cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Историја на Индија
Могулско Царство
Во 1526 година, Бабур, потомок на Тимур и Џингис Кан од долината Фергана (денешен Узбекистан), се проширил преку Кибер преминот и ја основал Могулското Царство, кое ги опфаќала териториите на денешен Авганистан, Пакистан, Индија и Бангладеш. Сепак, неговиот син Хумаун бил поразен од страна на авганистанскиот воин Шер Шах Сури во 1540 година, и Хумаун бил принуден да се повлече во Кабул. По смртта на Шер Шах, неговиот син Ислам Шах Сури и Хинду кралот Самрат Хем Чандра Викрамадитја, добиле 22 битки против авганистанските бунтовници и силите на Акбар, од Пенџаб до Бенгал и воспоставиле секуларно Хинду владеење во Северна Индија од Делхи кое траело до 1556 година. Силите на Акбар го поразиле и убиле Хему во Втората Битка на Панипат на 6 ноември 1556 година.
Мунгалската династија завладеала со поголемиот дел од Индискиот Потконтинент до 1600 година, но почнала бавно да опаѓа по 1707 година. Мунгалците претрпеле силен удар поради инвазиите од Маратанците и Авганистанците, поради што Мунгалската династија била сведена на владетели- марионети до 1757 година. Остатоците од Мунгалската династија конечно биле поразени за време на Индискиот бунт од 1857 година, исто така познат и како “Војната за Независност” од 1857 година. Овој период, во кој Хинду мнозинството било владеено од страна на могулските цареви, повеќето од кои покажале верска толеранција и либерално изразување на Хинду културата, бил одбележан со огромна социјална промена на потконтинентот. Познатиот император Акбар, кој бил внук на Бабар, се обидел да воспостави добри односи со Хиндусите. Меѓутоа, подоцнежните императори, како Аурангазеб, се обиделе да воспостават целосна муслиманска доминација. Како резултат на тоа, неколку историски храмови биле уништени за време на овој период и се наметнувале даноци за оние кои не биле муслимани. Во времето на опаѓање на Могулското Царство, неколку помали држави се здружиле за да се пополни вакуумот во власта и самите тие придонеле за падот на империјата. Во 1739 година, Надер Шах, императорот на Иран, ја поразил могулската војска во огромната Битката кај Карнал. По оваа победа, Надер го покорил Делхи и запленил многу богатства, вклучувајќи го и Престолот Паун.
Могулците веројатно биле најбогатата единствена династија која што некогаш постоела. За време на ерата на Мунгалците, доминантните политички сили се состоеле од Могулското Царство и нејзините даночници, а подоцна, од државите наследнички во подем - вклучувајќи ја и Марата империјата - која се борела со значително ослабената могулска династија. Могулците, кои често применувале брутални тактики за да ја држат потчинета својата империја, воделе политика на интеграција со индиската култура и тоа бил клучниот фактор што придонел да бидат успешни, во што не успеале краткотрајните Султанати од Делхи. Акбар Велики бил особено познат по тоа. Акбар прогласил "Амари" или не-убивање на животни во светите денови на Џаинизамот. Тој го вратил џизуа данокот за немуслимани. Мунгалските императори се женеле со локални девојки од кралски семејства, биле во сојуз со локалните Махараџи, и се обиделе да ја измешаат нивната турско-персиска култура со древните индиски стилови, создавајќи ја уникатната индосараценска архитектура. Оваа традиција, во комбинација со зголемената бруталност и централизација, била ерозијата која во голема мера придонела за пропаст на династијата по Аурангазеб, кој за разлика од претходните императори, наметнал релативно не-плуралистички политики за општата популација, кои често предизвикувале револт кај мнозинското Хинду население.
Империја на Сиките (северозапад)
Пенџапското кралство, владено од членови на религијата на Сиките, било политички субјект кој управувал со регионот на денешен Пенџаб. Империјата, основана околу регионот на Пенџаб, постоела од 1799 до 1849. Таа била изградена врз темелите на Калша, под раководство на Махараџата Ранјит Синг (1780-1839) со низа од автономни пенџабски елементи. Тој консолидирал многу делови од северна Индија во кралството. Тој главно ја користел неговата високо дисциплинирана Сикијанска армија која што ја обучувал и опремувал да биде еднаква на европските сили. Ранјит Синг се покажал како врвен стратег и избрал добро квалификувани генерали за неговата војска. Во различни фази, тој ги додал централен Пенџаб, провинциите Мултан и Кашмир, Пешаварската Долина и Дерајат на неговото кралство. Тој дошол во лицето на моќната Британска Источно Индиска Компанија. Во својот врв, во 19 век, империјата се протегала од преминот Кибер на запад, до Кашмир на север, до Синд на југ и до Химачал на исток. Ова била една од последните области на потконтинентот кои биле освоени од страна на Британците. Првата и втората Англо-Сикиска војна го означиле падот на империјата на Сиките.
Други кралства
Постоеле и неколку други кралства кои владееле над делови од Индија во подоцнежниот средновековен период пред Британската окупација. Сепак, повеќето од нив биле обврзани да плаќаат редовни даноци на Маратанците. Владеењето на династијата Водејар која го формирала Кралство Мајсур во јужниот дел на Индија, некаде околу 1400-тата г.н.е. било прекинато од страна на Хајдер Али и неговиот син Типу Султан во доцнежната половина од 18 век. Под нивно владеење, Кралството Мајсур се борело во серија од војни, понекогаш против комбинираните сили на Британците и Маратанците, но најмногу против Британците, при што кралството добивало некаква помош или ветувања за помош од Французите. Навабите од Бенгал станале де факто владетели на Бенгал по падот на Могулското Царство. Сепак, нивното владеење било прекинато од страна на Маратанците кои извршиле шест експедиции во Бенгал од 1741 до 1748 година, и како резултат на тоа Бенгал станал вазалска држава на Маратанците. Кралството Хајдерабад било основано од династијата на Кутиб Шахи од Голконда во 1591 година. По кратко могулско владеење, Асиф Џа, официјален претставник на Могулците, ја преземал контролата над Хајдерабад и се прогласил себеси за Низам-ал-Мулк на Хајдерабад во 1724 година. Кралството Хајдерабад било управувано од наследни Низами од 1724 до 1948 година. Мајсур и Хајдерабад станале кнежевски држави во Британска Индија. Некаде околу 18 век, се основан денешен Непал од страна на Гурките.
