cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гулаг
Политичката улога
Приближно 300 000 полски воени заробеници биле заробени од СССР за време и по „Полската одбранбена војна“. Скоро сите заробени офицери и голем број обични војници потоа биле убиени (види Катински масакр) или испратени во Гулаг. Од 10.000–12.000 Полјаци испратени во Колима во 1940–41 година, повеќето воени заробеници, преживеале само 583 мажи, ослободени во 1942 година за да се приклучат на полските вооружени сили на Исток. Од 80.000 евакуирани на генерал Андерс од Советскиот Сојуз, собрани во Велика Британија, само 310 се пријавиле доброволно да се вратат во контролирана Полска од Советскиот Сојуз, во 1947 година.
За време на Големата патриотска војна, населението во Гулаг нагло се намалило поради стрмниот пораст на смртноста во 1942–43 година. Зимото 1941 година четвртина од населението во Гулаг умрело од глад. 516,841 затвореник умреле во затворските логори во периодот 1941–43 година, од комбинација на нивните тешки работни услови и гладот ​​предизвикан од германската инвазија. Овој период претставува околу половина од смртните случаи на гулазите, според руската статистика.
Во 1943 година, терминот каторга работи (каторжные работы) бил повторно воведен. Тие првично биле наменети за нацистички соработници, но потоа и други категории политички затвореници (на пример, припадници на депортирани народи кои избегале од егзил), исто така, биле осудени на „каторга работа“. Затворениците осудени на „каторга работа“ биле испраќани во гулазите со најсуровиот режим и многу од нив загинале.
Економската улога
До Втората светска војна, Гулаг системот се прошири драматично за да се создаде Советското „логорско стопанство“. Непосредно пред војната, принудната работа обезбедила 46.5% од никелот на национално ниво, 76% од калајот, 40% кобалт, 40.5% хром-железна руда, 60% од своето злато, и 25.3% од своите дрва. И во подготовка за војна, НКВР изградил многу повеќе фабрики и градел автопати и железници.
Волме
Индустриски развој
Во пред-индустриската епоха се развиле бројни мелници и леарници по должината на Волме, од што железната индустрија се развила во текот на XIX и XX век. Железничката линија Хаген-Дирингхаузен поминува низ долината.
Гулаг
Економската улога
Гулаг брзо се префрлиле на производство на оружје и набавки за армијата откако започнале борбите. Најпрвин, превозот останал приоритет. Во 1940 година НКВР поголемиот дел од својата енергија ја насочил кон изградба на пруги. Ова се покажало како исклучително важно кога германскиот напредок во Советскиот Сојуз започнал во 1941 година. Покрај тоа, фабриките се преиначиле во производство на муниција, униформи и други материјали. Покрај тоа, НКВР собрал квалификувани работници и специјалисти од целиот Гулаг во 380 специјални колонии кои произведувале тенкови, авиони, вооружување и муниција.
И покрај ниските капитални трошоци, економијата на логорот страдала од сериозни недостатоци. Како прво, реалната продуктивност скоро никогаш не одговарала на проценките: проценките се покажале премногу оптимистички. Покрај тоа, недостигот на машини и алатки ги мачел логорите, а алатките што ги правеле логорите брзо ги кршеле. Довербата на Источен Сибир во Главната управа на логори за изградба на автопати, уништила 94 камиони за само три години. Но, најголемиот проблем бил едноставен - принудната работа била помалку ефикасна од слободната. Всушност, затворениците во Гулаг биле, во просек, половина продуктивни од слободните работници во СССР во тоа време, што делумно можело да се објасни со неисхранетоста.
За да се надополни оваа нееднаквост, НКВР работел на затвореници потешко од кога било. За да се задоволи зголемената побарувачка, затворениците работеле подолго и подолго со часови и на пониски оброци за храна од кога и да било порано. Администратор на еден логор рекол на состанок: „Има случаи кога на еден затвореник му се даваат само четири или пет часа од дваесет и четири за одмор, што значително ја намалува неговата продуктивност“. Според зборовите на поранешен затвореник во Гулаг: "До пролетта 1942 година, логорот престана да функционира. Тешко беше да се најдат луѓе кои дури беа во можност да соберат огревно дрво или да ги закопаат мртвите". Недостатокот на храна делумно потекнувал од општото оптоварување на целиот Советски Сојуз, но и од недостатокот на централна помош за Гулаг за време на војната. Централната влада го насочила целото внимание на војската и ги оставила логорите да се снаоѓаат. Во 1942 година Гулаг ја основале Управата за снабдување, за да пронајдат своја храна и индустриска стока. За тоа време, не само што храната станала оскудна, туку НКВР ги ограничила оорциите во обид да ги мотивира затворениците да работат повеќе за повеќе храна, политика што траела до 1948 година.
Дури и кога работниот фонд се намалувал, побарувачката за излез продолжувала рапидно да расте. Како резултат на тоа, советската влада го турнала Гулаг да „направи повеќе со помалку“. Со помалку работоспособни работници и малку материјали од надвор од системот на логори, администраторите на логорите морале да најдат начин да го одржат производството. Решението што го нашле било уште повеќе да ги подбутнат преостанатите затвореници. НКВР користел систем за поставување нереално високи производствени цели, затегнувајќи ги ресурсите во обид да поттикне поголема продуктивност. Бидејќи армиите на Оската се наметнувале на советска територија од јуни 1941 година, работните ресурси дополнително се затегнале, и многу од логорите морале да се евакуираат од Западна Русија. Од почетокот на војната до половина на 1944 година, биле поставени 40 логори, а 69 биле распуштени. За време на евакуацијата, машините добиле приоритет, оставајќи ги затворениците да стигнат до безбедноста пеш. Брзината на напредувањето на операцијата „Барбароса“ спречило евакуација на сите работници навремено, а НКВР масакрирал многумина за да спречи да паднат во германските раце. И покрај тоа што оваа практика им негирала на Германците извор на бесплатна работна сила, тоа исто така дополнително ги ограничило капацитетите на Гулаг за да бидат во чекор со барањата на Црвената армија. Сепак, кога бранот на војната се свртел, и Советите започнале да ги туркаат натрапниците на Оската назад, нова серија работници ги надополниле логорите. Како што Црвената армија ги повратила териториите од Германците, прилив на поранешни советски воени заробеници во голема мера го зголемило населението во Гулаг.
По Втората светска војна
По Втората светска војна бројот на затворениците во затворски логори и колонии, повторно, нагло се зголемил, достигнувајќи околу 2,5 милиони луѓе од раните 1950-тите (1,7 милиони од нив биле во логори).
Кога војната во Европа завршила во мај 1945 година, дури 2 милиони поранешни руски граѓани биле насилно вратени во СССР. На 11 февруари 1945 година, на крајот на Конференцијата во Јалта, Соединетите држави и Велика Британија потпишале Договор за Репатријација со Советскиот Сојуз. Едно толкување на овој договор резултирало со присилно враќање на сите Совети. Британските и американските цивилни власти им наредиле на нивните воени сили во Европа да депортираат во Советскиот Сојуз до 2 милиони поранешни жители на Советскиот Сојуз, вклучувајќи лица кои ја напуштиле Руската Империја и воспоставиле различно државјанство години порано. Операциите за присилна репатријација се случиле од 1945–47 година.
Повеќе извори наведуваат дека советските воени војници, по враќањето во Советскиот Сојуз, биле третирани како предавници (види наредба бр. 270). Според некои извори, над 1,5 милиони преживеани војници на Црвената армија затворени од Германците биле испратени во Гулаг. Сепак, тоа било конфузија со уште два типа на логори. За време и по Втората светска војна, ослободените воени заложници заминале во специјални логори за „филтрација“. Од нив, до 1944 година, повеќе од 90% биле расчистени, а околу 8% биле уапсени или осудени на казнени баталјони. Во 1944 година, тие биле испратени директно во резервни воени формации што требало да ги расчисти НКВР (Народен комесаријат за внатрешни работи). Понатаму, во 1945 година, биле поставени околу 100 филтрациони логори за вратените Остарбајтер, заробени лица и други раселени лица, кои преработувале повеќе од 4.000.000 луѓе. До 1946 година, најголемиот дел од населението во овие логори било расчистено од НКВР и/или било испратено дома или регрутирано (види табела за детали). 226,127 од 1,539475 воени припадници биле пренесени во НКВР, односно во Гулаг. По поразот на нацистичка Германија, десет „специјални логори“ под раководство на НКВР, подредени на Гулаг биле поставени во Советската зона на окупација на повоена Германија. Овие „специјални логори“ биле поранешни шталаг, затвори или нацистички логори како што се Заксенхаузен (специјален логор број 7) и Бухенвалд (специјален логор број 2). Според проценките на германската влада „65.000 луѓе загинаа во тие логори управувани од Советскиот Сојуз или при транспорт до нив“. Според германските истражувачи, Заксенхаузен, каде што биле откриени 12.500 жртви од советската ера, требало да се гледа како составен дел на Гулаг системот. Сепак, главната причина за повоениот пораст на бројот на затвореници било заострување на законодавството за имотни деликти во летото 1947 година (во ова време имало голема глад во некои делови на Советскиот Сојуз, одземајќи околу 1 милион животи), што резултирало со стотици илјади осудувања до долги затворски казни, понекогаш врз основа на случаи на ситна кражба или проневера. На почетокот на 1953 година вкупниот број на затвореници во затворските логори бил повеќе од 2,4 милиони од кои повеќе од 465.000 биле политички затвореници.
Државата продолжила да го одржува широкиот систем на логори некое време по смртта на Сталин во март 1953 година, иако периодот ослабнала власта на логорот и се случиле голем број конфликти и востанија (види „Војни на кучки“; „Востание на Кенгир“; „Востание на Воркута“).
Амнестијата во март 1953 година била ограничена на неполитички затвореници и на политички затвореници осудени на не повеќе од 5 години, па затоа во главно биле ослободени осудените за мали злосторства. Ослободувањето на политичките затвореници започнало во 1954 година и станало широко распространето, а исто така заедно со масовните рехабилитации, по откажувањето на сталинизмот од страна на Никита Хрушчов, во неговиот таен говор на 20-от конгрес на КПСС во февруари 1956 година.
Институцијата Гулаг била затворена со наредбата МВРД бр. 020 од 25 јануари 1960 година, но колониите за присилна работа за политички и криминални затвореници продолжлеа да постојат. Политичките затвореници продолжлеа да се чуваат во еден од најпознатите логори Перм-36 сè до 1987 година кога тој бил затворен. (Поврзано: Странска принудна работа во Советскиот Сојуз.)
Рускиот казнен систем, и покрај реформите и намалување на затворската популација, неформално или формално продолжува многу практиен ендемичен Гулаг систем, вклучувајќи и присилна работа, затворениците кои земале улога на полиција врз други затвореници, и заплашување на затвореници.
Кон крајот на 2000-тите, некои активисти за човекови права ги обвиниле властите за постепено отстранување на споменот на Гулаг од места како што се Перм-36 и затворскиот логор Соловки.
Стапка на смртност
Пред распаѓањето на Советскиот Сојуз, проценките за жртвите на Гулаг се движеле од 2,3 до 17,6 милиони (видете историја на населението во Гулаг). Смртноста во гулазите во 1934–40 година била 4-6 пати поголема од просечната во Советскиот Сојуз. Истражувањата на историчарите по 1991 година, со пристап до архивски материјали, значително го намалило овој опсег. Според студијата за архивски советски податоци од 1993 година, вкупно 1,053,829 лица починале во Гулаг од 1934 до 1953 година. Сепак, имајќи го предвид фактот дека вообичаена практика било ослободување на затвореници кои или страдале од неизлечиви болести или биле близу смрт, комбинирана статистика за смртност во логорите и смртност предизвикана од логорите давала веројатна бројка од околу 1,6 милиони. Спротивно на тоа, Анатолиј Вишневски проценил дека вкупниот број на оние кои починале во затвор во периодот 1930–53 година бил најмалку 1,76 милиони, од кои околу половина се случиле меѓу 1941–43 година по германската инвазија. Ако се вклучат и смртни случаи на затвореници од работнички колонии и специјални населби, бројот на загинати според Ј.Ото Пол се искачува на 2,749,163, иако историчарот кој ја составил оваа проценка (Ото Пол) нагласувал дека е нецелосна и не ги опфаќа сите категории затвореници за секоја година. Ана Еплбаум проценувала дека 3 милиони загинале поради логорите Гулаг.
Во нејзината неодамнешна студија, Голфо Алексопулос се обидела да ја оспори оваа бројка за консензус опфаќајќи ги оние чиј живот бил скратен поради условите на ГУЛАГ. Алексопулос заклучила од своето истражување дека систематска практика на Гулаг била ослободување на болни затвореници на работ на смртта; и дека сите затвореници кои ја добиле здравствената класификација „невалиден“, „лесен физички труд“, „лесен индивидуализиран труд“ или „физички неисправен“, кои заедно според Алексопулос опфаќале најмалку една третина од сите затвореници што поминале низ Гулаг, умреле или им се скратил животот заради притворот во Гулаг во заробеништво или кратко време по ослободувањето. Вака проценетата смртност од ГУЛАГ дава бројка од 6 милиони смртни случаи. Историчарот Орландо Фигес и рускиот писател Вадим Ерликман се изјасниле слично. Проценката на Алексопулос, сепак; имала очигледни методолошки потешкотии и била поткрепена со погрешно протолкувани докази како претпоставка дека стотици илјади затвореници „насочени кон други места на притвор“ во 1948 година претставувале еуфемизам за ослободување на затвореници на работ на смрт во работнички колонии, кога навистина се однесувало на внатрешен транспорт во Гулаг наместо ослободување.
Обичниот историски консензус меѓу архивските истражувачи и историчари кои имале пристап до такви податоци е дека од 18 милиони луѓе што поминале низ гулагот од 1930 до 1953 година, е дека најмалку 1,5 и 1,7 милиони луѓе загинале како резултат на нивното притворање, иако некои историчари верувале вистинскиот број на загинати бил „нешто поголем“.
Генерална стапка на смртност
Сертификати за смрт во Гулаг систем за периодот од 1930 до 1956 година.
Услови
Условите за живот и работа во логорите значително се разликувале низ времто, а и местото, меѓу другото, во зависност од влијанието на пошироките настани (Втора светска војна, Голема глад, бранови на терор, ненадеен прилив или ослободување на голем број затвореници). Меѓутоа, до еден или друг степен, најголемиот дел од затворениците во повеќето моменти се соочувале со ситни оброци на храна, несоодветна облека, пренатрупаност, слабо изолирано домување, лоша хигиена и несоодветна здравствена заштита. Повеќето затвореници биле принудени да вршат груб физички труд. Во повеќето периоди и економски гранки, степенот на механизација на работните процеси бил значително помал отколку во цивилната индустрија: алатите често биле примитивни, а машините, доколку постоеле, биле недостижни. Официјално утврдените работни часови во повеќето периоди биле подолги, а слободните денови биле помалку отколку за цивилните работници.
Андреј Вишински, прокуратор на Советскиот Сојуз, му напишал меморандум на началникот на НКВР Николај Јежов во 1938 година кој вели: "Меѓу затворениците има такви толку парталави и полни со вошки, што претставуваат санитарна опасност за останатите. Овие затвореници се влошија до степен да изгубат каква било сличност со човечките суштества. Недостасува храна ... тие собираат ѓубре и, според некои затвореници, јадат стаорци и кучиња."Општо земено, органите на централната администрација покажале видлив интерес за одржување на работната сила на затворениците, во состојба што овозможува исполнување на плановите за градба и производство предадени од горе. Покрај широкиот спектар на казни за затворениците кои одбивале да работат (кои, во пракса, понекогаш се применувале на затвореници кои биле премногу пати ослободени и не ја исполниле квотата на производство), тие воспоставиле бројни позитивни стимулации наменети за зголемување на продуктивноста. Овие вклучувале парични бонуси (од раните 30-ти години на минатиот век) и исплати на плати (од 1950 година наваму), кратење на поединечните казни, општи шеми за предвремено ослободување за исполнување на нормите и прекумерно исполнување (до 1939 година, повторно во избрани логори од 1946 година наваму), повластен третман, и привилегии за најпродуктивните работници (шок-работници). Карактеристична шема за поттикнување што вклучувала и принудни и мотивациски елементи и била применета универзално во сите логори, се состоела во стандардизирана „скалична исхрана“: големината на порциите на затворениците зависела од процентот на испорачаната квота. За воведувањето на оваа политика бил заслужен Нафталиј Френкел. Иако била ефикасна принудата за многу затвореници да работат понапорно, за многумина затвореници имало негативен ефект, забрзувајќи ја исцрпеноста и понекогаш предизвикувајќи смрт на лица кои не можеле да ја исполнат високата квота за производство.
Веднаш по нападот на Германците врз Советскиот Сојуз во јуни 1941 година, условите во логорите драстично се влошиле: квотите биле зголемени, порциите на храна се намалиле, а медицинскиот материјал скоро и да го немало, а сето тоа доведе до нагло зголемување на смртноста. Ситуацијата полека се подобрила во последниот период и по завршувањето на војната.
Имајќи ги предвид вкупните услови и нивното влијание врз затворениците, важно е да се разликуваат три главни слоеви на затворениците во Гулаг:
Гулаг и Голема глад (1932-33)
Голема глад од 1931-1933 година зафатила многу различни региони во Советскиот Сојуз. За тоа време, се проценува дека околу 6-7.000.000 луѓе умреле од глад. На 7 август 1932 година, новиот декрет изготвен од Сталин навел минимална казна од 10 години или погубување за кражба од колективни фарми или на кооперативна сопственост. Во текот на следните неколку месеци, обвинителството се зголемило четирикратно. Голем дел од случаите што се гонеле според законот биле за кражба на мали количини жито вредни помалку од педесет рубли. Законот подоцна бил олабавен на 8 мај 1933 година. Генерално, во текот на првата половина на 1933 година, затворите забележале повеќе нови притворени затвореници отколку три претходни години заедно.
Затворениците во логорите се соочувале со тешки услови за работа. Еден советски извештај наведува дека, на почетокот на 1933 година, месечно умирале до 15% од затворското население во Советски Узбекистан. За тоа време, затворениците добивале храна во вредност од околу 300 калории (1.300 kJ) на ден. Многу затвореници се обиделе да побегнат, предизвикувајќи наплив на присилни и насилни мерки. Логорите биле насочени „да не штедат куршуми“. Телата на затворениците кои се обиделе да избегаат обично биле изложени во дворовите на логорите, а администраторите како порака насилно ги придружувале затворениците околу мртвите тела. До 1934 година, недостатокот на храна и појавата на болести започнале да го дестабилизираат системот Гулаг. Дури кога завршил гладот, системот започнал да се стабилизира.
Социјални услови
Осудените во таквите логори биле активно вклучени во секаков вид труд, а еден од нив бил сеча (lesopoval). Работната територија на сеча претставувала сама по себе квадрат и била опкружена со расчистување на шумите. Така, сите обиди за излез или бегство од него биле добро забележани од четирите кули поставени на секој нејзин агол.
Мештаните кои заробиле бегалец, добивале награди. Исто така, се вели дека логорите во постудените области биле помалку загрижени за наоѓање на избегани затвореници бидејќи тие би умреле во секој случај од силно студените зими. Во такви случаи, затворениците кои бегале без да бидат застрелани, честопати биле наоѓани мртви на неколку километри од логорот.
Географија
Во раните денови на Гулаг, местата за логори биле бирани првенствено за вклучените изолирани услови. Особено далечните манастири честопати биле повторно користени како места за нови логори. Местото на Соловецките острови во Бело Море била една од најраните и исто така најзабележителни, која се вкоренила набргу по Револуцијата во 1918 година. Колоквијалното име на островите, „Соловки“, влегло на народен јазик како синоним за работниот логор генерално. На светот му бил презентиран како пример за новиот советски метод за „превоспитување на класните непријатели“ и нивно повторно интегрирање преку трудот во советското општество. Првично, затворениците, главно руска интелигенција, уживале релативна слобода (во природниот затвор на островите). Биле објавени локални весници и списанија, па дури биле извршени и некои научни истражувања (на пример, се одржувала локална ботаничка градина, но за жал подоцна целосно се изгубила). На крајот Соловки се претворил во обичен логор Гулаг; всушност, некои историчари тврдат дека станувало збор за пилот-логор од ваков тип. Во 1929 година Максим Горки го посетил логорот и објавил извинување за тоа. Извештајот за патувањето на Горки во Соловки бил вклучен во циклусот на впечатоци насловен „По Сојузу Советов“, Дел V, поднаслов „Соловки“. Во извештајот, Горки напишал дека „логорите како Соловки се апсолутно неопходни“.
Со новиот акцент на Гулаг како средство за концентрација на евтина работна сила, тогаш биле изградени нови логори низ целата советска сфера на влијание, каде и да била економската задача што го диктирала нивното постоење (или била дизајнирана специјално за да ги искористи, како што бил Беломорски Балтички Канал или магистралата Бајкал Амур), вклучувајќи објекти во големите градови - делови од познатото метро во Москва и новиот кампус на Московскиот државен универзитет биле изградени со присилна работа. Уште многу проекти за време на брзата индустријализација во 1930-тите, воените и повоените периоди биле исполнети на грбот на осудените лица. Активноста на логорите Гулаг опфаќала широк пресек на советската индустрија. Горки во 1933 година организирал патување на 120 писатели и уметници на Беломорскиот Балтички канал, 36 од нив напишале пропагандна книга за конструкцијата објавена во 1934 година и уништена во 1937 година. Поголемиот дел од логорите Гулаг биле позиционирани во екстремно оддалечени области на североисток на Сибир (најпознати јата се Севостлаг (Североисточните логори) покрај реката Колима и Норилаг близу Норилск) и во југоисточните делови на Советскиот Сојуз, главно во степите на Казахстан (Луглаг, Степлаг, Пешанлаг). Фондацијата Меморијал направила многу прецизна мапа. Овие биле огромни и ретко населени региони без патишта (всушност, самата изградба на патиштата им била доделена на затворениците на специјализираните железнички логори) или извори на храна, но богати со минерали и други природни ресурси (како дрва). Сепак, логорите генерално биле распространети низ целиот Советски Сојуз, вклучително и во европските делови на Русија, Белорусија и Украина. Имаше неколку логори надвор од Советскиот Сојуз, во Чехословачка, Унгарија, Полска и Монголија, кои биле под директна контрола на Гулаг.
Не биле утврдени сите логори; некои во Сибир биле обележани само со стража. Бегството било одвратено од грубите елементи, како и кучињата трагачи кои биле распоредени во секој логор. Додека во текот на дваесеттите и триесеттите години од минатиот век, родните племиња често им помагале на бегалците, многу од племињата биле жртви на избегани крадци. Изнервирани и поттикнати од големите награди, тие започнале да им помагаат на властите во апсењето на затворениците во Гулаг. На чуварите на логорот им бил даден строг поттик да ги држат своите затвореници во ред по секоја цена; ако некој затвореник избегал во смена на стражарот, честопати ќе бил лишен од униформа и самиот би станал затвореник во Гулаг. Понатаму, ако некој заробеник бил застрелан, чуварите би можеле да бидат казнети со износи што честопати биле еквивалентни на една или две недели плата.
Во некои случаи, тимови на затвореници биле исфрлани на нова територија со ограничено снабдување со ресурси и оставени да постават нов логор или да умрат. Понекогаш биле потребни неколку бранови колонисти пред да преживее некоја група за да се основа логорот.
Пределот покрај Индигирка реката бил познат како Гулаг во Гулаг. Во 1926, Ојмјакон (Оймякон) село во овој регион, регистрирал температура од −71.2 °C. Под надзор на Лавренти Берија, кој раководел и со програмата НКВР и советската атомска бомба до неговата смрт во 1953 година, илјадници зекс (затвореници во Гулаг) биле искористени за минирање на руда од ураниум и за подготовка на постројки за тестирање на Новаја Земја, островот Вајгач, Семипалатинск, меѓу другите страници.
Низ историјата на Советскиот Сојуз имало најмалку 476 одделни администрации во логорите. Руската истражувачка Галина Иванова изјавила дека, "До денес, руски историчари откриле и опишале 476 логори што постоеле во различно време на територијата на СССР. Добро е познато дека практично секој од нив имаше неколку гранки, од кои многу беа доста големи. Покрај големиот број логори, имало и помалку од 2.000 колонии. Би било практично невозможно да се рефлектира целата маса на објектите во Гулаг на мапа, која исто така би ги сметала различните периоди од нивното постоење."Бидејќи многу од нив постоеле само за кратки периоди, бројот на администрации во логорите во која било дадена точка бил помал. Врвот го достигнала во раните 1950-ти, кога имало повеќе од 100 администрации во логорите низ Советскиот Сојуз. Повеќето администрации на логорите надгледувале неколку единици на единечни логори, некои дури десетици, па дури и стотици. Неславните комплекси биле оние во Колима, Норилск и Воркута, сите во арктичките или субарктичките региони. Сепак, смртноста на затворениците во Норилск во повеќето периоди била всушност пониска отколку во логорот како целина.
Потекло и функции на Гулаг
Според историчарот Стивен Барнс, постојат четири главни начини на разгледување на потеклото и функциите на Гулаг:
Хана Арент тврдела дека како дел од тоталитарниот систем на управување, таборите на системот Гулаг биле експерименти во „целосна доминација“. Според нејзиното мислење, целта на тоталитарниот систем не било само воспоставување граници на слободата, туку напротив, укинување на слободата во целост во функција на нејзината идеологија. Таа тврдела дека системот Гулаг не бил само политичка репресија, затоа што системот преживеал и растел долго откако Сталин го избришал целиот сериозен политички отпор. Иако различните логори првично биле исполнети со криминалци и политички затвореници, на крајот тие биле исполнети со затвореници кои биле уапсени, без оглед на што било што се однесувало на нив како поединци, туку само врз основа на нивното членство во некоја некогаш менувачка категорија на замислени закани кон држава.:437–59.
Таа исто така тврдела дека функцијата на системот Гулаг не била навистина економска. Иако советската влада ги сметала за логори за „принудна работа“, ова всушност истакнало дека работата во логорите била намерно бесмислена, бидејќи сите руски работници можеле да бидат предмет на присилна работа. Единствената реална економска цел што тие обично ја имале било финансирање на трошоците за сопствен надзор. Инаку, извршената работа била генерално бескорисна, или по дизајн или направена на начин со исклучително лошо планирање и извршување; некои работници дури претпочитале потешка работа ако таа била навистина продуктивна. Таа направила разлика помеѓу „автентичните“ логори за присилна работа, логорите за концентрација и „логорите за уништување“. Во автентичните работни логори, затворениците работеле во „релативна слобода и се осудени на ограничени периоди“. Концентрационите логори имале исклучително високи стапки на смртност и сепак биле „суштински организирани за работни цели“. Логорите за уништување биле оние каде што затворениците биле „систематски избришани преку глад и занемарување“. Таа го критикувала заклучокот на другите коментатори дека целта на логорите била снабдување со евтина работна сила. Според неа, Советите биле во можност да го ликвидираат системот на логори без сериозни економски последици, покажувајќи дека логорите не биле важен извор на труд и биле генерално економски ирелевантни.
Арент тврдела дека заедно со систематизираната, произволна суровост во логорите, ова служело на целта на целосна доминација со елиминирање на идејата дека уапсените имале какви било политички или законски права. Моралот бил уништен со максимизирање на суровоста и со внатрешно организирање на логорите за да се направат соучесници затворениците и чуварите. Теророт што произлегол од операцијата на Гулаг системот ги натерало луѓето надвор од логорите да ги прекинат сите врски со секој што бил уапсен или прочистен и да избегнат формирање врски со други од страв да не бидат поврзани со некој што бил мета. Како резултат, логорите биле неопходни како јадро на системот што ја уништил поединечноста и ги распуштил сите социјални врски. Притоа, системот се обидел да го елиминира секој капацитет за отпор или самостојно дејствување кај поголема популација.
Архивски документи
Статистичките извештаи направени од руската Заедничката државна политичка дирекција (ЗДПД), Народниот комесаријат за внатрешни работи (НКВР), Министерството за внатрешна безбедност (МВБ) и Министерството за внатрешни работи (МВР) помеѓу 30-тите и 50-тите години на минатиот век се чувале во Државниот архив на Руската Федерација, порано наречен Централен државен архив на Октомвриската револуција. Овие документи биле високо класифицирани и недостапни. Во услови на гласност и демократизација кон крајот на 80-тите години на минатиот век, Виктор Земсков и другите руски истражувачи успеале да добијат пристап до документите и ги објавиле високо класифицираните статистички податоци собрани од ЗДПД, НКВР, МНБ и МНР поврзани со бројот на затворениците Гулаг, специјални доселеници, итн. Во 1995 година, Земсков напишал дека странски научници започнале да се примаат во рестриктивните сегменти на овие документи во Државниот архив на Руската Федерација од 1992 година. Сепак, само еден историчар, имено Земсков, бил примен во архивите, а подоцна повторно биле „затворени“, според Леонид Лопатников.
Додека се разгледува прашањето за веродостојноста на примарните податоци обезбедени од корективни трудови институции, потребно е да се земат предвид следниве две околности. Од една страна, нивната администрација не била заинтересирана да го потценува бројот на затвореници во своите извештаи, бидејќи тоа автоматски би довело до намалување на планот за снабдување со храна за логорите, затворите и корективните работнички колонии. Намалувањето на храната би било придружено со зголемување на смртноста што би довело до уништување на огромната програма за производство на Гулаг. Од друга страна, преголемата проценка на податоците за бројот на затвореници, исто така, не била во согласност со одделенските интереси, бидејќи била опремена со истото (т.е. невозможно) зголемување на производствените задачи поставени од телата за планирање. Во тие денови, луѓето биле многу одговорни за неисполнување на планот. Се чини дека резултат на овие објективни одделенски интереси бил доволен степен на веродостојност на извештаите.
Помеѓу 1990 и 1992 година, првите прецизни статистички податоци за Гулаг врз основа на Гулаг архивите биле објавени од Виктор Земсков. Овие биле општо прифатени од водечките западни научници, и покрај фактот што во оваа статистика биле пронајдени голем број недоследности. Исто така, потребно е да се напомене дека не се општо прифатени сите заклучоци извлечени од Земсков врз основа на неговите податоци. Така, Сергеј Максудов тврдел дека иако литературните извори, на пример, книгите на Лев Разгон или Александар Солженицин, не го предвидувале многу добро вкупниот број на логори и значително ја преувеличувале нивната големина, од друга страна, Виктор Земсков, кој објавил многу документи од НКВР и КГБ, бил далеку од разбирање на суштината на Гулаг и природата на општествено-политичките процеси во земјата. Тој додал дека без да се разликува степенот на точност и сигурност на одредени бројки, без да се направи критичка анализа на изворите, без да се споредат нови податоци со веќе познати информации, Земсков ги апсолутизирал објавените материјали, презентирајќи ги како крајна вистина. Како резултат, Максудов го обвинил Земсков во неговите обиди да даде генерализирани изјави со наводи од одреден документ, како правило, не држат вода. Како одговор, Земсков напишал дека обвинението што наводно не споредувал нови податоци со веќе познати информации, не можело да се нарече праведно. Според неговите зборови, проблемот со повеќето западни писатели бил што тие немале корист од ваквите споредби. Земсков додал дека кога се обидел да не го употреби прекумерното поставување на нови информации со „старите“, тоа било само заради чувството на деликатес, за уште еднаш психолошки да не ги трауматизирал истражувачите чии дела користеле неточни фигури, како што се покажало по објавување на статистичките податоци од страна на ЗДПД, НКВР, МНБ и МНР.
Според францускиот историчар Никола Верт, планините од материјалите во архивите Гулаг, кои се чувале во фондовите на Државниот архив на Руската Федерација и биле постојано изложени во последните петнаесет години, претставувале само многу мал дел од бирократската проза со огромна големина оставена во текот на децениите на „креативност“ од „досадна и влекачка“ организација, која менаџирала со Гулаг. Во многу случаи, архивите на локалните логори, кои биле чувани во бараки или други згради што брзо се распаѓале, едноставно исчезнале на ист начин како и повеќето од зградите на логорите.
Во 2004 и 2005 година, некои архивски документи биле објавени во едицијата „Историја на Сталинскиот Гулаг“ од крајот на 1920 до првата половина на 1050 години. Зборник на документи во 7 тома, каде што секој од неговите седум тома опфаќал одредено издание наведено во насловот на томот:
Изданието содржи кратки воведи од страна на двајцата „патријарси на науката Гулаг“, Роберт Конквест и Александар Солженицин и 1431 документ, од кои огромно мнозинство биле добиени од средства на Државниот архив на Руската Федерација.
Историја на проценки на Гулаг населението
За време на децениите пред распаѓањето на СССР, дебатите за големината на населението во ГУЛАГ не успеале да дојдат до општо прифатените бројки; понудени се широки проценки, а пристрасноста кон повисоката или долната страна понекогаш се припишувало на политичките ставови на конкретниот автор. Некои од претходните проценки (и високи и ниски) се прикажани во табелата подолу. Политичките реформи „Гласност“ кон крајот на 1980-тите и последователното распаѓање на СССР довеле до објавување на голема количина на претходно класифицирани архивски документи, вклучително и нови демографски и податоци за НКВР. Анализата на официјалната статистика на ГУЛАГ од западни научници веднаш покажала дека и покрај нивната недоследност, тие не поддржувале претходно објавени повисоки проценки. Важно е дека објавените документи овозможиле појаснување на терминологијата што се користела за да се опишат различни категории на население во присилна работа, бидејќи употребата на термините „принудна работа“, „ГУЛАГ“, „логори“ наизменично од раните истражувачи довело до значителна конфузија и резултирало во значителна недоследности во претходните проценки. Архивските студии откриле неколку компоненти на казнениот систем НКВР во сталинистичкиот СССР: затвори, работни логори, работнички колонии, како и разни „населби“ (егзил) и принудна работа без притвор. Иако повеќето од нив се вклопувале во дефиницијата за присилна работа, само работни логори и работнички колонии биле поврзани со казнена принудна работа во притвор. Логори за принудна работа („ГУЛАГ логори“) биле логори на тврдиот режим, чии затвореници служеле повеќе од тригодишни мандати. Како по правило, тие се наоѓале во оддалечените делови на СССР, а условите за работна сила биле крајно тешки таму. Тие формирале јадро на системот ГУЛАГ. Затворениците на „корективните работнички колонии“ служеле пократко; овие колонии се наоѓале во помалку оддалечените делови на СССР, и биле водени од локалната администрација на НКВР. Прелиминарната анализа на статистичките податоци за логорите и колониите ГУЛАГ (видете ја табелата десно) покажала дека населението достигнало максимум пред Втората светска војна, а потоа нагло опаднало, делумно поради масовните ослободувања, делумно поради високата смртност во војната, а потоа било постепено се зголемува до крајот на ерата на Сталин, достигнувајќи го глобалниот максимум во 1953 година, кога комбинираното население од ГУЛАГ логори и работнички колонии изнесувало 2.625.000.
Резултатите од овие архивски студии убедиле многу научници, вклучително и Роберт Конквест или Стивен Виткрофт да ги преиспитаат своите претходни проценки за големината на популацијата ГУЛАГ, иако „големиот број“ на уапсени и смртни случаи не бил радикално различен од претходните проценки. Иако таквите научници како Роузефилд или Вишневски посочувале на неколку недоследности во архивските податоци со Роузфелд укажувајќи на архивската бројка од 1,196,369 за населението во Гулаг и работничките колонии комбинирани на 31 декември 1936 година била помалку од половина од 2,75 милиони популации на трудовиот логор дадени на пописниот одбор на НКВР за пописот во 1937 година, генерално се верувало дека овие податоци обезбедувале посигурни и детални информации што индиректните податоци и литературните извори ги имало на научниците за време на ерата на Студената војна. Иако Конквест го цитирал извештајот на Берија до Политбирото за бројот на работничките логори на крајот од 1938 година во кој се наведува дека имало околу 7 милиони затвореници во работните логори, трипати повеќе од архивската бројка за 1938 година и официјален извештај до Сталин од страна на советскиот министер за Државната безбедност во 1952 година наведувајќи дека има 12 милиони затвореници во работните логори.
Овие податоци им овозможилеа на научниците да заклучат дека во периодот од 1928–53 година, околу 14 милиони затвореници поминале низ системот на работни логори ГУЛАГ и 4–5 милиони минале низ работничките колонии. Така, овие бројки го одразувлет бројот на осудени лица и не го земале предвид фактот дека значителен дел од затворениците во Гулаг биле осудувани повеќе од едаше, така што реалниот број на осудени биле донекаде преценет од овие статистички податоци. Од друга страна, за време на некои периоди од историјата на Гулаг, официјалните податоци за населението во ГУЛАГ го одразувале капацитетот на логорите, а не реалниот број на затвореници, така што реалните бројки биле за 15% повисоки, на пр. 1946 година.
Култура
Гулаг траел скоро четири децении од историја на Советскиот Сојуз и Источна Европа и погодил милиони лица. Неговото културно влијание било огромно.
Гулаг станал големо влијание врз современото руско размислување и важен дел од современиот рускиот фолклор. Многу песни од автори-изведувачи познати како бардови, пред се Владимир Висоцки и Александар Галич, ниту еден од нив никогаш не служел време во логорите, го опишувале животот во Гулаг и го величале животот на „Зекс“. Зборовите и фразите кои потекнувале од работните логори станале дел од рускиот/советскиот народен јазик во 1960-тите и 1970-тите. Мемоарите на Александар Долгун, Александар Солженицин, Варлам Шаламов и Евгенија Гинзбург, меѓу другите, станале симбол на пркос во советското општество. Овие списи остро го казниле советскиот народ за нивната толеранција и апатија во однос на Гулагот, но истовремено дале доказ за храброста и одлучноста на оние што биле затворени.
Друг културен феномен во Советскиот Сојуз поврзан со Гулаг била присилната миграција на многу уметници и други луѓе од културата во Сибир. Ова резултирало со ренесанса на разни видови на места како Магадан, каде што, на пример, квалитетот на театарската продукција бил споредлив со московскиот и Еди Роснер свиреле џез.
Литература
Биле објавени многу извештаи на очевидци на затворениците во Гулаг:
Колонизација
Советските државни документи покажуваат дека целите на гулаг вклучувале колонизација на ретко населени оддалечени области. За таа цел, бил воведен поимот „слободно порамнување“.
Овој пристап гулаг го наследил од системот каторга.
Се проценува дека од 40.000 луѓе кои собирале државни пензии во Воркута, 32.000 биле заробени поранешни затвореници на гулаг, или нивни потомци.
Живот после ослужена казна
Лицата кои отслужувале мандат во логор или затвор биле ограничени да преземаат широк спектар на работни места. Прикривањето на претходната затворска казна беше дело за кое може да се верува. Лицата кои служеле како „политички“ лица биле мака за „Првите оддели“ (Первый Отдел, Первиј Отдел), места на тајната полиција во сите претпријатија и институции), затоа што поранешните „политичари“ морале да се следат
На многу луѓе кои биле ослободени од логорите им било забрането да се населат во поголемите градови.
Гулаг меморијални споменици
И Москва и Санкт Петербург имаат спомен-обележја за жртвите на Гулаг направени од камења од логорот Соловки - првиот затворски логор во системот Гулаг. Спомен-обележјето на Москва е на плоштадот Лубјанка, местото на седиштето на НКВР. Луѓето се собираат на овие споменици секоја година на Денот на жртвите од репресија (30 октомври).
Гулаг Музеј
Москва има Државен музеј Гулаг чиј прв директор бил Антон Антонов-Овсејенко. Во 2015 година бил отворен уште еден музеј посветен на Гулаг во Москва.
Понатамошно читање
See also:
Давид Трезеге
Давид Серхио Трезеге (роден на 15 октомври 1977 година) — поранешен француски фудбалер, напаѓач, освојувач на Светско и на Европско првенство.
Неговиот прекар е Трезегол.
Клупска кариера
Роден е во Франција, каде што неговиот татко Хорхе, инаку аргентински фудбалер, играл три сезони во екипата на Руан на крајот на седумдесеттите. Откако се вратил со своето семејство во Аргентина, Давид почнува да игра фудбал на возраст од 8 години по стапките на својот татко. Бил прифатен во младинскиот тим на Платенсе, а на возраст од 16 години го направил своето деби за првиот тим во аргентинското првенство.
Во 1995 година, повторно се вратил во Франција, откако бил купен од страна на Монако. Започнал да игра за вториот тим, но набргу бил забележан од страна на тренерот, поранешниот француски репрезентативец Жан Тигана, така што бил префрлен во првиот тим, за да оформи впечатливо партнерство во нападот со својот пријател и а подоцна и колега од репрезентацијата - Тјери Анри. Откако Монако ја освоил титулата во Лига 1 во сезоната 1996-97, се квалификувале за Лигата на шампионите следната сезона, а Трезеге со 4 постигнати гола му помогнал на тимот да стигне до полуфиналето каде биле елиминрани од неговиот следен клуб Јувентус со вкупен резултат 6-4. Во сезоната 1999-2000, Трезеге уште еднаш го освоил француското првенство со Монако, придонесувајќи за титулата со 22 постигнати гола; еден помалку од најдобриот стрелец за сезоната Сони Андерсон од Лион, а еден повеќе од својот партнер во нападот на Монако, Марко Симоне. По завршувањето на оваа сезона Трезеге го напуштил клубот од кнежевството по 93 првенствени настапи на кој постигнал 52 гола.
Меѓутоа, веќе во својата втора сезона, по заминувањето на Инзаги во Милан, Трезеге бил вклучен во почетната постава и му помогнал на Јувентус да го освои скудетото во сезоната 2001-02, постигнувајќи 24 голови во Серија А. Тој бил воедно и најдобар стрелец за сезоната заедно со напаѓачот на Пјаченца, Дарио Хубнер кој исто така постигнал 24 гола.
Во својата трета сезона во клубот, Трезеге уште еднаш ја освоил Серија А придонесувајќи со 9 постигнати гола, но уште поголем бил неговиот придонес во Лигата на шампионите постигнувајќи 8 гола во 10 настапи, помагајќи му на Јувентус да стигне до финалето каде на пенали со резултат 2-3 загубиле од Милан. Трезеге бил еден од тројцата играчи на Јувентус кој промашиле во пенал-серијата.
Во сезоната 2004-05 бил често повреден, но неговиот придонес бил и понатаму голем: на почетокот на сезоната, постигнал четири гола во три натпревари против Бреша, Аталанта и Сампдорија пред да го повреди рамото. Тој го постигнал и одлучувачкиот гол во директниот двобој за скудетото против Милан; два тима се наоѓале на врвот од табелата, а Јуве победил на Сан Сиро со (0-1), благодарение на голот на Трезеге со глава, по нафрлената топка од неговиот партнер во нападот Дел Пјеро.
Во сезоната 2005-06, Трезеге освоил уште еден Скудето (подоцна доделено на Интер по испаѓањето на Бјанконерите). Исто така, авантурата на Јувентус во Лигата на шампионите завршила рано, по испаѓањето во четврт-финалето од Арсенал. На лично ниво, Трезеге постигнал 23 првенствени гола и 6 во Лигата на шампионите, со што ја надминал бројката од 100 гола за Јувентус, а со голот против Брухе станал најдобар странски стрелец во историјата на Јувентус, надминувајќи ги Мишел Платини и Џон Чарлс.
Следната сезоната за Јувентус била многу тешка затоа што клубот бил исфрлен во Серија Б, по донесената пресуда за скандалот со наместени натпревари. Поголемиот дел на играчи го напуштиле Јувентус, но не и Трезеге. Заедно со капитенот Дел Пјеро, Џанлујџи Буфон, Павел Недвед и Мауро Каморанези останал да ги носи боите на клубот и во втората италијанска лига. Постигнувајќи 15 гола, помогнал за промоција и експресно враќање на Јувентус во Серија А. На 25 јуни 2007 го продолжил договорот со Јувентус до 30 јуни 2011, за плата од 4,5 милиони евра годишно. Првите зборови по потпишувањето му бил: "Јас направив одлучувачки избор за мојата кариера, за мојот живот".
Трезеге одиграл уште три сезони во Серија А со Јувентус, но без ниту еден освоен трофеј. Во летото 2010 го напуштил Јувентус, но се вратил на почетокот на 2014 година за да ги поздрави навивачите на клубот, на Стадион Јувентус. Вкупно за Јувентус одиграл 320 натпревари и постигнал 171 гол.
На 28 август 2010, му се приклучил на новиот шпански прволигаш, Еркулес. Во својата прва и единствена сезона во Шпанија (2010-11), постигнал 12 гола во 31 настап соработувајќи успешно во нападот со парагваецот Нелсон Хаедо Валдез.
На 30 август 2011, потпишал едно-годишен договор со Банијас, екипа од Обиденетите Арапски Емирати. По само три лигашки настапи, неговиот договор бил раскинат по взаемна согласност на 21 ноември поради повреда која го оддалечила од теренот во поголемиот дел од сезоната.
Набргу потоа, во декември 2011 година, Трезеге потпишал три-годишен договор со аргентинскиот Ривер Плејт, враќајќи се во земјата на потекло по 16 години. Тој постигнал 13 голови во 19 настапи, помагајќи му на клубот да избори промоција назад во Првата аргентинска лига. Тој, исто така учествувал во Копа Аргентина, каде што Ривер биле елиминирани во полуфиналната фаза. Меѓутоа поради караница со тренерот наскоро бил приморан да го напушти клубот.
На 22 јули 2013 година бил позајмен на Њуел Олд Бојс на една година. На 1 ноември, со два гола против Колон, го достигнува и го надминува прагот од 300 гола во кариерата. На 27 јуни 2014 ги објавил својте планови да се врати во Ривер Плејт за да ја заврши својата играчка кариера, но од клубот најавиле дека играчот не е во нивните планови за новата сезона.
Репрезентативна кариера
Трезеге постигнал 34 гола во 71 настап за француската репрезентација во периодот помеѓу 1998 и 2008 година. Трезеге ја претставувал Франција на Светското првенство 1998, Европското 2000, Светското 2002, Европското 2004 и Светското 2006.