cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Немориа аризонариа
Сезонски форми
Видот има две сезонски форми: летна сезонска форма и форма зима-рана пролет. Летната форма може да се препознае по нејзината бела коста. До неодамна, оваа форма се сметаше дека е посебен вид од Немориа аризонариа и го добила името Немориа аризонариа. Во 1988 година, Ноел Мекфарланд открил дека возрасните Немориа аризонариа може да се одгледуваат од јајца  Немориа аризонариа- докажувајќи дека Немориа аризонариа и Немориа аризонариа  всушност биле исти молци, но поради сезонскиот диморфизам може да резултира со значително различни фенотипски форми
Сезонскиот диморфизам е еден вид полифенизам забележан кај видот, од кои другиот се јавува во фазата на ларви.
Животни фази
Ларвите родени во пролетта се хранат со дабови мачки (цвеќиња) и по изглед наликуваат на мачки, додека оние кои се хранат со дабови гранчиња изразуваат различен фенотип, поточно оној што наликува на гранче. Всушност, диетата сама по себе го регулира изразениот фенотип. Ларвите влегуваат во фазата на кукличка по неколку недели и наскоро се развиваат во возрасни. Возрасниот умира набргу по парењето и полагањето јајце.
Хранење
Како што беше дискутирано погоре, ларвите се хранат или со мачки или дабови лисја и гранчиња во зависност од сезоната. Возрасните, од друга страна, се хранат со нектар. Студиите на Lepidoptera открија дека однесувањето на хранењето е всушност поттикнато од комуникацијата на рецепторот на шеќер со хемосенсилата, и дека и скробот и сахарозата се натпреваруваат за местата на рецепторот за вкус долж сензилата. Кога скробот и сахарозата беа вештачки додадени за да се поврзат со местата на рецепторот на сензилата,Леподоптера го прекина однесувањето на цицање храна заедно. И покрај тоа што сè уште беа гладни, нивните вештачки окупирани места на рецептори сигнализираа поинаку.
Возрасен
Немориа аризонариа е смарагд боја, поседува широка пост-медијална линија - една од најшироките меѓу сите северноамерикански видови Немориа. Видот, исто така, има тенка, жолта обоена терминална линија на крилото, со мала црвена боја помеѓу вените. Белата раб го оцртува нејзиниот распон на крилјата од еден инч. Карактеристична одлика помеѓу двете сезонски форми е присуството на пурпурно-црвени ознаки на костата на предното крило во летната форма. Во оваа форма, абдоменот содржи црвеникаво-кафени ознаки на првите неколку сегменти кај мажјаците, додека женскиот стомак има бледо црвени ознаки. Мажјаците и одредени женки имаат и мали бели дамки на стомакот.
Ларви
Времето на раѓање влијае на фенотипот на овие гасеници: Немориа аризонариа родена во пролетта се храни со дабови мачки и на тој начин развива кутикула што наликува на цвет од мачки. Оние кои се родени во лето мора да јадат дабови лисја, бидејќи мачките веќе ги нема во изобилство во овој период од годината. Овие ларви се развиваат за да имитираат дабови гранчиња наместо тоа, добивајќи мазен сиво-зелен изглед. Бидејќи мачките содржат повеќе хранливи материи од лисјата и гранчињата, ларвите што се хранат со мачки се поголеми пред да се куклат. Оние кои се хранат со мачки изгледаат златни со многу мали проекции, нејасна обвивка и кафени точки долж грбот кои имитираат столици од мачки. Бидејќи овие ларви се хранат со полен, нивните глави и мандибули се помали од оние што се хранат со лисја и гранчиња, веројатно затоа што големите мандибули не се неопходни за конзумирање на мачки3. Последователните експерименти за одгледување покажаа дека само исхраната со ларви влијае на развојниот активирач.
Иако генотипски се слични, овие јајца, по шрафирањето, почнуваат да се хранат со дабови лисја, а не со мачки надвор од сезоната и развиваат вилици за да се прилагодат на хранењето. Откриено е дека промените во однесувањето на ларвните мандибули се случуваат и кај бутивита и субротата во зависност од употребата, но истражувањата сè уште не докажале дека тоа се случува во Немориа аризонариа.
Генетско пуферирање
Се чини дека генетското пуферирање ги објаснува сложеноста помеѓу генотипската и фенотипската експресија со прикривање на генетските и еколошките варијации на набљудуваниот фенотип - овозможувајќи огромен број на фенотипови за еден генотип. Радерфорд објаснува како евентуално биле развиени различни ларви фенотипови на Немориа аризонариа со припишување на фазите и праговите на складирање на генетски варијации во популациите. Во нормални ситуации, генетското пуферирање е недопрено, а сите поединци со генотип одразуваат идентични фенотипови. Меѓутоа, кога пуферирањето се распаѓа, експресијата на претходно тивките гени се појавуваат и им се дозволува да се вкрстат, што резултира со фенотипска варијација од оригиналната форма. Овие фенотипски разлики потоа се предмет на селекција. Генетското пуферирање овозможува одржување на одреден фенотип, а истовремено овозможува и можност за промена.
Фенотипска пластичност
Бидејќи се смета дека фенотипската пластичност еволуирала независно повеќе пати, видовите Неморија кои покажуваат фенотипска пластичност се сместени во неколку различни клади за да ја одразат оваа еволуција. Слично на тоа, видовите немориа кои покажаа пластичност во возрасни фази, исто така беа прегрупирани.
И генетското пуферирање и фенотипската пластичност можеа да ги објаснат различните фенотипови забележани во Немориа аризонариа. Многу истражувања се направени за разбирање на предизвикувачите вклучени во фенотипското изразување. По испитувањето дали бојата на светлината, покрај исхраната, може да влијае на фенотипската експресија на Немориа аризонариа Грин заклучил дека само диетата влијаела на индукцијата на морфот, иако е докажано дека светлината влијае на фенотипот на многу други полиморфни ларви. Бидејќи исхраната на ларвите им овозможува да ги имитира сезонските промени во синхронизација со нејзиното дрво кое живее, Грин заклучува дека оваа фенотипска варијанса е избрана бидејќи гасениците кои ги претрпуваат овие промени се подобро сокриени од грабливи птици. Д-р Грин, исто така, откри дека танинот пронајден во дабовите лисја помага да се олесни оваа промена на фенотипот преку експерименти каде N. Arizonaria се хранела со вештачки диети кои се состојат од танин. Кај многу видови Lepidoptera, регулацијата на температурата има значително влијание врз добиените ларви. На пример, кога Danaus plexippus се одгледувал во ладни средини, биле забележани повеќе црни пигменти отколку кога се одгледувал на топли температури. Бидејќи бојата влијае на апсорпцијата на зрачната енергија, варијацијата на бојата предизвикана од температурата може да послужи како форма на ектотермичка адаптација. И покрај различните температури забележани во живеалиште на Аризонариа, не е забележана таква температурна зависност на ларвите.
Иако фенотипската пластичност е сè попопуларна област на проучување, Немориа аризонариа е првиот познат случај во кој исхраната на видот, наместо светлината или температурата, влијае на нејзиниот фенотипски изглед. За целосно да се протолкува влијанието на животната средина врз фенотипот и развојот на еден вид при проучување на развојните процеси, неопходно е потемелно разбирање на екологијата. Со синергизирање и на екологијата и на еволутивните процеси, како што се гледа преку студиите на Немориа аризонариа, може да се постигне подобро разбирање за тоа како организмите еволуираат и се развиваат. Научна класификација
Капитал на банките
Капиталот на банките (англиски: Bank Capital) ги покажува трајните извори на средства, односно оние средства кои ги вложиле сопствениците на банката. Овие средства, банката нема обврска да ги врати, туку тие ѝ остануваат на располагање сè додека таа постои. Банките во своето работење претежно се потпираат врз туѓи извори на средства што произлегува од основната функција на банките да посредуваат помеѓу оние економски агенти кои имаат вишок и оние кои имаат недостиг од финансиски средства. Ова е всушност причината поради која што учеството на капиталот во вкупните извори на средства кај банките е многу помало во споредба со она на нефинансиските трговски друштва. И покрај своето релативно скромно значење како извор на финансирање, капиталот има централно место во работењето на банките при што го привлекува вниманието како на акционерите (капиталот набљудуван низ призмата на принос што може да го остварат во однос на ризикот што го преземаат) и раководствата на банките (големо значење за деловната политика), така и на регулаторните органи и јавноста (оцена на сигурноста на банката). Со тоа што капиталот, освен дел од процесот на раководење на банката, претставува и прашање од поширок јавен интерес, клучното прашање за раководството на банката е како да се обезбеди оптимално ниво на капитал од гледна точка на целите на банката, но истовремено да се задоволат и ограничувањата што ги поставуваат регулаторите.
Улогата на капиталот во работењето на банките
Повеќе капитал (со самото тоа, помалку долг) значи дека банките се повеќе способни да ги претрпат загубите. Но истовремено, повеќе капитал значи помал профит. Ова е и причината поради која поседувањето на повеќе капитал за банките е „скапо“. И покрај тоа, банките не одрекуваат дека капиталот е есенцијален, бидејќи без него и најмала загуба ќе доведе до несолвентност. Капиталот може да се гледа како процент на средства коишто банката може да ги изгуби без притоа да стане несолвентна. Ако се намали вредноста на средствата на банката, тоа треба да се корегира со прилагодување на изворот на финансирање кој се користи. Обврските, како што се долгот и депозитите не можат да се намалат, но капиталот може. Акционерите се согласуваат да ги апсорбираат загубите доколку банката се најде во тешки времиња. Со тоа, капиталот наместо фонд за тешки времиња, претставува мерка за потенцијалот на банката да апсорбира загуби. Банките држат капитал и од следниве причини:
Всушност капиталот има три основни функции:
Капиталот како сметководствена категорија
Во сметководтвото, капиталот на банката е разлика помеѓу вредноста на средствата (активата) на банката и вредноста на нејзините обврски. Од сметководствена гледна, точка капиталот го сочинуваат повеќе различни ставки:
Меѓутоа, сметководствениот капитал не ја одразува вистинската способност на банката за покривање на ризиците во работењето поради тоа што во сметководството на банката, голем дел од средствата и обврските се водат по историска, набавна вредност. Иако, во поново време, сè поголем дел од средствата на банките се прикажуваат по пазарна вредност, сепак овој проблем не е целосно отстранет.
Пазарна вредност на капиталот
Теоретски, капиталот може да се набљудува и како разлика помеѓу пазарната вредност на средствата и пазарната вредност на обврските на банката. Исто така, пазарната вредност на капиталот може да се добие така што бројот на издадени акции ќе се помножи со нивната пазарна вредност. Пазарната вредност на капиталот претставува најдобар показател за финансиската состојба на банката, особено во однос на заштита од ризиците. По правило, оваа вредност е поголема во споредба со сметководствената вредност на капиталот бидејќи ги одразува и можностите за раст и очекуваните приливи во иднина. Меѓутоа, поради тоа што сите банки не котираат на берзите, како и тоа дека цените на акциите се менуваат секојдневно, и покрај теоретската надмоќ на пазарната вредност, регулаторите се држат до сметководствената вредност.
