cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нобелова награда
Номинирање и избор
Откако ќе помине крајниот рок, номинациите се проверуваат од страна на комитетот и се формира листа од приближно 200 прелиминарни кандидати. Оваа листа понатаму им се предава на одбрани стручни лица во соодветната област. Тие вршат елиминации сè дури не стасаат до приближно 15 имиња. Комитетот поднесува извештај со препораки до соодветната институција. На пример, собранието за наградата за физиологија или медицина има 50 члена. Тогаш членовите на институцијата ги избираат добитниците на наградите по пат на гласање.
Постапката на избирање незначително се разликува во различните области. Многу ретко се случува наградата за литература да биде доделена на повеќе од едно лице во една година, додека другите награди често вклучуваат и двајца или тројца соработници.
Посмртни номинации не се дозволени, а наградата може да биде валидна само ако лицето починало во месеците помеѓу номинирањето и донесувањето на одлуката од страна на комитетот за доделување на наградите. Ваква ситуација се повторила двапати: во 1931 година кај наградата за литература на Ерик Аксел Карлфелт и во 1961 година кај наградата за мир на Генералниот секретар на ООН, Даг Хамаршелд. Од 1974 година важи правилото дека нобеловците мора да бидат живи за време на октомвриското објавување. Постои еден лауреат, Вилијам Викр (1996 година, за економија), кој починал после објавувањето на наградата, но пред да може да му биде врачена.
Признание за временско задоцнување
Нобеловиот тестамент налага наградите да бидат доделени како признание за откритија кои се направени „за време на претходната година“, и во првите години од наградите признаените откритија биле неодамнешни. Сепак, некои од наградите биле доделени за откритија кои подоцна биле дискредитирани. Сметајќи го дискредитирањето на признаените откритија како срам, комитетите одговорни за наградите започнале да ги признаваат оние научни откритија кои го издржале тестот на времето, со што одат против тестаментот.
Временскиот интервал помеѓу признавањето на нечие достигнување и доделувањето на Нобелова награда варира во зависност од областите. Наградите за литература речиси секогаш се доделуваат како признание за кумулативно животно дело, а не за едно единствено достигнување. Во овој случај поимот „задоцнување“ не се применува директно. Од друга страна пак, наградите за мир често се доделуваат неколку години после настаните кои треба да бидат признаени. На пример, Кофи Анан бил награден со награда за мир во 2001 година што е четири години откако станал Генерален секретар на ООН.
Церемонии за доделување на наградите
Комитетите и институциите кои служат во одборите за избирање на Нобелова награда вообичаено ги објавуваат имињата на нобеловците во октомври, а наградите се доделуваат на формална свеченост која се одржува секоја година на 10 декември, годишнината од смртта на Алфред Нобел. Порано, церемонијата за доделување Нобелови награди се одржувала во балската сала во Гранд хотело во Стокхолм.
Церемонијата за доделување на Нобеловата награда за мир се одржувала во Норвешкиот Нобелов институт (1905-1946); во аулата на универзитетот во Осло (1947-1990); и денеска во градската сала во Осло.
Една награда може да се додели на најмногу три нобеловци и две различни дела. Секоја награда може да биде доделена на најмногу тројца добитници годишно. Секоја „Нобелова награда“ се состои од златен медал, диплома и парична награда:
Оваа парична сума денес изнесува 10 милиони шведски круни, нешто повеќе од 1,2 милиона американски долари.
Доколку во определена категорија постојат двајца добитници, сумата на наградата се дели помеѓу добитниците на два еднакви дела. Доколку постојат тројца добитници, комитетот кој ги наградува ја има можноста да ја подели наградата на еднакви делови или едната половина од наградата да му ја додели на еден од добитниците, а другите двајца да добијат по една четвртина. Не е невообичаено добитниците на наградите да ја донираат паричната награда за да помогнат некои научни, културни или хуманитарни дела. Почнувајќи од 1902 година, Кралот на Шведска ги има врачено сите награди, со исклучок на наградата за мир, во Стокхолм. Во почетокот кралот Оскар II не одобрувал награди да им се доделуваат на странци, но се верува дека тој го сменил своето мислење откако неговото внимание било привлечено од јавната вредност на наградите во Шведска.
Сè до основањето на Норвешкиот Нобелов комитет во 1904 година, претседателот на норвешкиот парламент бил тој кој формално ја врачувал Нобеловата награда за мир. Истражувањето, одлучувањето, како и доделувањето на наградата е доверено на петте члена на комитетот. Иако овие членови се назначени од страна на норвешкиот парламент (Stortinget), тие се независни и не одговараат пред законодавната власт. На членовите на норвешката влада не им е дозволено да влијаат на комитетот.
Медали на Нобелова награда
Медалите на Нобеловата награда, кои биле ковани од Минтверкет во Шведска и ковачницата во Норвешка од 1902 година, се регистриран заштитен знак на Нобеловата задужбина. Нивните изгравирани дизајни се меѓународно признаени симболи на престижот на Нобеловата награда. На секој од овие медали е претставена слика на левиот профил на Алфред Нобел и тоа на нивната предна страна (лицето на медалот). Четири од петте медали на Нобеловата награда (физика, хемија, физиологија или медицина и литература) се одликуваат со истата слика на нивните лица(предни страни). Опачините на медалите на Нобеловата награда за физика и хемија делат еден дизајн. Кај медалот на Нобеловата награда за мир и медалот на Банката на Шведска за економски науки имаат уникатни ликовни решенија.
