cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Демирхисарски заговор
Почетокот
Кон крајот на 1878 година, Диме Чакре со својот брат Мијале заминал за Крушево и со тамошните првенци започнал да се договара какви мерки да се преземаат против зулумџиите. На оваа средба покрај браќата Чакревци присуствувале крушевскиот поп Христо, Никола Ковачот и Ицо Карев, тие зедно решиле да го прошират заговорот на околните села, да се пронајдаат луѓе кој ќе заминат во планините, да се соберат пари, да се купи оружје и во селото Долно Дивјаци да се сретнат со војводите на четите кој веќе делувале како ајдути. Во ова село заговорниците повторно се сретнале ги потврдиле претходните решенија и решиле да се поврзат со заговорнчкиот кружок од Охрид, преку гавазот на рускиот конзул од Битола да се побара пушки и муниција.
Проширување на заговорничката мрежа
Заговорниците успеале својата мрежа да ја прошираат во Кичево, Прилеп, Битола и Охрид. Во последниот град успеале да се поврзаат со друга завереничка група во која влегувале видни трговци и учители, меѓу нив се нашле: Коста Лимончев, Зафир Белев, д-р Константин Робев, Златан и други. Како заговоренички центар служел планинскиот крај на Демир Хисар, а најсилна активност пројавил крушевскиот кружок кој се состоел од 60 души. При својата агитација заговорниците истакнувале пред населението дека Русија и Србија ќе им помогнат во борбата.
Средба на двата кружока
Во 1879 година војводите и останатите заговорници од Крушево и Охрид имале средба на која било решено да се продолжи со собирањето на оружје, регрутирањето на нови заговорници, повторно обраќање до рускиот конзул во Битола за помош и да се започне со ликвидација на познатите зулумџии по сите краишта.
Буна
Буната започнала на Петковден, со давањето на заклетва во црквата „Св. Илија“ во село Велмевци пред попот Јован. По извршените подготовки започнале борбените дејствија. Како водачи се истакнале Илија Делија, Ангел Танасков, Ристо Костадинов, Стефан Петревски, а набргу им се придружил и Мицко од Латово влегувај ќи во четата на војводата Ристо.
Порече
Во втората половина на 1880 и првата половина на 1881 година биле извршени поголем број на ликвидации на турските зулумџии и насилници насекаде каде што постоела заговорничката мрежа.
Особено важна и успешна акција била спроведена во горниот тек на Треска, во Поречката нахија. Во селото Лупште тамошните селани создале свои чети на чело со Стефан и Кузман Петревски.
Двајцата браќа со овие чети успеале цело Порече да го исчистат од зулумџиите и бандите. По чистењето на теренот, браќата Петревски на локалните турски власти им соопштиле дека тие сами преку свој луѓе ќе го собират, носат данокот во Кичево и ќе се грижат за одбраната од разбојниците, а тоа било едногласно решение на сите 36 села од Поречката нахија.
По акцијата предводена од браќата Петревски, Порече цела година не било вознемирувано од разбојниците, а Стефан Петревски преќутно бил признат од турските власти во Кичево.
Турски мерки
Ликвидациите и оружјето го привлекле вниманието на турските власти. Тие успеале да запленат еден товар со оружје пратен до демихисарските заговорници као и да фатат еден заговорник. Раздвижувањето на турските власти го попречиле состанокот кој требало да се одржи во битолскиот манастир Слепче и покрај присуството на војводите со четите како и легалните претставници од Крушево, Кичево, Охрид, Прилеп, Битола и Ресен, средбата била одложена, но решиле да продолжаат со акциите.
Уништување на четите
По апењата, Диме и Мијале Чакреви на Велигден 1881 година влегле во Прилеп и се сместиле во куќата на Јован Кондов, за да се разберат со чорбаџијата Крапче, но тој ги предал на Турците. Браќата дошле во судир со турските сили, притоа куќата била запалена и сите загинале. При оваа престрелка, Диме Чакре заедно со последниот преживеан четник се самоубиле за да не бидаат заробени.
На Велигден истата година битолскиот валија се упатил да ги отстрани и ликвидира останатите чети. Ангел Танасков не прифатил да се предаде и се повлекол на Врбенската Планина каде ги собрал своите четници и го организирал отпорот.
Дошло до судир во кој загинале голем број на четници, но и Турци. По борбата Турците му ја отсекле главата на Ангел и ја пратиле во Битола. Борбите биле чести и немилосрдни, а едно утро во турска заседа загинал и војводата Риста Костадинв. Тогаш Мицко је презел неговата чета, и војводската пушка ишарана со сребро и седеф.
Меѓутоа заговорот наскоро бил уништен, а Мицко ја распуштил својата чета, а своите луѓе ги испратил да си заминат кај семејствата и блиските. Самиот тој одбил да се предаде на Tурците, а тоа се случило во есента 1881 година.
Мицко решил да се засолни во една непристапна пештера која се наоѓала кај селото Белица, близу Кичево, таму тој бил снабдуван со храна од селаните кои му ја спуштале со јаже и тоа траело сè до средината на јануари 1882 година. Турците го откриле и успеале да го заробат. Мицко бил единствениот војвода кој преживеал по што бил одведен во битолскиот вилаетски затвор.
Судење
Во Битола бил формиран нов суд кој во присуство на странските конзули осудил 4 раководители на заговорот на по 101 година затвор, деветмина на по 15 години заточеништво на островите во Средоземното Море и Мала Азија, а шестмина биле ослободени поради недостаток на докази. Во врска со целиот заговор биле осудени околу 80 души, а единствениот преживеан војвода добил 101 година затвор.
Историски поглед
Подвигот на Диме Чакре и останати заговорници предизвикале голем восхит меѓу македонската младина, нивните подвизи биле опеани, а истовремено го засилиле бунтовничкиот дух сред македонските средини. Останатите преживеани соборци на браќата Чакревци меѓу кој биле: Стојче од Мариово, Ѓорѓи Лажот, Стефан од Попадија и други ја продолжиле комитската дејност, а набргу се појавиле нови чети. Историчарите истакнуваат дека:
Црква „Св. Димитриј“ - Маврово (Костурско)
Свети Димитриј (Αγίου Δημητρίου) — црква во селото Маврово, Костурско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Костурската епархија на Цариградската патријаршија.
Црквата е изградена во 1869 г. врз остатоците од постар храм во северниот дел на селото. Од старата црква зачувани се икона на Свети Димитриј со чудата, иконата на Свети Јован Претеча на иконостасот и икона на Свети Никола. Средината на иконостасот со два реда икони исто така е од постариот храм. На проскинитарот има многу стара икона на Свети Димитриј на престол. Во женската црква се чуваат три стари икони — на Христос, на Богородица, и на Архангел Михаил, како и евангелие опковано со сребро.
Јоана Кафеци
Јанула „Јоана“ Кафеци (Γιαννούλα Καφετζή; родена на 30 мај 1976, Неја Јониа, Тесалија) — пензионирана грчка спринтерка и скокач во далечина. Кафеци освоила бронзен медал, како дел од штафетната екипа на жени од 4 × 100 м, на Средоземните игри во Тунис во 2001 година, сè додека не решила да се фокусира многу во скок во далечина и се натпреварувала за грчкиот состав на Летните олимписки игри 2004 година. За време на нејзината атлетска кариера, Кафеци направила личен рекорд од 6,71 метри во скок во далечина на Меѓународниот состанок на Венизелија во Хања.
Кафеци се квалификувала во атлетскиот состав на земјата домаќин, заедно со Стилиани Пилатоу и Ники Ксантоу, во скок во далечина за жени на Летните олимписки игри 2004 во Атина. Два месеци пред игрите, таа скокнала 6,71 метри за да го постигне и својот личен најдобар и олимписки А-стандард на Меѓународниот состанок во Хања. За време на прелиминарните рунди, Кафеци ја воодушевила својата домашна публика со извонреден скок од 6,49 метри при нејзиниот прв обид. Со единствен фаул во последователниот скок и слаба оценка произведена на нејзиниот трет, Кафеци не ја исполнила можноста да се пласира понатаму во последната рунда за шест сантиметри, бидејќи завршила само на шеснаесеттото место против огромното поле од триесет и девет скокачи. Таа ја претставувала Грција на Светското првенство во атлетика во 2005 година, но повторно не се пласирала во последната рунда.
1249 п.н.е.
1249 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1249. година пред новата ера, 249. од вториот милениум п.н.е., 49. од 13 век п.н.е. и последна од 1240-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4259 и 4260 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3501 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2511 и 2512 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 496 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1249 година се протега во 1387 и 1388, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1447 и 1448 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 706 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1927 и 1926 исламска година пред хиџра.
NGC 7207
NGC 7207 — леќеста галаксија во соѕвездието Пегаз, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 7 август 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7207 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,4 m/лм2. NGC 7207 има привидни димензии од 0,6' х 0,2'.
Други поделби
Проучување на NGC 7207 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 68017. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 211; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1680. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 187.
Папа Лин
Папа Свети Лин — вториот папа на Римокатоличката црква. Нејзин водач бил во периодот од 64 (67) до 76 (79)година.
Балкански пакт (1953)
Балкански пакт од 1953 година (официјално: Спогодбата за пријателство и соработка) — договор потпишан во Анкара (Турција) од страна на Грција, Југославија и Турција на 28 февруари 1953 година.
Договорот требало да претставува брана против советската експанзија На Балканот. Во договорот било предвидено евентуално формирање на заедничка воена команда на трите земји.
Во тоа време Турција и Грција биле веќе полноправни членки на НАТО. Но, комунистичка Југославија не сакала да се приклучи кон НАТО. Со оглед на ова Балканскиот пакт бил можност Југославија на индиректен начин да се поврзе со НАТО.
Но, новиот сојуз ја покажал својата слабост уште од самиот почеток. Само неколку дена откако договорот стапил во сила, Сталин починал. Како што новата Советска влада почнала да ги релаксира своите ставови кон Југославија, југословенското комунистичко раководство било сѐ повеќе подготвено да ја напушти отворена соработка со западните земји.
Во текот на 1954 и 1955 година разговорите помеѓу Југославија во Советскиот Сојуз резултирале со промена на југословенските погледи во однос на военото значење на Балканскиот пакт. Посетата на турскиот премиер Аднан Мендерес на Југославија во мај 1955 година (само три недели пред посетата на Хрушчов на Југославија) ја покажала разликата меѓу југословенските и турски проценки на меѓународната ситуација. Турскиот премиер Мендерес бил заинтересиран за целосна соработка во рамките на Балканскиот пакт, а Југославија се колебала да преземе какви било чекори кои би можеле да ѝ дадат значење на воената страна на Балканскиот пакт.
Набргу потоа, избил конфликтот на Кипар помеѓу Турција и Грција и станал нова опасност за Балканскиот сојуз.
По унгарската револуција, Тито покажал извесен интерес за заживување на Алијансата. Но, поради конфликтот на Кипар, обидот на Тито да посредува помеѓу Турција и Грција не успеал.
Илиноис
Илиноис (англиски: Illinois) е петтата најнаселена сојузна држава во САД. Таа е најнаселената држава на Средниот Запад. И покрај тоа што околу 65 % од населението е концентрирано во регионот на Чикаго, поголемиот дел од државата има рурален или карактер со мали гратчиња. Главен град е Спрингфилд, додека најголем е Чикаго.
Марширање
Марширање е организирано и ритмичко униформно „одење“ според маршова музика во војска во движење или на паради.
Марширањето спаѓа во основна воена обука насекаде. При марширањето се задаваат маршови команди. Учењето да се маршира и слуша наредби се смета за вид дисциплина. При марширање, војникот мора да:
ОУ „Мануш Турновски“ - Зубово
„Мануш Турновски“ — основно училиште во Зубово, Општина Ново Село.
Космос-839
Космос-839 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 9 јули 1976 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Кевин Фоланд
Кевин Фоланд (роден на во Марктобердорф) — германски фудбалер, напаѓач  на Бајер Леверкузен и на германската репрезентацијата.
Својата професионална кариерата ја започнал во Минхен 1860 во 2010 година од каде во летото 2012 се преселил во Хофенхајм.
Минхен 1860
Фоланд започнал да игра фудбал во клубот Талхофен. На возраст од 13 години тој прешол во младинските категории на Меминген, кој во тоа време играл на најголемиот турнир за јуниори на регионално ниво. После летото 2006 година тој се преселил во редовите на Танхаузен, да продолжи да игра на исто ниво. Во летото 2007 година тој бил примен во академијата на Минхен 1860, која, исто така, му дала место во младинскиот интернат на клубот.
Во рамките на подготовките за сезоната 2010/11 тренерот на "лавовите" Рајнер Маурер одлучил да го повика Фоланд, како и неговите врсници Мориц Лајтнер, Даниел Хофштетер и Маркус Цирајс (со кој Фоланд заедно живеел во интернатот) да се прикучат на тренинзите со првиот тим. Кевин бил целосно вклучен на подготовките на тимот за сезоната и играл во 12 од 14-те пријателски натпревари тоа лето. Тој (како и Лајтнер) го направил своето деби во официјален натпревар за клубот во натпревар од купот на Германија против Ферл на 14 август 2010. Тој се појавил во игра на тој натпревар како замена влегувајќи на местото на Џорџе Ракиќ. На 26 септември 2010, Фоланд дебитира во Втора Бундеслига за Минхен 1860 во натпревар против Аугсбург. Пред зимскиот одмор, тој влегувал во игра од клупата за резерви уште во 6 натпревари.
Во јануари 2011 година, Фоланд потпишал договор со бундеслигашот Хофенхајм во трајност до 2015 година, но останал во Минхен на заем. Заемот бил договорен до пред почетокот на летото на 2012 година, но Хофенхајм имал можност да го врати играчот назад и во зимата на сезоната 2011/12.
Во натпреварот против Оснабрик Фоланд за првпат бил вклучен во почетната постава. Во тој натпревар, тој, исто така, го постигнал својот прв гол за "Лавовите" во официјални натпревари. Во преостанатите 15 средби од сезоната, младиот напаѓач постојано се наоѓал на теренот од првата минута, и постигнал 5 гола и имал уште 4 асистенции. По завршувањето на сезоната тој повторно играл за младинскиот тим на Минхен 1860 до 19 години, кој стигнал до завршната фаза на првенството за млади во Германија. Во двете средби со врсниците од Кајзерслаутерн, тој бил на терен од почетокот на натпреварот, но тоа не им помогнало на младите фудбалери на Минхен да победат.
Новата сезона започнала добро за него како и за тимски соиграчи. Во првите 6 натпревари Кевин постигнал четири гола. Во средината на ноември, било објавено дека "Хофенхајм нема да ја искористи можноста да го врати својата напаѓач во клубот" Во првата половина од сезоната Фоланд беше најдобар стрелец на тимот, постигнувајќи 10 гола во 21 официјален натпревар. На крајот на сезоната тој бил водечки стрелец на тимот со постигнати 14 голови.
Хофенхајм
Како што било договорено, летото 2012, Фоланд му се приклучува на Хофенхајм и го добива дресот со број 31 за претстојната сезона. Своето деби во Бундеслигата Фоланд го имал на 25 август 2012 против Борусија Менхенгладбах, кога го одиграл целиот натпревар на позицијата втор напаѓач зад Ерен Дердијок. Својот прв погодок за Хофенхајм, Фоланд го постигнал на 3 ноември 2012, во победата над Шалке 04 со 3-2 на домашен терен. Тој го отворил резултатот во 13-тата минута на асистенција на Фабијан Џонсон.
Бајер Леверкузен
На 20 мај 2016 година, Фоланд му се придружил на Бајер Леверкузен потпишувајќи петгодишен договор со клубот, откако претходно Баер му исплатил на Хофенхајм 18 милиони евра надомест за трансферот на играчот.
Личен живот
Татко на Кевин е поранешен член на репрезентацијата на Германија во хокеј на мраз-Андреас Фоланд. Кевин исто така играл хокеј пред да почне да тренира фудбал.
IC 1249
IC 1249 — галаксија во соѕвездието Рак, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Список на градови во Германија со повеќе од 100.000 жители
Ова е список на градови во Германија по население. Следнава табела ги прикажува сите градови во Германија, кои моментално имаат население поголемо од 100.000. Сојузниот главен град е покажен во жолто, додека главните градови на покраините (освен Шверин, кој не ги исполнува критериумите на табелата) во светлосино.
Папа Анаклет
Клет (Анаклет) (латински Cletus (Anacletus)) (? - 88(90)) - римски папа од 76 (78) до 88 (90).
Список на градови во Германија со повеќе од 100.000 жители
Се земаат исклучиво само површините во рамките на градските административни граници на Рур, поточно се нарекува округот Рур или областа Рур (гер. Ruhrgebiet), е урбано подрачје во Северна Рајна-Вестфалија, Германија. Со 4.435 км2 и население од над 5,2 милиони (2009), таа е најголемо урбано подрачје во Германија, но не е на листата, поради тоа што не е еден административен град, туку направен од градовите како Есен и Дортмунд.
IC 1249
Откривање
Објектот е откриен на 13 февруари 1901 година од страна на Макс Волф.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1249 е од видот *2.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 8 ч 21 м 3,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +18° 45' 47"".
Други поделби
Проучување на IC 1249 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Користена литература
Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog)
Family Aerodrom
Family Aerodrom (Фамилија Аеродром) е заедничкото име за сите навивачи на кошаркарскиот клуб МЗТ Аеродром. Навивачката група е формирана во пролетта 1997 година како легитимен наследник на Service Crew и Пирамида-Аеродром.
Service Crew е првата организирана навивачка група која застанала зад МЗТ Аеродром во далечната 1987 година. Во времето на експанзија на тифо-движењето на Балканот се јавува оваа група која за краток период успева да изгради респектабилно име во навивачките кругови претежно истакнувајќи се по силината, инцидентите и начинот на дејствување. Инаку името „Service Crew“ е позајмено од навивачите на Leeds United.
Екипата на МЗТ Аеродром во тој период настапувала во првата југословенска лига па така со Service Crew имаат можност да се запознаат и дел останатите групи во СФРЈ.
Во 1997 година Service Crew се ребрендира. Новото име на групата е Family Aerodrom. Асоцијацијата на името е јасна – сите во Аеродром се однесуваат како да се едно семејство, без разлика на годините или пак нешто друго. Тоа се години во кои клубот е во најголема експанзија бележејќи ги најголемите успеси на мак-баскетот на европската сцена. Јане Сандански стана неосвоива тврдина за екипи од европскиот крем како Реал Мадрид, Порто, Улм и Бенфика, а навивачите биле едни од најзаслужните за тие подвизи. Нешто подоцна МЗТ Аеродром почнува да бележи послаби резултати но многу парадоксално бројноста на трибините станува сè поголема. На 31 март 2007 година била прославена 10-годишнината од активноста на групата. На роденденот биле присутни сите оние што биле дел од трибината па така покрај кореографијата, пиротехниката и паролите, групата се претстави со дотогаш незабележана бројност.
Лунго
Лунго (италијански значи „долго“) е пијалок од кафе направен со помош на машина за еспресо за правење кафе во италијански стил – кратко црно (една шолја еспресо) со повеќе вода (обично двојно повеќе), што резултира со поголемо кафе лунго.
За нормална порција еспресо потребни се од 18 до 30 секунди за да се извлече и наполни од 25 до 60 милилитри, додека на лунго потребна е до една минута за да се извлече и наполни 130 до 170 милилитри. Времето на екстракција на дозата се одредува според разновидноста на зрната кафе (обично мешавина од Арабика и Робуста), нивното мелење и притисокот на машината. Обично се приготвува со помош на машина за еспресо, но со два или три пати поголема количина на вода до иста тежина на кафе за да се направи многу подолг пијалок.
Сродни пијалоци
Кафето лунго не треба да се помеша со кафе американо (еспресо на кое му е додадена топла вода) или долгото црно кафе (топла вода со кратко црно кафе додадено на него, што е обратен редослед на американо и се прави за да се зачува кремот).
Во лунго, целата вода се вари, а лунгото е генерално пократко од американото или долгото црно.
За споредба, кафе крема е значително подолг пијалок, во споредба на големина со Американо или долгото црно кафе. (Овој пијалок е редок во светот каде се зборува англиски.) Како и лунгото, тоа е сварена вода, но е околу двапати подолга од лунгото.
Вкус
Како што количината на вода се зголемува или намалува во однос на нормалната доза, составот на пијалакот се менува поради фактот што компонентите на вкусот на кафето се раствораат со различни стапки. Поради оваа причина, долгата или кратката доза нема да го содржи истиот сооднос на компоненти што го содржи нормалната доза. Затоа, ристрето не е едноставно двојно по „силно“ од обичната доза, ниту пак лунгото е само со половина јачина. Освен тоа, бидејќи еспресото се приготвува под притисок, лунго го нема истиот вкус или состав како кафето произведено со други методи, дури и кога се прави со ист сооднос на вода и мелено кафе.
Кира Киралина
Кира Киралина - Раскажувањата на Адријан Зографи (француски: Kyra Kyralina: Les récits d'Adrien Zograffi) е роман од романскиот писател Панаит Истрати. Романот за првпат бил објавен во 1923 година, додека македонскиот превод е објавен во 2006 година од издавачката куќа „Темплум“.
Историјат на книгата
Во предговорот на првото издание на романот, францускиот писател Ромен Ролан и самиот Истрати објаснуваат како дошло до неговото објавување: Во јануари 1921 година Ролан добил писмо од болницата во Ница, напишано од Истрати, кој штотуку се обидел да изврши самоубиство. Воодушевен од авторот, Ролан и Истрати започнале да се допишуваат и се пријателиле, а Ролан го убедил да напише дел од своите доживувања. Во писмото, Ролан му напишал на Истрати: „Од вас не очекувам писма со восхит, од вас очекувам творба. Создадете го делото, посуштествено од вас, подолготрајно од вас, плодот чијашто кора сте.“ Според предговорот на Истрати, романот настанал благодарение и на помошта од Жорж Јонеско.
Содржина
Романот се состои од три глави, насловени како „Ставро“, „Кира Киралина“ и „Драгомир“.
Романот започнува така што младото момче Адријан бесцелно шета низ паркот во Браила, онерасположен поради караницата со мајка му, која постојано го прекорува за неговото лошо друштво. Крај брегот на Дунав, Адријан го среќава вујко му Ставро - чуден човек, по занимање продавач на лимонада. Неколку дена подоцна, тие пак се среќаваат и Ставро му понудува на Адријан да го придружува на панаѓурот во едно мало место во околината. Откако добива дозвола од мајка си, Адријан, Ставро и Михајло (другарот на Адријан) заминуваат на панаѓур. Ноќта, додека спијат во една плевна, Ставро почнува да го милува и бакнува Адријан, а кога Михајло го прекорува за тоа, Ставро започнува да ја раскажува својата лична приказна: Кога по долго отсуство, најпосле се вратил во татковината, Ставро лажно се претставувал како трговецот Изворану, со намера да најде соработници за некаква зделка. Еднаш, тој се зближил со еден сопственик на кафеана, чија ќерка, убавата Тинкуца, набргу се вљубила во него. Ставро сè повеќе се зближил со семејството и најпосле, наспроти неговата волја, успеале да го наговорат да се ожени со Тинкуца. Всушност, Ставро имал голем страв од жените, а кулминацијата настапила кога на денот на свадбата, Ставро бил должен да ѝ ја земе невиноста на невестата, но тој се онесвестил. И подоцна, тој не можел да има сексуални односи со неа, поради што го навлекол гневот на семејството на Тинкуца. Еден ден, некој поранешен пријател на Ставро го открил неговиот вистински идентитет, како и тоа дека тој бил хомосексуалец. Тогаш, браќата на Тинкуца крвнички го претепале и го исфрлиле на улица, а Ставро едвај останал жив. Додека закрепнувал од повредите, тој дознал дека разочараната Тинкуца се удавила во реката.
Во вториот дел, наговорен од Адријан и Михајло, Ставро продолжува да ја раскажува својата приказна, осврнувајќи се на детството: Тој (чие вистинско име било Драгомир) живеел заедно со мајка си и со сестрата Кира, кои биле многу убави и целосно посветени на телесни уживања. Имено, тие не работеле ништо, туку само се веселеле, уживале во храна и пијалаци, а навечер примале мажи на кои им танцувале. Таткото и постариот брат живееле во друга куќа, на спротивниот крај од градот, а одвреме-навреме, татко му доаѓал во нивната куќа и ја тепал мајка му. Еднаш, додека мајката и Кира биле во друштво на своите заводници, во куќата ненадејно упаднале таткото и братот, кои крвнички ја претепале мајката, а потоа неа и Кира ги заклучиле во куќата, додека детето го одвеле во својата куќа. Сепак, тој успеал да избега и да ги ослободи мајката и сестрата и сите тројца избегале надвор од градот. Таму, мајката ги оставила децата, а по некое време дошле двајцата браќа на мајката, отпадници од законот, кои ги спасиле децата. Тогаш, тие се вратиле во домот на децата, а потоа вујковците го убиле братот, меѓутоа таткото испеал да се спаси со лесна повреда. Вујковците ги засолниле децата во еден ан, а по одредено време вујкото Козма бил убиен, додека другиот вујко бил ранет во престрелката со платениците кои ги испратил нивниот татко. Исплашени за своите животи, наивните деца биле заведени од слатките зборови на еден турски трговец, кој ги однел во Истанбул, каде Кира била продадена во некој харем, додека Драгомир поминал две години како роб на трговецот. Кога по 14 години се вратил во татковината, тој дознал дека преживеаниот вујко ги запалил куќите на мајка му и на татко му.
Изданија на македонски јазик
Романот „Кира Киралина“ е објавен како 49. книга на библиотеката „Магма“. Преводот од француски јазик го направил Благоја Велковски-Краш. Книгата е отпечатена во мал формат (18 сантиметри), во мек повез и има 199 страници. Каталогизацијата е извршена во Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ - Скопје и ја носи ознаката ISBN 9989-902-92-5. Графичкото уредување и дизајнот на книгата е дело на фирмата „Точка“. Сликата на предната корица е дело на Шарл Ландел (Charles Landelle). На крајот од книгата се наоѓа белешка за авторот, додека на задната корица е даден кус осврт врз делото.
Италијанска готска архитектура
Готската архитектура се појавила во просперитетните независни градови-држави во Италија во 12 век, во исто време кога се појавила во Северна Европа. Всушност, за разлика од другите региони на Европа, таа не ја заменила романескната архитектура, а италијанските архитекти не биле многу под влијание на неа. Сепак, секој град развил свои посебни варијации на стилот. Италијанските архитекти претпочитале да ги задржат традиционалните методи на градба воспоставени во претходните векови; Ретко се користеле архитектонски решенија и технички иновации на француската готика. Зголемувањето на висината било помалку важно отколку во Северна Европа. Тули наместо камен бил најчестиот градежен материјал, а мермерот бил широко користен за украсување. Во 15 век, кога готскиот стил доминирал и во Северна Европа и на Италијанскиот Полуостров, Северна Италија станала родно место на ренесансната архитектура.
Рана италијанска готика (13 век)
Готскиот стил првпат бил воведен во Италија во 12 век од монасите од цистерциските и францисканските редови. Цистерцискиот ред бил основан во Франција во 1098 година како отцепување од Бенедиктинскиот ред, кој цистерцијците го сметале за премногу лабав. Цистерцијците биле решени да го следат построго Правилото на Свети Бенедикт. Тие изградиле цркви, прво во романескен стил, а потоа со готски одлики, но со целосно отсуство на декорација. Цистерцијците забраниле каква било форма на уметност, скулптура или витраж. Камбанарите биле отсутни или многу едноставни. Ништо не било дозволено што немало суштинска практична цел. Овие цркви обично биле далеку од центарот на градовите. Првите готски градби во Италија биле цистерциските цркви на опатијата Фосанова и опатија Касамари, изградени по моделот на цистерциските цркви во Војводството Бургундија, особено оригиналната цистерцијанска црква, опатија Сито. Касамари првично била изградена како бенедиктинска црква, но била целосно изградена за да ги исполни стандардите на едноставност и штедење на цистерцијците. Цистерцијците изградиле неколку цркви низ Италијанскиот Полуостров, главно во селата. Тие отишле и до Сицилија, каде што ја изградиле недовршената базилика Морпурго во близина на Лентини во провинцијата Саракуза, започната во 1225 година.
На ширењето на францускиот стил на готика воведен од цистерцијците се спротивставила хиерархијата на Католичката црква во Рим, која претпочитала враќање на претходниот стил на архитектура под Константин Велики и на Византија. Првата готска црква во Рим, Санта Марија сопра Минерва, доминиканска црква, била копија на Санта Марија Новела во Фиренца и била започната дури во 1280 година.
Катедралата во Фиренца
Голем број на големи италијански готски градби биле започнати кон крајот на 13 век и завршени во 14-ти. Катедралата во Фиренца, дизајнирана од Арнолфо ди Камбио, била отворена во 1296 година. Не е исклучително висока, но во внатрешноста има чувство на просторност создадено од спојувањето на наосот и патеките. Работата се одвивала многу бавно. Кампанилата, дизајнирана од Џото, била започната во 1334 година. Работата продолжила по смртта на Џото во 1337 година, прво под Андреа Писани, а потоа, во 1350-тите, од Франческо Таленти. Кампанилата е квадратна и украсена со мермер со праволиниски облоги и ја следи италијанската романескна традиција. Во голема мера била моделирана по постарата крстилница (1060–1150).
Плановите на катедралата биле модифицирани помеѓу 1357 и 1360 година од неколку комитети на сликари, скулптори и уметници, давајќи им приоритет на декорацијата. Градот Фиренца го сфатил многу сериозно како граѓански споменик, финансирајќи го со данок на сите машки жители на градот, па дури и спуштајќи го нивото на улиците околу него за да биде повидливо. Изменетиот нов план усвоен во 1366 година барал масивна купола, широка колку комбинираниот наос и патеки, на октагонална основа со три апсиди. Техничките проблеми за изградба на толку голема купола биле решени дури во 15 век со нов план на Брунелески. Прилично обичната оригинална фасада била урната за да се изгради куполата; сегашната фасада била изградена дури во 19 век. Источниот крај на катедралата во голема мера ја задржал својата оригинална готска архитектура.
Орвјетска катедрала
Изградбата на Орвјетската катедрала тарела три века, од 1290 до 1591 година, речиси целиот распон на готскиот период. Таа била започната од страна на папата Урбан IV како црква за аџилак за да се прикаже реликвијата на прогласеното чудо, капларот од Болсена. Архитектурата на фасадата е во основниот романескен стил.
Во 1309 година Лоренцо Мајтани, архитект и скулптор од Сиена, станал мајстор-градител. Тој ги редизајнирал плановите за да му даде поголем структурен интегритет и поунифицирана форма. Оригиналниот план на фасадата е направен по моделот на катедралата во Сиена. Под Мајтани Постепено станал изложба на готската уметност; Внатрешноста и горните делови на фасадата биле украсени со мозаици, извајани фигури и релјефи во мермер и бронза. Горните делови од мозаиците на фасадата се позлатени. Во внатрешноста највпечатливи се бендовите полихромни столбови, а ѕидовите покриени со мурали.
Голем број цркви во овој период го следеле стилот на Сан Франческо во Болоња, а биле изградени од црвена тула, малтерисана одвнатре, наместо од камен. Архитектите на многу италијански готски цркви ја игнорирале француската готска употреба на летечки потпори и користеле дрвени греди за врзување преку наосот за да ги поддржат горните ѕидови.
Миланската катедрала
Изградбата продолжила, со многу прекини, низ вековите; конечно била завршена до 1965 година. Неговите извонредни одлики ги вклучуваат неговите гигантски столбови, чии украсени капители на средината на колоните содржат статуи; бледо розовиот мермер кој гледа кон внатрешноста и надворешноста; и шумата од камени врвови кои ги украсуваат горните делови. Додека внатрешноста е целосно италијанска во стил, надворешноста е покриена со декоративна траса.
Венецијанска готика (14-15 век)
Во 14-тиот и 15-тиот век се гледа изградбата на серија нови цркви во венецијански готски стил, вклучувајќи ја и црквата на Францисканците, Санта Марија Глориоза деи Фрари, започната во 1340 година. Изграден од тули, има три кораби и апсида со шест капели кои зрачат, и ребрести сводови што произлегуваат од масивни цилиндрични столбови. Доминиканците изградиле и нова црква, Санти Џовани и Паоло (15 век), со три кораби разделени со колони и готски капители, сводови и украси. Пожар во 1419 година многу ја оштетил базиликата Свети Марко, и морало да се прави изградба на нова јужна фасада. Таа била богато украсена со асортиман на готски врвови и шатори.
Урбанизам и световна архитектура
Почнувајќи од втората половина на 13 век, Италија произвела повеќе примери на световна готска архитектура од другите делови на Европа. Зградите често биле градени од Капитано дел Популо од секој град, организација која ги претставувала еснафите и богатите трговци од градот. Главните примери ги вклучуваат Капитано дел Пополо во Орвјето, Палацо Комунале во Пјаченца и масивната Палацо дел Капитано, или Барџело, во Фиренца. Други главни примери се наоѓаат во Сиена, Фиренца и Венеција. Тие ја илустрираат важноста на италијанските градови како банкарски центри и зголемената граѓанска гордост. Овие згради биле отворени кон надворешноста, со лоѓи на приземје, големи горни прозорци, балкони и надворешни скали, и често имале големи сали кои биле украсени со фрескоживопис.
Друг значаен пример за готско планирање на градот е Кампо во облик на вентилатор, или градскиот плоштад, во Сиена, на кој доминираат Палацо Публико (1298–1348) и Торе дела Мангија, највисоката општинска кула во Италија. Фиренца изградила слична општинска палата, Палацо Векио (1299–1310), иако задржала многу одлики на тврдина. Главен пример за приватна фирентинска палата е Лоѓија на Господарот (1370-ти), веднаш до Палацо Векио, чии кружни сводови и линија на покривот укажуваат на претстојната ренесанса.
Замоци и утврдувања
Во Кралството Сицилија на почетокот на 13 век, важна програма за цивилна и воена градба била промовирана од страна на сицилијанскиот крал Фредерик II, кој бил свети римски император и преку неговата мајка Констанца, кралица на Сицилија, внук на големиот нормански крал. Роџер II од Сицилија. Царот ги повикал архитектите и занаетчиите кои ги изградиле цистерциските манастири да изградат замоци и утврдувања. Најважните дела ги вклучуваат Кастел дел Монте во Апулија и Кастело Манијац кој го штити пристаништето Сиракуза, Италија.
Наводи
<references group="" responsive="1">
Уклемеш
Уклемеш или Келемез (Φαράγγι, Фаранги; до 1927 г. Οκλεμέζ, Оклемез ) — село во Леринско, Егејска Македонија, денес во општината Суровичево на Леринскиот округ во областа Западна Македонија, Грција. Населението брои 137 жители (2011). Сè до 1920-тите било населено со Турци.
Географија
Селото е сместено во котлината Сарѓил, на југоисточниот брег на Островското Езеро. Лежи спроти селото Пателе.
Во Отоманското Царство
Во г. хрватскиот етнограф 1889 година Стефан Верковиќ напишал за Уклемеш:
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. Јуклемес имал 150 жители Турци.
Во Грција
По Балканските војни во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно Букурешкиот договор. Истата 1913 г. селото броело 248 жители, кои во 1920 г. биле 250. Во 1920-тите по сила на Лозанскиот договор жителите како муслимани се иселени во Турција, а на нивно место властите довеле христијани од таа земја. Во 1927 г. селото е применувано во Фаранги. Во 1928 г. Уклемеш е заведено како наполно дојденско село со 109 дојденски жители од 26 семејства.
NGC 4896
NGC 4896 — елиптична галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4896 се споменува и како UGC 8117, MCG 5-31-84, CGCG 160-87, DRCG 27-232.
Откривање
Објектот е откриен на 12 мај 1885 година од страна на Гијом Бигурдан, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 12 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4896 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 4896 има привидни димензии од 1' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 0 м 30,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +28° 20' 47"". Положбениот агол на објектот е во износ од 5°.
Други поделби
Проучување на NGC 4896 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 44768. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 109; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1995. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1393.
Милета Андрејевиќ
Милета Андрејевиќ ( Milet Andrejevic; Бекерек, 28 септември 1925 - Њујорк, 21 октомври 1989 година) бил српски сликар и ликовен педагог.
Биографија
Андрејевиќ никогаш не изложувал во Југославија, па останал релативно непознат во Србија, дури и во професионалните кругови. Откако стапил во контакт со големи галеристи од Њујорк, тој станал име на американскиот уметнички пазар во 1970-тите и 1980-тите. Во тоа време, тој бил поддржан од конзервативниот дел на уметничката критика, па влијателната Хилтон Крамер своевремено пишувала за неговиот „романтичен реализам“ во „Њујорк тајмс“ Андрејевиќ често ги продавал своите слики пред да бидат завршени, а кога умрел, во неговото студио во Централ Парк била пронајдена само една слика: онаа на која работел во тоа време. Навлегол во граѓанските кругови и продолжил посветено да се занимава со реалистичкото сликарство, со коешто, по кратка фаза на поп-арт, имал голем успех на американскиот пазар, нешто што било премолчено во Југославија, бидејќи уметникот важел за дисидент.
Сликите на Милета Андрејевиќ се застапени во постојаната поставка на Музејот Метрополитен (Metropolitan Museum of Art), Музејот на Витни во Њујорк (Whitney Museum of American Art) и Музејот Хиршхорн и Паркот на скулптури (Hirshhorn Museum and Sculpture Garden) во Вашингтон,
Покрај сликарството, тој предавал и сликарство на Колеџот на Универзитетот Бруклин во Њујорк и Академија за уметности во Њујорк.
Тој починал во Њујорк на 21 октомври 1989 година од рак на белите дробови, оставајќи ги зад себе сопругата Хелен и синот Марк. Покрај нив, Милета имал и помлад брат Крсто Андрејевиќ, кој исто така бил уметник и педагог. Бил професор на Факултетот за применети уметности во Белград и починал неколку месеци пред неговиот постар брат.
Велушина
Велушина — село во Општина Битола, во околината на градот Битола.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во подножјето на планината Баба Планина, составено од две маала, горно и долно маало. Од градот Битола е оддалечено 12 км. поврзано со асфалтен пат. На исток се простира Велушкото Поле, како дел од Пелагониската Котлина, а на запад е планината Баба. Низ селото течи Велушка Река.
Атарот на селото Велушина граничи со атарите на селата: Од јужната страна со селата Граешница и Лажец, од западната страна со селото Острец, од север со селото Канино, и од исток со селата Породин/Меџитлија.
Поедини места во атарот на селото ги носат следните имиња: Реван, Црвеник, Широка Ливада, Коњарска Ливада, Голема и Мала Сименица, Завој, Граешка Река, Голем Камен, Бежан, Широк Пат, Маклиње, итн.
Историја и етимологија
Првите, први и најсигурни податоци за постоењето на Велушина датираат од XV век. Во пописот што го направи Турската администрација на населението во Османлиското Царство во 1468 година, а со кој е опфатена и Битолската нахија, селото е забележано во формата Велушино. Истата форма се среќава и во следниот попис сто години подоцна односно во 1568 г. Почнувајќи од XVIII век турските документи покрај првата ја забележуваат и другата форма - Велушина. Таа станува понатака стандардна и неа ја следат сите битолски документи (сиџили) кои се водат од XVII-XIX век. Во XIX век за селото и нема друго име освен Велушина. Полрај во турските, името на селото се споменува и во словенските писмени споменици. Со формите Велушино и Велушина регистрирано е во Слепченскиот кодик од XVI век, потоа во Продромскиот споменик, што ќе го открие и ќе го објави рускиот славист Виктор Иванович Григорович, а чии записи се од XV-XVII век. Собирачот на народни песни и етнографски материјали од XIX век Стефан Верковиќ, пак селото го регистрирал во формата Велушјани. Колебањата меѓу двете форми продолжиле и понатака. Прусиецот Хенри Барт, кој поминал низ Македонија и низ Биролско во есента 1862 г. и кој, со восхит говори за Велушина, селото го открива во формата Велошина. Сиве овие непрецизности и колебања веројатно доаѓаат од различното регистрирање на изворниот изговор на велувци. Тие своето село, иако тоа денес насекаде фигурира како Велушина, го именуваат како Велујшна. Ојконимот е епоним, добиено од лично име, слично како ојконимите Мариово, Лазарополе, Алинци и др. Личното име на оној што му го дал било Велуша, а тоа е хипокористично име од Вело, со антропонимската наставка -уша. Велуша како име го среќаваме уште од XV век, а произлезено е од Вело, тоа е прв дел од сложените антропоними како што биле Велибор, Велимир, Велислав, кои претставувале старословенски форми. Вело, пак доаѓа од морфемата „вели“, која имала значење на „голем“. „Велушин“, претставува деривувано име од личното име Велуша, а со антропонимската наставка -ин. Народните преданија ги поткрепуваат ваквите тврдења. Тие говорат за некој „војвода“ кој бил прв доселеник и кој му го дал името. Според нив тој се викал Велуш.
Велушка Тумба
Велушката Тумба е неолитска населба, која, иако просторно е поблиску до селото Породин, заради што се наоѓа на Велушки имот е наречена Велушка. Таа, всушност е само една од бројните тумби во Пелагонија (досега откриени 70-тина) кои говорат за еден динамичен живот во предисторијата на овие простори. Првите археолошки рекогнистицирања започнале во далечната 1952 година, а систематски дваесет години подоцна (1972) од група археолози на Битолскиот завод и музеј, со Драгица Симоска, со Воислав Санев од Народниот музеј на Штип и Саржо Саржовски од Републичкиот завод за заштита на спомениците на културата од Скопје, заедно со екипа асистенти и помошници.
Велушката Тумба по димензии е слична со другите тумби од Пелагонискиот Регион. Таа се протега во правец исток - запад и долга е 250 м, а широка 150 м, си висинска разлика од 0,70 м, на источниот и 5 м на западниот дек. Била живеалиште на неолитски луѓе во подолг период, зашто врз неа се пластеле слој по слој, односно време на време.
Локацијата на Тумбата неолитските луѓе ја прифатиле од неколку причини: околу неа имало плодно земјиште на кое ги саделе и сееле земјоделските производи, во близина била Велушката Река чии води биле изобилно ползувани, а во близина била и Црна Река од каде влечеле рибен материјал, но и трска, шамот и др, додека на запад се наоѓала Баба Планина и нејзините природни ресурси од дрвена граѓа и камен за оружје и орудија.