cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Јод
Јод халиди
Халогените формираат многу бинарни, дијамагнетни мегахалогени соединенија со стехиометрии XY,XY3, XY5, и XY7 (каде што X е потежок од Y), а јодот не е исклучок. Јодот ги формира сите три можни двоатомски меѓухалогени, трифлуорид и трихлорид, како и пентафлуорид и, по исклучок меѓу халогените, хептафлуорид. Бројни катјонски и анјонски деривати, исто така, се одликуваат со винско црвено или светлопортокалово соединение на  и темнокафеави или виолетови црни соединенија од I2Cl+. Освен овие, исто така се познати и некои псевдохалиди, како што се цијан јодид (ICN), јоден тиоцијанат (ISCN) и јод азид (IN3). [44] Јод монофлуорид (IF) е нестабилен на собна температура и многу лесно и неповратно се диспропорционира на јод и јод пентафлуорид, и затоа не може да се добие чист. Може да се синтетизира од реакцијата на јод со флуорен гас во трихлорофлуорометан при -45 °C, со јод трифлуорид во трихлорофлуорометан при -78 °C или со сребро (I) флуорид на 0 °C. [44] Јод монохлоридот (ICl) и јод монобромид (IBr), од друга страна, се умерено стабилни. Првото, испарливо соединение со црвено-кафена боја, беше откриено независно од Џозеф Луј Гај-Лусак и Хамфри Дејви во 1813-4, по откритијата на хлор и јод, и го имитира средниот халоген бром толку добро што Јутус фон Либиг вил во заблуда за дека бром (кој го нашол) е јод монохлорид. Јод монохлорид и јод монобромид може да се подготват само со реакција на јод со хлор или бром на собна температура и прочистен со фракционална кристализација. Двата се доста реактивни, дури и со платина и злато, иако не и борот, јаглеродот, кадмиумот, оловото, циркониум, ниобиум, молибден и волфрам. Нивната реакција со органски соединенија зависи од условите. Пареата на јод хлорид има тенденција да хлорира фенол и салициклична киселина, бидејќи кога јоден хлорид се подложува на хомолитичка дисоцијација, се добиваат хлор и јод, а првиот е пореактивен. Сепак, јод хлоридот во раствор на тетрахлорометан резултира со јодирање како главна реакција, се јавува хетеролитичко цепење на I-Cl врската и I + реагира со фенол како електрофил. Сепак, јод монобромидот има тенденција да бромира фенолот, дури и во растворот на тетрахлорометан, бидејќи има тенденција да се дисоцира во неговите елементи во растворот, а бромот е пореактивен од јодот [44]. Кога течноста, јод монохлоридот и јод монобромид се дисоцираат во и  анјони (X = Cl, Br); така што тие се значајни проводници на електрична енергија и може да се користат како јонизирачки растворувачи.
Јод трифлуорид (IF3) е нестабилна жолта цврста материја која се распаѓа над -28 °C. Затоа е малку позната. Тешко е да се произведе, бидејќи флуорниот гас би имал тенденција да оксидира јод па сè до пентафлуоридот; реакција на ниска температура со ксенон дифлуорид е неопходна. Јод трихлорид, кој постои во цврста состојба како плански димер I2Cl6, е светложолта цврста форма, синтетизирана со реакција на јод со течен хлор на -80 °C; претпазливост е неопходна за време на прочистувањето, бидејќи лесно се дисоцира на јод монохлорид и хлор и затоа може да делува како силен хлорирачки агенс. Течниот јод трихлорид врши електрична енергија, што веројатно укажува на дисоцијација на  и  јони.
Јод пентафлуорид (IF5), безбојна, испарлива течност, е најстариот термодинамички стабилен јоден флуорид, и може да се направи со реакција на јод со флуор гас на собна температура. Тоа е флуорирачки агенс, но е доволно лесен за складирање во стаклен апарат. Мала електрична спроводливост е присутна во течна состојба поради дисоцијација на и. Пентагоналниот бипирамидален јод хептафлуорид (IF7) е исклучително моќен флуорирачки агенс, после хлорен трифлуорид, хлорен пентафлуорид и брон пентафлуорид кај меѓухалогените: реагира со речиси сите елементи дури и при ниски температури, флуорира Pyrex стакло за да формира јод (VII) оксифлуорид (IOF5), и го поставува јаглерод моноксидот на оган.
Јоднии оксидати
Јодовата киселина и јодит се уште помалку стабилни и постојат само како минлива средна вредност во оксидацијата на јодид во јодат. [48] Јодатите се далеку најважни од овие соединенија, кои може да се направат со оксидирачки јодиди од алкален метал со кислород при 600 °C и висок притисок или со оксидирачки јод со хлорати. За разлика од хлоратите, кои диспропорцираат многу полека за да формираат хлорид и перхлорат, јодатите се стабилни за диспропорционализација и во кисели и во алкални раствори. Од овие, може да се добијат соли на повеќето метали. Јодната киселина најлесно се прави со оксидација на водена суспензија на јод со електролиза или фумирање на азотна киселина. Јодатот има најслаба оксидирачка моќ на халатите, но реагира најбрзо. [49] Многу периоди се познати, вклучувајќи ги и не само очекуваните тетрахерални, но, исто така, квадратни-пирамидални , октаедри ортопериодидат, [IO3(OH)3]2−, [I2O8(OH2)]4− , и. Тие обично се направени со оксидирачки алкален натриум јодат електрохемиски (со олово (IV) оксид како анодна) или со хлор гас: [50]
Полујодни соединенија
Кога јодот се раствора во силни киселини, вклучувајќи  Се формираат 2 катјони. Солидна сол на диодинскиот катјон може да се добие со оксидирачки јод со антимон пентафлуорид: [21]
Солта I2Sb2F11 е темносина, и синиот танталозен аналог I2Ta2F11 е исто така познат. Додека должината на I-I врска во I2 е 267 часот, што во  е само 256 часот, додека недостасуваниот електрон во вториот е отстранет од орбиталата со антибиотици, што ја прави поцврстата, а со тоа и пократка. Во раствор на флуоросулфурна киселина, длабоко сина реверзибилно димеризира под -60 °C, формирајќи црвен правоаголен дијамагнетен. Другите полиоидни катјони не се толку добро карактеризирани, вклучувајќи ги темнокафеавата или црната   и центросимметричната C2h зелена или црна, познатите  и  соли, меѓу другите. [21] [51] Единствениот важен полиодиден анјон во воден раствор е линеарен тријодид,. Неговото формирање објаснува зошто растворливоста на јод во вода може да се зголеми со додавање на раствор на калиум јодид: [21]
Многу други полиолиди може да се најдат кога растворите што содржат јод и јодид кристализираат, како што се, , , и , чии соли со големи, слабо поларизирачки катјони како Cs+  можат да бидат изолирани.
Органски компоненти
Органооидните соединенија се фундаментални во развојот на органска синтеза, како што е случајот со Хофман елиминацијата на амини, [53] синтезата на Витерсонсон етер, [54] реакцијата на Вуртс спојување, [55] и во реактивите на Григна [56] Јаглеродно-јодната врска е честа функционална група која е дел од основната органска хемија; формално, овие соединенија може да се сметаат за органски деривати на јонид анјон. Наједноставните органоидонски соединенија, алкил јодиди, може да се синтетизираат со реакција на алкохоли со тријодид на фосфор; тие потоа може да се користат во нуклеофилни реакции за супституција, или за подготовка на реагенси на Григнал. C-I врската е најслабата од сите јаглеродно-халогени врски поради малата разлика во електронегативноста помеѓу јаглерод (2.55) и јод (2.66). Јодидот е најдобрата група за напуштање меѓу халогените, до таа мера што многу органоидонски соединенија се претвораат во жолта боја кога складираат со текот на времето поради распаѓање во елементарен јод; како такви, тие вообичаено се користат во органска синтеза, поради лесното формирање и расцепување на C-I врската. [57] Тие исто така се значително погусти од другите органохалогенски соединенија благодарение на високата атомска тежина на јодот. [58] Неколку органски оксидирачки агенси како јоданите содржат јод во повисока оксидациона состојба од -1, како што е 2-јодоксибензоева киселина, обичен реагенс за оксидација на алкохоли во алдехиди, [59] и јодобензен дихлорид (PhIC12), што се користи за селективно хлорирање на алкени и алкини [60] Една од познатите употреби на органооидните соединенија е таканаречениот тест за јодоформа, каде што јодоформот (CHI3) се добива со исцрпна јодација на метил кетон (или друго соединение способно да се оксидира до метил кетон), како што следува : [61]
Некои недостатоци во користењето на органоидонските соединенија во споредба со органохлорните или органоброминските соединенија се поголемиот трошок и токсичност на дериватите на јод, бидејќи јодот е скап, а органоидинските соединенија се посилни алкилирачки агенси. [62] На пример, јодаацетамид и јодооцетна киселина денатуративни белковини со иреверзибилно алкилирање на цистеински остатоци и спречување на реформација на дисулфидните врски. [63] Халогената размена за да се произведат јодоалкани од реакцијата на Финкелштајн е малку комплицирана поради фактот што јодидот е побрзо ја напушта групата од хлорид или бромид. Разликата, сепак, е доволно мала што реакцијата може да се доведе до крај со искористување на диференцијалната растворливост на соли на халиди или со користење на голем вишок на сол на халид. [61] Во класичната Finkelstein реакција, алкил хлорид или алкил бромид се претвораат во алкил јодид со третман со раствор на натриум јодид во ацетон. Натриум јодидот е растворлив во ацетон, додека натриум хлорид и натриум бромид не се растворливи во ацетон. [64] Реакцијата се движи кон производи со масовно дејство поради таложење на нерастворливата сол.
Хемиска анализа
Калиум тетрајодомеркуратот (II),K2HgI4, е исто така познат како реагенс на Неслер. Често се користи како осетлив тест за амонијак. Слично на тоа, Cu2HgI4 се користи како преципитирачки реагенс за тестирање на алкалоиди. Јодидните и јодните анјони често се користат за квантитативна зафатнинска анализа, на пример, во јодометрија и реакција на јоден часовник (во кој јодот исто така служи како тест за скроб, формирајќи темносин комплекс), [17] и воден алкален јоден раствор што се користи во тестот за јодоформа за метил кетони. [61] Тестот на јод за скроб сè уште се користи за откривање на фалсификувани банкноти отпечатени на хартија што содржи скроб. [72]
Спектроскопија
Спектарот на молекулата на јод, I2, се состои од десетици илјади остри спектрални линии во опсегот на бранова должина 500-700 nm. Затоа се користи референтна бранова должина (секундарен стандард). Со мерење со спектроскопска техника без доплер, додека се фокусира на една од овие редови, се отктива хиперфинската структура на молекулата на јод. А линијата е сега решена така што се мерливи или 15 компоненти (од дури вртежни квантни броеви, Jeven) или 21 компоненти (од чудни вртежни квантни броеви, Jodd).
Елементарен јод
Елементарниот јод се користи како средство за дезинфекција или како елемент или како тријодиден анјон I3−, растворен во вода, со додавање на јодид во слабо растворлив во вода елементарен јод (обратна хемиска реакција го прави достапниот слободен елементарен јод за антисепсија). Елементарниот јод, исто така, може да се користи за лекување на дефицит на јод. [73] Како алтернатива, јодот може да се произведува од јодофори, кои содржат комплексен јод со растворувач (јодид јон може да се смета за лабаво како иодофор во растворите за тријодидна вода). Примери за такви препарати се: [74]
Антимикробната акција на јод е брза и работи со ниски концентрации, и затоа се користи во оперативните сали. [75] Нејзиниот специфичен начин на дејствување е непознат. Се пробива во микроорганизми и напаѓа одредени аминокиселини (како што се цистеин и метионин), нуклеотиди и масни киселини, кои во крајна линија резултираат со смрт на клетките. Исто така, има антивирусно дејство, но нелипидните вируси и парвовирусите се помалку чувствителни од вирусите што содржат липиди. Јодот најверојатно напаѓа површински белковини на вируси, а исто така може да ги дестабилизира мембранските масни киселини со реакција со незаситени јаглеродни врски. [76]
Други формули
Во медицината се користи заситен раствор на калиум јодид за лекување на акутна тиротоксикоза. Исто така се користи за блокирање на навлегувањето на јод-131 во штитната жлезда (видете го делот за изотопи погоре), кога овој изотоп се користи како дел од радиофармацевтиките (како што е iobenguane) кои не се насочени кон ткивата на штитната жлезда или штитната жлезда [ 77] [78] Јодот-131 (обично како јодид) е составен дел на јадрената епидемија и е особено опасен поради склоноста на штитната жлезда да концентрира проголтан јод и да го задржи периодот подолг од радиолошкиот полуживот на овој изотоп од осум дена. Поради оваа причина, лицата на ризик од изложеност на радиоактивен јод во животната средина (јод-131) може да бидат земат нерадиоактивни калиум јодид таблети. Типичната доза за возрасни е една 130 mg таблета за 24 часа, снабдувајќи 100 mg (100.000 микрограми) јонски јод. (Типичната дневна доза на јод за нормално здравје е од редослед од 100 микрограми, видете "Долен внес" подолу.) Проголтувањето на оваа голема доза на нерадиоактивен јод го минимизира навлегувањето на радиоактивниот јод од штитната жлезда. [79] Како елемент со висока електронска густина и атомски број, јодот ги апсорбира Х-зраците послаби од 33,3 keV поради фотоелектричниот ефект на најскриените електрони. [80] Органооидните соединенија се користат со интравенозно инјектирање како агенси за радиоконтраст на Х-зраци. Оваа примена е често во врска со напредните техники на Х-зраци, како што се ангиографија и КТ скенирање. Во моментов сите агенси за радиоконтраст растворливи во вода се засноваат на јод.
Друго
За производството на етилендиамин дихидроиоид, како додаток во исхраната за добиток, се троши голем дел од достапниот јод. Друга значајна употреба е како катализатор за производство на оцетна киселина од процесите на Монсанто и Катива. Во овие технологии, кои ја снабдуваат побарувачката на светот за оцетна киселина, хидроидната киселина ја претвора супстанцијата на метанол во метил јодид, кој се подложува на карбонилација. Хидролизата на добиениот ацетил јодид ја регенерира хидројодната киселина и дава оцетна киселина. [81]
Неорганските јодиди имаат специјализирани примени. Титан, циркониум, хафниум и ториум се прочистени со процесот на Ван Аркел, кој вклучува реверзибилно формирање на тетраиодиди на овие елементи. Сребрениот јодид е главна состојка на традиционалниот фотографски филм. Илјадници килограми сребрен јодид се користат годишно за облачно засејување за да предизвикаат дожд [81].
Еритрозинот од органоидоин е важен агенс за боење на храната. Перфлуороалкилјодидите се претходници на важните сурфактанти, како перфлуорооктансулфонска киселина. [81]
Улога во исхраната
Препораките на Институтот за медицина на САД се помеѓу 110 и 130 μg за доенчиња до 12 месеци, 90 μg за деца до осум години, 130 μg за деца до 13 години, 150 μg за возрасни, 220 μg за бремени жени и 290 μg за лактација. [4] [87] Нивото на толерантниот горен внес (UL) за возрасни е 1.100 μg / ден. [88] Оваа горна граница беше проценета со анализа на ефектот на дополнување на тироидниот стимулирачки хормон [86].
На штитната жлезда и требаат не повеќе од 70 μg / ден за синтеза на потребните дневни количества на T4 и T3. [4] Повисоките препорачани нивоа на дневен додаток на јод изгледаат неопходни за оптимална функција на голем број на телесни системи, вклучувајќи и лактација на дојка, мукоза на желудникот, плунковни жлезди, мозочни клетки, хориозни плексус, тимус и артериски ѕидови. [89] [90 ] [91]
Природни извори на диетален јод вклучуваат морска храна, како што се риба, алги (како алги) и школки, млечни производи и јајца, додека животните добиваат доволно јод од растенија кои се одгледуваат на почва богата со јод. [92] [93] Јодизираната сол е зајакната со јод во форма на натриум јодид. [93] [94]
Од 2000 година, средната доза на јод од храна во САД беше 240-300 μg / ден за мажи и 190 до 210 μg / ден за жени. [88] Општото население во САД има соодветна исхрана на јод, [95] [96] кај жени од раѓање и бремени жени кои имаат можен лесен ризик од дефицит [96] Во Јапонија, потрошувачката се сметаше за многу поголема, која се движеше помеѓу 5.280 μg / ден до 13.800 μg / ден од диетални алги или комбу алги, [86] често во форма на Комбу Умами екстракти за супа и чипс. Сепак, новите студии укажуваат на тоа дека потрошувачката во Јапонија е поблизу до 1.000-3.000 μg / ден [97]. Возрасниот UL во Јапонија последен пат беше ревидиран на 3.000 μg / ден во 2015 година. [98]
По примената на програмите за утврдување на јод, како што се јодирање на сол, се забележани некои случаи на хипертироидизам индуциран од јод (т.н. феномен Јод-заснован). Се чини дека состојбата се јавува главно кај лица над четириесет и ризикот се јавува повисоко кога дефицитот на јод е тежок и првичниот пораст на внесот на јод е висок.
Недостатоци
Во областите каде што има малку јод во исхраната, [100] обично се оддалечени копнени области и екваторски клими каде што не се јаде морска храна, недостатокот на јод доведува до хипотироидизам, и симптоми кои се: екстремен замор, гушавост, ментално забавување, депресија, зголемување на телесната тежина и ниски базални температури на телото. [101] Дефицитот на јод е водечка причина за интелектуална попреченост, што се јавува првенствено кога бебињата или малите деца се изложени на хипотироидиска болест поради недостаток на јод. Додавањето на јод во солта во голема мера го елиминираше овој проблем во побогатите нации, но дефицитот на јод останува сериозен јавен здравствен проблем денес во светот во развој. [102] Дефицитот на јод е исто така проблем во одредени области во Европа. Обработката на информациите, фините моторни вештини и решавањето на визуелните проблеми кај децата се подобрени со надополнување на јод. [103]
Токсичност
Елементарниот јод (I2) е токсичен ако се зема орално неразреден. Смртоносна доза за возрасен човек е 30 mg / kg, што е околу 2,1-2,4 грама за човек со тежина од 70 до 80 кг (дури и ако експериментите на стаорци покажуваат дека овие животни може да преживеат по јадење доза од 14000 mg / kg). Вишокот на јод може да биде повеќе цитотоксичен во присуство на дефицит на селен. [106] Додатокот на јод во популациите каде има недостаток на селен, во теорија, е проблематичен, делумно поради оваа причина [86] Токсичноста произлегува од неговите оксидирачки својства, преку која ги денатурира белковините (вклучувајќи ги и ензимите). [107]
Елементниот јод е, исто така, раздразнувач на кожата, и директен контакт со кожата може да предизвика оштетување и солидните кристали на јод треба да се ракуваат со внимание. Течностите со висока елементарна концентрација на јод, како што се тинктурата на јод и Лугол-овиот раствор, се способни да предизвикаат оштетување на ткивото доколку се користи при продолжено чистење или антисепсија; слично, течноста на Povidone-jodine (Betadine) заробена против кожата резултирала со хемиски изгореници во некои пријавени случаи. [108]
Изложеност на јод на работно место
Луѓето можат да бидат изложени на јод на работното место со вдишување, голтање, контакт со кожата и контакт со очите. Управата за безбедност и здравје при работа (OSHA) утврди законска граница (дозволена граница на изложеност) за изложеност на јод на работното место со 0,1 ppm (1 mg / m3) за време на 8-часовен работен ден. Националниот институт за безбедност и здравје при работа (NIOSH) утврди препорачана граница на изложеност (REL) од 0.1 ppm (1 mg / m3) за време на 8-часовен работен ден. На ниво од 2 ppm, јодот е веднаш опасен за животот и здравјето. [109]
Алергиски реакции
Некои луѓе имаат хиперсензитивност на производи и храна што содржат јод. Нанесувањето на тинктура на јод или бетадин може да предизвикаат понекогаш тежок осип. [110] Парентералната употреба на контрастните агенси засновани на јод (види погоре) може да предизвика реакции кои се движат од благ осип до фатална анафилакса. Ваквите реакции доведоа до заблуда (широко се одржа, дури и кај лекарите) дека некои луѓе се алергични на самиот јод; дури и алергии на морска храна богата со јод биле така толкувани [111]. Всушност, никогаш не постоел потврден извештај за вистинска алергија на јод, а теоретски невозможно е алергија на елементарен јод или едноставни соли на јодид. Реакциите на преосетливост кон производите и храната што содржат јод се очигледно поврзани со нивните други молекуларни компоненти [112], така што лицето кое покажало алергија на една храна или производ што содржи јод, можеби нема алергиска реакција на друга. Пациентите со различни алергии на храна (школки, јајца, млеко и др.) или со астма имаат поголема веројатност да страдаат од реакции на контрастни медиуми кои содржат јод. [112] Како и кај сите лекови, треба најпрво да се испита историјатот на алергијата на пациентот треба да се испитува и да се консултира пред да се администрира било којшто содржи јод. [113]
Црква „Св. Ѓорѓи“ - Драгомирци
Свети Ѓорѓи (Αγίου Γεωργίου) — црква во селото Драгомирци, Кукушко, Егејска Македонија. Влегува во состав на Полјанско-кукушката епархија на Цариградската патријаршија. Во 1981 г. црквата е прогласена за заштитен споменик.
Архитектура
Црквата престставува трикорабна базилика, најтипична за своето време. Има димензии од 19,80 × 9,70 м, полукружна апсида во источниот дел на градбата, и нартекс и галерија на запад. Порано имала трем на југ, за што сведочат остатоците од дрвените потпори во ѕидовите.
Внатре црквата корабите се поделени со две колонади од по четири пара столбови. Средниот кораб е поширок. Столбовите се дрвени и аглести, но премачкани со гипс за да изгледаат цилиндрични. Апсидата е полукружна, а нишите на жртвеникот и ѓаконикот не излегуваат од источниот ѕид. Галеријата е над нартексот на западната страна и до неа се стасува по дрвени скалила од северната страна. Храмот има два влеза — јужниот води во наосот, а западниот во нартексот. Прозорците се малку на број и имаат хоризонтачни железни пречки. Зачуван е оригиналниот под, направен од плочи од малтешки камен.
Покривот е симетричен на средишната оска и има засеци на источната и западната страна. Апсидата има сопствен покрив.
Камената камбанарија на југоисточниот агол на комплексот е подоцнежна. Под покривот има четири сводести отвори. На источниот ѕид во песочник е врежана годината 1895.
Живопис и украси
На јужниот ѕид на храмот, лево над главниот влез има мермерна плоча со натпис. Во средиштето е обликуван крст со иницијалите Ι(ησού)ς Χ(ριστό)ς ΝΙΚΙ. Натписот гласи „ΜΙΝ ΑΠΡΙΛΙΟΣ/ ΙΣ ΕΤΟΣ 1806 ΜΕΙ/ ΓΕΟΡΓΕΚΟΣ Ο ΜΙΤΡΕΣΤΙ/ ΠΑΠΑ ΙΟΥΑΝΙ ΧΡΙΣΟ“. Од него дознаваме дека црквата е изградена во април 1806 г. по стар стил. Градителот е наведен како „Георгекос Митрешти“ (Ѓорѓи Митревски?), а свештеникот како Јован Хрисо (Христов?).
Столбовите на наосот се украсени со цветни мотиви. Над лаковите и во соодветните горни подрачја на јужниот и северниот ѕид се претставени сцени од циклусот за Христос — Сретението Господово, Поклонението на мудреците, Воскресението Лазарево, Преображението Христово и други. На источниот ѕид е Благовештението, Рождеството Христово, сцени од чудата, Страстите и Воскресението Христово. Во конхата на апсидата е претставена Богородица Патеводителка со Христос, а под нив има јерарси. На јужниот ѕид меѓу таванот и вратата е претставен Легнатиот Христос, а потоа и Второто пришествие, макар што сцената во голема мера е уништена.
Во левиот дел над влезот е откриен натпис со сина боја и големи букви, на кој се вели дека средствата за храмот ги дало трговското семејство Чорбаџиски. Натписот ги наведува и зографите кои ги обновиле фреските — Евстатиос Ангелу од Солун и Димитар Вангелов (Димитриос Евангелу), а годината на обновата е укажана како 1863. Димитар Вангелов е од Петрово иако во почетокот на кариерата соработувал и со уметници од Солун. Некои од неговите творби можат да се видат на подрачјето на Кукушко и Солунско.
Главните фигури имаат долги лица и големи очи, долги носови и темна кожа. Фигурите на втор план се помали и етерни. Облеклата ги следат линиите на телото и ја разоткриваат неприродната и нескладна структура.
Иконостасот е резбан и се потпира на првиот пар столбови од источната страна. Изработен е во втората половина на XIX век и по висина е поделен на три подрачја. Првото подрачје се состои од прости табли, втората од седум големи икони, а третата од 22 мали икони, кои не се целосно зачувани. Фризовите се изрезбани со цветни и животински мотиви.
Малите столбови на царските двери се овенчани со човечка фигура во фустанела која носи тојага во левата рака. Вон царските двери, на вратичката на жртвеникот е претставен Архангел Михаил. Во долниот дел на оваа фреска има натпис на авторот на иконостасот — истакнатиот тресонечки творец Дичо Зограф, претставник на Дебарската школа. Над иконостасот има крст со два змеја.
На средниот столб од северната колонада е сместен деветтостраниот амвон. На секоја од овие страни се насликани четворицата евангелисти и столбовите на верата. Крај фигурата на Свети Атанас Кулакиски, новомаченик настрадан за верата во 1774 г., се гледа натписот: „Κύριε Ιησού/ Χριστέ ελέ(η)σον και σωσον του κεκοι(μη)μέ/νου δούλου σου Αθανά/σιος Πέϊκου και αξίω/σον αυτόν εν τη επου/ρανίω Βασιλία σου/Αμήν“. („Господи, Исусе Христе, помилуј и спаси го работ твој Атанас Пејков и прими го во Царството Твое, Амин.“)
Северниот правоаголен дел на амвонот, кој се состои од големи табли, е украсен со цветни мотиви. Во горното подрачје има букети од рози, а во долното – две качулести дрва и три високи чемпреси. Во средиштето има минускулен калиграфски натпис: Χείρ Ζήση παππά/ Κων(στ)αντίνου Ζωγρά/φου ἐκ Κολακιάς/ τῷ αωξζ΄. Според натписот, амвонот е дело на зографот Зисис Папаконстантину, претставник на Кулакиската школа од погрченото солунско село Кулакија. Владичкиот престол е прост, со змејски глави во подножјето. Пет пренсливи икони се дело на други претставници на Кулакиската школа — Атанасиос Маргаритис и Ставракис Маргаритис од 1859 и 1861 г. Подоцна тие се преместени во поновата црква. Во храмот има икони на Димитар Вангелов.
Померанија
Името потекнува од западнословенскиот збор „по морже“ што значи област која е поморска, т.е. приморска. Померанија се протега од реките Требел и Рекниц на запад до Висла на исток.
Најголемите острови на Померија се Риген, Уземан/Узнам и Волин. Најголемиот град на Померанија е Гдањск или, кога се користи потесна дефиниција на регионот — Шчеќин. Померанија се одликува со обработливо земјиште, преполно е со езера, шуми и градови. Регионот бил силно погоден од војните, Првата и Втората светска војна, при што поголемиот дел од нејзините предвоени жители заминале или биле протерани по 1945 година.
Граници
Померанија е областа долж Померскиот Залив на Балтичкото Море меѓу реките Рекниц и Требел на запад и Висла на исток. Таа порано достигнала можеби на југ како реката Номче, но од 13 век нејзината јужна граница е поставена понатаму на север.
Пејзаж
Поголемиот дел од регионот е крајбрежната низина, која е дел од Средноевропската Низина, но нејзините јужни, ридски делови припаѓаат на Балтичкиот Срт, појас на конечни мореини образувани за време на плеистоценот. Во рамките на овој гребен, еден синџир на езера што го чинат моренот го сочинува Померанскиот езерски округ. Почвата е генерално прилично лоша, понекогаш песочна или мочурлива.
Западното крајбрежје е изградено, со многу полуострови (како што се Дарс – Зингст) и островите (вклучувајќи ги и Риген, Узедом и Волин) кои опфаќаат бројни заливи (Боден) и лагуни (најголемата е лагуната на Шчечќин).
Источниот крајбрежје е мазно. Лебско и неколку други езера биле поранешни заливи, но биле отсечени од морето. На источниот крајбрежје по должината на заливот Гдањск (со заливот Пук) и Висла лагуната, има полуостров Хел и полуостровот Висла, излегувајќи во Балтикот.
Подрегиони
Померанскиот регион ги има следниве административни поделби:
Делови од Померанија и околните региони од 1995 година сочинуваат еврорегион. Еврорегионот Померанија ја сочинуваат Западна Померанија и Укермарк во Германија, Западна Померанија во Полска и Сканија во Шведска.
Потекло на поимот
"Померанија" и неговите сознанија на други јазици потекнуваат од старословенски по, што значи "до / до / по должината", а морзе, што значи "море", со што "Померанија" буквално значи "крајбрежје" или "копно крај морето", што се однесува на неговата близина до Балтичкото Море.
Померанија првпат била спомената во царски документ од 1046 година, кој се однесувал на Земузил, Војводата на Померанија. Померанија се споменува постојано во хрониките на Адам од Бремен (околу 1070) и Галус анонимен (околу 1113).
Терминологија
Терминот "Западна Померанија" е двосмислен, бидејќи може да се однесува или на Западна Померанија во историска и на германска употреба или на Западнопоморското Војводство (во заедничка полска употреба).
Терминот "Источна Померанија" исто така може да носи различни значења, Померанија во историска и германска употреба, или на Помелелија или Поморско Војводство во полска употреба.
Среден век (околу 400 година - 1400 година)
Населбата во областа наречена Померанија во последните 1000 години започнува до крајот на Вислалната ледничка сцена, пред околу 13.000 години. Пронајдени се археолошки траги од различни култури за време на каменото и бронзеното доба, балтичките народи, германските народи и Венети за време на железното време и во средниот век, словенските племиња и Викинзите. Почнувајќи од 10 век, раните полски војводи во неколку наврати ги потиснале делови од регионот од југоисток, додека Светото Римско Царство и Данска ја зголемиле својата територија од запад и север.
Ренесанса (околу 1400 - 1700)
Во 12 век, тесната Померанија станала христијанка под светиот Ото од Бамберг (апостол на Померанија); во исто време Померија станала дел од епархијата на Влоцлавек. Оттогаш, Грифинското војводство Померанија останало со Светото Римско Царство и Кнежевството Риген со Данска, додека Помелелија, според пресудата на Самборидес, била дел од Полска. Померанија, за време на сојузот во Светото Римско Царство, ги делела границите со словенската држава Олденбург, како и Полска и Бранденбург. Тевтонските витези успеале да ја интегрираат Померија во нивната монашка состојба во почетокот на 14 век. Во меѓувреме, Остијдлунг почнал да ја претвора словенската тесна Померанија во повеќе германско подрачје; останатите Вендови и Полски луѓе, честопати познати како Кашуби, продолжиле да се населуваат во Помелелија. Во 1325 година изумреле линијата на кнезовите Риген, а кнежевството го наследиле Грифините. Во 1466 година, со поразот на Тевтонскиот ред, Померија повторно станала предмет на полската круна како дел од Кралска Прусија. Додека германското население во Војводството Померанија ја усвоило протестантската реформација во 1534, полската (заедно со кашубиската) популација останала со Римокатоличката црква. Триесетгодишната војна сериозно опустошила и депопулирала делови од Померанија; неколку години подоцна ова истото се случи и со Померија. Со истребувањето на куќата Грифин во истиот период, Војводството Померанија било поделено меѓу шведската империја и Бранденбург-Прусија во 1648 година, по т.н. Вестфалски мир, додека Помелелија остана со полската круна.
Поново време
Прусија ги добила јужните делови на Шведска Померанија во 1720 година, ја нападнала и припоила Помелелија од Полска во 1772 година и го добила остатокот од Шведска Померанија во 1815 година, по Наполеоновите војни. Поранешната Бранденбург-пруска Померанија и поранешните шведски делови биле реорганизирани во пруската покраина Померанија, додека Помелелија била дел од провинцијата Западна Прусија. Со Прусија, двете провинции се приклучиле кон новоформираното Германско Царство во 1871 година. Под германското владеење, полското малцинство претрпело дискриминација и угнетувачки мерки насочени кон искоренување на својата култура. По поразот на империјата во Првата светска војна, Померелија била вратена во обновената полска држава како дел од таканаречениот полски коридор, додека германското мнозинство од Гдањск / Данциг било трансформирано во независен слободен град Данциг. Покраината Померанија во Германија се проширила во 1938 година за да ги вклучи северните делови на поранешната провинција Посен-Западна Прусија, а кон крајот на 1939 година анексираниот Поморски Гдањски, полскиот коридор, станал дел од Рајхсгау Данциг-Западна Прусија во времето на Третиот рајх. Нацистите ги депортирале померанските Евреи во близина на Лублин во Помелелија. Полското население многу страдало за време на Втората светска војна, повеќе од 40.000 загинале во погубувања, логори на смртта, затвори и принудна работа, првенствено оние кои биле наставници, стопанственици, свештеници, политичари, поранешни офицери на армијата и државни службеници. Илјадници Полјаци и Кашуби претрпеле депортација, нивните домови биле преземени од страна на германската војска и државните службеници, како и некои балтички Германци преселени таму помеѓу 1940-1943 година.
Померанија сè уште живее во колонија во Бразил, каде што сè уште се зборува јазикот. Пристигнувањето на имигрантите на Померанија со Германците и Италијанците помогнало во формирањето на Еспирито Санто од почетокот на 1930-ти години, од Густаво Барето. Нивната важност и почит се еден од културните потписи на областа. Бразилскиот град Помероде (држава ОС Санта Катарина) е основан од поморски Германци во 1861 година и се смета за најтипично германски од сите германски градови во јужен Бразил.
Демографија
Западна Померанија е населена од германски Померани. Во источните делови, Полјаците се доминантна етничка група од територијалните промени на Полска по Втората светска војна, и како резултат на Полонизацијата. Кашубите, потомци на средновековните словенски Поморци, се бројни во рурална Померанија.
Западна Померанија
Во 2012 година, германскиот град Померанија имал население од околу 470.000 (во окрузите Западна Померанија-Риген и Западна Померанија-Грајфсвалд), додека полските окрузи во регионот имале население од околу 520.000 во 2012 година (градови Шчеќин, Швинојце и округот Полиција). Значи, генерално, околу 1 милион луѓе живеат во историскиот регион на Задна Померанија денес, додека метрополиската област Шчеќин достигнува уште повеќе.
Градови и градови со повеќе од 50.000 жители
Градови во историскиот регион Померанија (со податоци за населението за 2012 година):
Јазици и дијалекти
Кашубиски и источно ниски германски се зборуваат и од потомците на емигрантите, особено во Америка (на пр. Аргентина, Бразил, Чиле и Канада ).
Кујна
За типичната храна и пијалаци во регионот, видете ја поморската кујна.
Музеи
Померанскиот државен музеј во Грајфсвалд, посветен на историјата на Померанија, има различни археолошки наоди и артефакти од различните периоди опфатени во оваа статија. Најмалку 50 музеи во Полска ги покриваат историјата на Померанија, најважниот од нив Националниот музеј во Гдањск, Музејот на Централна Померанија во Спупск, Музејот Дарлово, Музејот Козалин, Националниот музеј во Шчеќин.
Економија
Земјоделството главно се состои од одгледување добиток, шумарство, рибарство и одгледување на житни култури, шеќерна репка и компири. Индустриската преработка на храна е сè повеќе релевантна во регионот. Од крајот на 19 век, туризмот станал важен сектор на економијата, првенствено во бројните одморалишта крај брегот. Клучните индустрии се бродоградилишта, капацитети за машинско инженерство (обновливи енергетски компоненти), рафинерии за шеќер, хартија и дрво. Сервисните индустрии денес се важен економски фактор во Померанија, особено со логистиката, информатичката технологија, науките за животот биотехнологијата и здравствената заштита, и другите високотехнолошки гранки кои често се групираат околу истражувачките капацитети на померанските универзитети.
Вана
Вана (Wanna; Wannen) — општина во округот Куксхафен, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Местоположба
Општината се наоѓа околу 20 километри југоисточно од окружниот град Куксхафен. Вана се наоѓа во областа на Долна Елба.
Близината на устието на Елба и Северното Море носат опасност од плимни поплави, бидејќи максималната височина е само 5 метри.
Низ местото тече водотекот Емелке.
Општински единици
Општината Вана се состои од следниве места:
Свети Севастијан (Тицијан, Ермитаж)
Свети Севастијан ― слика од 1570-72 година на Свети Севастијан од Тицијан, сега во Музејот Ермитаж во Санкт Петербург.
Атанас Јовев
Атанас Јовев Муртински — македонски револуционер, струмички војвода на Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација.
Животопис
Јовев е роден во струмичкото село Муртино и затоа го добил прекарот Муртински. Бил еден од поистакнатите селски раководители на МРО, какви што биле и: Васил Наков  (Дрвош), Алекса Иљашев (Попчево) Ѓорги Митушев (Три Води), Божин Ѓоргиев (Барбарево), Миљко Витанов (Робово), Панде Филев Смиљков (Дабила), Атанас Галев, Доне Јуруков, Трајко Барбутов, Мите Манавски, Андон Попов, Велко и Ристо Џолеви (Моноспитово) и повеќемина други дејци кои одиграле особено важна улога во животот на Организацијата во Струмица и струмичко. Во неговиот дом во Муртино често престојувале раководители и дејци на Струмичкиот револуционерен округ, меѓу кои бил и војводата Христо Чернопеев. Откако османлиските власти присобрале информации за револуционерната активност на Атанас Јовев-Муртински, се создала реална можност и опасност за негово затворање и изведување пред османлиските судови. Во 1906 година формирал чета, која дејствувала сè до Младотурската револуција во 1908 година. Револуционерна дејност покажал и во периодот од почетокот на дваесеттите години од XX век кога дошло до возобновување на Внатрешната македонска револуционерна организација (ВМРО) под раководство на Тодор Александров. Починал во 1924 година.
Пјеро ди Козимо де Медичи
Пјеро ди Козимо де Медичи (роден на во  - починал на  во ) — де факто владетел на Фиренца во периодот од 1464 до 1469 година во времето на ренесансата.
Пјеро Медичи е роден како најстар син на Козимо Стариот и Контесина де Варди. Во 1444 година се оженил за Лукреција Торнабони која имала старо фиренско потекло. Во текот на својот живот постојано бил болен. Во текот на животот на неговиот татко, тој не играл голема улога поради неговата постојана лоша здравствена состојба.
Неговото време како водач во Фиренца било одбележано со обид за државен удар предводен од Лука Пити и Николо Содерини. Во 1467 Пјеро морал да се соочи со војна против Република Венеција, поттикнати од фиренската поддршка дадена на Франческо I Сфорца, војводата на Милано во која битка венецијанските сили доживеале пораз.
Тој исто така ја продолжил традицијата на семејството да дава уметничко покровителство. Починал во 1470 година.
Николај Велимировиќ
Николај Велимировиќ (световно Никола Велимировиќ; Лелич, во близина на Ваљево, 23 декември, 1880 година / 4-ви јануари, 1881 година - Либертивил, 18 март, 1956 година) бил епископ Охридски и Жички, познат теолог и говорник, со тоа тој бил наречен "Нов Златоуст". Николај Велимировиќ е ново канонизиран српски светец како Свети епископ Охридски и Жички Николај.
Неговото родено име е Никола. Во младоста тешко се разболел од дизентерија и се заколнал дека ќе му го посвети животот на Бога доколку преживее. Преживеал и се замонашил под името Николај. Велимировиќ се школувал на Запад. Во својата младост, тој исто така бил застапник на либералните идеи и екуменизмот. Бил примен и во свештенството и брзо станал важна личност во СПЦ, особено во односите со Западот. Во меѓувоениот период, тој станал лидер на православните верници и се свртел кон антиевропизмот и конзервативизмот. Ја презирал европската култура, наука и напредок. Тој е основач на десничарската политичка идеологија на национализмот на Свети Сава. Тоа се смета за духовен инспиратор Лјотиќ организација ЗБОР. Тој често бил критикуван за неговите антисемитски ставови. Кога Германците ја окупирале Југославија во Втората светска војна, Велимировиќ бил ставен во домашен притвор и на крајот одведен во концентрациониот логор Дахау, каде што поминал три месеци пред Германците да го ослободат за да помогне во образованието на југословенските квислинзи против напредувањето на НОВЈ и Црвената армија. По завршувањето на војната, Велимировиќ одлучил да не се врати во Југославија, каде што комунистите дошле на власт. Наместо тоа, тој емигрирал во Америка во 1946 година, каде што останал до неговата смрт во 1956 година.
Св. Марина и ламјата (Тицијан)
'Св. Марина и ламјата' ― слика од 1599 година на Тицијан од Света Марина; сега е во Музејот Прадо во Мадрид.
Николај Велимировиќ
Централно место во мислите на Велимировиќ била критиката на хуманизмот, европската цивилизација, материјалистичкиот дух и слично. Тој сметал дека Европа е големо зло од кое треба да се чува и ја презирал нејзината култура, наука, напредок. Владиката Николај бил длабоко маѓепсан од српското минато од времето на Немањиќ, па, според него, тоа требало да биде парадигма на новата српска реалност. Велимировиќ силно го поддржувал единството на сите православни цркви и воспоставил добри односи со Англиканската и Американската епископска црква. Тој е вброен меѓу 100-те најпознати Срби на сите времиња.
Детство и школување
Николај е роден на 23 декември 1880 година, според Јулијанскиот, т.е. 4 јануари 1881 година, според Грегоријанскиот календар. Роден е во селото Лелиќ, недалеку од Ваљево, на падините на планината Повлен. Неговите родители, Драгомир и Катарина, биле едноставни земјоделци и побожни христијани, особено неговата мајка. На крштевањето го добил името Никола. За потеклото на семејството Велимировиќ има две гледишта. Едното е дека потекнуваат од Загарач од Катунска нахија, а другата дека потекнуваат од Бањан, старо херцеговско племе. Познато е дека семејството се преселило во Лелиќ кон крајот на 18 век од Осат во Босна.
Никола го започнал своето образование во манастирот Челија, каде што татко му го однел да се описмени барем толку „да може да ги чита повиците од властите и да им одговара“, а потоа да го задржи во селото како хранител и „образован“. „човек. Уште од првите денови ја покажал својата извонредна ревност во учењето. Неговиот талент го забележал неговиот учител Михајло Ступаревиќ и му препорачал да го продолжи образованието во Ваљевската гимназија, каде Никола се покажал како добар ученик, иако служел во градските куќи за да се образува, како и повеќето ученици во тоа време. По завршувањето на шестото средно училиште, Никола се пријавил на Воената академија, но лекарската комисија го одбила бидејќи бил „мал“ и немал доволен обем на градите. Веднаш по одбивањето на оваа комисија, Никола поднел документи за белградската теолошка богословија, каде што бил примен, иако повторно не без тешкотии, наводно поради слабиот слух.
После тоа, Никола бил избран од црквата да замине во Русија или Европа со други питомци, државни стипендисти. Потоа избрал да студира во Европа, на Стариот католички факултет во Берн, а потоа продолжил да студира во Германија, Англија и Швајцарија, а малку подоцна и Русија.
Студирање
Но, особено треба да се истакне неговата пастирска служба во Охридската епархија од 1920 до 1931 година и подоцнежната Охридско-битолска епархија од 1931 до 1936 година, а потоа и во неговата оригинална Жичка епархија каде конечно бил вратен во 1936 година, по барање на Архиерејскиот собор и народот. Само како охридско-жички епископ Николај ја развил својата целосна и вистинска дејност во сите правци на црковниот и народниот живот, не занемарувајќи го своето богословско и литературно дело. Многу придонел и за обединување на српските помесни црковни единици на територијата на новосоздадената држава (од која често немал ниту разбирање, ниту посебна поддршка).
На 28-годишна возраст, Николај ги завршил студиите во Берн со докторат по теологија, бранејќи ја својата дисертација со наслов „Верата во воскресението Христово како основна догма на Апостолската црква“. Следната 1909 година Никола поминал една година во Оксфорд, каде што подготвил докторат по филозофија, а потоа го одбранил во Женева, на француски, („Берклиевата филозофија“).
Болест и монаштво
Враќајќи се од Европа, во есента 1909 година, Николај се разболел од дизентерија и лежел во болница околу 6 недели. Набргу се замонашил во манастирот Раковица јеромонах Николај (20 декември 1909 година).
По враќањето од студиите, според тогашниот закон, морал да ги нострифицира дипломите, но бидејќи немал целосна диплома, морал да полага седмо и осмо одделение и матура, пред да може предава во Богословијата. Но, пред да стане намесник во Богословијата, митрополитот српски Димитриј го испратил во Русија, каде што поминал една година, најчесто патувајќи низ Русија и запознавајќи се со нејзиниот црковен живот, душата на Русинот и неговите светци. Во тоа време го напишал своето прво големо дело - студијата „Религија на Његош“.
Замена на Богословијата
Како замена за Богословијата Св. Сава во Белград, Николај предавал филозофија, логика, психологија, историја и странски јазици. Но, тој не можел да остане во рамките на Богословијата. Затоа тој почнал да пишува, зборува и објавува. Започнал со проповеди во Белград и другите цркви низ Србија, а потоа држел предавања на Универзитетот Коларац и на други места. Зборувал главно на теми од животот. Во исто време, Николај објавил свои статии, проповеди и студии во црковни и литературни списанија: за Његош, за Ниче и Достоевски и за други филозофски и теолошки теми.
Епископ жичко-охридски
Во 1912 година бил поканет во Сараево на прославата на весникот „Просвета“, каде што се сретнал со најистакнатите претставници на тамошните Срби: Ќоровиќ, Дучиќ, Шантиќ, Грѓиќ, Љубибратиќ и други. Познати се неговите тогашни зборови дека „српските Босанци со својата голема љубов и големо срце ја присоединиле Србија кон Босна“, што било предизвик во ерата на австриската анексија, па по враќањето во Белград го симнале од возот во Земун и бил во неколкудневен притвор. Истите австриски власти не му дозволиле следната година да отпатува во Загреб и да зборува на тамошната прослава на Његош, но неговата проповед сепак стигнала во Загреб и била прочитана.
Народното дело на Николајев продолжило уште повеќе кога Србија набргу тргнала по патот на војните за ослободување и обединување на српскиот и на другите југословенски народи. Во кобните денови на војните, од 1912 до 1918 година, Николај активно учествувал.
Николај активно учествувал во тогашниот црковен живот, иако имал критички забелешки за работата и однесувањето на одредени црковни луѓе. Сепак, неговите критики биле позитивни (набрзо раскинал со протоереј Алекс од „Христијански весник“ поради неговите негативни ставови за состојбите во Српската црква) и така останало до крајот на животот.
По завршувањето на војната, додека се уште бил во Англија, бил избран (12/25 март 1919 г.) за епископ Жички, од каде набргу, кон крајот на 1920 година, бил преместен во Охридската епархија. Во тие години бил испратен во многу црковни и национални мисии: во Атина и Константинопол, во Света Гора, во Англија и Америка. Николај учествувал и на мировни конференции, екуменски црковни состаноци и собири, конференции на Христијанската заедница на младите во светот и сеправославни консултации.