cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Религија во Унгарија
Историја
Унгарија е традиционално римокатоличка. Ширењето на протестантството, исто така, влијаеше и на Унгарија, како и во Австрија и Италија, каде протестантството се засили, а националните малцинства се асимилираа, иако тие беа мнозинство. Калвинизмот се проширил лично и се сметал за симбол на Унгарците. Во 16 век, тие го сочинувале мнозинството во цела Унгарија, а денес најголемиот број се наоѓа во источниот дел на Унгарија. Хрватските свештеници одиграа голема улога во спречувањето на ширењето на протестанството и задржувањето на римокатолицизмот во Унгарија. Во Унгарија, тие емигрирале во раната модерна еврејска ера и биле голема заедница. Многумина подоцна беа убиени во Холокаустот или се преселиле на запад. Постои мала заедница на гркокатолици. Последица на советското комунистичко владеење над Унгарија била силна атеизација на општеството.
Религиозна структура
ЦИА проценува од 2011 година годишен говор за следниов верски состав:
Со пописот на населението во Унгарија 2011 оваа состојба беше одредена :
Наводи
<references group="" responsive="">
Дебарско архијерејско намесништво
Дебарско архијерејско намесништво — архијерејско намесништво на Македонската православна црква-Охридска Архиепископија во рамки на Дебарско-кичевската епархија.
Ова архијерејско намесништво го опфаќа градот Дебар и Реканскиот Регион.
NGC 6663
NGC 6663 — спирална галаксија во соѕвездието Лира, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 29 мај 1887 година од страна на Едвард Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6663 е од видот Sc. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,6 m/лм2. NGC 6663 има привидни димензии од 1' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 18 ч 33 м 33,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +40° 2' 57"". Положбениот агол на објектот е во износ од 140°.
Тур де Франс 2018 - етапа 12 до етапа 21
Тур де Франс 2018 е 105. издание на трката, една од големите трки во велосипедизмот. Тур започнал во Ноармутје ан л’Ил со рамна етапа на 7 јули, а етапата 12 ќе се одржи на 19 јули со планинска етапа од Бур Сен Морис. Трката завршува на Шанзелизе во Париз на 29 јули.
Магнетна константа
Физичката константа μ0, која најчесто се нарекува вакуум пропустливост, пропустливост на празниот простор, пропустливост на вакуум, или магнетна константа, е идеална, (основна) физичка константа, што е вредноста на магнетната пропустливост во вакуум. Вакуум пропустливоста е добиена како производ на магнетното поле со електрична струја или со движење на електрично полнење и во сите други формули за произбодство на магнетни полиња во вакуум. Во појдовниот систем на вакуум, μ0 е точно дефинирана вредност:
Како постојана, исто така може да се дефинира и како основно непроменливо количество, и е една од трите компоненти кои го дефинираат празен простор преку Максвеловите равенки. Во класичната физика, слободниот простор е концепт на електромагнетната теорија, што одговара на теоретски совршениот вакуум и понекогаш се нарекува вакуум на празен простор, или како класичен вакуум, и е соодветно да се гледа како референтен систем.
Амерот ја дефинира вакуум пропустливоста
Ампер е постојаната струја која, ако се одржува во две директно паралелни проводници на бесконечна должина, на занемарлив кружен пресек, и се постави на растојание од  1 метар во вакуум, помеѓу овие проводници ќе произведе сила еднаква на 6993200000000000000♠имаат ист 2 × 10−7 њутн по метар должина.
Усвоена во 1948 година, ефектот на оваа дефиниција е да се утврди магнетната константа (пропустливост на вакуум) во точно 4π×10−7Х/м. За да понатаму се илустрира:
Два тенки, прави, неподвижни, паралелни проводници, на растојание r освен во празен простор, секој носејќи ја моментната струја I, ќе употребат сила еден врз друг.
Амперот е дефиниран, така што жиците се на растојание од 1 м,и струјата во секоја жица е 1А, силата помеѓу двете жици е 2×10−7њутни. Оттука вредноста на μ0 е дефинирана да биде токму
Терминологија
Стандардните Организации неодамна преминаа на магнетната константа како претпочитано име за μ0, иако постарото име продолжува да се користи како синоним. Историски гледано, константата μ0 имала различни имиња. Во 1987 IUPAP Црвена книга, на пример, оваа константа сè уште се нарекувала пропустливост на вакуум. Друг, сега прилично редок и застарен, е терминот "магнетна протективност на вакуум". Терминот "вакуум пропустливост" (и неговите варијации, како што е "пропустливост на празниот простор") останува многу распространет.
Името "магнетна константа" се користи од страна на стандарди организации, со цел да се избегне употребата на термините "пропустливост" и "вакуум", кои имаат физички значења. Оваа промена на приоритетното име е направена бидејќи μ0 е дефинирана вредност, а не е резултат на експериментални мерења (види подолу).
Систем на единици и историско потекло на вредноста на μ0
Во принцип, постојат неколку системи на равенки кои може да се искористат за да се постави систем на електрични количини и единици. Од крајот на 19 век, основните дефиниции на тековните единици се поврзани со дефинициите на маса, должина и времето, со користење на Амперовата сила. Сепак, прецизниот начин на кој ова "официјално" е направено е сменет неколкупати, како што се развиваат техниките за мерење и размислување за темата. Целокупната историја на единицата на електрична струја, и на поврзаното прашањето како да се дефинира збир на равенки за опишување на електромагнетни појави, е многу комплицирана. Накратко, основната причина зошто μ0 има вредност што ја прави е како што следува.
Пишувањето на константа на пропорционалност како кm  дава:
Во стариот "електромагнетен (ему)" систем на равенки дефинирани во доцните 1800-тите, км е избран да биде бројот, 2, растојанието беше измерено во сантиметри, силата била измерена во сгс единицата Дин, и струите дефинирани од страна на оваа равенка беа измерени во "електромагнетната единица (ему) на тековните" (исто така наречена "abampere"). Практична единица што треба да се користи од страна на електричарите и инженерите, ампертот, тогаш беше дефиниран како една десетина од електромагнетната единица за струја.
