cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Арми Џегер
Арми Јагер, познат и како Адлер Јагер, бил германско - италијански производител на огнено оружје лоциран во малиот град Лоано, Италија.
Рана историја
Производителот на пиштоли бил активен уште од раните 1950-ти, произведувајќи полуавтоматски спортски пушки и револвери „Вестерн“. Подоцна еволуирал во огнено оружје од централно и малокалибарско огнено оружје (.32 ACP) со модел на воени пушки кои во тоа време биле тешки или нелегални за поседување на цивилите во Италија. Некои од неговите најпознати производи биле неколку верзии .22 римфајр стилизирани по пушката M16, познати како AP-74 и AP-74M; копии на јуришната пушка Армалит АР-18, позната како АП-75; копии на руската автоматска пушка Калашников АК-47, позната како АП-80; копии на британската пушка СА-80, позната како АП-82; реплики на израелската пушка Галил, позната како АП-84; реплики на француската пушка FA-MAS, позната како АП-85. Фабриката ги продавала повеќето од своите дизајни под трговското име Адлер. Производството на Арми Џегер забележало значителни продажби во Италија, а имало и извоз во Соединетите Држави, заработувајќи репутација како висококвалитетни пушки.
Понова историја
Производството на огнено оружје во Јагер завршило на почетокот на 1993 година, според стариот сопственик г-дин Пискета поради „недостаток на квалификуван персонал“. Активноста продолжила како продавница за оружје и пиштоли лоцирана во градот Басалуцо, провинцијата Алесандрија. Оттогаш, претпријатието го променило своето име во „Нуова Јагер“.
Од 2009 година компанијата е купена од г-дин Масимилијано Лочи, кој ќе ја префрлил дејноста на компанијата на увоз, трансформација и трговија на големо со воено целосно автоматско оружје. Во меѓувреме, директна нова линија на карабини АР-15 е создадена и произведена и за цивилниот и воениот пазар, за кои компанијата врши и одржување и помош. Секогаш за воениот пазар Nuova Jager се дистрибуираат производи на San Swiss Arms (SIG).
Светлана Кочовска-Стевовиќ
Светлана Кочовска-Стевовиќ , Скопје , 1975— македонски класичен филолог, вонреден професор на Институтот за класични студии на Филозофскиот факултет во Скопје. .
Животопис
Д-р Светлана Кочовска-Стевовиќ е вонреден професор на Институт за класични студиии во Скопје.
Докторската дисертација на тема „Епистоларниот дискурс на Кикерон” ја одбранила во април 2014 година на Филозофскиот факултет во Скопје, со што се стекнала со звањето доктор на класични студии.
Во звањето доцент е избрана во септември 2014 година, а во звањето вонреден професор е избрана во јуни 2019 година. Член е на управниот одбор на Здружението на класични филолози „Антика “ и на редакциските одбори на електронското меѓународно научно списание „Систасис“ и на Годишниот зборник на Филозофскиот факултет.
Член е на тимот за организација и спроведување на Републичките натпревари по класични јазици, а во 2012 година била член и на Националната комисија за оценување на тестовите од меѓународниот натпревар по латински јазик ELEX Vestibulum.
Активно се занимава со превод на книжевни дела напишани на класични јазици. ,.
Статии
•Kočovska-Stevoviḱ S., “Body-Part Terms and Emotions: Latin pectus in Ovid’s Poetry”. in: Pathe: The Language and Philosophy of Emotions, eds. Liljana Radenović et al., University Library ‘Svetozar Marković’, Beograd, 2019, p. 145-174.
•Кочовска-Стевовиќ С., „Античка епистоларна теорија: кус преглед“/„Ancient epistolary theory: a brief overview“, Годишен зборник 71, 2018, стр. 145-170.
•Kočovska-Stevoviḱ S., „Roman heart: Conceptualizations of Cor “Heart” in Early Latin“, во: Studia classica anniversaria, Прилози од меѓународната научна конференција одржана по повод 70 години од Институтот за класични студии, 22-23 ноември, 2017, Филозофски факултет, Скопје, стр. 209-222.
•Кочовска-Стевовиќ, С. „Говорниот чин заблагодарување во Кикероновата преписка“ / „The speech act of thanking in Cicero’s correspondence“, Годишен зборник 71, 2017, стр. 117-138.
•Кочовска-Стевовиќ С., „Иконографијата на античките божества на квалитативното време“, Chronos и Kairos – Античките концепти за времето. Скопје, Зборник на текстови од Симпозиумот одржан на 25 февруари 2015 година во организација на Филозофското друштво на Македонија и Здружението на класични филолози „Антика“. Ур. проф. д-р Ана Димишковска, доц. д-р Даниела Тошева. Филозофско друштво на Македонија и Здружение на класични филолози „Антика“, Скопје, 2017, стр. 61-74.
•Kočovska-Stevoviḱ S., “On the Roman Concept of Natio”, Colloquia humanistica 5 (Nation. “Natsiya”. Ethnie), 2016, pp. 3–18.
•Кочовска-Стевовиќ С.„Сложенката καλοκαγαθία во преводната книжевност на латински јазик“, Античкиот идеал на καλοκαγαθία: Зборник на текстови од Симпозиумот одржан на 12 март 2014 година во организација на Здружението на класични филолози „Антика“ и Филозофското друштво на Македонија. Уредници: проф. д-р Елена Џукеска, доц. д-р Јасмина Наумоска. Скопје, Филозофски факултет-Скопје, 2016, стр. 119-130.
•Кочовска С. „Латинска соматска фразеологија: фраземи со компонента pectus во римскиот sermo amatorius“, во: За љубовта: Зборник на трудови од меѓународната научна конференција „За љубовта“, Здружение за компаративна книжевност на Македонија (ЗККМ), Здружение на класични филолози „Антика“, Приредиле: Јасмина Мојсиева-Гушева, Елена Џукеска, Скопје, 2016, стр. 351-360.
•Dimovska V., Kochovska S, „Tauresium, the Birthplace of the Byzantine Emperor Justinian I “, во European Symbols. United in Diversity. A Schoolbook for European Students, 2015, Berger: Horn pp. 96–99.
•Kochovska S. “Expressing Congratulations in Latin: the Case of Cicero’s Correspondence” in Literatura: Studies of Ancient Culture and Its Reception, vol. 55(3), pp. 27–37, 2013.
•Андоновска Е., Јанев А., Колоска Е., Кочовска С. и Стојанова М. „M. T. Ciceronis In Catilinam Oratio Prima (excerptum)“ во Docendo discimus, стр. 71-105, 2008.
•Кочовска С., „Хипокористиците во комедиите на Плаут и Менандар”, Систасис бр. 5, 2004.
•Кочовска С., „Синтаксостилемите инверзија, елипса и парентеза во говорите на Кикерон“, Систасис, бр. 4, 2004.
•Кочовска С., „Ψυχῆς θεραπεία во Орфизмот, Питагорејството, кај Емпедокле и Платон”, Филозофија бр. 5, Скопје, 2003.
•Кочовска С., „Иронијата во Втората Филипика на Кикерон”, Систасис бр. 1, 2002.
Преводи
• Лукијан од Самосата, Вистинска приказна, Превод од старогрчки јазик, предговор и белешки Светлана Кочовска-Стевовиќ, Или-или, Скопје, 2020.
•Јустин, Филипова Историја. Превод од латински јазик, увод, белешки и индекс Светлана Кочовска-Стевовиќ, Конгресен центар, Скопје, 2020.
•Кочовска-Стевовиќ С., „Јувенал: прва сатира“, во: Exegi monumentum aere perennius. Зборник во чест на Елена Колева, Љубинка Басотова и Даница Чадиковска, по повод 85 години од нивното раѓање, ур. Весна Димовска-Јањатова и Даниела Тошева, Систасис, посебно издание 5, 2019, 71-91.
• Хигин, Митови. Превод од латински јазик, увод, белешки и индекс Светлана Кочовска-Стевовиќ, [[Издавачки центар Три, 2016.
• Марк Тулиј Кикерон, Избрани писма. Превод од латински, белешки и коментари Светлана Кочовска. Издавачки центар Три, Скопје, 2014.
•Ex Demetrii libro de elocutione: quomodo scribendae sint epistolae (превод од старогрчки, коментар и белешки на екскурсот за писмата од списот За стилот на Деметриј (Dem. De eloc. §223-235). Систасис бр. 20, 2012.
• Марк Тулиј Кикерон, За должностите. Магор, Скопје, 2005.
• Лукиј Анај Сенека: „За краткоста на животот“, XVIII-XX, Систасис бр. 2, 2003.
Учебници
•Димовска-Јањатова В., Кочовска-Стевовиќ, С. Vestibulum Latinitatis: Lectiones et pensa. Учебно помагало по предметот Латински јазик (продолжителен курс). Филозофски факултет-Скопје, 2019 (соавтор).
•Димовска-Јањатова В., Кочовска-Стевовиќ, Vestibulum Latinitatis: Grammatica. Учебник по предметот Латински јазик (продолжителен курс). Филозофски факултет-Скопје, 2017 (соавтор).
•Димовска-Јањатова В., Кочовска-Стевовиќ, С. Elementa Latinitatis Grammatica. Учебник по предметот Латински јазик (почетен курс). Филозофски факултет-Скопје, 2012 (соавтор).
•Димовска-Јањатова В., Кочовска-Стевовиќ, С. Elementa Latinitatis: Lectiones et pensa. Учебник по предметот Латински јазик (почетен курс). Филозофски факултет-Скопје, 2011 (соавтор).
•Димовска-Јањатова В., Кочовска С. Elementa linguae Latinae medicinalis, учебник по латински јазик за I година здравствена струка. [[Министерство за образование и наука на РМ, Скопје, 2010 (соавтор).
Прикази на книги
• Законот на дванаесет таблици (XII tabulae sive Lex XII tabularum) (предговор, превод од латински, белешки и коментари Даниела Тошева. Меѓународен славјански универзитет „Гаврило Романович Державин “, Скопје, 2018, Систасис бр. 34, 2019.
•Сатирски драми: Еврипид – „Киклоп“,Софокле – „Ловечки кучиња“ Препев од старогрчки, белешки и предговор Даниела Тошева-Николовска. Магор, едиција Различни гласови, Скопје, 2012, Систасис, 22.
• Псевдо Лонгин, За возвишеноста. Превод од старогрчки Весна Томовска-Митровска, Магор, Скопје, 2004, Систасис бр. 6.
М. Т. Кикерон, Философски расправи, Превод од латински Љубинка Басотова, Три, Скопје, 2003, Систасис бр. 5.
•Л. Апулеј, Златното магаре. Превод од латински Весна Димовска-Јањатова, Култура, Скопје, 2003, Систасис бр. 3.
•Л. А. Сенека, За гневот. Превод Биљана Чаловска-Караевска, Магор, Скопје, 2003. Систасис бр. 2.
Серин
Застапеност
Ова соединение е едно од природно застапените протеиногени аминокиселини. Само L -стереоизомерот се јавува природно во белковините. Не се смета за неопходно во човековата исхрана бидејќи во телото се синтетизира од други метаболити како глицинот. Серинот за првпат е добиен од белковина на свила од страна на Емил Крамер во 1865 г. Името му е изведено од латинскиот збор свила — sericum. Структурата на серинот е утврдена во 1902 г. Меѓу храните богати со L -серин се јајцата, едамамето, јагнешкото, џигерот, свинското, лососот, сардините, морската трева и тофуто.
Биосинтеза
Биосинтезата на серинот почнува со оксидација на 3-фосфоглицерат (меѓупроизвод од гликолиза) во 3-фосфохидроксипируват и NADH под дејство на фосфоглицерат дехидрогеназа. Редуктивната аминација (трансаминација) на овој кетон од фосфоферин трансаминаза дава 3-фосфоферин (O-фосфосерин) кој се хидролизира во серин под дејство на фосфосерин фосфатаза.
