cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Повикувачки броеви во Словенија
Список на регионални кодови
До 31 декември 1997 година, броевите за итни случаи биле: полиција – 92, противпожарна бригада – 93, брза помош – 94, цивилна заштита – 985.
Париз
Париз (Paris) е главен град на Франција, а воедно претставува и административен, политички, стопански, културен и образовно-научен центар на таа земја. Градот лежи на бреговите на реката Сена во северниот дел на Франција, во регионот Ил де Франс т.е. парискиот регион.
Големината на градското подрачје е ограничено уште во 1860 година и поради тоа Париз е со константен број на население од околу 2.200.000 жители. Меѓутоа во поширокото градско урбано опкружување, живеат над 12 милиони жители и со тоа овој регион е еден од најнаселените региони во Европа, по регионите околу Москва и Лондон.
Париз веќе неколку столетија наназад има значење за економијата, културата, политиката, образованието, уметноста и науката во светот. Во најново време Париз е и седиште на високата мода, модните брендови, како и луксузот и естетиката на живеењето.
Според податоците од 2005 година, Париз од градовите во Европа е со најразвинена економија и највисок БДП. Париз и парискиот регион со 534 милијарди € (2007) учествува со четвртина од вкупниот БДП на Франција. Во Париз се сместени и работат 37 од 500-те најголеми компании во светот според списокот Fortune Global 500.
Во Париз се сместени и многу меѓународни организации како УНЕСКО, Организацијата за економска соработка и развој (OECD), Меѓународната комора за трговија (ICC), како и неформалниот Париски клуб, додека пак во еден период тука било сместено и седиштето на НАТО.
Со годишна бројка од над 45 милиони туристи Париз е најпосетуваниот град во светот, како резултат на многубројните културни, историски и уметнички знаменитости, како и поради парковите и други атракции во градот. Поради тој факт Париз се нарекува и град на светлината или најромантичниот град во светот.
Потекло на поимот
Денешното име на Париз потекнува од старите жители што живееле на тој простор -Пинтерското племе и Ризкото племе. Градот бил наречен Лангезим (или поточно Langе Ziorum)во текот на првите шест века под окупација на Римското Царство. Името на градот го менува Јулијан Отпадникот (1703-1759) во сегашното име Париз. Некои научници сметаат дека името на племето Пинтерското племе потекнува од келтско-галаски збор пинтер - „pinteresio“, што во превод значи „богата земја“ или “богатства“.Затоа можеме да кажеме дека Франција е позната по градот Париз. од До раниот 20 век, Париз бил познат и по името Панам (на француски: Paname) во францускиот жаргон (File:ltspkr.pngMoi j'suis d'Paname, т.е "Јас сум од Панам"),јас сум панам.
Географија
Градот Париз е сместен на реката Сена. На реката се наоѓаат и два острова во самиот центар на градот, еден помал островот Сен-Луј и другиот поголем островот Ил-де-ла-Сите, кој воедно претставува и атракција за туристите, бидејќи на него се наоѓа познатата Богородична црква, (Нотр-Дам) и мостот Понт-Неф (Новиот мост), кој денес впрочем е најстариот мост на реката Сена, изграден уште во 1607 година. Најниската точка на градот е на 35 метри надморска височина, додека највисоката е 130 метри надморска височина (ридот Монмартр).
Надвор од Париз постојат два големи парка и тоа, Булоњската шума и Винсенската шума. Тие зафаќаат површина од 86,92 км2. Во 1929 година двете шуми официјално биле споени со градот.
Клима
Париз има океанска клима и е под влијание на атлантската струја и тоа доведува да нема некои големи температурни разлики во текот на годината.
Париз има релативно топли лета со просечна највисока температура од 25 °C (77 °F) и просечна најниска температура од 15 °C (59 °F). Зимите се студени, меѓутоа без поголеми минусни температури, со просечни температури од 3 °C (37 °F) до - 8 °C (46 °F). Пролетните и есенските денови се претежно со блага температура и со умерени студени ноќи. Врнежите се чести во текот на целата година и често може да дојде до ненадејни врнежи во текот на денот. Годишниот просек на врнежи е 642 mm/m2. Снегот е релативно ретка појава во Париз.
Највисоката температура некогаш измерена во Париз е 40.4 °C (105 °F), измерена на 28 јули 1948, додека најниската била −23.9 °C (−11 °F), изнерена на на 10 декември 1879. Париз годишно просечно има околу 1789 сончеви часови, најмогу сонце има во јули, просечно по 240 часа месечно, а најмалку во декември 53 сончеви часа месечно.
Почетоци
Најраните археолошки откритија кои содржат траги за постоење на населби во денешниот регион на Париз датираат уште од 4200 година п.н.е., додека податоците за племето Паризи, кои биле познати морепловци и трговци, се од 250 п.н.е..
Среден век и периодот до 19 век
Чумата се појавува во Париз во 1348 година, од којашто настрадале многу луѓе. Во 1466, пак од чума и од глад умреле 40.000. Во тој период Париз имал околу 400.000 жители.
Околу сто година подоцна, во Париз се случила и познатата Француска револуција со напад на затворот Бастилја на 14 јули 1789 година, а во 1792 кралската монархија била гилотирана. На 31 март Париз паднал под владение на Русите, за првпат по 400 години градот бил освоен. Војските на Козаците и Калмиците влегуваат во градот.
19 век
Парижаните револтирани од монархијата кренале Јулска револуција во 1830. Кралот Шарл X бил принуден да абдицира од престолот. Со Февруарската револуција во 1848 година завршила монархијата на Луј-Филип I и се пристапило кон создавање на Втората Француска Република.
Индустриската револуција и Француската втора империја довеле до голем и брз развој на Париз. Преку железничките врски се овозможиле непречени миграции кон Париз и развој на индустријата во предградијата на градот.
Париз доживува масовна реконструкција за време на владеењето на Наполеон III Бонапарт. Со планот на архитектот барон Осман се изградиле нови улици, широки булевари и авении, се подобрила комуникациската врска со внатрешноста на земјата, се обновиле фасадите на зградите, се изградила водоводна и канализациона мрежа. Со тоа кралот се надевал дека ќе ги смири народните маси и ќе обезбеди нивна поддршка.
Во периодот од 1870 и 1871 година, градот се наоѓа под опсада, со која завршила и Француско-пруската војна. Со падот на кралот Наполеон III Бонапарт се формирала Париската комуна, при што народот ја презел власта, протерувајќи ја владата надвор од градот. Во борбите меѓу комуните и царската гарда загинале повеќе од 22.000 парижани.
Париз бил домаќин на Универзалната изложба одржана по повод на стогодишнината од Француската револуција. За таа изложба била изградена и прочуената Ајфелова кула, главен архитект на кулата бил Густав Ајфел по кого градбата го добила името. За време на изложбата во 1900 година било отворено и париското метро.
20 век
За време на Првата светска војна, Париз бил во близина на фронтот меѓу Франција и Англија од една страна, и Германија од друга. Со победата во Првата битка на Марна било спречено навлегувањето на германската војска кон Париз. Во повоениот период Париз станува главен центар на уметниците. Тука твореле: Стравински, Пикасо, Хемингвеј и многу други познати уметници од целиот свет.
На 14 јуни 1940 година, Париз паѓа во рацете на германските окупациски сили и останува сè до август 1944 кога бил ослободен, два месеца по инвазијата во Нормандија.
По војната, Париз започнува да се развива со забрзано темпо. Париските предградија започнале да се шират и се изградил најголемиот деловен кварт во Европа, Ла Дефенс (La Défense) со високи облакодери и модерни зданија.
Сè до 1970-тите повеќе предградија не биле индустријализирани, посебно северните и источните, и со доселувањето на емигрантите се зголемил бројот на невработени лица. Но со развојот на индустријата и високата технологија, во париската област се создал и напредок на оваа поле, па така денес Париз има најголем БДП, поголем од сите други градови во Европа.
21 век
Со цел да се намалат социјалните тензии во приградските зони и да се ревитализира економијата на Париз, се планираат неколку мерки од владата на Франција. Планот на претседателот на Франција, Никола Саркози е формирање на интегрирана метропола наречена Grand Paris со развој на предградијата каде живеат многу луѓе и отворање на работни места, како и инвестирање во софистицирана висока индустрија, и развој на научната дејност.
Во план за изградба се и неколку висококатници (над 300 m), кои биле одобрени во 2006 да се градат во деловниот кварт La Défense.
Храна
Париското кулинарство има голема традиција. Во градот има безброј ресторани и кафулиња, каде што туристите можат да уживаат во Француската кујна и нејзините специјалитети. Во градот се застапени и многу други кујни од светот.
Хотели
Хотелите се уште една причина за ширењето на туризмот во Париз. Во градот има многу луксузни хотели, но може да се најдат и просечни апартмани. Најлуксузен и најпознат е хотелот Риц (Hôtel Ritz), кој се наоѓа на плоштадот Вандом, а е отворен во 1898 година. Познат хотел е и хотелот Де Крилон (Hôtel de Crillon) сместен на плоштадот Конкордија (Place de la Concorde), отворен во 1909 година.
Паркови и градини
Во Париз има многу јавни паркови и градини. Меѓу познатите е Луксембуршка Градина, која се наоѓа во близина на Луксембуршката Палата. Во градот има и шума-паркови, како што се Булоњската Шума, Винсенската Шума и др.
Демографија
Според пописот од 1999, во Париз живеат 2.125.000, што е помалку од историски најголемиот број од 2,9 милиони во 1921 година. Париската урбана зона зафаќа површина од 2.723 км2 и е 26 пати поголема од самиот град. Париз и регионот околу градот се една од најголемите мултикултурни области во Европа. Според пописот од 1999 година, 19,4% од целокупното население во Париз е родено надвор од Франција. Најголем број од нефранцуското население го сочинуваат доселеници од Кина и Африка.
Администрација
Париз е главен град на Франција и седиште на владата на Франција. Претседателот на Франција е сместен во Елисејската палата која се наоѓа во осмиот округ, додека седиштето на премиерот се наоѓа во Хотел Матињон (Hôtel Matignon) во седмиот округ. Министерствата се сместени на неколку локации од градот. Сенатот е сместен во Луксембуршката Палата, во шестиот округ, а долниот дом на парламентот во Палатата Бурбон. Најголемите француски судови се наоѓаат во Париз. Касацискиот суд кој е највисок суд во земјата се наоѓа во Палатата на Правдата на Ил де ла Сите.
Стопанство
Со БДП од 2007 во износ од 533,6 милијарди евра, регионот на Париз е со најголем БДП во Европа. Кога регионот би бил држава, би била 17-та најголема економија во светот, приближно голема колку холандската економија. Парискиот регион е главен француски економски центар. Париз нема специјализирана индустрија како некои други големи градови, туку повеќе индустриски гранки (финансии, ИТ сервис, технологија, висока мода и друго).
Според податоците од пописот, извршен во 1999 година, околу 5.100.000 луѓе се вработени во парискиот регион. Од нив, 16,5% работат во бизнис секторот, 13,0% во комерцијалниот сектор, 12,3% во производство, 10% во јавна администрација и одбрана, 8,7% во здравство, 8,2% во транспорт и комуникации, 6,6% во образование и 24,7% во други економски сектори. Од производствените сектори најголем е електронскиот со 17,9% од вкупната работна сила. Туризмот е значајна гранка и во неа се вработени околу 3,6% од работниците од парискиот регион.
