cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Илија Пиперкоски
Илија Пиперкоски (4 април 1985 во Охрид) — македонски филмски режисер, сценарист, продуцент, професор за сценарио, режија и ПР.
Пиперкоски е автор на енциклопедија за филм, како и книги, есеи и уметнички перформанси, чии дела имаат повеќе фестивалски проекции, вклучувајќи ги : Битола, Струмица и Скопје-Македонија, Биертан -Романија, Бугарија, Тел Авив -Израел, Пекинг -Кина, Букурешт -Романија, Болзано -Италија, Германија итн. Предава на Универзитет за театар и филм „I.L.Caragiale“ во Букурешт, Романија. На институтот за комуникациски студии е ангажиран како стручњак од практиката во областа на мултимедијалната продукција и друштвените медиуми. Тој е сопственик на продукциската куќа „Pandora`s box“ и обучувач за видео продукција и пишување на сценарија. Од октомври, 2017 година работи во Општина Охрид во секторот за поддршка на Градоначалникот како шеф на кабинет.
Животопис
Илија Пиперкоски е роден во Охрид, Македонија, на 4 април 1985 година. Своето основно образование го завршил во ОУ. „Григор Прличев“ во својот роден град, како и средно образование во УСО. „Св.Климент Охридски“ (познато како Охридска гимназија).
Творештво
Илија Пиперкоски бил сценарист и режисер на играниот филм „Дедо и внук“ (2017-2019). Главните улоги ги толкувале: Дејан Лилиќ, Салаетин Билал, Даниела Ивановска, Горан Стојаноски, Благој Веселинов, Наум Цветкоски. Овој филм бил започнат со пишување на крајот на 2013 година. Со снимање се започнало во 2017 година, а премиерата се планирала на 6.12.2019 во Охрид. Карактеристично за овој филм било тоа што е прв филм целосно сниман во Охрид, од почеток до крај. Дедо и внук се вброил во филмови кои имаат интимна приказна, семејна драма со многу емоции, психолошка драма со акција меѓу луѓе, филм на карактери. Филмот бил снимен со македонско-романска копородукција.
Документарен филм
Режирал документарни филмови, од кои едниот е „Охрид, град на светлината“ (2017)во пет епизоди. Подоцна ги снимил и „Ѓорче Петров“ (2018) и „Методи Патчев“ на кои бил и режисер и сценарист. Во 2015 година го режирал долгиот документарен филм „Последниот Македонец од Македонија“ (2015, „The Last Macedonian - The road to extinction”). Низ 2013 година снимил пет документарни филма, на кои им бил сценарист и режисер, и тоа: „Тиквешко востание“ („Tikves Rebelion”), „Охридско востание“ („Ohrid Rebelion”), „Христо Матов“ („Hristo Matov“), „Петар Шанданов“ („Petar Shandanov“) и „Пере Тошев“ („Pere Toshev“). Во 2010 година бил режисер и сценограф на филмот „Прочистување на душата“ („Purification of the soul“), а во 2007 година сценарист, режисер и продуцент на филмот „Јас и мојот живот без некои работи“ („Me and my life without some things“).
Краток филм
Режирал краткометражни филмови, а еден од нив е „Матасари“ (2011, „Matasari”). Со овој филм се претставил на еден од најпрестижните филмски фестивали, фестивалот „Next Film“ во Букурешт. Во 2014 година го создал филмот „Краткиот пат за далеку“ („The short way, to far away”) на кој бил и сценарист и режисер. Пиперкоски се поставил во улога на режисер и сценарист и за филмот „Супер момче“ (2013, „SuperBoy”).
Јордан Поп Константинов
Животопис
Јордан Поп Константинов е роден во Прилеп, тогаш во Отоманското Царство. Работи како учител и книжар. Заедно со Даме Груев, Александар Хаџи Панов и Јордан Гавазов го создаваат Прилепското комитет на ВМОРО во 1894 година. Раководи долги години терористичката група на Комитетот, како таков е уапсен и лежи во Битолскиот затвор. Умира веднаш по излегувањето оттаму.
Илија Пиперкоски
Краток филм
Илија Пиперкоски бил помошник-директор на повеќе од дваесет играни филма.
Јордан Поп Константинов
Извори
Юрдан Попконстантинов
Илија Пиперкоски
Филмографија
Илија Пиперкоски бил глумец во филмот „Нешто добро во животот“ („Ceva Bun de la Viata“ ,2011), каде го играл ликот Илија (Ilie). Во 2017 година бил асистент на режисерот за краткометражниот филм „Допир“ (Dopir Aka Touch), додека пак во 2015 година бил помошник- режисер на режисерот Стојан Вујичиќ за краткиот филм „Брат за еден ден“ („Brother for a day”). Истата, 2015 година, бил помошник-режисер на режисерот Дарко Митревски за филмот „Трето полувреме“ („Third half“). Подоцна, во 2017 година бил и продуцент на документарниот серијал за Охрид, „Охрид: град на светлината“ („Ohrid: City of Light“). Во 2013 година го започнал со пишување сценариото за филмот „Дедо и внук“ („Grandfather and Grandson“).
Учебникарска дејност во Македонија
Во Македонија кон средината на 19 век почнало да се поставува прашањето за формирање единствен јазик, литературен јазик, кој ќе се употребува во училиштата, како и за пишување текстови, учебници и друга литература.
Во ова време Галичник бил голем економски центар (мал град, поголем од Гостивар), па токму од таму потекнуваат двајцата застапувачи за создавање литературен јазик.
Тие имале две различни гледишта:
Ѓорѓија Пулевски, самоукиот галички ѕидар и печалбар, еден од првите комити и револуционери, војвода и поет, учебникар, фолклорист и етнограф, лексикограф, граматичар, историчар и културно-национален идеолог е најизразитиот и најголемиот македонист во ова време.
Освен овие, напишал и прирачник за учење на македонскиот јазик „Јазичница“.
(Извадок од „Тријазичникот“ каде јасно ја изразува идејата за посебноста на македонскиот народ:
Од овој период (втората половина на 19 век) Ѓорѓија Пулевски е единствениот и најсилниот поборник за посебноста на македонскиот народ.
Во ова време, Јордан Хаџи Константинов - Џинот учителствувал во Велес и Скопје, пишувал песни и драмски текстови за потребите на училиштето и сето тоа го правел на народен јазик. Ја напишал „Таблица перваја“, првиот буквар (кој всушност бил нешто налик на ѕиден весник).
И Шапкарев пишувал учебници, но на бугарски јазик. Освен, осмата книга „Мајчин јазик- буквар“, напишан на охридски говор.
Извори
Македонски јазик и литература - втора година, реформирано гимназиско образование
Список на земји по највисока точка
Ова е список на земјите во светот според нивните највисоки точки.
Надморската висина се изразува како вертикално растојание на точката од појдовниот геоид, кој претставува математички модел на морското ниво на Земјата и има рамносилна тежна површина.
Корјачки јазик
Корјачкиот е чукотски јазик, дел од јазичното семејство на чукотско-камчатски јазици. Јазикот го зборуваат околу 3.000 Корјаци во крајните североисточни предели на Сибир. Сроден на јазикот е чукчискиот јазик. Самиот народ го именува јазикот како нимилански (нымылан).
Писмо
Јазикот се пишува со кирилица, заснована на руската азбука.
Операција Прибој
Операција Прибој (Операция «Прибой» - „Операција „Крајбрежно сурфање“) — кодно име за советската масовна депортација од балтичките држави на 25-28 март 1949 година. Акцијата е позната и како Мартовска депортација (Märtsiküüditamine; Marta deportācijas; Мартовская депортация) од балтичките историчари. Повеќе од 90.000 Естонци, Летонци и Литванци, етикетирани како „непријатели на народот“, биле депортирани во принудните населби во негостопримливи области на Советскиот Сојуз. Над 70% од депортираните биле или жени или деца помлади од 16 години
Прикажана како кампања за „декулакизација “, операцијата имала за цел да ја олесни колективизацијата и да ја елиминира основата за поддршка на вооружениот отпор на Шумските Браќа против илегалната советска окупација. Депортацијата ги исполнила своите цели: до крајот на 1949 година, 93% и 80% од фармите биле колективизирани во Латвија и Естонија. Во Литванија, напредокот бил побавен и Советите организирале уште една голема депортација позната како Операција Осен кон крајот на 1951 година. Депортациите биле за „вечност“ без можност да се вратат луѓето. За време на десталинизацијата и затоплувањето на Хрушчов, депортираните постепено биле ослободувани, а некои од нив успеале да се вратат, иако многу од нивните потомци сè уште живеат во сибирските градови и села до ден-денес.
Одлука
Не е јасно кога била изнесена идејата за масовна депортација. На 18 јануари 1949 година, водачите на сите три балтички републики биле повикани да се пријават кај Јосиф Сталин. Тој ден, за време на седницата на Политбирото на Комунистичката партија на Советскиот Сојуз, била донесена одлука за извршување на депортациите. На 29 јануари, строго тајната одлука бр. 390-138 ss била усвоена од Советот на министри на Советскиот Сојуз, со која се одобрува депортацијата на кулаците, националистите, бандитите (т.е. Шумските Браќа), нивните поддржувачи и семејства од Литванија, Латвија и Естонија. Во одлуката биле наведени квоти за депортирани лица за секоја република: 8.500 семејства или 25.500 луѓе од Литванија, 13.000 семејства или 39.000 луѓе од Латвија и 7.500 семејства или 22.500 луѓе од Естонија. Списоците на кулаците што требало да бидат депортирани требало да бидат составени од секоја република и одобрени од Советот на министри на секоја република. Во него се наведени и одговорностите на секое советско министерство: Министерството за државна безбедност (МГБ) било одговорно за собирање на депортираните и нивно транспортирање до одредените железнички станици; Министерството за внатрешни работи (МВД) било одговорно за транспортот до принудните населби, обезбедувањето вработување на дестинацијата и континуираниот надзор и администрација; Министерството за финансии требало да одвои доволно средства (5,60 рубли по лице на ден на патување); Министерството за врски требало да ги обезбеди железничките вагони ; Министерствата за трговија и здравство да обезбедат храна и здравствена заштита на пат до дестинацијата. Со оглед на само два месеци за подготовки, различните агенции почнале да ги распределуваат ресурсите.
Составување списоци
Специјални претставници на МГБ биле испратени во различни локални канцеларии на МГБ за да формираат оперативен персонал кој ќе ги избере депортираните и ќе состави досие за секое семејство. Информациите биле собрани од многу различни извори, вклучително и републикански датотеки за „националисти“, локални за „бандити“ (т.е. Шумските Браќа), досиеја на локалниот извршен комитет и даночни записи за „кулаците“, досиеја за граничари и морнарици за емигрантите. Бидејќи немало доволно време да се истражат ставовите или активностите на луѓето за време на германската окупација, имало многу контрадикторни случаи кога комунистичките активисти биле депортирани, но нацистичките соработници не биле депортирани. Ова довело до широко распространета конфузија и несигурност за тоа кои прекршоци гарантираат депортација и кои дејствија би можеле да гарантираат безбедност. Депортираните често ги обвинувале локалните доушници на МГБ кои, според нив, дејствувале од ситна одмазда или алчност, но естонските истражувачи откриле дека списоците на депортирани биле составени со минимален локален придонес.
Списокот на кулаци требало да биде подготвен од локалните извршни комитети и официјално да го одобри Советот на министри, но поради тесниот рок и строго доверливата природа на задачата, локалните канцеларии на МГБ составиле свои списоци на кулаци. Ова предизвикало многу конфузија за време на операцијата. Локалните канцеларии на МГБ ќе подготват збирни сертификати за секое семејство и ќе ги испратат на одобрување до републиканската канцеларија на МГБ. На пример, до 14 март, естонската МГБ одобрила збирни сертификати за 9.407 семејства (3.824 кулаци и 5.583 националисти и бандити) со што се создале резерва од 1.907 семејства над квотата. Генерално, поради недостаток на време, досиејата за депортираните често биле нецелосни или неточни. Затоа, од април до јуни, биле направени ретроспективни корекции - додадени се нови досиеја за лицата депортирани, но не и на списоците на депортирани и отстранети се досиејата на оние што избегале од депортација.
Распоредување на дополнителни трупи
Поради огромниот обем на операцијата Прибој, која опфатила три советски републики, биле потребни значителни ресурси. МГБ требало да собере персонал, транспортни возила и комуникациска опрема додека ја чувал операцијата во тајност. МГБ, исто така, требало да подготви планови за тоа каде ќе бидат распоредени оперативните групи и како да се транспортираат депортираните до железничките станици. Локалните службеници на МГБ, кои броеле 634 во Естонија, не биле доволни и 1.193 оперативци на МГБ од другите делови на Советскиот Сојуз биле префрлени само во Естонија. Покрај трупите веќе стационирани во Летонија и Естонија, дополнителни 8.850 војници биле распоредени во Естонија и Летонија од другите делови на Советскиот Сојуз за да учествуваат во операцијата. Тие пристигнале во републиките помеѓу 10 и 15 март. Ним не им било кажано за нивната вистинска мисија до подоцна и нивното пристигнување било објаснето како воена вежба.
Биле донесени дополнителни 5.025 автомати и 1.900 пушки за да се осигура дека оперативците се доволно вооружени. Телекомуникациите биле витална компонента за да се обезбеди непречено одвивање на операцијата, така што МГБ ги контролирал сите цивилни телефонски централи за време на траењето и донесе дополнителни 2.210 персонал за комуникации. Биле испорачани 4.437 товарни железнички вагони, организирани вкупно 8.422 камиони, управувани 5.010 цивилни камиони, а останатите возила биле од воено потекло, вклучително и 1.202 увезени од Ленинградскиот воен округ, 210 од Белорускиот воен округ и 700 од внатрешните трупи. Овие дополнителни возила биле стационирани веднаш надвор од границата на Балтичките републики однапред за да не се подигне сомнеж и испратени на почетокот на операцијата.
Подготовката на страната на МВД била побавна. Наредбата бр. 00225 на МВД на СССР со која се наложуваат различни гранки на МВД да се подготват за депортацијата и да му помогнат на МГБ била издадена дури на 12 март. Шест месеци подоцна, комисијата за внатрешна ревизија го критикувала одложувањето. Специјалните претставници на МВД пристигнале во локалните области само на 18-22 март.
Собрание на оперативни тимови
Првичната наредба на Советот на министри на Советскиот Сојуз ја закажал депортацијата помеѓу 20 и 25 март, но почетокот на операцијата бил одложен до раните утрински часови на 25 март. Оперативците биле распоредени на селата почнувајќи од 21 март. Депортација на едно семејство била извршена од страна на мал оперативен тим од девет и десет луѓе, во кој биле вклучени тројца агенти на МГБ на СССР, двајца војници на републиканскиот баталјон за уништување и четири или пет локални активисти на Комунистичката партија кои биле вооружени од МГБ. Бидејќи оперативците биле собрани од други делови на Советскиот Сојуз, тие не биле запознаени со локалната географија и тоа станало честа причина за неуспехот да се депортира назначеното семејство. Се внимавало секој оперативен тим да вклучува барем еден член на Комунистичката партија на Советскиот Сојуз или Комсомол кој ќе дејствува како идеолошки надзорник на тимот.
Последниот чекор било регрутирањето на локалните активисти на Комунистичката партија преку парторги. Бидејќи требало да соберат голема сила за многу кратко време, тие користеле разни изговори (како дискусија за пролетна сеидба или гледање кино) за да свикаат состаноци на Партијата или Комсомол. Активистите биле однесени на депортации директно од овие состаноци; други кои не биле избрани за операцијата биле приведени за да се зачува тајноста до нејзиното завршување. Активистите останале во домаќинството правејќи попис на конфискуваниот имот додека војниците ги придружувале депортираните до железничките станици. Активистите биле исто така важни во објаснувањето кој е депортиран и зошто. Бидејќи тоа биле локални жители, често им биле познати на депортираните и овие активисти, а не непознатите војници, станале лицето и името на депортациите што создавале социјални тензии.
Заокружување на семејства
Бидејќи луѓето веќе доживеале масовни депортации, тие ги знаеле знаците (како што се пристигнувањето на нови војници и возила) и се обиделе да се скријат. Затоа, Советите поставиле заседи, следеле и испрашувале роднини, вршеле масовни проверки на личните документи итн. Спротивно на прописите, оперативците на МГБ би ги доставувале децата без родители на железничките станици надевајќи се дека родителите доброволно ќе се појават. Не сите бегалци биле фатени со такви мерки, а подоцна, во Литванија, биле организирани помали акции и депортации за да се лоцираат оние што избегале од првата операција Прибој во март.
Железнички превоз
Откако биле натоварени во возовите, депортираните станаале одговорност на МВД. На станиците за товарење им било потребен посебен надзор и безбедност за да се спречат бегствата, затоа тие биле, ако е можно, подалеку од градовите за да се спречи собирање на депортираните членови на семејството, пријателите или набљудувачите. МВД, исто така, регрутирал доушници од депортираните и ги ставал луѓето категоризирани како ризик од лет под посилна стража. Возните вагони биле главно стандардни товарни вагони од 20 тони (Нормальный товарный вагон) без погодности. Во автомобилите во просек се сместени 35 луѓе и нивниот багаж што значи на околу 0,5 метри квадратни простор по лице. Последниот воз тргнал од Литванија вечерта на 30 март.
Не се патролирале само станиците, туку и железницата. Во Естонија патролите биле нападнати во три одделни инциденти. Еден од овие инциденти во близина на Пуси резултирал со излетување од шините на три железнички вагони на 27 март Патролите, меѓу другото, подигнале и писма фрлени низ прозорецот на возот од депортираните. Во писмата обично се известувало за депортацијата, се зборувало за збогување на роднините и татковината, се жалело за условите во возот и се изразувале антисоветските чувства. Во просек, возењето со воз траело околу две недели, но можело да потрае речиси еден месец. На пример, воз тргнал од Виру на 29 март и пристигнал до станицата Макариево во Свирск на 22 април. Според извештајот на МВД од 30 мај, од естонски депортирани, 45 лица загинале на пат, а 62 биле отстранети од возовите поради медицински состојби.
Резултати
Околу 72% од депортираните биле жени и деца под 16-годишна возраст. Круглов, министерот за внатрешни работи на СССР, на 18 мај му пријавил на Сталин дека 2.850 биле „изнемоштени осамени стари лица“, 1.785 деца без родители за да ги издржуваат и 146 инвалиди. Околу 15% од депортираните биле на возраст над 60 години Имало луѓе со голема старост; на пример, една 95-годишна жена била депортирана од округот Швенчионис, Литванија.
Последици
Депортацијата претставувала шок за естонските и латвиските општества. Стапката на колективизација скокнала од 8% на 64% од 20 март до 20 април во Естонија и од 11% на повеќе од 50% од 12 март до 9 април во Латвија. До крајот на годината, 80% естонски и 93% латвиски фарми се приклучиле на колхозите. Во Литванија, која имала посилно движење на Шумските Бража и веќе доживеала масовна депортација во мај 1948 година (Операција Весна), влијанието не било толку големо и стапката на колективизација била 62% до крајот на 1949 година. Затоа, Советите организирале уште една голема депортација од Литванија во април 1949 година, насочена конкретно на оние кои избегале од операцијата Прибој (околу 3.000 луѓе) и друга масовна депортација позната како Операција Осен кон крајот на 1951 година (повеќе од 20.000 луѓе). Дополнителните трупи донесени за операцијата ги напуштиле Летонија и Естонија на 3-8 април. Со декрет на Президиумот на Врховниот совет на СССР, требало да се доделат наредби и медали за успешно завршување на операцијата Прибој. На 75 луѓе им бил доделен Орден на Црвеното знаме, нивните имиња објавени во Правда на 25 август 1949 година На 26 август Правда ги објавила имињата на 17 лица наградени со Орден на Големата патриотска војна, прв степен за храброст и херојство покажани за време на операцијата.
Депортираните биле протерани „за вечност“ и немале право на враќање во својот дом, со казна од дваесет години тешка работа за обиди за бегство. Биле формирани 138 нови команданти за следење на депортираните, цензурирање на нивната пошта и спречување на бегства. На депортираните не им било дозволено да ја напуштат својата одредена област и од нив се барало да се јавуваат кај локалниот командант на МВД еднаш месечно, чијшто неуспех бил казнив прекршок. Депортираните генерално добивале работа во колхозите и совхозите, а мал број биле вработени во шумарството и производството. Условите за живеење многу се разликувале по дестинација, но постоел недостиг од станови речиси насекаде. Депортираните живееле во бараки, фарми, колиби од кал или станале станари на локалното население. Условите исто така биле многу зависни од тоа колку работоспособни луѓе има во едно семејство бидејќи лебот се доделувал врз основа на работните денови, а не на бројот на вработени. Некои роднини од дома можеле да испратат пакети со храна што го ублажиле најлошиот глад. До 31 декември 1950 година, умреле 4.123 или 4,5% од депортираните, вклучително и 2.080 деца. Во истиот период во егзил биле родени 903 деца. <references group="" responsive="0">
Рио Бранко
Рио Бранко (на португалски Rio Branco, со значење Бела река) — град во западниот дел на Бразил, главен град на државата Акре. Се наоѓа во долината на реката Акре во северозападен Бразил. Таа е најнаселена општина во државата, со 319.825 жители - речиси половина од државното население на Акре, според пописот од 2011 година.
Жарко Димоски
Жарко Димоски (29 јули 1989, Прилеп) – македонски глумец.
Кариера
Димоски е македонски глумец, вработен во НУ Театар Комедија во Скопје.
Атлетико Хуниор
Клуб Атлетико Хуниор, исто така познат само како Хуниор, е професионален колумбиски фудбалски клуб со седиште во Баранквила, кој во моментов игра во Категорија Примера А. Хуниор е најсеверниот тим во Колумбија и единствен карибски тим во Категорија Примера А.
Клубот бил основан на 7 август 1924 година. Познат е како Los Tiburones (Ајкулите), или Еl Equipo Tiburon (Тим Ајкула). Хуниор го имаат освоено колумбиското првенство девет пати (1977, 1980, 1993, 1995, 2004, 2010, 2011, 2018 и 2019 година). Клубот има 12 учества во Копа Либертадорес, а најдобар резултат му е полуфиналето во 1994 година.
Некои од најзначајните играчи кои играле за клубот се Елено де Фреитас, Гаринча, Дида, Хуан Рамон Вернон, Ефраин Санчес, Карлос Валдерама, Иван Рене Валенцијано, Теофило Гутиерес, Карлос Бака, Хулио Цесар Урибе и Џовани Ернандес.
Ние не сме ангели (трилогија)
Ние не сме ангели е југословенска и српска филмска трилогија.
Ние не сме ангели
Никола, 20-годишен студент по книжевност, има два проблеми: редовна утринска амнезија придружена со мамурлак и будење во креветите на непознати девојки. Проблемите започнуваат кога бременоста и љубовта се мешаат во неговиот живот. Имено, матурантката Марина, една од многуте „еднократни“ авантури на Никола, забременила и се заљубила во него. За жал, Никола не се сеќава добро на сите околности. Најдобрата пријателка на Марина решава да ги земе работите во свои раце. Бидејќи Марина одбива да ја прекине бременоста, таа планира преку луди стратегии засновани на нејзините омилени романи со среќен крај, така што „суровиот љубовник“ Никола ќе се заљуби во Марина...
Ние не сме ангели 2
Никола и понатаму останува заводвик низ годините. Безгрижната рутина на белгратскиот љубовник драматично ја прекинува неговата ќерќа Софија која наполнила 16 години а „напалените '' тинејцери почнуваат да чукаат на нивната врата.
До неодамна, Софија е класичен човек кој оди на натпревари со својот татко и пука во пејнтбол арената (татко и е сопственик на пејнтбол клубот „Малиот Сталинград“). Потоа, за 15 роденден, неговата поранешна сопруга Марина и нејзината пријателка Виолета Зубиќ ангажираат модни и козметички експерти кои од „грдото пајче“ ќе го претворат во „секси лебед“.
Сепак, вистинскиот пекол за Никола доаѓа дури кога Марина и Виолета ќе заминат во Рим на една недела и ќе му ја препуштат грижата за Софија. Притиснат од еден куп додворувачи на Софија, Никола почнува да полудува, со насилство и психотерапија за да ја одбрани Софија од додворувачи.
А3 - Рокенролот го возвраќа ударот
Борко Павиќ Доријан ја продава душата на Ѓаволот во средината на 1970-тите за да стане рок ѕвезда во Социјалистичка Федеративна Република Југославија и да се здобие со богатство и слава. Но, во денешна Србија, успехот и славата повеќе не живеат во рокенролот.
Ова најдобро го знае Марко, поранешен фан на Доријан, кој се откажува од него кога неговиот идол преминува во турбо фолк. Како што Ангелот и Ѓаволот се секогаш во акција, така и големата желба на Марко да добие гитара „Телекастер“ го наведува да му ја продаде душата на Ѓаволот.
Цигара
Цигарата претставува мала ролна од тенка хартија, во форма на цилиндaр, во која има завиткано прецизно исечени ливчиња тутун. Цигарата се пали на едниот крај и почнува да гори; димот се вдишува од другиот крај, кој се држи во или до устата, а понекогаш се користи и држач за цигари (чибук). Современите цигари содржат филтер и се направени од преработен тутун и други адитиви.
Поимот цигара се употребува често и се однесува на цигара која содржи тутун, но понекогаш се употребува и за цигари кои содржат други билки, како на пример каранфилче и канабис. Цигарата се разликува од пурата по тоа што е помала, направена е од преработени ливчиња тутун и е завиткана во бела хартија (иако понекогаш хартијата може да е и во друга боја). Пурите најчесто се направени од цели ливчиња тутун.
Краток преглед
Никотинот, основната психоактивна хемикалија во тутунот, според тоа и во цигарите, создава психолошка зависност, но не и физиолошка ( при прекин со консумирање на цигари, не доаѓа до соматски синдром на повлекување во себе, каков што предизвикуваат дрогата или алкохолот). Според статистиките, секоја испушена цигара го намалува животниот век на пушачот за 11 минути. Скоро една половина од пушачите умираат од болести предизвикани од цигарите и во просек губат по 14 години од животот. Кај бебињата на трудниците-пушачи се појавуваат вродени мани, како и психички и физички пречки во развојот. Докажано е дека димот од цигарите е штетен и за пасивните пушачи, па затоа е донесен Закон за забрана на пушење во работни простории и јавни места.
Историја
Најраната форма на цигари, не се разликувала од пурите. Во 9-иот век во Средна Америка, цигарите се употребувале во форма на трски и цевки. Маите, а потоа и Ацтеките, пушеле тутун и разни психоактивни наркотични средства за време на религиозни ритуали, а на керамички гравури и на резби во храмовите се прикажани свештеници и богови кои исто така пушат. До скоро време, цигарите и пурите биле најчестите производи кои се пушеле во Мексико, Средна и Јужна Америка и на Карибите.
Во Јужна и Средна Америка, за завиткување на цигарите се користеле разни растенија, во Шпанија се користела пченката, а од 17-иот век, почнала да се употребува тенка хартија.
Во 1830 година, цигарите се појавиле во Франција, каде и го добиле името (француски: cigarette)  и во 1945 година, францускиот тутунски  монопол почнал да ги произведува.
Во земјите од англиско говорно подрачје, употребата на тутунот станувала сè помасовна за време на Кримската војна и по нејзиниот завршеток, кога Британците почнале да ги имитираат своите пријатели Османлиите и руските непријатели, кои го виткале тутунот во парчиња од стари весници, затоа што немале соодветна хартија за цигари. Употребата на цигарите се зголемила и со појавата на соодветен тутун и со развојот на египетската индустрија за извоз на цигари.
Германскиот маршал Молтке (германски: Moltke), забележал дека Отоманите, го вдишувале димот од нивните лулиња. Распространетото пушење на цигари во Западниот свет, претставува голем феномен во 20-иот век. Во почетокот на векот, во САД, годишниот просек изнесувал 54 цигари по човек (помалку од 5% од населението пушело по 100 цигари годишно). Потрошувачката во Америка го достигнала својот максимум во 1965 година, кога годишната потрошувачка изнесувала 4.259 цигари, по човек. Во тоа време околу 50% од машката и 33% од женската популација биле пушачи. До 2000 година, потрошувачката опаднала на 2,092 цигари по човек годишно, што значи дека 33% од мажите и 20% од жените пушеле повеќе од 100 цигари годишно. До 2006 година годишната потрошувачка се смалила на 1.691 цигари по човек, односно, 21% од населениото пушело повеќе од 100 цигари годишно.
Германските доктори први ја откриле поврзаноста меѓу пушењето и ракот на белите дробови и тоа довело до основање на првото движење против пушењето во нацистичка Германија.
За време на Првата и Втората светска војна, на војниците им биле делени цигари, а за време на Виетнамската војна, цигарите им биле послужувани заедно со оброците. Во 1975 година, владата на САД престанала да ги дава цигарите како дел од војничките следувања.
Во втората половина од 20-иот век, лошиот ефект кој го имаат цигарите врз здравјето бил широко познат, па на кутиите од цигарите биле пишувани предупредувања. Предупредувањата биле распространети, но не и популарни, најмногу поради политичкото влијание кое го имале одгледувачите на тутун. Соединетите Американски Држави, сè уште немаат воведено графички натписи за предупредување на цигарите, за кои се смета дека се поефикасен начин да ѝ се објасни на јавноста опасноста од цигарите. Во Канада, Тајланд, Малезија, Индија, Австралија, Бразил, Нов Зеланд, Обединетото Кралство, Франција, Романија, Сингапур и Турција, се употребуваат и текстуални и графички предупредувања, визуелни слики со кои се покажува како цигарите го уништуваат човечкото тело.
Производство
Модерно изработените цигари се навидум едноставни производи, кои се составени главно од мешавина на тутун, хартија, лепило, кое го поврзува надворешниот слој хартија и целулозен филтер. Цигарите се наместени праволиниски во кутијата. Големо внимание се посветува на создавањето на секоја посебна цигара, особено на мешавината на тутун, која може да содржи над 600 состојки, од кои повеќето му даваат вкус на тутунот. Главната состојка, со која цигарите предизвикуваат зависност, е преработениот тутун, кој содржи адитиви кои го прават никотинот лесно испарлив, кога цигарата е запалена.
Хартија
Хартијата во која се витка тутунот, може да се разликува во порозноста, со што се овозможува вентилација на жарта, или може да содржи материјали кои го контролираат степенот на  горење на цигарата и постојаноста на создадената пепел. Хартијата која го обложува филтерот го заштитува од плунката и го контролира горењето на цигарата, како и пренесувањето на димот, со помош на една или две низи од мали, ласерски издупчени воздушни дупки.
Според Сајмон Чепмен (англиски: Simon Chapman), професор по здравство на Универзитетот во Сиднеј, потикнувачите на процесот на горење на цигарата, кои се наоѓаат во хартијата, се причина за голем број пожари и нивното отстранување би било едноставен и ефикасен начин да се намали запаливоста на цигарите.
Њујорк била првата држава од САД која наредила сите цигари кои се произведуваат и продаваат да го исполнуваат  стандардот за безбедност. Истото го сторила и Канада.
Мешавина од тутун
Процесот на мешање му дава постојан вкус на крајниот производ, кој е збир од повеќе видови тутун кои се одгледувани во различни подрачја и може да го сменат својот вкус со текот на годините, поради различни услови во животната средина.
Во модерните цигари, кои се произведени по педесеттите години и се состојат главно од исечени ливчиња тутун, се употребува значително големо количество на обработени нуспроизводи во мешавината. Секоја мешавина на тутун во цигарата, најчесто се состои од листови од светлолисен тутун исушен на пламеник, берлеј и ориентален тутун. Листовите се одбираат, обработуваат и одлежуваат, пред да се помешаат и наполнат во цигарата. При обработката на светлолисниот тутун и берлејот, се добиваат неколку нуспроизводи како на пример дршките од листовите, тутунов прав и парчиња од листовите на тутунот. За да се подобри економичноста при произведувањето на цигари, овие нуспроизводи одделно се преработуваат во облик во кој подоцна повторно ќе може да се додаде  во мешавината од тутун, без да го променат  квалитетот на цигарата.
Во последниве години произведувачите сакаат да постигнат максимална заработка и во мешавината од тутун ги употребуваат не само листовите тутун, туку и рециклираниот отпад од тутунот и стеблата од растенијата. Стеблото се крши и се сече за да наликува на лист, пред да се измеша заедно со исечените листови. Според податоците на Светската здравствена организација (англиски: World Health Organization), количината на тутун која се употребува за да се направат 1000 цигари во 1960 година изнесувала 1.03 килограми, а во 1999 година 0.41 килограми. Овој пад во количината на тутун е настанат како резултат на употребата на преработен тутун и адитиви.
Адитиви
Според рецептот, оформената комбинација од светлолисен тутун, берлеј и ориентален тутун се меша со навлажувачи, на пример пропилен гликол или глицерол, како и со производи со вкус и засилувачи, како состојки од какао, шеќерна репка, екстракт од тутун и различни видови на шеќери. Потоа, во мешавината од тутун се додава вкус или арома на парфем, кои ја подобруваат постојаноста на вкусот на цигарите кои се поврзуваат со одредена марка. Додадените ароми го заменуваат вкусот кој е изгубен за време на процесот на наводнување и сушење на тутунот. На крај, со оваа мешавина од тутун се полнат цигарите и се пакуваат.
Пет големи американски компании за цигари, направиле список  од 599 адитиви кои се додаваат во цигарите. Во април, 1994 година, овој список го одобрил Одделот за здравство и социјални услуги. Ниту еден од овие адитиви не се наведуваат во списокот на состојки, на кутијата од цигарите.
Хемикалии се додаваат поради органолептични причини, а многу од нив ги зголемуваат својствата на цигарите кои предизвикуваат зависност, особено кога согоруваат.
Една од хемикалиите на списокот е амонијакот. Тој овозможува врзаните молекули од никотин во цигарите да се претворат во слободни молекули од никотин. Овој процес го зголемува ефектот на никотинот врз пушачот.
Оданочување
Цигарите се важен извор на даночни приходи во многу земји. Овој факт претставувал пречка за здравствените групи кои барале начин да ги одвратат луѓето од пушењето, додека владите барале да се зголемат даночните приходи од продажбата на цигари. Некои земји ги претвориле цигарите во државни монополи, што имало силен ефект врз однесувањето на владините претставници кои работеле надвор од министерствата за здравство. Во САД цигарите со оданочуваат во голем дел, но државите сами ја одредуваат даночната стапка. Генерално, државите што се потпираат на производство на тутун како стратешки земјоделски производ, настојуваат да ги оданочуваат цигарите со помала стапка.
Се покажало дека со зголемувањето на цената на цигарите, се намалува бројот на пушачите. Со зголемување на цената на цигарите за 10%, се намалува бројот на младите пушачи за 7% и вкупната потрошувачка на цигари за 4%. Така, зголемените даноци на цигари се предложени како средство за намалување на употребата на цигари. Заедно со федералниот данок на цигари, целосниот данок на цигари се движи од 1.18 долари од кутија во Мисури, до 6.86 долари од кутија во Њујорк.
Во Велика Британија, поради зголемените даноци, нелегално се  увезуваат   цигари, или пак луѓето ги  купуваат оние кои се нелегално узвезени.
Во некои земји, една нелегално увезена кутија цигари чини двојно помалку од легално увезените цигари.
Илегaлните увозници заработуваат многу со тоа што ги продаваат цигарите по значително пониска цена. Просечната цена на кутија која содржи 20 цигари изнесува меѓу 5 и 6 фунти, додека нелегално увезените цигари се продаваат за помалку од 3 фунти.
Рекламирање на цигарите
Пред Втората светска војна, голем број произведувачи, со секоја кутија цигари делеле колекционерски картички. Оваа практика се прекинала за време на војната, со цел да се заштеди хартија и никогаш повеќе не била воведена. Сепак, американската компанија за цигари Natural American Spirit до 2003 година  продавала цигари во кои имало картички на кои имало нацртано загрозени видови животни.
На 1 април 1970 година, американскиот претседател Ричард Никсон (англиски: Richard Nixon) го потпишал Законот за пушење цигари и јавно здравје, забранувајќи рекламирање на цигари на телевизија во Соединетите Американски Држави, кој почнал да се применува на 2 јануари 1971 година. Сепак, некои тутунски компании се обиделе да ја избегнат забраната и рекламирале нови брендови на цигари, таканаречени "мали цигари". Едни од нив биле цигарите Тихуана Смолс (англсики: Тijuana smalls), коишто се појавиле речиси веднаш откако забраната почнала да делува. Зимата 1973-1974 година, на пазарот се појавиле цигарите  Беквудс (англиски: Backwoods). Слоганот за нивната реклама гласел: „Како може нешто што изгледа толку диво, да има толку нежен вкус.“ Голем број на слогани се користеле за потпомагање на производството на цигари. Ваквите слогани направиле пушењето на цигари да изгледа „кул“ и модерно и ја зголемиле потрошувачката на цигари.
Во многу делови од светот рекламирањето и спонзорствата на цигари биле забранети. Забраната за рекламирање на цигарите во ЕУ во 2005 година, го натерало раководството на Формула 1 да бара трките да се возат во области во кои е дозволено тимовите спонзорирани од тутунски компании да се рекламираат на автомобилите. Од 2007 година, единствено Скудерија Ферари (Scuderia Ferrari)  го задржала спонзорството од страна на тутунска компанија и ја продолжила својата соработка со Марлборо (англиски: Marlboro ) до 2011 година. Во САД, построгите забрани почнале да даваат ефект во 2010 година.
Во рамките на некои јурисдикции, како на пример во канадските покраини Британска Колумбија (англиски: British Columbia), Саскачеван (англиски: Saskatchewan ) и Алберта (англиски: Alberta ), изложувањето на цигари во продавниците на мало е забрането, доколку лица под дозволената возраст за консумирање на цигари имаат пристап до работните простории. Во Онтарио (англиски: Ontario ), Манитоба (англиски: Manitoba ), Њуфаундленд и Лабрадор (англиски: Newfoundland and Labrador),  Австралиска престолнинска територија  (англиски:Australian Capital Territory) и Квебек (француски: Québec ), од 2010 година изложувањето на цигари е забрането, без разлика на возраста. Забраната исто така важи и за пури и лулиња со марихуана.
Ограничувања во купувањето
Од 1 април, 1998 година, продажбата на цигари и други тутунски прозиводи се забранила со закон за лица под дозволената возраст во сите земји од САД. Во Алабама (англиски: Alabama ), Алјаска (англиски: Alaska ), Њу Џерси (англиски: New Jersey), Јута (англиски: Utah ), како и во њуоршките окрузи Насау (англиски: Nassau ), Сафолк (англиски: Suffolk ) и  Онондага (англиски: Onondaga ), цигари можат да купат лица кои имаат над 19 години. Посакуваниот ефект е да се спречат повозрасните средношколци да им купуваат цигари на своите помлади врсници.
Од 2004 законот бил ставен на гласање и во други земји. Во Масачусетс (англиски: Massachusetts ) на родителите и старателите им е дозволено да им даваат цигари на малолетни лица, но продажбата на цигари на малолетници е забранета.
Слични закони постојат и во други земји. Во голем дел од покраините во Канада, лицата мора да имаат над 19 години доколку сакаат да купат цигари ( освен во Квебек, каде што дозволента возраст е над 18 години. Сепак, минималната возраст се однесува на купувањето на цигарите, а не на нивното консумирање. Во Алберта, важи закон со кој се забранува употреба и поседување на  какви било  тутунски прозиводи на лица под 18 години. Доколку се прекрши законот, казната изнесува 100 долари. Во сите делови на Австралија, Нов Зеланд, Полска и Пакистан, има забрана за продавање на тутунски производи на лица под 18 години.
Од 1 октомври 2007 година, во три од четирите земји кои се дел од Обединетото Кралство ( Англија, Велс и Шкотска), на трговците на мало им било забрането да продаваат тутун во која било форма, на лица под 18 години. Исто така нелегално било да се продаваат запалки, хартија за завиткување тутун и секакви прозиводи кои се поврзани со тутун на лица под 18 години. За лицата под 18 години било легално  купувањето и пушењето на цигари, исто како што претходно било за лицата под 16 години. Законот го прекршувал само оној којшто им ги продавал. Промената на возраста од 16 во 18 години, на лицата на кои им е дозволено да купат цигари, во Северна Ирска стапила во сила на 1 септември, 2008 година.
Во Ирска, од 31 мај, 2007 година, почнала да важи забраната за продажба на слатки производи кои наликувале на цигари, во обид да се намали бројот на малолетни лица кои консумираат цигари. Одделот за здравство на Обединетото Кралство планира да го следи примерот на Ирска со забраната за продажбата на слатки производи слични на цигари.
Во најголем број земји, возраста која лицата треба да ја имаат за легално да можат да купат цигари или какви било тутунски прозиводи, изнесува 18 години. Исклучоци се Австрија, Белгија, Данска, Португалија, Холандија и Гибралтар, каде што таа возраст изнесува 16 години. Од 1 јануари, 2007 година, сите автомати за цигари на јавни места во Германија функционираа со внесување на дебитна картичка, за да може да се провери возраста на купувачот. Во Турција, која е земја со најголем број на пушачи, возраста со која легално е дозволено купувањето на цигари изнесува 18 години. Друга занимливост е Јапонија, која исто така е една од земјите со најголем број на пушачи, во која купувачот мора да има над 20 години за легално да може да купи цигари ( правото на глас во Јапонија се стекнува со наполнување на 20  години).
Во 2008 година, Јапонија го спроведе ограничувањето на возраста на лицата кои купуваат цигари од автоматите, со употреба на паметна картичка. Во други земји, како на пример Египет, купувањето и конзумирањето на тутунски производи е дозволено за сите, без разлика на возраста. Во Германија, возраста со која на лицата им е дозволено да купуваат цигари, од 16 години се промени  во 18, на 1-ви  септември 2007  година.
Во САД, некои полициски станици, испраќаат тинејџери под дозволената возраст, во продавници во кои се продаваат цигари. Таму тинејџерите, со својата лична карта пробуваат да купат цигари. Доколку обидот им успее и продавачите им продадат цигари, продавниците добиваат парична казна. Слична практика применува и полицијата во Велика Британија и Република Ирска.
Потрошувачка
Почнувајќи од 2002 година, годишно се прозиведуваат околу 5.5 трилиони цигари, кои ги пушат над 1.1 билион луѓе, или повеќе од една седмина од светската популација. Додека бројот на пушачи се стабилизираше или опаѓаше кај развиените нации, тој продолжува да расте во развиените делови од светот. Бројот на пушачи во САД се намали за половина во периодот од 1965 до 2006 година, симнувајќи се од 42% на 20.8% од возрасните. Во земјите во развој, потрошувачката на цигари се зголемува за 3.4% годишно.
Здравствени проблеми
Никотинот, основната психоактивна хемикалија во цигарите, создава психолошка зависност. Кај бебињата на трудниците-пушачи се појавуваат вродени мани, како и психички и физички пречки во развојот. Во просек секоја испушена цигара го намалува животниот век на пушачот за 11 минути. Скоро една половина од пушачите умираат порано, од болести предизвикани од цигарите и во просек губат по 14 години од животот. Дел од минералниот апатит од Флорида, кој се користи за создавање на фосфат за американските тутунските култури, содржи ураниум, радиум, олово 210 и полониум 210, како и радон. Радиоактивниот дим од тутунот кој е одгледуван на тој начин, се задржува во белите дробови и ослободува зрачење, дури и ако пушачот престане да пуши.
Комбинацијата на канцерогениот катран и зрачењето ја зголемува опасноста од рак во чувствителните органи како што се белите дробови. Доколку пушачот вдишува и азбестни влакна, кои се појавуваат во урбаните и индустриски средини, ризикот од рак е уште поголем.
Здравствени ризици кај пасивните пушачи
Чадот од цигарите е исто така познат и како еколошки тутунски чад или пасивен чад. Тој е мешавина од два вида на чад кои потекнуваат од запален тутун. Првиот вид е оној којшто доаѓа од врвот на запалена цигара, луле или пура, а другиот вид е оној којшто го издишува пушачот. Оваа мешавина содржи над 7000 хемикалии, вклучувајќи стотици кои се отровни и околу 70 кои предизвикуваат рак. Чадот кој го внесуваат пушачите во себе содржи поголем број на канцерогени материи отколку оној кој го издишуваат и содржи помали честички, кои полесно се апсорбираат во клетките на телото. Пасивниот чад може да предизвика рак на белите дробови и кај непушачите, како и болести на срцето кај возрсните. Кај деца кои се изложени на пасивен чад, може ненадејно да се појават инфекции на ушите, на дишните патишта, како и напади на астма. Научните докази покажаа дека секое изложување на пасивен чад е опасно.
Пораки за предупредување во кутиите за цигари
Во некои земји кутиите од цигарите содржат пораки за предупредување за здравјето. Најпрво започнале САД, а потоа следеле и Канада, речиси цела Европа, Австралија, Индија, Хонгконг и Сингапур. Во декември, 2000 година, Канада прва употребила слики во предупредувањата на цигарите, а подоцна донела регулатива да се зголеми големината на предупредувањето и да покрива ¾ од кутијата.
Почнувајќи од ноември, 2010 година, 39 земји усвоиле слични закони. Во февруари, 2011 година, канадската влада донела регулатива со која се наложувало кутиите од цигарите да содржат 12 слики, со кои ќе се покријат 75% од надворешноста на кутијата и 8 пораки за предупредување во боја, во внатрешноста на кутијата. Канада е единствената земја во светот во која се поставуваат пораки за предупредување и во внатрешната и на надворешната страна од кутијата.
Во април, 2011 година, во Австралија, се донел најстрогиот закон за кутиите од цигарите. Нов Зеланд, Канада и Велика Британија размислувале да ја спроведат иста политика. Сите кутии од цигари морале да бидат со маслинесто зелена основа на предната страна, на која 75% се испишани со пораки за предупредување, а задната страна да е цела со графички предупредувања. Единствените нешта по кои се разликувале видовите цигари едни од други биле името на производителот напишано во стандардна боја, позиција, големина на буквите и стил. Тутунската компанија Филип Морис се заканила дека ќе ја тужи владата на Австралија доколку сè уште ја применува регулативата, затоа што Австралија треба да ги заштити странските инвеститори од дискриминаторен третман. Австралија е првата земја која вовела едноставни кутии за цигари на кои не се појавувало името на производителот.
Забрани за пушење
Владите на многу земји вовеле забрани за пушењето, особено на јавни места. Основната причина за воведувањето на овие забрани се негативните ефекти кои пасивниот чад ги има врз здравјето. Законите се разликуваат во различни земји и области.