cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ѓорѓи П. Караѓорѓевиќ
Абдикација
Тој доброволно ја понудил својата абдиција на 14/27 март 1909 година. На неговата абдикација ѝ претходел инцидент во судот во кој тој фатално го ранил својот слуга, што значително придонело за нарушување на неговиот углед и притисок од јавноста за негово повлекување. Новиот престолонаследник станал братот на Ѓорѓи Александар, кој потоа дошол од Санкт Петербург.
Ова се случи во време кога Босанската криза со анексија била неповолна за Србија, која според некои мислења била поврзана со абдицирањето на Ѓорѓи. Така, „Политика“ во коментарот на веста за абдикацијата пишува: „. . . Оној кој беше најистакнат претставник на националниот отпор кон Австрија беше отстранет и Австрија сега триумфира. Во народната меморија тоа ќе остане засекогаш запишано и во Србија и особено надвор од Србија. Сè друго ќе се заборави, а само едно ќе остане: дека престолонаследникотЃорѓи беше сменет затоа што сакаше војна со Австрија“ По таа абдикација на Ѓорѓи, останал само принцот, исто така бидејќи синот на кралот некаде го нарекувале принц Ѓорѓи.
Австроунгарскиот печат имал посебна цел кај принцот Ѓорѓи затоа што за време на анексионската криза од 1908 г. давал неизбалансирани изјави на сметка на Австроунгарија и го палел австроунгарското знаме за време на демонстрациите на плоштадот.
Помеѓу двете светски војни
По смртта на кралот Петар во 1921 година, неговиот помлад син Александар официјално ја презел функцијата.
Принцот Ѓорѓи бил уапсен во 1925 година и бил сместен во Специјалната психијатриска болница во Горна Тополивница кај Ниш. По убиството на кралот Александар во 1934 година во Марсеј, се надевал дека ќе биде ослободен. Сепак, принцот-заменик Павле и кралицата Марија немале желба да го ослободат и тој бил затворен во Втората светска војна.
Втора светска војна
Германците го ослободилево 1941 година, набргу откако го окупирале Кралството Југославија, надевајќи се дека ќе успеат да го вовлечат во политичката комбинаторика на окупирана Србија. Му понудиле да биде владетел на окупирана Србија, што тој решително го одбил и со тоа ја стекнал почитта кај народот, сојузниците, но и самите комунисти. Таа понуда ја прифатил генералот Милан Недиќ. Германците потоа му понудиле да се пресели во Белата палата и така наоколу, де факто да стане еден вид владетел на Србија од страна, што тој повторно го одбил. Знаејќи за неговиот углед кај српскиот народ, Германците го оставиле на мира.
Кога Белград бил ослободен, тој веднаш се сретнал со генералот Пеко Дапчевиќ, честитајќи му за победата. Тој ја одбил понудата на генерал Дапчевиќ да добие личен автомобил и возач од државата, тврдејќи дека му е доволен велосипедот.
Животот по Втората светска војна
По Втората светска војна, новата влада ги прогласила Караѓорѓевиќи за државен непријател, им го одзеле државјанството и го конфискувале имотот на сите членови на династијата кои биле во егзил. Само принцот Ѓорѓи останал во Белград и живеел како пензионер. Во подоцнежните години се оженил со Радмила Радоњиќ. Немале деца.
Во 2010 година медиумите објавиле неоснована вест дека принцот Ѓорѓи ја има ќерката Јелена и внуката Марија Јелисавета, родена во 1932 година во Белград.
Автобиографија
Тој ја напишал автобиографијата „Вистината за мојот живот“, во која, кон крајот на својот живот, ги собрал спомените за сè што доживеал. Посебно интересни се деловите од книгата каде тој се сеќава на животот на Цетинскиот двор на кралот Никола, и каде го набљудува од гледна точка на внук.
Оксалоцетна киселина
Оксалоцетната киселина е органско соединение со хемиска формула HО2CC(O)CH2CО2H. Во форма на својата конјугирана база оксалоацетат, таа е метаболички многу важен интермедиер (полупроизвод) во голем број на биохемиски процеси во клетката. Некои од овие процеси се: глуконеогенезата, циклусот на уреа, глиоксилатниот циклус, синтеза на некои аминокиселини, синтеза на масни киселини и циклусот на лимонска киселина.
Својства
При високи рH вредности, енолниот протон се јонизира:
Енолните форми на оксалоцетната киселина се особено стабилни; до толку што два тавтомера имаат различни точки на топење (152 °C за cis изоформата и 184 °C за trans изоформата).
Биосинтеза
Оксалоацетатот се добива на неколку начини во природата. Главниот пат е со оксидација на L-малат, која е катализирана од ензимот малат дехидрогеназа, во тек на циклусот на лимонска киселина. Малатот може да биде оксидиран и од сукцинат дехидрогеназата, во бавна реакција која како почетен производ дава енол-оксалоацетат. Оксалоацетатот, исто така, се добива со кондензација на пируват и јаглеродна киселина, за кој процес е потребна енергија од хидролизата на АТP:
Во мезофилот на растенијата, овој процес се одвива преку фосфоенолпируватот, а процесот е катализиран од пируват карбоксилазата. Оксалоацетатот може да се добие и со транс- или де-аминација на аспарагинска киселина.
Биохемиски функции
Оксалоацетатот е интермедиер во циклусот на лимонска киселина, каде што реагира со ацетил-СоА за да формира цитрат; процес кој е катализиран од ензимот цитратна синтаза. Тој, исто така, учествува во глуконеогенезата, циклусот на уреа, циклусот на глиоксилат, синтезата на некои аминокиселини и синтезата на масни киселини. Оксалоацетатот е, исто така, потентен инхибитор на комплексот II.
Глуконеогенеза
Глуконеогенезата е метаболички пат кој се состои од серија на единаесет ензимски катализирани реакции, кои резултираат со продукција на глукоза од не-јаглехидратни супстрати. Почетокот на овој процес се одвива во митохондриската матрица, каде се наоѓаат пируватните молекули. Молекулата на пируват се карбоксилира со ензимот пируват карбоксилаза, а реакцијата се активира со молекула на АТP и вода. Оваа реакција резултира со формирањето на оксалоацетат. NADH го редуцира оксалоацетатот во малат. Оваа трансформација е неопходна за транспорт на молекулата надвор од митохондриите. По стигнување во цитоплазмата, малатот се оксидира во оксалоацетат повторно со NAD+. Потоа, осалоацетатот останува во цитозолот, каде се одвиваат останатите реакции. Оксалоацетатот потоа се декарбоксилира и фосфорилира со ензимот фосфоенолпируват карбоксикиназа и станува 2-фосфоенолпируват, а како извор на фосфат во текот на овој процес се користи гванозин трифосфат (GTP). Глукозата се добива со понатамошни реакции.
Циклус на уреа
Циклусот на уреа е метаболички пат кој резултира со формирање на уреа од два амониумови јони и еден бикарбонат. Овој метаболички пат се одвива во хепатоцитите. Реакциите од циклусот на уреа создаваат NADH, кој може да се добие на два различни начина. Еден од овие начина го вклучува оксалоацетатот. Во цитозолот се наоѓаат молекули на фумарат, кои може да се трансформира во малат под дејство на ензимот фумараза. На малатот дејствува ензимот малат дехидрогеназа, кој го претвора во оксалоацетат, со добивање на молекула на NADH. После тоа, оксалоацетатот се рециклира во аспартат, бидејќи трансаминазите ги претпочитаат овие кето киселини над другите. Ова рециклирање ја одржува хомеостазата на азотот во клетката.
Глиоксилатен циклус
Глиоксилатниот циклус е варијанта на циклусот на лимонска киселина. Тој претставува анаболен пат кој се одвива во растенијата и бактериите, а во кој учествуваат ензимите изоцитрат лиаза и малат синтаза. Некои интермедиерни чекори на циклусот се малку поразлични од оние кај циклусот на лимонска киселина, но сепак оксалоацетатот ја има истата функција во двата процеса. Ова значи дека оксалоацетатот, и во овој циклус, делува како примарен реактант и краен производ. Всушност оксалоацетатот е нето производ на глиоксилатниот циклус, бидејќи циклусот вклучува две молекули на ацетил-КоА.
Синтеза на масни киселини
Во другиот дел од циклусот потребен е NADPH за синтеза на масните киселини. Дел од оваа редуктивна моќ се создава кога цитозолниот оксалоацетат се враќа во митохондриите, додека внатрешниот митохондриски слој е непропустлив за оксалоацетат. Прво, оксалоацетатот се редуцира во малат со употреба на NADH. Потоа малатот се декарбоксилира во пируват, кој може да навлезе во митохондриите, каде што повторно се карбоксилира во оксалоацетат со ензимот пируват карбоксилаза. Процесот на декарбоксилација на малатот, кој е катализиран од маличниот ензим, е проследен со претворање на NADP+ во NADPH.
Синтеза на аминокиселини
Шест есенцијални и три неесенцијални аминокиселини се синтетизираат од оксалоацетатот и пируватот. Аспарагинската киселина се синтетизира од оксалоацетат, а аланинот од пируват, со трансаминација на глутаминска киселина. Аспарагинот, метионинот, лизинот и треонинот се синтетизираат од аспарагинска киселина, па затоа оксалоацетатот е битен и за нивната синтеза.
Биосинтеза на оксалат
Овој процес е катализиран од ензимот оксалоацетаза.
Ридерсхаузен
Ридерсхаузен (Rüdershausen) — општина во округот Гетинген, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Берде Ламштет
Берде Ламштет (Börde Lamstedt) — општинска заедница во округот Куксхафен, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Нејзино седиште е градот Ламштет.
Општинската заедница Берде Ламштет се состои од следниве општини:
Дутинхем
Дутинхем — град и општина на истокот на Холандија. Се наоѓа по текот на реката Стар Ајсел (Ауде Ајсел) во делот на покраината Гелдерланд наречен Ахтерхук. Општината има население од 0 жители ( г.) и се состои од површина од 79.66 км2 од кои 0.60 км2 се вода. Ова го прави Дутинхем најголем град (по население) во Ахтерхук.
На 1 јануари 2005 година, поради општинско преструктуирање, соседната општина Вел како и областа Целхелмсе Броек биле споени со Дутинхем.
Историја
Познато е од археолошки наоди на черепи, грнчарски парчиња и стрели од кремен дека областа била населелена пред 11,000 години. Овие праисториски ловци биле проследени од Келтите и Германите како Франките и Сасите. Биле пронајдени римски монети и постојат археолошки докази дека Викинзите ја ограбувале областа.
Првото спомнување на името Дутинхем е во документ од 838 година кој спомнува ‘вила Дутингем’, населба со мала црква. Во 887 година, постои друго спомнување на ‘Дутинкем’, тврдина со црква која била дадена на тогашното Бискупство на Утрехт. Изговорот на градот се менувал во текот на вековите, и ‘Дутихем’, ‘Дуичинген’ и ‘Дутеком’ се само неколку примери.
Долго време Дутинхем бил мало место но околу 1100 година започнал да расте, откако претрпел неколку обиди на грабежи, бил изграден градски ѕид. Во 1236 година, Дутинхем се здобил со градски права од грофот Ото II од Гелре и Цутфен, а за возврат градот обезбедил даноци и војници за војската на грофот. Исто така, новиот градски совет објавил правила за градот, кодифицирани во ‘Keurboek van Doetinchem’ (Правилник на Дутинхем), во кои биле утврдени строги казни за направени прекршоци.
Во 1226 година, Дутинхем се соочил со зголемена опасност од ограбувачи, па така градскиот ѕид бил издигнат за еден метар. Постоеле четири прегради во ѕидот кои биле слаби точки, и биле заменети со тек на време од четири големи градски порти. Подоцна бил ископан ендек околу ѕидот и бедем бил изграден од предната страна; центалната ветерница во градот денес се наоѓа на остатоците од овој бедем. И покрај овие заштити, Дутинхем бил под опсада многупати и во текот на осумдесетгодишната војна (1568–1648) бил под опсада и заземен двапати. Сепак, најпосле ѕидовите биле видени како непотребни (или неефективни) и во 1672 година тие биле урнати. Но сепак, градските порти и бедемите не биле отстранети сè до втората половина на 19. век.
Од своите рани години, Дутинхем било значајно пазариште за фармерите за продажба на своите производи; пазарот бил одржуван на централниот плоштад наречен Симонсплејн сè до почетокот на втората светска војна.
Дутинхем бил подложен на катастрофи. Освен од споменатите опсади, во 1527 година голем пожар го уништил поголемиот дел од градот вклучувајќи ги архивите на градот и во 1580 година голем дел од населението починало од чума. Градот повремено бил поплавуван. Сепак, и покрај тоа што Дутинхем е само 10 километри оддалечен од германската граница, поради тоа што Холандија не учествувала во првата светска војна, градот не видел ништо од војната освен неколку стражари покрај границата во тој период. Дури и во текот на втората светска војна, Дутинхем првично поминал многу лесно; во градот постоела само мала германска војска и градот дури ги избегнал и најлошите ефекти од „гладната зима“. Сепак, неколку затвореници биле убиени поради вмешаност во убиство во Путен на важен германски офицер од холандскиот отпор и катастрофално, во март и април 1945 година, центарот на Дутинхем бил уништен од бомбардирање од сојузниците кое или било наменето за блиските германски градови, или за уништување на германската одбрана во Дутинхем. Градот бил ослободен од канадска војска во 1945 година по кратка битка.
Во децениите по војната, Дутинхем израснал и за неколку години ги надминал „конкурентите“ во Ахтерхук, имено Дусбург, Винтерсвајк и Цутфен. Холандската компанија, Philips, имала фабрика во градот неколку години. Од 2003 до 2005 година, градот енормно пораснал поради изградбата на нови предградија како Дихтерен, и со припојувањето на неколку села во рамките на општината како Вел.
Здрава исхрана
Со конзумирање на различни видови на храна се добиваат сите потребни хранливи материи. Но покрај разновидноста на храната, важен е и начинот на приготвување на храната, количината на храната и нејзината содржина. За човек правилно да се исхранува потребно е да знае дека вкусната храна не е и здрава храна. Според голем број на истражувања се смета дека лек за многу болести, но и превентива за нив, ќе биде пред сè здрава и урамнотежена исхрана.
Здравата исхрана подразбира што е можно повеќе сирова храна како свежото овошје и зеленчук и помалку варена, печена или комплетно изоставување на пржена храна.
Бисера Чадловска
Бисера Чадловска е диригентка во Македонска опера и балет родена во 1978 година во Скопје.
Образование
Нижото и средно музичко училиште го завршува во СУ „Илија Николовски Луј“ - Скопје. Во 1996 година по завршувањето на средното музичко училиште се запишува на Факултетот за музичка уметност во Скопје на отсекот оркестарско диригирање во класата на професорот Фимчо Муратовски. Дипломира во 2001 година. По дипломирањето се запишува на пост-дипломски студии по симфониско и оперско диригирање на Државната музичка академија во Софија.
Професионален ангажман
По завршувањето на студиите почнува да работи како хор-мајстор во Македонската опера и балет. Набрзо почнува да напредува и да асистира во подготовките на сите нови премиери на сцената на МОБ. По неколку години работа како хор-мајстор и асистент диригентка, ја добива својата прва премиера „Таен брак" од Доменико Чимароза, со која се отворило Скопското лето во 2005 година. Како резултат на работата на оваа опера добива стипендија од фондацијата CEE Eastern Musiktheater, со што и се овозможува посета на семинари и настап со оперскиот оркестар од Темишвар, Романија. Потоа се редат голем број на претстави од репертоарот на МОБ. Се докажува како оперска и балетска диригентка и денес го диригира скоро целокупниот репертоар на сцената на МОБ.