Образование
На почеток на 9 век, императорот Карло Велики наредил во црквите да се даваат часови по читање, пишување и други образовни и научни вештини. Париз уште тогаш бил значаен црковен центар во Франција и постепено прераснувал во схоластички центар. Во раниот 13 век, во црковното училиште во Нотр Дам настава одржувале многу познати учители, но многу од нив под влијание на црквата предавале контроверзни учења.
Во Париз има многу основни и средни училишта, престижни образовни центри како Lycée Louis-le-Grand, Lycée Henri-IV и други. Во академската 2004-2005 година во градот со својата околина имало 17 јавни универзитети со 359.749 студенти. Тоа е најголема концентрација на студенти во Европа.
Катедралата Нотр Дам била првиот високообразовен центар пред формирањето на Парискиот Универзитет. Сорбона е најпознатиот универзитет во Париз, кој е основан од страна на Роберт де Сорбон, кој бил теолог и схоластичар, а живеел и творел во средниот век.
Спорт
Најпопуларен спортски клуб во Париз е фудбалскиот клуб Пари Сен Жермен, кој е еден од најпознатите во Франција и игра на стадионот Парк на Принцовите. Познат кошаркарски клуб е Париз Баскет Рејсинг. Градот има и рагби тим Стад Франс Пари (Stade Français), кој е меѓу најпознатите во Европа.
Во предградието Сен-Дени се наоѓа најголемиот стадион во Франција Стад де Франс со капацитет од 80.000 гледачи и 5 ѕвезди на УЕФА. Тука се одигра финалето на светското првенство во фудбал во 1998. На овој стадион значајни натпревари играат француската фудбалска и француската рагби репрезентација.
Градот Париз бил домаќин на две Олимпијади, во 1900 и 1924, а во него се одиграле натпревари и од две светски првенства во фудбал, во 1938 и 1998 година. Париз е познат и по велосипедската трка Тур де Франс, која се вози низ цела Франција, а последната етапа од трката завршува на Елисејските Полиња.
Сообраќај
Улогата на Париз како светски центар, наметнува потреба од квалитетен транспорт до и надвор од градот. Градот има повеќе видови на јавен превоз со цел брзо и квалитетно превезување на патиници од едно до друго место во градот. RATP e државна компанија за масовен превоз во Париз. Таа вклучува 654 автобуски линии, метро, трамвајски линии, RER железничка мрежа во густо населените области и OPTIL, приватна мрежа од автобуски линии.
Париското метро е назначајниот транспортен систем, со 300 станици, поврзани со 214 км мрежа и со 16 линии низ целиот град. Во Париз има 4 трамвајски линии, а во план е отворање на уште шест. Во Париз популарен е и велосипедскиот превоз со изнајмување на велосипед, познат како Велиб (Vélib'), со над 20.000 велосипеди дистрибуирани на 1450 јавни паркинг места. Во 2008 година е воведен и фери систем Вогу (Voguéo) на реките Сена и Марна.
Париз е поврзан со другите Француски и Европски градови со железница, со супер брзите TGV возови, како и со обични возови.
Париз има два големи аеродрома: Орли и Шарл де Гол (еден од најголемите аеродроми во светот, по број на слетувања и по број на примени патници). Во близина на градот се наоѓаат и два помали аеродрома.
Париз има и развиена мрежа од автопатишта, кои го поврзуваат градот со големите градови во Франција и Европа, како Лион, Лил, Стразбур, Нант и европските како Брисел, Франкфурт и др.
Збратимени градови
Париз има еден сестрински град и многу партнерски градови.
Париз како тема во книжевноста
Париз претставува инспирација за голем број писатели, кои искажуваат различни оцени за градот. На пример, американскиот писател Хенри Милер го опишува Париз како „претежно сив град“, „нездраво место“, „смрди“, но „кој е навистина волшебен ноќе“ и „изгледа прекрасно“. За Монмартр, тој вели дека е „мрзелив, рамнодушен, некако остарен, не е толку магичен колку што е заводлив, не пушта искри туку тлее со пригушен пламен.“ Понатаму, тој пишува дека „Монмартр е целиот пропаднат, избледен, запуштен, нескриено порочен, алчен, порочен. Сè на сè, повеќе е одбивен отколку привлечен, но подмолно одбивен, како и самиот порок.“ Во расказот „Вселување“ од збирката „Писма од мојот млин“, францускиот писател Алфонс Доде го опишува Париз како „бучен и црн“, додека во романот „Зази во метрото“, Ремон Кено пишува дека „Париз е големо село“. Во новелата „Исповедта на Лусио“,португалскиот писател Марио де Са-Карнеиро пишува за „космополитскиот Париз – снобовски и генијален“. Од друга страна, во романот „Записките на Малте Лауридс Бриге“, германскиот писател Рајнер Марија Рилке го опишува Париз како „голем град, голем, полно со значајни искушенија“, додека Фридрих Ниче вели дека уметникот нема друга татковина освен Париз, зашто на ниту едно друго место нема таква страсност во поглед на формата, а Париз се одликува со сериозност par excellence. Во романот „Госпоѓа Бовари“, Гистав Флобер го опишува Париз како „поголемо пространство од океанот“. Во расказот „Месојадно растение“, македонската писателка Наташа Сарџоска го опишува Париз со следниве зборови: „Париз беше predator. Свирепо и крволочно животно. Месождер. Отров во мало шишенце. Остров во нечовечко море. Привлечен и загадочен. Туѓ и недофатлив.“
Париз се јавува како тема во повеќе книжевни дела, како:
Античка трагедија
Античка трагедија или грчка трагедија е театарски жанр кој потекнува од Стара Грција. Најзначајната форма ја стекнала во V век п.н.е. Најзначајни писатели на трагедии се Есхил, Софокле и Еврипид.
Име
Терминот трагедија (соединение изведено од грчките зборови трагос (τράγος) „Коза“ и оид (ωδη) „Песна“) како име на литературен жанр се појави во Атина на крајот од 6. век п.н.е n. д. Постојат неколку хипотетички толкувања на ова име. Се претпоставува дека значело „песна за жртвување на коза “ или „песна испеана за да се освои коза како награда“ или „песна на костимирани пејачи, членови на хорот, облечени во коза“.
Потекло и развој
За време на празниците во чест на богот Дионис се изведувале трагедии, за големите или градски дионизијци од 9-ти до 13-ти ден од месецот Елафеболион (март-април) и за Лениј од 11-ти до 13-ти. антестерион (февруари-март). Во таа прилика се натпреварувале тројца трагични поети, секој со трилогија, или, ако се брои сатирична драма, тетралогија и три-пет стрип поети, секој со по една комедија. Тетралогиите обично претставувале една органска, значајна целина, обработувајќи еден ист мит. Тоа не било секогаш случај.Секоја трагедија би можела да биде посебна содржинска единица. Рекордот на натпреварот бил наречен дидаскалија. Дидаскалија го содржел името на архонтот, празник, имињата на поетите и кореографите кои се натпреварувале, натписите на драмите во кои се натпреварувале поетите, имињата на протагонистите и оценката на судијата. Грчката трагедија се развила од хорски изведби од ритуално-религиозен карактер. Во нив хорската песна била придружена со свирка и претстава која содржела драмски елемент. Претставата „претстави“ (оригиналното значење на грчкиот збор мимезис) мит на строго стилизиран и конвенционален начин на глума. Развиената атичка трагедија ги зачувала сите три основни елементи на хорската изведба, од која потекнува: хорскиот, драмскиот и религискиот елемент. Од самиот почеток, грчката трагедија била поврзана со култот на богот Дионис (првично селски и вегетативен), распространет меѓу средните и долните слоеви на грчкото население. Кај старите Хелени, прикажувањето на трагедијата било служење на Бога, дел од државниот култ и затоа хеленската трагедија се разликувала од подоцнежните, модерни. Грчките тирани придонеле за ширење и зајакнување на култот на богот Дионис во 6 век п.н.е. , кои на тој начин се обиделе да го потиснат општественото влијание на аристократите во чии раце биле култовите на постарите, олимписки божества. За време на владеењето на атинскиот тиранин Писистрат околу 535 година п.н.е. . за прв пат е изведена трагедијата на Големите или Градски Дионизијци. И во текот на 5. век п.н.е. прикажувањето трагедии било составен дел од пролетните веселби. За креатор на трагедијата се смета поетот Теспид (околу 535 г. п.н.е. ). Тој е заслужен за претставувањето на првиот глумец и маска. Неверодостојни се и податоците дека Теспис ги вовел прологот и говорните делови во хорската изведба од која настанала трагедијата. Фриних е заслужен за воведувањето на маска за женски ликови и тетраметар, а придонесе за развојот на трагедијата обработувајќи ги темите на тешките страдања и страдањата од митологијата.
Бројот на глумци првично бил ограничен и сите беа мажи. Во почетокот сите улоги ги играл еден глумец. Есхил вовел друг глумец, а Софокле трет. Хорот бил составен од дванаесет кореографи во трагедијата, подоцна (за Софокле) од петнаесет, а во комедијата од дваесет и четири. Во различни периоди, хорот имал различни задачи. Така, со Есхил, хорот учествувал во самата акција. И кога тој не учествува во акцијата, хорот со длабоко сочувство ја следи судбината на ликот на сцената. Хорот на Софокле не влијае на дејството, тој е само пасивен набљудувач, со интерес го следи дејството и според негово расудување не се издигнува над обичните луѓе. Во Еврипид, хорските забави заземале уште помалку простор и го губат своето значење. Она што штотуку се појавува кај Еврипид, преовладувале и кај подоцнежните поети: хорските песни изгубиле секаква врска со делото и станале голи инсерти.
Грчката трагедија ја достигнала својата целосна, развиена форма на уметност во текот на 5 век п.н.е. во времето на соборувањето на тираниите и воспоставувањето на атинската демократија, како одраз на духот што владеел во Атина од времето на големата грчка победа над Персијците (490 стр. н.е. Маратон, 480-479. стр. н. Саламина и Платеја ) да ги урнат атинските сили во судирите со Спарта (Пелопонеските војни, конечниот пораз на Атињаните во 404 п.н.е. ) Најважни трагичари од тој период се Есхил (околу 525-456 п.н.е.), Софокле (496). -406 п.н.е.). . д.) и Еврипид (480-406. стр. н.е.). Зачувани се релативно мал број дела од овие поети. Седумте преживеани трагедии на Есхил се: Персијците, Седумте против тебе, Хикетида („Бегалци“), трилогијата на Орест составена од Агамемнон, Хоефор, („Покајание“ или „Жртва на гробот“) и Еуменид и окован Прометеј. . Зачувани се и седум софоклееви „трагедии: Ајанта, Трахињанке, Антигона, кралот Едип, Електра, Филоктет, Едип на колоната и седумнаесет трагедии на Еврипид (од кои тој има 18 години. поврзани Рес во чија автентичност се сомнева: Алкеста, Медеја, Хераклид, Андромаха, Хекаба и Хикетид, Хиполит, Електра и Херакле, Тројанци, Ифигенија на Таурида, Елена, Јон, Феникијци, Орест, Ифигенија во Аулида и Баханткин.
Зачувани се претежно најдобрите дела на тројцата трагичари, кои веќе се класифицирани како антологиски изданија од античките филолози.
Состав
Составот на развиената грчка трагедија беше определен со строго пропишаната промена на пеењето, хорските и говорните секции на глумците.
Трагедијата започнува со монолог или дијалог пролог на глумецот или глумците. Потоа хорот од страна влегува во оркестарот, пеејќи пародос. Оваа песна често го продолжува излагањето на прологот и може да има форма на комос. Следни се „актите“ (епизодион) прекинати со лирските песни на хорот (стазимон) кој стои во оркестарот. На крајот хорот го напушта оркестарот пеејќи егзодус. Во трагедијата се појавува и глумечка монодија.
Аристотел ги класифицира елементите на трагедијата по суштина и големина.
Деловите во суштина се:
Прологот го дефинира Аристотел како „целиот дел од трагедијата пред пародијата“; е воведен монолог или дијалог кој ја информира публиката за акцијата што ќе следи.
Епизода значи пристап на глумецот кон хорот; дијалошкиот дел од трагедијата меѓу сите хорски партии. Се состои од разговори или песни на глумецот и хорот или самите глумци. Епизодите прикажуваат искуства и настани кои го подготвуваат развојот на заплетот. Меѓу говорите треба да се споменат и месинџер репортажите во кои е претставено она што се случувало надвор од сцената. Бројот на епизоди во трагедиите варирал. Формата на дијалог во која учесниците наизменично рецитираат по еден стих се нарекува стих. Тоа е еден вид вербален двобој кој се случува во најдраматичните ситуации кога јунаците во голема возбуда се судираат меѓу себе и се пресметуваат. Кога дијалогот се развива во полустихови, тоа е хемисхомија, а кога одговорот се состои од два стиха, тоа е дистихомија.
Егзодусот е последниот дел од античката трагедија, кој не е проследен со хорска песна. Терминот подоцна го означува целиот завршен дел од трагедијата, по последната стаза, вклучувајќи ја и катастрофата.
Катастрофа - дејство што решава и завршува конфликт во драма; тажен крај на трагично дејство, додека во комедија значи решение на проблем и општо помирување. Решавањето на конфликтот се постигнува или со логичен развој на заплетот, или со откривање и пресврт на настаните, или со појава на „бог од машина“ (такси ex machine).
Пародос е „првиот целосен говор на хорот“ според Аристотел; влезната песна на хорот што се пее при влегување во оркестарот. Постојат различни видови на пародии, некои ја информираат публиката за судбината на личноста, други ја опишуваат сцената и местото на дејството. ..
Стасимон е песна што хорот ја пее кога ќе го заземе своето место во оркестарот. Според Аристотел, стасимон е „хорска песна без анапест и трохеј“. Стасимон се пее помеѓу епизодите и е поврзан со темата на дејството. Со текот на времето, Стасимон сè повеќе ја губи врската со заплетот во драмата и станува инсерт.
Теми
Темата на атичката трагедија, освен во ретки случаи (Фриниховите „Феникијци“, Есхиловите „Персијците“) е преземена од митологијата. Секој трагичар имаше целосна слобода во обработката на митската приказна. Митот не беше канонски затворен, што овозможи негово слободно толкување и постепено реинтерпретација. Обработувајќи ја познатата митска приказна, поетите поставуваат и бројни религиозно-филозофски прашања, откривајќи ја актуелната димензија и проблеми во традиционалната митско-религиска тема. Предмет на трагедијата е страдањето на херојот, неговиот пад во судир со самиот себе, неговите идеали, со околностите, со општеството и државата, со природните, човечките и божествените закони. Во античката драма, страдањето на херојот произлегува од неговото противење на волјата на боговите или судбината.
Брендон Мекналти
Брендон Александер Мекналти (Brandon Alexander McNulty; р. во ) — американски професионален друмски велосипедист, кој вози за UCI World Tour екипта ..
На Светското јуниорско првенство 2016, Мекналти станал четврти Американец кој станал светски јуниорски првак по Тејлор Фини, Џеф Еваншајн и Грег Лемонд, освојувајќи го хронометарот за 35 секунди.
Рана кариера
Мекналти пораснал во Феникс, Аризона и во слободно време возел планински велосипед со неговиот татко и неговите пријатели. Мекналти имал талент и ја освојувај скоро секоја трка во планински велосипедизам на која настапил додека возел во јуниорските категории 11-12. Мекналти постепено преминувал на друмски велосипедизам. По неколку победи на локални трки во Белгија во 2014 година, Мекналти привлекол внимание на Бо Никман, менаџер на ЛУКС Сајклинг. Никман, го видел талентот на Мекналти, по што го пратил кај тренерот Барни Кинг. 2015 била пробив за Мекналти, во која победил на етапната трка Долина на сонцето. Мекналти станал национален јуниорски хронометарски првак истата година и учествувал на светското првенство во Ричмонд.
Професионална кариера
Мекналти станал професионалец во 2017 година, но и покрај бројните понуди за екипи од Светската турнеја, се одлучил да вози за американската континентална екипа. Го освоил националното хронометарско првенство под 23 години и завршил втор на светското првенство таа година.
Негово прво учество на некоја голема трка било на Џиро д’Италија 2020, каде завршил на 15. место во генералниот пласман. Возел на Тур де Франс 2021 каде му бил помошник на колегата Тадеј Погачар, кој ја освоил трката.
Мекналти настапил на друмската трка на Летните олимписки игри 2020 кон крајот на 2021 година и бил во можност да победи. Подоцна во трката на помалку од 25 милји бил меѓу преостанатата група, која го содржела победникот и на околу 15 милји нападнал. Само Ричард Карапас можел да го следи и двајцата започнале да прават разлика. На повеќе од 10 милји биле пред групата, но на само 5 милји до целта, Карапас се одвоил и стигнал сам до златниот медал, додека Мекналти отпаднал и завршил со групата. И покрај тоа што не освоил медал, неговиот резултат бил најдобар од американски велосипедист на Олимпијадата во претходните 20 години.
Мекналти ја започнал 2022 силно со победа на неколку трки и учествувал на Париз-Ница со намера за висок пласман во генералниот пласман. Неговите надежи исчезнале рано во трката откако бил фатен во накрсни ветрови, со што загубил надеж за пласман меѓу првите десет. Размислувал да се откаже од трката, но на крајот одлучил да продолжи и завршил во бегството на петтата етапа. На само 40 километри нападнал и ниеден не можел да го следи. Продолжил да го гради своето водство пред бегството и ја освоил етапата за скоро две минути.
Настапил на Тур де Франс 2022 како еден од главните помошници за Погачар, заедно со Мајка, Солер и Бенет; меѓутоа сите од нив биле надвор од трката до последните критични две високопланински етапи. На етапата 17, Мекналти возел темпо кое ја растурило целата група на фаворити со исклучок на неговиот предводник Погачар и Јонас Вингегор. Ја поминал целта трет и станал прв Американец кој ја освоил наградата најборбен возач по Дејвид Забриски, кој ја освоил наградата на рамна етапа во 2012 година.
Распоред на резултатите на големите трки
— = не учествувал; СО = се откажал
Куксхафен
Куксхафен (Cuxhaven; Cuxhoben) — град и административно седиште на истоимениот округ, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Во градското подрачје се наоѓа најсеверната точка на покраината Долна Саксонија. Се наоѓа на брегот на Северното Море, на самото устие на Елба.
Во Куксхафен се наоѓа важно рибарско пристаниште, кое се вбројува меѓу најголемите во Германија. Туризмот е особено развиен, а неговите градски единици Дунен, Дезе и Заленбург се доста посетени. Градот и претходникот Рицебител припаѓале на Хамбург од век до 1937 година. Островот Нојверк, дел од Хамбург, се наоѓа северозападно од Куксхафен во Северното Море.
Градски симбол е Кугелбаке, светилник кој се наоѓа на устието на Елба, што ја означува границата помеѓу реката и морето и се наоѓа на градскиот грб.
Местоположба
Куксхафен се наоѓа на северниот крај од Долна Саксонија и е опкружен од две страни со вода. Во местото Дезе се наоѓа најсеверната точка на Долна Саксонија. Оваа географска положба на градот му носи придобивки за туризам, но исто така влијае врз стопанската поврзаност.
Највисока точка во градското подрачје е Алтенвалдер Хее (37,5 метри).
Историја
Рицебител, денес дел од градското јадро на Куксхафен, му припаѓал на Хаделнскиот крај, најпрвин како ексклава на помладото Војводство Саксонија, а по династиската поделба во 1296 година на Војводството Саксо-Лауенбург, основано во 1260 година. Во 1394 година, градот Хамбург ја освоил тврдината Рицебител и ја направил свое упориште за заштита на естуарот на реката Елба, која го поврзувала градот со отвореното море.
Претпријатието Хамбург Америка Лајн направила голем терминал кај Куксхафен во 1900 година, кој бил поврзан со посебна железничка линија и станица, служејќи како главна точка за заминување на германските и европските емигранти до 1969 година, кога океанската линија била укината. Објектите претрпеле воени оштетувања и биле срушени подоцна, но во 1998 година биле обновени и сега се музеј и терминал за бродови за крстосување.
На 15 март 1907 година, Куксхафен стекнал градски права во рамките на државата Хамбург. Во 1937 година, Куксхафен станал урбан округ на областа Штаде во рамките на пруската покраина Хановер со донесувањето на Законот за голем Хамбург. Во 1972 година, некои општини од соседниот рурален округ Ланд Хаделн биле припоени кон урбаниот округ Куксхафен. Во 1977 година, Куксхафен го изгубил својот статус на урбан округ и бил вклучен во новиот рурален округ Куксхафен, станувајќи негово административно седиште.
Во текот на Првата светска војна, Воздухопловната база „Нордхолц“ била сместена близу Нордхолц јужно од градот. Базата била една од главните германски поморски воздухопловни бази. На Божиќ 1914 година била нападната од авионите на кралската морнарица на Британија.
Во текот на Втората светска војна, градот бил седиште на основа на германската воена радио-мрежа со кодно име БРАУН, која пренесувала податоци за развојот на експерименталното оружје, вклучувајќи ги ракетите. Од ова место последниот код бил испратен на 7 мај 1945 година.
Градски совет
На последните општински избори на 11 септември 2016 година биле добиени следниве резултати:
Градоначалник
Градоначалник од 1 ноември 2019 година е Уве Сантјер (SPD), наследник на Улрих Геч.
Збратимени градови
Куксхафен е збратимен со следниве градови:
Од 1987 година, градот бил збратимен со Нук, главниот град на Гренланд, но поради административната реформа во март 2011 година, партнерството било прекинато.
Туризам
Потеклото на туризмот води до 1816 година кога било основано првото приморско одморалиште во Куксхафен. Од 1964 година, градот е признаено климатско приморско одморалиште (Seeheilbad) и средиште на т.н. туристичка областа „Куксланд“.
Скратеници во македонскиот јазик
Скратениците во македонскиот јазик се добиваат со скратување на одделни зборови или со спојување на почетните букви или групи букви од зборовите што влегуваат во состав на сложени називи. Поради подобар преглед, скратениците се поделени во групи според нивните слични особини.
Прва група скратеници
Во оваа група на скратеници влегуваат зборови кои се скратуваат со тоа што се пишуваат само почетните букви наместо целиот збор. Така дел од оваа група се :
Втора група скратеници
Таканаречената втора група на скратеници во македонскиот јазик опфаќа скратеници кои се со латинско потекло или други странски зборови. Скратувањето е исто како и во првата група на скареници. Во оваа група се :
Трета група скратеници
Третата група скратеници се скратеници што се добиваат со скратување на зборовите до првата самогласка или согласка во зборот. Така имаме :
Изразот и така натаму се скратува како итн., не итн.итн. или слично.
Четврта група скратеници
Оваа група опфаќа скратеници што се добиени со скратување на зборот до првиот слог, односно до согласката на вториот слог. Така имаме :
Некои скратеници се добиваат со скратување на зборовите до вториот слог, односно до согласката на третиот слог. Така имаме :
Петта група скратеници
За мерките од метричкиот систем и за други мерки и големини се употребуваат следниве скратеници :
Истите овие скратеници можат да се запишат и со соодветните латинични букви според меѓународните стандарди.
Шеста група скратеници
Со поврзувањето на првата и последната буква или последниот слог се добиваат скратеници како :
Седма група скратеници
Посебен вид на скратеници се скратеници кои се составени од првите букви на сложени називи:
Покрај овие, во македонскиот јазик се преземени и некои меѓународни скратеници како: ФИФА, УНИЦЕФ, УНРРА, АФП и сл..
Подвис
Подвис може да се однесува на следниве села во Македонија:
Илиово
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Осоговија, на извесно растојание од јужниот брег на Калиманското Езеро на Брегалница. Сместено е во крајниот северозападен дел на општината. Илиово е ридско село, чија надморска височина се движи од 600 до 660 м, зависно од маалото. Атарот зафаќа. Од спротивната страна на езерото минува патот Делчево-Кочани (А3).
Низ атарот течат следниве водотеци: потоците Градински Дол, Бабин Дол и реката Туришница, и сите се влеваат во езерото на север. Во јужен правец дотекуваат потоците Рибница и Филиски Дол, кои ја образуваат западната односно источната атарска граница. Недалеку од селото е и возвишениот полуостров Дедоантоска Чука.
Историја
Подрачјето на Илиово е населено уште од доцната антика, за што сведочи наоѓалиштето Гробишта крај брегот.
На почетокот на XX век Илиово било село в Малешевската каза на Отоманското Царство. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. Илиево било мало село сочинето од 180 Македонци христијани.
Целото население потпаднало под врховенството на Бугарската егзархија. По податоци на егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. во Илиево имало 160 Македонци (сите под егзархијата) и во селото работело бугарско училиште.
Стопанство
Како ридско село, Илиово има полјоделско-шумарско стопанство. Според податок од 1998 г. селото имало 360 ха обработливо земјиште, 756 ха шуми и 96 ха пасишта.
Население
Во првите децении на XX век Илиово бележело голем пораст на населението. Ова траело сè до 1960-тите, кога бројот на жители почнал да опаѓа. Покрај позатата преселба село-град, познато е дека некои жители на Илиово се преселиле во селоо Градец на местото на иселените Турци. Намалувањето на населението постепено продолжило во следните децении. Иселуваењето дополнително се засилило со изградбата на акумулацијата Калиманци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 50 жители, од кои 42 Македонци, 1 останат и 7 лица без податоци.
Самоуправа и политика
Во селото постои избирачкото место бр. 0602 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 74 гласачи.
Иселеништво
Според истражувањата правени во XX век, родови со потекло од Илиово има во следниве населени места:
Розентал-Билатал
Розентал-Билатал (Rosenthal-Bielatal) — општина во округот Саксонска Швајцарија-Источни Рудни Планини, во Саксонија, Германија.
Црква „Св. Илија“ - Радожда
Свети Илија — православна црква во струшкото село Радожда. Административно, црквата е дел на Третата струшка парохија при Струшкото архијерејско намесништво на Дебарско-кичевската епархија на МПЦ - ОА.
Сионска порта
Сионската порта е една од седумте порти кои не се соѕидени, која се наоѓа во стариот град во Ерусалим. Изградена е од страна на султанот Сулејман Величествениот во 1540 година.
Сионската порта се наоѓа јужно во стариот град. Исто така оваа порта е позната и како портата на Давид бидејќи се верува дека на сионскиот рид се наоѓа и гробот на Давид.
Поврзано
Стар град (Ерусалим)
Паљанска Миљацка
Одлики
Извира на надморска височина од 1.010 м, а со Мокрањска Миљацка се соединува на надморска височина од 624 м.
Список на државни водачи во 95 година
Ова е список на државни водачи во 5 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Детмансдорф
Детмансдорф (Dettmannsdorf) — општина во округот Западна Померанија-Риген, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија. Општината се наоѓа југозападно од Рибниц-Дамгартен, на реката Рекниц. До 1 јануари 1999 припаѓала на општинската заедница Требелтал, а сега на општинската заедница Рекниц-Требелтал.
Сања Пановска Миланова
Сања Пановска Миланова (, Сараево) — македонска диригентка и пијанистка.
Животопис
Сања Пановска Миланова е родена во Сараево, каде го започнала музичкото образование. Во 1990 година, освоила прво место на детскиот југословенски фестивал „Децата пеат хитови“ во Нови Сад.
Во 1992 година со семејството се преселила во Скопје. Дипломирала пијано на инструменталниот отсек при Факултетот за музичка уметност во Скопје, во класата на професор Зоран Пехчевски. Магистрирала хорско диригирање во класата на професор Сашо Татарчевски.
Во периодот од 2015-2016 година, Сања Пановска Миланова го водела мешаниот хор „Кочо Рацин“, а од 2017 година, го основала и го води џез хорот „Артизан“.
Музички ангажмани
Со мешаниот хор „Кочо Рацин“ настапиле на меѓународниот хорски фестивал во Тетово „Техо“, на „Карпошово лето“, а одржале и неколку целовечерни самостојни концерти, меѓу кои и јубилејниот концерт на „Кочо Рацин“, 70 години од постоењето.
138P/Шумејкер–Леви
138P/Шумејкер–Леви (меѓународно: 138P/Shoemaker–Levy), исто така позната како Shoemaker – Levy 7, – слаба периодична комета во Сончевиот Систем. Кометата последен пат дошла на апсидата на 11 јуни 2012 година, но само светнала со привидна величина од 20,5.
Оваа комета не треба да се меша со кометата Шумејкер–Леви 9 (Д/1993 F2), која се удрила во Јупитер во 1994 година.
