cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пеколен портокал (роман)
Испуштање на последното поглавје
По препорака на американскиот издавач, Берџес им дозволува на издавачите да го отфрлат последното поглавје од американската верзија, со тоа што приказната завршува во еден мрачен тон, а Алекс се покорува на својата насилна, расипана природа- крај кој издавачот сметал дека ќе биде 'пореалистичен' и подопадлив за американската публика. Филмската адаптација режирана од Стенли Кјубрик се темели на американското издание на книгата (кое Берџес го оценува како лош пропуст). Кјубрик го именуваше 21-вото поглавје како "вишок поглавје" и изјави дека не ја прочитал оригиналната верзија додека виртуелно не го завршил сценариото и дека никогаш сериозно не помислил да го искористи. Според мислењето на Кјубрик последното поглавје е неавтентично и не е во духот на книгата.
Позадина
Пеколен Портокал е напишана во Хоув, кој во периодот бил застарен поморски град. По работењето во странство, Берџес пристигнува во Велика Британија и наидува на големи промени. Културата на младите е во екот, се појавуваат кафе барови, поп-музика и тинејџерски банди. Во Англија владее страв од младешки деликвнции. Берџес тврди дека инспирација за книгата е тепањето на неговата сопруга Лин од страна на група пијани службеници стационирани во Англија по Втората Светска Војна. Како последица на тоа таа абортирала. Преку истражување на слободната волја, целата на книгата е наводно концепт на бихејвиоризмот, термин инициран од Б.Ф. Скинер.
Пеколен Портокал е првично напишана со намера да покаже дека луѓето можат да се сменат по своето минато. Британската верзија на книгата завршува со Алекс кој на здрав, ненасилен начин го трансформираа својот живот. Американската верзија е поинаква. Крајот го прави Алекс непроменет човек. Тој е излечен од третманот и трансформиран во својот стар дух на насилство, непочитување и способност да го слуша Лудвиг Ван Бетовен.
Берџес подоцна изјавува дека ја напишал книгата за три недели.
Наслов
Берџес наведува три можни причини за потеклото на насловот:
"Насловот всушност има мошне различно значење, кое е разбирливо само за специфична генерација на корисници на лондонски кокни-сленг. Тоа беше фраза која ја наслушнав пред многу години и се заљубив во неа, до таа мера што сакав да ја употребам како наслов на книгата. Но самата фраза не ја измислив јас. Фразата "педерски како пеколен портокал" е еден стар добар лондонски сленг кој ми се чинеше дека нема потреба да го објаснувам. Сега, очигледно морам да му дадам дополнително значење. Имплицирав дополнителна димензија. Ја имплицирав поврзаноста со органското, живото, слаткото-со други зборови портокалот-и механичкото, ладното, дисциплинарното. Ги споив заедно во еден вид на оксиморон, во овој благо-горчлив збор." Меѓутоа, никаков друг запис за користењето на овој збор не беше се појавил пред 1962. Кингсли Амис забележува во своите Мемоари (1991) дека не постои трага од изразот во Речникот на Историски Сленг на Ерик Партриџ.
Во неговиот есеј, "Пеколни Портокали" Берџес тврди дека "овој наслов би бил соодветен за приказ за обусловеноста на Павлов или механичките закони на организмот, кој како и овошјето, е исполнет со боја и сладост." Овој наслов алудира на позитивниот одек на протагонисот за чувствата на зло, кој преовладуваат над неговата слободна волја. Во контраст на оваа промена, протагонистот е подложен на техника во која е присилен да гледа во насилните сцени кои се прикажуваат на екранот. Тие се систематски инкоропорирани со негативна стимулација на гадење и "чувство на терор", предизвикани од медицина на повраќање, спроведена непосредно пред прикажувањето на филмовите.
Гледна точка
Пеколен Портокал е напишана со нарација во прво-лице, со единствена перспектива на навидум пристрасен и непостојан раскажувач. Алекс, протагонистот, никогаш не се правда за своите постапки во своето раскажување, што дава впечаток дека е донекаде искрен; раскажувачот кој колку и да се чини дека е недопадлив, евоцира сожалување кај читателот. Тоа го прави со опис на своето непрекинато страдање и согледување дека тој циклус нема никогаш да заврши. Алексовата перспектива е делотворна така што во описот на настаните е лесно да се пронајде лична идентификација, макар што во самите ситуации тоа не е случајот.
Употреба на сленг
Книгата која ја раскажува Алекс, содржи мноштво изрази на арго сленг, наречен надцат кој Берџес го измислува за книгата. Се работи за мешавина на изменети словенски изрази, римуван сленг, кој носи корени од рускиот (како бабушка) и неологизми создадени од самиот Берџес. На пример, овие изрази го имаат следново значење на надсацки: друзја = другар; корова = крава; голова ('gulliver') = глава; малчик или малкшиќивик= момче; сумка = вреќа или торба; Бог = Бог; хорор-шоу ('horrorshow') = добро, преступник = престапник; рука ('rooker') = рака; кал = срање; вјек ('chelloveck') = човек или дечко; лицо = лице; маљенки = мал; итн.
Еден од докторите на Алекс го објаснува на колегата овој говор како "необични остатоци од стар ритмичен сленг. Има по нешто и од цигански говор исто така. Но поголемиот број од зборовите имаат потекло од словенски корени. Пропаганда. Потсвесно продирање." Некои зборови немаат одредени корени, но лесно е да се сфатат, на пр. 'внатре-надвор-внатре-надвор' или 'старото внатре-надвор' алудира на полов однос. Меѓутоа денги ('cutter'), значи 'пари', затоа што 'cutter' се римува со 'bread-and-butter' ('леб и путер'); станува збор за сленг во рима, кој е всушност непреводлив за оние кои не припаѓаат на таа група (особено за полицајците кои прислушкуваат). Покрај тоа, сленгот како Appypolly loggy-Apology (извинување) потекнува од училишниот момчешки сленг. Тоа се одразува на 15-годишната возраст на Алекс.
Во првото издание, книгата не содржи фусноти и потребно е читателот сам да го толкува значењето од контекстот. Во прилгот на резервната копија, Берџес појаснува дека сленгот ја сместува книгата во одредено време. Воедно тој е во функција на замаглување на "сировиот говор на порнографија" од акциите на насилство. Освен тоа, во роман каде што темата на перење на мозок игра улога, самата нарација има улога да му го пере мозокот на читателот за да го разбере надцат говорот.
"Ултранасилство" е неологизам создаден од Берџес, кој се однесува на прекумерно и/или неоправдано насилство, кое е најчесто проследно со фразата "да удриме едно ултранасилство". Медиумите почнуваат да го злоупотребуваат изразот во асоцијацијата со естетското насилство.
Забрана и цензурирање во САД
Во 1976 Пеколен Портокал е отстранета од Аурора, средно училиште во Колорадо, поради "непристоен јазик". Една година подоцна во 1977 книгата е отстранета од средните училишта во Вестпорт, Масачусетс од слични причини. Во 1982 ја отстрануваат од библиотека во Анистон, Алабама, но подоцна е вратена во ограничен тираж. Исто така во 1973 продавач на книги е уапсен поради продажба на романот. Подоцна тужбата е повлечена. Во иронична смисла, сите овие настани следуваа по премиерата на популарната адаптација на книгата од страна на Стенли Кјубрик во 1972, Пеколен Портокал која исто така беше подложна на многу контраверзии.
Отфрлање на писателот
Во 1985, Берџес ја издаде Flame into Being: The Life and Work of D. H. Lawrence и во една дискусија за љубовникот на Госпоѓицата Чатерли во својата биографија, Берџес ја споредува ноторноста на тој роман со Пеколен Портокал : "Сите ние страдаме од популарната желба да го направиме познатото ноторно. Подготвен сум да се одречам од книгата по која сум најдобро познат, или единствено познат. Тоа е роман напишан пред четвртина век,  и претставува една jeu d’esprit  завршена за три недели за пари, а стана позната како необработен материјал за филм кој навидум го глорифицира сексот и насилството.  Филмот им овозможи на читателите на книгата погрешно да ја толуваат и тоа недоразбирање ќе ме прогонува до мојата смрт. Не требаше да ја напишам книгата поради опасност од погрешна интерпретација, а можам истото да го потврдам и за Лоренс и љубовникот на Госпоѓицата Чатерли." Берџес исто така негативно ја оцени Пеколен Портокал како "премногу дидактична за да биде уметничка".
Адаптации
Најпознатите адаптации на романот, во друга форма се филмот Пеколен Портокал од 1971 на Стенли Кјубрик, со Малком Мекдауел како Алекс. Филмот насловен Винил од 1965 на Енди Ворхол е адаптација на романот на Буџес.
Во 1988, германскиот панк рок бенд Ди Тотен Хосен (Die Toten Hosen) ја адаптираше Пеколен Портокал во интимниот театар на Бед Годсберг (Bad Hodesberg) во музичка композиција, кој комбинираше оркестрални фрагменти на Бетоновата Деветта и "други палави мелодии" (тоа беше изјавено во преводот). Композицијата беше издадена на албумот Ein kleines bisschen Horrorschau. Песната Hier kommt Alex стана едно од претпознатливите симболи на бендот.
Во 1994, театарот Степенволф во Чикаго продуцираше адаптација на Пеколен Портокал, режирана од Тери Кини. Во американската премиера на сопствената адаптација на Ентони Берџес на неговата "Пеколен Портокал", К. Тод Фриман беше во улога на Алекс. Во 2001 театарот УНИ ( Мисиога, Онтарио) ја прикажа премиерата на претставата во режија на Тери Коста.
Во 2002 Годлајт Театар Компани ја презентираше Њујоркшката премиерата на Пеколен Портокал во Менхетен Театар Сорс. Делото играше во СоХо Плејхаус (2002), Ансамбл Студио Театар (2004), 59Е59 Театерс (2005) и Единбург Фесивал Фринџ (2005). Во Единбург продукцијата доби воодушевувачки критики од медиумите. Режијата беше на уметничкиот директор на Годлајт, Џое Тантало.
Во 2003, режисерот Бред Мејс од Лос Анџелс и АРК Театар Компани постави мулти-медиска адаптација на Пеколен Портокал, која ЛА Викли ја именуваше како "Избор на Неделата" и ја номинираше за три ЛА Викли Театар награди во 2004: Режија, Продукција (на дело од 20 век) и Главна Женска Улога. Венеса Клер Смит ја доби наградата за Најдобра Глумица за нејзината “машка” изведба на Алекс, тинејџерот социопат кој е вљубен во музиката. Продукцијата проектираше три посебни видео преноси поставени на седум сценски видео монитори – шест 19-инчни и еден 40-инчен. Со цел да се задржи нарацијата во прво лице на книгата, на 40-инчниот монитор се проектираше претходно снимен видео запис од Алекс, "вашиот скромен раскажувач". На тој начин ликот на сцената се ослободува од одредени реплики, што во спротивно би било тешко да се одржи до четвртиот чин.
.cs
.cs — највисок државен домен кој бил користен во Чехословачка. Сепак, до поделбата на Чешка и Словачка во 1993 година, и двете земји си добиле нови домени: .cz и .sk. Употребата на .cs се истиснувала пополека, и доменот бил избришан во јануари 1995 година.
По бришењето на .yu in 2010 година, .cs бил најчесто употребуваниот доменкој некогаш бил избришан. Статистиките од RIPE покажуваат дека дури и во јуни 1994 година, многу голем дел од разговорите се воделе на .cz и .sk, но .cs сѐ уште имал 2,300 опслужувачи. За споредба, други избришани домени (.nato и .zr) никогаш немале повеќе од 10 сервеи.
Во јули 2003 години, CS станува домен за Србија и Црна Гора, и како таков останал сè до 2006 година, кога земјата се поделила на домените .rs и .me. Сепак, Србија и Црна Гора не го користеле доменот .cs, туку продолжиле д го користат југословенскиот домен .yu.
Замок Сан Анџело
Замокот Сан Анџело (или поинаку наречен Големиот Адријан или пак замокот Кресенциј) е изграден во периодот од X-XII век. Ова здание исто така е познато и како мавзолеј на Адријан и претставува споменик на културата кој се наоѓа во Рим, на десниот брег на реката Тибар, веднаш спроти мостот Елиус (сегашното име на мостот е мост Сан Анџело). Местото е всушност на многу кратко растојание од Ватикан, помеѓу областите наречени Борго и Прати. Замокот е поврзан со државата Ватикан преку утврдениот коридор на „пасетото“ (градината). Замокот бил комплетно модифициран и реконструиран неколку пати во периодот на средниот век и ренесансата.
Ова здание во декември 2014 година станува имот на италијанската држава, односно преминува во сопственост на Министерството за културно наследство и дејности кое управува преку Музејскиот комплекс именуван како Лацио. Од декември 2019 година замокот е управуван преку институцијата Дирекција на државните музеи за градот Рим.
Римско потекло
Целата сторија поврзана со овој замок започнува во 135 н.е. кога императорот Адријан побарал од архитектот Деметриано да изгради погребен мавзолеј за него и неговото семејство, инспириран од моделот на мавзолејот на Август. Новиот мавзолеј требало да биде со поголеми димензии. Работите околу изградбата на објектот траеле неколку години и конечно бил завршен од страна на Антонин Пиј во 139 година. Изграден е пред Кампот Марцио, кон кој има специјално изграден мост наречен Мостот Елио. Самиот мавзолеј бил конструиран врз кубна основа, покриена со луни од мермер, еден украсен фриз со животински глави од вол (Букрани) и дополнителни аголни пиластри. На делот на фризот свртен кон реката постоеле испишани имињата на императорите кои биле погребани во внатрешноста. Од таа страна се наоѓал влезниот лак посветен на Адријан. Делот на дромосот (или пристапниот премин) бил целосно обложен со материјал наречен антико џиало мермер (антички жолт мермер).
Над квадратната основа бил поставен барабан изработен од таканаречен пеперино и цементни опуси (opus caementicium) покриени со травертин и флетирани пиластри. Над него постоел земјен дел опкружен со дрвени елементи на кои биле поставени мермерни статуи. Тие статуи го краселе обиколниот периметар на споменикот, а се зачувани како фрагменти, пронајдени токму на тоа место. Најзачуваната пронајдена статуа била таа на познатата Барберини Фауно. Тумулот бил надграден со џиновска бронзена квадрига, која се прикажувала во управувачка позиција од страна на императорот Адријан. Тој елемент е претставен и прикажан во вид на сонце поставено врз висока основа или на некаков кружен постамент во вид на толос. Околу мавзолејот се наоѓал ѕид со бронзена порта, која била украсена со позлатени бронзени пауни. Два од тие пауни денес се чуваат во Ватикан. Внатре во замокот постоеле таканаречени вдлабнатини во вид на бунари кој служеле за довод на светлина со која се осветлувала спиралната рампа, тула, кој пак била покриена со мермер. Преку дело кое претставувало бавно искачување, тој простор го поврзувал влезот или дромосот со просторот на погребната ќелија, сместена во централниот дел наречен тумул. Тумулот бил со квадратна форма и бил целосно покриен со полихроматски мермер. Овој дел бил надграден со две други простории, кои можеби исто така биле користени како погребни ќелии.
Во внатрешноста на мавзолејот биле сместени посмртните останки на императорот Адријан и неговата сопруга Вибија Сабина, потоа посмртните останки на императорот Антонин Пиј со неговата сопруга Фаустина Мајор и со нивните деца Луциј Алиј Цезар, Комодус, како и императорот Маркус Аврелиј со неговите тројца синови, императорот Септимиј Северус, неговата сопруга Јулија Домна и нивните синови. Во овој мавзолеј биле погребани и императорите Гета и Каракала.
Мавзолејот делумно ја изгубил својата функција во моментот кога бил поврзан со Аурелијските ѕидини, станувајќи дел од одбранбениот систем на градот Рим.
Од средниот век па сѐ до деветнаесеттиот век
Во 403 година императорот на западното римско царство, Хонориј, кон делот на замокот ја вклучил градбата на таканаречените Аурелијските ѕидини. Од тој момент мавзолејот ја изгубила првобитната функција како гробница и полека се претворила во дел од тврдина, или бедем покрај реката Тибар кој служел како одбранбена линија на градот Рим. Од тој период мавзолејот за прв пат започнува да се нарекува со името кастелум (замок). Овој замок или подобро речено тврдина успеал да ја одбрани областа на Ватикан од ограбувачките походи на Визиготите кои во 410 година бил предводени од нивниот водач Аларик. Исто така оваа тврдина успешно се одбранила и од нападот на вандалите предводени од Генсерик во 455 година. За да се одбранат, Римјаните од овие разбојнички походи употребиле фрлајќи сè што имале при рака, дури и статуите: како што била статуата на таканаречениот Барберини Фауно. Оваа статуа подоцна била пронајдена во рововите во близина на тврдината. Во почетокот на шестиот век, овој замок бил користен како државен затвор од страна на владетелот Теодорико.
Според традиционалните записи, замокот го добил денешното име некаде во 590 година. Бидејќи во тој период градот Рим бил погоден од тешка чума, папата Григориј I решил да организира свечена покајничка поворка. Додека понтифот (папата), ја предводел поворката, преку мостот Понте Елио, оддеднаш го здогледал архангелот Михаил кој стоел на врвот на Кртот Адријана, со обвиен меч. Тој призор бил протолкуван како небесен знак кој го најавува блискиот крај на епидемијата, која всушност се случила. Од тој момент, Кртот Адријана бил познат само и единствено како замокот Сант Анџело. На самата височинка била подигната црква посветена на „Сан Анџело возвишен до небото“. Во XIII век била подигната статуа која го прикажувала ангелот во чинот која врши обвивка со мечот. Денес во музејот наречен Капитолин е зачуван кружен камен на кој има стапалки кои според верувањето биле оние кои ги оставил Архангелот во моментот кога застанал за да го објави крајот на чумата.
Поседувањето на тврдината била предмет на отворено несогласување помеѓу бројни благородни римски семејства од периодот на првата половина на 10 век. Оваа локација станала упориште на сенаторот Теофилато и неговото семејство. Подоцна, неговата ќерка Марозија и неговиот внук Алберико, го користеле замокот како затвор. Оваа намена, замокот ја зачувал до 1901 година. Во 932 година, Марозија, инаку поранешна љубовница на папата Сергиј III и сопруга на Алберико I Маркизот од Сполето, а потоа и сопруга на Гвидо од Тоскана, можеби поради причината за да биде малку и „духовита“ својот трет брак со Уго од Прованса сакала да го прослави токму во просторијата наменета за императори на замокот Сант Анџело. Но, целата таа замисла не и донела многу среќа, бидејќи за време на свадбениот ручек за третиот брак, Алберико II, синот на првиот сопруг маркизот Алберико, ненадејно се појавил во замокот Сант Анџело. Со неговото појавување во замокот тој го принудил Уго да се повлече и да побегне и со тоа Алберико II ја презел власта. Марозија поради нејзините постапки и духовитост мрачно ги завршила своите последни денови од животот во една ќелиите во замокот Сант Анџело.
Во втората половина на 10 век, замокот преминал во рацете на Крешензите и кај нив останал цел еден век. Крешензите како династија го зајакнале замокот до тој степен што на зградата и го дале името: Тврдината Крешензи на Замокот Сан Анџело. Ова име на замокот бил идентификуван долго време, дури и по преносот на сопственоста врз династијата Пирлеони, а подоцна и династијата Oрсини. На семејството Орсини замокот му бил продаден од страна на папата Никола III. Ова семејство го задржало замокот до 1365 година. По таа година објектот бил предаден во владение на црквата.
Папата Никола III, имајќи ја предвид репутацијата на замокот како добро утврдување и непробојност и неговата близина до базиликата Свети Петар и палатата Ватикан, одлучил во него делумно да ја префрли апостолската столица. Префрлувањето е сторено поради фактот дека Латеранската палата не била проценета како доволно безбедна. За да ја зголеми и обезбеди безбедноста на палатата во Ватикан, тој го изградил познатиот мал премин, кој ја сочинувал заштитената патека од папатата на базиликата Свети Петар до објектот на тврдината.
Во 1367 година клучевите од замокот од страна на црквата му биле предадени на папата Урбан V, за да можело да се побара неговото враќање во Рим од егзил во Авињон. Од тој момент па натаму, замокот Сан Анџело нераскинливо ја поврзал својата судбина со судбините на папите. Тоа било најмногу поради фактот за неговата цврста и утврдена структура. Подоцна овој објект папите ќе го користат како засолниште за време на зголемена опасност. Просториите биле и место посветено за сместување на Архивите и Ризницата на Ватикан, како и дополнителен простор за сместување на судот и на затворот. Во 1379 година замокот бил речиси срамнет со земја од разбеснетото население кое било огорчено на францускиот гарнизон, кој бил поставен да го обезбедува замокот од страна на Урбан V. Реконструкцијата на замокот била започната во 1395 година од страна на папата Бонифациј IX, кој му наредил на воениот архитект Николо Ламберти да изврши серија интервенции, за да се изврши зајакнување на одбранбената структура. Влезот во замокот бил возможен само преку една пристапна рампа и преку подвижниот мост. Капелата посветена на Архангел Михаил повторно била изградена на врвот на објектот.
Во наредните четири векови интервенциите и трансформациите следувале една по друга: Папата Николо V (1447-1455) го надградил замокот со една папска резиденција - првата резиденција во внатрешноста на ззамокот. Под наредба на истиот папа биле изградени три бастиони на аглите од надворешниот четириаголен дел. Тој предвидел и реконструкција на мостот Сан Анџело, по повод на некои јубилејни настани. Папата Александар VI (Борџија) му наредил на архитектот Антонио да Сангало Постариот да изгради дополнителни фортификациски елементи, по што објектот добил карактер на вистинско воено упориште според најсовремените техники и стандарди наречени „модерно утврдување“. На замокот биле подигнати неколку бастиони кои имаат петаголна форма. Овие делови биле посветени на евангелистичките светци, кои ги изградил претходните структури под директна контрола на папата Никола V. За да обезбеди поголема контрола врз пристапните патеки до замокот, папата Александар VI, подоцна подигнал дополнителна цилиндрична кула на местото на преминот од мостот кон ѕидовите. На тоа место постои ров исполнет од водите на реката Тибар.
Реконструкциските зафати нарачани од папата Александар VI не биле насочени само кон зајакнување на одбранбената структура на објектот, туку направил и нов дел за престој. Новите простории со фрески ги украсил Пинтурикио. Биле додадени и неколку градини со фонтани. За време на неговиот понтификат, папата Алесандар го трансформирал замокот, каде што сакал често да престојува. Во раскошната палата тој организирал банкети, забави и театарски претстави. Записите од тоа време ја опишувале резиденцијата како доста луксузна и раскошна. Денес раскошноста на резиденцијата не постои, бидејќи во 1628 година целиот тој дел бил урнат од страна на папата Урбан VIII, за да се ослободи простор за изградба на нови утврдувања. Утврдувачките реконструкции на папата Александар VI му помогнале на папата Климент VII, 32 години подоцна, да се спротивстави на опсадата на трупите на владетелот Карло V, познатиот како  Ланзиченечи, кој на 6 мај 1527 година го започнал седуммесечното уништување и ограбувањето на Рим.
Во 1525 година папата Климент VII изградил една просторија, како што тогаш се нарекувала приватна мала бања, украсена со фреска со профани орнаменти (делфини, школки, нимфи, купиди, митолошки ликови). Таа просторија постои и денес и може да се посети од страна на надворешни посетители. Во собата имало када, во која се влевала вода од статуа изработена од бронза на голата Венера, која во наредниот период била изгубена.
Во периодот на ограбувањето на Рим, на папите им била прикажана и овозможена добрата одбранбена функција. Подоцна се преземале големи грандиозни адаптациски активности. Замокот се претворил во вистинска папска резиденција. Во 1542 година папата Павле III го реструктуирал замокот со помош на архитектите Рафаело Синибалди да Монтелупо и Антонио да Сангало Помладиот. Истите тие архитекти во 1520 година, биле главни архитекти и на објектот на Свети Петар во Ватикан. Декорацијата на внатрешните простории им била доверена на Перино дел Вага и Луцио Лузи од Тоди, со одредена соработка и на Ливио Агрести да Форли. Големиот петагонален ѕид на бастионот кој го опкружува објектот, бил граден во неколку временски периоди на утврдувања. Тој бил започнат под директна наредба на папата Павле IV (1555-1559), а завршен од страна на неговите наследници и од страна на архитектот Франческо Лапарели.
Во 1630 година папата Урбан VIII ги уништил сите одбранбени утврдувања од предната страна, вклучувајќи ја и кулата наречена Борџија, која се наоѓала помеѓу мостот и замокот. Главната порта тој ја префрлил на десната страна. Овој папа ќе се запомни и по тоа што изградил еден голем преден таканаречен покривен или завесен ѕид.
Помеѓу 1667 и 1669 година, од страна на папата Климент IX имало подигнато десет мермерни ангели кои биле поставени на мостот Елио, и оттогаш овој мост го носи името Сан Анџело. Во 19 век замокот се користел исклучиво како затвор за политички неистомисленици. Затворот бил наречен со името силниот Сан Анџело (се мисли на моќен затвор или добро утврден).
Периодот од обединувањето на Италија до денес
По обединувањето на Италија замокот првично се користел како касарна, а подоцна бил користен и како музеј. За таа цел тој бил подложен на реставраторски работи од страна на инженерите на Кралската армија. Овие зафати биле спроведени под раководство на полковникот Лујџи Дуранд де ла Пене, со помош на неговиот соработник капетанот Маријано Боргати. Полковникот бил првиот кој го замислил проектот за реставрација на замокот. Резултатите од реставраторските работи многумина ги оцениле како прилично сомнителни, бидејќи довеле до откажување од речиси двеилјадигодишниот изглед на замокот.
Објектот бил наменет за сместување на новоформираниот Музеј на воено инженерство, кој бил отворен на 13 февруари 1906 година. Прв директор бил Боргати. Во 1911 година музејот бил преместен во соседниот објект наречен „мала касарна“ изграден во времето на папата Урбан VIII. Некаде во 1939 година дефинитивно музејот на военото инженерство бил преместен на друга локација.
Со реставрацијата од 1933-1934 година се обновиле рововите и бедемите и дополнително бил уреден просторот помеѓу квадратниот ѕид и пентагоналната структура. Тогаш била подигната градина, истовремено елиминирајќи ги малите бараки од времето Урбан VIII.
Затворениците од замокот Сан Анџело
Внатре во замокот Сан Анџело постеле поголем број на простории наменети за затворски ќелии, кои може да се посетат и разледаат и денес. Најозлогласената ќелија била онаа наречена Самало или Сан Мароко, во пределот на позадинскиот дел од бастионот наречен Сан Марко. Осудениот затвореник кога бил носен на отслужување на казната бил спуштан во просторијата вертикално одозгора и тој едвај имал простор да се смести до половината од телото, но во наведната, односно свиткана положба. Затвореникот не бил во можност ниту да стои, ниту да легне. Во старото античко време, токму таа ќелија била една од четирите отвори кои овозможувале да навлезе свеж воздух на централната сала на мавзолејот на Адријан. Во таа просторија биле сместени царските урни и од каде можеле да се погледаат скалите. Во средниот век тој простор бил претворен во зандана (ќелија) и внатре бил нацртан цртеж на мрачниот „Сан Мароко“, а потоа претворен во „Самало“.
На долниот кат од полукружната зграда во делот Кортил дел Поцо, изграден од страна на папата Александар VI, постоеле ќелии резервирани за некои важни личности. Во просториите на замокот во затворскиот дел помеѓу 1538 и 1539 година престојувал Бенвенуто Челини. Неговото бегство било изведено за време на една забава во замокот. Уметникот успеал да побегне спуштајќи се од врвот на ѕидот, со јаже направено од креветските прекривки. Тоа се случило во есенскиот период. Бегајќи ја скршил ногата, но сепак успеал да стигне до куќата на кардиналот Корнаро, инаку негов добар пријател. Повторно бил уапсен и вратен во замокот Сан Анџело и повторено затворен во специјалната „зандана“, која претставувала ќелија, најотпорна на бегство. Така изгледале историските затворски простории во замокот Сан Анџело. Затвореникот Челини останал затворен во познатата просторија на „проповедникот на Фојано“. Проповедникот Фојано додека престојувал во ќелијата бил доста изгладнет. Таму останал околу една година, а потоа бил помилуван од страна на папата со посредство на кардиналот Иполито II д'Есте и секако директно од кралот на Франција, кој бил негов голем обожавател. Неговата ќелија била позната и по тоа што тој на ѕидот цртал со рудиментиран јаглен, според она што е раскажано во дневникот Живот (I, 120), воскреснат Христос. Тие цртежи од тоа време може да ги видат денес сите посетители кои го посетуваат замокот. Во реалноста, овие остатоци од јаглен не би биле ништо повеќе од обични случајно појавени знаци „создадени од пукнатините на ѕидот што не бил варосан со векови“.
На таканаречениот Жирето на папата Пиј IV, кое се наоѓа десно од Логијата на папата Павле III, постојат единаесет затворски простории кои се користеле за таканаречени политички затвореници. Тие на почетокот додека се граделе биле наменети за членовите на семејството на папата Григориј XVI.
Во стариот горен трем (чардак) од папскиот стан кој припаѓал на папата Павле III се наоѓала таканаречената просторија Каљостра, затоа што во 1789 година таму бил заробен познатиот авантурист Џузепе Балсамо, познат како грофот Каљостро. Таа просторија претставувал луксузен затворски дел, наменет за важни и угледни затвореници.
Во ќелиите на замокот Сан Анџело биле држени познати затвореници. Помеѓу останатите, таму биле: хуманистите Платина и Помпониј Лето и Беатрис Ченци, кои биле осудени на смрт и покрај нивната многу млада возраст и многу олеснителни околности. Во таа просторија извесно време бил затворен и Џордано Бруно, еден од најголемите италијанските патриоти за време на периодот на Ризоргиментото.
За разлика од Бенвенуто Челини, многу славни затвореници на замокот Сан Анџело не успеале да преживеат и ги загубиле животите. Многу од жртвите во затворот биле поради несогласување со семејството на Борџиите. Меѓу нив бил кардиналот Џовани Батиста Орсини. Тој бил затворен во замокот Сан Анџело под обвинение дека се обидел да го отруе папата Александар VI. Со оглед на сериозноста на обвинението, мајката и љубовникот на кардиналот, плашејќи се за судбината на нивниот син и пријател, му се претставиле на понтифот (папата) со понуда да му подарат еден редок и исклучително скапоцен бисер во замена за слободата на кардиналот. Инаку главната слабост на семејството на Борџиите биле томку бисерите (се чини дека само Лукреција поседувала повеќе од три илјади бисери). Папата го прифатил предлогот, го земал бисерот и, „држејќи“ си го дадениот збор му вратил на кардиналот наместо со слобода, со: смрт.
Затворите и амбиентот се опишани во третиот чин на претставата и трагедијата Тоска од Џакомо Пучини. Имено, донесен е во Рим, некаде во 1800 година: сликарот Каварадоси, кој бил осуден на смртна казна, завршувајќи во затворот на замокот Сан Анџело за таму да ја исчекува казната; во дворот на замокот била застрелана Тоска, љубовницата на Кавардоси. Тој паднат во очај и си го одземал животот скокајќи од високите градби на замокот.
Историја на името
Во 403 година, императорот Хонориј го вклучил замокот во градските ѕидини на Рим, преобразувајќи го во еден вид на тврдина која ќе послужи за одбранбени активности на градот: Во тој период овој објект е познат под името кастелум.
Во 590 година се појавува и името замокот на Светите Ангели, во спомен на сеќавањето на архангелот Михаил кој го обвил мечот врз Кртот Адријана, а целиот призор успеал да го види папата Григориј Велики за време на свечената покајничка поворка со која сакало да се спречи ширењето на чумата која беснеела во градот Рим. Тоа била визија протолкувана како предзнак за скорешниот крај на чумата, кој и се случил многу брзо потоа.
Во 974 година, Крешенцио, од династијата на Алберико, успеал да го зазеде замокот и дополнително да го зајакне, и поради тоа била преименуван во замокот Крешенцио. Ова име останало во важност до втората половина на XV век. Од тој период, па сѐ денес, името на овој објект е замокот Сан Анџело.
Сѐ до 11-тиот век името на замокот било Адрианум, или Храмот на Адријан, но и замокот на Адријан, во спомен на извесен Бенедикт и на неговото потекло кој бил многу почитуван од страна на императорот Адријан. Во тој период во времетраење од135 години тој служел и како царска гробница за императорот, но и за неговите наследници. Сеќавањето на овие имиња било поради одредени забележани моменти во аналите на таканаречениот Кртот на Адријан.
Од 11 век има мешање на имињата и тоа Нашиот замок Крецентиј со Замокот на Свети Ангели. Тие две опции биле користени и во папските бикови (записи или документи).
Пред 1000 година, хроничарите замокот го нарекувале Куќата на Теодор, а исто така и куќата на големиот Теодор, бидејќи Теодор, бил крал на Италија од периодот на 493 до 526 година. И тој владетел го користел овој објект како затвор. Затворската функција на замокот била одржувана и од страна на папите, но подоцна и од страна на италијанската влада, некаде сѐ до 1901 година.
Ангелите кои се наоѓаат на замокот Сан Анџело
За да се одбележи настанот со кој замокот го добил сегашното име, била изработена статуа на ангел со кој била крунисана и украсена градбата на замокот. На почетокот статуата била изработена од дрво која многу брзо била оштетена од временските услови. Идентична копија од ангелот била изработена од мермер. И оваа втора мермерна верзија била скоро целосно уништена за време на опсадата во 1379 година. Во 1453 година бил изработен нов мермерен ангел, овојпат со додадени бронзени крилја. Овој ангел со бронзени крилја бил уништен во 1497 година од гром и бил разнесен низ во замокот. Подоцна се пристапило кон изработка на нова статуа од бронза со позлатени елементи. Во 1527 година и овој ангел бил уништен, овојпат со топење, за да може од него да се изработат топови. Некаде во 16 век се изработила нова статуа на ангел од мермер со бронзени крилја. Ова дело било на Рафаело од Монтелупо. Во 1753 година, пристигнал конечно сегашниот бронзен ангел изработен од Питер Антон фон Вершафелт. Оваа верзија на ангел била подложна на извесна реставрација, помеѓу 1983 и 1986 година.
Музејот: нивоа и маршрути при посета
Модификацираните измени направени на објектот на замокот со текот на времето биле врз основа на различните намени за кои бил користен. Низ вековите па сѐ до денес биле дефинирани три архитектонски типологии обединети во еден ист споменик. Сите тие типологии можат да се воочат во 7 различни нивоа.
1171 п.н.е.
1171 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1171. година пред новата ера, 171. од вториот милениум п.н.е., 71. од 12 век п.н.е. и втора од 1170-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4337 и 4338 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3579 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2589 и 2590 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 418 пред основањето на Рим.
IC 1264
IC 1264 — галаксија во соѕвездието Рак, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 13 февруари 1901 година од страна на Макс Волф.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1264 е од видот *.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 8 ч 23 м 1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +19° 4' 54"".
Други поделби
Проучување на IC 1264 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Хистиоцитоза на Лангерхансови клетки
Хистиоцитоза на Лангерхансови клетки (Langerhans cell histiocytosis (LCH)) (MKB C96.0  C96.5  C96.6-Преваленца (распространетост) : 1-9 / 100 000)  е нарушување при кое во телото се акумулират повеќе клетки на имунолошкиот систем наречени клетки Лангерханс. Лангерхансовите клетки за првпат се откриени во 1868 година од страна на германскиот студент по медицина Пол Лангерханс по кој го добиваат своето име. Овие клетки кои помагаат во регулирање на имунолошкиот систем, се наоѓаат во организмот, особено во кожата, лимфните јазли, слезината, белите дробови, црниот дроб и коскената срцевина. Кај хистиоцитозата, вишокот на незрели Лангерхансови клетки, обично формираат тумори наречени грануломи. Хистиоцитозата на  Лангерхансовите клетки е ретко нарушување. Се проценува дека се јавува со зачестеност од 1-2 / 100 000 луѓе.
Причина
Соматските мутации на генот БРАФ-BRAF се идентификувани кај околу половина од пациентите. Мутациите на соматските гени се стекнуваат во текот на животот и се присутни само во одредени клетки. Овие промени не се наследуваат. Генот BRAF дава упатство за производство на белковини кои го контролираат растот и развојот на клетките. Соматските мутации предизвикуваат BRAF-белковината во погодените клетки да биде постојано активен, дури и во отсуство на хемиски сигнали кои служат за негова активација. Преактивната белковина може да придонесе за развој на хистиоцитоза на Лангерхансовите клетки со тоа што ќе им овозможи на истите да растат и да се делат неконтролирано. Исто така, се идентификувани промени и во другите гени во Лангерхансовите клетки. Се верува дека дополнителни фактори како што се вирусни инфекции и токсини, можат да влијаат на развојот на ова комплексно нарушување. Хистиоцитозата на Лангерхансовите клетки обично, не се наследува и се јавува кај луѓе кои ја немаат оваа болест во своето семејство. Сепак, идентификувани се неколку семејства со оваа болест, но начинот на наследување не е познат.
Клиничка слика
Манифестацијата на клинички симптоми и знаци може значително да се разликува кај лицата со хистиоцитоза на клетките на Лангерханс. Коскените грануломи се развиваат кај околу 80 % од пациентите, предизвикувајќи болка и оток. Грануломите кои обично се јавуваат во черепот или долгите коски на рацете или нозете може да предизвикаат фрактура на коските. Оние грануломи кои се појавуваат на кожата како плускавци, црвеникави набори или осип, можат да бидат од блага до тешка форма. Исто така, може да влијае и на хипофизата (жлезда која се наоѓа на дното на мозокот која произведува хормони кои контролираат многу важни функции). Како последица на недостатокот на хормони (и во отсуство на супституциона терапија), пубертетот е одложен или отсутен, а се развива и неплодност. Покрај тоа, оштетувањето на хипофизата, може да доведе до производство на прекумерни количини на урина (дијабетес инсипидус) и да предизвика дисфункција на штитната жлезда. Функцијата на штитната жлезда влијае на брзината на хемиските реакции во организмот (метаболизам), температурата на телото, текстурата на кожата и косата и однесувањето. Во 15-20 % од случаите, болеста ги вклучува белите дробови, црниот дроб или крвотокот (хематопоетски систем), а оштетувањето на овие органи и ткива може да биде опасно по живот.
Други симптоми и знаци се јавуваат во зависност од тоа кои органи и ткива поседуваат Лангерхансови клетки, па може да се јави оток на лимфните јазли, болки во стомакот, пожолтување на кожата и белките во очите (жолтица), одложен пубертет, испакнати очи, вртоглавица, раздразливост и напади. Едно од педесет заболени лица доживуваат нарушена невролошка функција (невродегенерација).
Болеста најчесто се дијагностицира во детството, обично на возраст од 2 до 3 години, но може да се појави на било која возраст. Кај околу две третини од возрасните, нарушувањето влијае само на белите дробови.
Дијагностички методи
Дијагнозата се поставува врз основа на хистолошка и имунохистохемиска анализа на зафатените ткива (клетките на Лангерханс се позитивни за невробелковините С-100 и антигенот- ЦД-1а, а под електронскиот микроскоп наоѓаме гранули Бирбек).
КТ –компјутерската томографија на градниот кош покажува типични радиолошки наоди кои можат да овозможат дијагностицирање кај возрасни чијашто болест влијае само на белите дробови.
Третман
Изборот на терапевтски пристап зависи од напредувањето на болеста, која се утврдува со рутински прегледи (клинички преглед, хемограм, тестови за функција на црниот дроб и радиографија на коските и градниот кош).
Во третманот се користат меѓународно признати професионални протоколи, врз основа на употреба на полихемотерапија, кортикостероиди и интерферон. Локалниот третман е ефикасен ако е вклучен само еден орган. Кај децата, третманот на системските форми се изведува со комбинирана употреба на кортикостероиди и винбластин. Престанок на пушење е потребен кај возрасните лица со изолирана пулмонална болест. Со оглед на полиморфната и хроничната природа на болеста, третманот вклучува мултидисциплинарен пристап.
Ѓуро Спасовски
Ѓуро Блажов Спасовски ( во  ―  во ) — македонски партизан, револуционер, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Произлегува од земјоделско сиромашно семејство. Завршил основно училиште, а потоа се занимавал со земјоделство. Подоцна изучил занает и станал колар. На 25 декември 1944 година по ослободувањето на Македонија, стапил во новоформираната против-авионска артилериска единица на Четириесет и втората дивизија, што била во состав на Петнаесеттиот корпус. Со Бригадата учествувал во ликвидирањето на заостанатите балистички банди на Бујановачкиот терен. По успешно извршените задачи заминал за Земун. Таму завршил тримесечен курс од военостручна настава. Бил учесник во големиот пробив на Сремскиот фронт. На 16 април 1945 година, храбро загинал во jypишoт за ослободување на Врпоље, нагазувајќи на една непријателска мина. Бил закопан во Врпоље, но подоцна посмртните останки му биле пренесени во родното село, Миладиновци.
412
412 (Римски бројки) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 412 година од новата ера, 412. од првиот милениум, 12. од V век и трета од 410-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5920 и 5921 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5162 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4172 и 4173 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1165.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 412 година се протега во 3048 и 3049, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3108 и 3109 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 955. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 216 и 215 година пред хиџра.
Тубетејка
Тубетејка (тебетей; түбәтәй; тюбете́йка) — крзнена капа кај туркиските народи во Средна Азија, застапена во Таџикистан, Казахстан, Киргистан и Узбекистан, како и муслиманските подрачја во Русија (претежно меѓу Татарите).
На узбечки капата се нарекува дупи () или калпак (qalpoq), и се смета за особена ракотворба и важен дел од народната носија. Може да биде црна, со сплесната квадратна основа. Честопати имаат извезени мотиви за кои се смета дека штитат од непријатели и уроци, а носат бериќет и животна сила.
Александар Петровски
Животопис
Се доселил во Скопје. На 12 август 1944 година стапил во НОВ и ПОЈ. Учествувал во завршните операции за ослободување на Македонија. Во составот на Четириесет и осмата македонска дивизија и XV македонски корпус, се борел за ослободубањето на неослободените краишта на Југославија. На Сремскиот фронт се истакнал во борбите против разбиените германско-усташки и други квислиншки единици. Храбро загинал на 24 април 1945 година, во борбата против Германските и усташките истурени позиции кај Кајгана.
Тубетејка
Исто така, постои тренд меѓу сефардските и мароканските Евреи за носење на узбечки тубетејки во улога на верска капа, т.е. кипа (ермолка).
Меѓу Ујгурите, оваа капа се нарекува допа. На туркменски истата го носи името тахија („такија“).
Несторки
Несторки може да се однесува на:
.zr
.zr — највисок државен домен за Заир. Бидејќи Заир се преименувал во Демократска Република Конго во 1997 година, .zr бил отстранет а доменот .cd му го зазема местото. Во 2001 година, .zr бил целосно отстранет.
Долно Оризари (Битолско)
Долно Оризари — село во областа Пелагонија, во Општина Битола, во околината на градот Битола.
Потекло на името
Легендата за името на селото говори дека некогаш на ова место се одгледувал ориз, додека било наречено „долно“, бидејќи во областа постои и Горно Оризари.