cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 2333
NGC 2333 — спирална галаксија во соѕвездието Близнаци, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 4 февруари 1793 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 7 ч 8 м 21,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 35° 10' 12". Положбениот агол на објектот е во износ од 35°.
Други поделби
Проучување на NGC 2333 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 20223. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 100; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2446. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 889.
Хокеј на трева на Летните олимписки игри 1996 (жени)
Хокејот на трева на Летните олимписки игри 1996 година во женска категорија — официјален турнир на Олимписките игри во хокеј на трева. Турнирот се одржал во Атланта, САД. На турнирот учествувале вкупно 8 репрезентации.
Првото место го освоил Австралија, второто Јужна Кореја и третото Холандија.
Гастрин
Гастринот е пептиден хормон кој во желудникот ја стимулира секрецијата на HCl.
Постојат три форми на гастринот:
Историја
Постоењето на гастринот прв го предложил британскиот физиолог Џон Сидни Едкинс во 1905 година, а во 1964 година бил изолиран од Родерик Алфред Грегори на Универзитетот од Ливерпул.
Марти Фридман
Марти Фридмен (Marty Friedman) е поранешен гитарист на треш метал бендот Мегадет. Со Мегадет има издадено 5 студиски албуми во периодот 1990-1999, и е дел од т.н. „класична постава“ на групата. Денес живее во Токио, Јапонија.
Симеон Мони Дамевски
Симеон Мони Дамевски (р. во Скопје) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец.
Лира (музички инструмент)
Лира е жичен музички инструмент и е еден од најпопуларните инструменти во Стара Грција. Нејзина резонантска кутија е напревена од кора од желка. Учењето на лира во Атина било задолжително за сите млади. Покрај лирата, познати грчки инструменти се китара и аулос.
Античкиот жичени инструмент лира им бил познат на Сумерците, древниот Египет и кај други народи Блискиот Исток. Во древна Грција добива свој типичен облик, сличен на гитара, со 5-7 жици кои се трзале со прсти или перце. Раширена e од 6. век пред новата ера, особено како инструмент на грчките поети и пејачи.
Злетовски манастир
Историја
Манастирот бил осветен од страна на Архиепископот Охридски и Македонски г.г. Стефан на 16 мај 2010 година, а на церемонијата на осветувањето присуствувале надлежниот Митрополит Брегалнички г. Иларион, Митрополитот Повардарски г. Агатангел, претставници на Владата на Република Македонија и верници од повеќе градови во Македонија. Во своето обраќање, Архиепископот Охридски и Македонски г.г. Стефан споменал дека на местото некогаш постоел манастир посветен на Пресвета Богородица и дека во него живееле и се молеле монаси. Планирано било монашкиот живот да се врати во новоизградениот манастир. Ктитор на манастирот е пратеникот во Собранието на Република Македонија Чедо Петров од Пробиштип, кому во знак на благодарност му бил доделен Орден на Брегалничката епархија со ликот на Свети Никола.
Градби
Во склоп на манастирот спаѓаат манастирската црква, конаците и мал помошен објект.
Црква „Свети Богородица Балаклија“
Црквата се наоѓа во средишниот дел од манастирот. Градбата има правоаголна основа и по својот облик претставува крсто-куполен храм, при што куполата има осумаголна основа и на секоја од осумте страни има монофора. Целата градба е покриена со ќерамиди. Камбанаријата на црквата е сместена од десната страна на нејзиниот заден дел.
Конаци
Во конаците било планирано да се обнови монашкиот живот кој се верува дека постоел во манастир кој некогаш се наоѓал на истото место.
Бозец
Бозец (дијалектно: Боз’ц; Άθυρα, Атира; до 1926 г. Μπόζετς, Бозец ) — село во Ениџевардарско, Егејска Македонија, денес во општината Постол на истоимениот округ во областа Централна Македонија, Грција. Населението брои 1.524 жители (2011). Сè до 1924 г. било населено исклучиво со Македонци, а денес има мало македонско малцинство.
Географија
Селото е сместено во Солунското Поле, крај брегот на Гуменџиска Река (наречека и Бозечка) и неколку километри од десниот брег на Вардар. Лежи 6 км северно од Куфалово, 20 км јужно од Бојмица, 20 км североисточно од Постол и 22 км источно од Ениџе Вардар (Пазар).
Во Отоманското Царство
Во 1848 г. рускиот славист Виктор Григорович („Очерк путешествия по Европейской Турции“) го опишал Бозец (Бозыцъ) како македонско село.
Селото било под врховенството на Бугарската егзархија и во него работела бугарската пропаганда. Во мај 1880 г. се уапсени главешините на неколку пазарски села, и од нив е побарано рачателство дека се доверливи, кое би можел да го даде само грчкиот митрополит. Така митрополитот успеал да ги придобие селата Крива, Баровица, Црна Река, Тушилово, Петрово, Бозец, Постол, Геракарци и Кониково и да ги стави под грчката црква — Цариградска патријаршија.
Во селото работела македонската црква „Св. Спас“, изгорена од Турците во 1904 и обновена во 1914 г. Во селото работела прво само бугарската пропаганда со свое училиште, а по Младотурската револуција во 1908 г. се отворени и грчко училиште и црква.
