cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нагорнокарабашки судир
Нагорнокарабашки судир — територијален и етнички конфликт помеѓу Ерменија и Азербејџан околу спорниот регион на Нагорно-Карабах и седум окружни области, кои де факто се контролирани од самопрогласената Република Арцах, но се меѓународно признати де јуре како дел на Азербејџан. Конфликтот има свое потекло во почетокот на XX век. Под Советскиот Сојуз, Јосиф Сталин одлучил да го направи регионот на Нагорно-Карабах, историски ерменски и со мнозинско ерменско население, автономна област во Советски Азербејџан. Сегашниот конфликт започнал во 1988 година, кога карабахските Ерменци побарале Карабах да биде префрлен од Советски Азербејџан во Советска Ерменија. Конфликтот ескалирал во целосна војна во раните 1990-ти.
Прекинот на огнот потпишан во 1994 година предвидувал две децении релативна стабилност, што значително се влошила, заедно со зголемената фрустрираност на Баку со статус кво на ситуацијата, во спротивност со напорите на Ереван за нејзино зацврстување. Четиридневната ескалација во април 2016 година ги означило најлошите борби како дата по прекинот на огнот. Оттогаш, опасноста од продолжување на големите непријателства е значително зголемена.
Позадина
Со започнувањето на Перестројката и распаѓањето на Советскиот Сојуз во 1989 година, етничките тензии меѓу Ерменците и Азерите се зголемиле во регионот на Нагорно-Карабах.
Од 2017 година, јавното мислење од двете страни е забележано како „повеќе вкоренето, воинствено и бескомпромисно“. Во овој контекст, меѓусебните отстапки кои би можеле да ги намалат тензиите на подолг рок може на пократок рок да ја загрозат внатрешната стабилност и опстанокот на владејачките елити, па оттука оставаат мал поттик за компромис.
Нагорнокарабашки судир (1988-94)
Нагорнокарабашкиот судир, исто така позната како Арцахиска ослободителна војна во Ерменија и Нагорно-Карабах, претставува вооружен конфликт што се случил во доцните 1980-ти до мај 1994 година, во енклавата Нагорно-Карабах во југозападниот дел на Азербејџан, помеѓу мнозинските етнички Ерменци од Нагорно-Карабах, поддржани од Република Ерменија и Република Азербејџан на друга страна. Како што војната напредувала, Ерменија и Азербејџан, двете поранешни советски републики, се заплеткале во долготрајна војна во планинските височини на Карабах, додека Азербејџан се обидел да го спречи сецесионистичкото движење во Нагорниот-Карабах.
Парламентот на енклавата гласал за обединување со Ерменија. Референдумот кој бојкотиран од страна на азербејџанското население во Нагорно-Карабах, се одржал при што повеќето од гласачите гласале за независност. Барањето за обединување со Ерменија, кое започнало повторно во 1988 година, започнало на релативно мирен начин. По распаѓањето на Советскиот Сојуз, тензиите постепено прераснале во насилен конфликт меѓу етничките Ерменци и етничките Азери. Двете страни започнале процес за етничко чистење и погроми.
Меѓуетничките судири меѓу двете страни избиле кратко време откако парламентот на Нагорно-Карабах во Азербејџан гласал за обединување на регионот со Ерменија на 20 февруари 1988 година. Околностите на распаѓањето на Советскиот Сојуз ги зголемиле желбите на ерменското сепаратистички движење во Советски Азербејџан. Декларацијата за отцепување од Азербејџан била конечниот резултат на територијалниот конфликт во врска со земјата. Додека Азербејџан ја прогласил својата независност од Советскиот Сојуз и ги отстранил властите на владата на енклавата, ерменското мнозинство гласало за отцепување од Азербејџан. Во процесот тие ја прогласиле непризнаената Република Нагорно-Карабах.
Беспрекорните борби избиле кон крајот на зимата 1992 година. Меѓународното посредување на неколку групи, вклучувајќи ја и Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ), не донесе резолуција. Во пролетта 1993 година, ерменските сили ја освоиле територијата надвор од самата енклава, заканувајќи се да ја катализираат вклученоста на други земји во регионот. До крајот на војната во 1994 година, Ерменците имале во целосна контрола над поголемиот дел од енклавата и исто така држеле и во моментов контролираат приближно 9% од територијата на Азербејџан надвор од енклавата. Како резултат на конфликтот биле раселени 230.000 Ерменци од Азербејџан и 800.000 Азери од Ерменија и Карабах. Во мај 1994 година бил потпишан прекин на огнот со посредство на Русија, а оттогаш мировните преговори, со посредство на Мисијата на ОБСЕ, се одржуваат во Ерменија и Азербејџан.
Некои судири се случиле во годините по прекинот на огнот од 1994 година.
Мартакерт (2008)
Мартакертските престрелки во 2008 година започнале на 4 март по ерменските протести во 2008 година. Во претелките се одвиле најтешките борби меѓу етничките ерменски и азербејџанските сили околу спорниот регион на Нагор-Карабах од прекинот на огнот од 1994 година по војната во Нагорно-Карабах.
По инцидентот, на 14 март Генералното собрание на Обединетите нации со регистрирано гласање од 39 за 7 против, ја усвоило Резолуција 62/243, барајќи итно повлекување на сите ерменски сили од окупираните територии на Азербејџан.
