cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пиринејски синец
Опис
Оваа пеперутка живее во Јужна Европа, Мала Азија и Кавказот. Оваа пеперуга живее на карпести долини на планини, на надморска висина од 1500 до 2200 метри.
Распонот на крилјата на пеперугата од 22 до 28 мм. Горната страна на крилјата е во сива боја, со црни вени и бели нијанси на крилјата. Рабовите се во бела боја, со црна бордура. Телото е сивкасто накај сино со антени во црни и бели линии. Долната страна на крилјата е во кремаста боја со црни и бели линии во различни форми. Ларвите се хранат со растението Androsace.
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Долни Липовиќ
Успение на Пресвета Богородица — главна селска црква во радовишкото село Долни Липовиќ. Црквата се наоѓа на крајот од селото и е сместена на широк, ограден, тревнат простор.
Историја
Црквата е изградена во 1947 година, а била осветена на 21 април 1991 година од страна на Митрополит Струмички г. Горазд. Зографисана е од страна на аматерски зограф од Скопје.
Планински кафенец
Планинскиот кафенец (Polyommatus ripartii) е пеперутка од видот на пеперутки синци.
Опис
Пеперутката живее во Јужна Европа, Мала Азија па сè до Сибир.
Телото на пеперутката е темнокафено, накај црно. Горната страна на крилјата се во кафена боја со темнокафени вени. Долната страна на крилјата е во светлокафена боја, односно кремаста, со бела пруга во средишниот дел на крилјата. Има и црни и бели нерамномерни точки. Антените се во црна и бела боја.
Космос-20
Космос-20 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 18 октомври 1963 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-20 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,4 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 296 км, а најмалото на 202.
Полска еребица
Полската еребица (Perdix perdix), позната и како сивонога еребица, англиска еребица, унгарска еребица, или хун, е кокошковидна птица од фамилијата фазани (Phasianidae). Научното име е латински за „еребица“, а самото потекнува од старогрчкиот perdix.
Опис
Сивата еребица е тркалеста птица, со кафеав грб, сиви крила и гради. Стомакот е бел и означен со голем костен-кафеав белег од потковица кај мажјаците, а исто така и кај многу женки. Женските несат до дваесет јајца во гнездо на земја. Гнездото е обично на раб на поле со жита, најчесто зимска пченица.
Мерења :
Единствената голема и постојана разлика меѓу половите е таканаречениот крст на Лорен на терциерните коверти на женките - тие се означени со две попречни шипки, наспроти онаа кај мажјаците. Овие се присутни по околу 16 недели од животот кога птиците се прелиени во возрасно перје. Младите сиви еребици се претежно жолто-кафеави и немаат карактеристични ознаки на лицето и телото. Песната е сурова, и кога е вознемирен, како и повеќето кокошковидни, лета на кратко растојание на заоблени крилја, честопати викајки Рик Рик Рик додека се крева.
Тие се вид што јадат семиња, но младите ги конзумираат инсектите како суштинско снабдување со белковини. Во првите 10 дена од животот, младите можат да ги сварат само инсектите. Родителите ги водат своите пилиња до рабовите на полињата со житни култури, каде што можат да бараат инсекти.
Дистрибуција
Распространета и вообичаена низ поголемиот дел од нејзиниот опсег, сивата еребица е оценета како „намала загриженост“ на Црвената листа на загрозени видови на IUCN. Сепак, претрпе сериозен пад во Обединетото Кралство, а во 2015 година се појави на Црвената листа „Птици за грижа за заштитата“. Оваа еребица се размножува на обработливо земјиште низ поголемиот дел од Европа и низ западниот Палеарктик до југозападен Сибир и е широко воведена во Канада, САД, Јужна Африка, Австралија и Нов Зеланд. Популарна кокошковидна во огромни области на Северна Америка, попозната е како „унгарска еребица“ или само „хун“. Тие се исто така немиграциски копнени видови и формираат јата во број до 30 надвор од сезоната на парење.
Статус и конзервација
Иако вообичаено и не е загрозено, се чини дека се намалува во бројот во некои области на интензивно одгледување како што е Обединетото Кралство, веројатно поради губење на живеалиште за размножување и инсектициди кои му штетат на бројот на инсекти, важен извор на храна за видот. Нивниот број опадна во овие области за дури 85% во последните 25 години. Во Обединетото Кралство се прават напори од страна на организации како што е Game & Wildlife Conservation Trust да се запре ова опаѓање со создавање на заштитни предни места.
Во 1995 година, тој беше номиниран како вид за акционен план за биолошка разновидност (БАП). Во Ирска, сега е практично ограничена на резерватот Lough Boora во округот Офали, каде што неодамнешниот проект за зачувување успеа да го зголеми својот број на околу 900, зголемувајќи ги надежите дека може повторно да се воведе во остатокот од Ирска.
Подвидови
Постојат осум признати подвидови :
Хартија за прецртување
Хартија за прецртување — висококвалитетен вид на тешка хартија што се користи за илустрација и цртање. Хартија од овој вид првично се користел за правење хартиени касети за огнено оружје.
Космос-21
Космос-21 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 11 ноември 1963 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 88,4 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,7°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 218 км, а најмалото на 180.
Наташа Малинкова
Надворешни врски
Профил на Наташа Малинкова на ВБУ Музички Регистар
Витомир Мицев
Витомир Мицев (роден на година во ) — македонски невропсихијатар, редовен професор на Медицинскиот факултет во Скопје.
Животопис
Витомир Мицев завршил на Медицинскиот факултет во Скопје во 1965 година. Во 1972 година завршил специјализација по психијатрија во Англија, каде што работел до 1974 година. Потоа се вработил на Клиниката за невропсихијатрија во Скопје, каде што во 1984 г. одбранил докторат. Бил наставник по психопатологија и на Филозофскиот факултет во Скопје. Супспецијалист е по психотерапија и ја вовел бихевиор и психотерапијата во Македонија и е еден од познатите автори на лекување на фобичните заболувања.
