cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Филателија
Филателијата претставува собирање и проучување на поштенските марки и важи за едно од најпопуларните хобија во светот. Поштенската марка, како амбасадор на земјата-издавач, овозможува поглед во културата на земјата, нејзиното уметничко и историско наследство. Филателијата ги обединува луѓето со различни професии, политички убедувања и општествени класи, кои на ова хоби му се посветуваат заради задоволство, проширување на своето знаење, но и заради заработка. Лицето што се занимава со филателија (собирање, изучување, тргување) се нарекува филателист.
Историја на филателијата
Појавата на поштенските услуги создала проблем, кој постоел неколку децении - за тоа кој треба да ја плати поштарината помеѓу испраќачот или примачот.
Решенијата биле различни во различни земји, но доминирал обичајот примачот да плати за доставената пратка. Сепак, едно прашање останало неодговорено, а тоа бил случајот кога примачот ќе одбие да плати. Биле направени многу обиди да се најде решение што ќе гарантира дека Поштата ќе ја наплати својата такса за направената услуга. Во Франција, сопственикот на една мала пошта, Де Валајер, во 1653 година на своите муштерии им нудел мали парченца хартија на кои било испишано „потврда за платен превоз“. Сепак, дури во 1840 г. е воведена лепливата марка како потврда за однапред платена поштарина. Оваа марка се нарекува „Црно пени“ (англ. Penny Black). Британската пошта прва ја донела одлуката за печатење и за продажба на поштенски марки. А набрзо овој метод на плаќање поштарина го прифатиле и другите земји.
Со појавата на поштенските марки се создала и нова страст кон нивното собирање и проучување - филателијата.
Филателијата во Македонија
Во Македонија се издаваат три вида поштенски марки: пригодни, редовни и доплатни. Пригодните се јубилејни поштенски марки и се издаваат според програма одобрена од Владата на Република Македонија. Редовните марки циркулираат во секојдневниот поштенски сообраќај и имаат различна тематика - архитектура, етнологија итн. Доплатните марки се печатат со одлука на Собранието на Македонија, а доплатата на услугата е наменета за хуманитарни цели.
Гореспоменатите поштенски марки се изработуваат во Бирото за филателија при Македонска пошта, кое годишно издава од 27.000 до 30.000 поштенски марки, на 18 различни теми. Тие што имаат каталошка вредност можат да се набават на филателистичките шалтери во главните пошти во Скопје, Битола и во Струмица, како и во продавницата за филателија во Охрид. Програмата поштенски марки овозможува да се направат тематски збирки со мотиви флора, фауна, културно наследство, спорт, екологија, Европа, а најмладите имаат можност да собираат детски поштенски марки.
Во земјата постојат неколку друштва што се занимаваат со филателија:
Иднина на филателијата
Со сѐ поголемата популарност на е-поштата и другите форми на комуникација, се смета дека иднината на собирањето поштенски марки е тешка. Сепак, двете револуционерни алтернативи на физичката пошта - телеграфот и телефонот - се појавија во XIX век и не го означија крајот на поштенските марки на поштата. Колекционерите се заинтересирани за стари марки исто како и за нови; тие не би престанале со собирањето само затоа што не се издаваат нови марки; напротив, многу колекционери се согласуваат дека е тешко да се постигне бидејќи секоја година се издаваат преголем број на различни марки - напливот на марки се зголемува наместо да се намалува.
Гуштер (соѕвездие)
Гуштер — едно од 88-те современи соѕвездија определено од Меѓународниот астрономски сојуз. Името потекнува од латинскиот збор lacerta што во превод значи гуштер. Мало, слабосјајно соѕвездие, создадено во 1687 година од страна на астрономот Јохан Хевелиј. Најсветлите ѕвезди образуваат облик „W“ облик сличен со оној на Касиопеја, и понекогаш се нарекува и 'Мала Касиопеја'. Се наоѓа меѓу Лебед, Касиопеја и Андромеда на северната небесна сфера. Северниот дел од соѕвездието е сместен во Млечниот Пат.
Ѕвезди
Алфа Гуштер iе бело-сина ѕвезда од главната низа со светлинска величина 3,8 и нарастојание од 102 сг. од Земјата. Со спектрална класа A1 V и претставува оптичка двојна ѕвезда. Бета Гуштер ѕвезда жолт џин е доста потемна, и со светлинска величина 4,4, на растојание од 170 сг. од Земјата.
Рое 47 е многубројна ѕвезда која се состои од 5 ѕвезди со светлински величини 5,8; 9,8; 10,1; 9,4; 9,8.
ADS 16402 е двојна ѕвезда во Гуштер, околу која е пронајдена вонсончева планета која кружи околу матичната ѕвезда на некој невообичаен начин. Планетата со големина на Јупитер има мошне мала густина, иста како и плута. Оваа планета е означена како HAT P-1.
EV Гуштер е брзовртечко црвено џуџе со светлинска величина 10 и многу силно магнетно поле. Станува збор за еруптивна ѕвезда која може да оддаде моќни ерупции кои можат да се забележат и со голо око, илијадници пати посилни од оние на Сонцето.
Далечни објекти
NGC 7243 е расеано ѕвездено јато на растојание од 2.500 сг. од Земјата, видливо во мали аматерски телескопи. Има неколку дузина „разместени“ ѕвезди, од кои најсјаната има светлинска величина 8.
BL Гуштере прототип за ѕвезди BL Гуштер, кои наликуваат на темни променливи ѕвезди но се всушност јадра од елиптични галаксии, кои се слични на квазарите. Ова име го користар цела група на небесни објекти, т.е. објекти од типот BL Гуштер (поттип на блазар). Објектите имаат променлива светлинска величина која се движи меѓу 14 и 17 во период од неколку дена.
