cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ран среден век
Големата преселба на народите
Речиси илјада години, Рим бил политички најважниот, најбогатиот и најголемиот град во Европа. Околу 100 г. н.е., имаше популација од 450000 жители. Неговата популација се намали до незначителни 20000 жители за време на раниот среден век, смалувајќи го некогаш огромен и постојано растечки град на групи од населени згради распрснати низ големи делови на рушевини и вегетација.
Византија
По смртта на Теодосиј I, царството било поделено помеѓу неговите два сина. Западното Римско Царство се распаднало како мозаик од германски завојувани кралства во 5 век, што го направи лоИсточното Римско Царство во Цариград правниот наследник на старото Римско Царство.Потоа, грчкиот јазик го заменил латинскиот јазик како службен јазик и историчарите почнале да го нарекуваат царството Византија. Западњаците пополека почнале да го нарекуваат "Грчко" отколку "Римско". Сепак, жителите секогаш се нарекуваа Romaioi (Ромеи), или Римјани.
Источното Римско Царство се обидувало да ја одржи контролата над трговските врски меѓу Европа и Ориентот, што го направило царството најбогата држава во Европа. Користејќи го нивниот софистициран начин на војување и супериорна дипломатија, Византијците успеале да се одбранат од нападите на новодојдените варвари. Нивниот сон, да ги потчинат западните моќници на кратко се остварил за време на владеењето на Јустинијан I (527 – 565). Јустинијан, не само што повратил дел од западните територии во рамките на Римското Царство, туку и го кодификувал римското граѓанско право (неговата кодификација постоела во многу области во Европа сè до 19 век) и ја изградил најголемата и технолошки најнапредна градба во раниот среден век, Света Софија. А пандемијата, чумата на Јустинијан, сепак го нарушила владеењето на Јустинијан, заразувајќи го царот, убивајќи околу 40 проценти од населението на Цариград, а во исто време придонесувајќи за намалувањето на населението во Европа во раниот среден век.
Маврикиј и Ираклиј, наследниците на Јустинијан, морале да се соочат со аварските и словенските инвазии. По пустошењето од страна на Словените и Аварите, големи области од Балканот биле раселени. Во 626 година, Цариград, најголемиот и далеку најнаселениот град во раната средновековна Европа, издржал здружени напади од Аварите и Персијанците. Во рок од неколку децении, Ираклиј ја завршил светата војна против Персијанците, заземајќи го нивниот главен град и убивајќи го нивниот сасанидски монарх. Сепак, Ираклиј не успеал да ужива во неговиот неверојатен успех поради муслиманските освојувања на Сирија, три палестински територии, Египет и северна Африка, што било олеснато од верското неединство и зголемувањето на еретичките движења (особено монофизитство и несторијанство) во областите преобратени во ислам.
Иако наследниците на Ираклиј успеаа да го спасат Цариград од две арапски опсади (674 – 77 и 717), царството во 8 и 9 век беше потресена од иконоборството, нагласено од династичките борби помеѓу различните фракции на дворот. Бугарските и словенските племиња извлекоа корист од овие немири и ги нападнаа Илирија, Тракија, па дури и Грција (којашто ја нарекуваа Мореја). По одлучувачката победа кај Онгал во 680 година, војските на Бугарите и Словените продолжија до југот на Балканските Планини, поразувајќи ги Византијците уште еднаш и принудувајќи ги да потпишат понижувачки мировен договор кој го признавал основањето на Првото Бугарско Царство на границите на Византиското царство.
За успешно да се соочат со овие закани, се воведе нов систем на администрација. Регионалната граѓанска и воена била комбинирана во рацете на генерал, односно стратег. Тема, која порано значела поддивизија во византиската војска, сега означувала регион под контрола на стратег. Оваа реформа довела до појавата на моќни фамилии кои управувале со регионалната војска и често изразувале барања за престолот (види Вардас Фокас и Вардас Склер како карактеристични примери).
Во почетокот на 8 век, без оглед на постојано смалувачката територија на царството, Цариград останал најголемиот и најбогатиот град на светот, а со него можеле да се споредуваат само сасанидскиот Ктесифон и абасидскиот Багдад. Популацијата на царскиот главен град варирала меѓу 300000 и 400000 поради мерките преземени од царевите да се спречи неговиот пораст. Други големи христијански градови биле Рим (50000) и Солун (30000). Дури пред крајот на 8 век, законот за земјоделство го означил возобновувањето на земјоделските територии во Римското Царство. Како што забележа Енциклопедија Британика во 2006, ,,технолошката основа на византиското општество била понапредна од онаа на нивните современици од западна Европа: во селата можеле да се најдат железни алатки; водениците го означувале релјефот, а полињата посеани со грав и зрнести плодови обезбедиле високопротеинска исхрана”.
Кога Македонската династија дошла на власт во 867 година, го означила крајот на политичките и верските превирања, а исто така започнало ново Златно доба за царството. Талентираните војсководци како Никифор Фокас го прошириле царството, додека македонските цареви (како Лав VI Мудриот и Константин VII Порфирогенит) владееле над културното цветање на Цариград, познато како Македонска ренесанса. Просветлените македонски владетели ги презирале владетелите во западна Европа како неписмени варвари и имала само номинално барање да владее со Западот. Иако оваа лажна надеж била разбиена кога Карло Велики бил прогласен за цар во Рим во 800 година, византиските владетели не ги гледале западните владетели како рамноправни. Воглавно, тие не се интересирале многу за политичките и економските случувања на варварскиот (така гледан од нивна страна) Запад.
Наспроти оваа економска заднина, културата и царските традиции на Источното Римско Царство биле тиешто ги привлекле нивните соседи од северот – Словените, Бугарите и Хазарите – кон Цариград, кои биле во потрага во грабеж или просветлување. Раздвижувањето на германските племиња кон југ ја присли преселбата на Словените, кои ги окупирале слободните региони. Во 7 век, тие се придвижиле западно кон реката Елба (Лаба), јужно од Дунав и источно кон Днепар. До 9 век, Словените се населиле на ретко населените територии јужно и источно од овие природни граници, мирно претопувајќи го локалните Илири и Угро – Фински народи.
