cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Салиски Франки
Историја
Потеклото на салискиот народ не се знае. Тие за првпат се цитирани од страна на римските автори во 358 поради воените маневри на Харието, салиски водач кој бил сместен во Трир кој организирал одбрана на провинцијата од нападите на други племиња. Ова задоцнето појавување на Салијците во 360 година ги тера историчарите да мислат дека тие се впрочем новоименувано племе на веќе постоечки народи: или Шамави, или хаучко племе кое го напуштило својот народ за да им се приклучи на Франките,. Тие биле населени во Холандија на југ од Зуидерзе, територија на устијата на реките Вехт и Ајсел, која се нарекувала Салзе и која во средниот век станала Саланд. Тоа било територија со почва, со слатководна и солена вода. Легендата за Меровех чија мајка била оплодена од страна на некое чудовиште кое дошло од морето евоцира народ кој бил поврзан со водата и со морето.
Филозофски речник
А
агенс - (од лат. ago 3. = работи; дејствувач, дејствител), ја означува дејствувачката сила, со која, во схоластичката филозофија, се означува дејноста на разумот (intellectus agens) со чија помош човечкиот потенцијален ум може да сознава.
Салиски Франки
Историја
Од римските документи и хроники дознаваме дека во 3 и 4 век се споиле со други германски народи и оформиле конфедерација на народи кои оставиле голем белег во историјата на Раниот среден век : Франките (franci, со нејасна етимологија : les « снажни » или « слободни » ).
Филозофски речник
А
agens in quantum est agens, non recipit aliquid - (лат. = дејствувачот, доколку е дејствувач, не прима ништо). Израз на Т. Аквински (I-II, 51, 2 ad 1) со кој сака да се каже дека дејствувачот, активната моќ, доколку дава, не прима. Сета новост при дејствувањето како такво е во она што е активно извршено; значи во учинокот, не во дејствувачот.
Салиски Франки
Историја
Пред оваа прва појава во 358, во римските текстови се наведуваат Франките кои биле населени во долните текови на реката Рона без да се прецизира дали тие биле Салијци или не. Така Караусиј, кој се прогласил за император на Британија, во 286 склучил сојуз со Франките за овие кај устието на Рона да го спречат легитимниот император, Диоклецијан, да пушти флота против Британија. Максимилијан, генерал именуван од страна на Диоклецијан, тргнал во поход против Франките и го натерал Генобауд, « крал на Франките на брегот на океанот», да му се потчини. Максимилијан ги населил овие Франки во Токсандрија, на устието на Рона, зад лимесите, со статус на Лаети. Мошне брзо, Салијците биле потчинети на царската власт. Се чини дека Франките мошне добро го прифатиле нивниот статус кој пак од римска гледна точка бил понижувачки. Заштитени од римскиот мир, тие тука се размножиле и се повлекле накај запад долж Северното Море во Фландрија каде ќе се занимаваат со производство на сол, преку испарување на морската вода (соланите, можеби исто така етимолошки се поврзани со името "Салијци" (Салии)).
Филозофски речник
А
agere sequitur esse - (лат. = дејствувањето го следи битието), со тоа начело се изрекува дека дејствувањето го претпоставува битието, најнапред мора да постои суштеството, за потоа да може да дејствува. Изрекува дека природата на дејствувањето соодветствува на суштината на нештата, т.е. секое суштество во својата дејност го следи оној стил, што му го припишува неговата суштина. Ништо не може да дејствува освен ако е во актуалноста, ако постои, а не доколку е во можност.
Салиски Франки
Историја
Во 5 век нивниот крал Хлодион Долгокосиот го искористил заминувањето на легиите кон Запад за да ги насели Салиските Франки меѓу Арас и Камбре, со престолнина во Турне кој ќе стане центар на нивната моќ и нивно живеалиште сè до времето на Хлодовик. Се создале и други кралства после смртта на Хлодион, она на Рагнакар, кој владеел во Камбре, и она на Харарик, за чија престолнина не се знае. Овие две кралства потоа биле обединети од страна на Хлодовик.
Филозофски речник
А
adaequatio intellectus ad rem - (лат. = изедначување на разумот спрема предметот), дефиниција на вистината (настаната во IX-от век), го изрекува мислењето дека вистината во прв ред им припаѓа на изразите, судовите или тврдењата, ако судот ја изрекува објективната состојба на нештата. Во схоластичката терминологија таа вистина се нарекува логичка вистина (veritas logica), т.е. ако потврдува дека постои она што постои, и дека не постои она што не постои. Логичката вистина се израмнува/уредува спрема онтичката, која е критериум на вистинитоста, не и обратно, бидејќи актуалноста не зависи од тоа дали е сознаена од некој створен ум.
адиафора - (грч.), поимот го користеле стоичките филозофи за да ги означат нештата кои не се ни добри ни лоши, кои не побудуваат никаков посебен интерес кај мудрецот (на пр. дали збирот од зрната песок на една плажа е парен или непарен).
a dicto secundum quid ad dictum simpliciter - (лат.), грешка во заклучувањето кога врз основа на тврдењето за нешто што важи под одредени посебни околности ќе се заклучи дека важи обопштено: на пр. пушењето помага кај забоболката – значи пушењето е здраво.
a dicto simpliciter ad dictum secundum quid - (лат.), грешка во заклучувањето кога се тврди дека она што важи обопштено важи и во посебни околности кои не се земени во обѕир: на пр. пливањето е корисно – значи и непливачите треба да пливаат.
адикција - облик на заклучување кој се состои во тоа логички да се собираат повеќе поими или изреки/искази. (На пр. Петар е добар студент; Петар е добар спортист; значи Петар е добар студент и спортист). За разлика од силогизмот, во адикцијата недостига/отсуствува медиумот.
