cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Божикна приказна
Дикенс ја напишал Божикна приказна во текот на раздобјето кога Британците ги истражувале и преоценувале минатите божикни традиции, вклучително и песните, заедно со поновите обичаи како што се божикните честитки и елките. На него влијаеле неговите сопствени искуства од младоста и божикните приказни на други автори, вклучувајќи ги Вашингтон Ирвинг и Даглас Џеролд. Дикенс напишал три божикни приказни пред оваа новела и бил вдахновен од посетата на едно од неколкуте лондонски училишта за сиромашни деца. Однесувањето кон сиромашните и способноста на себичниот човек да се откупи себеси со тоа што ќе стане посочувствителен лик се клучните теми на приказната. Меѓу академиците се дебатира дали ова е чисто секуларна приказна или христијанска алегорија.
Објавено на 19 декември, првото издание било распродадено до Бадник; до крајот на 1844 година биле објавени тринаесет изданија. Повеќето критичари ја оцениле новелата позитивно. Приказната била нелегално копирана во јануари 1844 година; Дикенс презел правна постапка против издавачите, кои банкротирале, дополнително намалувајќи ја малата добивка на Дикенс од објавувањето. Тој напишал уште четири божикни приказни во следните години. Во 1849 година започнал јавно да ја чита оваа приказна, што се покажало толку успешно што учествувал во 127 понатамошни изведби до 1870 година, годината на неговата смрт. Божикна приказна никогаш не излегла од печатот и е преведена на неколку јазици; приказната е адаптирана неколку пати за филм, театар, опера и други медиуми.
Божикна приказна ја доловила викторијанската обнова на божикниот празници. Дикенс го признал влијанието на модерната западна прослава на Божик и подоцна инспирирал неколку аспекти на Божик, вклучувајќи семејни собири, сезонска храна и пијалаци, танцување, игри и празнична великодушност на духот.
Содржина
Приказната е поделена во пет поглавја.
Прво поглавје
Приказната започнува една мрачна, студена Бадникова вечер во Лондон, седум години по смртта на деловниот партнер на Ебенезер Скруџ, Џејкоб Марли. Скруџ, скржав старец, не го сака Божик и ја одбива поканата за вечера на неговиот внук Фред. Тој одбива двајца мажи кои бараат донација од него за да обезбеди храна и греење за сиромашните и само неволно му дозволува на неговиот превработен, недоволно платен службеник, Боб Крачит, платен слободен ден за Божик за да се усогласи со општествените обичаи.
Таа ноќ, духот на Марли, кој талка по Земјата заплеткан во тешки синџири и каси исковани за време на животот исполнет со алчност и себичност, го посетува Скруџ дома. Марли му кажува на Скруџ дека има една шанса да ја избегне истата судбина: ќе го посетат три духови и мора да ги послуша или да биде проколнат да носи свои, многу потешки синџири.
Второ поглавје
Првиот дух, Духот на минатите Божици, го спроведува Скруџ низ божикните сцени од детството на Скруџ, потсетувајќи го на времето кога бил поневин. Сцените го откриваат осаменото интернатско детство на Скруџ, неговата врска со неговата сакана сестра Фан и божикната забава што ја организирал неговиот прв работодавец, господин Фезивиг, кој кон него се однесувал како со син. Запоставената свршеница на Скруџ, Бел, е прикажана како ја завршува нивната врска, сфаќајќи дека никогаш нема да може да ја сака толку колку што сака пари. Конечно, тие ја посетуваат сега веќе мажената Бел со нејзиното големо, среќно семејство на Бадник кога Марли умира. Скруџ, вознемирен откако го слушнал Бел како го опишува, бара духот да го отстрани од куќата.
Трето поглавје
Вториот дух, Духот на сегашниот Божик, го носи Скруџ на пазарот каде веселите луѓе купуваат намирници за божикна вечера. Духот потоа го носи Скруџ на семејната гозба на Боб Крачит и го запознава со најмладиот син на Боб, малиот Тим, среќно момче кое е тешко болно. Духот го известува Скруџ дека малиот Тим веројатно нема да преживее доколку не се промени текот на настаните. Потоа, духот и Скруџ патуваат на божикните прослави во рударска колиба, во светилник и на брод на море. Скруџ и духот потоа ја посетуваат божикната забава на Фред. Пред да исчезне, духот му покажува на Скруџ две грозни, изнемоштени деца по име Незнаење и Желба. Тој му вели на Скруџ да внимава на нив и ја исмева грижата на Скруџ за нивната благосостојба.
Четврто поглавје
Третиот дух, Духот на Божик кој допрва ќе дојде, му го покажува на Скруџ Божик во иднината. Тивкиот дух прикажува сцени каде умрел несакан човек, на чиј погреб присуствуваат локални бизнисмени само под услов да си обезбедат ручек. Неговиот чистач, перачката и месниот гробар го крадат неговиот имот за да го продадат на препродавач. Кога Скруџ го замолува духот да му покаже една личност која покажува емоции зарди неговата смрт, тој го добива само задоволството на сиромашниот пар кој се радува што неговата смрт им дава повеќе време да ги средат своите финансии. Кога Скруџ бара да ја види нежноста поврзана со чија било смрт, духот му го покажува Боб Крачит и неговото семејство како тагуваат по смртта на малиот Тим. Духот потоа му дозволува на Скруџ да види занемарен гроб, со надгробна плоча со името на Скруџ. Липајќи, Скруџ вети дека ќе си го промени животот.
Петто поглавје
Скруџ се буди на божикното утро како променет човек. Дава голема донација во добротворна организација што ја одбил претходниот ден, анонимно испраќа голема мисирка во куќата на Крачит за божикната вечера и попладнето го поминува со семејството на Фред. Следниот ден, на Крачит му дава покачување на платата, а подоцна станува татковска фигура на малиот Тим. Оттогаш, Скруџ се однесува кон сите со добрина, великодушност и сочувство, отелотворувајќи го духот на Божик.
Милан Алексовски
Милан Костов Алексовски (7 февруари 1924 во Доленци, Демирхисарско — 13 мај 1945 во Доленци, Демирхисарско) — македонски партизан, учесник во НОБ.
Животопис
Милан Костов Алексовски е роден во селото Доленци. По занимање бил земјоделец. Кон НОБ се приклучил на 23 август 1944 година. Бил борец во составот на Петтата македонска бригада. Умрел од болеста добиена за време на НОБ, во своето родно село на 13 мај 1945 година.
Ристрето
Ристрето е „краток пијалак“ (30 мм од двоен дозер) на поконцентрирано еспресо кафе. Се прави со иста количина мелено кафе, но се екстрахира со пофино мелење (исто така од 20 до 30 секунди) со половина вода. Обичниот краток пијалак може да изгледа како ристрето, но во реалност би бил само послаб, поразреден пијалак. Спротивно на ристрето (што на италијански значи „скратено, тесно“) е лунго („долго“), е двоен пијалак.
Без оглед на тоа дали се користи апарат за рачно автоматско мелење, обично се смета дека обичен двоен пијалак е околу 14-18 грама мелено кафе ставено во 60 мм чаша. Така, „двојното рисрето“ користи исто количество зрна кафе, но во само една чаша.
Кафето содржи над илјада ароматични соединенија. Хемискиот состав и вкусот на ристрето се разликуваат од оние на екстракција на целата доза поради три причини:
Стрејт ристрето - пијалакот кој традиционално се пие од демитас и не се разредува во поголема чаша што содржи млеко или вода - може да се опише како похрабро, пополно, со повеќе тело и помалку горчина. Овие одлики обично му се припишуваат на еспресото, но се поизразени во ристрето. Разредено во чаша вода (на пр Американо или долго црно) или млеко (на пр. лате или капучино), ристрето е помалку горчливо и покажува поинтензивен „еспресо“ карактер.
Наводи
<references group="" responsive="1">
Спортска исхрана
Спортскиот нутриционизам е наука и примена на нутриционизмот и на правилна исхрана којашто се поврзува со спортските перформанси. Неговата намена е да се грижи за тоа кој тип и каков квалитет на течности и на храна консумира еден спортист и се занимава со нутриенти како што се витамините, минералите, додатоците и органските супстанци како што се јаглехидратите, белковините и мастите. Иако игра значајна улога во многу спортски тренинг режими, најчесто се применува кај тежинските спортови (како што се кревањето тегови и телоградбата) и кај спортови коишто бараат издржливост (како на пример велосипедизам, трчање, пливање).
Во античко време
Од периодот кога Старите Грци и Романите почнале да учествуваат на Олимписките игри, учесниците имале посебни сопствени режими за одличен перформанс коишто вклучувале вода и посебна исхрана. На пример, Мило од Кротон, борачот со легендарна сила којшто победил на пет последователни Олимписки игри од 532 до 516 година п.н.е., јадел „9 килограми месо, 9 килограми леб и пиел 8.5 литри вино во денот," според кажувањата на Атенаеус и Паузаниас (Гранджан). Алкохол најчесто се пиело како ергогена помош со цел да се подобри перформансот на Олимписките игри за време на првите децении на 20 век.
Модерен поглед на спортскиот нутриционизам
Погледите на спортскиот нутриционизам денес во голема мера произлегле од тоа коешто дневно го консумирале античките олимписки гладијатори. Научниците постојано се интересираат за добивање повеќе информации во врска со оваа значајна тема. Истражувањата показуваат дека комбинацијата на вежби и правилна исхрана е тоа коешто придонесува за еден здрав животен стил којшто може да ги одржи превенцијата/справувањето со хронични болести како што се дијабет којшто не е инсулински зависен, хипертензија, коронарна срцева болест, остеопороза, прекумерна дебелина, ментално здравје, рак на дебелото црево, мозочен удар и повреди на грбот. Во 2008 година, Обединетите Нации објавија дека 65% од Американците редовно вежбаат преку тренирање, спортување, и/или други физички активности, а оттука важноста на правилната исхрана е од голем интерес за спортистите и за оние коишто се занимаваат со физичка активност за оптимални перформанси и за долгорочни позитивни влијанија. Покрај диетата, општествените и културните влијанија, животните навики, мотивацијата и тренингот го определуваат успешниот спортски перформанс (Моган). Сепак, наведува Моган, „без правилна исхрана, целиот потенцијал на спортистот нема да дојде до израз поради тоа што перформансот нема да го достигне својот врв, тренингот нема да може да се одржи на исто ниво, опоравувањето од повредите ќе се одвива побавно и спортистот ќе стане поподложен на повреди и на инфекции.” Разбирањето на спортскиот нутриционизам води до оптимален спортски перформанс и здравствени предности за целиот живот и оттука може да се окарактеризира со внесот на одредени нутриенти и на додатоци за време на вежбањето, со разбирање на начинот на којшто телото ги користи овие материи и тоа како нивната примена влијае на идната диета и на тренингот на одредено лице.
Додатоци
Многу спортисти се потпираат на користење диететски додатоци бидејќи ја бараат „магичната состојка” којашто ќе им помогне да го подобрат својот перформанс. Во крајни случаи на користење додатоци за подобрување на перформансите, спортистите (особено телоградителите) почнуваат да користат нелегални супстанци како што се анаболичните стероиди, соединенија коишто се поврзуваат со хормонот тестостерон, којшто брзо може да ја зголеми телесната маса и силата, но има многу негативни последици како што се високиот крвен притисок и спротивни полови одлики коишто можат да настанат и кај двата пола. Допингот во крвта, друг нелегален ергоген, е откриен во 1940 година кога се користел од страна на пилотите коишто учествувале во Втората светска војна.
Прехранбената белковина почнала да се консумира во 40-тите години на 20 век и било забележано зголемување на мускулната маса кај спортисти коишто се занимаваат со тренинг којшто се заснова на отпор и кај спортисти коишто применуваат тренинг за сила. Внесот на белковини е дел од нутритивните побарувања на организмот на еден вообичаен спортист и претставува значајна компонента при тренирањето поради тоа што тој исто така може да помогне за остварување подобар перформанс и за опоравување на мускулите. Спортистите во добра физичка кондиција треба да внесуваат прехранбена белковина пред, за време на и по завршувањето на физичката активност, коешто би им претставувало предност при зголемување на мускулната маса и сила. Сепак, доколку се консумираат премногу додатоци на белковини и на аминокиселини (особено доколку станува збор за лице со просечна физичка активност), тогаш тоа може да биде повеќе штетно отколку корисно; ризиците по здравјето се: „дехидрирање, гихт, губење на калциум, оштетување на црниот дроб и на бубрезите, а гастроинтестиналните негативни последици вклучуваат: дијареа, подуеност и губење на течности” (Лоренс). Исхрана којашто е богата со белковини мора да се комбинира со здрав, добро избалансиран диетален план и со редовна физичка активност. Исто така, важни се каракеристики од типот на каков вид тренинг, со колкав интензитет, траење, количество на јаглехидрати во диетата, полот и возраста на засегнатото лице, како и количеството на физичка активност којашто ја имало во минатото.
Креатинот може да биде од помош за подобрување на перформансите на тренингот и на силата кај спортисти во добра физичка кондиција, во комбинација со нивниот диетален режим. Исто така, супстанцата глутамин, којашто се наоѓа во додатоците на белковина од сурутка, претставува аминокиселнина којашто е најзастапена во човечкото тело. Кај спортисти коишто се во добра физичка кондиција и коишто квалитетно се исхрануваат, се смета дека глутаминот може да има придонес при стимулирање на анаболични процеси како што се синтеза на гликоген и на белковини во мускулите. Други популарни истражувања коишто се спровеле и се поврзани со додатоците се однесуваат на андростенедионот, на хромот и на еферинот. Откритијата покажуваат дека нема дополнителни предности од дополнителен внес на овие додатоци, туку напротив, повисок ризик врз здравјето и поголеми трошоци.
Се покажа дека високоенергетските додатоци го подобруваат перформансот при физичка активност. Истражување спроведено на Универзитетот во Тексас забележа подобрување на перформансите во висина од 4.7% кај 83% од учесниците, откако испиле енергетски пијалак „Ред Бул”, коешто било поинтензивно во споредба со пласибо ефектот. Енергетскиот пијалак во најголема мера ги зголемил нивоата на епинефрин и на норепинефрин (адреналин и неговиот претходник) и на бетаендорфините во крвта, во споредба со нивната вредност пред консумирање на пијалакот. Кофеинот, јаглехидратите и Витаминот Б се фактори коишто можат да придонесат за подобрување на перформансите без притоа да дојде до промена којашто ќе предизвика проблеми.
Кофеинот е познат уште од првите децении на 20 век. А стана популарен во 70-тите години на 20 век кога неговата моќ да го маскира уморот почна нашироко да се препознава. На сличен начин, кофеинот којшто се состои во енергетските пијалаци покажува знаци на побрза реакција и зголемени пријатни чувства на енергија, на концентрација и на будност при тестирањата за брза реакција и за анаеробна сила. Со други зборови, консумирањето на енергетски пијалак којшто содржи кофеин го подобрува перформансот на краткотрајниот/брз тренинг (како на пример кратки спринтови со максимална брзина и кревање тешки тегови.)
Новите истражувања спроведени во 2008 година покажуваат дека млекото, особено обезмастеното млеко и чоколадното млеко можеби ќе станат новите спортски пијалаци, тргнувајќи од фактот дека млекото води до синтеза на белковини којашто ја зголемува нето рамнотежата на белковини во мускулите. Обично, млекото содржи многу електролити, нутриенти и други својства коишто го прават млекото одличен пијалак за консумирање после тренинг.
Во споредба со обичната вода или со спортските пијалаци, истражувањата препорачуваат дека чоколадното млеко е поделотворно при надоместување на изгубените течности преку потењето и при одржување на нормални нивоа на телесни течности. Спортистите коишто пиеле чоколадно млеко веднаш по дехидратација предизвикана по вежбање, имале телесни течности повисоки за околу 2% (во однос на првичната телесна маса) во споредба со оние коишто користеле други пијалаци за опоравување на мускулите после тренингот, коешто придонело за подолготраен перформанс, особено при повторливи серии за време на вежбата или на тренингот.
Фактори коишто влијаат врз нутритивните потреби
Различни услови и цели укажуваат на потребата на спортистите да се осигураат дека нивниот спортски нутритивен пристап е соодветен за нивната ситуација. Фактори коишто можат да влијаат на нутритивните потреби на еден спортист вклучуваат вид на физичка активност (аеробна наспроти анаеробна), пол, телесна маса, висина, индекс на телесна маса, тренинг или фаза на активност (пред почеток на тренинг, за времетраење на тренинг, за време на одмор), во кој временски период од денот (на пр. Некои нутриенти телото поделотворно ги искористува за време на спиењето наместо кога сме будни). Најголемиот дел виновници коишто застануваат на патот на добрите перформанси се заморот, повредите и воспаленоста на мускулите. Правилната исхрана ќе ги намали овие непријатности при перформансот. Најважно е да се снабди телото со разновидна исхрана, со сите макронутриенти, со витамини и со минерали. Според статијата на Елбере (2008 година), оптимално е да се избере сурова, непреработена храна како што се на пример портокалите наместо амбалажираниот сок од портокали. Избирајќи храна којашто е природна значи дека спортистот го снабдува својот организам со максималната нутритивна вредност на храната. Кога храната е индустриски преработена, тоа нормално подразбира дека нејзината нутритивна вредност се намалува.
Анаеробен тренинг
За време на анаеробниот тренинг, процесот на гликолиза ги разложува јаглехидратите во шеќери коишто организмот ги користи како енергија, без искористување на кислород. До овој тип на вежби доаѓа при физичка активност од типот на спринтови, на вежби со отпор и на брзи експлозивни движења при коишто мускулите се користат за сила и за брзина, со кратко време за искористување на енергијата. После овој вид на вежби, потребно е повторно да се снабдат резервите во телото со гликоген (долгите низи на прости шеќери во телото коишто складираат енергија), и покрај тоа што тие не се целосно потрошени.
За да компензираат за намалените вредности на гликоген, спортистите честопати внесуваат големи количества на јаглехидрати во периодот којшто следува веднаш по завршувањето на тренингот. Вообичаено, се препорачуваат јаглехидратите со висок гликемиски индекс поради нивната способност за брзо подигнување на нивоата на глукоза во крвта. Со цел да се постигне синтеза на белковини, исто така се внесуваат белковини или поединечни аминокиселини. Разгранетите аминокиселини  се значајни имајќи предвид дека тие се најодговорни за синтезата на белковини. Според Лемон (1995 година), женските тркачи на трките за издржливост имаат најголем проблем да внесат доволна количина на белковина во нивната исхрана. Генерално, тркачите на издржливост треба да внесуваат повеќе белковини во нивната диета во споредба со лице коешто води седентарен животен стил. Истражувањата покажуваат дека на тркачите за издржливост им се препорачува 1.2 до 1.4 гр. белковина на еден килограм телесна маса, со цел да ги опорават оштетеното ткиво. Ако спортистот внесува премалку калории во однос на потребите на неговото тело, мускулното ткиво ќе почне да се кине за да обезбеди енергија, а потоа ќе се опорави. Недостатокот на белковина може да предизвика многу проблеми како што се ран и екстремен замор, значително долго опоравување и бавно заздравување на рани. Целосни белковини, како што се месо, јајца и соја го снабдуваат телото на спортистот со сите основни аминокиселини коишто се потребни за синтеза на нови ткива. Сепак, спортистите коишто се вегетеријанци и вегани честопати комбинираат мешунки со цели зрна за да му овозможат на телото доволно белковина во текот на денот. Популарен пример за ова е комбинација на ориз и грав.
Честопати последователно на анаеробното вежбање, производот којшто произлегува од овој метаболичен механизам е тоа коешто се нарекува ферментација на млечна киселина. Лактатот се создава многу побрзо отколку што се отстранува и служи за да го регенерира Никотинамидот аденин динуклеотид (NAD+) во клетките кадешто е потребен. За време на напорен тренинг кога не се користи кислородот, се создаваат високи количества на АТП и pH нивоата паѓаат и причинуваат киселина или поконкретно млечна киселина. Млечната киселина поминува и се третира со добро хидрирање во текот на, а особено по завршувањето на тренингот, со добра смирување и оладување на мускулите по тренингот и со истегнување после тренингот.
Црква „Св. Константин и Елена“ - Подмоље
'''Св. Константин и Елена''' — црква во охридското село Подмоље. Му припаѓа на Охридското архијерејско намесништво во Дебарско-кичевската епархија на МПЦ - ОА.
Црквата е еднокорабен храм со полукружна апсида. Подигната е во 1934 г. врз постара црква. Живописана е во 1937 г. од лазарополскиот мајстор Јордан Доневски. Негова е и иконата на Светата Троица. Црквата била осветена во 1969 година од митрополитот Методиј Дебарско-кичевски.
Стојан Златановски
Стојан Велев Златановски (1922 во Кочиште, Демирхисарско — октомври 1944 во Радовиш) — македонски партизан, учесник во НОБ.
Животопис
Стојан Велев Златановски е роден во селото Кочиште. По занимање бил земјоделец. Кон НОБ се приклучил на 15 септември 1944 година. Бил борец во составот на бригадата Гоце Делчев. Загинал во октомври 1944 година во борба против германците во Радовиш.
Француска книжевност во XVII век
Општество и литература во Франција во 17 век
За време на ренесансата литературата во Франција (во најшироката смисла на зборот) во голема мера беше производ на енциклопедискиот  хуманизам, а вклучени се и делата напишани од страна на образованата класа на писатели од верски и правни потекла. Новата концепција на благородништвото, според моделот на италијанската ренесанса дворовите и нивниот концепт на совршен дворјанин, почнува да се развива преку француската литература. Во текот на овој век овој нов концепт ја трансформира сликата на груб благородник во идеалот за “honnête homme” (праведен човек) или “Bel Esprit” (убав дух), чии главни доблести се елоквентен говор, вештина во танц, рафинирани манири, вреднување на уметност, интелектуална љубопитност, хумор, духовна или платонски однос кон љубовта и способноста да пишува поезија. Централно место за оваа трансформација на литературата беа салоните и литературните академии, кои процветаа во првите децении на овој век, а проширената улога на благородното покровителство беше исто така значајна. Обработката на книжевни дела како песни, драми, критичка работа или морална рефлексија сè повеќе се сметаше за неопходна практика од страна на благородниците, и создавањето (или покровителство) на уметноста служи како средство за социјален напредок  за и за не-маргинализираните благородници. Во средината на 17 век имало околу 2.200 автори во Франција (најчесто благородници и свештеници), пишувајќи за читателите од само неколку десетици илјади. Според Кардинал Ришелје, покровителството на уметноста и литературните академии сè повеќе дојде под контрола на монархијата.
Салони и академии
Дворот на Хенри IV современиците го сметаа за суров, недоветен на италијанската софистицираност на дврот на кралевите Валоа. Дворот, исто така немал кралица, која традиционално служи како фокус (или покровител) на националните автори и поети. Книжевениот вкус на Анри беше во голема мера ограничен на витешкиот роман Амадис Галски. Во отсуство на националната литературна култура, приватни салони беа формирани во околината на горната класа жени како Марија де Медичи и Маргарита Валоа, посветувајќи се на дискусиите околу литературата и општеството. Во 1620-тите, најпознатиот салон се одржа во хотелот Рамбуе од Мадам де Рамбуе; конкурентски собир беше организиран од страна Медлин де Скудери. Зборот салон првпат се појави во Франција во 1664 г. од италијанскиот збор “sala”, голем прием, сала во куќа. Пред 1664 г. литературните средби често се именуваа според името на собата во која тие се одржуваа - кабинет, беседка, и уличка. На пример, терминот “ruelle” произлегува од литературните собири одржани во спалната соба, практика популарна дури и со Луј XIV. Благородници, лежејќи на нивните кревети, ѓи дочекуваа блиските пријатели и им нудеа места, столици или табуретки околу креветот. “Ruelle” (мала улица) се однесува на просторот помеѓу креветот и ѕидот во спалната соба, тоа стана име на овие собири (и интелектуалните и литературните кругови се развиваа од нив), често под закрила на образовани жени во првата половина на 17 век. Во контекст на француската сколастика, академиите биле научни друштва кои ја следат, негуваат, и критикуваат француската култура. Академиите за првпат се појавија во Франција во текот на ренесансата, кога Жан Антоан де Баиф инспириран од академијата на италијанецот Марсилио Фичино создаде една, посветена, на поезијата и музиката. Првата половина на 17 век беше обележана со феноменален раст на приватни академии, организирани од околу половина дузина или дванаесетина лица кои се среќаваа редовно. Генерално, академиите, беа повеќе формални и повеќе се фокусираа на критика и анализа за разлика од салоните, коишто поттикнаа пријатен говор за општеството. Сепак, одредени салони (како оној на Маргарет де Валоа) беа поблиску до академскиот дух. Во средината на векот, академииите постепено дојдоа под контрола и спонзорство на владата и бројот на приватните академии се намали. Првата приватна академија која падна под контрола на владата беше Француската Академија, која остана најпрестижната државна академија во Франција. Основана во 1634 од страна на кардиналот Ришелје, Француската Академија се фокусира на француски јазик.
Аристократски кодови
Во одредени случаи, вредностите на благородништвото од 17 век одиграа голема улога во литературата на епохата. Најзначајни од овие вредности се аристократската опсесија со славата (La gloire) и величиственоста (la grandeur). Спектаклот на моќ, престиж и луксуз најден во литераатурата од 17 век може да биде невкусен или дури навредлив. Хероиоите на Корнеј, на пример, се етикетирани од современите критичари како екстравагантни и горделиви, сепак современите аристократски читатели ќе ги видат овие ликови (и нивните акции) како претставници на благородништвото. Замокот Версај, дворските балети, благородничките портрети, триумфалните капии, сите овие ги претсравуваат славата и престижот. Идејата на славата (без разлика дали уметничка или воена) не беше суета, фалење или ароганција, туку морален императив за аристократијата. Благородниците требаше да бидат дарежливи, великодушени и да извршуваат големи дела несебично (т.е. бидејќи нивниот статус го бараше тоа, без очекувања од финансиски или политички добивки), и да ги совладаат своите емоции (особено стравот, љубомората и желбата за одмазда). Еден статус во светот бара соодветна екстернализација (или "видлива потрошувачка"). Благородниците се задолжуваа да градат престижни урбани куќи (особено хотели) и да купат облека, слики, сребро, садови и друг мебел соодветен со својот чин. Тие исто така требаа да покажат великодушност кон правењето на раскошни забави и кон финансирање на уметноста. Спротивно на тоа, социјалните класи "parvenus", кои ги прифатија надворешните обележја на благородничките класи (како што е носењето на меч) беа сериозно критикувани, понекогаш и по легален пат (законите во врска со раскошната облека носена од буржоазијата постојат уште од средниот век). Овие аристократски вредности почна да се критикува во средината на 17 век; на пример Блез Паскал, даде жестока анализа за спектаклот на моќта и Франсоа де Ларошфуко претпоставува дека нема човечки чин, колку било дарежлив да се прави дека е, кој може да се смета за несебичен.
Класицизам
Во обид да се ограничи зголемувањето на бројот на приватни центри за интелектуален или литературен живот ( како и да се наметне кралскиот двор како уметнички центар на Франција), кардиналот Ришелје одржа постоечки литературен собир (околу Валентин Конрар) и ја назначи како официјална Француската Академија во 1634. Други оригинални членови се Жан Демаре де Сен Сорлин, Жан Огиер де Гомбо, Жан Шаплен, Франсоа Ле Метеј де Буаробер, Франсоа Мејнард, Марин Ле Рој де Гомбервиј и Никола Фаре; членови додадени во времето на нејзиното официјално создавање се Жан-Луј Гез де Балзак, Клод Фавр де Вожла и Винсент Воатур. Овој процес на контрола на државата, уметноста и литературата ќе се прошири уште повеќе за време на владеењето на Луј XIV.
Љубовни и трагични раскази
Во Франција, периодот по војните за религијата е видлив со појавата на нова форма на наративна фикција (што некои критичари ја нарекоа "сентиментален роман"), кој  брзо стана книжевна сензација благодарение на ентузијазмот на читателската публика во потрага по забава, после долгите години на  конфликт. Овие кратки (и реални) романи за заносот и љубовта (или “amours”, како што често се нарекуваат во насловите) вклучуваат многу примери на галантни букви и љубезен говор, љубовни дијалози, писма и песни вметнати во приказната, галантни вообразувања и други реторички фигури. Овие текстови одиграа важна улога во изработката на новите начини на учтивост и говор за повисоките класи (што доведува до идејата на благороден чесен човек (honnête homme)). Ниту еден од овие романи не се реиздава до почетокот на 17 век, и тие останаа во голема мера непознати до ден денес. Автори поврзани со “les Amours” биле Антоан де Нервез, Никола де Ескуто и Франсоа Сует. Во меѓувреме, традицијата на црната приказна доаѓа од трагичниот расказ (histoire tragique), каде често завршува со самоубиство или убиството, поврзана е со Бандело а продолжува и во делата на Жан-Пјер Ками и Франсоа де Росет.
Барокна комична фантастика
Не сите фантастики од првата половина на векот беа надуени авантуристички љубовни приказни многу познати во распространетите земји. Под влијание на меѓународниот успех на авантуристичкиот роман]] од Шпанија (како Лазариј де Тормес), и од Мигел де Сервантес збирка кратки раскази Примерни Приказни (кои се појавија во Франција во почетокот на 1614 г.) и Дон Кихот де ла Манча (француски превод 1614 -1618 г.), француските писатели од првата половина на овој век, исто така, избраа да ја опишуваат и исмејуваат својата епоха и нејзините недостатоци. Други важни сатирични модели беа донесени од страна на Фернандо де Рохас со Селестина и од Џон Беркли во (1582-1621 г.) две сатирични латински дела, “Euphormio sive Satiricon” (1602) и “Argenis” (1621 г.). “Les Aventures du Baron de Faeneste” на Теодор Агрипа д’Обиње го отсликува грубиот карактер и комичните авантури на еден гаскон во кралскиот дворец. “L'histoire comique de Francion” на Шарл Сорел е пикарски инспирирана од приказната за итри и љубовни зделки на еден млад господин, неговата “Le Berger extravagant” е сатира инспирирана од пасторалата на Урфе, во која што (земајќи патоказ од крајот на Дон Кихот) се работи за еден млад човек  кој го презема животот на еден овчар. И покрај нивниот "реализам" делата на Сорел остануваат во голема мера барокни, со серија мечтаење и додатна нарација (на пример, кога Франсон кажува за неговите училишни години) е типично за авантуристичкиот роман. Оваа употреба на вметнати приказни, исто така го следи [[Сервантес, кој додава голем број на речиси автономни приказни во неговиот Кихот. Најпознато дело на Пол Скарон, Комичен роман, користи наративен состав од група на амбулантски глумци во домените да ги претстави двете сцени на комедија и софистицираноста на вметнатите приказни. Сирано де Бержерак (познат со драмата Едмонд Ростанд од 19 век) напиша два романи, 60 години пред Патувањата на Гуливер или Волтер (научна фантастика), користи патувања во магични земји (на месечината и сонцето) како изговор за сатиризирање на современата филозофија и морал. До крајот на векот делата на Сирано ќе инспирираат голем број на филозофски романи, во кои Французите патуваат во странските земји и чудни утопии. На почетокот на половина на овој век, исто така, видлива е континуираната популарност на комичниот расказ и збирките на хумористични дискусии, обележан со комичните приказни на Франсоа де Сует; игриви, хаотични, понекогаш-непристојни и речиси нереални “Moyen de parvenir” од Бероалд де Вервиј (пародија од "обичен разговор" книги, на Рабле и Есеите на Мишел де Монтењ); анонимни “Caquets de l'accouchée” (1622 г.) и на Молиер “d'Essertine's Semaine amoureuse” (збирка раскази).
Класична новела
Од 1660 г. обемниот, барокно историски роман во голема мера излезе од употреба. Наклонетоста беше кон многу пократки дела (nouvelles или petits romans), без комплексна структура или авантуристички елементи (пирати, потонати бродови, киднапирања). Ова движење далеку од барокниот роман беше поддржан од теоретските дискусии за структурата на романот, кој бара да се применат истите Аристотелски и Хорациски концепти на трите единства, пристојноста и веродостојноста која писателите ја наметнале на театарот. На пример, Жорж де Скудери, во предговорот на Ибрахим (1641 г.), сугерираше дека "разумен рок" за содржината на романот (форма на "единство на време") ќе биде една година. Слично на тоа, во својата дискусија на “La princesse de Clèves” на Шевалие де Валинкурт критикуваше вклучување на помошни приказни во рамките на главната содржина (форма на "единство на акција"). Овие романи шират интерес за љубов, психолошка анализа, морални дилеми и социјални ограничувања. Кога акцијата беше ставена во еден историски амбиент, ова беше сè повеќе амбиент од неодманешното минато, иако се уште исполнети со анахронизми, овие историски новели покажаа интерес за историските детали. Голем број од овие кратки романи ја раскажуваат "тајната историја" на познат настан (како “Annales galantes” на Вилдо), поврзувајќи го дејството на љубовни интриги; тие се нарекуваа “histoires galantes”. Некои од овие кратки романи, кажуваа приказни за современиот свет (како што е “L'Illustre Parisienne” на Прешак).
Други новелистички форми по 1660 година
Важностите на класичната новела (љубов, психолошка анализа, морални дилеми и социјални ограничувања) се исто така видливи во анонимниот епистоларен роман “Lettres d'une religieuse portugaise” (Писма на една португалска калуѓерка) (1668 г.), му се припишува на Габриел Жозеф Гијераг, беа сензација кога се објавиа (делумно поради нивната забележлива автентичност). Овие писма, напишани од страна на отфрлена жена до нејзиниот отсутнен љубовник, беа моќена претстава за љубовната страст со многу сличности со јазикот на Расин. Други епистоларен романи од Клод Барбин, Винсент Воатур, Едме Борсо, Фонтенеј (кој се користи во форма да се воведе дискусија за филозофски и морални прашања, најавувајќи ги “Lettres persanes” на Монтескје во 18 век) и други вистински љубовни писма напишани од благородни дами (Мадам де Буси-Ламет, Мадам де Колињ) беа објавени.
Антоан Фуртиер (1619-1688 г.) е одговорен за обемниот комичен роман, Буржоаски Роман (1666 г). кој предизвика забава во буржоаското семејство. Изборот на буржоаското “arriviste” или “parvenu” (социјален планинар, обидувајќи се да го исмее начинот и стилот на благородни паралелки) како извор на исмејување се појавува во голем број раскази и театарот на период (како што е од Молиер, Буржоаски Господин). Долгиот авантуристички роман за љубовта продолжи да постои и по 1660 година, иако во многу пократка форма од романите од 1640-тите г. Под влијание колку од историските новели и галантните новели толку и од авантуристичките и историските романи, овие историски новели, чиишто лежишта се движат од Стариот Рим до ренесансансната Кастиља или Франција, биле објавени во првите децении на 18 век. Авторите ги вклучуваат Мадам Мари Кетрин д’Олну, Шарлот Роуз де Комонт Лафорс, Ана де Ла Рош-Гилем, Кетрин Бернард и Кетрин Бедасиер-Дуран.
Историјата на романот, “Traitté de l'origine des Romans ” (1670 г.), беше напишана од страна на Пјер Даниел Хут. Ова дело (слично како теоретските дискусии на театарскката веројатност, коректност и природата на трагедијата и комедијата) ја нагласи потребата за морална корисност. Тоа постигна значајна разлика помеѓу историјата и романот, како и помеѓу епот (која ги разгледува политиката и војната) и романот (која ја разгледува љубовта). Во првата половина на векот се гледа развој на биографските мемоари (види подолу), а од 1670-тите години оваа форма почна да се користи во романите. Мадам де Вилдо (вистинско име на Мари-Кетрин Дехардин), автор на голем број на новели, исто така напиша подолги реални дела коишто го претставуваат (сатиризиризираат) современиот свет преку измислени мемоари на млада жена раскажувајќи за нејзините љубовни и економски тешкотии, Мемоари за животот на Хенриет Силви де Молиер (1672-1674 г.).
Во овој период исто така се видливи се и неколку романи со патувања и утописки описи на странски култури (во имитација на Сирано де Бержарк, Томас Мор и Франсис Бекон): Дени Верас -Histoire de Sévarambes (1677 г.) Габриел де Фоињ –Les Avantures de Jacques Sadeur dans la découverte et le voyage de la Terre australe (or la Terre australe connue (1676 г.) Тисо де Плато - Патувањата и авантурите на  Жак Мас (1710 г.) Со слична дидактичка цел беше романот на  Фенелон  “Les Aventures de Télémaque” (1694-1696 г.), што претставува обид на класичар за надминување на ексцесите на барокниот роман, со користење на структурата на патувања и авантури (пресаден врз Телемачус, син на Одисеј), Фенелон ја експонира неговата морална филозофија. Во текот на 18 век, овој роман ќе се имитира од други дидактички романи.
Поезија
Иако француската поезија за време на владеењето на Хенри IV и Луј XIII сè уште беше во голема мера инспирирана од поетите од поранешниот двор Валоа, некои од нивните екцеси и поетски слободи беа критикувани, особено работата на Франсоа де Малерб, кој ги критикуваше и неправилностите на Филип Лаплед и Деспорт во врска со мерењето или формата (потиснувањето на критиката со пауза, клаузулите на реченицата се прелеваат на следната линија “enjambement”неологизми изработени од грчките зборови, итн.) Доцниот 17 век, ќе го гледа Малерб како дедо на поетскиот класицизам. Поемите на Плед за природниот свет (полиња и потоци) продолжија и во првата половина на векот, но тонот често беше елегичен или меланхоличен ("Ода на самотија"), и претставениот природен свет понекогаш беше морскиот брег или некја друга необработена околина, од страна на поети кои подоцна биле означени од критичарите со "барок" етикета (особено Теофил де Вио и Антоан Жерар де Сен-Аман). Поезијата стана дел од друштвените игри во благородните салони (види "салони" погоре), каде епиграмите, сатиричниот стих, и поетските опис беа познати (најпознат пример е "Lа Guirlande dе Julie" (1641 г.) во Хотелот Рамбуе, колекција на флорални песни напишани од членовите на салонот за роденденот на ќерката на домаќинот). Лингвистичките аспекти на феноменот поврзан со скапоценостите (сличен на еуфуизмот стил во Англија, гонгоризмот во Шпанија и маринизмот во Италија),употребата на високо метафоричен (понекогаш нејасен) јазик, очистувањето на социјално неприфатлив речник, биле врзани за овој поетскиот дух на салоните и ќе има огромно влијание врз францускиот поетски и учтив јазик. Иако неприродното однесување често беше исмејувано (особено во доцните 1660 година, кога феноменот почнал да се шири во провинциите) за јазичните и романтични екцеси (често поврзани со “misogynistic” презир за интелектуалните жени), со тоа францускиот јазик и социјалните манири на 17 век биле постојано менувани. Од 1660 г. се истакуваат тројца поети. Жан де Ла Фонтен стекна огромна слава преку неговиот Езоп и Федра инспирирана од "Басни" (1668-1693 г.), кои беа напишани во неправилна-стихувана форма (различни должини се користат во една песна). Жан Расин беше еден од најголемите пистатели на трагедија од неговата генерација. Конечно, Никола Боало стана теоретичар на поетскиот класицизам. Неговата Поетска уметност (1674 г.) го пофали разумот и логиката (Боало го возвиши Малерб за наjдобар рационалист меѓу поетите), веројатноста, моралната корисност и моралната исправност. Тоа ја возвиши трагедијата и поетскиот еп како големи жанрови и препорачува имитација на поетите од антиката.
Театрите и театарските дружини
Во прилог на јавните театри, претставите беа подготвувани во приватните резиденции, пред дворот и во универзитетот. Во првата половина на векот јавноста, хуманистичкиот театар на колеџите и театарот изведуван во кралскиот двор се изложени на разновидни вкусови, на пример, додека трагикомедијата беше модерна во кралскиот двор во текот на првата деценија, јавноста беше повеќе заинтересирани за трагедијата. Првите театри во Париз често беа сместени во постоечките конструкции како што се тениските игралишта. Нивните сцени беа мали, како и можноста за менување на сцената и амбиентот често беа невозможни (ова ќе го поттикне развојот за единството на место). Конечно театрите ќе развијат системи на развиени на машини и декори, модерни за витешките подвизи карактеристични за траѓикомедиите од првата половина на овој век. Во почетокот на векот театарските претстави се одржуваа двапати неделно, со почеток во два или три часот. Театарските претстави често опфатаќаа неколку дела, тие почнуваа со комичен пролог, тогаш трагедија или трагикомедија, продолжуваа со комедија и завршуваа со песна. За време на претставата благородниците понекогаш седеа на страна од сцената. Бидејќи беше невозможно да се намали собната светлина гледачите беа секогаш свесни еден за друг, и особено бучни во текот на настапите. Просторот директно пред сцената, без седишта или партер беше резервиран за мажите, но бидејќи билитите беа најевтини за таму, партер просторот беше обично мешавина од социјални групи. Префинетите луѓе гледаа од галериите. Принцовите, мускетарите и кралските благородници добиваа бесплатен прием. Пред 1630 година, "чесна" жена не одеше на театар.За разлика од Англија, Франција не поставуваше никакви ограничувања за женската изведба на сцена, но сепак, кариерата на глумците и од двата пола се гледаше како морално погрешно, (глумците беа екскомуницирани) од страна на Католичката црква и од аскетски верското Жансенистичко движење. Глумците обично имаа сценски имиња кои се однесуваа на типични улоги или стереотипни ликови. Во прилог на испишаните комедии и трагедии, Парижаните беа исто така големи љубители на италијанската глумечка трупа кои ја изведувале својата “За разлика од Англија, Франција не поставуваше никакви ограничувања за женската изведба на сцена, но сепак, кариерата на глумците и од двата пола се гледаше како морално погрешно, (глумците беа екскомуницирани) од страна на Католичката црква и од аскетски верското Жансенистичко движење. Глумците обично имаа сценски имиња кои се однесуваа на типични улоги или стереотипни ликови.
Во прилог на испишаните комедии и трагедии, Парижаните беа исто така големи љубители на италијанската глумечка трупа кои ја изведувале својата “commedia dell'arte”, еден вид на импровизиран театар заснован на видови. Ликовите од “commedia dell'arte” целосно ќе влијаат врз францускиот театар, нивниот ек го пронаоѓаат и фалбаџиите, глупаците, љубовниците, старците и лукавите службеници кои сè уште го полнат францускиот театар. Конечно, во текот на втората половина на овој век операта стигна во Франција.
Најважните театри и трупи во Париз беа:
“Hôtel de Bourgogne” - До 1629 г. овој театар беше окупирана од страна на разни трупи, вклучувајќи “Comédiens du Roi” режисиран од Валерин Лекомте и (по неговата смрт) од Бејрос (Пјер Лемесиер). Трупата стана официјална Кралска трупа во 1629 година.
“Du Marais” (1600-1673 г.) - Ова е соперник на театарот на “Hôtel de Bourgogne” сместен трупата “Vieux Comédiens du Roi” околу Клод Дешан и трупата на Жодеј.
“La troupe de Monsieur” - Под заштита на братот на Луј XIV, ова беше првата трупа  Молиер во Париз. Таа се пресели во неколку театри во Париз ( Petit-Bourbon и Palais-Royal) пред здружувањето во 1673 г. со трупата на “Théâtre Du Marais” и да стане трупа на “Hôtel Guénégaud”. “La Comédie française” - Во 1680 г. Луј XIV ги обедини “Hôtel de Bourgogne” и “Hôtel Guénégaud” во една официјална трупа.
Надвор од Париз, во предградието на градот и провинциите, имаше многу скитнички театарски ансамбли, Молиер започна во таква дружина. Кралскиот двор и други благороднички куќи беа важни организатори на театарските претстави, дворски балети, божемски битки и други форми на забава за нивните празници, а во некои случаи, улогите на танчери и глумци беа одржани од стамите благородници. Раните години во Версај, пред големото проширување на замокот, биле целосно посветени на таквите задоволства, и слични спектакли продолжиле во текот на владеењето. Најголемиот дел од испишаните драми во 17 век биле напишани во стих. Забележителни исклучоци вклучувајќи некои комедии од Молиер; Самуел Шапузо, автор на Францускиот Театар, во различни времиња печателе една комична претстава и во проза и во стих. Освен лирските делови во овие драми, користената должина беше александриската линија од дванаесет-слога со редовна пауза (cesura) по шестиот слог. Овие линии беа ставени во римувани строфи; строфите се употребуваа наизменично меѓу "женски" рими (т.е. завршува на немо д) и "машки" рими (т.е. завршуваат на самогласка освен немо е, согласка или назална самогласка).
Барокен театар
Францускиот театар во 17 век често се сведува на три големи имиња Пјер Корнеј, Молиер и Жан Расин и на триумфот на "класицизмот". Сепак вистината е далеку посложена. Театарот на почетокот на овој век доминира од страна на жанрови и драматурзи од претходната генерација; највлијателен во овој поглед беше Роберт Гарние.
Ова ќе биде почеток на "класицизмот" од 17 век. Корнеј продолжи да пишува драми и по 1674 година (главно трагедии, но, исто така, она што тој го нарекува "херојски комедии"). Многу од нив биле успешни, иако "неправилностите" на неговите театарски методи сè повеќе беа критикувани (преку Франсyа Хеделин); успехот на Жан Расин од крајот на 1660 го најави и крајот на неговиот нагласок.
Театарот од времето на Луј XIV
До 1660-тите години, класицизмот се наметна на францускиот театар. Клучот на теоретската работа на театарот од овој период е Театарската Практика (1657 г.) на Франсоа Хеделин, и ова дело открива до кој степен "францускиот класицизм" е подготвен да ги измени правилата на класичната трагедија за одржување на единствата и пристојноста (Франсоа Едлен, на пример, ги виде трагедиите на Едип и Антигона како несоодветни за современата сцена). Иако Пјер Корнеј продолжи да подготвува трагедии сè до крајот на својот живот, делата на Жан Расин од крајот на 1660 година целосно ги засенија последните драми на постариот драматург. Трагедиите на Расин, инспирирани од грчките митови, Еврипид, Софокле и Сенека, го кондензираа нивниот заговор во тесна група на страстни и обврзани конфликти меѓу една мала група на благородни ликови, концентрирајќи се на дилемата на овие ликови и геометријата на нивните неисполнети желби и омрази. Поетската вештина на Расин беше во претставувањето на љубовната страст (како љубовта на Федра за нејзиниот посинок); Неговото влијание беше такво што емоционалната криза ќе биде главен стил на трагедијата до крајот на векот.Двете подоцнежни драми на Расин (Естер и Аталија) отворија нови врати за библискиот предмет и за употребата на театарот во образованието на младите жени.