cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бел носорог
Однесување
Белите носорози ги населуваат пасиштата и саваните. Овие носорози се хербиворни животни кои се хранат претежно со пасење трева. Кога има вода во изобилство, пијат двапати дневно, но во сушните периоди можат да преживеат без вода 4 до 5 дена. Околу половина ден го поминуваат во јадење а една третина се одмараат. Останатото време го поминуваат во различни активности како на пример валкањето во кал за да го оладат телото. Белите носорози произведуваат и најразлични звуци како бревтање, грофтање и стенкање за време на додворувањето, врискања коа е во неволја или болка и ржење и рикање кога е во опасност. Карактеристично однесување на мажјаците кога се во опасност е триењето на рогот од земјата и ниската поставеност на главата со ушите насочени наназад. Белите носорози се доста брзи и агилни и достигнуваат брзина од 50 км/ч. Белите носорози може да живеат во стадо од 14 единки (речиси секогаш женки). Младите мажјаци од белиот носорог исто така се собираат во група, најчесто заедно со возрасна женка. Повеќето од ворасните мажјаци се самотни животни. Доминантните мажјаци ја означуваат територијата до измет и урина. Изметот е во точно дефинирани купови. Вакви купови можe да има 20-30 и имаат улога да ги предупредат останатите носорози дека навлегуваат на негова територија. Друг начин на означување на територијата е со правење белези со рогот на грмушките или на земјата и гребење на земјата со нозете пред да ја означи со урина. Мажјаците ги прават овие означувања околу 10 пати во еден час додека патролираат низ нивната територија. Територијалниот мажјак остава траги со означување на секои 27-28 метри долж границата на територијата. Потчинатите мажјаци не означуваат територии. Најголемите борби помеѓу носорозите се за време на сезоната за парење. Териториите на женките носорози се преклопуваат и тие не ја бранат територијата.
Размножување
Женките достигнуваат полова зрелост на 6-7 години, дедека мажјаците стануваат зрели на 10-12 годишна вораст. Додворувањето најчесто е доста проблематично. Женките се доста агресивни и реагираат кога мажјакот се доближува. Мажјакот најчесто трча по женкта или и го блокира патот и не и дава да ја напушти територијата. Кога женката е спремна за парење застанува во укочен став. Паровите кои се размножуваат остануваат заедно 5 до 20 дена пред да се разделат. Носењето на младите трае 16-18 месеци. Се раѓа само едно младенче кое тежи помеѓу 40 и 65 килограми. Мајката е многу заштитнички настроена према нејзиното младо, и агресивно напаѓа секогап кога смета дека постои опасност. Одбивањето од цицање почнува веќе во вториот месец, но младото може да продолжи да цица и до крајот на првата година. Помеѓу две раѓања најчесто поминуваат 2 до 3 години. Пред да го роди новото младо, мајката го брка веќе пораснатото младенче. Животниот век на белите носорози изнесува 40-50 години. Возрасните бели носорози, пордаи својата големина немаат природни грабливци, па и младите носорози се многу ретко напаѓани бидејќи секогаш се во присуство на нивната мајка.
Зоолошки градини
Повеќето од белите носорози во зоолошките градини се од јужниот подвид. Зоолошката градина во Сан Диего (Калифорнија, САД) имала 3 северни бели носорози, сите фатени во дивината. Денес се останати само женката Нола и мажјакот Ангалифу, откако втората женка Нади умрела во мај 2007 година, најверојатно поради старост. Нола не е фертилна, па овој пар не е способен да се размножува. Ангалифу е последниот мажјак од Северниот бел носорог кој постои. Огромни напори се прават за да се земе што повеќе семе од Ангалифу за да се употреби за оплодување на женките носорози во чешките зоолошки градини, како последна надеж за спасување на овој подвид. Постојат и неколку женки на бел носорог во Дизниевото животниско царство во Орландо, Флорида. Зоолошката Бревард во Флорида има четири бели носорози. Два мажјака, Хоуард и Макс, и две женки. Најголем во групата е Макс кој тежи 2720 килограми. Зоолошката градина Рио Гранде во Албукерке, Ново Мексико има пет јужни бели носорози. Зоолошката градина Вериби во Австралија има пет јужни бели носорози и подари два на зоолошката „Стив Ирвин“. Зоолошката градина во Будимпешта има 4 бели носорози од кои еден е роден неодамна на 22 септември 2008 година. Ова е првото бебе во светот кое е родено со помош на замрзната сперма. Неговата постара сестра родена на почетокот на 2007 година е првиот носорог кој е зачнат со вештачко оплодување. .
Карпо (месечина)
Карпо (Καρπώ) или  — месечина на Јупитер. Бил откриена од страна на тим од астрономи од Хавајскиот универзитет, предводен од Скот Шепард во 2003 година и привремено бил назначен како  додека не го добил своето име во почетокот на 2005 година.
Име
Месечината го добила своето име во март 2005 година според Карпо, една од Хорите во митологијата и ќерка на Зевс (Јупитер).
Особености
Исто како Т емисто, оваа месечината се чини дека е осамен член на единствена класа, што ја прави исклучително интересна. Орбиталниот наклон на месечините како оваа е ограничен од Козаи ефектот, откриен од страна на Јошихид Козаи во 1962 година. Овој ефект предизвикува периодична размена помеѓу наклонот и занесувањето на орбитата. Доколку наклонот е доволно голем, занесувањето може за возврат да порасне дотолку  што апсидата на месечината (наречена перизена во случајот на месечините на Јупитер) ќе биде во непосредна близина на Галилеевите месечини (Ија, Европа, Ганимед и Калиста). Месечината на крајот ќе се судири со некоја од овие или при непосредна средба ќе биде исфрлена целосно од Јовинскиот систем. Периодот на прецесија на апсидата (Pw) е долг 6,8 милиони години.
Хајнрих Хајне
Кристијан Јохан Хајнрих Хајне (германски: Christian Johann Heinrich Heine) (13 декември 1797, Диселдорф - 17 февруари 1856, Париз) - германски поет, новинар, есеист и книжевен критичар.