Во друг систем, "рационализиран систем на метар–килограм–секунда(рмкс)" (или алтернативно на "метар–килограм–секунда–ампер систем"(мкса)), км е напишан како μ0/2π, каде μ0 е мерно-системска константа која се нарекува "магнетна константа". Вредноста на μ0 беше избрана така што единицата на рмкс на струја е еднаква по големина на ампер во ему систем: μ0 е дефинирано да биде 4π × 10−7Х/м.
Историски гледано, неколку различни системи (вклучувајќи ги и двете што се опишани погоре) биле во употреба истовремено. Особено, физичарите и инженерите користеле различни системи, физичарите користеле три различни системи за различни делови од физичката теорија и четврт систем (инженерскиот систем) за лабораториски експерименти. Во 1948 година, организациите за стандардизација ги донесоа меѓународните одлуки за усвојување на системот рмкс,како и поврзаниот збир на електрични количини и единици, како единствен главен меѓународен систем за опишување на електромагнетни појави во Меѓународниот Систем на Единици.
Амперовиот закон, како што е наведено погоре ја опишува физичката сопственост на светот. Сепак, изборот за форма на км и вредноста на μ0 се целосно човечки одлуки, донесени од страна на меѓународните тела составени од претставници на националните организации за стандардизација на сите земји-членки. Параметарот μ0 е константа на мерниот систем, а не физичка константа што може да се мери. Не опишува физички својства на вакуум. Ова е причината зошто релевантните организации за стандарди го претпочитаат името "магнетна константа",наместо секое име кое ги носи скриените и погрешни импликации дека μ0 опишува некоја физичка особина.
Значење во електромагнетизмот
Магнетната константа μ0се појавува во Максвеловите равенки, кои ги опишуваат својствата на електричните и магнетнните полиња и електромагнетното зрачење, и се однесуваат на нивните извори. Особено, се појавува во однос на количините како пропустливост и густина на магнетизацијата, како што е односот што го дефинира магнетното Х-поле во однос на магнетното Б-поле. Во вистински систем, овој однос има форма:каде M е густина на магнетизација. Во вакуум, M = 0.
Во SI системот, брзината на светлината во вакуум, c, е поврзана со магнетната константа и електричната константа (вакуумска диелектричност), ε0, по дефиниција:Овој однос може да се изведе со помош на Максвеловите равенки на класичниот електромагнетизам во системот на класичниот вакуум, но овој однос го користи Меѓународното Биро за Тегови и Мерки и Националниот Институт за Стандарди и Технологија, како дефиниција на ε0 во однос  на дефинирани бројчени вредности за c и μ0, не е претставен како резултат добиен според валидноста на Максвеловите равенки.
Спротивно на тоа, со оглед на тоа што пропустливоста е поврзана со константата на фината структура (}}Вомеѓународниот систем на мерни единици тоа ќе биде дефинирано со константата на фината структура, и ќе ја дели истата маргина на грешка во неговата позната вредност.
Браила (округ)
Браила (Judeţul Brăila) е округ во Романија, сместен во југоистичниот дел на земјата. Главен град на округот е градот Браила.
Местоположба
Округот Браила е копнен округ во Романија. Окружен е:
Релјеф
Округот се наоѓа во Влашка, поточно во нејзината јужна област Мунтенија. Релјефот во целиот округ е рамничарски. Во јужните делови од округот, по окружната граница тече реката Дунав, која го одвојува овој дел од Романија со областа Добруџа. Округот е најсушниот дел во низината, познат како Бараганска степа. Во северните делови тече реката Сирет, која претставува и граница кон регионот Молдавија.
Демографија
Округот спаѓа во групата на окрузи во Романија во кои претежно живее романско население. Според пописот во Романија во 2002 година, Романците сочинуваат 98% од населението во округот, а од останатите најбројни се Ромите и Русите.
Чарлс Као
Чарлс Куен Као (高錕, трскр. Гао Кун ; р. ) — хонгконшки, американски и британски електротехнички инженер и физичар кој прв ја развил и започнал да ја користи влакнената оптика во телекомуникацијата. Нарекуван „кум на широкопојасноста“, „татко на влакнената оптика“   и „татко на оптичката комуникација“, Као е еден од тројцата добитници на Нобеловата награда за физика во 2009 година, единствен за „револуционерни достигања во однос на преносот на светлината низ влакна за оптичка комуникација“. Тој има повеќе државјанства: на Хонгконг, на Обединетото Кралство и на САД.
Рани почетоци
Чарлс Као е роден во Шангај во 1933 година. Тој и брат му биле подучувани од приватен наставник, од кинеските класични списи. Изучувал и англиски и француски јазик во интернационално училиште во Шангај основано од напредни кинески учители, како Цај Јуанпеј.
Семејството на Као се преселило во Хонгконг во 1948 година, каде го завршил средното образование на Колеџот „Сеинт Џосеф“ во 1952 година, успешно положувајќи го испитот за напредно ниво (вид матура). Завршил додипломски студии по електротехника на Гриничкиот универзитет.
Истражувањата со кои се занимавал го довеле до докторат по електротехничко инженерство на Универзитетскиот колеџ „Лондон“, во 1965 година, (под менторство на професор Харолд Барлоу) стекнат како надворешен студент, додека работел во Стандардните телекомуникациски лаборатории во Харлоу, Англија (истражувачкиот центар на АД „Стандардни телефони и кабли“. Токму таму се занимавал со првата револуционерна работа како инженер и истражувач, работејќи рамо до рамо со Џорџ Хокхам, под надзор на Алек Ривс.
