cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Национален парк Башкирија
Историја
Во 20 век, регијата Башкортостан, меѓу реката Волга и планината Урал, станала најголемата индустриска република во Русија. Но, сепак, и покрај брзиот развој на индустриските зони, Националниот парк Башкирија останал сочуван.
Денес, овој парк е омилена рекреативна регија за планинарење, сплаварење и истражување. Во блискиот град Мелеуз, како и во близината на паркот, има бројни туристички објекти.
Космос-615
Космос-615 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 13 декември 1973 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 400 килограми. Космос-615 бил сателит наменет за воено и научно истражување.
Јусуф Иса Халим
Јусуф Иса Халим  ( Yusuf Isa Halim) - (исто така преведено на романски како "'" Јусуф Иса Халим ""; ) (1894–1982) ббил од  Добруџа, Татарски поет, учител и лингвист познат по авторството на првиот романски - турски речник. .
Јусуф Иса е роден во 1894 година во Билбил, денес официјално познат како Циоцарлиа, село Ногаи сместено во селото Татар западно од Мангалија, во Добрџа.
Дипломирал во 1915 година на Медреси од Меџидије / Медџидија и работел како учител во Малшува / Абруд, Каварна, Пазарџик, Богаз-Кој (Цернавода).
Во 1930 година тој го објави во Пазарџик, сега Добрич во Бугарија, првиот романски - турски речник.
Марина Дорија
Марина Риколфи-Дорија (родена на 12 февруари 1935 година) е швајцарска поранешна скијачка на вода. Таа се натпреварувала три пати на Светското првенство во скијање на вода, освојувајќи златни медали во 1955 година и во 1957 година. Таа ја освоила севкупната титула на Европското првенство во скијање на вода последователно од 1953 до 1956 година и освоила пет швајцарски национални титули. Таа била примена во Куќата на славните на Меѓународната скијачка федерација на вода во 1991 година.
Таа е сопругата на Виторио Емануеле ди Савоја, кој бил син на последниот крал и кралица на Италија, Умберто II и Марија Хозе. Тие имаат еден син, Емануеле Филиберто ди Савоја.
Кариера
Риколфи-Дорија е родена во Женева на 12 февруари 1935 година; нејзините родители биле Ајрис Бенвенути и Рене Риколфи-Дорија, швајцарски олимписки спортист. Во 1955 година таа станала изведувач на скијање на вода во Сајпрес Гарденс, во Флорида во Соединетите Држави. Таа се натпреваруваше три пати на Светското првенство во скијање на вода, во 1953 година, во 1955 година и во 1957 година. Во 1955 година го освоила златниот медал на Трикс, а во 1957 година го освоила златото во правење трикови, со што станала генерален женски светски шампион. Таа ја освојувала севкупната титула на Европските првенства секоја година од 1953 до 1956 година и освои пет или повеќе вкупно швајцарски национални титули. Во 1991 година, Риколфи-Дорија била вклучена во Куќата на славните на Меѓународната федерација за скијање на вода, како „најдобрата жена скијачка од Европа во првата деценија од меѓународните натпревари“. Таа продолжила да се натпреварува до 1960 година.
Брак
Риколфи-Дорија го запознала Виторио Емануеле ди Савоја во 1960 година во Сосиете Наутик де Женев, каде и двајцата скијале на вода. Тие се венчале во Римокатоличка црква во Техеран, Иран, есента 1971 година. Нивната венчавка била објавена за време на прославата на 2500 години на Персиската Империја во Персеполис. Тие имаат еден син, Емануеле Филиберто ди Савоја.
Свердрупова рамнотежа
Свердрупова рамнотежа или Свердрупова релација — теоретска врска помеѓу стресот од ветерот што се врши на површината на отворениот океан и вертикално интегрираниот меридијален (север-југ) пренос на океанската вода.
Историја
Настрана од осцилаторните движења поврзани со плимниот тек, постојат две основни причини за проток од големи размери во океанот: (1) термохалински процеси, кои предизвикуваат движење со воведување промени на површината во температурата и соленоста, а со тоа и во густината на морската вода, и (2) принудување на ветер. Во 1940-тите, кога Харалд Свердруп размислувал за пресметување на бруто одликите на океанската циркулација, тој избрал да ја земе предвид исклучиво компонентата на стресот од ветерот на присилувањето. Како што вели во својот труд од 1947 година, во кој ја претставил врската Свердруп, ова е веројатно поважното од двете. Откако ја направил претпоставката дека дисипацијата на триење е занемарлива, Свердруп го добил едноставниот резултат дека меридијалниот транспорт на маса (транспортот на Свердруп) е пропорционален на свиткувањето на напрегањето на ветерот. Ова е познато како релација Свердруп;
Тука,
Физичко толкување
Свердруповиот баланс може да се смета како конзистентен однос за протокот во кој доминира ротацијата на Земјата. Таквиот проток ќе се одликува со слаби стапки на центрифугирање во споредба со оние на земјата. Секоја парцела во мирување во однос на површината на земјата мора да одговара на вртењето на земјата под неа. Гледајќи надолу кон земјата кон северниот пол, ова вртење е во насока спротивно од стрелките на часовникот, што се дефинира како позитивна ротација или вител. На јужниот пол е во насока на стрелките на часовникот, што одговара на негативна ротација. Така, за да се премести парцела течност од југ кон север без да се предизвика таа да се врти, неопходно е да се додаде доволна (позитивна) ротација за да се одржува усогласена со ротацијата на земјата под неа. Левата страна на Свердруповата равенка го претставува движењето потребно за да се одржи ова совпаѓање помеѓу апсолутната виртичност на водениот столб и планетарната вртлошка, додека десната ја претставува применетата сила на ветрот.
Изведување
Релацијата Свердруп може да се изведе од линеаризираната баротропна равенка на виртичност за стабилно движење:
Тука v_g е геострофичната внатрешна y-компонента (на север) и w е z-компонента (нагоре) на брзината на водата. Со зборови, оваа равенка вели дека кога вертикалниот воден столб се згмечува, тој се движи кон Екваторот; како што се растегнува, се движи кон полот. Претпоставувајќи, како и Свердруп, дека постои ниво под кое движењето престанува, равенката на витлите може да се интегрира од ова ниво до основата на површинскиот слој Екман за да се добие:
каде \rho е густина на морската вода, V_g е геострофичниот меридијален масовен пренос и w_E е вертикалната брзина во основата на Екмановиот слој.
што, кога ќе се комбинира со претходната равенка и ќе се додаде транспортот на Екман, се добива релацијата Свердруп.
Понатамошно развивање
Во 1948 година, Хенри Стомел предложил циркулација за целата длабочина на океанот почнувајќи со истите равенки како Свердруп, но додавајќи триење на дното, и покажал дека варијацијата на параметарот Кориолис со географската ширина резултира со тесна западна гранична струја во океанските басени. Волтер Манк во 1950 година ги комбинирал резултатите од Росби (вискозност на виртуелни обвивки), Свердруп (горниот океански ветрот) и Стомел (проток на струја на западната граница) и предложил целосно решение за циркулацијата на океанот.
Симона Тасева
Симона Тасева (р. ) — македонска фудбалерка, која игра како дефанзивец за прволигашкиот клуб ЖФК Истатов. Била членка на женската репрезентација на Македонија.
Хава Мустафа
Хава Мустафа (р. ) — македонска фудбалерка, која игра како напаѓач за прволигашкиот клуб ЖФК Шкендија и женската репрезентација на Македонија.
Европско првенство во одбојка за жени 2023 година
Европското првенство во одбојка за жени во 2023 година ќе биде 33-то издание на Европско Првенство Во Одбојка За Жени организирано од страна на владејачкото тело за одбојката на Европа, ЦЕВ. Женскиот Евроволеј ќе се одржи трет пат по ред во четири земји: Белгија, Италија, Германија и Естонија.
Сува Гора
Сува Гора — стара грамадна планина во северозападниот дел на Македонија. Во нејзините подножја се Полошката Котлина од западната страна и долината на реката Треска од источната страна. Иако е релативно висока, таа сѐ уште нема развиен зимски туризам.
Особености
Планината претставува типичен хорст издигнат помеѓу Полошката Котлина на запад, кањонската клисура на реката Треска на исток, на север се протега до Илин Гроб, а оттаму продолжува во планината Осој, чии клонови се спуштаат во полите на Сува Река и Тетовска Суводолица. Планината со неотектонските движења е зафатена со рамномерно издигање на целата површина. Нејзиното било претставува пространо, широка и разбиена карстна висорамнина на височина од 1.600 м, која кон југ од највисокиот врв Дупен Камен (1.857 м) стрмно се спушта во селото Корито. Се протега во правец запад-југ-ззапад-север-североисток. Морфопластиката на Сува Гора овозможила да се одликува со значителна површина од 1.000 до 1.500 м (40 км2). Бидејќи е изградена од варовници, развиени се сите површински карстни облици, меѓу кои преовладуваат вртачите, а се среќаваат и неколку мали карстни полиња.
Чедо Камџијаш
Чедо Камџијаш ( во -  ) - македонски театарски, филмски и телевизиски глумец. Дипломира на факултетот за Драмски уметности во Скопје, на отсекот за Актерска игра во 1952 година. Од 1952 година до 1991 година работи во Македонски народен театар - Скопје.
Надворешни врски
Биографија на Чедо Камџијаш — Македонски народен театар
Лалвери
Лалвери е врв на планинскиот венец Голем Кавказ во регионот Сванети во Грузија во непосредна близина на грузиско-руската граница. Висината на планината е 4.350 метри надморска височина. Најпристапната патека за искачување до врвот Лалвери е преку ледникот Цанери.
Сан Лоренцело
Сан Лоренцело — општина во покраината Беневенто од регионот Кампанија, Италија.
NGC 2322
NGC 2322 — спирална галаксија во соѕвездието Рис, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2322 се споменува и како UGC 3662, MCG 8-13-54, CGCG 234-50.
Откривање
Објектот е откриен на 28 декември 1790 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2322 е од видот SBa. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,7 m/лм2. NGC 2322 има привидни димензии од 1,1' х 0,4'.
Други поделби
Проучување на NGC 2322 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 20142. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 42; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3399. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 692.
Цариград
Цариград (Цѣсарьградъ, црковнословенски: Царьгра̀дъ) или Константинопол (Κωνσταντινούπολις - „Константиновград“) — престолнина на Римското Царство (330-395), Византија (Источно Римско Царство) (395-1204 и 1261-1453), Латинското (1204-1261) и Османлиското царство (1453-1922). Официјално, од 1930 година, градот станал престолнина на новата Турска држава под името Истанбул. Градот бил основан од страна на римскиот цар Константин I Велики кој барал нова престолнина. Во неговата изградба учествувале над милион робови. Биле изградени големи и високи ѕидини кои придонесувале внатрешноста на градот да биде скоро недопирлива. Во продолжение на неколку векови, тој бил најголемиот град по жители со население од 12 000 000 жители.
До Селото (Бело Поле)
До Селото — археолошко наоѓалиште во прилепското село Бело Поле. Претставува населба од римско време. Се наоѓа помеѓу селото и селската црква „Св. Никола“ во подножјето на ридот Манастириште, каде се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и градежен материјал.
Цариград
306–337
Во текот на III век, Римското Царство било опфатено со голема криза. Во тогашни услови, старата престолнина Рим немала услови да опстојува како таква во такви услови. Царот Диоклецијан тоа многу добро го разбрал, и затоа во негово време тој со своето царство раководел од Никомидија во Мала Азија. Неговиот наследник, Константин I Велики бил прв цар кој барал простор за изградба на новата престолнина. Според него, таа требало да се изгради на Босфорот, на местото каде се наоѓал античкиот грчки град Византион. Ова било местото кое Европа ја делел од Азија. Изградбата на новата престолнина започнала во 324 година. Лично Константин бил оној кој го направил планот на градските ѕидини. По само шест години, на 11 мај 330 година бил официјално основан градот под името Цариград или во превод градот на Константин. Од тогаш, тој исто така бил нарекуван и Нов Рим. Подоцна, градот од страна на Словените бил наречен Цариград.
Константин во голема мера го проширил градот и го поделил на 14 реони, започнувајќи со изградба на објекти какви доликувале на една царска престолнина. Сепак, новата престолнина за да наликува на еден нов Рим требало да поминат долги години. Во престолнината немало претори, трибуни или квестори. Исто така во градот не постоеле никакви административни објекти. Новата програма за изградба на градот била спроведена со голема брзина. Голем број на столбови, порти, статуи биле пренесени од различни делови на царството во градот. Едни од најголемите римски и грчки архитекти и уметници се преселиле во новиот град.
Поради добрата стратегиска и географска положба на градот, Цариград станал огромен град за тоа време, скоро половина милион жители. Тој бил изграден во римски дух и традиција. За разлика од стариот Рим, новиот Рим бил не само римски туку и христијански. Во него биле изградени големи дворци, амфитеатри, аквадукти и христијански храмови.
Еден од првите плоштади кои биле изградени од Константин бил Августајон. Новата сенаторска палата била сместена во една базилика на источниот дел од градот. На јужниот дел била изградена императорската палата, со величествена порта на влезот а веднаш до неа се наоѓала палатата Дафне. Во близина на овој комплекс се наоѓал хиподромот кој имал капацитет за околу 100.000 гледачи. Други градби од тоа време биле бањата Зевксипиј и споменикот Милион
Од плоштадот Августајон водела една голема улица која се викала Месе. Овој комплекс се наоѓал на првиот рид од градот. По спуштањето кон Вториот рид од градот, патот водел кон Форумот на Константин, каде се наоѓала Втората сенаторска палата и висок столб на Константин. Од таму се доаѓало до Седмиот рид на градот, преку Златната порта.
Во средниот век, градот бил нарекуван и Втор Рим. Византија никогаш не се помирила со улогата како папата во царството. Ова довело и до Големиот раскол од 1054 гофина, кога Халкидонското христијанство било поделено на католицизам и православие.
395–527
Важноста на Цариград постепено започнала да се зголемува во царството. По Битката кај Адријанопол во 378 година, римската војска доживеала голем пораз од Визиготите. Преку оваа битка царот започнал да размислува за изградба на нови ѕидини. Така во времето на Теодосиј II во 413 година ѕидините биле изградени. Во тоа време бил основан и Цариградскиот универзитет. Во следните години започнало уништувањето на Западното Римско Царство. Неговите цареви се повлекле во Равена, а Цариград по падот на Рим станал најголем град во царството и светот. Големите богатства од источните земји и западна Азија биле донесени во градот.
527–565
Царот Јустинијан I (527-565) во историјата ќе остане познат по своите услеси во војните, неговите големи реформи во царството и големиот број на градби.