Бозец уште пред Илинденското востание имало десетлчена селска чета на ВМРО, на чело со Стоян Хаџиев. По 1904 г. зачестиле борбите меѓу комитите на МРО и андартските чети. На 12 август 1906 г. андартите се одвратени по двочасовна борба, а при нападите на 16 септември 1906 г. и 13 февруари 1907 г. андартите убиле неколку деца и дејци на ВМРО. Акциите биле командувани од грчкиот заповедник Јоанис Деместихас (Капетан Никифорос) и „Барба Тасо“ (веројатно гркоманот Атанас Димов). На 13 февруари 1907 г. 70-члена андартска чета, придружена од гркомани од Бозец, Петрово и Постол ја нападнала куќата на 70-годишниот Константин Делитанасов, убивајќи ги синот Никола и 7-годишното внуче Спасе, и ранувајќи ги другиот син Атанас, снаата Неда и нивната тригодишна ќерка Велика. Четата ја придружувале бозечките гркомани Божин Поп-Димитров и Дионис Христов и петровските гркомани Христо Калин, Мицо Карастојан и Божин Кукул, како и калуѓерот во Бозец, кој впрочем бил грчки офицер-агент.
Според податоци на кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г. во Бозец Бугарската егзархија назначила учител, но властите не не допуштиле да се отвори бугарско училиште поради грчкото оспорување на законот во Отоманскиот парламент.
Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото Бозец (Μπόζιτς) имало 790 лица под егзархијата и 120 патријаршијата.
Според српскиот географ Боривое Милоевиќ, во овој период селото (Bozeč) имало 150 македонски куќи.
Во Грција
За време на Првата балканска војна во Бозец влегле грчки војски. Притоа е уапсен кметот А. Самарџиев, неговиот помошник Никола Арабаџиев и учителот Никола Антонов, кои одбиле да ѝ ги предадат клучевите од општината и училиштето на грчката власт. На 5 март 1913 е уапсен и претепан новиот кмет М. Филев, откако во селската управа (кметството) во претрес се откриени 34 пушки. Од селото е прогонета и учителката. Во 1912 г. е заведено како село со христијанска вероисповед и македонски јазик. Во пописот од 1913 г. Бозец (Μπόζετς) се води како село со 716 жители, од кои 345 машки и 371 женски. По Втората балканска војна во 1913 г. Бозец е припоен кон Грција согласно Букурешкиот договор. Во 1924 г. 718 лица принудно се иселени во Бугарија. Денес речиси целото население на приморското гратче Бјала во Варненско се состои од преселници од Бозец. Бозинчани има и во Асеновград, Варна, Пловдив, Софија и Равда. Во 1926 г. селото е преименувано во Атира. На местото на иселените Македонци властите довеле голем број грчки колонисти од Источна Тракија и Понд. Во 1928 г. селото имало 1.404 жители, од кои 1.133 биле грчки дојденци. Во 1991 г. тука живееле 1.613 жители, од кои 300 Македонци, 100 Власи, а остатокот грчки дојденци.
Стопанство
Селото лежи во поле и голем дел од земјиштето се наводнува. Се произведуваат големи количества памук, жито, бостан и др. Сточарството е застапено со одгледување на млечни крави.
Дисфикс
Дисфикс е еден вид морфема која се манифестира со отстранување на делови од коренот на зборот. Најчесто отстранетиот дел е на крајот на коренот на зборот, но може и други делови да бидат одземени. Дисфиксот може да се семта како еден вид антиафикс. За илустрација е земен еден пример од мурлејскиот јазик, каде последната согласка може да се отстрани за да се добие множина:
Продуктивната дисфиксија е ретка кај јазиците, но е важна кај мускогиските јазици во САД. Маргинални се примерите за дисфиксија во францускиот јазик.
Мускогиски јазици
Во мускогиските јазици, дисфиксите се користат за да се добие глаголски број. Во јазикот алабама, има две основни форми:
NGC 4559C
NGC 4559C — дел од галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведен во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4559C се споменува и како IC 3550, HII in N 4559.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4559C е од видот GxyP.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 35 м 51,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +27° 55' 57"".
Други поделби
Проучување на NGC 4559C е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 149; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1992. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 64.
Црква „Св. Атанасиј“ - Дупјак
Свети Атанасиј (Αγίου Αθανασίου) — средновековна црква во селото Дупјак, Костурско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Костурската епархија на Цариградската патријаршија.
Во 1953 г. е подигната нова црква врз темелите на постар храм, на местото на лековит извор. Осветен е од митрополитот Никифор Костурски, родум од Дупјак. Во 1991 црквата е урната и одновно изградена а да ги задоволи потребите на пораснатото население на Дупјак. Храмот претставува голема трикорабна базилика со купола и камбанарија.
Келтска уметност
Келтска уметност — уметност која се развивала од страна на Келтите, народ од германско потекло и кои во текот на преселбата на народите од 8 век п.н.е. дошле на овие простори и се рашириле по Европа најпрво во Галија, а потоа и по Пиринејскиот Полуостров на територија на Велике Британија, Италија и Германија во јужна Русија, Балканските земји, Грција и во Мала Азија и денес сè уште може да се најдат во Бретања, Велс, Ирска и Шкотска.
Особености
Келтска уметност е уметност од западно индогерманско племе Келти кое во 7 век п.н.е. ја населила Бохемија и Баерн во 6. век п.н.е. се проширило на Шпанија и Галија во Халштат и културата Латен, а понатаму се прошириле на голем културен простор на Андалузија, Мала Азија, Ирска додека други келтски племиња биле во Италија и Македонија, така што во 2 век Келтите биле најзначаен народ во Европа, а посебно големо значење имале во работа со металите.
Келтите биле жители на Европа во предримскиот период и заземале простори од Пиренеја до Рајна и Ирска до Романија. Биле варвари во права смисла на зборот. Тие до 1 век п.н.е. имале еден стил и ја развивале својата религија во своето урбано општество.
Првите сазнанија за уметностите на Келтите ги добиваме од гробницата на нивните оружја, накит и орудии (Хохдори). Во 5 - 4 век п.н.е. ја измениле орнаментиката од геометриска на криволиниска форма со фантастични ликови на животни, откриле метални маски и многу други мотиви. Нивните камени скулптури и покрај влијанието од Грциј и Рим останале груби, но имале експресивен карактер.
На Британските Острви од 7 – 9 век се развивала специјална доцна уметност на Келтите, ирската уметност, со орудија и со илуминирани ракописи кои се ширеле преку ирското монаштво по копно и била инспирација за уметноста во манастирите. Кога Римското Царство се распаднала, повторно и се развила уметноста на Келтите од Ирска кон Британија, од Корнвал кон Бретања во која монасите ги пренесувале идеалите од ирскиот манастирски живот во Европа.
Од крајот на 7 век п.н.е. Европа била населена од народи кои живееле од собирање на плодови и од лов. Во тој период освен Грција и Рим во средна Европа живееле варварите кои биле потиснувани и апсорбирани од страна на војничките машинерии на Рим. На Грците и Римјаните, на нивните војсководци, филозофи и истриичари им биле познати Келтите како народ, па затоа имаме од тој период многу пишувани податоци за нив и нивниот начини на живот и уредување.
Данскиот праисторичар Ц.Ј. Томсен праисторијата ја делел на камен период, бронзан период и период на железо, а оваа поделба останала сè до денес. Во Швајцарија во 1846 година е откриена Халштатската култура, и културата Латен како култури од железно доба. Халштат имал А, Б, Ц, и Д периоди и сите овие периоди се поврзани со Келтите. Во Халштат во 6 – 7 век п.н.е. Келтите ја заземаат средната Европа, а во 2 век нивните територии се шират до Шпанија, Британија, Италија, Романија, Македонија, сè до Мала Азија.
Трагите на Келтите можеме да ги следиме според археолошките материјали кои се откриени во нивните гробови. Тоа се најчесто накит и керамика. Келтите верувале во живот после смртта, и имале свои богови. Опремата во гробовите била според рангот на оној кој тука бил погребан, и секој имал опрема според своите заслуги за потребите на животот после смртта.
Поделба
Келтската уметност се развивала во две главни фази:
Новокелтска уметност
која се одликува со нов стил кој е ограничен на Ирска и Шкотска има влијание на ориентот и влијание на англосаските. Може да се подели на ран ирски стил (650 — 850 година), среден ирски стил (850 — 1000 година) со спирали и животинска орнаментика и растителни траки во книжно сликарство и изработки во метал и подоцнежен ирски стил (1000 — 1150 година) кој ги покажува сите одлики и добри одлики на претходните стилови.
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ (Гдањск)
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ (Bazylika Mariacka Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny) — црква која се наоѓа во Гдањск, Полска. Според преданијата, уште во 1243 г. дрвената црква Успение на Пресвета Богородица била изградена во времето на Свиетопелк II. Сепак, камен-темелникот на денешната црква бил ставен на 25 март, 1343 година.
Оваа римокатоличка црква е најголемиот христијански храм, изграден од тула, во светот. (највисока е Свети Мартин во Ландсхут, Германија) и најголемите објекти во Европа изградени во готска архитектура. До 1945 година таа била најголемата Евангелиска Лутеранска црква во светот. Таа е долга 105,5 метри, а широка 66 метри. Внатрешно, црквата има капацитет за 25.000 верници.
Липова Ливада
Липова Ливада — планински превој кој се наоѓа на планината Галичица, на надморска височина од 1.568 м, во југозападниот дел на Македонија. Ги спојува котлините на двете природни езера Охридското и Преспанското. Преминот е повремено затворен за сообраќај во текот на зимските месеци после обилни врнежи од снег.
Превојот исто така е познат и под имињата Галичица, Свети Ѓорѓи и други.
Општи податоци
Планинскиот премин Липова Ливада се наоѓа на планината Галичица на регионалниот пат Р2332. До него се стигнува по широк двонасочен асфалтен пат доаѓа од селата Трпејца и Љубаниште, од охридска страна, и асфалтиран пат што почнува од Отешево, на преспанска страна. Важи за еден од најубавите превои во Македонија заради движењето низ националниот парк, глетката што ја нуди и сенките што даваат заштита во летниот период. Превојот е многу користен од професионалните велосипедисти и рекреативците. Патот до превојот од преспанска страна се користи за време на фестивалот на отворено „Тур де Галичица“.
Патот до превојот, всушност, се движи во раседот што ги дели Стара и Млада Галичица.
Детали за искачувањето
Од охридската страна има две можности. Едната тргнува од село Трпејца и до превојот има вкупно 16,3 километри, со вкупно искачување од 830 метри. Просечниот агол на искачување изнесува 5,4%. Со оглед на тоа дека Галичица се смета за релативно сува планина, за освежување останува местото Корита на 11,6 километри од Трпејца. Оваа чешма е активна во текот на целата година. Втората можност за искачување почнува во селото Љубаништа и до превојот има вкупно 17,6 километри при што се искачува висинска разлика од 850 метри со просечен агол од 4.8%. Патиштата од Трпејца и од Љубаништа се спојуваат и заедно продолжуваат кон превојот. Од Трпејца спојувањето е на 2,8 километри, а од страната на Љубаниште на 4,1 километар. На патот нема многу сообраќај но сепак мора да се внимава на острите кривини каде што може да има големи туристички автобуси. Стартот на искачувањето од оваа страна е на 733 мнв. Од преспанска страна патот почнува од Отешево и се движи низ прекрасен кривулест пат покриен со густа шума, а наместа се отвора и нуди прекрасен поглед на Преспанското Езеро со селото Стење, целата западна страна на езерото и островот Голем град. Патот е долг 14,3 километри и искачува вкупно 710 метри, со просечен агол од 4.9%. Стартот на искачувањето од оваа страна е на 872 мнв.
Места за одмор и рекреација
Искачувајќи ја планината Галичица, од охридска страна, ќе наидете на две впечатливи излетнички места: Корита и Коритски Рид. На корита има поставено многу летниковци и клупи и чешма со слатка студена вода. После Корита, од десната страна на патот се наоѓа видиковецот Коритски Рид што нуди прекрасен поглед на целото Охридско Езеро и околните планини и населени места.
Во близина на превојот се наоѓа и планинарска куќарка.
Економски и монетарен сојуз на Европската Унија
Економски и монетарен сојуз на Европската Унија (ЕМУ) претставува општ израз кој ја опфаќа групата на политики насочени кон конвергентност на економиите на сите членки на Европската Унија.
Историја
Идејата за воспоставување на економски и монетарен сојуз во Европа датира уште од средината на минатиот век. Првите обиди да се создаде економски и монетарен сојуз се опишани во Вернеровиот извештај (Werner Report) од 1970 година, кој предвидувал комплетирање на сојузот во три фази до 1980 година. Во 1979 година, државите-членки на тогашната Европска заедница, едногласно донеле одлука за воспоставување на Европскиот монетарен систем (ЕМС). ЕМС претставувал систем на фиксни но проенливи девизни курсеви (интервалите на дозволените флуктуации биле поставени на +/- 2,25%) на европските валути, концентрирани околу централната едница наречена ЕЦУ (European Currency Unit). Ваквиот систем се темелел на механизмот на девизни курсеви (Exchange Rate Mechanism), според кој, меѓусебните флуктуации на курсевите на европските валути биле строго ограничени во многу тесен распон, додека нивното движење на светските пазари било оставено да се формира слободно. Овој механизам популарно бил нарекуван „змија“. Сепак, ЕМС бил повеќе од механизам на девизни курсеви, бидејќи го опфаќал и прилагодувањето на монетарни и економски политики како инструменти за остварување на стабилност на девизните курсеви. Како резултат на тоа, стапките на инфлација брзо се намалувале, при што следело подобрување на целопкупните економски резултати на земјите-членки и била обезбедена заштита на интра-европската трговија.
Фази во спроведувањето на ЕМУ
Имплементацијата на Делоровиот план започнала на 1 јули 1990 година, со целосна либерализација на капиталните текови и зајакнување на координацијата на економските, фискалните и монетарните политики на членовите на ЕЕЗ. Сепак, спроведувањето на втората и третата фаза барало некои измени во Договорот за основање на Европската заедница. Поради овие причини, на 4 февруари 1992 година бил потпишан Мастришкиот договор со кој биле опфатени нови поглавја за економската и монетарната политика. Мастришкиот договор ги дефинирал основите за воспоставување на Економската и монетарниот сојуз, како и чекорите и роковите за нејзино конечно спроведување во сите земји-членки на ЕУ. Во Договорот и Мастрихт, исто така, биле утврдени и критериумите за воведување на единствената валута. Затоа, земјите-членки на ЕУ, кои имале намера да ја воведат единствената валута, имале обврска да ги исполнат критериумите за конвергенција, како предуслов за воведување на еврото.
Со создавањето на Европскиот монетарен институт, на 1 јануари 1994 година, започнала втората фаза од развојот на Европската монетарниот сојуз. Европскиот монетарен институт бил посветен на подготовка и утврдување на деталите за ефикасно спроведување на целите, задачите, стратегиите и инструментите на Заедничката европска монетарна политика на Заедничката европска монетарна политика. Значењето на втората фаза од развојот на ЕМУ се одразило во создавањето на сите потребни предуслови за лесно прифаќање на монетарниот сојуз, со зајакнување на независноста на националните централни банки. Нивната независност првенствено се манифестирала во забраната за финансирање на буџетскиот дефицит од примарната емисија, како и усогласување на целите на националните централни банки со целите на идната Европска централна банка. Во втората фаза, на самитот на Европскиот совет во декември 1995 година, биле дефинирани конкретни чекори (транзициони сценарија) на патот кон реализација на монетарниот сојуз. Исто така, било најавено дека третата фаза на ЕМУ ќе започне на 1 јануари 1999 година, како и името на заедничката валута - еврото.
Во текот на втората половина на 1998 година била спроведена анализа на степенот на исполнетост на Мастрихшките критериуми. Потоа била формирана Европската централна банка (како правен наследник на Европскиот монетарен институт) и била донесена одлука за учество на 11 земји-членки кои ги исполниле критериумите во третата фаза од создавањето на ЕМУ. На 1 јануари 1999 година конечно се фиксирале валутите на националните валути на тие земји, а истиот ден било воведено еврото во форма на книговодствени пари. Вредноста на еврото во однос на единицата за европска валута (ЕКУ) било утврдено во однос 1: 1. Еврото, во форма на книговодствени пари, служело за безготовински плаќања. Со него се извршувале трансакции во платниот промет, а исто така служело и за прикажување на вредноста на сите финансиски инструменти. Заедно со воведувањето на кноговодственото евро, Европската централна банка ја презела одговорноста за спроведување на Заедничката монетарна политика на ЕУ во Еврозоната. Во 2000 година, Европскиот совет потврдил дека Грција ги исполнила критериумите за воведување на еврото. Така, од 1 јануари 2001 година, Грција им се придружила на земјите од еврозоната и станала дванаесетта членка на еврозоната. На 1 јануари 2002 година, со воведувањето на банкнотите и монетите на еврото во физичка форма започнала последната потфаза за создавање на Европската монетарниот сојуз. Бидејќи процесот на замена на старите европски валути можел да трае до два месеци, се смета дека од 1 март 2002 година, еврото станало единствениот официјален инструмент за плаќање во сите дванаесет земји од еврозоната.
Критериумите од Мастрихт
Критериумите за конвергенција се однесуваат на условите кои секоја земја-членка на ЕУ треба да ги исполни пред да приклучи кон монетарниот сојуз. Постојат четири такви критериуми:
Зора
Зора, мугра  или арх. зорнина  — периодот пред изгрејсонцето. Позната е по присуството на слаба сончева светлина, додека самото сонце сè уште е позади хоризонтот.
Постојат повеќе дефиниции за зората, како што се:
Обиди за возобновување и реосновање на ВМОРО
Ќустендилски конгрес
По Илинденското востание дошло до поделба на Македонската револуционерна организација на две крила: Реформско и Конзервативна струја. Судирот кој настанал меѓу овие две струии кулмимнирал со серија на атентати од двете страни, врз високи претставници на македонското револуционерно движење.
Дефинитивниот раскол е легализиран со Ќустендилскиот конгрес од 1908 година. На овој Конгрес присуствувале само претставници на Конзервативна струја, а меѓу нив биле: Христо Матов, Христо Татарчев, Петар Ацев, Ефрем Чучков и други.
На конгресот е усвоен уставот без измени, но во општиот правилник биле направени значителни промени. Конгресот зазел став за натамошна врска со бугарската власт и примање на финансиската помош од бугарската влада, задржан е ставот за борба против вооружените пропаганди, како и ставови во однос на четничкиот институт, односно негово зачувување. Бил избран централен комитет во состав: Павел Христов, Ефрем Чучков и Петко Пенчев. За членови на задграничното претставништво во Софија биле избрани Михаил Дорев и Апостол Димков. За претседател бил избран Христо Матов.
Конгресот ги осудил на смрт претставниците на Реформското крило и засилување на револуционерната активноста, претежно со терористички средства и од тука произлегле Магарешките атентати. Потоа приврзаниците на Сандански провеле Мајскиот конгрес и се заложиле за создавање на посебна Македонско-одринска револуционерна организација (МОРО).
Обиди за обнова на старата Организација
Кон крајот на 1909 година негативниот развој на Младотурската револуција доведуваа до преориентирање на некои деjци од Реформска струја. Меѓу Јане Сандански и Христо Чернопеев дошло до разединување и последниот со група дејци од Солунски, Струмички и Серски револуционерни окрузи, меѓу кои Тане Николов и Апостол Петков, на 4 мај 1910 година ја основал Бугарска народна македонско-одринска револуционерна организација.
Друг обид за реактивирање на старата Македонската револуционерна организација е направен исто така во мај 1910 година, од страна на Христо Матов, Христо Татарчев и штипските дејци Тодор Александров и Тодор Лазаров. По разговори во Софија на почетокот на 1911 година доаѓа до обединување на Конзервативната струја со БНМОРК и со дел од пораншниот ВМОК.
Во почетокот на 1911 година е избран нов ЦК во кој влегуваат: Тодор Александров, Христо Чернопеев и Петар Чаулев, а за резервен член е избран врховистот Александар Протогеров, иако до целосно обединување со дејците на ВМОК не било постигнато. Како резултат на овие преговорите помеѓу револуционерните дејци на поранешната Македонската револуционерна организација, доаѓа до обид за обновување на старата организација со прифаќање на стариот устав, име и програмски документи. Меѓутоа, конфликтите во македонското револуционерно движење не запираат и Сандански одбива да учествува во собрание на војводите, за да решат како ќе дејствуваат во условите на претстојната војна.
Во мај 1911 година од Бугарија заминуваат првите нови чети на ВМОРО за внатрешноста на Македонија, формирани на бугарска територија. Тие преземаат организирање и извршување на голем број терористички напади. Уште во 1910 година Тодор Александров развива нова тактика на борбените дејствиjа, која предвидува да се избегнуваат, големите операции за сметка на умерени диверзионистички акции и напади. Така под негово раководство се организирани и спроведени Магарешките атентати, кои се еден од поводите за избувнување на Балканската војна во 1912 година.
Магарешки атентати
Еден од ваквите атентати се случил во почетокот на 1912 година во Штип, на 1 август 1912 во Кочани, а кон крајот на истиот месец во Дојран. Според некои историчари цел на атентатите: ''била возбудување на турскиот фанатизам за масовни масакри врз недолжниот македонски народ, од чиишто средини произлегувале и атентаторите. Прогонувајќи ги четите по селата, и власта од своја страна прибегнувала кон терор и разоружување на населението во местата каде што се случувале атентатите''
Дејност во текот на воjните
Во текот на Првата балканска војна под водство на Тодор Александров и Александар Протоѓеров биле регрутирани повеќе илјади Македонци во рамките на т.н. Македонско-одринско ополчение, а овие сили од страна на бугарската воена команда биле испратени да се борат на фронтот во близината на Одрин.
Пред почетокот на Втората балканска војна во 1913 година, оваа групација предизвикала повеќе вооружени акции и востанија во делот од Македонија под српска власт, а по почетокот на војната се борела во рамките на бугарската војска.
Во време на Првата светска војна, оваа организација која била наречена ВМРО привремено престанала да постои, а нејзините раководители, четничкиот и војводскиот кадар ја формирале т.н. 11 македонска дивизија, која броела над 30 000 луѓе со сопствен офицерски состав и се борела во рамките на бугарската војска.
Македонско-одринско ополчение
Со наредба од 26 септември 1912 година сите партизански чети и одреди на ВМОРО формациски биле вклучени во составот на Македонско-одринското ополчение. Со тоа македонските и одринските одреди и чети станале дел од Бугарската армија и ја примиле нејзината организациона структура - одделенија, водови, чети. Со истата наредба, Штабот на партизанските одреди бил преименуван во Штаб на ополченските дружини, односно во Штаб на доброволни баталјони.
За главен командант на Штабот е поставен генерал-мајор Никола Генев. Негов помошник е потполковник Александар Протогеров, а мајорот Петар Дрвингов е поставен за началник на Штабот. По добивањето оружје од бугарската армија, Македонско-одринското ополчение веднаш бил префрлен на фронтот во Тракија. На Тракискиот фронт Штабот на Македонско-одринското ополчение бил распуштен, а бригадите препотчинети.
Тиквешко востание
Востанието започнало на 19 јуни 1913 година, во Тиквешијата и траело. Бројот на востаниците изнесува околу 1.000, од коишто 200 луѓе се обични граѓани коишто земаат пушка в рака, а останатите се комити од четите.
Четите на Дончо Лазаров и Михаил Шкартов ги напаѓаат и ги протеруваат српските војски од Неготино. Српските власти испраќаат свои чети од околните села кон Неготино, но сите тие се разбиени. На 20 јуни е одржано и свечено собрание на коешто е избрана и градска управа составена од 12 видни кавадарчани, а слободата траела само 7 дена.
Охридското востание
Во неколку наврати преговара со албанските првенци за борба против Србите и Турците, а како водач на ВМРО уште во март 1911 г. има средба со членовите на албанските организации во Цетиње, Црна Гора. Резултат на средбите е меѓусебна спогодба, како и Охридското востание во септември 1913 г., кое ВМРО го кренала против српските поробувачи, а во кое значајно учество земаат и албанските револуционери и патриоти.
Востанието кое избувнало во југозападна Македонија раководено од Петар Чаулев, Павел Христов, Милан Матов и други зафатило широк простор меѓу Охрид, Кичево, Дебар и Струга, а слабите српски сили на овој терен, во првиот момент, не можеле да се спротивстават на македонско-албанските востаници. На 12 септември 1913 година, Петар Чаулев и Христов со своите чети влегле во Охрид.
На 6 октомври 1913 година, Битолскиот окружен началник известува дека положбата во граничните реони се смирувала. Бунтовниците биле разбиени и се повлекувале во Албанија.
Според Иван Катарџиев:''Тоа што ВМОРО на Тодор Александров била иницијатор на овие бранувања не менува ништо. Тој бил во најтесна врска со владата на В. Радославов и особено бил заинтересиран Бугарија да има силна влада способна да се бори за решавање на бугарското национално прашање во Македонија''.
Валандовска афера од 1915 година
Бугарската влада на Радославов добила од Австроунгарија 25 милиони златни круни, а бугарската влада од своја страна ги дала на Тодор Александров. Со овие парични средства, со паролата за автономија на Македодонија и антисрпското расположение кај раководството и четниците на ВМРО се започнало со подготовки за влегување на комитетски чети во оној дел од Македонија кој бил под српска власт. Четите на ВМРО, заедно со турски чети и потпомогнати од специјалисти за експлозив и пиротехника од Австроунгарија на 20 март (стар стил) 1915 година навлегле на територијата држена од српската власт. Комбинираниот напад начетите на ВМРО и турските чети, потпомогнати од бил извршен токму во овој дел на Македонија на 20 март. Притоа првичната цел на нападот била да се изврши уништување на мостот преку кој поминувала железничката линија на реката Вардар кај станицата Удово за да се прекине снабдувањето на српската војска на линијата Солун-Скопје. Во нападот на трите утврдени српски пунктови кај Валандово, Пирава и Удово.
На чело чети на ВМРО се наоѓале војводите: Ване Стојанов,Петар Чаулев, Љубомир Весов, Панајот Карамфилов, Тодор Петров, Никола Лефтеров, Туше Скачков, Христо Делчев и други, а нивниот број за време на нападот кај Валандово и Удово изнесувал околу околу 1000 души.
Убиство на Јане Сандански
Неговото спротивставување кон оваа акција, како и конфронтациjата со Фердинанд и владата го ставаат во целосна политичка изолација. Иако Сандански бил амнестиран од Бугарскиот парламент во 1914 година, ВМРО на Тодор Александров не ја повлекла смртаната пресуда од 1908 година.
Неколку дена по Валандовската афера, по наредба на Тодор Александров и во согласност со Цар Фердинанд, тој е убиен. Убиството е извршено во месноста "Балтата", на патот меѓу Мелник и Неврокоп на 21 април 1915 година. Јане се здобил со 11 рани во заседа поставена од подрачната Неврокопска чета. Има претпоставки дека дека нападот бил организиран од воjводата Стојан Филипов, а за физички убиец се смета четникот Андон Качарков. Судот сепак ги оправдува поради недостиг на докази.
Единаесетта пешадиска македонска дивизија
Единаесетта пешадиска македонска дивизија била дивизиjа во составот на бугарската војска за време на Првата светска војна, во коjа се наоѓале над 30.000 Македонци. Идејата за таква дивизиjа била на раководството на ВМРО и кругот околу Александар Протогеров.
Во есента на 1915 година Единаесетта пешадиска македонска дивизиjа ја нападнала Србија во правец кон Вардарска Македонија во составот на Втора бугарска армиjа. Во 1916 дивизиjата била префрлена на источниот сектор на Македонскиот фронт, каде успешно извршила напад во текот на бугарската офанзива меѓу реката Места и реката Струма против британските експедициски трупи. Во 1917 воените деjства продолжиле, а во 1918, кога одделни бригади биле префрлени во составот на неколку различни позиции, дел од неа учествувал во успешната заштитна Битка кај Дојран, во која биле победени многу посилни британски и грчки трупи.
Потоа во текот на офанзивата на Антантата во Вардарска Македонија, Единаесетта пешадиска македонска дивизија отстапила во добар ред до денешниот Благоевград каде била демобилизирана, а во април 1919 година била конечно распуштена.
Создавање на ВМРО (Автономистичка)
Тодор Александров и Александар Протоѓеров, заедно со бугарската влада од пред војните, биле обвинети за вовлекување на Бугарија во војната на страна на Централните сили и за националната катастрофа.
По бегството од затвор, Александров и Протогеров се нашле во нелегална положба бидејќи влегле во непријателски односи со влада на Стамболиски и во своето дејствување се поврзале со опозициските воено-политички групации во Бугарија.
Тие го искористиле огромното незадоволство на Македонците од неповолните решенија на по однос на македонското прашање и издигнувајќи го лозунгот за автономна Македонија ја возобновиле дејноста на ВМРО.
Меѓутоа до возобновување на старата Организација не доаѓа и всушност станува збор за создавање на нова организација под името Внатрешна македонска револуционерна организација (ВМРО), а историчарите за да напрват јасна динстикција помеѓу оваа организација и старата Македонска револуционерна организација, кон првата е додадена кованката Автономистичка, односно оваа организација станува позната како ВМРО (Автономистичка) иако понекогаш се сретнува и само како ВМРО.
ВМРО (Автономистичка) претставува наследник на старата Организација и не може да се општи дека Македонската револуционерна организација и ВМРО (Автономистичка) се една иста организација.
Условите и егзистирањето на двете организации се различни, а во однос на целта има и еден чекор напред, односно ВМРО (Автономистичка) девизата автономна Македонија ја заменила со независна Македонија со што уште појасно било истакнато дека тие се бореле за самостојна македонска држава.
Иако ВМРО (Автономистичка) била основана врз принципите на старата Македонската револуционерна организација сепак со текот на времето, особено по смрта на Тодор Александров, еволуирала во вистинска терористичка организација, што е во спротивност со револуционерните прапринципи на старата Организација.
Тома Николов
Тома Николов Христов (Поп Тома) — македонски свештеник и револуционер, член и раководител на Македонската револуционерна организација.
Револуционерна дејност
По завршувањето на Солунската гимназија станува егзархиски учител. Во 1889 година во Цариград е ракоположен за ѓакон.
По создавањето на Организацијата влегува во нејзините редови и е близок соработник на Даме Груев, Пере Тошев, Анастас Лозанчев, Павел Христов, Борис Сарафов, Христо Матов и други. Во 1896 година е назначен за егзархиски архијерејски наместник во Дебар, потоа се населува во Битола, а во 1899 година станува архијерејски наместник во Кичево.
Во 1902 година, по убиството на неколку бегови во Кичевско, тој е осомничен и лежи во затворите во Кичево и Битола. По ослободувањето, истата година е пак осомничен за убиство на еден предавник и знаејќи што го очекува, ја напушта службата и оди во четата на Тома Давидов.
По смртта на овој војвода влегува во четата на Славејко Арсов која дејствува во Ресенско. Заедно со Васил Попов и Христо Сугарев (брат на Ѓорѓи Сугарев) се вратил во Кичевско.
Во 1903 година учествува на Смилевскиот конгрес како делегат од Кичево и добил задача да ги предаде на протоколите на Задграничното претставништво во Софија.
Во текот на Илинденското востание во странскиот печат биле објавени интервјуа со истакнати македонски дејци, а меѓу нив било и она на Поп Тома објавена во Daily News на 12 август 1903 година во која се истакнува:
По востанието заедно со Даме Груев се враќа во Македонија и се посветува на обновувањето на револуционерната мрежа. Во тој период дошло со засилување на Српското четничко движење и до грабнувањето на Даме Груев, во врска со тоа случување Поп Тома истакнал:
По Демихисарската афера во Битолско, поп Тома е пак во затвор и осуден на доживотен затвор, но по девет месеци e ослободeн од битолскиот затвор во екот на Младотурската револуција.
Подоцнежна дејност
По расколот во Организацијата станува делегат на Сојузот на бугарски уставни клубови во септември 1908 г. во Солун.
Потоа станал претседател на егзархиската црковно-просветна општина во Ениџе Вардар, а подоцна во декември 1909 година од страна на Бугарската егзархија е поставен за управник на Воденската епархија, каде го затекнале Балканските војни.
По избувнувањето на Втората балканска војна, поп Тома бил уапсен и затворен во Једи Куле во Солун. Откако бил ослободен заминал за Софија, а со започнувањето на Првата светска војна бил поставен за свештеник на Петтиот полк (подоцна 63-ти) при Единаесттата дивизија.
По војната работел како свештеник во црквата во Горна бања, во близина на Софија, а потоа во софиската црква ''св. Петка'', а таму во 1934 година бил расчинет поради отслужување на панихида за член на ВМРО (Автономистичка) во екот на државниот удар. Умира во Софија во 1946 година.
Џејмс Чедвик
Џејмс Чедвик ( Болингтон, 20 октомври 1891 — Кембриџ, 24 јули 1974 ) — англиски физичар. Добил Нобелова награда за физика во 1935г. за откривање на неутронот.
Детство и младост
Студирал во Манчестери во Кембриџ. Во 1913 работел со Ханс Гајгер во Берлин. Исто така работел и со Ернест Радерфорд. Во текот на Првата светска војна бил интерниран во концентрационен логор во Германија,како непријателски шпион,кој е пратен за да ги открие германските воени планови.
Истражувања на Кембриџ
По војната се вратил во Кембриџ,каде работел со Ернест Радерфорд на истражување на гама-зраците од радиоактивните материјали. Освен тоа ги проучувал и трансмутациите на елементите. Го истражувал атомското јадро.
Во текот на 1932 направил фундаментално научно откритие. Открил честица во атомското јадро, која ќе стане позната како неутрон. Новата честичка неутрон била без електрично електризирање. Алфа-честичките имале позитивно електрично електризирање и кога со нив би се бомбардирало атомското јадро алфа-честичките би биле одбиена поради тоа што јадрото било позитивно наелектризирано. Кај потешките елементи Кулонската бариера станала уште поголема, па алфа-честицците не можеле да ги разбијат таквите јадра ни со поголеми енергиски бомбардирања. Меѓутоа неутроните кои ги открил Чедвик можеле да дојдат до атомските јадра на потешките елементи, бидејќи за нив не постоела кулонска бариера затоа што биле без електрицитет. Неутроните можеле да ги разбијат атомските јадра и на најтешките елементи.
Чедвиковото откритие го подготвило теренот за создавање на атомските бомби. Добил Нобелова награда за физика во 1935 за откривање на неутронот. Германскиот научник Ханс Фалкенхаген го открил неутронот во исто време кога и Чедвик, но се плашел да го објави тој резултат. Чедвик му понудил да ја дели Нобеловата награда со него, но Фалкенхаген ја одбил таа почест.
Чедвиково откритие, неутрон, претставувало мала револуција, бидејќи овозможило да се создаваат елементи потешки од ураниумот. Неговото откритие го инспирирало Енрико Ферми да ја открие јадрената реакција со спори неутрони (термални неутрони), а Лиза Мајтнер да ја открие јадрената физика.
Ливерпул и атомската бомба
Чедвик во 1935г. станал професор во Ливерпул. Во текот на војната станал члан на комитетот за истражување на можностите за правење на атомски бомби. Како член на Тизардовата мисија во 1940г. оди во САД и Канада за да би се остварила соработката на јадрените истражувања. Кога се вратил во Англија, во ноември 1940г. заклучил дека нема да има ништо од тие истражувања сè до крајот на војната. Меѓутоа во декември 1940г. Франц Симон напишал извештај за можностите да се издвои изотоп на ураниумот важен за атомската бомба ураниум 235. Симон напишал не само за таа можност, туку и колку тоа би чинело и техничките одлики како би се направило тоа. Од тој момент Чедвик започнал да работи на атомската бомба. Набрзо се приклучил на "Проектот Менхетен" во САД, во рамките на кои се развиени атомските бомби фрлани во Хирошима и Нагасака.
Невини (филм од 1961)
„Невини“ (англиски: The Innocents) – филм на режисерот Џек Клејтон (Jack Clayton) од 1961 година, снимен по сценариото на Вилијам Арчибалд (William Archibald) и Труман Капоти (Truman Capote). Филмот е заснован врз романот „Вртењето на завртката“ на американскиот писател Хенри Џејмс. Главните улоги ги играат: Дебора Кер (Deborah Kerr), Мајкл Редгрејв (Michael Redgrave) и Мегс Џенкинс (Megs Jenkins). На Канскиот филмски фестивал, филмот бил номиниран за „Златната палма“.
Грамаѓе (Браилово)
Грамаѓе — археолошко наоѓалиште во прилепското село Браилово. Наоѓалиштето поради неистраженоста не е датиранo и од непозна тип. Во 1951-1957 македонскиот антрополог Јован Ф. Трифуноски при своите истражувања забележал дека наоѓалиштето лежи во селското поле, каде се забележувале остатоци од градби.
== Поврзано ==
Семениште (археолошко наоѓалиште)
Семениште — археолошко наоѓалиште во скопското село Семениште. Наоѓалиштето претставува осамен наод од римското време. Во атарот на селото била пронајдена мермерна плоча со димензии 28 × 27 × 2 см, со релјефна претстава на тракиски коњаник. Споменикот се чува во Музејот на Македонија во Скопје.
Супрафикс
Супрафикс е вид на афикс каде со одредени супрасегментни промени се добива друго значење од зборот. Со други зборови, преку промена на акцентот или тонот на еден ист збор се добива друго значење. Кај повеќето јазици овие промени се користат за разликување исти лексеми, но кај некои тие се користат за зборообразување и формообразување.
Кинески јазик
Во кинескиот јазик зборот 好 (hǎo, да бидеш добар) и 好 hào (да најдеш добро), се исти само се разликуваат во тонот.
Тале Христов
Тале Христов — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член и раководител на Македонската револуционерна организација.
Животопис
Тој е роден во 1878 година во Прилеп. Во Битола завршил гимназија и станал учител во Прилеп. Уште во младите години додека учел се вклучил во редовите на ТМОРО.
За време на учителствувањето работел на јакнење на револуционерната организација во Прилеп и Прилепско. Учествувал на Смилевскиот конгрес во мај 1903.