cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Поплави во Југоисточна Европа во 2014
Србија
Во извештајот на Владата на Србија од јули 2014 година, вкупниот износ на штетата во земјата се проценувала на 1,53 милијарди евра. Од нив, 810 милиони се припишуваат на директна штета, а 662 милиони на загуби. Две третини од штетите се припишани на производниот сектор (500 милиони директни и 569 милиони индиректни), од кои 228 милиони во земјоделскиот сектор. Вкупните штети на становите изнесуваат 227,3 милиони, додека штетите на инфраструктурата (транспорт, врски и водостопанство) се проценети на 192 милиони.
Босна и Херцеговина
Поголемиот дел од северна Босна бил поплавен, а најсилно била погодена долината на реката Босна. Други погодени области ги вклучуваа кантонот Сараево и кантонот Тузла Северна и североисточна Босна, вклучувајќи го и регионот Семберија, исто така беа поплавени. Реките кои се поплавија ги вклучуваа Босна, Врбас, Дрина, Сана и Сава. Во целата земја била прогласена вонредна состојба. Херцеговина во јужните и централните региони не беа погодени од поплави.
Градот Маглај доживеа просечни врнежи од два месеци за помалку од 48 часа. Во градот Завидовиќи, снимен е пешачки мост како се повлекува по реката Босна и удира во друг мост. Во Сараево, реката Миљачка се издува речиси на ниво на градски мостови. Целото село Париќи во Храсно Доње, општина Калесија, го затрупаа одрони.
Заклучно со 20 мај, имало 24 потврдени смртни случаи во Босна и Херцеговина: 17 во Република Српска и 7 во Федерацијата. На прес-конференција на 19 мај, директорот на полицијата на Република Српска ги даде имињата на 17 потврдени жртви: 10 во Добој, 2 во Шамац, 2 во Модрича и по една во Бјелина, Власеница и Доњи Жабар; дополнителни 7 лица се уште се водат како исчезнати. Владите на двата ентитета заеднички го прогласија 20 мај за ден на жалост низ целата земја.
Се шпекулираше дека поплавите можеби ги нарушиле нагазните мини останати од Босанската војна (1992–1995), кои би можеле да предизвикаат дополнителна опасност доколку се преместат надвор од обележаните области.
Главниот извршен директор на Железнице Република Српске, железничкиот оператор во Република Српска (еден од двата железнички оператори во Босна) апелирал за помош за санирање на огромната штета на железницата во земјата, наведувајќи дека тие независно не можат да ја санираат штетата, апелирајќи за помош од меѓународната заедница за набавка на материјали, механизација и финансиска помош.
Романија
Ова била трета голема поплава што ја погодила Романија од крајот на април 2014 година. Над 8.000 луѓе беа изолирани, а речиси 2.000 хектари земја била покриена со вода 125 села за еден ден биле погодени од поплави. Вкупно, 30 магистрални и окружни патишта биле затворени или делумно уништени од вода и кал. Водите на Дунав се зголемиле толку многу што властите поставија портокалова фаза за поплави осум дена, на секторот Железни порти – Зимница. Во округот Вранча, 50-годишен маж бил однесен од поплавата и пронајден мртов следното утро. Букурешт го опустошил невреме пропратено со град и силен ветер. Поплавени се неколку улици, откорнати дрвја, а дебел слој мраз прекри важни транспортни артерии, парализирајќи го сообраќајот во главниот град.
Словачка
Поплавите и силниот ветер од циклонот стигнаа и до Словачка, каде се удавил постар човек.
Последици
Официјалните лица велат дека може да бидат потребни 5 години за да се опорави земјоделството во погодените региони. Управниот директор на јагленовото наоѓалиште Колубара изјавил дека ќе биде потребна една година за да се продлабочи и суши јамата Тамнава, додека на копот Велики Црљени ќе бидат потребни околу два месеци за повторно да профункционира. Тој изјавил дека јамата Тамнава сега е вештачко езеро. Јаглените полиња Колубара се отворени јами од кои јаглен се снабдува ТЕ Никола Тесла. Имало доволно залихи јаглен при рака за да се премости периодот додека јамите за јаглен не бидат целосно функционални, но системот за испорака има потреба од поправки.
Европската комесарка за развој и хуманитарна помош Кристалина Георгиева изјавила дека Хрватска и Србија имаат можност да аплицираат за помош од Фондот за солидарност на Европската унија, до една милијарда евра за една година, но тоа подоцна било укинато како погрешна изјава на комесарот. Фондот за солидарност на ЕУ во 2014 година изнесува 500 милиони евра, додека поединечни земји може да очекуваат околу 10 милиони. Помошта може да се пренесе доколку се процени дека штетата е над 0,64% од БДП на земјата. За Србија тоа би било околу 175 милиони евра отштета. Босна, која не е земја-кандидат или членка на ЕУ, нема право на помош од овој фонд.
Србија аплицираше за кредит за помош од Светска банка, во вкупна вредност од 227 милиони евра.
Штолтенберг
Штолтенберг (Stoltenberg) — општина во округот Плен, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Едвард Симор (Прв војвода од Сомерсет)
Едвард Симор (1506 - ) бил англиски лорд и регент на англискиот крал Едвард VI, како негов вујко.
