cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Делчо Михајлов
Животопис
Автор е и на повеќе книги карикатури. Во 1977 година го создал својот прв анимиран филм како комплетен автор „Хомо Екраникус“, а по него следувале уште шест цртани филмови за продуцентот „Вардар филм" кои биле прикажани во официјална конкуренција на многу фестивали. Од 1995 до 2000 година Михајлов бил директор на Меѓународниот фестивал на филмска камера „Браќа Манаки" во Битола.
Добитник е и на највисокото државно признание „11 Октомври" за 30 години творештво во областа на карикатурата и на наградата „13 Ноември" на Град Скопје и на „Феникс" на Општина Центар.
Црква „Св. Димитриј“ - Куманичево (Костурско)
Свети Димитриј (Αγίου Δημητρίου) — црква во селото Куманичево, Костурско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Костурската епархија на Цариградската патријаршија. Храмот е изграден во 1783 г. Претставува еднокорабен поствизантиски храм со дрвена покривна конструкција, припрата и живопис од 1783 г. На западниот ѕид од двете страни на вратата се претставени архангелите Михаил и Гаврил. Има икони од XVIII и XIX век.
Во 1996 г. црквата е прогласена за заштитен споменик на културата.
Амандов синец
Амандовиот синец (Polyommatus amandus) е пеперутка од видот на пеперутки синци. Пеперугата живее во Евроазија, вклучувајќи ја и Македонија.
Опис
Распонот на крилјата на пеперугата е од 29 до 35 мм. Оваа пеперутка е значително поголема од останатите синци. Горната страна на крилјата на пеперутката е со забележливи нијанси на светлосина боја. Средишниот дел преминува кон блега, а кон краевите се затемнува кон темносина. Вените се со темносина боја. Рабовите на крилјата се бели, со црна бордура. Долната страна на пеперугата е светлокафена или кремаста со присуство на црни, бели и жолти точки со различна форма и големина. Рабовите се бели со темнокафена бордура.
Биологија
Амандовиот синец живее во голем дел од Европа и делови од Азија. Претпочита долини, ливади тревни површини и отворени места каде има растенија со кои се хранат ларвите. Најчесто живее до надморска висина до 1000 метри.
Возрасните единки летаат од мај до август. Ларвите се хранат со растенијата Vicia, Lathyrus pratensis и Vicia cracca. Мажјаците летаат околу растенијата со кои се хранат и чекаат да пристигнат женките. Ларвите лачат леплива блага течност со која се хранат мравки и со тоа се заштитуваат од грабливци.
Државна дума
Државна дума, вообичаено скратено на руски јазик како Госдума ( Russian ), е долниот дом на Федералното собрание на Русија, додека горниот дом е Советот на Федерацијата. Седиштето на Думата се наоѓа во центарот на Москва, неколку чекори од плоштадот Манеж. Неговите членови се нарекуваат депутати. Државната Дума го замени Врховниот Совет како резултат на новиот устав воведен од Борис Елцин како резултат на руската уставна криза од 1993 година и одобрен од рускиот народ на референдум. На законодавните избори во Русија во 2007 и 2011 година беше искористена целосна пропорционална застапеност на партиски список со систем на изборни прагови од 7%, но потоа беше укинат. Должината на мандатот на законодавниот дом беше првично 2 години во периодот на изборите 1993-1995 и 4 години во периодот на изборите 1999-2007; од изборите во 2011 година, мандатот трае 5 години.
Историја
Историјата на Думата датира од Бојарските думи на Киевска Русија и московска Русија, како и од царска Русија. Државната дума е основана во 1905 година по насилствата и пресвртите во Руската револуција во 1905 година и беше првиот избран парламент на Русија. Првите два обиди на царот Николај Втори (1868-1918) да го направат активен беа неефикасни. Последователно, секоја од овие Думи беше распуштена по само неколку месеци. Третата Дума единствена траеше до крајот на нејзиниот петгодишен мандат. По изборните реформи во 1907 година, третата Дума, избрана во ноември 1907 година, во голема мерка беше составена од членови на повисоките класи, бидејќи радикалните влијанија во Думата беа скоро целосно отстранети. Основањето на Думата по Револуцијата во 1905 година требаше да најави значителни промени во претходниот руски императорски автократски систем. Понатаму, Думата подоцна имаше важен ефект врз руската историја, бидејќи беше еден од факторите што придонесоа во февруарската револуција во 1917 година, прва од двете таа година, што доведе до укинување на автократијата во Русија и соборување на царот.
Неколку генерации и 75 години подоцна по друга револуционерна ера, на изборите во декември 1993 година, про-Елцинските партии освоија 175 места во Дума наспроти 125 места за левиот блок. Балансот на моќ беше во шеесет и четири пратеници на ултранационалистичката Либерално-демократска партија на Русија. Само партиите кои освоија повеќе од пет проценти од гласовите добија места на партиски список: осум го минаа прагот во 1993 година. Покрај тие осум партии, група од триесет и пет пратеници имаа право да формираат регистрирана група за да ги рефлектираат регионалните или секторските интереси. Бизнисот го водеше управувачки комитет, Советот на Думата, составен од едно лице од секоја партија или група. Најважната задача беше поделба на претседателските позиции во дваесет и трите комитети на Думата, што беше направено како дел од договорот за поделба на „пакет“мо на ќта.
И покрај фактот дека Рускиот устав од 1993 година наведува дека Државната дума се избира на четири години, беше одлучено да се избере првата Државна дума за две години.
Во текот на втората половина на 90-тите години, Думата стана важен форум за лобирање од регионалните лидери и стопанственци кои бараат даночни олеснувања и законски услуги. Работата на водечките комитети, како што се оние за одбрана, надворешни работи или буџет, привлече големо внимание на медиумите и активности за лобирање.
Во раните 2000-ти, по парламентарните избори во 1999 година, про-претседателската партија Единство и Комунистичката партија беа водечките сили во Државната дума.
Владимир Михаилов
Владимир Михаилов (роден на година во ) — македонски градежен инженер од областа на инженерската сеизмологија.
Животопис
Владимир Михаилов е роден во 1939 година година во Белград. Почина на 29.12.2020 година во Скопје.Дипломирал на Градежниот факултет во Скопје во 1963 година. Магистрирал во Институтот за земјотресно инженерство и сеизмологија (ИЗИИС) во Скопје во 1967 година, а докторирал на Природно-математичкиот факултет во Загреб во 1978 година, како прв доктор по сеизмологија во Македонија. Михаилов е редовен професор и познат научник од областа на инженерската сеизмологија. Автор е на повеќе од 500 научни и стручни трудови, публикувани во земјава и во странство. Учествувал на голем број научни собири. Бил претседател на заедницата за сеизмологија на СФРЈ и член на претседателствата на повеќе интернационални асоцијации. Бил член и на Сенатот на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје. Носител е на повеќе државни и научни признанија и награди.
Државна дума
Историја
По изборите во 2003 година, во Државната дума беше воспоставен доминантен партиски систем со про-претседателската партија Единствена Русија. На сите последователни избори, Единствена Русија секогаш добивала апсолутно мнозинство места (повеќе од 226). По изборите во 2007 година, беше формиран четирипартиски систем со Единствена Русија, Комунистичката партија, Либералдемократската партија и Правилна Русија. Другите партии не можеа да добијат доволно гласови за да одат во Државната дума. Само на изборите во 2016 година, две други партии, Родина и Граѓанската платформа, можеа да добијат едно место.
Во 2008 година, по усвојувањето на амандманите на Уставот, мандатот на Државната дума беше зголемен од четири на пет години.
Експозе од 2016 година на Дисернет покажа дека секој деветти член на Државната дума има добиено академски дипломи со тези кои биле суштински плагијати и веројатно напишани од духови. Во 2018 година беше најавено дека зградата на Државната дума ќе биде реконструирана. Во март 2019 година беше најавено дека поправката ќе започне во мај 2019 година и ќе заврши во септември 2020 година. Во овој период, Државната дума привремено ќе биде сместена во Домот на синдикатите. Покрај тоа, беше презентиран нацрт за нова конференциска сала, која би била амфитеатар.
Овластувања
Државната дума има посебни овластувања наброени во Уставот на Русија. Тие се:
Државната дума донесува декрети за прашања што се однесуваат на нејзиното овластување со Уставот на Руската Федерација.
Изборни единици
Изборните единици се користат за избори.
Постапка
Објавени се релативно малку гласови за прозивки кои ги идентификуваат гласовите на одделните пратеници. Гласовите на поединците се запишуваат само доколку гласањето е отворено и се користи електронскиот метод. Иако не сите гласови се официјално гласови на прозивка, секој пат кога заменик гласа електронски, компјутерот го регистрира гласот на поединечниот заменик.
Членство
Секој руски државјанин кој има 21 година или повеќе има право да учествува на изборите може да биде избран за депутат на Државната дума. Сепак, истата личност можеби не е заменик на Советот на Федерацијата. Покрај тоа, заменик на Државната дума не може да има функција во кое било друго претставничко тело на државната власт или тела на локалната самоуправа. Канцеларијата како заменик на Државната дума е полно работно време и професионална позиција. Така, замениците на Државната дума не смеат да бидат вработени во државната служба или да се занимаваат со какви било активности за други надоместоци, освен наставни, истражувачки или други креативни активности.
Надворешни врски
55.7575°N, 37.61528°W
Црква „Св. Илија“ - Гопеш
Свети Илија — помала селска црква во битолското село Гопеш, која се наоѓа на самиот асфалтен пат кон селото.
Космос-8
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Капустин Јар, СССР на 18 август 1962 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 337 килограми. Космос-8 бил сателит наменет за воено и научно истражување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 92,8 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 48,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 569 км, а најмалото на 259.
Багремова пеперуга
Багремова пеперутка (Satyrium acaciae) е пеперутка од видот на пеперутки сивци.
Распространетост
Оваа пеперутка живее во Западна Европа, Средна Европа и дел од Јужна Европа, вклучувајќи и Македонија. Не се наоѓа во јужна Италија, Средоземјето и Пиринејскиот Полуостров.
Опис
Горната страна на пеперутката е темнокафена, и е скоро целосно еднобојна. Кај мажјаците има од 1 до 3 жолто-црвени точки, а кај женките има од 2 до 5. Телото и антените исто така се темнокафени. Долната страна на пеперутката е со посветла нијанса на кафена боја. Рабовите се во бела боја, покрај кои има црна линија. Има жолти точки со црна бордура во долниот дел. Се забележува и бела линија составена од бели точки која поминува низ целата површина на крилјата.Ларвите на пеперугата се жолто-зелени.
Црква „Св. Преображение“ - Гопеш
Свето Преображение (позната и како Свети Сотир) — главна селска црква во битолското село Гопеш, која се наоѓа во самото село.
Историја
Пари за црквата се собирале од секаде каде што имало гопешани. Најревносен бил попот Наум, кој од Романија и Украина се вратил со две торби полни со наполеони, но Турците го уапсиле мислејќи дека со парите ќе купува оружје за комитите. Цело село застанало во одбрана на попот, по што битолскиот валија го пуштил. Тогаш биле удрени темелите на црквата „Свето Преображение Христово“, позната и како „Св. Сотир“, оти двата празника се празнуваат во ист ден – на 19 август.
Според записот од фасадата на црквата, тоа било сторено на 28 април 1871 година, а ја градел мајстор Kоста од кичевско село Цер. Со работна рака помагале сите жители. А бидејќи немало соодветен материјал во близина, три илјади луѓе направиле повеќекилометарски жив синџир до месноста наречена Дванаесет Kладенци и го пренеле потребниот камен предавајќи го од рака на рака.
Кражба во 2013 г.
Организирана група разбојници ја ограбиле црквата во текот на 2017 година и однеле 50 вредни икони, кои потекнуваат од крајот на век. Крадците влегле од задната страна на црквата, каде скршиле прозорец, а потоа ја пробиле и внатрешната врата. Иконите не се пронајдени до денешен ден.
Архитектура
Црквата е ѕидана со камен, со уникатност во обработката на материјалот и украсување со плитки земјишни облици на самата површина.
На црквата се изградени три куполи, кои се на силен удар на временските непогоди.
Санација
Во текот на 2017 година, Заводот и музеј од Битола спроведувала санација на куполата и ѕидното сликарство на куполата во црквата. Куполата е на висина од 16 до 18 метри. Освен врз куполата, имало интеревенции и кон јужниот ѕид на црквата, кој се оштетува поради лизгање на земјиштето.
Сепак, состојбата на црквата не била подобрена и на крајот на 2017 година, сѐ уште постоело накривување на јужниот ѕид, оштетувања на куполите, како и одвојување на фрескоживописот од полукружниот свод. Особено алармантна е состојбата со јужниот масивен ѕид изработен од камен, кој со годините е отклонет во горниот дел за околу еден метар.
Космос-9
Космос-9 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 27 септември 1962 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4600 килограми. Космос-9 бил воен сателит.
Илија Михајлов
Илија Михајлов (роден на година во  - починал на  година во ) — македонски професор на Земјоделско-шумарскиот факултет во Скопје, специјалист за областа уредување на шумите и за предметите уредување на шумите и дендрометрија.
Животопис
Михајлов дипломирал на Земјоделско-шумарскиот факултет во Софија (1930), каде што бил избран за асистент (1933). Докторирал на Земјоделско-шумарскиот факултет во Загреб (1939), а подоцна работел во Врховната стопанска комора во Софија (1944–1947). Еден од првите професори на Земјоделско-шумарскиот факултет во Скопје по неговото формирање (1947). Истакнат и познат научен работник на домашен и на меѓународен план. Автор е на првиот учебник по „Дендрометрија“ за студентите од областа на шумарството во Македонија (1953), како и на „Уредување на шумите“. Објавил повеќе од 60 научни трудови.
Балкански бакарец
Балкански бакарец (Lycaena candens) е пеперутка од видот на бакарци. Пеперутката живее и во Македонија.
Распространетост
Пеперутката живее во делови од Евроазија, поточно во Јужна Европа и Кавказот.
Опис
Пеперутката е мала по раст. Горната страна на крилјата е со забележителна портокалова боја. Самите рабови се со бела боја, а покрај рабовите има нијанси на црна боја. Телото на пеперугата е црно, а антените во црно-бела боја. Кај женките горната страна е целосно портокалова. Ларвите се хранат со растението Rumex.
Драган Михајлов
Драган Михајлов (роден на година во,  ) — македонски професор на Факултетот за информатички науки и компјутерско инженерство во Скопје.
Миле Михајлов
Животопис
Михајлов дипломирал на Филозофскиот факултет (група историја) во Скопје (1962) и докторирал со темата „Военозаднинските органи во текот на Народноослободителната војна во Македонија 1941 – 1945 година“ (1988). Неговата потесна специјалност е истражувањето на Македонија во времето на Втората светска војна – НОАВМ, првин во Одделението за мемоари и Рефератот за биографии (1967–1980), а потоа во Одделението за периодот на НОБ и Револуцијата и социјалистичката изградба (1981).
Драган Михајлов
Животопис
Драган Михајлов е роден во 1949 во Скопје. Дипломирал и магистрирал на Електротехничкиот факултет во Загреб во 1973 и 1975 година, а докторирал на Електротехничкиот факултет во Љубљана во 1979 година. Во периодот од 1973 до 1983 година работел во Математичкиот институт со нумерички центар при универзитетот „Св. Кирил и Методиј“, каде во 1982 година бил избран за доцент. На Електротехничкиот факултет во Скопје се вработил во 1983 како доцент. Во звањата вонреден и редовен професор бил избран во 1987 и 1992 година.
Во текот на својата работа имал повеќемесечни студиски престои на Електротехничкиот факултет во Загреб во 1974 година, на Електротехничкиот факултет во Љубљана во 1978 и на Одделот за биоматематика на Универзитетот на Калифорнија во Лос Анџелес во учебната 1984-1985 година. Држел настава по разни предмети од областите на интерес на додипломски и магистерски студии на повеќе факултети (Природно-математички факултет, Воена академија, Медицински факултет, Факултет за физичка култура, Факултет за драмски уметности, Институт за социолошки и политичко правни истражувања).
Михајлов е автор и соавтор е на повеќе од 150 трудови објавени на меѓународни конференции и списанија. Раководел и учествувал во повеќе научно-истражувачки и стручни проекти. Награден е за најдобар труд по биокибернетика на Југословенската конференција за ЕТАН. Области на неговиот интерес се: програмирање, апликативен софтвер, компјутерска графика, мултимедија и биокибернетика.
Црква „Св. Никола“ - Гопеш
Свети Никола — помала селска црква во битолското село Гопеш, која се наоѓа на самото тромеѓе на атарите на селата Гопеш, Доленци и Лера.
Црквата е сместена во земјен пат, кој се двои од асфалтниот пат, кој води до селото Гопеш.
Црква „Св. Никола“ - Шестево
Сети Никола (Αγίου Νικολάου) — црква во селото Шестево, Костурско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Костурската епархија на Цариградската патријаршија. Храмот е изграден во 1813 г. Претставува трикорабна базилика со припрата и трикатна камбанарија на северниот крај.
Во 1996 г. црквата е прогласена за заштитен споменик на културата.
Мантово
Мантово — вештачко езеро во Лакавичко, во југоисточниот дел на Македонија. Сместено е на 15 км од селото Конче, 18 км од Радовиш и 25 км од Штип. Езерото има издолжен облик и зафаќа вкупна површина од 4,49 км2. Тоа управно во целост се наоѓа во Општина Конче.
Езерото Мантово е изградено на реката Крива Лакавица во 1978 година, со основна функција да го наводнува Радовишко Поле, да обезбедува вода за потребите на рудникот Бучим, да обезбеди водоснабдување на Општина Конче, како и да прерасне во главен туристички центар во регионот.
Географија
Мантово е изградено на реката Крива Лакавица и се наоѓа на надморска височина од 402 м. Езерото има издолжен облик и се протега во правец исток-запад, а од обете страни има повеќе издолжени заливи. Вкупната негова должина изнесува 5,5 км, просечната ширина 0,8 км, а вкупната површина 4,49 км2. Најголемата длабочина изнесува 20 м и е измерена веднаш до браната. Во целост е сместено во северозападниот дел на Општина Конче, во непосредна близина на селата Долни Радеш, Габревци и Долна Враштица. Во однос на поголемите населени места, оддалечено е на 15 км од с. Конче, 18 км од Радовиш и 25 км од Штип. Во непосредна близина на езерото се наоѓа ридот Габровска Чука, кој претставува неиспитано археолошко наоѓалиште. Во близина на ридот, пак, се издигнуваат вертикални гранитни карпи со висина од 2 до 25 метри. Мантово се одликува со микрклима, а температурата на водата во летниот период достигнува 24 °C.
Флора и фауна
Езерото изобилува со богати и разновидни видови, при што во него и неговата околина се среќаваат повеќе видови на слатководни риби и птици. Најзастапени видови на риби се: крап, сом, караш, костреш, клен, плашица, скобуст, црвеноперка и лињак.
Во акумулацијата се среќаваат и следните видови: жаби, водни желки и водни змии.
Брана и капацитет
Езерото е изградено со подигање на камено-насипна брана со глинено јадро во 1978 година. По својот капацитет, езерото е втора најголема вештачка акумулација во Источна Македонија, при што може да акумулира вода најмногу до 47,5 милиони м3. Негови основни функции се наводнување на Радовишко Поле, водоснабдување на Општина Конче, како и обезбедување вода за потребите на рудникот Бучим. Меѓутоа, од сите овие функции, езерото денес се користи само за водоснабдување на рудникот Бучим, за што секоја година се обезбедува количество вода од 2 милиони м3. Со тоа, искористеноста на водниот потенцијал на езерото е не повеќе од 10%.
Туризам
Во поново време се преземени повеќе активности во насока на промовирање на Мантово како главен туристички центар во регионот. Пријатната клима со температура на водата од 24 °C во летниот период е погодна за капење и практикување на водните спортови, застапеноста на повеќе видови на риби создаваат добри предуслови за спортски риболов, а издолжените вертикални граматни карпи во близина на ридот Габровска Чука овозможуваат добри услови за алпинистичко искачување.
Во април 2008 година било најавено дека во околината на Мантово ќе се гради туристичка населба. Со проектот се предидувало изградба на поединечни куќи за одмор, хотели, трим-патеки и спортски терени. Во рамки на проектот е започната урбанизација на површина од 23 ха, за што Општина Конче преку Министерството за транспорт и врски има обезбедено средства во висина од 1,5 милиони денари. Во ноември 2013 година бил пуштен во употреба патот М6 од Штип до езерото Мантово. Со овој проект бил асфалтиран пат во должина од 4,5 км, почнувајќи непосредно кај клучката на спојување на патот кој води до Неготино, а за таа намена биле потреошени 23,6 милиони денари.
Во декември 2014 година крај езерото биле изградени три дрвени влашки колиби како дел од проект за промоција на влашкото културно наследство во регионот на Сер и Конче во рамки на прекугранична соработка со Грција. И покрај тоа што во Општина Конче не живеат Власи, локалната самоуправа изградените објекти ги нарекла „влашки колиби“ поради местото каде што тие поминувале и престојувале. Колибите се изградени во стар стил, од дрво, со бетонска подлога, а опремени се со кревет, маса и дрвени клупи.
Зико Вејтенс
Зико Вејтенс (Zico Waeytens; р. ) — поранешен белгиски професионален друмски велосипедист, кој возел професионално во периодот 2012-2019 за екипите, , и. Бил именуван во почетниот состав за Вуелта а Еспања 2015.
