cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Трето послание на апостол Јован
Поздрав и вовед
Писмото е упатено на човек по име Гај. Изгледа дека Гај бил богат човек, бидејќи авторот на посланието не смета дека го оптоварува со тоа што го замолува да биде домаќин на патувачките проповедници. Веројатно е дека Старешината го има преобратено Гај во христијанство бидејќи вели дека го смета за негово чедо во верата. „Апостолските устави“ VII.46.9 забележуваат дека Гај бил назначен за епископ на Пергам, иако за ова не наоѓаме докази од тоа време.
Името Гај се спомнува уште четири пати во Новиот завет. Прво се споменува христијанинот Гај како сопатник на Павле во Македонија, заедно со Аристарх (Дела 19,29). Во следната глава се спомнува Гај од Дерва како еден од седумте Павлови сопатници кој го чекал во Троада (Дела 20,4). Потоа се спомнува Гај од Коринт кој е еден од малкумината таму (другите се Крисп и домот на Стефанин) покрстени од Павле кога ја основал тамошната црква (1 Коринтјаните 1,14). Последното спомнување на Гај е во прошталниот дел на Посланието до Римјаните (Римјаните 16,23) како негов „домаќин“ и домаќин на целата црква, во градот од кајшто пишува Павле (веројатно Коринт). Меѓутоа, нема основа да се смета дека споменатите личности се Гај од 3 Јован.
Стих 2
Овој стих, каде авторот на Гај му пожелува материјална благосостојба како што е благосостојбата на неговата душа често се наведува како „доказ“ во протестантските кругови кои учат на благосостојбена теологија. Противниците на ова учење во овој стих гледаат само обично добропожелување.
Мисионери
Старешината го продолжува писмото со пофалба за верноста на Гај и неговата гостопримливост кон патувачките „браќа“. „Браќата“ се браќа во верата или мисионери, кои според Исусовата заповед во Марко 6,8-9 тргнале на патување без да носат пари. Старешината потоа го замолува Гај да ги обезбеди браќата да продолжат на нивото патување.
Противењето на Диотреф
Старешината потоа го опишува неговиот судир со Диотреф, кој не ја признава надлежноста на Старешината и ги изопштува оние како Гај кои ги примаат мисионерите испратени од Старешината. Во стих 9 Старешината спомнува претходно писмо кое го упатил на црквата, но Диотреф го отфрлил, поради што сака да ја посети црквата и лично да се соочи со него. „Црквата“ очигледно му е позната на Гај, но веројатно не е нејзин член, бидејќи тогаш Старешината не би морал да го известува за постапките на Диотреф. Спорот помеѓу Диотреф и Старешината е околу водството а не учењето, бидејќи Старешината не го обвинува Диотреф дека подучува на ерес.
Највеќето стручњаци не го поврзуваат споменатото писмо со 2 Јован, бидејќи 3 Јован воопшто не го спомнува спорот со кривоверците опишан во 2 Јован, туку сметаат дека ова претходно писмо е некаква препорака. Меѓутоа, Џон Пејнтер смета дека Старешината всушност се повикува на 2 Јован, поради совпаѓањето на 2 Јован 9 и темата за гостопримство во 3 Јован.
Старешината го завршува овој дел со молба до Гај: „Возљубени, не угледувајте се на зло­то, туку на доброто. Кој добро чини, од Бога е; а кој прави зло, не Го видел Бо­га.“ Ова предупредување потсетува на неколку пасуси во 1 Јован (2,3–5, 3,4–10, 4,7).
Завршни поздрави и заклучок
Во стих 12 е претставен Димитриј, кој според „Апостолските устави“ VII.46.9 бил ракоположен од Јован за епископ на Филаделфија (денешен Аман, Јордан). Димитриј веројатно бил еден од мисионерите за кои се раскажува претходно во текстот, а 3 Јован веројатно служи како препорака до Гај за Димитриј. Ваквите писма со препораки биле чести во раната црква, како што може да се види од 2 Коринтјаните 3,1, Римјаните 16,1–2 и Колосјаните 4,7–8.
Пред да заврши, Старешината вели дека има уште многу што да му каже на Гај, и има намера да лично дојде кај него, користејќи речиси истоветни зборови како во 2 Јован 12. Завршниот стих „Мир за тебе! Те поздравуваат прија­телите. Поздрави ги пријателите по име“ е типично за тогашното допишување. „Мир за тебе“ е израз кој христијаните го усвоиле од Евреите.
Авторство
3 Јована речиси сигурно е дело на истиот човек кој го напишал 2 Јован, а веројатно и 1 Јован. Оваа личност може да е самиот Јован Богослов или некој друг како Јован Старешината, иако библистот Ч. Х. Дод смета дека нема доволно доказен материјал за да се нагаѓа идентитетот на авторот.
3 Јован е јазично сличен со 2 Јован и другите Јованови дела. Од 99-те различни зборови кои се користат, 21 се неважни зборови како свзници и членови, а 78 се значајни. 23 од нив ги нема во 1 Јован или Евангелието според Јован, а од нив четири се присутни само во 3 Јован, еден го има само во 2 и 3 Јован, а два се среќаваат и во 2 и во 3 Јован, како ив одруги новозаветни текстови. Приближно 30 % од значајните зборови во 3 Јован отсуствуваат во 1 Јован и евангелието, споредено со 20 % за 2 Јован. Овие согледувања укажуваат на блиска врска помеѓу 2 и 3 Јован, иако 2 Јован е посилно сврзна со 1 Јован отколку со 3 Јован. Мал број библисти не се согласуваат со авторството на 2 и 3 Јован, а Рудолф Бултман сметал дека 2 Јован е фалсификат заснован на 3 Јован.
Но ако 3 Јован е дело Апостол Јован, провитењето на Диотреф би било чудно бидејќи апостолите биле високо почитувани во раната црква. Една алтернатива за авторството произлегува од фрагмент напишан од Папиј Јераполски и цитиран од Евсевиј, каде се спомнува човек по име „Старешината Јован“. Но бидејќи за оваа личност не се знае ништо, не можеме да ја поистоветиме со авторот на 3 Јован.
Време и место на пишување
Сите три посланија на Јован веројатно се напишани во рок од неколку години. Внатрешните докази укажуваат на тоа дека се напишани по Евангелието според Јован, што би значело некаде во втората половина на I век. Ова датирање е логично земајќи предвид дека го обработуваат гностичкото и докетистичко учење против полната човечност на Христа, кое зело замав во I век.
Дод аргументира во полза на датирање помеѓу 96 и 110 г. Бидејќи во посланијата не се спомнуваат прогони, тој смета дека се напишани по суровото владеење (81–96 г.) на римскиот цар Домицијан, чиј прогон на христијаните го поттикнал пишувањето на Откровението. Меѓутоа, Дод вели дека можно е посланијата да се напишани пред времето на Домицијан, што е веројатно ако авторот е личен ученик на Исус. Маршал дава датирање помеѓу 60-тите и 90-тите. Ренсбергер вели дека веројатно се напишани околу 100 г., претпоставувајќи дека Евангелието според Јован е напишано во 90-тите, по што би следеле посланијата. Браун ги сместува меѓу 100 и 110 г. и вели дека писмата се пишувани на кратко временско растојание. Се смета за малку веројатно дека посланијата се напишани по 110–115 г. бидејќи Поликарп и Папиј веќе цитираат делови од 1 Јован и 2 Јован.
Писмата не го спомнуваат местото на пишување, но се смета за веројатно дека тоа е некаде во Азија бидејќи најраните цитати од нив (во делата на Поликарп, Папиј и Иринеј) доаѓаат од Мала Азија. Црковната традиција вели дека се напишани во градот Ефес.
Ракописи
3 Јован е зачуван во многу од старите ракописи на Новиот завет. Од грчките ракописи, Синајскиот, Александрискиот и Ватиканскиот ги содржат сите три Јованови посланија, додека Ефремовиот ракопис го содржи 3 Јован 3–15 заедно со 1 Јован 1,1–4. Иако ги нема највеќето Соборни посланија. Безиниот ракопис го содржи 3 Јован 11–15 во латинскиот превод. На други јазици, Вулгатата и коптската, ерменската, филоксенската сириска и етиопската верзија ги содржат сите три посланија. Between the different copies there are no major difficulties or differences, meaning that there is very little doubt over determining the original text.
Канонска историја
Постојат извесни спорни сличности помеѓу Јовановите посланија и делата на Поликарп Смирнски и Папиј, но најрано со сигурност се споменуваат во доцниот II век. Во делото „Против ересите“ 3.16.8 (околу 180 г.) Иринеј Лионски го цитира 2 Јован 7-8, а во следната реченица и 1 Јован 4,1-2, но не прави разлика меѓу 1 и 2 Јован; не го цитира 3 Јован. Мураториевиот канон наведува само две Јованови посланија, иако можно е да се протолкува како да наведува три. Тертулијан (†215) многу пати се повикува на 1 Јован. Климент Александриски, покрај повикувањето на 1 Јован, напишал егзегеза на 2 Јован во неговото дело „Оцрти“ (Adumbrationes). Сите три Јованови посланија биле признаени во 39. велигденско послание на Атанасиј Александриски, Хипонскиот синод (393) и Картагинскиот собор (397). Покрај ова, Дидим Слепиот напишал егзегеза на сите три посланија, што значи дека тие веќе се сметале за една целина во почетокот на V век.
3 Јован за првпат се споменува во средината на III век; Евсевиј Кесариски вели дека Ориген ги познава 2 и 3 Јован, но се смета дека Ориген се искажал дека „не секој ги смета за веродостојни“. Познато е дека патријархот Дионисиј Александриски, ученик на Ориген, имал чуено за Второ и Трето послание на Јован. Се смета дека во овој период 3 Јован бил познат во Северна Африка, бидејќи се спомнува во „Епископските изреченија“ (Sententiae Episcoporum) донесени на Седмиот картагински собор. Постоел сомнеж за веродостојноста на 3 Јован, но Евсевиј го споменува ова послание заедно со 2 Јован како „спорни книги“, макар што ги опишува како „добро познати и признаени од мнозинството“. Иако Евсевиј сметал дека Апостол Јован го напишал евангелието и посланијата, веројатно е дека авторството на 2 и 3 Јован играло улога во нивното оспорување. Кон крајот на IV век Презвитерот (авторот на 2 и 3 Јован) почнал да се смета за друга личност од Апостол Јован. Ова мислење, иако спомнато од Јероним Стридонски, не било општопфифатено, што се гледа од чинот што самиот Јероним ги смета за дела на апостолот.
Бишер Ал-Касавни
Бишер Ал Касавни е јордански дипломат и политичар, кој служи како советник на кралот Абдула Втори за комуникација и координација во Кралскиот хашимитски суд. Тој беше министер за правни работи помеѓу 2017 и 2018 година и министер за надворешни работи помеѓу 2016 и 2017 година. Ал-Касавни бил поранешен амбасадор на Јордан во Египет, Франција, Кенија, Етиопија, Африканска Унија, Лига на арапски држави и во УНЕСКО. Тој исто така работел како генерален координатор и директор на Бирото за мировни процеси и преговори во Јордан.
Милисав Савиќ
Милисав Савиќ (српски: Милисав Савић; Власово крај Рашка, Србија, 1945) - српски писател, новинар и универзитетски професор.
Животопис
Милисав Савиќ е роден во селото Власово во близината на Рашка, во 1945 година. Во Нови Пазар завршил гимназија, а на Филолошкиот факултет во Белград дипломирал југословенска и светска книжевност. На истиот факултет магистрирал на тема „Мемоарската проза за Првото српско востание“, а потоа ја одбранил докторската дисертација на тема „Мемоарско-дневничката проза за српско-турските војни 1876-1878“. Од 1968 до 1970 година бил уредник на списанието „Студент“, од 1970 до 1972 година го уредувал списанието „Младост“, од 1972 до 1977 година бил главен и одговорен уредник на „Књижевна реч“, а од 1980 до 1982 година на „Књижевне новине“. Потоа, од 1983 до 2004 година работел во издавачката куќа „Просвета“, најпрвин како главен и одговорен уредник, а потоа како директор. Од 2005 до 2008 година бил министер-советник во српската амбасада во Рим, а од 2010 до 2014 година работел како редовен професор на Државниот универзитет во Нови Пазар. Во повеќе наврати бил гостин предавач на неколку странски универзитети на кои предавал српскохрватски јазик и југословенска книжевност: Њујоршкиот државен универзитет во Албани (1985/1987), Лондонскиот универзитет (1987/1988), Универзитетот во Лоѓ (1999/2000) и Универзитетот во Фиренца (1992/1992). Савиќ живее во Белград. Тој е оженет со глумицата Александра Николиќ, а има две деца: синот Страхиња и ќерката Мирјана Савиќ Удовичиќ.
Творештво
Савиќ дебитирал на книжевната сцена во 1969 година со збирката раскази „Бугарската барака“ (Бугарска барака) за која ја добил наградата на списанието „Младост“. Во 1972 година се појавил неговиот прв роман, „Љубовите на Андрија Курандиќ“ (Љубави Андрије Курандића). Во 1977 година објавил две збирки раскази: „Момчињата од Рашка“ (Младићи из Рашке) и „Вујкото на нашето гратче“ (Ујак наше вароши) за која ја добил Андриќевата награда. Тој е автор и на романите: „Топола на терасата“ (Топола на тераси) од 1985 година, „Ќупот на комитскиот војвода“ (Ћуп комитског војводе) од 1990 година, „Леб и страв“ (Хлеб и страх) од 1991 година, „Лузните на тишината“ (Ожиљци тишине) од 1996 година со кој ја освоил наградата „Мирослављевото евангелие“, „Принцот и сербскиот писател“ (Принц и сербски писатељ) од 2008 со кој се закитил со наградата „Лаза Костиќ“, „Пршка“ (Чварчић) од 2010 година, „La sans pareille“ од 2015 година со кој ги освоил наградите „Меша Селимовиќ“, „Петар Кочиќ“, „Борисав Станковиќ“ „Стефан Митров Љубиша“ и Вуковата награда, како и „Повест на чудните случки на докторот Валентин Трубар и сестра му Валентина во Србија“ (Доктора Валентина Трубара и сестре му Валентине повест чудноватих догађаја у Србији) од 2018 година. Покрај тоа, Савиќ е автор на неколку книжевно-историски дела, како: „Востаничка проза“ (Устаничка проза) од 1985 година за која ја освоил наградата „Павле Бихаљи“, „Сеќавањето и војната“ (Сећање и рат) од 2009 година, „Долината на српските кралеви“ (Долина српских краљева) од 2014 година за која ги освоил наградите „Љубомир П. Ненадовиќ“ и „Григорије Божовиќ“ и „Епската Србија“ (Епска Србија) од 2017 година за која ја освоил наградата „Дејан Медаковиќ“. Најпосле, тој е автор на следниве повеќежанровски дела: „Фуснота“ од 1994 година, „30 плус 18“ од 2005 година, „Римски дневник, раскази и еден роман“ (Римски дневник, приче и један роман) од 2008 година со кое се закитил со наградата „Душан Васиљев“, „Љубовни писма и други лекции“ (Љубавна писма и друге лекције) од 2013 година, „Мал речник на творечкото пишување“ (Мали глосар креативног писања) од 2015 година и „Од барот Чампар до касиното Валадија“ (Од Чампар бара до касине Валадије) од 2018 година.
Романите на Савиќ се преведени на неколку јазици: грчки, словенечки, англиски, романски, македонски и бугарски. Тој е автор на лексиконот „Кој е кој - писатели од Југославија“ (1994), а работел и како преведувач од англиски и од италијански јазик при што ги приредил антологијата на современиот американски расказ „Психополис“ (1998), антологијата на современиот австралиски расказ „Комуната не те сака“ (1990), заедно со Снежана Брајовиќ, бил уредник на антологијата „Модерниот светски мини расказ“ (1993), како и на антологијата „Најубави српски раскази“ (1996). Савиќ е добитник на повеќе награди и признанија, како: „Стефан Првовенчани“ (2008), „Рамонда Сербика“, „Вељковата гулабица“ (2012), „Милован Видаковиќ“ (2014), „Витез на српската книжевност“ (2015). За романот „Леб и страв“ ја освоил НИН-овата награда за роман на годината, но само една недела подоцна ја вратил наградата, откако претходно во „НИН“ бил објавен текст во кој бил нападнат тој и неговиот роман. Враќањето на наградата тој го образложил „во име на одбраната на достоинството на писателската професија, како обид да се запре навалата на плукање во јавниот дијалог.“ Според Михајло Пантиќ, расказите и романите на Савиќ се дел од „антологиската карта на српското раскажување како некоја ретка билка во богат хербариум“.
Хистон
Во биологијата, хистоните се многу алкални белковини кои се наоѓаат во еукариотските клеточни јадра и служат за пакување на ДНК молекулите во структурни единици наречени нуклеозоми. Тие се главната белковинска компонента на хроматинот и играат важна улога во регулацијата на експресијата на гените. Без хистоните, релаксираната хромозомска ДНК би била многу долга (односот помеѓу должината и ширината кај човечката ДНК е повеќе од 10 милиони спрема 1). На пример, секоја човечка диплоидна клетка (содржи 23 пара на хромозоми) има количина на ДНК која вкупно има должина од околу 1,8 метри; меѓутоа кога е намотана околу хистонските молекули во форма на хроматин нејзината должина опаѓа на околу 90 микрометри (0.09 mm). Во текот на митозата, кога генетскиот материјал е дуплиран, вкупната должина на хромозомите кај диплоидните келтки изнесува само околу 120 микрометри.
Класи и варијанти
Постојат пет главни хистонски фамилии: H1/H5, H2A, H2B, H3, и H4. Хистоните H2A, H2B, H3 и H4 се познати како основни хистони, додека хистоните H1/H5 се познати како поврзувачки (линкер) хистони.
Сите основни хистони постојат како димери, а се слични меѓусебе по тоа што сите го поседуваат истиот белковински домен: три алфа-завојницаа поврзани со две петелки. Токму оваа завојна структура овозможува интеракција помеѓу различните димери, особено по шемата „глава со опаш“ (исто така наречен мотив на ракување). Резултирачките четири различни димери потоа се поврзуваат за да формираат едно октамерно нуклеозомско јадро, кое е околу 63 Ангстреми во пречник. Околу 146 базни парови (бп) на ДНК се намотуваат околу ваквата основна нуклеозомска честичка, 1.65 пати во облик на левогира, суперзавојна структура, за да на крај се добие честичка со пречник од околу 100 Ангстреми. Линкер хистонот H1 се врзува на местото каде се наоѓаат влезната и излезната точка на ДНК молекулата, на тој начин фиксирајќи ја во место и овозможувајќи формирање на структури од повисок ред. Најосновната таква структура е „влакно“ од 10 nm, кое личи на конец со нанижени бисерчиња, а е изградено од два нукеозома одделени со околу 50 базни парови на слободна ДНК (исто така позната како линкер ДНК). Структури од повисок ред ги вклучуваат влакната од 30 nm (кои формираат неправилна цик-цак форма) и влакната од 100 nm кои најчесто се среќаваат во нормалните клетки. За време на митозата и мејозата, кондензираните хромозоми се агрегираат преку интеракции помеѓу нуклеозомите и другите регулаторни белковини.
Хистоните се поделени на канонски репликационо-зависни хистони, чија експресија се одвива за време на S-фазата на клеточниот циклус, и репликационо-независни хистонски варијанти, чија експресија се одвива во текот на целиот клеточен циклус. Кај животинските организми, гените кои кодираат за канонските хистони обично се групирани заедно по должината на хромозомот, немаат интрони и нивните иРНК не подлежат на полиаденилација. Гените кои кодираат за хистонски варијанти обично не се групираат заедно, имаат интрони и нивните иРНК подлежат на полиаденилација. Комплексните повеќеклеточни организми обично поседуваат поголем број на хистонски варијанти што дава поголема разновидност на функциите. Хистонските варијанти од различни видови на организми, нивната класификација и нивните специфични одлики може да се најдат во базата на податоци "HistoneDB 2.0 - Варијанти".
Ова е список на човечки хистонски белковини:
Структура
Јадрото на нуклеозомот е изградено од два H2A-H2B димера и еден H3-H4 тетрамер, со што се формираат две речиси симетрични половини (C2 симетричност; едната макромолекула е како слика во огледало во однос на другата). H2A-H2B димерите и H3-H4 тетрамерот, исто така, покажуваат псевдодијадна симетричност. Овие четири „основни“ хистони (H2A, H2B, H3 и H4) се релативно слични во структура и се високо сочувани во текот на еволуцијата, а сите поседуваат завојница-свиок-завојница-свиок-завојница мотив (ДНК-врзувачки белковински мотив кој препознава специфични ДНК-низи). Тие, исто така, ја споделуваат одликата да поседуваат долги петелки (опашки) на едниот крај од третичната структура, која претставува локација на посттранслационите модификации (види подолу).
Архејските хистони поседуваат само една структура која е слична на H3-H4 димер, а е изградена од истата белковина. Овие димерни структури се насложуваат во една голема суперзавојна структура (супернуклеозом) на која се навива ДНК молекулата, на сличен начин како кај нуклеозомите. Само некои архејски хистони поседуваат опашки.
Хистоните градат пет вида на интеракции со ДНК:
Исклучително базната природа на хистоните, освен што овозможува интеракции со ДНК, исто така придонесува за нивната висока растворливост во вода.
Хистоните подлежат на посттранслациони модификации главно на нивните N-терминални опашки, но исто така и на нивните глобуларни домени. Овие модификации вклучуваат: метилација, цитрулинација, ацетилација, фосфорилација, SUMOилација, убиквитинација и ADP-рибозилација. Ова влијае на нивната функција во регулацијата на експресијата на гените.
Во принцип, гените кои се поактивни и имаат помалку врзани хистони, додека неактивните гени имаат повеќе врзани хистони за време на интерфазата. Структурата на хистоните еволутивно е високо сочувана, бидејќи секоја штетна мутација сериозно би се одразила на способноста на организмот за адаптација. Сите хистони имаат многу позитивно наелектризирани N-терминали, со многу лизински и аргинински остатоци.
Сочуваност кај разните видови на организми
Хистоните се наоѓаат во јадрата на еукариотските клетки, а и во одредени археи, имено Proteoarchaea и Euryarchaea, но се отсутни кај бактериите. Порано се мислело дека едноклеточните алги познати како динофлагелати се единствените еукариоти кои немаат хистони, но поновите истражувања покажале дека нивната ДНК поседува гени за хистони. За разлика од основните хистони, линкер хистоните (H1) богати со лизин се среќаваат кај бактериите, каде се познати како нуклеобелковина HC1/HC2.
Архејските хистони можеби претставуваат еволуциони претходници на еукариотските хистони. Кај еукариотите, хистоните се едни од еволуционо најсочуваните белковини, што ја потенцира нивната централна улога во биологијата на клеточното јадро. Единствено созреаните сперматозоиди главно користат протамини за пакување на нивната геномска ДНК, најверојатно бидејќи на овој начин постигнуваат повисок степен на спакуваност.
Во некои од главните класи постојат варијантни форми. Тие споделуваат хомологија во аминокиселинската низа и структурата со одредена класа на големи хистони, но, исто така, имаат и свои сопствени одлики кои е разликуваат од оние на главните хистони. Овие варијантни форми обично извршуваат специфични функции во метаболизмот на хроматинот. На пример, хистонот CENPA се наоѓа само во регионот на центромерот на хромозомот. Хистонот H2A.Z е поврзан со промоторите на активно транскрибирани гени и, исто така, игра улога во превенцијата на ширењето на тивкиот хетерохроматин. Исто така, H2A.Z има улоги во хроматинот за геномска стабилност. Хистонот H2A.X е фосфорилиран на S139 во регионите околу пресеците на двојната верига на ДНК и го обележува регионот кој е во процес на ДНК поправка. Хистонот H3.3 е поврзан со регионите на активно транскрибирани гени.
Пакување на ДНК нишките
Хистоните делуваат како калеми околу кои се намотува ДНК молекулата. Пакувањето на ДНК кај еукариотите е неопходно поради големината на нивниот геном: спакуваната ДНК молекула е околу 40.000 пати пократка од неспакуваната.
Хроматинска регулација
Заедничка номенклатура на хистонските модификации е:
Функции на хистонските модификации
Опишани се голем број на хистонски модификации, но функцијата на повеќето сѐ уште не е доволно разјаснета. Се смета дека сите тие се дел од т.н. „хистонски код“, во кој комбинациите на повеќе модификации имаат специфични значења. Сепак, повеќето функционални податоци се однесуваат на одделни хистонски модификации кои се биохемиски подложни на детално проучување.
Баба (Србија)
Баба — планина во Централна Србија, источно од градот Параќин, висока 657 метри.
На северниот раб на планината се наоѓа православниот манастир Лешје од 14 век.
Земјиштето околу Баба е прилично ридско на североисток, но рамно на југозапад.Највисоката точка во областа е Јанков Врв, 793 метри надморска височина, 6,2 км источно од Баба. Околу Баба има околу 104 луѓе на квадратен километар, релативно ретко населено. Најблискиот поголем град е Ќуприја, 17,8 км северозападно од Баба. Областа околу Баба е речиси целосно покриена со цветна шума.Во регионот околу Баба исклучително често се застапени карпестите формации. Климата е влажна и суптропска. Просечната температура е 11 °C. Најтопол месец е јули, со 22 °C, а најстуден декември, со -2 °C. Просечната количина на врнежи е 1.033 милиметри годишно. Највлажен месец е мај со 159 милиметри дожд, а најсув август со 32 милиметри.
Предание за потеклото на името
Маж и жена, баба и дедо, се расправале по чие име ќе се вика оваа карстна планина. Кога виделе дека не можат да се договорат, решиле да пукаат со топ еден на друг, прво дедото кон бабата, за ако ја убие, планината да се вика дедо.
Дедото пукнал од топот, но ја промашил бабата и дошол нејзин ред да пука. Баба го погодила дедото и поради тоа планината го добила нејзиното име, односно името Баба. Според народните преданија, спроти оваа планина се наоѓа голем рид наречен Дедо.
Гаскарка
Гаскарка (Καλοχώρι, Калохори; до 1924 г. Κασκάρκα, Каскарка ) — село во Солунско, Егејска Македонија, денес во општината Делта во областа Централна Македонија, Грција. Населението брои 4.672 жители (2011).
Потекло на името
Името Гаскарка доаѓа од зборот гаска, т.е. гуска на солунскиот дијалект, и го опишува ова место како дом за многу вакви птици — блатното подрачје на блиската делта на Вардар, Галик и Бистрица која денес е национален парк. Ова го потврдува и британскиот дипломат Вилијам М. Лик, кој минувал низ Гаскарка во почетокот на XIX век.
Географија
Селото е се наоѓа во областа Вардарија, 8 км западно од градот Солун. Лежи на самиот брег на Солунскиот Залив, крај устието реката Галик. Атарот зафаќа површина од. Поради блискоста до Солун, се смета за негово своевидно предградие.
Историја
Во општинските извори се тврди дека местото било ненаселено пред доведувањето на грчки дојденци, но веројатно се работи за старо македонско (според Симовски можеби турско) село кое не се спомнува ниту од К’нчов, ниту од Мишев (Бранков). Симовски смета дека настрадало во Балканските војни, и затоа во 1913 г. е заведено како напуштено, што значи дека тука сепак имало населба пред грчките доселувања. Во 1920 г. е пренаселено со Грци доведени од Турција и Бугарија, чиј број изнесувал 238. По 1922 г. дошле и други доселенички семејства, така што во 1924 г. селото нараснало на 228 семејства, од кои 160 биле од Источна Тракија, 56 од Бугарија, 10 од Мала Азија и едно семејство до Кавказ. Истата 1924 г. селото е преименувано во Калохори, што во превод значи „добро село“. Во 1928 г. селото веќе имало 1.005 жители, сите доселеници (или 231 семејства со 913 жители според друг извор).
Во наредните десетлетија населението продолжило да се зголемува, што се должи на поволната клима, блискоста до Солун, извршената мелиорација и плодноста на почвата. Така, во 1940 г. Гаскарка имала 1.373 жители, накачувајќи се на 1.623 на пописот од 1951 г. Во 1961 г. се заведени 2.019, а во 1971 г. — 2.609 жители. Според пописот од 1981 г. во селото живееле 3.020 лица, а во 1991 г. бројот се накачил на 3.424. Ова тежнеење продолжило и понатаму — 3.950 во 2001 и 4.672 жители во 2011 г.
Стопанство
Во Гаскарка се произведуваат големи количества овошје, градинарски култури и жито, а прилично развиено е и краварството.
Национален парк Делта на Вардар
Национален парк Делта на Вардар (Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού); полно име: Национален парк Вардар-Колудеј-Бистрица () — национален парк во Солунско и Берско, Егејска Македонија, денес во Грција. Во Солунско ги опфаќа лагуната во с. Гаскарка, устието на реката Галик и делтите на реките Вардар и Бистрица. Во Берско, во паркот влегуваат моклиштата на селата Нов Ахтопол и Тузла. Подрачјето првпат е заштитено во 1971 г. како влажно станиште од меѓународно значење согласно Рамскарската конвенција, а потоа е ставено и во мрежата „Натура 2000“. Вбројано е и во списокот Важни птичји подрачја (IBA).
Клима
Климата во овој крај е топла преку летото, без особени температурни колабања, додека пак зимите се свежи и влажни. Прекумерните врнежи од снег се ретка појава, а замрзнувањето на водата е уште поретко. Просечните годишни врнежи изнесуваат 442,5 мм, при што најврнежлива е есента.
Растителен и животински свет
Паркот нема ретка, ендемска или загрозена растителност, туку се состои од видовите кои често се среќаваат по моклиштата, соленикавите води и плажите.
Реките во паркот се особено богати и разновидни. Само во Вардар се забележани 26 видови риби, а Бистрица има 26 домородни и 4 доведени видови. Од нив, од особен интерес е мергурот (Pachychilon macedonicum). Меѓу цицачите се среќаваат нутријата (Myocastor coypus), стоболката (Spermophilus citellus), видрата (Lutra lutra) и биволот (Bubalus bubalis).
Птици
Во националниот парк се застапени многу видови птици, од кои некои постојани и многу презимки и други преселници. Еве некои од позначајните:
ОУ „Ванчо Николески“ - Лескоец
Основно училиште „Ванчо Николески“ (официјално: Централно основно училиште „Ванчо Николески“ - Лескоец; скратено: ЦОУ „Ванчо Николески“) — централно основно училиште во селото Лескоец.
Настава
Во училиштето се изведува настава од прво до деветто одделение и наставата се изведува единствено на македонски наставен јазик.
Подрачни училишта
Во склоп на училиштето се следните подрачни училишта:
ПУ „Ванчо Николески“ - Ливоишта
Основно училиште „Ванчо Николески“ (официјално: Подрачно основно училиште „Ванчо Николески“ - Ливоишта; скратено: ПОУ „Ванчо Николески“) — подрачно основно училиште во селото Ливоишта, составен дел на истоименото училиште во селото Лескоец.
Училиштето е именувано по македонскиот писател Ванчо Николески.
Местоположба
Објектот на училиштето се наоѓа во непосредна близина на сретселото.
Настава
Во училиштето се изведува настава од прво до петто одделение и наставата се изведува единствено на македонски наставен јазик.
Меѓународна мрежа за елиминација на загадувачи
Повеќе од 550 невладини организации од јавен интерес на ММЕЗ во над 120 земји работат заедно за елиминирање на токсичните загадувачи, на забрзана, но социјално правична основа. Оваа мисија вклучува постигнување свет во кој сите хемикалии се произведуваат и користат на начини кои ги елиминираат значителните негативни ефекти врз човековото здравје и животната средина, и каде што постојаните органски загадувачи (ПОЗ) и хемикалиите од еквивалентна загриженост повеќе не ја загадуваат локалната и глобалната средина.
Композиција
Организирањето на различни делови во една целина се вика композиција. Основни видови на композиција се отворена (кога деловите се шират на целата површина), затворена (кога, поставени заедно, претставуваат геометриска или слободна форма) и полуотворена (кога деловите на композицијата се поставени во низа).
Црква „Св. Наум Охридски“ - Ливоишта
Свети Наум Охридски — главна селска црква во охридското село Ливоишта.
Историја
Црквата е изградена во 1923 година. Подоцна, во 1973 година истата била срушена и повторно подигната.
Новиот камен-темелник бил осветен и поставен во 1970 година. Изградбата на денешната градба завршила во 1974 година, кога била и осветена од страна на митрополитот Дебарско-кичевски г. Методиј.
Цер (планина)
Цер — планина во северозападниот дел на Србија. Се наоѓа на 35 км од Шабац и 100 км од Белград. Цер лежи на надморска висина од 689 м и е долг околу 15 км.
Одлики
Планината го добила своето име по многубројните дрвја цер. Планината е доста пошумена, не е населена, има најмногу бука, даб и габер, а сите се заслужни за свежиот и чист воздух. Околината се одликува со многу зеленило, листопадни дрвја и ниска вегетација.
На Цер се водела Церската битка во Првата светска војна, која се водела од 12 до 24 август 1914 година. Започнала ноќта на 15 и 16 август, бидејќи австроунгарската војска претходно ја преминала Дрина со намера да премине во Србија, а од 21 до 24 август бил ослободен Шабац, со што австроунгарската војска дефинитивно ја напуштила Србија.
Почната е постапка за заштита на планината Цер како област со исклучителени одлики од прва категорија.
Промотор (генетика)
Во генетиката, промотор е регион на ДНК што доведува до започнување на транскрипцијата на одреден ген. Промотори се наоѓаат во близина на почетните места на транскрипција на гените, возводно на ДНК (кон 5' регионот на сенс веригата). Промотори можат да бидат долги околу 100-1000 базни парови (бп).
Преглед
За да се одвива процесот на транскрипција, ензимот РНК-полимераза мора да се прикачи на ДНК во близина на генот. Промоторите содржат специфични ДНК-низи кои обезбедуваат безбедно почетно место за врзување на РНК-полимеразата и за белковини наречени транскрипциони фактори кои ја регрутираат РНК-полимеразата. Овие транскрипциони фактори имаат посебни активаторни или репресорни низи кои се поврзуваат за одредени промотори и ја регулираат генската експресија.
Промоторите претставуваат критични елементи кои можат да функционираат заедно со други регулаторни региони (засилувачи, пригушувачи, гранични елементи/инсулатори) за да се регулира нивото на транскрипцијата на одреден ген. Индукцијата на промоторот настанува како резултат на промените во изобилството или конформацијата на регулаторните белковини во клетката, кои овозможуваат да активирачките транскрипциони фактори ја регрутираат РНК-полимеразата.
Релативна локација во клеточното јадро
Во клеточното јадро, се чини дека промотори се преференцијално дистрибуирани по работ на хромозомски територии, веројатно за да биде овозможена коекспресија на гени кои се наоѓаат на различни хромозоми. Исто така, кај човекот, промотерите покажуваат одредени структурни одлики карактеристични за секој хромозом.
Бактериски
Кај бактериите, промоторот содржи две кратки низа кои се наоѓаат околу 10 нуклеотиди и околу 35 нуклеотиди возводно од почетното место на транскрипција.
Горенаведените промоторни низи биваат препознаени само од страна на холоензимот на РНК-полимеразата кој го содржи сигма-70. Холоензимите на РНК-полимеразата кои содржат други сигма фактори препознаваат различни главни промоторни низи. <-- возводно                                                                низводно --> 5'-XXXXXXXPPPPPPXXXXXXPPPPPPXXXXGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGXXXX-3' -35       -10        Ген
Веројатност за присуство на секој од нуклеотидите
за -10 низа Т  А   Т   А   А   Т 77% 76% 60% 61% 56% 82%
за -35 низа T  T   G   A   C   A 69% 79% 61% 56% 54% 54%
Кенозоик
Кенозоикот (од грчките зборови kainos = ново, зоолошка = живот) е геолошка ера која започна пред околу 65 милиони години и трае до денес. Мезозојската - кенозојската граница била обележана со масовни кредно-терцијарни изумирања, што го означи крајот на постоењето на диносаурусите кои „владееле“ со Земјата за време на Мезозоикот.
Поделба
Кенозоикот е поделен на три периоди: палеоген, неоген и квартар.
Живот во кенозојската ера
Шумите делумно ги заменуваат ливадите, климата се менува и се формираат континенти. По изумирањето на диносаурусите, се развиваат разни видови цицачи, кои живеат на сите области, вклучително и морето. Птиците, исто така, еволуираа доста во кензоикот. Кенозоикот може да се нарече и ера на саваните, како и меѓузависни скриеносеменци и инсекти. Конечно во кенозоикот се појавува човекот. Кенозоикот се нарекува и доба на цицачите.
Распоред на копното и морето
Геолошки гледано, Кенозоикот било времето кога континентите се поместуваат од нивните тогашни позиции и го формираа денешниот распоред. Австралија-Нова Гвинеја се разделува од Гондвана која се движела кон север и на крајот станала Југоисточна Азија; Антарктикот се префрлил на сегашната позиција околу Јужниот Пол; Атлантскиот Океан се проширил, а кон крајот на ерата, Јужна Америка се споила со Северна Америка.
Закон судниј људем
Закон судниј људем („Закон за судење на луѓето“) е најстар словенски правен писмен споменик.
Има повеќе теории за неговото авторство, време и место на создавање. Поради моравизмите во јазикот, одделни правни поставки, паричните единици како и византиската Еклога што се наоѓа во основата, со голема доза на сигурност може да се тврди дека е создаден во Моравија од св. Методиј пред 870 (кога Еклогата е заменета со Прохиронот) во врска со поставувањето на црковните и правните основи на новата црква, како дополнување на постојните законски прописи во врска со настанатите промени.
Institut polytechnique des sciences avancées
Institut polytechnique des sciences avancées (IPSA) — универзитет во Париз, Франција. Тоа е едно од најважните француски инженерски школи во аеронаутиката и вселенат и е член на таканаречената IONIS Education Group, основан во 1961 година.
НИН-ова награда
НИН-овата награда е српска книжевна награда која се доделува за најдобар роман објавен во претходната година. Наградата ја доделува секоја година списанието „НИН“, почнувајќи од 1954 година.
Добитници на НИН-овата награда
НИН-овата награда ја добиле следниве книги:
Пахола
Пахола е еден вид подготвено месо во мексиканската кујна. Се состои израмнето зачинето мелено говедско месо направено со употреба на метал (камен за мелење). Говедското месо се меша со мелено чили, ким, лук и леб, и се пржи во масло. Пахолите понекогаш се припремаат на скара.
Хрватска ракометна премиер лига
Хрватска ракометна премиер лига (Hrvatska rukometna premijer liga) — највисока хрватска професионална ракометна лига во машка конкуренција. Лигата е по раководство на хрватскиот ракометен сојуз и се состои од 16 екипи.
Лигата е основана во 1991 година со распадот на југословенските лиги. Најуспешна екипа е Загреб со освоени триесет и една титула.
Формат на натпреварување
Лигата се игра во две фази. Во првата фаза, екипите се поделени во две групи по осум екипи каде што секоја од екипите игра против секого на домашен и гостински терен. Првопласираните три екипи од двете групи продолжуваат во плеј-оф фазата каде што ја продолжуваат борбата за освојување на титулата, додека пак екипите од четвртото до осмото место продолжуваат во плеј-аут фазата. На крајот на сезоната, екипите кои ќе завршат на последните две места во плеј-аут фазата директно испаѓаат во првата лига на Хрватска.
Дедо и баба
Дедо и баба  — родители на таткото и мајката.
Хрватска ракометна премиер лига
Формат на натпреварување
Првопласираните две екипи на крајот на сезоната се квалификуваат за учество во регионалната СЕХА лига.
Екипи
Екипи во натпреварувачката сезона 2022–23.
ЕХФ Коефициент
Рангирање според ЕХФ за сезоната 2022/23:
ПУ „Ванчо Николески“ - Косел
Основно училиште „Ванчо Николески“ (официјално: Подрачно основно училиште „Ванчо Николески“ - Косел; скратено: ПОУ „Ванчо Николески“) — подрачно основно училиште во селото Косел, составен дел на истоименото училиште во селото Лескоец.
Училиштето е именувано по македонскиот писател Ванчо Николески.
Квартар
Квартар е најмладиот геолошки период од кенозоиската ера во геолошката временска скала како што е дефинирано од страна на Меѓународната комисија за стратиграфија. Овој период започнал со крајот на ерата на Плиоценот, односно со крајот на неогенот (период) пред 2,588 ± 0,005 милиони години и продолжува и денес. Во рамките на квартарот се издвојуваат две геолошки епохи: плеистоценот, од пред 2,588 милиони години до пред 11,7 илјади години и холоценот од пред 11,7 години, при холоценот продолжува до ден-денес.
Името квартарот (што значи четврто) за првпат се употребило во 1829 година, истражувајќи седиментот во сливот на реката Сена, Франција и во 1839 година. Лејл го воведува името плеистоцен. Германските научници ги користеле термините дилувиум и алувиум. 1922 година. П. Павлов го воведува поимот антропоген. Неформалниот термин „Доцниот квартар“ се однесува на последните 0,5-1,0 милиони години.
Појава на човекот
Ова е време кога се појавуваат предците на денешните луѓе. (Се смета дека за време на терциерот, пред околу 50 милиони години, се појавил адапис, 40-35 милиони - некролемур, 35-30 милиони - бранисела, а Австралопитет се појавил во ерата на Плиоценот )
Кватернерна флора
Ледничка (борна) флора - мочуришна вегетација на тундрата, на надморска височина, цветни грмушки чело со „бореалната роза“ ( Dryas octopetala  ), поларна врба ( Salix polaris  ) и бреза ( Betula nana  ) Јужно од тундрата се моховисните и тревни степи, а уште појужно - шумскиот појас. Топлите терцијарни реликти после ледениот период биле зачувани на југот на Кавказ : Rhododendron laponicum растат во тропската Сиера Невада и североисточниот регион на Црното Море. Во Алпите во Средна Европа се до пред околу 100.000 години.
Квартерна фауна
Мал е бројот на морски мекотели кои изумираат во квартарот. Некои видови ја промениле својата географската дистрибуција, на пр. Corbicula fluminalis на крајот на средниот плеистоцен (пред околу 128 000 години), се повлекуваат од Европа преку Дунав до Каспискиот басен.
Цицачи:
Пиноли
Пиноли (исто така наречен пинол или пинолило) — печена мелена пченка, која потоа се меша со какао, агава, цимет, семе од чија, ванила или други зачини. Добиениот прав потоа се користи како хранлива состојка во густа храна за да се направи различна храна, како што се житарки, печива, тортили и пијалаци. Името доаѓа од ацтечкиот збор pinolli, што значи пченкарен оброк. Денес, пинолите генерално се прават со рака со помош на огревни печки од дрво, камен и толчник, и сѐ уште се консумира во одредени, честопати рурални делови на Латинска Америка. Пиноли се смета за национален пијалак на Никарагва и Хондурас.
Квартар
Квартерна фауна
Претставници на ладна клима:
Црква „Св. Недела“ - Косел
Црквата се наоѓа на излез од селото, непосредно до патот Охрид-Ресен.
Историја
Камен-темелникот на црквата бил осветен и поставен на 8 септември 1996 година, а целосно била завршена во 2004 година. Осветувањето на црквата било направено на 26 октомври 2004 година од страна на митрополитот г. Тимотеј.
Архитектура
Во црквата постои фрескоживопис, кој бил насликан од уметникот Тони Милцов од Охрид. Иконостасот од резба бил изработен во фабриката „ЕМО“.
Црква „Св. Илија“ - Косел
Свети Илија — главна манастирска црква во охридското село Косел.
Црквата се наоѓа на рид над селото.
Историја
Постои верување дека црквата била подигната од страна на некоја жена Илинка, односно ја дала земјата околу црквата.
Камен-темелникот на црквата бил осветен и поставен на 14 мај 1989 година, а целосно била завршена во 2000 година. Осветувањето на црквата било направено на 1 август 2000 година од страна на митрополитот г. Тимотеј.
Архитектура
Во црквата постои фрескоживопис, кој бил насликан од уметникот Тони Милцов од Охрид.
Тако
Тако — традиционално мексиканско јадење кое се состои од тортиља, направена од пченкарно или пченично брашно, наполнета со фил или обмотана околу филот. Такото главно се јаде со голи раце. Такото може да се направи со различни филови, вклучувајќи говедско, свинско, пилешко, морска храна, зеленчук и кашкавал, овозможувајќи голема разновидност. Тие често се гарнираат со разни мирудии, како што е салса, гвакамоле или кисела павлака и зеленчук, како и зелена салата, кромид, домати и чили. Такоата се заедничка форма на антиохито, или мексиканска улична храна, кои се шират низ целиот свет.
Такото може да се спореди со слична храна, како што е буритото, кои често се многу поголеми и свиткани наместо преклопени, такоата кои се свиткани и пржени, или халупи/тост, во кои тортиљата се пржи пред да биде наполнета.
Меѓународен сојуз за нула-отпад
Меѓународен сојуз за нула-отпад, Европа (Zero Waste Europe (ZWE)) — европска мрежа на заедници, организации, локални лидери, експерти и агенти кои работат на елиминација на отпадот во нашето општество низ цела Европа. Тие се залагаат за одржливи системи и редизајнирање на односите на луѓето со нивните ресурси, со цел да се забрза процесот на нула отпад, за доброто на човештвото и планетата. Мрежата вклучува 35 членови (НВО) од 28 европски земји и работи на повеќе различни теми. Нејзиното седиште е во Брисел, но има голем број групи во различни земји кои се залагаат во негово име.
Сојузот бил создаден во 2014 година, како европски регионален огранок на Глобалната алијанса за алтернативни согорувачи (GAIA), и оттогаш се етаблира како клучна средина, кружна економија, праведна транзиција, создавајќи мрежа на организации во Европа.
Во Велс, Сенед ја презема одговорноста да ја врши оваа работа. . Има две пресвртници, вклучително и дека до 2025 година, Велс значително ќе го намали својот отпад и ќе управува со секој произведен отпад. Во Шкотска, постои спојување на мрежните организации.
Мрежата се обидува да ги зачува сите ресурси на Земјата преку паметно производство, користење, повторна употреба и обновување на произведеното на одговорен начин, без да ги согорува и без да ја уништи земјата. Нашата планета отсекогаш ги следела принципите „нема отпад“, со други зборови, рециклирала сè. Илјадници години, до индустриската ера, отпадот не постоел, па дури ни концепт, бидејќи повеќето материјали што можат да изгнијат или може повторно да се користат за други процеси, се користеле, исто како што тоа го правела природата. Но, она што природата го направила преку еволуцијата, човештвото треба да го направи преку глобалниот дизајн.
Шкотска
Нула отпад Шкотска постои за да ја наведе Шкотска да ги користи производите и ресурсите одговорно, фокусирајќи се на тоа каде може да има најголемо влијание врз климатските промени. Работи со шкотската влада, окружните власти, јавните, приватните и јавните компании. .
Меѓународен сојуз на собирачи на отпад
Меѓународен сојуз на собирачи за отпад — мрежа поддржана од илјадници организации за собирање отпад во повеќе од 32 земји, покривајќи главно Латинска Америка, Азија и Африка. Во Обединетото Кралство е поддржана од Жени во неформално вработување: глобализација и организирање (WIEGO).
Сојузот бил основан во Богота, Колумбија, во 2008 година, кога се собраа 30 земји; беше организиран од Здружението на собирачи на отпад од Богота, колекцијата на собирачи на отпад Kagad Kach Patra Kashtakari Panchayat од Пуна, Индија (KKPKP), мрежата на собирачи на отпад од Латинска Америка, Фондацијата Авина и Жените во неформално вработување: глобализација и организирање (WIEGO). Оттогаш, Меѓународен управен комитет се состанува еднаш годишно во Дурбан, Бело Хоризонте, Бангкок и Пуна за да даде насока на кампањата. .
Во 2023 година, претставници на собирачите на отпад од 19 земји се собрале во Најроби за да учествуваат на Координативниот состанок на Меѓународната алијанса на собирачи на отпад. Главните цели на состанокот беа да се промовираат односите и да се изгради доверба меѓу собирачите на отпад од различни региони и да се прослави Меѓународниот ден на собирачите на отпадот на 1-ви март.
Меѓу целите на движењето се и средното; што треба:
Гран Гала дел калчо 2017
Наградите биле доделени на 27 ноември 2017 година.