cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Орфеј
Потекло
Најраното книжевно споменување на Орфеј е дел од два збора од поетот Ибикиј од VI век п.н.е.: onomaklyton Orphēn(„Орфеј, познат по своето име“). Меѓутоа, тој не е споменат во делата на Хомер или Хесиод. Повеќето антички извори го прифаќаат неговото историски постоење, со исклучок на Аристотел.
Грците од ерата на класицизмот го почитувале Орфеј како најголем од сите поети и музичари: се зборувало дека иако Хермес ја измислил лирата, а Орфеј ја усовршил. Поетите како Симонид од Кеја велеле дека музиката и пеењето на Орфеј можеле да ги маѓепсаат птиците, рибите и дивите ѕверови, да ги намамат дрвјата и камењата да танцуваат и да го сменат текот на реките. Тој бил еден од неколкуте грчки херои кои го посетиле Подземјето и се вратиле; неговата музика и песна имале моќ дури и над Адот.
Некои извори му даваат заслуга на Орфеј за дополнителни дарови за човештвото: медицината, која обично е под заслуга на Асклепиј; пишувањето, кое обично е заслуга на Кадмо; и земјоделството, каде Орфеј ја презема елевзинската улога на Триптолем како дарител на знаењето на Деметра на човештвото. Орфеј бил претскажувач и јасновидец; практикувал магични вештини и астрологија, ги формирал култовите на Аполон и Дионис и ги одредил мистериозните обреди кои се зачувани во орфејските текстови. Покрај тоа, Пиндар и Аполониј од Родос and prescribed the mystery rites preserved in Orphic texts. In addition, Pindar and Apollonius of Rhodes го вбројуваат Орфеј како харфист и сопатник на Јазон и Аргонаутите. Орфеј имал брат по име Лин, кој отишол во Теба и станал Тебанец. Страбон (64 г. п.н.е. – околу 24 г. н. е.) го претставува Орфеј како смртник, кој живеел и умрел во село близу до Олимп. „Некои, секако, го прифаќаа доброволно, но други, бидејќи се сомневаа во заговор и насилство, се здружија против него и го убија.“ Тој заработувал како музичар и „волшебник“ – Страбон го користи зборот agurteuonta (αγυρτεύοντα), исто така користен и од Софокле и Едип за да го опише Тиресиј како измамник со прекумерна желба за имот. Зборот agurtēs (αγύρτης) најчесто значел шарлатан и секогаш имал негативна конотација. Паузаниј пишува за неименуван Египќанец кој го сметал Орфеј за магионичар (mageuse (μάγευσε)).
Ран живот
Според Аполодориј и фрагмент од Пиндар, Орфеј бил син на тракискиот крал Еагар и на музата Калиопа, но според друга верзија, татко му бил богот Аполон, а мајка Клио. Според трето предание, негова мајка била една од ќерките на Пијер, син на Македон. Неговото место на раѓање и место на живеење било во Пимплеја,  во близина на Олимп. Додека живеел со својата мајка и нејзините осум убави сестри во Парнас, near Olympus. While living with his mother and her eight beautiful sisters in Parnassus, го сретнал Аполон, кој ѝ се додворувал на музата на смеењето, Талија. Аполон, како бог на музиката, му дал на Орфеј златна лира и го научил да свири на неа. Мајка му на Орфеј го научила како да создава стихови за пеење. Страбон споменува дека тој живеел во Пимплеја. Се велело дека исто така учел во Египет. He is also said to have studied in Egypt.
Се вели дека Орфеј го воспоставил обожавањето на Хеката во Егина, а во Лаконија обожавањето на Деметра Хтонска. Исто така Пелазгите во Тајгет чувале лик на Орфеј од дрво во светилиштето на елевзинската Деметра.
Патувајќи како Аргонаут
Аргонаутика (грчки: Ἀργοναυτικά) — грчка епопеја напишана од Аполониј од Родос во III век п.н.е. Орфеј бил дел од оваа авантура и ги користел своите вештини за да им помогне на своите сопатници. Хирон му рекол на Јазон дека без помошта на Орфеј, Аргонаутите никогаш нема да можат да ги одминат Сирените – истите Сирени кој ги сретнал Одисеј во Хомеровата епопеја Одисеја. Сирените живееле на три мали, карпести остови наречени Sirenum scopuli (Карпи на Сирените), и пееле убави песни кои ги мамеле морнарите да дојдат при нив, што произлегло со кршење на нивните бродови во островите. Кога Орфеј ги слушнал нивните гласови, ја извадил својата лира и свирел музика која била погласна и поубава, заглушувајќи ги маѓепсувачките песни на Сирените.
Смртта на Евридика
Најпознатата приказна во која Орфеј има улога е таа за неговата жена Евридика (позната и како Агриопа). Додека била меѓу своите луѓе, во високата трева за време на нејзината свадба, Евридика била нападната од сатир. Во нејзиниот обид да му побегне на сатирот, Евридика паднала во гнездо на змии и се здобила со фатален убод на нејзината пета. Нејзиното тело го нашол Орфеј, кој совладан од тага, засвирел толку тажни и жални песни што сите нимфи и богови плачеле. На нивен совет, Орфеј патувал до Подземјето и со неговата музика ги омекнал срцата на Ад и Персефона (тој бил единствената личност што го направила тоа), кои се согласиле да ѝ дозволат на Евридика да се врати со него на земјата под еден услов: тој треба да оди пред неа и да не се заврти сѐ додека и двајцата не стигнат до горниот свет. Тој тргнал со Евридика зад него и од вознемиреност, кога стигнал до горниот свет, се свртил да ја види, заборавајќи дека и двајцата треба да бидат во горниот свет. Таа исчезнала по вторпат, но овој пат засекогаш.
Приказната во оваа форма потекнува од времето на Вергилиј, кој прв го вовел името на Аристај (до времето на Вергилиевите Георгике, митот зборувал за Аристај кој ја бркал Евридика кога таа била касната од змија) и трагичниот крај. Други антички писатели, сепак, зборуваат за Орфејовата посета на Подземјето во негативно светло; според Фадрус во Платоновата Гозба, боговите на пеколот само му „претставиле привидение“ на Евридика. Овидиј вели дека смртта на Евридика не била предизвикана поради бегањето од Арситај туку поради танцувањето со Најадите на нејзиниот свадбен ден. Всушност, Платон го претставил Орфеј како кукавица, наместо да избере да умре за да биде со таа што ја сака, тој им се потсмеал на боговите обидувајќи се да отиде кај Ад и да ја врати жива. Бидејќи неговата љубов не била „вистинска“ – тој не сакал да умре за љубовта – тој бил казнет од боговите, прво кога му е дадено само привидение на неговата некогашна жена во Подземјето, а потоа кога е убиен од жена.
Приказната за Евридика може всушност да биде доцен додаток на митовите за Орфеј. Особено името Eurudike („онаа чија правда се протега широко“) потсетува на култните имиња поврзани со Персефона. Митот може и да потекнува од друга легенда за Орфеј, во која тој патува до Тартар и ја маѓепсува божицата Хеката.
Оваа приказна довела и до создавање на песната „Менует и танцот со благословените духови“ од операта Орфеј и Евридика (Orfeo ed Euridice).
Орфејовото патување во Подземјето може да се спореди и со други верзии на една светска тема: јапонскиот мит за Изанаги и Изанами, акадијско-сумерскиот мит за Патувањето во Подземјето на Инана и мајанскиот мит за Иш-чел и Ицамна. Индиското племе Не-Персе (Пробушени носови) од САД раскажуваат приказна за еден измамник, Којот, чија приказна има многу сличности со приказната за Орфеј и Евридика. Ова е само една тема присутна во големата „Северноамериканска Орфејска традиција“ во американско-индијанската усна традиција. The myth theme of not looking back, an essential precaution in Jason's raising of chthonic Brimo Hekate under Medea's guidance, Приказната за Орфеј е слична со старогрчките бајки за заробувањето на Персефона од страна на Ад и сличните приказни за заробеникот Адонис во Подземјето. Сепак, развиената форма на Орфејовиот мит била испреплетена со Орфејовите култови на мистерија и подоцна во Рим, со развојот на митраизмот и култот на Сол Инвиктус (Непобедливото Сонце).
Смрт
Според кратката содржина на изгубената драма Bassarids на Есхил од Доцната антика, Орфеј на крајот од својот живот го омаловажувал обожавањето на сите богови освен на сонцето, кој го нарекувал Аполон. Едно рано утро тој отишол до пророштвото на Дионис на планината Пангеон в зори да го поздрави својот бог, но бил распаран на парчиња од тракијските Менади бидејќи не го почитувал својот претходен заштитник (Дионис) и бил погребан во Пиерија. Овде неговата смрт е слична со смртта на Пентеј. Поради оваа причина, понекогаш се претпоставува дека Орфејовите култови на мистеријата го сметале Орфеј за еднаква личност или дури и инкарнација на самиот Дионис, поради многуте паралели, како и нивните слични патувања во Ад и идентичните смртни случаи (во случај на Дионис Загреус ). Паузаниј пишува дека Орфеј бил закопан во Дион и дека таму и починал. Тој пишува дека реката Хеликон потонала под земја кога жените кои го убиле Орфеј се обиделе да ги измијат своите крвави раце во нејзините води.
Овидиј исто така раскажува дека Киконските жени, следбеничките на Дионис, одбиени од Орфеј, кој се откажал од љубовта кон жените по смртта на Евридика и земал само младичи како негови љубовници, првин фрлале стапчиња и камења кон него кога тој свирел, но неговата музика била толку убава што дури и камењата и гранките одбиле да го удрат. Бесни, жените го растргнале на парчиња за време на беснилото на нивните бахијски оргии. Средновековниот фолклор ја проширил приказната: во сликата на Орфејовата смрт на Албрехт Дирер, на една лента високо на дрвото над него пишува Orfeus der erst puseran („Орфеј, првиот содомит“), толкување на Овидевиот стих каде се вели дека Орфеј бил „првиот од Тракијците кој ја пренесе својата љубов кон младите момчиња.“
Неговата глава и лира, сѐ уште пеејќи жални песни, пловеле низ брзиот Еврос (денешна Марица) до средоземниот брег. Таму, ветровите и брановите го однеле до брегот на Лезбос, каде жителите ја закопале неговата глава и каде било изградено светилиште во негова чест во близина на Антиса; there his oracle prophesied, until it was silenced by Apollo.
Музите ја однеле лирата на небото и ја ставиле меѓу ѕвездите. Тие ги собрале деловите од неговото тело и ги закопале во Либетра, под планината Олимп, каде славејчињата пееле над неговиот гроб. Откако реката Сис ја поплавила Либетра, Македонците ги однеле неговите коски во Дион. Душата на Орфеј се вратила во Подземјето каде конечно одново се соединил со неговата сакана Евридика.
Според друга легенда, неговиот гроб бил во Дион, во близина на Пидна во Македонија. Во друга верзија на митот, Орфеј патувал до Аорнум во Теспротија, Епир кај едно старо пророштво за мртвите. На крајот, Орфеј се самоубил од тага што не можел да најде Евридика.
