cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Електромотор
Ротари
Прилично необичен дизајн на моторот, печатената арматура или моторот на палачинки има обликувања обликувани како диск што работи меѓу низи од магнети со висок флукс. Магнетите се распоредени во кружницата свртена кон роторот со простор помеѓу нив за да формираат осен воздушен јаз. Овој дизајн е познат како мотор на палачинка поради неговиот екстремно рамен профил, иако технологијата има многу марки од своето основање, како што е ServoDisc.
Алтернативен начин на производство е да се користи рана бакарна жица поставена рамно со централен конвенционален комутатор, во форма на цвет и венчелистче. Намотките обично се стабилизираат со тоа што се импрегнирани со електрични епоксидни системи за потопување. Овие се пополнети епоксии кои имаат умерено мешана вискозност и долго време на гел. Тие се обележани со ниско собирање и ниска егзотерма, и обично се UL 1446 признати како материјал за потопување изолиран со 180 °C, класа H рејтинг.
Единствената предност на DC моторите без железо е тоа што нема провизии (варијации на вртежниот момент предизвикани од промена на атракцијата помеѓу железото и магнетите). Паразитските струи не можат да се формираат во роторот, бидејќи тоа е сосема без железо, иако железни ротори се ламинирани. Ова во голема мера може да ја подобри ефикасноста, но контролорите со променлива брзина мора да користат повисока стапка на префрлање (> 40 kHz) или DC поради намалената електромагнетна индукција.
Серво мотор
Сервомотор е мотор, кој многу често се продава како комплетен модул, кој се користи во рамките на контролниот систем за контрола на повратна позиција или контрола на брзината. Сервомоторите се користат во апликации како што се машински алати, плотувачи за пенкало и други процесни системи. Моторите наменети за употреба во сервомеханизмот мора да имаат добро документирани одлики за брзина, вртежен момент и моќност. Кривата брзина на вртежниот момент е многу важна и е висок сооднос за серво мотор. Исто така, важни се динамичките одлики на одзив, како што се индуктивноста на ликвидација и инерцијата на роторот; овие фактори ги ограничуваат вкупните перформанси на сервомеханизмот. Големи, моќни, но бавно реагирачки серво јамки може да користат конвенционални AC или DC мотори и погонски системи со повратни информации за позицијата или брзината на моторот. Како што се зголемуваат барањата за динамички одговор, се користат повеќе специјализирани дизајни на мотори, како што се мотори без јазли. Големината на густината на моќноста и забрзувањето на AC моторите во споредба со онаа на моторите со еднонасочна струја има тенденција да ги поддржуваат PM синхроните, BLDC, индукционите и SRM погонските апликации.
Серво системот се разликува од некои примена на чекори на моторот, при што повратната информација за позицијата е континуирана додека моторот работи. Системот на чекори по природа функционира со отворен циклус - потпирајќи се на моторот да не "пропушта чекори" за краткотрајна точност - со повратни информации како што е "домашен" прекинувач или енкодер на позиција што е надвор од моторниот систем. На пример, кога се стартува типичен компјутерски печатач со матрични точки, контролерот го прави погонскиот чекор на моторот за печатење на левата граница, каде што сензорот за позиција ја дефинира домашната позиција и го прекинува повлекувањето. Сè додека е вклучен напојувањето, двонасочниот контра во микрообработувачот на печатачот ја следи позицијата на главата за печатење.
Степски мотор
Степските мотори се тип на мотор кој често се користи кога се потребни прецизни ротации. Во чекор-мотор, внатрешен ротор кој содржи PM или магнетен мек ротор со истакни столбови се контролира со сет надворешни магнети кои се менуваат електронски. Чекор мотор, исто така, може да се смета како крст помеѓу DC електричен мотор и вртежен соленоид. Како што секој серпентина е засилен по возврат, роторот се усогласува со магнетното поле произведено од полначот со електрично поле. За разлика од синхрониот мотор, во неговата примена, шапер моторот може да не ротира постојано; наместо тоа, "чекори" - се отвора, а потоа брзо се запира повторно - од една во друга позиција, бидејќи намотките на полето се полни со енергија и се деактивираат во секвенца. Во зависност од редоследот, роторот може да се сврти нанапред или наназад, и може да го промени правецот, да застане, да го забрза или забави произволно во секое време.
Едноставните драјвери за возачи на мотори целосно ги активираат или целосно ги деактивираат намотките на теренот, што го доведува роторот до "ограничен број" позиции; пософистицираните возачи можат пропорционално да ја контролираат моќноста на намотките на полето, овозможувајќи им на роторите да се постават помеѓу точките за движење и на тој начин вртење крајно непречено. Овој начин на работа често се нарекува микростоп. Компјутерски контролирани stepper motors се една од најсовремените форми на позиционирачки системи, особено кога се дел од дигиталниот серво-контролиран систем.