Колонијално време
Во 1498 година, Васко де Гама успешно открил нов поморски пат од Европа до Индија, кој го отворил патот за директна индоевропска трговија. Португалците наскоро поставиле трговски места во Гоа, Даман, Диу и Бомбај. Следни пристигнале Холанѓаните, Британците - кои формирале трговски места на пристаништето Сура на западниот брег во 1619 година - и Французите. Внатрешните конфликти помеѓу Индиските кралства отвориле можност европските трговци постепено да воспостават политичко влијание и да заземат територии. Иако овие континентални европски сили контролирале различни крајбрежни региони од јужна и источна Индија во текот на наредниот век, тие на крајот ги загубиле сите своите територии во Индија од Британските островјани, со исклучок на Француските позиции во Пондичери и Чандернагоре, Холандското пристаниште Траванкоре и португалските колонии Гоа, Даман и Диу.
Бунтот од 1857 година и неговите последици
Индискиот бунт од 1857 година бил бунт од големи размери предизвикан од страна на војници вработени во Британската Источно Индиска Компанија во северна и централна Индија, а бил насочен против владеењето на Компанијата. Бунтовниците биле неорганизирани, имале различни цели и биле слабо опремени, предводени и обучени и немале надворешна поддршка или финансирање. Тие биле брутално потиснати и Британската влада ја преземала контролата над Компанијата при што елиминирала голем дел од поплаките што го предизвикале бунтот. Владата, исто така, била решена да задржи целосна контрола така што бунт од такви размери никогаш да не се случи повторно. Таа ги фаворизирала кнежевските држави (кои помогнале во задушувањето на бунтот), и ги фаворизирала Муслиманите (кои помалку се бунтувале) наспроти Хиндусите кои доминирале во бунтот. Како последица, сета власт била префрлена од Источно Индиската Компанија на Британската Круна, која започнала да владее со поголемиот дел од Индија како и со голем број на провинции; земјиштето на компанијата Џон било директно контролирано, а имала и значително индиректно влијание над остатокот од Индија, која се состоела од кнежевски држави владеени од страна на локални кралски семејства. Официјално во 1947 година постоеле 565 кнежевски држави, но само 21 од нив имале вистински државни влади, а само три биле големи (Мајсур, Хајдерабад и Кашмир). Тие биле апсорбирани во независната нација во 1947-1948.
Реформи
Кога Лордот Керзон (поткрал 1899-1905) ја преземал контролата над високото образование ја поделил големата провинција Бенгал на голема западна Хинду половина и на "Источен Бенгал и Асам", што во голема мера била источна муслиманска половина. Целта на Британците била ефикасна администрација, но Хиндусите биле навредени од очигледната "раздели па владеј" стратегија. Кога Либералната партија дошла на власт во Британија во 1906 година тој бил отстранет. Новиот поткрал на Индија, Гилберт Минто и новиот државен секретар за Индија Џон Морли биле во консултации со водачот на конгресот Гопал Кришна Гохал. Морли-Минто реформите од 1909 година овозможиле Индиско членство во провинциските извршни совети како и во извршниот совет на поткралот. Кралскиот Законодавен Совет бил проширен од 25 на 60 членови и биле поставени одделни застапници на муслиманската заедница во драматичниот чекор кон претставителна и одговорна влада. Бенгал повторно бил обединет во 1911 година. Во меѓувреме муслиманите за првпат почнале да се организираат, создавајќи ја Лигата за Сите Муслимани во Индија во 1906 година. Таа не била масовна партија, но била создадена за да ги заштити интересите на аристократските муслимани, особено на северозапад. Таа била интерно поделена од спротивставените послушници на Исламот, Британија, Индија и од недовербата на Хиндусите.
Глад
За време на Британскиот Раџ, гладот во Индија, најчесто се препишува како заслуга на неуспешните владини политики, кои биле едни од најлошите што воопшто постоеле, вклучувајќи го големиот глад од 1876 до 1878 во кој умреле помеѓу 6.100.000 и 10.300.000 лица како и Индискиот глад од 1899 до 1900 во кој умреле помеѓу 1,25 и 10.000.000 лица. Третата пандемија на чума започнала во Кина во средината на 19 век, ширејќи чума на сите населени континенти, при што само во индија умреле 10 милиони луѓе. И покрај постојаните болести и глад, населението на Индискиот Потконтинент, кое изнесувало околу 125 милиони во 1750 година, достигнало 389 милиони до 1941 година.
Индиското движење за независност
Бројот на Британците во Индија бил мал, но и покрај тоа тие биле способни да владеат со две третини од потконтинент и непосредно да вршат значително влијание врз кнежевските држави кои ја сочинувале преостанатата една третина од регионот. Постоеле 674 вакви држави во 1900 година, со население од 73 милиони жители, или едно лице на пет. Во принцип, кнежевските држави биле силни поддржувачи на Британскиот режим, па Раџот ги оставил на мира. Тие конечно престанале да постојат во 1947-1948. Прв чекор кон Индиската самоуправа било назначувањето на советници да го советуваат британскиот поткрал, во 1861 година, првиот Индиец бил назначен во 1909 година. Исто така биле поставени провинциски совети со Индиски членови. Учеството во советите подоцна било проширено и во законодавните совети. Британците изградиле голема Британско Индиска армија, во која имало само Британски високи офицери, а голем дел од војниците биле од мали малцински групи како Гуркасите од Непал и Сиките. Државната служба сè повеќе била исполнета со староседелци на пониските позиции, додека Британците ги држеле високите позиции. Од 1920 година, водачите како Мохандас Карамчанд Ганди започнале мошне популарни масовни движења во кампањата против Британскиот Раџ, користејќи главно мирни методи. Некои други примениле милитантен пристап и се обиделе да го соборат Британското владеење со вооружена борба; на Индискиот Потконтинент започнале да се одвиваат револуционерни активности против Британската власт. Движењата за независност против Британското владеење предводени од Ганди содржеле ненасилни методи, како несоработка, граѓанска непослушност и економски отпор. Овие движења ја постигнале својата цел и успеале да донесат независност на новите територии на Индија и Пакистан во 1947 година.
Историографија
Во последниве децении постоеле четири главни училишта за историографијата на Индија: Кембриџ, Националистичко, Марксистичко, и подредено. Некогаш заедничкиот "Ориенталистички" пристап, со неговата слика за чувствителната, необјаснива и целосно духовна Индија, изумрел во сериозните науки. "Кембриџ Училиштето" предводено од Анил Сил, Гордон Џонсон, Ричард Гордон, и Дејвид А. Вашбрук, ја минимизирало идеологијата. Националистичкото училиште се фокусирало на Конгресот, Ганди, Нехру и високото политичко ниво. Го нагласувало Бунтот од 1857 како војна за ослободување и "Отказот од Индија” на Ганди започнат во 1942 година, за дефинирање на историските настани. Во поново време, Хинду националистите создале нова верзија на историјата за училиштата за поддршка на нивните барања за "Хиндутва" ("Хиндуизам") во Индиското општество. Марксистите се фокусирале на студиите за економскиот развој, земјопоседството и класниот конфликт во предколонијална Индија, како и на деиндустријализацијата за време на колонијалниот период. Марксистите го прикажувале движењето на Ганди како средство со кое буржоаската елита ги искористила популарните, потенцијални револуционерни сили за сопствени потреби. "Подреденото училиште", било започнато во 1980 година од страна на Ранајит Гуха и Гјан Пракаш. Тоа не се занимавало со проучување на елитата и политичарите, туку своето внимание го фокусирало на "историјата одоздола", гледајќи го користењето на фолклорот на селаните, поезијата, гатанките, поговорките, песните, усната историја и методите инспирирани од антропологијата. Тоа се фокусирало на колонијалната ера пред 1947 и обично ги нагласувало кастите и ги минимизирало класите, заради незадоволството од Марксистичкото училиште.
Љубовна виола
Љубовна виола (Viola d'amore) е необичен гудачки инструмент кој настанал и се употребувал во текот на XVIII век.
Особености
Името го добила поради додатокот на сетот од седум жици под главните мелодиски жици, кои се наречени „вљубени“, бидејќи вибрираат во склад со главните. Бидејќи се наоѓаат под главните, наречени се уште и „невидливи жици“. Самите жици, како и обликот на телото на инструментот, слични се како кај виолата. При свирење се држи под брадата и нема прагови, као што е случај со виолата. На врвот на вратот се наоѓала мала, изрезбана глава на некое митолошко суштество, најчесто на Купидон. Звукот на овој инструмент се смета за префинет, но не бил од голема корист во оркестрите. Вивалди пишувал за овој инструмент.
Месје 56
NGC 6779 — збиено ѕвездено јато во соѕвездието Лира, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Телото е откриено на 19 јануари 1779 година од страна на Пјер Мешен, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 3,3 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6779 е од видот X. Видливиот сјај со голо око изнесува 8,4 m. NGC 6779 има само една позната привидна димензија, која изнесува 8,8'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 19 ч 16 м 35,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +30° 11' 7"".
Други поделби
Проучување на NGC 6779 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 118; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2653. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 275.
Трикладенец (Горни Стубол)
Трикладенец — населба од доцноантичко време кај пробиштипското село Горни Стубол. На 3 км западно од селото, на тромеѓата помеѓу селата Секулица, Горни Стубол и Горно Барбарево, мештаните изградиле три кладенци, по еден за секое село. Околу нив на прилично голема површина се среќава голем број фрагменти од керамички садови, питоси и покривни ќерамиди. Според кажувањето, биле откривани остатоци од темели на ѕидови и притоа биле најдени повеќе бронзени монети.
Косем (султанија)
Косем султан (كوسم سلطان, целосно име: Девлетлу Исметлу Махпејкер Косем Валиде султан Алијету Шан Хазретлери, родена околу 1589 година – починала на 2 септември 1651 ), позната и како Махпејкер султан  (персиски: ماه پيكر) — сопруга на османлискиот султан Ахмед I, валиде султан како мајка на султаните Мурад IV и Ибрахим, и бујук („регент“) на султанот Мехмед IV од 1649 година. Таа станала една од најмоќните и највлијателните жени во отоманската историја, како и централна фигура во периодот познат како Султанат на жените.
Родена во Тинос во семејство на грчки православен свештеник, таа била киднапирана и продадена како робинка во Босна пред да биде испратена во царскиот харем во Цариград, османлискиот главен град. Таму таа се прославила, станувајќи миленичка на султанот Ахмед I, кој подоцна се оженил со неа и ја направил негова законска сопруга. Со текот на времето, нејзиното влијание врз султанот се зголемило и таа станала негов најдоверлив советник. Историчарите ѝ признаваат дека го убедила Ахмед да го поштеди животот на неговиот помлад полубрат Мустафа, ставајќи крај на вековната практика на братоубиство во Отоманското Царство. Откако Ахмед починал во 1617 година, таа била важна во устоличувањето на Мустафа I. По вознесувањето на Осман II, таа накратко била протерана во Стариот дворец (Ески-сарај).
