cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Владо Ангеловски
Животопис
По завршувањето на основното училиште, работел како земјоделец во Мршевци. Иако воените виори го затекнале како четиринаесетгодишно дете, се приклучил на партизаните. Понесен од врвна љубов кон слободата зел активно учество во оружените акции против германските единици, вршејќи ги со голем успех бројни извидувања. Во секоја од тие, главно ноќни акции, успевал да прибира драгоцени податоци за местоположбата на фашистичките позиции, бројната состојба на непријатлските единици, видот на нивното вооружување, правецот на нивното движење и слично. Снаодливоста, одлучноста и невидената храброст придонеле да стане најсакан меѓу сите во единицата на која и припаѓал. На 10 октомври 1944 година при извршување на една извидувачка акција, нагазил на мина вешто поставена од непријателите и загинал.
ФК Милан сезона 2004–2005
Сезоната 2004–2005 — 71-та сезона за Милан во Серија А во врвната лига на италијанскиот фудбал.
Серија А започнала со нерешено 2-2 против Ливорно. Во поголемиот дел од сезоната, Милан бил втор по Јувентус, во тесна трка за бодови. Сепак, по натпреварите од 25 до 30, и повторно од 33 до 34, Милан бил на првото место. На 8 мај 2005 година, Милан се соочил со Јувентус на домашен терен; до 35-та недела, двата тима имале речиси идентична статистика од 76 поени, 23 победи, 7 нерешени и 4 порази, со маргинално супериорната гол-разлика на Милан од +36 наспроти +35 на Јувентус кои ги задржале на врвот. Откако ја загубил потенцијалната титула одлучувачки натпревар со 1–0 по голот на Давид Трезеге, Милан ремизирал уште трипати потоа и завршил на второто место.
Во текот на сезоната, Анчелоти најмногу ја користел формацијата 4–4–2 дијаманти (или 4–1–2–1–2), која претходно ја користел со голем успех, особено во 2002–03; Фактот што биле достапни четворица напаѓачи со врвен квалитет (Шевченко, Креспо, Инзаги и Томасон) го направил речиси императив двајца од нив да се користат како редовни стартери. Меѓутоа, во ретки прилики, биле користени формации со тројца средишни и двајца крилни бекови (обично Кафу и Сержињо), како што се 3–5–2 или 3–4–1–2.
Прв тим
Вкупен трошок: ▼ €
Резерви
Нето приход: €
Завршна табела лиге
Завршна табела Серије А за сезону 2004/2005
Црква „Св. Атанасиј“ - Драгоманци
Свети Атанасиј (Άγιος Αθανάσιος) — црква во селото Драгоманци, Мегленско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.
Храмот е трикорабна базилика типична за своето време. Претставува забележителен пример за духовната архитектура во Меглен. Прогласена е за историски споменик на 2 јуни 1987 г.
Пустина
Пустина е секое место на Земјата каде условите за живот се многу оскудни или воопшто ги нема.
Ерозијата на пустините создава карактеристични облици, а ја предизвикуваат силни ветрови, големи разлики во температурата меѓу денот и ноќта и повремени води кои бликаат. Пустините покриваат околу 12% од копното, а уште третина се претвора во пустина (опустинување).
Видови пустини
Поларните пустини се оние пустини на кои годишното количество на дожд изнесува околу 250 милиметри и оние кои средната температура во најтоплите денови изнесува 10° С. Најпозната пустина од овој тип е Суводолицата на Антарктикот.
Готфрид Келер
Готфрид Келер (германски: Gottfried Keller, 19 јули 1819, Цирих, Швајцарија - 15 јули 1890, Цирих, Швајцарија) - швајцарски писател.
Животопис
Татко му на Келер бил занаетчија, но умрел рано, така што Готфрид, оставен на грижата на мајка му, не напредувал добро во животот. Така, на петнаесетгодишна возраст, тој бил избркан од училиштето поради проблемите што ги правел. Оттогаш, Келер живеел несреден живот, без некое посебно занимање, се мачел во сиромаштија, а сепак многу трошел (живеел на товар на својата мајка), скитал низ Германија, често гладувал, учел сликарство кое го напуштил, итн. Дури по објавувањето на неговата прва поетска збирка, тој добил државна стипендија и поминал неколку години на студии во Хајделберг и подоцна во Берлин. Сепак, дури и по враќањето од студиите во Цирих, Келер продолжил да живее по старо, а потоа, наеднаш, во 1861 година бил поставен за прв државен писар во Цирих. На ова место тој поминал 15 години при што се покажал како вреден и одговорен службеник, но потоа ја напуштил административната работа и станал професионален писател.
Творештво
Келер стапнал на книжевната сцена во 1846 година со својата прва поетска збирка со која го привлекол вниманието на некои книжевни кругови. Сепак, посериозно почнал да се занимава со книжевна дејност за време на студиите, кога ја објавил и втората збирка поезија, која имала далеку поголема уметничка вредност. Исто така, во овој период ги објавил првата верзија на својот автобиографски роман „Зелениот Хајнрих“ (1854), првиот дел на збирката раскази „Луѓето од Селдвила“ (1856), како и малата збирка „Седум легенди“. За време на студиите, Келер бил под големо влијание на материјалистичката философија на Лудвиг Фојербах која му овозможила да развие критички поглед кон стварноста. Сепак, неговата книжевна кариера се развивала бавно и мачно. Првата верзија на „Зелениот Хајнрих“ ја завршил со многу тешкотии, колебање и внатрешно незадоволство, а делото го објавил само поради обврската кон издавачот од кого претходно зел одреден износ пари на заем. Затоа, подоцна, тој го откупил речиси целото прво издание на романот, го запалил и ја напишал втората, дефинитивна верзија.
По прифаќањето на службеничката работа во 1861 година, Келер направил голема пауза во пишувањето, а по 15 години дал отказ во работата и целосно му се посветил на пишувањето. Уште кога сè уште бил службеник, тој ја објавил збирката „Седум легенди“ (1872), две години подоцна и вториот дел од збирката „Луѓето од Селдвила“. Во 1880 година се појавила втората, преработена верзија на „Зелениот Хајнрих“, а следната година ја објавил збирката новели на тема љубов, „Епиграм“. Најпосле, во 1886 година го објавил последниот роман „Мартин Саландер“, а покрај тоа се занимавал и со поезија.
