cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Карл IX (Шведска)
Тој дошол на тронот бранејќи ја протестантската кауза за време на сè понапнатите времиња на религиозни судири меѓу конкурентните секти на христијанството. Нешто повеќе од една деценија по неговата смрт, тие повторно ќе се разгорат во Триесетгодишната војна од 1618-1648 година. Овие конфликти веќе ја предизвикале династичката расправија вкоренета во верската слобода што го соборила внукот на Карл (Сигизмунд III) и го донела Карл да владее како крал на Шведска.
Неговото владеење го означило почетокот на последното поглавје (од некои датиран 1648) и на реформацијата и на контрареформацијата. Со смртта на неговиот брат Јован III од Шведска во ноември 1592 година, шведскиот престол отишол кај неговиот внук, хабсбуршкиот сојузник Сигизмунд од Полска и Шведска. За време на овие напнати политички времиња, Карл со паника гледал на наследството на тронот протестантска Шведска од страна на неговиот побожен римо-католички внук. Следеле неколку години верски контроверзии и раздор.
Додека кралот Сигизмунд престојувал во Полска, Карл и шведскиот совет за тајни владееле во името на Сигизмунд. По разни прелиминарни прелистувања, Риксдагот на имотите го принудил Сигизмунд да го абдицира тронот на Карл IX во 1595 година. Со ова на крајот започнало речиси седум децениско спорадично војување бидејќи двете линии на поделениот Дом на Васа продолжиле да се обидуваат да ја обноват заедницата помеѓу полскиот и шведскиот престол со спротивставени контра-барања и династички војни.
Сосема веројатно,  династичкиот исход меѓу шведските и полските претставници на Домот на Васа ги влошило и радикализирало подоцнежните дејствија на европските католички принцови во германските држави, како што е Едиктот за враќање од 1629 година. Всушност, тоа ја влошило европската политика до напуштање или спречување на решавање на настаните со дипломатијата и компромисот за време на огромното крвопролевање во Триесетгодишната војна.
Војвода
Во 1568 година, тој бил вистински водач на бунтот против Ерик XIV. Сепак, тој не учествувал во плановите на неговиот брат Јован III против несреќниот крал по неговото затворање. Односите на Карл со Јован секогаш биле повеќе или помалку затегнати. Тој бил барем осомничен дека е вмешан во Морнеј заговорот за соборување на Јован III во 1574 година, и бил еден од алтернативните регенти предложени од заговорниците на Заговорот од 1576 година. Тој немал симпатии со тенденциите за високата црква на Јован од една страна, и цврсто се спротивставил на сите напори на кралот да го ограничи неговиот авторитет како војвода од Седерманланд од друга страна. Благородништвото и поголемиот дел од Риксдагот на имотите го поддржале Јован. Меѓутоа, во неговите напори да го обедини царството, и Карл, следствено, (1587) се откажал од своите претензии за автономија во рамките на неговото војводство. Но, како што бил неколеблив калвинист, по религиозното прашање бил неподвижен. Работата довела до криза по смртта на Јован III во 1592 година. Наследник на тронот бил најстариот син на Јован, Сигизмунд III Васа, веќе крал на Полска и посветен католик. Стравот дека Сигизмунд би можел повторно да ја католилизира земјата го вознемирило протестантското мнозинство во Шведска - особено обичните жители и пониските благородници, а Карл се појавил како нивен шампион, а исто така и како бранител на династијата Васа од странското надворешно мешање.
Целосно поради него Сигизмунд како новоизбран крал бил принуден да ги потврди резолуциите на Синодот во Упсала во 1593 година, со што го признал фактот дека Шведска во суштина била лутеранска протестантска држава. Според договорот, Карл и Шведскиот совет за тајност ја делеле власта и владееле на местото на Сигизмунд бидејќи тој престојувал во Полска. Во следните 1593-1595 година, задачата на Карл била невообичаено тешка. Тој морал постојано да се спротивставува на реакционерните тенденции и директиви на Сигизмунд; тој, исто така, морал да го запре благородништвото кое се обидувало да ја зголеми својата моќ на сметка на отсутниот крал, што тој го направил со сурова строгост. Неопходноста го натерала да работи со свештенството и народот, а не со благородниците; оттука, Риксдагот на имотите под неговата регентска влада презел моќ и важност што никогаш претходно не ја поседувале. Во 1595 година, Риксдагот од Седеркопинг го избрал Карл за регент, а неговиот обид да го принуди Клас Флеминг, гувернер на Остерланд (тогашна Финска), да се потчини на неговата власт, наместо на власта на кралот, предизвикало граѓанска војна. Карл се обидел да ја зголеми својата моќ и кралот се обидел да управува со ситуацијата со дипломатија во текот на неколку години, додека Сигизмунд не добил дозвола од законодавниот дом на Комонвелтот да ги следи работите што ги делат неговите шведски поданици и извршил инвазија со платеничка војска.
Технички, Карл бил, без сомнение, виновен за велепредавство, а значителното малцинство од сите класи кои се придржувале кон Сигизмунд при неговото пристихнување во Шведска во 1598 година, неспорно се однесувале како лојални поданици. Во настаните што следеле, и покрај некои првични успеси, Сигизмунд ја загубил клучната битка кај Штангебро, и самиот бил заробен, како и принуден да предаде одредени шведски благородници кои биле прогласени за предавници од Карл и риксените, а потоа погубени во Линшепиншкиот колеж. Бидејќи Сигизмунд бил поразен и прогонет, и како земјанин и како еретик за поголемиот дел од шведската нација, а неговото официјално затворање од страна на Риксдагот на имотите во 1599 година било, всушност, природно оправдување и по фактот легитимирање на позицијата на Карл. заедно, за истата седница на Ставот на Риксен бил да се  именувал како владетел како регент.
Крал
Конечно, Риксдагот во Линшепинг, 24 февруари 1604 година изјавил дека Сигизмунд абдицирал од шведскиот престол, дека војводата Карл бил признат како суверен. Тој бил прогласен за крал како Карл IX. Краткото владеење на Карл било непрекинато војување. Непријателството на Полска и распадот на Русија го вклучиле во прекуокеански натпревари за поседување на Ливонија и Ингрија, Полско-шведската војна (1600–1611) и војната во Ингрија, додека неговите претензии да тврди дека Лапонија му донела војна со Данска -Норвешка во последната година од неговото владеење.
Во сите овие борби, тој бил повеќе или помалку неуспешен, делумно поради фактот што тој и неговите сили морале да се спротивстават на супериорните генерали (на пр. Јан Карол Чодкевич и Кристијан IV од Данска) и делумно со чиста несреќа. Во споредба со неговата надворешна политика, внатрешната политика на Карл IX била релативно неважна. Имал за цел да го потврди и дополни она што веќе било направено за време на неговото регентство. Тој официјално станал крал до 22 март 1604 година. Првиот акт во кој се појавува титулата е од 20 март 1604 година; но тој бил крунисан дури на 15 март 1607 година.
Смрт и наследство
Четири и пол години подоцна, Карл IX умрел во Никопинг, на 30 октомври 1611 година, кога бил наследен од неговиот седумнаесетгодишен син Густав Адолф, кој учествувал во војните. Како владетел, Карл е врската помеѓу неговиот голем татко и неговиот сè уште поголем син. Тој ја консолидирал работата на Густав I, создавањето на голема протестантска држава; го подготвил патот за подигање на протестантската империја на Густав Адолф.
Деца
Тој се оженил, прво, со Ана Мари од Пфалц- Зимерн (1561–1589), ќерка на Луј VI, електор Палатин (1539–1583) и Елизабета од Хесен (1539–1584). Нивни деца биле:
Во 1592 година се оженил со својата втора сопруга Кристина од Холштајн-Готорп (1573–1625), ќерка на Адолф од Холштајн-Готорп (1526–1586) и Кристин од Хесен (1543–1604), и прва братучетка на неговата претходна сопруга. Нивни деца биле:
Тој, исто така, имал син со неговата љубовница, Карин Нилсдотер:
Акадски јазик
Варијанти
Акадскиот јазик се дели на неколку варијанти врз основа на географија и историски период:
Писмо
Акадските писари го пишувале својот јазик користејќи клинесто писмо, кое било претходно измислено од сумерците (клинести знаци втиснати во мокра глина). Акадските писари го користеле клинестото писмо за изразување на (а) сумерски логограм (сликовити знаци со значење на цели зборови), (б) сумерски слогови, (в) акадски слогови, или (г) фонетски комплементи. Клинестото писмо било на многу начини несоодветно за акадскиот јазик: меѓу останатите пропусти била и невозможноста да да запише важни семитски фонеми, како глотални запрки, фарингиали и емфатични согласки. Покрај ова, клинестото писмо е слоговно — согласка плус самогласка сочинува една пишана единица — често несоодветна за еден семитски јазик сочинет од трисогласни корени (т.е. три согласки минус самогласките).
Акадска граматика
Акадскиот е флексивен јазик, и како семитски јазик, е граматички многу сличен на класичниот арапски. Разликувал два рода (машки и женски), кои се јавуваат и во заменките за второ лице (ти-маш., ти-жен.) и глаголските конјугации; три падежа за именки и придавки (номинатив, акузатив и генитив); три броја (еднина, двоина и множина); и уникатни глаголски конјугации за секоја заменка од прво, второ и трето лице.
Деклинацијата на акадските именки се одвива според род, број и падеж. Постојат три рода; машки, женски и заеднички. Заедничкиот род се јавува само во неколку именки. Постојат три падежи (номинатив, акузатив и генитив) и три броја (еднина, двоина и множина). Деклинацијата на предавките е идентична на онаа кај именките.
Акадските глаголи имаат тринаесет разни основи. Трите основни модификации на едноставната основа (I, или Grundstamm, G-Stamm) се удвојуваат на втората буква од основата (II или Doppelungsstamm, D-Stamm), š-наставка (III или Š-Stamm) или n-наставка (IV или N-Stamm). Втората група се прави со инфиксирање на слогот ta помеѓу првите две букви од коренот, создавајќи генерално рефлексивна група основи. Овие две групи од по четири основи се најчести во акадскиот јазик. третата група се прави со инфиксирање на слогот tan помеѓу првите две букви од коренот. Финаллната основа користи како š-настаквка, така и удвојување на втората буква од коренот.
Акадските глаголи обично имаат трисогласен корен, иако постојат такви и со две и четири согласки. Постојат три времиња: сегашно, историско минато (претерит) и пермансив. Сегашното време се користи за свршени дејствија, а преперитот за несвршени, додека пермансивното време изразува услов и обично зема честичка.
Зборовен редослед
Редоследот на акадската реченица бил од типот подмет+прирок+глагол (ППГ), што го разликува од речиси сите други стаи семитски јазици како арапскиот и библискиот хебрејски, кои обично имаат реченици во обликот глагол-подмет-прирок (ГПП). Според една хипотеза се смета дека овој редослед е резултат на влијанијата од сумерскиот јазик, кој го има истот тој редослед. Според доказите, говирниците на овие два јазика биле во влиски односи и живееле во заедничко општество речиси 500 години, така што најверојатно се создал јазичен сојуз. Редоследот на зборовите се променил во периодот помеѓу 1 милениум п.н.е. и 1 милениум н.е., можеби под влијаније на арамејскиот јазик.
Боговинска Пештера
Боговинска Пештера — пештера во источна Србија и е една од најдолгите пештери во тој дел на земјата. Вкупната должина на пештерските канали е 5020 м. Должината на уредениот дел од пештерата е 550 м, а површината е 2201 м².
