Узем
Основно училиште „Јоаким Крчовски“ (официјално: Подрачно основно општинско училиште „Јоаким Крчовски“ - Узем; скратено: ПООУ „Јоаким Крчовски“) — подрачно основно училиште во селото Узем, составен дел на истоименото училиште од градот Крива Паланка.
Училиштето е именувано по првиот македонски просветител Јоаким Крчовски.
Местоположба
Објектот на училиштето се наоѓа во селото Узем.
Андрејци
Андрејци (словенечки: Andrejci) — населба во Општина Моравске Топлице во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Прекмурје. Населбата сега е вклучена во Помурскиот статистички регион.
Нептуниум
Нептуниум (Np, лат. neptunium) — радиоактивен актиноиден метал. Името го добил според планетата Нептун. Нептуниум е радиоактивен елемент со сребрена боја, кој не е застапен во природата. Реагира со кислород, водена пареа и киселини. Со бази не реагира. Елементот е откриен во 1940 година во САД, но тоа откритие е објавено дури 6 години подоцна.
Каменово
Каменово претставува село сместено во општина Петровац на Млави во Србија.
Опис
Приградско земјоделско село од збиен тип, на (138-220 метри) од страна на потокот Грабовац (4 километри), десна притока на Млава, 3 километри северно од Петровац на Млави. Површината на атарот е 1.469 хектари. На почетокот на 20 век во Атарот било езерото Окно кое пресушило со промената на коритото на Млава, а тука се и неколку извори (Калина, Смрдан, Кладенац у Гај, Бучура, Ружица и др.), некои од нив имаат лековита вода. Поврзува четири „маала“: Село, Куќиште, Кришка (семејства Лисиче, Стокиќи, Урсани, Цигиќи и Џибани) и Влачичка (Меѓу). Современиот рурален развој се реализира покрај патот Пожаревац - Петровац на Млави, а селото Дробеж (10 куќи) се наоѓа на левиот брег на Млава, југозападно од главниот дел на селото.
Населението е српско (слави Ѓурѓовден, св. Аранѓел, Ѓурѓиќ, св. Илија, св. апостол Тома, Петровчан, св. Стеван, св. Јован, Митровдан, св. Никола, св. Врачева, св. Тодор, Света Олимпија, Петковица и др.; завет Младенци), староседелци и доселени од Хомоље, Кучајна, Каона во Звижд и Ресава. Индексот на демографско стареење се движи од 0,7 (1961) до 1,4 (1991).
Наводи
44.41028°N, 21.40194°W
Опсада на Светиград (1449)
Опсадата на Светиград започнала на 14 мај 1449 година. По многубројните порази на Османлиското Царство во Албанија, султанот Мурат II одлучил да предводи огромна војска која конечно ќе му нанесе пораз на Скендербег. Главната цел на султанот била да ја освои тврдината во Светиград, во близина на денешниот град Дебар во Македонија. Скендербег се обидел да му пружи отпор на султанот, но сепак на 31 јули бил принуден да ја отстапи тврдината на Турците.
Позадина
Набргу откако Скендербег успеал да ги соедини сите кнежевства во денешна Албанија во 1443 година била формирана Лешката лига. Османлиското Царство веднаш ја испратила своја војска за да го задуши Востанието на Скендербег. Османлиите доживеале пораз во Битката кај Торвиол и Мокра. По овие две големи победи на Скендербег, тој воспоставил дипломатски односи со европските сили, пред сè со Арагон и папата. Мурат II покренал нови воени походи против востаниците на Балканскиот Полуостров, но никако не успевал да ги порази силите на Скендербег. Започнувајќи од 1449 година, сите негови подходи не успеале. Поради овој факт, султанот Мурат II решил лично да се пресмета со албанскиот водач Скендербег. Така, султанот решил дека најнеопходно за неговите воени походи на овие простори бил заземањето на тврдината во Светиград. Оваа тврдина била од стратешко значење за заштита на албанската источна граница.
Албанската интелигенција го информирала на Скендербег за наводните напади на Османлиите. Тие сметале дека војската на непријателот ќе биде околу 17.000 војници, но бројот на армија кој пристигнал на овие простори бил повеќе од 80.000 војници. Неговата војска најпрвин марширала односно се настанила во Битола. По дознавањето на Скендербег околу бројот на Турците, тој набргу побарал помош од Венецијанската република. Нивниот одговор сепак бил негативен. Наместо тоа, тој добил мала поддршка од страна на Неапол и Дубровник. По неколку денови, Мурат се упатил кон Охрид, и од таму по текот на реката Црн Дрим. Скендербег претходно ги организирал и зацврстил позициите кај градовите Кроја, Белград, Светиград и го предупредило населението дека мора да се приклучи кон војната која претстои.
Непосредно пред турската опсада, Скендербег поставил околу 4.000 коњаници на околу седум милји пред светиград. заедно со уште 8.000 војници. По нападот, Османлиите се покажале како посилни по кое силите на Скендербег морале да се повлечат. Така, опсадата на светиград започнала на 14 мај 1449 година.
Опсада
Силата на Мурат броела околу 80.000 војници, со два топа.. Во османлиската војска, голем дел од армијата биле припадници и на воената единица Јаничари. Султанот Мурат понудил огромна сума на пари за оној кој че ги отвори портите на тврдината и ќе се потчине без борба. Оваа понуда не била прифатена од страна на албанските сили. Главен проблем на Скендербег му бил месното население кое ќе се соочи со Османлиите по падот на тврдината. скендербег се упатил кон блиските села за да побара помош и нови војници во борба против Османлиите.
Во секој случај, Скендербег во ниту еден момент не размислувал без борба да ја предаде тврдината. Честопати им задавал изненадени напади на Османлиите. На 22 јуни Албанците презеле голем противнапад, но истиот не бил доволно успешен. По ова, Мурат се обидел да пробие пат преку градските ѕидини, но и тој не бил успешен во тоа. Албанците започнале да сметаат дека Мурат започнува да биде исцрпен, па преовладувало мислењето дека Мурат ќе се врати во Едрене.
Според Марин Барлети биографот на Скендербег, Османлиите го освоиле со измама. Османлиите успеале да наговорат еден од бранителите на градот ноќе да фрли во бунарот едно куче. Следниот ден, кога настанот бил забележан, помеѓу месното население на градот започнало да се создава паника поради недостатокот од вода за пиење. По ова помеѓу војската и населението преовладувале две мислења. Според првото, градот би требало да се опожари целосно, а според другото требало да се направи пробив преку непријателските редови. така била изберена втората варијанта. По неколкумесечните војни и преговори, градот сепак бил предаден. Губењето на Светиград значело голема загуба за Скендербег. Во следните години, Мурат многу лесно ги опседнал и Белград и Кроја.
NGC 4120
NGC 4120 — спирална галаксија во соѕвездието Змеј, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4120 се споменува и како UGC 7121, MCG 12-12-1, CGCG 335-4, IRAS 12060+6949.
Откривање
Објектот е откриен на 6 април 1793 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4120 е од видот Scd. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 4120 има привидни димензии од 1,7' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 166°.
Други поделби
Проучување на NGC 4120 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 38553. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 25; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4393. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1411.
NGC 6717
NGC 6717 — збиено ѕвездено јато во соѕвездието Стрела, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6717 се споменува и како Pal 9, GCL 105, ESO 523-SC14.
Откривање
Објектот е откриен на 7 август 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6717 е од видот VIII. Видливиот сјај со голо око изнесува 8,4 m. NGC 6717 има само една позната привидна димензија, која изнесува 5,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 18 ч 55 м 6,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -22° 42' 1"".
Други поделби
Проучување на NGC 6717 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 340; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6860. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1155.
Лестер Јанг
Лестер Вилис Јанг (27 август 1909 - 15 март 1959), со прекар „Прес“ или „През“, бил американски џез-музичар (тенор-саксофонист и повремен кларинетист).
Јанг се истакнал уште додека бил член на оркестарот на Каунт Бејзи како еден од највлијателните свирачи на саксофон. За разлика од многу негови врсници, Јанг свирел со релаксиран, извонреден тон и користел софистицирани хармонии, користејќи го она што еден критичар го нарекол „слободно лебдечки стил, тркалање и нуркање како галеб, банкарство со ниски, фанки рифови што задоволува танчери и слушатели“. Познат по неговиот интровертен стил, тој измислил или популаризирал голем дел од жанрот на Хипстерите кој бил поврзан со музиката.