Насилство во 2010 година
Овие престелки од 2010 година биле серија прекршувања на прекинот на огнот во Нагорно-Карабах. Тие се случувале преку линијата што го дели Азербејџан и етничките ерменски воени сили на непризнаената, но де факто независна Нагорнокарабашка Република. Двете страни се обвиниле една на друга за кршење на договорот за прекин на огнот.
Помеѓу 2008 и 2010 година, на двете страни биле убиени 74 војници.
Престелки 2011-2013
На крајот од април 2011 година, во граничните судири загинале тројца војници од Нагорно-Карабах, додека на 5 октомври биле убиени двајца азербејџанскии и еден ерменски војник Во текот на целата година, 10 ерменски војници биле убиени. .
Следната година, судирите околу границата меѓу вооружените сили на Ерменија и Азербејџан се случиле од крајот на април до почетокот на јуни. Судирите резултирале со смрт на пет азербејџански и четворица ерменски војници. Во текот на целата 2012 година, 19 азербејџански и 14 ерменски војници биле убиени. Друг извештај го зголемил бројот на азербејџански ртви војници на 20.
Во текот на 2013 година, 12 азербејџански и 7 ерменски војници биле убиени во погранични судири.
2014
На 2 август, азербејџанските власти соопштиле дека осуммина од нивните војници загинале во тридневните судири со силите на НКО, најголемата единствена бројка на жртви за војската во земјата од војната во 1994 година. НКО негирала какви било жртви на нивна страна, велејќи дека азербејџаните претрпеле 14 мртви и многу повеќе повредени. Локалните власти во Нагорно-Карабах пријавиле најмалку две ерменски воени загинати во најголемиот инцидент во областа од 2008 година. Пет други азербејџански војници биле убиени следната вечер, со што бројот на жртвите од августовските судири бил најмалку 15. Насилството ја поттикнала на Русија да издаде силна изјава, предупредувајќи ги двете страни да не ја ескалираат ситуацијата понатаму.
До 5 август 2014 година, од борбите што започнале на 27 јули, загинале 14 азербејџански и 5 ерменски војници. Севкупно, 27 азербејџански војници починале од почетокот на годината во пограничните судири.
На 12 ноември 2014 година, азербејџанските вооружени сили го собориле хеликоптерот Мил-24 на армијата на Нагорнокарабашката армија над карабахската област Агдам. Тројца војници биле убиени во инцидентот. Ерменското Министерство за одбрана соопштило дека авионот бил невооружен и го нарекол неговото паѓање како „невидена провокација“. Азербејџанските власти тврдиле дека хеликоптерот „се обидувал да ги нападне“ позициите на азербејџанската армија. Ерменските власти изјавиле дека Азербејџан ќе се соочи со „сериозни последици“. Со несреќата, 2014 година станала најсмртоносната година за ерменските сили од договорот за прекин на огнот од 1994 година, со 27 загинати војници, покрај 34 жртви на азербејџанската страна. Шест ерменски цивили, исто така, загинале во 2014 година, додека до крајот на годината бројот на азербејџани се зголемил на 39 (37 војници и 2 цивили).
2015
Во 2015 година, 42 ерменски војници и 5 цивили биле убиени во пограничната зона. Покрај тоа, најмалку 64 азербејџански војници, исто така, загинале.
2016
Со текот на годините, Азербејџан, поттикнат од изворите на нафта и гас, започнал воен проект за изградба со цел да се реши статус квото. Само во 2015 година, Баку потрошил 3 милијарди долари за својата војска, повеќе од целиот национален буџет на Ерменија.
Во текот на јануари и февруари 2016 година, четворица ерменски и четворица азербејџански војници загинале во борбите на границата со Нагорно-Карабах. Првата жртва на 2016 година бил војник од Нагорно-Карабах, кој бил убиен од азербејџански снајперски оган. Во средината на февруари Хакоб Амбарцумјан, ерменски овчар, бил убиен од азербејџански снајперист. Во март двајца азербејџани и еден ерменски војник загинале во судирите долж границата меѓу Азербејџан и Ерменија.
Помеѓу 1 и 5 април 2016 година, во тешките борби по нагорната линија на Нагорно-Карабах загинале 88 ерменски и 31-92 азербејџански војници. Исто така, исчезнале еден ерменски и тројца азербејџански војници. Покрај тоа, биле убиени 10 цивили (шест азербејџански и четири ерменски). За време на судирите, еден азербејџански воен хеликоптер и 13 беспилотни летала биле соборени, а еден азербејџански тенк бил уништен.
Помеѓу 8 и 17 мај 2016 година, во судири загинале 14 ерменски и тројца азербејџански војници, како и еден азербејџански цивил. На 5 октомври 2016 година, ерменската артилерија ги гранатирала позициите на азербејџаните на линијата на контакт со еден азербејџански војник кој бил убиен. Еден ерменски војник бил убиен на 11 октомври 2016 година во престрелка на линијата на контакт. На 15 ноември еден азербејџански војник бил убиен на линијата на контакт. На 27 ноември, азербејџанските сили известиле за убиството на еден ерменски беспилотник кој ја преминал линијата на контактот.
