cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Историја на папството
Авињонско папство 1309-1377
Авињонско папство е периодот во историјата на римокатоличката црква од 1305 до 1378, кога папска престолнина бил градот Авињон во Франција. Францускиот крал Филип IV убавиот успеал да се наметне при изборот на францускиот кардинал Климент V за папа и да ја папаската столица во Авињон. Во тој период, папаството и францускиот кралски двор соработувале до 1342, а потоа следувало силно влијние на францускиот двор до 1378. Во 1378, папата повторно се преселил во Рим, но тогаш настанала поделба и дошло до Западната шизма (1378-1417).
Конфликтот помеѓу царевите на Светото Римско Царство довел до тоа, кој да биде предводник на христијанството по однос на секуларните прашања. Успесите во првите крстоносни војни, претставувале престиж за папата, англиските кралеви, француските и царевите на Светато Римско Царство, кои личеле на папски војсководци кои го предводат папата во борба против неверниците. Исклучок бил царот Фридрих II, кој војувал во крстоносен поход и по две исклчувања оц црквата.
Сите папи во овој период биле Французи. Но, сепак тоа не треба да биде пренагласено, бидејќи во тоа време северна и јужна Франција културно се разликувале. Во тоа време, градот Арл бил независен и бил дел од Светото Римско Царство, а Тулуза бил полунезависен. Книжевноста во Лангдок доста се разликувала од оние во северните делови на Франција.
Западен раскол
Западната шизма е раскол во Римокатоличката црква во 1378 година. По смртта на Папа Григориј XI, изборот на нов папа се одвивало во многу напрегнета атмосфера. Многу кардинали, кои биле со потекло од Франција сакале престолнината да ја вратат во Франција, а италијанските кардинали сакале новиот папа да биде италијанец со седиште во Рим. На 8 април 1378 година, една толпа го презела дворецот на зградата каде што се заседавало за изборот на нов папа. На овој начин, бил избран новиот папа Урбан VI. По ова, француските кардинали изборот го објавиле како неважечки и го повикале новиот папа да се откаже од престолот. За папа тие го избрале Климент VII. Од друга страна пак, и папата Урбан VI не го признавал легимитетот на Климент и создал свој сопствен кардиналски совет.
Така бил ставен почетокот на големата западна шизма која продолжила 40 години. На страната на папа Урбан VI застанале Германија, Италија, Полска и Скандинавија а на страната на папа Климент VII застанале Франција, Шпанија и Португалија. Се смета дека законскиот папа била Урбан, а Климент бил т.н. антипапа. Во одлуката да се врати во Рим, врз папата големо влијание имала и Катерина Сиенска, која проповедала враќање во Рим. Со враќањето во Рим (1378) започнало ново прекинување на папата и во Рим и во Авињон. Тое се нарекува Западен раскол, која завршила дури во 1417 со неколку совети, меѓу кои и оној во Констанца. Резултат на ова било воспоставувањето на црковни совети, кои имаат поголема власт од папата. Сепак тоа не валадеело долго по 1417. За нов папа бил избран Папа Мартин V.
Ренесанса
Ренесансата е период на многу културни промени и постигнувања, одбележени најпрвин во Италија. Ренесансата се одликува со класична ориентација на богатството преку меркантиската трговија. Градот Рим, папството и папските членови биле многу засегнати од ренесансата. Ренесансата е време кога биле создадени големи архектонски дела, а најголеми уметници од тоа време се Микеланџело, Рафаел Санти, Донатело, Леонардо да Винчи, Донато Браманте, Филипо Брунелески и други.
Во времето на Папа Јулиј II била започната изградбата на базилика Свети Петар. Како и своите претходници, папата Јулиј II водел непотизам, со тоа што ги назначувал своите роднини за епископи и кардинали. Тоа биле членови на семејствата дела Ровере и Орсини. Во тоа време, сѐ уште било вообичаено папскиот миленик да стане кардинал и да заземе висока должничка функција во римската курија како папски намесник. Тој успеал да склучи пригодни бракови за своите вонбрачни деца, да обезбеди соодветно богатство и да се поврзе со благородничките семејства во Европа.
Реконструкција на Рим
На почетокот на XV век, градот Рим доживеал голем пад од славата на римската империја. Градот кој некогаш доминирал во целиот свет, во тој период бил пред прагот на колапсот. Кон почетокот на XV век, населението на градот било само околу 25.000. Рим повеќе не претставувал центар на трговијата помеѓу народите. Претходно, папската резиденција од градот била преместена во Авињон. Во текот на 1420 година, папската власт повторно се вратила во Рим, во времето на Папа Мартин V. Во текот на подоцнежните векови папството започналосо обнова на градот, а Папската Држава започнала да се солидаризира со кое во следните векови одиграла голема улога во историјата на Италија и Западна Европа. Обновата на градот била направена со заживувањето на ренесанса, биле воведени даноци за папските земји. Во текот на XV и XVI век биле издадени голем број на були кои дополнително ја зајакнале политичката моќ на папата над останатите цркви.
Во 1447 година, за нов папа бил избран Папа Никола V. Во времето кога тој бил монах во Токсана, Никола бил помаган финансиски од страна на Козимо Медичи. Кога станал папа, неговиот финансиер го назначил за банкар во папството. Папа Никола V ја основал Ватиканската библиотека во која денес се наоѓаат многу значајни записи од класичната литература. Во негово време, Османлиите го освоиле Цариград. Таа вест ја потресла цела Европа, а желбата на папата Никола V за организирање на нови крстоносни походи против Османлиското Царство не наишла на поддршка од страна на западноевропските монархии.
По смртта на папа Никола V, папските реформи продолжиле во Рим. Сепак, со зголемувањето на моќта и богатството на градот, во исто време нараснувала и корупцијата во папството. Во времето на Папа Сикст IV повторно заживеал непотизмот и корупцијата. Тој е познат по тоа што бил папа којшто работел за интересите на своето семејство. Тој назначил 5 свои роднини за кардинали, а уште десетмина поставил на високи црковни позиции. Неговите семејни амбиции довеле до сериозни конфликти со Фиренца, Милано и Венеција, кои постојано го следел подемот на семејството дела Ровере. Во 1482 вовел норми со кои ги ограничи дејствијата на инквизицијата во Шпанија, подчинувајќи го нејзиниот основач доминиканецот Томас Торквемада. Освен тоа, во негово време започнал редизајнот и обновата на Рим преку проширување на улиците и уништување на урнатините од антиката. Систинската капела била реновирана во негово време, па истата била наречена по него.
Корумпираното папство продолжило и во времето на Папа Инокентиј VIII, кој бил избран за папа со помош на семејството дела Ровере. Имал слично папство како и неговиот претходник. Се стремел да ја добие поддршката од благородничкото семејство Медичи, па својот син го оженил со ќерката на Лоренцо Медичи. Тој го назначил 14-годишниот син на Лоренцо Медичи за кардинал. Во 1484, издал була, која причинила многу крвави дејства меѓу Христијаните во Европа. Папата Инокентиј VIII наредил да се изгради дворецот Белведер. Во времето на Папа Александар VI, продолжила корумпираноста. Овој папа бил познат како најконтроверзниот секуларен папа во периодот на ренесансата.
По смртта на папата Александар VI, во изборот за папа учествувале и францускиот кардинал д'Амбуаз и Џулиано дела Ровере, кој се вратил од прогонство, но ни едниот ни другиот не освоиле мнозинство на гласови. Папа Јулиј II бил избран за нов папа. Со неговиот избор, Рим влегол во т.н. златна доба од неговото постоење. Тој продолжил со консолидација на папската држава како и со процесот на обновување на Рим. еден од најпознатите и најистакнатите проекти од тоа време е базиликата Свети Петар, а за заштита на границите на папската држава, тој ја создал швајцарската гарда, која се состоела од доброволци, жители на Швајцаревија, неженети луѓе со воено искуство. Со создавањето на базиликата биле уништени голем број на антички градби. Врвот на ренесансата Рим го доживеал во времето на Папа Лав X, вториот син на Лоренцо де Медичи по папа Јулиј II, кој папа станал во 1513 година. Во негово време, во 1517 година бил свикан Латеранскиот собор, била издадена булата "Pastor aeternus gregem" во која била потврдена врховната папска власт. На 15 јуни 1520 година ја издал булата "Exurge Domine", со кое го осудил Мартин Лутер. По неговата смрт во 1521 година според голем број на научници престанала т.н. Златна доба на Рим, по која ренесансата започнала да ја губи својата енергичност.
Inter caetera
Во 1492 година, Кристофер Колумбо ја започнал својата експедиција кон Новиот Свет, откривајќи ја Америка. Во следните години, овие земји биле во голема мера колонизирани најмногу од Шпанија и Португалија на почетокот. Во исто време избувнале дипломатски конфликти помеѓу овие две земји околу териториите за владеење и контрола. Поради ова, на 4 мај 1493 година папа Александар VI ја издал булата Inter caetera според која земјите јужно и западно од Азорските острови припаднале на Шпанија. Освен тоа, на Шпанија и било дадено единственото право за колонизација на Новиот Свет.
Реформација
Голем број на протестантски реформатори, вклучувајќи ги и Мартин Лутер, Жан Калвин, Томас Крамер, Џон Нокс, Котон Матер и Џон Весли, римскиот папа го нарекле односно идентификувале како анархист. Во почетокот на XVI век, се создало движење против католичката црква коешто го започнал германскиот свештеник Мартин Лутер и Улрих Цвингли во 1517 година. Лутер се противел на политиката на папата на продавање проштални писма за гревовите, наречени индулгенции, како и на некои теолошки сфаќања на католичката црква. Повод за почеток на борбата за реформа на католичката црква било повторното продавање на индулгенции, наводно за прибирање средства за доградба на Базиликата Свети Петар во Рим. Во 1517 година на вратата на Витембершката црква ги истакнал своите "95 тези", според кои тој барал Евангелието да биде основен извор на христијанската вера, црквата да биде скромна, да нема многу празници, црковните обреди да се изведуваат на народен јазик, а не на латински (ја превел Библијата), свештениците да се свртат кон народот а не кон трупање на богатство, и да им се даде право на женидба. Движењето било наречено "Лутеранство", според неговото име. За истапувањето на Лутер против Католичката црква и против папата се расчуло низ цела Германија и тој стекнал многу приврзаници од сите слоеви на населението. Но за неговото истапување разбрал и Римскиот Папа и веднаш јавно го осудил неговото учење како ерес и побарал Лутер да се откаже од 95-те тези.
Лутер го одбил барањето, а Папата со папска була (писмо) го исклучил од Католичката црква. Лутер не се уплашил од заканите на Папата, и јавно ја изгорел папската була на плоштад, како резултат на што дошло до раскнување на врските меѓу Лутер и Папата. Учењето на Лутер брзо се ширело низ цела Германија опфаќајки ги сите слоеви на општеството. Преку реформа на црквата богатото граѓанство барало евтин а црква која би ги штитела нивните интереси, кнезовите барале одземање на имотите на Католичката црква, и таа да биде потчинета, а селаните и сиромашните граѓани барале освен црковна и реформа во општеството, да се ослободат од феудалната експлоатација. Меѓутоа реформацијата имала и свои противници. Освен папата, еден дел од благородништвото на чело со царот не го прифатиле учењето на Лутер. На соборот во Вормс 1521 година тоа било забрането, а Лутер бил прогонет. Тој се засолнал кај германските кнезови кои биле приврзаници на реформацијата.
Контрареформација
Контрареформацијата или католичката реформација била религиозно-политическо движение во Европа како реакцијата на Римокатоличката црква против протестанската реформација, односно враќање на католичката вера во местата каде што биле заземени од протестанството. Контрареформацијата завршила со Трентскиот собор. Се обновила дејноста на инквизицијата. Во Европа, оваа реформација на некои места доживеала успех, но не целосен.
Понатамошни напори во реформите
Во времето на Папа Павле IV (1555-1559) започнале напорите за обновување на Римокатоличката црква. Павле IV понекогаш се смета за прв контра-реформатор. Во неговото папство, неговиот национализам бил движечка сила. Имал големи недоразбирања со Хабсбуршката династија, па тој склучил сојузништво со Франција, веројатно против неговите вистински интереси. Папата Павле IV верувал во Extra Ecclesiam nulla salus („Надвор од црквата нема спас“). Во 1555, тој ја издал булата Cum nimis absurdum, со која официјално било формирано римското гето. Со тоа, Евреите биле принудени да живеат одвоено, во римскаиот реон Сант Анџело. Павле IV е и папата кој го вовел индексот на забранетите книги. Како и поголемиот број на папи од периодот на ренесансата, папата Павле IV сакал неговото семејство да биде успешно. Неговиот внук Карло Карафа бил кардинал. Постариот брат на Карло Џовани бил назначен за командант на силите на папата во грофовството Палијано. Третиот внук Антонио бил назначен за командант на папската гарда, а подоцна и станал Маркиз од Монтебело. Нивните високи функции уживале лоша репутација во Рим. Но, и покрај тоа, по катастрофата од војната против шпанскиот крал Филип II и по бројни скандали, во 1559, тие биле посрамотени пред папата и биле протеран од Рим.
Во времето на Папа Пиј V (1566-1572) биле имплементирани одлуките од Тридентскиот собор, контрареформацијата и стандардизирањето на литургиите. Папата ја поддржувал инквизицијата и бил против осовременување на црквата. За разлика од сите папи претходно коишто носеле црвена облека, тој како Доминиканец бил првиот којшто како папа продолжил да носи облека во бела боја. По него сите папаи ја задржале оваа традиција. Со текот на времето, папата Пиј V забележувајќи дека неговиот авторитет над Христијаните опаѓа, се противел на ширењето на протестантсвото меѓу Христијаните и ја започнал контрареформацијата, која ја започнал во Франција, каде што неговиот авторитет бил најголем. Тој исто така ја обвинувал англиската кралица Елизабета I за ерес, поради определбата за протетантсвото (англиканство) како религија во Англија.
Во времето на Папа Климент VIII (1592-1605) продолжил процесот на непотизам во папството. Папата ја поддржувал инквизицијата. Го прогласил Џордано Бруно за еретик и наредил да биде спален во 1600 година. Се обидел, но безуспешно да го реши проблемот помеѓу Исусовците и Доминиканците, укажувајќи на границите на милоста Божја на волјата на човекот. Папа Павле V (1605-1621) во 1616 година, со декрет од индексот на забранетите книги го осудил делото на Никола Коперник „За движењето на небесните тела“. По негова иницијатива бил започнат процес против Галилео Галилеј. Забрането било да се тврди дека „Сонцето не се движи во круг околу Земјата и дека Земјата не е центар на вселената“. Во времето на Папа Урбан VIII (1623-1644) годината 1625 била повторно објавена како јубилејна година. Тој бил повикан да сведочи за папаската моќ. Неговото папство било во времето на Трисетгодишната војна, која во крв ја облеала скоро цела Европа. Во негово време била отворена и летната папска резиденција во Кастел Гандолфо. Папа Урбан VIII е познат и по тоа што до значителен степен настојувал да ги спроведува инквизиционите процеси, што кулминирало со судењето на Галилео Галилеј во 1633.
Модернизам
Во 1796 година од страна на Наполеон Бонапарт биле заземени градовите Анкона и Лорето. Папа Пиј VI побарал склучување на мир. Со договорот од Толентино, француските страни добиле големо обесштетување каде голем дел од ватиканските уметнички дела биле прдадени на Французите. На 28 декември, еден француски генерал бил убиен во Рим кај француската амбасада во градот. Ова многу ги налутило французите, по кое француските армиски единици се насочиле кон Рим. По инвазијата на Наполеон Бонапарт и зазимањето на Италија, во 1798 година францускиот генерал Луис Александре Бартиер влегол во Ватикан и Папа Пиј VI го зел како заложник. Папата бил одведен во Франција каде што и починал.
Француски конкордат, 1801
Во времето на Папа Пиј VII (1800-1823), влијанието на папата во голема мера се намалило главно поради француската окупација на Италија. Во преговорите со Наполеон Бонапарт, било потврдено дека најголемиот број на Французи се Католици, но дека католичката црква повеќе не е на ниво на државна религија. Во 1804, Наполеон побарал од папата да го круниса за цар, но овој одбил. Во 1806, Наполеон ја осовил и присоединил Папската Држава. Во 1808 година, Франција го окупирала Рим. Папата го исклучил од црквата Наполеон, а тој го лишил папата од правата во Савона. Но, папата Пиј VII не попуштал додека бил во заробеништво и не именувал нови бискуи во Франција. Во 1814, тој бил ослободен и на Виенскиот конгрес повторно се обновува постоењето на Папската Држава. Во 1815, тој го обновил постоењето на Исусовото општество.
Револуцијата од 1848
Во времето на Папа Лав XII (1823-1829) и Папа Григориј XVI (1831-1846), папите жестоко ги осудиле либералистичките движења. Во 1846 година, за нов папа бил избран Папа Пиј IX. Истата година во Европа избувнале големи националистички и либерални револуции. Немири избувнале и во Рим, каде папата бил принуден да побегне од градот. Наполеон III, кој неодамна бил избран за нов претседател на Втората француска држава. Во 1859 година, Франција водела успешна војна против Австрија за ослободувањето на Италија.
Ватикан од 1870 до 1929 година
Привремено, главниот град на Италија бил Фиренца од 1865. По победата над папски сили и бунтовници, уништувајќи го кралството на Двете Сицилии успеале да ја заземат територијата на Папската Држава. Така, по тринаесет векови, Рим повторно станал престолнина на обединета Италија. Папите од 1870 до 1929 година не го признавале создавањето по таков начин на Кралство Италија. Во текот на овие години тие целосно биле изолирани во делот на Рим, кој денеска е познат под името Ватикан. Подоцна, 1929 година папата Пиј XI формално се одрекол од поседот на Папската Држава и го потпишал Латеранскиот договор на 11 февруари 1929 година со Италија, која формирала град држава, Ватикан.
Последните години на Папа Пиј IX
Папа Пиј IX бил папата со најдолгиот понтификат досега, во времетраење од 31 година и 236 дена. За време на неговиот понтификат, Папската Држава изгубила најголем дел од својата територија. Последните години папата ги поминал како заробеник во Ватикан. На католиците им било забрането да гласат на државните избори. Сепак, на истите им било овозможено тоа да го сторат на локални избори, каде постигнале одредени успеси. Во 1854 ја прогласил догмата за безгрешната Богородица, а во 1870 за непогрешливиот папа.
Папа Лав XIII
Папа Лав XIII се смета за голем дипломат, главно поради тоа што успеал да ги подобри односите со Русија, Прусија, Франција, Германија, Англија и други земји. Сепак, во средина на непријателската анти-католичка клима во Италија, тој продолжил со политиката на Пиј IX кон Италија, без поголеми промени. Тој имал тешка задача да ја брани слободата на црквата против италијанските прогони и напади во областа на образованието, експропријацијата и уништувањето на Католичките цркви, законските мерки против црквата и бруталните напади. Можеби кулминација на настаните било посакувањето на антиклерикалистичките приврзаници кои се обиделе телото на починатиот папа Пиј IX да го фрлат во реката Тибар на 13 јули 1881 година. Папата дури посакал и папската престолнина да ја премести во Трст или Салцбург, кои биле под контрола на Австрија, но сепак ако идеја австрискиот монарх Франц Јосиф I ги отфрлил. Тој е познат по интелектуалноста и социјалните учења со неговата енциклика Rerum Novarum и неговите обиди да ја одбрани црквата од современите мислења. Со 93 години, тој бил најстариот папа, а неговиот понрификат бил третиот најдолг.
Прв ватикански собор
Првиот ватикански собор воспоставил јасни теоретски основи, препишани на Папа Пиј IX. Била прогласена догмата за непогрешливиот папа.
Односи со фашистите
На функцијата Папа Пиј XI дошол во 1922 година. Неговиот понтификат е обележан со голема дипломатска активност преку издавањето на многу важни документи. Во голема мера папата бил помаган од страна на Пјетро Гаспари и Еуџенио Пачели. Со доаѓањето на фашистичкатас власт во Италија честопати помеѓу властите и папата имало несогласувања, но сепак во целина се наоѓало решение. Пиј XI напишал редица енциклики, од кој најпознати се „Quas Primas“ (11 декември 1925), со која бил заклучен признакот Христос - Цар, „Quadragesimo Anno“.
Латерански договор од 1929
Латеранскиот договор од 1929 година претставува договор помеѓу Светата престолнина и Италија. Договорот ги определил правата и привилегиите на католичката црква во составот и во Италија. Договорот бил потпишан на 11 февруари 1929 година во Латеранскиот апостолски дворец (Palazzo Laterano).
Втората светска војна
Кога Нацистичка Германија извршила инвазија врз Полска на 1 септември 1939 година, Ватикан прогласил неутралност чија цел била да се избегне конфликтот во Светата престолнина и окупација од страна на италијанската војска. Но, во 1944 година германската војска го окупирал Рим, но Адолф Хитлер изјавил дека ќе ја почитува неутралноста на Ватикан. Сепак, Ватикан учествувал во помагањето на сојузничките сили, кои предизвикале неколку инциденти. По само неколку месеци, Рим бил ослободен.
Втор Ватикански собор
Вториот Ватикснаки собор е последниот вселенски собор на Римокатоличката црква. Соборот бил свикан по иницијатива на Папа Јован XXIII на 11 октомври 1962 година, а истиот завршил на 8 декември 1965 година во времето на Папа Павле VI. Од целиот собор, вкупно биле спроведени седум сесии или собранија од кои папа Јован XXIII раководила само со една, а останатите ос страна на неговиот наследник Папа Павле VI. На соборот учествувале вкупно 3058 свештеници и неколку експерти. Како гости и слушатели учествувале 17 некатолички свештеници од православната црква и протестантската црква.
Папа Павле VI
Папа Павле VI (1963-1978) ги продолжил реформите на својот претходник преку остварување на лични контакти со православните и протестантските цркви. Тој жестоко се спротивставувал на комунистичките режими во светот, кои во голем степен довеле до уништување на црквата. Зборувал дека е потребно реорганизација на CURIA и мир во светот остварен преку социјална правда.
Јован Павле II
Со назначувањето на Јован Павле II за нов папа на католичкиот свет и мистериозната смрт на неговиот претходник, црквата за првпат по точно 455 години од Папа Адријан VI добила неиталијански папа. Јован Павле II бил заслужен во голема мера за падот на комунизмот во Источна Европа, како и за мирните револуции вонеговата татковина Полска. Видни политичари како Лех Валенса и Михаил Горбачов ја признале улогата на папата во уривањето на комунистичкиот режим. Самиот папа изјавил по падот на комунизмот дека изградбата на светот без Бог може да биде само една илузија.(Прага, 21 април, 1990). Од друга страна пак, во духовна смисла, папата се залагал за забрана на абортусот, остро се противил на разводот и хомосексуалноста. Не ја прифатил тезата женскиот свет да станат рамноправни во црквата со кое би можело да заземат големи функции во црквите. Голем број на научници сметаат дека преку неговите ставови Католичката црква изгубила голем број на верници. Папата Јован Павле II цврсто верувал во екуменизмот. По илјада години раскол, тој го направил првиот чекор и отишол во посета на Цариградската патријаршија. Тој е првиот папа што влегол во синагога и џамија. Во 2001 година, во Дамаск, католичкиот поглавар влегол во исламски храм, како и првиот папа кој на Ѕидот на плачот во Ерусалим поставил леток. На 13 мај 1981 година папата преживеал атентат. Турскиот државјанин Мехмет Али Агџа од досега непознати причини двапати пукал во папата. Атентаторот 19 години поминал во затвор, а поглаварот на Римокатоличката црква го посетил во ќелијата и му простил за стореното. Неговото папство е второ по должина по она на Папата Пиј IX кое траело 32 години.
Папа Бенедикт XVI
Папа Бенедикт XVI е минатиот поглавар на Римокатоличката црква, кој стапил во 2005 година. На 12 септември 2006 година во текот на едно свое предавање во Германија цитирал остра критика на исламот и на пророкот Мухамед напишана во XIV век од византискиот цар Мануел II Палеолог: „Покажете ми што ново донел Мухамед и ќе видите само зли и нечовечни работи, како неговата наредба со меч да се шири верата што ја проповеда“. Неговиот настап предизвика остри критики од муслиманскиот свет.
Список на државни водачи во 988 година
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
1094 п.н.е.
1094 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1094. година пред новата ера, 94. од вториот милениум п.н.е., 94. од 11 век п.н.е. и петта од 1090-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4414 и 4415 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3656 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2666 и 2667 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 341 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1094 година се протега во 1542 и 1543, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1602 и 1603 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 551 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1768 и 1767 исламска година пред хиџра.
NGC 7007
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7007 се споменува и како ESO 187-48.
Откривање
Објектот е откриен на 8 јули 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7007 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,7 m/лм2. NGC 7007 има привидни димензии од 2' х 1,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 21 ч 5 м 27,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -52° 33' 7"". Положбениот агол на објектот е во износ од 2°.
Други поделби
Проучување на NGC 7007 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 66069. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 437; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8792. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Андреа Адамо
Биографија
Адамо ја започнал својата кариера во Палермо. Во август 2010 година, Адамо заминал за Реџиана. Тој бил превземен од Портогруаро во јули 2011 година, во замена за што клубот добил субвенција од 20.000 евра од Палермо. На 29 јуни 2012 година, Адамо заедно со Франческо Васало биле продадени на Фолињо во договор за сопственост, за сума од 500 евра,, но на 31 август 2012 година Палермо го откупил Васало со целосно продавање на Адамо.
Меѓународна кариера
Адамо го добил својот прв повик во февруари 2009 година од фудбалската репрезентација на Италија до 19 години. Тимот всушност истиот тим со италијанската фудбалска репрезентација до 18 години таа сезона, како национален тим во 1990 година, бил елиминиран од квалификациите за Европското првенство за фудбал до 19 години на УЕФА во 2009 година во октомври 2008 година. Тој не го одиграл тој натпревар, но го одиграл следниот натпревар против Украина U19 (родени 1990 г.) Во април 2009 година истиот тим имал уште еден натпревар во Словачка, но натпревар до 18 години. Адамо ги одиграл сите 3 натпревари од квалификациите за Европското првенство за фудбал до 19 години на УЕФА 2010 година во ноември 2009 година, но тој играл само еднаш во елитната рунда во мај 2010 година.
На завршниот турнир Адамо ги започнал сите 3 натпревари.
Наводи
<references group="" responsive="1">
IC 1025
IC 1025 — галаксија во соѕвездието Триаголник, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1025 се споменува и како MCG 5-5-32, 6ZW 118, NPM1G +28.0059, KUG 0154+283A, gxy between 2 сtars.
Откривање
Објектот е откриен на 17 ноември 1903 година од страна на Стефан Жавел.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1025 е од видот C. Видливиот сјај со голо око изнесува 15,3 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,3 mag, додека површинскиот сјај изнесува 12,1 m/лм2. IC 1025 има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 57 м 15,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +28° 36' 51"". Положбениот агол на објектот е во износ од 110°.
518
518 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 518 година од новата ера, 518. од првиот милениум, 18. од VI век и деветта од 510-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6026 и 6027 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5268 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4278 и 4279 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1271.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 518 година се протега во 3154 и 3155, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3214 и 3215 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1061. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 107 и 106 година пред хиџра.
Кајл Лаури
Кајл Терел Лаури (роден на 25 март 1986 година) е американски кошаркар, плејмејкер на Мајами Хит во НБА лигата.
Роден и израснат во Филаделфија, тој одиграл две колеџ сезони на универзитетот Виланова, а потоа учествувал на НБА драфтот 2006 на кој бил избран како 24-ти пик од Мемфис Гризлис. Со оваа екипа ги одиграл својте први две сезони во НБА, а на средината на третата (февруари 2009) бил трејдуван во Хјустон Рокетс, од каде подоцна отишол во Торонто Репторс во летото 2012. За време на своите девет години поминати во дресот на Торонто Репторс тој важи за еден од главните играчи на клубот, со кои играл во конференциско финале, во сезоната 2015-2016, а подоцна ја освоил и титулата во НБА во сезоната 2018-2019. Како играч на Репторс, тој бил исто така 6-кратен НБА Ол-стар натпревар учесник.
Со репрезентацијата на САД го освоил златниот медал на Олимписките игри 2016 во Рио.
Биографија
Роден и израснат во Северна Филаделфија, Кајл е еден од двата сина на неговите родители Мари Холовеј и Лони Лори постариот, заедно со Лони Џуниор, неговиот 5 години постар брат. Неговиот татко се отуѓил од семејството кога Кајл имал околу седум години, оставајќи го него и неговите браќа и сестри да бидат одгледувани од неговата мајка.. Својот опстанок и благосостојба Кајл му го припишува на Лони Џуниор бидејќи се погрижил да не го следи истиот пат како неговите пријатели од детството кои повеќе не се живи, вклучително и да не дозволи Кајл да има тетоважи и пирсинг. Неговиот брат, исто така, бил клучниот човек кој го научил како да игра кошарка, неговата најголема љубов која ќе му го промени животот.
Средно училиште
Лори учел во средното училиште Кардинал Догерти во Филаделфија и играл како плејмејкер за кошаркарскиот тим на училиштето.
Сметан за регрут со пет ѕвезди од Rivals.com, тој бил селектиран како бек бр. 6 и играч бр. 28 во САД во 2004 година.
Колеџ
Како бруцош на колеџот Виланова, Лаури бил номиниран во две категории Big East All-Rookie и Philadelphia Big Five Rookie of the Year. Во втората година, тој бил избран во All Big East Second Team.
На 27 февруари 2020, дресот со број #1 на Лаури бил повлечен од употреба во Виланова Вајлдкетс.
Мемфис Гризлис
Лаури бил избран како 24-ти пик од Мемфис Гризлис на НБА драфтот 2006. Своето деби во НБА лигата го направил на 1 ноември 2006 година, во поразот на домашен терен од Њујорк Никс со 117-118, забележувајќи солиден учинок од 6 поени, 10 скокови, 3 асистенции и 2 украдени топки. Тој се појавил во игра во 10 натпревари во неговата руки сезона пред да доживее скршеница на зглобот во натпреварот против Кливленд Кавалирс на 21 ноември 2006 година. Тоа довело тој да биде подложен на операција која воедно го означила предвремениот крај на сезоната за него.
Лаури се вратил во акција за сезоната 2007-2008 и играл во сите 82 натпревари за Гризлис, бележејќи просечно 9,6 поени, 3 скока и 3,6 асистенции.
Хјустон Рокетс
На 19 февруари 2009 година, Лаури бил разменет во Хјустон Рокетс во договор меѓу три екипи во кој биле вклучени Гризлис и Орландо Меџик. Во Хјустон, Лаури почна да го цени туторството на неговиот нов тренер, Рик Аделман. Со оглед на тоа што Рокетс успеале да се пласираат во плејофот во 2009, Лаури за првпат во кариерата играл во натпреварите од пост-сезоната.
На 30 јуни 2010 година, предвид истекот на неговиот договор, Рокетс предложиле квалификациска понуда, со што Лаури станал слободен агент. На 13 јули 2010 година, тој ја прифатил понудата од Кливленд Кавалирс во вредност од 23,5 милиони долари за четири години. Рокетс брзо ја изедначиле понудата, со што го задржале Лаури.
Во сезоната 2010-2011, Лаури стартувал во 71 од 75 натпревари на кои играл, а неговата репутација во лигата започнала да се зацврстува. На 3 декември, тој постигнал рекордни во кариерата 28 поени и го израмнил својот најдобар резултат во кариерата од 12 асистенции во победата на Рокетс над Мемфис Гризлис со 127–111. На 17 декември, во уште една победа над Гризлис, Лаури забележал 17 поени и поставил нов личен рекорд од 18 асистенции. На 14 јануари, тој го изедначил својот максимум за сезоната од 28 поени во поразот од Њу Орлеанс Хорнетс по продолженија од 110–105. На 16 февруари, тој постигнал рекордни во кариерата 36 поени во поразот со 114–105 од Филаделфија Севентисиксерс. На 8 март, тој постигнал 32 поени и рекордни во кариерата седум тројки во поразот со 113-110 од Финикс Санс. На 20 март, го забележал својот прва трипл-дабл во кариерата со 28 поени, 11 скока и 10 асистенции во победата од 110–108 над Јута Џез, станувајќи само четвртиот играч на Рокетс од сезоната 2002-2003 кој забележал трипл-дабл. Тренерот Аделман и Рокетс се разделиле по крајот на сезоната 2010-2-11, а Лаури првично имал судир на интереси со новиот тренер Кевин МекХејл. Во сезоната 2011–2012, скратена на 66 натпревари поради локаутот, Лаури се појавил во игра во 47 натпревари - 38 како стартер, и пропуштил 16 натпревари во текот на март и април со бактериска инфекција која барала хоспитализација. Во периодот кога Лаури бил надвор од теренот, резервниот плејмејкер Горан Драгиќ играл многу добро во негово отсуство, а Рокетс одлучиле да го разменат Лаури за да ги подобрат проблемите со ограничувањата на платата и да добијат драфт-пикови за време на вонсезоната.
Торонто Репторс
На 11 јули 2012 година, тој бил разменет во Торонто Репторс, во замена за Гари Форбс и иден пик од првиот круг. Во својата прва сезона со обновениот тим на Репторс, тој го пропушти плејофот, откако тимот забележил 34 победи и 48 порази. Во вонсезоната, клубот како генерален менаџер го ангажирал Масаи Уџири, кој верувал во потенцијалот на Лаури уште од првиот ден, и го поттикнал да го промени својот менталитет и начин на игра, добивајќи совети и од својот ментор поранешниот НБА играч Чонси Билапс.
Сезоната 2013-2014, за Репторс започнала со скор 6-12, додека најдобриот стрелец на тимот Руди Геј не биде разменет. По размената, надежната ѕвезда Демар Дероузан и Лаури одлучуваат да не стапнат еден врз друг за лидерска улога, туку заедно да ги преземат "конците на тимот" во својте раце. Репторс брзо стануваат еден од најдобрите тимови во Источната конференција, благодарение на игрите на Лаури и неговото лидерство на теренот. Регуларната сезона, тимот ја завршил на високото 3-то место во Конференцијата и 1-во во Атлантската дивизија, само за втор пат во историјата на франшизата. Во плејофот, тие биле елиминирани од Бруклин Нетс во натпреварот број 7, откако потенцијалниот шут за победа на Лаури бил блокиран од Пол Пирс. И покрај горчливиот крај на сезоната, за Лаури тоа била најдобрата сезона во кариерата со 17,9 поени, 7,4 асистенции и 4,7 скока во регуларниот дел од сезоната и 21,1 поен, 4,7 асистенции и 4,7 скока во плејофот. Тој бил и водечки стрелец по постигнати тројки на тимот со 190 тројки во оваа сезона.
Следната сезона (2014-2015) продолжува како и во претходната, при што Кајл се потврдил себеси како клучен играч, достигнувајќи го својот четврти трипл-дабл во кариерата како играч на Торонто, соборувајќи го претходниот рекорд на франшизата во сопственост на Дејмон Стадемаер со 3. Тој бил прогласен за играч на месецот во Источната конференција за декември 2014, со што станал вториот играч на Репторс кој ја добил оваа чест по Крис Бош. Одличните игри во текот на сезоната му носат селекција меѓу играчите избрани да учествуваат на Ол-стар натпреварот, појавувајќи се таму за првпат во својата кариера и тоа во почетната петорка на Источната конференција. На НБА Ол-стар викендот 2015, тој исто така учествувал и во натпреварувањето во вештини. Редовната сезона завршила со рекорд на франшизата од 49-33, а Репторс го освоиле 4-то место во конференцијата и 1-во во дивизијата. Во плејофот, тие разочарувачки биле елиминирани во првото коло, со убедлив пораз од Вашингтон Визардс со 4-0.
Во сезоната 2015-16 Лаури продолжил со одличната форма, но пропуштил 18 натпревари поради повреда на зглобот. Во плејофот, Репторс успеале да стигнат до конференциското финале, во кое Лаури во просек постигнувал 20,2 поени, но не успеал да ја спречи елиминацијата на својот тим од Кливленд Кавалирс со 4-2.
По завршувањето на плејофот, тој ја одбил понудата од 12 милиони долари која ја имал како опција во договорот за сезоната 2017-2018, станувајќи неограничен слободен агент. Во јули 2017, тој повторно потпишал за Торонто откако се договорил со клубот за 3-годишен договор во вредност од 100 милиони долари. Во ноември 2017, тој ја надминал бројката од 6.581 поени на Андреа Барњани и станал четвртиот стрелец на Репторс на сите времиња откако постигнал 19 поени во поразот од Бостон Селтикс со 95-94. На 8 февруари 2018 година, во победата од 113–88 над Њујорк Никс, Лаури ја надминал бројката од 11.000 поени во кариерата. Трета година по ред бил учесник на Ол-стар натпреварот. Во плејофот Репторс повторно биле поразени во полуфиналето од Кливленд Кавалирс со 4-0.
Во сезоната 2018-2019, Лаури со Торонто ја освоил својата прва НБА титула во кариерата. На патот до таму тој постигнал 30 поени, од кој седум тројки (личен рекорд во плејоф натпревар), во победата со 108-100 над Милвоки Бакс во првиот натпревар од финалето на Источната конференција. Во натпреварот 5 против Милвоки, Лаури го надминал Демар Дероузан (со 1.117 поени) како најдобар стрелец на франшизата во постсезоната. Во шесттиот натпревар од НБА финалето против Голден Стејт Вориорс, Лаури постигнал 26 поени, 7 скока и 10 асистенции со кои им помогнал на Репторс да стигнат до решавачката победа и да ја освојат првата титула во историјата на франшизата. Просечно за време на финалната серија Лаури бележел 16,2 поени, 4 скока и 7,2 асистенции.
Мајами Хит
На 6 август 2021 година, Мајами Хит го довеле Лаури од Репторс во замена за поранешниот негов соиграч Горан Драгиќ и Прешес Ачиува.
Бајрон Ериксон
Бајрон Ериксон (3 февруари 1951 година, во Тусон, Аризона ) е американски уредник и писател во индустријата за стрипови. Работи во стрип-книгите Егмонт на Дизни, а порано бил уредник на Дон Роза.
Ериксон започна да работи во Друго издание на „Виножито“ во 1983 година, а кога добија лиценца да објавуваат стрипови Дизни во Соединетите држави под името „ Издаваштво Гладстон“, тој стана уредник. Откако Дизни ја презеде лиценцата, Ериксон го напушти изданието „ Гладстон“ за „ Први стрипови“ како уредник на разни стрипови. Подоцна се преселил во Данска и се придружил на Егмонт, прво како уредник, а подоцна како „креативен водач“. Tој сè уште пишува стрипови.
Сказна за Вилен
„Сказна за детето Вилен“ или „Сказна за Вилен“ — новела за деца на македонскиот писател Глигор Поповски, првобитно објавена во 1952 година.
Горан Мисовски
Горан Мисовски ( во ) — македонски политичар и пратеник од редовите на НСДП. Оженет е со Наташа, со која има син Кристијан. Зборува течно англиски јазик.
Сказна за Вилен
Содржина
Книгата се состои од следниве делови:
Осврт кон делото
Новелата е напишана во форма на сказна. Таа е напишана допадливо, но неколку места се незаборавни, како: описот на дедо Сезнаел, патувањето на Вилен кон Големата Река, неговиот престој во земјата на лошиот Баул и средбата со стариот рибар.
1093 п.н.е.
1093 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1093. година пред новата ера, 93. од вториот милениум п.н.е., 93. од 11 век п.н.е. и четвртта од 1090-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4415 и 4416 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3657 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2667 и 2668 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 340 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1093 година се протега во 1543 и 1544, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1603 и 1604 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 550 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1767 и 1766 исламска година пред хиџра.
Ерекција
Ерекција — физиолошка појава кај мажите, каде пенисот станува поцврст, поголем и надразнет. Ерекцијата е сложен однос меѓу физиолошки, нервни, васкуларни и ендокрини фактори и често се поврзува со сексот, иако ерекцијата може да е и спонтана (да не е за време на секс). Формата, големината, аголот и степенот на ерекција зависи од човек до човек.
Физиолошки, ерекцијата е поттикната од парасимпатичната поделба на автономниот нервен систем, така што се овозможува вазодилаторните нивоа да пораснат во трабекуларните артерии и мазниот мускул на пенисот. Со тоа, кавернозното и спонгиозното тело на пенисот се исполнуваат со крв, а истовремено карличношупливиот и булбоспонгиозниот мускул ги притискаат вените и се ограничува истекувањето на крвта.
Како автономен одговор, ерекцијата може да се појави поради поголем број фактори, меѓу кои сексуален стимуланс и сексуално надразнување. Така, ерекцијата не е сосема под свесна контрола. Ерекциите за време на спиењето или утринските ерекции се познати како ноќни ерекции. Непостоењето на ноќни ерекции често се користи за да се разграничи меѓу физичките и психолошките причини за импотенцијата. Пенис кој не е сосема еректиран се нарекува полуеректиран пенис. Спротивно на ерекцијата, или еректиран пенис, е мека состојба на пенис.