Медалите за Нобеловата награда за физика, хемија, физиологија или медицина и литература имаат идентична предна страна: на неа е претставена сликата на Алфред Нобел и годините кога се родил и починал (1833–1896). Портретот на Нобел исто така се јавува и на медалот на Нобеловата награда за мир и на медалот за наградата за економија, но малку поразлично е претставен. Сликата кој е претставена на опачината се разликува во однос на институцијата која ја доделува наградата. Сите медали кои биле направени пред 1980 година биле исковани од 23 каратно злато. Денес, тие се направени од 18 каратно зелено злато кое е позлатено со 24 каратно злато. Секој од нив тежи приближно 200 g и има пречник од 66 mm.
Нобеловите награди се предмет на кражби на медали, токму поради нивниот златен состав и јавното изложување. За време на Втората светска војна, медалите на германските научници Макс фон Лауе и Џејмс Франк биле(нелегално) испратени на чување во Копенхаген. Кога Германија ја нападнала Данска, хемичарот Георг де Хевеши ги растопил во киселина за да спречи да бидат одземени од страна на нацистичка Германија и да спречи нивните сопственици да имаат проблеми со законот. По завршувањето на војната, златото било повратено од растопување, и медалите повторно биле преработени.
Контроверзии и критики
По доделувањето на првата Нобелова награда во 1901 година, церемонијата, номинирањето, наградите и исклучоците беа повод за критикување и поттикнаа многу контроверзии:
Достигнувања кои останале незабележани
Махатма Ганди бил номиниран пет пати за Нобелова награда за мир помеѓу 1937 и 1948 година, но тој никогаш не примил награда затоа што бил убиен на 30 јануари во 1948 година, два дена пред крајниот датум за примање на номинации за наградата за мир за 1948 година. Норвешкиот Нобелов комитет најверојатно планирал да му ја додели наградата за мир во 1948 година во вид на посмртна награда, но на крајот одлучиле да не го направат тоа и наместо тоа одлучиле да не ја доделат наградата таа година.
Уште една причина за контроверзии е строгото правило наградата да не се доделува на повеќе од три лица во исто време. Кога една награда се доделува како признание за некакво достигнување остварено од тим кој се состои од повеќе од три соработника, неизбежно е еден или повеќе од нив да биде испуштен. На пример, во 2002 година една награда е доделена на Коичи Танака и Џон Фен за развивањето на масовната спектрометрија во белковинската хемија, и со оваа награда не биле признаени достигнувањата на Франц Хиленкамп и Мајкл Карас од Институтот за физичка и теоретска хемија на универзитетот во Франкфурт. Уште еден добро познат пропуст бил забележен кај Нобеловата награда за физика во 1965 година која им била доделена на Ричард Ф. Фејнмен, Џулијан С. Швингер и Шиничиро Томонага, но со која не биле признаени придонесите на Фримен Ц. Дајсон кој ја покажал еквивалентноста на формулите на квантната електродинамика на другите тројца научници.
Во некои случаи, со наградите најверојатно се испуштени некои слични откритија направени порано. На пример, Нобеловата награда за хемија од 2000 година за „откривањето и развивањето на спроводливи органски полимери“ (1977 година) го игнорирала многу пораното откривање на високо спроводливи комплексни полимери со пренослив полнеж: во низата на документи на Веис и останатите од 1963 година е наведена дури и поголема спроводливост во сличен оксидиран полипирол премачкан со јод.
Недостаток на Нобелова награда за математика
Нобелова награда за математика не постои, што доведе до значајни шпекулации за причината поради која Алфред Нобел ја испуштил оваа награда. Една приказна тврди дека причината за ова е тоа што партнерката на Нобел имала љубовна врска со математичар, иако никогаш не било докажано дека ова се случувало, ниту пак тоа би можело да биде причината за испуштањето на математиката и доколку ваквата љубовна врска навистина постоела. Одредени добитници на Нобелова награда во некои други области исто така имале значајни достигнувања  или постигнале истакнати придонеси во математиката; како на пример, Бертранд Расел кој бил награден со Нобелова награда за литература (1950 година) и Макс Борн и Валтер Боте кои ја поделиле Нобеловата награда за физика (1954 година). Некои други научници кои имаат напредни квалификации во математиката и/или кои се примарно познати како математичари биле наградени со наградата за економски науки на Банката на Шведска во сеќавање на Алфред Нобел: Кенет Ероу (1972 година), Леонид Канторович (1975 година), Џон Форбс Неш (1994 година), Клајв В. Џ. Гренџер (2003 година), Роберт Џ. Оман (кој ја поделил наградата во 2005 година со Томас Ц. Шилинг) и Роџер Мајерсон и Ерик Маскин (2007 година).
Неколку награди за математика имаат одредени сличности со Нобеловата награда. Натпреварот за медал (The Fields Medal) често се опишува како „Нобелова награда за математика“, но разликата е во тоа што оваа награда се доделува само еднаш во четири години на личности кои не се постари од четириесет години. Постојат и други престижни награди за математика како што е Крафурдовата награда која ја доделува Кралската шведска академија на науките од 1982 година; Абеловата награда која исто така била нарекувана „Нобелова награда за математика“ и која се доделува од страна на норвешката влада секоја година почнувајќи од 2003 година; Волфовата награда која се доделува еднаш годишно од страна на Волфовата задужбина; Наградата на Шо за математички науки која почнала да се доделува од 2004 година; Гаусовата награда која се доделува заеднички од страна на Меѓународниот математички сојуз и Германското математичко друштво за „истакнати математички придонеси кои нашле значајна примена надвор од областа на математиката“ и која е воведена на Меѓународниот конгрес на математичари во 2006 година. Математичкиот институт на Клеј измислил седум „Милениумски проблеми“ чиишто решенија се наградуваат со парична награда: исто така и оваа награда се разликува од Нобеловите награди по тоа што таа има јасна, однапред одредена цел која се наградува и по тоа што оваа награда може да биде доделена тогаш кога ќе се најде решение на некој проблем.
