cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Битка кај Дарданелите (1655)
Позадина
Во 1655 година, венецијанскиот адмирал Моросини ги започнал своите подготовки за експедицијата. Во првите месеци од пролетта, венецијанската морнарица, која се упатила кон островот Игне, кој се наоѓа на линиите за снабдување за кампањата на Крит на Отоманското Царство, го зазела замокот на овој остров и го уништила, а исто така ги запалила и бродовите во пристаништето. Подоцна, Морозини испратил флота под команда на Лазаро Мочениго на бреговите на Дарданелите, додека тој се упатил кон Волос со воените бродови под негова команда. Венецијанската морнарица, која слетала северно од замокот на 23 март, го зазела и го уништила замокот. Во замокот биле уништени 27 тешки топови со храната што Османлиите планирале да им ја испратат на своите војници на Крит.
Морозини се упатил кон Дарданелите на почетокот на април, каде што 6 галии кои припаѓаат на витезите од Малта се приклучиле на венецијанската морнарица. 26-члената венецијанска морнарица, не можејќи да ја види отоманската морнарица на Дарданелите, повторно се упатила кон островите во Егејското Море. Моросини оставил 10 бродови на Мочениго како засилување.
Во Отоманското ЦарствоОтоманското Царство, во овој период ималп административни промени. Ибшир Мустафа-паша, кој на 28 октомври 1654 година бил доведен на функцијата голем везир, за многу кратко време станал мета на гневот на различни групи со своето грубо управување со противниците, а на 8 мај 1655 година, јаничарите и сипахиите се обединиле и се побуниле во Истанбул. Мустафа-паша, кој првпат бил поставен за голем везир, бил погубен на 11 мај. На негово место бил поставен капетанот Кара Мурад-паша, кој пред една година ја победил венецијанската морнарица во Дарданелите. За нов капетан бил назначен Делал Мустафа-паша, место кое било испразнето од Кара Мурад-паша. Меѓутоа, по неговата оставка по кратко време, Зурназен Мустафа-паша станал адмирал.
Судир
Новиот капетан отпловил до Мраморното Море со својата морнарица од 104 бродови и пристигнал во Дарданелите на 19 јуни. Имало и помошни турски бродови надвор од Босфорот, но оваа година, поради британскиот напад на Тунис, не можело да дојде засилување од таму.
Венецијанската морнарица се состоела од 26 галеони, 4 и 6 галии. Против отоманската морнарица, која презела акција за излез од Дарданелите на 21 јуни, венецијанските бродови се закотвиле и го чекале нападот на Османлиите. Впрочем, Зурназен Мустафа-паша сметал дека десното крило на венецијанската морнарица под команда на Алвисо Фоскари е послабо и предвидувал да биде распореден овде. Меѓутоа, како што морнарицата напредувала, пред неа нашла бродови со висока огнена моќ на левото крило на венецијанската морнарица. Османлискиот напад од самиот почеток станал неправилен и едрилиците се разотишле. Во меѓусебен пожар потонал една од османлиските галии и изгорел еден од нивните бродови.
Тек
Останатиот дел од османлиската морнарица, кој излегол од битката во многу истрошена состојба, се засолнил во пристаништето Фоча преку рутата Бозџаада - Мидили за да си ги залечи раните. Венецијанската морнарица под команда на Мочениго, пак, помислила повторно да ги нападне Османлиите, но кога виделе дека Фоча е утврдена, се откажале. Мочениго ја преминал својата рута на југ и му се придружил на Морозини околу Делос. Зурназен Мустафа-паша, пак, ги казнил галеонските капетани кои избегале од битката и заминале на Хиос. Како резултат на консултациите што се одржале таму, било одлучено да се одделат бродовите и галеоните од морнарицата. Морозини, кој сакал да го искористи недејствувањето на поразената отоманска морнарица, сакал да го заземе замок Монемвасија, една од отоманските утврдени позиции на југоисточниот крај на Пелопонез. На 3 јули, венецијанската морнарица ја опседнала тврдината од морето. Меѓутоа, експлозијата на малтешки брод од пожар од тврдината истиот ден ги деморализирало витезите од Малта, а малтешките галии ја напуштиле венецијанската морнарица и отпловиле кон нивната земја.
Повлекувањето на малтешките витези значително ги ослабнало копнените трупи вклучени во опсадата и ги спречило плановите да се заземе тврдината со напад преку копно. Потоа, опсадата од морето била заострена.
Од друга страна, Зурназен Мустафа-паша, пак, бил нападнат на пат кон Монемвасија, која била под опсада на Венеција, со 42 галии под негова команда, и ја загубил храната што ја однел.
Исто така, во близина на замокот Монемвасија се појавила и османлиската морнарица со 42 галии под команда на Зурназен Мустафа-паша. Додека двете морнарици избегнувале судир, Виолетовата тврдина продолжила да добива засилување од копното. Сфаќајќи дека опсадата нема да биде успешна, Морозини ја укинал опсадата на 16 август.
Потоа, венецијанската морнарица, која ја ограбила Мегара во Атинскиот залив, го засилила Ираклион, кој бил под опсада од 1648 година, кон крајот на септември, додека турската флота од 12 галии однела дополнителни трупи во Хања. Остатокот од морнарицата се вратил во Истанбул.
Резултати
Како резултат на битката, иако османлиската морнарица успеала да се отвори кон Егејското Море со пробивање на блокадата, претрпела загуби до таа мера што не можела да изврши операција од размери што би можела да ја промени ситуацијата на Крит.
Овој успех во Дарданелите дополнително ги охрабрил Венецијанците да испратат поголема флота во регионот една година подоцна.
Нестабилноста на командното ниво на османлиската морнарица продолжила.