Кај бактериите како E. coli овие ензими се кодирани од гените serA (EC 1.1.1.95), serC (EC 2.6.1.52) и serB (EC 3.1.3.3). Глицинска биосинтеза: Серин хидроксиметилтрансферазата (SHMT = серин трансхидроксиметилаза) исто така ги катализира повратните претворања на L -серин во глицин (ретроалдолно цепење) и 5,6,7,8-тетрахидрофолат во 5,10-метилентетрахидрофолат (mTHF) (хидролиза). SHMT е ензим зависен од пиридоксал фосфат (PLP). Глицинот може да се образува и од CO2, и mTHF во реакција катализирана од глицинска синтаза.
Синтеза и индустриско производство
L -серинот индустриски се произведува од глицин и метанол катализирани со хидроксиметилтрансфераза.
Рацемскиот серин може да се добие во лабораторија од метил акрилат во неколку чекори:
Во метаболизмот
Серинот е важен за метаболизмот поради неговото учество во биосинтезата на пурините и пиримидините. Тој е претходник на неколку аминокиселини како глицинот и цистеинот, како и триптофанот во бактериите. Има улога на претходник и на разни други метаболите како сфинголипидите и фолатот, кој е главниот дарител на еднојаглеродните фрагменти во биосинтезата.
Сигнализација
D -серинот, синтетизиран во невроните со серинска рацемаза од L -серинот (неговиот енантиомер), служи како невромодулатор со коактивирање на NMDA-рецепторите, овозможувајќи им да се отворат ако тогаш врзат и глутамат. D -серинот е моќен агонист во глицинското место (NR1) на глумаматниот рецептор од NMDA-тип (NMDAR). За да се отвори рецепторот, глутаматот и глицинот или D -серинот мора да се сврзат со него; покрај тоа, не смее да има врзан блокатор на пори (на пр. Mg2+ или Zn2+). D -серинот всушност е помоќен агонист во глицинското место врз NMDAR отколку самиот глицин.
До релативно неодамна се сметало дека D -серинот го има само во бактерии. Набргу по откривањето на D -аспартатот, тој е пронајден и кај човекот како втората D -аминокиселина со природно присуство во човечкото тело и има улога на сигнална молекула во мозокот. Ако D -аминокиселините биле откриени кај човекот порано, глицинското место на NMDA-рецепторот веројатно ќе го носел името D -серинско место. Освен во централниот нервен систем, D -серинот има сигнална улога во перифералните ткива на органи како ’рскавицата, бубрегот и пештерестото тело.
Клиничка значајност
Пореметувањата од недостаток не серин се ретки мани во биосинтезата на аминокиселината L -серин. Досега се познати три:
Освен попречувањето на биосинтезата на серинот, може да се попречи и неговиот транспорт. Еден пример е спастичната квадриплегија, тенкото мозолесто тело и прогресивната микроцефалија, болест предизвикана од мутации кои влијаат врз работата на неутралниот аминокиселински транспортер A. D -серинот се проучува кај глодачите како потенцијален лек за шизофренија. Опишан е и како потенцијален биопоказател за рана дијагноза на Алцхајмеровата болест поради неговата релативно висока во ’рбетномозочната течност кај варојатните пациенти.
Урал (планина)
Урал или „Уралски Планини“ (Ура́льские го́ры; Урал тауҙары) — планински венец што се протега по линијата север-југ низ западниот дел на Русија, од брегот на Северноледениот Океан до реката Урал и северозападен Казахстан. Источната страна на венецот се смета за граница помеѓу Европа и Азија. Островите Вајгач и групата Нова Земја претставуваат продолжеток на масивот северно кон полот.
Планините се сместени во географското подрачје Урал, кое во голема мера одговара на Уралскиот федерален округ и Уралскиот економски регион. Богати се со најразлични руди како метали, камен јаглен, драги и полудраги камења. Ова е главното рудно подрачје на Русија уште од XVIII век.
Географија и топографија
Венецот на Урал се протега вкупно 2.500 км, од Карското Море до Казашката Степа долж северната граница со Казахстан. На север венецот продолжува со островите Вајгач и групата Нова Земја. Оваа верига го исцртува северниот дел од границата помеѓу Европа и Азија. Највисок врв е Народнаја (1895 м).
Според топографијата и други природни одлики по линија север-југ, Урал е поделен на поларен, приполарен, северен, централен и јужен дел. Поларниот дел се протега 385 км од планината Константинов Камен на север до реката Хулга на југ, со површина од 25.000 км2 (приближно колку Македонија) и изразено избразден релјеф. Највисокото место е Пајер (1.499 м), а просечната надморска височина изнесува 1000-1100 м. Планините на северниот дел имаат голи карпи со остри рабови, но се среќаваат и зарамнети и заоблени врвови. Приполарното подрачје е пошироко (до 150 км) и повисоко од поларното. Тука се наоѓаат највисоките врвови: Народнаја (1.895 м), Карпински (1.878 м) и Манарага (1.662 м). Се протега повеќе од 225 км на југ, до реката Шчугор. Многу од сртовите се назабени по облик и испресечени со речни долини. Поларниот и приполарниот дел се алпски, со остатоци од плеистоценка замрзнатост, вечен мраз и 143 постоечки ледници.
Северен Урал се состои од низа напоредни сртови со висина до 1.000–1.200 м и издолжени котлини по оската север-исток, кои се протегаат 560 км од реката Уса. Највеќето врвови се зарамнети, но највисоките планиин како Телпосиз (1617 м) и Конжаковски Камен (1.569 м) имаат забразден релјеф. Падините и врвовите во северните подрачја се одликуваат со огромни површини од гол камен, создаден со силни одрони. Централниот дел е најнизок, со мазни врвови. Највисока планина е Басеги (994 м). Се протега јужно од реката Уфа.
Релјефот на јужниот дел од Урал е посложен, со разни долини и напоредни сртови во правец југ-запад и напреку. Највисока планина е Јамантау (1640 м), а во широчина достигнува 250 км. Другите позначајни врвови се во состав на венецот Иремел (Голем и Мал). Јужен Урал се протега во должина од 550 км до наглото свртување кон запад на реката Урал и завршува со широките Мугалжарски Ридови.
Геологија
Урал се вбројува во најстарите планински венци во светот и е необично висок за неговата старост (250-300 мг). Создаден е со уралската орогенеза, настаната поради судирот на источниот срт на суперконтинентот Лаврусија и реолошки слабиот континент Казахстанија (денес Казахстан и западен сибир западно од реката Иртиш) со островски лак меѓу нив. Ова спојување траело речиси 90 милиони години, од доцниот карбон до раниот тријас. За разлика од другите покрупни орогенези во палеозоикот (апалачи, каледониди, херцини), Урал не претрпел зарамнување и има изразена дебелина на кората. Источно и јужно од Урал, голем дел од орогенот е закопан под подоцнежните мезозојски и кенозојски наноси.
На површината се среќаваат доста видоизменети и преобразени карпи од палеозоикот. Наносните и вулканските слоеви се превиткуваат и цепат и така образуваат напречни појаси. Наносите западно од Урал се составени од варовник, доломит и песочник, преостанати од некогашните плитки мориња. На источната страна има претежно базалтни карпи, слични на оние на дното на денешните мориња.
Западните падини имаат претежно карстна топографија, особено во подрачјето на реката Силва, што се влева во Чусоваја. Сочинета е од карпести наслаги со голема одронетост (од песочник и варовник) со старост од околу 350 милиони години. Има многу пештери, вртачи и подземни потоци. На источните падини карстната топографија е многу послабо развиена. Теренот е релативно рамен, со некои ридови и карпести изданоци, и содржи наизменични вулкански и наносни слоеви од средниот палеозоик. Највеќето повисоки планини се состојат од карпи и отпорни карпи како кварцит, шкрилец и габро со старост од 570 до 395 мг. Речните долини имаат варовничка подлога.
Планините имаат наоѓалишта на околу 48 вида на руди и минерали од стопанско значење. Источните делови се богати со халкопирит, никел оксид, злато, платина, хромит и магнетит, како и камен јаглен (Чељабинска област), боксит, талк, глина и стружни материјали. Западен Урал има наоѓалишта на јаглен, нафта, земен гас (околу Ишимбај и Краснокамск) и калиумски соли. Обете падини се богати со битуменски јаглен и лигнит. Урал е посебно познат по драгите и полудрагите камења како смарагд, аметист, аквамарин, јаспис, родонит, малахит и дијамант. Некои од наоѓалиштата, како магнетитните кај Магнитогорск се речиси исцрпени.
Реки и езера
Од Урал извираат голем број на реки. Водотеците на западните падини јужно од границата помеѓу Коми и Пермскиот крај и источната падина, јужно од 54°30′ СГШ се одливаат во Каспиското Море преку сливовите на реките Кама и Урал. Притоките на Кама (Вишера, Чусоваја и Белаја) извираат од обете падини. Останатите водотеци се влеваат во Северноледениот Океан, претежно преку сливот на Печора на запад, во кој влегуваат и реките Илич, Шчугор и Уса, но и преку сливот на Об на исток, каде учествуваат и Тобол, Тавда, Исет, Тура и Северна Сосва. Над половина година, реките се замрзнати. Западните обичо имаат поголем воден обем од источните, особено оние во северните и приполарните предели. На југот на Урал реките се побавни, што се должи на помалото количество на врнежи и потоплата клима, со што има повеќе испаренија, а помалку снег.
На планините има повеќе езера со голема длабочина. Источните падини во јужен и централен Урал опфаќаат голем дел од нив. Тука се езерата Увилди, Иткул, Тургојак и Таватуј. На западните падини има помалку езера, кои се и поскромни по димензии. Езерото Болшое Шчучје е најдлабоко на поларниот дел од Урал, со максимална длабочина од 136 м. Во ледничките долини на овие предели има и други езера. Извесни езера имаат бањи и лекувалишта поради лековитата кал.
Клима
Климата на Урал е континентална. Планинските сртови се протегаат од север кон југ и ја впиваат сончевата светлина, со тоа зголемувајќи ја температурата. Подрачјата западно од Урал се за 1–2 °C потопли во зима отколку подрачјето на исток источните предели бидејќи едните се затоплуваат од атлантските ветришта, додека другите се од влијание на студените сибирски воздушни маси. Просечната јануарска температура во западните подрачја се движи од -20 °C во поларниот дел до -15 °C во Јужен Урал, а во јули истите се движат од 10 °C до 20 °C. Западните подрачја имаат за 150 мм годишно повеќе врнежи од источните, што се должи тоа што планините ги заробуваат облаците што доаѓаат од Атлантскиот Океан. Најмногу врнежи (~1000 мм) има северен Урал, со околу 1000 см снег. Источните делови имаат 500–600 мм на северот и 300–400 мм на југот. Највеќе врне во летото, додека пак зимата е сува.
Флора
Пределите на Урал се менуваат по како по географска ширина така и по надморска височина, и на нив преовладуваат шуми и степи. Јужниот дел на Мугалжарските Ридови е полупустински. Степите се наоѓаат претежно на јужниот (особено југоисточниот) дел на Урал. Во долните падини има ливадски степи, кадешто се застапени средна и планинската детелина, српецот, тажникот, ливадарката и безлисниот власец и достигнуваат до 60–80 см во височина. Поголем дел од овие предели се обработуваат. На југ овие ливадски степи стануваат поретки, посуви и пониски, а теренот на исток станува карпест. Речните долини се обраснати со врба, топола и карагана.
Шумските предели на Урал мошне се разновидни, особено во јужниот дел. Во западните подрачја преовладува тајгата, која јужно постепено преоѓа во мешани и листопадни шуми. Источните падини имаат иглолисни тајги со помала густина. На северот се застапени претежно четинарите: сибирската ела, сибирскиот бор, белиот бор, сибирската смрча, обичната срмча и сибирскиот ариш, како и белата и влакнестата бреза. Во поларните краишта шумите се многу проретчени, а шумската граница им е доста пониска (250–400 м наспроти 1.000 м во другите делови). Поларните шуми се ниски и мешани со мочуришта, лиштаи, тресетишта и честаци. Изобилуваат џуџестата бреза, мововите и зрнестите плодови (боровинка, мочуришна јагода, црна гавраника итн.). Шумскиот состав е најразновиден на југот, каде подеднакво се застапени и иглолисните и широколисните дрва како стежерот, млечта и брестот. Таканаречените „Девствени шуми“ на Коми (северен Урал) се прогласени за светско наследство на УНЕСКО.
Фауна
Шумите на Урал се населени од животни типични за Сибир како еленот, кафеавата мечка, лисицата, волкот, лакомецот, рисот, верверичката и самурот (само на северот). Нема посебни планински видови, што се должи на лесниот пристап до планините. Во средниот дел на Урал се среќава ретка мешавина од самур и куна златка наречен „кидус“. Во Јужен Урал позастапени се јазовецот и творот. Гуштерите и водоземците живеат претежно во јужниот и централниот дел. Такви се шарката, гуштерите и барските змии. Птиците се застапени со големиот тетреб, малиот тетреб, лештарката, лешникарката и кукавиците. Јужното и средното подрачје во лето е дом на песнопојни птици како славејот и циганчето.
Јужноуралските степи се населени со голем број на диви зајци и глодачи како стоболката и скокајглувците. Има голем број на грабливи птици како белонокта ветрушка и глувчари. Поларниот дел има малку животински видови, својствени на тундрата: бела лисица, тундрански тетреб, леминг и северен елен. Тука се застапени птици како гаќестиот глувчар, снежниот був и снежната еребица.
Самоуки (ликовна изложба)
Самоуки претставува традиционална ликовна изложба која се одржува во Куманово. Изложбата се организира од 1990 година и има за цел да ги претстави неакадемските ликовни уметници од градот. Освен во Куманово, изложбата се одржува и во неколку градови на североисточна Македонија.
Фаргау-Пратјау
Фаргау-Пратјау (Fargau-Pratjau) — општина во округот Плен, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Папа Луциј I
Луциј I бил римски папа во период од осум месеци - 25 јуни 253 г. до 4 март 254 г. Роден бил во Рим на непозната дата. За овој папа и неговото семејство не се знае многу. Избран бил за папа на 25 јуни.
Неговото честување е на 4 март, датата на неговата смрт.
Basidiopycnis
Basidiopycnis е габичен род од фамилијата Phleogenaceae. Родот е монотипичен, кој го содржи единствениот вид Basidiopycnis hyalina, пронајден во Германија.
Селиште (Истибања)
Селиште — населба од римско време во атарот на селото Истибања, Македонија.
IC 1705
IC 1705 — галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 23 март 1903 година од страна на Макс Волф.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1705 е од видот *.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 24 м 49,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +25° 35' 49".
Други поделби
Проучување на IC 1705 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Милутин Шошкиќ
Милутин Шошкиќ (роден во на 31 декември 1937 година, во Пеќ) — поранешен фудбалски голман и тренер.
Животопис
Роден е во метохиското село Јабланица покрај градот Пеќ, од татко Јеремије, кралски официр и мајка Радунка, како четврто дете во семејството. Родоначелникот на фамилијата Шошкиќ, води потекло од Братоножиќи, во почетокот на 18 век се преселил во Улотина, а еден огранок од семејството подоцна отишол да живее во Јабланица. Израснал во патријахало семејство. Вторатата светска војна ја поминал во прогонство во Пеќката патријаршији.
Играчка кариера
Фудбал започал да тренира со 11 година во Црвена звезда во, у која играл околу пола године, ама поради малото недоразбирае околу стадионот, одлучил кариерата да ја продолжи во Партизан каде и го поминал најголемиот дел од својата кариера.
Знаме на Малезија
Знамето на Малезија е официјалното знаме на државата. Знамето е составено од 14 ленти, од кои седум се во бела боја и седум се во црвена боја. Во горниот лев агол има син квадрат на кој има приказ на златна полумесечина и златна ѕвезда со 14 краци позната како „федерална ѕвезда“. 14 ленти ги означуваат 13 федерални држави на Малезија и федералната влада, додека 14 краци ја претставуваат обединетоста на федералните единици. . Полумесечината го претставува исламот додека сината боја ја означува обединетоста на Малајците.
Тасилак
Тасилак (гренландски: Таsiilaq) е град во југоисточниот дел на Гренланд, во општината Сермерсок. Со неговите 2.017 жители во 2013 година, тој е најнаселениот град на источниот брег на Гренланд, кој воедно е основан во 1894 година.
Папете
Папете (тахитски: Papeete („вода од кошница“, е главен и најголем град во Француска Полинезија, прекуморска територија на Франција на Тихиот Океан. Општината е сместена на островот Тахити, на Приветрените Острови.
Јасин Адли
Јасин Адли (роден на година во Витри сир Сен) — француски фудбалер кој настапува за екипата на ФК Милан на позиција играч за врска.
Париз Сен Жермен
Адли го направил своето професионално деби за Париз Сен Жермен (ПСЖ) на 19 мај 2018 година во последниот натпревар во Лига 1 од сезоната против Каен. Тој го заменил Кристофер Нкунку во 83 минута во ремито 0–0 на гости. На 2 јули 2018 година, Адли го потпишал својот прв професионален договор со ПСЖ.
Бордо
На 31 јануари 2019 година, последниот ден од зимскиот преоден рок 2018–19, Адли му се придружил на лигашкиот ривал Бордо со договор од 4+1⁄2 години. Трансферот, наводно, вклучувал надомест од 5,5 милиони евра и клаузула за продажба од 40%.
Адли постигнал гол против неговиот поранешен тим Париз Сен Жермен во ремито 2–2 на Паркот на принцовите на 28 ноември 2020 година.
Милан
На 31 август 2021 година, било објавено дека Адли потпишал за гигантот од Серија А, Милан на петгодишен договор. Надоместокот платен на Бордо изнесувал 8 милиони евра. Тој бил позајмен назад во клубот до крајот на сезоната 2021–22.
Меѓународна кариера
Адли е роден во Франција Тој е младински интернационалец за Франција и ја претставувал Франција до 17 години на Европското првенство за играчи до 17 години во 2017 година и на Светското првенство за играчи до 17 години во 2017 година.
Ламерсхаген
Ламерсхаген (Lammershagen) — општина во округот Плен, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Космос-1167
Космос-1167 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 14 март 1980 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4150 килограми. Космос-1167 бил воен извидувачки сателит за следење на флоти.
Жива
Жива — хемиски елемент со симбол Hg и реден број 80. Таа претставува единствениот течен метал, а заедно со бромот се единствените природни елементи кои се наоѓаат во течна агрегатна состојба. Поради својството правилно да се шири со зголемување на температурата се користи во топломерите.
Живата има пронаоѓалишта низ целиот свет најмногу како цинабар (живен сулфид), кој е извор на црвениот пигмент вермилион и најмногу се добива од редукција на живениот сулфид. Цинабарот е многу токсичен со земање или инхалација на прашина. Позиционирањето на живата исто така може да резултира од изложеноста на формите на растворливот во вода (како живен хлорид или метилжива), инхалацијата на живена пареа или јадење на морска храна која е загадена со жива. Живата се користи во топломерите, барометрите, манометрите, сфигмоманометрите, пловните вентили, некои електрични прекинувачи и други научни апарати, но загриженоста за токсичноста на елементот водеа до исфрлање на топломерите и сфигмоманометрите од клиниките и воведување на алкохолните, дигиталните или термисторните инструменти. Таа останува во употреба во научните истражувања и во материјалите за заболекарско лечење. Таа се користи во осветлувањето: струјата поминува преку пареа од живата во фосфорна цевка и произведува краток бран ултравиолетова светлина која потоа предизвикува фосфорот на флуоросцентност, правејќи визуелна светлина.
Реактивност и соедниненија
Живата се раствора за да формира смеси со злато, цинк и многу други метали. Бидејќи железото е исклучок, железните шишиња се секогаш користени за пренесување на живата. Другите метали кои не формираат смеси со живата вклучувајќи го танталот, волфрам и платината. При загревање, живата исто така реагира со кислород за да формира жива оксид, кој потоа може да се разложува со понатамошно загревање на повисоки температури. Бидејќи живата се наоѓа под водородот во низата на реактивност на металите, живата не реагира со повеќето киселини, како што е сулфурната киселина, но оксидирањето на киселините како што е концентрираната сулфура киселина и азотната киселина се разложуваат на сулфатни, азотни и хлоридни соли. Како среброто, живата реагира со атмосферскиот водород. Живата дури и реагира со цврсти сулфурни лушпи, кои се користени за апсорбирање на пареата од живата. Некои важни соли на живата се: •	Жива (I) хлорид понекогаш сè уште се користи во медицината, во оптичките филтри како стандарден во електрохемијата; •	Живен експлозив, детонатор кој широко се користи во експлозивите; •	Жива (II) оксид, главниот оксид на живата; •	Жива (II) сулфид- пронаоѓан природно како рудата цинбар или вермилионот кој е вискоквалитетен обоен пигмент; •	Жива (II) селенид, Жива (II) телурид, Жива кадмиум телурид и жива цинк телурид се полупроводници и материјали пронаоѓачи на инфраред. Во овие соединенија, живата покажува две состојби на оксидација: +1 и +2. Состојбата +1 содржи Hg2+; 2. Раствори на Hg2+2 се во рамнотежа со Hg2+ и металната жива:
Медицина
Живата и нејзините соединенија се користат и во медицината, иако денес тие помалку се користат за разлика од порано бидејќи токсичните ефекти на живата и нејзините соединенија се секаде познати. Елементарната жива е состојка на денталните соединенија. Тиомерсалот е органско соединение кое се користело како конзерванс во вакцините, но оваа употреба е исфрлена. Друго соединение на живата е Мерброминот, кој е тропски антисептик користен за мали посечоци и гребнатинки и денес сè уште се користи во некои земји. Жива (I) хлорид традиционално била користена како дијуретик, тропски дезинфектант и лаксатив. Живата (II) хлорид била користена и за лекување на сифилис (зедно со некои други соединенија на живата), иако тоа е толку токсично што некогаш симптомите на токсичноста биле помешувани со оние на сифилисот кои требало да се лечат. Исто така се користи и како дезинфектант. Сината маса, пилула или сируп во кој живата е главна состојка, била препишувана во 19 век за бројни состојби како: запек, депресија, при раѓање деца и за забоболки. Во раниот 20 век, живата им била давана на децата годишно како лаксатив и средство за чистење од вошки и била користена во пудрите кои се користеле при никнувањето на забите кај децата. Живата која содржи органохалиден мербромин (некогаш продаван како Живохром) сè уште широко се користи но во некои земји е забранета, како на пример, во Америка. Во 1930-тите некои вакцини содржеле тиомерсал, кој е метаболизиран или разложен на етил жива. Иако многу се шпекулирало дека овој конзерванс заснован на жива може да предизвика аутизам кај децата, ниту едно испитување не покажа дека ова е вистина. Меѓутоа, тиомерсалот беше отстранет или намален на многу мали количини во вакцините во Америка кои се препорачани за деца кои се на 6 годишна возраст и помали, со исклучок на неактивната вакцина против грип. Живата во формата на нејзините руди, цинабар, останува сè уште важна компонента во кинеската, тибетската и ајурведската медицина. Бидејќи можат да настанат проблеми кога овие лекови се извезувани во земји каде што е забранета употребата на жива во лековите, во денешни времиња, додадени се по нетоксични замени за живата. Денес употребата на живата во медицината е забранета, особено во развиените земји. Топломерите и сфигмоманометрите кои содржат жива биле измислени во почетокот на 18 век и крајот на 19 век. На почетокот на 21век нивната употреба е одбиена а во некои земји и забранета, во државните и медицинските институции. Во 2002 година Сенатот на Америка постави регулатива за исфрлање на продажбата на живини топломери. Во 2003 година, Вашингтон и Мајна станаа првите држави кои ги забранија апаратите за мерење притисок кои содржеа жива. Соединенија на живата се пронајдени во некои лекови кои се продаваат без рецепти, вклучувајќи тропски антицептици, стимулативни лаксативи, капки за очи и спрејови за нос. Прехранбената и Лекарска Администрација ги „онеспособија податоците за да утврдат генерално признание на безбедноста и делотворноста“ на живините состојки во овие производи. Живата сè уште се користи во некои диуретици, иако постојат и други субститути кои се покорисни.
Козметика
Живата, како тиомерсал, многу се користи во производството ма маскари. Во 2008 година, Минесота беше првата држава која во Америка која го забрани додавањето на живата во козметиката, давајќи понепристапен стандард дури и од федералната влада. Биомониторингот заснован на популацијата исто така покажа дека нивоата на концентрираност на живата се повисоки кај консумирачите на морска храна и на храна од риба.
Производство на хлор и сода бикарбона
Хлорот е произведен од натриум хлорид кој користи електролити за да го одвои металниот натриум од гасот на хлорот. Обично солта е растворена во вода за да се добие саламура. Куповните производи кои се произведени од секакви хлоралкални процеси се водород (Н2) и натриум хидроксид (NaOH), којшто е наречен сода бикарбона или алкален раствор. До сега најголемата употреба на живата на крајот на 20 век беа живените процеси во клетките (исто така наречени Кастнер – Келер процеси) каде што металниот натриум е формиран како соединение на катода направена од жива; овој натриум потоа е ставан во реакција со вода за да произведе натриум хидроксид. Многу од индустриските исфрлања на живата во 20 век настанаа од овој процес, иако современите постројки тврдеа дека во овој поглед живата е безбедна. После 1985 година, сите нови хлоралкални производни институции кои беа изградени во Америка користеа технологии на клеточни мембрани или клеточни дијафрагми за да произведат хлор.
NGC 2788A
NGC 2788A — спирална галаксија во соѕвездието Летечка Риба, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Објектот не претставува Дрееров објект.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2788A се споменува и како ESO 60-24, IRAS 09020-6801.
Откривање
Објектот е откриен на 29 јануари 1835 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2788A е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,1 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 2788A има привидни димензии од 2,9' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 2 м 40 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 68° 13' 36". Положбениот агол на објектот е во износ од 55°.
Вини Пу (книга)
„Вини Пу“ (англиски: Winnie-the-Pооh) — роман за деца од англискиот писател Александер Ален Милн, првобитно објавен во 1926 година.
Содржина
Романот се состои од вовед и десет глави:
Осврт кон делото
„Вини Пу“ е најдлабокото и најсеопфатното дело на Милн. Во него се прикажани повеќе играчки-животни кои се персонифицирани, односно зборуваат, планираат, преземаат активности и носат заклучоци. Вршејќи ги своите „големи подвизи“, тие често запаѓаат во глупави и смешни состојби кои предизвикуваат радост, смеа и восхит кај детските читатели. Книгата е напишана со лесен и читлив стил, со интимни монолози и живи дијалози. Книжевниот јазик на авторот ги содржи секојдневните и едноставни зборови што ги доловуваат детските доблести.
Ногаевци
Ногаевци — село во Општина Градско, во областа Клепа, во околината на градот Велес.
Географија и местоположба
Селото Ногаевци се наоѓа на 18 односно 19 километри јужно од Велес, 9 или околу 10 километри од општинскиот центар Градско, а 25 км северно од Неготино, непосредно од левата страна на меѓународниот автопат „Александар Македонски“ (Е-75) и е сместено веднаш на левиот брег на реката Вардар. Ногаевци претставува рамничарско село и лежи на надморска височина од 260 метри, а куќите се распоредени во рамничарскиот дел на брегот на Вардар (Долно Маало) и на благите ридови (Горно Маало). Горното и Долното Маало се разделени со засекот на суводолицата Шопурка. Селото Ногаевци се наоѓа во северниот дел на Општина Градско и претставува стојалиште на железничката пруга Скопје - Гевгелија. Атарот на селото зафаќа површина од 15,2 км2, од кои 873 хектари зафаќа обработливото земјиште, а 444 хектари зафаќаат пасиштата, со што Ногаевци во основа има полјоделска функција. Селскиот атар е многу сиромашен со шуми, кои речиси и да ги нема, па токму затоа во непосредната околина на Ногаевци се спроведувани неколку акции за пошумување со зимзелени дрвја.
Потекло и значење на името
За потеклото на името постојат повеќе преданија, толкувања и анегдоти меѓу местните жители. Во едната се вели дека селото го добило името според изгледот на својата местоположба. Недалеку од Ногаевци е вливот на Брегалница во Вардар, за кој погледнат од околните ридови се добива глетка на човечка нога. Ова верување е најверодстојно и најточно бидејќи со зборот нога во метафорично значење уште во старословенскиот се означувале и именувале географски места како 'планински гребен или рид во вид на нога'. Ова се потврдува што во Македонија постојат вакви места како што се најјужната точка - Маркова Нога кај Долно Дупени во Преспа, месност кај селото Вир во Порече, а во соврмениот словенечки јазик со зборот 'noga' се означува 'брдо, планински гребен' ,. Оттаму, значењет на името Ногаевци означува 'луѓе кои живеат крај нога' (гребен). За името на селото постои и една анегдота која вели дека пред да се изгради мостот секој што ќе поминел крај Вардар велел „Дигни ногавици“ и така местото го добило името Ногаевци. Според книгата „Речник на топонимите во областа на Сливот на Брегалница“ за селото Ногаевци се претпоставува дека името му потекнува од зборот „ногај“ што на монголски значи куче, а исто така било и лично име на татарски хан од XIII век, сепак оваа претпоставка е помалку веројатна односно неточна зашто според историските записи во Ногаевци никогаш не живееле ниту подолго престојувале Татари, туку и покрај околното бројно турско -јуручки население уште во минатото отсекогаш селото било населено исклучиво со Македонци - христијани.
