cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дијабетес мелитус тип 2
Знаци и симптоми
Класичните симптоми на дијабетес се полиурија (често мокрење), полидипсија (зголемена жед), полифагија (зголемен глад) и губење на тежината. Други симптоми што обично се присутни при воспоставување на дијагнозата се: историја на замаглен вид, чешање, периферна невропатија, повторливи вагинални инфекции и умор. Меѓутоа, многумина немаат симптоми во првите неколку години и кај нив дијагнозата се воспоставува при рутински испитувања.Кај болните од дијабетес мелитус, тип 2, ретко може да се појави некетотичка хиперосмоларна кома (болест со многу покачен шеќер во крвта, што се поврзува со намалена свесност и низок крвен притисок).
Компликации
Дијабетесот од тип 2 обично е хронична болест што се поврзува со скратување на животот од десет години. Ова делумно се должи на повеќето компликации со коишто се поврзува: два до четирикратни зголемен ризик од срцеви заболувања, како исхемична срцева болест и удар, 20 кратно поголеми шанси за ампутација на долните екстремитети и позачестена хоспитализација. Во развиениот свет и сѐ повеќе на другите места, дијабетесот, тип 2 е најчестата причина за нетрауматско слепило и нарушување на бубрезите. Се поврзува и со зголемен ризик од когнитивна дисфункција и деменција преку болести како Алцхајмерова болест и ваксуларна деменција. Други компликации се: акантосис нигриканс, сексуална дисфункција и чести инфекции.
Причинител
Развојот на дијабетес, тип 2, го предизвикува комбинација од генетски и фактори на животниот стил. Некои од факторите се по контрола на поединецот, како што се исхраната и дебелината, а други, како стареењето, женскиот род и генетиката, не се. Со дијабетесот, тип 2, се поврзува и деостигот на сон. Се верува дека ова си има ефект врз метаболизмот. И хранливиот статус на мајката за време на феталниот развој може да игра улога кај еден предложен механизам, изменета ДНК метилација.
Начин на живот
Познато е дека за развој на типот 2 на дијабетес, важни се повеќе фактори од начинот на живот, како:дебелина (што се дефинира со индекс на телесна маса поголем од триесет), недостиг на физичка активност, лоша исхрана, стрес и урбанизација. Вишокот на телесни масти се поврзува со 30% од случаите кај поединци со кинеско и јапонско потекло, 60-80% од случаите кај оние со европско или африканско потекло, и 100% кај of народот Пима или тихоокеанските островјани. Оние што не се дебели често имаат висок сооднос струк–колк.
Генетика
Повеќето случаи на дијабетес вклучуваат многу гени, од кои секој придонесува за зголемена веројатност од дијабетесот тип 2. Доколку идентичниот близнак има дијабетес, шансите да се развие и кај другиот во текот на неговиот живот е поголем од 90%, додека стапката кај неидентичните близнаци е 25-50%. Во 2011 година е откриено дека над 36 гени придонесуваат за ризикот од тип 2 дијабетес. Сепак, сите овие гени заедно сочинуваат само 10% од вкупната наследливост на оваа болест.На пример, алелата TCF7L2 го зголемува ризикот од дијабетес за 1,5 пати и е најголем ризик за честите генетски варијанти. Повеќето гени поврзани со дијабетесот се вклучени во функциите на бета-клетките.
Има поголем број на ретки случаи на дијабетес, што се јавуваат поради абнормалност на еден ген (познати како облици на дијабетес поради моногенски или „други особени типови на дијабетес“). Тука спаѓаат, меѓу другите, напад на возрасен дијабетес кај млади (MODY), Донохјуов синдром и Рабсон-Менденхалов синдром. Нападот на возрасен дијабетес кај младите сочинува 1–5 % од сите случаи на дијабетес кај младите луѓе.
Здравствени состојби
Име повеќе лекови и други здравствени проблеми што можат да предиспонираат дијабетес. Некои од лековите се: глукокортикоиди, тијазиди, бета-блокатори, атипични антипсихотици истатини. Оние што претходно имале гестациски дијабетес се изложени на поголем ризик од појава на тип 2 дијабетес. Други здравствени проблеми што се поврзани: акромегалија, Кушингов синдром, хипертиреоидизам,феохромацитом и одредени канцери, како глукагономи. Тестостеронскадефициенција, исто така, се поврзува со тип 2 дијабетес.
Патофизиологија
Типот 2 на дијабетесот се должи на недоволно производство на инсулин во бета-клетките во услови на инсулинска отпорност. Инсулинската отпорност, што е неможност на клетките соодветно да одговорат на нормалното нивпо на инсулин, се јавува главно во мускулното, црнодробното и масното ткиво. Во црниот дроб инсулинот обично го потиснува ослободувањето на гликоза. Меѓутоа, во услови на инсулинска отпорност, црниот дроб несоодветно ослободува гликоза во крвта. Соодносот на инсулинска отпорност наспроти дисфункција на бета-клетки се разликува од еден до друг поединец и кај некои има примарна инсулинска отпорност и само мал дефект при лачењето на инсулин, а кај некои има мала инсулинска отпорност и примарен недостиг на лачење на инсулинот.
Дијагноза
Дефиницијата на Светската здравствена организација за дијабетес (тип 1 и тип 2) е за еднократно забележано зголемување на гликозата со симптоми, или на друг начин зголемени вредности во два наврати, на: Шеќер во крвта при случаен преглед повисок од 11,1 mmol/l (200 mg/dL) заедно со типични симптоми или хемоглобин А1с (HbA1c) повисок од 6,5% е друг метод за дијагностицирање дијабетес. Во 2009 г. Меѓународната експертска комисија во која беа вклучени претставници на Американското здружение за дијабетес (ADA), Меѓународната федерација за дијабетес (IDF) и Европското здружение за истражувања за дијабетес (EASD) препорача дека при дијагностицирањето дијабетес треба да се користи праг ≥6,5% на HbA1c. Оваа препорака беше усвоена од Американското здружение за дијабетес во 2010 година. Позитивните тестови треба да се повторат ако лицето нема типични симптоми и шеќер во крвта >11,1 mmol/l (>200 mg/dl).
