cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нукуалофа
Нукуалофа е главен град и комерцијален, транспортен и социјален центар на Тонга. Се наоѓа на северниот брег на островот Тонгатапу, на најјужната островна група на Тонга. Нукуалофа има околу 35% од вкупното население на државата.
Стопанство
Нукуалофа е економски и културен центар на Тонга. Во Нукуалофа е седиштето на авио-превозникот Пеау Вавау, во хотелот Пасифик Ројал. Трговските центри и маркети се воглавно сконцентрирани во Нукуалофа. Градот располага со поголем број туристички хотели.
Клима
Тропска поморска клима.
Збратимени градови
Нукуалофа е збратимен со:
1959 во архитектурата
1959 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Паскал Хенс
Паскал Хенс (роден на 26 март 1980 година во Даун, Рајнска област-Пфалц ) бил германски ракометар и светски шампион. Тој добил сребрен медал на Летните олимписки игри 2004 во Атина со германската репрезентација. Тој е светски шампион од 2007 година, а европски шампион од 2004 година. Во моментов игра за РК Балинген-Вајлштаттен. Тој го освоил Купот на победниците на Купот на EHF во 2007 и ЕХФ Лигата на шампионите во 2013 година со РК Хамбург. Тој ја претставувал својата родна земја на Летните олимписки игри 2008 во Пекинг.
Голео VI
Голео VI (германски: Goleo VI), познат и како Goleo и Pille, е официјалната маскота за Светското Првенство 2006 во Германија. Голео е лав и на промотивните фотографии секогаш се појавува со неговиот другар, Пиле, фудбалска топка што зборува. Голео носи бел фудбалски дрес со број 06, а нема шорцеви. Голео костумот бил произведен од компанијата Џим Хенсон (The Jim Henson Company), по цена од околу 250,000 евра. Зборот Пиле (Pille) на германски значи топка, синоним за фудбал.
Претставување
Голео бил претставен како маскота на Светското Првенство на 13 ноември 2004 за време на германската телевизиска програма „Wetten, dass..?“, промовиран од Пеле и Франц Бекенбауер. Се појавува и во Европската верзија на спотот на песната Love Generation на Боб Синклер, издадена во 2005-та. Компјутерски анимиран Голео се појавува и во спотовите на „Dance!“ (Lumidee) и „All Together Now“ (Atomic Kitten), издадени пролетта 2006.
Контраверзност
Изборот на лав за маскота бил критикуван бидејќи не е германско животно и е симбол на германските фудбалски соперници - Англија и Холандија. Дизајнерот Ерик Спикерман предложил маскота да биде орел (кој е прикажан на грбот на Германија), или верверичка, како симбол на штедливата нација.
Името на маскотата може да се толкува како Goleo!, што на шпански значи „постигнувам многу голови!“, и како „Напред Лео!“ на англиски.
На 16 мај 2006, бавариската компанија за играчки Nici, која ја имала германската лиценца за производство на Голео, објавила банкрот. Една очигледна причина била високата цена на лиценцата од околу 28.000.000 €.
Имишли (округ)
Имишли (İmişli) е административен округ во Азербејџан.
Акција за атентат (филм)
Акција за атентат е филм од 1973 за атентатот врз претседателот на САД, Џ.Ф. Кенеди, напишан од Далтон Трамбо, Доналд Фрид и Марк Лејн.
Овој филм е еден од двата американски филмови кои прикажуваат драматизација на атентатот врз Џ.Ф. Кенеди како заговор. Вториот филм е ЏФК на режисерот Оливер Стоун. И покрај многуте сличности со заплетот во ЏФК, Акција за атентат претставува далеку подиректен и неемотивен запис за атентатот на Кенеди. Филмот е направен скоро во документаристички стил и очигледно е дека бил сниман со мал буџет и покрај учеството на две познати холивудски имиња, Роберт Рајан и Берт Ланкастер. Уште една голема разлика со ЏФК е дека приказната е раскажана тотално од перспектива на заговарачите.
Заплет
Првата сцена се случува во јуни 1963 година и прикажуца собир на индустријалци, политички и поранешни разузнавачки личности кои ја искажуваат својата сè поголема несогласност со работата на администрацијата на Кенеди. Ликот на Роберт Рајан, веројатно тексашки нафтен барон, заедно со другите се обидуваат да го убедат Фергусон, моќен нафтен магнат, да ги поддржи нивните планови за атентат врз Кенеди. Тој останува неубеден, кажувајќи: „Не ми се допаѓаат такви интриги. Тие се прифатливи само кога се неопходни а дозволиви кога успеваат“. Берт Ланкастер, специјалист за црни операции е исто така присутен на собирот. Филмот тогаш се префрла во некоја пустиња, каде снајперисти вежбаат на подвижна мета. Еден од стрелците изјавува дека погодок може да се гарантира само доколку метата се успори на 24 км/ч.
Гранична вредност на низа
Гранична вредност на низа или лимес на низа на реални броеви a_n - точка  при што за секоја нејзина околина U постои природен број n_0, така што a_n \in U за сите броеви n > n_0, т.е. така што почнувајќи од некој член, сите понатамошни членови на низата ѝ припаѓаат на таа околина.
Гранична вредност на конвергентни низи
Покрај општата дефиниција, граничната вредност на конвергентните низи, т.е. за низи a_n кои тежат кон некое a, каде a е конечен број, може да се запише како:
Гранична вредност на дивергентни низи
Покрај општата дефиниција, граничната вредност на дивергентните низи, т.е. за низи a_n кои тежат кон некое, може да се запише како:
Кошиева низа
Кошиевата низа, која го добила името по истакнатиот француски математичар Огистен Луј Коши, е низа на реални броеви xn која е дефинирана на следниов начин:
Кошиевата низа е тесно поврзана со поимот на гранична вредност на низа, бидејќи секоја Кошиева низа конвергира. Ако знаеме дека некоја низа е Кошиева, однапред знаеме дека таа има конечна гранична вредност.
Еуфемија од Шведска
Еуфемија од Шведска ( шведски : Eufemia Eriksdotter ; 1317 - 16 јуни 1370) била шведска принцеза. Таа ббила сопруга на војвотката од Мекленбург, наследничка на Шведска и Норвешка и мајка на шведскиот крал Алберт. (околу 1338-1412).
Ран живот
Ефимија е родена во 1317 година од Ерик Магнусон (пр.н.е. 1282-1318), војвода од Седерманланд, втор син на шведскиот крал Магнус I и принцезата Ингеборг од Норвешка (1300–1360), наследничката и единствената легитимна ќерка на кралот Хокон V. Норвешка (1270– 1319).
Во 1319 година, нејзиниот постар брат Магнус VII од Норвешка (1316–1374) го наследил нивниот дедо по мајка на тронот на Норвешка. Истата година, шведските благородници го протерале нивниот вујко, шведскиот крал Биргер, по што малиот Магнус бил избран за крал на Шведска. Нивната мајка Ингеборг имала место во владата на чувар, како и позиција на независен владетел на нејзините феуди, и одиграла важна улога во текот на нивното детство и адолесценција.
Брачниот договор на 24 јули 1321 година за Ефимија бил потпишан во Бохус во феудот на нејзината мајка во Бохуслан. Нејзината мајка имала планови да ја преземе контролата над данската Сканија, веднаш до нејзиното војводство. Бракот бил договорен со условите дека Мекленбург, Саксонија, Холштајн, Рендсбург и Шлезвиг ќе му помогнат на Ингеборг во освојувањето на Сканија. Ова било одобрено од Советот на Норвешка, но не и од Шведска. Кога Ингеборгските сили под команда на Кнут Porse на Varberg, ја нападнале Сканија во 1322 – 23, Мекленбург ја предал, а Алијансата е прекината. На крајот, аферата со бракот на Еуфемија довела до конфликт меѓу Ингеборг и владите на Шведска и Норвешка, што довело до пропаѓање на политичката позиција на Ингеборг во владите чувари. Бракот сепак се случил, по петнаесетгодишна свршувачка. На Еуфемија не и недостасувало влијание во Шведска. Познато е дека таа дејствувала како сведок на печати во неколку документи. Во 1335 година, кога кралот Магнус го назначил Нилс Абјорнсон (Sparre av Tofta) на drots, условот Еуфемија да дејствува како негов советник бил вклучен во неговото назначување.
Проблем
Во моментот на нејзината смрт, таа имала пет преживеани деца:
2159 Кукамеки
2159 Кукамеки — астероид од главниот појас откриен 1941 година од страна на Лиси Отерма.
Византиска дипломатија
Византиската дипломатија се однесува на принципите, методите, механизмите и техниките кои византиското Царство ги користела за да преговара со други држави и да ги промовира интересите на својата надворешна политика. Димитри Обелински вели дека зачувувањето на цивилизацијата во Источна Европа се должи на вештината и капацитетите на византиската дипломатија, која останува еден од трајни придонеси на Византија кон историјата на Европа и на Блискиот Исток.
Предизвици и цели
По падот на Рим, клучниот предизвик на византиското Царство била да се задржат односите со своите соседи (вклучувајќи ги Грузијците, германските народи, Бугарите, Словените, Ерменците, Хуните, Аварите, Франките, Ломбардите и Арапите) при тоа задржувајќи го и зајакнувајќи го сопственото влијание како империја. На сите овие соседи им недостигал клучениот ресурс кој Византија го поседувала уште од времето кога седиштето на Империјата било во Рим, а тоа е формализираната правна структура на државата. Кога соседите ќе имале потреба за формирање на формални службени и политички институции, тие зависеле од Империјата.
Класичните автори прават остра разлика помеѓу мирот и војната. За Византијците дипломатијата претставувала војната водена со други средства. Слично како и Николо Макијавели и Карл фон Клаузевиц неколку века подоцна, византискиот историчар Јован Кинам од XII век вели: „Со оглед на тоа што многу различни патишта водат кон целта, кон победата, сè едно е кој пат ќе се користи за да се постигне таа.“ Со редовна војска која од околу 140.000 луѓе, по загубите кои империјата ги претрпела во седмиот век, нејзината безбедноста зависела од активната дипломатија. Византиското Биро за варвари претставува првата странска разузнавачка агенција за собирање на информации за соперниците на империјата од секој достапен извор.
Принципи и методи
Со цел да се реализира овој процес, Византијците се користеле со голем број на претежно дипломатските постапки. На пример, амбасадите во Цариград, честопати останувале отворени со години. Од членови на други кралски семејства рутински се барало да останат во Цариград, не само како потенцијални заложници во евентуалните идни војни, туки и како корисни пиони во случај политички условувања, доколку дојде до промена на политичката ситуација. Друга клучна практика била придобивањето посетителите со раскошни прикази. Богатствата на Цариград им служеле и на дипломатските цели на државата, служеле и како средство за пропаганда, и како начин за импресионирање странците. Кога Лиутпранд Кремонски бил испратен како амбасадор во византиската престолнина, бил совладан од убавината на царска резиденција, од луксузните јадења, и од забавите. Посебна грижа била водена за да се стимулираат сетилата што е можно многу повеќе.
Фактот што Византија во нејзините односи со варварите генерално ја претпочитала дипломатијата, а не војната не е изненадувачки. Источните Римјани се соочувале со сеприсутната потребата од водење на битки на два фронта: на исток против Персијците, Арапите и Турците, a на север против Словените и степските номади. Знаејќи колку може да биде скапа војната и во пари и во човечки ресурси дипломатијата изгледала како добра алтернатива. Византијците биле вешти во користењето на дипломатија како оружје за остварување на своите цели. Ако Бугарите им се заканувале, субвенции може можело да добијат Киевските Руси. На евентуалната закана од закана од Киевските Руси би можело да се спротивстави со субвенции за Печенезите. Ако Печенезите претставувале проблем, Куманите или некои други можело да бидат контактирани. Секогаш иамло некој во заднината на непријателот кој бил спремен да ги прифати донациите на царот во Цариград.
Друг иновативен принцип на византиската дипломатија било ефикасното мешање во внатрешните работи на другите држави. Во 1282, Михаил VIII Палеолог иницирал бунт на Сицилија против Карло I Анжујски наречен Сицилијанска вечерна Богослужба. Потоа, царот Ираклиј еднаш пресретнати порака од персискиот шах, кој наредил да се убие еден генерал. Ираклиј кон пораката додал 400 други имиња и со тоа испровоцирал бунт од страна на оние кои се нашле на листата. Царот одржувал постојани контакти со претенденти на престолите на речиси сите странски држави. Претендентите биле финансиски помагани за да предизвикаат нереди во нивната татковина доколку на Византија од таа страна и се заканувал напад.
1958 во архитектурата
1958 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Директен маркетинг
Директниот маркетинг најчесто се дефинира како „Испраќање на промотивни материјали по пошта или телефон до поединечни домаќинства или претпријатија" или „испраќање на промотивни пораки директно до потрошувачите, наместо тоа да се прави преку некој масовен медиум, вклучувајќи ги тука методите како директно испраќање на пошта" или “телемаркетинг„.
Директниот маркетинг ги опфаќа и сите оние активности кои се поврзани со непосредна продажба на производите на производителот до потрошувачот без користење на посредници, заради што може и да се нарече и маркетинг на директна продажба. Компаниите типично промовираат производи со единствена порака, надевајќи се дека милион луѓе во целата земја ќе ја прифатат пораката и ќе ги купат производите. Така, тие не мора да ги знаат имињата на нивните клиенти ниту пак нешто конкретно за нив, туку дека само тие имаат одреедени потреби, кои нивните производители би помогнале да се задоволат. Врз основа на овој модел на масовен маркетинг, поголемиот дел од маркетинг комуникациите се состои од еднонасочна комуникација насочена кон потрошувачите, а не двонасочна комуникација со нив.
За разлика од масовниот маркетинг, директниот маркетинг се состои од директна комуникација со внимателно таргетирани поеднинечни клиенти за да се добие брз одговор и да се негуваат трајни односи со клиентите. При користење на директниот маркетинг како средство за реклама треба да се внимава да не се повреди при приватноста на граѓаните. Најчесто тоа се случува со формирање на збирки на лични податоци кои содржат одредени одлики на лицата, како што се возраста, полот, имотната состојба, потрошувачките навики. Поседувањето на лични податоци за лицата без нивна согласност и нивно користење за комерцијални цели е спротивно на Законот за заштита на лични податоци. При користење на личните податоци за комерцијални цели, субјектот на личните податоци има право во секое време да ја повлече својата согласност за користење на истите (т.н. „opt-out„ принцип), со користење на едноставни средства. Така, доколку се јавите на некој потенцијален клиент треба да му оставите можност да се изјасни дали сака или не сака да ја чуе вашата понуда.
Предности на директен маркетинг
Без разлика дали се користи како целосен бизнис моделл или како додаток на поширок интегриран маркетинг микс, директниот маркетинг носи низа предности и за купувачите и за продавачите.
Предности на директион маркетинг за купувачите
Предности за купувачите се следниве:
Предности на директен маркетинг за продавачите
Предности за продавачите се следниве:
Минато определено несвршено време во македонскиот јазик
Минатото определено несвршено време (МОНВ) во македонскиот јазик или познато и како имперфект е граматичко време кое македонскиот јазик го користи за искажување на минато засведочено дејство. Ова време се образува со шест различни наставки за личните заменки и за трите глаголски групи.
Образување
Следува табеларен приказ на промената на три глаголи од трите глаголски групи во минато определено несвршено време:
Од самата промена на глаголите се гледа дека второто и третото лице еднина имаат иста наставка и дека основната самогласка кај глаголите од и-глаголска група преоѓа во е: лови −> ловев. Наставката -ја се јавува кај глаголите од е и и-глаголска група на кои општиот глаголски дел им завршува на самогласка, па така имаме: мие −> миеја, пее −> пееја итн.
Употреба
Минатото определно несвршено време се користи за искажување на засведочено дејство во одвивање или во траење. Ова значење се изкажува со формите од несрвшените глаголи.
Форми на минато определено несвршено време имаат и свршените глаголи (како на пример винев, кажев), но тие не се самостојни туку одат со сврзиници како: ако, да, ќе и имаат други значења како на пример: услов, идност во минатото и слично.
Покрај основната употреба, ова време има и второстепени значења како :
NGC 1219
NGC 1219 — спирална галаксија во соѕвездието Кит, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1219 се споменува и како UGC 2556, MCG 0-9-6, CGCG 390-6, KUG 0305+019, IRAS 03058+0154.
Откривање
Објектот е откриен на 9 септември 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1219 е од видот Sc. Видливиот сјај со голо око изнесува 13 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 1219 има привидни димензии од 1' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 8 м 28,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 2° 6' 29". Положбениот агол на објектот е во износ од 30°.
Други поделби
Проучување на NGC 1219 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 11752. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 221; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 55. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 63.
Томас Гејнсборо
Томас Гејнсборо (англ. Thomas Gainsborough; крс. 14 мај 1727 – 2 август 1788) — еден од најславните британски портретисти и пределни уметници во XVIII век.
Сафолк
Гејнсборо е роден во 1727 г. во Садбери, Сафолк, Англија. Татко му бил учител и тргувал со волна. На 14-годишна возраст го вчудовидил татка си со неговата вештина со молив, па во 1740 г. го испратил да учи уметност во Лондон. Таму најпрвин учел кај клишистот Хјуберт Грејвлот, па подоцна се запознал со Вилијам Хогарт во неговото училиште. Еден од неговите ментори бил Френсис Хејман. Во тој период Гејнсборо придонел кон украсувањето на Томас Корамовата фондација за деца и бутките во Воксалските градини.
Во 1740-тите Гејнсборо се оженил за Маргарет Бар, вонбрачна ќерка на Војводата од Бофор, кој им доделил годишно следување од £200. Гејнсборовите слики, кои главно биле предели, се продавале слабо. Во 1748–49 г. се вратил во Садбери и се задржал на портретура. Во 1752 г. со семејството (жената и две ќерки) се преселил во Ипсвич. Тука се зголемил бројот за нарачки на портрети, но клиентелата му се состоела од локални трговци и штитоносци. Морал и да позајмува пари.
Бат
Во 1759 г. Гејнсборо со семејството се преселил во Бат. Таму изучувал портрети од Антонис ван Дајк и потоа успеал да привлече повисока клиентела. Во 1761 г. започнал да праќа дела на изложби на Друштвото на уметности (денес Кралско друштво на уметностите и станал еденод првите негови членови); од 1769 г., па натаму приложувал дела на годишните изложби на Кралската академија. Намерно избирал портрети на славни или озлогласени клиенти за да привлече внимание. Со овие изложби тој се здобил со име на државно ниво, па затоа бил поканет да биде основачки член на Кралската академија во 1769 г. Меѓутоа тој не се сложувал добро со академијата и затоа прекинал да изложува слики кај нив во 1773 г.
Лондон
Во 1774 г., Гејнсборо со семејството се преселил во Лондон, во куќата „Шомберг“, Пал Мал. Во 1777 г. повторно почнал да изложува слики во Кралската академија, меѓу кои и портрети на современи славни лица, како на пример Војводата и Војвотката од Камберленд. Неговите дела продолжиле да се изложуваат шест години.
Во 1780 г. насликал портрет на кралот Џорџ III и кралицата и потоа добил многу кралски нарачки. Ова му дало влијание во академијата, па со тоа можел да го диктира начинот на изложување на неговите дела. Меѓутоа во 1783 г. ги тргнал сликите од престојната изложба и ги преместил во Шомбершката куќа.
Во 1784 г. починал кралскиот сликар Алан Ремзи, па кралот бил приморан да му го даде местото на Гејнсборовиот соперник и претседател на академијата, Џошуа Рејнолдс. Меѓутоа и покрај ова, Гјенсборо и понатаму останал омилениот сликар на кралското семејство.
Во подоцнежните години Гејнсборо често сликал едноставни и обични предели. Заедно со Ричард Вилсон бил еден од иницијаторите на британската пределна школа во XVIII век; иако заедно со Џошуа Рејнлдс, Гејнсборо бил доминантниот портретист во Британија во втората половина на XVIII век.
Уметност и коментари
Гејнсборо сликал повеќе од обзервирање на природата (и човековата природа) отколку со примена на формални академски правила. За поетската чувствителност на неговите слики се изјаснил сликарот Џон Констабл на следниов начин: „Гледајќи ги сликите, ни надоаѓаат солзи во очите, а не знаеме од каде“. Самиот Гејнсборо рекол“, „Смачено ми е од портрети, и многу сакам да си ја земам мојата виола да гамба и да заминам во некое пријатно селце, каде ќе можам да сликам предели и да ги уживам преостанатите денови во мир и спокој.“
Неговите најпознати дела, како „ортрет на Г-ѓа Греам“; „Мери и Маргарет: Ќерките на сликарот“; „Вилијам Халет и неговата жена Елизабет, мом. Стивен“', позната како „Утринска прошетка“; и „Девојче со куче и бардак“', ја искажуваат уникатната индивидуалност на неговите клиенти.
Единствениот помошник му бил внукот Гејнсборо Дупонт. Гејнсборо умрел од рак на 2 август 1788 г. на 62-годишна возраст.
Општина Хрпеље-Козина
Општина Хрпеље=Козина (Občina Hrpelje - Kozina) — општина во областа Приморска, југозападна Словенија. Во 2020 г. населението броело 4.604 жители. Седиште е селото Хрпеље.
Кај селото Крвави Поток во северозападниот дел на општината е сместен важен граничен премин кон Италија. Го поврзува Пезек кај Грочана со општината Сан Дорлиго дела Вале (Долина) близу Трст на италијанска страна. На југ општината се граничи со Хрватска (Истарската жупанија).
Населени места
Покрај општинското седиште Хрпеље, општината ги опфаќа и следните населени места:
Раде Јовчевски - Корчагин
Раде Јовчевски - Корчагин (14 август 1919 - 20 февруари 1943) — македонски комунист, учесник во НОВ и народен херој на Југославија од Македонија.
Почетоци
Раде Јовчевски е роден на 14 август 1919 година во Скопје во скромно занаетчиско семејство. Неговиот татко Коста бил познат скопски чевлар. Своето основно образование Раде го започнал во месното скопско училиште и бил солиден ученик. Иако Раде сакал да го продолжи своето образование, сепак поради сиромаштијата тоа не му било овозможено и морал да почен да изучува занает. Раде Јовчевски се помирил со тоа и решил да почне да изучува некој занает кој ќе биде поплатен и постабилен од тој на татко му. Така, во 1933 година почнал да го посетува училиштето за трговска младина како кожарски работник. Корчагин работел и изучувал занает цели три години, но откако завршил со обуката тој не нашол работа во Скопје. Поради тоа, Раде Корчагин заминал за Белград. Таму нашол работа по занает и се зачленил во кожарскиот и крзнениот синдикат. Тогаш се стекнал и со прекарот „Корчагин“, по јунакот во романот „Како се калеше челикот“ од Николај Островски Бидејќи се покажал како вреден и одлучен човек, Раде Корчагин бил назначен за секретар на синдикатот во 1938 година, а веќе во 1939 година станал и член на Комунистичката партија на Југославија.
Активизам
Во Белград, од страна на полициските служби, Раде Јовчевски бил регистриран како Раде Јовчевиќ, кожарски работник од Скопје. Поради неговите идеали и делувања, Раде Јовчевски не бил пожелен од страна на властите и истите наредиле да се врати во Скопје. Кога се вратил Јовчевски во Скопје, тој станал член на Урсовиот синдикат и така тој успешно организирал десеттина масовни излети на Водно, Матка и други околни места. Излетот во Катланово бил најпосетен од страна на работници, но бил доста таен во однос на организацијата, така што полицијата не разбрала ништо што било зборувано или правено на тој настан, а воедно и на другите.
Челниците и раководителите на КПЈ имале голема доверба во Раде Јовчевски. Така, во 1940 година тој станал професионален полтички работник. Интересот на властите за Раде уште повеќе се зголемил и бил квалификуван како „опасен комунист“, „човек против кралот“ и со жар се барало истиот да биде затворен. Кога бил приведен од началникот на полицијата, Раде Јовчевски бил подолго време мачен сè со цел да се извади од него некоја информација. Сепак, Раде бил одлучен и верен на својата партија и не предал никакви информации. Сепак, тој бил притворен уште најмалку двапати после тоа мачење.
Низ Белград и Скопје делел пропагандни материјали за партијата, организирал и помогнал при организирање на партиски настани, а неколкупати имал средби и со Јосип Броз - Тито. По налог на партијата, тој бил испратен во Скопка Црна Гора за да помогне при формирањето на еден партизански одред. Многу набрзо по формирањето на одредот истиот бил откриен од властите и неговата работа намалена. Поради безбедносни причини заминал за Софија со останатите блиски соработници, и од таму делувале врз настаните во Скопје. Паралелно бил и осудуван во отсуство со казна смрт. Во Скопска Црна Гора се враќа под името „Јанко“ и така учествува во формирањето на нов партизански одред, каде бил заменик-политички комесар. За тие цели, меѓу другото, лично со останатите содејци пренесувале оружје преку Радуша до Скопска Црна Гора. Полицијата разбрала за некојси „Јанко“ кој организирал такво формирање на одред и објавила потерница и награда за неговата глава. Раде Јовчевски бил предаден од страна на некојси селанец во Побожје, од кој требало да земе пушки. Тој се спасил така што фрлил бомба кон едната група полицајци. Наградата за главата на Корчагин била 150.000 лева. Одредот кој бил формиран во Скопска Црна Гора тргнал за Косово и Јужна Србија да се спои со косовскиот одред. Патувал со неговиот соборец и добар другар Санде Урдаревски. Походот на одредот бил во јнауари 1943 година. Сепак, движењето на одредот бил заприметен од лица кои биле жедни за наградата за главата на Корчагин. Така, некаде во близина на Липљан, одредот бил нападнат. Целиот одред бил разбиен во близина на Бинач.
Во Скопје во куќата на Ганко Петковски одредот и соборците на Раде ги прибирале последните сили за обновување на нивните дејства и акции. Вечерта на 20 февруари 1943 година, Раде заедно со останатите активисти сакале да се префрлат во куќата на Јорда Нешевска, денес во Маџир-маало. Без нивно знаење, тие биле предадени и куќата била опколена од бугарската полиција. Полицијата почнала да ги гони активистите. Во тие бркотници Раде бил ранет од страна на бугарската полиција. Така ранет немилосрдно бил убиен од бугарската полиција со неколку куршуми и со избикот „Еве ти ја слободата и човечките правдини.“.
Посмртно одликување и чест
За народен херој е прогласен на 8 октомври 1953 година. Во негова чест средното училиште во населбата Пролет во Скопје го носи неговото име.
Владетелот
„Владетелот“ (Il Principe) — политичка расправа од фирентскиот политичар и политички теоретичар Николо Макијавели. Била напишана во 1513 година, а првобитно била насловена „За кнежевствата“ (De Principatibus). Книгата не била издадена сè до 1532, пет години по смртта на Макијавели. Оваа расправа е најпрочуеното дело на Макијавели, одговорно за создавање на поимот „макијавелистички“, кој се употребува во негативна смисла. Некои критичари сметаат дека делото е всушност сатира, но ова тврдење е спорно.
Преглед
Откако во 1512 година, семејството Медичи повторно се вратило во Фиренца, Макијавели бил сменет од сите должности, а во февруари 1513 година бил осомничен за учество во заверата против семејството Медичи. Оттука, тој бил затворен и мачен, но најпосле успеал да докаже дека е невин. По тие настани, тој живеел повлечен и скромен живот на својот селски имот во близината на Фиренца и токму таму настанало делото „Владетелот“. Имено, во писмото до Франческо Ветори од 10 декември 1513 година, Макијавели ја опишува работата на делото на следниов начин:
Кога ќе се замрачи, се враќам дома и влегувам во својата работна соба. Уште на вратата ја соблекувам секојдневната облека, полна со кал и нечистотија, па облекувам кралска и дворска облека. Облечен како што доликува, влегувам во древните дворови на старинските мажи и тука, примен благонаклонето, се хранам со оние јадења кои се единствено мои, зашто за нив сум роден. Тука слободно разговарам со владетелите и им поставувам прашања за причините кои ги навеле на нивните дела. А тие, бидејќи се љубезни, ми одговараат, па во текот на цели четири часа заборавам на секоја грижа, не знам за замор, не се плашам од сиромаштијата, не ми е страв од смртта, целиот се пренесувам во нив. А бидејќи Данте вели дека нема наука ако не се усвои она што се дознало, го забележав она што во разговорот со нив ми се чинеше најзначајно, па го составив записот De Principatibus. Во него настојувам што подлабоко да продрам во овој предмет, расправајќи што е државата, колку видови држави има, како се доаѓа на власт, како се одржува таа и зошто се губи.
Првобитно, делото имало работен наслов на латински јазик (De Principatibus), како што било вообичаено во тоа време, а исто така, и сите глави во делото имале наслови на латински. Притоа, првобитната намера на Макијавели била делото да му го посвети на Џулијано (1479-1516), најмладиот син на Лоренцо Величествениот, а причината за тоа била сиромаштијата во која западнал Макијавели во тоа време. Сепак, подоцна, во 1517 година, Макијавели ја променил одлуката и делото му го посветил на Лоренцо Медичи, синот на Пјеро Медичи. Меѓутоа, Лоренцо не ги оправдал надежите на Макијавели, ниту пак се покажал дарежлив кон него.
Ставовите на Макијавели искажани во „Владетелот“ можеби изгледаат есктремни. Меѓутоа, тој го поминал сиот свој живот во Фиренца, во време на постојани политички судири. Затоа Макијавели ја нагласува потребата од стабилност во кнежевството на владетелот, од причина што самиот опстанок е доведен во прашање. Книгата има за главна цел да му укаже на владетелот како да ја одржи власта, додека самото негово управување е од второстепено значење.
Теориите во „Владетелот“ ги опишуваат методите со кои еден амбициозен владетел би можел да дојде на власт, или пак како постоечкиот владетел да ја одржи власта. Според Макијавели, најголемото морално добро е доблесна и стабилна држава, па така постапките кои имаат за цел да ја заштитат и зачуваат државата се оправдани, дури и ако се сурови (славната мисла на Макијавели „Целта ги оправдува средствата“). Меѓутоа Макијавели решително советува дека владетелот не смее да си дозволи да биде омразен. Тој вели:
...мудриот владетел треба да се зацврсти по пат на својата власт, а не власта на другите; како што веќе кажав, тој мора да настојува да не стане омразен. Најдобро е да бидеш сакан, но истовремено и да ти се плашат; меѓутоа, доколку обете не се можни, тогаш подобро да ти се плашат отколку да си сакан.
Вовед
„Владетелот“ го проучува стекнувањето на власта, нејзиното зацврстување и употребата на власта. Притоа, Макијавели не го предвидел делото како академска расправа по политичка теорија, туку за да покаже дека е голем државник, давајќи совети за тоа како да се дојде на власт и како да се задржи власта. Во тој поглед, Макијавели го оправдувал владеењето со сила наместо со закони. Оттука, „Владетелот“ оправдува низа постапки извршени со единствена цел за зацврстување на власта. Ова е класична студија за власта — нејзиното стекнување, проширување и нејзината делотворна употреба. Макијавели, исто така, изјавува дека во делото нема да расправа за републиките, велејќи: „За републиките тука нема да расправам; за нив по други места веќе имам зборувано опширно. Тука ќе ги анализирам само кнежевствата, и, според горенаведениот преглед, ќе разгледувам како таквите држави треба да се управуваат и одржуваат.“
Видови држави
Во почетните 11 глави, Макијавели пишува за одликите на одделни видови држави. Тој ги дели сите држави на две групи: монархии и републики при што првите ги дели на наследни (ако господарите владеат долго време) и на нови, кои се или сосема нови или кои се придодадени на некоја постоечка држава. Во секој случај, овие видови држави или се навикнати да живеат под еден владетел или навикнале да бидат слободни. Притоа, тие се стекнуваат со сопствено или со туѓо оружје, или со среќа или со храброст. Тој смета дека наследните монархии се одржуваат полесно, зашто во нив е доволно само да не се прекршат древните правила; оттука, дури и владетелот со просечни способности лесно ќе се одржи на власт, освен ако не се соочи со некоја голема сила. Наспроти нив, новите монархии се нестабилно, зашто луѓето лесно можат да се свртат против владетелот, надевајќи се дека со неговата смена ќе дојдат до подобар живот; истовремено, новите владетели често ги угнетуваат поданиците, им наметнуваат давачки и слично, па така предизвикуваат незадоволство. Особено е тешко да се задржат новоосвоените територии кои се различни според обичаите, јазикот и уредувањето; за нивно задржување, најдобро е освојувачот да се насели во нив или да основа една-две населби кои би служеле како клучни точки во освоените земји, а кои се поевтино решение отколку во таа земја да се чува голема војска; покрај тоа, освојувачот треба да ги придобие послабите моќници кои се незадоволни од претходната власт. Како поткрепа на своите ставови, Макијавели ги наведува примерите на римските освојувања, како и француското освојување на Италија под водство на кралот Луј XII. Исто така, тој го посочува случајот на државата на Александар Македонски: по неговата смрт, Персијците не станале против наследниците на Александар. Во продолжение, Макијавели прави споредба меѓу Отоманското Царство и Франција: првото е тешко да се освои, но може лесно да се задржи, додека Франција може лесно да се освои, но тешко да се задржи. Макијавели наведува три начини за одржување на власта во новоосвоените градови и области: да се уништат, освојувачите да се населат во нив, и да се остават да живеат според нивните закони, со наметнување на определен данок и со воспоставување вазалска власт. Ако тие области претходно имале наследни монарси, тогаш со уништувањето на владејачката лоза, тие можат лесно да се покорат. Меѓутоа, тоа не важи за републиките, зашто тие не ја забораваат својата поранешна слобода, па поради тоа, тие треба или да се уништат или освојувачите да се населат во нив.
Иако некој обичен човек може да стане владетел и благодарение на среќата, Макијавели смета дека тој начин не е сигурен, па советува владетелите повеќе да се потпираат врз вештината и во тој поглед наведува повеќе примери од историјата: Мојсеј, Тезеј, Ромул, итн. Притоа, превртливата природа на луѓето, новите владетели треба да применат и сила за да ја обезбедат лојалноста на поданиците. Од друга страна, оние кои доаѓаат на власт со помош на среќата, тешко можат да ја задржат власта, зашто се соочуваат со бројни тешкотии. За да ги поткрепи овие тврдења, Макијавели прави споредба на судбините на Франческо Сфорца и Чезаре Борџија. Во продолжение, Макијавели наведува уште еден начин за да се стане владетел — со примена на злосторства наведувајќи ги примерите на Агатокле и на Оливерото од Фермо. Меѓутоа, тој советува почетните насилства, потребни за освојување на власта, треба да бидат краткотрајни и подоцна да се заменат со корисни дела за поданиците. Најпосле, обичниот човек може да дојде на власт и така што ќе биде избран од народот, а тоа се случува во републиките во кои народната власт може да доведе до три состојби: тиранија (на народот или на големците), демократија или распуштеност. Поради различните интереси на големците и на народот, ваквите владетели мора да обезбедат поддршка од народот. Ваквите држави запаѓаат во опасност кога власта се претвора од умерена управа во апсолутистичка. Затоа, мудриот владетел мора да управува така што ќе ја обезбеди верноста на народот. Според Макијавели, секоја држава може да се одржи на два начина: со собирање голема војска која ќе биде способна да му се спротивстави на непријателот или со градење цврсти тврдини, како што е случајот со германските слободни градови. Најпосле, овој дел од расправата Макијавели го завршува со анализа на црковните држави, кои се единствените сигурни, зашто нивните владетели воопшто не мора да стравуваат ниту од надворешните непријатели ниту од сопствените жители и поради тоа со нив се управува многу лесно. Ова тврдење тој го илустрира со прегледот на историјата на Папската Држава.
Одбрана и војска
По обработката на разните видови на кнежевства, од 12. до 14. глава Макијавели образложува на кои сè начини една држава може да напаѓа други или да се одбрани од нив. Двата најбитни темела на секоја држава, стара или нова, се добри закони и силна војска. Војската, пак, може да биде: сопствена, наемна, помошна или мешана. Макијавели се противи на користењето на платеници, воени единици најмени да се борат за пари. Тој смета дека тие се бескорисни, бидејќи се плашливи и без секаква лојалност, мотивирани само од парите. Макијавели смета дека италијанските градови-држави се слаби токму поради тоа што тие се потпираат на платенички војски. Макијавели исто така предупредува да не се користат помошна војска која е позајмена од некој сојузник, бидејќи ако таа победи, нивниот нарачател ќе се најде под нивна милост, а ако изгуби, владетелот пропаѓа. Помошната војска е поопасна од платеничката, бидејќи тие се обединети и командувани од способни водачи кои можат да се свртат против работодавачот. Во прилог на своите ставови, Макијавели наведува низа примери: Спарта, Стариот Рим, Картагина, Теба, Венеција, Фиренца, Франција итн., а исто така го објаснува настанувањето на платеничките војски во Италија. исто така, тој објаснува како дошло до подем на коњицата наместо пешадијата. Оттука, Макијавели советува дека најдобро решение е да се поседува сопствена војска, посочувајќи го примерот на Филип II.
Главната преокупација на еден владетел треба да биде војувањето, или пак подготовките за него. Наследниот владетел со војна ја одржува својата власт, а пак приватниот граѓанин така добива можност да се издигне на власт. Макијавели советува дека владетелот треба често да оди во лов за да се одржи во кондиција и за добро да го научи теренот на неговото кралство. Вака, тој има најдобра можност да научи како најдобро да си ја брани својата територија или пак да напаѓа територии слични на неговата. За унапредување на интелектуална моќ, Макијавели советува проучување на животите и делата на големите војсководци, за владетелот да може да ги повтори нивните успеси, а истовремено и да научи од нивните грешки. Владетелот кој е трудољубив во мирновременски услови ќе биде спремен во време на неволја. Макијавели пишува: „Така, кога судбината ќе се сврти против него, тој ќе биде подготвен да ѝ пркоси.“
На прашањето на одбраната Макијавели се навраќа и во 20. глава во која пишува за користа од тврдините. Повикувајќи се на разни примери, тој не дава конечен одговор на ова прашање, велејќи дека „тврдините се, значи, корисни или не, во зависност од околностите; и ако се корисни во еден поглед, во друг се штетни.“ Според него, ако владетелот повеќе се плаши од сопствениот народ, треба да гради тврдини; но, ако повеќе се плаши од надворешниот непријател, тогаш може и без нив. Според тоа, најдобрата тврдина за секој владетелот е да не биде омразен од народот, зашто ако народот се сврти против владетелот, тогаш не може да го спаси никаква тврдина.
Угледот на владетелот
Многумина замислувале републики и кнежевства кои никогаш вистински не постоеле. Но сепак, начинот на кој луѓето живеат е толку далеку од начинот на кој би требало да живеат, што секој оној кој не се занимава со она што е, туку со она што треба да биде, всушност побрзо оди кон пропаст отколку кон победа; бидејќи тој што се стреми кон добрина во сето она што го прави сигурно пропаѓа, затоа што околу него има многумина кои не се добри.
Бидејќи има толку многу одлики кои може да ги поседува, владетелот не мора премногу да се грижи да ги има само добрите. Исто така, владетелот може да изгледа милослив, верен, човечен, отворен и побожен, но треба само да изгледа дека е таков, т.е. не мора навистина да ги има сите овие квалитети, бидејќи понекогаш тој мора да дејствува спротивно на нив. Иако лошиот углед треба да се одбегнува, тоа не е од круцијално значење за одржување на власта. Од важност е само една етика - онаа која оди во полза на владетелот при неговото работење со државните проблеми.
Великодушност или штедливост
Во 16. глава, Макијавели пишува за штедливоста и издашноста на владетелот. Според него, доколку владетелот е премногу великодушен кон неговите потчинети, тој ќе стане помалку ценет и тоа само предизвикува алчност за повеќе. Покрај ова, преголемата великодушност е недомаќинска, и со време средствата ќе се исцрпат. Ова потоа резултира со покачување на даноците и ќе му донесе само неволја на владетелот. Потоа, ако тој сака да ја прекине или ограничи неговата великодушност, ќе биде прогласен за скржавец. Така, Макијавели заклучува дека поважно е владетелот да се соочисо омразата на народот, отколку да гради углед како великодушен. Мудриот владетел треба да претпочита да го нарекуваат скржавец, отколку да стане омразен, обидувајќи се да биде премногу великодушен.
Избегнување на презирот и омразата
Иако одржувањето на дадениот збор е за пофалба, големи дела направиле само оние владетели кои малку воделе сметка за дадениот збор и се служеле со лукавство. Постојат два начина на борба: со закони и со сила, а владетелот мора да умее да се однесува и како животно и како човек, т.е. да биде комбинација на лисица и на лав, но тој треба да биде дволичен и да ја сокрие својата вистинска природа. Владетелот не смее да се придржува до сето она што луѓето го сметаат за исправно, туку треба да се однесува и спротивно на дадениот збор, на верата и на законите, ако тоа му е потребно. Макијавели смета дека владетелот треба да избегне да биде омразен при што забележува дека најголемиот број луѓе се задоволни сѐ додека не им се одземе имотот и жената. Од друга страна, тој треба да избегне да биде предмет на презир и не смее да биде малодушен, непостојан, неодлучен и разнежен, туку треба да покаже сила, храброст и сериозност. Владетелот кој е високо почитуван од својот народ ретко се соочува со внатрешни судири. Покрај ова, владетелот кој го задоволува народот и не предизвикува презир кај благородниците, нема зошто да се плаши од заговорници. Според Макијавели, најсигурниот начин владетелот да ги избегне заверите е тој да не биде омразен од народот. Оттука, тој треба да им го препушти на други извршувањето на непријатните нешта, а пријатните да ги задржи за себе. Своите ставови Макијавели ги поткрепува повикувајќи се на судбината на повеќе римски цареви.
Стекнување на слава
Владетелот стекнува слава со вршење на големи подвизи и со јуначки дела. Макијавели го наведува шпанскиот крал Фердинанд како пример за скромен монарх кој се прославил со големи подвизи, во име на верата, освоил многу територии и го занимавал своите поданици за да немаат можност да се бунтуваат. Исто така, владетелот може да стекне почит ако се истакне и со умешноста во внатрешната управа. Исто така, за време на војната меѓу две држави, Макијавели тврди дека е помудро да се избере нечија страна, отколку да се биде неутрален. Потоа тој ги наведува следните причини: Макијавели исто така забележува дека помудро е владетелот да не влегува во сојуз со поголема сила, освен ако не е принуден. Како заклучок, најважната доблест е да се има мудрост да се расуди кои потфати се најисплатливи, и потоа храбро занимавање со нив. Најпосле, владетелот треба да се покаже и како љубител на способностите и да ги одликува оние кои се истакнале во некоја работа, да ги поттикнува жителите да ги вршат своите работи во трговијата и во земјоделството, да одржува односи со разните еснафи и занимања, а понекогаш да организира и прослави.
Благородниците и кадарот
Во 22. глава Макијавели пишува за изборот на министрите. Според него, изборот на квалитетни слуги е непосреден одраз на интелигенцијата на владетелот, така што ако тие се способни и лојални, владетелот ќе го сметаат за мудар; меѓутоа ако министрите се лоши, тогаш владетелот подлежи на критика. Макијавели вели дека постојат три типа на умствени способности: Ако владетелот го нема првиот тип на интелигенција, тој треба да го има барем вториот тип. Како што вели Макијавели: „Владетелот мора да може да расуди што е добро, а што не во она што некој го вели или прави, и покрај тоа што тој самиот не е остроумен по таа тема“. Владетелот може да ги препознае лошите министри по тоа што тие ја претпочитаат личната корист од користа на државата. Од друга страна, владетелот треба да ги врзе министрите за себе така што ќе им даде почести, доволно богатство и соодветни задачи.
Избегнување на додворувачите и ласкавците
Во 23. глава Макијавели дава совети за избегнување на додворувачите. Тој препорачува дека умниот владетел треба да има група мудри советници кои постојано ќе го советуваат чесно. Нив треба да ги прашува за сите работи и сите нивни мислења и ставови треба да ги зема предвид, но на крајот, одлуката треба да ја донесе тој самиот. Ако владетелот се премислува, така ќе настрада неговиот углед. Владетелот мора да биде доволно мудар за да го разликува добриот совет од лошиот. Макијавели го посочува негативниот пример на царот Максимилијан I; Максимилијан, кој бил потаен човек, никогаш не се советувал со други, туку штом ќе ги изложел своите планови и наидувал на несогласувања, веднаш ќе ги променел.
Значењето на судбината
Во 25. глава Макијавели пишува дека судбината е судија на само половина од нашите постапки и дека луѓето имаат контрола врз другата половина. Тој изразува високо мислење за Чезаре Борџија, но вели дека тој ја изгубил моќта заради неочекувана болест. Макијавели ја споредува судбината со бурна река која не може лесно да се контролира во време на поплава. Меѓутоа во мирните периоди, луѓето можат да прават брани и насипи за што повеќе да ја намалат штетата. Според него, судбината удира таму каде не чувствува отпор, како во Италија која „претставува поле без брана и без никаков бедем“. Покрај ова, владеењето на владетелот мора да биде прилагодено кон времето во кое живее. Во една поконтроверзна метафора, Макијавели вели дека „подобро е да се биде жесток отколку претпазлив, бидејќи судбината [(итал. Фортуна)] е жена; и ако сакаме да ја потиснеме, неопходно е да ја тепаме и да ја покоруваме.“ Ова го покажува погледот на Макијавели кон власта и неговото сфаќање за страста по неа. Владетелот треба да ги имитира делата на великаните пред него, но само до извесна мера, прилагодувајќи извесни аспекти од идеите на неговите претходници.