Стопанство
Според составот на атарот селото Ногаевци има полјоделска функција. Иако Ногаевци спаѓа во редот на средноразвиени рурални населби сепак селото е стопански и економски извонредно многу активно. Главното занимање на жителите е полјоделството и најмногу се одгледуваат градинарски култури и зеленчук поради алувијалната почва на бреговите на Вардар, при што продажбата на земјоделски производи претставува најголем и единствен извор на приходи за населението. Од градинарските култури најзастапени се пиперките (зелени и црвени), доматите, младиот кромид, лук, праз, морковот, зелката, марулата, ротквата кои се одгледуваат на отворено и под пластеници. Од житните култури најмногу се застапени пченицата, јачменот и пченката, а од останатите култури застапени се лубеницата, тиквата и луцерката. Од овоштарството во голем дел е застапено одгледувањето на праски. Голем дел од земјоделското прозиводство се одвива под организација на ЗК „Вардар“ од Градско. Жителите своите производи ги продаваат најчесто на пазарите во Градско, Велес, Неготино, Кавадарци и Скопје, а голем број на откупувачи и продавачи на големо доаѓаат директно во Ногаевци каде постои мобилен откупен пункт за да ги откупуваат земјоделските производи од жителите, особено зелените пиперки, кромидот, доматите, праските и зелката при што во деновите на бербата на лето и есен дневно се берат и откупуваат и до 15 тони пиперки и домати. Селото Ногаевци е едно од најголемите производители на ран зеленчук со кој се снабдуваат пред сè Велес, а исто така и Скопје, Кавадарци, Неготивно. Како едно од селата најголеми производители на млад кромид во Велешко, од Ногаевци доста млад кромид се откупува и во странство на пазарите во земјите на поранешна Југославија односно Хрватска, Црна Гора, Косово, Романија и Бугарија. Во последно време во Ногаевци повторно се одгледуваат и индустриските земјоделски култури како маслодајната репка и сончогледот, а има и неколку лозја помеѓу овоштарските насади со праски. со Веднаш над и спроти селото постојат бачила во кои презимуваат овците од Западна Македонија. Во Ногаевци работи и приватната млекарница „МИЛКОМ“ која произведува млеко, јогурт и млечни производи застапени како свои или по нарачка на други компании за пазарите во Велес и Скопје и во која се вработени дел од жителите, а исто така работат и неколку фирми за ископување на песок од Вардар. Повеќето домаќинства во селото чуваат и кози, како и живина односно домашни птици - кокошки и петли, гуски, мисирки.
Население
Во последните 50 години, не е забележана драстична и голема промена во бројот на населението на Ногаевци иако тоа бележи постојано и благо опаѓање. Така во 1961 година во Ногаевци живееле 302 жители, од кои 289 Македонци, 7 Срби и 6 Албанци, додека во 1994 година селото броело 244 жители од кои 240 Македонци, 3 Срби и 1 Албанец. Забележливо е тоа што во селото има бројно младо население и стапката на новороденчиња е висока. Во селото има 67 домаќинства и околу 15 напуштени (празни) или разрушени (од забот на времето) куќи. Во Ногаевци има 1 домаќинство со 4 деца и неколку со по 3 деца што е реткост во селата населени со македонско и христијанско население во Македонија.
Според податоците од пописот во 2002 година, во Ногаевци живеат 239 жители, од кои 236 Македонци, 1 Албанец и 2 Срби.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 165 жители, од кои 156 Македонци и 9 лица без податоци.
Родови
Иако селото Ногаевци се наоѓа на левиот брег на реката Вардар, на кој е познато дека во отоманско време живеела голема област (оаза) на турско-муслиманско население од вливот на Пчиња во Велешко, па сѐ до Струмскиот Залив во Егејското Море, сепак Ногаевци отсекогаш па сѐ до денес било населено исклучиво со православни македонски родови. Според податоци од 1914 година во селото живееле следните родови, од кои старинци биле: Шортевци, Благоводовци, Тренчевци, Стоилковци, Давчевци, Нисторовци, Кимчевци, Карговци. Стари доселенички родови биле Ѓорговци (од с. Пештерица кај Кочилари кон крајот на XVII век), а понови доселеници биле Нејковци-Џандаровци (од с. Водоврати околу 1880, а претходно се преселувале во Виничани, Уланци и Згрополци), Сарајовци и Крстовци (двата рода од с. Долно Чичево), Глигоровци, Ковевци, Науновци и Петревци (сите четири родови од с. Убого, Петревци претходно живееле во Криволак и овчеполското село Преод), Батовци (од с. Градско, а претходно се преселувале во Росоман и Подлес), Крстевци (од с. Градско, а претходно од Виничани). Поради постојаниот број жители и иселувањата во помали размери и денес во Ногаевци живеат потомци на овие македонски родови со презимиња Игнови, Андовски, Ѓошевски, Ставревски, Мишкови, Николовски, Стојанови, Лазови.
Општествени установи
Во селото работи подрачната едниница на основното училиште ОУ „Даме Груев“ - Градско во кое учат 16 ученици од I до IV одделение. На крајот на селото работи прочистителна станица на реката Вардар која е изградена пред неколку години.
Самоуправа и политика
Селото Ногаевци претставува месна заедница во рамките на Општина Градско.
Избирачко место
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 170 гласачи.
Иселеништво
Пишани податоци за најстари иселувања се забележани во Велес во 1900 година. Првите поголеми миграциони процеси на иселување од Ногаевци се забележуваат по Втората светска војна, особено во педесеттите и шеестите години на XX век. Најголемиот дел од иселеното население е иселено во Велес, а во многу мал број и во Скопје. Многу се ретки случаите на иселување во странство. Со затворањето на повеќето фабрики во Велес, последниве години е забележително враќањето на иселените жители назад во Ногаевци.
Мо-це
Мо-це (кинески: 墨子 Mòzǐ) или Mo Цу или Мициј, со право име Мо Ди (墨翟 Mò Dí; вредност за Учител Mo; 470—390. стр. n. д.) — кинески филозоф, основач на Мо--цестичкото училиште, што доведува во ослободување на ,,сто филозофи."