Степнските мотори можат лесно да се ротираат до специфичен агол во дискретни чекори, а оттаму се користат чекор-мотори за позиционирање на главата за читање / запишување на дискови за компјутерска флопи дискета. Тие беа користени за истата намена во компјутерски диск-дискови од пред-гигабитната ера, каде што прецизноста и брзината што ги нудеа беа соодветни за правилно позиционирање на главата за читање / запишување на тврд диск. Со зголемувањето на густината на погонот, прецизноста и ограничувањето на брзината на чекорните мотори ги ставија застарени за тврдите дискови - прецизното ограничување ги направи неупотребливи, а ограничувањето на брзината ги направи неконкурентни - така новите тврди дискови користат главен систем за активација на глава. (Терминот "глас серпентина" во врска со ова е историски, се однесува на структурата во типичен звучник (конусен звучник). Оваа структура се користи за некое време да ги позиционира главите.Современите дискови имаат вртење на калем, напред и назад, нешто како сечило на вртечки вентилатор. Сепак, како главен калем, модерните проводници за серпентина на проводниците (магнетната жица) се движат нормално на магнетните линии на сила.)
Степнските мотори беа и сè уште често се користат во компјутерски печатачи, оптички скенери и дигитални фотокопири за да се премести оптичкиот скенирање елемент, носачот на главата за печатење (матрични точки и инк-џет печатачи) и ролетни или ролери за намотување. Исто така, многу компјутерски заплети (кои од почетокот на 1990-тите се заменети со големи формати инк-џет и ласерски печатачи) користеле вртечки чекор мотори за движење на пенкало и платно; типичните алтернативи овде беа или линеарни мотори или сервомотори со затворен циклус со аналогни контролни системи.
Т.н. кварц аналогни рачни часовници ги содржат најмалите честички за мотори; тие имаат еден серпентина, цртаат многу малку сила, и имаат PM ротор. Истиот вид на моторни погони ги напојува батериите на кварцни часовници. Некои од овие часовници, како што се хронографите, содржат повеќе од еден исчекор мотор.
Тесно поврзани со дизајнот на трифазните AC синхрони мотори, stepper motors и SRM се класифицирани како тип на мотор со варијабилен отпор. Степнските мотори беа и сè уште често се користат во компјутерски печатачи, оптички скенери и компјутерски бројчени контролни (CNC) машини, како што се фрезери, плазмарези и CNC стругови.
Линеарни мотори
Линеарен мотор е во суштина било кој електричен мотор кој е "распуштен", така што, наместо да создаде вртежен момент (ротација), тој произведува права линија по должината.
Линеарните мотори се најчесто индукциски мотори или чекор-мотори. Линеарните мотори најчесто се наоѓаат во многу ваљаци за ролери, каде што брзото движење на моторни вагони е контролирано од железницата. Тие исто така се користат во возовите на маглев, каде што возот "лета" над земјата. Во помал обем, пенкало HP 7225A од 1978 година користело два линеарни мотори за чекор за движење на пенкалото по должината на X и Y оските.
Можност за вртежен момент на моторните типови
Сите електромагнетни мотори, а тоа ги вклучува и типовите споменати овде, произлегуваат од вртежниот момент од векторскиот производ од интерактивните полиња. За пресметување на вртежниот момент потребно е да се знаат полињата во воздушниот јаз. Откако овие се утврдени со математичка анализа користејќи FEA или други алатки, вртежниот момент може да се пресмета како интеграл на сите вектори на сила умножени со полупречникот на секој вектор. Тековната струја во ликвидацијата ги произведува полињата и за мотор со помош на магнетен материјал полето не е линеарно пропорционално со струјата. Ова ја прави пресметката тешка, но компјутерот може да направи многу пресметки потребни.
Кога оптимално се дизајнирани во одредена пречка за заситеност на јадрото и за дадена активна струја (т.е. струја на вртежниот момент), напон, број на пол-пар, честота на возбудување (односно синхроната брзина) и густина на честота на воздух, сите категории на електрични мотори или генератори ќе покажат речиси ист максимален континуиран момент на вртежниот момент (т.е. оперативен вртежен момент) во рамките на дадената воздушна јазот со слотови за намотување и длабочина на задното железо, што ја одредува физичката големина на електромагнетното јадро. Некои апликации бараат избивање на вртежен момент над максималниот работен вртежен момент, како што се кратки рафали на вртежен момент за да се забрза електричното возило од застој. Секогаш ограничен со заситеност на магнетното јадро или безбедно растење и напон на работната температура, капацитетот за вртење на вртежите над максималниот вртежен момент се разликува значително помеѓу категориите на електрични мотори или генератори.
Капацитетот за вртење на вртежен момент не треба да се меша со способноста за слабеење на теренот. Слабеењето на теренот овозможува електричната машина да работи надвор од дизајнираната честота на возбудување. Слабеењето на теренот се прави кога максималната брзина не може да се постигне со зголемување на применетиот напон. Ова се однесува само на мотори со тековни контролирани полиња и затоа не може да се постигне со PM мотори.
Електричните машини без топологија на трансформатор, како што е онаа на WRSMs или PMSMs, не можат да реализираат рафали на вртежен момент поголем од максималниот дизајниран вртежен момент без да го заситуваат магнетното јадро и да го направат секое зголемување на струјата како бескорисно. Освен тоа, собранието на премиерот на PMSM може да биде непоправливо оштетено, ако се обидат вртежи на вртежен момент над максималниот рејтинг на вртежен момент.
Електричните машини со топологија на трансформаторната топологија, како што се машини за индукција, електрични машини со двојно напојување и машини со двојно нахрана (WRDF) со индукција или синхрони рани-ротор, покажуваат многу висок раб на вртежен момент, бидејќи активната струја индуцирана од emf страна на трансформаторот се спротивставуваат едни на други и на тој начин не придонесуваат ништо за густината на магнетната јадро на честотата поврзана со трансформаторот, што инаку би довело до заситување на јадрото.
Електрични машини кои се потпираат на индукција или асинхрони принципи со краток спој на едно пристаниште на трансформаторското коло и како резултат, реактивната импеданса на трансформаторското коло станува доминантна со зголемувањето на лизгањето, со што се ограничува големината на активната (односно, реалната) струја. Сепак, пукнатините на вртежниот момент кои се два до трипати поголеми од максималниот крупен модел на конструкција се остварливи.
Машината со синхрони двонасочна ратка-ротор (BWRSDF) со четка без ротатор е единствената електрична машина со навистина двонасочна трансформаторска топологија (т.е. двата порти независно возбудени без краток спој). [90] Познато е дека двонасочната трансформаторска топологија на коло е нестабилна и бара собрание на повеќефазен лизгачки прстен-четка за да ја движи ограничената моќност на намотување на роторот. Доколку беа достапни прецизни средства за моментално да се контролира аголот на вртежниот момент и да се лизне за синхронизирање за време на моторите или генерирање, истовремено обезбедувајќи брзина без прекин на намотување на роторот, активната струја на BWRSDF машината би била независна од реактивната импеданса на трансформаторското коло и Рапид вртежен момент значително повисок од максималниот работен вртежен момент и далеку над практичната способност на кој било друг вид електрична машина би можел да се реализира. Пресметани се вртежи со вртежен момент поголем од осум пати од оперативниот вртежен момент.
Gerbilliscus kempi
Според Меѓународниот сојуз за заштита на природата во 2004 година, видот G. kempi како што тие го нарекуваат е пронајден во државите: Бенин, Буркина Фасо, Бурунди, Камерун, Централноафриканска Република, Чад, Демократска Република Конго, Брегот на Слоновата Коска, Етиопија, Гана, Гвинеја, Кенија, Мали, Нигерија, Руанда, Сиера Леоне, Судан, Того, Уганда и  Либерија.
Список на државни водачи во 277 година
Ова е список на државни водачи во 77 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Битерфелд
Битерфелд (Bitterfeld) — град во округот Анхалт-Битерфелд, Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јули 2007, е дел од градот Битерфелд-Волфен. Се наоѓа приближно 25 километри јужно од Десау и 30 километри североисточно од Хале. Во време на Источна Германија, добил популарност по неговата хемиска индустрија, која предизвикала неколку сериозни загадувања, дури и за стандардите на Источна Германија. И денес, сè уште е главно индустриски град.
Дозиметар
Дозиметар — мерен инструмент кој се користи за заштита на луѓето кои работат во области со силно јонизирачко зрачење, особено во постројки или институции каде што се користат силни извори на радиоактивност. Дозиметарот е направа што работникот ја има на себе. Обично се држи на градите и не треба да се покрива со ткаенина или на кој било начин да се „скрие“, бидејќи на тој начин се намалува количината на воздух што треба да ја регистрира. Каде што се движи човек, со него оди и дозиметарот. Дозиметарот има способност да го регистрира вкупното зрачење, односно впиената доза на зрачење што ја примило лицето.
Дозиметријата е мерење и пресметување на енергијата што се пренесува со зрачење на супстанции, проучување на влијанието на различните видови јонизирачко зрачење врз супстанциите, ткивата и органите и мерење на брзината на распаѓање на радиоактивниот материјал. Величините што ја опишуваат изложеноста на супстанцијата на јонизирачко зрачење и ефектите (оштетувањата) предизвикани од енергијата на зрачењето се, на пример, впиената доза, делотворната доза и еквивалентната доза, а брзината на распаѓање на радиоактивната супстанција ја опишува активноста на радиоактивен извор.
Видови дозиметри
Двата најчести (законски признати) вида за мерење се: филмски дозиметар и термолуминисцентен дозиметар (ТЛД). Со двата дозиметри, одредени процеси кои зрачењето ги предизвикува со пренесување на енергија се случуваат преку минување на зрачењето: оцрнување на филмот или подигање на електронот во повисока енергетска состојба. Кога читате, развивате филм или читате во посебен читач, ефектот на зрачење, оцрнување или одредена крива се гледа кај термолуминисцентниот дозиметар. Со баждарење на серија дозиметри со познати дози и со баждарни криви, овие примени дози може да се одредат. Тоа е посебна технологија која подразбира посебни процеси и одредени предзнаења.
Денес, и двата методи се подеднакво распространети, секој со предности и недостатоци. Генерално, ТЛД се посоодветни од филмските дозиметри бидејќи во иднина остануваат како постојан запис, документ за добиената доза. Осетливоста на двата вида дозиметри е речиси еднаква, а точноста зависи од услугата, начинот на баждарење, енергијата на зрачењето и други фактори.
Главниот недостаток на двата дозиметри е одложено добивање на резултатите од зрачењето, дури по развивањето и отчитувањето во читачот по истекот на времето на носење. Затоа, денес се популарни многу верзии на дозиметри со директно моментално отчитување на добиената доза: дозиметар со пенкало, електронски дозиметар итн., кои локално се користат како дополнителен дозиметар со официјална дозиметрија, што мора да се изведе со дозиметри на филм или ТЛД.
Филмски дозиметар
Кај филмскиот дозиметар, јонизирачкото зрачење делува на фотографската плоча слично како светлосното зрачење и предизвикува оцрнување. Степенот на оцрнување е сразмерен на впиената доза. Обично еден дел од филмот е покриен со тенок слој олово, со цел да се разликува поцрнувањето предизвикано од продорното гама-зрачење од оцрнувањето предизвикано од бета-честичките. Ако треба да се измери присуството на бавни неутрони, еден дел од филмот е покриен со тенок слој кадмиум. Овој дозиметар има широка примена бидејќи е наједноставниот и најевтин личен дозиметар, иако има свои недостатоци, а тоа е што за секој вид филм треба да се направи калибрациона крива, бидејќи степенот на поцрнување зависи од гама или рендгенските зраци.
Термолуминисцентен дозиметар
Термолуминисцентните дозиметри се направени од калциум флуорид или литиум флуорид и се активираат со манган. Метална плоча служи како носител на осетливата маса (кристал от), која се загрева со електрична струја при мерење на впиената доза на јонизирачко зрачење. Озрачените кристали зрачат на температури од 400 ºC до 1000 °C светлина со бранови должини од 390 до 500 nm, чиј интензитет, кој е сразмерен на впиената доза, се мери со фотомултипликатор. Со овој дозиметар може да се измерат и дози од 0,1 mGy (милигреј). Уредите за читање и снимање на дозата се нешто посложени од филмските дозиметри, но прецизноста е поголема. Термолуминисцентните дозиметри најчесто се користат како лични дозиметри. Со повторно загревање на овие дозиметри, вредноста на дозата се брише и може повторно да се користи за мерење.
Lotto Sport Italia
Lotto Sport Italia е италијански производител на спортска опрема. Нивните производи за сега се дистрибуираат во повеќе од 60 земји.
Историја
Компанијата Lotto е основана во 1973 година од страна на семејството Кабрелото (кои биле сопственици на фудбалскиот тим Тревизо) во Монтебелуна, северна Италија, светски центар на производство на обувки. Во јуни 1973 година, Lotto го имал своето деби како спортски производит на обувки. Тениските патики всушност го означуваат почетокот на производство, проследено со модели за кошарка, одбојка, атлетика и фудбал.
Производството на спортска облека бил следниот потфат на компанијата. Во првите 10 години, Lotto биле фокусирани на италијанскиот пазар. Во текот на првата деценија, корпоративната стратегија била концентрирана на правење тениски обувки и облека, и спонзорирани на големи имиња од професионалниот тенис (Мартина Навратилова, Борис Бекер, Томас Мунстер, Андреа Гауденци).
Во 80-тите Lotto се пресели за да ја прошири својата бизнис база, натпреварувајќи се со тогашната мала група на производители на фудбалски копачки и облека. Откако ги создале својте први фудбалски модели на дресови и копачки, потпишале големи договори за соработка со меѓународни реномирани играчи и тимови. Познати тенисери од тој период кој ја носеле оваа марка биле Џон Њукомб, Андрес Гомес и Хосе Луис Клерк.
Првите спонзорски договори во фудбал биле потпишани со играчи (Дино Ѕоф и Руд Гулит) и екипи, како што се Милан (1993-1998), на Холандската репрезентација, Наполи, Јувентус, Кјево и Реал Сарагоса. Ова вклучување заедно со јавните слики на спортистите помогнале да се направи компанијата водач во тенисот и фудбалот. Во текот на истиот период, Lotto го проширил пазар за извоз, и неговиот меѓународен бизнис пораснал брзо. Десет години подоцна брендот бил дистрибуиран во повеќе од 60 земји низ целиот свет.
Во јуни 1999 година, компанијата била преземен од страна на група на локалните деловни луѓе, кои веќе беа многу активни во спортската област. Компанијата била преименувана во Lotto Sport Italia.
Денес Lotto ги дистрибуира своите производи во повеќе од 70 земји преку независни спортски продавници, специјализирани во синџирот на продавници и големите продавници со спортски оддели.
Граматички категории на именките во македонскиот јазик
Именките се зборови кои се користат да се означат поими, суштества, предмети, појави и поими. Именките во македонскиот јазик имаат неколку одлики, како што се определеност, број и род. Според тоа граматичките категории на именките во македонскиот јазик се родот, бројот и определеноста.
Падежни остатоци
Македонскиот јазик е еден од двата словенски јазици кои немаат падежен систем. Падежните форми се заменети со предлози и лексички изрази. Сепак, денес во македонскиот јазик има мал број остатоци од поранешните старословенски падежи, односно падежни остатоци од вокативот и акузативот. Овие остатоци се такви форми на зборови кај кои со посебни наставки се искажува нивната функција во реченицата. Овие падежни форми биле вообичаен начин на изразување на функциите. Денес овие форми се среќаваат само кај некои именки од машки и женски род со вокативбна служба, а многу ретко со други други служби како на пример акузативната или предметската. Поради постоењето на други форми, падежните остатоци исчезнуваат од македонскиот јазик.
Вокативните форми се користат за непосредно обраќање кон некого или нешто, најчесто кон човечко суштество. Преку нив свој израз наоѓа обраќањето или категоријата апел. Таа се остварува со посебна интонација и со граматички наставки. Вокативната интонација е неопходна за оваа служба на именките, а наставките се застапени само кај дел од нив, пред сè кај оние што именуваат човечки суштества (пр. мајко, брате, сестро итн.) Вокативни форми можат да имаат и именките што означуваат нешто неживо, ако по пат на персонификација им се препишува својство на соговорник во општењето (пр. Вардаре, земјо, Македонија, итн.)
Именките од машки род своите вокативни форми ги образуваат со наставките -у и -е. Во пракса не постои јасна граница меѓу овие две наставки и двете може да се користат за една иста именка (свате, свату). Наставката -у почесто се среќава кај едносложни именки, а -е кај повеќесложни именки (крају, учителе). Машките имиња кои завршуваат на самогласка немаат вокативна форма (Никола, Ѓорѓи), а тие што завршуваат на согласка ка земаат наставката -е (Горане, Зоране).
Именкие од женски род ги користат наставките -е и -о за вокатив. Првата наставка ја користат именки кои завршуваат на -ица и -ка (Јованке, Милице), додека втората ја користат именки кои завршуваат на -а (Маријо, Симоно). Именките од женски род што завршуваат на согласка немаат вокативна форма (љубов, радост). Именките од среден род немаат вокативни форми.
Род
Именките во македонскиот јазик имаат три рода: машки, женски и среден род. Граматичкиот род и природниот род во македонскиот јазик не секогаш се совпаѓаат. Граматичкиот род има свој израз кај сите именки, без оглед на тоа дали именува нешто живо или неживо. Разликувањето на родот кај именките за предмети и појави се прави според завршетоците на именките за живи суштества.
Родот на именките во македонскиот јазик доаѓа до израз при еднинската форма на именката. Именките од машки род во единина завршуваат на согласка или на некоја самогласките. Општите именки што означуваат лица завршуваат на согласка (наставник, ученик), на -а (владика, судија), на -о (стрико, татко), на -е (вујче) и сосема ретко на некои некарактеристични завршетоци за македонскиот јазик, како што се -и (кули ) и -у (гуру). Кај личните имиња од машки род како наставки се јавуваат согласки (Јован), -о (Здравко), -а (Никола), -е (Јане), -и (Ѓорѓи). Некои именки кои граматички се од машки род може да се однесуваат на лица од женски род (пр. возач, ректор и сл.)
Именките од женски род најчесто ја земаат наставката -а. Сепак, има одредена група именки од женски род кои завршуваат на согласна група или согласка (пр. радост, пот и др.). Женските имиња во македонскиот јазик, покрај тоа што завршуваат на „а“, можат да завршат и на „е“ (пр. Лиле, Маре итн.). Именките индивидуа, личност, странка, персона се однесуваат и за машки и за женски род.
Именките од среден род најчесто ги земаат наставките -о и -е (око, пиле).
Некои именки во македонскиот јазик може да се двородови, односно може да бидат именки и од машки или женски род. Такви се на пример именките вар, жар, пепел и сл.
Број
Бројот на именките опфаќа единичност и множество на предметите, лицата, појавите и слично. Според тоа, во македонскиот јазик се разликуваат еднината и множината. Еднината означува една именка, додека множината означува повеќе именки. Оваа теоретска поделба има и неколку исклучоци, односно специјални случаи. Така на пример, понекогаш едининската форма на именката може да означува множество, како на пример зборот „леб“ во реченицата: Колку леб продадовте? Спротивно на ова, има и множински форми кои означуваат еден предмет, како што се зборовите: „фармерки“, „очила“, „ножици“ и слично.
Во единина, по правило се употребуваат:
Видови множина
Во македонскиот јазик има три видови множина, обична, избројана и збирна множина.
Со обичната множина се дава информација дека станува збор за повеќе предмети или лица што може да се бројат. Такви се на пример именките: книги, телевозори, сметачи итн. Обичната множина кај именките од машки род се образува со наставките: -и, -ови/ -еви, -вци (-овци). Со наставката -и множина образуваат повеќесложните, поретко едносложните именки (пр. гледачи, коњи, мажи итн.). Наставката -еви/ -ови се јавува кај едносложните именки (пр. броеви, кејови итн.), додека наставката -вци се јавува кај личните имиња и роднинските именки (пр. дедовци, стриковци итн.) Именките од женски род ја користат наставката -и за формирање множина (пр. вести, гимназии итн.), со исклучок на именките: раце, нозе и крвови. Именките од среден род ги користат наставките -а, -иња и многу ретко -и (пр. грла, села, времиња, дечиња, очи). Посебна форма е именката деца.
Со избројаната множина се укажува најчесто на два или на повеќе предмети, во определено, избројано количество (пр. два/ три збора, пет/ шест клуча итн.) Покрај тоа, овие именки или оваа множина може да се искаже и со некои количествени прилози, како што е на пример „неколку“. Именките од избројаната множина секогаш одат со некој број или со прилог за количество и се образуваат со наставката -а (пр. неколку дена, два/ три часа итн.)
Со збирната множина се нагласува дека едно множество се гледа како целост, а не како сума од избројливи елементи. Споредбено, оваа множина изгледа вака: корење/ корења, лисје/ лисја итн. Формите на збирната множина ги користат наставките: -је, -ја, а понекогаш и -ишта (пр. лисје, ридје, краишта).
Обичната и збирната множина ја има кај именките од сите три рода, а избројаната множина е карактеристична сам за именки од машки род што завршуваат на согласки во еднина. Наставките за множина во голем број случаи се додава на основниот корен на зборот, а не веднаш до еднинската форма на именката. При таквите случаи доаѓа и до одредени морфолошки и фонетски промени. Така на пример множината од „белег“ е „белези“ — наставката се додава на коренот од зборот „беле-“ — и формата „белеги“ не ја препознава македонскиот јазик.
Во македонскиот јазик има одреден број именки кои не се дел ниту од еден начин на формирање множина, како што се на пример именките: луѓе, ветрови, огнови итн.
Определеност
Определеноста е една од најкарактеристичните и најпрепознатливите белези на македонскиот јазик. Во македонскиот јазик има наставки со кои може да се издели, определи, или препознае некој предмет од повеќето такви истородни предмети. Тие наставки се членски наставки, т.е. член. Ако некоја именка е членувана тогаш станува збор за определеност, а ако не е членувата тогаш станува збор за неопределеност. Наставките, т.е. членовите во македонскиот јазик се:
Примери:
Спрингфилд (Илиноис)
Спрингфилд (Springfield) е град во американската сојузна држава Илиноис и нејзин главен град. Според пописот извршен во 2010 година во градот живееле 116,250 жители. Градот не е познат по тоа што е главно политичко седиште Илиноис, туку во него живееле и работеле многу знаменити луѓе од американската историја, пред сè претседателите на САД, Абрахам Линколн и Јулисиз С. Грант.
NGC 291
NGC 291 — спирална галаксија во соѕвездието Кит, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 291 се споменува и како MCG -2-3-35, IRAS 00510-0901.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 291 е од видот Sa. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,9 m, оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 291 има привидни димензии од 1,1' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 0 ч 53 м 29,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 8° 46' 3". Положбениот агол на објектот е во износ од 45°.
Други поделби
Проучување на NGC 291 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 3140. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 262; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5270. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1204.
NGC 4101
NGC 4101 — леќеста галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4101 се споменува и како UGC 7093, MCG 4-29-25, CGCG 128-27, WAS 46.
Откривање
Објектот е откриен на 6 април 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4101 е од видот S0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,5 m/лм2. NGC 4101 има привидни димензии од 1' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 60°.
Други поделби
Проучување на NGC 4101 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 38373. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 148; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1986. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 135.
Борово
Борово — село во областа Славиште, во Општина Крива Паланка, во околината на градот Крива Паланка.
Потекло на името
Името на селото се верува дека потекнува од зимзеленото дрво бор и со додавање на -ово или како придавно име од бор со значење на „борово место, место покриено со борје“.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Славиште, во јужниот дел на територијата на Општина Крива Паланка, на северните падини на Осогово, каде што се допира со подрачјето на Општина Кратово. Селото е планинско и раштркано, чии маала се наоѓаат на надморска височина од 920 до 1.080 метри. Од градот Крива Паланка е оддалечено 14 километри.
Селото се наоѓа на Осоговските Планини, во пространото изворишно подрачје на Мождивњачка Река. Просечната надморска височина на која е сместено селото е 1000 метри. Околни села се: Конопница на север и Мождивњак на запад.
Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Кошарци, Вирови, Оро-игриште, Ѓубриште, Краиште, Дабје, Колосек, Селиште и други.
Селото има разбиен тип. Се разликуваат четири маала: Борово, Колосек, Кошари и Ново Село.
Селото Борово се наоѓа југозападно од градот Крива Паланка. Јужно од селото се наоѓа Општина Кратово, источно е селото Конопница и Дренак, северно е Конопница, а западно е Мождивњак.
Историја
Народната традиција наведува дека денешното село е основано во средината на век, кога била создадена постојана населба. Претходно, месноста била користена само за летна испаша на стоката. Тоа се огледува и во именувањето на маало Кошарци.
Во век, Борово било село во Кривопаланечка каза на Отоманското Царство.
Во месноста Ѓубриште во септември 1944 година, народноослободителните единици разоружале полк на бугарската војска. На тоа место изградена е спомен-чешма.
Стопанство
Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Борово имало 140 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, во 1905 година во Борово имало 96 жители, под врховенството на Бугарската егзархија.
По Првата светска војна селото било дел од општина Мождивњак и имало 130 жители.
Во 1961 година, селото броело 313 жители, а во 1994 година се намалило на 111 жители, македонско население.
Според пописот од 2002 година, во селото Борово живееле 87 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живеел 21 жител, од кои 14 Македонци и 7 лица без податоци.
Родови
Борово е македонско православно село, сите родови во селото се доселенички. Првите доселеници дошле во средината на век, но местото на старина е заборавено. Куќите на секој род се наоѓаат во посебно маало.
Родови во Борово се: Новоселци (12 к.), Боровци (12 к.), Кололевци (11 к.) и Кошарци (5 к.).
Според истражувањата пак на Бранислав Русиќ во 1953 година, родови во селото се:
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Крива Паланка, која била една од малкуте општини, кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.
Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Крива Паланка.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Длабочица, во која покрај селото Борово, се наоѓале и селата Баштево, Длабочица, Мождивњак, Псача и Т’лминци. Општината Длабочица постоела и во периодот 1950-1952.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 0964 според Државната изборна комисија, кое е сместено во основното училиште во селото Борово.
Иселеништво
Мештаните не се иселувале до крајот на Втората светска војна. Оттогаш се појавило значително иселување, особено на младото население. Иселеници има од скоро сите родови и главно живеат во Крива Паланка и во Скопје. Пет домаќинства од Борово живеат во кочанското село Облешево, покрај Кочани.
Ниси
Ниси може да се однесува на следниве места:
Кобиљња (река)
Кобиљња — река во Украина, во Виничка Област. Левата притока на Десна (Слив на Јужен Буг). Се влева во Десна во 25 км од устата, должина — 24 км, површина на базенот - 308 км².
Глобално затоплување
Глобалното затоплување, кое се должи на ефектот на стаклена градина е проблем поврзан со глобални климатски промени предизвикани од зголеменото ниво на таканаречените стакленички гасови во атмосферата. Научниците излегоа со тврдење дека зголеменото присуство на овие гасови ќе резултира со глобално покачување на температурата кое би имало бројни негативни па дури и непоправливи ефекти врз животната средина.
Планетата Земја е опкружена од атмосфера која е составена од различни гасови. Некои од нив, како на пример јаглерод диоксид, имаат исти својства како стаклените панели на една стаклена градина и не ѝ дозволуваат на топлината да ја напушти планетата. Затоа тие гасови се нарекуваат стакленички гасови. Понатаму, енергијата од Сонцето ја апсорбираат водите, почвите и живите суштества на планетата. Таа енергија постепено се враќа во атмосферата. Колку повеќе има стакленички гасови, толку повеќе топлина е заробена. Тоа се нарекува ефект на стаклена градина. Ефектот на стаклената градина го открил Жозеф Фурје во 1824 година, а прв кој квантитативно го истражил е Сванте Арениус во 1896 г.
Стакленички гасови
Стакленичките гасови се природни и кога се во соодветна количина тие се од голема корист за Земјата. Стакленичките гасови го овозможуваат животот на Земјата. Тие ја зголемуваат температурата на нашата планета и без нив би било премногу студено за да се преживее. Ако не се тие, сончевата енергија која доаѓа до Земјината површина би била оддавана назад во вселената, и температурите на нашата планета би биле толку ниски што воопшто не би бил возможен живот на неа. Отсуство на стакленичките гасови би ја намалило температурата за околу 33 °C, претворајќи ја Земјата во уште една безживотна планета на Сончевиот Систем. Стакленичките гасови апсорбираат дел од таа сончева енергија која се рефлектира од површината на Земјата и оддаваат назад во атмосферата. На тој начин тие овозможуваат сончевата енергија да дојде до Земјината површина како видлива светлина, за потоа да биде заробена од атмосферата како инфрацрвена топлина.
Овој феномен ја одржува топлината на нашата планета, загревајќи ја до тој степен кој нејзе ѝ овозможува живот со што ќе се обезбеди нормално одвивање на физиолошките функции на сите живи организми. Но, кога ефектот на стаклената градина е премногу силен, тогаш температурите растат пребрзо и превисоко. Дури и најмалите зголемувања на температурата може да имаат сериозно влијание врз животите на луѓето, животните и растенијата.
Гасови кои во најголема мерка придонесуваат за ефект на стаклена градина се следните:
Покрај ова, се оддаваат и нови синтетички гасови како што се хлорофлуоројаглероди (CFC) или накусо халони и утврдено е дека и тие влијаат врз ефектот на стаклената градина.
Озон O3
Самиот озон ги апсорбира УВ зраците меѓу 250-300 nm. што доведува до негово делумно разградување па се воспоставува рамнотежа со горната реакција:
Крајниот ефект на овие реакции е предизвикување на ефектот на стаклена градина така што озонот ги апсорбира УВ зраците, ги претвора во топлина, со што се зголемува т.е. придонесува за зголемување на глобалното затоплување.
Озонската обвивка го апсорбира УВ зрачењето така што тоа не стигнува до површината на Земјата. Меѓутоа, одредени индустриски соединенија предизвикуваат озонот да се разложува во поголема мерка, отворајќи дупка во озонската обвивка над Антарктикот, а со тоа живиот свет се изложува на штетни влијанија од УВ зрачење. Еден единствен атом на хлор, на пример, може да уништи стотици или илјадници молекули на озон. Најзначајни катализатори за разложување на озонот се халогените елементи (хлор, бром).
Озонската дупка, некогаш се смета за појава поврзана со глобалното затоплување. Иако постојат неколку допирни точки, овие две појави не се многу поврзани. Намалување на стратосферскиот озон влијае на заладување, но значајно намалување на количина на озонот се нема случено од 1970-тите години.
Озон се појавува и во тропосферата (најдолниот дел од атмосферата на Земјата) и тука претставува загадувач кој придонесува во формирањето на фотохемискиот смог. Озон во тропосферата придонесува за загревање на површината.
Метан CH4
Најпростиот јаглеводород - метан е гас без боја, мирис и вкус чиешто ослободување оди многу брзо. Незапаллив е но експлозивен. Метанот е производ на земјоделието, а се ослободува и од депониите за смет. Негови природни извори се исто така влажни предели (бари). Големи количини на метан се емитуваат во атмосферата преку вулканите кои се поврзани со подлабоките слоеви на Земјата или се создаваат по пат на анаеробното дишење. Метанот се создава со разградување на мртвите органски материи во мочуриштата и со разложување на органскиот отпад во безкислородни услови. Како извори на емисии на метан се сметаат покрај другите и индустријата за рециклирање на отпад, агроиндустријата, како и истекувањата и емисиите кои се јавуваат во самата нафтена и гасна индустрија.
При согорувањето се ослободува молекула на јаглерод диоксид и две молекули на вода:
Емисиите на метан можат да се разликуваат значително од една земја или регион до друг/а, во зависност од многу фактори како што се климата, одлики на индустриското и земјоделско производство, видови на енергија и користење, управување со отпад. На пример, температурата и влагата имаат значително влијание врз процесот на анаеробна дигестија, кој е еден од клучните биолошки процеси кои предизвикуваат емисиите на метан.
Едно од прашањата кое се наметна околу производите при согорување на природниот гас и испуштање на таканаречените стакленички гасови беше фактот што метанот, главната состојка на природниот гас, е во основа многу моќен стакленички гас. Имено, еден тон на метан го има истиот ефект врз глобалните климатски промени, како 21 тон на СО2. Toa значи дека способноста на метанот да ја заробува топлината е речиси 21 пат поефикасна од онаа на јаглерод диоксидот.
Метаногени се бактерии кои произведуваат гас-метан. Тие се многу анаеробни (кислородот е отровен за нив) и чувствителни на pH вредност. Тие ја комбинираат оцетната киселина, направена од страна на ацетогени, со водороден гас и јаглерод диоксид за да произведат метан, вода и јаглерод диоксид, според следнава равенка:
Метан во Сибир
Меурчиња од метан заробени се во езерскиот мраз во текот на првите денови на создавањето на мразот во Сибир. Иако, неверојатениот студ во Сибир претставува закана, таму се ослободува метан од стопениот мраз кој претставува уште поголема закана. Во следните десет години тоа би можело да стане сè позначаен фактор кој ќе влијае врз глобалното затоплување.
Метанот е виновникот за појава на оган во Сибир среде зима. Научниците тврдат дека тој претставува сериозна закана за климата затоа што е 23 пати посилен стакленички гас од јаглерод диоксид.
Концентрација на CH4 во атмосферата се зголемува за околу 0,6 % годишно.
Водена пареа H2O
Со својата висока концентрација таа игра значајна улога во природниот ефект на стаклена градина, иако молекулите на водата апсорбираат само определена бранова област од топлината што зрачи од Земјата. Водената пареа во најголем процент е одговорна за ефектот на стаклена градина, помеѓу 36 % и 66 % при ведро небо и помеѓу 66 % и 85 % кога е облачно. Концентрација на водената пареа варира регионално, но човечките активности не влијаат значително врз нејзината концентрација, освен во локални размери. Водената пареа има релативно кратка се задржува во атмосферата и преку врнежите се враќа назад на Земјата.
Според Environmental Health Center of the National Security, водената пареа чини дури 2% од атмосферата.
Со Clausius-Clapeyron-овата равенка може да се покаже дека воздухот може да содржи повеќе водена пареа во единица волумен, доколку тој се загрева. Овој и други основни принципи укажуваат на тоа дека затоплувањето поврзано со зголемени концентрации на други стакленички гасови, исто така ќе ја зголеми концентрацијата на водената пареа.
Јаглерод моноксид CO
јаглерод моноксид настанува со согорување на разни видови на горива, дрво, масло, парфеми.
Тој се добива при непотполна оксидација (горење) на јаглеродот во услови на недоволно присуство на кислород.
Тој понатаму може да се оксидира до јаглерод диоксид.
Издувните гасови од мотори со внатрешно согорување се еден од најголемите загадувачи на атмосферата со овој гас, потоа следат издувните гасови кои настануваат во текот на производството на железо, како и гасови при согорување на масла во термоелектрани, во процесот на производување на нафта во рафинерии и во хемиската индустрија.
Во природата овој гас е многу редок. Во воздухот се наоѓа во траги, нешто повеќе во вулкански гасовино, го има и во метеори. Многу повеќе се создава поради човеково влијание, најчесто како резултат на антропогеното загадување. како и во гасови од фабричките оџаци, печки и мотори со внатрешно согорување. Важен е и составен дел на гасот за осветлување, како и генераторскиот и водениот гас.
Јаглерод диоксид CO2
Јаглерод диоксидот (CO2) e хемиско соединение составено од два кислородни атоми и еден атом на јаглерод. Тоа е гас без боја и мирис. Потежок е од воздухот и не гори.