Едвард и неговиот брат Томас Симор станале многу блиски до кралот во времето кога Хенри VIII во 1536 година се оженил за нивната сестра, Џејн Симор. Џејн успеала на кралот да му роди машки наследник, идниот Едвард VI, и набргу по пораѓањето починала. По смртта на Хенри, престолот бил наследен од страна на неговиот син, а Едвард Симор станал негов регент. На 15 февруари 1547 година ја добил титулата војвода од Сомерсет. По неговата победа над Шкотите, се чинело дека неговата позиција во кралскиот двор никогаш нема да биде загрозена. Во 1549 година, популарноста на Симор започнала да опаѓа. Францускиот крал Анри II на 6 август 1549 година и објавил војна на Англија. Симор заедно со кралот се обидел да се соктие во Виндзор, но бил уапсен и одведен во Лондонската кула. Во 1552 година бил погубен.
Еи
Еи — потсемејство на грабливи птици во состав на семејството на јастребите (Accipitridae). Овие птици се карактеристични по тоа што ловат летајќи ниско на отворен простор, и јадат мали цицачи, влекачи и птици.
Во Македонија се застапени четири вида: блатната (C. aeruginosus), полската (C. cyaneus), степската (C. macrourus) и ливадската еја (C. pygargus).
Калка (покраина)
Калка е покраина во регионот Куско во Перу. Главен град на покраината е градот Калка.
Административна поделба
Покраината е поделена на осум окрузи. Окрузите и главните градови се:
Пита
Пита — вид на печено јадење кое најчесто се прави од тесто кое е прелиено или исполнето со благи или солени состојки.
Питите се разликуват според нивната кора. Полнета пита (или пита со една кора), содржи кора која го покрива долниот дел на садот за печење а филот се става врз кората. Врз филот не се става ништо. Пита покриена со кора, која исто така се нарекува и овошна пита, се прави на следниот начин: најпрво, во садот се става филот и потоа врз него се става тестото. Така подготвениот сад се става во рерна за печење. Во питата со две кори филот се става помеѓу двете кори. Таквата пита наликува на сендвич. Типичен вид на тесто со кое се прекрива една пита е лиснатото тесто, но исто така се користи и пире или лебни трошки.
Питите се прават во различни големини - мала колку едно залаче или пак голема од која може да се послужат повеќе луѓе.
Историја
Потребата од хранливи, лесни за чување, лесни за носење и трајни јадења на долги патувања, особено патувања на море, делумно се решил со тоа што многумина со нив носеле свежа храна и готвач. Сепак, сето тоа заземало дополнителен простор на коњските кочии или малите бродови со што се отежнувало и одолговлекувало патувањето. Поради тоа, армиите подоцна почнале сами да си бараат храна наместо да носат со себе свежи состојки и готвач. Местото кое го заземале тие, го надополнувале со оружје.
Со тоа што се измислило печењето на преработени житарици а воедно и процесот на изработка на брашното, се создал нов, посигурен извор на храна. Египетските морнари со себе носеле сплеснат, мек леб од просо кој се нарекувал дура, додека пак Римјаните носеле мали земички наречени бучелум.
Првата пита била направена околу 9500 години п.н.е. во неолитскиот период или новата камена доба во Египет, кога се почесто почнале да се употребуваат камените алатки, почнале да се припитомуваат животните, да се одгледуваат разни растенија, кога се основале првите постојани места на живеење и кога се развиле првите занаети како грнчарството и плетењето. Најпрво питите се нарекувале галети. Тоа всушност претставувало мед прекриен со семе од овес, пченица, ‘рж или јачмен. Ваквите галети се почесто почнале да се служат како десерт. Докази за тоа постојат на ѕидовите во гробницата на фараонот Рамзес II, кој владеел од 1304 до 1237 година пред новата ера. Гробницата се наоѓа во Долината на Кралевите. Некаде околу 2000 години пред новата ера, рецепт за пилешка пита била напишана на плоча во Сумер.
Сепак, се смета дека питата всушност води потекло од Стара Грција. Се правела смеса од брашно и вода за да може во неа да се стави месо и да помогне при негово печење, динстање во сосови и да се олесни начинот на негово чување за време на подолги патувања. Тие техники биле префрлени на Римјаните, но бидејќи дотогаш имале освоено делови од Северна Европа и Шпанија, тие знаеле многу подобро да го подготвуваат и чуваат месото со помош на сол и разни други зачини.
До 160 година п.н.е., римскиот ценет политичар Марко Порциј Катон (234-149 година п.н.е.) кој ја напишал книгата “За земјоделството” (De Agri Cultura), запишал и еден рецепт, рецепт за тогаш најпознатата пита/торта наречена “плацента”. Питата кои некои Римјани ја нарекувале и “либум”, многу наликувала на денешниот чизкејк и се правела кога се давало жртва на боговите. Со ширењето на Римското Царство и со подобрувањето на патиштата, начинот на правење пити се проширил низ цела Европа.
Во северноевропските земји со студена клима, питата била основен прехранбен производ на луѓето кои патувале и на работниците. Во основа, питата секаде се правела на ист начин, но единствено се разликувала од регион во регион според месото и според житните култури. Корнволската пита (пита која има форма на латиничната буква ‘D’, се прави со свежо говедско месо, репка, компири и кромид, зачинети со сол и бибер.) е главно и најомилено јадење на работниците.
Готвачите во средниот век имале право да подготвуваат само одредени јадења и имале ограничен пристап по печките бидејќи нивната изградба чинела многу, а воедно и потрошувале огромни количини на гориво.
За првпат, зборот ”пита” како кулинарски термин се појавил во Англија (од латинско потекло), во дванаесеттиот век. Сепак, зборот е потврден и внесен во речниците во четиринаесеттиот век.
Порано, добро подготвените птици-песнопојки претставувале деликатес, но биле заштитени со закон. На денот на крунисувањето на осумгодишниот Крал Хенри II (1422-1461 г.) во 1429 година, се служела пита направена со месо од еребица и паун. Птиците најчесто биле подготвувани од страна на европските готвачи. Месото се ставало врз огромна пита за да се распознае од кој вид на птица е направена питата. Подоцна пак, во викторијанската доба, питата се ставала во порцелански сад за да може побрзо да се олади, а воедно и заради тоа што таа претставувала кралска храна, па мислеле дека е посоодветно да се послжи во садови кои изгледаат подобро од останатите.
Првите англиски пуритански доселеници и другите освојувачи ги понеле со себе рецептите за пита во Америка, но истите ги адаптирале на состојките и техниките кои биле достапни во “новиoт свет”. Во питите кои ги направиле за првпат во САД, користеле ситни овошја без семка како јагода, малина, боровинка и други овошја кои ги собирале со помош на домородното население. Потоа почнале да се прават и пити со разни состојки и се користеле плитки садови за печење. Така се создале различни видови на пити специфични само за регионот од кој потекнуваат.
Регионална разноликост
Питите со месо, кои најчесто се прават со бифтек, кашкавал, бифтек и бубрег, мелено месо или пилешко и печурки се многу популарни во Велика Британија, Австралија и Нов Зеланд како ужини за носење. Во Британија, понекогаш питите се служат со пржени компирчиња како замена за риба и компирчиња.
Питата која се прави во грне со месо и лиснато тесно на дното е популарно јадење во Америка, и тоа најчесто со говедско, пилешко или мисиркино месо, сос и мешан зеленчук (компири, моркови и грав). Се продаваат и замрзнати пити од грне како оброк за едно лице.
Фрлање пити
Пити исполнети со крем или пити премачкани со крем се омилени реквизити за да се предизвика смеа. Фрлањето пита во лицето на еден човек претставува омилен дел во комедиите откако Бен Турпин добил пита в лице во претставата „Г-дин Флип“ во 1909 година.
Благи пити
Многу од овошните пити се слични, се разликуваат единствено по овошјата што се користат за правење на филот. Филовите за благите пити многу често се мешаат, како на пример пита со јагоди и рабарбари.
Индиски Потконтинент
Индиски Потконтинент (или Јужноазиски Потконтинент) — регион во Азија сместен на Индиската Плоча од Хиндукуш (Хималаи) и ги опфаќа венците Кунлун и Каракорум, образувајќи копнена површина што се протега сè до Индискиот Океан. Напати се користи како синоним за јужна Азија.
Опфат
Што сè влегува во Индискиот Потконтинент не е строго утврдено. Историски, ова е територијата на Голема Индија, која денес ги опфаќа земјите Индија, Пакистан и Бангладеш; пред 1947 биле дел од британска Индија. Во оваа дефиниција спаѓаат и Непал, Бутан и островската земја Шри Ланка, а понекогаш и Авганистан и Малдивите.
Регионот може да ја опфаќа и спорната територија Аксај Чин (дел од некогашното вазално кнежевство Џаму и Кашмир), денес во состав на кинескиот автономен регион Сјинџанг. Кога се користи поимот „индиски потконтинент“ подразбирајќи ја јужна Азија, понекогаш се изземаат Шри Ланка и Малдивите како острови, а се вбројуваат Тибет и Непал (или и тие се изземаат intermittently, зависно од контекстот).
Географија
Географски, Индискиот Потконтинент е полуостровски регион во јужна и средна азија, во облик на баклава ограничена со Хималаите на север, Хиндукуш на запад и Чинските Ридови (Аракански Планини) на исток, а на се протега до Индискиот Океан, до граничното подрачје со Арапското Море на југозапад и Бенгалскиот Залив на југоисток. Сметајќи ги сите седум земји, потконтинентот зафаќа површина од 4,4 милиони км2, што претставува 10% од површината на Азија и 2,4% од целиот свет. На него живеат 34% од населението на Азија (16,5% од светското население) со најразлични народи и култури.
Геологија
Најголемиот дел од регионот лежи на своја тектонска плоча наречена Индиска Плоча и е одделен од останатиот дел од Азија со планини. Пред 250 милиони години Индискиот Потконтинент бил составен дел од суперконтинентот Пангеја. Во периодот Креда (пред 90 милиони години) се одделил од Гондвана, а потоа се поместил на север, судирајќи се со Евроазиската Плоча и така создавајќи ги Хималаите и Тибетската Висорамнина. Потконтинеотот продолжува да се движи кон севрозапад по 5 см годишно, со што Хималаите постепено растат во височина.
Ампицилин
Ампицилинот е бета-лактамски антибиотик кој интензивно се користи за лекување на бактериски инфекции.
Вендторф
Вендторф (Wendtorf) — општина во округот Плен, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
1277
1277 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1277 година од новата ера, 277. од вториот милениум, 77. од XIII век и осма од 1270-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6785 и 6786 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6027 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5037 и 5038 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2030.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1277 година се протега во 3913 и 3914, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3973 и 3974 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1820. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 675 и 676 исламска година.
Канас (покраина)
Канас е покраина во регионот Куско во Перу. Главен град е градот Јанаока.
Административна поделба
Покраината е поделена на осум окрузи. Окрузите и главните градови се:
NGC 553
NGC 553 — леќеста галаксија во соѕвездието Риби, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 553 се споменува и како CGCG 502-84, MK 1155.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 553 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,5 m/лм2. NGC 553 има привидни димензии од 0,6' х 0,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 26 м 12,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 33° 24' 17". Положбениот агол на објектот е во износ од 15°.
Други поделби
Проучување на NGC 553 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 5333. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 91; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2296. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 30.
Dolerus pratensis
Dolerus pratensis е вид на растителна оса од родот Dolerus.
Опис
Главата, градите и тегулите се црни, крилата малку затемнети, жилките и стигмата црни. На предните нозе една третина од фемурот е црвена. Абдоменот е црн на двата краја, во средината од вториот до петтиот сегмент е црвен. Мажјакот е во многу белези сличен на женската форма.
Возрасните единки достигнуваат должина од 10-12,5 мм.
Живеалиште
Географската распространетост на овој вид оса е Европа, Сибир, источно од Камчатка, како и високите планини на Источна Африка. Во Македонија видот се среќава во Маврово и село Рашче, Скопско.
Херпес симплекс вирус
Хепрес симплекс вирусот припаѓа во групата на ДНК-вируси.
Herpes simplex вирус
Хепрес симплекс вирусот припаѓа во групата на ДНК-вируси. Постојат два вида на херпес симплекс вируси: Примарната инфекција кај човекот се јавува кога првпат се инфицира со херпес симплекс вирусот, најлесто во раната детска возраст. Се смета дека висрусот после примарната инфекција по нервен пат доаѓа до ганглионите во рбетниот мозок, каде што останува во латентна форма. Под дејство на провоцирачки фактори, како фебрилни состојби, повреди, UV-светлина, вирусот од ганглионите доаѓа до епителните клетки на кожата или слузокожата предизвикувајќи рецидивантни промени (меурчиња). Извор на инфекција е исклучиво болен човек. Херпес симплекс вирусот тип 1 навлегува во организмот преку ситнио лезии на кожата и слузокожата во форма на капкова инфекција или со директен допир (бакнеж). Херпес симплекс тип 2 вирусот се пренесува преку сексуален контакт
Примарна херпес симплекс инфекција
Предизвикувач е херпес симплекс вирусот тип 1, кај доенчиња и мали деца и се одликува со везикуло-автонозни промени на оралната слузокожа, придружени со општи симптоми (висока температура, повраќање, проливи и грчеви). Промените обично се локализирани во предните партии на устата и јазикот.
Секундарна херпес симплекс инфекција
Рецидиви обично се јавуваат во иста регија, но не секогаш на исто место. Провоцирачки фактори за секундарната инфекција се покачена температура, повреда, менструација, стрес, UV – зрачење, лекови и др. Херпес симплекс се манифестира со појава на групирани меурчиња кои привремено настануваат на одредено место на телото. Најлесто е локализиран на усните, лицето, ушите и на половите органи. Често рецидивира.
Клиничка слика
После инкубација период на 3 до 5 дена, во кој доминира чувство на јадеж, жарење, печење, напнатост, а понекогаш и болка, на црвена основа се појавуаат ситни групирани меурчиња исполнети со бистра течност. Поради секундарната инфекција, содржината се заматува. Меурчињата постепено се засушуваат или пак прскаат, настануваат красти кои по 7-10 дена опаѓаат не создавајќи белег. Најчесто се локализирани на усните, лицето, носот, ушите, половите органи и др. Често рецидивира.
Херпес зостер (Herpes zoster)
Херпес зостер претставува втора инфекција со Varicella-Zoster вирусот. Се појавува само на една страна на телоте и тоа на ограничен простор кој одговара на одреден нерв на кожата. Може да се јави на кој било дел од телото, но најчесто на градниот кош. Најтешки оштетувања може да предизвика ако е локализиран во пределот на окото.
Клиничка слика
Заболувањето започнува со невралгични болки и непријатно чувство. Три до пет дена подоцна на тоа место се јавува црвенило, лесен оток, а неколку часа потоа се развиваат меѓусебно издвоени групи од меурчиња исполнети со бистра содржина. За неколку дена содржината се заматува, меурчињата прскаат и настануваат красти. По опаѓањето на крастите остануваат привремени кафеави дамки. Кај децата болката може да отсуствува, додека кај старите и истоштените лица болката може да биде многу јака и да трае со месеци и година по исчезнувањето на кожните промени. Херпес зостер остава траен имунитет.
Момчило Вукотиќ
Момчило Вукотиќ (Белград, 2 јуни 1950 - Белград, 3 декември 2021) бил југословенски и српски фудбалер, а подоцна и фудбалски тренер.
Заедно со Стјепан Бобек, тој бил еден од најдобрите фудбалери во историјата на екипата на ФК Партизан, за кој одиграл приближно 800 натпревари (рекорд кој бил со важност од 34 години).
Кариера
Момчило Моца Вукотиќ е роден на 2 јуни 1950 година во Белград од татко Александар (1923–1987) и мајка Бисерка (1927–2008). Во екипата на Партизан дошол на дванаесет годишна возраст. Откако ги поминал сите селекции на „црно-белите“, во 1968 година станал првотимец, играјќи во напаѓачкото трио како еден од најистакнатите фудбалери и најзаслужните членови на тимот. Во „црно-белиот“ дрес трипати го освојувал југословенското првенство: 1976, 1978 и 1983 година.
Од месец јули 1978 до месец јули 1979 година тој настапувал во францускиот прволигаш Бордо. Кариерата ја завршил во сезоната 1983/84 и на 1 јуни 1984 година бил именуван за технички тренер на екипата на ФК Партизан.
Вукотиќ долго време бил рекордер во екипата наПартизан по бројот на одиграни натпревари во „црно-белиот“ дрес, со вкупно 791 одигран натпревар и 339 постигнати гола, но во 2018 година бил престигнат од фудалерот Саша Илиќ.
Репрезентација
Покрај 11 натпревари (и четири гола) за помладата селекција (1967-1968) и 12 натпревари (и три гола) за младинската репрезентација (1969-1974), тој одиграл и 14 натпревари и постигнал четири гола за сениорската репрезентација на Југославија. Својот прв натпревар го имал на 20 септември 1972 година против селекцијата на Италија (1:3) во Торино, постигнувајќи го единствениот гол за репрезентацијата на Југославија. Збогувањето со дресот со државниот грб го имал на 4 октомври 1978 година на натпреварот против селекцијата на Шпанија (1:2) во Загреб.
Тренерска кариера
Момчило Вукотиќ бил еден од најдобрите и најзаслужните фудбалери кои го носеле дресот на екипата на Партизан, па добил можност да биде првиот стручњак на „црно-белите“ во сезоната 1988-89. Подоцна, три сезони како стручњак го водел грчкиот состав Панионис, а во 1992 година заминал на Кипар и ги водел клубовите на Аполон од Лимасол, Саламис и Етникос, а подоцна и репрезентацијата на Кипар. Во месец јануари 2006 година, Вукотиќ го презел романскиот клуб Фарул, но по лошите резултати на почетокот на сезоната 2006/07 добил отказ, а од месец октомври 2006 до месец јануари 2007 година бил тренер на солунскиот клуб ПАОК. Од 2008 до 2009 година тој бил на чело на грчкиот тим Левадијакос.
Смртта
Момчило Вукотиќ починал на 3 декември 2021 година во Белград, по кратко и тешко боледување.
IC 1685
IC 1685 — галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 23 март 1903 година од страна на Макс Волф.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1685 е од видот *.
Други поделби
Проучување на IC 1685 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Користена литература
Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679)
Томас Симор
Томас Симор (1508 - ) бил англиски војвода, син на Џон Симор, помлад брат на Едвард Симор и постар брат на Џејн Симор и вујко на Едвард VI.
Во 1543 година починал Џон Невил, оставајќи огромно богатство на својата сопруга Катерина Пар. Томас имал намера да ја запроси, но веднаш по смртта ова го направил англискиот крал Хенри VIII. По ова, Томас бил принуден да се повлече од таа идеја. По смртта на Хенри во 1547 година, англискиот престол бил наследен од страна на Едвард VI, а Едвард Симор станал негов регент. Односите помеѓу браќата се влошиле кога Едвард станал регент. Во меѓувреме, по смртта на Хенри, кралицата Катерина станала најбогатата жена во Англија.
Истата година, Томас се оженил за Катерина, но имал и планови доколку ја надживее Катерина, тој да се ожени за идните Марија I или Елизабета I, на кој начин би станал крал на Англија. Елизабета на своите четиринаесет години останала сирак, па Катерина Пар ја посвоила. Томас започнал да и се приближува на малата Елизабета, но кога ова го открила Катерина, таа била однесена во Хатфилд. Во 1548 година, Катерина починала, а Томас продолжил со своите планови.
Но Томас бил откриен во своите намери и бил уапсен, и на 20 март 1549 година погубен.
Пророкот од Дискантрија
Пророкот од Дискантрија  – македонски роман од Драги Михајловски. Книгата е издадена во 1999 година во СР Македонија.
Содржина
Пророкот од Дискантрија  - историските текстови од минатото биле честа тематска преокупација на авторот Михајловски во неговото творештво. Во Пророкот од Дискантрија моќната идеолошка пропагандна војна на надворешниот фактор против идентитетот на македонскиот народ е олицетворена преку ликот на Гркот Теофилакт кого цариградскиот патријарх го поставува за архиепископ на Охридската архиепископија во еди- наесеттиот век за да го уништи богомилското движење и отпорот на народот против наметнатата странска власт. Меѓутоа, иако вклучува историска тема од 1081 година, Пророкот од Дискантрија е повеќе историографска метафикција отколку историски роман бидејќи, како што вели Шелева, „овој роман... е втемелен во актуелната драма, во тегобноста на балканското современие, кое го создава неопходниот контекст за преиспишување и превреднување на ноторните историски дилеми низ алегорискиот клуч на современоста”.
Елиџик
Елиџик — село во Егејска Македонија, Република Грција.
Магдаленски Острови
Магдаленските Острови (Les Îles de la Madeleine, изговор: ) - мал архипелаг во Заливот Сент Лоренс со површина од 205.53 км2. Иако поблиску до Островот Принц Едвард и Нова Шкотска, островите се дел од канадската покраина Квебек.
Островите се регионален округ и пописна дивизија Магдаленски Острови. со географски код е 01. Административно се поделени во две општини, и тоа: Магдаленски Острови (2011 попис, насел. 12,291) и Грос Ил (насел. 490).
Географија
Постојат осум главни острови: Амхерст, Гранд Антре, Гриндстон, Грос Ил, Хаус Харбор, Поант о Лу, Антре и Брион. Сите острови, освен Брион, се населени. Постојат неколку други мали острови кои исто така се сметаат за составен дел на архипелагот: Птичја Карпа (фр. Rocher aux Oiseaux), Остров на фоките (фр. Île aux Loups-marins), Паке и Роше ди Кор Мор (фр. Rocher du Corps Mort).
Порано островите внатре биле целосно покриени со борови шуми. Архипелагот лежи врз стара солна купола. Инхерентната пловност на солта го поттикнала подигнувањето на пермскиот црвен песочник. Во близина на солните куполи се верува дека има извори на фосилни горива. Камена сол се ископува на Островите.
Историја
Во 1534, Жак Картие бил првиот познат Европеец кој ги посетил островите. Претходно, народот Микмак ги посетувал островите илјадници години како дел од сезонската миграција за храна, веројатно за ловење моржови. Голем број на археолошки наоди биле ископани на архипелагот.
Архипелагот бил именуван во 1663 од страна на Франсоа Дубле (1619 или 1620 - прибл. 1678), господар на островот, според неговата сопруга, Мадлен Фонтен. Во 1765, островите биле населени со 22 франкофонски Акадијци и нивните семејства. Тие биле ловци на моржови за британскиот трговец Ричард Гридли. Денес многу жители на Магдаленските Острови (Магдаленци) го вејат акадиското знаме и се идентификуваат како Акадијци и Квебекијци.
Островите административно биле дел од британската Колонија на Њуфаундленд од 1763 до 1774. Таа година тие биле приклучени на Квебек преку Квебечкиот акт.
До 20 век, островите биле целосно изолирани во текот на зимата, бидејќи поради санти мраз патот до копното станувал непрооден со брод. Жителите на островите немале средства за комуникација со копното. Подводен кабел бил инсталиран да се овозможи комуникација со телеграф. Зимата 1910 година, кабелот пукнал и островите повторно станале изолирани. Жителите испрати итна барање за помош на копното со пишување писма и ставање во запечатено шише кое стигнувало до брегот на Островот Кејп Бретон, од каде жителите ги известувале надлежните за итен случај кај Магдаленците. Владата со мразокршачи им носела помош. По неколку години биле изградени нови безжични телеграфски станици за да се осигура комуникацијата со островите и во зимски услови. Пораката во шише станала познат симбол за преживување и секоја туристичка продавница продава реплики.
Порано, големи стада на морж ови имало во близина на островите, но тие биле уништени од крајот на 18 век поради претераниот лов. Во 21-от век, островските плажи обезбедуваат живеалиште на загрозените видови како жолтоногиот звек (Charadrius melodus) и розовиот дугалски галеб (Sterna dougallii).
За подобрување на бродската безбедност, владата изградила светилници на островите за да укажуваат на пловните канали и да се намали бројот на потонатите бродови.
Население
Еден сегмент од населението се потомци на преживеаните на повеќе од 400 потонати бродови на островите. Некои од историските куќи биле изградени од дрво од потонати бродови. Островите имаат некои населби подигнати од англофони. Иако поголемиот дел веќе одамна се асимилирале со франкофонското население или пак се преселиле на друго место, англофонските населби се наоѓаат во Стариот Хари, Грос-Ил и Островот Антре.
Клима
Поморската клима на Магдаленските Острови е значително различна од онаа на копното. Големите водени маси кои кружат на архипелагот го ублажуваат времето и да создаваат поблаги услови во секоја сезона. На островите, зимата е блага, пролетта е студена, постојат неколку топлински бранови во лето а наесен е обично топло.
Магдаленските Острови имаат најмал износ на годишен мраз во Покраината Квебек. Топлите ветрови на летото траат и во септември, а понекогаш и почетокот на октомври. Сепак, и покрај ова, според Кепеновата климатска класификација климата е влажна континентална, поради зимите во просек далеку под замрзнувањето на поморските стандарди.
Највисоката температура некогаш забележана на Магдаленските Острови била 31.1 C на 31 јули 1949 година. Најстудената температура која некогаш регистрирана била -27.2 C на 14 февруари 1891 година.
Туризам
Туризмот е голема индустрија на Магдаленските Острови. Островите имаат многу километри бели песочни плажи, заедно со постојано еродирачки песочни карпи. Тие се одредиште за велосипедско кампување, морски кајак, сурфање на ветер. За време на зимските месеци, со почеток во средината на февруари, еко-туристи го посетуваат за да набљудуваат новородени и млади грендлански фоки на мразот во Заливот Сент Лоренс и околните острови.
Сообраќај
Кооперативата за поморски и воздушен транспорт (Groupe В. Т. М. А) раководи со траектната услуга помеѓу терминалите во Сури, Островот Принц Едвард и Кап-о Мел. Групата исто така спроведува и сезонска ферибот услуга помеѓу островите и Монтреал.
Аеродромот Магдаленски Острови во Авр о Мезон нуди воздухопловни услуги на Лабрадор и копното Квебек.
Гвинејски павијан
Гвинеја бабун ( Papio papio) е вид на примати од семејството на мајмуни од Стариот свет.
Распространетост
Видот е присутен во Гвинеја-Бисао, Мали, Мавританија и Сенегал.
Живеалиште
Гвинескиот бабун има копнено живеалиште.
Загрозеност
Овој вид е на пониско ниво на опасност од исчезнување и се смета за речиси загрозен таксон.
Трендот на популација
Трендот на популација е непознат за овој вид.
NGC 7574
NGC 7574 — спирална галаксија во соѕвездието Пегаз, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7574 се споменува и како NGC 7568, UGC 12469, CGCG 475-58.
Откривање
Објектот е откриен на 2 октомври 1866 година од страна на Хајнрих Даре, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 11 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7574 е од видот S?. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,8 m/лм2. NGC 7574 има привидни димензии од 0,9' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 16 м 24,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +24° 29' 50"". Положбениот агол на објектот е во износ од 120°.
Други поделби
Проучување на NGC 7574 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 70892. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 169; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2240. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 843.
Рахел Рејсх
Рахел Рејсх (Rachel Ruysch; 3 јуни 1664 — 12 август 1750) — холандска сликарка која специјализирала во сликање на мртва природа со цвеќе.
Родена е во Хаг, но на 3 годишна возраст се сели во Амстердам. Таму татко ѝ Фредерик Рејсх, славен анатом и ботаничар, бил назначен за професор. Во куќата направил огромна збирка на раритети. Му помагала на татко ѝ во украсувањето и приготвила примерок liquor balsamicum со цвеќиња и тантела. На 15 години Рејсх станала чирак на Вилем ван Алст, истакнат сликар од Делфт, познат за неговите слики на цвеќе.
Во 1693 се омажила за портретистот Јуријан Пол (1666-1745) и имале 10 деца.
Во 1701 г. Рејсх била примена во сликарскиот еснаф во Хаг. Неколку години подоцна била поканета во Диселдорф да биде дворски сликар на изборниот кнез на Курфалц, Јохан Вилхелм. Таму останала од 1708 г, па сѐ до смртта на кнезот во 1716 г. Тука биле поканети и Јан Веникс и Адријан ван дер Верф. Откако се вратила во Холандија, Рејсх продолжила да слика за важни клиенти.
Рејсх била и позната по деталните и реалистични отсликувања на кристални вазни. Живеела 85 години и според датираните дела може да се заклучи дека сликала од времето кга била млада девојка, па скоро до смртта. Денес познати се некаде околу стотина нејзини слики. Позадината на сликите e обично темна. Рејсх починала во Амстердам.
Кипар на Летните олимписки игри 2004
Кипар учествувал на Летните олимписки игри 2004 во Атина, Грција, од 13 до 29 август 2004 година.
Атлетика
Кипарските натпреварувачи имале постигнато квалификациски стандарди во следните атлетски дисциплини (најмногу до 3 спортисти во секоја од дисциплините според „А“ стандардот и 1 според „Б“ стандардот“).
Едрење
М = трка за медали; OCS = На страната на почетната линија; DSQ = Дисквалификуван; DNF = Не завршил; DNS = Не започнал; RDG = Дадена отштета
Девојките на Марко (роман)
„Девојките на Марко“ — роман за деца и младинци од македонската писателка Оливера Николова од 1987 година.
Издание на „Култура“ од 2001 година
Книгата, објавена од издавачката куќа Култура АД Скопје, како дел од библиотеката „Срна“, има обем од 136 страници. Таа е испечатена во печатницата „Графички центар“ од Скопје, во формат од 20 сантиметри, со мек повез. Книгата е каталогизирана во Народната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ од Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 9989-32-258-9. Нацртот на корицата е дело на Александар Сотировски, а коректурата ги извршила Сузана Николовска. На крајот од книгата се наоѓа белешка за делото и за авторот со наслов „Божемните девојки на Марко“, напишана од Јадранка Владова.
Клас-Јан Хунтелар
Клас-Јан Хунтелар (роден на ) — холандски фудбалер, напаѓач на Ајакс во холaндската Ердивајс и на холандската репрезентација. Хунтелар е опишан како "плоден напаѓач"" со "брилијантен прв допир" и е споредуван во стил на играчи како Марко ван Бастен и Руд ван Нистелрој. Во 2009 година, поранешниот холандски селектор Луи ван Гал бил цитиран во неговата изјавата за играчот ", во пенал зоната, тој е најдобар играч во светот, нема ниту еден подобар."
Штајн (Пробштај)
Штајн (Stein) — општина во округот Плен, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Пипки (галаксии)
Пипки или Антени (NGC 4038/NGC 4039 или Колдвел 60/Колдвел 61) — пар заемоделувачки галаксии во соѕвездието Гавран. Тековно се во ѕвезодородна фаза, каде судирот на гасот и прашината, со вплетканите магнетни полиња, доведува до брзо создавање на ѕвезди. Откриени се од Вилијам Хершел во 1785 г.
Општи информации
Галаксиите се во судир и сместени се во групата NGC 4038 која опфаќа уште пет галаксии. Овие две се наречени „Пипки“ бидееќи двете долги опашки од ѕвезди, како и исфрлените гас и прашина од судирот наликуваат на пипки од инсект.
Јадрата на двете галаксии се соединуаат за да станат една џиновска галаксија. Највеќето галаксии дожувуваат барем еден значаен судир во нивниот животен век. Ова веројатно ќе му се случи и на нашиот Млчниот Пат кога ќе се судри со Андромеда. Оваа низа на судир и спојување (Томреова низа) во развојот на галаксиите е делумно производ на успешното моделирање водејќи се според галаксиите Пипки.
Во NGC 4038 се пронајдени пет супернови: SN 1921A, SN 1974E, SN 2004GT, SN 2007sr и SN 2013dk.
Со поновите истражувања заклучено е дека овие заемодеувачки галаксии се помалку оддалечени од Млечниот Пат отколку што се мислело — на 45 наместо 65 милиони светлосни години.
Сместени се 0,25° северно од 31 Пехар и 3,25° југозападно од Гама Гавран.
Пипки содржат и релативно млади збирови од масивни збиени јата кои можеби се образувале како последица од судирот помеѓу нив. Младоста на јатата се разликуваат од просечната старост на највеќето збиени јата (околу 12 милијарди години), при што нивното образување се случило веројатно поради ударни бранови создадени со галактичкиот судир, во најгустото подрачје на набивање на големи молекуларни облаци.
Историја
Околу 1,2 милијарди години, Пипки биле две одделни галаксии. NGC 4038 била пречкеста спирална галаксија, а NGC 4039 била спирална галаксија. Пред да се судрат, NGC 4039 била поголема од NGC 4038. Пред 900 милиони години, тие почнале да се приближуваат, на изглед слично како NGC 2207 и IC 2163. Пред 600 милиони години, галаксиите минале една низ друга, и тогаш изгледале како галаксиите Глувци. Пред 300 милиони години, обете галаксии почнале да раѓаат ѕвезди. Денес двата крака на исфрлени ѕвезди се протегаат многу подалеку од првичните галаксии, што им го дава обликот на пипки.
Во рок од 400 милиони години, јадрата на Пипки ќе се судрат и ќе станат едно јадро со ѕвезди, гас и прашина околу него. Набљудувањата и симулациите на судирот укажуваат на тоа дека тие со време ќе сочинат елиптична галаксија.
Рендгенски извор
Пронајдени се подрачја со големи количества на неон, магнезиум и силициум користејќи ги анализите на вселенската рендгенска опсерваторија „Чандра“. Ваквите тешки елементи се неопходни за настанок на живот. Сликаните облаци содржат 16 пати повеќе магнезиум и 24 пати повеќе силициум од Сонцето.
Чкембари
Историја
Како почеток на создавањето на Чкембари се смета 1985 година, кога на бараж натпреварот за опстанок во Првата Југословенска ракометна лига за мажи помеѓу РК Пелистер и РК Партизан од Бјеловар, од Битола се упатил навивачки караван од 21 автобус, организирани во тоа време под името БМЧМ (Битолчани, Мотокари, Чкембари, Македонци).
Навивањето во Битола постоело од поодамна на сите спортски манифестации што се одржувале во Битола, но кога станува збор за организирано навивање и бодрење на Пелистер на секоја средба, тоа започнало со појавата на навивачката група во 1986 година кога биле создадени и првите зелено бели транспаренти на кои пишувало „Hell Boys“ (македонски: Пеколни момци) и „Green Conquerors“ (македонски: Зелени освојувачи).
Подгрупи
Навивачката група Чкембари е составена од неколку подгрупи кои имаат свои транспаренти и знамиња, и најчесто се состојат од навивачи кои се од иста населба. Прва официјална подгрупа на Чкембари била Chaos од населбата Нова Битола, формирана во 1985, а се распаднала во 1996, а во 1992 како нејзин наследник била формирана подгрупата Extremo Karpos која е активна до денес. Подоцна, во 2004 била формирана сѐ уште активната Green Front од населбата Јени Маале. Во 2008 биле формирани уште две нови подгрупи, и тоа Ultras Bair од населбата Баир, како и подгрупата Boys from Centar (BFC) од централното градско подрачје.
Соперништва
Едно од најголемите соперништва во македонскиот фудбал е соперништвото на Чкембари и Комити. Нивниото соперништво започнало во сезоната 1989/1990 на натреварот во Скопје, помеѓу ФК Вардар и ФК Црвена Ѕвезда, кога дошло до судир меѓу скопските панкери и мал број битолски навивачи кои оделе во тоа време да навиваат за Вардар, кој во тоа време бил најпознат македонски фудбалски клуб.
На натпреварите помеѓу ФК Вардар и ФК Пелистер често се случувале немили настани и епизоди, од кои најпознат е инцидентот во 1993 на градскиот стадион во Битола година на натпревар од првата фудбалска лига на Македонија кога Чкембарите го демолирале стадионот, ја срушиле заштитната ограда и почнале да се тепаат со полицијата сакајќи да стигнат до гостинските навивачи. При настанот биле повредени десеттина полицајци, а околу 200 чкембари биле приведени. Во секој случај, не дошло до директен судир на навивачките групи.
Иако овие две екипи важат за најголеми соперници во Македонија, за време на настапи на државните репрезентации на Македонија навивачите на двете групи се навиваат заедно за репрезентациите. Неколку примери се светското првенство во ракомет за мажи кое се одржало во Хрватска во 2009, како и европското првенство исто така во ракомет за мажи, кое се одржало во Италија во 1998. За време на фудбалските натпревари на македонската репрезентација, Чкембарите се позиционираат на источната трибина на градскиот стадион во Скопје, спроти комитите кои седат на западната трибина.
NGC 2774
NGC 2774 — спирална галаксија во соѕвездието Рак, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2774 се споменува и како MCG 3-24-4, CGCG 91-15.
Откривање
Објектот е откриен на 21 март 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2774 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 2774 има привидни димензии од 0,9' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 10 м 39,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 18° 41' 48".
Други поделби
Проучување на NGC 2774 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 25879. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 142; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1404. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 57.
Горно Чичево
Горно Чичево — село во Општина Градско, во околината на градот Велес.
Географија и местоположба
Селото Горно Чичево се наоѓа во југозападниот дел на Општина Градско, под североисточната падина на планината Клепа, чиј атар се допира со територијата на Општина Росоман.