cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Максим Исповедник
Максим Исповедник е роден во и бил висок дворјанин во дворот на Ираклиј I, а потоа монах и игумен на еден манастир недалеку од престолнината. Најголем бранител на православието од таканаречената монотелитска ерес, која произлегла од Евтихиевата ерес. Имено, како што тврдел Евтихиј дека во христијанскиот бог Исус има една природа, така монотелитите тврделе дека во Исус има една волја. Максим се спротивставил на тоа тврдење и станал противник на царот и на патријархот тврдејќи дека Исус има човечка и божествена природа. По негов онастојување со одржале: еден собор во Картагина, а друг во Рим и двата собори го анатемисуваат учењето на монотелитите.
Православната црква неговиот ден го чествува на 21 јануари.
Кале (Горно Свиларе)
Кале — археолошко наоѓалиште во скопското село Горно Свиларе, Општина Сарај. Претставува кале (тврдина) од римското и доцноантичкото време.
На 2 км западно од селото и 1,6 км северно од Рашче, на излезот од Дервенската Клисура се наоѓа рид со височина од 220 м на чија зарамнета површина со димензии од 75 × 60 м се гледаат остатоци од одбранбен ѕид. По површината на градиштето се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и градежен материјал.
Крупиште
Крупиште — село во Општина Карбинци, сместено во околината на градот Штип.
Географија и местоположба
Селото е едно од поголемите во областа, сместено во северниот дел на територијата на Општина Карбинци, а низ него поминува патот Штип-Кочани. Се наоѓа од десната страна на реката Брегалница, а неговиот атар се допира со подрачјето на Општина Чешиново-Облешево. Селото е рамничарско, на надморска височина од 300 метри. Од градот Штип е оддалечено 14 километри.
Селото поседува квадратна основа со прави улици, кои се асфалтирани.
Историја
За време на работите на хидросистемот Злетовица, при ископувањата во наоѓалиштето Грнчарица, во близината на селото Крупиште, била откриена населба од раниот неолит, при што биле пронајдени предмети и керамика чија старост е проценета на околу 6000 години п.н.е. Малку подалеку бил откриен каменот на кој првата организирана човечка заедница во Македонија ги изработувала своите орудија од кремен. На тој начин, таа се смета за најстара неолитска населба на територијата на Македонија. На истото место бил откриен скелетот, кој го добил името Славе Македонски, за кого, според анализата на коските направена на Универзитетот во Глазгов, се претпоставува дека е стар 7745 години, што го прави еден од најстарите скелети во Југоисточна Европа.
Во век, Крупиште било село во Штипската каза на Отоманското Царство.
Стопанство
Атарот зафаќа простор од 8,9 км2. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 425 хектари, на пасиштата отпаѓаат 391 хектар, а на шумите само 18 хектари.
Селото, во основа, има полјоделска функција. Во селото има услужни објекти, фабрички погон и земјоделска задруга.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото имало 144 жители, сите Македонци. Според податоците на секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во селото живееле 176 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Крупиште преминало од големо во средно село по големина. Така, во 1961 година броело 828 жители, од кои 759 биле Македонци, 13 Срби, 9 Турци и 37 други, а во 1994 година 433 жители, од кои 410 биле Македонци, 15 Власи и 8 Турци.
Според пописот од 2002 година, во селото Крупиште живееле 336 жители, од кои 313 Македонци, 12 Турци, 10 Власи и 1 останат.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 274 жители, од кои 222 Македонци, 6 Роми и 46 лица без податоци.
Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Крупиште:
* Извор: Државен завод за статистика на Република Македонија (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Карбинци, која била една од ретките општини кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така се наоѓало во Општина Карбинци.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Штип. Селото припаѓало на некогашната општина Штип во периодот од 1955 до 1965 година.
Мешина
Мешина — одрана и препарирана цела животинска кожа (обично овча или козја кожа). Порано се користела за складирање и пренесување на течност или житни и растресити намирници. Исто така дел е и од некои народни дувачки музички инструменти, во кои служи како мев за добивање воздушна струја за создавање тон (гајда, вид дипли и сл.).
Крупиште
Самоуправа и политика
Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната Општина Крупиште, во која покрај селото Крупиште, се наоѓале и селата Горни Балван, Горно Трогерци, Долни Балван, Пишица и Уларци. Општината Крупиште постоела и во периодот 1950-1952, во која влегувале селата Гуњовци, Крупиште, Новоселани, Пишица и Уларци.
Мешина
Изработка на мешина
Мешината обично е направена од овча или јагнешка кожа, поретко од козја. Добиени се со колење на животното на посебен начин, таканаречено „дерење на мешина“. „Дерењето на мешината“ се прави со сечење на кожата по едната задна нога, за да може да се одере целата кожа. Дерењето секогаш се прави рачно, одвојувајќи ја кожаta од месото со притисок на раката. Најважно е кожата да остане неоштетена.
Крупиште
Избирачко место
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 269 гласачи.
Мешина
Подготовка на мешина за чување течности и храна
Одерената кожа веднаш се мие со чиста ладна вода и се бричи со остар нож или брич. По бричењето, со врвца се врзуваат отворите на мешината - големиот сек на задната нога и на другите три нозе. Преостанатиот отвор на вратот добро се посолува, и се пристапува на надувување на мешината. Кога мешината ќе се надуе, се проверува дали некаде испушта воздух. Се случува отворите да не се добро врзани или да се оштети кожата при дерењето. Ако мешината се користи за складирање, оштетувањето на кожата може да се поправи. Овие дупки исто така се врзуваат, како и отворите. На помалите дупки одвнатре се ставаат лешници или помали тркалезни камчиња, а однадвор се врзуваат со конец. За поголеми оштетувања се користи орев.