Основен капитал
Според регулативата на НБРМ, позициите коишто се дел од основниот капитал треба да ги исполнуваат следните услови:
Во основниот капитал на банката се вклучуваат:
Основниот капитал се намалува за следните позиции: Позитивните ревалоризациски резерви не се вклучуваат во износот на основниот капитал.
Дополнителен капитал
Во дополнителниот капитал се вклучуваат:
Кумулативните приоритетни акции треба да ги исполнат следните услови: Хибридните инструменти коишто се вклучуваат во дополнителниот капитал претставуваат финансиски инструменти коишто имаат одлики на обврски и капитал и коишто ги исполнуваат следните услови:
Доколку хибридниот инструмент е издаден во форма на хартии од вредност, при пресметката на дополнителниот капитал банката ја зема предвид номиналната вредност на тие хартии од вредност, намалена за износот на дисконтот.
Субординираните инструменти коишто се вклучуваат во дополнителниот капитал се финансиски инструменти на банката коишто, без оглед на формата, треба да ги исполнуваат следните услови:
При пресметката на сопствените средства на банката во текот на последните пет години до рокот на достасување, износот на субординираниот инструмент се дисконтира за 20% секоја година. Во последната годината пред рокот на достасување или исплата, субординираниот инструмент не се вклучува во пресметката на сопствените средства. Доколку субординираниот инструмент е издаден во форма на хартии од вредност, при пресметката на дополнителниот капитал банката ја зема предвид номиналната вредност на тие хартии од вредност, намалена за износот на дисконтот.
Одбитни ставки од основниот капитал и дополнителниот капитал
Според регулативата на НБРМ, збирот на основниот и дополнителниот капитал на банката се намалува за одбитните ставки, и тоа, 50% од основниот капитал и 50% од дополнителниот капитал. Доколку износот на одбитните ставки којшто треба да се одбие од дополнителниот капитал го надмине неговиот износ, остатокот на одбитни ставки се одбива од основниот капитал. Одбитни ставки од основниот и дополнителниот капитал се:
Базел 1
Базелската спогодбa за единствени стандарди за капиталот на банките, позната уште и како Базел I, била донесена од Базелскиот комитет за банкарска супервизија во Базел), во јули 1988 година, а почнала да се применува од 1993 година. Оваа спогодба се темели на неколку принципи и тоа: капиталот има критично значење во заштита од ризиците, големината на капиталот што треба да го поседуваат банките е поврзан со кредитниот ризик на одделни видови средства, утврдена е минимална стапка на капитал од 8% во однос на средствата пондерирани според ризикот. Потребниот капитал за покривање на ризиците во работењето се пресметува со стапката на адекватност на капиталот која го покажува износот на капитал што го поседува банката во однос на нејзините средства што се изложени на ризикот. Со Базелската спогодба се пропишуваат ставките што го сочинуваат капиталот на банките, при што тој се состои од: ниво 1 (tier 1) – основен капитал (обични и приоритетни акции, задржана добивка итн.) и ниво 2 (tier 2) – дополнителен капитал (останатите ставки од сметката на капиталот). Потоа, се пропишува начинот на пресметка на средствата пондерирани според ризикот, односно составните елементи, при што се дадени различни пондери за одделни групи средства во зависност од нивото на кредитниот ризик на кое се изложени. Поради еден од најголемите недостатоци на Базелската спогодба, земањето предвид само на кредитниот ризик како најзначаен ризик во работењето на банките, таа била дополнета во 1996 година со што се зема предвид и пазарниот ризик, а дополнувањето почнало да се применува во 1998 година. Со ова дополнување било предвидено банките да издвојуваат дополнителен капитал за покривање на одделните форми на пазарен ризик.
Базел 2 – Нова базелска спогодба
Новата базелска капитална спогодба претставува еден од најголемите предизвици пред кои се наоѓа банкарската супервизија на меѓународно ниво. Станува збор за комплексна методологија за утврдување на адекватноста на капиталот, којашто во голема мера одговара и произлегува од тековните состојби на меѓународните финансиски пазари. Имено, појавата и развојот на новите банкарски производи и инструменти и новите методи за управување со банкарските ризици наметнале потреба за сериозни промени во Капиталната спогодба од 1988 година, со која се воспоставуваат основните принципи за утврдување на потребниот износ на капитал за покривање на ризиците на кои е изложена една банка во своето работење. Како резултат на ваквите движења и промени, Базелскиот комитет за банкарска супервизија во 1999 година го започнал процесот на ревизија на Капиталната спогодба, заради развивање на нова рамка за утврдување на капиталната база. Во 2004 година, Базелскиот комитет го усвоил конечниот текст на Новата капитална спогодба, позната и како Базел 2. По нејзиното донесување, во голем број земји од светот започнале активности за воведување и примена на одредбите на новата спогодба.
Новата Капитална Спогодба има за цел целосно акцентирање на управувањето со ризиците во банките и давање основа за подобрување на можностите на банките за проценка на сите видови ризици на кои се изложени во текот на своето работење. Утврдувањето на капиталната база, согласно новата рамка, се врши на начин којшто најдобро ги рефлектира практиките и процедурите на банките за управување со ризикот, при што посебен акцент се става и на супервизорските процедури и практики за следење и анализа на овие практики, како и на воспоставувањето на пазарна дисциплина со воведување на обврска на банките за објавување на одредени податоци и информации за видовите ризиците на кои се изложени и износот на капиталната база. Имено, Новата капитална спогодба се состои од три основни елементи: На овој начин, со новата спогодба на банките им се дава можност за избор помеѓу повеќе опции коишто им стојат на располагање за пресметка на адекватноста на капиталот. Ова е можеби најголемата новина која што се воведува преку новата капитална спогодба. Имено, имајќи ја предвид големата разлика помеѓу банкарските институции од аспект на нивната големина и комплексност, не е можно да се примени рамка која би била иста за сите, уште повеќе која би била подеднакво ефикасна и применлива за сите банки. Поради тоа, предложен е пристап во кој различни опции ќе им бидат достапни на различни банки, во зависност од нивните потреби и нивната спремност за инвестирање во пософистицирани системи за проценка на ризикот.
Базел 3
Како резултат на глобалната финансиска криза од 2007 година, во претходните неколку години националните финансиски регулатори и меѓународните финансиски организации преземале значајни активности за зајакнување на финансискиот систем и зголемување на неговата отпорност. Како дел од тие активности, од особено значење се активностите на Базелскиот комитет за банкарска супервизија. Од појавата на кризата до денес, Комитетот има изработено повеќе предлози за унапредување на постојната капитална рамка и зајакнување на прудентните стандарди и има направено измени во различни делови од спогодбата. Во таа насока се и последните измени на Базелската капитална спогодба, познати како Базел 3, коишто биле усвоени од страна на највисокиот орган на Базелскиот комитет во август и септември 2010 година.
Најзначајните промени можат да се поделат во две групи активности: зајакнување на капиталната рамка (зголемување на потребното ниво капитал) и воведување меѓународен ликвидносен стандард. Oсновната цел на реформата на капиталната рамка е подобрување на квалитетот на структурата на сопствените средства на банките, преку зголемување на нивото и учеството на основните елементи на ниво 1 (основниот капитал). Поголем фокус се става на акционерскиот капитал (обични акции и задржана добивка), отколку на инструментите со должнички одлики и понизок квалитет. Минималниот однос помеѓу акционерскиот капитал и активата пондерирана според ризикот се зголемува од 2% на 4,5%. Зголемувањето на овој однос е проследено со зголемувањето на стапката на основниот капитал од 4% на 6%, додека вкупната стапка на адекватност на капиталот останува непроменета (8%).
Меѓутоа, со предложената реформа се предлагаат два дополнителни износа на потребен капитал: за зачувување на капиталот и противцикличен капитал, коишто предизвикуваат зголемување на потребното ниво на капитал на банките. Дополнителниот износ за зачувување на капиталот може да се состои само од акционерски капитал (емисии на акции, зголемување на задржаната добивка), при што мора да изнесува најмалку 2,5% од активата пондерирана според ризици. Со воведување на дополнителниот износ на капитал, треба да се создаде дополнителна сигурност дека капиталот ќе биде доволен за покривање и поддршка на тековното работење на банката. Противцикличниот капитал може да се движи од 0-2,5% во зависност од состојбите во кои се наоѓа националниот финансиски систем (висината ја утврдува секој национален супервизорски орган). Банките нема да бидат должни да издвојуваат ваков вид дополнителен капитал во текот на целиот Економски циклус. Овој капитал се пропишува како задолжителен во услови на значаен кредитен раст којшто може да предизвика раст и на системскиот ризик. Иако предложената реформа не ја менува минималната висина на стапката на адекватност на капиталот, преку воведувањето дополнителни износи на потребен капитал, висината на оваа стапка се зголемува најмалку за дополнителни 2,5 процентни бода.
Исто така, со Базел 3 се воведува дополнителен инструмент за заштита на нивото на капитал кај банките изразен преку стапката на задолженост, која претставува однос на капиталот (основен капитал) и билансната и вонбилансната актива (вклучувајќи ги и дериватите) на банката. Целта на воведувањето на оваа стапка е да обезбеди противтежа на стапката за адекватноста на капиталот којашто има за цел покривање на ризичната актива, а не и на целокупната актива на банкарските институции. Оваа стапка треба да изнесува најмалку 3%. Со новата реформа се воведуваат две ликвидносни стапки коишто имаат за цел зајакнување на краткорочната отпорност на банките на потенцијалните ликвидносни проблеми и заштита од долгорочната структурна неусогласеност на активата и пасивата. Стапката на покриеност на ликвидноста претставува однос помеѓу износот на висококвалитетна ликвидна актива и нето паричните одливи во наредните 30 дена и не смее да е пониска од 100%. Другата стапка, односно стапката на нето стабилни извори на финансирање обезбедува покривање на рочната неусогласеност на активните и пасивните позиции на банката. Оваа стапка треба да изнесува најмалку 100% и треба да претставува поттик за банките да користат стабилни извори на финансирање. Се пресметува како однос помеѓу расположливите стабилни извори на финансирање и потребните стабилни извори на финансирање. Поради обемноста на промените, се предвидува нивно постепено воведување до крајот на 2018 година.
Регулација на капиталот во Македонија
Законот за банките го пропишува минималниот износ на капитал којшто банката мора да го обезбеди за да започне со работа, кој изнесува 310 милиони денари. Притоа банката е должна да обезбеди капитал од 560 милиони денари за да може да ги извршува сите финансиски активности наведени во Законот. Во однос на капиталот потребен за покривање на ризиците, преземен е меѓународниот стандард за минимална стапка на адекватност на капиталот]] од 8%, при што Законот му дава право на гувернерот на НБРМ да пропише и повисока стапка, доколку некоја банка е изложена на поголеми ризици.
Потребен капитал за покривање на ризиците
Капиталот потребен за покривање на ризиците претставува збир на: За банката да го пресмета потребниот капитал за покривање на ризиците треба да ги распредели сите билансни позиции во две групи, и тоа: портфолио за тргување (тука спаѓаат сите финансиски инструменти коишто банката ги чува за тргување, како што се акции, обврзници, финансиски деривати, репо-договори итн.) и портфолио на банкарски активности (останатите ставки од билансот на состојба). Доколку портфолиото за тргување не надминува 6% од вкупните средства на банката, тогаш таа треба да обезбеди капитал само за покривање на кредитниот ризик и на дел од пазарните ризици, односно валутниот и ценовниот ризик, додека во спротивно, банката мора да обезбеди капитал за покривање на сите пазарни ризици.
Капитал за покривање на кредитниот ризик
Банката е должна да ги распореди билансните и вонбилансните побарувања во соодветни категории на изложеност и да им додели соодветен пондер на ризичност во зависност од степенот на кредитен квалитет на должникот или побарувањето. За потребите на оваа одлука, банката е должна да ја распореди секоја билансна и вонбилансна позиција којашто не е дел од портфолиото за тргување во една од следниве категории на изложености/позиции:
Производот меѓу износот на побарувањето распределено во соодветна категорија на изложеност и соодветниот пондер на ризичност ја дава пондерираната вредност на побарувањето којашто се вклучува во утврдувањето на активата пондерирана според кредитниот ризик. Активата пондерирана според кредитниот ризик претставува збир на пондерираната вредност на сите билансни и вонбилансни побарувања. Капиталот потребен за покривање на кредитниот ризик се добива кога активата пондерирана според кредитниот ризик ќе се помножи со 8%. НБРМ средствата на банките ги распределува во пет групи на ризичност: Третманот на вонбилансните средства – пред да изврши распоредување на вонбилансните побарувања, банката е должна да ги претвори одделните вонбилансни побарувања во билансни, со користење на факторите на претворање. Висината на факторот на претворање зависи од степенот на ризик присутен кај секое вонбилансно побарување, и тоа: Овие средства се делат во две групи:
Капитал за покривање на пазарните ризици
Банката треба да обезбеди соодветно ниво на капитал и за покривање на другите пазарни ризици на кои е изложено нејзиното портфолио за тргување. Тука спаѓа ценовниот ризик којшто претставува збир на специфичниот ризик (промена на цената на финансискиот инструмент како резултат на некои фактори поврзани со издавачот на инструментот) и на општиот пазарен ризик (промена на цената на финансискиот инструмент како резултат на промената на пазарните каматни стапки и на движењата на пазарот на капитал). Капиталот потребен за покривање на пазарните ризици ги вклучува и ризикот од порамнување, ризикот од договорната страна, ризиците поврзани со опциите, преголемата концентрација на кредитниот ризик.
Капитал за покривање на оперативниот ризик
Банката го утврдува капиталот потребен за покривање на оперативниот ризик со користење на базичниот индикатор, којшто претставува збир на следните позитивни и негативни позиции, остварени како резултат на редовното работење на банката:
При пресметката на базичниот индикатор не се вклучува каква било исправка на вредноста на позициите. Врз основа на базичниот индикатор, банката може да го утврди капиталот за покривање на оперативниот ризик со користење на еден од следните два пристапа: пристап на базичен индикатор (капиталот потребен за покривање на оперативниот ризик се утврдува кога аритметичката средина на тригодишните позитивни износи на базичниот индикатор ќе се помножи со 15%) и стандардизиран пристап (банката треба да го определи приходот што го остварува од осум деловни линии:
Капиталот на банките во Македонија
Доколку се набљудува целиот банкарски систем, може да се заклучи дека македонските банки во своето работење најмногу се потпираат врз туѓи извори на средства. Меѓутоа, набљудувано по групи на банки, се забележува дека за малите банки, капиталот претставува многу позначаен извор на средства во споредба со средните и големите банки. Тоа е сосема нормално со оглед на фактот дека големите банки се одликуваат со широка депозитна основа и со полесен пристап на финансиските пазари.
Табела 1: Капитал на банките во Македонија, 2004-2014
Од табелата 1, каде е прикажан капиталот на банкарскиот систем во Македонија во последните квартали во периодот од 2004 до 2014 година (со исклучок на 2014 година каде е прикажан третиот квартал), се воочува дека капиталот, односно сопствените средства на ниво на банкарски систем се зголемуваат двократно што е сосема нормално со оглед на тоа што банкарскиот систем бележи раст со текот на годините, како и построгата регулација на капиталот на банките од страна на регулаторните органи. Додека кај групите на големи и средни банки се забележува пораст на капиталот, кај малите банки се забележува тренд на намалување. Причина за тоа намалување е концентрацијата на банкарскиот систем (доминација на големите банки), односно драстичното намалување на бројот на малите банки, од 10 во 2004 година, достигнувајќи 14 мали банки во првиот и вториот квартал во 2006 година, по што следи постојано опаѓање на оваа бројка при што сега бројот на мали банки изнесува само 4.
Табела 2: Адекватност на кашпитралот во банкарскито систем на Македонија, 2011-2014
Доколку се набљудува стапката на адекватност на капиталот, се воочува дека македонските банки далеку ја надминуваат минималната стапка од 8%, односно поседуваат доволно капитал за да ги покријат можните загуби во работењето. Притоа малите банки имаат далеку повисока стапка на адекватност на капиталот во споредба со големите. Причина за тоа е тоа што малите банки имаат мала депозитна основа и поради тоа што водат по конзервативна деловна политика.
Управување со капиталот на банките
Банката мора да ги земе предвид регулаторните одредби за минимално ниво на капиталот, бидејќи тие претставуваат обврска. Регулаторните стандарди за адекватноста на капиталот имаат големо влијание врз деловната политика на банката со оглед на тоа што делуваат како надворешно ограничување на можностите за растеж на средствата, а особено на кредитите. Меѓутоа прашањето за потребното ниво на капитал на банката се набљудува и од гледна точка на акционерите на банката. Овде станува збор за прашањето на оптималната комбинација помеѓу туѓите и сопствените извори на средства, којашто обезбедува остварување на крајната цел на банката, а тоа е максимизирање на вредноста на акционерскиот капитал.
Оптимална структура на капиталот
Банките, за разлика од нефинансиските претпријатија, остваруваат многу мал принос на средствата. Па затоа мораат да употребуваат висок степен на финансиски левераж (претежно да се финансираат од позајмени извори на средства), за на акционерите да им обезбедат задоволителен принос на вложениот капитал. Финансискиот левераж влијае врз профитабилноста и врз приносот на акционерскиот капитал, што може да се воочи од одликите на трошоците на позајмените извори на средства. Банката плаќа договорена каматна стапка на депозитите и обврските, којашто не е условена од приносот што банката го остварува на средствата кои се финансирани од тие извори. Додека во случај кога банката се финансира од сопствени извори на средства целокупниот износ на средствата што банката го остварува ќе им припадне на акционерите. Од ова може да се заклучи дека доколку банката се финансира претежно од позајмени извори на средства има можност да оствари повисока профитабилност, а истовремено на акционерите да им обезбеди повисоки приноси.
Потоа, банката води сметка и за трошоците на финансирање. Долгот кој претставува далеку поевтин извор на средство има предност во однос на капиталот. Капиталот претставува најскап извор бидејќи сите ризици на кои е изложена банката паѓаат на товар на акционерите, при што како надомест за повисокиот ризик тие бараат повисок принос на средствата што ги вложуваат во банката. Додека штедачите и другите доверители се подготвени да прифатат пониски стапки на принос, бидејќи имаат некаква заштита. Долгот е поевтин извор на средства и поради тоа што каматните расходи се одбитна ставка во пресметката во основата за оданочување, додека приносот на акционерите целосно се оданочува. На остварениот финансиски резултат од работењето банката мора да плати данок на добивка, а дивидендата што им се дели на акционерите дополнително се оданочува со данок на личен доход. Врз изборот на изворот на финансирање зависат и трансакциските трошоци во врска со прибирањето на финансиските средства. И во овој случај долгот има предност во однос на капиталот бидејќи банките можат да прибираат депозити и да позајмуваат на пазарот на пари по ниски трансакциони трошоци, додека трошоците за издавање акции за повеќето банки се прилично големи. Врз капацитетот на банката за позајмување на финансиските пазари, влијае и односот помеѓу долгот и капиталот. Постои поврзаност помеѓу големината на капиталот на позајмувачот и износот на финансиски средства што инвеститорите се подготвени да го позајмат. Тоа произлегува оттаму што сигурноста на инвестираните средства, во крајна линија, зависи од капиталот на позајмувачот. Затоа за да има капацитет за позајмување на финансиските пазари, банката мора да одржува некое ниво на капитал кое делува како кочница во задолжувањето. Банката не се задолжува до крајната граница за да си остави простор за позајмување во случај на итна потреба од ликвидност или пак во случај на појава на поволна можност за инвестирање. Уште еден фактор од кој зависи оптималниот износ на капитал е големината на банката. Големите банки имаат широка дипозитна основа и лесен пристап на пазарот на пари, додека малите банки ги немааат овие предности, па се принудени позајмените извори да ги заменат со капитал, поради што работат со далеку поголеми стапки на капитализираност. Исто така, големите банки можат многу полесно да дојдат до акционерски капитал, додека малите банки не се толку познати во јавноста поради што нивните акции не се толку привлечни. Тоа е причината зошто малите банки вообичаено издаваат акции за однапред познати купувачи.
Врз одлуката за задолжување или прибирање дополнителен капитал, влијаат и тековните услови на финансиските пазари. При високи каматни стапки за банката е поисплатливо да се финансира преку издавање акции, додека при ниски поисплатливо е позајмување на пазарот на обврзници. Во изборот на начинот на финансирање на банката голема улога игра и сопственичката структура. Ако сопственоста е концентрирана во рацете на мал број акционери тие ќе претпочитаат финансирање преку задолжување за да не ја разводнат сопственоста преку влез на други акционери. Доколку банката има широка сопственичка структура со поголем број ситни акционери раководството на банката ќе може за да ја наметне идејата за издавање дополнителни акции.
Внатрешни извори на капитал
Доколку банката се соочи со недостиг од капитал, таа може да го намали износот на поризичните средства (се намалува износот на поризичните средства за сметка на зголемување на средствата коишто се одликуваат со понизок степен на ризичност) или да обезбеди дополнителен капитал (да го зголеми капиталот преку задржување на делот од добивката или да прибере капитал од надворешни извори). Доколку добивката е доволна да се покријат потребите од дополнителен капитал препорачливо е банката да го избере овој извор, бидејќи задржаната добивка има предости во однос на прибирањето капитал од надворешни извори (банката ги избегнува трансакциските трошоци поврзани со издавањето акции, не ја нарушува сопственичката структура, не предизвикува разводнување на добивката по акција).
Политика на дивиденди
Нето-добивката што ја остварила банката може да се распредели на акционерите или да се задржи како дел од капиталот. Оттука, банката мора да ја определи стапката на исплата на дивиденди (однос помеѓу износот на дивиденди и добивката по оданочување), односно стапката на задржана добивка (однос помеѓу задржаната добивка и добивката по оданочување). Основен проблем во политиката на дивидендите е дилемата: ако банката премногу испраќа дивиденди не ќе може да го зголеми капиталот, но доколку претежно ја задржува добивката (испраќа мали дивиденди) тоа ќе се одрази негативно врз цената на акциите. Всушност, ако банката не исплаќа дивиденди или неочекувано го намали нивниот износ, постојаните акционери би можеле да се посомневаат во својата подготвеност за чување на акциите. Затоа секоја банка треба да води стабилна и предвидлива политика на дивиденди, што значи: да исплаќа постојан износ на дивиденда (недостаток на овој пристап: банката да оствари мала или да не оствари добивка) или да одржува постојана стапка на исплата на дивиденди (недостаток на овој пристап: не обезбедува стабилно и предвидливо движење на дивидендата по акција). Важно е банката внимателно да ги процени ефектите врз цената на своите акции. Треба да одреди повисока стапка на исплата на дивиденди доколку нивната исплата има големо влијание врз цената на акциите и обратно, доколку не предизвикува големо влијание да определи повисока стапка на задржана добивка.
Надворешни извори на капитал
Доколку со нето-добивката не може да се обезбеди потребниот износ на капитал банката ќе мора да прибира капитал од надворешни извори, како што се: обични и приоритетни акции, субординиран долг, хибридни финансиски инструменти итн. Кој извор на капитал ќе го избере зависи од повеќе фактори како што се трошоците на финансирање, ефектот врз цената на акциите на банката, условите на пазарот на капитал. Големо влијание врз можноста за прибирање на капитал од надворешни извори има големината на банката. Големите банки имаат непречен пристап на пазарот на капитал додека можностите на малите банки во голема мера се ограничени.
1555 во книжевноста
1555 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Црно-белоглав стрвинар
Црно-белоглавиот стрвинар (Mniotilta varia) е вид на стрвинар од Новиот свет и е единствениот член на неговиот род, Mniotilta. Се размножува во северна и источна Северна Америка и зимува во Флорида, Централна Америка и Западни Инди, односно островски регион во Карибите, се до Перу. Овој вид е многу редок скитник во западна Европа.
Во споредба со другите стрвинари од Новиот свет, овој вид не е добро проучен.
Опис
Црно-белоглавиот стрвинар е 11 цм (4.3 in) до 13 цм (5.1 in) во должина со маса од 8 грама (0.28 oz) до 15 грама (0.53 oz). Распонот на крилата се движи од 18-22 цм (7.1-8.7 in). Црно-белоглавите стрвинари имаат црно-бела боја. И двата пола имаат црно-бели круни со бела веѓа, црни шари на белиот стомак, црни крилја со две бели ленти на нив, црна опашка, црно-бел обоен грб, шарени прекривки под опашката и сиво-црни нозе и стапалата. Мажјаците кои се размножуваат имаат црно-бело обоено грло и црни образи, додека женките имаат сиви образи и бело-кремави обоени грло и страни. Младите мажјаци се многу слични на возрасните женки по боја и шари, додека младите женки наликуваат на возрасни женки, но со помали шари.
Овој вид е долг 12 цм (5 in) и тежи 11 грами (0.39 oz). Летниот мажјак на овој вид е силно прошаран со црната и белата боја. Секое крило е црно со две бели ленти на крилата. Женските и младешките перја се слични, но послабо обоени и помалку шарени од мажјаците.
Овој вид може да се помеша со блакпол стрвинарот (Setophaga striata). Блакпол стрвинарот е исто така црно-бел во летниот период, односно кога има летно перје на себе, но има силно обоено црно чело. Црно-белоглавиот стрвинар, исто така, може да се помеша поради неговото однесување со боровиот стрвинар (Setophaga pinus) и жолтогрлиот стрвинар (Setophaga dominica).
Таксономија
Лине го опишал црно-белоглавиот стрвинар (Mniotilta varia) во 1766 година.<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHarrison1984">Harrison, Hal H. (1984). Оваа птица е вид на стрвинар од Новиот свет (фамилија Parulidae) и е единствениот член од нејзиниот род поради нејзините уникатни адаптации за потрага по храна.
Познато е дека се хибридизира со черкулниот стрвинар (Setophaga cerulea) и блекбурнискиот стрвинар (Setophaga fusca). Се смета дека црно-белиот стрвинар е тесно поврзан со родот Setophaga.
Етимологија
Името на овој род потекнува од старогрчкиот збор, што значи „морска алга“ и , „да кубе“. Vieillot погрешно го превел првиот збор, како „мов“. Специфичната варија е од латинскиот збор, што значи „разновиден“.
Живеалиште и распространетост
Црно-белоглавиот стрвинар е преселнички вид, се размножува во Северна Америка и презимува во Северна и Јужна Америка. Вообичаено се наоѓа во листопадни шуми за време на сезоната на размножување, но станува повеќе прилагодлива на различни живеалиштата кога не е сезона на размножување.
Живеалиште
Црно-белоглавиот стрвинар се наоѓа во различни живеалишта.
Претпочитаните типови на шуми вклучуваат листопадни и мешани шуми, а оваа птица понекогаш живее и во мочурлива шума.
За време на миграцијата, црно-белоглавиот стрвинар претпочита шуми повеќе од други типови на живеалишта и често се среќава во крајбрежните области.
Овој вид за време на неговото презимување, може да се најде во различни видови живеалишта, од мангрови до влажни, суви и облачни шуми. Забележано е и да презимува во насади со кафе и градини.
Пермски крај
Пермски крај (руски:Пе́рмский край) е федерален субјект во Русија. Административен центар е Перм.
Црно-белоглав стрвинар
Живеалиште
Мажјаците се територијални и за нивните летни живеалишта и за нивните зимски живеалишта.
Распространетост
Црно-белоглавиот стрвинар се размножува во северна и источна Северна Америка. Распространет е од северозападните територии на северозапад и Њуфаундленд и Лабрадор на североисток, до Северна Каролина на југоисток и Тексас на југозапад. Овој вид е миграциски, затоа презимува во Флорида, Централна Америка и северна Јужна Америка до Перу. IUCN го проценува степенот на распространетост на оваа птица да биде околу 11.500.000 км 2.
Овој вид се јавува како скитник во Исланд, Ирска, Ферските Острови и Обединетото Кралство.
Статус на зачувување
IUCN го класифицира црно-белоглавиот стрвинар во категорија на најмала загриженост за истребување поради неговата голема распространетост и бројот на популацијата. Сепак, неговата популација се намалува. Губењето и деградацијата на живеалиштата, особено шумите, се главните фактори кои придонесуваат за опаѓање на бројката на видот. Ако губењето на живеалиштата продолжи, односно летните или зимските живеалишта, видот може да продолжи да се намалува во иднина. Пестицидите како што се фенитротионот и фосфамидонот придонеле за опаѓање на бројката на видот во 1970-тите, но има и други хемикалии како што се хлорираните јаглеводороди може да продолжат да имаат ефект.
Диета
Оваа птица се храни со инсекти и пајаци и за разлика од другите стрвинари, бара храна како ореви, движејќи се нагоре и надолу по стеблата на дрвјата и покрај гранките.
Црно-белоглавиот стрвинар бара храна по стеблата на дрвата за да се храни со инсекти под површината на кората. Неговите кратки нозе и долгиот заден палец се прилагодени на овој метод на потрага по храна. Црно-белоглавиот стрвинар е специфичен меѓу останатите стрвинари поради времето поминато во потрага по стебла и внатрешни гранки. Оваа птица исто така собира инсекти. Неговата исхрана е составена од инсекти и други членконоги, вклучувајќи ларви, бубачки, мравки и пајаци. За време на миграцијата и размножувањето, оваа птица јаде ларви.
За време на миграцијата, црно-белоглавиот стрвинар понекогаш се придружува на мешани стада за да се нахрани.
Размножување
Се размножува во широколисни или мешани шуми,обично во повлажни области. Црно-белоглавите стрвинари се гнездат на земја, оставајќи 4-5 јајца во гнездо.
Црно-белоглавиот стрвинар е еден од првите стрвинари што пристигнува на пролетните места за размножување. Во најјужниот опсег на неговото живеалиште за време на сезоната на размножување, може да започне да се размножува кон средината на април. Мажјаците се територијални и ја бранат својата територија, и со пеење и со бркање на натпреварувачите. Кога женката пристигнува на територијата на мажјакот, тој обидува да се пари со нејзе. Мажјакот може да се покаже со мафтање на неговите крилја. Гнездото е во облик на чаша, често се наоѓа на земја меѓу корени или спроти дрво, или во пукнатините на стеблата на дрвјата. Видот претпочита да се гнезди во влажни области. Гнездото е изградено со тревни материјали, кори од дрва и суви лисја и е обложено со помек материјал како мов и влакна. Женката е одговорна за поголемиот дел од градењето на гнездото. Женката снесува 4-5 јајца, кои се светло кафени попрскани со потемно кафени точки. Женката почнува да инкубира откако ќе се сложи последното или претпоследното јајце. Инкубацијата трае од 10 до 12 дена, а ја врши исклучиво женката. За време на инкубацијата, женката понекогаш се храни од мажјакот.
За гнездата се грижат и двајцата родители. Младите летаат по 8 до 12 дена и остануваат околу гнездото додека ја подобруваат способноста за летање. За тоа време, родителите остануваат во близина.
Овој вид обично произведува едно потомство годишно.
Гнездата на овие птици понекогаш се паразитираат од кафеавоглавата крава (Molothrus ater).
Брдо (Нова Горица)
Брдо (словенечки: Brdo) — населба во Градска општина Нова Горица во западна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Приморска. Населбата сега е вклучена во Горичкиот статистички регион.
Габриел Палета
Габриел Палета (роден на во, Аргентина) — аргентински професионален фудбалер кој настапува за ФК Џиангсу во Кина. Габриел Палета игра на позиција одбрана, најчесто на десната страна.
Палета има натапувано за Фудбалската репрезентација на Аргентина до 20 години, а има одиграно и три натпревари за Италија.
Е-книга
Е-книга, е-книга (англиски: e-book), кратенка од електронска книга, е книга која се дистрибуира во дигитална форма. Е-книга се чита на сметачи или на рачни читачи на е-книги (или „е-читачи“).
Историја
Тоа е почеток на проектот кој Харт подоцна ќе го нарече Проект Гутенберг, по револуционерот на технологијата за печатење Јохан Гутенберг. Проектот се залага за создавање електронска верзија на книжевни дела во јавен домејн и нивно бесплатно дистрибуирање преку интернет, со тоа негова е заслугата за ширење и популаризација на е-книга. Електронска книга за комерцијална употреба за првпат може да се најде во 1981, но сепак најголемиот развој на електронските книги книги се бележи дваесет години подоцна.
Особености
Предности
Недостатоци
Формати
Најпопуларните форми на електронска форма на книга се PDF и HTML формат, кои може да се користат на било кој компјутер без разлика на оперативниот систем. Денеска постојат повеќе програми за претворање на овој формат, доколку текстот е еднаш подготвен може лесно да се претвори од еден во друг формат. Со стандардизација на дигиталната книга на “Open eBook” се воспоставува заедничката структура за сите елктронски книги во HTML, со што е направено лесно симнувањето на електронските книги. Електронскиот формат во исто време треба да биде компатибилен за повеќе алатки за читање на електронски книги како: Adobe PDF, Microsoft Reader, E Reader, Mobipocket Reader, EPUB, OpenReader и Kindle.
Издавање на електронската книга
Некои електронски книги се издаваат во печатен формат, така книгата може да ја има во дистрибуирано и електронско издание. Исто така постои можност за претворање на електронската книга во принатана книга со избор на “print on demand”. Сепак електронската верзија може да настане подоцна од печатениот формат и да се издава во двете форми - и како електронска и како печатена верзија - во зависност од барањата на авторот или читателството.