Келер е реалист во целост, а реалноста за него има повисоко, корективно значење. Меѓутоа, ликовите кои ги става во реалноста се живи, потполни, нефатливи ликови направени од свест, сонови и инстинкти. Оттаму произлегува неговата најважна особина - неговото раскажување е смеса на реалното и речиси фантастичното. Во неговите дела најчесто се појавуваат вистински швајцарски селани и граѓани од неговото време кои се опишани со малку груба предметност, со типично германска педантерија и детаљност, како и со оригинален јазик. Меѓутоа, благодарение на неговиот уметнички зафат и обликувањето на внатрешниот и надворешниот живот, неговите ликови ги надминуваат локалните граници. Она што им дава општа важност на ликовите од неговите дела е нужноста за нивното приспособување кон надворешните сили од стварноста, менувањето на ликовите, но и начинот на нивното менување - личниот пораз. Со други зборови, според Келер, личниот пораз е средство за внатрешно менување на човекот; ако тој го совлада личниот пораз, тоа има благотворно дејство врз човечката природа, т.е. поразите што ги доживуваме во светот и од светот го менуваат дури и карактерот.
Келер е најголемиот претставник на реализмот во германската книжевност. Меѓутоа, наспроти неговата популарност кај публиката, тој се издвојува како осамена појава во германската книжевност која не се надоврзала на неговото дело, туку продолжила да се развива независно од него.
Сорока (реон)
Сорока ― реон во североисточна Молдавија. Негов административен центар е градот Сорока. На 1 јануари 2011 година, населението во регионот било 100.400.
Антички почетоци
Археолошки докази за праисториските населувања кои датираат од пред 35,000 до 50,000 години биле пронајдени во регионот на Сороко во близина на селото Руди. Во околу 400 до 300 година п.н.е., биле изградени антички одбранбени ѕидови. Од 9 век до 12 век н.е., биле развиени два града. Тие беа наречени Фарфурија Турчеаска и Германариул. Во 12 и 13 век, џеновска тврдина биа проширена во Алхиона. Во периодот 1439–1457 година биле споменати селата: Висока, Василкау, Руди и Пирлита.
Новиот град Сорока
Во втората половина на 16 век, Штефан Велики изградил дрвена тврдина на поранешната планина Алхиона. Тврдината била претворена во сегашниот облик помеѓу 1543 и 1546 година за време на владеењето на Петру IV Рареш. Создавањето на градот овозможи трговија долж Днестар истовремено обезбедувајќи заштита од странска инвазија. Долги години Сорока бил средиште за уметности и земјоделски пазари за Кнежевството Молдавија. Во различни временски периоди, Сорока била под влијание на војни со Татарите, Козаците, Полјаци и Русите. Помеѓу 1684 и 1699 година, под контрола на Полјаците, биле направени промени во Сорока. Бил ископан длабок ров; бил ископан бунар во дворот. Постепено со текот на времето, со постабилно владеење, градот и неговиот регион ја изгубиле воената важност.
Сорока во 19 и 20 век
Во 1812 година Сорока била окупирана од Русија. Населението станала поразновидно кога Русите, Украинците и Евреите се преселија во регионот. Од 1849 до 1917 година Сорока била управувана како дел од регионот Бесарабија на Руската Империја. Во 1918 година, по завршувањето на Првата светска војна, Бесарабија била дел од Романија. До 1944 година, Сорока останала административен центар за овој молдавски регион. Во 1944 година, кога Втората светска војна го достигна својот крај, Сорока стана дел од МССР. Молдавија станала независна држава во 1991 година. Оттогаш Сорока го вратила статусот на административен регион на Молдавија.
Бележникот
Бележникот (англиски: The Notebook) — романтична драма од 2004 година режирана од Ник Касаветес и заснована на истоимениот роман на Николас Спаркс. Главните улоги во филмот ги играат Рајан Гослинг и Рејчел Мекадамс како млад пар кој се заљубува во 1940те години. Нивната приказна на денешен ден постар човек (го игра Џејмс Гарнер) ѝ ја раскажува на постара жена (ја игра Џина Роуландс, која е всушност мајка на Касаветес).
Гази Баба (населба)
Гази Баба — населба во состав на Општина Гази Баба и Општина Чаир во Скопје. Населбата се наоѓа источно од центарот на градот и претставува седиште на истоимената општина. Општината има 15 населени места и брои 72.222 жители, од кои 53.106 се Македонци.
Бележникот
Содржина
Филмот започнува со сцена во која еден возрасен маж, од тетратка ѝ чита приказна на една возрасна жена, приказна за двајца млади љубовници, Ели и Ноа. Приказната започнува во летото 1940 година, во Сибрук, Јужна Каролина. Ели Хамилтон (Рејчел Мекадамс), е девојка од богато семјество, која за време на летото престојува во Сибрук. На еден карневал, Ели го запознава Ноа (Рајан Гослинг), момче кое живее во градот и работи во дрвена мелница. Преку летото, Ноа и Ели страсно се заљубуваат и секој миг го поминуваат заедно.
Гази Баба (населба)
Име
Името на Општина Гази Баба доаѓа од тогаш познатиот османлиски поет Ашик Челеби наречен „Гази Баба“ кој живеел во периодот на XVI век и, меѓу останатите места, служел како кадија во Скопје. Неговото турбе кое се наоѓало во оваа општина е оштетено од Скопскиот земјотрес од 1963 г. и останало во урнатини.
Бележникот
Содржина
По некое време, Ели и Ноа ја прекинуваат врската, но веднаш сфаќаат дека донеле погрешна одлука. Следниот ден, Ели и нејзиното семејство заминуваат од Сибрук. Ноа станува очаен. Цела година тој ќе ѝ пишува на Ели по едно писмо на ден, но нејзината мајка ќе ги сокрива. Поради тоа, Ели не му враќа на писмата и Ноа се сели во Атланта. По нападот на Перл Харбор, тој се приклучува во армијата, во втората светска војна, додека Ели се запишува на колеџ.
Гази Баба (населба)
Население
Според пописот од 2002 година, населбата има 15.182 жители, од кои:
Според последниот попис на населението на Македонија од 2021 година, Гази Баба има 38.426 жители.
Следува табела на народносната структура на населението:
Бележникот
Содржина
Во сегашноста пак, е сосем очигледно дека возрасната жена е Ели, а раскажувачот на приказната е Ноа. Возрасната жена, не ги препознава членовите на нејзината фамилија, поради болеста која ја поседува.
Наредното утро, медицинската сестра го наоѓа Ноа во критична состојба. Доживеал срцев удар, но преживеал. Се прикрадува во собата на Ели, кога се враќа од болницата. Таа сега се сеќава на него и го прашува дали нивната љубов е доволно јака за да направи чудо и да ги однесе заедно. Ноа ѝ вели дека нивната љубов може да направи се што тие ќе посакаат. Следното утро, ги наоѓаат мртви, заедно, мирно легнати, држејќи се за раце. Филмот завршува со сцена од јато птици кои летаат преку езеро.
Критики
Критичарите дадоа позитивни оцени за филмот. 52% од критичарите дадоа оцени за филмот, врз основа на 149 критики. Роџер Еберт од весникот Chicago Sun-Times му даде на филмот три и пол од вкупно четири ѕвезди. Според него фотографијата е впечатлива со богати ефекти, а за глумците вели дека се од Бог благословени.
Трајко Ангеловски
Трајко Стојменов Ангеловски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. Во потрага за подобар живот се преселил во Мршевци, Скопско. На 20 август 1944 година стапил во Осумнаесеттата македонска ударна бригада. Со истата учествувал во завршните операции, што многубројните бригади на НОВ и ПОЈ ги воделе ширум Македонија. Иако ја дочекал слободата, храбро загинал во една борба против балистичките банди, на 10 декември 1944 година, точно два месеци по загинувањето на неговиот помлад брат Владо Ангеловски.
Блекторн
Блекторн (англиски: Blackthorn) е филм од 2011 година, во режија на Матео Гил. Главните улоги ги толкуваат: Сем Шепард, Едуардо Нориега и Стивен Реј. Филмот „Блекторн“ освоил повеќе награди, меѓу кои и „ГОЈА“ во 2012 година, во категориите за најдобар снимател, најдобри костими и продукциски дизајн, како и наградата на Здружението на шпанските филмски критичари. .
Содржина
Буч Кесиди, под името Џејмс Блекторн (го глуми Шепард) живее мирен живот во едно зафрлено село во Боливија. Пред да умре, тој сака да си го види семејството и затоа тргнува на пат за дома. Меѓутоа, средбата со еден амбициозен и млад криминалец му ги менува плановите и тој започнува авантура како во деновите кога работел заедно со Санденс Кид.
Арапски Гробишта (Шум)
Арапски Гробишта — археолошко наоѓалиште во струшкото село Шум. Претставува некропола од хеленистичко време.
Југоисточно од селото, на десниот брег на реката Шум, во непосредната близина на гробиштата, при проширувањето на патот за селото Радолишта биле откопани неколку хеленистички гробови.
Исцелител (филм)
Исцелител — македонски филм во режија на Ѓорче Ставрески, кој е истовремено и сценарист и продуцент на филмот, како и монтажер на звукот. Камерман е Дејан Димески, а монтажата е дело на Мартин Иванов. За меѓународната дистрибуција на филмот била задолжена француската агенција Wide. Главните улоги ги играат: Благој Веселинов и Анастас Тановски.
Исцелител е филм што балансира меѓу семејна драма, црна комедија и социјален коментар. Најголем шарм на филмот се непретенциозноста и искреноста кои ги покриваат недостатоците и несигурноста во некои делови.
Престижното списание „Вараети“ (Variety) објавило рецензија на филмот, оценувајќи го како прекрасен филм кој „не само што ќе послужи како силна отскочна штица за кариерата на Ставрески, туку дури може да ја повлече напред и пошироката македонска филмска индустрија...“
Содржина
Веле (Благој Веселинов), механичар од железничко депо, немајќи пари да купи лекови, му дава на татко му Саздо (Анастас Тановски) колач направен од украдена марихуана за да му ги ублажи болките од рак, меѓутоа е притиснат од криминалците што си ја бараат дрогата назад и соседите-душкала, кои во него гледаат нова надеж, исцелител.
Улоги
Некои од останатите улоги ги толкуваат: Игор Ангелов, Атанас Атанасовски, Симеон Мони Дамевски, Катарина Илиевска, Бобан Кулески, Јордан Симонов, Горан Стојановски, Наталија Теодосиева, Горан Трифуновски, Сенко Велинов и други.
Продукција
Според зборовите на режисерот Ставрески, филмот бил создаден во долг временски период: од првите напишани зборови во сценариото (2010) па до премиерата на филмот поминале дури седум години. Првите три верзии на сценариото биле напишани како семејна драма, но откако Ставрески го изработил краткиот комичен филм Скопски љубовџии во рамки на омнибусот Скопје ремикс (2012), се предомислил, и го напишал како црна комедија.
Идејата за филмот дошла од „пропаѓањето на рационалните вредности на кои треба да се заснова едно општество“, која според Ставрески, е во корелација со осиромашувањето на Република Македонија за време на транзицијата.
Првиот долгометражен игран филм на Ѓорче Ставрески е и првата македонско-грчка копродукција во која финансиски помогнал Грчкиот филмски центар. Соработката всушност почнала кога на работилница за продуценти на EAVE ја Ставрески запознал Константина Ставрианоу од копродукцијата GRAAL S.A. од Атина. Претходно филмот имал неуспешни обиди за кофинансирање од Словенија и Бугарија.
Прикажување
Премиерата на филмот била одржана на 9 ноември 2017 на Солунскиот филмски фестивал во рамките на програмата „Балкан Срвеј“ (Balkan Survey), каде освоил награда од публиката, прв македонски филм со такво постигнување.
Македонската премиера се случила на 19 ноември 2017, на затворањето на 16-то издание на Фестивалот на европски филм Синедејс, каде бил дочекан со овации и воодушевување.
„Исцелител“ поминал исклучително добро кај македонската кино публика. На јавното прикажување во Градски парк Скопје, на 6 јуни 2018 филмот го погледнале околу 6.000 луѓе.
Награди и признанија
Исцелител е добитник на повеќе награди и признанија. На својата премиера на Солунскиот филмски фестивал во 2017, филмот ја добил наградата од публиката, со што станал прв македонски филм со ваква награда. Добитник е и на специјалната награда од жири за сценарио на 17-тото издание на Средоземниот филмски фестивал во Брисел.
Бил номиниран на повеќе престижни меѓународни филмски фестивали: филмскиот фестивал Црни Ноќи во Талин (2017, во категориите дебитантски филмови и специјална награда од жирито), Средоземниот филмски фестивал во Брисел (2017, категорија најдобар филм), меѓународниот филмски фестивал во Тромсе (2018, категорија - најдобар филм според публиката), меѓународниот филмски фестивал Санта Барбара (2018, категорија - најдобар меѓународен филм) и меѓународниот филмски фестивал во Обањ (2018, категорија најдобар филм).
Иван Ткаченко
Иван Ткаченко (роден на - ) бил руски хокеар.
Починал во авионска несреќа во 2011 година.
Тихомир Атанасов
Животопис
Потекнувал од сиромашно селско семејство. Основно училиште завршил во родното село. Исклучиво се занимавал со земјоделство. Со Треттата македонска ударна бригада учествувал во уништувањето на балистичките банди во некои краишта на Македонија и Косово. Подоцна се борел на Сремскиот фронт, каде нашите единици го поразиле непријателот. Во тие борби, на 15 април 1945 година, загинал кај Сремска Митровица.
„Млад Борец“
Млад Борец  бил неделен магазин во Социјалистичка Република Македонија, а подоцна и Македонија Во Фуштани на Првиот конгрес на  антифашистичката младина на Македонија одржан на 22 декември 1943 година, 288 делегати изгласале потреба од печатење на гласило кое ќе насочува, мобилизира, осознава, гласило кое ќе било неминовна нужност во деновите на сенаордната борба против окупаторите.
Поради војната, весникот се печател на разни локации, со големи паузи за да стане двонеделник и на крајот седмичник. „Млад борец“ се смета за своевидно училиште на поголем број новинари, а негови уредници биле познати имиња. Неделникот не успеал да се одржи во годините на транзицијата, и покрај тоа што во осумдесеттите години, со својата отвореност и критички однос, ја разбранувал македонската јавност, станал предвесник, а потоа и еден од носителите на новите демократски процеси кај нас.
Павел Траханов
Павел Траханов (роден на - ) бил руски хокеар.
Загинал во авионска несреќа во 2011 година.
UTC+04:51
UTC+4:51 е часовен појас што се користел во Бомбај сè до 1955, кога се затворил јазот од 39 минути со кој градот заостанувал зад индиското стандардно време (UTC+5:30).
UTC−00:44
UTC−00:44 — ознака за временско отстапување од UTC во износ од −00:44 часа.
Историја
UTC−00:44 се користело во Либерија до 7 јануари 1972 година. Било познато како монровиско стандардно време или либериско време. Точниот часовен појас било GMT −0ч 43м 08с (засновано на географската должина на Монровија) додека не била променето во GMT−0:44 на 1 март 1919 година. На 7 јануари 1972 година било променето во UTC+00:00.
Устие на Дрим (археолошко наоѓалиште)
При проширувањето на коритото на Црн Дрим во 1961 година, кај истекот на реката во Охридското Езеро е откриена населба со наколни живеалишта. Заедно со остатоците од столбовите–носачи на дрвената платформа е најден голем број археолошки предмети, и тоа фрагменти од керамички садови, секири од камен, ножеви и стрели од кремен, како и харпуни и шила од еленски рогови.
Според типолошките одлики на наодите, особено на керамиката, се работи за остатоци од рибарска населба од крајот на доцниот неолит, во која се присутни влијанија од доцнобакарните култури од јужната зона на јадранскиот брег.
Зирнитра
Во Вендската митологија, Зирнитра или Зир е црн словенски змеј и бог на магијата. Сликата на Зирнитра беше ставена на вендското знаме кога Вендите се бореа против Саксонците. Зирнитра буквално значи "областен за магии". Росводиз е второто име на Зирнитра.
Бвити
Бвити е духовна дисциплина на народите Пуну и Митсого во Габон (каде што е призната како една од трите официјални религии ) и на Фанг во Габон и Камерун. Современото бвити вклучува анимализам, обожавање на предците и христијанство во систем на синкретистичко верување. Оваа синкретична религија наречена бвити (заснована на поранешното тајно општество со истото име) се појавила на почетокот на 20 век, а подоцна играла улога во промовирање на солидарноста кај народот Фанг.
Неотрадиционалните движења како бвити задржуваат елементи на домородно африканско верување и обред во рамките на христијанската литургија. Овие синкретички религиозни движења вклучиле важни аспекти на африканскиот религиозен израз, како што е практиката на тајност карактеристична за општествата „Санде“ во Западна Африка. Тие исто така ги усвоиле фундаменталните верувања на домородните религии, како што е интервенцијата на предците на духовите. Бвити во Габон ги спојува традиционалните култни предци со христијанска симболика и теологија и месијанско пророчко водство. Ваквите нови африкански цркви се обиделе да одржат чувство за заедница и континуитет, дури и при брзи и драматични општествени промени.
Ибога
Нивниот духовен пат се врти околу светата употреба на коренот ибога (лат.Tabernanthe ibogа). Со векови, следбениците на традицијата ја користеле ибогата во церемониите на лекување и духовни ритуали за самооткривање, личен развој, физичко заздравување, поврзаност со природата, директна комуникација со духовите и предците и во знак на благодарност за дарот на животот.
Оваа психоделична кора од коренот на растението ибога специјално се култивира заради религијата а ја користат за да се промовира радикален духовен раст, да се стабилизира структурата во заедницата и семејството, за да се исполнат верските барања и за да се решат патолошки проблеми. Коренот на кората се конзумира стотици години во бвити церемонијата за премин како и во ритуалите за иницијација а растението се користи и за лекување.
Историја
Халуциногените својства на ибогата за прв пат ги откриле Пигмејците во внатрешноста на џунглата. Тие го пренесле своето знаење на соседните народи, Апинџи и Митсого, кои ги започнале првите ритуали. Подоцна, ова знаење било пренесено на Фанг, Ешира и други етнички групи низ целиот јужен Габон.
Долго време бвити се сметал за култ на предците, па дури и денес, зборот бвити се преведува како „мртов“ или „предок“, меѓутоа, како што се наведува кај Свидерски, точната етимологијата може да потекнува од името „Мбуити“ на група Пигмејци кои денес живеат во регион помеѓу Габон и Заир. Првично, практиката на бвити вклучувала човечка жртва и ритуална антропофагија. Овој факт е запаметен во митот за откривањето на ибогата и за жртвата на првата жена што ја проголтала, Банџиоку. Сепак, наскоро, бвити се ослободило од ваквите сурови компоненти и ги заменило овие обреди со жртвување кокошки.
Обвинувањата за криминално волшепство итн. дијаболни илузии произведени од ибогата отсекогаш биле дел од историјата на бвити. Потоа, прогонот извршен од мисионерите со одобрение на француската колонијална влада го почувствувале бвити заедници особено во текот на годините 1920 до 1940 година. И покрај палењето на храмовите, прогоните и убиствата на верските водачи, движењето продолжило да расте.
Денес, религијата е добро прифатена и се смета за популарно религиозно движење кое ги чува и гарантира племенските вредности кои се сметаат за основни за духот на новата република. Владини претставници, припадници на полицијата и армијата се иницијатори на бвити и редовно го напуштаат градот за да учествуваат во ноќните церемонии што се одвиваат во соседните села на џунгла.
Митологија
Бвити митологијата се состои првенствено од сложена тегонија и митологија која се занимава со потеклото на ибогата („Историја ал Мума“). И покрај доказите за нејзината примарна структура, митологијата подлежи на многу варијации, за што сведочат разликите меѓу сектите и различните етнички групи.
Бвити нема пишани текстови за ширење на нивните верувања, освен за некои „катехизми“ кои се тешки за читање, но може да се сметаат за срамежлив обид.
Приказната за мума
„Приказната за мума“ е мит на откривањето на ибогата и потеклото на бвити и има неколку различни верзии не само кај народот Фанг, туку и меѓу Апинџи, Митсого и Ешира. Кај Фанг, митот оди на следниов начин. Банџиоку, која обично потекнува од Пигмејците, го загубила сопругот додека берел плодови во шумата. Паднал од дрво и умрел. Неговото тело останало скриено во шумата, а Банџиоку, откако залудно го барала телото на нејзиниот сопруг, се вратила во селото и, како што е пропишано со племенско владеење, се омажила за неговиот брат. Еден ден отишла на риболов и направила мрежа за да го фаќа риби, но преку дупката на дното наместо риби, излегувале човечки коски. Тие биле коските на нејзиниот прв сопруг. Откако ги ставила коските на брегот на реката, едно животно поминало и ги однело. Банџиоку го следела животното сè додека не дошла во Какоангандагаве. Од внатрешноста на пештерата, гласовите на духовите на мртвите ја повикале: „Бандзиоку, сакаш ли да нè видиш?“,. . . „Да“, одговорила таа. Тогаш духовите ја хранеле со коренот на растението што растело во аголот на влезот на пештерата: тоа било игога. Откако ја изела игогата, Банџиоку можела да ги види и да разговара со духовите на мртвите, а меѓу нив бил и духот на нејзиниот прв сопруг. Пред да замине, духовите ја замолиле да им даде дарови (оанџо), таа им дала и се вратила во селото.
Следниот ден, таа станала рано, собрала храна и се вратила во пештерата да остави дарови, продолжувајќи да го прави тоа неколку дена. Нејзиниот втор сопруг, мислејќи дека има љубовник, решил тајно да ја следи. Кога дошла до пештерата, духовите викале „Мума, мума“ (што укажува на присуство на неинициран) и ја прашале кого до донела со себе. Банџиоку мислела дека е сама, се свртела и го видела својот сопруг. Кога тој ја прашал со кого разговара; таа му го покажала растението ибога и му дала да јаде од коренот. Така, и мажот можел да се види и да комуницира со духовите, вклучително и со духот на неговиот мртов брат. Во тој момент, духовите побарале од човекот оканџо, задолжителната понуда и тој им го дал она малку што го имал. Духовите ја одбиле понудата и тој немал друг избор освен да ја понуди својата сопруга (тоа било она што духовите навистина го сакале). На овој начин Банџиоку била задавена и жртвувана. Човекот ја однел ибогата назад во селото и го изградил првиот бвити храм. Човечката жртва, спомената во секоја верзија, потекнува од културното опкружување во кое се појавило првото бвити и е поврзана со стариот култ на предците.
Литургија
Земањето ибога поттикнува визии кои можат да се засилат со темнина, амбиент и сугестија. Следејќи ги визиите, корисниците доживуваат интроспективен начин на размислување во кој тие честопати ги раскажуваат минатите искуства во животот. Тешкотија при спиењето, гадење и повраќање понекогаш траат во тек на денот по консумирањето.
Ритуали
Бвити церемониите ги води духовниот водач наречен н'ганга, кој е многу важен член на заедницата и има широко познавање на традиционалните лекувања и магии. Клучниот бвити обред е церемонијата на иницијација, кога младите мажи од Габон за прв пат земаат игога во машката колиба за да станат членови на духовната пракса. Постојат многу церемонии во различни периоди од годината за да им се оддаде почит на предците. Може да се одржат специјални церемонии за да се лекуваат болни лица или да се избркаат злобните духови.
За време на многу церемонии, се пали традиционален факел. Тапаните и традиционалната харфа нгомби се клучни за обредите. Н'ганга и другите учесници обично се облекуваат во црвен, црн и бел чаршаф. Може да носат здолништа од материјал рафија и мали школки или мониста. Кожи од животни, како што е крзното генет, често се носат. Коренот ибога може да се става во чај или почесто да се зема во форма на стружења. Церемонијата обично започнува во текот на ноќта и може да трае со денови бидејќи дозите на лекот што се користи во овие церемонии се особено долготрајни.
Лекување
Преку јадење на растението, болното лице остварува контакт со имбвири, духови со човечка форма кои живеат во невидливиот свет, поделени во вода, земја или воздух, а оваа комуникација резултира или со лек, или барем важни информации за болеста и како да се излечи (на пример, кои растенија да се користат). Покрај ибогата, Омбвири имаат важен додаток на зеленчук направен од голема група на растенија наречен екасо. Подготовката мора да ја внесе болниот човек во прецизен момент за време на ритуалот. Во митот за потеклото на Омбвири, што е нешто слично на Приказната на мума, духовите на мртвите ја сигнализираат првата жена што конзумира ибога, како и екасо, и со тоа ги контактира. Денес, во многу различни заедници Омбвири.
Секти и обреди
Бвити заедници се „отворени“, односно нивните обреди не се тајна. Не постои соперништво меѓу различните секти и има поединци кои се иницирани во две или повеќе секти. Сектите се состојат од групи од 10 до 50 луѓе, обично живеат во истото село, каде бвити храмот е симболично сместен на една од најпристапните улици. Околу храмот се одгледуваат и почитуваат грмушки со ибога.
Терминот „бвити“ често е погрешно претставен на запад. Ова веројатно се должи на недостаток на пренесените информации (сметајќи дека ова е усна традиција ), присвојување и модификација на обредите меѓу различното население и намерна дезинформација за да се чуваат тајните обреди. Пигмејците често се наведуваат како потекло на бвити, или барем на употребата на ибога во ритуелен контекст.
Храмот
Кога не се одржуваат службите, храмот се користи како место за социјално собирање, место за средби и разговори, простор што нуди заштита. Храмот исто така служи како центар за контрола, бидејќи од неговата внатрешност има визуелна контрола на селото. Тој е огромна колиба, со дрвени ѕидови и покрив, се состои од две главни простории, церемонијална просторија и „сакрахија“. Целата структура наликува на структурата на човечкото тело.
Признавање
Бвити е една од официјалните религии на Габон и е под влијание на христијанството, вклучувајќи го и користењето на христијанскиот календар.
Јуриј Уричев
Никита Уричев (роден на - ) бил руски хокеар.
Загинал во авионска несреќа во 2011 година.
Милан Атанасовски
Милан Андреев Атанасовски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. Учел и работел во Скопје. Во НОВ и ПОЈ стапил на 9 септември 1944 година. Учествувал во завршните операции за ослободувањето на Македонија. Се пројавил како совесен, дисциплиниран и примерен борец. По ослободувањето на Македонија бил испратен во офицерско училиште во Белград. По успешното завршување на училиштето бил распореден во Војводина. Веднаш потоа се вклучил во борбите против Германците. Се истакнувал во раководењето на единица која му била доверена да ја води. На 28 февруари 1945 година, во една борба против Германците, тешко бил ранет и пренесен во болница во Нови Сад. Подлегнал на раните, на 6 април 1945 година.
Дупен Камен (Струга)
Дупен Камен — археолошко наоѓалиште во градот Струга. Претставува некропола од хеленистичкото време.
Актобе
Актобе (казашки: Ақтөбе, Aqtóbe; руски: Актобе́), е град на реката Илек во Казахстан. Тој е административен центар на областа Актобе. Во 2020 година населението изнесувало 500.757 жители.
Етимологија
Името „Актобе“ потекнува од зборовите „ақ“ (бело) и „төбе“ (рид), или бел рид, местото каде што се наоѓала првичната населба од 19 век.
До 1999 година градот беше официјално познат како Актубинск (руски: Актюбинск). Поранешното име сè уште се користи во рускиот јазик, и Русите во Казахстан.
Рана историја
На територијата на денешниот град Актобе се забележува подемот и падот на многу култури и империи од Средна Азија. Регионот фигурираше истакнато во историјата на казашката „Мала орда“. Казашкиот воен лидер Есет Батир ги започнува своите походи против Ѕунгарите од оваа област. Неговиот мавзолеј се наоѓа на 35 километри јужно од градот Актобе.
Во март 1869 година беше изградена руска воена тврдина со гарнизон од 300 војници, при сливот на реките Каргала и Илек, по карванската патека Оренбург - Казалинск. Од тој период па натаму, словенските доселеници започнале да мигрираат во регионот со цел да добијат подобри земјоделски поседи, и многу наскоро, околу тврдината биле изградени населби. Во 1874 година тврдината се проширила и се поставиле улици од портата на тврдината. Во 1891 година населбата беше етикетирана како окружен град и официјално беше именувана како Актубинск.
Кон крајот на 19-от и почетокот на 20 век населбата рапидно се проширува во обем. Додека населението во 1889 година било наведено на 2 600, до 1909 година населението се зголемува повеќе од четири пати на 10 716 официјални жители. Физичките одлики на градот исто така се развиле и кон крајот на векот градот имал две цркви, џамија, руско-киргистанско момчешко и женско училиште, клиника, банка, пошта, градски парк, кино и две воденици. Транс-Аралната железница беше проширена низ градот во 1901 година. Во годините пред Првата светска војна, индустријата започна да се развива, вклучувајќи изградба на електрична фабрика, фабрика за тули и формирање на годишен саем.
Градот бил погоден од Руската револуција во 1905 година и штрајкови и немири се случиле помеѓу 1905 и 1907. Болшевичките револуционери биле многу активни во градот, според официјалните советски написи. На 8 јануари 1918 година, болшевиците започнуаат со борби за да ја преземат контролата врз локалната власт и до 21 јануари 1918 година, болшевиците го обезбедија градот под нивна контрола.
Руска граѓанска војна
Со својата локација на Транс-Аралната железница, Актубинск важел како мошне важна стратешка точка, многу оспорувана меѓу Црвената армија и нивните бели противници за време на Руската граѓанска војна. Казахстанските и руските жители на Актијубинск и неговата околина активно ги поддржуваа обете страни во конфликтот.
Во средината на 1918 година, елементи на Болшевичкиот прв Оренбургшки полк и дваесет и осмиот полк, командувани од Георги Зиновиев, беа ефикасно опколени во Актубинск од силите командувани од Атаман Дутов. Дутов, командувајќи со приближно 10.000 пушки, 5.000 сабји и 500 џиги (воини) на новоформираниот Втор казашки полк на движењето Алаш Орда, го нападна градот во октомври 1918 година. Нападот успеа да го зазема само селото Ак Булак.
Есента 1918 година, Петтата армија на Михаил Фрунзе и Првата армија на Михаил Тухачевски добија наредба да ја пробијат и расчистат пругата, со цел да им се овозможи на силите на Црвената армија да се поврзат со болшевиците по должината на Сир Дарја. Белиот притисок врз Актубинск беше ослободен со заземањето на Фрунзе на Уралск, Оренбург и Орск на почетокот на 1919 година, но до април Дутов и Адмиралот Колчак беа во можност да започнат комбинирана контраофанзива. Актубинск конечно падна во рацете на Белите на 18 април 1919 година, уште еднаш прекинувајќи ги железничките врски на Болшевиците со Средна Азија. Во оваа офанзива, „белите“ исто така успеаја да го фатат и погубат Амангелди Иманов, казашки воен водач, кој работеше во Актобинската област со поддршка на болшевиците во Москва.
До јуни 1919 година, Фрунзе доби засилување и се врати во офанзива. На 10 септември Актубинск беше обезбеден од Петтата армија по осумдневна битка. 20.000 војници на Колчак беа заробени, заедно со најисточниот дел на градот. Од оваа точка, болшевичките сили беа во можност да ја контролираат пругата кон Ташкент.
На 13 март 1920 година во градот се одржа цело-казашка конференција на советски работници. Ова беше прва од низата регионални организациски конференции што ги одржаа болшевиците и кои на крајот доведоа до создавање на Киргистанска автономна советска социјалистичка република - ентитетот што на крајот би се развило во Советска Република Казахстан.
Модерна историја
Во 1932 година, Актубинск беше именуван за главен град на Актобинската област. Градот се развил многу за време на Втората светска војна како резултат на евакуација и реконструкција на фабрики од Украина и од Москва, вклучително и работничка задруга, фабрика за феролегури и фабрика за рендгенски зраци. Исто така започна да се минира и преработува Хром. Во 60-тите години на минатиот век, советските власти презедоа широко проширување на градот, што резултираше со изградба на градски центар и спортски стадион.
Општеството и економијата на градот драматично се променија од независноста на Казахстан во 1991 година. Постарите тешки индустрии опаднаа и беа заменети со енергетскиот сектор. Градот продолжи да се шири со нови згради и населби и со многу казахстански имигранти кои се селат во градот од околните села.
Во 1999 година, официјалното име беше сменето од Актијубинск во Актобе со претседателски указ, како дел од националните напори за поддршка на казашкиот јазик.
На 17.05.2011 година Актобе беше местото на еден од првите терористички напади во Казахстан, кога бомбаш-самоубиец се разнесе во седиштето на локалните служби за национална безбедност. Некои аналитичари го толкуваат ова како знак на зголемување на нестабилноста во регионот богат со нафта, но социјално нееднаков. Понатамошни напади од страна на осомничени исламистички милитанти се случиле на 5-6 јуни 2016 година.
Географија
Актобинската област се наоѓа во Западен Казахстан и е втора по големина по површина во Казахстан. Градот Актобе се наоѓа таму каде што се среќаваат реките Каргала и Илек. Се наоѓа во северо-централниот дел на областа Актобе. Рускиот град Оренбург се наоѓа на околу 200 километри (120 милји) северозападно, додека рускиот град Орск е на околу 150 километри (93 милји) североисточно. Областа околу градот Актобе е претежно рамна степа, со ниски ридови кои се издигнуваат на североисток. Други реки, како што се Емба и реката Урал, течат низ регионот. Регионот се граничи на југ со Аралското Море. Природната вегетациска покривка околу градот Актобе е степска, додека јужните делови на регионот се полупустински.
Хидрографија
Градот се наоѓа на местото каде реката Каргали се влева во реката Илек и неговата долина се шири на 15 км. Директно во центарот на градот тече левата притока на Илек - реката Сазди, на северозапад - левата притока на Илек - реката Жинишке. Каналот на реката Сазди лежи во централниот дел на Актобе и покрај него има големи трговски и забавни центри. Во јужниот дел на градот се наоѓаат долниот тек на левата притока на Илек - реката Тамда, но во одредени периоди овој канал се суши, формирајќи неколку потези. На северните периферии на областа Заречни, тече реката Пешанка, левата притока на Каргали, над која се наоѓа селото Каргали. На запад од областа Кирпични, одделувајќи го од селото Акхар, реката Бутак тече низ долниот дел од десната притока на Каргали.
На 10 км југоисточно од градот се наоѓа резервоарот Актобе со волумен од 245 милиони м³. Беше пуштен во употреба во 1988 година. Резервоарот Саздинское, на 8 км југозападно од градот, што е традиционален место за одмор за граѓаните, е изграден во 1967 година, а резервоарот Каргали, кој е најголемиот вештачки резервоар во близина на Актобе (се наоѓа надвор од територијата на градската администрација), чиј обем е 280 милиони м³, беше пуштен во употреба во 1975 година и се наоѓа 60 км североисточно од градот.
Клима
Актобе има влажна континентална клима, со големи сезонски варијации на температурата. Во зима, температурите можат да достигнат до −48 °C (−54 °F), со просечен дневен минимум од −16 °C (3 °F). Летните температури можат да достигнат до 43 °C (109 °F), со просечна максимална температура од 30 °C (86 °F). Времето може да се менува брзо, особено во текот на пролетта и есента (особено ветровитите денови во март кога временските промени се познати локално како „Бес Қонақ“ или „Пет гости“). Врнежите обично се јавуваат во рана пролет и доцна есен / рана зима, инаку се спорадични во текот на целата година. Генерално, Актобе има врнежи од околу 330 милиметри (13 ин) годишно.
Флора и Фауна
На крајот на XIX век, регионот во кој се наоѓал Актобе бил опишан како практично лишен од шумска флора, но во исто време и многу богат со степска вегетација. Уништувањето на шумите во тогашната област Актубинск доведе до ширење на песок од соседната област Иргиз и исчезнување на претходно богатата вегетација. Во советско време беа преземени мерки за создавање на „зелен појас“ околу градот за заштита од зимски бури и летни бури од прашина.
Територијата на градот е дел од флористичката област Актобе, која зафаќа повеќе од половина од Актобинската област и североисточниот дел на регионот Западен Казахстан.
Територијата на Казахстан се состои од 22 зоогеографски локалитети. Градот Актобе и целиот северен дел на регионот Актобе припаѓаат на западната степска локација, во која, за разлика од другите степски места, живеат претставници на европски шумски видови. Покрај тоа, во западната степска област, пустинската фауна е побогата отколку во другите области со степи. Распространетите пустински видови преливи тука се среќаваат само повремено, од монголската фауна обично може да се види хрчак Еверсман. Тука живеат и казахстански пустински видови, а во близина на Актобе можете да ги најдете туранските видови чешлани гербили.
Население
Актобе е рангиран на првото место според бројот на жители во Западен Казахстан и е четврти град во земјата според овој индикатор (по Алмати, Нур-Султан и Шимкент). Актобе се искачи во октомври 2019 година од петто на четврто место според бројот на жители кога населението во градот достигна 497 381 жител, престигнувајќи ја Караганда (496 701 жител) во овој индикатор. До крајот на 2019 година, населението на градот ја надмина границата од 500 илјади луѓе и од 1 јануари 2020 година населението изнесува 500 803 жители. Густината на населението на територијата на градската администрација (2338 км2) е 214,2 лица на км2.
Актобе е еден од најбрзо растечките градови во Казахстан - од 2003 до 2013 година населението се зголеми за 50%. За споредба, населението во градовите Туркестан, Жанаозен и Каскелен, кои покажаа најимпресивни стапки на раст, порасна за 78% во наведениот период. Зголемувањето на наталитетот и намалувањето на бројот на смртни случаи на деца придонесуваат за населението во градот.
Главните извори на пораст на градското население се природниот раст и миграцијата. Значи за периодот од 1 јануари 2011 година до 1 октомври 2015 година, природниот раст на населението изнесува 36 158 лица, а позитивниот биланс на раст на миграцијата изнесува 3 798 лица.
Етнички состав
Етничкиот состав на населението на градот е разновиден. Според резултатите од пописот на населението во 2009 година, Казаците биле најголемата етничка група на територијата на градската администрација на Актобе. Тие беа следени со значително заостанување на Русите, кои претходно доминираа во градот. Уделот на Украинците, Татарите, Германците, Корејците и другите национални малцинства е незначителен.
Економија
Земјоделството и сточарството играат голема улога во економијата на регионот Актобе и во руралното вработување. Говедско, овчо и млечни производи се главни производи во оваа област.
Тешката индустрија е основана во Актобе за време на Втората светска војна. Многу од најбрзо растечките индустрии во Актобе денес се поврзани со производство на храна (како што е компанијата „Рамазан“), градежништво („Дастан“) или дестилација на вотка („Вимпекс“ и „Ајахан“). Голем број странски компании, особено германски и австриски фирми, воспоставија партнерства со локални фирми за лесна индустрија. Во областа Хромтау во регионот Актобе се експлоатираат бакар и хромит.
Сепак, најголемиот двигател на економскиот раст во Актобе и Актобинката област е развојот на енергетските ресурси. Кинеската национална компанија за нафта (CNPC) поседува 60% од акциите на „AktobeMunaiGaz“ и инвестира многу во извлекување нафта и природен гас од нафтените полиња во Актобинката област. Изграден е цевковод за транспорт на нафта до Ксинџијанг.
Приходите од екстракција на нафта и гас помогнаа да се развијат банкарство, недвижнини и услуги за поддршка на Актобе.
Индустија
Актобе е голем индустриски центар, тесно поврзан со наоѓалиштата на хромит источно од градот. Се развиваат хемиската, лесната и прехранбената индустрија.
Во 1930 година, јужно од градот, започна изградбата на едно од првите и најголемите претпријатија за хемиска индустрија во Казахстан, хемиската фабрика Актобе, во близина на која подоцна растеше градот Алга. По распадот на СССР, производството во хемиска фабрика беше прекинато и некогашното претпријатие што го формираше градот премина во целосен пад. Во 2018 година, регионалните власти одлучија целосно да ја ликвидираат централата. Фабриката за легури во Актобе, изградена во 1943 година, стана првото претпријатие за црна металургија во Казахстан.
Трошоците за производство на градските претпријатија во 2014 година достигнаа 257,9 милијарди тенге (1,44 милијарди американски долари) и изнесуваат 20,7% од вкупните регионални индикатори, што е за 1,7% пониско од претходната година. Металуршката индустрија сочинува повеќе од 30% од целото производство произведено во градот, а хемиската индустрија 10,3% од вкупното производство.
Најголемите претпријатија во градот се фабриката за феролегури во Актобе, Актијубрентген, погон на хромиски соединенија во Актобе и голем број претпријатија од прехранбената индустрија. Фабриката за феролегури во Актобепроизведува 22% од феролегурите на Казахстан.
Бенг
Бенг – ромско именување на ѓаволот. Има индиско потекло (Бенгалски Залив во Индија). И според ромските верувања ѓаволот има лик на човек, со мали рокчиња на главата, со крвави очи и влакнесто тело. Лицето му е црно, со шилеста брада, а носот искривен. Има и опашка, а ушите му се како на коза. На рацете има долги прсти.
Актобе
Индустија
Во Актобе има големи претпријатија во прехранбената индустрија кои произведуваат брашно, слатки и тестенини, растително масло и други производи.