cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Јапонски календар
1 април
Првиот ден од април има големо значење во Јапонија. Тој ден го означува почетокот на фискалната година на владата. Корпорациите често се формираат или се спојуваат на тој датум. Во последниве години, општините денот го користат за спојувања. На овој датум, многу нови вработени започнуваат со работа, а тоа е почеток на бројни закупи на недвижнини. Учебната година започнува на 1 април.
Цано Барбаревски
Цанo Барбаревски бил македонски револуционер, кратовски војвода на Внатрешно македонско-одринската револуционерна организација.
Животопис
Роден е во селото Барбарево (Горно или Долно Барбарево), тогаш во Османлиското Царство, денес во Република Македонија. Влегува во ВМОРО и станува селски војвода. Во март 1911 година води борба со турските делови во селото Стубел, Кратовско. Татко е на војводата на ВМРО Ванчо Барбаревски.
Македонско дело
„Македонско дело“ бил весник, орган на ВМРО (Обединета) кој излегувал на 10 и 25 ден секој месец, во Берлин, Виена и Париз. Започнал со работа на 10 септември 1925 година, во состав на Димитар Влахов, Владимир Поп Томов и Павел Шатев. Весникот успеал да издаде вкупно 179 броеви, од кои последниот на 25 мај 1933 година. Низ своето постоење, весникот е еден од ретките весници во тоа време кои ја застапувале идејата за самостојна македонска нација.
Инструментал
Инструменталот е граматички падеж што се користи за посочување дека именката е инструмент или средство од или со кое субјектот на реченицата го остварува дејството. Именката може да биде или физички објект или апстрактен предмет. Така на пример во рускиот јазик тоа се одвива на следниот начин: Во примерот, номинативот на именката перо се менува во инструментална падежна форма пером со кое се покажува преку како средство е извршено дејството.
Чедо Јакимовски
Чедо Јакимовски е истакнат македонски поет роден во Кратово на 22 февруари 1940. Починал во Скопје на 12 јануари 1993 година.
Во неговиот краток и боемски живот оставил малку по број дела, но со извонреден квалитет. Тој во светски рамки се смета за еден од творците на стихови блиски до совршенство. Секоја песна излезена од под неговото перо, минувала низ строга проверка на метроном.
Член е на Друштвото на писателите на Македонија од 1966 година. Автор е на книгите "Нарциса" (1966), "Лажно море" (1971), "Халеевата Комета" (1985).
Сродни по тема и стил му се проколнатите поети.
Секоја година во негова чест се доделува наградата Нарциса за придонеси во поезијата. Од 2007 година во Кратово започна чествување на Чедо Јакимовски, и ќе продолжи како традиција.
Преведуван е на неколку светски јазици.
Иван Белчев
Иван Белчев бил македонски револуционер, малешевски војвода на Внатрешната Македонско-Одринска Револуционерна Организација.
Животопис
Белчев е роден во 1867 година во Малешевското село Русиново, тогаш под Отоманското Царство. Влегува во ВМОРО и станува селски војвода. Учествувал во борбата во која загинал Даме Груев.
Учествува во Балканската војна како доброволец во Македонското-одринско ополчение и служи во четата на Дончо Златков во 13 Кукушка дружина. Бил носител на бронзен медал.
Убиен е во 1921 година од српските власти.
Петре Георгиевски
Петре Георгиевски (, Преспа, ) – универзитетски професор, социолог.
Животопис
Основно образование завршил во с. Љубојно, а учителска школа во Битола. Дипломирал социологија на Филозофскиот факултет во Белград во 1965 година. Завршил постдипломски студии на Институтот за социолошки и политичко-правни истражувања во Скопје во 1971 година. Докторирал од областа на социолошките науки на Филозофскиот факултет во Скопје, на тема „Влијанието на социјалната структура на студентите врз изборот на факултетот, меѓусебното другарување и успехот во студиите“ во 1981 година. Се вработил како асистент на ИСППИ во 1967 година, а потоа, во 1972 година на Филозофскиот факултет во Скопје. За редовен професор по предметите методологија на социолошки истражувања и социологија на образованието бил избран во 1987 година. Тој е еден од основачите на Одделението за социологија, подоцна Институт за социологија при Филозофскиот факултет во Скопје. Бил декан на Филозофскиот факултет во Скопје (1985) и член на Претседателството на ЦК на СКМ (1986-1989). Објавил над 150 статии и повеќе книги од областа на социологијавлијанието на образованието врз социјалната подвижност во Македонија.
Индуктивност
Во електромагнетизмот и електрониката, индуктивност е сопственост на електричен проводни к со кој при промена во тековната  низ него тече, индуцира електромоторна сила и во самиот проводник или во близина на проводници со меѓусебена индуктивност.
Овие ефекти се добиени од двете основни забелешки на физиката: постојана струја создава постојано магнетно поле што е опишано со законот Oersted's law,  и останати временско- магнетни полиња индуцираат електромоторна сила (e.m.f) во близина на проводници, која е опишана со закон на индукција Фарадеј. Според Lenz's law,  менување на електрична струја низ коло, која содржи индуктивност индуцира напон пропорционален, кој се противи на промената на струјата (авто-индуктивните). На различно поле во ова коло исто така може да се предизвикаат e.m.f. во соседните кола (меѓусебна индуктивност).
Терминот индуктивност потекнува од Oliver Heaviside од 1886. Вообичаено е да се користи симболот L за индуктивност, во чест на физичарот Heinrich Lenz. Во системот SI, единица за мерење на индуктивност е хенри со х единица симбол, именуван во чест на Joseph Henry, кој ја открил индуктивноста независно, но не пред, Фарадеј.
Коло анализа
Односот помеѓу авто-индуктивност L на електрични кола, на напонот v (t), и тековната i (t) преку коло е А напонот е предизвикан цел со намотки (back EMF), која е еднаква на производот на индуктивност на намотки и стапката на промена на струја низ калем.
Сите кола, во практика, имаат некои индуктивности, што може да имаат корисни или штетни ефекти. За наместени кола, индуктивност се користи за обезбедување на честота - селективено коло. Практични намотки може да се користат за да се обезбеди филтрирање, или за складирање на енергија, во дадена мрежа. Индуктивност по единица должина на водот е една од особините што ја одредува неговата карактеристична импеданса; балансирање на индуктивност и капацитетот на кабли е важно за нарушување бесплатна телеграфија и телефонија. Индуктивност на долг AC далноводи влијае на капацитетот моќта на линијата. Чувствителни кола, како што се микрофон и компјутерски мрежни кабли, може да се користат специјални изградени кабли, ограничување на индуктивна спрега меѓу струјните кола.
Генерализација на случајот  К електрични кола со струи im   и напон vm гласи Еве, индуктивност L е симетрична матрица. Дијагонали коефициенти Lm, m се нарекуваат коефициент на само-индуктивност, елементи од off-дијагоналата се нарекува коефициент на меѓусебна индуктивност. Коефициентите на индуктивност се постојани, сè додека не е вклучен магнетизиран материјал со нелинеарни одлики. Ова е директна последица на линеарноста на Максвеловите равенки во полињата и густината на струјата. Коефициентите на индуктивност постануваат функции на струи во нелинеарни случај.
Изведување на правото на индуктивност Фарадеј
Равенките на  индуктивност се последица на Максвеловите равенки. Постои јасна деривација во важен случај на електрични кола која се состои од тенки жици.
Во системот на К рудна жица, секоја со една или повеќе жици се врти, флукс поврзаност на јамка m е дадена со Еве Nm го означува бројот вртежи во јамка m, Φm на магнетен флукс низ овој циклус, и LM, n се некои константи. Оваа равенка произлегува од Амперовиот закон - магнетните полиња и струи се линеарни функции на струи. Според законот на индукција Фарадеј, имаме каде што vm означува напон предизвикан во колото m. Ова се согласува со дефиницијата на индуктивност погоре, ако коефициентите Lm, n се идентификувани со коефициентите на индуктивност. Бидејќи вкупните тековни Nnin придонесе за тоа Φm, исто така, произлегува дека Lm, n е пропорционална на производот на  NmNn.
Индуктивност и магнетното поле на енергија
Множење на равенката за vm погоре, со imdt и собирање над m дава енергија префрлена во системот со временски интервал во dt, Ова мора да се согласи со промена на магнетното поле на енергија W предизвикани од струја. бара Lm, n = Ln,m. Матрица на  индуктивност Lm,n која е симетрична. Интегралот на пренос на енергија е магнетна енергија на поле кое функционира на струи, Оваа равенка, исто така, е директна последица на линеарноста на Максвеловите равенки. Тоа е корисно да се дружат менување на електрична струја со зголемување или намалување на магнетното поле на енергија. Соодветните енергетски трансфери бараат или генерираат напон. А механички аналогија во случајот на К = 1 со магнетното поле на енергија (1/2) Li2 е тело со маса М, брзина u и кинетичка енергија (1/2) Mu2. Стапката на промена на брзината (тековна) помножена со маса (индуктивитет) бара или генерира сила (електричен напон).
Заеднички намотки и меѓусебна индуктивност
Заемна индуктивност се случува кога промената на струја во една намотка индуцира напон во друга намотка. Важно е како механизам со кој трансформаторот работи, но тоа исто така може да предизвика несакани дејства помеѓу диригенти во колото.
Меѓусебната индуктивност, М, исто така е мерка на спрега помеѓу две намотки. Меѓусебната индуктивност коло од i на колото ѕ е дадена од страна на двојната формула составена од Нојман, видете техники пресметка
Меѓусебната индуктивност, исто така, има врска: каде Меѓусебната индуктивност, исто така, има врска со коефициентот на спојување. коефициент на влечната спојка е секогаш меѓу 1 и 0, и е лесен начин за да се определи односот меѓу одредена ориентација на намотки со произволна индуктивност: каде Откако меѓусебната индуктивност, М, се утврдува од овој фактор, може да се користи за да се предвиди однесувањето на колото: каде Знакот минус се јавува поради чувството на тековната i2 која е дефинирана во дијаграмот. Со двете струи дефиниран  во точки знакот на М ќе биде позитивен (равенката ќе се прочита со знакот плус ).
Застапеност во матрица
Колото може да се опише со кој било  параметар од матрицата. Најдиректен се z параметри, кои се дадени од страна на каде s е комплексна променлива.
Еквивалентно коло
Взаемно заедни намотки може рамномерно да бидат претставени од страна на Т-коло на намотки како што е прикажано. Ако влечната спојка е силна и намотките се со иста вредност тогаш серија намотки на страната на чекор надолу може да се земе за негативна вредност.
Ова може да се анализира како две мрежи. Со излез престанува со некои произволни импеданса, Z, зголемување на напонот, Av е дадена од страна, За цврсти намотки каде k = 1 се однесува на која е независна од оптоварување импеданса. Ако некои намотки се намотани на истите основни и со иста геометрија, тогаш овој израз е еднаков на односот на се врти на две намотки бидејќи индуктивност е пропорционална со квадратот на вртежот.
влезна импеданса на мрежата е дадена од страна, За  k = 1 се однесува на Така, на тековната добивка, Ai не е независна од товар, освен ако и понатаму состојбата е е исполнета во случај, и
Наместен трансформатор
Кога двете страни на трансформатор се наместени кола, износот на меѓусебна индуктивност помеѓу две намотки, заедно со факторот на Q на колото, се утврдува формата на кривата на реакција на честотата. На наместени коло заедно со оптоварување на трансформаторот формираат RLC коло со одреден врв солгасно со честотата. Кога и двете страни на трансформатор се вклучени, како што е опишан како двојно-наместени. Обединувањето на двојно подесени кола е опишан како loose-, критичко-, или над-комбинација во зависност од вредноста на k. Кога две наместени кола се  заедно преку меѓусебна индуктивност, пропусниот опсег ќе биде тесен. Како што износот на меѓусебната индуктивност се зголемува, пропусниот опсег продолжува да расте. Кога меѓусебна индуктивност е зад критичната точка, врвот во кривата на одзив почнува да се намалува, и честотата на центарот ќе се атенуирана посилно од неговите директни sidebands. Ова е познато како преку спојка.
Идеални трансформатори
Кога k = 1, индуктор кој е наведен како е тесно поврзан. Ако во тоа, само-индуктивноста оди до бесконечност, индукторот станува идеален трансформатор. Во овој случај на напон, струја, како и бројот на вртежи може да се поврзе на следниов начин: каде Спротивно на струја: каде Имајте на ум дека моќта преку една намотка е иста како и моќта преку други. Исто така, имајте предвид дека овие равенки не работат ако двете намотки се принудени (со извори на енергија).
Техничка пресметка
Во најопшт случај, индуктивноста може да се пресмета од Максвеловите равенки. Многу важни случаи може да се решат со користење на поедноставувања. Каде што се смета за висока честота струја, со ефект на кожата, површината тековната густина и магнетното поле може да се добие со решавање на равенката Лапласова. Каде проводници се тенки жици, само-индуктивноста уште зависи од полупречникот на жица и дистрибуцијата на струја во жица. Ова моменталната распределба е приближно константна (на површината или на обемот на жица) за полупречник од жица многу помала од другите.
Заемна индуктивност на две жици
Меѓусебната индуктивност со коло m на  коло n е дадена со двоен состав од Нојмановата формула Симболот μ0 означува магнетна константа (4π × 10-7 H / m), Cm и Cn се криви жици. Погледнете изведувањето на оваа равенка.
Само-индуктивност на жица
Формално, само-индуктивност на жица ќе им биде дадена од страна на горната равенка со m = n. Проблемот, сепак, е дека 1 / | Х-х "| сега станува бесконечна, што доведува до логаритамски различна индуктивност. Ова бара преземање на конечни полупречник жица и дистрибуција на струја во жица предвид. Остануваат придонесот од интеграл над сите точки со | x-x "| > / 2 и исправка мандат, Еве и јас го означив полупречникот и должината на жицата,  Y е константа која зависи од дистрибуцијата на струја во жица: y = 0 кога тековната тече по површината на жица (кожа ефект), Y = 1/2 кога струјата е хомогена во жица.Грешка (μ0a) е мала, кога  жицата е долга во споредба со полупречникот.
Метод на слика
Во некои случаи, различни актуелни дистрибуции се генерираат со исто магнетно поле во некои делови од просторот. Овој факт може да се користи за да се однесуваат само иднуктивноста (метод на слики). Како пример, сметаат дека на два системи: Магнетното поле на два системи се совпаѓа (во половина простор).Магнетното поле на енергијата и индуктивност на вториот систем се двапати поголем од оној на првиот систем
Односот помеѓу индуктивност и капацитетот
Индуктивност по должина L 'и капацитет со должината C 'се поврзани едни со други во посебен случај на далеководите кои се состојат од два паралелни проводници совршени за произволен, но постојан пресек, Тука ε и µ на диелектрични константи и магнетна пермеабилност на медиумот дека проводници се вградени. Не постои струја и  магнетно поле во внатрешноста на проводници. Тековната тече надолу по една линија и се враќа на другиот. Сигнали ќе се патуваат пона линијата за пренос на брзината на електромагнетното зрачење во неспроводна средина обвиена со спроводници.
Индуктивност на електромагнет
Електромагнетот е долга, тенка намотка; на пример, намотка чија должина е многу поголема од својот пречник. Под овие услови, и без никакви магнетни материјали се користат, густина B на магнетниот тек во рамките на намотката која е  постојана и е дадена со каде што μ0   е магнетна константа, N бројот на вртежи, i сегашните и  l должината на намотката. Игнорирање на крајниот ефект, вкупниот магнетен флукс низ серпентина се добива со множење на густина на флукс B со напречниот пресек област  A : Кога ова е во комбинација со дефиницијата на индуктивност, следни дека индуктивноста на електромагнетот е дадена со : Табела на индуктивност за краток електромагнет на различен пречник во должина должина е пресметано со Dellinger, Whittemore и Оулд
Ова, како и индуктивност на посложени форми, може да се изведе од Максвеловите равенки. За крути воздушно-јадрени калеми, индуктивност е во функција на геометриска намотка и бројот вртежи, и е независен од струја.
Слична анализа се однесува на електромагнетот со магнетно јадро, но само ако должината на намотката е многу поголема од производ на релативната пропустливост на магнетно јадро и пречник. Тоа ја ограничува едноставната анализа за нископропустливи јадра, или екстремно долги и тенки електромагнети. Иако ретко се корисни, равенките се, каде \mu_r релативната пропустливост на материјалот во рамките на електромагнетот, од каде доаѓа дека индуктивноста на соленоидот е дадена со : каде N е квадриран поради дефиницијата за индуктивност
Имајте на ум дека, со оглед на пропустливоста на феромагнетни материјални промени со применета магнетен флукс, индуктивност на калем со феромагнетни јадра обично ќе варираат во зависност од струја.
Индуктивност на коаксијални линии
Нека внатрешниот проводник има полупречник r и пропустливост \ mu_i, нека диелектриците помеѓу внатрешниот и надворешниот проводник имаат пропустливост \ mu_d, и нека надворешниот проводник имаат внатрешен полупречник r_ {О1}, надворешен полупречник r_ {О2}, и пропустливост \ mu_o. Да претпоставиме дека  DC струја тече во спротивни насоки во два спроводници, со униформа густина на струја. Магнетното поле генерирано од овие струи  во насока на азимутска  е и во функција на полупречник r; тоа може да се пресметуваат со користење законот Ампер е: Флукс по должината l во регионот помеѓу проводниците може да се пресмета со цртање на површина содржи оска: Во внатрешноста на проводници, L може да се пресметува со изедначување на енергијата складирана во намотките,, со енергијата складирана во магнетно поле: За цилиндрични тела без l ,енергија по единица должина е каде L' е индуктивност по единица должина. За внатрешниот проводник, интегрален на десната рака страна е ; за надворешниот проводник е За решавање на L'и собирање на условите за секој регион заедно дава вкупна индуктивност по единица должина: Сепак, за типична примена на коаксијална линија, ние сме заинтересирани за полагање (не-DC) сигналит на честоти за кои не може да се занемари кожа ефектот. Во повеќето случаи, внатрешниот и надворешниот проводник  се занемарливи, во кој случај еден може да се приближи
Нелинеарна индуктивност
Многу проводници  прават употреба на магнетни материјали. Овие материјали преку доволно голем спектар покажуваат нелинеарни пропустливост со такви ефекти како заситеност. Од друга страна, заситеноста прави резултат на индуктивност во функција на применета струја. Фарадеев закон, но се 'уште има индуктивност е двосмислена и е различна, без разлика дали се пресметуваат параметри спој или магнетни струи.
Секанс или голем-сигнал на индуктивност  се користи во флукс пресметки. И се дефинира како: Диференцијали или мали сигнали на индуктивност, од друга страна, се користи за пресметка на напонот. И се дефинира како: Напон на колото за нелинеарни намотки се добива преку диференцијална индуктивност како што е прикажано од страна на Фарадеев закон и владеењето на синџирот на анализа. Постојат слични дефиниции за нелинеарна слична индуктивност.
Бошко Чакалов
Бошко Петров Чакалов ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Културно наследство на Македонија во Општина Ново Село
Ова е список на објекти прогласени за културно наследство на Македонија на подрачјето на Општина Ново Село според евиденцијата во Регистарот на културно наследство на Управата за заштита на културното наследство на Македонија (УЗКН).
Морган Цвангираи
Морган Ричард Чангираи (Morgan Richard Tsvangirai; изг. МФА: на шона) — зимбабвејски политичар и премиер на Зимбабве од 2009 до 2013. Роден е на 10 март 1952. Чангираи е еден од најголемите критичари на зимбабвеанскиот претседател Роберт Мугабе.
Светски ден на вискито
Светскиот ден на вискито ― празничен ден посветен на вискито, основан во 2012 година и се паѓа во третата сабота од мај секоја година.
Учество
Организаторите проценуваат дека околу 250.000 луѓе учествувале во регистрираните настани за време на Светскиот ден на вискито во 2014 година.
Во 2015 година, настаните за Светскиот ден на вискито биле регистрирани на сите седум континенти.
Продажба
Средствата на Светскиот ден на вискито биле продавани во февруари 2015 година на списанието за пијалоци, Hot Rum Cow.
Признавање од шкотскиот парламент
Денот бил признат од членовите на шкотскиот парламент со предлог во мај 2014 година и повторно во 2015 година.
Партнерства
Мешавината на Светскиот ден на вискито била произведена во 2012, 2013 и 2014 година од стопанското друштво Master of Malt.
Денот јавно ја поддржува добротворната организација Just a Drop.
Мечето Ушко
Мечето Ушко (Miś Uszatek) е полски лик од анимираната телевизиска серија со исто име. Заедничка творба е на полскиот писател Чеслав Јанчарски и карикатуристот Збигњев Рихлицки.
Првото појавување на Мечето Ушко било во полското комично списание за деца, "Miś", на 6 март 1957 година. Подоцна, тоа било главен лик на неколку детски книги, кои биле преведени на повеќе странски јазици. Меѓутоа, својата најголема популарност ја стекнало во 1975 година, кога Студиото за мали филмски форми, СЕ-МА-ФОР од Лоѓ, ја создало анимираната серија за Полската Радио Телевизија, вклучувајќи го глумецот Мјечислав Чехович, кој им го позајмил гласот на ликовите. Во полските ранг листи за најдобра анимирана серија на сите времиња, Мечето Ушко било најчесто на второто место, веднаш зад Болек и Лолек.
Мечето Ушко и неговите пријатели - Прасенцето (Prosiaczek), Зајачињата (Króliczki) и Зајачето (Zajączek), како и Кученцето - беа обожувани од најмладите. Во исто време, Мечето Ушко, ја имало улогата на пријател од градинката. Тоа исто така имало големи симпатии и кај родителите, бидејќи секогаш си легнувало во соодветно време, пеејќи ја приспивната песничка:
Pora na dobranoc, bo już księżyc świeci. Dzieci lubią misie, misie lubią dzieci.
Сè вкупно, СЕ-МА-ФОР направил 104 епизоди од оваа анимирана серија; последната епизода се емитувала во 1987 година. Во шеесеттите години од минатиот век, биле направени и два долгометражни филма за пријателското мече. Исто така, во есента 2007 година, студиото СЕ-МА-ФОР најавило дека планира да направи повеќе нови епизоди, меѓутоа подоцна овие планови се промениле во прилог на евентуален долгометражен филм, кој би се направил со помош на јапонската компанија Eden Entertainment. Од 2008 година, Мечето Ушко се емитува на полската национална телевизија секој четврток. Во јули 2007 година, локалните власти во Лоѓ одлучиле да изградат фонтана посветена на Мечето Ушко, која би требало да биде поставена на главната улица во Лоѓ, Петарковска.
Во јуни 2010 година, Полската ковница на пари, во име на Владата на Ниуе исковала 8000 сребрени монети од 1 долар, со ликот на Мечето Ушко и неговите пријатели од анимираната серија.
Македонија
Во рамките на некогашна СФРЈ, се чини дека серијата најголема популарност доживеала токму во Македонија. Генерации млади Македонци со нетрпение ја чекаа секоја нова епизода, која се емитувала во терминот пред вториот Дневник. Серијата започнала да се емитува скоро во исто време како и во Полска. Не се знае точниот број на откупени епизоди. Мечето Ушко се емитувала на Телевизија Скопје, која после осамостојувањето на Македонија се преименува во Македонска радио-телевизија. Македонската синхронизација на ликовите му била доверена на извонредниот Борис Мајсторов, кој му дал еден особен момент на овој лик, па така многу генерации се сеќаваат на Мечето Ушко токму по гласот на Борис Мајсторов. Серијата никогаш не прекинала да се емитува на националната телевизија. И новите генерации имаат можност да се дружат со ова фино и дружељубиво мече.
Кон крајот на 2018 година, во која се одбележале два значајни јубилеја, 100 години од формирањето на полската држава и 25 години од воспоставувањето на дипломатските врски помеѓу Република Полска и Република Македонија, македонската публика била изненадена со уште една форма преку која Мечето Ушко повторно се вратило пред нашата јавност, а тоа овој пат била сликовница. Приказните за Мечето Ушко првпат се објавиле на македонски јазик, собрани на 232 страници, во луксузно издание на издавачката куќа „Темплум“, дизајнирано во студиото „Кома“. Промоцијата се одржала на 25 декември. Книгата ја промовирале Лидија Танушевска и Александра Бубевска. Ова капитално дело, веројатно многу значајно за повеќе генерации кои пораснале со овој анимиран лик било финансиски поддржано од Министерството за култура на Република Македонија и Полскиот институт за книги.
Вокатив
Вокативот е падеж што се користи за именки што објаснуваат лица (луѓе, предмети, животни итн) на кои се однесува значењето на именката или самата именка ја објаснува истата. Вокативниот израз директно посочува кон некое лице а додека не го објанува или посочува говорителот.
Историски, вокативот бил дел од падежните системи на индоевропските јазици, но постоел и во латинскиот јазик, санскритскиот јазик и во старогрчкиот јазик. Додека некои јазици го изгубиле падежот, во голем број на јазици сè уште се користи, како на пример во македонскиот јазик, иако тој важи за јазик без падежен систем. Сепак во македонскиот јазик не се смета за падеж, туку за падежен остаток. Покрај во сите словенски јазици се користи и во грчки јазик, романски јазик и во некои неиндоевропски јазици како на пример грузискиот.
Борис Китанов
Борис Павлов Китанов (, -,  ) – универзитетски професор, ботаничар.
Животопис
Китанов бил познат флорист, фитогеограф, фитоценолог, палеоботаничар, кој открил 105 таксони, нови за науката. По покана од Владата на Македонија дошол во Скопје и учествувал во организацијата на наставата по биологија на Скопскиот универзитет. Тој бил првиот професор по ботаника и прв шеф на Биолошкиот институт. Организирал хербариум на Ботаничкиот институт, со хербарски материјали од Балканскиот Полуостров. Ја формирал Катедрата по биологија и со своите соработници ја организирал наставата и лабораториите за практични вежби по ботаника. Во учебната 1948/49 година Се вратил во Софија.
Харпалика (месечина)
Во август 2003 година, месечината била именувана според Харпалика, инцестуозната ќерка на Клименус, кој пак во некои извори му бил љубовник на Зевс (Јупитер).
Харпалика припаѓа на Ананкината група, се верува дека е остаток од распаднат заробен хелиоцентричен астероид. Месечината е околу 4 километри во пречник и се појавува во сива боја (боја на индекс Р-V=0.43), слична на C-типот астероиди.
Кружи околу Јупитер, на просечна оддалеченост од 21,064 Mm во 624.542 дена, според Земјата, на н аклон од 147° на еклиптиката (147° до екваторот на Јупитер) со з анесување од 0.2441.
Петар Чаков
Петар Чаков ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Во првите денови на септември 1944 година, заминал во Скопска Црна Гора и станал борец на Шеснаесеттата македонска ударна бригада, од првиот ден на нејзиното формирање. Во борбите на бригадата против балистите и Германците, се истакнал како храбар борец. На 14 октомври 1944 година, во една од секојдневните борби против балистите бил тешко ранет и пренесен на лечење во партизанската болница во селото Љубанци, каде подлегнал на раните. Неговите останки биле закопани на селските гробишта.
Нормандија
Административно, Нормандија е поделена на пет  департмани: Калвадос, Ер, Манш, Орн и Поморска Сена. Регионот опфаќа. Со население од 3 328 364 жители согласно пописот од 1 јануари 2016 (RP INSEE 2013), населеноста на Нормандија изнесува 111 жители на км2 формирајќи околу 5% од територијата на Франција. Климата е океанска. Средните температури се 6 °C во зима и 17,5 °C во лето.
Жителите на регионот се Нормандијци кои водат потекло од Норманите. Јазикот е нормандски.
Историскиот регион на Нормандија го подразбира денешниот регионот Нормандија, како и мали области кои сега се дел од "департманите," или областите Мајен и Сарт. Каналските Острови (кои Французите ги нарекуваат воедно Англонормандски Острови) историски се дел од Нормандија; тие покриваат 194 км2 и се состојат од: Гернзи и Џерси, кои денес се под власта на Британската Круна и каде кралицата Елизабета II е Војвода на Нормандија.
Името на Нормандија е изведено од населбата главно составена од дански и норвешки викинзи (Нормани) од 9 век, и потврдено со договор во 10 век помеѓу кралот Карло III од Франција и ерлот Роло од М ере, Норвешка. Век и половина по норманското освојување на Англија во 1066, Нормандија и Англија биле поврзани со нормански и франки ски владетели.
Историја
Археолошките наоди, како пештерски цртежи, докажуваат дека луѓе биле присутни во регионот уште во праисторијата.
Келтите (познати и како Белги и Г али) на неколку наврати ја напаѓале Нормандија од 4 до 3 век пред нашата ера. Кога Јулиј Цезар ја нападнал Галија, имало девет различни галски племиња кои живееле во Нормандија. Романизацијата на Нормандија се постигнала со вообичаените методи: изградба на римски патишта и воведување на политика на урбанизација. Класицистите имаат сознанија за многу гало-римски вили во Нормандија.
Во доцниот 3 век, варварите ја опустошиле Нормандија. Крајбрежните населби биле разрушени од саксонските пирати. Христијанството почнало да се воспоставува во тек на овој период. Во 406 година, германските племиња започнале со освојување од исток, додека Саксонците го заземале крајбрежјето. Римскиот цар се повлекол од поголемиот дел на Нормандија. Во 487, просторот меѓу реката Сом а и реката Лоара паднале под контрола на франкис киот владетел К лодовик.
Викинзите почнале да ја напаѓаат долината на Сена во средината на 9 век. Уште во 841 година, викиншката флота се појавила на устието на Сена, главниот пат по кој тие навлегле во Британија. По напаѓањето и уништувањето на манастирите, ја искористиле предноста при распадот на империјата на Карло Велики за да го заземат северниот дел на Франција. Војводството Нормандија било создадено за норвешкиот от викиншки водач Хролфр Рагнвалдсон, или Роло (познат и како Роберт од Нормандија). Роло под опсада го држел Париз, но во 911 прифатил вазалство кај кралот на Западните Франки (Карло Простиот), со Спогодбата од Сен Клер сир Епт. Со оваа спогодба на Роло законски му ја потврдиле територијата која тој и неговите викиншки сојузници претходно ја освоиле во битка. Името "Нормандија" го одразува викиншкото (односно норманското) потекло на Роло.
Роловиот потомок Вилијам, Војвода на Нормандија, станал крал на Англија во 1066 во норманското освојување на Англија кое кулминирало во Битката кај Хестингс, кога Вилијам го задржал Војводството Нормандија за себе и за неговото идно поколение.
Експанзија на Норманите
Покрај норманското освојување на Англија и последователните освојувања на Велс и Ирска, Норманите се прошириле и во други области. Норманските семејства, како оние на Танкред од Отвил, Рејнулф Дренго и Гимонд од Мулен одиграле важна улога во норманското освојување на јужна Италија и во крстоносните војни.
Династијата Дренго и синовите на Танкред, Вилхелм Железата Рака, Дрого од Отвил, Хамфри од Отвил, Роберт Гискар и Рожер Големиот Гроф прогресивно освојувале територии во Јужна Италија сè до основањето на Кралството Сицилија во 1130. Тие и нивното поколение обезбедиле свој дел и во Крстоносните држави од Мала Азија и во Светата Земја.
Норманскиот истражувач од 14 век, Жан де Бетанкур основал царство на Канарските Острови. Бетенкур ја добил титулата Крал на Канарските Острови, но како свој господар го признал Енрике III од Кастиља, којшто му помогнал за време на освојувањето.
Нормандија помеѓу Англија и Франција
Во 1204, за време на владеењето на Јован Безземниот во Англија, копнениот дел на Нормандија од Англија преминал во Франција, за време на Филип II од Франција. Островскиот дел на Нормандија (Каналските Острови) останале под англиска контрола. Во 1259, Хенри III од Англија ја признал законитоста на француското поседување на копното Нормандија, со Париската спогодба од 1259. Неговите наследници, сепак, честопати се бореле да ја вратат контролата на копнениот дел на Нормандија.
Норманската повелба на  Луј X од Франција во 1315 (и подоцна пак потврдена во 1339) – исто како Големата повелба во Англија по 1204 – гарантирала слободи и привилегии на провинцијата Нормандија.
Француската Нормандија била окупирана од Англија за време на Стог одишната војна во 1345-1360 и повторно во 1415-1450. Нормандија изгубила три-четвртини од населението во текот на војната. Потоа се вратил просперитетот во Нормандија сè до верските војни во Франција кога многу нормански градови (Алансон, Р уан, Каен, Кутанс, Баје) се приклучиле на протестантската реформација. На Каналските Острови, периодот на к алвинизмот по реформацијата бил задушен кога англиканството се наметнал по Англиската граѓанска војна.
Самуел де Шамплен тргнал од пристаништето на Онфлер во 1604 и ја основал Акадија. Четири години подоцна, тој го основал градот Квебек. Оттогаш-наваму, Норманите се вклучиле во политиката за експанзија во Северна Америка. Тие продолжиле да го истражуваат Новиот Свет: Рене-Роберт Кавелје де ла Сал отпатувал во областа на Големите Езера, а потоа на Реката Мисисипи. Пјер Ле Моан Дибервил и брат му Лемоан де Бјенвил ја основале Луизијана, Билокси, Мобајл и Њу Орлеанс. На териториите кои се наоѓаат помеѓу Квебек и делтата на Мисисипи се создале Канада и Луизијана. Колонистите од Нормандија биле меѓу најприсутни во Нова Франција, составена од Акадија, Канада, и Луизијана.
Онфлер и А вр биле двете главни пристаништа на Франција за трговијата со робови.
Модерна историја
Нормандијците реагирале малку на многуте политичките пресврти карактеристични за 19 век. Главно тие ги прифаќале промените на режимот (Првото Француско Царство, Бурбонската реставрација, Јулиската монархија, Втората Француска Република, Второто Француско Царство, Третата Француска Република).
По Француските револуционерни војни и Наполеоновите војни (1792-1815) имало економска преродба (механизација на текстилното производство, првите возови и сл.).
Една нова економска активност го поттикнала брегот: крајбрежниот туризам. 19 век го означува раѓањето на првата туристичка плажа. За време на Втората светска војна, по капитулацијата на 22 јуни 1940 година, копнениот дел на Нормандија бил дел од германската окупирана зона на Франција. Каналските Острови биле под окупација од страна на германските сили од 30 јуни 1940 до 9 мај 1945 година. Во градот Дјеп се случил неуспешниот Напад на Дјеп (познат и како „Операција Насочувач“) од страна на канадските и британските воени сили, на 19 август 1942.
Сојузниците, вклучувајќи ја Британија, САД, Канада и Слободна Франција, координирале голем дотур на војници и материјали за поддршка на големиот напад на Нормандија на Денот Д на 6 јуни 1944 година под кодно име Операција О верлорд. Каен, Шербур, Карентан, Фалез и други градови изгубиле многу жртви во Битката за Нормандија, која продолжила до затворање на т.н. Фалезиски јаз помеѓу Шамбоа и Мон Ормел. Следело ослободувањето на Авр. Ова било значајна пресвртница во војната и довело до обнова на француската република. Остатокот на Нормандија бил ослободен на 9 Мај 1945 година, на крајот на војната, кога завршила и окупацијата на Каналските Острови.
Помеѓу 1956 и 2015 Нормандија била поделена на два административни региони: Долна Нормандија и Горна Нормандија; регионите биле споени во еден регион на 1 јануари 2016 година. Горна Нормандија (Haute-Normandie) се состоела од француските д епартмани Поморска Сена и Ер, а Долна Нормандија (Basse-Normandie) на д епартманите Орн, Калвадос, и Манш.
Географија
Западна Нормандија припаѓа на Армориканскиот масив, иако поголемиот дел од регионот му припаѓа на Парискиот басен. Најстарите карпи во Франција се во Жобур на Котентенскиот полуостров. Регионот долж северниот брегот се граничи со Англискиот Канал. Постојат гранитни карпи во западниот и варовнички карпи во источниот дел. Постојат долги плажи кои се протегаат во средина на областа. Забележливата одлика на пејзажот се создава од м еандрите на Сена како што таа се приближува до својата утока. Највисоката точка е Сињал Декув (417 м) во Армориканскиот масив.
Нормандија нема многу шуми: 12.8% од територијата е пошумена, во споредба со францускиот просек од 23.6%, иако процентот варира помеѓу департманите. Ер има најмногу шума (21%), додека Манш има најмалку (4%) што воедно е карактеристично и за Островите.
Каналски Острови
Каналските Острови културно и историски се сметаат како дел на Нормандија. Сепак, тие се под Британската Круна и не се дел од денешниот француски регион Нормандија,
Иако Британија го предала копнениот дел на Нормандија, како и друг француски имот во 1801, монархот на Обединетото Кралство ја задржува титулата Војвода на Нормандија за Каналските Острови. Каналските Острови (освен Шосе) денес остануваат под Британската Круна. На тој начин службената здравица на Каналските Острови е "Кралицата, нашиот Војвода" (француски: La Reine, notre Duc). Како што пишува во Парискиот мировен договор од 1259, британскиот монарх се подразбира дека не е Војвода на копното Нормандија.
Реки
Реките во Нормандија се: И многу крајбрежни реки:
Политика
Денешниот регион Нормандија бил создаден со територијалната реформа на француските региони во 2014 година со спојувањето на Долна Нормандија, и Горна Нормандија. Новиот регионот стапил на сила на 1 јануари 2016 година, по регионалните избори во декември 2015 година.
Влада
Регионалниот Совет има 102 членови кои се избираат според систем на пропорционална застапеност. Извршн ата власт се состои од претседател и потпретседатели. Ерве Морен од партијата на центарот бил избран за претседател на советот во јануари 2016 година.
Стопанство
Поголемиот дел од Нормандија е претежно земјоделска, со сточарството како најважен сектор (иако во опаѓање после врвот кој го достигнал во 1970-тите и 1980-тите). Областите во близина на С ена (поранешна Горна Нормандија) содржат поголема концентрација на индустрија. Нормандија е значаен производител на цидра во регионот, а произведува и калвадос, дестилирана цидра или ракија од јаболка. Други важни економски активности се производство на млечни производи, лен (60% од производството во Франција), одгледување коњи (вклучувајќи и две француски национални фарми на пастуви), риболов, морска храна, и туризам. Регионот содржи три француски јадрени централи. Преку Нормандија лесен е пристапот до и од Велика Британија преку пристаништата во Шербур, Каен (Уистреам), А вр и Дјеп.
Демографија
Во јануари 2006 година, населението на Нормандија (вклучувајќи го и делот на Перш кој се наоѓа во Орн , но со исклучок на Каналските Острови) се проценува на 3,260,000 со просечна густина од 109 жители на км2, што е под францускиот национален просек, но се зголемува на 147 за Горна Нормандија. Поголемите градови (според население од пописот во 1999) се Руан (518,316 во градското подрачје), главен град од 2016 година на провинцијата и претходно на Горна Нормандија; Каен (420,000 во градското подрачје) и поранешен главен град на Долна Нормандија; Авр (296,773 во градското подрачје); и Шербур (117,855 во градското подрачје).
Знаме
Традиционалното провинциско знаме на Нормандија, црвено со два златни леопарда се користи во денешните региони. Историската верзија со три леопарда (позната на нормандиски како les treis cats, "трите мачки") се користи од страна на некои здруженија и поединци, особено оние кои го поддржуваат обединувањето на регионите и културни врски со Каналските Острови и Англија. Џерси и Гернзи ги користат трите леопарди во нивните национални симболи. Трите леопарди ја претставуваат силата и храброста на Нормандија кон соседните провинции.
Неофицијална химна на регионот е песната "Моја Нормандија".
Јазик
Нормандискиот јазик се зборува во областа од малкумина население на копнениот дел и на островите, со концентрација во Котентенскиот полуостров. Истиот разликува 2 дијалекта: на запад, котентенски дијалект, а во Пеј де Ко, на исток има кошки дијалект. Во топонимијата се гледа нордиск ото влијание во овој о илски јазик; на пример -бек (поток), -fleur (река), -hou (остров), -dal или -dalle (долина) и -hogue (рид). Францускиот јазик е единствениот службен јазик во копнениот дел на Нормандија а англиски јазик е службен јазик на Каналските Острови.
Архитектура
Во архитектурата, катедралите, опатиите (како што е Манастирот на Бек) и замоците на Нормандија се карактеристични за поранешното Војводство и за норманската архитектура во Англија по норманското освојување во 1066.
Архитектурата во Горна Нормандија се одликува со згради чии фасади се со греди налик на англиската архитектура, иако селските куќи во Пеј де Ко се повеќе одговор на социоекономските и климатските императиви. Доста од архитектонското наследство било уништено за време на Битката за Нормандија, во 1944. Поствоената и урбана обнова, како во Авр и Сен Ло, може да се рече, дека ги покажува и доблестите и недостатоците на модернисти чките и нападни трендови на 1950-тите и 1960-тите години. Авр, градот изграден од страна на Огист Пере, бил додаден на списокот на светското наследство на УНЕСКО во 2005 година.
Традиционалната архитектура во Долна Нормандија ја претставуваат градби од гранит кој е доминантен локален градежен материјал. На Каналските Острови, исто така, го има ова влијание – Шосе со години бил извор на гранит, вклучително и оној за изградба на Мон Сен Мишел.
Јужниот дел на Бањол де Лорн е исполнет со буржоаски вили во Belle Époque стил со полихромни фасади, сводести прозорци и уникатни кровови. Оваа област, изградена меѓу 1886 и 1914, има автентичен "бањолески" стил и е типичен пример на селски туризам на високата класа на тоа време. Црквата Свети Герман во Керкевил со својот трилистен под вклучува елементи на еден од најстарите места за христијанска богослужба во Котентен. Таа му е посветена на Герман од Нормандија.
Гастрономија
Делови на Нормандија се пространи села со пасиштата за говеда и овоштарници насадени со јаболкници. Широк спектар на млечни производи се произведуваат и извезуваат. Нормандските сирења ги вклучуваат К амамбер, Ливаро, Пон Левек, Брија-Саварен, Нешател, Пети Суис и Бурсен. Нормандскиот путер и кајмак се користат во гастрономските специјалитети. Рибата и морските плодови се со супериорен квалитет во Нормандија. Школките од Котентенскиот полуостров се голем деликатес низ цела Франција. Нормандија е главен одгледувач и извозник на остриги и разни видови на школки, во Франција.
Нормандија е главен производител на цидра во регионот (многу малку вино се произведува). Пери исто така се произведува, но во помалку значајни количини. Ракијата од јаболка, од кои најпозната сорта е калвадос, исто така е популарна. "Нормандска дупка" (trou normand) е пауза за чашка калвадос со цел да се подобри апетитот и да се направи простор за следното јадење, и овој обичај сè уште се применува во многу домови и ресторани. Помо е аперитив произведен со мешање на неферментирана цидра и ракија од јаболка. Друг аперитив е нормандиски кир, една доза крем де касис се надополнува со цидра. Бенедиктин се произведува во Фекамп.
Јаболката се исто така широко се користи во готвење: на пример, нормандски школки (moules à la normande) се школки варени со јаболка, павлака и сирење, бурдело се јаболка печени во тесто, и сите места во областа имаат некоја своја варијанта на пита од јаболка, која популарно ја викаат тан тан тан тан, зашто луѓето не може да го изговорат точно француското име "Tarte Tatin". Класично јадење од тесто за регионот е нормандискиот тарт, варијанта на пита со јаболка.
Други регионални специјалитети вклучуваат каенско чкембе (tripes à la mode de Caen), јагула (andouilles), кошка салата (salade cauchoise), јагнешко, морска храна (школки, скалеп, јастог, скуша...), и тергул (вид на сутлијаш, зачинет оризов пудинг).
Нормандските јадења вклучуваат руанско пате, иветско запржено пилешко и динстана гуска. Зајак се приготвува со печурки или на аврски начин, полнет со свински нозе. Други јадења се овчо на руански начин, телешко, телешки црн дроб со моркови и говедско (или мисирка) во павлака и со печурки.
Нормандија, исто така, е позната и по колачите. Оттука потекнуваат бриошот и дујонот (круши печени во тесто), колачите краклен, рулет (craquelins, roulettes) во Руан, фуас (fouaces) во Кан, фали  во Лизје, сабле (sablés) во Лизе. Други колачи и слатки од регионот вклучуваат р уански јаболков шеќер, карамели од Инсињи, берлинго од Фалез, марципан од Авр,крокети од Аржантен и макарон од Руан.
Нормандија е родната земја на Тајеван готвачот на кралевите од Франција, Шарл V и Шарл VI. Тој го напишал најстариот француски готвач насловен Le Viandier. Млечниот џем исто така бил направен во Нормандија, околу 14 век.
Литература
Војводите од Нормандија давале овластување и ја инспирирале епската литература за да се запише и легитимира нивното владеење. Вас, Ордерик Виталис и Стефан Руански биле оние кои пишувале во служба на војводите. По поделбата во 1204, француската книжевност била модел за развој на книжевноста во Нормандија. Меѓу позначајните нормандиски писатели на француски јазик се Жан Маро, Реми Бело, Ги де М опасан, Жил Барбе д'О дервили, Густав Ф лобер, Октав М ирбо, и Реми де Г урмон, и Алексис де Токвил. Браќа, Пјер и Тома Корнеј, родени во Руан, биле големи фигури на француската класична литература.
Давид Феран (1591-1660) во неговата Нормандска муза оставил белег врз литературата нашишана на нормандски јазик. Во 16 и 17 век, работниците и трговци на Р уан воспоставиле традиција на полемична и сатирична литература во форма на јазик наречена parler purin. На крајот на 18 век и почетокот на 19 век, новото движење се појавило на Каналските Острови, предводено од страна на писатели како што се Жорж Метевје, што поттикнало книжевна преродба и на копнениот дел на Нормандија. Во егзил во Џерси, а потоа на Гернзи, Виктор Иго се заинтересирал за традиционална литература. Работниците на морето е добро познат роман од Иго кој се случува на Каналските Острови. Романот Забет од Андре Луј од 1969 година е првиот роман објавен на нормандски.
Сликарство
Нормандија има богата традиција на сликарство и на Франција ѝ дала некои од нејзините најважни уметници.
Во 17 век некои од поголемите француски сликари биле Нормандијци како Никола Пусен, роден во Лез Андели и Жан Жувене.