cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тирон
Тирон (ирс. Contae Thír Eoghain, англ. County Tyrone) е втора по големина грофовија од сите девет во покраината Алстер и најголем од шесте грофовии во Северна Ирска. Зафаќа површина од 3.155 км2 и има 166.516 жители.
Рашант, Ховсгол
Рашант (Рашаант) е област во Монголија во покраината Хосвсгол.
Борис Бојаџиски
Борис Бојаџиски — роден во Охрид во 1915 година. Претставува еден од осноположниците на македонската современа литература за деца. Започнал да се занимава со литература додека бил во учителската академија во Шабац. Подоцна, како учител, напишал неколу приказни за деца. Учителствува по разни села на Охридско и Струшко, сѐ до почнувањето на војната, кога поради болест престанува да работи. Бојаџиски е добитник на бројни награди за неговата литературна активност. Починал во Охрид во 1959 година.
Борис Бојаџиски е еден од првите новинари на весникот „Нова Македонија“, каде што зазема најразлични должности, од соработник, репортер до уредник на културната рубрика на весникот.
По ослободувањето на Македонија, Бојаџиски бил еден од првите македонски автори за деца.
Ена (департман)
Ена (Aisne) — департман во областа Пикардија, денес во состав на регионот Горна Франција на северот од земјата. Наречен е по реката Ена.
Историја
Ена е еден од изворните 83 департмани создадени за време на Француската револуција на 4 март 1790. Составен е од делови од дотогашните покраини Ил де Франс, Пикардија и Шампања.
Највеќето стари шуми во подрачјето на департманот се уништени во Првата светска војна. Офанзивата на сртот Шеман де Дам во пролетта 1917 понекогаш се нарекува „Втора битка на Ена“.
Географија
Во пејзажот предоминираат карпести масиви со стрмни крила. Најзабележителни се оние кај Лан и сртот Шеман де Дам.
Најголеми населени места во департманот се:
Клима
Департманот добива просечни атмосферски врнежи од 500-750 мм годишно.
Јаунјелгава (општина)
Јаунјелгава (Jaunjelgavas novads) е општина во Летонија. Општината е создадена во 2009 година.
Космос-2275
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, Казахстан на 11 април 1994 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 1400 килограми. Космос-2275 бил навигациски сателит ГЛОНАСС.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на орбита околу Земјата на средна висина. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 675,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 9141 км, а најмалото на 9116.
Ѓоре Ценев
Ѓоре Ценев (починал на во ) —  македонски физичар, архео-астроном и публицист, долгогодишен предавач и менаџер на Планетариумот при Младинскиот културен центар во Скопје.
Животопис
Ценев дипломирал Физика, насока инженерство на Институтот по физика при Природно математичкиот факултет во Скопје во 1979 година. Во 1980 година се вработил во Планетариумот во Скопје, единствената установа од таков вид во Македосија, каде што секоја година поминуваат генерации и генерации на ученици од основните и средните училишта.
Со истражувачка дејност започнал во 1982 година, на полето на културна астрономија (етно-астрономија, архео-астрономија). Во соработка со Институтот за фолклор „Марко Цепенков“ од Скопје, ги започнал истражувањата на полето етно-астрономија во Македонија. Овие истражувања во континуитет траеле 22 години и при тоа биле собрани информации од над 140 села. Како резултат на овие истражувања ја издал книгата „Небото над Македонија“ во 2004 година. Исто така резултатите од овие истражувања биле неформално презентирани на 7. конференција на Комитетот на нематеријални културни добра при УНЕСКО во Париз во 2012 година. Почната е и процедурата за впишување на ова нематеријално културно добро во локалниот регистер на нематеријално културно наследство на Македонија.
Почнувајќи од 2002 година работи на полето на архео-астрономијата каде што во соработка со Археолошкиот музеј од Куманово учествувал во архео-астрономската анализа на археолошкото наоѓалиште „Кокино“ при што докажал постоење на древна астрономска опсерваторија. Истражувањата биле презентирани на повеќе научни конференции во светот и денес „Кокино“ е една од најпознатите древни опсерватории во светот. Во 2006 година тоа го потврдила и НАСА, набројувајќи го наоѓалиштето „Кокино“ во списокот на древни опсерватории во светот.
Ценев бил и основач и активен учесник во работењето на Македонското астрономско друштво, Скопското астрономско друштво, Македонското истражувачко друштво, каде што со својата енергичност и ентузијазам се вклучува во голем дел од програмските активности и едукација.
Бил главен и одговорен уредник на научно-популарното списание „Вселена“. Автор е на учебник по Астрономија и книгите „Ancient secrets of Kokino observatory", "Earth Today", како и бројни текстови и научни трудови во домашни и светски списанија. Починал во Скопје на 25 септември 2018 година.
Науката во 1912 година
1912 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Градиште (Тажево)
Градиште — археолошко наоѓалиште во поречкото село Тажево. Претставува градиште од средниот век. Откриен е за време на археолошките испитувања кога се градела акумулацијата Козјак.
Евровизија 1983
Евровизија 1983 е 28. издание на Евровизија. Се одржа во Минхен, Германија на 23.04.1983 г. Победник беше Луксембург со песната “Si la vie est cadeau” од Corinne Hermès
Eurovision Song Contest Logo 1983.svg Лого на Евровизија 1983
NGC 1261
NGC 1261 — збиено ѕвездено јато во соѕвездието Часовник, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1261 се споменува и како GCL 5, ESO 155-SC11.
Откривање
Телото е откриено на 28 септември 1826 година од страна на Џејмс Данлоп, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 9 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1261 е од видот II. Видливиот сјај со голо око изнесува 8,3 m. NGC 1261 има само една позната привидна димензија, која изнесува 6,8'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 12 м 15,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 55° 12' 59".
