cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ревидиран јулијански календар
Догматски прашања
„Зошто, при одредувањето на тие мени, да се придржува до Метоновиот круг кој не е никаква христијанска одредба, кога тие може точно да се претскажат со астрономска пресметка”, се прашал професорот по небесна механика, Миланковиќ, па со одобрение на конгресот епактната пресметка ја заменил со астрономска.
Така во текстот на конечната одлука на конгресот за реформата на календарот е запишано дека пасхалната полна Месечина ќе се одредува на основа астрономските проучувања, секогаш земајќи го предвид остварениот напредок во науката. Датумот на Велигден ќе се одредува секогаш според времето на светиот град Ерусалим. Цариградската патријаршија ќе ги замоли ѕвездарниците или катедрите по небесна механика на универзитетите во Атина, Белград, Букурешт и Пулкови (Петроград), да изработат долгорочни пасхални таблици кои ќе им ги соопштат на сите православни цркви.
Густав Емар
Густав Емар (француски: Gustave Aimard, роден на во  - починал на  во ) — француски писател, литературен псевдоним на познатиот француски писател на историски и авантуристички романи Оливие Глу.
Биографија
Враќајќи се повторно во татковината се оддал на литературна дејност. Под перото му излегле десетици авантуристички романи во кои тој ги опишува своите набљудувања и знаења стекнати во текот на својот живот му Северна и Јужна Америка и Африка. Објавил повеќе од 50 романи, од кои дел добибиле огромна популарност и се преведени на повеќе јазици. Во креативен однос, неговите романи се под влијание од творештвото на Џемс Фенимор Купер.
Емар учествувал во мексиканската експедиција на француската армија за време на француско-англиско-шпанската интервенција во средината на 60-тите години на 19 век. Густав Емар организирал и волонтерски одред од „слободни стрелци“, составен од француски писатели за време на Француско-пруската војна (1870 - 1871 година). По војната продолжил да пишува.
Починал на 20 јуни 1883 година во париската болница „Света Ана“.
Ѓелетовци
Ѓелетовци е село на источниот дел на Хрватска близу до границата со Србија. Хрватите се мнозинство во Ѓелетовци.
Дејвид Симан
Дејвид Ендрју Симан (Ротерам, 19 септември 1963) — англиски поранешен фудбалер, кој играл на позицијата голман. Моментално е тренер на голманите во Вембли.
Во својата долга клупска кариера која траела 23 години, најмногу сезони поминал, а воедно и најмногу натпревари одиграл, за Арсенал.
Живан
Живан — село во Егејска Македонија, Република Грција.
Дејвид Симан
Својата играчка кариера ја завршил во јануари 2004 година, поради периодични повреди на рамото. Бил назначен во Редот на Британската Империја во 1997 година за своите заслуги во спортот.
Клупска кариера
Симан ја започнал својата кариера во, клуб чиј навивач бил како дете. Сепак, откако не му била укажана шанса од тогашниот менаџер на белите Еди Греј, во август 1982 тој преминал во Питерборо Јунајтед, клуб од четвртата дивизија на англискиот фудбал. Таму многу брзо успеал да се наметне и бил прв голман во текот на двете години колку го чувал голот на Питерборо.
Во 1984 година, Бирмингем Сити го купил Симан од Питерборо за 100.000 фунти. Во првата сезона, тој му помогнал на клубот да избори промоција во Првата дивизија, но оттаму испаднале веќе следната сезона, па во август 1986 година Симан потпишал со Квинс Парк Ренџерс. Голот на лондонскиот клуб го чувал во наредните четири сезони во Првата дивизија, а одличните настапи за клубот му донеле и деби во репрезентацијата во 1988 година.
Со преоѓањето во Арсенал, подоцна се афирмирал како еден од најдобрите голмани во своето време. Со топџиите го освојувал првенството во сезоните 1990-1991, 1997-1998 и 2001-2002, истовремено станувајќи ѕвезда во репрезентацијата по пензионирањето на Шилтон. Освоил уште 4 титули во ФА Купот (1992–1993, 1997–1998, 2001–2002, 2002–2003).
Во сезоната 1993-1994, го освоил Купот на победниците на куповите, неговиот единствен интернационален трофеј во карерата; Во 1999 година, поставил рекорд во историјата на Арсенал со 17 примени голови на 38 лигашки натпревари, додека во 2003 година станал еден од ретките играчи во светот кои стигнале до 1000 одиграни официјални натпревари.
Во летото 2003, го напуштил Арсенал по 13 сезони поминати во клубот и се преселил во Манчестер Сити. Сепак, многу брзо по доаѓањето во Манчестер, во јануари 2004 бил приморан да ја заврши својата кариера поради повреда на рамото. Интересно, и во клубот и во репрезентацијата го заменил Дејвид Џејмс.
Репрезентативна кариера
За англиската репрезентација играл до 2002 година, претставувајќи ја земјата на две светски првенства во 1998 и 2002, и на две европски првенства во 1996 и 2000. Вкупно одиграл 75 натпревари.
Почести
Член на Британската Империја
Балансирано учество на мажите и жените
Балансирано учество на мажите и жените е важен услов за важен услов за еднаквост меѓу мажите и жените, со поделба на позициите на моќ и одлучување (од 40 до 60 проценти од секој пол) меѓу мажите и жените во секоја јавна сфера од општественополитичкиот живот.
Грб на Бразил
Грбoт на Бразил, во сегашниот облик, датира од кога Бразил станал република, крајот на 19 век.
На сината трака, во долниот дел на грбот, е испишан со полн назив Вразил (República Federativa do Brasil - СОјузна Република Бразил) и датумот кога е основана сојузна држава (15 ноември 1889 година)
Густав Учицки
Густав Учицки (6 јули 1898 - 27 април 1961) — австриски филмски режисер, најпознат по низата успешни филмови кои ги снимил во Германија во 1930 и 1940.
Биографија
Учицки се родил во Виена како вонбрачно дете на Марија Учицки и сликарот Густав Климт. Во 1916 година се вработил во австриското филмско студио „Саша-филм“ каде на почетокот работел како камерман, а дебитирал како режисер со филмот „Ди Пратермици“ во 1927 година.
Доње Ново Село
Доње Ново Село е село на источниот дел на Хрватска (Вуковарско-сремска жупанија) близу до границата со Србија. Хрватите се мнозинство во Доње Ново Село.
Мартин Лутер
Мартин Лутер (Martin Luther; – ) — германски духовник и водач на реформацијата во текот на XVI век. Тој го поттикнал христијанскиот народ во Западна Европа да се спротивстави на Римокатоличката црква и папската доминација врз христијаните, која во тој период живеела на грбот на нејзините верници, воведувајќи меници за откупување на гревовите. Лутер се борел против тој режим, иако и самиот бил монах.
Со преводот на Библијата станал втемелувач на германскиот литературен јазик. Во 1517 година, јавно ги изнесе 95-те тези за реформа на црквата, што доведе до широко народно движење против папската власт. Всушност, движењето беше насочено против феудалното општествено уредување, на кое црквата му даваше организациона форма. Кога реформацијата доведе до селанска војна против феудализмот во 1525 година, Лутер направи се движењето да биде задушено.
Значење и влијание
Гете имал високо мислење за творештвото на Лутер кого го сметал за гениј од посебен вид, чие влијание нема да престане ниту во далечната иднина.
Кристина Раденковиќ
Кристина Раденковиќ (Нови Сад, 5 декември 1980) — српска глумица и ТВ водителка.
Животопис
Кристина Раденковиќ е родена во Нови Сад, каде што израснала и живеела до крајот на студиите. Во детството, на барање на родителите кратко тренирала тенис, а се занимавала и со џез балет до 16 години. По тоа, запишала гимназија, а потоа станала член на француската драмска секција, каде што започнала глумечка работилница кај Милан Плетан - Пленџе. Присуствоо во оваа секција значително влијаела на нејзината одлука за подоцна да се занимава со глума. На инсистирање на нејзината мајка, таа се запишала на Природно-математички факултет, а по првата година и Академија на уметности. Двата факултета успешно ги завршила. По дипломирањето, таа се преселила во Белград во потрага на работа. Бидејќи таа била помеѓу четири избрани кандидати на натпреварот Европско лице  така била една од новинарите од Песни за Евровизија во 2008 година. Подоцна водела уште неколку емисии на Радио-телевизија на Србија, вклучувајќи и избор за Детска песна Евросонг. Конечно станала водителка на ТВ Загатка во 2012 година.
Прва забележана телевизиска улога е достигната во серијата Она како љубов, во која ја глумеше Сашка. Исто така, во серијата Дојди поблиску ја глумеше професорката Миљана Цветиќ.
Во врска е со правникот Никола Радојевиќ,  со кого има ќерка Тара, родена во март 2016 година, и син Роган, роден во ноември 2019 година.
Џудит Батлер
Надворешни врски
Џудит Батлер / Judith Butler @ European Graduate School
Спомен-костурница (Кичево)
Спомен-костурница — воен споменик и костурница на ридот Китино Кале во градот Кичево. Посветена е на паднатите борци
Историја
Споменикот е изграден во 1965 година. Во костурницата има метална кутија во која се чуваат останките на 511 борци во Народнослободителната борба од Кичево и Кичевско, од кои 196 не се од тој крај, но кои загинале таму. Меѓу најзначајните личности се Кочо Рацин, Мирко Милески и Ибе Паликуќа.
Костурницата е изградена од мермер и има полукружен облик. На ѕидот е направен бронзен релјеф на кој се прикажани мотиви од партизанската борба како војување во битки, оплакување на загинатите и носење на ранените. Автор на релјефот е вајарот Јордан Грабулоски. Лево и десно од релјефот има девет мермерни плочи на кои се напишани имињата на борците чии останки се чуваат во споменикот. Пред релјефот има има надгробна полоча со натпис „1941 – 1945“
Модни додатоци
Модни додатоци се декоративни предмети што ја надополнуваат облеката, како на пример накит, ракавици, ташни, капи, ремени, шалови, часовници, очила за сонце, брошеви, женски чорапи, панделки, топлинки, гамаши, кравати, трегери и хулахопки.
Модните додатоци и даваат боја, стил и класа на облеката и создаваат одреден изглед, но исто така можат да имаат и практична функција. Ташните служат за носење на мали предмети кои ни се потребни, капите го штитат лицето од временските влијанија, лаптопот обезбедува мобилна поврзаност и се користат за да ја зголемат работната моќ, а ракавиците ги затоплуваат рацете.
Голем дел од модните додатоци се произведуваат во компаниите за дизајнирање на облека. Меѓутоа, се зголеми бројот на луѓе кои создадоа свое заштитно име преку создавање и создавање своја марка на модните додатоци.
Модните додатоци исто така се достапни во форма на бразлетни, ѓердани, обетки и врвки за чевли.
Модните додатоци се создавале и се менувале низ вековите.Во 19 век модните додатоци во Англија содржеле предмети како што се маф, наметка и тул шамија. Во текот на овој период капите и турбаните биле модерни.
Во почетокот на 20 век се забележани драстични промени во начинот на кој жените почнале да се облекуваат. Во тоа време облеката станала попрактична така што модните додатоци немале значајна улога во модата.
IC 1723
IC 1723 — дел од галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведен во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 23 март 1903 година од страна на Макс Волф.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1723 е од видот GxyP. IC 1723 има привидни димензии од 0,3' х 0,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 25 м 55,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +27° 33' 52"".
Други поделби
Проучување на IC 1723 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Користена литература
Reference Catalogue of Bright Galaxies. Austin, Texas, University of Texas Press, 1976.(118,206) (Catalog)
Кисела вода
Кисела вода, или Кисела Вода може да се однесува на:
или:
Анџело Беолко
Анџело Беолко (околу 1496 - 17 март 1542), попознат по прекарот Рузанте, бил италијански актер и драматург. Тој е познат по неговите рустикални комедии, напишани претежно на падуанската разновидност на венетанскиот јазик, во кој се појавува еден селанец наречен „Рузанте“. Овие драми ja прикажуваат живописна слика за животот во селската земја во Падова во 16 век.
Биографија
Роден во Падова, Беолко бил вонбрачен син на Џован Франческо Беолко, лекар кој повремено работел на Универзитетот, и на извесна Марија, веројатно слугинка. (Меѓутоа, се сугерирало дека неговото вистинско име е Рузанте и дека Беолко е локална корупција на, што значи „орач“ - по продолжение „земја простак“.) Некои тврдат дека е роден во Пернумија, мал град во близина на Падова.
Анџело бил израснат во домот на неговиот татко и таму добил добро образование. По смртта на Џован Франческо во 1524 година, Анџело станал управител на семејниот имот, а подоцна (1529) и на фармата на Алвисе Корнаро, благородник кој се пензионирал во селата на Падова и кој станал негов пријател и заштитник.
Димитар Матлиев
Димитар Матлиев (, -, Брезово, ) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член, раководител и војвода на Македонската револуционерна организација.
Анџело Беолко
Биографија
Тој ја развил својата театарска вокација дружејќи се со современите интелектуалци од Падова, како што се Пјетро Бембо и Спероне Сперони. Неговите први ангажмани како автор и актер можеби биле, импровизирани скици испорачани на брачни веселби. Во 1520 година, веќе познат како Рузанте, играл улога во една селска претстава во палатата Фоскари во Венеција. Набргу потоа составил своја театарска трупа. Неговите драми прво биле поставени во Ферара (1529–1532), а потоа во Падова, во резиденцијата на Корнаро.
Димитар Матлиев
Животопис
Матлиев е роден в Охрид, тогаш во Османлиското Царство. Најпрво се школувал во родниот град, а потоа во Софија, каде завршил петкласен гимназијален клас. По школувањето бил назначен за учител во село Зашле, Битолско. Во април 1902 година го напуштил учителствувањето и се вклучил во четата на Јордан Пиперката. Заедно со војводата Јордан Пиперката бил претставник на Демихисарската револуционерна околија на Смилевскиот конгрес кога Даме Груев конечно пресекол за кревање на востание. По Илинденското востание, Матлиев предводел чета во Битолско. На 4 октомври 1903 година војводата Матлиев заедно со својата чета бил опколен од страна на турскиот аскер во селото Брезово. По 11 часовна борба на 5 октомври Матлиев со дел од своите четници се самоубил.
Анџело Беолко
Биографија
Умрел во Падова во 1542 година, додека се подготвувал да постави претстава. И покрај неговиот успех како актер, тој бил многу сиромашен во поголемиот дел од својот живот. Неговиот пријател Сперони забележал дека иако Анџело има ненадминато разбирање за комедијата, тој не можел да ја согледа сопствената трагедија.
Негови дела
Во неговата прва печатена драма, Пасторалот, означена како „рурална комедија“, тој ги претставува аркадските овчари кои раскажуваат за нивните фрустрирани љубови во погодените терсеци, со селаните Рузанте и Зилио, кои даваат рустични стихови на венецијански, великодушно зачинети со вулгарности и непристојности. (почнувајќи од првиот збор на Ружанте во претставата). Голем дел од комичниот ефект на претставата доаѓа од контрастот меѓу двата јазика, што дава повод за многу недоразбирања и игра на зборови. Избран е и лекар, кој ја заслужува благодарноста на Рузанте што му препишал фатален лек на својот скржав татко и на тој начин го споил момчето со неговото долго очекувано наследство.
Во неговите подоцнежни драми и монолози, тој се префрла на венецијанскиот јазик речиси исклучиво, додека ја следи својата социјална сатира. Во, поздравен говор за епископот Марко Корнаро, тој предлагал неколку мерки што новиот прелат требало да ги земе предвид и подобрување на животот на селаните; или кастрирање на свештениците или принудување на брак - за мир на умот на локалните мажи и нивните сопруги.
Поради неговите „осетливи“ теми и обилната употреба на „многу вулгарни зборови“ (во оценката на неговите современи критичари), драмите на Беолко често се сметале за несоодветни за образуваната публика, а понекогаш доведувало и до откажување на претставите. Од друга страна, неговите драми се чини дека биле добро прифатени од оние рурални благородници кои се спротивставувале на митрополитското благородништво на Венеција во Камбреските војни. Можеби поради таа причина, ниту една од неговите драми не била поставена во Венеција по 1526 година.
Едно од неговите најпознати дела е краткиот дијалог, каде што ликот раскажува за неговото враќање од венецијанскиот воен фронт, само за да открие дека ја изгубил сопругата, земјата и честа. Повторно, говорот на Рузанте започнува со неговиот омилен експлетив: („Гнили нека бидат фронтот и војната и војниците, и војниците и војната!“)
Современите студии заклучиле дека говорот на Рузанте не бил со лингвистички точен запис за локалниот падуански дијалект на венецијанскиот, туку до одреден степен бил „негов театрален дијалект“ создаден од самиот Беолко.
Наводи
<references group="" responsive="1">
Економија на Шведска
Економијата на Шведска е високо развиена извозно ориентирана економија, потпомогната од дрво, хидроенергија и железна руда кои што таа ги поседува. Тие ја сочинуваат ресурсната база на економијата ориентирана кон надворешна трговија. Главните индустрии вклучуваат моторни возила, телекомуникации, фармацевтски производи, индустриски машини, прецизна опрема, хемиски производи, домашни производи и апарати, шумарство, железо и челик. Традиционално, Шведска се потпирала на модерна земјоделска економија која вработувала повеќе од половина од домашната работна сила. Денес Шведска дополнително ги развива индустриите за инженерство, рудници, челик и целулоза, кои се конкурентни на меѓународно ниво, што е потврдено од компании како Ериксон, АСЕА/АББ, СКФ,Алфа Лавал, АГА и Дино Нобел.
Шведска е конкурентна и високо либерализирана, отворена пазарна економија. Огромното мнозинство шведски претпријатија се во приватна сопственост и пазарно ориентирани. Исто така, таа е силна социјална држава, со трансферни плаќања кои вклучуваат до три петтини од БДП. Во 2014 година, процентот на националното богатство во сопственост на владата беше 24%.
Поради тоа што Шведска беше една од неутралните сили за време на Втората светска војна, таа не морала да ја обнови својата економска база, банкарскиот систем и земјата како целина, како што направиле многу други европски земји. Шведска постигнала висок стандард на живеење под мешан систем на високотехнолошки капитализам и големи бенефиции за социјална помош. Шведска има втор најголем вкупен даночен приход зад Данска, како дел од приходот на земјата. , вкупните даночни приходи беа 44,2% од БДП, што е намалување од 48,3% во 2006 година.
Во 2014 година, Националниот институт за економски истражувања предвидел раст на БДП од 1,8%, 3,1% и 3,4% во 2014, 2015 и 2016 година соодветно. [треба ажурирање] Споредбата на претстојните стапки на економски раст на земјите од Европската унија открил дека балтичките земји, Полска и Словачка се единствените земји од кои се очекува да задржат исти или повисоки стапки на раст.
Историја
Во 19 век Шведска еволуирала од главно земјоделска економија во почетоци на индустријализирана, урбанизирана земја. Сиромаштијата сè уште била широко распространета. Сепак, приходите биле доволно високи за да се финансира емиграцијата во далечни места, што поттикнла голем дел од населението да замине, особено во Соединетите Американски држави. Економските реформи и создавањето на модерен економски систем, банките и корпорациите биле донесени во доцната половина на 19 век. Во тоа време Шведска била на некој начин „моќта“ на скандинавскиот регион со силен процес на индустријализација кој започнал во 1860-тите. Згора на тоа, шведскиот Риксдаг се развил во многу активен парламент веќе за време на добата на слободата (1719–72), а оваа традиција продолжила и во деветнаесеттиот век, поставувајќи ја основата за транзицијата кон модерна демократија на крајот на истиот век. Освен релативно високите нивоа на формирање човечки капитал, резултатот на реформацијата и поврзаните владини политики, ваквите локални демократски традиции биле другиот адут што го направи возможно „фаќањето“ на скандинавските земји, вклучително и Шведска, и овој економски пораст веројатно беше највпечатлива појава во тој регион во текот на деветнаесеттиот век.
До 1930-тите, Шведска го имала она што списанието Life во 1938 година го нарекла „највисок стандард на живеење во светот“. Шведска се прогласла себеси за неутрална за време на двете светски војни, со што избегна многу физичко уништување и наместо тоа, особено по Првата светска војна, профитирала од новите околности – како што се зголемената побарувачка за суровини и прехранбени производи и исчезнувањето на меѓународната конкуренција за нејзиниот извоз. Повоениот бум, кој беше продолжување на силните инфлаторни тенденции за време на самата војна, ја поттикнале Шведска кон поголем економски просперитет. Почнувајќи од 1970-тите и кулминирајќи со длабоката рецесија на раните 1990-ти, шведскиот животен стандард се развил понеповолно од многу други индустријализирани земји. Од средината на 1990-тите, економските перформанси се подобриле.
Во 2009 година, Шведска имала највисок БДП по глава на жител во номинална смисла и беше на 14-то место според паритетот на куповната моќ.
Криза од 1990-тите
Шведска имала економски модел во ерата по Втората светска војна, карактеризиран со тесна соработка помеѓу владата, синдикатите и корпорациите. Шведската економија имала обемни и универзални социјални бенефиции финансирани со високи даноци, близу 50% од БДП. Во 1980-тите, се формирал балон за недвижности и финансиски средства, поттикнати од брзото зголемување на кредитирањето. Преструктуирањето на даночниот систем, со цел да се нагласи ниската инфлација во комбинација со меѓународното економско забавување во раните 1990-ти, предизвика пукање на балонот. Помеѓу 1990 и 1993 година БДП се намалил за 5%, а невработеноста вртоглаво пораснала, предизвикувајќи ја најтешката економска криза во Шведска од 1930-тите. Според анализата објавена во Computer Sweden во 1992 година, нивото на инвестиции драстично се намалило за информатичката технологија и компјутерската опрема, освен во финансискиот и банкарскиот сектор, делот од индустријата што ја создадало кризата. Нивоата на инвестиции за ИТ и компјутери беа обновени уште во 1993 година. Во 1992 година имаше пад на валутата, централната банка накратко ја зголемила каматата за 500% во неуспешен обид да го одбрани фиксниот девизен курс на валутата. Вкупната вработеност опаднала за речиси 10% за време на кризата.
Бум на недвижности заврши со биста. Владата превзела речиси четвртина од банкарските средства по цена од околу 4% од БДП на нацијата. Ова било познато на колоквијално како „Стокхолмско решение“. Во 2007 година, Федералните резерви на Соединетите Американски Држави забележале: „Во раните 1970-ти, Шведска имаше едно од највисоките нивоа на приходи во Европа; денес, нејзиното водство целосно исчезна. . . Така, дури и добро менаџираните финансиски кризи навистина немаат среќен крај.“
Христијанска населба
Христијанската населба е една од четирите антички квартали кој се наоѓа во стариот дел од Ерусалим, Израел. Христијанската населба се наоѓа во североисточниот дел стариот дел. Во неа се влегува преку новата порта на север, Дамаската порта на исток, како и Јафа на запад.
Економија на Шведска
Криза од 1990-тите
Социјалниот систем кој рапидно растеше од 1970-тите не можеше да се одржи со пад на БДП, помала вработеност и поголеми плаќања за социјална помош. Во 1994 година, државниот буџетски дефицит надмина 15% од БДП. Одговорот на владата беше да ги намали трошоците и да воведе мноштво реформи за подобрување на конкурентноста на Шведска. Кога меѓународната економска перспектива се подобри во комбинација со брзиот раст во ИТ секторот, од кој Шведска беше добро позиционирана да капитализира, земјата можеше да излезе од кризата.
Кризата од 1990-тите некои ја сметале за крај на многу бумниот модел на благосостојба наречен „Svenska modellen“, буквално „Шведски модел“, бидејќи докажа дека трошењето на владата на нивоата претходно искусени во Шведска не е долгорочно одржливо. во глобална отворена економија. Голем дел од познатите предности на шведскиот модел всушност требаше да се гледаат како резултат на специјалната ситуација по Втората светска војна, која ја остави Шведска недопрена кога економиите на конкурентите беа релативно слаби.
Христијанска населба
Во оваа населба се наоѓаат Светиот Гроб, Црквата Свети Јоран Крстител, Омаровата џамија,
Економија на Шведска
Криза од 1990-тите
Сепак, реформите кои биле донесени во текот на 1990-тите се чини дека создале модел со кој може да се одржат обемни бенефиции за благосостојба во глобалната економија.
Современа економија
Шведска има извозно ориентирана мешовита економија која има модерен дистрибутивен систем, одлични внатрешни и надворешни комуникации и квалификувана работна сила. Дрвото, хидроенергијата и железната руда ја сочинуваат ресурсната база на економијата ориентирана кон надворешната трговија. Инженерскиот сектор во Шведска учествува со 50% од производството и извозот. Од големо значење се и телекомуникациите, автомобилската индустрија и фармацевтската индустрија. Земјоделството сочинува околу 2 отсто од БДП и вработеноста. Вооружената индустрија има технолошки високо напредна репутација.
20-те најголеми компании регистрирани во Шведска по промет биле Волво, Ериксон, Ватенфал, Skanska, Х и М, Електролукс, Волво персонвагнер, Преем, Санвик, ИОР, Атлас Copco, Нордеа,Сканиа, Секјуритас, Нордстјернан и Сони Ериксон Комуникации АБ. Шведската индустрија е во голема мера под јавна и државна контрола, најистакнат пример за тоа е ЛКАБ, државна рударска компанија, претежно активна во северниот дел на земјата, со најголем забележан пазарен удел од сите нејзини домашни конкуренти.
Влада
Владиниот буџет е драстично подобрен од рекордниот дефицит од повеќе од 12% од БДП во 1993 година. Во последната деценија, од 1998 година до денес, Владата секоја година има суфицит, освен во 2003 и 2004 година. Суфицитот за 2011 година се очекува да биде 99 милијарди (15 милијарди долари) круни. Новиот, строг буџетски процес со плафони за трошење поставени од Риксдагот и уставната промена во независна Централна банка, значително го подобрија кредибилитетот на политиката.
Економски и монетарен сојуз
Тековниот економски развој одразува прилично забележително подобрување на шведската економија од кризата во 1991-1993 година, така што Шведска може лесно да се квалификува за членство во третата фаза на Економскиот и монетарен сојуз на Европската Унија, имајќи го еврото како своја валута. Теоретски, според правилата на ЕМУ, Шведска е обврзана да се приклучи, бидејќи земјата нема исклучок со ниту еден протокол или договор (за разлика од Данска и Обединетото Кралство). Сепак, шведската влада во 1997 година одлучи да не се приклучи на заедничката валута од нејзиниот почеток на 1 јануари 1999 година. Овој избор беше спроведен со искористување на правната дупка, намерно останувајќи надвор од Европскиот механизам за девизен курс. Овој потег во моментов го толерира Европската централна банка, која сепак предупреди дека тоа нема да биде случај за поновите членки на ЕУ.
Невработеност
За разлика од повеќето други европски земји, Шведска одржувала стапка на невработеност околу 2% или 3% од работната сила во текот на 1980-тите. Сепак, ова било придружено со висока и забрзана инфлација. Станало очигледно дека толку ниските стапки на невработеност не се одржливи, а во тешката криза од раните 1990-ти стапката се зголеми на повеќе од 8%. Во 1996 година, владата поставила цел за намалување на невработеноста на 4% до 2000 година. Во текот на 2000 година вработеноста пораснала за 90.000 луѓе, што е најголем пораст во последните 40 години, а целта била постигната во есента 2000 година. Истата есен, владата ја поставила својата нова цел: 80% од работоспособното население да има редовна работа до 2004 година. Некои изразиле загриженост дека исполнувањето на целта за вработување може да има цена од превисока стапка на зголемување на платите, а со тоа и зголемување на инфлацијата. Сепак, од август 2006 година, околу 5% од работоспособните Швеѓани биле невработени, над целта утврдена од владата. Сепак, некои од луѓето кои не можеле да најдат работа се отпуштени во таканаречените „политички активности на пазарот на труд“, наречени „AMS-åtgärder“.
Работна сила
Традиционално ниската разлика во платите се зголемила во последниве години како резултат на зголемената флексибилност бидејќи улогата на одредување на платите на ниво на компанија донекаде се зајакна. Сепак, шведските неквалификувани вработени се добро платени, додека добро образованите шведски вработени се ниско платени во споредба со оние во земјите конкуренти во Западна Европа и САД. Просечните зголемувања на реалните плати во последниве години биле високи според историските стандарди, во голем дел поради непредвидената стабилност на цените. И покрај тоа, номиналните плати во последните години се малку над тие во земјите конкуренти. Така, додека платите во приватниот сектор се зголемиле за просечна годишна стапка од 3,75% од 1998 до 2000 година во Шведска, споредливиот пораст за областа на ЕУ беше 1,75%. Во 2000 година, вкупната работна сила била околу 4,4 милиони луѓе.
Црква „Св. Никола“ - Винце
'''Св. Никола''' — православна црква во кумановското село Винце, претставник на Македонската преродба. Му припаѓа на Кумановско-кратовското архијерејско намесништво во Кумановско-осоговската епархија на МПЦ - ОА.
Црквата е доста постара, и обновена е во 1845 г. Престолните икони се дело на истакнатиот велешки мајстор Коста Крстев, насликани во 1875 како што вели натписот. Има позлатени резбани царски двери.
Крадешка Река
Крадешка Река или Краешка Река — река во Југозападна Македонија и притока на Црна Река.
Течение
Течението на реката е во Битолското Поле, југоисточно од градот Битола. По својот тек, таа поминува низ селото Оптичари, по што се влева во Црна Река од нејзината десна страна.
Столпник
Столпник или стилит (грчки: ) — вид на аскет кој, во раните христијански денови на Византиското Царство, живеел на столб (столп на старословенски, stylos на грчки) и проповедал, постел и се молел. Овие аскети верувале дека умртвувањето на нивните тела ќе донесе спас за нивните души.
Животот на столпниците
Подвигот на столпниците се состоел во живеење на столб или на врвот на карпа, без разлика на климатските услови, што често го отежнувало овој начин на подвигување (дожд, ветер, ниски или високи температури). Византиската провинција Сирија се смета за лулка на столпиците, бидејќи токму таму најмногу се негувал овој вид подвиг. Врвот на столбот се поврзувал со земјата со скали, а понекогаш имало и настрешница што ја подигнувале обожавателите на столпниците за барем малку да им ги олеснат маките на овие аскети. Неретко, за да си го зголемат сопственото страдање, столпниците си ставале синџири во облик на крст. Целта на овој подвиг била одвојување од материјалниот, грешен свет. Низ историјата имало голем број столпници, а интересно е што меѓу нив имало и неколку жени.
Првиот столпник веројатно бил Симеон Столпник, кој се качил на столб во Сирија во 423 година, и не се симнал од него сè до неговата смрт 37 години подоцна.
Вкупно биле канонизирани 7 столпници.
Општествени односи
Многу брзо, столпниците добиле голем број поддржувачи, кои верувале во исцелителната и пророчката моќ на овие монаси. Почитта кон столпниците прераснала во вистинско обожавање. Во местата каде што живееле цветала трговијата, занаетчиството и гостилниците, бидејќи ги посетувале голем број луѓе. Во 8 век со појавата на иконоборството, се намалил бројот на столпници, а биле забележани и случаи на нивно прогонство. На пример, царот Константин V издал наредба брутално да се погуби Петар Столпник. Намалувањето на столпниците било забележано и во IX век, но од крајот на тој век овој начин на подвиг повторно заживеал.
Никола Коперник
Никола Коперник (Mikołaj Kopernik; Торуњ, – Фромборг, ) — полски астроном, кој прв ја изнел современата варијанта на теоријата за хелиоцентричниот (со сонцето како негов центар) сончев Систем, во неговата епохална книга „De revolutionibus orbium coelestium" („За движењето на небесните топки“). Коперник е роден во градот Торуњ, Кралска Прусија, автономна покраина на Кралството Полска. Се школувал во Полска и Италија, животот претежно го поминал работејќи во Фромборк, Кралска Прусија, каде што и починал.
Коперник бил еден од најголемите полихистори на своето време. Бил математичар, астроном, правник, физичар, учител, управник, функционер, дипломат, економист и војник.
Покрај својата ангажираност и различни интереси, тој ја сметал астрономијата за негова вокација. Неговата теорија дека Сонцето, а не Земјата, е центар на Вселената, се смета за една од најважните и решавачките за понатамошниот развој на астрономијата, вклучително се смета и за една од најважните теории за човештвото. Таа теорија, со своето доаѓање, ги поставува темелите на модерната астрономија и ги охрабрува младите научници, астрономи и учители да пристапат со поголема скепса кон дотогашната догма.
Биографија на Коперник
Коперник е роден 1473. Кога бил на десетгодишна возраст, неговиот татко, богат трговец со бакар и почитуван граѓанин на Торуњ, умира. Многу малку се знае за мајката на Никола Коперник – Барбара Ватценроде, за која се смета дека нејзиниот сопруг ја надживеал. Чичкото на Коперник по мајчина линија, Лукас Ватценроде, црковен канонизатор а, подоцна, кнез-епископ, гувернер на архиепископијата во Вармија го закрилил Коперник, и функцијата на Лукас, му овозможила на Никола да се развива под закрилата на црквата, и да ги развива интересите кон астрономијата. Коперник имал две сестри и еден брат:
Во 1491 Коперник пристапил во Краковската Академија (денес Јагјелонски Универзитет) каде веројатно за првпат се судрил со астрономијата, под менторство на неговиот учител – Алберт Бруѕевски. После четиригодишен престој во Краков, заминал за Италија, каде започнал со студии по медицина и право на универзитетите во Болоња и Падова. Неговиот чичко – бискуп ги финансирал неговите студии, и посакувал Никола исто така што стане бискуп. Но, Коперник за време на студиите во Ферара, се среќава со познатиот астроном Доменико Марија Новара да Ферара. Коперник аплицирал за неговото менторство, и така станал негов воспитаник и помошник. Првите опсервации што Коперник ги направил, биле во 1497 година, заедно до Новара, и се забележани во неговата книга „De revolutionibus orbium coelestium“.
Во 1497 година, чичкото на Коперник е назначен за Бискуп на Вармија и Коперник бил наименуван за канонизатор на Фромборшката Катедрала. Но почекал до Големиот Јубилеј во 1500 година. Коперник тогаш отишол во Рим и држел предавања по астрономија и математика.
Набрзо потоа, Коперник се вратил во Падова за да продолжи со студии и во 1503 година станал докторант по црковно право.
Тој за да ги поткрепи своите теории, тогаш споменал и некои теории и претпоставки на Цицерон и Платон за движењето на Земјата и конечно, во 1504 година почнал со детално проучување и поткрепување на сопствената теорија. Ја напуштил Италија и отишол да работи во Фромборк. Пред да се врати во Вармиа, добил позиција во Колегијалната Црква на Светиот Крст во Вроцлав, Шлеска, од којашто позиција се откажал, само неколку години пред неговата смрт. Иако ги положувал сите усилби за астрономијата, до крајот на неговиот живот таа не станала официјално негова професија.
Во 1514 година тој го изнел својот „Commentariolus“ – краток ракопис, во кој ги објаснува неговите идеи за хелиоцентричниот систем – и го пуштил во употреба за блиски луѓе. Потоа продолжил да работи на својот труд. За време на војната меѓу Тевтонскиот Поредок и Кралството Полска (1519 -1524), Коперник успешно го спасува Олзтин, главен на кралските трупи, заробен од војските на Алберт Бранденбуршки.
Во 1533 Алберт Видманштат изнесува неколку лекции во Рим, прикажувајки ја во општи црти теоријата на Коперник. Ова произнесување било проследено со голем интерес од страна на католичките кардинали, вклучувајќи го и папата Климент VII. Хипотезата на Коперник веќе била распространета како вест низ Европа и од многу краишта на континентот Коперник добил покани да го издаде својот труд.
Во писмо, кое датира од 1 ноември 1536, од кардиналот Никола Шоенберг од Капуа, Коперник е поканет да соработува со него, да ги споделува сопствените идеи и замолен да му даде на кардиналот копија од својот труд. Кардиналот во писмото изразил особено силен впечаток од работата на научникот.
Коперник сепак го одложувал издавањето на својата книга, пред сѐ веројатно заради стравот од силните критика и цензура кои би биле предизвикани од нејзиното публикување. Но тој продолжил усрдно да работи врз своето дело, кога во 1539, Георг Јоаким Ретикус, голем математичар од Витенберг, пристигнал во Фромборк. Филип Меланштон уредил Ретикус да посети неколку астрономи и да учи со нив. Ретикус станал ученик на Коперник и останал кај него две години, во кои напишал книга „Naratio prima“, во која прави краток осврт на теоријата на својот учител. Во 1542, во име на Коперник, Ретикус издава теза за тригонометрија, која подоцна ја вклучува во втората книга „De revolutionibus“. Под голем притисок на Ретикус, Коперник конечно попуштил, и ја дал својата книга на печатење во Нирнберг, под покровителство на Тидеман Гизе, бискуп и негов близок пријател.
Има легенда која вели дека првиот примерок од „De revolutionibus“ била ставена во рацете на Коперник, во денот кога починал за да може да се збогува со својот животен опус (opus vitae).
Рани теории
Има доста пишани факти за раните теории околу хелиоцентричниот систем. Траги за претпоставки се најдени во ведските текстови, напишани на санскрит, кои датираат уште од VII век п.н.е. : Веди, Ајтареја Брамана, Шатапата Брамана.
Хрониките од 1 век, Вишну Пурана, објаснуваат за овие хелиоцентрични концепти.
Филолаус (4 век п.н.е.) исто така изнел хипотеза за движењето на Земјата, веројатно инспириран од Питагоровиот сферичен глобус.
Аристарх од Самос, во 3 век п.н.е. развил извесни теории на Хераклид Понтикус (кој зборува за движење на Земјата околу нејзината оска) и дошол до првите сериозни претпоставки за вистинитоста на хелиоцентричниот систем. Неговиот труд на таа тема не е зачуван, затоа може само да се шпекулира врз одредени прашања околу него.
Арјабхата од Индија го претекнал Коперник со скоро 1000 години, и формира теорија во која Земјата се движи околу својата оска, и периодите на движење на Земјата и планетите се одредени од Сонцето. Тој исто така бил прв кој открил дека светлината од Месечината и планетите е рефлектирана сончева светлина.
Работата на арапскиот научник Ибн ал-Шатир содржи наоди слични на тие на Коперник и се претпоставува дека Коперник бил повлијаен точно од нив.
Коперник ги цитира Аристарх и Филолаус во ран негов ракопис кој е зачуван, изјавувајки : Филолаус верувал дека Земјата се движи, а некои веруваат дека и Аристарх од Самос е на истото мислење. Непознато е зошто, овој пасус недостига во печатената верзија на неговата книга. Се верува дека Коперник сам го отстранил од ракописот.
Инспирацијата на Коперник му дошла, не од набљудувањето на планетите, а непосредно по читањето на двајца автори, Цицерон и Плутарх (чиишто хроники, особено за работата на други астрономи, му биле од голема полза на Коперник).
Овие автори пишувале за земја која зе движи околу сонце. Кога била издадена книгата на Коперник, таа содржела неавторизиран вовед, дело на лутеранскиот теолог – Андреас Осиандер. Овој клерик истакнал дека Коперник ја напишал својата теорија во вид на математичка хипотеза, а не на профана претпоставка која може да е вистинита или не.
Ова било истакнато за да ги омекне евентуалните црковни осуди и да покаже дека книгата нема религиозна позадина, но нема докази дека Коперник ја дал теоријата на основа единствено на математиката. Коперник се спротивставува на хипотезата која е присутна во Стариот завет (Исус Навин 10:13), дека Сонцето се движи околу Земјата.
Се расправа дека Коперник не само што ја вмешал астрономијата при пишувањето на тезата, а исто така користел и значајни дела и влијанија од исламската традиција, математиката, а особено трудовите на Насир ел-Дин Туси, Муајад ел-Дин ел Урди и Ибн Ал-Шатир.
Птоломејскиот систем
Птоломејскиот систем е прикажан во книгата „Алмагест“ (Голема книга), напишана од Птоломеј, која датира од 150та година н.е. Тој тврди дека Земјата е центар на Универзумот, и сѐ ротира околу неа. Но телета околу коишто се ротира, и самите ротираат, според него. Тие се наречени хомоцентрични сфери, попознати во астрономијата под друг термин – ексцентрици, кое означувало дека оската им е изместена, и не минува точно низ центарот.
Особениот придонес на Птоломеј кон оваа теорија, била идејата за еквант – сложена теза која објаснува дека некои луѓе при мерење на ротацијата на Сонцето некогаш се зема за централна оска на Универзумот, а другпат, при други мерења (на други луѓе) тоа има изместена, друга локација. Ова окажува ефект на „нишање“ на некои орбити, факт што не малку го занимавал Коперник. Во тоа време, најблизу до Птоломеевиот систем биле тие на Пеурбах (1423 –1461) и Региомонтан (1436 – 1476).
Коперниковата теорија
Главната теорија на Никола Коперник била издадена во неговата книга „За движењето на небесните топки“, во годината на неговата смрт, иако тој дошол до заклучоците неколку децении порано.
Во книгата, уште на нејзиниот почеток, тој се оградува од теоријата за геоцентричен (и антропоцентричен) универзум, во кој Земјата е негов центар. Коперник бил категоричен дека Земјата е само една планета која се движи околу Сонцето, и прави периоди од една година, и околу својата оска прави период од еден ден. Тој дошол до точниот распоред на познатите планети и ја објаснил прецесијата на рамнодениците точно, со мали отстапки.
Коперник исто така ги заменил Птоломеевите екванти со повеќе епикружници. Системот на Коперник, соодветно на тоа, содржел повеќе епикружници.
Системот на Коперник не бил експериментално подобар од системот на Птоломеј. Коперник се плашел од ова, и поради недостаток на докази, се потпрел на тоа – како би требало да изгледа елегантно и целосно тој систем.
Од издавањето на книгата, па сè до 1700 година, само неколку астрономи биле убедени во теоријата на Коперник, иако од неговата книга веќе постоеле околу 500 примероци. Теоријата на Коперник окажала влијание врз работата на Галилео Галилеј, Јоханес Кеплер, кој ја доразвил, а се обидел и да ја докаже. Галилеовите набљудувања на фазите на Венера, биле првите практични докази кои ја поткрепувале теоријата на Коперник.
Коперниковиот систем може да биде систематизиран и поделен во седум начела.
De revolutionibus orbium coelestium (За движењето на небесните топки)
Книгата „За движењето на небесните топки“ (1543) била резултат на децении истоштувачка работа. Таа (нејзиниот оригинал) почнува со анонимен предговор од Андреас Осиандер, теолог и пријател на Коперник, кој наведува дека таа теорија не значи дека е вистинита надвор од рамките на тезите на астрономијата.
Актуелната верзија на книгата на Коперник започнува со писмо од неговиот пријател Никола Шоенберг, Архибискупот на Капуа, кој го мотивира Коперник да ја публикува својата книга.
Во продолжителен вовед, Коперник ја посветува својата книга на Папа Павле Трети, наведувајки ги причините зошто порано не го издал својот труд, стравот од несогласување, и укажува дека ако неговата теорија се испостави за точна, тогаш црквата ќе може да развие по-точен календар.
Во тоа време биле крајно неопходни реформи во тогашниот Јулијански календар и затоа црквата имала голема потреба од астрономите и нивните наоди.
Книгата на Коперник била поделена во шест книги:
Коперник и Коперниканизмот
Теоријата на Никола Коперник е од огромно значење за човечкото знаење и ресурси. Многу автори тврдат дека во главно само Евклид, Исак Њутн и Чарлс Дарвин извршиле радикално влијание врз човечкото познание. Исто така многумина го оградуваат учењето на Коперник од науката.
Неговата работа извршила влијание врз науката, а особено значење извршила врз (не)наметнувањето на религиски догми.
Тој ги прекршил сите догматски учења до тогаш и одеднаш се наметнал со тврдењето дека не е потребен Бог да да ги создаде луѓето од кал и вода, и да им вдахне душа, затоа што науката може да објасни сѐ.
Гробот на Никола Коперник
Во август 2005 година, тим од археолози, предводен од Јержи Гасовски, шеф на институтот по археологија и антропологија во Путуск, го откриваат гробот и останките за кои веруваат дека се на Коперник, непосредно по скенирање на подот на Фромборшката Катедрала.
До изводот доаѓаат после година дена проучување, и после раскопките во август, веста ја објавуваат на 3 ноември.
Гасовски изјавил дека е скоро 100% убеден дека тоа се моштите на Никола Коперник. После реконструкцијата на черепот кој бил пронајден, бил добиен портрет кој бил исклучително близок до авто-портретот на Коперник.
Експертите исто така тврдат дека черепот припаѓал на седудесет-годишен старец, а Коперник починал на (околу) таа вораст.
Историска поткрепа за потеклото на Коперник и неговата националност
Сè уште не е точно сосема познато дали Коперник бил Германец или Полјак.
Таткото на Коперник, исто така по име Никола ( веројатно Коппернигк), бил граѓанин на Краков, тогаш главен град на Полска, но го напуштил овој град во 1460 и отишол да живее во Торуњ кој припаѓал на Хенсеатската Лига, како и на Пруската Федерација, која што, неколку години пред да се роди Коперник почнала вртоглаво да се издига, за да добие независност од Тевтонските Рицари, кои управувале со тој реон околу 200 години угнетувајки ги мештаните.
Коперник, којшто е нарекуван Миколај Коперник во Полска, и Николаус Коперникус во Германија, е роден во Торуњ, и повеќето од деновите во работа ги поминувал во Кралска Прусија.
Од денешна гледна точка Коперник може да се нарече Германски Полјак, но тоа е сѐ уште спорно.