Животопис
Лестер Јанг е роден во Вудвил, Мисисипи, во близина на Њу Орлеанс, Луизијана, a израснал во музичко семејство. Неговиот татко, Вилис Хенди Јанг, бил учител и водач на музичка група, неговиот брат Ли Јанг бил тапанар, а неколку други роднини биле професионални музичари. Додека растел во Њу Орлеанс, Јанг работел уште од петгодишна возраст за да заработи пари за семејството, продавајќи весници и чистејќи чевли. Кога имал десет години, ги научил основите на трубата, виолината и тапаните и се приклучил кон семејната група, одејќи на турнеи во бројни градови на југозападот.
Јанг ја напуштил семејната група во 1927 година, на возраст од 18 години, бидејќи одбил да патува во Јужните американски држави, каде што биле во сила законите на Џим Кроу и каде имало расна сегрегација. Тој станал член на „Бостонците“, предводен од Арт Бронсон, и го избрал тенор-саксофонот како главен инструмент. Јанг имал навика да замине, да работи, а потоа да си оди дома. Во 1932 година се вратил дома и станал член на „Сините ѓаволи“, предводени од Волтер Пејџ.
Дурачка Река
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Дурачка Река, во југоисточниот дел на територијата на Општина Крива Паланка, на неколку километри оддалеченост од градот Крива Паланка, поради што припаѓа на неговата рурбална зона. Неговиот атар се издига високо на Осоговските Планини. Селото е планинско и раштркано, чии маала се издигаат на надморска височина од 800 до 1.140 метри.
Лестер Јанг
Период со Каунт Бејзи
Во 1933 година, Јанг се населил во Канзас Сити (Мисури), каде што свирел во неколку групи, по што станал познат како член на групата на Каунт Бејзи. Неговиот начин на свирење се одликувал со релаксиран стил, кој остро се разликувл со посилниот пристап на Колман Хокинс, доминантниот тенор-саксофон во тоа време. Едно од клучните влијанија врз Лестер Јанг бил Френк Трумбауер, кој станал познат во 1920-те години со Пол Витман и свирел саксофон на C-мелодија.
Дурачка Река
Географија и местоположба
Дурачка Река се наоѓа југоисточно од градот Крива Паланка, во долината на истоимената река.
Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Клисура, Кошарски Дол, Вигње, Самоков, Самоковски Дол, Шупљи Камен, Лазовски Дол, Долишта, Шоповски Дол, Заградски Дол, Срчово и Којдумски Дол.
Селото има особен разбиен тип. Се разликуваат маала кои се именувани по родовите, па така има маала колку и родови, односно 14.
Средишно маало е Меанџиското, каде се сместени училиштето, задружниот дом и селските гробишта.
Историја
Познатиот Осоговски манастир имал поседи на атарот на селото до Втората светска војна, кога земјиштето било предадено на селаните. Тоа било најплодната земја во селото, а името е зачувано и денес, познато како Метов од „метох“.
Во век, Дурачка Река било село во Кривопаланечка каза на Отоманското Царство.
Стопанство
Атарот е голем и зафаќа простор од 25 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 1.242,6 хектари, на пасиштата отпаѓаат 690,8 хектари, а на обработливото земјиште 475,6 хектари.
Селото, во основа, има мешовита земјоделска функција.
Мештаните на повисоките маала на селото имаат идеални услови за сточарство и шумарство. Во минатото, на осоговските пасишта биле подигнувани колиби.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Дурачка Река имало 510 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, во 1905 година во Дурачка Река имало 688 жители, под врховенството на Бугарската егзархија.
Дурачка Река е средно село по големина, но со преполовен број на жители. Така, во 1961 година селото броело 715 жители, а во 1994 година 363 жители, македонско население.
Според пописот од 2002 година, во селото Дурачка Река живееле 290 жители, од кои 289 Македонци и 1 Влав.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 250 жители, од кои 237 Македонци, 1 Србин и 12 лица без податоци.
Родови
Дурачка Река е село со македонско православно население, кое главно е старинско, но има и доселеници.
Родови во Дурачка Река се: Качарци (3 к.) и Келевци (3 к.), потекнуваат од еден предок; Самарџици (6 к.), живеат во горниот дел на селото; Валјавичарци (8 к.), сместени во долината на Дурачка Река, во посебно маало, каде поседуваат валавници; Метовци (10 к.), сместени во истоименото маало; Шопевци (4 к.), името го добиле бидејќи дошле негде од Шопско; Коријанци (10 к.), го добиле името бидејќи маалото им се наоѓа опколено од кории; Меанџици (9 к.), името го добиле по предокот, кој имал прекар Меанџија; Рачичани (4 к.), Којдунци (4 к.), Пладништани (3 к.), Лекови (3 к.), Ќусини (7 к.), Заградци (5 к.), Новаковци (6 к.), Рајковдолци (5 к.) и Студендолци (2 к.).
Според истражувањата пак на Бранислав Русиќ во 1953 година, родови во селото се:
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Крива Паланка, која била една од малкуте општини, кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.
Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Крива Паланка.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Кривопаланечка градска општина, во која покрај градот Крива Паланка, се наоѓале и селата Б’с, Варовиште, Дренак, Дрење, Дурачка Река, Киселица, Конопница, Кошари, Лозаново, Мартиница и Станци. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната Општина Дурачка Река, во која влегувале селата Б’с, Дренак, Дурачка Река и Станци.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 0956 според Државната изборна комисија.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 275 гласачи.
Културни и природни знаменитости
Во селото Дурачка Река според евиденцијата во Регистарот на културно наследство на Управата за заштита на културното наследство на Македонија (УЗКН) прогласен е 1 објект за споменик на културата и со тоа за културно наследство на Македонија:
Иселеништво
Од селото, по Првата светска војна, а најмногу по Втората светска војна се отселиле многумина. Се смета дека се отселиле околу 50 домаќинства. Иселеници се сретнуваат во овчеполските села (Џумајлија и Каратманово), во Банат (Јабука) и во градовите Скопје и Крива Паланка.
Лазар Дунѓерски
Лазар Дунѓерски (Србобран, 25 март 1833 - Србобран, 13 јули 1917) бил трговец, земјопоседник, индустријалец и филантроп.
Биографија
Семејството Дунѓерски важело за најпочитувано и најбогато во Бачка, а можеби и во цела Војводина. Лазар бил трет, најмлад син на богатиот економист и земјопоседник Гидеон „Гeце“ Дунѓерски и Персида Дунѓерски, р. Летиќ. Имал двајца браќа, Александар и Новак и една сестра, омажена со свештеникот Тодоровиќ во Пивнице. На синот на Новак Стеван му биле конфискувани 1.000 хектари земја по Втората светска војна.
Лазар во родното место завршил српско основно училиште, а потоа гимназија во Врбас. Своето школување, прекинато со Унгарската револуција во 1848 година, го продолжил во Карловац, а потоа повисоките класови (филозофија) во Пожуна, каде што дипломирал во 1853 година. По неполна година, поради болест ги напуштил правните студии во Виена, на 20 години и се посветил на економијата.
Семејната капела со костурница ја изградил на православните гробишта во Срборан во 1884-1886 година. Капелата ја украсиле уметниците Стева Тодоровиќ и Марковиќ од Белград. Копанството на иконостасот и другата столарија го направил Киснер од Нови Сад. Коските на стариот Гидеон Дунѓерски, познат како „Дедо Геце“, најпрвин биле пренесени во капелата. Во 1895 година е погребано и девојчето Ленка Дунѓерски.
Тој голем српски добродетел починал во 1917 година на 85-годишна возраст во Нови Сад.
Економска работа
Започнал да работи со капитал од 240 синџири обработливо земјиште во Сентомаш. За кратко време тој купил имот во Црна Бара во Банат, тогаш големиот имот со индустриски претпријатија во Чибу во Бачка, имотот Камендин во Нови Сад, имотот во Хајдучи, Чибу и Кирти, потоа Кулпин, Турскиот Бечеј и голем број на земјиште имот во округот Пешта. Изградил две пиварници-во Чиб (1892, Пивара Челарево) и(Велики Бечкерек) Зрењанин (1878), две фабрики за алкохолни пијалоци-во Чиб и Сентомаш, две мелници-во Нови Сад и Инѓија и во 1902 година купил фабрика за килими-„Српски“ во Велики Бекерек. Во 1873 година купил голема гостилница „Кај царицата Јелисавете“ во Нови Сад (за 109.000 ф.)
Тој се држел до неколку илјади синџири на земјиште за изнајмување (Модош во Банат, Сиринг, Бачалмаш), тој ги кренал свињи, марва и овци. Тој бил најголемиот економист и еден од најголемите трговци со храна и добиток во поранешна Унгарија. Имал бродови на Дунав, Тиса и Бегеј, кои превезувале храна. Својата работа и имот ја проширил во Босна и Србија. Поседувал голем број трговски и индустриски претпријатија, варовник, трговија со кожа и волна.
Влијание
Тој ја претставувал „сивата еминенција“ на Либералната партија, група интелектуалци собрани околу политичката програма на Светозар Милетиќ, која се појавила по распаѓањето на Народната партија. Бил член на Управниот одбор на Матица Српска. Основач бил и помагач на голем број индустриски и трговски компании. Неговото име се поврзувало со формирањето на неколку српски монетарни институти: Централниот кредитен институт во Нови Сад, Српската банка во Загреб, Генералната трговска банка во Сомбор, Првата штедилница Сентомаш во Србобран итн. Бил претседател на Српската банка во Загреб и почесен член на Новисадската трговска младина. Од самиот почеток бил член на Патронажот на стопанствениците. Бил член на Управниот одбор на Матица Српска во Нови Сад и претплатник на многу книги, меѓу кои и оние на Српската книжевна задруга во Белград. За време на Балканските војни дал голем придонес во Друштвото на Црвениот крст на Србија во Кралството Србија.
Донации
За катедралната црква во Нови Сад брачниот пар Лазар и Софија Дунѓерски купиле големо ѕвоно тешко 2666 килограми. Ѕвоното било отстрането за време на Првата светска војна за да се прелее во австроунгарските топови. Во 1895 година, тој подигнал нова театарска зграда во Нови Сад, откако претходната изгорела во пожар. „Театарот Дунџер“ „никнал “ во дворот на неговиот хотел „Кај царицата Јелисавете“ во Нови Сад, и го подарил на Здружението за Српски народен театар. Свеченото отворање на зградата на Новосадскиот театар се одржало на 4 февруари 1895 година. По смртта на неговата сакана ќерка Ленка (1895), Лаза многу повеќе се свртел кон хуманитарната работа. Така во 1896 година тој направил придонес од 5.000 ф. за „Фондот Свети Сава“. Во исто време, тој издвоил 1000 ф. за Фондот на српската гимназија во Нови Сад-„во спомен на неговата рано почината ќерка Ленка“. Благодарение на донациите (380.000 круни), 1898 година подигната била трикатница на домот на Српската образовна установа за ''девојки во Будимпешта-Просветната црква Св. Мајка Ангелина'' - „Ангелинеум“. Зградата се наоѓала на главната улица на Пешта. Дунѓерски го составил „Основното писмо“ за неговата донација, кое било објавено во 1905 година. донирал 50.000 круни на санаториумот „Кралица Елизабета“ во Будимпешта за болни од туберкулоза и 30.000 круни на Црвениот крст во Србија и Црна Гора за време на балканските војни. Како голем патриот и донатор, Привредник донирал 100.000 круни на Српската стопанска асоцијација. Во 1902 година донирал 1000 к. на српскиот женски интернат во Загреб. Тоа била негова компензација, како член на Управниот одбор на Српска банка во Загреб. Тој помагал на српскиот учителски дом во Нови Сад во 1913 година, со 1.000 прилози.
NGC 2098
NGC 2098 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Златна Рипка, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2098 се споменува и како ESO 57-SC28, in LMC.
Откривање
Објектот е откриен на 31 јануари 1835 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 5 ч 42 м 30,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 68° 16' 32".
Други поделби
Проучување на NGC 2098 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 445; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9163.