cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Преобразба на Отоманското Царство
Насихат
Овој период, исто така, бил сведок на цветањето на литературниот жанр познат како „Совети за кралевите“ ( насихатнаме). Книжевни дела од оваа природа биле напишани за да се осврнат на борбите што ги доживува државата и да го советуваат владетелот како правилно да ги реши. Писателите на совети честопати алудирале на владеењето на султанот Сулејман I (1520–1566) како идеален модел што современите владетели треба да се обидат да го имитираат. Писателите кои го прикажувале царството како во опаѓање од претходното златно доба често биле мотивирани да го сторат тоа од класни или фракциони интереси, бидејќи тие често доаѓале или биле под влијание на групи кои биле обесправени од реформите на царството, како што се тимариотите или на друг начин почувствувале лична огорченост кон државата како резултат на неуспехот да се постигне напредок во кариерата, што укажува на јасна пристрасност во нивните пишувања. Историчарите еднаш го прифатиле описот на овие писатели за отоманскиот пад како факт, и на тој начин го прикажале Отоманското Царство како навлегува во период на опаѓање по смртта на Сулејман Величествениот, став кој станал познат како Теза за пропаѓање на Отоманците. Меѓутоа, од 1980-тите, поради преиспитувањето на литературата на насихатнамето, како и безброј други аспекти на отоманската цивилизација, историчарите постигнале консензус дека всушност не дошло до таков пад, а со тоа и поимот „Пропаѓање на Отоманското Царство“ останал мит.
Историографија
Отоманското историско писмо претрпело големи промени во овој период. Особено по 1600 година, отоманските писатели се оддалечиле од персискиот стил на претходните генерации, пишувајќи во форма на турска проза која била многу помалку украсена во споредба со делата произведени во 16 век. Отоманските историчари почнале да се гледаат себеси како решавачи на проблеми, користејќи го своето историско знаење за да понудат решенија за современите прашања, и за тоа избрале да пишуваат на директна, лесно разбирлива народна форма на турски јазик. Наместо да пишуваат само за да го поткрепат престижот на османлиската династија, отоманските историчари од 17 век верувале во важноста на известувањето за настаните на што е можно поискрен и прецизен начин. Главните историчари од овој период ги вклучуваат Мустафа Али, Катиб Челеби и Мустафа Наима.
Наследниците на Сулејман
Султанот Сулејман I (владеел 1520–1566) бил султан со најдолго владеење во отоманската историја, но последните години од неговото владеење биле карактеризирани со неизвесност кој ќе биде негов наследник. Сулејман имал три сина кои можеле да се надеваат дека ќе успеат во тоа, Мустафа, Бајазид и Селим. Додека последните двајца биле деца на сопругата на Сулејман, Хурем Султан, првиот бил син на Махидевран Султан. Мустафа можеби чувствувал дека неговите полубраќа поседуваат неправедна предност пред него, и на тој начин работел на обезбедување на наклонетоста на војската. Можеби сомневајќи се дека Мустафа планира да го симне од престолот исто како што неговиот татко му направил на неговиот дедо, Сулејман дејствувал прв и во 1553 година наредил Мустафа да биде погубен. Смртта на Хурем Султан во 1558 година предизвикала отворен судир меѓу двајцата преостанати кандидати, а Селим на крајот излегол како победник. Сулејман дополнително ја зацврстил позицијата на својот син со договор за брак помеѓу ќерката на Селим и влијателниот Мехмед-паша Соколовиќ ( Голем везир 1565–1579). Сулејман починал во 1566 година, додека ја опсадувал тврдината Сигетвар во Унгарија, носејќи го Селим на престолот.
Селим II бил релативно неактивен владетел кој бил задоволен што му дозволувал на висококомпетентниот Мехмед-паша Соколовиќ да управува со царството во негово име. Мехмед-паша Соколовиќ спроведувал далекусежна надворешна политика, испраќајќи војски на територии подалечни како Јемен на југ и Астрахан на север. Најзначајно, сепак, било освојувањето на Кипар во 1570 година и последователниот пораз на Османлиите во битката кај Лепанто, што го отворил патот за шпанско-отоманско примирје во 1580 година и континуирано раздвижување на Медитеранот. Ова им овозможило на Османлиите да го фокусираат своето проширување на исток против Сафавидски Иран, каде што се водела долга и разорна војна од 1578 до 1590 година, од која Османлиите излегле со значајни, но и краткотрајни освојувања.
Селим починал во 1574 година и бил наследен од неговиот син Мурад III (владеел 1574–1595). Овој владетел, како и неговите двајца наследници Мехмед III (владеел 1595–1603) и Ахмед I (владеел 1603–1617), бил под големо влијание од променливата сцена на политиката на палатата. Најзначајно било зголемувањето на важноста на харемот. Додека моќта на Хурем Султан се засновала на нејзиниот личен однос со Сулејман, султанските жени од овој период ја добивале својата моќ од институционалната структура на харемот, кој ѝ дал огромна моќ на мајката на султанот, Валиде. Ова било директно поврзано со промените што се случувале во системот на наследство на престолот, при што принцовите повеќе не патувале во провинциите каде што управувале, туку останувале во харемот во Цариград. Од времето на Мурад III па наваму, султаните повеќе не спиеле во машкиот сегмент на палатата Топкапи, туку престојувале во нова спална соба во харемот. Поради зголемената улога на жените во политичкиот живот, овој период понекогаш се нарекува Султанат на жените.
Криза и адаптација
Османлиската влада на почетокот на векот се соочила со тешка воена и економска криза. Војната избувнала со австриските Хабсбургови во 1593 година, токму кога Анадолија го доживеала првиот од неколкуте бунтови на Џелали, во кои руралните банди се групирале под провинциски воени лидери за да направат хаос низ селата. Во 1603 година, шахот Абас започнал нова војна против Османлиите, поништувајќи ги сите придобивки што ги постигнале во претходните децении. Така, Османлиите се нашле да се борат на три фронта одеднаш, во време кога економијата сè уште закрепнувала од девизното омаловажување од 1585 година За да го надминат овој предизвик, тие усвоиле иновативна стратегија за кооптирање на бунтовничките сили во структурата на царството. Војските на Џелали биле управувани од анадолски бандити познати како секбан, поранешни селани кои барале алтернативна егзистенција во суровата економска клима на почетокот на векот. Кога им се укажала прилика, овие луѓе биле желни да заработат плата и статус служејќи во отоманската војска како платеници. Со регрутирање на такви луѓе во османлиската војска како мускетари, нивната енергија била пренасочена од бандитството и искористена против надворешните непријатели на царството. Водачите на Џелали, исто така, на моменти добивале позиции во покраинската администрација за да се смират. Ова не ја довело анархијата во Анадолија до крај, но го олеснило управувањето. Во 1609 година, големиот везир Кујуџу Мурад-паша ја поминал Анадолија со војска, расчистувајќи со бунтовниците каде и да ги најде и ставајќи крај на поголемиот дел нивната активност.
Регрутирањето на секбан како мускетари било дел од поголем процес на воена и фискална реформа што била спроведена во овој период. Коњаничката војска која била поддржана од Тимарскиот систем во текот на 16 век станувала застарена како резултат на зголеменото значење на пешадијата со мускети, а Османлиите се обиделе да се прилагодат на променливите времиња. Централната армија била значително проширена, особено јаничарскиот корпус, главната пешадиска сила на царството. Јаничарите почнале да експериментираат со нови тактики на бојното поле. За да платат за новопроширената војска, Османлиите ја прошириле практиката на даночно земјоделство, порано користено првенствено во арапските провинции. Правата за оданочување кои порано им се давале на коњаниците по промените се продавале на оној што ќе понуди највисока понуда, практика која се користела и во поголемиот дел од Европа. Другите даноци исто така биле реформирани, при што данокот за време на војната познат како авариз станал постојан и обезбедувал 20% од годишниот приход на царството. Овие реформи во голема мера ги зголемиле приходите достапни за централната влада и одиграле голема улога во континуираната сила на царството во текот на целиот век. За да се приспособат на овие промени, бирократијата била проширена и диверзифицирана, со што играла многу поголема улога во администрацијата на царството.
Цареубиство и војна
Смртта на Ахмед I во 1617 година го донел неговиот брат на престолот како Мустафа I, првиот случај на султан кој успеал да дојде на тоа место бидејќи бил највозрасен помеѓу кандидатите. Меѓутоа, набргу станало очигледно дека Мустафа не бил ментално здрав, и тој бил сменет следната година во корист на синот на султанот Ахмед, Осман II, тогаш на возраст од 13 години. Осман II бил исклучително енергичен владетел и се обидел да ја врати власта на османлискиот султанат над другите фракционерски групи во рамките на царството. Ова го разбудил гневот и кај религиозниот естаблишмент, како и кај јаничарите и царската коњаница, а односите станале особено затегнати по неуспешната полска кампања на султанот, во која армијата сметала дека била малтретирана. По нивното враќање во Истанбул, Осман II ја објавил својата желба да го изврши аџилакот во Мека; всушност ова било план за регрутирање на нова и полојална војска во Анадолија, од бандитско-платеничките сили кои учествувале во бунтовите на Џелали и во војните на Османлиите со Хабсбурзите и Сафавидите. За да го спречат да го спроведе овој план, царската војска започнала бунт на 18 мај 1622 година, а два дена подоцна, со одобрение на Шејхулисламот, султанот Осман II бил погубен. Овој настан, законски одобреното цареубиство или регицид на владејачкиот отомански монарх, ја зацементирал преобразбата на царството од патримонијално царство во царство во кое моќта била поделена помеѓу различни места на власт.
Регицидот бил проследен со бунтот на Абаза Мехмед-паша, тогашен гувернер на Ерзурум, кој ветил дека ќе им се одмазди на убијците на султанот и ги масакрирал јаничарите каде и да ги сретнал. Мустафа I, кој бил востоличен по втор пат, но набрзо повторно бил сменет и на негово место дошол Мурад IV, синот на Ахмед I, кој бил уште дете. Така, со дете на престолот, Истанбул под контрола на јаничарскиот корпус и Абаза Мехмед кој бил неконтролиран на исток, Сафавидите виделе уште една можност да го нападнатцарството и презеле контрола над Багдад во јануари 1624 година, но не можеле да напредуваат кон Дијарбекир. Во 1628 година, бунтот на Абаза Мехмед бил задушен од големиот везир Хусрев-паша, чие разрешување од функцијата во 1632 година предизвикало јаничарски бунт. Овој настан ја поттикнало желбата на Мурад IV да ја врати контролата над државата и тој започнал да ја врши власта сам. Тој спровел реформа на военото владеење на земјиштето во обид да ја зајакне армијата, го охрабрил преселувањето на напуштените полиња и спровел морална реформа во Истанбул во врска со религиозното движење на Кадизадели. Прво постигнувајќи воен успех во 1635 година со освојувањето на Ереван, тој на крајот го одвел царството до победа со повторно освојување на Багдад во 1638 година и воспоставување долготраен мир со Сафавидите следната година.
Мурад IV починал во 1640 година, на само 29 години. Него го наследил неговиот брат Ибрахим, единствениот преостанат машки член на отоманската династија. Како и Мустафа I пред него, Ибрахим бил ментално нестабилен и на почетокот бил задоволен што ја оставил владата во рацете на последниот голем везир на Мурад IV, Кеманкеш Мустафа Паша. Ова траело само до 1644 година, кога Ибрахим го навел да го погубат и да го заменат со неговиот ривал. Следната година војната меѓу Отоманското Царство и Венеција била предизвикана од инцидент во кој малтешки пирати се закотвиле на венецијанскиот Крит откако нападнале отомански брод што превезувал аџии, вклучувајќи го и главниот црн евнух, во Мека. Османлиите брзо го зазеле поголемиот дел од Крит, но не можеле да ги иселат Венецијанците од тврдината Ираклион. На море, Венецијанците успеале да постигнат предност и да ги блокираат Дарданелите, задушувајќи ја трговијата и снабдувањето со храна во Истанбул. Последователниот неред во главниот град го поттикнало детонирањето на Ибрахим во 1648 година, кое било одобрено од јаничарите, шејхулисламот, па дури и од Косем Султан, неговата мајка. Замената на Ибрахим бил неговиот седумгодишен син, кој бил устоличен како Мехмед IV. Така, новата влада во Истанбул се состоела од бабата на младиот владетел и регент Косем Султан и нејзините сојузници во јаничарскиот корпус, од кои еден од нив станал голем везир. И покрај постојаните немири и во Истанбул и во провинциите, блокадата на Дарданелите била успешно прекината следната година. Позицијата на Косем сепак била под закана од мајката на Мехмед IV, Турхан Султан. Откако дознала за заговорот на Косем да го отруе Мехмед IV, фракцијата на Турхан тргнала во акција и ја убила во 1651 година
Турхан Султан по смртта на Косем стекнала огромна моќ, но не била во можност да најде делотворен голем везир, оставајќи го царството без кохерентна политика во однос на војната со Венеција. Резултатот бил уште еден бунт на царските трупи во март 1656 година, кој барал животи на неколку владини службеници, обвинети за занемарување правилно да ги платат трупите кои толку долго се бореле да го освојат Крит.
Ќопрулски период
Поразот во Виена вовел голема политичка промена во царството. Како казна за неговиот неуспех, Мехмед IV наредил Кара Мустафа-паша да биде погубен, со што се ставил крај на неспорното владеење на Ќопруловците над царството. Резултатот бил период на политичка конфузија во време кога европските непријатели на Отоманското Царство се собирале заедно во сојув за војна против Османлиите. Во 1684 година, Хабсбурзите, Полска-Литванија, Венеција и Папството склучиле сојуз познат како Света лига за да им се спротивстават на Османлиите, започнувајќи период на војување кој траел шеснаесет години.
Војна на Светата лига
Судирот на повеќе фронтови ја оптоварувал османлиската способност да води војна. Царството било нападнато истовремено во Унгарија, Подолија и во средоземниот регион, додека по 1686 година нивните кримски вазали, кои под нормални околности ја поддржувале османлиската војска со десетици илјади коњаници, постојано биле оддалечувани од потребата да се одвратат од руската инвазија. Снабдувањето со храна на Истанбул повторно било загрозено од венецијанската поморска активност во Егејското Море, што придонело за нестабилност во главниот град. Во Унгарија, Хабсбурзите прво го освоиле Нове Замки во 1684 година, пред да се преселат во Будим. И покрај тоа што се спротивставил на опсадата во 1685 година, таа не можела да издржи следната година и капитулирала пред Хабсбурзите, што довело до тоа голем дел од земјата да потпадне под контрола на Хабсбург. Османлиите можеле да го спасат Осиек од заземање, но биле поразени во Втората битка кај Мохач во 1687 година. Армијата последователно се побунила и тргнала кон Истанбул, соборувајќи го Мехмед IV во корист на неговиот брат Сулејман II. Во хаосот, Хабсбурзите можеле брзо да навлезат во османлиската територија, заземајќи упоришта како Егер и Белград, достигнувајќи до Ниш на југ. Меѓутоа, во 1689 година плимата се вратила во полза на Османлиите. Во 1688 година, Луј XIV ја започнал Деветгодишната војна, одвлекувајќи го вниманието на Хабсбург од Отоманскиот фронт. Фазил Мустафа-паша, помладиот син на Ќопрулу Мехмед, бил назначен за голем везир и ја предводел војската успешно во повторното освојување на Ниш и Белград. Она што следело претставува долг период на ќор-сокак, при што Хабсбурзите го загубиле својот мост јужно од Дунав, а Османлиите не можеле да постигнат траен успех северно од него. Хабсбурзите се занимавале со освојување на Кнежевството Трансилванија, отоманска вазална држава, чија загуба Османлиите биле принудени да ја прифатат по катастрофалниот пораз на војската лично предводена од султанот Мустафа II во битката кај Сента во 1697 година. Овој пораз ги поттикнало Османлиите да бараат мир.
Додека територијалните загуби на Хабсбурзите понекогаш се наведуваат како доказ за воена слабост, во поново време историчарите го оспоруваат овој поим, тврдејќи дека османлиските порази првенствено биле резултат на огромната големина на коалицијата составена против нив, и логистичкиот товар на борбите, војна на повеќе фронтови. На ова може да се додаде и политичката нестабилност, бидејќи најголемите загуби на царството се случиле од 1684 до 1688 година, кога неговото политичко раководство било парализирано прво со погубувањето на Кара Мустафа-паша, а потоа и детонирањето на Мехмед IV. Последователно, Османлиите можеле да ја стабилизираат својата позиција и да ги поништат хабсбуршките придобивки јужно од Дунав.
