cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лив Улман
Лив Јохане Улман (норвешки: Liv Johanne Ullmann, 16 декември 1938, Токио) — норвешка глумица и режисер. Таа е позната како една од "музите" на шведскиот режисер Ингмар Бергман.
Улман ја добила наградата Златен глобус за најдобра глумица - филмска драма во 1972 година за филмот Емигрантите (1971) и била номинирана за уште четири. Во 2000 година, таа била номинирана за Златна палма за нејзиниот втор режисерски игран филм, Безверни. Таа има добиено и две номинации за БАФТА награда за нејзините настапи во сцени од брак (1973) и Лице во лице (1976) и две номинации за Оскар за Иселениците и Лице во лице.
Животопис
Улман е роден во Токио, Јапонија, ќерка на Ерик Вигго Улман (1907-1945), норвешки инженер за воздухоплови, кој работел во Токио во тоа време, и Јанна Ербе (ное Лунд, 1910-1996), исто така Норвежанка. Нејзиниот дедо бил испратен во концентрациониот логор Дахау за време на Втората светска војна за да им помогне на еврејските луѓе да избегаат од градот каде што живеел во Норвешка; тој починал во кампот. Кога имала две години, семејството се преселило во Торонто, Онтарио, каде што нејзиниот татко работел во базата на норвешки воздухопловни сили на островот Торонто (во езерото Онтарио) за време на Втората светска војна. Семејството се преселило во Њујорк, каде што четири години подоцна, нејзиниот татко починал од мозочен тумор, настан кој многу ја погодил. Нејзината мајка работела како книжарка, а подигала две ќерки. Тие на крајот се вратиле во Норвешка, се населиле во Тронхем.
Јован Бошковски
Јован Бошковски (Скопје, -  Ерџелија, ) — македонски писател, книжевен и филмски критичар, преведувач и сценарист.
Животопис
Бошковски е роден во Скопје, во печалбарско семејство. Уште како дете бил принуден да работи, школувајќи се во вечерните училишта. Бил член на Сојузот на комунистите на Македонија од 1945 година. Работел како уредник во „Нова Македонија“, во списанијата „Нов ден“, „Современост“ и „Разгледи“ и во издавачката куќа „Македонска книга“, а кратко време работел и во Радио Скопје и во Македонскиот народен театар.
Творештво
Неговата збирка „Растрел“ (1947) е прва македонска книга раскази. Други негови познати дела се: „Бегалци“ (раскази, 1949), „Блокада“, „Луѓе и птици“ (раскази, 1955) и „Солунските атентатори“ (роман, 1962). Темите за своите раскази најчесто ги црпи од поновото македонско минато и од современиот живот, залагајќи се за психолошки третман на ликовите. Некои од неговите дела се преведени на повеќе јазици, како: словенечки, српскохрватски, албански, унгарски, полски, украински, руски и горнолужички.
Пишувал и сценарија за играни и за документарни филмови. Неговото прво филмско сценарио е за документарниот филм „Жито за народот“ (1947). Автор е на сценаријата за филмовите „Солунските атентатори“ и „Под исто небо“, а се појавува и како соработник на сценаријата за филмовите „Мементо“ и „Републиката во пламен“.
Семејството Да Винчи
Семејството Да Винчи е италијанско семејство од Винчи, Тоскана.
Потекло
Семејното име потекнува од Винчи, Тоскана, тоа е местото на потекло на семејството.
Сфинга
Сфинга е битие со тело на лав и глава на овен, сокол, јастреб или човек. Првпат се појавува во Египет, а потоа е пренесен и во старогрчката митологија. Старите Грци ја прикажувале како крилест лав со женско лице, а Египќаните како легнат лав со различни лица, па дури и со машко лице. Ова митолошко суштество се појавува и во хиндуизмот.
Во старогрчката митологија се зборувало дека сфингата ќе го задави секој оној кој не го знае решението на нејзината гатанка. Оттаму и доаѓа името - „сфинкс“ е изведен збор од глаголот „сфинго“ = „задави“.
Египетска сфинга
Египетските сфинги се сметани за чувари. Прикажани се во три форми:
Позната е гранитната сфинга со глава на кралицата Хатшепсут, која денес се чува во музејот Метрополитен во Њујорк.
Исто така е позната сфингата од алабастер од Мемфис, како и сфингите со глава на овен кои го прикажуваат богот Амон во Теба, а ги имало околу деветстотини.
Големата сфинга во Гиза
Главна статија: Големата Сфинга во Гиза
Најпозната е Големата сфинга во Гиза. Се наоѓа во долината на Гиза, на западниот брег на Нил, свртена кон исток, и има мал храм меѓу шепите. Се верува дека нејзиното лице го претставува фараонот Кефрен, или пак неговиот син, па според тоа, градбата на Сфингата се одредува во времето на четвртата династија (2723- 2563 г. п.м.е.). Натписот на Големата сфинга дава три сончеви имиња: Кепери - Ре - Атум.
Грчка сфинга
Во старогрчката митологија постоела само една сфинга која била демон на уништувањето и несреќите. Според Хесиод, била ќерка на Ехидна и Тифон/Орт.
Прикажана е на слики по вазните и релјефите како стои, за разлика од египетската која лежи. Грчката сфинга е лав со крилја и со глава на жена, или жена со шепи, канџи и гради на лав, змиска опашка и орлови крилја.
Хера или Арес ја испратиле сфингата од нејзината татковина Етиопија во Теба, каде што на Едип му ја поставила најпознатата загонетка (како што запишал Софокле во „Кралот Едип“): "„Кое суштество наутро оди на четири нозе, напладне на две, а навечер на три?“"
Интересно е да се забележи дека за Старите Грци изразот „Етиопија“ бил назив за далечна земја, па така може да се однесува и на Египет.
