cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Геноцид над Србите во Независна Држава Хрватска
Босанска Крајина
За време на војната, вооружените сили на НДХ убиле повеќе од 7,000 Срби во општината Козарска Дубица, додека општината загубила повеќе од половина од својата популација пред војната. Масакр бил извршен од страна на Хрватското домобранство во јануари 1942, кога во селото Драксениќ биле запалени и убиени повеќе од 200 луѓе.
Во февруари 1942, Усташите под водство на командата на Мирослав Филиповиќ масакрирале 2,300 возрасни и 550 деца во селата Дракулиќ, Мотике и Шарговац кои биле населени претежно од Срби.
Херцеговина
На 9 мај 1941, околу 400 Срби биле собрани од околните села и убиени во дупка зад училиштето во селото Благај. Од 4–6 август 1941, 650 жени и деца биле убиени со тоа што биле фрлени во бездната Голубинка во близина на Шурманци. Исто така, рачни гранати биле фрлени врз мртвите тела. Околу 4000 Срби подоцна биле масакрирани во околните села тоа лето.
Во Ливањско Поле Усташите убиле повеќе од 1,200 Срби вклучувајќи и 370 деца. Во Шумата Копривница, во близина на Ливно, околу 300 граѓани биле измачувани и убиени. Околу 300 деца, жени и стари луѓе биле убиени и фрлени во бездната Равни Долац во Доњи Рујани.
Дрина
Околу 70-200 Срби биле масакрирани од муслиманската фракција на Усташите во Рашица Гах, Власеница во Босна и Херцеговина помеѓу 22 јуни и 20 јули 1941, откако ги силување жените и девојчињата. Голем број Срби биле убиени од Усташите во Подриње, особено во околината на Вишеград. Црната легија на Јуре Францетиќ убила илјадници босански Срби и ги фрлила нивните тела во реката Дрина. Во 1942, околу 6,000 Срби биле убиени во Стари Брод во близина на Рогатиа и Милошевиќи.
Сарајево
За време на летото 1941, усташката милиција привремено затворила и убила групи на српски Сараевчани. Во август 1941, уапсиле околу стотина Срби за кои се сомневале дека се поврзани со армиите на отпорот. Поголем дел од овие граѓани биле црковни службеници и членови на интелегенција и тие биле убиени или депортарани во концентрациони логори. Усташите убиле најмалку 323 луѓе во Вила Лубуриќ, мосте кое слулжело за измачување и убивање на уапсени Срби, Евре и политички противници.
Прогон и етничко чистње
Прогонувањето било една од главните цели на усташкиот план да создадат чиста хрватска држава. Првите кои биле приморани да напуштат биле војниците од македонскиот фронт во Првата светска војна кои живееле во Славонија и Сирмија. Во средината на 1941, 5,000 Срби биле избркани во Србија окупирана од Германците. Главниот план бил прво да се депортираат главните луѓе со цел нивните имоти да бидат национализирани и остатокот од Србите полесно манипулирани. Кон крајот на септември 1941, околу половина од српските православни свештеници, чиј број изнесувал 335, биле избркани.
"Дрина е границата помеѓу истокот и западот. Волјата на Бог ни ја даде силата да ја браниме нашата граница, за која нашите сојузници се свесни и ја ценат поради тоа што со векови докажавме дека сме добри чувари на граници."
- Миле Будак, министер на владата на НДХ, август 1941.
Приврзаниците на идеите за прогон сметале дека тоа е непотребна мерка за создавањето на функционална национална држава и исто така ги рационализирале ваквите планови споредбено со размената на населението од 1923 помеѓу Грција и Турција. Усташите поставиле логори со цел да соберат голем број луѓе и да ги депортираат. Владата на НДХ исто така ја формирала и канцеларијата за Колонизација со цел да ги врати Хрватите на териториите кои тие ги поседувале. За време на летото во 1941 година, прогонот бил извршен со значителна поддршка од страна на месното население. Голем број претставници на локалните елити, вклучувајќи ги и босанските Муслимани во Босна и Херцеговина и Германците во Славонија и Сирмија, одиграле активна улога во протерувањето.
Се пресметува дека околу 120,000 Срби биле депортирани од НДХ во Србија окупирана од Германците и околу 300,000 избегале до 1943. Кон крајот на јули 1941 според германските власти во Србија, 180,000 Срби избегале од НДХ во Србија а кон крајот на септември од истата година, таа броја надминала 200,000. Во истиот период, 14,733 луѓе биле легално преместени од НДХ во Србија. Во октомври 1941, организираната миграција била прекината поради тоа што германските власти во Србија забраниле понатамошна имиграција на Србите. Според документацијата на Комесаријатот за Бегалци и Имигранти во Белград, во 1942 и 1943 нелегални преселби на личности од НДХ во Србија сè уште постоеле и нивниот број достигнал приближно 200,000 иако ваквите бројки не се целосни.
Менување на религијата
Усташите ги сметале верата и националноста тесно поврзани; додека римокатолицизмот и исламот (босанските муслимани биле сметани за Хрвати) биле признаени како национални вери во Хрватска, православноста биле сметана за некомпатибилна со хрватскиот државен проект. Тие гледале на православноста како непријателска затоа што била идентификувана како српска. На 3 мај 1941, бил донесен закон за менување на верата со што Србите биле приморани да станат католици и со тоа да прифатат хрватски идентитет. Ова се случило вечерта кога Павелиќ се сретнал со Папата Пиус XII во Рим. Католичката црква во Хрватска, предводена од архиепископот Алојзие Степинац, го прифатила овој закон и почнала да го спроведува во внатрешноста на црквата. Терминот „српска православност“ била забранета во средината на мај како некомпатибилна со наредбите на државата и почнал да се користи терминот „источна грчка вера“. Кон крајот на септември 1941, половина од српското православно свештенство, односно околу 335 свештеници биле избркани.