Притисокот на постојаните војни ги поттикнало Османлиите да спроведат обемна фискална реформа. Легализирана и оданочена била продажбата на тутун, се реформирале претходно даночно-имуните вакафски финансии, а се испитувале и ажурирале и јаничарските платни списоци. Најзначајно е тоа што во 1691 година стандардната единица за проценка на џизија била префрлена од домаќинството на поединецот, а во 1695 година била спроведена продажбата на доживотни даночни фарми познати како маликане, со што значително се зголемиле приходите на царството. Овие мерки му овозможиле на Отоманското Царство да ја одржи фискалната солвентност за време на војната и да ужива значителни буџетски суфицити до почетокот на XVIII век.
Војната била прекината во 1699 година со Договорот од Карловци. На општиот принцип на uti possidetis, Османлиите се согласиле трајно да им ја отстапат целата Унгарија и Трансилванија на Хабсбурзите, со исклучок на регионот Банат. Мореја била припоена од Венеција, додека Подолија била вратена на Полска-Литванија. Карловци бил многу значаен и за отоманската и за источноевропската историја воопшто, бидејќи го означил дефинитивниот крај на отоманската царска експанзија. Отоманската надворешна политика во Европа во текот на подоцнежниот XVIII век била генерално мирна и одбранбена, фокусирана на одржување на безбедна мрежа на тврдини долж границата на Дунав. Султанот Мустафа II бил соборен во инцидентот во Едрене во 1703 година, ставајќи крај на владеењето на последниот отомански воин-султан, зацементирајќи ја преобразбата на царството во бирократска држава.
Динијар Билалетдинов
Динијар Билалетдинов (руски: Динияр Ринатович Билялетдинов, роден на во ) — руски фудбалер кој во моментот настапува за екипата на ФК Спартак Москва.
Билалетдинов својата професионална кариера ја започнал во 2004 година како играч на ФК Локомотив Москва. Во моментот настапува за ФК Евертон.
За Руската фудбалска репрезентација дебитирал во 2005 година и постигнал пет гола.
Смркови (Зубовце)
Смркови — археолошко наоѓалиште во кумановското село Зубовце. Наоѓалиштето претставува објект од доцноантичкото време. На околу 1 км јужно од селото, во нивата на Божин Митев и во соседните ниви се забележуваат траги од темели од објект и расфрлен градежен материјал.
Јошинори Муто
(роден ) — јапонски фудбалер, напаѓач на и на јапонската репрезентација.
Лира (соѕвездие)
Лира — соѕвездие чие латинско име го означува жичениот инструмент лира. Лира е едно од 48-те соѕвездија забележани од Птоломеј. Лира е мало соѕвездие, но главната ѕвезда, Вага, е една од најсјајните ѕвезди на ноќното небо. Започнува на север, се граничи со Змеј, Херкул, Лисица и Лебед.
Керман (покраина)
Керман (, Ostān-e Kermān) е покраина во Иран, во југоисточниот дел на земјата. Главен град е истоимениот Керман. Провинцијата е втора по големина во Иран со 181.714 км2. Населението брои нешто помалку од 2,5 милиони жители. Поголеми градови во Керман се: Бафт, Бардсир, Бам, Џирофт, Рафсанџан, Заранд, Сирџан, Шар-e-Бабак, Махан, Кахнуј, Гале-Ганџ, Мануџани други.
Во 1996, 52,9% од вкупното население живеело во градски населби, додека 46% во селски и 1,1% како номади. Главниот град има население од 400.000, што претставува 80% од градското население во покраината.
Call of Duty: Modern Warfare 2
Call of Duty: Modern Warfare 2 (исто така нарекувана Modern Warfare 2 или Call of Duty 6) е пукачка видеоигра од прво лице изработена од страна на Infinity Ward и објавена од страна на Activision за Microsoft Windows, PlayStation 3 и Xbox 360. Ова е шеста игра во серијалот и е директно продолжение на настаните од играта Call of Duty 4: Modern Warfare.
Јакчал
Јак-чал (во превод „ледена дупка“) (фарси:یخچال) е антички тип на ладилник.
Користен е како еден вид на фрижидер, односно се чувало и мраз, а служел и како чување на храна која била расиплива во летните периоди.
Но овој тип на градби и начини на чување на храна не е изумрен. тој се користи и денес во Иран.
Апемант
Апемант ― лик во драмата Тимон Атински од Вилијам Шекспир. Тој е циничен и мизантропски филозоф.
Улога во претставата
На почетокот на претставата, кога Тимон е богат, Апемант присуствува на банкетот на Тимон со цел да го навреди него и неговите гости. Тој е единствениот лик во тоа време кој се однесува лошо со Тимон. Остатокот од градот многу го почитува поради неговото богатство и дарежливост. Апемант има неколку духовити размени со Тимон, во кои тој тврди дека човештвото не е доверливо и дека тие се само пријатели на Тимон поради неговите пари. Тимон на крајот ги губи сите пари и е напуштен од неговите пријатели. Тој ѝ врти грб на Атина да живее во пештера и ги зема истите мислења за човештвото што ги имал Апемант. Апемант го посетува за да го обвини Тимон дека ги копира неговите идеали. Тие двајца потоа продолжуваат детално да се навредуваат еден со друг.
Најпознатиот неодамнешен Апемант бил претставен од ирскиот глумец Норман Родвеј, кој ја играл улогата и за телевизијата BBC и за аудиокнигата Аркангел Шекспир. Неговата изведба во овие дела значително се разликува, бидејќи ниту остатокот од глумечкиот состав, ниту интерпретацијата не се исти.
Ростуше
Ростуше или Ростуша — село и административно седиште на Општина Маврово и Ростуше, во областа Долна Река, во околината на градот Дебар.
Потекло на името
Името на селото Ростуше првпат се споменува како Радостоуше во 1426 година. Низ годините самото име претрпувало измени. Постојат повеќе мислења за тоа како е настанато самото име:
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Долна Река, во западниот дел на територијата на Општина Маврово и Ростуше, непосредно од десната страна на реката Радика и недалеку од патот Гостивар-Дебар. Селото е ридско-планинско, сместено на надморска височина од 720 метри.
Селото е сместено на пониска тераса, на десната страна на реката Радика. Оддалечено е 19 километри североисточно од Дебар и 52 километри југоисточно од Гостивар.
Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Чука, Пардији, Рамна Ливада, Добје, Газ, Вирови, Меденица, Дупен Камен, Требишка Рупа, Стара Фурна, Каштел, Драга, Уталник, Чука, Речиште, Лок, Анешница, Поље, Ливадишта, Црвеница, Подкладник, Гранцов Лаз, Катуништа, Велоица, Кушелица, Денкова Ливада, Олец и Гумништа.
Во селото постојат изворите: Рамова Чесма, Изворница, Крајишта, Бигорец и Двораник.
Во непосредна близина на селото, односно на левиот брег од реката Радика, се наоѓа и познатиот Бигорски манастир.
Поради стрмниот предел, селото е изложено на опасност од свлечишта. Во близина на селото е активно и свлечиштето „Велебрдо“, кое последен пат било активно во периодот 1996-1999.
Историја
По предание за селото се верува дека некогаш на неговото место се наоѓал манастир „Св. Богородица“. Откако манастирот замрел и бил пренесен во Бигорскиот, црквата била претворена во џамија. Црквата „Успение на Пресвета Богородица“ била возобновена повторно како црква во 1912 година.
Во век, Ростуше било село во Реканската каза на Отоманското Царство.
Стопанство
Селото зафаќа простор од. На него преовладуваат шумите на површина 1.109 хектари, пасиштата заземаат 261 хектар, додека на обработливото земјиште отпаѓаат само 63 хектари.
Селото, во основа, нема некоја развиена аграрна функција.
Население
Во делото „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Ростуше било село со 200 домаќинства и 401 жител.
Селото е големо со пораст на населението. Во 1961 година, селото броело 825 жители, од кои 400 биле Македонци, 391 Турчин и 14 жители Албанци. Во 1994 година, бројот се зголемил на 919 жители, од кои 509 биле Турци, 293 Македонци, 25 Албанци и 92 останати.
Според пописот од 2002 година, во селото Ростуше живееле 872 жители, од кои:
* Жителите кои се изјасниле како Албанци и Турци, всушност претставуваат Македонци со исламска вероисповед, бидејќи најголем дел од нив се изјасниле дека македонскиот јазик им е мајчин.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 708 жители, од кои 197 Македонци, 22 Албанци, 323 Турци, 1 Ром, 1 Србин, 129 останати и 35 лица без податоци.
Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Ростуше:
* Извор: Државен завод за статистика на Република Македонија (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години
Родови
Во Ростуше отсекогаш живееле Македонци. Според записите на Томо Смилјаниќ - Брадина на почетокот на XX век во Ростуше живееле следните македонски муслимански и христијански родови: Лајсовци (13 к.), Томовци (9 к.), Рамовци (16 к.), Дулевци, Амзовци (15 к.), Кадриовци, Асанковци (8 к.), Мицановци (10 к.), Мицовци, Симоновци, Младеновци, Синановци (30 к.), Исмаиловци, Адиловци, Беќировци, Румундовци (10 к.), Арифовци, Лилевци (10 к.), Селмановци, Оручовци, Аловци (30 к.), Оџевци и Асановци.
Општествени установи
Како развиено село и седиште на општина, Ростуше поседува бројни општествени установи:
Самоуправа и политика
Селото се наоѓа во рамките на новосоздадената Општина Маврово и Ростуше, која настанала со територијалната поделба на Македонија во 2004 година. Претходно селото било седиште на поранешната истоимена општина, која со измените во Законот за територијална поделба на Македонија била припоена со Општина Маврови Анови, со што двете општини ја создале новата Општина Маврово и Ростуше, во која денес се наоѓа селото.
Во периодот 1952-1955, селото било седиште на Општина Ростуше, во која покрај Ростуше се наоѓале и Аџиевци, Битуше, Велебрдо, Галичник, Јанче, Присојница, Сушица и Требиште. Во периодот 1950-1952 година, селото било седиште на Општина Ростуше, во која влегувале селата Битуше, Велебрдо и Ростуше.
Културни и природни знаменитости
Во селото Ростуше според евиденцијата во Регистарот на културно наследство на Управата за заштита на културното наследство на Македонија (УЗКН) прогласени се три објекти како споменици на културата и со тоа за културно наследство на Македонија:
Иселеништво
Дел од населението е на привремено работа во странство, најмногу во Италија.
Емануел Макрон
Емануел Макрон (Emmanuel Macron), – француски политичар, јавен службеник и поранешен инвестициски банкар, избран за претседател на Француската Република на 7 мај 2017 година.