Сфингата го давела секој што не го знаел одговорот, но Едип точно одговорил дека се работи за човекот, кој во детството (наутро) ползи на сите четири, кога ќе порасне (пладне) оди на две нозе, а во староста (навечер) се служи со стап. Сфингата, конечно победена, се фрлила од висока карпа и умрела.
Азиски сфинги
Во јужна Индија, сфингата е пронајдена во храмовите каде служела да го истера злото. Според верувањето, таа ги истерува гревовивте од побожните кои влегуваат во храмот. Често е поставувана на стратешки позиции некаде околу влезот на храмот
Во Шри Ланка сфингата е позната како „човек-лав“, има тело на лав и глава на човек. Сепак треба да се разликува од четвртата инкарнација на Махавишну, прикажан со човечко тело и глава на лав, односно обратно. Сфингата е дел од будистичката традиција и служи како чувар.
Во Мианмар сфингата е прикажана во аглите на будистичките храмови, а легендата вели дека ја создале будистичките свештеници за да го заштитат новороденото кралско дете.
Во Тајланд, сфингите се прикажани како исправени суштества кои одат, со долен дел од телото како лав и горниот – човек. Често се претставувани во машко-женски парови, и служат како заштитници.
Европа
Во 16 век во Европа маниризмот ја оживува сфингата. Се смета за француска сфинга, а прикажана е со исправена глава и гради на убава млада жена, која носи накит. Телото е лавовско, во легната позиција. Последните такви слики се од време на доцниот барок (1715 - 1723 година).
Во време на рококо стилот сфингите ги снемува, но повторно се оживеани во 19 век во романтизмот и симболизмот.
Сфингата како тема во уметноста и во популарната култура
Сфингата се јавува како тема во бројни дела од уметноста и популарната култура, како:
Бовец
Бовец (словенечки: Bovec) — мал град во Општина Бовец во западна Словенија. Населбата е центар на општина Бовец. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Кандела на квадратен метар
Кандела на квадратен метар (cd/m2) е изведена SI-единица за блескавост. Се заснова на единицата за светлосна јачина кандела и единицата за површина квадратен метар. Застарено име на оваа единица е нит (nt), каде 1 нит = 1 cd/m2.
Највеќето монитори со течни кристали имаат блескавост од 200 до 300 cd/m2; бојниот простор sRGB кај истите обично има 80 cd/m2. високодефинираната телевизиска слика (HDTV) се движи од 450 до 1000 cd/m2.
Споредба со други единици
Една кандела на квадратен метар е еднаква на:
Карате кид (филм од 2010)
Карате кид (англиски: The Karate Kid) — американски драма и комедија филм, кој претставува обработка на филмот Карате кид од 1984 година. Во филмот главна улога имаат Џеки Чен и Џејден Смит, додека неговиот татко Вил Смит се потпишува како продуцент на филмот. Филмот е снимен на повеќе локации низ Кина, како што е познатиот Кинески ѕид и во самиот филм е претставена кинеската култура и старите кинески боречки вештини.
Свини Тод (појаснување)
Свини Тод може да се однесува на:
Гран при Монтреал 2013
Гран при Монтреал 2013 е четврто издание на еднодневната велосипедска трка Гран при Монтреал. Била одржана на 15 септември 2013 на растојание од 205,7 километри, започнувајќи и завршувајќи во Монтреал, Квебек, Канада. Била 26. трка во сезоната на Светската турнеја. Трката е една од само двата настана кои се дел од Светската турнеја во Северна Америка, другата трка е Гран при Квебек 2013, која се одржала два дена претходно.
Список на државни водачи во 1225 година
Ова е список на државни водачи во 225 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Гран при Монтреал 2013
Екипи
Трката била дел од Светската турнеја и поради тоа сите 19 UCI World Tour екипи биле автоматски повикани и се обврзани да испратат екипа. Се доделила една специјална покана на француската екипа. Националната екипа на Канада исто така се натпреварувала на трката и со тоа била создадена групата од 21 екипа.
Екипи кои настапиле на трката биле:
Лукаш Росол
На 28 јуни 2012 година, Росол успеал сензационално да го победи вториот играч во светот Рафаел Надал, во второто коло од Вимблдон во пет сетови.
Во кариерата Росол освоил две АТП титули во поединечна конкуренција и три АТП титули во двојки. Тој бил дел од дејвис куп тимот на Чешка кој победил во Дејвис купот 2012.
Личен живот
Росол е роден во Брно, Чехословачка. Во ноември 2008, тој се оженил со чешката атлетичарка Дениса Росолова (моминско презиме Шчербова). Во 2011 тие се развеле. Во 2013, Росол се верил со презентерката Михаела Очотска. Нивниот син Андре се родил во јануари 2015. Парот направил свадба во јули 2015.
Список на државни водачи во 1225 година
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Мајски државен удар
Позадина
Популарноста на кралот Александар опаднало по неговиот брак со Драга Машин, поранешна дворска дама на неговата мајка Наталија, вдовица на инженерот Светозар Машин, кој била 13 години постара од него и не потекнувала од кралското семејство, што било општо правило за брак и кралици. Таткото на кралот, поранешниот крал Милан Обреновиќ, не го одобрил бракот и не се вратил во Србија, а починал во Виена во 1901 година. Против бракот се побунила и мајката на кралот Наталија, која од Русија ги напишала сите најгрди работи за Драга Машин. Поради заострените односи со другите земји поради овој брак, кралот Александар во надворешната политика се свртел кон Русија, откако претходно ги ослободил од затвор радикалите обвинети за убиството на кралот Милан на Ивањдан.
