cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Диктатура
Видови
Диктатура е "форма на власт, во која апсолутната власт е концентрирана во рацете на диктатор или "мала клика" или "невладина организација или група во која апсолутната моќ е концентрирана во голем мера", додека демократијата со која концептот на диктатура често е во споредба е дефинирана како форма на владеење на мнозинството луѓе, каде што оние кои владеат се избираат преку спорни избори. Авторитативни диктатури се оние во кои постои многу мала политичка мобилизација и "мала група која ја користи моќта во рамките на формално лошо дефинирани граници, но всушност прилично предвидливи". Тоталитарните диктатури се состојат од "една партија, предводена од една моќна личност со моќна тајна полиција и високо развиена идеологија". Владата тука има "целосна контрола над масовните комуникации и социјалните и економските организации". Хана Арент го опиша тоталитаризмот како нов и екстремен облик на диктатура, вклучувајќи "атомизирани, изолирани поединци", во која идеологијата игра водечка улога при дефинирањето како целото општество треба да биде организирано. Хуан Линц тврди дека разликата помеѓу авторитарната власт и тоталитарна власт е тоа што додека авторитарната се обидува да ги задуши политика и политичката мобилизација (деполитизација), тоталитарната се обидува да ја контролира политиката и политичката мобилизација.
Класификација
Диктатурите можат да се класифицираат на голем број на начини, како што се:
Стабилна диктатура
Стабилна диктатура е диктатура која е во состојба да остане на власт за долг временски. Теоријата за стабилна диктатура во врска со Советскиот Сојуз смета дека по кризата во однос на сукцесијата по смртта на Јосиф Сталин во 1953 година, победничкиот водач го презеде статусот на сталинистички диктатор без апаратот на терор на Сталин. Чиле и Парагвај биле сметани за стабилни диктатури во 1970-тите. Се тврди дека стабилните диктатури се однесуваат поинаку од нестабилните диктатури. На пример, Марија Брувер тврди дека "експанзионистичките политики можат да пропаднат и да го поткопат авторитетот на водачот. Стабилните диктатори затоа се склони да се воздржуваат од воена агресија. Овој опис одговара на империјална Кина, Византија и Јапонија, кои се воздржувале од проширувањето на нивните империи во одреден период. Новите диктатори пак од друга страна сакаат да ја освојат народната поддршка со тоа што им ветуваат богатства и апроприрајќи ги од домашното или странското богатство. Тие не губат многу со неуспехот, додека успехот може да ги подигне на повисоки позиции на моќ и богатство".
Добротворна диктатура
Добротворната диктатура е теоретска форма на владеење во која авторитарниот водач има апсолутна политичка моќ врз државата, но го прави тоа за доброто на населението како целина. Добротворниот диктатор може да им овозможи да постои степен на економска либерализација или форма на демократско донесување на одлуки, како на пример преку јавни референдуми или избрани претставници со ограничена моќ; и тој често ги прави подготовките за преминот кон вистинската демократија за време или по неговиот мандат. Ова може да се смета за републиканска форма на просветлениот деспотизам. Етикетата е применета на водачите Мустафа Кемал Ататурк (Турција), Јосип Броз Тито (Југославија), Ли Куан Ју (Сингапур), Абдулах II од Јордан , Пол Кагаме (Руанда), Ќабус бин Саид ал Саид (Оман) и Муамер Гадафи (Либија)
Теории за диктатурата
Манкур Олсон укажува на тоа дека појавата на диктатурите може да биде поврзана со концептот на "скитнички бандити", поединци во атомски систем кои се движат од место до место екстрахирајќи богатство од поединците. Овие бандити создаваат дестимулација во однос на инвестициите и производствтоо. Олсон наведува дека за заедницата на поединци ќе биде подобро ако тоа разбојник се воспостави себе како стабилен бандит за монополизирање на кражба во форма на даноци. Освен за заедницата и за самите бандити ќе биде подобро, според Olson, ако се трансформираат самите во "стабилни бандити". Со прилагодувањето и претворањето во владетели на една територија, тие ќе бидат во можност да направат поголем профит преку даноците отколку што добивале преку грабеж. Со одржувањето на редот и заштита на заедницата, бандитите ќе создадат мирна средина во која нивните луѓе можат да го максимизираат нивниот вишок што значи поголема база за оданочување. На тој начин потенцијалниот диктатор ќе имаат поголема мотивација да ја обезбеди безбедноста на дадена заедница од која тој ги добива даноците и обратно, луѓето од кои тој ги екстрахира даноците имаат поголема веројатност да произведуваат бидејќи тие ќе бидат незагрижени за потенцијалната кражба од страна на другите разбојници. Ова е рационалноста која бандитите ја користат за да ја оправдат нивната трансформација од "скитнички бандити" во "стабилни бандити".
Диктатури во историјата
Меѓу двете светски војни, четири видови на диктатури биле опишани: уставна, комунистичка (номинално поддржувајќи ја "диктатурата на пролетаријатот"), противреволуционерната и фашистичката, но многу се сомневаат на разликите помеѓу овие прототипови. Уште од Втората светска војна, поширок спектар на диктатури е признат, вклучувајќи диктатури на Третиот свет, теократски или верски диктатури и династички или семејно-засновани диктатури.
Во периодот помеѓу двете светски војни, фашистичките режими, Мусолини во Италија и Хитлер во Германија, во себе ги вклучиле принципите на диктаторство, еднопартиски систем, масовна мобилизација како и прекумерната употреба на полициска и воена сила. Фашистичката диктатура потекнува од 1922 и за првпат се појавила во Италија, но подоцна во 1933 била прифатена и од Германија како и од голем број на други фашистички и квази фашистични влади во Европа. Фашистичката диктатура го доживува својот колапс по поразот на силите на Оската во Втората светска војна.
По завршувањето на Втората светска војна, во голем број од новоослободените земји беа воспоставени диктаторски режими. Во повеќето од бившите африкански и азиски колонии, по изборувањето на својата независност во периодот на деколонизацијата, преседателските режими постепено се трансформираа во лични диктатури. Овие диктатури се покажаа нестабилни, па така диктаторите беа често рушени односно заменувани. Воените диктатури беа многу чести, особено во Јужна Америка, Аугусто Пиноче во Чиле, како и во Африка, Мобуту Сесе Секо во Заир.
Колапсот на комунизмот во 1989-1990 доведе до колапс на голем број на диктатури во источна Европа. Меѓутоа многу од државите којшто произлегоа од распаднатиот Советски Сојуз беа контролирани од авторитарни водачи, како што е примерот со Сапармурат Нијазов во Туркменистан. Дел од овие водачи беа мирно сменети преку таканаречените „обоени револуции“ во 2004-2005, меѓутоа ваквиот режим во Узбекистан не заврши така мирно, тамо беа масакрирани неколку илјади луѓе. Треба да се спомне и фактот дека во некои земји како што се Кина, Северна Кореја, Лаос и Виетнам комунистичките режими не беа срушени и тие сѐ уште постојат. Многу автократски водачи сѐ уште контролираат земји во Африка, Роберт Мугабе во Зимбабве, но со одреден степен на демократија.
Михаил Тумасов
Михаил Тумасов бил руски ЛГБТ активист. Во 2011 година тој го основал ЛГБТ движењето Avers во Самара како одговор на она што било познато како „законот Милонов“, кој ја забранил „пропагандата на хомосексуалноста“. Тој претходно работел со Меѓурегионалното движење на руската ЛГБТ, а сега е директор на мрежата за руската ЛГБТ мрежа. Во 2012 година бил нападнат со киселина откако излегол кај пријател.
Наводи
<references group="" responsive="1">
НК Олимпија Љубљана
Фудбалски клуб Олимпија Љубљана (словенечки: Nogometni klub Olimpija Ljubljana), познат како НК Олимпија Љубљана или едноставно Олимпија — словенечки професионален фудбалски клуб со седиште во Љубљана, Словенија, кој моментално се натпреварува во словенечката Прва лига.
Космос-1963
Космос-1963 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
НК Олимпија Љубљана
Клубот е основан на 2 март 2005 година, под името НК Бежиград. Олимпија започна да се натпреварува во словенечката петта дивизија во текот на сезоната 2005/06 и успеа да постигне промоција во четири последователни сезони, достигнувајќи ја првата дивизија за прв пат во 2009 години. По седум години во највисоката дивизија, Олимпија го освои својот прв голем трофеј кога беа крунисани за шампиони во сезоната 2015/16. Тие освоија уште една титула во сезоната 2017/18; истата сезона, Олимпија го освои и националниот куп, со што ја комплетираше својата прва двојна круна.
Космос-1963
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 16 август 1988 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6600 килограми. Космос-1963 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,3 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,7°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 317 км, а најмалото на 167.
НК Олимпија Љубљана
Првично, клубот играше на стадионот Бежиград и на стадионот ЖАК за време на престојот на клубот во втората лига и во текот на првата година во највисоката лига. Во 2010 година се преселиле на стадионот Стожице со капацитет од 16.038 седишта.
Прекарите на Олимпија биле „Змејовите“ (Zmaji), бидејќи змејот е симбол на Љубљана, и „Зелено-белите“ (Zeleno-beli), што се однесува на нивните основни бои, зелената и белата.
Бенјамин Нетанјаху
Рани години
Бенјамин Нетанјаху е роден во Тел Авив во 1949 година, во секуларно еврејско семејство, од мајка Цила Сегал и татко Бенцион Нетанјаху, родум од Варшава. Бенјамин има сефардско потекло. Тој израснал во Ерусалим, каде што го завршил основното образование. Неговото семејство во две наврати во неговите детски и тинејџерски години живеело во Филаделфија, САД, каде Бенјамин во 1967 година го завршил средното образование. Истата година се вратил во Израел и се приклучил на Израелските одбранбени сили.
Во 1972 година заминал за САД за да студира архитектура на Масачусетскиот институт за технологија, но следната година одново се вратил во Израел и се вклучил во израелската војска за да учествува во Октомвриската војна. По завршувањето на МИТ се вработил како економски советник во светска консултантска фирма. Во 1978 година повторно се вратил во Израел. Бенјамин го основал Противтерористичкиот институт „Јонатан Нетанјаху“, именуван по неговиот брат кој загинал во операцијата Ентебе.
Воена кариера
Откако влегол во Израелските одбранбени сили кратко по Шестдневната војна во 1967 година, Нетанјаху останал на воена служба пет години. Тој бил водач на тим во специјалната разузнавачка единица Сајерет Маткал. Поважни воени операции во кои учествувал се операциите Инферно и Подарок кои биле извршени во 1968 година, а во 1972 година Нетанјаху бил дел од тимот командоси кој во рамките на операцијата Изотоп го ослободил Летот 571 на Сабена, киднапиран од припадници на палестинската организација Црн септември. Во оваа операција Нетанјаху бил повреден од негов колега кој намерил да стрела во еден од напаѓачите, но куршумот завршил во бицепсот на Бенјамин. Во воената кариера Нетанјаху бил на фронтот на Војната на исцрпување и Јомкипурската војна, учествувал во рации долж Суецкиот Канал и предводел командо офанзиви длабоко во територијата на Сирија. Нетанјаху ја напуштил војската со чин капетан.
Политичка кариера
Во 1984 година Нетанјаху бил назначен на функцијата постојан претставник на Израел во Обединетите Нации и истата функција ја извршувал до 1988 година. Нетанјаху станал претседател на десничарската политичка партија Ликуд во 1993 година.
По три години како претседател на партијата, Нетанјаху победил на општите избори во Израел во 1996 година и со тоа станал најмладиот премиер на Израел. Тој бил на премиерската функција од јуни 1996 до јули 1999 година. Откако загубил на изборите во 1999 година, Нетанјаху се повлекол во приватниот сектор, но се вратил во политиката во 2002 година, прво како министер за надворешни работи до 2003 година, а потоа бил министер за финансии од 2003 до 2005 година. Нетанјаху се повлекол од владата на Ариел Шарон поради несогласувањата кои ги имал со планот за повлекување од Појасот Газа, согласно кој израелската војска го напуштила појасот и израелските населби во областа биле уништени и евакуирани. Како министер за финансии, Бенјамин учествувал во голема реформа на израелската економија која значително ги подобрила подоцнежните економски резултати на државата.
Нетанјаху повторно го презел раководството на Ликуд во декември 2005 година, откако дотогашниот претседател Шарон ја напуштил партијата и формирал нова партија. Во декември наредната година Нетанјаху официјално станал лидер на опозицијата во Кнесетот. По парламентарните избори во 2009 година, на кои Ликуд завршил на второ место, а десничарските партии го освоиле мнозинството, Нетанјаху формирал коалиција и по втор пат станал премиер. Тој победил и на изборите во 2013 година и со тоа станал втор премиер на Израел избран за трет мандат, што дотогаш го постигнал само основачот и прв премиер на државата Давид Бен-Гурион. Нетанјаху уште еднаш победил на изборите во 2015 година, освојувајќи четврти мандат.
На законодавните избори кои се одржале во месец април 2019 година, партијата на Нетанјаху, Ликуд, и политичката коалиција „Сина и бела“, предводена од Бени Ганц, освоиле по 35 места во парламентот, но ниту една партија не успеала да формира влада, па поради тоа други избори биле одржани во месец септември истата година. На овие избори центристичката коалиција „Сина и бела“ успеала да добие едно пратеничко место повеќе од Ликуд. Сепак, Ганц повторно не успеал да формира влада, па поради тоа го вратил мандатот, со што Нетанјаху останал технички премиер. На 2 март 2020 година биле одржани нови законодавни избори, трети во период од една година.
Кривични истраги
Од декември 2016 година Нетанјаху е под истрага на израелската полиција во неколку случаи. Во еден случај тој е осомничен за добивање вредни подароци и бенефиции од неколку богати познаници на неговото семејство. Во друг случај пак се работи за прислушувани разговори водени меѓу Нетанјаху и Арнон Мозес, издавач на дневниот и еден од најголемите израелски весници Едиот Ахронот. Во овој случај Нетанјаху наводно понудил да помогне во ослабнување на весникот Израел Хајом, конкуренција на Едиот Ахронот, во замена за пододворувачка и попозитивна покриеност на неговата политика од страна на Едиот Ахронот. Нетанјаху индиректно е опфатен и во неколку други случаи. Ваквите обвинувања довеле до протести, но и контрапротести, поддржaни од симпатизери на Нетанјаху и неговата политичка партија Ликуд. Од ноември 2019 година Нетанјаху е обвинет за повреда на доверба, подмитување и измама. Со тоа, тој станал првиот премиер во историјата на Израел кој бил обвинет од суд.
Милко Бојковски
Животопис
Бојковски е роден во Куманово, во 1985 година. Дипломирал општа и компаративна книжевност на Филилошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје.
Творештво
Бојковски пишува поезија и кратки раскази. Неговите творби повремено се објавувани во е-списанието „Електролит“, на српската интернет-страница за поезија „Поезин“, како и во Балканскиот книжевен гласник. Автор е на поетските книги „Загубениот Париз“ (2012) и „Хиени во градот“ (2019), а во 2017 година ја објавил збирката раскази „Фотографии од пеколот“. Во прозните дела најчесто обработува проблеми од животот на младите луѓе во градските средини, а често пишува и за неговото отуѓување од материјалниот свет. Неговиот книжевен јазик и стилот се блиски до постмодернизмот.
Три негови кратки раскази се застапени во антологијата на македонскиот краток расказ, „Џинџуџе во земјата на афионите“ (Темплум, 2022).
Тврдина Мал Петрич
Тврдината Мал Петрич  е тврдина која се наоѓа во близина на градот Урошевац, Србија. Тврдината се наоѓа на 860 метри надморска висина. Се претпоставува дека градот имал неправилна прагоаголна форма од кој има останато само бедем на кој се наоѓа и влезнаа капија. Не се знае точно дали тврдината имала кула.
Стеван Базеркоски - Лански
Стеван Базеркоски - Лански (во ―  во, Прилепско) ― револуционер, македонски партизан и учесник во НОВ.
Животопис
Стеван бил учесник во работничкото и комунистишкото движење и борец во првиот Прилепски партизански одред. Член е на СКОЈ од 1940 година, а на КПЈ од 1941 година. Од 1941 година работел на подготовките за оруженото востание во прилепскиот крај. Од октомври до декември 1941 година, се наоѓал во Прилепскиот НОПО „Гоце Делчев“. По расформирањето на одредот, работел во Скопје. Во мај 1942 година стапил во Прилепскиот НОПО „Ѓорче Петров“. Загинал во борба со бугарската војска и полиција, во близина на селото Прилепец.
Варлиц
Варлиц (Warlitz) — општина во округот Лудвигслуст-Пархим, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
Каппа (фолклор)
, исто така познато и како, ,  или  — амфибиски јоокаи демон или „ѓаволче“ што се наведува во традиционалниот јапонски фолклор. Тие обично се претставени како зелени, човеколики суштества со ципести дланки и стапала и желковидна черупка на грбот. Се одликуваат со вдлабнатина на нивната глава, наречена „чинија“ („сара“), која задржува вода, и ако таа некако се оштети или ја изгуби течноста (преку истурање или сушење), каппата ќе била сериозно ослабена.
Каппа се познати по тоа дека сакаат краставици и сумо борење. Тие често се обвинети за напади врз луѓето во водата и за отстранување на измислен орган од жртвата наречен „ширикодама“ од анусот на нивната жртва.
Терминологија
Неговите имиња кауасо што значи „видра“, дангаме што значи „желка со мека лушпа“ и енкоо што значи „мајмун“, укажуваат на надворешна сличност на каппата со овие животни. Името комахики или „коњски влекач“ алудира на нивната посведочена наклонетост да ги грабнува коњите.
Изглед
За каппата се велело дека имала приближно човечка форма и имала големина на дете, населувајќи ги езерцата и реките во Јапонија. Несмасни на копно, тие се осеќале како дома во водата и „цветале“ во топлите месеци. Обично имале зеленикава боја (или жолто-сина), и или лушпеста,  или лигава кожа, со ципести дланки и стапала, и черупка налик на онаа на желките на грбот. Нечовечките особини ги вклучувале трите ануси кои им овозможувале да испуштат трипати повеќе гас од луѓето. Каппа обично биле со големина и форма на човечко дете, но и покрај нивниот мал раст, тие биле физички посилни од возрасен човек.
Една особена одлика била дека на главата имале празнина наречена сара („сад“, „вангла“, или „чинија“) која задржувала вода или некаква течност, што се сметала за изворот на моќта на каппата или нивната животна сила. Оваа празнина морала да биде секогаш полна кога каппата била далеку од водата; ако некогаш течноста се исуши, или ако и се истури водата, каппата ја губела својата моќ и можела дури и да умре. За каппите понекогаш се велело дека мирисаат на риба, и можат да пливаат како нив.
Според некои извештаи, нивните раце биле поврзани едни со други преку трупот, и можат да се протнат од едната до другата страна. Додека тие биле првенствено водни суштества, тие понекогаш излегувале на копното. Кога ќе го стореле тоа, „садот“ на главата можел да биде покриен со метален капак за заштита.
Однесување
Каппа обично се согледани како палави суштества што предизвикуваат проблеми или преваранти. Нивните активности се движат од релативно мали, како што е гледањето под женските кимона, до целосно злонамерни, како давење на луѓе и животни, киднапирање деца, силување жени и на моменти јадење човечко месо. Иако понекогаш е заканувачки, тие исто така можеле да се однесуваат пријателски кон луѓето. Додека помладите каппи често живееле во семејните групи, восрасните каппи живееле осамени животи. Сепак, вообичаено било за една каппа да се дружи со други јоокаи, а понекогаш дури и со луѓе.
Краставица
Народните верувања тврдат дека краставицата е нивно традиционално омилено јадење. На фестивалите, подароците со краставица често се прават за каппата. Понекогаш се тврдело дека каппата имала друга омилена храна, како што се јапонскиот модар патлиџан, „соба“ (јуфки од леќа), „наттоо“ (ферментирана соја) или „кабоча“.
Во Едо (старо Токио), постоела традиција кога луѓето ги пишувале имињата на членовите на нивните семејства на краставици и ги испраќале да пловат по водата на потоците за да ги смират каппата, вака спречувајќи повреда врз нивното семејство додека се во или во близина на потоците. Во некои региони било вообичаено да се јадат краставици пред пливање како заштита, но во други се верувало дека овој чин гарантирал напад.
Суши ролна исполнета со краставица е позната како каппамаки.
Како закана
Како водни чудовишта, каппата се обвинети за давење и за нив често се вели дека се обидуваат да ги намамат луѓето во водата и да ги повлечат внатре со нивната голема боречка вештина. За нив понекогаш се велело дека ги грабале своите жртви со цел да ја пијат нивната крв, јадејќи им го црниот дроб, или да добијат моќ од жртвата со одземање на нивната, митска топка за која се велело дека ја содржи душата, која се наоѓала во внатрешноста на анусот.
За каппата исто така се зборувало дека убива животни, особено коњи и крави. Мотивот што прикажува каппа која се обидува да удави коњ се наоѓа низ цела Јапонија.
Лафкадио Херн запишал приказна во Кауачимура во близина на Мацуе, каде каппа која крадела коњи била фатена и натерана да напише изјава под заклетва дека никогаш повторно нема да наштети на луѓето.
Во многу верзии, каппата би била одвлечката со коњ до шталите каде што е најранлива, и таму ќе е принудена да потпише ветување за да не се однесува лошо.
Пораз на капа
Се верувало дека има неколку начини на бегство ако некој бил соочен со каппа. Каппата биле опседнати со учтивост, па ако некое лице направи длабок поклон, тие ќе го вратат гестот. Ова резултирало во истурање на водата што ја содржеле во „садот“ (сара) на главата, што ја прави неподвижна додека вдлабнатината на главата не се наполни со вода од реката во која што живее. Ако некое лице им ја наполни повторно, каппата ќе и служи на таа личност за цела вечност. Слична слабост на каппата ги вклучува нејзините раце, кои лесно можат да се искорнат од нивното тело. Во случај раката да се одвои, каппата ќе прави услуги или ќе сподели знаење во замена за нејзината рака.
Друг метод за поразување вклучува шоги или сумо борење: каппата понекогаш ги предизвикувала луѓето да се борат или вклучат во други тестови на вештина. Оваа тенденција лесно се користела за, на некој начин, поттикнување на каппата да ја истури водата од својата сара. Еден значаен пример за овој метод е народната приказна за еден земјоделец кој и ветил на каппата дека ќе ја ожени својата ќерка со суштеството, со што за возврат тоа требало да ја наводнува неговата земја. Ќерката на земјоделецот ја предизвикала каппата да потопи неколку суви тикви во вода. Кога каппата не успеала во својата задача, таа се повлекла, спасувајќи ја ќерката на земјоделецот од бракот. Каппа се истералувале и од нивната одбивност кон железо, сусам или ѓумбир.
Добри дела
Каппата не се целосно антагонистички настроени кон луѓето.
Откако ќе се спријателат, каппата може да изврши каков било број задачи за човека, како што е помагање на земјоделците да ја наводнуваат својата земја. Понекогаш, тие носеле свежа риба, што се смета за знак на среќа за семејството што ја добива. Тие се исто така високо познавачи на медицината, а легендата вели дека тие ги научиле луѓето во уметноста за местењето коски.
Регионални варијации
Заедно со они и тенгу, каппата е меѓу најдобрите познатите јоокаи во Јапонија.
Каппата е позната под различни имиња и суштеството се разликува по регионите и локалниот фолклор. Во Шинто религијата, тие честопати се сметаат за аватари (кешин) на Воденото божество или суиџин.
Светилиштата се посветени на обожавањето на каппата како водено божество на места како што се Аомори префектурата или Мијаги префектурата. Имало и фестивали наменети за дарување на каппата со цел да се добие добра жетва, од кои некои се одржуваат и денес. Овие фестивали генерално се одржувале во текот на двете рамноденици на годината, кога за каппата се велело дека патувале од реките кон планините и обратно.
Најпознатото место каде што се тврдело дека престојува каппа, е во водите во Тооно во Иуате префектурата. Во близина на во Тооно, постои будистички храм кој има статуи од комаину кучиња со вдлабнатини на главите што потсетуваат на садот за задржување на водата на главите на каппата, за кој се вели дека е посветен на каппите, кои според легендата помогнале во гаснењето на пожарот во храмот. Каппа, исто така, се почитувани во будистичкиот храм Согенџи во Асакуса областа на Токио, каде што, според традицијата, мумифицирана рака од Каппа е осветена во капелната сала од 1818 г.
Во својот „Тооно Моногатари“, Кунио Јанагита бележи голем број верувања од областа Тооно за жените кои биле силувани, па дури и затруднети од каппа. За нивните потомци се велело дека биле одбивни на лик, и генерално биле закопувани.
Меѓукултурен фолклор
Сличен фолклор може да се најде во Азија и Европа. Јапонското фолклорно суштество Каппа е познато во кинескиот фолклор како „Шуи Гуи“ (水鬼), воден дух или воден мајмун и може исто така да е поврзана со Келпи од Шкотска и Никс од Скандинавија. Исто како јапонскиот опис на ѕверот, во кинескиот јазик и во скандинавскиот фолклор овој ѕвер е озлогласен за киднапирање и давење луѓе, како и коњи. Суштествата сијокој од Филипините се познати и по тоа што киднапирале деца покрај работ на водата. Во руската митологија е познато суштеството со жабјо лице водјаној. Зелено човеколико суштество наречено водник е широко познато во западниот словенски фолклор и приказни, особено во Чешка и Словачка.
Во медиумите
Каппата, и суштествата засновани на нив, се повторливи ликови во јапонските токусацу филмови и телевизиски шоуа. Примерите ги вклучуваат каппите од серијалот филмови „ЈООКАИ ЧУДОВИШТА“ на Даиеи/Кадокауа компаниите, потоа „СМРТОНОСНА КАППА“ на компанијата Никкацу, и „КРАЛОТ КАППА“, каиџу (жанр на филмови со огромни чудовишта, а најпознат е оној со Годзила) од 1972 г. на Цубајара продукцијата од нивниот серијал „УЛТРАМЕН ЕЈС“.
Каппите се веројатно најпознатите суштества од јапонската народна замисла; нивните манифестации се наоѓаат ни жанровите, појавувајќи се во народната религија, верувања, легендите, народните приказни и народните метафори.
Овие јоокаи, исто така, ја претставуваат Јапонија како нација, вклучително и во рекламите за низа производи од главните брендови на саке до DC дебитните картички на банката Токио-Мицубиши. Според нивните експлицитно комерцијални сфаќања, јоокаите веќе не се застрашувачки или мистериозни — Каппата од гореспоменатата DC картичката, на пример, не е лигаво суштество што живее вода и што се заканува неочекувано да убива деца, туку симпатичен и (замалку) сладок цртан лик.
„ЛЕТНИ ДЕНОВИ СО КУУ“ е јапонски анимиран филм од 2007 година, за каппа и нејзиното влијание врз обично семејство, напишан и режиран од Кеиичи Хара според два романи од Масао Когуре.
Каппите се повторувачка слика во романот на Дејвид Пис, насловен „Пациент X“, за животот и делото на Рјууносуке Акутагауа.
Во играниот филм „НИНЏА ЖЕЛКИ III“, желките ги сметаат за „каппа“ кога патуваат назад низ времето во Феудална Јапонија.
Во серијалот за видео игри Animal Crossing, ликот Капп'н е прикажан како каппа во јапонските верзии на играта, но сепак тој е обележан како желка во западните изданија.
Во видео играта SMITE, Кузенбо, наводниот Крал на каппите е Бог кој е игрив лик.
Во аниме серијалот „САРАЗАНМАИ“, главните ликови се претворени во каппа од страна на Принцот на каппите и мораат да собираат ширикодама.
Каппа се среќава и како јоокаи во „Yo-kai Watch“.
Космос-1964
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 23 август 1988 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6300 килограми. Космос-1964 бил воен сателит за фотографска картографија.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 70,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 282 км, а најмалото на 228.
Гол човек
Гол човек (науч. Arbutus andrachne) — зимзелен вид од источното Средоземје, Блискиот Исток и Југоисточна Азија, кој во Македонија е застапен само во две месности (во сливовите на Коњска и Црна Река). Растението претставува грмушка или мало дрво со кожести, темнозелени, овални листови. Кората се лупи во вид на крупни лушпи (голо дрво), а новата е мазна, бакарноцрвена. Цветовите се мали, бледожолти. Плодовите се црвени, топчести бобинки. Гол човек се смета за мошне украсен вид.
Општина Кратово
Кратово — општина во северниот дел на североисточна Македонија со административен центар во градот Кратово. Лежи на изгаснати вулкански купи (кратери) од каде е и добиено името. Во општината се наоѓаат и неколку антички рудници за злато од Римскиот период.
Историја
Кратово историски е значајно рударско место, низ кое поминале голем број на освојувачки војски.
Демографија
Седиште на општината е градот Кратово.
Во општината живеат 10 441 жител од кои:
10 231 (97,99 %) се Македонци
151 (1,45 %) се Роми
33 (0,32 %) се Срби
8 (0,08 %) се Турци
1 (0,01 %) се Власи
17 (0,16 %) се други националности.
Во општината не живеат Албанци и Бошњаци.
Општина Кратово зазема подрачје од и има густина на населеност од 27,81 жит./км2.
Во состав на општината влегуваат и 30 села: Близанци, Вакуф, Горно Кратово, Димонце, Емирица, Железница, Живалево, Каврак, Кетеново, Кнежево, Којково, Коњух, Крилатица, Куклица, Куново, Луково, Мушково, Нежилово, Пендак, Приковци, Секулица, Страцин, Талашманце, Татомир, Тополовиќ, Трновац, Туралево, Филиповци, Шлегово и Шопско Рударе.
Самоуправа и политика
Градоначалник на општина Кратово е Љупчо Бојаџиев од редовите на СДСМ. Тој бил избран на локалните избори од 2017 година за мандат од четири години. Бојаџиев станал првиот градоначалник на Кратово од 1991 година кој не бил кандидат на СПМ. Советот на општина Кратово е составен од 15 члена. Според последните локални избори од 2017 година, членовите на советот според политичката припадност за мандатот 2017-2021 се:
Алт Цахун
Алт Цахун (Alt Zachun) — општина во округот Лудвигслуст-Пархим, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
Генетско инженерство
Генетско инженерство , кое се нарекува и  генетска модификација , е директна манипулација на геномот на еден организам преку користење на биотехнологија. Нова ДНК може да се вметне во геномот-домаќин преку претходно издвојување и копирање на потребниот генетски материјал со користење на методите на молекуларно клонирање за да се создаде ДНК секвенца, или преку синтетизирање на ДНК, а потоа вметнување на оваа структура во организмот-домаќин. Гените можат да се отстранат, или „елиминират“, со нуклеаза. Генетско мапирање, е друга техника која користи хомологно рекомбинирње за да го измени ендогениот ген, и може да се користи за бришење ген, отстранување егзони, додавање ген или воведување точкасти мутации.
Организамот кој се создава преку генетско инженерство се смета за генетски изменет организам (ГМО). Првите ГМО беа бактерии, во 1973 г.; во 1974 г. беа создадени ГМ глувци. Во 1982 г. се комерцијализираа бактерии кои создаваат инсулин, а генетско изменетата храна се продава од 1994 г. Глофиш (GloFish), кој беше првиот ГМО наменет како милениче, беше најпрво продаден во САД во декември 2003 година.
Техниките на генетско инженерство се применуваат во бројни области, меѓу кои истражувањето, земјоделството, индустриската биотехнологија и медицината. Ензимите кои се користат во прашокот за перење и лековите како инсулинот и хормонот за раст кај луѓето се произведуваат во ГМ клетки. Експерименталните ГМ клеточни линии и ГМ животни како глувците или „зебрафиш“ (zebrafish) се користат за истражувачки цели, додека пак генетски изменети растенија се комерцијализирани.
Дефиниција
Генетското инженерство го изменува составот на еден ораганизам преку употреба на техники кои го отстрануваат наследниот материјал или воведуваат ДНК која е изготвена надвор од организмот било директно во домаќинот или во ќелијата што е потоа споена или хибридизирана со домаќинот. Ова вклучува користење на техники за рекомбинирана нуклеинска киселина (ДНК или РНК) за да се создаде нова комбинација на наследен гентески материјал по кој следи спојувањето на тој материјал било индиректно преку систем вектор или непосредно преку техники на микро-инјектирање, макро-инјектирање и микро-енкапсулација.
Вообичаено, генетското инженерство не вклучува природно размножување на животните и растенијата, ин витро оплодување, вбризгување (индукција) на полиплоиди, техники на мутагенеза и клеточно спојување кои не користат во процесот реструктуирани нуклеински киселини или генетски изменет организам. Меѓутоа, Европската комисија, во принцип, го дефинира генетското инженерство и како процес кој вклучува селективно размножување и други средства за вештачка селекција. Иако не се сметаат за генетско инженерство,, истражувањата за клонирање и матични клетки се тесно поврзани и генетското инженерство може да се употреби во нив. Синтетичка биологија е нова дисциплина која го носи генетското инженерство чекор напред преку воведување на вештачко синтетизиран генетски материјал од суровини кои се наоѓаат во еден организам.
Генетски изменети организми
Растенијата, животните или микроорганизмите коишто се променети преку генетско инженерство се нарекуваат генетски изменети организми или ГМО. Првите организми што беа генетски изменети се бактериите. Плазмидната ДНК што содржи нови гени може да се вметне во ќелијата на бактеријата и тогаш бактеријата ќе ги експресира тие гени. Овие гени можат да кодираат лекови и ензими што преработуваат храна и други супстрати. Растенијата се модифицираат за заштита од инсекти, отпорност на хербициди, отпорност на вируси, подобрена исхрана, отпорност на притисоците од животната средина и производство на орални вакцини. Повеќето комерцијализирани ГМО се земјоделски културни растенија отпорни на инсекти и/или на хербицид. Генетски изменетите животни се употребуваат за истражување, како примероци и за производство на земјоделски и фармацевтски производи. Ги опфаќаат животните со елиминран ген, со зголемена осетливост на болест, со хормони за зголемен раст и со способност за екпресирање на белковини во своето млеко.
Историја
Илјадници години, луѓето ги менуваат геномите на видовите преку вештачка селекција и понеодамна преку мутагенеза. Надвор од размножувањето и мутациите, генетското инженерство како непосредна манипулација со ДНК од страна на луѓето постои од 1970-тите години. Поимот „генетско инженерство“ прво го образува Џек Вилијамсон во неговиот научна фантастика роман Островот на змејот, објавен во 1951 година, една година пред Алфред Херши и Марта Чејс да ја утврдат улогата на ДНК во наследност, а две години пред Џејмс Ватсон и Францис Крик да докажат дека молекулата на ДНК има двојно спирална структура.
Во 1972 година, Пол Берг ги создаде првте молекули на рекомбинирана ДНК со комбинирање на ДНК од мајмунскиот вирус СВ40 и од ламбда вирус. Во 1973 година, Херберт Бојер и Стенли Кохен го создадоа првиот трансгенетски организам преку вметнување на гени отпорни на антибиотици во плазмидот на бактеријатаE. coli. Една година подоцна, Рудолг Јениш создаде трансгенетски глушец преку воведување на надворешна ДНК во неговиот ембрион, создавајќи го првото трансгенетско животно во светот. Овие достигнувања доведоа до загрижености во научната заедница за можните ризици од генетското инженерство, коишто прво беа потемелно разгледани на Конференцијата во Асимолару во 1975 година. Една од главните препораки од оваа средба беше да се воспостави владин надзор врз истражувањата од областа на рекомбинирана ДНК сè додека не се смета дека технологијата е безбедна.
Петре Пирузе
Петре Пирузе - Мајски (Охрид, 5 мај 1907 – Охрид, 12 јануари 1980) — македонски комунист, учесник во НОБ и прв повереник (министер) за правосудство на федерална Македонија. Подоцна, поради прифаќањето на Резолуцијата на Информбирото, Пирузе е затворен на Голи Оток. Ја поддржувал идејата за обединување на Македонија, во рамки на постоечката југословенска федерација, или во состав на некоја идна Балканска федерација.
Пред Втората светска војна
Петре Пирузе завршил основно училиште и гимназија во Охрид. Потоа се запишал на Воената поморска академија во Дубровник, но по една година ги напуштил студиите. Во 1930 година заминал на студии во Белград, каде се запишал на Правниот факултет. Таму активно се вклучил во студентското и комунистичкото движење. Во 1936 година, по завршувањето на студиите, се вратил во Охрид при што најпрвин работел како судски приправник во Ресен, а потоа се вработил како адвокатски приправник кај Илија Коцаре. Заедно со други напредни интелектуалци, учествувал во формирањето на МАНАПО. Во склоп на своето делување во МАНАПО, Пирузе се вклучил во активностите на Земјоделската партија. Меѓу другото, на 20 јуни 1939 година, тој одржал говор на митингот на Земјоделската партија во Охрид, на кој зборувал на локалниот дијалект, наместо на официјалниот српски јазик.
Генетско инженерство
Историја
Првата компанија за генетско инженерство, Џенентек, ја основаа Херберт Бојер и Роберт Свансон во 1976 година. а по една година компанијата создаде човечка белковина (соматостатин) во  Ешерихија Коли  (E.coli). Во 1978 година, Џенентек го најави производството на човечки инсулин добиен по пат на генетско инженерство. Во 1980 година, Врховниот суд на САД во судскиот случај Дајмонд против Чакрабарти пресуди дека генетски изменетиот живот може да се патентира. Во 1982 година, Управата за храна и лекови го одобри пуштањето во употреба на инсулинот произведен од бактерија, брендиран како хумулин.
Петре Пирузе
Пред Втората светска војна
Уште пред војната, Пирузе активно се вклучил во студентското движење на белградскиот универзитет. Членувал во студентската колонија во Охрид, а бил голем другар, пријател и сопартиец со Кузман Јосифовски Питу.
Во пролетта и летото 1940 година, Пирузе бил мобилизиран како поручник на тогашната југословенска војска. Пролетта 1941 година, по нападот врз Југославија, тој бил испратен на фронтот во Ќафасан, каде се борел до капитулацијата на Југославија.
Генетско инженерство
Историја
Во 1970-тите, дипломираниот студент на Универзитетот на Висконсин-Мадисон, Стивен Линдов  заедно со Д.Ц. Арни и Ц. Апер ја открија бактеријата што тој ја утврди како  Псевдомонас сиринџи (P. Syringae) којашто одигра улога во формирањето на ледени јадра, а во 1977 година, го откри мутираниот ледена нишка. Подоцна, тој успешно го создаде рекомбинираната ледена нишка. Во 1983 година, биотехнолошката компанија, Адвенсд Џенетик Сајансес (АГС анг.AGS) поднесе барање за дозвола до американската влада да изврши испитувања на терен на ледената нишка од  Псевдомонас сиринџи за заштита на земјоделските култури од замрзнување. Но, групите за животна средина и демонстрантите ги одложија испитувањата преку правни предизвици за четири години. Во 1987 година, ледената нишка од  Псевдомонас сиринџи' стана првиот генетски изменет организам (ГМО) што беше пуштен во употреба во животната средина, кога во Калифорнија поле со јагоди и поле со компири беа испрскани со него. И на двете испитувања се сптотивставија активистичките групи ноќта пред да се извршат испитувањата: „Првото место за испитување во светот го привлече првиот трашер за поле во светот“.
Петре Пирузе
НОБ
По капитулацијата на Кралството Југославија, Пирузе се вратил во Охрид. Притоа, тој станал член на КПЈ и на 15 мај 1941 година, кога дошло до обновување на месното раководство во Охрид, на негово чело застанал Пирузе.
На 20 октомври 1941 година, охридската организација на КПЈ била пробиена, по што бугарските власти на 26 и 27 ноември во Охрид одржале судски процес против уапсените комунисти. Од вкупно 27 уапсени комунисти, 15 биле обвинети, а од нив, само 5 биле осудени, меѓу кои тројца во отсуство. Помеѓу обвинетите бил и Пирузе, кој во отсуство бил осуден на смрт со бесење. Соочувајќи се со смртна казна, Пирузе бил принуден да премине во илегала така што заминал на територијата под италијанска окупација, во Дебрца, каде се вклучил во организирањето на партизанските одреди. Во Дебрца, Пирузе останал четири години при што се криел во повеќе села и семејства од овие краеви.
Генетско инженерство
Историја
Првите испитувања на терен на генетски изменетите растенија беа во Франција и САД во 1986 година, тутуните беа изменети за да бидат отпорни на хербициди. Народна Република Кина е првата земја што ги комерцијализираше трансгенетските растенија, воведувајќи, во 1992 година, тутун отпорен на вируси. Во 1994 година, Калџин доби дозвола за комерцијално пуштање во употреба на доматот Флавр Савр, домат изменет за подолго да издржува на рафтовите. Во 1994 година, Европската Унија го одобри тутунот изменет да биде отпорен на хербицидот бромоксинил, правејќи го да биде првото генетски изменето растение комерцијализирано во Европа. Во 1995 година, по одобрувањето од ФДА, Агенцијата за заштита на животната средина го одобри како безбеден компирот БТ (Bt), правејќи го првото растение што произведува пестициди да биде одобрено во САД. Во 2009 година, комерцијално се одгледаа 11 трансгенетски растенија во 25 земји, од кои најголеми области имаше во САД, Бразил, Аргентина, Индија, Канада, Кина, Парагвај и Јужна Африка.
Лавов
Лавов (Львів) — град во Западна Украина. Тој е административен центар на Лавовската Област и административен центар на околниот Лавовски Реон, во рамките на областа.
Генетско инженерство
Историја
Во доцните 1980-ти и раните 1990-ти, организации, меѓу кои и ФАО и СЗО,   даваа совети за одредување на безбедноста на генетски изменетите растенија и храна. Во 2010 година, научници од Институтот Џ. Крег Вентер, објавија дека го создале првиот вештачки бактериски геном, и го додале на клетка која не содржи ДНК. Произлезената бактерија, наречена Синтија, е првата форма на вештачки живот во светот.
Процес
Првиот чекор е да се избере и да се издвои генот што ќе се вметне во генетски изменетиот организам. Од 2012 година, повеќето комерцијализирани ГМ растенија имаат во нив пренесени гени што овозможуваат заштита од инсекти или отпорност на хербициди. Генот може да се издвои со користење на рестриктивни ензими за да се раздели ДНК на делови и со користење на гелна електрофореза за да се одделат според должината. Исто така, и полимеро-верижната реакција (ПВР) може да се употреби за да се зголеми еден генетски сегмент, што потоа ќе се издвои преку гелна електрофореза. Ако избраниот ген или геномот на организмот-дарител е добро проучен може да биде присутен во генетската библиотека. Ако ДНК секвенцата е позната, а нема примероци од генот што е на располагање, таа може вештачки да се синтетизира.
Генот што ќе се вметне во генетски изменетиот организам мора да се комбинира со други генетски елементи за да функционира соодветно. Тој може да се модифицира и во оваа етапа за подобра експресија или делотворност. Како и генот што ќе се вметне, така и повеќето сегменти содржат промотерни и терминаторни сегменти, како и генот селективен маркер. Промоторната област иницира транскрипција на генот и може да се користи за контролирање на положбата и нивото на експресија на генот, додека терминаторната област ја завршува транскрипцијата. Селективниот маркер, кој во повеќето случи му дава на организмот во којшто е експресиран отпорност на антибиотици, е потребен за да се одреди кои клетки ќе се преобразат со новиот ген. Сегментите се создаваат со користење на техники за рекомбинирана ДНК, како што се рестриктивни прикази, лигациии и молекуларно клонирање. Манипулацијата на ДНК обично се случува во плазмидот.
Најпознатата форма на генетско инженерство вклучува вметнување на нов генетски материјал каде било во геномот-домаќин. Други техники овозможуваат новиот генетски материјал да се вметне на одредено место во геномот-домаќин или предизвикуваат мутации на посакуваните генски локуси способни за елиминирање на ендогени гени. Техниката на генетско мапирање користи хомологно рекомбинирање за да ги мапира посакуваните промени на одреден ендоген ген. Ова се случува многу ретко и обично има потреба од користење на селективни маркери. Честотата на генетското мапирање може значително да се подобри со употребата на генетско- изменетите нуклеази како што е нуклеазата цинков прст, генетски-изменетата ендонуклеаза на домаќинот,  или нуклеази создадени од ТАЛ ефектори. За дополнително да се подобри генетското мапирање, проектираните нуклеази можат да се користат и за воведување на мутации во ендогените гени што предизвикуваат генетско елиминирање.
Трансформација
Околу 1% од бактериите се природно способни да заземат туѓа ДНК, но може да се наведат и кон други бактерии. Напрегањето на бактериите, на пример со топлински шок или електричен шок, може да ја направи клеточната мембрана пропустлива за ДНК што потоа може да се вклучи во нивниот геном или да постои како екстрахромозомална ДНК. ДНК обично се вметнува во животниските клетки преку микроинјекција, каде што може да се инјектира преку клеточната јадрена обвивка директно во јадрото или со употреба на вирални вектори. Кај растенијата, ДНК обично се вметнува со користење на “Агробактериската”-посредувачка рекомбинација или преку биолистика.
Кај “Агробактериската”-посредувачка рекомбинација плазмидната стуктура содржи Т-ДНК, ДНК што е одговорна за вметнување на ДНК во геномот-домаќин на растението. Овој плазмид се трансформира во Агробактерија што не содржи плазмиди и тогаш растителните клетки се заразени. Тогаш, Агробактерија' природно ќе го вметне генетскиот материјал во растителните клетки. Кај биолистиката, трансформациските честички од злато или волфрам се обвиени со ДНК и потоа инјектирани во младите растителни клетки или во растителните ембриони. Дел од генетскиот материјал ќе навлезе во клетките и ќе ги трансформира. Овој метод може да се користи на растенија што не се осетливи на инфекција од Агробактерија, а овозможува и трансформација на растителните пластиди. Друг метод на трасформација на растителните и животниските клетки е електропорација. Електропорацијата вклучува подложување на растителните или животинските клетки на електричен шок, кој може да ја направи клеточната мембрана пропустлива за плазмидна ДНК. Во некои случаи, електропоратираните клетки ја вклучуваат ДНК во својот геном. Заради штетата предизвикана на клетките и ДНК, делотворноста на трансформацијата од биолистиката и од електропорацијата е помала отколку од агробактериската-посредувачка рекомбинација и од микроинјектирањето.