Подемот на исламот
Од 7 век, подемот на исламот и калифатите во голема мера влијаел на византиската и европската историја. Муслиманските Арапи за првпат навлегле во историски римска територија под водство на Абу Бакр, првиот калиф на Рашидунскиот (Праведниот) калифат, кој навлегол во римска Сирија и римска Месопотамија. Под водство на Омар, вториот калиф, муслиманите одлучно ги освоиле Сирија и Месопотамија, како и римска Палестина, римски Египет, делови од Мала Азија и римска северна Африка. Со исто темпо продолжиле и наследниците на Омар и Умајадската династија, кои го освоиле остатокот од средоземна северна Африка и поголемиот дел од Пиринејскиот Полуостров. Во наредниот век муслиманските сили зазеле уште европска територија, вклучувајќи ги Кипар, Малта, Крит, Сицилија и делови од Јужна Италија.
Освојувањето на Шпанија од страна на муслиманите започнало кога Маврите (повеќето Бербери и малку Арапи), го нападнале пиринејското христијанско визиготско кралство во 711 година, под водство на Тарик ибн Зијад. Тие се истовариле на Гибралтар на 30 април и со борба си правеле пат кон север. Ним им се приклучиле и силите на неговиот претпоставен Муса ибн Нусаир. Во текот на 8 годишниот поход, поголемиот дел од Пиринејскиот Полуостров потпаднал под муслиманска власт, освен мали области во северозападниот дел (Астурија) и поголемиот дел од баскиските региони на Пиринеите. Територијата, сега позната како ел–Андалуз, станала дел од постојано растечкото Умајадско царство.
Втората неуспешна опсада на Цариград во 717 година, го заслабнала Умајадското царство и го намали неговиот престиж. По нивниот брз успех во Иберија, освојувачите се насочиле кон североисток преку Пиринеите, но биле поразени од водачот на Франките Карло Мартел во Битката кај Поатје во 732 година. Умајадите биле соборени од власт во 750 година од Абасидите и речиси целата Умајадска фамилија била масакрирана.
Еден од преживеаните принцови, Абд – ар – Рахман I, побегнал во Шпанија и основал нова Умајадска династија во Кордопскиот калифат во 756 година. Синот на Карло Мартел, Пипин Кусиот повторно го освоил Нарбон, а неговиот внук Карло Велики ја основал Шпанската марка (Marca Hispanica), на Пиринеите, на денешна Каталонија и повторно ги освоил Хирона (785) и Барселона (801). Умајадите во Шпанија се прогласиле за калифи во 929 година.
Повторното избувнување на латинскиот запад
Помеѓу 5 и 8 век, политичка и социјална инфраструктура се разви низ поранешните римски територии, основани од моќни регионални фамилии и новоформираните кралства на Остроготите во Италија, Визиготите во Шпанија и Португалија, Франките и Бургундите во Галија и западна Германија. Овие земји останале христијански, а нивните ариски освојувачи биле покрстени (Визиготите и Лангобарди) или освоени (Остроготите и Вандалите). Франките, од паганство директно се покрстиле во католицизам за време на Хлодовик I.
Италијански регион
Лангобардите, кои за првпат навлегле во Италија во 568 под водство на Албоин, и со борба основале држава на северот, чиј главен град бил Павија. На почетокот, тие не можеле да го освојата Равенскиот егзархат, Римското војводство (Ducatus Romanus), Калабрија и Апулија. Следните 200 години тие биле зафатени со освојување на овие територии, кои и припаѓале на Византија.
Државата на Лангобардите имала вистински варварска во споредба со другите германски држави во западна Европа. На почетокот била високо децентрализирана, а територијалните кнезови имале практичен суверенитет над нивните кнежевства, особено во јужните кнежевства Сполето и Беневенто. Во декадата по смртта на Клеф во 575 година, Лангобардите не ни избирале крал; овој период се нарекува Владеењето на Кнезовите. Првиот правен кодекс бил составен на слаб латински во 643 година, односно едиктот на Ротари (Edictum Rothari). Тоа била првата кодификација на усно пренесената правна традиција на народот.
Државата на Лангобардите била добро организирана и стабилизирана при крајот на долгото владеење на Лиутпранд (717 – 744), но нејзиното распаѓање се случи одеднаш. Кралот Дезидериј не добил поддршка од кнезовите и во 774 бил принуден да го предаде своето кралство на Карло Велики. Кралството на Лангобардите било уништено и стапил периодот на владеење на Франките. Кралот на Франките, Пипин Кусиот, со Донацијата на Пипин, му ги дал на папата "Папската Држава" и територијата северно од папската земја која претходно им припаѓала на лангобардските и франкиските вазали на царот на Светото Римско Царство, сè до издигнувањето на градовите – држави 11 и 12 век.
На југот започнал период на безвластие. Кнежевството Беневенто го одржало својот суверенитет и покрај претензиите на Западното и Источното царство. Во 9 век, муслиманите ја освоиле Сицилија и почнале да се населуваат на полуостровот. Крајбрежните градови на Тиренското Море и им ја откажале верноста на Византијците. Различните држави, кои биле номинално верни, постојано војувале за територија, но и овие настани завршиле со доаѓањето на Норманите во 11 век, кои го освоиле целиот југ до крајот на векот.
Британија
Во средината на 5 век, наемничките племиња од денешна Германија, Холандија и Данска, почнале да вршат напади на богатата и независна пост – римска провинција Британија. Според традицијата, моќиот британски крал Вортигерн им ветил земја на два јутски поглавари Хенгист и Хорса ако тие успеат да го поразат воинственото (како нив) племе Пикти. Според Англо – саксонските хроники, откако тие ги поразиле Пиктите, "Тие испратија порака до Ангелн и побараа уште засилувања, а и да им кажат за безвредноста на Британците и придобивките од нивната земја." Ова го означило почетокот на децениите на инвазии и освојување на јужна и централна Британија, од страна на племиња како Јутите, Англите и Саксонците. Сепак, британските народите во Велс, Думнонија и Hen Ogledd (Стариот север) ги одбиле навлегувањата и си го задржале сопствениот јазик и традиции, како што се раскажува во светски познатите легенди за Кралот Артур уште од 6 век.