Други легенди зборуваат дека неговата жена умрела пред него и дека поради неа дошол во Аорнум во Теспротија, каде имало едно старо пророштво на мртвите. Велат, дека тој мислел дека душата на Евридика го следела, но свртувајќи се назад ја загубил и од тага се самоубил. Тракијците велеле дека славејчињата кои имаат гнезда на неговиот гроб пеат поубаво и погласно од другите.
Друг извор раскажува дека тој бил погоден од грмотевицата на Зевс бидејќи им ги открил божјите мистерии на луѓето.
Орфејски поеми и обреди
Голем број грчки религиозни поеми во хексаметри му биле припишани на Орфеј, бидејќи биле слични со чудотворните ликови, како Бакис, Музај, Абарид, Аристеј, Епименид и Сибила. Од оваа широка литература, само два примери преживеале: збирка химни создадени во некој период во II или III век, и Орфејска Агронаутика (Argonautica Orphica (Ὀρφέως Ἀργοναυτικά) создадена некаде меѓу IV и VI век. Порана Орфејска литература, која можеби потекнува од VI век п.н.е., зачувана е само во делови од папирус или во цитати. Некои од најраните делови веројатно се напишани од Ономакрит.
Покрај тоа што служат како складиште за митолошки податоци слично на Хесиодовата Теогонија, Орфејовата поезија била рецитирана на мистериозни обреди и ритуали за прочистување. Платон особено раскажува за бездомници-свештеници кои проселе и оделе кај богатите и им нуделе прочистување и влечеле натрупани книги од Орфеј и Музај. Оние кои особено биле посветени на овие обреди и поеми, често практикувале и вегетаријанство и воздржување од секс и од јадење јајца и грав – што станало познато како Orphikos bios, или „Орфејов начин на живот“.
Дервентскиот папирус, најден во меснота Дервент кај солунските села Ајватово и Лагиново, Егејска Македонија во 1962 година, содржи филозофски трактат кој е алегориска забелешка на една Орфејска поема во хексаметри, теогонија која се однесува на раѓањето на боговите, создаден во кругот на филозофот Анаксагора, напишан во втората половина на V век п.н.е. Делови од поемата се цитирани правејќи ја „најважниот доказ за грчката филозофија и религија уште од ренесансата“. Папирусот потекнува од околу 340 г. п.н.е., за време на владеењето на Филип II Македонски, а со тоа е и најстар ракопис во Европа.
Историчарот Вилијам Митфорд во 1784 година напишал дека најраната форма на повисока и цврста старогрчка религија била прикажана во Орфејовите поеми.
В.К.Ч. Гатри напишал дека Орфеј бил основачот на религиите на мистерија и првиот кој на луѓето им го открил значењето на обедите на воведување (иницирање).
Потекло на името
Биле предложени неколку етимологии за името Орфеј. Веројатна претпоставка е дека произлегува од хипотетскиот праиндо-европски глагол orbhao-, „да се биде лишен, одземен“, „да се биде раздвоен“. Сродни зборови се грчките orphe, „мрак“ и orphanos „без родители, сираче“. Според тоа, Орфеј семантички би бил поблиску до goao, „да жали, пее бесно, да фрли магија“, обединувајќи ги навидум различните улоги како разочаран љубовник, грешен музичар и свештеник на мистерија во една лексичка целина. Зборот „орфејски“ е дефиниран како мистичен, маѓепснички и омаен и веројатно поради пророштвото на Орфеј, „орфејско“ исто може да означува и „пророчко“. Фулгентиј, собирач на митови од доцниот V-ти до раниот VI век од н. е., ја дал најмалку веројатната етимологија со значење „најдобар глас“, „Oraia-phonos“.
Орфеј како тема во уметноста
Орфејовиот мотив е опфатен во Западната култура и е користен како тема во сите уметнички форми. Вакви примери ги вклучуваат „Сер Орфео“ (Sir Orfeo) на Бретон Лајс од раниот XIII век или музичките интерпретации „Орфеј“ (L’Orfeo) од Клаудио Монтеверди и операта „Орфеј и Евридика“ (Orpheo ed Euridice) на Кристоф Вилибалд Глук од 1762 година. Во поново време, композиторот Џаџ Смит ја базирал својата музичка приказна Orfeas според античкиот мит за Орфеј; тринаесеттиот музички албум на алтернативниот рок бенд Nick Cave and the Bad Seeds е наречечен Abattoir Blues/The Lyre of Orpheus, каде првата песна од последниот албум е заснована на сатирична преработка на легендата, набљудувана од посовремена машко/женска перспектива; Питер Блеџвед и Енди Партриџ ја создале музиката со говорен збор (spoken word), Orpheus the Lowdown; четвртиот музички албум на фолк-пејачката Анеис Мичел, Hadestown, е заснован на приказната за Орфеј и Евридика, сместена во денешно време.
Драмата Orfeu da Conceição на Винисиус ди Мораис, која подоцна Марсел Ками ја адаптирал во филмот „Црниот Орфеј“ (Orfeu Negro) од 1959 година, ја раскажува приказната во современ контекст на фавела (назив за дивите населби во Бразил) во Рио де Жанеиро за време на тамошниот карневал. Во 1960 година, Жан Кокто го режирал филмот „Тестаментот на Орфеј“ (Le testament d'Orphée, ou ne me demandez pas pourquoi!).
Српскиот поет Миодраг Павловиќ напишал песна со наслов „Орфеј во Кореја“; српскиот поет Бранко Миљковиќ напишал песна „Орфеј во подземјето“; италијанскиот писател Дино Буцати го адаптирал Орфејовиот мотив во неговата графичка новела Poem Strip. Нил Гејман ја прикажал неговата верзија за Орфеј во серијата стрипови „Песочниот човек“ (The Sandman). Гејмановиот Орфеј е син на еден од Онерите (демонот на сонот, Морфеј) и музата Калиопа.
Делумна корелација
Делумната корелација („парцијална корелација“) го покажува степенот на праволиниското слагање на варијации на зависната променлива и едната независна променлива, при што влијанието на другата независна променлива е исклучено.
Формална дефиниција
Формално, делумната корелација помеѓу Х и Y за дадена група на n контролни променливи Z={Z1,Z2,…Zn}, запишано ρXY•Z, е корелација помеѓу резидуалите RX и RY кои произлегуваат од линеарната регресија од X со Z и од Y со Z,соодветно. Всушност, корелацијата од прв ред (кога n=1) е ништо друго туку разлика помеѓу корелација и производот од преносливите корелации поделени со производот од коефициентите на отуѓување на преносливите корелации.Коефициентот на отуѓување, и неговата врска со заедничката варијанса преку корелацијата се достапни во Гилфорд(1973, стр.344-345).
Со користење на линеарна регресија
Едноставен начин да се пресмета делумната корелација за одредени податоци е да се решат проблемите со две поврзани линеарни регресии, да се најдат резидуалите, и да се пресмета корелација помеѓу нив.Ако запишеме xi, yi и zi примероци од одредени заеднички веројатности претставени преку X, Y и Z, решавањето на проблемот со линеарната регресија се сведува на пронаоѓање на n-димензиони вектори
со тоа што N ќе биде бројот на примероци на скаларниот производ помеѓу векторите v и w. Имајте на ум дека во некои имплементации регресијата вклучува константни термини така што матрицата ќе има дополнителна колона од нив.
И примерокот за делумна корелација е
Со користење на рекурзивна формула:
Може да биде пресметковно скапо  да се решат проблемите со линеарна регресија. Всушност,n-тиот дел од делумната корелација(со |Z| = n) може лесно да се пресмета од третиот (n - 1) дел на делумната корелација. Нултиот дел од делумната корелација ρXY•Ø е дефиниран да биде  редовен коефициент на корелација ρXY.
Наивно спроведување на оваа пресметка, како рекурзивен алгоритам дава време за експоненцијална комплексност. Како и да е, оваа пресметка има проблеми со преклопување, како што се користење на динамично програмирање или едноставно  кеширање на резултатите  од  рекурзивните повици на приносите на комплексностаO(n^3).
Имајте на ум во случај кога Z е една променлива, ова се сведува на:
Со користење на матрична инверзија
Во O(n^3), друг пристап којшто овозможува сите делумни корелации да бидат пресметани помеѓу било кои две променливи Xi и Xj во збир од V од кардиналните n, со оглед на сите останати  ,ако корелационата матрица (или алтернативната коваријансна матрица) Ω = (ωij),каде што ωij = ρXiXj,е инверзна. Ако го дефинираме P = Ω−1, ќе добиеме:
Геометриска
Нека три променливи X, Y, Z (каде x e независна променлива, y e зависна променлива, и z e контролната или екстра променлива) бидат избрани од заедничка дистрибутивна веројатност преку n променливи V.Понатаму нека, vi, 1 ≤ i ≤ N биде N, n-димензионални примероци преземени од заедничката дистрибутивна веројатност преку V.Потоа ги вклучуваме N-димензионалните вектори x(формиранo од страна на последователните вредности на X преку примероците), y( формиранo преку вредностите на Y) и z(формирано преку вредностите на Z). Може да се согледа дека резидуалите RX кои произлегуваат од линеарната регресија на X користејќи го Z, ако биде разгледуван како N-димензионален вектор r_x, којшто има нула скаларен производ со векторот z генериран од Z.
Истото се однесува на резидуалите RY генерирајќи го векторот r_y. Посакуваната делумна корелација е косинусна функција од аголот φ помеѓу проекциите rX и rY од x и y, соодветно, кон хипер рамнината и нормално кон z.
Како условен тест на независност
Со претпоставката дека сите вклучени променливи се многуваријантни Гаусивни, делумната корелација ρXY•Z е нула ако и само ако X e условно независна од Y за даденo Z. Ова својство не се користи за во општ случај. За да се тестира дали примерокот за делумна корелација  исчезнува ја користиме Фишеровата Z-трансформација за делумна корелација:
Нулта хипотеза е <Math>H_0: \hat{\rho}_{XY\cdot\mathbf{Z}} = 0 , и е тестирана наспроти двостраната алтернативна хипотеза. Ја одбиваме нулта хипотеза H0 со ниво на значајност α ако:
Каде што Φ(•) е кумулативно дистрибутивна функција на Гаусовата распределба со средна вредност нула и стандардно отстапување еден, и N како големина на примерокот.Забележете дека оваа Z-трансформација е приближна и дека вистинската распределба на коефициент на корелација кај примерокот(делумен)  не е јасна. Сепак точниот t-тест е заснован врз основа на комбинација од коефициентот на делумната регресија, делумниот коефициент на корелација и делумните разлики кои се на располагање. Распределбата на примерокот со делумна корелација бил опишан од страна на Фишер.
Полуделумна корелација (дел корелација)
Полуделумната корелација е слична на статистика на делумната корелација. Двете мерки на варијанса по одредени фактори се контролирани за, но за да се пресмета полуделумната корелација има трета променлива константа или за X или за Y, додека за делумната корелација има трета променлива и за двете. Полуделумната корелација мери единствена и заедничка варијанса додека делумната корелација мери единствена варијанса. Полуделумната корелација може да се гледа како попрактична и релевантна, бидејќи таа е прилагодена со (т.е во однос на) вкупниот варијабилитет на зависната променлива. Спротивно на тоа, таа е помалку теоретски корисна, бидејќи таа е помалку прецизна за уникатниот придонес на независната променлива. Иако тоа може да изгледа парадоксално, полуделумната корелација од X со Y е секогаш помала или еднаква на делумната корелација од X со Y.
Употреба во анализа на временските низи
Во анализата на временските низи, функцијата на делумната автокорелација (понекогаш функција на делумната корелација) на временски редови е дефинирана,за заостанат h, како
677 Алтје
677 Алтје е мала планета во Главниот астероиден појас којашто кружи околу Сонцето, откриена од страна на Август Копф во Хајделберг на 18 јануари 1909 година. Објектот бил именуван по холандскиот пејач Алтје Нордевир-Редингјус.
Овој објект има геометриско албедо од 0.2794. Фотометричките набљудува во текот на 2008 покажале дека вртежниот период изнесува 16,6076 ± 0,0006 часа и има светлосна варијација од 0.30 ± 0.02.
677 Алтје орбитира со околу 7/3 од Керквудовиот јаз. Тоа значи дека објектот има орбитна резонанца од 7:3 во однос на Јупитер, исполнувајќи седум орбити за секои три орбити на планетата. За помалите објекти, ова обично наведува на заклучокот дека постои орбитна нестабилност, којашто причинува поместување кон различен орбитен период. 677 Алтје е премногу голема за нејзината орбита да биде поместена за повеќе од 0,01 ае за време на животниот век на Сончевиот Систем. Поверојатно е дека орбитнитното заемодејство со џуџестата планета Церера можеби ја поместила неговата денешна орбита, бидејќи орбитата на 677 Алтје води кон релативно блиски средби со Церера.
Гимназија „Мирче Ацев“ - Прилеп
Средното општинско училиште Гимназијата „Мирче Ацев“ се наоѓа во Прилеп, Општина Прилеп.
==Историјат за гимназиското образование во Прилеп == Економскиот развоj во Македонија, во средината на 19 век го зафаќа и градот Прилеп. Стопанскиот развоj на градот условува создавање на еснафско граѓанство, идна македонска буржоазија... Тоа има одраз и врз развоjот на просветата и другите општествени деjности. Старите културни центри: црквите, манастирите и нивните училишта не можат да ги задоволат потребите на граѓанството. Занаетчиството и тpговиjaта бараат учени луѓе, кои ги познаваат предметите од световен карактер, па така во 1843 г. основано е првото основно училиште. Во времето од 1860 - 1865 год. во основното училиште извршени се извесни реформи, внесени се нови предмети и отворен е горен курс на основното училиште со што се поставени основите на мaшкото класно училиште. Во 1865 год. во Прилеп отворено е и првото женско училиште, кое подоцна и тоа станува класно.
Подоцна класното училиште сведено е на двокласно. Учители во училиштето биле Никола Ганчев, Јосиф Ковачев и Кузман Шапкарев.За напредокот во прилепското училиште придонес има штипскиот педагог, учителот Jосиф Ковачев. Toj изврши реформи во наставната програма уште во учебната 1874/75 година и предложил отворање на четврти клас.
По силните залагања на Прилепската општина, во учебната 1882/83г. машкото двокласно училиште во Прилеп, подигнато е на трикласно, a во учебната 1883/84 год. решено е да се отвори четврти клac, односно да стане полнокласно. Истовремено Прилепската општина донесе решение класното училиште да се преименува во Гимназија, a женското да се вика средно училиште. Отпечатени се и празни свидетелства co натпис „Прилепска Гимназија“. Четвртиот клас отворен е во учебната 1886/87 год. но трае само една година. Прилепската Гимназија остана со три класа до краjот на турската власт во Македонија - 1912 год.
Училишните потреби наложуваат да ce подигне зграда за Гимназија во Прилеп. Во дворот на црквата „Св. Благовештение“ ставени се темелите на големата и убава зграда на Гимназијата во 1893 год, a доградена е во 1894 година. Таа е градена од страна на граѓаните на Прилеп, со нивна материјална и парична помош. За изградбата на гимназиската зграда, Аџи Мирче Бомбол дал 500 турски златни лири, Ице Фукара дал 300 турски златни лири, а околу 500 турски златни лири собрани се од прилепските еснафи и граѓани.
Во Првата светска војна во периодот од 1915 до 1918 г. згасна работата на прилепската Гимназија, а училишната зграда пренаменета е во болничка амбуланта. По војната во 1918 година продолжува работата на Гимназијата со истиот директор од пред војната -Александар Мариќ-професор од Србија, и во истиот објект. Именувана e како „Српска краљевинска гимназија“. Гимназијата ја врши својата дејност до 24 август 1929 година кога, со указ на кралот на СХС, Гимназијата е затворена.
Прилеп остана без Гимназија сè до 1936 година кога во градот е отворена Виша самоуправна Гимназија (само до петти клас) која во учебната 1939/40 година станува осмокласна. Вишата самоуправна Гимназија во 1936 година сместена е во зградата на дотогашното основно училиште (денешното основно училиште „Кочо Рацин“) која е изградена во 1926 година.
Пролетта 1941 година, се разгорува Втората светска војна и на македонските простори. Во Прилеп доаѓа бугарска војска и административен апарат. Новата власт ја продолжува работата на прилепската Гимназија, но под ново име „Цар Самуил“, сè до пролетта 1944 г.
Основање и развој
Гимназијата со работа започнала на 30 јануари 1945 г. кога се одржал првиот наставнички совет под раководство на првиот директор по ослободувањето, Стеван Шапчески - професор. Советот решил за име на Гимназијата да се предложат имињата Мирче Ацев и Пере Тошев, а од Народнослободителниот одбор прифатен бил предлогот Гимназијата да го носи името на нашиот сограѓанин Мирче Ацев- народен херој. На 1 февруари 1945 г. започнува да се изведува наставата во старата училишна зграда на сегашното основно училиште „Кочо Рацин“.
Во првата учебна година Гимназијата започнала да работи како Полна гимназија (I-VIII) клас, а наставата се изведувала според наставен план и програма на мајчин - македонски јазик. Поради зголемениот број на запишани ученици во наредните учебни години се почувствувало недостиг на училиштен простор, така што во април 1947 година, започнала изградбата на нова гимназиска зграда во „Тризла Маало“ наспроти „Тутунски Комбинат“ и за две години, поточно во второто полугодие од учебната 1949/50 година Полната Гимназија „Мирче Ацев“ била преместена во новата зграда - каде што и денес се наоѓа, со 31 просторија за изведување на настава, фискултурна сала, спортски игралишта, канцелариски и други простории.
Во учебната 1953/54 година настанале нови организационо-структурални промени во гимназијата, така што останале само вишите класови, а нижите и прогимназиите се слеани во основните осумгодишни училишта. Името Виша Гимназија го носела до учебната 1957/58 година, за потоа да стане 4 класно училиште за општо образование - гимназија.
Во 1959 година било извршено измена на наставните планови и програма од страна на Советот за просвета на НРМ. Со тие промени Гимназијата на младинците од 15-19 години им давала сигурни, широко стручни и научни знаења од областа на јазикот и литературата, другите општествени науки, од техниката и културата и др., со цел да ги подготви учениците со предзнаења за да можат успешно да ја следат наставата на Универзитет. Со цел да се изврши благовремена професионална ориентација на младите луѓе-гимназијалци, била воведена нова организација во наставата, односно реформирана четврто-класна Гимназија (I, II, III и IV клас) поделена во две насоки: општествено-јазична и природно-математичка.
Гимназијата „Мирче Ацев“ во учебната 1983/84 година се трансформирала во Училиштен центар за општествено-техничка и медицинска насока, со 920 ученици од гимназијата „Мирче Ацев“ сместеми во 29 парарелки и 58 вработени и Медицинско училиште со 350 ученици во 10 паралелки и 17 вработени. Тогаш уписот за прва година се вршел по изборна програма, според следните струки и занимања:
Воведувањето на новиот концепт на насочено образование и неговите промени во наредните години, веројатно не ги даде очекуваните резултати, така што во 1993 година Училишниот центар за општествено-техничка и медицинска насока „Мирче Ацев“, преминува во Гимназија „Мирче Ацев“ со паралелки за општа и природно-математичка гимназија, во согласност со промената на Законот за насочено образование.
Од учебната 2001/2002 г. во Гимназија „Мирче Ацев“ се применува новиот Наставен план за гимназиско образование што е донесен на ниво на Република Македонија.
Наставен план за гимназиско образование
Наставниот план е структуиран од 3 организациско-содржински компоненти:
Во прва година не постојат изборни програми, што значи наставата во прва година е иста за сите ученици во гимназиското образование.
Во трета година ученикот се определува за едно од следните изборни подрачја: За секое изборно подрачје во трета и четврта година се утврдени листи на изборни премети врз основа на логичките и функционалните односи помеѓу сродните научни дисциплина, со што на секој ученик му се дава можност да се развива во оној правец во кој ги покажува и изразува своите желби, интереси, способности, како и да се информира и подготви за соодветни студии.
Проектните активности се посебно подрачје во Наставниот план чијашто функција е задоволување на поединечните интереси и желби на ученикот во одделни области, односно да се поттикне креативноста на учениците, со цел да дојдат до израз нивните афинитети и поединечни способности. Поради својата специфичност, тие се разликуваат од наставните предмети и затоа се реализираат во рамките на годишниот фонд на часови (70 часа годишно). Во Гимназијата застапени се следните проектни активности: Иновации и претприемништво, Мир, толеранција и заштита, Урбана култура, Литературен клуб, Драма и драмска секција, Училиштен весник, Дебатен клуб, Активности од областа на музиката (хор, оркестар), Ликовно творечки активности, Спортски активности, Природни науки -физика, хемија, биологија, математика, информатика, географија.
Учество на натпревари и освоени награди
Секоја година учениците од Гимназијата „Мирче Ацев“ учествуваат на многубројни регионални, државни и меѓународни натпревари од различни области и секогаш постигнуваат успеси со освоени, први, втори и трети места. Во учебната 2011/2012 година се постигнати следните успеси:
Лорен Бекол
Лорен Бекол (англиски: Lauren Bacall) (16 септември 1924, Бруклин, Њујорк, САД - 12 август 2014, Њујорк, САД) - американска филмска глумица.
Животопис
Бекол е родена како Бети Џоан Перске (Betty Joan Perske), на 16 септември 1924 година во Бруклин, Њујорк, во семејство на еврејски имигранти од Романија и Полска. Во 1945 година, таа се омажила со Хемфри Богарт, со кого останала во брак 12 години, до неговата смрт.
Филмска кариера
Благодарение на убавината, Бекол ја започнала кариерата како модел, а подоцна била забележана од режисерот Хауард Хокс, кој ѝ ја доделил главната улога во филмот „Да се има и да се нема“, во кој таа глумела покрај славниот Хемфри Богарт. Потоа, заедно ги снимиле и филмовите: „Длабок сон“, „Мрачен премин“ и „Островот Ларго“, а Бекол играла и во филмот „Како да се омажиш за милионер“, заедно со Мерилин Монро. Во 2009 година, Бекол била наградена со почесен „Оскар“.
Пурпурни бактерии
Под името пурпурни бактерии се опфатени сите облигатно или факултативно фототрофни протеобактерии. Тие не образуваат монофилетска група, бидејќи опфатени се претставници од групите алфа-, бета- и гамапротеобактерии. Нивното име потекнува од фотосинтетските пигменти (бактериохлорофил и каротеноиди) кои им даваат на бактериите впечатлива пурпурна боја, обично црвеникава до црвеникаво-кафеава. Во постарата литература, името "пурпурни бактерии" се користи како синоним за сите протеобактерии. Ова денес не е честа појава.
Пурпурните бактерии секогаш вршат аноксигена фотосинтеза (што е различна од оксигената фотосинтеза кај цијанобактериите и растенијата). Најчесто пурпурните бактерии се облигатни анаероби. Тие поседуваат само еден фотосистем. Затоа, на нив им се потребни електрони чиј редокс потенцијал е понизок од тој на водата.
Се разликуваат пурпурни сулфурни бактерии и пурпурни несулфурни бактерии.
Пурпурни сулфурни бактерии
Овие бактерии се наоѓаат во води сиромашни со кислород (цели водни тела или езерски слоеви сиромашни со кислород), но и во сулфурните извори. Со оптимални количества на H2S и интензитет на светлина во одредени слоеви на водата, може да настане "цут" на пурпурните бактерии, што подразбира достигнување на најголема клеточна густина во стаништето. Некои видови археи се екстремни халофили и им даваат на езерата впечатлива црвеникава боја.
Пурпурни несулфурни бактерии
Овие бактерии се физиолошки многу различни. Тие припаѓаат на алфа или бетапротеобактериите и се способни за фотосинтеза, при што неколку соединенија (вклучувајќи и органски) служат како електронски дарители. Овој метаболизам може да се нарече фотохетеротрофија. Некои видови, меѓутоа, се способни да растат и во услови на недостаток од светлина, бидејќи можат да вршат ферментација или респирација. Повеќето пурпурни несулфурни бактерии можат да го врзуваат азотот.
NGC 1564
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1564 се споменува и како NPM1G -15.0226.
Откривање
Објектот е откриен во 1886 година од страна на Френсис Ливенворт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1564 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 1564 има привидни димензии од 0,7' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 4 ч 23 м 0,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 15° 44' 20". Положбениот агол на објектот е во износ од 20°.
Други поделби
Проучување на NGC 1564 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 15004. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 268; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5890. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1476.
NGC 5944
NGC 5944 — спирална галаксија во соѕвездието Змија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5944 се споменува и како MCG 1-40-4, CGCG 50-13, HCG 76A.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5944 е од видот Sbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 15 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 5944 има привидни димензии од 0,8' х 0,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 15 ч 31 м 47,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +7° 18' 29"". Положбениот агол на објектот е во износ од 111°.
Други поделби
Проучување на NGC 5944 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 55321. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 199; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 362. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1082.
ДСУ „Митко Пенџуклиски“ - Кратово
За македонскиот револуционер и борец, по кого е именувано училиштето, посетете ја статијата - Митко Пенџуклиски
„Митко Пенџуклиски“ — средно училиште во Кратово, Општина Кратово.
Основање и развој
На 22 август 1960 година од тогашнот Народен одбор на општина Кратово е основано училиштето „Митко Пенџуклиски“ како економско училиште. Тогаш училиштето започнало со една паралелка и осум наставника, додека денес учениците учат во 19 паралелки со 513 ученика и тоа 15 паралелки во гимазиско образование и 4 паралелки во стручното образование со образовен профил – прехранбен техничар. На 25 јули 1961 година Економското училиште се трансформира во гимназиско образование.
Училиштето почнало да работи во многу тешки услови, без училишна зграда, започнало да работи во тогашното ОУ „Кочо Рацин” во вечерните часови и тоа во трета смена. Во 1963 основачот на училиштето направил напори при што била изградена нова училишна зграда во која и ден денес е сместено училиштето. Во 1978 година во составот на училиштето започнал да работи ученички дом кој бил сместен во поранешната зграда на предучилишната установа „Царка Андреева“. Во 1982 училиштето добило нов адаптиран ученички дом кој до ден денес е сместен во истиот објект. Во 1984 била пуштена во употреба спортската сала. Во 1993 биле пуштени во употреба новоизградените кабинети и лаборатории за изведување на современа настава.
Во 2003 година училиштето било вклучно во проектот „Креативна настава и учење“ при што бил формиран училиштен тим кој добил задача да работи на подобрување на работата на училиштето.
На 4 декември 2003 во училиштето свечено била пуштена компјутерската училиница од страна на Министерот за образование и наука.
На 13 април 2005 била пуштена реалната училишна компанија „Мини пекара“ од СЕА проектот.
Денес работи и центарот за кариера каде учениците се оспособуваат за активно барање на работа.
NGC 3500
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3500 се споменува и како UGC 6090, MCG 13-8-52, CGCG 351-52, IRAS 10582+7528.
Откривање
Објектот е откриен на 2 април 1801 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3500 е од видот Sab. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 3500 има привидни димензии од 1,3' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 54°.
Други поделби
Проучување на NGC 3500 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 33277. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 8; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4549. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1326.
Користена литература
Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238)
Камп: Белешки за модата
Камп: Забелешки за модата — изложба на висока мода одржана во 2019 година, во костимографскиот центар Ана Винтур, крило на Метрополитенскиот музеј на уметност (МЛД) во кое се поставени колекциите на Иститутот за Костуми.
Изложбата од 2018 година, „ Небесни тела: Модата и католичката имагинација “ го постави рекордот на посетеност на Мет Гала на сите времиња, со 1,6 милиони посетители.
Годишни изложби на Институтот за костими
Секоја година Институтот за костими во музејот Метрополитен ја започнува својата нова годишна изложба со свечена вечера на Мет Галата. На јавното отворање на изложбата Камп 2019 му претходеше Гала вечерта на Институтот за костими на 6 мај 2019 година. Копретседавачи на Галата беа Лејди Гага, Алесандро Микеле, Хери Стајлс, Серена Вилијамс и Ана Винтур. На изминатите гала вечери често славните личности одбираа чудни и контроверзни облеки. Од копретседавачите, Лејди Гага е добро позната по камп стилот, вклучувајќи го и нејзиниот фустан од сирово месо на МТV Mузичките Награди во 2010.
Комерцијалниот успех на Институтот за костими во 2018 година е пресвртница за Мет Гала, и пошироко, за уметничкиот свет. Честопати модата се смета за помалку сериозна уметничка форма, но се покажа дека таа е финансиски сигурна. Победничката серија на Институтот за костими започна во 2011 година, со Галата на тема „ Александар Меквин: Боженствена убавина “, со над 650.000 посетители. Тоа беше на врвот заедно со „ Кина: низ стакло “ од 2015 година и „ Manus x Machina: Мода во ера на технологија “ од 2016 година. Изложбата на Институтот за костими за 2018 година, „Небески тела: Мода и католичка имагинација “ го постави рекордот на посетеност на Мет на сите времиња од 1,6 милиони посетители.
Позадина
Во емисијата „ Прашај ја Ана“ на Ана Винтур, нејзината неделна видео серија коде таа одговара на прашања од модните фанови, објасни дека Ендрју Болтон, главен куратор на Институтот за костими, ја избира темата, понекогаш и до пет години однапред. Таа, исто така, сподели дека нејзиниот единствен совет за темата бил дека насловот на шоуто треба да биде јасен за „сите да го разберат веднаш“.
Темата на изложбата беше објавена како тема за Гала вечерта на 9 октомври 2018 година. Ендрју Болтон го избира името на изложбата инспириран од есејот на Сузан Зонтаг од 1964 година „ Забелешки за „ камп “, кој ги разгледува значењата и конотациите на зборот„ камп “. Нејзиниот „влијателен“ есеј вклучува „58 точки со детали за начинот на кој може да се изгради концептот на „Камп“ стилот. Тоа веројатно го доведе овојс стил во мејнстримот и ја направи Зонтаг книжевна славна личност. Зонтаг напиша: „Навистина, суштината на "Камп" стилот е неговата ofубов кон неприродното: кон вештина и претерување“.
Белешките на Зонтаг за Камп како „љубовта кон неприродното: кон вештината и претерувањето....стил на сметка на содржината...триумфот на стилот на епицен “, Болтон ги пронашол релевантни и споредливи со она што го поминуваме културно и политички“ во сегашноста. Болтон забележува дека „кампот“ опфаќа елементи како „ иронија, хумор, пародија, театралност, вишок, екстравагантност, носталгија и претерување“. Тој додаде дека темата е соодветна на сегашноста и „многу релевантна за културниот разговор, да се погледне она што често се отфрла како празна несериозност, но всушност може да биде многу софистицирана и моќна политичка алатка, особено за маргинализираните култури “. Болтон истакна дека кампот никогаш не го загубил својот субверзивен елемент од 1960 -тите, кога есејот бил напишан и користен како „приватен код, првенствено во геј заедницата “.
Болтон го пронајде значењето на камп во францускиот глагол se camper, што значи "претерано позирање", а неговото потекло се поврзува со францускиот суд во времето на Луј XIV. Самиот Луј XIV ја консолидирал моќта принудувајќи ги благородниците да го трошат своето богатство во Версај на мода и накит за да се украсуваат додека учествуваат во сложени, задолжителни социјални танци и вештачки битки. Неговиот помлад геј брат, Филип I, војвода од Орлеанс, со неговата опсесија со облека и накит на многу начини се смета за парадигма на камп стилот,. Камп станува крајниот приказ на Филип I, војводата од Орлеанс, кој го посветил својот живот на танцување и облекување. Иако двапати оженет, тој живеел гел живот.
Авторот Енди Медхерст забележува дека дефиницијата се променила низ историјата, „Прво беше француски глагол („да се докажува“ или „држење на телото “), потоа придавка со геј -конотација во 18 век, и неодамна, именка што треба да се опише претерана гестови и постапки“. Карим Хубчандани, професор за квир студии и студии за перформанси на Универзитетот Тафтс, рече дека „Камп ги прави безбожни нештата што се свети и е квир начин на знаење“.
Изложбата „Камп“
Изложбата беше претставена во изложбениот салон Ирис и Б. raералд Кантор на Петтата авенија на Мет, а беше финансиски подржана од Гучи, чиј креативен директор Алесандро Микеле, рече дека есејот на Зонтаг „совршено го изразува она што навистина значи камп: единствената способност на комбинирање на висока уметност и поп-култура “. Директорот на Музејот Метрополитен, Макс Холин изјави дека „нарушувачката природа на кампот и субверзијата на модерните естетски вредности честопати е банализирана, но оваа изложба ќе го открие своето длабоко влијание и врз високата уметност и кај популарната култура“. Есејот на Зонтаг е изложен до нејзината фотографија и е дел од изложбата.
Бојан Матиќ
Бојан Матиќ (роден на 22 декември 1991 година) е српски професионален фудбалер кој игра на позицијата напаѓач. Моментално настапува за екипата на Војводина.