cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Србија
Музика
Композиторот и музиколог Стеван Мокрањац се смета за основач на современата српска музика. Српските композитори од првата генерација, Петар Коњовиќ, Стеван Христиќ и Милоје Милојевиќ, го задржале националниот израз и го модернизирале романтизмот во насока на импресионизмот. Други познати класични српски композитори се Исидор Бајиќ, Станислав Бинички и Јосиф Маринковиќ. Во Србија постојат три оперски куќи: Опера на Народниот театар и Операта Медленјанум во Белград, и Операта на Српскиот народен театар во Нови Сад. Во земјата функционираат четири симфониски оркестри: Белградската филхармонија, Симфонискиот оркестар во Ниш, Симфонискиот оркестар на Радио Телевизија на Србија и Филхармонијата на Нови Сад. Хорот на Радио Телевизија на Србија е водечки вокален ансамбл во земјата. Белградскиот фестивал е еден од најистакнатите класични музички фестивали во Југоисточна Европа.
Традиционалната српска музика вклучува различни видови гајда, флејти, труби, тапани итн. Колото е традиционален колективен народен танц, кој има голем број на сорти низ регионите. Најпопуларните се оние од регионот на Ужице и Морава. Српските епски народни песни се составен дел на српската и балканската музика со векови. Постојат повеќе циклуси на српски епски народни песни, а главните од нив се создадени од непознати автори помеѓу 14 и 19 век. Епските песни како мотив најчесто ги обработуваат историските настани и личности. Најчесто се изведуваат проследени со музика од народниот музички инструмент гусла.
Поп-музиката има голема популарност. Жељко Јоксимовиќ го освоил второто место на Евровизија 2004 година, а Марија Шерифовиќ успеала да победи на Евровизија 2007 со песната „Молитва“, а Србија била домаќин на следното издание во 2008 година. Најпопуларните поп пејачи се Ѓорѓе Балашевиќ, Гоца Тржан, Здравко Чолиќ, Александра Радовиќ, Владо Георгиев, Јелена Томашевиќ, Наташа Беквалац итн.
Српскиот рок, кој бил дел од времето на поранешната југословенска рок сцена од 1960-тите, 1970-тите и 1980-тите години, бил добро развиен и покриен во медиумите. Во текот на 1990-тите и 2000-тите популарноста на рок-музиката се намалила во Србија, иако неколку главни музичари успеале да ја одржат својата популарност. Во 2000-тите имало оживување на главната сцена и појавата на голем број значајни дела. Значајни српски рок групи се Бајага, Дисциплина кичме, Екатарина Велика, Електрични оргазам, Ева Браун, Кербер, Неверне Бебе, Рамбо Амадеус, Рибља чорба итн.
Турбо-фолк музиката се развила во доцните 1980-ти и почетокот на 1990-тите и оттогаш ужива огромна популарност, преку изведувачите како Драгана Мирковиќ, Зорица Брунцлик, Шабан Шаулиќ, Ана Бекута, Синан Сакиќ, Весна Змијанац, Миле Китиќ, Снежана Ѓуришиќ итн. Турбо-фолкот е мешавина на народна музика со поп и/или танц елементи. Во последно време турбо-фолкот вклучува уште повеќе поп-музички елементи, а најпознати изведувачи меѓу нив се Цеца (често се смета за најголема музичка ѕвезда на Србија ), Јелена Карлеуша, Аца Лукас, Сека Алексиќ, Дара Бубамара, Индира Радиќ, Саша Матиќ, и Лепа Брена, веројатно најистакнатиот изведувач на поранешна Југославија.
Балкански трубачи е популарен жанр, особено во Централна и Јужна Србија, од каде потекнува. Музиката ја има својата традиција од Првото српско востание. Трубата се користела како воен инструмент за будење и собирање на војници и објавување битки, а трубата ја презела улогата на забава за време на престојот, додека војниците ја користеле за изведување на популарни народни песни. Кога завршила војната и војниците се вратиле во руралниот живот, музиката влегла во цивилниот живот и на крајот станала музички стил, придружувајќи ги раѓањата, крштевањата, свадбите и погребите. Постојат два главни сорти на овој жанр, еден од Западната Србија, а другиот од Јужна Србија, со драмскиот музичар Бобан Марковиќ.
Најпопуларниот музички фестивал е Фестивалот за труба на Гуча со повеќе од 300.000 посетители и Егзит во Нови Сад со 200.000 посетители во 2013 година.
Театар и кино
Србија има богата театарска традиција со мноштво на театри. Српскиот народен театар е основан во 1861 година, а зградата во која се наоѓа е изградена 1868 година. Операта почнала да се прикажува кон крајот на 19 век за да во 1947 година претставите бидат на постојан репертоар. Истата година е основана е балетската група. Битеф, Белградски меѓународен театарски фестивал, е еден од најстарите театарски фестивали во светот. Нови театарски тенденции е постојаниот поднаслов на фестивалот. Основан во 1967 година, Битеф континуирано ги следеше најновите театарски трендови. Тој стана еден од петте најважни и најголеми европски фестивали и еден од најзначајните културни институции во Србија.
Почетоците на српската кинематографија беа воспоставени прилично рано, така што веќе 12 филма беа снимени пред почетокот на Втората светска војна. Најпознат од предвоените филмови е Битката за Косово на режисерот Михајло Поповиќ од 1939 година. Српската кинематографија напредуваше и по Втората светска војна. Најзначајниот послевоен режисер е Душан Макавеев, кој беше меѓународно признат за филмот Љубовна случка или трагедија на поштенската службеничка од 1969 година, фокусирајќи се на тогашната југословенска политика. Неговиот филм Црна Гора беше снимен во Шведска во 1981 година. Зоран Радмиловиќ беше еден од најзначајните глумци во послевоениот период.
Српската кинематографија продолжи да напредува во 1990-тите и покрај превирањата од тој период. Емир Кустурица освои две Златни Палми за најдобар филм на Канскиот филмски фестивал, за филмот Татко на службен пат од 1985 година, а потоа и за филмот Андерграунд од 1995 година. Во 1998 година, Кустурица го освои Сребрениот лав за режија на филмот Црна мачка, Бел мачор. До 2001 година, во Србија биле отворени 167 кина (со исклучок на Косово) и повеќе од 4 милиони Срби посетиле кино во текот на таа година. Во 2005 година филмот Сон на зимската ноќ од Горан Паскалевиќ предизвикал контраверзии околу неговата критика за улогата на Србија во југословенските војни од 1990-тите години.
Неколку српско-американски режисери создадоа лабава, интелектуална мултимедијална традиција и работат во истакнати академски институции, а исто така создаваат дела карактеристични по високите стилски експерименти. Во оваа група се вбројуваат: Славко Воркапиќ, творец на познати монтажни секвенци за холивудски филмови и декан на филмската школа USC; Влада Петриќ, телевизиски и филмски режисер, архивист и основачки куратор на хардвардската филмска архива; и Владан Николиќ, творец на Зенит филм и трансмедиален проект, а истовремено е професор во Новата школа за друштвени медиуми во Њујорк.
Медија
Слободата на печатот и слободата на говорот се загарантирани со уставот на Србија. Србија е рангирана на 54. место од 180 земји во извештајот за слободата на медиумите за 2014 година, составен од Репортери без граници. И двата извештаи забележале дека медиумите и новинарите и натаму се соочуваат со притисоци и владите во врска со уредувачката политика. Исто така, медиумите денес се повеќе зависни од договорите за рекламирање и владините субвенции за да преживеат финансиски.
Според AGB Nielsen Research во 2009 година, Србите во просек гледаат пет часа телевизија дневно, што го прави највисок просек во Европа. Постојат седум национални телевизиски канали, каде што функционира јавната радиодифузија Радио Телевизија Србија (РТС) со три канали (РТС1, РТС2 и РТС3) и приватни радиодифузери (Пинк, Хепи, Прва и О2). Во 2016 година, претпочитаната употреба на овие канали е следна: 20,2% за РТС1, 14,1% за Пинк, 9,4% за Хепи, 9,0% за Прва, 4,7% за О2 и 2,5% за РТС2. Постојат 28 регионални телевизиски канали и 74 локални телевизиски канали.
Во Србија има 247 радио станици. Од нив, шест се радиостаници со национално покривање, меѓу кои и две радиодифузери Радио Телевизија Србија (Радио Белград 1 и Радио Белград 2 / Радио Белград 3) и четири приватни (Радио S1, Радио S2 и Хит FM). Исто така, има 34 регионални станици и 207 локални станици.
Во Србија се објавуваат 305 весници, од кои 12 се дневни весници. Најголеми тиражни весници се Вечерње новости, Блиц, Курир и Информер, сите со продадени повеќе од 100.000 примероци. Има еден дневен весник посветен на спортот - Спортски журнал, еден бизнис дневен весник „Привредни преглед“, два регионални весници (Дневник од Нови Сад и Народни новини од Ниш) и еден дневен весник на малцински јазик (Magyar Szo на унгарски, во Суботица).
Кујна
Српската кујна е хетерогена, бурните историски случувања влијаеле на исхраната на народот, па така секоја област има свои специфичности и разлики. Може да се каже дека пресудни влијанија биле византиските и грчките, значи средоземните, потоа ориенталните и австроунгарските. Спремањето храна е составен дел на српската традиција и култура. Во Србија вообичаено има 3 оброци дневно, појадок, ручек и вечера, со напомена дека најважен и најчесто најобемен оброк е ручекот.
Исхраната се поистоветува со внесувањето на хранливи материи (консумирање храна и пијалаци), но во поширока смисла, претставува уживање во трпезата. Овој многу сложен процес, создава она што се нарекува „национална кујна“, која ја сочинуваат: избор на намирници, нивно одгледување, подготовка на јадења, амбиент во кој се сервира храната, како и начинот како се сервира. Во српските села името за кујна било „куќа“, а централен дел било огништето, кое претставувало важно, култно место, покрај кое се одигрувало секојдневен живот, се собирало целото семејство. Се седело на дрвени клупи, триножници и столици, садовите биле дрвени или земјени, а во побогатите куќи и бакарни. Лебот се правел од пченично или пченкарно брашно.
Србија како тема во уметноста и во популарната култура
Србија се јавува како тема во уметноста и во популарната култура. Во тој поглед можат да се наведат бројни примери на книжевни и музички дела посветени на Србија, како:
Спорт
Спорт игра важна улога во српското општество, а земјата има голема спортска историја. Најпопуларните спортови во Србија се фудбал, кошарка, тенис, одбојка, ватерполо и ракомет.
Професионалните спортови во Србија се организирани од спортски федерации и лиги. Една од особеностите на српскиот професионален спорт е постоење на многу мулти-спортски клубови (наречени спортски друштва), најголеми и најуспешни се Црвена ѕвезда, Партизан и Белград, Војводина од Нови Сад, Раднички од Крагуевац, Спартак од Суботица.
Фудбалот е најпопуларен спорт во Србија, а Фудбалскиот сојуз на Србија со 146.845 регистрирани играчи е најголемата спортска асоцијација во земјата. Драган Џаиќ бил официјално признат како „најдобриот српски играч на сите времиња“ од Фудбалскиот сојуз на Србија, а од неодамна како видни фудбалери се истакнале и Немања Видиќ, Дејан Станковиќ, Бранислав Ивановиќ, Немања Матиќ и Душан Тадиќ, кои настапуваат за елитните клубови во Европа, развивајќи ја репутацијата на нацијата како еден од најголемите светски извозници на фудбалери.
Српската фудбалска репрезентација нема релативно постигнато голем успех, иако се квалификувал на три од последните четири ФИФА Светски првенства. Српските национални младински фудбалски тимови го освоиле Европското првенство за фудбалери до 19 години и Светското првенство во 2015 година. Двата главни фудбалски клубови во Србија се Црвена ѕвезда (шампион на Европскиот куп 1991) и Партизан (финалист на Европскиот куп во 1966) од Белград. Соперништвото меѓу двата клуба е познато како „Вечно Дерби“, и често се споменува како една од највозбудливите спортски соперништва во светот.
Србија е една од традиционалните погони за светска кошарка. Машката кошаркарска репрезентација освоила две светски првенства (во 1998 и 2002 година), три европски првенства (1995, 1997 и 2001) и два олимписки сребрени медали (во 1996 и 2016 година). Женската национална кошаркарска екипа го освоила Европското првенство во 2015 година и бронзениот медал за Олимпијада во 2016 година. Вкупно 31 српски играчи настапувале во НБА во последните две децении, меѓу кои и Предраг Стојаковиќ, Владе Дивац, Никола Јокиќ и Дарко Миличиќ. Александар Ѓорѓевиќ станал првиот што освоил медал на Олимпијада, Светско првенство и Европско првенство како играч и како тренер. Познатото Српско тренинг училиште создало едни од најуспешните европски кошаркарски тренери на сите времиња, како што се Душан Ивковиќ и Жељко Обрадовиќ, кој освоил рекордни 9 титули во Евролигата како тренер. Кошаркарскиот клуб Партизан бил европски шампион во 1992 година.
Неодамнешниот успех на српските тенисери довело до огромен раст на популарноста на тенисот во земјата. Новак Ѓоковиќ освоил петнаесет титули во Гренд Слем и го зазел местото број 1 на АТП листата повеќе од 250 недели. Тој станал третиот тенисер кој ги задржил сите четири главни титули на Гренд Слем турнирите. Ана Ивановиќ (шампион на Отвореното првенство на Франција во 2008 година) и Јелена Јанковиќ се двете тенисерки кои биле на првото место на ВТА листата. Српскиот машкиот тениски репрезентативен тим победил на Дејвис купот во 2010 година, додека српскиот женски тим стигнал до финалето на Купот ФЕД 2012.
Србија е една од водечките земји во одбојка во светот. Машката репрезентација го освоил златниот медал на Олимписките игри 2000, Европското првенство на двапати, како и Светската лига во 2016 година. Женскиот национален одбојкарски тим е актуелен светски шампион, двапати го освоил Европско првенство, како и олимписки сребрен медал во 2016 година.
Репрезентацијата за ватерполо е еден од најуспешните државни репрезентации, освојувајќи олимписки златен медал во 2016 година, три Светски првенства (2005, 2009 и 2015) и седум Европски првенства во 2001, 2003, 2006, 2012, 2014, 2016 и 2018 година, соодветно. [401] ВК Партизан освоил вкупно рекордни седум европски шампионски титули.
Јасна Шекариќ, спортски стрелач, е еден од спортистите со најмногу настапи на Олимписките игри. Таа освоила вкупно пет олимписки медали и три златни медали на Светското првенство. Други споменати српски спортисти се: пливачите Милорад Чавиќ (светски шампион на 50 метри пеперутка и сребрен медалист на 100 метри пеперутка, како и сребрен медал на 100 метри пеперутка во историска трка со американскиот пливач Мајкл Фелпс) и Наѓа Хигл (Светски шампион во 2009 година во 200 метри градно - прва српска спортистка која станала светски шампион во пливање); атлетичарката Ивана Шпановиќ (скокач, четирикратен европски шампион, светски шампион во затворен простор и бронзен медалист на Олимпијадата во 2016 година); борачот Давор Штефанек (олимписки златен медал во 2016 и светски шампион во 2014) и теквондо Милица Мандиќ (олимписки златен медал во 2012 и светски шампион во 2017 година).
Србија била домаќин на неколку големи спортски натпревари, вклучувајќи го и Европското првенство во кошарка во 2005 година, Европското првенство во одбојка за мажи во 2005 година, Европското првенство за ватерполо во машка конкуренција за 2006 и 2016 година, Летната Универзијада 2009, Европското првенство во ракомет за мажи во 2012 и Светското женско ракометно првенство во 2013 година. Најважните годишни спортски настани што се одржуваат во земјата се Белградскиот маратон и велосипедската трка низ Србија.
Метју Флиндерс
Капетан Метју Флиндерс (16 март 1774 — 19 јули 1814) — англиски морепловец и картограф. Под негова команда се направило првото обиколување на крајбрежјето на Австралија. Тој, исто така, е првиот човек што го употребил името Австралија за да ја опише целината на тој континент, заедно со Ван Дименовата Земја (денешна Тасманија), име што го сметал „попријатно за уво“ од претходните имиња како Тера Австралис.
Флиндерс во периодот од 1791 до 1803 година учествувал во многу експедиции за откривање и истражување на дотогаш непознати земји, а меѓу најпознатите се обиколувањето на Австралија и претходната експедиција каде тој и Џорџ Бас потврдиле дека Ван Дименовата Земја е остров. Метју Флиндерс исто така го открил Езерото Хилиер додека поминувал покрај него при своето патување кон Сиднеј во 1802 година. Се претпоставува дека Флиндерс го именувал езерото по Вилијам Хилиер — член на екипажот.
Додека се враќал во Англија во 1803 година, Флиндерс бил уапсен од францускиот гувернер на Островот де Франс (Маурициус). Иако Британија и Франција биле во војна, Флиндерс себе си се сметал за научен работник и затоа мислел дека безбедно ќе премине низ таа територија, но сепак останал затворен повеќе од шест години. Во заробеништво, ги запишувал деталите од своите патувања кои требало да се објават во иднина и го изнел своето образложение за именувањето на новиот континент „Австралија“, како заеднички термин за Нова Холандија и Нов Јужен Велс — предлог што подоцна го прифатил гувернерот Мекквари.
Меѓутоа, здравјето на Флиндерс попуштило, и иако се вратил во Англија во 1810 година, тој не доживеал да го види успехот на неговата ширум фалена книга и атлас, Патешествие во Тера Австралис. Во средината на XIX век било загубено местото на неговиот гроб, но во јануари 2019 година археолози, при ископувања на поранешна гробница во близина на лондонската Железничка станица Еустон, објавиле дека ги идентификувале неговите останки.
Вардаровци
Вардаровци (Αξιοχώρι, Аксиохори; до 1928 г. Βαρδαρόφτσα, Вардарофца ) — село во Кукушко, Егејска Македонија, денес во општината Пајонија на Кукушкиот округ во областа Централна Македонија, Грција. Населението брои 303 жители (2011).
Географија
Селото е во областа Солунско Поле, близу левиот брег на реката Вардар., Лежи 16 >км јужно од градот Ругуновец и 25 км западно од градот Кукуш.
Праисторија и средновековие
Местото е населено уште многу одамна. На јужниот крај од селото е откриена Вардаровската праисториска населба.
Според некои тврдења, крај селото некогаш било пронајден граничен натпис, сличен на Нарешкиот, кој служел како обележувач на византиската граница во почетокот на X век. Денес наодот се смета за изгубен.
Во Отоманското Царство
Во XIX век Вардаровци било македонско село во Авретхисарската (Кукушка) каза. Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Вардоровци (Vardorovtzi) имало 50 домаќинства со 239 жители Македонци и 27 Турци. В 1900 година според Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во Вардаровци живееле 230 Македонци христијани.
Според Христо Силјанов, по Илинденското востание во 1904 г. целото село потпаднало под врховенството на Бугарската егзархија.
Во 1904 г. жителите на Вардаровци се обратиле кон генералниот инспектор на румелиските вилаети со молба да им се отвори црквата, за да можат да се молат на мајчиниот јазик:
Во Грција
Во Втората балканска војна во 1913 г. грчкат војска го протерала поголемиот дел од населението, кое пребегнало преку граница. Истата година селото е припоено кон Грција по сила на Букурешкиот договор. Веднаш по војната во Вардаровци биле сместени околу 15 домаќинства од грчки доселеници од Тракија. Така, истата 1913 г. селото имало 139 жители, од кои само мал број биле останати Македонци. По Првата светска војна, на пописот во 1920 г. целокупното население се намалило на само 76 лица. Во 1924 г. и последните 28 Македонци се иселиле во Бугарија, а место нив повторно се доведени поголем број грчки доселеници од Источна Тракија, Понд и Бугарија, па со тоа во 1928 г. Вардаровци прераснало во чисто дојденско село со вкупно 565 жители. Истата 1928 г. името на селото е погрчено во Аксиохори, што во превод значи Вардарско Село.
Во 1940 г. во Вардаровци живееле 615 лица, во 1951 г. имало 644, а во 1961 г. — 594. Според пописот од 1971 г. населението броело 519 жители, за да доживее извесен пад на 469 во 1981 и да се накачи на 512 во 1991 г. Во следните десетлетија бројноста на жителите бележи пад — 431 во 2001 и 303 во 2011 г.
Стопанство
Поради неговата положба во Солунското Поле и наводнувањето на земјиштето, селото се смета за прилично богато. Главни земјоделски производи се житото, памукот, бостанот и др.
NGC 7564
NGC 7564 — ѕвезда во соѕвездието Риби, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 7 октомври 1885 година од страна на Гијом Бигурдан, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 12 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7564 е од видот *. Видливиот сјај во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 14,3 m.
Други поделби
Проучување на NGC 7564 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 259; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 583. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 316.
Стереотипови
Стереотипови се македонска рок група од Велес, формирана во 1995 година со 2 членови - Игор Крстев - Членот и Димче Панов - Пинтал. Групата има 2 албуми.
1995 година
Групата Стереотипови е формирана во 1995 година, под името Херои. Најпрвин групата ќе биде дуо-проект, Димче Панов-Пинтал на тапани (екс Тһе Floods) и Игор Крстев-Членот на гитара и како вокал. Бендот е осмислен најпрво како придружна форма на поетските перформанси на Игор Крстев, но како што влегуваат нови членови во проектот, така и тој полека се трансформира. При овие трансформации биле користени и други имиња, како Тројцата Мускетари На СКОЈ или Идеен Проект, по што во 1999 година, на крајот од промените, во јавноста ќе се појави бендот со името Стереотипови. Освен Пинтал и Членот како постојани членови на бендот, во периодот на трансформации еден по еден во него влегувале и излегувале Данчо Босилков (екс Paralizer), кој ќе започне на бас, а потоа ќе премине на гитара, Борче Стојанов (екс Празно Множество) на бас, Роберт Трајков (екс Ла Манш) на бас и како инженер на звукот и повремениот член Пере Гуцов на клавијатури.
1996 година
Првиот настап, уште како дуото Херои, ќе се случи во Офицерскиот дом во Велес, на самите почетоци, некаде во 1996 година. Потоа ќе следуваат неколку појавувања по фестивали од натпреварувачки карактер: финалето на „Поп-рок Фест 98” одржано на 6 февруари на кое бендот учествува под името Идеен Проект. „Рок Фест ‘00” каде што се појавува како Стереотипови и свирката на ревијалниот „IV Рудар Рок Фест 2000” во Пробиштип, повторно под името Стереотипови.
1999 година
Првиот албум, со 19 панк-вејв теми, групата ќе го сними во дневната соба на Пинтал, студиото „Хард Кореа”, а ќе биде издаден односно промовиран како самоиздадена касета, во август 1999 гoдина, насловен како Секс Со Замислен Противник. Продуцент и снимател на ова издание ќе биде Иле Апостоловски (екс Струјно Коло). Тиражите на ова, а и на наредните изданија на бендот се минимални. Впрочем, начинот на кој ги издава и ги продава касетите односно цедеата е вистинска DIY-активност. Се снима по нарачка и по потреба, во домашни услови.
Настапи
Продолжувајќи низ годините онака како што ќе започне, несериозно до денешн ден, групата концертно ќе се појавува најмногу еднаш годишно, а некогаш и поретко. Некои од тие ретки но возбудливи настани запаметени од фановите се тој на 18.8.2007 во Младинскиот парк во Велес, настапот на 24.3.2010 во клубот „Castro” во Скопје, како и тој на 15.4.2012 на „Veles Eastеr Festival”. На сличен начин ќе биде и со снимањето кое во духот на DIY-традицијата ќе биде правено во домашни импровизирани студија, без притоа нешто да се доснимува или да се дотерува технички.
Јазовка
Јазовка ― јама во областа на планината Жумберак во Хрватска, позната како место на масовни погубувања и погребувања поврзани со партизанските активности за време и по Втората светска војна. Стотици ранети хрватски војници од болниците во Загреб и цивили биле фрлени во јамата. Некои веќе биле мртви, но други починале од изложеност и повреди. Откако наоѓалиштето било повторно откриено во 1990 година, кога биле пронајдени повеќе 800 скелети, годишно посетување е организирано.
Историја
Подоцна во 1945 година, партизаните ја искористиле јамата за тајно да ги фрлат телата на воените заробеници по Блајбуршкиот масакр. Тие исто така фрлале ранети хрватски војници, медицински кадар и католички калуѓерки.
Додека месното население го задржало сеќавањето на овие настани, комунистичката влада го потиснала секое признавање на овие воени убиства од страна на партизаните. Во 1990 година, по падот на социјализмот во Хрватска, јамата била повторно откриена. На длабочина од околу 40 м, пронајдени се остатоци од повеќе 800 скелети.
Наводи
45.75667°N, 15.39°W
Стереотипови
Настапи
Во 2012 година, Стереотипови ќе објават компилација во дигитална форма, КРАЈ: Надобрите Песни Од Стереотипови Од 1995 До 2005 Година, а наредната година ќе следува и ЕР со 7 песни во дигитална форма, Мал Мозок. Последен пат концертно ќе се појави на 15.1.2016 во локалниот клуб „Ноктурно”. Интересен е фактот дека во 2014 година е започнато снимање документарен филм, сè уште непромовиран, со главен осврт на работата на Стереотипови како репрезентативен примерок на локалното велешко лудило.
NGC 2763
NGC 2763 — спирална галаксија во соѕвездието Водна Змија, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2763 се споменува и како MCG -2-23-10, IRAS 09044-1517.
Откривање
Објектот е откриен на 8 февруари 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2763 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,5 m/лм2. NGC 2763 има привидни димензии од 2,3' х 2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 6 м 49 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 15° 29' 57". Положбениот агол на објектот е во износ од 120°.
Форино
Форино — село во Општина Гостивар, во околината на градот Гостивар.
Историја
Форино е старо село. Во пишаните извори селото првпат се спомнува во периодот 1461/62 година.
Население
Според Афанасиј Селишчев, во 1929 година Форино — село во Чегранска општина во Горнополошкиот срез и има 129 куќи и 820 жители, Албанци и Македонци.
Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 4.652 жители, од кои 4.624 Албанци, 1 Србин, 1 Бошњак и 26 останати.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2.809 жители, од кои 2.710 Албанци, 1 Ром, 4 останати и 94 лица без податоци.
Родови
Форино е албанско село, а имало и Роми во селото.
Избирачко место
Во селото постојат избирачките места бр. 499, 499/1, 500, 500/1, 501, 501/1 и 502 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.
Иселеништво
До почетокот од 20 век Македонците целосно се иселиле од селото Форино. Денес се знае за неколку рода кои порано живееле во Форино, но морале да се иселат, така познати се следните рода со потекло од Форино: Форинци (2 к.) иселени се во селото Зубовце. Од Зубовце се иселил нивниот предок Ристо. Јакофовци се иселиле прво во Тумчевиште, па потоа во Тетово, каде изумреле. Некоја Вељаница со нејзините деца се иселила во Тетово. Стојан се иселил некаде. Синадин од Форино се иселил во Чегране како слуга, тој потоа си ја променил верата, и умрел околу 1912. Топаловци од Милетино имале некои роднини во Форино кои се иселиле некаде. Манасија со неговите деца бил последниот Македонец кој се иселил од селото. Се спомнувало и за македонски девојки мажени во околните села: Тумчевиште, Волковија, Куново, Градец (некоја Биљана која умрела околу 1907 год).
Magma CMS
Magma CMS — систем за управување со содржини (Content Management System или скратено CMS) за објавување на содржина на веб и интернет. Напишан е во програмски јазик PHP во техника на објектно-ориентирано програмирање (ООП) со повеќеслојна архитектура на вгнездените модули. Содржи многу додатоци кои доаѓаат со самата платформа, и плус има можност за инсталирање на други додатоци. Поседува висок степен на безбедност, прецизен систем на ауторизација, прегледно разврстување и филтрирање на содржините со различни сетови на критериумите. За чување на содржините користи UTF-8 кодна страница, што го прави погодно за меѓународна примена.
Јадро
Основната инсталација на Magma CMS поседува можности који се прифатени као стандард во модерните системи за управување на содржините. Некој од нив се :
Примена
Magma CMS може да се користи за изработка на различни видови мрежни места, портали, као блог платформа или веб заедница. Брз е, што го прави погоден за изработка на портали со голем број на посетители. Во Magma CMS е интегриран поголемиот број работни и комерцијални апликации.
Аеродром Софија
Аеродромот во Софија (IATA: SOF, ICAO: LBSF) (Летище София) е најголемиот аеродром во Бугарија. Во 2011 година биле опслужени околу 3,47 милиони патници или 5,4% повеќе од 2010 година.
Историја
Во средината на 1960-тите години започнало спроведувањето на планови за надградба на аеродромот. Имало неколку планови, меѓу кои и да се изгради нов аеродром на оддалеченост од 70 километри од центарот на Софија. Сепак, официјалните лица се решиле за проширување на сегашниот аеродром. Проектот кој бил планиран во средината на 1960-тите години, сепак бил реализиран кон 2000 година со изградба на нов терминал и нова писта, паралелна со претходната. Финансискиот пакет, во најголем дел од Европската Унија и Кувајт бил договорен во 1998 година, додека работите започнале во 2001 година. Новиот терминал бил официјално пуштен на 27 декември 2006 година.
Реконструкција на аеродромот
Во согласност со планот за реконструкција, биле изградени нов терминал и нова писта. Постоечката писта била претворена во патека за таксирање. Вкупната инвестиција беше околу 200 милиони евра, финансии кои беа обезбедени во 1997-98 година од страна на Европската инвестициона банка, Кувајтскиот фонд за развој на арапската економија и ФАРЕ програмата. Реконструкцијата започна напоредно на две работи: новата писта и новиот терминал. Новата писта била отворена во август 2006, додека новиот терминал во декември 2006.
Такси
Такси превоз е достапен од двата терминали, 1 и 2.
Терминал 1
Терминалот 1 бил изграден во првата половона на 20. век, и во моментот воглавно се користи од нискобуџетните авиокомпании кои сообраќаат од аеродромот.
Терминал 2
Терминалот 2 беше официјално отворен на 27 декември 2006 година и бил еден од најголемите проекти во Бугарија со пари од Европската Унија. На терминалот постојат 7 порти за авионите, 38 шалтери за чекирање и покрива површина од околу 50.000 m2.
NGC 540
Откривање
Телото е откриено во 1886 година од страна на Френсис Ливенворт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 540 е од видот SB0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 540 има привидни димензии од 0,9' х 0,4'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 27 м 8,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 20° 2' 12". Положбениот агол на објектот е во износ од 178°.
Други поделби
Проучување на NGC 540 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 5410. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 308; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5854. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1194.
Крсто Асенов
Крсто Хаџи Петров Асенов (Кръстьо Хаджипетров Асенов) наречен Мечката, Огнениот даскал и Черкесија — револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, еден од поистакнатите револуционер на Македонската револуционерна организација, раководител и војвода во Ениџе Вардарско, социјалист по убедување.
Животопис
Крсто Асенов е роден во 1877 година во Сливен. Внук на легендарниот војвода Хаџи Димитар и е помал брат на револуционерот Јордан Асенов исто така член на Организацијата.
Завршил гимназија во Варна за потоа да стане учител. Подоцна се вработил во Високото училиште во Софија (денес Софиски универзитет Свети Климент Охридски).
Се вклучува во борбата за ослободување на Македонија и Одринско под влијание на Гоце Делчев.
Се запознава со Јане Сандански, додека учителства во селото Лешко, Горноџумајско по барање на Сава Михајлов, претходно учителствувал во село Влахи.
Учествува во аферата Мис Стон. Во 1902 година дејствува во областа на десниот брег на Струма, против врховистичките чети.
Илинденско востание
На Илинден во селото Корнишор четите на Асенов од Кукушкиот крај и ениџевардарските чети на Апостол Петков и Иван Орџанов Карасулијата се обединуваат.
Тука пред 250 четници било кршевано знамето на четата. Во Илинденското востание во 1903 година е војвода на зборната Кукушката чета и води борби при Арџанското Езеро на 6 јуни, каде што загинува Милан Делчев (помалиот брат на Гоце Делчев), како и кај селото Постол на 16 јуни.
На 25 јули во ениџевардарското селото Корнишор (денес Кромни) Асенов се оженил со Ана Малешевска, ќерка на Никола Малешевски, но за време на венчавката бил убиен од своите четници, незадоволни од тоа дека војводата прави свадба за време на востанието.
Гоне Бегинин го потикнал убиството на Крсто Асенов.
Биланс на успех
Билансот на успех (Income statement) ги прикажува главните приходи и расходи на банката или претпријатието, заедно со финансискиот резултат од работењето во текот на еден определен временски период (на пример една календарска година).
Дефинирање на билансот на успех
Билансот на успех е финансиски извештај за финансиските текови т.е. финансиските приливи и одливи во определен временски период. Тој е нераскинливо поврзан со билансот на состојбата и затоа при анализа овие два биланса треба да се анализираат заедно. Така остварувањето на приходите е од сопствените средства (депозити, кредити, вложувања во хартии од вредност), а во исто време расходите потекнуваат од обврските (депозити, недепозитни обврски). Исто така дел од трошоците се од постојаните средства (згради, опрема), а финансискиот резултат се распределува на сопствениците на капиталот.
Равенка за изразување на рамнотежата
Бидејќи се работи за биланс постои рамнотежа која се изразува низ равенката:
Овие равенства јасно ја отсликуваат суштината на билансот на успех т.е. целта да се утврди финансискиот резултат како разлика меѓу приходите и расходите. За билансот на успех постои со пропис утврден формат. Во меѓународни рамки изгледот и содржината на овие документи се пропишува со меѓународните сметководствени стандарди.
Пример за биланс на успех на една фирма
Во продолжение е даден пример за можен изглед на билансот на успех кај една фирма согласно со македонските прописи:
Делови кои го сочинуваат билансот на успех
Билансот на успех се состои од неколку сегменти. Секој од овие сегменти има одредено значење и дава финансиски резултат кој на своевиден начин ја отслукува успешноста во работењето.
Во првиот дел се содржани приходите од продадените производи во тековната година и трошоците кои се содржани во овие трошоци(директни трошоци). Нивната разлика ја дава бруто-добивката односно бруто-маржата.
Во следниот сегмент сместени се останатите деловни приходи и расходи кои не можат да се идентификуваат со конкретни производи. Тука се и индиректните или општи трошоци-трошоци за периодот за кој се составува билансот.Финансискиот резултат по овој сегмент се нарекува оперативна добивка (добивка од работење).
Ставките во третиот сегмент се ставки од надворешна природа на кои менаџментот речиси не може да влијае како камати, даноци и вонредни приходи и расходи. Резултат од овој сегмент е добивката пред оданочување. Данокот на добивка не одговара на износот на одреден процент туку се пресметува со посебен извештај-даночен биланс кој се изготвува за потребите на Управата за јавни приходи.
Нето-добивката е последната линија од билансот на успех која го претставува конечниот резултат од активностите на претпријатието во минатиот период.
Каматни приходи
Како основен и најважен извор на приходи на банките се јавуваат каматните приходи (interest income) и затоа тие се прикажуваат како прва ставка во билансот на успехот. Во оваа група спаѓаат каматата и другите надоместови што банката ги наплаќа на одобрените кредити. Притоа како каматоносни приходи се третираат само надоместоците што се директно поврзани со каматоносните инструменти, односно што претставуваат дел од нивната делотворна каматна стапка. Во оваа група спаѓаат: каматата што банката ја заработува на хартиите од вредност што таа ги држи во своето портфолио( државни записи, благајнички записи, државни обврзници, општински обврзници, корпоративни хартии од вредност итн); каматата на депозитите што банката ги вложила во други банки и финансиски институции; каматата на кредитите што банката ги дава на меѓубанкарскиот пазар; каматата заработена на репо трансакциите како и приходите од финансиски лизинг. Вообичаено најголем дел од каматните приходи отпаѓа на каматата на одобрените кредити, а значењето на другите каматни приходи зависи од структурата на средствата на банката.
Нето каматен приход
Нето каматниот приход(net-interest income) претставува разлика меѓу каматните приходи и каматните расходи и ја покажува успешноста на банката во извршувањето на нејзината основна функција – финансиското посредување.
Некаматни приходи
Во поново време сè поголемо учество во вкупните приходи на банките заземаат некаматните приходи(non-interest income). Тоа е последица на изумирање на традицијалното комерцијално банкарство и со поголемо ангажирање на банките во различни видови финансиски услуги. Тука спаѓаат провизите и надоместоците што банките ги нудат на своите клиенти како што се: посредување во домашниот и меѓународниот платен промет, отворање акредитиви и давање гаранции, управување со средствата, брокерски активности, посредување при издавањето на хартии од вредност, советодавни услуги, старателски активности итн. Понатаму спаѓаат и : остварените и неостварените курсни разлики од тргувањето со девизи, преведувањето во денари на ставките изразени во странски валути и бројни други приходи прикажани под името: "останати приходи од дејноста" како што се: наеми од оперативен лизинг, вложувања во подружници и придружени друштва, наплата на претходно отпишани побарувања итн.
Некаматни расходи
Во групата на некаматни расходи(non-interest expenses) спаѓаат расходите што банката ги прави за извршување на редовните активности. Претставува многу разновидна категорија којашто вклучува ставки како што се: плати и други надоместоци за вработените, амортизација, трошоци за одржување, трошоци за енергија, матерјални трошоци, премии за осигурување на депозитите, трошоци на софтверот, премии за осигурување на имотот и на вработените, административни трошоци, трошоци на маркетинг, кирии, судски и адвокатски трошоци итн. Како најважна поединечна ставка во оваа група се јавуваат трошоците на вработените кои ги опфаќаат: нето-платите, придонесите за социјално осигурување, бонуси и награди, отпремнини итн. Како што се гледа, некаматните расходи се многу обемни и по правило ги надминуваат некаматните приходи на банките. Затоа разликата меѓу некаматните расходи и некаматните приходи се нарекува товар(burden) и банките постојано се трудат овие расходи да ги намалат што е можно повеќе, зашто тоа ја зголемува нивната профитабилност.
Резервации за можни загуби на кредитите
Како многу значајна ставка во билансот на успехот позната под името "исправка на вредноста на финансиските средства" се јавуваат резервациите за можните загуби на кредитите(provision for loan losses). Всушност се работи за некаматни расходи што не предизвикуваат издатоци на парични средства, туку само се јавуваат како пресметковна категорија слично на амортизацијата. Имено на товар на вкупните приходи банките се обврзани да издвојат одреден износ за покривање на загубите што би можеле да ги претрпат на кредитите коишто ги одобриле. Резервациите за можни загуби на кредитите прикажани во билансот на успехот го претставуваат тековниот т.е. периодичниот придонес што банката го прави кон резервата за можните загуби на кредитите. За големината на овие расходи одлучува раководството на банката во зависност од проценката на квалитетот на кредитното портфолио, но притоа банката треба да се придржува кон прописите што ги носи централната банка. Ако банката смета дека средствата се изложени на поголем ризик ќе издвои поголем износ на резервации.
Капитални добивки и загуби
Банката може да покаже поголем или помал финансиски резултат и врз основа на остварените и неостварените капитални добивки или загуби на финансиските средства за тргување, финансиските средства расположени за продажба и финанскиските деривати, при продажбата на недвижностите и опремата на баката. Во билансот се вклучени во ставките: нето-приходи од тргување, останати приходи од дејноста/ останати расходи од дејноста.
Данок
На добивката пред оданочување(income before taxes) банката е должна да плати данок. Добивката на банката прикажана во билансот на успехот не ја прикажува целосно даночната основа( основата за пресметка на данокот на добивка).
Добивка
Откако ќе се пресмета данокот на добивка се доаѓа до крајниот финансиски резултат: нето добивка(income after taxes) или загуба доколку банката остварила негативен финансиски резултат.Органите на управување одлучуваат како ќе ја распределат добивката т.е. колкав дел ќе им се подели на акционерите во вид на дивиденда а колкав дел е остане во банката во вид на задржана добивка.
Заработка по акција
Заработка по акција е последната ставка во билансот на успех и се пресметува според формулата:
Заработка по акција = (нето приход-дивиденди на акции)/(издаден број на акции)
Влатко Стефановски
Влатко Стефановски (роден во, ) — македонски рок-, поп- и џез-музичар, основач на „Влатко Стефановски Трио“, и еден од основачите на групата „Леб и сол“.
Животопис
Влатко е роден во типично театарско семејство. Неговите родители, како уметници, често патувале, па така набрзо Стефановски се преселил во Скопје, во населбата Тафталиџе. Влатко Стефановски живее со своето семејство (која ја сочинуваат сопруга Гордана, ќерката Ана и синот Јан) во Скопје. Во рамките на неговиот дом, Стефановски го сместил неговото тонско студио „Езотерија“.
Леб и сол
Заедно со Бодан Арсовски, Стефановски членувал во неколку скопски групи, како: ВИС „Јегуље“, „Ирис“ и „Брег“ (групата на легендарниот клавијатурист Мики Петковски). На почетокот на 1976 година Влатко Стефановски, Бодан Арсовски, Кокан Димушески и Димитар ја оформиле групата „Леб и сол“ во која Стефановски бил гитарист, пејач, композитор и текстописец. За време на дваесетгодишното постоење, групата „Леб и сол“ снимила 12 албуми, една двојна компилација, и музика за различни намени: филмски и театарски претстави, како и телевизиски серии. Како член на „Леб и сол“, Стефановски ги создал незаборавните песни: „Нисам твој“, „Таласна дужина“, „Кумова Слама“, „Жива рана“, „Кантри“, „Као какао“, „Скопје“, „Чекам кишу“, „Чукни во дрво“ итн.
Соло кариера
Првите соло-настапи на Стефановски започнале во почетокот на 1990-тите, а заедно со Бодан Арсовски во 1990 година го издал првиот македонски компакт-диск, со музика за рок-балетот „Зодијак“. Во 1994 година, Стефановски го снимил својот прв самостоен албум, „Каубои и индијанци“, додека сè уште бил член на „Леб и сол“. Во реализацијата на овој албум учествувале многу соработници, како: Горан Бреговиќ, Златко Ориѓански, Горан Алачки, и групата „Нитјананда“. Видео-спотовите за песните на албумот („Кисело-весело“, „Кандилце“ и „Open road“) ги направиле тројца штотуку дипломирани режисери на скопскиот ФДУ: Дарко Митревски, Александар Поповски и Срѓан Јаниќијевиќ. Непосредно пред дочекот на 1995 година, албумот „Каубојци и индијанци“ ја доживеал и концертната промоција, во Универзална сала во Скопје, со учество на повеќе гости, како: Ана Костовска, Златко Ориѓански, Горан Алачки итн. На белградската промоција на албумот, на почетокот на 1995 година, учествувале и легендарниот југословенски гитарист Радомир Михаиливиќ - Точак, групата „Нитјананда“ итн. Следниот проект на Стефановски, „Сараево“, бил работен во 1993 година, за потребите на претставата на Горан Стефановски, прикажана во театарот во Антверпен, во режија на Слободан Унковски. Музиката за оваа претстава се појавила во продажба (само во форма на компакт-диск) на почетокот на 1996 година, а дел од песните биле напишани и отпеани на англиски јазик. Во текот на 1996 година Стефановски интензивно работел на музиката за филмот „Џипси меџик“, во режија на Столе Попов), а компакт-дискот се појавил во продажба во 1997 година. Притоа, носечката тема од овој проект, „Џипси сонг“, за кратко време станала голем хит на Балканскиот Полуостров, а по четири години, таа била ставена на компилацијата „Џипси караван“ на продуцентската куќа „Путумајо рекордс“, заедно со цигански песни од целиот свет.
По иницијатива на првиот човек на американско-јапонска дискографска фирма „МА Рекордингс“, Тод Гарфингел, во 1997 година, во Крушево, во просторот на меморијалниот музеј, заедно со американскиот гитарист од српско потекло Мирослав Тадиќ, Стефановски го снимил албумот „Крушево“, со традиционални македонски песни, во акустичен аранжман. Овој албум бил промовиран на еден американски музички саем, а скопската промоција се случила во октомври 1998 година, во рамките на Скопскиот џез-фестивал. Истата година, во продажба излегол и првиот албум на „Триото на Влатко Стефановски“, во кое членувале и тапанарот Михаил Парушев и басистот Александар Поп Христов. Албумот, којшто за Словенија и за Хрватска го откупила и го реиздала дискографската фирма „Далас“, бил претставен на интензивна турнеја во земјите од поранешна Југославија, а подоцна следеле и настапи во многу музички центри во светот. Во 1999 година, југословенскиот глумец и режисер Љубиша Самарџиќ го повикал Стефановски да ја сними музиката за неговиот филм „Небесна јадица“. Во 2000 година, Триото на Влатко Стефановски, заедно со Мирослав Тадиќ, настапувало на подрачјето на поранешната СФРЈ, а снимката од концертот во Белград, одржан на 8 октомври 1999 година, била издадена како „жив“ албум. Истовремено, дошло до перонална промена во триото: на местото на Парушев и Поп Христов дошле тапанарот Дино Милосављевиќ и бас-гитаристот Ѓоле Максимовски.