cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Показател на прекршување
Примени
Показателот на прекршување е многу важно својство на компонентите на кој и да е оптички инструмент. Ја определува фокусната моќ на леќите, расејната моќ на призмите, отсјајноста на премазаите на леќите, и спроводната природа на оптичките влакна. Бидејќи показателот на прекршувањето е основно физичко својство на супстанцијата, честопати се користи за да се препознае одредена супстанција, потврди нејзината чистост или пак да се определи концентрацијата. Показателот на прекршување се користи за мерење на цврстите тела, течностите и гасовите. Најчесто се користи за да се измери концентрацијата на растворената супстанција во воден раствор. Може да се користи и како алатка за да се разликуваат различните видови на скапоцени камења, единствените мачкини ока на секој од видовите скапоцени камења. Рефрактометарот е инструмент кој се користи за определување на показателот на прекршувањето. За раствор на шеќер, tпокаателот на прекршување може да се користи за да се определи содржината на шеќерот во самиот раствор (Погледајте Бриксова скала).
22 октомври
22 октомври — 295-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (296-и во престапна година). Остануваат 70 денови до крајот на годината.
Нико, 1988
„Нико, 1988“ (Nico, 1988) — филм од 2017 година на режисерката Сузана Никјарели (Susanna Nicchiarelli), која е авторка и на сценариото. Главните улоги ги играат: Трине Дирхолм (Trine Dyrholm), Џон Гордон Синклер (John Gordon Sinclair), Анамарија Маринка (Anamaria Marinca) и Шандор Фунтек (Sandor Funtek). На фестивалот во Венеција, филмот бил прогласен за најдобар во рамките на програмата „Хоризонти“.
Синопсис
Пејачката Нико, на возраст од околу 50 години, живее осамено и скромно во Манчестер, далеку од гламурот на 1960-тите, кога таа му била муза на Енди Ворхол и пејачка на групата Велвет андерграунд. Меланхоличната Нико се бори со зависноста и со сопствените демони, а истовремено се обидува да го обнови односот со синот кого одамна не го имала видено. На наговор од менаџерот Ричард, таа се согласува да тргне на нова европска турнеја...
Биста на дете
Биста на дете ― насловот што ѝ е доделен на тоскански сив песочник (или пјера серена) италијанска ренесансна скулптура во барелеф. Кога била купена од Лувр во 1859 година, била сметана дека е погребен споменик од 1571 година и му била припишувана на францускиот вајар Жан Гужон. Оттогаш, ова припишување е отфрлено и сега се смета за непознат уметник од Фиренца од крајот на 15 или почетокот на 16 век. Сè уште е изложен во Соба 1 (позната и како „Донателова галерија“) на „Деноновиот сокак“ во Лувр.
21 октомври
21 октомври — 294-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (295-и во престапна година). Остануваат 71 денови до крајот на годината.
Пандора (скулптура)
Пандора ― неокласична мермерна скулптура од 1819 година на Жан-Пјер Корто, произведена за време на неговиот престој во Вила Медичи во 1819 година. Го прикажува моментот кога Пандора ја добила својата кутија од Јупитер. Беше изложен во Парискиот салон во 1819 година. Има димензии 159 × 48 × 35 цм.
Франсоа-Луј Дежуин бил вдахнат да направи цртеж од неа. Цртежот е во збирката на Музејот за ликовни уметности во Анже.
Делото било купено од францускиот министер за внатрешни работи, за збирката на Музејот на ликовни уметности во Лион, каде што се наоѓа уште од 1820 година.
Биста на Андреа Лоредан
Биста на Андреа Лоредан ― италијанска ренесансна скулптура на италијанскиот архитект и вајар Антонјо Рицо, една од најголемите дејствувачи во Венеција во втората половина на 15 век. Бистата го прикажува Андреа Лоредан, венецијански благородник од семејството Лоредан, познат како собирач на уметност. Изложена е во Музејот Корер во Венеција и е споменувана и во многу книги. Била прикажана и од страна на Џозеф Линдон Смит на слика која сега е чувана во Харвардските ликовни музеи.
24 октомври
24 октомври — 297-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (298-и во престапна година). Остануваат 68 денови до крајот на годината.
23 октомври
23 октомври — 296-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (297-и во престапна година).
Во астрологијата - првиот цел ден на хороскопскиот знак скорпија. Остануваат 69 денови до крајот на годината.
25 октомври
25 октомври — 298-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (299-и во престапна година). Остануваат 67 денови до крајот на годината.
28 октомври
28 октомври — 301-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (302-и во престапна година). Остануваат 64 денови до крајот на годината.
27 октомври
27 октомври — 300-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (301-и во престапна година). Остануваат 65 денови до крајот на годината.
Везул
Везул (Vesoul) — општина во регионот Бургундија-Франш Конте во департманот Горна Сона во Франција. Везул е оддалечен околу 400 километри од Париз.
Според податоците од 2020 година, бројот на населението бил 14,866 жители, а густината на населението 1639 жит./на км.
Калабриска лира (музички инструмент)
Калабриската лира е традиционален музички инструмент, карактеристичен за областите во Калабрија, како областа Локрид и областа Монте Поро. Поради своите основни одлики, инструментот целосно спаѓа во групата која може да се дефинира како „византиска лира“, фамилија на гудачки инструменти, со повторливи и многу слични одлики, распространета низ целата област на поранешната Византиска империја. Овој инструмент се свири самостојно или пак во придружба на дајре, флејти или на флејти кои се малку поголеми од обичните. Се користи исто така и за калабриската тарантела.
