cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Франсоаз Жило
Образование
Таткото на Жило, Емил, сакал неговата ќерка да биде исто толку образована како тој, и како резултат на тоа, многу внимателно го надгледувал образованието на неговата ќерка. Гило била подучувана дома, почнувајќи од млада возраст, а на шестгодишна возраст, добро ја познавала грчката митологија. На возраст од четиринаесет, таа читала книги од Едгар Алан По, Шарл Бодлер и Алфред Жари. Додека нејзиниот татко се надевал дека таа учи за да стане научник или правник, Жило посетувала музеи во Европа за да ги разбере и да ги цени мајсторите. Кога Жило имала седумнаесет години, студирала на Сорбона и на Британскиот институт во Париз и добила диплома по филозофија. Дипломирала англиска книжевност на Универзитетот Кембриџ. Во текот на 1939 година, таткото на Жило сè уште сакал таа да заврши меѓународно право, и поради страв дека Париз ќе биде бомбардиран за време на војната, Жило била испратена во Рен, Франција, за да започне со студии на правниот факултет. На 19-годишна возраст ги напуштила студиите по право за да го посвети својот живот на уметноста. Била менторирана од уметникот Ендре Розда. Во 1942 година, откако неколку пати го напуштила правото и се вратила на инсистирање на нејзиниот татко, Гило студирала право во втора година и ги положила писмените, но паднала на усните испити.
Пикасо
На 21 година, Гило го запознала Пабло Пикасо, тогаш 61. Првпат го видела во ресторан во пролетта 1943 година. Дора Маар, фотографката која што во тоа време била негова муза и љубовница, била скршена кога дознала дека Пикасо ја заменува со многу помладата уметница. По средбата на Пикасо и Жило, таа се преселила кај него во 1946 година. Тие поминале речиси десет години заедно, а тие години биле исполнети со уметност. Пикасо ја насликал La femme-fleur. Неговиот стар пријател Матис, којшто негувал симпатии кон Жило, објавил дека ќе создаде нејзин портрет. На портретот нејзиното тело ќе биде бледо сино, а косата зелена.
Некои историчари на уметност веруваат дека врската на Жило со Пикасо е тоа што ја прекинало нејзината уметничка кариера. Кога Гило го напуштила Пикасо, тој им рекол на сите трговци со уметнички дела што ги знаел, да не ги купуваат нејзините дела. Самата Гило сфатила дека тоа што ја доведуваат во релација со Пикасо, „нејзе и прави голема штета како уметник“.
Пикасо и Жило никогаш не се венчале, но имале две деца заедно. Тој им ветил дека ќе ги сака и ќе се грижи за нив. Нивниот син, Клод, е роден во 1947 година, а нивната ќерка, Палома, е родена во 1949 година. За време на десетте години поминати заедно, Жило честопати била малтретирана на улиците на Париз од законската сопруга на Пикасо, Олга Хохлова, поранешна руска балерина, а и самиот Пикасо физички ја малтретирал. Во 1964 година, единаесет години по нивната разделба, Жило ги напишала мемоарите Животот со Пикасо, заедно со уметничкиот критичар Карлтон Лејк. Книгата била продадена во, над еден милион примероци, на десетици јазици, и покрај неуспешното правно оспорување од страна на Пикасо. Оттогаш, Пикасо одбивал да ги гледа Клод и Палома. Целиот профит од книгата бил искористен во правната борба на Клод и Палома да бидат прогласени за законски наследници на Пикасо.
Работата на Гило
Франсоаз Жило била запознаена со уметноста на млада возраст, од нејзините мајка и баба. Нејзината баба организирала забава кога Франсоаз имала околу пет години. Еден човек го привлекол вниманието на Гило како интересен, а таа ја прашала баба си кој е тој човек. Излегло дека е сликарот Емил Мајрет. Таткото на Жило станал близок пријател со сликарот, а Франсоаз честопати одела со него да го посетат неговото студио. На шестгодишна возраст, мајката на Франсоаз почнала да ја учи на нејзината уметност, без цртање. Нејзината мајка верувала дека уметниците стануваат премногу зависни од гуми за бришење, и наместо тоа, ја подучувала Франсоаз на акварел и индиско мастило. Ако направи грешка, ќе мора да ја направи намерно на својата работа. На тринаесетгодишна возраст, таа почнала да учи кај госпоѓицата Meж шест години по ред. На четиринаесетгодишна возраст се запознала со керамиката, а една година подоцна студирала кај постимпресионистичкиот сликар Жак Бердели. На 21-годишна возраст го запознала Пикасо. Иако Пикасо како кубист влијаел на работата на Франсоаз Жило, сепак таа развила свој стил. Таа ги избегнувала острите рабови и аголните форми што понекогаш ги користел Пикасо. Наместо тоа, таа користела органски фигури. За време на војната, таткото на Гило се обидел да ги спаси највредните работи од домаќинството со нивно преместување, но камионот бил бомбардиран од Германците, што довело до губење на цртежите и акварелите на Гило.
Нејзиниот статус како уметник и вредноста на нејзината работа се зголемиле со текот на годините. Во 2021 година нејзината слика Палома а ла Гитаре, портрет на нејзината ќерка од 1965 година, беше продадена за 1,3 милиони долари во Сотби во Лондон. Од јануари 2022 година, нејзината работа е изложена во повеќе водечки музеи, вклучувајќи ги Метрополитен музејот на уметноста, Музејот на модерна уметност и Центарот Помпиду во Париз.
Личен живот
Жило се омажила со уметникот Лук Сајмон во 1955 година. Нивната ќерка Аурелија се родила следната година. Двојката се развела во 1962 година.
Во 1969 година, Жило се запознала со американскиот пионер за вакцина против детска парализа, Џонас Салк во домот на заеднички пријатели во Ла Јола, Калифорнија. Нивното заедничко ценење на архитектурата довело до кратко додворување и свадба во 1970 година во Париз. За време на нивниот брак, којшто траел до смртта на Салк во 1995 година, парот живеел одвоено половина од секоја година, зашто Жило продолжила да слика во Њујорк, Ла Јола и Париз.
Во текот на 1980-тите и 1990-тите, Гило дизајнираше костими, сценографии и маски за продукции во Гугенхајм во Њујорк. Во 1990 година ѝ беше доделена наградата Chevalier de la Légion d'Honneur.
Во 1973 година, Жило била назначена за уметнички директор на научното списание Вирџинија Вулф Квартерли. Во 1976 година, таа се приклучила на одборот на Одделот за ликовни уметности на Универзитетот во Јужна Калифорнија, каде што предавала на летни курсеви и преземала организациски одговорности до 1983 година.
Жило го дели своето време меѓу Њујорк и Париз, работејќи во име на Институтот Салк, и продолжува да ја изложува својата работа на меѓународно ниво.
Во 2010 година, Жило била наградена со титулата Офицер на Легијата на честа, највисокото признание за уметност на француската влада.
Во август 2018 година, Жило објавила три тетратки со скици, кои го документираат патувањето што го поминала во Венеција, Индија и Сенегал.
Во популарната култура
Жило ја игра Наташа Мекелхон во филмот Surviving Picasso од 1996 година и од Клеменс Поези во сезоната на Genius од 2018 година, која се фокусира на животот и уметноста на Пикасо.
Портрет на Адел Блох Бауер I
Портретот на Адел Блох Бауер I (исто така познат и како „Дамата во златно“ или „Жената во златно“) — слика на Густав Климт, завршена помеѓу 1903 и 1907 година. Портретот бил нарачан од Фердинанд Блох Бауер, еврејски банкар и производител на шеќер. Сликата била украдена од нацистите во 1941 година и прикажана во Австриската галерија „Белверде“. Во 2006 година, по осумгодишни напори од наследниците на Блох-Бауер, сликата била вратена на семејството. Истата година била продадена за 135 милиони долари, во тоа време рекордна цена за една слика.
Овој портрет бил првиот од двете на кои била насликаха Адел Блох Бауер. Вториот, наречен Портрет на Адел Блох Бауер II бил завршен во 1912 година. Адел починала во 1925 година, и според нејзината волја, уметничките дела на Климт биле оставени во Австриската галерија „Белверде“, иако тие припаѓале на Фердинанд, а не на неа. По аншлусот на Австрија од страна на Нацистичка Германија, Фердинанд побегнал од Виена и се упатил кон Швајцарија, оставајќи зад себе голем дел од своето богатство, вклучувајќи ја и неговата голема уметничка колекција. Сликата била украдена од страна на нацистите во 1941 година, заедно со остатокот од имотот на Фердинанд, по обвинението за даночно затајување против него. Средствата добиени од наводната продажба на уметнички дела, имот и неговиот бизнис со шеќер биле надоместени против даночното побарување. Адвокатот што дејствувал во име на германската држава му го дал портретот на Австриската галерија „Белверде“, тврдејќи дека ги следел желбите што Адел ги направила. Фердинанд починал во 1946 година.
Смедеревка
Смедеревка е автохтон вид на бело грозје и белото вино произведено од истото.
Грозје
Оваа врста на бело грозје е со изразито златножолта зеленкаста боја. Името го добила по градот Смедерево во Србија каде настанала како автохтона сорта во бреговитито подунавско виногорје.
Се смета дека одгледувањето на винова лоза на овој простор (а со тоа и на смедеревката) датира од времето на римскиот цар Проб. .
Зрната се збиени и поситни, а вкусот е малку киселикав, така да оваа сорта грозје во најголема мера се користи за производство на бело вино.
Вино
Виното произведено од оваа сорта грозје го носи истото име – смедеревка. Смедеревката е една од најраспространетите сорти во Македонија. Во Србија се произведува во заечарското виногорје, додека во смедеревското повеќе не се произведува.
Виното е со киселикав вкус и најчесто се консумира мешано со сода или со кисела вода. Овој пијалак е познат под името „шприцер“.
Карим Масимов
Карим Кажимканули Масимов (Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов, (Карим Кажимканович Масимов), р. ) служи како премиер во Владата на Казахстан од 10 јануари 2007.
Масимов течно говори казашки, руски, кинески, англиски и арапски јазик. Има студирано во Кина и работел во Хонгконг, каде раководел со казахстанските трговски врски. Истовремено, се смета за добро поврзан со Кремљ. Претходно служел како вицепремиер од 19 јануари 2006 г. до 8 јануари 2007. и како министер за економија и буџетско планирање и министер за транспорт и комуникации во 2001. Споед „Правда“, јавноста го перципира Масимов како „една од највлијателните фигури во внатрешниот круг на претседателот Нурсултан Назарбаев“.
Априлско востание
Априлското востание е востание кое било организирано од страна на Бугарите во Османлиското Царство на 20 април 1876 година и објави во Копривштица. . Востанието индиректно довело до создавање на новата бугарска држава, кое се случило по две години, во 1878 година. За време на востанието, се проценува дека биле убиени околу 1.000 муслимани.
Позадина
Во текот на XVIII век, класичните држави или империи како што била Османлиското Царство, била раководена од страна на султан. Населението на империјата се состоелo од голем број на етнички групи кои зборувале на различни јазици. Идејата за создавање на т.н. една држава-една нација, започнала да се јавува во текот на XIX век. Во текот на истиот век, Османлиите заостанувале во скоро сите погледи и технологии до европските. Поради постојаното слебеење на Османлиското Царство, властите им испорачувале тешки даноци на христијанското население. Во 1875 година избувнало Босанското востание.
Подготовки
Востанието било подготвено во време од два месеци. Одлуката за кревање на востание била донесена од страна на одделни активисти на Бугарскиот револуционерен централен комитет, и истото не било поддржано од ниту една надворешна сила. Така, територијата на востаниците била поделена во пет регион: Враца, Велико Трново, Сливен, Пловдив и Софија.
Текот на востанието
Востанието избувнало во Копривштица, каде било нападнато седиштето на локалната полиција. Во текот на две недели, востанието се проширило и во поголемиот дел од Бугарија. Околу 1.000 муслимани биле убиени, а многу повеќе протерени од своите домови. Ова довело до многу брза реакција на османлиските власти.
Уште од првиот ден на востанието (20 април) Високата порта и турското воено министерство дало наредба за мобилизација на армијата. За задушување на востанието бил формиран штаб во состав: Митхад паша, воен министер, Хусеин Авни паша и командант Абдул Керим паша. Кон територијата на Бугарија се упатила војска од околу 10.000 војници. Многу бргу Османлиите постигнале големи успеси. Селата кои ги зазимале биле изложени на ограбување или палење. Според Николај Овчаров, вкупниот број на загинати изнесувал околу 30.000 војници и цивили.
Црква „Св. Спиридон“ - Горна Статица
Свети Спиридон (Αγίου Σπυρίδωνος) — црква во селото Горна Статица, Костурско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Костурската епархија на Цариградската патријаршија.
Црквата е гробишен храм, сместен во источниот дел на селото. Изградена е во XIX век.
Паркот Јура
Паркот Јура (Jurassic Park) е научно-фантастичен филм од 1993 година, во режија на Стивен Спилберг, заснован на истоимениот роман на Мајкл Криктон. Како главна тема на филмот е фиктивниот остров Исла Нублар, каде научниците создале забавен парк со клонирани диносауруси. Џон Хамонд (Ричард Атенборо) поканува група научници да го посетат паркот. Поради саботажа, диносаурусите ќе се ослободат, па техничарите и посетителите се обидуваат да избегаат од островот.
Паркот Јура доби многу позитивни критики, кои ги фалеа специјалните ефекти, но за другите аспекти велеа дека филмот е медиокритет. За време на премиерата, филмот заработи 914 милиони долари и со тоа стана најуспешниот филм за таа година, а моментално се наоѓа на десеттото место на најпосетувани филмови. Паркот Јура беше првиот филм во оваа франшиза, а по него беа направени Изгубениот свет: Паркот Јура во 1997 и Паркот Јура 3 во 2001.
Семениште
Семениште — село во Општина Сарај, во околината на градот Скопје.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во западниот дел од Скопската Котлина, лево од автпатот Тетово - Скопје.
Историја
Како село со албанско население било означено од страна на Леонард Шулце Јена во 1927 година. Исто така, слични податоци дава и Афанасиј Селишчев во 1929 година.
Население
На пописот од 2002 година, селото имало 559 жители, од кои 1 Македонец, 557 Албанци и 1 Бошњак.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 798 жители, од кои 2 Македонци, 754 Албанци, 5 Бошњаци и 37 лица без податоци.
Родови
Семениште е албанско село.
Според истражувањата од 1940-тите родови во селото се:
NGC 4823
NGC 4823 — леќеста галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 1882 година од страна на Ернст Вилхелм Либерехт Темпел, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 11 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4823 е од видот S0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,5 m/лм2. NGC 4823 има привидни димензии од 0,7' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 57 м 25,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -13° 41' 54". Положбениот агол на објектот е во износ од 175°.
Други поделби
Проучување на NGC 4823 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 44305. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 284; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5542. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1591.
Раѓањето на Венера (Ботичели)
Раѓањето на Венера (Nascita di Venere — слика на италијанскиот уметник Сандро Ботичели, најверојатно направена во средината на 1480-тите години. Таа го отсликува митот за раѓањето на божицата Венера (Афродита). Денеска, сликата се наоѓа во галеријата Уфици во Фиренца.
Биографија Џорџо Вазари споменува дека сликите на Ботичели „Раѓањето на Венера“ и „Пролет“ се наоѓале во вилата „Кастело“ во Фиренца, која била во сопственост на Козимо де Медичи. Голем дел од експертите по историја на уметноста прифаќаат дека сликата била насликана за Лоренцо ди Медичи, брат на Лоренцо де Медичи, во 1486 година. Подоцнежни извори потвриле дека Лоренцо ја поседувал „Пролет“, а целосем доказ дека токму тој ја нарачал на Раѓањето на Венера денеска не постои.
Се смета дека како модел за ликот на Венера била Симонета Веспучи, која најверојатно е родена во Портовенере.
IC 1163
IC 1163 — галаксија во соѕвездието Еридан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 17 февруари 1903 година од страна на Ајзак Робертс.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 4 ч 48 м 24,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -5° 21' 9"". Положбениот агол на објектот е во износ од 77°.
Користена литература
Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679)
Ладино
Јудеошпанскиот (judeoespañol ), познат како ладино, а често именуван како јудезмо и слично, е романски јазик кој се развил од старошпанскиот јазик. Јазикот, како дел и од еврејските јазици, е под силно влијание на хебрејскиот и арамејскиот, но и од арапскиот. Јазикот денес се смета за загрозен. Повеќето од говорниците се постари лица, и најголем дел емигрирале во Израел, каде децата учат на хебрејски.
Ова е матичниот јазик на македонските Евреи, но денес во Македонија јазикот го зборуваат помалку од 200 лица (погл. Историја на Евреите во Македонија).
Јован III Дука Ватац
Јован III Дука Ватац (грчки: Ιωάννης Γ΄ Δούκας Βατάτζης, о. 1192/93 - 3 ноември 1254) бил никејски цар од династијата Ласкарис кој владеел од 15 декември 1222 до 3 ноември 1254 година. Тој бил наследен од неговиот син, познат како Теодор II Ласкарис.
Општи одлики
По смртта на основачот на државата, Теодор I Ласкарис, никејскиот престол го зазел неговиот зет Јован Дука Ватац, сопругот на неговата паметна и образована ќерка Ирина. Јован III Ватац без сомнение бил најголемиот државник на никејската епоха и еден од најистакнатите владетели во византиската историја воопшто. И во надворешната и во внатрешната политика Ватац постигнал значајни успеси и од малото провинциско царство во Никеја направил моќна сила. Навистина, опаднатоста на Латинското Царство и грешките на неговите ромејски (Епирско Деспотство и Солунско царство) и бугарски соперници му ја олесниле работата.
Управна политика
Тој многу се грижел за правосудството и енергично се борел против злоупотребата во државната управа. Со помошта на својата умна жена Ирина Ласкарис, работел на подобрувањето на положбата на сиромашните, правел болници, домови за стари и изнемоштени и други установи. На византиската побожност и се излегувало во пресрет со градење цркви и манастири. На потребите на државната одбрана со подигнување тврдини во пограничните области и создавање нови војнички имоти. За да ги засили воените контингенти, царот ги примал во служба Куманите кои биле потиснати од татарската наезда и ги населувал како стратиоти во пограничните покраини, во Тракија и Македонија, како и во Фригија и по долината на Меандар. Така, особено на Исток, по должината на границата бил воспоставен стариот византиски одбранбен систем. Георгиј Пахимер бил во право кога во тоа гледал една од најголемите придобивки на Никејското Царство.
Економска политика
На економско поле се одел кон тоа да се зголеми продуктивноста во земјиштето и во сточарството и царот настојувал во тоа и самиот на поданиците да им послужи за пример. Царските имоти требало да покажат што може да се постигне со рационално и штедливо стопанисување. Со парите од продажбата на јајцата од царскиот посед Јован Ватац и направил круна на својата сопруга која била украсена со бисери и со бесценети камења. Оваа круна од јајца, како што самиот ја нарекувал, за Ватац значела цела програма, бидејќи основно начело на неговата економска политика бил стремежот за стопанска самостојност на земјата, која требала сама да ги задоволи своите потреби. Царот сакал својата држава да ја направи независна од увоз на странска стока и да ја ослободи од економската надмоќ на италијанските градови. На своите поданици најстрого им забранил да купуваат луксузна стока од странско потекло. Секој требало да се задоволи со „тоа што римската земја го раѓа и што римските раце го произведуваат“. Овој етички образложен протекционизам без сомнение бил насочен против Венецијанците. Венецијанскиот увоз не можел да биде ограничен со царевински мерки, зошто тоа би се противело на трговските договори потврдени со потписите на сите византиски цареви од Алексиј I Комнин до Теодор I Ласкарис. Никој, меѓутоа на царот не можел да му го оспори правото во својата земја да го забранува прекумерниот луксуз. Впрочем, златото, среброто и скапоцените штофови се увезувале во големи количества од соседниот Икониски Султанат. Султанатот тешко настрадал од монголската наезда, од којашто Никејското Царство останало негибнато, и затоа Турците во Никеја набавувале намурници, плаќале високи цени во пари и со стока. И покрај честите војни, Никеја не чувствувала недостиг од пари. Финансиските и стопанските прилики во Никеја биле постабилни отколку во Византија во времето на последните Комнини и Ангели. Многу поздрава била и самата никејска држава. А тоа покажува дека животната моќ на Византијците сè уште не била исцрпена и дека преродбата на Византиското царство била можна.
Првите години
Веќе во првите години на неговото владеење распоредот на силите во Мала Азија забележително се поместил во прилог на Никејското Царство. Бунтот на браќата на покојниот цар Теодор Ласкарис, кои се обиделе со помош на Латините да му ја одземат круната, се свртел во полза на Јован Ватац и неговата држава. Ватац целосно ја поразил нивната латинска војска кај Појманенон, на истото место каде што пред дваесет години Теодор I бил поразен од Латините, а потоа речиси целата област на Латинското Царство во Мала Азија му припаднала на Никејското Царство. Според договорот од 1225 г. Латините во Мала Азија ја задржале само областа спроти Цариград, со околината на Никомедија. Во исто време никејската флота ги зазела островите Лезбос, Хиос, Самос, и Икарија. Подоцна и Родос му се потчинил на никејскиот цар.
На тој начин Никејското Царство зајакнало и на копно и на море, а со тоа бил создаден предуслов и за премин на никејската војска во европскиот дел на некогашното Византиско царство. На повик на ромејското население во Едрене, Јован Ватац испратил војска во Тракија. Неговите трупи зазеле повеќе тракиски пристаниште, а потоа, не наидувајќи на отпор, влегле во Едрене. Се чинело дека дошол часот за реставрација на византиската власт и во самиот Цариград. Од страна на Латинското Царство не можел да се очекува посериозен отпор. Но акцијата на никејскиот цар во пресудниот миг ја попречил неговиот западноромејски соперник Теодор Ангел.
