cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
South Park
Политичко влијание
Иако многумина конзервативци го осудуваат шоуто, растечка популација на луѓе кои имаат централно-десничарски политички убедувања, вклучувајќи ги и тинејџерите и младите луѓе, го прифаќаат шоуто поради неговата тенденција да ги исмева либералните ставови и да ги сатиризира либералните славни личности и икони. Политичкиот критичар Ендру Саливан ја именува групата "Саут Парк републиканци" односно "Саут Парк конзервативци". Саливан ја класифицира групата како "екстремно скептична во однос на политичката коректност но од друга страна општествено либерална за многу прашања", иако, фразата која ѝ е припишана, вели тој, има повеќе за цел да биде неформална индикација за верувањата отколку голема партиска етикета. 'Брајан Ц. Андерсон ја опишува групата како "главно окарактеризирана по нејзините слини либерални верувања и одбивањето на поконзервативната општествена политика" и додава дека иако шоуто е склоно кон "пакосно шегување на сметка на конзервативците", тоа се наоѓа "во првите редови од конзервативниот бунт против либералните медиуми"'.
Паркер и Стоун ја минимизираат поврзаноста на шоуто со каква било политичка припадност и негираат имање на политичка агенда при создавањето на епизодите. Тие двајца тврдат дека во најголем процент моментите на сатиризирање на општоприфатените либерални ставови во шоуто се само заради фактот што тие повеќе претпочитаат да се шегуваат на сметка на либералите отколку на сметка на конзервативците. Додека Стоун е цитиран во изјавата "Мразам конзервативци, но навистина е*ано мразам либерали", Стоун и Паркер објаснуваат дека она што ги поттикнува да сатиризираат дадена "мета" потекнува од инсистирањето на таа "мета" да им кажува на другите луѓе како да се однесуваат. Дуото објаснува дека либералите ги доживува како луѓе кои се во заблуда дека го имаат правото да бидат поштедени од сатира и дека се склони кон наметнување на политичка коректност спроведувајќи диктатура над граѓаните на Средна Америка.
Паркер и Стоун не се доживуваат себеси или пак Саут Парк како партиски ориентирани, и тие ја отфрлаат етикетата "републиканскиот Саут Парк" односно "конзервативниот Саут Парк" како сериозно обележување, сметајќи дека било кое од овие две етикетирања имплицира дека некој строго се држи до конзервативните или либералните ставови. Канадскиот колумнист 'Џејми Ј. Веинмен забележува дека повеќето тврдокорни конзервативци кои самите себе се идентификуваат како "Саут Парк републиканци" започнуваат да се оградуваат од таквата класификација откако шоуто ги омаловажува републиканците во епизодата "Најдобри пријатели засекогаш"' од петтата сезона (2005).
Музика
Паркер вели дека различните начини на користење на музиката се од особено значење за Саут Парк. Неколку ликови често пуштаат или пеат песни со цел да го променат или да влијаат на однесувањето на одредена група на луѓе, или да ги образоваат, мотивираат или индоктринираат другите. Исто така, во шоуто често се сретнуваат сцени во кои нивните ликови имаат реакции на негодување за настапите на некои популарни музичари.
Адам Бери, оригиналниот успешен композитор на шоуто, користи синтеза од звуци за да симулира мал оркестар и често алудира на постоечки познати музички дела. Бери, исто така, користи потпишана акустична гитара и мандолина како лајтмотиви. По заминувањето на Бери, Џејми Данлеп и Скот Николеј од студијата на Мед Сити Продакшн со седиште во Лос Анџелес обезбедуваат оригинална музика за наредните седум сезони на шоуто. Од 2008 година, Данлеп е наведен во списокот на учесници во серијалот како единствен успешен композитор на шоуто. Придонесите на Данлеп за шоуто се едни од ретките кои не се постиганти во сопствените продукциски канцеларии на шоуто. Данлеп го чита сценариото, создава добитна комбинација користејки дигитален аудио софтвер, и потоа аудио дадотеката ја испраќа преку мејл до студијата на Саут Парк, каде се приспособува на целосната епизода.
Во прилог на пеењето, во обид да им објасни нешто на децата, Готвачот пее за работи кои се поврзани со она што се открива во заплетот. Овие песни се оригинални композиции напишани од страна на Паркер, и изведени од Хајс во истиот Р&Б стил со сексуален нагласок кој тој го користи во текот на својата музичка кариера. Бендот ДВДА, составен од Паркер и Стоун, заедно со членовите на екипата на шоуто Брус Хауел и 'Д.А. Јанг, ја изведуваат музиката за овие композиции и сè до смртта на ликот во шоуто, се запишуваат како "Бендот на Готвачот"' во списокот на учесници на крајот од секоја епизода на серијата.
Меѓу ѕвездите кои се појавуваат како гости и имаат кратко учество во епизодата "Помош за Готвачот" од втората сезона на шоуто (1998) спаѓаат : Рик Џејмс, Елтон Џон, Мит Лоуф, Џо Страмер, Ози Озборн, Прајмс, Ренсид и Вин. Групата Корн, ѕвездите во гостинска улога, во епизодата "Сјајната мистерија на Корн за пиратските духови" од третата сезона (1999), премиерно го претставува својот сингл "Далеку од мене".
Рејтинзи
Откако Саут Парк дебитира, тој прераснува во голем успех за Комеди Централ што се однесува до рејтинзите и се смета дека ги има најголемите заслуги за упехот на каналот.
Првата епизода на шоуто "Картмен оди на анално испитување", заработува Нилсен рејтинг од 1,3 (980, 000 гледачи) што претставува висок рејтинг за кабелска програма. Шоуто веднаш предизвикува голема реакција (жагор) кај телевизиските гледачи и масовни групи од публиката на шоуто започнуваат да се собираат на колеџ кампусите. Со емитувањето на осмата епизода "Прегладнетиот Марвин", три месеци по отпочнувањето на шоуто, рејтинзите и гледаноста тројно се зголемуваат и Саут Парк веќе станува најуспешното шоу во историјата на Комеди Централ. Прикажувањето на десеттата епизода "Дамјан", наредниот февруари, ја зголемува гледаноста за уште 33%. Епизодата добива рејтинг од 6,4 кој во тоа време е десет пати поголем од просечниот рејтинг на било кое кабелско шоу емитувано во ударно телевизиско време. Рејтинзите го достигнуваат врвот со втората епизода од втората сезона, "Мајката на Картмен сè уште е валкана о*оспија", прикажана на 22 април 1998 година. Епизодата постигнува рејтинг од 8,4 (6,2 милиони гледачи) и, тогаш, освојува рекорд за највисоко рангирано не-спортско шоу во основната историја на кабелските телевизии. Во духот на 1998 година, осум од десет највисоко рангирани шоуа на основните кабелски телевизии се епизоди од Саут Парк.
Третата сезона (1999) го означува почетокот на опаѓањето на рејтинзите на серијалот. Премиерата на оваа сезона привлекува 3,4 милиони гледачи со огромен пад од 5,5 милиони во споредба со првата епизода од претходната сезона. Стоун и Паркер овој пад на рејтинзите на шоуто го припишуваат на крената врева од страна на медиумите во врска со шоуто, напоменувајќи дека рејтинзите на третата сезона се одразуваат на "вистинската" група на обожаватели. Четвртата сезона (2000) води кон понатамошно намалување на рејтинзите на шоуто, со просек од нешто над 1,5 милиони гледачи. Сепак рејтинзите на крајот повторно се зголемуваат, и од 5-та до 9-та сезона забележан е постојан просек од 3 милиони гледачи по епизода. Иако гледаноста на шоуто е помала од онаа кога тоа го достигнува врвот на својата популарност, Саут Парк останува највисоко рангираната серија на Комеди Централ. Премиерата на 14-та сезона (2010) добива 3,7 милиони гледачи, со што станува највисоко рангираната премиера од 1998 година.
Калап (обувки)
Калап е направа која го имитира обликот на стапало и се става во обувка за зачувување на нејзиниот облик, а со тоа и нејзината трајност. Поквалитетните калапи се прават од полно дрво, обично кедар, кој спречува мириси и впива влага. Поевтините калапи се направени од пластика, со прачка со намотана метална пружина, но тие не впиваат влага и не спречуваат мириси. Бидејќи пластичните калапи се полесни, тие се сметаат за позгодни за на пат.
Horma
Медисон Сквер Гарден
Медисон Сквер Гарден, честопати пишувана и како MSG и позната како Градината или Светската Најпозната Градина, е арена за многу намени во Менхетн, Њујорк Сити и е сместена на 8мата Населба, меѓу 31вата и 33тата Улица, на врвот на станицата во Пенсилванија.
Чирчело
Чирчело — општина во покраината Беневенто од регионот Кампанија, Италија.
Список на државни водачи во 796 година
Ова е список на државни водачи во 96 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Космос-591
Космос-591 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 2 октомври 1973 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 40 килограми. Космос-591 бил комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 114,1 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 73,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1486 км, а најмалото на 1348.
Црква „Св. Димитриј“ - Стануловци
Свети Димитриј — опожарена главна селска црква во селото Стануловци.
Местоположба
Црквата е сместена во крајниот североисточен дел од селото, на возвишение коишто ѝ дава доминантна положба во однос на остатокот од селото.
Историја
Црквата се претпоставува дека била изградена во XV век. Според други извори, таа била изградена во XIX век. Иконите биле изработени од Коста Зограф и од непознат автор во XIX век. Во 2003 година, црквата била опожарена и од вредните предмети ништо не е сочувано.
Архитектура
Од остатоците на храмот се забележува дека таа гадбата имала правоаголна основа со многуаголна апсида на источната страна. Главниот влез на црквата се наоѓал на западната страна, а таа имала и спореден влез на јужната страна. Градена била од камен и била варосана. Во дворот на црквата се сместени селските гробишта.
IC 875
IC 875 — галаксија во соѕвездието Лира, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 875 се споменува и како MCG 7-38-9, CGCG 228-11.
Откривање
Објектот е откриен на 19 октомври 1887 година од страна на Луис Свифт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 875 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 15 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. IC 875 има привидни димензии од 0,7' х 0,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 18 ч 30 м 2,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +39° 57' 53"". Положбениот агол на објектот е во износ од 145°.
