cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 2512
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 8 ч 3 м 7,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 23° 23' 30". Положбениот агол на објектот е во износ од 113°.
Други поделби
Проучување на NGC 2512 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 22596. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 140; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1926. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 226.
Песодер
Песодер или Писодер (Πισοδέρι, Писодери) — село во Леринско, Егејска Македонија, денес во општината Преспа на Леринскиот округ во областа Западна Македонија, Грција. Населението брои 7 жители (2011) — сите Власи.
Географија
Селото е сместено 16 км западно од Лерин, високо во јужната падина на планината Баба.
Во Отоманското Царство
Селото се спомнува во османлиски дефтер од 1481 г. како Ипсодер во кое живееле 12 семејства. На крајот на XIX век Песодер било влашко село во Леринската каза. Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Писадер (Pissader) било село во Леринската каза со 25 домаќинства и 66 жители Македонци. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. во Песодеръ живееле 750 Власи. Забуната веројатно се должи на тоа што Песодер тогаш било релативно ново село, создадено од Власи дојдени од Епир бегајќи од зулумите на тамошните разбојнички банди, на местото на старата истоимена македонска населба.
По податоци на егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. во Песодер (Pessoder) имало 480 Власи, и во него работеле грчко и влашко училиште.
Селото било една од главните бази на Грчката вооружена пропаганда во Западна Македонија. Во параклисот „Св. Петка“ во 1904 г. гркоманскиот поп Ставрос Цамис ја погребал главата на големогрчкиот деец Павлос Мелас — основоположник на грчката вооружена пропаганда. Во следниот период, Боривое Милоевиќ го завел Песодер како село со 200 влашки куќи.
Во Грција
По Балканските војни во 1923 г. селото е припоено кон Грција согласно Букурешкиот договор, кога населението броело 727 жители. Властите го затвориле влашкото училиште во селото со намера да го погрчат населението. На пописот од 1920 г. бројот на жители опаднал на 532, а во 1928 г. Песодер имал 457 жители.
Во 1940 г. во селото се попишани 484 жители. За време на Грчката граѓанска војна кај Песодер се одвивале разни борби. поради што добар дел од населението се засолнил во градовите, и по војната доста од нив не се вратиле во селото. Поради ова, во 1951 г. Песодер имал само 143 жители кои опаднале на 106 во 1961 г. Иселувањето продолжило и понатаму, па во 1971 г. Песодер имал 48 жители. Во 1981 г. тука живееле 30, а во 1991 г. — 25 жители. На пописот од 2001 г. се е забележан пораст на населението на 68 жители кои сепак, на следниот попис во 2011 г. паднале на само 7 лица.
Стопанство
Во минатото селаните се занимавале само со сточарство, а во поново време застапено е шумарството и одгледувањето на компири.
Македонија на Македонците
Македонија на Македонците е идеал на македонските патриоти и револуционери во борбата против Отоманското Царство за слобода, човекови права и создавање на самостојна македонска држава. Со текот на времето овие зборови станале неразделен дел од македонското националноослободително движење и неразделен дел од неговиот идеал и стремеж. Мотото има неколку варијанти: Македонија за Македонија, Македонија на Македонците и Македонија за Македонците. Особено овие зборови ќе имаат одглас во меѓународната јавност по говорот на англискиот политичар и тогашен премиер Вилијам Гладстон во однос на Македонското прашање и неговото решавање.
Појава
Ова мото првпат се сретнува во протоколното решение на Привремената влада на Македонија - Единство од 21 мај 1880 година в кое меѓу другото се истакнува:
Со развојот на македонското национално движење се појавуваат нови македонски асоцијации, а меѓу нив е Силогосот Македонија на Македонците, во својот проглас од 15 април 1891 година се истакнува:
Македонско прашање
Кон крајот на 19 век македонското прашање станало актуелно во меѓународните кругови и највидните претставници од политиката и науката почанале да ги искажуваат своите ставови во однос на неговото решение. На 19 јануари 1897 година британскиот државник Вилијам Гладстон на покана на Бајронското друштво во писмо го изложил својот став кон македонското прашање и во него било истакано:
Македонска револуционерна организација
Во 90-тите години на 19 век во Македонија со појавува Македонската револуционерна организација со што се дал нов импулс на македонското националноослободително движење. Оваа организација целосно го прифатила мотото Македонија на Македонците.
Во 1905 година Дамјан Груев во Софија имал средба со Лермонтов. Притоа Д. Груев истакнал дека организацијата дејствува самостојно издигајќија девизата Македонија на Македонците, и дека организацијата не сака за ништо судбината на Македонија да ја потчини на интересите на кнежевството. Главна цел на организацијата е автономија на Македонија а не нејзино присоединување кон Бугарија.
Во текот на Илинденското востание во странскиот печат биле објавени, меѓу другото и интервјуа со истакнати македонски дејци, преку кој светот добил јасна слика за целите на македонската борба. Таква статија е и онаа на Daily News објавена на 12 август 1903 година во која се истакнува:
Овие чети требало да и помогнат на ТМОРО во текот на Илинденското востание и Цончев за да навлезе во Македонија ги прифатил условите на Македонската револуционерна организација но тој не можел да се ослободи од своите разбирања:
Затоа во Серско, Јане Сандански при средбата со врховистите истакнал:
Францускиот публицист, книжевник и новинар Гастон Рутие, есента 1903 година, веднаш по Илинденското востание ја посетил Македонија. Своите впечатоци од Македонија ги објавил во 1904 година во книгата:“La qusetion masédoine – on doit au peuple vérité“. Освен Македонија, Гастон Рутие ја посетил и Бугарија, каде собирал информации за македонското прашање. Меѓу другите, таму се сретнал со Иван Шишманов - бугарски министер за образование. Притоа во разговорот со него во врска со македонското прашање И. Шишманов истакнал:
На крај Гастон Рутие заклучува: „докторот Шишманов ја зборуваше вистината“ и дека „Македонија на Македонците е најдобра варијанта за да се избегне поделбта на оваа област, толку посакувана, а да не се предизвика сомневање кај големите слили“
Македонска емиграција
По Илинденското востание во САД и Канада се формираат бројни македонски емигранстски друштва и организации. Меѓу нив секако е и Македонската патриотска организација формирана во 1922 година. Нејзините основни стремежи се слободна и независна Македонија и мотото Македонија за Македонците. Меѓутоа оваа организација била една од многуте сред македонската емиграција, постоеле и многу други, а меѓу нив било и Македоно - одринското друштво (Левски) и неговиот весник Борба кој го помагале македонското национално движење и го прифатиле истоимениот лозунг.
Галиасгар Камал
Биографија
Галиасгар Камал е роден на 6 јануари 1879 година во семејството на занаетчија за крзно во Казањ. Студирал во Казан во медресата Ğosmaniä и Möxämmadiä во 1889-1897. Во исто време го изучувал рускиот јазик во тригодишно општинско училиште.
Маргарет Краус
Маргарет Краус (родена во 1930 година ) — ромка која била прогонувана за време на порајмосот, затворена во Аушвиц и Равенсбрук. Нејзиното искуство било запишано во подоцнежниот живот од страна на фотографот Реимар Гилсенбах.
Биографија
Иако малку се знае за раниот живот на Краус, таа била жена со ромско потекло, која живеела во Чехословачка со своето семејство пред нивната депортација во Аушвиц во 1943 година. Ромите и Синтите биле прогонувани за време на холокаустот, а семејството Краус било дел од 500.000 убиени во геноцидот во Ромите. Краус била депортирана во Аушвиц во 1943 година, на 13-годишна возраст, заедно со нејзиното семејство. Тие биле чувани во познат како семеен логор Цигани. За време на интернирањето била подложена на медицински експерименти. Таа претрпела екстремна злоупотреба и лишување, а заболела и од тифус. Нејзините родители биле убиени во Аушвиц, а потоа била преместена во Равенсбрук, каде што била користена за робовска работа.
Галиасгар Камал
Биографија
Првата драма на Камал е наречена Среќна младина и била објавена во 1900 година. Историјата на Татарскиот театар започнала со изведување на претстава наречена Кутриот. Активно учествувал во активноста на трупите на Сијер како глумец и драмски писател.
Литература
Креативната активност на Г. Камал се стекнала по обем по 1905 година кога бил импресиониран од настаните во првата руска револуција, тој ги напишал драмите „Првиот театар“, „Банкрот“ и други.
Маргарет Краус
Биографија
Во 1966 година Краус беше фотографиран од новинарот Реимар Гилсенбах во Германската Демократска Република. Таа позирала пред прозорецот на својот караван и јасно се гледа тетоважата со која беше обележана во Аушвиц на нејзината лева рака. Таа рекла на Гилсенбах дека и нејзините родители починале во Аушвиц и дека потоа била префрлена во логорот Равенбрик кадешто била роб. Сепак, таа не ги спомнала медицинските експерименти што ги претрпела.
