cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Елгон
Геологија
Се верува дека првата ерупција на вулканот Елгон се случила пред повеќе од 24 милиони години. Сместен на пенеплен од предкамбриско потекло, тој претставува практично еднаква, на некои места слабо ридско површина, формирана на местото на древни планини. За време на леденото време, планината одржувала бројни ледници кои се спуштале надолу со висина од 3400 метри.
На падините на Елгон можат да се следат неколку застанати лавини текови, претставувајќи еродирани вулкански туфи кои го зафаќаат поголемиот дел од обемот на планината. Лавините се протегаат на површина на околу 3.200 km2 и се состојат претежно од фрагментирани карпи и само мала количина на површна лава.
Некогаш Елгон била највисоката планина во Африка, со висина околу 5.895 метри, додека највисоката точка на континентот денес врв Ухуру во Килиманџаро, кој е висок 5.892 m. Милиони ерозии ја намалиле висината на планината, и го поместиле на осмо место според овој индикатор на континентот.
Нирвана (појаснување)
Поимот нирвана може да се однесува на:
Метал (појаснување)
Поимот метал може да се однесува на:
Медицинска опрема
Медицинска опрема е инструмент, апарат, машина, имплант, ин витро реагенс, или друг сличен или поврзан артикл што служи во медицина за одржување на човечкото здравје.
Синдициран кредит
Синдициран кредит (англиски: Syndicated loan) — кредит кој го одобрува поголема група банки, наречена синдикат.
Одлики
Синдицираниот кредит го одобрува група од повеќе банки, кои за извршување на таа трансакција формира здружение, наречено синдикат. Притоа, целиот износ на кредитот се распределува на одделните банки, но таа распределба вообичаено не е рамномерна. Бидејќи во синдикатот учествуваат повеќе банки, една од нив ја презема улогата на водечка банка (lead bank, lead manager) и таа ја организира и ја води целата трансакција (го договара износот на кредитот, рочноста, условите, каматната стапка и провизиите), а за тоа заработува определена провизија (покрај каматната стапка на одобрениот кредит). Откако ќе го добие барањето за кредит, кое се нарекува „мандат“ (англиски: mandate), водечката банка ги договара со должникот условите на кредитот, а истовремено почнува да собира други банки кои ќе го сочинуваат синдикатот. Откако ќе биде постигнат претходен договор за кредитот, водечката банка подготвува брошура, наречена „меморандум за пласирање“ (англиски: placement memorandum) која им ја испраќа на банките со повик да земат учество во синдикатот. Водечката банка има сложени односи со членовите на синдикатот, кои можат да имаат различни улоги (co-lead manager, manager, participant bank). За своите активности, учесниците на синдикатот остваруваат заработка на повеќе начини, како: провизија која се пресметува уште при одобрувањето на кредитот, распонот меѓу каматната стапка на кредитот и референтната каматна стапка, провизија за банката која делува како менаџер, т.е. посредник меѓу должникот и членовите на синдикатот, провизија на неискористениот дел од кредитот итн.
Синдицираните кредити во Македонија
И во македонскито банкарски систем постојат примери на синдицирани кредити. Така, во 2020 година, НЛБ Банка била водечка банка во синдицираниот кредит во износ од 72 милиони евра, одобрен за финансирање на изградбата на трговскиот центар „East Gate Mall“ во Скопје. НЛБ Банка била носител на сите активности поврзани со организацијата, координацијата и раководењето со финансиската конструкција, а нејзиното учество во овој кредит иззнесувало 18,5 милиони евра.
Космос-125
Космос-125 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 20 јули 1966 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,0 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 257 км, а најмалото на 200.
Литвански јазик
Класификација
Литванскиот јазик е еден од двата преживеани балтички јазици, покрај летонскиот јазик. Така, во 19 век исчезнал старопруски јазик, курскиот јазик и судовскиот јазик исчезнале пред старопрускиот. Балтичките јазици формираат посебна група на индоевропски јазици, иако понекогаш се класифицираат со словенските јазици.
Распространетост
Литванскиот јазик воглавно се зборува во Литванија. Исто така, јазикот се зборува од етничките Литванци во Белорусија, Летонија, Полска и Калининградската Област во Русија. Покрај овие околни држави, литванскиот се зборува и во сите литвански заедници во дијаспората. Во Литванија 2.955.200 луѓе го зборуваат литванскиот според приоценката од 1998 година.
Дијалекти
Литванскиот јазик има две големи дијалектни групи: аукшајтијски дијалект и самогитски дијалект. Денес постојат значајни разлики меѓу самогитскиот дијалект и стандардниот литвански јазик. Модерниот самогитски дијалект се оформил во периодот од 13 до 16 век под влијание на курскиот јазик. Двата големи дијалекта се поделени на говори или суп-дијалекти, каде секој дијалект има по 3 говори. Самогитскиот е составен од западен, северен и јужен дијалект, додек аукштајтијскиот е поделен на западен, дајнавски и источен дијалект. Овие дијалекти се составени од говори. Стандардниот литвански е заснован на западно-аукштајтијскиот дијалект, но има влијание и од останатите дијалекти, особено во поглед на зборовниот фонд.
Правопис
Литванскиот јазик користи литванска азбука, заснована на латиницата. Таа е составена од 32 букви.
Литванскиот јазик во голем дел е фонетски јазик, односно како и македонскиот, една буква претставува еден глас. Макрон се користи за да се означи должината на самогласката, но се користат и останати диакрити, кои не се користат многу при пишување.
Самогласки
Литванскиот има 12 самогласки.
Согласки
Литванскиот јазик има 20 согласки.
Софтбол на Летните олимписки игри 2008
Софтбол на Летните олимписки игри 2008 во Пекинг се одржал во период од десет дена, почнувајќи од 12 август и кулминирало во финалето на медалите на 21 август. Сите натпревари се одиграле на теренот за софтбол Фенгтај. Олимпискиот софтбол е натпреварување само за жени, додека мажите се натпреваруваат во сличен спорт, бејзбол.
