cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Инфективни заболувања предизвикани од бактерии
Дијагноза
Дијагнозата се поставува врз основа на клиничката слика, епидемиолошките податоци и лабораториските иследувања. Идентификацијата се врши со култивирање и микроскопирање. Од серолошки реакции се користат антистрептолизински (AST) и антихијалуронидаза тест со кои се следи титарот на антитела во организмот кои настанале под дејство на излачените ензими и токсини, а од кожните проби, Дикова проба и Шурц-Шарлинтов тест, интрадермални проби и други. Хематолошки постои леукоитоза со неутрофилија.
Имунитет
По прележувањето на било која стрептококна инфекција во организмот останува типски специфичен антитоксичен имунитет, што значи дека луѓето може повеќепати да боледуваат од стрептококции.
Прогноза
Во денешнава ера на антибиотерапија стрептококциите се лесни инфективни заболувања и имаат добра прогноза со ретки компликации.
Терапија
Лекувањето е каузално со пеницилин кој се ординира во дози од 800.000-1.600.000 ј.е. во траење од 7-10 дена, а поволни ефекти во превенцијата на компликациите имаат депо пеницилински препарати (extencillin) во дози од 600.000-1.200.000 ј.е. Стрептококите осетливи се и на цефалоспорини, линкомицин и еритромицин. Во текот на лекувањето се применуваат и симптоматски средства, а во однос на негата спрема болните се спроведува соодветен хигиенодиететски режим.
Стрептококна ангина ( angina streptococcica )
Стрептококната ангина претставува акутно инфективно бактериско заболување кое клинички се манифестира како гнојно воспаление на тонзилите.
Етиологија
Предизвикувач е бета хемолитички стрептокот од групата А.
Епидемиологија
Болеста се појавува спорадично, поретко епидемиски, ги напаѓа претежно децата на возраст од 3-12 години и има сезонска особеност со поголема зачестеност во студените месеци. Извор на оваа зараза се болните лица од стрептококна ангина, здрави клицоносители или болни од која било стрептококција. Инфекцијата се пренесува аерокапковно, а влезна врата е орофаринксот.
Патогенеза
По влегувањето во организмот бактеријата се локализира на тонзилите, се адаптира, размножува и излачува ензими и токсини кои предизвикуваат гнојно воспаление, а ако се ресорбираат во крвта, настанува општа интоксикација. Ресорбираниот токсин доведува до токсични и токсоалергиски компликации пред сè на бубрезите, кардиоваскуларниот и остеоартикуларниот систен и CMS.
Клиничка слика
Болеста започнува нагло со зголемена температура, студ, трески, главоболка, болки во грлото и малаксаност. Тонзилите стануваат едематозни, хиперемични, а лакуните се исполнуваат со серогноен секрет. Промените на лакуните и фоликулите варираат од катарални до гнојни и се манифестираат во вид на суперфицијална, лакуларна, конфлуентна, псевномембранозна ангина итн. Зголемени се субмандибуларните и сублингвалните лимфни жлезди. Заради општата интоксикација се јавуваат тахикардија, тивки срцеви тонови, хипотензија, склоност кардиоваскуларен колапс и албуминурија. Болните се жалат на тешко голтање, а од устата се чувствува гноен фетор ( fetor ex ore ). Доколку не се примени адекватна терапија опишаните промени прегредираат, а симптомите на општа интоксикација стануваат поинтезивни. По неколку дена доаѓа до попуштање на интензитетот на симптомите и болеста влегува во реконвалесценија.
Компликации
Кај стрептококната ангина можат да настанат бактериски и токсични и алергиски компликации. Од бактериските најчести се синузитис, отитис, перитонзиларен апсцес, флегмона и лимфаденитис, а од токсоалергиските миокардитис, гломеруло-нефритис, остеоартитис и други.
Дијагноза
Дијагнозата се поставува врз основа на клиничката слика, епидемиолошките податоци и лабораториските наоди. Изолирањето се врши со брис кој треба да биде земен пред ординирањето на терапија. Идентификацијата на стрептококите е со култивирање и микроскопирање. Серолошки се користат антистрептолизински титар (AST) со кој се докажува присуството на антитела во крвта и други реакции.
Диференцијална дијагноза
Слични симптоми со ангината има кај дифтеријата, инфективната мононуклеоза, Плант-Винсеновата и ангините од друга бактериска етиологија.
Терапија
Лекувањето е каузално со пеницелин во дози од 800.000-1.600.000 i.e. во траење од 7-10 дена. Симптоматски се ординираат антипиретици, витамини од групата В и С, се забранува конзумирање ладни и газирани напитоци и друго.
Превенција
Бројот на луѓето кои поседуваат стрептококи, со кои се населени слузниците на усната празнина, грлото и тонзилите, е многу голем, па ефектите од превенцијата се мали, иако навременото откривање и лекување ја смалуваат можноста за ширење во околината.
Шарлах ( scarlatina )
Шарлахот претставува акутно инфективно бактериско заболување од групата исипни трески. Клинички се манифестира со нагол почеток, главоболка, повраќање, болки во грлото, ангина и ситнозрнест исип на еритематозна основа по кожата.
Етиологија
Болеста ја предизвикува бета хемолитички стрептокок од групата А и тоа 25 серолошки типови кои излачуваат еритроген токсин.
Епидемиологија
Извор на зараза се болни лица или здрави клицоносители. Начинот на пренесување на инфекцијата е аерокапковен, а влезна врата се орофаринксот, слузниците и отворени рани. Заболуваат претежно предшколски и школски деца. Болеста се јавува спорадично или во помали епидемии и има сезонска поголема зачестеност во казна есен, зима и рана пролет. Контагинозноста изнесува до 35%.
Патогенеза
По влегувањето во организмот стрептококите доспеваат на слузницата на тонзилите и ждрелото каде што излачуваат повеќе ензими и токсини, меѓу кои и еритроген токсин. Излачените супстанци локално предизвикуваат гнојно воспаление, а ако дојде до ресорпција на еритрогениот токсин се јавуваат исип по кожата, енантем по слузниците и општа интоксикација на организмот која особено е изразена врз CNS, остеоартикуларниот и кардиоваскуларниот систем и бубрезите. Локалниот наод во грлото и на тонзилите е идентичен со стрептококните ангини.
Клиничка слика
Инкубација е кратка и изнесува 3-5 дена. Во клиничката слика се опишуваат четири клинички стадиуми: инвазивен, исипен, празен и реконвалесцентен. Инвазивниот стадиум трае 1-2 дена и започнува нагло со висока температура од 38-40•С, студ, трески, повраќање кое е од централен тим и болки во грлото. Грлото е зацрвенето, тонзилите воспалени и едематозни, а лакуните исполнети со гноен секрет. Зажарени се мекото и тврдото непце и по нив може да се јави темноцрвен точкест енантем. На јазикот промените се еволутивни и патогномични. Во овој стадиум тој е обложен по средината со бели налепи, рабовите се чисти, а налепите имаат форма на буквата V. Болните чувствуваат малаксаност и болки во мускулите и зглобовите. Уште во овој стадиум постои тахикардија, но која не е во сооднос со зголемената температура ( релативна брадикардија ). Локалните промени се проследени со зголемување на подвиличните регионални лимфни жлезди. Во исипниот стадиум се одржуваат главоболката, температурата, малаксаноста, болката во грлото и избива генерализиран исип. Избивањето е во еден налет и е проследено со јадеж. Морфолошки е во вид на дифузен еритем на кој се забележува темноцрвен, ситнозрнест егзантем кој е густ, нерамен со големина од околу 1 mm. Во рок од 24 часа исипот се раширува по трупот, вратот и екстремитетите. Најинтензивен е на флексорните страни на рацете, бочните страни на трупот и околу превоите на големите зглобови ( fosa axilaris, regio inguinalis ). Исип никогаш нема на лицето, дланките и табаните. Лицето е зажарено и пламено, а околу устата се јавува бледино - Знак на Филотов. На превоите на зглобовите ( кожните набори ), заради фрагилноста на крвните садови на кожата, видливи се црвени траки - Пастиев знак. Површинските крвни садови се склони кон точкести крвавења - Румпел-Лидов знак. На притисок исипот исчезнува и повторно се враќа. Налепите на јазикот заедно со површниот епител отпаѓаат и тој останува чист, со „оголени“ папили и добива малинаста боја. Кожата е топла, сува, рапава и наежена. Исипот се одржува 2-5 дена и почнува да се повлекува. Кај потешките форми доаѓа и до хепатоспленомегалија. Празниот стадиум трае околу 7 дена и во него се губат сите претходни симптоми освен тахикардијата, рапавата кожа и малинастиот јазик. Во овој стадиум најчесто настануваат компликации. Овој стадиум се одржува помеѓу 8 и 15 ден од болеста, а се одликува со десквамација на површниот епител од кожата. Десквамирањето може да биде брашнесто или многу грубо, со опаѓање на големи делови површен епител на кожата. Десквамирање има и на оние делови од кожата каде што немало исип ( лицето, дланките и стапалата ), а најгрубо е на стапалата. Десквамацијата може да се продолжи и до 40 дена. Со губењето на клиничките симптоми настапува долг период на реконвалесценција и опоравување.
Клинички форми
Кај шарлахот се опишуваат лесни и тешки клинички форми. Кај лесните, симптомите немаат бурен тек, исипот може да биде блед со местимичен распоред или атипичен, петехијален, а можни се и облици без исип. Тешките форми настануваат со ресорпција на големи количини на еритроген токсин или при хематогено расејување на стрептококите во крвта. Токсичните форми се одликуваат со хиперпирексија, повраќање, хеморагичен исип, епистакса, хематурија, хематемеза и симптоми на токсичен миокардит: тивки срцеви тонови, тахикардија, варирање и пад на тензијата и склоност кон кардиоваскуларен колапс. Кај септичните форми доаѓа до метастатски гнојни воспаленија во синусите, средното уво, градите и во внатрешните органи.
Компликации
Во денешна ера на антибиотерапија компликациите се ретки и се делат на рани и касни. Раните се јавуваат во првите 10-14 дена од болеста и можат да бидат бактериски и токсични, а касните, по 21 ден и се токсоалергиски. Бактериските настануваат хематогено или per continuitatem, а се манифестираат во вид на тонзилитис, отитис, синузитис, лимфаденитис, менингитис и друго. Токсичните се во вид на токсичен миокардитис, артритис, нефритис и енцефалитис. Токсоалергиските се резултат на имуноалергиски феномени и сензибилизацијата на организмот со страптококите и нивните токсини. Се манифестираат во форма на акутен гломерулонефритис, полиаргритис, нодозем еритем и друго.
Дијагноза
Клиничката слика, заедно со епидемиолошките податоци и лабораториските наоди, овозможува болеста брзо да се препознае. Изолација на причинителот и микробиолошко иследување се вршат со брис од грло, но пред да биде ординирана антибиотерапија. Серолошки најголемо значење има антистрептолизинскиот титар (AST), кој ако е поголем од 1:200, се смета за позитивен. Во крвната слика присутна е леукоцитоза со доминација на наутрофилни леукоцити, а во мочката, во акутната фаза и по третата недела можат да се јават албуминурија и зголемен седимент. Седиментацијата на еритроцитите е забрзана, а фибриногенот во крвта, зголемен.
Диференцијална дијагноза
Во првичниот стадиум слични симптоми има кај инфективна мононуклеоза и гнојни ангини, а во исипниот, кај рубеола, адено и ентеро вирози, токсоалергиски исипи, сончаница и друго.
Прогноза
Ако на време се препознае и отпочне со ангибиотерапија, шарлахот не претставува тешко заболување и има добра прогноза. Во спротивно компликациите се многу чести.
Имунитет
По прележувањето останува солиден типски специфичен имунитет против еритрогениот токсин, но болните и понатаму можат да заболуваат од стретпококни инфекции.
Терапија
Лекувањето се спроведува со каузална и симптоматска терапија и соодветен хигиенодиететски режим.Каузално се ординира пеницилин во дози од 800.000 - 1.600.000 i.e. во траење од 10 дена, а при преосетливост на пеницилин, поволно делуваат еритромицин и линкомицин. Симптоматски се користат антипирегеци, аналгетици, а кај потешките клинички форми на токсичен и злоќуден шарлах, кардиотоници и кортикостероиди.
Превенција
Превенцијата се состои во навремено откривање и лекување на заболените лица или клицоносителите. Кај лица кои биле во контакт со болно, се ординираат 3-5 дена пеницилини, цефалоспорини или еритромицин, а кај деца кои престојуваат во градинка, потребно е претходно да се земе брис од нос и грло и да се исклучи бацилоносителство.
Патогенеза
По влегувањето стрептококите продираат и се размножуваат во површните крвни садови во епидермот, предизвикувајќи вазодилатација и синдром на воспаление. Тоа доведува до екстраваскуларно изливање на серофибринозна течност и инфилтрација со леукоцити кои се манифестираат со црвенило што многу брзо се шири. Предилекциони места за појава на еризипел во 85% од случаи се региите на лицето. Честа локалализација се и долните екстремитети, односно region crusis anterior, главата, умбиликусот, а за време на хируршка операција и оперативното поле. Почетната промена многу брзо се шири во околината, заради што во народот оваа болест е позната како „црвен ветер“.
Клиничка слика
Инкубацијата е кратка и изнесува 1-3 дена. Болеста започнува нагло со општ инфектен синдром во кој доминираат зголемена температура од 38-40•С, студ, трески, главоболка, малаксаност, намален апетит и друго. На местото на ерупцијата може да се почувствува жарење, пруритус или болка. Локалната промена во вид на папула најчесто започнува на врвот на носот или лицето, а потоа преминува во интензивно црвенило со оток кој има јасно ограничени издигнати рабови кон здравата кожа. Отокот е лесно болен на палпација, еластичен е, а кожата над него е со збришан цртеж. Промената избива во првите 24 часа, брзо центрифугално се шири зафаќајки ги региите на лицето, носот и челото и добива облик на раширени пеперуткини крила, додека регијата околу брадата е поштедена. Се одржува 4-6 дена и потоа доаѓа до регресија која започнува од средината спрема десквамацијата и хиперпигментација. Околу локалната промена постои регионален лимфодененитис.
Дијагноза
Локалниот наод кога е со типична клиничка слика доволен е за дијагнозата. Изолација на причинителот најчесто не се врши. Од серолошки реакции се користи антистрептолизинскиот титар ( AST). Во крвната слика доминира леукоцитоза со неутрофилија.
Диференцијална дијагноза
Диференцијалнодијагностички еризипелот треба да се издвои од фурункул, флегмона, апсцев, лупус еритематодес, епизипелоид, херпес зостер и други.
Прогноза
Навремената антибиотерапија доведува до излекување, иако се можни компликации, особено кај постарите лица.
Превенција
Еризипелот не е заразно заболување, па може да се лекува во домашни услови.
NGC 3347
NGC 3347 — спирална галаксија во соѕвездието Пумпа, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3347 се споменува и како ESO 376-13, MCG -6-24-7.
Откривање
Објектот е откриен на 1 мај 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3347 е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 3347 има привидни димензии од 3,4' х 2,1'.
Други поделби
Проучување на NGC 3347 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 31926. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 366; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 7198. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Користена литература
Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238)
Курдистан (покраина)
Курдистан (, Ostān-e Kordestān, پارێزگای کوردستان, Parêzgeha Kurdistanê е покраина во Иран. Главен град е Сенендеџ.
Во 2007 г, градот Пираншахр бил административно префрлен во покраината Курдистан од Западен Азербејџан и беше создаден нов округ Дехголан.
Население
Курдистан во 1996 имал 1.346.383 жители од кои 52,42% било градско, а 47,58% селско население. Наталитет изнесува 104. Курдите се мнозинство во покраината зборуваат на сорански кој е дијалект на курдскиот јазик. Фарски се зборува во северпзападните делови на покраината. Историско име на покраината е Ардалан.
Населението од Пираншахр зборува на т.н. дијалект Мокриани.
Средба на слободна програмска опрема
Средбата на слободната програмска опрема (француски: Rencontres mondiales du logiciel libre (RMLL); англиски: Libre Software Meeting (LSM)) - годишен настан за слободна програмска опрема првично одржувана во Франција.
Резиме
Средбата на слободна програмска опрема била одржувана секоја година од 2000 година, во јули. Започната од француската група на корисници на слободна програмска опрема Борделеско здружение на корисници на слободна програмска опрема (Bordelaise des utilisateurs de logiciels libres; ABUL). Повеќе од 1000 луѓе, кои доаѓаат од повеќе од 50 земји, учествуваат секоја година.
Средбата е мешавина од два комплементарни состаноци:
Организација
Средбата е организирана од состав на доброволци, комбинирајќи ги локалните и националните здруженија за слободна програмска опрема.
Села
Селото на здруженија ги поздравува посетителите со сет на штандови, претставувајќи локални или национални здруженија.
Лого
Логото на ССПО било нацртано со „Sketch“ од Андре Пасквал, со-создател на „Linuxgraphic.org“, за ССПО 2001 година. Изборот на маскота и нејзиното име доаѓаат од хомофонијата со Армел (француско женско име) и француската кратенка на средбата - RMLL, како што се изговара на англиски.
Астрономски мерни единици
Системот е осмислен како решение за потешкотиите што се јавуваат при мерењето и изразувањето на астрономските податоци во меѓународниот систем на мерни единици (SI). Од особена важност е огромното количество на мошне прецизни податоци за местоположбата на објектите во рамките на сончевиот Систем што не може лесно да се изразат со SI-единици. По пат на разни измени, астрономскиот мерен систем денес ги зема превид последиците од општиот релативитет, што е неопходен додаток на SI-системот за точно работење со астрономски податоци.
Астрономскиот мерен систем е тридимензионален систем, т.е. со неговите единици се утврдува должина, маса и време. Во прилог на ова постојат астрономски константи со кои се определени појдовните точки на наодите од набљудувањата. Овој систем е обичаен систем, каде единиците за должина и маса не се вистински физички константи, а покрај ова постојат и барем три начини ма мерње на времето.
Астрономска единица за време
Астрономската единица за време е денот, кој се дефинира како 86400 секунди. Една јулијанска година се состои од 365,25 дена. За оваа единица се користи симболот D.
Фомалхаут b
Фомалхаут b или Дагон — вонсончева планета оддалечена околу 25 светлосни години од нас, се наоѓа во соѕвездието Јужна Риба. Планетата е откриена како кружи околу главната ѕвезда Фомалхаут во 2008 година, на фотографија направена од телескопот „Хабл“. Дагон и трите планети околу HR 8799, кои се откриени едноподруго, се првите вонсончеви планети чија орбита е потврдена преку фотографија.
Астрономски мерни единици
Астрономски единици за маса
Астрономската единица за маса е сочневата маса. За оваа единица се користи симболот S, но напати се среќава и M☉. Сончевата маса ( M ☉),, е стандарден начин на изразување на маса во астрономијата кога сакаме да ги претставиме масите на други ѕвезди и галаксии. Таа е еднаква на масата на Сонцето, за 332.950 пати поголема од масата на Земјата или 1.048 пати поголема од масата на Јупитер.
Единици за маса вон МАС
Ова не се единици по SI или МАС, но сепак наоѓаат примена во астрономијата.
Јупитерова маса
Јупитеровата маса ( M J, M ЈУП или M JUP) е единица за маса едканва на вкупната маса на планетата Јупитер,. Јупитеровата маса се користи за изразување на масите на гасовитите џинови како вонсончевите и надворешните планети. Се користи и за кафеави џуџиња.
Земјина маса
Земјината маса ( M ⊕) е единица за маса еднаква на онаа на Земјата. 1 M ⊕ = 5,9742 ⋅ 1024 кг. Земјината маса се користи за изразување на масите на карпести земјовидни планети. Една Земјина маса е 0,00315 пати масата на Јупитер.
Астрономска единица за должина
Астрономската единица за должина е должината за која Гаусовата константа за гравитација (k) има вредност од кога мерните единици се астронмски единици за должина маса и време. Димензиите на k2 се оние на гравитациската констата (G), т.е. L3M−1T−2. За должината A се користи поимот „единица растојание“, но во поширока употреба е зборот „астрономска единица“. Симболот е ае, AU, au или ua.
Според друга дефиниција, астромонската единица е полупречникот на непопречена кружна Њутнова орбита на една честичка околу Сонцето со бесконечно мала маса, со средно движење од радијани дневно. Оваа единица е приближно еднаква на растојанието од Земјата до Сонцето.
Други единици за астрономско растојание
Растојанието на пооддалечените галаксии обично не се наведува во единици за растојание, туку се изразува во црвено поместување. Ова се должи на две причини. Една е фактот што претворањето на црвено поместување во растојание бара претходно познавање на Хабловата константа, која не е точно измерена сè до почетокот на XXI век. Друга причина е тоа што кога работиме со космолошки растојанија, поради закривеноста на простор-времето може да важат повеќе разни дефиниции за растојание. На пример, растојанието може да се изрази како времето што му е потребно на сноп светлина за да пропатува дадено растојание, но ова ќе се разликува од растојанието што се определува преку привидна големина на еден објект.
Општина Вевчани
Општина Вевчани — општина во Република Македонија, во југозападниот дел на земјата. Карактеристично е тоа што има само едно населено место — селото Вевчани, каде е сместена општинската управа. Создадена е со одделување од Општина Струга во 1996 г. иако постоела како независна општина и во 1950-тите. Ова е најмалубројната општина во државата.
Местоположба
Општина Вевчани се наоѓа во југозападниот дел на Македонија на падините на планината Јабланица на надморска висина од 800м. Атарот на населбата Вевчани се наоѓа северозападно од Охридското Езеро. Се протега во насока исток-запад, од подножјето, преку ридестиот терен сè до сртот на планината Јабланица. Се граничи со Општина Струга, а во потесен дел ја допира државната гранична линија со Албанија. До Вевчани води асфалтиран пат што од Струга минува низ селата Враништа и Велешта и води до Вевчани.
Клима
Општината и поширокото подрачје претставува најјужниот дел од Македонија и лежи на географска широчина од 41°, но благодарение на височината на која лежат и најниските делови на теренот, климатските одлики во значителна мера отстапуваат од средоземната клима, која ова подрачје би требало да ја има со оглед на својата географска положба. Ова подрачје од морската страна е оградено со високи планини така што многу малку се одразува влијанието на морето врз климатските одлики на теренот. Во ова подрачје најтопли месеци се јули и август а најладни се јануари и февруари. Средната месечна температура во топлите месеци е 22 °C, а во најладните се спушта и под 0 °C. Средните годишни температури се ниски така да тие се задржуваат околу половина од годината и се некаде околу 10 °C.Средните годишни врнежи се околу 1000мм. но тие се распределени во различни периоди и се редовно врзани со температурите така да најмногу ги има во ноември и декември, а најмалку во топлите летни месеци. Секако трeба да се спомене дека повеќе ги има во планинскиот предел.Висината на снежните врнежи достигнува и до 2м. Апсолутната минимална температура во зимските месеци изнесува до -20 °C.
Историја
До 1953 година Вевчани била општина, заедно со селата Октиси и Горна Белица. Од 1953 до 1956 година била приклучено кон општина Велешта, а нешто подоцна кон општина Струга. Оттогаш трипати било поднесувано барање за формирање на општина 1969, 1981 и 1990 година.
Општината е обновена 1996 година со донесувањето на Законот за територијална организација на Македонија со што Вевчани со површина од 22,8 км2 и 2500 жители е единствената општина во Македонија со едно населено место. Општината почнала да функционира од 1997 година со формирањето на нејзините органи и тела, по изборите за локална самоуправа.
Демографија
Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, општината Вевчани броела 2.433 жители, од кои 2.419 Македонци, 3 Албанци, 1 Влав, 3 Срби и 7 останати.
Според последниот попис од 2021 година, општината Вевчани брои 2.359 жители, од кои:
Самоуправа и политика
Градоначалник на општина Вевчани е Спасе Кочовски од редовите на ВМРО-ДПМНЕ. Тој бил избран на локалните избори од 2021 година за мандат од четири години. Советот на општина Вевчани е составен од 9 члена. Според последните локални избори од 2021 година, членовите на советот според политичката припадност за мандатот 2021-2025 се:
Инфраструктура
Регионален пат е Суво поле (Кореја) - Вевчани центар. Неговата ширина е 6.0 м, а должината е 4,5 км. Тој е асфалтиран и е во добра коловозна состојба.
Од почетокот на Вевчани (фабриката Вевчанка) - до центарот изградени се тротоари. Регионалниот пат го одржува Македонија пат.
Локални патишта во населбата се :
Вевчани -Горна Белица, ширина=3,5 м (планински пат), должина=5км-асфалт, должина=3,5км под тампон (за асфалтирање останува уште=1,5км.); Ф-ка Вевчанка - Здравствен дом, должина 1,8 км - пробиен и асфалтиран во должина од 0,6 км. Улиците низ населбата се од асфалт и бекатон.
До населбата Вевчани се доаѓа преку локалниот пат што се одвојува од регионалниот патен правец Струга - Дебар со вкупна должина до населбата од 4 км. Од населбата во правец кон југ постои локален пат за селото Октиси кој е асфалтиран но изграден по постојната траса која не е соодветна за несметано одвивање на нормален сообраќај во две насоки. Према селото Подгорци има оформен патен правец, но не е танпониран ниту асфалтиран. Со селото Горна Белица во дел е поврзано со асфалтиран пат а останатиот дел е предвиден да се доработи во текот на наредната година.
Кратошија
Кратошија - регионален вид на грозје кое се одгледува во Македонија, Црна Гора и Далмација.
После вранецот, кратошијата е најзастапен вид на црно винско грозје во Македонија. Имплементацијата на лозови насади со овој вид грозје е поддржана со „Нацрт стратегијата за лозарство и винарство (2010-2015).
Историја
Кратошијата е сорта на грозје која има долга историја во Македонија. Се верува дека на територијата на Република Македонија таа се одгледува уште од античко време, кога виното се чувало во амфори и се транспортирало до благородниците. Сортата била доведена скоро до исчезнување, но преживеала а винарите успеале од неа да направат вина со врвен квалитет.
Потекло
Последните информации во поглед на нејзиното потекло предизвикаа полемики во научниот свет. Конкретно, според овие информации генетското потекло на кратошијата е исто како она на примитиво сортите, т.е. зинфандел или црљенак каштелански.
Потекло на поимот
Според Звонимир Будимировиќ, името кратошија настанало со словенизирање на античкото вино „акрато“ односно со словенизирање на ширата од акрато - „акрато-шира“.
Виногорја
Виновата лоза од оваа сорта се наоѓа низ цела Македонија, а со „Правилникот за реонизација на лозарските подрачја“ истата е препорачана во Повардарскиот реон и во Кумановското виногорје.
Момина Бавча (Доброшане)
Се наоѓа на 3 км јужно од селото и на 8 км југоисточно од Куманово, десно од патот за Св. Николе. Лежи на тесен и зарамнет срт со правец на протегање северозапад-југоисток. Источната страна речиси вертикално му паѓа во коритото на реката Пчиња. На јужната и на западната страна теренот се спушта и се надоврзува на длабока поројна бразда. Пристапот до локалитетот е можен единствено од север, преку високиот рид потпорки. Пред челниот ѕид на населбата, на понизок терен има мало подградие, наместа широко до 40 м, заштитено со ѕид кој со краиштата е врзан за бедемот од населбата. Поради позицијата на теренот, пред сè поради неговата вовлеченост во клисурата на Пчиња, се добива впечаток дека утврдувањето имало функција на рефугиум. Меѓутоа, ако се има предвид неговата големина од околу 4 хектара, грижливо градената архитектура, како и организацијата на просторот, не се исклучува можноста да се работи за некоја помала непозната градска населба од доцноантичкото време.
Кратошија
Лоза
Гроздовите се средно големи, со цилиндричен и конусен облик, средно густи или растресити. Зрната се средно големи, тркалезни до сплескани, со дебела кожа и темносина боја.
Витикултура
Кратошијата бара средно плодни и умерено влажни почви. Таа е доцна сорта, во регионот на Повардарието грозјето созрева во втората половина на септември, а во останатите малку подоцна.
Вина
Од оваа сорта на грозје се произведуваат суви вина кои се одликуваат со интензивна темноцрвена боја, арома на презреани шумски плодови и хармоничен вкус кој долго трае.
Кавадарка
„Кавадарка“ е едно од најстарите и најпопуларните вина во Македонија. Произведена е од грозјето „кратошија“ од регионот на градот Кавадарци и така го добива своето име. Иако е едно од поевтините вина во Македонија има многу добар вкус и квалитет.
Консумирање
Препорачана температура на служење на виното кратошија е 16 до 18оС. И кавадарката е најдобро да се служи на температура од 16 до 18 оC.
Кратошијата добро се слага со сите видови месо и стари сирења со снажни вкусови.
Лизиноприл
Лизиноприл е лек од групата на инхибитори на ангиотензин-претворачкиот ензим (АКЕ). Се користи во третман на хипертензија.
Лизиноприлот е трет АКЕ инхибитор (после каптоприлот и еналаприлот) кој бил воведен во терапија во раните 1990-ти години.
Сушица (Ростушко)
Сушица — раселено село во Општина Маврово и Ростуше, во областа Мала Река, во околината на градот Дебар.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Мала Река, на падините на Бистра. Оддалечено е 16 километри источно од градот Дебар.
Светско првенство во атлетика
Светското првенство во атлетика е натпреварување организирано од страна на Светската атлетска федерација (ИААФ). Во почетоците, првенството се одржувало на секои четири години, но тој систем се променил во 1991, и првенството почнало да се одржува на секои две години.
Сушица (Ростушко)
Историја
Во век, Сушица било село во Реканската каза на Отоманското Царство.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Сушица живееле 156 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, во 1905 година во Сушица имало 192 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.
Светско првенство во атлетика
Повеќекратни освојувачи на медали
Четиринаесет атлетичари освоиле најмалку шест медали.
Сушица (Ростушко)
Население
Селото е наполно раселено по 1953 година, кога броело само 49 жители, сите Македонци.
Светско првенство во атлетика
Повеќекратни освојувачи на медали
Дванаесет атлетичарки освоиле најмалку шест медали.
Спортисти со најмногу настапи
Петнаесет спортисти се натпреварувале на најмалку осум првенства.
Сушица (Ростушко)
Население
Според последниот попис од 2002 година, во селото Сушица немало жители. Истото било потврдено и на пописот од 2021 година.
Родови
За Сушица се говори дека е најстаро село во мијачкиот крај. Родовите во селото се староседелски доселени од старото село Сушица.
Родови во Сушица се: Веловци, Митровци, Ставревци, Проковци, Коловци, Андоновци, Ѓоргевци, Ефтимовци, Цветковци, Угриновци, Мартиновци, Павлевци, Мијатовци и Јосевци, сите доселени од Старо Сушица.
Музеј Рахми Коч
Инспирацијата за основање односно создавање на музејот, Рахми Коч ја добил по посетата на музејот Хенри Форд. Во јули 2001 година музејот бил проширен. Во престолнината на Турција, Анкара, исто така постои т.н. сестра музеј кој го носи истото име на познатиот милионер.
Црква „Св. Атанасиј“ - Локвени
Свети Атанасиј — главна манастирска црква на средновековниот Житошки манастир помеѓу прилепските села Локвени и Житоше, Македонија.
Црквата е прогласена за споменик на културата.
Местоположба
Црквата се наоѓа над селото Локвени, а до нејзе се пристапува по лош земјен пат.
Црквата се наоѓа над селото Локвени, на самата граница на атарот со соседното Житоше. Црквата е изградена во месноста Манастириште, кое некогаш припаѓало на селото Долно Житоше (денес дел од Житоше).
Историја
За црквата и самиот манастир се верува дека е средновековен. Од ктиторскиот натпис се дознава дека била подигната во 1627 година.
Во 1890-тите години, свештеникот во црквата бил обесен од страна на житошките Арбанаси.
Во 1950-тите години, црквата и манастирот биле без земја, напуштени и полуразрушени. Со текот на времето, црквата целосна се разурнала.
Црквата започнала да се гради повторно во 2012 година и нејзината изградба завршила во 2016 година.
Фрескоживопис
Црквата поседувала фрескоживопис кој бил насликан во 1627 година. Истиот бил пренесен во крушевската црква „Св. Троица“.
Сликарството било суво и без моделација, фигурите биле издолжени, а колоритот бил згаснат.
По возобновувањето на црквата, во 2016 година се вршени и уредување на внатрешноста на црквата.
Њуфаундленд
Њуфаундленд (француски: Terre-Neuve; ирски: Talamh an Éisc; латински: Terra Nova) е голем остров на североисточниот брег на Северна Америка и најнаселениот дел од канадската провинција Њуфаундленд и Лабрадор. Зафаќа површина од 111.390 км2 и е 15-ти по големина во светот. Главен град е Сент Џонс, основан на југоисточниот врв на островот. Кејп Спиер, јужно од градот е најисточната точка на Канада. Островот има околу 485.000 жители.
Орловац (Доброшане)
Орловац  — археолошко наоѓалиште во кумановското село Доброшане.
Наоѓалиштето претставува утврдување од доцноантичко време.
NGC 1447
NGC 1447 — леќеста галаксија во соѕвездието Еридан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Орловац (Доброшане)
На 3 км југоисточно од селото, високо над десниотбрег на реката Пчиња се забележуваат остатоци од утврдување. На истиот простор селаните наоѓале питоси.
NGC 1447
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1447 се споменува и како NPM1G -09.0165.
Откривање
Објектот е откриен во 1886 година од страна на Френсис Ливенворт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1447 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,8 m/лм2. NGC 1447 има привидни димензии од 1' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 3 ч 45 м 47,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 9° 1' 6". Положбениот агол на објектот е во износ од 105°.
Други поделби
Проучување на NGC 1447 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 13786. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 267; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5304. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1480.
Путер од кикиритки
Путер од кикиритки (анг. Peanut butter) — прехранбен производ што се добива од печени и ситно мелени кикиритки во вид на паста, кон што е додадено растително масло. Ова е многу популарен производ во земјите од англиското говорно подрачје и нивните поранешни колонии: Канада, САД, Австралија, Велика Британија, Јужна Африка, Нова Гвинеја, Нов Зеланд, Филипини и Холандија.
Путерот од кикиритки има големо количество белковини и погоден за исхрана на стари луѓе, кои поради проблемите со забите не се во можност да џвакаат месо и на тој начин да внесуваат белковини и белковини.
Распространетост
Путерот од кикиритки обично се користи за подготовка на сендвичи (се мачка леб со овој путер и потоа се додава џем), како и за голем број слаткарски производи, крекери други производи, каде е неопходно засилување на вкусот на кикиритки.
24 јануари во САД се прославува како Национален ден на путер од кикиритки.
Придобивки
Путерот од кикиритки содржи мононезаситени масти и резвератрол. Исто така, обезбедува белковини, витамини како Б3 и Е, магнезиум, фолна киселина, прехранбени влакна, аргинин. Мононезаситените масти го намалуваат нивото на лошиот холестерол, притоа зголемувајќи го нивото на добриот холестерол. Според истражувања спроведени во Америка, умереното конзумирање на путер од кикиритки двојно го намалува ризикот од срцеви болести.
Сретково
Сретково (дијалектно Среткоо) — село во Општина Маврово и Ростуше, во областа Горен Полог, во околината на градот Гостивар.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во источниот дел на територијата на Општина Маврово и Ростуше, во јужниот дел на Горни Полог, сместено веднаш од левата страна на магистралниот автомобилски пат А2 помеѓу Гостивар и Кичево. Селото е планинско, сместено на надморска височина од околу 1.000 метри. Од градот Гостивар, селото е оддалечено 14 километри.
До селото води локален асфалтен пат, кој се издвојува од магистралниот автомобилски пат А2, благодарение на кој има значајна местоположба. Планинскиот превој Стража е на самата атарска граница на Сретково.
Селото се наоѓа на падините на планината Буковиќ, сместено високо на околу 1.000 метри. Се граничи со селата Церово, Симница и Горна Ѓоновица. Во минатото, мештаните пиеле вода од чешми и од два бунари. Во рамки на атарот извираат изворите Студенче, Шупески Извор, Ѓуров Извор, Ѓуршобаец, Ѓонов Дол, Мала Река, Голема Река и други.
Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Лоишта, Ѓонов Дол, Рид, Лисец, Срејни Пат, Ливаѓе, Коштањ, Петреец, Срејни Буки, Крушица, Поличка, Краста, Петреа Падина, Кукачеец, Јела Бразда, Зорни Букоиќ, Арамиски Камен, Дејаноец и Над Краста.
Сретково се дели на четири маала, кои се едно до друго. Маалата се наречени Срејно, Долно, Бежеско и Шутеско Маало.
Историја
Според одредени историски извори датира од 1307 година. Како што раскажуваат мештаните, Сретково било рамничарско село и населението се занимавало претежно со сточарство, различни видови занаетчиство, ги негувале културата и паганските обичаи, култот кон црквата.
Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Скопскиот Вилает и имало 23 христијански семејства.
Порано, Сретково било големо село и имало околу 300 до 400 македонски домови. Тогаш, селото се наоѓало еден километар југоисточно од денешната местоположба. Куќите биле во долина, во која некогаш се наоѓала теснолиниската железничка пруга кон Кичево.
Старите сретковчани биле дервенџии, односно го чувале преминот преку Буковиќ помеѓу Полог и Кичевијата. Кога би имало опасност за патување, тие тоа би го најавиле со тапани. Во замена за оваа служба, Турците ги ослободувале од други вонредни и војни даноци.
Старото село имало две цркви и гробишта на две места. Едната црква се наоѓала стотина метри пониско од теснолиниската железничка пруга, покрај јужниот дел на некогашното село. Храмот бил посветен на Светите Петар и Павле. Во 1920-тите, мештаните на тоа место каде имало рушевини подигнале нова капела. Таму се познаваат остатоци од стари гробови (плочи и крстови). Втората црква била во месноста Крс, каде исто така се познаваат остатоци од некогашни гробови. Темели на некогашните куќи се сретнуваат во месностите Стари Куќи, Дедој Куќи и други места.
Таоизам
Таоизмот е популарна вера кај Кинезите. Се претпоставува дека негов основоположник е Лао Це. Всушност, таоизмот претставува еден вид на мистичен пантеизам. Во таоизмот сè потекнува од тао (кинескиот прав пат) и сè ќе се врати таму со текот на времето. Во таоизмот се негуваат култот кон духовите, природата и предците. Оваа филозофија е фантастична и нејасна, наспроти трезвеното конфуцијанско учење.
Сретково
Историја
Сретково се споменува во книгата „Крвава пруга“ издадена во 1965 од авторката Катерина Гогова која сведочи за виорот на Втора рата светска војна, кога мештаните родољуби несебично се жртвуваат и го даваат својот придонес во народноослободителната борба против фашизмот до конечното ослободување на градот Гостивар на 18 ноември 1944 година.
Стопанство
Атарот на селото е голем и зафаќа простор од 23,4 км2, при што преовладуваат шумите со површина од 1.823 хектари, на пасиштата отпаѓаат 300 хектари, а на обработливото земјиште 90 хектари.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година, селото имало 280 жители, сите Македонци христијани. Според секретарот на Бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Сретково имало 440 Македонци под врховенството на патријаршисти и во него работело српско училиште.
Селото е мало и во фаза на раселување, населено со македонско население. Така, тоа во 1961 година имало 230, а во 1994 година, само 28 жители.
По крајот на Втората светска војна, периодот од крајот на четириесеттите сѐ до почетокот на шеесеттите години на минатиот век, се случуваат масовни демографски промени кога мнозинството од работоспособното население масовно мигрира во Гостивар во потрага по издршка, работа и подобри услови додека помал дел останале да живеат и водат грижа за селото.
Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото имало 25 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 22 жители, сите Македонци.
Родови
Сретково е македонско село, чии жители се староседелци, односно се преселиле од Старо Сретково, додека другите се доселеници од останатите села или области.
Иселеништво
Покрај за иселените поединечни семејства од родовите, се знае и за следниве иселени родови: Крстиќи, живеат во околина на Белград, Стефановци (4 к.), живеат во Волковија и Чуљчевци (19 к.), живеат во Белград.
Најголемиот дел од жителите кои потекнуваат од Сретково живеат во градовите Кичево, Гостивар, Тетово и Скопје, додека надвор од границите на Македонија населени се во соседна Србија, западноевропските земји Италија и Германија и прекуокеанските земји САД и Канада.
Самоуправа и политика
Кон крајот на век, Сретково било село во Гостиварската нахија на Тетовската каза на Отоманското Царство.
Селото се наоѓа во рамките на новосоздадената Општина Маврово и Ростуше, која настанала со територијалната поделба на Македонија во 2004 година. Претходно селото припаѓало на поранешната Општина Маврови Анови, која со измените во Законот за територијална поделба на Македонија била припоена со Општина Ростуша, со што двете општини ја создале новата Општина Маврово и Ростуше, во која денес се наоѓа селото.
Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на Општина Бањица, во која покрај Сретково се наоѓале и Беловиште, Горна Бањица, Горна Ѓоновица, Долна Бањица, Долна Ѓоновица, Лакавица, Митрој Крсти, Симница, Сушица и Церово. Самата Општина Бањица била дел од Гостиварската околија. Во периодот 1950-1952 година, селото се наоѓало во Општина Симница, во која покрај Сретково се наоѓале: Горна Ѓоновица, Долна Ѓоновица, Митрој Крсти, Симница и Церово.
Избирачко место
Во селото се наоѓа избирачкото место бр. 0495 според Државната изборна комисија, сместено во простории на основното училиште. Во избирачкото место е опфатено и селото Церово.
На локалните избори во 2021 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 29 гласачи.
Hidden Treasures
Hidden Treasures е мини албум на хеви метал бендот Мегадет, издаден во 1995 г. Претставува колекција на сите нивни објавени синглови кои не се нашле на ниеден од студиските албуми. Песните „No More Mr. Nice Guy“, „Paranoid“ и „Problems“ се преработки од Алис Купер, Блек Сабат и Секс Пистолс редоследно, додека сите останати композиции се во авторство на членовите од Мегадет. Повеќето од овие нумери биле специјално снимени за потребите на холивудските филмови, чии режисери побарале од групата да напише музика. Омотот на албумот е патна карта на централна Аризона, каде наместо имињата на градовите се наведени песните од дискот.
Трети мај 1808
Трети мај 1808 (на шпански: El tres de mayo de 1808 en Madrid или Los fusilamientos de la montaña del Príncipe Pío, или Los fusilamientos del tres de mayo) е слика од шпанскиот сликар Франсиско Гоја која ја завршил во 1814 година, а денес се наоѓа во музејот Прадо во Мадрид. Во оваа слика, Гоја се обидел да го овековечи шпанскиот отпор кон Наполеоновите војски за време на Полуостровската војна. Оваа слика, заедно со неговото придружно дело со иста големина, Втори мај 1808, била нарачана од привремената влада на Шпанија на предлог на Гоја.
Содржината, презентацијата и емоционалната сила на сликата ѝ го даваат статусот на револуционерна, архетипска слика на ужасите на војната. Иако се заснова на многу извори од висока и популарна уметност, Трети мај 1808 претставува јасно отстапување од конвенцијата. Отстапувајќи од традициите на христијанската уметност и традиционалните прикази на војната, таа е без преседан и се смета како една од првите слики од модерната ера. Според историчарот на уметност Кенет Кларк, Трети мај 1808 е „прва добра слика што може да се нарече револуционерна во секоја смисла на зборот, по стил, тема и намера“.