Местоположба
Боговинската Пештера се наоѓа на југоисточното подножје на Кучајските Планини. Оддалечена е околу 2 км од рудникот за јаглен „Боговина“. До неа води макадамски пат, кој треба да се реконструира и асфалтира при уредувањето на пештерата. Од Бољевац е оддалечена околу 14 км, а од магистралниот пат Параќин-Зајечар 6 км. Влезот во пештерата се наоѓа на територијата на ЈП „Србија шуми“. Инфоцентарот, со водичка служба и угостителски услуги, сместен е во ловечка куќа, на околу 200 метри од влезот. До влезот во пештерата изградена е пешачка патека. Пред дваесетина години, Боговинската Пештера била најдолгата пештера во Србија - 5020 м и меѓу најдолгите пештери во поранешна Југославија. Во исто време, таа била единствената голема пештера во Србија, која не била уредена за туристички посети.
Досегашни истражувања
Боговинската Пештера била предмет на истражување на бројни спелеолошки екипи поради должината и квалитетот на пештерскиот накит. Неговата морфогенеза била детално истражена и објаснета, но не располагала со идеен проект за користење во туризмот, ниту делумно, ниту во целост. Главните истражувачи кои ги објавиле своите научни резултати се: С. М. Милојевиќ (1938), Драгутин Петровиќ (1957, 1977), Д. Петровиќ, Душан Гавриловиќ, Милутин Љешевиќ (1978), Д. Гавриловиќ (1960). За време на повеќегодишни истражувања, споменатите автори детално ја обработиле спелеоморфологијата на пештерата и ја објасниле нејзината генеза - начинот на настанување и еволуцијата, и направиле многу за нејзината афирмација во професионалните кругови и јавноста. Покрај тоа, тие на виделина извадиле фотографии од фасцинантен пештерски накит, кој го нема ниту една друга голема пештера. Оттогаш поминале скоро 30 години, кога Р. Лазаревиќ (2007) го истражувал влезот во пештерата во должина од 821 м и направил проект според кој пештерата била уредена за туристички посети. Истражувал на покана од Светолик Вучиќ (директор на Туристичката организација од Бољевац) и др. Небојша Марјановиќ (претседател на општина Бољевац). Имало и други истражувачи (ASAK, 1984, 1985), но нивните резултати не биле достапни. Нови истражувања, во должина од околу 1 км и изработка на идеен проект, со елементи на изведбен проект, биле договорени на состанокот во Белград, на 2 февруари 2007 година, на кој присуствувале Н. Марјановиќ, Светолик Вучиќ и Р. Лазаревиќ. Во врска со истражувањето на Боговинската Пештера, особено изненадувачки факт е што Јован Цвииќ не знаел за оваа најдолга пештера во тоа време. На територијата на општина Бољевац, тој истражувал неколку пештери во сливот на Радованска Река, потоа Леденица на Ртањ, Девојчина Пештера кај Подгорац и неколку пати бил во близина на Боговинската Пештера. Причината е што месното население не го известило. Ја чувале за свои потреби: засолниште, збегови. Во тоа време, бил познат само влезот во пештерата (околу 1000 м), а понатаму можело да се оди само низ воден сифон. Но, за време на сушните години, кога водата истекува или пресушува, може да се влезе во главниот канал.
С. М. Милојевиќ (1938) укажал на важноста на брахиклазата (кратки пукнатини што пресекуваат само еден слој варовник), на појавата на меандрите во Главниот канал на Боговинската Пештера. Д. Петровиќ (1957) ја истражил Боговинската Пештера во должина од 3118 м и ги посочил главните фази на нејзината морфолошка еволуција. Според него, сегашниот отвор на таванот бил извишувачки извор на Боговинска Река, која течела низ пештерата. Во подоцнежните истражувања, тој открил уште некои делови од Боговинската Пештера и со тоа ја зголемил должината на пештерата на 3157 м (1961). Д. Гавриловиќ (1960) ја истражувал подземната хидрографска врска помеѓу понорот на подземната Боговинска Река и изворите, кои се појавуваат во галериите на рудникот за јаглен „Боговина“. Д. Петровиќ, Д. Гавриловиќ и М. Љешевиќ, во текот на 1975-1976 година откриле нови пештерски канали, во должина од 1503 м, така што вкупната должина на Боговинска Пештера е 5020 м. Р. Лазаревиќ, Бошко Пауновиќ и Света Илиќ, го истражувале предвидениот дел од пештерата, од 7 до 11 февруари 2007 година. Покрај нив, во истражувањето учествувале и рудари. Рудникот за јаглен обезбедил посебна помош.
Во 2020 година биле објавени фосилни остатоци (заби) на изумрениот плеистоценски носорог Stephanorhinus hundsheimensis (Тула, 1902) со потекло од Боговинската Пештера, што е прва документирана појава на овој вид на територијата на Србија.
Геолошки состав
Боговинската Пештера претежно се градела во мезозојските варовници од средната и горната јура и долната креда. Максималната дебелина на варовникот во зоната на пештерите е 170 м. Висинската разлика помеѓу влезот во пештерата и точката 50 (најоддалечениот истражен дел) е околу 5 м. Пештерската река што тече низ пештерата, носи ситен песок и ситен чакал, кои имаат потекло од палеозојски шкрилци, од каде е изграден сливот на Боговинска Река, која понира во контакт со варовникот, а при големи води тече во површинско корито.
Спелеолошки особености
Боговинската Пештера е речна, периодично активна пештера. Ја изградиле подземните води, кои доаѓаат од сливот на Боговинска Река, и се спушта во кањонот на истата, која вклучува карстна плоча, во која се наоѓа комплексен пештерски систем. Низ пештерата протекуваат и води што паѓаат на карстната плоча, тука понираат и подземно истекуваат. Влезот во пештерата има облик на рударско окно, широк околу 4 м и висок 5,35 м. Влезот е на надморска висина од 268,3 м. Д. Петровиќ, во Боговинска Пештера, разликува три хоризонти на пештерските канали: Високи, Главни и Понорни. Според хидрографската функција, тие можат да се наречат: сув, периодичен и речен систем. Високиот или сувиот хоризонт е најстариот пештерски систем, кој се состои од мрежа на канали и сали. Неговото дно е скршено на неколку места и е вертикално поврзано со Главниот или Периодичниот канал. Главниот или периодичниот хоризонт е највпечатливиот морфолошки елемент во Боговинска Пештера. Долг е 2650 м. Започнува од сифонски вруток на крајот од пештерата, на висина од 276,5 м, а завршува на влезот во пештерата на надморска височина од 268,3 м. Сифонскиот вруток е 50 м понизок од коритото на Боговинска Река, на хоризонтално растојание од околу 100 м. Понорниот или речниот хоризонт е најнискиот и најмлад систем на Боговинска Пештера. Тој се наоѓа десет метри пониско од дното на Главниот канал, достапен е само на места каде што е пробиено дното на Главниот канал. Коралниот канал со Кристалната сала има најмногу пештерски накит. Тие припаѓаат на Сувиот хоризонт и се наоѓаат на крајот од Боговинска Пештера.