Истакнување на откритија над изумите
Алфред Нобел оставил богатство за да се финансира годишното доделување на наградите „на оние кои за време на претходната година му направиле на човештвото најголеми доброчинства“. Тој навел дека еден дел треба да и се даде еден дел „на личноста која ќе го оствари најважното откритие или пронајдок во областа на физиката“. Нобел не го ставал акцентот врз откритијата, но тие историски биле повеќе почитувани од страна на Нобеловиот комитет, за разлика од изумите: 77% од Нобеловите награди за физика биле доделени за откритија, споредено со само 23% за изуми. Кристоф Бартнек и Матијас Ротерберг во документите објавени во Природни и техноетички уметности расправале дека ваквото истакнување на откритијата ја поместиле Нобеловата награда од нејзината првична намера да ги наградува најголемите придонеси за општеството од претходната година.
Повеќекратни нобеловци
Од воведувањето на Нобеловата награда, четири луѓе добиле по две Нобелови награди:
Меѓународниот комитет на црвениот крст, како група, ја добил Нобеловата награда трипати: во 1917, во 1944 и во 1963 година. Првите две награди биле доделени специјално како признание за работењето на групата за време на светските војни, а третата била доделена во годината кога организацијата славела 100 годишнина од своето постоење.
Високиот комесар за бегалци на ООН ја освоил наградата за мир двапати: во 1954 и во 1981 година.
Семејни нобеловци
Повеќе семејства имале повеќекратни нобеловци.
Џамија (Долно Маало во Отишани)
Џамијата е сместена во Долното Маало на селото.
Раскол во Руската црква
Раскол (раскол) е поделба на Руската православна црква во две фракции, официјална црква и движењето „Старите верници“ од средината на 17 век. Тоа било предизвикано од реформите на патријархот Никон во 1653 година, кои имале за цел да воспостават униформност помеѓу грчката и руската црковна практика.
Терминот е етимолошки поврзано со семејното име на Родион Расколников, главниот јунак на добро познатиот роман „Злосторство и казна“ на Достоевски.
Црковни реформи и реакција на нив
Членовите на влијателен круг наречени Зелоти на побожноста (Кружок ревнителей благочестия) се залагал за прочистување на руската православна вера. Тие настојувале да го реформираат московското општество, приближувајќи го на христијанските вредности и да ги подобрат црковните практики. Како последица на тоа, тие исто така биле ангажирани во отстранување на алтернативни верзии и исправка на книгите за божествената служба. Највлијателни членови на овој круг биле протерејите Аввакум, Иван Неронов, Стефан Вонифатијев, Фјодор Ртишчев и, кога сè уште бил архиепископ во Новгород, самиот Никон, идниот патријарх.
Со поддршка од рускиот цар Алексеј Михаилович, патријархот Никон го започнал процесот на исправка на руските божествени служби во согласност со нивните современи грчки колеги и измени во некои од ритуалите (знакот на два прста на крстот бил заменет со оној со три прста, „алелуја “ требало да се изговара трипати наместо два и сл.) Овие иновации наишле на отпор и од свештенството и од народот, кои ја оспорувале легитимноста и исправноста на овие реформи, повикувајќи се на теолошките традиции и на источните православни црковни правила. Игнорирајќи ги овие протести, реформите биле одобрени од црковните синоди во 1654–1655 година. Во 1653–1656 година, Печатарскиот двор под Епифани Славинецки започнал да произведува корегирани верзии на ново преведени книги за божествена служба.
Традиционално, широко распространето гледиште за овие реформи е дека тие влијаат само на надворешната ритуалистичка страна на руската православна вера и дека овие промени се сметаат за голем настан од религиозниот руски народ. Сепак, овие реформи, освен нивното самоволие, воспоставија радикално различни односи помеѓу црквата и верниците. Наскоро станало очигледно дека Никон ја искористил оваа реформа заради централизација на црквата и зајакнување на сопствениот авторитет. Насилното воведување на новите книги и ритуали на божествената служба од страна на Никон предизвика голема оддалеченост помеѓу Зелотите на побожноста и Никон. Некои од нејзините членови се залагаа за старата вера и се спротивставуваа на реформите и постапките на патријархот.
Аввакум и Даниел прво му се обратиле на царот да го официјализираат крстот со два прста и се поклониле за време на божествените служби и проповеди. Потоа, тие се обиделе да му докажат на свештенството дека исправувањето на книгите во согласност со грчките стандарди ја осквернува чистата вера затоа што грчката црква отстапила од „античката побожност“ и ги печатела своите божествени книги во католичките печатници и дека биле изложени на римокатолички влијанија. Иван Неронов зборувл за зајакнување на авторитетот на патријархот и побара демократизација на црковното управување. Овој конфликт меѓу Никон и бранителите на старата вера се свртел на полошо и наскоро Аввакум, Иван Неронов и другите ќе бидат прогонувани и на крајот погубени во 1682 година. Случајот што го донесоа бранителите на старата вера, најде многу приврзаници меѓу различните слоеви на руското општество, што би го родило движењето Раскол. Дел од старата вера, нискорангирани свештеници протестираа против зголемувањето на феудалното угнетување, кое доаѓаше од црковните водачи. Некои членови на високото свештенство се приклучија на движењето Раскол поради нивното незадоволство од аспирациите на Никон и самоволието на неговите реформски цркви.
Некои од нив, како епископот Павле од Коломна, архиепископот Александар од Вјатка (како и голем број манастири, како што е познатиот Соловетски манастир ж), се залагаа за старата вера; епископот Павле на крајот беше погубен заради верност кон старите обреди. Бојарија Феодосија Морозова, нејзината сестра принцезата Урусова и некои други дворјани отворено ги поддржуваа или тајно сочувствуваа со бранителите на старата вера.
Обединувањето на ваквите хетерогени сили против она што стана „официјална црква“ веројатно може да се објасни со малку контрадикторната идеологија на движењето Раскол. Извесно идеализирање и зачувување на традиционалните вредности и старите традиции, критички став кон иновациите, зачувување на националната оригиналност и прифаќање (од радикални елементи) на мачеништвото во име на старата вера како единствен пат кон спасението беа испреплетени со критиката на феудализмот и кметство. Различни социјални слоеви беа привлечени од различни страни на оваа идеологија.
Најрадикалните апологети на Расколот проповедаа за приближување кон Армагедон и доаѓање на антихристовото, царското и патријархското обожавање на сатаната, кои идеи ќе најдат широк одговор кај рускиот народ, сочувствувајќи со идеологијата на овие најрадикални апологети. Движењето Раскол така стана авангарда на конзервативната и истовремено демократска опозиција.
Востанија и прогонства
Движењето Раскол се здобило со сила по црковниот собор во 1666–67 година, која ги анатемизираше бранителите на старата вера како еретици и донесувалп одлуки во врска со нивната казна. Особено членовите на нискосвештенството, кои ги прекинале односите со црквата, станале водачи на опозицијата. Пропагандата на поделбата со црквата во име на зачувување на православната вера како што постоеле сè додека реформите не биле главниот постулат на нивната идеологија. Најдраматичните манифестации на Раскол вклучуваа практикување на таканаречената огненија крешенија (огненные крещения или крштевање со оган) или самозапалување, практикувано од најрадикалните елементи во движењето на старите верници, кои сметаа дека крајот на светот бил близу. Старите верници наскоро ќе се поделат на различни деноминации, Поповци и Беспоповци. Привлечени од проповедањата на идеолозите од Раскол, многу луѓе, главно селани, занаетчии и козаци, избегале во густите шуми на Северна Русија и регионот на Волга, јужните граници на Русија, Сибир, па дури и во странство, каде што би ги организирале сопствените општини. Ова било масовно иселување на обичните руски луѓе, кои одбиле да ги следат новите црковни ритуали. Во 1681 година, владата забележала зголемување кај „непријателите на црквата“, особено во Сибир. Со активна поддршка од Руската православна црква, таа започнала да ги прогонува таканаречените расколники (раскольники), т.е. „расколничари“.
Кон крајот на 17-ти - почетокот на 18-от век, најрадикалните елементи на движењето Раскол заминале во рецесија откако стана очигледно дека реформите не можат да се вратат. Внатрешната политика на Петар Велики го олеснила прогонот на старите верници. Царот, сепак, им наметнала повисоки даноци. За време на владеењето на Кетрин Велика, старите верници кои избегале во странство дури биле охрабрени да се вратат во својата татковина. Сепак, позицијата на старите верници во Русија остана нелегална сè до 1905 година. Расколот сè уште постои, а со тоа и одреден антагонизам помеѓу Руската православна црква на Московската патријаршија и Старите верници, иако на официјално ниво и двете страни се согласија за мирен соживот. Од црковна и теолошка гледна точка, Расколот останува крајно контроверзно прашање и една од најтрагичните епизоди на руската историја.
Оиран
Оиран (花魁) е назив за отмени куртизани во Јапонија. Тие спаѓале во типот јуџо (遊女), во буквален превод жени кои забавуваат или проститутки. Меѓутоа, исто така и се издвојувале од останатите јуџо по начинот и вештината на забавувањето, а многу дури станувале и познати личности надвор од квартот на забавата. Со нивното умеење и гламур честопати поставувале нови трендови помеѓу богатите и елитни слоеви од општеството, што опстанало до ден денес.
Џамија (Долгаш)
Џамија (Долгаш) — главна и единствена џамија во селото Долгаш, во Општина Центар Жупа, Македонија.
Историја
Според натписната табла на влезот во џамијата, истата била подигната во 1997 година.
Космос-58
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 26 февруари 1965 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Алексо Мусалевски
Алексо Мусалевски (роден на година во село Драгош,  - починал на  година во ) — македонски агроном, првоборец и општественик.
Животопис
Алексо Мусалевски завршил Реална гимназија во Битола како талентиран ученик со стипендија. Студиите ги започнал во Земун – Белград, но поради Втората светска војна истите ги прекинал. Се вклучил во НОБ и ја завршил како комесар на Битолско-преспанскиот партизански одред „Даме Груев“. Носител е на Партизанска споменица од 1941. Како ветеран останал во чин мајор.
Во 1946 година ги продолжил студиите на Земјоделскиот факултет во Прага. Поради случувањата во 1948 година се вратил во Скопје и на новоформираниот Земјоделско-шумарски факултет дипломирал како прв студент. Потоа се вработил на истиот факултет како асистент по генетика. Бил на специјализација во Шведска и во Германија. Освен на поголем број објавени научни и стручни трудови, автор е и на пет новосоздадени сорти: ’рж (3), пченица (1) и афион (1). Еден мандат (1953–1957) бил народен пратеник во Народното Собрание на РМ. За својата работа има голем број признанија.
Маорски муслимани
Маориските муслимани се мала малцинска заедница во Нов Зеланд.