"Усташкото движење е засновано на вера. Поради тоа, нашите дела потекнуваат од нашата посветеност на верата и на римокатоличката црква."
- Главниот идеолог на усташкото движење Миле Будак, 13 јули 1941.
Пропагандата на Усташите го легитимизирала прогонот како дел од препирките помеѓу католиците и православните за тоа која претставува доминантна религија во Европа, а со тоа се прифатила католичката интолеранција кон поделеноста. По српските бунтови кои се појавиле како резултат на свирепите акции на Усташите, вклучувајќи терор, убиства и депортација, државниот директорат за регенерација започнал програма во есента 1941 година чија цел била масовно присилно менување на верата на Србите. Веќе во летото, Усташите ги затвориле или ги уништиле поголемиот број од српските православни цркви и манастири и ги депортирале, затвориле и убиле православните свештеници и епископи. Промената значела да се похрвати и целосно да се уништи српската православна црква. Римокатоличкиот свештеник Крунослав Драгановиќ тврдел дека верата на многу католици била сменета во православна во 16-от и 17-от век што подоцна станало основа за програмите на менување на верата на Усташите.
Ватикан не се противел на ваквите присилни менувања на верата. На 6 февруари 1942, Папата Пиус XII приватно пречекал околу 206 членови на Усташите во униформи и ги благословил со што симболички ги прифатил нивните чинови. На 8 февруари 1942, Русиновиќ изјавил дека Светата Столица се радуваla на принудните менувања на религијата. Во писмо до кардиналот Лујџи Маљоне на 21 февруари 1942, секретарот на Светата Столица ги поттикнал хрватските бискупи да го забрзаат процесот, а препорачал терминот „православни“ да се замени со „отпадници и поделеници“. Голем број католички свештеници им се придружиле на усташите и ја благословите нивната работа, земајќи учества во убиства и менувања на верата.
Во 1941–1942, околу 200,000 или 240,000 –250,000 Срби биле принудно католизирани, иако поголемиот дел од нив го практикувале католицизмот само привремено. Некои од верските преобразеници биле убивани, често во истите цркви каде што биле прекрстувани. 85% од српското православно свештенство било убиено или прогонето. Во Лика, Кордун и Банија, 172 српски православни цркви биле затворени, уништени и опљачкани. На 2 јули 1942, била воспоставена Хрватската православна црква со цел да се заменат институциите на српската православна црква, откако принудното менување на верата станало контроверзно.
Според Енциклопедијата на Холокаустот бискупите кои се сретнале во Загреб во ноември 1941 година не биле спремни да го осудат принудното менување на верата на Србите кое се случило во летото во 1941 и не ги осудила протерувањата и убиствата на Србите и Евреите. Голем број католички свештеници во Хрватска ги прифатиле нападите на Усташите врз српската православна црква, и католичката хиерархија не објавила никакво јавно или приватно осудување на ваквите криминали. Всушнот, хрватската католичка црква и Ватикан гледале врз полисите на Усташите врз Србите како погодни за римокатолицизмот.
Список на убиени главни свештеници на српската православна црква
Свештеници и митрополити од српската православна црковнка епархија во НДХ биле напаѓани за време на верските прогони:
Улогата на Алојзие Степинац
Кардиналот Алојзие Степинац служел како архиепископ на Загреб за време на Втората светска војна и ја ветил својата верност на НДХ. Академиците уште дебатираат за тоа колку Степинац бил замешан со режимот на усташите. Марк Биондич изјавил дека Степинац не бил „силен приврзаник“ на режимот на усташите и не ја прифаќал секоја негова полиса, но исто така не бил „отворен непријател“ кој ги осудувал нивните криминални дела на системски начин. Додека некои од свештениците извршиле воени злодела во име на католичката црква, Степинац бил претпазливо колеблив. На почетокот бил еден од приврзаниците на идејата за создавање на католичка Хрватска, но почнал да се двоуми и да го негодува мандатот за присилно менување на верата.
Последици
Југословенските комунистички водичи не го пријавиле логорот во Јасеновац како што било направено со останатите европски концентрациони логори, поради односите меѓу Србите и Хрватите. Според нив, етнички тензии коишто биле резултат на војната можеле да доведат до дестабилиација на новиот комунистички режим и пробале да ги прикријат воените злодела и етничките загуби. Владата на Тито почнала да го шири концептот на „братство и единство“ на народите. Тито бил поканет и поминал околу Јасеновац неколкупати, но никогаш сам не го видел местото. Геноцидот не бил добро истражен по војната поради тоа што југословенската комунистичка влада не поттикнувала независни академици. Историчарите Марко Атила Хоаре и Марк Биондич напишале дека историчарите од Западот не обратиле многу внимание на геноцидот извршен од страна на Усташите додека други академици го опишале како помалку добро познат геноцид. Втората светска војна и етничките конфликти кои се појавиле во тој период се сметале за инструментални во подоцнежните југословенски војни (1991–95).
Судења
Миле Будак и неколку друге членови на владата на НДХ, како Никола Мандиќ и Јулије Маканец биле осудени за велепредавство и воени злосторства од страна на комунистичката југословенска партија на СФР Југославија. Голем број од нив биле убиени. Мирослав Филиповиќ, командантот на логорите во Јасеновац и Стара Градишка, бил обвинет за воени злосторства, осуден на смрт и обесен.
Голем број виновни избегале главно во Латинска Америка, вклучувајќи го и водичот Анте Павелиќ. Некои емиграции биле спречени од страна на Операција Гвардијан, во која Љубо Милош, командирот на логорот во Јасеновац бил уапсен и убиен. Архиепископот Алојзие Степинац бил обвинет за велепредавство и присилно менување на верата на православци во католици.
За време на Судењето во Талач, воениот трибунал на Нирнберг заклучил дека НДХ не била суеверено тело кое можела да извршува чинови без наредби на германските воени сили и покрај тоа што биле признаена како независна држава од страна на Силите на Оската. Според трибуналот, Конвенцијата за спречување и казнување на геноцидните злодела не биле уште функционални тогаш, туку на 9 декември 1948 и 12 јануари 1951 од Генералното собрание на обединетите нации.
Андрија Артуковиќ, министерот за внатрешни работи и правда на НДХ кој потпишал неколку расни закони, избегал во САД по војната и бил повторно вратен во Југославија во 1986 година, кога бил осуден во судот во Загреб и обвинет за масовни убиства во НДХ. Аруковиќ бил осуден на смрт, но одлуката не била извршена поради лошата состојба на неговото здравје и староста. Ефраим Зуроф, ловец на нацисти, играл голема улога во фаќањето на Динко Шакиќ кој бил уште еден командир на кампот во Јасеновац за време на 1990-те. По притисокот на меѓународното здружение врз десничарскиот претседател Фрањо Туѓман, тој побарал Шакиќ да се екстрадира и бил суден во Хрватска на 78 годишна возраст. Бил обвинет за воени злодела и злодела врз човештвото и му била дадена казна од 20 години затвор. Според експертите во човечки права Ерик Стовер, Виктор Пескин и Алекса Куниг овој случал претставувал „најбитниот напор после ладната војна да се осуди осомничен за злодела за време на нацистичкиот режим во поранешна источноевропска комунистичка држава“.
Глувчешки канали, тероризам и убиства
Со ослободувањето на Југославија од страна на партизаните, многу усташки водичи избегале во заводот на светиот Јероним близу Ватикан. Католичкиот свештеник и Усташ Крунослав Драгановиќ ги предводел бегалците од Свет Јероним. Американскиот стејт департман и контраразузнавачките тела им помогнале на криминалците да избегат и му помогнале на Драгановиќ (кој подоцна работел за американската интелигенција) при испраќањето на Усташите надвор од државата. Драгановиќ исто така го организирал летот на функционерот на Гестапо Клаус Барби. Многу од тие коишто биле виновни за масивните убиства во НДХ нашле прибежиште во Јужна Америка, Португалија, Шпанија и САД. Лубуриќ бил убиен во Шпанија во 1969 од страна на агент на УДБА; Артуковиќ живеел во Ирска и Калифорнија сè до неговата екстрадиција во 1986 година и природната смрт која му се случила додека бил во затвор; Динко Шакиќ и неговата жена живееле во Аргентина додека не биле екстрадирани во 1998, по што Шакиќ умрел во затвор а неговата жена била ослободена.
Помеѓу некои од луѓето од хрватската дијаспора, Усташите биле сметани за херои. Терористички групи од дијаспората (како Хрватско Револуционерно Братство и Хрватски државен отпор) извршувале атентати, бомбирања и грабнувања на авиони за време на периодот на Југославија.
Ревизија на историјата
Некои Хрвати, вклучујаќи и политичари, имаат направено обиди да ја намалат големината на геноцидот извршен врз Србите во Независна Држава Хрватска. Историчарката Мирјана Касаповиќ заклучила дека има три главни стратегии за менување на историјата во хрватската историографија: НДХ била држава која служела како нормална држава против бунтот којшто се појавил; во НДХ не биле извшени масовни убиства, особено не геноцид; кампот во Јасеновац бил работен а не камп за масовно убиство.
Во 1989, идниот претседател на Хрватска, Фрањо Туѓман го прифатил хрватскиот национализам и ја објавил книгата Хоророт на Војната: Историска Реалност и Филозофија, во која се става под знак прашалник вистинската бројка на жртви убиени од страна на Усташите за време на Втората светска војна. Во неговата книга, Туѓман тврди дека помеѓу 30,000 и 40,000 умреле во Јасеновац. Некои академици го обвиниле Туѓман за расистички коментари со кои тој „користи идеи поврзани со движењето на Усташите“. Тој исто така бил обвинет за поставување на поранешни усташки официјалци на политички и воени позиции и за намалување на бројот на жртви во НДХ.
Од 2016, антифашистички групи, водичи на српските, ромските и еврејските здруженија на хрватска и поранешни хрватски службеници ја бојкотирале комеморацијата на жртвите на кампот во Јасеновац поради тоа што хрватските власти одбиле јавно и експлицитно да ја осудат оставнината на усташите и ги намалиле криминалните дела извршени од Усташите.
Уништување на споменици
По добивањето независност, околу 3,000 споменици посветени на антифашистичкиот отпор и на жртвите на фашизмот биле уништени. Според здружението на хрватските ветераните од Втората светска војна, ваквите уништувања не биле спонтани туку планирани и извршени од страна на хрватската демократска унија, државата и црквата. Статусот на Јасеновац бил деградиран во природен парк и парламентот ги намалил фондовите кои оделе за него. Во септември 1991, хрватските воени сили влегле на спомен-местото во Јасеновац и вршеле вандалство врз музејската зграда, а изложбите и документите биле уништени и украдени. Во 1992, ФР Југославија испратила формален протест до Обединетите Нации и УНЕСКО, предупредувајќи ги за уништувањето на меморијалниот комплекс. Европската комисија која го посетила центарот ги потврдила штетите.
Комеморација
Израелскиот претседател Моше Катсав го посетил Јасеновац во 2003. Неговиот следбеник Шимон Перез, им оддал почит на жртвите на логорот при неговата псета на Јасеновац на 25 јули 2010 и положил венец на споменикот. Перес ги нарекол злоделата на Усташите „демонстрација на целосен садизам“.
Меморијалниот музеј Јасеновац повторно се отворил во ноември 2006 со нова изложба осмислена од хрватскиот архитект, Хелена Павер Њириќ и образовниот центар осмислен од фирмата Продукција. Меморијалниот музеј содржите голем број видеа, проекции и артифакти од логорот. Над изложбата исто така испишани се и имињата на жртвите.
Одделот за паркови на Њујорк Сити, Комитетот за паркови на Холокаустот и научниот институт Јасеновац, со помош на Конгременот Ентони Вејнер, подигнале јавен споменик на жртвите на Јасеновац во април 2005 на шеснаесеттата годишнина од ослободувањето на логорите. На церемонијата биле присутни десет југословенски преживеани на Холокаустот, како и дипломатите од Србија, Босна и Израел. Останува единствениот споменик за жртвите од Јасеновац кој е надвор од Балканот.
Во денешно време, на 22 април, годишнината на бегањето на затворениците од логорот во Јасеновац, Србија го слави националниот ден за сеќавање на холокаустот, геноцидот на Втората светска војна и жртви на останати фашистички злодела, додека Хрватска одржува официјална комеморација кај Јасеновац. Србија и босанското тело Република Српска одржуваат заедничка централна комеморација кај меморијалната зона Градина Доња.
Во 2018, изложба насловена „Јасеновац - право на сеќавање“ била одржана на седиштето на Обединетите Нации во Њујорк Сити во склоп на Меѓународниот ден на сеќавање на Холокаустот, со главна цел да се зголеми културата на сеќавање на Срби, Евреи, Роми и други антифашистички жртви и на геноцидот во Јасеновац. На 22 април 2020, претседателот на Србија Александар Вучиќ извршил официјална посета на меморијалниот парк во Сремска Митровица, посветен на жртвите на геноцидот на територијата на Сирмија.
Комеморативни церемонии посветени на жртвите на концентрациониот логор во Јадовно биле организирани од страна на српскиот народен совет, еврејската заедница во Хрватска и локалните анти-фашистиод 2009, додека 24 јуни бил назначен како ден за сеќавање на логорот во Јадовно во Хрватска. На 26 август 2010, 68-та годишнина од ослободувањето на логорот за деца во Јастребарско, жртвите биле комеморирани на споменик на гробиштата кај Јастребарско. На настанот учествувале 40 луѓе, главно членови на сојузот за антифашистичките борзи и анти-фашистите на Република Хрватска. Владата на Република Српска одржува комеморација на меморијалната локација за жртвите од масакри на усташите во Долината на Дрина.
375 п.н.е.
375 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 375. година пред новата ера, 375. од првиот милениум п.н.е., 75. од 4 век п.н.е. и шеста од 370-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5133 и 5134 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4375 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3385 и 3386 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 378.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 375 година се протега во 2261 и 2262, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2321 и 2322 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 168. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1027 и 1026 исламска година пред хиџра.
Шлетау
Шлетау (Schlettau) — град во округот Рудни Планини, во сојузната покраина Саксонија, Германија. Се наоѓа во Рудните Планини, 5 километри југозападно од Анаберг-Буххолц и 12 километри источно од Шварценберг.
Делчевологија
Делчевологијата се занимава со животот и делото на македонскиот револуционер Гоце Делчев. За Гоцевата дејност се објавени повеќе биографии, статии, прилози и други материјали. Неговата дејност може да се најде и во оделно објавени биографии на македонски револуционери или личности кои имале контакти со македонското револуционерно движење, освен овие биографии, Гоце може да се сретне во оделно објавени книги, странски студии и енциколопедии. Сите овие трудови на свој начин го осветлуваат ликот и делото на македонскиот револуционерен апостол.
Биографии
"...Гоце веќе постојано зборува дека треба да се осмисли еден живот, дека треба да се заслужи едно битисување - но каде? Македонецот не беше се простил уште од надежите за едно евтино ослободување..."
- Пејо Јаворов
За животот на Гоце Делчев се објавени повеќе биографии. Меѓу нив прво место зазема биографијата од Пејо Јаворов со што започнува т.н делчевологија.
Биографијата на Делчев од Јаворов имала силен одек сред македонските средини особено меѓу македонската емиграција во Бугарија. Таа била различно оценета од критиката. Грашев во весникот Македонија напишал дека Јаворов го познавал апостолот долго време, во текот на кое добро го изучил и така го претставил во книгата. Меѓутоа критичарот сметал дека Јаворов не можел подлабоко да проникне во суштината и малку говорел за ученичките години на Делчев во Солун и Кукуш. Ѓорче Петров истакнал дека Делечев бил оцртан на начин несообразен со стварноста  , а слична оценка даваат и некои критичари, според кои Биографијата е најромантичен, најправдив летопис за Гоце Делчев. Кога се оценува делото на Јаворов за апостолот треба да се земат предвид неколку околности. Јаворов бил пријател на Делчев, со него во одреден период четувал со апостолот низ Македонија и се обидувал да проникне во психологијата и филозофијата на револуционерот. Авторот во Делчев гледал идеал и херој, отука Јаворов ја глорифицирал дејноста и животот на апостолот.
Антон Страшимиров напишал брошура за апостолот, која била објавена во Солун во 1909 година. Оваа книга е особено значајна затоа што таа била објавена во текот на младотурското владеење, во услови на легален политички живот кога било дозволено пропагирањето на дејците од македонското револуционерно движење. Страшимиров ја глорифицирал апостолската мисија на Делчев, меѓутоа Каранфилов во еден критички осврт кон оваа дело за Делчев укажал дека Страшимиров ја заобиколувал душевната сушност на апостолот.
На 11 мај 1919 година во Софија пред македонската студенска група, Ѓорче Петров одржал предавање за животот и делото на Делечев. Ѓорче како пријател и другар на Делчев, негов долгогодишен придружник и корифеј на македонското револуционерно движење, најдобро и најавторитетно ја оценил личноста на Гоце Делчев. Во оваа беседа, Ѓорче се обидел, од една дистанца на изминатите две децении, да даде оценка на Делчев, да се обиде да проникне во низа суштествени прашања во македонското движење, како и во психолошките, идеолошките и организациските особености на Гоце. Дополнително светло за дејноста на апостолот фрлаат и Спомените на Ѓорче Петров.
Крум Христов во 1953 година најавил солидно познавање на проблемите поврзани со личноста на апостолот, а во 1955 година ја објавил својата книга за Гоце. Во оваа обемно дело, околу 300 страници, Христов на еден многу жив начин го претставува местото на Гоце во македонското револуционерно движење. Книгата е поделена на 25 поглавја, кои се сочинуваат една целина со што се дава добар оцрт на апостоловиот дух.
Во 1963 година, Дино Ќосев најавил ново разбирање за Гоцевата личност. Отука Ќосев (алиас Д. Клисуров) објавил неколку дела. Во 1967 година ја објавил својата книга за Делчев, а истата таа целосно била внесена како прилог кон писмата на Гоце Делчев, најавени 1967 година, а објавени во 1968 година. Ќосев во својата книга го прикажува Гоце како личност од бугарското национално - ослободително движење, како верен ученик и следбеник на апостолот Васил Левски и поборник за идејата за обединување на бугарската нација. По повод 65 годишнината од смрта на Гоце биле објавени повеќе прилози за неговот дело и живот. Ванѓа Чашуле напишала биографија за Гоце, објавена на македонски, српскохрватски и словенечки јазик. Авторот на ова дело врз основа на архивскиот материјал направил сериозен обид за објаснувањето на Гоцевата личност и неговото место во историјата на македонското национално - ослободително движење.
Во 1972 година, по повод стогодишнината од раѓањето на апостолот била објавена капиталната едиција Гоце Делчев (I-VI, Култура, Скопје, 1972) под редакција на Христо Андонов Полјански, а во неа се внесени сите објавени или необјавени материјали поврзани со делото и животот на Гоце до кој дошол авторот. Полјански објавил повеќе дела за апостолот, а во 1978 година, по повод 75 годишнината од смрта на Гоце, ја објавил книгата Гоце Делчев и неговото време, во која авторот се обидува да ја претстави целосно биографијата на Гоце и неговото време користејќи го, согласно неговите разбирања и погледи, најпозитивното, најавтентичното и најфактичкото од изворите и литературата.
Покрај обвие објавени книги и брошури за Делчев, во Институтот за национална историја и Унивезритетската библиотека во Скопје се зачувани во ракописи неколку трудови од Димитар Поп Ефтимов. Во нив е обработена биографијата на Делчев и неговата организациска дејност, а постои и ракопис под наслов: Гоце Делчев (Живот, дело, идеи, Софија) од Дино Јанков. Во 1988 година била објавена биографијата на Гоце Делчев од Димитар Димески, подоцна биле објавени уште неколку изданија (1989, 1990, 1992, 1994 и итн.). Едиција како дополнето издание на првата, едиција објавена на англиски јазик, едиција по повод 100 годишнината од смрта на Делчев. Димевски со својот труд се вбројува меѓу најдобрите познавачи на делото и животот на Делчев. Авторот настојувал да ги избегне стереотипите, да ја долови психологијата на личноста и да му дозволи на самиот Делчев да говори низ документите.
Статии, прилози и други материјали
"Гоце... со целата своја револуционерна дејност и разбирање фактички придонесе извонредно многу за оформувањето, за развојот на македонското национално сознание (макеоднскославјанско, ниту бугарско ниту српско)..."
- Милан Антонов
Оделните прилози за живот и делото на Делчев, неговата улога во македонското револуционерно движење и време во кое егзистирал, заземаат посебно место во делечевологијата. Биле објавени голем број на прилози, статии и други материјали кои ги разгледувале овие прашања. Тие биле објавувани веднаш по убиството на Делчев, зачестиле во периодот помеѓу двете светски и особено по Втората светска војна. На прво место тука спаѓаат прилозите објавени во специјалните весници посветени на апостолот, под заглавија: Гоце, Гоце Делчев, Гоцев лист и итн. Голем број на призлози за Делчев, од пригоден, истражувачки или јубилијен карактер биле објавувани во разни списанија и весници.
Ванѓа Чашуле има изработено еден интересен преглед на бугарскиот печат, особено за периодот помеѓу 1944-1968 година, станува збор за анализа на бугаските погледи за личноста и делото на Делчев, како и промените кои настале со текот на времето. Од големиот број на прилози може да се одвојаат неколку значајни. Меѓу нив се и погледите на Димо Хаџи Димов и неговиот прилог Тој плачее... објавен во 1924 година, а бил препечатуван неколкупати. Оваа дело е оценето како пледоаје за Гоце Делчев и неговата величина, апотеза на големата македонска загуба, достоинството на неговот светло знаме и на неговата патоводна ѕвезда за генерации. Треба да се спомената и прилозите на Димитар Влахов, Климе Шапкарев , Михаил Герџиков , Ѓорѓи Абаџиев , Димитар Поп Ефтимов , Тодор Павлов , Егејски , Кирил Николов , Павел Делирадев , Васил Ивановски и др. Во овие прилози од повеќе страни се разработени суштината на Гоцевата револуционерна дејност, местото на Гоце во македонското револуционерно движење, неговиот револуционерен профил, неговиот однос кон бугарскиот национализам, кон географското и етнографското влијание во идеологијата на Гоце и итн. Во текот на јубилејните години биле објавени голем број на перилози поврзани со Делчевата дејност и неговото значење за македонското револуционерно ослободително движење. Од нив можаат да се издвојаат: Тезите по повод 45-годишнината од смрта на Гоце Делчев, прилозите на Абаџиев за Гоце како организатор на макеоднската револуционерна борба и освртот за Гоце Делечев и неговото време. Истата тема ја имаат обработено Диме Бојановски-Дизе, Данчо Зографски , Драган Ташковски , Иван Катарџиев , Гане Тодоровски. Манол Пандевски и Димче Мирче го истакнале значењето на Гоцевото дело, а Полијански разработил неколку аспекти од Гоцевата дејност, неговата учителска дејност, скопскиот процес од 1901 година , неговите идеолошки погледи , Гоце Делчев низ патоказите на седумдесетгодишната македонска борба.
Од странските автори, кои го обработувале македонското револуционерно движење и македонското прашање, а особено личноста на Делчев, треба да се истакне документираниот прилог објавен од советскиот историчар В. И. Зуев. Во овој прилог биле обработени местото и улогата на Делчев како организатор и раководител на македонското национално-ослободително движење, по спроведената анализа овој автор заклучил дека сета дејност на Делчев:
Научното образложени на овој советски историчар е во контрадикција со погледите претставени во повеќето бугарски публицистички натписи, објавени со цел да се докаже бугарскиот карактер на Делчев и воопшто на македонското револуционерно движење. Бугарските тврдења може да се видат во брошурата по македонското прашање, објаванa во Разгледи во февруари 1969 година, како и во прилогот на Христо Христов, под наслов Смрта на Гоце Делчев објавен во 1971 година.
Оделно објавени биографии
"Во 1899 година тој (Јане Сандански б.н) примил доста сведоштва од Никола Малешевски, се запознал со Димитар (Димо) Х. Димов... со Гоце Делчев, душата на Внатрешната организација, со Ѓорче Петров, општопризнат дипломат на истата организација и др. Од нив, македонските прво-апостоли, обдарениот со високоценетите револуционерни идеии Јане Сандански го прима идеолошкото просветление..."
- Павел Делирадев
Кратки прегледи за Гоцевата револуционерна дејност се претставени и во оделни книги во кои се изложени биографии на истакнати револуционери и дејци од македонското револуционерно движење. М. Антонов и Ив. П. Кепов во 1910 година објавиле една биграфска скица за Делчев. Слични дела објавиле Георги Баждаров, Ст. Аврамов и Стефан Каракостов.
Во овој вид на литература особено е интересна работата на Коста Веселинов. Целта на овој автор е да ја издигне личноста на апостолот како изразител на македонската национална борба, а Веселинов обработил и една тема поврзана со ставот на Делчев од потребата за развивање на македонската култура за правилно битисување на македoнското револуционерно и ослободително движење, за културното издигнување и ослободувањето на македонскиот народ, како и Делчевите погледи за шовинизмот. Димитар Влахов објавил една книга посветена на македонските револуционери, а во неа Гоцевата дејност зафаќа поголем простор. Оваа книга покрај македонското издание, била објавена и на српски, српскохрватски и словенечки јазик.
Соработката и контактите на Делчев со останатите дејци од македонското револуционерно движење, се обработени во биографиите на истакнатите македонски револуционери. Тука треба да се истканат биографиите на Ѓорче Петров обработени од Гане Тодоровски и Љубен Лапе. Биографиите на Даме Груев претставени од Јордан Бадев, Петар Скопаков , Гане Тодоровски , Душко Константинов Цочо Билјардски и Ванчо Ѓорѓиев. Биографиите на Јане Сандански, претставен од Христо Константинов, Павел Делирадев , Мито Хаџивасилев - Јасмин и Анастас Митрев , Јурдан Анастасов , Милан Апостолов , Димитар Митрев , Манол Пандевски и итн. Биографиите на Димо Хаџи Димов, обработени од Димитар Митрев, Михаило Георгиевски и итн. Никола Карев претставен од Орде Ивановски, Славко Димевски и итн. Васил Главинов претставен од Клинчаров, Лазо Мојсов и итн. Пејо Јаворов претставен од Ганка Најденова-Стоилова, Димитар Митрев и итн. Биографиите на Петар Поп Арсов обработени од Петар Стојанов Ванчо Ѓорѓиев и итн. Крсто Асенов претставен од Антон Страшимиров, Ѓорѓи Сугарев претставен од Ѓорѓи Димовски-Цолев. Крсте Петков Мисирков претставен од Блаже Ристовски. Биографијата на Џемс Баучер, претставен од Леди Гроган.
Оделно објавени книги
"... - Востание? Сите ние велиме востание - возбудено одговори Делчев. - Туку кажи ми ти, Софрониј Стојанов, каде има шума од пушки да ја обереме, да го воружиме народот, за да го дигнеме на востание. И после прашуваш, дали е време за востание?... Уште едно ќе ве прашам да ми кажете ( Делчев се возбудува) - дали ви паѓа на ум дека вие со вашето војничко држење, со вашиот офицерски мудир, со еполетите на бугарски офицер, утре кога аскерот ќе не опколи и Вие ќе паднете на македонската земја, велам не мислите ли дека и со смртта ќе го навредите делото за кое сте тргнале да се борите?... Мислите ли вие дека коресподентот, што ќе присусутвува во борбата (студирањето), утре ќе го скрие од очите на светот дека таму, во Македонија, мисионерот од бугарската армија го бунтува народот? Е добро, ако се убедувате во моиве зборови, фрлете го тој офицерски еполет, - ранервирано отсече Делчев, му ги скина еполетите и ги фрли во грмушките..."
- Ангел Динев
Епохата во која Делчев живеел и дејствувал е оделно обработена во историските прегледи за Македонија, македонското прашање, македонскиот народ и македонското револуционерно движење. Димо Хаџи Димов изработил неколку трактати за појавата и развојот на македонското ослободително движење и епохата на Делчев. Оваа тема била образложена и во Мемоарот на Внатрешната организација од 1904 година. Овие прашања во обопштен преглед се претставени кај Томов, Баждаров и Ал. Хр. Божков, додека пак кај Христо Силјанов, Коста Веселенинов , Ангел Динев , Дино Ќосев , Полјански , Г. Георгиев и Ј. Шопов, Константин Пандев , Димитар Димески , Ванчо Ѓорѓиев и итн, е даден опстоен преглед и осврт на македонското револуционерно движење.
Револуционерното движење во збиена форма е претставено во општите истории за Македонија од А. С. Шофман, Љубен Лапе , во историјата на македонскиот народ   , во студијата за создавањето на македонската држава , за Егејска и Пиринска Македонија , во Историјата на јужните и западните Словени , во советската Историја на Југославија и итн.
Оваа тема е разработена и во студии оделни за аспекти од македонското движење и историјата на Македонија. Разбојников изработил студија за чифлигарството во Македонија, Христо Татарчев за Револуционерната организација Гане Тодоровски и Димевски за формирањето на Македонската револуционерна организација , И. Јану за создавањето на Внатрешната организација, Каранфилов за Военото училиште во Софија, Манол Пандевски за ВМРО и нејзината борба за национално-политичко единство , како и за политичкиот отпор , Александар Христов за револуционерните судови , Гане за весникот Бунтовник , Полјански за четничкиот институт , Деса Миљовска за македонската интелигенција Глигор Тодоровски за подготовките на Илинденското востание , Митко Зафировски , Анастас Митрев и Ванчо Ѓорѓиев  за спорот по прашањето за востанието. Значајни се студиите за врховизмот и неговата суштина на Туше Влахов, К. Драмалиев, Димевски , Ванчо Ѓорѓиев и итн. Труд за Кукуш, родното место на Делчев, изработил Туше Влахов, П. Завоев за Штип, Манол Пандевски и Г. Стоев-Трнката за Струмица, Иван Катарџиев за Серскиот округ и итн.
Странски студии
"Беа споменати имиња, со кои благоговееха луѓето на Балканот - Делчев, Груев, Сандански, Чернопеев, Татарчев, Попов и поп Христов - воинствениот свештеник. Потоа пееја револуционерни песни - тажната "Песна на четниците" и возбудливиот "Македонски марш"..."
- Артур Смит
Македонското прашање било едно од клучните прашања за решавање на Источното прашање од крајот на XIX и почетокот на XX век, отука тоа заземало виден простор во студиите за овој меѓународен проблем. Во овие студии, покрај македонското прашање, била засегната и личноста на Делчев. Во еден зборник по балканското прашање од 1905 година, Фредерик Мур пишувајќи за македонските комити се осврнал и врз дејноста на Гоце Делчев, а истиот автор ја обработил истата тема и во книгата, спомени за Балканот од 1906 година. Дејност на Делчев била привлечна и за Амадори Виргиљ во неговата студија за румелиското прашање, објавена во 1908 година. Францускиот публицист Рене Пинон во својата студија за Европа и Османлиското Царство од 1909 година, ја запишал и дејноста на Македонската револуционерна организација и Делчев. Активноста на Делчев во Солун била предмет на внимание на П. Рисал. Во една историја на Бугарија од 1914 година од Р. П. Сонгеон Гуерин била потцртана активноста на Внатрешната организација и Делчев. Познатиот британски новинар Џон Макдоналд кој во 1903 година објавил студии за Делчев, во 1913 година ја објавил студијата за Турција и Источното прашање, во која посебно место имала Делчевата дејност.
Во студиите за Македонија и македонското прашање на Ј. Иванов, Г. Бажадаров, Леон Ламуш , Алфред Рапопорт , Историски преглед на македонското прашање , Иван Стојанов , Ј. Сваире, Л. С. Ставрианос, Георг Пирински , Х. Христидес, Елизабет Баркер , З. Костелски, И. С. Галкин (за реформите во Македонија), Марсел де Вос , Ј. Ротчилд, И. С. Галкин (за европската дипломатија и ослободителното движење во европска Турција), Даглас Дејкин , Џорџо Нуриџани (во Македонија , Илинденско востание ), Марио Пакор , Полјански и итн. е посветено оделно внимание за личноста на Делчев и неговата револуционерна дејност.
Енциколопедии
"(Делчев е б.н) идеолог и организатор на национално-ослободителното движење во Македонија се борел за социјално и национално ослободување на работниот народ на Македонија од турското ропстви и истапувал против империјалистичките барања на балканските буржуаски монархии, кои се стремеле да ја исползуваат национално-ослободителната борба на македонскиот народ за свои завојувачки цели ..."
- Советска историска енциклопедија
Дејноста на Делчев е забележана и во енциклопедиите и лексиконите. Во разни енциколопедии и лексикони, Делчев зазема виден простор. Неговиот живот и дело се сретнуват во: Енциколопедија на Југославија, Енциклопедија на Лексикографскиот завод , Мала Енциклопедија на Просвета , Воена Енциклопедија , Лексикон по историја , Прирачник Лексикон , Енциклопедиски Лексикон Мозаик , Македонска Енциклопедија.
Неговиот живот и револуционерна дејност е одбележана и во советските енциклопедии: Големата советска енциклопедија, Мала советска енциклопедија , Советска историска енциклопедија и итн. Во последните две енциклопедии, Делчев е претставен како водач на ВМРО и борец кој се стремел за слободата на македонскиот народ. За животот на Делчев осврти има и во бугарските енциклопедии од 1936, 1964 година и итн. Во некои енциклопедии дејноста на Делчев е разгледана со прегледите за историите на Македонија и македонското прашање. Тука спаѓаат Енциклопедија Британика, италијанскиот енциклопедиски речник , малата германска енциклопедија за светска историја итн.
Претседател на Филипините
Моментален претседател е Родриго Дутерте (од 2016 година).
Валентина Матвиенко
Валентина Ивановна Матвиенко (Валентина Ивановна Матвиенко) — гувернер на Санкт Петербург, Русија.
Штолберг
Штолберг (Stollberg) — град во сојузната покраина Саксонија, во округот Рудни Планини. Се наоѓа 20 километри источно од Цвикау и 17 километри југозападно од Кемниц.
NGC 3790
NGC 3790 — леќеста галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3790 се споменува и како UGC 6624, MCG 3-30-32, CGCG 97-43.
Откривање
Објектот е откриен на 17 април 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3790 е од видот S0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. NGC 3790 има привидни димензии од 1,1' х 0,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 154°.
Други поделби
Проучување на NGC 3790 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 36167. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 147; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1438. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1406.
Линденберг/Ајхсфелд
Линденберг/Ајхсфелд (Lindenberg/Eichsfeld) — општинска заедница во округот Ајхсфелд, во Тирингија, Германија. Седиштето на општинската заедница е во Тајстунген.
Општинската заедница Линденберг/Ајхсфелд се состои од следниве општини:
Општонародно востание во Македонија
Општотонародно востание во Македонија — масовно движење кое се одвивало во текот на 1944 година. Воените единици успешно им се спротивставиле на надмоќните непријателски сили во едномесечниот Февруарски поход во должина од околу 400 км, во најнеповолни временски услови, и во Пролетната офанзива. Народноослободителната Војска на Македонија веќе добила масовен општонароден карактер во Вардарска Македонија во летото 1944. Во Пиринскиот дел на Македонија биле формирани НО бригада Јане Сандански и Пиринскиот партизански одред Рила, а Петричкиот партизански одред беше во постојана врска со единиците на ЕЛАС на планината Али Ботуш.
Жерсе
Жерсе е плетена ткаенина што служи за изработка на облека. Традиционално се прави од волна, но во поново време се изработува од волна, памук и синтетички влакна.
Историјат
Материјалот за прв пат бил произведен во Џерси (Каналските Острови), кој уште од средниот век бил важен извозник на плетени производи, а волнените ткаенини од Џерси биле прочуени.
Во 1916 година, Габриел „Коко“ Шанел ја разбранува модната индустрија со користење жерсе кое во тоа време беше исклучиво употребувано за изработка на долна облека. „Овој дизајнер го направи жерсето она што е тоа денес - се надеваме дека е задоволна“, објави Вог во 1999 година. „Тоа е речиси дел од нашите животи онолку колку и синиот серж “.
Структура
Жерсето има две лица, на едната страна (лицето) се наоѓаат мноштво ситни линии кои се вертикално рапоредени; а на другата страна (опачината) хоризонтално се наоѓаат ситни зрна.
Одлики
Жерсе е мошне топол материјал. Тоа е растеглива, флексибилна и нежна ткаенина; мошне е мека и удобна и може да се носи и директно врз кожата.
Жерсето се смета за одлична ткаенина за едноделни алишта, како фустани и женски блузи.
Јупитер, Нептун и Плутон
Јупитер, Нептун и Плутон (околу 1597 година) — слика на италијанскиот барокен мајстор Микеланџело Мериси да Караваџо. Сликата се наоѓа е во Вила Аврора, поранешна куќа на некогашната Вила Лудовиси, Рим. Невообичаено е насликана со масло на малтер и оттаму сликата не е фреска, иако понекогаш (погрешно) се нарекува како таква.
Според раниот биограф, една од целите на Караваџо била да ги дискредитира критичарите кои тврдат дека тој не разбирал перспектива. Трите фигури го демонстрираат најдраматичната замисла на сликата. Тие се противречни на тврдењата дека Караваџо секогаш сликал од живи модели. Се чини дека уметникот го користел сопственото лице за сите три богови.