Туристичка содржина
За време на уредувањето на Боговинска Пештера, во оптек биле две варијанти. Според првата од 1978 година, требало да се изгради еднонасочна туристичка патека, по која посетителите би се движеле по должината на Главниот канал, во должина од околу 350 м. После тоа, тие би наишле на терасни проширувања, би поминувале низ раскошен пештерски накит и би се спуштиле во Главниот канал, на околу 150 метри од влезот. Тој дел од патеката би бил двонасочен. Ова решение изгледало многу примамливо, но било напуштено бидејќи во голема мера ќе го загрозело накитот од пештерата. Патеката е изградена според втората варијанта. Нејзината должина надминува 1000 метри, двонасочна е и го следи Главниот канал, каде што е овозможен пристап до три терасни проширувања: Сала за рударство, Сала на гиганти и Ајдучка сала. На овој начин, пештерскиот накит е заштитен од можни штети. Патеката е повисока за 0,5 м од коритото на пештерската река, а ширината е 1,0-1,5 м. Најдолгиот дел од пештерата, близу 5 км, е наменет за специјални посетители кои покрај комплетна опрема, би биле придружувани од специјален водич-спелеолог, би го посетувале делот од пештерата што не е туристички уреден.
Мртва струја
Мртва струја — специфичен вид на водена струја што може да се појави во близина на плажите преку прекршување на бранови. Мртвата струја е силна, локализирана и тесна струја на вода која се оддалечува директно од брегот, пробивајќи ги линиите на бранови кои се кршат како река што истекува кон морето. Струјата е најсилна и најбрза кога е најблиску до површината на водата.
Мртвите струи можат да бидат опасни за луѓето во водата. Пливачите кои се фатени во оваа струја и кои не разбираат што се случува, или кои можеби ги немаат потребните вештини за вода, може да паничат или може да се исцрпат со обидот да пливаат директно против протокот на вода. Поради овие фактори, брановите струи се водечка причина за спасување на плажите и се причина за просечно 46 смртни случаи од давење годишно во САД.
Мртвата струја не е исто што и подводна струја, иако некои луѓе погрешно го користат терминот кога зборуваат за мртвата струја. Спротивно на популарното верување, ниту двете струи не можат да го влечат човек и да го задржат под вода. Мртвата струја едноставно носи пловечки предмети, вклучително и луѓе, надвор од зоната на брановите, во тој момент струјата се распаѓа и ослободува сè што носи.
Причини и појава
Мртвата струја се формира бидејќи ветерот и брановите што кршат ја туркаат површинската вода кон копното, а тоа предизвикува благо покачување на нивото на водата по должината на брегот. Овој вишок вода ќе има тенденција да тече назад кон отворената вода преку патеката со најмал отпор. Кога има локална област која е малку подлабока, или прекин во морската песочна лента или гребен, тоа може да овозможи водата полесно да тече на морето, а тоа ќе иницира струја на отцепување низ тој јаз.
Водата што е истуркана нагоре во близина на плажата тече по брегот како „подводна струја“, а потоа вишокот вода истекува под прав агол кон плажата, во тесна струја наречена „врат“. „Вратот“ е местото каде што протокот е најбрз. Кога водата во мртвата струја ќе достигне надвор од линиите на прекршените бранови, протокот се распрснува настрана, ја губи моќта и се распаѓа во она што е познато како „глава“ на мртвата струја.
Струите може да се формираат покрај бреговите на океаните, морињата и големите езера, секогаш кога има бранови со доволно енергија. Струите често се случуваат на брегот каде што брановите што се кршат се приближуваат до брегот паралелно со него, или каде што подводната топографија поттикнува одлив на одредена област. Местоположбата на мртвите струи е тешко да се предвиди; некои имаат тенденција да се повторуваат секогаш на истите места, но други може да се појават и да исчезнат одеднаш на различни локации покрај плажата. Појавата и исчезнувањето на мртвите струи зависи од долната топографија и точната насока од која доаѓаат отокот.
Мртвите струи се јавуваат секаде каде што има силна варијабилност на долг брег во кршењето на брановите. Оваа варијабилност може да биде предизвикана од такви одлики како што се песочни столбови и брегови, па дури и преку вкрстување на морски бранови, и често се сместени на места каде што има празнина во гребен или ниска област на песочна лента. Струите откако ќе се формираат, може да го продлабочат каналот низ песочна лента.
Мртвите струи обично се прилично тесни, но тие имаат тенденција да бидат почести, пошироки и побрзи, кога и каде што брановите што кршат се големи и моќни. Локалната подводна топографија прави некои плажи да имаат поголеми струи; неколку плажи се озлогласени во овој поглед.
Иако плимата и осеката е погрешен назив, во областите со значителен опсег на плимата и осеката, брановите струи може да се појават само во одредени фази од плимата, кога водата е доволно плитка за да предизвика брановите да се пробијат преку песочна лента, но доволно длабока за скршениот бран да тече над песочната лента.
Прилично честа заблуда е дека mrtvite струи можат да го повлечат пливачот надолу, под површината на водата. Ова не е точно, а во реалноста струјата е најсилна блиску до површината, бидејќи протокот близу до дното е забавен со триење.
Површината на струјата често може да изгледа како релативно мазна површина на вода, без никакви бранови кои се кршат, а овој измамен изглед може да предизвика некои посетители на плажа да веруваат дека тоа е соодветно место за влегување во водата.