Враста (Лагадинско)
Враста (Βρασνά) — село во Општина Бешик во Солунски округ, Егејска Македонија, денес во областа Централна Македонија, Грција. . Пред реформата на локалната власт во 2011 година Врасна била дел од општина Агиос Георгиос.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа на 81 километри источно од Солун и на 9 километри северно од Ставрос, во североисточниот дел на Халкидик, во подножјето на Богданска Планина.
Аспровалта опфаќа површина од 41 квадратни километри.
Историја
Селото се појавува за првпат во писмените извори во почетокот на XVI век со името Враста. Макс Фасмер го извел името на селото од словенското брѣстъ (брест) - објаснување што е општо прифатено. Оваа етимологија покажува дека Словените биле меѓу основачите на населбата пак уште во почетната епоха селото имало мешано население. Селото било познато благодарение на четири практикони за имотите на манастирот Есфигмен на Света Гора, кои датираат од годините 1300, 1318 и 1321. Овие документи го одразуваат етно-демографскиот изглед на селото во текот на четвртина век.
Во XIX век Враста било село во Лагадинската каза во рамките на Отоманското Царство.
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото имало 850 жители Грци.
По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Грција. По потпишувањето на Лозанскиот договор во 1923 година помеѓу Република Турција и Република Грција, во селото се населиле грчки бегалци од Анадолија.
Во 60-тите години на XX век години жителите на селото се преместиле на морскиот брег и ја основале Нова Враста (Неја Врасна).
Демографија
Во 1928 година селото било бегалско село со 877 семејства, додека во 1940 година селото броело 951 жител. Селото во пописот од 1951 година броело 1043 жители, на пописот од 1961 година во селото живееле 1058 жители, во 1971 година имало 789 жители, во 1981 година имало 540 жители, додека во 1991 година имало 427 жители. Денеска, населението на селото е 278 жители според пописот од 2011 година.
Хиндукуш
Хиндукуш (паштунски/персиски/урду: ; санскрит: पारियात्र पर्वत, „Паријатра Парвата“ или „Паропамисади“) е планински венец долг 800 км што се протега од среден Авганистан до северот на Пакистан. Највисока точка е врвот Тиричмир (7.708 м), кој се наоѓа во округот Читрал (покраина Хајбер Пахтунхва), Пакистан.
Име
Потеклото на името не е сосем извесно, но постојат повеќе теории. Поимите „Хинду Кух“ и „Кух-е Хинд“  важат за целиот венец што ги двои подрачјата на реките Кабул и Хелманд од она на Аму Дарја („Окс“ во антиката) или пак може да се однесува на делот северозападно од градот Кабул. Санскритските документи ја нарекуваат планината पारियात्र पर्वत („Паријатра Парвата“).
Џон Мекејн
Џон Сидни Мекејн Трети (John Sidney McCain III) или само Џон Мекејн ( - ) — сенатор на САД од Аризона и претседателски кандидат на Републиканската партија во Претседателските избори на САД во 2008 г.
Хиндукуш
Име
Во Европа, планината се нарекувала „Паропамисади“ кон крајот на I милениум п.н.е. Во времето на Александар Македонски, овие планини се нарекувале и „Индиски Кавказ“.
Џон Мекејн
Мекејн завршил Воено-поморска академија во 1958. и станал морнарички пилот на воени авиони од носачи на авиони. Во текот на Виетнамската војна за малку ќе го загубел животот во пожар на носачот на авиони во 1967. Потоа, во октомври 1967 додека летал во мисија на бомбардирање над Ханој бил соборен, тешко ранет, а потоа и заробен од комунистичките сили во Виетнам. Бил задржан како воен заробеник сѐ до 1973. и бил подложуван на мачење, а повредите од војната му оставиле трајни физички оштетувања.
Хиндукуш
Име
Во буквален превод, името значи „убиец на Индуси“, што веројатно произлегува од времињата кога индиските робови се превезувале во средна Азија преку планините и умирале поради суровата клима.
Џон Мекејн
Се пензионирал од морнарицата како морнарички капетан (еквивалентно на полковник) во 1981., се преселил во Аризона и почнал да се занимава со политика. Бил избран во Претставничкиот дом на САД во 1982. во два мандати, а потоа во 1986. станал сенатор во Сенатот на САД, каде бил ре-избран и во 1992, 1998 и 2004.
Хиндукуш
Историја
Планините имаат големо историско значење за индискиот потконтинент и соседните региони. Военото присуство на Хиндукуш започнува уште со персискиот крал Дариј I Велики. Во XIX век, планините имале значајна улога во Големата игра помеѓу Британија и Русија, кои имале воени единици и разни разузнавачки служби во овие краишта и неформално се сметале за меѓа помеѓу руската и британската сфера на влијание во Авганистан.
Џон Мекејн
Иако главно се придржува во своите политички ставови до конзервативизмот на својата Републиканска партија, сепак изградил репутација на борец со епизоди на несогласувања со својата партија.
Хиндукуш
Историја
За време на Студената војна, планините повторно стануваат воено жариште, особено во борбите на советските сили и локалните сојузници против муџахедините во 1980-тите години. По повлекувањето на СССР, авганистанските вооружени групи продолжиле да војуваат меѓусебно. Подоцна планините станале војувалиште за Талибанците и Северната Алијанса.
Џон Мекејн
Мекејн претседавал со Сенатскиот комитет за трговија, наука и транспорт, како и со други комитети и пот-комитети.
Во 2000 g. година загубил во обидот да стане кандидат на Републиканската партија за претседател на САД, кога за таа кандидатура победил Џорџ В. Буш. Во 2008. година ја освоил поддршката на партијата за кандидат за претседател на САД. Формално бил номиниран во септември 2008, кога и ја избрал за потпретседателски кандидат Сара Пејлин, гувернер од Алјаска.