Флувестрант
Флувестрант, познат и под називор ICI 182,780 е лек кој се користи за третман на хормон рецептор-позитивен метастазиран рак на градите кај жени кои се наоѓаат во менопауза кај кои болеста не е ставена под контрола како резултат на примена на анти-естрогена терапија.
Флувестрант го произведува формата AstraZeneca и може да се најде под трговскиот назив Фаслодекс (Faslodex).
Црква „Св. Богородица“ - Радожда
Света Богородица — православна црква во струшкото село Радожда. Административно, црквата е дел на Третата струшка парохија при Струшкото архијерејско намесништво на Дебарско-кичевската епархија на МПЦ - ОА.
Споменик „Вселенско огледало“
Споменикот „Вселенско огледало“, исто така познат како „Споменик на Астронаут“, претставува споменик кој се наоѓа во комплексот за посетители на Џон Ф. Кенеди вселенскиот центар на островот Мерит, Флорида. Споменикот е чуван од Фондацијата за спомен на астронаутите, чии канцеларии се сместени во НАСА центарот за вселенско образование веднаш до комплексот за посетители. Споменикот беше изграден во 1991 година за спомен на мажите и жените кои умреле во различни вселенски програми на САД, воглавно тие на НАСА. Споменикот „Вселенско огледало“ беше именуван како национален споменик од американскиот Конгрес. На споменикот има 20 НАСА астронаути со кариера, но исто така ги има и имињата на пилотот на Х-15 тестот на американското Воено воздухопловство, офицер на американското Воено воздухопловство кој загинал при тренинг на тогашната тајна воена вселенска програма, цивилен учествувач во вселенски лет кој загинал во несреќата на Чаленџер и меѓународен астронаут кој загинал во несреќата на Коламбија.
Елементи на споменикот
Прва одлика на споменикот е вселенско огледало, големо огледало од црн гранит, поделено на 90 помали панели (квадрати). Имињата на 24 астроанути кои загинале се насекаде на огледалото заедно со имињата на астронаутите кои загинале во исти инциденти групирани на еден панел или пар од блиски панели. Имињата се исечени на површината, изложени на проѕирна позадина и исполнета со проѕирен акрил кој е осветлен од позади со сончева светлина (кога има сонце) и рефлектори кои ги осветлуваат имињата и се појавуваат рефлектирајќи се на небото. Близу до Вселенското огледало се наоѓа гранитен ѕид, кој има слики и кратки биографии на астронаутите од Вселенското огледало. Споменикот за астронаутите бил дизајниран од Вес Џонс од Холт Хиншоу Пфау Џонс и беше именуван како победник на натпреварот на меѓународен дизајн.
Финансирање на споменикот
Фондацијата на спомен за астронаутите и споменикот Вселенско огледало се финансирани од регистрациските таблички на специјални возила во државата Флорида. Наречени „Чаленџер“ таблички, за првпат биле издадени во 1987 година и беше првата (и до неодамна најпопуларна) специјална таблички издадени во државата. Третото издание беше во 2004 година, ја вклучуваше Коламбија во текст, но сѐ уште беше наречена табличка „Чаленџер“. Споменикот чинеше 6,2 милиони американски долари.
Непостоечки механизам за барање на сонце
Споменикот, како што е изграден, има мотори и крици (вид на штрафови) за постојано барање на сонцето на небото во двете насоки. Параболички рефлектори на задната страна на огледалото ја рефлектираат директно сончевата светлина на акрилните панели за брилијантно да се осветлат имињата на почестените со сончева светлина. Додатни рефлектори се користат кога го нема сонцето. Во 1997 година системот за барање „паднал“, каде што дел од споменикот удрил во челична пречка на соседна платформа. Осигурувањето исплатило 375 000 американски долари, но подоцна механизмот повторно имал прекини поради проблем со прстенот со лагери. Проценеттите поправки биле 700 000 американски долари и Фондацијата за спомен на астронаутите, без размислување одлучиле дека е подобро парите да се потрошат на образовни програми. Рефлекторите поради тоа биле преместени и оставени да светат 24 часа на ден.
Пештера Мишарица
Пештерата Мишарица е пештера која се наоѓа на падините на ридот Понир, во близина на селото Бијели Поток, град Бања Лука, Република Српска, БиХ. Должината на пештерата е 55 метри. Пештерата Мишарица претставува живеалиште на најголемата колонија на лилјаци во Република Српска. Заштитени видови лилјаци кои живеат во оваа пештера се: Rhinolophus ferrumequinum, Rhinolophus euryale, Myotis myotis и Miniopterus schreibersi. Во пештерата се пронајдени две бронзени секири, венецијански бронзени монети, делови од керамички садови и кремен од кременарка. Оваа пештера е под заштита на Заводот за заштита на културното, историското и природното наследство на Република Српска и припаѓа на природното добро од III категорија.
Сало
Сало или свинска маст — полуцврст производ што се добива со топење на мрсните делови од на свињата. Се разликува од лојот, сличен производ што се добива од мрсните делови на говеда или овци.
Салото може да се добие со парење, вриење или сува топлина. Кулинарските квалитети на салото донекаде се менуваат во зависност од потеклото и начинот на обработка. Ако е правилно изработено, може да биде речиси без мирис и вкус. Има висока содржина на заситени масни киселини и нема трансмасти. Во малопродажба, прочистеното (рафинираното) сало се продавало како коцки завиткани во хартија, но сè повеќе се користи пластична амбалажа.
Многу кујни го користат салото како маснотија за готвење, или како намаз на исти начини како путерот. Тоа е состојка во различни солени јадења како што се колбаси, паштети и полнетици. Како замена за путерот, му дава ронливост на печивото. Во западната кујна, му ја отстапила својата популарност на растителните масла, но многу готвачи и пекари сè уште го претпочитаат во однос на другите масти за одредени намени.
Историја
Салото отсекогаш била важна храна за готвење и печење во културите каде што свинското месо е важен елемент во исхраната, а салото честопати е исто толку вреден производ како свинското месо.