cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Турција
Ислам
Највисоката исламска религиозна власт е Претседателството за верски прашања, кое во голема мера ја толкува Ханафиската школа и е одговорно за регулирање на работата на 80.000 регистрирани џамии во земјата и вработување на локални и провинциски имами. Некои, исто така, се жалеле дека под исламистичката влада на Партијата на правдата и развој (АКП) и Ердоган, старата улога на Претседателството, која ја одржува контролата над верската сфера на исламот во Турција, „во голема мера е вклучена во управувањето на земјата“. Претседателството промовира одреден тип на конзервативен ислам (Ханафски) во Турција, издавајќи фетва која не ги одобрува активностите како што се „кучиња што се хранат дома, славење на западната Нова Година, лотариите и тетоважите“ и проектирање на овој турски ислам< во странство.
Академиците сугерираат дека популацијата на Алевитите може да изнесува од 15 до 20 милиони, додека Федерацијата Алеви-Бекташи тврди дека има околу 25 милиони и според магазинот Аксион, бројот на шиитските Дванаестници (со исклучок на Алевите) изнесува 3 милиони (4,2%). Под сунитската исламистичка влада на Партијата на правдата и развојот (АКП) и Ердоган започнала сè поголема дискриминација и прогон на малцинството Алевити.
Според WIN-Gallup International, Глобален индекс на религиозност и атеизам, Турција е земја со најрелигиозни муслимани во исламскиот свет, формирајќи 73% од муслиманското население. Според PEW Global research, само 15 отсто од муслиманите во Турција велат дека се молат барем еднаш од петте молитви, дома или во џамија. Друг извештај сугерира дека само 7% до 13% од сите Турци сметаат дека религијата треба да има влијание врз законите директно или индиректно.
Христијанство
Процентот на христијани во Турција се намалил од 17,5%, или 3 милиони (19% немуслимански) од 16 милиони до 2,5% во 1927 година, поради настаните што значително влијаеле врз демографската структура на земјата, како што е Ерменскиот геноцид , размената на населението помеѓу Грција и Турција, и емиграцијата на христијаните кои всушност започнале кон крајот на 19 век и се стекнале со темпото во првата четвртина од 20 век. Данокот на богатство на немуслиманите во 1942 година, емиграцијата на дел од турски Евреи во Израел по 1948 година, и тековниот спор на Кипар, кој ги заладил односите меѓу Турците и Грците (кулминирајќи со септемврискиот погром од 6-7 септември 1955 година), биле други важни настани кои придонеле за падот на турското немуслиманско население.
Денес има повеќе од 120.000 луѓе од различни христијански деноминации, што претставува помалку од 0.2 проценти од турското население, вклучувајќи околу 80.000 ориентални православни христијани , 35.000 римокатолици, 18.000 Антиохиски Грци , 5.000 грчки православни и помал број протестанти. Во моментов има 236 цркви отворени за обожување во Турција.
Јудаизам
Историјата на јудаизмот во Турција започнува уште од 5 век п.н.е. кога на овие простори живееле Романиотите. Тие изградиле антички храмови, како што се Синагогата Сардис во Лидија и Синеагогата на Приен. Сефардските Евреи, кои биле протерани од Пиринејскиот Полуостров и јужна Италија под контрола на Шпанското Царство, биле добредојдени во Отоманското Царство помеѓу крајот на 15 и средината на 16 век. И покрај емиграцијата во текот на 20 век, денешна Турција и понатаму има мало еврејско население. Во моментов има околу 26.000 Евреи во Турција, од кои најголем дел се Сефарди At present, there are around 26,000 Jews in Turkey, the vast majority of whom are Sephardi. .
Агностицизам и атеизам
Според анкетата за Евробарометер во 2010 година, 94% од Турците кои учествувале во истата изјавиле дека веруваат во Бога. Сепак, според друга анкета спроведена од КОНДА, процентот на оние кои учествувале во анкетата, 2,9% рекле дека биле атеисти. Атеизмот на Турција, првата официјална атеистичка организација на Балканот, Кавказот и Блискиот Исток, била основана во 2014 година.
Образование
Од 2017 година во Турција има 190 универзитети. Влезот во високото образование зависи од Системот за избор и поставеност на студентите (ÖSYS). Во 2008 година, квотата на примени студенти била 600.000, во споредба со 1.700.000 кои го положиле високото образование во 2007 година. Освен за факултетите за отворено образование (AÖF) во Универзитетот Анадолу, Истанбулскиот универзитет и Универзитетот Ататурк, влезот е регулиран од страна на националниот испит, по што дипломците од средно училиште се доделуваат на универзитетите според нивниот резултат на испитот. Според највисоките универзитетски рангови во 2012-2013, највисокиот универзитет во Турција е Техничкиот универзитет на Блискиот Исток (во категоријата ранг 201-225), по што следат Универзитетот Билкент и Универзитетот Коч (и во опсегот од 226-250), Истанбулскиот технички универзитет и Универзитетот Богазичи (276-300). Сите државни и приватни универзитети се под контрола на Одборот за високо образование (YÖK), чиј шеф го назначува претседателот на Турција. Извршниот ред 676 од октомври 2016 година создал систем во кој покрај тоа претседателот директно ги назначува сите ректори на сите државни и приватни универзитети. Турција е членка на Европското подрачје на високото образование и активно учествува во Болоњската декларација.
Во 2016 година, истражувањето на Skills Matter спроведено од страна на ОЕЦД ги утврдило нивоата на математика и писменост кај возрасното население во Турција на ранг 30 од вкупно 33 земји на ОЕЦД.
Во 2017 година теоријата на еволуцијата била отстранета од националната наставна програма во корист на учењето на концептот на џихадот.