Раст
Исламот се проценува дека е најбрзо растечката религија меѓу Маорите, сепак неодамна има само раст од 39 лица за 12 години помеѓу 2006 и 2018 година. Бројките на пописот покажуваат дека бројот на муслимани од етничка припадност Маори се зголемува од 99 на 708 од 1991 до 2001 година. После тоа, муслиманското население Маори буквално се стабилизира од 1.077 во 2006 година на 1.083 во 2013 година на 1.116 во 2018 година. И покрај тоа, муслиманската заедница Маори во 2006 година не била повеќе од 0,19 проценти од населението Маори (565 329). Традиционалните верувања ја формираат позадината на повеќето религиозни мисли во Маори, со други кои припаѓаат на една од неколкуте христијански цркви или синкретични цркви како што е Ратана.
Лидерот на сега веќе непостоечката муслиманска асоцијација Аотеароа Маори (АММА), Те Аморанги Изак Кирека-Ваанга, бил идентификуван меѓу 500-те највлијателни муслимани. Тие истакнуваат дека исламот со своите строги правила и самодисциплина е позитивна сила во развојот на Маорите.
Во 1990 година, Федерацијата на исламски здруженија на Нов Зеланд ја организирала првата официјална средба помеѓу Маорите и имигрантите муслимани во Велингтон. Во 2003 година од Муслиманското здружение на Кантербери организирало „Национален Маорски муслимански ден“.
Превод на Куранот
Г-дин Шакил Ахмад Монир му го подарил првиот примерок на Куранот што го превел на маорски јазик на Мирза Масроор Ахмад (Калиф на муслиманската заедница Ахмадија) како поклон за благословите на стогодишнината на Хилафат во 2008 година. На г-дин Монир му биле потребни скоро дваесет години да ја објави првата половина на Куранот, кој се нарекува Курану Тапу на маорски јазик.
Г-дин Монир поминал одреден период во Нов Зеланд и во странство работејќи на преводот. Тој воспоставил тим составен од г-дин Мохамед Икбал ВРД, ЈП и г-дин Мохамед Шахид за да му помогнат во логистиката на овој проект.
Г-дин Монир отпатувал на Нов Зеланд во 2010 година за издавање на Курану Тапу. Тој бил почестен да го претставува овој настан како официјален претставник на Мирза Масроор Ахмад, Калифатул Масих V и како автор на преводот. Тој поминал бројни часови за да се осигура дека преведувачката работа е што поблиску до оригиналниот арапски текст во кој е откриен Куранот.
Копија од овој Куран била исто така презентирана на кралот Тухеитија во марае надвор од Хамилтон, што му дало можност на г-дин Монир да се обрати на голема група Маори на нивниот јазик. Тој изјавил: „Беше толку убаво, луѓето ракоплескаа откако престанував со зборување“.
Муслиманската заедница Ахмадија е првата муслиманска организација што ја превела првата половина на Куранот на маорски јазик.
Харакири
Харакири (јапонски: 腹切り) или сепуку (јап. 切腹) — вид на ритуално самоубиство, карактеристично за културата на Јапонија. Харакирито е едно од клучните делови од бушидо, кодексот на јапонските воини самураи. Самоубиството го изведувале личности кои ја изгубиле честа или тоа им го наредил господарот, или како израз на протест во случаи кога сопствените морални начела не се сложувале со господаровата наредба.
Космос-59
Космос-59 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 7 март 1965 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4730 килограми. Космос-59 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,7 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 322 км, а најмалото на 205.
Ифигенија во Таврида (Гете)
„Ифигенија во Таврида“ (германски: Iphigenie auf Tauris) — драма на германскиот писател Јохан Волфганг Гете.
Космос-60
Космос-60 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 12 март 1965 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 88,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,7°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 247 км, а најмалото на 194.
Манастир (Загорци)
Манастир — археолошко наоѓалиште во радовишкото село Загорци, Општина Конче. Претставува населба од железното време и сакрален објект од средниот век.
На 200-300 м југоисточно од селото, на една височинка крај селската река обрасобрасната со дабови се гледаат темели од средновековен сакрален објект. На благите тераси околу височинката спорадично се среќаваат фрагменти од керамички садови од железното време.
Џејсон Гранџер
Џејсон Антони Гранџер Амодио (роден на 15 септември 1989 во Монтевидео) е уругвајски кошаркар, плејмејкер на Басконија.
Тој има и италијанско државјанство.
Животопис
Џејсон Гранџер е син на Џеф Гранџер, американски професионален кошаркар, роден во Њу Џерси, кој играл во уругвајската кошаркарска лига во раните 1980-ти. Тој станал уругвајски државјанин и играл за уругвајската кошаркарска репрезентација. Подоцна тој се иселил во Монтевидео, Уругвај, каде што Џејсон се родил.
Младински категории
Роден во Монтевидео, Уругвај, Гранџер играл за младинските категории на уругвајскиот клуб Атлетико Кордон.
Естудијантес
Во декември 2005 година, Гранџер дошол на проби во шпанскиот тим Естудијантес, а подоцна во 2006 тој потпишал договор со нив, на возраст од само 16 години.
Сепак, уругвајскиот клуб на Гранџер, Атлетико Кордон, побарал обесштетување, што значи дека Гранџер можел да игра само во аматерското 4-то ниво на шпанскиот кошаркарски лигашки систем, Лига ЕБА, за една и пол година, додека трибуналот на ФИБА го одлучувал случајот. Трибуналот конечно му доделил на уругвајскиот клуб компензација од 25.000 евра во 2007 година, при што Гранџер бил многу критикуван во однос на активностите спрема неговиот поранешен тим.
Во текот на летото 2007 година, учествувал во американскиот камп Кошарка без граници, и бил избран за МВП на кампот. Гранџер го направил своето деби во АЦБ лигата, првото ниво на шпанската кошарка, за време на сезоната 2007-2008. За време на сезоната 2012-2013 тој имал просек од 11 бода и 3.4 асистенции по натпревар во шпанската АЦБ лига.
Уникаха Малага
Во јули 2013 Гранџер играл на Летната лига на НБА 2013, со екипата на Бостон Селтикс, запишувајќи 6 бода и 3.6 асистенции по натпревар, за околу 18 минути во просек по натпревар, во 5 натпревари.
По истекот на неговиот договор со Естудијантес, тој потпишал со друг шпански клуб Уникаха Малага, подоцна истиот месец, откако нивната понуда неговиот поранешен клуб не можел да ја изедначи. Во првата сезона во дресот на Уникаха одиграл 40 натпревари во шпанската лига со просек од 9.8 бода, 4.5 асистенции и 2.2 скока по натпревар. Исто така дебитирал во Евролигата каде на 24 натпревари имал просек од 7.5 бода, 3.4 асистенции и 2.1 скока по натпревар.
Во јули 2014 повторно учествувал во Летната лига на НБА овојпат со екипата на Кливленд Кавалирс, каде имал просек од 2.3 бода и 1 асистенција во просек по натпревар, во 4 одиграни натпревари.
Грaнџер бил избран во тимот на шпанската АЦБ лига за сезоната 2014-15, откако бил избран како еден од двата најдобри бекови во лигата, заедно со Серхио Љуљ. Тој имал во просек 9.7 бода, 3.3 скока, 5.2 асистенции и 1.2 украдени топки по натпревар во регуларниот дел од сезоната во лигата. Тој, исто така, одиграл клучна улога на патот на неговиот тим до полуфиналето на плејофот каде биле елиминирани од Барселона со 3-2 во победи.
Анадолу Ефес
На 26 јуни 2015, Гранџер потпишал двегодишен договор со турската екипа Анадолу Ефес. Во октомври 2015 со клубот го освоил Суперкупот на Турција со победа од 76-74 над Пинар Каршијака.
Басконија
На 16 август 2017 година, Гранџер потпишал тригодишен договор со Басконија враќајќи се во шпанската АЦБ лига по две години пауза.
Асарлак (Караџалар)
Асарлак — археолошко наоѓалиште во радовишкото село Караџалар. Претставува населба од средниот век.
На околу 3-4 км северно од селото, на една височинка со доминантна положба и прегледност кон селото Ораовица има градежен материјал од камен, тули и покривни ќерамиди.
Сив врат (цртан филм)
„Сив врат" — советски рачно цртан филм врз основа на приказната со истото име од Д.Н. Мамин-Сибиријак во 1948 година во студиото „Сојузмултифилм“. Режисерите Леонид Амалрик и Владимир Полковиков, обединети од слични креативни аспирации, нашле свој стил додека работеле на цртаниот филм.
Заплет
Анимираниот цртан филм „Сив врат“, e заснован на истоимената приказна на Дмитриј Мамин-Сибирјак, и им укажува на младите гледачи колку е важно пријателството во животот.
Еднаш патката по име Сив врат спасила зајак кој бил нападнат од лисица. Зајакот останал жив и здрав а лисицата и го скршила крилото на патката и таа не можела да лета на југ со останатите птици. Патката Сив врат останала да презими во ледената дупка, смрзнувајќи секој ден дупката станувала сè помала и помала. Лисицата дошла до дупката и чекала патката да излезе од неа. Патката Сив врат морала да се бори за живот, бегајќи од подмолната лисица, но благодарение на пријателството со зајакот и тетребот, успеала да не стане вечера за лисицата и таа научила повторно да лета.
Награди
Цртаниот филм „Сив врат“ бил награден на фестивали:
Рејтинг од критичарите
Во „Есеи за историјата на советското кино“ (том 3), се посочува дека филмот станал дефинитивен пат за развој на жанрот анимација во текот на неколку години. Првиот директор на студиото „Сојузмултфилм“ Н. М. Кива го оценил филмот како „трогателен, строго постојан, стилски, мек, лирски, психолошки точен“.
«„Сив врат “(1948) Полковников и Амалрик сè уште удираат со неверојатна графика, мека палета на бои, во кои неверојатно се пренесува суптилна палета расположенија. Се разликува и е една од најтрогателните, најхуманите и најдраматичните слики од повоениот период со извонредната работа на аниматорите, најдобриот психолошки развој на ликовите“.».
Изданија
Цртаниот филм е постојано објавуван на ДВД во колекции на цртани филмови:
Белата Лоза (Скоруша)
Белата Лоза — археолошко наоѓалиште во радовишкото село Скоруша, Општина Конче. Претставува населба од бронзеното време.
На 1,5 км западно од селото се среќаваат фрагменти од керамички садови и камени секири.
Ифигенија во Таврида (опера)
Ифигенија на Таврида - опера во четири чина на Кристоф Вилибалд Глук од 1779 година, според либретото на Никола-Франсоа Гилар. Тоа е неговата петта опера на француската сцена.
Со Ифигенија Глук ја донел реформата на операта до својот логичен заклучок. Рециталите се пократки и тие се придружени со музика и игра (т.е. жичени и други инструменти со кои може да се игра, а не само со жичена придружба). Вообичаените движења за танцување што се наоѓаат во француската трагедија и музика се речиси целосно отсутни. Операта е заснована врз драмата Ифигенија во Таврида на античкиот автор Еврипид, која го опишува семејството на Агамемнон по Тројанската војна.