Други поделби
Проучување на NGC 1261 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 419; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8495.
Кромидишта (Велестово)
Кромидишта — археолошко наоѓалиште во охридското село Велестово. Наоѓалиштето претставува средновековна црква и некропола. На зарамнета површина што лежи на 100 метри лево од патот Охрид-Св. Наум, на јужната падина од долината се раскопани темели од мала еднокорабна црква, и тоа од страна на диви копачи. Западно од неа се препознаваат и гробовите од некрополата.
Чимботе
Чимботе (Chimbote) е град во Перу и најголем град во регионот Анкаш. Градот се наоѓа на брегот на заливот Чимботе, јужно од Трухиљо и на околу 420 километри северно од главниот град на Перу - Лима. Чимботе е почеток на ланецот значајни градови во Перу кои се наоѓаат еден до друг, бидејќи после него се наоѓаат Трухиљо, Чиклајо и Пиура.
Административна поделба
Градот Чимботе е всушност округ, кој е поделен на седум помали дистрикта: Санта, Коишко, Саманко, Непења, Макете, Моро, Касерес дел Перу и Нуево Чимботе. Сите овие, заедно со главниот округ Чимботе се дел од покраината Санта и регионот Анкаш.
NGC 5606
NGC 5606 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Кентаур, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5606 се споменува и како OCL 922, ESO 134-SC3.
Откривање
Објектот е откриен на 8 мај 1826 година од страна на Џејмс Данлоп, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 9 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5606 е од видот I1p. Видливиот сјај со голо око изнесува 7,7 m. NGC 5606 има само една позната привидна димензија, која изнесува 3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 14 ч 27 м 47,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -59° 37' 56"".
Други поделби
Проучување на NGC 5606 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 430; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8691. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Азорска струја
Азорска струја  е генерално океанска струја која тече од исток кон југоисток во Северниот Атлантски Океан. Потекнува во близина на Големите брегови на Њуфаундленд каде што Голфската струја се дели на два крака, северната гранка се претвора во Северноатлантската струја, а јужната гранка Азорската струја.
Неодамнешните истражувања сугерираат дека истекот на солена вода од Средоземното Море игра улога во зајакнувањето на Азорската струја.
Азорската струја потекнува како крак на Голфската струја во близина на Големите брегови (40°СИ, 45°Западно). Во зима, областа на потекло се состои од еден проток, додека во лето протокот се бифуркира; најсеверниот појас тече речиси директно кон регионот на Азорската струја, додека најјужниот појас тече југозападно и прави циклонска јамка пред да се спои со Азорската струја (Клајн и Сидлер 1989). Азорската струја тече кон југоисток додека не го премине сртот на Средниот Атлантик на околу 35°СС, 45°Западно. Потоа патува кон исток помеѓу 32 и 35°С додека не се приближи до африканскиот брег. Овде тој се свртува кон исток кон заливот Кадиз, каде што дел од неговата вода се навлекува во истекувањето на средоземната вода од Гибралтар (Џонсон и Стивенс 2000).
По должината на својата компонента што тече кон исток, Азорската струја произведува три главни гранки што течат кон југ (Клајн и Сидлер 1989). Најисточната гранка се свртува кон југ за да ја нахрани Канарската струја (New et al. 2001; Stramma 1984). Двете други гранки се приклучуваат на северната екваторска струја што тече кон запад (Maillard и Käse 1989). Може да се најде помеѓу околу 23°W и 27°W. Другото може да се најде помеѓу околу 32°W и 36°W. Нивната точна локација варира сезонски и меѓугодишно (Клајн и Сидлер 1989).
Главниот струен млаз Азорски е широк околу 150 km и длабок 1000 m. Силни термохалински градиенти се карактеристични за областа. Близу 34,5°С помеѓу 20°W и 30°W просечната брзина на струјата е околу 10 cm s-1. Затрупаните пловци имаат добиено брзини од 50 cm s-1 во оваа област, додека во блиските контрапротоци тие можат да достигнат 40 cm s-1 (Pingree 1997).
Повеќето испитувања на Азорската струја открија дека неговиот транспорт е 10-12 Sv (Gould 1985; Kät;se et al. 1986; Sy 1988; Stramma и Muller 1989). Исклучок е Pingree (1997), кој пријавил геострофичен транспорт од 26 Sv во близина на 27°W. Иако ова беше транспортот за главниот тековен млаз, најголемиот дел од него беше откажан од соседните контраструи. Pingree и сор. (1999) забележал геострофичен транспорт од 10 Sv кон исток за регионот преку 30,5°N-36,5°N во близина на 25°W-30°W, но вкупниот транспорт на југ преку 20°W-50°W бил 28 Sv.
Кромвел и сор. (1996) забележал постојан проток на запад во близина на 35°С, 28°З, кој патувал на 25 cm s-1. Тие откриле дека овој тек на запад е поладен и посвеж од главното тело на Азорската струја и на тој начин заклучиле дека е предизвикан од ретрофлексијата на поладната, северна страна на струјата. Pingree (1997) ги испитуваше податоците од Лагранж и својствата на масата на водата и покажа дека Азорската струја кружи и на север и на југ во противтекови на запад. На север има циркулација спротивно од стрелките на часовникот, а на југ во насока на стрелките на часовникот.
Кула вавилонска (драма)
Кула вавилонска  е драмско дело напишано 1989 година од македонскиот драматург Горан Стефановски.
Ликови и сцени
„ Кула вавилонска“ е драма составена од 21 сцена.
Посветена е на сопругата на Горан, Патриша
•Рина
•Дамјан
•Тодор
•Блага
•Марта
•Петар
•Виктор
•Невена
•Марко
„Кула Вавилонска“ без сомнение ја вбројува во драма на редуциран (фрагментарен) говор што значи дека и оваа драма, како и „Дупло дно“ ги попишува во групата постмодернистички македонски драми. Господ ја срушил ’Вавилонската кула’ на јазикот на разбирањето и го иницирал човештвото во разнојазичноста, но Господ, исто така, го обдарил човештвото со моќта да се разбира преку преводот, преку волјата, разумот и добрата мисла. Пламенот на ’огнените јазици’ може да се угасне, кога е прејак, со дождецот на разбирањето, со чинот на правењене што Добро, некое Добро. И така, Доброто станува Убаво, а Убавото – Добро. Премиерата и праизведбата на претеставата Кула Вавилонска, била во 1990 година во режија на Слободан Унковски, а текстот добива награда на театарските игри во Прилеп. Кула вавилонска и Дупло дно ги утврдува иновациите во однос на структурата на драмите и ја констатира „ослободеноста од сентименталности и патетика“. Ја идентификува неговата видлива „опсесија со театарот“ и честото користење на она што тој како драматуршка постапка го нарекува „присторување“, мислејќи на честото присуство на ликови кои ги гледаат другите ликови кои, пак, не се свесни за нивното присуство (во најразлични драмски модуси). Оваа постапка ќе биде честоприсутна и во многу други подоцнежни драми на Стефановски.
Избрана критичка библиографија
•1. Димитрова, А. (2012). Постмодернистичките стапици во драмите на Горан Стефановски. Скопје: Културна установа Блесок.
•2. Аврамовска, Н. (2004). „Автореференцијалноста на фолклорниот интертекст во драмите на Горан Стефановски“. Аврамовска. Н. Во вителот надереализацијата: дуплото дно на македонската драма. Скопје: Култура, 246-307.
•3. Смилевски, В. (2000). „Драмското творештво на Горан Стефановски“. Литературни студии. Скопје: Култура, 131-204.
•4. Ќулавкова, К. (1997). “Постмодернистичката димензија и интертекстот во драмата Јане Задрогаз на Горан Стефановски“. Лужина, Ј. (Прир.) Македонската драматика/драматургија помеѓу традицијата и современоста. Прилеп: МТФ „Војдан Чернодрински“, 41-46.
На англиски јазик
•1. Marsh Stefanovska, P. (2019). „Foreword“. Stefanovski, G. Five Plays by Goran Stefanovski. Canterbury: The Conrad Press, 8-33.
Интернетски страници
•2. Смилевски, Г. (2015) PDF. „Просторот/местото во драмите Казабалкан, Евроалиен и Хотел Европа од Горан Стефановски“. Спектар 66: 83-97. Пристапено на 08.08. 2019, на https://www.ceeol.com/search/viewpdf?id=522803
•3. Аврамовска, Н. (2012). PDF. „Европа на сцената на современата македонска драма“. Пристапено на 10.08. 2019, на https://www.researchgate.net/ publication/282402026_Evropa_na_scenata_na_sovremenata_makedonska_ drama
Цитирана литература
Книги и статии:
• Аврамовска, Н. (2004). „Автореференцијалноста на фолклорниот интертекст во драмите на Горан Стефановски“. Аврамовска. Н. Во вителот на дереализацијата: дуплото дно на македонската драма. Скопје: Култура, 246-307.
• Димитрова, А. (2012). Постмодернистичките стапици во драмите на Горан Стефановски. Скопје: Културна установа Блесок.
• Лужина, Ј. (2000 а). „Најмладата македонска драма: македoнските драматичари пост-модернисти“. Лужина, Ј. Театралика: студии и есеи на театролошки теми. Скопје: Матица македонска, 222-239.
• Luzina, J. (2000 б). Ten Modern Macedonian Plays. (Ed.). Skopje: Matica makedonska, 24-26.
• Marsh-Stefanovska, P. (2019). „Some biographical notes“. Stefanovski, G. Five Plays by Goran Stefanovski. Canterbury: The Conrad Press, 3-7.
• Marsh-Stefanovska, P. (2019). „Foreword“. Stefanovski, G. Five Plays by Goran Stefanovski. Canterbury: The Conrad Press, 8-33
• McKinley, J. (1985). Hi-Fi & The False Bottom. College of Arts and Sciences, University of Missouri, Kansas City: BkMk Press, 1-2.
• Мојсова-Чепишевска, В. (2000). „Митолошките, т.е. демонолошките наслојки во Јане Задрогаз“. Мојсова-Чепишевска, В. Литературни преокупации. Скопје: Менора, 257-284.
• Николовска, К. (2012). „Рецензија“. Димитрова, А. Постмодернистички стапици во драмите на Горан Стефановски. Скопје: Културна установа Блесок, v-viii.
• Павловски, М. (1992). „Диво месо на Горан Стефановски“. Силјан, Р. (Прир.) Сто години македонска драма Скопје: Матица македонска, 627.
• Смилевски, В. (1998). „Модерен драмски израз“. Смилевски, В. Фокусирања. Скопје: Матица македонска, 334-355.
• Смилевски, В. (2000). „Драмското творештво на Горан Стефановски“.
•Смилевски, В. Литературни студии. Скопје: Култура, 131-204.
• Ќулавкова, К. (1997). „Постмодернистичката димензија на интертекстот во драмата Јане Задрогаз на Горан Стефановски“. Лужина, Ј. (Прир.) Македонската драматика / драматургија помеѓу традицијата и совеменоста. Прилеп: МТФ „Војдан Чернодрински“, 41-46.
• Уреднички вовед. (2019). „Горан Стефановски 1952-2018“. Културен живот 1/2, 5-9.
Интернетски страници
• Аврамовска, Н. (2012, н.д.). „Европа на сцената на современата македонска драма“. Пристапено на 10.08. 2019, на https: // www. Researchgate. net / publication / 282402026 _ Evropa_na_scenata_na_sovremenata_makedonska_drama Slavia Meridionalis 12 SOW, Warszawa 2012, 13-26. PDF
• Дамјаноски, М. (2011, н.д.). „Дискурсот на виктимизацијата во современата македонска драма“. Спектар, 58/2011, 467-476. http://iml.edu.mk/images/dokumenti/kniga2.pdf
• Димоски, С. (2018, 04.12.). „Горан Стефановски – во броеви, букви и бронза – накусо“. Пристапено на 15.08.2019, на https: // www. mkd. mk/kultura/teatar-i-film/goran-stefanovski-vo-broevi-bukvi-i-bronza
• Смилевски, Г. (2015, н.д.). „Просторот/местото во драмите Казабалкан, Евроалиен и Хотел Европа од Горан Стефановски“. Спектар 66: 83-97. Пристапено на 08.08. 2019, на https://www.ceeol.com/search/viewpdf?id=522803). PDF
• Стефановски, Г. (2016). „Sir Tom Stoppard in Coversation with Goran Stefanovski“. (2016, 25.01.) Пристапено на 28.08.2019, на https://www.youtube.com/watch?v=ZACKt4_Ds1o
• Стефановски, Г. (2018, н.д.). „Искрата што се измолкнува“/“The Spark Which Escapes”. Светскиот конгрес на Меѓународната федерација за театролошки истражувања (IFTR) Белград, главен говор. https://www.iftr.org/media/3397/iftr-world-congress-belgrade-2018- program.pdf
• http://manu.edu.mk/clenovi_nadvor/горан-стефановски/
• „Горан Стефановски“ http://mactheatre.edu.mk • http://www.ftn.uns.ac.rs/1664329022/broj-izvestaja--01-1129-1-od-20-04- 2018--godine)
Интервјуа
• Стефановски, Г. (1992, 09.01.). „Горан Стефановски: Снежана и двете џуџиња“ (со И. Руси и С. Ордановски). „Пулс“, 18.
• Стефановски, Г. (2005). „Горан Стефановски: интервју во 'Актуел'“ (со Е. Евтимова 2001). Приказни од дивиот исток. Скопје: Табернакул. 132.
NGC 3207
NGC 3207 — галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3207 се споменува и како UGC 5587, MCG 7-21-43, CGCG 211-47, NPM1G +43.0161.
Откривање
Објектот е откриен на 3 февруари 1788 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3207 е од видот P. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,2 m/лм2. NGC 3207 има привидни димензии од 1,3' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 10 ч 21 м 0,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 42° 59' 9". Положбениот агол на објектот е во износ од 97°.
Други поделби
Проучување на NGC 3207 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 30267. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 72; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3007. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 711.
Кинешма
Кинешма (Кинешма) — град во Ивановската област, Русија. Има население од, и.
Науката во 1911 година
1911 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Цела-Мелис
Географија
Цела-Мелис се наоѓа во јужниот дел на Тириншката Шума, на надморска височина од 450 до 580 метри. Највисока точка во градот е Зомербахскопф на 941 метар. Поголеми градови во близина се Ерфурт (44 км) и Јена (71 км).
Градски единици
Покрај самиот град Цела-Мелис, кон него припаѓа и поранешната општина Бенсхаузен (со местото Ебертсхаузен).
Соседни општини
Соседни општини се Оберхоф, Шварца, Штајнбах-Халенберг и слободниот град Зул.
Градски совет
На општинските избори на 26 мај 2019 година со излезност од 60,2% биле одбрани следниве 24 претставници во градскиот совет:
Градоначалник
Градоначалник на Цела-Мелис е Рихард Росел (независен).
Збратимени градови
Цела-Мелис е збратимен со следниве градови:
Тирингенхаузен
Тирингенхаузен (Thüringenhausen) — село и поранешна општина во округот Кифхојзер, во сојузната покраина Тирингија, Германија. Од 1 јануари 2019 година претставува дел од градот Ебелебен.
Местоположба
Тирингенхаузен се наоѓа на околу 220 метри надморска височина, на еден ракав од реката Хелбе.
Местото не се граничи непосредно со градот Ебелебен, поради што претставува негова ексклава.
Евровизија 1993
Евровизија 1993 е 38. издание на Евровизија. Се одржа во Милстрит, Ирска на 15.05.1993 г. Победник беше Ирска со песната “Niamh Kavanagh” од Niamh Kavanagh
Eurovision Song Contest Logo 1993.svg Лого на Евровизија 1993
Баток (Мрзен Ораовец)
Баток — археолошко наоѓалиште во кавадаречкото село Мрзен Ораовец, Општина Росоман. Претставува населба од римско време.
На 3,5 км западно од селото, на мала површина се среќаваат фрагменти од керамички садови и грамади од градежен камен. Најдени се монети од бронза.
Ендосимбиотска теорија
Историја
Ендосимбиотската теорија е првпат преодложена од страна на Андреас Шимпер во 1883 кој забележал сличности помеѓу цијанобактериите и хлоропластите на вишите растенија. Подоцна, на почетокот на XX век, Константин Мерешковски (1905) сугерира дека пластидите, односно хлоропластите, имаат ендосимбиотско потекло, за во 1920 година Иван Валин да го заклучи истото и за митохондриите. Овие теории се набрзо напуштени поради наводното отсуство на ДНК во овие органели, но од 1960-тите, по докажувањето дека постои хлоропластна и митохондриска ДНК, теориите се повторно актуелизирани.
Лин Марџулис (1981) со својата книга Симбиоза во клеточната еволуција е една од позначајните застапници на идејата дека при своето формирање, еукариотксите клетки претставувале заедници од повеќе ентитети кои се во интеракција. Базирајќи се на оваа теорија, Марџулис претпоставува и дека камшичињата (како кај еуглената) и трепките (трепки) (како кај парамециумот) се настанати од прокариотските спирохети (Spirochaeta), теорија за која нема поддршка пред сѐ поради разликите во структурата на еукариотските камкамшичиња и спирохетите. Слично, теоријата за ендосимбиотско потекло на пероксизомите, мембранозни органели во еукариотската клетка, е исто така отфрлена. Во моментот се претпоставува дека оние органели кои не поседуваат сопствена ДНК се настанати де ново и немаат прокариотско потекло.
Докази
Докази кои го поддржуваат настанувањето на митохондриите и пластидите како дамнешни бактериски ендосимбионти:
Тангента (музички албум)
Тангента е името на седмиот студиски албум на македонската џез/рок група Леб и сол. Албумот бил издаден во 1984 година, преку издавачката куќа Југотон.
Уметноста во 1010 година
1010 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Интермедијари
Од економски аспект интермедијарите се добра кои посредуваат во производството на еден производ. Односно добра коишто својата финална валоризација на пазарот не ја доживуваат во првобитната форма.
Односно, да замислиме една економија која функционира само со две претпријатија, при што претпријатието А произведува млеко, а претпријатието Б произведува сирење. Во 2006 претпријатието А произвело млеко во износ од 200$ и истото му го продало на претпријатието Б. Од ова млеко претпријатието Б произвело сирење во вредност од 400$.
Ако сакаме да го утврдиме вкупното производство во економијата:
На прв поглед изгледа дека вкупното производство е 600$, но тоа не е точно пресметано поради фактот што во 400$ вредност на сирењето е содржана вредноста од 200$ на млекото. Во овој случај млекото е интермедијар.
Ако во 2007 претпријатието А произвело млеко во вредност од 1.000$, а претпријатието Б произвело сирење во износ од 1.000$ а откупило млеко во износ од 500$. Во овој случај вкупното производство е 1.500$. Во овој случај млекото во износ од 500$ се однесува како интермедијар односно преминува во понатамошна обработка во сирење и добива вредност од 1.000$ како што и ја доживува својата пазарна валоризација, додека пак останатите 500$ од млекото се валоризираат без преработка. Оттука, 1.000$ сирење и 500$ непреработено млеко = 1.500$.
Ролери
Ролери или ролшуи — посебни обувки на тркала што се употребуваат како превозно средство, за рекреација или за спорт.
Видови спортски дисциплини
Во возењето ролери постојат повеќе спортски дисциплини:
Ренчинлхумбе, Ховсгол
Ренчинлхумбе (Рэнчинлхүмбэ) е област во Монголија во покраината Ховсгол.
Космос-2276
Космос-2276 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, Казахстан на 11 април 1994 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 1400 килограми. Космос-2276 бил навигациски сателит ГЛОНАСС.
Науката во 1910 година
1910 година во науката опфаќа некои значајни настани.
Селиште (Тажево)
Селиште — археолошко наоѓалиште во поречкото село Тажево. Претставува населба и црква од средниот век. Откриен е за време на археолошките испитувања кога се градела акумулацијата Козјак.
Вродена дискератоза
Вродена дискератоза, позната и како Цинсер-Енгман-Колов синдром — ретка наследна форма на слабост на коскената срцевина, односно неможност на коскената срцевина да произведе доволно крвни клетки, односно ретко прогресивно вродено нарушување со многу променлив фенотип. Особено карактеристични се промените на формата и изгледот на ноктите (дистрофични нокти), променлива пребоеност на кожата (хиперпигментација) и бели наслаги на слузокожата во усната празнина (орална леукоплакија). ДК се одликува со кратки теломери. Некои од манифестациите наликуваат на предвремено стареење (слично на прогерија). Болеста првично главно ја зафаќа кожата, но главна последица е прогресивната инсуфициенција на коскената срцевина која се јавува кај над 80%, предизвикувајќи рана смртност.
Болеста зафаќа и други органи. Пациентите со вродена дискератоза имаат висок ризик за заболување и од други болести, вклучувајќи белодробна и црнодробна фиброза (замена на нормалното ткиво со сврзно ткиво), тумори, миелодиспластичен синдром, или леукемија. Болеста најчесто започнува во првата деценија од животот. Вродена дискератоза е ретка болест, со зачестеност од околу 4 нови случаи на 1 милион луѓе годишно.
Симптоми
Кај пациентите со Вродена дискератоза, клиничките симптоми и знаци се развиваат со различна брзина и на различна возраст, дури и во едно исто семејство. Кај класичната болест, промените на кожата и ноктите се јавуваат најрано и тоа во првата деценија, а 80% од пациентите развиваат слабост на коскената срцевина пред 30-годишна возраст. Околу 90% од пациентите ќе развијат слабост на коскената срцевина во некој одреден период од нивниот живот. Прв знак за слабост на коскената срцевина е намален број на тромбоцити (тромбоцитопенија), анемија, или пак и двете заедно. Потоа следи панцитопенија (намален број на сите крвни клетки) и апластична анемија (неможност за производство на сите крвни клетки). Кожните промени се одликуваат со зони на потемна пребоеност (хиперпигментација) кои наликуваат на миле, и најчесто ги зафаќаат лицето, вратот, градниот кош и рацете. Степенот на пигментација се зголемува со возраста и може да ја зафати целата површина на кожата. Дистрофијата на ноктите вообичаено започнува со надолжно избраздување, расцепување или формирање на ноктен израсток и може да кулминира со целосен губиток на ноктите. Леукоплакијата вообичаено се јавува на јазикот, но може да се види и на другите слузници. Кај некои пациенти може да се појави прекумерно солзење (епифора), потешкотии со учењето и/или развојно заостанување, прекумерно потење на дланките и табаните, опаѓање и побелување на косата, кариес на забите, стеснување на хранопроводот, и др. Особено значајни компликации на Вродена дискератоза се појава на белодробна фиброза, црнодробна фиброза или гастро-интестинално крварење, кои се живото-загрозувачки состојби. Околу 10 % од пациентите, вообичаено во третата или четвртата деценија од животот, добиваат злоќудна болест, најчесто миелодиспластичен синдром, или акутна миелоична леукемија, канцер, т.е. рак на кожата или на гастро-интестиналниот систем.
Причини
Вродена дискератоза е предизвикана од мутација во некој од неколкуте досега познати гени (DKC-1, TERC, TERT, TINF-2 и неколку други гени опишани само во поединечни случаи) кои доведуваат до промени во должината на теломерите. Теломерите се структури кои се наоѓаат на краевите од хромозомите и ги штитат од нивно слепување или расцепување. Прекумерното скратување на хромозомите доведува до забрзано стареење на клетката, нестабилност на генетскиот материјал и клеточна смрт. Ова се случува во сите клетки во организмот, но најзасегнати се оние со брза делба, меѓу кои се и клетките од коскената срцевина, кожата и слузокожите. Постојат Х-врзана форма (Цинсер-Кол-Енгман), автозомно доминантна форма и автозомно рецесивна форма на наследување, во зависност од засегнатиот ген. Кај некои пациенти, болеста се јавува спорадично што значи дека болеста не е пренесена од родителите. Само кај околу 70 % од пациентите се создава мутација во некој од познатите гени што укажува дека сè уште постојат неоткриени гени поврзани со Вродена дискератоза.
Презентација
Вродена дискератоза може да се одликува со кожна пигментација, предвремено сивило, дистрофија на ноктите, леукоплакија на оралната мукоза, континуирана лакримација поради атрезија на солзните канали, често тромбоцитопенија, анемија, атрофија на тестисите кај машките носители на рак и предиспозиција. Многу од овие симптоми се карактеристични за геријатријата, а оние кои се носители на посериозните форми на болеста често имаат значително скратен животен век. Исто така, абнормалностите на црниот дроб се поврзани со овој синдром, нодуларна регенеративна хипоплазија на црниот дроб, иако ретка, таа е една од многуте манифестации на нарушувања на црниот дроб што може да предизвикаат кратки теломери.
Евровизија 1992
Евровизија 1992 е 37. издание на Евровизија. Се одржа во Малме, Шведска на 09.05.1992 г. Победник беше Ирска со песната “Why Me?” од Linda Martin
Вродена дискератоза
Предиспозиција за рак
Подложноста кон рак изгледа контраинтуитивна бидејќи во многу познати видови на рак, реактивирањето на теломеразата е всушност неопходен чекор за развој на малигнитет (види теломер). Авторите ја забележуваат парадоксалната природа на предиспозицијата за рак кај поединци на кои им недостасува една од потребните компоненти за формирање на рак. Се смета дека без функционална теломераза, хромозомите најверојатно ќе бидат прикачени заедно на нивните краеви преку нехомологната патека за поврзување на крајот. Ако ова се покаже како доволно честа појава, можно е малигнитет дури и без присуство на теломераза. Миелодиспластичниот синдром е поврзан со овој синдром кој обично се манифестира како хипопластична коскена срцевина која може да личи на апластична анемија, но може да се диференцира со >10% дисплазија кај засегнатите клеточни линии, понекогаш не е можно поради тоа што треба да се набљудуваат хипопластичните крвни зрнца кои ги намалуваат крвните зрнца.
Евровизија 1992
Eurovision Song Contest Logo 1992.svg Лого на Евровизија 1992
Вродена дискератоза
Генетика
Од компонентите на теломеразната РНК компонента (TERC), една од клучната важност е полето H/ACA доменот. Овој домен H/ACA е одговорен за созревањето и стабилноста на TERC, а со тоа и на теломеразата како целина. Рибонуклеобелковината H/ACA на цицачите содржи четири белковински подединици: дискерин, Gar1, Nop10 и Nhp2. Се има покажано дека мутациите во Nop10, водат до симптоми слични на ДК.
X-поврзан
Најдобро карактеризираната форма на вродена дискератоза е резултат на една или повеќе мутации во долгиот крак на Х-хромозомот во генот DKC1. Ова резултира со Х-поврзана рецесивна форма на болеста каде што главната засегната белковина е дискерин. Од петте мутации опишани од Хајс и неговите колеги во Nature Genetics, четири биле полиморфизми со единечни нуклеотиди, сите што резултирале со промена на високо зачуваните аминокиселини. Во три од случаите, засегнатите специфични аминокиселини (фенилаланин, пролин, глицин) се наоѓаат во истиот локус кај луѓето како и кај квасецот (S. Cerevisiae) и кафеавиот стаорец (R. Norvegicus). Ова ја утврдува низата и важноста на дискеринот во еукариотите. Релевантната природа на дискеринот кај повеќето видови е да ја катализира пост-транскрипциската псевдуридилација на специфичните уридини кои се наоѓаат во некодирачките РНК, како што е рибозомалната РНК (rRNA). Познато дека Cbf5, аналогог на квасец на човечкиот дискерин, е поврзан со обработката и созревањето на rRNA. Кај луѓето, оваа улога може да се припише на дискерин. Така, Х-поврзаната форма на оваа болест може да резултира со специфични проблеми поврзани со дисфункционална РНК и можеби потешки фенотип. Во 'рбетниците, за разлика од едноклеточните еукариоти, дискеринот е клучна компонента на теломеразната РНК компонента (TERC) во форма на мотивот H/ACA. Оваа сорта поврзана со Х, како мутациите Nop10 и Nhp2, покажува скратени теломери како резултат на пониски концентрации на TERC.
Автозомно доминантно
3 гени: TERC, TERT, TINF2 Доказите кои ја поддржуваат важноста на доменот H/ACA во човечката теломераза се многу. Најмалку една студија покажа дека овие мутации влијаат на активноста на теломеразата со негативно влијание врз склопувањето и созревањето на човечката теломераза РНК пред RNP. Сепак, мутациите кои директно влијаат на компонентите на РНК на теломераза веројатно би постоеле и би требало да предизвикаат предвремено стареење или симптоми слични на ДК. Навистина, три семејства со мутации во човечкиот ген TERC се проучувани со интригантни резултати. Во две од овие семејства, биле присутни два единечни нуклеотидни полиморфизми специфични за семејството, додека во другата имаше големо бришење (821 базни парови на ДНК) на хромозомот 3 кој вклучува 74 бази кои кодираат за дел од доменот H/ACA. Овие три различни мутации резултираат со блага форма на вродена дискератоза која уникатно следи автосомно доминантен модел на наследување. Предвремено побелување, раното губење на забите, предиспозиција за рак на кожата, како и скратување на должината на теломерите и понатаму се карактеристични за оваа болест.
Автосомно рецесивен
6 гени: Вистинскиот фенотип на ДК индивидуите може да зависат од тоа која белковина направила мутација. Една документирана автосомно рецесивна мутација во семејство што носи ДК е пронајдена во NOP10. Поточно, мутацијата е промена на базата од цитозин во тимин во високо конзервирана област од NOP10 низата. Оваа мутација, на хромозомот 15, резултира со промена на аминокиселините од аргинин во триптофан. Хомозиготните рецесивни индивидуи ги покажуваат симптомите на вродена дискератоза во целост. Во споредба со нормалните индивидуи според возраста, оние кои страдаат од ДК имаат теломери со многу пократка должина. Понатаму, хетерозиготите, оние кои имаат еден нормален алел и еден код за болеста, исто така покажуваат релативно скратени теломери. Причината за ова било утврдено дека е намалување на нивото на TERC кај оние со мутација Nop10. Со намалени нивоа на TERC, се претпоставува дека одржувањето на теломерите, особено во развој, соодветно ќе страда. Ова би довело до опишаното скратување на теломерите.
Мутациите на NHP2 се слични по карактеризација на NOP10. Овие мутации се исто така автосомно рецесивни со три специфични еднонуклеотидни полиморфизми кои се препознаваат што резултираат со вродена дискератоза. Исто така, како NOP10, индивидуите со овие мутации на NHP2 имаат намалување на количината на теломеразна РНК компонента (TERC) присутна во клетката. Повторно, може да се претпостави дека намалувањето на TERC резултира со аберантно одржување на теломерите, а со тоа и скратени теломери. Оние хомозиготни рецесивни за мутации во NHP2 навистина покажуваат пократки теломери во споредба со нормалните индивидуи исти со возраста.
Патофизиологија
Вродена дискератоза е нарушување на одржувањето на сиромашните теломери што главно се должи на голем број мутации на генот кои доведуваат до абнормални рибозомни функција, и тоа се нарекува рибозомопато (ribosomopathy). Поточно, болеста е поврзана со една или повеќе мутации кои директно или индиректно влијаат на РНК компонентата на теломеразата на 'рбетниците (TERC).
Теломеразата е реверзна транскриптаза која одржува специфична повторувачка низа на ДНК, теломерот, за време на развојот. Теломерите се поставуваат со теломераза на двата краја на линеарните хромозоми како начин да се заштити линеарната ДНК од општи форми на хемиско оштетување и да се поправи хромозомското скратување на крајот што се случува при нормална репликација на ДНК. Ова скратување на крајот е резултат на еукариотските ДНК полимерази кои немаат механизам за синтетизирање на финалните нуклеотиди присутни на крајот од „заостанатата нишка“ на двоверижна ДНК. ДНК полимеразата може само да синтетизира нова ДНК од стара ДНК влакно во насока 5'→3'. Со оглед на тоа дека ДНК има две нишки кои се комплементарни, едната нишка мора да биде 5'→3' додека другата е 3'→5'. Оваа неможност да се синтетизира во насоката 3'→5' се компензира со употреба на фрагменти од Оказаки, кратки парчиња ДНК кои се синтетизираат 5'→3' од 3'→5' додека се движи виљушката за репликација. Бидејќи ДНК полимеразата бара РНК прајмери за врзување на ДНК со цел да започне репликацијата, на секој фрагмент Оказаки му претходи РНК прајмер на синтетизираната низа. Кога ќе се достигне крајот на хромозомот, конечниот РНК прајмер се става на овој нуклеотиден регион и тој неизбежно се отстранува. За жал, откако ќе се отстрани прајмерот, ДНК полимеразата не може да ги синтетизира преостанатите бази.
Заболените од ДК се покажало дека имаат намалување на нивоата на TERC, што непроменливо влијае на нормалната функција на теломеразата која ги одржува овие теломери. Со намалени нивоа на TERC, одржувањето на теломерите за време на развојот соодветно страда. Кај луѓето, теломеразата е неактивна кај повеќето типови на клетки по раниот развој (освен во екстремни случаи како што е ракот). Така, ако теломеразата не е способна ефикасно да влијае на ДНК на почетокот на животот, хромозомската нестабилност станува сериозна можност кај поединците многу порано отколку што би се очекувало.
Дијагноза
Бидејќи болеста има широк спектар на симптоми поради вклучување на повеќе системи на телото, дијагностичкото тестирање зависи од клиничките наоди кај секој поединечен пациент. Најчесто користените тестови вклучуваат комплетна крвна слика (CBC), испитување на коскената срцевина, тест за должина на теломерите на леукоцитите (на пр. Flow FISH), пулмонален функционален тест и генетско тестирање. Дијагнозата за Вродена дискератоза се поставува според темелна клиничка евалуација, детална историја на пациентот и препознавање на карактеристичните промени, особено на кожата и во устата. Кај пациенти кои развиваат апластична анемија или белодробна фиброза, како прв знак на болеста, поставувањето на прецизна дијагноза е многу потешко. Од лабораториските анализи, еритроцитите се често макроцити (зголемени) и содржат повисоко ниво на фетален хемоглобин (форма на хемоглобин која се среќава во феталниот живот). Иницијалниот примерок од биопсија на коскена срцевина може да покаже нормална или зголемена клеточност, но со текот на времето настанува рамномерно опаѓање во сите крвни лози. Некои пациенти имаат имунолошки абнормалности, вклучувајќи намалена вредност на имуноглобулини и намален број на Б-лимфоцити и/или Т-лимфоцити. Цитогенетската анализа (анализа на генетскиот материјал во клетката) покажува многу кратки теломери во крвните клетки на пациенти со развиена слабост на коскената срцевина. Молекуларната генетска анализа за утврдување на мутации во засегнатите гени е клучна за поставување на прецизна дијагноза за Вродена дискератоза.
Терапија
Основата на третманот кај вродена дискератоза е трансплантација на хематопоетски матични клетки, најдобар исход со дарител на брат или сестра. Краткорочната терапија во почетните фази е со анаболни стероиди [оксиметолон, даназол] или со хормони слични на еритропоетин или со стимулирачки фактор на колонија на гранулоцити [филграстим) сите овие терапии се насочени да се справат со ефектите на инсуфициенција на коскената срцевина која се манифестира како ниско црвено и број на бели крвни зрнца. Овие лекови помагаат да се зголемат компонентите на крвта и да се надополнат недостатоците предизвикани поради откажување на коскената срцевина. Вродена дискератоза во однос на трансплантацијата на матични клетки мора многу внимателно да се третира со зрачење/хемо со низок интензитет за да се избегнат потенцијалните катастрофални ефекти на болеста домаќин наспроти графтот и токсичност на другите органи погодени од кратки теломери што ги прави многу чувствителни на какво било зрачење, особено на белите дробови. и црниот дроб.
Андрогените можат да ја подобрат функцијата на коскената срцевина кај околу 70 % од пациентите со достигнување на нормален број на крвни клетки во текот на еден  повеќегодишен период. Со прогресијата на болеста, одговорот на терапијата со андрогени се намалува. Терапијата со цитокини (мали молекули кои служат за сигнализација меѓу клетките), ГМ-КСФ или Г-КСФ, самостојно или во комбинација со еритропоетин (хормон кој стимулира производство на еритроцити), може да биде корисна, но само краткорочно. Трансплантацијата на коскена срцевина е единствената успешна опција кај пациенти со тешка апластична анемија, миелодиспластичен синдром или акутна миелоична леукемија. Долгорочното преживување на пациенти кај кои се направила трансплантација, дури и од сродни ХЛА-компатибилни донори, е ниско, значи само кај 50 % од пациентите. Високата стапка на смртност е последица на компликации поврзани со трансплантацијата или пак напредување на основната болест - појава на белодробна фиброза или гастро-интестинално крварење. Иако генетската основа на Вродена дискератоза е детектирана кај најголем дел од пациентите, сепак воведувањето на генска терапија е сè уште сон за многу од нив.
Прогноза
Луѓето со вродена дискератоза имаат пократок животен век, но многумина живеат најмалку до 60 години. Главната причина за смртност кај овие пациенти е поврзана со откажување на коскената срцевина. Скоро 80% од пациентите со вродена дискератоза развиваат инсуфициенција на коскената срцевина.
Истражување
Неодамнешните истражувања користеле индуцирани плурипотентни матични клетки за проучување на механизмите на болеста кај луѓето и открија дека репрограмирањето на соматските клетки го обновува издолжувањето на теломерите во клетките на вродена дискератозаи покрај генетските лезии кои влијаат на теломеразата. Репрограмираните ДК ќелии биле во можност да го надминат критичното ограничување во нивоата на TERC и да ја обноват функцијата (одржување на теломерите и самообновување). Терапевтски, методите насочени кон зголемување на експресијата на TERC може да се покажат корисни во ДК.
Безжична локална мрежа
Безжична локална мрежа (БЛМ или WLAN, од англ. wireless local area network) е сметачка мрежа која користи безжичен медиум за пренос за поврзување на два или повеќе уреди. Најчесто се користи за обезбедување на пристап до интернет за сите поврзани уреди на мрежата. Обезбедува можност за подвижност на корисникот и непречен пристап до мрежата во рамки на локалната покриена област.
До скоро, безжичните локални мрежи беа ретко користени поради високите цени, малите податочни брзини, малата безбедност и потребата од лиценци. Со надминување на овие проблеми, популарноста на овие мрежи многу брзо се зголеми и полека станаа неизбежен дел од секоја компанија, дом, па дури и плоштадите и парковите низ многу градови.