Крупиште
Избирачко место
На парламентарните избори во 2020 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 262 гласачи.
Мешина
Подготовка на мешина за чување течности и храна
Кога ќе се утврди дека мешината не испушта воздух, таа се превртува така што внатрешноста е однадвор. Потоа повторно се надувува, се стружи за да биде што почиста и убаво се брише со чиста крпа. После тоа, се врзува и последниот, вратниот отвор. Така подготвената мешина се остава да се суши. Сушењето обично се врши на чад, поретко на провев. Кога ќе се исуши, мешината се потопува во чиста вода или сурутка за да омекне. После тоа убаво се мие во ладна вода, се одврзуваат нозете, големиот сек и отворот на вратот и добро се посолува. Потоа повторно се превртува, за да се врати внатрешната страна внатре и повторно да се врзат сите отвори освен вратниот, за да може мешината да се посоли од внатрешната страна и да се надува. Надуената мешина се остава да се исуши 1-2 часа. Мешината не смее да се пресуши за да остане свитлива. Вака подготвената мешина е спремна за употреба, односно во неа да се ставаат сирење и кајмак за зреење.
Време на сушење
Ако мешината е наменета за зреење на сирење треба да се суши најмалку еден месец, а ако е наменета за кајмак, се суши до една година.
Подготовка на мешина за изработка на народни дувачки музички инструменти
Изработката на мешина за музички инструменти се разликува во неколку детали од изработката за употреба во домаќинство.
Кога се свлече целата кожа од закланото животно, влакната не се бричат, туку се сечат на должина од 5-10 мм. Влакната во овој случај, покрај естетската, имаат и практична улога бидејќи ја штитат кожата одвнатре од прекумерна кондензација и насобрана плунка при свирењето.
Бидејќи исушената кожа е крута, таа е неупотреблива за мешина. Затоа пред да се изработува инструментот, се потопува во вода во која стои 4-5 дена за да омекне. Омекнатата кожа се вади од водата, се превртува така што влакната се внатре и со нож се стружи и добро се чисти. Така исчистена, добро се посолува со кујнска сол и на крајот во неа се втрива пченкарно брашно. Составот на оваа смеса и воопшто начинот на штавење е различен кај различни мајстори.
Одбирањето на кожа за правење мешина зависи од искуството и барањата на свирачот. Квалитетот на мешината зависи првенствено од големината, а потоа и од бојата на волната или влакната, еластичноста (порозноста), староста на животното, периодот на колење итн.
Западни Висаи
Административна поделба
Западен Виосајас се состои од 7 покраини и 2 града.
535 п.н.е.
535 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 535. година пред новата ера, 535. од првиот милениум п.н.е., 35. од 6 век п.н.е. и шеста од 530-тите п.н.е.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4973 и 4974 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4215 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3225 и 3226 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 218.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 535 година се протега во 2101 и 2102, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2161 и 2162 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 8. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1192 и 1191 исламска година пред хиџра.
Амбански јазик
Амбанскиот, или познат како нембаоански или утупуански, е темотуански јазик, дел од групата на океански јазици. Јазикот е главен јазик на островот Утупуа, во Соломоните. Според податоците на Етнолог од 1999 година, јазикот го зборуваат околу 590 жители. Зборовниот редослед е подмет-прирок-предмет.
Давид Алаба
Давид Олатукунбо Алаба ( во ) — австриски професионален фудбалер кој настапува за бундеслигашот Баерн Минхен и фудбалската репрезентација на Австрија. Алаба е најмладиот играч кој настапил за австриската сениорска репрезентација, на натпревар во 2009 кога имал 17 години. Може да игра на повеќе позиции, како централен играч од средниот ред, среден одбранбен играч, како и лево и десно крило, но најдобрите настапи ги забележал како лев бек.
Фудбалската кариера ја започнал во фудбалскиот клуб ФК Асперн, а на 10 годишна возраст се приклучил на младинската екипа на ФК Австрија Виена. Во летото 2008 преминал во младинската школа на Баерн Минхен, притоа настапувајќи за екипите до 17 и 19 години. Бил пријавен во првата постава на Баерн за настапите од Лигата на шампионите во сезоната 2009-2010, кога одбрал да настапува со бројот 27. За време на зимската пауза во сезоната 2010-2011 бил испратен на позајмица во ФК Хофенхајм 1899, кој исто така играл во германската Бундеслига.
Во сезоната 2012–13, Алаба го постигнал седмиот најбрз гол во историјата на Лигата на шампионите (за 25 секунди) против Јувентус каде Баерн победиле 2–0. Ги одиграл сите 90 минути од финалето на Лигата на шампионите против ФК Борусија Дортмунд, во кое Баерн славеле со 2–1. Во декември 2013, Алаба потпишал нов договор со Баерн Минхен со важност до 2018. Во јануари 2015, фудбалските навивачи преку гласањ на страницата на УЕФА го изгласале Алаба како лев бек во најдобриот состав за годината 2014, вторпат по ред вклучувајќи ја и 2013. Во март 2016, Алаба го продолжил договорот со Баерн до 2021.
Освен клупска, Алаба има и богата репрезентативна кариера. Како младинец настапувал за репрезентациите на Автрија под 17 и 19 години, а дебито за сениорската репрезентација го имал на натпреварот против Франција од октомври 2009. Првиот репрезентативен погодок го постигнал на 16 октомври 2012 во натпреварот против Казахстан од квалификациите за Светското првенство, каде Австрија славела на домашен терен со 4–0. Алаба бил најдобар стрелец за австриската репрезентација во квалификациите за Светско првенство во фудбал 2014 со шест постигнати голови.
Рио Рајзер
Рио Рејзер (роден Ралф Кристијан Мебиус, 9 јануари 1950 - 20 август 1996), бил германски рок-музичар и пејач на рок-група Тон Штајн Шербен. Рајзер го поддржал сквотирањето во раните 1970-ти, а подоцна и зелената политичка партија Дие Гринен. По повторното обединување на Германија, тој се приклучи на Партијата за демократски социјализам.
Смрт
Рио Рејзер починал на 20 август 1996 година од циркулаторен колапс по внатрешно крварење во неговиот дом во Фрезенхаген, каде што бил погребан на сопствениот имот под јаболкница.
Неговиот гроб бил преместен во Берлин во март 2011 година, бидејќи наследниците на Рејзер го продалеимотот во Фрезенхаген.
Судот на Ејми
Судот на Ејми е американска телевизиска серија емитувана на каналот CBS од 1999 до 2005 година, со вкупно шест сезони. Серијата го следи животот на Ејми Греј, 35-годишна самохрана мајка која ја напушта својата кариера на адвокат во Њујорк и се враќа во своето родно место Хартфорд, каде станува судија за семејни случаи. Таа е разведена и сама ја одгледува ќерка си Лорен. Во Харфорд живее со својата доминантна мајка, Максин, поранешен социјален работник.
Во Македонија, Судот на Ејми се емитуваше на А1 телевизија.
Ранко Мамузиќ
Ранко Мамузиќ (роден на во ) — македонски кошаркар кој настапува за кошаркарскиот клуб Струмица.
Младинска кариера
Мамузиќ има играно во младинските категории на Л'Алфас со кој има играно финалето на регионалниот турнир на покраината Аликанте во 2015 година.
Сениорска кариера
Во сезоната 2015/16, тој бил вклучен во сениорскиот состав на Л'Алфас кој бил четвртолигаш. Следната сезона настапувал во клубот Баскет Аликанте. За сезоната 2017/18, тој се вратил во Македонија и потпишал за МЗТ Аеродром. Но во ноември таа сезона, тој бил даден на позајмица во Кожув за до крајот на сезоната. Така, тој се вратил и играл во дресот на МЗТ во сезоната 2018/19 кога станал првак со екипата. Во сезоната 2019/20, за поголема минутажа, Ранко играл за вториот тим на МЗТ кој исто така бил прволигаш. Таа сезона, тој затекнат со прекин на сезоната поради COVID-19 пандемијата во земјата и светот. За сезоната 2020/21, на крајот на јуни 2020 година, тој потпишал едногодишен договор со кој се преселил во редовите на Еуро Никел 2005.
Младинска кариера
Тој бил вклучен во репрезентацијата на Македонија под 18 години.
Лукас Пакета
Лукас Пакета (роден на во, Бразил) — бразилски фудбалер, играч од средниот ред на  и на бразилската репрезентација.
Рана кариера
Лукас Пакета пристигнал во Фламенго во 2007 година на возраст од 10 години. На 15-годишна возраст, тој бил многу технички обучен, но немал физичка способност како другите играчи на неговата возраст. Со младинскиот тим на Фламенго тој ја освоил титулата Копа Сао Паоло де Жуниор во 2016, најважниот младински турнир во Бразил. Покрај останатите играчи како Лео Дуарте, Фелипе Визеу и Роналдо, Лукас бил промовиран во професионалниот тим на клубот веднаш по натпреварот.
Фламенго
Во март 2016 година Пакета бил промовиран во првиот тим на Фламенго и потпишал договор до 2020 година. На 5 март 2016, Лукас дебитирал како стартер во победата од 3:1 над Бангу во натпреварот за државна лига во Рио де Жанеиро во 2016 година. Пакека го постигнал својот прв професионален гол на 19 февруари 2017 година со победа од 4-0 против Мадурера.
Пакета постигнал гол и во финалето на Купот на Бразил во 2017 година против Крузеиро на стадионот Маракана и во финалето Копа Судамерикана во 2017 година против Индепендиенте. Во двата натпревари, Фламенго бил поразен и останал второпласиран. Во финалето на Копа Судамерикана, тој бил прогласен за најдобар играч на Фламенго во натпреварот.
Милан
На 10 октомври 2018 година, новинските агенции низ Бразил и Италија објавиле дека бил договорен трансфер за сума од 35 милиони евра во ФК Милан.
На 4 јануари 2019 година трансферот бил официјален, а Милан објавил дека играчот потпишал петгодишен договор. Тој го избрал бројот 39 на својот дрес. Поради португалското потекло на неговата мајка, тој има право да се регистрира како европски играч.
Пакета го направил своето деби на 12 јануари 2019, играјќи 85 минути пред да го замени Фабио Борини, додека Милан ја победил ФК Сампдорија со 2:0 во дополнителното време во Купот на Италија. Четири дена подоцна, Пакета настапил и во Суперкупот на Италија, што се одржал во Саудиска Арабија, каде што Јувентус го победил Милан со резултат од 1-0. На 21 јануари 2019 година, Пакета дебитирал во Серија А во победата од 2-0 над ФК Џенова во стадионот Лујџи Ферарис. Својот прв гол за Милан го постигнал во победата со 3-0 против Каљари, за моментален резултат 2-0.
Олимпик Лион
На 30 септември 2020, Пакета потпишал петгодишен договор со, во трансфер вреден 20 милиони евра.
Под 20 години
Во октомври 2016 година, тој бил повикан на турнирот Quadrangular de Seleções, каде настапил против Еквадор, Уругвај и Чиле.
Олимписка репрезентација
Кога имал 18 години, Пакета бил повикан да тренира со екипата на Бразил U23 во подготовките за Летните олимписки игри 2016 година. Тренерот Рогерио Микале повикал некои помлади играчи, родени во 1997 и 1998 година, вклучувајќи го и Лукас, да учествуваат на групна обука во надеж дека ќе се натпреваруваат на Летните олимписки игри во Токио.
Сениорска репрезентација
Во 2018 година, тој бил избран да биде еден од дванаесетте алтернативи за бразилската репрезентација од тренерот Тите за Светското првенство во 2018 година во Русија. Од 35-те играчи на списокот, Лукас бил најмладиот.
На 17 август 2018 година, Пакета првпат бил повикан за бразилската репрезентација од менаџерот Тите да игра на пријателски натпревари против САД и Ел Салвадор во септември. На 7 септември, дебитирал со репрезентацијата, заменувајќи го Филип Кутињо во 71-вата минута за време на пријателскиот натпревар против САД. На 23 март 2019 година, тој го постигнал својот прв гол во пријателскиот натпревар Панама кој завршил со резултат од 1:1. Во мај 2019 година, тој бил вклучен во 23-члениот тим на Бразил за Копа Америка 2014 година.
Сурутка
Сурутка или цвик  — течност која останува по згрутчувањето (коагулирањето) на млекото; тоа е нуспроизвод од производството на сирење или казеин и има повеќе комерцијални употреби. Сурутката се користи во производството на разни сирења и многу други производи за човечка исхрана. Исто така, служи како додаток во многу прехранбени производи, вклучувајќи леб, крекери и комерцијални колачи, како и добиточна храна. Белковините од сурутка се состојат првенствено од α-лакталбумин и β-лактоглобулин. Во зависност од начинот на производство, сурутката може да содржи и гликомакропептиди (GMP).
Белковината од сурутка која се одвојува од оваа смеса често се продава како додаток во исхраната. Ваквите додатоци се особено популарни во бодибилдингот. Течната сурутка содржи лактоза, витамини и минерали, како и масти во мали количини. Истражувачите од Лундскиот универзитет во Шведска заклучиле дека сурутката веројатно го стимулира ослободувањето на инсулин. Тие, исто така, откриле дека додатоците на сурутка може да помогнат во регулирањето и намалувањето на наглите зголемувања на нивото на шеќер во крвта кај луѓето со дијабетес тип 2 така што го зголемуваат лачењето инсулин.
Елагабал (божество)
Елагабал или Хелиогабал е сириско-римски бог на сонцето.
Култот кон него
Елагабал најпрво бил почитуван во Емеса во Сирија. Името му е латинизирана форма на сириското „Ilāh hag-Gabal“, што доаѓа од Ел или Илах („бог“) и „габал“ („планина“), (на جبل jabal), со што се добива „Богот на планината“. Култот кон ова божество се раширил и во другите делови од Римското Царство, во текот на вториот век. На пример, пронајдена е посвета кон овој бог во далечни предели, во денешна Холандија.
Во Рим
Во Рим статуа на овој бог е донесена од римскиот цар Марко Аврелиј Антонино, кој пред тоа бил висок свештеник во Емеса и често бил нарекуван Елагабал, според божеството. Сирискиот бог се претопил со римскиот бог на сонцето, познат како Сол Инвиктус („Непоразеното Сонце“).
Изграден е храм наречен Елагабалиум на источната страна од Палатин, каде е сместен светиот камен донесен од храмот во Емеса, што е всушност црн метеорит. Херодијан запишал за тој камен: "Овој камен е обожуван како да е испратен од рајот; на него има неколку мали делови и ознаки, за кои луѓето сакаат да веруваат дека се приказ на сонцето, бидејќи како такви и ги гледаат."
Херодијан исто така кажал дека Елагабал ги терал сенаторите да го гледаат додека танцува околу олтарот на своето божество, на звуци од тапани и цимбали, и на секој летен сонцестој се одржувал голем фестивал, популарен меѓу народот поради тоа што се давала бесплатна храна, и за време на тој фестивал, тој го поставувал светиот камен на триумфална кочија, украсен со злато и накит, и со која парадирал низ градот: "Кочија со шест коњи го носи божеството, коњите се огромни и чисто бели, со скапа златна опрема. Никој не ги држи уздите, и никој не се вози во кочијата; возилото има пратња како навистина самиот бог да управува со кочијата. Елагабал трчал назачки пред кочијата, со лице кон божеството и држејќи ги коњите за ремените. Целиот пат тој го минува вака, гледајќи во својот бог."
Описот на Херодијан сугерира дека култот кон Емесене бил инспириран од вавилонскиот Акиту фестивал.
Откако императорот е убиен во 222 година, неговите религиски укази биле укинати, а Елагабал е вратен во Емеса.
NGC 1883
NGC 1883 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Кочијаш, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1883 се споменува и како OCL 417.
Откривање
Објектот е откриен на 11 декември 1786 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1883 е од видот II3p. Видливиот сјај со голо око изнесува 12 m. NGC 1883 има само една позната привидна димензија, која изнесува 5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 5 ч 25 м 54,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 46° 29' 25".
Други поделби
Проучување на NGC 1883 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 66; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3358. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 224.
NGC 6305
NGC 6305 — елиптична галаксија во соѕвездието Олтар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6305 се споменува и како ESO 138-19.
Откривање
Објектот е откриен на 5 јули 1836 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 17 ч 18 м 0,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -59° 10' 16". Положбениот агол на објектот е во износ од 133°.