По смртта на кралот Милан, кралот Александар ги помилувал сите политички затвореници на 20 март 1901 година, како знак за наводната бременост на кралицата и формирал нова влада предводена од радикалот Михаило Вујиќ. Во владата биле претставници на Народните радикални и либерални партии. Кралот Александар потоа донел нов устав, чија главна одлика била воведувањето на дводомен систем, составен од Сенат и Националното собрание.
Големи проблеми за кралот Александар настанале поради непостоечката бременост на кралицата Драга. На ова прв реагирал Царскиот двор во Петроград и не сакал да ги прими кралот и кралицата во ветената посета. Кралот Александар за ова ги обвинил радикалите, извршил нов пуч и формирал влада на чело со генералот Димитриј Цинчар-Марковиќ на 6 ноември 1902 година.
Поради сè поголемата одбивност на рускиот двор, кралот Александар се обидел повторно да се доближи до Австрија во есента 1902 година и претходно презел одредени чекори. Веќе во јануари 1902 година, кралот Александар го испратил својот личен секретар Милош Петронијевиќ во Виена, ветувајќи дека ќе го реши прашањето за неговиот наследник во договор со соседната монархија, со посвојување на еден од потомците на женската лоза Обреновиќ кој живееле во Австроунгарија. На тоа остро протестирал рускиот министер за надворешни работи, грофот Александар Ламздорф, кога кон крајот на 1902 г. во Ниш дошол да го посети кралот Александар.
Работниците и студентите подготвиле на 23 март 1903 година масовни демонстрации, а тие се претвориле во судир со полицијата и војската. Во таа прилика биле убиени шест лица. Знаејќи дека не може да победи на новите избори, на 25 март 1903 година, кралот извршил два удари во рок од еден час. Уставот од 1901 година бил укинат со првиот удар, а Сенатот и Народното собрание биле распуштени. После тоа, во Сенатот, Државниот совет и судовите биле извршени нови назначувања на народот на кралот. Потоа, во раните утрински часови, кралот го вратил уставот. По ова, владата одржала избори на 18 мај 1903 година. Тие избори ги добил. Воедно, ова била последна победа на кралот Александар на политички план.
Постојат одредени наводи дека кралот, заедно со премиерот, генерал Димитрије Цинчар-Марковиќ, се подготвувал да ја протера кралицата Драга во тоа време. Според овој план, Драга била известена дека заедно со Цинчар-Марковиќ треба да отпатува во бањата Франсенсбад, за да ги лечи проблемите поради кои не може да забремени. Но, понатаму таа ќе биде спречена да се врати во Србија, на ист начин како што Александар претходно ги протерал своите родители. Ова требало да се реализира на 18 јуни, но државниот удар го спречил.
Заговор
Младите офицери протестирале против лажната бременост на кралицата и постојаните испади на нејзиниот помлад брат, кога таа се залагала да биде престолонаследник. Некои полкови на српската војска го добиле нејзиното име, роденденот на кралицата се славел низ цела Србија, додека платите на офицерите доцнеле поради што се задолжувале.
Сепак, се дознало дека кандидатурата на принцот Петар Караѓорѓевиќ, кој живеел како обичен граѓанин во Женева, нема да биде пречка. Затоа во заговорот бил воведен белградскиот трговец Никола Хаџи Тома, а потоа испратен во Швајцарија да се сретне со Петар и да го запознае со заговорот. Петар не сакал да се согласи на убиство и потпирајќи се на неговото расположение, група постари заговорници, предводени од генералот Јован Атанацковиќ, се обиделе да го наметнат своето мислење дека кралот Александар треба само да биде принуден да абдицира и да биде протеран од земјата. Но, преовладувало мислењето дека тоа ќе биде најлошото решение (од страв дека Обреновиќите од странство би можеле да се изборат за враќање на власт) и на предлог на капетаните Драгутин Димитријевиќ, Радомир Аранѓеловиќ и Анте Антиќ, било одлучено да се убијат кралот и кралицата. Заговорниците се обврзале да го сторат тоа со писмена заклетва. Бидејќи пропаднал планот за убивање на кралот и кралицата на прославата на педесетгодишнината на Белградското пејачко друштво, одлучено е убиствата да се случат во самиот суд ноќта меѓу 28 и 29. Мај според јулијанскиот календар.
Почетна акција
Вечера за членовите на владата и семејството на кралицата била подготвена во дворот вечерта на 28 мај (10 јуни). По вечерата, гостите ги забавувал оркестарот на кралската гарда. Во пресрет на тој ден, под разни изговори, во Белград пристигнале одредени заговорници од внатрешноста. Поделени во пет групи со белградските другари, до полноќ времето го поминале во меани во градот, а потоа сите се нашле во Офицерскиот дом, каде по задача се преправале дека се во алкохолизирана состојба, иако некои од нив навистина биле пијани. Полициските агенти, кои повремено поминувале покрај Домот за да ја увидат ситуацијата, биле збунети. Некои од полицајците немилосрдно почнале да им наредуваат на музичарите да свират „Коло на кралицата Драга“ и, згора на тоа, наздравувале за кралската двојка. Во 00:45 часот Драгутин Димитријевиќ наредил да се тргне кон судот. Во тој момент, пензионираниот генералштаб полковник Александар Машин, брат на првиот сопруг на Драга, веќе отишол во касарната на дванаесеттиот полк да ја преземе командата со белградските трупи, а потполковникот Петар Мишиќ се подготвувал да оди во судот со својот баталјон. од единаесеттиот полк. Одредени заговорници веќе ги опколиле куќите на министрите од владата на Цинчар-Марковиќ и ги блокирале командите, кои прво требало да се окупираат. Гардискиот поручник Петар Живковиќ (подоцна југословенски премиер) ги отворил судските порти за заговорниците точно во 02:00 часот. Заговорниците упаднале во дворот и се судриле со чуварите. Кога стигнале до просториите на аѓутантот, го пронашле својот соработник во заговорот, потполковник Михаило Наумовиќ, кој по грешка бил убиен во хаосот заедно со капетанот Миљковиќ, кога Апис се обидел да го заштити. Како што подоцна се сеќава Антоније Антиќ, Апис и Миливојевиќ се обиделе да го спречат Миљковиќ да реагира и го фатиле за уста, но еден полицаец, кој не бил информиран дека Наумовиќ бил дел од заговорот (веројатно Бранивое Јовановиќ), пукал на должност. Антиќ тврдел дека тој и Апис сносат дел од одговорноста, бидејќи и кога започнала акцијата, некои заговорници не ги информирале за улогата на Наумовиќ.
Потрагата по кралската двојка
Бидејќи планот бил Наумовиќ да ги отклучи вратите на кралските одаи во Старата резиденција, тогаш дел од комплексот на палатата, а полицајците не успеале да најдат клучеви во неговите џебови, вратите на кралските одаи биле искршени со динамит обезбеден од инженерски поручник Милутин Лазаревиќ. Во една од претходните извештаи на Лаза Костиќ, пак, се вели дека Наумовиќ и Миљковиќ настрадале од динамит.
Полицајците најпрво пристигнале во Арапскиот салон, пукајќи во таписерии и сè што ќе наиделе, за што се сомневале дека може да го крие влезот во тајните простории. Откако влетале во кралската спална соба, на масата за соблекување го нашле омилениот роман на Драга, свртен на осумдесета страна, топол кревет, но не и нивните мети. Како што се сеќава Антиќ, прекинот на струја предизвикал мрак, целата соба била обложена со затворена зелена позадина, а бидејќи било темно (офицерите имале само свеќи), не можеле да видат дали има странични соби во кои на крајот се сокрила кралската двојка. Во хаосот во комплексот на палатата, Апис забележал чувар како трча по скалите во дворот и му се чинело дека тој е кралот, па потрчал по него, но на дното го чекала чета чувари. Во кратката пресметка тој бил тешко ранет со три куршуми во градниот кош. Паднал по скалите, но преживеал.
Пронаоѓање и убиство на кралската двојка
Во меѓувреме, потрагата по кралската двојка започнала во два часот, а кај заговорниците кои го окупирале дворскиот комплекс настанала паника. Поручникот Антонија Антиќ предложил судот да се уништи артилериски и веќе има издадено таква команда, но тоа било суспендирано од полковникот Машин. Во исто време, Ѓорѓе Генчиќ ја презел контролата врз Министерството за внатрешни работи. Почнале да кружат гласини дека Александар и Драга побегнале низ тајни тунели до руската амбасада. Тогаш еден од заговорниците помислил да го уапси генералот Лаза Петровиќ, кој бил опколен во зградата на маршалот, спореден дел од комплексот, и кој како аѓутант ги знаел сите простории во судот. Тој е приведен од поручникот Станоје Ристиќ, бидејќи била крената во воздух железната врата од зградата на споредната палата во која живеел. Петровиќ негирал дека ги знае тајните премини и одаи, но му било наредено во рок од десет минути да покаже каде се кријат Обреновиќ, заканувајќи му се со смрт. Очигледно, полицајците Михаило Ристиќ-Џервинац и Велимир Вемиќ биле во потрага по Петровиќ. Тој упорно велел дека нема ништо во просториите и дека треба да одиме понатаму.
Полицајците повторно се нашле во спалната соба околу 3:50 часот, а она што се случувало во следните моменти е предмет на различни толкувања и извори. Сосема е извесно дека Петровиќ до самиот крај опстојувал во своите тврдења дека не знаел каде се кријат кралот и кралицата. Повеќето извори се согласуваат и дека во еден момент Вемиќ забележал мал процеп на тапацираниот ѕид и дека се испоставило дека таму била скриена вратата од тајната соба. Речиси сите историчари пишуваат дека Петровиќ во тој момент се обидел да ги поколеба офицерите во нивната намера да го истражат овој простор, но на крајот, очигледно, бил принуден да ја повика кралската двојка да излезе од ова скривалиште. Откако, на очајно барање на кралот, тие наводно му ја потврдиле заклетвата на кралот, вратата во ѕидот се отворила. Потоа сè се случило со молскавична брзина: офицерите Ристиќ, Вемиќ, Илија Радивојевиќ и Петар Марковиќ отвориле оган од своите револвери и пушки. Според повеќето извори, првиот куршум го испукал Ристиќ, кој го погодил кралот. Кралицата наводно се обидела да го заштити сопругот со своето тело. За тоа време Петровиќ (за кој се верува дека бил разоружан) извадил скриен револвер од чизмата, во очајнички обид да ја одбрани кралската двојка, но иако, според некои извори, дури и ранил офицер, по само неколку моменти тој паднал мртов. За тоа време, многу офицери од другите делови на дворот, слушајќи што се случува, се втурнале и пукале со своите револвери и пушки, прво кон кралицата, а потоа и кон кралот. Потоа телата биле искасапени со сабји и бајонети и конечно фрлени од терасата во дворот.
Последици
Членовите на новата привремена влада се собрале наскоро, под претседателство на Јован Авакумовиќ, а војниците наредени пред дворот го прогласиле принцот Петар Караѓорѓевиќ за нов крал. Народното собрание се состанало на 4 јуни 1903 година и го изгласале Петар Караѓорѓевиќ за крал на Србија и ѓи избрале луѓето што ќе одат во Женева да го донесет. „Националното собрание го вратило на сила Уставот од 1888 година, правејќи мали измени и дополнувања. Овој Устав, кој бил наречен Устав од 1903 година, ги немал потписите на новоизбраниот крал Петар I. Тој бил потпишан само од владата, а кралот морал да се заколне на Уставот. Симболиката била јасна: без учество на кралот, народот го донел Уставот, на кој кралот морал да се покорува.“ Тие формирале нова влада на 4 октомври 1903 година во кој повеќе немало претставници на заговорниците, односно власта во државата ја преземале политичките партии, а офицерите се посветиле на своите воени должности. Реагирајќи на атентатот, Русија и Австроунгарија изразиле најсилен протест поради „убиството од небрежност“. Велика Британија и Холандија ги повлекле своите амбасадори од Србија, замрзнувајќи ги дипломатските односи и вовеле санкции кон Србија, кои биле укинати дури во 1905 година, по судењето на атентаторите, главно казниви со предвремено пензионирање, со соодветни бонуси, додека некои никогаш не биле казнети за нивниот криминал. И покрај санкциите од 1904 г. во Лондон на аукција биле продадени лични предмети на кралот Александар и кралицата Драга, како свечената униформа на кралот, венчаници и дијадеми на кралицата. Светскиот печат најмногу со згрозеност ја пренесувале веста за мајскиот пуч. Британскиот печат („Гардијан“) пишувал дека со таквото однесување Србите „покажале дека се полоши од Арнаутите“. Останатите главно немале пофални зборови за потфатот на српските офицери.
По државниот удар животот во Србија продолжил, а кралот Петар минимално се мешал во политиката, оставајќи ги политичките партии да се борат за власт со сите средства, без да сакаат да се спротивстават на „Црната рака“, која станувала се повлијателна. Поради пресвртот во надворешната политика, меѓу Србија и Австроунгарија се водела Царинската војна или „Свинска војна“, од која Србија излегла како победник. Членовите на „Црната рака“ подоцна ги снабдувале со оружје членовите на организацијата „ Млада Босна“, кои на 28 јуни 1914 г. го убиле надвојводата Франц Фердинанд, што Австроунгарија го искористила како повод за Првата светска војна. Драгутин Димитријевиќ Апис бил застрелан на 26 јуни 1917 година, поради обвинението дека го планирал убиството на регентот Александар Караѓорѓевиќ.
== Список на заговорници, нивната улога во заговорот и продолжувањето на нивните кариери по 1903 година. == Кратенки: К. з. м - Ѕвездата на Караѓорѓе со мечови број го означува степенот на одликување, С. П. - Солунски процес, ОиС - Обединување или смрт
Пензионирани генерали
полковници
поручници
мајори
Капетани
Поручници
Цивили
NGC 4506
NGC 4506 — спирална галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4506 се споменува и како UGC 7682, MCG 2-32-120, CGCG 70-152, VCC 1419.
Марио Прада
Марио Прада (роден во Милано, починал во 1958 година) бил основач и оригинален дизајнер на модната етикета Прада, компанија специјализирана за многу производи од висока мода за мажи и жени, вклучувајќи чевли, чанти, багаж и кожни производи. Прада била основана во 1913 година.
NGC 4506
Откривање
Објектот е откриен на 14 јануари 1787 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Марио Прада
Основање на Прада
Прада била основана во 1913 година од Марио Прада и неговиот брат Мартино како Фратели Прада. Компанијата првично била со седиште во Милано, Италија. Продавницата продавала кожни производи и увезувала сандаци и чанти од англиски пароброд. Марио Прада не верувал дека жените треба да имаат улога во бизнисот, па ги спречил женските членови на семејството да влезат во неговата компанија. Синот на Марио не се интересирал за бизнисот, па ќерката на Марио, Луиза Прада го превзела кормилото на Прада како негов наследник и го водела речиси дваесет години. Нејзината ќерка, Миуча Прада, се приклучила на компанијата во 1970 година, на крајот преземајќи ја нејзината мајка во 1978 година.
NGC 4506
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4506 е од видот SBa. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. NGC 4506 има привидни димензии од 1,6' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 32 м 10,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +13° 25' 13"". Положбениот агол на објектот е во износ од 110°.
Предизвик (филм)
Може да се однесува на:
Ксијан Емерс
Ксијан Гислејн Емерс (р. ) — белгиски фудбалер. Тој игра во Италија за Кремонезе каде што е на позајмица од Интер.
Клупска кариера
Тој го направи неговото деби во Серија Б за Кремонезе на 31 август 2018 година во натпреварот против Палермо.
Чезсоча
Чезсоча (словенечки: Čezsoča) — населба во Општина Бовец во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Уго Амалди (физичар)
Уго Амалди - роден 1934 година, е италијански физичар.
Биографија
Тој е син на првиот генерален секретар на ЦЕРН Едоардо Амалди. Амалди бил професор на катедрата за физика на Универзитетот во Милано, а претходно работел во Институтот Санита и ЦЕРН. Има почесни докторати од Универзитетот во Лион, Универзитетот во Упсала (1993), Универзитетот во Валенсија и Универзитетот во Хелсинки. Тој е член на Европското физичко друштво, истакнат здружен професор на Техничкиот универзитет во Минхен, член на Академијата Линкеј и ја добил инаугуративната награда Бруно Понтекорво од JINR. Тој, исто така, го основал проектот за хадронска терапија во ЦЕРН во 1991 година.
Список на државни водачи во 775 година
Ова е список на државни водачи во 75 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
IC 849
IC 849 — галаксија во соѕвездието Херкул, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 849 се споменува и како IC 1165A, MCG 3-41-48, CGCG 108-67, VV 90.
Откривање
Објектот е откриен на 1 август 1891 година од страна на Стефан Жавел.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 849 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,2 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,2 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. IC 849 има привидни димензии од 0,8' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 16 ч 2 м 7,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +15° 41' 47"". Положбениот агол на објектот е во износ од 156°.
Други поделби
Проучување на IC 849 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 56769.
42. северен напоредник
42. северен напоредник (42° СГШ) — напоредник кој лежи 42 степени северно од Екваторот. Минува низ Европа, Средоземното Море, Азија, Тихиот Океан, Северна Америка и Атлантскиот Океан.
Места
Започнувајќи од нултиот меридијан, па на исток, напоредникот 42° СГШ минува низ:
! width="135" | Координати ! Земја, територија, море ! Белешки > границата на Орегон со Невада<br/ > границата на Ајдахо со Невада<br/ > границата на Ајдахо со Јута<br/ > Вајоминг<br/ > Небраска<br/ > Ајова<br/ > Илиноис — минува низ Чикаго > границата на Њујорк со Пенсилванија<br/ > Њујорк<br/ > Конектикат — минува веднаш јужно од границата со Масачусетс<br/ > Род Ајленд — минува веднаш јужно од границата со Масачусетс<br/ > Масачусетс
Полјоделство
Полјоделство или поледелство — една од основните дејности во рамки на земјоделството, која го опфаќа делот на обработката на земјиштето за одгледување на разновидни растенија од кои се добива храна за човекот и добитокот, суровини за понатамошна индустриска обработка и производство итн. Тоа зафаќа најголем дел од обработливите површини, ангажира бројна работна сила и голем дел од агротехничките средства и обезбедува издршка (егзистенција) на најголем дел од селското население. Според вкупниот обем на производството, поледелството претставува најважна земјоделска област. Во рамки на поледелството најмногу се одлегува и произведува: жито, градинарски култури односно зеленчук, индустриски култури, овошје и фуражни култури за сточна храна, поради што тоа во својот состав ги вклучува градинарството, овоштарството и лозарството. Поледелското производство може да биде интензивно и екстензивно, како и оранжериско под стакленици и пластеници каде со подобрување на условите во однос на топлината и светлината од сончево зрачење се забрзуваат процесите на растење и зреење на посевите најчесто кај раниот зеленчук. Поради овие одлики често поледелството се именува и смета за синоним за земјоделството, кое истовремено го вклучува и сточарството.
Космос-551
Космос-551 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 6 март 1973 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4000 килограми. Космос-551 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,1 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 292 км, а најмалото на 173.
Мирсад Бешлија
Мирсад Бешлија (роден на ) во Живнице) — поранешен босански фудбалер.
Механичарот
Механичарот (The Mechanic) е американски акционен трилер филм во кој главната улога ја игра Џејсон Стејтам. Филмот е од поновата продукција и снимен е во 2011 година.
Луксембург (град)
Градот Луксембург (Lëtzebuerg, Luxemburg), исто така познат како Град Луксембург (Stad Lëtzebuerg, Ville de Luxembourg, Stadt Luxemburg), е општина со градски статус и главен град на Големото Војводство Луксембург. Се наоѓа на вливот на реките Алзет и Петрус во јужен Луксембург. Градот ги содржи историскиот Луксембуршки замок, основан од Франките во раниот среден век, околу кога се развила населба.
Градот Луксембург се наоѓа во срцето на Западна Европа, околу 213 километри од Брисел, 372 километри од Париз, 209 километри од Келн и 65 километри од Мец во североисточна Франција.
До 2010, општината Град Луксембург имала население од 100.000, што е речиси трипати повеќе од втората најнаселена општина. Градското метрополитенско население, вклучувајќи ги и соседните општини Есперанж, Сандвајлер, Штрасен и Валферданж, е 103,973.
Во 2009, Луксембург го имал третиот највисок БДП по глава на жител од $79.600, бидејќи градот има развиена банкарство и е административен центар. Во 2011, светското истражување Мерсер на 221 град, Луксембург бил на првото место по личната безбедност, додека на 19-то според квалитетот за живот. Во него се седиштата на неколку институции на Европската Унија, вклучувајќи ги Европскиот суд, Европскиот ревизиски суд и Европската инвестициона банка.
Историја
Во римскиот период, утврдена кула ги чувала премините на двата римски патишта, кои се сретнувале на местото на Луксембург. Преку договорот за размена со опатијата на Свети Максимин во Трир во 963, Зигфрид I од Ардените, близок роднина на кралот Луј II од Франција и императорот Отон Велики, се здобил со феудална земја на Луксембург. Зигфрид го изградил неговиот замок, наречен Lucilinburhuc („мал замок“), на Бок Fiels („камења“), спомнат за првпат во гореспоменатиот договор за размена.
Во 987, Егберт (надбискуп на Трир) посветил пет олтари во Црквата на Синот Божји (денес Црква Свети Михаил). Раскрсницата на римскиот пат бил близу црквата, потоа се појавил пазар, околу кога се развил градот.
Градот, поради неговата локација и физичка географија, низ историјата бил места од стратешко воена значење. Првите утврдувања биле изградени уште во 10-от век. На крајот на 12-от век, градот се проширил западно околу новата Црква Свети Никола (денес катедралата Богородична црква), новите ѕидини биле изградени, кои вклучувале површина од 5 хектари. Околу 1340, под владеењето на Јован Слеп, биле изградени нови утврдувања кои стоеле до 1867.
Во 1443, Бургундите под Филип Добриот го освоиле Луксембург. Луксембург станал дел од Бургундија, а подоцна и во шпанското и австриското царство (погл. Шпански Ниски Земји и Шпански пат) и под хабсбуршка администрација, замокот Луксембург постојано бил зајакнуван, па така во 16-от век, Луксембург бил еден од најсилните утврдувања во Европа. Потоа, Бургундите, Шпанците, Французите, повторно Шпанците, Австријците, повторно Французите и Прусите го освојувале Луксембург.
Во 17-от век, биле изградени првите каземати; првично, Шпанија изградила 23 километри тунели, почнувајќи во 1644. Овие биле продолжени под француско владении од маршалот Вобан и биле зголемени повторно под австриско водство во 1730-тите и 1740-тите.
Во текот на Француските револуциони војни, градот бил окупиран од Франција на двапати: првпат, на кратко во 1792–3 и потоа, по седуммесечна опсада. Луксембург издржал толку долго од Французите, па така францускиот политичар и воен стратег Лазар Карно го нарекол Луксембург „најдобра тврдина на светот, освен Гибралтар“, давајќи му го прекарот на градот: 'Гибралтар на Северот'.
Сепак, на крајот автрискиот гарнизон се предал и како последица, Луксембург бил анектиран од Француската Република, станувајќи дел од департманот Форетс, со Луксембург како негова префектура. До 1815, Парискиот договор, кој ги прекинал Наполеоновите војни, Луксембург бил во рамките на пруска воена контрола, како дел од Германскиот Сојуз, иако суверенитетот преминал на династијата Оранје-Наау, во личен сојуз со Обединетото Кралство Холандија.
По Луксембуршката криза, Лондонскиот договор од 1867 барал од Луксембург да ги расклопи своите утврдувања во Градот Луксембург. Нивното уривање траело 16 години и чинело 1,5 милиони златни франци и барало уништување на повеќе од 24 километри подземни одбрани и 4 хектари на каземати, батерии, касарни, итн. Исто така, прускиот гарнизон морал да се повлечи.
И покрај најдобрите напори на Луксембург да остане неутрална во Првата светска војна, бил окупиран од Германија на 2 август 1914. На 30 август, Хелмут фон Молтке го преместил неговото седиште во Градот Луксембург, поблиску до неговите армии во Франција, во подготовка за брза победа. Меѓутоа, победата никогаш не се случила и Луксембург бил седиште на високата германска команда и наредните четири години. На крајот на окупацијата, Градот Луксембург бил сцена за обид на комунистичка револуција; на 9 ноември 1918, Комунистите објавиле социјалистичка република, но траела само неколку часа.
Во 1921, градските граници биле во голема мера проширени. Општините Ајх, Хам, Холерих и Ролингергрунд биле припоени кон градот Луксембург, правејќи го градот најголема општина во државата (позиција која ќе ја држи до 1978).
По војната, Луксембург ставил крај на својата неутралност и станал еден од основачите на неколку меѓувладини и интервладини институции. Во 1952, градот станал седиште на Високата власт на Европската заедница за јаглен и челик. Во 1967, Високата власт била споена со комисиите на другите европски институции; иако Градот Луксембург повеќе не бил седиште на ЕЗЈЧ, бил домаќин некои заседанија на Европскиот Парламент до 1981. Луксембург останал седиште на секретаријатот на Европскиот Парламент, како и на Европскиот суд, Европскиот ревизиски суд и Европската инвестициона банка. Неколку департмани на Европската Комисија исто така се наоѓаат во Луксембург.
Топографија
Центарот на градот зазема живописно место во тесните долини на реките Алзет и Петрус, чиј влив е во градот Луксембург. Над 70 метри длабоката клисура исечена од клисурите се протегаат многу мостови и вијадукти, вклучувајќи ги мостот Адолф, мостот Голема Војвотка Шарлота и Пасарела. Иако, градот Луксембург не е особено голем, неговиот распоред е комплексен, бидејќи градот е поставен на неколку нивоа, различните ридови и двете клисури.
Општината Град Луксембург покрива површина од 51 км², или 2% од вкупната површина на Големото Војводство. Ова го прави градот четврта најголема општина во Луксембург и далеку најголема урбана површина. Градот Луксембург не е особено густо населен, околу 1.500 луѓе по км²; големи површина на Градот Луксембург се паркови, пошумени области или места на важното наследство (делумно под заштита на УНЕСКО), а исто така и големи површина на обработливо земјиште на градските граници.
Реони во градот Луксембург
Градот Луксембург е поделен во дваесет и четири квартови, кои ја покриваат општината во целост. Квартовите одговараат на поголемите соседства и предградија на градот Луксембург, иако неколку историски окрузи, како Боневоа, се поделени помеѓу два кварта.
Клима
Со оглед на неговата латитуда, градот Луксембург има блага океанска клима, обележена со многу врнежи, ладни и свежи зимски температури и умерени лета. Умерена до голема облачност е присутна во повеќе од две треини од годинаа.
Локална влада
Градската администрација е предводена од градоначалникот, кој е водач на најголемата партија на општинскиот совет. По општинските избори на 9 октомври 2011, 38-годишниот Ксавиер Бетел од ДП бил избран како градоначалник на Луксембург на 24 ноември 2011. Градоначалникот го води кабинетот, во кој ДП формираше коалиција со Зелените. За разлика од другите градови во Луксембург, кои се ограничени на најмногу четири échevins, на Луксембург му се дадено можни шест échevins во неговиот collège échevinal.
Национална влада
Градот Луксембург е седиште на луксембуршката влада. Семејството на Големото војводство Луксембург живее во Колмар-Берг.
Европски институции
Градот Луксембург е седиште на неколку институции на Европската Унија, вклучувајќи ги Европскиот суд, Европската Комисија, секретаријатот на Европскиот Парламент, Европскиот ревизиски суд и Европската инвестициона банка. Поголемиот дел од овие институции се наоѓаат во реонот Кирхберг, на североистокот на градот.
Култура
И покрај релативно малите димензии на градот, има неколку познати музеи: неодамна обновениот Национален музеј за историја и уметност (MNHA), Историски музеј на градот Луксембург, новиот Музеј за современа уметност (Мудам) и Националниот природонаучен музеј (NMHN). Самиот град Луксембург е на списокот за светско наследство на УНЕСКО, на сметка на историската значење на неговите утврдувања. Во прилог на двата главни театри, Grand Théâtre de Luxembourg и Théâtre des Capucins, тука се и импресивната нова концертна сала, Филхармонијата, како и конзерваториумот со голема публика. Уметничките галерии ги вклучуваат Вила Вобан, Казино Луксембург и Ам Тунел.
Луксембург бил првиот град двапати прогласен за европска престолнина на културата. Првиот пат бил во 1995. Во 2007, европска престолнина на културата бил граничната површина составена од Големото војводство Луксембург, Рајнска област-Пфалц и Сар во Германија, областа Валонија и германскиот дел од Белгија, како и областа Лорена во Франција. Настанот бил обид да се промовира подвижноста и размената на идеи, минувајќи ги границите во сите облста, физички, психолошки, уметнички и емоционално.
Градот Луксембург е исто така познат по неговата широк избор на ресторана и кујни, вклучувајќи четири Мишелин означени објекти.
Места на интерес
Местата на интерес ги вклучуваат неоготската Богородична црква, утврдувањата, Дворецот на големиот војвода, Споменик на сеќавањето воен споменик, камените ѕидини, опатијата Нојминстер, Place d'Armes, мостот Адолф и градското собрание. Градот е дом на Луксембуршкиот универзитет и Радио Луксембург.
Луксембуршките американски гробишта и споменикот за Втората светска војна се наоѓаат во рамките на градот Луксембург, кај Хам. Овие гробишта се последното почивалиште на 5.076 американски војници, вклучувајќи го и генералот Џорџ Смит Патон. Постои, исто така, и споменик на 371 Американец, чии остатоци никогаш не бил препознаени или идентификувани.
Патишта
Луксембург се наоѓа во срцето на Европа во „Златниот триаголник“ помеѓу Франкфурт, Париз и Амстердам. Поради тоа е поврзан со неколку автопати и меѓународни правци.
Јавен превоз
Луксембург има мрежа од 25 автобуски линии оперирани од неколку приватни компании. Постои и бесплатна линија која ја поврзува главната железничка станица, „Joker Line“ за повозрасните и градски ноќни линии. Градот поседува 5 слободни паркинзи, кои се наоѓаат на влезните точки во Луксембург. Овие паркинг простори се поврзани со автобуската мрежа со цел да се охрабрат луѓето да патуваат во градот со автобуси.
Постои и предлог за изградба на трамвајска мрежа.
Железница
Луксембург има една железничка станица, која е исто така терминал за сите три линии во Големото Војводство. Таа е поседувана од државата Луксембург и од луксембуршката железничка компанија. Поврзана е со германската, белгиската и француските железничка мрежа преку неколку возови на секој час. Станицата е исто така поврзана со француската мрежа на брзи возови (со обезбедени врски до Париз и Стразбур) и до Базел и Цирих во Швајцарија преку два дневни меѓународни возови.
Аеродром
Луксембург е опслужуван од единствениот меѓународен аеродром во државата: Меѓународниот аеродром Луксембург Финдел (кодови: IATA: LUX, ICAO: ELLX). Се наоѓа во општината Сандвејлер, 6 километри од градот. Поврзан е со центарот на градот преку автобус, но се планираат и железнички и трамвајски врски. Аеродромот е главна база за двата луксембуршки авиопревозника, Luxair и Cargolux.
Збратимени градови
Луксембург е збратимен со:
Ратко Младиќ
Ратко Младиќ (Ратко Младић), бил начелник на генерал-штабот на Војската на Република Српска, војска на босанските Срби, во текот на Граѓанската војна во БиХ од 1992-1995, а во моментов е затвореник во Меѓународниот суд за воени злосторства во поранешна Југославија во Хаг, Холандија.
Ратко Младиќ е роден на 12 март 1943 година во селото Божиновиќи, општина Калиновик, Кралство Југославија, (денешна Република Српска, Босна и Херцеговина).
Младиќ бил на повеќе високи функции во ЈНА, а долго време (1965-1989) поминал и како висок офицер во третата армиска област на ЈНА со седиште во Скопје.
Хашкиот трибунал првото обвинение против Ратко Младиќ го подигнал на 25 јули 1995 година за геноцид и други злосторства сторени врз цивили на територија на БиХ. Второто обвинение било потврдено на 16 номеври истата година, и се однесувало на случувањата во Сребреница од јули 1995 година. Изменетото обвинение било потврдено на 11 октомври, во него биле обединети првото и второто и бил намален вкупниот број на обвиненија: шест точки за кршење на законите и обичаите на војување, седум точки за злосторство против човештвото и две за геноцид.
По Младиќ се води меѓународна потрага за да биде изведен на судење за обвинувањата за геноцид и воени злосторства во врска со опсадата на Сараево (1992-1995) и масакрот во Сребреница (1995) пред Меѓународниот суд за воени злосторства во поранешна Југославија во Хаг.
Апсење
По вториот инфаркт на Генерал Ратко Младиќ сите документи за доказ дека тој не е надвор од законите му беа одземени од српската власт.
Генерал Ратко Младиќ е уапсен на 26 мај 2011 година во Лазарево кај Зрењанин. Веста за апсењето ја потврди претседателот на Република Србија - Борис Тадиќ на прес конференција во Белград.