Други поделби
Проучување на IC 875 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 61958.
Краткомуцеста мечка
Краткомуцеста мечка — изумрен вид на мечка. Овој вид ја претставува најголемата мечка која некогаш живеела на земјата. Била распрoстранета во Северна Америка пред помеѓу 1,6 милиони и 10 000 години. Како многуте видови од поранешната мегафауна, и овие мечки изумреле на крајот на периодот плеистоцен.
Класификација и еволуција
A. simus припаѓа во потсемејството Tremarctine, кое е карактеристично за Новиот Свет. Претходен член на ова потсемејство бил Plionarctos кој живеел во Тексас за време на плиоценот. Овој ред се смета за претходник на краткомуцестата мечка и на денешната очилна мечка (Tremarctos ornatus). Има 2 признати подвидови :
Особености
Висината на оваа мечка достигнувала и до 2 метра до рамениците кога стои на 4 нозе. Исправена на задните достигнувала висина и над 3,4 метри. Се проценува дека тежела помеѓу 860 и 940 кг, што е за околу 42% поголема од денешното Гризли. Најголемите примероци се пронајдени на Алјаска и на територијата Јукон. Мажјаците биле за 20% поголеми од женките. Оваа мечка била најголемиот грабливец во Северна Америка за време на леденото доба. Черепот е необичен бидејќи нема убаво дефинирано чело и поседува кратка муцка, така што повеќе личи на редот Panthera отколку на денешните мечки. Мускулите кои ја движат долната вилица биле екстремно развиени. Како што кажува името, мечката имала кратка муцка, и осет за мирис 2 пати поголем од денешните мечки, што им овозможувал да намирисаат мрша на многу големо растојание. Според градбата на вилицата, се претпоставува дека овие мечки можеле да ги јадат и коските.
Според анализи на коските откриено е дека страдале од болести на коските како и инфекции слични на туберкулоза и сифилис.
Распространетост
Ова е мечка од Северна Америка и живеела од Алјаска и Канада па сè до централно Мексико, и од Калифорнија до Вирџинија. Била најбројна од првите северноамерикански мечки, а најмногу ги имало во подрачјето на Калифорнија.
Исхрана
Анализите врз коските на овие мечки, покажале високи концентрации на азот-15. Азот-15 е стабилен изотоп кој се акумулира кај месојадите кои не конзумираат растенија. Всушност се докажува дека A. simus биле строг месојадец. Се проценува дека на возрасна единка дневно и биле потребни околу 16 кг месо за да преживее. Според една теорија, оваа мечка била брутален грабливец кој ги совладува големите цицачи од плеистоценот благодарение на неговата физичка сила. Оваа идеја се смета за проблематична, бидејќи иако е голема, оваа мечка има прилично нежна градба. За да лови животни од тогашната мегафауна, би требало да има многу покомпактна структура на скелетот. Според други експерти оваа долгонога мечка ловела помали тревопасни животни како степските коњи и саига антилопите на начин сличен како што тоа денес го прави гепардот. Сепак, се смета дека тежината на мечката би била хендикеп за ваквиот начин на лов, како и зглобовите на скелетот кои укажуваат на градба која не е адаптирана на нагли свртувања кои се карактеристични за грабливците кои го бркаат пленот. Доктор Пол Метјуз (палеонтолог на Алјаскиот универзитет „Фербенкс“) открива дека овие мечки имале движење слично на камила или коњ, и градба која давала повеќе предност на издржливоста отколку на брзината. Се смета дека Arctodus simus немала доволно добра градба да биде активен грабливец, па затоа ја употребувала својата големина да ги избрка помалите грабливци како Canis dirus, Smilodon и Американскиот лав, и да им го преземе пленот.
Истребување
Овие џиновски мечки исчезнале пред околу 12.000 години. Како дел од причините се претпоставува дека е изумирањето на нивен плен но и конкуренцијата од страна на помалите сештојадни кафеави мечки кои се доселиле во Северна Америка од Евроазија. Нивното исчезнување се поклопува и со појавата на подобрените техники за лов на палеоиндијанците што можеби учествувало во нивното истребување, како на директен начин (лов на мечките) така и на индиректен начин (преголемото ловење на животни кои биле главен плен на овие мечки).
Мајк Пенс
Мајкл Ричард  „Мајк“ Пенс (роден на 7 јуни 1959) — американски политичар, поранешен гувернер на Индијана и потпретседател на САД.
На функција потпретседател на САД стапува на 20 јануари 2017 година. Пред извршување на функцијата потпретседател, Мајк Пенс бил 50-ти гувернер на државата Индијана во периодот од 2013 до 2017 година. Исто така тој бил и член на Претставничкиот дом на САД од 2001 до 2013.
