Мариово
Географија, местоположба, граници и поделба на Мариово
Областа Мариово зафаќа вкупна површина од 1038 км2 или 4% од вкупната територија на Република Македонија со надморска височина која се движи помеѓу 700 и 2362 метри, или во просек некаде околу 1090 метри. Некои извори наведуваат пак и дека Мариово зафаќа површина од 1390 км2. Мариово го зафаќа средното течение и сливно подрачје на реката Црна и од сите страни е заградено со пространи планински масиви, како: Ниџе и Кожуф на југ, Селечка Планина на запад, Дрен Планина на север и Козјак со огранките на Кожуф од исток со што претставува своевидна посебна и специфична природна целина. Според релјефните одлики Мариово опкружено со планини може да се смета за котлина, но поради внатрешната разместеност на земјишните облици тоа претставува висорамнина, а во него се наоѓа и најдолгата клисура во Македонија – Скочивирската клисура на реката Црна чија должина изнесува 100 километри. Границите на Мариово се движат по сртовите на околните високи планини започнувајќи на југ од Ниџе (2362 м), продолжувајќи преку Козјак (1814 м) сѐ до Кожуф поклопувајќи се државната граница со Грција. Потоа свртувајќи кон север источната граница се искачува на врвот Чатена (1349 м) ја пресекува реката Блашница и избива кај реката Црна од каде започнува северната граница која преку Дрен Планина и нејзините врвови Голема Рудина (1430 м) и Смилева Тумба (1139 м) се спушта на познатиот превој Лигураса и оттаму преку врвовите Камена Струга (1500 м) и Ливада (1663 м) се спојува со источната граница која води по сртот на Селечка Планина и врвовите Висока (1472 м), Бобиште (1267 м) и Лисичарник (1033 м) спуштајќи сè до премниот Преслап на влезот на Црна Река од Пелагонија во Мариово, каде што воедно води патот од Битола за с.Маково и понатаму за Старавина и оттаму се искачува на врвот Гола Чука (1336 м) и по сртот Крапа и врвот Оштро (964 м) се соединува со планината Ниџе. Македонскиот просветител Јордан Хаџи Константинов-Џинот во својот патописен запис насловен „Статистическо описание. Споменик за села називаеми Мориево прилепско“ објавен на 21 ноември 1859 ги опишал следните граници на Мариово: од север планина Бидимаж, од југ Кожуф со протегнати плешки – гора Кравица, Скочиврх, Ниџе, Петалино, Трибор, Рамна Бука, Рожденска во која има златна руда, од исток е земјата наречена Љубљан (Тиквеш) најплодоносна, а од запад Трнинско (Битолско) Поле кое прави пат на реката Црна што го раздвојува на две половини – северна и јужна. За површината на Мариово, Џинот запишал дека тоа е квадратно 32 часа. Опис на границите и местоположбата на Мариово дава и големиот македонски преродбеник, револуционер и сѐстран национален деец Ѓорѓија Пулевски кој во својата епохална книга „Славјано-маќедонска општа историја“ од 1892 каде запишал дека Мариово е една околија во Прилепски округ во содржина до 30 и неколку села,од Тиквешки округ кон југозапад до Скочивир и Битолски округ, а од Писокал и од Дедебалци кон исток до Ниџе и до Добро Поле, Кравица и Кожуф, по среде која тече реката Црна кон Тиквеш. Во овие опишани граници Мариово се граничи со следните етногеографски области: на запад со најголемата македонска котлина и житница Пелагонија, на југ преку Ниџе и Кожуф со областа Меглен во егејска Македонија, на исток со Тиквешијата и висорамнината Витачево, а на север со пределот наречен Раец или долината на Раечка Река. Поради ваквата местоположба Мариово се одликува со многу изразити и посебни природно-географски реткости и одлики како и со етнографски одлики на населението, говорот, обичаите кои го прават надалеку прочуено по своето народно творештво, културно-историско етнолошко наследство и природни богатства.