cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алиме Абденанова
Активности како водач на извидници
Доцна во ноќта на 2 октомври 1943 година Абденанова скокнала со падобран од авионот Поликарпов По-2 над селото Џермај-Кашик со нејзиниот радио оператор Лариса Гулјаченко. При слетувањето малку надвор од целта Абденанова си ја повредила ногата, но успеала да стигне до куќата на нејзината баба. Таму Абденанова почнала да работи под псевдонимот „Софија“, а Гулјаченко ги користела имињата „Стасија“ и „Горда“. Со цел да собере доволно информации за Црвената армија, Абденанова организирала мала извидничка група во која биле вклучени нејзиниот вујко Абдураки Болатов, учителката Нечипа Баталова, Сефидин и Џеват Менанов, Васпие Аџибаева, Каирла Мамбејанов и Батал Баталов. На извидниците им биле доделени задачи кои вклучувале: постојано следење на локалната железница, прецизно одредување на движењето на непријателските трупи, собирање податоци за гарнизоните во областа и за алокацијата на непријателските единици во областа. Состаноците биле одржувани во куќата на Батал Баталов, каде што по обезбедувањето на информациите Алиме ги пренесувала преку радиотелеграф до одделот за разузнавање на Севернокавкаскиот фронт. Од почетокот на операцијата во Џермај-Кашик до 19 октомври, 16 радиограми биле испратени до Црвената армија, значително повеќе од потребниот минимум од две неделно. Севкупно, оваа организација испратила над 80 разузнавачки преноси, што резултирало со поголеми загуби за германските војници.
На 13 декември 1943 година мајорот Атековски, началник на вториот оддел за извидување со седиште во Севернокавкаскиот фронт, ја номинирал Абденанова и Гулјаченко за Орден на Црвеното знаме. Генерал-мајорот Николај Трусов ја поддржал номинацијата и на 5 јануари 1944 година, советот на Приморската армија ја одобрил номинацијата; сепак, бидејќи Абденанова во тоа време била на окупирана територија и не можела лично да ја прими наградата, медалот бил чуван во складиште во Москва сè додека не ѝ бил официјално предаден на нејзината сестра Феруза на 9 мај 1992 година, по што бил испратен до Лениновскиот музеј.
Заробеништво и смрт
Во јануари и февруари во 1944 година, Абденанова испратила 42 радиограми до Црвената армија, но на 11 февруари батериите во нејзиното радио се потрошиле и таа била принудена да побара нов сет од локалниот партизан Александар Павленко. По обезбедувањето на батериите, Павленко бил уапсен од Германците. Алиме ова го пријавила во штабот и добила инструкции од Трусов да отпатува до село во близина и да остане таму со роднините. Во тоа време Германците веќе се сомневале во присуството на шпиони во Керч, и со употреба на радиолокатор била пронајдена локацијата на извидниците. Доцна во ноќта на 25 февруари, нацистите започнаа рација на куќата на Сефидин и Џеват Менанов, при што повеќето од извидниците, вклучувајќи ги и Абденанова и Гулјаченко, биле уапсени и испратени во затвор во Стари Крим. Во затворот, ниту еден од извидниците што ги регрутирала Абденанова не им откриле воени информации на Германците дури и под тортура, а повеќето од нив биле застрелани на планината Агармиш на 9 март. Васпие Аџибаева починала од тортура во затворот пред да се случат пукотниците, а Нечипа Баталова била застрелана во дворот на затворот. Откако била сведок на тортурата на кримските партизани, радио операторот Лариса Гулјаченко се согласила да соработува со нацистите и им открила дека радиото што го користеле за пренесување информации било скриено во шталата. Абденанова, сепак, одбила да им даде какви било информации на нацистите и поради тоа била жестоко мачена. Неколку Руси лојални на нацистите учествувале во мачењето, кое вклучувало корнење на нокти, кршење раце и нозе, полевајќи ја со замрзна вода и изобличувајќи ѝ го лицето. И покрај тортурата и долготрајните испрашувања таа не открила никакви информации. На 27 март партизаните упаднаа во затворот во Стари Крим и ослободија многу затвореници, но не ја најдоа Абденанова бидејќи таа веќе била испратена во затвор во Симферопол, каде што пристигнала на 3 април и била сместена во самица. На 5 април 1944 година била застрелана од Гестапо и погребана на непозната локација.
Почести и наследство
Откако Советите ја вратиле контролата над Крим во април 1944 година, офицерите на Црвената армија го посетиле семејството на Алиме и ја пофалија нејзината храброст, велејќи дека нејзините постапки нема да бидат заборавени. Сепак, по депортацијата на Кримските Татари во Средна Азија на 18 мај, преживеаните членови на семејството на Алиме биле депортирани во Узбекистан, вклучувајќи ја и нејзината баба која им помагала на извидниците, како и сестрата Азифе која била партизан за време на германската окупација. Советската влада колективно ги прогласила сите Кримски Татари за предавници, дури и оние кои служеле со најголема лојалност во Црвената армија. Дури и по повеќекратни петиции со барање Абденанова да биде прогласена за Херој на Советскиот Сојуз, никогаш не ѝ била доделена титулата и останала во голема мера непозната за јавноста во поголемиот дел од советската ера. По падот на Советскиот Сојуз, објавувањето на литература за нејзините придонеси за време на војната нарекувајќи ја „Кримската Зоја“ и анексијата на Крим од Русија во 2014 година, таа со задоцнување била прогласена за Херој на Руската Федерација на 1 септември 2014 година.
Наводи
<references group="" responsive="1">
Голем краткорог гуштер
Големиот краткорог гуштер ( Phrynosoma hernandesi ), исто така познат како планински гуштер со краток рог, е вид на гуштер ендемичен во западна и Северна Америка. Како и другите гуштери со рогови, често се нарекува „роговина жаба“ или „роговидна жаба“, но воопшто не е жаба. Тоа е рептил, а не водоземец. Тој е еден од седумте домашни видови гуштери во Канада.