Технички опис
Подетален и технички опис на мртвите струи бара разбирање на концептот на стрес на зрачење. Напонот на зрачење е силата (или флуксот на импулсот) што се врши на водениот столб од присуството на бранот. Кога бранот ќе стигне до плитка вода и ќе се спушти, тој се зголемува во висина пред да се скрши. За време на ова зголемување на висината, стресот се зголемува, поради силата што ја врши тежината на водата што е турната нагоре. За да се избалансира ова, локалното средно ниво на површината паѓа; ова е познато како спуштање. Кога бранот се крши и почнува да се намалува во висина, стресот се намалува како што се намалува количината на покачена вода. Кога тоа ќе се случи, просечното ниво на површината се зголемува — ова е познато како поставување..
При формирање на мртва струја, бран се шири над песочна лента со празнина во неа. Кога тоа ќе се случи, поголемиот дел од бранот се распаѓа на песочната лента, што доведува до „поставување“. Меѓутоа, делот од бранот што се движи над јазот не се крши и со тоа „спуштањето“ продолжува во тој дел. Поради овој феномен, просечната површина на водата над остатокот од песочната лента е повисока од онаа што е над јазот, а резултатот е дека силен проток излегува нанадвор низ јазот. Овој силен проток е мртвата струја.
Проучени се витлите и инертноста на мртвите струи. Од моделот на вителот на струјата на отцепување направен во Институтот за океанографија „Скрипс“, било откриено дека брзата струја на отцепување се протега подалеку од плитка вода, виртуелноста на струјата се зголемува, а ширината на струјата се намалува. Овој модел, исто така, признава дека триењето игра улога и брановите се неправилни по природа. Од податоците од Sector-Scanning Doppler Sonar на Институтот за океанографија Скрипс, било откриено дека мртвите струи во Ла Џола, Калифорнија, траеле неколку минути, дека тие се повторувале еден до четири пати на час и дека создале клин со 45° лак и полупречник од 200–400 метри.
Видливи одлики
Мртвите струи имаат карактеристичен изглед и, со одредено искуство, тие можат визуелно да се идентификуваат од брегот пред да влезат во водата. Ова е корисно за спасувачите, пливачите, сурферите, чамците, нуркачите и другите корисници на вода, кои можеби ќе треба да го избегнат или во некои случаи да го искористат протокот.
Мртвите струи често изгледаат нешто како пат или река што истекува директно кон морето и најлесно се забележуваат и идентификуваат кога зоната на бранови кои се пробиваат се гледа од висока гледна точка. Следниве се некои визуелни одлики што може да се користат за да се идентификува мртвата струја:
Овие одлики се корисни во учењето да се препознае и разбере природата на мртвите струи. Учењето на овие знаци може да му овозможи на човекот да го препознае присуството и положбата пред да влезе во вода.
Во САД, на некои плажи има знаци создадени од Националната океанска и атмосферска администрација (NOAA) и Здружението за спасување на животи на САД, објаснувајќи што е мртва струја и како да се избегне. Два од овие знаци се прикажани на сликата на почетокот на оваа статија. Посетителите на плажа можат да добијат информации и од спасувачите, кои секогаш внимаваат на мртвите струи и кои ќе ги поместат своите безбедносни знамиња за да можат капачите да ја избегнат.
Опасност за пливачите
Мртвите струи се потенцијален извор на опасност за луѓето во плитка вода, без разлика дали тоа е во морињата, океаните или езерата. Струите се блиска причина за 80% од спасувањата извршени од спасувачите на плажа.
Мртвите струи обично течат на околу 0,5 метри во секунда, но тие можат да бидат брзи и до 2,5 метри во секунда, што е побрзо отколку што може да плива секој човек. Сепак, повеќето струи се прилично тесни, па дури и најшироките мртви струи не се многу широки; пливачите обично можат лесно да излезат од мртва струја со пливање под прав агол на протокот, паралелно со плажата. Пливачите кои не се свесни за овој факт може да се исцрпат обидувајќи се неуспешно да пливаат директно против протокот. Протокот на струјата, исто така, целосно згаснува надвор од зоната на брановите кои пробиваат, така што постои дефинитивна граница до каде ќе биде изнесен пливачот во морето со текот на мртвата струја.
Во мртвата струја, смртта од давење настанува кога некое лице има ограничени вештини за вода и паничи, или кога пливачот упорно се обидува да доплива до брегот против силната мртва струја, и на тој начин на крајот се исцрпува и се дави.
Според NOAA, во текот на 10-годишен просек, мртвите струи предизвикуваат 46 смртни случаи годишно во САД, а 64 луѓе починале во 2013 година. Сепак, Здружението за спасување на животи на САД „проценува дека годишниот број на смртни случаи поради струи на плажите на нашата нација надминува 100“.
Управување
Луѓето фатени во мртва струја може да забележат дека доста брзо се оддалечуваат од брегот. Честопати, не е возможно да се плива директно назад до брегот против мртвата струја, така што тоа не се препорачува. Спротивно на популарното недоразбирање, таа не го повлекува пливачот под вода; едноставно го носи пливачот подалеку од брегот во тесен појас на вода што се движи.
Мртвата струја е како подвижна лента за трчање, од која пливачот може лесно да излезе со пливање под прав агол, преку струјата, т.е. паралелно со брегот во која било насока. Мртвите струи обично не се многу широки, така што излегувањето од една трае само неколку потези. Откако ќе излезете од струјата, враќањето на брегот исто така не е тешко, бидејќи брановите се кршат, а пловечките предмети (вклучувајќи ги и капачите) ќе бидат туркани од брановите кон брегот.
Како алтернатива, луѓето кои се фатени може едноставно да се релаксираат (или да лебдат) и да дозволат струјата да ги носи додека не се расипе целосно откако ќе ја надмине линијата. Тогаш лицето може да сигнализира за помош или да плива назад, правејќи го тоа дијагонално, подалеку од мртвата струја и кон брегот.