Потекло на името
Поради употребата на името, одделена од структурните и морфолошки одлики, би можело да се помеша оваа лира со други можни лири. Името лира го поврзале Римјаните со една варијанта на цитра (китара-инструмент, свирејќи со два прста), кои денес се дефинираат и како гудачки инструменти од различен тип (на пр. понтиската лира). Од еминентно структурна гледна точка, мора да се додаде дека не постои жичан инструмент кој точно одговара на каноните од типот на лира во арапскиот свет, ниту некој инструмент од таков тип во Западна Европа - со исклучок на византиска Калабрија.
Историја
Како што е познато, жичаните инструменти биле непознати во класичниот евро-медитерански свет, а лирата е еден од гудачките инструменти од оваа категорија, кои се појавиле во Европа, за време на Средниот век.
Лирата е лак, кој од првите историски докази до денес, се претставува со неговите основни одлики, кои се многу поизразени (види подолу под насловот „Одлики“).
Постои сложена црвена нишка што ги поврзува инструментите поставени во прилично далечни географски области: од јужна Далмација, до Локрид во Калабрија, до тракиските и македонските заедници, од Албанија и Косово, од Северна Грција до класичната музика наменета за суфиските ритуали во Турција, всушност можеме да го забележиме присуството на истиот инструмент низ античкиот византиски свет. Во некои случаи со важни варијации, но се вели дека „тие се исклучоци, кои го докажуваат правилото“. Со оглед на јасната структурална и морфолошка сличност меѓу овие инструменти, слободно можеме да зборуваме за еден вид „група на лири“.
Како основен факт, не треба да се заборави дека гудачките инструменти биле непознати во грчко-римската антика. Тие пристигнале од исток меѓу раниот и доцниот среден век. Според една хипотеза, токму преку Словените и Арапите, средновековна Европа ги запознала лаковите во овие верзии кои со денешниот актуелен јазик би ги нарекле „етнички“ и ги преземала, развивајќи постепено свој правец. Византиската империја прифатила и разработила верзија која јасно може да се идентификува со лирата, која и денес ја означува нејзината територија.
Затоа, не треба да биде премногу изненадувачки ако еден инструмент, кој е сметан од многумина за средновековно-византиски, е исто така поврзан и со балканските места (хрватски, бугарски, романски, турски) како и со калабриските (италијански). Ако по трагите на великанот Ролфс, можеме да ја препознаеме јужна Калабрија како религиозно византиска со векови, би можеле да го објасниме присуството на еден сличен инструмент во Локрид. Во 2018 година, професорот Хектор Кастања донирал калабриска лира на Катедрата за музикологија и културни добра во Кремона, на Универзитетот во Павија.
Во Калабрија
Во Калабрија, последните докази за употребата на лирата биле во 1908 година. Последните јавни настапи се одржале меѓу двете светски војни. Лирата кон крајот на 70-тите години на минатиот век не се употребувала многу, се чинело дека е инструмент наменет за музеи. Од 1980 година, благодарение на истражувањата за таа област, спроведени од здружението „R.L.S“ од Катанзаро и од музичката група Ре Нилиу, последните свирачи и творци, кои биле сè уште живи, биле лоцирани во областа Локрид (помеѓу Сидерно, Џојоса Јоника, Каноло Нуово и Ањана ). додека присуството на активни креатори (создавачи) и свирачи во Монте Поро било потврдено само кон крајот на 1950-тите. Биле пронајдени само двајца свирачи, кои сè уште го користеле инструментот за приватни цели: Пепи, полињата од Фрагомени и Мартино од Контрада Камочели (Џојоса Јоника), а сите други не свиреле веќе 20 или 30 години.
Понатамошните истражувања на Г. Пластино подобро го разјасниле присуството на лирата во Поро. Заживувањето на инструментот започнало во раните 80-ти со првите летни курсеви за учење да се свири на лира, реализирани од Грчкиот конзерваториум. Во последните години, етничко-популарниот тренд го зголемил бројот на желни свирачи, потоа и на креатори, а бројни биле и курсевите, како во Калабрија, така и во остатокот од Италија, за учење како да се свири или да се изгради овој инструмент. Од 2010 година, во Спилинга (ВВ) започнал да се одржува меѓународниот фестивал на медитеранската лира.
Одлики
Лирата се свири седејќи, инструментот се позиционира меѓу колената или на левата нога. Со левата рака се држи рачката на инструментот и странично се притискаат жиците со ноктите, додека со десната се движи стапот (гудалото) напред напазд на жиците.
Традиционалниот репертоар на лирата во Калабрија вклучува и придружба на пеење во различни форми, и композиции погодни за танцување ( sonu a ballu ), но и безвременски соло-лирски музички дела дефинирани како арии. Лирата, која традиционално секогаш се свири самостојно или во група, може да биде и во придружба на дајре, гитара и двојна флејта.
Изработка
Лирата е изработена од различни видови дрво, често од маслиново од јонското подрачје, но и од дрво од цреша, орев, бозел или топола. Лакот исто така е составен од дива маслинка. Откако ќе се избере дрвото, мора да се измазни од едната страна суровото дрво, да се нацртаат контурите на лирата во нејзина природна големина на лист хартија и потоа врз основа на тоа да се исече еднаква форма на измазнетото дрво. Потоа треба внатрешно да се ископа (издлаби) за да се создаде звучна кутија. Следствено на тоа, се прикачуваат трите клучеви на крајот од рачката. На крај треба да се среди звучната рамна површина, од која претходно би требало да е отстранет вишокот дрво.
29 октомври
29 октомври — 302-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (303-и во престапна година). Остануваат 63 денови до крајот на годината.
Три дена во Киберон
„Три дена во Киберон“ (германски: 3 Tage in Quiberon) — филм на режисерката Емили Атеф (Emily Atef) од 2018 година. Атеф е авторка и на сценариото, а главните улоги ги играат: Мари Бојмер (Marie Bäumer), Биргит Минихмајр (Birgit Minichmayr) и Чарли Хибнер (Charly Hübner). Филмот бил прикажан на повеќе фестивали и освоил неколку награди: на Меѓународниот филмски фестивал во Берлин, режисерката била номинирана за „Златната мечка“; на Европските филмски награди, филмот победил во категоријата за најдобра музика (Кристоф Кајзер и Јулијан Мас), додека Бојмер била номинирана во категоријата најдобра глумица; на Филмскиот фестивал во Вуковар, бил номиниран за најдобар филм итн.