2017
Еден војник од Нагорно-Карабах бил убиен во акција со азербејџанските сили на 6 февруари 2017 година. На 8 февруари 2017 година, еден војник од Нагорно-Карабах бил убиен, а друг ранет во престрелка со трупи на Азербејџан долж линијата за контакт. На 24 февруари 2017 година, азербејџанските сили ги гранатирале ерменските позиции во близина на селото Талиш со артилерија. Следниот ден избувнал голем судир со силите на Азербејџан кои се приближувале кон ерменските линии во истата област, по кое 5 азербејџански војници биле убиени.
На 15 мај 2017 година, Системот за воздушна одбрана на Карабах, Оса бил оштетен или уништен од раководен ракетен напад што го спровеле азербејџанските сили. На 20 мај 2017 година, еден ерменски војник загинал во судир со азербејџански војници, азербејџанските војници користеле противтенковски гранати и 60-милиметарски минофрлачки оган во акцијата. На 26 мај 2017 година, војник од Нагорно-Карабах бил убиен во престрелка со силите на Азербејџани во кои биле вклучени минофрлачи и гранати. На 16 јуни 2017 година, азербејџанските сили убиле тројца војници од Нагорно-Карабах. На 22 јуни 2017 година, четворица азербејџански војници биле убиени од страна на војниците од Нагорно-Караках. На 4 јули една жена од Азербејџан и нејзиниот двегодишен внук биле убиени како резултат на гранатирање од страна на ерменските сили. На 10 јули 2017 година, војник од Нагорно Карабах бил убиен во бомбардирање од страна на азербејџанските сили. На 31 август 2017 година, азербејџанските воени позиции гранатирале ерменски позиции. Ерменската војска користела автоматско оружје со голем калибар.
2020
Во јули 2020 година се случиле дополнителни судири близу Тавуш. Биле убиени 13 Азербејџанци, меѓу кои еден цивил, и 5 Ерменци.
На 16 септември еден ерменски војник бил убиен; а пет дена подоцна бил убиен и азербејџански војник.
На 27 септември, се случиле сериозни судири, поради што Еремнија донела воен закон и мобилизација. Во текот на истиот ден, Собранието на Азербејџан исто така донело воен закон и во неколку градови и региони околу судирот, поставиле полициски час.
Жртви
Иако нема точни бројни жртви, до 2009 година, според повеќето набљудувачи, биле убиени дури 3.000 луѓе, претежно војници. Во 2008 година, борбите станале поинтензивни и чести. Со 72 смртни случаи регистрирани во текот на годината, 2014 станала најкрвавата од крајот на војната во 1994. Во судирите од 2020 година биле убиени стотици војници, но и голем број на цивили.
IC 903
IC 903 — галаксија во соѕвездието Водолија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 903 се споменува и како IC 1350, MCG -2-53-21, NPM1G -14.0595.
Откривање
Објектот е откриен на 7 август 1891 година од страна на Стефан Жавел.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 903 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 15,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,7 m/лм2. IC 903 има привидни димензии од 0,7' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 21 ч 1 м 52,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -13° 51' 8". Положбениот агол на објектот е во износ од 171°.
Други поделби
Проучување на IC 903 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 65939.
Хокеј на трева на Летните олимписки игри 2008 (мажи)
Хокејот на трева на Летните олимписки игри 2008 година во машка категорија — официјален турнир на Олимписките игри во хокеј на трева. Турнирот се одржал во Пекинг, Кина. На турнирот учествувале вкупно 12 репрезентации.
Првото место го освоил Германија, второто Шпанија и третото Австралија.
Групи
Група A:
Група Б:
Јапонска црна мечка
Јапонската црна мечка (Ursus thibetanus japonicus) е под-вид на Азиската црна мечка. Како и останатите азиски црни мечки и оваа поседува бледо-жолт белег на градите. Во Јапонија е позната под името „tsukinowaguma“ што значи месечева мечка.
Живеалиште
Источно Хоншу е единственото место во Јапонија каде живеат овие мечки. Територијата на која се движат е со големина помеѓу 10 и 15 квадрати милји. Сепак ова зависи и од залихите на храна и од човекот. Мечките во планинските предели хибернираат за време на целата зима. Снегот кој е присутен речиси преку целиот период им помага да ја одржат температурата, бидејќи покривајќи го дувлото служи како изолација. Јапонските црни мечки одлично се качуваат по дрвја. Тие градат и гнезда на дрвјата во кои јадат, се одмараат и спијат. Како засолништа ги користат и шупливите дрва.
Особености
Освен фактот дека се малку помали, јапонските црни мечки се многу слични на обичната азиска мечка. Во просек тежат помеѓу 60 и 110 килограми. Женките најчесто се околу 75% од големината на мажјаците. Овие мечки се ноќни животни, Сепак ова се должи и на нивната околина и на фактот дека избегнуваат контакт со луѓето.
Исхрана
Јапонската црна мечка воглавно се храни со растенија. Во зависност од годишното време, исхраната и се состои од желади, лешници, цреши, мравки и други инсекти. Желадите се главната храна за време на есента, снабдувајќи ги мечките со доволно масти пред хибернацијата. Како и останатите сештојади, и оваа мечка понекогаш се храни и со мали животни како жаби, гуштери или мрша. Сепак многу ретко се случува да лови па затоа исхраната и е претежно вегетаријанска. Оваа мечка претставува проблем за дрвјата кои се користат во градежната индустрија. Тие често ги уништуваат овие дрва, па поради тоа секоја година се убиваат голем број мечки за да се намали овој проблем.