Потребно е крајбрежните капачи не само да ја разберат опасноста од мртвите струи, туку да научат како да ги препознаат и како да се справат со нив. И секогаш кога е можно, исто така, неопходно е луѓето да влегуваат во водата само во области каде што има спасувачи.
Корист
Искусните и упатени пливачи, вклучувајќи сурфери, нуркачи, спасувачи на сурфање и кајакари, кога сакаат да излезат надвор од брановите, понекогаш можат да ја користат струјата како брзо и безнапорно превозно средство.
F-проверка
F-проверка е вид на статистичка проверка во која статистиката на проверката е проследена со f-распределба. Статистиката на f-проверката претставува значаен критериум за проверување на еднаквоста на варијансите на две маси или популации. Ако набљудуваните основни маси имаат нормална распределба, тогаш статистиката F ќе има Снедекорова f-распределба. Проверката и распределбата се дефинирани од статистичарот Џорџ Снедекор, а името го добиле според еден од основоположнците на модерната статистика, Роналд Фишер.
Употреба
Најзначајната употреба на f-проверката е во анализа на варијанса (ANOVA), метод за испитување на еднаквоста на аритметичките средини на повеќе маси. Покрај употребата во статистиката оваа проверка нашла примена и во биологијата при истражување на QTL.
Реализирана вредност на f-проверката
Реализираната вредност на f-проверката се пресметува како количник на факторската варијанса и резидуалната варијанса, т.е.
При проверување на хипотезите потребно е реализираната вредност да се спореди со критичната вредност на статистиката на f-проверката, со цел да се утврди дали поставените хипотези се прифатливи.
Правило за прифаќање, односно отфрлање на нултата хипотеза
Ако реализираната вредност на статистиката на f-проверката е помала или еднаква на критичната вредност, во тој случај се прифаќа нултата хипотеза. Во случај кога реализираната вредност на статистиката на f-проверката е поголема од критичната вредност, се отфрла нултата хипотеза.
Белоопашесто рајско рибарче
Таксономија
Видот за првпат бил опишан од англискиот орнитолог и уметник на птици Џон Гулд во 1850 година како Tanysiptera sylvia од примероците обезбедени од природонаучниот Џон Мек Гиливреј, кои биле собрани на полуостровот Кејп Јорк во Австралија. Името на родот е изведено од грчкиот тануо што значи „долго“ и птерон што значи „крило“, додека силвија е од латинскиот силва, што значи „шума“.
Постојат два подвида :
Црнокапчестото рајско рибарче, ендемично на Бизмарковиот Архипелаг, претходно се сметало за подвид на белоопашестото рајско рибарче.
Други народни имиња што се користат вклучуваат белоопашест риболов, белоопашест танишиптер (користен од Гулд во 1869 г.), австралиски рајски риболовец, крал со долга опашка, крал со сребрена опашка, крал со рекет, црно- на чело на рибарчето, ловец на кралеви, червал-червал ( абориџински јазик).
Опис
Како и сите рајски кингари, биволските гради се светло обоени со голема црвена клупа, богати долни делови со бујна боја, сина или виолетова капа, пердуви од круната и надворешната опашка, црни ленти на очите што се спуштаат до тилот, црвени стапала, бел долен дел од грбот и задница и долги бели или сино-бели пердуви од опашката кои се разликуваат географски. Идентификационата одлика е белата дамка на центарот на горниот дел од грбот. Малолетникот има кафеава сметка, жолтеникави стапала, поматен е и нема долги пердуви од опашката.
Возрасен маж има 35 cm во должина вклучувајќи ги пердувите на опашката кои се протегаат 13 cm надвор од остатокот од опашката. Возрасна жена има 30 cm, вклучувајќи многу пократки пердуви од опашката, кои се протегаат 8 cm надвор од остатокот од опашката. Опашките се разликуваат по должина, но се приближно 18 cm. Пердувите од опашката на малолетниците и незрелите се пократки од возрасните. Пердувите на опашката често се оштетуваат кон крајот на сезоната на парење, најверојатно од влегувањето и излегувањето од дупката и повторно растат пред следната сезона на парење. Распонот на крилјата за возрасен маж е 35 cm и возрасна жена е 34 cm. Тие тежат 45 - 50 g.
Вокализација
И покрај неговите светли бои, белоопашестото рајско рибарче честопати е тешко да се види во дождовните шуми и најдобро се наоѓа според неговите карактеристични повици. Вообичаено е побучно во почетокот на сезоната кога мажјаците создаваат територии и се додворуваат. Врз основа на студиите во Нова Гвинеја, птицата вика многу поретко за време на сезоната на неразмножување.
Најчесто слушаниот повик е опишан како нагорен ч-коу, ч-коу, чип чип, чуга, чуга или червил червил повторен 4-5 пати. Секој повик обично е проследен со континуирано треперење на опашката, честопати насочени кон небото, повлекувајќи ги крилјата надолу и дувајќи ги белите пердуви. Мека опаѓачка трила често се користи кога се приближува до гнездото и повремено додека е качен. Се смета за знак на несигурност и се вели дека е смирувачки повик до својот партнер. Кога се вознемирени се слушаат експлозивни крици. Во Нова Гвинеја песната се опишува како меко шушкање. Повикот на гнездата е опишан како мек, но постојан звук на вртење. Птиците можат да викаат со затворена уста или кога држат храна во сметката.
Дистрибуција и живеалиште
За време на сезоната на размножување од ноември до март, белоопашестото рајско рибарче се среќава во крајбрежниот североисточен Квинсленд од островите во теснецот Торес и полуостровот Кејп Јорк јужно до Бајфилд, во централниот дел на Квинсленд. Поединечни видувања се забележани во Националниот парк Еуримбула, јужно од Гладстон и на островите на Големиот корален гребен.
Белоопашесто рајско рибарче населува низински монсунски дождовни шуми и изолирани делови од ридска шума во области каде што се наоѓаат активни насипи од термит погодни за гнездење. Тие обично се сместуваат во средниот кат и долната крошна, доаѓајќи на земја за да се хранат.
