cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гулаб гривнаш
Исхрана
Поголемиот дел од исхраната е зеленчук, округли, месести листови од каранфили, главоцветни растенија и мешункаст зеленчук, земени од отворени полиња или градини и тревници; фаворизира млади ’ркулци и саден материјал, жито, борови семиња, некои овошја и бобинки. Наесен, јадат смокви и желади, а зиме пупките од дрвјата и грмушките. Тие јадат и ларви, мравки и мали црви. Имаат потреба од отворена вода за пиење и за капење во неа. Овој вид може да претставува аргикултурен штетник и често е убиван, а во повеќето европски земји е легален дивеч за лов. Често е присутен во руралните средини и е питом ако не го гонат. Малечките гулапчиња многу брзо стануваат дебели од „млекото“ со кое ги хранат нивните родители. Тоа е екстремно богата, слатка течност која ја произведуваат возрасните птици во својата гуша за време на сезоната на парење.
Долно Добреноец
Долно Добреноец — село во областа Копачка, во Општина Кичево, на патот помеѓу градовите Кичево и Демир Хисар. До март 2013 година, селото било дел од поранешната Општина Другово, која била споена со Општина Кичево.
Географија и местоположба
Селото е сместено во долината на реката Студенчица, лева притока на Треска. Околни села се: Горно Добреноец, Другово и Пополжани.
Пајонија
Пајонија — древно кралство и област која се наоѓала на територијата на денешна источна Македонија. Се протегала источно од Велес, преку целата долина на реката Брегалница преку Овчеполието и Штип до Кочани и западните и северните падини на Плачковица и Осоговските Планини и потоа продолжувала сè до долината на реката Струма. Најбројно население биле стариот народ — Пајонци. За време на владеењето на македонскиот крал Филип II Македонски Пајонија била освоена и станала составен дел на Македонското кралство.
Долно Добреноец
Географија и местоположба
Има заеднички атар со селото Горно Добреноец. Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Млаки, Гргул, Старо Село, Петро Село, Равен, Расаиште, Голема Млака, Јаорје, Гробои, Широка Нива, Речиште, Скалине, Метеризи, Гегоо Викало, Гоечко Биље, Кула, Јасика, Два Камена, Малезоа Рупа, Василеј Нивје, Пиој, Седлиште, Рибарица и Ранци.
Пајонија
Скорешни археолошки истражувања ја востановиле положбата на најзначајниот пајонски град Билазора, во наоѓалиштето Градиште кај селото Кнежје во близина на Свети Николе каде се откриени влезната порта и дел од бедемот на акрополата на античка Билазора.
Долно Добреноец
Географија и местоположба
Селото има збиен тип. Не постојат маала, но има родовско групирање, како што се Дрмановци, Топузовци, Слабаковци, Крстески и други.
Пајонија
Племиња
Низ историјата следните племиња биле споменати како пајонски:
Долно Добреноец
Историја
Во близина на селото се наоѓа историското село Петро Село. Ова село било сместено на повисок терен, на границата со атарот на Другово. На селиштето се сретнуваат старини.
Пајонија
Кралска лоза
Денес во науката се познати следните пајонски кралеви и членови на пајонската династија:
Долно Добреноец
Историја
Најпрвин постоело селото Добреноец, кое се наоѓало на повисок терен, во месноста Старо Село. Во тоа село живеел родот Дрмановци, староседелци. Кон крајот на век или почетокот на  век, во селото се населиле и тројца браќа, по потекло од Закамен. Во средината на век, селаните се спуштиле во долината на реката Студенчица. Така, било основано ново село со две издвоени маала, Горно и Долно. Маалата од 1946 година функционираат како посебни села.
Во век, Долно Добреноец било село во Кичевската каза на Отоманското Царство.
Пајонија
Историски развој и исчезнување на Пајонија
За првпат овој народ се споменува во делото „Илијада“ на слепиот поет Хомер, каде што тој ги претставил како сојузници на Тројанците. Тој опеал дека овој народ живеел на територијата околу реката Аксиј (Вардар), речиси територијата на денешна Република Македонија, претежно источните делови. Во Пајонија влегувале Источна Македонија, реката Брегалница до Кочани, реката Струма, делови од Бугарија и Јужна Србија. Тие биле поделени на повеќе племиња: Лајаи, Агријани, Астрои и Иори.
Долно Добреноец
Историја
По кризата во 1989-90 за вода во Добреноец и сушење на речното корито на реката Студенчица, од тогашната експертска влада биле одобрени 13% од собраните средства да бидат префрлани на месната заедница Добреноец. Парите биле наменети за уредување на речното корито, за изградба на систем за наводнување, уредување на локалниот пат, кој води до изворот на реката и јавното претпријатие кое е задолжено за чување на изворот, но и за други потреби за селата Горно и Долно Добреноец. Но, поради централизирањето на власта овие средства биле укинати.
Стопанство
Атарот е заеднички со соседното село Горно Добреноец и зафаќа голем простор од 41,2 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 2.515,2 хектари, на пасиштата отпаѓаат 1.429,9 хектари, а на обработливото земјиште 140,5 хектари.
Пајонија
Историски развој и исчезнување на Пајонија
Во VI век п.н.е Пајонија била воено моќна и ги напаѓала тракискиот брег и Пропонтида. Во тој период Пајонија имала голема територија, од југот на Србија до Егејско Море и од Пирин до Пелагонија. Но, по појавата на македонските кралеви моќта на Пајонија опаднала, таа го изгубила Солунско Поле и излегувањето на Егејско Море, како и денешна Западна Македонија. Војувале и со Персија, која по победата ги преселила Сиропајонците, Пајоплите и племињата околу Прасијадското Езеро на Мала Азија. Во времето на македонскиот крал Александар I (498-454 г. п.н.е) Пајонија ги изгубила градовите Мигдонија, Крестонија и Амфакситида, како и областите околу Пангеј (Кушница). Агис (? – 359/8 г. п.н.е) бил првиот пајонски владетел чие постоење е потврдено со историските извори. По неговата смрт во 359 г. п.н.е Филип II ја покорил Пајонија и наметнал вазални односи. И покрај формалната зависност на Пајонија од Македонија, на власт останала истата кралска куќа на чие чело стоел синот на Агис, Ликеј (о. 356-о. 340 г. п.н.е). Покрај историските податоци и епиграфски споменици, за Ликеј говорат и парите што биле емитувани во негово име. Син и наследник на Ликеј бил Патрај (340/335-315 г. п. н.е.), кој пак бил наследен од Авдолеон (315-286/5 г. п.н.е.). Авдолеон највеќе придонел пајонското кралство да се доближи до развиениот хеленски свет и културата на државите на Александровите дијадоси. Во 289 год п.н.е. тој ја снабдувал Атина со жито бидејќи Антигон Гонат го зазел нејзиното главно пристаниште, Пиреј. Легитимен наследник на Авдолеон бил Аристон (286-85 г. п.н.е.), но тој бил нападнат од Лизимах и побегнал во Дарданија.
Долно Добреноец
Стопанство
Селото, во основа, има сточарско-шумарска функција.
Во атарот на селото се наоѓа изворот „Студенчица“, со кој управува посебно јавно претпријатие.
Пајонија
Историски развој и исчезнување на Пајонија
По наездата на Келтите во почетокот на 3 век п.н.е. на пајонскиот престол дошол Леон (278-250 г. п.н.е.), веројатно вториот син на Авдолеон, кој пак бил наследен од синот Дропион (250 - 223 г. п.н.е.). Дропион е последниот пајонски крал, а воедно и основачот на пајонскиот којнон (сојуз). По неговата смрт просторот на Пајонија го презела Античка Македонија, под водство на кралот Филип V (221–179 п.н.е), а северниот дел и припаднал на Дарданија. Под водство на синот на Филип V, Персеј (179–168 п.н.е.) Македонија се соочила со експанзионизмот на Римската република. Ова резултирало со пораз на Македонија и распад на Македонското кралство, кое во 148 п.н.е. потпаднало под директна римска власт.
Долно Добреноец
Стопанство
Населението се занимава со земјоделство, риварство, пчеларство и со шумарство, а дел од младите се иселуваат барајќи подобри услови за живот во поголемите градови.
Туризам
Почнува да се развива селски туризам благодарение на спотот на Милчо Манчевски, „Македонија вечна“. Исто така голем број посетители доаѓаат начесто поради природата што ја нуди селото: реката Студенчица, падините на Бистра, како и новоотворениот рибен ресторан „Добреноец“.
Население
Според податоците од 1873 година, селото Добреноец (Горно и Долно) имало 32 домаќинства со 139 жители христијани (Македонци).
Селото е мошне мало и во 1961 година имало 120 жители, а во 1994 година 62 жители, македонско население.
Според пописот од 2002 година, во селото Долно Добреноец живееле 44 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 23 жители, од кои 16 Македонци и 7 лица без податоци.
Родови
Долно Добреноец е македонско православно село.
Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1960-тите години родови во селото се:
Родови во Долно Добреноец се: Дрмановци (6 к.), староседелци; Топузовци (6 к.), Слабаковци (5 к.), Крстески (5 к.), Мијовци (3 к.), Грујовци (1 к.) и Шорлевци (1 к.), сите овие родови потекнуваат од предците од Старо Село, кои пак таму дошле од Закамен.
Според истражувањата пак на Тома Смиљаниќ во периодот од 1921-1926 година родови во селото се: Дрмановци (4 к.), староседелци; Тировци (2 к.), дошле од Закамен; Топузовци (10 к.), Митревци (5 к.), Мечкаровци (5 к.), Митановци (10 к.), Чкоревци (11 к.), Станојовци (8 к.), Гроздановци (4 к.), Ќосевци (7 к.), Ѓешковци (3 к.), Ѓуровци (1 к.), Шишковци (8 к.), дојдени од старото напуштено село Студена, низ кое течела реката Студенчица.
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Кичево, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2013 година. Во периодот од 1996-2013 година, селото се наоѓало во некогашната Општина Другово.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Кичево. Селото припаѓало на некогашната општина Кичево во периодот од 1955 до 1965 година.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Другово, во која покрај селото Долно Добреноец, се наоѓале и селата Горно Добреноец, Другово, Јаворец, Лавчани, Манастирско Доленци, Подвис, Пополжани и Србјани. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната Општина Подвис, во која влегувале селата Горно Добреноец, Долно Добреноец, Лавчани и Подвис.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 0763 според Државната изборна комисија, сместено во месната заедница.
На локалните избори во 2017 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 40 гласачи. На референдумот во 2018 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 39 гласачи.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 33 гласачи.
Личности
Личности родени во Долно Добреноец:
Културни и природни знаменитости
Изворот „Студенчица“ се наоѓа на источната страна на планината Бистра на надморска висина од 965 метри и е оддалечен 5 километри од селото. Изворот има капацитет од 1.200 л/с. Благодарение на силниот капацитет што го нуди изворот, водата се пие во градовите Прилеп, Кичево, Крушево, Македонски Брод и во општината Кривогаштани, а 80 л/с користи и ТЕЦ „Осломеј“ за ладење на турбините.
NGC 2859
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2859 се споменува и како UGC 5001, MCG 6-21-30, CGCG 181-40.
Откривање
Објектот е откриен на 28 март 1786 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Космос-1805
Космос-1805 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
NGC 2859
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2859 е од видот SB0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 10,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,8 m/лм2. NGC 2859 има привидни димензии од 4,6' х 4,1'.
Космос-1805
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 10 декември 1986 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 1400 килограми. Космос-1805 бил сателит наменет за електронско извидување, јавување и наведување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 97,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,5°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 662 км, а најмалото на 634.
NGC 2859
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 24 м 18,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 34° 30' 48". Положбениот агол на објектот е во износ од 85°.
Други поделби
Проучување на NGC 2859 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 26649. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 103; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2497. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 952.
Антсла
Антсла се наоѓа на железничката пруга Валга-Печори, но од 2001 година железничкиот сообраќај на линијата е неактивен. Градот има индустрија на производство на мебел.
Географска положба
Се наоѓа на југоисточниот дел на Естонија во близина на железничката пруга Валга-Псков. Растојанието до административниот центар на округот - градот Виру, е 27 километри.
Историја
На земјиштето на фармата Хаука (во 1762 година се спомнува селанец со име Хаука Питер), кое припаѓало на имотот Вана Анцла, во 1887 година бил изграден конакот Сиксала. Околу него почнала да се формира населба, која најпрвин била наречена Сиксала, а потоа Хаука. Во 1889 година, во близина на населбата била завршена изградбата на железницата Валга-Псков, станицата станала позната како Анзен (по имињата на имотите Вастсе-Анцла и Вана-Анцла). Според некои информации, на таблата на станицата имало натпис Анчел. Во околината на населбата почнале да се градат куќи и објекти, а се развило и мало производство и трговија.
Во 1918 година, фармата била окупирана од германските трупи и функционирал подземен револуционерен комитет формиран од Питер Амбетс.
Во 1920 година, Антсла доби статус на село, а во 1938 година - град.
Во периодот од 9 јули 1941 до 14 август 1944 година, траела германската окупација на Антсла; како резултат на војната, повеќе од половина од градот бил уништен.
Во 1950-1959 година, Антсла била центар на регионот Антсла.
Инфраструктура
Градот има градинка, гимназија (605 ученици во учебната 2002/2003 година, 457 ученици во учебната 2009/2010 година), музичко училиште, пошта, Дом на култура и спорт, библиотека, шопинг центар, 3 продавници за храна, куќи, продавница за градежни материјали, 2 кафулиња, 2 ресторани и кафеана. Низ градот минуваат неколку возови и окружни автобуски линии. Во просториите на поранешната градска болница се сместени Центарот за матични лекари, непрофитната медицинска организација Антсла Хаигла МТУ (лабораториски тестови, физиотерапија, масажа, радиографија и ултразвучни прегледи) и дом за нега со 20 кревети.
Железничката станица Антсла престанала со работа во раните 2000-ти.
Жан Ешноз
Жан Ешноз (француски: Jean Echenoz, 26 декември 1947) — француски писател.
Животопис
Ешноз е познат како скромен човек кој не сака да зборува за себе. На пример, кога во 1989 година го замолиле да ја опише својата биографија, тој испратил текст со следнава содржина: „Жан Ешноз, роден на 4 август 1946 година во Валансијан. Студирал органска хемија во Лил, а контрабас во Мец. Доста добар пливач.“ Меѓутоа, тој е роден една година подоцна, и тоа во Воклиз, во Оранж. Добар дел од детството поминал во психијатриската клиника во која работел татко му. Студирал социологија и градежништво.
Творештво
Опишувајќи го своето творештво, Ешноз изјавил дека „пишува географски романи, како што другите пишуваат историски романи“. Според Пјер Лепап од весникот „Монд“, во сите свои дела Ешноз се претставува како картограф на своето време, на неговите земјотреси, катастрофи, имагинарни предмети, сништа, и на неговото долго одлизгување вон границите на реалното. Првиот роман, „Гриничкиот меридијан“, го објавил во 1969 година, во 1983 година ја освоил наградата „Медисис“ за романот „Чироки“, а за романот „Заминувам“ во 1999 година го добил најпрестижното француска книжевно признание, Гонкуровата награда.
Тириншка Котлина
Тириншка Котлина (Thüringer Becken) — котлина во средишниот и северозападниот дел на сојузната покраина Тирингија, Германија. Низ неа течат неколку реки, од кои најдолга е Унштрут. Се протега 60 км од север кон југ и околу 120 км од исток кон запад. Висински се движи од 150 до 250 м.н.в.
Котлината е опкружена со широк појас од школковаровнички сртови (како на пр. Хајних, Дин, Хајнлајте, Хое шреке, Шмике, Фине); на југозапад се граничи со Тириншката Шума, а на југоисток со со реско одделени тераси (школковаровничките висорамнина Илм-Зале и Ордруф и шаренопесочничката висорамнина Зале-Елстер). Тириншката Котлина потекнува од периодот тријас, кога налегнале хоризонталните слоеви од шарен песочник, школковаровник и којпер. Под нив се солените и гипсоците слоеви од цехов камен. Во кенозоикот околните сртови се подигнале, а котлината се спуштила, образувајќи длабнатина налик на чинија.
Во Тириншката Котлина преовладува земјоделството. Заедно со Магдебуршкото Берде и таканаречениот Лајпцишки Залив има најплодна почва во Германија. Населена е уште во VIII и XI век, што значи дека највеќето села и градови во котлината е стари преку илјада години. Поради плодноста на овој крај, по котлината и нејзините краеви се појавиле градови прилично рано (Ерфурт и Милхаузен).
Населени места
Покрај Ерфурт и Милхаузен, други населени во котлината се следниве (во загради е дадена година на основање и кога местото стнало град):
Историја
Големи делови на котлината во поранешната Ландгрофовија Тирингија од 1264 г. биле во владение на династијата Ветинци, а по Лајпцишката поделба од 1485 г. овој крај го сочунувал Тириншкиот округ на Изборно Кнежевство Саксонија. Помали делови биле сопственост на ветинските Ернестински војводства и Грофовијата Шварцбург; градот Ерфурт бил владение на мајнчките ариепископи. Според Виенскиот конгрес од 1815 г. албертинските и мајнчките краеви му припаднале на Кралството Прусија, а помалите подрачја на северниот и јужниот раб ги сочиниле Тириншките држави.
Економија на Германија
Германија — најголемата национална економија во Европа, четврта најголема по номинален БДП во светот и петта по БДП (ПКМ). Уште од времето на индустријализацијата, земјата била носител, иноватор и корисник на сè поглобализираната економија. Економската политика на Германија е заснована на замислата на социјална пазарна економија. Земјата е основач на Европската унија и еврозоната. Германија е трет најголем извозник во светот со 1,516 трилиони $ во 2012 година. Извозот претставува повеќе од една третина од националниот производ. Во 2013 година, Германија го забележала највисокиот трговски суфицит во светот, вреден 270 млрд. $, правејќи ја најголем извозник на капитал во глобални рамки.
Германија е најголем производител на лигнит во светот. Германија е исто така богата со дрво, железна руда, поташ, сол, ураниум, никел, бакар и природен гас. Енергијата во Германија главно е обезбедувана од фосилни горива, а по нив доаѓаат јадрената енергија и обновливите енергии, како биомасата (дрво и биогорива), ветер, хидро и сончева енергија.
Услужниот сектор придонесува со околу 70% од вкупниот БДП, индустријата со 29,1%, а земјоделството со 0,9%. Најголем дел од производите во земјата се од областа на инженерството, особено автомобили, машини, метали и хемиски производи. Германија е водечки производител на ветерни турбини и технологија за сончева енергија во светот. Поврзаноста на производството насочено кон услугите, трошоците за истражување и развој, врските помеѓу индустријата и високообразовните институции, меѓународната соработка и малите и средни претпријатија придонесуваат за севкупната конкурентност на економијата на Германија.
Германија е врвно место во светот за трговските саеми. Околу две третини од водечките трговски саеми во светот се одржуваат во Германија. Најголеми годишни меѓународни трговски саеми и конгреси се одржуваат во неколку германски градови, како што се Хановер, Минхен, Франкфурт и Берлин.
Историја
Уште од времето на индустријализацијата, земјата била носител, иноватор и корисник на сè поглобализираната економија. Германија е една од земјите основачи на ЕУ, Г8 и Г20 и била најголем светски извозник од 2003 до 2008 година. Во 2011 година, станала втор најголем извозник и трет најголем увозник. Создава трговски суфицит од 270 млрд. $, правејќи ја најголем извозник на капитал глобално.
Германија е единствената земја помеѓу првите пет извозници на оружје, која не е постојана членка на Советот на безбедност на ОН.
Време на индустријализација
Пред 1850 година, Германија доцнела зад предводниците во индустрискиот развој, Британија, Франција и Белгија. Од 1850 година, германските држави започнале да ги достигнуваат, а до 1900 година, Германија била светски предводник во индустријализацијата, заедно со Британија и САД. Во 1800 година, социјалната структура на Германија не била погодна за претприемништво или економски развој.
До средината на векот, еснафите, земјишното благородништво, црквите и владините бирократи имале толку многу правила и ограничувања кои на претприемништвото му давале мала можност за развој и успех. Од 1830-тите и 1840-тите, Прусија, Саксонија и другите држави направиле промени во земјоделството, воведувајќи ја шеќерната репа и компирите, давајќи поголем принос на производството на храна, кој им овозможил на дел од руралното население да се пресели во индустриските области.
Почетоците на индустриската револуција во Германија биле во текстилната индустрија и биле олеснети преку отстранување на царинските давачки преку Царинскиот сојуз, кој започнал во 1834 година. Полетната етапа на економскиот развој започнал со железничката револуција во 1840-тите, која отворила нови пазари за локалните производи, ја зголемила потребата за инженери, архитекти и вешти машинисти и поттикнала инвестиции во јаглен и железо. Политичките одлуки во врска со економијата на Прусија (и по 1871 година на цела Германија) биле главно управувани од коалицијата на „’рж и железо“, односно земјопоседниците на истокот и тешката индустрија на западот.
Третиот Рајх
Извор: Вајмарска и Нацистичка Германија од Стивен Џ. Ли
По финансиската криза во 1931 година била предложена економска политика на експанзивна фискална политика (откако Германија била надвор од златниот стандард) од страна на министерот за економија, Јалмар Шахт, кој во 1933 година станал претседател на централната банка. Јалмар Шахт подоцна се повлекол од функцијата во 1938 година и бил заменет од Херман Геринг.
Трговските политики на Третиот Рајх целеле кон самоодржливост, но со недостиг на суровини, Германија морала да одржува трговски врски, но со билатерални повластување, контроли, увозни квоти и извозни субвенции во рамките на она што се нарекувало „Нов план“ (Neuer Plan) од 19 септември 1934 година. „Новиот план“ бил заснован на трговија со помалку развиените земји кои ќе тргувале суровинии за германските индустриски добра. Јужна Европа била повеќе посакувана од Западна Европа и Северна Америка, бидејќи таму немало трговски блокади. Оваа политика станала позната како „голема економска област“ (Grosswirtschaftsraum).
На крајот, нацистичката партија развила силни врски со големите претпријатија и ги укинала трговските комори во 1933 година со цел да ја создаде Државната трудова служба (РАД), Германскиот трудов фронт (ДАФ) да ги постави работните часови, „организацијата Убавина на трудот“ (СДА) ќе ги постави работните услови и организацијата „Сила преку радост“ (КДФ) ќе ги обезбеди спортските клубови за работниците.
Западна Германија
Почнувајќи со замената на рајхсмарката со германската марка како платежно средство, долготрајниот период на ниска инфлација и брзиот индустриски раст бил надгледуван од владата предводена од германскиот канцелар Конрад Аденауер и неговиот министер за економија, Лудвиг Ерхард, кои ја издигнале Западна Германија од целосното воено уништување во една од најразвиените нации во современа Европа.
Наспроти популарното верување, Маршаловиот план, кој бил проширен да ја вклучи и Западна Германија откако било сфатено дека исклучувањето на западногерманската економија го забавува закрепнувањето на другите земји во Европа, не била главната сила зад економското чудо (Wirtschaftswunder). Износот на монетарна помош (која била во облик на заеми) добиени од Германија преку Маршаловиот план (околу 1,65 млрд. $ вкупно) била далеку помалку од износот што Германците морале да го платат како воени репарации и од трошоците што сојузниците им ги направија на Германците за тековните трошоци за време на окупацијата (околу 2,4 млрд. $ годишно).
Во 1953 година било одлучено дека Германија мора да отплати 1,1 млрд. $ од помошта што ја добила. Последната отплата била во јуни 1971 година. Меѓутоа, спорно е дека обновата би била можна без почетната економска поддршка, како и осовремувањето на инфраструктурата обезбедена од економскиот план за обнова.
Покрај овие фактори, напорната работа и долгите часови при полн капацитет кај населението во 1950-тите, 1960-тите и почетокот на 1970-тите и дополнителната работна сила добиена од илјадниците гастарбајтери („гости работници“ во буквален превод) ја обезбедиле неопходната основа за економскиот пресврт.
Источна Германија
До почетокот на 1950-тите, Советскиот Сојуз ги зазела репарациите во облик на земјоделски и индустриски производи и побарала понатамошни исплати за надомест на штета. Долна Шлеска, која содржела рудници за јаглен, и Штетин, важно природно пристаниште, биле предадени на Полска.
Извозот од Западна Германија во 1988 година надминувал 323 млрд. долари. Во истата година, Источна Германија извезла стока вредна 30,7 млрд. долари; 65% кон другите комунистички држави. Источна Германија имала нула невработеност.
Во 1976 година, просечниот годишен раст на БДП бил околу 5,9%.
По повторното обединување
Германската економија практично стагнирала во почетокот на 2000-тите години. Најлоши резултати во растот биле постигнати во 2002 година (+1,4%), во 2003 (+1,0%) и во 2005 (+1,4%). Невработеност исто така била хронично висока. Поради овие проблеми, заедно со стареењето на германското население, социјалниот систем се нашол под значителен напор. Ова довело владата да спроведе реформи за затегнување на ременот, Агенда 2010, вклучувајќи ги реформите на пазарот на трудот познат како Харц I - IV]].
Во вториот дел на првата деценија од 2000-тите години, светската економија доживеала висок раст, од кој Германија како водечки извозник исто така профитирала. Некои ги фалат реформите Харц за постигнувањето висок раст и опаѓањето на невработеност, но други тврдеат дека довеле до масивно опаѓање на животниот стандард и дека ефектите се ограничени и привремени.
Номиналниот БДП на Германија опаднал во вториот и третиот квартал на 2008 година, ставајќи ја земјата во техничка рецесија по глобалната и европската рецесија. Германското индустриско производство опаднало за 3,6% во септември во однос на август. Во јануари 2009 година, германската влада под водство на Ангела Меркел одобрила 50 млрд. евра економски стимулативен план за заштита на неколку сектори од падот и подоцнежно зголемување на стапките за невработеност. Германија излегла од рецесија во вториот и третиот квартал од 2009 година, главно поради новите нарачки и извозот — главно надвор од еврозоната — и релативно стабилната домашна потрошувачка.
Германија е основач на ЕУ, Г8 и Г20 и била најголем светски извозник од 2003 до 2008 година. Во 2011 година останала трет најголем извозник и трет најголем увозник. Поголем дел од извозот на земјата е во областите на инженерството, особено машини, автомобили, хемиски производи и метали. Германија е водечки производител на ветерни турбини и технологија за сончева енергија. Во повеќе градови во Германија се одржуваат трговски саеми и конгреси. 2011 била рекордна година за германската економија. Германските економии извезле стока вредна над 1 трилион евра, највисока бројка во историјата. Бројот на вработени лица пораснал на 41,6 милиони, највисока забележана бројка.
Во 2012 година, германската економија продолжила да биде релативно посилна во однос на другите европски држави.
Податоци
До декември 2012 година, стапката на невработеност била 6,7%.
До декември 2012 година, стапката на инфлација била 2,1%.
Следната табела го покажува несезонскиот прилагоден раст на БДП во периодот 1992-2012.
Претпријатија
Од 500. најголеми светски претпријатија на берзите мерено според приходите во 2010 година, списокот Fortune Global 500, 37 се со седиште во Германија. 30 германски претпријатија се вклучени во DAX, германскиот берзански индекс. Добро познати глобални брендови се Мерцедес-Бенц, БМВ, САП, Сименс, Фолксваген, Адидас, Ауди, Алијанц, Порше, Бајер, БАСФ, Бош и Нивеа.
Германија е позната по нејзините специјализирани мали и средни претпријатија. Околу 1.000 од овие претпријатија се глобални пазарни водачи во нивните области и се наречени скриени прваци.
Од 1991 до 2010 година се случиле 40.301 спојувања во кои биле вклучени германски претпријатија со вкупна вредност од 2.422 млрд. евра. Најголеми зделки од 1991 година биле: купувањето на Манесман од Водафон за 204,8 млрд. евра во 1999 година, спојувањето на Дајмлер-Бенц со Крајслер за да го создадат ДајмлерКрајслер во 1998 година со вредност од 36,3 млрд. евра.
Списокот ги вклучува најголемите германски компании по приходи во 2011 година:
Економска област
Германија се залага за поблиска економска и политичка интеграција на Европа. Нејзините трговски политики значително се одредени со договори помеѓу членките на Европската унија и законодавството на единствениот пазар. Германија ја вовела заедничката европска валута, еврото на 1 јануари 1999 година. Монетарната политика ја води Европската централна банка со седиште во Франкфурт.
Економијата на Баварија и Баден-Виртемберг, покраините со најниски стапки на невработеност (2010: 4,5%, 4,9%, соодветно), од друга страна, е заснована на производи со висока вредност. Важни сектори се автомобилите, електрониката, вселенскиот и биомедицината, помеѓу другите. Баден-Виртемберг е индустриски центар особено за автомобили и машинската индустрија и дом на брендови како Мерцедес-Бенц (Дајмлер), Порше и Бош.
Со повторното обединување на Германија на 3 октомври 1990 година, Германија поставила голема цел за усогласување на економските системи на двете поранешни републики. Интервенционистичкото економско планирање обезбедило постепен развој во источна Германија до она ниво на поранешната Западна Германија, но стандардот на живеење и годишните приходи останале значително повисоки во западногерманските покраини. Осовремувањето и вклучувањето на источногерманската економија продолжува да биде долготраен процес, кој се предвидува да заврши во 2019 година, со годишни трансфери од западот кон истокот во износ од 80 млрд. $. Стапката на невработеност паѓа постојано од 2005 година и го достигнала 20-годишниот минимум во 2012 година. Државата во јули 2014 година донела закон за сојузна минимална плата, кој ќе стапи на сила од 1 јануари 2015 година.
Богатство
Германија е најбогата земја во Европа и втора најбогата во светот зад Соединетите Американски Држави, во поглед на бројот на богати домаќинства со поседи од над 100 милиони долари. Следниот список на десет најбогати милијардери е заснован на годишниот посед на богатство и средства составен и објавен од списанието Forbes на 4 март 2014 година.
Волфсбург е град во Германија со највисок приход по глава на жител во земјата, со 128.000 долари. Следниот список на десет германски градови во највисоки приходи по глава на жители е заснован на студија од Келнскиот институт за економско истражување објавена на 31 јули 2013 година.
Природни ресурси
Солта се произведува во средишниот дел на земјата (Долна Саксонија, Саксонија-Анхалт и Тирингија). Најважен производител е К+С АГ (порано Кали и Залц АГ).
Битуминозните јагленови депозити во Германија биле создаден пред 300 милиони години од мочуриштата кои се протегале од денешна Јужна Англија, преку областа Рур до Полска. Депозитите на лигнит се развиле на сличен начин, но во подоцнежниот период, пред околу 66 милиони години. Бидејќи дрвото не е целосно претворено во јаглен, кафеавиот јаглен содржи помала енергија отколку битуминозниот јаглен.
Лигнитот е ископуван во крајните западни и источни делови на земјата, главно во Северна Рајна-Вестфалија, Саксонија и Бранденбург. Значајни количини се употребени во централите на јаглен во близина на рударските области, за производство на електрична енергија. Превозот на лигнитот на далечни места не е економски можен, па затоа централите се наоѓаат практично до самите ископи. Битуминозниот јаглен се ископува во Северна Рајна-Вестфалија и Сар. Повеќето електрични централи го горат битуминозниот јаглен заедно со увезен материјал, па затоа електраните не се наоѓаат веднаш до ископите, туку низ целата земја.
Сектори
Германија има социјална пазарна економија, која се одликува со висококвалификувана работна сила, развиена инфраструктура, големо ниво на капитал, ниско ниво на корупција и високо ниво на иновации. Таа е најголема национална економија во Европа, четврта најголема по номинален БДП во светот и петта по БДП (ПКМ) во 2009 година.
Услужниот сектор придонесува скоро 70% од вкупниот БДП, индустријата 29,1%, а земјоделството 0,9%.
Примарен
Во 2010 година земјоделството, шумарството и рударството сочинувале само 0,9% од германскиот бруто-домашен производ (БДП) и вработувале само 2,4% од населението, намалувањето од 4% во 1991 година. Земјоделството е исклучително продуктивно и Германија успева да покрие 90% од своите потреби за храна со домашно производство. Германија е третиот најголем земјоделски производител во Европската унија, зад Франција и Италија. Главни земјоделски производи во Германија се компирите, пченицата, јачменот, шеќерната репка, овошјето и зелките.
И покрај високото ниво на индустријализација на земјата, скоро една третина од нејзината територија се наоѓа под шуми. Шумарската индустрија обезбедува околу две третини од домашните потреби за дрво и дрвни производи, па така Германија е нето увозник во овој поглед.
Индустрија
Малите и средни претпријатија кои се специјализирани во технолошки напредните производи и често семејни претпријатија ја создаваат сржта на германската економија. Се проценува дека околу 1.500 германски компании ги заземаат првите три места во нивните пазарни сегменти во светот. Во околу две третини од сите индустриски сектори, германските компании припаѓаат на првите три конкуренти.
Услуги
Во 2008 година, услугите сочинувале 69% од бруто-домашниот производ, а секторот вработувал 67,5% од работната сила. Составни делови на услугите се финансиите, недвижностите и деловни активности (30,5%); трговијата, хотелите и рестораните и сообраќајот (18%) и други услужни активности (21,7%).
Најголемите годишни меѓународни саеми и конгреси се одржуваат во неколку германски градови, како Хановер, Франкфурт и Берлин.
Германија е трета најпосетувана земја во Европа, со вкупно 369,6 милиони ноќевања во текот на 2010 година.
Енергија
Германија е петти по ред најголем потрошувач на енергија во светот и две третини од нејзината основна енергија била увезена во 2002 година. Во истата година, Германија била најголем потрошувач на електрична енергија во Европа, со вкупна вредност од 512,9 терават часови. Политиката на владата поттикнува заштита на енергијата и развој на изворите на обновлива енергија, како сонцето, ветерот, биомасата, водата и геотермалните извори. Како резултат на мерките за заштеда на енергијата, енергетската ефикасност се подобрува уште од почетокот од почетокот на 1970-тите. Владата поставила цел половина од потребите на земјата да бидат од обновливи извори до 2050 година.
Во 2000 година, црвено-зелената коалиција на канцеларот Шредер и атомската индустрија во Германија се согласиле да се затворат сите атомски централи до 2021 година. Конзервативната коалиција на канцеларката Меркел ја променила оваа одлука во јануари 2010 година, избирајќи централите да останат отворени. Меѓутоа, атомската катастрофа на јапонската атомска централна Фукушима во март 2011 година, ја променила политичката клима драстично: постарите атомски централи биле веднаш затворени. Општото затворање до 2020 или 2022 година сега е веројатно. Сепак, обновливите извори на енергија играат поскромна улога во потрошувачката на енергија, иако германската сончева и ветерна индустрија играат водечка улога во светот.
Во 2009 година, Германија потрошила енергија од следниве извори: нафта 34,6%, природен гас 21,77%, лигнит 11,4%, јаглен 11,1%, јадрена енергија 11,0%, хидро и ветерна енергија 1,5%, други 9,0%.
Постојат три главни влезни точки за нафтоводи: во североисточниот дел (доаѓа од Гдањск), во западниот (доаѓа од Ротердам) и во југоисточниот дел (доаѓа од Нелахозевес). Нафтоводите во Германија не сочинуваат соодветна мрежа и понекогаш поврзуваат само две различни места. Поголеми нафтени рафинерии се наоѓаат во или во близина на следниве градови: Швет, Шпергау, Фобург на Дунав, Бургхаузен, Карлсруе, Келн, Гелзенкирхен, Линген, Вилхелмсхафен, Хамбург и Хајде.
Од друга страна, мрежата на гасоводи е густа и добро поврзана. Увезениот природен гас главно доаѓа од Русија, Холандија и Велика Британија. Иако увозот на гас од Русија историски бил сигурен, дури и во времето на студената војна, неодамнешните ценовни спорови помеѓу Гаспром и поранешните советски држави, како Украина, имале влијание и на Германија. Како последица на тоа, се изградил гасоводот Северен поток, водејќи од Виборг во Русија долж Балтичкото Море до Грајфсвалд во Германија. Оваа директна поврзаност ги избегнува транзитните земји.
Сообраќај
Со нејзината средишна положба во Европа, Германија е важен сообраќаен јазол. Ова се огледува во нејзината густа и современа сообраќајна мрежа. Големата автопатска мрежа (Autobahn), која се вбројува како трета најголема во светот по нејзината вкупна должина и на која не постојат ограничувања на брзината на големи нејзини делови.
Германија има воспоставено полицентрична мрежа на брзи возови. ИнтерСитиЕкспрес или ИЦЕ е најнапредната услужна категорија на Германските железници и ги опслужува големите германски градови, како и одредишта во соседните земји. Максималната брзина на возовите се движи помеѓу 200 и 320 км на час. Возовите се движат на секои половина час, на секој час или на секои две часа.
Најголеми германски аеродроми се Франкфуртскиот и Минхенскиот аеродром, обата глобални центри на Луфтханза. Други големи аеродроми се Берлин-Тегел, Берлин-Шенефелд, Диселдорф, Хамбург, Хановер, Келн/Бон, Лајпциг/Хале и во иднина новиот Аеродром Берлин-Бранденбург.
Технологија
Германските достигнувања во науката се значајни, а напорите во истражување и развој се составен дел на економијата.
Германија е исто така една од водечките земји во развојот и користењето зелена технологија. Претпријатијата специјализирани во зелената технологија имаат проценет обрт од 200 млрд. евра. Германската стручност во инженерството, науката и истражувањето се особено ценети и почитувани.
Водечките пазари на зелената технологија на Германијата се производството на електрична енергија, енергетска ефикасност, материјална ефикасност, одржлива подвижност, управување со отпадот и рециклирањето и одржливото управување со вода.
Во однос на патентите, Германија се наоѓа на третото место зад САД и Јапонија. Со повеќе од 26.500 регистрации за патенти поднесени до Европскиот завод за патенти, Германија е водечка европска нација. Сименс, Бош и БАСФ, со скоро 5.000 регистрации за патенти во 2008 година, се нашле помеѓу првите пет компании по бројот на патенти. Заедно со САД и Јапонија, во однос на патентите за нано, био и нови технологија, Германија е една од најактивните земји во светот. Со околу една третина од патентите, Германија го зазема првото место во светот по бројот на патентит за намалување на загадувањето од возилата.
Пазар на капитал
Германскиот пазар на акции е најголем во Европа. Во 2014 година, Франкфуртската берза имала промет од 5,2 трилиони долари, правејќи ја третата најголема берза во светот, мерено според прометот, и шестата најголема светска берза, мерено според пазарната капитализација. Главен показател за движењето на Франкфуртската берза е индексот ДАКС.
Климатски промени во Турција
Климатските промени во Турција вклучуваат промени во климата во Турција, нивните ефекти и како земјата се прилагодува на тие промени. Годишните и максималните температури на Турција се зголемуваат, и 2020 година била трета најжешка година што е забележана во историјата. Турција ќе биде значително погодена од климатските промени,, и веќе доживува поекстремно време, со суши  и топлотни бранови како главни опасности. . Тековните емисии на стакленички гасови од страна на Турција се околу 1% од вкупниот глобален износ, и енергетската политика вклучува силно субвенционирање на јаглен во Турција. Турција е една од ретките земји што го потпишала, но не го ратификувала Парискиот договор, па затоа не е една од страните во Парискиот договор. Министерството за животна средина ја координира адаптацијата кон климатските промени и ова е планирано за водните ресурси според речните сливови и за земјоделството.
Емисии на стакленички гасови
Јагленот и автомобилите испуштаат скоро петстотини милиони тони во Турција емисии на стакленички гасови, кои се претежно јаглерод диоксид (СО 2) со малку метан.
Кравите се субвенционираат, но најголемиот двигател на стакленички гасови во Турција (GhG) се субвенциите за електрани со јаглен и недостатокот на цена за загадувањето на јаглеродот. Уделот на Турција во тековните глобални емисии на GhG е околу 1%, а емисиите по лице се шест тони годишно, што е околу глобалниот просек. Турција повторно апсорбира околу една петтина од својот GhG, претежно во нејзините дрвја. Владата поддржува пошумување, производство на електрични возила и национално генерирана електрична енергија со малку јаглерод. Сепак, како и соседен Иран, Турција е една од ретките земји што не го ратификувала Парискиот договор.
Влијанија врз природната средина
ПИмало два значајни периоди на климатски промени во бронзеното време. Според проф. Д-р Мурат Туркеш, член на управниот одбор на Центарот за климатски промени и студии на политиката на Универзитетот Богазичи, климатските промени предизвикани од човекот во Турција започнале во 1970-тите. Долниот раб на Хедливата ќелија може да се движи кон север кон Турција, чија јужна граница е околу 36 степени северно, и ова може да ги намали врнежите на југот на земјата.
Температура и временски промени
Заклучно со 2020 година, најжешката година што е забележана е 2010 година, потоа 2018 година и 2020 година. Сценариото за климатски промени во Националниот план за акција за климатски промени во 2011 година проценува дека зголемувањето на просечната годишна температура ќе биде од 2,5 °C до 4° С, , и во 2021 година заменик-министерот за земјоделство и шумарство изјавил дека најверојатно ќе биде помеѓу 1 и 2 степени помеѓу тоа време и крајот на векот. За Турција се предвидува дека ќе биде посериозно погодена од многу други земји, но ефектите значително варираат во регионите на земјата , со најголем пораст на температурата за јужните и западните региони во текот на летото. Најлошо сценарио е покачување на температурата за 7 степени до 2100 година
Времето станува сè повеќе екстремно, и во мај 2020 година имало рекордно високи температури во многу делови на земјата. Во текот на 21 век се предвидува дека температурите ќе се зголемат во просек за 2-3 °C и врнежите значително ќе се намалат. Како и да е, врнежите може да се зголемат на север, и како и повеќе суши се предвидуваат повеќе поплави, како резултат на дождот што паѓа наместо снегот. Сезонски може да има повеќе врнежи во зима, но 50% помалку во пролет и есен.
Шумските пожари во Турција се зголемиле како резултат на климатските промени,, а брзината на ветерот се предвидува да се зголеми во целиот регион на Мармара.
Друг ефект што може да се појави како резултат на климатските промени се поплавите поради ненадејните дождови. Сушите ризикуваат болести пренесени од комарци.
Урбаните горештини (особено на југ и исток ), сушите, невремето , и поплавите , може да се зголемат.
Зголемување на нивото на морето
Тектонското воздигнување го намали порастот на нивото на морето помеѓу Самсун и Аланија, додека неколку големи речни делти се смирија. Над 200 илјади луѓе живеат во области со ризик од пораст на нивото на морето од 1 метар. Истанбул е изложен на ризик од покачување на нивото на морето, на пример, метро-станицата Кадиќој е загрозена од поплавување.
Водни ресурси
Турција веќе е земја „под стрес на вода“, бидејќи количината на вода по глава на жител е околу 1.500 м2 годишно: поради зголемувањето на населението и климатските промени, голема е веројатноста дека земјата ќе биде „недостижна од вода“ (под 1.000 м3) до 2070-тите. За производство на еден грам говедско месо потребни се 122 литри вода (споредено со 29 литри за иста количина на белковини од јајца и 19 литри од растенија), но иако климатските промени предизвикуваат суши во Турција, говеда се субвенционираат. Се предвидува мала промена за водните ресурси во северните речни сливови, но значително намалување на јужните речни сливови. Водениот стрес се предвидува и за Конија во централна Турција.