Ронин
Ронин (јапонски: 浪人, букв. 浪 „скитајќи“ и 人 „човек“ — скитник) — назив за самурај без господар во Феудална Јапонија. Во почетокот називот бил користен за кмет кој го напуштил или побегнал од својот господар. Во феудална Јапонија ронинот бил предмет на исмејување и понижување, затоа што традицијата налагала самураите кои го напуштиле својот господар да починат ритуално самоубиство — сепуку. Во текот на Токугава шогуната драматично пораснал бројот на ронини, знаејќи дека тогаш било незаконски самураите да го променат господарот без негово одобрение. Многу ретки биле тие кои имале даимјо титула, и имале добри услови.
Значењето на поимот ронин, подоцна се однесувало на студенти кои не успеале да положат приемен испит на факултет на кој сакале да се запишат, и го чекаат наредниот приемен рок за да се обидат повторно. Понекогаш поимот ронин се користел воопшто за личност која не ја искористила понудената прилика и која чека на нова шанса.
Водна Полјана (Скоруша)
Водна Полјана — археолошко наоѓалиште во радовишкото село Скоруша, Општина Конче. Претставува населба од средниот век.
На 1 км југоисточно од селото се гледаат остатоци од питоси, имбрекси и грамади од кршен камен.
Убавите села убаво горат
„Убавите села убаво горат“ (српски: Лепа села лепо горе) — филм на режисерот Срѓан Драгојевиќ од 1996 година. Главните улоги ги играат: Милорад Мандиќ, Никола Којо, Никола Пејаковиќ, Бранка Катиќ, Драган Бјелогрлиќ, Марко Ковијаниќ, и Велимир Бата Живојиновиќ. Филмот е снимен по вистинит настан во кој седум српски војници на Дринскито корпус девет дена биле опколени во тунелот „Бродар“ во септември 1992 година.
Синопсис
Дејствието на филмот почнува во една српска воена болница во која се лекуваат ранетите војници од војната во Босна меѓу кои се наоѓа и еден српски војник, кој се сеќава на своето детство и на подоцнежното учество во војната. Две деца, Србинот Милан и Бошњакот Халил, растат заедно во едно село во чија близина има напуштен тунел. Порадие суеверие, тие не се осмелуваат да влезат во тунелот, но дваесет години подоцна, за време на војната во Босна, Милан е опколен во тунелот заедно со своите соборци, додека Халил се наоѓа на спротивната страна. Меѓу опколените српски борци се наоѓа и една американска новинарка. Додека се обидуваат да се извлечат од тунелот, српските борци ги раскажуваат своите лични приказни, т.е. начините на кои се вклучиле во војната.
Космос-61
Космос-61 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 15 март 1965 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 50 килограми. Космос-61 бил воен и комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 104,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 56,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1720 км, а најмалото на 262.
Ферус Мустафов
Ферус Мустафов ( во -  година во ) — македонски кларинетист и саксофонист.
Животопис
Мустафов е роден во Штип во муслиманскко ромско семејство на музичари и е син на Илми Јашаров. Неговата професионална кариера започнала на седумнаесетгодишна возраст, додека студирал виолина и кларинет во локална музичка академија. За тоа време, тој бил поканет да оди на турнеја со бенд предводен од Тома Чрчев, а успехот на турнејата го натерало да се откаже од академското учење за да стане работен музичар.
По една година воена служба, за време на која тој ја воспоставил својата репутација играјќи на вечерни танци, тој се преселил во Сараево, Босна и Херцеговина, каде ја презел водечката улога во експлозијата на популарноста на народната музика што се случила таму во тоа време. Подоцна станал директор за музичко програмирање на ромски јазик за Радио Телевизија Скопје и се здобил со меѓународна публика преку изданијата на албумите на светските музички записи како што се Глобус Стил и Тропски. Настапувал во голем број земји во светот и снимил десетина албуми, главно со инструментални композиции.
Влијание
Мустафов е главен лик во расказот „Аферата Џон Колтрејн“ на македонскиот писател Иван Шопов од 2018 година.
Космос-62
Космос-62 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 104,6 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 56,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1695 км, а најмалото на 261.
Атици (Црничани)
Атици (или Атица) — археолошко наоѓалиште во дојранското село Црничани. Претставува населба од неолитско време.
Во непосредната близина на крстопатот Валандово-Дојран-Богданци, во парцелите 5 и 10 на поранешната винарија „Винојуг“, на површина од 500 × 200 м се среќаваат фрагменти од куќен лепеж, огништа и фрагменти од керамички садови и камени и коскени орудија. Музејот на Македонија во 1988 година извршил заштитно археолошко ископување.
Наодите се чуваат во Музејот во Гевгелија.
Космос-63
Космос-63 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Тјуратам, Бајконур, СССР на 15 март 1965 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 50 килограми. Космос-63 бил воен и комуникациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 104,2 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 56,0°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1655 км, а најмалото на 259.
Керамичлук (Црничани)
Керамичлук — археолошко наоѓалиште во дојранското село Црничани. Претставува населба од доцноантичко време.
На 500 м северно од селото, на левиот брег на потокот Карабали, во нивата на Р. Павловиќ се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси, тегули и имбрекси.
Милион во торба
„Милион во торба“ е советски цртан филм од Дмитриј Бабиченко од 1956 година. Претставен е како сатира за алчност и трошење пари.