Етимологија
Специфичното име, хернандези, му оддава почит на Франциско Хернандез (1514–1587) шпански лекар кој напишал извештај за гуштер со рогови, кој бил објавен во 1615 година.
Идентификација
Поголемиот гуштер краткорог често се меша со неговиот близок роднина гуштер со кратки рогови ( Prynosoma douglasii ), кој го има истиот тип на тело кој се состои од мали зашилени лушпи околу главата и грбот. Тие сега се сметаат за различни видови со пигмејскиот гуштер со кратки рогови ( P. douglasii ) кој го зазема северозападниот дел на Соединетите Држави и крајната јужна Британска Колумбија. P. hernandesi е многу променлив вид со различни географски популации кои покажуваат многу разлики во бојата, моделот и големината, а некои авторитети опишуваат пет подвидови.
Големиот гуштер краткорог се движи во големина од 2 до 5 инчи (5,1 до 12,7 см) во должина од муцката до проветрување и е гуштер со рамно тело, сквотен гуштер со лушпи околу врвот на главата, обично ја нарекуваат „круна“. Имаат профил со шмукан нос и кратки нозе. Лушпите на стомакот се мазни. Бојата е сива, жолтеникава или црвено-кафеана, а на грбот има два реда големи темни дамки. Кога се загрозени или агресивни, нивните бои стануваат поинтензивни.
Женките растат до поголеми димензии од мажјаците: женките во просек се околу 7 см од муцката до отворот, со максимална вкупна должина од околу 15 см и тежат околу 18 грамови ; додека мажјаците имаат SVL од само околу 5 см и тежат во просек околу 10 грамови.
Однесување
Гуштерите краткорогови се грабливци. Тие се хранат првенствено со мравки, но земаат и повремен скакулец или бубачки. Често, тие можат да се во близина на гнездо или патеки. Тие се дневни суштества кои се најактивни навечер и дупчат ноќе. Тие многу се потпираат на камуфлажата за да ги избегнат грабливците. Доколку се испровоцираат, некои гуштерогови може да го зголемат крвниот притисок во регионите зад нивните очи и прецизно да ја истурат крвта во нападот на грабливците, што ќе ги одврати канидите да продолжат со нападот. Ретко е роговите гуштери да истурат крв кај луѓето, сепак, резервирајте ја оваа единствена одбрана првенствено за канидите (т.е. лисици, којоти, кучиња), кои имаат силна реакција на одвратност кон крвта.
Репродукција
Сезоната на парење за овој вид е во пролет (мај до јуни). Тие се живородени, раѓаат живи: женката раѓа пет до 48 потомци од јули до септември. Младите имаат околу 24 милиметри од муцката до отворот и измерете ја секоја од околу 1 грамови. Младите сè уште немаат рогови и можат да се грижат за себе во рок од неколку часа; тие не се во можност целосно да ползат додека не наполнат еден ден. Мажјаците стануваат сексуално активни по првата година од животот, а на женките обично им требаат две години пред да почнат да се размножуваат. Поголемиот гуштер со краток рог е најраспространетиот гуштер во Северна Америка и се јавува во најширокиот опсег на живеалишта : Запад во централна Невада, исток во Северна и Јужна Дакота, север до јужен Саскачеван и Алберта, а потоа на југ во Тексас Панхендл до централно Мексико. Овој вид гуштер е главно сушен планински жител кој живее во опсег од 900-11.300 стапки (170–3440 m). Тој е единствениот член од својот род во Вајоминг, кој го смета Фриносома како свој државен рептил. Се смета и за загрозен вид во Саскачеван и Алберта.
Живеалиште
Поголемиот гуштер со кратки рогови зафаќа опсег од полусуви рамнини до високи височини во планините. Овој вид често се среќава во широк опсег на живеалишта како што се прериите со кратка трева, пустини со жарби и шуми со смрека, бор или ела. Почвата во овие живеалишта може да биде камена или карпеста, но обично има фино лабава почва или песок. Поголемиот гуштер со кратки рогови е поладно толерантен од другите видови и може да достигне повисоки височини и поголема дистрибуција каде што температурата е многу поладна.
Наводи
<references group="" responsive="1">
Кешанли џамија
Кешанли џамија — стара османлиска џамија во градот Охрид. Му припаѓа на Охридското муфтиство на ИВЗ и прогласена е за културно наследство на Македонија.
Џамијата е сместена на раскрсницата на улиците „Марко Нестороски“ и „Васил Главинов“. Изградена е на 12 март 1874 година по нарачка на Кешанли Бинбаши Хусеин-ага.
Градбата е направена на квадратна основа и има покрив со ќерамиди на четири води. По целата ширина на северозападната страна е изграден понов трем со покрив на три води. Минарето, което има осумаголна основа многуаголно тело, е сместено на западната страна. До него се стасува по скалила од внатрешноста. Храмот е изведен од необработен камен во долните делови и тули на ѕидовите, които подоцна се малтерисани. Минарето е од обработени камени блокови.
Во внатрешноста има полукружна михрабна ниша и минбер и махвил од дрво, изградени во поново време. Внатре нема украси. Осветлувањето е преку прозорци поставени во два реда на југозападната и североисточната страна и три прозорци на југозападната страна во горниот ред.
Мартон Ваш
Маргон Вас (р. во Дунаујварош, Унгарија) е унгарски меѓународен хокеар, кој во моментов е под договор со клуб на Серија А, Фаса. Од 30 април 2011 година, играл за унгарската репрезентација 127 пати. Неговиот брат, Јанош Вас, исто така, е професионален хокеј играч и член на унгарската репрезентација.
Кариера
Ваш, кој е Евреин, направи своето деби на возраст од 15 години за неговиот роден град Dunaferr SE, а една година подоцна веќе го прослави својот прв успех во унгарското првенство. Напред доби шанса да се обиде во странство во 1997 година. Прво се преселил во САД за да игра за планинари на Flagstaff во Хокеј лигата на Западните држави, каде што ја освои титулата во првата година. Ваш ја започна следната сезона од канадскиот клуб Hawkesbury Hawks, со што повторно победи триумфално, освојувајќи ја централната Канада хокеј лига , сепак, не успеа да напредува во националниот финалент, откако заврши само втор на Фред страната куп.
Ваш помина уште една година во Канада, пред да се врати во својата Унгарија да игра за неговиот поранешен клуб Дунафер. Тој помина шест години во Унгарија, прекинат со две кратки магии во шведските пониски лиги во клубови Vänersborgs HC и Grums IK. Во 2006 година тој повторно се пресели во странство и им се придружи на победниците од францускиот куп претходно, Дијабелс Руж де Бриансон , каде што играше заедно со своите Унгарци Балаз Ладани и Виктор Селиг. Додека во Франција, Ваш не успеа да освои ниту еден трофеј, сепак, двапати го завршил финалето во Лига Магнус и Купе де ла Лигу. Бриансон, да ги намалат трошоците, нека напред одат летото 2009 година, а Ваш се приклучи на Alba Volán Székesfehérvár.
Антонио Фогацаро
Antonio Fogazzaro (Antonio Fogazzaro), (, –, ) – италијански романописец и приврзаник на либералниот католицизам. Седум пати бил номиниран за Нобеловата награда за книжевност, но ниеднаш не ја добил.
Животопис
Фогацаро е роден во Виченца во богато семејство. Во 1864 година се здобил со диплома по право во Торино. Потоа се преселил во Милано каде станал следвеник на уметничкото движење скапиљатура. Во 1869 година се вратил во Виченца да работи како адвокат, но набрзо го напуштил за целосно да му се посвети на пишувањето.
Во делата на Фогацаро постои постојан конфликт помеѓу чувството на должност и страстите, верата и разумот. Во некои случаи ова ја внесува мачената душа од ликовите во мистични искуства. Неговиот најпопуларен роман, Piccolo Mondo Antico (Малиот свет на минатото). Новелата е сместена во 1850-тите во Валсолда, мала заедница на брегот на езерото Лугано каде го провел најголемиот дел од својот живот. Piccolo Mondo Antico има извонредни евокации на пејзажот и силни карактеризации што ги открива внатрешните психолошки превирања на ликовите.
Фогацаро ја обиколил Италија предлагајќи помирување на Дарвиновата теорија на еволуцијата со христијанството. Нашол нови интерпретации во позитивистичките и еволуционистичките теории. Римокаточката црква ги забранила романите Светецот во 1905 и Леила во 1910 година. Починал во 1911 година во своето родно место, Виченца.
Врховизам
Врховизам е политички правец во македонското националнослободително движење, којшто го поврзува решавањето на Македонското прашање како дел од поголемото Бугарско националистичко прашање. Називите врховизам и врховисти се дојдени од Врховниот комитет, поточно за приврзаниците на Иван Цончев, а подоцна терминот Врховизам и врховисти се употребувал за сите кои биле приврзаници на официјалната бугарска политика во однос на Македонија и македонското прашање. За разлика од (внатрешните), врховистите сметале дека Македонија и Одринско ќе бидат ослободени не со општо востание, туку со помош од страна на Бугарија и нејзината војска. Според општо прифатеното гледиште во Република Македонија за врховистите, се сметаат оние кој ја спроведуваале свесно или несвесно политиката на бугарската монархија и држава кон Македонија.
Во август 1903 година со дозвола на Задграничното претставништво на територијата на Серскиот револуционерен округ почнале да навлегуваат врховистички чети. Бројот на овие чети изнесувал околу 500 - 600 души на чело со Иван Цончев, Атанас Јанков како и врховистичките војводи Јурдан Стојанов и Љубомир Стоенчев.
Овие чети требало да и помогнат на ТМОРО во текот на Илинденското востание и Цончев за да навлезе во Македонија ги прифатил условите на Македонската револуционерна организација но тој не можел да се ослободи од своите разбирања:
Затоа во Серско, Јане Сандански при средбата со врховистите истакнал:
Револуционерен лист во јуни 1905 година истакнува:
Врховистите отсекогаш биле луѓе на бугарската влада и Фердинанд, тие не се бореле за самостојна и независна Македонија, туку за бугарска Македонија. Затоа, Петар Поп Арсов истакнал: Ние имаме голема одговорност пред историјата, оти не бевме решителни... за една решитела борба против врховизмот, ами се маткавме во една магловитост, без една прецизна и строго определена принципиелна тактика во однос на нашите национални интереси... па (б.) се дојде до оваа катастрофа (поделбата на Македонија б.н)
Изопштување
Изопштување (или екскомуникација) — чин на исклучување од верската заедница.
Формулата за изопштување во католичката црква
Во западноверопската црковна книжевност, формулата за изопштување ја составил рочестерскиот епископ Ернулф на почетокот од XII век и таа е составен дел од т.н. „Рочестерски текст“. Формулата гласи: „Во името на семоќниот Бог, Отецот, Синот и Светиот дух, и сите светци, светата и непорочна Богородица Дева Марија и сите небесни сили, ангели, архангели, престоли, господства, владиченства, херувими и серафими, и патријарси, пророци и сите свети апостоли и евангелисти, и светите праведници, кои се единствените достојни да ја пеат пред лицето на Јагнецот новата песна, и светите маченици, и светите исповедници, и светите девици, и сите свети избраници божји, - го изопштуваме овој злосторник и грешник, и те анатемисуваме и те протеруваме од светата црква на семоќниот Бог, за да биде предаден на вечни маки со Дафан и Авирон и со сите кои му велат на Господ Бог: „остави нè, зашто ние не сакаме да ги знаеме твоите патишта“. И како што огнот се гаси со оган, така нека изгасне светлоста негова во веки веков, ако тој не се покае и не ја поправи својата вина. Амин.
Нека е проклет од Бога-Отецот, кој го создаде човекот! Нека го проколне Синот божји кој страдаше за нас! Нека е проклет од Светиот Дух кој ни е испратен за време на светото крштение! Нека е проклет од светиот крст, на кој заради нашето спасение се искачи Христос, кој триумфира над својот непријател! Нека е проклет од света Богородица и Дева Марија! Нека е проклет од свети Михаил, бранителот на светите души! Нека го проколнат сиет ангели и архангели, начелата и властите и сите војски небесни! Нека го проколнат сите преславни патријарси и пророци! Нека го проколне свети Јован, Христовиот претеча и крстител! Нека го проколнат свети Петар и свети Павле, и свети Андрија и сите Христови апостоли, и останатите негови ученици, а исто така и четворицата евангелисти, кои со својата проповед ја преобратија вселената во вистинската вера! Нека го проколне војската прекрасни маченици и исповедници кои му угодија на Бога со своите добри дела! Нека е проклет од хоровите на светите девици, кои заради Христовата слава ја презреа суетата на овој свет! Нека го проколнат сите свети кои од создавањето на светот и до крајот на светот ја задобија божјата наклонетост! Нека го проколнат небото и земјата, и сè што е свето на нив!
Нека е проклет, каде и да се наоѓа, - во куќата или во полето, на пат или на непроодна патека, во шумата или во водата, или во храмот! Нека е проклет за време на животот и во моментот на смртта, додека јаде или додека пие, гладен, жеден, додека пости, кога паѓа в сон, спие, додека е буден, додека оди, стои, седи, лежи, работи, се одмора, мокри, се празни и крвари! Нека е проклет однадвор и однатре. Нека е проклета косата на главата негова! Нека е проклет мозокот негов! Нека е проклето неговото теме, слепоочници, чело, уши, веѓи, очи, образи, вилици, ноздрви, заби, како предните, така и задните, усните, гркланот, рамената, рачните зглобови, прсти, уста, гради, срце, сите внатрешни органи сè до стомакот, неговите колкови и препони, гениталиите, ножните коски, нозете, и ноктите на прстите од нозете! Нека се проклети сите зглобови и спојките на одделните негови делови од врвот на главата до стапалата. Во него нека нема ништо здраво!
Нека е проклет од Христа, синот на живиот Бог, во целата слава на својата големина и нека стане небото против него, со сиет сили кое тоа ги придвижува, нека го проколнат и осудат, ако тој не се покае и не ја исправи својата вина! Амин! Нека биде така, така нека биде! Амин.
Во една постара формула која датира од XI век, покрај клетвите на сите органи и делови од телото на изопштениот, постои и следниов текст: „Нека го проколнат сонцето и месечината, инебесните ѕвезди и птици, и рибите морски и четириножните, и тревите, и дрвјата, и секој Христов створ! Нека неговиот труп го јадат пците и дивите птици и нека не биде погребан! Господ нека испрати на него глад и жед, и гнев и маки, и несреќи и злобните ангели, додека не стигне во длабочините на пеколот, каде што е вечен мрак, непресушен оган, вечен чад, тага непрекината и каде од ден во ден расте секакво зло!“ Во продолжение се наброени клетвите на сите библиски патријарси и пророци (наброени поединечно), а формулата продолжува со зборовите: „Нека неговите синови бидат сирачиња, а жената негова - вдовица! Нека синовите негови се грчат во сиромаштија, и нека бидат прогонети од своите домови!“
Текстот на изопштувањети го изговарал епископот во црквата, придружен од 12 свештеници кои во рацете држеле запалени свеќи. Откако текстот ќе бил прочитан, тие ги фрлале свеќите на земја и ги газеле со нозете, а тоа симболизирало дека изопштениот нема да ја доживее светлината на спасението. Оваа постапка се задржала до крајот на XIX век. Притоа, проучувањата покажуваат дека текстот на формулата за изопштување се надополнувал со текот на времето, при што анатемата станувала сè покрволочна, а кулминацијата ја доживеал во XII и XIII век.
IC 175
IC 175 — галаксија во соѕвездието Пумпа, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 30 декември 1897 година од страна на Луис Свифт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 175 е од видот SBab. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,1 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,9 mag, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. IC 175 има привидни димензии од 2,9' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 49 м 24,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -32° 50' 21". Положбениот агол на објектот е во износ од 38°.
Други поделби
Проучување на IC 175 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 28246.Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 365.
NGC 339
NGC 339 — спирална галаксија во соѕвездието Кит, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 339 се споменува и како MCG -1-3-55, IRAS 00580-0708.
Откривање
Објектот е откриен на 27 септември 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 0 м 34,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 6° 51' 58". Положбениот агол на објектот е во износ од 65°.
Други поделби
Проучување на NGC 339 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 3610. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 262; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9141.
HD 186121
HD 186121 (BD + 42 3419, SAO 48714, HR 74921) — ѕвезда со привидна величина од 6.16, во соѕвездието Лебед при ректасцензија 19:40:41,2 и деклинација +43°04′40″
Опсада на Кроја (1466)
Опсада на Кроја од 1466 година или Втора опсада на Кроја — опсада која се одвила од 1466 до 1467 година. Отоманскиот султан Мехмед II со огромна војска пристигнал во Албанија за да го победи Скендербег, водачот на Лешката лига, која била основана во 1444 година откако започнал војна против Османлиите. За време на речиси една година опсада, главната тврдина на Скендербег, Кроја, ја издржа опсадата. На чело на османлиската армија бил Балабан Бадера, санџабеј на Охридскиот санџак, албанец, израснат во отоманската војска преку девширме. До 23 април 1467 година, османлиската војска била поразена и Скендербег влегол во Кроја.
Мехмед одлучил да изгради тврдина на место каде денеска се наоѓа градот Елбасан, која би обезбедила трајна контрола и подготовка за идните османлиски напади врз позициите на Скендербег. За изградбата на тврдината особено се загрижила Венеција бидејќи од таму Отоманското Царство лесно би можеле да испраќаат бродови во Јадранско Море и да им се заканат на венециските колонии. Разбирајќи дека неговата ситуација станала неповолна, Скандербег направил едно патување во Италија каде што се обидел да го убеди папата Павле II и Фердинанд I Неаполски да му дадат помош за неговата војна. И покрај многуте ветувања од папата, Скендербег добил малку поради стравот од неаполската војна со Рим и со конфликтот во Римската курија. Фердинанд и Венеција, исто така, ги одложиле барањата на Скендербег до папата. Додека ја напуштал Италија, Лешката лига била ослабена и му била потребна неговата интервенција.
По неговото враќање, Венецијанците одлучиле да испратат војници против отоманскиот напредок. Скендербег собрал 13.400 војници, меѓу кои имало и многу Венецијанци, за да изврши напад врз османлискиот осамен логор, кој ја презел командата откако Мехмед ја напуштил Албанија по изградбата на Елбасан. Скендербег ја разделил својата војска на три дела и ги опколил осамените Османлии. Балабан бил убиен за време на борбите, а османлиските сили останале без командант и била опкружена. Потоа албанско-венецијанските сили ја опколиле раката со убивање на преостанатите османлиски сили пред да можат да побегнат по патот за Дебар. Победата била силно прифатена од Албанците и од Италијанците. Ова не го означило крајот на војната, но веднаш штом Скандерег презел некои напади врз Елбасан, тој бил повикан од Венеција, па не можел да ја преземе тврдината поради недостаток на артилерија. Самата Венеција била во конфликт со своите италијански соседи, што довело да Мехмед да започне уште еден поход против Албанците. Ова резултирало со уште една опсада на Кроја.
Позадина
Скендербег бил отомански санџакбег, кој се преселил од одметнал од царството и обединил неколку албански принцови формирајќи ја Лешката лига. Од Кроја, негова главна тврдина, ја предводел лигата во отоманско-албанските војни. По поразот на Османлиите во неколкуте битки, тој се здружил со западните христијански држави и водачи, особено со Алфонсо V Арагонски и со Папската Држава. На 14 август 1464 година починал папата Пиј II, еден од главните добродетели на Скендербег, и неговите планови за крстоносна војна против Отоманското Царство се распаднале. Сојузите и ветувањата за помош од големите христијански сили биле откажани, со исклучок на Кралство Унгарија на чело со Матија Корвин и Венецијанската Република. Султанот Мехмед II откако разбрал за настаните, се обидел да ја искористи ситуацијата. На тој начин се обидел да потпише мировен договор со Унгарија и Венеција, за да неговите сили би можеле да се фокусираат на Албанија, за да добие база за идните кампањи на Апенинскиот Полуостров. Меѓутоа, неговите напори биле неуспешни бидејќи ниту Венеција ниту Унгарија не го прифатиле неговиот предлог договор. Мехмед ги чувал своите војски на Балканот, распоредени во близина на Јајце во Босна, во Охрид и во Мореја.
Скендербег на 6 септември 1464 година извршил упад на отоманските територии во близина на Охрид со помош на венецијанските сили, на чело со кондотиерот Антонио да Козенца. Заедно тие ги поразиле османлиските сили на Шерем-бег кај Охрид на 14 или 15 септември. Венецијанскиот сенат ги информирал Унгарците за заедничкиот албанско-венецијански успех на 29 септември. Мехмед, гледајќи ја слабоста на својата граница, го назначил Балабан Бадера за командант, заменувајќи го Шеремет. Балабан бил Албанец по раѓање кој бил инкорпориран во отоманската војска преку девширме и бил санџабег на Охридскиот санџак во 1464 и 1465 година. Во меѓувреме, папата Павле II започнал да го планира сопствениот крстоносен поход, но со средства различни од неговиот претходник. Тој планирал да ги привлече големите европски држави да помогнат во финансирањето на крстоносните војни, додека Венеција, Унгарија и Албанија би ги воделе борбите. Тој, исто така, сакал да им помогне на Албанците колку што е можно повеќе и побарал од Кралство Неапол да го снабди со Скендербег со потребните сили. Венеција започналљ да размислува за мир со Османлиите, бидејќи нејзините ресурси значително се намалиле, додека Унгарија започнала дефанзивна стратегија. Но притисокот од папата и Скендербег ги принудило да ги прекинат своите напори.
Отоманската-албанската војна продолжила до 1465 година со битките на Балабан Бадера кај Вајкал, Мечад, повторно Вајкал и Кашари. Во меѓувреме, Мехмед продолжил да преговара за мир со Унгарија и Венеција. Скендербег се нашол изолиран за време на овие преговори. Понатаму, Фердинанд I Неаполски не ги испратил ветените сили, а венецијанските сили под Симаросто ја напуштиле Албанија. Во есента 1465 година, отоманските сили заминале од Мореја и Босна, со цел да ги забрзаат мировните преговори. Венеција, сепак, го одбила мирот, а Скендербег верувал дека ќе започне нова албанско-венецијанска кампања. Венеција била во процес на испраќање на своите проведиториво Албанија. Тие, исто така, испратиле и четири топови и десет барели барут. Во текот на април, гласините започнале да се шират дека Османлиите се подготвуват да маршираат кон Албанија. До 18 април 1466 година, Венеција добила сознанија дека Османлиите тргнале кон Албанија.
Кампања
Откако пристигнале вестите за османлискиот пристап, Венеција испратила засилување до нејзините градови долж Албанија, а во Драч веќе имало 3.000 војници. Тврдина Розафа била исто така засилена по совет на Скендербег и ѕидовите биле повторно изградени. На 19 април 1466 година, се проширила вест дека султанот требало да маршира кон Валона со армија од 100.000 војници, иако Рагушката Република објавија дека бројот е 30.000. Отоманските сили биле подготвени да влезат во Кралство Неапол поради кое го притискале на Фердинанд да формира сојуз со Мехмед. Сепак ситуацијата не била целосно јасна на Балканот, бидејќи се сметало дека Османлиите би можеле да маршираат во исто време кон Босна, Србија, Далмација, Негропонте или Албанија. Сепак, до почетокот на мај, станало јасно дека Османлиите ќе ја нападнат Албанија поради пристапот на војниците на Мехмед кон Албанија по завршувањето на своите кампањи во Влашка, Караман и Мореја. Ниту една од ветените засилувања од Неапол и Венеција не пристигнала, а Скендербег бил оставен да се бори со османлиските сили само со војници на лигата.
Варнов (појаснување)
Варнов може да се однесува на:
Опсада на Кроја (1466)
Отоманската активност во Албанија
Новини пристигнале од источна Албанија дека Отоманците започнале масакри во областа. Папата бил вознемирен од ова и ги повикал христијанските кнезови на Европа да му помогнат на Скендербег. Набргу потоа, силите на Мехмед навлегле во Албанија. За разлика од неговиот татко Мурад II, Мехмед сметал дека единствениот начин на кој Албанија би можел да биде освоен би бил преку изолирање на Кроја, главната албанска тврдина, со намалување на работната сила, снабдувањето и политичката и морална поддршка на Скендербег. Потоа, Кроја требало според планот да биде ставена под опсада. Отоманската кампања започнала со насочување на силите во две насоки: една низ долината на реката Шкумба, а друга преку долината на реката Црн Дрим. И двете османлиски сили вршеле терори во пограничните региони, десно и лево од двете долини, напаѓајќи ги населените области и ги опожарувале на населението места кои пружеле отпор. Така, населението одлучило да побегне кон побезбедни области.
Скендербег не очекувал таква кампања и неговата војска не била подготвена да го запре напредокот. Според еден акт од Монополи во Апулија, армија од 300.000 војници (бројка за која се смета дека е претерана) влегла во Албанија, масакрирала 14.000 луѓе и отпустошилан многу населени места, додека Скендербег се подготвувал да побегне во Италија. Сепак, Скендербег останал во Албанија, но тој испратил дванаесет бродови со многу жители на Кроја во Италија како бегалци. Со нив, ја испратил својата жена, Доника Кастриот, и неговиот син, Јован II Кастриот. Тие се упатиле кон Монте Сант Анџело, замок доделен на Скендербег по неговите кампањи за враќање на владеењето на Фердинанд. Пристигнувањето на албанските бегалци уште повеќе го вознемирило на папата бидејќи многу Италијанци верувале дека откако Албанија веќе е освоена, Мехмед се подготвува да маршира во Италија. Вести исто така стигнале и до Рим, според кои Лешката лига сè уште не била поразена и дека Кроја не е освоена.
Лешката лига започнала масовна борба против османлиските сили и фронтот бил проширен низ цела Албанија. Скендербег се повлекол во планините околу Скадар, каде што собирал мажи за да ја ослободи Кроја. На аканџиите, Мехмед им дозволил да вршат напади во земјата, одлука која, според ученикот Мехмед Нешриу, била чин на репресија поради честите напади на Скендербег во Македонија во 1464 година, со што ја прекинал опсадата на Јајце. Сепак, Идрис Бидлиси смета дека кампањата на Мехмед била како одговор на кршењето на прекинот на огнот во 1463 година, кога Скендербег дознал дека крстоносците против Османлиите што ги организирал Пиј II биле подготвени да тргнат од Анкона. Самиот отпор бил опишан од Турсун-бег: „Албанците се здобија со контрола над планинските врвови и долини, каде што имаа куле (тврдини), кои беа срушени кога беа освоени; оние внатре, особено младите мажи и жени, беа продадени во ропство за 3.000-4.000 акчиња“. Михаил Критовул, грчки историчар за султанот, исто така го опишал отпорот и неговите последици. Албанците побегнале кон планинските врвови, а кога османлиска пешадија се искачила на височините, ги заробила на Албанците. Многу Албанци скокале од карпите за да побегнат од масакрот. Тогаш војниците заробиле многу луѓе како робови, а исто така земале нешто кое имало вредност.
Опсада
Првата фаза од отоманската кампања за изолирање на Кроја траела два месеци. Според Марин Барлети, главниот биограф на Скендербег, Скендербег ги ставил 4,400 војници под Тануш Топија како бранители на тврдината. Оваа сила вклучувала 1.000 венецијанска пешадија на чесло со Балдасаре Пердучи и 200 неаполски стрелци. Скендербег ги отстранил своите луѓе од тврдината Кроја на начин сличен на првата опсада. Мехмед тргнал во Албанија со Балабан Бадера под негова команда. Тој понудил награди за гарнизонот ако се предаде, но гарнизонот одговорил со бомбардирање на османлиските позиции. Османлиите потоа започнале да ја бомбардираат тврдината, но тоа немало голем ефект. Според документарните извори, опсадата започнала во средината на јуни, еден месец откако Мехмед ја започнал својата кампања. Кампањата на Мехмед го ставила на Скендербег под голем притисок, додека вториот допрва требало да добие финансиска помош од странство.
На почетокот на јули, Скендербег го испратил Павле Ангел во Венеција. На 7 јули тој ги информираше Венецијанците дека Лешката лига продолжува со војните и дека Кроја не е освоена од Османлиите, спротивно на гласините кои кружеле во регионот. На тој начин побарал пристигнување на ветените венецијански сили кога потпишале договор за сојуз на 20 август 1463 година и ветениот придонес на 3.000 дукати. Венецијанците одговориле дека веќе се наоѓаат во доволно тешка ситуација поради заканата од Отоманското Царство во Далмација и Егејско Море, каде што поседувале територии. Тие, исто така, одговориле дека имаат тешкотии да регрутираат нови војници поради финансиски проблеми и дека би можеле да испратат само 1.000 дукати на своите проводници во Албанија. И покрај овие тешкотии, Скендербег и неговите луѓе продолжиле да се борат. По дознавањето дека Кроја не била освоена, Мехмед оставил 18.000 коњаници и 5.000 пешадија под Балабан и во јуни 1466 година се повлекол со својата престолнина. Тој се повлекол по опсадата на Драч. Кога Мехмед се повлекол од Албанија, го соборил охридскиот архиепископ Доротеј и наредил да бидат депортирани охридскиот архиепископ Доротеј, заедно со многу охридски клерици и болјари во Истанбул најверојатно поради нивното антиосманлиско дејствување за време на востанието на Скендербег
Изградба на тврдина Елбасан
И покрај неговата неспособност да ја освои Кроја, Мехмед одлучил дека отоманското присуство нема да замине од Албанија. Тој организирал тим во источна Албанија за да ги ослабне домените на Скендербег. Новите османлиски територии биле ставени под управа на Дебарскиот санџак. Тој, исто така, одлучил да изгради моќна тврдина во централна Албанија за да се спротивстави позицијата на Кроја и да формира база за понатамошни османлиски кампањи. Тврдината била наречена се вика Елбасан. Според отоманскиот хроничар Кемал Пашазаде, султанот поставил неколку стотици мажи за патролирање на областа и за одбрана на тврдината. Основите биле изградени на полето наречено Џунди, кое се наоѓало во долината на реката Шкумба, каде што географските услови биле сметани за поволни. Бидејќи ресурсите биле собрани и складирани однапред, Елбасан бил изграден за кратко време (еден месец ), а Франц Бабингер смета дека работата започнала во јули. Критобул, кој го придружувал Мехмед во оваа кампања, опишува дека мажите стационирани во Елбасан постојано ги малтретирале Албанците. Поради неговото лично водство, Мехмед можел да го види завршувањето на конструкцијата пред да заврши летото. Исто така, биле поставени 400 војници во тврдината, заедно со топови и катапулти, а тврдината била под команда на Балабан Бадера.
Важноста на тврдината за султанот Мехмед била од големо значење. Ова дополнително е опишано со пораката што Мехмед му ја дал на својот син, идниот Бајазид II, опишувајќи како ја уништил земјата и во нејзиниот центар изградил моќна тврдина. По излегувањето од Албанија, Марин Барлети вели дека Мехмед поминал низ Дебар и масакрирал 8.000 луѓе, бројка близу до бројот што го дал отоманскиот хроничар Оруџ бен Адил од 7.500 луѓе. Важноста на тврдината била дополнително потенцирана од нејзината позиција на античката Вија Егнација и нејзината централна позиција во долината на река Шкумба, од каде што Османлиите можеле да патуваат до брегот. Елбасанската тврдина била опасност не само на Албанците, туку и на Венецијанците, бидејќи била оддалечена на само 48 километри од Драч. На 16 август, времето кога тврдината на Елбасан била завршена, Венеција ги повикала своите извршители во Албанија да соработуваат со италијанските и со родните сили во нивната предложена опсада на Елбасан. Меѓутоа, венецијанската вера во Скендербег започнала да се намалува, бидејќи султанот презел многу поагресивен пристап во односите со Венеција. Бидејќи сенатот сè уште не ја предал својата ветена помош, Скендербег го испратил својот син Јован во Венеција, кој се вратил од Венеција со празни раце. Ова го принудило на Скендербег да побара помош од Рим и Неапол.
Скендербег во Рим
Во текот на октомври 1466 година, Скендербег отпатувал за Италија за да постигне договор со Фердинанд Неаполски и папата Павле II во врска со одредбите, кои тие би сакале да ги обезбедат. Како резултат на меѓу-италијанското соперништво, можноста за нова крстоносна војна била намалена. Бидејќи Павле бил од Венеција, Фердинанд исто така бил загрижен дека неговите интереси би можеле да бидат спречени од страна на папата и на крајот тој не сакал да испрати никакви ресурси на Скендербег сè додека не се решат несогласувањата со соседите. Така, Скендербег заминал од Неапол без дефинитивен договор за помош. Венеција го понудила истото и Скендербег отишол кај Павле, откако тој објавил дека христијанската лига подигнала 100.000 дукати за планираната крстоносна војна. Скендербег стигнал до Рим на 12 декември 1466 година, каде што бил поздравен од кардиналите и нивните семејства. Овде тие го опишале Скендербег како сиромашен старец, облечен како обичен војник. На Скендербег му бил понуден престој во Палацо Венеција, но тој ова го одбил и наместо тоа сакал да остане во куќата на друг Албанец која денес е позната под името Палацо Скандербег. Тој бил поздравен од италијанските амбасадори од различни држави кои ја понудиле својата помош, како и од неколку епископи. Сепак, Павле бил сѐ уште претпазлив во давањето на помош од Скендербег, бидејќи сметал дека неаполската закана е помоќна од Отоманската. За разлика од неговите претходници, Павле никогаш не се обидел да формира крстоносна војна против Османлиите и наместо тоа, тој ја претпочитал употребата на методи за пацификација. Сепак, Скендербег продолжил со својот престој во Рим, надевајќи се дека Павле ќе одвои дел од неговите средства (од околу 500.000 дукати) за Албанија. Павле тврдел дека Скендербег одбил да соработува со него од Венеција. Така, Скандербег бил испратен во сенатот во Венеција за да преговара.
Во текот на последните седмици од годината во Албанија, животот станал многу потежок за населението по уништувањето на културите и селата. До 22 ноември, дошле вести од Венеција за кампањите на Синан-бег против Албанска Венеција, со цел да се притисне Република Венеција да прифати мир или прекин на огнот. Обидот да се предомислат на Венецијанците не успеал и кампањата била откажана. Ова имало негативен ефект за Османлиите, бидејќи Лек Дукаѓини, сојузник на Скендербег во северна Албанија, одлучил да се бори без одобрение на Скендербег против Османлиите. Во Рим, папата продолжил да го држи Скендербег и му дал само 300 дукати за да го поддржи својот престој во Рим. На Бадник, Павле го поканил Скендербег на церемонија во која бил награден со меч и шлем, нарекувајќи го Александар, цар на Епир. До 7 јануари 1467 година била свикана консисторија каде што биле присутни Скендербег и папата. Според кардиналот Франциско Гонзага, апелот на папата за финансирање на Скендербег со само 5.000 дукати бил слушнат и кога кардиналите одговориле дека фондот е минимален, Павле објаснил дека ќе испрати повеќе откако Италија ќе биде смирена од меѓусебни напади. Одлуката на Павле довела до жестока расправа за иднината на Италија, која ја оставил судбината на Албанија во исчекување. Втората консисторија била свикана на 12 јануари, но не резултирала со ништо поволно за Скендербег.
Ставот на Скендербег за ситуацијата се влошила со пристигнувањето на вестите од Албанија, кои сметале дека неговото во Италија станало повеќе ирационално. Неговиот песимизам се зголемил откако дознал дека Венеција го притискала на Павле да ја одбие помошта на Скендербег, бидејќи сакала да стави крај на војната. Во првите денови од февруари, од Дубровник пристигнале вести дека кампањата е близу до својот крај и дека ако неопходните активности не бидат доведени до забрзување, Албанија ќе падне заедно со териториите на Венеција. Барањата на Скендербег за соодветна помош постојано биле отфрлувани врз основа на тоа дека мирот во Италија морал да се обезбеди најпрвин и наместо тоа, Павле му наредил на Фердинанд да му додели на Скендербег данок. Скендербег ја изгубил сета надеж и одлучил да се врати во Албанија пред исчекување на молбите упатени од неколку кардинали кои го убедувале да остане, нудејќи му помош од своите џебови и надевајќи се да го убедат Павле. Третата консисторија била свикана на 13 февруари 1467 година, која, како и другите две, не довела до ништо во врска со помошта за Скендербег. Скендербег го започнал неговото заминување од Рим. Павле се сретнал со Скендербег и му дал овластување да повлече 7.500 дукати. Меѓутоа, оваа сума не била собрана, па Павле му понудил на Скендербег 2 300 дукати. Скендербег заминал од Рим на 14 февруари, а наскоро добил вести од Албанија дека војната се приближув кон својот крај и дека требало да се врати. Сепак, османлиските сили испратени за дефинитивно да ја поразат Лешката Лига биле поразени. Скендербег се сретнал со Џосафат Барбаро во Скадар, каде што собрал помош од венецијански благородници.
Последни битки
Поразот на османлиските сили покажало дека Лешката лига не била целосно поразена. Ова му овозможило на Скендербег да го посети Фердинанд пред да замине од Италија, но добил само 1.000 дукати и 500 дукати за поддршка на муницијата на Кроја. Додека Скендербег бил кај него, Фердинанд го примил амбасадорот на Мехмед кој понудил мир, сигнализирајќи дека Османлиите немале агресивни намери кон Неапол. Фердинанд го прифатил предлогот и Скендербег го започнал своето враќање во Албанија. Балабан продолжил да ја зајакнува опсадата против Кроја. По враќањето во Албанија, политичката ситуација започнала да се менува. Некогаш далечните албански благородници, меѓу нив Дукаѓини, биле убедени во нивниот претстоен пораз и се здружиле со Скендербег. Во меѓувреме, Венеција ги прекинала своите обиди да преговара за мир со Мехмед и ја прифатиле соработката со Скендербег. Скендербег се состанал со Дукаѓини и со други северноалбански благородници во Леска каде што собрал војска за напад врз силите на Балабан. Заедно со 400 коњаници на Дукаѓини и голем број пешадија, 600 силно вооружени италијански војници и 4.000 месни жители, командантот на Скендербег наредил на 13.400 војници да ја ослободат Кроја. Меѓу оние што му се придружиле на Скендербег бил Николо Монета, господар на Скадар и богат венецијански патрицијан.
Логорот на Балабан се наоѓал на ридовите југозападно од Кроја. Остатокот од неговата војска била околу Кроја. Скендербег и неговите сојузници марширале по долината на реката Матија. На командантите на Скендербег им биле доделени различни групи за напад врз главниот отомански камп: под команда на Дукаѓини, северните албански сили биле под команда на Монета, а најверодостојните сили на Скендербег биле под негова команда, додека гарнизонот на Кроја продолжувал да ја брани тврдината. Силите на Монета и Дукаѓини, според планот требало да ги нападнат намалените сили од север, а силите на Скендербег требало да нападнат јужно од Кроја, истовремено блокирајќи ги можните османлиски засилувања од исток. Скандербег првпат ја нападнал чуварската сила што ја напуштил Балабан и тој се здобил со контрола на оваа стратешка точка. Потоа, Скендербег успеал да ги победи османлиските сили на братот на Балабан, Џонуз, и го заробил него и неговиот син. Четири дена подоцна, бил организиран напад од Скендербег и силите од Кроја за време на кој силите на Балабан се повлекле, а самиот тој бил убиен во судирите што ги предизвикал Ѓерѓ Леши.
Со смртта на Балабан, отоманските сили биле опколени и според Бернандино де Жералдини, неаполитски функционер, 10.000 војници останале во огнениот логор. Оние кои биле опколени, побарале слободно да заминат на отоманската територија, нудејќи им на сите Албанци да им предадат сè што имало во логорот. Скендербег бил подготвен да прифати, но многубројните благородници го одбиле тоа. Меѓу нив бил и Дукаѓини, кој сакал да го нападне и уништи турскиот камп. Деметрио Франко го опишал предлогот на Дукаѓини со албанскиот збор Embetha, кој во современиот албански значи „По нив“. Така, Албанците започнале да ја уништуваат опкружената војска пред Османлиите да го намалат тесниот пат преку своите противници и да побегнат низ Дебар. На 23 април 1467 година, Скендербег влегол во Кроја. Во меѓувреме, Венецијанците го искористиле отсуството на Мехмед во Албанија и испратиле своја флота во Егејско Море, окупирајќи ги островите Имброс и Лемнос.