Вејтенс се повлекол од велосипедизмот на крајот на сезоната 2019, продолжувајќи ја кариерата во бокс.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Централни Источни Алпи
Централни Источни Алпи (Zentralalpen или Zentrale Ostalpen; означувани и како Австриски Централни Алпи, Österreichische Zentralalpen или само како „Централни Алпи“) — главен планински венец на Источните Алпи во Австрија и блиските области во Швајцарија, Лихтенштајн, Италија и Словенија.
Терминот „Централни Алпи“ е многу чест во австриската географија како еден од седумте главни области во земјата. „Централни Источни Алпи“ главно се користи во поврзаност со алпската клупска класификација на Источните Алпи (Alpenvereinseinteilung, AVE). Централните Алпи го создаваат источниот дел на алпската линија, средиштен планински венец, како и оние венци кои се протегаат на север и југ.
Местоположба
Централните Алпи ги имаат највисоките врвови на Источните Алпи и се сместени помеѓу Северните и Јужните Варовнички Алпи, од кои се разликуваат во геолошкиот состав.
Главни се сместени во Австрија, се протегаат од подножјето на Бергамските Алпи кај езерото Комо и Бернина во кантонот Граубинден, источна Швајцарија долж брегот на Рајна во Лихтенштајн на запад сè до реката Мура на исток во Штаерска. Долините на реките Ин, Залцах и Енс ја обележуваат северна граница, додека реката Драва јужната граница.
Космос-10
Космос-10 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 17 октомври 1962 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4600 килограми. Космос-10 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 90,1 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 65,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 368 км, а најмалото на 196.
Глутарна ацидурија тип 1
Глутарна ацидурија тип 1 е автозомно рецесивно неврометабитичко нарушување кое претставува недостаток или неактивност на ензимот глутарил. Недостатокот на овој ензим доведува до оштетување во делот на базалните ганглии во мозокот кои помагаат во контролата на движењето на целото тело. Распространетоста во светски рамки се проценува на 1 на 100 000 раѓања. ГА-1 е најраспространета во старата заедница на Амишите. Новороденчињата генерално не покажуваат симптоми на болеста, иако кај 75 % од децата, макроцефалијата (зголемен обем на главата) е присутна при раѓање, а најчесто се појавува и хипотонија и раздразливост.
На возраст од околу 5 дена, на новороденчињата може да им се направи тест на крвта за да се провери дали имаат  ГА-1. Ова вклучува земање на крв од петицата на бебето за да соберат капки крв за тестот. Ако не се дијагностицира навреме, почетната акутна енцефалопатична криза се јавува помеѓу 3-36 месеци, обично предизвикана од висока температура поради присутни инфекции, вакцинирање или операција, и се одликува со хипотонија, губење на моторни вештини и конвулзии што резултира со обострано оштетување во делот на базалните ганглии проследено со вкочанетост и неконтролирано движење на мускулите на целото тело. Се прави разлика помеѓу тип 1 и 2. Глутарната ацидурија е една од ретките болести.
Глутарна ацидурија тип 1
Глутарна ацидурија тип 1 (недостаток на глутарил-CoA дехидрогеназа - или скратено ГА-1) е вродена метаболна болест која влијае на распаѓање на аминокиселините лизини, хидроксилизин и триптофан. Причината е наследна мутација на генот што го кодира ензимот глутарил-CoA дехидрогеназа.
Причини
Поради дефект на ензимот, аминокиселините лизин и триптофан не можат да се разложат правилно и затоа се акумулираат. Во различни средни чекори, телото го претвора лизин во метаболички производи глутарна киселина (ГА) и 3-хидроксиглутарна киселина (3OH-ГА). Овие метаболички производи се акумулираат во ткивата и телесните течности и исто така се излачуваат преку урината, на пример. 3OH-ГА главно се смета за одговорен за развој на симптоми.
Симптоми
Пациентите со ГА1 обично се без симптоми пред почетокот на катаболичката криза. Последица на катаболичката „енцефалопатична“ криза е нарушување на движењето од различен степен, кое може да варира од мал моторен дефицит до тешка моторна попреченост. Бидејќи нервните клетки на церебралниот кортекс не се засегнати, пациентот обично задржува нормална интелигенција, во поединечни случаи се опишани слабости во учењето или делумните перформанси (т.н. помали когнитивни дефицити). Понатаму, постојат поединечни описи на случаи на возрасни пациенти кои немале никакви симптоми во детството, но кои во напредната зрелост имале абнормалности во белата маса на мозокот, без овие абнормалности да предизвикаат очигледни проблеми.
Терапија
Децата кои се дијагностицирани со ГА-1 се упатуваат на нутриционисти со цел да се укаже на диета која содржи ниско ниво на белковини. Ова е прилагодено за да се намали количината на аминокиселини што ги прима детето, особено лизин и триптофан. Храната што содржи висока белковина треба да биде ограничена, вклучувајќи: месо, риба, сирење, јајца, мешунки и ореви.
Диететичар-нутриционист ќе ви понуди детални совети бидејќи на новороденчето сè уште му требаат некои од овие намирници за здрав раст и развој.
Доењето и мајчиното млеко исто така треба да се следат и мерат, со совети на диететичар. Стандардните млечни формули за бебиња содржат аминокиселини кои треба да се ограничат, затоа наместо тоа, се користи специјална формула која ги содржи сите витамини, минерали и други аминокиселини што му требаат на бебето.
Пренаталното тестирање може да се изврши со генетска и GCDH-ензимска анализа на примерок од хорионските ресички или со мерење на вредноста на глутарична киселина во амнионска течност кај семејства со висок ризик од заболување. Бидејќи наследувањето е автозомно-рецесивно, се препорачува генетско советување и генетско тестирање.
Секојдневната терапија вклучува диета со внес на мал процент на белковини во исхраната. Како додаток во исхраната се користи карнитин, а при акутни состојби предизвикани од инфекции, се применува посебен протокол во кој најважно е да се зголеми внесувањето на калории, да се изостави внесувањето на природни белковини во период од 24 до 48 часа, а потоа постепено повторно да се воведат. Во вакви случаи, суплементацијата со Л-карнитинот се удвојува и внимателно се следи балансот на глукоза, електролити и течности во организмот, како и состојбата на уреата и црниот дроб од страна на информиран квалификуван интердисциплинарен тим.
Придржувањето кон препораките на протоколот за итни случаи има најголема улога во спречувањето на оштетување на невроните и последователната секундарна дистонија кај деца кои сè уште немале енцефалопатична криза.
Космос-11
Космос-11 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Капустин Јар, СССР на 20 октомври 1962 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 315 килограми. Космос-11 бил сателит наменет за воено и научно истражување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 95,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 48,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 864 км, а најмалото на 249.
Акико Јосано
Акико Јосано (与 謝 野 晶 子, Yosano Akiko; ( - ) — псевдоним на јапонска авторка, поетеса, феминистка и социјална реформаторка во доцниот период меиѓи, периодите таишо и шова. Нејзиното родено име било Шо Хо (鳳 志 や う, Ho Sho). Таа е една од најконтроверзните поетеси на посткласична Јапонија.
Боровинков синец
Боровинковиот синец (Agriades optilete) е пеперутка од видот на пеперутки синци. Пеперугата ја има и во Македонија.
Опис
Пеперутката живее во Источна Европа, Северна Азија и западниот дел на Северна Америка. Распонот на крилјата е околу 14 мм. Возразните единки летаат од јуни до август, во зависност од локацијата. Ларвите се хранат со растенијата Vaccinium oxycoccos, Empetrum nigrum, боровинка и слично.
Горната страна на крилјата е во темносина боја, со црни рабови. Телото и антените се црни. Долната страна на крилјата е во светлосина боја, со црни дамки и бели бордури. Во долниот дел има карактеристична сина дамка со портокалова бордура.
ПУ „Крсте Петков Мисирков“ - Лажец
Основно училиште „Крсте Петков Мисирков“ (официјално: Подрачно основно општинско училиште „Крсте Петков Мисирков“ - Лажец; скратено: ПООУ „Крсте Петков Мисирков“) — подрачно основно училиште во селото Лажец, претставува единка на училиштето истоименото училиште од селото Бистрица.
Училиштето е именувано по истакнатиот македонски филолог Крсте Петков Мисирков.
Местоположба
Објектот на училиштето се наоѓа во самото село Лажец, во непосредна близина на некогашниот задружен дом.
Градба
Објектот на училиштето е руиниран, при што најголем проблем претставува покривот на градбата. Покрај покривот, училиштето се соочува со проблеми во инвентарот и во внатрешноста на објектот.
Во март 2019 година била извршена замена на печката за дрва, која се користи за загревање на училиштето. Воедно, отпочнале и активности за санација на покривната конструкција.
Настава
Во училиштето се изведува настава од прво до петто одделение и наставата се изведува на албански и македонски наставен јазик.
Бета пропелер
Бета пропелер — вид на белковинска (белковинска) архитектура која се одликува со 4 до 8 високо симетрични бета плочи во форма на перки од пропелер, кои се организирани тороидално околу една централна оска. Сите бета плочи заедно образуваат активно место во форма на инка.
Структура
Активното место за врзување на лиганд се формира на еден од краевите на централниот тунел од страна на петелки меѓу поединечните бета нишки, додека белковина-белковина интеракции можат да се јават на различни места од доменот. Во зависност од пакувањето и наклонот на бета плочите и бета нишките, бета пропелерот може да има централен џеб наместо тунел.
Алексеј Г. Мурзин има предложено геометриски модел за опишување на структурните принципи на бета пропелерот. Според овој модел, бета пропелерот со седум перки е најпогодниот аранжман од геометриска гледна точка.
И покрај тоа што по природа претставува високо сочувана белковинска структура, постојат бета пропелери кои се познати по својата пластичност. Евидентирани се бета пропелери кои во склоп на своите бета плочи можат да акомодираат и други белковински домени. Постојат и белковини кај кои бројот на бета нишките, во склоп на бета плочите на бета пропелерот, може да варира и да биде помал или поголем од четири.
Функција
Функцијата на бета пропелерот варира врз основа на бројот на „перките“. Бета пропелерите со четири перки главно имаат улога на транспортни белковини и конформација која е погодна за врзување на одреден супстрат. Бета пропелерите со пет перки можат да бидат трансферази, хидролази и белковини кои врзуваат шеќери. Бета пропелерите со шест или седум перки имаат многу поширок спектар на функции во споредба со претходните. Овие функции можат да вклучуваат: врзување на лиганди, хидролази, лиази, изомерази, сигнални белковини, структурни белковини и оксидоредуктази.
Наводи
<references group="" responsive="">
Руски јазик
Руски јазик (русский язык) — источнословенски јазик, од групата на словенски јазици од семејството на индоевропски јазици. Рускиот јазик е мајчин јазик на Русите, и национален јазик на Русија. Јазикот е службен и во Белорусија, Украина, Казахстан и Киргистан, а се зборува на високо ниво во сите држави од поранешниот Советски Сојуз. Рускиот јазик потекнува од староисточнословенскиот јазик и денес е најголем словенски јазик во светот со 150 милиони говорници. Јазикот се пишува на кирилица, поточно на руската азбука.
Рускиот е најраспространет јазик во Евроазија. Исто така, рускиот е најголем мајчин јазик во Европа и осми најголем јазик во светот по бројот на луѓе чиј овој јазик е мајчин, а петти по вкупниот број на говорници. Рускиот јазик е еден од шестте официјални јазика на ООН.
Рускиот јазик има богата историја и на него се испишани едни од најголемите светски книжевни дела. Рускиот јазик бил мајчин јазик на писатели од рангот на Достоевски, Толстој, Тургенев, Пушкин или Булгаков.
Статус
Рускиот јазик е службен јазик во Русија, каде е и национален јазик. Исто така, рускиот јазик е службен и во Белорусија покрај белорускиот, во Казахстан покрај казашкиот, во Киргистан покрај киргискиот, во Приднестровие, Јужна Осетија и Абхазија. Во Украина јазикот не е службен, но има статус на регионален или малцински јазик со мал, општински, службен стгатус. Рускиот јазик е службен јазик во ООН. Образованието на руски јазик е сè уште популарно во и надвор од Русија, поточно на просторот на поранешниот Советски Сојуз. Сè уште, во овие простори, се смета дека важно е децата да го научат јазикот. Значително руско население има и во Латвија и Естонија, но не е признат како малцински или службен јазик. Рускиот јазик е еден од двата официјални јазика во Меѓународната вселенска станица. Астронаутите на НАСА кои служат заедно со руските најчесто посетуваат часови по руски јазик. Оваа пракса потекнува уште од 1975 година.
Писмо
Рускиот јазик користи руска азбука, која се заснова на кирилицата. Руската азбука има 33 букви:
Правопис
Рускиот правопис е делумно фонетски. Всушност, самиот правопис е еден баланс меѓу фонетскиот, морфолошиот, етимолошкиот и граматичкиот систем. Моменталниот правопис на рускиот јазик потекнува од драстичните јазични промени од 1918 година, а кодифицирани во 1956 година. Во 1990-те имало мали промени во самиот правопис, но не биле прифатени.
Космос-12
Космос-12 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Виолетов синец
Виолетовиот синец (Polyommatus thersites) е пеперутка од видот на пеперутки синци. Пеперугата живее Евроазија, односно од Јужна Европа до Сибир. Ја има и во Македонија.
Космос-12
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 22 декември 1962 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-12 бил надгледувачки сателит.
Виолетов синец
Опис
Пеперутката е различна по физички изглед кај мажјаците и женките. Горната страна кај мажјакот е сина, со бели рабови и црна бордура. Се забележува и црна дамка. Горната страна кај женките е воглавно кафена со жолти примеси, а кај телото се забележува сина нијанса. Покрај рабовите има жолти дамки. Долната страна на крилјата е со црни, бели и жолти дамки со различна големина. Основната боја е кафена, која кај мажјаците е посветла. Ларвите се хранат со растенијата O. arenaria, O. peduncularis, O. sativa и O. viciifolia)
Подвидови
Оваа пеперутка има два подвида:
Космос-12
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 90,3 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 386 км, а најмалото на 199.
Грчки кафенец
Грчкиот кафенец (Polyommatus aroaniensis) е пеперутка од видот на пеперутки синци.
Опис
Оваа пеперутка е опишана за прв пат од Џон Бран во 1976 година. Живее на Балканскиот Полуостров, вклучувајќи ја и Македонија.
Распонот на крилјата на пеперутката е од 28 до 32 мм. Горната страна на крилјата кај пеперутките е темнокафена боја. Коренот на крилјата е во црна боја, а телото е темнокафено. Рабовите се во бела боја, а вените во темнокафена. Долната страна на пеперутката е светлокафена, односно кремаста боја. Има црни и бели точки со различна големина и форма. Вените се во кафена боја. Возрасните единки летаат од јули до август. Ларите се хранат со растението Onobrychis.
Панче Михајлов
Животопис
Михајлов завршил Филолошки факултет во Скопје. Во новинарството стапил од 1946 година во „Млад борец“ и Радио Скопје. Бил главен уредник на неделникот „Спорт“. Во „Нова Македонија“ работил во периодот од 1951 сè до пензионирањето во 1988 година. Во текот на својот работен век бил соработник, уредник на Скопската и Внатрешно-политичката рубрика, коментатор. Во 1963 година станал еден од основачите на „Вечер“ и негов прв главен и одговорен уредник. Бил описник на „Нова Македонија“ од Софија, потоа главен и одговорен уредник на весникот и генерален директор на НИП „Нова Македонија“ (1982).
Космос-13
Космос-13 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 21 март 1963 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-13 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 317 км, а најмалото на 201.
Натнаел Беране
Натнаел Беране (ናትናኤል ብርሃነ; р. во ) — еритрејски професионален друмски велосипедист, кој вози за професионалната континентална екипа.
Тој е двократен африкански друмски првак во 2012 и 2013 година.
Кариера
Во 2013 година, Беране се приклучил на екипата. Беране ја освоил кралската етапа на Трката околу Турција 2013 со забрзување при што се оддалечил од малата водечка група во последните 200 метри на стрмното искачување. Со привремената суспензија на Мустафа Сајар за поранешен тест на ЕПО на Трката околу Алжир, првото место во генералниот пласман му било доделено на Беране. На почетокот на 2014 година, турската велосипедска федерација му ја одзела победата на Мустафа и му ја доделила на Беране. На почетокот на сезоната, Беране ја освоил Ла Тропикал Амиса Бонго, благодарение на бонус-секундите доделувани во текот на средните спринтови на последниот дел. Бил првиот африкански победник на трката.
По две години со Јуропкар, Беране се приклучил на африканската професионална континентална екипа,, за сезоната 2015. Бил именуван во почетниот состав за Тур де Франс 2016 и за почетниот состав за Џиро д’Италија 2017.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Жолтиков синец
Жолтикавиот синец (Plebejus idas) е пеперуга од видот на синци. Пеперугата ја има и во Македонија.
Подвидови
Подвидовите на пеперугата се:
Распространетост
Овој вид пеперутки живее во скоро цела Европа па сè до Источна Азија. Најчесто може да се пронајде во тревни и цветни предели, мешани зимзелени шуми и влажни долини, на надморска висина од 200 до 2100 метри.
Опис
Распонот на крилјата на пеперугата е од 17 до 28 мм. Овој вид на пеперуги има доста голема варијабилност во однос на бојата. Најчесто, горната страна е темносина, со изразени црни вени. Телото е светлосино, а антените црни и бели. Рабиовите се бели. Долната страна е светлокафена, со црни и жолти дамки во различна форма и големина. Забележителна е и црна бордура.
Космос-14
Космос-14 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Капустин Јар, СССР на 13 април 1963 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 91,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 48,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 444 км, а најмалото на 262.
Бива (инструмент)
Бива (琵琶) — јапонски традиционален музички инструмент, жичен, во форма на лејта со краток врат, богато украсен со орнаменти. Обично се користела за наративно пеење и усмено пренесување на приказни и митови. Бивата исто така е избран инструмент на шинтоистичката божица Бензајтен (божица на музиката, елоквенцијата, поезијата и образованието).
Тешко е точно да се утврди кога бивата е донесена во Јапонија; некои научници тврдат дека води потекло уште од периодот кофун (250-538 н.е.). Други пак сметаат дека постои можност дека бивата била донесена во текот на владеењето на царот Кинмеј, од страна на слепите будистички монаси познати под името мосо.
Голем Корален Гребен
Големиот Корален Гребен (Great Barrier Reef) е најголемиот корален гребен во светот и се протега во должина од 2.030 км крај североисточниот брег на Австралија. Се наоѓа во водите на сојузната држава Квинсленд и е прогласен од УНЕСКО за светско природно наследство во 1981 г. Големиот Корален Гребен е една од најголемите туристички атракции во Австралија.Гребенот со еден дел ги следи природните острови, односно врвовите на одамна потонатиот планински венец. Неговата инзвонредна разновидност потекнува од 3.000 корални гребени, острови, атоли и лагуни од кои секој се наоѓа во различна фаза од развојот.Коралните гребени се резултат од активност која траела 10.000 години, а во исто време океаните се подигнале до денешно ниво, по завршувањето на последниот леден период.
Градба на Големиот Корален Гребен
Градителите на оваа инзвонредна творба, всушност се милиони ситни корални полипи, а бројот на нивните видови се движи до 350. Тие се во сродство со медузите, а секој од нив има уста што е опкружена со венец со подвижни пипала.Секој полип може да вцица калциум карбонат и да го претвори во варовничка кора која, кога ќе ја размножиме неколку милијарди пати, создава корален гребен.
Но полипот своето варовничко засолниште го дели со ситните растенија наречени zooxanthellae. Тие со помош на светлината ги претвораат јаглеродниот диоксид и водата во јаглехидрати и кислород. Полипите ги апсорбираат тие соединенија, а на растенијата за возврат им даваат нитрати и други отпадни материи. Поради тоа, коралните гребени можат да се создадат само на место до кои допира сончевата светлина, односно во бистра вода, длабока до 40 м.
Изобилство од корали и опасностите што им се закануваат
Постојат меки и тврди корали со различни облици и големини:некои изгледаат како рогови, други личат на камшици и ладала;некои се доволно цврсти за да можат да ги поднесат ударите на брановите, други се толку нежни што можат да преживеат само во мирни води.Некои видови растат побрзо од другите, ги засенуваат и им крадат светлина. Други користат отровни пипала за да ја победат конкуренцијата, или пак, во водата испуштаат смртоносни хемиски соединенија.
На тие опасности треба да им се додадат и грабливците како што е рибата папагал што со својата вилица ги џвака коралите и морската ѕвезда наречена круна од боцки, која го шири својот желудник и така ги вари. Тие морски ѕвезди периодично се појавуваат во голем број и тогаш уништуваат цели гребени. Океанските бури и циклони, исто така, ги мелат и ги кинат коралите, претворајќи ги во прав. Дење во плитките води на коралните гребени не е мирно но најголемата активност, сепак, се случува ноќе. Коралните полипи се хранат ноќе, исфрлувајќи ги своите разнобојни пипала за да ги фатат ситните животинки и растенија наречени планктони. Кога ќе се појават милијарди пипала изгледа како да процветал целиот гребен. Дење тоа не може да дојде, бидејќи краците би ги затскриле од сонцето алгите zooxantellae.
Напролет во одредени ноќи се случува по должината на целиот гребен на некаков хемиски или светлосен зрак целата популација од полипи реагира испуштајќи портокалови, црвени,сини и зелени честички од јајце-клетки и сперматозоиди кои испливуваа на површината и ја покриваат со силни бои.Тие честички се отвораат и јајце-клетките и спрематозоидите се мешаат за да создадат нови полипи, кои приливот ќе ги однесе во потрага по соодветно слободно место каде ќе можат да започнат нов корален гребен.