Во текот на овој период големо значање започнал да има хиподромот во градот, каде се одржувале трки на коњи. Овде за првпат биле објавувани и новите цареви. По бунтот Ника, започнала да се гради најголемата црква во тоа време, Аја Софија.
Во текот на владеењето на Јустинијан, населението на градот било околу 500,000.
Четврта крстоносна војна
Во почетокот на XIII век, односно во 1204 година, Цариград бил завладеан од страна на крстоносците во т.н. Четврта крстоносна војна. Самиот поход бил насочен наместо кон исламскиот свет на Блискиот Исток, туку кон Цариград. Како една од приќините за напаѓање на градот од страна на крстоносците била нивната финансиска зависност од Венеција, чии флоти требало да бидат транспортирани до бреговите на Светат земја. Поради недостаток на финансиски средства, крстоносците биле принудени од страна на Енрико Дандоло за напад кон градот, претходно зазимајќи го Задар.
По преземањето на градот, бил ставен на еден начин крај на Византија. Од нејзините територии биле создадени три царства: Никејско Царство, Трапезунтско Царство и Епирско Деспотство. Во времето на Латинското Царство, Цариград бил изложен на постојано ограбување од страна на крстоносците. Голем број на реликвии, мошти на светци и предмети од религиозно значење биле пренесени на запад во Европа.
Долго време, градот постоел само како град-држава, кој бил опколен од Отоманското Царство.
Под османлиска власт
Војската која го бранела Цариград била мала. Имала околу 7000 луѓе под оружје од кои околу 2000 биле странци. Во моментот кога опсадата започнала, заедно со бегалците од околината, популацијата изнесувала околу 50.000 луѓе. Градот бил утврден со веројатно најсилните ѕидини кои било кога биле направени во историјата (5,5 км на копно; 7 км ѕидини од страната на Златниот рог и 7,5 км од страната на Мраморното море). Во времето на владеењето на Јован VIII Палеолог ѕидините биле поправени и се наоѓале во задоволително добра состојба. Ова им давало на надеж на бранителите на градот дека ќе можат да издржат додека пристигне помошта од Запад. . Исто така, бранителите биле и добро опремени. Тие поседувале флота од 26 брода (5 од Џенова, 5 од Венеција, 3 од Крит кој во тоа време и припаѓал на Венеција, 1 од Анкона, 1 од Арагон, 1 од Франција и уште десетина византиски бродови. Се проценува дека Османлиите имале околу 80.000 војници од кои околу 5000 јаничари. Српскиот вазал Ѓураѓ Бранковиќ обезбедил 1500 коњаници како дел од своите обврски кон султанот. Други извори од современици на настанот сметаат дека надмоќта на султанот во оваа битка била многу поголема и неговите трупи ги проценуваат, во зависност од изворот, помеѓу 160.000 и 300.000 војници.  Флотата на султатнот се проценува дека имала помеѓу 100 и 450 бродови.
На почетокот на опсадата, Мехмед ги испратил неговите најдобри единици да ги редуцираат преостанатите упоришта на Византијците кои се наоѓале надвор од градот. Тврдината Терапија на Босфор и малиот замок во селото Студиус, во близина на Мраморното море, биле заземени за само неколку дена. Островот на принцовите, во Мраморното море, бил заземен од страна на флотата на адмиралот Балтоглу. Во ноќта на 28 април бил направен напор да се уништат отоманските бродови кои веќе се наоѓале во Златниот рог, но Османлиите биле предупредени за нападот и ги присилиле христијаните, кои претрпеле големи загуби, да се повлечат. Оттогаш одбраната на градот била преморана да ги брани и ѕидините кои гледаат на страната на Златниот рог. Со тоа одбраната на останатите ѕидини била ослабена. Згора на тоа, непристапноста на морето значела и неможност за лесно доаѓање до храна. Па така храната започнала да претставува проблем во градот. Сега надежта на бранителите била свртена кон Венеција и кон вербата дека нивните браќа од Западот нема да ги остават сами во оваа битка и дека ќе ја испратат ветената помош.
На 3 мај Константин XI испратил еден мал венециски брод кој, носејќи турско знаме, успеал неприметно да излезе од градот. Бродот се вратил во градот на 23 мај, повторно успевајќи да ја надмудри турската морнарица, но вестите кои со себе ги носел не биле добри. По три недели потрага немало никакви знаци дека помошта пристигнува – одбраната на градот е оставена сама на себе. На секој морнар поединечно Константин XI му заблагодарил лично. Тие можеле да отпловат на сигурно, но решиле да се вратат во градот каде ги чекала скоро сигурна смрт.
На 28 мај додека отоманската армија за подготвувала за последниот напад, во градот биле одржани религиозни обреди од големи размери. Истата вечер, во црквата Света Софија, во атмосфера на исчекување се одржала и последната заедничка религиозна церемонија православните и католички христијани.
османлиската војска брзо напредувала низ широките улици на градот. Минувајќи низ градот војската поминала и покрај црквата на Светите Апостоли во која Мемед имал намера да постави нов патријарх со чија помош ќе можел полесно да ги контролира своите христијански поданици.
Минувајќи низ улиците на градот војската конечно се собрала на плоштадот Августеум кој се наоѓал пред црквата Света Софија во која голема толпа од луѓе, во потрага по заштита од Бога, цврсто ги држела бронзените врати од внатрешната страна. Откако Османлиите успеале да ја отворат вратата луѓето кои биле затекнати во црквата биле одвоени според нивната цена на пазарот на робје. Имало и силувања велат некои историчари. Војниците се бореле и меѓу себе за да приграбат материјални добра. Според венецискиот хирург Nicolo Barbaro „во текот на целиот ден Турците вршеле колеж над христијанското население во градот“. На крајот Мехмед II наредил да престане дивеењето и ги испратил своите трупи надвор од ѕидините на градот.
Космос-616
Космос-616 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 17 декември 1973 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4000 килограми. Космос-616 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,8 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 72,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 330 км, а најмалото на 204.
Список на државни водачи во 1182 година
Ова е список на државни водачи во 182 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Опсада на Лисабон
Опсадата на Лисабон започнала на 1 јули и траела сè до 25 октомври 1147 година. Со овој поход, градот Лисабон конечно бил преземан од страна на Португалците и крстоносците од Маврите.
Ё (кирилица)
Ё — седмата буква од руската и белоруската азбука. Буквата го означува звукот (Йо)-(Јо).
Во современиот руски јазик, практично не се користи, од следниве причини:
Примери:
Во белорускиот јазик да се пишува „е„ наместо „ё„ во текстот е голема грешка.
Бугарско-турска спогодба од 1904
Бугарско-турската спогодба од 1904 година е спогодба меѓу Бугарија и Отоманското Царство, со која биле амнестирани учесниците во Илинденското востание и други политички затвореници од Македонија и Одринска Тракија. Спогодбата е потпишана на 26 март 1904 година во Цариград.
Со спогодбата се предвидува нормализирање и подобрување на односите меѓу двете држави. Бугарија била задолжена да не дозволува формирање на чети на нејзина територија, функционирање на револуционерни комитети и внесување на оружје во Отоманското Царство, а Отоманското Царство да дозволи враќање на бегалците од Македонија и Одринско. За ослободителното движење во Македонија и Одринско најважна е пропишаната амнестија за учесниците во борбите со исклучок на гемиџиите.
Матија Бравничар
Матија Бравничар (24 февруари 1897, Толмин - 25 ноември 1977, Љубљана) — словенечки композитор.
Творештво
Во 1963 година ја добил наградата Прешерен за неговиот концерт за виолина и оркестар. Од 1972 година до неговата смрт тој беше член на Словенечката академија на науките и уметностите.
Личен живот
Тој се оженил со балетската танчерка и кореограф Гизела Бравничар во 1932 година. Неговиот син Дејан Бравничар е познат словенечки виолинист, а негов внук е пијанистот Игор Бравничар.
Каменца над Ложице
Каменца над Ложице (словенечки: Kamenca nad Ložicami) — населба во Општина Канал на Соча во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
NGC 4547
NGC 4547 — елиптична галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4547 се споменува и како MCG 10-18-69, CGCG 293-30, NPM1G +59.0111.
Откривање
Објектот е откриен на 17 април 1789 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4547 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,8 m/лм2. NGC 4547 има привидни димензии од 0,5' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 34 м 51,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +58° 55' 2"". Положбениот агол на објектот е во износ од 96°.
Кубен сантиметар
Кубен сантиметар (симб. см3, cm3, cc) е мошне застапена единица за волумен (зафатнина), сразмерна на изведената SI-единица кубен метар. Соодветствува на волуменот на коцка со димензии 1 см × 1 см × 1 см. Еден кубен сантиметар е од волуменот на еден кубен метар, или  литар (еден милилитар). Затоа 1 cm3 ≡ 1 mL. Еден кубен сантиметар вода на температура од 3,98 °C (кога водата е најгуста) има приближна маса од еден грам.
Во многу научни области, кубниот сантиметар е заменет со милилитри, но истиот е сеприсутен во автоиндустријата, каде ја изразува работната зафатнина или „кубикажа“ на автомобилските мотори и се среќава означен како cc. На пример, мотор од 2300 „кубици“ има истоветна работна зафатнина од 2,3 Л (бидејќи см3 = 1 Л)
Наводи
Liter
Патека на мирот
Патеката на мирот е алпска пешачка патека во јужно-тиролските и венето-доломитите во северна Италија. Ги следи поранешните воени патеки на јужниот фронт од Првата светска војна и е една од најважните алпски патеки за пешачење на долги растојанија во Италија.
Патеката на мирот делумно се преклопува со другите домицијански алпски пешачки патеки и достигнува вкупна должина од околу 500 километри. Започнува во Сектенските Доломити, минува по швајцарската граница кај преминот Стелвио и се спушта во долината Етш близу до Тренто. Највисоките делови се над границата од 3000 метри.
Историја
Помеѓу 1915 и 1917 година се воделе тешки борби во високите алпски области на Доломитите помеѓу Италијанските и Aвстриско-Германските сили. Многу од тогашните воени инсталации се видливи и денес, утврдувања, дупки во карпите, 'рѓосани остатоци од гранати. После децении од напуштањето, воените патеки почнале да се распаѓаат и да стануваат непроодни.
Идејата за зачувување на старите воени патеки и инсталации како дел од проектот за помирување меѓу Тирол и Италија започнала веднаш по Договорот Грубер-Де Гаспери. Договорот имал за цел да доведе до поголема автономија за Јужен Тирол, кој бил одделен од Австрија во 1919 година.
Денес патеката е популарна дестинација за планинари, планински велосипедисти и други туристи.
Благој Хаџи Панзов
Животопис
Завршил право и работел како стажант-адвокат. Во 1938 година е дел од делегацијата од Вардарска Македонија на чело со Димитар Ѓузелов, која се среќава во Белград со д-р Влатко Мачек, водач на хрватското национално движење и главен претставник на здружената опозиција во Југославија.
Во текот на НОБ бил член на Акциониот народно-ослободителен комитет (АНОК) и како член на АНОК, заедно со Киро Глигоров го напишал Приговор кон Манифестот на Главниот штаб на НОВ и ПОМ. На 30 април 1944 година е избран за член на Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ. Учествува како делегат на Првото заседание на АСНОМ на 2 август 1944 година.
По Ослободувањето станува помошник на јавниот обвинител на Југославија. Во 1947 година е назначен за секретар и советник во југословенската амбасада во Софија, но подоцна е отстранет од службата. Во април 1949 година Јосип Броз Тито во политичкиот реферат пред Третиот конгрес на Народниот фронт на Југославија, за Хаџи Панзов пишува:
Во декември 1949 година е обвинет во процесот против Трајчо Костов. Осуден е на 15 години строг затвор и глоба од 300.000 лева. Помилуван е во октомври 1955 година.
Зимски олимписки игри 1988
XV Зимски олимписки игри се одржале од 13 до 28 февруари 1988 година во Калгари, Канада. Претходно, градот не успеал да ја добие организацијата на игрите во 1964 и 1968 година. Третиот обид се покажал како успешен, а кандидатурата на калгари г победила оние на Фалун и Кортина д'Ампецо.
По финансиските потешкотии при организирањето на Летните лимписки игри во Монтреал во 1976 година, Канаѓаните морале да смислат нови начини на финансирање, за да не се повтори истиот неуспех. Тоа, доста добро било направено и игрите завршили со значаен профит, а градот доживеал брз стопански развој.
Спортистите од Канада имале многу лош настап, оставајќи ја својата репрезентација без златен медал на игрите, што било послаедователно на успехот на спортистите од СФР Југославија, кои исто така не успеале да освојат златен медал на игрите одржани во нивната земја.
Избор на град-домаќин
По двата неуспешни обиди за организација на Зимските олимписки игри во 1964 и 1968 година, градот Калгари ја добил организацијата на игрите во 1988 година. Одлуката од страна на МОК била донесена на 84. седница на комитет, која се одржала во Баден-Баден, Западна Германија. Градот победил во конкуренција на градовите Фалун и Кортина д'Ампецо.
Спортови
Натпреварите за медали се одвивале во 46 дисциплини во 6 спортови. Демонстративни спортови на игрите биле карлинг, брзо лизгање на кратки патеки и слободно скијање. Скијањето за лицата со посебни потреби претставувало егзибициски спорт.
Земји-учеснички
На игрите учествувале 1423 спортисти од 57 земји. Ова биле првите Зимски олимписки игри за спортистите од Гватемала, Гуам, Јамајка и Холандски Антили.
Сан Лоренцо Маџоре
Сан Лоренцо Маџоре — општина во покраината Беневенто од регионот Кампанија, Италија.
Унгарски технички и транспортен музеј
Унгарски технички и транспортен музеј (унгарски: Magyar Műszaki és Közlekedési Múzeum), кој сè уште често се нарекува со своето поранешно име, Музеј за транспорт (унгарски: Közlekedési Múzeum) — музеј во Будимпешта, Унгарија. Таа е една од најстарите транспортни збирки во Европа.
Музејот има уникатна колекција на локомотиви и железнички вагони во размер 1:5. Ова значи дека локомотива од, на пример, 10 метри должина се репродуцира со сите детали во модел со должина од 2 метра. Моделите претставуваат широк опсег на железничка технологија. Музејот прикажува и локомотива и вагон во вистинска големина со железничка станица од 1900-тите.
Во другите делови на музејот се прикажани:
Музејот ја поседува и колекцијата на авиони во Аеропарк, авијациски музеј посветен на историјата на унгарската цивилна авијација, веднаш до меѓународниот аеродром Ференц Лист во Будимпешта.
Информации за посетителите
Музејот е привремено затворен поради реконструкција. По обновата ќе се подигне целосно нов објект за обновената колекција.
Скопско (цреша)
Скопско цреша — сезонско пиво кое се произведува од страна на Пивара Скопје. Скопско цреша се состои единствено од природни состојки, содржи арома и сок од цреша и има 4% алкохол. Ова пиво има уникатна производствена технологија во која аромата и сокот од цреша се додаваат во текот на производството на пивото. Карактеристично е по својот слатко-киселкаст вкус на цреша, интензивната незаборавна црвена боја и густата пена.
Скопско цреша започнало да се прозиведува во 2015 година.
Ѓеракарница (Бело Поле)
Ѓеракарница — археолошко наоѓалиште во прилепското село Бело Поле. Претставува населба од римско време. Се наоѓа на околу 500 м јужно од селото, каде има траги од градежен материјал и фрагменти од керамички садови. Наодите се чуваат во Заводот и музеј во Прилеп.
628
628 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 628 година од новата ера, 628. од првиот милениум, 28. од VII век и деветта од 620-тите.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6136 и 6137 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5378 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4388 и 4389 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1381.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 628 година се протега во 3264 и 3265, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3324 и 3325 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1171. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 6 и 7 исламска година.
IC 908
IC 908 — галаксија во соѕвездието Водолија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 908 се споменува и како UGC 11703, MCG 0-54-8, CGCG 375-18, IRAS 21116+0158.
Откривање
Објектот е откриен на 28 септември 1891 година од страна на Едвард Свифт.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 21 ч 14 м 12,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +2° 10' 42"". Положбениот агол на објектот е во износ од 48°.
Други поделби
Проучување на IC 908 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 66389.
Користена литература
Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679)
Космос-617
Космос-617 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 19 декември 1973 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 40 килограми. Космос-617 бил комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 113,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 74,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1484 км, а најмалото на 1335.
Историја на Африка
Историјата на Африка започнува со појава на хоминиди, архаични луѓе, пред околу 5,6 до 7,5 милиони години анатомски современи луѓе , во Источна Африка, и продолжува непречено во сегашноста како крпеница од разновидни и политички развиени национални држави. Најраната позната запишана историја се појавила во Кралството Куш, а подоцна и во Стар Египет , Сахел , Магреб и Африкански рог. По опустењето на Сахара, историјата на Северна Африка станала испреплетена со Блискиот Исток и Јужна Европа, додека проширувањето на Банту однесено од денешен Камерун, Западна Африка низ поголемиот дел од потсахарскиот континент во бранови помеѓу околу 1000 пр.н.е. и 0 н.е., создавајќи јазична заедница низ поголемиот дел од централниот и јужниот континент. За време на средниот век, исламот се шири на запад од Арабија до Египет, преминувајќи ги Магреб и Сахел. Некои значајни предколонијални држави и општества во Африка се Ајурската империја, Д'мт, Адал султанат , Варшангали султанат , Кралството Нри , Нок култура , Мали империја , Сонгајската империја, Бенин империја, Ојо империја , Ашанти империја, Гана империја , Кралството Сен, Кралството Санор , Кралството Салоум, Кралството Баол , Кралството Кајор, Кралството Зимбабве , Кралство Конго, Империјата Каабу, Кралството Иле Ифе, Античка Картагина , Нумидија , Моретанија и Акссумитската империја. Во својот врв, пред европскиот колонијализам , се проценува дека Африка имала околу 10.000 различни држави и автономни групи со различни јазици и обичаи Од средината на 7 век, трговијата со арапски робови ги виде арапските муслимани што ги заробија Африканците по примирјето меѓу Калифатот Рашидун и Кралството Макуриа по Втората битка кај Донгола во 652 година. Тие беа транспортирани, заедно со Азијците и Европејците , преку Црвеното Море , Индискиот Океан и пустината Сахара. Од крајот на XV век, Европејците се приклучија на трговијата со робови што вклучуваа триаголна трговија , при што Португалците првично стекнувале робови преку трговиј а, а подоцна и со сила , како дел од трговијата со робови на Атлантикот. Тие превезувале поробени западни, централни и јужни Африканци во странство. Потоа, европската колонизација на Африка брзо се развила во борбата за Африка 1881-1914. Меѓуто а, по борбите за независност во многу делови на континентот, како и ослабената Европа по Втората светска војна 1939-1945 , се одржа деколонизација низ целиот континент , кулминирајќи во 1960 година во Африка
Месје 91
Месје 91 (Messier 91, M91) или NGC 4548 — спирална галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како Месје 91 и NGC 4548 се споменува и како M 91, UGC 7753, MCG 3-32-75, IRAS 12328+1446, CGCG 99-96, VCC 1615.
Откривање
Телото е откриено на 8 април 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 3,3 см.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 35 м 26,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +14° 29' 47"". Положбениот агол на објектот е во износ од 150°.
Тау-неутрино
Тау неутрино или тауон неутрино е субатомска елементарна честичка која го има симболот и нема електричен полнеж. Заедно со тау, ја формира третата генерација на лептони, оттаму се вика тау неутрино. Неговото постоење беше веднаш имплицирано откако тау честичката беше детектирана во серија од експерименти помеѓу 1974 и 1977 година одMartin Lewis Perl со неговите колеги од SLAC–LBL group. Откривањето на тау неутрино беше објавено во јули 2000 од DONUT collaboration.