Животопис
Хајнрих Хајне е роден на 13 декември 1797 година, во Диселдорф, каде што учел во француската гимназија. Татко му сакал синот да му биде трговец, но наместо тоа, Хајне студирал право во Бон, Гетинген и Берлин. Кога избувнала Јулската револуција во 1830 година, Хајне заминал во Франција: на 1 мај 1831 година пристигнал во Париз, каде што останал до смртта. Истата година му се дијагностицирани првите симптоми на неговата болест - атрофија на мускулите и сушење на ‘рбетот. Од 1848 година, тој не можел повеќе да излегува од собата, поминувајќи осум тешки години во борба со болеста (до смртта во 1856 година).
Хајне живеел противречен живот, во кој има и многу темни точки. На пример, во 1827 година му нудел на кралот Лудвиг да се откаже од своето борбено минато само да добие професорско место во Минхен; бил подготвен да го брани војводата од Брауншвајг (голем деспот), ако тој му испрати орден; своите услуги ѝ ги нудел на пруската власт, вклучувајќи ја и подготвеноста да издава пруски весник во Париз (иако целиот живот ги мразел Прусите); го уценувал својот богат братучед, заканувајќи му се дека ќе ги открие семејните тајни итн.
Творештво
Поезијата на Хајне е разновидна, движејќи се од љубовни песни, преку мисловни творби, па сè до борбена, бунтовна поезија. Најпознати дела му се: „Книга со песни“, „Фирентински ноќи“, „Романцеро“, „Лирски интермецо“ итн. Во своите дела тој се спротивставувал на лажниот класицизам во германската лирика и против „тенденциозната лирика“ на Хервег и Фрајлиграт, го исмејувал „метричкото мајсторство“ на Платен, ја мразел вештачката виртуозност и сметал дека е бесмислено на германската поезија да ѝ се наметнува античката метрика. Така, во едно писмо до поетот В. Милер, Хајне напишал: „Колку се чисти и прозрачни вашите песни и сите тие се народни песни. А во моите стихови, напротив, само обликот е делумно народен, а содржината е земена од животните услови на нашето општество.“ Во тој поглед, неговиот лирски стил е непосреден, со слободен тон на изразување без никаква вкочанетост. Кога ја слика природата, тој ги истакнува убавините за окото (боите), а не за увото. Неговиот стил е тенок и нервозен, при што тој никогаш не се смирува и не опфаќа големи композиции. Многу често во неговите песни се среќаваат шегите, парадоксот и иронијата. Често, неговите песни се спој на романтика и песимистички реализам, како и спој на соништата и реалното. Песните од младоста се одликуваат со необична концизност и способност за опишување на сликите само со помош на неколку стихови. Во подоцнежното творештво, неговите стихови сè повеќе стануваат наративни. Инаку, ритамот му е слободен и природен, иако строго се менуваат арзите и тезите. Обично, во стиховите има два посилни или еден или два послаби акценти, а бројот на неакцентирани слогови варира. Во „Северно Море“ се среќаваат слободни ритми со две или четири арзи, додека бројот на ненагласените слогови во секоја стапка е различен. Подоцна, во епските песни тој ја напушта римата.
Самиот Хајне напишал за својата поезија: „Со мене завршува старата германска лирска школа и се создава школа на новата германска лирика. Новото време ќе создаде за себе и нови облици на уметноста, дури и нова техника, различна од сегашната. Повеќе нема да биде потребно да се бара инспирација од мртвото минато. А додека не се изработат тие облици, нам не ни останува ништо друго, туку да ги даваме своите поединечни, лични изрази, стремежот на слободната личност за животот. Тоа е подобро отколку имитацијата на мртвите стари стилови.“
Критички осврт кон делото на Хајне
Не само за време на животот, туку и подоцна, личноста и поезијата на Хајне биле предмет на спротивни ставови и гледишта: многумина го клеветеле; според некои, неговата поезија се одликува со премногу воочливи слабости; други го сметале за неморален, бескрупулозен, па дури и предавник; а на многумина тој им е омилен поет, рамо до рамо со Гете. Сепак, останува фактот дека уште додека тој бил жив, во САД се одржувале предавања за него, а неговите песни се првите европски стихови што биле преведени на јапонски јазик. Историчарот на книжевноста Л. П. Бец тврди дека Хајне е најпопуларниот поет во Франција и дека тој, како ниту еден друг германски поет, најмногу влијаел врз француските поети. Ниче го нарекува европска појава, а на неговите стихови компонирале Кројцер, Менделсон, Шуман и Шуберт - над 3.000 композиции се напишани по инспирација на неговите стихови. Иако тој не бил омилен кај неговите нетолерантни земјаци, него го ценеле и сакале Толстој, Балзак и Блок. Една песна на Владимир Мајаковски од 1920 година се вика „Хајнеовска“ (Геҋнеобразное). Според Фридрих Ниче, Хајне е прв уметник на германскиот јазик и највисокиот поим за лиричар и во ниту една држава и ниту еден век не може да се пронајде таква слатка и страсна музика, а според Меринг, Хајне зазема единствено и неспоредливо место не само во германската, туку и во светската книжевност. Според данскиот критичар Брандес, некои стихови на Хајне претставуваат врвна поезија, слична на Шели, меѓутоа според Кроче, кој високо ги цени поетските квалитети на стиховите на Хајне, нему му недостасува сериозна филозофска, па и етичка продлабоченост. Во продолжение, некои современи критичари го сметаат Хајне за пионер на модерната поезија, а неговото дело „Фиренски ноќи“ за синоним на современата новела, додека според други, современата книжевност е премногу далеку од Хајнеовиот романтизам, сентименталност и патос. Во тој конекст, на Хајне му се забележува дека не дава длабока анализа на психолошките манифестации, туку сè покрива со лесна иронија.