Декларација на АСНОМ за основните права на граѓаните на демократска Македонија
Декларацијата содржи 11 члена во кои се гарантираат:
Стојмен Михајловски
Стојмен Михајловски (роден на година во село Трново,  - починал на  година во ) — македонски правник и политиколог.
Животопис
Стојмен Михајловски основно образование и гимназија завршил во Скопје. Дипломирал на Правниот факултет во 1965 година во Скопје. Докторирал на Факултетот за политички науки во Сараево, на тема „Ефикасноста на политичкото одлучување“ во 1979 година. Работел како научен истражувач и научен советник во Институтот за социолошки и политичко-правни истражувања во Скопје (1966–1993). Избран за судија во Уставниот Суд на Македонија во периодот од 1994 до 2003 година, и бил еден од првите девет уставни судии по независнота на Република Македонија. Во 2005 година станал редовен професор по уставно право на Факултетот за општествени науки во Скопје. Објавил поголем број трудови од областа на избирачкото право и политичкиот систем.
Одликуван е со Орден за заслуги за народ со сребрен венец и добитник е на Плакета на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ – Скопје. Стојмен Михајловски е еден од основачите и на Социјалистичката партија на Македонија.
Црвенограда гуска
Црвеноградната гуска (Branta ruficollis) е светло обележана вид гуска од родот Branta од Евроазија. Во моментов е класифициран како ранлив од IUCN.
Таксономија и етимологија
Црвеноградната гуска понекогаш се става во својот род Rufibrenta, но се чини доволно блиску до брант гуската (Branta bernicla) за да го направи тоа непотребно, и покрај нејзиниот посебен изглед. Денес сите главни власти ја вклучуваат црвенатоградната гуска во Branta. Генетските студии покажуваат дека црвеноградната гуска може да биде еден од неколкуте познати примери на хибридна видообразба кај птиците, што е резултат на античко вкрстување помеѓу прадедовската гуска и белообразната гуска. Се чини дека ова вкрстување се случило пред најмалку 3,5 милиони години, при што лозата на црвеноградите гуски го следи својот сопствен еволутивен пат оттогаш.
Branta е латинизирана форма на старонордиски Brandgás, „изгорената (црна) гуска" и ruficollis е од латинскиот rufus „црвен“ и collis „вратен“.
Опис
Сите видови од родот Branta се одликуваат со нивната темна боја, ослободена со бела, и како разлика од сивите гуски од родот Anser. Меѓу видовите од овие два рода, црвената гуска е најмалата 53 - 56 cm во должина. Овој силно обележан вид е непогрешлив, но може да биде изненадувачки тешко да се најде меѓу гуски. На долги растојанија, црвеното на градите има тенденција да изгледа темно.
Космос-22
Космос-22 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Црвенограда гуска
Дистрибуција
Црвеноградната гуска се размножува во Арктичкиот Сибир, главно на полуостровот Тајмир, со помали популации на полуостровите Гида и Јамал. Повеќето зимуваат долж северозападните брегови на Црното Море во Бугарија, Романија и Украина (повремено се движат појугозападно кон Грција), но малку зимуваат во Азербејџан. Таа е редок скитник во Велика Британија и другите западноевропски области, каде што понекогаш се среќава со стада од брент и други гуски. Меѓутоа, бидејќи тоа е вообичаено во збирките на диви птици во заробеништво, бегањата надвор од нејзиниот вообичаен опсег се прилично чести.
Космос-22
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 16 ноември 1963 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4780 килограми. Космос-22 бил надгледувачки сателит.
Црвенограда гуска
Дистрибуција
Голем дел од популацијата традиционално презимувало во заливот Киров во Каспиското Море, но во 1960-тите, областа станала несоодветна за гуски поради земјоделските промени. Лозјата и памукот ги заменија житните култури што ги користеа презимувачките гуски. Сепак, катастрофалниот пад на населението беше избегнат бидејќи тие беа во можност да ја променат својата миграциска стратегија и сега зимаат во соодветни живеалишта во Бугарија и регионот Доброгеа во Источна Романија.
Космос-22
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 90,2 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 380 км, а најмалото на 194.
Црвенограда гуска
Дистрибуција
Остатоци од доцниот плеистоцен од овој вид се пронајдени во Бугарија и тој е прикажан на древните египетски слики, вклучувајќи ги и познатите гуски Meidum.
Однесување
Повици на црвеногради гуски - ки-куи или ки-јик, писклив и стакато
Црвеноградната гуска често се гнезди блиску до гнездата на птиците грабливки, како што се снежните бувови, диви соколи и гаќести глувчари, што помага да се заштити оваа мала гуска од цицачи како што е Арктичката лисица. Колку е поблиску гнездото на гуска до ајри (гнездо од птица грабливка), толку е побезбедно од граблив. Врз основа на големината и колку се плашливи гуските, тие се потпираат на птицата грабливка за одбрана. Исклучително е невообичаено птицата грабливка да нападне, но сепак е можно. Дополнително, колку е поголема колонијата, толку е побезбедна. Ова, пак, позитивно влијае на опстанокот и репродуктивниот успех на црвеноградната гуска. Освен што се гнездат блиску до птици грабливки, црвените гуски се гнездат на островите на реките, што исто така ги штити од копнени грабливци. Сепак, постојат докази дека црвеноградната гуска претпочита да се гнезди во близина на птици грабливки отколку да избере речен остров. За разлика од птиците грабливки кои ѝ нудат заштита на црвеноградата гуска од грабливци, кои избираат да ги стават своите гнезда на страната на отворената карпа, оваа гуска ќе создаде криптично гнездо скриено многу подобро од гнездата на птиците грабливки. Типична колонија на црвени гради е околу 4 пара во зависност од локацијата на гнездото, изобилството на храна и густината на птицата грабливки. Додека се инкубира, црвеноградата гуска останува во рамките на 1.5 km опсег на нејзиното гнездо. Машките црвеноградни гуски имаат тенденција да го чуваат гнездото на своите млади од далечина додека женките обично се кријат во гнездото. Главниот грабливец за црвеноградни гускини јајца и млади е Тајмир галебот кој има пристап до гнездата сместени на речните острови.
За време на зимувањето, црвената гуска се храни со треви, лисја и семиња. Со оглед на тоа што популацијата на бувови и јастреби флуктуира на секои неколку години, во зависност од бројот на леминг, единствената постојана заштита од грабливци се речните острови и сивиот сокол.
Конзервација
Во есента 1997 година, населението се проценува на околу 88.000 индивидуи. Во зима овие бројки може да се намалат на околу 70.000. Црвеноградната гуска е еден од видовите на кои се применува Договорот за зачувување на африканско-евроазиските водни птици преселници (AEWA). Црвеноградната гуска е законски заштитена во многу држави, но ловот сè уште продолжува. AEWA го следи видот и обезбедува ажурирани информации за статусот на видот, неговото живеалиште, миграциите, екологијата и потребите за зачувување. Се сметаше за ранлив вид од страна на IUCN. Над 80% од населението се сместува во текот на зимата на само пет локации, при што блиските области за хранење се загрозени од промените во користењето на земјиштето. Покрај тоа, има силен пад на бројките во последните децении. Сепак, можно е овој пад да е претеран, бидејќи е можно некои птици да зимуваат во непознати места. Зимската дистрибуција на видот веќе е значително променета од 1960-тите кога голем дел од популацијата се наоѓаше долж западниот брег на Каспиското Море, во Иран и во Ирак. Некои птици можеби сега презимуваат подалеку на запад, како што е наведено од регистрираните брои од 2.000 птици во Унгарија од зимата 2014 година, додека пребројувањето претходно изнесувало само неколку стотици. Бидејќи не е јасно до кој степен познатата популација флуктуира кај овој вид - како и кај другите арктички гуски - и со оглед на влошената перспектива за видот како целина, црвеноградната гуска беше ставена од виден статус на најмала грижа до загрозен во Црвената листа на IUCN од 2007 година. Во 2015 година повторно беше ставена на листата на ранливи. Имаше обиди за зачувување на видот, како на пример во 2005-2008 година, беше спроведен проект финансиран од Life во Романија, така што квалитетот на живеалиштето на важно езеро со солена вода што го користи овој вид беше зголемен. Програмата Life и AEWA беа домаќини на работилница во февруари 2009 година за видовите кои имаа за цел да изготват нов Меѓународен акционен план за видови и да ги известат резултатите од проектот Life.
Во февруари 2013 година, бугарскиот суд ја поништи одлуката со која се забранува проектот за енергетски ветер да продолжи со својата работа во важна зимска локација за загрозените црвеногради гуски. Изградбата на турбини на ветер во областа не само што им се заканува на гуските со тоа што се пречка во која тие летаат. Областа во која тие се градат, исто така, ќе ги лиши црвоградните гуски од критичното место за хранење. Засега беше испратена жалба до судот за да се убеди судот во спротивното.
Пурпурен бакарец
Пурпурниот бакарец (Lycaena alciphron) е пеперутка од видот на пеперутки бакарци. Пеперугата ја има и во Македонија.
Опис
Оваа пеперутка покажува физички разлики помеѓу машки и женски пол. Горната страна на крилјата кај женките е портокалова со кафени нијанси, каде се гледаат темни вени и црни дамки. Покрај самите рабови има црни ленти, а самиот раб на крилјата е со бела нијанса. Горната страна кај мажјаците има јасно видлива виолетова нијанса во средишниот дел на крилјата и телото, а кој краевите има кафени нијанси. Рабовите се со бела нијанса. Долната страна е со кремаста боја, со црни дамки. Гасениците се ноќни видови. Јадат мајчина душица и капини. Оваа пеперуга живее на надморска висина до 900 метри.
Подвидови
Подвидови на пеперугата се:
Секач за хартија
Секачот за хартија, познат и како тример за хартија, исто така понекогаш опишан како хартиена гилотина или едноставно гилотина, е алатка која често се наоѓа во канцелариите и училниците, дизајнирана да пресече голем сет хартиени листови одеднаш со прав раб.
Историја
Секачите за хартија, слични на денешните, биле патентирани во 1844 и 1852 година од Гијом Масикуо. Тие биле околу од крајот на 1830-тите, кога, во 1837 година, Тираол изгради модел со фиксирано сечило на рамна површина. Од средината на 19 век, значителни подобрувања биле направени од Фом и Краус од Германија, Фурнивал во Англија и Освего и Сејболд во Соединетите Држави.
Безбедност
Повеќето секачи за хартија се опремени со штитник за прсти за да ги спречат корисниците случајно да се сечат или да оттргнат знак додека користат апаратот. Сепак, повредите се уште можни ако уредот не се користи со соодветна грижа или внимание.
Индустриски секачи за хартија
Во современата индустрија за хартија, поголемите машини се користат за сечење големи купишта хартија, картон или сличен материјал. Таквите машини работат на начин сличен на гилотина. Комерцијалните верзии се моторизираат и автоматизираат и вклучуваат механизми за стегање за да се спречи префрлање на материјалот за време на процесот на сечење.
Космос-23
Космос-23 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Капустин Јар, СССР на 13 декември 1963 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 92,2 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 48,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 528 км, а најмалото на 237.
Клисурски манастир (Егејска Македонија)
Клисурски манастир „Рождество на Пресвета Богородица“ (Μονή Παναγίας Κλεισούρας, Μονή Γενεθλίου της Θεοτόκου Κλεισούρας) — манастир во Костурско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Костурската епархија на Цариградската патријаршија. Сместен е во борова шума во источните падини на планината Мурик, на 3 км од селото Клисура, по патот кон Мокрени.
Историја
Манастирот е основан околу 1314 г. од монахот Неофит од Клисура.
Според натписот во црквата, манастирот е возобновен во 1813 година од монахот Исаија Плист од Клисура. Сегашниот манастир веројатно е основан во втората половина на XVIII век на местото на постариот грам, бидејќи на натписот е укажано дека Исаија го основал на стари темели. Манастирската црква е е трикорабна базилика со подоцна изградена купола фи со припрата. Внатре има богато украсен дрвен иконостас од 1772 г. Внатрешноста е живописана од зографот Георги од епирското село Кионат.
Во текот на XIX век изградени се параклисот „Св. Јован Претеча“ и конаците кои ја обиколуваат црквата и на манастирот му даваат изглед на тврдина. За време на Грчката вооружена пропаганда во Македонија (1904 - 1908) манастирот станал засолниште за грчките андарти кои војувале против четите на ВМОРО. Извесно време бил метох на Ајтоскиот манастир („Св. Архангели“).
Зачуваните градби на манастирскиот комплекс се од XVIII и XIX век. Манастирот постепено се запустил, но е возобновен е во 1992 г. како женски манастир, иако Тодор Симовски во претходната 1991 г. во него забележал 27 жители. Оттогаш бројот на жители е доста намален.
Во 1996 г. манастирот е прогласен за заштитен споменик на културата.
Пулејкава пеперуга
Пулејковата пеперуга (Hamearis lucina) е пеперутка од видот на пегави пеперутки. Оваа пеперутка е единствената која го сочинува овој вид на пеперутки. Пеперугата живее и во Македонија.
Опис
Крилјата кај мажјаците имаат распон на крилјата од 29 до 31 мм, а кај женките од 31 до 34 мм. Основната боја на горната страна на крилјата е темнокафена, а со истата боја е и телото и антените. Како што посочува и самото име на видот на пеперутките, горната страна на крилјата е исшарана со пеги (дамки) во жолта боја. Самите краеви на крилјата се во бела боја.
Распространетост
Овој вид на пеперутки живее во западниот дел на Евроазија, поточно од Шпанија и Велика Британија па сè до Балканот. Пеперугата сака тревни површини покрај варовници и шуми.
Однесување
Возрасните единки покажуваат различно однесување кај мажјаците и женките. Мажјаците се територијални, покажуваат одбрамбено однесување на мали заштитени простори. Помеѓу мажјаците може да се забележат и борби во лет. Женките се помалку „истакнати“, но често летаат поминувајќи до 250 метри.
Растенија
Во Велика Британија пеперутката живее на растенијата  Primula veris, Primula vulgaris, Primula veris, а во светот и на  Primula elatior.
Марија Смирнова
Марија Васиљевна Смирнова (31 март 1920 – 10 јули 2002) беше командант на ескадрила во 46. Тамански Гардиски ноќен бомбашки воздухопловен полк (наречен Ноќни вештерки) на Советските воздухопловни сили за време на Втората светска војна. За нејзините подвизи во војната, таа е прогласена за Херој на Советскиот Сојуз на 26 октомври 1944 година.
Ран живот
Марија Смирнова е родена во 1920 година во Русија, во сиромашно семејство. Првично оди во локалното селско училиште, но на тринаесет години се запишува на наставничкиот колеџ во Твер. Кога дипломира, Смирнова започнува да работи како наставничка во средно образование. Училиштето е сместено во близина на аеродром, каде Смирнова првпат здогледува авион. Почнува со лекции по летање во 1937 година, здобивајќи се со сертификат на пилот и инструктор. Откако станува квалификувана, почнува да обучува пилоти за Советските воздухопловни сили.
Воена кариера
Смирнова одговара на жалба на Радио Москва во 1941 година за жени пилоти да им се придружат на воздухопловните сили. По обуката на Енгелс, Смирнова е назначена за заменик командант на ескадрила на новоформираниот 588ми Ноќен бомбашки полк, подоцна познат под прекарот „Ноќни вештерки“. Нивната прва мисија е на 8 јуни 1942 година. По смртта на командантот на ескадрилата, Љубов Олховскаја за време на мисијата, Смирнова ја презема нејзината позиција. По осум месеци поминати во борбени мисии, полкот е назначен за Гарда и е преименуван во 46ти Гардиски ноќен бомбашки воздухопловен полк.
Смирнова му е посветена на полкот, при што еднаш бега од рекреативен центар каде што е испратена за да си го подобри здравјето, со цел да се врати назад на фронтот. Летајќи со авионите Поликарпов По-2, Смирнова и Ноќните вештерки се навикнуваат да напаѓаат мети кои се бранети од противвоздухопловна артилерија и рефлектори. Сепак, таа се сеќава на еден лет кога се нападнати од германски војници, со трасерска муниција која ги пали платната и телата од иверица на руските двокрилци. На крајот од војната, Смирнова е една од дваесет и трите членови на полкот што е прогласена за Херој на Советскиот Сојуз.
По војната, не е во можност да продолжи да работи во цивилното воздухопловство, бидејќи нејзината влошена здравствена состојба укажува на тоа дека нема да ги помине потребните медицински прегледи. Во март 1945 година, испратена е заедно со Екатерина Рјабова во Академијата за воени воздухопловни сили Жуковски - Гагарин. Командантот им кажува да бараат некоја цивилна работа, бидејќи сфаќа дека нивните тела по војната нема да ги издржат ригорозните тренинзи и кондиција што ја бара воената академија од своите кадети.
Костурско Езеро
Езерото е од групата на Егејските езера и лежи на надморска височина од 620 метри. Зафаќа површина од и има длабочина од 9 до 10 метри. Долго е 30 км и има водна зафатнина од 100 милиони кубни метри. Целиот слив на езерото зафаќа.
Животински свет
Во околината на езерото се среќаваат преку 200 вида птици, а самото езеро важи за второ по богатство на уловот во државата.
Знаменитости
Покрај самиот град Костур со неговите бројни византиски цркви, крај бреговите на езерото се наоѓа познатиот манастир „Пресв. Богородица Мавровска“ од XI век, неолитската населба кај с. Дупјак, каде од езерото е извадена Дупјачка таблица со натписи кои сведочат за праписменоста во Македонија во VI милениум п.н.е.
Евгенија Жигуленко
Евгенија Андреевна Жигуленко (Евгения Андреевна Жигуленко; 1 декември 1920 – 27 февруари 1994) беше пилот и навигатор во 46. Тамански Гардиски ноќен бомбашки воздухопловен полк, 325. Ноќна бомбашка воздухопловна дивизија, 4. Воздухопловна армија на Вториот белоруски фронт за време на Втората светска војна. За нејзините подвизи за време на воената служба е прогласена за Херој на Советскиот Сојуз на 23 февруари 1945 година.
Civilian life
Жигуленко е родена на 1 декември 1920 година во Краснодар во работничко семејство. По завршувањето на средното училиште во Тихорецк во 1939, студира на Московскиот институт за воздухопловна технологија, по што дипломира на училиште за летање во Московскиот Аероклуб. Станува член на Комунистичката Партија на Советскиот Сојуз во 1942 година.
Воена кариера во Втората светска војна
Во октомври 1941 година ѝ се придружува на советската армија и учествува во битките на Источниот фронт, започнувајќи во мај 1942 година по завршувањето на нејзините воени навигациски курсеви. Работи како шеф на комуникации на полкот и подоцна е унапредена во командант на лет. Како командант на лет во "Ноќните вештерки" (официјално 588ми Ноќен бомбашки полк до преименувањето во 1943 година во 46. Тамански Гардиски ноќен бомбашки воздухопловен полк), учествува во вомвашки мисии на Јужниот, Кавкаскиот и Белорускиот фронт, како и во Берлин, Крим, Керч, Колберг, Кубањ, Млавско-Елбинг, Могилев и Осовец. Вкупно извршува 968 борбени мисии со авионот Поликарпов По-2, по што е прогласена за Херој на Советскиот Сојуз на 23 февруари 1945 година.
По војната
Жигуленко останува во воздухопловните сили на активна должност додека не дипломира на Ленинската воено-политичка академија во 1955 година, кога преминува во резервата пред на крај да се пензионира од војската. Во 1976 година дипломира на Државниот институт за кинематографија Герасимов и работи како филмски режисер, создавајќи два големи филма: „Во небото на Ноќните вештерки“ и „Без право на неуспех“, донирајќи копија од филмот на Поклонаја Гора Музеј на Големата Патриотска војна. Умира на 73 години на 27 февруари 1994 година и е закопана на Троекуровските гробишта.
Хрватски јазик
Хрватскиот јазик (хрватски: hrvatski jezik) е јужнословенски јазик. Се зборува од околу 6,5 милиони луѓе, главно Хрвати. Хрватскиот јазик најмногу се зборува во Хрватска и Босна и Херцеговина, но и кај хрватската дијаспора во светот. Во Хрватска и Босна и Херцеговина, хрватскиот е службен јазик, додека во Хрватска е и национален јазик. Покрај овие две држави, хравсткиот има статус на малцински или регионален јазик во Романија, Австрија, Црна Гора и Италија.
Хрватскиот јазик е составен од воглавно три големи дијалектни групи, и тоа: штокавско наречје, чакавско наречје и кајкавско наречје. Стандардниот хрватски јазик се заснова на штокавското наречје, кое пак е исто така основа за стандардните српски, босански и црногорски јазик. Хрватскиот јазик се пишува со хрватската азбука, кое е единствено официјално писмо во Хрватска и второ официјално писмо во Босна и Херцеговина, покрај кирилицата.
Библија
Во прилог следуваат првите три воведни реченици од Библијата на хрватски јазик со превод на македонски:
Месеци
Во овој дел се прикажани називите на дванаесетте месеци во годината на хрватски и македонски јазик.
Каракасо
Каракасо или сакудон е поимот со кој се означува бранот протести, нереди и насилство што се случи на 27 февруари 1989 година во главниот град на Венецуела, Каракас, и во околните градови. Нередите – најсериозни во историјата на Венецуела – резултираа со околу 3.000 убиени, главно од страна на силите за безбедност.
Позадина на случувањата
Во контекст на економската криза што ја зафати Венецуела на почетокот од 1980-тите, претседателот Карлос Андрес Перес од социјалдемократската Демократска акција, врз основа на препораките на Меѓународниот Монетарен Фонд, на почетокот од својот втор претседателски мандат (1989 – 1993) предложи спроведување на реформи во насока на либерализација на економијата. Мерките предвидени со неговата реформа вклучуваа: приватизација на државни компании, даночна реформа и намалување на државниот интервенционизам во економијата. Во однос на политичкиот систем, со реформите се воведоа непосредни избори за гувернери на федералните единки на Венецуела, кои претходно беа именувани од страна на претседателот).
Протестите и нередите
Протестите и нередите започнаа во градот Гваренас (околу 30 километри источно од Каракас), утрото на 27 февруари 1989 година, како резултат на нагло зголемување на трошоците за превоз до Каракас. Тие брзо се проширија во главниот град и во други градови ширум Венецуела. До попладне истиот ден, речиси сите четврти на Каракас ги зафатија немири.
Венецуеласката влада реагира со прогласување на вонредна состојба, го стави градот под воена состојба и воспостави ред преку употреба на сила. Некои цивили употребуваа оружје за самоодбрана, за напад врз други цивили и/или за напад врз војската, но бројот на убиени војници и полицајци далеку заостанува зад бројот на убиени цивили. При тоа, задушувањето на нередите особено беше сурово во сиромашните предградија на Каракас.
Венецуелскиот конгрес ги суспендира уставните слободи и во текот на следните неколку дена Каракас беше во хаос, со рестрикции, недостиг на храна, грабежи, судење и убиства на невини граѓани.
Првичната официјална објава гласеше дека се убиени 276 лица, но подоцна беше откриено дека владините сили закопуваа убиени цивили во масовни гробници и дека бројот на убиени е значително поголем од првичната официјална бројка. Неофицијално, се смета дека во немирите се убиени околу 3.000 лица.
Последици
Непосредна последица на Каракасото беше политичката нестабилност. Владата ја промени својата програмата за економска либерализација, но владата на претседателот Перес остана непопуларна. Во 1992 година, поради незадоволство од постојната власт беа извршени два обиди за воени удари, во февруари и во ноември. Првиот воен удар беше предводен од Уго Чавез, кој по неуспешниот воен удар беше уапсен и затворен. Во 1993 година претседателот Перес беше обвинет за корупција и беше принуден да поднесе оставка на функцијата претседател.
Во 1998 година Интер-американската комисија за човекови права ги осуди активностите на венецуелската влада за време на Каракасото и го изнесе случајот пред Интер-американскиот суд за човекови права. Во 1999 година Судот одлучи дека владата извршила повреди на човековите права, вклучително и противправни убиства.
Важноста на Каракасото
Венецуелското каракасо e еден од најважните настани од поновата венецуелска историја и поради својата важност ги надминува рамките на венецуелската историја. Имено, во годината позната по тоа што се случи пад на комунистичките режими во Источна Европа, тоа претставува прв бунт во светски рамки против идеологијата што го победи комунизмот, против неолиберализмот.
Холандски фолклор
Фолклорот на Холандија вклучува епови, легенди, бајки и усна традиција. Традиционално овој фолклор е напишан и говорен нахоландски јазик.
Народни песни
Најстарите холандски народни песни (наречена балади, популарни песни или романси) се многу стари и потекнуваат од древни приказни и легенди. Всушност, освен древните приказни вградени во холандските народни песни од 13 век, и некои докази на келтска и германска митологија во именувањето на деновите од неделата и топонимијата (на пример натпис за божицата Вагдаверкустис од 2 век), народните приказни на старите Холанѓани не биле запишани во првата пишана литература од 12, па на тој начин, се изгубени.
Една од постарите народни приказни што ја има како песна е Хер Халевејн (позната и како Песна за господин Халевејн). Таа е една од најстарите холандски народни песни и датира од 13-от век. Истата е прототип на приказната за Сината брада. Оваа песна содржи елементи митеми на германска легенда, односно, тоа е "магична песна" во рамки на песна, и се споредува со песната на скандинавскиот Никс (strömkarlen), машки воден дух, кој свири волшебни песни на виолина, мамејќи ги жените и децата, за да се удават.
Другите народни песни од Холандија со различно потекло се:
Во народните приказни
Елементи од претхристијанската холандска митологија со малку помалку свети форми останало и во приказните од средновековниот фолклор, на пример белите дами (witte wieven), вилениците, кабутер, митот за Водан и оној за Дивиот лов.
Холандските народни приказни од Средниот Век се приказни за поплавени градови и за морето. Постојат легенди за потонатите градови во огромните поплави во Холандија. Од поплавата Света Елизабета во 1421, потекнува легендата за Киндердајк за едно бебе и една мачка кои биле пронајдени како лебдат во колевка по поплава во градот. Мачката ја држела колевката да не потоне. Тие биле единствените кои ја преживеале поплавата. Местото каде што колевката стигнала на брегот се нарекло Киндердајк.
Сифтингската легенда вели дека некогаш славниот град бил поплавен и уништен од морето поради поплавата Сите светци во 1584. Поради тоа дека некоја сирена била заробена и малтретирана, а се вели дека оттогаш уште се слуша како ѕвони камбанаријата. Ова е многу слично на приказната за сирената од Западна Шелда која исто така се однесува на малтретирана сирена, проследено со клетва и поплави. Во некои легенди за поплави, црковните ѕвона или камбани на потонатите градови сè уште можат да се слушнат дека ѕвонат под водата.
Морскиот фолклор ја вклучува легендата за Брендан а подоцна легендата за Ставоренската дама која раскажува за уништениот пристаништен град Ставорен. Сликите на Питер Бројгел Постариот покажуваат многу други народни приказни, како што се легендата за Безумната Грета (Лудата Мег), 1562.
Првата литература
Првиот пишан фолклор на Холандија не е конкретно изведен од францускиот фолклор. Во оваа класа се епските поеми на Каролинзите кои обично се однесуваат на Карло Велики ("Карел" на холандски). Холандскиот фолклор, исто така, се однесува на христијанските светци и на британски теми за витештвото и подвизите на кралот Артур:
Карел и Елегаст
Карел и Елегаст е оригинална холандска песна за која некои тврдат дека била напишана на крајот на 12 век, или пак во 13 век. Тоа е франкиска романса за Карло Велики ("Карел") како примерен христијански крал и неговиот пријател Елегаст, чие име значи „виленички дух“ или „виленички гостин“. Елегаст имал натприродни моќи, како што е способноста да зборува со животни и веројатно е виленик. Тој живее во шумата како крадец. Двајцата заминуваат на една авантура и го откриваат Егерик, како предавник на Карло Велики.
Патувањето на Свети Брендан
Патувањето на Свети Брендан е вид христијанизирана Одисеја, напишана во 12. век, која ја опишува легендата на Свети Брендан, монах од Голвеј, и неговото патување околу светот за девет години. Научниците веруваат дека холандската легенда потекнува од сега изгубена средногорногермански текст во комбинација со келтски елементи од Ирска која ги комбинира христијанските елементи со оние на бајките. Патувањето започнало како казна од ангел. Ангелот видeл дека Брендан не поверувал во вистината на книга за чудата на создавањето и како истата ја фрла во огнот. Ангелот му рекол дека вистината е уништена и го казнил со патување. На патувањата Брендан се сретнал со чудата и ужасите на светот, луѓе од далечни земји со свински глави, кучешки нозе и волчји заби кои носеле лакови и стрели, и огромна риба која го опкружила бродот држејќи ја својата опашка в уста. Англиска поема Животот на Свети Брендан е англиски дериват на истата приказна.
Приказни на светци и чуда
Биографиите на христијанските светци и приказните за христијанските чуда биле важен жанр во Средниот Век. Оригинални холандски дела на жанрот се:
Бајките на Грим од 19 век
Следните приказни биле собрани од страна на браќата Грим :
Колекцијата на Грифис од 1918
Следните бајките прераскажани на англиски јазик во 1918 година се засновани на холандски легенди и собрани во книгата, Холандски бајки за деца, 1918, составени од страна на Вилијам Елиот Грифис:
Митолошки божества
Од античките регионални митологија, имиња на античките богови и божици во овој регион потекнуваат од римски, келтски и германски корени.
Негуш
Негуш (Νάουσα, Науса; Ağostos, Агостос; Niausta, Њауста) — град во Берско, Егејска Македонија. Градот претставува административно седиште на денешната истоимена општина, во Централна Македонија, Грција.
Географија и местоположба
Градот се наоѓа на 18 километри северозападно од најблискиот град Бер и на повеќе од 20 километри јужно од градот Воден, на надморска височина од 360 метри. Од градот Солун е оддалечен 90 километри, со кој е поврзан со железничка линија.
Сместен е на источните падини на планината Каракамен (наречена уште и Дурла или Негушка Планина). Низ градот тече реката Арапица, која го дели градот на два дела, а по нејзините течение има низа убави водопади, каде што се наоѓа и паркот „Свети Никола“. Покрај паркот „Свети Никола“, во градот се наоѓаат и други паркови.
Антика
Според античките автори, првите луѓе во областа на Негуш биле Фригите, а подоцна дошле Македонците. Во рамнината околу денешниот град Негуш кај селото Голишани се наоѓа македонскиот град Миеза, откриен при ископувања во 1950-тите години. Во Миеза, според античките историчари, Александар Македонски поминал три години како ученик на Аристотел. Остатоците од училиштето, Миескиот нимфеј, се западно од селото Копаново.
Градот Негуш се појавува во римско време со името Нова Августа (Nova Augusta) и грчката варијанта Неа Августа (Νέα Αυγούστα). Постепено, во средниот век името се променило во Њагуста (Νιάγουστα) и Њагуса (Νιάγουσα), од каде се појавила и денешната варијанта Негуш. Грчкото име продолжило да се развива во Њауса (Νιάουσα) и денешното официјално име Науса (Νάουσα).
Отомански период
Градот бил основан пред век од христијани од областа на планината Каракамен. Подоцна, потпаднал под османлиска власт. Градот се развил во важно економско и културно средиште во рамките на јужниот дел на Македонија.
Негушки бунт од 1705 г.
Во 1705 година по обид да се земат 15 момчиња за јаничари, во градот избувнал бунт, на челот со Кара Димо, којшто бил задушен со големи потешкотии.
Негушко востание од 1822 г.
Градот Негуш најпознат е во историјата по своето востание против Османлиското Царство, подигнато во февруари 1822 година, кога неговото македонско и грчко население, како и околу сто претежно македонски села, се кренало на востание против наметнатото ропство. По завршувањето на востанието, кое било неуспешно, градот бил речиси урнат до темел, а настрадале и сите села во околината и повеќето од нив никогаш не биле повторно обновени.
По избувнувањето на Грчкото востание, во февруари 1822 година во богатиот македонски град Негуш избувнало востание под водство на Ангел Гацо од воденското село Саракиново, Анастасиос Каратасос од берското село Добра и негушанецот Заферакис Теодосиу. Востаниците успеале на краток период да ги ослободат градот и околните села од отоманската власт. Востаниците успеале да ја разбијат четириилјадната турска војска и го нападнале и градот Бер, но биле одбиени. На 18 април, Мехмед Емин-паша, со аскер од 20.000 војници и башибозук го заземал градот и извршил страшно колење. Триесет негушанки доброволно се удавиле, заедно со децата во водовопадите на реката Арапица, за да не бидат продадени во ропство. Во 1955 година, Негуш бил прогласен за „град-херој“.
Возобновување
По востанието, дел од жителите на градот се вратиле во него, како и многубројни македонски и влашки селани од околните села, но дури во 1860 година градот е потполно обновен. Во 1892 година била пуштена железничката линија од Солун за Бер. Градот доживеал голем економски процвет и во него биле основани едни од најголемите текстилни фабрики во целото Отоманско Царство.
век
По 1904 година, Негуш се претвора во основна база на грчките андартски чети, кои ги напаѓале македонските села на север, најчесто борејќи се со четите на Апостол Петков. Градот е родното место на андартскиот војвода Антониос Мингас, обесен заедно со Телос Агапинос од Апостол Петков крај воденското село Теово.
За време на Граѓанската војна во јануари 1949 година, Негуш на кратко бил преземен од силите на Демократската армија на Грција.
Стопанство
Во текот на век, градот започнал да се индустријализира, па така биле отворени четири текстилни фабрики, во кои работеле и над 1.000 работници. Покрај фабриките, во градот се наоѓале и бројни занаетчиски работилници и трговски дуќани, а како административно седиште во него се сместени и бројни административни установи.
Покрај тоа, општинскиот атар на Негуш е најголем во целата Егејска Македонија и опфаќа површина од 222 квадратни километри, кои претежно се простираат западно од градот и опфаќаат добар дел од источните падини на планината Каракамен, погодни за пасишта и за експлоатација на шумите. Градот располага и со 22.000 декари обработлива површина, претежно насадени со овошни плантажи (јаболка и праски), кои се обработуваат со современи агротехнички средства и даваат високи и квалитетни приноси. Покрај овоштарството, развиено е и градинарството, а се садат и други култури. Низ градот поминува реката Арапица, која порано ги движела машините во текстилните фабрики, а денес се користи за наводнување на обработливите површини.
Население
Во 1900 година според Васил К’нчов во Негуш (Агустос) живееле 1.500 Македонци христијани, 800 Турци, 3.500 Грци и 300 Власи. По податоци на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во градот Негуш живееле 1.500 Македонци.
Во 1910 година, во градот имало 7.000 жители. На пописот во 1912 година, градот бил забележан со неколку јазици и религии: македонски јазик и христијанска религија, турски јазик и муслиманска религија, влашки јазик и христијанска религија и грчки јазик и христијанска религија.
Во пописот од 1913 година, градот бил забележан со 10.000 жители, а во 1920 година со 8.468 жители. По иселувањето на турското население во 1924 година, тука биле населени 2.080 бегалци, од кои 1.868 иселени од Турција согласно Лозанскиот договор од 1923 година. Од нив, 879 по потекло биле од Мала Азија, 561 од Понд, 232 од Источна Тракија, 182 од Бугарија, 135 од Кавказ, а останатите од други земји. Во Негуш, исто така, се населувале и бројни македонски, влашки и грчки семејства од околните села. Градот како таков во 1928 година имал 10.250, а во 1940 година 12.556 жители. Во 1951 година покажал извесна стагнација, бидејќи биле забележани 12.584 жители, но во 1961 година се водел со 15.492, во 1971 година со 17.375, во 1981 година со 19.383, а во 1991 година со 19.794 жители.
Зголемувањето на бројот на населението се должело на индустријализацијата на градот, во кој биле изградени четири текстилни фабрики, во кои работеле повеќе од 1.000 работници, постоеле повеќе занаетчиски работилници, трговски дуќани, а имало и бројни административни установи.
Самоуправа и политика
Негуш има статус на градска општина, а по завршувањето на Втората светска војна со наредба од 5 февруари 1946 година станал седиште на околија.
Градот припаѓа на општинската единица Негуш со седиште во истоимениот град, која припаѓа на поголемата општина Негуш, во округот Иматија. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Негуш, во кој покрај самиот град, влегуваат и населбата Станица Негуш, селото Горно Шел, новосоздаденото село Гимново и туристичкиот центар Свети Никола.
Кинески јазик
Кинескиот јазик (汉语/漢語, Ханји; 中文, Џунгвен) — јазик или за јазично семејство и првично се зборувал од ханските Кинези во Кина. Тој ја сочинува една од двете гранки на синотибетското јазично семејство. Околу една шестина од светското население, или над милијарда луѓе, зборуваат некаков кинески како мајчин јазик. Дали кинеските варијанти можат да се наречат „јазици“ или „дијалекти“ е прилично спорна тема. Како јазично семејство, кинескиот има околу 1.2 милијарди говорници; само мандаринскиот има околу 850 милиони говорници, бројно надминувајќи ги сите јазици на светот.
Говорниот кинески се одликува со голема внатрешна разнообразност, иако сите кинески варијанти се тонски и аналитички. Постојат помеѓу шест и дванаесет регионални групи на кинески (зависно од начинот на класификација), од кои (во огромна мера) предоминантен е мандаринскиот (~ 850 милиони), а по него следи ву (~ 90 милиони), мински (~ 70 милиони) и кантонскиот (~ 70 милиони). Највеќето од нив се меѓусебно разбирливи, иако некои, како сјанг и југозападните мандарински дијалекти се разбирливи во извесна помала мера. Кинескиот се класификува како макројазик со тринаесет подјазици ISO 639-3, иако прашањето дали овие се „јазици“ или „дијалекти“ е мошне спорно.
Стандардизираната форма на говорниот кинески се нарекува стандарден мандарински „普通话 (путунгхуа); 国语 (гуоју)“, кој е заснован на пекиншкиот дијалект. Стандардниот мандарински е службен јазик на Народна Република Кина, Република Кина (Тајван), како и еден од четирите службени јазици на Сингапур. Кинескиот (де факто стандарниот мандарински) е еден од петте службени јазици на ООН. Од другите варијанти, стандарниот кантонски е распространет и влијателен во кантонојазичната дијаспора, и е еден од службените јазици во Хонгконг (заедно со англискиот) и во Макао (заедно со португалскиот). Јужноминскиот јазик, дел од минската јазична група, се зборува нашироко во Фуџен и Тајван (каде се нарекува тајвански или „хокло“) како и југоисточна Азија (каде предоминира во Сингапур, Малезија и на Филипините и се нарекува Хокиен).
Говорен кинески
На картата подолу се прикажани јазичните поделби („јазици“ или „дијалектни групи“) во рамките на самата Кина. Седумте општоприфатени групи, по број на говорници се:
Кинеската лингвистика во последно време разликува и три други групи: