cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Федерални резерви на САД
Конечни операции
Кога ФЕД одлучува да пристапи кон конечно купување на хартии од вредност, прво решава, колку треба да купи за да одговори на неусогласеноста помеѓу понудата и побарувачката. Потоа, ФЕД ја дели сумата на помали делови и извршува серија на купувања на различни сегменти на пазарот за да го минимизира влијанието врз пазарните цени. Но, ова не било така отсекогаш, бидејќи до 1995 година, ФЕД вршел купување или продавање на пазарот само неколкупати годишно, т.е. одреден период чекал побарувачката на средствата да биде доволно голема за да се изврши трансакција (3-4 милијарди долари). На овој начин, по давањето на понудата од страна на дилерите на ФЕД, требало да се чека определено време да се прифатат понудите од заинтересираните страни, со што постоел ризик од промена на цените на пазарот во времето додека дилерите чекаат. Поради ова, во 1995 година ФЕД ја променил стратегијата и пристапил кон постепено купување (или продавање), што резултирало со поголема ефикасност и помали нарушувања на пазарот.
Привремени операции
Една операција е привремена доколку во согласност со условите од договорот, по истекот на определен број денови, таа се отповика, а состојбата на субјектите кои го склучиле договорот се врати во позиција како пред склучувањето на договорот. ФЕД често извршува привремени операции (temporary operations) со цел уфрлување или повлекување ликвидност. Во овој случај, ФЕД купува или продава определена хартија од вредност од некој примарен дилер, со договор, на определена идна дата, тој да ја продаде или откупи. Најголем дел од повратните трансакции се со рок на достасување од еден ден (overnight), а долгорочните повратни трансакции се користат за исправка на нарушувањата за кои се очекува да траат подолг период.
Дисконтен прозорец
Иако обемот на позајмувањето преку системот на расположливи линии е релативно мал, тој игра важна улога во смалувањето на притисокот врз стапката на федералните фондови. Одобрувањето на овие кредити ја зголемува понудата на средства, а со тоа ја намалува можноста за зголемување на стапката на федералните фондови, која би имала таква тенденција доколку понудата не може да одговори на побарувачката. Исто така, кога нормалното функционирање на финансискиот пазар е нарушено, директното кредитирање на ФЕД може да служи како основен канал за понуда на средства на депозитарните институции.
Примарни кредити
Примарните кредити се одобруваат на стабилни банки, и тоа, на многу кратки периоди, вообичаено преку ноќ. Притоа, од банките не се бара да ги исцрпат сите можни извори на средства пред да се пријават за примарен кредит, но сепак оваа операција треба да се користи како повремен, а не регуларен извор на финансирање. Каматната стапка на примарните кредити вообичаено е за еден процентен бод над таргетот на стапката на федералните фондови, но таа може да варира во зависност од околностите.
Секундарни кредити
Секундарните кредити се одобруваат на институции кои не се квалификувани за примарните кредити. Вообичаено, тие се одобруваат со многу краток рок на доспевање (преку ноќ), по каматна стапка која е повисока од онаа на примарните кредити.
Сезонски кредити
Сезонските кредити се наменети да им помогнат на малите депозитарни институции во управувањето со значителните сезонски варијации на нивните кредити и депозити. Овие кредити се достапни за институциите кои можат јасно да докажат дека имаат вакви циклични движења на нивните активности. Вообичаено, овие институции се сместени на земјоделски или туристички подрачја. Каматната стапка на сезонските кредити е променлива и зависи од пазарните каматни стапки.
Задолжителната резерва
Задолжителната резерва (reserve requirements) се однесува на износот на паричните средства што банките мора да ги чуваат како резерва кај ФЕД во однос на утврдениот износ на пасивата од билансот на состојбата. Овие резерви можат да бидат во форма на готовина или како депозит на сметката на банките кај ФЕД.
Зголемувањето на задолжителната резерва (преку зголемување на коефициентот или на обврските на кои тој коефициент се применува) предизвикува намалување на банкарските кредити и нивото на депозитите, што влијае на зголемување на каматните стапки. Ова, исто така, ги зголемува трошоците на банките, преку зголемување на износот на средствата кои не носат камата, а мора да се држат како резерва. Во обратен случај, намалувањето на задолжителната резерва им овозможува на банките експанзивна кредитна политика и намалување на каматните стапки.
Мерките на ФЕД за време на светската економска криза
Кога се појавиле првите финансиски потреси, во август 2007 година, централните банки веднаш реагирале во насока на намалување на каматните стапки, а потоа и спроведување на голем обем на неконвенционални мерки. Првите одговори на ФЕД биле намалување на дисконтната стапка (primary credit rate) и на целната стапка на федерални средства (federal funds rate). Овие мерки вклучувале проширување на обемот на постојните инструменти на монетарната политика, особено времетраењето на операциите и намалување на стандардите за подобноста на колатералот (обезбедувањето) на банките.
Исто така, ФЕД презел значителни ризици, преку одобрувањето заеми, обезбедени со колатерал кој во тоа време бил ризичен. Таков пример бил заемот од 30 милијарди долари, даден на банката "JPMorgan Chase" со цел да ја преземе пропадната инвестициска банка "Bear Sterns", во март, 2008 година. Овој заем бил даден со колатерал кој подразбирал помал износ на ликвидни средства на Bear Sterns, подразбирајќи дека ФЕД ќе ја надомести загубата ако вредноста на вкупните средства стане помала од нивната гарантна вредност. Во оваа фаза од кризата, ФЕД фактички го преземал кредитниот ризик, а дури подоцна акцентот се префрлил на одржување на економијата преку пониски каматни стапки.
Најголемата последица од ваквите неконвенционални мерки била зголемување на билансот на состојба на централните банки. Вкупната актива на ФЕД пораснала тројно во период од само пет години (2007-2012). Сето тоа започнало да буди сомневање во поглед на можните негативни последици од "квантитативното олеснување", во прв ред, во однос на порастот на инфлацијата и создавањето "меури" на пазарот на капитал. Оттука, на 22 мај 2013 година, Бернанке ја најавил можноста за постепено повлекување на програмата на "квантитативно олеснување", а веќе на 18 декември 2013 година бил направен и првиот конкретен чекор во таа насока, кога ФЕД објавил дека, почнувајќи од јануари 2014 година, ќе го намали месечниот износ на хартиите од вредност што ги купува, и тоа од 85 на 75 милијарди долари.
Хелена Бергстрем
Хелена Кристина Бергстрем (родена на 5 февруари 1964 година ) е шведска глумица и филмски режисер. Од глумечко семејство, таа ја започна својата кариера во 1982 година. Таа се појави на сцените на Кралскиот драмски театар (Драматен) и на Градскиот театар во Стокхолм, но е позната по нејзината работа во филмовите. „Жените на покривот“ се смета за нејзината пробивна улога, каде била извонредна. Нејзин најнаградуван филм е „Последниот танц“, за кој ја добила наградата „Гулдбаге“ за најдобра глумица во главна улога и фестивалските награди во Монтреал и Истанбул. Нејзиниот сопруг Колин Натли режирал неколку филмови со неа. Во 2007 година, таа за првпат го режирала филмот „Умот на јазот“. Таа е исто така сценаристка и пејачка.
Личен живот
Бергстром е родена во Кортедала, Гетеборг, ќерка на глумицата Керстин Видгрен и Ханс Бергстром, режисер и глумец. Нејзиниот дедо по мајка, Олоф Видгрен, исто така бил глумец.
Таа е мажена за Колин Натли, со кого има две деца, Моли и Тимоти, и посинок, Даниел Натли. Тие се запознале додека го снимале „Блекџек“. Во тоа време, Натли бил оженет и бил 20 години постар од неа. Тие живеат во стан на Кунгшолмен, остров во центарот на Стокхолм, каде имаат живеено нејзините баба и дедо. Тие исто така имаат куќа на село.
Кариера
Таа првпат се појавила во филм во режија на нејзиниот татко во 1978 година, со наслов „Слатка куќа“. Бергстрем ја започнала филмската кариера во 1982 година, работејќи во телевизиската мини-серија „Тајм аут“. Една година подоцна таа се појавила во сатиричната хумористична серија „Широко отворено“. Во 1988 година, таа дипломира на „Teaterhögskolan“, театарската академија, во Стокхолм по што работела во Кралскиот драмски театар (Драматен) и во Градскиот театар во Стокхолм.
Таа е режирана од нејзиниот сопруг во филмови меѓу кои „Блекџек“, „Куќа на ангелите“, „Последниот танц“. Нејзиниот сопруг режираше филмови со Бергстрем кои вклучуваат сексуални сцени; таа рекла дека ова му било непријатно.
Со Тове Алстердал, драматург и новинар, таа го напиша своето прво сценарио, „Толку различна“ (2009). Таа прво го режираше „ Умот на јазот“, кој беше објавен во 2007 година. Во 2015 година, таа го режираше својот четврти филм, „Прекрасен ебан Божиќ! Не оригиналниот сценарист.“  Таа е исто така пејачка, пее повеќе од 100 песни на Едит Пјаф во Градскиот театар. Во 2002 година, таа сними албум со песни од Пјаф.
Оса Бјеркерот
Оса Моника Сигурдсдотер Бјеркерут (родена на 12 мај 1959 година) е шведска глумица, комичарка, писателка и филмска режисерка.
Ирвас
Ирвас или северен елен — вид елен од Арктикот и Субарктикот, вклучувајќи ги заемно резидентните и миграциските популации. Иако е глобално распространет и броен, некои од неговите субвидови се ретки, а еден (или два, зависно од таксономијата) е и веќе изумрен.
Ирвасот најчесто се разликува по својата боја и големина. На двата пола им раснат рогови, иако кај мажјаците се поголеми, а има и неколку популации во кои женките воопшто немаат рогови.
Ловењето на диви ирваси како и одгледувањето на полудомашни ирваси (за месо, крзно, рогови, млеко и транспорт) се многу значајни за неколку арктички и субарктички народи. Дури и далеку од неговиот полупречник, ирвасот е познат по митот за Дедо Мраз, во кој, неговата санка е влечена од ирваси што летаат (комерцијален секуларен елемент од христијанскиот празник Божиќ).
Дистрибуција
Ирвасот е распространет и броен вид во северниот Холарктик, заемно присутен во тундрата и тајгата (северна шума). Најпрвин, ирвасот бил најден во Скандинавија, Источна Европа, Русија, Монголија, како и во Северна Кина, северно од 50-та лонгитуда. Во Северна Америка, бил најден во Канада, Алјаска и во САД (од Вашингтон до Мејн). Во 19-от век бил очигледно присутен во јужниот дел на Ајдахо. Исто така, природно се појавил и во Сахалин, Гренланд, а веројатно во историските времиња и во Ирска. При доцната Плеистоцена ера, биле пронајдени ирваси далеку на југот од Северна Америка дури во Невада и Тенеси, како и Шпанија во Европа. Денеска, дивите ирваси имаат исчезнато од многу територии од тогашниот голем историски полупречник, особено во јужните делови, каде е исчезнат секаде. Големи популации на диви ирваси можат сè уште да се најдат во Норвешка, Финска, Шведска, Сибир, Гренланд, Алјаска и Канада.
Доместицирани ирваси можат најчесто да се најдат во северна Феноскандија и Русија, како и стадо од околу 150-170 ирваси кои живеат во околијата на Кеирнгорм, Шкотска. Последните ирваси од дивата тундра, во Европа, се најдени во одредени делови на јужна Норвешка.
Неколку ирваси од Норвешка беа донесени на Јужно Атлантскиот остров Јужна Џорџија во почетокот на 20 век. Денес, постојат две различни стада кои сè уште опстојуваат таму, засекогаш одделени од ледници. Нивната целокупна популација таму, брои не повеќе од неколку илјади. Знамето и територијалното воено одело содржат слика од ирвас. Околу 4000 ирваси до сега биле мигрирани во францускиот подантарктички архипелаг Кергелен. Источен Исланд има мало стадо од околу 2500-3000 животни.
Популацијата на Карибу и ирвасите се менувала историски, но многу од стадата се во пад надвор од нивниот полупречник. Овој глобален пад е поврзан со климатските промени за северните стада на миграциони карибу и ирваси како и индустриското нарушување на живеалиштата на тие стада за постојани, не-миграциски стада.
Големина
Женките најчесто растат 162-205цм(64-81 инч) во должина и 79-120кг(170-260 фунти) во тежина. Мажјаците(или бикови) се стандардно поголеми(иако, степенот до кој варира во различни суб-видови), мерејќи 180-214цм(71-84 инч) во должина и најчесто тежејќи 92-210кг(200-460 фунти), иако, извонредно големи мажјаци тежеле и по 318кг(700 фунти). Висината на рамото често мери од 85 до 150цм(33 до 59 инча), а опашката е 14 до 20цм(5.5 до 7.9 инча) долга. Суб-видот R. t. platyrhynchus од островот Свалбард е многу мал во споредба со други подвидови(феномен познат како островен џуџенизам), со женки кои имаат должина од приближно 150цм(59 инча), и тежат околу 53кг(120 фунти) во пролет и 70кг(150 фунти) во есен. Мажјаците се приближно 160цм(63 инча) долги и тежат околу 65кг(140 фунти) во пролет и 90кг(200 фунти) во есен. Ирвасите од Свалбард се исто така релативно кратки во нозете и можат да имаат висина на рамото максимум 80цм(31 инч).
Крзно
Бојата на крзното значајно варира, како поединечно така и во зависност од сезоната и подвидовите. Северните популации, кои се често релативно мали, се по бели, белите јужни популации, кои се често и релативно големи, се потемни. Ова може да биде добро видено во Северна Америка, каде, најсеверните подвидови, Реary Caribou, е нај белиот и нај малиот подвид на континентот, додека најјужните подвидови, Woodland Caribou, е најтемниот и најголемиот. Грбот има два слоја на крзно, густо волнено подкрзно и долго-влакнесто надкрзно кое содржи шупливи, со воздух исполнети влакна.
Нос и копита
Ирвасите имаат специјализирани носеви кои имаат назални турбинантни коски кои драматично ја зголемуваат внатрешнината на ноздрите. Влезниот ладен воздух е загреван од животинската телесна топлина пред да навлезе во дробовите, а водата се кондензира од истрошениот воздух и се задржува пред да се испушти здивот на еленот, ова служи за развлажнување на сувиот воздух и евентуално да се апсорбира во крвта преку мукозните мембрани.
Копитата на ирвасите се адаптираат према сезоната: во лето, кога тундрата е мека и влажна, стапалата стануваат како сунѓери и даваат дополнителна тракција. Во зимата, стапалата се намалуваат и стеснуваат, откривајќи ја рамката од копитата, која го сече мразот и заледениот снег, штитејќи го ирвасот од лизгање. Оваа трансформација им дозволува да копаат длабоко(активност позната како “кратерување”) во снегот до нивната најомилена храна, лишаи, познати како ирвасов мов. Колената на многу видови ирваси се адаптирани да продуцираат тропачки звук додека одат.
Исхрана
Ирвасите се преживари, што значи дека имаат стомак со четири комори. Воглавно, тие се хранат со лишаи во зима, особено ирвасовиот мов. Покрај тоа, тие јадат ги јадат и лисјата на врбите и брезите како и остриците и тревите. Постојат докази дека во одредени прилики, тие исто така се хранат со леминзи, арктички лососи и птичји јајца. Стадата ирваси во Чукчис се познати по зголеменото јадење на печурки во доцните лета.
Репродукција
Парењето се случува од доцен Септември до ран Ноември. Мажјаците меѓусебно се борат за пристап кон женките. Два мажјака ќе ги спојат своите рогови и се обидуваат да се одбутнат. Најдоминантните мажјаци можат да соберат дури до 15-20 женки за парење. Мажјакот ќе прекине со исхраната и ќе изгуби многу од телесните резерви. Младите најчесто се раѓаат следниот Мај или Јуни. После 45дена, младите се способни да се хранат самостојно, но продолжуваат со цицањето до следната есен и стануваат независни од своите мајки.
Миграција
Други популации (пр. во Европа) имаат пократка миграција, а други, на пример подвидови R. t. pearsoni i  R. t. platyrhynchus (двата изолирани на острови), се “станари” кои прават само локални движења.
Патувајќи нормално околу 19-55км(12-34милји) дневно додека мигрираат, карибуто може да трча со брзини од 60-80км/ч(37-50 милји). За време пролетната миграција, помали стада се соединуваат заедно за да формираат поголеми стада од по 50.000 до 500.000 животни, но за време на есенските миграции, групите стануваат помали и ирвасите почнуваат да се парат. За време на зимата, ирвасите патуваат во шумски предели да се исхрануваат од под снегот. До пролетта, стадата ги напуштаат зимските домови за да идат во пределите на младенчињата. Ирвас може да плива лесно и брзо, во просек околу 6.5км/ч(4.0 милји) но ако е потребно дури и до 10км/ч(6.2милји), па така и миграциските стада не се мислат при потребата да препливаат големо езеро или широка река.
Грабливци
Постојат голем број грабливци кои најчесто ловат ирваси. Златните орли ги напаѓаат младенчињата и се најчести ловци во пределите за парење. Ласиците-мечки ги напаѓаат новороденчињата или кравите што се пораѓаат, како и (по ретко) слабите возрасни ирваси. Кафените мечки и (во ретки случаи кога ќе се сретнат меѓусебно) Поларните мечки ловат ирваси од било која возраст, но(како и кај ласиците) најчесто е да нападнат или младенче или болен елен. Сивиот волк е најефикасниот природен грабливец на возрасните ирваси, особено за време зимите. Како лешеви, карибуто користат како исхрана на лисици, гаврани и соколи. Крво-пијачките инсекти како црните муви и комарците, се чума за ирвасите за време летото и можат да предизвикаат доволно стрес за прекин на обичаите во хранењето и парењето кај ирвасите. Во еден случај, целото тело на ирвас беше пронајдено во гренландска ајкула(се чини случај на насилно бркање), вид најден во далечниот северен Атлантик. Популациските броеви на некои од овие грабливци е предизвикан од миграциите на ирвасите. За време на Леденото Доба, тие пресретнале Антички Волци, Пештерски Лавови, Американски Лавови, Огромни кратко-лице Мечки, Пештерски Хиени, Антички Рисови, Јагуари, Гепарди, а можеби и Антички Земјени Мрзливци.
Подвидови
Уште од 1961, ирвасите беа поделени во две поголеми категории, тундра-ирвасот со шест подвидови и шумскиот ирвас со три подвидови. Во тундрата, подвидовите се мали, високоарктички островски форми. Овие островски подвидови не се толку блиски, затоа што се чини дека Свалбардскиот Ирвас еволуирал од голем Европски Ирвас, од друга страна, Крушкестиот Карибу и изумрениот Арктичен Ирвас се поблиски и се чини дека еволуирале во висок-Арктик Северна Америка.
Следнава листа е парцијална, со неколку изоставени подвидови, воглавно четри, кои се забранети во Русија и соседните региони: R. tarandus buskensis, R. tarandus pearsoni (Irvas od Nova Zemja), R. tarandus phylarchus (Irvas od Kam~atka I Okhotsk) i R. tarandus sibiricus (Irvas od Sibirskata Tundra)
Шумски Ирваси
Засновано на статија во 1961, овие карибу беа сметани за неточни и вклучени во R. tarandus caribou, но некои скорешни власти одлучија да ги прифатат, дури, предлагајќи дека тие се доста различни. Според анализата на МТДНА во 2005, беа пронајдени различности меѓу карибуата од ЊуФаундленд, Лабрадор, јужно-западна Канада и јужно-источна Канада, но останаа сите како примарниот подвид.
Андре Жид
Андре Пол Гијом Жид (22 ноември 1869 – 19 февруари 1951) — француски писател и добитник на Нобеловата награда за литература во 1947 „за неговото разбирливо и уметнички значајно пишување, во кое човековите проблеми и состојби се претставени со бестрашна љубов по вистината и силно психолошко гледиште“. Кариерата на Жид се протега од симболистичкото движење па сè до доаѓањето на антиколонијализмот помеѓу двете светски војни.
Детството и младоста
Смртта на татко му, во 1880 година, го погодила десетгодишниот Андре многу длабоко и му го попречила школувањето, а семејството се преселило во Нормандија. Андре Жид западнал во анксиозност и во душевни кризи, што се одразило врз неговото школување. Детството и раната младост ги поминал во друштвото на неговата строга мајка, која го гушела со грижа и внимание, на Ана Шаклетон, гувернантата на мајка му, тетките и братучетките. Честопати, наместо редовната настава, бидејќи не се снаоѓал најдобро во училишната средина, посетувал часови кај приватни професори, а кај еден од нив нашол инспирација да почне да води интимен дневник. Во 1881 година, Жид пак почнал да учи во Алзаската школа во Париз, но поради засилените главоболки, повторно морал да ја напушти редовната настава.
Поголемиот дел од детството Жид го поминал во Руан, каде во 1882 година, се зближил со неговата братучетка Мадлен, која почнал да ја идеализира и во која се вљубил, но на чисто интелектуален начин. Во тоа време, таа имала 16 а тој 13 години. Со неа многу се допишувал и двајцата заедно ја читале Библијата како и старогрчки автори. Во овој период, Жид се интересирал за религијата и бил воспитуван во пуритански дух. Во 1887 година се запишал во класот по реторика во Алзаската школа, каде го запознал Пјер Луис, со кого развил големо пријателство засновано врз нивната заедничка љубов кон книжевноста. Следната година, Жид ја подготвувал матурата од областа на филозофијата и го открил творештвото на Шопенхауер. По матурата во 1889 година, тој почнува да излегува по книжевните салони, каде се запознал со многу писатели. Во 1890 година умрел вујко му, Емил Рондо, таткото на Мадлен. За време на летото, Андре престојувал на езерото Анеси каде ги напишал „Тетратките на Андре Волтер. Во декември, заминал за Монпелје кај чичко му Шарл Жид, каде се запознал со Пол Валери и нивното пријателство траело целиот живот. Откако почнал да се дружи со Пол Валери, односот со Пјер Луис почнал да се распаѓа, поради егоцентричноста на Жид. Истовремено, Мадлен ја одбила понудата за брак. Во целост, овој период, во кој Жид шетал низ француските салони и напразно го губел времето, кај него предизвикало длабока депресија.
Познанството со Оскар Валјд и патувањето во Северна Африка
Во 1891 година, кратко време откако го напишал „Трактатот на Нарцис“, Жид го запознал Оскар Вајлд, кој истовремено го плашел и го фасцинирал. За Жид, кој копнеел по некаков аскетски идеал, Вајлд му отворил сосема Нов Свет и Жид почнал да мисли дека е „должност човекот да се чувствува среќно“. Набргу, тој го открил светот во кој се дозволени задоволствата и полека го напуштил строгиот пуританизам. Во овој период, неговиот однос со мајка му почнал да се менува, но истовремено таа ја прифатила неговата желба да се ожени со Медлен, чие семејство било против каква било врска помеѓу двајцата. Пролетта, 1892 година, Жид престојувал во Минхен, а следната година го објавил делото „Патување на Уриен и љубовното искушение“ (Voyage d'Urien et la tentation amoureuse).
Благодарение на неговиот пријател Ежен Руар, Жид се запознал со младиот поет, Франсис Жам, со што се родило долго пријателство. Токму таа година, Андре Жид ја доживеал својата голема духовна криза која се должела на растргнатоста помеѓу строгото пуританско воспитание и неговите хомосексуални нагони. Во текот на еден престој во Северна Африка, тој ги искусил првите такви ослободувачки искуства благодарение на пријателството со сликарот Пол Лоран, кој одиграл клучна улога во животот на Жид. Лоран добил стипендија за патување во странство, која решил да ја сподели со Жид, а ова патување всушност е предмет на делото „Ако житото не умре“. Во октомври 1893 година, тие заминале на деветмесечно патување, во Тунис, Алжир и во Италија. Уште од почетокот, Жид бил болен, а здравствената состојба му се влошила во Тунис. Таму, во градот Сус, Жид го открил задоволството со некое младо момче по име Али. Во ноември, Пол и Андре се населиле во Бискра, во Алжир каде останале до февруари 1894 година. Загрижена за здравјето на синот, мајка му на Жид дошла да ги посети. Пролетта, Жид се вратил во Франција кратко поминувајќи низ Италија, каде ги открил убавините на Рим и Фиренца. оттаму, во лоша здравствена состојба, тој заминал за Швајцарија, каде му било дијагностицирано невротично растројство. Жид решил да се пресели во провинцијата, во Ла Бревин, каде го напишал делото „Мочуришта“.
Бракот
На почетокот на 1895 година, Жид по вторпат заминал во Алжир. Тој повторно се сретнал со Вајлд и со неговиот љубовник лордот Алфред Даглас и доживеал уште една значајна ноќ со некој млад музичар. Преписката со мајка му била исполнета со горчина, но кога се вратил во Франција нештата се смириле. Медлен конечно се зближила со него, а ненајдената смрт на мајка му, на 31 мај 1895 година, едновремено значела болка и ослободување за Андре Жид. Овој настан ги забрзал нештата околу бракот кој Жид одамна го посакуваl, a којшто воедно му бил препорачан од некој лекар како спас од хомосексуалните стремежи. Мадлен Рондо и Андре Жид се свршиле во јуни, а стапиле во брак на 7 октомври 1895 година. Потоа, тие заминале на седумесечно свадбено патување во Швајцарија, Италија, Тунис и Алжир. Во Швајцарија, Жид работел на „Земските исхрани“, книгата што ја започнал во Бискра.
Патувањето на младенците продолжило во Италија, а потоа повторно се вратиле во Алжир, во Бискра, каде ги посетиле Жам и Руар. Штом се вратил во Франција, пролетта 1896 година, Жид дознал дека е избран за градоначалник на Ла Рог-Бењар. Тој го прифатил мандатот, но одбил да се занимава со политика. Нивниот брак бил среќен, но лажен, бидејќи Жид одбивал да има сексуални односи со Медлен, која за неговите хомосексуални авантури дознала во 1916 година, кога од невнимание отворила некое писмо адресирано до Андре Жид.
Од почетокот на 20 век до Првата светска војна
Кон крајот на 19 век и почетокот на XX век, Жид воспоставил нови пријателства со Жак Копо, Жан Шлумбергер и Шарл ди Бо, а врската со Франсис Жам полека исчезнала, кој бил верски преобратен од страна на Пол Клодел, но тоа не била главната причина за раскинувањето. Жид накратко бил заинтересиран за Клодел, но го отфрлил како „фанатик“. Жид ја одбивал верата што ја сакал Клодел, препрочитајќи ја емпатијата. Во 1900 година, тој го продал својот голем замок во Ла Рог-Бењар и изградил скромна куќа во Отеј, каде останал да живее цели дваесет и пет години (1906-1928). Ова укажува на потребата да им помага на другите и свеста за неправедноста на својата благородничка положба.
Кон крајот на првата деценија на XX век, Жид го основал весникот „Нова француска ревија“ (Nouvelle Revue Française). Иако тој официјално не бил директор, во најмала рака бил главен уредник, работејќи со Жан Шлумбергер, Жак Копо и други. Во 1911 година, групата се поврзала со Гастон Галимар и создале издавачка куќа, објавувајќи книжевни текстови. Во 1912 година, Жид, во својство на лектор во „Нова француска ревија“, го одбил делото „Кај Сван“ (Du côté de chez Swann) на Марсел Пруст, поради снобизмот на неговиот автор. Две години подоцна, тој се покајал за тоа и му напишал на Пруст дека заради тој гест целиот живот ќе го гризе совеста.
Во 1916 година, Жид добил искушение да се преобрати во католик, предизвикано од преобраќањето на неговиот љубовник, Геон. Проблемот не бил толку религиозен колку што бил морален: тој се колебал меѓу паганството кое му овозможувало да се докажува во уживањето и верата која му давала оружје да се бори против личниот грев. Неговите размислувања се запишани во делото Numquid et tu. Најпосле, Жид не се преобратил, а заслуга за тоа имал и Пол Клодел.
Во 1917 година, Анри Геон дефинитивно се оддалечил од него и во мај Жид се вљубил во младиот Марк Алегре, тогаш на возраст од 16 години и со него започнал куса љубовна врска во тек на патувањето во Кембриџ, од јули до октомври 1918 година. Тогаш, Мадлен го напуштила Жид, ги изгорела сите писма што тој ѝ ги напишал и си заминала.
Татковство
Во јануари 1923 година, Жид патувал низ Италија со Елизабет ван Риселберг (ќерка на сликарот Тео ван Риселберг), со која се познавал претходно и имал љубовна врска. Во март, Жид заминал за Мароко, а на 18 април, од таа љубовна врска се родила неговата ќерка, Катарина Жид. Раѓањето на детето останало тајна до смртта на Мадлен, во 1938 година. Подоцна, својот брак со Мадлен, Жид го опишал како „брак на рајот и пеколот“.
Патувањата во Африка
Од јули 1926 до мај 1927 година, Жид патувал низ Централна Африка заедно со неговиот љубовник Марк Алегре. Тој ги посетил француските колонии Конго (денес Република Конго), Убанги-Шари (денес Централноафриканска република), а потоа кратко останал во Чад и во Камерун пред да се врати во Франција. Своите патувања ги опишал во Патувањата во Конго (Voyage au Congo) и во Враќањето од Чад (Retour du Tchad). Во овие објавени дневници тој ги критикувал француските деловни интереси во Конго и ги поттикнувал реформите. Притоа, особено силно го критикувал режимот на „големото концесионерство“ (régime des Grandes Concessions), т.е. режимот според кој дел од колонијата им бил отстапен на француските компании кои можеле да ги експлоатираат сите природни ресурси, особено каучукот. Тој зборува за тоа дека домородците биле принудени да ги напуштаат нивните села и со недели да собираат каучук во шумите, експлоатирани како робови. Книгата имала значајно влијание врз антиколонијалистичкото движење во Франција и помогнала да се преиспита влијанието на колонијализмот.
Посетата на Советскиот Сојуз
Во текот на 1930-тите, Жид накратко станал комунист, т.е. симпатизер, бидејќи никогаш формално не ѝ се приклучил на Комунистичката партија. Како истакнат писател кој ја симпатизирал комунистичката кауза, тој бил повикан на гости во Советскиот Сојуз од страна на Советскиот Сојуз на писателите. Ова патување му ги срушило сите илузии и тој наскоро станал критичар на советскиот комунизам. Поради критиките на комунизмот тој ги изгубил социјалистичките пријатели, особено по објавувањето на книгата „Враќањето од СССР“ (Retour de L'U.R.S.S.) во 1936 година.
Пред посетата на СССР, во „Паднатиот бог“, Жид напишал: „Мојата верба во комунизмот е како мојата верба во религијата: тоа е ветување за спас на човештвото. Ако треба да го положам животот за тоа да може да успее, би го сторил тоа, без колебање.“ Но, по посетата на Советскиот Сојуз, неговите ставови драстично се измениле. Така, тој изјавил: „Според мое мислење, во ниту една земја денес, дури ни во Хитлеровата Германија, духот не е толку потиснат, уплашен, сервилен колку во Советскиот Сојуз“, а во Култура, Цивилизација и Хуманост напишал: „Недозволиво е под ниеден услов моралот да потоне толку ниско како што тоа го сторил комунизмот. Никој не може да ја замисли трагедијата на човештвото, на моралот, на религијата и на слободите во земјата на комунизмот, каде човекот е изнемоштен до неверување.“
Втората светска војна и повоениот период
Во текот на Втората светска војна, „Нова француска ревија“ паднала во рацете на Германците. Во 1940 година, Жид ја напуштил работата на главен уредник, а во неа објавил само еден текст и потоа се воздржал од натамошно објавување. Притоа, во весникот „Фигаро“, тој ја објавил својата желба да ја напушти „Ревијата“, а истовремено го одбил и местото во Академијата. Потоа, од Париз заминал на Азурниот брег, повремено објавувајќи книжевни критики во „Фигаро“. Почнувајќи од 1942 година, нападите против него се засилиле, без да му биде дадена можноста да се брани, поради цензурата. Поради тоа, тој заминал за Тунис, а оттаму заминал во Алжир, каде се сретнал со генералот Шарл де Гол. По ослободувањето на Франција, Жид решил да не се враќа веднаш во Париз, зашто не можел да ја поднесе атмосферата на тоталитарна осуда. Неговите сомнежи предизвикале жестоки напади од Луј Арагон, а во негова одбрана застанале Жан Полан, Моријак и Ербар. Кога се вратил во Париз, во мај 1946 година, му било тешко да го најде своето место во еден исполитизираниот книжевен свет, бидејќи тој отсекогаш бил поборник за автономија на книжевноста.
Андре Жид умрел на 19 февруари 1951 година, во Париз, на возраст од 81 година, а бил закопан селските гробишта, до сопругата Мадлен. Според неговите биографи, Жид умрел во согласност со неговите зборови од младоста: „Се надевам, откако ќе го изразам на оваа земја сето она што чекаше во мене - задоволен - дека ќе умрам потполно безнадежен.“
Творештво
Во тој период, Жид почнал да го пишува делото „Коридон“, сократски есеј што се стреми да се бори против предрасудите околу хомосексуалноста. Одлуката да го напише делото дошла по судскиот процес „Ренар“, каде наместо да го судат обвинетиот за злосторството што го извршил (убиство), вниманието било насочено врз неговите „одвратни морални навики“ (хомосексуалноста). Својата намера Жид им ја доверил на пријателите кои го одвраќале од идејата, бидејќи се плашеле дека со тоа ќе си наштети себеси. Уверен дека ќе предизвика скандал, Жид најпрво ги објавил двете први поглавја, анонимно и во мал тираж, во 1910 година. Делото го комплетирал во 1917-18, за потоа во 1924 година да го објави под своето име. Сепак, книгата паднала во заборав, бидејќи била лошо напишана, била премногу демонстративна, а јавното мислење не било подготвено да се соочи со оваа табу-тема. Подоцна, Жид го сметал ова за неговото најважно дело.
Позначајни негови романи објавени пред и по Првата светска војна се „Пасторалната симфонија“ (1919), неговата најчитана книга, која го обработува судирот на религиозниот морал и чувствата и „Ковачи на лажни пари“ (1926), роман со нелинеарна структура. Овие дела го етаблирале како модерен писател, кој честопати бил критикуван за својот висок, претензиозен стил на пишување. Со иновативната техника применета во романот „Ковачи на лажни пари“ Жид го зголемил своето влијание, инспирирајќи потполно нова ориентација во современото раскажување. Сепак, приватниот живот, преоптоварен од скриената хомосексуалност како и желбата да се надминат табуата, станува предмет на некои поинтимни текстови, како „Коридон“ (1920-24) и „Ако житото не умира“ (1926), автобиографски дела кои го опишуваат неговото буржоаско детство, привлечноста кон машкиот пол и почитта кон братучетката Мадлен, со која стапил во брак.
Во 1920-тите години, Жид бил инспирација за писателите како што се Ками и Сартр. Исто така, тој открил многу таленти (Луј Арагон, Андре Бретон, Анри де Монтерлан) и ја овозможил соработката помеѓу постарите и новодојдените писатели. Во 1923 година, тој објавил книга за Фјодор Достоевски. Неговиот углед на книжевник почнач да расте, но повеќето имале впечаток дека тој е славен без да биде читан и разбран. Сепак, тој бил предмет на остри напади од католичката десница, која ги навредувала неговите вредности, интелектуализмот, неговиот јазик, но и влијанието на неговиот весник врз француската книжевност. Жид, со поддршка на Роже Мартен ди Гар, помалку се бранел себеси колку што го бранел весникот, но повеќето десничарски интелектуалци (Леон Доде, Франсоа Моријак), кои Жид ги почитувал и покрај меѓусебните несогласувања, одбиле да изберат страна во оваа јавна кампања против него.
Неговите дела добиле поинаква боја откако бил сведок на неколку настани од светската политика. Така, патувајќи, ја открил црната Африка и во 1927 година го објавил дневникот „Патување во Конго“, во кој ги осудува концесионерите, но и управата и ставот на поголемиот дел од Европејците кон колониите. Во 1936 година, по посетата на Советскиот Сојуз, го објавил своето дело „Назад во СССР“, кое предизвикало напади и омраза од страна на комунистите. Во подоцнежните години од животот, Жид се посветил на објавувањето на последните дела, особено „Дневникот“ (првиот том се појавил во 1939, а вториот во 1950 година), а по 1947 година речиси воопшто не пишувал. Во јули 1950 година, Жид ја започнал неговата последна тетратка „Така нека биде, или Игрите се завршени“ (Ainsi soit-il ou Les jeux sont faits). Во 1952 година, Ватикан ги осудил сите негови книжевни дела.
Осврт кон делото на Жид
За своето творештво, Жид добил почести од неколку институции, меѓу кои и Оксфордскиот универзитет, а во 1947 година ја добил Нобеловата награда за литература, како доказ за неговата верба во „доблеста на малкумината“. . Поради здравствени причини, Жид не присуствувал на свечениот чин на доделувањето на наградата која во негово име ја примил францускиот амбасадор.
Преку книжевноста, Жид се справувал со предрасудите на неговото време, а неговото влијание се должи повеќе на уметноста отколку на политичкиот ангажман, за разлика од Жан-Пол Сартр, кој избрал друг пат, останувајќи книжевник, но со истакната политичка ангажираност. Постои снимка од средбата помеѓу двајцата интелектуалци во домот на Жид во 1950 година.
На 10 декември 1947 година, во својот говор по повод доделувањето на Нобеловата награда, секретарот на Шведската академија, Андреас Остерлинг го оценил творештвото на Жид со следниве зборови: Уште во младоста, додека членувал во групата „Симболисти“, Жид настојувал најпрвин да ги пронајде долгите, криви патишта и не го задоволувале лесните победи. Од почетокот на својата кариера, тој се докажал како сејач на духовен немир, а неговото влијание не се намалувало во текот на неколку генерации. Во неговото дело е нагласен еден многу важен период на духовната историја на Европа, поставувајќи ја драматичната основа на неговиот долг живот. Причината за неговото задоцнето признание лежи во тоа што Жид има припаѓа на писателите чие вистинско вреднување бара долга перспектива и адекватен простор за трите фази на дијалектичкиот процес. Жид бил човек на контрасти, одликувајќи се со постојани промени на ставовите и неуморно работејќи на спротивните полови. Поради тоа, неговото дело изгледа како непрекинат дијалог во кој судбината оди рака под рака со сомневањето, аскетизмот со љубовта кон животот, а дисциплината со потребата за слобода. Иако се борел против пуританското образование, цело време размислувал за фундаменталните проблеми на моралноста и религиозноста. Од друга страна, кај него може да се пронајдат дури и силни манифестации на познатата „неморалност“ - концепт којшто неговите противници го толкувале погрешно. Но, Жид само го одбележува слободниот чин, „неоправданиот чин“, ослободувањето од обврзувачката совест.
Понатаму, во неговите дела се забележува силна поезија на одвоеноста и враќањето, а неговото творештво може повторно да се открива. Имено, во неговите дела има чудни и постојани пресврти, но секогаш се пронаоѓа истата интелигенција, истата нерасипана психологија, изразена со јазик со возвишена класична чистота и најделикатна разновидност. Исто така, тој се обидува да го преиспита својот живот без додавање на нешто што би го разубавило и без криење на непријатните нешта. Но, тој им го одбива правото на другите да го обвинат и се повикува на повисок суд, на поширока перспектива, претставувајќи се пред врховното око на Господ. Жид бил често обвинуван за интелектуална нестабилност, но таа никогаш не го довела до самопредавство, а неговата философија имала тенденција на регенерација по секоја цена. Дури и во неговите подоцнежни години, Жид никогаш не расправал во полза на целосно прифаќање на неговото искуство и неговите заклучоци, залагајќи се за соголување и изложување на проблемите. Оттука, дури и во иднина, нема сомнение дека неговото влијание ќе биде изразено помалку како целокупно прифаќање, а повеќе како жива контроверза и токму во тоа е основата на неговата големина. Низ целата своја книжевна еволуција, Жид делувал како вистински бранител на книжевниот интегритет, заснован врз личното право и обврска за храбро и искрено претставување на сите свои проблеми. Набљудувано од таа точка, неговото долго и разновидно творештво без сомнение ги претставува идеалистичките вредности.
Францускиот писател Албер Ками во младоста бил голем љубител на творештвото на Жид поради неговиот стил и „скротениот“ романтизам.
Смол
Смол или Смољ (Μικρό Δάσος, Микро Дасос; до 1927 г. Σμόλη, Смоли ) — гевгелиско село во Егејска Македонија, денес во општината Пајонија на Кукушкиот округ во областа Централна Македонија, Грција. Населението брои 38 жители (2011).
Географија
Селото се наоѓа во областа Бојмија, 8 км северно од Ругуновец и 6 км јужно од граничниот премин Мачуково, долж магистралата Солун - Скопје (А1).
Во Отоманското Царство
Селската црква „Св. Архангели“ е подигната во XIX век од видниот градител Андон Китанов. Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Смол (Smol) било село во Авретхисарската (Кукушка) каза со 32 домаќинства и вкупно 145 Македонци.
Во 1895–1896 г. во селото е основан комитет на ВМРО. На почетокот на 1905 г. во Смол избил судир помеѓу македонска чета и турската војска, која завршила со тројца мртви од турска страна и еден ранет од македонска. По ова селото било подложено на значајни репресии: црквата била ограбена, а многу жители биле уапсени и претепани. На 1 март истата 1905 г. четите на Апостол Петков и Сава Михајлов биле обиколени од турската војска и башибозукот. Ова петчасовно крвопролевање, познато како Битка кај Смол, завршило со смртта на 40 четници и самоубиството на војводата Сава Михајлов се самоубил. Единствено се спасил војводата Апостол, кој бил ранет во петата, заедно со неговиот четник Илија Личев. Тие се префрлиле крај Ениџевардарското Езеро, а потоа и крај Арџанското.
Во Грција
Селото речиси целосно настрадало во Втората балканска војна, а неговото население пребегнало во Струмица, Гевгелија и Бугарија. Истата 1913 г. Смол бил припоен кон Грција согласно Букурешкиот договор, а во селото останал само 21 жител Во 1924 г. грчките власти на местото на иселените Македонци довеле Грци од Понд и Кавказ. Во 1928 г. селото е заведено како наполно дојденско со 93 семејства од вкупно 360 грчки доселеници. Претходната 1927 г. селото е преименувано во Микро Дасос, што во превод значи „мала шума“.
Во следниот период, селото доживеало значаен пораст, така што во 1940 г. достигнало 623 лица. Во 1951 г. населението изнесувало 600, а во 1961 г. — 613 жители. Потоа почнало да опаѓа: во во 1971 г. се заведени 426 жители, во 1981 г. бројката се зголемила на 510, за повторно да опадне на 415 жители во 1991 г. Во 2001 г. повторно е забележан пораст со 512 жители, па повторно пад на 400 во 2011 г.
Селската црква „Св. Архангели“ е прогласена за историски споменик на 27 јуни 1987 г.
Стопанство
Селото се смета за сиромашно, иако е сместено во поле. Главни земјоделски производи се пченицата и тутунот, а донекаде застапено е и сточарството, особено краварството.
Десерт
Потекло на поимот
Зборот десерт потекнува од францускиот збор „desservir“ (што значи да се исчисти масата) и негатива од латинскиот збор „servire“.
Пинау (амт)
Општинската заедница Пинау се состои од следниве општини:
Silent Hill
Silent Hill — една од култните хорор-видеоигри. Истата е составена од неколку делови, кои се меѓусебно поврзани, производ на Konami.
Рада Видиновска
Животопис
Рада Видиновска е родена во с. на година. Во 1970 година со семејството се доселува во Торонто, Канада. Член е на Литературното друштво „Браќа Миладиновци“ во Торонто. Член на ДПМ од 1997 година. Автор е на книгите: Бисерни капки од Нијагара (1992), Молњи во окото (1992), Белези на душата (1993). Добитник на наградата: „Иселеничка грамота“.
Шефит Џафери
Шефит Џафери (албански: Shefit Xhaferi; Чајле,, ) е поранешен член на ОНА. Тој е емигрант во Швајцарија.
Во редовите на ОНА бил главен логистичар од реонот на Косово спрема Македонија. Тој бил инволвиран во случајот паравојска, директно задолжен за набавка на оружје, воена опрема и експлозив. Подоцна емигрирал во Западна Европа, каде се поврзил со раководството на НДК, а особено со Фазли Велиу.
Жан Дарлан
Жан Дарлан ( ???? - Алжир, ), генерал, француски администратор за Северна Африка. За време на истоварувањето на англоамериканските сили, спротивно на наредбите на водачите на квислишкиот режим на Петен, тој им нареди на француските трупи да го прекинат огнот, благодарение на што сојузничките единици го продолжија истоварувањето и натамошното напредување. И покрај тоа, во редовите на „слободните Французи“ важеше за предавник, па еден приврзаник на Де Гол изврши атентат врз него.
Здуње
Здуње може да се однесува на следниве села во Македонија:
Вилде Вајсериц
Вилде Вајсериц (Wilde Weißeritz, Divoká Bystřice) — река во Чешка и германската покраина Саксонија, која потекнува од источните Рудни Планини. Таа е најдолга притока на Вајсериц.
На реката има две вештачки езера, чија вода се употреба за потребите на населението (вештачките езера Клингенберг и Ленмиле).
Билштет (Долна Саксонија)
Билштет (Bülstedt) — општина во округот Ротенбург, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија.
Географија
Во општината се наоѓа заштитеното природно подрачје „Шварцес Мор кај Билштет“, кое се протега на 22 хектари.
Општински единици
Покрај главното место Билштет, кон општината припаѓаат и местата Остербрух и Штајнфелд.
Билштет
Билштет може да се однесува на следниве места во Германија:
Ловоноански јазик
Ловоноанскиот е австронезиски јазик кој се зборува на островот Ваникоро во Соломоните. Според податоците од 2012 година, јазикот го зборувале само 4 луѓе што го класифицира како скоро исчезнат јазик. Јазикот бил заменет со доминантниот јазик на островот, теануански јазик.
Тангштет (Пинеберг)
Тангштет (Tangstedt) — општина во округот Пинеберг, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Си беше еднаш едно куче
„Си беше еднаш едно куче“ е советски цртан филм во режија на Едуард Назаров. Оригиналното име било „Животот на кучето“.Создадено врз основа на украинската народна приказна „Серко“.
Заплет
Дејството се одвива на украинска фарма. На никого, стариот пес чувар на кулата веќе не му е потребен, а сопствениците решаваат да го избркаат од дворот. Последната сламка што ја прелеала нивната трпеливост била дека Кучето не го вклучило алармот за време на кражбата што се случила ноќта во куќата на сопствениците на Кучето. На помош на Кучето, кое избегало во шумата откако го избркале од куќата и веќе бил подготвен да си изврши самоубиство, доаѓа неговиот поранешен непријател Волкот. Тој му помага на Кучето да им демонстрира на своите поранешни господари дека е потребен: вешто го драматизира киднапирањето на бебето на сопственикот а Кучето се преправа дека го победил Волкот и го спасил бебето. Како награда за ова, Кучето се враќа на фармата со почести.
Чувствувајќи дека му е должен на Волкот, Кучето наоѓа начин да му се оддолжи за услугата. Во зимата, сопствениците на Кучето ја организираат венчавката на нивната ќерка. Кучето доаѓа кај Волкот во шумата, но Волкот, гледајќи го, ја изговорил фразата што станала крилата фраза: „Што, повторно?„- сепак, Кучето го поканува да јаде и му помага на Волкот да влезе во куќата, каде што го храни со украдена храна од масата на господарот и му дава вотка. Уморен од јадења и обилни задоволства, Волкот, на ужас на кучето, сака да пее, изговарајќи фраза, која исто така станала крилата: „Сега ќе пеам!„ Токму во тоа време, еден од гостите започнал украинска песна за пеење „О таму на планините“ а Волкот почнал гласно да завива пеејќи, со што се открива. Луѓето се собрале во куќата, погодувајќи дека волкот некако се појавил под масата, се вооружал со секакви предмети за да се заштитат од него, но Кучето го „избркал“ Волкот од куќата. Тогаш Волкот му се заблагодарил на Кучето за задоволството, се збогувал и одејќи во шумата, по патот со стомакот бутнал дел од оградата на господарот, изговарајќи уште една фраза: „ако влезеш, ако тоа...“ Кучето молчејќи го гледа.
ДВД изданија
Цртаниот филм бил награден на фестивали: