cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ана Петровна
Бракот со Карл Фридрих
Во мај 1727 година, под притисок на А. Д. Меншиков, бил изготвен тестаментот „Завет“, според кој престолот преминал на внукот на Петар Велики, 11-годишниот Петар. До неговото полнолетство, била воспоставена регентност од 9 лица, меѓу кои седум члена на Врховниот совет за приватност (вклучувајќи го и Карл Фридрих) и двете ќерки на Петар - принцезите Ана и Елисавета. Според „Завет“, Ана Петровна и нејзините деца станале следните наследнички на тронот (во случај на смрт на Петар без потомство), а Елисавета Петровна била прогласена за следна наследничка. Сепак, веднаш по смртта на Катерина, позицијата на Карл Фридрих и Ана целосно се сменила. Војводата бил отстранет од Врховниот совет за приватност, а Ана и Карл Фридрих го напуштиле Петербург и заминале во Холштајн, каде пристигнале на 24 август 1727 година.
На 21 февруари 1728 година во Кил, Ана го родила синот кој подоцна станал руски цар, Петар III.
Војвотката Ана починала непосредно по раѓањето на Питер. Причината за нејзината смрт не е позната со сигурност. „Санкт Петербург Ведомости“ објавил дека Ана „починала од треска“. Во делата на многу историчари од XIX и почетокот на XX век, се посочува дека причината за смртта е постпартална треска, а смртта се случила набргу по породувањето, на 4 март 1728 година. Едукаторот на Петар III, Јакоб Штелин, во „Белешки за царот Петар III“ дал верзија дека војвотката настинала сакајќи да ги види подобро огнометите. Сепак, Штелин ги презел должностите на воспитувач на Петар во 1742 година, 14 години по опишаните настани.
Пред нејзината смрт, Ана изразила желба да биде погребана во Санкт Петербург, во црквата Свети Петар и Павле, покрај гробот на нејзиниот татко, што било направено на 23 ноември 1728 година.
Проценки на современиците
За своето време, Ана била образована девојка, совршено зборувала четири странски јазици: француски, германски, италијански и шведски. Познато е и дека Ана Петровна многу ги сакала децата како и нејзината сестра Елисавета, се одликувала со наклонетост кон нејзиниот внук Петар (син на Алексеј Петрович), кој останал во сенка за време на владеењето на Катерина Прва.
Меморија
Во спомен на Ана Петровна, во 1735 година, нејзиниот сопруг го воспоставил Орденот на Света Ана, кој станал државна награда на Руското Царство за време на владеењето на Павле I во 1797 година.
Момче палец (цртан филм, 1977)
„Момче од палец“ е советски цртан анимиран филм од 1977 година, заснован врз истоимената народна приказна.
Заплет
Бездетен старец и старица сонуваат за помошник син. Одеднаш се појавил Егорушка - мало момче кое, според неговите кажувања е родено од трупецот од зелка оставена од една стара жена. Тој му помагал на старецот да исецка дрва и да ја изора земјата, на старата жена го вденува конецот во игла, бере јаболка, ја штити козата на сопственикот од волкот. Поминува господарот, гледајќи како кобилата на селанецет ора без орач да управува со плугот, сака да ја земе за себе кобилата. Но, старецот постапува по упатствата на гласот на Егорушка што седи во увото на кобилата и го убедува господарот да му даде на старецот во замена за себе 100 рубли пари и нов коњ, па дури и поставува услов: таа нема да зборува додека не стане мазен и повторно млад, и ако господарот ја удри, никогаш нема да зборува ... Господарот се согласил на таква размена и ја земал кобилата на својот имот. Старецот и старицата тагувале за загубата на момчето, кое останало во увото на коњот „што зборува“, но до ноќта тој среќно се вратил дома.
ДВД-изданија
Цртаниот филм е постојано објавуван на ДВД во колекции на цртани филмови, на пример:
Дунум
Дунум (Dunum) — општина во округот Витмунд, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Местоположба
Општината на исток се граничи со градот Витмунд, а на југ со градот Аурих.
NGC 5359
NGC 5359 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Шестар, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5359 се споменува и како ESO 66-SC4.
Откривање
Телото е откриено на 17 мај 1835 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5359 е од видот OCL. NGC 5359 има само една позната привидна димензија, која изнесува 8'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 59 м 48 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -70° 24' 0".
Други поделби
Проучување на NGC 5359 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 452; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9248. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Македонија на Евровизија 2011
На фестивалот победил Влатко Илиевски со песната Русинка. На официјалниот натпревар за избор на песна на Евровизија, Македонија не се пласирала во финалето.
Скопје Фест 2011
Скопје фест 2011 бил натпревар за песна организиран од МРТ кој послужил како национално финале на Македонија за избор на нивниот претставник за Изборот за песна на Евровизија 2011 година. Натпреварот се одржал на 27 февруари 2011 година во Универзалната сала во Скопје, чии водители биле Елена Митева и Зоран Мирчевски, а се емитувала на МТВ 1, МТВ сат и онлајн преку официјалната веб-страница на Евровизија, eurovision.tv.
Пријавени натпреварувачи
Беше отворен период за поднесување за заинтересираните уметници и композитори да ги поднесат своите записи помеѓу 29 ноември 2010 и 10 јануари 2011 година. МРТ при затворањето на рокот прими 88 поднесоци. Беа избрани 20 пријави, а изведувачите и песните беа објавени на 27 јануари 2011 година.
На 3 февруари 2011 година, „Во мојот свет имаш дом“, напишана од Григор Копров, Владимир Дојчиновски и Борче Димитров, а во изведба на Наде Талевска, беше повлечена од конкурсот поради аранжмани на уметникот во странство. „Нека е со помин“, напишана од Љупчо Мирковски и Огнен Неделковски, а во изведба на Дуле и Коки, беше повлечена од конкурсот поради изјавата на уметниците дека Скопје фест е наместен. „Кукурику“ во изведба на Рок Агресори, и „Последна песна“ во изведба на Амир Ибрахимовски и Арт Саунд подоцна беа најавени како замени што ќе се натпреваруваат на натпреварот.
Финале
Финалето се одржа на 27 февруари 2011 година. Се натпреваруваа 20 пријавени, а комбинацијата 50/50 на јавното телевоутинг и жири комисијата ја избраа „Русинка“ во изведба на Влатко Илиевски за победник. Покрај настапите на натпреварувачите, на натпреварот гостуваа македонската евровизиска претставничка од 2006 година, Елена Ристеска, и претставничката на Босна и Херцеговина од 2005 и Хрватска од 2010, Феминем.
На Евровизија
На 12 мај, Македонија се натпреваруваше како единаесетта во второто полуфинале на натпреварот. Таа се пласираше на шеснаесеттата позиција со 36 бодови и не успеа да се пласира во финалето. Јавноста на Македонија и додели 17 место со 33 поени, а жирито 14 место со 47 поени.
Голема дропла
Големата дропла спаѓа во семејството на дроплите и е единствен член на родот Otis. Се размножува во јужна и централна Европа, каде е најголемиот дел од нејзината популација и низ умерена Азија. Европските птици се претежно постојани жители, но азиските се селат на југ во зима. Во Португалија и Шпанија е најголемиот број од овие птици, односно околу 60% од вкупната светска популација. Големата дропла ја има и во Македонија.
Таксономија
Големата дропла е класифицирана со своето научно име во 1758 година од Карл Лине, кога видот е поврзан со avis tarda од многу постариот ракопис на Плиниј Постариот. Otis е старогрчки назив за „дропла“, tarda, пак, се поврзува со шпанскиот јазик каде значи „гази“, но и со латинскиот каде значи „бавно“, што би го опишало типичниот стил на одењето на оваа птица.
Опис
Мажјакот од големата дропла е веројатно најтешкото живо суштество што лета. Веројатно и кај оваа птица е најизразен половиот диморфизам во однос на големината. Мажјакот е висок од 90 до 105 см, со должина од околу 115 см и распон на крилјата од 2.1 до 2.7 метри. Тој може да тежи од 5.8 до 18 килограми или просечно од 9.65 до 13.5 кг. Најтежок забележан мажјак е од 21 килограм.
Женките се на околу една третина во линеарните димензии од мажјаците, високи 75 - 85 см, околу 95 см долги, со околу 180 см распон на крилјата. Во просек тежат околу 4.4 кг, што е третина од тежината на мажјакот. Инаку, може да тежат од 3.3 до 8 килограми. Веројатно токму поради овие физички разлики, соодносот на половите изнесува 1.5:1 женки на мажјаци.
Возрасниот мажјак е светлокафеав одозгора, прошаран со црни и бели линии, одоздола е бел и има долг сив врат и глава. Долниот дел на вратот и горниот дел од градите се костенливи и златната боја што започнува таму, завршува на грбот со стеснување и има тенденција да се зголемува со годините. Во сезоната на парење, на мажјакот му растат бели долги пердуви на вратот, со должина од 12 до 15 см и кои со возраста, исто така, се зголемуваат. Во лет долгите крилја се претежно бели, со кремави рабови на долниот дел и темнокафени на горните делови. Градите и вратот на женките се кремави, со кафеави и посветли шарки на остатокот од телото, што им овозможува добро вклопување во животната средина. Младенчињата се како женките. Големата дропла има долги нозе, долг врат и тешко, со валчести гради тело.
Живеалиште
Животната средина на оваа птица се широките отворени, рамни или малку ритчести тревни површини, прерии и степи. Се среќаваат на подиви места, каде не се вознемирувани, со диви или култивирани полиња со житарки, лозја или фуражни култури. Особено во сезоната на парење избегнуваат места каде може да бидат вознемирувани од луѓето и нивните земјоделски активности. Привлечени се во областите каде има големо количество инсекти.
Поведение
Големата дропла се собира во јата, особено зимно време, од по неколку десетици птици. Машките и женските групи не се мешаат вон сезоната на парење. Тие одат со стамен, бавен чекор и претпочитаат трчање од летање. Не е измерено колку брзо може да трчаат, но женката може да ја престигне црвената лисица која трча 48 километри на час. Сепак, тие се и силни летачи, исто така, особено при сезонските преместувања и достигаат брзина од 80 км/ч. Двата пола се многу тивки, но може да произведуваат длабоки звуци на ’ржење кога се лути. При додворувањето, мажјакот може да испушта гровтачки и зарипнати звуци. Женката, пак, комуницира со пилињата со помеки гугутави повици, а пилињата ѝ се обраќаат со треперливи, нежни звуци. Азиската и руската популација се птици преселници и се собираат во голем број пред преселбата.
Размножување
Големата дропла се размножува во март и една женка може да биде со повеќе од пет мажјака. Пред тоа, мажјакот се митари во јануари и се здобива со перјето за размножување околу јануари и тогаш ја воспоставува својата доминација борејќи се со другите мажјаци. Своето прикажување, тие го прават во т.н. лек, односно на определен кружен простор се собираат повеќе мажјаци каде ги покажуваат своите способности и убавина, како и вредноста да бидат избрани од страна на женките. Кај дроплите прикажуавњето започнува со силно надувување на вратот до големина на фудбалска топка, потоа ја повлекува главата надолу а острите пердуви на вратот ги насочува нагоре со што целосно ја покрива главата. Потоа опашката ја свртува и ја израмнува со грбот покажувајќи ги белите пердуви кои инаку не се видливи, ги намалува своите крилја преклопувајќи ги и така покажувајќи ја и нивната бела страна. Вакви, мажјаците може да шетаат неколку минути, а поради нивниот изглед ги нарекуваат „бања со пена“.
Женката несе 1-3 сјајни маслинести јајца, почесто 2, кои ги лежи во мај или јуни. Гнездото претставува плитка дупка на сува земја, послано со помеки тревки, направено од женката, сместено во близина на лекот. Обично е скриено во треви со височина од 15 до 35 см. Само женката ги квачи јајцата во период од 21 до 28 дена. Пилињата веднаш го напуштаат гнездото, но не се оддалечуваат премногу и остануваат со мајката до едногодишна возраст. Со возрасно перје се здобиваат на возраст од 2 месеца, кога започнуваат да летаат. Прво вежбаат со потскокнување и поттрчнување, а на 3 месеци може да летаат. Ако се во опасност, младенчињата седат мирни и се обидуваат да се камуфлираат. Машките стануваат сексуално зрели на возраст од 5-6 години иако започнуваат со прикажувањето помлади. Женките, пак, почнуваат со размножувањето на возраст од 2-3 години. Големата дропла живее околу 10 години, но познато е дека може да живее и над 15. Најстара позната е на возраст од 28 години. Најверојатно мажјаците имаат покус животен век од женките.
Исхрана
Големата дропла е сештојад и се храни со различна храна во различна сезона. Јаде инсекти, растенија, семиња.
Статус
Популацијата на овој вид е од 31.000 до 37.000 птици. Спаѓа во катгоријата ранлив вид.
Флуор
Флуор (од латински fluere, со значење да тече) — хемиски елемент со симбол F и атомски број 9. Атомскиот флуор е едновалентен и е хемиски најреактивниот и најелектронегативниот од сите елементи. Во својата елементарна изолирана (чиста) форма, флуорот е отровен, блед, жолто-зелен гас со хемиска формула F2. Како и другите халогени елементи, молекуларниот флуор е многу опасен; тој причинува неколку видови хемиски изгореници при контакт со кожата.
Релативната голема електронегативност и малиот атомски полупречник му даваат на флуорот интересни сврзувачки својства, особено во хемиските врски кои ги образува со јаглеродот.
Важни одлики
Чистиот флуор (F2) — корозивен бледожолт гас кој е моќно оксидационо средство. Тој е најреактивниот и најелектронегативниот од сите хемиски елементи, и брзо формира соединенија со повеќето други елементи. Флуорот исто така може да се сврзува со инертните гасови криптон, ксенон и радон. Дури и во темни, ладни услови, флуорот реагира експлозивно со водородот. Тој е толку реактивен што стаклото, металите, па и водата, како и некои други супстанци, горат со светол пламен во проток од флуорски гас. Флуорот е премногу реактивен за да се најде во елементарна форма и има таков афинитет кон повеќето елементи, вклучувајќи го и силициумот, што не може ни да се подготви ни да се чува во стаклени садови. На влажен воздух тој реагира со водата и ја формира исто така опасната флуороводородна киселина.
Во водени раствори флуорот обично се наоѓа како флуориден јон, F-, иако HF е толку слаба киселина што мали количества од неа се присутни во секој воден раствор на флуорид при речиси неутрална pH вредност. Други форми се флуоро-комплексите, како што се [FeF4]- или, пак, H2F+.
Флуоридите се соединенија што го комбинираат флуорот со некои позитивно наелектризирани честички. Тие често се состојат од кристални јонски соли. Соединенијата на флуорот со металите се меѓу најстабилните соли.
Добивање
Елементарниот флуор се добива индустриски по Муасановиот процес: електролиза на анхидирдна HF во кој процес KHF2 се раствора за да овозможи доволно јони за овозможување на спроводливоста во (формирање на електролит).
Во 1986, подготвувајќи се за конференција по повод 100-годишнината од откривањето на флуорот, Карл Христе го открил чисто-хемискиот метод за подготовка на флуор, во кој на 150 °C меѓу себе реагираат раствор на K2MnF6 во анхидридна HF и раствор на SbF5. Реакцијата е следна:
2K2MnF6 + 4SbF5 → 4KSbF6 + MnF2 + F2
Ова не е практична синтеза, туку демонстрира дека електролизата не е неопходна.
Ширак
Ширак (Շիրակ) — покраина во Ерменија. Се наоѓа на северозападната страна од земјата и граничи со Турција на запад и Грузија на север. Главен град е Ѓумри. Повеќе Ширак е полу пустина и претежно има планини и високи карпатски предели. На југ високите степи преминуваат во карпатски предели, зелени на пролет и црвено-кафеави на лето. Ширак има и меѓународен аеродром.
Историја
Античката историја на Ширак е скоро слична како и со историјата на другите региони. Тука според археолошките пронајдоци се смета дека имало некакви населби кои биле населени уште пред 250,000 години, каде има и наоѓалошта на активни живеалишта уште од 9000 г пр.н.е.
Космос-1544
Космос-1544 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 15 март 1984 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 97,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,5°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 665 км, а најмалото на 632.
980
980 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 980 година од новата ера, 980. од првиот милениум, 80. од X век и прва од 980-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6488 и 6489 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5730 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4740 и 4741 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1733.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 980 година се протега во 3616 и 3617, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3676 и 3677 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1523. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 369 и 370 исламска година.
ОУ „Страшо Пинџур“ - Јосифово
Страшо Пинџур — основно училиште во Јосифово, Општина Валандово.
Во 1963 година, во Јосифово е формирано осумгодишното училиште. Прв директор на училиштето бил Никола Колев. При формирањето имало само четири учители, чиј број се зголемил со порастот на бројот на децата. Училиштето го носи името на македонскиот народен херој Страшо Пинџур. Во средината на осумдесеттите е изградено ново училиште, веднаш до старата зграда, со што се создадени услови за нормално изведување на наставата. Наставата се изведува на македонски јазик, а факултативно се изучува и српскиот. Од странските јазици, во ова основно училиште традиционално се изучува францускиот јазик. Учениците од Страшо Пинџур постигнуваат врвни успеси на многу регионални и државни натревари. Благодарение на љубовта кон францускиот јазик со која се стекнаа со помош на професорката Весна Аризанова, многу од тие некогашни ученици, денес се дипломирани филолози - професори, преведувачи и толкувачи на францускиот јазик. Освен францускиот се изучува и англискиот јазик, а како курсна настава од неодамна и италијанскиот. Во 1998 година почна да се работи на оспособување на старата училишна зграда и проширување на наставата во истата. Најпрво, беше изградена мини-спортска сала која адекватно ги задоволи потребите за одржување на наставата по фискултура. Во наредните години беа направени библиотеката и останатите училници. Во денешни услови, училиштето претставува модерна установа во која јосифовските ученици можат да се стекнат со квалитетно основно образование.
NGC 7783C
NGC 7783C — леќеста галаксија во соѕвездието Риби, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7783C се споменува и како NGC 7783A, UGC 12837, MCG 0-60-58, VV 208, Arp 323, HCG 98A, KCPG 595A, CGCG 381-60.
Откривање
Објектот е откриен на 9 септември 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7783C е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. NGC 7783C има привидни димензии од 1,3' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 54 м 10,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +0° 23' 0". Положбениот агол на објектот е во износ од 100°.
Други поделби
Проучување на NGC 7783C е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 72803. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 215; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 587. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 431.
Катарина Саксо-Лауенбуршка
Катерина Саксо-Лауенбург ( Катарина на шведски ) (24 септември 1513 - 23 септември 1535) била првата сопруга на Густав I од Шведска, а со тоа и кралица на Шведска од 1531 година до нејзината смрт во 1535 година.
Живот
Катерина е родена во Рацебург во семејството на Магнус I, војвода од Саксо-Лауенбург и Катерина, ќерка на Хенри IV, војвода од Бранзвик-Линебург. Нејзиниот брак со Густав I од Шведска бил договорен од политички причини. Густав посакал да се ожени набргу откако го зазел шведскиот престол. Тој не успеал во неговите преговори да се ожени со Доротеја од Данска (исто така предложен од Филип од Хесен, кој се сметал за поповолен); Софија од Мекленбург ; Ана од Померанија (родителите го сметале неговото владеење премногу нестабилно); и Хедвиг од Полска (родителите ги прекинале преговорите поради шведската реформација ), и конечно било советувано да размисли за Војводството Саксо-Лауенбург.
Иако војводството било мало и сиромашно, имало многу предности: неговата династија била поврзана со многу од најмоќните династии во Европа, кои би дале вредни врски со германските кнезови; тоа било протестантско, што било важно за тековната шведска реформација, но исто така можело да даде империјални врски преку мајката на Катерина; тоа би дало вредна врска со Данска, бидејќи постарата сестра на Кетрин, Доротеа, била мажена за Кристијан, престолонаследникот на Данска; и конечно, војводството во тој момент било познато како центар за платеници, што било важно за Густав како новоформиран владетел. Преговорите започнале во 1528 година, но биле одложени неколку години бидејќи таткото на невестата се сомневал во стабилноста на шведскиот престол, сомнеж делумно потврден со настани како што се далекарските бунтови. Конечно, со посредство на Либек, тие биле завршени по речиси три години, а на Катерина и биле доделени окрузите Коршолм, Калмар и Оланд како мираз.
Во септември 1531 година, Катерина била придружувана во Шведска со флота од „највисоките господари и дами на царството“ на чело со нејзината идна снаа Маргарет со нејзиниот сопружник грофот Јован од Хоја, и за прв пат го запознала својот иден сопруг. . Нивната венчавка била прославена во Стокхолм на нејзиниот 18-ти роденден на 24 септември 1531 година. Набргу по кралската венчавка, на настани организирани од кралот Густав и кралицата Катерина, Брита Лејонхуфвуд, ќерката на втората братучетка на кралот Еба Ериксдотер Васа, се омажила за кралскиот дворјанин и омилен Густав Олсон Стенбок (тие требало да бидат родители на третата сопруга на кралот Кетрин Стенбок ) и кралската внука Брита Јоакимсдотер Брахе била свршена со Риксрад Биргер Нилсон Грип. Ова биле првите настани кои Катерина ги организирала како кралица на Шведска. Многу малку се знае за кралицата Кетрин како личност и нејзиниот мандат како кралица. Нема информации за нејзините дворјани, иако се претпоставува дека покрај нејзините шведски донела и слугинки од Германија, меѓу кои најверојатно била и Маргарет Лејонхуфвуд (идната втора кралица на кралот). Традиционалната историја ја опишува Кетрин како каприциозна, студена, меланхолична и незадоволна, а бракот е опишан како бурен и несреќен. Сепак, нема современи информации за тоа. На 13 декември 1533 година, таа ја исполнила својата најважна задача како кралица, со тоа што родила наследник на тронот: идниот крал Ерик XIV.
Во септември 1535 година, за време на балот даден во чест на нејзиниот зет, кралот Кристијан III од Данска, кој бил во посета на шведскиот кралски двор, кралицата Катерина паднала додека била бремена за време на танцот со Кристијан III. Падот ја затворил во кревет и довел до компликации, а таа починала на 23 септември со своето неродено дете.
Во моментот на нејзината смрт, кралот Густав бил вмешан во кавгата на грофот, а неговите противници во овој конфликт, Либек и Росток, ја рашириле гласината дека тој ја убил својата кралица удирајќи ја по главата со сребрена бастун по пријава од шпион дека му го наклеветела на Кристијан додека играла. Ексхумацијата на скелетот на Кетрин, направена во 1940-тите, не покажала знаци на таква повреда, а нејзиното семејство никогаш не подигнало обвинение. Понатаму, самиот Кристијан III го потврдил сериозниот пад на кралицата Катерина во неговите приватни писма, иако тој не бил пријател со Густав Васа.
Во традиционалните историски списи, на кралицата Катерина и се давала лоша репутација и честопати била претставувана како лош пример, за разлика од втората кралица на Густав I, кралицата Маргарет, која била измислена како стереотипно и совршено идеална кралица.
Катарина Карлсдотер
Катерина Карлсдотер, на шведски наречена Катарина Карлсдотер, а подоцна Катарина Гумсехувуд (почина на 7 септември 1450 година) била кралица на Шведска од 1448 до 1450 година и кралица на Норвешка од 1449 до 1450 година како втора сопруга на Чарлс VIII / I.
Биографија
Кетрин била ќерка на благородникот Карл Ормсон (Гумсехувуд). Таа се омажила за регентот (а потоа и вдовецот) Чарлс на 5 октомври 1438 година, кога станала прва дама и функционирала како кралица во церемонијална смисла до 1440 година, кога нејзиниот сопруг бил сменет како регент. Пред нивниот брак, отстапувањето било добиено од папата, бидејќи Катерина била во роднинска врска со првата сопруга на Чарлс. Ова требало да се осигура дека децата родени во брак ќе се сметаат за легитимни.
Во 1448 година, нејзиниот сопруг повторно станал регент, а потоа бил крунисан за крал. Таа била крунисана за кралица на Шведска во катедралата во Упсала на 2 јули 1448 година. Следната година, нејзиниот сопруг станал и крал на Норвешка, со што станала кралица на Норвешка. Бракот е опишан како многу среќен и резултирал со девет деца. Било кажано дека „Нивниот однос отсекогаш бил од најдобар вид“. Нивната втора ќерка, Магдалена, се омажила за Ивар Акселсон (Тот), вујко на Ингеборг Тот.
Кралицата Катерина била опишана како убава и весела; таа создала убаво опкружување и опуштена атмосфера на кралскиот двор, и била пријатна за оние кои доаѓале да бараат состанок со кралот и кралицата.
Во 1450 година, таа станала една од многуте што умреле од чума во Стокхолм, и била длабоко тагувана од кралот. Таа била погребана во 1451 година во опатија Вадстена.
Плиниј Помладиот
Гај Плиниј Кекилиј Секунд (лат. Gaius Plinius Caecilius Secundus, 63 — ~113), попознат како Плиниј Помладиот — римски правник, автор и природонаучник.
Биограија
Плиниј е роден во Комум, Италија, како син на земјопоседнк по име Лукиј Кекилиј и неговата жена Плинија. Плиниј Помладиот исто така бил внук (по мајчина линија) на Плиниј Постариот. Татко му умира млад; како резултат на тоа, Плиниј веројатно живеел со мајка си. Неговиот заштитник бил Лукиј Вергиниј Руф, познат по дигањето на бунт против Нерон. По првичното туторување дома, Плиниј допатувал до Рим каде го продолжил образованието и учел реторика кај големиот учител и автор Квинтилијан и Никет Сакердос од Смирна. Во ова време Плиниј се зближил со вујко му, Плиниј Постариот и кога постариот умрел при ерупцијата на Везув, неговиот имот му припаднал на младиот Плиниј. Во истиот документ стои дека вујко му го посвојува, чест обичај во римската култура.
Се оженил трипати, за првпат кога имал 18 години, по вторпат со ќерката на Помпеја Келерина и по третпат со Калпурнија, внука на Калпурниј Фабат од Комум. Последниот брак е зачуван во неговите писма, кадде тој ја искажува неговата приврзаност кон жена си и неговото жалење што не можат да имаат деца.
Плиниј умрел ненадејно за време на неговата служба во Витинија-Понт, околу 112 г.
Кариера
Кариерата на Плиниј започнува на 18-годишна возраст и продолжила низ т.н. курсус хонорум.
Плиниј бил активен во римското правосудство, особено во наследното право. Подоцна, тој бил добро познат како тужител (и бранител) на судењата на повеќе провинциски гувернери како Бебиј Маса, гувернер на Баетика, Мариј Приск, гувернер на Африка, Гај Кекил Класик, гувернер на Баетика, Гај Јулиј Бас и Варен Руф, двајцата гувернери на Витинија-Понт.
Плиниј нуди најдобро документирани примери за животот во Римското Царство. Плиниј практично ги прешол сите полиња на организацијата на раното Римско Царство. Ова било големо достигнување земајќи предвид дека тој морал да се справува со неколку сосема различни цареви, особено омразениот Доминицијан. И покрај сето ова тој успешно се издигал од ранг во ранг. Такит, во неговото дело Агрикола славно укажува на тоа дека „дури и со лоши цареви може да има велики луѓе“. Ова, меѓу другото, се однесувало и на Плиниј.
Дела
Како литерат, Плиниј почнал да пишува на возраст од 14 години со трагедија на грчки. През неговиот живот тој напишал доста поезија, од која најголемиот дел не е зачуван. Тој исто така бил знаменит оратор, и се прогласил за следбеник на Кикерон, но знаеме дека неговата проза била пофразирана и помалку директна отколку онаа на Кикерон. Единствениот негов зачуван говор е Panegyricus Trajani. Овој говор бил одржан во Сенатот во 100 г. и претставува опис на ликот и делото на Цар Трајан со ласкав тон, каде особено го претставувал како контраст на Доминицијан. Како и да е, ова е рлевантен документ кој ни овозможува добар увид во делата на царот на неколку полиња на неговите административни моќи како што се даноците, правото, воената дисциплина и трговијата. Плиниј ова дело го дефинирал како есеј за еден optimus princeps (совршен владетел). Во него, Плиниј го дели животот на три етапи: прва и втора младост и старост. Притоа, тој додава дека првите два периода му припаѓаат на царот, додека со третиот период, според римските закони, секој човек има право слободно да располага.
Писма
Најголемата целина од дела на Плиниј се неговите Писма (Epistulae), кој е серијал од пораки кон неговите пријатели и познаници. Овие писма се уникатни по нивното сведоштво за римската административна историја и секојдневен живот во I век. Нивниот стил драстично се разликува од стилот на Panegyricus и некои дури се имаат произјаснето дека Плиниј бил зачетникот на нов жанр: писмото напишано за издавање. Ова писмо претставува поинаков запис од историскиот; жанр кој не обраќа внимание на објективноста, но кој и покрај тоа оди во нејзина полза.
Писмата, во кои има многу детали за неговите вили на село се важни документи за историјата на градинарскиот дизајн. Тие претстаувваат најстар извор на светот за тоа како градините се користеле во античкиот свет и за тоа што сè се земало предвид при нивната изработка.
Писмата обично се третираат како две половини: писмата во книгите 1 до 9, кои Плиниј ги спремал за издавање, и писмата во Книга 10, кои се напишани до царот Трајан за време на неговото гувернерство во Витинија-Понт. Оваа последна книга не била планирана за издавање.
Книги 1-9
Од овие книги може да се истакнат писмата во кои се опушува ерупвијата на Везув и смртта на Плиниевиот вујко и ментор, Плиниј Постариот (VI.16). Првото писмо (I,1) за Гај Септикиј Клар е интересно заради тоа што ги содржи причините за собирање на писмата.
Хронолошки, се смета дека книгите 1 до 3 се напишани помеѓу 97 и 102, книгите 4 до 7 помеѓу 103 и 107, додека книгите 8 и 9 го покриваат периодот од 108 до 109 г. Овие книги веројатно била испрекинато издавани во 99 и 109 г.
Книга 10
Како што веќе споменавме, писмата од десеттата книга во целост се адресирани до царот Трајан и се смета дека тие се оригинални, од збор до збор. Како такви, тие удат уникатен увид во административните функции на една римска провинција во тоа време, како и интригите на римскиот систем на покровителство и пошироките културни обичаи во самиот Рим. Покрај тоа, тука можеме јасно да ја видиме и корупцијата и апатијата која се јавувала на разните нивоа на провинцијалниот систем. Од особено значење е писмото X.96, кое е најраното надворешно известие за христијанските обичаи и причините за погубувањето на христијаните.
За среќа, Трајановите одговори на прашањата на Плиниј исто така се објавуваат, сочинувајќи уште повредна антологија и поголема читливост. Така, писмата ни даваат прекрасен увид во карактерите на Плиниј и царот.
Валта
Валта (Κασσάνδρεια, Касандрија) — село во Општина Касандра во округот Халкидик, Егејска Македонија, денес во областа Централна Македонија, Грција. Изворното име е старословенско — Валта значи „блата“ (место со блатести предели), што сведочи за словенското минато на полуостровот.
Географија и местоположба
Валта се наоѓа на 92 километри јужно од градот Солун, на источниот дел од полуостровот Халкидик, на надморска височина од 37 метри.
Историја
Валта се поменува во светогорски документи од XIV век како село и во грчки извори од почетокот на XVII век. Селото во текот на XIX век се наоѓало во Касандриската каза во составот на Отоманското Царство. Селото како и сите други населби на полуостровот припаѓало на вакуфот Газанфер ага во нахијата Каламарија.
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото имало 800 Грци. Според податоците на секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во селото живееле 755 Грци.
По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Грција.
На пописот од 1913 година биле евидентирани 1600 жители, додека на пописот од 1920 година, во селото биле евидентирани 1469 жители
Демографија
Во 1928 година селото броело 1593 жители, додека во 1940 година селото броело 1927 жители.
Селото според пописот од 1951 година броело 2116 жители, на пописот од 1961 година во селото живееле 2124 жители, во 1971 година имало 2130 жители, во 1981 година имало 2062 жители, додека во 1991 година имало 2314 жители. Денеска, населението на селото е 2775 жители според пописот од 2011 година.
Ендру Гарфилд
Ендру Расел Гарфилд (роден на 20 август 1983 г.) — американско-британски глумец. Роден во Лос Анџелес и израснат во Епсом, Гарфилд ја започнал својата кариера во британскиот театар и во телевизиски продукции. Својата прва улога во долгометражен филм тој ја добил во 2007 година во филмот Глинени гулаби. Гарфилд го привлекол вниманието на светската јавност во 2010 година толкувајќи го Едуардо Саверин во драма филмот Друштвена мрежа, улога за која добил номинации за наградите Златен глобус и БАФТА, а за улогата во филмот Не дозволувај да одам ja добил наградата Сатурн.
Гарфилд подоцна добил пофалби за неговата изведба на човекот-пајак во суперхеројскиот филм Неверојатниот Спајдермен (2012). Тој исто така глумел во театар, играјќи го Биф во Бродвејската продукција на претставата Смртта на трговскиот патник од Артур Милер во 2012 година, улога која му донела номинација за наградата Тони за најдобар глумец. Во 2014 година, тој бил ко-продуцент и глумец во трилер драмата 99 домови. Во 2016 година, Гарфилд се појавил во два успешни историски филмови: Тишина на Мартин Скорсезе и Гребен на спасените на Мел Гибсон. Неговата изведба на Дезмонд Дос во Гребен на спасените му донела номинации за наградите Оскар, Златен глобус и БАФТА за најдобар глумец.
Водоземци
Водоземците (науч. Amphibia) се ектотермни (ладнокрвни) животни кои метаморфозираат од јувенилна водна форма до возрасна единка или до педоморфа која задржува некои од јувенилните одлики. Иако повеќето водоземци поседуваат четири екстремитети, кај безногите водоземци отсуствуваат. За разлика од другите сувоземни ‘рбетници (амниоти), повеќето водоземци ги положуваат јајцата во вода. Водоземците се слични по изглед со влекачите.
Водоземците се еколошки индикатори и во последните десетлетија е забележано драматично опаѓање на популациите од водоземци во целиот свет. Многу видови сега се под закана од истребување или веќе се истребени.
Водоземците еволуирале во девон и биле врвни грабливци за време на карбон и перм, но многу линии биле истребени во текот на пермско-тријаското изумирање. Една група (метопсаурите) останале како врвни грабливци во текот на тријас, но со сè посувата Земја (за време на јура) тие изумреле, оставајќи не многу видови на темноспондили, како Koolasuchus и современите редови на Lissamphibia.
Опис
Формата на телото на водоземците е различна. Опашкарите се посродни со рибите; тие поседуваат странично сплескано тело и долга весловидна опашка. Кај други (безопашни или скокачки водоземци кои сочинуваат над 75% од сите видови) телото е заоблено или зарамнето, а опашка отсуствува. На главата кај водоземците се забележуваат две крупни испакнати очи, како и пар на ноздринки. Очите и ноздринките кај повеќето видови се наоѓаат на испакнатинки. Затоа жабата, на пример, може и да не излезе од водата, а да диши атмосферски воздух и да се ориентира во околната средина. За разлика од рибите, очите на водоземците поседуваат очни капачиња. Горното очно капаче е подвижно, додека долното има полупрозрачна мигателна ципа. Кај обичните жабри, краставите жаби и повеќето други безопашни водоземци на главата се забележуваат барабанови тапанчњиа кои ја одделуваат празнината на средното уво од надворешноста.
Екстремитети кај некои водоземци отсуствуваат (безногите или Apoda), кај други се слабо развиени или обратно - се силно развиени. Поголемиот дел од водоземците имаат по два пара на екстремитети или нозе (кај опашестите водоземци се среќаваат и видови со еден пар). Кај безопашните водоземци, задните нозе се подолги и посилни од предните, што им овозможува да се движат со помош на скокови. Меѓу палците на задните нозе на безопашните се развиени пловни кожички. Една карактеристична особина на водоземците е што тие немаат никакви цврсти надворешни телесни покривки, поради што се нарекуваат и ,,голи влекачи‘‘. Тие немаат крлушки и лушпи како рибите и влекачите, а ниту пердуви ни крзно како кај птиците и цицачите. Повеќето водоземци се прекриени со гола кожа, а само кај неколку видови се забележуваат траги од рожести творби на кожата. Затоа во кожата на водоземците се наоѓаат структури кои не се среќаваат кај другите ‘рбетници. Во сврзното ткиво кај некои водоземци се наоѓаат мали капсули исполнети со желатинозна супстанца; кај други се образувани пространи празнини приспособени за развиток и првобитна исхрана на ембрионите. Кај трети се забележуваат окоскени материи или цврсти плочички кои донекаде потсетуваат на рибните крлушки.
Бојата кај некои водоземци може да се менува и во повеќето случаи е условена од заемната поставеност и состојба на посебни пигментни клетки кои се наоѓаат во кожата. Стеснувањето или раширувањето, промена на формата, приближувањето кон надворешната површина на кожата или оддалечувањето од истата на овие клетки придонесува за добивање една или друга боја на кожата. Овие активности на пигментните клетки се предизвикани како од промени во околната средина, така и од внатрешни дразби. Во надворешните и внатрешните слоеви на кожата кај сите водоземци се наоѓаат многу жлезди со различна големина и значење. Како најинтересни се јавуваат отровните жлезди. Тие се сместени во подолните слоеви на кожата, имаат сферична или овална форма и лачат мукозна течност во која се наоѓа отровната материја. Водоземците кај кои овие жлезди се поразвиени можат произволно да го зголемуваат лачењето на секретот и ова го употребуваат како метод за заштита. Утврдено е дека отровот на некои водоземци е многу силен, но не е опасен за човекот и покрупните животни. Меѓутоа, овој отров може да биде фатален за многу животни. Вбризгувањето на отровот од жабите во крвта на малите птици брзо ги убива истите; исто така и неговото вбризгување во крвта на мали кученца, морски прасиња, жаби и тритони дејствува смртоносно. Кај некои жаби и особено кај дождовниците, силно се развиени слузави жлезди од кои можат произволно да истиснуваат течност, многу побргу од истиснувањето на капки од отровните жлезди. Со оваа особина е поврзано народното верување дека дождовниците не горат во оган.
Еластичната, многу тенка и непрепокриена кожа на водоземците има многу големо значење во нивниот живот. Ниту еден вид на водоземец не пие вода на вообичаениот начин, туку ја всмукува исклучително преку кожата. Затоа ним им е неопходна блискоста до водата или влажната средина. Жабите кои се оддалечени од водата брзо ја губат телесната тежина, стануваат летаргични и набрзо умираат. Исто така, водоземците дишат и преку кожата, која е богата со крвни капилари. Дишењето преку кожа се одвива како на суво, така и во вода. Кожното дишење има особено значење кога водоземецот е долго време во вода (зимски сон, продолжен престој поради опасност).
Скелет
Градбата на скелетот кај водоземците донекаде е слична со таа на рибите. Се разликува скелет на главата, трупот и екстремитетите. Скелетот на главата, за разлика од рибите, е образуван од помал број на коски. Градбата на черепот е најразновидна. Се забележува постепено зголемување на коскените творби за сметка на ‘рскавичните и сврзноткивните. Карактеристично својство на целата класа водоземци се двете зглобени главички на задниот дел од черепот кои соодветствуваат на двете јамички на првиот вратен прешлен. Черепот е секогаш зарамнет, широк, а очните отвори се секогаш големи. Черепот се состои од задтилни коски, две челни и една основна коска. Ококскувањето на страничните ѕидови на черепот не е целосно или ‘рскавицата е само делумно окоскена. Непчените коски се неподвижно соединети со черепот и на нив (како и на ралото и клинестата коска) понекогаш се всадени заби. Долната вилица се состои од два или повеќе делови и никогаш не е целосно окоскена. Лицевиот оддел е значително поголем од мозочниот.
‘Рбетникот на водоземците е во врска со нивниот полунадземен начин на живот и во споредба со тој на рибите е порасчленет. Се состои од вратен, трупен, крсен и опашен дел. Кај рибообразните водоземци, прешлените се сосема исти како тие на рибите; кај други, пак, се развиле прешлени со членеста глава напред и јамичка назад, од што е условена целосната артикулација. Напречните израстоци на прешлените кај сите водоземци се добро развиени, но обично ребра не се развиваат, а наместо нив има коскени или ‘рскавични израстоци. Напречните израстоци кај некои видови се значително подолги и ги заменуваат ребрата. Вратниот дел на ‘рбетникот е образуван од еден прешлен кој се соединува со черепот. Бројот на трупни прешлени е различен. Кај некои видови, на пример, кај тритоните, со трупните прешлени се зглобуваат слаборазвиени ребра. Крсниот дел кај повеќето водоземци се состои од еден прешлен. Опашниот дел кај безопашните водоземци е мал (прешлените се сраснати во една коска), додека кај опашкарите е добро изразен.
Парните екстремитети на водоземците силно се разликуваат од парните перки на рибите. Тие перки на рибите се едночлени структури со сопствена мускулатура. Во скелетот на предните екстремитети на водоземците се разликуваат раменска коска, коските на подлактицата и дланката, а во скелетот на задните - бутна коска, коски на потколеницата и коски на стапалото.
Како потпора на предните екстремитети служи скелетот на раменскиот појас кој се состои од пар на лопатки, неколку мали ковчиња, а кај повеќето видови е присутна и клучната коска. Со појасот на предните екстремитети е поврзана градната коска. Како потпора на задните екстремитети служи карличниот појас кој се состои од карлични коски кои се соединуваат со израстоците на крсниот прешлен или со израстоците на последниот трупен прешлен.
Мускули
Мускулниот систем кај водоземците е посложен од тој на рибите. Се состои од разновидни групи на мускули. Кај безопашните водоземци најдобро се развиени мускулите на екстремитетите, кои се прикрепуваат со сувожилија за коските и ги придвижуваат. Кај опашкарите најдобро се развиени мускулите на опашката.
Систем за варење
Се состои од усна празнина, голтка, хранопровод, желудник и црево. Јазикот кај повеќето водоземци е добро развиен, а кај жабите тој се разликува од јазикот на другите ‘рбетници, бидејќи тој не е прикрепен на задниот, туку на предниот крај на усната празнина. Забите се адаптирани за фаќање и задржување на пленот, но не и за џвакање. Најмногу е развиен желудникот, а цревото е поделено на дванаесетпалечно, тенко и дебело црево. Во дванаесетпалечното црево се влеваат црнодробниот и жолчниот канал, кој е споен со панкреасниот канал. Во тенкото црево се одвива конечната дигестија и ресорпцијата на хранливите материи во крвта. Во дебелото црево се насобираат несварените остатоци од храната. Дебелото црево завршува со право црево наречено клоака. Во него се отвораат и мочниот меур (како одбрана, жабата може да испушти млаз од насобраната мочка), мочководите и јајцеводите (кај женките). Водоземците се способни да издржат долги периоди на гладување; жабата која е оставена во влажна средина може да издржи без храна и до повеќе од две години.