cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Матеј Ненадовиќ
Првото српско востание
За време на востанието бил првиот претседател на Одборот - Управниот совет, од 1805 до средината на 1807 година. Потоа го подготвил казнениот законик за Србија. Покажал посебен талент во административните и дипломатските работи, кои ги стекнал со својот татко. Тој исто така бил еден од луѓето кои биле најмудрите и знаеле да преговараат со Турците. Тој отпатувал во Русија во 1804 година со Петро Чардаклија и Јован Протиќ за да ја придобие нивната влада во востанието и да побара помош. Оттаму се вратил на почетокот на 1805 година. Од Срем со помош на тамошните познаници обезбедувал оружје и муниција за востаниците. Во февруари 1806 г. во Виена престојувал кај Божо Грујовиќ и Милош Урошевиќ за да добие дозвола за увоз на храна и оружје во Србија, но не постигнале голем успех. Во Босна преговарал и за примирје со тамошните Турци.
Назначен е за војвода на Ваљево во 1811 година и под негова управа добил 34 села и два мали града, Уб и Палеж.
Учествувал заедно со Милош Обреновиќ и Стојан Чупиќ во битката на Равна, кога Србите им го пружиле последниот отпор на Турците на запад. Меѓу последните, во есента 1813 година, се засолнил во Срем, поминувајќи ја Сава кај Купиново. Потоа првпат се сретнал со Караѓорѓе, во манастирот Фенек. За време на емиграцијата (1813-1815) тој работел на интересите на големите сили, а особено на Русија, за судбината на Србија. Тој не ја напуштил австриската престолнина за време на Конгресот во Виена. Тој преговарал со рускиот цар во Виена за помош на востаниците.
Уште едно српско востание
По избувнувањето на Второто српско востание во 1815 година, тој се обидел да им покаже на странските сили ново движење, како дело на конечниот протест на несреќниот народ, а потоа повторно се преселил во Србија да му помогне на кнезот Милош, исто како што му помагал на Караѓорѓе.
Ослободена Србија
Бидејќи на почетокот добро се согласувал со принцот, добил многу важни и доверливи работни места и продолжил да работи дури и кога нивните односи веќе не биле толку добри. Во ослободената Србија бил кнез на Ваљево Нахија и седел во Народната канцеларија во Белград. Но, бидејќи не му било секогаш лесно со принцот, тој паднал во немилост во неколку наврати, а потоа повторно бил повикан. Тој бил обвинет во 1817 година за заговор против кнезот Милош и отстранет од кнежевската функција, но следната година бил вратен во него. Во периодот 1821-24 г. живеел повлечено во Бранковина, со ограничување да не се меша во политиката. Потоа, во ноември 1827 година, тој започнал да работи на управата на кнежевството Посавина и повторно се пензионирал во декември 1831 година.
Едно од последните работни места било во судот во Ваљево, каде што поднел оставка, по што заминал во пензија, примајќи пензија, со ослободување од плаќање на даноци.
Од 1832 до 1838 година, тој живеел повлечено во Бранковина, подучувајќи ги своите деца и пишувајќи мемоари, најверојатно во 1826 година. Потоа изградил училиште и нова црква. Како пензионер, тој поотворено пристапил кон опозицијата против принцот, барајќи да му се ограничи личното самоволие. Кога бил основан Државниот совет во 1838 година, тој станал еден од истакнатите бранители на уставот и поддржувач на русофилската политика. Бил член на комисијата што го подготвувала Уставот на Србија, а во 1839 г. станал член на Државниот совет.
Заедно со Том Вучиќ Перишиќ и Аврам Петронијевиќ бил протеран од Србија во 1840 година. Морал да побара заштита во Цариград, што го ставило во многу тешка положба. Незадоволен од непријатните искуства се вратил во Србија, повторно како пензионер. По соборувањето на династијата Обреновиќ, во 1842 година повторно станал државен советник. Тој му направил голема услуга на принцот Александар со задушување на Катанската буна со своите луѓе во 1844 година. Станал член на Друштвото за српска литература на 22/10 февруари 1845 година.
Учествувал на Мајскиот собор во 1848 година во Сремски Карловци и кратко време бил член на воениот и народниот одбор. Се пензионирал во 1852 година, кога побарал пензија и отишол во Ваљево. Починал на 29 ноември /11 декември 1854 година во Ваљево, и свечено бил погребан во Бранковина, во семејната гробница.
семејство
Се оженил двапати. Во првиот брак, со Мирјана Хаџиќ, сестра на Којо Ивановиќ од Свилево, имал десет деца, сите рано починале, а во 1808 година останал вдовец. Со одобрение на принцот, и покрај тоа што бил протагонист, по втор пат се оженил, веројатно во 1816 година, со вдовицата Јованка - Јока Милиќевиќ од Раиловиќ. Од вториот брак ја добил ќерката Марија - Мара (1817-1908), која се омажила со Јеремија Станојевиќ, Светозар, државен службеник, Александар (1820—1842), Љубомир, писател и Михаило.
Во спомен
Тој бил со умерена висина, влакнест, ќелав и соубава брада. Тој многу го почитувал свештеничкиот чин, а свештеничкиот костум го носел до својата смрт. Неговиот автентичен лик се среќава во повеќе уметнички дела. Го насликале Јован Исајловиќ (1844-45 или 1848-49), Јохан Бес насликал две слики (1846), Анастас Јовановиќ направил цртежи и литографии (1850), Урош Кнежевиќ (1852), Моша Пијаде направил цртеж со мастило Караѓорѓе и Прота Матеј“.
Во Ваљево е поставен споменик на вајарот Миломир Јевтиќ (1984), а Милован Данојлиќ во стихови ја претставил својата визија за неговите дипломатски дејствија во Русија и Виена.
Тој напишал книга со своите мемоари, „Мемоари“. Неговите „Спомени“, покрај книжевна вредност, претставуваат вреден документ од тоа време.
Во неколку градови има улици кои го носат неговото име, како и основно училиште во неговата родна Бранковина.
Бил одликуван со турски орден на славата.
Интересни факти
Глумецот Бранимир Брстина ја играл улогата на Матеј Ненадовиќ во телевизиската продукција „Вук Караџиќ“. Ненадовиќ не го знаел подоцнежното име на Првото српско востание, а тој настан го нарекол „Караѓорѓев рат“.
Список на државни водачи во 1604 година
Ова е список на државни водачи во 604 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
HD 190781
HD 190771 (BD + 47 3004, SAO 49152, HR 7684) — ѕвезда со привидна величина од 6.19, во соѕвездието Лебед при ректасцензија 20:04:28,8 и деклинација +48°13′47″
Кипарско Кралство
Кипарско Кралство (Royaume de Chypre, Regnum Cypri) — кралство кое постоело помеѓу 1192 и 1489 година. Со него управувала француската династија Лузињан. Кралството го опфаќала не само островот Кипар, туку и територии од Анадолија: Анталија помеѓу 1361 и 1373 година и Корикос помеѓу 1361 и 1448 година.
Трета крстоносна војна
Островот Кипар бил освоен во 1191 година од англискиот крал Ричард I за време на Третата крстоносна војна, од Исак Комнин Кипарски, локален гувернер, византиски принц и самопрогласен цар на Византија. Англискиот крал немал намера да го освои островот додека неговата флота не била распрсната од бура на пат кон опсадата на Акра и три од неговите бродови не биле протерани до бреговите на Кипар. Трите брода биле уништени и потонале пред пристаништето Лимасол. Преживеаните од бродоломот биле заробени од Комнени и кога бродот со сестрата на кралот Ричард, Јоана и невестата Беренгарија влегол во пристаништето, Комнин го одбил нивното барање да им даде свежа вода. Кралот Ричард и остатокот од неговата флота пристигнале набргу потоа. Кога слушнал за затворањето на неговите другари потонати од брод и за навредите што им ги упатувал на невестата и сестрата, кралот Ричард во битка се сретнал со Комнин. Имало гласини дека Комнен тајно се договорил со Саладин за да се заштити од неговите непријатели од династијата Ангели, владејачкото семејство во византискиот главен град Истанбул.
Контролата на островот Кипар му дала на кралот Ричард високо стратешка база за да започне понатамошни иницијативи за крстоносна војна. Англиската војска ги ангажирала Кипарците на брегот на Лимасол со англиски стрелци и тешко оклопни витези. Комнен и остатокот од војската побегнале во ридовите за време на ноќта, но кралот Ричард и неговите војници го следеле кипарскиот владетел и го нападнале неговиот логор пред зори. Комнин повторно избегал со мал број луѓе. Следниот ден, многу кипарски благородници дошле кај кралот Ричард да се заколнат на лојалност. Во следните денови, Комнин му понудил 20.000 марки злато и 500 луѓе на кралот Ричард, како и ветување дека ќе ги предаде својата ќерка и замоците како залог за неговото добро однесување.
Плашејќи се од предавство од рацете на новите освојувачи, Комнен побегнал откако го дал овој залог пред кралот Ричард и избегал во упориштето Кантара. Неколку недели по бракот на кралот Ричард со неговата невеста во Лимасол на 12 мај 1191 година, Комнен се обидел да избега со брод, но бил фатен во опатијата на Кејп Сент Андреја на источната точка на островот, а подоцна бил затворен во замокот на Маркапос во Сирија, каде што починал набргу потоа во заробеништво. Во меѓувреме, кралот Ричард го продолжил своето патување до Ако и, со многу потребен одмор, нови средства и засилувања, испловил кон Светата земја придружуван од кралот на Ерусалим, Ги Лизињан и други високи благородници. Англискиот крал оставил гарнизони во градовите и замоците на островот пред да замине, а самиот остров бил оставен на чело на Ричард од Канвил и Роберт од Торнам.
Ричард им го конфискувал имотот на оние Кипарци кои се бореле против него. Тој, исто така, наметнал 50% капитална такса на островот во замена за потврдување на неговите закони и обичаи. Тој, исто така, им наредил на кипарските мажи да ги избричат брадите. Имало бунт предводен од роднина на Исак, но бил задушен од Роберт од Торнам, кој го обесил водачот. Ричард го прекорил Роберт за ова погубување, бидејќи погубувањето на човек кој тврдел дека е крал било навреда на кралското достоинство. Некои детали за краткиот англиски период на Кипар може да се најдат во Хрониката на Опатијата Мо, веројатно изведена од Роберт од Торнам, кој имал врска со опатијата.
Витези Темплари
Кога кралот Ричард I сфатил дека Кипар ќе се покаже како тешка територија за одржување и надгледување додека започнува офанзивата во Светата земја, тој ја продал на витезите Темплари за такса од 100.000 безанти, од кои 40.000 требало веднаш да се платат., додека остатокот требало да се плати на рати. Еден од најголемите воени редови на средновековното време, витезите темплари биле познати по нивната извонредна финансиска моќ и огромните поседи на земја и имот низ Европа и Истокот. Нивната сериозност на владеење на Кипар брзо ја навлекла омразата на домородното население. На Денот на Велигден во 1192 година, Кипарците се обиделе да извршат масакр на нивните темплари владетели; сепак, поради претходното знаење за нападот и ограничениот број војници, витезите се засолниле во нивното упориште во Никозија. Следела опсада и Темпларите, сфаќајќи ги нивните тешки околности и неподготвеноста на нивните опсадувачи да се пазарат, излегле на улиците едно утро во зори, изненадувајќи ги Кипарците. Подоцнежното колење било безмилосно и широко распространето и иако владеењето на Темпларите било обновено по настанот, воениот поредок не сакал да продолжи со владеењето и наводно го молел кралот Ричард да го врати Кипар. Кралот Ричард ја прифатил понудата и темпларите се вратиле во Сирија, задржувајќи само неколку имоти на островот. Мало малцинско римокатоличко население на островот главно било ограничено на некои крајбрежни градови, како што е Фамагуста, како и во внатрешноста на Никозија, традиционалниот главен град. Римокатолиците ги задржале уздите на моќта и контролата, додека православните жители живееле на село; ова било речиси исто како и уредувањето во Ерусалимското Кралство. На независната Источна Православна Црква на Кипар, со свој Архиепископ и под никаков патријарх, и било дозволено да остане на островот.
Ги и Амалрик
Во меѓувреме, наследната кралица на Ерусалим, Сибила, умрела, а противењето на владеењето на нејзиниот сопруг, кралот Ги од Лузињан, во голема мера се зголемилло до тој степен што тој бил отфрлен од неговото барање за круната на Ерусалим. Бидејќи Ги бил долгогодишен вазал на кралот Ричард, англискиот крал му го понудил Кипарско Кралство на Ги Лузињан, и му дозволил на својот пријател да го спаси лицето и да задржи некаква моќ на Исток, а истовремено да се ослободи од проблематичниот феуд. Не е јасно дали кралот Ричард му ја дал територијата или ја продал и многу е малку веројатно дека кралот Ричард некогаш бил платен, дури и ако бил склучен договор. Во 1194 година, Ги Лузињан умрел без никакви наследници и така неговиот постар брат, Амалрик, станал крал Амалрик I, круна и титула која била одобрена од Хајнрих VI, светиот римски цар.
По смртта на Амалрик, Кралството постојано преминало на низа млади момчиња кои пораснале како кралеви. Семејството Ибелин, кое имало голема моќ во Ерусалим пред неговиот пад, дејствувало како регенти во текот на овие рани години. Во 1229 година, еден од регентите на Ибелин бил принуден да ја напушти власта од Фредерик II, кој ја довел борбата меѓу Гелфите и Гибелините на островот. Поддржувачите на Фридрих биле поразени во оваа борба до 1232 година од кипарските сили во битката кај Агриди, иако таа траела подолго во Кралството Ерусалим и во Светото Римско Царство. Потомците на Фредерик Хоенштауфен продолжиле да владеат како кралеви на Ерусалим до 1268 година кога Иго III од Кипар ја побарал титулата и нејзината територија на Ако за себе по смртта на Конрад III, со што ги обединил двете кралства. Територијата во Палестина конечно била изгубена додека бил крал Анри II во 1291 година, но кралевите на Кипар продолжиле да ја бараат титулата.
Управување
Како и Ерусалим, Кипар имал Висок суд, иако бил помалку моќен отколку што бил во Ерусалим. Островот бил побогат и пофеудален од Ерусалим, така што кралот имал поголемо лично богатство и можел да си дозволи да го игнорира Високата суд. Најважното вазално семејство било Куќа на Ибелин. Сепак, кралот често бил во конфликт со италијанските трговци, особено затоа што Кипар станал центар на европската трговија со Африка и Азија по падот на Ако во 1291 година.
Кралството на крајот доминирало сè повеќе и повеќе во 14 век од страна на џеновските трговци. Затоа Кипар застанал на страната на Папството Авињон во Големиот раскол, со надеж дека Французите ќе можат да ги истераат Италијанците. Мамелуците потоа го направиле кралството приточна држава во 1426 година; преостанатите монарси постепено ја изгубиле речиси целата независност, сè до 1489 година кога последната кралица, Катерина Корнаро, била принудена да го продаде островот на Венеција.
Економија
Економијата на Кипар останала првенствено аграрна за време на периодот Лузињан. Истовремено, сепак, островот добил важност во трговската мрежа што ги поврзува Западна Европа и Блискиот Исток, служејќи како „претприемач“. Ова довело до зголемување на побарувачката на кипарските производи (најважно шеќер, но и вино, пченица, масло, рогач) во странство, а аграрната економија станала поизвозно ориентирана. Ова му овозможило на Кипар да стане попросперитетен во однос на византискиот период, поттикнувајќи го развојот на пристаништето Фамагуста и главниот град Никозија, овозможувајќи изградба на архитектонски дела кои преживеале до ден-денес. Додека развојот на овие два ги засени другите градови, градовите како Лимасол, Пафос и Киренија земале одредено учество во променливото економско опкружување. Лимасол, особено, станал пристаниште за извоз на земјоделски производи и служел како попатна станица за христијанските аџии во Светата земја. Релативниот просперитет поттикнал миграција кон Кипар од Запад (Џенова, Венеција, Прованса, Каталонија ) и од Исток. Латинските имигранти учествувале во економскиот живот како трговци, занаетчии, бродари, капетани на бродови и чувари на таверни и како такви имале огромен удел во економијата.
Во овој период, нови индустрии се појавиле и во Кипар. Кипарската керамика развила посебни одлики и била извезена во крстоносните држави до падот на Ако во 1291 година. Во овој период се развила текстилната индустрија, при што во Никозија биле основани нови работилници за боење на текстил, а кипарските самити имале зголемена побарувачка на Запад и Исток. Фамагуста станал центар за бродоградба. Овие случувања го поттикнале доаѓањето на претставници од фирентинските банкарски куќи, како што се Перуци и Барди. Растот на индустријата, како и трудоинтензивното производство на шеќер и вино резултирало со побарувачка за робови, а пазарите на робови постоеле во Никозија и Фамагуста.
Општество и култура
Кипарското општество во периодот на Лузињан било мултиетничко, при што православните кипарски Грци го сочинувале мнозинството од населението. Грците го сочинувале мнозинството од населението во руралните области, каде што биле или кметови (пароикои) или слободни станари (франкомати). Населението се зголемувало до средината на четиринаесеттиот век, но Црната смрт во 1347-48 година резултирала со губење на една петтина до една третина од населението. Повторените епидемии го спречија обновувањето на населението во петнаесеттиот век.
Римокатоличките Латини никогаш не надминувале една четвртина од населението на островот и биле концентрирани во градовите. Франките витези и аристократијата претежно живееле во Никозија, додека Италијанците биле концентрирани во Фамагуста. Загубите што ги претрпеле крстоносните држави во 1270-тите и 1280-тите и последниот пад на Ако во 1291 година, предизвикале прилив на латински имигранти од Левант, бидејќи италијанските, арагонските и провансалските трговски градови ги преместиле своите трговци на Кипар. Маронитите, Ерменците и Сиријците биле концентрирани во подножјето на Пентадактилос и крајбрежните рамнини. Постоел систем на етничка дискриминација и социјално раслојување. Меѓутоа, со оглед на тоа што поголемиот дел од населението биле Грци, франкското благородништво воспоставило систем кој ќе прими одреден степен на грчка автономија, на пример, одржување на грчките црковни судови отворени за консултации со „мудри и истакнати луѓе“, со што практично се формираат секуларни Грчки форми кои практикувале форма на судска автономија. Дијалектот на кипарските Грци се користел како лингва франка на островот, а правните текстови биле преведени на народен јазик. Оваа релативна автономија значела дека нема бунтови од етнички карактер во периодот на Лузињан. Додека грчката историографија традиционално гледа селански бунт во 1426-27 како националистичко востание, ова било несистематска серија на немири на грабежи од страна на делови од грчкото селско население и шпанските платеници по инвазијата на Мамелуците, заробувањето на кралот Јанус и политичкиот вакуум кој настанал.
Вештица Берска
Вештица Берска или само Вештица (Αγγελοχώρι, Ангелохори; книжевно: Αγγελοχώριον, Ангелохорион; до 1926 година: Βέτιστα, Ветиста или Βέτσιστα, Вециста ) — село во Берско, Егејска Македонија, дел од денешната Општина Негуш, во Централна Македонија, Грција.
Вештица Берска е средиште на архијерејското намесништво Иринуполи на Берско-негушко-камбаниската епархија на Грчката православна црква.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа на 14 километри североисточно од градот Негуш и 12 километри југоисточно од Вртикоп, на надморска височина од 25 метри. Селскиот атар зафаќа површина од 14 квадратни километри.
Сместено е во Солунското Поле. Маалото, сместено на западната страна на реката Вода, од 1920-тите години на век се смета за одделно село - Вештица Воденска.
Историја
И ова село, како и сите села во околината, до 1924 година била населено исклучително со македонско население.
По 1924 година, по Лозанскиот договор, турското население на Вештица е иселено во Турција, а многу од нив заминале во Бугарија. По Првата светска војна, во селото биле населени понтски Грци, бегалци од Турција. Во 1928 година, Вештица претставува мешана населба со 97 бегалски семејства со вкупно 375 жители.
Во 1926 година, селото било преименувано во Ангелохори (Αγγελοχώρι).
Стопанство
Бидејќи се наоѓа во богатото Солунско Поле, каде што се извршени мелиорации и каде постои развиена мрежа за наводнување, селото е многу богато, а неговото население главно се занимава со земјоделство. Главни земјоделски производи се големите количества овошје, пченица и памук. Развиено е и сточарството со голем добиточен фонд, посебно на млечни крави.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година во Вештица живееле 500 Македонци. По податоци на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Вештица имало 664 Македонци.
Во 1910 година, во Вештица имало 244 жители.
Во пописот од 1913 година било забележано со 513, а во 1920 година со 592 жители. По 1923 година тука биле населени поголем број бегалски семејства од Понд (според официјалните податоци 385 бегалци), така што селото станало мешана населба со македонско и грчко население, кое во 1928 година броело 721 жител. Поради понатамошното населување и на други бегалски семејства по 1928 година, во 1940 година селото нараснало на 1.132 жители, во 1951 година имало 1.292, во 1961 година 1.511 жители, во 1971 година 1.575, а во 1981 година 1.670 жители. Во пописот од 1991 година, Берска Вештица била забележана со 2.635 жители, во која бројка биле пресметани и жителите од соседното село Воденска Вештица, кое како такво престанало да постои како посебна населба.
Во пописот спроведен во 2001 година, селото било попишано со 1.707 жители. Со овој попис, селото Воденска Вештица повторно се водело како посебна населба. Во најновиот спроведен попис од 2011 година во Грција, селото било забележано со 1.701 жител.
Самоуправа и политика
Селото припаѓа на општинската единица Иринуполи со седиште во селото Вештица Берска, која припаѓа на поголемата општина Негуш, во округот Иматија. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Берска Вештица, во кој е единствено село.
Предгрчки супстрат
Предгрчки супстрат е термин со кој се означува непознатиот јазик или јазици кои веројатно биле распространети на територијата на Древна Грција пред доаѓањето на говорителите на прагрчкиот јазик. Се претпоставува дека грчкиот јазик позајмил многу зборови и сопствени имиња од догрчкиот јазик или јазици, бидејќи повеќе грчки зборови не можат да се објаснат од реконструираните праиндоевропски корени и морфеми.
Во археологијата, догрчкиот супстрат се поврзува со раниот и делумно со средниот период на еладската цивилизација на континентална Грција, а исто така и со минојската и кикладската цивилизација на островите од Егејското Море. По подемот на микенската цивилизација, која ги апсорбира трите претходни, се насетуваат стремежи на асимилација на догрчкото население. Во епохата на Херодот, многу од споменатите народи преживеале само во легендите.
Историски сведоштва
Старогрчките историчари спомнуваат низа на народи кои пред доаѓањето на Грците живееле на Балканскиот Полуостров, западните делови на Мала Азија и на островите во Егејското Море. На Крит постоела Минојската цивилизација, чие влијание се насетува и на Балканот и Кикладите; покрај минојците, на Крит жителствувале Пелазгите и Кидоните. Во континентална Грција, најмногубројно племе биле Пелазгите; покрај нив, се спомнуваат и Минијци, Кавкони, Лелеги, Аркадијци, Дриопи, Кинуријци, Курети, Молосци, Телебои. На крајниот запад на Мала Азија живееле Лелегите, Пелазгите, Тевкрите, Термилите и Тирсените.
Минојската цивилизација оставила многу пишани извори, но природата на минојскиот јазик е сè уште нејасна. Тирсените се идентификувале со Етрурците (Етруските), а Пелазгите во старогрчките извори повеќепати се наведувани како народ сроден на етрускиот. Во египетските извори од XIII век п.н.е. во групата на „морски народи“ најверојатно се споменуваат Пелазгите (наведени како Филистејци, веројатно се мисли на Пелазгите), Тирсени (Етрурци или Етруски), а веројатно и Тевкрите.
Етничката припадност на другите народи, а исто така и потеклото на горенаведените народи и роднинските врски меѓу нив останува предмет на шпекулација, бидејќи отсуствуваат пишани извори.
Теории за супстратите
Сведоштвата за предгрчкото население стигнале до нас со текстовите на старогрчките историчари, поети и генеолози, а исто така и по текстовите на соседните култури (хетска, староегипетска итн.). Ако ги исклучиме најфантастичните хипотези, тогаш најчести варијанти за врските меѓу предгрчките народи со познатите јазици и култури се следните:
Анадолски супстрат
Според мислењето на Л. Палмер, А. Хојбек и низа други истражувачи, како супстрат може да послужи еден од анадолските јазици (можно е тој да е лувискиот јазик ), бидејќи топонимите со звучните комбинации -ss- и -nd- (соодветни на -σσ- и -νθ- во континентална Грција) биле широко распространети во Западна Анадолија. Против оваа хипотеза се насочени два факта: прво, топонимите со укажаните наставки се распространети исто така и во континентална Грција и на Крит, каде никогаш не се забележани влијанија на хето-лувиската цивилизација; второ, во Мала Азија укажаните наставки се среќаваат само во западните делови, каде хето-лувиските народи навлегле дури по падот на Хетското царство, а тие топоними се спомнуваат во хетските текстови многу порано.
Супстрат можеле да бидат и јазиците од предлувиските култури од западнот на Анадолија (Троја, Бејџесултан и др.), кои од почетокот на бронзеното доба одржувале тесни врски со континентална Грција.
Пелазгиски супстрат
Древните историчари често ги сметаат Пелазгите (кои населувале поголем дел од Грција) како народ кој е сродствен на Тиренците (Етрурците) од Мала Азија, па дури и ги поистоветуваат. Веројатниот пелазгиски споменик, Лемноската стела, разоткрива голема морфолошка и лексичка сличност со етрурскиот јазик.
Проблемот на „тиренската хипотеза“ се состои во тоа, што карактеристичните наставки на супстратните зборови (во прв ред -νθ-, -σσ- и -ττ-) немаат свои аналози во етрурскиот јазик, односно, можно е тие да немаат пелазгиско потекло.
Минојски супстрат
Минојската цивилизација постоела на островот Крит, а раноасимилираната од Минојците кикладска цивилизација — на Кикладските Острови. Влијанието на Крит се проширило далеку на исток, до Кипар и крајбрежјето на Палестина. Минојската цивилизација покажала значително влијание на микенската цивилизација, која го позајмила критското писмо и значителен дел од критската лексика. Во исто време, во предмикенскиот (односно, еладски) период, во континентална Грција не можат да се најдат траги за присуството на Криќаните.
Со кикладската цивилизација исто така се поврзува и малоазискиот народ Лелеги, подоцна асимилирани од страна на Каријците.
Палеобалкански супстрат
Л. А. Гиндин и Ј. В. Откупштиков го сметаат предгрчкиот супстрат за раноиндоевропски, поврзан со други (различни од Грците) народи (на пример, Тракијци). Во оваа хипотеза овие два автори заемно се исклучуваат.
Културно наследство на Македонија во Општина Желино
Ова е список на објекти прогласени за културно наследство на Македонија на подрачјето на Општина Желино според евиденцијата во Регистарот на културно наследство на Управата за заштита на културното наследство на Македонија (УЗКН).
Шрајберзит
Шрајберзит — редок минерал со хемиски состав (Fe,Ni)3P (железо никелен фосфид). На Земјата најчесто се среќава во составот на железно-никлените метеорити. Единственото познато наоѓалиште на овој минерал на Земјата се наоѓа на Островот Диско во Гренланд.
Минералот е именуван по австрискиот научник Карл Франц Антон Ритер фон Шрајберс (1775–1852 година), кој бил еден од првите што го опишал во составот на железни метеорити. Друго име во употреба за овој минерал е рабдит. Тој формира четириаголни кристали со совршен 001 расцеп. Бојата му варира од бронзена до месингово жолта до сребренесто бела. Има густина од 7,5 и цврстина од 6,5 – 7,0.
Шрајберзит бил најден во состав на метеоритот Магура, пронајден во Арва-(денешно име – Орава), Словачка; метеоритот Сихоте Алин, пронајден во источна Русија; метеоритот Сао Жулиао де Мореира, пронајден во Виана до Кастело, Португалија; метеоритот Гебел Камил во Египет; и бројни други локации, вклучувајќи ја и Месечината.
Во 2007 година, група на истражувачи објавиле дека шрајберзитот и другите метеоритни минерали кои во својот состав содржат фосфор, најверојатно биле најголемиот извор на формата на фосфор која ја користи биолошкиот свет на Земјата. Во 2013 година, група на истражувачи објавиле дека успешно создале пирофосфит, кој е можен претходник на пирофосфатот, кој влегува во состав на ATP, најважниот коензим со централна улога во енергетскиот метаболизам на клетката. Нивниот експеримент вклучувал подложување на примерок на шрајберзит на топла, кисела средина, каква обично се среќава во регионите со вулканска активност, за кои се претпоставува дека биле многу почести во почетоците на планетата Земја. Постојат и голем број на други научни трудови кои го истакнуваат значењето на шрајберзитот за почетокот на животот на Земјата.
Црква „Св. Никола“ - Лабуништа
Свети Никола — главна селска црква во селото Лабуништа.
Околу црквата се наоѓаат и селските гробишта.
Историја
Објекти во близина на црквата „Св. Никола“ биле опожарени на 30 јануари 2012 година. Опожарувањето биле подметнато, а истото се случило по повеќедневните етнички тензии во Струга и протестите на албанското население, што се јавиле како реакција на исмејувањето на исламот и Куранот на карневалот во Вевчани.
Наце Буѓони
Наце Кралев Ивановски - Буѓони (, - Белановце,, ) — македонски комунист, учесник во НОВ.
Животопис
Буѓони е роден во 1919 година во Куманово. Потекнува од сиромашно работничко семејство. По завршувањето на основното училиште, во 1932 година го изучил ковачко-коларски занает. Во 1935 година го завршил занаетчиското училиште. Во 1934 се вклучил во напредното работничко движење кога станал и член на Металската синдикална подружница. Се дружел со напредни младинци од градот и станува постојан посетител на Работничкиот дом каде за првпат слушнал за експлоатацијата на работниците. Читал работнички весници и напредна литература, посебно книги со социјална тематика. Истата година станал член на воспитно-младинската група. Во работничкиот дом ги посетувал предавањата и ги слуша разговорите на постарите комунисти и оние што раководеле со Урсовите синдикати во градот. Во 1938 година станува член на СКОЈ и член на скоевската група раководена од Боро Петрушевски - Папучар. Работел на придобивање млади луѓе и нивно вклучување во напредното движење, особено меѓу чираците и калфите од градот и селата.
Во 1938 година на денот на парламентарните избори зел учество на демонстрациите, а во 1940 година учествувал во акцијата за пишување пароли во градот, организирана од Месниот комитет на Партијата. Поради тоа бил затворен, но наскоро ослободен поради недостиг на докази. Учествувал во повеќе акции, вперени против Љотиќевската фашистичка организација.
По окупацијата на Македонија во 1941 година учествувал во поедини акции организирани од Партиска организација, како на пример: во уништувањето на архивата на административно-полицискиот апарат на Кралството Југославија, за да не падне во рацете на окупаторот, во собирната акција на храна и облека за воените плници сместени во германскиот логор во Куманово и др. Особена активност пројавува во подготовките за формирањето на првите кумановски партизански одреди - Козјачкиот и Карадачкиот.
На 12 октомври 1941 година станал борец на Карадачкиот партизански одред. Загинал на 14 октомври 1941 година во реонот на селото Белановце при борбата на одредот против многубројната и подобро вооружена бугарска окупаторска војска и полиција.
Вајт (архитектонска фирма)
Позадина
Фирмата е основана во Гетеборг во 1951 година од страна на архитекти Сидни Бела (1917 – 1982) и ПС Екхолм, и оттогаш воспоставено канцеларии во Стокхолм, Малме, Халмстад, Линшпегин, Еребру, Упсала, Умео, Вестерос, Копенхаген, Нествед, Лондон, и Осло. Вајт Архитектер има модел на заедничка сопственост помеѓу нивните вработени, со повеќе од 600 акционери, од кои ~ 130 се партнери.
Нешто помеѓу
„Нешто помеѓу“ (српски: Нешто између) – југословенски филм од 1982 година, во режија на Срѓан Карановиќ. Главните улоги ги толкуваат: Драган Николиќ, Предраг Мики Манојловиќ и Карис Корфман.
Синопсис
Една Американка доаѓа во Белград за да го посети својот стар пријател. Меѓутоа, во Белград, на егзотичната граница меѓу истокот и западот, таа станува дел од љубовен триаголник.
Горно Дреново
Горно Дреново — село во Грменско, Пиринска Македонија, денес во општината Грмен на Благоевградската област, југозападна Бугарија.
Географија и местоположба
Селото Горно Дреново се наоѓа на 17 километри југоисточно од Неврокоп, на 9 километри северно од општинскиот центар Грмен. Селото е планинско кое се наоѓа во подножјето на југозападните Родопи на надморска висина од 1225 метри. Атарот на селото зафаќа површина од 11.107 км2. На 5 километри од селото се наоѓа соседно Ковачевица и Лештен на 2 километри јужно.
Османлиско Царство
Во списокот на населби и број на немуслимански домаќинства во вилаетот Неврокоп од 13 март 1660 година, селото Горно Дреново (Диранова-и бала,  ) се споменува како село со 8 немуслимански семејства.
Во текот на 19 век, селото било чисто македонско и припаѓало кон Мелничката каза. Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Горне Дреново (Gorne-drianovo) е село со 40 семејства и 100 Помаци.
Во 1891 година Георги Стрезов за селото напишал:
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото имало 300 жители, сите Помаци.
Бугарија
По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Бугарија.
Стопанство
Населението на Горно Дреново се занимава со производство на тутун, собирање на диви билки, печурки, дрва, преработка на дрво.
Водата влегува во селото преку пет извори, кои задоволуваат 80% од потребите на населението за вода за пиење и домашна вода. Од реката Црна се прави нов слив, кој ќе биде вклучен во руралната мрежа за водоснабдување. Патот до селото е асфалтиран од селото Гармен до селата Лештен и Ковачевица. Во селото е изграден канализациски систем.
==Население ==
Редовни настани
Од 1986 година. во селото била воведена традиција за славење на празникот на Горно Дреново. Празникот се одржува во втората недела од април. На празникот, месното население престанува да работи. На овој ден, гостите од соседните села се пречекуваат, се слуша музика од аматерски групи од селото и соседните села, се одржуваат спортски натпревари.
Христово распнување
Заднина
Според описите на евангелието, Исус со своите следбеници апостоли, во Ерусалим дошол на прославата на Пасха. Бил дочекан од голем број луѓе, кои довикувале:“ Нека е благословен оној кој доаѓа во име Господово, Царот на Израел“ Со влезот во Ерусалим,, Исус предизвикал голем бунт, каде самиот тој рекол дека храмот би го срушил за три дена, и повторно за три ноќи ќе го изгради.
Додека биле таму, Исус бил уапсен по наредба на Синедрион и свештениот поглавар Кајфа (Лука 22:47–52, Матеј 26:47–56). Апсењето се одвило во тајност во вечерните часови за да се избегнат нереди, бидејќи Исус бил многу популарен меѓу народот (Марко 14:2). Јуда Искариотски, еден од исусовите апостоли бил оној којшто го предал на Исус. Кога чуварите на храмот дошле да го уапсат, Јуда се приближил кон Учителот, бакнувајќи го во левиот образ, на тој начин покажувајќи кон стражата кој е тој којшто треба да биде уапсен. Петар, еден од најблиските ученици на Исус, го зел мечот и нападнал еден од стражарите, одсекувајќи му го увото. Според Лука, Исус веднаш му рекол на Петар: “Кој со меч удира, тој со меч и ќе погине“(Матеј 26:52). По апсењето на Исус, апостолите се сокриле по целиот Ерусалим.
Распетие
Во текот на судењето на Синедрион, свештенските поглавари го прашале на Исус: “Дали си ти Син Бжји?“ на кое тој им одговорил: “Вие викате дека Сум“. По ова, Исус бил обвинет (Лука 22:70–71). Свештениците по ова го предале на Понтиј Пилат за побуна бидејќи тврдил дека е цар јудејски. Кога Исус отишол пред Пилат, тој го прашал: “Дали си ти цар Јудејски?“, а Исус му одговорил: “Ти кажеш дека сум“. Според евангелието, Понтиј Пилат лично не сметал дека Исус е виновен за каков било бунт против римјаните. По обичајот на пасха, гувернерот имал обичај да ослободи еден затвореник (обичај кој е забележан само во евангелието). Така, Пилат понудил народот да избира меѓу Исус од Назарет и бунтовникот по име Варава. Толпата народ одлучил Варава да биде ослободен, а Исус да биде распнат на крст. Пилат по ова ги измил рацете за да нагласи дека тој не е виновен за неправедната одлука (Матеј 27:11–26).
Според четирите евангелија, Исус умрел на брдото Калварија, познато и како Голгота. Евреинот Јосиф од Ариматија добил дозвола од Пилат да го зема телото на Исус и да го погребе во гробот (Марко 15:42–46), Лука 23:50–56). Евангелијата зборуваат дека по ова, дошло до затемнување на небото, а Матеј зборува и за земјотрес (Матеј 27:51).
Време на распетието
Иако не постои консензус во однос на точната година или ден, според многумина библиски научници, распнувањето се случило во текот на гувернерството на Понтиј Пилат (помеѓу 26 и 36 година) во петок или во пресред на празникот Пасха (Нисан 15). Сепак, повеќе научници сметаат дека Исус бил распнат во 33 година.
Поврзано
Kreuzigung
Велгошти
Потекло на името
Првото споменување на името е во Слепченскиот кодик во век.
Најверојатно етимологијата на името „Велгошти“ е прасловенска и доаѓа од *velьjь = голем, и *gostъ = гостин или големи, значајни гости. Слични имиња на села и реки има во Русија (Велегощи, Вельгош), Чешка (Велихошт, Velihošt), Албанија (Велагошти, Velagošti) и Грција (Велигости, Βελιγοστή).
Легенда
Меѓу првите жители на селото бил и сточарот Веле, кој одгледувал кози и овци. Покрај неговата колиба поминувал патот од Охрид за Ресен и кај него редовно навраќале трговци и други намерници. Меѓу себе, но и со други, велеле дека дека „Веле гоштева“, со што со тек на време дошло до денешната форма на селото „Велгошти“.
Географија и местоположба
Ова село се наоѓа во Охридското Поле, недалеку од самиот град Охрид, во североисточна насока, и од патот Охрид-Ресен, па затоа припаѓа на рурбалната зона на градот. Атарот на селото се издига до сртот на Петринска Планина, каде што се допира со подрачјето на Општина Ресен. Селото е рамничарско-ридско, на надморска височина од 727 метри.
Велгошти претставува најголемо село во Охридско. Се наоѓа во непосредна близина на градот Охрид. До крајот на Втората светска војна, сите куќи биле збиени и без некој особен ред во подножјето на стрмниот карпест отсек. Меѓутоа, во поново време, селото добило нови жители, чии куќи се изградени на рамнината покрај патот Охрид-Ресен. Поради тоа може да се каже дека е рамничарско село со современи куќи.
Денес, селото припаѓа на приградската зона на градот Охрид. Поради ширењето на селото, истото ја загубило својата земјоделска функција. Најголемиот дел од жителите работат во индустријата.
Се наоѓа на подножјето на планината Петрино и е познато по природната околина. Поголемиот дел од населеното место е расположено на падините и во подножјето на ридовите: „На пљуска“, „Горни лозја“, „Црвени Камчиња“, „Олмец“, „Костeње“, „Турски Гробишта“ и „Чардак“. На запад, југозапад и на североисток селото е отворено кон Охридската Котлина.
Поради тоа што селото е сместено на Коселскиот Расед, во селото може да се сретнат поствулкански појави, како што се мофетите.
Историја
Постарите мештани кажуваат дека селото не се наоѓало на денешната положуба, туку во месностите Самој Куќи и В. Илинец. На овие места и денес се наоѓаат остатоци.
Првите податоци за селото се објавени во книгата на Б. Нушиќ од 1894 година, кога во селото имало 200 куќи, од кои 20 турски. Тогаш, се споменуваат и старата црква „Св. Пантелејмон“ (позната и како „Св. Климент“) и два манастири. Над селото се наоѓал манастирот „Св. Илија“, додека на пониска положба се наоѓал манастирот „Св. Петка“, ѕидан од камен.
Во век, Велгошти било село во Охридската каза на Отоманското Царство.
За потребите на турското население, во селото постоела џамија, која денес е срушена. Од 1903 до 1912 година, сите Турци се иселиле во самиот град Охрид.
Во текот на Илинденското востание, селото било запалено. По пожарот, куќите биле обновени, но со послаб материјал. При земјотресот во 1911 година, куќите во селото повторно биле оштетени. Состојбата во селото била влошена и со отпочнувањето на Балканските војни и на Првата светска војна.
Стопанство
Атарот зафаќа простор од 17,8 км2. На него преовладуваат пасиштата на површина од 790,1 хектар, на шумите отпаѓаат 584,3 хектари, а на обработливото земјиште 359,3 хектари.
Селото, во основа, има мешовита функција.
До крајот на турската власт, мештаните живееле од тоа што сечеле дрвја на планината и нив ги продавале во градот Охрид. Исто така, чувале голем број на стока, особено овци и кози.
Население
Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. селото имало 190 домаќинства и 540 жители.
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Велгошти живееле 1.220 жители, од кои 1.190 Македонци христијани и 30 Македонци-муслимани. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Велгошти имало 1.140 жители, под врховенството на Бугарската егзархија.
Селото е големо, со значителен пораст на бројот на населението. Во 1961 година, селото броело 1.558 жители, од кои 1.533 биле Македонци и 14 Албанци, а во 1994 година бројот се зголемил на 2.241 жител, од кои 2.210 биле Македонци, 8 Власи, 6 Срби и 3 Роми.
Според пописот од 2002 година, во селото Велгошти живееле 3.060 жители, од кои 3.002 Македонци, 10 Власи, 8 Срби и 40 останати.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живеел 3.141 жител, од кои 2.673 Македонци, 6 Албанци, 2 Турци, 6 Роми, 8 Власи, 6 Срби, 46 останати и 394 лица без податоци.
Родови
Селото Велгошти е македонско православно, со исклучок на еден муслиманско-торбешки род. Поради својата близина до Охрид селото константно добива нови жители и полека почнува да наликува на охридска населба. Во Велгошти населението може да се подели на староседелци, постари доселеници и понови доселеници.
Родови во селото Велгошти се:
Торбешки род е: Торбеши (3 к.), доселени се од некое село во Струшко.
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Охрид, која била проширена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.
Во периодот од 1996 до 2004 година, селото било дел од некогашната Општина Охрид.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото било сместено во големата општина Охрид.
Во периодот од 1955 до 1965 година, селото било дел од тогашната општина Охрид.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Галичица, во која покрај селото Велгошти, се наоѓале и селата Велестово, Елшани, Лескоец, Љубаништа, Коњско, Пештани, Рамне, Скребатно, Трпејца и Шипокно. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната општина Велгошти, во која влегувале селата Велгошти, Лескоец, Рамне и Скребатно.
Избирачко место
Во селото постојат избирачките места бр. 1298, 1298/1 и 1305 според Државната изборна комисија, сместени во основното училиште.
Иселеништво
Постари иселеници од селото се наоѓаат во охридското село Долно Лакочереј (Трајковци, 8 к.; Пидановци, 13 к. и Прдуловци, 20 к.).
Список на државни водачи во 396 година
Ова е список на државни водачи во 96 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Мари Кивиниеми
Мари Јохана Кивиниеми (родена на 27 септември 1968 година) е финска политичарка, која била втора жена премиер на Финска од 2010 до 2011 година.
Од 25 август 2014 година, таа е заменик генерален секретар на ОЕЦД.
Живот и кариера
Кивиниеми е политичар по занимање, а првпат се кандидирала како кандидат за пратеник во 1991 година, собирајќи помалку од 5.000 гласови, додека била генерален секретар на Централната партија на студентскиот сојуз. Годината по завршувањето на работата за магистерски студии по општествени науки, таа повторно се кандидирала на општите избори во 1995 година, овојпат освојувајќи место од областа Јужна Остроботна со 9.350 гласови.
Кивиниеми е член на градскиот совет на Хелсинки, покрај нејзината работа во националната политика. Таа е во градскиот совет од 2005 година.
Лидер на Централната партија
Во 2003 година, Кивиниеми била избрана на лидерска позиција во Централната партија, служејќи како потпретседател (еден од тројцата) до јуни 2008 година, кога била изгласана на партиската конвенција тоа лето. Таа станала специјален советник на премиерот Мати Ванханен во 2004 година, и двапати била назначена од него да служи како министер во Кабинетот: прво во септември 2005 година на привремена основа, кога актуелната претседателка отишла на породилно отсуство на шест месеци; а потоа со полно работно време во април 2007 г.