Здравствена грижа
Здравствената заштита во Турција доминира од централизиран државен систем што го води Министерството за здравство. Во 2003 година, владата вовела широка програма за здравствени реформи насочена кон зголемување на односот на приватното здравствено осигурување и обезбедување на здравствена заштита на поголем дел од населението. Турскиот институт за статистика објавил дека 76,3 милијарди ТЛ се потрошени за здравствена заштита во 2012 година, од кои 79,6 проценти биле покриени од страна на Институтот за социјално осигурување, а 15,4 проценти директно биле платени од страна на пациентите. Во 2012 година, во Турција имало 29.960 медицински установи, и во просек по еден лекар на 583 луѓе и 2.65 кревети на 1000 луѓе.
Во 2015 година, очекуваниот животен век изнесувал 72,6 години за мажи и 78,9 за жени, со вкупен просек од 75,8.
Култура
Културата на Турција комбинира голема мера на разновидни и хетероген збир на елементи кои се добиени од традициите на Византија, Османлиите, Европа, Блискиот Исток и Средна Азија. . Турција, која ја наследила османлиската држава во 1923 година, сè уште е трансконтинетална земја што ги спојува Европа и Азија.
Нацијата била модернизирана првенствено од страна на Мустафа Кемал Ататурк почнувајќи од 1923 година. Како што тој ја трансформирал религија водена од поранешната држава во модерна национална држава со силна поделба на државата и религијата, станало соодветно зголемување во методите на уметничко изразување. Во текот на првите години на Републиката, Владата инвестираше голема количина на ресурси во ликовната уметност како што се слики, скулптури и архитектура. Ова било направено и како процес на модернизација и за создавање на културниот идентитет. Поради различните историски фактори и дефинирањето на турскиот идентитет, културата на Турција јасно ги комбинира напорите да биде модерна и западна, со желба за одржување на традиционалните верски и историски вредности.
Литература
Турската литература е собирањето на писмени и усни текстови составени на турски јазик. Традиционалните примери за турската народ се расказите на Караѓоз и Хаџиват, Келолан, Инџили Чавуч и Насредин Оџа, како и делата на народните поети како што се Јунус Емре и Ашик Вејсел. Книгата на Деде Коркут и епот за Королу се главните елементи на турската епска традиција во Анадолија за неколку векови. Двете основни текови на Отоманската литература биле поезија и проза. Огромното мнозинство на Диванската поезија е лирика по природа: или газели или касидеси. Имало, сепак, други општи жанрови, повеќето особено месневи, еден вид на стихова романса а со тоа на различна наративна поезија. Традицијата на Отоманската проза била исклучиво не-измислена по природа, како измислената традиција била ограничена на наративната поезија.
Реформите на Танзиматот 1839-1876 довеле до промени на јазикот на пишаната литература, и воведување на претходно непознати западни жанрови, првенствено романот и расказот. Многу од писателите во периодот на Танзиматот пишувале во неколку различни жанрови истовремено: на пример, поетот Намик Кемал, исто така, го напишал важниот роман Будење во 1876, додека пак новинарот Шинаси е забележан за пишување, во 1860 година, првата модерна турска игра, еден чин комедија Брак на поетот. Повеќето од корените на модерната турска литература биле формирани помеѓу 1896 и 1923 година.
Во раните години на Турција, имало голем број на поетски трендови. Авторите како Ахмед Хасим и Јахја Кемал Бејатли (1884-1958) продолжиле да пишуваат важен формален стих чиј јазик претставувал продолжување на крајот на Поезијата на Отоманската традиција. Од страна на поголемиот дел од поезијата на времето, сепак, бил во духот на традицијата. Првиот радикален чекор подалеку од овој бил донесен од страна на Назим Хикмет Ран, кој за време на неговото време како студент во Советскиот Сојуз била изложена модернистичката поезијата на Владимир Мајаковски и други. Друга револуција во турската поезија се случи во 1941 со објавувањето на мал обем во вториот стих кој претходел од есејот Garip. Автори од овој период се Орхан Вели Каник (1914-1950), Мелих Џевдет Андај (1915-2002), и Октај Рифат (1914-1988).
Стилот на сегашните романописци може да се проследат наназад до списанието „Младите Пенкала“ во отоманскиот период. Младите Пенкала била објавена во Селаник од Омер Сејфетин, Зија Гокалп и Али Џанип Јонетмен. Тие ги опфаќаат социјалните и политичките концепти од своето време со националистичка перспектива. Тие биле суштината на движењето која станало позната како „национална литература“. По 1923 година, турската книжевност станала заинтересирана за фолклорните стилови. Стилистички, на почетокот на прозата на Турција во суштина била продолжение на националното литературно движење, со преовладување на реализмот и натурализмот. Овој тренд кулминирал во романот Yaban од 1932 на Јакуп Кадри Караосманолу. Овој роман може да се смета како претходник на два тренда што наскоро се развиле: социјален реализам, и селски роман. Социјалното реалистичко движење било предводено од Саит Фаик Абасјаник. Главните писатели на традиционалниот селски роман биле Кемал Тахир, Орхан Кемал и Јашар Кемал
Музика
Музиката на Турција вклучува главно туркиски елементи како и делумни влијанија од средноазиската фолк музика, арапската музика, грчката музика, отоманската музика, персиската музика и балканската музика, како и упатствата на модерната европска и американска популарна музика. Корените на традиционалната музика во Турција се шириле низ вековите до времето кога Селџуците мигрирале во Анадолија и Персија во 11 век и содржат елементи на турски и предтуркиски влијанија. Голем дел од својата современа популарна музика земјата ги има од почетокот на 1930-тите години.
Со асимилацијата на имигрантите од различни региони, разновидноста на музички жанрови и музички инструменти, исто така, се проширило. Турција има преземено дел од документарната народна музика од етничките стилови на грчката, ерменската, албанската, полската и еврејската заедница.
Многу турски градови имаат свои локални музички сцени кои поддржуваат голем број регионални музички стилови. И покрај ова, западните музички стилови како поп-музиката и канто ја изгубиле популарноста во доцните 70-ти и 80-ти години. Таа повторно станала популарна уште од почетокот на деведесеттите години, како резултат на отворена економија и општество. Со поддршка на Сезен Аксу, популарноста на поп-музиката довела до појава на неколку меѓународни поп-ѕвезди, како што се Таркан и Сертаб Еренер. Во доцните 1990-ти се појавила андерграунд музика која произвела алтернативен турски рок, електроника, хип-хоп, рап и денс музика, за кои многумина веруваат дека станале премногу комерцијални.