Хиндукуш
Историја
Александар Македонски ги истражил авганистанските краишта помеѓу Бактрија и Инд откако освоил на Персиското царство во 330 п.н.е. It became part of the Селевкидското царство, а потоа во идиското Маурјанското царство (~305 п.н.е.)
"Александар им ги одзеде на Персијците и основаше свои градови, но Селевк Победникот му ги предаде на Сандрокот (Чандрагупта) при склучувањето на брак со неговата династија, добивајќи 500 слонови."
- Страбон
Кон средината на I век п.н.е., Индоскитите успеале истераат индомакедонските владетели, но по 100 години, со територијата завладеало Кушанското царство.
Планини
Низ системот течат реките Хелманд, Хари и Кабул, кои се вододелници на Систанскиот слив.
Планините ги пресекуваат бројни премини („котали“), кои образуваат стратешки важна мрежа во сообраќајот на каравани. Најважен премин е Саланшкиот (3.878 м) кој го поврзува Кабул и појужните места со северен Авганистан. Во 1964, со средства и техника од Советскиот Сојуз, кај преминот е изграден тунел, благодарение на кој од Кабул до северот се стигнува за неколку часа. Дотогаш до северните краишта се доаѓало преку Шибар (3.260 м) и патувањето траело цели три дена.
Пред изградбата на Саланшкиот пат, најпознати премини на светско ниво биле они што воделе кон Индија. Такви се Хајберскиот Премин (1.027 м) во Пакистан и Латабандскиот Премин (2.499 м) источно од Кабул, заменет со автопат во 1960 кој го намалил времето на патување од Кабул до пакистанската граница од два дена на неколку часа.
Во Авганистан има и други поважни премини. Вахџирскиот Премин (4.923 м) почнува од Ваханскиот Коридор во Сјинџанг, Кина и води во покраината Гилгит-Балтистан во Пакистан. До Пакистан водат премините Барогил (3.798 м) и Качин (5.639 м), кој почнува од ваханското подрачје. Во позападните краишта, важни премини се: Шотогардан (3.720 м) кој ги поврзува покраините Логар и Пактија; Базарак (2.713 м), што води до градот Мазари Шариф; Хавак (4.370 м) во Панџширската Долина и Анџуман (3.858 м) на почетокот на долината кој претставува порта кон северот. Премините Хаџигак (2.713 м) и Унај (3.350 м) водат до источниот дел на областа Хазараџат и долината Бамјан. Премините на Паропамис во западниот дел се ниски, со просечнаа висина од 600 м. Најпознат од нив е Сабзак, помеѓу покраините Херат и Бадгис, поврзувајќи ги западниот и северозападниот дел на Авганистан.
Овие планински подрачја се пусти со многу ретки дрва и закржлавени грмушки. Во долината на Каукчех се среќаваат многу стари рудници на лапис лазули, а северно од Кабул, во долината на реката Панџшир и околината има доста наоди на смарагди.
Источен Хиндукуш
Источниот венец на Хиндукуш (познат и како Висок Хиндукуш) претежно се протега во северен Пакистан и покраините Нуристан и Бадахшан во Аvганистан. Во округот Читрал во Пакистан се наоѓаат врвите Тиричмир, Ношак и Истор-о-Нал, кои се највисоки планини на Хиндукуш. Венецот навлегува и во Гизар, Јасинската Долина и Ишкоман во северните подрачја на Пакистан.
Читрал се смета за највисок дел на Хиндукуш и ги опфаќа највисоките врвови, голем број на премини и огромни ледници. ледниците Чијантар, Курамбар и Терич се меѓу најголемите на Хиндукуш, а водата што се топи од нив ја образува реката Кунар, која потоа влегува во Авганистан и им се придружува на Башгал, Панџшер и потоа, многу помалата река Кабул.
Наводи
Библиографија
Бромоводород
Водород бромид — неорганско соединение со формулата HBr. Тоа е водород халид кој се состои од водород и бром. Безбоен гас, се раствора во вода, формирајќи хидробромна киселина, која е заситена на 68,85% HBr по маса на собна температура. Водните раствори кои се 47,6% HBr по маса формираат азеотропна смеса со постојано вриење на 124,3 °C. Врие помалку концентрирани раствори ослободува H2O додека не се постигне составот на смесата со постојано вриење.
Водород бромидот и неговиот воден раствор се најчесто користени реагенси за подготовка на бромидни соединенија.
Органска хемија
Водород бромидот и хидробромната киселина се важни реагенси во производството на органобромински соединенија. Во реакцијата на слободните радикали, HBr додава на алкените:
Добиените алкилбромиди се корисни средства за алкилирање, на пр. како прекурсори на деривати на масни амини. Поврзани додатоци на слободни радикали на алил хлорид и стирен даваат 1-бромо-3-хлоропропан и фенилетилбромид, соодветно.
Водород бромидот реагира со дихлорометан и дава бромохлорометан и дибромометан, последователно:
Овие реакции на метатеза ја илустрираат потрошувачката на посилната киселина (HBr) и ослободувањето на послабата киселина (HCl).
Алил бромид се подготвува со третирање на алил алкохол со HBr:
HBr се додава во алкините за да се добијат бромоалкени. Стереохемијата на овој тип на додавање обично е против :
Со трифенилфосфин, HBr дава трифенилфосфониум бромид, цврст „извор“ на HBr.
Неорганска хемија
Ванадиум (III) бромид и молибден (IV) бромид биле подготвени со третман на повисоките хлориди со HBr. Овие реакции се одвиваат преку редокс реакции:
Индустриска подготовка
Водород бромид (заедно со хидробромната киселина) се произведува со комбинирање на водород и бром на температури помеѓу 200 и 400 °C. Реакцијата обично се катализира со платина или азбест.