Праговите за дијагноза на дијабетес се засноваат врз односот помеѓу резултатите од тестовите за толеранција на гликоза, гликозата за време на строг пост или HbA1c и компликациите како на пример ретинални проблеми. Мерењето на шеќерот по строг пост или при случаен преглед се претпочитаат пред тестот за толеранција на гликоза, бидејќи тие се попогодни за луѓето. Предност на HbA1c е што не е потребен пост, а резултатите се постабилни, но негативна страна е тоа што тестот е поскап отколку мерењето на гликозата во крвта. Се проценува дека 20% од луѓето со дијабетес во Соединетите Американски Држави не сфаќаат дека се заболени.
Дијабетес мелитус тип 2 се одликува со високо ниво на гликоза во крвта во контекст на отпорност на инсулин и релативен недостаток на инсулин. Ова е спротивно на дијабетес мелитус тип 2 кај кој има апсолутен недостаток на инсулин поради уништување на клетки од островчиња во панкреасот и гестациски дијабетес мелитус којшто е нова појава на висок крвен шеќер поврзан со бременоста. Дијабетес тип 1 и тип 2 може обично да се разликуваат врз основа на претставените околности. Ако постои сомнеж при дијагнозата, тестирањето на антителата може да биде корисно за да се потврди дијабетес тип 1, а нивоата на C-пептид може да бидат корисни за да се потврди дијабетес тип 2.
Преглед
Ниедна поголема организација не препорачува универзален преглед за дијабетес, бидејќи не постојат докази дека таквата програма би ги подобрила резултатите. Преглед се препорачува од страна на Работната група за превентивни услуги на Соединетите Американски Држави кај возрасни лица без симптоми чиј крвен притисок е повисок од 135/80 mmHg. За оние чиј крвен притисок е понизок, не постојат доволно докази за да се препорача или да не се препорача преглед. Светската здравствена организација препорачува тестирање само на оние групи кај кои постои висок ризик. Високоризични групи во САД се: лицата над 45 години, оние коишто имаат роднина од прво колено кој има дијабетес, некои етнички групи вклучувајќи ги Хиспаноамериканците, Афроамериканците и домородните Американци, лица со историја на гестациски дијабетес,синдром на полицистични јајници, прекумерна тежина и услови поврзани со метаболички синдром.
Превенција
Појавата на дијабетес тип 2 може да се одложи или спречи со правилна исхрана и редовно вежбање. Интензивните мерки што се однесуваат на начинот на живеење може да го намалат ризикот за повеќе од 50%. Придобивките од вежбањето се појавуваат без разлика на првичната тежина на лицето или подоцнежното слабеење. Меѓутоа, доказите за придобивката од промените во начинот на исхрана се ограничени, со тоа што постојат некои докази за начин на исхрана богата со зелен листест зеленчук и некои за ограничување на консумирањето зашеќерени пијалаци. Кај оние со нарушена толеранција на гликоза, посебниот начин на исхрана и вежбањето или одделно или во комбинација со метформин или акарбоза може да го намали ризикот од развивање дијабетес. Интервенциите во начинот на живеење се поефективни отколку метформинот.
Справување
Справувањето со дијабетес тип 2 се сосредоточува на интервенции во начинот на живеење, намалување на другите фактори за кардиоваскуларен ризик и одржување на нивоата на гликоза во крвта во нормалните рамки. Во 2008 година Националното биро за здравство на Велика Британија го препорача поединечното следење на нивото на гликоза во крвта за луѓе со новодијагностициран дијабетес тип 2, но користа од поединечното следење кај оние што не примаат инсулин во повеќе дози е дискутабилна. Справувањето со другите фактори за кардиоваскуларен ризик, како што се висок крвен притисок, висок холестерол и микроалбуминурија, го зголемува животниот век на лицето. Интензивното справување со крвниот притисок (помалку од 130/80 mmHg) за разлика од стандардното справување со крвниот притисок (помалку од 140-160/85-100 mmHg) резултира со благо намалување на ризикот од удар, но нема влијание врз целокупниот ризик од смрт.
Интензивното намалување на шеќерот во крвта (HbA1C<6%) за разлика од стандардното намалување на шеќерот во крвта (HbA1C of 7-7,9%) не резултира со промена на смртноста. Целта на лекувањето е типично HbA1C помалку од 7% или гликоза за време на строг пост помалку од 6,7 mmol/L (120 mg/dL); меѓутоа, овие цели може да се променат по стручна клиничка консултација, земајќи ги предвид одредените ризици од хипогликемија и животниот век. Се препорачува сите луѓе со дијабетес тип 2 да прават редовно офталмологија испитување.
Начин на живот
Правилната исхрана и вежбањето се основи на грижата за дијабетесот, а зачестеното вежбање дава и подобри резултати. Аеробните вежби водат до смалување на HbA1C и подобра чувствителност на инсулин. И вежбањето со тегови е корисно, а комбинацијата од двата типа на вежби е најефикасна. Важна е дијабетесна исхрана и поддржува губење на тежината. Најдобриот тип на исхрана за да се постигне ова е спорна, исхрана со низок гликемичен индекс ја подобрува контролата врз шеќерот во крвта. Со образование соодветно на возраста може да им се помогне на луѓето со дијабетес од тип 2 да го контролираат нивото на шеќер во крвта, најмалку до шест месеци. Доколку промените во начинот на живот кај оние со поблаг дијабетес не покажат подобрено ниво на шеќер во крвта во рок од шест седмици, треба да се размислува за терапија со лекарства.
Лекови
Достапни се повеќе класи на анти-дијабетични лекови. Како претпочитана стандардна терапија обично се употребува метформин, затоа што има одредени искази дека ја намалува смртноста. Доколку „метформинот“ не е доволен, може да се употреби и втор орален агенс од друга класа. Други класи на лекарства се: сулфонилуреи, секретагоги без сулфонилуреа, алфа глукосидаза инхибитори, тијазолидинедиони, пептид-1 сличен на глукагон и инхибитор на дипептидил пептидаза-4. „Метформин“ не треба да се користи кај оние со сериозни проблеми со бубрезите или црниот дроб. Заедно со оралните лекарства или самостојно може да се примаат и инјекции со инсулин.
На многумина, во прв момент, не им треба инсулин. Кога се користи, обично навечер се додава долготрајна формула, заедно со оралните лекарства. Потоа се зголемува дозата за да има ефект (нивото на шеќер да се држи под контрола). Кога вечерниот инсулин не е доволен, подобра контрола може да се постигне со двојна доза од дневен инсулин. Долготрајните инсулини, гларгин и детемир, немаат подобри изгледи од неутралниот протамин „хагедорн“(НПХ) инсулин, а се поскапи и од 2010 година, нивното производство не се исплати. Кај бремени обично како терапија се бира инсулин.
Операција
операција за слабеење кај оние со прекумерна тежина е ефикасна мерка при лекување дијабетес. По операцијата, многумина успеваат да одржат нормално ниво на шеќер во крвта со малку лекарства или и без нив и се намалува долгорочната смртност. Меѓутоа, има одреден краткорочен ризик од смртност, помал од 1%, од операцијата. Пресекот за индекс на телесна маса за тоа кога е потребна операција не е јасен. Меѓутоа, оваа можност се препорачува за оние што не можат да ги стават под контрола својата тежина и шеќерот во крвта.
Епидемиологија
Во 2010 година, на светско ниво беше проценето дека има 285 милиони луѓе со тип 2 дијабетес, што сочинуваат 90% од случаите со дијабетес. Ова е соодветствува со околу 6% од возрасното население во светот. Дијабетесот е познат и во развиени и во земјите во развој. Меѓутоа, тој е ретка појава во неразвиените земји.
Се чини дека жените се повеќе изложени на ризик, како и одредени етнички групи, како Јужно Азијци, Тихоокеански островјани, латиноамериканци и домородни Американци. Ова се должи на засилената чувствителност на западниот начин на живот кај одредени етнички групи. Болеста традиционално се поимала како возрасна, но сѐ почесто типот 2 дијабетес го има како дијагноза кај децата, паралелно порастот на стапките на дебелина. Дијабетесот тип 2 сега се воспоставува како дијагноза кај тинејџерите во Соединетите Американски Држави подеднакво често како и дијабетесот тип 1.
Стапките на дијабетес во 1985 година се проценети на 30 милиони, со пораст до 135 милиони во 1995 година и 217 милиони во 2005 година. Се верува дека ова зголемување се должи главно на стареењето на глобалното население, намалената физичка активност и зголемените стапки на дебелина. Петте земји со најголем број на заболени од дијабетес во 2000 година се Индија, со 31,7 милиони, Кина, со 20,8 милиони, Соединетите Американски Држави со 17,7 милиони, Индонезија со 8,4 милиони и Јапонија, со 6,8 милиони. Светската здравствена организација ја призна оваа болест за глобална епидемија.
Историја
Дијабетесот е една од првите болести што се опишани во во египетски ракопис од о. 1500 година п.н.е., каде што се спомнува „преобемно празнење на урина“. Се верува дека првите опишани случаи се за дијабетес од тип 1. Индиските лекари од истиот период ја препознале болеста и ја класифицирале како „мадумеха“ (на индиски madhumeha) или „медена урина“ и забележале дека урината привлекувала мравки. Терминот „дијабетес“ или „да помине“ за првпат бил употребен во 230 година п.н.е. од страна на гркот Аполониј од Мемфис. Болеста била ретка за време на Римското Царство, а Гален кажал дека видел само два случаи во својата кариера.
Типовите 1 и 2 на дијабетесот се препознати како одделни болести за првпат од страна на индиските лекари Сушрута и Чакара во 400-500 н.е., а типот 1 го поврзале со младите, додека типот 2 со прекумерна тежина. Терминот „мелитус“ или „од мед“ го додал Британецот Џон Рол на крајот на 1700-те години, за да се разграничи болеста со дијабетес инсипидус, која што исто се поврзува со често мокрење. До почетокот на 20-от век не бил добиен успешен лек, кога канаѓаните Фредерик Бантинг и Чарлс Бест во 1921 и 1922 година го откриле инсулинот. По ова следувал развој на НПХ-инсулинот со долготрајно дејство во 40-те години на 20-от век.
1968 во архитектурата
1968 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Медиумска информативна агенција
Медиумска информативна агенција (скратено: МИА) — новинска агенција која почнала со работа во Скопје на 30 септември 1998 година.
МИА е официјален јавен информативен сервис на Република Македонија, новинска агенција формирана со одлука на Собранието на Република Македонија во февруари 1992 година, а активирана со одлука на Владата на Република Македонија на 1 декември 1997 година.
Промена на името
Името на агенцијата се промени од Македонска информативна агенција во Медиумска информативна агенција, задржувајќи го скратеното име, со одлука на Владата од 19 март 2019 година.
Австралиска музичка индустриска асоцијација
Австралиската музичка индустрска асоцијација (анг. Australian Recording Industry Association) ARIA е трговска група која ја претставува музичката индустрија во Австралија која беше основана во 1983 година од страна на шест големи издавачки куќи EMI, Festival, CBS, RCA, WEA и Universal заменувајќи ја AARM која била формирана во 1956.
Mötley Crüe
Mötley Crüe (се изговара Мотли Кру) е американски хеви метал бенд формиран во Лос Анџелес, Калифорнија во 1981 година. Бендот беше формиран од страна на басистот Ники Сикс (кој во тоа време беше во бенд наречен Лондон) и тапанарот Томи Ли. Ним подоцна им се приклучуваат гитаристот Мик Марс и пејачот Винс Нил. Mötley Crüe имаат продадено повеќе од 80 милиони копии на албуми низ целиот свет.
Бендот е познат по чудниот животен стил на членовите. Сите тие го имаат прекршено законот, имаат лежено во затвор, биле зависници од дрога и алкохол, имале афери со многу жени, и се истетовирани по целото тело. Нивниот деветти студиски албум бил пуштен во продажба на 24 јуни 2008 година, а во 2009 година бил издаден филм според нивната најпродавана автобиографија „the Dirt“. Во моментов работат на нивниот нов, десетти по ред студиски албум, кој би требало да излезе во 2013 г.
Куќа – сопственик Методија Секуловски (Галичник)
Куќата на Методија Секуловски ― поранешна историска куќа во Галичник, која е заведена како културно наследство на Македонија. Таа била во сопственост на семејството Секуловски.
1967 во архитектурата
1967 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Аргентински Антарктик
Аргентинските активности на Антарктикот се координирани од страна на Аргентинскиот Антарктички институт и Националната дирекција на Антарктикот.
Проценетата површина е 1.461.597 км2, од кои 965.597 км2 се копно. Мразот во обвивката на ледникот има дебелина во просек од 2 км. Температурите се движат од 0 °C во лето и -60 °C во зима, иако во одредени точки може да се спуштат до приближно -82 °C.
Часовниот појас UTC−03:00 се користи како во јужноамериканскиот континент.
Аргентина има шест постојани станици на Антарктикот и седум летни станици.
Според последниот аргентински национален попис, во октомври 2010 година, Аргентинскиот Антарктик има 230 жители (вклучувајќи 9 семејства и 16 деца) во шест постојани бази: 75 во Марамбио, 66 во Есперанца, 33 во Карлини, 20 во Сан Мартин, 19 во Белграно II и 17 во Оркада. Како официјален аргентински округ во провинцијата Огнена Земја, жителите учествуваат на општите избори.
Први експедиции
Во 1815 година, Вилијам Браун, аргентински поморски комодор, роден во Ирска, кој служел на Обединетите провинции на Рио де ла Плата, започнал кампања против шпанската флота во Тихиот Океан. При заокружувањето на ’Ртот Хорн на Херкулес и Тринидад, силните ветрови го втурнале на паралела 65 Ј. Некои аргентински извори велат дека Браун забележал копно на Антарктикот во експедицијата, велејќи дека тоа е причината зошто аргентинската картографија често го нарекува најсеверниот дел од Антарктикот Полуостров Тиера де ла Тринидад.
На 10 јуни 1829 година, владата на покраината Буенос Аирес издала декрет за создавање Политичко-воена команда на Малвинските острови вклучувајќи ги и островите во непосредна близина на ’Ртот Хорн и островите во близина на Антарктикот.
Аргентинската влада одлучила да се приклучи на Меѓународната експедиција на Антарктикот на 10 октомври 1900 година. Оваа аргентинска влада добила поддршка и во замена ги понудила услугите на аргентинската морнарица за доставување научни податоци и зоолошки збирки. На пат низ Буенос Аирес, поручникот Хозе Марија Собрал се качил на бродот Антарктик на 21 декември 1901 година. Бидејќи до аргентинската влада немало вести од експедицијата, таа ја исполнила својата обврска да ја поддржи експедицијата со реновирање на корветата АРА Уругвај, која потоа излегла во потрага на 8 октомври 1903 година, под команда на поручникот Хулијан Иризар, пронаоѓајќи и спасувајќи ги членовите на експедицијата кои биле засолнети по потонувањето на Антарктик.
Постојано присуство
На 2 јануари 1904 година, Аргентина ја купила метеоролошката станица инсталирана од Шкотланѓанецот Вилијам Спирс Брус, на островот Лори во Јужните Оркни, каде што имало екипа од шест мажи кои вршеле научни набљудувања. Во неа била метеоролошка опсерваторија, каде што работел и тој, а била поставена и пошта. Цивил (вработен во официјалната пошта и телеграф на аргентинската компанија) Хуго Алберто Акуна за прв пат на официјален начин го известил подигнувањето на знамето на Аргентина на аргентинскиот антарктички сектор, на 22 февруари 1904 година. Таквата опсерваторија станала најстарата база која денес постои на територијата на Антарктикот.
Аргентинската корвета АРА Уругвај се вратил на Антарктикот во 1905 година (отпловил од пристаништето во Буенос Аирес на 10 декември 1904 година) за да го ослободи персоналот на Јужниот Оркнеј и да се повика на островот Децепција и островот Виенке во потрага по Жан-Батист Шарко, чија француска експедиција на Антарктикот (1903–1905) се верувало дека е изгубена. Благодарение на аргентинската соработка со неговата експедиција, Шарко именувал островска група како Аргентински острови. Еден од овие острови бил именуван како остров Галиндез во чест на капетанот на Корветата, Исмаел Галиндез, а друг бил именуван остров Уругвај, во знак на почит на аргентинската Корвета.
Аргентинската влада одлучила да додаде две метеоролошки опсерватории, на островот Јужна Џорџија и островот Вандел, кои веќе ги имале на островите Лори и Опсерваторио (во близина на Исла де лос Естадос). Експедициите на островот Вандел не успеале во два обиди. Во јуни 1905 година транспортниот брод АРА Национална гарда под команда на поручникот Алфредо П. Ламас ја продолжил задачата да ја подигне опсерваторијата во Гритвикен во заливот Камберленд, преименувана на шпанска во Заливот на Националната гарда.
На 30 март 1927 година, првата радиотелеграфска станица на Антарктикот била отворена на Јужните Оркнејски Острови. На 15 декември 1927 година, Генералниот директорат за пошта и телеграф од Аргентина го информирал Меѓународното биро на Универзалната поштенска унија за нивните барања на Антарктикот и другите острови на Јужниот Атлантик.
Во 1939 година, Аргентина привремено ја создала (за да присуствува на покана од Норвешка) Националната комисија на Антарктикот со декрет број 35821, но со уредбата број 61852 од 30 април 1940 година таа станала постојано тело со цел да ги интензивира истражувањата во областа.
Во октомври 1941 година, Воениот географски институт објавил мапи кои го прикажувале степенот на идното аргентинско територијално барање помеѓу 25° З. и 75° З. Во јануари 1942 година, аргентинската влада, според теоријата на поларните сектори, ги искажале своите права на Антарктикот помеѓу Меридијанот 25° и 68°24'.
На 8 ноември 1942 година, Аргентина објавило право на антарктичко земјиште кога експедицијата под команда на капетанот Алберто Ј. Оддера поставил цилиндар со извештај и знаме на островот Децепција. Во јануари 1943 година, екипажот на британскиот брод ХМС Карнарвон Кастл ги уништиле доказите за аргентинската инаугурација и го поставиле британското знаме. На 5 март истата година аргентинскиот брод АРА 1° де Мајо го отстранил британското знаме.
Во 1946 година, Националната антарктичка комисија поставила нови граници за аргентинскиот Антарктик помеѓу Меридијанот 25° и 74° западно (од далечниот исток на Јужните Сендвички Острови). Чиле и Аргентина на 4 март 1948 година потпишале меѓусебен договор за заштита и одбрана на законските права на територијалниот Антарктик, меѓусебно признавајќи ги нивните претензии.
На 7 април 1948 година била создадена „Дивизија на Антарктикот и Малвините“ под надлежност на аргентинското Министерство за надворешни работи.
Првата континентална аргентинска база на Антарктикот, поморскиот одред Алмирате Браун била отворена во 1951 година. Следната година сеотворил поморскиот одред Есперанца (денес станица Есперанца).
На 17 јануари 1953 година, на островот Децепција, Рефугио Тениенте Ласала (колиба и шатор) бил отворен од персоналот на аргентинскиот брод АРА Чиригуано, станувајќи наредник и капар на аргентинската морнарица. На 15 февруари, во инцидентот на островот Децепција, 32 кралски маринци од британската фрегата ХМС Снајп вооружени со автомати, пушки и солзавец заробија два аргентински морнари. Аргентинското прибежиште и блиската ненаселена чилеанска колиба биле уништени, а аргентинските морнари биле доставени до брод од таа земја на 18 февруари во Јужна Џорџија. Британски одред останал три месеци на островот додека фрегата патролирала низ водите до април.
На 4 мај 1955 година, Обединетото Кралство поднело две тужби против Аргентина и Чиле соодветно, Меѓународниот суд на правдата во Хаг, ја прогласило невалидноста на барањата за суверенитетот на двете земји на Антарктикот. На 15 јули 1955 година, чилеанската влада ја отфрлила јурисдикцијата на Судот во тој случај, а на 1 август, аргентинската влада го сторила истото, со што барањата на 16 март 1956 година биле архивирани. На 1 декември 1959 година, Антарктичкиот договор бил потпишан од Аргентина, Австралија, Белгија, Чиле, Франција, Јапонија, Нов Зеланд, Норвешка, Јужна Африка, СССР, Обединетото Кралство и Соединетите Американски Држави, кој стапил на сила на 23 јуни 1961 година.
Во 1960-тите, државата Аргентина, со својата флота, била пионер на еколошки туристички крстарења до Антарктикот. Во исто време, аргентинската државна компанија Аеролинеас Аргентинас инаугурирала патнички летови меѓу Ушуаја и Сиднеј, правејќи пауза во базата Марамбио. Помеѓу средината на 1960-тите и првата половина на 1970-тите, Аргентина лансирала ракети од своите бази на Антарктикот. Овие ракети биле целосно дизајнирани и изградени во Аргентина и поседувале метеоролошки инструменти и сензори за зрачење.
Операција 90 била првата аргентинска копнена експедиција на Јужниот пол, спроведена во 1965 година, од десет војници на аргентинската армија под тогашниот полковник Хорхе Едгард Леал. Операцијата била именувана за целната 90 степени јужна географска ширина (географскиот Јужен Пол).
На 8 април 1970 година, гувернерот на Огнена Земја го издал Указот бр. 149 за создавање 4 департмани, меѓу кои и Одделот за аргентински антарктички сектор. Во 1977 година, базата Есперанца била избрана како место на поднесување на аргентинските семејства кои патувале на крајот на таа година за да презимуваат во базата. Првиот директор на аргентинскиот антарктички институт, генерал Хернан Пујато, бил претходник на инсталацијата на Фортин Сарџенто Кабрал кога на 13 август 1954 година и предложил на аргентинската влада да создаде фарма надвор од Кејп Спринг за да ја насели со семејни групи. Идејата имала за цел да ги зајакне аргентинските права во тој дел на Антарктикот. По завршувањето на изградбата на куќите, Фортин Сарџенто Кабрал бил инаугуриран на 17 февруари 1978 година.
Првиот човек роден на Антарктикот бил Аргентинецот Емилио Палма на станицата Есперанца во 1978 година, на територијата за која Аргентина има претензии. Неговото крштевање во католичката капела на 7 јануари 1978 година било прво на континентот.
На 18 декември 2012 година, Канцеларијата за надворешни работи и Комонвелтот на Обединетото Кралство објавила дека јужниот дел на британската антарктичка територија (која вклучувала дел од аргентинскиот Антарктик) ќе биде именуван како земја на кралицата Елизабета во чест на кралицата. Аргентина „силно го отфрлила“ правото на Британија да ја преименува областа.
Во 2013 година, аргентинското Министерство за одбрана објавило дека базата Петрел ќе стане постојана база до 2015 година. Базата ќе има аеродром и логистика за пренос на патници и товар.
Географија
Географската структура на аргентинскиот Антарктик продолжува со некои одлики на Патагонија, сместена северно од неа. Највисоките врвови се наоѓаат на југот на Антарктичкиот Полуостров, кој има острови и архипелази во близина. Земјата е под ледена покривка.
Клима
Климата на регионот се движи од субполарна клима на север до поларна клима на југ. Регионот има исклучително студена клима со просечни температури под 0 °C со мраз и снежни врнежи кои се случуваат во текот на целата година. Општо земено, постојат две различни климатски зони кои се наоѓаат во регионот: глацијална клима во внатрешноста и океанска на Антарктичкиот Полуостров и соседните острови. Во глацијалната клима пронајдена во внатрешноста доминираат континентални ледени плочи и ледници, додека на Антарктичкиот Полуостров и неговите соседни острови, климата се одликува со многу силни ветрови, особено во зима. Особено, Антарктичкиот Полуостров доживува силни студени ветрови и виулици. Во внатрешноста на континентот климата е постудена и посува поради поголемата географска широчина, надморска височина и силните континентални влијанија. Просечните годишни температури се движат од -10 до -20 °C на Антарктичкиот Полуостров до -30 до -50 °C во внатрешноста. Температурите се секогаш ниски во регионот; за време на поларната ноќ во зима, температурите се намалуваат до -42 °C. Во најтоплиот месец, просечните температури обично се под 0 °C. Крајбрежните области имаат средна температура во најтоплиот месец околу нула. Врнежите главно паѓаат како снег. Поради ледените плочи и ледниците што го покриваат најголемиот дел од регионот и сериозноста на климата, флората е ретка и ограничена само на крајбрежните области.
Симболи
Знамето на Огнена Земја, кое го опфаќа аргентинскиот Антарктик, било усвоено во 1999 година како резултат на натпревар. Тоа е дијагонална двобојка на небесно сина и портокалова со бел албатрос кој го дели знамето дијагонално и Јужниот крст во сината горна половина. Портокалот го претставува огнот во името на провинцијата, Tierra del Fuego, што значи „Огнена земја“. Сината го претставува небото и ја отсликува бојата на националното знаме.
Аргентински бази
Есперанца и Марамбио се најголемите аргентински бази, со околу 70 згради, со комбинирана стапка на искористеност која се движи од приближно 110 во зима до 250 во лето. Базата „Оркадас“, на Јужните Оркниски Острови била првата антарктичка база, која работи континуирано од 1903 година. Најјужната аргентинска постојана база е Белграно II, на географска ширина околу 77 степени јужно. Најјужната летна база е Собрал, на 1.450 километри од Белграно II.
Базите се снабдуваат со брод, како и со авиони Ц-130 Херкулес и ДХЦ-6 Твин Отер.
Демографија
Во 1978 година, првото бебе на Антарктикот се родило во базата Есперанца под името Емилио Палма. Марија де лас Ниевес Делгадо била првата девојка на Антарктикот, родена на 27 март 1978 година во базата Есперанца. За 1980 година биле родени повеќе од шест деца во базата: Рубен Едуардо де Карли (21 септември 1979 година), Франциско Хавиер Соса (21 септември 1979 година), Силвина Аналија Арнуил (14 јануари 1980 година), Хозе Мануел Ваљадарес Солис (24 јануари 1980 година), Даниел Посе (4 февруари 1980 година) и Марија Сол Козенца (3 мај 1983 година). Базата има аргентинска канцеларија за матични книги каде имало споменати раѓања и свадби.
Во 1991 година имало 142 „постојани жители“ од кои 19 малолетни. „Жителите“ се семејства кои живеат на Антарктикот или научници кои живеат повеќе од две години. Тие биле 121 маж и 21 жена кои живееле претежно во колонијата Есперанца и други бази. Од 1998 до 1999 година, аргентинскиот Антарктик имал зимско население од 165.
Дадилка
Дадилката е жена која е вработена како детска негувателка во едно домаќинство и дава отчет директно на господарката. Припомогната е од барем една детска слугинка. Некои дадилки останувале вработени во едно аристократско семејство многу години одгледувајќи повеќе генерации од тоа семејство.
Денес, иако многу семејства вработуваат бебиситерки, тие се хонорарни работници. Дадилки со полно работно време можат да си дозволат само семејствата од високата средна класа до високата класа. Дадилките извршуваат задачи како:
Обично дадилките се вработуваат на возраст помеѓу 20 и 30 години, понекогаш помлади или постари. Тие имаат релативно ниска плата. Некои работодавачи бараат од дадилките да носат униформи.
Карстен Пол
Карстен Пол (роден на 23 март 1965) е германски професионален кошаркарски тренер. Тој бил главен тренер и помошник тренер на Телеком Бон од германската кошаркарска лига помеѓу 2012 и 2016 година.
Од 2015 година, тој ја води програмата за развој на млади таленти во неговиот клуб.
Во декември 2015 година, тој бил промовиран во главен тренер на Баскет Бон. Во 2016 година, тој му ја предал функцијата на Силвано Поропат за да може да им се врати на своите должности како младински координатор.
Даниел Теклехајманот
Даниел Теклехајманот Гирмазион (ዳንኤል ተክለሃይማኖት ግርማጽዮን; р. ) — еритрејски професионален друмски велосипедист, кој вози за професионалната континентална екипа.
Кариера
Теклехајманот бил член на тренинг програмата на Светскиот велосипедистички центар на UCI пред да потпише за новата австралиска велосипедска екипа во 2012 година. Додека бил во Светскиот велосипедистички центар му била дијагностицирана тахикардија, која била отстранета со операција на почетокот во 2009 година. Се вратил со возење во мај истата година и завршил шести во генералниот пласман на Тур де л’Авенир. Во 2010 година возел како стажант за. Истата година ја освоил друмската трка, поединечниот хронометар и екипниот хронометар на африканските првенства, како на елитни, така и за возачи под 23 години. На Африканската турнеја на UCI 2010-2011 ја освоил Трката околу Руанда и Квита Изина. Учествувал на Летните олимписки игри, станувајќи првиот Еритреец кој настапил во спорт различен од атлетиката; ја завршил друмската трка на 73. место. Во 2012 година станал првиот Еритреец кој возел на Вуелта а Еспања, една од трите големи трки; ја завршил трката на 146. место.
Теклехајманот се приклучил на екипата за сезоната 2014 на двегодишен договор. Во 2015 година, на Критериум ди Дофине ја освоил првата маичка на трка во Светската турнеја во историјата на екипата, освојувајќи го планинскиот пласман. Бил вклучен во составот на екипата за Тур де Франс 2015 заедно со колегата и сонародник Мерхави Кудус, станувајќи еден од двајцата црни Африканци кои возеле на Тур.
Теклехајманот стана прв црн африкански возач кој ја носел точкастата маичка по освојувањето на истата на шестата етапа на Тур де Франс 2015.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Куќа – сопственик Јаков Денковски (Галичник)
Куќата на Јаков Денковски ― поранешна историска куќа во Галичник, која е заведена како културно наследство на Македонија. Таа била во сопственост на семејството Денковски.
139 Жуејхуа
139 Жуејхуа — астероид од Главниот астероиден појас откриен на 10 октомври 1874 година од страна  на Џејмс Крејг Вотсон.
Три дена Брухе-Де Пане 2020
Три дена Брухе-Де Пане 2020 — 44. издание на велосипедската еднодневна трка Три дена Брухе-Де Пане, која се одржала на 21 октомври како завршен 21. настан во сезоната на Светската турнеја.
Екипи
Бидејќи трката била додадена на Светската турнеја во 2020 година, сите UCI World Tour екипи биле поканети на трката, но не биле обврзани да учествуваат. Седумнаесет екипи одлучиле да настапат на трката. Дополнително, осум професионални континентални екипи биле специјално поканети, со што се заокружила главната група од 25 екипи.
NGC 1217/1
NGC 1217/1 — спирална галаксија во соѕвездието Печка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1217/1 се споменува и како ESO 300-10, MCG -7-7-3, AM 0304-391, IRAS 03041-3913.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1217/1 е од видот Sa. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,1 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 1217/1 има привидни димензии од 1,8' х 1,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 6 м 6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 39° 2' 9". Положбениот агол на објектот е во износ од 50°.
Други поделби
Проучување на NGC 1217/1 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 11641. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 390; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7560.
Гиорок
Ѓорок (Ghioroc) — општина во округот Арад во западна Романија, во која живеат 4.065 жители. Административно, општината се состои од три села: Гиорок, Кувин и Миниш. Административниот центар Гиороке оддалечен 22 км од градот Арад.
Демографија
Според пописот во 2002 година, во општината живеат 4.065 жители, од кои 81,2% се Романци, 17,1% Унгарци, 0,7% Украинци, 0,5% Германци, 0,3% Роми и 0,2% од населението се припадници на некоја друга етничка заедница.
Стопанство
Економијата главно е насочена кон земјоделството, кое е развиено во регионот, а особено на производството на вино. Сепак, постојат и некои други стопански гранки кои се развиени во регионот.
Убиство на Осман II
Хаиле-и Османије (турски: Haile-i Osmaniye) — име дадено на настанот во кој бил убиен отоманскиот султан Осман II. Станува збор за настан што бил извршен на 20 мај 1622 година од страна на средовечен маж во јаничарскиот корпус. Како резултат на инцидентот, султанот Осман бил убиен и немири избувнале низ целото Отоманско Царство. Овие бунтови биле наречени бунтови на Абаза.
Почеток на бунтот
За време на битката кај Хотин во 1621 година, неповолните борби на војниците го налутиле султанот и го натерале султанот да донесе одлука за укинување на јаничарскиот корпус. Иако султанот најпрвин сакал да оди таму за да го потисне бунтот во Анадолија, Есад Ефенди, тогашниот шеик, рекол дека не е соодветно на султанот да оди за толку едноставен бунт и го обесхрабрил султанот од оваа идеја. Главната цел на султанот била да собере војска од Анадолија. Подоцна султанот се обидел да собере војска со изговор дека ќе оди на аџилак, но и оваа идеја му пропаднала кога јаничарите дознале за ова. Тие од султанот побарале да бидат погубени Хоџа Омер-ефенди и Сулејман-ага, но кога нивните барања не биле прифатени, бунтот започнал.
Убиството на Осман
Откако започнал бунтот, тој станал незапирлив. Според едни извори, бунтовниците насилно го киднапирале на султанот. Јаничарите, кои биле надвор од командниот синџир, му ги врзале рацете на султанот, го качиле на бесно магаре и го изложувале на разни навреди и напади, а како последна станица го донеле во занданите на Еди-куле. Еден ден откако султанот бил затворен во ќелија, во ќелијата влегле 9-10 џелати по наредба на големиот везир Кара Давуд-паша. Султанот започнал борба со џелатите и им предизвикал тешкотии во неговата намера. По тековниот судир, Чебеџибаши Осман, познат како Календер Угрусу, го неутрализирал султанот и го убил султанот со ласо што му го ставил околу вратот.
Последици
Настанот довел до тоа да јаничарите во следните периоди да се мешаат во државните работи. Иако неколку талентирани султани се обиделе да ја поправат оваа ситуација, истите останалњ неуспешни. По овој инцидент јаничарите и другите воени корпуси, вклучително и оние кои не беа виновни биле обвинети поради убиството на еден султан. Следеле погубувања на многу јаничари, спахии и џебеџии во Анадолија поради суровата политика на Абаза-паша и истата ситуација во другите региони била најголем показател дека отоманскиот народ повеќе нема да толерира такво нешто во подоцнежните периоди, бидејќи државниот поредок бил тотално изгубен.
Судирот со јаничарскиот корпус конечно бил завршен во времето на Махмуд II, кој преку неговите реформи успеал да го укине воениот ред.
Постојат многу мислења дека доколку Осман успеел да ги спроведе своите реформи, државата ќе постоела многу подолго, или барем нејзината сила ќе била уште поголема. Загубата на Осман ја прекроила судбината на Отоманското Царство, исто како Шехзаде Мустафа, синот на Сулејман.
Космос-2227
Космос-2227 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, Казахстан на 25 декември 1992 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6000 килограми. Космос-2227 бил сателит наменет за електронско извидување, јавување и наведување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 101,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 71,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 854 км, а најмалото на 848.
Ветин (Саксонија-Анхалт)
Ветин (Wettin) — мал град и поранешна општина во округот Зале, во Саксонија-Анхалт, Германија, кој се наоѓа на реката Зале, северно од Хале. Од 1 јануари 2011 е дел од градот Ветин-Лебејин. Познат е по замокот Ветин, старо седиште на династијата Ветин, владејачка династија на Саксонија и Полска. Знаменитости во Ветин се кулата Бизмарк, градското собрание и замокот (користен како Burggymnasium.
Историја
Ветин бил првпат спомнат како Vitin civitas во декрет од 961 издаден од германскиот крал Ото I. Потоа, населбата станала тврдина во рамките на Источната саксонска граница, одржувана од Дитрих I фон Ветин, почетник на династијата. Неговите наследници станала грофови на Лужица во 1032 и на Мајсен во 1123. Во 1288 Ветин бил доделен на надбискупот Магдебург Ерик фон Бранденбург.
Наводи
Wettin
Македонска транскрипција на хебрејскиот јазик
Транскрипција (предавањето) на туѓите имиња со македонско писмо, по правило, се врши онака како што се изговараат имињата. Со изворното писмо тие се пишуваат само во научни изданија. При тоа нивните гласовни особености се прилагодуваат колку што е тоа можно кон гласовниот систем на македонскиот јазик, т.е. гласовите што ги има во македонскиот јазик се предаваат со македонски слични гласови. Тоа е случај и со хебрејскиот јазик, каде македонската транслитерација се стреми што подобро да ги долови оригиналните хебрејски гласови, или, доколку тоа не е можно, да ги замени со ним најблиски гласови од македонскиот јазик.
За попотполна верзија, видете Фонологија на хебрејскиот јазик.
{| {| class="IPA wikitable" ! colspan="4"|
Хебрејски согласки
!width="20%"| МФА !! Буква !! Макед. ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! (Каф) ! ! (Тав-Самех) (Тав-Син) {| class="IPA wikitable" ! colspan="4"|
Хебрејски самогласки
! colspan="1"| МФА ! colspan="1"| Буква ! rowspan="1"| Макед. ! ! ! ! !
{| class="IPA wikitable" ! colspan="4"|
Хебрејски дифтонзи
! colspan="1"| МФА ! colspan="1"| Буква ! rowspan="1"| Макед. ! !  ! !   (rare) ! (rare) ! (rare) ! (rare)
{| class="IPA wikitable" ! colspan="4"|
Крајни гласови
!width="20%"| МФА !! Буква !! Макед. !
Никола Тесла
Роден е во Смиљан, Австрија, Хрватин по потекло, подоцна добива американско државјанство и станува граѓанин на САД. Тесла е најпознат по своите револуционерни откритија во областа на електромагнетизмот кон крајот на и почетокот на  век. Патентите на Тесла и неговата теориска работа стануваат основа за формирањето на целокупниот систем на наизменичната струја, вклучувајќи го и конструирањето на полифазните системи (поточно трофазните), како и на индукциониот мотор, со кој се претвора во предводник на Втората индустриска револуција.
Македонска транскрипција на хебрејскиот јазик
Крајни гласови
{| class="IPA wikitable" ! colspan=3|
Други симболи при транскрипција на хебрејскиот изговор
! МФА!! Објаснение ! ! ! !
Никола Тесла
По неговата демонстрација на безжичната комуникација (радиото) во 1893 година и откако е прогласен за неспорен победник во „Војната на струите“, тој станува најпочитуваниот и најголемиот американски и светски научник.
Голем дел од неговата најрана работа ќе стане основа за модерното инженерство, а многу од неговите откритија се од непроценлива важност за развитокот на модерната цивилизација. Во текот на овој период, во САД, славата на Тесла била споредлива само со онаа на најголемите научници во историјата или ѕвездите на популарната култура, но како резултат на неговиот ексцентричен карактер и неверојатни, понекогаш и фантастични тврдења за можни научни и технолошки откритија, Тесла на крајот завршува исмеан и обележан како луд научник. Никогаш не грижејќи се за пари, Тесла умира осиромашен и заборавен на возраст од 86 години.
Единицата во системот SI за густина на магнетен тек или магнетна индукција (често нарекувана магнетно поле и обележана со ознака B\,), во негова чест е наречена Тесла на Conférence Générale des Poids et Mesures во Париз во 1960 година.
Покрај неговата работа во областа на електромагнетизмот и инженерството, генераторите, Тесла остава свој печат и во областа на роботиката, конструирањето на далечинскиот управувач и радарот, како и во развивањето на компјутерската наука, балистиката, јадрената и теориската физика. Во 1943 година, Врховниот Суд на САД го прогласи Тесла за единствен пронаоѓач на радиото. Многу од неговите откритија се искористени, дел со примеси на контроверзија, за да поддржат теории во областа на псевдонауките, НЛО потрагите, како и на полето на окултизмот. Современите проучувачи на ликот и делото на Тесла го нарекуваат "човекот што го измисли дваесеттиот век" и "светецот-заштитник на модерниот електрицитет."
Иако бил номиниран за Нобелова награда, никогаш не го добил ова големо признание.
Тесла се почитува и слави и во Хрватска и во Србија, а исто така и во неговиот трет дом - САД.
Андарта
Андарта ― келтска божица била обожавана во јужна Галија. Натписи со нејзиното име се пронајдени меѓу Воконтите во Јужна Франција и во Берн, Швајцарија.