Евентуално, Англо – саксконците основале неколку кралства со различен век и важност. Кралот на Весекс, Алфред Велики (871 – 899), го предводел отпорот против данските сили. Обединувањето на Англија завршило во 926 кога Нортумбрија била анектирана од кралот Етелстан, внук на Алфред и кој ја поставил границата со Корнвол во 936.
Се проценува дека 50 проценти од келтските староседелци биле убиени, но сепак е возможно и историски оправдано, дека повеќето од нив емигрирале и го основале независното кралство Бретања на континентот, кое одржало блиски културни врски со Девон и Корнвол подоцна во средниот век.
Франкија
Меровинзите се воспоставиле како вакуум на моќта на поранешните римски провинции во Галија, а по победата на Хлодовик I над Алеманите во Битката кај Толбиак (496), се покрстил, поставувајќи ги темелите за Царството на Франките, држава која ќе доминира во средновековното западно христијанство.
Почнувајќи со земјите на Франките во почетокот на 9 век, Карло Велики го обединил поголемиот дел од денешна Франција, западна Германија и северна Италија во една држава под името Каролиншко Царство. Ученоста и изучувањето на антиката цветало под покровителство на Карло Велики, доведувајќи ги до тоа историчарите од 20 век овој период да го наречат "Каролиншка ренесанса".
Во 840те, безредието повторно се појавило, со распаѓањето на Царството на Франките и почетокот на нов циклус на нови варварски напади, прво од страна на Викинзите, а потоа и Унгарците.
Феудализам
Околу 800 година, систематското земјоделство повторно се врати во употреба во вид на систем на откриени полиња, или систем на редови. Благородничкиот имот би имал неколку полиња, секое поделено на делови од по 1 акр (4000м2). Според една теорија, оваа површина се сметало дека може да се изора со вол без тој да се одмори. Друга можност е дека имотите биле во правоаголна форма и биле поделувани на редови поради начинот на кој земјата се наследувала. Во идеализираната форма на овој систем, секое семејство би добило по 30 редови. Системот на плодоред на три полиња за првпат бил развиен во 9 век: пченица или ‘рж на едно поле, на второто со култури кои го врзуваат азотот (јачмен, овес, грашок или грав) и третата била непосадена.
Во споредба со системот на две полиња, со овој систем поголем дел од земјата бил култивиран. Што е уште поважно, со овој систем имало по две жетви годишно, намалувајќи го ризикот дека од пропаст, што со претходниот систем доведувал до голем глад. Земјоделството на три полиња создавало вишок од овес, што се користел за исхрана на коњите. Бидејќи за овој систем било потребно многу преуредување на недвижностите и социјалниот ред, што траело сè до 11 век кога почнало насекаде да се употребува. Тешкиот плуг со тркала бил воведен во 10 век. За него била потребна поголема влечна сила и со тоа се охрабри употребата на групи на волови. Украсените ракописи прикажуваат плугови со две тркала со даска на плугот или закривен ралник и со остар ралник, вертикално сечило пред ралникот. Римјаните употребувале плугови без тркала, со рамни железни делови, што не можеле да се користат правилно на тешката земја во северна Европа.
Враќањето на систематското земјоделство се совпадна со воведувањето на ново општествено уредување наречено феудализам. Овој систем се вовела хиерархија на взаемни вредности. Секој човек бил обврзан да му служи на својот господар, во замена за заштита. Но, ова направи забуна во територијалниот суверенитет, бидејќи верноста била предмет на промена низ текот на времето, а понекогаш тоа било контрадикторно. Феудализмот овозможил поголема заштита на јавноста и покрај недостатокот на бирократија или пишана евиденција. Дури и споровите во земјопоседништвото биле засновани само на усно сведочење. Територијалноста била намалена во мрежа од лична вредност.
Викиншка ера
Викиншките експедиции биле засебни и постоеле истовремено со трговските експедиции. Луѓе со традиција да напаѓаат на нивните соседи кога нивната била оспорувана може лесно да потпадне под напаѓање на странски народи кои им ја оспорувале честа.Освен истражувањето на Европа преку океаните и реките со помош на нивните навигациони вештини и проширувањето на трговските патишта во големи делови на континентот, тие исто така војувале, ги ограбувале и поробувале многу христијански заедници во средновековна Европа низ вековите, придонесувајќи за развојот на феудалните системи во Европа.
Киевска Русија
Пред подемот на Киевска Русија, источната граница на Европа била густо населена со Хазари, туркиски народ кој стекнал независност од Туркискиот Канат во 7 век. Хазарија била мултиетничка, трговска држава која својата добросостојба ја должела на контролата над речната трговија помеѓу Европа и Ориентот. Хазарите исто така земале данок од Аланите, Унгарците и од различните словенски племиња, Готите и Грците на Крим. Со помошта на патувачки еврејски трговци, тн Раданити, тие дошле во контакт со трговските центри во Индија и Шпанија.
Соочени со арапскиот експанзионизам, Хазарите прагматично застанале на страната на Цариград и се судриле со калифатот. И покрај многуте пречки на почетокот, тие успеале да го заземат Дербент и да продрат на југ сè до Кавкаска Иберија, Кавкаска Албанија и Ерменија. Со ова, тие делотворно ја блокирале експанзијата на исламот на север кон источна Европа неколку декади пред Карло Мартел да ја оствари истата победа во западна Европа.
Во 7 век, северното крајбрежје на Црното Море било погодено од нов бран на номадски напади, предводени од Бугарите, кои формирале моќен канат наречен Голема Бугарија, под водството на канот Кубрат. Хазарите успеале да ги изгонат Бугарите од јужна Украина до средниот тек на Волга (Волга Бугарија) и долниот тек на Дунав (Дунавска Бугарија, односно Прво Бугарско Царство). Дунавските Бугари биле брзо славизирани и покрај постојаното војување против Цариград, ја прифатиле грчката форма на христијанство. Преку обидите на двајца локални просветители – мисионери, Свети Кирил и Методиј, била составена првата словенска азбука и народниот дијалект, сега познат како старословенски јазик, бил создаден како јазик на книгите и литургијата.
На север од византиската периферија, првото потврдено словенско кнежевстно било Велика Моравија, која се појавила под покровителство на царството на Франките во почетокот на 9 век. Моравија била сцена на која се соочиле мисионерите од Цариград и Рим. Иако западните Словени го прифатиле учењето на римокатоличкото свештенство, свештенството од Цариград успеало да ја покрсти најголемата држава во тогашна Европа, Киевска Русија, кон 990 година. Предводени од Варјагиската (Варангиската) династија, Киевска Русија ги контролирала трговските патишта што ги поврзувале северна Европа и Византија со Ориентот. На крајот, Велика Моравија била освоена од Унгарците, кои ја нападнале Панонската низина околу 896 година.
Пред и по христијанизацијата, Русите лажираа напади против Цариград, кои резултирале со трговски договори кои им користеле на двете страни. Важноста на Руско – византиските односи е нагласена со фактот дека Владимир I Велики, принц од Киев бил едниствениот странец кој се оженил со византиска принцеза од Македонската династија, чест која многу владетели од западна Европа ја гледале како залудна. Воените походи на неговиот татко Свјатослав I Киевски, ја уништиле сувереноста на двете многу силни источноевропски сили Бугарија и Хазарите.
Бугарско Царство
По покрстувањето во 864 година, Бугарија станала културниот и духовниот центар на православниот словенски свет. Кирилското писмо (кирилицата) било составено од просветителот и македонски светец Климент во 885 година. Литература, уметност и архитектура просперирале со основањето на Охридската и Преславската книжевна школа и Преславската школа за керамика. Во 927 година, Бугарската православна црква беше првата европска национална црква која постигнала независност со свој сопствен патријарх.
Пренесување на учењето и знаењето
Со пропаѓањето на Западното Римско Царство и со намалувањето на урбаните центри, писменоста и учењето се намалија на Западот. ,,Ренесансата” во класичното образование во Каролиншкото Царство се појавила во 8 век. Во Источното Римско Царство (Византија), учењето (во смисла на формално образование вклучувајќи литература) се одржало на повисоко ниво отколку Западот. Уште поисточно, исламот ги нападнал и потоа освоил повеќе православни патријархати, а имало и напредок во науката, филозофијата и други интелектуални обиди во ,,златното доба” на учењето.
Класично образование
Класичниот образовен систем, кој траел стотици години, ставил акцент на граматиката, латинскиот јазик, грчкиот јазик и реториката. Учениците ги читале и препрочитувале античките дела и пишувале есеи имитирајќи го нивниот стил. До 4 век, образовниот систем бил христијанизиран. Свети Августин, во неговото дело "За христијанската доктрина" (De Doctrina Christiana) започната во 396, а завршена во 426, објаснил како класичното образование добро се вклопува во христијанскиот поглед на светот. Христијанството било религија на книгата, па христијаните морало да бидат писмени. Тертулијан бил поскептичен за вредноста на класичното учење, прашувајќи ,,Што има Атина со Ерусалим?” Но и тој не се противел на запишувањето на христијани во класичните школи. Академијата на Платон и останатите класични школи биле затворени од царот Јустинијан во 529 година и нехристијанската филозофија била делумно забранета. Чарлс Фримен вели дека "Покрстувањето на царот Константин во 312 година.. ..го претвори Рим од отворена, толерантна и плуралистичка цивилизација од Хеленистичкиот свет, во култура што била основана на правилото на фиксиран авторитет". Од таа дата некое образование било потребно и присилно за да се усогласи со санкционираната црковна доктрина, освен во приватни и скришни околности.
Пад во Западот
Деурбанизацијата го намалила опсегот на образованието и до 6 век учењето и изучувањето било преместено монастичките и катедралните школи, а центарот на образованието било изучувањето на библиските текстови. Образованието на лаиците скромно преживеало во Италија, Шпанија и јужниот дел на Галија, каде римското влијание останало најдолготрајно. Но, во 7 век, се појавило учење во Ирска и келтските земји, каде латинскиот јазик бил странски јазик и латинските текстови биле желно изучувани.
Наука
Во антиката, грчкиот јазик бил основниот јазик на науката. Напредокот во науката и учењето главно се случувал во хеленистичкиот дел на Римското Царство и тоа на грчки. Подоцнежните римски обиди да се преведат грчките ракописи на латински имале ограничен успех. Како што се намалувало познавањето на грчкиот јазик, латинскиот Запад бил отсечен од неговите грчки филозофски и научни корени. Некое време, говорителите на латинскиот јазик кои сакале да научат за науката, имале пристап само до некои книги од Боетиј (околу 470 – 524), што давале општ преглед на грчките прирачници на Никомах од Гераса. Свети Исидор Севилски направил латинска енциклопедија во 630 година. Приватни библиотеки би постоеле, а манастирите исто така би имале различни текстови.
Повеќето водечки учени луѓе од пораните векови за коишто ние знаеме биле свештеници кои пројавувале мал интерес за изучувањето на природата. Изучувањето на природата повеќе било од практични причини, а не од апстракни потреби: потребата од грижа за болните довела до изучување на медицината и старите текстови за лекови, потребата на монасите да се одреди точното време за молитва довела до изучување на движењето на ѕвездите, потребата да се пресмета точниот датум на Велигден довела до изучување на основна математика и движењата на Сонцето и Месечината. Модерните читатели понекогаш го сметаат за вознемирувачки тоа што понекогаш во истите дела се дикутира за техничките детали на природните појави и нивната симболичка важност.