Лабораториска синтеза
HBr може да се подготви со дестилација на раствор на натриум бромид или калиум бромид со фосфорна киселина или сулфурна киселина :
Концентрираната сулфурна киселина е помалку ефикасна бидејќи го оксидира HBr до бром :
Киселината може да се подготви со:
Безводен водород бромид, исто така, може да се произведе во мал обем со термолиза на трифенилфосфониум бромид во рефлуксен ксилен.
Водород бромидот подготвен со горенаведените методи може да се контаминира со Br2, кој може да се отстрани со поминување на гасот низ раствор од фенол на собна температура во тетрахлорометан или друг соодветен растворувач (произведувајќи 2,4,6-трибромофенол и генерирајќи повеќе HBr во процесот) или преку бакарни вртења или бакарна газа на висока температура.
Безбедност
HBr е многу корозивен и иритирачки за вдишување.
Мирослав Краљевиќ
Мирослав Краљевиќ (, -, ) — хрватски модернистички сликар и вајар.
Животопис
Мирослав Краљевиќ е роден на 14 декември 1885 година во Госпиќ, во областа Лика. Неговото рано детство до средното образование (1888 до 1902) го поминал во Загреб, иако го завршил средното училиште во Госпиќ (1902-1904). Покаѓувајќи љубов кон поезијата и музиката, и се разбира цртањето.
Во1912 година, се вратил во Загреб, каде ја организирал својата прва самостојна изложба, која имала ретроспективен карактер. Тука изнајмил ателје, каде што продолжил да слика до декември 1913 година. Потоа отишол во санаториум во Берстовец на лекување од туберколоза. После два месеци, тој ја напушти болницата за да се врати во Загреб, каде што почина два дена подоцна, на 16 април 1913 година од туберкулоза.
Творештво
Мирослав Краљевиќ создавал во многу различни стилови, вклучително и импресионизам, поентилизам и експресионизам. Исто така, тој станал познат по своите цртежи на гротескни или еротски ликовикако и со неговите експресионистички за неговите скулптури. Работел во повеќе техники, користејќи ги во  сликањето и цртањето на портретите, фигурите, пејзажи, животни.Создавал и графички дела во дрворез како и скулптури во бронза, гипс, глина. .
Иако починал мошне млад, на 27 години, Краљевиќ оставил голем опус, создаден во скоро сите техники. Неговиот модернизам се одликува со оригиналност, изразита сензибилност, чувствителност, големо чувство за колористичка хармонија, композициска складност, силна линија и иновација во севкупниот израз. Тој е претставник не само на хрватската модерна туку и воопшто на средноевропскиот ликовен израз од тој период.
1772 во книжевноста
1772 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Социјалистичка Автономна Покраина Косово
Втора светска војна
По краткотрајната Априлска војна, Косово во 1941. е окупирано од Силите на Оската. Италија го окупирала Косово, како и деловите на Македонија и Грција која ги приклучила под Голема Албанија, која беше италијански протекторат.
Партизанското востание, под раководството на КПЈ, на Косово се развиваше побавно за разлика од другите краеви на Србија и Југославија, поради големите репресии, тешкиот живот под италијанската окупација, одведувањето во логори и принудна работа.
Цело време на војната албанските маси не сакаа да се активираат во народноослободителна организација, па во тие услови, поради непријателскиот став кон Југославија, фронтот против окупаторот на Косово беше лишен од масовна база, кој ги имал во другите делови од земјата. Дури во есента 1941. година се формира Главен штаб на НОВ и ПО на Косово и Метохија, Првиот албански НОП одред „Зејнел Ајдини“ и Шарпланинскиот НОП одред.
Од април 1943. на Косово се наоѓаше делегат на Врховниот штаб и Централниот комитет на КПЈ Светозар Вукомановиќ Темпо, при што е направен голем напредок во организирање на вооружена борба против окупаторот. Во ноември 1943. година е формирана Првата македонско-косовска бригада.
Иако војната била завршена во 1945. година, на просторот на Косово и во западна Македонија, сè до 1952. година, делувале групи од разбиените балисти (остатоци од албанските окупациски сили). Во борбата во Косово против нив учествувале единиците на ОЗНА и УДБА кои најчесто во поединечни борби ги разбиле остатоците од балистите, додека одреден број од нив се извлекол и сокрил во странство.
Косово во 60-тите и 70-тите
По завршувањето на војната, Косово и Метохија беше вратено во Југославија, и влегува во состав на Народна Република Србија. Автономната Косовско-Метохиска Област (АКМО) официјално е прогласена на 10 јули 1945. година, а данешните граници областа ги добила во 1959. година со проширување на север, кога делови од Општина Рашка беа додадени на областа како делови од општината Лепосавиќ (денешно Северно Косово).
Во април 1963. година, АКМО беше подигната на ниво на покраина, постанувајќи Аутономна Покрајина Косово и Метохија. Во ноември 1968. година името на покраината е променето во Социјалистичка Автономна Покраина Косово, каде името Метохија е одземено од називот. Меѓу 1974. и 1989. година, Косово и Метохија фактички имаше статус на федерална единица во СФРЈ, иако формално и понатаму беше дел од Србија.
Иако албанското национално малцинство имаше широк степен на автономија, доаѓаше до чести немири на Косово (како и во албанско населените подрачја во Македонија т.е Тетово), посебно во 1968 и 1981 година, кога започна и првото јавно изнесување на барањето Косово да стане република во склоп на СФРЈ, потоа и за независност на Косово, како и припојување кон Албанија.