Софтболот бил воведен во 1996 година на Летните олимписки игри, и е еден од најновите ако се има предвид дека Меѓународниот олимписки комитет гласал за отстранување на бејзболот од програмата на Олимписките игри во 2012 година. Заедно со бејзболот, софтболот бил одбиен за Летните олимписки игри 2016 на состанокот на МОК во октомври 2009 година. Сепак, по гласањето на МОК во 2016 година, софтболот повторно бил вклучен за Летните олимписки игри во 2020 година.
Формат на напреварување
Осум екипи се натпреваруваат на олимпискиот турнир во софтбол, а натпреварувањето се состои од две кола. Прелиминарната рунда следи кружен формат, каде што секоја од екипите игра еднаш со сите останати тимови. Следствено на ова, најдобрите четири екипи се пласираат во систем за плејоф-страници, кој се состои од две полуфинални игри, и конечно натпревари за бронза и златен медал.
Квалификација
Осумте екипи на олимпискиот турнир во софтбол се квалификуваат преку серија турнири. На Кина, како нација домаќин, и е загарантирано нејзиното учество. Четворицата најдобри финалисти на Светското првенство во Софтбол 2006 година се квалификуваат директно на Олимпискиот турнир. Преку континентални квалификациски турнири за Европа / Африка, Пан-Америка и Азија / Океанија, се квалификуваат останатите репрезентации.
Групна фаза
=== Прелиминарен круг === Првите четири екипи ќе се пласираат во полуфиналната рунда.
Круг за медал
Поразениот од 1&2 ќе игра со победникот од 3 и 4 во мечот за бронзен медал. Поразениот од мечот за бронзен медал го освојува бронзениот медал, додека победникот продолжува да игра за 1 и 2 место, борејќи се за златен медал.
Космос-126
Космос-126 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 51,7°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 337 км, а најмалото на 207.
Лига 1 (Франција) 2020-2021
Лига 1 2020-2021 е 83-тата сезона на првата фудбалска лига на Франција. Сезоната започнала на 21 август 2020, а ќе заврши на 23 мај 2021.
Општо
Откако претходната сезона била прекината поради пандемијата на коронавирусот и првенството не било завршено до крај, во оваа сезона има две нови екипи кој доаѓаат од понизок ранг место досегашните три. Двете нови екипи се и, кој ги замениле испаднатите  и. Иако првичниот план бил првенството да почне со 22 екипи, подоцна било објавено дека Амјен и Тулуза ќе испаднат и ќе играат во Лига 2 2020-2021, по гласањето на ЛФП.
Табела
Ажурирано на 28 септември 2020
Легенда:
Национален центар за дигитализација
Националниот центар за дигитализација (НЦД) - конзорциум кој што е составен од најважните водечки српски (и поранешни југословенски) културни и научни установи, кои ги анализираат проблемите со дигитализацијата на културното и научното наследство.
Историја
Работата за основање на Националниот центар за дигитализација (НЦД) во Србија започнала во 2002 година, со цел да се формира конзорциум составен од водечки културни и истражувачки институции вклучени во дигитализацијата на наследството.
Цели
Главните активности на НЦД се:
Космос-127
Космос-127 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 8 август 1966 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-127 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,1 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 51,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 265 км, а најмалото на 202.
Дигитални колекции на Универзитетот на Флорида (UFDC)
Дигиталните збирки на Универзитетот во Флорида (UFDC) се поддржани од страна на центарот на дигитална библиотека на Универзитетот во Флорида во библиотеки Џорџ А. Сматерс на Универзитетот во Флорида. Дигиталните збирки на Универзитетот во Флорида (UFDC) сочинуваат постојано растечка збирка на дигитални ресурси од библиотечните збирки на Универзитетот во Флорида, како и од партнерските институции. Основана во април 2006 година, Универзитетот додал над 622.114 артикли - книги, весници, усни истории, видеа, фотографии, сетови на податоци и повеќе - со над 14 милиони страници.
Поголемиот дел од материјалите се слободно и отворено достапни (Отворен пристап) и овозможуваат целосно пребарување на текстот. Во Универзитетот, сите ставки можат да бидат пребарувани со текст истовремено или одредени збирки да бидат избрани за фацетирано пребарување. Бидејќи универзитетот произлезе од напорите на Одделот за зачувување на библиотеките на Универзитетот во Флорида, сите предмети се скенираат со квалитет на зачувување и сите се дигитално зачувани со непотребни резервни копии. Сликите на страницата се особено важни за зачувување на артефактивно значајни материјали како што се мапи, артефакти, илустрирана литература за деца од Библиотеката за историски детски литератури во Болдвин и други материјали.
Технологии, статистика и можност за откривање
Дигиталните збирки на универзитетот се напојуваат со софтверски мотор со отворен извор SobekCM и пакет поврзани алатки. Поврзаните алатки вклучуваат кориснички алатки на Интернет и самостоен софтвер за употреба при дигитализирање и курирање на родени дигитални материјали. Интернет системот е распореден со Solr и други технологии за оптимална функционалност.
Заради многу визуелната природа на толку многу ставки, страниците се прикажуваат како зумирани слики (преку сервер JPG2000) и сите може да се прелистат како сликички на производот и на ниво на колекција. Артефактите со повеќе фотографии од повеќе агли може да се видат во движење, ротирајќи се во видео преглед на Adobe Flash а предметите може да се пребаруваат според нивните географски информации (град, округ, држава, географска ширина и должина) или да се прегледуваат на мапата преку Употреба на UFDC на Google Maps API.
UFDC вклучува книги, статии, весници, фотографии, видеа, аудио и многу повеќе. Од јуни 2019 година, колекциите се зголемија на над 14 милиони страници. Страницата за статистика на UFDC одржува попис на натоварени предмети поделени по собирање:.
Заедно со редовно вчитување нови ставки, UFDC е оптимизиран за постојана можност за откривање на пребарувачи.
Слободен протокол
Слободен протокол е протокол на кој спецификацијата е бесплатно достапна и за која нема ограничувања (на пр. правни или технички) за неговата употреба. Корисниците можат да дизајнираат и користат разни варијации што одговараат на нивните потреби и да придонесат за подобрувања за потенцијално вклучување во следната официјална верзија на протоколот. Мора да биде достапна бесплатна референтна имплементација на софтвер.
Бесплатниот протокол е важен за интероперабилност и избор на софтвер.
XMPP е бесплатен протокол.
Ахил (појаснување)
Поимот Ахил може да означува:
Иги Азејлија
Аматест Амилија Кели позната под прекарот Иги Азејлија е австралиска хип-хоп пејачка.
Ецталски Алпи
Ецталски Алпи (Ötztaler Alpen; Alpi Venoste) — планински венец во масивот Централни Источни Алпи, сместени во сојузната покраина Тирол, јужна Австрија, и покраината Јужен Тирол, северна Италија.
Географија
Ецталските Алпи се наоѓаат во долината на Ецтал, странична долина на реката Ин, југозападно од Инсбрук, Австрија. Една дел од врвовите ја создаваат границата помеѓу Австрија и Италија.
Ецталските Алпи се граничат со Решенски превој (1.504 м) на запад и реката Ин на северозапад и на север. На исток, венецот е одделен од Штубајските АЛпи од Ецталер Ахе во Ецтал, Тимелсјох (2.474 м) и реката Пасер во истоимената долина. На југ и југозапад, венецот е ограничен од длабоката долина на реката Еч, тука позната како Финшгау.
Во септември 1991 година, Еци, т.н. „Леден човек“ бил пронајден на Хауслабјох помеѓу врвовите Финајлшпице и Зимилаун.
Латвиски јазик
Латвиски јазик (latviešu valoda) или летонски јазик источнобалтички јазик и службен јазик во Латвија. Латвискиот јазик го зборуваат околу 1,4 милиони Латвијци во Латвија и околу 150.000 Латвијци во дијаспората. Овој јазик има голем број говорници на кои латвискиот не им е мајчин јазик, ситуација која не е типична за помалите јазици во светот. Од малцинските заедници во Латвија, кои вкупно бројат околу 924.000 жители, само 30% го зборуваат јазикот. Латвискиот јазик е сроден со литванскиот јазик и се во иста јазична група, но сепак не се меѓусебно разбирливи.
Латвискиот е нефлексивен јазик со неколку аналитички форми, три дијалекти и германско синтаксичко влијание. Јазикот има само два граматички рода. Секоја именка се деклинира во седум падежи: номинатив, генитив, датив, акузатив, инструментал, локатив и вокатив. Официјално писмо на јазикот е латвиската азбука, која е заснована на латиницата, со одредени модификации според латвискиот фонетски систем.
Историја
Летонскиот јазик е дел од групата на балтички јазици. Според досегашните истражувања, по разложувањето на праиндоевропскиот јазик, се формирала група на балто-словенски јазици, кои пак се поделиле на две посебни групи во 10 век п.н.е. Како и да е, и покрај постоењето на многу архаични форми во балтичките јазици, денес не е сосема јасно како настанала балтичката група и со кои јазици била првично поврзана.
Според тезите за балтичките јазици, источнобалтичките јазици се одделиле од западнобалтичките јазици во 400 или 600 година. Како последица на тоа, започнало одделување и на литванскиот и летонскиот јазик, кое според верувањата се одвивало во 800 година. Долг период литванскиот и летонскиот јазик биле еден јазик но различни дијалекти. Со текот на времето овие два јазика започнале да се одделуваат и се верува дека имало транзициони дијалекти сè до 15 или 17 век.
Како посебен јазик, летонскиот се појавил во 16 век и се развил од латгалскиот јазик и со асимилирање на курскиот, земгалскиот и селонскиот јазик кои биле посебни јазици во балтичката група на јазици. Најстарите записи на летонски јазик датираат од 1530 година.
Сè до 19 век, летонскиот јазик бил под силно влијание на германскиот јазик, бидејќи високата класа во општеството била создадена од Балтички Германци. Во средината на 19 век започнало Летонското национално будење предводено од Младите Летонци кои инсистирале на употреба на летонскиот јазик. Учесниците во ова движење биле главните промотори за основање на стандардниот летонски јазик и се залагале за летонизирање на странските зборови. Овој тренд кратко траел, бидејќи Летонија била окупирана од Русија и започнал да се користи рускиот јазик и руската кирилица. Сепак, на почетокот на 20 век националното движење било повторно воспоставено.
Во 1908 година, летонските јазичари Карлис Миленбахс и Јанис Енѕелинс ја разработиле модерната летонска азбука, која полека ја заменила стара. Покрај тоа, во летонскиот и литванскиот јазик се вовела и нова одлика, а таа била приспособување на странските имиња и презимиња според летонскиот фонетски систем, без разлика колку тоа било чудно при изговор. Промената на имињата и презимињата се вршат за да се обезбеди добивање наставки за падежи.
За време на Советскиот Сојуз кога и Летонија била дел од него, започнал т.н. процес на русификација. Сталин планирал да ги интегрира сите балтички републики во Сојузот и како резултат на тоа бројот на Летонци во Летонија од 80% паднал на 52%. Денес, летонскиот јазик е мајчин јазик на 60% од вкупното население на државата.
Класификација
Летонскиот јазик е дел од подгрупата на источнобалтички јазици на семејството балтички јазици. Балтичите јазици заедно со словенските јазици формираат посебна гранка од индоевропското јазично семејство. Од сите балтички јазици само два се живи, едниот е летонскиот а другиот е литванскиот јазик. Подетално гледано, во источнобалтичките јазици спаѓаат двата живи балтички јазика и три изумрени: курски, селонски и земгалски јазик. И покрај тоа што литванскиот и летонскиот се во иста група и се единствени живи балтички јазика, тие не споделуваат многу сличности и се меѓусебно неразбирливи. Така на пример, двата јазика се слични во морфологијата на именките, но во фонологијата и морфологијата на глаголите имаат доста разлики. Според тоа, летонскиот јазик се смета за поиновативен од литванскиот.
Дијалекти
Летонскиот јазик е составен од три големи групи дијалекти познати како ливонски дијалект, латгалски дијалект и средни дијалекти. Ливонскиот дијалект е понатака поделен на виѕемски говор и курландски говор. Средните дијалекти се основата на литературниот стандарден летонски јазик и се поделени на виѕемски говор, курски говор и земгалски говор. Овие говори не се исти со истоимените изумрени земгалски јазик, селонски јазик и курски јазик.
Ливонскиот дијалект бил под силно влијание на ливонскиот јазик одошто останатите дијалекти во земјата. Овој дијалект има два вида на интонација. Така на пример, во Курланд кратките самогласки на крајот на зборот се изоставаат, додека долгите се скратуваат. Покрај тоа, карактеристично за овој дијалект е тоа што само една форма на глаголот се користи за сите граматички лица. Исто така, личните имиња за сите лица завршуваат на -елс и -анс. Овој дијалект почнал сè помалку да се зборува бидејќи со воведувањето на стандардниот летонски јазик Ливонците почнале да го користат истиот.
Виѕемскиот и земгалскиот дијалект се многу слични меѓу себе и двата во одредена мерка се разликуваат од курскиот дијалект. Курскиот е архаичен дијалект. Во средните дијалекти има три вида интонација, а во земгалскиот се користи и гласот ŗ.
Правопис
Летонскиот јазик во западниот правопис бил за првпат запишан со помош на германскиот фонетски систем, додека латгалскиот дијалект се пишувал со помош на полскиот правописен систем. На почетокот на XX век, овие два биле заменети со посоодветен фонетски систем со користење на латиница приспособена на летонскиот фонетски систем.
Стар правопис
Стариот летонски правопис се засновал на германскиот и не го претставувал летонскиот фонетски систем. На почетокот тој правопис се користел за пишување на религиозни текстови. Како и да е, првиот летонски правопис бел несреден и на пример имал дванаесет верзии за запишување на буквата Š. Во 1631 година, германскиот свештеник Георгс Манцелис се обидел да го систематизира летонскиот правопис. Така на пример, долгите самогласки биле запишувани според местото во реченицата, кратките биле проследени од буквата H. Согласките биле запишувани според германскиот правопис, односно повеќе знаци за еден звук. Стариот правопис се користел до XX век кога започнал да се заменува со новиот.
Современ правопис
Современата летонска азбука е составена врз основа на латиницата. Така, азбуката опфаќа 22 букви од стандардната латиница, без буквите Q, W, X и Y и има уште единаесет изменети латинични букви. Буквите A, E, I и U се симболи за кратките самогласки, додека со доадавање на макрон над истите се добиваат буквите за долгите самогласки. Покрај стандардните букви, во летонскиот јазик се користат и диграфите: Ai, Au, Ei, Ie, Iu, Ui, Oi, Dz и Dž.
Споредба на правописи
Како споредба на различни правописи на летонскиот јазик, следува молитвата „Оче наш“ на летонските правописи:
Граматика
Летонскиот јазик е инфлективен јазик со многу аналитички форми. Јазикот има два граматички рода, машки и женски, и два граматички броја, еднина и множина. Именките се менуваат и по падежи, па така во јазикот има номинатив, генитив, датив, акузатив, инструментал, локатив и вокатив. Во летонскиот јазик нема членови и основниот редослед во реченицата е подмет - прирок - предмет.
Акцент и тон
Стандардниот летонски и до некоја мера и летонските дијалекти имаат фиксен почетен акцент. Долгите самогласки и дифтонзи имаат тон, без разлика на нивната позиција во зборот. Во ова се додаваат и таканаречените „мешани дифтонзи“, дифтонзи составени од кратки самогласки проследени од гласници. Во летонскиот јазик има три вида тон:
Овие три вида тонови се сретнуваат најчесто во стандардниот летонски јазик. Некои летонски дијалекти имаат само по два тона, така на пример во западните дијалекти опаѓачкиот и прекршениот тон се едно исто и во источните поддржувачкиот и опаѓачкиот се исто. Тонскиот систем на летонскиот јазик е сличен со тонот кој може да се сретне во литванскиот, шведскиот, норвешкиот, српскохрватскиот или данскиот јазик.
Гласовен систем
Летонскиот јазик има шест самогласки и секоја самогласка може да биде кратка и долга.
Самогласките и  и дифтонзите во кои се наоѓаат, без, се среќаваат само во странски зборови. Сразмерот на должината на самогласките е 1/2/5. Должината на самогласките е фонетска и има важна улога во јазикот. Како за илустрација за важноста на должината е следниов пример: pile што значи „капка“ и pīle  што значи  „патка“. Покрај чистите самогласки, летонскиот јазик има и десет дифтонзи, и тие се:. Некои од дифтонзите можат да се сретнат само кај сопствените имиња и извици.
Глаголи
Летонскиот јазик има три основни времиња и тоа, сегашно време, имперфект и идно време. Додатно на овие времиња, во јазикот опстојуваат и следните времиња: перфект, сегашен перфект, минат перфект и иден перфект. Сите летонски глаголи се користат во пет граматички аспекти, како што се: индикативен начин, заповеден начин, условен начин, сврзен начин и „дебатен начин“, кој се користи за искажување обврски. Односот меѓу времињата и аспектите се прикажани во следната табела.
Како и повеќето јазици, така и летонскиот јазик има два граматички гласа, односно активен и пасивен глас. Пасивниот глас е аналитички кој се комбинира со помошнен глагол „станува“ (tikt), „сум“ (būt) или понекогаш со друга форма на глаголот „станува“ (tapt) и со додавање на минатиот пасивен партицип на глаголот. Рефлексните глаголи во летонскиот јазик се означуваат морфолошки со додавање на наставката -s.
Конјункција
Правилните глаголи во летонскиот јазик се поделени на три конјункциски групи. Првата конјункциска класа ги вклучува сите глаголи со едносложен инфинитив и нивните придружни форми. Втората конјукција ги вклучува глаголите кои се настанати со додавање на наставките -ā, -ē, -o, -ī, -alē, -aļā, -elē, -uļo  и тоа овозможува должина на слог во имперфектот и сегапното време. Третата конјункциска група ги вклучува глаголите кои се добиени со наставките -ā, -ē, -ī, -inā е имаат должина на слог во имперфект. Неправилни глаголи во летонскиот јазик се: būt („сум“), iet („оди“) и dot („дава“).
Шаблонот за конјугација на глаголите може да се определи со додавање на трите основни форми: инфинитивната, сегашната и минатата форма. Следната табела го прикажува односнот на глаголите:
Именки
Именките во летонскиот јазик има два граматички рода, односно опстојуваат само машкиот и женскиот род и два граматички броја, еднина и множина. Именките можат да се класифицираат или во именки кои се деклинираат и именки кои не се деклинираат. Повеќето летонски именки се деклинираат и правилните летонски именки спаѓаат во една од шесте деклинациски грипи, од кои три се за машки род и три се за женски род.
Покрај родот и бројот, летонскиот јазик има и седум падежи, и тоа: номинатив, генитив, датив, акузатив, инструментал, локатив и вокатив. Инструменталот во летонскиот јазик е секогаш идентичен во акузативот во еднина и со дативот во множина. Тој единствено се користи како самостоен, кога нема присуство на предлози и тоа само во одредени случаи во модерниот јазик.
Деклинација
Следната табела дава приказ на сите три деклинациски групи во машки род:
Трите деклинациски групи за именки, придавки, броеви и заменки од женски род се определуваат според следните каракетристики:
Во прилог следува табела каде се деклинирани сите три групи од женски род:
Во петтата и шестата деклинациска група за генитив е палатизирана, но исклучок од ова палатизирање се странските зборови кои навлегле во летонскиот јазик. Иако овие сите три деклинации се за именки од женски род, сепак во нив се вклучуваат и именки од машки род како на пример зборот „дете“ (puika). Во ваков случај, овие именки ги имаат истите наставки со тие од женски род, освен во дативната форма за еднина:
Предлози
Предлозите во летонскиот јазик се организирани и функционираат според падежот на именката или именката група за која се однесуваат истите. Како и да е, сите летонски предлози во множина можат да бидат окарактеризирани како дативни. Така на пример имаме:
Летонскиот како втор language
Историјата на летонскиот јазик го ставила во специфична положба овој јазик, каде се создал голем број на луѓе кои зборуваат летонски како втор јазик. Летонскиот како втор јазик го зборуваат емигрантите во државата и малцинските заедници чиј вкупен број е околу 900.000 жители и меѓу нив се: Руси, Белоруси, Украинци, Полјаци и останати. Голем број од емигрантите во Летонија дошле за време на СССР, односно во периодот од 1940 до 1991 година и се создале поголеми малцински заедници. Според последните истражувања на територијата на Летонија, околу 60% од населението на државата изјавило дека летонскиот го зборуваат течно. Овој течен говор на летонскиот јазик е особено застапен кај помладото население.
Усвојувањето на летонскиот јазик од страна на малцинските заедници било како директна последица со усвојувањето на летонскиот како единствен службен јазик во државата. Покрај тоа, летонскиот станал доминантен јазик во образованието, има важен удел во јавниот сектор и по падот на СССР, вниманието се променило од рускиот кон летонскиот јазик.
Дражен Ладиќ
Дражен Ладиќ (роден на 1 јануари 1963 година во Чаковец) — хрватски фудбалски тренер и поранешен играч, на позицијата голман.
Во моментов тој е асистент на Златко Далиќ во хрватската репрезентација.
Клупска кариера
Ладиќ ја започнал својата кариера во екипата на Вартекс од Вараждин. По само еда сезона во овој клуб бил купен од страна на Динамо Загреб, кој го отсапил на две години на екипата на Искра од Бугојно, клуб со кој Ладиќ се натпреварувал по една сезона и во првата и во втората лига на СФРЈ. Во 1986 година се вратил во Динамо и бил незаменлив на голот на модрите сè до своето пензионирање во 2000 година. Вкупно за 14 сезони во Динамо, Ладиќ одиграл 802 натпревари во сите натпреварување, и сè уште е рекордер по бројот на настапи за загрепската екипа.
Репрезентативна кариера
За репрезентацијата на Хрватска одиграл 59 натпревари во периодот 1990-2000, а во 1991 двапати настапил и за репрезентацијата на поранешната Југославија.
Ладиќ дебитирал за хрватската репрезентација на 17 октомври 1990 година во Загреб, во првиот историски пријателски натпревар на хрватите против САД, во кој Хрватска победила со 2-1. Исто така настапил и на Европското првенство 1996 во Англија и Светското првенство 1998 во Франција, каде хрватската репрезентација освоила бронзен медал. На тој турнир Ладиќ бил еден од најдобрите во својата репрезентација искажувајќи се со неколку одлични одбрани.
Последниот настап во коцкестиот дрес го имал на 28 мај 2000, играјќи симболични 10 минути (10 години во репрезентацијата) во пријатлескиот натпревар Хрватска-Франција во Загреб. Со тој настап тој го држи рекордот за најстариот играч кој настапил во хрватската репрезентација со 37 години 4 месеци и 27 дена.
Тренерска кариера
Тренерската кариера ја започнал во 2002 година како тренер на голманите во хрватската сениорска репрезентација. Од 2006 до 2011 бил селектор на младата репрезентација на хрватска под 21 година. Од 2014 до 2017 година бил помошник на хрватскиот тренер Златко Далиќ во екипата на Ал-Аин. Во март 2018 кога Далиќ бил назначен за селектор на хрватската репрезентација тој го назначил Ладиќ за свој асистент заедно со Ивица Олиќ и Марјан Мрмиќ.
Етернет
Етернет (англ. Ethernet) е сметачка мрежа заснована на на рамки за локална мрежа (LAN). Поимот доаѓа од физичкиот концепт за етер. Ethernet претставува голема, разновидна група структурно заснована на технологијата на сметачки мрежи, која дејствува на повеќе брзини на локалната сметачка мрежа. Овој поим ги определува бројот на мрежи и сигнални стандарди за физичкиот слој на ОСИ-референтниот модел, низ средина на мрежен пристап на Media Acess Control (MAC)/Податочното ниво, и општ адресен формат.
Етернет е стандардизиран како IEEE 802.3. Комбинацијата на Етернет верзиите со бакарна парица за крајните делови од системите, како и верзиите на Етернет со вланеста оптика за ’рбетот на системите, е најупотребуваната жичена LAN-технологија денес.
Историја
Етернет е развиен од страна на Xerox PARC во периодот од 1973 до 1975. Бил инспириран од ALOHAnet, како дел од Ph.D. дисертацијата на Robert Metcalfe. Во 1975, Xerox поднел пријава за патент на апликацијата наведувајќи ги Metcalfe, David Boggs, Chuck Thacker и Butler Lampson како пронаоѓачи.
Metcalfe го напушта Xerox во 1979 за да го промовира користењето на персоналните сметачи и локалните мрежи (LANs), формирајќи го 3Com. Ги убедува Digital Equipment Corporation (DEC), Intel и Xerox да работат заедно за да го промовираат Етернет како стандард, т.н. "DIX" стандард, за "Digital/Intel/Xerox"; го одредиле на 10 мегабити/секунда, со 48-битна дестинациска и изворна адреса и универзален 16-битен Ethertype-тип на поле, за првпат објавен на 30 септември 1980 година како "The Ethernet, Локална мрежа(LAN). Ниво на податочна врска (Data Link Layer) и спецификации за физичко ниво (Physical Layer Specifications)”. Втората верзија од овој документ била објавена во ноември, 1982 дефинирана како Етернет II. Во 1983 година Институтот на електро инженери (IEEE), за првпат како предлог го објавува 802.3 стандардот , а по две години, истиот го стандардизира. Поддршката на Етернетовиот метод за мрежен пристап (CSMA/CD) во други стандардизирани тела (ECMA, IEC и ISO), претставувала инструмент во одложување на финализацијата на Етернет стандардот како резултат на тешката одлука во IEEE, и конкуренцијата од страна на Token Ring која била силно поддржана од IBM. Етернет првично се натпреварувал со два претежно комерцијални системи, Token Ring и Token Bus. Системите наскоро наишле на пазар преплавен од Етернет производи. Во процесот, 3Com станала голема компанија. Го испорачуваат нивниот прв 10 мегабитен Етернет 3C100 трансивер во март 1981; истата година почнуваат продажба на адаптери за DEC/PDP11 и VAXes, како и Intel Multibus и Sun Microsystems сметачи. Ова набргу било проследено од страна на DEC's Unibus за Етернет адаптерите, кои DEC ги продава и искористува за изградба на сопствената корпоративна мрежа, која достигнала преку 10.000 јазли во 1986; најголема постоечка сметачка мрежа во тоа време.
Во тек на првата половина на 80-тите DEC's Етернет спроведува употреба на коаксијален кабел со пречник 0.375 инчи (9,5 мм), познат како Дебел Етернет (Thick Ethernet), а подоцна, и неговиот наследник, Тенок Етернет (Thinnet Ethernet). Thinnet користел кабел за кабелска телевизија (во тоа време познат како кабел на ерата). Акцентот бил ставен, инсталацијата на каблите да биде полесна и поевтина.
Вишокот капацитет од неупотребени бакарни парици (Twisted pairs) искористен во телефонското вмрежување низ комерцијалните згради, овозможил проширување на постоечката мрежа, наговестувајќи ја следната технологија, почнувајќи од StarLAN. Етернетот со UTP кабли, набргу се раширил заедно со 10BASE-T стандардот. Ваквиот систем ги заменил системите засновани на коаксијални кабли со системи поврзани преку разводни кутии (hubs), сврзани со UTP кабли.
Во 1990, Kalpana го претставува првиот Етернет преклопник (switch), кој ја заменува CSMA/CD шемата во систем со повисоки перформанси (full duplex) и пониски трошоци отколку користење насочувачи (routers).
Стандардизација
И покрај техничките достигнувања, навремената стандардизација била од голема помош за реализацијата и успехот на Етернет. Во неколку тела за стандардизација, како IEEE, ECMA, IEC и ISO, таа барала добро координирани и делумно компетивни активности.
Во Февруари 1980, IEEE почнал проект, IEEE 802, за стандардизација на локалните мрежи (LAN).
"DIX-group" заедно со Gary Robinson (DEC), Phil Arst (Intel), и Bob Printis (Xerox) ја утврдиле т.н. "Blue Book" CSMA/CD спецификација, како кандидат за одликите на LAN мрежи. Откако членството во IEEE било отворено за сите професионалци, вклучувајќи и студенти, групата добила безброј коментари за новата брендирана технологија.
Покрај тоа, CSMA/CD, Token Ring(поддржан од IBM) и Token Bus (одбран и од тогаш поддржан од General Motors) биле сметани како кандидати за LAN стандардот. Поради целта на IEEE 802 да промовира еден стандард и поради силната поддршка од компанијата за сите три дизајни, неопходниот договор за LAN стандардот бил откажан.
Во Етернет кампот, на ризик било ставено воведувањето на Xerox Star работната станица и 3Com Етернет LAN производите. Со такви бизнис импликации на ум, David Liddle (Главен менаџер на Xerox Office Systems) и Metcalfe (3Com) силно го поддржале предлогот од Fritz Röscheisen (Siemens Private Networks) за сојуз за комуникација на пазарот, кој вклучувал поддршка од Siemens за маѓународна стандардизација на Етернет (10 Април, 1981). Ingrid Fromm, Siemens претставник на IEEE 802 набрзина постигнал широка поддршка за Етернет преку воведување на работна групација (Task Group) “Local Networks”, во рамките на телото за европски стандард ECMA TC24. Уште во март, 1982, ECMA TC24 со своите акционерски членови, постигнале договор околу стандардот за CSMA/CD заснован на IEEE 802 нацрт планот. Брзото делување на ECMA придонело за помирување на мислењата во IEEE и одобрување на IEEE 802.3 CSMA/CD кон крајот на 1982.
Одобрувањето на Етернет на интернационално ниво, било постигнато преку посветеното залагање од страна на Fromm, кој како референт за комуникација, дејствувал за воведување на IEC TC83 и ISO TC97SC6 стандардите. ISO/IEEE 802/3 бил усвоен во 1984.
Развој
Етернет е технологија која постојано се развива. Напредокот вклучува поголем пропусен опсег, подобрувања во методите за контрола на пристап и промените кај физичкиот уред. Етернет се развил во технологија со комплексно вмрежување, која денеска е основа кај повеќето локални мрежи. Коаксијалниот кабел бил заменен со Point-to-Point врски поврзани преку Етернет повторувачи(repeaters) или прекинувачи(switches), за да се намалат трошоците за инсталација, да се зголеми сигурноста, да се овозможи управување со Point-to-Point врскиte, и отстранување на проблеми. Постојат многу варијанти за општа уботреба на Етернет.
Етернет станиците комуницираат праќајќи си едни на други податочни пакети, блокови од податоци кои поединечно се праќаат и предаваат. Секоја Етернет станица има 48-битна MAC адреса. MAC адресите се користат за да се назначи одредиштето и изворот на секој податочен пакет. Мрежните картички (NICs) или чипови не прифаќаат пакети кои се адресирани за други Етернет станици. Секој адаптер има своја единствена адреса. И покрај значајните промени во Етернет, од дебел коаксијален кабел (thick coaxial cable bus) кој работи со 10 мегабити/секунда до point-to-point врски кои работат со 1 гигабити/секунда и повеќе, сите генерации на Етернет (со исклучок на почетните екпериментални верзии) користат проток заснован на лизгачки прозорци (иста меѓусебна размена и кај повисоките слоеви), и може лесно да се поврзат меѓу себе преку премостување.
Поради сеприсутноста на Етернет, постојаното намалување на хардверските трошоци за негова поддршка, и намалениот простор потребен за бакарните парици (Twisted pairs), повеќето производители ја вградиле функционалноста на Етернет картичката директно на матичните плочи на сметачите, со што ја елеминираат потребата за инсталирање на посебна мрежна картичката.
Уреди
Етернет оригинално бил заснован на идеја за компјутерско комуницирање преку заеднички коаксијален кабел во улога на уред за пренос. Методите кои се користеле биле слични на оние што се користат во радио системите, со заеднички кабел обезбедувајќи канал за комуникација поврзан со етер; од ова референца било извлечено името Етернет.
Оригиналниот Етернет коаксијален кабел (заеднички уред) минувал низ згради или универзитети до секој поврзан сметач. Шемата позната како метод за мрежен пристап (CSMA/CD), го регурирала начинот на кој сметачите го делеле каналот. Оваа шема била поедноставна отколку конкурентските технологии token ring и token bus. Сметачите биле поврзани на Attachment Unit Interface (AUI) трансивер, кој бил приклучен на кабел (подоцна со тенок Етернет, трансиверот бил интегриран во мрежен адаптер). Додека бакарните парици претставувале сигурна врска за комуникација меѓу мали мрежи, истите биле проблем кај големи мрежи, каде, оштетувањето на жицата на едно место, или пак лош конектор, можело да ја направи целата Етернет сегментација неупотреблива.
Бидејќи сите комуникации се остваруваат преку иста жица, информацијата пратена од еден сметач ја добивале сите, иако тие информации биле наменети само за едно одредиште. Мрежната картичка го попречува обработувачот, само кога се примени употребливи пакети; картичката ги игнорира информациите кои не се адресирани за неа. Употребата само на еден кабел, значи дека опсегот е поделен, така што мрежниот сообраќај може да биде многу бавен кога поголем број на станици се истовремено активни.
Судирите го намалуваат природниот капацитетот. Во најлош случај, кога имаме многу домаќини со долги кабли кои се обидуваат да пратат рамки со мала должина, прекумерните судири може драстично да го намалат капацитетот. Како и да е, извештајот на Xerox во 1980 ги сумирале резултатите од 20 брзи јазли кои се обидувале да пренесат пакети со различни големини колку што е можно побрзо на ист дел од Етернет. Резултатите покажале дека, дури и најмалите Етернет рамки (64 битни), нормата им била 90% од капацитетот на LAN. Ова е исто во споредба со token passing LANs (token ring, token bus); сите страдаат од пад на врската, кога нов јазол се приклучува на LAN. Овој извештај бил контроверзен, откако моделот покажал дека судирно-засновани мрежи стануваат нестабилни под оптоварувања помали од 40% од номиналниот капацитет. Многу поранешни истражувачи не успеале да ја разберат суптилноста на CSMA/CD протоколот и колку е важно да добиеш точни детали, и навистина моделирале различни мрежи (не толку добри како вистинскиот Етернет).
Напредно вмрежување
Мрежите со преклопен Етернет, биле далеку подобри од оние кои се базирале на повторувачи; страдале од единечни точки на пад на врската, напади кои ги мамеле преклопниците или домаќините да праќаат податоци на сметачот иако тие не биле наменети за него, скаларни и безбедносни проблеми, напади на загушување.
Ваквите мрежни одлики кај преклопниците и насочувачите ги разрешуваат проблемите преку голем број начини, вклучувајќи ги: spanning-tree протоколот за одржување на активните врски во мрежата во вид на дрво структура, овозможувајчи намалена редундантност; сигурност на портите и безбедносни одлики како што се заклучување на MAC и филтрирање на преносот; виртуелни локални мрежи за одделување на различни типови корисници користејќи ја истата мрежна инфраструктура; повеќе нивовско преклопување меѓу различни класи и користење на повеќе паралелни мрежни кабли за зголемување на опсегот.
Видови Етернет
Физичкото ниво кај Етернет се развило во текот на еден значителен временски период и опфаќа неколку одлики на физички уред и величини на брзина. Најчесто користени форми се 10BASE-T, 100BASE-TX, and 1000BASE-T. Сите спаѓаат во категорија 5 на кабли и 8P8C пински конектори. Работат на брзини од 10 Mbit/s, 100 Mbit/s, и 1 Gbit/s. Оптичките кабли пак, нудат повисоки перформанси, изолација и пренос на големи далечини (до 10км).
Етернет рамки
Податочниот пакет кој се пренесува преку жица се нарекува рамка. Рамката започнува со преамбула (Preamble) и Start Frame Delimiter, така што, секоја рамка се одликува со заглавје кои ги содржи изворната и одредишната MAC адреса. Средишната секција на рамката ја содржи информацијата како и податоци за останатите заглавја (пр. Интернет протокол). Рамката завршува со 32 битен cyclic redundancy check, кој служи за детекција на оштетени податоци за време не транзицијата.
Договарање
Претставува процедура со која два приклучени уреди си одбираат параметри за комуникација, како брзина и метод на праќање и примање (duplex mode). Како поим за првпат е употребен кај Fast Ethernet, но е компитабилен и со 10BASE-T стандардот. Договарањето е карактеристично кај Gigabit Ethernet.
Македонски воено-политички организации во Егејска Македонија
Македонски воено-политички организации во Егејска Македонија — воено-политички организации кои дејствувале во Егејска Македонија (денешна Грција) за време на Втората светска војна.
Македонската антифашистичка организација (МАО)
Во април 1942 година, во градот Воден во куќата на Вани Акочков свикано е основачки состанок по иницијатива на Вангел Ајановски-Оче. МАО си поставила единствена цел и задача, да ја организира и води борбата на македонскиот народ за прогонување на окупаторот и извојување свои национални права и слободи. На истиот состанок бил избран и окружен комитет во состав: Ангел Гацев, Ристо Кордалов, Дини Папајанков, Вани А. и Вангел Ајановски - Оче. Дејствувањата на МАО биле ставени под рамките на КПГ. МАО започнала со формирање свои ограноци низ повеќе села. МАО одиграла битна улога во заштита на македонското население од страна на бугарската пропаганда, која користејќи го неправилниот став на КПГ кон македонското прашање, сакала да приграбат и регрутираат македонски војници во своите редови, но тоа не успеало. МАО како организација ги издавало весникот „Црвена Ѕвезда“ како и „Билтен на Црвена ѕвезда“.
Славјаномакедонски народноослободителен фронт (СНОФ)
Во октомври 1943 година Македонското биро на КПГ донело одлука да се формира СНОФ, во Костурско-Леринскиот регион. Во тој период односите помеѓу ЕЛАС и ЕДЕС (Национален демократски грчки сојуз), станале многу напнати и довеле до воена разврска. Во елитните единици на ЕЛАС, зеле учетво голем број на Македонци, кои извршиле неколку битни акции. Ова секако било увидено од страна на КПГ, кои се поотворено сакале да излезат во пресрет на барањата на Македонците од егејскиот дел. Па така биле оформени и барања од страна на македонското крило, а најбитни биле:
По овие барања, дозволено било формирањето на СНОФ. Па, така во селото Д’мбени на 20 октомври и селото Белкамен (Леринско) 1943 е одржан основачки состанок. По ова, организирани биле конститутивните конференции за Костурско на 24 декември во селото Крчишта, додека за Леринско состаноците биле одржани на 26 и 27 декември, 1943 во селото Белкамен.
Раководството на СНОФ за Костурско го сочинувале: Паскал Митровски, Наум Пејов, Лазар Поплазаров, додека Леринскиот го составувале: Петре Пилаев, Ѓорѓи Турунџиев, Ставро Кочопулос и Н. Тасков. СНОФ за Костурско, своите цели, програми и заложби ги објавувал во својот орган "Славјаномакедонски глас", додека за Леринскиот регион се издавал весникот "Победа".
Тајна ослободителна македонска организација (ТОМО)
ТОМО се појавува во Воденскиот регион, на 20 јануари, 1945 година. Нејзиното создавање било резултат на големиот број македонски војници кои се одвоиле од ЕЛАС и преминувале во Вардарскиот дел на Македонија. На 28 парил 1945 ТОМО го променила своето име во Народноослободителен фронт (НОФ). Инициајтор за формирање на ТОМО бил, повторно Вангел Ајановски-Оче и таа е формирана паралелно со англиската воена интервенција во Атина. Морале да ја оформат тајно, бидејќи бил под силен прогон не само од фашистичките сили туку и од довчерашните соборци од КПГ, ЕАМ, и ЕЛАС. За раководител бил избран Вангел Ајановски-Оче, а останатото раководство било составено од Марика Самаренчева, Ристо Кордалов, Туши Керамитчиев, Ташко Хаџијанев, В.К. и Вангел Шамарданов-Илинденски.