Као му се приклучил на составот на Кинескит универзитет на Хонгконг во 1970 година, каде го основал Одделот за електроника (денес именуван како Оддел за електронско инженерство). На универзитетот работел како професор, а потоа професор-претседател за електроника. Ги создал и програмите за додипломски и постдипломски студии по електроника. Под негово водство се основани нови истражувачки институти, како и Школата за образование. Во 1974 година се вратил во ИТТ корпорацијата (тогашната компанија-мајка на СТК), во САД. Работел во Роаноке, Вирџинија, прво како главен научник, а потоа како управник на инженерство. Во 1982 година станал првиот извршен научник на ИТТ и бил главно стациониран во Напредниот технолошки центар во Конектикат. Таму работел и како асистент професор и соработник на Колеџот „Трумбул“ при Универзитетот „Јејл“. Во 1985 година поминал една година во Западна Германија во Истражувачкиот центар СЕЛ. Као станал корпоративен истражувачки директор во ИТТ.
Чарлс Као бил и заменик претседател на Кинескиот Универзитет на Хонгконг (1987-1996). По пензионирањето од КУХГ во 1996 година, шестмесечното продолжено отсуство го поминал во Одделот за електротехничко и електронско инженерство при Империскиот колеџ „Лондон“, каде дејствувал и како гостински професор од 1997 до 2002 година. Во периодот 1993-1994 година бил претседател на Асоцијацијата на југоисточно азиските институции за високо образование (ASAIHL).
Подоцна, Као работел како претседател и извршен директор на АД „Транстек сервисес“, хонконгшка компанија за телекомуникациски консултациски услуги. Бил основач, претседател и извршен директор и на „Ај ти екс сервисес лимитед“. Од 2003 година до 30 јануари 2009 година, бил независен надворешен директор и член на ревизискиот одбор на „Некс Медија“, а истите функции ги извршува од 1991 година во „Варитроникс интернешнал лимитед“, Хонгконг.
Во 2000 година, Као ја основал Академијата на независни училишни фондации (ISF) во Сајберпорт, Хонгконг. Бил нејзин основачки претседател во 2000 година, а се повлекол од одборот во декември 2008 година.
Као настапил како водечки говорник на ГЛОУБКОМ 2002 (IEEE GLOBECOM) во Тајпеј, Тајван. Бил специјално назначен за професор-претседател на Институтот за електроника на Факултетот за електроинженерство и копјутерски науки при Националниот тајвански универзитет.
1996 година ја означи Каовата донација на Универзитетот „Јејл“ и воведувањето на стипендиите на Истражувачкиот фонд „Чарлс Као“ за поддршка на студирањето на „Јејл“, истражувањето и креативните проекти во Азија. Со фондот управува универзитетските совети на „Јејл“ за источноазиски и југоисточноазиски студии.
На Као му е дијагностицирана Алцхајмерова болест во 2004 година. Тој има проблеми со говорното изразување, меѓутоа препознава луѓе и адреси. Од болеста стадал и татко му. Од 2008 година, Као живее во Маунтин Вју, Калифорнија, САД, каде се преселил (од Хонгконг) за да биде поблиску до децата и внукот.
Хоби на Као се изработка кинески порцелан. Тој ужива и во читање усја романи (кинески романи со стари кинески херои вешти во боречки вештини).
На 6 октомври 2009 година, доделена му е Нобелова награда за физика, за придонесот во истражувањето на преносот на светлината низ оптички влакна и за влакненооптичката комуникација. Наградата ја примил со зборовите: „Апсолутно сум оставен без зборови и воопшто никогаш не очекував ваква чест.“ Неговата сопруга изјавила дека паричната награда, по плаќањето на таксата на американската влада, ќе биде искористена за болничките трошоци на Као.
Предци и семејство
Таткото на Као, Као Чин-Ксјанг (高君湘), бил адвокат, кој докторирал право на Правниот факултет при Универзитетот на Мичиген во 1925 година. Работел како професор во Кинеската школа за компаративно право при Универзитетот „Суџо“ (во тогашен Шангај).
Дедо му, Као Ксие, бил познат проучувач, поет, литератор, уметник и водечка фигура на „Јужното друштво“ (南社) во времето на династијата Ќинг. Блиски роднини на Као биле и влијателните автори Као Ксу, Јао Хуанг (姚光) и Као Занг (高增).
Братучед на татко му бил астрономот Као Пинг-це, по кого е именуван кратерот Као на Месечината. Као има помлад брат, Тимоти Ву Као, кој е градежен инженер и професор во пензија на Католичкиот универзитет на Америка, во Вашингтон. Истражува во областа на динамиката на флуиди.
Као за запознал својата жена Меј-Ван Вонг (денес Као) во Лондон, по дипломирањето. Таа била програмер (работела со јазикот Fortran) со британско-кинеско потекло, а работела во истата фабрика со Као. Склучиле брак во 1959 година во Лондон. Имаат две деца, син и ќерка, кои и двајцата работат во Силициумската Долина во Калифорнија.
Влакнената оптика и комуникациите
Во 1960-тите години, во Стандардните телекомуникациски лаборатории (СТЛ) во Харлоу, Као и соработниците ја завршиле пионерската работа во примената на влакнената оптика во телекомуникациите. Тоа го сториле демонстрирајќи дека примесите во стаклото се причината за високата загуба на постоечката влакнена оптика, а не проблемот со технологијата.
Као бил назначен за главен на електро-оптичкиот истражувачки тим во СТЛ во 1963 година. Во декември 1964 година, ја презел програмата за оптички комуникации на СТЛ, по напуштањето на позицијата од страна на Карбовијак.