Турскиот народен танц е разновиден. Хора се изведува во Источна Тракија, Зејбек во Егејскиот регион, јужна Мармара и Источно-Централниот регион Анадолија; Теке во регионот на Западно Средоземје; Кашик Ојунлари и Каршлама во западно-централна Анадолија, западно црноморско подрачје, регионпт Јужна Мармара и Источно Средоземје, Хорон во Централниот и Источниот Регион на Црното Море, Халеј во Источна Анадолија и Централниот регион Анадолија, и Бар во североисточниот дел на Анадолија.
Архитектура
Архитектурата на Селџуците ги комбинира елементите и одликите на турската архитектура на Средна Азија со оние на персиската, арапската, ерменската и византиската архитектура. Преселбата селџучка во османлиска архитектура е највидлива во Бурса, која била главен град на Отоманското Царство помеѓу 1335 до 1413 година. По османлиското освојување на Цариград (Истанбул) во 1453 година, отоманската архитектура била значително под влијание на византиската архитектура. Палатата Топкапи во Истанбул е еден од најпознатите примери на класичната османлиска архитектура и била резиденција на отоманските султани околу 400 години. Мимар Синан (ок.1489-1588) бил најважниот архитект на класичниот период во отоманската архитектура. Тој бил главен архитект од најмалку 374 објекти кои биле изградени во различни провинции на Отоманското Царство во 16 век.
Од XVIII век, турската архитектура паднала под влијание на европските стилови, а тоа особено може да се види во зградите на Истанбул во времето на Танзиматот, како што се палатите Долмабахче, Чираган, Ферије, Бејлербег, Ќучуксу, Ихламур и Јилдиз, кои сите биле дизајнирани од членови на семејството Балијан. Османлиските јели на Босфорот исто така го одразуваат спојот меѓу класичните отомански и европски архитектонски стилови во текот на горенаведениот период.
Кујна
Турската кујна има долга историја и во голема мера претставува наследство од отоманската кујна, која што може да биде опишана како соединување и прочистување на централно-азиските, блискоисточните, средоземните и балканските кујни. Турската кујна имала влијание на овие кујни, но и на другите соседни, вклучувајќи ги и оние од западна Европа. Турците негувале различни и создале специјалтети, кои денес се познати во различни делови од светот.
Турската кујна не е едноставна. Освен главните специјалитет, кои може да се најдат низ цела Турција, постојат и бројни регионални специјалитети. Кујната на регионот покрај Црното Море се одликува со готвење со употреба на пченка и сардели. Во југоисточниот дел од земјата, вклучувајќи ги градовите Урфа, Газиантеп и Адана, карактеристични специјалитети се ќебапите, мезињата и десерти зготвени со тесто, како што се баклавата, кадаифот и кунефето. Во западните делови на Турција, каде што обилно растат маслинови дрвја, маслиновото масло е главен вид на масло, кој се употребува при готвењето. Кујните пак на егејските, мраморните и средоземните покрачја покажуваат основни одлики на средоземната кујна, поради тоа што специјалитетите од овие региони се богати со зеленчук и риба. Во средишниот дел на земјата, особено во Анадолија, познати се специјалитети подготвени од тестенини, како што се кешкеќот, мантите и ѓомлезето.
Имињата на турските специјалитети, понекогаш вклучуваат име на град или регион, било да се во или надвор од Турција, и може да се однесуваат до специфични техники или состојки користени во тој регион. На пример, разликата меѓу ќебапот Урфа и ќебапот Адана е во употребата на лук наместо кромидот и лутиот пипер којшто го содржи ќебапот.
Спорт
Најпопуларниот спорт во Турција е фудбалот. Галатасарај го освоил Купот на УЕФА и УЕФА Супер Купот во 2000 година. Турската фудбалска репрезентација го освоила бронзениот медал на Светското првенство во 2014 година, Купот на конфедерации во 2003 година и Европското првенство во 2008 година.
Други спортови, како што се кошарка и одбојка, исто така се популарни. Машката национална кошаркарска репрезентација освоила сребрен медал на Светското првенство во кошарка во 2010 година и на Евробаскет 2001, каде биле и домаќини. Кошаркарскиот тим е еден од најуспешните во Средоземните игри. Турскиот кошаркарски клуб Фенербахче има играно во финалето на Евролигата во три последователни сезони (2016, 2017 и 2018 година), станувајќи европски шампион во 2017 година и биле второпласирани во 2016 и 2018 година. Друг турски кошаркарски клуб, Анадолу Ефес го освоил Купот на Радивој Кораџ во 1995-96 година, го освоил сребрениот медал на Купот Сапорта во 1992-93 година и освоил бронза на Евролига и Супролигата во 2000 и 2001 година. Бешикташ победил на ФИБА Еврочеленџ 2011-12, а Галатасарај го освоил УЛЕБ Еврокупот 2015-16. Финалето на Европското првенство во кошарка за жени 2013-14 било одиграно помеѓу две турски тимови, Галатасарај и Фенербахче, а победил Галатасарај. Женската национална кошаркарска екипа освоила сребрената медал на Евробаскетот во 2011 и бронзен медал на Еуробаскет 2013. Заедно со машкиот тим, женскиот тим е еден од најуспешните на Средоземните игри.
Традиционалниот национален спорт на Турција е yağlı güreş или Пеливански борби, уште од отоманско време. Одрин е домаќин на годишниот турнир за борба од 1346 година, што го прави најстариот спортски натпревар во светот. Меѓународните стилови на борење што ги регулира ФИЛА, како што се борење во слободен стил и грчко-римско борење, исто така се популарни, со многубројни европски, светски и олимписки титули освоени од турските борачи, поединечно и како репрезентација.
Медиуми и кино
Стотици телевизиски канали, илјадници локални и национални радио станици, неколку десетици весници, продуктивно и профитабилно национално кино и брз раст на користењето на широкопојасен интернет, ја сочинуваат многу енергичната медиумска индустрија во Турција. Во 2003 година, биле лиценцирани вкупно 257 телевизиски станици и 1.100 радио станици, а други работеле без дозволи. Од оние кои се лиценцирани, 16 телевизии и 36 радио станици стигнале до националната публика. Поголемиот дел од публиката се дели меѓу јавниот радиотелевизиски сервис ТРТ и каналите во мрежата, како што се Kanal D, Show TV, ATV и Star TV. Емитувачките медиуми имаат голема застапеност бидејќи сателитските и кабелските системи се широко достапни. Врховниот совет на радио и телевизија (RTÜK) е владино тело кое ги надгледува електронските медиуми. Најпопуларни весници во земјата се: Поста, Хуријет, Созџу, Сабах и Хабертурк.
Турските телевизиски драми сè повеќе стануваат популарни надвор од границите на Турција и се меѓу највиталните извори на земјата, како во однос на профитот, така и врз односите со јавноста. По минатото десетлетие на пазарот на Блискиот Исток, турските емисии се емитувале во повеќе од десетина земји од Јужна и Средна Америка во 2016 година. Турција денес е втор по големина светски извозник на телевизиски серии.
Првиот филм прикажан во Отоманското Царство бил филмот на Браќа Лимиер од 1895 година, Пристигање на воз на станицата во Ла Сиота, кој бил прикажан во Истанбул во 1896 година. Првиот филм изработен од турски јазик бил документарец со наслов Ayastefanos'taki Rus Abidesinin Yıkılışı (Уривање на рускиот споменик во Сан Стефано), во режија на Фуат Узкинај, завршен во 1914 година. Првиот наративен филм, „Шпион“ на Седат Симави, бил издаден во 1917 година. Првиот звучен филм во Турција бил прикажан во 1931 година. Ферзан Озпетек, Нури Билге Џејлан и Јилмаз Ѓунеј освоиле бројни меѓународни награди како што се Златна палма и Златна мечка.
И покрај законските одредби, слободата на медиумите во Турција постојано се влошува од 2010 година, посебно по обидот за државен удар во јули 2016 година. Од 2017 година, најмалку 81 новинари биле затворени во Турција. Рангирањето на највисокото место во светот, од кои сите се соочуваат со обвиненија против државата, по невидената операција која вклучувала и затворање на повеќе од 100 весници. Фридом хаус ги наведува турските медиуми како неслободни. Прекршувањата на медиумите, исто така, се прошируваат и на цензурата на интернетот, со што Википедија е блокирена од април 2017 година.
Наводи
Turkish President Recep Tayyip Erdogan has said "Our attitude on the Armenian issue has been clear from the beginning. We will never accept the accusations of genocide
Костур (појаснување)
Костур може да значи:
1630 во книжевноста
1630 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Хелм (ветар)
Хелм е тип на ветар који дува на Британските Острови. Ветерот е од Фенски карактер, дува од планинските врвови, од правец североисток. Најизразит е во источниот дел на Англија.
Литература
Wiatr
Јакоб Филип Фалмераер
Јакоб Филип Фалмераер (германски: Jakob Philipp Fallmerayer; – ) е тиролски патник, новинар, истражувач и историчар. Тоје роден во Чеч, во близината на Бриксен, а починал во Минхен. Како истражувач на историјата и патник стилски доловил фини „Фрагменти“ од Ориентот, низ кој патувал во 1831, 1840-42 и 1847-48. Во својата научна работа Фалмерајер го изнесува денес веќе побиениот став, дека Хеленската империја била уништена во средниот век, а денешните нови Грци се најчесто од словенско-албанско потекло. Во 1835 година станува член на Академијата, а во 1848 професор во Минхен. Во 1849 ја губи професорската служба заради неговата припадност на Франкфуртското национално здружение. И покрај теолошките студии и офицерската кариера, тој имал многу либерални сфаќања. Во научниот свет Фалмерајер своето место го зазема со своите дела „Историја на империјата Трапезунд“ и „Историја на полуостровот Мореа“. Во 1845 ја објавил „Фрагменти од Ориентот“
Живот
Фалмерајер бил син на земјоделецот и надничар Јохан Фалмерајер и неговата сопруга Марија Кламер. Преку стипендија која му ја обезбедил епископот од Бриксен Карл Франц фон Лодрон, можел не само успешно да го заврши училиштето, туку и да ги заврши студиите во Ландсхут. По студирањето на сеопфатните хуманистички ориентирани студии, Фалмерајер се префрлил на универзитетот во Салцбург за да студира ориентални јазици кај Алберт Нагнцаун. На 23 години ги завршил студиите и во 1813 влегол во баварската армија. По војната со Франција тој станува предавач во Линдау. Во 1818 бил прогласен за примарен учител во гимназијата кај „Св. Ана“ во Аугсбург, а три години подоцна Фалмерајер ја добил истата заслуга во Ландсхут.
Во 1826 бил ангажиран како предавач и се здобил со титула професор по филологија и универзална историја на универзитетот во Минхен. Оваа служба ја имал сè до неговото отпуштање во 1848. Во текот на оваа година настанала неговата многу дискутирана „Историја на империјата во Трапезунд“ (1827) со која што го продолжил делото „Imperii Trapezuntini Historia” од Пер Афкелиј. За ова Фалмерајер бил пофален од Данската кралска академија на науки, а неговото дело било наградено. Преку филологот Георг Антон Фридрих Аст, Фалмерајер го запознал рускиот генерал Александар Иванович Остерман-Толстој кој го придружувал од 1831 до 1834 на истражувачкото патување низ Грција и Блискиот Исток.
Натпис од Јакоб Филип Фалмерајер во големиот храм на Рамзес II, Абу Симбел, Египет
Во 1834 година Фалмерајер се вратил во Минхен, но повеќе ја немал државната служба што било пречка за развивање на сопствените научни погледи. Голема утеха му била понудата за членство во Бавариската академија на науките. Сега Фалмерајер својот леб го заработувал како вонреден професор и како слободен соработник на Аузбуршкиот весник. Поддржан од главниот уредник Густав Колб Фалмерајер пишувал фељтони и есеи на разни политички теми, најчесто околу Грција и Блискиот Исток. Исто така во своите написи ја претставил и руската закана, во која тој ги сомничи царевите за завладување со светот. Во периодот 1840/1842 и 1847/1848 години Фалмерајер патувал неколкупати на Блискиот Исток, кои воглавно биле патувања финансирани преку својата работа воАугзбуршкиот весник. Од 18 мај 1848 до распадот на 19 јуни 1849 бил член на Франкфуртското национално здружение на изборни единици „Минхен II“. Иако Фалмерајер бил пасивен во ова здружение бил отпуштен заради неговите политички активности како професор по историја. Фалмерајер починал на 70 годишна возраст, на 25 април 1861 во Минхен. Во 1956 г., во Виена, Флоридсдорф (Fallmerayerweg) улицата на Фалмерајер била именувана по него.
Значење
Фалмерајер станал познат по своите етногеографски трудови. Во 1830 г. тој се истакнал со својата контраверзна теза дека Старите Грци изумреле во средниот век и биле заменети со хеленизирани Словени и Албанци, омразата на хеленофили и грчките патриоти. Неговата научна работа е содржана во неговата „Историја на империјата Трапезунд“, која што била непозната пред неговата научно-истражувачка работа. Во Германија своевремено бил отфрлен од пан-словенската пропаганда. Неговите етнографски дела подоцна ќе бидат користени од страна на националсоцијалистите за политичка пропаганда на Балканот. Етнолошките тези на Фалмерајер не биле претставувани. Биле публикувани само неговите чисти географски тези.
Тезата на Фалмерајер за етногенезата на денешните Грци
Делото на Фармерајер „Историја на полуостровот Мореа за време на средниот век“ (Пелопонез) иницирало контроверзни реакции. Во него тој зборува за еден унифициран хеленски етникум во Грција презентиран врз основа на албански и словенски имиња на места, како и од претходно контроверзните хроники на Монемвазија, со што била проширена тезата според која Грциte во средниот век целосно изумреле. Тој буквално напишал: Родот на Хелените во Европа е уништен… и ниту една капка благородна и чиста хеленска крв не тече низ вените на христијанското население во денешна Грција. Фалмерајер: Јакоб Филип е роден на 10 декември 1790 во Вајлер Баерсдорф, епископски град кој се наоѓа на височините богати со вино кај Чеч, еден час јужно од Бриксен. Момчето Фалмерајер уште од мал негувал извонредно чувство за природните убавини, чувал овци на падините на Чич распослани со костенови дрвја. Неговиот татко бил надничар кој не заработувал многу, а имал 12 деца за хранење. Сепак во соседството се нашол свештеник кој забележал талент кај сиромашното момче и верувал дека од него може да биде хорски пејач во соборниот храм во Бриксен „за потребите на црквата во иднина“.
Јавната настава во тоа време доста се издвојувала. Подоцна баварискиот професор се фалел дека во тоа училиште го нашол Валентин Форер, (починал во 1845 во Бриксен), кој најмалку сакал да изучува грчка граматика. „Незадржливиот порив предизвикан од сопствениот став за независност и слободно движење го истурка можеби прерано и пренасилно кое што предизвика негодување и одбивање.“ Во секој случај, ситуацијата на момчето внатре во училиштето продолжувала да станува се по неподнослива. Тој одлучил да избега тајно, во доцната есен во 1809 година, во ужасите на Tиролското востание, во тогашниот баварски универзитетски град Салцбург. Таму тој морал да се справува со сиромаштијата и во најголем дел се издржувал од приватни часови. Но тој бил неуморен, имал одлични предавачи и богата библиотека на располагање. Чувството да се тргне по неговиот пат олеснувало некои откажувања. Со желба и очигледен успех, под раководство на отец Алберт Нагнцаун, кој бил образован во Готингем (подоцна прелат на прастариот и учен во „Св. Петар“), ги минал студиите по семитски јазици, а во исто време амбициозниот ученик го продлабочил интересот и љубовта кон историјата и историските науки. Тогашната професија на Фалмерајер била теологија. За да може да си обезбеди егзистенција за цел живот и самостојно да може да се занимава со научна работа, на крајот на првата година од студиите побарал влез во богатата и позната Опатија во Кремсминстер, горна Австрија, но неговите планови биле отежнати од страна на баварските власти кои се противеле на неговата емиграција. По двегодишните студии по теологија на универзитетот во Салцбург, кои во јануари 1811 биле намалени на еден теолошки лицеј, Фалмерајер кон крајот на 1812 година стапил на универзитетот Ландсхут. Сега беше во теологијата, па малку во правото, па на крајот во потполност се фрли на класичните, лингвистичките и историските студии. Неговиот надворешен однос станал многу попријателски. Добил стипендија, а богат мецена му подмирил други парични давачки. Сепак морал да стави крај на мирниот живот во Ландсхут. Ослободителната војна беше започната и студентот беше повикан на отслужување на воениот рок. Фалмерајер стапил во војска во јули 1813 како потпоручник во баварската пешадија. Се борел на 30 октомври во Битката кај Ханау и бил јавно пофален заради храброста. По тримесечната зима и „крвавите битки во внатрешноста на Франција биле тежок испит за неискусното, но при големата револуција на идеи и на работи истовремено и најплодна вежба за продолжување на приемчивиот ум.“
По првиот договор од Париз, младото момче останало цела година во окупациските сили на левиот брег на реката Рајна. Во следните битки – по Битката кај Ватерло – тој поминал речиси половина година како аѓутант на генералот фон Шпрети во еден замок во околината на Орлеанс. „Можноста да запознае туѓ, поинаков начин на говорење и други фини манири, под такви околности била голема.“ Таму, во замокот кај Орлеанс, тој ја добил својата темелна преобразба, која него, глупавото, младо селанче од Чеч го претворила во светски џентлмен. Поточно, голем дел од заслугата за неговата префинетост им се препишувала на тамошните маркизи и други француски дами. По вториот француски договор, во декември 1815 г., Фалмерајер се вратил во својата баварска татковина со единаесеттата пешадиска единица, во гарнизонот во Линдау, на Боденско езеро. „Љубовта кон незавршените студии повторно се разбудила во него.“ Многу слободно време после напорен период, убавите пејзажи на Боденското езеро и богатата и пријателски настроена книжарница во стариот дел на градот му се приближиле. Повеќе од две години непрекинат труд ги пополниле празнините што војната ги направила во него. Кон својот интерес за јазици биле додадени новиот грчки, персискиот и турскиот.
Во меѓувреме, по свое барање ја прекинал воената служба и во 1818 година преминал во учителската професија. Аугсбург го видел како учител од низок ранг, а Ландсхут му дал висока позиција. Откако во 1826 универзитетот бил префрлен во Минхен и таму тој се здобил со звање лицеј, му била дадена предавалната по универзална историја и филологија. Од ова му се препишува „името“ учител по историја, иако оваа служба траела само четири години. Неговиот духовит и саркастичен говор го привлекол целиот цивилизиран Ландсхут во својата предавална. Слушателите на тие предавања уште долго потоа со големо воодушевување зборувале за нив и споделувале впечатоци.
Во Ландсхут Фалмерајер ја започнал својата книжевна дејност. Кога Академијата во Копенхаген најавила награда за историјата на империјата Трапезунд, тој посебно возбуден од ова, почнал со работа и иницирал значајна расправа за тоа време, која што во 1824 година била наградена со златен медал и со посебни пофалби од страна на тогашното интелектуално општество. Како резултат на истражувањата во Виена и Венеција, во 1827 година била објавена „Историја на империјата Трапезунд“ во грчки и ориентални ракописи, која ширела светлина низ државите во средновековието.
Всушност историчарите во предговорите употребувале многу сериозни зборови за основната амбиција на христијанството. Сосема природно било да светската сила на свештеникот растела до тој степен што обичаите и културата на народите кога подивуваат, достигнуваат најниско понижување на човечкиот род и тоа секогаш причинува кулминација на духот. Така рече тој во 1827 година кога во Баварија уште се било површно од пријателскиот либерализам на кралот. По 1830 година, кога краткото задоволство завршило и почнале политичките испитувања како и нетолеранцијата на свештенството, не биле следени ваквите примери и таков бил и предговорот за таа добиена награда, за авторот подоцна да биде избркан од неговата службена позиција и да му се оневозможат неговите најдобри години. Другото дело на Фалмерајер, од тоа време (1830) е неговата „Историјата на полуостровот Мореа за време на средновековието“, чиишто втор дел излегол во 1836 г. И ова дело не било во ситуација да го направи авторот повторно пријатна личност, бидејќи во него гласно зборувал за непоправливата природа на моќниот и ограничената надеж која можеле да ја имаат на добра волја на кралот. Во 1828 г. Фалмерајер имал неуспешен обид да добие предавачко место по општа историја на универзитетот во Минхен. Тој почнал себеси да се гледа во белиот свет („мојот талисман е мојот бастун“, милуваше да каже) и било тоа една пријатна коинциденција што тој во 1831 г. во Минхен се запознал со рускиот воен маршал Грофот Остерман-Толстој. Овој „победник од Кулм“ бил разделен од новиот цар, веднаш по неговото симнување од престолот и му било препорачано патување во странство, па така тој решил да патува на исток, но со себе сакал да земе некој весел и учен придружник. На Фалмерајер оваа понуда му се видела неодолива, па така не било тешко да замине и да руча со грофот во топлите земји. Безбедно отишле во Египет, отишле до Нубија и една цела година останале во земјата на фараоните. Во истиот тој период биле и во Палестина, Сирија и делови на Либан, го посетиле Ерусалим, Антохија, Алеп и Дамаск, а исто така и урнатините на Балбек и кнезот од Друзен за време на неговото владеење. Потоа отишле на Кипар и Родос, се симнале во Ликија, дошле на брегот на Јонското Море и на крајот во Цариград. Овде постоело отворена можност да го вежба јазикот на Османлиите, поточно дијалектот на Истанбул. Зборувал турски, како и по малку други јазици. Откако го напуштил Цариград, продолжил кон Кикладските острови и Атина каде за првпат ги видел Акропол и Партенон. Тогаш грчкото копно се протегало од Спарта до Термопилите. Ја посетил слободната држава на седумте острови и на крајот кралството Неапол и неговиот главен град. Кога Фалмерајер по три години, во летото 1834 се вратил дома, наишол на многу големи промени од претходно, како и знаци насекаде на ново, полошо време.
Неговото работно место, како лицеј во Ландсхут, му било дадено на друг. Му било на некој начин укажано, дека по едни такви патувања и по напишаното, за него место во учителството нема. Неговото место е во академјата, каде што може да пишува есеи, да твори колку сака и кога сака. Пролетта, 1835 година неговото избирање за обичен член на класата по историја при Академијата на науки било потврдено од кралот и по едено кратко патување низ Лајпциг, Дрезден и Прага, во август истата година свечено ми било предадено местото. Во исто време, Фалмерајер стапил во минхенското друштво на учени како активен член и во 1836 г. добил дозвола да држи јавни предавања за универзална историја, до коишто сепак пристап имала само поотмена публика, додека за студентите од универзитетот било строго забрането. Наместо да држи предавања на публиката од повисоките класи, следната година Фалмерајер ја поминал во разни кратки патувања, на крајот, летото 1836 отишол за Италија, во јужна Франција, потоа Париз, кој по ослободителните војни не го видел повеќе. Зимата 1839 – 40 ја поминал во Женева, кај неговиот поранешен сопатник, грофот Остерман, кој своето седиште го преместил на Леман.
Многугодишната соработка со Русите му донела проширен поглед на светот и доста победи. Пролетта 1840 го посетил Хајделберг и Тибинген, каде што се спријателил со Г.Л.Ф. Тафел со кого се движеле по истиот пат во науката. Кога се вратил во Минхен веднаш почнал со неопходните подготовки за второто патување на Ориентот. „Вродената љубопитност и страста кон патувањата, изразот на турските работи во регионот едноставно не му давале мира“. Во јули тргнал од Регенсбург, на Дунав, на Црното Море, па кон Трапезунд, каде што останал два месеца. Таму за првпат ги видел остатоците од дворците во кои живеел Комнин, царот на Трапезунд, од чија историја е создаден неговиот прв ловор. Тој со голем жар ги следел сите траги, ги копирал избледеаните написи кои уште од тоа време биле задржани на ѕидовите распаднатите цркви и капели, а собирал и други материјали кои подоцна (1843-44) ги објавил во Академијата на науките.
И така тој талкал низ колхискиот рај, но копнежот по убави пејзажи не можел да го задоволи во текот на тримесечните скитања. На враќање во Цариград научникот, добро познат на Ориентот и голем патник, бил добро примен и пречекан. Тој важел за „украс“ на салоните и често бил во друштво на дипломати, амбасадори, нивните сопруги и ќерки. Животот на Босфорот му се чинел толку удобен што во Истанбул поминал цела година, од октомври 1840 до октомври 1841 г. Престојот во Цариград исклучиво бил користен за усовршување на турскиот јазик, а и паралелно на тоа, продолжил да пишува редица написи кои говорат за Ориентот и кои ги објавувал во весник. Оттаму ја посетил Света Гора. Живеел таму некое време
со неуки, но многу добродушни монаси. И покрај лошата исхрана бил угоден со божествен поглед на море и копно. Од Света Гора отишол за Солун, каде што останал пет седмици. Бил на поклонение во долината Темпе, кај Трново во Тесалија и таму поминал голем дел од зимата. Пролетта 1842 преку Фарзалија, Цитун и Евија дошол во Атина. Во грчкиот главен град, заради своите ставови за хеленското минато, морал да претрпи многу расправии и жалби. Но, му бил потребен период од неколку седмици за да може да дојде до некакво разбирање со „Грците“ и летото, по двегодишно талкање повторно среќен се вратил во татковината. Го посетил своето родно место, убавата долина во Бриксен, каде што бил одличен со големи почести како „Бриксенец на векот“. На крајот се вратил во Минхен, каде во весник известувал за Трапезунд и секогаш зелената шума на Колхис, за Света Гора и монасите. Оригинално и духовито напишано, на хумористичен и саркастичен начин маестрално ги изнел пејзажните описи на Ориентот, Византија и Османлиското Царство. Ова привлекло толкаво внимание што се зборувало низ цела Германија. Во 1845 г. неговата „Фрагменти од Ориентот“ ја видела светлината на денот со еден блескав предговор за кој професор Макс Милер во неговиот говор на гробот на научникот рекол: „Во големата преселба во четириесеттите години ниту еден плам не бил фрлен, штетата на нашето време и на нашата татковина никогаш не била поголема; тие самите ќе обезбедат свој континуитет, со тоа што нивната истаржувачка работа и силата што во себе ја имале ги прави вечни.
Трапезунд. Речиси цело лето го поминал во Бујукдере помеѓу дипломати. Дури Султанот Абдул Медшид му обрнал внимание на ориенталистот и го одликувал со орден. Не напразно неговата („Собрани дела“ II. 95) ја нарекол „последното прибежиште на европската слобода и последното сидро на цивилизираниот и хуман режим.“ Од ова патување произлегле „Анадолски разгледници“ и „Есеи за Палестина“ кои можеле да се прочитат во првиот том од собраните дела. Во меѓувреме дошло време кога германските принцови станувале нервозни и од себе ја извадиле долго чуваната лутина и бес. Во непријатноста на моментот се барале жртви, она што еднаш било направено, брзо да се поправи и добри, благородни дела им се препорачувале на незадоволните. Така се мислело тогаш во Баварија и на Фалмерајер му бил испратен декрет со кој тој се поставува на местото професор по историја на Универзитетот во Минхен на местото на починатиот Герес. Веста ја дочекал на 20 Март 1848 година во Смирна, додека шетал по пристаништето. Четири седмици потоа, тој се вратил во Минхен каде го пречекала веста дека бил избран за кандидат за претседател на Парламентот во Франкфурт и дека гласачите од предградието Ау, од Хајдхаузен и околните села му ја давале својата целосна доверба. Всушност и навистина бил избран од неговата изборна единица за претставник во ветувачкиот Рајхстаг на Мајна. Ваквата неочекувана чест за жал фрлила сенка врз неговиот понатамошен живот, разочаран од надежта повторно да блесне на катедрата, овие настани го натерале во егзил и ги расипал односите со својот високопоставен покровител, кој сега веќе бил суверен поради флертувањето со дамите на кои им бил толку посветен. Парламентарните активности не му биле својствени. Конкретните државнички прашања воопшто не биле негов стимул. Исто така тоа не одговарало на неговиот нескротлив темперамент – преку меморандуми, извештаи на комисии, нацрт-закони, устави, организациски активности, амандмани, амандмани на амандманите да наоѓа пат за остварување на основни некои права. Недисциплинираните преговори во црквата „Св. Павле“ го разбесниле него, затоа што тој всушност бил навикнат на шепотењата по салоните, на лесни вицови и урбани шеги. Дури бурните сцени за време на отворањето на 18 мај 1848, кои тој многу природно ги доловил („Собрани дела“ II. 255 и понатаму) му оставиле срамни впечатоци. Во тоа време тој бил „со презир во срцето, исплашен од лоши претчувства и без сопствен мир“. Ниту подоцнежните извештаи од црквата „Св. Павле“ не укажувале на подобро, понадежно расположение. Тој всушност не дошол до тоа да се појави како говорник. Неговото слабо тело и раздразливите нерви не му дозволиле ниту еднаш да се исправи пред Собранието. Тој и самиот чувствувал првите неколку седмици дека тука ништо не може да си дозволи и дека губи само углед и кредибилитет. Станал груб, меланхоличен и копнеел
со целото свое срце за едно ново патување или разделба. Во тој период двапати отишол во Минхен за малку да се подобри и од сè да се оддалечи. Но предупреден од страна на своите другари да не ја напушта позицијата вторпат се вратил во Франкфурт каде што Парламентот веќе бил постабилен. Преку некои од телата на Парламентот отишол за Штутгарт, сметајќи го тоа како прашање на пристојност, за да издржи до крај. Но кога на 18 јуни 1849 година се случил и последниот час пред германското Национално Собрание, ја напуштил швапската резиденција и болен и изнемоштен заминал во Санкт Гален, во слободна Швајцарија. Тоа било доживеано на тој начин што баварските официри во весник дале точен опис на првиот писател од нивната потесна татковина (Баварија) и писателот на историјата на Мореа и Трапезунд.
Сепак дошол преку здравиот швајцарски воздух повторно во височините. Од страна на добронамерните и образовани жители на неговата слободна држава бил издигнат и обележан на начин што деновите поминати во егзил ги чувал само во своите пријатни сеќавања. Конечно во април 1850 г., после деветмесечен егзил во Швајцарија се вратил во Минхен и со Законот за амнестија, кој во меѓувреме бил донесен, бил ослободен, но исто така преку кралски декрет му било вратено и професорското место. Оттогаш па наваму тој водел мирен живот, но сè уште за време на убавите годишни времиња знаел да отиде во странство. Уште трипати ги посетил своите пријатели кои ги стекнал во Швајцарија и стариот гроф Остерман, кој на 11 февруари 1856 г., на својот 87 роденден, во сопствената вила Petit-Sacconay го напуштил овој свет, а за кого Фалмерајер посветил високо ценет некролог. За телесните болки, кои сè повеќе се чувствувале, барал лек или олеснување во Вилдбалд, во Аделхолцен, во Штебен, во Аиблинг. Еднаш го посетил својот стар пријател, некогашниот принц, сега веќе Крал Макс II и наишол на пријателски прием, но не и на покана за да се врати вторпат. Во последниот период од својот живот тој се зазел во ревидирање на своите покуси списи, кои до сега тој ги крател, проширувал, дораскажувал, заокружувал и ги подготвувал за печатење. Бројните мали дела, од секаков вид, „Нови фрагменти“, „Политички и културно историски есеи“ и „Критички обид“ пишувани за различни весници, но повеќето од нив за весникот во Аугсбург, по излегувањето на „Фрагмент“ неговиот долгогодишен пријател Г. М. Томас, библиотекар во Минхен ги издал во три тома заедно со негова биографија. Во својот литературен живот тој си поставил две големи задачи, кои постојано му биле пред очи и на кои постојано се навраќал со духовитост. Едната од тие две била потеклото денешните „Грци“, а другата судбината на Византија и катастрофата која ù се заканувала. Потеклото на Хелените прво и основно го
дискутирал и објаснувал во „Историја на полуостровот Мореа за време на средновековието“. Содржината и обемот на книгата тој ги сумира во предговорот низ следниве неколку реченици: „Родот на Хелените во Европа е изумрен – па така ниту една капка вистинска и непомешана крв не тече во вените на христијанското население кое живее во денешна Грција“. По восхитувачки напишаниот вовед, кој зборува за историјата на земјата од Пелопонеската војна па наваму, авторот објаснува дека Стара Грција била оставена без население и заборавена уште во римско време, во времето на големата преселба на народите определен број пристаништа биле уништени од секакви варвари, а од глад и чума земјата била целосно опустошена, столчена, но на крајот повторно населена од словенски племиња. Овие Словени пак во 8 век, под византиско ропство биле преобразувани и погрчени на коишто пак дополнително во 14 век од албанските планини дошло ново племе кое се населило на копното, на Пелопонез како и на островите Хидра и Специја. Од ова произлегува дека денешните Грци не се Албанци туку Словени. Разбирливо е зошто оваа теза, која во тоа ги изненадила и самите учени луѓе, зазела високо место во грчката ослободителна војна и добила висока репутација. Што се однесува до критиката за ова откритие, Албанците без противење биле прифатени за составен дел од населението во кралството Грција, особено бидејќи нивното постоење е констатирано уште на самиот почеток на патувањето; исто така овој народ сè уште го чува својот јазик, па заради тоа е тешко да се игнорираат. Фалмерајер вршел свои истражувања за „албанските елементи во Грција“ кои биле објавени во три дела од страна на академијата во Минхен (1857, 60, 61). Од Фалмерајер произлезената теза за изумирањето на Грците и нивна замена со словенски племиња се ширела сè повеќе. Помеѓу оскудните податоци на византиските историчари кои зборуваат за словенизација на Пелопонез, Фалмерајер дошол до податоци дека имињата во источниот дел на денешна Грција во најголем дел не се грчки.
Таму Фалмерајер нашол Кракова и Варшова, Каменици и Велигости и поставил непобитен факт дека населението кое ги донело овие имиња на Пелопонез треба да е истото со она население на север кое има свој Краков и Варшава, свој Каменц и Волгаст. Сепак сè уште постоел сомнеж дали навистина како што тврди истражувачот Грците со векови отуствувале на Пелопонез, дали навистина по византиското поробување се влезени грчки војници, занаетчии и монаси? Не е ли лесно да се земе дека при словенската „поплава“ како во пристанишните градови така и во планинските места, грчкото население било сè уште во значителен број? Може уште многу да се дискутира и спори околу ова прашање, но главната работа е во изјавата на
Фалмерајер – „се работи за процентуалноста на словенската крв која тече низ вените на денешните Грци“ – но ова никогаш нема да биде точно утврдено.