cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Марко Поло
Тој ја научил трговијата од неговиот татко и неговиот чичко, Николо и Мафео, кои патувале низ Азија каде го сретнале Кублај Хан. Во 1269 година, тие се вратиле во Венеција каде за првпат да се сретнале со Марко. Тројцата започнале епско патување во Азија, враќајќи се по 24 години каде ја пронашле Венеција во војна со Џенова. Марко бил затворен но ослободен во 1299 година, по кое станал богат трговец, се оженил и имал три деца. Починал во 1324 година и бил погребан во црквата Сан Лоренцо во Венеција.
Косматац
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Косматац живееле 250 жители, сите Македонци муслимани.
Марко Поло
Марко Поло не бил првиот Европеец кој стигнал до Кина, но тој бил првиот што ја оставил деталната хроника на неговото искуство. Неговата книга го инспирирало на Кристофер Колумбо и многу други патници. Постои значителна литература врз основа на записите на Поло. Тој, исто така, влијаел на европската картографија, што довело до воведување на мапата на Фра Мауро.
Семејно потекло
Марко Поло е роден во 1254 година во Република Венеција. Неговиот точен датум и место на раѓање се архивиски непознати. Некои историчари споменуваат дека тој е роден на 15 септември. Родното место на Марко Поло обично се смета за Венеција, но исто така според некои неговото родно место би можело да биде и Цариград или островот Корчула. Постои спор околу тоа дали семејството Поло е од венецијанско потекло, бидејќи венецијанските историски извори сметале дека е од далматинско потекло. Недостатокот на докази ја прави теоријата на Корчула како специфично место на раѓање кое е спорно во повеќе наврати, па дури и од некои хрватски научници кои сметаат дека тоа е измислено.
Косматац
Население
Од Косматац се иселил голем број на населението, па затоа населбата според бројот на жителите се намалила и тоа од 342 жители во 1961 година, на 81 жител во 1994 година, македонско население.
Марко Поло
Ран живот и азиските патувања
Во 1168 година, неговиот пра-чичко Марко Поло позајмил пари и командувал со брод во Цариград. Неговиот дедо, Андреа Поло од парохијата Сан Феличе, имал три сина, Мафео, Марко и Николо, татко на Марко Поло. Оваа генеалогија, опишана од Рамузио, не е универзално прифатена, бидејќи нема дополнителни докази за да биде поддржана.
Косматац
Население
Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 41 жител, сите Македонци.
Марко Поло
Ран живот и азиските патувања
Неговиот татко, Николо Поло, кој бил трговец, тргувал со Блискиот Исток, станувајќи богат и постигнувајќи голем престиж. Николо и неговиот брат Мафео тргнале на трговско патување пред раѓањето на Марко. Во 1260 година, Николо и Мафео, додека живееле во Цариград, тогаш главен град на Латинското Царство, предвидувајќи ја политичката промена, инвестирале во скапоцени камења и заминале од престолнината. Според „Патувањата на Марко Поло“, тие поминале низ поголемиот дел од Азија и се состанале со Кублај Хан, монголски владетел и основач на династијата Јуен. Нивната одлука да го напуштат Цариград се покажала навремена. Во 1261 година, Михаил VIII Палеолог, владетел на Никејското Царство, го зазел Цариград, веднаш го запалил венецискиот кварт и повторно го основал Источното Римско Царство. Заробените венецијански државјани биле ослепени, додека многу од оние што успеале да избегаат, исчезнале на преполнетите бродови за бегалци кои бегале кон другите венецијански колонии во Егејско Море. Монголскиот владетел ги пречекал браќата Поло и многу ги распрашувал за Западот. Им дал една златна плоча за да патуваат безбедно кога ќе се враќаат и им дал писмо за папата со кое го замолил да му испрати „стотина мудри луѓе, кои го познаваат законот на Христос и ги знаат седумте вештини за да му проповедаат на народот
Косматац
Население
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 15 жители, од кои 13 Македонци и 2 лица без податоци.
Марко Поло
Ран живот и азиските патувања
Речиси ништо не е познато за детството на Марко Поло, додека тој не наполнил петнаесет години, со исклучок на тоа што веројатно поминал дел од своето детство во Венеција. Во меѓувреме, починала мајката на Марко Поло, а неговата тетка и чичко го изгледале. Тој добил добро образование, учејќи ги трговските субјекти, вклучително и странските валути, проценки и ракување со товарни бродови, а го познавал малку и латинскиот јазик. Неговиот татко подоцна се оженил со Флорадис Поло.
Во 1269 година, Николо и Мафео се вратиле кај своите семејства во Венеција и за првпат се сретнале со младиот Марко. Кога повторно влегле на христијански територии, Николо и Мафео дознале дека починал папата Климент IV. Тие морале да го почекаат нговиот наследник поради тригодишниот интеррегнум (додека да се избере нов папа). Во 1271 година, за време на владеењето на дождот Лоренцо Тјеполо, Марко Поло (на седумнаесет години), неговиот татко и неговиот чичко тргнале по Азија за серијата авантури што Марко подоцна ги документирал во неговата книга. Тие се вратиле во Венеција во 1295 година, 24 години подоцна, со многу богатства. Тие поминале скоро 24.000 километри.
Косматац
Родови
Косматац е македонско село.
Марко Поло
Генетско заробеништво и подоцнежен живот
Марко Поло се вратил во Венеција во 1295 година со своето богатство претворено во скапоцени камења. Во тоа време, Венеција била во војна со Република Џенова. Поло имал наоружана галија опремена со требушет, за да се приклучи на војната. Најверојатно тој бил заробен од Џенова во престрелка во 1296 година, покрај Анадолискиот брег меѓу Адана и Александретскиот Залив, а не за време на Битката кај Корчула (септември 1298), на крајбрежјето на Далмација. Второто тврдење се должи на подоцнежна традиција (16 век), која ја разработил Џовани Батиста Рамузио.
Косматац
Родови
Според истражувањата од 1972 година, родови во селото се:
Марко Поло
Генетско заробеништво и подоцнежен живот
Тој поминал неколку месеци во затвор, диктирајќи детален извештај за неговите патувања до некој друг затвореник, Рустичело де Пиза, кој инкорпорирал приказни за свои, како и други собрани анегдоти и тековни работи од Кина. Книгата наскоро се проширила низ цела Европа во форма на ракопис и станала позната како Патувањата на Марко Поло. Книгата ги прикажува патувањата на Поло низ цела Азија, давајќи им на Европејците прв сеопфатен поглед на внатрешните работи на Далечниот Исток, вклучувајќи ги и Кина, Индија и Јапонија.
Институт за психологија
Со основањето на Институтот за психологија се отворија широки можности за забрзан развој на психологијата во Република Македонија. Институтот за психологија е првата наша високообразовна институција за стекнување стручно звање дипломиран психолог. Од Институтот за психологија на Филозофскиот факултет во Скопје потекнуваат и се обликуваат многу идеи за апликација на психолошките знаења за сите области на живеењето.
Косматац
Иселеништво
Македонското население од ова село се иселувало најмногу во градовите Куманово, Скопје и други.
Институт за психологија
Историја
Идејата за основање на Институтот за психологија на Филозофскиот факултет во Скопје како самостојна наставно-научна единица првпат е обелоденета и опстојно образложена во шеесеттите години на минатиот век. Тоа се случило на 14 јануари 1969 година, кога на иницијатива на проф. д-р Ристо Ѓорѓевски била формирана комисија за проучување на можностите за отворање Катедра за психологија. Ова прашање било повторно разгледано на 20 февруари 1973 година, кога било донесено решение за формирање комисија за изработка елаборат за почнување со работа на Катедрата за психологија. Изборот на раководните лица на Катедрата за психологија е направен на 12 април 1973 година. За шеф на Катедрата е избран проф.д-р Ристо Ѓорѓевски, а за негов заменик доц. д-р Наум Тодороски. По изборот, пристапено е кон изработка на наставниот план. Со усвојувањето на наставниот план се завршени сите подготовки, така што во учебната 1974/75 година тогашната Катедра за психологија, подоцна Наставно-научна студиска група за психологија, а денес Институт за психологија, ја почнува својата наставно-научна дејност, која непрекинато ја врши до денес.
Во почетокот, носители на наставниот процес на Катедрата за психологија на Филозофскиот факултет во Скопје се шестмина наставници и соработници: проф. д-р Ристо Ѓорѓевски, доц. д-р Наум Тодороски, пред.м-р Јаков Лазароски и асистентите м-р Томе Николоски, м-р Зоран Стојановски и м-р Олга Мурџева-Шкариќ. Во минатото повремено на Институтот ce ангажирани истакнати стручњаци од практиката, како м-р Киро Поповски, спец. по клиничка психологија Јулка Здравковска, д-р Драгослав Копачев и други.
Марко Поло
Генетско заробеништво и подоцнежен живот
Во 1305 година тој се споменува во венецијански документ меѓу локалните морски капетани во врска со плаќањето даноци. Неговата врска со одреден Марко Поло, кој во 1300 година бил споменат во конфликтите против аристократската влада и кој побегнал од смртната казна, како и немирите од 1310 година, предводени од Бајомонте Тјеполо, денеска е нејасна. Поло е јасно спомнат повторно по 1305 година во тестаментот на Мафео од 1309-1310, во документ од 1319 година, според кој тој станал сопственик на некои имоти на неговиот починат татко, а во 1321 година, кога тој купил дел од семејната сопственост на неговата сопруга Доната.
Институт за психологија
Историја
Денес на Институтот за психологија на Филозофскиот факултет во Скопје работат десет редовни професори: д-р Виолета Петроска Бешка, д-р Виолета Арнаудова, д-р Михајло Поповски, д-р Елена Ачковска-Лешковска, д-р Николина Кениг, д-р Огнен Спасовски и д-р. Орхидеја Шурбановска, д-р Ана Фрицханд, д-р Катерина Наумова и д-р Билјана Блажевска Стоилковска, еден вонреден професор: д-р Калина Сотироска Иваноска и еден доцент: д-р Маја Корубин Ќорлука.
Марко Поло
Смрт
Во 1323 година, Поло бил легнат на кревет, поради болест. На 8 јануари 1324 година, и покрај напорите на лекарите тој сè уште се наоѓал на смртна постела. За да ја напише и потврди својата волја околу наследството, неговото семејство побарало Џовани Џустинини, свештеник од Сан Проколо. Неговата сопруга Доната и неговите три ќерки биле назначени од него како наследници. Црквата имала право на дел од неговиот имот. Тој го одобрил ова и наредил да се плати дополнителен износ на манастирот Сан Лоренцо, местото каде што сакал да биде погребан. Тој исто така го ослободил Петар, татарски слуга, кој можеби го придружувал од Азија, и на кого Поло оставил 100 лири.
Тој го поделил остатокот од своите средства, вклучувајќи неколку имоти, меѓу поединци, религиозни институции и секој еснаф и братство на кои му припаѓал. Тој, исто така, напишал повеќекратни долгови, вклучувајќи и 300 лири што му ги должела неговата сестра, а други за манастирот Сан Хуан, Сан Поло и Сан Џовани Грисостомо како и на проповедници и свештеник по име Беневенто. Тој наредил 220 солди да му бидат исплатени на Џовани Џустинијани за неговата работа како нотар и неговите молитви.
Институт за психологија
Историја
За успешниот развој на Институтот за психологија на Филозофскиот факултет во Скопје во годините по основањето се заслужни и одреден број наставници од други универзитетски центри во тогашната СФРЈ, кои некогаш целосно, а некогаш делумно, ја изведуваа наставата по одделни предмети. Тоа беа професорите: д-р Предраг Огњеновиќ, д-р Александар Буквиќ и д-р Јосип Бергер од Филозофскиот факултет во Белград, д-р Анте Фулгози од Филозофскиот факултет во Загреб, д-р Миклош Биро од Филозфскиот факултет во Нови Сад и д-р Владимир Нешиќ од Филозофскиот факултет во Ниш.
Марко Поло
Смрт
Волјата не била потпишана од Поло, но била потврдена со тогашното релевантно правило „signum manus“, со кое завештателот морал само да го допре документот за да стане законски валиден. Поради венецијанскиот закон во кој се наведува дека денот завршува на зајдисонце, точниот датум на смртта на Марко Поло не може да се утврди, но според некои научници тоа било помеѓу зајдисонцето од 8 и 9 јануари 1324 година. Библиотека Марчана, која ја има оригиналната копија од неговиот тестамент, го датира на 9 јануари 1323 година и го дава датумот на неговата смрт во некое време во јуни 1324 година.
