cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Економија на Малезија
Влијание на владата
Плановите за развој на владата, наречени Малезиски план, моментално Десетти план за Малезија, започнале во 1950 година за време на британското колонијално владеење. Плановите во голема мерка биле насочени кон забрзување на растот на економијата со селективно инвестирање во селективни сектори на економијата и градење инфраструктура за поддршка на споменатите сектори. На пример, во тековниот национален план, три сектори - земјоделство, производство и услуги, ќе добијат посебно внимание за да го промовираат преминот кон активности со висока додадена вредност во соодветните области.
Податоци
Следната табела ги прикажува главните економски индикатори во периодот 1980–2017 година. Инфлацијата под 5% е зелена.
Валута
Единствено законско средство за плаќање во Малезија е малезискиот ринггит. Почнувајќи од 10 март 2020 година, со рингитот се тргува за 4,19 за еден американски долар.
Ринггитот не е интернационализиран од септември 1998 година, како резултат на Азиската финансиска криза во 1997 година во која централната банка вовела контроли на капиталот на валутата, поради шпекулативната продажба на ринггитот. Како дел од серијата контроли на капиталот, валутата била врзана помеѓу септември 1998 до 21 јули 2005 година на 3,80 рингити за доларот откако вредноста на ринггитот паднала од 2,50 и во еден момент, 4,80 за еден американски долар.
Во септември 2010 година, во интервју за Си-Ен-Би-Си, Наџиб Тун Разак, премиер на Малезија и министер за финансии, изјавил дека владата е отворена да го отвори ринггитот за тргување со крајбрежните региони ако овој потег помогне на економијата. Тој понатаму додал дека пред да се направи таков потег, тоа ќе осигури дека ќе бидат воспоставени правила и регулатива за да не се злоупотребува валутата.
Природни извори
Малезија е добро опремена со природни ресурси во области како што се земјоделството, шумарството и минералите. Земјата е извозник на природни и земјоделски ресурси, а највреден извоз на ресурси е нафтата. Во земјоделскиот сектор, Малезија е еден од најголемите извозници на природна гума и палмино масло, кои заедно со производи од дрво, какао, бибер, ананас и тутун доминираат во растот на секторот. Почнувајќи од 2011 година, процентот на обработливо земјиште во Малезија е 5,44%. Земјоделските земјишта се состојат од 17,49% додека другите употреби на земјиште се состојат од 77,07%. Од 2009 година, наводнуваното земјиште опфаќало 3.800 км². Вкупните обновливи водни ресурси сочинуваат 580 кубни километри заклучно со 2011 година.
Калајот и нафтата се двата главни минерални ресурси кои имаат најголемо значење во малезиската економија. Малезија некогаш била најголемиот светски производител на калај до распадот на пазарот на калај во раните 1980-ти. Во XIX и XX век, калајот играл преовладувачка улога во малезиската економија, при што Малезија сочинува над 31% од глобалното производство. Дури во 1972 година нафтата и природниот гас го презеле калајот како столб на секторот за екстракција на минерали. Други минерали од одредено значење вклучуваат бакар, боксит, железна руда и јаглен заедно со индустриски минерали како глина, каолин, силика, варовник, барит, фосфати и димензиони камења како што се гранит, како и мермерни блокови и плочи. Се произведуваат мали количини на злато.
Енергетски ресурси
Малезија има докажани резерви на нафта од 4 милијарди барели заклучно со јануари 2014 година, што е четврти по резерви во Азија-Тихоокеанија по Кина, Индија и Виетнам. Скоро целото масло од Малезија доаѓа од крајбрежни полиња. Континенталната полица е поделена на три сливни базени: Источен крајбрежен слив на полуостровот Малезија, на запад сливот Саравак и Сабах на исток. Повеќето резерви на нафта во земјата се наоѓаат во сливот на полуостровот и имаат тенденција да бидат лесни и слатки суровини.
Деловно опкружување
Во 2015 година, економијата на Малезија била една од најконкурентните во светот, рангирана на 14-тото место во светот и 5-та за земјите со над 20 милиони жители, повисока од земјите како Австралија, Велика Британија, Јужна Кореја и Јапонија.
Според извештајот на Светска банка од јуни 2013 година, Малезија е на 6-то место во светот според индексот „ Едноставно деловно работење “, предностите на Малезија во рангирањето вклучуваат добивање кредит (рангирана на првото место), заштита на инвеститорите (рангирана на 4-то место) и трговија преку граници (рангирана на 5-то место). Слабости вклучуваат справување со градежни дозволи (рангирана на 43-то место). Студијата рангира 189 земји во сите аспекти на деловно работење. Во категоријата за заштита на инвеститорите од истражувањето, Малезија постигнала оценка од 10 за обемот на обелоденување, 9 за одговорност и 7 за акции на акционерите. Малезија е зад Сингапур, Хонгконг и Нов Зеланд во категоријата за заштита на инвеститорите во истражувањето.
Изданието од 2016 година на извештајот „Леснотија на деловно работење“ на Светска банка ја рангирала Малезија на 18-то место во светот, и втора во СЕ Азија - зад Сингапур, но пред другите регионални моќници како Тајланд (49. во светот) и Индонезија (109-та во светот). Малезија исто така обезбедува даночни олеснувања за деловните активности засновани на технологија преку телото MSC (Мултимедија супер коридор).
Во 2015 година, Малезија била 6-та најатрактивна земја за странски инвеститори, рангирана во основниот индекс на профитабилност (БПИ) објавен од списанието Foreign Policy Magazine.
Владата се движи кон попријателско опкружување за деловно работење со формирање на специјална работна група за олеснување на бизнисот наречено ПЕМУДАХ, што на малезиски значи „поедноставно“. Ознаките вклучуваат олеснување на ограничувањата и барање за ангажирање на иселеници, скратување на времето за вршење трансфер на земјиште и зголемување на ограничувањето на складирање на шеќер (контролирана ставка во Малезија) за компаниите.
Оданочување
Во 2016 година, Одборот за внатрешни приходи на Малезија ја намалил делотворната даночна стапка на 24% за деловните субјекти со капитал над 2,5 милиони рингити. За помалите компании стапката е 19%.
Малезиската влада исто така наметнува државни даноци како данок на продажба и услуги и даноци на недвижнини. Тековната стапка е на 6%.
Надворешна трговија
Во 2013 година, вкупната надворешно-трговска размена на Малезија изнесувал 424 милијарди американски долари, што се состои од извоз од 230,7 милијарди американски долари и увоз од 192,9 милијарди американски долари, со што Малезија станала 21-от најголем извозник во светот и 25-тиот најголем увозник во светот.
Најголем трговски партнер на Малезија е Кина. Малезија е најголем трговски партнер на Кина во рамките на АСЕАН пет години по ред од 2008 година. Двонасочниот обем на трговија меѓу Кина и Малезија во 2013 година достигнал 106 милијарди американски долари, со што Малезија станала трет по големина трговски партнер на Кина во Азија, веднаш зад Јапонија и Јужна Кореја и вкупно осми по големина. На 31 мај 2014 година, за време на посетата на Наџиб Разак на Кина каде бил пречекан од кинескиот премиер Ли Кечијанг, Кина и Малезија ветиле дека ќе ја зголемат билатералната трговија до 160 милијарди американски долари до 2017 година. Тие, исто така, се согласиле да ја надградат економската и финансиската соработка, особено во производството на халал храна, преработка на вода и изградба на пруги.
Втор најголем трговски партнер на Малезија е Сингапур и Малезија е најголем трговски партнер на Сингапур, со билатерална трговија во вкупна вредност од околу 91 милијарда американски долари во 2012 година, што претставува над петтина од вкупната трговија во рамките на АСЕАН.
Трет по големина трговски партнер на Малезија е Јапонија, во износ од 42 милијарди американски долари трговија во 2014 година, што претставува зголемување од 1,4% во споредба со 2013 година. Од ова, извозот изнесувал 25,6 милијарди американски долари, со раст од 4,4%, додека увозот се намалил за 2,9% до 16,74 милијарди американски долари. Малезискиот амбасадор во Јапонија Датук Ахмад Ислан Идрис изјавил дека главниот извоз од Малезија во Јапонија е течен природен гас (ТПГ), електроника, како и производи засновани на хемикалии. Тој изјавил дека главниот увоз на Малезија од Јапонија е електроника, машини и опрема, како и резервни делови и додатоци за возила и автомобили.
Малезија е важен трговски партнер за Соединетите Американски Држави. Во 1999 година, двонасочната билатерална трговија помеѓу САД и Малезија изнесувала 30,5 милијарди американски долари, со извоз на САД во Малезија во вкупен износ од 9,1 милијарди американски долари и увозот на САД од Малезија во 21,4 милијарди американски долари. Малезија била 10-ти најголем трговски партнер на САД и 12-ти најголем извозен пазар. Во текот на првата половина на 2000 година, извозот на САД изнесувал 5 милијарди американски долари, додека увозот на САД од Малезија достигнал 11,6 милијарди американски долари.
Земјоделски сектор
Земјоделството денес е помал сектор во малезиската економија, сочинувајќи 7,1% од БДП на Малезија во 2014 година и вработувајќи 11,1% од малезиската работна сила, за разлика од 60-тите години на минатиот век кога земјоделството сочинувало 37% од БДП на Малезија и вработувало 66,2% од работната сила. Земјоделските култури одгледувани од земјоделскиот сектор, исто така, значително се префрлиле од прехранбени култури како педион и кокос во индустриски култури како палмино масло и гума, што во 2005 година придонесе за 83,7% од вкупната употреба на земјоделско земјиште, во споредба со 68,5% во 1960 година.
И покрај ситниот придонес кон БДП на Малезија, Малезија има значителен терен во земјоделскиот сектор во светот, бидејќи е втор најголем светски производител на палмино масло во 2012 година произведувајќи 18,79 милиони тони сурово палмино масло на приближно 5,000,000 хектари земја. Иако Индонезија произведува повеќе палмино масло, Малезија е најголем извозник на палмино масло во светот што извела 18 милиони тони производи од палмино масло во 2011 година.
Во март 2019 година, Европската комисија заклучила дека одгледувањето на палмино масло резултира со прекумерно уништување на шумите и неговата употреба за гориво треба да се повлече од употреба до 2030 година. Како одговор, Махатир тврдел дека Европската Унија е изложена на ризик да започне трговска војна со Малезија во врска со нејзините „груби нефер“ политики насочени кон намалување на употребата на палмино масло, за кое Махатир изјавил дека е „нефер“ и пример за „богати луѓе [обидувајќи се] да ги осиромаши сиромашните луѓе“.
Електрична и електронска индустрија
Електричната и електронската индустрија е водечки сектор во производствениот сектор во Малезија, придонесувајќи значително за извозот на земјата (32,8 проценти) и вработувањето (27,2 проценти) во 2013 година. Малезија има корист од глобалната побарувачка за употреба на мобилни уреди (паметни телефони, таблети), уреди за складирање (облак компјутер, центри за податоци), оптоелектроника (фотоника, оптички влакна, LED диоди) и вградена технологија (интегрирани кола, PCB, LED диоди ).
Електронски компоненти
Производите и активностите што спаѓаат во овој под-сектор вклучуваат полупроводнички уреди, пасивни компоненти, печатени кола и други компоненти како подлоги и приклучоци.
Малезија е голем центар за производство на електрични компоненти, со фабрики на меѓународни компании како Intel, AMD, Freescale Semiconductor, ASE, Infineon, STMicroelectronics, Texas Instruments, Fairchild Semiconductor, Renesas, X-Fab и големи компании во сопственост на Малезија, како што е Green Packet, Силтера, Глобетроник, Унисем и Инари кои придонеле за постојан раст на индустријата за полупроводници во Малезија. До денес има повеќе од 50 компании кои произведуваат полупроводнички уреди во Малезија.
Фотоволтаици
Малезија е голем центар за производство на сончева опрема, со фабрики на компании како First Solar, Panasonic, TS Solartech, Jinko Solar, JA Solar, SunPower, Hanwha Q Cells и SunEdison на локации како Кулим, Пенанг, Малака, Сиберјаја и Ипох. Во 2013 година, вкупниот производствен капацитет на Малезија за сончеви наполитанки, сончеви ќелии и сончеви плочи изнесуваше 4.042 MW. До 2014 година, Малезија била третиот најголем производител на опрема за фотоволтаици, зад Кина и Европската Унија.
Многу меѓународни компании имаат најголем капацитет за производство и се сместени во Малезија, како што е американската компанија First Solar која има над 2.000 мегавати капацитет за производство и е сместена во Кулим и само 280 мегавати сместена во Охајо, и германската Hanwha Q Cells што произведува сончеви ќелии во вредност од 1.100 мегавати во Киберјаја, додека во Германија произведува сончеви ќелии во вредност од само 200 мегавати. Најголемиот производствен капацитет на SunPower со капацитет од 1.400 MW исто така се наоѓа во Малака.
Автомобилска индустрија
Автомобилската индустрија во Малезија се состои од 27 производители на возила и над 640 производители на компоненти. Малезиската автомобилска индустрија е трета по големина во Југоисточна Азија и 23-та по големина во светот, со годишно производство од над 500.000 возила. Автомобилската индустрија придонесува со 4% или 40 милијарди рингити во малезискиот БДП и вработува работна сила од над 700.000 во целиот екосистем на целата земја.
Малезиската автомобилска индустрија е единствениот пионер во авто-домородните компании, имено Proton и Perodua, во Југоисточна Азија. Во 2002 година, Протон и помогнал на Малезија да стане 11-та земја во светот со можност за целосно дизајнирање, инженерство и производство на автомобили од земја. Малезиската автомобилска индустрија, исто така, е домаќин на неколку домашно-странски компании за заеднички вложувања.
Градба
Малезија има голема градежна индустрија од над 102,2 милијарди рингити (32 милијарди американски долари). Најголемо процентно учество има изградбата на не-станбени згради, која бележи 34,6 проценти. Ова било проследено со под-сектор за градежништво (30,6%), станбени згради (29,7%) и специјални занаети (5,1%).
Проширувањето на градежната индустрија било катализирано од големите проекти за капитални трошоци, а клучен фактор биле владината програма за економска трансформација (ЕТП) и мега-проектите за јавно приватно партнерство (ЈПП) како што се размената Тун Разак, КВМРТ и Искандар Малезија.
Одбрана
Малезија има релативно нова одбранбена индустрија која била создадена откако владата го создала Малезискиот совет за одбранбена индустрија за да ги охрабри локалните компании да учествуваат во одбранбениот сектор на земјата во 1999 година.
Во морскиот сектор на одбранбената индустрија доминира Boustead Heavy Industries, која гради воени бродови за Кралската малезиска морнарица (КММ) преку трансфер на технологија со странски компании. Компанијата во минатото има изградено 4 крајбрежни патролни бродови од класата Kedah и во моментов презема проект за изградба на уште 6 пловни објекти на втора генерација за RMN.
Финансии и банкарство
Куала Лумпур има голем финансиски сектор, и е рангиран на 22-то во светот според индексот на глобалните финансиски центри. Во моментов има 27 комерцијални банки (8 домашни и 19 странски), 16 исламски банки (10 домашни и 6 странски), 15 инвестициски банки (сите домашни) и уште 2 други финансиски институции (обете домашни) кои работат во Малезија.
Комерцијалните банки се најголемите и најзначајни даватели на средства во банкарскиот систем. Најголемите банки во финансискиот сектор во Малезија се Мејбанк, ЦИМБ, Јавна банка Берхад, РХБ банка и АмБанк.
Малезија во моментов е и најголемиот светски центар за исламски финансии. Малезија има 16 целосно исламски банки, вклучително и пет странски, со вкупна актива на исламските банка од 168,4 милијарди американски долари, што претставува 25% од вкупните банкарски средства на Малезија. Ова, за возврат, сочинува над 10% од вкупните активи во светот на исламското банкарство. За споредба, главниот соперник на Малезија ОАЕ, има имот од 95 милијарди американски долари.
Малезија е глобален лидер во однос на пазарот на сукук (исламска обврзница), издавајќи сукук во вредност од 62 милијарди рингити (17,74 милијарди американски долари) - над 66,7% од вкупниот глобален износ од 26,6 милијарди американски долари Малезија, исто така, учествува околу две третини во глобалниот извонреден пазар на сукук, контролирајќи 178 милијарди долари од 290 милијарди долари, што е глобален вкупен износ.
Малезиската влада планира да го трансформира главниот град на земјата Куала Лумпур во голем финансиски центар во обид да го подигне својот профил и да предизвика поголема меѓународна трговија и инвестиции преку изградба на берзата Тун Разак (TRX). Владата верува дека проектот ќе и овозможи на Малезија да се натпреварува со регионалните финансиски суперсили како Сингапур и Хонгконг, користејќи ја моќта на земјата на брзорастечкиот исламски финансиски пазар.
Туризам
Туризмот е огромен сектор во малезиската економија, со над 57,1 милиони домашни туристи кои генерирале 37,4 милијарди рингити (11 милијарди американски долари) во туристичките приходи во 2014 година, и привлекуваат 27,437,315 пристигнувања на меѓународни туристи, раст од 6,7% во споредба со 2013 година. Вкупните меѓународни приходи за туристи се зголемиле за 3,9% на 60,6 милијарди рингити (19 милијарди американски долари) во 2014 година.
Светската туристичка организација на Обединетите нации (УНВТО) ја навела Малезија како 10-та најпосетувана земја во 2012 година.
Малезија е богата со разновидни природни атракции кои стануваат предност за туристичката индустрија во земјата. Ова го призна Светскиот совет за патувања и туризам (WTTC), кој ја прогласила Малезија за „одредиште полно со неостварен потенцијал“, со главна моќност како достапност на огромен спектар на разновидни атракции за да одговараат на сите вкусови на релативно прифатлива цена и; во голема мера недопрено одредиште.
Најдобри туристички одредишта во Малезија се пештерите Мулу, Перхентијските острови, Лангкави, кулите Петронас и планината Кинабалу.
Медицински туризам
Медицинскиот туризам е значаен сектор во економијата на Малезија, со околу 1 милион патници во Малезија, специјално само за медицински третмани во 2014 година, со придонес од околу 200 милиони американски долари (приближно 697 милиони рингити) приходи за економијата.
Малезија се смета за една од најпосакуваните одредишта за медицински туризам со модерни приватни здравствени установи и високо ефикасни медицински професионалци. Во 2014 година, Малезија била рангирана како најдобро одредиште во светот за медицински туризам од страна на Номад Капиталист. Малезија исто така била вклучена во списокот на топ 10 одредишта за медицински туризам од страна на CNBC.
Во 2014 година, медицинскиот центар Принц Корт, малезиска болница, бил рангиран како најдобра светска болница за медицински туристи.
Малезиската влада има за цел да достигне приход од 9,6 милијарди рингити (3,2 милијарди американски долари) од 1,9 милиони странски пациенти до 2020 година.
Нафта и гас
Малезија има жива индустрија за нафта и гас. Националната нафтена компанија „ Петронас “ е рангирана на 69-тата најголема компанија во светот на листата „Фортун 500 “ во 2014 година, со приход од над 100,7 милијарди американски долари и вкупна актива од над 169 милијарди американски долари „Петронас“ обезбедува околу 30% од приходите на малезиската влада, иако владата активно го намалувала своето потпирање на нафтата, со цел 20%.
Петронас е исто така чувар на резервите на нафта и гас за Малезија. Оттука, сите активности на нафта и гас се регулирани од Петронас. Малезија го охрабрува учеството на странската нафтена компанија преку договори за споделување на производството, во кои значителна количина на нафта ќе и се дава на странската нафтена компанија сè додека не достигне пресвртница во производството. Во моментов, многу големи нафтени компании како „ Ексон Мобил “, „ Ројал Холанд Шел “, „ Нипон Оил “ и „ Марфи Оил “ се вклучени во вакви договори. Како резултат, 40% од нафтените полиња во Малезија се развиени.
Постојат повеќе од 3.500 бизниси со нафта и гас во Малезија кои се состојат од меѓународни нафтени компании, независни лица, услуги и компании за производство кои ги поддржуваат потребите на синџирот на вредности и на домашно и на регионално ниво. Многу големи глобални производители на машини и опрема формирале бази во Малезија за да ги надополнат домашните компании за развој, додека други малезиски компании за нафта и гас се фокусирани на клучни стратешки сегменти како што се морски, дупчечки, инженерски, фабрикувачки инсталации во странство и операции и одржување (О & М).
Инфраструктура
Инфраструктурата на Малезија е една од најразвиените во Азија. Неговата телекомуникациска мрежа е втора по Сингапур во Југоисточна Азија, со 4,7 милиони претплатници на фиксна линија и повеќе од 30 милиони мобилни претплатници. Земјата има седум меѓународни пристаништа, а најголемото е пристаништето Кланг. Постојат 200 индустриски паркови заедно со специјализирани паркови како што се Технолошкиот парк Малезија и Хали-тек паркот Кулим. Свежа вода е достапна за над 95 проценти од населението. За време на колонијалниот период, развојот главно бил концентриран во економски моќни градови и во областите што формираат безбедносни проблеми. Иако руралните области биле во фокусот на големиот развој, тие сепак заостануваат зад областите како што е Западниот брег на полуостровот Малезија. Телекомуникациската мрежа, иако е силна во урбаните области, е помалку достапна за руралното население.
Енергија
Во секторот енергетска инфраструктура во Малезија доминира Tenaga Nasional, најголемата компанија за електрични комунални услуги во Југоисточна Азија, со над 99,03 милијарди рингити средства. Корисниците се поврзани на електрична енергија преку Националната мрежа, со повеќе од 420 преносни трафостаници на Полуостровот поврзани заедно со приближно 11.000 км далекуводи кои работат на 132, 275 и 500 киловолти.
Во 2013 година, вкупниот капацитет на Малезија за производство на електрична енергија бил над 29.728 мегавати. Вкупното производство на електрична енергија било 140.985,01 GWh и вкупната потрошувачка на електрична енергија била 116.087,51 GWh.
Производството на енергија во Малезија главно се заснова на нафта и природен гас, благодарение на малезиските резерви на нафта и резервите на природен гас, што е четврто по големина во Азија-Тихоокеанија по Кина, Индија и Виетнам.
Патна мрежа
Патната мрежа на Малезија е една од најсеопфатните во Азија и опфаќа вкупно 144,403 километри.
Главната национална патна мрежа е малезискиот федерален систем на патишта, кој се протега на повеќе од 49,935 километри. Повеќето од сојузните патишта во Малезија се патишта со 2 ленти. Во градските области, федералните патишта можат да станат патишта со 4 ленти за да се зголеми капацитетот на сообраќајот. Скоро сите федерални патишта се поплочени со асфалт, освен делови од автопатот Скудаи – Понтијан кој е поплочен со бетон, додека делови од Федералниот автопат што ги поврзува Кланг со Куала Лумпур е поплочен со асфалт.
Малезија има над 1,789 километри автопат и најдолгиот автопат, експресниот пат Север-Југ, се протега на над 800 километри на Западниот брег на полуостровот Малезија, поврзувајќи ги големите урбани центри како Куала Лумпур и Јохор Бахру Во 2015 година, владата објавила проект за автопатот Пан-Борнео во износ од 27 милијарди рингити (8,23 милијарди американски долари) за надградба на сите магистрали со двоен коловоз, со што стандардите на автопатите во Источна Малезија се на исто ниво на квалитет на полуостровските автопати.
Железничка мрежа
Во моментов има 1, 833 километри железници во Малезија, 767 километри се со двојна патека и електрифицирани.
Железничкиот сообраќај во Малезија се состои од тешка шина ( KTM), лесен брз транзит и едношинка и железничка линија. Тешката шина најмногу се користи за меѓуградски патнички и товарен сообраќај, како и за некои градски јавни превози, додека ЛРТ се користи за градски јавен превоз. Има две патнички железнички услуги што ја поврзуваат Куала Лумпур со меѓународниот аеродром во Куала Лумпур. Единствената моно- железничка линија во земјата се користи и за јавен превоз во Куала Лумпур, додека единствената жичничка железничка линија е во Пенанг. Во моментов се гради проект за брз транзит, КВМРТ, за подобрување на системот за јавен превоз на Куала Лумпур.
Железничката мрежа опфаќа повеќето од 11 држави во полуостровот Малезија. Во источна Малезија, само државата Сабах има железници. Мрежата е поврзана и со тајландската железница. Доколку се изгради железничката пруга во Бурма, може да се започнат услуги за Мјанмар, Индија и Кина.
Воздушна мрежа
Малезија има 118 аеродроми, од кои 38 се асфалтирани. Национална авиокомпанија е Malaysia Airlines, која обезбедува меѓународни и домашни воздушни услуги. Главните меѓународни линии и домашните рути што минуваат меѓу Западна Малезија и Источна Малезија ги опслужуваат Malaysia Airlines, AirAsia и Malindo Air додека помалите домашни линии се надополнети со помали авиокомпании како MASwings, Firefly и Berjaya Air. Главните карго-авиокомпании ги вклучуваат MASkargo и Transmile Air Services.
Меѓународниот аеродром во Куала Лумпур е главниот и најфреквентен аеродром во Малезија. Во 2014 година, тој бил 13. најпрометниот аеродром во светот според меѓународниот патнички сообраќај, забележувајќи над 25,4 милиони меѓународни патнички сообраќај. Тој исто така бил 20-от најпрометниот аеродром во светот според патничкиот сообраќај, забележувајќи над 48,9 милиони патници.
Другите големи аеродроми се меѓународен аеродром Кота Кинабалу, кој воедно е втор најфреквентен аеродром во Малезија и најфреквентен аеродром во Источна Малезија со над 6,9 милиони патници во 2013 година и Меѓународниот аеродром Пенанг, со над 5,4 милиони патници во 2013 година.
Морска мрежа
Малезија е стратешки сместена на теснецот Малака, една од најважните бродски ленти во светот.
Малезија има две пристаништа кои се наведени во топ 20 најфреквентни пристаништа во светот, Пристаниште Кланг и Пристаниште Танјунг Пелепас, кои се соодветно 2-ри и 3-ти најпрометни пристаништа во Југоисточна Азија по Сингапурското пристаниште.
Пристаништето Кланг е најфреквентното пристаниште во Малезија и 13-то најпрометно пристаниште во светот во 2013 година, со над 10,3 милиони ТЕУ. Пристаништето Танјунг Пелепас е второто најпрометно пристаниште во Малезија и 19-то најфреквентно пристаниште во светот во 2013 година, со над 7,6 милиони ТЕУ.
Инвестиции
Вкупните акумулирани инвестиции на Малезија во 2014 година изнесувале 2335,9 милијарди рингити, со 72,6 проценти (171,3 милијарди рингити) придонесени од домашни извори и 27,4 проценти (64,6 милијарди рингити) од странски извори.
Според АТ Кирни, глобална консултантска фирма за управување, Малезија била рангирана на 15-то место во индексот на доверба за странски директни инвестиции во 2014 година, 9-то во 2012 година, 16-то во 2007-та и 21-то во 2010 година. Индексот го проценува влијанието на политичките, економските и регулаторните промени врз намерите и преференциите на СДИ на лидерите на врвни компании ширум светот.
Најголеми државни малезиски компании
Малезија има 17 компании кои рангираат на рангирањето на Форбс Глобал 2000 за 2014 година.
Плоча (Кораб)
Местоположба
Се наоѓа на крајниот јужен дел на планината Кораб на главниот срт, во непосредна близина односно на самата гранична линија меѓу Македонија и Албанија. Според местоположбата на врвот Плоча се наоѓа на координатите 41°41'58" северна географска широчина и 20°31'57" источна географска должина. Сместен е на главниот срт на протегање на планината Кораб, помеѓу превојот Шкртец на север и врво Високо Брдо (2211) на југ. Со својата местоположба врвот Плоча претставува претпоследен планински врв на протегањето на сртот на планината Кораб од север кон југ, после кого следува врвот Високо Брдо и преслапот Дешат од каде започнува истоимената планина, дел од овој масив. Се одликува со многу величствена глетка, особено погледнат од југ (од Високо Брдо), каде самиот врв Плоча се прикажува како многу остар и зашилен врв со глетка на целиот планински масив на Кораб со највисоките врвови во позадината. Источната падина на врвот Плоча на македонска територија е тревната и е возможно искачување на врвот по неа бидејќи по неа минува доброразгазената граничарска патека, додека западната падина на врвот на албанска територија е многу стрмна вертикално пресечена и карпеста со ситен песок и стрмни камења, поради што е невозможно искачувањето по неа. Самиот највисок дел на врвот е остар и зашилен, но од далеку изгледа како испакната плоча, поради што најверојатно самиот врв го добил името - Плоча.
Св. Илија (Серменин)
''' Св. Илија ''' — археолошко наоѓалиште во гевгелиското село Серменин.
Претставува црква  од  среден век.
Сингра (Серменин)
Сингра  — археолошко наоѓалиште во гевгелиското село Серменин.
Претставува утврдена населба-збег  од  римско време.
Космос-232
Космос-232 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 16 јули 1968 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4000 килограми. Космос-232 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,4°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 332 км, а најмалото на 197.
Космос-234
Космос-234 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 30 јули 1968 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Хари Кјуел
Хари Кјуел (роден на 22 септември 1978 во Сиднеј) — австралиски фудбалски тренер, и поранешен играч од средниот ред. Моментално работи како асистент тренер во Селтик.
Во својата долга кариера, која траела речиси 20 години, Кјуел играл за само шест екипи, , , Мелбурн Виктори, Ал-Гарафа и Мелбурн Харт. Неговот најголем успех во клупскиот фудбал со сигурност е освојувањето на Лигата на шампионите со Ливерпул во 2005 година.
Како трикратен добитник на наградата Фудбалер на годината на Океанија, Кјуел, исто така, се смета за најдобриот и најталентираниот играч на австралиската репрезентација на сите времиња. Наречен The Jewel (скапоцен камен), поради неговата суперфина техника, но и поради неговата кревкост, тој го имал своето деби за репрезентацијата во 1996 година и одиграл 58 натпревари постигнувајќи 17 гола. Играл за Австралија на Светското првенство 2006, Светското првенство 2010, Купот на конфедерации во 1997 година, Азискиот куп 2007 и Азискиот куп 2011, последното загубено во финалето од Јапонија.
Космос-233
Космос-233 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 18 јули 1968 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 250 килограми. Космос-233 бил сателит наменет за воено и научно истражување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 100,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 81,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1406 км, а најмалото на 198.
Црквиште (Серменин)
Црквиште - Селиште  — археолошко наоѓалиште во гевгелиското село Серменин.
Претставува црква  од  среден век.
На 3 км северно од селото и на 500 м од десниот брег на Кованска Река, во нивите на Д. Делов и К. Личкоманов се гледаат грамади од кршен камен и фрагменти од покривни ќерамиди.
Кристи Пују
Кристи Пују  (Cristi Puiu),  — романски кинорежисер и сценарист.
Животопис
Кристијан Емилијан Пују е роден во Букурешт, Романија. Првиот интерес на Пују за уметноста му било сликарството.
Во 1992 година, тој бил примен како студент на Одделот за сликарство на Академијата за визуелни уметности во Женева, Швајцарија. По првата година се префрлил на студии по филм на истата академија, каде што дипломирал во 1996 година. По враќањето во Романија започнал да работи на филмсо творештво.
Тој е оженет со Анка Пују, имаат три деца: Смаранда, Илеана и Зое.
Филмски режисер
Дебито на Кристи Пују како филмски режисер било во 2001 година со нискобуџетниот филм „Стоки и пари“ (Marfa și banii ), во кој играа Александру Пападопол и Драгош Букур. Филмот добил неколку награди на меѓународни фестивали и се натпреварувал во делот „Quinzaines des Realisateurs“ - „Две недели на режисерите“ на Канскиот филмски фестивал. Некои критичари сметаат дека ова бил филмот што го започнал романскиот нов филмски бран. Подоцна продолжил со реализацијата на краткиот филм, „Цигари и кафе“ (Un cartuș de Kent și un pachet de cafea în) (2004), кој бил награден со Златна мечка за најдобар краток филм на [[Берлински меѓународен филмски фестивал во 2004 година.
Неговиот втор долгометражен игран филм „Смртта на Господинот Лазареску“ (Moartea domnului Lăzărescu ), (2005), е едно ново филмско видување на апсурдот, кафкијанскиот безизлез, отуѓеноста, бирократскиот пораз на цивилизацијата, искажан преку еден болен старец, кој цела ноќ го носат со брза помош од болница во болница, бидејќи лекарите одбиваат да го лекуваат. Филмот добил бројни одлични критики, а добил и бројни награди, меѓу кои и наградата Извесен поглед - (Un Certain Regard) на Канскиот филмски фестивал.
До 2006 година овој филм се здобил со 47 награди, неколку номинации во Топ 10 списокот на американските критичари и во француските списанија како Телерама и Les Inrockuptibles.
Тој во 2010 година го режирирал играниот филм „Аурора“, (Aurora) во кој го толкуваше главниот лик (Виорел). Филмот освоил три награди „Гопо“, премиерно бил прикажан во делот Извесен поглед на Канскиот филмски фестивал и ја освоил наградата „Карлови Вари“ (Награда исток од запад).
Во 2013 година, го снимил филмот „Три вежби за толкување“ („Trois exercices d'interprétation”) според текст на писателот Владимир Соловјов, а во 2016 година го снимил филмот „Сиераневада“, (Sieranevada) кој беше прикажан за прв пат на официјалната конуренција на Канскиот филмски фестивал.
Во 2020 година го снимил филмот „Малмкрог, (Macrolog) шестиот игран филм на Кристи Пују, со кој беше отворен новиот дел „Средби“ на 70. издание на Берлинскиот меѓународен филмски фестивал. На Пују му била доделена наградата за режија на секцијата „Средби“, ова е втора награда што Кристи Пују ја добил во Берлин, по „Златната мечка“ за краток филм во 2004 година. Меѓу другото, овој филм е снимен и во македонска копродукција на „Сестри и Брат Митевски“. На Канскиот лауреат, допрва му претстојат уште низа фестивалски претставувања и најверојатно бројни награди.
Шест приказни од периферијата на Букурешт
Тој планира следните пет филмови да ја проучуваат љубовта помеѓу маж и жена, љубовта кон своите деца, љубовтаа кон успехот, љубовта помеѓу пријателите и телесната убов. Кристи Пују ги завршил сценаријата и синопсисите за секој од овие филмови.
Сценарист
Кристи Пују е сценарист на неговите први долгометражни филмови, „Стоки и пари“ и „Смртта на Господинот Лазареску“, заедно со Ражван Радулеску. Кристи Пују е сценарист на неговиот краток филм „Цигари и кафе“. Потоа, во соработка со Ражван Радулеску, тој го напишал сценариото за „Ники Арделеан, полковник во резерва“, 2003, филм во режија на Лусијан Пинтилие. Во 2006 германскиот режисер Диди Данкарт го снимил филмот „Офсет“ според сценариото напишано од Кристи Пују. За филмот, Аурора го напишал сценариото две години истражувајќи и во 2020 година, тој го напишал сценариото за филмот Малмкрог, а извршил сценаристичка адаптација по текстови на рускиот филозоф Владимир Соловјов во филмот „Три вежби за толкување“.
Надворешни врски
Интервјуа
Матилда Кшесинска
Матилда Кшесинска била примабалерина на Царскиот балет во Русија. Таа е родена во 1872 година во Лигово, кај Петроград во семејство на балетски уметници.
Образование
Своето балетско образование го стекнала на Царскиот балет, во денешната Академија Ваган. Таа била дисциплинирана ученичка и за време своето школување одлично ја совладала техниката на руското училиште. Веднаш по дипломирањето ја примиле во театарот Мари, но уште имала потреба за учење и започнала да посетува приватни часови по балет кај Италијанецот Е. Цекетија и брзо ги совладала елементите на италијанското училиште.
Кариера
Веднаш по дипломирањето, таа се вработила во театарот Мари и 27 години била на чело на овој театар. Таа играла бројни улоги во првата фаза од широк спектар („Залудна претпазливост“ итн.), Драма („Бајадера“, „Есмералда“, „Dерка на фараонот“ итн.). Таа била првиот изведувач на принцезата Аврора во балетот на Чајковски „Заспаната убавица“, додека во „Лебедово езеро“ прва ја извела „Фует 32“ во варијацијата на Одилија, како втора балерина во светот (по Пиерина Лањани ) и прва руска балерина.
Во 1904 г. ја добила титулата примабалерина асолута, која сè уште ја носела само другата голема ѕвезда на Мари, која играла во време на Матилда, а тоа е италијанката Пиерина Лагнани. Таа не се приспособила со новите тенденции во балетот што ги донеле Фокин и Дјагилев и крајот на нејзината кариера ја сметале за претставник на старото училиште.
Поврзување со Романови
Таа била во блиска врска со Романови и престолонаследникот Николај Втори бил заљубен во неа, но нивната врска траела кратко, бидејќи ја прекинала мајката на Николај. Подоцна, таа се омажила за големиот војвода Александар Владимирович Романов, со кого го добила синот Владимир. По избувнувањето на Октомвриската револуција, таа морала да ја напушти Русија. Таа се преселила во Париз, каде што била неколкупати. Таа починала на 99-годишна возраст во Париз, 1971 година.
Шесел
Шесел (Scheeßel) — општина во округот Ротенбург, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Се наоѓа на реката Виме, околу 10 километри североисточно од окружниот град Ротенбург на Виме и 45 километри источно од градот Бремен.
Местоположба
Шесел се наоѓа недалеку од Линебуршкото Поле на височина од 30 метри. Низ местото тече реката Виме и нејзината притока Беке.
Во месноста Булерберг со 53 метри надморска височина во местото Вестерхолц се наоѓа највисоката точка во округот.
Општински единици
Општината Шесел се состои од следниве места:
Историја
Главното село ја прославило својата 1200-годишнина во 2005 година. Меѓутоа, ова било засновано на споменувањето на Skaesla во хрониката издадена од Карло Велики на 24 декември 805 година во Диденхофен, за што постојат повеќе теории каде постоела Skaesla.
Фестивал
Во селото редовно се одржува годишниот фестивал Хурикан.
Елад
Елад е град во Израел. Градот е нов и се наоѓа во Централниот округ. Елад е изграден на местото на пораеншното арапско село Ал Музајрија. Градот се наоѓа на 25 километри источно од Тел Авив и има население од 48.763 жители според податоците од 2019 година. Елад е единствено место во Израел кое е определено како „верска заедница“.
History
Изградбата на Елад започнала во доцните 1990-ти, откако владата во 1990 година донела одлука да се изградат серија на населби покрај Западниот Брег. Се планирало да се направат живеалишта за околу 50.000 жители. Градот бил изграден од ново како планирана заедница. За разлика од околните планирани населби во Израел, Елад бил планирал за ултраортодоксни и ортофоксни Евреи. Така, градот е направен според нивните верски потреби, особено во однос на просторот за живеење и многудетни семејства.
Веќе во 1998 година Елад се стекнал со статус локален совет, а во 2008 со статус на град.
Космос-235
Космос-235 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 9 август 1968 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-235 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,3 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 51,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 283 км, а најмалото на 203.
Марко-Јован
Марко-Јован или Апостол Марко наречен Јован (Μάρκος) — еден од седумдесетте апостоли. Апостол Лука го спомнува во Дела на светите апостоли 12,25; 15,37-39). Внук на апостол Варнава и ученик на апостол Павле. Традиционално се смета за истата личност што и апостолот Марко Евангелист.
Марко, наречен Јован, се споменува во Делата на светите апостоли (Дела 12,25 и 15,37). Тој бил жител на Ерусалим, син на одредена Марија, чиј дом бил место на молитвени собирања за апостолите и членовите на Ерусалимската црква. Апостол Петар дошол во нејзината куќа по чудотворното ослободување од затворот. оттука, ги оставил во Ерусалим Варнава и Павле и го зел со себе Јован-Марко.
Во своите дела пишувал за учеството на Јован-Марко во проповедите од Саламина на Кипар, (Дела 13,5).
Кога Павле и неговите придружници го напуштиле Кипар и отишле во Памфилија, Марко се раздели од нив и отшол во Ерусалим (Дела 13,13).
Тој бил епископ на градот Библос во Феникија.
Во православието се слави на 10 октомври (27 септември според стариот стил) Марко-Јован се слави заедно со Апостол Зинон и на 17 јануари (4 јануари според стариот стил) на денот на Соборот на седумдесеттите свети апостоли а во Католичка црква на 27 септември.
Несигурната разлика помеѓу Апостол Марко (Евангелист) и Марко-Јован (како и друг Марко вклучен во една од варијантите на списокот со 70 апостоли) се појавила само во доцната црковна традиција која е без основа.
Владица Димитров
Владица Димитров (Димитроврад, 1974) е српски политичар и претставник на бугарската заедница во Србија. Тој беше пратеник во Народното собрание на Србија од 2014 до 2016 г. и во моменти исполнува четвртиот си мандат како градоначалник на Димитровград. Димитров е член на Српската прогресивна партија од 2013 г. Пред тоа тој беше член на Демократската партија и Демократската партија на Србија.
Космос-236
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 27 август 1968 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 875 килограми. Космос-236 бил воен комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 96,8 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 56,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 626 км, а најмалото на 591.
Темен шаренец
Темниот шаренец (Melitaea diamina) е пеперутка од семејството на шаренците.
Подвидови
Подвидовите на пеперугата се:
Опис
Пеперутката има распон на крилја од 36 до 42 мм. Женките се поголеми од мажјаците. Горната страна на крилјата се во темнокафена боја. Рабовите се во бела боја, а покрај рабовите до средината на крилјата има портокалови дамки во различна големина и форма. Телото е кафено, со црно-бели антени. Долната страна крилјата е во светлокафена или портокалова боја со бела боја и црна бордура. Видливи се кафени вени со црни шари. Задниот дел е пошарен со разновини форми на црна, портокалова и бела форма. Видот лета од мај до јули. Во потопли предели има и до две генерации. Гасениците се хранат со растенијата Valeriana officinalis, Valeriana sambucifolia, Valeriana dioica, Valeriana wallrothii, Filipendula ulmaria, Veronica chamaedrys, Plantago lanceolata, Melampyrum pratense, Melampyrum nemorosum, Polygonum bistorta и Patrinia.
Карнегиева анкета
Карнегиева анкета (англиски: Carnegie Report) е популарното име на Извештајот на меѓународната комисија за истрага причините и водењето на Балканските војни (Report of the International Commission to Inquire into the Causes and Conduct of the Balkan Wars) изготвен со средствата на фондацијата Карнеги за меѓународен мир во 1913-1914 година. Воглавно, врз основа на сведочења на очевидци и директно набудување во разорените области, извештајот стана широко познат како непристрасен одраз на воените злосторства и нивното трајно влијание врз соживотот меѓу соседните нации. Дел од заклучоците му се оспоруваат како елемент од пропагандната војна, која траеше долго по завршувањето на воените дејствија меѓу поранешните Балкански сојузници. Независно од тоа, во историографија анкетата се гледа како „неоценим документ за балканската историја“ и „првокласно сведоштво за етничката карта на Балканот до пресрет на Првата светска војна.“
Воспоставување и маршрута на Анкетната комисија
Големиот меѓународен одек од Првата и Втората балканска војна и конфликтните информации за кршењето на меѓународното право, направени од страна на завојуваните страни, се главните мотиви за спроведување на независна истрага. Иницијативата е на Одделот за дружење и едукација до Фондацијата „Карнеги“ за меѓународен мир. Во јули 1913 година, фондацијата му наложи на славниот француски пацифист Пол д'Естурнел со раководството на 8-члена комисија да ја спроведе истрагата.
На 26 август 1913 година - непосредно по завршувањето на Втора балканска војна - истражниот комитет ги започна своите истражувања со посета на Белград. До 22 септември, некои членови на комитетот ги посетуваат и Солун, Атина, Цариград, Софија и дел од борбените полиња во Источна Тракија и Македонија (Кукуш, Сер и др.). Српските власти го попречуваат спроведувањето на анкетата во Вардарска Македонија, но не и сведоштвата на бегалците, нашле засолниште во Бугарија.