cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кокосова палма
Одгледување
Кокосовите палми се одгледуваат во преку 80 земји во светот, произведувајќи 61 милиони тони кокосови ореви годишно. Дрвата многу тешко успеваат во сува клима и не растат без обилно наводнување.
Во некои делови од светот (Тајланд и Малезија) приносот го берат дресирани свињоопашести макаки.
Во кулинарството
Кокосот служи за исхрана во разни делови на светот. Оревот дава масло за јадење, готвење и маргарин. Белата внатрешност (месото) се става во манџи сушена или свежа, како и при изработката на кондиторски производи и чоколади.
Копра
Копрата е исушено кокосово месо од внатрешноста на оревот. Откако ќе се обработи, од неа се добива кокосово масло и мелен кокос. Маслото се користи за готвење и во козметиката.
Во верските обреди
Оревите на кокосот се важен дел од обредите во хиндуизмот. Често се украсуваат со шарени алуфолии за среќа и бериќет и се подаваат како дар за богот. Пред да почне некоја работа или потфат, верникот крши кокосов орев за да добие благослов од боговите и да му тргне работата. Божицата на благосостојбата и богатството Лакшми се прикажува како држи кокосов орев.
Лесен Удар
Поради обврските на факултет, групата направила четиригодишна пауза, по што се вратила на музичката сцена потпишувајќи за Урбан Пулс.
Со песната „Лепливи прсти“ дуото влезе во финалето на натпреварот организиран од Интернационалната музичка младина, каде се избирала најдобра песна со тематика против корупцијата. Во песните „И тие денови“ и „Сафирски прстен“ како гости се појавуваат Симона и Ива, кои со својот вокал ги исполнуваат рефрените поединечно.
Имаат настапувано на повеќе фестивали и манифестации, од кои поважни се настапите како предгрупа на Гуру ск, концерти во клубовите Вулкан и Кастро, како и појавувањето на фестивалите Таксират и Виноскоп.
Ирационален број
Во математиката, ирационален број — кој било реален број кој не е рационален број, односно, тоа е број кој не е од облик n/m, каде n и m се цели броеви. Ирационален број може да се дефинира и како непериодичен бесконечен децимален број.
Множеството од сите ирационални броеви е бесконечно множество и се означува со I.
Важи: R = Q ∪ I, каде R — множеството на реални броеви, а Q на рационални броеви.
I — непреброиво (бидејќи множеството од рационални броеви е преброиво, а множеството од реални броеви е непреброиво).
Примери за ирационални броеви: \sqrt{2}, \sqrt{3}, \sqrt{5}, π, златен пресек итн.
Нова Чешма (Бурилчево)
Нова Чешма — археолошко наоѓалиште во кочанското село Бурилчево. Наоѓалиштето претставува населба и некропола од римското време. На влезот во селото, лево од денешната чешма има рамнина што благо се спушта кон долината на Брегалница. Во нивата на еден селанец, со земјоделските работи биле откривани темели од објекти ѕидани од камен и варов малтер. Оттука потекнуваат дел од стебло на столб, мермерен блок со релјефна претстава на коњаник (Тракиски коњаник) и капак од детски саркофаг од мермер. Релјефот е соѕидан во куЌата на сопственикот на нивата, а капакот подоцна го откупил Музејот од Штип.
Никола Оровчанец
Никола Оровчанец - Сандански (Велес, - Москва, ) — македонски комунист, жртва на Сталиновите чистки.
Животопис
Учел во велешката гимназија. Заедно со Ганчо Хаџипанзов, Бане Андреев, Георги Шоптрајанов и други, членува во Литературно-уметничкото друштво „Нада“. Бил член на СКОЈ. Од јуни 1923 година е член на КПЈ.
Во Македонија се враќа во август 1933 година, како инструктор на ЦК КПЈ. Создава Областен комитет на КПЈ за Македонија во Скопје, во чиј состав, покрај него, влегуваат и Кочо Рацин и Живоин Ќурчиќ. Пред годишнината на Октомвриската револуција во 1933 година ја напишал брошурата „Советскиот Сојуз и Македонија“.
Сепак, Оровчанец не останува долго во Македонија. Во јануари 1934 година доаѓа до провала во која се уапсени 15 македонски комунисти. Првично, додека провалата не се проширила, Оровчанец конспиративно живее во Куманово, а на 23 јануари 1934 година конечно заминува од Скопје. Кон крајот на јануари, кога провалата почнува да се шири, особено кога на 3 февруари во весникот „Политика“ е објавена полициска потерница по него, заедно со негова слика, тој е принуден, за да не биде уапсен, да ја напушти Македонија.
По враќањето во Москва го продолжува своето политичко школување. Станува аспирант на Ленинската школа. Во 1937 година е назначен за помошник директор за просветно-политичка работа во Медицинско-фармацевтскиот комбинат во Москва. Во 1937 година е исклучен од Партијата, но следната година е повторно примен. Уапсен е на 8 февруари 1938 година, а на 2 април истата година е осуден за шпионажа и истиот ден е стрелан. Рехабилитиран е на 11 декември 1963 година.
Pro Evolution Soccer
Pro Evolution Soccer (во Јапонија, или во САД World Soccer Winning Eleven 5) е видеоигра со фудбал дизајнирана и објавена од страна на Konami на 23 ноември 2001.
Таа е прво издание од серијалот игри Pro Evolution Soccer.
Екипи
Оваа видеоигра содржи 85 екипи, вклучувајќи 53 репрезентации и 32 клубови.
Клубови
Во видео играта, некои клубови имаат измислени имиња. Во заграда се вистинските имиња.
Стадиони
Во играта има 8 стадиони со измислени имиња:
Список на државни водачи во 57 година
Ова е список на државни водачи во 7 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Мителхервигсдорф
Мителхервигсдорф (Mittelherwigsdorf) — општина во округот Герлиц, во Саксонија, Германија.
Фен (уред)
Фен (од гер. Föhn) — електричен уред за сушење на коса. Пронаоѓач на овај уред се смета дека е францускиот фризер Александар Годфој кој прв ја започнал употребата на овој уред во неговиот салон во 1890 година.
329 Свеја
Откриен е од страна на Макс Волф на 21 март 1892 година во Хајделберг.
4Q246
4Q246, познат и како „Текст за синот божји“ Арамејска апокалипса, е еден од Свитоците на Мртвото Море најдени кај Кумран. Значаен е поради тоа што се споменува Синот божји. Ракописот е најден во 1958 година во пештерата број 4, напишан на арамејски јазик. Најголемата дебата во врска со овој ракопис е идентитетот на „Синот божји“.
329 Свеја
Светлинската крива на 329 Свеја има периодичност од 22,6 ± 0,01 часови, период во кој сјајноста на објектот се менува за светлинска величина 0,10 ± 0,03.
Митров Дол (Нивичани)
Митров Дол — археолошко наоѓалиште во кочанското село Нивичани. Наоѓалиштето претставува некропола од Доцната антика. Во непосредната близина на селото, на површината се среќаваат фрагменти од керамички садови.
Опстипација
Опстипација, позната и како запек  или затвор  — цревно заболување. Опстипацијата е едно од најчестите цревни заболувања во развиените земји, а најчесто се јавува кај лицата постари од 65 години, но исто така е присутно и кај децата.
Причини и симптоми
Опстипацијата е најраѓирена во развиените земји, што е поврзано со начинот на исхраната. Како најчести причини што доведуваат до запек се: недоволно внесување храна богата со растителни влакна, недоволно внесување течности, слаба физичка активност и одложување на потребата од празнење на цревата. Исто така, честопати запекот е поврзан и со употребата на некои лекови, како: диуретици, аспирин, препарати на железо и калциум итн. Пациентите со запек се жалат на тврд измет, нередовно, отежнато и нецелосно празнење на цревата, појава на стомачна болка, чувство на подуеност и ретко празнење на цревата (поретко од трипати неделно).
Терапија
Вообичаено, третманот на запекот вклучува вовоедување соодветен начин на исхрана, внесување доволно течности и поголема физичка активност. Употребата на средства за празнење (лаксативи) може да помогне кај акутниот запек, но ефектите се многу краткотрајни, а прекумерната употреба на лаксативите редовно предизвикува појава на таканаречени „мрзливи црева“, со што проблемот уште повеќе се усложнува, т.е. можно е да се појават посериозни болести на цревата.
Дифтонг
Дифтонг, двогласка или двогласник — две соседни самогласки што се јавуваат во еден ист слог. Технички, дифтонгот се смета за самогласка што подразбира преод од еден на друг вид на самогласна творба.
Разликата помеѓу дифтонзите и монофтонзите е во тоа што кај монофтонзите, јазикот не се поместува, па затоа во слогот се слуша само една самогласка. Онаму кајшто соседните самогласки се јавуваат во два различни слога (на пр. во зборот „нееднаков“), оваа појава се нарекува зев и не претставува дифтонг.
Дифтонзите се образуваат кога соседните самогласки се слеваат при побрзо темпо на зборување во разговор, но постојат и целински дифтонзи, кои на слушателите им се чинат ги како едносамогласни гласови (фонеми).
Дифтонзите се разликуваат по вертикална динамика, отвореност и должина:
Зулу
Зулу има само монофтонзи. Y и w се полусамогласки:
Англиски
Сите дифтонзи во англискиот јазик се надолни, освен, што може да се анализира како.
Литературен германски
Фонемски дифтонзи во германскиот јазик:
Исландски
Исландскиот ги има следниве дифтонзи:
Комбинации од полусамогласката и самогласка:
Јидиш
Јидиш има три дифтонзи:
Норвешки
Во норвешкиот има пет дифтонзи:
Фарски
Дифтонзите во фарскиот јазик се следниве:
Велшки
Велшкиот ги има следниве дифтонзи (северното и јужното наречје се наведени посебно):
Ирски
Сите дифтонзи во ирскиот јазик се надолни.
Корнски
Литературниот корнски јазик ги има следниве дифтонизи (наведени по стар и современ правопис):
Шкотски гелски
Шкотскиot гелски има 9 дифтонзи. Групата 1 се јавува насекаде (eu обично е [eː] пред -m, на пр. Seumas). Групата 2 се старинските -ll, -m, -nn, -bh, -dh, -gh и -mh.
Виетнамски
Виетнамскиот има прилично голем број на дифтонзи:
Кмерски
Кмерскиот е исто така богат со дифтонзи, а покрај тоа, разликува кратки и долги варијанти на истите.
Италијански
Во италијанскиот се среќаваат следниве дифтонзи:
Каталонски
Каталонскиот има ред фонетски дифтонзи, од кои сите почнуваат (нагорни) или завршуваат (надолни) на или.
Португалски
Дифтонзите во португалскиот јазик се образуваат со уснено-заднонепчената приближна согласка или преднонепчената приближна согласка  и самогласка,
Француски
Дифтонзи во францускиот јазик:
Полусамогласки
Во квебечкиот француски, долгите самогласки претрпуваат дифтонгизација кога се нагласени.
Шпански
Од фонемски аспект, шпанскиот има седум надолни и осум нагорни дифртонзи:
Малтешки
Малтешкиот има седум надолни дифтонзи, кои фонетски може да се сметаат за низи „самогласка-согласка“
Мандарински
Нагорните низи во мандаринскиот обично се сметаат за комбинации од средна полусамогласка и самогласка, додека пак надолните се сметаат за еден дифтонг.
Чешки
Чешкиот има три дифтонзи:
Самогласните групи ia, ie, ii, io и iu кај странските зборови не се сметаат за дифтонзи и се изговараат со помеѓу самогласките.
Тајландски
Покрај самогласните јадра што следат или им претходат на и, тајландскиот ги има следниве дифтонзи:
Естонски
Сите девет самогласки во естонскиот можат да се јават како прва самогласка во дифтонгот, но само се јавуваат како втора.
Постојат и други поретки дифтонзи, како што се во Euroopa (Европа),  во söandama (се осмелува) и  во näuguma (се митари).
Севернолапонски
Системот на дифтонзи во севернолапонскиот јазик во голема мера се разликува од дијалект до дијалект. Западното наречје разликува четири вида на отворачки дифтонзи:
Во однос на количина, северносамскиот ги разликува три варијанти на истите дифтонзи: долги, кратки и крајнонагласени (акцент на последната самогласка).
Фински
Сите дифтонзи во финскиот јазик се надолни:
Мика
Мика (Mücka, Mikow) — општина во округот Герлиц, во Саксонија, Германија.
Украсна уметност
Украсна уметност (декоративна уметност) — изработка на украсно-функционални предмети во керамика, дрво, стакло, метал или текстил. Во ова поле спаѓаат керамиката, мебелот, покуќнината, внатрешното уредување и архитектурата. Честопати ваквата уметност се категоризира како спротивна на „фината уметност“, имено, сликарството, цртањето, фотографијата и скулптурата од поголем калибар. Некои стручњаци ја разликуваат украсната од ликовната уметност по нејзината функционалност, намена, важност, статус на уникатно дело, или пак творба на еден единствен уметник.
Карло Парола
Карло Парола (20 септември 1921-22 март 2000) — поранешен италијански фудбалски тренер и фудбалер, играч од одбраната.
Јотабајт
Јотабајт (yottabyte, кратенка: YB или ЈБ; изведено од SI-претставката јота-) е единица за податоци или компјутерско складирање еднаква на септилион (еден квадрилион по долгата скала или 1024) бајти (еден квадрилион гигабајти). Во 2010 г. сè уште не постои систем што може да собере еден јотабајт податоци. Впрочем, збирниот капацитет на сите тврди дискови во целиот свет заедно не изнесува ниту еден јотабајт. Според едно истражување, во 2006 г. сите компјутери на светот заедно имаат капацитет од 160 ексабајти. Проценето е дека во 2009 г. целиот интернет содржел близу 500 ексабајти.
Кога се користи со бајтови содржатели, SI-претставката означува 1000-ти степен:
Поимот „јобибајт“ (YiB), кадешто се користи бинарна претставка, се употребува за соодветниот содржател на 1024.
Железо(III) оксид
Железо(III) оксид или железен оксид — неорганско соединение со формула Fe2O3. Тој е еден од трите главни оксиди на железото, а другите два се железо(II) оксид (FeO), што е ретко; и железо (II, III) оксид (Fe3O4), кој исто така природно се јавува како минерал магнетит. Како минерал познат како хематит, Fe2O3 е главниот извор на железо за челичната индустрија. Fe2O3 е лесно нападнат од киселини. Железо (III) оксид често се нарекува 'рѓа, и до одреден степен оваа ознака е корисна, бидејќи 'рѓата споделува неколку својства и има сличен состав; сепак, во хемијата, 'рѓата се смета за лошо дефиниран материјал, опишан како воден железен оксид.
Структура
Fe2O3 може да се добие во различни полиморфи. Во главната, α, железото усвојува октаедрална координативна геометрија. Односно, секој центар на Fe е врзан за шест кислородни лиганди. Во γ полиморфот, некои од Fe седат на тетраедрални места, со четири кислородни лиганди.
Алфа фаза
α-Fe2O3 има ромбоедрална, корундумска (α-Al2O3 ) структура и е најчеста форма. Природно се јавува како минерал хематит кој се ископува како главна руда на железо. Тој е антиферомагнетен под ~260 К (температура на транзиција на Морин) и покажува слаб феромагнетизам помеѓу 260 К и Кириева температура, 950 К. Лесно е да се подготви со користење на термичко распаѓање и врнежи во течната фаза. Неговите магнетни својства зависат од многу фактори, на пр. притисок, големина на честички и интензитет на магнетно поле.
Гама фаза
γ-Fe2O3 има кубна структура. Тој е метастабилен и се претвора од алфа фаза на високи температури. Природно се јавува како минерал магемит. Тој е феромагнетен и наоѓа примена при снимање ленти, иако ултраситните честички помали од 10 нанометри се суперпарамагнетни. Може да се подготви со термичка дехидрација на гама железо (III) оксид-хидроксид. Друг метод вклучува внимателна оксидација на железо (II, III) оксид (Fe3O4 ). Ултрафините честички може да се подготват со термичко распаѓање на железо(III) оксалат.
Други цврсти фази
Идентификувани или тврдени се неколку други фази. β-фазата е кубна центрирана на телото (вселенска група Ia3), метастабилна и на температури над 500 °C се претвора во алфа фаза. Може да се подготви со редукција на хематит со јаглерод,  пиролиза на раствор на железо(III) хлорид или термичко распаѓање на железо(III) сулфат.
Фазата ипсилон (ε) е ромбична и покажува својства меѓу алфа и гама и може да има корисни магнетни својства применливи за цели како што се магнетно складирање со висока густина за складирање на големи податоци. Подготовката на чистиот ипсилон фаза се покажа како многу предизвик. Материјалот со висок процент на ипсилон фаза може да се подготви со термичка трансформација на гама фазата. Ипсилон фазата е исто така метастабилна, трансформирајќи се во алфа фаза помеѓу 500 и 700 степени. Може да се подготви и со оксидација на железо во електричен лак или со таложење со сол-гел од железо(III) нитрат. Истражувањето откри ипсилон железо (III) оксид во древните кинески Џиан керамички глазури, што може да обезбеди увид во начините за производство на таа форма во лабораторија.
Дополнително, при висок притисок се бара аморфна форма.
Течна фаза
Се очекува растопениот Fe2O3 да има координативен број од блиску до 5 атоми кислород за секој атом на железо, врз основа на мерењата на капките на суперладен течен железен оксид со малку недостаток на кислород, каде што суперладењето ја заобиколува потребата за високи притисоци на кислород потребни над топењето точка за одржување на стехиометријата.
Реакции
Најважната реакција е нејзината карботермална редукција, што дава железо што се користи во производството на челик:
Друга редокс реакција е екстремно егзотермната реакција на термит со алуминиум.
Овој процес се користи за заварување на дебели метали, како што се шините на железничките пруги со користење на керамички сад за инкање на стопеното железо помеѓу два дела од шината. Термитот исто така се користи во оружје и изработка на скулптури и алатки од леано железо од мали размери.
Делумно намалување со водород на околу 400 °C произведува магнетит, црн магнетен материјал кој содржи и Fe(III) и Fe(II):
Железо (III) оксид е нерастворлив во вода, но лесно се раствора во силна киселина, на пр. хлороводородна и сулфурна киселина. Исто така, добро се раствора во раствори на хелатни агенси како што се EDTA и оксална киселина.
Со загревање на оксидите на железо (III) со други метални оксиди или карбонати се добиваат материјали познати како ферати (ферати (III)):
Подготовка
Железо(III) оксид е производ од оксидацијата на железото. Може да се подготви во лабораторија со електролиза на раствор од натриум бикарбонат, инертен електролит, со железна анода:
Добиениот хидриран железен (III) оксид, напишан овде како FeO(OH), дехидрира околу 200 °C.
Железна индустрија
Огромната примена на железо (III) оксид е како суровина во индустријата за челик и железо, на пр. производство на железо, челик и многу легури.
Полирање
Многу фин прав од железен оксид е познат како „златар руж“, „црвен руж“ или едноставно руж. Се користи за ставање на финалниот лак на металниот накит и леќите, и историски како козметика. Ружот се сече побавно од некои современи лакови, како што е цериум(IV) оксидот, но сепак се користи во производството на оптика и од златарите за супериорната завршница што може да ја произведе. При полирање на златото, ружот малку го валка златото, што придонесува за изгледот на готовиот дел. Ружот се продава како прашок, паста, врзан на крпи за полирање или цврста лента (со восок или врзивно средство за маснотии). Другите полирачки соединенија исто така често се нарекуваат „руж“, дури и кога не содржат железен оксид. Накитувачите го отстрануваат преостанатиот руж на накитот со употреба на ултразвучно чистење.
Пигмент
Железо (III) оксид исто така се користи како пигмент, под имињата „Пигмент Браун 6“, „Пигмент Браун 7“ и „Црвен пигмент 101“. Некои од нив, на пр. Пигмент црвено 101 и пигмент кафеав 6, се одобрени од Управата за храна и лекови на САД (ФДА) за употреба во козметиката. Железните оксиди се користат како пигменти во забните композити заедно со титаниум оксидите.
Хематит е карактеристична компонента на шведската фалу црвена боја.
Магнетно снимање
Железо (III) оксид бил најчестата магнетна честичка што се користела во сите видови магнетни медиуми за складирање и снимање, вклучувајќи магнетни дискови (за складирање податоци) и магнетна лента (се користи за снимање аудио и видео, како и за складирање податоци). Неговата употреба во компјутерски дискови била заменета со легура на кобалт, овозможувајќи потенки магнетни филмови со поголема густина на складирање.
Фотокатализа
α-Fe2O3 е проучен како фотоанода за оксидација на соларна вода. Сепак, неговата ефикасност е ограничена со кратка должина на дифузија (2-4 nm) од фото-возбудени носители на полнеж и последователна брза рекомбинација, што бара голем прекумерен потенцијал за да се поттикне реакцијата. Истражувањата се фокусирани на подобрување на перформансите на оксидација на водата на Fe2O3 користејќи наноструктурирање, функционализација на површината, или со примена на алтернативни кристални фази како β-Fe2O3.
Медицина
Каламин лосион, кој се користи за лекување на благо чешање, главно се состои од комбинација на цинк оксид, кој делува како адстрингентно, и околу 0,5% железо (III) оксид, активната состојка на производот, делува како антипруритично. Црвената боја на железо (III) оксид е исто така главно одговорна за розовата боја на лосионот.
Намибиски долар
Намибискиот долар (NAD) е службената валута на Намибија од нејзиното воведување во 1993 година па сè до денес. Еден намибиски долар е поделен на 100 намибиски центи.
Историја
Доларот го заменил јужноафриканскиот ранд, кој пак била службена валута во Намибија за време на јужноафриканската управа на земјата (тогаш именувана како Југозападна Африка). Денес сè уште рандот се користи во Намибија, и службено е прифатлив како валута за трговија во земјата бидејќи намбискиот долар е врзан со рандот. Еден намибиски долар е еден јужноафрикански ранд. Првично постоеле различни имиња за именување на идната намибиска валута (меѓу кои и „Намибиски калахар“), но намибиската влада се одлучила за името „долар“. Првите банкноти се издадени на 15 септември 1993 година.
Монети
Монети во промет Години на ковање се 1993, 1996, 1998, 2000, 2002, 2008, 2009, 2010, 2012, 2015.
NGC 6502
NGC 6502 — елиптична галаксија во соѕвездието Паун, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6502 се споменува и како ESO 103-2, AM 1759-652.
Откривање
Објектот е откриен на 20 јуни 1835 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6502 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,7 m/лм2. NGC 6502 има привидни димензии од 1,3' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 18 ч 4 м 14 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -65° 24' 35"". Положбениот агол на објектот е во износ од 42°.
Други поделби
Проучување на NGC 6502 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 61352. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 455; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9063. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Користена литература
""Southern Galaxy Catalogue"", Austin, Texas: University of Texas Monographs in Astronomy No. 4, 1985. (152,564)
Зимовка
Зимовката е мала врапчевидна птица од семејството на ѕвингалките (Fringillidae). Распространета е низ Европа, вклучувајќи ја и Македонија и низ умерена Азија. Таа е претежно постојан жител, но многу од птиците од посеверните краишта се селат понајуг зиме.
Подвидови
Зимовката има неколку подвида:
Опис
Зимовката е гломазна, робусна птица, со голема глава, долга 14.5-16 см. Горните делови на телото се сиви; пердувите за летање се црни, како и краткиот дебел клун, капата и лицето (кај возрасните) и опашката. Кај младенчињата овие делови се сивкавокафеави. Бело има на задникот и линија на крилјата, а одоздола, возрасните мажјаци се црвенопортокалови, а женките и младенчињата посветли кремавопортокалови.
Пеењето на оваа ненаметлива птица содржи мешавина од течни свирежи.
Поведение
Живеалиштето на зимовката се мешаните шуми со некои иглолисни дрвја за гнездење, како и парковите и градините. Вон сезоната на парење не формира големи јата, и обично се гледаат во пар или семејна група.
Исхрана
Зимовката се храни главно со семиња и пупки од овошните дрвја, што може да го направи штетник во овоштарниците. Наесен и зиме ги фаворизира јасенот и глогот.
Размножување
Оваа птица своето гнездо го гради во грмушка, (по можност повеќе од четири метри висока и широка), голем џбун или дрво (смрека или елка). Сезоната на парење трае од мај до средината на јули кога еден пар може да има и до три легла. Во секое од нив женката несе 4-5 светлосини јајца со ситни темноцрвени точки. Ги инкубира 13-15 дена, а за тоа време мажјакот ја храни. Потоа обата родитела ги хранат пилињата со инсекти и семиња.
Димче Петровски - Три
Животопис
Завршил основно училиште, а потоа изучил занает. Работел како бравар. Уште пред војната бил меѓу напредните работници, учествувајќи во штрајковите и низа други акции организирани од страна на работничката класа. Летото 1944 година стапил во редовите на ударните групи и дејствувал на теренот на Скопје. Во тоа време диверзантските групи играле мошне значајна улога во борбата против окупаторот. Ѝ припаѓал на ударната група составена од три доброволци. Оттука го добил и прекарот Три. Постојано учествувал во уништување на германски камиони, магацини и резервоари за бензин, минирање на воени објекти, сечење на телефонски линии и слично. Покрај извршените акции, ударните групи секојдневно испраќале известувања за германските сили до народнослободителните единици што дејствувале во близина на Скопје. На 13 ноември, кога бил извршен нападот за ослободување на Скопје, водел групи борци на укрепените германски пунктови и бил активен учесник во борбите. Во таква борба кај скопската железничка станица, храбро загинал пред хотелот „Пелистер“.
Ѓурова Ливада (Нивичани)
Ѓурова Ливада — археолошко наоѓалиште во кочанското село Нивичани. Наоѓалиштето претставува населба од Доцната антика. Високо во планинскиот предел, под шумската станица се среќаваат грамади од кршен камен. Според кажувањето на мештаните, биле откриени темели од објекти. По површината се среќаваат фрагменти од керамички садови и питоси.
Итаугва
Итаугва (шпански: Itauguá, гварански: Ytaygua) — град во Централниот департман во Парагвај. Градот е основан во 1728 година од страна на Мартин де Баруа. Итаугва е познат по интересната уметност на њандутите и музиката. Во градот се наоѓа музејот Сан Рафаел кој има богата поставка од колонијалниот период, а воедно во градот се наоѓа и националната болница која е една од најважните институции во земјата. Итаугва е на 30 километри од Асунсион, главниот град на државата.
Потекло на поимот
Името Итаугва е поврзано со потокот Итај кој тече низ регионот на градот. Зборот „ита“ означува „камен“ на гварански јазик, а зборот „гуа“ означува претставка за гварански јазик.
Култура
Градот е основан на 27 јуни 1728 година за време на колонијалниот период на Парагвај. Поради тоа, и денес сè уште е присутва колонијалната уметност и архитектура во градот. Поради богата традиција на изработка на њандути, градот често се именува како „град на њандутите“. Следствено на тоа, еден од најважните елементи од културниот живот на Итаугва е „њандутскиот фестивал“. Овој фестивал се одржува секоја година, а за првпат се одржал во јуни 1970 година. Фестивалот привлекува голем број на посетители.
Население
Итаугва има население од 89.449 жители, од кои 44,997  се мажи и  44,451 се жени, според Канцеларијата за статистика на Парагвај. Доминантни јазици во градот се гварански и шпански, а најголема религија е христијанството.
Соседства
Некои од поголемите соседства на градот се:
Беладице
Беладице (Bélád) ― село и седиште на истоимената општина во Округот Злате Моравце, Словачка.
Географија на Општина Беладице
Беладице се наоѓа во дунавската низина. Општината административно припаѓа на самоуправниот Нитрантски Крај. Тие се членови на здружението на општини во еден регион, микрорегион Трибечко. Од 3 јули 1996 година, тие станале дел од Округот Злате Моравце. Општината Беладице има пет населени места: Велке Краштани, Мале Храштани, Пусти Хотар, Беладице и населбата Перов населена со Роми. Општината Беладице е создадено во 1976 година со спојување на сите споменати населби. Низ селото тече потокот Древеница, кој извира под Трибеч и се влева во реката Житава. Во внатрешноста на општината во правец кон Општина Хоча има две езерца. Тие се во лоша состојба, од кои едното е исцедено и нема задршка на водата.
Природни услови
Во близина на селото има вообичаен профил на Беладичката формација.
Општински совет
Заменик градоначалник: Слиж Јан (КДХ).
Пратеници: Халасова Дијана (ОКС), Хомолова Ивета (ОКС), Кишац Мартин (независен пратеник), Инж. Мерес Јурај (независен пратеник), М-р Мишкович Петар (независен пратеник), М-р Словакова Љубица (ОКС), Токар Станислав (независен пратеник).
Граѓански градби
Општествената инфраструктура и граѓанските погодности во селото се одликуваат со административни, културни, спортски и општествени градби. Деветгодишно основно училиште со словачки јазик како наставен јазик се наоѓа во Велки Храштани, две детски градинки, во Велки Храштани и во Беладице. Во селото има општинска библиотека. Здравствените услуги ги обезбедува здравствениот дом во Беладице, кој има општ лекар за деца, за возрасни и аптека.
Основните граѓански погодности се наоѓаат во одделни делови од селото. Граѓаните ги опслужуваат: 3 продавници за храна, продавница за добиточна храна, салон, фризер, слаткарница, 2 угостителски градби, 1 фитнес центар. Во селото работат деловни субјекти од областа на машинството, производството на дрво, патниот превоз, производството на пластични прозорци. Повеќефункционалното игралиште во основното училиште во Велки Храштани се користи за спортско уживање на младите. Експресниот пат им овозможува на жителите брз и безбеден пристап до Нитра - околу 15 км.
Островот Шатер
Островот Шатер (англиски: Shutter Island) — американски филм (психолошки трилер) од 2010 година, во режија на Мартин Скорсезе. Главните улоги ги толкуваат: Леонардо Ди Каприо, Бен Кингсли, Марк Рафало, Емили Мортимер, Мишел Вилијамс, Патриша Кларксон и Макс фон Сидов. Филмот е снимен според истоимениот роман на Денис Лихејн од 2003 година. Покрај добрите оцени од страна на филмските критичари, филмот остварил и голем комерцијален успех, заработувајќи околу 300 милиони долари.
Содржина
Младиот федерален полицаец Теди Дениелс (го игра Ди Каприо) во 1954 година добива задача да го истражи исчезнувањето на една пациентка од психијатриската болница сметена на еден остров во близината на Бостон. Таму, тој наидува на неразбирање и отпор од страна на персоналот во болницата, а ситуацијата станува затегната кога, поради невреме, се прекинуваат комуникациите со копното и група криминалци успеваат да се ослободат од ќелиите во кои биле затворени. Навлегувајќи подлабоко во она што се случува на островот, Теди запаѓа во кошмар и започнува да се сомнева во своите сеќавања, во својот соработник, па дури и во војот здрав разум. На карјот, ситуацијата се менува од корен, кога докторите му кажуваат на Теди дека тој е психички болен човек, кој веќе долго време се лекува во болницата и дека неговата полициска истрага е само дел од лекувањето.
Национален парк Рила
Национален парк „Рила“ — најголемиот од трите национални паркови на територијата на Бугарија.
Овие територии се прогласени за национален парк на 24 февруари 1992 година. Паркот опфаќа територија со површина од над 81 000 хектари во централните и највисоки делови на планината Рила. Истиот е создаден со цел запазување на неколку одделни екосистеми, како и на одделни историски и културни објекти од национална важност. Од територијата на паркот извира една од најдолгите реки на Балканскиот Полуостров - Марица. Паркот се простира на надморска височина меѓу 800 и 2.925 м и на неговата територија се наоѓаат 120 природни езера, повеќето со ледничко потекло.
Националниот парк Рила се простира меѓу 41°53´ и 42°19´ северна географска ширина и меѓу 23°07´ и 23°55´ источна географска должина. На територијата на паркот се наоѓа највисокиот врв на Балканскиот Полуостров - Мусала.
На територијата на паркот се наоѓаат четири бугарски резервати - Парангалица, Централен рилски резерват, Ибар и Скакавица. Националниот парк Рила е една од најголемите заштитени територии во Европа. Двата резервата „Парангалица“ и „Маричини Езера“ се дел од светската мрежа на биосферни резервати по програмата на УНЕСКО "Човек и биосфера".
Клима
Паркот целосно влегува во планинската климатска област, која е определена од климатската поделба на области со надморска височина над 1000 м. Планина Рила се наоѓа на границата меѓу средоземни и континентален климатски појас.
Најниските температури во националниот парк се измерени на неговата највисока точка — врвот Мусала. Најниската измерена температура во паркот Рила е -31,2° С, а највисоката температура на врвот Мусала е 18,7°С. Температурата останува негативна во текот на девет од месеци. Во летните месеци температурата ретко надминува 15°С.
Во високите делови на паркот средната влажност на воздухот е околу 80%, како најсуви се студените зимски месеци, кога влажността на воздухот понекогаш паѓа под 50%. Во текот на зимата врнежите се големи — над 20% од средниот годишен просек на врнежи.
Првата снежна покривка во пониските делови на паркот се образува кон крајот на есента или почетокот на зимата - 15 - 30 декември, во посеверните и 20 - 30 декември во јужните падини на планината. Стабилна снежна покривка се задржува над 200 дена во годината, што е доста висок коефициент за таа географска ширина. Во пониските делови најдебелата снежна покривка се образува во текот на месец февруари, додека во високите — во текот на март. Во текот на последните зимски месеци снежната покривка во деловите со надморска височина над 2 000 м достига дебелина од над 2 м.
За паркот се карактеристични силните ветрови со брзина од над 30 m/s. Ветровите со таква брзина вообичаено дуваат од запад. Во највисоките места средната месечна брзина на ветровите надминува 10 m/s.
Води
И покрај тоа што паркот не зазема толкав голем дел од територијата на Бугарија, од него извираат близу 4% од сите реки во Бугарија. Националниот парк е расположен во една од најбогатите зони богати со вода на територијата на Балканскиот Полуостров. Протокот на реките, кои извираат од паркот, имаат проток од 74 240 м3 годишно, а волуменот на водите во езерата и блатата - 8 500 м3.
Врнежите во највисоките делови на паркот се во рамките 100 – 1250 mm/m2, а во ниските — околу 800 mm/m2. Снежната покривка започнува да се топи во месец април, што предизвикува нагло зголемување на водостојот на реките. Исто така, од топењето на снеговите доаѓа основното количество од пивка вода, која се користи во блиските населени места.
Флора
Поголемиот дел од територијата на паркот е покриен со столетни шуми од смрека, молика и бел бор. Паркот се одликува со голем број на ендеми (видови со ограничена географска распространетост) и реликти (видови, остатоци од далечното минато). Вкупниот број на ендеми е 57, од кои локални се 3 вида, бугарски – 18, а 36 вида се балкански ендеми. Вкупниот број на реликти на територијата на паркот е 105 (74 вида од леденото доба и 31 вид од терцијарот).
Шуми
Шумите покриват 2/3 од површината на целиот парк и претставуваат преку 1,5% од сите шумски површини во Бугарија. Околу 42 500 хектари, односно 52% од територијата е пошумена. Останатата површина е околу 10 500 хектари и во неа се вклучени алпските пасишта во највисоките делови на Рила.
Средната надморска височина на шумите во националниот парк е 1800 м, што е релативно голема височина. Над 3/4 од горите се во појасот меѓу1500 и 2300 метри. Тоа што просечната надморска височина на шумите е релативно висока, укажува на добро развиените иглолисни видови, од кои најраспространети се видовите смрча, бел бор, молика и ела.
Листопадните шуми заземаат многу помала територија. Тие главно се претставени со бука, горун и трепетлика. Основните шумски површини се покриени со мешани шуми. Во повеќето од нив учество земаат и листопадни видови дрвја. Карактеристични за паркот се столетните зимзелени шуми. Просечната возраст на четинарите е 91 година, а на листопадните - 74. Вкупно, просечната возраст на дрвјата во резерватот е 90 години. Вкупниот волумен на потенцијалниот дрвен материјал во шумите на паркот е 6 милиони м3.
Фауна
Животинскиот свет е многу богат. Евидентирани се близу 3 000 безрбетни животни, како и 172 вида ‘Рбетници. Има околу 100 вида птици, што е 30% од евидентираните птици во Бугарија. Од ‘рбетниците во националниот парк над 100 се впишани во Црвената книга на Бугарија, а 15 и во Црвената книга на Европа. Од безрбетните животни има 40 кои се вклучени во меѓународните списоци за заштита на природата.
‘Рбетници
Во паркот вкупно се евидентирани 172 вида ‘Рбетници. Над 160 од нив претставуваат голем интерес не само во Бугарија, туку и во Европа.
Цицачи
Во националниот парк Рила се евидентирани 48 вида цицачи. Од нив има 10 вида лилјаци, 22 вида ситни и 16 вида крупни цицачи. Неколку од овие видови се балкански ендеми. Од големо значење се кафеавата мечка и дивата коза како и волкот, чија распространетост во Бугарија е многу ограничена.
Птици
На територијата на паркот се гнездат 99 вида птици, што е близу 1/3 од бројот на сите видови птици во Бугарија.
Влекачи и водоземци
Влекачите и водоземците во паркот се претставени со вкупно 80 вида. Тоа е релативно висок број, што се должи најмногу на големата разлика во надморската височина, како и на климатското разнообразие. Македонскиот гуштер е балкански ендем. Исто така евидентирани се три реликтни вида - алпски тритон, планинска водна жаба и живороден гуштер. Алпскиот тритон е вид загрозени од исчезнување во цел свет.
Риби
Во паркот има многу водни басени — реки и езера. во националниот парк се евидентирани 18 вида риби, три од кои се загрозени од исчезнување.
Безрбетни животни
Во националниот парк има големо разнообразие од безрбетни животни. Евидентирани се близу 3000 вида безрбетни животни, меѓу кои има претставници на сите основни групи.
Голем број од тие животни претставуваат особен интерес. 312 од безрбетниците се впишани во списоците на ретки животни. Близу 250 се ендемски видови, колку што се и реликтните. Најмногу се видовите од групите бумбари, пеперуги, пајаковидни.
Туризам
Рила е една од планините, во која туризмот е многу развиен. На територијата на националниот парк се намират голем број одморалишта, наменети за зимски и летен туризам. Во паркот се наоѓаат неколку одморалишта и туристички градови. Истите главно се наменети за зимски туризам. Еден од најпопуларните рилски одморалишта, што се наоѓа во рамките на паркот е Боровец.
Маќаш Сиреш
Маќаш Сиреш (Mátyás Szűrös, роден на 11 септември 1933 година во Пишпекладањ) е унгарски политичар. Работел како привремен претседател на Републиката од 23 октомври 1989 до 2 мај 1990 година. Неговото претседателствување се случи за време на транзицијата на Унгарија од комунизмот на демократска влада.
Сиреш бил претседател на Националното собрание на Унгарија од март 1989 до мај 1990 година. Во есента 1989 година, како дел од договорот меѓу комунистите и опозицијата за воспоставување повеќепартиска демократија, Уставот од 1949 година бил речиси целосно презапишан за да го отстрани својот комунистички карактер. Претседателскиот совет, колективното претседателство на земјата од времето на комунизмот, бил распуштен. Според Уставот, Сиреш стана привремен претседател до изборите. Набргу по преземањето на функцијата на 23 октомври тој официјално објави дека Унгарија ја отстранила "Народна Република" од уставното име и сега е "Република Унгарија".
Тој остана во парламентот до 2002 година како член на Унгарската социјалистичка партија, често гласајќи против партискиот консензус. Тој ја напушти партијата во 2002 година, се приклучи на новоформираната Нова левичарска партија и се кандидирал за кандидат за премиер на парламентарните избори, но партијата добила само 0,1% од гласови. Во 2003 година се приклучил на Социјалдемократската партија и подоцна бил избран за претседател на партијата. Тој поднел оставка од својата позиција во 2005 година.
NGC 102
NGC 102 — спирална галаксија во соѕвездието Кит, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 102 се споменува и како MCG -2-2-11.
Откривање
Телото е откриено во 1886 година од страна на Френсис Ливенворт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 102 е од видот SB0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,5 m, оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 102 има привидни димензии од 1' х 0,7'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 0 ч 24 м 36,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 13° 57' 22". Положбениот агол на објектот е во износ од 140°.
Други поделби
Проучување на NGC 102 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 1542. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 261; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5268. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1203.
Св. Петка (Брусник)
'''Св. Петка''' — археолошко наоѓалиште во битолското село Брусник. Претставува црква и некропола од среден век. Се наоѓа во и околу сегашната црква „Св. Петка“ на околу 1,5 км западно од селото. Црквата била мала, а меѓу двете светски војни била надоградена. Околу неа се среќаваат траги од некропола.
Њандути
Њандути (гварански и шпански: Ñandutí) е традиционална везена чипка. Името на гварански значи „пајакова мрежа“.
Особености
Чипката се изработува на платно која е убаво оптегната во рамка. Самата шара и дизајн се исцртува на платното. Конците, кои се во различна боја во зависност од желбата, се нанесуваат во и околу кружните шаблони, или пак се шијат директно на платното. Кога ќе се заврши самото шиење, платното што е во позадина се исекува и отстранува. Сечењето на шаблонот може да се изведе поединечно со секој елемент од мотивот, или пак да се извади од платното целиот мотив како една целина.
Шест лица го бараат писателот
Шест лица го бараат писателот или Шест лица го бараат авторот (италијански: Sei personaggi in cerca d'autore) е сатирична трагикомедија на италијанскиот писател Лујџи Пирандело, за првпат изведена во 1921 година, во театарот Вале во Рим.
Содржина
Тематско-фабуларната основа на оваа драма потсетува на натуралистичките драми. Тоа е судбината на едно семејство, чии членови се одредени само со своите семејни односи, па се нарекуваат: Татко, Мајка, Пасторка, Син, Момче и Девојче.
Буквално земено, драмата зборува за трагичната пропаст на семејството: Согледувајќи дека сопругата извронредно се сложува со неговиот секретар, Таткото му ја „предава“ Мајката на секретарот, така што таа се премажува со него и раѓа три деца. Дури откако се разделува со сопругата, кај Таткото се јавува необичен интерес за неа и за нејзините деца. Подоцна, Мајката и секретарот се селат во друга земја, но секретарот умира и семејството запаѓа во беда, така што тоа повторно се враќа назад. Мајката почнува да работи во божемниот кројачки салон на Мадам Паче за да може да ги издржува децата. Тој кројачки салон, всушност, е јавна куќа, во која Пасторката работи како проститутка, а исцрпувачката работа на Мајката е само завеса зад која се крие вистинскиот извор на приходите на семејството. Кулминацијата настапува кога Таткото доаѓа во јавната куќа и води љубов со Пасторката, без да знае која е таа. Подоцна, Пасторката оди во домот на Таткото и успева да издејствува тој да го прими целото семејство. Меѓутоа, нивното доаѓање му пречи на Синот, кој потекнува од бракот на Таткото и Мајката, но бил одделен од Мајката од двегодишна возраст. Синот се смета себеси за единствениот законски наследник на Таткото и не е наклонет кон своите присестри. Истовремено, тој е рамнодушен кон Мајката и гледа со презир кон Таткото, додека Мајката тагува поради неможноста да воспостави близок однос со Синот кого не го видела две децении. Најпосле, драмата завршува трагично, зашто Девојчето се дави во барата во градскиот парк, а Момчето наоѓа револвер и извршува самоубиство.