адјункција (вклучителна дисјункција, алтернатива, алтернација) - логичка операција која е невистинита само кога сите составници се невистинити; соодветствува на супконтрарната противречност.
ad hoc - (лат. = за ова), латински израз со кој се означува она што на нешто му соодветствува. К. Р. Попер (K.R. Popper) го користи изразот за да означи некоја хипотеза која може да се контролира само врз основа на феномените кои таа би требало да ги толкува.
aequivocatio - (лат. = повеќезначност), настанува кога повеќе предмети ги обележуваме со ист термин, но во сосема различно значење.
aequivocus - (од лат. aequis = еднаков и vox = глас; збор), разнозначен (а воедно истозвучен), разнороден. Применето на терминот, значи ист збор да им се придаде на разни нешта кои се сосема различни, па затоа истовремено изрекува стварно различна содржина, значење. На пр. со зборот рак – се нарекува животно, болест, соѕвездие, хороскопски знак.
аитиологија - (од грч. αἰτία = причина, разлог и λόγος = учење), поимот во Аристотеловата филозофија го означува истражувањето на првите и врховни начела и причини.
академија - (грч. ἀκαδήμεια), назив на школата што ја основал Платон, а називот го добила по местото каде што Платон поучувал во вежбалиштето кое се наоѓало во Атинскиот парк посветен на јунакот Академ. Школата ја уништиле римските војници 86. г. пр. Хр.
академија (фирентинска) - назив за културно-филозофското средиште што го основал М. Фичино (M. Ficino) 1462. на имотот на Козимо де' Медичи (Cosimo de' Medici) во близина на Фиренца, во кое се собирале особено поклоници на Платоновата филозофија, кои ги барале можните врски на платонизмот и христијанството. Влијанието и важноста на фирентинската академија нагло ослабило после смртта на Фичино 1499. година.
акаталепсија - (од грч. ἀ-κατάληψις = не-фаќање; не-сфаќање), неспособност за разбирање и неможност за изрекување на сигурен суд. Поимот го користеле античките скептици за да ја одредат невозможноста за сфаќање на природата на нештата и интелектуалното сознавање.
акосмизам - (од грч. ἀ-κόσμος = не-свет), метафизичко сфаќање кое ја негира опстојноста на реалниот свет, кој го смета за привид, а тврди дека актуално постои само апсолутот како бесконечна едност. Поимот го сложил Г. В. Ф. Хегел (G.W.F. Hegel) за со него да го означи филозофскиот систем на Б. Спиноза, според кој светот е потполно во Бога и со тоа докинат. Слично учење се наоѓа во будизмот.
акроаматичен - (од грч. ἀκρόαμα = сè што се слуша, изложено со зборови), така се нарекувани Аристотеловите дела кои не биле наменети за објавување, туку настанале како белешки за поучување, а дури подоцна се собрани и објавени.
аксиологија - (од грч. ἄξιος = вреден, валерозен), учење за вредностите, студија на вредностите, особено етичките. Поимот го воведуваат неокантовците во 19-от век, а го преземаат феноменолозите.
акт - чин, дело, делотворност. в. actus.
активизам - светоглед кој ја нагласува важноста на човечкото дејствување во творењето и менувањето на светот и општеството. Означува и давање предност на практичната над теоретската дејност. актуализација - според аристотеловско-схоластичката филозофија а-та е оделотворување на некоја можност, со што се толкува и можноста за промена. Имено, ако нешто се променило значи дека претходно тоа било само во можност.
actus/actualitas - (лат. = делотворност, чин; стварност; грч. ἐνέργεια, ἐντελέχεια, гер. Wirklichkeit), обопштено означува целокупност на стварната и духовната опстојност, за разлика од стварноста, која пак, означува целокупност на постоечката и материјалната опстојност (в. стварност). Актуалноста е повиш поим од реалноста, бидејќи наспроти реалноста која е просто даденост, актуалноста ги подразбира како реалноста така и суштествувањето на човечкиот дух и неговата творечка улога во светот, и најнакрај обединувањето на материјата и духот во самосвесната човечка личност или во сопството. Во онтологијата actus по своето општо значење е она што се наоѓа во некој онтички субјект кој е, и што во тоа суштество е негов внатрешен онтички разлог тоа суштество да е. (Actus generatim est id, quod subiectum aliquod habet quodque ratio est, cur illud aliquod esse habeat sive aliquid sit). Значи, actus е поим кој го означува битието, доколку му е спротивен на секој облик на привација или небитие, па како таков е неограничен. Им се дава на нештата во мера на нивната можност да го примат. Така actus заедно со можноста (potentia) е темелен поим во метафизиката. Actus и potentia не се суштества туку се активниот и пасивниот принцип на суштествата. Actus значи оделотворување на нештата, претставува исполнетост; а potentia означува можност за оделотворување на нештата, непотполност и несовршеност. Actus означува сè што е совршенство, потполност, оделотворување; додека можноста (potentia) го означува она што е несовршено, непотполно, сè уште неоделотворено. Во материјалните нешта actus не се идентифицира со самото битие (esse) на нештата, туку само со формата, додека можноста се идентифицира со материјата (в. можност). А бидејќи тие два принципа на суштеството меѓу себе се разликуваат, разни школи различно мислат.
Б
битие - (лат. esse; стсл. битије = мак. бидување; глаголска именка од инфинитивот на старословенскиот глагол - бити), внатрешниот принцип на суштеството, благодарение на кој суштеството опстојува, добива егзистенција, онтички разлог за суштеството да е. Битието го конституира првиот и најинтимниот чин (актуалност) на суштеството, тоа (битието) одвнатре на субјектот му го дава секое совршенство (на обликот). "Самото битие (ipsum esse) е она што над сето е најсовршено: се однесува, имено, спрема сето како актуалност. Ништото, имено, нема (своја) актуализираност освен доколку е: затоа самото битие е актуализираност на сите стварности, па и на самите одредници (ipsarum formarum)" (Т. Аквински, S. th. I, 4, 1 ad 3).
С
суштина - (лат. essentia), аристотеловски израз (τὸ τὶ ἦν εἴναι) со кој се означува внатрешниот принцип на суштеството, битијноста во суштеството, битието како поединечна содржина на суштеството, која прави суштеството да е токму тоа што е; содржината на суштеството, главниот елемент на дефиницијата. Доколку суштината е дефинирана, го добива називот штоство/штоственост или квидитет (quidditas, quid = што), тоа е схоластички израз за суштината на материјалните нешта. Доколку пак, не е дефинирана, таа го добива називот суштинство или суштост/битност (οὐσία, субстантиа). Quidditas rei materialis (sensibilis) е она сознавливото во сетилниот предмет, онтолошката ознака на материјалното суштество. Суштината не е достатна самата да формира некое суштество туку го претпоставува чинот на битието. Тие два принципа во конкретното суштество реално се обединети, а се разликуваат метафизички. Суштината и битието се поистоветуваат само во Бога, во смисла дека Бог е без суштина која би го ограничувала.
Список на дипломатски претставништва на Лихтенштајн
Ова е список на дипломатски претставништва на Лихтенштајн. Ова е мала држава, но има стратешки амбасади во најважните центри во Европа и Америка.
Дмитриј Лисицин
Дмитриј Лисицин е руски екологист. Тој бил награден со Голдман еколошка награда во 2011 година, за неговите напори во заштитата на екосистемите на островот Сахалин.
Несториј Цариградски
Несториј Цариградски или Нестор (починал околу ) — цариградски патријарх од 428 до 431 година.
Според него е наречено еретичкото движење несторијанство. Во годините пред Ефескиот вселенски собор клучна фигура претставувал Несториј кој, во својство на цариградски архијереј (428), во литургиските беседи ги вклучувал и оние за Марија Човекородица велејќи притоа дека преку нив тој само ја артикулирал нејзината перцепцијата кај паствата.
Според него, никаде во Светото Писмо таа не се нарекувала Богородица, и никаде во Светото Писмо не станувало збор за доењето, што било делумно точно бидејќи во Евагелието по Лука (11:27) една жена му вели на Христа: “Блажена нека е утробата што те носела и градите што те доеле”. Во својот антропоцентричен пристап Несториј зборува за две Христови компоненти: природа (ousia) и појавност/персоналност (upostasiV). Тој на Првиот ефески собор (431), поддржан од својот истомисленик Јован Антиохиски, жестоко спорел со противниците, предводени од Свети Кирил Александриски и Прокло Кирикски (Мисиски), подоцна назначен за цариградски владика. Епилогот на диспутот била анатемата на Несториј и неговото учење и исклучувањето на источните епархии на Сирската црква од екуменската целост. Токму во ова време, Свети Кирил Александриски станал осведочен востановувач на доктрината за Богородичиното безгрешно зачетие запишана во неговите омилии “За опонентското кредо на Несториј ”
Така, на крајот од Ефескиот вселенски собор било решено во корист на Свети Кирил Александриски, а самиот Несториј бил осуден Во наредните месеци биле сменети околу 17 епископи кои го поддржувале Несториј. Под притисок на царот, Јован I Антиохиски го напуштил Несториј во март 433 година. На 3 август 435 година, византискиот цар Теодосиј II издал едикт според кој Несториј бил прогонет во манастир во Египет. Тој таму останал да живее до неговата смрт во 451 година.
Иваново (Русија)
Иваново (Ива́ново) — град во Ивановската област, Русија.
Фелдкирхен на Дунав
Фелдкирхен на Дунав (Feldkirchen an der Donau) — општина во округот Урфар-Околина во сојузната покраина Горна Австрија, сместена на источниот брег на реката Дунав. Нејзино седиште е истоименото село со жители (2018).
Географија
Општината е сместена на надморска височина од 268 м во горниот дел на областа Милфиртел. Се протега во должина од 8,5 км од север кон југ и 7,4 км од запад кон исток. Зафаќа површина од.
Кај Прегер
Кај Прегер (германски: Kai Pröger, 15 мај 1992) — германски фудбалер кој игра како десно крило за Падерборн.
Кариера
Прегер го направил своето професионално деби за Мајнц 05 II во 3. Лига на 2 август 2014, како замена во 63-тата минута за Марк Вакс во натпреварот против Фортуна Келн.
Во јануари 2019, Прегер се приклучил на 2. Бундеслигата на страната на СК Падерборн 07 од четвртиот ред Рот-Вајс Есен со 2,5-годишен договор до 2021 година.
Кахамарка
Кахамарка (Cajamarca) — град во Перу и главен град на регионот Кахамарка. Кахамарка се наоѓа во планинскиот регион на Перу на околу 2.700 метри надморска височина и има население од околу 135.000 жители. Кахамарка има екваторска клима со топли и суви лета кои создаваат плодна почва во околината на градот. Овој град во Перу е познат по производството на сирење и млечни производи. Покрај тоа, Кахамарка е познат по црквите и изворите на топла вода или наречени Инка бањи. Во околината на градот исто така има неколку минерални наоѓалишта. Како и да е, Кахамарка во перуанската и светската историја, е познат по фактот што токму во овој град е ставен крајот на Тавантинсују, кога се одржала познатата Битка кај Кахамарка и при таа битка е заробен и убиен последниот Сапа Инка - Атахуалпа.
Фармацевтски лекови
Фармацевтски дроги, уште познати како лекови или медикаменти, лабаво може да се дефинираат како секоја хемиска супстанција, наменети за користење во медицинска дијагноза, лекување, третман или спречување на болести.
Класификација
Лековите можат да бидат класифицирани на повеќе начини, како на пример според [[хемиските својства]], начинот на употреба, влијанието од биолошкиот систем или ефектите од терапијата. Детален и широко применуван систем за класификација е Анатомскотерапевтскиот хемиски систем на класификација (АТХ-систем). Светската здравствена организација чува список на неопходни лекови.
Примерите за видовите медицина вклучуваат:
За гастроинтестиналниот тракт (системот за варење)
• Горен дигестивен тракт: антациди, рефлукс супресанти, антифлатуленти, антидопаминергични, инхибитори на протонска пумпа (ИПП), антагонисти на H2 рецепторите, цитопротективни, лекови аналогни на простагландините.
За кардиоваскуларниот систем
• Општо: β-рецептор-блокатори („бета блокатори“), блокатори на калциумовите канали, диуретици, срцеви гликозиди, антиаритмици, нитрати, вазоконстриктори, вазодилататори, периферни активатори
• Влијаат врз крвниот притисок (антихипертензивни лекови): АЦЕ инхибитори, ангиотензин рецептор-блокатори, α блокатори, блокатори на калциумовите канали
• атеросклероза/холестерол инхибитори: хиполипидемични лекови, статини
За централниот нервен систем
Лековите кои влијаат на централниот нервен систем се: хипнотици, анестетици, антипсихотици, антидепресиви ( вклучувајќи трициклични антидепресиви,моноамино оксидаза инхибитори, литиум соли и селективни инхибитори на серотонинското прземање(ЦИЦП)), антиеметици, антиконвулзиви/антиепилептици, анксиолитици, барбитурати,лекови за нарушување при движење ( на пр. Паркинсова болест), стимуласни (вклучувајќи амфетамини), банзодиaзепини, циклопиролони, допамински антагонисти, антихистаминици, холинергични лекови, антихолинергични лекови, еметици, канабиноиди и 5-HT (серотонински) антагонисти.
За болка и свест (аналгетски лекови)
Основни видови на лекови против болки се: НСАИЛ(Нестероидни антиинфламаторни лекови), опиоиди и други лекови, како парацетамол, трициклични антидепресиви и антиконвулзиви.
За муслкулно-скелетни нарушувања
Основните категории на лекови за мускулноскелетни нарушувања се: НСАИЛ, (вклучувајќи COX 2 селективни инхибитори (циклооксикеназа 2 селективни инхибитори)), мускулни релаксанти, невромускулни лекови, антихолинестерази.
За окото
• општо: адренеричен неврон блокатор, адстрингентно, окуларен подмачкувач.
• Антибактериски: антибиотици, површински антибиотици, сулфа лекови, аминогликозиди, флуорохинолони.
• Антивирусни лекови
• Антигабични: имидазоли, полиени.
• Антивоспалителни: НСАИЛ, кортикостероиди.
• Антиалергиски: инхибитори на маст-клетките.
За уво, нос и орофаринксот
симпатомиметици, антихистаминици, антихолинергици, НСАИЛ, стероиди, антисептици, локални анестетици, антифунгални, церуменолитици.
За респираторниот систем
бронходилататори, НСАИЛ, антиалергици, антитусици, муколитици, деконгестиви, кортикостероиди, бета 2 адренергични агонисти, антихолинергици, стероиди.
За ендокрини проблеми
андрогени, антиандрогени, гонадотропин, човечки хормон за раст, инсулин, тироидни хормони, антитироидни лекови, калцитонин, антидијабетици ( сулфонилуреа деривати, бигвадинили/медформин, тијазолидиндиони, инсулин), дифосфонати, аналози на вазопресин.
За репродуктивниот систем или уринарниот систем
антифунгални, анкализирачки агенси, кинолони, холинергици, антихолинергици, антибиотици, антихолинергици, спазмолитици, инхибитори на 5 алфа редуктаза, селективни алфа1 блокатори, силденафили, лекови за плодност.
За контрацепција
• Хормонална котрацепција
• Ормелоксифен
За акушерство и гинекологија
НСАИЛ, антихолинергици, хомостатици, антифибринолитици, Хормон-супституциона терапија, агонисти на бета рецепторите, фоликулостимулирачки хормони, лутаинизирачки хормони, ЛХ-ослободувачки хормон, гамолеинска киселина, гонадотропин ослободувачки инхибитор, прогестоген, допомински агонисти, естрогени, простагландини, гонадорелин, кломифен, тамоксифен, диетилстилбестрол.
За кожата
емолиенси, антипруритици, антифунгални, дезинфециензи, стабициди, педикулоциди, производи од смола, витамин А деривати, витамин Д аналози, кератолитици, абразиви, системски антибиотици, површински антибиотици, хормони, фибринолитици, протолитици, средства со заштитен фактор, антиперспиранти, кортикостероиди.
За инфекции и инфестации
антибиотици, антилепротици, антитуберколозни лекови, антивирусни, антималоарици, антихелминтици, амибициди, антипротозоици.
За имунолошкиот систем
вакцини, имуноглобулини, имуносупресиви, интерферон, моноклонални антитела
За алергиски нарушувања
антиалергици, антихистеминици, НСАИЛ.
За исхрана
тоници, препарати со железо, електролити, парантерални додатоци во исхраната, витамини, лекови за слабеење, анаболични лекови, хематопоетски лекови, лекови во прехранбени продукти.
За неопластични нарушувања
цитотоксични лекови, терапевтски антитела, сексуални хормони, ароматаза инхибитори, соматостатин инхибитори, рекомбинантни интерлеукини, Г-колони стимулирачки фактор, еритропоетин.
За дијагноза
контрастни медиуми
За евтаназија
Средствата за евтаназија се користат за усмртување во присуство на доктор. Евтаназијата не е законски дозволена во многу земји и следствено на тоа овие лекови нема да бидат лиценцирани за употреба во тие земји.
Правни аспекти
Во зависност од законодавството, лековите можат да се поделат на: лекови без рецепт и препишани лекови, кои се издаваат само со рецепт, препишан од страна на овластен доктор. Основната разлика меѓу овие два вида на лекови зависи од правното законодавство. Трета категорија, нелегални лекови е воведена во некои законодавства. Овој вид на лекови се издаваат без рецепт, мора да се чуваат во склад, не пред очите на јавноста и можат да бидат продавани само од страна на фармацевти и фармацевтски техничари. Доктори, исто така, можат да издаваат и рецепти за лекови кои првенствено не биле одобрени од страна на регулаторните агенции. Класификацијата на фармакотерапевтското упатување помага во водењето на процесот за упатување меѓу фармацевтите и докторите.