Патувањата на Марко Поло
Авторитативна верзија на книгата на Марко Поло не може да постои, бидејќи раните ракописи значително се разликуваат. Објавените изданија на неговата книга се потпираат на самостојни ракописи, заедно се спојуваат повеќе верзии или се додаваат белешки за да се разјаснат некои подобности, на пример во англискиот превод на Хенри Јул. Преводот на англиски во 1938 година од А.Ц. Мул и Пол Пелиот е заснован на латински ракопис пронајден во библиотеката на катедралата во Толедо во 1932 година и е 50% подолга од другите верзии. Познато е дека има околу 150 примероци на ракописи на различни јазици, а пред да се добие достапноста на печатарските верзии, неизбежно се додавало некои делови при копирање и преведување. Популарниот превод објавен од Penguin Books во 1958 година од страна на Р.Е. Латам, се состои од неколку текстови кои биле вклучени заедно со оригиналниот текст, со цел да се направи читлива целина на книгата. Поло ги спомнал своите мемоари усно на Рустичело де Пиза, додека и двајцата биле затвореници во Република Генова. Рустичело ја напишал книгата на оилски јазик.
Институт за психологија
Историја
Една од особеностите на студиите по психологија на Филозофскиот факултет во Скопје е континуираната соработка на Институтот за психологија со други високообразовни институции од нашиот Универзитет. Соработка со овие институции се остварува преку непосредно учество на определен број наставници во осмислувањето и реализацијата на наставата по неколку предмети.
Следејќи го развојот на психолошките дисциплини и потребите за постојано усовршување на формите на наставно-образовниот процес, Институтот за психологија на Филозофскиот факултет во Скопје од основањето до денес неколкупати ги има иновирано наставните планови и програми. Поголема промена е направена во 2004 година кога е изготвена нова студиска програма за додипломските студии според критериумите на Европскиот кредит-трансфер систем. Со оваа студиска програма се воведени и нови правила на студирање, со кои се овозможува студентите побрзо и поуспешно да напредуваат во текот на студирањето, а исто така се зголемува и нивната самостојност и одговорност при профилирањето на сопственото образование. Во оваа студиска програма за вклучени се 50 едносеместрални предмети, од кои 34 се задолжителни предмети, 9 се изборни (од можните 19), а 7 се опционо- изборни (од можните 22).
Согласно новиот Закон за високо образование вработените на Институтот за психологија во учебната 2008/2009 година пристапија кон измени на студискита програма за психологија на трите циклуси на студии (додипломсаки, постдипломски и докторски). По акредитирањето на студиските програми за првиот и вториот циклус на студии, Институтот ја започна учебната 2009/2010 година со нови студиски програми. Студиската програма за додипломските студии содржи 38 едносеместрални предмети, од кои 19 се задолжителни предмети, a 19 се изборни (од можните 40). Студентот напредува во студиите преку освојување на кредити. За да ги заврши студиите студентот мора да освои 30 кредити по семестар или 240 кредити за целата студиска програма.
Покрај додипломските на Институтот за психологија на Филозофскиот факултет во Скопје се организираат и последипломски и докторски студии. Последипломските студии се состојат од специјалистички студии по Училишна психологија и од магистерски студии со шест насоки: Општа психологија, Развојна психологија, Личност, Социјална психологија, Педагошка психологија и Психологија на трудот. Студиските програми за специјалистичките и за магистерските студии се изготвени и структурирани, исто така, според Европскиот кредит-трансфер систем. Специјалистичките студии по училишна психологија се воведени во учебната 2005/06 година, додека магистерските во учебната 2009/2010 година Институтот за психологија ја започна со нови акредитирани студиски програми за вториот циклус на студии (последипломски-магистерски), од следните насоки: Општа психологија, Развојна психологија, Педагошка психологија, Психологија на трудот, Социјална психологија и Психологија на личност. Времетраењето на овие студии изнесува два семестри. Во првиот и вториот семестар се одвиваат предавања и испити. Со завршување на последипломските студии кандидатите освојуваат 60 кредити.
Студии
Институтот за психологија е еден од најпривлечните институти за студирање на Филозофскиот факултет во Скопје. Интересирањето за студиите по психологија е речиси на исто ниво како во почетокот од работата на Институтот, кога, во услови на слободен упис, во прва година се имаат запишано повеќе од триста студенти. Денес, иако постои ограничување на бројот на студентите кои се запишуваат со прием во т.н државна квота, бројот на пријавените кандидати е секогаш за шест-седум пати поголем од предвидениот број со конкурсот за запишување. На Институтот за психологија заклучно со септември 2009, имаат дипломирано 1553 студенти. Специјалистички студии завршиле 5 лица, магистерски студии завршиле 28 лица, а со највисоко научно звање доктор по психолошки науки се стекнале 22 лица.
Покрај наставните активности на Институтот за психологија на Филозофскиот факултет, се реализираат и низа дополнителни активности од кои некои се апликативни, други повеќе образовни или истражувачки, а некои имаат форма на непосредно давање психосоцијална помош и поддршка. Во почетокот на 1990-тите години, на Институтот за психологија почна да работи Лабораторија за мир и интеркултурно воспитание, која во 1993 година прерасна во Балкански центар за проучување на мирот како засебна единица на Филозофскиот факултет. Во тој период се отвори и Психолошко советувалиште за студенти и други млади лица кои имаат потреба од психолошка помош. Почнувајќи од 1999 година, на Институтот за психологија неколку години постоеше Центар за психосоцијална и кризна акција, наменет за унапредување на здравјето на младите и за интервенирање во кризни ситуации. Од февруари 2005 година почна да работи и Центар за изработка и примена на тестови- Психометрика.
Членовите на Институтот за психологија на Филозофскиот факултет во Скопје се иницијатори и реализатори и на многу други проектни активности, кои ги вршат самостојно или во соработка со други стручњаци од областа на психологијата или од другите научни области, согласно со нивните компетенции и истражувачки ориентации. По разни поводи, тие се ангажираат и како експерти од престижни домашни и странски институции. Имаат учествувано на многу домашни и странски симпозиуми, конгреси и ткалезни маси. Исто така, тие се автори на бројни статии објавени во домашни и во странски списанија и зборници, на прирачници, монографии и на учебници од различни области на психологијата.
Во последните години на Институтот за психологија се организирани и неколку научно-стручни собири 25 години на Институтот за психологија (1999), Сто години психоанализа (2000), За подобар статус: стратегии за унапредување на психолошката практика (2000), Психологијата и другите области (2004), Меѓународна конференција за теорија и практика во психологијата (2014) и Меѓународната конференција насловена „Психологија за сите” (2019). На овие собири, покрај наставниците и соработниците од Институтот, имаат учествувано и еминентни стручњаци од земјата и од странство.
Дел од своите наставно-научни активности Институтот за психологија ги реализра преку соработка со други институти на Филозофскиот факултет во Скопје и со други образовни институции од земјата и од странство. Кога станува збор за меѓународната соработка, таа е особено плодна со одделенијата за психологија на универзитетите во Нови Сад, Белград, Ниш, Загреб, Софија, а од неодамна и на Универзитетот Ла Сапиенца во Рим.
Дуеро
Дуеро (Duero) или Доуро (Douro), во антиката: Дуриј Durius) — една од поважните реки на Пиринејскиот Полуостров. Извира во Дуруело де ла Сиера во покраината Сорија во северниот дел на средна Шпанија и рече низ Португалија сè до пристанишниот град Порто.
Историја
Името на реката ѝ го дале келтски племиња што живееле во подрачјето во предримско време: келтскиот корен на зборот е *dubro-, и се среќава во велшкиот како dŵr (во „вода“) и во ирскиот поим dobhar, со исто значење.
Винскиот крај во Долината на Доро е прогласен за светско наследство на УНЕСКО. Во минатото виното се пренесувало од Порто во буриња на чамец со рамно дно наречен „рабело“, па потоа се складирало во визби во Вила Нова де Гаја, на другиот брег на реката. Во 1950-тите и 60-те години се изградени брани и со тоа запрел сообраќајот во пограничните делови и во Шпанија. Денес портото се пренесува во големи резервоари на бродови.
Географија
Дуеро е трета река по должина на Пиринејскиот Полуостров, по Тахо и Ебро. Долга е вкупно 897 км, од кои пловни се само делови од португалскиот дел, и тоа со лесни речни чамци.
Во Шпанија, реката минува низ големата кастиљска висорамнина и пет покраини во автономната заедница Кастиља и Леон: Сорија, Бургос, Ваљадолид, Замора и Саламанка. По течението се сместени градовите Сорија, Алмазан, Аранде де Дуеро, Тордесиљас и Замора.
Во овие делови реката има малку притоки. Најважни се Писуерга (минува низ Ваљадолид) и Есла (минува низ Замора). Пределите се претежно суви низини со пченични полиња и, на места, лозја. Важна улога игра и овчарството.
Потоа, во должина од 112 км, реката ја образува државната граница помеѓу Шпанија и Португалија. Ова се предели со тесни клисури кои во минатото играле културно-историска улога како граница помеѓу народите. Во изолираните места има заштитени подрачја како што е Меѓународниот природен парк Доро (на португалска страна) и Природниот парк Арибес дел Дуеро (на шпанска страна).
Реката наполно влегува на португалска територија веднаш по вливот на реката Агведа. Оттука Дуеро поретко минува низ големи населени места. Освен Порто и Вила Нова де Гаја на устието, единствените понаселени места се Фош до Туа, Пињао и Пезо да Регва. Во овој дел притоките се мали и се влеваат во Дуеро по должината на клисурите. Најважни се Коа, Туа, Сабор, Корго, Тавора, Пајва, Тамега и Соса. Ниедна од нив не е пловна.
Места по течението
Поважни градови во Шпанија по течението на реката се Сорија, Алмазан, Аранда де Дуеро, Тордесиљас, Замора, а во португалија реката минува низ Миранда де Доро, Фош Коа, Пезо да Регва, Ламего, Вила Нова де Гаја и Порто. Најнаселение места по реката се Ваљадолид, Замора во Шпанија и Порто и Вила Нова де Гаја во Португалија.
Во Португалија реката тече низ окрузите Браганса, Гварда, Визеу, Вила Реал, Авеиро и Порто. Порто е важен стопански и историски центар во северна Португалија, заштитен од УНЕСКО.
Стопанство
Долното течение на реката има микроклима, каде се одлгледуваат маслинки, бадеми и грозјето од кое се прави познатото порто. Центар на производството на порто е подрачјето околу Пињао и Сан Жуан де Пешкејра, каде лозовите насади се распослани по многу стрмните брегови на реката и клисурите. Многу од овие лозја се во сопственост на големи меѓународни претпријатија.
Во португалскиот дел од Дуеро има пет брани кои даваат хидроенергија и овозможуваат пловност. Низ петте преводници можат да минуваат бродови долги до 83 м и широки до 11,4 м.
Крај реката сообраќа железничката линија Доро (Linha do Douro), изградена во 1887 г. Минува низ Порто, Рио Тинто, Ермезинде, Валонго, Передес, Пенафјел, Ливрасао, Марко де Канавезес, Регва, Туе и Покињо. Недалеку од Покињо е градот Фош Коа, во чија близина се наоѓа долината Коа со нејзината праисториска уметност, исто така заштитена од УНЕСКО.
Мирза Шафи Вазех
Мирза Шафи Вазех (Mirzə Şəfi Vazeh) бил азербејџански поет и учител. Под псевдонимот „Вазех“, што значи „експресивен, јасен“, пишувал и на азербејџански и на персиски, развивајќи ги традициите на поезијата на двата јазика. Со рускиот учител Иван Григориев ја составил првата антологија на азербејџанската поезија и татарски-руски речник за гимназијата во Тифлис.
Напишал повеќе газали, мухамаси , матниви и рубаи. Неговите песни беа претежно интимни, лирски и сатирични. Главната тема на делата на Вазех е глорификацијата на романтичната љубов и радоста на животот, но во некои од неговите песни тој ги осудува пороците на феудалното општество и се спротивставува на ропството и религиозниот фанатизам.
Германскиот поет Фридрих фон Боденштет, кој земал часови по ориентален јазик од Вазех, објавил преводи на песните на Вазех во неговата книга „Илјада и еден ден на исток“ во 1850 година. Книгата на Боденштет, насловена како Песните на Мирза Шафи, била објавена во 1851 година.
Датум на раѓање
Мирза Шафи Садих оглу е роден на преминот од 18 до 19 век во Ганџа. Точниот датум на неговото раѓање е спорен. Енциклопедиите од советската ера, како што се Големата советска енциклопедија, Концизната книжевна енциклопедија и филозофската енциклопедија наведуваат дека Мирза Шафи е роден во 1796 година,, но голем број автори пишуваат дека тој е роден во 1794 година Според Вилем Флор и Хасан Џавади во Небесната градина со рози: Историја на Ширван и Дагестан, од Абас Ќоли Ака Бакиханов, Вазех е роден во 1792 година
Според ориенталистот Адолф Берге, тој го видел Мирза Шафи Вазех, кого го опишал како „скромен, околу 60-годишен Татар“ на улиците на Тифлис во 1851 година. Ова би сугерирало дека поетот е роден пред 1800 година. Архивските документи содржат сосема различни информации. Во „Официјалната листа на услуги за 1845 година“ (Формулярном списке о службе за 1845 год) пишува дека Мирза Шафи има 40 години. Ова би значело дека Вазех е роден во 1805 година. Во исто време, во „Официјалната листа на услуги за 1852 година“ (Формулярном списке о службе за 1852 год), пишува дека има 45 години, што укажува дека е роден во 1807 година. Според ориенталистот Иван Јениколопов, најсигурен извор е „Официјалниот список на услуги за 1845 година“ кој го одобрил главниот командант на Мирза Шафи, А.К. Монастирски.
Раниот живот
Таткото на Мирза Шафи бил Садих Кербалаи, попознат како Уста Садих, кој служел како архитект за Џавад Кан, последниот кан од Ханатот Гања. Постариот брат на поетот, Абдул-Али, стана архитект како неговиот татко.
Мирза Шафи е роден во годините на руското освојување на Кавказ. Во 1804 година, руските сили го опколија и на крајот го зазедоа родниот град на Мирза Шафи, Гања. По неговото паѓање, генералот Павел Цицианов ја преименувал Гања Елизабетпол (во чест на руската царица Елизабета Алексејевна) и ја интегрирал територијата на ханството како дел од Гувернерата на Грузија на Руската империја. Семејството на Мирза Шафи беше сериозно погодено од овие настани бидејќи неговиот татко ги загуби приходите.
Ориенталистот Адолф Берге, цитирајќи го Мирза Фатали Ахундов, азербејџански критичар, истакна дека по падот на Ханатот Ганџа, таткото на Мирза Шафи банкротирал, а потоа се разболел и подоцна умрел. Датумот на смртта на неговиот татко е непознат, иако книжевниот критичар Алиајдар Сеидзаде тврди дека тој починал на почетокот на 1805 година Стечајот на таткото на Мирза Шафи е потврден со писмо испратено од поет по име Шакир до поетот Гасим бег Закир, во кое Садих од Ганџа (таткото на Мирза Шафи), заедно со извесен Хаџи-Курбан, се споменуваат како богати луѓе. кој целосно осиромашил.
Образование
Интересот на Шафи за книгите и науката бил очигледен уште од рана возраст. Поради тоа, неговиот татко го испратил во медресата во џамијата Шах Абас во Ганџа. Неговиот татко сакал тој да стане мула. Интересите и способностите на Шафи пораснале во медресата, каде што научил персиски и арапски јазик и учел калиграфија. Адолф Берге напиша во својата статија со наслов „Весник на германското ориентално општество“ ( Zeitschrift der deutschen morgenländischen Gesellschaft):
Шафи не сакаше да стане мула, туку наместо тоа сакаше да учи литература и различни јазици. Бидејќи неговиот татко бил жив, Шафи не сакал да оди против неговите желби Тој го продолжил своето образование во медреса до смртта на неговиот татко. Во времето на смртта на неговиот татко, додека Шафи сè уште студирал во медресата, Хаџи Абдула се вратил од Табриз во Ганџа. Според Адолф Берје, Хаџи Абдула бил „со извонредни духовни квалитети и висок морал“. Тој одигра значајна улога во обликувањето на личноста на Шафи.
Според Адолф Берге, Хаџи Абдула е роден во Гања и отишол во Табриз да се занимава со трговија. Во Персија ги посетил светите места и отишол на аџилак во Мека. Подоцна, извесно време живеел во Багдад каде се запознал со дервиш по име Сеид Сатар, кој го научил за суфизмот. Откако се вратил во Гања, Хаџи Абдула постојано се расправал со локалните мула и акунди (муслимански свештеници) од џамијата Шах Абас, обидувајќи се да ја докаже недоследноста и апсурдноста на верските предрасуди и суеверија. Поради ова, тој ги непријатели повеќето од локалното свештенство.
Хаџи Абдула го просветли Шафи. Гледајќи ја промената во начинот на размислување на Шафи, мулите на медресата одбија да продолжат да го учат. По ова, Шафи бил принуден да ја напушти медресата и од овој момент, според Берге, започнал развојот на целосниот презир на Шафи кон свештенството. Во расправиите со мулите, Шафи го поддржал Хаџи Абдула, кој, според Алиајдар Сеизаде, го посвоил.
Вазех и Боденштет
Во 1844 година, во Тифлис дојде германскиот писател и ориенталист Фридрих фон Боденштет, кој покажа голем интерес за животот на Кавказ и сакаше да земе часови по ориентални јазици. Набргу по неговото пристигнување таму се сретнал со Шафи, кој го научил азербејџанскиот и персискиот јазик.
Боденштет го напушти Тифлис во 1848 година, земајќи со себе тетратка со песни од Мирза Шафи со наслов „Клучот на мудроста“. Во 1850 година, тој објави обемна книга наречена Илјада и еден ден на исток, од која дел вклучува дела од Шафи. Тој составил друга книга наречена Песни на Мирза-Шафи која се состоела од неговите преводи на песните на Шафи. Дваесет години по смртта на Шафи, Боденштет објави книга со наслов Од наследството на Мирза Шафи, во која тој тврдеше дека песните на Шафи не се преводи, туку се негово дело. Сепак, оригиналите на персиски и азербејџански јазици преживеале до ден-денес, што го докажува авторството на Мирза Шафи.
Смртта
Според историчарот Михаил Семевски, Адолф Берге се сретнал со „скромниот, околу 60-годишен Татар“, кој бил учител во едно од муслиманските училишта. Тоа беше Мирза Шафи Вазех. Кога Берже го побарал следната година за да го запознае, Шафи умрел. Берге напишал во своите белешки дека Шафи починал од гастритис ноќта на 16 ноември 1852 година.
Денот на смртта на Вазех беше обележан со белешка во Актите на Кавкаската археолошка комисија и поетот беше погребан на муслиманските гробишта во Тифлис (сега познат како Пантеон на истакнати Азербејџанци ).
Литературна дејност
Главна тема на делата на Шафи беше глорификацијата на романтичната љубов и радоста на животот, но во некои од неговите песни тој ги осуди пороците на феудалното општество, се спротивстави на ропството и религиозниот фанатизам. Со рускиот учител Иван Григориев ја составил првата антологија на азербејџанската поезија и татарски-руски речник за гимназијата во Тифлис.
До 1960-тите се веруваше дека книжевното наследство на Мирза Шафи Вазех било пренесено само во форма на преводи и дека оригиналите на неговите песни се изгубени. Во 31 Изданието на Литературнаја газета од јануари 1963 година, беше објавено дека се пронајдени оригиналите на песните на Мирза Шафи на азербејџански и персиски јазик. Зачувани се само неколку негови дела, повеќето беа преведени од Наум Гребнев и Боденштет од азербејџански и персиски и беа вклучени во книгата „Вазех“. ''М.-Ш. Лирика''.
Боденштет наведе една одлика на Шафи - неговата несакање кон печатените книги. Според поетот, „на вистинските професори не им треба печатење“. Самиот Шафи бил одличен калиграф. Боденштет пишува:
Во своите мемоари, Мирза Фатали Ахундов напишал дека Вазех „имал уметност да пишува со прекрасен ракопис, познат по името Насталик “. Боденштет ги превел и раширил делата на Вазех. Во 1850 година, тој ја објави книгата Илјада и еден ден на исток во Штутгарт, каде што вклучи некои од песните на Вазех. Една година подоцна, тие беа објавени одделно во Берлин на германски јазик под наслов Songs of Mirza Shafi. Овие песни станаа толку популарни што беа реиздавани секоја година и преведени на многу јазици. Песните на Мирза Шафи првпат беа преведени на руски од Н.И. Ајферт. Во 1880 година, тој напиша: Песните на Мирза Шафи, кои веќе преживеале до 60 изданија, се едно од најомилените дела на модерната поезија во Германија.“ Тие се преведени на англиски, француски, италијански, персиски, унгарски, чешки, шведски, холандски, фламански, дански, шпански, португалски, повеќето словенски јазици и хебрејски.
Истражувањето на делата на Шафи е далеку од завршено и продолжува во Азербејџан до ден-денес.
Наследство
Делата и личноста на Мирза Шафи продолжија да влијаат на азербејџанската литература по неговата смрт. Тој стана инспирација на ликот Хаџи Нури во драмата на Мирза Фатали Ахундов, Хекајат-е Мола Ебрахим Калил кимијагар.
Има неколку улици, училишта и паркови именувани во негова чест, како што се улиците „Мирза Шафи“ во Тбилиси и Баку, средното училиште бр.16 и паркот „Шафи“ во Гања. Во 2010 година, беше поставена спомен плоча за Боденштет и Вазех во родниот град на Боденштет, Пајне, Германија. Слично на тоа, во чест на Шафи беше подигната биста во Ганџа.
Трансферот на делата на Мирза Шафи од Германија во Гања започна во 2014 година и музеј посветен на него беше отворен во Гања во ноември 2017 година
CAS-број
CAS-број (англ. CAS registry number, CAS RN) — единствена бројчен назнака на Службата за хемиски изводи (Chemical Abstracts Service, CAS) за секоја хемикалија опишана во јавната научна литература (од 1957 до денес) и опфаќа елементи, изотопи, органски и неоргански соединенија, јони, органометали, метали, несоставни материјали (наречени „UVCB“ - материјали од непознат состав, менлив состав или биолошко потекло).
Употреба
Региастарот на CAS претставува меродавна и сеопфатна збирка на сите објавени информации за хемиските супстанции. Моментално содржи 56 милиони органски и неоргански супстанции и 62 милиони низи, како и дополнителни информации за секоја супстанција; секој ден во регистарот се додаваат 12.000 нови супстанции.
Историски, хемикалиите имаат најразлични синоними. Честопати имињата се езотерични и се составуваат во склад со регионални обичаи на именување, нивните формули, состав или потекло. Позастапените хемикалии имаат и повеќе општи, историски, пазарни и/или улични имиња.
На пример, Хофмановата супстанција „∂-Lysergsäure-Diethylamid“ во CAS е заведена под името „Ergoline-8-carboxamide, 9,10-didehydro-N,N-diethyl-6-methyl-, (8β)“- а во Мерковиот прирачник позната како „9,10-Didehydro-N,N-diethyl-6-methylergoline-8β-carboxamide“- - а во текот на првичните фармацевтски иследувања го добила згодното дискретното име „ЛСД-25“.
Но подоцна, претпријатието Sandoz ја промовирал супстанцијата како лекарство, нарекувајќи ја „Делизид“ (во западниот свет). По 1963, Делизидот добил други пошарени маркетиншки имиња, првовремено збунувајќи ја полицијата и неупатените. Од 1989 наваму, ЛСД се користи за научни истражувања под едно од неговите историски имиња, „Лизергид“.
Од друга страна, CAS-броевите не се поврзани со хемијата, претходни системи, и немат воочливи фонетски аналогии и синоними. Бројките се прости и доследни, предвидени за лесно пребарување по базата на податоци. Броевите им даваат доверлива, широко застапена и меѓународно признаена препознатливост на сите супстанции без оглед на разните номенклатури и дисциплини во употреба кај научнитете гранки, стопанските дејности и регулативните органи. Речиси сите денешни бази на молекули овозможуваат пребарување по CAS-број.
Формат
CAS-броевите немаат сопствено значење, туку се доделуваат во последователен нагорен редослед. Бројот има три дела, одделени со цртички: првиот содржи до 7 цифри, вториот има две, а третиот има само една, која служи како контролна цифра. Контролнат цифра се добива со помножување на последната цифра со 1, претходната со 2, таа пред неа со 3 итн, по што сите се собираат и се пресметува збирот модуло 10. На пример, CAS-бројот на водата е 7732-18-5: контролниот збир е 5, а се добива со (8·1 + 1·2 + 2·3 + 3·4 + 7·5 + 7·6) = 105; 105 mod 10 = 5.
Стандардизација и сложеност
• Изомери на една молекула добиваат дискретни CAS-броеви: D-глукозата е 50-99-7, L-глукозата е 921-60-8, α-D-глукозата е 26655-34-5 итн. • Повремено, цели класи на молекули добиваат еден CAS-број: групата ензими наречена алкохолдехидрогенази има број 9031-72-5. • Стандардна мешавина од поинаку означени соединенија може да добие групен CAS-број; на пр. синапово масло (8007-40-7).
Сопственост
Органот кој е надлежен за доделување на броевите е Службата за хемиски изводи (CAS), оддел на Американското хемиско друштво (ACS). Информациите се заштитени со авторски права, во сопственост на друштвото. Секој што сака да ги користи CAS-броевите во своја база треба да го следи правилото: ''Корисник или организација може да постави, без лиценца и без наплата, до 10.000 CAS-броја (CASRN) во каталог, мрежно место или друг производ кој не се наплаќа. Треба да се наведе следново: CAS-бројот е заштитен знак на Американското хемиско друштво.''
Занимливости
Најмал CAS-број има формалдехидот: 50-00-0. Ова значи дека формалдехидот е веројатно првата супстанција што добила CAS-број.
Надворешни врски
CAS-бројот на соединенија со познато име, формула или состав ќе го добиете бесплатно на следниве места:
Камп ноу
Камп ноу (Camp Nou) (, ново поле), честопати грешно нарекуван и како Ноу камп е фудбалски стадион во Барселона, Каталонија, Шпанија. Стадионот, сместен во западниот дел од градот, е домот на ФК Барселона уште од неговата изградба во 1957. На него се одиграле повеќе меѓународни мечеви на сениорско ниво и финалиња на Лигата на шампионите, од кои последното беше во 1999. Има сместивост од 99.354 седишта, правејќи го најголемиот стадион во Европа и дванаесеттиот по големина во светот. Неговото официјално име било Estadi del FC Barcelona (Стадион на ФК Барселона) сè до 2000 година кога членството на клубот одлучило да го смени официјалното име во популарниот прекар, Camp Nou. Го држи статусот на UEFA стадион со пет ѕвездички кој беше заменет со нов систем на класификација.
Рани Години
Во мај 1972 година, Камп Ноу беше домаќин на неговото прво финале на Купот на Победниците на Куповите на Европа помеѓу Ренѓерс и Динамо Москва. Ренѓерс победи со резултат од 3-2. Седумдесеттите години беа одбележани како пресвртни години на ФК Барселона со потпишувањето на новиот играч Јохан Кројф во 1973 година. Две години подоцна електронски семафори беа наместени на стадионот.
Развој
Сместивоста на стадионот варираше со текот на годините, отворен со сместивост од 106.146, но потоа таа бројка порасна за ФИФА Светскиот Куп во 1982 година на 121.749. Покрај што е домаќин на ФК Барселона, Камп Ноу е домаќин и на Каталонската Репрезентација, нивниот последен меч беше во август 2010 година против Аргентина кој заврши со победа на Каталонија со 4-2. Стадионот често се користи и за други фудбалски настани. Финалето на Европскиот Куп помеѓу Милан и Стеауа Букурешт беше одржан на 24 мај 1989 година, во кој италијанскиот клуб победи со 4-0. Камп Ноу беше дел од неколку фудбалски настани, вклучувајќи го и финалето на Летните олимписки игри во 1992 година. За подготовска на овие игри, два додатни редови на седишта беа додадени. Камп Ноу подлегна на мала промена во 1982 година, освен за отворањето на клупскиот музеј во 1984 година. Стадионот подлегна на промени во сезоната 1993-94 година, во која теренот беше намален за 2.5 метри, сигурносниот дел што го делеше тревникот од галериите беше отстранет и стоечките соби беа отстранети за цена на столчиња. Нов дел за пресот беше направен, се реновираа претседателските простории, нов паркинг под главната трибина, ново осветлување и озвучување сето ова беше завршено за сезоната 1998-99 година. Во 1999 година УЕФА ги забрани стоечките делови на стадионите, и така сместивоста на Камп Ноу се намали на сегашното ниво. Стадионот беше домаќин на финалето од Лигата на Шампините во 1999 година во кое играа Манчестер Јунајтед и Баерн Минхен. Јунајтед победи со 2-1 откако губеше со 0-1 но со два гола во продолжението дојде до победата. Во 2000 година, навивачите беа изпрашувани за името на стадионот. Од 29.109 испитани, вкупно 19.861 (68.25%) претпочитаа Камп Ноу отколку Естади дел Барселона, и така офицјалното име беше сменето во популаренио прекар.
Иднина
За да се прослави педесет годишнината на стадионот, клубот објави меѓународен тендер за реновирање на стадионот. Целта е објектот да се направи интегриран и видлив за урбаната околина. Клубот сака да го зголеми сместивоста за 13.500 и речиси пола од стадионот да биде покриен. Ако овие реновирања бидат завршени, стадионот ќе биде трет во светот по големина по Рунгардо Меј Деј стадионот во Северна Кореја кој има сместивост од 150.000 и Солт Лејк Стадионот во Индија кој има сместивост од 120.000. На 18 септември 2007 година британскиот архитект Норман Фостер и неговата компанија беа одбрани да го реконструираат Камп Ноу. За сума од 250 милиони евра, во планот е вклучено и зголемвањето на сместивоста за 10.000 за максимална сместивост од 106.000. Одборот на ФК Барселона ја одобри продажбата на нивниот тренинг камп Мини Естади со цел да го финансира реконструктуирањето. Проектот беше планиран да започне во 2009 година и да биде завршен на сезоната 2011-12. Сепак, поради финансиската криза во 2009 година и постепениот пад на цените на недвижностите, продажбата на тренинг кампот беше одложен а со тоа и реконструктуирањето. Во мај 2010 година Сандро Росел, тогаш кандидат за претседател на ФК Барселона, ја отфрли можноста за продажба на Мини Естади, велејќи дека продажбата на кралскиот накит ќе биде неоправдана, и неговите избори во јуни делотворно го поддржаа планот за ремоделирање на Камп Ноу.
Други употреби
Камп Ноу е употребуван за различни цели освен фудбалот, често е домаќин и на големи концерти.
Папата Џон Пол II имаше литургија пред 121.000 на Камп Ноу на 17 ноември 1982 година, на неговото прогласување за почесен граѓанин на Барселона. Во 1983 година Хулио Инглезијас настапи пред 60.000 луѓе, за што беше опишуван како најубав концерт. Други славни настапи на Камп Ноу ги вклучуваат и оние на Брус Спрингстен на 3 август 1988 година. На 10 септември 1988 година хуманитарен концерт беше организиран од Амнести Интернацинал за поддршка на човековите права, на кој настапија, Брус Спрингстенм, Стинг, Питер Габриел, Јусу Ндур, Трејси Шапман и Ел Ултимо де а Фила. Концерт на Трите Тенори-Жозеп Карерас, Пласидо Доминго и Лучано Павароти беше одржан на 13 јули 1997 година. На 1 јули 2009 година стадионот беше домаќин на започнувањето на турнејата на U2 360°, кој беше проследен со максимална сместивост од 90.000. Пејачот на U2, Боно, објасни зошто ја започнале својата турнеја на Камп Ноу “Ова е местото каде што сакаме да изградиме влесенска станица. На крајот од концертот Боно го носеше дресот на Барселона.
На 9 август 1988 година, супеѕвездата Мајкл Џексон имаше настап пред 95.000 навивачи за време на турнејата Лош Свет
Во септември 2010 година двајца француски публикатори објавија дека Камп Ноу ќе биде домаќин на меч од француската рагби унија, гигантот Перпигнан од САД, клуб од Јужна Каролина кој има голем број на поддржувачи од Каталонија. Мечот е првично закажан за 16 април 2011 година против париската екипа Расинг Метро.
1832 во книжевноста
1832 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Фоликуло-стимулирачки хормон
Фоликуло- стимулирачкиот хормон (FSH) стимулира:
Тувшиншире (Сухбатор)
Тувшиншире (Түвшинширээ) е област во Монголија, во Сухбатор.
Злобниот демиург
„Злобниот демиург“ (француски: Le Mauvais démiurge) — книга на романско-францускиот философ и есеист Емил Чоран, првобитно објавена во 1969 година од издавачката куќа „Галимар“.
Содржина
Книгата се состои од шест дела (есеи и афоризми):
Јасминка Губер
Јасминка Губер (родена на 10 август 1985 година) ― босанскохерцеговска жена тркач на средно растојание. Таа настапила на женските 1500 метри на Летните олимписки игри 2004.
Мелентин
Мелентин (Mellenthin) — општина во округот Западна Померанија-Грајфсвалд, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
1830 во книжевноста
1830 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Лутеинизирачки хормон
Некои од функциите на лутеинизирачкиот хормон (LH) се:
1829 во книжевноста
1829 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Туменцогт (Сухбатор)
Туменцогт (Түмэнцогт) е област во Монголија, во Сухбатор.
Мехмет Шимшек
Мехмет Шимшек (роден на во Батман) е турски политичар и актуелен министер за финансии на земјата.
Шимшек потекнува од семејство на неписмени родители, со девет деца кои живееле во една куќа без вода и струја. Електричната енергија во селото дошла во времето на Тургут Озал. Бидејќи потекнува од курдска област, тој турскиот јазик го научил да го зборува по шестгодишната возраст. Тој дипломирал на Анкарскиот универзитет во 1988 година.
Тој бил избран за пратеник во 2007 година. Од август 2007 до 2009 година бил министер за економски прашања, а по реконструкцијата на кабинетот на Реџеп Таип Ердоган, тој бил назначен за министер за финансии од Партијата на правдата и развојот.
Шимшек е оженет и зборува англиски. Тој има турско и британско државјанство.
Доро (пејачка)
Дороти Пеш (родена на 3 јуни 1964), популарно позната како Доро Пеш или Доро, е германска хеви-метал-пејачка и текстописец, пејачка на групата Warlock. Наречена " Кралицата на хеви метал ", придонесот на Доро за музика и култура, заедно со нејзиниот публициран личен живот, ја направил глобална фигура во металната култура повеќе од три децении.
Личен живот
Доро Пеш отсекогаш била многу резервирана и внимателна во заштитата на нејзината приватност надвор од сцената. Таа свесно одлучила да не се ожени или да има деца со цел да го посвети целото време на нејзината музичка кариера и нејзините обожаватели. Текстот на песната "Ти си моето семејство", кој го отвора албумот Warrior Soul, е пример за оваа одлука. По смртта на нејзиниот татко во 2000 година, нејзината мајка Барбара започнала со управувањето со нејзиниот обожавателски клуб Доро.
Машина
Машина — механичка направа која користи енергија за правење контролирани движења заради извршување некоја посакувана активност. Машините може да ја добиваат енергијата од животните, од луѓето, од природните сили (вода, ветар), електрична енергија, топлинска енергија и се состојат од систем на механизми преку влезната енергија се претвора во излезен резултат. Исто така, машините може да бидат опремени со сензори или компјутери со кои се контролира работењето на машините.
Историски развој
Ренесансните философи разликувале шест едноставни машини кои претставувале основни направи кои влезната енергија ја претвораат во движење при што го пресметале односот меѓу излезната и влезната сила, денес познат како механичка предност.
Улбајан (Сухбатор)
Улбајан (Уулбаян) е област во Монголија, во Сухбатор.
Хитоши Согахата
(роден ) — јапонски фудбалер.
Репрезентативна кариера
бил член на јапонската репрезентација на Светското првенство 2002.
Албан Берг
Албен Берг (Виена, - Виена, ) бил австриски композитор и еден од претставниците на втората виенска школа. Бил ученик на Арнолд Шенберг, па со самото тоа е и припадни на виенската атонална школа, но сепак успеал да створи индувидуален музички израз кој е посебно впечатлив во неговата опера Wozzeck, своеврсно експресионистичко ремек-дело.