За време на нејзиниот мандат како регент на Мурад IV, Ибрахим и Мехмед IV, Косем собрала огромна озлогласеност и наклонетост меѓу нејзините поданици и имала неспоредлива политичка моќ во Отоманското Царство. Нејзините рани години како регент биле обележани со турбуленции и нестабилност, кои започнале кога Сафавидското Царство анектирало голем дел од Ирак и го зазел Багдад во 1624 година, вклучувајќи ги Османлиите во 16-годишен судир со Сафавидите што предизвикало серија бунтови, упади и движењата за независност низ Отоманското Царство. За време на ескалацијата на тензиите меѓу Отоманското Царство и Република Венеција во 1640-тите, таа и нејзините сојузници биле обвинети за притисок врз Ибрахим да изврши поморски напад на островот Крит, контролиран од Венеција. Таа морала да се бори со венецијанската блокада на Дарданелите, која кулминирала со поморската битка кај Фоки во 1649 година, како и со трговските востанија предизвикани од финансиската криза во годините што следеле.
Улогата на Косем како заштитник на отоманската династија била поздравена и од современиците и од историчарите. Сепак, неколкумина ги доведуваат во прашање нејзините намери и мотиви за застапување на каузата на јаничарите за време на нејзините 28 години на власт. Некои тврделе и дека таа собрала големо богатство со нелегитимни средства. Таа, сепак, добро ги искористила парите што ги стекналала од нејзините земји и приходи, преземајќи добротворни работи и градежни проекти како опипливи манифестации на грижата на династијата за нејзините поданици. Затоа, по нејзиниот брутален атентат кој предизвикал немири и погубување на стотици мажи во Цариград, таа била нарекувана со имињата: „ Vālide-i Muazzama “ (величествена мајка), „ Vālide-i Maḳtūle “ (убиена мајка) и „ Vālide-i Şehīde “ (маченичка мајка).
Позадина
Во 1603-1604 година, на возраст од 14 или 15 години, била киднапирана од отомански напаѓачи и купена како робинка во Босна од бејлербегот (гувернерот) на босанскиот Ејалет. Нејзината убавина и интелигенција биле забележани од кизлар-агата од дворот на султанот Ахмед I, кој ја испратил во Цариград да се придружи на група други робинки за да бидат обучени во Царскиот Харем како царска дворска дама.
Косем станала позната во почетокот на владеењето на Ахмед како дел од серијата промени во хиерархијата на Царскиот Харем. Сафије Султан, некогаш моќната баба на Ахмед и управител на харемот, била лишена од власта и протерана во Старата палата (Ески-сарај) во јануари 1604 година, а Хандан Султан, мајката на Ахмед и валиде султан, починала во ноември следната година. Овие две слободни места ѝ овозможиле да се искачи на врвот на хиерархијата на царскиот харем.
Хасеки-султан
Како хасеки султан на Ахмед, тој ја фаворизирал над сите негови наложници, расфрлајќи ѝ ги најубавите накити од неговото складиште. Нејзината стипендија се состоела од 1.000 аспери дневно. Во раните години од нивниот брак, таа му родила на Ахмед 4 ќерки: Ајше Султан, Фатма Султан, Ханзаде Султан и Гевхерхан Султан. Како мајка на неколку принцези, таа имала право да ги договори нивните политички бракови. Една од нејзините ќерки, Ајше Султан, се омажила за Насух-паша во 1612 година на седумгодишна возраст. Истата година, Гевхерхан Султан се оженила со Окуз Кара Мехмед-паша на петгодишна возраст. Венецијанскиот амбасадор Симон Контарини, помеѓу 1609 и 1612 година, ја споменува Косем во својот извештај во 1612 година и ја прикажува како:"„[Жена] со убавина и остроумност, а дополнително... со многу таленти, таа пее одлично, од каде и понатаму е исклучително добро сакана од кралот... Не дека ја почитуваат сите, но ја слушаат во некои работи и е миленик на кралот, кој постојано сака да е покрај него.'"Џорџ Сандис, англиски патник кој бил во посета на Цариград во раните 1610-ти, го запишал името на Косем како „Касек Кадун“ (хасеки-кадин) и верувал дека таа е „вештерка над својата убавината“. Тој тврдел дека султанот имал „страсна“ љубов кон Косем, нагласувајќи дека тоа е резултат на вештерство. Сендис продолжува да ја карактеризира како жена со „нежна и во исто време срамежлива природа“.
Напори за укинување на братоубиството
Интересот на Косем за сукцесија не поминал незабележано од современите набљудувачи по раѓањето на нејзиниот првороден син Мурад во 1612 година, и можно е дека се должат значајните модификации во моделот на сукцесија на престолот од систем на првородство до систем заснован на агнатичен стаж. Бидејќи братоубиството било вообичаена практика, таа се плашела дека ако престолот отиде кај еден од синовите на султанот, ќе му припадне на најстариот, Осман, чија мајка, Махфирузе Хатун, можеби била сметана од Косем како ривал со намера да лобира во корист. на сопствениот син. Таа се плашела дека Махфриузе ќе го натера Осман да ги погуби нејзините синови - Мурад, Сулејман, Касим и Ибрахим, доколку го наследи татко му, па затоа се трудела да го заштити нејзиниот полудевер Мустафа од погубување.
Симон Контарини во истата година известил дека Косем „лобираше да го поштеди Мустафа од судбината на братоубиството со задна цел да го спаси сопствениот син од истата судбина.“ Така, оставајќи го братот на султанот да живее „Се обидуваше да се увери дека Мустафа, ако се случи да стане султан, ќе го поштеди животот на нејзините синови“. Контарини не го спомнува името Косем, туку зборува за „кралица“ Згора на тоа, Косем можела да го искористи нејзиниот близок сојуз со Мустафа-ага, агата на јаничарите и Насух-паша (нејзиниот зет) за да има влијание врз султанот.
Контарини, исто така, објавила дека султанот наредил една жена да биде претепана затоа што ја иритирала Косем, која можеби била и самата Махфирузе. Таа подоцна била протерана во Старата палата (Ески-сарај), веројатно во средината на 1610-тите. По тој инцидент, Косем го засакала нејзиниот посинок Осман. Го пуштла да ѝ се придружи во возењето со кочии каде што тој се покажувал пред толпата кога таа одела во Цариград. Извештаите на венецијанските баилоси забележуваат дека на овие екскурзии, Осман уживал да им фрла грст монети на минувачите кои се собирале да го видат младиот принц, додека неговата маќеа Косем останала скриена зад завесата. На крајот Ахмед се смешил во врската помеѓу Осман и Косем; венецијанскиот амбасадор Бертучио Валиер во 1616 година известил дека султанот не им дозволил на двајцата најстари принца (Осман и Мехмед) да разговараат со Косем. Неговиот мотив можеби, како што шпекулирал Валиер, бил стравот дека безбедноста на принцовите била загрозена од добро познатите амбиции на Косем за нејзините синови, и да ги спречи гласините за непристојноста на возрасниот принц во дружењето со жена која не е ниту негова мајка. ниту неговата сестра.
Големиот везир Насух-паша, зетот на Косем како сопруга на нејзината ќерка, Ајше Султан, бил погубен по наредба на Ахмед во 1614 година, самата Косем се обидела да го спречи нејзиниот сопруг да преземе таква акција, но безуспешно. Така, таа загубила важен сојузник во владата. Од тој момент, таа веројатно ги концентрирала напорите да го одржи Мустафа во живот.
Влијанието на Косем врз султанот се зголемило во следните години и се вели дека таа дејствувала како една од неговите советници. Известувајќи во 1616 година дека Косем била највредниот сојузник што можел да го има во палатата поради нејзиното влијание врз султанот, Валиер тврди дека нејзината провенецијанска политика и придонесите за добрата положба на Венеција морало да бидат соодветно наградени. Баилосите исто така забележале дека Ахмед бил длабоко посветен на Косем. Сепак, таа се воздржувала од постојано вклучување во сериозни прашања бидејќи султанот одбивал да биде засенет од неговата сопруга. Според Валиер во 1616 година:"„Нејзината претпазливост веројатно имала за цел да го одбегне незадоволството на султанот, кој сакал да избегне да изгледа управуван од жена, како што бил неговиот татко. Таа може да прави што сака со кралот и да го поседува неговото срце апсолутно, ниту пак некогаш и се ускратува нешто“."Контарини понатаму забележува дека Косем „се воздржува со голема мудрост да не зборува [со султанот] премногу често за сериозни работи и државни работи“. Во текот на нејзината кариера како султан хасеки, таа била обвинета дека се обидувала да ја спаси сопствената позиција и влијание во текот на нејзината долга кариера „наместо онаа на султанот или династијата“.
Владеењето на Ахмед е значајно за одбележување на првото прекршување во отоманската традиција на кралско братоубиство; отсега натаму, османлиските султани веќе нема систематски да ги егзекутираат своите браќа по стапувањето на тронот.
Смртта на Ахмед I
По раната смрт на Ахмед од тифус и гастрично крварење на 22 ноември 1617 година, Косем стапила на врвот на фракцијата што го поддржале стапувањето на Мустафа на престолот. Преку нејзиното поткупување и влијание, Косем успешно маневрирала да го постави на тронот полубратот на Ахмед, Мустафа. Таа веројатно се плашела за животот на нејзините синови, доколку нивниот постар полубрат Осман стане султан и ги погуби. Затоа, поверојатно е дека таа претпочитала Мустафа да стане султан бидејќи тој нема да ги гледа нејзините синови како закана.
Владеење на Мустафа I
Првиот чин на Осман како султан бил да ја елиминира моќта од поддржувачите на Мустафа, како и од оние кои го обезбедиле неговиот пристап и планирале да владеат над него. Како резултат на тоа, Косем и нејзината придружба биле протерани во Стариот дворец (Ески-сарај).
Период во Стариот дворец
За време на владеењето на Осман II и второто владеење на Мустафа I, Косем и нејзините 8 деца се населиле во Стариот дворец.
Поради појавата на стажот како принцип на сукцесија, што значело дека мајката на принцот може да го одбележи времето во Старата палата помеѓу смртта на нејзиниот султан и доаѓањето на нејзиниот син, Косем можела да го задржи својот статус Хасеки и дневната стипендија од 1.000 аспери за време на нејзиното пензионирање таму; сепак, по завршувањето на мандатот на Косем како хасеки, позицијата ја изгубила својата важност. За време на нејзиното пензионирање, таа имала можност подобро да се запознае со Сафије Султан.
Владеење на Осман II
Во 1619 година, Осман дејствувал против османлиските конвенции со тоа што ѝ одредил на својата маќеа Косем тридневна посета на Стариот дворец, за време на која тој учествувал во нејзините свечености, покажувајќи ја својата посебна наклонетост кон неа. Тој, исто така, и дал на Косем приход од осум села во северозападниот дел на Атина, кои таа ги вклучила во нејзиниот вакаф, кој обезбедувал услуги за аџиите кои патувале од Дамаск во Мека. Косем можеби го негувала овој однос со намера да го искористи своето влијание за да го убеди да ги поштеди нејзините синови. Кога Осман заминал на полскиот поход во 1621 година, тој го погубил само Мехмед, најстариот од неговите помлади браќа, кој бил еден од синовите на Косем. Неговиот вујко Мустафа останал жив, како и помладите браќа на Осман. Сепак, дури и ако нивната врска била негувана, таа не дала последователни резултати за младиот султан, чија најисклучителна слабост била недостатокот на валиде султан која ќе лобира во негова корист. Тој, сепак, се чувствувал непријатно поради вмешаноста на Косем во државните прашања.
Во мај 1622 година, чувствувајќи дека Осман може да ги погуби Мустафа и неговите помлади браќа, евнухот и војската на палатата планирале контра-пуч, поддржан од мајката на Мустафа, Халиме Султан и Косем, која сакала нејзините сопствени деца да се искачат на престолот. Тие упаднале во харемот и го ослободиле Мустафа од кафезот. Што се однесува до Осман, на возраст од само седумнаесет години, тој бил затворен во Едикуле, а потоа веднаш задавен од членовите на јаничарите на 20 мај 1622 година, главно преку напорите на Халиме.
Второто владеење на Мустафа I
Истиот ден, Мустафа бил поставен да владее. Вториот краток мандат на Мустафа бил уште покатастрофален од првиот. Додека власта првично им припаднала на Косем и неговата мајка, јаничарите и другите кои го извршиле бунтот сега бурно реагирале на атентатот на Осман: Тие ги убиле сите оние кои ги сметале за одговорни додека во исто време се обидувале да ги заштитат преостанатите синови на Ахмед против неизбежните напори на Халиме да ги елиминира за да го заштити владеењето на нејзиниот син.
Во обид да изгради сопствена позиција, Косем го обезбедила назначувањето за голем везир на Албанецот Мере Хусеин-паша, кој успешно се претставил како еден вид реформатор, ветувајќи дека брзо ќе се движи против атентаторите. Но, Хусеин-паша ја искористил ситуацијата само за своја полза, нашироко изнудувајќи под изговор дека ќе ги казни одговорните за убиството на Осман и ќе ја нападне државната каса за сопствен профит.
Во текот на последните месеци од второто владеење на Мустафа, тој наредил да се погубат сите вклучени во убиството на Осман, вклучувајќи ги и синовите на Косем. Но, пред да може да се извршат неговите наредби, и Косем и корпусот на евнухот интервенирале и го симнале уште еднаш од престолот. Мустафа го поминал остатокот од својот живот во кафез. Косем на крајот постигнала договор со везирите да го постави нејзиниот син Мурад за султан.
Владеење на Мурат IV
Косем влегла во палатата Топкапи со грандиозна свечена поворка пред која илјада дервиши марширале со молитви за да го прослават нејзиното доаѓање. Таа повторно била втурната во политичката арена кога нејзиниот син се искачил на престолот на 10 септември 1623 година како Мурад IV. Бидејќи нејзиниот син бил малолетен, таа била назначена не само за валиде султан, туку и за официјален регент (наиб-и-султанат), од воздигнувањето на нејзиниот син на 10 септември 1623 година до 18 мај 1632 година
Во 1623 година, османлискиот двор испратил писмо до Република Венеција, со кое официјално го објавил наследувањето на престолот на Мурад IV. Во писмото, Косем била означена како валиден султан: „Нејзиното височество султанката Валиде […] за покојниот султан Ахмед, кого Алах го зеде со себе, беше многу важна личност и тој ја сакаше толку многу што ја почести со тоа што се ожени со неа...“ Писмото понатаму укажува дека Косем ќе владее во името на нејзиниот син: „Имаме голема надеж и вера во валиде султан, која - меѓу сите жени што ја уживаат оваа позиција - се одликува со зрелост и доблест на карактерот“.
Набргу по устоличувањето на Мурад во 1623 година, венецијанската амбасадорска порака забележала за политичкото искуство на Косем:"„Сета моќ и власт ја има мајката, жена сосема различна од онаа на султанот Мустафа, [која] често учествуваше во владините работи за време на владеењето на нејзиниот сопруг.“"Ро, англиски пратеник, напишал еден месец пред венецијанското испраќање, предвидувајќи дека новиот султан ќе биде „измачуван од неговата мајка, која го измачувала неговиот татко, човек со дух и памет“.
По доаѓањето на Мурад, сите негови браќа биле затворени во Кафез, кои биле дел од Царскиот Харем каде што можните наследници на престолот биле држени под вид на домашен притвор и постојан надзор од страна на евнусите на палатата.
Како регент, Косем делотворно управувала со царството преку нејзиниот син Мурад, присуствувајќи и организирајќи сесии на диваните (кабинетот) зад Завесата. Таа била задолжена за назначување политички фигури и надгледување на државната администрација, што и овозможило да воспостави врски со државници, судии и други судски фигури. Таа се среќавала со странски амбасадори од други земји за да разговара за меѓународните договори. Водечките везири ги пишувале своите писма директно до неа, како одговор, Косем ја искористила нејзината титула кира (дама) за да состави писма до везирите. Во 1623 година, Кеманкеш Кара Али-паша бил назначен за голем везир.
Се сметало дека Косем има различни очекувања за нејзината улога кога првпат станала регент. Според турскиот историчар Озлем Кумрулар:"„Од барањето на големиот везир е јасно дека во овој период Косем сакала да биде со нејзиниот малолетен син во салата и да ги слуша сите барања на високите личности. Таа сакаше да го придружува султанот и во исто време да ја држи власта во свои раце. Големиот везир на многу џентлменски начин изјавил дека таа желба не е во согласност со законот (канун): „Господи мој и Владетелу, ова што го правиш е спротивно на законот. Ве молам, дури и не го артикулирајте. На крајот на краиштата, јас сум твој верен слуга и не сакам да бидам одделен од тебе“."Најлошата грешка на големиот везир Али-паша била тоа што му дозволил на сафавидскиот шах Абас да ги заземе Багдад и Ериван во 1624 година, а потоа ја криел веста од Мурад, кој во тоа време имал дванаесет години, и неговата мајка, Косем. По дознавањето, Косем веднаш приредила негово соборување од позицијата, по кое Али-паша бил задавен со поддршка на главниот црн евнух Мустафа-ага. Местото на голем везир подоцна ќе го пополни Черкеш Мехмед-паша.
Надворешна и внатрешна политика
Странските непријатели и моќните локални истакнати личности го сметале подемот на Косем како златна можност да се поткопа моќта и авторитетот на османлиската држава. За време на раните години на султанатот на Мурад, Косем морала да се справи со загубата на Багдад и Ериван за време на Отоманско-сафавидската војна, бунтот на племињата во Либан, бунтот на Абаза во северна Анадолија, колебливите верности на гувернерите во Египет и други провинции, потврдување на независноста од страна на варварските држави, бунт на Татарите на Крим и нападите на ограбувачите на Козаците до бреговите на Црното Море.
Козачките упади биле вообичаени во Отоманското Царство во текот на почетокот на 17 век, нарушувајќи ја безбедноста на Црното Море и принудувајќи ги Османлиите да размислуваат за зајакнување на Босфорот, особено по најновиот упад на Козаците во 1624 година. Во име на нејзиниот син, Косем наредила да се изградат две тврдини во близина на устието на Босфор, едната во Анадолукаваги, а другата во Румеликаваги. Тврдините биле подигнати за една година.
За време на нејзиното регентство, Косем умешно ги обновила државните финансии по период на тешка инфлација. Таа, исто така, помогнала да се стабилизира владата со топење на голем дел од златото и среброто во палатата за да им плати на јаничарите. Кога на големиот везир, кој водел кампања против Сафавидите за повторно да го заземе Багдад, останал без храна за војската, тој се обратил до Косем за помош. Во едно писмо таа одговорила на барањето на големиот везир и напишала: „Вие велите дека мора да се внимава на одредбите за кампањата. ''Да беше до мене, одамна ќе беше завршено. Нема недостаток ниту од моја, ниту од мојот син''“. Во друго, таа испраќа добра вест: „Пишавте за одредбите. ''Ако можев, веднаш ќе ги набавев и ќе ги испратев. Правам се што можам, син ми исто така. Дај Боже, се планира овој петок десет милиони аспери да бидат проследени до Ускудар, доколку се биде во ред. Остатокот од одредбите се натоварени на бродови''“. Бајрам-паша, гувернерот на Египет и зет на Косем, ѝ пишувал директно на неа за голем број прашања, а таа му ја соопштила содржината на писмата на гувернерот до големиот везир Ахмед-паша заедно со своите коментари за овие работи. Меѓу проблемите за кои се дискутирало, биле доцнење барут потребен за војување, проблематичната ситуација во Јемен и недостатоците во приходите на покраината (во 1625 година Египет испратил само половина од својот нормален приход поради пустошот на чумата позната во египетските анали како чумата на Бајрам-паша“). Широката соработка меѓу големиот везир Ахмед-паша и Косем ја сугерира нејзиниот искрен коментар кон него: „Навистина ме боли глава. ''Но и тебе ти задавам страшна главоболка. Колку пати сум се запрашала. „Се прашувам дали му се гади од мене“? „Но, што друго можеме да направиме''?“
По регенството
Во 1632 година, 9-годишниот мандат на Косем завршил како резултат на одлуката на нејзиниот син Мурад да ја отстрани од политичката сцена, откако тој одлучил да не дозволи никаква моќ да се меша во неговото управување со царството, и наредил неговата мајка да ги прекине контактите со неговите државници, заканувајќи ѝ се со исклучување и прогонство од главниот град доколку таа не се придржува на тоа; ова веројатно било одговор на мајското востание во Цариград од 1632 година кога јаничарите упаднале во палатата и го убиле големиот везир Ахмед-паша, меѓу другите. Мурад се плашел дека ќе ја доживее истата судбина како и неговиот постар полубрат Осман II, и решил да ја потврди својата моќ. Затоа, штом ја презел власта под своја контрола, се обидел да ги замени лојалните луѓе на мајка си. Подоцна се обидел да ја задуши корупцијата која растела за време на владеењето на претходните султани, а која не била проверена додека неговата мајка владеела преку полномошник. Неговото апсолутно владеење започнало во 1632 година, кога ја презел власта и ги потиснал сите тирани и повторно ја воспоставилнадмоќта на султанот. И покрај тоа што била отстранета од седиштето на власта, Косем продолжила да раководи со некои владини работи во име на султанот за време на неговите отсуства од главниот град, како и да одржува директна кореспонденција со него и со големиот везир Мехмед-паша.
За време на заминувањето на Мурад низ областа во близина на Бурса во 1634 година, Косем брзо се преселила за да го заштити од заканата од бунт. Погубувањето на Мурад на кадијата од Изник за помал прекршок предизвикало голем бес кај верската хиерархија на Цариград. Кога Косем дознала за обвинувањата против шејх ул-Ислам Ахизаде Хусеин Ефенди, кој наводно планирал да го собори султанот, таа веднаш му испратила на Мурад писмо да се врати во главниот град што е можно поскоро. Ахизаде Хусеин Ефенди бил задавен пред доказот за неговата невиност да стигне до бесниот султан. Ова било прво погубување на шејх ул-ислам во историјата на османлиската држава.
До 1635 година, селата во Анадолија лежеле уништени од бунтот на Абаза и државното угнетување, што резултирало со масовен прилив на бегалци. Мурад одговори со наредба на бегалците да се вратат во нивните уништени домови или да бидат погубени, но попуштил на инсистирањето на неговата мајка.
Анџело Алесандри, секретар на венецијанскиот пратеник Пјетро Фоскарини, ја карактеризира на следниов начин во 1637 година:"„...оваа госпоѓа, со грчко потекло, сега има околу четириесет и пет години, многу убава и има нежни црти. Личност со добро срце, интересни забави и задоволства, доблесна, мудра и разумна. Величествена, со широки хоризонти.'"По повторното заземање на Багдад од Сафавидите во 1638 година, Косем била клучна фигура во прославите околу триумфалното враќање на нејзиниот син Мурад во Цариград. Таа тргнала од Цариград за да го пречека Мурад во Измит, два дена патување од градот, додека султанот се вратил по море. Таа се возела во кочија обложена со златна ткаенина, тркалата биле обложени со навртки и краци целосно обложени со злато, на кои претходеле везири и високи верски власти на прекрасно заробени коњи. Дванаесет дополнителни вагони го следеле нејзиниот превоз, најверојатно превезувајќи членови на Царскиот Харем.
Главниот напор на Косем за заштита на династијата се чини дека го одвраќал султанот да ги погуби сите негови браќа кон крајот на неговото владеење. Принцовите Бајазид (нејзиниот посинок) и Сулејман (нејзиниот биолошки син) биле погубени за време на прославите за победата кај Ериван (1635), а Ќазим, наследникот на османлискиот престол, бил погубен за време на походот во Багдад во 1638 година. Еден извор наведува дека Мустафа исто така бил погубен по наредба на Мурад на 20 јануари 1639 година.
Владеење на Ибрахим
Еден од двата последни преживеани синови на Косем, Ибрахим, живеел во постојан стрес дека ќе биде следниот од неговите браќа што ќе бидат погубени по наредба на Мурад. На смртната постела, Мурад ѝ кажал на мајка си колку го презира својот брат Ибрахим и како би било подобро династијата да заврши наместо да продолжи со лудо кралско семе. Животот на Ибрахим бил спасен само со посредување на неговата мајка Косем, која тврдела дека тој е „премногу луд за да биде закана“, со што таа ја спасила отоманската династија од уништување.
По смртта на Мурад во 1640 година, Ибрахим останал единствениот преживеан принц од династијата. Откако бил замолен од големиот везир Мустафа-паша да го преземе султанатот, Ибрахим се посомневал дека Мурад е сè уште жив и планира да го зароби. Било потребно комбинираното убедување на Косем и големиот везир Мустафа Паша за да го натераат Ибрахим да го прифати престолот. На пример, Косем наредила трупот на неговиот брат да биде изложен пред него, а таа дури му се заканила на Ибрахим дека може да се соочи со „давење, а не со инаугурација“ доколку одбие да биде крунисан за султан.
Кога Алвисе Контарини пристигнал во Цариград, испратен од венецијанската влада по повод пристапувањето на Ибрахим, тој дал писма со честитки упатени до Косем на големиот везир Мустафа Паша. Тој пак, како ривал на Косем за контрола на слабиот Ибрахим, не ги испратил писмата „како да ги презира“, изјави Контарини, „и ми кажа дека мајките кралици на Османлиите се робови на Големиот Сињор како и сите други, не партнери или шефови на влади, како оние во христијанските земји“.
Со доаѓањето на емоционално вознемирениот Ибрахим, Косем повторно била политички активна како де факто регент. Сепак, таа уживала во помалку компатибилни односи со моќниот везир Мустафа-паша отколку со големите везири од раното владеење на Мурад. Сега влегувајќи во нејзината втора регентска служба и четврта деценија на политички ангажман, Косем била поитра и поискусна политичарка. Но, несомнено е дека големиот везир очекувал и непречена власт. Конкуренцијата меѓу двајцата ја известил венецијанскиот амбасадор Алвисе Контарини:"„Во сегашната влада, до степен до кој можностите на овој син се помали, таа е во поголема почит [отколку на крајот на владеењето на Мурад]. И така, со нејзините заповедни работи во палатата и големиот везир што ги [командува] оние надвор, често се случува овие двајца владетели да се спротивстават еден на друг и притоа да се навредуваат еден на друг, така што може да се каже дека изгледа дека тие се сложни, но тајно секој се обидува да предизвика пад на другиот.'" Импотентноста на Ибрахим била оценета психолошки, а мајка му повикала голем број оџи да го лекуваат, но никој не успеал. Во очајнички обид, Косем го поканила наводниот волшебник Џинџи Хоџа во палатата откако ја информирал дека наследил одредени „магични формули“. Откако наводно ја излечил сексуалната немоќ на Ибрахим, султанот го наградил и тој станал врховен судија, втора највисока позиција на улемата. Неговото назначување на оваа престижна функција бил еден од бројните примери за укинување на овластувањата.
Косем се нафатила да го реши ова со тоа што ќе најде убави наложници за харемот на Ибрахим, кои и биле доставени од пазарот на робови од доверлив човек по име Пезевенк. Ибрахим бил охрабрен од неговата мајка да го одвлече вниманието со своите наложници, што и овозможило да добие моќ и да владее во негово име. Бобовски, кралска гранка од Полска, која служела во палатата од 1638 до 1657 година, напишала: „Речиси секогаш Валиде султан ги избира љубовниците за султанот од робинките. ''Зашто само таа го има интересот за љубовта на нејзиниот син во срцето. Таа секогаш бара убави девојки за да му бидат претставени''“. Историчарите ја обвиниле Косем дека ја охрабрувала желбата на Ибрахим да се размножува со тоа што го пренасочувала со наложници за таа да ја „преземе власта“. Но, барем на почетокот, нејзината мотивација била да обезбеди опстанок на династијата.
Критска војна
Големиот везир Мустафа-паша и Косем продолжиле да ги водат работите на владата во текот на првите четири години од владеењето на Ибрахим. Ривалството меѓу неа и големиот везир станувало посилно како што одминувало времето, а на почетокот на 1644 година, Косем се здружила со Џинџи Хоџа и заедно го убедиле Ибрахим да го погуби Кара Мустафа Паша. Од тој момент, таа ги концентрирала своите напори на зголемување на платата за услугите на јаничарите. Меѓутоа, благајната останала без пари во 1645 година, кога дошло време да им се исплатат платите на јаничарите. Косем се обидела да добие финансиска помош од Џинџи ХоџаЏинџи Хоџа, главниот благајник на султанот, но тој одбил. Таа подоцна им ја објаснила оваа ситуација на јаничарите, пишувајќи им: „Сакам да ви ја поделам платата за услугата, но Џинџи Хоџа не ми дозволува“, предизвикувајќи јаничарите да го сметаат Џинџи Хоџа за непријател, за да на крајот го убијат.
Поради финансискиот недостаток во царската ризница, Косем и нејзините сојузници го повикале Ибрахим да започне поморски напад на островот Крит, контролиран од Венеција, најголемиот и најбогат прекуокеански посед на Венеција. Меѓутоа, кампањата во голема мера била неуспешна, а потфатот дополнително ја исцедил османлиската ризница. Сепак, Венецијанците биле поразени во Критската војна (1645–1669) 24 години подоцна.