Пораснат во Колумбо, Индијана, дипломирал на Универзитетот во Индиана (Robert H. McKinney School of Law). По завршувањето на високото образование тој ја започнува својата политичка кариера. По губењето на двете шанси за да добие место во Американскиот конгрес (1988 и 1990), тој станува водител на конзервативна радио-тв програма од 1994 до 1999 година. Подоцна во 2000 година Пенс ќе биде избран во Американскиот конгрес и таму ќе ja претставува неговата држава Индијана (2-ра област) и 6-та област во Претставничкиот дом на САД во период од 2001 до 2013 година. Тој ќе биде и претседател на Републиканската конференција (2009 до 2011). Мајк Пенс важи за „принципиелен конзервативен политичар‘‘ и поддржувач на конзервативното ‚‚Tea Party‘‘ движење, наведувајќи постојано дека тој е ‚‚христијанин, конзервативец и републиканец, по овој редослед‘‘.
Откако станува Гувернер на Индијана, јануари 2013 година, Пенс го иницира најголемото даночно намалување во историјата на државата Индијана и поттикнува зголемување на средствата за нови иницијативи во образованието.
На 8 ноември 2016 година, Пенс беше избран за потпретседател, откако во јули ја напуштил својата кампања за гувернаторски реизбор во Индијана. Тој во својство на кандидат за потпретседател на државата заедно со тогашниот кандидат-претседател Доналд Трамп трчаа да ги добијат Претседателските избори во САД (2016) и со тоа да ги освојат двете највисоки функции во САД, Претседател на Соединетите Американски Држави (Д.Т) и Потпретседател на Соединетите Американски Држави (Мајк Пенс). На тие избори нивен против кандидат беше Хилари Клинтон.
NGC 4522
NGC 4522 — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4522 се споменува и како UGC 7711, MCG 2-32-137, CGCG 70-168, VCC 1516, IRAS 12311+0926.
Откривање
Објектот е откриен на 18 јануари 1828 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4522 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,6 m/лм2. NGC 4522 има привидни димензии од 3,6' х 1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 33 м 39,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +9° 10' 27"". Положбениот агол на објектот е во износ од 33°.
Коле Санита
Коле Санита — општина во покраината Беневенто од регионот Кампанија, Италија.
Космос-592
Космос-592 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 2 октомври 1973 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 40 килограми. Космос-592 бил комуникациски сателит.
Билјана Цоковиќ
Билјана Цоковиќ ( во —  во Бартоу, Флорида) — македонска пливачка. Таа се натпреварувала во дисциплината 10 километри на првото Светско првенство во пливање на отворени води на ФИНА и го освоила 15. место. Таа загинала во сообраќајна несреќа.
Црква „Св. Три Јерарси“ - Солун
Свети Три Јерарси (Τριών Ιεραρχών) — црква во градот Солун, Егејска Македонија. Влегува во состав на Солунската епархија на Цариградската патријаршија.
Храмот се наоѓа на улица „Стромница“ бр. 59. Камен-темелникот е поставен во мај 1973 г. од митрополит Леонид Солунски, а изградбата траела 20 години. Во 1990 г. работите конечно завршиле, и на 17 октомври 1993 г. храмот е отворен од митрополитот Пантелејмон II Солунски.
Градбата претставува крстокуполен храм во византиски стил, дело на архитектот Димитриос Христидис. Храмот наликува на катедралата „Св. Софија“ во Цариград, која има бројни куполи на покривот. Црквата е една од најголемите во Грција со површина од 1.200 м2 и висина од 29 м. Камбанаријата е висока 34 м. Женската црква зафаќа 450 м2, а само олтарот се протега на 113 м2. Црквата има подно греење и климатизација. Во неа се чува иконата на Трите Јарарси донесена од грчките доселеници од Понт, како и мошти на истите светители — Василиј Велики, Григориј Богослов и Јован Златоуст. Залепен за храма од север е параклисот на мајките на тројцата светци — Емилија, Нона и Антуса. Во внатрешнсота се параклисите „Св. Артемиј“ и „Св. Атанасиј Метеорски“, а во подрумот има духовен центар.
Список на државни водачи во 1203 година
Ова е список на државни водачи во 203 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Мирјана Бошевска
Мирјана Бошевска (р. во ) — пензионирана македонска пливачка во слободен стил и мешан од Македонија. Таа двапати се натпреварувала за нејзината родна земја на Летните олимписки игри: 1996 и 2000 година. Таа била првата жена што ја претставувала Македонија на Олимпијада. Таа пливала за Универзитетот во Вирџинија и четири години по ред била во сеамериканска прва екипа.
NGC 2298
NGC 2298 — збиено ѕвездено јато во соѕвездието Крма, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 8 мај 1826 година од страна на Џејмс Данлоп, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 9 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2298 е од видот VI. Видливиот сјај со голо око изнесува 9,3 m. NGC 2298 има само една позната привидна димензија, која изнесува 5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 6 ч 48 м 59,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 36° 0' 17".
Други поделби
Проучување на NGC 2298 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 360; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7100.
Поранешно училиште „Свети Сава“
Поранешно училиште „Свети Сава“ — историска училишна зграда во стариот дел на Охрид, прогласена за значајно културно наследство на Македонија.
Местоположба
Зградата се наоѓа во рамките на Самоиловата тврдина, на доминантна висорамнина на ридот Дебој во маалото Месокастро. Сместена е блиску до „Пресв. Богородица Привлептос“ и „Св. Константин и Елена“. Адресата е ул. „Нада Филева“ б.б.
Историја и архитектура
Училиштето е е изградено во 1898 – 1899 г. во неокласичен стил со барокни елементи во ренесансен манир. Зградата иам приземје, кат и делумен подрум. Изведена е во масивна конструкција — најдолниот дел е од камен со изразени фуги, а приземјето и катот се од тули со дрвена меѓукатна конструкција. Покривната конструкција е дрвена, а покривот е четириводен, покриен со стари ќерамиди и дасчена оплата. Фасадата има строги геомтериски облици со богата декорација. Прозорците имаат профилирани венци и триаголни тимпанони и фризови.
Во 1980 г. зградата е санирана, ремонтирајќи го покривот и обновувајќи ја електричната и водоводната инталација. Подрумот (или приземје гледано од понискиот дел) на зградата е пренаменет во копаничарска работилница. Потоа одржувана е само оваа просторија бидејќи зградата повеќе не се користела за образовни цели. По 1980 г. градбата не се употребувала постојано. Срушени се делови од подот, а меѓукатната конструкција е уништена. Уништена е и фасадата. Освен подрумот, останатиот дел е затворен како опасен за посетители бидејќи е во состојба на рушење.
Лотен Далгрен
Ева Шарлота Каролина Далгрен (23 април 1851 - 14 јануари 1934 година) била шведска писателка, новинарка, уредничка на весници, феминистка и суфражист. Од 1891 до 1907 година, таа служела како уредник на списанието Dagny, водечки гласноговорник на шведското женско движење. Таа исто така била член на Здружението Фредрика Бремер, најстарата организација за правата на жените во земјата. Таа била наградена со шведскиот кралски медал Litteris et Artibus за нејзиниот придонес во литературата и историјата.
Ран живот
Лотен Далгрен е родена на 23 април 1851 година во Стокхолм, Шведска. Нејзиниот татко, Фредрик Аугуст Далгрен, бил јавен службеник и имал успешна кариера како автор. Меѓу неговите дела е и Värmlänningarne, комедија која првпат била изведена во 1846 година. Во 1870-тите, тој станал познат по неговата поезија на шведски дијалект, а во 1971 година бил примен во Шведската академија. Мајката на Далгрен, Улрика „Ула“ фон Хеланд била внука на писателот, историчарот и поет Ерик Густаф Гејер. Родена во богато семејство, Далгрен развила интерес за пишување. Посетувала приватно училиште во Стокхолм, а подоцна започнала јазични студии во странство. По завршувањето на образованието, неколку години работела како учителка.
Кариера
Писателската кариера на Далгрен започнала во доцните 1880-ти. Работела како уредник на весникот Афтонбладет. Во 1887 година, таа станала член на одборот на Здружението Фредрика Бремер (FBF), најстарата организација за правата на жените во Шведска. Во 1891 година, таа станала уредник на списанието на здружението Dagny - списание кое се фокусирало на правата на жените, родовите улоги и феминизмот во Шведска, и останала во неговиот одбор до 1907 година. Во тоа време, таа напишала неколку статии за литературни теми, како и за женски политички спектар. Под покровителство на ФБФ, таа одржувала предавања за жените од работничката класа и пишувала сатирична поезија и фарси. Како поддршка на движењето за право на глас на жените во тоа време, таа служела како претставник на ФБФ во комитетот за право на глас. Од 1901 до 1906 година била секретарка на друштвото.
Како автор, Далгрен објавила неколку извештаи за нејзината семејна историја. Ransäter. Värmländska släktminnen från adertonhundratalets förra hälft upptecknade, објавена во 1905 година, бил голем напредок во нејзината книжевна кариера. Тоа се покажало толку популарно, па таа морала да поднесе оставка од редакцијата Dagny ' за да се фокусира на нејзиното пишување. Таа дополнително ја зацврсти својата репутација како автор кога го издала Ur Ransäters familjearkiv. Dagboks- och brefutdrag sammanförda две години подоцна. Од 1905 до 1916 година, Далгрен продолжила да пишува за личните истории. Таа објавила седум тома од писмата и документите на нејзиното семејство од нејзиниот роден град Вермланд. Како обожавател на феминистичката реформаторка Фредрика Бремер (1801–1865), делата на Далгрен се фокусирале на презентирање на културната историја на нејзиниот роден град Вермланд и пишување извештаи за жените.
Подоцнежни години
Во 1920-тите, Далгрен напишала мемоари кои биле објавени од Wahlström &amp; Widstrand. Во 1921 година, Далгрен била почестена со шведскиот кралски медал Litteris et Artibus за нејзините услуги за литературата и историјата. Таа ја издала својата последна книга Френсис фон Кох неколку месеци пред нејзината смрт.
Далгрен починала во Џуршолм, на 14 јануари 1934 година.
Баротропен флуид
Густината на повеќето течности е речиси константна (изопикнична), така што може да се каже дека нивните густини слабо се менуваат во зависност од притисокот и температурата. Водата, која се менува само неколку проценти во зависност од температурата и соленоста, може приближно да се смета како баротропна. Генерално, воздухот не е баротропен, бидејќи е функција од температурата и притисокот; но, под одредени околности, претпоставка дека е баротропен може да биде корисна.
Во астрофизиката, баротропните течности се важни во проучувањето на ѕвездената внатрешност или на меѓуѕвездената средина. Една вообичаена класа на баротропни модели што се користат во астрофизиката е политропниот флуид. Типично, претпоставка за баротропсност не е многу реална.
Баротропниот тек е генерализација на баротропната атмосфера. Тоа е проток во кој притисокот е само функција на густината и обратно. Со други зборови, тоа е проток во кој изобарните површини се изопикнични површини и обратно. Човек може да има баротропен проток на небаротропен флуид, но баротропен флуид секогаш ќе следи баротропен проток. Примерите вклучуваат баротропни слоеви на океаните, изотермниот идеален гас или изентропскиот идеален гас.
Флуид кој не е баротропен е бароклиничен, т.е. притисокот не е единствениот фактор за одредување на густината. За баротропен флуид или баротропен тек (како што е баротропната атмосфера), бароклиничкиот вектор е нула.
797
797 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 797 година од новата ера, 797. од првиот милениум, 97. од VIII век и осма од 790-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6305 и 6306 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5547 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4557 и 4558 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1550.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 797 година се протега во 3433 и 3434, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3493 и 3494 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1340. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 180 и 181 исламска година.
Борење
Борење е назив за спортска борба помеѓу двајца натпреварувачи во која секој од нив се обидува да ја преземе контролата или да воспостави контрола над противникот, со помош на зафат на раката и со силата на мускулите, а без удирање.
Борењето е еден од најстарите и најпопуларните спортови. Од 708г. п.н.е. овој спорт е дел од древните олимписки игри.
Стилови и варијанти на борење
Како традиционален спорт борењето постојано се развивало, така што денес имаме голем број на стилови и правила, од сумо борење, џудо, до разни варијанти на слободни стилови. Борењето често се користи во воена обука т.н. борба гради во гради. За сите стилови постои едно заедничкото правило дека е забрането да се удира противникот со раце, нозе, лакти и глава, како и неспортски потези како гребење, гризење, удари кон гениталиите и сл.
Разликата помеѓу одредени стилови е во времетраењето на борбата, бодувањето на поединечни зафати и списокот на дозволени зафати.
Целта во борење, во зависност од стилот може да биде:
Боречки дисциплини во олимписката програма
Борењето обично се дели по стилови:
Грчко-римски стил, во кој се забранети зафати под појасот
Слободен стил, во кој се дозволени зафати под појасот
Натпреварувачите во двата стила на борење се поделени во категории по тежина:
Мажи (грчко-римски стил): 59 кг, 66 кг, 71 кг, 75 кг, 80 кг, 85 кг, 98 кг и 130 кг
Мажи (слободен стил): 57 кг, 61 кг, 65кг, 70 кг, 74 кг, 86 кг, 97 кг и 125 кг
Борбата најчесто трае три периоди од по 2 минути, а победува оној кој остварил предност барем во два периода. Тоа значи дека ако еден борач води во првите два периода, автоматски се прогласува за победник и борбата завршува. Вкупниот број на освоени бодови не е пресуден, на пример, ако во некоја борба резултатот по периоди е 2: 1, 0: 4 и 1: 0 вкупниот резултат е 3: 5, но победува борачот кој победил во два периоди, во овој случај, оној кој освои три бода. Ако еден од борачите го легне противникот со туш, борбата веднаш завршува, без оглед на периодот.
Борбата се одвива на боречки подлоги со пропишани димензии во присуство на судии. Од опрема борачите користат специјални трикоа и соодветни лесни обувки, а понекогаш се користат и специјални штитници за ушите, за да се спречат повреди на ушите при поцврсти зафати.
Олимписки игри
Борењето е олимписки спорт присутен во античките и модерните олимписки игри. За разлика од минатото, кога борбата траела со часови, сега трае 2 рунди по 3 минути.
Овој спорт е дел од програмата на сите модерни олимписки игри од првите Олимписки игри во Атина во 1896 година до последните во Рио де Жанеиро во 2016 година, со исклучок на Олимпијадата во Париз во 1900 година.
Во 2012 г. на Олимпијадата во Лондон учествувале 344 борачи, кои се бореле за 11 златни медали.
IC 876
IC 876 — галаксија во соѕвездието Стрела, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен во 1887 година од страна на Џон Мејкон Томе.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 876 е од видот *Grp. IC 876 има привидни димензии од 2' х 1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 18 ч 38 м 28 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -24° 6' 48"".
Други поделби
Проучување на IC 876 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Користена литература
Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679)
Медицинска етика
Медицинската етика треба да биде сфатена како применета професионална етика,каде биоетиката опфаќа пошироки сфаќања, а се потпира на филозофија на науката и прашања од областа на биотехнологијата. Овие две полиња често се вкрстуваат, а посебноста претставува повеќе прашање на стил, отколку на професионален консензус. Медицинската етика ги дели своите принципи со други области од здравствената етика, како на пример со етика на негувањето.
Историја
Историски гледано, западната медицинска етика ја следи обврската на физичарите во антиката како што е на пример Хипократовата заклетва и раните рабински и христијански учења. Во средновековието и во почетокот на новата епоха во ова поле направена е исцрпна анализа од страна на физичари како што се: Исак Бин Али Рахави (Ishaq bin Ali Rahawi – кој ја напиша првата книга посветена на медицинската етика со наслов „Однесувањето на физичарите“) и Мухамад Ибн Закрија Ар-Рази (Muhammad ibn Zakariya ar-Razi), потоа од еврејски мислители како што е Маимонидес (Maimonides), римокатолички схоластичари како што е Томас Аквин (Thomas Aquinas) и детална анализа на католичката морална теологија. Оваа интелектуална традиција продолжува со католичката, исламската и еврејската медицинска етика.
Од седумдесеттите години на дваесеттиот век зголеменото влијание на етиката во современата медицина може да се увиди во зголеменото влијание на Одборот во оценувањето на експериментите врз луѓе, основањето на етички комитети во болниците, поголемата улога на клиничката етика и интегрирањето на етиката во наставната програма во медицинските училишта.
Еден од најстарите документи во историјата на човештвото кој содржи прописи за лекарската одговорност е Хамурабевиот закон (околу 1800 година п.н.е.). Хамурабевиот вавилонски кодекс е пронајден во Суза врз голема камена плоча која е всушност доградба на прастарите сумерски закони. Строгите телесни казни кои се предвидени за кодексот и за најмалите прекршоци сведочат за суровоста на тоа време. Основа на кодексот е концепцијата на вина, зафатена во чисто правни категории и ослободена од секакви правни предрасуди. Во овој законик постоела тарифа за некои хируршки зафати, но биле предвидени и казни за штетни како на пример: губење на видот или постоперативна смрт на болниот.
Во стара Индија строго се казнувал лекарот ако хируршки зафат е причина за смртта на пациентот, но можел да ја избегне одговорноста ако пред операцијата од властите добил одобрување за конкретната операција. Во стариот Египет лекарите морале да се придржуваат кон прописите за лекување од „светата книга“. Во еден од своите записи Плутарх опишува како Александар Македонски наредил да се распне некој лекар, затоа што наместо да лекува пациенти, тој отишол на театарска притстава, а болниот за тоа време останал без лекарка помош и починал.
Како прва позната кодификација на начелата на лекарската етика може да се смета заклетвата што морале да ја полагаат припадниците на здружението на асклепиевците на Стара Грција. Оваа заклетва е позната под името Хипократова, затоа што е зачувана во збирните дела кои му се препишуваат на Хипократ (460 - 377 п.н.е.). Според најновите истражувања се смета дека текстот и припаѓа на Питагорејската филозофска школа. Хипократ ја полагал оваа заклетва, но не ја составил. Во своите суштински делови Хипократовата заклетва ја зачувала вредноста до денес. Во текот на столетијата таа им била патоказ на европските лекари. Во заклетвата се забрануваат абортусот и евтаназијата, што е необично според старогрчките сфаќања. Тие зафати не биле дозволени за лекарот чијашто основна должност била зачувување и продолжување на човечкиот живот.
Хипократ е прв кој ја истакнал важноста на објективното научно набљудување на болниот и кој медицината сосема ја одделил од магијата и религијата и го увидел темелното значење на лекарската етика. Лекарот има само два вида на обврски: спрема болниот и спрема колегите. Философот Платон (427 - 347 п.н.е.) во своето дело за идеална држава подвлекол дека интересите на болниот мора да се подредат на неговите интереси како граѓанин и како припадник на заедницата. Според Платон подобро е неизлечивите болни да се оставаат да умрат, отколку да им се продолжува животот на економска штета на заедницата. Хипократовото и Платоновото гледиште се два екстремни ставови кои нашето време успеа да ги надмине. За Старите Грци била пресудна моралната (етичката) страна на лекарската деонтологија, а Римјаните се интересирале за правните аспекти. Во Дигестите било формулирано правното начело: „Sicuti medico imputari eventus mortalitatis non debet, ito quodeber imperiteam commists, imputari ei debet”. Ова во превод гласи: „...на лекарот не треба да му се препишува одговорноста за смртта на пациентот, туку треба да му се препишува тоа што го пропуштил од незнаење“.
Во средновековното готско право лекарот можел да наплати хонорар само доколку лекувањето било успешно, но ако лекувањето не е успешно тогаш лекарот бил казнуван. Формулата commitis archial гласи: „Од корисните умеења ниедно не дава таква помош како медицината. Во помагањето на болниот таа е постојана како мајчината љубов, се бори против болки и ни помага тогаш кога никакво богатство ни моќ не можат да ни користат. Медицината е умеење што повеќе открива за човекот, отколку што тој знае за себе. Тоа е умеење што го јакне колебливецот, го враќа нарушеното здравје и со мудри предвидувања дава отпор на болеста. Лекарите не смеат да го запуштат своето знаење, туку мора постојано да го прошируваат и да се советуваат со други лекари. Тие свечено ветиле дека ќе го го мразат злото,а ќе го сакаат искреноста и чистотата. Пропуст во обичниот живот може да се прости, но да му се наштети на човековото здравје е злосторство еднакво на убиство.“
Во стара Кина, во делото „Илјада златни векови“ Сун-Су-Мијао (581 - 673 п.н.е.) ги опишал етичките обврски на лекарот. Неговите формулации потсетуваат на Хипократовата заклетва, но веројатно настанале без влијание на грчката филозофија. Неговите формулации потсетуваат на Хипократовата заклетва која влијаела врз арапските и латинските погледи на етиката и врз писателите и лекарите во средниот век. Во првите медицински школи (Салерно, Монтепелиер, Болоња) се воведува заклетва која е всушност Хипократовата заклетва во христијанско руво. Од деонтолошки аспект е значајна молитвата на еврејскиот лекар Асаф. Оваа средновековна традиција ја продолжил лекарот Аматус Лузитанус (1511-1568) кој го завршил делото „Curationum medici-nalium centurial septem“ со прикажување на своите етички начела. На поранешните југословенски простори првите законски прописи за лекарите се наоѓаат во статутите на далматинските и истарските градови. На Конгресот на меѓународните сојузи на лекарските друштва е заклучено дека Хипократовата заклетва треба да се приспособи кон денешните потреби, а посебно кон наднационалните концепции за моралните обврски на лекарот. Со тоа е изработена нова заклетва која е наречена „Женевска формулација на Хипократовата заклетва”.
Сојузот на лекарските друштва на поранешна С.Ф.Р. Југославија ја прифатија Женевската конвенција, така што таа беше обврска и за нашите лекари. Сојузот изработи и Кодекс на лекарска етика која ги изразува не само современите потреби на медицинската етика туку и промените во социјалното уредување на општеството. Овој кодекс важеше сè до прогласувањето на самостојноста на Република Македонија, на 08. 09. 1991 година, а на 05. 06. 1992 година беше донесен „Кодексот на медицинска деонтологија“ од лекарската комора на Република Македонија.
Идејата за хуманоста, како што се појавува во женевската формулација не била позната во Стариот Свет. Како што лекарите од антиката ја вршеле својата должност во името на боговите, така од денешниот лекар се бара да се жртвува во името на хуманоста. Поединецот има обврска кон општествената заедница, но и заедницата има обврска кон поединецот. Промената на општествените односи неминовно доведува до нови сфаќања за основните должности на лекарот, но исто така му се наметнува и исполнување на социјалната функција на медицинската струка.
Вредности на медицинската етика
Шест вредности кои вообичаено се применуваат во медицинската етика се:
Кога моралните вредности се судираат тогаш се добива етичка дилема или криза. Не постои добро решение во случај на дилема во медицинската етика, а понекогаш вредностите на медицинската заедница (на пример болницата и персоналот) се судруваат со вредностите на пациентот, со вредностите на неговото семејство или пак со вредностите на општествената заедница. Конфликтите исто така можат да се појават помеѓу тие кои ја обезбедуваат здравствена нега или помеѓу членовите на семејството. Некои сметаат дека принципите на автономијата и принципот добротворност се судруваат доколку пациентот одбие трансфузија на крв, а кажувањето на вистината не беше толку нагласено пред епохата на ХИВ (HIV).
Автономија
Принципот автономија ги признава правата на поединецот за самоопределување. Вкоренето е во општествената свест дека поединецот е способен да донесува одлуки за личните прашања. Автономијата стана поважна откако социјалните вредности се променаа во смисла на дефинирање на медицинскиот квалитет, односно дека резултатите се поважни за пациентот, отколку медицинскиот персонал. Растечката важност на автономијата се смета за социјална реакција на „патерналистичката“ традиција во здравствената нега. Почитувањето на принципот автономија е основа за општа согласност.
Автономијата е главен показател за здравјето. За многу болести карактеристичен е недостатокот на автономија и тоа на неколку начини. Автономијата е показател за лична благосостојба и благосотојбата на здравственото лице. Тоа има влијание врз медицинската етика, а треба да се одговори на прашањата : дали цел на здравствената нега е да лекува или да профитира?“ или „дали цел на здравствената нега е да негува и здравствените работници и општеството да профитираат од тоа?“. (Етиката се обидува да воспостави рамнотежа помеѓу активностите на поединецот и нивното влијание врз заедницата.)
Ако ја сметаме автономијата за главен принцип на здравствената нега, тогаш и од медицинска и од етичка гледна точка двете профитираат од индиректното упатување на здравјето.
Добротворност
Поимот добротворност се однесува на дејствата со кои се потпомогнува благосостојбата на другите. Во медицинска смисла тоа значи преземање зафати кои ќе служат за доброто на пациентите. Сепак не постои точна дефиниција со кои зафати всушност му помагаат на пациентите.
Џејмс Чајлдлес (James Childless) и Том Боучамп (Tom Beauchamp) во „Принципите на биомедицинската етика“ (1978) ја споменуваат добротворноста за една од суштинските вредности на етиката на здравствената нега. Некои интелектуалци, како на пример Едмунд Пелегрино (Edmund Pellegrino) сметаат дека добротворноста е единствениот основен принцип за медицинската етика. Тие сметаат дека лекувањето треба да биде единствената цел на медицината и дека естетската хирургија, контрацепцијата и евтаназијата не припаѓаат во нејзиниот домен.