Косово во СФРЈ
Автономната Покраина Косово и Метохија доби поголема автономија и провинциска влада во Србија и Југославија во текот на 70-тите, и името официјално беше променето во 1974 на Социјалистичка Автономна Покраина Косово (Метохија беше одземено поради тоа што не беше користено од страна на косовските Албанци, додека терминот Социјалистичка беше додаден поради социјалистичкиот идеал на тогашната СФРЈ, како дел од уставот на СФРЈ и СР Србија, каде САП Косово исто така доби и свој устав. Ова беше направено поради неколку причини: Србија беше најголема и најнаселена република во цела Југославија. За да ја смали, Тито на Војводина и Косово му даде претседателство и провинциска влада, како и седиште во федералниот парламент во Лигата на комунистите на Југославија, со право на вето на федерален степен, коешто беше еднакво на моќта на СР Србија. Ова создаде аномална ситуација, реткост во светската историја, каде што било која од провинциите на Србија би можела да стави вето во име на цела Србија, додека парламентот на Србија не можеше да влијае врз одлуките на покраинските парламенти. Ова резултираше централна Србија, која не беше политичка административна единица, да биде под делотворна контрола од страна на покраините.
Локално-доминираната албанска владејачка класа бараше признавање на Косово како паралелна република во Србија во федерацијата, и по смртта на Тито во 1980, барањата беа обновени. Во март 1981, албанските студенти протестираа барајќи независност на Косово. Последователно ситуацијата рапидно ескалираше во насилни протести низ цела покраина кои се пририја низ 6 големи косовски градови и вклучуваше околу 20,000 албански дисиденти. Југословенските власти строго ги казнуваа и ги задушуваа протестите. Емиграцијата на неалбанците се зголеми и етничките тензии се зголемија меѓу Албанците и неалбанците, со насилни внатрешни напади, посебно вперени кон Југословенските власти и претставници на власта.
Слободан Милошевиќ стана водач на Лигата на комунистите на Србија во 1986, и тогаш воспостави контрола врз Косово и Војводина. Ова можеше посебно да биде видено во протестите во 1987 во Косово, коешто беше конечен пресврт за мир меѓу Албанците и Југославија. На 28 јуни 1989, Милошевиќ појде на Газиместан, за прославата на 600 годишнината од познатата Битка на Косово. Познатиот говор на Газиместан, го забележа почетокот на неговата политичка доминантност, кој беше важен дел за кризата во Косово. Српскиот национализам исто така играше голема улога во Југословенските војни.
Во 1989, Милошевиќ ја одзеде автономијата на Косово, враќајќи го на пред 1974. статус Автономна покраина Косово и Метохија, којшто беше усвоен од Косовскиот парламент на 28 септември 1990.
1771 во книжевноста
1771 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Crux gemmata
Crux gemmata (латински за накитен крст) е облик на крст типичен за ранохристијанската и рано средновековната уметност, каде што крстот, или барем неговата предна страна, е главно украсен со накит. Во еден физички крст, наместо во насликаната слика на еден таков крст, задната страна често има врежани слики од Распетието на Исус или други прикази.
Примери во металопреработката се Крстот на Јустин II (6 век, во музеите на Ватикан), „трошливиот крст“ во Стафордшајрското депо (8 век), Крстот на Лотар (10 век, ризницата на Ахенската катедрала), иберскиот Крст на ангелите и Победничкиот крст и Крстот на Конг (1120-тите?, Национален музеј на Ирска).
Елуански јазик
Елуанскиот е австронезиски јазик, дел од подгрупата на мануски јазици од групата на адмиралитетски јазици. Јазикот се зборува на Манускиот Остров во Папуа Нова Гвинеја.
Хетеротроф
Хетеротроф (од ἕτερος „друг“ и  „исхрана“) ― организам кој не може да произведува сопствена храна, наместо да ја зема исхраната од други извори на органски јаглерод, главно растителна или животинска материја. Во синџирот на исхрана, хетеротрофите се првостепени, второстепени и третостепени потрошувачи, но не и производители. Живите организми кои се хетеротрофни ги вклучуваат сите животни и габи, некои бактерии и протисти, и многу паразитски растенија. Поимот хетеротроф се појавил во микробиологијата во 1946 година како дел од класификацијата на микроорганизми врз основа на нивниот вид на исхрана. Поимот сега се користи во многу области, како што е екологијата во опишувањето на синџирот на исхрана.
Хетеротрофите може да се поделат според нивниот извор на енергија. Ако хетеротрофот користи хемиска енергија, тој е хемохетеротроф (на пример, луѓе и печурки). Ако користи светлина за енергија, тогаш тоа е фотохетеротроф (на пр. зелени несулфурни бактерии).
Хетеротрофите претставуваат еден од двата механизми на исхрана (трофични нивоа), другиот се автотрофи (авто = себе, троф = исхрана). Автотрофите користат енергија од сончева светлина (фотоавтотрофи) или оксидација на неоргански соединенија (литоавтотрофи) за да го претворат неорганскиот јаглерод диоксид во органски јаглеродни соединенија и енергија за да го одржат својот живот. Споредувајќи ги двете во основни термини, хетеротрофите (како што се животните) јадат или автотрофи (како што се растенијата) или други хетеротрофи, или и двете.
Детритивори се хетеротрофи кои добиваат хранливи материи со конзумирање на детрит (распаѓање на растителни и животински делови, како и измет). Сапротрофите (исто така наречени лизотрофи) се хемохетеротрофи кои користат вонклеточно варење во обработката на распадната органска материја. Дејството најчесто се олеснува преку активен пренос на таквите материјали преку ендоцитоза во внатрешниот мицелиум и неговите составни хифи.
Видови
Хетеротрофите можат да бидат органотрофи или литотрофи. Органотрофите ги користат редуцираните јаглеродни соединенија како извори на електрони, како што се јаглехидратите, мастите и белковините од растенијата и животните. Од друга страна, литохетеротрофите користат неоргански соединенија, како што се амониум, нитрит или сулфур, за да добијат електрони. Друг начин за класификација на различни хетеротрофи е со нивно доделување како хемотрофи или фототрофи. Фототрофите ја користат светлината за да добијат енергија и да ги спроведат метаболичките процеси, додека хемотрофите ја користат енергијата добиена со оксидација на хемикалии од нивната околина.