Синопсис
Во 1981 година, славната глумица Роми Шнајдер доаѓа на лечење во бањата Киберон. Таа го занемарува строгиот болнички режим и времето го минува пушејќи цигари, пиејќи алкохол и земајќи апчиња за спиење. Неа ја посетува Хилде, нејзината стара пријателка од Виена, а потоа пристига уште еден стар пријател, фотографот Роберт Лебек. Тој со себе го носи и новинарот Михаел Јиргс кому Шнајдер му дава интервју за германското списание Штерн.
30 октомври
30 октомври — 303-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (304-и во престапна година). Остануваат 62 денови до крајот на годината.
Ињацјо Колино
Игнацио Колино (1724–1793) ― италијански скулптор, активен во доцниот барокен период, главно во регионот на Пиемонт.
Животопис
Колино е роден во Торино. До 14-годишна возраст работел кај својот татко Даме, од кого научил резба на дрво. Заедно со неговиот брат, Филипо Колино (околу 1737–1800), Игнацио работел во воздржан формален стил, меѓу барокот и неокласицизмот. Тој отишол да биде чирак кај бронзениот вајар Франсоа Ладот ( Франсоа Ладат) и во цртање кај Клаудио Франческо Бомонт во 1744 година. Со Ладот, тој го заврши делото Свети Севастијан.
Кралската субвенција обезбедена од Карло Емануел III Савојски во 1750 година му овозможила да замине во Рим. Тој бил таму во 1754 година на работа со колегата Ломбардиец Џовани Батиста Мајни, кој бил приправник на Камило Рускони. Во Рим, тој копирал многу антички оригинали, вклучувајќи бисти на императорот Марко Аврелиј, на Фаустина и на Вестал.
Во 1755 година ја завршил во Карара Мермер, скулптурната група на Папирус и неговата мајка, тогаш Ниобе. Тој ги заврши четирите статуи, Правда, Сила. Добротворност и милосрдие. Тој назначил во 1760 година за член на Академијата „Св. Лука“ во Рим. Во 1763 година, тој бил назначен за вајар на кралот откако испрати четири барелефи испратени до дворот на Торино.
Во 1767 година, тие се преселиле назад во Торино за да го водат училиштето за скулптура. Тој обезбедил многу скулптури за кралските гробници на династијата Савојци во базиликата Суперга, вклучувајќи го и Споменикот за Карло Емануел III (1773). Во Торино основал училиште за вајарство, Џовани Батиста Бернеро бил еден од неговите ученици.
Неговиот брат Филип ги завршил статуите за елегантната фонтана во замокот Аље: статуа на Палас за кралската палата во Торино и статуите на Виторио Амадео II и Карло Емануел III, во мермерот Карара високи шест метри, за Универзитетот во Торино. Тој, исто така, помогна да бидат завршени кралските гробници за кралот на Сардинија, во црквата Суперга, и на крајот колосалната статуа на Свети Агав во Новара.
31 октомври
31 октомври — 304-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (305-и во престапна година). Остануваат 61 денови до крајот на годината.
Петре Блажевски
Животопис
По примерот на својот постар брат (Трпе), Петре иако мoшнe млад, уште како дете, учествувал во активноста на младинската организација во Леуново. За да покаже дека и тој може да придонесе, земал задачи што ги надминувале неговите можности. Многу пати пренесувал разни информации, материјали и илегалци. Станал мошне активен младинец и курир. Се повеќе растела неговата нетрпеливост да стане партизан. Таа желба подоцна му била остварена и тој станал борец. Во борбите на Сува Гора (Сремски фронт), бил тешко ранет и по извесно време им подлегнал на раните.
Корпоративизам
Оваа идеологија била осмислена и воведена во фашистичките држави во Европа во средината на 20 век; корпоратизвимот требало да биде алтернатива на слободните пазарни економии и на социјалистичките економии. Во сржта на корпоративистичката теорија се наоѓа претпоставката дека општеството својот врв на хармонично функционирање ќе го достигне кога секој негов дел ефикасно ќе ја извршува својата зададена функција, исто како што различните органи во човечкото телото поединечно придонесуваат за општо здравје и функционирање на човекот.
Корпоративизмот не се однесува на политичко уредување во кое доминираат големи претпријатија, иако во македонскиот јазик терминот „корпорација“ се употребува за големи претпријатија или акционерски друштва; термин кој се употребува за вакво теоретско уредување би бил корпоратократија. Исто така, корпоратизвимот не се однесува на владина корупција во политиката или употреба на поткуп од страна на корпоративни интересни групи. Поради сличното име и поради употребата на корпорациите како органи на државата, честопати се мешаат поимите корпоратократија и корпоративизам.
Корпоративистичките идеи биле познати уште во античко време, и нивна интеграција во католичкото општествено учење и во демохристијанските политички партии. Таквите идеи биле имплементирани во различни општества со различни политички системи, како авторитаризам, апсолутизам, фашизам и либерализам.
Врбен (Драгоманци)
Врбен (Βέρπεν) — древномакедонска населба кај селото Драгоманци, Мегленско, Егејска Македонија, населена од неолит, па сè до доцното римско време.
Месноста Врбен (Врбени) се наоѓа југоисточно од Драгоманци. Наоѓалиштето претставува сревномакедонска населба од доцнохеленистичко до ранохристијанско време. Откриени се и плочести гробови и гробница со пречник од 15 м од доцното бронзено или раното железно време. Меѓу наодите има амфора (веројатно гробна) и железен нож.
Во 1999 г. наоѓалиштето е прогласено за заштитен археолошки споменик.
Злате Матевски
Злате Матевски (, -  ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ на Македонија.
Животопис
Рано останал без татко, веднаш по завршувањето на основното училиште бил принуден да замине на печалба во Белград. Таму работел како чирак, а покасно и како келнер по разни кафеани. И тој, како и сите други печалбарски работници, многу бргу врз себе ги почувствувал сите маки на печалбарството. Токму затоа, со симпатии гледал на работничкото движење на чело со КПЈ. Повремено се враќал во своето родно Леуново и во разговорите со своите врсници и постари селани им раскажувал за разни демонстрации и други акции на работничката класа и на младината во Белград. Сето тоа влијаело и самиот да се приклучи кон револуционерното дело, станувајќи активен учесник на НОБ, а нокасно борец и раководител на НОБ и ПОЈ. Храбро загинал на Сремскиот фронт како комесар на чета.
Винландско знаме
Винландско знаме е знаме со нордијски крст дизајнирано од американскиот готик метал бенд Type O Negative. Знамето се користело за симболизирање на различни интереси и политички идеали на фронтменот Питер Стил (паганизам, поврзаност со природата и социјализам), вклучувајќи го и неговото сопствено скандинавско наследство. Викиншките истражувачи кои ја посетиле Северна Америка околу 1000та година, ја нарекле една од областите во кои дошле во „Винланд“. Знамето се појавило на различни корици за компактен диск произведени од групата, понекогаш со слоганот „направено во Народната Технократска Република Винланд“ и украсува разни парчиња стока од Type O Negative. Знамето силно наликува на неофицијалното знаме на Шумските Финци усвоено во 1978 година.
Првите физички знамиња на Винланд се појавиле на продажба во 2004 година. Различни екстремно десничарски групи, други екстремистички групи и некои германски неопагански групи во Северна Америка го усвоиле симболот како етничко знаме, пријатно идентификувајќи го името на нордиската колонија од 11 век во L'Anse aux Meadows, Њуфаундленд, наречена Vinland на нордиските саги, со претежно англо-американски населени области на современите нации Канада и САД.
Во раните 2000-ти, белата супрематистичка скинхед група Vinlanders Social Club нашироко го присвоила знамето. Како одговор, Лигата против клеветата го означила знамето како потенцијален симбол на омраза, притоа правејќи разлика за употребата на знамето од нерасисти и поддржувачи на Питер Стил и бендот Type O Negative. Како таква, употребата на знамето секогаш треба внимателно да се разгледува и да се оценува според неговиот контекст.
Трпе Блажевски (Леуново)
За Трпе Блажевски од Скопско, прегледајте ја следната статија.
Трпе Блажевски - Трифко (, -  ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ на Македонија.
Животопис
Една улица во Кичево, е именувана по него.
Драгоманска тумба
Тумба или Драгоманска тумба (Τούμπα Αψάλου) — древномакедонска населба кај селото Драгоманци, Мегленско, Егејска Македонија.
Остатоците од населбата се наоѓаат северозападно од Драгоманци. Датираат од класично до рановизантиско време.
Во 1996 г. местото е прогласено за заштитен археолошки споменик.
Огист Ескофje
Жорж Огист Ескофје (француски: Georges Auguste Escoffier; 28 октомври 1846 – 12 февруари 1935) бил француски готвач и кулинарски писател кој ги популаризирал и ажурирал традиционалните француски методи на готвење. Неговата техника на готвење се засновала на техниката од Мари-Антоан Карем, еден од кодификаторите на француската висока кујна (haute cuisine); придонесот на Ескофје било тоа го поедноставил и го модернизирал стилот од Карем. Особен придонес има во кодифицирање на рецептите за петте мајчини сосови.
Францускиот печат го нарекувал „крал на готвачите и готвач на кралевите“ (фра: roi des cuisiniers et cuisinier des rois; претходно и Карем бил така нарекуван). Ескофје бил истакната фигура во Лондон и Париз во текот на 1890-тите и на почетокот од 20 век.
Покрај рецептите, Ескофје ја подигнал и професијата. Во време кога кујните биле бучни места, имало чести караници и каде што пиењето за време на работа било вообичаено, Ескофје од својот персонал барал чистота, дисциплина и тишина. Воведувајќи ред во кујната, тој за организирање на персоналот во кујната го искористил сопственото воено искуство за да го развие хиерархискиот систем кујнска бригада, кој сè уште се почитува во многу ресторани денес. Работел како партнер на хотелиерот Сезар Риц, и заедно стекнале огромна слава во хотелот Савој во Лондон каде ја гостеле елитата на општеството, а подоцна и во хотелот Риц во Париз и Карлтон во Лондон.
Ескофје го објавил делото „Кулинарски водач“ (Le Guide Culinaire), кој сè уште се користи како главно референтно дело, во форма на книга и учебник за готвење. Рецептите, техниките и пристапите на Ескофје за управување со кујната се многу влијателни и денес, а ги применуваат готвачи и ресторани не само во Франција, туку и од целиот свет.
2 ноември
2 ноември — 306-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (307-и во престапна година). Остануваат 59 денови до крајот на годината.
4 ноември
4 ноември — 308-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (309-и во престапна година). Остануваат 57 денови до крајот на годината.
3 ноември
3 ноември — 307-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (308-и во престапна година). Остануваат 58 денови до крајот на годината.
5 ноември
5 ноември — 309-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (310-и во престапна година). Остануваат 56 денови до крајот на годината.
11 ноември
11 ноември — 315-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (316-и во престапна година). Остануваат 50 денови до крајот на годината.
9 ноември
9 ноември — 313-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (314-и во престапна година). Остануваат 52 денови до крајот на годината.
12 ноември
12 ноември — 316-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (317-и во престапна година). Остануваат 49 денови до крајот на годината.
7 ноември
7 ноември — 311-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (312-и во престапна година). Остануваат 54 денови до крајот на годината.
14 ноември
14 ноември — 318-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (319-и во престапна година). Остануваат 47 денови до крајот на годината.
8 ноември
8 ноември — 312-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (313-и во престапна година). Остануваат 53 денови до крајот на годината.
13 ноември
13 ноември — 317-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (318-и во престапна година). Остануваат 48 денови до крајот на годината.
15 ноември
15 ноември — 319-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (320-и во престапна година). Остануваат 46 денови до крајот на годината.
10 ноември
10 ноември — 314-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (315-и во престапна година). Остануваат 51 денови до крајот на годината.
Гаве Лазаревски
Гаве Лазаревски (, -  ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ на Македонија.
Животопис
Како и другите негови соселани, многу рано ги запознал сите маки и голготи на сиромаштијата и печалбарството. Токму затоа активноста на неговиот син Лазар Лазаревски во народноослободителното движење не му била туѓа, туку напротив, го поттикнувал, самиот да се вклучи во неа. Тој бил меѓу првите повозрасни селани кои му пристапил на народноослободителното движење. Долго време работел како илегален одборник, па подоцна и како партизански курир. Често пати вршел мноrу задачи на прибирање храна, оружје и друго. Во летото 1943 година, вршејќи курирска работа и незнаејќи дека селото е блокирано од италијанските фашисти и од балистите заедно со партизанот Момир Марковски од Никифорово упаѓаат вооружени во селото. Тогаш двајцата биле фатени и стрелани пред своите куќи и пред очите на своите семејства.
Една улица во Гостивар, е именувана по него.
17 ноември
17 ноември — 321-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (322-и во престапна година). Остануваат 44 денови до крајот на годината.
18 ноември
18 ноември — 322-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (323-и во престапна година). Остануваат 43 денови до крајот на годината.
16 ноември
16 ноември — 320-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (321-и во престапна година). Остануваат 45 денови до крајот на годината.
Жени Божилова-Патева
Жени Божилова-Патева, (1 декември 1878 – 17 јуни 1955) била бугарска учителка, писателка, активистка за правата на жените, која била вклучена во пацифистичкото движење. Откако дипломирала со акредитиви за настава во 1893 година, таа ја започнала својата кариера, но ѝ било забрането да предава кога во 1898 година бил донесен закон со кој се ограничувале правата на мажените жени. Таа се свртела кон активизмот и новинарството, а таа година се вклучила и во меѓународното движење за правата на жените. Како високо истакната феминистка, таа била една од основачите на Бугарската женска унија во 1901 година. Во текот на 1905 година во Бургас, таа ја основала феминистичката група „Самосвест“ и служела како нејзин претседател 25 години. Како уредничка на „Гласот на жените“, таа објавувала написи за случувањата во женското движење во Бугарија и во странство, како и за прашања што ги засегале жените. Во текот на нејзината кариера објавила над 500 статии и книги.
Настава
Следната година, Божилова ја започнала својата учителска кариера во училиште во Карнобат. Во 1896 година, таа се преселила во Разград, каде работела во училиште за девојчиња. Во 1897 година се омажила за Иван Патев, кој бил од нејзиниот роден град и исто така учител. Со оглед на тоа што имала егалитарен брак, Патева и Патев се договориле да си помагаат меѓусебно во нивните цели да постигнат високо образование. Тој заминал во странство да студира во Женева и се вратил во 1899 година. Додека бил отсутен, Патева го издржувала од својата заработка. Кога Патев се вратил со докторат по право, ја поддржувал Патева кога таа заминала да студира во странство во 1901 година. Таа ги започнала студиите во Берлин и Јена, а во 1902 година студирала во Париз, студирајќи филозофија и социологија, како и германски, француски и руски јазик. Иако не ги завршила студиите со диплома, Патева се вратила во Бугарија во 1903 година. Двојката се населила во Бургас и имала три деца во текот на следните 16 години, и тоа: Лубен (познат како „Лео“, роден 1904 г.), Божан (роден 1905 г.) и Лилијан (позната како "Лили", родена во 1913 година).
Активизам за правата на жените (1898–1908)
Патева ја започнала својата политичка кариера кога на 18 декември 1898 година бил усвоен закон од Народно собрание на Бугарија, со кој на мажените жени им се забранувало да се занимаваат со учителска професија. Во знак на протест, таа напишала Отворено Писмо, упатувајќи го до сите учители во кнежевството и советувајќи ги да се спротивстават на легитимноста на законот. Со цел да ги обединат жените зад каузата и да ги поттикнат да работат на други прашања со кои се соочувале жените и децата, Патева, заедно со Ана Карима и Јулија Малинова, почнале да се организираат и, во 1901 година, ја коосновале чадор-организацијата Бугарската женска унија, првата национална женска организација во Бугарија. Карима била првиот претседател на организацијата, а Патева била во одборот на директори. И покрај притисокот од женските групи и учителките, законот остана на сила до 1904 година.
Во 1901 година, Патева започнала да предава како оратор за меѓународното женско движење за групата Милосърдие во Бургас, а во 1902 година отишла во Јамбол за да помогне во реорганизацијата на групата Развитие. Во 1903 година, таа била избрана за претседател на Милосърдие, но бидејќи членовите на здружението не сакале да се приклучат на Бугарската женска унија или да го прошират својот фокус од добротворни дела, таа поднела оставка и се повлекла од организацијата. Таа година, Унијата на жени се соочила со криза кога Карима и Малинова се вплеткале во сериозен спор што на крајот ја поделил организацијата. Нивниот став бил дека сите жени имаат слични грижи и дека целите на синдикатот треба да ги претставува без разлика на класа или партија. Другата фракција, предводена од Благоева и Конова, заземал став дека синдикатот треба да се пролетаризира и членството да се извлече од работничката класа. Патева напишала книга за проблемите, Разногласия в Българския женски съюз, која била објавена во 1903 година. Таа, исто така, започнала да пишува за Женски глас, а во 1904 година станала и уредник на весникот.
Заедно со Пенка Русева-Белмустакова и Јорданка Гушова, во 1904 година, Патева основала образовна група за жени која имала за цел да ги поттикне да присуствуаваат на курсеви за јазик и писменост, како и да организира програми за олеснување на пристапот до професионални и универзитетски студии за жените. Тие следната година ја формализирале организацијата Самосъзнание како образовно и добротворно друштво и ја усогласиле под Бугарската женска унија, при што Патева била назначена за нејзин претседавач. Во пролетта 1905 година, таа присуствувала на Конгресот на Унијата на жените, одржан во Софија и добила задача да ја искористи својата позиција како уредник на Женски глас за да објавува написи за чадор организацијата, која наскоро станала нивна официјална медиумска куќа. Од 1907 година, Самосъзнание започна да нуди општи образовни курсеви, часови за кроење и други занаети за Канцеларијата за труд на жените. Во 1907 година, правото на глас на жените станало една од официјалните цели на Бугарската женска унија.
Во 1908 година, Патева ја претставувала Бугарската женска унија на четвртиот конгрес на Меѓународната алијанса за право на глас на жените (IWSA) во Амстердам. Таа силно се залагала за петицијата за прифаќање на Унијата на жени како членка на IWSA, добивајќи одобрение од оние кои гласале за неа. Во 1909 година, таа објавила статија во весникот Ден во која дискутирала за еманципација на жените и следната година, кога редакциите на Женски глас се преселиле во Софија, таа ја задржала својата позиција како уредник. Исто така во 1908 година, Патева објавила втора книга, В помощ на жената, во која повикала на широк опсег на реформи. Таа предложила закони за заштита на децата и работничките, како и упатства за мајчинството; за создавање социјални институции од страна на државата кои обезбедуваат храна и засолниште за децата на вработените жени; политики против злоупотреба на алкохол и проституција; за заштита на вонбрачните деца; и за социјална заштита на сираците, немоќните и невработените. Таа инсистирала дека на жените треба да им се дозволи образование и учество во јавниот живот за да можат да се грижат за себе и за своето семејство, да имаат професии и да стекнат независност и самодоверба како граѓани. Книгата станала столб на идеологијата на Бугарската женска унија.
Женски права и мировен активизам (1911–1924)
Патева била говорник на Шестиот конгрес на IWSA кој бил одржан во Стокхолм во 1911 година и напишала извештај за текот на настанот кој бил објавен во весникот Утро во кој се залагала за целосна еднаквост на жените во сите области од јавниот живот. За време на Балканските војни (1912–1913) таа го објавила Апел към балканските жени, повикувајќи ги жените да се обидат да постигнат мир. На почетокот на Првата светска војна, Патева иницирала програми за поддршка на воените затвореници и нивните семејства, вклучително и движење за шиење облека за војниците. Иако активностите на Унијата за жени биле суспендирани за време на поголемиот дел од конфликтот, таа патувала низ Европа, учествувајќи на женски конференции за правата на жените и споделувајќи ја својата визија за хуманизмот и ненасилството, залагајќи се за учество на жените во преговорите за мир во светот. Таа била говорник на Специјалниот меѓународен конгрес на жените одржан во 1915 година во Хаг, за време на кој била основана Женската меѓународна лига за мир и слобода (WILPF), повикувајќи на разоружување и презентирајќи план за реконструкција на нации опустошени од војна. Враќајќи се во Бугарија во 1918 година, Патева го основала националниот огранок на WILPF во Бургас, а во мај организирала конференција заедно со Малинова и Викторија Ангелова за повторно активирање на Бугарската женска унија. Следната година, заедно со другите членови на групата, таа напишала протестно писмо до американскиот претседател Вудро Вилсон во кое повикувала на укинување на изолацијата наметната на Централните сили со Нејскиот мировен договор.
Подоцнежна кариера (1925-1945)
Во 1945 година, Патева се обратила до министерот за национално образование и култура барајќи дозвола да го формира Свободно народно прогресивно културно огнище Самосъзнание. Таа изјавила дека намерата на организацијата за самоподдршката ќе биде да им обезбеди на жените и младите можности да ги подобрат своите таленти и да развијат вештини за вклучување во културни активности кои ќе бидат од корист за бугарскиот народ. Нејзиното барање било одбиено и властите го прогласиле семејството Патеви за непријатели на народот поради нивното богатство и статус како дел од елитата на Бургас. Во 1947 година, кога била објавена смртната казна на Никола Петков, Патева испратила кореспонденција до Георги Димитров и Васил Коларов, барајќи да се укине смртната казна. Писмото предизвикале страшни последици кога и нејзиниот дом и фабриката на нејзиниот син Божан биле национализирани. Оставена без средства за издршка, таа и пишала на владата барајќи пензија, но ѝ било одбиено барањето.
Смрт и наследство
Патева починала без пари на 17 јуни 1955 година во Софија. Во 1994 година, женската организација која таа ја основала и со која претседавала 20 години, Самосъзнание, била обновена. Во 2016 година, Куќата на писателите во Бургас била украсена со плакета во нејзина чест. Таа е запаметена, заедно со Ана Карима, како една од дветте „најистакнати лидери на женското движење“ во нивната ера, според историчарката Красимира Даскалова.
20 ноември
20 ноември — 324-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (325-и во престапна година). Остануваат 41 денови до крајот на годината.
Колосек (Драгоманци)
Колосек или Грами (Γραμμή) — праисториска и античка населба кај селото Драгоманци, Мегленско, Егејска Македонија. Била населена од неолитот, па сè до доцноримскиот период.
Населбата се наоѓа североисточно од Драгоманци и датира од средниот неолит (5800/5600 – 5400/5300 г. п.н.е.). Им припаѓа на широко растурените населби и куќите се од типот земјанки — јами со големина до 5 × 4,20 м и ѕидови од греди и плитар. Откриени се и две надземни купести куќи, како и два големи рова со должина од 13, ширина од 8 и длабочина од 5,30 м. Меѓу наодите преовладуваат керамиката, камените и коскените орудија — острици, секири, толчници, воденички камења — тегови за разбој и други артефакти, поврзани со ткаењето, како и монистра и гривни.
Во 2012 наоѓалиштето е прогласено за заштитен археолошки споменик.
23 ноември
23 ноември — 327-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (328-и во престапна година). Остануваат 38 денови до крајот на годината.
21 ноември
21 ноември — 325-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (326-и во престапна година). Остануваат 40 денови до крајот на годината.
22 ноември
22 ноември — 326-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (327-и во престапна година). Во астрологијата - првиот цел ден на хороскопскиот знак стрелец.Остануваат 39 денови до крајот на годината.
Лете
Лете — древномакедонски град во областа Мигдонија, денес во Солунско, Егејска Македонија.
19 ноември
19 ноември — 323-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (324-и во престапна година). Остануваат 42 денови до крајот на годината.
Лете
Географија
Градот се наоѓал во преминот Дервент меѓу Лагадинското и Солунското Поле, низ кој денес минува магистралата „Егнатија“. Малку посеверно е македонското село Ајватово, кое во 1926 г. е преименувано во Лити согласно грчката политика на присвојување на древната историја на Македонија. Непосредно до наоѓалиштето новото село Антуполи (Антокипи) создадено од доселени Грци.
Историја
Градот е познат од монети и натписи, и споменат како ' или ' е од Птоломеј (III, xiii), Плиниј Помладиот (IV, x, 17), Валериј Харпократион, Стефан Византиски во антиката, како и византиската енциклопедија „Суда“ и Никифор Вриениј (IV, xix) во средновековието.
Лете се појавува во некои доцни Епархиски списоци (Notitiae Episcopatuum) како викаријат на солунската католичка архиепископија. До XVIII век бил седиште на православна епископија, а во Римокатоличката црква е титуларна епархија.
Ископувања
Мошне забележителна ископина од стариот град е некрополата, сместена крај магистралата „Егнаитја“, во која се најдени познатиот Дервентски папирус и Дервентскиот кратер. Ископани се Гробницата на Макриди-бег (Лагадинска гробница), Гробницата Г, Гробницата III, Карпестата коморна гробница, како и низа гробови од типот циста.
Јазол (Драгоманци)
Јазол или Комвос (Κόμβος) — праисториска и античка населба кај селото Драгоманци, Мегленско Егејска Македонија. Била населена од неолитот, па сè до доцноримскиот период.
Месноста се наоѓа веднаш до последните југоисточни куќи на селото. Откриени се делумно зачувани земјанки од раниот неолит (6500 – 5900/5800 г. п.н.е.). Важно откритие е керамичката печка е керамичката печка од доцнобронзеното време (1600 – 1100 г. п.н.е.), како и неколку отпадни јами. Тие очигледно припаѓаат на работната зона на населбата на југ која сè уште не е откопана. Печката има округол облик, со пречник од 1,15 м, а јамата на пламената комора е во земја. Решетката над јамата е сочувана во недопрена состојба. Ова е печка била напредна технологија распространета низ Средоземјето, но реткост во Македонија. Откриени се и делница од пат и гробови од доцноримскиот период.
Во 2012 г. наоѓалиштето е прогласено за заштитен археолошки споменик.
24 ноември
24 ноември — 328-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (329-и во престапна година). Остануваат 37 денови до крајот на годината.
25 ноември
25 ноември — 329-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (330-и во престапна година). Остануваат 36 денови до крајот на годината.
26 ноември
26 ноември — 330-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (331-и во престапна година). Остануваат 35 денови до крајот на годината.
Никша Братош
Никша Братош (,, НР Босна и Херцеговина, ФНР Југославија) — босански музичар. Тој е познат по тоа што свирел во бендовите Валентино и Црвена јабука. Работел на песни за различни хрватски естрадни уметници.
Животопис
Братош е роден во 1959 година, а дипломирал на Универзитетот за електроника во Сараево во 1985 година. Свирел гитара и пеел резервни вокали во Валентино пред да премине во Црвена јабука.
Братош најпрвин соработувал со Црвена јабука како продуцент. Тој бил ангажиран да го продуцира „Сањати“ од 1988 година, а потоа и секој следен албум. Братош подоцна бил ангажиран како член на бендот. Тој е познат по тоа што свирел многу различни инструменти. Генерално свирел ритам-гитара, но периодично хармоника, саксофон, мандолина, мелодика, кларинет и дувачки ветер, а понекогаш и клавијатури, синтисајзери и пеел резервен вокал. Братош можел да додаде аранжмани на хорна, како и други гудачки инструменти по кои бендот станал познат во 1990-тите.
Во 1990 година Братош се преселил во Загреб каде продолжил да се занимава со музика како гитарист, продуцент и клавијатурист. Во 1994 година станал официјален член на Црвена јабука и оттогаш настапува на сите нивни концерти и албуми. Тој беше одговорен и за продукцијата и програмирањето на секој албум.
Тој ја аранжирал песната „Метак са посветом“ за албумот на Лепа Брена од 2011 година „Зачарани круг“.
Личен живот
Братош има два сина Горан и Марко. Синот Марко работи како водител во радиостаницата Народни радио во Загреб. Кон крајот на 2017 година, Братош поднесе тужба против Желимир Бабогредац. На едно од судењата присуствуваше и фронтменот на Црвена јабука, Дражен Жериќ. Епилогот се случил во 2018 година.
28 ноември
28 ноември — 332-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (333-и во престапна година). Остануваат 33 денови до крајот на годината.
27 ноември
27 ноември — 331-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (332-и во престапна година). Остануваат 34 денови до крајот на годината.
29 ноември
29 ноември — 333-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (334-и во престапна година). Остануваат 32 денови до крајот на годината.
30 ноември
30 ноември — 334-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (335-и во престапна година). Остануваат 31 денови до крајот на годината.
1 декември
1 декември — 335-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (336-и во престапна година). Остануваат 30 денови до крајот на годината.
2 декември
2 декември — 336-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (337-и во престапна година). Остануваат 29 денови до крајот на годината.
Германски јазици
Германски јазици — јазична група, дел од семејството на индоевропски јазици. Германските јазици се зборуваат од над 500 милиони луѓе. Германските јазици се зборуваат во Западна, Северна и Централна Европа, како и во Америка и Океанија.
Германски јазици
Симбол:
Статус
Англискиот е службен јазик во Белиз, Канада, Фолклендски Острови, Нов Зеланд, Јужна Африка, Филипини, Порторико, Гуам и поранешните колонии на Британија во Азија, Африка и Океанија. Де факто јазикот е службен во САД, Велика Британија и Австралија.
Германскиот е службен во Германија, Австрија, Швајцарија и Лихтенштајн. Иако Германија имала колонии, јазикот не станал доминантен во тие области, како што е примерот во Намибија. Германскиот има одреден степен на официјализирање во Луксембург, Белгија, Италија, Полска и Данска.
Третиот најголем германски јазик е холандскиот. Тој е службен во Холандија, Аруба, Белгија, Курасао, Свети Мартин и Суринам. Шведскиот е службен во Шведска и Финска. Останатите германски јазици се официјални само во своите матични држави.
4 декември
4 декември — 338-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (339-и во престапна година). Остануваат 27 денови до крајот на годината.
5 декември
5 декември — 339-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (340-и во престапна година). Остануваат 26 денови до крајот на годината.
6 декември
6 декември — 340-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (341-и во престапна година). Остануваат 25 денови до крајот на годината.
Принцеза Марта од Шведска
Живот
Марта е родена на 28 март 1901 година во Стокхолм, како второ дете на принцот Карл Шведски и неговата сопруга принцезата Инјеборг од Данска. Нејзиниот татко бил помлад брат на шведскиот крал Густав V, а нејзината мајка била помлада сестра на данскиот крал Кристијан X и на норвешкиот крал Хокон VII. На 21 март 1929 година Марта се омажила за нејзиниот братучед, престолонаследникот Улав од Норвешка. Таа ја презела титулата Нејзино кралско височество престолонаследник на Норвешка. Нивната венчавка била прва кралска венчавка по 340 години во Норвешка. Бракот бил среќен најмногу поради нивната искрена љубов и наклонетост еден кон друг. Имале три деца: Рагнхилд (1930 – 2012); Астрид (1932); и долгоочекуваниот наследник Харалд (1937).
Престолонаследничката принцеза Марта брзо ја освоила љубовта на норвешкиот народ поради нејзината скромна, весела и дарежлива природа.
Во 1939 година, непосредно пред избувнувањето на Втората светска војна во Европа, престолонаследникот и принцезата ги посетиле Соединетите Американски Држави. Двојката се спријателила со претседателот Френклин Рузвелт и неговата сопруга Елинор Рузвелт.
Принцезата Марта станала постара дама на дворот по смртта на нејзината свекрва, кралицата Мод, во 1938 година.
Втора светска војна
Принцезата Марта, на 26 јануари 1940 година објавила јавен проглас со кој ги охрабрила Норвежанките да учествуваат во мобилизациската работа. Откако Германија ја нападнала Норвешка во април 1940 година, норвешката влада одлучила принцезата Марта и нејзините деца да побегнат во нејзината родна Шведска, а нејзиниот сопруг и свекорот да останат во земјата.
7 декември
7 декември — 341-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (342-и во престапна година). Остануваат 24 денови до крајот на годината.
Принцеза Марта од Шведска
Втора светска војна
Нејзиното присуство во Шведска било проблематично и некои сметале дека ја загрозила неутралноста на Шведска. Претседателот Рузвелт лично ја поканил во САД. Нејзиниот вујко, шведскиот крал Густав V, му испратил телеграма на нејзиниот свекор кралот Хокон и го советувал да го откаже патувањето, но Марта инсистирала да ја прифати поканата. Таа заминала за САД и таму со нејзините деца најпрво престојувала во Белата куќа. Нејзиниот сопруг Улав со татко му заминал во Обединетото Кралство, каде што работел со норвешката влада во егзил. Така, крунскиот пар, како и многу двојки во тоа време, биле разделени во поголемиот дел од војната.
Во август 1941 година, принцезата Марта со американскиот претседател Рузвелт на претседателската јахта отпловила за Њуфаундленд каде се сретнал и со Винстон Черчил.
Во 1942 година, го посетила Лондон за да учествува во прославата на роденденот на нејзиниот свекор, каде што тој ѝ го дал орденот на Свети Олав. Кралот, рекол дека тоа „не е затоа што си крунисана принцеза, туку затоа што го заработивте“.
11 декември
11 декември — 345-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (346-и во престапна година). Остануваат 20 денови до крајот на годината.
9 декември
9 декември — 343-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (344-и во престапна година). Остануваат 22 денови до крајот на годината.
8 декември
8 декември — 342-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (343-и во престапна година). Остануваат 23 денови до крајот на годината.
10 декември
10 декември — 344-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (345-и во престапна година). Остануваат 21 денови до крајот на годината.
12 декември
12 декември — 346-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (347-и во престапна година). Остануваат 19 денови до крајот на годината.