Историја
Во центарот од областа на небото во која нема особено сјајни ѕвезди, Гуштер не се сметало за соѕвездие од страна на старите западни астрономи. Јохан Хевелиј го создал соѕвездието во 1687 година и истото го нарекол „Stellio“ (стелион), водоземец со ѕвездести точки кој може да се најде по должината на средоземното крајбрежје.
Други европејци го именувале ова соѕвездие меѓу кои биле и Августин Роје, кој го создал Жезол во чест на Луј XIV во 1670 година, и Јохан Елерт Боде, кој го создал Фредерикова Слава во чест на Фредерик II во 1787 година. Денес овие две соѕвездија се напуштени, опстојало само гуштер.
Источна астрономија
Иако не било во ниедна ѕвездена карта на старите народи во Европа и Блискиот Исток, ѕвездите од Гуштер, заедно со источниот дел на Лебед, биле искомбинирани од страна на старите кинески астрономи во нивното соѕвездие „Летечка Змија“.
IC 824
IC 824 — галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 28 мај 1891 година од страна на Стефан Жавел.
Други поделби
Проучување на IC 824 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Користена литература
Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679)
Космос-518
Космос-518 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 15 септември 1972 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 5900 килограми. Космос-518 бил надгледувачки сателит.
Мале Жабље
Мале Жабље (словенечки: Male Žablje) — населба во Општина Ајдовшчина во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Вилијам Бароуз
Творештво
Своето прво книжевно дело, „Автобиографија на волкот“, Бароуз го напишал во средношколските денови. Според неговите сеќавања, читателите на тој состав му забележале дека насловот треба да гласи биографија, но тој одговорил: „Не, мислев на автобиографија, и сè уште мислам така.“ Пресвртна точка во неговиот книжевен развој претставува дружењето со поетите и писателите од „бит“-генерацијата. Во 1946 година, во Њујорк, се запознал со Џек Керуак, Ален Гинсберг, Кесиди, Холмс и другите претставници на ова книжевно движење на кои им бил книжевен ментор, духовен учител и водач. Оттука, многу ликови во делата на Керуак се инспирирани од Бароуз, а нему му е посветена славната поема на Гинсберг „Крик“. Иако долго време другарувал со битниците, творештвото на Бароуз значително се разликува од нив. За разлика од исповедниот и често патетичен тон на „спонтаната проза“ на Керуак и витмановската поезија на Гинсберг, прозата на Бароуз претставува остра и радикална сатира од свифтовски тип во која згрозувањето над овој свет навлегува во агресивните предели на опсценото и скарадното. Меѓутоа, Бароуз не е критичар на еден општествен систем, туку според него, секое општество и секоја држава, порано или подоцна, стануваат пуритански и авторитарни, а секоја власт заболува од канцерот на бирократијата. Оттука, тој е критичар на цивилизацијата и на рационалното мислење врз кое почива таа. Според него, во 20 век, цивилизацијата се искомпромитирала со својата неспособност да ги реши суптилните прашања на човековиот духовен живот и да ја заштити слободата на човекот. Според Бароуз, современиот човек е производ на масовните медиуми, способен само за две насоки во развојот: или да се претвори во неорганска материја (машина) или ентрописки да се врати во пониските облици на животот.
Бароуз дебитирал на книжевната сцена во 1953 година, со романот „Џанки“ (Junky) во која ја поставил теоријата на „фактичката проза“ (factualism), односно раскажување во кое се редат фактите без никаков авторски коментар, морализирање или филозофски слики. Сепак, подоцна, неговиот стил на пишување се променил, а тоа се гледа во неговиот роман „Гол ручек“ (Naked lunch) од 1959 година, кој се одликува со калеидоскопска композиција, со нелинеарна логика и со употреба на семантиката на произволните знаци со која се запознал во 1939 година на семинарот на Алфред Корзубски во Чикаго. Останати негови позначајни дела се: „Нежната машина“ (The Soft machine, 1961), „Истребувачот“ (The exterminator, 1960), „За неколку минути“ (Minutes to go, 1960), „Билетот што експлодира“ (The ticket that exploded, 1962), „Говорот на мртвите прсти“ (Dead fingers talk, 1963), „Нова Експрес“ (Nova Express, 1964), „Работа“ (The job, 1970), „Дивите момци“ (The wild boys, 1972) и „Истребувач!“ (Exterminator!, 1973). Во нив, тој ја проширува својата митологија и ги воведува елементите на „доброто“ и борбата против злото, а новиот метод за лекување на вирусот на злото го наоѓа во борбата за ирационалните облици на комуникација и во дадаистичките колажи кои на зборовите им го одземаат даденото значење. За Бароуз, логичките реченици се мостови преку кои непријателот (масовните медиуми, технократијата, политичките партии) ќе ја окупираат нашата територија и затоа тие треба да се урнат и царството на зборовите да се замени со царството на тишината. Притоа, негов слоган е мислата на американскиот сликар Брајан Гузен, искажана во интервјуто за списанието „Ролинг стоун“: „Постојат и други начини на комуницирање, а за да ги пронајдеме, треба најпрвин да го зибришеме зборот. Ако сето ова настанало од зборот, во ред, и ако ова што е создадено не ни се допаѓа, а не ни се допаѓа, тогаш да навлеземе во самата срж на нештата и да ја промениме нејзината суштина.“
Животот е убав (филм од 1997)
„Животот е убав“ (италијански: La vita è bella) – филм на режисерот Роберто Бенињи (Roberto Benigni) од 1997 година. Автори на сценариото се Винченцо Черами (Vincenzo Cerami) и Роберто Бењини. Главните улоги ги играат: Роберто Бенињи, Николета Браски (Nicoletta Braschi), Џорџо Кантарини (Giorgio Cantarini), Џустино Дурано (Giustino Durano), Серџо Бини Бустрич (Sergio Bini Bustric), Мариса Паредес (Marisa Paredes) и Хорст Бухолц (Horst Buchholz). Иако филмот го прикажува прогонот на Евреите во нацистичките концентрациони логори, сепак режисерот ја обработува темата на оригинален, комичен начин кој ги комбинира чаплиновскиот лик со ликовите од италијанските неореалистички филмови. Филмот освоил три награди „Оскар“: за најдобар странски филм, за главна машка улога и за музика.
Синопсис
Во 1930-тите, во Тоскана живее Гвидо (го игра Бенињи), сопственик на мала книжарница. По една случајна средба, тој се вљубува во богатата Дора (ја игра Браски), која е воодушевена од неговата добродушност и духовитост. Поради тоа, таа бега од својата свадба и се мажи за Гвидо со кого добива син, живеејќи сиромашен, но среќен живот. Меѓутоа, по окупацијата на Италија, нацистите ги испраќаат Гвидо и детето во концентрационен логор, а Дора им се придружува, иако таа нема еврејско потекло. Свесен за ужасните услови во логорот, Гвидо решава целата состојба да му ја прикаже на синот како игра во која тој мора да се крие, а за награда ќе добие тенк. Пред доаѓањето на американската војска, нацистите набрзина го напуштаат логорот, но притоа го убиваат Гвидо. Сепак, неговиот син останува жив и американскиет војници го земаат со себе, возејќи го во тенк. Патем, детето ја здогледува мајка си.
Битка кај Понца (1552)
Битката кај Понца е поморска битка која се одвила во 1552 година кај италијанскиот остров Понца. Битката се водела помеѓу Османлиското Царство предводена од Тургут Рејс и Република Џенова предводена од Андреа Дорија од друга страна.
По битката, османлиската флота се упатила кон Хиос, каде се приклучила на француската флота, подготвувајќи се за идните поморски операции кои биле предвидени за следната година, вклучувајќи ја и онаа на Корзика.
Бруклин Нетс
Бруклин Нетс (Brooklyn Nets) се професионален кошаркарски тим кој игра во НБА во Атлантската дивизија од Источната Конференција. Тие моментално се сместени во населбата Бруклин во Њујорк, а домашна арена им е Барклејс Центарот. Тимот претходно 35 сезони настапувал во Њу Џерси, а од натпреварувачката сезона 2012/2013 се преселиле во новата арена.
Трска (Пресил)
Трска — археолошко наоѓалиште во крушевското село Пресил. Претставува доцноантичка населба. Се наоѓа на 400 м источно од селото, каде на простор од 100 × 100 м во приватни ниви се среќаваат фрагменти од керамички садови и множество градежен материјал.
756
756 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 756 година од новата ера, 756. од првиот милениум, 56. од VIII век и седма од 750-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6264 и 6265 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5506 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4516 и 4517 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1509.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 756 година се протега во 3392 и 3393, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3452 и 3453 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1299. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 138 и 139 исламска година.
Прехранбени влакна
Прехранбени влакна (растителни влакна или прехранбени влакна) — несварлив дел од храната од растително потекло. Има два дела:
Прехранбените влакна можат да делуваат менувајќи ги особините на храната во системот за варење и менувајќи го примањето (впивањето) на другите хранливи материи и хемикалии. Некои видови растворливи влакна впиваат вода и образуваат пивтиеста вискозна супстанција која се ферментира од бактериите во системот за варење. Други видови делуваат изметот да добие на обем и затоа не се ферментираат. Лигнинот, кој е важен извор на нерастворливи влакна, може да го измени работата метаболизмот на растворливите влакна. Трети видови пак, наполно се ферментираат (ваков е особено отпорниот сроб).
По хемиски состав, прехранбените влакна се состојат од нескробни полисахариди како арабиноксилани, целулоза и многу други растителни состојки како отпорниот скроб, отпорните декстрини, инулинот, лигнинот, восоците, хитините, пектините, бета-гликаните и олигосахаридите. Поимот „влакна“ не е секогаш соодветен, бидејќи многу видови на таканаречени прехранбени влакна не се навистина влакнести по структура.
Храната која содржи прехранбени влакна најчесто се дели според тоа дали претежно содржи растворливи или нерастворливи влакна.
Предноста на исхраната богата со прехранбени влакна е во благотворните соединенија кои се создаваат со ферментацијата на растворливите влакна и способноста на нерастворливите влакна (преку нивните пасивни хигроскопни својства) да го зголемат обемот на изметот, да ја сменкат столицата и да го намалат времето на премин низ цревата. Непожелна последица од ваквата исхрана може да бидат зголеменото производство на гасови и надовување на стомакот.
Растителни извори на прехранбени влакна
Некои растенија содржат големи количества на растворливи и нерастворливи влакна. На пример, лушпата на сливата содржи нерастворливи влакна, а месестиот дел е богат со растворливи влакна. Грозјето е исто така познато како значаен извор на прехранбени влакна.
Нерастворливите влакна се застапени во:
NGC 2264
NGC 2264 (Новогодишна Елка) — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Еднорог, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2264 се споменува и како OCL 495, LBN 911, Christmas Tree cluster.
Откривање
Објектот е откриен на 18 јануари 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2264 е од видот IV3pn. Видливиот сјај со голо око изнесува 4,1 m. NGC 2264 има само една позната привидна димензија, која изнесува 40'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 6 ч 40 м 58,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 9° 53' 44".
Други поделби
Проучување на NGC 2264 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 183; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 750. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 445.
Тумба (Породин)
Тумба — археолошко наоѓалиште во битолското село Породин. Претставува населба од неолитско време. Се наоѓа на растојание од околу 1,5 км источно од селото и на 800 м западно од асфалтниот пат Битола-Лерин, каде во рамнината се издига тумба висока 2,5 м и со пречник во основата од околу 150 м. Во 1953/54 година Народниот музеј од Битола, под раководство на Миодраг Грбиќ и со учество на група соработници, извршил систематско ископување во централниот дел на тумбата. Значајно е откривањето на остатоци од лепеж од ѕидови на трапезоидна куќа и множество подвижен археолошки материјал од кој се издвојуваат керамичките садови, антропоморфната и зооморфната пластика и посебно жртвениците - макети на куќи со антропоморфни цилиндри. Наодите се чуваат во Заводот и музеј во Битола.
Борис Велевски
Борис Петков Велевски (15 февруари 1921 во Беранци, Битолско — 18 ноември 1944 во Штипско) — македонски партизан, учесник во НОБ.
Животопис
Борис Петков Велевски е роден во селото Беранци. По занимање бил земјоделец. Во НОБ доброволно се придружил на 1 септември 1944 година. Припаѓал на четиринаесеттата македонска бригада. Учествувал во повеќе борби кај Кочани и Берово. Загинал во борба против окупаторот во Штипско на 18 ноември 1944 година.
Горна Савонија
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Горна Савонија е административна единица во Северна Савонија и еден од подрегионите во Финска почнувајќи од 2009 година.
Универзитет Николај Кузански
Универзитетот Николај Кузански (италијански: Università degli Studi Niccolò Cusano - UNICUSANO) е универзитет во Рим, основан во 2006 година. Универзитетот го сочинуваат 4 факултети.
Ректор
Од 2010 година ректор е Џовани Пуоти.
Менгченг
Менгченг (蒙城县, ) — околија во покраината Анхуеј, Кина. Административно му припаѓа на градот Боџоу и се граничи со околијата Лисин.
Важна стопанска гранка е месната индустрија, особено преработката на говедско месо.
Околијата е позната како родно место на големиот филозоф Џуангѕе (Џуангце) од IV век п.н.е. и познатиот комичар Њу Ќуен, кој воедно бил и нејзин заменик-управник.
Вигрид
Во нордиската митологија, Вигрид или Оскопнир е големо поле предвидено да биде домаќин на битка меѓу силите на боговите и силите на Сурт, како дел од настаните во Рагнарок. Областа е потврдена во Поетската Еда, составена во 13 век од претходниот традиционален материјал и во Прозата еда, напишана од Снори Стурлусон во 13 век. Поетската Еда накратко го споменува полето како ќе се борат двете сили, додека Прозната Еда има поцелосен извештај, претскажувајќи дека тоа е локацијата на идната смрт на неколку богови (и нивните непријатели) пред светот да биде зафатен од пламен и прероден.
Војне Вељановски
Војне Ристев Вељановски (1923 во Вирово, Демирхисарско — 1945 во Скопје) — македонски партизан, учесник во НОБ.
Животопис
Војне Ристев Вељановски е роден во селото Вирово. По занимање бил земјоделец. Во НОБ пристапил во септември 1944 година. Бил борец во составот на единиците на 15-от корпус. Зел учество во борбите против германско-усташките единици на Сремскиот фронт. Ранет во борбите на фронтот умрел во 1945 во скопската болница.
Список на државни водачи во 1245 година
Ова е список на државни водачи во 245 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Сивиот ут (филм)
„Сивиот ут“ (англиски: Grey Owl) – филм на режисерот Ричард Атенборо (Richard Attenborough) од 1999 година, снимен по сценариото (засновано врз биографски податоци) на Вилијам Николсон (William Nicholson). Главните улоги ги играат: Пирс Броснан (Pierce Brosnan) и Ани Галипо (Annie Galipeau). Филмот е визуелно впечатлив, зашто е снимен на автентични локации во северна Канада. Исто така, тој се истакнува и со одличната камера и костимографија, како и со оригиналната музика на Џорџ Фентон (George Fenton).
Синопсис
Арчи, наречен Сивиот ут, е Индијанец со бела кожа и со сини очи. Тој тврди дека татко му бил Шкот, а мајка му припадничка на племето Апачи и дека израснал во едно индијанско племе во Канада. Тој живее во шумата како трапер, но има дарба за пишување, па користејќи го името Сивиот ут пишува статии за весниците во кои се залага за зачувување на шумите од уништувањето и од „човечката контрола“. Иако живее на почетокот на 20 век, тој веќе воочува дека градовите се полни со бучава и смрдеа, далеку од животот со природата. Во шумата му се придружува една девојка, родена во племето Мохавк, но израсната в град и навикната на животот на белците. Иако не му е по волја, Сивиот ут ја прифаќа, ама наскоро се вљубува во неа и под нејзино влијание престанува да лови дабари. По некое време, тој објавува книга, станува познат и држи впечатливи и влијателни говори на јавни собири. Сепак, по бројните настапи по градовите, Сивиот ут се враќа во дивината, но заболува од воспаление на белите дробови и ненадејно умира во април, 1939 година.
Локавец (Ајдовшчина)
Локавец (словенечки: Lokavec) — населба во Општина Ајдовшчина во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Пендред синдром
Пендред синдромот е генетско нарушување кое се одликува со рано губење на слухот кај децата. Покрај губење на слухот, често има нарушување на балансот и нарушување на штитната жлезда. Не постои специфичен третман, освен мерки за поддршка на губење на слухот и дополнување на тироидните хормони во случај на хипотироидизам. Името го добил по д-р Вон Пендред (1869–1946), британски лекар кој прв ја опишал состојбата во ирско семејство кое живеело во Дурам во 1896 година. Зафаќа 7,5% до 15% од сите случаи на вродена глувост.
Генетика
Пендред синдромот се наследува на автосомно рецесивен начин, што значи дека треба да се наследи абнормален ген од секој родител за да се развие состојбата. Ова исто така значи дека брат или сестра на пациент со Пендред синдром има 25% шанси да ја има и оваа состојба ако родителите не се засегнати носители.
Поврзано е со мутации во PDS генот, кој кодира белковина на пендрин (семејство носители на растворени материи 26, член 4, SLC26A4 ). Генот се наоѓа на долгата рака на хромозомот 7 (7q31). Мутациите во истиот ген, исто така, предизвикуваат зголемен вестибуларен аквадукт синдром (ЕВА или ЕВАС), друга вродена причина за глувост; специфични мутации се со поголема веројатност да предизвикаат EVAS, додека други се повеќе поврзани со синдромот Пендред.
Патофизиологија
SLC26A4 може да се најде во кохлеата (дел од внатрешното уво), штитната жлезда и бубрезите. Во бубрегот, тој учествува во лачењето на бикарбонат. Сепак, Пендред синдромот не е познато дека доведува до проблеми со бубрезите. Функционира како транспортер на јодид / хлорид. Во штитната жлезда, ова доведува до намалено организирање на јод (т.е. негово вградување во тироидниот хормон).
Третман
Децата со овој синдром треба да научат да користат слушни помагала што е можно поскоро со што ќе им се обезбеди нормален развој во говорот за да можат да се социјализираат со своите врсници. Исто така, треба да се избегнуваат спортови кои можат да придонесат за повреди на главата, како и промени во притисокот (при нуркање). Кохлеарните (ушните) импланти можат да бидат вградени при целосно губење на слухот. Многу е важно редовно да се следат нивоата на тироидните хормони и да се спроведе третман по потреба. Како и кај другите генетски заболувања, се прават истражувања и можност за генетска терапија во иднина.
Канал (филм од 1957)
Канал (полски: Kanał) e полски филм од 1957 година, во режија на Анджеј Вајда, според сценариото на Јежи Стефан Ставински. Главните улоги ги толкуваат: Тереза Ижевска, Тадеуш Јанчар, Вјенчислав Глински, Тадеуш Гвјаздовски, Станислав Микулски, Емил Каревич, Владек Шејбал, Тереза Березовска, итн. Филмот е дел од воената трилогија на Вајда, позната како „Три воени филма“ (покрај „Поколение“ и „Пепел и дијамант“). Во 1957 година, на Канскиот филмски фестивал, филмот ја освоил специјалната награда на жирито, а бил номиниран и за „Златната палма“.
Синопсис
Дејството на филмот се одвива во Полска, во последните денови на Варшавското востание во Втората светска војна. Поручникот Задра (го игра Глински) командува со одред од 43 борци, кои се опколени во една населба. Иако знаат дека нема надеж за успех, тие храбро се борат против надмоќната германска армија. Меѓу борците се наоѓа и војникот Јацек, наречен Кораб (го игра Јанчар). Едно утро, во четата пристигнува неговата девојка Стокротка (ја игра Ижевска), а истиот ден, Кораб е ранет. Тогаш, од штабот пристигнува наредба да се повлечат и низ градската канализација да се пробијат до центарот на градот. Поручникот Задра и борците не сакаат да се повлечат, но мора да ја послушаат наредбата. Набргу, започнува нивната агонија низ канализацијата, каде одредот се мачи со бројното цивилно население кое, исто така, се крие од германската војска, со гасовите кои предизвикуваат вртоглавица кај војниците, како и со лавиринтот од канали во кои тешко може да се пронајде излезот. Ранетиот Јацек е изнемоштен, но Стокротка го води низ канализацијата. Истовремено, Задра и остатокот до одредот се мачат да го пронајдат излезот. На крајот, сите војници доживуваат несреќен крај: Стокротка успева да го пронајде излезот кон реката Висла, но тој е затворен со челични решетки и Јацек умира; поручникот Мадри (го игра Каревич) успева да го најде излезот, но излегува во дворот на германската касарна, каде ги наоѓа останатите војници заробени; само поручникот Задра и еден војник излегуваат во центарот на градот, но откако дознава дека војникот цело време го лажел, тој го убива и повторно се враќа во канализацијата во потрага по својот одред.
Космос-519
Космос-519 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 16 септември 1972 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6300 килограми. Космос-519 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 90,1 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 71,3°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 358 км, а најмалото на 205.
Токиски Залив
Токиски Залив (јапонски: 東京湾) — залив кој се наоѓа во јужниот јапонски регион Канто, и го опфќа брегот на Токио, префектурата Канагава, и префектурата Чиба. Токискиот Залив е поврзан со Тихиот Океан преку каналот Урага. Неговото старо име било Едо залив (江戸湾). Регионот на Токискот Залив е и најголемата индустријализирана зона во Јапонија.
Име
Во древното време, Јапонците го нарекувале Токискиот Залив учи-уми (内海?) или „внатрешно море“. Во текот на периодот Азучи-Момојама (1568—1600), подрачјето станало познато како Едо залив, според градот Едо. Заливот својот денешен назив, Токиски, го добил во модерното време, по преселувањето на дворот во Едо, градот кој бил преименуван во Токио во 1868 година.
Географија
Токискиот Залив длабоко завлегува во  низината Канто. Опкружена е со полуостровот Босо во префектурата Чиба на исток и на полуострвот Мура во префектурата Канагава на запад. Седиментите на брегот на заливот го прават брегот мазен и континуиран.
Батценгел
Батценгел (Батцэнгэл) е област во покраината Архангај во централна Монголија.
Battsengel
Штрбел (Пресил)
Штрбел — археолошко наоѓалиште во крушевското село Пресил. Претставува доцноантички водовод. Се наоѓа на 300 м јужно од селото, во приватна нива, каде се гледаат делови од стар водовод.
Дупки (Породин)
Дупки — археолошко наоѓалиште во битолското село Породин. Ноаѓалиштето поради неистраженоста е од непознат тип и период. Се наоѓа источно од селото, на место каде селаните ископувале ќупови, ќерамиди, градежни камења и по некој гроб. Наоѓалиштео не е истражувано.
Градови во Португалија
Во Португалија има 156 населени места со статус на град. Во земјата како град се дефинираат населбите кои исполнуваат одредени критериуми (население, инфраструктура, стопанство и други) или имаат историска важност. За градови се сметаат и оние населени места кои во одреден историски период биле градови, но денес не одговараат на сите современи критериуми за град. Прирастот на населението на Португалија придонел во последните триесетина години десетина села да бидат прогласени за градови. До 1910 г. статусот на град се определувал само со кралски декрет; во историјата на Португалија тоа се случило вкупно 25 пати.
За време на Првата португалска република статусот на населбите ги определувал Парламентот. Оваа практика е прекината за време на дикататурата на Салазар и обновена е дури по крајот на режимот Естадо Нову во 1974 година.
Осум населби во Португалија отсекогаш биле сметани за градови: Брага, Визеу, Евора, Коимбра, Ламегу, Лисабон, Порто и Силвеш. Гвардија е првото населено место признат за град по создавањето на независното кралство Португалија.
Хапи
Хапи е египетски бог на Нил и на жетвата. Го почитувале низ целиот Египет. Прикажан е со сина кожа, а го обожавале дури и повеќе од самиот Ра, посебно заради мислењето дека во темница можат да живеат, но без Нил - не. Неговото име често се меша со синот на Хор кој исто така се вика Хапи. Некои од титулите на Хапи биле „Господар на рибите и птиците од мочуриштата“ и „Господар на реката што носи вегетација“. Хапи вообичаено бил прикажуван како андрогена фигура со голем стомак и големи дојки, со ткаенина околу слабините и со церемонијална лажна брада.
Младински олимписки игри
Младинските олимписки игри се меѓународен спортски настан организиран од Меѓународниот олимписки комитет (МОК). Игрите се организираат секои четири години и се состојат од летни и зимски спортови согласно моменталниот формат на Олимписките игри. Првото летно издание на игрите беше одржано во Сингапур од 14 до 26 август 2010 додека првото зимско издание беше одржано во Инсбрук, Австрија од 13 до 22 јануари 2012. Старосната граница на спортистите изнесува од 14 до 18 години. Идејата за ваков настан била воведена од австриецот Јохан Росензоф во 1998 година. На 6 јули 2007 година, членовите на Меѓународниот олимписки комитет на 119. заседание во Гватемала го одобриле создавањето на младинско издание од Олимписките игри, со намера на поделба на трошоците на организирање на игрите помеѓу МОК и градот домаќин, додека пак трошоците за патување на спортистите и тренерите ќе бидат платени од МОК. Овие игри исто така вклучуваат програми за културна размена и можности за учесниците да ги запознаат олимписките спортисти.
Неколку други олимписки настани за младите спортисти, како Европскиот младински олимписки фестивал и Австралискиот младински олимписки фестивал се покажале како успешни. Младинските олимписки игри се создадени по овие спортски настани, и тие се наследник на прекинатите Светски младински игри.
Летните младински олимписки игри одржани во Сингапур во 2010 и Нанѓинг во 2014 биле домаќин на 3600 млади спортисти и траеле 13 дена, додека пак Зимските младински олимписки игри одржани во Инсбрук во 2012 угостиле 1059 млади спортисти и траеле 10 дена. И покрај тоа што овие бројки ги надминале првичните проценки, сепак овие настани се помали и пократки од нивните сениорски еквиваленти. Следните зимски младински олимписки игри ќе бидат одржани во 2016 во Лилехамер.
Историја
Концептот за младинските олимписки игри бил предложен од австрискиот индустриски менаџер Јохан Росензоф во 1998 година. Ова било одговор на растечката глобална загриженост за дебелината на децата и нивното намаленото учество во спортски активности, особено во развиените земји. И покрај овие причини да се има олимписки настан за младите луѓе, МОК не се согласил настанот да биде чисто спортски. Делегатите на МОК сакале настанот да биде за културно образование и размена колку што бил за спорт, поради тоа програмата за култура и образование била развиена како дел од секое организирање на игрите. Жак Рог, претседателот на МОК, формално објавил планови за младинските олимписки игри на 119. заседание во Гватемала на 6 јули 2007 година. Постојат неколку цели за младинските олимписки игри, а четири од нив се: собирање на најдобрите светски млади спортисти, нудење вовед во олимпизмот, иновации во образованието и водење дискусии за олимписките вредности.
Учество
Преку 200 земји и 3,600 спортисти се натпреварувале на воведните Летни младински олимписки игри во 2010 година. Учесниците се сместени во следниве старосни групи: 14–15 години, 16–17 години, и 17–18 години. Годините на спортистите се одредени по тоа колку тие би имале на 31 декември во годината во која се натпреваруваат на игрите. Квалификационите норми за учество на младинските олимписки игри се одредени од МОК и меѓународните спортски федерации за различните спортови на програмата. Да се осигура дека сите земји се застапени на игрите, МОК го вовел концептот на универзални места. Одреден број места во секој спорт се оставаат отворени за спортистите од недоволно застапените земји без разлика на квалификациските норми. Тоа е така со цел да се осигура дека секоја земја ќе испрати барем четири спортисти на секои младински олимписки игри. Во тимските спортови учествуваат пет екипи, по една од секој континент, а шестата екипа може да биде или домаќинот или некоја друга екипа предложена од страна на меѓународните федерации со дозвола од МОК.
Спортови
Спортовите одржани на младинските игри се исти како оние кои се организираат за сениорските игри, но со некои адаптации и со ограничен број на дисциплини. На пример, во водените спортови, МОК одлучил да ги вклучи пливачките дисциплини и скоковите во вода но ги исклучил синхронизираното пливање и ватерполото. Некои од спортовите биле изменети за игрите. Кошаркарскиот турнир се игра по форматот три на три, каде периодите на играње траат по пет минути и победник е онаа екипа која прва ќе постигне 33 бода. Во натпреварите во велосипедизам се вклучени дисциплините планински и друмски велосипедизам и BMX, додека пак велодромскиот велосипедизам не е дел од програмата. На програмата може да бидат додадени и други спортови доколку тие се поддржани од соодветни меѓународни спортски федерации. Во ноември 2007 година било откриено дека петобојот ќе биде вклучен, како и едрењето, давајќи предност на градовите кандидати кои се наоѓаат покрај вода.
Зимските младински игри вклучуваат седум спортови. Хокејот покрај машкиот и женскиот турнир, вклучува и натпревар во поединечни вештини. Во санкањето, уметничкото лизгање и брзото лизгање на кратки патеки има мешани дисциплини, кои дозволуваат спортисти од различни земји да се натпреваруваат заедно во екипи. Алпското скијање и скијачкото трчање вклучуваат дисциплини во кои мажите и жените се натпреваруваат заедно во мешани екипи.
Список на младински олимписки игри
Во почетокот на ноември 2007 година, Атина, Бангкок, Москва, Сингапур, и Торино биле одбрани од страна на МОК како пет градови кандидати кои ќе ги организираат воведните младински олимписки игри. Во јануари 2008 година, изборот бил скратен помеѓу Москва и Сингапур. Конечно, на 21 февруари 2008 година, Сингапур бил назначен за град домаќин преку програма во живо од Лозана, Швајцарија, победувајќи ја Москва со резултат 53-44.
На 2 септември 2008 година, МОК објавил дека извршниот одбор го стеснил изборот на градови кандидати кои ќе ги организираат првите Зимски младински олимписки игри. Четирите градови кандидати биле Инсбрук, Куопио, Лилехамер и Харбин. Претседателот на МОК, Жак Рог ја назначил Пернила Виберг да ја предводи комисијата која ги организирала проектите. Во ноември 2008, изборот бил скратен помеѓу Инсбрук и Куопио. На 12 декември 2008 година дека Инсбурк го победил Куопио и ќе биде организатор на игрите.
Нанѓинг го победил Позњан и ја добил организацијата на Летните младински олимписки игри 2014. Изборот бил одржан на 10 февруари 2010 година, два дена пред почетокот на Зимските олимписки игри 2010 во Ванкувер. Лилехамер ќе биде домаќин на Зимските младински олимписки игри 2016. Во овој момент, Хобарт (Австралија), Њујорк (САД) и Монтереј (Мексико) шпекулирале понуди за Летните младински олимписки игри 2023.
Ацко Вељановски
Ацко Стојков Вељановски (10 декември 1920 во Бабино, Демирхисарско — 1945 на Сремскиот фронт) — македонски партизан, учесник во НОБ.
Животопис
Ацко Стојков Вељановски е роден во селото Бабино. Се занимавал со земјоделство. Во НОБ стапил во септември 1944 година. Пред дефинитивното ослободување на земјата завршил подофицерски курс во Ќуприја, а потоа заминал на Сремскиот фронт, каде што во пролетта 1945 година загинал.
Бекерел
Бекерел (симб. Bq, Бк) — изведена SI-единица за радиоактивност. Еден бекерел се дефинира како активноста на радиоактивните супстанции со еден распад (т.е. на едно јадро) во секунда. Единицата е наречена по францускиот научник Анри Бекерел (1852-1908), добитник на Нобеловата награда во 1903 заедно со Пјер и Марија Кири за откривањето на радиоактивноста.
Кај радиоактивен материјал со извесна маса, бројот на бекерели се менува со текот на времето. Затоа кога се проценува радиоактивното распаѓање, примерокот се зема од краткотрајни изотопи, а потоа се врши прилагодување за саканиот момент во времето (во минатото или иднината). Така, можеме да го наведеме количеството на радиоактивност што сè уште ќе биде присутно по десет дена. Просечното човечко тело има 4400 бекерели од распадот на калиумот-40, кој е природен изотоп на калиумот во телото.
системот SI го користи бекерелот наместо секундата како единица за изразување на активноста со цел да спречи кобни забуни: изразувањето во бекерели е правопропорционално на активноста, па затоа поопасниот извор на зрачење прикажува поголем износ. Изразувањето во секунди е обратнопропорционално на активноста.
Претставки
Како и останатите единици од SI, бекерелот се користи со претставки, и тоа најчесто kBq (килобекерел, 103 Bq), MBq (мегабекерел, 106 Bq), GBq (гигабекерел, 109 Bq), TBq (терабекерел, 1012 Bq) и PBq (петабекерел, 1015 Bq). 1 Bq во практика е премала едница, па затоа почесто се среќава претставкирана. На пример, природниот калиум (40K) во човековото тело предизвикува 4000 распади во секунда, што е еднакво на 4 kBq активност. Се смета дека бомбардирањето на Хирошима (14 kt(TNT)) произвело (8 YBq, 8 јотабекерели).
Однос со единицата кири
Равенствата помеѓу двете единици се следниве:
Дефиниција
1 Bq = 1 s−1
Пресметување на радиоактивноста
За извесна маса m (во грамови) на изотоп со атомска маса m_a (во g/mol) и период на полураспаѓање од t_{1/2} (in s), количеството на радиоактивност може да се пресмета вака: Со N_A=6,022 141 79(30) mol−1 (Авогадрова константа).
На пример, еден килограм калиум содржи 0,12 грама 40K (сите други изотопи се стабилни) што има t_{1/2} од 1,248 години=39,38388 секунди, а има атомска маса од 39,96399848 g/mol, што значи дека радиоактивноста изнесува 31,825 kBq.
Копо ди Марковалдо
Копо ди Марковалдо (околу 1225 – околу 1276) бил фиорентински сликар во Итало-византиски стил, бил активен во средината на тринаесеттиот век, неговиот спој на италијанскиот и византискиот стил имал големо влијание врз генерациите на италијанските уметници.
Биографија
Копо ди Марковалдо бил еден од попознатите уметници на Дуеченто и бил првиот фиорентински уметник чие име и дела биле документирани. Еден од најраните наводи за Копо се наоѓал во Книгата на Монтаперти каде неговото име било наведено меѓу фиорентинските војници за војната со Сиена, која завршила во битката кај Монтаперти на 4 септември 1260 година. Многу историчари шпекулирале дека Копо бил заробен од Сиенецот каде потоа бил задржан во црквата Санта Марија деи Серви. Таму во 1261 година тој го насликал своето најпознато дело Мадона дел Бордоне за редот на сервитите. Се претпоставувало дека бил воен заробеник, се поставувало прашањето зошто на еден уметник од Фиренца било побарано да изврши толку важна слика од Сиен. Мора да се претпостави дека Копо веќе бил добро познат и високо ценет во тоа време за Сиенецот да го нарача во рок од една година од крвавиот конфликт со Фиренца.
Мадона дел Бордоне
Мадона дел Бордоне била единственото преживеано документирано дело на Копо и се верувало дека неговиот потпис и датумот сè уште биле видливи на сликата околу 1625 година. Панелот на сликата бил невообичаено голем за тоа време, со димензии 220 cm x 125 cm, приближно 7 стапки x 4 стапки. Сликата ги прикажувала Богородица и дете како седеле на престол со висок грб. Богородица гледала во гледачот, иако нејзиното тело било малку свртено налево и главата ѝ била свиткана кон детето. Копо бил нашироко прифатен како првиот што го употребил аголниот престол во претставата на Богородица и дете. Облеката била различна од традиционалниот византиски уметнички стил, била од северно потекло и можеби била првпат да се користи во тосканското сликарство. За првпат се гледале и во тосканското сликарство, голем број иконографски одлики. Голите раце и нозе на Детето, гестот на допирот на Богородица со десната нога на нејзиното дете, појасот на облеката на детето и ткаенината на која седело Детето биле поврзани со Христовото страдање и со Богородица, теми многу важни за Служени патрони. Искористена била обемна позлата, како и позадина со златни листови, и двете типични за сиенскиот стил. Во својата работа, Копо го користел методот „tecnica a velatura“, во кој започнал со поставување на најчистите бои, кои потоа биле покриени со затемнети лакови и глазури кои помогнале да се предизвика чувство за волумен.
Стил
Очигледно било дека овој фиорентински уметник студирал за време на неговиот престој во Сиена, на што укажувала неговата подоцнежна употреба на поурамнотежен простор, грациозните пози и гестови и интересот за разновидни текстури - сите елементи произлезени од сиенското сликарство. Исто така, Копо бил под силно влијание на византискиот стил кој се одликувал со неговиот акцент на светлината, сенката и волуменот кои во комбинација се користеле за да се создаде илузија на животот. Композицијата и стилот употребени во изработката на облеката, како што се гледале во гломазната и тврдо плисирана ткаенина во Мадона дел Бордоне, потсетувале на романескните скулптури со фигури.
Атрибуирани дела
•1261 – Мадона дел Бордоне во Ста. Марија деи Серви во Сиена.
•1265 – Фрески на Пистоја во капелата Свети Јаков во катедралата С. Зенон.
•1265–68 – Мадона и детето во Ста. Марија деи Серви во Орвјето.
•1265–70 – Мозаик на Последниот суд во катедралата Крстилница во Фиренца.
•1274 – Распетие во катедралата во Пистоја.
Градиште (Шешково)
Градиште — археолошко наоѓалиште во кавадаречкото село Шешково. Претставува градиште од железното, раноантичкото и римското време.
На утоката на Дреновица во тесен залив на Тиквешкото Езеро, на висок рид со зарамнет врв се среќаваат фрагменти од керамички садови, грамади од градежен камен, а наместа се гледа и трасата од темелите на бедемот.