Други поделби
Проучување на NGC 6305 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 60029. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 433; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8739. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
1666 во архитектурата
1666 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Скриеносеменици
Скриеносемените (цветни) растенија (научно: оддел Magnoliophyta, по растението магнолија, уште и Angiospermae, од латински angi = затворено, грчки sperma = семе) сочинуваат оддел или тип во кој спаѓаат цветните растенија, кои воедно се и доминантната форма на растенија на Земјата. Овие растенија се главниот извор на храна за повеќето цицачи и човекот, како и извор на повеќе материјали и природни производи. Тука се вклучени најмногу грмушки и тревести растенија, повеќето познати дрвја (освен боровите и другите четинари), како и некои специјализирани растенија од типот на сочници, паразити и водни растенија. Познати се околу 230 000 видови на цветни растенија. Тие доминираат во повеќето копнени екосистеми. Околу две третини се наоѓаат во тропските региони, каде се во голема опасност од истребување како резултат на човечката дејност. Само околу 1000 видови се од поголема економска важност, а како хранлив ресурс служат околу 15 видови. Скриеносемени растенија се наречени поради тоа што нивната семка е заштитена во внатрешните делови на плодот со дебела и црвста обививка, за разлика од голосемените растенија каде што семката не е заштитена со дебела и цврста обвивка , туку се наоѓа залепена на дрвенестите ливчиња на женската шишарка којашто е заштитена со нежно , тенко и привидно крилце за да се заштити при процесот на расејување. Скриеносемените растенија се поделени на : монокотиледони и дикотиледони. Одлики на монокотиледоните се : монокотиледоните имаат 1 котиледон ( 1 семено ливче ), имаат жилест корен , спроводните снопчиња ( ксилем и флоем ) се расфрлани , имаат паралелна нерватура на лист и имаат трочлен цвет. Примери за монокотиледони се : житни растенија, кокос , урма , банана и слично. Одлики на дикотиледони растенија се : дикотиледоните имаат 2 котиледона ( 2 семени ливчиња ), имаат осков корен , спроводните снопчиња во вид на прстен , имаат жилеста нерватура на лист и имаат петточлен цвет. Примери за дикотиледони се : грав, леќа , грашок , боранија , краставица , домат и слично.
Цветот како основно обележје на скриеносемените растенија
Карактеристично обележје на скриеносемениците е цветот, чија функција е размножување преку развиток на семе. Цветот е силно изменет изданок составен од четири основни делови поредени во одделни кругови. Надворешниот круг се состои од чашкини ливчиња (sepala) кои обично се зелени. Внатрешниот круг е изграден од венечни ливчиња (petala) кои исто така се изменети листови, но најчесто се повпечатливо обоени. Третиот круг го сочинуваат прашниците (stamen), односно машкиот дел од цветот кој произведува полен. Највнатрешниот дел од цветот е женскиот и е претставен со плодните листови (pistillum-и) кои се сраснати и образуваат плодник (carpellum).
Семето кај скриеносемениците се развива во јајчник, дел од плодникот кој ги обвива и заштитува овулите што содржат јајце-клетки. Семето се развива од овулата по опрашувањето и оплодувањето. Овулите и семињата, сепак, не се среќаваат само кај скриеносемениците. Нив ги има и кај голосемените растенија. Развитокот на семиња од овулите затворени во јајчник (овариум), кој се зголемува во плод како што оплоденото семе расте, е единствена одлика за скриеносемениците.
Еволуција
Цветот веројатно еволуирал од некоја изумрена голосемена група на растенија која поседувала хермафродитни шишарки кои се опрашувале со помош на инсекти. Денешните голосеменици најчесто се опрашуваат со ветер (анемофилија), но кај некои фосили постојат индикации за опрашување со инсекти (ентомофилија).
Карлејн Ахтеректе
Карлејн Ахтеректе (родена на година) — холандска лизгачка во брзо лизгање.
На Светското првенство во 2015 година освоила сребрен медал во дисциплина во 5000 метри. На Европското првенство во 2018 година освоила сребрен медал во дисциплина во 3000 метри.
На Зимските олимписки игри во 2018 година во Пјонгчанг, нејзините први Олимписки игри, Ахтеректе изненадила со освојување на златен медал во дисциплина до 3000 метри.
Латвија
Латвија или Летонија (Latvija; Leţmō), официјално Република Латвија или Република Летонија (Latvijas Republika; Leţmō Vabāmō) — држава во Балтичкиот регион во Северна и Источна Европа. Латвија се граничи со Естонија на север, со Литванија на југ, со Русија на исток и со Белорусија на југоисток. На запад државата има излез на Балтичкото Море, преку кое поморски се граничи со Шведска. Вкупната површина на Латвија изнесува 64.589 км2.
Доминантна етничка група во Латвија се Латвијците и се дел од балтичката група на народи. Културно, Латвијците се поврзани со Естонците и Литванците, но не се генеолошки и лингвистички поврзани со Естонците. Мајчин јазик на Латвијците е латвискиот јазик кој е најголем и единствен службен јазик во Латвија. Литванскиот и латвискиот јазик се единствените сè уште живи балтички јазици. Латвија е и дом на големи нелатвиска заедница, пред сè на голема руска малцинска заедница.
Латвија е унитарна парламентарна демократија поделена на 118 општини. Најголем град во Латвија е Рига, кој воедно е и главен град на државата. Со своите 2.23 милиони жители, Латвија е најслабо населена држава во Европската Унија и со пад на населението од 14.9% од 1991 па до денес. Латвија е член на ООН од 17 септември 1991, потоа член на ЕУ од 1 мај 2004 и на НАТО од 29 март 2004 година.
Историја
Територијата на денешна Летонија во минатото била позната и како Ливонија. Во 13 век, овие територии паднале под влијание на германскиот рицарски орден Браќа на мечот. Во XVIII век и XIX век била завладеана од страна на Руската Империја. По Првата светска војна, Летонија ја објвила својата независност на 18 ноември 1918 година. На 17 јуни, територијата и била анексирана од страна на СССР, и таа како таква се нарекувала Латвиска ССР. На 21 август 1991 година Летонија ја објавила својата независност. Во 2004 година станала членка на НАТО и ЕУ.
Географија и клима
Латвија на запад излегува на Балтичкото Море, преку Ришкиот Залив. На север од државата се наоѓа Естонија, на исток е Русија, на југ е Литванија и на југоисток е Белорусија. Вкупната површина на Латвија изнесува 64.589 км2, од кои 1.57 % се вода. Најголем град во државата е Рига, кој воедно е и главен град.
Во поглед на дивиот свет, во Латвија има диви елени, свињи, мечки, рисови, лисици, дабари, волци и останати. Бројот на копнени цицачи во Латвија изнесува 159 видови.
Латвија има континентална клима со влијание на температурите од Балтичкото Море. Летата се топли, додека пролетта и есента се умерени. Зимите во Латвија можат да бидат екстремно ладни и сурови поради самата местоположба на државата. Во Латвија доминираат ладните ветришта од Русија.
Политички систем
Латвија е унитарна парламентарна демократија. Како највисоко законодавно тело во Латвија е еднодомното Собрание наречено „Саеима“ („Saeima“). Собранието на Латвија е составено од 100 пратенички места кои се избираат на парламентарни избори за мандат од четири години. Претседателот на Латвија се избира од страна на латвиското собрание за мандат од четири години. Латвискиот претседател го назначува премиерот на Латвија, кој заедно со кабинетот министри ја сочинуваат извршната власт во државата. Овој систем на управување, Латвија го имала и пред Советската ера.
Латвија имала спор околу границата со Русија кој завршил со потпишување на заемен договор. Со договорот, округот Абрене бил предаден на руска контрола. Исто така, Латвија има територијален спор со Литванија, каде во фокусот се одредени наоѓалишта на нафта во морето.
Административна поделба
Од 2009 година, Латвија е поделена само на општини, од кои има 9 републички града и 109 општини. Републичките градови во Латвија се: Даугавпилс, Јекабпилс, Јелгава, Лиепаја, Резекне, Рига, Валмиера и Вентспилс. Исто така, во Латвија има четири историски и културни региони, а тие се: Курланд, Латгалија, Виѕеме и Земгале. Границите меѓу регионите не се прецизирани и истите варираат. За да се развие државата подеднакво, територијата била поделена на плански региони:
Стопанство
Латвија е член на Светската Трговска Организација, уште од 1999 година, и на ЕУ од 2004 година.
Макроекономски показатели
Од 2000 година, Латвија имала еден од најголемиот раст на БДП во Европа. Но, во првите три месеци на 2009 година, латвискиот БДП се намалил за 18%, што претставувало најголем пад во ЕУ. Според Евростат, БНП по глава на жител во Латвија во 2008 година изнесувал 56% од просекот на ЕУ. Во 2019 година, БДП по глава на жител на Латвија изнесувал 18 172 долари, со што таа била рангирана на 27. место во однос на Европа и 48. во светот. Во 2018 година кефициентот Џини во Латвија изнесувал 36,3%.
Демографија
Латвиското општество било мултиетничко низ вековите, иако демографската слика на Латвија драстично се променила во XX век како директна последица на двете Светски војни. Врз демографската слика на Латвија влијаеле емиграцијата, одселувањето на Балтичките Германци, Холокаустот и окупацијата на Советскиот Сојуз. Според пописот на Руската Империја во 1897 година во Латвија живееле 68.3% Латвијци, додека Русите биле 12%, Евреите биле 7.4%, Германците 6.2% и Полјаците 3.4%.
Латвијците и Ливонците, староседелците на Латвија, денес сочинуваат околу 62,1% од вкупното население на Латвија. Потоа следуваат Русите со 26,9%, Белорусите со 3.3%, Украинците со 2.2%, Полјаците со 2.2%, Литванците 1.2%, Евреите со 0.3%, Ромите со 0.3%, Германците со 0.1, Естонците со 0.1% и останати со 1.3. Во некои поголеми градови, како што се Рига, Даугавпилс и Резекне, Русите ги надбројуваат Латвијците. Така, во 1935 година, во Латвија имало 77% Латвијци, додека во 1989 година имало само 52%. Според пописот во 2000 година, во Латвија живееле 2.377.383, додека во 2011 година се проценува дека има 2.067.887 жители. Рускиот јазик го зборуваат една третина од населението и руските активисти во 2012 година организирале референдум за официјализирање на рускиот јазик во државата. Мнозинството латвиски граѓани ја одбиле таа идеја.
Службен јазик во Латвија е латвискиот јазик, кој е дел од балтичките јазици на индоевропското семејство. Покрај латвискиот, друг значаен јазик кој е речиси исчезнат е ливонскиот јазик. Ливонскиот јазик е дел од групата на балтофински јазици, подгрупа на уралските јазици. Заедно со латгалскиот јазик, кој е дијалект на летонскиот, уживаат заштитен статус во државата. Латгалскиот јазик се смета за историска варијанта на латвискиот. Доста зборуван малцински јазик е рускиот јазик, кој најдоминантен бил за време на СССР и Руската Империја. Рускиот јазик го разбираат скоро сите Латвијци кои биле родени за време на СССР. Во Латвија, задолжително е учениците да учат латвиски, англиски и германски или руски јазик.
Најголема религија во Латвија е Христијанството. Најголеми религиски христијански групу во 2006 биле:
Според Евробарометарот од 2005 година, 37% од латвиските граѓани се изјасниле дека „веруваат дека има Бог“, 49% се изјасниле дека „веруваат има некој вид дух или спиритуална сила“ и 10% се изјасниле дека „нема Бог, некој дух или спиритуална сила“.
Лутеранството била главна религија во Латвија пред советската окупација. Од тогаш, Лутеранството почнало да опаѓа, а Римокатолицизмот се зголемувал. Ова било случај кај сите три балтички држави. Латвиската Православна Црква е полуавтономна религиска организација под јурисдикција на Руската православна црква.
Најстар универзитет во Латвија е Ришкиот технички универзитет, кој бил основан на 14 октомври 1862 година. Овој Универзитет е со седиште во Рига и првично бил познат како Ришки политехнички институт. Универзитетот во Даугавпилс е втор најголем универзитет во Латвија. Во периодот од 2006 до 2010 година, Латвија затворила 131 училиште, што е пад од 12.9% и во истиот период бројот на новите ученици со образованието паднал за 54.000 ученици, или пад од 10.3%. Покрај овие два, познат е Латвискиот универзитет за земјоделство во Јелгава.
Латвискиот здравствен систем е универзална програма, која во добар дел се финансира од даноците кои владата ги наплаќа. Здравствениот систем на Латвија е најслабо рангиран во Европа, најмногу поради долгите чекања за лекување, недоволни медицински средства и современи медицински достигнувања и останати фактори. Во 2009 година имало 59 болници, во 2007 имало 94 додека во 2006 имало 121 болница. Просекот на животниот век во Латвија е проценет на 72.7 години, втора најслабо рангирана држава во ЕУ.
Корупцијата во латвискиот здравствен систем е релативно расширен, но сепак во овој поглед се забележал напредок од 1990-те. Во 2007 година, во Латвија биле забележани 10.000 жители болни од СИДА. Покрај тоа, во Латвија има 32.376 жители болни од алкохолизам во 2008, меѓу останатите зависности.
Култура
Традиционалниот латвиски фолклор, особено танците и народната музика, се развивала повеќе од илјада години. Повеќе од 1,2 милиони текстови и 30.000 мелодии на народни песни биле до денес забележани.
Меѓу 13 и 19 век, Балтичките Германци, од кои голем дел не биле со германско потекло но биле асимилирани од германската култура, биле доста влијателни во латвиското општество. Тие развиле посебно културно наследство, проследено со латвиско и германско влијание. Оваа традиција била задржана и кај денешните Балтички Германци, иако добар дел се преселиле во Германија, САД, Канада и останати држави. Исто така, во Латвија во одреден степен е задржана и паганската изворна латвиска традиција, често испреплетена со христијански елементи. Денес, најпознат фестивал во Латвија е Јањи, пагански фестивал кој ја слави летната рамнодневница.
Во XIX век, латвиските патриотски движења пропагирале латвиска култура и ги охрабрувала Латвијците да земат активно учество во тоа пропагирање. 19 век и почетокот на 20 век, често е карактеризиран како класичен културен латвиски период. Најпопуларен спорт во Латвија е хокејот, додека исто така застапени се фудбалот, кошарката, тенисот и останати спортови.
Максим Грчки
Максим Грчки е христијански светец.
Родeн e во Грција, од кадe што бил повикан во дворeцoт на рускиoт цар Василиј III Московски за царски библиoтекар и прeвeдувач. Во затворот го напишал познатиoт канoн на Свeтиoт Дух, кој и сега се употрeбува во Црквата. Починал во 1556 година.
Православната црква неговиот ден го чествува на 21 јануари.
Слепило
Слепило (оштетување на видот, губиток на видот) е здравствено нарушување што се рефлектира во делумна или целосна неможност за визуелна перцепција во мерка што не се решава со употреба на вообичаени средства, како што се очилата. Некои извори, исто така, вклучуваат луѓе со намалена способност за вид, бидејќи тие немаат пристап до очила или контактни леќи. Терминот слепост/слепило се користи за целосна или речиси целосна загуба на видот.Оштетувањето на видот може да доведе до проблеми во нормалните секојдневни активности како што се возење, читање, дружење, пешачење и други.Слепило/слепост се јавува како резултат на физиолошки или невролошки пореметувања, повреди, итн. Слепилото/слепоста може да биде предизвикано од наследни фактори, повреди или болести. Постојат различни скали кои ја опишуваат сериозноста на ова нарушување и дефинираат слепило/слепост.
Рефрактивните грешки вклучуваат кратковидост, далекост, пресбиопија и астигматизам. Пердето е најчеста причина за слепило. Други болести кои можат да предизвикаат проблеми со видот се макуларна дегенерација поврзана со возраста, дијабетична ретинопатија, заматеност на рожницата, детско слепило и бројни инфекции. Визуелното оштетување (оштетувањето на видот), исто така, може да биде предизвикано, меѓу другото, од проблеми со мозокот поради мозочен удар, предвремено породување или траума. Овие случаи се познати како кортикални нарушувања на видот. Испробувањето на можните проблеми со видот кај децата може да доведе до подобрѕвање со видот во иднина и да придонесе за образовни постигнувања. Тестот за возрасни без симптоми има непредвидливи исходи. Дијагнозата се утврдува со офталмолошки преглед.
Светската здравствена организација (WHO) проценува дека 80% оштетување на видот може да се спречи или да се третира (лечи). Ова вклучува перде, речно слепило и трахеални инфекции, глауком, дијабетична ретинопатија, некоректни рефрактивни грешки и некои случаи на детско слепило. Многу луѓе со значителни нарушувања на видот може да имаат корист од визуелната рехабилитација, промените во животната средина и помошни уреди.
Во 2015 година имаше повеќе од 940 милиони луѓе со одреден степен на губење на видот. Од нив, 246 милиони имале лоша визија, а 39 милиони биле слепи. Повеќето луѓе со лоша визија живеат во земјите во развој и имаат повеќе од 50 години. Процентот на луѓе со намален вид се намалува од 1990-тите. Визуелните оштетувања предизвикуваат значителни економски трошоци, директно поради трошоците за лекување и индиректно поради намалената работна способност.
Постојат различни скали кои ја опишуваат тежината на губење на видот и дефинирањето на слепило. Целосното слепило е целосно губење на чувството на облик и светлина, и клинички е снимено како BPS, што е кратенка за "без светлост". Суспензијата често се користи за опишување на сериозно оштетување на видот со некои остатоци (остаток) на видот. Луѓето кои имаат само чувство на светлина, всушност имаат само толку визија што можат да разликуваат светлина од темнината. Лице кое има проекција на светлина може да го препознае груб правец од каде доаѓа светлината.
Треба да се има предвид дека слепите лица со неоштетени очи сè уште можат да регистрираат светлина без визуелни слики, што им овозможува да одржуваат циркаден ритам, т.е. 24-часовен циклус ден / ноќ. Имено, светлосниот сигнал се пренесува со ретиноипоталамунски пат, а оштетувањето на дел од визуелната патека зад ретиноипоталамичката патека не претставува пречка за невидливото чувство на светлина.
Легална слепост во САД
Во 1934 година Амириканското медицинското друштво (АМА) ја донело оваа деиниција на слепост: Централната видна оштрина 20/200 или помалку во здравото око со корекциски очила или централната видна оштрина поголема од 20/200 во која е периферното видно поле стеснето/намалено толку да најширокиот пречник на видното поле во поздравото око не преминува аголна ширина од 20 степени. Конгресод на САД е во законот за социјално осигурување, денесен во 1935 година, оваа дефиниција ја вклучиле како составен дел во програмот за помош на слепите. Во 1972. година во програмот за помош на слепите се воведени уште две програми во Членот XVI од Законот за социјалните осигурувања, за да се основа програм за осигурување приход за помагала, а законот гласи: личноста ќе се смета за слепа ако централната видна оштрина  на таа личност на поздравото око со корективна леќа  изнесува 20/200 или помалку. Окото во кое периферното видно поле е намалено толку за да најширокиот пречник на видното поле не ја преминува аголната ширина од 20 степени, ќе биде класифицирано под првиот дел на дефиницијата која ја опишува централната видна ширина од 20/200 или помалку. Личноста исто така ќе се смета слепа доколку таа слепост е дефинирана со планот одобрен со Членот X или XVI, донесен во ноември 1972. година, а од ноември 1973. (на основата на слепоста) по наведениот план на личноста ќе и се обезбедува помош сè додека трае слепоста или е така дефинирана.
Епидемиологија
WHO проценува дека во 2012 година имало 285 милиони лица со оштетен вид во светот, од кои 246 милиони имале слаб вид и 39 милиони биле целосно слепи.
Светската здравствена организација проценила дека во 2012. година во светот имало 285 милиони лица со оштетен вид, од кои 246 милиони лица имале слаб вид, додека 39 милиони биле целосно слепи. Меѓу нив 90% живеат во земјите во развој. Широко низ светот на секоја слепа сличност, во просек 3,4 луѓе имаат значително намален вид, со државни и регионални вариацијации во опсег од 2,4 до 5,5.
Проценето е дека во 1987. година во САД имало 598.000 луѓе кои одговараат на дифиницијата закосена слепост. Од 598.000 луѓе, 58% од нив биле постари од 65 години. Во период од 1994. д0 1995. година 1,3 милиони Американци регистрирани се како слепи.
Причини за слепило
Многубројни се причините кои доведуваат до слепост
Болести
Најчести причини за оштетување на видот се различни болсети и неисхранетост. Според податоците од 2002. година кои ги објавила Светската здравствена организација, најчести причини за слепост во светот се:
-перде (47.9%) -глауком (12.3%) -макуларна дегенерација (8.7%) -заматување на рожницата (5.1%) -дијабетична ретинопатија (4.8%).
Луѓето кои живеат во земјите во развој имаат значително поголем број на оштетување на видот, и тоа заради недостатокот на лечење и превенција, отколку луѓето во развиените земји. Додека оштетувањето на видот во целиот свет е поврзано со животното време над 60 години, децата кои живеат во сиромашните заедници имаат почесто оштетување на видот отколку децата кио живеат во побогатите заедници.
Врската помеѓу сиромаштијата и лечењето на оштетувањето на видот најмногу се изразува кај споредувајнето на причините за слепило помеѓу регионите (региите). Кај повеќето од луѓето во Северна Америка и во Западна Европа оштетувањето на видот е предизвикано со сенилна/сенилото макуларна дегенерација и дијабетична ретинопатија.
Луѓето што живеат во земјите во развој имаат пократок животен век, пердето и паразитски болести од вода се најчестите причини за нарушување на видот и успешно се третираат, на пример, речно слепило. Од 40 милиони слепи лица во светот, се проценува дека 70-80% од оние со третман може делумно или целосно да го обноват видот.
Во развиените земји каде што паразитските болести се поретки и операцијата на перде е подостапна, водечките причини за слепило се сенилна макуларна дегенерација, глауком и дијабетична ретинопатија.