Кратка биографија
Студирал филозофија на универзитетот Париз Нантер, а во 2004 година дипломирал на Националната школа за администрација. Станал финансиски инспектор во Инспекторатот за финансии на Франција, а подоцна станал инвестициски банкар.
Политичка кариера
Бил член на Социјалистичката партија од 2006 до 2009 година и за време на првата влада на Франсоа Оланд, во 2012 година, бил назначен за заменик секретар пред да стане Министер за економија, индустрија и дигитални работи за време на втората влада на Мануел Валс, кога тој протуркал реформи наклонети за бизнисот. Макрон дал оставка во август 2016 година за да поднесе социјал-либерална  кандидатура на  претседателските избори 2017. Во ноември 2016 година, Макрон објави дека на изборите ќе биде под знамето на „Напред!“ (En Marche!), движење кое тој го основа во април 2016 година.
Претседател на Франција
Макрон се квалификувал за вториот круг на избори во првиот круг на 23 април 2017 година. Победи во вториот круг на претседателските избори на Франција на 7 мај 2017 година победувајќи ја кандидатката на Националниот фронт, Марин Ле Пен со голема разлика. Со своите 39 години, тој е најмладиот претседател во француската историја и најмлад француски водач на држава после Наполеон.
Гаку Шибасаки
(роден ) — јапонски фудбалер.
Студено Кладенче (Коинце)
Студено Кладенче — археолошко наоѓалиште во кумановското село Коинце. Наоѓалиштето претставува некропола од римското време. На 2 км северно од селото, во нивата на Стојче Крстевски и во соседните ниви се наоѓани големи тегули што упатуваат на можни остатоци од некропола.
NGC 3332
NGC 3332 — елиптична галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3332 се споменува и како NGC 3342, UGC 5807, MCG 2-27-38, CGCG 65-80, Todd 24.
Откривање
Објектот е откриен на 4 март 1796 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3332 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 3332 има привидни димензии од 1,4' х 1,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0.
Други поделби
Проучување на NGC 3332 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 31768. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 190; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 839. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 238.
Надворешни врски
NGC 3332
Визуелно сметање
Визуелното сметање — општ поим за сите компјутерски науки дисциплини кои раководат со слики и 3Д модели, т.е. компјутерска графика, обработка на слика, визуелизација, компјутерска визија, виртуелна и проширена реалност, обработка на видео, но исто така вклучува и аспекти на препознавање на обрасци, интеракција на човечки компјутер, машинско учење и дигитални библиотеки. Основните предизвици се стекнување, обработка, анализа и рендерирање на визуелни информации (главно слики и видео). Областите за апликација вклучуваат индустриска контрола на квалитет, медицинска обработка и визуелизација на слики, геодетски истражувања, роботика, мултимедијални системи, виртуелно наследство, специјални ефекти во филмови и телевизија и компјутерски игри.
Историја и преглед
Визуелното сметање е релативно ново смислен поим, кој своето сегашно значење го добил околу 2005 година, кога воспоставената компјутерска наука дисциплинира компјутерска графика, обработка на слика, компјутерска визија и други забележаа дека нивните методи и апликации сè повеќе се преклопуваат, така што Потребен беше нов генерички поим. Многу од употребените математички и алгоритамски методи се исти во сите области што се занимаваат со слики: формати на слики, методи за филтрирање, модели на бои, метрики на слики и други. И, исто така, методите на програмирање на графички хардвер, триковите за манипулација за ракување со огромни податоци, учебници и конференции, научните заедници на овие дисциплини и работните групи во компаниите се мешаат сè повеќе.
Понатаму, на апликациите сè повеќе им биле потребни техники од повеќе од едно од овие области истовремено. За да генерирате многу детални модели на комплексни објекти, ви треба препознавање на слика, 3Д сензори и алгоритми за реконструкција, а за да ги прикажете овие модели веројатно, ви требаат реални техники на рендерирање со сложена симулација на осветлување. Графиката во реално време е основа за употреблив софтвер за виртуелна и проширена реалност. Добрата сегментација на органите е основа за интерактивна манипулација со 3Д визуелизации на медицински скенирања. Контролата на роботот има потреба од препознавање на објектите само како модел на нејзиното опкружување. И, на сите уреди (компјутери) им се потребни ергономски графички кориснички интерфејси.
Иако многу проблеми се сметаат решени во рамките на научните заедници на поддисциплините кои го сочинуваат визуелниот компјутер (претежно под идеалистички претпоставки), еден голем предизвик на визуелниот компјутер како целина е интеграцијата на овие парцијални решенија во применливите производи. Ова вклучува справување со многу практични проблеми како адресирање на мноштво хардвер, употреба на вистински податоци (кои честопати се погрешни и / или гигантски по големина) и работење од необучени корисници. Во овој поглед, Визуелното сметање е повеќе од само збир на неговите поддисциплини, тој е следниот чекор кон системите погодни за вистинска употреба во сите области со користење на слики или 3Д објекти на компјутерот.
Визуелни сметачки дисциплини
Најмалку следните дисциплини се под-полиња на визуелното сметање. Попоединити описи на секое од овие полиња може да се најде на поврзаните засебни страници. Сметачката графика е општ поим за сите техники што произведуваат слики како резултат со помош на сметач. Да се преобрази описот на објектите во убави слики се нарекува нанесување што секогаш претставува компромис помеѓу квалитетот на сликата и времето на траење. Техниките што можат да извлекуваат информации за содржини од слики се нарекуваат техники на анализа на слика. Сметачки вид е способноста на сметачите (или на роботите) да ја препознаваат својата околина и правилно да ја толкуваат.
Визуелизација се користи за производство на слики што треба да комуницираат пораки. Податоците може да бидат апстрактни или конкретни, честопати без приори геометриски компоненти. Визуелната анализа ја опишува дисциплината интерактивна визуелна анализа на податоците, исто така опишана како „наука за аналитичко расудување поддржана од интерактивниот визуелен интерфејс“.
За да се претстават објекти за рендерирање, потребни се посебни методи и структури на податоци, кои се содржани со терминот геометриско моделирање. Покрај опишувањето и интерактивните геометриски техники, податоците за сензорите сè повеќе се користат за реконструкција на геометриски модели. Алгоритмите за ефикасна контрола на 3Д печатачи исто така припаѓаат на полето на визуелно сметање. За разлика од анализата на сликата, обработката на слика манипулира со слики за да се создадат подобри слики. „Подобро“ може да има многу различни значења што подлежат на соодветната апликација. Исто така, тој мора да биде дискриминиран од уредување на слики што опишува интерактивна манипулација со слики засновани врз човечка валидација.
Техниките што произведуваат чувство на потопување во фиктивен свет се нарекуваат виртуелна реалност (ВР). Барањата за VR вклучуваат прикази поставени на главата, следење во реално време и висококвалитетно прикажување во реално време. Зголемената реалност му овозможува на корисникот да ја види и реалната средина покрај виртуелните објекти, кои ја зголемуваат оваа реалност. Барањата за точност на брзината на рендерирање и прецизноста на следење се значително повисоки овде.
Планирањето, дизајнот и употребата на интерфејси помеѓу луѓе и компјутери не е само дел од секој систем што вклучува слики. Поради високиот ширина на опсегот на визуелниот канал на човекот (око), сликите се исто така претпочитан дел од ергономските кориснички интерфејси во кој било систем, така што интеракцијата меѓу човек и компјутер е исто така составен дел од визуелното сметање.
Ливадарки
Ливадарките (науч. Pooideae) се потсемејство на растенија семејството Треви (Poaceae). Тука спаѓаат некои поважни житарки како пченицата, јачменот, овесот, ‘ржот и голем број на треви застапени во тревници и пасишта.
Црква „Св. Јован Крстител“ - Курбиново
Свети Јован Крстител (од мештаните нарекувана Крстовден) — главна селска црква во селото Курбиново, Општина Ресен, Македонија. Се наоѓа пред влезот на селото од лева страна. Во кругот на црквата се наоѓаат и селските гробишта.
Совршена конкуренција
Совршената конкуренција е пазарна структура во која се појавуваат голем број на производители и купувачи, кои произведуваат производи со идентични одлики, во која не постојат бариери за влез и излез од секторот (влезот и излезот на фирми во индустријата е слободен) и цените се однапред утврдени од страна на пазарот.
Особености
Пазарот со совршена конкуренција е оној на кој поединечните продавачи и купувачи немаат никакво влијание врз пазарната цена, т.е. еластичноста на понудата и еластичноста на побарувачката се бесконечни. Во принцип, пазарот може да биде совршено конкурентски само на едната страна, т.е. само на страната на побарувачката или на страната на понудата, но вообичаено, овој поим подразбира совршена конкуренција на двете страни. За да постои совршена конкуренција треба да бидат задоволени следниве услови:
Овој модел на пазарна структура е идеален и рационално ги користи сите расположливи ресурси. Во услови на совршена конкуренција, во рамките на целата индустрија постојат голем број на мали и независни производители. Пазарната крива на побарувачка на доброто X во услови на совршена конкуренција има опаѓачки наклон, т.е. со пораст на цената бараната количина опаѓа. Кривата на побарувачката за доброто X на поединечното претпријатие е хоризнонтална линија, што значи станува збор за совршено еластична побарувачка (мало покачување на цената доведува до нагло опаѓање на побарувачката т.е. до нула). Целта на претпријатијата во услови на совршена конференција е да го максимизираат профитот. Со секое зголемување на производството, а со тоа и зголемување на профитот, претпријатието ги зголемува трошоците. Оттука, на претпријатието му се исплаќа да го зголемува производството сè додека маргиналниот приход (MR) е поголем од маргиналниот трошок (MC). Праволото за максимизирање на профитот на претпријатие во услови на совршена конкуренција врз основа на законот за опаѓачки приноси гласи: MR = MC. Ова правило може да биде корисно и во услови кога претпријатието поради ниските пазарни цени бележи загуба во работењето. Со други зборови, ако фирмата е соочена со остварување на загуба, за неа е рационално да се изнајде обемот на производство кое ја минимизира загубата.
Пазарна рамнотежа
Рамнотежата на конкурентскиот пазар се остварува под следниве услови:
Кога се задоволени овие два услова, тогаш на пазарот се постигнува рамнотежна цена, т.е. пазарната цена нема тенденција да се менува сè додека не се променат условите на понудата и побарувачката. Во продолжение, првиот услов - секоја фирма да произведува соодветно производство - ќе биде задоволен ако:
Меѓутоа, залучокот дека конкуренцијата овозмзожува оптимален обем на производството не важи ако во индустријата постојат опаѓачки маргинални трошоци, предизвикани од надворешните економии на обемот. Во тој случај, со зголемување на обемот на вкупното производство во индустријата доаѓа до намалување на маргиналните и просечните трошоци и намалување на цената на производните фактори, меѓутоа маргиналните трошоци на поединечната фирма се над нивото на општествените маргинални трошоци и фирмата нема да го зголеми своето производство. Оттука, секоја фирма ќе произведува до точката во која нејзините маргинални трошоци се изедначуваат со пазарната цена, но вкупното производство во индустријата ќе биде помало од оптималното ниво, набљудувано од општествена гледна точка.
Лацен
Лацен (Laatzen) — град во округот Хановер, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Се наоѓа јужно од покраинскиот главен град Хановер.
Местоположба
Лацен се наоѓа на Лајне. Реката ја образува западната граница на градот.
Соседни општини
Градот се граничи, почнувајќи од југозапад, со Патензен, Хеминген, Хановер и Зенде (Регион Хановер), како и со Алгермисен и Зарштет (Округ Хилдесхајм).
Градски единици
Лацен се состои од местата Алт-Лацен, Грасдорф, Лацен-Мите, Ретен, Глајдинген и Ингелн-Еселзе.
Во 1964 година, општините Лацен (денес, околу 22.000 жители) и Грасдорф (3.500 жители) се споиле во градот Лацен. Во 1974 година, градовите Ретен/Лајне (8.100 жители), Глајдинген (4.300 жители) и Ингелн-Еселзе (3.700 жители) биле додадени во градот.
Збратимени градови
Лацен е збратимен со следниве градови:
NGC 1431
NGC 1431 — леќеста галаксија во соѕвездието Бик, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 6 септември 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1431 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,1 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,7 m/лм2. NGC 1431 има привидни димензии од 1' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 44 м 40,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 2° 50' 8". Положбениот агол на објектот е во износ од 160°.
Други поделби
Проучување на NGC 1431 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 13732. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 222; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 68. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 932.
Trifolium medium
Trifolium medium, е вид скриеносеменици од фамилијата на Бобови. По изглед е сличен на црвената детелина, (Trifolium pratense), но ливчињата се потесни и немаат бели ознаки, а тесните штипки не се зашилени со влакна. Видот е распространет во Европа од Велика Британија до Кавказ.
Денис Глушаков
Денис Глушаков (руски: Денис Борисович Глушаков, роден на во ) — руски фудбалер кој во моментот настапува за екипата на ФК Локомотив Москва.
Погребњак својата професионална кариера ја започнал во 2005 година како играч на ФК Ника Москва. Во текот на својата кариера настапувал за екипите на СКА Ростов и ФК Ѕвезда Иркутск. Во моментот настапува за ФК Локомотив Москва.
За Руската фудбалска репрезентација дебитирал во 2011 година.
Шуленберг во Горен Харц
Шуленберг во Горен Харц (Schulenberg im Oberharz) — село и поранешна општина во округот Гослар, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Од 1 јануари 2015 година е дел од градот Клаустал-Целерфелд.
Дарвин Атапума
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
NGC 5810
NGC 5810 — спирална галаксија во соѕвездието Вага, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5810 се споменува и како ESO 581-18, MCG -3-38-46, IRAS 14598-1740.
Откривање
Објектот е откриен на 1886 година од страна на Ормонд Стоун, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5810 е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,8 m/лм2. NGC 5810 има привидни димензии од 1,2' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 15 ч 2 м 42,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -17° 52' 6"". Положбениот агол на објектот е во износ од 31°.
Други поделби
Проучување на NGC 5810 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 53711. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 333; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6172. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1009.
Здравствена писменост
Здравствена писменост е можност за добивање, читање, разбирање и користење на здравствени информации со цел да се донесат соодветни здравствени одлуки и да се следат упатствата за лекување. Постојат повеќе дефиниции за здравствена писменост, делумно, затоа што здравствената писменост вклучува и контекст (или поставување) во кои се поставуваат барања за здравствена писменост (на пр., здравствена заштита, медиуми, интернет или фитнес-центар) и вештини што луѓето донесе до таа ситуација.
Бидејќи здравствената писменост е примарен фактор што придонесува за здравствените разлики, тоа е постојана и зголемена грижа за здравствените работници. Националната проценка на писменоста на возрасните (НААЛ) во 2003 година спроведена од Министерството за образование на САД покажала дека 36% од учесниците постигнале резултати како „основни“ или „под основните“ во однос на нивната здравствена писменост и заклучиле дека околу 80 милиони Американци имаат ограничено здравствено писменост. Овие лица имаат потешкотии во вообичаените здравствени задачи, вклучително и во читањето на етикетата на препишаниот лек. Неколку фактори можат да влијаат на здравствената писменост. Сепак, се покажа дека следниве фактори силно го зголемуваат овој ризик: возраст (особено пациенти од 65 години и постари), ограничено владеење на англиски јазик или англиски како втор јазик, помалку образование и понизок социоекономски статус. Пациентите со ниска здравствена писменост помалку разбираат за нивните медицински состојби и третмани и севкупно пријавуваат полош здравствен статус.
Различни интервенции, како што се поедноставување на информации и илустрации, избегнување жаргон, употреба на методи „предавање назад“ и охрабрување на прашањата на пациентите, го подобрија однесувањето на здравјето кај лицата со ниска здравствена писменост. Пропорцијата на возрасни на возраст од 18 и повеќе години во САД, во 2010 година, кои објавиле дека нивните даватели на здравствени услуги секогаш објаснувале работи за да можат да ги разберат, е околу 60,6%. Овој број се зголеми за 1% од 2007 година до 2010 година. Иницијативата Здрави луѓе 2020 на Министерството за здравство и хумани услуги на Соединетите Држави ја вклучи здравствената писменост како нова итна тема, со цели за нејзино подобрување во деценијата што доаѓа.