Во репертоарор на Бисера Чадловска се наоѓаат дел од најпознатите и најкомплексни дела од оперската и балетска литература, оперите „Травијата", „Риголето", „Севилскиот бербер", „Кармен", „Волшебната флејта", „Лилјакот", „Кавалерија Рустикана", „Паљачи", „Моќта на судбината", „Свртување на штрафот", „Јованче и Марика", „Набуко", „Турандот", „Веселата вдовица", „Војвотката на чардашот", „Рита", кантатата "„армина бурана" и уште голем број други како и балетите „Жизел", „Есмералда", „Шехерезада", „Дон Кихот", „Лебедово езеро" и „Рајмонда".
Латинче
Латинче, драгољуб или лази бубе — тревно, повеќегодишно растение кое потекнува од Перу и Мексико. Познато е како украсен градинарски вид, но и како лековито растение во народната медицина и храна од која може да се направи вкусна витаминска салата. Меѓу народот може да се сретне и под имињата драгољуб, лажибубе, латинче, латифа, Љубидраг, планинар, слак, капучин.
Распространетост
Латинчето потекнува од Јужна Америка, од Перу, каде што расте во крајбрежните области, на надморска височина до 3000 м. Префрлен е во Европа на почетокот на 17 век, каде што се распространил односно се одомаќинил, па често, во потоплите краеви, може да се најде и како диво растение околу потоци, градини и гробишта.
Опис на видот
Латинчето е тревно растение кое во културата може да се сретне во две основни сорти: како нискоцветно растение високо 25-30 см или ползавец чие стебло достигнува должина до 3,5 м. Стеблото е светлозелено и месесто и развива адвентивни корени каде што ја допира земјата. Во татковината и во областите со топла клима, каде што температурите не паѓаат под 2 °C во текот на зимата, расте како повеќегодишно, додека кај нас се одгледува на отворено исклучиво како едногодишно растение.
Листовите се со специфичен облик, речиси тркалезни, со изразена нервоструктура. Долгото стебленце е сочно и месесто, се извртува и расте речиси од центарот на листот. Долгите лисни стебленца се испреплетени и формираат густ склоп со листовите.
Цветовите се единечни големи, миризливи, единствени по облик, со пет ливчиња. Тие се со впечатливи бои, од жолта, преку портокалова до црвена, прошарани со риги од потемни нијанси. Плодот е сув, поделен на 3 дела и секој има по 1 семе. Цвета сукцесивно од почетокот на летото до првите мразови.
Услови за живеалиште
Латинчето нема посебни барања за услови на живеалиште. Потребна е само малку повеќе влага во почвата. На премногу хранлива почва развива премногу растителна маса на сметка на цветовите. Сака сончеви до малку засенчени позиции.
Употреба
Латинчето е познато како растение за јадење кое е и лековито. На Андите, долго време се користело во народната медицина како средство за дезинфекција и за промивање за заздравување на раните, како и за искашлување и ублажување на респираторните проблеми, а се користило и во готвењето за јадење и правење вкусни, витамински салати. Се користат сите надземни делови од растението, лист и цвет и зрелото семе (Tropaeoli majalis folium, flos et semen). Тие се користат свежи или, за чај, сушени. Латинчето не треба да се дава на бебиња и мали деца, како и на пациенти кои боледуваат од гастроинтестинални улкуси или бубрежни заболувања, бидејќи тие ја иритираат слузокожата на гастроинтестиналниот тракт.
Сите надземни делови се богати со сулфурен хетерозид гликотропелозид, кој во присуство на вода и под влијание на ензимот мирозин се разградува на бемсил изотиоцијанид, кисел калиум сулфат и гликоза. Лисјата и цветовите се богат извор на лутеин. Латинчето содржи и смоли, пектин, гуми, танини, разни шеќери и до 300 мг витамин Ц во 100 гр.
Докажано е дека латинчето има антибиотски (фитонцидни) својства. Делува слично како и другите растенија кои имаат сулфурни хетерозиди и витамин Ц (рен, ротквица, сенф и други) и е од големо значење како превентивна мерка, бидејќи испарливото сулфурно етерично масло уништува многу заразни бактерии. Се повеќе се користи како пријатен витамински и антискорбутичен пролетен лек во форма на секојдневна салата или сок исцеден од свеж лист на латинче. Се користи за лекување на дишните органи, но и против опаѓање на косата. Високата содржина на лутеин го прави важен во борбата против катаракта и други дегенеративни промени во окото.
Треба да се спомене инсектицидното и репелентното дејство на латинчето, особено во последните години како вид на заштита на растенијата во органското земјоделство. Имено, цветовите на латинчето силно ги привлекуваат растителните вошки, а со тоа ги штитат сите околни растенија. Истражувањата докажале дека растителните вошки во текот на летото не престануваат да летаат околу цветовите од жолта и портокалова боја, додека ги нема во околните растенија.
Употреба на латинчето во исхраната
Денес, латинчето сè повеќе се користи во исхраната, при што се прават вкусни, витамински салати. Се користат сите надземни делови од растението, листот и цветовите и зрелото семе ( Tropaeoli majalis folium, flos et semen). Освен за салати, свежите листови и цветови се користат и како фин, ароматичен зачин за супи, салати и чорби, како и за украсување на разни јадења. Сè уште цврсти, незрели пупки и зелени плодови во Германија се користат за правење зачинет зачин, познат како германски капер (Deutsche Kapern).
Значење во уредување на површини
Ниските сорти се користат за цветни леи и граници на цветни леи. Поради бујниот раст, тие можат да бидат и многу украсни како покривки за земјата. Ползавните сорти, исто така, може добро да ја покријат земјата, а се користат и за вертикално озеленување на ѕидовите. Доколку латинчето се одгледува и за исхрана, треба да се избегнува употреба на хемикалии за заштита во неговата околина. Латинчето може успешно да се одгледува и во саксии. Ако се чува во текот на зимата во доволно топли и светли простории, успева како повеќегодишно растение и истовремено е украс и значаен извор на витамини во текот на зимата.
Балаж Борбеј
Балаж Борбели (2 октомври 1979) е пензиониран словачки меѓународен фудбалер. Неговите поранешни клубови биле Дружственик Вракуњ, ФК ШТК 1914 Шаморин и АЕЛ Лимасол. Во моментот е менаџер на неговиот поранешен клуб ФК Петржалка.
Клупска кариера
Тој е по потекло Унгарец, но е оден во Чехословачка и почнал да игра фудбал за клубот на својот роден град ФК ДАЦ 1904 Дунајска Стреда додека не се приклучил на Артмедија Петржала, клубот каде што ќе ужива во неговиот најголем успех. Тој бил капитен на Артемидија Петржалка која стигна до групните фази на Лигата на шампионите 2005-06. По овој успех, тој се преселил во германската Бундеслига, во 1. ФК Кајзерслаутерн, каде што поминал една и пол сезона. Тој се мачел со повреда и се вратил во Артемидија Петржалка во летото 2007 година.
Тој повторно се преселил во странство кога романскиот клуб Тимишвар го повикач Борбеј за да им помогне во зајакнувањето на двојата одбрана во јануари 2008 година. Тој му помогнал на Тимишоара да стигне до плеј-офот на Лигата на шампионите 2009-10, кога клубот испаднал од германскиот ФК Штутгарт.
Меѓународна кариера
Борбели има 15 настапи за фудбалската репрезентација во Словачка, вклучувајќи и играње во квалификациите за УЕФА Еуро 2008.
Кумановска артилериска бригада
Кумановска артилериска бригада била формирана од составот на артилерците на Седумнаесеттата и Осумнаесеттата македонска ударна бригада.
Состав и дејствување
Во селото Степанци, Кумановско се формирале две батерии обединети во еден артилериски дивизион, со кој раководел командантот Трајко Костовски. Овој дивизион учествувал во борбите против Германците за освојување на стратегиската кота Паруса, кај Страцинскиот пат, потоа во борбите кај кумановските села, како и во борбите за ослободување на Куманово. Бригадата учествувала во борбите за ослободување на Скопје, а потоа продолжила со борбите за Качаник, Гнилане и Урошевац, каде активно се борела заедно со Осумнаесеттата македонска ударна бригада против балистите во Косово. Последните борби на оваа бригада биле кај селото Песјане и кај Прешево, од каде бригадата е преместена во Скопје, во декември 1944 година.
Список на државни водачи во 1732 година
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Караш-Северин (округ)
Караш-Северин (Judeţul Caraş-Severin, Krassó-Szörény megye) е округ во Романија, сместен во западниот дел на земјата. Главен град на округот е градот Решица, а значајни градови се и Карансебеш, Нова Молдавија, Анина и Оравица.
Релјеф
Округот се наоѓа во историската област Банат. Најголем дел од неговата површина е покриена со Банатските планини, а на крајниот западен дел се наоѓа најисточниот дел на Панонската низина. Големо значење за округот има и реката Дунав, која е главен водотек во регионот и ја сочинува границата меѓу Романија и Србија.
Црква „Св. Стефан“ - Гнеотино
Свети Стефан – манастирска црква на Гнеотинскиот манастир.
Архитектура
Градбата на црквата претставува крстокуполен храм со осумаголна купола и полукружна апсида на источната страна. Влезот се наоѓа на западната страна. На секоја втора страна од куполата има по една монофора. По една монофора има и на јужната и северната страна, како и на апсидата. Објектот е граден од камен и тули, а покриен е со лимен кров.
Волбрандсхаузен
Волбрандсхаузен (Wollbrandshausen) — општина во округот Гетинген, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Мителстенае
Мителстенае (Mittelstenahe; Mittelsnohn) — општина во округот Куксхафен, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Општински единици
Покрај главното место, во општината влегуваат местата Нордан и Фарел.
NGC 2065
NGC 2065 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Маса, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2065 се споменува и како ESO 57-SC2.
Откривање
Објектот е откриен на 24 септември 1826 година од страна на Џејмс Данлоп, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 9 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2065 е од видот OCL. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,2 m. NGC 2065 има само една позната привидна димензија, која изнесува 2,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 5 ч 37 м 38,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 70° 14' 12".
Други поделби
Проучување на NGC 2065 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 445; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9167.
Јамиште
Јамиште — село во Општина Пробиштип, во Злетовско-пробиштипскиот регион, во околината на градот Пробиштип.
Потекло и значење на името
Името на селото првпат се сретнува во историските документи како Јамиште во век (1573 г.), запишано во тогашни турски документи. Името се поврзува со зборот јама (на старословенски јамиште) што може да има две значења; првото може да означува голема дупка или пропаст, додека второто значење се поврзува со рударско окно.
Географија и местоположба
Селото е збиено околу Јамишкиот Поток и се наоѓа на линија каде дабовата шума преминува во букова. Селскиот атар е изразито голем во споредба со другите селски населби во Злетовската област. Како селото, така и селскиот атар, се богати со извори, како што се: Ковачки Вир, Студен Кладенец, Арамиска Чешма, Шарена Чешма и Паински Кладенец.
Во близина на селото минува регионалниот пат 2232, од кој се двои земјениот пат кој води до селото.
Историја
Подрачјето на Јамиште е населено уште од римското и доцноримското време, за што сведочат наоѓалиштата во неговата околина.
Јамиште е село кое припаѓа на групата стари населби. Имено, на врвот Рударски Чукар се сочувани урнатини од стара тврдина, бедем и фрагменти од античка керамика. На нивите околу тврдината, селаните наоѓале стари монети како што ги викат „антики“. Од овие факти секако е дека населбата постои во антиката, меѓутоа, постојното село најверојатно го основале Словените и му дале име „Јамиште“ по рударските јами, кои и денес се сретнуват во неговата околина. Траги од некогашното рударење и рудокопи има и денес, а тоа се јамите Велина Рупа и Це, а траги од топење на рудата има во месноста Дабова Глава.
Од турските пописни документи од 1573 година се документира дека во синорот на селото се наоѓал манастирот „Св. Ларина“, а одделно се забележани уште две цркви. За жал, нема запишано ништо повеќе, освен дека имаат даночна обврска од 135 акчиња. Исто така, бил регистриран и еден калуѓер од манастирот по име Петроние.
Судејки по народното предание селото запустува за време на Карпошовото востание. Населението се повлекло пред Татарите на север. По легендата го обновиле во почеток на XVIII век доселеници од Врањско, а тоа нешто дава аргументи дека населението кое избегало на север, останало десетина години во Врањско за да по амнестијата се врати на старото огниште.
На сегашното место на селото се доселиле три брата од Врањско и од нив потекнуваат родовите (Јанковци, Ковачевци и Карашовци). Другите четири рода: Парјасци, Дедо Велкови, Кутуци и Шушњарци потекнуваат од соседните села.
Стопанство
Атарот на селото зафаќа простор од 19,7 км2, при што преовладуваат шумите со површина од 1.393 хектари, на пасиштата отпаѓаат 423 хектари, а на обработливото земјиште 132 хектари.
Во основа, може да се каже дека селото има мешовита земјоделска функција.
Јамиште за време на Османлиското Царство било царски хас, односно сопственост на султанот.
Обработливата површина главно се користела за производство на планинските жита: јачмен, овес и ’рж и нешто помалку за компир и граор. Овоштарството е главно застапено со сливи ― џанки и ореви.
Поради оскудност од обработлива земја, како и острата планинска клима, населението на селото е ориентирано во две стопански гранки: сточарство и ситно дрварење. Одгледувале релативно голем број на овци, кози и добиток. Ливадите, пасиштата и шумите им овозможувале добра исхрана на стоката како во летниот така и во зимскиот период (за брст и лисници). За жал, за време на Балканските војни и Првата светска војна поради многубројните реквизиции, како и продавање на стоката за да се откупи поседот, кои го обработувале селаните, сточниот фонд е намален до крајни граници. Тоа нешто се гледа оттаму што во 1931 година во селото има само 221 овца, 163 кози, 108 грла говеда и само 8 коњи и мулиња. Две децении подоцна во 1952 година бројот на овци е нараснат на 829 грла, од козите останале 49 грла, речиси за 50 насто е поголем бројот на говедата (158), како и коњите и мулињата. По наредните 20 години, односно 1971 година се намалува бројот на овци на 783, козите ќе ѓи нема воопшто, а говедата се сведени на само 68 грла.
Покрај сточарството, како е веќе речено, друга стопанска гранка е ткн. ситно дрварство, односно производство на дрвен јаглен, дрва за горење, дрвен градежен материјал, рала и други земјоделски орудија. Меѓутоа, по ослободувањето и со преземените мерки за заштита на шумите оваа дејност е доведена до узумирање. Тоа нешто, со замирањето на овие две стопански гранки, покрај невозможните комуникации, коњски патеки, со Кратово и Злетово населението е принудено да се иселува и да се вработува, главно, во рударството.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Јамиште имало 175 жители, сите Македонци. По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Јамиште имало 120 жители, сите Македонци.
Јамиште е мало село, коешто е на пат наполно да се расели. Така, тоа во 1961 година броело 203 жители, а во 1994 година само 10 жители, македонско население.
Според пописот од 2002 година, во селото живееле 10 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 6 жители, сите Македонци.
Родови
Јамиште е македонско село.
Според истражувањата од 1970-тите, родови во селото се:
Самоуправа и политика
Кон крајот на век, Јамиште било село во Кратовската каза на Отоманското Царство.
Селото влегува во рамките на Општина Пробиштип, која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што биле споени поранешните општини, Пробиштип и Злетово. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Злетово.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Злетово, во која покрај селото Јамиште, се наоѓале и селата Бунеш, Древено, Зеленград, Злетово, Лесново, Луково, Ратавица, Трипатанци, Турско Рудари и Шталковица. Во периодот 1950-1952, селото било дел на некогашната општина Злетово, во која влегувале селата Злетово, Зеленград, Јамиште, Лесново, Луково и Ратавица.
Избирачко место
Селото е опфатено во избирачкото место бр. 1567 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на месната заедница на селото Зеленград.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 14 гласачи. На локалните избори во 2021 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 13 гласачи.
Градиште (Ташмаруништа)
Градиште — утврдена населба од римското време во атарот на селото Ташмаруништа, Македонија. На околу 1 километар северозападно од селото, на еден висок рид со зарамнето плато, кое зафаќа површина од 150 на 50 метри, се наоѓаат грамади од кршен камен, фрагменти од керамички садови, питоси и тегули. На источната страна на градиштето се зачувани темели од одбранбен бедем ѕидан од кршен камен и варов малтер, широк 1,5 метри. Источно од наоѓалиштето има траги од стар пат, широк 3-3,5 метри, кој се гледа во должина од околу 10 метри.
NGC 6686
NGC 6686 — галаксија во соѕвездието Лира, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6686 се споменува и како MCG 7-38-17, CGCG 228-22, NPM1G +40.0489.
Откривање
Објектот е откриен на 29 мај 1887 година од страна на Едвард Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 18 ч 40 м 6,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +40° 8' 17"". Положбениот агол на објектот е во износ од 84°.
Други поделби
Проучување на NGC 6686 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 62224. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 82; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3122. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1445.
NGC 282
NGC 282 — елиптична галаксија во соѕвездието Риби, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 282 се споменува и како MCG 5-3-15, CGCG 501-30.
Откривање
Објектот е откриен на 13 октомври 1879 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 282 е од видот E1. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,7 m, оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,7 m/лм2. NGC 282 има привидни димензии од 1' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 0 ч 52 м 42 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 30° 38' 20". Положбениот агол на објектот е во износ од 50°.
Други поделби
Проучување на NGC 282 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 3090. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 90; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2276. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 601.
Рогач
Рогач (Ceratonia siliqua) е цветна грмушка или зимзелено дрво кое што припаѓа на семјеството Бобови (Fabaceae), се одгледува за неговите плодови и како украсно дрво во градините. Поднесува температури во текот на зимскиот период до -6 °C. Исто така е познат по името „Лебот на свети Јован", според предавањето, св. Јован Крстител се хранел од него додека живеел во пустина.
Дрвото потекнува од Средоземното Море, вклучувајќи ги и Јужна Европа, Северна Африка, поголемите средоземните острови, Западна Азија, Канарските Острови и Макаронезија.
Потекло на поимот
Ceratonia Siliqua, научното име на дрвото рогач, потекнува од грчкиот збор „Keras"- „Kέρας" (рог) и латинскиот збор „Siliqua" (мешунка). Терминот "карат" единица за маса на скапоцени камења, исто така потекнува од старогрчкиот збор κεράτιον, осврнувајќи се на древната пракса од Блискиот Исток, златото и скапоцените камења да се мерат со семките на рогачот кои имаат униформна маса (0,2g). Денес каратот е стандардизиран и изнесува токму 0,2g. Рогачот се јадел во Древен Египет, тој често се користел како засладувач. Бил користен во хиероглифите за зборот „Слатко“ (nedjem).
Употреба
Рогач се користи со векови како важен извор на храна за човекот и за исхрана на добитокот. А многу добра опција е дека плодовите се во можност да опстанат на дрво со години, иако суви, но сепак употребливи. Се користел како засладувач, сè до појавата на вештачки засладувачи. Исто така се користи како замена за какао.
Список на државни водачи во 268 година
Ова е список на државни водачи во 68 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
ФК Рубин Казањ
Рубин Казањ е руски фудбалски клуб, еден од најпознатите руски клубови, основан во 1958 година.Следи својата историја на 1936 година, но официјално беше основана во 1958 година се смета. Двократен шампион на Русија во 2008 и 2009 година. Добитник е на наградата за 2010 година Комонвелт Купот и Супер Купот на Русија 2010 година.
Во 2008 година "Рубин" има воспоставено евиденција на руски првенства, освојувајќи седум победи во првите 7 круга и тепање на претходниот рекорд му припаѓаше на Москва "Динамо".
Во 2009 година тој беше признат како најдобар тим на годината според рускиот фудбалска унија
IC 102
IC 102 — галаксија во соѕвездието Печка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 102 се споменува и како IC 335, ESO 358-26, MCG -6-8-31, FCC 153.
Откривање
Објектот е откриен на 7 септември 1897 година од страна на Луис Свифт.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 102 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,1 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,1 mag, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. IC 102 има привидни димензии од 2,6' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 35 м 31,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -34° 26' 48". Положбениот агол на објектот е во износ од 84°.
Други поделби
Проучување на IC 102 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 13277.
Калараш (округ)
Калараш (Judeţul Călăraşi) е округ во Романија, сместен во јужниот дел на земјата. Главен град на округот е градот Калараш, а значаен е и градот Олтеница.
Местоположба
Округот Калараш е копнен округ во Романија, кој се наоѓа на границата кон Бугарија. Окружен е:
Релјеф
Округот се наоѓа во Влашка, поточно во нејзината јужна област Мунтенија. Јужна и источна граница на округот е реката Дунав, која на југ претставува и државна граница кон Бугарија, а на исток го одвојува округот од Добруџа. Во западните делови од округот се наоѓа устието на реката Арџеш. Релјефот во округот е претежно рамничарски.
Демографија
Округот спаѓа во групата на окрузи во Романија во кои живее претежно романско население. Според пописот во Романија во 2002 година, Романците сочинуваат 95% од населението во округот, а од останатите најбројни се Ромите.
Жива(II) оксид
Живата(II) оксид, исто така наречена жива оксид, е неорганско соединение со формулата HgO. Има црвена или портокалова боја. Живата(II) оксид е цврста супстанца на собна температура и притисок. Минералната форма монтроидит се наоѓа многу ретко.
Историја
Експериментот за подготовка на живин оксид прв го опишал арапско-шпанскиот алхемичар од 11 век, Маслама ал-Мајрити, во Рутбат ал-хаким.
Во 1774 година, Џозеф Пристли открил дека кислородот се ослободува со загревање на живин оксид, иако тој не го идентификувал гасот како кислород (напротив, Пристли го нарекол „дефлогистициран воздух“, бидејќи тоа е парадигмата според која тој работел во тоа време).
Синтеза
Црвената форма на HgO може да се добие со загревање на Hg со кислород на приближно 350 °C или со пиролиза на Hg(NO3)2. Жолтата форма може да се добие со таложење на воден раствор на Hg2+ со алкали. Разликата во бојата се должи на големината на честичките; двете форми имаат иста структура која се состои од речиси линеарни O-Hg-O единици поврзани во цик-цак синџири со агол Hg-O-Hg од 108°.
Структура
Под атмосферски притисок живин оксидот има две кристални форми: едната се нарекува монтроидит (орторомбична, 2/m 2/m 2/m, Pnma), а втората е аналогна на сулфидниот минерал цинабар (хексагонална, hP6, P3221); и двете се одликуваат со Hg-O синџири. При притисок над 10 GPa и двете структури се претвораат во тетрагонална форма.
Регионален пат 2243
Регионален пат 2243 (ознака: Р2243) — регионален пат во Македонија, со насока на движење југ-север. Има вкупна должина од 46,0 километри и 4 делници. Патот започнува во близина на градот Струга и се движи на север длабоко во планината Караорман преку селата Локов и Буринец, завршувајќи кај хидроцентралата „Глобочица“.
Жива(II) оксид
Употреба
HgO понекогаш се користи во производството на жива бидејќи лесно се распаѓа. Кога се распаѓа, се генерира кислороден гас.
Регионален пат 2243
Делници
Регионалниот пат 2243 според Јавното претпријатие за државни патишта има вкупно 4 различни делници.
Жива(II) оксид
Употреба
Се користи и како материјал за катоди во живини батерии.
Здравствени проблеми
Жива оксидот е високо токсична супстанција која може да се апсорбира во телото со вдишување на неговиот аеросол, преку кожата и со голтање. Супстанцијата е иритирачка за очите, кожата и респираторниот тракт и може да има ефекти врз бубрезите, што резултира со оштетување на бубрезите. Во синџирот на исхрана важен за луѓето, се случува биоакумулација, особено кај водните организми. Супстанциата е забранета како пестицид во ЕУ.
Испарувањето на 20 °C е занемарливо. HgO се распаѓа при изложување на светлина или при загревање над 500 °C. Греењето произведува високотоксични гасови од жива и кислород, што ја зголемува опасноста од пожар. Живата(II) оксидот бурно реагира со редукционите агенси, хлор, водород пероксид, магнезиум (кога се загрева), дисулфур дихлорид и водород трисулфид. Соединенијата чувствителни на удар се формираат со метали и елементи како сулфур и фосфор.
NGC 4094
NGC 4094 — спирална галаксија во соѕвездието Гавран, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4094 се споменува и како MCG -2-31-16, UGCA 269, IRAS 12033-1414.
Откривање
Објектот е откриен на 7 мај 1836 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4094 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,8 m/лм2. NGC 4094 има привидни димензии од 4,1' х 1,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 62°.
Други поделби
Проучување на NGC 4094 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 38346. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 283; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5525. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1033.
Јаков Ненадовиќ
Јаков Ненадовиќ (Бранковина околу 1765 - Бранковина, 1836) бил војвода од Првото српско востание и претседател на Управниот совет на Србија.
Биографија
Тој бил помлад брат на Алексо Ненадовиќ. Во мемоарите на протата Матија Ненадовиќ стои дека семејството на Нанадовиќ е од Херцеговина. По големата преселба на Србите кон крајот на 17 век, тие преку Босна и Осечина дошле во плодната Бранковина, каде што нашле нов дом. Таму биле во семејството на Стефан Ненадовиќ, угледен домаќин, околу 1765 година е роден Јаков Ненадовиќ. Уште како момче, а по барање на дваесетгодишниот брат Алексо, се преселил во Србија и Срем и се стекнал со основно образование. Се вратил во Бранковина, каде, за разлика од неговиот бунтовен постар брат, решил да тргува со свињи.
Трагичната смрт на Алексо во Колење на принцовите ќе го промени текот на животот на тогаш веќе угледниот и богат трговец. Како нов поглавар на семејството Ненадовиќ и кнез на Ваљевската нахија, а со поддршка на неговиот син Матеј Ненадовиќ, ја започнал борбата против Турците. Излегло дека овој „трговец со свињи“ во себе криел извонредно способен војсководец. Ги ослободил Шабац и Ваљево, кои биле под окупација на јаничарите, склучил примирје со босанските бегови и се борел против тиранијата на ајдуците кои се обиделе да го искористат востанието во своја полза.