Слично на целокупното негово творештво, и борбената поезија на Хајне предизвикувала различни реакции. На пример, Брандес ги истакнува силната бунтовна мисла и револуционерниот став во некои песни на Хајне (на кои им се воодушевувале руските револуционерни поети). Од друга страна Блок не ги ценел токму револуционерните песни на Хајне (како што е „Шлеските ткајачи“), откривајќи во нив погубен дуализам којшто го нарекувал Хајнеов јудаизам. Особено на Блок му било одвратно тоа што Хајне не бил доследен во личниот живот: парадирањето со сенсимонизмот, познанството и разделбата со Маркс, и ироничните зборови на Хајне дека по пролетерската револуција продавачот ќе прави кеси од неговите песни „за во нив да става кафе или тутун за оние стари жени кои во нашиот неправеден свет морале да се одрекуваат од таквите уживања“.
Ваквите противречни ставови се должат на тоа што Хајне бил противречен и растргнат, нешто што и самиот го има посочено со зборовите: „Јас сум Евреин и христијанин; трагедија и комедија, Хераклит и Демокрит истовремено; јас сум Грк и Евреин; обожавател на деспотизмот овоплотен во Наполеон и поклоник на комунизмот што го проповеда Прудон; јас сум Римјанин и Тевтон; јас сум животно, ѓавол и бог.“ Творештвото на Хајне се состои од интелектуализам, иронија, недоследност, револуционерен пркос, занос и борба, порази и победи, но сепак, тој и ден-денес е читан, преведуван и влијателен.
Сент Бев (есеј на Пруст)
Сент Бев (француски: Contre Sainte-Beuve) - книга со есеи на францускиот писател Марсел Пруст. Пруст не го довршил делото, ниту пак го објавил за време на својот живот: книгата е пишувана во периодот 1895-1900, но била објавена дури во 1954 година. Книгата се состои од неколку есеи од кои во три се критикува книжевно-критичкиот метод на Сент Бев.
За делото
Писмата од 1905 година, испратени до неговите пријатели (Жорж Лори и Робер Драјфус), сведочат дека Пруст имал идеја да напише есеј со насловот „Сент Бев“, со цел да утврди како еден критичар од калибарот на Сент Бев можел да погреши во однос на најважните француски писатели од 19 век, Стендал, Нервал и Бодлер. Читајќи ги делата на Сент Бев, „Портрети на современиците“ и „Разговори во понеделник“, Пруст заклучил дека пропустите на Сент Бев не биле условени од лични мотиви, на пример, завист, туку од самиот критички метод. Во скиците за предговорот на оваа книга, Пруст напишал дека Сент Бев ги барал тајните на писателскиот занает таму каде што не можел да ги најде - во приватниот живот на писателите, во нивните изјави и писма, наместо да ги побара во нивните книги. Според Пруст, Сент Бев греши и со тоа што верува дека во книжевноста може сè да се објасни со научниот метод. На тој начин, Прустовата критика на Сент Бев се претвора во критика на позитивистичкиот метод во проучувањето на книжевноста. Истовремено, тој ја изложува и својата поетика чии основни постулати се: барањето во критичкото проучување да се постави делото и неговите стилски одлики, а не историските околности во кое се појавило или биографските податоци за неговиот автор; како и тврдењето дека вредноста на уметничкото дело се состои во оригиналноста на визијата и стилот.
Исто како и неговите останати дела, така и книгата „Сент Бев“ била пишувана долго време. Така, писмата на Пруст до Робер Драјфус од 1908 година сведочат дека во тоа време сè уште работел на книгата, но дека во меѓувреме го променил првобитниот план, т.е. наместо класичен есеј за критичкиот метод на Сент Бев, книгата треба да биде новела на истата тема. Истата година, Пруст му напишал писмо на Жорж Лори известувајќи го дека се колебал меѓу две верзии: класичен есеј и раскази во форма на фиктивен дијалог. Најпосле, во средината на 1909 година, откако напишал над 300 страници, Пруст го известил Лори за својот страв дека списанието Mercure de France нема да го објави есејот за Сент Бев, но не поради обемот, туку затоа што е „непристоен“. Слични ставови се среќаваат и во писмото што Пруст му го испратил на уредникот на Mercure de France: „Ја завршувам книгата која е, наспроти работниот наслов Против Сент Бев...всушност, е вистински роман, и тоа, во некои делови, исклучително развратен роман. Еден од главните ликови е хомосексуалец. Сент Бевовото име не е случајно употребено. Книгата завршува со долг разговор за Сент Бев и за естетиката.“ Според тоа, првобитната идеја на Пруст да напише класичен есеј подоцна била изменета и студијата за критичкиот метод на Сент Бев се претворила во завршен дел на романот за хомосексуалците. Меѓутоа, тврдењето на Пруст дека пишува роман за хомосексуалците не се остварило, а есејот за Сент Бев останал недовршен и фрагментиран. Од крајот на 1909 година, во преписката на Пруст повеќе не се споменува ова дело, а се претпоставува дека тогаш тој ја започнал работата на „Потрагата по изгубеното време“.
Излачување
Излачување (екскреција) — процес при кој се отстрануваат штетните или непотребни материи, наречени лачевини или екскрети надвор од организмот. Растенијата и животните се сосема различни во поглед на тоа како ги третираат екскретите и како ги излачуваат. Органските материи во клетката постојано се разложуваат во присуство на кислород, при што се добива јаглерод диоксид, енергија, вода и штетни материи, кои ако не се отстранат од организмот можат да предизвикаат труење. Такви материи се разни соли растворени во вода, мочна киселина, урејата, амонијакот и други. Овие материи ја сочинуваат мочта. Отстранувањето на штетните материи и водата (мочта) од организмот се вика лачење. Органите преку кои се исфрла мочта се викаат органи за излачување.
Органи за излачување кај рбетниците
Kaj ’рбетниците, штетните материи и водата се излачуваат преку систем на органи за излачување и тоа: бубрезите, мочоводите, мочен меур и изводен мочен канал.
Сите ’рбетници немаат ист систем за излачување. Кај рибите системот за излачување е претставен со парни бубрези сместени од двете страни на ’рбетот, како две издолжени ленти со темноцрвена боја. Секој бубрег преку мочоводен канал е поврзан со мочниот меур. Преку изводен мочен канал мочта се исфрла надвор низ отвор кој се наоѓа зад аналниот отвор. Органите за излачување кај водоземците, влекачите и птиците се слични како кај рибите. Кај овие групи животни, бубрезите се пократки и истите немаат мочен меур. Преку мочоводните канали мочта се исфрла во клоаката кој е проширен заден дел на цревото. Мочта заедно со изметот се исфрла надвор. Цицачите имаат најсложен систем за излачување.
Бубрегот има форма на гравче со темноцрвена боја. На вдлабнатата страна се гледаат два крвни сада и излезот на мочоводот. На надолжниот пресек на бубрегот однадвор бубрегот е потемен и има зрнеста структура. Тоа е бубрежната кора. Тие ситни зрнца се наречени нефрони или малпигиеви телца, кои се богати со крвни капилари. Малпигиевите телца продолжуваат во малпигиеви цевчиња кои се групираат и формираат од 10 до 12 бубрежни пирамиди. Бубрежните пирамиди го формираат вториот слој на бубрегот наречен бубрежна средина. Третиот слој на бубрегот е празнина со неправилна форма и жолтеникава боја, наречен бубрежно легенче.
Во нефроните телца и цевчиња се врши цедење и прочистување на крвта при што се создава мочта, која се собира во бубрежното легенче и преку мочоводите се спроведува во мочниот меур. Од мочниот меур преку изводниот мочен канал се исфрла надвор.
Мочта е жолтеникава течност со солен вкус и непријатен мирис кој доаѓа од растворениот амонијак и други штетни материи. Дел од штетните материи и водата кај цицачите се исфрла и преку кожата како пот. Потта има сличен состав како мочта.
Лев Анински
Лев Александрович Анински (руски: Лев Александрович Аннинский, 7 април 1934 - 6 ноември 2019) — советски и руски литературен критичар, историчар, публицист, есеист и автор на повеќе од 30 книги. Бил и сценарист и како таков трикратен лауреат на ТЕФИ (1996 и 2004 година, двапати).
Животопис
Анински е роден во Ростов на Дон, од Александар Анински, козак од Станицата Ново-Анинскаја, и Ана (Кана Залманова) Александрова, родена во Љубеч, Украина. Неговата баба Бронислава Гершенович била убиена во 1921 година на селски пат од членовите на бандата на Иван Галака од Чернигов, бидејќи била Евреин. Во раните години читал многу, главно руски класици и историски книги, но и филозофи како Хегел и Кант. Во 1939 година, како петгодишник, се појавил на екранот, како момче од градинка во филмот Подкидиш (Подкидыш). Таткото на Анински, првично учител во училиште, подоцна продуцент на Мосфилм, во 1941 година заминал во војна и исчезнал. Како што дознал Анински години подоцна, тој се повредил за време на напад на германската авијација во средината на 1942 година во близина на Полоцк, бил заробен и подоцна застрелан од украинскиот полизеј. Мајката на Анински предавала хемија на техничкиот факултет до крајот на нејзиниот живот.
Во 1956 година, сè уште студент на филолошкиот факултет на Московскиот универзитет, Анински дебитирал како книжевен критичар со анализа на романот на Владимир Дудинцев, Не само со леб. По дипломирањето тој требало да се приклучи на постдипломските курсеви, но тоа се совпаднало со настаните во Унгарија. Бидејќи востанието таму било поттикнато од книжевната елита на оваа земја, КПСС одлучила да ја „пробие идеологијата“ во советските академски кругови и Анински дознал дека за повторно да се приклучи на Универзитетот ќе мора прво да работи практична работа. Поминал половина година во списанието „Советски Сојуз“, добил отказ, се приклучил на „Литературнаја газета“ (1957-1960), потоа во списанието „Знамија“ (1960-1967).
По потпишувањето писмо за поддршка на дисидентот Андреј Сињавски, неговиот поранешен универзитетски учител, тој бил протеран од Знамија. Во 1968-1972 година, Анински работел во Институтот за социолошки истражувања на Академијата на науките, а потоа се приклучил на списанието „Дружба Народов“ (1972-1991 година), започнувајќи кариера на хонорарец што му донело репутација на остроумен и оригинален автор чии есеи биле добредојдени и во Октјабр и во Нови Мир, двете списанија кои припаѓаат на конкурентските („патриоти“/„либерали“) фракции. Анински никогаш не се приклучил на Советската комунистичка партија.
Во 1970-тите биле објавени неколку книги од Анински, меѓу кои и „Свршени со идејата“ (за „Како се калеше челикот“ на Николај Островски, 1971 година) и „Василиј Шукшин“ (1976). Книгите на Анински од 1980-тите ги вклучувале „Ловците на Лео“ (Лав Толстој во кино), 1980; Лесковски ѓердан (1982, 1885), Контакти (1982), Гранки полни со сончева светлина (студија за литванската фотографија, 1984 година), Николај Губенко (1986) и Тројцата еретици (1988).
Неговата книга „Сребрена и црна“ од 1997 година (со поднаслов: „Руската, советската, словенската и светската поезија во сребреното доба“), за 12-те поети од почетокот на 20 век, ја формирал основата за ТВ документарната серија на истиот наслов. Режиран од Виталиј Максимов и премиерно прикажан на ТВ Култура во 2004 година, на Аннински му донело два ТЕФИ (во категориите „Најдоброто сценарио“ и „Најдобар ТВ документарен филм“). Во 2010 година, Лев Анински ја добил наградата „Белиот слон“, наградата на Рускиот еснаф на филмски критичари. Од 2003 година, Анински бил член на жирито на книжевната награда „Јаснаја Полјана“.
Анински починал на 6 ноември 2019 година.
Гран-при Монтреал
Гран-при Монтреал (Grand Prix Cycliste de Montréal) — професионална велосипедска еднодневна друмска трка, која се одржува во градот Монтреал, во покраината Квебек, Канада. Нејзино прво издание било на 12 септември 2010 година, како завршен настан во UCI ProTour 2010.
Со Гран-при Квебек, која се одржува два дена порано, Гран-при Монтреал е една од единствените две трки во Северна Америка на Светската турнеја на UCI. Во 2014 година, Сајмон Геранс станал првиот кој постигнал двојна канадска победа, освојувајќи ги Гран-при Квебек и Гран-при Монтреал, во истата година. Во 2018 година, истиот подвиг го направил и Мајкл Метјус.
Тек
Гран-при Монтреал не е како многуте еднодневни трки од една точка до друга точка, туку кружна трка. Возачите возат 17 круга, од по 12,1 километар секој круг. Во текот на круговите, возачите треба да искачат три искачувања: Кот Камилјен-Уд (1,8 км долг и просечна нагорнина од 8%), Кот де ла Политехник (780 м долг и просечна нагорнина од 6%) и Авени ду Парк (560 м долг и просечна нагорнина од 4%). Крајот е на ридот Авени ду Парк.
Самарканд
Самарканд (узбечки: Samarqand, Самарқанд,, транскрипција: "Samarqand") — вториот најголем град во Узбекистан и главен град на покраината Самарканд. Градот е најпознат по неговата централна местоположба на Свилениот пат, главна делница помеѓу Кина и Европа. Градот исто така е познат по својата религиозност бидејќи тој е исламски центар и центар за веронаука во државата. Најпозната знаменитост во градот е Биби-Ханим џамијата. Поранешен центар на градот бил Регистан. Градот е додаден во списокот на светско богатство на УНЕСКО.
Црква „Св. Атанасиј“ - Велушина
Свети Атанасиј — селска црква црква во битолското село Велушина.
Опфат (леќа)
Опфатот на леќата е големината на сликата што може да ја произведе, измерена како пречник на кругот на сликата што ја произведува оптиката. Во камерниот систем, опфатот мора да биде доволно голем за да го покрие сензорот или користениот филм. Во системот за гледање на камерата, бидејќи филмската рамнина може да се преместува независно од леќата, леќите мора да имаат доволно покриеност за да го покрие филмот додека тој е настрана од средината на опфатната област. Несоодветниот опфат може да доведе до вињетување (камерно врамување).
Црква „Св. Атанасиј“ - Велушина
Фрескоживопис
Во олтарниот простор, односно на источниот ѕид и апсидната конха, претставени се Пресвета Богородица со малиот Христос и светите отци во долниот појас. Лево и десно од апсидата е сочувана претставана на Благовештението, а во малите ниши од жртвеникот и ѓаконикот се Св. Стефан и Св. Роман. Според стилската анализа ова сликарство припаѓа на уметноста од век.
Иконостас
На иконостасот од црквата, преовладуваат престолните икони со претставите на Исус Христос, Св. Јован Крстител и Св. Атанасиј од почетокот на век.
Папарацо
Папарацо (Paparazzo) – збор од италијанско потекло кој означува агресивен фотограф кој настојува да сними познати личности во несекојдневни ситуации и тие снимки да им ги продаде на редакциите на таблоиди при што често се служи и со неконвенционални методи.
Потекло на зборот
Во говорниот јазик зборот со наведеното значење се појавил по филмот на Федерико Фелини Сладок живот од 1960 година во кој се појавува лик на фотограф со име Папарацо кој го играл глумецот Валтер Сантесо. Инаку, овој збор во италијанскиот јазик означува досаден и гласен комарец.
Техника
За да снимат поатрактивни фотографии на славните личности, папарацата често се служат со неконвенционални и радикални методи како што се заседи и следење на возилата на славните личности, со користење на скапа опрема (камери и телеобјективи). Најбарани се фотографии од венчавките на славните како и фотографии на нивните новородени деца.
Зборот добил уште понегативни конотации откога принцезата Дијана во 1997 година погинала во сообраќајна несреќа, а за несреќата првично биле обвинети папарацата кои го следеле автомобилот во кој се возела.
Вајарство
Вајарство во уметностите најчесто се однесува на скулптура, а скулптура (ваја) е било која тридимензионална форма создадена како уметнички израз.
Поимот скулптура исто така се однесува на уметничката дисциплина, акт или уметност на правење скулптури низ манипулација на материјали или, во современа уметност, низ поставување на предмет или дури и акт како скулптура. Уметникот што го прави ова е наречен „вајар“ (или вајар). Скулптура е исто така колективниот поим за колекција или жанр на скулптури т.е. грчка класична скулптура или егзибиција на скулптура. Скулптурите често се бојосуваат.
Најпознати македонски вајари се: Томе Серафимовски, Боро Митриќески, Бранко Конески, Васил Василев, Жарко Башески, Митко Тошев и други.
Сарај (град)
Стар Сарај или Сарај Бату, бил главен град на Златната Орда и еден од најголемите градови во средновековието со околу 600.000 жители
Стар Сарај
Градот Стар Сарај се наоѓал на реката Ахтуба во близина на поголемата река Волга. Денес во близина на тоа место се наоѓа селото Селитреное во Харабалинската област во Русија. Монголскиот Бату Хан го издигнал градот во 1240.
Нов Сарај
Нов Сарај, бил град кој денес се наоѓа во близина на Волгоград. Според. Според историските податоци, овој град го наследил Стар Сарај како главен град на златната орда. Двата града биле неколкупати рушувани а додека последен пат биле разрушени од рускиот цар Иван IV.
Мал Сарај
Мал Сарај или Сарај Јук, бил друг град со слично име што се наоѓал на реката Урал. Градот бил центар на ногајската орда, една од наследничките на Златната орда.
Медицина со квантен бран
Медицина со квантен бран Медицина со квантен бран е нова гранка на експерименталната и клиничката медицина, чии методи обезбедуваат брза, безболна и неинвазивна дијагноза на целиот организам и третман на болести во сите области на медицината без несакани ефекти на активни фактори.
Основен поглед
Медицина со квантен бран најмногу се заснова на идеите за нова насока во природната наука, која се нарекува „Физика на живите“, како и на интердисциплинарните пристапи кон синергетската и квантната биофизика. Додека биофизичките и физиолошките аспекти на медицината се изучуваат во средно училиште од разни медицински и биолошки науки, модерната квантна медицина ги проучува физичките појави во телото на најосновно ниво, кога квантните биосистеми имаат основна компонента за квантни информации што го одредува потеклото на самото -конзистентни процеси. Кои комуницираат со молекуларната и морфолошката структура на организмот и неговите физиолошки функции.
Diagnostic methods
Дијагностичките методи на Медицина со квантен бран главно се засноваат на квантни врски на органи и системи на телото, идентификувајќи збир на скриени корелации што поврзуваат помалку комплексно ниво на биолошки објекти со покомплексно ниво на живи системи.
Клинички истражување
Меѓу нив се:
Вилијам Саројан
Творештво
Саројан е автор на повеќе кратки раскази, романи и драми. Негови најпознати дела се: „Се викам Арам“, „Пет зрели круши“, „Човечка комедија“ и други. Во своите дела, Саројан најчесто го опишува животот на ерменските и другите доселеници во САД, со особени симпатии кон обичните „млади луѓе“. За него светот е „полн добри престрашени деца“. Неговите раскази се исполнети со оптимизам и поетски однос кон животот и светот. Се одликува со интересен и оригинален начин на раскажување, постигајќи уметничко дејство со едноставни средства за изразување. Тој бил добитник на Пулицеровата награда.
Билјанини Извори (појаснување)
Билјанини Извори — чест назив за објекти и фирми во Охрид. Поимот може да се однесува на:
Камил Малецки
Камил Малецки (Kamil Małecki; р. ) — полски професионален друмски велосипедист, кој вози за UCI World Tour екипата.
Алексеј Каледин
Алексеј Максимович Каледин (руски: Алексе́й Макси́мович Каледи́н; 24 октомври 1861 – 11 февруари 1918) — козачки коњанички генерал кој го предводел Белото Дон Козачко движење во почетните фази на Руската граѓанска војна.
Животопис
Каледин е роден во 1861 година, во Уст Хоперскаја, место во Саратовската Област, од Дон Козачки офицер. Завршил воено училиште во Воронеж, артилериско училиште Михајловское во Санкт Петербург (1882) и Академија на Генералштабот (1889). Од 1903 до 1906 година, тој служел како директор во военото училиште во Новочеркаск. Од 1906 до 1910 година, Каледин служел како помошник началник на Генералштабот на Донската армија.
Прва светска војна
За време на Првата светска војна, тој бил командант на 12-та коњаничка дивизија и на 8-та армија на Југозападниот фронт. Каледин не ја прифатил Февруарската револуција од 1917 година и бил ослободен од командното место поради неговото одбивање да ги изврши наредбите на Привремената влада во врска со демократизацијата во армијата. На 17 јуни 1917 година, Каледин бил назначен за Атаман на Дон Козаците од страна на козачката заедница и, на инсистирање на Митрофан Богаевски, станал на чело на новоформираната козачка „армиска влада“ (Войсковое правительство), обновена за прв пат од 1709 година. Во август 1917 година, во Москва, Каледин излегол со својата програма за сузбивање на револуционерното движење.
На 29 август, локалните власти на Новочеркаск одлучиле да побараат од Александар Керенски да го ослободи генералот Каледин од функцијата и да го уапси за ширење про-Корниловска пропаганда меѓу Козаците од регионот Дон. На 31 август, обвинителот на Судот во Новочеркаск добил телеграма од Керенски, во која се вели дека Каледин е официјално разрешен од функцијата и треба веднаш да биде уапсен и да му се суди за предавство.
Главната команда на Козаците решила прво да го сослуша Каледин, а потоа да го испрати кај Могилев да се објасни во штабот на врховниот командант, како што побарал Керенски. На 6 септември Каледин се обидел да го заштити Корнилов од нападите на командата на козачката армија. На 25 октомври (почетокот на Октомвриската револуција), Каледин изјавил дека додека целосно не се обнови овластувањата на Привремената влада во Русија, Донската козачка армија ќе преземе целосна контрола над регионот Дон.
На почетокот на октомври истата година, Керенски бил притиснат од козачка делегација да ги отфрли обвиненијата на Каледин и жестоко го критикувала дека „попуштил пред Советите“.
Керенски, плашејќи се од насилните реакции од Козаците сместени во Новочеркаск, ги следел нивните наредби и ја отфрлил целата афера, пред наводно да им каже „Во очите на советските водачи јас сум деспот и тиранин... Што се однесува до Привремената влада, не зависи само од советот, но смета дека е жално што воопшто постои“.
Граѓанска војна
Оваа изјава го означил почетокот на Калединшина, бунт во регионот Дон. Загубата на Ростов на Дон и Ледениот марш што следел го навело Каледин да верува дека целата ситуација станала безнадежна. На 29 јануари 1918 година, тој поднесол оставка од својата функција и изврши самоубиство пукајќи се себеси на 11 февруари 1918 година.
Мато Ловрак
Мато Ловрак (, Велики Грѓевац, Бјеловар -, Загреб) — хрватски писател за деца и педагошки работник.
==Животопис По завршувањето на образованието, цели триесет и пет години учителствувал во Хрватска, така што се здобил со големо педагошко искуство кое особено му користело во неговата писателска дејност.
Творештво
Мато Ловрак е еден од омилените писатели за деца на просторите на поранешна СФР Југославија. Има напишано поголем број дела, од кои најзначајни му се: романите „Возот в снег“ (првобитно познат под насловот „Децата од Големо Село“), „Дружината на Перо Џумката“ и „Непријател број 1“, расказите „Сладок поток“, „Диво дете“, „Францек II, смелиот“, „Дока Бедаковиќ“, „Среќна земја“, „Анка Бразилијанка“, „Мицек, муцек и дедек“, „Пријатели“, „Нашите деца“, „Детето конзул“, „Прозорец до градината“, „Дијамант в стомак“ и првиот дел од педагошката трилогија „Три дена живот“.
Јаким Каневче
Јаким Каневче ( - ) — охридски новинар, поранешен дописник од Охрид на Радио Скопје, сега Македонско радио.
Црква „Св. вмч. Георгиј“ - Кочани
'''Св. вмч. Георгиј (позната и како Свети Ѓорѓи''') — православен христијански храм кој е седиште на Кочанското архијерејско намесништво за Кочанската и Виничката Котлина, со дваесетина парохии, а под директна надлежност на Брегалничката епархија.
Местоположба
Црквата е сместена во централното подрачје на Кочани, на јужната падина на ридот Локубија, на десната страна од Кочанска Река. До неа се приоѓа од три страни, од исток, југоисток и од запад, каде што се наоѓаат и влезовите во црковниот двор.
Градба
Не постои точен датум или година на почетокот на изградбата, но врз основа на најстарите расположливи докази од белешки и записи, може да се констатира дека сегашниот храм е изграден на темелите на црква која постоела на почетокот на XIX век. Месното население побарало и добило дозвола од турските власти за изградба на православна црква и според сочуваната црковна архива, писмената согласност била издадена од султанот Мехмед хан V, син на Абдулмеџид II, познат и како Решад („секогаш победник“).
Во образложението на дозволата стои дека во маалото Стришани во Кочани, во близина на разрушена црква, се дава одредена површина државно земјиште за да се изгради нова црква. Со документот е определено објектот да биде од камен, со должина 29 метри и ширина 20 метри. Висината на чатијата да изнесува 14 метри, а над чатијата уште 5 метри, односно вкупната висина да биде максимум 24 метри. Исто така, била дадена дозвола да се изгради и една камбанарија со висина од 24 и ширина од 4 метри. Сумата од 1000 лири за градењето требало да ја обезбедат богатите граѓани од месното население, а рајата да не плаќа ниту едно акче.
Изглед
Црквата е псевдобазилика, карактеристична за периодот меѓу XVIII и XIX век, изградена од делкан камен, покриена со двосливен покрив, со три куполи, од кои средната е повисока. На јужната и северната страна има по два реда од по четири прозорци. На западната страна околу главниот портал, што е во форма на лак, има уште четири прозорци. Фасадата е во бела боја.
Од северната страна има камбанарија што е градена во истиот период со црквата, а на северозапад, во периодот од 1994 до 1998 година, е изградена крстилница посветена на Покров на Пресвета Богородица. На јужната страна се наоѓа административна зграда во која дел од просториите порано се користеле како крстилница.
Монографија
По повод 100-годишнината од осветувањето на храмот, на 18 ноември 2017 година се одржала вечерна богослужба и промоција на книгата “100 – години од постоењето на црквата Св. вмч. Георгиј“ во Кочани. . Во книгата, чии авторки се Илинка Атанасова и м-р Љубинка Ајтовска, на стотина страници, преку написи, фотографии и писмени докази е опишана историјата на црквата Св. вмч. Георгиј, местоположбата, изгледот на иконостасот, живописот и други детали. Издавач на монографијата е Општина Кочани.
Тимомa
Тимома е медицински термин за тумор на тимусот (градна жлезда). Околу три четвртини од овие тумори се доброќудни и само една четвртина се злоќудни. Злоќудните се нарекуваат тимома или тимичен карцином.
Симптоми
Околу 30% од пациентите се асимптоматски за време на дијагнозата. Симптомите може да вклучуваат кашлање, чувство на притисок во градите или отежнато дишење.
Повремено, тимомоа може да се идентификува со паранеопластичен синдром. Мијастенија гравис се наоѓа во 25% од сите тимоми, но исто така може да се појават полимиозитис, артритис или Сјогренов синдром, еритроцитна аплазија, џиновски клеточен миокардит, хипогамамаглобулинемија, автоимуни нарушувања на движењето и други автоимуни болести. Причината е често недостаток на генска експресија на генот за автоимун регулатор (AIRE), што ја подобрува нормалната елиминација на автореактивните Т-лимфоцити во тимусот.
Тимома може да се посомнева со карциноидната типична тријада на дијареја, црвенило на кожата и срцеви проблеми.
Дијагноза
Индикации за тимома може да се забележат на рентген градите во присуство на нејасна предна медијастинална маса. За да се направи разлика помеѓу доброќудни и злоќудни тумори, секогаш е потребно да се земе примерок од ткиво (биопсија) и да се испита.
Во класификацијата на СЗО,поделено е според морфолошкиот изглед на епителните клетки:
Третман
Хируршка интервенција е носител на третманот за тимом. Ако туморот е очигледно инвазивен и голем, може да се користи предоперативн хемотерапија или радиотерапија за да се намали големината, пред да се направи операција. Кога туморот е во рана фаза, не е потребна понатамошна терапија. Отстранувањето на тимусот кај возрасни се чини дека не предизвикува имунолошки дефицит. Кај децата, сепак, после операцијата, имунитетот може да биде абнормален и се препорачуваат вакцинации за неколку инфективни агенси. За инвазивни тимоми може да биде потребен дополнителен третман со радиотерапија и хемотерапија. Рецидивите на тимомот се опишани во 10-30% од случаите до 10 години по хируршки зафат.
Билјанини Извори
Билјанини Извори — извор на вода во Охрид, најпознат по легендите поврзани околу него.
Билјанини Извори всушност е преливот на вода во базенот што се наоѓа над отворите каде што таа истекува. Еден дел од базенот се користи за потребите на водоводот во Охрид, еден дел за потребите на Хидробилошки завод за вештачко одгледување рибен подмладок и за обезбедување чиста вода. Откако ќе се задоволат тие потреби, вишокот на вода се излива над отворите на Билјанини Извори.
Наоѓалиштето кај Билјанини Извори и самите извори преку лето го посетуваат до сто илјади домашни и странски туристи.
Легенди
За бистрата вода на Билјанините извори, македонскиот народ пропеал многу песни. Имено, некогаш во дворецот под езерото кај Студенчишта, живеела вилата Езерка, ќерка на дедо Караорман. Вилата Езерка царувала над езерото и постојано им пречела на рибарите, превртувајќи ги нивните чамци а уловената риба ја враќала во езерото. Таа била многу завидлива и еден ден ја грабнала убавата мома Билјана, внука на дедо Чун. Ја однела во својот дворец за да си поигрува со неа. Убавата Билјана цела ноќ плачела од тага и нејзините солзи се претвориле во извори, кои понатаму биле наречени Билјанини извори. Дедо Чун за да ја победи вилата Езерка направил голем чамец. Од една страна веслале 6-7 луѓе, а само еден крмел. Вилата Езерка не можела да го преврти овој голем чамец и со него дедо Чун ја спасил убавата Билјана. Така, по дедо Чун големиот чамец го нарекле чун кој по својата лика е единствен на светот.
Билјана платно белеше
Во старо време во древниот град Охрид живеела преубавата мома Билјана. Таа била толку убава што сите застанувале да ја погледнат нејзината убавина. Еден ден отишла мома Билјана кај изворите да го бели платното. Откако го избелила платното во бистрите изворски води го пружила на белиот песок да се суши. Тогаш, оттука поминувал караванот со 20 винари. Водачот на караванот под око ја гледал Билјана, вчудовиден од оваа боженсвена убавина го сопрел караванот пред белото платно. Тогаш мома Билјана им рекла на винарите: „Кротко терајте карванот да не ми платно згазите“.
Вундеркинд
Вундеркинд е дефинирано во литературата за истражување на психологијата како личност под 10 години која произведува значаен резултат во одредена област до ниво на експерт за возрасни.
Терминот wunderkind (од германски Wunderkind; буквално „чудо од дете“) понекогаш се користи како синоним за чудо на дете, особено во медиумите. Wunderkind исто така се користи за препознавање на оние кои постигнуваат успех и ги признаваат рано во кариерата за возрасни.
Мемориски капацитет на чудата од деца
ПЕТ-скенирањата извршени на неколку деца специјализирани по математика сугерираат дека тие размислуваат во смисла на долгорочна работна меморија (LTWM). Оваа меморија, специфична за полето на експертиза, е способна да чува релевантни информации за подолги периоди, обично со часови. На пример, откриено е дека искусните келнери држат нарачки на најмногу дваесет клиенти во главата додека им служат, но перформираат само како просечна личност во препознавање на низа по број. ПЕТ-скенирањата исто така одговараат на прашања за тоа кои специфични области на мозокот се поврзуваат со манипулација со броеви.
Еден субјект никогаш не бил одличен како дете во математиката, но тој си предавал алгоритми и трикови за сметачка брзина, станувајќи способен за исклучително сложена ментална математика. Неговиот мозок, во споредба со шест други контроли, бил проучен со помош на ПЕТ-скенирање, откривајќи одделни области на неговиот мозок со кои манипулирал за да ги реши сложените проблеми. Некои од областите што тој и, се претпоставува, ги создаваат чудата од деца, се мозочни сектори кои се занимаваат со визуелна и просторна меморија, како и визуелни ментални слики. Другите области на мозокот покажале употреба од субјектот, вклучително и сектор од мозокот генерално поврзан со детско „броење прсти“, веројатно користено во неговиот ум за да ги поврзе броевите со визуелниот кортекс.
Теорија на работната меморија/малиот мозок
Забележувајќи дека малиот мозок делува на насочување на брзината и ефикасноста на сите мисловни процеси, Вандерверт ги објаснил способностите на вундеркинд во однос на соработката на работната меморија и когнитивните функции на малиот мозок. Цитирајќи обемни докази за слики, Вандерверт првпат го предложил овој пристап во две публикации што се појавиле во 2003 година. Покрај доказите-слики, пристапот на Вандерверт бил поддржан и од значајни наградувани студии за малиот мозок од Масао Ито.
Вандерверт обезбедил обемен аргумент дека, во вундеркиндот, преминот од визуелно-просторна работна меморија во други форми на мисла (јазик, уметност, математика) се забрзува со уникатната емоционална диспозиција на вундеркиндот и когнитивните функции на малиот мозок. Според Вандерверт, во вункеркиндот управуван од емоции (вообичаено забележано како „бес за совладување“) малиот мозок го забрзува рационализирањето на ефикасноста на работната меморија при нејзино манипулирање и распаѓање/повторно составување на визуелно-просторната содржина во стекнување јазик и во јазична, математичка и уметничка предвременост.
Во суштина, Вандерверт тврди дека кога детето ќе се соочи со предизвикувачка нова ситуација, визуелно-просторната работна меморија и поврзаната со говорот и друга работна меморија поврзана со нотацискиот систем се распаѓаат и повторно се составени (фракционирани) од малиот мозок и потоа се мешаат во церебралниот кортекс во обид да се справи со новонастанатата ситуација. Кај чудата од деца, Вандерверт верува дека овој процес на мешање е забрзан поради нивната единствена емоционална чувствителност што резултира во високо ниво на повторувачки фокус, во повеќето случаи, на посебни области на знаење што се регулираат со правилата. Тој исто така тврди дека чудата од деца првпат почнале да се појавуваат пред околу 10,000 години кога знаењето управувано од правилата се насобрало до значителна точка, можеби во земјоделско-верските населби Габекли Тепе или Кипар.
Развој
Некои истражувачи веруваат дека необичниот талент има тенденција да се појави како резултат на вродениот талент на детето и енергичната и емоционална инвестиција што детето ја вложува. Други веруваат дека околината игра доминантна улога, многу пати на очигледни начини. На пример, Ласло Полгар тргнал да ги воспитува своите деца да бидат шахисти, и сите три негови ќерки станале играчи од светска класа (од кои две се велемајстори), истакнувајќи ја потенцијата што може да ја има околината на детето при одредувањето на определбите кон која ќе биде насочена енергијата на детето и покажувајќи дека неверојатна количина вештина може да се развие преку соодветна обука.
Но, од друга страна Георг Фридрих Хендел бил пример за природен талент... "тој открил толку силна склоност кон музиката, што неговиот татко кој секогаш го насочувал кон проучување на Граѓанското право, имал причина да биде вознемирен. Тој строго му забранил да се меша со каков било музички инструмент, но Хендл најде начин да се добие мал клавикорд приватно доставен до соба на врвот на куќата. Во оваа соба тој постојано се искраднувал кога семејството спиело“. И покрај противењето на неговиот татко, Хендел станал вешт изведувач на чембало и оргули.