cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ангиопластика
Ангиопластика — едноставна операција која го подобрува протокот на крв до срцето со проширување на артериите. Може да се направи со локална анестезија (да се здрви местото). Во болница се останува само кусо време. Докторот ја проширува артеријата на тој начин што става специјален балон во затнатата артерија. Кога ќе стигне балонот во артеријата, докторот хидраулички ќе го надуе пред да го отстрани. Тоа ја проширува артеријата. Потоа докторот става метално цевче (наречено “стент”) во проширената артерија. Ова цевче останува во артеријата за да ја држи отворена.
Волфганг Шојбле
Образование и кариера
Шојбле е роден во Фрајбург во Брајсгау, како син на даночен советник за финансии. По завршувањето на неговата Абитур (матура) во 1961, Шојбле студирал право и економија во Фрајбург во Брајсгау и во Хамбург, кои ги завршил во 1966 и во 1970 година со положување на првата и втората државна испитна сесија, станувајќи целосно квалификуван адвокат.
Во 1971 Шојбле го добива својот докторат во правото, со дисертација под наслов „Сеопфатната сметководствена професионална легална ситуација во сметководствените фирми“.
Ангиопластика
Извор
http://www.health.nsw.gov.au/mhcs/publication_pdfs/6095/BHC-6095-MAC.pdf Мултикултурен здравствен комуникативен сервис, Срцеви заболувања - како може лечењето да ви помогне, Нов Јужен Велс, мај 2002.
Волфганг Шојбле
Образование и кариера
Влегол во даночната администрација на државата Баден-Виртемберг, на крајот да стане висок административен службеник во даночната канцеларија во Фрајбург.
Потоа, Шојбле стана извршен регистриран адвокат во окружниот суд во Офенбург, од 1978 до 1984.
Семејство
Шојбле е во брак со економистката Ингеборг Шојбле од 1969 година. Тие имаат четири деца: три ќерки Кристин, Жулијан и Ана и еден син Ханс-Јерг. Неговиот брат Томас Шојбле е поранешен министер за внатрешни работи на Баден-Виртемберг и е извршен претседател на државната пиварница на Баден-Виртемберг „Ротхаус“ од 2004.
Вклучување во политика
Политичката кариера на Шојбле започнала во 1961 со придружувањето во Јунге Унион (Млада унија), младиот огранок на ЦДУ. За време на неговите студии тој беше претседател на Асоцијацијата на Христијанско-демократските студенти (германски: Ring Christlich-Demokratischer Studenten), во Хамбург и Фрајбург. Во 1965 година, Шојбле исто така станува член на ЦДУ. Од 1969 до 1972 година бил претседател на окружната Млада унија во јужен Баден. Од 1976 до 1984 работел како претседател на Националниот комитет за спорт на ЦДУ.
Член на парламентот
Шојбле е член на Бундестагот од 1972 година. Од 1981 до 1984 година беше парламентарен камшик на коалицијата ЦДУ/ЦСУ и во ноември 1991 година тој стана претседател на коалицијата. Сепак, Шојбле се откажа од оваа позиција, како и во 2000 година, како уште една последица од скандалот со финансирање. Од октомври 2002 Шојбле е заменик-претседател на ЦДУ/ЦСУ.
Шојбле отсекогаш бил избран во Бундестагот по пат на освојување на избирачко место, наместо преку листа во германскиот систем на пропорционална политичка застапеност. Во 2005 на сојузните избори тој освоил 50,5% од сите директни гласови во рамките на неговиот изборен округ број 285 во Офенбург, малку помалку отколку на изборите во 2002, кога освоил 52,2%.
Јавна функција
На 15 ноември 1984 година Шојбле е назначен за министер за специјални задачи и шеф на канцеларството од страна на канцеларот Хелмут Кол. Во оваа улога тој беше ставен на чело на подготовките за првата официјална државна посета на Ерих Хонекер, претседател на Државниот совет на Германската Демократска Република (ГДР), во 1987.
Во реконструкцијата на владата Шојбле е назначен за министер за внатрешни работи на 21 април 1989 година. Во оваа улога, тој исто така ги водеше преговорите во име на Сојузна Република Германија за обединување со ГДР во 1990 година. Тој сега е министер за финансии.
Во 1990-тите Шојбле беше еден од најпопуларните политичари во Германија и постојано имаше шпекулации дека тој ќе го замени Кол како канцелар, кој губеше сè повеќе и повеќе од неговата популарност. Во 1997 Хелмут Кол изјави дека Шојбле е неговиот посакуван кандидат за да го наследи, но тој не сакаше да ја предаде власта до 2002 година, кога Европскиот монетарен сојуз би го завршил воведувањето на еврото. Сепак, бидејќи ЦДУ/ЦСУ ги изгубија изборите во 1998 година, Шојбле никогаш не стана канцелар.
Откако Еберхард Дипген беше изгласан за градоначалник на Берлин, Шојбле беше во преговори да биде кандидат за предвремените избори на 21 октомври 2001 година, но беше одбиен од страна на филијалата во Берлин на ЦДУ во корист на Франк Штефел.
Некои кругови на ЦДУ и ЦСУ сакаа да го стават Шојбле како свој кандидат за канцеларијата на германскиот претседател, во голема мера церемонијален шеф на државата, на почетокот на март 2004, поради неговото големо политичко искуство. И покрај поддршката од премиерот на Баварија (Едмунд Штојбер (ЦСУ)) и Хесен (Роланд Кох (ЦДУ)), на крајот Шојбле не ја доби номинацијата на партијата, бидејќи водачот на ЦДУ Ангела Меркел, други политичари од ЦДУ и либералната Слободна демократска партија зборуваа против него. Ова беше поради изборниот скандал со Шојбле, кој првпат дојде на виделина кон крајот на 1999 година, но никогаш не беше целосно разрешен.
Во октомври 2009 година, Шојбле стана сојузен министер за финансии.
Политички погледи
Во 1999 година Шојбле иницираше петиција на ЦДУ/ЦСУ за кампања против реформата на германскиот Закон за државјанство под мотото „Интегрирање: да - двојно државјанство: не“.
За време на војната на Ирачката војна во 2003, Шојбле за разлика од многу германски политичари, силно застана во одбрана на одлуката на САД за инвазија врз Ирак.
Тој го обвини тогашниот канцелар Герхард Шредер на недостаток на соодветна историска совест, бидејќи тој го прифатил наводното кршење на човековите права од страна на руската влада без критика.
Шојбле, исто така, е на ставот дека проблемот на Европа не е во Европската Унија, туку во одредени национални влади кои не можат да му одолеат на искушението да ги направи ЕУ и Европа жртвен јарец за нивните сопствени национални проблеми. Примери на кои укажа Шојбле се Пактот за стабилност и раст на ЕУ и погледот на Министерството за финансии дека воведувањето на еврото ќе ѝ наштети на германската економија.
Во март 2007 година, Шојбле рече во едно интервју дека примената на пресумпцијата на невиност не треба да биде релевантна за овластување контра-терористичките операции.
Подоцна, истата година Шојбле предложи воведување на закон, кој ќе ѝ овозможи на сојузната германска влада да спроведе на дело убиства на терористи, како и забрана на употреба на интернет и мобилни телефони за лица осомничени како симпатизери на терористи.
На 27 Февруари 2008 година, тој ги повика сите европски весници да печатат карикатури на Мухамед со објаснување: „Ние, исто така, мислиме дека е патетично, но користењето на слободата на печатот не е причина да се прибегне кон насилство.“
Во јули 2009 година, Шојбле рече во едно интервју дека Берлин ќе мора да „разјасни дали нашата правна држава е доволен за новите закани со кои се соочува.“ Тој рече дека законските проблеми со кои неговата канцеларија мора да се бори е со „проширување на сите начини да се решат екстремни случаи, како што се одбраните убиства ... Замислете некој да знае во која пештера седи Осама бин Ладен. Тогаш треба да биде направена мисија за негово убивање.“ Интервјуерот рече: „Сојузната германска влада, најверојатно најпрвин ќе прати јавен обвинител таму, за да го уапси бин Ладен.“  Шојбле одговори: „А Американците ќе го ликвидираат со проектил, а повеќето луѓе би рекле ,благодарам Господе`.“
Критика
Критиката на Шојбле се претежно за неговата општествена политика, особено во областа на борбата против тероризмот, за која тој е обвинет од страна на некои активисти за човекови права. Гласни противници се и од заедницата за отворен софтвер. Последните одлуки на неговото министерство доведоа до кампањата наречена Штази 2.0 по нејзините иницијатори, тврдејќи дека намерно наликува на источно германското Министерство за државна безбедност.
Како протест против неговата поддршка за зголемување на употребата на биометриските податоци, група хакери Хаос Компјутер Клуб, објавија еден отпечаток од прсти на Шојбле во март 2008 во издание на списанието Датеншлојдер. Во списанието, исто така, имало копија на филм кој читателите можеле да го користат за да ги обманат отпечатоците на читателите.
Во ноември 2008 година, нацрт-законот за давање повеќе власт на Сојузната канцеларија на криминалната полиција (БКА) не успеа кога некои покраини се воздржаа од гласањето во Бундесрат|Бундесратот, законодавниот дом на покраините. Потоа, Шојбле предложи менување на процедурите за гласање на Бундесратот да ги игнорира воздржаните гласови од вкупниот број. Многу министри од опозицијата го критикуваа неговиот предлог, а некои и повикуваа на негова оставка.
Во февруари 2009 година, мрежната страница на Шојбле беше хакирана поради недостаток во безбедноста TYPO3 CMS и несигурна лозика „gewinner“ (победник). Хакот се состоеше од деградација, која стави една голема, лесно видлива врска на насловната страница до почетната страница на германската работна група за чување на податоците.
Обид за атентат
На 12 октомври 1990 година, Шојбле беше цел на обид за атентат од страна на Дитер Кауфман, кој испукал три истрели во Шојбле по настан во изборната кампања во Опенау. Тој го повредил телохранителот, а Шојбле имал тешки повреди на ‘рбетниот мозок и на лицето. Шојбле, оттогаш, е парализиран и користи инвалидска количка. Убиецот е прогласен за ментално болен од страна на судиите и е упатен во клиника, поради психоневроза.
Рзав (река)
Рзав е река во Република Српска (Босна и Херцеговина).
Лилјана Зенделска
Лилјана Зенделска ( во ) — македонска оперска и концертна певица, сопран и првенка на Операта на Македонскиот народен театар.
Рзав (река)
Настанува кај селото Вардиште (БиХ), на подрачјето на националниот парк Тара, на границата помеѓу Босна и Херцеговина и Србија, со спојување на реките Бел Рзав и Црн Рзав, по кое кратко тече низ Босна и Херцеговина, каде што потоа во Вишеград се влева во реката Дрина.
Река Рзав тече и покрај Добрун, стар средновековен утврден град, кој бил доста значаен трговски центар на овој најзначаен каравански пат од Средоземјето па сè до централен Балкан. Во втората половина на 14 век бил изграден и манастирот Добрун кој и денес постои. Специфичен е по фреските од 14 век на кои се прикажани српски владари и членови на ктиторското семејство, а исто така и по значително вредната збирка на икони и црковен мобилијар од кои некои примероци датираат уште од 13 век.
Ванадиум
Ванадиум — хемиски елемент со симбол V и атомски број 23. Тој е тежок, сребрено-сив, еластичен,ковлив  преоден метал. Елементарниот метал ретко се наоѓа во природата, но откако вештачки се изолира, формирањето на слој од оксид (пасивација) делумно го стабилизира слободниот метал од понатамошната оксидација.
Андрес Мануел дел Рио открил соединенија на ванадиум во 1801 година во Мексико, анализирајќи го новото минерално олово што го нарекол "кафеаво олово", и се претпоставува дека неговите квалитети се должат на присуството на нов елемент, кој го нарекол еритрониум (доаѓа од грчки "црвена"), бидејќи, по загревањето, повеќето од солите станале црвени. Четири години подоцна, сепак, тој (погрешно) бил убедуван од други научници дека еритрониумот бил идентичен со хром. Хлориди на ванадиум биле создадени во 1830 година од страна на Нилс Габриел Сефстром, кој на тој начин докажал дека е вклучен нов елемент, кој го нарекол "ванадиум" по скандинавската божица на убавината и плодноста, Ванадис (Фреја). И двете имиња се припишуваат на широк спектар на бои пронајдени во соединенијата на ванадиум. Во 1867 година Хенри Енфилд Роско добил чист елемент.
Ванадиум природно се јавува во околу 65 минерали и фосилни горива..Се произведува во Кина и Русија во топилница за челик; други земји го произведуваат или директно од магнетит, прашина од течна нафта или како производ од минирање на ураниум. Тој главно се користи за производство на специјални челични легури, како што се челични алатки. Најважното индустриско соединение на ванадиум, ванадиум пентоксид, се користи како катализатор за производство на сулфурна киселина. Ванадиумовата-редокс батерија за складирање на енергија може да биде важна во иднина.
Големи количини јони на ванадиум се најдени во неколку микроорганизми,веројатно како токсин. Оксидот и некои други соли на ванадиум имаат умерена токсичност. Особено во океанот, ванадиумот се користи од страна на некои форми на живот како активен центар на ензими, како што е ванадиум бромопероксидазата на некои океански алги.
Историја
Ванадиумот е откриен од Андрес Мануел дел Рио, шпанско-мексикански минералог, во 1801 година. Дел Рио го извлекол елементот од примерок од мексиканската руда кафено олово, подоцна именувана vanadinate. Тој открил дека солите на ванадиум покажуваат широк спектар на бои, и како резултат на тоа го именувал елементот панхромиум (грчки: παγχρώμιο, сите бои). Подоцна, Дел Рио го преименувал елементот како еритрониум (грчки: ερυθρός "црвено"), бидејќи повеќето од солите станале црвени при загревање. Во 1805 година, францускиот хемичар Иполит Виктор Колт-Дескотил, поддржан од пријателот на Дел Рио, Барон Александер фон Хумболт, изјавил дека новиот елемент на Дел Рио бил само нечист примерок на хром. Дел Рио ја прифатил изјавата на Колет-Дескотил и го повлекол своето барање.
Во 1831 година, шведскиот хемичар Нилс Габриел Сефстром повторно го открил елементот во новиот оксид што го открил додека работел со железни руди. Подоцна истата година, Фридрих Велер ја потврдил претходната работа на Дел Рио. Сефстром избрал име кое започнува со V, кое досега не било доделено на ниту еден елемент. Тој го нарекол елементот ванадиум по староноршкиот збор Ванади (другото име за норшката божицата Ванр Фреја, чии особености вклучуваат убавина и плодност), поради многуте убаво обоени хемиски соединенија што ги произведува. Во 1831 година, геологот Џорџ Вилијам Фетерстон предложил дека ванадиум треба да биде преименуван во риониум по дел Рио, но овој предлог не бил проследен. Се покажало дека издвојувањето на ванадиумот е тешко. Во 1831 година, Берцелиус го пријавил производството на металот, но Хенри Енфилд Роско покажал дека Берцелиус всушност го произведувал нитридот, ванадиум нитрид (VN). На крајот Роско го произведувал металот во 1867 со редукција на ванадиум (II) хлорид, VCl 2, со водород. Во 1927 година, бил произведен чист ванадиум  со намалување на ванадиум пентоксид со калциум.
Првата голема индустриска употреба на ванадиум била во рамката на челичната легура на Ford Model T, инспириран од француските тркачки автомобили. Ванадиумскиот челик овозможува намалена тежина, истовремено зголемувајќи ја цврстината на истегнување. За првата деценија на 20-от век, повеќето руда на ванадиум е ископана од страна на [./https://en.wikipedia.org/wiki/American_Vanadium_Company American Vanadium Company] од Minas Ragra во Перу. Подоцна побарувачката за ураниум се зголемила, што довело до зголемување на ископувањето на тој метал. Една голема ураниумска руда била карнотит, кој исто така содржи ванадиум; така ванадиумот станал достапен како производ од производството на ураниум. На крајот, ископувањето на ураниум почнало да обезбедува голем дел од побарувачката за ванадиум.
Германскиот хемичар Мартин Хенце открил ванадиум во белковините на хемованадин, пронајдени во крвните клетки од Асцидијацеа во 1911 година.
Особености
Ванадиум е средно тврд, еластичен челично-син метал. Тој е електрично проводен и топлински изолиран. Некои извори го опишуваат ванадиум како "мек", можеби поради тоа што еластичен, ковлив и не е кршлив. Ванадиумот е потежок од повеќето метали и челици. Тој е отпорен на корозија и е стабилен против алкали и сулфурни и хлороводородни киселини. Оксидира во воздух на околу 933 K (660  °C, 1220   °F), иако слојот на пасивација на оксиди се формира дури и на собна температура.
Изотопи
Природниот ванадиум се состои од еден стабилен изотоп, 51 V и еден радиоактивен изотоп, 50 V..Вториот има 1,5 × 10 17 години и природно изобилство од 0,25%. 51 V има јадрен спин од која е корисна за NMR спектроскопија. Дваесет и четири вештачки радиоизотопи се одликуваат, со масен број од 40 до 65. Најстабилните од овие изотопи се 49 V со живот од 330 дена и 48 V со живот од 16,0 дена. Останатите радиоактивни изотопи имаат живот пократок од еден час, најмногу под 10 секунди. Најмалку четири изотопи имаат метастабилни возбудени состојби. Електронското зафаќање е главниот режим на распаѓање за изотопи полесни од 51 V. За потешките, најчестиот режим е бета распаѓање. Реакциите на зафаќање на електроните доведуваат до формирање на изотопи од елемент 22 (титаниум), додека бета распаѓањето води до изотопи од елемент 24 (хром).
Хемија
Хемијата на ванадиум е значајна за пристапноста на четирите соседни оксидациски состојби 2-5. Во воден раствор, ванадиум формира метални аква комплекси од кои боите се нежни [V(H2O) 6 ]2+,зелена [V(H2O)6 ]3+ , сини [VO(H2O)5 ]2+,жолта VO3- .Ванадиум (II) соединенијата се редукциони агенси, а соединенијата на ванадиум (V) се оксидирачки агенси. Компонентите на ванадиум (IV) често постојат како ванадилни деривати, кои го содржат VO 2+центарот.
Амониум ванадате (V) (NH 4 VO 3) може последователно да се намали со елементарен цинк за да се добијат различните бои на ванадиум во овие четири состојби на оксидација. Пониски оксидациски состојби се случуваат во соединенија како V (CO) 6,   и супституираните деривати.
Најкомерцијално важно соединение е ванадиум пентоксид. Се користи како катализатор за производство на сулфурна киселина. Ова соединение го оксидира сулфурдиоксидот на триоксид. Во оваа редокс реакција, сулфурот се оксидира од +4 до +6, а ванадиумот се намалува од +5 до +4:
Катализаторот се регенерира со оксидација:
Слични оксидации се користат во производството на малеински анхидрид, фтален анхидрид и неколку други зафатнински органски соединенија.
Ванадиум-редокс батеријата ги користи сите четири оксидациски состојби; една електрода го користи парот +5 /+4, а другиот го користи парот +3 /+2.Замената на овие оксидациски состојби е илустрирана со редукција на силно киселиот раствор на соединение на ванадиум (V) со прашина од цинк или амалгам. Почетната жолта боја карактеристична за перванадиловиот јон [VO2(H2O)4 ]+ се заменува со сина боја на [VO(H2O)5 ]2+, проследено со зелена боја на [V(H2O)6]3+, а потоа и виолетова боја на [V(H2O)6]2+.
Оксианјони
Во воден раствор, ванадиумот (V) претставува обемно семејство на оксианјони. Меѓусебните односи во ова семејство се опишани во дијаграмот на доминација, кој покажува најмалку 11 видови, во зависност од pH вредноста и концентрацијата. Тетраэдралниот ортовандататен јон,, е главен вид присутен при pH 12-14. Сличен по големина и полн со фосфор (V), ванадиумот (V), исто така, ја парализира својата хемија и кристалографија. Ортованадат V се користи во белковинска кристалографија да се изучи биохемијата на фосфатот.
При пониски вредности на pH, мономерот [HVO4 ]2- и димерот [V2O7 ] - се образуваат, при што мономер е доминантен во концентрацијата на ванадиум помал од c. 10 −2 М (pV> 2, каде што pV е еднаква на минусната вредност на логаритам од вкупната концентрација на ванадиум / M). Образувањето на јон на диванадата е аналогно на образувањето на дихроматскиот јон. Како што pH вредноста се намалува, се јавува понатамошна протонација и кондензација на поливанадата: при pH 4-6 [H2VO4] - доминантно е на pV поголема од околу. 4, додека во повисоки концентрации се формираат тримери и тетрамери. Помеѓу pH 2-4 преовладува декавандата, неговото формирање од ортовандадат е претставено со оваа реакција на кондензација:
Во декавандата, секој V (V) центар е опкружен со шест оксидни лиганди. Ванадичната киселина, H3 VO4 постои само во многу ниски концентрации, бидејќи протонацијата на тетраедарскиот вид [H2VO4 ]- резултира со преференцијално формирање на октаедричен [VO2(H2O)4 ]+ вид. Во силно кисели раствори, pH <2. [VO2(H2O)4 ]+ е доминантен вид, додека оксидот V 2 O 5 преципитира од раствор во високи концентрации. Оксидот е формално киселински анхидрид на ванадична киселина. Структурите на многу ванадирани соединенија се утврдени со рендгенска кристалографија. Дијаграмот Pourbaix за ванадиум во вода, кој ги покажува потенцијалите на редоксот помеѓу различни видови ванадиум во различни оксидациски состојби, исто така е комплекс.
Ванадиум (V) формира различни комплекси на перокси, особено во активното место на ензимите на бромопероксидазата кои содржат ванадиум.Видот VO(O)2(H2O)4+ е стабилен во кисели раствори. Во алкални раствори, видовите со 2, 3 и 4 пероксидни групи се познати; последните форми виолетови соли со формулата M3V(O2)4 nH2O (M= Li, Na, итн.), во кои ванадиумот има 8-координатна додекаедна структура.
Деривати на халид
Дванаесет бинарни халиди ,соединенија со формулата VXn (n = 2..5), се познати. V4, VCl5, VBr5 и VI5 не постојат или се екстремно нестабилни. Во комбинација со други реагенси, VCl 4 се користи како катализатор за полимеризација на диените. Како и сите бинарни халиди, оние на ванадиумот се Луис кисели, особено оние на V(IV) и V(V). Многу од халидите формираат октаедрични комплекси со формулата VXnL6-n (X = халид, L = друг лиганд).
Многу ванадиум оксихариди (формула VOmXn) се познати. Окситрихлоридот и окситрифлуоридот (VOCl 3 и VOF 3) се најшироко проучени.
Координативни соединенија
Комплексите на ванадиум (II) и (III) се релативно инертни и намалени..Оние од V (IV) и V (V) се оксиданси. Јонот на ванадиум е прилично голем, а некои комплекси постигнуваат координатни броеви поголеми од 6, како што е случајот со [V(CN)7 ]4-. Оксановадиум (V), исто така, формира 7 координирани координатни комплекси со тетрадентентни лиганди и пероксиди и овие комплекси се користат за оксидативни бромации и оксидации на тиоетер.Во координативната хемија на V4+ доминира ванадил центарот, VO2+, кој ги врзува четирите други лиганди силно и еден слабо (еден транс во центарот на ванадил)..Еден пример е ванадил ацетилацетонат (V(O)(O2C5H7)2). Во овој комплекс, ванадиумот е 5-координирана, квадратна пирамидална, што значи дека шестиот лиганд, како што е пиридин, може да биде прикачен, иако константната асоцијација на овој процес е мала. Многу 5-координатни ванадилни комплекси имаат триаголна бипирамидална геометрија, како VOCl2 (NMe3)2. Во координативната хемија на V 5+ доминираат релативно стабилните координатни комплекси за диоксановадиум, кои често се формираат со воздушна оксидација на претходниците на ванадиум (IV) што укажуваат на стабилноста на оксидациската состојба +5 и олеснување на интерконверзија меѓу +4 и +5..
Органометални соединенија
Органометалната хемија на ванадиум е добро развиена, иако главно има само академско значење. Ванадоцен дихлорид е разновиден почетен реагенс, па дури и наоѓа некои употреби во органската хемија. Ванадиум карбонил, V(CO)6, е редок пример за парамагнетски метал карбонил.Редуцирањето дава V (изоелектроничен со Cr(CO)6), кој понатаму може да се редуцира со натриум во течен амонијак за да се добие V (изоелектроничен со Fe(CO)5).
Универзум
Космичкото изобилство на ванадиум во универзумот е 0.0001%, што го прави елементот речиси како заеднички како бакар или цинк. Ванадиум се детектира спектроскопски во светлина од Сонцето, а понекогаш и во светлината од други ѕвезди.
Земјина кора
Ванадиум е 20-от најзастапен елемент во Земјината кора; метален ванадиум е редок во природата (познат како минерален ванадиум, мајчин ванадиум), но соединенијата на ванадите се јавуваат природно во околу 65 различни минерали.
На почетокот на 20 век бил откриен голем депозит на ванадиум руда. Веќе неколку години овој депозит (VS4) бил економски значаен извор за ванадиум руда. Со производство на радиум во 1910-тите и 1920-тите години од карнотит ,ванадиум станал достапен како несакан производ на производството на радиум и ураниум. Ванадините и други минерали со ванадиум се експлоатираат само во исклучителни случаи. Со зголемената побарувачка, сега поголемиот дел од производството на ванадиум во светот се добива од магнетит кој го носи ванадиум, кој се наоѓа во ултрамафичните габро тела. Ако овој титаномагнетит се користи за производство на железо, поголемиот дел од ванадиумот завршува во згура и се добива од таму.
Ванадиум бил ископуван најмногу во Јужна Африка, северозападна Кина и источна Русија. Во 2013 година овие три земји ископале повеќе од 97% од 79.000 тони произведен ванадиум.
Ванадиум е исто така присутен во боксит и во депозити на сурова нафта, јаглен, нафтен шкрилец и катранов песок. Во суровата нафта, концентрациите до 1200  ppm се пријавени. Кога вакви нафтени производи се изгорени, трагите на ванадиум може да предизвикаат корозија кај мотори и котли. Околу 110.000 тони ванадиум годишно се испуштаат во атмосферата со согорување на фосилните горива.
Вода
Ванадиловиот јон е богат со морска вода, со просечна концентрација од 30 nM. Некои извори на минерална вода, исто така, содржат јон со високи концентрации. На пример, изворите во близина на планината Фуџи содржат дури 54 μg за литар.
Производство
Метанот на ванадиум се добива со повеќестепен процес кој започнува со печење на румена руда со NaCl или Na 2CO3 на околу 850 °C за да се добие метаванадат на натриум (NaVO3). Воден екстракт од оваа цврста супстанца се закиселува за да се добие „црвена торта“, поливанадатна сол, која е намалена со калциум метал. Како алтернатива за мало производство, ванадиум пентоксид се намалува со водород или магнезиум. Многу други методи се исто така во употреба, при што ванадиум се произведува како нуспроизвод од други процеси. Прочистување на ванадиум е можно со процесот на кристална лента, развиен од Антон Едуард ван Аркел и Јан Хендрик де Боер во 1925 година. Тоа вклучува формирање на метален јодид, во овој пример ванадиум (III) јодид, и последователно распаѓање за да се добие чист метал:
Повеќето ванадиум се користи како челична легура наречена феррованадиум. Феррованадиум се произведува директно со намалување на мешавината на ванадиум оксид, железо оксиди и железо во електрична печка. Ванадиум завршува во сурово железо произведено од ванадиум-магнетит. Во зависност од употребената руда, згурата содржи до 25% ванадиум.
Легури
Околу 85% од произведениот ванадиум се користи како ферованадиум или како челичен додаток. Значителното зголемување на јачината на челик со мали количества ванадиум било откриено во почетокот на 20 век.Ванадиум формира стабилни нитриди и карбиди,што резултира со значително зголемување на јачината на челикот. Оттогаш, ванадиумскиот челик се користел за апликации во оски, велосипедски рамки, коленесто вратило , запченици и други критични компоненти.Постојат две групи челични легури на ванадиум.Ванадиумските легури со високо јаглероден челик содржат 0,15% до 0,25% ванадиум, а челиците со голема брзина за раководство(HSS) имаат содржина на ванадиум од 1% до 5%..За големобрзински челици за раководство, може да се постигне цврстина над HRC 60. HSS челик се користи во хируршки инструменти и алатки. Металургичните легури со прашок содржат ванадиум до 18%. Високата содржина на ванадиум карбиди во тие легури значително ја зголемува отпорноста на абење. Една апликација за овие легури е алати и ножеви.
Ванадиум го стабилизира бета обликот на титан и ја зголемува стабилноста на цврстината и температурата на титан. Се меша со алуминиум во легури на титаниум, се користи во авионски мотори, брзи авионски рамки и забни импланти. Најчестата легура за безшевни цевки е Титан 3 / 2,5 кој содржи 2,5% ванадиум, легура на титан во воздухопловната, одбранбената и велосипедската индустрија. Друга заедничка легура, првенствено произведена во листови, е Титан 6АЛ-4В, легура на титан со 6% алуминиум и 4% ванадиум.
Неколку ванадиумски легури покажуваат суперспроводливо способности. Првиот А- фазен суперпроводник е ванадиум соединение, V3Si, кое било откриено во 1952 година. Ванадиум-галиум лента се користи во суперпроводски магнети (17,5 тесла или 175,000 гаус). Структурата на супер-спроводливата A15 фаза од V3Ga е слична на онаа на почестата Nb3 Sn и Nb3Ti.
Предложено е мало количество, од 40 до 270 ppm, на ванадиум во челик Wootz и челик Дамаск значително ја подобри силата на производот, иако изворот на ванадиум е нејасен.
Други намени
Ванадиевите соединенија се користат екстензивно како катализатори; На пример, најчестиот оксид на ванадиум, ванадиум пентоксид V2O5, се користи како катализатор во производството на сулфурна киселина преку контактниот процес и како оксидатор во производството на малеински анхидрид. Ванадиум пентоксид се користи во керамиката. Ванадиум е важна компонента на мешани метални оксидни катализатори што се користат при оксидација на пропан и пропилен во акролеин, акрилна киселина или аммоксидација на пропилен во акрилонитрил. Во употреба, состојбата на оксидација на ванадиум динамично и реверзибилно се менува со кислородот и содржината на пареа во реактивната мешавина на храна. Друг оксид на ванадиум, ванадиумдиоксид VO2, се користи во производството на стаклени премази, со што се блокира инфрацрвеното зрачење (а не видливото светло) на одредена температура. Ванадиум оксидот може да се користи за да се поттикнат центри за боја во корунд за да се создаде симулиран александритски накит, иако александитот во природата е хризоберил.
Ванадиум-редокс батеријата, тип на проточна батерија , е електрохемиска ќелија која се состои од водени ванадиумски јони во различни оксидациски состојби. Батериите од овој тип за првпат биле предложени во 1930-тите и се развиле комерцијално од 1980-тите години наваму. Ќелиите користат +5 и +2 формални оксидирачки јони. Ванадиум-редокс батерии се користат комерцијално мрежно складирање на енергија.
Ванадата може да се користи за заштита на челик од 'рѓа и корозија со претворачки слој. Ванадиумската фолија се користи за обложување на титан со челик, бидејќи е компатибилна со железо и титан. Умерен пресек на зафаќање со течен неутрон и краток полуживот на изотопите произведени со заробување на неутроните, го прави ванадиум соодветен материјал за внатрешната структура на фузиони реактори.
Предложено
Литиум ванадиум оксид е предложен за употреба како анода со висока енергетска густина за литиум јонски батерии, на 745  Wh / L кога е поврзан со литиум кобалт оксид катода. Ванадиум фосфати се предложени како катода во батеријата на литиум ванадиум фосфат, уште еден тип на литиум-јонска батерија. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2018)">бара извор  ]
Биолошка улога
Прегледани се здравствени придобивки од ванадиум и неговиот потенцијал како средство против рак. Ванадиумот е поважен во морските средини од копнените.
Ванадоензими
Голем број видови морска алга произведуваат ванадиум бромопероксидаза, како и тесно поврзаната хлоропероксидаза (која може да користи хема или ванадиум кофактор) и јодопероксидази. Бромопероксидазата произведува приближно 1-2 милиони тони бромоформ и 56.000 тони бромометан годишно. Повеќето природни органобромини соединенија се произведуваат од овој ензим катализирајќи ја следната реакција (RH е јаглеводороден супстрат):
Ванадиум нитрогеназата се користи од некои микроорганизми за одредување на азот, како што е азотобактер. Во оваа улога, ванадиумот го заменува повеќе-вообичаениот молибден или железо и и дава на нитрогеназата малку поинакви својства.
Акумулација на ванадиум во ципери и ацидијци
Ванадиумот е од суштинско значење за ацидијците и туникатите, каде што се чуваат висококвалификувани вакуоли на одредени крвни клетки, назначени како "ванадоцити". Ванабините (белковините што врзуваат ванадиум) се идентификувани во цитоплазмата на таквите клетки. Концентрацијата на ванадиум во крвта на асквидијаните е десет милиони пати повисока     од околната морска вода, која вообичаено содржи 1 до 2 μg / l.   Функцијата на овој систем за концентрација на ванадиум и овие ванадиумски белковини сè уште не се познати, но ванадоцитите подоцна се депонираат само под надворешната површина на туницата, каде што можат да ја задржат пренатрупаноста.
Габи
Аманита мускарија и сродни видови на макрофунги акумулираат ванадиум (до 500 mg / kg во сува маса). Ванадиум е присутен во координативниот комплекс амавадин во габични плодови. Биолошкото значење на акумулацијата е непознато. Предложени се токсични или пероксидазни ензимски функции. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2018)">бара извор  ]
Цицачи
Недостатоците на ванадиум резултираат со намален раст кај стаорци. Американскиот институт за медицина не потврди дека ванадиум е суштинска хранлива материја за луѓето, па затоа не е утврден ниту препорачан внес на исхрана ниту соодветен внес. Внесот на исхраната се проценува на 6-18μg / ден, со помалку од 5% апсорпција.Нивото на толерантна горна граница (UL) на ванадиум во исхраната, над кое може да настанат несакани ефекти, е поставено на 1,8 mg ден.
Истражување
Ванадил сулфатот како додаток во исхраната е истражуван како средство за зголемување на инсулинската чувствителност или на друг начин подобрување на гликемичната контрола кај луѓето кои се дијабетични. Некои од испитувањата имале значителни ефекти врз третманот, но се сметало дека се со лош квалитет на студија. Количините на ванадиум кои се користат во овие испитувања (30 до 150 mg) далеку ја надминало безбедносната горна граница. Заклучокот од системскиот преглед бил "Нема ригорозни докази дека оралната ванадиева суплементација ја подобрува гликемичната контрола кај тип 2 дијабетес. Рутинската употреба на ванадиум за оваа намена не може да се препорача. "
Валентино (филм)
„Валентино“ (анг. Valentino) е биографска драма на режисерот Кен Расел (анг. Ken Russell), лабаво заснована на животот на Рудолф Валентино (анг. Rudolph Valentino). Филмот се заснова на книгата „Валентино, интимно експозе на Шеикот“, напишана од Чо Манк (анг. Chaw Mank) и Бред Стајгер (анг. Brad Steiger).
Ванадиум
Безбедност
Сите соединенија на ванадиум треба да се сметаат за токсични. Тетравалентниот VOSO 4 е пријавен дека е најмалку 5 пати потопен од тривалентниот V2O3. Управата за безбедност и здравје при работа (OSHA) поставила граница на изложеност од 0,05 mg / м3 за прашина од ванадиум пентоксид и 0,1 mg / м3 за пареа на ванадиум пентоксид на воздух на работното место за 8-часовен работен ден, 40-часовна работна недела. Националниот институт за безбедност и здравје при работа (NIOSH) препорачал дека 35 mg / м3 на ванадиум се смета веднаш опасна за животот и здравјето на луѓето што може да предизвика трајни здравствени проблеми или смрт.
Ванадиевите соединенија се слабо апсорбирани преку гастроинтестиналниот систем. Инхалација на ванадиум и соединенија на ванадиум првенствено резултира со негативни ефекти врз респираторниот систем. Квантитативните податоци, сепак, се недоволни за да се добие субхронична или хронична референтна доза за инхалација. Други ефекти се пријавени по орална или инхалација изложеност на параметри на крв, црниот дроб, невролошкиот развој, и други органи кај стаорци.
Има малку докази дека соединенијата на ванадиум или ванадите репродуцираат токсини или тератогени. За ванадиум пентоксид било пријавено дека е канцерогено кај машки стаорци и кај машки и женски глувци со вдишување во НТП студија, иако интерпретацијата на резултатите неодамна била оспорена. Канцерогеноста на ванадиум не е утврдена од страна на Агенцијата за заштита на животната средина на САД.
Наводи
<references group="" responsive="">
Момир Илиќ
Момир Илиќ (Момир Илић; р. во ) — српски ракометар, кој игра за унгарскиот тим Веспрем. Момир Илиќ станал првиот играч во историјата на ЕХФ Лигата на Шампионите кој постигнал повеќе од 100 гола во три последователни сезони.
Денчина Чука (Конче)
На 4-5 км североисточно од селото, во реонот на локалитетот Костадинци се наоѓаат две могили со пречник во основата од 30 м и височина од 5 м.
Богородичина Краста (Брждани)
Богородичина Краста — археолошко наоѓалиште во кичевското село Брждани. Претставува тврдина од доцноантичко време. Се наоѓа на висок рид меѓу селата Свињиште и Брждани и има добра прегледност над коритото на Бржданска Река и патот Кичево-Битола. На врвот има рамно плато, издолжено во правец исток-запад, кое на јужниот крај е карпесто и стрмно. Со исклучок на карпестиот дел, рабовите на висорамнинката ги следат остатоци од бедем широк од 1 до 1,5 метар што наместа се наѕира. Целото плато е речиси прекопано од селаните, од потрагите по драгоцености и градежен камен. Така, во западниот крај се гледаат темели од објект со повеќе простории од кои една има димензии од 5 × 5 м, а приближно на средината темели (широки 0,70 м) од објект со габарит од 8 × 8 м, организиран во две еднакви простории, ѕидан од кршен камен и варов малтер. Во шутот покрај ѕидовите има и парчиња од градежни тули широки 15 и дебели 2 см. Според сеќавањата на месен жител, во 1932 и 1933 година учениците од селото заедно со својот учител работеле на раскопувањето на темелите при што ваделе и парчиња малтер со траги од живопис.
1789 во архитектурата
1789 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Светозар Глигориќ
Светозар Глигориќ (српски: Светозар Глигорић; 2 февруари 1923, Белград - 14 август 2012, Белград) бил српски шаховски велемајстор, кој бил првак на СФР Југославија рекордни 12 пати.
Во 1950-тите и 1960-тите години, Глигориќ бил еден од најдобрите десет шахисти во светот. На Шаховската олимпијада 1950 во Дубровник, Глигориќ бил предводник на шаховската репрезентација на Југослвија, која го освоила златниот медал. Редовно учествувал на меѓузонските турнири, на кои бил доста успешен. Во 1953 и 1959 година, учествувал на турнирот на кандидатите, а во 1968 година го загубил кандидатскиот меч против Михаил Таљ.
Својот однос на шаховските табли, без непријателство кон противникот, сконцентриран на шаховската табла, Глигориќ го опишал во автобиографијата насловена „Играм против фигурите“.
Животопис
Глигориќ се родил во Белград во сиромашно семејство. Според неговите сеќавања, со шахот се запознал, следејќи ги шаховските партии во мал бар. Научил да игра кога имал 11 години, а бил подучуван од потстанарот кој живеел со неговото семејство по смртта на татко му. Фактот што немал шаховски фигури, го принудил како фигури да ги користи тапите од винските шишиња.
Глигориќ бил ученик со бројни интереси, коишто му овозможиле да биде поканет да го претставува своето училиште на роденденската прослава на принцот Петар, кој подоцна станал крал. Во статија за него, објавена од страна на шаховскиот историчар Дејвид Леви, Глигориќ го опишал овој настан како доста стресен за него, бидејќи бил облечен во бедна облека, како резултат на материјалната состојба во која се наоѓало неговото семејство. Првиот шаховски успех го постигнал во 1938 година, кога победил на турнирот организиран од стрна на белградскиот шаховскиот клуб. Пред Втората светска војна, тој останал и без својата мајка, но хирургот Нико Миљаниќ го прифатил како свој син и се грижел за него. Како млад мајстор, обезбедил учество на првенството на Југославија, но поради нападот на Германија над Југославија, бил принуден да се откаже. Заедно со Миљаниќ побегнал во Црна Гора, а подоцна се вклучил во партизанските редови. Сепак, партизан не бил долго, па наскоро бил демобилизиран.
До крајот на војната, Глигориќ работел како новинар и организатор на шаховски турнири. Во 1947 година, станал првак на Југославија, а истата година победил и на меѓународниот турнир во Варшава, оставајќи ги зад себе Василиј Смислов и Исак Болеславски. Ова била неговата прва победа на меѓународен шаховски турнир. Во 1950 година, Глигориќ станал меѓународен мајстор. Истата година, тој настапилна прва табла за шаховската репрезентација на Југославија, која на олимпијадата во Дубровник го освоила првото место. Веќе во 1951 година станал велемајстор, по што професионално се посветил на шахот.
Речиси целата кариера, Глигориќ играл за Партизан, но бил и еден од основачите на спортскиот клуб Црвена ѕвезда.
Починал како последица од мозочен удар во ургентниот центар во Белград, на 14 август 2012 година, во 90. година од животот.
Шаховски достигнувања
Глигориќ бил еден од најуспешните шахисти од средината на 20. век по бројот на победи на турнирите, но сепак немал голем успех во борбата за светски првак. На првенствата Југославија, победил рекордни 12 пати (во 1947, 1948, 1949, 1950, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1962, 1965 и 1971 година). Во периодот од 1950 до 1982 година, Глигориќ настапил на 15 шаховски олимпијади како член на репрезентацијата на СФР Југославија, а на 13 од нив играл на прва табла. Репрезентацијата го освоила златниот медал во 1950, а на останатите Олимпијади, обично завршувала меѓу првите три репрезентации. Поединечно, Глигориќ одиграл 223 партии на шаховските олимпијади, од кои добил 88, загубил 26 и одиграл 109 партии кои завршиле реми. Најголем негов поединечен успех е освојувањето на поединечниот златен медал на 13. шаховска олимпијада, која се одржала во Минхен во 1958 година.
На европските првенства, освоил 5 сребрени и еден бронзен медал како член на националната репрезентација, доедка во поединечна конкуренција освоил 4 златни медали, од кои 3 како шахист на прва табла и еден во конкуренција на шахистите на втора табла.
Глигориќ учествувал на многу силни шаховски турнири, а во 1950-тите имал една од најдолгите победнички низи во светот. Многумина го сметале за најдобриот шахист надвор од Советскиот Сојуз. Меѓу најзначајните негови победи биле победите на турнирите во Стокхолм во 1954, Белград во 1964, Манила во 1968 и Лон Пајн во 1972 и 1979 година. Глигориќ победил на годишниот турнирот во Мар дел Плата во 1950 година, а бил и редовен учесник на турнирот во Хејстингс, на кој победил во 1951, 1956, 1959, 1961 и 1963 година.
Неговиот успех на натпреварите за светски првак бил променлив. Тој редовно учествувал на зонските и меѓусзонските турнири, на кој остварил и значителни успеси, како победите на зонските турнири во 1951, 1960, 1963, 1966 и 1969 година. На меѓузонските турнири, бил доста успешен во 1952, 1958 и 1967 година, обезбедувајќи учество на турнирот на кандидатите во 1953 и 1959 година и играјќи кандидатски меч во 1968 годиа. И покрај одличните игри до кандидатските натпревари, Глигориќ не остварил некој позначаен резултат на своите две учества на турнирот на кандидатите, а кандидатскиот турниир против Михаил Таљ во 1968 година го загубил со резултат 3½-5½ (+1-3=5).
Шаховски теоретичар
Покрај неговиот успех на турнирите, Глигориќ е и познат шаховски теоретичар, со бројни анализи во шаховските отворања. Особено значајни се неговите анализи во Кралско-индиска одбрана, Шпанска партија и Нимцо-индиска одбрана. Денес, во негова чест варијанти во Кралско-индиска одбрана и Шпанска партија се наречни по него.
Глигориќевиот систем во Кралско-индиска одбрана настанува со потезите: 1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Lg7 4.e4 d6 5.Sf3 0-0 6.Le2 e5 7.Le3. Овој систем има и практична примена, а дури три партии (3., 11. и 19.) од мечот за светски првак меѓу Гари Каспаров и Анатолиј Карпов во 1990 година започнале со овој систем во отворањето.
Шаховски автор
Глигориќ е автор на бројни книги за шахот, кои денес се преведени на многу јазици. Во оваа група се вбројуваат и збирката партии од неговото творештво, насловена „Играм против фигурите“ (ISBN 0-7134-8770-4, „Igram protiv figura“) и книгата посветена на светското првенство во 1972 година, „Фишер-Спаски: Шаховски меч на столетието“ (ISBN 3-85886-021-2). Освен овие, автор е и на книги посветени на отворањата:
Глигориќ со декади важел за еден од шахистите, кои најдобро играат Кралско-индиска одбрана. Тој, исто така се интересирал и за Chess960, што го инспирирало да ја напише книгата „Играте ли Фишеров шах?“ (ISBN 0-7134-8764-X).
Градиште (Злести)
На 2 км источно од селото има висок рид со доминантна положба на кој се среќаваат фрагменти од керамички садови, рачно изработени и со груба фактура.
Четврток
Четврток, според ISO 8601, е четвртиот ден во седмицата, помеѓу среда и петок. По некои конценции, четвртоците во годината ги означуваат броењата на седмиците. Првата седмица се дефинира како седмица којашто го содржи првиот четврток во годината.
Во словенските јазици и во кинескиот, овој ден го носи името според бројот „четири“: štvrtok (словачки), čtvrtek (чешки), četvrtak (хрватски и босански), czwartek (полски), четверг (руски), четвртак (српски), четвер'' (украински). На кинески овој ден се вика 星期四, xīngqīsì („четврти“). Во грчкиот јазик за овој ден го користи бројот „пет“: Πέμπτη („петти“), а исто и во португалскиот: quinta-feira („петти ден“) и хебрејскиот: יום חמישי.
Името на овој ден на јазикот урду е Jumeraate, што значи „ноќта спроти петок“. Во религијата хинду, четврток е Guruvaar (ગુજરાતી), од Guru, санскритското име за најголемата планета Јупитер.
Трка околу Фландрија 2019
Трка околу Фландрија 2019 — 103. издание на велосипедската еднодневна трка Трка околу Фландрија, која се одржала на 7 април како четиринаесетти настан во сезоната на Светската турнеја.
Трката била освоена од италијанскиот велосипедист Алберто Бетиол.
Трката започнала во Антверпен и завршила во Ауденарде, поминувајќи 267 километри. Вклучувала 17 категоризирани искачувања и пет рамни сектори со калдрма.
Холандскиот возач Ники Терпстра го освоил изданието во 2018 година. За жал, Терпстра паднал во 2019 година на почетокот на трката. Бил во несвест повеќе од една минута, поради што морал да биде пренесен во болница и да ја напушти трката.
Екипи
Бидејќи Трката околу Фландрија е настан од Светската турнеја, сите осумнаесет UCI World Tour екипи биле автоматски поканети и се обврзани да учествуваат на трката. Седум професионални континентални екипи биле дополнително поканети, со што била заокружена главната група од 25 екипи.
Фелгаст
Фелгаст (Velgast; Wielgoszcz ) — општина во округот Западна Померанија-Риген, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
Бајпас операција
Бајпас операција е вид хируршка операција и претставува начин крвта да дојде до срцето за оние личности со срцеви заболувања како на пр., Ангина.
Докторот позајмува друга артерија од телото на пациентот (од градниот кош, ногата или раката). Оваа здрава артерија потоа се спојува со затнатата артерија, така што може да носи крв до срцето преместувајќи го блокираниот дел. За оваа операција е потребно тотално успивање (општа анестезија) и подолг престој во болница. Најчесто е безбедна и успешна операција.
Извор
http://www.health.nsw.gov.au/mhcs/publication_pdfs/6095/BHC-6095-MAC.pdf Мултикултурен здравствен комуникативен сервис, Срцеви заболувања - како може лечењето да ви помогне, Нов Јужен Велс, мај 2002.
Клеце
Клеце (Klötze) — град во округот Алтмарк Залцведел, во Саксонија-Анхалт, Германија. Се наоѓа околу 20 километри северозападно од Гарделеген 35 километри североисточно од Волфсбург.