Размножување
Женките достигнуваат полова зрелост на возраст од 3-4 години. Сезоната за парење трао од крајот на мај до почетокот на август. Носењето на малечките трае 6 до 7 месеци. Како кај повеќето мечки и кај овие има задоцнето всадување на оплодената јајце-клетка, со цел да и се овозможи на мајката да акумулира доволно масти и за неа и за младенчето. Младенчињата (најчесто 2) се раѓаат за време на периодот на хибернација, во средината или крајот на февруари. Кога се раѓаат тежат помеѓу 200 и 400 грама, а кога го напуштаат засолништето на пролет тежат околу 9 килограми.
Статус
Јапонската црна мечка е исчезнат вид во областа Киушу од 1950 година, а се смета за исчезната и во Шикоку. Источно Хоншу е единственото место каде што живеат овие мечки. Поголемиот дел од природното живеалиште на овие мечки е уништено поради одгледувањето на градежни дрвја кое почнало со 1940-тите за време на Втората светска војна. Неконтролираното сечење на шумите ги натерало мечките да се доближуваат до селата и до фармите, каде биле сметани како опасност. Се претпоставува дека денес во Јапонија има околу 10 000 црни мечки.
Бистришко браниште
Основана е во 1934 година, заедно со паркот на природата Витоша. Од 1977 година е резерват на биосфера според Програмата Човек и биосфера (МАБ) на УНЕСКО.
Резерватот ги сочинува источните падини на врвовите на Голем Резен (2277 м), Мал Резен (2191 м) и Скопарник (2226 м), северните падини на Врвот Голем Купен (1930 м), горните долини на реките Витошка Бистрица и Јанчевска. Неговата површина е 1061,6 ха, котата е помеѓу 1430 и 2277 м.
Над 50% од нејзината територија е покриена со шума (претежно смрека), во просек стара 100 до 120 години. Постојат неколку камени патеки во зоната Субалп, продирајќи во шумата. Поголемите животни пронајдени во резерватот вклучуваат елен, свиња, волк, мечка.
Бистришко браниште привлекува многу туристи од соседниот центар Алеко, сместен во близина на северозападната граница на резерватот. Посетителите не им е дозволено да се движат далеку од неколку назначени патеки кои ги поврзуваа највисокиот врв во Витоша Црн Врв, Алеко, селото Бистрица, и селото Железница.
БИБЛ
Балканската Лига (Balkan International Basketball League), позната и како БИБЛ (латиница: BIBL),  е повеќенационална професионална кошаркарска лига во која се натпреваруваат екипи од Балканот како Црна Гора, Бугарија, Македонија и Израел.
Во март 2015 година, ФИБА Европа ја признала Балканската лига за следната сезона како нејзина членка.
Моментален формат
Балканската лига вклучува две екипи од Бугарија, Македонија, Црна Гора, и 12 екипи од Израел. Учесниците се натпреваруваат во 5 групи географски поделени. Најдобрите две изралски екипи и најдобрите четири балкански екипи се натпреваруваат во втората фаза во две групи. Првите две екипи од по двете групи обезбедуваат пласман во завршниот турнир. Турниор се игра во полуфинале и финале кое ќе го одлучи освојувачот на сезоната.
Екипи учесници
Согласно до сезоната 2020/21.
NGC 2318
NGC 2318 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Големо Куче, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 8 февруари 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2318 е од видот OCL.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 6 ч 59 м 27 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 13° 41' 52".
Други поделби
Проучување на NGC 2318 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 273; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5392. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 436.
Список на македонски книги од 1997 година
Следува список на книги од македонски автори издадени во 1997 година. Можно е списокот да е нецелосен.
Перник
<div style="float: right; margin: 0 0 1em 2em; width: 22em; text-align: right; font-size: 0.86em; font-family: lucida grande, sans-serif; line-height: normal;">
<div style="border: 1px solid #ccd2d9; background: #f0f6fa; text-align: left; padding: 0.5em 1em; text-align: center;">
<strong style="font-variant:small-caps;"> Бугарија
Перник (Перник) е град во jугозападниот дел на Бугарија, близу до Софија и Ќустендил и е административен центар на Перничка област. Градот е сместен на двата брега на река Струма, во Струмската Котлина, меѓу планините Витоша и Љулин и планинскиот рид Голо Брдо.
Низ градот Перник минува транспортниот коридор 4, европскиот пат E79 и железничка линиja мегу Источна Европа и Грција. Од IV век градот се споменува како тврдина на Траките. Античките Асклепиј и Хигиjа се почитувани во регионот заради многуте минерални извори. Прабугарите го населуваат укрепеното место и во проломот на Струма ја создаваат големата бугарска тврдина Перник. Во ХI в. градот бил доста добро утврден и претставувал значаен военоадминистративен и трговски центар на Бугарија, крепост против Византиjците и главен град на легендарниот воjвода Кракра Пернишки, за време на Првата бугарска држава.