Заплет
Синиот уметник насликал куќа во која се населило целото друштво. Во меѓувреме,Сик-Фистулас ги гледал уметникот и музичарот и сè му раскажал што видел на господин Милион.Тој наредил да ги донесе  боите и виолината во палатата, сакајќи да си нацрта торба со милион златници. Детективот наскоро ја испочитувал наредбата, но Милион не успеал: тој не можел ниту да црта, ниту да свири на виолината. Безумно верувајќи дека е измамен, злобниот богаташ го повикал началникот на полицијата Тумба и наредил апсење на Синиот уметник и музичарот Ре-скала. Тумба побрзал во потера со детективот Сик-Фистулас и одредот на полицијата Маса.Тие го земале девојчето а нејзините пријатели трчале по нив сè до палатата и се појавиле пред Милион. Како откуп од нив тој побарал милион златници. Музичарот започнал да свири а уметникот со својата музика создал огромна торба со пари. Безобразникот започнал да бара повеќе злато а во огромната торба веќе имало 10 милиона.Тука господин Милион, Сик-Фистулас и Тумба почнале  нетрпеливо да го собираат златото. Музичарот Ре-скала престанал да свири и торбата со алчни луѓе станала само слика на ѕидот. Пријателите го одврзале Девојчето а Синиот уметник ја покрил насликаната торба со негативците со црна боја.
Преиздание на видео
десно|мини| Насловна едиција на ДВД
Литература
„Мајстори на советска анимација“, изд. Дмитриј Наумович Бабиченко, изд. „Уметност“, 1972 година - Вкупно страници: 191 година.
Извори
Цитирање од статијата:"Постои и друг вид на бајка - авантуристичка приказна, нешто како детектив од бајка со мотиви на политичка алегорија. Ова е „Милион во торба“, поставена во 1956 година од режисерот Дмитриј Бабиченко и сценарио на Владимир Сутеев. Г-дин Милион е богат, детективот Сик-Фистула, генералот Тумба, командант на цела армија полицајци - сето тоа се сатирични ликови, карикатури засновани на гротескни графички одлики, хиперболизирани, како и позитивни ликови - уметникот Ултрамарин и музичарот во Д-дур. Во однос на својата уметничка заслуга, сценариото на Сутеев не го достигнува нивото на модерна политичка бајка за деца, која ја поседуваат литературните ремек-дела - „Три дебели мажи“ од Јуриај Олеша или „Чиполино“ од Џани Родари. Но, сепак, тоа е љубопитен пример за овој редок жанр од бајките."С.В.Асенин. «Пути советской мультипликации» „Светот на цртаните филмови“, 3d-master.org.
Лаки (вулкан)
Лаки или Лакагигар (Кратерите на Лаки) — вулкански кратер во јужниот дел на Исланд, недалеку од кањонот на Елдџа и малото село Киркјубејарклаустур. Вулканот е дел од вулкански систем, во центарот на вулканот Гримсветн и вулканот Тордарирна. Се наоѓа помеѓу л едниците Мирдалсјекул и Ватнајекул, во кратерската област во југозападниот до североисточниот правец.
Ерупцијата на Лаки и последиците предизвикале пад на глобалните температури, а 120 милиони тони сулфур диоксид бил исфрлен во северната полутопка. Ова предизвикало штети на посевите во Европа и веројатно ја предизвикало сушата во Северна Африка и Индија.
Ерупцијата во 1783
На 8 јуни 1783, 25 километри долгата пукнатина со 130 кратери се отворила со фреатични експлозии поради интеракција на подземната вода со зголемувањето на базалт ната магма. По неколку дена ерупциите станале помалку експлозивни, со стромболски, а подоцна, хавајски карактер, со високи стапки на излевање на лава. Овој настан се оценува со показател на вулканска избувност од 4 но осуммесечното испуштање на сулфур довело до тоа да стане еден од најбитните климатски и социјално реперкусни настани од минатиот милениум.
Ерупцијата, позната и како Скафтарелдар ("Скафта пожари") произвела околу 14 км3 базалт на лава, а вкупниот волумен исфрлена тефра изнесувал 0.91 кубни километри. Фонтани те од лава се проценува дека достигнале височини од 800 до 1.400 метри. Гасовите достигнале надморски височини од околу 15 километри.
Ерупцијата продолжила до 7 февруари 1784, но повеќето лава била исфрлена во првите пет месеци. Вулканот Гримсветн, од кого се протега кратерот Лаки, исто така избувнал во тоа време, од 1783 до 1785. Изливот на гасови, вклучувајќи околу 8 милиони тони флуороводород и околу 120 милиони тони сулфур диоксид, довеле до тоа што оттогаш станало познато како "Лаки магла" низ Европа. Во 1783 година, Исланд доживеал огромна вулканска експлозија, која според бројот на жртвите поставила светски рекорд. Активноста на вулканот траела 6 месеци и однела речиси 20.000 животи, или околу една третина од населението во земјата.
Последиците во Исланд
Последиците за Исланд биле катастрофални. Околу 20-25% од населението починало од глад и труење со флуор по вулканските ерупции. Околу 80% од овците, 50% од добитокот и 50% од коњите угинале, поради дентална флуороза и скелетна флуороза од 8-те милиони тони водороден флуорид кои биле исфрлени.
Парохискиот свештеник и декан на Вестур-Скафтафелсисла, Јон Стејнгримсон (1728-1791), станал познат поради неговата елдмеса ("оганска проповед") што ја одржал на 20 јули 1783, во чест на луѓето од малата населба Киркјубејаклаустур заробени од лавата. Шефот на геолошката служба на Исланд, д-р Сигурдур Торарисон, во 1978 година му рекол на писателот на Националното географско друштво Вилијам Греј: