cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Денес Наѓ
Живот и кариера
Дипломирал на Универзитетот за театарска и филмска уметност во Будимпешта за филмска режија во 2009 година. Студирал на германската филмса и телевизиска акатемија една година. Неколку негови кратки филмови биле прикажани на меѓународни фестивали. Неговиот краток краток филм Ковач Ава од 2006 година бил поканет на филмскиот фестивал во Тампере, Руското игралиште бил прикажан на Неделата на критичарите во Кан во 2009 година, краткиот филм Егијут ја добил наградата на унгарските филмски критичари за најдобар краток филм и ја освоил наградата за најдобар режисер на краток филм на 38та недела на унгарскиот филм (Magyar Filmszemle). Неговото дело со наслов Lágy ЕСО освоило Големата награда за фантастика на доделувањето на португалскиот Куртас Вила де Конде филмски фестивал во 2013 година.
Цивилизација (филм од 1916)
Цивилизација (англиски: Civilization) - американски филм од 1916 година, во режија на Томас Х. Инс, Реџиналд Баркер и Рејмонд Б. Вест. Главните улоги ги толкуваат: Хауард Ц. Хикман, Хершел Мајал, Џорџ Фишер, Енид Марки и Џ. Френк Бурк. Во 1999 година, филмот бил внесен во Националниот филмски регистар на САД.
La Espero
„La Espero“ (Надеж) е песна напишана од полско-еврејскиот доктор Л. Л. Заменхоф (1859-1917), творецот на јазикот есперанто. Таа понекогаш се нарекува химна на движењето Есперанто.
Некои есперантисти се противат на употребата на термините како „химна“ за La Espero, тврдејќи дека овој термин има религиозно и националистичко значење.
NGC 4692
NGC 4692 — елиптична галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4692 се споменува и како NGC 4702, UGC 7967, MCG 5-30-86, CGCG 159-78.
Откривање
Објектот е откриен на 11 април 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4692 е од видот E0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 4692 има привидни димензии од 1,3' х 1,3'.
Други поделби
Проучување на NGC 4692 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 43200. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 149; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1992. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1393.
За потеклото на видовите
Книгата е читлива и за лаици и поради тоа предизвикала голем интерес во јавноста. Кога била издадена, таа била контроверзна со религиозните верувања за потеклото на животот, и поради тоа предизвикала многу дискусии на научна, филозофска и религиозна основа. Научната теорија за еволуцијата и самата еволуирала од првобитнто објавување од Дарвин, но до денес природната селекција е широко прифатен научен модел за настанокот на видовите. И покрај широкиот научен консензус, во некои земји и денес постојат огорчени противници на Дарвиновата теорија.
Накусо за теоријата на Дарвин
Дарвиновата теорија, изложена во делото „За потеклото на видовите“ се заснова на некои клучни опсервации и изведени заклучоци:
Гентин
Гентин (Genthin) — град во округот Јерихов, во сојузната покраина Саксонија-Анхалт, Германија. Се наоѓа на Каналот Елба-Хафел, околу 50 километри североисточно од Магдебург и 27 километри западно од Бранденбург на Хафел.
Гентин бил седиште на општинската заедница Елба-Штреме-Финер. Ноќта на 21-22 декември 1939 се случила железничка несреќа во која загинале 278 лица; во чест на жртвите е подигнат споменик во градот.
NGC 2479
NGC 2479 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Крма, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 4 март 1790 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2479 е од видот III1m. Видливиот сјај со голо око изнесува 9,6 m. NGC 2479 има само една позната привидна димензија, која изнесува 11'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 7 ч 55 м 6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 17° 42' 28".
Други поделби
Проучување на NGC 2479 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 320; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5986. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1010.
Белополски манастир
Белополски манастир — манастир во изградба во средишниот дел на Македонија, во месноста Баботино, на тромеѓето меѓу селата Бело Поле, Кутлешево и Новоселани.
Историја
Темелите за изградба на манастирот биле осветени на 15 декември 2013 година, а одборот кој ја поттикнал изградбата бил сочинет од Иле Петкоски, Звонко Миткоски, Димче Ристеси и Тони Ковилоски. Осветувањето на темелите го извршил Митрополит Преспанско-пелагониски г. Петар.
Градби
Во склоп на манастирот влегуваат една црква, параклис, чешма и молитвен простор.
Чифлик (Општина Петровец)
Чифлик — село во Општина Петровец, во околината на град Скопје.
Историја
Селото е прогласено за одделно населено место во 2014 г.
Население
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 203 жители, од кои 200 Бошњаци и 3 лица без податоци.
Келзанг Ѓацо
Келзанг Ѓацо или Келсанг Ѓацо, а некаде и Кезанг Ѓацо (1708-1757) — седмиот далај-лама. Роден е во Литанг во источен Тибет на денешниот ден на тибетското автономно начелство Гарзе на покраината Сеуан и е познат како реинкарнација од поемата на неговиот претходник, шестиот далај-лама,Цангјанг Ѓацо во којашто тој вели:„По одењето до Литанг,нема да задоцнам да се вратам.“
Поради турбулентната политичка сируација новиот далај-лама, веднаш не бил доведен во Ласа туку најпрвин во манастирот Кумбум кјаде што добил орден од Нгаванг Лобзанг Тенпаи Гјатсен.
Во 1717 година мпонголското племе Ѕунгари извршило инвазија на Тибет,при што бил убиен претендентот за дала- лама предложен од Ла-бзанг Кан.Тие потоа започнале да ги пљачкаат светите места во Ласа што довело до брз одговор од кинескиот цар Кангкси,меѓутоа неговата војска била уничтена од Ѕунгарите во близина на Ласа.
Втората испратена експедиција на царот Кангкси успеала да ги отстрани Ѕунгарите од Тибет во 1720,а трупите биле поздравени како ослободувачи. Тие го пренеле далај-ламата од манастирот Кумбум во Ласа и тој бил назначен за седмиот далај-лама во 1721 година.
Царот Кангкси(1622-1723) го декларирал Тибет за протекторат во 1727 година,тој вовел двајца амбани и цел гарнизон на кинески трупи во Ласа.Ѕидините на Ласа биле урнати и Кам(со Батанг,Литанг,Тациенлу итн) биле соединети со кинеската провинција Сечван.Кинескиот протекторат којшто постоел до крајот на династијата Ќинг (1912) бил воведен.
Седмиот далај-лама Келзанг Ѓацо седнал на престолот во Потала во 1720.Ѕој ги прифатил сите обичаи од петтиот панчен-лама Лобзанг Јеши,а од него исто така ги прифатил и Гелонг обичаите во 1726.Тој ги одбил учењата на туторот на Лобзаг Јеши, игумен од манастирот Ѓумеј и игуменот од манастирот Шалу,Нгаванг Јонтен со сите будистички филозофски тези и станал стручен за сутра и тантра.Тој бил исто така и поет којшто за разлика од шестиот далај-лама Цангјанг Ѓацо пишувал воден по духовни теми.
Укинувањето на регентите и воведувањето на Кашаг
За овој настан постојат 2 приказни.Едната е кинеска,а другата тибетска. Кинеската се состои во тоа што во 1751 година,кинескиот цар Кианлог(1711-1799,на власт од 1737 до 1796) издал наредба со 13 точки со коишто се укинува позицијата на регентот(Деси),пренесувајќи ја владата во рацете на четворица, Кашаг.или совет на министри,а давајќи им на амбаните само формална моќ. Далај-ламата се вратил во Ласа со цел да се одржи над владата.
Според тибетската верзија во 1751 година,на возраст од 43 Келзанг Ѓацо формирал „Кашаг“ или совет на министери за да ја врши работата на тибетската влада и на укинатите работи на регентот(Деси) со што целата моќ била сконцентрирана во рацете на еден човек далај-лама, којшто бил и духовен и политички водач.
Во 1753 Келзанг Ѓацо го основал училиштето Це во Потала и изградил нова палата на Норлинг Калсанг Фодранг кај Норбулинка.По барање на Шабдунг Ринпоч Јигми Дагпа(1742-1761),духовен и привремен владетел на Бутан, седмиот далај-лама помогнал во поставувањето на златниот и бакарен манастирски кров во Бутан.
Претседателски избори во САД (1804)
Претседателски избори во САД, 1804 — петти претседателски избори во САД. Започнале на петок, 2 ноември и траеле до среда, 5 декември 1804. На овие избори се кандидирал тогашниот демократско-републикански претседател Томас Џеферсон против кандидатот од редовите на федералистичката партија Томас Котсворт Пинкни од Јужна Каролина, херој во Американската војна за независност и поранешен амбасадор во Франција. Џеферсон издвоил голема победа над Пинкни, а Џорџ Клинтон бил избран за потпретседател. Клинтон бил на функцијата потпретседател за време на мандатот на Џеферсон како и за време на мандатот на неговиот наследник, Џејмс Медисон.
Ова биле првите избори коишто се организирале по ратификацијата на XII амандман од уставот на САД кој направил реформи во процедурата за избирање на претседател и потпретседател. Според новите закони од XII амандман, избирачите биле обврзани да го прецизираат нивниот избор за претседател и потпретседател на нивните гласачки ливчиња. Претходно избирачите гласале само за претседател, а кандидатот кој освоил втор најголем број на гласови бил избран за потпретседател.
Победата со разлика од 45,6% на Џеферсон е најголемата постигната разлика во американските претседателски избори во кои имало кандидати на повеќе големи партии. На овие избори Џеферсон станал прв поранешен потпретседател во американската историја што бил избран, а потоа и реизбран претседател, подвиг кој од тогаш се повторил само еднаш од страна на Ричард Никсон во 1968 и 1972 година.
Позадина
Иако претседателските избори во 1800 биле тесни, Џеферсон со текот на времето се здобил со популарност за време на неговиот мандат. Американската трговија пораснала поради привремениот прекин на борбите за време на француските револуционерни војни во Европа и купувањето на Луизијана биле сметани за големи достигнувања.
Номинации на Демократко-републиканската партија
На јавното внатрепартиско гласање на членовите на Демократско-републиканската партија се избрале кандидатите за претседател и потпретседател. За поврорната номинација на Џеферсон немало воопшто никаква дискусија, со тоа ставајќи го акцентот на избирање на кандидатот за потпретседател кој би го заменил Арон Бјур поради неговите скандали. Поради влошувањето на односите помеѓу Бјур и Џеферсон, Бјур најверојатно би бил отстранет од кандидатската листа, но по неговиот двобој со Хамилтон дефинитивно исчезнала секоја надеж за негова повторна номинација. Наместо Бјур, кандидат за потпретседател бил избран Џорџ Клинтон.
Номинација на федералистичката партија
Федералистите го одбрале Пинкни и поранешниот сенатор Руфус Кинг од Њујорк како противници на Џеферсон и Клинтон.
Резултати
Извори (народно гласање): U.S. President National Vote. Our Campaigns. (February 10, 2006). A New Nation Votes: American Election Returns 1787-1825''
Извор (изборни гласови): "Electoral College Box Scores 1789–1996"
Трка околу Баскија 2018
Трка околу Баскија 2018 — 58. издание на велосипедската етапна Трка околу Баскија, која се одржала помеѓу 2 и 7 април како четиринаесетти настан во сезоната на Светската турнеја.
Трката била освоена од словенечки возач првпат, откако Примож Роглич бил најпостојан возач на трката. Покрај победата на поединечниот хронометар, Роглич завршил втор на три други етапи, зацементирајќи ја зелената маичка за бодовниот пласман, заедно со чапела и жолтата маичка за генералниот пласман; Роглич ја освоил трката со над една минута пред најблискиот соперник, возачот на, Микел Ланда. Ланда и третопласираниот Јон Изагире, се поместиле на подиумот на претпоследната етапа на трката, откако биле дел од шестчлено бегство.
Другите пласмани на трката биле освоени од Шпанци, Карлос Верона (планинскиот, за ), и Енрик Мас (млад возач, за по победата на завршната етапа од бегство), додека  го освоил екипниот пласман, бидејќи Наиро Кинтана исто така завршил помеѓу најдобрите пет.
Рута
Целосната рута на Трката околу Баскија 2018 била објавена на 2 март 2018 година. За првпат во 40 години, трката ќе заврши со друмска етапа, а не со поединечен хронометар. На 28 март било објавено дека втората етапа - првично закажана на растојание од 152,7 километри - ќе биде продолжена на 166,7 километри.
Екипи
Бидејќи Трката околу Баскија е настан од Светската турнеја, сите осумнаесет UCI World Tour екипи биле автоматски поканети и се обврзани да учествуваат на трката. Четири професионални континентални екипи биле поканети, со што била заокружена главната група од 22 екипи. Бидејќи секоја екипа имала право на седум возачи (помалку за еден во споредба со 2017 година), вкупно 154 возачи ја започнале првата етапа.
Поредок
На Трка околу Баскија 2018 се доделувале четири различни маички. Генералниот пласман бил пресметуван преку додавање на завршните времиња на секој велосипедист по секоја етапа. Во 2018 година биле воведени временските бонуси на првите тројца на секоја етапа, освен на хронометрите: етапниот победник добивал десет секунди, додека второ и третопласираниот добивале шест и четири секунди, соодветно. Бонус секунди имало и за првите тројца возачи на средните спринтови: три секунди за победникот на спринтот, две секунди за вториот и една секунда за третиот возач. Предводникот на генералниот пласман ја добивал жолтата маичка. Овој пласман се сметал за најважен на Трката околу Баскија 2018 и победникот на пласманот се сметал за победник на трката.
Постоел и планински пласман, каде бодовите се добивале доколку велосипедистите стигнат на некое искачување пред останатите возачи. Секој од дваесет и трите искачувања биле категоризирани во прва, втора или трета категорија, а повеќе бодови имало на потешките и повисоко категоризирани искачувања. За искачувањата од првата категорија, првите шест возачи добивале бодови; на искачувањата од втора категорија, четворица добивале бодови; на искачувањата од трета категорија само тројца возачи добивале бодови. Водството во пласманот бил обележан од црвена маичка со бели точки.
Наместо спринтерски пласман, како во 2017 година, четвртата маичка го претставувала пласманот за млад возач, обележана со светлосина маичка. Само возачи родени по 1 јануари 1993 година можеле да учествуваат во пласманот; најдобриот млад возач во генералниот пласман бил предводник на овој пласман. Постоел и екипен пласман во кој времињата на тројцата најдобри велосипедисти од секоја екипа биле собирани заедно; водечката екипа на крајот на трката била екипата со најниско вкупно време.
Список на државни водачи во 1021 година
Ова е список на државни водачи во 021 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Богдан Несторовиќ
Богдан Несторовиќ (Богдан Несторовић; во  —  во ) — српски архитект.
Животопис
Дипломирал на Архитектонскиот отсек на Техничкиот факултет во Белград во 1923 година. По дипломирањето бил на усовршување две години на Школата за фини уметности во Париз (1923-1925). Се вработил во архитектонското биро „Архитект“, каде што останал на работа до 1930 година. Од 1930 година до пензионирањето бил наставник на Архитектонскиот факултет во Белград, каде што го предавал предметот „Проектирање на станбени згради и науката за стиловите“. Оставил обемни научно-истражувачки трудови, посебно во областа на историјата на архитектурата и домувањето. Се јавува и како автор на поголем број станбени и општествени објекти.
Градби
Во Македонија според неговите проекти биле изградени следниве објекти:
NGC 2480
NGC 2480 — спирална галаксија во соѕвездието Близнаци, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2480 се споменува и како UGC 4116, MCG 4-19-9, CGCG 118-26, KCPG 148A, IRAS 07541+2354.
Откривање
Објектот е откриен на 1 февруари 1856 година од страна на Вилијам Парсонс, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 72 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2480 е од видот SBcd. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,5 m/лм2. NGC 2480 има привидни димензии од 1,3' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 7 ч 57 м 10,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 23° 46' 47". Положбениот агол на објектот е во износ од 160°.
Други поделби
Проучување на NGC 2480 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 22289. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 140; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1925. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 226.
Петрониј Арбитер
Гај Петрониј Арбитер (латински: Gaius Petronius Arbiter) - римски писател и поет.
Животопис
Нема податоци за раѓањето на Петрониј. Во своите „Анали“ (XVI, 18-19), познатиот римски историчар Такит го опишува Петрониј како човек кој дење спиел, а ноќите ги поминувал во уживање, а понекогаш во духовна работа, така што стекнал голема слава во Рим, не толку по сериозната работа, туку по декадентниот живот. Сепак, тој не бил озлогласен поради развратниот живот, туку го сметале за човек кој се разбира во телесните уживања и за судија на добриот вкус. Оттука, тој бил познат како „арбитер на елеганцијата“ (arbiter elegantiarum), зашто ништо не било сметано за убаво и возвишено ако така не го оценил Петрониј. Меѓутоа, заповедникот на царската гарда Тигелин, кој му завидувал на Петрониј, го наклеветил кај императорот Нерон како божемен учесник во Пизоновата завера против Нерон, поради што бил осуден на смрт. Петрониј умрел така што си ги пресекол вените на рацете, по што ги затворил, па повторно ги отворил, сакајќи да ја покаже својата безгрижност и во умирањето при што цело време разговарал со пријателите за несериозни нешта (според Такит, особено ги избегнувал изреките на мудреците и разговорите за бесмртноста на душата). Потоа, тој ослободил неколку робови, а неколку казнил и заспал со цел смртта да делува природно. Додека умирал, тој не кажал пофални зборови за Нерон (со намера да ја царевата одмазда кон неговите роднини), туку наредил на Нерон да му испратат еден ракопис во кој ги исмеал недостатоците на своето време, снобовите и ослободените робови, кои биле столбови на тогашниот режим. Потоа, го скршил својот прстен со монограмот за да спречи власта да го фалсификува неговиот тестамент и скршил една скапа ваза (која ја купил за 300.000 сестерции) за да не ја присвои Нерон. На тој начин, историчарите Такит и Плиниј го опишуваат Гај Петрониј и со тоа, со голема сигурност може да се тврди дека тој е авторот на „Сатирикон“. Сепак, постојат мислења дека автор на романот „Сатирикон“ е некој друг Петрониј, а некои тврдат дека живеел во сосема друго време.
Творештво
Петрониј е автор на духовитиот културно-историски роман „Сатирикон“ („Сатирска книга“), составен од 20 книги, а напишан во проза и во стихови. Во него го критикувал општеството, вклучувајќи ги поетите и говорниците. „Сатирикон“ е едно од најдуховитите дела на античката книжевност, но од него се сочувани само фрагменти. Најголемиот сочуван дел е „Трималхионовата гозба“ (Cena Trimalhionis) во кој се опишува гозбата на богатиот сноб Трималхион во некој град во Јужна Италија. Ракописот во кој се наоѓа овој фрагмент е пронајден во Трогир, во 17 век, а денес се чува во париската библиотека.
Во романот „Наспроти“, францускиот писател Жорис-Карл Уисманс го нарекува Петрониј „прониклив набљудувач, пребирлив аналитичар, прекрасен сликар; мирно, без предубедувања, без омраза, го опишуваше секојдневниот живот на Рим“ и „го откриваше обичниот живот на народот“, а „сето тоа е раскажано со еден чудно свеж стил, со прецизна боја, со стил кој се напојува од сите дијалекти... отстранувајќи го сите ограничувања, сите рамки на божемниот Голем век“. Според Уисманс, „Сатирикон“ претставува „реалистичен роман, парче отсечено во живо од римскиот живот, без стремеж за реформа или сатира... без потреба од вештачка цел и од морал“ кој се одликува со „блескав, филигрански јазик, без притоа авторот да не се појави ниту еднаш, без да се впушти во каков и да било коментар, без да ги одобрува или проколнува постапките или мислите на своите ликови, пороците на една изнемоштена цивилизација...“ На тој начин, со префинетоста на стилот, со острината на опсервирањето и со цврстината на методот, „Сатирикон“ се приближува до некои модерни француски романи.
Велигденски Остров
Велигденскиот Остров (Rapa Nui, Isla de Pascua) — Полинезиски остров во југоисточниот Тихи Океан на најјугоисточната точка на Полинезискиот Триаголник. Островот е посебна територија на Чиле. Познат е по своите монументални статуи наречени моаи, створени од Рапанујците. Тие се дел на Списокот на светското културно наследство заедно со Рапанујскиот национален парк.
Потекло на поимот
Името„ Велигденски Остров“ било дадено од страна на првиот регистриран европски посетител холандскиот истражувач Јакоб Рогевен, кој пристигнал на островот на самиот ден Велигден во 1722 година. Официјалното име на островот е шпанскиот назив, Isla de Pascua, шпански термин за „велигденски остров“.
Постојат неколку хипотези за "оригиналното" полинезиско име за островот, вклучувајќи го и Te pito o te henua, или "Папокот на Светот". Легендата вели дека првото име на островот е Te pito o te kainga a Hau Maka, или "Малото парче земја на Хау Мака". Другото име Mata-ki-Te-rangi, значи "Очи кои зборуваат со небото."
Географија
Велигденскиот Остров е еден ос најизолираните острови во светски рамки кој воедно е населен. Тој се наоѓа на 3.600 км (2.237 mi) западно од континентално Чиле и 2.075 км (1.290 mi) источно од Питкерновите Острови (Сала и Гомез).
Најблиската населба се чилеанските острови Хуан Фернандез, сместени на 1850 км источно и дом на околу 900 луѓе. Најблискиот континентален дел е централно Чиле во близина на Консепсион на 3512 км. Единствениот поизолиран населен остров во светот е Тристан да Куња во јужниот дел на Атлантикот.
Островот е долг околу 24,6 км и широк 12,3 км. Неговата форма е триаголна. Има површина од 163,6 km2, а максималната височина е 507 м надморска височина. Има три кратери езера со свежа вода, но нема постојани реки или потоци.
Геологија
Велигденскиот остров е вулкански остров составен главно од три изгаснати и споени вулкани: Теревака (507 М) го формира поголемиот дел од островот, додека Поике и Рано Кау ги формираат источните и јужните излети и му даваат на островот триаголен облик. Во минатото, Поике бил посебен остров кога ги обединувал вулканскиот материјал од Теревака. На островот доминираат базалтни потоци, кои се богати со железо и покажуваат сличности со магматските карпи на островите Галапагос. Сместено на 350 км источно од Источниот Пацифички рид, Велигденскиот остров се наоѓа на плочата Наска.
Митологија
Најпознати витови се:
Камена обработка
Рапа Нуи е вулкански остров. Рапанујците имале цивилизација од каменото време и правеле неколку вида на домородски камења:
Моаи (статуи)
Големите камени статуи, или моаи (moai), по кои Велигденскиот Остров е најпознат биле создадени за релативно брзо време во текот на породуктивната мегалитска активност. Вкупно 887 монолитни камени кипови се инвентирани на островот и во музејските збирки. Иако често се идентификуваат како "Главите на Велигденскиот Остров", киповите всушност се потполно торзо, кои клечат на колена и имаат скрстени раце кои лежат на нивните желлудници. Некои исправени Моаи останале закопани до вратор како последица на тектонските движења.
Аху
Аху (Ahu) се камени платформи кои се разликуваат по големината. Многу од нив се значајно преобработениво текот на ерата Хурија мо'аи или кип-свргну]]. Многу од нив станале костурница, еден е отворен со динамит, и Аху Тонгарики е уништен од цунами. Аху Тонгарики, еден километар од Рано Рараку, имала најголем и највисок Моаи од вкупно 15. Останати забележани се Аху Акиви, онновен во 1960 од страна на Вилијам Муллој, Нау нау на Анакена и Тахаи. Аху без камени Моаи можеби имало од дрва но сега се изгубени.
Класични елементи на дизајнот на аху се:
Врвот на аху може да биде:
2002 попис
Рапанујците исто така мигрирале од островот. Според пописот во 2002, 2.378 жители живееле на чилеанското копно (половина од нив во метрополитенската област на Сантјаго).
Густината на населението иснесувала само 23 жители на км2 (60 на sq mi), многу помалку одтколку во 17 век кога вкупното население броело околу 15.000 жители со околу 92 жит. на км2 (214 на sq mi).
Демографска историја
Во 1982 година бројот на населението изнесувал 1.936 жители. Ова е како последица на недомородното чилеанско население кое се населувало на островот и со тоа постепено се губел полинезискиот идентитет. Во 1982 околу 70% од населението биле Рапанујци. Населението било намалено за 2.000-3.000 поради ропството. Во 19 век околу 2.000 Рапанујци биле транспортирани во Чиле да работат како робови во Перу од страна на Европејците.
Гоце Николовски
Гоце Николовски (, -, ) — познат македонски пејач на народна музика. Познат е по својот голем хит „Бисер балкански“.
Животопис
Гоце Николовски е роден во 1947 година во Скопје, НР Македонија. Музичката кариера ја започнува со шеснаесет години во градот Ниш, каде што живее. Победник е во тогаш популарната емисија „Максиметар“ и уште тогаш ја навестува својата музичка кариера. Почнува во групата „Рубинси“, но многу брзо преминува во тогаш најпопуларната нишка поп-рок група „Далтони“. Славата на оваа група се шири по Југославија, а нивната песна „Рука од сна“, и денес често може да се чуе на нишките радио станици. Својата популарност како музичар и пејач во Македонија ја достигнува во 1990 година кога на Фолк фест Валандово за прва пат ја изведува легендарната македонска песна „Бисер балкански“. Песната ја добила првата награда на фестивалот во конкуренција од повеќе изведувачи од Југославија. Песната наскоро станала многу позната, голем хит и широко прифатена од македонската публика и од македонскиот народ воопшто. Бидејќи песната се испеа на самиот распад на Југославија, Македонците си ја прифатија како симбол на својата долгочекана независност и сувереност и симбол на македонштината, а во дијаспората честопати била изведувана како македонска химна. Гоце Николовски често бил нарекуван и како бисер балкански, по името на својата песна. Низ текот на годините, Гоце Николовски издал и неколку други песни како „Серенада', „Приказна за Ангелина“, „Запејте сите ангели“, „Бисера“, „Песна од земја далечна“, но никоја од нив не ја достигнала популарноста на песната „Бисер Балкански“. Во 1992 година, Николовски учествувал на фестивал во Канбера, фестивал сличен на Фолк фест Валандово со песната „Од мајка нема помила“. Во Австралија и Канада, Николовски уживал многу поголема популарност отколку во татковината, факт кој го докажуваат големиот број продадени дискови, кои се популарни и продавани и неколку години по неговата смрт. Поради неговиот придонес за македонската заедница во Австралија, Николовски бил прогласен за почесен граѓанин на Аделаида, а градоначалникот на овој град му доделил на Гоце почесен „клуч на градот“. Повеќе тв и радио станици од Македонија и дијаспората на македонскиот музички бисер посмртно му доделија награди за животно дело. Неговиот голем хит „Бисер балкански“ во 2000 е прогласен за песна на векот во Македонија. Поради своите музички квалитети и придонес за македонската народна музика, Гоце Николовски спаѓа во редот на најголемите музички имиња во македонската историја, а неговите песни остануваат да не потсетат на нашето тешко минато и тешкотиите кои не смеат да бидат заборавени.
Трагична смрт
На 16 декември 2006 година, соседството на Николовски слушнало истрел од пиштол околу 22:00 часот. Околу два часот ноќта, во домот се враќа неговиот син Александар, кој го пронаоѓа безживотното тело на татка си и ја повикува полицијата. Во 03:00 часот, полицијата пристигнала во станот на Николовски пронаоѓајќи го мртвото тело на македонскиот пејач. Гоце Николовски извршил самоубиство, испукувајќи куршум во својата глава. Николовски бил сам дома. Телото на покојниот било во неговиот стан, покрај него пиштолот и порака до своето семејство.
Ursus americanus carlottae
Ursus americanus carlottae — подвид на американската црна мечка. Како најзначајни морфолошки разлики се големината, масивниот череп и широки катници. Овој под-вид е ендемски вид на Островите на кралицата Шарлот.
Албански лек
Лек (Leku Shqiptar; множина lekë) (знак: L; код: ALL) — официјална валута на Албанија. Порано била поделена на 100 ќиндарки (qindarkë), но денес повеќе не се користат.
Име
Валутата е наречена по албанскиот феудалц Лек Дукаѓини од век. Името на помалите монети, ќиндарки, потекнуваат од албанскиот назив за 100, ќинд (qind).
Историја
Лекот бил воведен како прва албанска валута во февруари 1926 година.
Вулкано
Вулкано (Vurcanu, италијански: Isola Vulcano, грчки: Hiera, латински: Vulcana) е еден од Липарските Острови, североисточно од Сицилија во Тиренското Море. Површината на островот изнесува 21 км2, а највисокиот врв има височина од 500 м. На островот постојат три вулкани, од кои еден е сè уште активен. Последната голема ерупција на овој вулкан била во 1888 -1900 година.
Историја
Шкотланѓанецот Џејмс Стивенсон бил викторијански научник, пронаоѓач и истражувач кој го вовел рударството на пемза во Липари и рудникот за сулфур на Вулкано (а имал намера и да извлекува енергија од вулканот). Тој во 1870 година го купил северниот дел на островот, изградил вила, повторно ги активирал ископите на локалните рудници и на островот засадил виногради од сортата малвазија со намера да произведува сортно вино. Стивенсон живеел на Вулкано до последната голема ерупција на островот, во 1888 година. Ерупцијата траела скоро цели две години, во кое време Стивенсон го продал целиот свој имот на месното население и никогаш повеќе не се вратил на островот. Вилата на Стивенсон сè уште постои на островот.
Географија
Вулкано се наоѓа во северниот дел на Сицилија и е најужниот остров од сите Липарски Острови. Површината на островот изнесува 21,2 км2 и го сочинува врвот на вулканот кој излегува на површина на морето и кој се издига на 499 метри надморска височина. Југот на островот се состои од висорамнина каде еден од рабовите ја формира планината Арија. Во средината има двоен кратер, седиште на вулканската активност и со многу фумароли обоени во жолто од сулфурните кристали поради испуштањето на водороден сулфид. На север на островот е Вулканело, кој е латерален вулкански конус на Вулкано и сочинува полуостров.
Брегот е стрмен, но има некои црни песочни плажи каде што се појавуваат термални сулфурни извори кои се сметаат за лековити бањи и чии температури се движат од 35 °C до 50 °C. Базени со сулфурна кал исто така служат како терапевтски бањи. На целиот остров, вклучително и до кратерот, се пристапува по патеки. Патеките, меѓу другото, водат и до „Долината на чудовиштата“ каде се наоѓаат формации на исфрлените вулкански бомби.
Ерупции
Вулкано е неактивен после ерупцијата на конусот Фоса на 3 август 1888 до 1890 година, која на врвот наталожила околу 5 метри пирокластичен материјал. Стилот на ерупција виден на конусот Фоса се нарекува вулканолошка ерупција, што е експлозивно исфрлање на пирокластични фрагменти од вискозна магма. Експлозија настанува поради густината на магмата која ги спречува гасовите лесно да излезат низ вулканскиот отвор. Оваа ерупција на Вулкано во тоа време била внимателно документирана од страна на Џузепе Меркали. Меркали ерупциите ги опишал како:
"... Експлозии што звучат како топ во неправилни интервали ..."
Како резултат на тоа, вулканолошките ерупции се засноваат на овој опис. Типична вулканова ерупција може да исфрли блокови од цврст материјал неколку стотици метри подалеку од отворот. Меркали објавил дека блоковите од ерупцијата во периодот 1888-1890 година паднале во морето меѓу Вулкано и Липари. Неколку такви блокови кои паднале на островот Вулкано биле фотографирани од него или од неговите помошници.
Емисиите на вулкански гас од овој вулкан се мерат со помош на повеќекомпонентен систем за анализа на гас, кој го детектира предеруптивното дегасирање на зголемувачките магми, подобрувајќи го предвидувањето на вулканската активност.
Митологија
Старите Грци островот го нарекувале Терасија (грчки: Θηρασία) и Термеса (грчки: Θέρμεσσα, извор на топлина). Островот се појавил во нивните митови како работилница на олимпискиот бог Хефест, заштитник на ковачите. Тој поседувал уште два вулкана, Етна и Олимп. Страбон исто така ја споменува Термеса како свето место на Хефест (грчки: ἱερὰ Ἡφαίστου), но не е јасно дали е тоа трето име за островот или само придавка.
Слично и Римјаните верувале дека Вулкано е оџак на работилницата на богот Вулкан и затоа островот го нарекле по него. Тие верувале дека островот растел поради периодичното расчистување на згурата и пепелта од неговата ковачница. Земјотресите што им претходеле или ги придружувале експлозиите од пепел, сметале дека се должат на тоа дека Вулкан тогаш го изработува оружјето за да војуваат војските на богот Марс.
Трајко Петковски
Трајко Стојанов Петковски (  ―  во ) — македонски партизан, револуционер, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Произлегува од сиромашно семејство. Завршил основно образование, па се доселил со семејството во селото Мршевци (Скопско), каде се занимавал со земјоделство. Во септември 1944 година стапил во Седумнаесеттата македонска ударна бригада. По ослободувањето на Македонија, заминал со Бригадата да се бори против, преостанатите балистички банди на Косово. Во една од тие борби загинал, на 19 декември 1944 година кај селото Перјане, во близина на Гнилане. Неговите посмртни останки биле пренесени и закопани во Мршевци.
Концертен дом (Берлин)
Концертниот дом - Берлин (герм. Konzerthaus Berlin, некогашен Schauspielhaus Berlin - „Драмски театар - Берлин“) — концертна сала на плоштадот Жандарменмаркт во централното градско подрачје на Берлин. Од 1994 г. ова здание е седиште на Оркестарот при Концертниот дом - Берлин (Konzerthausorchester Berlin).
Претходниот објект за оваа намена бил Националниот театар во реонот Фридрихсштат кој во 1817 настрадал во пожар. Театарот бил дело на Карл Готхард Лангханс, отворен во 1802 г. Проектирањето на новото здание му припаднало на Карл Фридрих Шинкел, кој ги изработил нацртите во периодот помеѓу 1818 и 1821 г. Така, „Кралскиот драмски театар“ (Königliches Schauspielhaus) бил свечено отворен на 18 јуни 1821 г. со премиера на операта „Волшебниот стрелец“ од Карл Марија фон Вебер. Други позначајни премиери во овој театар се „Удине“ од Е.Т.В. Хофман (1816), „Пентесилеја“ од Хајнрих фон Клајст (1876) и „Вознесението на Ханела“ од Грхарт Хауптман (1893).
Стефан Симиќ
Стефан Симиќ (роден на во ) — чешки професионален фудбалер кој настапува за ФК Фрозиноне на позајмица од ФК Милан на позиција одбрана. Симиќ има босанско потекло.
Клупска кариера
Симиќ влегол во младинските редови на ФК Славија Прага на возраст од 6 години. Тој станал најмладиот играч кој потпишал професионален договор со клубот, на возраст од 15 години и 11 месеци. Симиќ ги одиграл своите први минути за првиот тим на пријателски натпревар против Хајдук Сплит на на 13 февруари 2011, како дел од прославата на 100-годишнината. Но сепак тој го напуштил клубот пред официјално да дебитира, приклучувајќи се во младинските редови во ФК Џенова во Италија во јануари 2012 година. Трансферот го чинел италијанскиот клуб 12 милиони чешки круни.
Тој настапувал една и пол година за Џенова Примавера пред да се пресели во ФК Милан. Тој бил дел на младинскиот тим кој го освоил Турнирот Вијареџо во 2014 година.
Во летото 2014 година тој се приклучил на екипата од Серија Б, ФК Варесе на позајмица и одиграл 17 натпревари во текот на сезоната. По пропуштањето на првата половина од сезоната 2015/2016 поради повреда, Симиќ требало да се приклучи на ФК Хајдук Сплит во 6-месечен договор за наем во јануари 2016 година. Сепак, на денот кога требало да потпише за клубот, додека бил веќе во Сплит, тој бил повикан во Милан поради повредата на неговиот соиграч Мексес.
За сезоната 2016-17, тој бил позајмен во белгиската Прва дивизија на ФК Ројал Мускрон.
На 31 август 2017 година, тој бил позајмен повторно, овојпат на ФК Кротоне од Серија А каде во сезоната 2017/2018 одиграл 9 натпревари. Во 2018 година бил продаден на ФК Милан, но на полусезоната бил даден на позајмица во ФК Фрозиноне.
Личен живот
Семејството Симиќ потекнува од Приедор од Босна и Херцеговина, но живеело и работело во Загреб, Хрватска, пред да се пресели во Прага, пред неговото раѓање.
Елба-Штреме-Финер
Елба-Штреме-Финер (Elbe-Stremme-Fiener) била заедница на општини во округот Јериховер Ланд, во Саксонија-Анхалт, Германија. Се наоѓала северно од Гентин, кој бил седиште на заедницата на општини, но не и нејзин дел. Била распуштена на 1 јануари 2010.
Сложувалка
Сложувалка — загатка со сложување во која е потребно да се состават голем број мали парчиња кои често имаат необична плочеста форма и се вклопуваат едни со други. Секое парче на себе има мал дел од слика. Кога сложувалката ќе се состави прикажува целосна слика. На пазарот се појавија и понапредни видови сложувалки, како што се сферичните сложувалки и оние кои прикажуваат оптички илузии.
Сложувалката на почетокот се правела со сликање на некоја слика на рамно, четвртесто парче дрво, кое потоа се сечело на мали парчиња со помош на пиличка за резбарење (на англиски „jigsaw“, од каде и потекнува нејзиното англиско име – „jigsaw puzzle“). Лондонскиот картограф и резбар, Џон Спилсбери, е заслужен за комерцијализацијата на сложувалките околу 1760 година. Од тогаш сложувалките се прават главно на картон.
Типични слики кои ги прикажуваат сложувалките се оние со сцени од природата, згради и повторувачки дезени. Чести теми се и замоците и планините. Сепак, за да се направи сложувалка може да се употреби каква било слика, а некои компании за тоа ги нудат своите лични фотографии. Завршените сложувалки исто така можат да се залепат на потпора и да се користат како уметничко дело.
Во текот на последните години станаа достапни голем број на додатоци за сложувалки, како што се табли, кутии, рамки и подлоги што можат да се свиткаат. Тие се создадени за да им помогнат на ентузијастите во решавањетo сложувалки.
Изработка
Најголемиот дел од модерните сложувалки се направени од картон поради тоа што тие се полесни и поевтини за масовно производство отколку дрвените модели. На картонот, пред тој да се исече, се лепи зголемена фотографија, репродукција на слика или некое друго дводимензионално уметничко дело. Потоа картонот се става во преса. Од пресата низ картонот се прободуваат сечила обложени со челик со посакувана форма, сè додека картонот целосно не се исечи. Оваа процедура е слична на онаа за правење на колачиња со форми, со помош на калап за колачиња. Но силата која тука се користи е многу поголема. За сечилата на калапот да навлезат во картон од типична сложувалка од 100 парчиња, потребна е преса што може да произведи сила од 700 тони. Калапот за сложувалки е рамна површина, често направена од шперплоча на која се исечени или жигосани отвори со иста форма како и сечилата кои се користат. Овие сечила се прикачуваат на отворите и се прикриени со материјал за истиснување, обично пенест каучук, кој ги истиснува исечените парчиња од сложувалката.
На почетокот на 1930-тите години, сложувалките се сечеле со големи хидраулични преси кои сега чинат стотици илјади американски долари. Парчињата биле добро исечени и убаво се вклопувале едни со други, но поради високата цена, само големите компании биле во можност да произведуваат сложувалки. Поновиот дизајн на преси со валјаци го постигнува истиот ефект за помала цена. До 1960-тите години, најголемиот произведувач на сложувалки бил Тауер Прес (Tower Press), купен од Вадингтонс (Waddingtons) во 1969 година.
Новата технологија овозможува дрвени или акрилни сложувалки да се исечат по ласерски пат. Предностите на сечењето со ласер е тоа што сложувалките можат да се исечат по желба во која било форма и големина, со колку било парчиња во различна големина. Многу музеи имаат акрилни ласерски исечени сложувалки од некои од нивните најважни уметнички дела, со цел децата кои го посетуваат музејот да можат да го видат оригиналното дело и потоа да ја состават сложувалката, која е во иста форма како и уметничкото дело. Акрилните сложувалки се користат затоа што парчињата се многу истрајни, водоотпорни и можат да се употребуваат често, без сликата да избледни или парчињата да се излитат и оштетат. Исто така, поради тоа што сликата и шаблонот за сечење на парчињата се прават со компјутер, парчињата можат да се направат без одново да се произведи целата сложувалка.
Варијанти
Сложувалките обично имаат големини од 300, 500, 750 и 1000 парчиња. Најголемата комерцијална сложувалка има 32 256 парчиња и димензии од 544 см и 192 см. Најчестиот распоред за сложувалките со 1000 парчиња е 38 парчиња на 27 парчиња, со вкупно 1 026 парчиња. Повеќето од сложувалките со 500 парчиња имаат распоред од 27 парчиња на 19 парчиња. Детските сложувалки се произведуваат во најразлични големини, според бројот на парчиња. Некои сложувалки се двострани и можат да се решаваат на која било страна. Ова ја отежнува работата, затоа што не може да се знае со сигурност дали парчето е свртено и споено со другите парчиња на точната страна.
Исто така, постојат семејни сложувалки, кои имаат 400 парчиња со три различни големини, големи, средни и мали. Парчињата се поставени од големи кон мали, движејќи се во една насока, или кон центарот на сложувалката. Ова им овозможува на едно семејство, или на играчи со различно ниво на вештина, да ја составуваат сложувалката истовремено. Овој посебен вид сложувалки го произведуваат компаниите како Спрингбок (Springbok), Кобл Хил (Cobble Hill), Равенсбугер (Ravensburger) и Санс Аут (Suns Out).
Исто така постојат тридимензионални сложувалки. Многу од овие се направени од дрво или стиропор, и треба да се решат по некој редослед. Некои парчиња не можат да се состават ако другите се веќе на место. Исто така чести се и кутиите-сложувалки. Тие се едноставни тридимензионални сложувалки, со мала фиока или кутија на средината за чување предмети.
Друг вид сложувалка, која се смета за тридимензионална се топките-сложувалки. Како и дводимензионалните служувалки, топките често се направени од пластика и составените парчиња формираат еден слој, но крајната форма е тридимензионална фигура. Повеќето од топките-сложувалки имаат форми кои претставуваат некои сферни фигури како Земјата и Месечината, и историски глобуси.
Постојат исто така компјутерски верзии на сложувалки. Предноста е во тоа што не постои ризик од губење на парчињата и исто така не е потребно да се расчистуваат. Многу од компјутерските сложувалки не овозможуваат ротирање на парчињата, па така сите парчиња се точно насочени. Така, овие сложувалки се значително полесни од обичните сложувалки со ист број парчиња.
Парчиња
Многу сложувалки се сметаат како „потполно вклопувачки“. Ова значи дека соседните парчиња се поврзуваат на таков начин што ако се помести хоризонтално едно парче, се поместуваат сите, и тие остануваат споени. Понекогаш нивната врска е доволно цврста за да може да се крене еден составен дел, држејќи само едно парче.
Парчињата на некои од сложувалките кои целосно се вклопуваат имаат слична форма, со заоблени јазичиња на спротивните краеви. Страните кои се допираат до нив имаат соодветно исечени празнини во кои влегуваат јазичињата од соседните парчиња. Други сложувалки кои целосно се вклопуваат можат да имаат јазичиња и празнини кои се различно распоредени на секое парче, но тие обично имаат четири страни, па така бројот на јазичиња и празнини може да достигне до четири. Сложувалките кои целосно се вклопуваат и чии парчиња имаат исти форми, често наречени „Јапонски стил“, се најтешки, затоа што разликата во формата на парчињата може да биде многу мала.
Потенцијална превенција на Алцхајмеровата болест
Според Друштвото за Алцхајмерова болест во Канада, решавањето сложувалки е еден од многуте активности кои можат да помогнат да се одржи мозокот активен и кои можат да придонесат во намалувањето на ризикот од Алцхајмерова болест.
Список на државни водачи во 979 година
Ова е список на државни водачи во 79 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.