Тања Каришик-Кожарац
Тања Каришик-Кожарац (моминско презиме: Каричик; родена на 23 јули 1991) — крос-кантри скијач и биатлонист од Босна и Херцеговина, која се натпреварува од 2009 година. Таа завршила на 72. место во дисциплината 10 км на Зимските олимписки игри 2010 во Ванкувер, и 65. во дисциплината 10 км на Зимските олимписки игри 2018 во Пјонгчанг.
Нејзиното последен соло учество во кариерата било на 5км настан во Босна и Херцеговина во 2009 година.
Нејзин сопруг е Немања Кожарац, уште еден босански биатлонист.
Драгица Митрова
Драгица Митрова (р. ) — македонска ракометарка на ЖРК Металург и на македонската репрезентација.
Димитар Харизанов
Димитар Марков Харизанов (Роден во — ) — македонски активист. Жртва на комунистичкиот режим во Бугарија.
Животопис
Бил посветен јатак на нелегалната чета и неколку дена поминал со неа. Бил осуден на доживотен строг и темничен затвор. Во логорите на смртта на островот Персин (Белене) поминал околу четиринаесет години. Важел за умерен подржувач на македонската кауза.
Наводи
{{DEFAULTSORT:{Харизанов, Димитар}}
Никарх
Никарх бил пајонски владетел кој управувал со територии на Пајонија.
Росов Вител
Росов Вител — еден од двата витла што постојат во Јужниот Океан. Се наоѓа во Росовото Море и се врти во насока на стрелките на часовникот. Вителот е формиран од интеракциите помеѓу антарктичката кружна струја и антарктичкиот континентален гребен. Забележано е дека морскиот мраз опстојува во централното подрачје на вителот.
Азербејџански национален совет
Азербејџански национален совет (азербејџански: Azərbaycan Milli Şurası) — првото делегирано законодавно тело на Азербејџанска Демократска Република (АДР) од 27 мај 1918 до 17 јуни 1918 година и повторно од 16 ноември 1918 до 3 декември 1918 година. Настанот го наследил парламентот, законодавно тело формирано преку општите избори на национално ниво.
Росов Вител
Постојат некои докази дека глобалното затоплување придонело кон одредено намалување на соленоста на водите на Росовиот Вител од 1950-тите.
Азербејџански национален совет
Позадина
По Февруарската револуција, како и многу етнички малцинства на намаленото Руско Царство, така и Азерите започнале да формираат движења насочени кон политичка автономија од Русија. Во провинциите и областите каде што Азерите претставувале значително мнозинство, биле формирани локални муслимански национални совети (МНК). На 27 март 1917 година, делегатите на МНК се собрале да формираат привремена извршна комисија за МНК. Мамед Хасан Хаџински станал шеф на оваа комисија, во која биле вклучени и Мамед Амин Разулзаде, Алимардан Топчубашов и други основачи на идната Азербејџанска Демократска Република. По Октомвриската револуција, Јужен Кавказ бил одвоен од континентална Русија, па оттука и Закавкаскиот Сејм формиран во Тбилиси ја прогласил независноста на Закавказската Демократска Федеративна Република. Азерите ја формирале најголемата фракција на истиот со 44 членови, а ја предводел Мамед Амин Разулзаде. Овие 44 членови претставувале четири различни политички партии и блокови: Мусават и неутрални демократи; Муслиманскиот социјалистички блок; Итихад-и Муслим (или едноставно Итихад, Сојуз на муслимани во Русија); и муслиманската Социјалдемократска партија.
Формација
Кога во Баку се случил масакрот од 31 март до 2 април, привремениот извршен комитет бил срушен, неговиот водач Алимардан Топчубашов, бил уапсен и азербејџанската интелигенција била истерана од Баку, Тбилиси станал седиште на азербејџанското национално движење. По падот на Закавказската Демократска Федеративна Републикапад на на 26 мај 1918 година и нејзините тела биле распуштени, а азербејџанската фракција на Сејмот била преименувана во Азербејџански национален совет (НЦ). Тој веднаш презел парламентарни функции и ги прогласил основите на Азербејџанската Демократска Република на 28 мај 1918 година. На 16 јуни, азербејџанскиот национален совет се преселил во Ганџа. Советот се соочил со отпор на ултранационалистите кои ги обвиниле дека се премногу лево крило и поради нетолеранција на османлискиот командант Нуру-паша. Следниот ден требало да се укине, оставајќи ги сите овластувања на Советот на министри предводени од Фатали Кан Хојоски.
Второто признание
По поразот на Отоманското Царство во Првата светска војна и повлекувањето на османлиските сили од Азербејџан, моќта на ултранационалистите, која некогаш била поддржана од Нуру-паша се намалила. Ова му овозможило на Азербејџанскиот национален совет да биде повторно воспоставен и да започне преговори со британските сили. Советот бил целосно укинат по отворањето на Парламентот на 7 декември 1918 година. Парламентот вклучувал претставници на мнозинските азербејџански партии, како и пратеници од ерменски, руски, еврејски, германски и полски малцинства во Азербејџан и претставници на синдикатите.
Резерват Али Ботуш
Резерватот е создаден за да ги заштити најголемите шуми на босанскиот бор (Pinus heldreichii) на Балканот и е познат по својата богата флора - над 1500 видови пронајдени на нејзината ограничена територија.
Географија
Резерватот се наоѓа на северните падини на планинскиот масив Славјанка на надморска височина помеѓу 1140 и 2212 м. Одвојувано е од планинскиот венец Пирин, северно, со седлото Парил. Планината е формирана од метаморфен палеозојски варовник и мермер кои покриваат гранитно јадро. Територијата на Али Ботуш има различни геоморфолошки форми и голем број гребени, како што се Брезата, Свети Константин, Митницата, Теплешкиот врв и Шаплен Баир.
Резерватот спаѓа во континенталната средоземна климатска зона и поради неговата голема надморска височина има и алпска клима. Сепак, влијанието на Медитеранот е многу силно и го одредува режимот на врнежи, кој има максимум есен-зима и минимум лето. Средните температури во зима се многу повисоки од просечните температури на иста надморска височина во остатокот од земјата. Влијанието на фенскиот ветер е многу силно во зима.
Просечната годишна температура за пониските делови на резерватот е 14 °C и за највисоко - околу 6 °C. Просечното времетраење на периодот со температури над 10 °C за ниските делови на резерватот е 200−220 дена и за високите - 130 дена. Годишните врнежи се движат помеѓу 700 и 900 мм, и надминува 900 мм во највисоките зони. Поради карстниот релјеф на планината, површинските водни ресурси на резерватот се малку. Потоците се одржуваат главно со подземни води; дождот обезбедува 25−30% од вкупниот волумен на проток, додека снегот формира уште 20−25%.
Покривните почви се состојат од циметни шумски почви во пониски и кафеави шумски почви на поголема надморска височина. Преовладува типот на почва од хумус-карбонат, но има и планински ливадски почви во највисоките пресеци. Хумус-карбонатните почви се плитки до умерено длабоки. Тие обично се суви и топли.
Флора
Али Ботуш е дом на разновидна флора која остана недопрена и чиста поради релативната изолација на резерватот во пограничната зона. На нејзината мала територија има над 1500 видови васкуларни растенија што го прави клучен центар за флористичко формирање на Балканскиот Полуостров. Постојат над 20 ендемски видови, од кои пет може да се забележат само во резерватот и 42 до 46 балкански ендемски таксони. Растителните видови се и од биомот на средоземните зимзелени шуми и од биомот на умерените шуми.
Во листопадните шуми во најниските текови на резерватот доминираат европската бука (Fagus sylvatica) и европскиот хоп-габар (Ostrya carpinifolia), а поретко - сладок костен (Castanea sativa). Иглолисниот шумски појас е составен од скокови од бор (Pinus sylvestris), црн бор (Pinus nigra), смрека од Норвешка (Picea abies), европска сребрена ела (Abies alba), бугарска ела (Abies borisii-regis), молика (Pinus peuce) и босански бор (Pinus heldreichii). Доминантни видови дрвја на долниот иглолистен појас помеѓу 1000 и 1450 м е црниот бор, додека шумата на поголема надморска височина до 1800–1900 м се формирани од босански бор и се најголеми од ваков вид на Балканот. Резерватот, како и Националниот парк Пирин се единствените живеалишта на овој вид бор во Бугарија. Просечната возраст на босанските борови шуми е од 60 до 120 години, достигнувајќи над 200 и ретко 400 години. Висината на одделните дрвја може да надмине 30 м Буката и елата растат во засенчени живеалишта со богати почви, додека босанскиот бор зафаќа зони со помалку хранливи материи.
Вегетација на грмушки во резерватот, исто така, е разновидна и се состои од Европскиот Тис (Taxus baccata), бугарски млечка ловоров (Daphne kosaninii), млечка ловоров (Daphne mezereum), Daphne oleoides и други.
Тревната вегетација е многу разновидна поради поволните климатски и почвени услови, како и варовнички темел. Бугарскиот дел од Славјанка е единственото живеалиште на ендемскиот Convolvulus suendermanii. Важни заштитени видови вклучуваат папрат од црна девица (Adiantum capillus-veneris), Polygala nicaeensis, Rhamnus fallax, како и балканскиот ендемски вид Fritillaria drenovskii, ограничен на Славјанка, Пирин и северна Грција, Pulsatilla rhodopaea, Saxifraga sir, - виолетова шушка (Viola delphinantha), ограничена на оваа област на Бугарија, како и на Грција, итн.
Фауна
Фауната на резерватот е исто така разновидна. Најчестите поголеми цицачи вклучуваат кафеава мечка, сив волк, срна, дива свиња, европски зајак, црвена лисица, европски јазовец и златна чакал. Влекачите се разновидни и вклучуваат два вида желки, грчка желка и желка на Херман, како и бројни змии и гуштери, како што е ретката европска змија и ѕидниот гуштер на Ерхард. Тоа е единственото место во Бугарија каде што се наоѓа македонскиот грбест тритон.
Од видовите безрбетници помеѓу 55 и 60% припаѓаат на средоземниот биом. Досега, повеќе од 1200 видови инсекти се опишани од резерватот. Дневните пеперутки се од посебен интерес. Во 1992 година, биологот Здравко Колев идентификуваше пет нови видови пеперутки за Бугарија - источно црноврвна жолта пеперуга (Euchloe penia), Polyommatus andronicus, Polyommatus aroaniensis и Agrodiaetus nephohiptamenos од нив сите, освен источно црноврвна жолта пеперуга, се балкански ендемски видови.
Диплај
Диплај бил пајонски владетел кој управувал со територии на Пајонија.
Список на државни водачи во 814 година
Ова е список на државни водачи во 14 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
622
622 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 622 година од новата ера, 622. од првиот милениум, 22. од VII век и трета од 620-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6130 и 6131 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5372 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4382 и 4383 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1375.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 622 година се протега во 3258 и 3259, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3318 и 3319 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1165. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 0 и 1 исламска година.
Томас Леополд
Томас Леополд (роден 1693 година во близина на Кристијанштад, Сканија, починал 1771 година во Кунгалв) бил еден од пророците и маченици на шведското пиетистичко движење во текот на 18 век.
Таткото на Леополд, Сигфрид, емигрирал од Германија, а неговата мајка била ќерка на имигрант Шкотланѓанец.
На 35 -годишна возраст, за време на студиите во Лунд, Шведска, Леополд бил затворен поради неговата радикална определба на вера и останал затворен 42 години, од кои 32 години бил во тврдината Бохус, каде што и починал на 77 годишна возраст.
Понекогаш во замокот го посетувале лутерански свештеници, кои му велеле дека може веднаш да се ослободи, само ако ги осуди своите радикално-пиетистички верувања. Тој секогаш мирно одговарал дека му ветил на Исус дека ќе биде верен до крајот.
Затворската ќелија на Леополд уште е зачувана и може да се посети во тврдината во текот на летото.
NGC 4542
NGC 4542 — спирална галаксија во соѕвездието Ловечки Кучиња, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4542 се споменува и како NGC 4537, UGC 7746, MCG 9-21-21, CGCG 270-11.
Откривање
Објектот е откриен на 17 февруари 1831 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4542 е од видот S?. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 4542 има привидни димензии од 1' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 34 м 49,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +50° 48' 20"". Положбениот агол на објектот е во износ од 28°.
Други поделби
Проучување на NGC 4542 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 41864. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 48; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3458. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 729.
Космос-609
Космос-609 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 21 ноември 1973 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4000 килограми. Космос-609 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 69,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 337 км, а најмалото на 173.
Знаме на Грузија
Националното знаме на Грузија е знаме со пет црвени крста на бела основа. Знамето е ставено повторно во употреба на 14 јануари 2004, после 500 години. Знамето било официјално знаме на средновековното кралство Грузија.
Локални избори во Турција (2019)
Турските локални избори во 2019 година се одржале во недела на 31 март 2019 година во 81 провинци на Турција. Биле избрани вкупно 30 митрополитски и 1.351 окружни општински градоначалници, заедно со 1.251 провинциски и 20.500 општински советници, покрај бројните локални непартиски позиции, како што се маалски чувари (мухтари) и совети за стари лица.
Владејачката Партија на правдата и развојот (АКП) и Партијата за националистичко движење (ПНД) учествувале на изборите во многу провинции во рамките на заедничкиот Народен сојуз. Исто така, Републиканската народна партија (РНП) и Партијата на доброто влегле во некои од трките под знамето на Национален сојуз. Демократската партија на народите (ДПН) не објавила отворено поддршка за ниту една алијанса, но не објавила ниту кандидати во некои области за да ги подобри шансите за опозициските кандидати. Стратешкото гласање и поставувањето кандидати на ДПН во спорните области како Анкара и Истанбул им овозможило на опозициските партии да добијат мнозинство во овие градови преку соработка. Тоа довело и до тоа да главниот сојузник на Ердоган, ПНД да изгуби огромно гласачко тело на изборите. Кампањата била опишана како изразито негативна и поделена, при што опозицијата ја критикувала владата за економскиот пад на Турција, злоупотребата на јавните средства и корупцијата. Како одговор, владата обвинила дека опозициските партии дејствуваат во интерес на „странските сили и терористите“. Посебна контроверзија ги опкружуваше наводите на АКП за финансиска измама против опозицискиот кандидат за градоначалник на Анкара, Мансур Јаваш, кои подоцна се покажале дека биле направени од непроверлив извор. Употребата на видео снимки од терористичкиот напад во Крајстчрч од страна на лидерот на АКП и претседател Реџеп Тајип Ердоган за време на неговите изборни митинзи дополнително наишло на меѓународна осуда и предизвикало влошување на дипломатските односи меѓу Турција и Нов Зеланд. Пет лица загинале, а две лица биле повредени за време на политичкото насилство на денот на изборите, во два одвоени инциденти во Газиантеп и Малатија. Изборите биле критикувани од набљудувачите поради прекумерната медиумска пристрасност во корист на владејачкиот Народен сојуз.
Членовите на Национелниот сојуз првично биле опфатени со прашања во врска со изборот на кандидати и внатрепартиските поделби, кои произлегуваат од нивната загуба на општите избори во јуни 2018 година. Сепак, и Републиканската народна партија и Партијата на доброто колективно успеале да ги надминат очекувањата, обезбедувајќи „шокирани“ победи во главните метрополи во Турција. Тие вклучуваат освојување на контрола и врз Анкара и Истанбул, главниот град и најголемиот град на Турција, соодветно. РНП, исто така, имала контрола врз Измир, третиот по големина град во Турција, и по крајот на изборите, управувала со 5 од 6-те најголеми турски центри за население (единствен исклучок е Бурса, каде што владејачката коалиција тесно победила). Комунистичката партија ја освоила контролата врз главниот град на провинцијата, имено Тунџели, за прв пат. Во провинциите каде што АКП и Партијата за националистичко движење се натпреварувале како посебни партии, имало значителен пресврт од кандидатите на АКП кон ПНД. Сепак, лидерот на АКП и претседател Реџеп Тајип Ердоган ја потврдил победата, објавувајќи дека Народниот сојуз обезбедил над 50% од гласовите и на тој начин ја задржал поддршката од мнозинството електорат (конечните резултати всушност му дале на Народнит сојуз нешто помалку од 50%, додека Националниот сојуз освоил 38%.
Изборите биле опкружени со голем број контроверзи, вклучително и необјаснето „затемнување“ на резултатите во изборната ноќ токму кога опозицијата била на прагот на победата во Истанбул. Изборите за градоначалник на Истанбул, каде кандидатот на НРП, Екрем Имамоглу, го победил кандидатот на АКП и поранешен премиер Бинали Јилдирим со нешто помалку од 14.000 гласови (0,17%), останале спорни две недели по гласањето. Овој резултат бил објавен во јавноста по завршувањето на изборниот процес, но на прегласувањето неговата разлика била зголемена на 24.000 гласови. По изборите се случиле бројни пребројувања, изборни приговори, правни спорови, наводна корупција, обвинувања за терористичка вмешаност и полициски операции, иницирани главно од АКП. Имамоглу положил заклетва како градоначалник, иако нови избори биле одржани на 23 јуни. Резултатот бил неочекувана убедлива победа за Имамоглу, кој го победил Јилдирим со над девет поени, 54,2% спрема 45%.
Позадина
Турција одржува локални избори на секои пет години во последната недела од март. Последните избори, одржани на 30 март 2014 година, резултирале со победа на владејачката Партија на правдата и развојот (АКП), која ја освоила контролата и на Истанбул и на Анкара, двата најголеми турски града. Главната опозициска Републиканска народна партија се нашла на второто место, освојувајќи ја контролата врз Измир, третиот по големина град во Турција. Изборите биле првиот тест за поддршка по широко распространетите антивладини протести во летото 2013 година и корупцискиот скандал во декември 2013 година. Изборите резултирале со бројни наводи за изборна измама, како и прегласување во области како Јалова и Агри каде што пребројувањето и наводите за измами не успеале да го вратат одлучувачкиот победник.
Изборите во 2019 година следеле по два значајни избори што се одржале на 24 јуни 2018 година, имено претседателските и парламентарните избори, каде што актуелниот претседател Реџеп Тајип Ердоган бил реизбран со 52,59 отсто од гласовите. Со неговиот реизбор, тој презел широко проширени извршни овластувања кои биле одобрени од гласачите на многу контроверзниот уставен референдум во 2017 година Неговата АК партија го загубила мнозинството во Големото национално собрание, но го задржала мнозинството со поддршка од Партијата за националистичко движење кои заедно со која АКП формирале изборен сојуз наречен Народен сојуз.
Шпекулации за предвремени избори
По изборот на 27-миот парламент на Турција на 24 јуни 2018 година, владата на АКП јавно ја објавила својата намера да ги продолжи локалните избори во март 2019 година од ноември 2018 година Иако опозицијата тврдела дека се подготвени за локални избори, тие јавно не го поддржале повикот на владата. Се шпекулирало дека желбата на владата за предвремени избори е поврзана со остриот економски пад што се случил непосредно по изборите во јуни 2018 година, со стравувања дека тоа ќе доведе до намалување на уделот на гласовите на АКП.
Датумите на локалните избори се вградени во Уставот на Турција, што значи дека секој предлог за нивно одржување на друг датум ќе бара уставен амандман. За ова би било потребно двотретинско мнозинство во Големото национално собрание или три петтини мнозинство заедно со одобрување на референдум. Народниот сојуз меѓу АКП и ПНД имал само 57 отсто од местата, што го направил предлогот нереален. Владата последователно се откажала од плановите за спроведување на изборите.
Избрани позиции
Локалните избори во 2019 година биле вторите што се одржале по реорганизацијата на турската локална власт во 2013 година, која споила неколку општини и значително го намалила бројот на избрани советници и градоначалници. Градоначалниците и советниците се избираат посебно. Окружните општини се состојат од два вида; актуелни окружни општини (од кои има 921) и 397 градски општини кои опслужуваат уште помали населби во руралните провинции. Избраните позиции се прикажани подолу. Покрај овие партиски позиции, биле избрани и бројни локални непартиски позиции како што се маалски претседатели (мухтари) и совети за стари лица. Според бројките за 2018 година, бројот на мухтарите што треба да бидат избрани е 50.229.
Сменување градоначалници поради малверзации
[[Податотека:Removed_mayors_of_Turkey,_2014-2019.png|мини|270x270пкс| Сите области каде што градоначалниците биле сменети од функцијата помеѓу 2014 и 2019 година