Наследство
Краус била претставена на изложбата во 2019 година Заборавени жртви Нацистичкиот геноцид на Ромите и Синтите во библиотеката за холокаустот Винер во Лондон. Изложбата го потенцирала прогонот на ромската и синтиската заедница и убиството на 500 000 луѓе - наречено порајмос на ромски јазик.
1113 п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4395 и 4396 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3637 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2647 и 2648 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 360 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1113 година се протега во 1523 и 1524, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1583 и 1584 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 570 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1787 и 1786 исламска година пред хиџра.
Плешевица
Плешевица (Κολχική, Колхики; до 1928 г. Πλησεβίτσα, Плисевица ) — село во Леринско, Егејска Македонија, денес во општината Лерин на истоимениот округ во областа Западна Македонија, Грција. Населението брои 231 жител (2011).
Во Отоманското Царство
Плешевица првично било македонско село, но подоцна тука се доселиле Албанци кои со време го истиснале домородното население. Од првовремено македонска, кон средината на XIX век селото станало мешана населба. Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 Плешеница (Pléchénitza) било село во Леринската каза со 200 домаќинства и 405 жители муслимани и 308 жители Македонци.
Во Грција
Во 1940 г. во селото се попишани 530 жители. Плешевица не настрадала во Граѓанската војна, па затоа во 1951 г. имала население од 444 жители. По војната, жителите сè уште немале црква, и за таа цел ја користеле старата турска џамија. Населението се приметно се намалило во 1960-тите и 1970-тите поради иселувања во поголемите градови.
Според истражување од 1993 г. селото е чисто дојденско, и во него понтскиот грчки е зачуван на средно ниво.
Стопанство
Населението одгледува жито, тутун и компири, а делумно е застапено и сточарството.
1309 п.н.е.
1309 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1309. година пред новата ера, 309. од вториот милениум п.н.е., 9. од 14 век п.н.е. и последна од 1300-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4199 и 4200 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3441 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2451 и 2452 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 556 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1309 година се протега во 1327 и 1328, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1387 и 1388 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 766 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1989 и 1988 исламска година пред хиџра.
Ново Мексико
Ново Мексико или Њу Мексико (англиски: New Mexico, шпански: Nuevo México) е сојузна држава во склоп на САД која се наоѓа во југозападниот дел од земјата. Главен град е Санта Фе, а најголем е Албакерки.
NGC 4938
NGC 4938 — спирална галаксија во соѕвездието Ловечки Кучиња, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4938 се споменува и како MCG 9-21-91, CGCG 270-42.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 2 м 57,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +51° 19' 9"". Положбениот агол на објектот е во износ од 39°.
Други поделби
Проучување на NGC 4938 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 45044. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 48; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3461. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 729.
Емилијанскоромањолски јазик
Емилијанскоромањолски јазик/ци (изворно: ) — јазик во Италија од галоиталската група штп се говори во регионот Емилија-Ромања и делови од регионите Ломбардија и Марке, како и делумно во Сан Марино.
Јазикот има два подјазика, кои некогаш се сметаат за посебни јазици, а некогаш за дијалекта:
1772
1772 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 1772 година од новата ера, 772. од вториот милениум, 72. од XVIII век и трета од 1770-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7280 и 7281 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6522 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5532 и 5533 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2525.
472
472 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 472 година од новата ера, 472. од првиот милениум, 72. од V век и трета од 470-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5980 и 5981 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5222 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4232 и 4233 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1225.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 472 година се протега во 3108 и 3109, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3168 и 3169 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1015. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 155 и 154 година пред хиџра.
Меѓународни инструменти за човекови права
Меѓународни инструменти за човекови права се договори и други меѓународни текстови што служат како правни извори за меѓународното право за човекови права и општо за заштита на човековите права. Постојат многу различни типови, но повеќето може да се класифицираат во две широки категории: декларации, усвоени од тела како што е Генералното собрание на Обединетите нации, кои се по природа декларативни, но не правно обврзувачки иако можат да бидат политички авторитативни и многу добро-почитувани меки закони, и честопати изразуваат водечки принципи; и конвенциите кои се повеќепартиски договори дизајнирани да станат правно обврзувачки, обично вклучуваат наложувачки и многу специфичен јазик и обично се склучуваат по долга постапка за која честопати e потребна ратификација од законодавната власт на секоја држава. Помалку познати се некои „препораки“ кои се слични на конвенциите бидејќи бараат мултилатерално договарање, но сепак не можат да бидат ратификувани и служат за поставување на заеднички стандарди. Може да има и административни насоки кои се договорени мултилатерално од страна на државите, како и статути на трибунали или други институции. Специфичен налог или принцип од кој било од овие различни меѓународни инструменти може, со текот на времето, да добие статус на меѓународно обичајно право без разлика дали тоа е конкретно прифатено од една држава или не, само затоа што е добро препознаено и почитувано во текот на доволно долго време.
Меѓународните инструменти за човекови права можат понатаму да се поделат на глобални инструменти, на кои секоја држава во светот може да биде страна, и регионални инструменти, кои се ограничени на држави во одреден регион во светот.
1112 п.н.е.
1112 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1112. година пред новата ера, 112. од вториот милениум п.н.е., 12. од 12 век п.н.е. и трета од 1110-тите п.н.е.
Маргит (остров)
Маргит (унгарски: Margitsziget ) или Маргитин Остров  остров во средното течение на реката Дунав низ Будимпешта. Долг е долг 2,5 км и зафаќа површина од. Островот се состои од парк и е популарно рекреативно место како за туристите, така и за мештаните. Островот лежи меѓу мостовите Маргарет (југ) и Арпад (север). Клубови, базени, аква парк, атлетички и фитнес центри, патеки за велосипеди и трчање може да се најдат околу островот. За време на денот, островот во главно е зафатен со луѓе посветени на спортот или кои само се одмораат. За време на летото (најчесто за време на викендите), најчесто млади луѓе одат на островот на ноќни завави на некоја тераса од островот, или одат на рекреација со шише алкохол клупа или во трева (оваа форма на завава некогаш се нарекува забава на клупа)
1112 п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Маргит (остров)
Неговиот денешен лик е добиен со поврзувањето на трите посебни острови, Фесто, Фурдо и Нулак, во периодот кон крајот на 19-от век со цел да го контролира текот на Дунав. На почетокот островот се наоѓал на 102.5 метри надморска височина, но сега таа е зголемена на 104.85 метри надморска височина, со цел да се контролираат поплавите.
1112 п.н.е.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4396 и 4397 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3638 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2648 и 2649 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 359 пред основањето на Рим.
Маргит (остров)
Име
За време на средниот век островот се викал Nyulak szigete (македонски : Остров на зајците). Денешното го име го добил според Света Маргарет (1242–1270) ќерка на унгарскиот крал Бела IV која живеела во доминиканскиот манастир на островот. Островот бил познат и под други унгарски имиња како: Nagyboldogasszony-sziget, Úr-sziget, Budai-sziget, Dunai-sziget, Nádor-sziget, Palatinus-sziget за време на различни периоди од историјата. (Значењето на имињата е следново: Остров на нашата дама, Остров на нобеловците, Буда остров, Дунав остров, Палатин остров.)
1112 п.н.е.
Други календари
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1112 година се протега во 1524 и 1525, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1584 и 1585 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 569 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1786 и 1785 исламска година пред хиџра.
Маргит (остров)
Најзначајни атракции
Најпознати објекти на островот се:
Музичката фонтана и водокулата се дел од светското културно наследство на УНЕСКО. На островот се наоѓаат и многубројни спортски објекти.
Вода и сол
Вода и сол е италијанска бајка, може да се најде во збирката Италијански популарни приказни, собрана од Томас Фредерик Крејн.
Во класификацискиот систем Аарне-Томпсон, водата и солта се тип 923.
Синопсис
Крал со три прекрасни ќерки ги прашал колку го сакаат својот татко.
Таткото, незадоволен од одговорот на најмладата ќерка, ја осудил на смрт. Нејзините две сестри на џелатите им даваат мало куче и облека од најмладата сестра. Тие му го отсекле јазикот на малото куче и му го покажале на кралот, велејќи дека тоа е на најмладата принцеза. Наместо тоа, џелатите ја оставиле во пештера.
На денот на свадбата, девојката им подала сол и вода на сите освен на кралот. На прашањето зошто не јаде, тој објаснил дека не се чувствува добро. По оброкот сите раскажувале приказни.
Кралот и кажал на толпата за ќерка што ја погубил. Тој бил уништен, но потоа принцезата го облекла истиот фустан што го носела кога му кажала дека го сака исто колку водата и солта. Таа му кажала колку е тешко да јаде што било без вода и сол, а тој сфатил колку таа го сакала цело време. Помирени се прегрнале.
NGC 7260
NGC 7260 — спирална галаксија во соѕвездието Водолија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7260 се споменува и како NGC 7257, MCG -1-57-3.
Откривање
Објектот е откриен на 22 септември 1876 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7260 е од видот SBbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,6 m/лм2. NGC 7260 има привидни димензии од 1,9' х 1,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 22 ч 22 м 36,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -4° 7' 15"". Положбениот агол на објектот е во износ од 33°.
Други поделби
Проучување на NGC 7260 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 68691. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 257; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5229. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1142.
NGC 2513
NGC 2513 — елиптична галаксија во соѕвездието Рак, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 3 март 1786 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2513 е од видот E2. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 2513 има привидни димензии од 2,5' х 2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 8 ч 2 м 24,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 9° 24' 50". Положбениот агол на објектот е во износ од 170°.
Други поделби
Проучување на NGC 2513 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 22555. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 185; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 784. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 247.
Марс (планета)
Оваа страница се однесува на планетата Марс. За други значења видете Марс (појаснување).
Марс е четвртата планета од Сонцето со просечна оддалеченост од 227.940.000 км (1,52 ае). Нејзиниот пречникот изнесува 6.794 км (речиси двојно помал од тој на Земјата), со што, според големината, таа е седмата планета во Сончевиот Систем. Планетата веројатно го добила името заради својата црвена боја, така што понекогаш се нарекува и „Црвената планета“. Инаку, Марс е богот на војната во римската митологија.
Првото вселенско летало кое ја посетило планетата Марс е „Mariner 4“ во 1965 година, по што следеле уште неколку други, меѓу кои и Mars 2, првата сонда која слетала на Марс. Други поуспешни мисии на Марс се двете летала Viking од 1976, како и Mars Pathfinder од 1997 година.
Физички одлики
Орбитата на Марс е значително елиптична. Тоа резултира со промена на температурата од 30 °C во афел и перихел. Ова има големо влијание на климата. Додека просечната температура е 218 К (-55°С), температурата на површината се движи од 140 К (-133°С) на половите во зима, до 300 К (27 °С) преку ден во текот на летото. Иако Марс е многу помал од Земјата, копнената површина му е приближно иста како на Земјата (заради водените површини на Земјата).
Освен Земјата, Марс е има најразнолик и најинтересен релјеф од сите планети од Земјин тип. Поинтересните области се:
Поголемиот дел од површината на Марс е стара и исрешетана од удари на метеори, но исто така има и многу новосоздадени долини, планински масиви и рамнини. Јужната полутопка е воглавно составена стари планини изрешетани со кратери од метерои, налик на релјефот на Месечината. Но северната полутопка е сосема различна, содржи рамнини кои се создадени во блиското минато, пониски се и имаат многу посложена историја. Причината за ваквата разлика во релјефот на северната и јужната полутопка не е позната.
Во 2015 година било објавено дека конечно е решена мистеријата на синиот гигантски кратер на Марс, со површина на Калифорнија и Тексас заедно. Долго време, овој кратер ги збунувал научниците со својот необичен изглед, кој не е карактеристичен за останатите кратери што настанале од удар на метеори. Имено, за разлика од обичните кратери кои имаат рамни ѕидови, оовј кратер има тераси на своите ѕидови. Али Брамсон од Универзитетот на Аризона понудил објаснување според кое станува збор за огромна плоча мраз, дебела 40 метри.
Најверојатно Марс има густо јадро 1.700 км во полупречник, течна карпеста обвивка, обвивка која е нешто погуста од Земјината и тенка кора. Податоците од Mars Global Surveyor укажуваат на тоа дека марсовата кора е околу 80 км дебела на јужната полутопка и 35 км северната. Релативно малата густина во споредба со другите планети од Земјин тип укажува дека кората веројатно содржи релативно големо количество сулфур во соединение со железо (железо и железо сулфид).
Има многу јасени докази за ерозија на многу места на Марс вклучувајќи огромни канали создадени од поплави како и речни корита. Во еден момент од историјата со сигурност имало некаков течен флуид на површината. Водата е најверојатната течност, но постојат и други можности. Веројатно постоеле големи езера или можеби и океани. Доказ за тоа се и некои многу добри фотографии направени од Mars Global Surveyor. Но изгледа дека тоа траело многу кратко и многу одамна; староста на ерозионите канали е проценета на околу 4 милијарди години. (Valles Marineris не е кањон создаден од река. Формиран е со истегнување и испукнување на кората, процес поврзан со создавањето на Tharsis.)
Во својата рана историја, Марс бил многу сличен со Земјата. Како и Земјата, скоро целиот јаглерод диоксид од атмосферата бил претворен во јаглеродни (карбонатни) карпи. Но немајќи ги тектонските движења на плочите, Марс не е во состојба да го обнови првобитното количество јаглерод диоксид со што не може да создаде значителен ефект на стаклена градина. Затоа површината на Марс е многу поладна од на Земјата дури и кога би биле на иста оддалеченост од Сонцето.
Марс има многу тенка атмосфера составена воглавно од јаглерод диоксид (95,3%), азот (2,7%), аргон (1,6%) и траги од кислород (0,15%) и вода (0,03%). Просечниот атмосферски притисок е само околу 7 милибари (помалку од 1% од земјниниот), но значително се менува со висината, од 9 милибари во најдлабоките басени до 1 милибар на врвот на Олимп. Но сепак доволно е густа може да се создадат многу јаки ветрови и огромни песочни бури што понекогаш и ја прекриваат целата планета со месеци. Марсовата атмосфера е толку густа што може да создаде ефект на стаклена градина, но толку јака што ја зголемува површинската температура за само 5 степени, многу помалку од влијанието на стаклената градина кај Земјата или Венера.
Марс на обата пола има перманенетни ледени капи составени најмногу од јаглерод диоксид во тврда агрегатна состојба ("сув мраз"). Поларните капи се сотавени од слоеви мраз со ралично концентрација прав. За време на летото на северната полутопка јаглерод диоксидот од тамошната поларана капа сосема испарува и останува само водениот мраз. Не е познато дали постои сличен слој од воден мраз под јужната поларна капа, бидејќи тамошниот јаглерод диоксид никогаш не исчезнува сосема. Начинот на кој се создаваат слоевите не е познат, но можеби е заради климатските промени поврзани со долготранјата промена на наклонетоста на сопствената оска на вртење во однос на рамнината на која кружи околу Сонцето. Исто така, извесно количесто обичен (воден) мраз се наоѓа и под површината во близина на екваторот. Периодичните промени на големината на поларните капи (испарувањето на јаглеродниот диоксид) предизвикуваат глобални промени и на атмосферскиот притисок за околу 25% (мерено од летелата Viking на местата каде се спуштиле). Скорешните набљудувања од извршени од телескопот Хабл (Hubble Space Telescope) откриле дека условите за време на мисиите Viking не биле типични. Атмосферата на Марс сега изгледа поладна и посува отколку што било измерено со сондите Viking.
Леталата Viking извршиле експерименти со цел да утврдат дали постои живот на Марс. Резултатите биле донекаде двосмислени, но повеќето научници сметаат дека тие не докажуваат постоење на живот на Марс (сепак постои контроверност). Оптимистите укажуваат дека само два мали примероци се истражени кои не потекнуваат од регионите со најпогонди услови за живот. Мал број на метеорити кои паднале на Земјата потекнуваат од Марс. Во август 1996 беше објавена првата потврда за пронајдени остатоци од органски материи на метеорит кој потекнува од Марс. Луѓето кои ги открија органските материи на метеоритот велат дека тие се создадени од прастари марсовски микроорганизми.
Колку и да е интересно ова откритие, важно е да се истакне дека тоа не го докажува постоењето на вонземски живот. Исто така имаше неколку контроверзни студии објавени по тоа откритие кои го отфрлаат како доказ за постоење вонземски живот.
Големи, но не и глобални, слаби магнетни полиња постојат на различни региони на Марс. До ова неочекувано откритие дојде Mars Global Surveyor неколку дена откако започна со орбитирањето околу Марс. Тие веројатно се остатоци од претходното глобално магнетно поле кое исчезнало. Тоа може да има значајно влијание на структурата на внатрешноста на Марс и на историјата на атмосферата, а со тоа и на можноста на постоење живот во минатото.
Кога се наоѓа на ноќното небо Марс е лесно забележлив и со голо око. Неговата привидна величина значително се менува во зависност од релативната позиција во однос на Земјата.
Атмосфера
Марс ја загубил својата магнетосфера пред 4 билиони години, веројатно поради бројни удари на астероиди, поради што сончевиот ветер комуницира директно со Марсовата јоносфера,  намалувајќи ја густината на атмосферата со одземање на атомите од надворешниот слој. Двата Mars Global Surveyor Марс Експрес  откриле јонизирани атмосферски честички кои заостануваат во вселената зад Марс,  оваа атмосферска загуба се изучува од страна МАВЕН орбитерот. Споредено со Земјата, атмосферата на Марс е прилично ретка. Атмосферскиот притисок на површината се движи од минимум 30 Pa на Олимп Монс до над 1,155 Pa во Хелас Планитиа, со среден притисок на површината од 600 Pa. Највисоката атмосферска густина на Марс е еднаква на онаа што се наоѓа на 35 km над површината на Земјата. Резултираниот среден површински притисок е само 0,6% од оној на Земјата (101.3 kPa). Виснината на скалата на атмосферата е окулу 10.8 km, што е повискоко отколку на Земјата, 6 km, бидејќи површинската гравитација на Марс е само околу 38% од Земјината топка, ефект кој е поместен и од пониските температура и 50% повисока просечна молекуларна тежина на атмосферата на Марс.
Атмосферата на Марс се состои од околу 96% јаглерод диоксид, 1.93% аргон и 1.89% азот заедно со треаги од кислород и вода. Во атмосферата има доста прашина, содржи честички со пречник од околу 1.5 µm кои му даваат на Марсското небо темна боја кога се гледа од површината. Тоа може да се смени во розова боја поради честичките железо оксид присутни во неа.
Метанот бил откриен во атмосферата на Марс; се забележува во продолжени облици, а профилите укажуваат на тоа дека метанот се ослободува од дискретни региони. Концентрацијата на метан варира од окулу 0.24 ppb во текот на северната зима до околу 0.65 ppb за време на летото. За време северното полулето во 2003 година главниот штит содржел 19,000 метрички тони метан, со проценета снага од 0.6 килограми во секунда. Профилите сугерираат дека може да постојат два локални изворни региони, прво центрирани во близина на 30°N, -260°W и втори во близина на °N, -310°W. It is estimated that Mars must produce 270 tonnes per year of methane.
The Curiosity роверот, кој слетал на Марс во август 2012 година, е способен да направи мерења кои разликуваат различни изотополози на метанот, но дури и ако мисијата му била да утврди дека за микроскопскиот живот на Марс извор е метанот, животните форми најверојатно живеат далеку под површината, надвор од дофат на роверот. Првите мерења со Tunable Laser Spectrometer (TLS) Првите мерења со Tunable Laser Spektrometer (TLS) покажаа дека на местото на слетување во точка на мерење има помалку од 5 ppb метан. На 19 септември 2013 година, научниците од НАСА, од понатамошни мерења од Curiosity, не пријавиле присуство на атмосферки метан со измерена вредност од ppbv што одговара на горната граница од само 1,3 ppbv (95% сигуност) и, како резултат, заклучиле дека веројатноста за актуелна метаногена микробна активност на Марс е намалена.
Месечини
Марс има две мали месечини кои орбитираат многу близу до површината.
Фобос е поголемата и внатрешна месечина на Марс. Таа е поблизу до својата планета од која било друга месечина во Сончевиот Систем, помалку од 6000 км над површината. Исто така е и еден од најмалите во Сончевиот Систем со просечен пречник од 22,2 км (има неправилен облик 27 x 21,6 x 18,8 км).
Според старогрчката митологина Фобос е еден од синовите на Арес (Марс) и Афродита (Венера). "Фобос" на грчки значи "страв". Фобос, кога би се наоѓале на површината на Марс, би изгревал на запад, многу брзо би се движел по небото и заоѓа на исток, вообичаено двапати дневно. Толку е блиску до површината што не може да види од било кој точка на површината на Марс.
Иднината на Фобос е "проколната" бидејќи орбитира под синхроната висина. Привлечните сили постојано му ја намалуваат орбитата (моментално 1,8 m во 100 години). За околу 50 милиони години тој или ќе падне на површината или (многу поверојанто) ќе се распрсне во прстен. (Ова е спротивен ефект од тоа што и се случува на Месечината, орбитата и се зголемува).
Советското вселенско летало Фобос 2 детектирало слабо но константно испуштање гас од Фобос. За жал, Фобос 2 престал да функционира пред да може да ја одреди природата на гасот, иако се смета дека тоа најверојатно е вода.
Демос е помалата и подалечната месечина на Марс. Претставува една од најмалите месечини во Сончевиот Систем. Орбитира на оддалеченост од 23.459 км од Марс, а димензиите му се 15 x 12,2 x 11 км (просечен пречник 12,6 км).
Во старогрчката митологија Демос е еден од синовите на Арес (Марс) и Афродита (Венера). "Демос" на грчки значи "паника".
Фобос и Демос најверојатно се составени од карпи богати со јаглерод како и астероидите од Ц-тип. Но нивните густини се толку мали што не е возможно да се чисти карпи. Веројатно се составени од мешавина на карпи и мраз. На површината од двата може да се забележат многу кратери. Сликите од Mars Global Surveyor укажуваат дека Фобос е прекриен со слој од многу ситна прашина околу еден метар дебела, слична како реголитот на Месечината.
Се верува дека Фобос и Демос се всушност заробени астероиди. Постојат шпекулации дека тие потекнуваат од периферните делови на Сончевиот Систем, а не од астрероидниот појас помеѓу Марс и Јупитер. Во иднината, Фобос и Демос би можеле да се користат како „вселенски станици“ од кои би се проучувал Марс или попатни станици од и кон површината на Марс, особено ако се потврди постоењето на мраз.
Орбита и ротација
Просечната оддалеченост на Марс од Сонцето е приближно143 e6mi, и нивниот орбитален период е 687 (Земјини) денови. Сончев ден (or sol) на Марс е многу малце поголем отколку на Заемјата: 24 часа, 39 минути, и 35.244 секунди. Една година на Марс е еднаква на 1.8809 години на Земјата, или 1 година, 320 денови, и 18.2 часови.
Осниот наклон на Марс е 25.19 степени во зависност од нејзината орбиталната рамнина, што е слично на осниот наклон на Земјата. Како резултат на тоа, Марс има сезони како земјата, со разлика во тоа што тие се приближно двапати подолги поради нејзиниот орбиталниот период е многу погооем. Во денешната епоха, ориентацијата на Северниот Пол на Марс е близу до звездата Deneb.
Марс има релативно изразена орбитална екцентричност од окулу 0.09; од другите седум планети во Сончевиот Систем, единствено Меркур има поголема екцентричност. Познато е дека во минатото, Марс имал поголема кружна орбита. Еднаш, пред 1.35 милиони Земјини години, Марс имал екцентричност од приближно 0.002, многу помалку од таа на Земјата денес. Циклусот на ексцентричност на Марс изнесува 96.000 Земјини години во споредба со Земјиниот циклус од 100.000 години. Марс има многу подолг циклус на ексцентричност, со период од 2,2 милиони Земјини години, а ова го засенува циклусот од 96.000 години во графиците на ексцентричност. Во последните 35,000 години, орбитата на Марс стануваше се по екцентрична поради гравитациониот ефект на другите планети. Најблиското растојание помеѓу Земјата и Марс ќе продолжи благо да се намали во следните 25.000 години.
Постоење на живот
Сегашното разбирање за животот на планетите—можноста за свет да развие средина со услови поволни за живот—планети кој имаат течна вода на нивната површина. Најчесто ова бара орбитата на планета да лежи во рамките на животна зона, кој за Сонцето се протега од непосредна близина на Венера до големата полуоска на Марс. За време на перихелот, Марс се спуштил во овој регион, но нискиот притисок во атмосферата на Марс спречува течна вода да постои во поголеми региони да постои. Поранешниот тек на течната вода го покожува потенцијалот на планетата за живеалиште. Последните докази сугерираат на тоа дека секоја вода на површианта на Месечината е цолена и кисела за да овозможи нормален живот.
Недостатокот на магнетосфера и екстремно тесната атмосфера на Марс се предизвик: планетата има ниско ниво на пренос на топлина ни нивната површина, слаба изолација против бомбардирање на сончев ветер и недоволен атмосферски притисок за задржување на водата во течна форма (вода наместо сублими во гасовита состојба). Марс е приближно, или веројатно целосно, геолошки мртов; крајот на вулканска активност очигледно ја запрело рециклажата на хемикалиите и минералите помеѓу површината и внатрешноста на планетата.