Иако го наследил Карбовијак како менаџер на истражувањето на оптичката комуникација, заедно со Џорџ Хокхам веднаш го напуштиле неговиот план за тенок лентест брановод, менувајќи ја насоката на истражувањето. Покрај оптичките, тие ги разгледувале и својствата на материјалот. Првите резултати ги изнел Као во јаунари 1966 година, пред Институтот на електротехнички инженери (IEE) во Лондон. Во јули биле и објавени, од страна на Хокхам (кој работел со Као 1964–1965). . Објавената студија ја теоретизирала и предложила имплементацијата на стаклени влакна за оптичка комуникација. Опишаните идеи, особено структурните елементи и материјали, се основата на денешната оптичка комуникација.
Во 1965 година, Као и Хокхам заклучиле дека основното ограничување на светлинската атенуација на стаклото е под 20 dB/km (децибели на километар) – вредност на прагот клучна за оптичката комуникација. Сепак, при тогашното утврдување, често се забележувало губење на светлина и над 1000 dB/km. Како резултат, започнала трка во потрагата по материи со мала загуба и соодветни влакна за задоволување на потребните критериуми.
Заедно со новиот тим (Т.В. Дејвис, М.В. Џоунс, К.Р. Врајт и други), Као тестирал бројни материјали за задоволување на гореспоменатиот критериум. Прецизно ја мереле атенуација на светлина со различни бранови должини во разни материјали. Тогаш Као истакнал дека големата чистота на кварцовото стакло (SiO2) го прави совршен кандидат за оптичка комуникација. Тврдел дека главната причина за драматичното опаѓање на светлинскиот пренос во стаклените влакна се страните примеси на стаклото кои можат да се отстранат, а не физичките ефекти како расејувањето. Ваквото тврдење предизвикало истражување и светско производство на стаклени влакна со висока чистота. Кога првпат предложил дека таквите стаклени влакна можат да се користат за пренос на информации на големи растојанија, па и да ги заменат бакарните жици кои тогаш се користеле за комуникација, никој не му верувал. Дури подоцна се сфатило дека Каовите идеи ја промениле сета комуникација и индустрија од корен.
Као имал важна улога во почетните стадиуми на инженерството и комерцијалната реализација на оптичката комуникација. Пролетта 1966 година, отатувал во Америка, меѓутоа не ги заинтересирал Лабораториите Бел, тогашен конурент на СТЛ во комуникациските технологии. Затоа, пак, во Јапонија наишол на поддршка. Посетил многу фабрики за стакло и полимери, дискутирал за подобрување на производството на оптички влакна со многу инженери, научници, стопанственици.
Као развил важни техники и конфигурации за влакностаклени брановоди и придонел за развојот на различни типови влакна и уреди кои ги задоволуваат и воената комуникација и периферните помошни системи за оптичка комуникација. Во средината на 1970-тите, се занимавал со плодоносна работа за динамичката издржливост на стаклените влакна. Кога станал првиот извршен научник на ITT, ја вовел програмата „Терабит технологија“, која се занимава со високочестотниите граници на обработката на сигналот. Затоа е нарекуван „татко на концептот за терабит технологија“. Као има издадено над 100 труда, а има и над 30 патенти, вклучувајќи ги и водоотпорните силни влакна (патентирани заедно со М.С. Маклад).
Во раните фази на развојот на оптичките влакна, Као претпочитал едномодни системи за оптичка комуникација на поголема оддалеченост. Денес речиси исклучиво се применува таквиот принцип.
Чарлс К. Као е визионер на модерните подводни комуникациски кабли. Во 1983 година превидел дека во морињата ќе има оптички кабли, пет години пред првиот подводен кабел да стане функционален.
Појавата на хелиум-неонскиот ласер на Али Џаван и Каовото откритие на својствата на влакната за мала загуба денес се сметаат за двете најважни пресвртници во развојот на отичката комуникација.
Студии на животната средина и водство во енергија
Као е едн од првите кои се занимавале со проучување на ефектите кои ги има мелиорацијата во Хонгконг врз животната средина. Тој презентирал и една од првите студии поврзани со проблемот, на конференцијата на Асоцијацијата на универзитети на комонвелтот во Единбург, 1972 година.
Две години бил член и претседател на Комитетот за енергетски совети на Хонгконг. Се повлекол на 15 јули 2000 година. Тој е член и на Советот на советници за иновации и технологија на Хонгконг од 20 април 2000 година.
Почести и награди
Као има добиено бројни почести и награди, од кои најзначајна е Нобеловата награда за физика. Меѓу неговите признанија се вбројуваат:
Награди
Као ги донирал најголемиот дел од своите награди на Кинескиот универзитет на Хонгконг.
Љубен Лапе
Љубен Лапе (, -, ) — македонски историчар и универзитетски професор.
Животопис
Потекнувал од сиромашно, но родољубиво семејство. Студиите ги завршил во Белград. Се вклучува во прогресивната студентска и работничка младина, која го продолжи недовршеното дело на илинденските борци.
По Ослободувањето станува наставник, педагог и страствен истражувач на историјата на својот народ. Љубен Лапе ги заорува првите бразди и по себе остава длабоки траги во разгранувањето на целокупното македонско историско минато. Неговите студенти од првите генерации го нарекуваат „македонски Херодот”, „Татко на македонската историја”. Љубен Лапе се истакнува во својата работа во повеќе правци: како организатор на наставата и научните институции, наставен педагог, истражувач и автор. По ослободувањето во 1945 година, Лапе ја извршувал функцијата заменик-министер за образование во македонската Влада и интензивно работел на подготовка на програми и деловници за основно и за средно образование.
Основоположник е на Филозофскиот факултет (1946), на Катедрата и семинарот по историја (1948), Архивот на Македонија, Друштвото на историчарите и други институции. До крајот на својот живот се грижи за збогатување на историскиот книжен и архивски фонд на Република Македонија, постојано продлабочувајќи ги научните сознанија за да им ги пренесе на своите студенти. Како автор има напишано бројни научни трудови, разни студии, статии, реферати и монографии. Зад себе остави документирани зборници, автор е на „Историјата на Македонија во XVIII, XIX, XX век”, „Пере Тошев во спомените на своите современици”, „Еден глас за сета Македонија”, „Димитар Поп Ѓорѓиев-Беровски” и др.
Тој е добитник на високи републички признанија и награди: „Климент Охридски”, „Гоце Делчев”, „Деветти септември”. Одликуван е со „Орден на трудот II ред”, „Орден на Републиката со златен венец” (1978) и многу други признанија и е долгогодишен член на МАНУ.
NGC 259
NGC 259 — спирална галаксија во соѕвездието Кит, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 13 декември 1786 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 259 е од видот Sbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,8 m, оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 259 има привидни димензии од 2,9' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 0 ч 48 м 3,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 2° 46' 33". Положбениот агол на објектот е во износ од 139°.
Лебед X-1
Лебед X-1 — галактички рендгенски извор во соѕвездието Лебед, и првиот таков извор кој нашироко е прифатен како првата забележана црна дупка. Беше забележан во 1964 година за време на ракетните летови и е еден од најсилните рендгенски извори забележани од Земјата, давајќи максимален рендгенски тек од. Станува збор за еден од најпроучуваните астрономски објекти во својата класа. Денес се зема дека објектот има маса од околу 14,8 сончеви маси и е утврдено сека е премногу мало тело за да биде кој и да е познат тип на нормална ѕвезда, или друго тело, па останува да биде само црна дупка. Ако е така, полупречникот на хоризонтот на настани е „како крајна горна граница за линиската димензија на изворната област“ на повремените рендгенски изливи кој траат околу 1 ms.
Лебед X-1 припаѓа на високомасовит рендгенски двоен систем, со местоположба на 6.070 светлосни години од Сонцето, што вклучува суперџиновска променлива ѕвезда со ознака HD 226868 која е во орбита на растојание од 0,2 ае, или 20% од растојанието меѓу Земјата и Сонцето. Ѕвездениот ветер од ѕвездата обезбедува материјал за насобирачкиот диск околу рендгенскиот извор. Материјата во внатрешниот диск е загреана до милиони степени, создавајќи ги набљудуваните X-зраци. Пар од млазови, насочени нормално на дискот, одведуваат дел од енергијата од материјалот кој упаѓа во меѓуѕвездената средина.
Системот можно е да припаѓа на ѕвезденото здружение наречено Лебед OB3, што пак би значело дека Лебед X-1 е со старост од 5 милиони години и се создало од s матичната ѕвезда кој имала повеќе од. Поголемиот дел од масата бил исфрлен, најверојатно преку ѕвездениот ветер. Ако оваа ѕвезда тогаш експлодирала како супернова, ударната сила во тие моменти ќе го исфрлела остатокот од масата на системот. Па така ѕвездата најверојатно директно преминала во црна дупка.
Лебед X-1 е пријателски облог меѓу физичарите Стивен Хокинг и Кип Торн во 1974 година, при што Хокинг се обложил дека не станува збор за црна дупка. Тој го признал поразот во 1990 година кога податоците од набљудувањата ги потврдиле тврдењата дека станува збор за црна дупка во системот. Ова тврдење има недостиг од директни емпириски докази, но општо е прифатено од индиректни докази.
Откривање и набљудување
Набљудувањето на рендгенските оддавања им овозможува на астрономите да ги изучуваат небесните појави каде имаме милионски температури. Сепак, бидејќи рендгенските оддавања се блокирани од Земјината атмосфера, набљудувањето на небесните рендгенски извори не е можно без да се издигнат инструментите на висини каде се присутни рендгенските зраци. Лебед X-1 беше забележан со употреба на рендгенски инструменти кои биле носени на ракети лансирани од ракетодромот „Вајт Сендс“ во Ново Мексико. Како дел од преокетот за мапирање на овие извори, спроведен е преглед во 1964 година користејќи подорбитални ракети Аероби. Две ракети носеле Гајгерови бројачи за да го измерат рендгенското зрачење во бранови должини во распон од 1– во дел од небото со површина од 8,4°. Овие инструменти го испитувале небото како што ракетите се вртеле, давајќи карта на близуснимениот простор.
Како резултат на овие прегледи, биле забележани нови 8 извори на рендгенско зрачење, вклучувајќи го и Лебед XR-1 (подоцна Лебед X-1) во соѕвездието Лебед. Небесните координати на овој извор биле ректасцензија 19ч53м и деклинација 34,6°. не се поврзува со ниту еден познат изразен радио или оптички извор во таа местоположба.
Согледувајќи ја потребата од подолгорочни изучувања, во 1963 година Рикардо Џиакони и Херберт Груски предложиле лансирање на првиот орбитален сателит за изучување на рендгенски извори. НАСА го лансирала Ухуру во 1970 година, што довело до забележување на 300 нови рендгенски извори. Долгите набљудувања од страна на Ухуру на Лебед X-1 укажувале на промени во јачината на рендгенското зрачење, промени кои се случувале неколкупати во секунда. Оваа брза промена значела дека создавањето на енергијата мора да се случува на многу мала област од околу, со што брзината на светлината ја ограничува комуникацијата меѓу подалечните области. За споредба, пречникот на Сонцето е околу.
Во април и мај 1971 година, Лук Браес и Џорџ Мили од Лајденската опсерваторија, и независно Роберт Хјелминг и Кемпбел Вејд од Националната радиоастрономска опсерваторија, забележале радиосигнали од Лебед X-1, и нивните прецизни радиопозиционирања наведувале кон рендгенски извор кај ѕвездата AGK2 +35 1910 = HD 226868. На небесната сфера, оваа ѕвезда е на половина степен од ѕвездата Ета Лебед со привидна величина 4. Станува збор за суперџиновска ѕвезда, која самата по себе, не може да ги оддава набљудуваните количини на рендгенско зрачење. Сепак, ѕвездата треба да поседува придружник кој може да го загрее гасот до милиони степени за да се добие набљудуваниот извор на зрачење Лебед X-1.
Луис Вебстер и Пол Мурсин, од Кралската опсерваторија во Гриниќ, и Том Болтон, работејќи независно од Торонтскиот универзитет при опсерваторијата „Дејвид Данлоп“, го објавиле откритието на масивен придружник на HD 226868 во 1971 година. Мерењата на Доплеровата промена она ѕвездениот спектар укажува на присуство на придружник и се овозможило неговата маса да се определи од орбиталните параметри. Врз основа на големата маса предвидена за ова тело, тие заклучиле дека најверојатно станува збор за црна дупка бидејќи најголемаата неутронска ѕвезда не може да има повеќе од 3 сончеви маси.
Со понатамошното набљудување се потврдиле доказите, и кон крајот на 1973 година астрономската заедница се согласила дека Лебед X-1 е најверојатно црна дупка. Попрецизните мерења на Лебед X-1 укажувале на променливост од една милисекунда. Овој интервал се совпаѓа со турбуленцијата во дискот на насобрана материја околу црната дупка односно т.н. насобирачки диск. рендгенските изливи кои траат околу третина од секундата се совпаѓаат со очекуваната временска рамка за врмето потребно на материјата да упадне во црната дупка.
Лебед X-1 од тогаш е изучуван темелито користејќи инструменти во орбита и на површината на Земјата. Сличностите меѓу зрачењата со оние на рендгенските двојни ѕвезди како што е HD 226868/Лебед X-1 и активното галактичко јадро наведуваат на заеднички механизам за создавање на енергијата, која е карактеризтична за црните дупки, орбитален насобирачки диск на кој се надоврзуваат млазови. Од оваа причина, Лебед X-1 се класифицира како класа на објекти наречени микроквазари, налик на квазарите, за кои денес се знае дека се далечни активни галактички јадра. Научните истражувања на двојните системи како што е HD 226868/Лебед X-1 може да доведе до дополнителни знаења за механизмите на активните галаксии.
Двоен систем
Компактната ѕвезда и синиот суперџин се двоен систем во кој тие се во орбита околу заедничкото тежиште на секои 5,599829 денови. Гледано од Земјата, компактното тело никогаш не е зад другата ѕвезда, со други зборови, сситемот не е затемнувачки двоен систем. Сепак, наклонот на орбиталната рамнина во однос на набљудувањето од Земјата останува неутврдено, со предвидувања кои се движат од 27° до 65°. Труд од 2007 година проценува дека наклонот е, што би значело дека големата полуоска е околу , или 20% од растојанието меѓу Земјата и Сонцето. За орбиталното занесување се мисли дека е ; скоро кружна орбита. Растојанието до Земјата од системот се проценува на 1860±120 парсеци или 6070±390 светлосни години.
Системот HD 226868/Лебед X-1 споделува заедничка насока на движење низ прострот со здружението на масивни ѕвезди познато како Лебед OB3, кое е на растојание од околу 2.000 парсеци од Сонцето. Ова укажува дека HD 226868, Лебед X-1 и ова OB здружение можно е да се создадени во исто време и место. Ако е така, тогаш старост на системот е околу. Движењето на HD 226868 во однос на Лебед OB3 е ; вообичаена вредност за случајно движење во свезденото здружение. HD 226868 е на растојание од 60 парсеци од центарот на здружението, и тоа растојание го постигнала за околу —што грубо се совпаѓа со проценетата старост на здружението.
Со галактичка ширина од 4 степени и галактичка должина од 71 степен, овој систем се наоѓа во истата должина како и Орионовиот Крак односно местоположбата на Сонцето во Млечниот Пат, во близина каде се соединува со Стрелечкиот ракав. Лебед X-1 се опишува како да е припадник на Стрелечкиот ракав, но треба да се има предвид дека структурата на Млечниот Пат не е прецизно воспостваена.
Компактна ѕвезда
Од различни техники, масата на компактната ѕвезда е поголема од дозволената максимална маса за неутронска ѕвезда. Ѕвездените развојни модели даваат вредност за масата од околу, додека па други техники даваат резултат од 10 сончеви маси. Мерејќи ги периодичностите во оддавањето на X-зраците во близина на ѕвездата дава вредност од. Во сите случаи, телото е најверојатно црна дупка —област во просторот со гравитационо поле кое е доволно силно да го спречи електромагнетното зрачење да ја напушти внатрешноста. границата на оваа област се нарекува хоризонт на настани и има делотворен полупречник наречен Шварцшилдов полупречник, односно за Лебед X-1 тој изнесува. Се што (вклучувајќи материја и фотони) минува низ оваа граница не може да избега.
Доказ за ваквиот хоризонт на настани можно е да е забележан во 1992 година користејќи го ултравиолетовите (UV) набљудувања со виокобрзинскиот фотометар на Хабл. Самосјајни згрутчувања на материја спирално упаѓаат во црната дупка, и нивното зрачење ќе биде оддадено во низа пулсеви кои подлежат на гравитационото црвено поместување како што материјалот се наближува до хоризонтот. Односно, брановата должина на зрачењето постепено ќе се зголемува, како што е предвидено од општата релативност. Материјата која ќе се судри со компактно цврсто тело ќе оддаде конечен изблик на енергија, додека пак материјата која минува низ хоризонтот на настани нема да оддаде енергија. Набљудувани се и двата настани, што е во согласност со постоењето на црна дупка.
Вртењето на компактното тело сè уште не е утврдено. Минатите анализи на податоците од вселенската Чандровата рендгенска опсерваторија наведуваат дека Лебедs X-1 не се врти со некој забележлив чекор. Сепак, доказите објавени во 2011 година наведуваа дека телото се врти крајно брзо, приближно 790 пати во секунда.
Создавање
Најголемата ѕвезда во здружението Лебед OB3 има маса за 40 пати поголема од Сонцето. Како што помасивните ѕвезди се развиваат побрзо, ова значи дека ѕвездата од која настанала Лебед X-1 имала повеќе од 40 сончеви маси. Земајќи ја предвид моменталната маса на црната дупка, ѕвездата морала да загуби преку 30 сончеви маси. Дел од масата е најверојатно била загубена и префрлена на HD 226868, додека пак остатокот бил исфрлен од силнот ѕвезден ветер. Надворешните атмосферски слоеви HDE 226868 се збогатени со хелиум, што би било доказ за преносот на материја. Можно е ѕвездата родилка да станала Волф–Рајетова ѕвезда, која исфрла значителен дел од својата атмосфера поради силните ѕвездени ветришта.
Доколку ѕвездата родила експлодирала како супернова, набљудувањата на овие тела покажале дека најверојатно останатата ѕвезда ќе биде исфрлена од системот со релативно голема брзина. Но бидејќи ѕвездата останала во орбита, се џсклучува дека ѕвездата родилка директно се развила во црна дупка без да експлодира (или пак имала слаба експлозија).
Насобирачки диск
Компактната ѕвезда, се смета дека во својата орбита има тенок, мазен диск од забрзана материја познат како насобирачки диск. Овој диск е силно загреан од триењето меѓу јонизираниот гас во брзоподвижните внатрешни орбити и оној во спорите надворешни орбити. Поделен е на внатрешена врела област со релативно високо ниво на јонизација—создавајќи плазма—и поладна, помалку јонизирана област која се проценува дека се протега 500 пати од должината на Шварцшилдовиот полупречник, или околу 15.000 км.
Иако е многу изразита и неправилна променлива ѕвезда, Лебед X-1 е типично најсјаниот опстојувачки извор на на небото од тврди X-зраци—со енергии од 30 до неколку стотини keV. Рендгенските зраци се добиени така што нискоенергетските фотони во тенкиот внатрешен насобирачки диск, добиваат енергија преку комптоновото расејување од високотемпературните електрони, во геометриски подебелата но скоро проѕирна корона, како и од отсјајот од површината на тенкиот диск. Дополнителна можност е дека рентгенските зраци можно е да се комптоново расејани од основата на млазот наместо во короната на дискот.
Рендгенското зрачење од Лебед X-1 се менува на некој повторлив начин наречен квазипериодично осцилирање (QPO). Масата на компактното тело го одредува растојанието на кое околната плазма започнува да оддава квазипериодични осцилации, на начин што оддавниот полупречник се намалува со намалувањето на масата. Оваа техника била употребена за да се процени масата на Лебед X-1, со што би се добиле податоци кои би се споредиле со другите методи.
Пулсирањата со стабилен период, сличен на оној на неутронската ѕвезда, никогаш не е забележан кај Лебед X-1. Пулсирањата од неутронските ѕвезди се предизвикани од магнетното поле на неутронската ѕвезда, сепак, теоремат за отсуство на коса укажува дека црните дупки немаат магнетни полови. На пример, рендгенската двојна променлива ѕвезда V 0332+53 се сметало дека е можен кандидат за црна дупка сè додека не се забележани пулсирања. Лебед X-1 никогаш немал оддадено рендгенски зиливи слични со оние кај неутронските ѕвезди. Лебед X-1 непредвидувачки се менува меѓу две рендгенски состојби, иако рендгенското зрачење може да се менува меѓу тие две состојби. Во најчестата состојба, рендгенското зрачење е „тврдо“, што значи дека поголемиот дел од рендгенските зраци имаат високи енергии. Во поретките состојби, рендгенското зрачење е „меко“, при што повеќето рендгенски зраци имаат ниски енергии. Оваа состојба има и поголема променливост. Тврдата состојба се верува дека потекнува во короната околу внатрешниот дел од понепроѕирниот насобирачки диск. Меката состојба се случува кога дискот се наближува до компактното тело (веројатно до ), што е проследено со ладење или исфрлање на короната. Кога ќе се создаде нова корона, Лебед X-1 се враќа назад во тврдата состојба.
Спектралниот премин на Лебед X-1 може да се објасни со употреба на дводелно сдвективно тековно решение, предложено од Чакрабарти и титарчук. Тврдата состојба се создава од инверзната Комптонизација на семенските фотони од Кепларианскиот диск и од синхротроните фотони добиени од врелите електрони во центрифугалнопотисниот-поддржувачки граничен слој (CENBOL).
Рендгенскиот тек на Лебед X-1 се менува периодично на секои, особено за време на горната врска кога орбиталните тела се поблиску подредени со Земјата и компактниот извор е подалечен. Ова укажува дека оддавањата се делумно блокирани од околната материја во орбитата, што пак може да е ѕвездениот ветер од ѕвездата HD 226868. Постои група периодичност во оддавањето од, што пак може да е предизвикано од прецесијата на насобирачкиот диск.
Млазови
Како што забрзаната материја упаѓа кон компактното тело, ја губи гравитационата потенцијална енергија. Дел од ослободената енергија е одведена од млазовите на честички, подредени нормално на насобирачкиот диск, што е исфрлен нанадвор со релативистички брзини. (Односно, честичките се движат со значителен дел од брзината на светлината.) овој пар на млазови дава можност за насобирачкиот диск да ја оддаде вишокот енергија и моментот на импулсот. Тие можеби се создадени од магнетните полиња во гасот кој е во орбита околу компактното тело.
Во 2006 година, Лебед X-1 стана првото подрачје на високоенергетски зрачења, над. Сигналот бил набљудуван во исто време како блесок на тврди рендгенски зраци, наведувајќи на поврзаност меѓу настаните. Рендгенскиот блесок можно е да бил создаден од основата на млазот, додека пак гама-зраците се создадени во месноста каде млазовите заемнодејствуваат со ѕвездениот ветер на HD 226868.