Каролиншка ренесанса
Околу 800 година, повторно се појавил интерес за Антиката како дел од Каролиншката ренесанса. Карло Велики извршил реформа во образованието. Англискиот монах Алкуин од Јорк разработил проект на научен развој наменет за оживување на класичното знаење со создавање на програми за изучување засновани на седумте слободни вештини: тривиум (trivium), односно образование за литература (граматика, реторика и дијалектика) и квадривиум (quadrivium), односно образование за наука (аритметика, геометрија, астрономија и музика). Од 787 година па наваму, почнале да кружат декрети низ целото царство, за враќање на старите школи и основање на нови.
Институционално, овие школи припаѓале во рамките на манастирите (манастирски училишта), катедралите и царските дворови. Вистинското значење на овие мерки ќе се почувствува во наредниот век. Изучувањето на дијалектиката (дисциплина тесно поврзана со модерната логика), било одговорно за повторно пројавениот интерес за шпекулативното побарување; од овој интерес ќе произлезе схоластичката традиција на христијанската филозофија. Во 12 и 13 век, многу вакви школи биле основани под покровителство на Карло Велики, особено катедралните училишта, што подоцна ќе станат универзитети.
Златното доба на Византија
Едно од најголемите интелектуални достигнувања бил Јустинијановиот законик (Corpus Juris Civilis), огромен збир од римското граѓанско право, направен со покровителство на Јустинијан (владеел 528 – 565). Ова дело има дел наречен Пандекти (Digesta), кој ги теоретизирал принципите на римското право на таков начин што тој можел да се примени во секоја ситуација. Нивото на писменост било значително повисоко во Византија, отколку на латинскиот Запад. Основното образование било подостапно, понекогаш дури и во селата. Средните училишта сè уште предавале за Илијадата и други класици.
Што се однесува до високото образование, Неоплатонската Академија во Атина била затворена во 526 година поради паганството. Исто така постоела школа во Александрија која останала отворена сè до арапските освојувања (640). Универзитетот во Цариград, основан од страна на царот Теодосиј II (425), се смета дека бил затворен во ова време. Повторно бил отворен од царот Михаил III во 849 година. Високото образование во овој период се фокусирало на реторика, иако Аристотеловата логика била воглавно опфатена. За време на Македонската династија (867 – 1025), Византија уживала во златното доба и повторното оживување на класичните студии. Постоело малку оригинално истражување, а многу лексикони, антологии, енциклопедии и коментари.
Исламското учење
Низ текот на 11 век, исламските достигнувања во науката почнале да навлегуваат во западна Европа. Делата на Евклид и Архимед, изгубени на Западот, во Шпанија биле преведени од латински на арапски. Модерните арапски броеви, вклучувајќи ја и ознаката за нулата, биле развиени од индиските математичари во 5 и 6 век. Муслиманските математичари дознаа за ова во 7 век и додадоа ознака за децималните делови во 9 и 10 век. Околу 1000 година, Херберт Оријаски (подоцна папата Силвестер II), направил абакус со бројаници на кои биле врежани арапските броеви. Трактат од Ал – Хорезми, за тоа како да се пресметува со овие броеви бил преведен на латински во Шпанија во 12 век.
Христијанството: Исток и Запад
Од раните христијани, христијаните во раниот среден век наследиле црква обединета во главните верувања, стабилен библиски канон и добро развиена филозофска традиција. Во раниот среден век, поделбата помеѓу источното и западното христијанство се проширила, олеснувајќи го патот за Големиот Раскол (Големиот раскол) во 11 век. На Западот, моќта на Римскиот епископ се зголемила. Во 607 година, Бонифациј III станал првиот Римски епископ кој ја користел титулата Папа. Папата Григориј I Велики ја користел функцијата како световна титула, ги зголемил мисионерските напори на Британските острови и ги поставил темелите на проширувањето на монастичките редови. На Истокот, исламските освојувања ја намалиле моќта на грчките патријаршии. Келтското христијанство било посебен вид на христијанска традиција на Британските острови.
Христијанизација на Западот
Христијанизацијата на германските племиња започнала во 4 век со Готите и продолжила низ раниот среден век, предводена од ирско – шкотската мисија, а потоа заменета во 8 и 9 век со Англо – саксонската мисија и Англо – саксонците како Алкуин играле значајна улога во Каролиншката ренесанса. До 1000 година, дури и Исланд бил покрстен, оставајќи само некои тешко достапни делови од Европа (Скандинавија, Балтикот и Угро – финските земји) да бидат покрстени за време на развиениот среден век.
Свето Римско Царство
Исцрпен и често болен, каролиншкиот цар Карло III Дебелиот предизвикал востание предводено од неговиот внук Арнулф Корушки што ја предизвикало поделбата на царството на кралствата Франција, Германија и (северна) Италија (887 година). Користејќи ја слабоста на германската власт, Унгарците почнале да се наметнуваат во Алфелд (Панонската Низина) и почнале да напаѓаат во Германија, Италија, па дури и Франција. Германските благородници го избрале Хенрик I Птичарот, саксонскиот војвода, за крал во Рајхстагот, односно Националното собрание во Фрицлар во 919 година. Моќта на Хенрик била само маргинално поголема од на другите благородници од другите (матични) војводства, што биле феудален израз на поранешните германски племиња.
Историчарите го сметаат овој настан како основање на Светото Римско Царство, иако овој назив не се користел многу подоцна. Државата на Отон се смета дека била Првиот Рајх, односно Германското Царство. Отон ја користел царската титула без да ја поврзува. Тој и подоцнежните цареви се гледале себеси како наследници на лоза која започнала со Карло Велики. (Некои од овие ,,цареви” биле локални италијански големци кои го присилиле папата да ги круниса.) Отон го симнал од власт Јован XII бидејќи ковал заговор со Беренгар против него и го прогласил за папа Лав VIII како негов наследник во 963 година. Беренгар бил заробен и однесен во Германија. Јован успеал да ја поврати оваа одлука по заминувањтето на Отон, но умрел набрзо во рацете на неговата љубовница.
Освен основањето на Германското Царство, Отон е познат по создавањето на "Отонскиот црковен систем", во кој свештенството (единствениот писмен дел ос населението), ги презело царските граѓански должности. Тој го издигнал папството од калта на римската гангстерска политика, се осигурал дека позицијата е целосно пополнета, а ја дал и честа што му дозволила до го преземи водството на меѓународната црква.
Европа во 1000 година
thumb|right| [[Гокстадскиот брод
Музеј за викиншки бродови
Осло, Норвешка
Викиншки брод (Дракар) од 9 век ископан во 1882.]]
Шпекулацијата дека крајот на светот ќе пристигнел во 1000 година била ограничена само на неколку француски монаси. Обичните службеници ги користеле годините на владеење, т.е. четвртата година од владеењето на францускиот крал Роберт II Побожниот. Употребата на модерното anno domini (лето (година) господово) била ограничена само на Преподобниот Бед и други хроничари на универзалната историја.
Во споредба со исламот, кој имал трговија со каравани или со Кина, кое било најнаселеното царство во светот во времето на Династијата Сонг, Европа била многу заостанато место. Цариград имал популација од 300000 жители, но Рим имал 35000 и Париз 20000 жители. За разлика од нив, исламот имал повеќе големи градови од Кордоба во Шпанија, во тоа време најголемиот град на светот со 450000 жители, па сè до Средна Азија. Викинзите имале голема трговска мрежа во северна Европа, вклучувајќи пат кој ги поврзувал Балтикот со Цариград преку Русија. Но тоа било многу скромно во споредба со караваните кои ги поврзувале големите муслимански градови Кордоба, Александрија, Каиро, Багдад, Басра и Мека.
Речиси цела Англија била опустошена од новите викиншки напади и западнала во очајна состојба. Како одмазда за долгото страдање, Англичаните се одмаздиле со масакр над данските доселеници во 1002 година, што довело до неколку повторувања и конечно потпаѓање под данска власт во 1013 година, иако Англија ја повратила независноста набрзо потоа. Христијанизацијата брзо напредувала и се пројавила како долготрајно решение на проблемот со варварските напади. Скандинавија набрзо била целосно христијанизирана: Данска во 10 век, Норвешка во 11 век и Шведска, држава од која имало најмалку напади, во 12 век. Киевска Русија, која била покрстена во православието, процветала како најголемата држава во Европа. Исланд и Унгарија биле набрзо прогласени за христијански во 1000 н.е.
thumb|left|[[Отонска архитектура
Црквата Свети Михаил, Хилдесхајм, 1010те
Отонската архитектура својата инспирација ја црпела од каролиншката и византиската архитектура. ]]
Во европската култура, по 1000 година се појавиле неколку одлики во Европа што го означиле крајот на раниот среден век: создавањето на средновековни комуни (заедници), оживувањето на градскиот живот, појавата на буржоазијата (средната класа), основањето на првите универзитети, повторното ,,откривање” на римското граѓанско право и почетокот на народната литература.
Во 1000 година, папството било под контрола на Германскиот цар Отон III, односно ,,Царот на светот”, како што се нарекувал себеси. Но, подоцнежните црковни реформи ја зголемиле неговата независност и престиж: Клунијачкото движење, градењето на првата голема трансалпска катедрала и збирањето на собраните декретали во едно канонско право.
Наводи
Idade Média
Хенри Персел
Хенри Персел (IPA: /ˈpɜrsəl/; - ), најзначаен англиски барокен композитор од времето на ренесансата. Компонираше опери, химни, оди, црковна музика, сонати и друго. Негови главни дела се оперите „Дидона и Енеј“, „Вилинска кралица“ и „Кралот Артур“.
Алмак
Алмак или Гама Андромеда (Gamma And / γ And / γ Andromedae) — трета најсјајна ѕвезда од соѕвездието Андромеда. Позната е и по варијации на името како: Алмаах, Алмаак, или Аламак), од арапското al-canāq al-arđ̧. Овој арапски збор означува еден вид пустински рис, каракал.  Во Кина е позната како 天大將軍一 (Првата Ѕвезда на Големиот Небесен Генерал).
Средоземни игри 2005
XV Средоземни игри се одржаа во Алмерија, Шпанија од 24 јуни до 3 јули 2005. На игрите учествуваа 3.214 спортисти (2.134 мажи и 1.080 жени) од 21 земја, кои се натпреварувале во 258 дисциплини во 27 спортови.
Маскота
Маскота на игрите беше шареното Индало, што претставува пештерски цртеж, којшто можеби отсликува човек, кој држи лак над неговата глава. индалете, којшто е инспириран од претходната фогура има многу помлад изглед.
Спортови
Ова се спортовите, во окои се натпреваруваа учесниците на овие Средоземните игри:
Освојувачи на медали
Табелата е составена според бројот на освоени златни медали. При ист број на златни медали, се зема предвид вкупниот број на сребрени, а потоа и вкупниот број на бронзени медали. При еднаков број на освоени златни, сребрени и бронзени медали, местото е исто за сите земји со ваков резултат, при што во табелата се подредени по азбучен редослед. Овој систем го користи и МОК.
Франц Шуберт
Франц Петер Шуберт (Franz Schubert; – ) — австриски композитор, последниот мајстор на Виенската класична школа и еден од најраните поборници на музичкиот романтизам. И покрај тоа што умрел на возраст од 31 година, има напишано околу шест стотини романтични песни (композиции), како и многу симфонии, сонати, квартети, неколку опери и многу други дела. Со природен талент за мелодии и лирика, Шуберт се вбројува во најнадарените композитори на XIX век. Јавното признание за неговите дела, за време на неговиот живот било ограничено, сепак за време на неговата рана смрт повеќе од 100 негови композиции биле испринтани. Шуберт никогаш не бил во можност да обезбеди соодветно постојано вработување и за време на поголемиот дел од животот бил издржуван од пријателите и вработуван од страна на својот татко.
Творештво
Неговиот опус припаѓа на скоро сите музички подрачја. Оставил симфонии, увертири, камерни творби, дела за пијано, опери и др. Меѓутоа една творба е симбол на неговото творештво, тоа е соло песната, т.е песна за вокал и пијано која Шуберт ја издигнал до врвот без без директни претходници единствено со силата на своите чувства. Квантитативно тој е најголемиот автор на соло-песната, оставајќи 600 творби од тој вид.
Значајни се и сонатите за пијано што се напишани под влијание на Бетовен. Шуберт компонирал 20 опери од која најуспешна е „Розамунда“, а негови најзначајни циклуси на соло песни се: „Убавата воденичарка“, „Зимско патување“ и „Лебедова песна“ во кои се собрани најуспешните дела од овој вид. Од поединечните соло-песни најуспешни се: „Грехен со вретеното“, „Самовилскиот крал“ и „Аве Марија“. Сите овие подрачја Шуберт ги збогатил со нови изразени средства, отворајќи нови патишта и останувајќ близок до народната уметност во чии творби го наоѓал изворот на својот свеж и оригинален музички говор.
Значење и влијание
Творештвото на Шуберт се споменува во романот „Волшебниот рид“ на германскиот писател Томас Ман, каде главниот лик Ханс Касторп со големо воодушевување ја слуша плочата на која е снимена изведбата на песната „Липа“.
Една песна на германската група „Крафтверк“ (Kraftwerk) од 1977 година се вика „Франц Шуберт“.
Скијалиште Сљеме
Сљеме — скијалиште на северните падини на планината Медведница, во близина на хрватскиот главен град Загреб. Ски-центарот се состои од 4 (четири) километри патеки, 3 (три) жичници и систем за вештачки снег и осветлување за ноќно скијање. Самото скијалиште-центар се спушта од 1032 метри високиот врв Медведница, Сљеме. Сљеме е еден од најголемите скијачки центри во Хрватска, а во близина на скијалиштето се наоѓаат хотелот „Томиславов дом“ и станбената куќа „Снежна кралица“. Секоја зима, на Сљеме се одржува Светскиот скијачки куп на Снежната кралица.
Дневно и ноќно скијање
За време на скијачката сезона на Сљеме е можно да се скија од 9 до 16 часот секој ден. Ноќно скијање е можно во вторник и четврток од 19 до 22 часот на патеките Црвен спуст и Бијела ливада.
Аламоски кактус
Аламоскиот кактус (Ferocactus alamosanus) е вид на кактус од видот ферокактуси. Овој кактус може да се најде во Мексико. Името на кактусот потекнува од месноста Аламос  во мексиканската сојузна држава  Сонора.
Живеалиште
Овој кактус се наоѓа во западниот дел на Сиера Мадре Оксидентал, во областа на Аламос во Мексико. Кактусот живее на надморска висина од 450 до 1300 метри. Кактусот може да се најде во тропските предели па сè до боровите или дановите шуми. Овој вид не е доста чест и се смета дека набрзо може да се најде на списокот на загрозени видови. Има само околу 10 локации каде може да се најде кактусот.
Опис
Кактусот е дел од групата на бурести кактуси (налик на буренце). Примероците на кактусите живеат сами, но понекогаш може да се најдат и мали групи. Телото на кактусот е цилиндресто, расте до 30 см во пречник и висина до 25 см. Кактусот има од 12 до 20 ребренца, тие се длабоки. Централната боцка е налик на игла и може да достигне до 6 см должина. Има 8 радијални боцки со должина до 4 см. Цветовите се зеленкасто-жолти, може да бидат долги до 45мм и пречник од 35 мм. Плодот е темноцрвен.
Broadband Global Area Network
Broadband Global Area Network (BGAN) е глобална сателитска интернет мрежа со телефонија која користи преносливи терминали. Вообичаено терминалите се употребуваат за поврзување на лап-топот со широкопојасниот интернет во далечинско управување, иако, доколку нема пречки помеѓу сателитот и терминалот тој може да се користи секаде. Вредноста на BGAN терминалите е што за разлика од другите сателитски интрнет услуги кои бараат големи и тешки сателитски чинии, за да се поврзе, BGAN терминалот има големина како лаптоп и е лесно носив. Мрежата се обезбедува преку Inmarsat и користи три земјишни сателити наречени I-4 со кои се обезбедува глобална покриеност.
Детали
Брзините на симнување на податоци до крајните терминали сè до 492 килобајти и брзините за аплоад (пренос кон интернет) се исто така 492 килобајти. Како сите геосинхронизирани сателитски врски брзината на пренос на податоци може да биде со променлива брзина. Вообичаена латенција (задоцнување) изнесува 1-1.5 секунди Кружно патување за Background IP услуга. Тоа е малку подобро за стриминг услуги на 800 мс - 1 секунда. Латенцијата главно е резултат на големата дистанца која треба да се помине пред пакетот да дојде до Интернетот, но малку се влошува зависно од технолошката опременост на крајниот корисник а како нормално задоцнување е околу 550ms. BGAN корисници најчесто користат Performance Enhancing Proxy (PEP) софтвер или друг Transmission Control Protocol (TCP) пакет забрзувач за подобрување на перформансите.
BGAN терминалите се произведуваат од многу производители. Тие сите имаат слични сппособности. Првите два кои се однесуваат на основната BGAN услуга се Интернет и Телефонија. Цените на податоците од многу ISPs (интернет сервис услужник) и кои нудат BGAN услуга се во просекод 7.50 американски долари за 1 мегабајт. Гласовен повик чини од прилика 1 долар по минута и цената варира во зависност од местото на повикот (Фиксни линии, мобилни телефони, други сателитски телефони кои се најскапи).
BGAN моментално е најбрзиот глобален линк за податоци кој е достапен преку преносен терминал кој може лесно да се постави (подеси) од секого и има одличен квалитет на звук. Работи на L-band избегнувајќи ги проблемите од временските услови и другите проблеми кај поголемите сателитски системи.
Добивање сигнал
Актуелниот процес на поврзување на BGAN терминал со сателит е лесно остварлив. BGAN терминал треба да најде своја позиција употребувајќи GPS, пред да преговара(да воспостави врска) со сателитот, потрбно е ведро небо за да се започне процесот. Веднаш штом ќе се добие позицијата на GPS нема потреба да го прави истото тоа повторно се доколку не се премести во друг регион. Да се добие почетна GPS позиција потребнисе неколку минути. На терминалот му треба чисто видно поле до геостационарниот сателит така што корисникот ќе биде надвор и треба да утврди каква позиција треба да има сателитот (со компас ако е потребно). Вртејќи го полека терминалот рачно, тој ќе ви покаже кога е најден сателитот. Потоа, обично со допир на едно копче, терминалот сам договара со сателитот и се поврзува. Просечното време за поврзување на BGAN уредот е 2 минути, под една минута со искусен корисник и добар сигнал. BGAN се користи во светот во ситуација на катастрофи, телемедицина, бизнис континуитет, далечински мониторинг, воени цели и за рекреација.
Терминали
Производители на терминали се Thrane & Thrane, Hughes Network Systems, и Addvalue. Цената на терминалот е US$1800 и US$5000 зависно од класата и можностите на различните системи. Зависно од типот на терминалот корисниците може да ги поврзуваат нивните компјутери преку USB, Bluetooth, WiFi, или Ethernet врска. Ова им овозможува пристап до интернет, проверка до е- пошта, симнување фајлови или каква било друга интернет активност што може да ја прават дома или во канцеларија. Многумина се опремени со регуларен RJ11 Phone Jack за правење на PSTN повици, користејќи обичен телефонски уред, а многу терминали имаат ISDN врска телефонски повици. Некои BGAN терминали ги имаат и двете така што корисниите може да ги реализираат двата вида телефонски повици. Корисниците исто така може да праќаат факсови или смс пораки. Повеќето BGAN терминали можат да поддржат насочувач или свич уред така што корисниците може да вклучат повеќе компјутери или VOIP телефони и да постават мобилна канцеларија.
Покриеност и достапност
BGAN услугата е глобално достапна, без половите.
Видови сервиси
Има повеќе од еден вид BGAN сервис достапен од Inmarsat за BGAN терминали.
Стандард
Стандард BGAN сервис обезбедува од Inmarsat обезбедува интернет, телефон, смс пораки, факс, ISDN и тековни сервиси. Тој е направен за користење со сите BGAN терминали освен Hughes 9502 кој користи BGAN M2M услуга.
Линк (Врска)
BGAN Link, пуштен во март 2012, е само за фиксни локации кои бараат 5 до 30 гигабајти на трансверирани податоци за еден месец. На крајот на 2013, Inmarsat воведе Unlimited BGAN Link "GEO" планови за одделни држави/региони вклучувајќи ги Централна и Јужна Америка, Австралија, Африка. Сервисните сметки на BGAN Link се далеку помали од стандардната BGAN сервис, правејќи го овој сервис поспоредлив со VSAT сателитскиот сервис. Една предност на BGAN треминалите се нивната ниска потрошувачка на струја (4 вати до 22 вати на трансмисија) кое е многу помалку од сателитските чинии кои користат 90 до 150 вати затрансмисија. BGAN Link сервисот единствено е достапен со Class 1 BGAN терминалите (Hughes 9201 или Explorer 700/710) а се сервисираат на 3 и 12 месеци. Трминалите можат да се пренесат 4 пати годишно со најава од 30 дена и цена од 1000 американски долари за пренос, и мора да бидат на една локација не помалку од 3 месеци. Сите стандардни BGAN сервиси се достапни со BGAN Link (интернет, телефон, смс пораки, факс, стриминг). сè додека BGAN Link сервисот се користи глобално, потребно е одобрение од Inmarsat за негово активирање.
Варијанти
BGAN терминалите се дозволени за употреба на отворено море, на брод во движење. Но  бидејќи бродот ќе се движи, постои голема можност да се изгуби сигналот а потоа и врската. Inmarsat ги информирал DPs дека мрежата не ги блокира овие врски.
Стандардните BGAN термнали не можат да се користат во авион во движење поради доплеровиот ефект. Направен е алтенативен сервис кој користи поинтелигентни терминали за врска со I4 сателити, наречен SwiftBroadband, за употреба во авиони.
Покриеност во медиумите
Дописникот на Sky News, Алекс Крафорд користел BGAN опрема за да врши пренос во живо од возило во движење за вестите од ослободувањето на Триполи, Либија, во август 2011. Ова било правено така што цело време се подесувал BGAN терминалот да го бара сателитот. In-Motion BGAN сателиските термнали често се користатод страна на медиумите за видео преноси. Друга предност на in-motion BGAN системите е тоа што заштедуваат драгоцено време коа пристигнуваат на местото на нстанот во живо. Возилото на медиумот кое е опремено со in-motion систем, не бараат одредување време затоа што терминалот е веќе заклучен на сателитот.
Џенифер Браун
Џенифер Браун (родена на 28 април 1991) е германска пејачка. Беше второпласирана на шоуто за таленти Unser Star für Oslo, националната претселекција во Германија за Евровизија 2010. Нејзиниот прв музички сингл беше " Јас се грижам за тебе ".
2010: Unser Star за Осло
Во 2010 година, Браун аплицирала за талентираното шоу Unser Star für Oslo (Нова ѕвезда за Осло), новоформираната национална телевизиска програма за избор на германскиот влез за Евровизија 2010 во Осло. Шоуто беше организирано од јавниот радиодифузер ARD и приватниот телевизиски канал ProSieben, како и забавувачкиот и музичкиот продуцент Стефан Рааб. Меѓу 4500 учесници, Браун беше избран за еден од 20-те натпреварувачи на шоуто.