Откривање
Тау неутрино е последен од лептоните, и е втората најнова честичка од Стандардниот Модел што е откриена. DONUT експериментот (кој се залагал за Директно Надгледување на Nu Tau) од Fermilab беше направен за време на 1990-тите за конкретно откривање на тау неутрино. Овие напори се реализирале во јули 2000, кога DONUT collaboration го објави откривањето.
Омега-шах
Омега-шах (англиски: Omega chess) — шаховска варијанта, измислена од страна на Даниел МакДоналд во Торонто во 1992 година. Играта се игра на табла со 100 полиња (10х10), со додатни полиња на четирите агли од таблата, на кои на почетокот на партијата се поставени „волшебниците“. Играта се одвива според шаховските правила, со таа разлика што има два нови вида на фигури: „првенци“ (или „шампиони“, во почетната положба се поставени во аглите од таблата) и „волшебници“ (во почетната положба се поставени во четири додадени полиња, косо од аглите од таблата).
Дел од причината за додавањето на новите фигури е да се изедначи бројот на скокачки фигури со бројот на „лизгачки“ фигури по шаховската табла. Волшебникот е измислен, како фигура којашто може да се движи само по полињата со иста боја, што соодветствува со ловецот. Поради додатните полиња во аглите од шаховската табла, оваа варијанта на шах содржи нови тактички можности, вклучувајќи го и матот со два коња.
Омега-шахот е поддржан од страна на некои велемајстори, меѓу кои и Мајкл Род и Алекс Шерцер.
Прекршување (физика)
Прекршување или рефракција — промена на насоката на ширење на бран при неговото преминување од една во друга преносна материјална средина. Ваквиот феномен се објаснува со помош на законите за запазување на енергијата и импулсот. Поради менување на материјалната средина низ која се шири бранот, неговата фазна брзина се менуваа соодветно на средината, но честотата останува иста. Појавата може да се воочи кога бранот зафаќа агол различен од 0° со нормалата на граничната линија меѓу двете различни средини. Најчесто забележана појава е прекршувањето на светлината. Но, сите видови бранови подлежат на прекршување при премин од една во друга средина - звучните бранови, брановите во водата при премин во област со поголема длабочина итн. Прекршувањето е опишано со Снеловиот закон за прекршување: При прекршување на брановите упадниот зрак, нормалата и зракот на прекршениот бран лежат во иста рамнина. Односот на синусот на упадниот агол θ1 и синусот аголот на прекршување θ2 е еднаков на односот на брзините на ширењето на бранот во средината во која бранот упаѓа и брзината на средината во која се прекршува (v1 / v2). Овој однос е наречен релативен показател на прекршување на средината 2 во однос на средината 1 (n21 = n2 / n1): Упадниот бран, всушност, делумно се прекршува, а делумно се одбива (тоа го објаснуваат Френеловите равенки).
Клиничко значење
Во медицината, особено во оптометријата, офталмологијата и ортоптиката, рефракција (рефрактометрија) е клинички тест при кој очниот лекар користи фороптер за утврдување на рефракциската грешка на окото и препишување на соодветни корективни леќи. Притоа, според оптичката моќ и фокусното растојание на различните леќи кои се вметнуваат во фороптерот, се утврдува кои се одликите на леќата која ќе овозможи јасен вид.
Акустика
Во подводната акустика прекршувањето претставува закривеност на звучен бран при што доаѓа до промена на неговата брзина при премин од еден во друг регион. Количината на закривеност на зракот зависи од разликата меѓу двете брзини на звукот, односно од варијациите во температурата, притисокот и соленоста на водата. Слични акустични ефекти има во Земјината атомсфера, а прекршувањето на звукот во неа му е познато на човекот со векови. Сепак, ефектите нашле примена дури по 1970 година, кај оградите за звучна изолација на автопатите кои го користат закривеноста на звучните бранови во атмосферата како резултат на метеоролошките влијанија.
Иван Рабузин
Иван Рабузин ( - ) бил хрватски наивен уметник.
636
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6144 и 6145 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5386 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4396 и 4397 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1389.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 636 година се протега во 3272 и 3273, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3332 и 3333 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1179. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 14 и 15 исламска година.
Список на државни водачи во 818 година
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Златен даб (темно)
Златен даб (темно) или златен даб дарк — темно пиво од Прилепска пиварница. Создадено според германска традиционална рецептура на најголемите пивски мајстори за темно пиво, Темниот златен даб се одликува со специфичка арома, текстура, неодолив балансиран вкус на карамела, мирис на кафе и деликатен чоколаден финиш.
Темниот златен даб е производ на стратешко партнерство на Прилепска пиварница со Кухел бауер, една од најстарите и најреномирани германски пиварници, со своја традиција која потекнува од XIV век.
Наводи
__СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__