Борбата за предимство на Балканот
Теодор одел од победа во победа. Преминувајќи ги границите на бившото Солунско кралство тој веќе влегол во Тракија. Сега извршил препад на Едрене и ја натерал војската на никејскиот цар на повлекување. Од Едрене тој го продолжил својот победоносен пат кон Цариград. Уште повеќе отколку никејскиот цар, Теодор се приближил до конечната цел. Кон истата цел се стремел и бугарскиот цар Асен II. Епохата на Иван Асен II (1218 г.-1241 г.), син на Асен I, претставува врв во подемот на Второто Бугарско Царство. Како и Симеон, своевремено и Асен II се занесувал со мислата да создаде големо византиско-Бугарско Царство со средиште во Цариград и извесно време и тој се наоѓал пред остварување на оваа замисла. Латинскиот цар Роберт Куртене умрел во 1228 г. и круната му припаднала на неговиот малолетен брат Балдуин II. Во оваа ситуација на безвластие и на нарастената опасност од надвор, во Цариград се јавила мислата регентството да му се понуди на бугарскиот цар, бидејќи се чинело дека само тој е во состојба да го спаси Цариград од продорот на Византијците. Асеновата врска со семејството Куртене, заснована на сродството на двете страни со унгарската династија, требало да биде зајакната со свршувачката на младиот латински цар со Асеновата ќерка. Со тоа плановите на Асен би добиле поцврста основа. Како некогаш Симеон, и Асен II можел да се надева дека како тест на малолетниот латински цар ќе стане господар на Цариград.
По поразот на Теодор Ангел во Битката кај Клокотница, која што го запрела подемот на Западноромејското царство, високо ја издигнала моќта и угледот на бугарскиот цар. Асеновата превласт на Балканот се чинело дека е целосна. Всушност, најголема полза од Клокотничката битка немал бугарскиот цар туку мудриот Јован Ватац, којшто го задржал ставот на внимателно исчекување. Асеновата победа на Теодор Ангел го ослободила Никејското Царство од западноромејскиот соперник. Напротив, бугарскиот цар со својата голема победа не и се приближил на својата цел, туку од неа се оддалечил, пропаѓајќи го планот за регентство на младиот латински цар. Ова предизвикало целона промена во политиката на Асен II кому сега, како единствено решение, му се наметнувала оружената борба против Латините. Тој стапил во врска со никејскиот цар и со него склучил договор за заедничка борба на "Грците" и Бугарите против Латинското Царство. На овој сојуз му се приклучил и Мануил (братот на Теодор Ангел) од Солун, којшто можел да игра само споредна улога.
Основањето на бугарската патријаршија
Промената на политичкиот став барала и промена на црковно-политичкиот правец. Навистина, унијата со римската црква склучена во времето на Калојан не зафатила корени во Бугарија, но и номиналното потчинување на римската црква било неприфатливо за Асен II како иницијатор на антилатинскиот сојуз на православните владетели. По долги преговори Никеја се согласила со основањето бугарска патријаршија во Трново. На тој начин Бугарското Царство добило црковна самостојност, иако и бугарската архиепископија, во почетокот го признавала првенството на никејскиот патријарх, чиешто име се спомнувало и во бугарските цркви. Во Галиполе, коешто малку пред тоа му се предало на никејскиот цар, во пролетта 1235 г., бил потпишан договор за сојуз, а потоа во Лампсак свечено бил прогласена свадбата на византискиот престолонаследник Теодор II Ласкарис со Асеновата ќерка Елена, којашто своевремено му била ветена на латинскиот цар Балдуин II. Во согласност со источните патријарси, тука била прогласена и бугарската патријаршија.
Краткиот сојуз со Иван Асен II
Сојузниците веднаш стапиле во акција и го опседнале Цариград од копно и од море. Прекинати зимата, операциите биле обновени во пролетта 1236 г. Цариград ја издржал опсадата потпомогнат од венецијанската флота. Сепа, положбата била толку критична што младиот Балдуин II ја напуштил својата престолнина за да побара помош на Запад. Власта во Цариград ја спасила неслогата на противниците. Асен II точно, иако со задоцнување, увидел дека пропаѓањето на Латинското Царство најмногу ќе и користи на Никеја и дека Никејското Царство за него ќе биде поопасен сосед од изнемоштеното царство на Латините. Во неговата политика одново настанал целосен пресврт. Раскинувајќи со сојузот со Јован Ватац, тој се спогодил со Латините, и стапил во војна против својот бивш сојузник, со помошта на Латините и Куманите кои во сè поголемо множество продирале на Балканскиот Полуостров. Бугарите, Латините и Куманите заеднички го опседнале Цурулон, едно од најважните упоришта на Никејското Царство во Тракија. Меѓутоа, во времето на таа опсада непостојаната политика на Асен доживеала уште еден неочекуван пресврт, овојпат поради тешкиот душевен потрес што го доживеал бугарскиот цар. Во Трново избила чума и Асен неочекувано примил вест за смртта на жена си, синот и трновскиот патријарх. Тој се повлекол од Цурулон и склучил мир со никејскиот цар (кон крајот на 1237 г.). Латинските и куманските трупи сепак привремено го зазеле Цурулон, но тоа веќе немало значење. Во 1241 г. Иван Асен II умрел и наскоро, со продирањето на Монголците, почнало опаѓањето на Бугарското Царство.
Нападот врз Солунското царство
Сега Јован Ватац веќе немал ниту еден сериозен сојузник конкурент. Премногу агресивната политика на смелиот солунски цар доживеала слом, моќната но непостојана сила на Асен II се запрела на половина пат, а Латинското Царство одамна веќе било само објект на политичките стремежи на соседните држави и живуркало благодарение единствено на неслогата на своите противници. Никејкиот цар ги собирал плодовите на својата мудра и истрајна политика. Веќе во 1242 г. Ватац презел поход против Солун. Тука, со помош на слепиот Теодор Ангел, кого Асен II го пуштил од заточеништво, владеел неговиот син Јован (1240 г.-1244 г.). Ватац не наишол на силен отпор и веќе се приближувал кон престолнината на Западноромејското царство кога продирањето на Монголците во Мала Азија го принудило да запре и да склучи мир со солунскиот владетел. Иако прекинат предвреме, овој поход имал значајни резултати. Одрекувајќи се и формално од секакво натамошно соперништво со надмоќното Никејско Царство, солунскиот владетел се откажал од царската титула, задоволувајќи се со титулата деспот којашто Јован Ватац му ја признал.
Монголската инвазија во Мала Азија
Источниот сосед на Никејското Царство, Иконискиот Султанат и малото Трапезунтско Царство се нашле пред опасноста да бидат прегазени, а и опстанокот на самото Никејско Царство се чинело дека е загрозено. Јован Ватац побрзал да склучи сојуз со иконискиот султан (1243 г.). Но се разбира, малоазиските државички не можеле ефикасно да му се спротивстават на непријателот чијашто моќ се ширела од Тихиот Океан до средна Европа. Доживувајќи тежок пораз, трапезунтскиот цар ја признал врховната власт на Монголците, а и селџучкиот султан морал да се обврзи на плаќање данок. По оваа цена Трапезунтското Царство и Иконискиот Султанат го избегнале најлошото, бидејќи Монголците, зафатени со поголеми потфати, наскоро ја напуштиле Мала Азија. Никејското Царство било поштедено. Дури слабеењето на неговите источни соседи му донело не мала полза.
Повторното дествување на Балканот
Јован Ватац одново можел да се сврти кон балканските земји. Со незначителни напори тој во 1246 г. извојувал одлучувачка победа над Западноромејското царство и над Бугарите. Бугарија, до неодамна најмоќната сила на Балканот, сега како вазална држава на Монголците, со малолетниот син на Асен II на престолот, се наоѓала во жалосна состојба. Ненадејната смрт на дванаесетгодишниот цар Коломан (1241 г.-1246 г.), кого го наследил неговиот уште помал полубрат Михаил (1246 г.-1256 г.) уште повеќе го зголемила метежот. Јован Ватац брзо ги запоседнал областите кои Асен II му ги одзел на Западноромејското царство, проширувајќи ја на тој начин својата власт до горниот тек на Марица на север и до Вардар на запад. Потоа со истиот одлучувачки успех истапил и против Солун. Потпирајќи се на силната опозиција, кој желно го очекувала неговото доаѓање, Јован Ватац во декември 1246 г. без борба влегол во Солун. Губејќи ја најпрвин својата моќ, а потоа и својот царски назив, Солунската држава сега конечно престанала да постои. На слепиот Теодор Ангел, нејзиниот основател, му била одредена областа кај Воден, а Теодоровиот син Димитриј, последниот солунски деспот (1244 г.-1246 г.), бил одведен како заробеник во Мала Азија. Како намесник на никејскиот цар, управата на Солун ја презел Андроник Палеолог. Неговиот син, подоцнежниот цар Михаил VIII Палеолог, бил поставен за командант во Сер и Мелник.
Односите со Западот
Јован Ватац одржувал врски со највлијателните сили на Запад: со римската црква и со германскиот цар. Особено биле присни неговите односи со Фридрих II, најголемиот европски владетел на XIII век. Бидејќи Фридрих II водел борба со папата, а Јован Ватац со Латинското Царство, меѓу нив дошло до зближување па дури и до брачно поврзување. По смртта на царицата Ирина Ласкарис, Јован Ватац се оженил со младата ќерка на Фридрих - Констанца. Во писмата на Фридрих упатени до никејскиот цар се пројавувала искрена симпатија спрема Ромеите „кои тој таканаречен врховен пастир (т.е. папата) бесрамно ги клевети нарекувајки ги кривоверци, иако од нив почнала христијанската вера и се проширила до најоддалечените граници на светот“.
Како речиси секој византиски цар на последните векови, и Јован Ватац водел преговори за унија со римската црква. Неговиот прв услов за склучување унија бил папата да се откаже од Латинското Царство. Во почетокот преговорите течеле исто така безуспешно како при сите поранешни слични обиди, а и пријателството на Ватац со Фридрих II ја отежнувало спогодбата со Рим. Меѓутоа, во времето на понтификатот на Инокентиј IV, преговорите особено по смртта на Фридрих, влегле во нова фаза. На далекувидиот политичар Инокентиј IV му било јасно дека римската црква има повеќе сметка да го придобие за себе моќното и полетно Никејско Царство отколку и натаму да го потпомага Латинското Царство кое било пред пропаст. Како што ромејскиот цар бил подготвен за враќањето на Цариград да ја жртвува независноста на својата црква така и папата бил расположен по цена на унија со Ромеите да го жртвува Латинското Царство. Изгледите за спогодба биле поголеми отколку било кога до тогаш. Но ни овој пат последниот чекор не бил сторен. Благодарение на сè поголемите успеси на Никеја, скапата поддршка на Рим станала, всушност одвишна. Деновите на Латинското Царство и без тоа му биле одброени и реставрацијата на Византиското царство била неминовна.
Надворешно-политички епилог
Во времето на Јован Ватац територијата на Никејското Царство двојно се зголемила. Положбата во Мала Азија била цврсто осигурана, голем дел од Балканскиот Полуостров влегол во составот на Никејското Царство. Неговите некогашни соперници биле отстранети. Западноромејското царство повеќе не постоело, додека ни оддалечениот Епирски деспотат ниту ослабената Бугарија не претставувале сериозна пречка. Латинското Царство, ограничено на Цариград со околината, било заокружено со земјите на никејскиот цар и се наоѓало во таква сиромаштија што Балдуин II својот син единец Филип го дал за заложник кај венецијанските трговци за да го добие од нив заем. Бил потребен само последниот мал напор за да се освои Цариград и да се доврши реставрацијата на Византиското царство. Тој голем миг Јован Ватац не го доживеал. Но тој ги создал сите предуслови за постигнувањето на таа цел и заслугата за реставрацијата на Византиското царство во прв ред му припаѓа нему.
Смрт
Јован Ватац, којшто во последните години од животот страдал од епилептични напади, умрел на 3 ноември 1254 година. Неколку децении подоцна, ромејска црква го прогласила за светец. Сè до најново време во Магнезија, каде што тој бил погребан, и во Нимфеја, неговата најомилена резиденција, секоја година се одржувал помен на светиот цар Јован Милостливиот.
Атинската школа (слика)
Атинската школа (Scuola di Atene) — фреска од италијанскиот ренесансен уметничк Рафаел. Сликата била изработена помеѓу 1509 и 1511 како дел од проетот на Рафаел за декорирање на собите кои денес познати како „Соби на Рафаел“, во Апостолската палата во Ватикан.
Н (кирилица)
Н (кирилица: ; глаголица: ) — 17 буква во македонската азбука. Буквата ја претставува гласовната вредност /n/ или /ŋ/ во одредени кирлилични азбуки. Буквата е користена од сите азбуки штои се засновани врз кирилицата со горе долу ист изговор. Буквата често се меша со латиничната буква H со која имаат иста форма но различна звучна вредност. Потекнува од грчка буква.
Кристина Ројова
Кристина Ројова (Стара Тура – 27 декември 1936 година) била словачка протестантска активистка, мислител, преродбеник, романописец и поет.
Таа била основач на Синиот крст и дијаконскиот центар во Стара Тура. Нејзините литературни дела се преведени на 36 јазици. За време на владеењето на комунистичката партија во поранешна Чехословачка, христијанската литература напишана од неа била често конфискувана од службата за државна безбедност, а во исто време таа била на црната листа на училишните програми од социјалистичката ера. Таа сега се смета за словачка авторка со најчесто преведувани книжевни дела, а некои книжевни критичари ја сметаат за „словачка Киркегор“.
Живот
Родителите на Кристина Ројова биле потомци на две истакнати лутерански семејства. Таткото Август Рој, близок пријател на Јозеф Мирослав Хурбан бил соосновач на Матица Словачка. Нејзиниот брат Јозеф Људовит Холуби бил истакнат словачки ботаничар, етнограф, црковен историчар и археолог, а нејзиниот друг брат Карол Холуби бил погубен во близина на денешното село Шулеково во револуционерната 1848 година. Детството на Кристина Ројов била поврзана со лутеранската парохија во Стара Тура, каде што локалните капелани во исто време биле нејзини учители. Сепак, целокупното образование што го добила не го исполнила нејзиниот огромен интелектуален потенцијал. Голем придонес во развојот на нејзините вештини има едногодишното студирање во високото средно училиште во Братислава каде успеала да го совлада германскиот јазик.
Општина Будва
Општина Будва — една од 23-те општини во Црна Гора. Зафаќа површина од 122 км2 и население од 19,218. Седиште е градот Будва во кој живеат 13,338 жители.
Болоњска декларација
Болоњската декларација е заедничка декларација на европските министри за образование, потпишана во Болоња на 19 јуни 1999 година, а се однесува на реформата на системот за високо образование во Европа и претставува темел на Болоњскиот процес. Според оваа декларација реформите и имплементацијата на Болоњскиот процес завршуваат во 2010 година.
Коминикеа за Болоњската декларација и Болоњскиот процес
При потпишувањето на Болоњската декларација во 1999 година, договорено е на секои две години да се одржуваат министерски конференции на кои ќе се поднесуваат извештаи за примената на Болоњскиот процес, ќе се разменуваат искуства и ќе се изврши потпишување на коминике, што го потпишуваат сите земји кои го прифатиле Болоњскиот процес, а овде влегуваат и земјите од Европа кои не го направиле тоа во 1999 година, а одлучиле да го прифатат Болоњскиот процес. Потпишани се следните коминикеа кои го носат називот на градот во кој се одржале министерските конференции:
2010 година била предвидена за завршување на имплементацијата на Болоњскиот процес.
Земји потписнички
Следните земји ја потпишале Болоњската декларација:
Земји кои не го потпишале и не го прифатиле Болоњскиот процес
Единствени членки на Советот на Европа кои не ја потпишале декларацијата и не го прифатиле Болоњскиот процес се Монако и Сан Марино, а можно е да му се придружат на Болоњскиот процес што се спроведува во Франција и Италија. Друга земја која е во можност да ја потпише декларацијата и да го прифати процесот, а тоа не го сторила до сега, е Белорусија.
Македонија и Болоњскиот процес
Република Македонија станува член на Болоњскиот процес во 2003 година, иако промените во високото образование започнале уште во 2000 година, кога Министерството за образование и наука го донело новиот Закон за високото образование. Законот барал универзитетите да го започнат воведувањето на ЕКТС и да го уредат студирањето и наставните програми во согласност со принципите на Болоњскиот процес.
Ш
Ш (кирилица: ; глаголица: ) — 31 буква во македонската азбука. Буквата ја претставува гласовната вредност /ʃ/. Буквата е користена од сите азбуки што се засновани врз кирилицата. Слична по форма е со кириличната буква Щ. При транскрипција буквата најчесто се бележи како Š.
Болоњска декларација
Наводи
Bolonjska deklaracija Bolonjska deklaracija Болоњска декларација Болонська конвенція
Салиски закон
Изразот Салиски закон (Lex Salica) се однесува на две сосем различни вистини.
Особености
Првиот салиски закон, според некои историчари, потекнувал од 4 век, и било кривично и граѓанско право кое важело само за Франките наречени « Салијци ». Отпрвин меморизиран и пренесуван усно, овој закон бил ставен во писмена форма на почетокот на 6 век, по барање на Хлодовик, крал на Франките, потоа последователно бил преправан повеќепати, сè до периодот на Карло Велики. Сепак, бројни историчари денес ја оспоруваат староста на првата верзија на законот, напишана на латински, и велат дека истиот датира од 6 век. . Термините користени во пишаната верзија и применетите принципи сведочат дека овој закон се потпирал како на Римското право така и на германската традиција.
Имало најмалку осум верзии на законот а првата верзија го носела името Pactus legis salicæ и потекнувала од времето на кралот Хлодовик.
Други верзии на законот биле изработени до средината на 9 век. Законот бил проширен, изменет и адаптиран на потребите на времето. Така, за одредени членови на законот е тешко да се прецизира од кога точно потекнуваат.
Меѓу остатоците, се констатира прогресивна замена на вергилдот, систем каде казната се преговара да биде заменета со отштета исплатена на кралската власт. Политичката ситуација полека се менувала во 5 век а меровиншките кралеви сè помалку почитувале друга власт освен својата и така го зајакнувале само нивното влијание врз општеството. Во тој поглед, салискиот закон означува пренос меѓу германските структури и средновековното кралство.
Еден член од Салискиот закон ги одредува, меѓу другото, тарифите кои оптужената страна треба да ги исплати на оштетената страна:
Целта на овој член на законот, во случај на силување, било да се спречи крвната одмазда. Семејството на жртвата било обесштетувано со сума согласно извршениот злостор, « крвна отштета » (вергелд). Во случај на неисплата, избивала војна меѓу членовите на засегнатите семејства со цел да се одмазди злосторството. Законот воедно припишувал и поединецот кој ќе биде убиен заради крвна одмазда, главата да му биде забодена на кол на тврдината или на копјето на неговиот убиец со што ќе се сигнализира на властите дека правдата била задоволена.
Инцестуозните бракови исто така биле забранети :.
NGC 4824
NGC 4824 — ѕвезда во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Салиски закон
Особености
Во 511, во Салискиот законик објавен од страна на Хлодовик I, преносот на добрата и имотот се прави преку агнати (роднини по татко) и когнати (роднини по мајка).
Клучниот член : De allodis
Членот 62 од првата верзија (pactus) се однесува на наследството, односно на имотите (земјите) на чија полна сопственост располагала некоја семејна група. После повеќе члена кои дозволувале на жените да ги наследуваат тие земји, еден кус пасус во врска со наследните права на жените подоцна бил честопати изменуван. Впрочем: Точната дефиниција на изразот ‘’салиска земја” («terra salica») не се прецизира во текстот.
NGC 4824
Откривање
Објектот е откриен на 19 април 1885 година од страна на Гијом Бигурдан, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 12 см.
Салиски закон
Клучниот член : De allodis
Белгискиот историчар Годфроа Курт зборува за „франкиска земја“ која одговара на една галска територија ситуирана меѓу Лоара и Јагленовата шума. . Една хипотеза предлага дека се работи за некоја земја која се пренесува од колено на колено, или пак семеен имот, во срцето на кралството. Во секој случај, сигурно е дека изразот «салиска земја » не се однесува на целата земја (односно територија) на кралството на Салиските Франки, од проста причина што во 4 век не постоело такво гледање на нештата, односно не била иста претставата во однос на границите: законски географски граници биле оние на летските префектури кои биле под власта на римските генерали од франкиско потекло (или од други „варвари“) кои пак владееле во име на римскиот цар. Согласно ваквите хипотези на историчарите, салиска земја, веројатно би била онаа земја во провинциите во кои Салиските Франки биле населени и служеле како Лети (сојузници и соработници на римската војска), со што впрочем и се објаснува зошто жените го немале нејзиното право со фактот дека тие не можеле да и служат на римската војска. Целта на овој пасус во законот значи била да се осигура дека овие земји (територии), добиени благодарение на еден воен летски режим, останат во рацете на оние мажи кои се способни да војуваат.
Враќање на Салискиот закон во 15 век
Во 15 век, макар што Салискиот закон тогаш веќе ретко се применувал и бил паднат во заборав, се направило ново толкување на правилото околу наследството, за да се поддржат претензиите на капетинското семејството Валоа за престолот на Франција. Произлезени од една помлада гранка на династијата Капети, припадниците на семејството Валоа се нашле во спротивна позиција со Плантагенетите од Англија кои, потомци на Капетите по женска линија, исто така имале претензии околу круната на Франција. Со прибегнувањето кон некакви правни толкувања на Салискиот закон од минатото, се овозможило да се оправда исклучувањето на жените од наследството и да ѝ се даде законска основа на монархијата на династијата Валоа.
NGC 4824
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 56 м 36,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +27° 26' 1"".
Салиски закон
Проблемите околу наследството на почетокот на 14 век
Од Иго Капет па сè до Луј X, потоа, мошне кусо, на синот на последниот, Јован I, починат кусо време по раѓањето, круната на Франција непрекинато била пренесувана од татко на син со тоа што првите Капети ги презеле потребните мерки да се утврди правилото постариот син да го наследува престолот – функција што тие од изборна ја претвориле во наследна. Ова безгрижно наследство, во совршен континуитет од 987 до 1316 во кој период по еден машки наследник на секоја генерација бил спремен да го наследи својот татко, ги натерало историчарите овие генерации да ги квалификуваат како « капетинско чудо ».
Меѓу 1316 и 1328, односите на сила ќе го диктираат наследството на последните директни припадници на Капетинската династија. Тука главно станувало збор за политички избори што се правеле без да се повикуваат на стариот Салиски закон.
NGC 4824
Други поделби
Проучување на NGC 4824 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 149; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1995. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1393.
Салиски закон
Проблемите околу наследството на почетокот на 14 век
Така, принципот на машки наследник ќе стане еден од фундаменталните принципи на кралството на Франција. Затоа наследството од 1316, а потоа и она од 1328, ќе се извршат по овој принцип: Само мажите можат да дојдат на власт, односно на престолот, и само тие можат да ја пренесуваат власта.
Добар пример за овој принцип е наследството на Анри III во 1589, кога во конкуренцијата за француската круна се јавиле повеќе претенденти. Од нив, само Анри од Навара потекнувал од кралско семејство по машка линија со што и ја добил поддршката за добивање на круната.