HD 226868
HD 226868 е суперџиновска ѕвезда од спектрален тип O9.7 Iab, односно на границата меѓу спектралните класи O и B. Има проценета површинска температура од 31.000 K и маса од 20 до 40 пати од масата на Сонцето. Врз основа на ѕвездениот развоен модел, на проценетото растојание од 2.000 парсеци оваа ѕвезда можно е да има полупречник од околу 15–17 пати од сончевиот полупречник и приближно 300.000–400.000 пати поголема сјајност од Сонцето. За споредба, за компактното тело се проценува дека е на растојание од HD 226868 од 40 сончеви полупречници, или двапати од полупречникот на ѕвездата.
Површината на HD 226868 е плимно изменета од гравитацијата на масивниот придружник, создавајќи облик на лик на солза кој понатамошно е изменет од страна на вртењето на ѕвездата околу својата оска. Ова предизвикува оптичката сјајност на ѕвездата да се менува за 0,06 величини во текот на секои 5,6 денови, со минимална величина кога системот е подреден со линијата на анабљудување. „Елипсоидната“ шема на промена на светлината доведува до рабно затемнување и гравитационо затемнување на ѕвездената површина.
Кога спектарот на HD 226868 е спореден со сличната ѕвезда Епсилон Орион, кај првата се забележува огромно количество на хелиум и недостаток на јаглерод во атмосферата. Ултравиолетовите и водородните алфа спектрални линии на HD 226868 дафаат профил сличен на оној со P Лебед, што укажува дека ѕвездата е обиколена со гас кој е забрзан од површината на ѕвездата со брзина од околу 1.500 км/с.
Како и другите ѕвезди од овој спектрален тип, HD 226868 се верува дека ѕвездата губи маса преку ѕвездениот ветер со проценета стапка од сончеви маси годишно. Што би значело дека за 400.000 илјади години же изгуби маса колку што е масата на Сонцето. Гравитационото влијание на компактното тело веројатно го изменува ѕвездениот ветер, создавајќи фокусирана ветровита геометрија наместо сферно симетричен ветер. Рендгенското зрачење од областа околу компактното тело го загрева и јонизира ѕвездениот ветер. Како што телото се движи низ различните области на ѕвездениот ветер во текот на неговата 5,6-орбита, UV-линии, радиобрановите, и рендгенското зрачење се менуваат.
Рошовата шуплина на HD 226868 го определува просторот околу ѕвездата каде орбиталната материја останува гравитационо сврзана. Материјалот кој минува преку ова Material that passes beyond this lobe можно е да падне на придружното тело. Оваа рошова шуплина се верува дека е близу до HD 226868 но не премногу, па така материјалот од ѕвездената површина не е гравитационо привлекуван од придружникот. Сепак, значителен дел од ѕвездениот ветер оддаден од ѕвездата е привлечен кон насобирачкиот диск на црната дупка по минувањето низ шуплината.
Гасот и прашината помеѓу Сонцето и HD 226868 доведува до намалување на привидната величина на ѕвездата со штоо црвената светлина може поефективно да помине низ правта и меѓуѕвездената средина. Проценетата вредност на згаснувањето (AV) е 3,3 величини. Доколку ја нема оваа материја, HD 226868 же биде ѕвезда од 5-та величина а со тоа и видлива за човековото око.
Стивен хокинг и Кип Торн
Лебед X-1бил дел од кладбата меѓу физичарите Стивен хокинг и Кип Торн, во кој хокинг се опкладил дека не постои црна дупка. Хокинг подоцна ова го опишал налик на „осигурителна полиса“. Во неговата книга Кратка историја на времето запишал:
Според десеттото јубилејно издание на Кратка историја на времето, Хокинг прифатил дека го изгубил облогот поради редовните податоци од набљудувањата кои укажуваат на постоење на црна дупка. Во сопствената книга, Црни дупки и временски витли, Торн пишува дека Хокинг го признал поразот влетувајќи во канцеларијата на Торн додека тој бил во Русија, наоѓајќи го врамениот облог, и го потпишал. (Иако Хокинг за облогот пишува дека се случил во 1975 година, напишаниот облог (со ракописот на Торн, со негов и хокингов потпис) има дополнителни потписи на под легенда на која пишува „Сведочам на овој десетти ден на декември 1974 година“. Овој датум беше потврден од страна на Кип Торн на 10 јануари 2018 година во епизода на Нова на PBS. )
Во популарната култура
Окото на теророт, замислен процеп во просторот во универзумот на Вархамер 40.000, се смета дека е познат на современите астрономи како Лебед X-1.
Лебед X-1 се спомнува као црна дупка која ја уништила планетата на Билусалудо во анимираната трилогија Годзила.
Канадската рок група Раш снимила десетделен албум за патување и истражување на Лебед поделен на две книги“, од кои едната е Збогум на кралевите (1977) и Полутопки (1978)
Во дизниевиот филм од 1979 година Црна дупка, глумците откриваат црна дупка со мистериозно вселенско летало во орбита зад хоризонтот на настаните, и името на леталото е 'Лебед'.
Делчевски манастир
Делчевски манастир (Св. Богородица Балаклија) — македонски православен манастирски комплекс во подножјето на планината Голак во непосредна близина на градот Делчево. Единствен по специфичниот амбиент.
Опис
Околината на самиот манастир, со своите специфични камени форми придонеле уште од дамнина тука да постои светилиште. Сегашниот изглед манастирскиот комплекс го добил некаде на почетокот на 20 век кога бил изграден манастирот но со слаб квалитет. Подоцна на крајот на векот, повротно била покрената иницијатива за возобнување на целиот мананстирки комлекс. Како иницијатор и ктитор се јавил поранешниот македонски премиер и жител на Делчево, Љубчо Георгиевски. Манастирот е доста омилено излетничко место за делчевчани и е доста посетен. Низ целиот комплекс се наоѓаат дрвени летниковци. Манастирот бил и мета на грабеж, кога за првпат бил ограбен на крајот на февруари. Биле украдени 3 икони и пари.