Фотоорганохетеротрофите, како што се Rhodospirillaceae и виолетовите несулфурни бактерии синтетизираат органски соединенија користејќи сончева светлина заедно со оксидација на органски материи. Тие користат органски соединенија за изградба на структури. Тие не го поправаат јаглерод диоксидот и очигледно го немаат Калвиновиот циклус. Хемолитохетеротрофните како Oceanithermus profundus добиваат енергија од оксидација на неоргански соединенија, вклучувајќи сулфурводород, елементарен сулфур, тиосулфат и молекуларен водород. Миксотрофите (или факултативниот хемолитотроф) може да користат или јаглерод диоксид или органски јаглерод како извор на јаглерод, што значи дека миксотрофите имаат способност да користат и хетеротрофни и автотрофни методи. Иако миксотрофите имаат способност да растат и во хетеротрофни и во автотрофни услови, C. vulgaris имаат поголема продуктивност на биомаса и липиди кога растат во хетеротрофни во споредба со автотрофни услови.
Хетеротрофите, со конзумирање на редуцирани јаглеродни соединенија, можат да ја искористат целата енергија што ја добиваат од храната за раст и размножување, за разлика од автотрофите, кои мора да користат дел од својата енергија за врзување на јаглеродот. И хетеротрофите и автотрофите обично зависат од метаболичките активности на другите организми за хранливи материи, освен јаглерод, вклучувајќи азот, фосфор и сулфур, и може да умрат од недостаток на храна што ги снабдува овие хранливи материи. Ова не се однесува само на животните и габите, туку и на бактериите.
Потекло и диверзификација
Хипотезата за хемиското потекло на животот наведува дека животот потекнува од пребиотичка супа со хетеротрофи. Резимето на оваа теорија е како што следува: раната Земја имала силно редуцирачка атмосфера и извори на енергија како што е електричната енергија во облик на молња, што резултирало со реакции кои образувале едноставни органски соединенија, кои понатаму реагирале за да образуваат посложени соединенија и на крајот резултирале со живот. Алтернативните теории за автотрофно потекло на животот се во спротивност со оваа теорија.
Доказите се зголемиле за да ја поддржат оваа теорија во 1953 година, кога Стенли Милер спровел опит во кој додал гасови за кои се сметал дека се присутни на раната Земја - вода (H2O), метан (CH4), амонијак (NH 3 ) и водород (H 2 )-- во колба и ги стимулирал со електрична енергија што личи на молња присутна на раната Земја. Опитот резултирал со откритие дека раните услови на Земјата го поддржуваат производството на аминокиселини, со неодамнешните повторни анализи на податоците кои признаваат дека се произведени над 40 различни аминокиселини, вклучително и неколку кои моментално не се користат преку живот. Овој опит го најавил почетокот на полето на синтетичката пробиотска хемија, а сега е познат како Милер-Јуриов опит.
На раната Земја, океаните и плитките води биле богати со органски молекули кои можеле да ги користат примитивните хетеротрофи. Овој метод на добивање енергија бил енергетски поволен сè додека органскиот јаглерод не станал поредок од неорганскиот, обезбедувајќи потенцијален еволутивен притисок да стане автотрофен. Следејќи ја еволуцијата на автотрофите, хетеротрофите можеа да ги користат како извор на храна наместо да се потпираат на ограничените хранливи материи кои се наоѓаат во нивната околина. На крајот, автотрофните и хетеротрофните клетки биле проголтани од овие рани хетеротрофи и образувале симбиотска врска. Се претпоставува дека ендосимбиозата на автотрофните клетки еволуирала во хлоропластите додека ендосимбиозата на помалите хетеротрофи се развила во митохондриите, овозможувајќи диференцијација на ткивата и развој во повеќеклеточна. Овој напредок овозможил понатамошна диверзификација на хетеротрофите. Денес, многу хетеротрофи и автотрофи, исто така, користат меѓусебни односи кои ги обезбедуваат потребните ресурси за двата организми. Еден пример за ова е заемниот однос помеѓу коралите и алгите, каде што првата обезбедува заштита и неопходни соединенија за фотосинтеза, додека втората обезбедува кислород.
Хетеротрофите моментално се наоѓаат во секоја група на животот: бактерии, археи и еукариоти. Бактериите на доменот вклучуваат разновидна метаболичка активност, вклучувајќи фотохетеротрофи, хемохетеротрофи, органотрофи и хетеролитотрофи. Во рамките на групата еукариоти, царствата габи и животни се целосно хетеротрофни, иако повеќето габи примаат хранливи материи преку нивната околина. Повеќето организми во царството протисти се хетеротрофни додека царството растенија е речиси целосно автотрофно, освен мико-хетеротрофните растенија. И на крај, групата археи неизмерно варира во метаболичките функции и содржи многу методи на хетеротрофија.
Екологија
Многу хетеротрофи се хемоорганохетеротрофи кои користат органски јаглерод (на пр. гликоза) како извор на јаглерод, и органски хемикалии (на пр. јаглехидрати, липиди, белковини) како нивни извори на електрони. Хетеротрофите функционираат како потрошувачи во синџирот на исхрана: тие ги добиваат овие хранливи материи од сапротрофни, паразитски или холозоични хранливи материи. Тие ги разградуваат сложените органски соединенија (на пример, јаглехидрати, масти и белковини) произведени од автотрофите во поедноставни соединенија (на пример, јаглехидрати во гликоза, мастите во масни киселини и глицерол и белковините во аминокиселини). Тие ја ослободуваат хемиската енергија на молекулите на хранливи материи со оксидирање на атоми на јаглерод и водород од јаглехидрати, липиди и белковини до јаглерод диоксид и вода, соодветно.
Тие можат да ги катаболизираат органските соединенија со дишење, ферментација или и двете. Ферментирачките хетеротрофи се или факултативни или задолжителни анаероби кои вршат ферментација во средини со ниска содржина на кислород, во кои производството на АТП вообичаено се поврзува со фосфорилација на ниво на подлогата и производство на крајни производи (на пр. алкохол, CO2, сулфид). Овие производи потоа можат да послужат како супстрати за други бактерии во анаеробното дигестирање и да се претворат во CO2 и CH4, што е важен чекор за јаглеродниот циклус за отстранување на органските производи од ферментација од анаеробните средини. Хетеротрофите можат да подлежат на дишење, при што производството на АТП е поврзано со оксидативна фосфорилација. Ова води до ослободување на оксидиран јаглероден отпад како што е CO2 и намален отпад како H2O, H2S или N2O во атмосферата. Дишењето и ферментацијата на хетеротрофните микроби се одговорни за голем дел од ослободувањето на CO2 во атмосферата, што го прави достапен за автотрофите како извор на хранливи материи и за растенијата како супстрат за синтеза на целулоза.
Дишењето кај хетеротрофите често е придружено со минерализација, дејство на претворање на органските соединенија во неоргански облици. Кога органскиот извор на хранливи материи земен од хетеротрофот содржи есенцијални елементи како што се N, S, P, покрај C, H и O, тие често се отстрануваат прво за да се продолжи со оксидација на органската хранлива материја и производство на АТП преку дишење. S и N во изворот на органски јаглерод се преобразуваат во H2S и NH4+ преку десулфурилација и деаминација, соодветно. Хетеротрофите овозможуваат и дефосфорилација како дел од распаѓањето. Претворањето на N и S од органски облик во неоргански облик е критичен дел од циклусот на азот и сулфур. H2S создаден од десулфурилација дополнително се оксидира со литотрофи и фототрофи додека NH4+ создаден од деаминација дополнително се оксидира од литотрофи до облиците достапни за растенијата. Способноста на хетеротрофите да ги минерализираат есенцијалните елементи е од клучно значење за опстанокот на растенијата.
1770 во книжевноста
1770 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Хетеротроф
Екологија
Животните се класифицирани како хетеротрофи со голтање, габите се класифицирани како хетеротрофи преку впивање.
Мухтерем Нур
Мухтерем Нур (Muhterem Nur), родена Ајсел Мухтерем Киса (Aysel Muhterem Kısa), (, -2020) – турска филмска глумица и поп-пејачка.
Животопис
Мухтерем Нур е родена на 31 декември 1932 година во Битола. Нејзината шеснаесетгодишна мајка починала при нејзиното породување, а својот татко никогаш не го запознала. Ја одгледала нејзината тетка по мајка.
Како дете, со нејзиното семејство се отселила во Турција и се населиле во Текирдаг, северозападна Турција. Подоцна, во 1942 година, заради финансиски проблеми, нејзиното семејство се преселило во Истанбул, во населбата Ејуп.
Детството го поминала во Ејуп, каде што завршила основно образование. По завршување на училиштето почнала да работи во фабрика. Потоа, случајно, се запознала со Сузан Јакар Руткај која ѝ помогнала да влезе на филм.
Во 1961 година, Мухтерем со омажила за Ишин Каан (1937-1992), новинар и глумец. Двојката се развела во 1963 година.
Во 1982 година, се сретнала со Мислим Гирсез (1953-2013), талентиран пејач на народна музика, за време на концертна турнеја во Малатаја. Се скарале веќе првата вечер, но тоа и бил почеток на вечна длабока љубов. После четири години се венчале на 5 мај 1986 година. Нејзиниот маж починал на 3 март 2013 година после операцијата на срце во ноември 2012 година.
Кариера
Мухтерем Нур дебитирала на филм како статист во 1951 година во филмот „Јилдизијар Ревиси“ (Ревија на ѕвездите). Продолжила да статира во филмови при што заработувала пет пати повеќе отколку во фабриката. Одиграла повеќе од 20 улоги како статист пред да добие улога во филмот „Уч аркадаш“ (Тројца пријатели) во 1958 година, во кој играла улога на слепа девојка. Благодарение на бебешкото лице и наивната глума, се вкоренила во срцата на кинољубителите и многу брзо се искачила на скалите на популарноста.
И покрај брзиот подем во главна глумица и многуте филмови што ги снимила, Мухтерем Нур имала проблеми да продолжи со филмот во периодот од 1965 до 1967 година кога имало промена на ерата на филмските теми. Од 1965 година повремено танцувала, а од 1967 година почнала да пее. Во 1967 година била затворена заради неплатени сметки, а самата изјавила дека во 1972 година толку осиромашила што не можела да купи ни симит.
Мухтерем Нур се вратила на филмската сцена и редовно снимала до 2002 година. Се смета за прва вистинска ѕвезда на турскиот филм и една од најважните женски фигури на турската кинематографија.
Мала Мечка (соѕвездие)
Мала Мечка — соѕвездие на северното небо. Неговото латинско име Ursa Minor име значи 'малечка мечка', спротивно на Голема Мечка. Мала Мечка е забележливо соѕвездие бидејќи е на северниот небесен пол, иако ова ќе се смени после неколку века поради прецесијата на рамнодениците.
Најсјајна ѕвезда во соѕвездието е Северница, која традиционално се користи како одредница во морепловството. Главнината од соѕвездието, сочинета од седум ѕвезди, се нарекува Мала Кола, аналогно на астеризмот Голема Кола во соѕвездието Голема Мечка.
