cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Луизијана
Купувањето од страна на Соединетите Држави
Кога Соединетите Држави ја освоиле својата независност од Велика Британија во 1783 година, една од најголемите грижи била да се воспостави европска контрола на нејзината западна граница и потребата од неограничен пристап до Реката Мисисипи. Како што американските населеници се пробиле кон запад, сфатиле дека Апалачките Планини претставуваат препрека при преносот на стоки кон исток. Најлесниот начин да се пренесат производите била употребата на бродови со рамно дно за да пловат надолу по Реките Мисисипи и Охајо до пристаништето на Њу Орлеанс, од каде стоката може да се пренесе на прекуокеански бродови. Проблемот со оваа маршута е во тоа што Шпанците ги поседувале двете страни од Реката Мисисипи. Амбициите на Наполеон во Луизијана вклучувале создавање на нова имерија насочена кон трговијата со шеќер. Со условите на Амјенскиот договор од 1800 година, Векика Британија им ја вратила сопственоста врз островите Мартиник и Гваделупе на Французите. Наполеон гледал на Луизијана како склад на овие острови на кои има шеќер и како тампон зона на населувањето во Соединетите Држави. Во октомври 1801 година тој испратил голема воена сила да го освои островот од голема важност, Сан Доминго, и повторно да го воведе ропството, кое било укинато во Сан Доминго по побуна на робовите во 1792-93 година и по уставно-правното укинување на ропството во француските колонии во 1794 година.
Кога војската водена од страна на зетот на Наполеон, Леклерк, била поразена од војската која била против повторно поробување на поголемиот дел од населението во Сан Доминго, Наполеон одлучил да ја продаде Луизијана.
Томас Џеферсон, третиот претседател на Соединетите Држави, бил загрижен поради планот на Наполеон за обнова на француските колонии во Америка. Со тоа што го поседувал Њу Орлеанс, Наполеон можел да го забрани пристапот до Мисисипи за Соединетите Држави во било кое време. Џеферсон го овластил Р. Ливингстон, министер за финансии на Соединетие Држави, да преговара за продажбата на градот Њу Орлеанс, делови од источниот брег на Реката Мисисипи и за слободна пловидба по реката за целите на трговијата на Соединетите Држави. Ливингстон бил овластен да исплати 2 милиони американски долари.
Официјалното предавање на Луизијана во француска сопственост сè уште не се случило, а договорот на Наполеон со Шпанците се дознал како лошо сочувана тајна. Сепак, на 18 октомври 1802 година, Хуан Вентура Моралес, во улога на настојник на Луизијана, јавно ја искажал намерата на Шпанија да го укине правото на влог во Њу Орлеанс за бродскиот товар од Соединетите Држави. Затворањето на ова битно пристаниште за Соединетите Држави предизвикло бес и вчудовиденост. Трговијата на запад практично била попречена. Историчарите веруваат дека укинувањето на правото на влог било предизвикано од злоупотребата од страна на Американците, особено криумчарењето, а не од страна на француските завери како што тогаш се верувало. Претседателот Џеферсон не го земал предвид јавниот притисок за војна со Франција и го назначил Џејмс Монро за посебен дипломатски претставник до Наполеон за да потпомогне во тоа Соединетите Држави да го добијат Њу Орлеанс. Џеферсон исто така ги зголемил овластените трошоци на 10 милиони американски долари.
Сепак, на 11 април 1803 година францускиот министер за надворешни работи Талејранд го изненадил Ливингстон со тоа што го прашал колку САД е подготвен да плати за цела Луизијана, не само за Њу Орлеанс и околната област (како што налагале инструкциите на Ливингстон). Монро се согласил со Ливингстон дека Наполеон може во секој момент да ја повлече понудата (оставајќи ги без можноста да го добијат посакуваниот Њу Орлеанс) и дека одобрувањето од страна на претседателот Џеферсон може да потрае неколку месеци, па така Ливингстон и Монро одлучиле веднаш да започнат со преговори. До 30 април склучиле договор за купување на целата територија Луизијана од 828 000 квадратни милји (2 100 000 km2) во вредност од 60 милиони франци (приближно 15 милиони американски долари). Дел од оваа сума послужила да ги покрие долговите кои ги имала Франција кон САД. Исплатата била во форма на обврзници на САД кои Наполеон го продал по номинална вредност на “Данската компанија на надеж и друштво” и на британската банка “Беринг”, со попуст од 87½ за секоја парична единица од 100 американски долари. Како резултат на тоа, Франција, за Луизијана, добила само 8 831 250 американски долари во готово. Одговорниот англиски банкар Александар Беринг откако се советувал со Монро во Париз, отпатувал во САД за да ги земе обврзниците, ги однел во Британија и се вратил во Франција со парите кои Наполеон ги употребил да води војна против државата на Беринг.
Кога вестите за купувањето стигнале во САД, Џеферсон бил изненаден. Тој одобрил трошок од 10 милиони американски долари за еден пристаништен град, а наместо тоа добил договори со кои владата е обврзана да потроши 15 милиони долари на земја која двојно ќе ја зголеми територијата на државата. Политичките противници на Џеферсон од Федералната партија тврделе дека купувањето на Луизијана било безвредно и дека Уставот не предвидувал стекнување со нова земја и преговарачки договори без согласност од Сенатот. Она што навистина ја загрижувало опозицијата биле новите држави кои неизбежно ќе се издвојат од територијата Луизијана, со тоа што ќе се зајакнат интересите на западните и јужните држави во Конгресот и со тоа што дополнително ќе се намали влијанието на федералистите од Нова Англија во државните работи. Претседателот Џеферсон бил ревносен поддржувач на проширувањето кон запад и останал непоколеблив во однос на неговата поддршка за договорот. И покрај неодобрувањето од страна на федералистите, САД го одобрил договорот од Луизијана на 20 октомври 1803 година.
Свеченоста на предавањето на Луизијана се одржала во Њу Орлеанс на 29 ноември 1803 година. Бидејќи Луизијана никогаш не им била официјално предадена на Французите, Шпанците ги спуштиле, а Французите ги кренале нивните знамиња. Следниот ден, генералот Џејмс Вилкинсон ја презел сопственоста на Њу Орлеанс во корист на САД. Слична свеченост се одржала во Сан Луис на 9 март 1804 година, кога француското тробојно знаме било кренато во близина на реката, заменувајќи го шпанското државно знаме. Наредниот ден, капетанот Амос Стодард од Првата артилерија на САД, ја построил војската во градот и го кренал американското знаме да се вее на јарбол на тврдината. Територијата Луизијана и била официјално предадена на владата на САД, која ја застапувал Мериведер Левис.
Територијата Луизијана, купена за помалку од 3 центи за ар, преку ноќ двојно ја зголемила територијата на САД, без војна или без загуба на ниту еден американски живот, и поставила преседан за купување на територија. Таа го отворила патот за можно проширување на САД низ континентот до Тихиот Океан.
Демографија
Бирото за попис на САД проценува дека на 1 јули 2011 година Луизијана броела 4 574 836 жители, со пораст од 0,91 % од пописот во 2010 година. Густината на населението во државата е 104,9 луѓе на квадратна милја.
Центарот на населението на Луизијана се наоѓа во парохијата Поант Купе, во градот Њу Роадс.
Според пописот во САД во 2000 година, 4,7 % од населението кои имаат 5 години и кои се постари од 5 години зборуваат француски и стар француски (кажун) во своите домови, додека 2,5 % зборуваат шпански.
Расна структура и предци во Луизијана
Според пописот во САД во 2010 година, населението во Луизијана го сочинувале:
Најголемите групи на предци во Луизијана се Афроамериканците (32%), Французите (15,1%), Германците (8,7%), Ирците (8,1%) и Англичаните(6,7%).
Стопанство
Основни земјоделски производи се: морска храна (Луизијана е најголем производител на јастог во светот, снабдува приближно 90% од светот), памук, соја, добиток, шеќерна трска, живина и јајца, млечни производи и ориз. Индустријата за морска храна обезбедува околу 16 000 работни места. Индустријата произведува хемиски производи, нафта и производи од јаглен, врши преработка на храна и превоз на опрема и производи од хартија. Туризмот е важен елемент во екомонијата, особено во областа на Њу Орлеанс.
Пристаништето на јужна Луизијана, сместено на Мисисипи помеѓу Њу Орлеанс и Батон Руж, е најголемото пристаниште за транспорт на западната полутопка и четврто по големина во светот како и најголемото бродско товарно пристаниште во светот. Њу Орлеанс, Шревпорт и Батон Руж се исто така дом на успешна филмска индустрија. Државната финансиска стимулација и енергична промоција придонеле локалната филмска индустрија брзо да напредува.
Туризмот и културата играат главна улога во економијата на Луизијана, со тоа што заработуваат околу 5,2 милијарди американски долари годишно. Луизијана е, исто така, домаќин на многу важни културни настани, како што е Светскиот економски форум, кој се одржува еднаш годишно, на есен во Њу Орлеанс, Мориал Конференцискиот центар.
Почнувајќи од јануари 2010 година, стапката на невработеност била 7,4%. Во Луизијана, постои трипати поголема веројатност еден Афроамериканец да биде невработен за разлика од еден белец.
Енергија
Луизијана е богата со нафта и природен гас. Резерви на нафта и гас се наоѓаат во изобилство на копно и на крајбрежјето на водите кои се во државна сопственост. Покрај тоа, огромни резерви на нафта и природен гас се наоѓаат на спротивната страна од крајбрежјето на Луизијана во сојузно управуваниот Надворешен континентален гребен (OCS), во Мексиканскиот Залив. Според Енергетската информативна управа, Надворешниот корален гребен на Мексиканскиот Залив е најголемата американска област за производство на нафта. Со исклучок на Надворешниот континентален гребен на Мексиканскиот Залив, Луизијана е поставена на четвртото место за нафтено производство и е седиште на околу 2 % од вкупните американски нафтени резерви. Една третина од нафтата произведена во САД доаѓа од странство, а 80% од тоа производство доаѓа од длабочините на водите кои се наоѓаат надвор од Луизијана. Нафтената индустрија вработува околу 58 000 жители на Луизијана и  овозможува уште 260 000 работни места поврзани со нафтата, со што опфаќа 17% од сите работни места во Луизијана. Резервите на природен гас во Луизијана изнесуваат околу 5 проценти од вкупните резерви на САД. Неодамнешното откритие на формацијата Хејнсвил Шале во делови или на цела територија на парохиите Кадо, Босиер, Биенвил, Де Сото, Црвена Река, Сабине и Натчиток го направи четврто по големина во светот поле за гас со некои бунари кои во почетокот  произведувале  над 25 милиони кубни стапки гас дневно. Луизијана била првото место на кое се вади нафта над вода во светот, на Езерото Кадо во северозападниот дел на државата. Нафтената и гасната индустрија, како и нејзини подружници како што се транспорт и рафинирање, доминираат во економијата на Луизијана од 1940-тите. Почнувајќи од 1950 година, Министерството за внатрешни работи на САД неколкупати ја тужело Луизијана со напори од страна на сојузната влада да и се одземат на Луизијана правата на сопственост над земјиштето прекриено со вода. Овие управуваат огромени сладишта на резервоари на нафта и природен гас.
Кога нафтата и гасот доживеале економски процут во 1970-тите, тоа се случило и со економија во Луизијана. Економијата во Луизијана, како и нејзината политика во последната половина од векот не може да се разбере без темелно да се образложи влијанието на нафтената и индустријата за гас. Од 1980-тите години, седиштата на овие индустрии се зацврснале во Хјустон, но многу од работните места кои дејствуваат или даваат логистичка поддршка на индустријата за сурова нафта и гас во делот од Мексиканскиот Залив кој му припаѓа на САД останале во Луизијана од 2010 година.
Закон и влада
Во 1849 година, државата го преместила главниот град од Њу Орлеанс во Батон Руж. Доналдсонвил, Опелусас и Шревпорт кратко време служеле како седиште на државната власт на Луизијана. Државниот капитол на Луизијана и резиденцијата на гувернерот се наоѓаат во Батон Руж.
Граѓанско право
Политичката и правна структура на Луизијана задржала неколку елементи од времето на француското и шпанското владеење. Еден од нив е употребата на терминот "парохија" (од француски: paroisse) наместо "област" кога се однесува на административни единици. Друг елемент е правниот систем на граѓанско право заснован на француски, германски и шпански правни законици и на крај на римското право, што е спротивно на англиското обичајно право. Обичајното право е закон “основан од судиите” врз основа на преседан, и е основа на статутот во сите други држави во САД. Видот на системот на граѓанското право е оној што мнозинството земји во светот го употребуваат, особено во Европа и нејзините поранешни колонии, со исклучок на колониите на британската империја. Сепак, погрешно е да се изедначуваат Граѓанскиот законик на Луизијана и Наполеонивиот законик. Иако Наполеонивиот законик имал силно влијание врз законите во Луизијана, тој никогаш не стапил во сила во Луизијана, бидејќи бил донесен во 1804 година, по купувањето на Луизијана од 1803 година. Додека Граѓанскиот законик на Луизијана од 1808 година постојано е ревидиран и ажуриран од неговото донесување, сè уште се смета за управна власт во државата. Сè уште постојат разлики меѓу граѓанското право во Луизијана и обичајното право во другите сојузни држави во САД. Додека некои од овие разлики се премостиле поради силното влијание на традицијата на обичајното право, важно е да се напомене дека "граѓанската" традиција сè уште е длабоко вкоренета во повеќето аспекти на приватно право на Луизијана. Така, структурата на сопственоста, договорите, на деловните субјекти, голем дел од граѓанска постапка и семејното право, како и некои аспекти на кривичното право, сè уште се главно врз основа на традиционалната римска правна мисла. Пример на законици, како што е Единствениот трговски зоконик, кои се донесени од страна на повеќето држави во рамките на сојузот, вклучувајќи ја Луизијана, се засновани  на граѓанска мисла, а суштината е во тоа што таа е дедуктивна, за разлика од обичајното право коешто е индуктивно. Во граѓанската традиција законидавното тело се сложува да се следат општите начела “a priori”. Кога збир од факти се доставуваат пред судија, тој изведува заклучок од пресудата на судот со тоа што ги споредува со закон фактите на секој поединечен случај. Спротивно на тоа, обичајното право, кое навистина не постои во својата чиста историска форма поради појавата на уставниот закон, било основано од страна на судија со примена на одлуките на други судии во нова шема на факти донесени пред него во одреден случај. Резултатот е дека историски гледано англиските судии не биле ограничени од страна на законодавната власт.
Култура
Луизијана е дом на многу култури, а особено значајни се различните култури на Креолците и Кажуните.
Креолската култура е културно соединување кое зема по мал дел од француската, шпанската, африканската, и индијанската култура. Креолската култура е дел од културата на белците-Креолци и црнците-Креолци. Првично името Креолци се однесувало на белците од француско-шпанско потекло. Подоцна поимот исто така се однесувал на потомците од односите на белците со црни жени, од кои многумина биле образовани слободни обоени луѓе. Многу од богатите белци имале квазитрајни односи со црни жени надвор од нивните бракови, а ги издржувале како "placées". Ако жената била поробена на почетокот на врската, човекот вообичаено договарал нејзино ослободување, како и на кое било од нејзините деца.
Предците на Кажуните дошле од централнозападна Франција во провинциите Њу Бранзвик и Нова Шкотска во Канада, познати како Акадија. Кога Британците ја добиле француската и индијанска војна, Британците присилно разделувале семејства и ги протерувале поради својата долготрајна политичка неутралност. Повеќето заробени Акадијци биле сместени во затворени кампови во Англија и во колониите на Нова Англија од 10 до 30 години. Многу од оние кои им побегнале на Британците останале во француска Канада. Откако биле ослободени од Англија, многумина се разбегале, некои во Франција, Канада, Мексико или Фокландските Острови. Мнозинството нашле засолниште во јужна Луизијана сместени во регионот околу Лафајет и речниот залив Ла Фурш. До 1970-тите, Кажуните често се сметале за пониска класа граѓани, со тоа што поимот "Кажун" бил донекаде потценувачки. Откако блеснало богатството од нафта и гас, кажун културата, храната, музиката, и нивниот заразен "радоста на живеењето" начин на живот брзо стекнал светска слава.
Трета посебна култура во Луизијана е онаа на Ислењос (Isleños), кои се потомци на шпанските жители на Канарските Острови кои мигрирале од Канарските Острови на Шпанија во Луизијана под шпанска влас почнувајќи од  средината на 1770-тите. Тие се населиле во четири главни населби, но многу се преселиле во денешната парохија Свети Бернард, каде што мнозинството од населението Ислењо сè уште е сосредоточено. Годишен фестивал наречен Фиеста го слави наследство на Ислењос. Во Парохијата Свети Бернард, како дел од ова наследство, постои Ислењос музеј, гробишта и црква, како и многу имиња на улиците со шпански зборови и шпански презимиња. Ислењо идентитетот е од вистински интерес во предградијата на Парохијата Свети Бернард во Њу Орлеанс, Лос Анџелес. Некои членови на заедницата Ислењо сè уште зборуваат шпански, со својот Канарски акцент. Голем број клубови и организации за зачувување на Ислењо идентитетот, како и многу членови на општеството Ислењос се во контакт со Канарските Острови на Шпанија.
Јазици
Луизијана има единствена јазична култура, благодарение на француското и шпанското наследство. Според пописот од 2000 година, помеѓу жителите на Луизијана кои имаат пет години или се постари, 90,8% зборуваат само англиски (вкупно 99% зборуваат англиски), а 4,7% зборуваат француски во своите домови ( вкупно 7% зборуваат француски). Останатите малцински јазици се: шпанскиот, кој го зборуваат 2,5% од населението; виетнамскиот – 0,6% и германскиот – 0,2% од населението. Иако законот ја признава употребата на англискиот и францускиот јазик во одредени околности, Уставот нема прогласено ниту еден "де јуре службен јазик или јазици". Во моментов "де факто административни јазици" на државната власт во Луизијана се англискиот и францускиот јазик.
Има неколку уникатни дијалекти на францускиот, креолскиот и англискиот јазик кои се зборуваат во Луизијана. Постојат два единствени дијалекти на францискиот јазик: кажун француски (преовладувал по превирањето на Акадијците од Канада) и колонијален француски. Од креолскиот јазик, произлегол креолски француски во Луизијана. Има исто така два уникатни дијалекти на англискиот јазик: кажун англиски, варијанта на англискиот кој настанал со француско влијание и оној дијалект што неформално е познат како Јат, кој наликува на њујоршкиот дијалект, особено на оној на историскиот Бруклин, бидејќи и двата акценти биле под влијание на големи заедници на имигранти, Ирци и Италијанци, но Јат дијалектот исто така бил под влијание на францускиот и шпанскиот јазик.
Колонијалниот француски бил јазикот на кој претежно се зборувало во Луизијана во текот на францускиот колонијален период и се зборувал првенствено од белото население. Креолското-црно население зборувало главно на креолски. Кажун францускиот бил воведен во Луизијана само по Големото превирање на Акадијците од Канада од 1710 до 1763 година. Кажун населението и нивната култура (оттука и нивниот јазик исто така) не се појавиле веднаш, туку тоа повеќе бил бавен развој од оригиналната акадијска култура под влијание на локалните култури. Англискиот и неговите дијалекти преовладувале само по купувањето на Луизијана, а дури и тогаш сè уште се задржало одредено француско влијание како што бил случајот во кажун англискиот. Кажун францускиот и колонијалниот француски донекаде се споиле откако англискиот го презел водството.
Религија
Во 2000 година, најголемите по број на верници, вероисповеди биле: Римокатоличката црква со 1 382 603, Јужната баптистичка конвенција со 868 587 и Обединетата методистичката црква со 160 153 следбеници.
Како и други јужни земји, населението во Луизијана е, исто така, составено од бројни протестантски вероисповеди, кои опфаќаат 60% од возрасното население во државата. Протестантите се најмногу застапени во северните и централните делови од земјата и во северното ниво на парохиите во Флорида. Поради наследство од Французите и Шпанците, чии потомци се Кажун и француските Креолци, подоцна ирските, португалските и германските имигранти, постои мнозинство на римокатоличко население, особено во јужниот дел од земјата.
Бидејќи француските Креолци биле првите доселеници, платажери и водачи на територијата, тие традиционално биле добро застапени во политиката. На пример, на почетокот, најголем број од гувернерите биле француско-креолски католици. Поради тоа што католиците сочинуваат мнозинство од населението во Луизијана, тие продолжуваат да бидат влијателни во државната политика. Почнувајќи од 2008 година сенаторите и гувернерите се католици. Високиот процент и влијанието на католичкото население ја прави Луизијана различна меѓу јужните држави.
Сегашната верска припадност на жителите на Луизијана:
Еврејски заедници постојат во поголемите градови во државата, особено во Батон Руж и Њу Орлеанс. Најважна од овие е еврејската заедница во областа на Њу Орлеанс, со население од 12 000 жители пред ураганот Катрина. Присуството на значајна еврејска заедница, основана во почетокот на 20 век, исто така направи од Луизијана необична држава меѓу јужните земји, иако Јужна Каролина и Вирџинија имале влијателно население во некои од нивните најголеми градови од 18 и 19 век. Меѓу истакнатите евреи во политичкото раководство на Луизијана се вбројуваат виговецот ( подоцна демократ) Јуда Бенџамин (1811–1884), кој ја застапувал Луизијана во американскиот Сенат пред Американската граѓанска војна и потоа станал Сојузен државен секретар; демократот Адолф Мејер (1842-1908), сојузен офицер кој ја претставувал државата во амеркинаскиот Претставнички дом од 1891 година сè до својата смрт во 1908 година; републиканскиот државен секретар Џеј Дарен (1954- ) и републиканецот (демократ пред 2011 година) врховен обвинител, Бади Колдвел (1946- ).
Свети Методиј
'''Св. Методиј Солунски''' (825 - Моравија, 6 април 885) — сесловенски просветител и постар брат на Константин Филозоф (Кирил).
Создавајќи ја првата словенска азбука, преведувајќи ги на старословенски најпотребните богослужбени книги и формирајќи силни следбеници, како што беа нивните ученици Климент Охридски, Константин Брегалнички и други словенски просветители, Кирил и Методиј станаа најзаслужни за словенската просвета, богослужба и култура.
Со само 20 години Методиј, син на богатото семејство на Лав и Марија, многу млад се стекнал со слава во византиската армија и веќе бил познат и на царскиот двор во Цариград. Бил споредуван со Самсон (според силата) и Исус Навин (со решителноста) која ја имал на бојното поле и бил награден од царот со војводски чин и го именувал за кнез во брегалничката област во 845 година.
Брегалничката мисија на Методиј била да воспостави ред и да го наметне духовното и кулутурното влијание на Византија кај Словените – Струмјани, од источните краеви на Македонија.
Најмалиот брат на Методиј бил Константин. Константин се втурнал во водите на филозофијата, лингвистиката и мисионерството.
Активноста на Методиј била насочена пред сè кон воспоставување и зацрвстување на врските со Струмјаните, но не со силата на мечот туку преку придобивањето на ова моќно словенско племе. Долгогодишната работа на Методиј во овие краишта резултирала со издавањето на т.н „Закон судњиј људим“ воен законик напишан на словенски јазик со грчки букви. Според Сергеј Троицки овој закон го смета за првенец на сета словенска литература.
Постариот брат Методиј (825-885), според византиските обичаи, требало да го следи животниот пат на својот татко. За тоа бил даден да се школува во училишта во кои слушателите главно се здобивале со воени знаења и се подготвувале за стекнување високи световни кариери. Методиј бил физички добро граден а покрај тоа и доста мудар. Тоа му овозможило уште на млади години да ги совлада воените вештини. По завршувањето школувањето исполнувал воени должности во рамките на солунската област. Како храбар воин уште млад стекнал голема воена слава. На дваесет годишна возраст бил удостоен од византискиот цар со војводски чин и како таков во 845 година бил испратен да управува со „Словенското кнежевство“ чиешто средиште го сочинувале струмичко-брегалничките краишта.
Методиј го управувал словенското кнежевство 10 години, од 845 до 855 година. За местоположбата на ова словенско кнежевство постојат повеќе хипотези, меѓутоа најблизу до вистината е дека истото се наоѓало во струмичко-брегалничкиот регион, каде во близина на денешното село Крупиште кај Штип се наоѓал град Равен каде веројатно и било седиштето на кнежевството. Во Методиевото кнежевство живееле Струмјаните, кои биле доста немирни. Со испраќањето на Методиј за нивен управител Византија сметала дека тие ќе бидат смирени и претворени во мирни поданици, а тој имал можност и прилика да го запознае нивниот бит, нискиот степен на просветеност и паганските обичаи.
Генетски истражувања на Бугарите
По развојот на популационата генетика во 21. век, почнуваат истражувања за бугарскиот ДНК-профил. Меѓу праисториските настани наведени во набљудуваните халпогрупи, најголем е придонесот на земјоделците од неолитот. Бугарскиот генетски фонд носи исто така траги од постледникова реколонизација од различни палеолитски засолништа и експанзијата на неолитски земјоделци од Блискиот Исток. Според резултатите од анализата на Y-ДНК и мтДНК, Бугарите им припаѓаат на групата на европските народи, но се наоѓаат малку настрана од главното јато. Генетски, денешните Бугари се потесно поврзани со соседните балкански народи (Македонци, Срби, Романци, Грци и Албанци), отколку со другите Европејци.
Истражувања и резултати
Според комбинирани ДНК тестови, конструирани на основа на автосомна ДНК, хаплоидна ДНК, Y-ДНК и мтДНК, кои даваат најдобра идеја за „потеклото“ и „сличноста“ помеѓу популациите, во балканскиот генетски кластер постојат неколку генетски субкластери, така во источниот спаѓаат Бугарите со Македонците и Романците. Иако Бугарите се дел од словенската група, тие како и повеќето други Јужни Словени се одликуваат со доминантен генетски супстрат кој е различен од оној на Западните и Источните Словени. Овој феномен се објаснува со јазичната асимилација на бројно домородно балканско население од средновековните словенски доселеници. Некои од пројавите кои ги разликуваат генетски и јазиково западната и источната подгрупа на Јужните Словени можат да се објаснат со два одделни миграциски бранови на различни племенски групи на идните Јужни Словени преку западниот и источниот дел на Карпатите, како и од различните племиња со кои тие доаѓаат во контакт на Балканот.
Според анализа на достапните податоци од големи Y-ДНК студии, Бугарите се најслични со Македонците, Романците, Гагаузите, Црногорците и Србите, додека пак генетски растојанието калкулирано од СНП податоци на повеќе автосоми, за најслични со Бугарите ги рангира Србите, проследени од Македонците, Црногорците, Романците, Гагаузите, македонските Грци, останатите Јужни Словени, Унгарците, Словаците, Чесите, а потоа од Грците од Централна Грција и Пелопонез. Во однос на мтДНА Бугарите ги споделуваат своите позиции најмногу со Македонците, Чесите, Романците и Унгарците. Автосомни студии ја откриле и врската меѓу современите Бугари и Северните Словени, што е резултат на миграциите не порано од пред 1500 години. И покрај различните инвазии на турко-алтајски народи во Европа, тие речиси немаат генетско влијание на бугарското население.
Во однос на Y-ДНК, повеќето Бугари им припаѓаат на три неповрзани хаплогрупи, 22% од нив на I-M423 (I2a1b), 18% на Е-V13 (E1b1b1a1b1a) и 17,5% на R-M17 (R1a1a). Други хаплогрупи присутни сред Бугарите се: R-M343 (R1b)~11%; J-M172 (J2)~10,5%; G-P15 (G2a)~5%; I-M253 (I1)~4%; J-M267 (J1)~3.5%, E-M34 (E1b1b1b2a1)~2%; T-M70 (T1a)~1.5% и под 1%: C-M217 (C2), H-M82 (H1a1), N-M231 (N), Q-M242 (Q), L-M61 (L), I-M170 (I), E-M96 (E) R-M124 (R2a), E-M81 (E1b1b1b1a), E-M35 (E1b1b1) итн. Постои и една хетерогеност меѓу бугарските области со различни од главните хаплогрупи. Една област (Хасковска) на пример, е генетски поблиску до чешкото население отколку до која било друга од обласите во Бугарија по Y-ДНК. Најголемата по обем бугарска Y-ДНК студија (n = 808) ги одредува Романците најблиску до Бугарите, но филогенетската анализа не се однесува на Србите и Македонците. Од друга страна, најголемата по обем студија за Романците (n = 147), ги позиционира Бугарите подалеку од Романците отколку Украинците и Унгарците, а најголемата по обем Y-ДНК-анализа на Унгарците (n = 219) тврди дека најблиски им се Бугарите, но истата студија ги одредува „Jугословените“ (Србите и Црногорците), како најблиско население до Бугарите. Според Y-ДНК податоци на стотици Македонци, тие имаат најголема генетска близина со бугарската популација (0,0815).
Бугарија покажува многу сличен мтДНК профил со тој на останатите европски земји - доминиран од страна на митохондријалните хаплогрупи Hg H (~ 42%), Hg U (~18%), Hg JT (~18%), Hg K (~ 6%), Hg N (~ 5%), Hg Х (~ 2%), Hg М (~ 1%) итн. Како и повеќето Европејци, Н1 преовладува меѓу Бугарите, а повеќето припадници на U им припаѓаат на U5 и U4. Најголемата по размери бугарска студија за мтДНК има утврдено дека Бугарите се во најкусо растојание од Полјаците, проследено од другите Словени, како што се Хрватите, Украинците и Чесите, а друга студија тврди дека Бугарите се најблиски до Унгарците, Хрватите, Украинците и Словаците. Во прилозите на алтернативни податоци од други студии, Бугарите се ситуирани најблиску до соседните Македонци или Романци, а алтернативни податоци ги сметаат најблиски до Словаците или до Албанците.
Последните истражувања на античка ДНК тврдат дека Бугарите се главно наследници на две групи земјоделци кои припитомувале животни и го ширеле земјоделство од Блискиот Исток (~ 65%). Првата група е главна и таа во неолитот се отселува од Анадолија, а втората, подоцнежна група доселеници, со помал принос, влегува во бронзеното доба од Источното Средоземје. Втората компонента кај Бугарите е европска мезолитска компонента на локални ловци-собирачи (~ 33%). Кон овие подоцна се приклучуваат мали групи со потекло од Источна Азија, чиј придонес кон денешната бугарска популација е не повеќе од 2%.
Присуството на овие источноазиски компоненти во Европа е оценето како последица на преселувањето на мали групи азиски номади во раниот среден век. Според генетско истражување насочено кон изолирање на источноазијатска ДНК во словенските народи, словенските популации „речиси секогаш“ содржат монголоидна ДНК. Дел од неа е добиена уште пред поделбата на Балтите и старите Словени во периодот 2000-3000 година п.н.е. и е резултат на нивното мешање со Фино-Угрите во Источна Европа. Според истражувањето монголоидната компонента меѓу Јужните Словени, која е од 1 до 3%, расте за време на миграцијата на степските народи во средниот век, како Хуни, Авари, Прабугари, Монголци и др. Во овој поглед, некои научници сугерираат дека генетскиот придонес на Прабугарите на Балканот бил симболичен и практично е тешко да се утврди.
Според истражувањето словенската компонента кај денешните Бугари е околу 40%, за разлика од Белорусите на пример, кадешто достигнува 90%, како периодот на мешање на Словените со месното население е пресметан помеѓу 500 и 950 година. Од друга страна, други големи студии од 2014 година на два тима од генетичари и археолози, кои вклучуваат исто анализа на античка ДНК, споредувајќи ги со денешните Европејци, ги даваат следните заклучоци: околу 30% од гените на денешните Бугари се наследени од ИндоЕвропејците, дојдени во бакарното време од евроазиските степи.
Според комплексен тест на генетскиот проект на Нациолнална географија (National Geographic), 47% од бугарските гени се од Источното Средоземје, а 20% се од Југозападна Азија, како овие две групи го одразуваат силното влијание на неолитските земјоделци кои навлегле во Европа пред 8-10 000 години. Според ова истражување 31% од бугарските гени се од Северна Европа и најверојатно се наследство од мезолитските ловци, кои го населиле континентот пред повеќе од 35 000 години, а околу 2% се од Источна Азија и прикажуваат пенетрација на мали групи носители на монголоидни гени во регионот во средниот век.
1287 п.н.е.
1287 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1287. година пред новата ера, 287. од вториот милениум п.н.е., 87. од 13 век п.н.е. и осма од 1280-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4221 и 4222 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3463 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2473 и 2474 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 534 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1287 година се протега во 1349 и 1350, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1409 и 1410 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 744 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1967 и 1966 исламска година пред хиџра.
Откритија
1287 av. J.-C.
Одрински сарај
Одрински сарај или Нов султански сарај (Edirne Sarayı) — палата која служела како резиденција на османлиските султани во времето кога градот бил седиште на Османлиското Царство. Од целиот комплекс денеска постојат само некои објекти, додека на поголемиот дел од нив се работи на реконструкција.
Историја
Палатата била изградена во шума која покрива околу 30-35 хектари земја северно од градот, на западниот брег на реката Тунџа. Изградбата на палатата започнала во 1450 година за време на владеењето на Мурат II (1421-1444 и 1446-1451), но истата престанала кога султанот починал. По некое време, таа била завршена од Мехмед I (1444-1446 и 1451-1481) во 1475 година. Во следните години, палатата била континуирано проширувана со изградба на нови згради околу неа, посебно за време на владеењето на Сулејман Величествениот (1520-1566), Ахмед I (1603-1617), Мехмед IV (1648-1687), Ахмед II (1691-1695) и Ахмед III (1703-1730).
Комплекс
Главната зграда на палатата се викала „Џиханума касри“ или во превод Панорамски павилјон. Овде се наоѓала собата на султанот, библиотека, џамијата и други простории. На југ на павилјонот, се наоѓале три соседни павилјони за Мехмед IV, Мустафа II и Ахмед III. Како продолжение на овие згради, имало посебни простории во харемот наменет за Валиде султан, четирите султански жени, синовите принцови. Западно од овој објект се наоѓала приемната сала на султанот.
Поето
Поето е главна плажа на Каљари во Сардинија, Италија. Се протега на околу 8 км, од Села дел Диаволо („Ѓаволско седло“) до крајбрежјето на Кварту Сант Елена. Поето е името на областа во која се наоѓа на западниот дел помеѓу плажата и регионалниот парк Молентаргиус-Салин.
Етимологија
Името на оваа плажа наводно потекнува од кулата Арагон наречена „Поетската кула“, која сè уште е видлива над Села дел Диаволо. Друга хипотеза е дека името „Поето“ е поврзано и со каталонскиот похует („мал бунар“), што се однесува на многуте бројните бунари и резервати кој се расфрлани на Села дел Диаволо за складирање на дождовница. Името може и да потекнува и од шпанскиот збор puerto, бидејќи првиот дел, Марина Пикола, е исто така како пристаниште.
Историја
До 1900 година, плажата Поето не била многу популарна кај Каљаританците, кои наместо тоа ја претпочитале западната страна на Голфо дегли Анџели, со плажите Са Пердикседа ( Сардинија, „мал камен“) и Џорџино. Кој во текот на првите децении на 20 век луѓето почнаа и да ги ценат белите дини на Поето, а беа изградени и првите поморски одморалишта („Лидо“ и „Д'Аквила“), барови, па дури и болницата (Оспедале Марино). Беа изградени голем број касоти, имитирајќи ја првата „кабина“ (соблекувални) на Лидо. Меѓутоа, касотите беа целосно отстранети во 1986 година поради санитарни причини. Нивното отстранување, пренатрупаноста и недостатокот на работа за спречување на ерозијата, предизвикаа постепено растурање на песокот и брза ерозија на крајбрежјето во деведесеттите.
За да се избегне и исчезнувањето на плажата, виножитото било испробано на страната на Каљари во 2002 година: песокот бил рекултивиран и испрскан на плажата со помошта на флота од бродови за багер на неколку милји од брегот, во обид да се обнови плажа во нејзината оригинална големина. Сепак, резултатот не бил толку успешен како што се очекувало: белиот, ситнозрнест песок бил заменет со песок со сосема друга боја, големина и конзистентност. Години подоцна состојбата не е подобрена, а квартетскиот потег, кој првично остана недопрен по неколку години, сега почнале да ги има истите проблеми поради отстранувањето на песокот од ветрот, луѓето и морето.
Административна поделба
Поето е популарно поделено на фермати (застанувања), што значи дека и различните делови на плажата се препознаваат и по бројот на автобуската станица или урбаната линија што ја поврзуваат областа во центарот на градот. Најпопуларната е првата станица, во непосредна близина во близина на пристаништето Марина Пикола, веднаш под Села дел Диаволо. Многу познатите и популарни се 2-ри (Д'Аквила), 3 (Лидо), 4-ти и 6-ти, дом на старата болница и на големите настани (првенства во одбојка на плажа, фудбал на плажа, фудбал на плажа и концерти). Околу 10-тата станица започнува и крајбрежјето кое што припаѓа на комуната Кварту Сант'Елена.
Ноќен живот
Поето е и забавна област за ноќниот живот на Каљари и ги привлекува многуте туристи. Особено од јуни до септември, може и да се слуша музика во живо, да се оди и во дискотеки, да се учествува на часови по танц или пак караоке или едноставно да се шета по морскиот брег.
Сара Дрејк
Сара Ана Дрејк (1803–1857) била англиска ботаничка илустраторка која работела за Џон Линдли и соработувала со Аугуста Инес Витерс, Натаниел Валич и други.
Биографија
Сара Дрејк е родена во Скејтон на 24 јули 1803 година, истата област на Норфолк како ботаничарот Џон Линдли од Универзитетот во Лондон и отишла на училиште со сестрата на Линдли, Ана. Како млада, таа отишла во Париз, каде што веројатно студирала сликарство како што се очекувало од младите жени на тоа време. Во 1830 година „Пајка“ (како што стана позната) се преселила во домот Линдли во Актон Грин во Лондон. Се чини дека имала голем број улоги во домот на Линдли, вклучително и гувернанта, но на крајот се занимавала со ботаничка уметност, постепено преземајќи ја од Линдли илустрацијата на неговите ботанички публикации. Таа создавала илустрации за неговиот Сертум Орхидачеа, на пример, како и над 1000 илустрации за хортикултурното списание Ботанички регистар на Едвардс, кое Линдли го уредувала од 1829 до 1847 година. Повеќе од 300 од овие цртежи биле на орхидеи и Линдли во нејзина чест го именуваше родот на орхидеи од Западна Австралија Дракеја.   Таа, исто така, придонела со илустрации за Трансакциите на Хортикултурното друштво во Лондон.
Дрејк е можеби најпозната по нејзината соработка со Аугуста Инес Витерс на цртежите за монументалните Орхидачеа на Мексико и Гватемала од Џејмс Бејтман, но таа исто така придонела и за книгата на Линдли, Женска ботаника (1834–1837), Плантеа Асиатичае Рариорес на Натаниел Валич. Илустрациите на Џон Форбс Ројл за ботаниката и другите гранки на природната историја на Хималајските Планини и на Ботаниката на ХМС Сулфур (1836–1842). Таа не отпатувала во странство и веројатно не отишла подалеку од Кралски ботанички градини во Кју, домот Линдли или во расадникот Лодижи, каде што биле изложени орхидеи специјално за неа.
Кариерата на Дрејк завршила кога Ботаничкиот регистар згасна во 1847 година. Таа се вратила во Норфолк да се грижи за постарите роднини и се преселила кај нејзиниот вујко, Даниел Дрејк. Во 1852 година се омажила за Џон Сатон Хестингс, богат земјоделец. Таа починала на 9 јули 1857 година, наводно од дијабетес, но се шпекулира дека можеби страдала од кумулативно труење од нејзините материјали за сликање. Во 2000 година, во парохиската црква каде што таа е погребана, била откриена спомен плоча во спомен на нејзиното дело.
Почести
Линдли го именувала западноавстралискиот род на орхидеи, Дракеа, за да ја почести.
1143 п.н.е.
1143 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1143. година пред новата ера, 143. од вториот милениум п.н.е., 43. од 12 век п.н.е. и четвртта од 1140-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4365 и 4366 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3607 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2617 и 2618 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 390 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1143 година се протега во 1493 и 1494, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1553 и 1554 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 600 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1818 и 1817 исламска година пред хиџра.
NGC 4923
NGC 4923 — елиптична галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4923 се споменува и како MCG 5-31-101, CGCG 160-97, DRCG 27-78.
Откривање
Објектот е откриен на 11 април 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4923 е од видот E/SB0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 4923 има привидни димензии од 0,8' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 1 м 31,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +27° 50' 49"".
Други поделби
Проучување на NGC 4923 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 44903. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 149; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1995. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1393.
ФК Динамо Киев
Фудбалски Клуб Динамо Киев е украински професионален фудбалски клуб со седиште во Киев. Основан е во 1927 година, како дел од Советскиот Спортски Клуб Динамо. Клубот во моментов игра во Украинската Премиер лига и важи за клуб кој никогаш не испаднал во понизок ранг на натпреварување. Нивниот дом е Олимпискиот стадион во Киев со капацитет од 70.050 места. Динамо е далеку најпопуларниот фудбалски клуб во Украина.
Од 1936 Динамо ја има поминато целата своја историја во најјаката лига на Советскиот Сојуз и подоцна Украинскиот фудбал. Своите најуспешни периоди се поврзани со Валериј Лобановски, кој бил тренер на тимот во текот на три мандати, водејќи ги до бројни домашни и европски титули. Динамо Киев стана единствениот Советскиот клуб надвор од Москва, кој успеал да ја надмине хегемонијата на клубовите со база во Москва во Првата лига на Советскиот Сојуз. Дербито помеѓу Спартак Москва и Динамо Киев станало едно од највозбудливите фудбалски соперништва во Советски Сојуз, кое речиси целосно го засенило Московското дерби меѓу Спартак и Динамо. Од крајот на 1960-тите клубот речиси секоја година (со неколку паузи) учествува во континентални натпревари.
Во текот на историјата Динамо Киев има освоено 27 национални титули (вклучувајќи ги и 13 во Првенството на Советскиот Сојуз), 20 Националниот купови (вклучувајќи и 9 во СССР), и 3 континентални наслови (вклучувајќи ги и двете титули во Купот на Победниците на Куповите). Заедно со Динамо Тбилиси, тие се единствените два Советски клубови кои успеале во УЕФА натпревари. Првиот тим на Динамо станал главен извор на играчи за Репрезентацијата на Советскиот Сојуз во 1970-тите и 1980-тите и за Репрезентацијата на Украина во 1990-тите и наваму. Двете ѕвезди на грбот на клубот означуваат по 10 домашни титули, колку клубот има освоено.