Преселба
Подвидот T. s. Силвија се размножува во североисточниот дел на Квинсленд од ноември до почетокот на април, пред да се пресели на север во Нова Гвинеја за сезоната на неразмножување. Малолетниците заминуваат до 3 недели по возрасните. Поминатото растојание за секоја популација се движи помеѓу 400 и 2000 година км во зависност од местата за размножување и неразмножување. Се верува дека белоопашестото рајско рибарче се сели во јата ноќе бидејќи голем број птици одеднаш се појавуваат во дождовните шуми во Квинсленд на почетокот на сезоната на парење рано наутро.
Се верува дека многу птици исчезнуваат во текот на 80-тите км лет од Нова Гвинеја до Австралија. Птиците се снимени како летаат блиску до водата и се дават во морски спреј, се судираат со светилникот на островот Буби, и пристигнуваат на својата дестинација во состојба на тешка исцрпеност. Се верува дека населението што се размножува во Нова Гвинеја е жител.
Однесување
Видот покажува знаци на територијално однесување во местата каде што не се размножуваат во Нова Гвинеја каде што самохраните птици ги бранат своите ресурси. За време на сезоната на парење во Австралија териториите се бранат со парови.
Култура
Оваа птица е прикажана на австралиската поштенска марка од 22 центи во 1980 година и на печатот од 25 прсти на Папуа Нова Гвинеја во 1981 година.
1575 во книжевноста
1575 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Области во Бахреин
Бахреин е поделен на 5 области („мухафази“). Секоја од нив има свој општински совет, кој се бира на посебни избори.
Областите се следниве:
ФК Хелас Верона
ФК Хелас Верона познат и само како ФК Верона или пак Хелас во делови на самиот град, е италијански фудбалски клуб од градот Верона, кој моментално се натпреварува во Серија А, највисокото ниво на италијанскиот фудбал. Клубот е основан во 1903 година, а најголемиот успех во својата историја го остварил во сезоната 1984-1985, кога го освоил своето единствено скудето.
Најчесто употребуван прекар на клубот е жолто-сините, но има и други како мастифи и скалигери. Овој последниот прекар доаѓа од семејството на веронски лордови. Имено нивниот симбол, вплетен меѓу два стилизирани мастифа, се наоѓа и на амблемот на тимот.
Почетоците и раните години на клубот
Во раните години тимот е еден од неколкуте во тој регион и играл главно на општинско ниво, борејќи се со локалниот противник Бентегоди за надмоќноста врз својот град. До сезоната 1907-08 Хелас игра против локални тимови, и на тој начин започнува соперништвото со екипата на Виченца, кое трае и до ден денес.
Од 1898 до 1926 година италијанскиот фудбал е разделен на регионални групи. Од тој период Хелас е еден од основачите на првичната фудбалска лига и често е помеѓу финалистите. Од 1911 година градот му помогнал на клубот да ги замени старите песочни терени со поодговарачки за фудбал. Така тимот веќе можел да учествува во првиот регионален турнир, којшто до 1926 претставувал квалификациона етапа за националната титула.
Од 1914 до 1919 година фудбалските натпреварувња не течат, поради Првата светска војна. Во 1919 година Хелас се обединува со градскиот противник Верона и станува Хелас Верона. Од 1926 до 1929 година елитната фудбалска дивизија ги зема најсилните тимови во секој регион, меѓу кој се наоѓала и Хелас Верона.
Серија А започнува во 1929 година, кога Државното првенство станува професионална лига. Иако сè уште биле аматерски тим, Хелас Верона се обединила со уште два градски противника Бентегоди и Скалигера, за да се формира АК Верона. Со надеж за градење на конкурентен тим за во иднина клубот дебитирал во Серија Б во 1929 година. И покрај тоа, тимот влегува во Серија А дури во 1957 година, но испаднал уште во првата сезона. Во 1959 година тимот се обединил со уште еден градски противник - Хелас, и се враќа на корените и потеклот, сменувајќи го името во Хелас Верона АК.
Подемот на тимот
Во 1968 година тимот одново се вратил во Серија А, каде овојпат поминува 6 сезони едноподруго, а и на двапати завршил на 10-то место. Во сезоната 1973-74 завршиле на 13-то место, кое било последното, кое дава право на останување во лигата. Поради скандал, в кој бил вовлечен претседателот на клуба, Верона и биле одземени автоматски сите бодови и како последен во лигата тимот бил исфрлен во Серија Б. Верона се вреќа веќе истата сезона, а во сезоната 1975-76 го достигнува најголемиот успех во историјата на клубот дотогаш. Тие се пласирале во финалето на Купот на Италија, каде биле поразени со 0-4 од Наполи со сите 4 гола во последните 15 минути. На патот до финалето Верона елиминирала посилни екипи во тоа време како Торино, Каљари и Интер.
Во следните две сезони Верона ги освојува 9-тото и 10-тото место во Серија А, а во сезоната 1978-79 испаднале во Серија Б.
Финалињата во купот
По испадаѓањето Верона останала 3 сезони во Серија Б. Во сезоната 1981-82 се вратиле во  Серија А како шампиони и уживале во најголемиот успех на клубот.
Првото Скудето
Најголемата слава Верона дефинитивно ја достигнала со освојувањето на шампионската титула во Серија А во сезоната 1984-85 и со честите учества во евротурнирите.
Бидејќи во шампионската сезона 1984-85 тимот бил составен од млади, но ветувачки талентирани играчи, како и од неколку само поискусни, скоро никој да не верувал дека накрајот Верона ќе биде шампион. Во оваа сезона има неколку натпревари кои ќе останат за памтење како дел од историјата на клубот како победата на Јувентус со 2-0, победа како гостин над Удинезе со 5-3, како и три победи едно подруго, меѓу кој е и победата со 1-0 против Рома. Клубот ја заверил титулата играјќи 1-1 со Аталанта во предпоследното коло. Верона тримуфирала со 15 победи, 13 ремија и 2 порази - и со вкупно 43 бодови, 4 повеќе од второпласираниот Торино.
Настапите во Европа
Тимот дебитирал во европските клупски натпреварувања во сезоната 1983-84 настапувајќи во Купот на УЕФА каде биле елиминирани во вториот круг на натпреварувањето од Штурм Грац. Во 1986 Верона се натпреварувала во Купот на шампионите каде биле елиминирани од своите сонародници и подоцнежниот европски шампион Јувентус. Во 1988 година клубот го постигнал своето најдоброто достигнување во евротурнирите, доаѓајќи до 1/4-финалето во Купот на УЕФА. На патот дотаму тие ги елиминирале полскиот Погон Шчешин, холандскиот Утрехт и романскиот Спортул. Во 1/4-финалето испаднале од германскиот Вердер Бремен после 0-1 и 1-1.
Меѓу Серија А и Серија Б
Овие резултати ги надминале скромните очекувања на средноголем град, каков е Верона, за скромен клуб со солиден број навивачи, концентрирани главно во самиот град. Но наскоро во клубот се појавиле финансиски потешкотии. Во 1991 година клубот е повлечен и се ревитализира како Верона ФК откако за 8 сезони, 3 пати испаднал од Серија А, и се враќал назад.
По освојувањето на титулата во Серија Б во сезоната 1998-99, тимот се вратил во Серија А, каде што останал 3 сезони. Но сепак испаѓањето од највисокото ниво дошло во сезоната 2001-02, кога во последното коло загубиле како гости од Пјаченца со 3-0 иако на натпреварот биле присутни 7000 навивачи на Верона. Со поразот Верона завршила на 15. место со 39 бода, само еден бод помалку од 14-тиот Удинезе и 13-тата Бреша кој успеале да обезбедат опстанок. Испаѓањето на Верона било помалку и неочекувано заради неколку одлични играчи кој играле во тој период како: Адријан Муту, Мауро Каморанези, Алберто Џилардино, Мартин Лаурсен, Масимо Одо, Марко Касети и искусниот тренер Алберто Малезани.
Од 2002 до 2007: опстанок и испаѓање
Пио испаѓањето во Серија Б во 2002 година, Верона била во големи проблеми во финансиски поглед и поминува голем дел од сезоните таму борејќи се со незамисливото - испаѓање во Серија Ц1. Во 2004-05 нештата изгледале повеќе охрабрувачки со освоеното 6-то место во Серија Б.
Во сезоната 2006-07 по слабата сезона Верона требало да игра плеј-аут натпревар со Специја. По поразот со 1-2 на гости и ремито без голови во Верона, клубот испаднал во Серија Ц1 по 64-годишно учество во двете највисоки нивоа на италијанскиот фудбал.
Четирите сезони во Лега Про
Во сезоната 2007-08, која започнала со цел да се освои првенството и да се покажат како "Јувентус во Серија Ц", тимот одново се нашол на дното на табелата откато едвај достигнале до 17-тото место, благодарение на подобрите меѓусебни двобои со последнопласираната Манфредонија со која имале ист бодовен биланс. По завршувањето на првенството тие требало да играат во плеј-аут со Про Патрија, но со победата од 2-1 Верона обезбедила учество во третата дивизија и следната сезона. И покрај слабите резултати поддршката од навивачите останала голема што потврдува и продажбата на билетите.
Следната сезона 2008-09 за тимот била подобра од претходната, но одново завршила разочарувачки, откако во финалниот поредок го зазеле 7-мото место и останале далеку од Битката за промоција.
Во сезоната 2009-2010 екипата и приредила уште едно разочарување на навивачите: тимот изграден од страна на спортскиот директор Нерео Бонато и Џан Марко Ремондина на клупата, по преземањето на врвот на табелата  и акумулирано предност од осум бода пред гонителите, колабирал на крајот од сезоната, и ја затвориле сезоната на третото место. Директниот двобој се претворил во фатален за клубот кога во последниот ден од сезоната тие го пречекале Портогруаро, кој победил со 1-0 на Бентегоди и изборил промоција еден ранг погоре. За баражите во Верона бил ангажиран дури нов тренер и тоа искусниот Џовани Вавасори, но иако Верона го поминала Римини во полуфиналето (0-1 во Римини, Верона 0-0), тие биле поразени во финалето од Пескара со вкупен резултат 3-2 (2-2 во Верона, Пескара 1-0). Така, Џалоблу (мак. жолто-сините) останале во Ц1 и за наредната сезона, а Вавасори си заминал откако го водел тимот само за еден месец.
И покрај разочарувањата, навивачите на Верона покажале голема приврзаност кон жолто-сината боја со просечна публика, која во четири години во Про Лигата никогаш не била под 10 000 луѓе,  со максимум од речиси 15 000 гледачи во сезоната 2009-2010. Апсолутен рекорд на гледаност имало на 9 мај 2010 година, кога Верона го играла несреќниот натпревар против Портогруаро (0-1) каде имало околу 25 000 навивачи на Хелас.
Враќање во Серија Б
Дури и сезоната во која избориле промоција (2010-2011) започнала негативно, така што новиот тренер кој бил избран во летото да го води тимот (Џузепе Џанини) бил разрешен во ноември откако освоил само 13 бода во 12 натпревари. На неговото место, за прв тренер бил ангажиран Андреа Мандорлини кој една сезона пред тоа ја освоил титулата во Романија со Клуж. Тој првично бил доведен со цел да се избори стабилна позиција во средината на табелата, да се избегнат грижите околу опстанокот, но под негово водство Хелас игра многу добро и успева да стигне до 5-тото место (последно кое води во плејоф) во последните денови од првенството.
Верона успева да се избори за второ по ред плеј-оф финале, овој пат против Салернитана, откако го елиминирале Соренто (2-0 во Верона, 1-1 Соренто). Конечно на крајот, фудбалерите на Верона излегуваат како победниците во баражите и покрај поразот што го претрпеле нагости (1-0), блегодарение на победата со 2-0 во првиот натпревар избориле промоција. Верона се вратила во Серија Б, затворајќи го циклусот на негативни резултати во текот на нејзината историја.