Меѓународниот одбор за контрола на наркотици на Обединетите нации наметнува светски закон за забрана на одредени лекови. Тие објавија долга список на хемикалии и растенија чијашто продажба и употреба е забранета. Лековите без рецепт се продаваат без ограничување, бидејќи се сметаат за доволно безбедни, така што луѓето нема да си наштетат доколку ги земаат како што е наведено во упатството. Многу земји, како на пример Обединетото Кралство имаат трета категорија на лекови кои можат да се издаваат само во регистрирани аптеки, од страна или под надзор на фармацевт.
За патентирани лекови, земјите може да имаат задолжително лиценцирани програми кои, во одредени случаи, го одврзуваат сопственикот на лекови да склучи договор со други агенти, за лекот да може да се произведе. Таквите програми може да се соочат со вонреден недостаток на лекови, на пример во случај на сериозна епидемија, или може да се дел од напорите за осигурување дека лековите за третман на болести, на пример лековите за СИДА, се достапни во земјите коишто не можат да си ги дозволат цените дадени од сопственикот на лековите.
Пракса на издавање рецепти
Лековите кои се издаваат со рецепт, се уредени како такви бидејќи можат да имаат несакани ефекти и не треба да се користат доколку не се потребни. Медицинските упатства и клиничките испитувања се користат за да помогнат во информирањето за препишаниот лек, но можат да се случат и грешки. Причините поради кои не се препишува некој лек, како што се интеракциите и несаканите ефекти, се наречени котраиндикации.
Грешките вклучуваат предозирање и полифармација, погрешен рецепт, контраиндикации, недостаток на деталите за дозирање и административни инструкции. Во 2000 година грешката во издавање рецепт беше проучена на конференција користејќи го методот Делфи. Конференцијата беше мотивирана од двосмисленоста на грешка во издавање рецепт и потребата да се користи една дефиниција во изучувањата.
Развој
основна тема:Развој на лекови
Развој на лекови е постапката на создавање на лековите. Лековите може да се екстрахираат од природни производи (фармакогнозија) или да се синтетизираат преку хемиски постапки. Активната состојка на лекот ќе биде комбинирана со „возило“, како што е: капсула, крем или течност, која ќе биде спроведувана преку одреден начин на употреба.
Најпродаван лек
Најпродавани лекови се оние лекови од кои сопсвеникот заработува повеќе од 1 милион долари на годишно ниво.
Извештај од издаваштвото УРЦХ проценува дека околу 1/3 од фармацевтскиот пазар од вредност земен предвид од страна на најдобрите продавачи. Околу 125 производи се најпродавани. Најдобро продаван беше липиторот, лек за намалување на холестеролот, пласиран од страна на Фајзер, со продажба од 12,5 милиони долари.
Во 2009 година вкупно имаше седум нови најпродавани лекови, со комбинирана продажба од 9,8 милиони долари.
Влијание врз животната средина
основна тема: Фармацевтските производи и производите за лична хигиена во животната средина
Од 1990 година, загадувањето на водата од лекови беше еколошка причина за загриженост. Повеќето лекови се депонираат во животната средина преку консумирање и излачување и често се неефикасно филтрирани од страна на станиците за прочистување на водата. Тие можат да имаат различно, суптилно влијание врз организмите, иако истражувањето е ограничено. Фармацевтските производи можат, исто така, да бидат депонирани во животната средина преку истечни води од ѓубриво, рекултивирани отпадни води за наводнување и напукната канализација. Во 2009 година, истражувачки извештај од страна на Асошиетед прес изнесе дека производителите во САД легално ослободуваат околу 271 милиони паунди лекови во животната средина, од кои 92 % се антисептиците фенол и водород пероксид. Не може да се направи разлика во лековите ослободени од страна на производителите и онаа ослободена од фармацевтската индустрија. Исто така е утврдено дека околу 250 милиони паунди лекови и загадени пакети се исфрлени од болниците и објектите за долгорочна нега.
Науката за поврзаноста на фармацијата и животната средина е гранка од фармакологијата и форма на фармаковигиланцата, која се занимава со влезот на хемикалиите и лековите во животната средина, по завршувањето на човечката или животинската терапија. Таа се занимава посебно со оние фармаколошки агенси кои имаат влијание врз животната средина преку елиминирање од страна на живите организми после фармакотерапија, додека екофармакологијата се занимава со влегувањето на хемикалии или лекови во животната средина преку било кој начин и на какво било нарушување на рамнотежата на екологијата (екосистем ), како последица. Екофармакологијата е широк термин кој опфаќа студии на „ПФЛГ“ без оглед на дозите и начинот на кој тие влегуваат влегување во животната средина.
Античка фармакологија
Се верува дека користењето на растенија и супстанции од растенија за третирање на различни видови на болести и медицински случаи датира од праисториската медицина.
Античката Вавилонска медицина покажува користење на рецепти во првата половина на вториот миленитум п.н.е.. Медицинските креми и таблетите се користеле како терапија.
На индискиот потконтинент, Атарвеведа, светиот текст на хиндуизмот, чиишто корени датираат од вториот милениум п.н.е.,иако химните снимени во него се верува дека се постари, сепак е најстариот индиски текст со тема од медицината. Тој ги опишува лековите на растителна основа, за борба против болестите. Најраните темели на ајурведа се изградени врз основа на синтеза на антички одбрани растенија, заедно со голем прилог на масовна концептуализација, нови класификации на болестите и нови терапии кои датираат од 400 година п.н.е., па наваму. Се очекуваше, студент од Ајурведа да знае десет уметности кои се неопходни во изработката и примената на неговите лекови: дестилација, оперативни способности, готвење, хортикултура, металургија, производство на шеќер, фармација, анализа и сепарација на метали, мешање на метали, како и производство на алкалии.
Хексаметилентетрамин
Хексаметилентетрамин, познат и како метенамин, хексамин или уротропин, е хетероциклично органско соединение со формулата (CH2)6N4. Ова бело кристално соединение е високо растворливо во вода и поларни органски растворувачи. Има структура слична на кафез, слична на адамантан. Корисно е во синтезата на други органски соединенија, вклучувајќи пластика, фармацевтски производи и гумени адитиви. Се сублимира во вакуум на 280 °C.
Фармацевтски лекови
Античка фармакологија
Хипократовата заклетва за доктори, препишана во 5 век п.н.е. во Грција, се однесува на постоењето на „смртоносни лекови“ и старогрчките доктори увезувале лекови од Египет и светот.
Хексаметилентетрамин
Синтеза, структура, реактивност
Хексаметилентетрамин бил откриен од Александар Батлеров во 1859 година Се подготвува индустриски со комбинирање на формалдехид и амонијак :
Фармацевтски лекови
Античка фармакологија
Првата аптека беше отворена во Багдад, во 8 век од новата ера. Инекцијата беше измислена од страна на Амар ибн Али ал Мавсили, во 9 век во Ирак. Книгата Де Градибус на Ал Кинди од 9 век, разви математички размери за да се измери јачината на лековите.
Хексаметилентетрамин
Синтеза, структура, реактивност
Реакцијата може да се спроведе во гасна фаза и во раствор.
Фармацевтски лекови
Античка фармакологија
Канонот на медицината на Ибн Сина (Авицена), кој се смета за татко на модерната медицина, пријави 800 испитани лекови во времето на неговото завршување, во 1025 година. Придонесот на Ибн Сина вклучува поделба на медицината и фармакологијата, што е многу значајно за развојот на фармацевтските науки. Исламската медицина познава најмалку 2000 медицински и хемиски супстанции.
Хексаметилентетрамин
Синтеза, структура, реактивност
Молекулата има тетраедрална структура слична на кафез, слична на адамантан. Четири темиња се окупирани од азотни атоми, кои се поврзани со метиленски групи. Иако молекуларната форма ја дефинира кафезот, во внатрешноста нема празен простор за врзување на други атоми или молекули, за разлика од крунските етери или поголемите криптонски структури.
Фармацевтски лекови
Средновековна фармакологија
Средновековната медицина забележа напредок во хирургијата, но постоеле само неколку вистинско ефективни лекови, надвор од опиумот и кининот. Народните лекови и потенцијално опасните соединенија засновани на метал биле популарни третмани. Теодорик Боргогнони, (1205-1296), еден од најпрестижните хирурзи на средновековието, е одговорен за воведување и промовирање на важни хирушки достигнувања, вклучувајќи основна антисептичка пракса и употреба на анестетици. Гарсија де Орта има опишано неколку билни третмани кои се користеле.
Модерна фармакологија
Во поголем дел од 19 век, лековите не биле многу ефикасни, што доведува Оливер Вендел Холмс, во 1842 година славно да коментира дека “сите лекарства на светот се фрлат во морето, тоа ќе биде подобро за целото човештво, а полошо за сите риби.”
Хексаметилентетрамин
Синтеза, структура, реактивност
Молекулата се однесува како аминска база, подложна на протонација и N - алкилација (на пр. кватерниум-15 ).
NGC 5522
NGC 5522 — спирална галаксија во соѕвездието Воловар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Фармацевтски лекови
Модерна фармакологија
За време на првата светска војна, Алексис Карел и Хенри Дакин, го развија методот Карел-Данкин за лекување на рани со наводнување, со растворот Данкин и еден гермицид, кој помага во спречување на гангрена.
NGC 5522
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5522 се споменува и како UGC 9116, MCG 3-36-89, CGCG 103-125, IRAS 14124+1522.
Фармацевтски лекови
Модерна фармакологија
Во меѓу воениот период, беа развени првите антибактериски агенси, како што се антибиотиците сулфа. Втората светска војна виде воведувањето на широко распространета и делотворна антимикробна терапија, со развој и масовно производство на антибиотици пеницилин, овозможено од притисоците на војната и од соработката на британските научници со американската фармацевтска  индустрија.
Хексаметилентетрамин
Употреба
Доминантна употреба на хексаметилентетрамин е во производството на прашкасти или течни препарати од фенолни смоли и соединенија за обликување на фенолни смола, каде што се додава како компонента за стврднување. Овие производи се користат како врзувачи, на пр. во облоги за сопирачки и спојки, абразивни производи, неткаен текстил, формирани делови произведени со процеси на обликување и огноотпорни материјали.
Фармацевтски лекови
Модерна фармакологија
Најчесто употребувани лекови до доцните 1920-тите години беа: аспирин, кодеин и морфиум за болка, дигитали, нитроглицерини и кинини за нарушување на работата на срцето и инсулин за дијабетичари. Другите лекови вклучуваат антитоксините, неколку биолошки вакцини и неколку синтетички лекови. Во 1930-тите години се појавија антибиотици: првите сулфа лекови, потоа пеницилонот и други антибиотици. Лековите за брзо време станаа „центар на медицинската пракса.“ Во 1950-тите години се појавија и други лекови, вклучувајќи ги кортикостероидите за инфламација, антихистаминици за носни алергии и типични антипсихотици за психоза. Од 2008 година, илјадници одобрени лекови беа развиени. Биотехнологијата, сè повеќе, се користи за откривање на биофармацевтски лекови.
Хексаметилентетрамин
Медицинска употреба
Како сол на манделична киселина (метенамин манделат) или сол на хипуринска киселина (метенамин хипурат), се користи за третман на инфекција на уринарниот тракт. Во кисела средина, се верува дека метенаминот делува како антимикробно средство со претворање во формалдехид. Систематски преглед на неговата употреба за оваа намена кај возрасни жени покажала дека нема доволно докази за корист и потребни се дополнителни истражувања. Студија во Обединетото Кралство покажала дека метенаминот е исто толку ефикасен како дневни антибиотици со ниски дози во спречувањето на ИУТ кај жените кои доживуваат повторливи ИУТ.
NGC 5522
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5522 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 5522 има привидни димензии од 1,8' х 0,4'.
Фармацевтски лекови
Модерна фармакологија
Во 1950-тите години нови психијатриски лекови, особено антипсихотични хлорпромазин, беа произведени во лабораториите и полека станаа поупотребувани. Иако често беа однапред прифатени, имаше некои спротивности, поради сериозните несакани дејства како што е тардивна дискензија. Пациентите често се спротивставуваат на психијатријата, ја одбиваат или прекинуваат со земање на лекови, кога не се предмет на психијатриска контрола.
NGC 5522
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 14 ч 14 м 50,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +15° 8' 48"". Положбениот агол на објектот е во износ од 50°.
Хексаметилентетрамин
Медицинска употреба
Метенаминот делува како антиперспирант без рецепт поради адстрингентното својство на формалдехидот.
Фармацевтски лекови
Модерна фармакологија
Владите беа многу замешани во регулирањето на развојот и продажбата на лекови. Во САД, катастрофата Еликсир Сулфаниламид водеше до воспоставување на администрација за храна и лекови и во 1938 година федералниот закон за храна, лекови и козметика налага производителите да поднесат нови лекови со ФДА. Во 1951 година измената Хамфри-Дурам побара одредени лекови да бидат продавани само со рецепт. Подоцнежните промени, од 1962 година, побараа тестирање на новите лекови за ефикасноста и безбедноста на клиничките испитувања.
Хексаметилентетрамин
Хистолошки дамки
Дамки од метенамин сребро се користат за боење во хистологијата, вклучувајќи ги следниве типови:
Фармацевтски лекови
Модерна фармакологија
До 1970-тите години, цените на лековите не беа од голема важност за докторите и пациентите. Сепак, колку повеќе лековите беа препишувани за хронични болести, трошоците станаа потешки и до 1970-тите години скоро секоја земја од САД побара или ја охрабри замената на генеричните лекови со поскапи марки. Ова, исто така, водеше до законот на САД од 2006 година, Медицински дел Д, кое нуди медицинска покриеност за лековите.
Хексаметилентетрамин
Цврсто гориво
Заедно со 1,3,5-триоксан, хексаметилентетрамин е компонента на таблетите за гориво со хексамин што ја користат камперите, хобистите, војската и организациите за помош за загревање на храна за кампување или воени оброци. Гори без дим, има висока енергетска густина од 30,0 мегаџули на килограм (MJ/kg), не се втечнува додека гори и не остава пепел, иако неговите испарувања се токсични.
Фармацевтски лекови
Модерна фармакологија
Од 2008 година, САД е водич во медицинските истражувања, вклучувајќи го и фармацевтскиот развој. Цените на лековите во САД се највисоки на светско ниво и соодветно на тоа новитетите се високи. Во 2000 година, фирмите во САД развија 29 од 75 најпродавани лекови, фирмите од вториот најголем пазар, Јапонија, развија 8, а Велика Британија 10. Франција, која ги наметнува контрола светските цени, разви три. Низ 1990-тите години исходите беа слични.
Хексаметилентетрамин
Цврсто гориво
Стандардизирано 0,149 g таблети метенамин (хексамин) се користат во лабораториите за заштита од пожар како чист и репродуктивен извор на оган за тестирање на запаливоста на теписите и теписоните.
Додаток за храна
Хексаметилен тетрамин или хексамин исто така се користи како додаток на храна како конзерванс ( INS број 239). Тој е одобрен за употреба за оваа намена во ЕУ, каде што е наведен под Е бројот E239, но не е одобрен во САД, Русија, Австралија или Нов Зеланд.
Реагенс во органската хемија
Хексаметилентетрамин е разновиден реагенс во органската синтеза. Се користи во реакцијата Даф (формилација на арени), реакцијата Сомелет (конвертирање на бензил халиди во алдехиди),  и во реакцијата Делепин (синтеза на амини од алкил халиди).
Експлозиви
Хексаметилентетраминот е основната компонента за производство на RDX и, следствено, C-4 како и октоген, хексамин динитрат, хексамин диперхлорат и HMTD.
Историски употреби
Хексаметилентетрамин за прв пат бил воведен во медицинската средина во 1895 година како уринарен антисептик. Сепак, се користел само во случаи на кисела урина, додека борната киселина се користела за лекување на инфекции на уринарниот тракт со алкална урина. Научникот Де Едс открил дека постои директна корелација помеѓу киселоста на средината на хексаметилентетрамин и брзината на неговото распаѓање. Затоа, неговата ефикасност како лек во голема мера зависела од киселоста на урината, а не од количината на администрираниот лек. Во алкална средина, било откриено дека хексаметилентетрамин е речиси целосно неактивен.
Хексаметилентетрамин исто така се користел како метод за лекување на војниците изложени на фосген во Првата светска војна. Последователните студии покажале дека големите дози на хексаметилентетрамин обезбедуваат одредена заштита ако се земаат пред изложување на фосген, но никаква заштита ако се земаат потоа.
Производители
Од 1990 година бројот на европските производители се намалува. Француската фабрика SNPE се затворила во 1990 година; во 1993 година, производството на хексаметилентетрамин во Леуна, Германија престанало; во 1996 година, италијанскиот објект Агролинц се затворил; во 2001 година, британскиот продуцент Борден се затворил; во 2006 година, производството во Чемко, Република Словачка, било затворено. Останатите производители вклучуваат INEOS во Германија, Caldic во Холандија и Hexion во Италија. Во САД, Ели Лили и компанијата престанале да произведуваат таблети со метенамин во 2002 година Во Австралија, хексамин таблетите за гориво се произведуваат од Thales Australia Ltd. Во Мексико, Хексамин го произведува Abiya.
Вера Чејковска
Вера Чејковска (, -, ) — македонски поет, есеист, физичар, сеизмолог и раководител на Сеизмолошката опсерваторија при Природно-математичкиот факултет во Скопје, член на Друштвото на писателите на Македонија, на Македонскиот П.Е.Н. центар (секретар од 2006 до 2008 година), како и на Друштвото на физичарите на Македонија.
Животопис
Родена е на година во. Завршила Природно-математички факултет во Скопје. Постдипломски студии по Физика на внатрешноста на земјата завршила во Загреб. Работела во Сеизмолошката опсерваторија на Природно-математичкиот факултет во Скопје. Таа била членка на ДПМ од 1987 година. Нејзините научни трудови (на македонски, српски, хрватски или англиски) вклучуваат монографии, статии и енциклопедиски одредници од сеизмологијата. Во домашни списанија, антологии и други изданија објавени се нејзини книжевни есеи и есеи на врската меѓу науката и уметноста, како и книжевни или научни преводи од англиски, руски, српски и бугарски јазик. Била уредник во неколку македонски книжевни списанија и научни изданија. Ги добила македонските поетски награди: „Млада Струга“ - 1976, „Кочо Рацин“ - 1992, „Ацо Шопов“ - 2007, „Браќа Миладиновци“ - 2014.
Книжевно творештво
Три нејзини кратки раскази се застапени во антологијата на македонскиот краток расказ, „Џинџуџе во земјата на афионите“ (Темплум, 2022).
Софија Рабилиаскус
Софија Рабилиаскус е активист за животна средина и член на Првата нација на реката Poplar во Манитоба, Канада. Таа била наградена со Голдман еколошка награда во 2007 година за нејзините напори да обезбеди заштита на два милиони хектари (8.000 км 2) на немирисани шуми во крајбрежниот регион Манитоба.
Таа била одликувана како член на Орденот на Манитоба во 2008 година.
Кекчи
Кекчите се мајански народ во Гватемала и Белиз. Нивниот домороден јазик е кекчискиот јазик.
Пред почетокот на шпанското освојување на Гватемала во 1520-тите, населбите на Кекчите биле сконцентрирани во денешните департмани Алта Верапаз и Баја Верапаз. Во текот на наредните векови, низа на промени на имотни земјишта, преселување, прогонства и миграција резултирале со пошироко распрснување на заедниците Кекчи во другите региони на Гватемала (Изабал, Петен, Ел Квице), јужен Белиз (округ Толедо) и помал број во јужниот дел на Мексико (Чијапас, Кампече). Додека најзабележително присутни во северен Алта Верапаз и јужен Петен, современите говорници на кекчискиот јазик се најмногу географски застапени од сите мајански народи во Гватемала.
Историја
Не се знае многу за животот и историјата на Кекчи народот пред да бидат освоени од шпанските освојувачи; сепак, познато е дека тие биле мајанска група луѓе сместена во централните висорамнини и северните низини на Гватемала. Нивната земја била официјално позната како Тезулутлан или „Воената земја“, а со Кекчите управувал крал и имал свои закони и власт. Кога Шпанците започнале со нивното освојување, Кекчите биле тешки за контролирање заради распространетото население. На Бартоломе де лас Касас му била дадена дозвола да се обиде да ги смени Кекчите во христијанство, меѓутоа, само мал дел биле христијанизирани и Црквата ја изгубила можноста да управува со Кекчите. Ова довело до експлоатација на Кекчите од сопствениците на плантажи и робовладетелите.
ПУ „Никола Карев“ - Тополница
Основно училиште „Никола Карев“ (официјално: Подрачно основно училиште „Никола Карев“ - Тополница; скратено: ПОУ „Никола Карев“) — подрачно основно училиште во селото Тополница, составен дел на истоименото училиште во Радовиш.
Училиштето е именувано по македонскиот револуционер Никола Карев.
Местоположба
Училиштето се наоѓа во јужниот дел од селото.
Настава
Во училиштето се изведува настава од прво до петто одделение и наставата се изведува единствено на турски наставен јазик во две или три училници.
Кекчи
Брак
Бракот во културата на Кекчите не е толку различен од културата на договорени бракови во хиндуската религија. Браковите ги уредуваат родителите на децата. Родителите на двете деца се среќаваат со текот на времето и ако се оди добро, децата се во брак. Ова се случува на возраст од 12 до 15 години за девојки и 15 до 18 години за момчиња. После тоа, семејството би изгледало многу слично на нормалната слика на семејството; мајка, татко и неколку деца. Кога станува збор за наследство, родителите обично му даваат на имотот и имотот на детето кое нуди да се грижи за родителите во текот на животот.
Храна и земјоделство
Земјоделското производство на Кекчите главно се состои од земјоделство за егзистенција. Ова значи дека тие работат само за потребите на нивните семејства, а не на надворешните пазари. Отпрвин, Кекчите биле повеќе културни земјоделци. Растенијата што ги одгледувале биле јастиви плевели, видови на банани и други придружни расади. Тие, исто така, добивалет дел од својата храна од диви растенија, а некои села сè уште ловат. Меѓутоа, за повеќето денешни денови, Кекчите денес нивната храна доаѓа од полињата со пченка. Ова доаѓа главно од време кога плантажите доминирале во општеството на Кекчите. Од 1880-тите до околу 40-тите години на минатиот век, сопствениците на плантажа забранувале одгледување на какви било земјоделски култури, освен пченка и грав, за да можат лесно да се идентификуваат кои култури им припаѓаат. Ова создало исхрана зависна од пченка кај Кекчите.
Иако пченката не е профитабилна за заработката на Кекчите или нивната исхрана, таа има други заслуги. Кекчите го користат земјоделството како начин да се комуницираат со Богот создател на многу физички и духовен начин. Тоа било начин да се чувствуваат како со-создател кога садат нов живот во почвата. Сите делови на садење, одгледување и берба се сите ритуали и обожавања во нивната религија.
Современи прашања
QHA, односно „Здружението на кекчините исцелители“ (Qʼeqchiʼ Healers Association), е здружение на домородните исцелители кои се собрале да ги споделат своите форми на зачувување и ботаника. „QHA“ заедно со „Домородниот институт за обука - Белиз“ финансирале проект со кој се развивал традиционален центар за исцелување и култура. Овде кекчините исцелители ги споделиле нивните слични методи што им биле пренесени, со надеж дека ќе го зачуваат реткиот растителен живот и ќе ја образоваат својата заедница. Тие ја зачувувале биолошката разновидност во нивниот регион со тоа што доаѓале со различни можности освен на жетви на див расад како и за размножување и одлгедување на многу ретки растителни видови.