cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Месје 102
NGC 5866 — леќеста галаксија во соѕвездието Змеј, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5866 се споменува и како M 102, UGC 9723, MCG 9-25-17, CGCG 274-16, IRAS 15051+5557.
Откривање
Телото е откриено на април 1781 година од страна на Пјер Мешен, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 3 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5866 е од видот S0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 9,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 10,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,2 m/лм2. NGC 5866 има привидни димензии од 6,5' х 3,1'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 15 ч 6 м 29,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +55° 45' 49". Положбениот агол на објектот е во износ од 128°.
Други поделби
Проучување на NGC 5866 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 53933. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 50; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3864. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1096.
Тристан да Куња
Тристан да Куња (Tristan da Cunha, Tristão da Cunha) — група од острови во јужниот дел на Атлантикот, 2816 километри од Јужна Африка и 3360 километри од Јужна Америка. Административно, острвите се дел од британските прекоморски територии Света Елена, Вознесение и Тристан да Куња.
Територијата се состои од главниот остров Тристан да Куња, со површина од 98 км2, како и од неколку ненаселени острови како што се Непристапниот Остров (10 км2) и Славеевите Острови (1,8 км2). На оваа територија припаѓа и островот Гоф (91 км2), 395 километри југоисточно од Тристан) на кое е поставена метеоролошка станица.
Историја
Вулканската ерупција во 1961 година го натерала скоро целото население на евакуација во Англија, во воената база близу Саутхемптон. Поголемиот дел од жителите се вратиле на островот во 1963 година.
Шангај
Шангај (кин. 上海, пинјин: Shànghǎi) е еден од четрите „градови-покраини“ во Кина и најголем самостоен град во светот. Самиот град се наоѓа во провинцијата Џиангсу.
Шанхаj е најголемиот град во Кина. Населението му брои 13.271.000 жители, а заедно со околината брои 17.420.000 жители. Самиот град се состои од повеќе градски населби, а меѓу нив има и такви кои се делат на англиски, француски, американски, заедно со кинеската развиена архитектура. Се наоѓа на делтата на реката Јангцекјанг. Името „Шангај“ буквално означува „на море“. Градот го пресекува и реката Хуангпу. Во почетокот Шангај бил тивко риболовно гратче, но до почетокот на XX век Шангај станува најважниот град во Кина. Како трговски град е познат уште од 12 век, но дури по поразот на Кина во Првата опиумска војна (1839-1842) започнува да се отвора за европското население, поради кое брзо и се развива.
Шангај во даден момент дори се превраќа во третиот најголем финансиски центар во светот, по Њујорк и Лондон, и најнатоварениот трговски град од Далечниот Исток.
Во еден голем дел од градот странците оствариле голем суверенитет со помош на привилегии. Поради тоа на ова место се развиле големи националистички и револуционерни движења. Во 1927 година на чело дошле комунистите. За време на зазимањето на градот во 1937 година од јапонците исто така градот се здобил со многу последици.
Денес Шангај се смета за еден од моторите на кинеската економија и финанси. Шангај има и своите проблеми како големата имиграција и социјалната нерамномерност помеѓу бедни и богати.
Бугарска народна банка
Бугарска народна банка или БНБ (Българска народна банка) претставува централна, емисиона банка на Република Бугарија, одговорна за водење на монетарната политика и за регулација и супервизија на банкарскиот систем. Таа е создадена и функционира врз основа на Законот за Бугарската народна банка. Таа е од најстарите национални институции, создадена непосредно по создавањето на бугарската држава, на 25 јануари 1879 година, и многу брзо започнала да игра важна улога во економскиот преродба на земјата, претворајќи се во ’рбет на финансискиот систем.
Монетарна политика
Основна цел на Бугарската народна банка е да ја одржува ценовната стабилност преку осигурување на стабилноста на националната парична единица. Тоа значи дека БНБ води режим на стабилен девизен курс, односно применува стратегија на таргетирање на девизниот курс. БНБ е единствената емисионa институција во Бугарија и ја има клучната улога во водењето на бугарската економија. Бугарската народна банка ја регулира дејноста на другите банки за да ја одржи стабилноста на банкарскиот систем и да ги заштити депонентите. Од 1 јануари 2007 година (со приклучувањето на Бугарија кон Европската Унија), Бугарската народна банка учествува во Европскиот систем на централни банки.
Органи на управување
Највисокиот раководени орган на БНБ е нејзиниот Управен одбор, во состав: гувернер, тројца вице-гуверери, раководители на одделните департмани ("емисиона", "банка" и "фискални услуги", "банкарски надзор"), и уште тројца членови. Во Управниот одбор членуваат личности со високи професионални и морални квалитети. Гувернерот и тројцата вице-гивернери се избираат од Собранието, а другите тројца членови - од претседателот на Република Бугарија. Управниот одбор се состанува најмалку двапати месечно и дискутира и усвојува основни насоки за активностa на банката, ја одредува каматата, надоместоците и провизиите, кои се неопходни за работењето на банката, ги утврдува нормите на задолжителните минимални резерви кои банките треба да ги пласираат во БНБ, прифаќа решенија за издавање на банкноти и монети и за нивно повлекување од оптек, ги прифаќа извештаите на БНБ и нејзиниот годишен буџет итн.
Валутен одбор
Во 1997 година во Бугарија бил воспоставен валутен одбор - режим на монетарната политика, кој обезбедува ценовна стабилност преку обезбедување законска и практична независност на централната банка. Паричните обврски на БНБ ги вклучуваат сите издадени банкноти и монети во оптек, како и сите сметки на банките и другите институции во народната банка, со исклучок на сметките на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ). Одлика на бугарскиот валутен одбор е дека тој обезбедува целосна покриеност на банкнотите, монетите и депозитите (депозит на владата и резервите на комерцијалните банки).
Основното правило на овој режим е ограничување на износот на емисијата на резервни пари до износот на девизни резерви со кои располага БНБ. Бугарската народна банка предвидува можност за финансирање на комерцијалните банки до износот на нето-девизните резерви, но само при ликвидносен ризик за целиот финансиски систем и на почитувањето на строгите барања за видот и квалитетот на испораката на колатерал. БНБ не може под каква и да било форма да дава кредити на државата освен на сметка на купување на специјални права на влечење од ММФ. Не е дозволено вклучување во резервите на хартии од вредност, издадени или гарантирани од државата. Тие можат да се користат само како залог при обезбедување на кредити во согласност со функцијата на кредитор во крајна инстанца.
Задачи и дејности
Бугарската народна банка ја одржува стабилноста на националната парична единица со помош на: Бугарската народна банка го регулира и го контролира банкарскиот систем со помош на:
Банката го осигурува функционирањето и развојот на ефективни платни системи. Таа ја исполнува улогата на фискален агент и депозитар на државата. Таа го има ексклузивното право да емитува монети и банкноти, кои законски служат како платежно средство. Банката се грижи и за зајакнувањето на банкарскиот и финансискиот систем преку учеството во комитетите и работните групи на Европската Централна Банка и Европската комисија. Бугарската народна банка ги анализира процесите во бугарската економија и прави макроекомски прогнози. Банката публикува периодични изданија, работни материјали, каталози и научни трудови во кои ги презентира резултатите од својата дејност во областа на банкарските работи и макроекономијата.
Банката ги извршува следниве дејности:
Меѓународни финансиски институции
Бугарската народна банка придава големо значење на соработката со меѓународните финансиски институции, благодарение на што во изминатите години земјата постигна трајна макроекономска стабилизација. По приемот на Бугарија во Европската унија, карактерот на соработката со овие институции се промени и од традиционалното поддршка на структурните реформи и развојот на конкурентен приватен сектор во земјата, преку различни механизми на финансирање и програми за давање техничка помош се насочи кон целосно учество во нивното управување и донесување на одлуки за проблемите на меѓународниот финансиски систем. Во согласност со Законот за Бугарската народна банка, Народната банка делува како фискален агент и депозитар на државата во меѓународните финансиски институции.
Учеството во Европската централна банка
Европскиот систем на централните банки е организација, основана со договорот за создавање на Европската Унија и уредена со Уставот на ЕСЦБ. Тој ги вклучува Европската централна банка и централните банки на сите држави-членки на Европската Унија. Од присоединувањето на Бугарија кон ЕУ, во јануари 2007 година, Бугарската народна банка е членка во Европскиот систем на централните банки, а гувернерот на Бугарската народна банка е член на генералниот совет на ЕЦБ. Банкарски експерти учествуваат во работата на комитетите и работните групи на ЕЦБ. Со членството во овој систем, се усложнуваат задачите кои стојат пред банката, и на тој начин се засилува нејзината улога во однос на осигурувањето на стабилна и предвилива економска политика. Делот на Бугарската народна банка во капиталот на ЕЦБ изнесува 50,833 мил. евра, а внесениот капитал - 3,561 мил. евра. БНБ е во следниве структури и органи на Европската унија :
Музејската збирка на БНБ
Идејата да се создаде музејска збирка на Народната банка се појавила на крајот на 20-тите години на XX век. За првпат, иако делумно, таа идеја се остварила во 1969 година, кога за кратко време била претставена изложбата на банкноти и монети. По 1991 година започнале подготовките на постојана изложба, која се претставувала на пошироката јавност како нешто највредно од музејскиот фонд. Музејот на БНБ е официјално отворен на 25 јануари 1999 година во врска со прославата на 120-годишнината од основањето на банката. Постојаната изложба била структурирана во неколку секции. На површина од околу 300 квадратни метри, таа го негувала богатството на античките и средновековните монети, откриени на територијата на Бугарија од V век п.н.е. до денес; повеќегодишната работа на Министерството за финансии и на Народната банка во врска со издавањето на монети за потребите на паричниот промет во земјата; историјата на емисијата на банкноти, изведена од БНБ по 1885 година итн. Поставката содржи околу илјада антички монети и монетовидни споменици кои ги илустрираат интензивните ковачки циркулации на Балканскиот Полуостров во различни историски епохи. Посетителите имаат можност да го следат развојот на ковањето пари во антиката - времето на грчката колонизација на Црноморското крајбрежје и на активните трговски односи меѓу колонистите и локалните тракиски племиња. Значително место (над 1300 експонати) е посветено на издавањето пари во турбулентните векови на балканскиот век - гламурот на Византиското Царство и подемот на Втората бугарска држава.
За време на Првата бугарска држава, бугарските владетели не ковале сопствени пари. За потребите на размената се употребувале главно византиски монети, а по Битката кај Марко во 792 година Византија била принудена да плаќа данок на Бугарија во вид на златни и сребрени монети. Најраните бугарски монети, најверојатно потекнуваат од времето на цар Петар (1186-1197 година), но неоспорен прв примерок на бугарската кованица е од царувањето на Иван Асен II (1218-1241 година). Акцентот во изложбата паѓа врз паричните знаци на Кнежевството Бугарија (1879-1908 година), Царството Бугарија (1908-1946 година), Народна Република Бугарија (1846-1990 година) и Република Бугарија (по 1990 година ). Изложени се бугарските платежни средства, уметнички и работни проекти, како и примероци на банкноти и монети. Централната улога на Бугарската народна банка во специфичното производство на националните валути, во управувањето со паричниот промет, како и во уништувањето на искористени пари во оптек, прејудицирала единственост на оваа колекција, која можела да биде видена само во музејот на банката.
Железничка пруга Драч-Тирана
Железничка пруга Драч-Тирана (албански: Hekurudha Durrës–Tiranë) — железничка линија која првично ги спојувала двата најголеми града во Албанија: Драч и Тирана. Пругата се поврзува со железничката пруга Скадар-Вора на половина пат во Вора и со железничката пруга Драч-Валона во Драч. Од септември 2013 година, крајот на пругата во Тирана бил демонтиран бидејќи станицата во Тирана била урната за да се направи простор за продолжување на главниот булевар во Тирана. Како резултат на тоа, патниците од и до Тирана морале првично да ја користат станицата Вора во 2013 година, а подоцна и реновираната станица Кашар во мај 2015 година. Делницата Кашар-Тирана од линијата била заменета со автобуска линија. Пругата Драч-Тирана била изградена во текот на 1948-1949 година врз основа на исклучиво работа на волонтери и била втора патничка железница во Албанија по железницата Драч-Пеќин која била завршена една година претходно. Со неја управуваат Албански железници.
За време на туристичката сезона, се користи дополнителна локомотива, за да се обезбеди добра врска меѓу Тирана и Драч.
Историја
Железничката пруга била долга 38 километри и ги поврзувала двата најважни града на Албанија, Драч и Тирана. Изградена е во текот на 1948-1949 година и била втората стандардна патничка железница во Албанија по онаа Драч-Пеќин, која започнала во 1940 година, а била завршена во 1948 година.
Изградбата започнала од станицата Шкозет (близу Драч) на 11 април 1948 година. Во изградбата на железницата учествувале вкупно 29.000 млади луѓе од Сојузот на работничката младина на Албанија и 1400 квалификувани техничари од цела Албанија. Покрај тоа, во изградбата учествувале млади волонтери испратени од младинските секции на Комунистичките партии на Бугарија и Југославија. За време на албанско-југословенската поделба во 1948 година, југословенските доброволци биле обвинети за саботажа, особено инженерите. Изградбата продолжила под надзор на советскиот инженер Валери Гајдаров. Преку пристаништето Драч се увезувале шини од Советскиот Сојуз. Волонтерските бригади имале за цел да ја завршат пругата до 31-годишнината од Црвената армија, на 23 февруари 1949 година и целта била успешно постигната.
Несреќи
На 25 јули 2010 година на пругата се случила несреќа. Полициски џип се наоѓал на шината, а возот не можел да го избегне судирот со него. Поради тоа, полицискиот автомобил бил турнат на одредено растојание додека возот целосно не запрел. Тројцата албански полицајци не само што не биле повредени, туку отишле да се расправаат и со возачот за да го обвинат дека морал порано да застане и да посвети поголемо внимание.
Идни планови
Железничката станица во Тирана се надградува и се поместува од првобитната положба. Се верува дека планираната мултимодална станица на надвозникот Камез ќе ја смести непостоечката станица, што ќе овозможи дополнителни возови да завршат таму наместо нејзината сегашна позиција. Новата станица ќе го подобри и терминалниот капацитет на патниците. Во 2015 година, некои железнички станици, вклучително и Кашар, и возниот парк долж линијата Драч-Тирана почнале да се надградуваат.
Во октомври 2016 година требало да започне тендерот за реновирање на целата пруга со цена од 81,5 милиони евра. Во 2019 година бил објавен уште еден тендер.
Бојан Мамиќ
Бојан Мамиќ (роден на 13 септември 1981 година) е српски фудбалер кој неодамна настапувал за екипата на Парнахиба.
Клупска кариера
Бојан Мамиќ претставувал поголем број клубови во српските пониски лиги особено низ градот Белград. Тој бил плодотворен со своите голови во период додека настапувал за тие клубови.
Добрата форма на Бојан Мамиќ во белорускиот клуб го довела до трансфер во литванскиот врвен тим ФК Атлантас, во 2008 година. Тоа бил краток престој во клубот од Клајпеда, пред да биде префрлен во друг литвански клуб, односно во екипата на ФБК Каунас од вториот по големина литвански град Каунас. Мамиќ поминал осум месеци како член на ФБК Каунас. Во 2008 година тој ја имал својата прва можност да игра на натпреварите од квалификациите за Лигата на шампионите на УЕФА. Екипата на ФБК Каунас била елиминирана од натпреварувањето иако имале еден нерешен натпревар против италијанскиот клуб Сампдорија во нокаут фазата од Лигата на Европа на УЕФА.
Бојан Мамиќ, подоцна во месец јули 2009 година се приклучил на унгарското државно првенство, односно преминал во екипата на Ференцварош ТЦ.
По престојот во Унгарија тој се приклучил на бразилскиот клуб Парнахиба откако во меѓувреме кратко престојувал во малтешкиот клуб Мкаба. Бојан Мамиќ тренирал со тимот на Парнахиба СЦ во предсезоната 2016 година, но никогаш не одиграл ниту еден натпревар за тој клуб. Наместо тоа, тој одлучил да се повлече од фудбалот и да продолжи со својата фудбалска академија со полн капацитет.
Бојан Мамиќ во текот на својата професионална кариера настапувал за повеќе од 20 клубови.
Тренирање
Мамиќ поседувал диплома со ранг Б добиена од УЕФА за да може да работи како тренер.
Детска Обединета Академија Парнаиба
По пензионирањето како играч во 2016 година, Мамиќ ја формирал својата фудбалска академија, во градот Парнаиба во северниот дел на Бразил.
Академијата била наменета за деца на возраст од 5 до 17 годишна возраст и моментално во неа тренираат над 150 студенти, бројка што ја прави најголемата фудбалска академија во градот. Мамиќ ги тренирал децата зборувајќи на англиски јазик, но и на португалски јазик.
Приватен живот
Бојан Мамиќ зборувал српски, англиски, португалски, шпански и руски јазик.
Стефан Радослав
Стефан Радослав Немањиќ, познат и како Радослав Немањиќ или Радослав Дука, бил крал на Србите (1227/1228 — 1233/1234). Тој е најстар син на Стефан Првовенчани и го наследил татка си во 1227 година, а неговото владеење се завршило помеѓу крајот на септември во 1233 година и почетокот на 1234 година.
Семејство, детство и младост
Радослав бил син на Стефан Првовенчани, српски голем жупан и крал (1196-1228) и Евдокија Ангелина, ќерка на византискиот цар Алексија III.
Бракот на Првовенчаниот и Евдокија бил склучен после битката на Морава (1190) и склопувањето на мир меѓу Србија и Византија, кога на местото на византискиот цар се наоѓал чичкото на Евдокија Исак II Ангел. Радослав наводно имал две сестри: Комнина Немањиќ, која Првовенчани ја омажил за епирскиот принц Димитрије Прогони, а таа потоа се премажила за грчко-епирскиот старешина Гргур Камон. Втората неименувана сестра наводно се омажила за севастократорот Александар Асен. Георги Акрополит смета дека Александар бил син на бугарскиот владател Јован Асен I. Не може со сигурност да се потврди дали е Коломан II Асен нивен син. Радослав имал тројца браќа: Владислав Немањиќ, Урош I Немањиќ и Предислав Немањиќ.
Соработка на Србија и Епир
Една од најмоќните држави во Првиот пад на Константинопол на Византиското Царство по освојувањето на латинското во 1204 година бил Епирскиот деспотат. Основана е од Михаило I Комнин Дука со помош на неговиот брат Теодор Комнин Дука Дука околу 1210 година. Владетелите на Епир се сметале себеси за наследници на византиските императори, па нивната надворешна политика имала офанзивен карактер. Веќе во 1210 година се проширил на сметка на Латинската империја и Солунското Кралство. Михаило бил убиен во 1214 или 1215 година, а наместо неговиот истоимениот малолетен син Михајло II Комнин Дука, на власт дошол Ангелот Теодор.
Теодор бил многу претприемнички и амбициозен. Игнорирајќи ја заклетвата што му ја дал на Ласкарис, тој се обидел да го прошири епирскиот деспотат на сметка на Солун, но неговата крајна цел била да го освои Константинопол и да ја обнови Византиската Империја, на чие чело ќе дојде тој. За да има одлучни раце за војната на исток, Теодор прво морал да ги зацврсти северните граници на Епир, каде што биле сместени албанските племиња и српската држава. Кнежевството Арбанон веќе било во сферата на влијанието на Епир, кое се зголемило кога неговиот владетел Димитрије Прогони (починал во 1215 година), го оставил кнежевството на својата вдовица Комнина, која следната година повторно се омажила за грчкиот магнат Григориј Камон. Во својата политика кон Србија, Теодор ги напуштил плановите на Михаил да се прошири кон Зета и наместо тоа склучил сојуз со великосрпскиот жупан Првоенчани (1196-1228).
Преговори на Теодор и Првовенчани
Истовремено доаѓа до склопување на брак помеѓу Комнин и Камон. Легалноста на бракот ја оспорил владиката Кроје, но истиот го признал Димитрије Хоматијан. Следната година Првовенчани се обидел да се ожени со Марија, ќерката на покојниот Михаило, но и овој брак наишол на неодобрување од црквата (петти степен). Првородениот набрзо потоа се оженил со Ана Дандоло, ќерката на Венецијанецот Рајнер Дандоло.
Склопување на бракот
На крајот Првовенчани сепак успеал да се ороди со епирската династија Ангели. Неговиот најстар син Радослав се оженил со ќерката на Теодор. Постарата историографија погрешно ја датирала женидбата на Радослав и Ана Анѓелина Комнина Дукина. Доментијан погрешно го сместува во време после смртта на Стефан Првовенчан. Константин Јиречек сметал дека до бракот дошло во 1224 година. Михаило Ласкарис склопувањето на бракот го датирал во прериодот помеѓу 1223 година и пролетта во 1224 година. . Благодарение на писмото на митрополита Нафпакт Јован Апокавк, во поновото време се докажало дека до бракот дошло во крајот на 1219 или со почетокот на 1220 година. Бракот секако бил склучен пред Велигденскиот пост, кој започнал на 9 февруари 1220 година. Претходно, можеби во 1218 година, била направена свршувачка. Радослав на Ана и подари веренички прстен. Свадбата требала да се направи во Прилеп или Скопје или „во некој од пограничните градови“. Радослав со Ана бил во ист степен на крвно сродство како и со Теодор. Но, сега му требаше брак и на неговиот свекор Теодор, за да ги регулира односите со Србија и да добие цврста рака во војната на истокот. Забележлив е молкот на Димитриј Хоматијан, кој неодамна бил многу гласен против устоличувањето на Сава за српски архиепископ.
Владеењето на Првокрунисаниот и Радослав
Прашањето за совладетелството на Првовенчанот и Радослав во науката повеќе пати е дискутирано. Институцијата на суверенитет постоеше и во Србија. Дури околу 1268 година била воведена посебна титула „Млад крал на титулите во средновековна Србија, која кралот Урош ја презел од Унгарија, со одредени промени, давајќи му на неговиот син Драгутин Немањиќ. Сепак, совладеење постоеше во Србија и претходно. Постојат повеќе докази за тврдењето дека Радослав бил совладетел на неговиот татко, уште во 1220 година. Се смета дека Стефан Првовенчани за свој наследник го назначил својот син поради лошата здравствена состојба, но и поради бракот на Радослав и Ана. Најпрвин, Радослав бил спомнат како крал на две Жички повелби, испишани на ѕидот на задужбина на Првовенчаниот. Во првата повелба Радослав се споменува како „заменик“ на Првовенчаниот. Во втората повелба се посочува и дека Радослав е првиот син, а натписот е следниов: „Јас по Божја милост се оженив со кралот Стефан и мојот сакан син Радослав со најстариот, кога го благословивме да биде крал на целата оваа земја. Во втората повелба се нагласува дека Радослав е прв син, а натписот е следниов: „Јас, по Божја милост венчан крал Стефан и со превозљубениот свој син Радослав првенец, кого го благословивме да биде крал на целата оваа држава". Доментијан го спомнува Радослав како "престолонаследник на отачаствие све", а одредени алузии на владеењето на Првовенчаниот и Радослав може да се најде во делот на Теодосиј.
Три одлуки на Которските собори (две од 1221 година и една од 1227 година) се земени како доказ дека Радослав ја стекнал кралската титула. Тој се нарекува "sub tempore domini regis Radoslavi". Совладеењето на кралот Радослав исто така го докажуваат и приказите на фреските, каде ја носи истоветната круна на татка си, како и податоци од стари родослови и летописи.
Владетел на Зета
Меѓу фалсификуваните повелби има и една повелба на кралот Радослав со која тој ја потврдува повелбата на кралот на Дукља Ѓорѓе Немањиќ за дарот на Превлака на Котор. Ѓорѓи бил син и наследник Вукан Немањиќ. Неговото владеење на Зета го опфаќа периодот од 1208 година, односно од годината на смртта на неговиот татко, па сè до по 1242 година, кога последен пат се споменува како владетел на Зета со титулата принцеза. Хронолошките одредници на Которските повелби се совпаѓаат со рамката на владеењето на кралот Георгиј, па затоа нема причина да се сомневаме во годините наведени како години на објавување на документите на Радослав (1221 и 1227 година). Документите од 1221 и 1227 година покажуваат дека Радослав имал директна власт над Котор. Како владетел на Зета и Захумља го спомнува и Мавро Орбин во своето "Кралство на Словените". Идејата дека Радослав, како и неговиот чичко Вукан, ја носи кралската титула и владее со Зета, прв ја изнесе Константин Јиречек, повикувајќи се на споменатите которски документи. Сомнежите за таквата слика се појавија поради недовербата во корпусот на Которските повелби. Позицијата на синот на Вукан Ѓорѓи е и во прилог на управата на Радослав над Зета. Идејата дека Радослав, како и неговиот чичко Вукан, ја носи кралската титула и владее со Зета, прв ја изнесе Константин Јиречек, повикувајќи се на споменатите которски документи. Сомнежите за таквата слика се појавија поради недовербата во корпусот на повелбите во Котор. Следната година во заклетвата на венецијанскиот дуж Пјетро Зјани, го наоѓаме Ѓорѓи на чело на Зета, како и неговиот брат Владин Немањиќ. Ѓорѓи како крал се споменува во 1208 година, додека во 1242 година се споменува како владетел на регионот околу Улцињ, но без кралска титула, но со титула принцеза. Нешто мораше да се промени во карактерот на неговото владеење во ова време. Ѓорѓе Бубало смета дека Стефан Првовенчани веќе ставил крај на кралската титула што ја држеле владетелите на Зета. Можеби оваа промена треба да биде поврзана со добивањето на кралската титула од Папата Хонориј III во 1217 година. Ѓорѓи не се јавува како владетел на областите околу Котор, туку околу Улцињ, па со голема сигурност може да се претпостави дека податоците од которските документи се сè уште веродостојни и дека Радослав владеел со делови од Зета во периодот меѓу 1220/1221 година. и 1228 година.
Владеењето на Радослав со Захумље
Растко Немањиќ помина две години во земјата Хум, пред да замине на Света Гора да се замонаши. Во Хум бил наследен од големиот војвода Петар Мирослављевиќ кога, според Мавро Орбини, бил избран од благородниците на Хум. Петар ги протера вдовицата Мирослав Завидовиќ и нивниот малолетен син Андрија Мирослављевиќ. Стефан Немања I застанал за заштита на правата на својот внук Андрија, додека Петар побарал помош од унгарскиот крал. Последица на тоа било навлегувањето на унгарскиот војвода Андрија II Арпадовиќ во земјата Хум во 1198 година, во времето кога монахот Симеон (Стефан Немања) се повлекол во Света Гора. Во својата титула во 1198 и 1200 година, Андрија меѓу другото наведува дека е „господар на Хум“. Херцег Андрија не остана долго во земјата Хум, туку се повлече, оставајќи ја Петра како претставник на унгарските интереси на овие територии. Поради војната со неговиот брат Вукан Немањиќ, Првовенчани не можел поактивно да учествува во рестаурацијa на власта на Мирослављевите потомци во земјата Хум. Во текот на 1207 година, Првовенчани започнал поход на Хум. Во битката во Бишќе кај Благај, Петар бил поразен и принуден да се повлече во областа помеѓу Неретва и Цетина и ја признал врховната власт на српскиот крал. Нејзините територии биле поделени. Според Мавро Орбин, Андрија го добил Стон со Пељешац, Приморје и Попово, додека Источниот Хум го добил Радослав Немањиќ, син на Првовенчаниот. Тома Протоѓакон пишува дека жителите на Сплит го избрале Петар за свој господар во борбите против Шубиќи. Тој владеел со Сплит до неговата смрт (почетокот на 1227 година). Него го наследил неговиот брат Тољен II, додека со Сплит владеел Гргур Шубиќ.
Доаѓање на власт
По смртта на неговиот татко, Радослав бил крунисан од страната вујкото на архиепископот Свети Сава во Жича. Според една кратка белешка во збирката на Данило: „Овој крал Радослав беше крал на својата татковина, српската земја шест години“. Во српската историографија, некои истражувачи мислат дека Стефан Првовенчани починал на 24 септември 1227 година. Оваа претпоставка се заснова на вестите на Данилов и Мавра Орбин. Во вториот дел се смета дека Првовенчани умрел во 1228 година, на 24 септември, односно дека Радослав владеел од 1228 до 1234 година.
Радослав како потомок на династијата Дука
Кралот Радослав постојано ја истакнувал својата поврзаност со византиската царска династија. Според неговата мајка, Радослав бил потомок на Ангелската династија, кој владеел со Империјата во годините пред падот на Константинопол. Тастот на Радослав, Теодор, подеднакво ги користел сите три кралски презимиња (Ангел, Династија Комнина, Династија на Војводата). Таткото на Радослав, Првовенчани, исто така се обидел да се поврзе со потомците на византиските Ангели, што ја објаснува неговата упорност да го ожени својот син за ќерката на епирскиот владетел Теодор или неговиот претходник Михаил. На вереничкиот прстен кога Радослав и го подарил на Ани стои следниов натпис: "(Оваа е) вереничкиот прстен на Стефана, изданок од лозата Дука, те со тоа, Ано од родот Комни, во раце го прими." Исто така, на парите на кралот Радослав стојало презимето "Дука". Покрај крајот на владеењето, на 4 февруари ви 1234 година, Радослав издал повелба на која се потпишал на грчки језик како "Стефан Дука".
Конфликт со Свети Сава
Хармонијата на световната и црковната власт го карактеризира речиси целото владеење на династијата Немањиќ. Меѓутоа, за време на владеењето на кралот Радослав дошло до судир меѓу кралот и архиепископот. Причина за тоа беше обраќањето на кралот Радослав до охридскиот архиепископ Димитрије Хоматијан со 14 прашања од црковно право, со догматски и обреден карактер. Писмото на кралот Радослав со прашања до охридскиот архиепископ е познато во науката од претпоследната деценија на 19 век. Во 1219 година, Свети Сава ја признал автокефалноста на српската црква од императорот на Никеја Теодор I Ласкарис и патријархот Маноjлo I Константинополски. Во постарата историографија постоела хипотеза дека Радослав по десет години сакал да се откаже од автокефалноста на српската црква и да ја врати во јурисдикција на Охридската архиепископија, поради што Свети Сава огорчен ја напуштил Србија и отишол на аџилак во Света земја. Поумерените мислења ја оправдаа постапката на Радослав со можноста дека Свети Сава, во моментот кога на неговиот му требале совети, се наоѓал на аџилак и дека нема збор за обиди за оспорување на автокефалноста на црквата. Секако, Радослав имал далеку подобар однос со Хоматиан отколку Свети Сава. Постои познат спор меѓу српскиот и охридскиот архиепископ, кој избувнал набргу по 1219 година.
Прашањата што Радослав му ги постави на Димитрије Хоматијан се однесуваа на следните теми: 1) крштевање на децата исклучиво во сабота и недела; 2) број на лебови што се нудат на проскомидија; 3) времето на Господовата служба; 4) дали е дозволено да се јаде месо по чинот на осветување на водата по завршувањето на вечерната богослужба во пресрет на Водици; 5) дали свештеникот што го придружува кралот по пат треба да го спомене архиепископот што го ракоположил или локалниот архипастир при принесувањето на светите дарови; 6) да ли свештеникот ја започнува утринска и вечерна служба со зборовите Εὐλόγησον, δέσποτα или возгласом Εὐλογητὸς ὁ Θεός; 7) воздигнувањето на панагијата по обредот и дали може да се направи од бесквасен леб; 8) настанок на τῶν ἀζύμων (празник на пресни лебови кај Евреите); 9) што е „чистење“; 10) објаснување на стихот Ὅλον ἑαυτὸν ἐκένων ἀφράστως ἐν μήτρᾳ σου; 11) дали во отсуство на свештеници и ѓакони можеме да го читаме секојдневното евангелие; 12) дали литургијата може да се одржи во шатор или во колиба од гранчиња, ако некој се најде на пат без храм во близина; 13) дали на литургијата може да се читаат три евангелија; 14) од кога римската црква почнала да богослужи со свеж леб.
Зачувани се и одговорите на охридскиот архиепископ на поставените прашања. Причините поради кои српскиот крал го заобиколил својот чичко барајќи совет треба да го вклучи фактот дека Хоматијан, барем до 1219 година, бил духовен водач на најголемиот дел од српскиот народ. За совет му се обратиле и многу други кои не биле под јурисдикција на Охридската архиепископија: Светогорските монасите, Солунците, еден ѓакон и хартофилакс од Драм, митрополитите Драч и Керкира. Исто така, Ана, сопругата на Радослав, била ќерка на Теодор Комнен, Дука Ангел, кога во средината на 1227 година Хоматијан бил крунисан за цар. И Радослав се чувствувал како Византиец. Интересот што Радослав го покажа за црковните прашања паѓал во очи. Бојан Миљковиќ ја објаснува постапката на Радослав и желбата да се ослободи од влијанието на чичкому. Гкофилија конечно ќе го кошта Радослав со кралската круна.
Губење на престолот
Стефан Радослав набрзо ја загуби главната надворешна поддршка. Во март 1230 година, во Битката за Клокотница, притока на Марица, неговиот таст Теодор I и Епирскиот деспотат претрпеа тежок пораз од Бугарија и нивниот император Јован Асен II (1218-1241). Така Стефан Радослав останал без важна странска помош, а оние кои биле незадоволни од неговото грчко владеење во Србија можеле да побараат поддршка од победничките Бугари, да го сменат владетелот кој бил наклонет на Епир. Сепак, Стефан Радослав остана на тронот повеќе од три години. Тој очигледно имал значителна поддршка во својата земја. И покрај несогласувањата, архиепископот Сава изгледа остана сигурна поддршка за кралот Стефан Радослав, а кога кралот беше сменет, архиепископот Сава некое време се двоумеше дали да го круниса својот брат Стефан Владислав.
Против Стефан Радослав се побуниле властелините и на престолот го довеле неговиот помлад брат Стефан Владислав. Востанието се случило во последните месеци од 1233 година или почетокот на 1234 година. Хронологијата на овој настан ја знаеме благодарение на повелбата на Радослав Дубровничка Република од 4 февруари 1234 година, во која тој го става губењето на тронот во 6742 година. Започна на 1 септември 1233 година, а падот на Радослав треба да се стави меѓу тие два датума.
Егзил
Архиепископот Сава првично изгледа не го прифатил сменувањето на престолот, за што Теодосиј опширно пишува, а Доментијан многу поштедливо. Сепак, на крајот морал да го прифати завршениот чин и да го круниса Владислав за нов крал. Радослав и Ана прво отидоа во Дубровничка Република каде се обидоа да организираат државен удар против Владислав. Дубровчани убаво го примија, а Радослав им даде многу широки привилегии, ослободувајќи ги од сите обврски кон српските владетели. Станува збор за повелба од 4 февруари 1234 година, на која поранешниот крал се потпишал како „Стефан Дука“. Неговата намера била да добие сојузник за да се бори против Владислав. Затоа, Радослав на граѓаните на Дубровник им ветува многу широки привилегии доколку успее да го врати тронот: дубровничките трговци би добиле право на слободно движење во Србија, како и во Хум и Зета. Исто така, републиката би била ослободена од плаќање могориш.
Сепак, Владислав изврши голем притисок врз Дубровник. Радослав се обиде да побара заштита кај босанскиот бан Матеј Нинослав, но не успеа. Затоа, тој го напуштил Дубровник и побегнал кај деспотот од Драч кај деспото Михајло II Комнин Дука. Таму се разведе од Ана. Изворите велат дека еден „Фруз“ (Французин) му се заканил со меч и му ја киднапирал сопругата. Ласкарис се сомнева во вистинитоста на тврдењето на Теодосиј дека Французинот ја киднапирал сопругата на поранешниот српски крал. Драч бил во рацете на епирските Грци до 1258 година, по што потпаднал под власт на Манфред Сицилиски. Во времето кога Теодосиј го пишувал "Житието на Свети Сава" Драч се наоѓал под власта на Анжујаци, со што Ласкарис ја објаснува грешката на Савиниот биограф. Исто така, Ласкарис, како и Станоје Станојевиќ се сомневаат во целата приказна за разводот, бидејќи Радослав и Ана се споменуваат во српските споменици. Дозволува можност таа да се врати во Србија со Радослав и да се замонаши и Ана.
Троношкиот родослов дава малку поинаква слика за разводот на бракот на Радослав: Радослав и Ана најпрвин побегнале во Зета, кај синовите на Вукан, а бидејќи таму не ги примиле, продолжиле во Драч, каде што се развеле. Радослав од Драч заминал на Света Гора кај својот вујко Сава и заедно се вратиле во Србија. Сава потоа го замонаши Радослав.
Замонашување
Приказната за разводот на Радослав и Ана ни ја дава Теодосиј во „Житието на Свети Сава“. Расчинетиот крал, наводно, отишол кај Свети Сава откако Французинот ја киднапирал неговата сопруга, која го пречекала со радост и „го утешила со слатки зборови за неговата неволја од брат му и лукавата жена, сакајќи да го запре непријателството на брат му против него, го одликувала со ангелска слика, нарекувајќи го Јован монах наместо Радослав“. Тоа е опис на добивање монашки чин, големи схими, која претходно ја примил таткото на Радослав Стефан Првовенчани, а пред него Стефан Немања. На монашките владетели во средновековна Србија често им се приближувале по порази во борбите за власт. На монашките владетели во средновековна Србија често им се приближувале по порази во борбите за власт. По Радослав, монашки чин добил и Владислав, кој потоа долги години живеел во Србија. Монашкиот чин го добил и третиот син на Стефан Првовенчан по поразот во битка на полето Гатац. Победникот во оваа војна Стефан Драгутин се замонашил непосредно пред неговата смрт, но не од истите причини.
Манојло Ласкарис се сомнева во вистинитоста на приказната на Теодосије за разводот и замонашување на Радослав. Тој смета дека Теодосиј, како писател од првата половина на XIV век, не може да биде веродостоен извор, особено што Доментијан не го спомнува престојот на Радослав во Драч. Теодосиј, пак, не го спомнува престојот на Радослав во Дубровник, но несомнено е дека сменетиот крал навистина прв отишол во тој град, бидејќи таму издал повелба во февруари 1234 година.
Сомнежот во приказната за монашкиот живот на Сава на Радослав се јавува поради тоа што монахот не го спомнува Доментијан, кој не пропуштил да наведе ниту едно дело на својот учител. Бидејќи овој чин го спречи Сава да ја продолжи граѓанската војна, малку е веројатно дека Доментијан изостанал да го спомене.
Потомство
Радослав и Ана имале потомок, но науката не го знае неговиот идентитет. „Плевља Требник“ напишана околу 1290 година сведочи за нејзиното постоење“. Вечен е споменот за „Стеван благочестивиот крал Радослав, Јован монах и Ана благочестивата кралица и нејзините деца“. Радослав и Ана, значи, имаа деца, но не се знае дали имаа синови или ќерки. Миодраг Пурковиќ претпазливо претпоставува дека во времето на пишувањето на Требник, потомците на Радослав веќе биле мртви.
Пари на кралот Радослав
Нумизматичкиот материјал е уште еден показател за влијанието на византиските традиции врз кралот Радослав. Неговите пари се засновале на византискиот монетарен систем, чии темели ги поставил императорот Алексиј I Комнен во 1092 година. Монетарниот систем на кралот Радослав се засноваше на биметализам, односно на две деноминации: сребрена и бакарна трахеа. Сребрената монета содржела златни нечистотии. Просечната тежина на трахеата на кралот Радослав била 2,75 грама, по примерот на парите на Солунската империја, односно парите на Теодор Ангел. На аверсот на сребрениот трахеј на кралот Радослав прикажано е попрсје на Архангел Михаил со ореол, во дивиција, манијак и лорос, свртен кон лицето, со меч во десната рака и бастун во левата рака. На реверсот е прикажан кралот лево и Исус Христос со евангелието во раката, кој го благословува (десно). Претставата на реверсот е директно преземена од парите на Теодор Ангел. Бакарниот трахеј имаше кован реверс на кој беше Христос кој го благословува кралот, идентичен со оној на сребрениот трахеј. Осумнаесет примероци од овие пари се пронајдени во тврдината Рас. Почетокот на ковање вакви пари датира од периодот по 1230 година. Постојат претпоставки дека калапите за емисиите на српските пари ги кроеле мајстори од Солун, додека парите можеби се ковани во Солун, а можеби и во Србија. Во тврдината Рас постоела една ковница.
Руски православен крст
Рускиот православен крст или православен крст е варијација на христијанскиот крст уште од 6 век во Византиското Царство. Крстот има три хоризонтални крстосници, со најнизок наклон. Денес тоа е симбол на Руската православна црква  и карактеристична црта на културниот пејзаж на Русија. Другите имиња за симболот вклучуваат византиски крст, руски крст, и словенски или супепанеумски крст.
Една варијанта позната како руски крст има само две хоризонтални пресеци со долниот наклон; друга е варијантата крстот преку полумесечина. Некои руски извори го разликуваат рускиот православен крст од православниот крст. Во Уникод симболот (☦) се означува како православен крст.
Име
Според многу извори името на крстот е руски (православен) крст ( русский православный крест ).
Понекогаш се нарекува и византиски крст. Алтернативно, „византиски крст“ е исто така и името за латински крст со надворешно ширење на краевите, бидејќи тоа било најчестиот крстник во византиското Царство. Другите крстови ( патријархален крст, руски православен крст и др.) Понекогаш се преименувани како византиски крстови, бидејќи биле користени и во византиската култура.
Тадао Такајама
Тадао Такајама (роден во  - починал на ) — поранешен јапонски фудбалер.
Руски православен крст
Име
Понекогаш се нарекува и само православен крст. Во исто време, различните православни цркви користат различни крстови, и секоја од нив може да се нарече „православен крст“. Покрај тоа, нема крстови што се универзално признати како „православни“ или „католички“: секој вид е одлика на локалната традиција.
Значење
Друга варијација е монашкиот Калварен крст, во кој крстот се наоѓа над ридот на Калвари, неговите падини симболизирани со чекори. Лево од гледачот е Светиот Ланс, со кој Исус беше ранет од своја страна, а надесно, столбот на врвот на еден сунѓер, сунѓер со кој му беше даден оцет. Под Калвари се наоѓаат черепот и коските на Адам ; коскената десна рака е обично над левата, а верниците ги преклопуваат рацете преку градите на овој начин за време на православното причестување. Околу крстот има кратенки во црковнословенскиот. Овој вид крст обично се изведува на наметка од шема-монах.
Тековна употреба
Рускиот (православен) крст (☦) е широко користен од Руската православна црква и е широко прифатен во полската православна и чешката и словачката православна црква, кои својот автономен статус го добија од Патријархот од Москва во 1948 и 1951 година, соодветно. Понекогаш се користи од Вселенската патријаршија на Цариград (на пр. Во американската Карпато-руска православна епархија ).
Овој крст се наоѓа и во византиските фрески во црквите што сега припаѓаат на грчката и српската православна црква.
Историја
Наклонетиот крст со три хоризонтални крстосници постоел веќе во 6 век, многу пред големото раскол. Како и да е, се користел само во црковни слики, уметности и занаети и никогаш во црковни куполи. Постојат стари фрески што го отсликуваат овој вид крст во регионите на модерна Грција и Србија.
На крајот на 15 век, овој крст започнал да се користи широко во Московско време кога неговите владетели се прогласиле за „Трет Рим“, наследници на Византија и бранители на православието. Во 1551 година на советот на канонски изолираната Руска православна црква, великиот принц на Москва Иван Грозни реши да го стандардизира крстот на руските црковни куполи за да го разликува Московскиот од „ литванскиот, Полачки крст “. Ова беше прв пат рускиот православен крст да се користи на црковните куполи. Помеѓу 1577-1625 година, рускиот православен крст бил прикажан помеѓу главите на двоглавиот орел во грбот на Русија. Бил нацртан на воени транспаренти до крајот на 17 век.
Во 1654 година, московскиот собор, бришејќи ги елементите на канонската изолација од 1448-1589 година, ја координираше Руската православна литургија со онаа на другите православни цркви. На овој совет, патријархот Никон нареди употреба на грчкиот крст наместо руски православен крст. Овие реформи предизвикаа раскол. Заменувањето на рускиот православен крст со грчки крст беше предизвикано од руско непочитување кон вториот. Сепак, наскоро, Руската православна црква повторно започна да го користи рускиот православен крст. Според Митрополитот Рјазањ и Муром Стефан, рускиот православен крст го носел царот Петар Први (1672-1725), кој ја претворил московската патријаршија во Најсветиот Синод.
Рускиот православен крст е прикажан на амблеми на неколку руски ултранационалистички организации како братство на руската вистина и руско национално единство.
21 (број)
21 (дваесет и еден) — број и име на глифот што го претставува тој број. Тој е природен број што следи после бројот 20 а претходник на бројот 22.
Културно наследство на Македонија во Општина Липково
Ова е список на објекти прогласени за културно наследство на Македонија на подрачјето на Општина Липково според евиденцијата во Регистарот на културно наследство на Управата за заштита на културното наследство на Македонија (УЗКН).
Здуње (Порече)
Здуње — село во Општина Македонски Брод, во областа Порече, во околината на градот Македонски Брод.
Денес, старото село Здуње е потопено со вештачката акумулација Козјак. На жителите им биле изградени куќи над линијата на водата на новото езеро.
Топонимија
Топонимите или називите на месностите во атарот на село Здуње како и во околината на самото село се од словенско потекло. Топонимите во зависност од коренот на своето потекло можеме да ги поделиме на неколку видови.
Патронимите се називи на места кои го добиле своето име по лични имиња, односно личности кои ги поседувале тие места или пак подолго време престојувале, живееле во тие места. Името Оча (се мисли на реката) претставува изведенка од личните имиња: Оливер, Јован или Вангел и за првпат се појавува во XIV век. Во долината на река Оча постои месност Коломот што е двосложенка од личното име Колон кое се јавува во XV век и зборот “мост“ што би значело Колонов мост за премин преку Оча, но со текот на времето го добило сегашното име.