Никарагва на Олимписките игри
Никарагва  првпат настапилa на Олимписките игри во 1968 година и учествувала на сите натпреварувања освен на Олимписките игри во 1988 година.
Никарагва на Зимските олимписките игри никогаш не учествувала. Спортистите на Олимписките игри немаат освоено ниту еден медал.
Националниот олимписки комитет на Никарагва бил основан во 1959 година и бил признаен во истата година.
1769 во книжевноста
1769 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Ерески јазик
Ерескиот е австронезиски јазик, дел од подгрупата на мануски јазици од групата на адмиралитетски јазици. Јазикот се зборува на Манускиот Остров во Папуа Нова Гвинеја од околу 1000 жители.
NGC 3385
NGC 3385 — леќеста галаксија во соѕвездието Секстант, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3385 се споменува и како UGC 5908, MCG 1-28-9, CGCG 38-15, NPM1G +05.0270.
Откривање
Објектот е откриен на 15 март 1830 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3385 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,8 m/лм2. NGC 3385 има привидни димензии од 1,5' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 97°.
Други поделби
Проучување на NGC 3385 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 32285. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 235; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 257. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 722.
Користена литература
Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238)
NGC 1491
NGC 1491 — оддавна маглина во соѕвездието Персеј, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1491 се споменува и како LBN 704.
Откривање
Телото е откриено на 28 декември 1790 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1491 е од видот EN. NGC 1491 има привидни димензии од 25' х 25'.
Други поделби
Проучување на NGC 1491 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 39; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3339. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1253.
Фран Лотка
Фран Лотка (, -, ) — чешки неоромантичарски композитор.
Фран Лотка бил чешки композитор кој живеил во Загреб. Тој компонирал во неоромантичен стил, честопати заснован на хрватски фолклор. Најголеми успеси тој постигнал со балетите „Ѓаволот на село“ и „Балада за една средновековна љубов“. Пишувал и музички учебници.
Животопис
Тој дошол во Загреб во 1909 година и станал пкорепетитор и прв корниста во операта. Подоцна станал учител на музичката школа на Хрватскиот музички институт.
Како учител по хармонија, тој ги едуцираше скоро сите хрватски современи композитори. Фран Лотка создава дела по форма, едноставни и транспарентни, ритмички богати и полни со одлични контрастни звуци. Неговите мелодии се потпираат на хрватскиот фолклор, беспрекорно оркестрирани.
Творештво
Тој компонирал оркестарски, камерни и дела пијано како и сценски дела: операта „Минка и морето“, балетите „Ѓаволот во селото“ и „Баладата за средновековната љубов“, како хорски и соло и песни. Денес средното музичко училиште во Сисак го носи неговото име. Исто така познат е и како композитор на филмска музика. поистакнати се музичките илустрации за филмовите „Ќе живее овој народ“ и „Господар на своето тело“.
1768 во книжевноста
1768 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Орган
Во биологијата, орган претставува анатомско и функционално обединување на две или повеќе ткива, при што едно од ткивата има главна улога. На пример, во мускулите, главно ткиво е мускулното ткиво, но има и други, споредни ткива: нервно, крвно ткиво итн.
Орган е збир од повеќе ткива кои вршат одредена функција.
Органи и нивни функции
Срце - орган за крвоток кој е изграден од мускулно, епително, нервно, крвно и жилно ткиво. Желудник е изграден од мускулно, слузокожа, нервно и крвно ткиво. Желудникот има улога да ја вари храната. Бубрегот е изграден од епително, крвно, сврзно и нервно ткиво. Бубрегот има улога да ги исфрла водата и штетните материи од организмот. Мускулите се изградени од мускулно, сврзно, крвно и нервно ткиво и имаат улога во движењето.
Вегетативни органи
Вегетативни органи се:корен,листот и стеблото
Болнишки крст
Болнишкиот крст (ბოლნისის ჯვარი ) е симбол на крст, земен од украс од 5 век во црквата Болниси Сиони, што дошло да се користи како национален симбол на Грузија.
Тој е варијанта на Стапалниот крстот (Cross pattée) познат во христијанската симболика на доцната антика и раниот средновековен период. Истиот симбол довел до вкрстени варијанти користени за време на крстоносните војни, Малтешкиот крст на витешките болничари и (преку Ерусалимскиот крст и Црниот крст на тевтонскиот ред) Железниот крст што го користела германската војска.
Четирите мали крстови што се користат во грузиското знаме се официјално опишани како болнур-кацхури (ბოლნურ-კაცხური) иако тие се само малку со стапалната варијанта.
Ил Реденторе
Црквата на Светиот Откупител  (италијански: Chiesa del Santissimo Redentore), позната ѝ како Ил Реденторе, е црква која се наоѓа во Венеција, Италија. Оваа римокатоличка црква била изградена во текот на 16 век и се наоѓа во реонот на Дорсодуро, една од четирите во реонот на италијанскиот град Венеција.
Христијанскиот храм бил дизајниран од страна на познатиот архитект Андреја Паладио, и истата била изградена во знак на благодарност што Бог го помилувал градот од големата епидемија шуга, која владеела претходно. Земјата била завладеана од епидемија, во периодот од 1575-1576 година, кога починале 46.000 луѓе.
Црквата содржи бројни уметнички дела вклучувајќи ги и оние Паоло Веронезе и Тинторето.
NGC 5859
NGC 5859 — спирална галаксија во соѕвездието Воловар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5859 се споменува и како UGC 9728, MCG 3-39-5, CGCG 106-7, KCPG 455B, IRAS 15052+1946.
Откривање
Објектот е откриен на 27 април 1788 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5859 е од видот SBbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 5859 има привидни димензии од 3' х 0,8'.