cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бела II од Унгарија
Раните години до 1131 година
Бела бил единствениот син на војводата Алмос, помладиот брат на кралот Коломан од Унгарија од неговата сопруга, Предслава од Киев. Историчарите Ѓула Кристо и Ференц Мак пишуваат дека Бела е роден помеѓу 1108 и 1110 година. Алмос смислил неколку планови за да го отстрани својот брат од претстолот. Во знак на одмазда, кралот го лишил Алмос од неговото војводство меѓу 1105 и 1108 година. Алмос не се откажал од своите амбиции, па кралот Коломан наредил Алмос и неговиот син Бела да бидат ослепени помеѓу 1112 и 1115 година, со што обезбедил мирна сукцесија за својот син, Стефан. Според една од двете верзии на овие настани запишани во Илустрирана хроника, кралот дури наредил Бела да биде кастриран, но војникот којтребало да ја изврши оваа задача, одбил да ја изврши наредбата.
Лозенград (покраина)
Лозенград (Лозенград) или Кркларели (Kırklareli) — покраина во Мраморниот регион, северозападна Турција. Седиште е истоимениот град Лозенград (Кркларели). Покраината има 326.950 жители (2006) и површина од. Разделена е на 8 окрузи.
Бела II од Унгарија
Консолидација (1131-1132)
Во придружба на полските и руските засилувања, Борис влегол во Унгарија во средината на 1132 година. Бела стапил во сојуз со Леополд III, војводата од Австрија. Пред да започне контра-напад врз Борис, Бела свикал совет на реката Шајо. Илустрирана хроника раскажува дека кралот побарал „еминентни мажи од Унгарија“ кои биле присутни ако знаат дали Борис „е копиле или син на кралот Коломан“. Приврзаниците на кралот ги нападнале и ги убиле сите оние кои се покажале како „нелојални и поделени во ставовите“ за време на состанокот. Борис, кој мислел дека мнозинството од унгарските господари го поддржуваат неговото право на престолот, залудно испратил еден од своите приврзаници во логорот на Бела за да ја поттикне кралската свита на бунт.
Бела се обидел да го убеди полскиот монарх да престане да го поддржува претендентот. Сепак, Болеслав останал лојален на Борис. Во решавачката битка, која се водела на реката Шајо на 22 јули 1132 година, унгарските и австриските војници го поразиле Борис и неговите сојузници.
Свахили (народ)
Свахили - народ во Источна Африка кој е дел од Банту-народите.
Особености
Народот Свахили ја населува територијата по брегот на Источна Африка, од Мозамбик на југ до Сомалија на север. Токму поради оваа географска положба, народот Свахили дошол во допир со арапскиот свет и така постепено ја присвоил исламската култура. На тој начин, овој народ бил првиот од Банту-народите кој имал сопствена писмена традиција со повеќе книжевни родови - историски хроники, епски поеми со религиозно-филозофска содржина (познати како „тензи“), кратки лирски песни („машаири“), итн. Исто така, за разлика од другите Банту-народи, народот Свахили има народни приказни во кои се појавуваат не само животните, туку и луѓето и секојдневните настани од животот.
1726 во уметноста
1726 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Ужице
Ужице е град во Западна Србија, во Златиборскиот округ. Се простира на брегот на реката Ѓетиња. Населението на општината изнесува 78,040, а во градот живеат 59,747.
1727 во уметноста
1727 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Кривично право
Историја на кривичното право
Коментарите на Гај за Законот на дванаесетте таблици, со слично значење, исто така, ги комбинирале граѓанските и кривичните аспекти, сметајќи го деликтот или furtum за кривично дело. Нападот или насилната кражба биле аналогни на бесправно влегување на туѓ имот. Прекршувањето на таквите закони создало обврска кон законот или vinculum juris исполнувана со плаќање парична компензација или оштети.
Исланд
Исланд — островска држава во северниот дел на Атлантскиот Океан. Се наоѓа северозападно од Велика Британија, до самиот Северен Поларник (површина 102.819 км2; 322.000 жит). Карактеристични за Исланд се гејзерите и вулканите (Хекла, Кванаталсхнукир и Ерајвајекидл). На север од земјата се наоѓаат многубројни фјордови. Главен град е Рејкјавик. Други градови: Акирејри, Исафјердир, Кеплавик и Сиглифјердир. Најблиски прекуморски соседи: Гренланд, Норвешка, Фарските Острови и Шкотска.
Кривично право
Историја на кривичното право
Првите знаци на модерно разликување на кривичните и граѓанските прашања се појавиле за време на Норманската инвазија на Англија. Специјалната идеја за кривична казна, барем што се однесувало на Европа, се појавила кај шпанскиот доцен сколастицизам (види Алфонсо де Кастро), кога теолошката идеја за Божја казна (poena aeterna), која се изрекувала само за кривична намера, прво била внесена во црковното право и, на крајот, во секуларното кривично право. Развојот на раздавањето правда од државата во судница јасно испливало во осумнаесеттиот век кога Европските земји почнале со одржување полициски служби. Од тука, кривичното право ги конкретизирало механизмите за стапување во сила, што му овозможило развој како забележлив ентитет.
Бестетреск
Бестетреск (швед. Bäste träsk или Bästeträsk) е езеро на островот Готланд, Шведска. Сместено е во северниот дел на островот, околу 12 км источно од Форесунд. Со површина од 6,5 км2, ова е најголемо езеро на Готланд.
Кривично право
Кривични санкции
Кривичното право се разликува по особено сериозните можни последици или санкции за непридржување кон неговите правила. Секое кривично дело е составено од кривични елементи. Во некои судски надлежности, за најсериозните прекршоци може да се досуди смртна казна. Може да се досуди и Физичка казна, како камшикување или тепање, иако овие казни се забранети во поголемиот дел од светот. Лицата може да бидат затворени во казнено-поправен дом или во затвор под разни услови во зависност од судската надлежност. Затворот може да биде самица. Должината на затворањето може да варира од еден ден до цел живот. Може да се досуди владин надзор, вклучувајќи домашен притвор, и од осудениците може да се побара да се согласат со прецизираните директиви како дел од режимот за условен отпуст. Исто така, може да се досудат и парични казни, при што од осуденикот за кривично дело се одземаат пари или сопственост.
За стапување насила на кривичниот закон со казни, широко прифатени се пет цели- рехабилитација и обесштетување. Судските надлежности се разликуваат според важноста со која треба да се доделат.
Бестетреск
Езерото е поврзано со Балтичкото Море со канал долг 250 м. Познато е по богатиот фонд на калифорниска и поточна пастрмка. Во текот на зимата е замрзнато, и понекогаш се користи како лизгалиште.
Исланд
Историја
Првите доселеници на островот биле Викинзите во текот на 9 век. Првиот доселеник кој останал да живее трајно на Исланд бил Инголфур Арнарсон. Во 930 година бил организиран првиот парламент (алтинг), најстар во континуитет на светот. Во текот на 14 век земјата паднала под власта на Данска, која дури во 1918 година му ја признала на Исланд независноста, иако формално сè уште под данската круна. Во 1944 година Исланд била прогласена за република. За време на Втората светска војна, САД и Велика Британија ја окупирале земјата, иако Исланд уште од почетокот бил на страната на сојузниците. Во 1956 година Исланд побарал САД да ја евакуираат својата војска. Откако во 1972 година Исланд ја проширил зоната на територијалните води од 5,5 на 370 км, избувнала т.н. „Рибарска војна“ со В. Британија, која завршила во 1976, по признавањето на Лондон на новите граници.
Бајбулак
Бајбулак е село во покраината Алмати во југоисточен Казахстан.
Исланд
Географија
Висорамнина (400 до 800 м) со вулканско потекло, највисок врв Ерајвајекидл, 2.119 м. Од 140 вулкани, 26 се активни (Гримсвотн, Лаки, Хекла...). Над 13.000 км2 се покриени со ледници, од кои најголемиот Ватнајекитл зафаќа 8.460 км2. Забележлива е присутноста и на голем број гејзeри, од кои најсилниот исфрла вода до 100 м височина. Хидрографија: реки – Нордирау, Тјоурсау, Квитау; езера – Ми, Тоурис, Тингвадла, Квитаур. Клима: во јужните области влажна атлантска со свежи лета и благи зими, а во внатрешноста супполарна.
Политичко уредување
Исланд е парламентарна република. Парламентот се нарекува алтинг, а негов претседател е Гудбјартур Ханесон. Претседател на републиката е Олафур Рагнар Гримсон, а премиер е Јохана Сигурдардотир.
Демографија
Етнички состав: Исланѓани 94%, Полјаци 2,83%. Писменост: 100%. Јазици: исландски (службен), норвешки, англиски. Парична единица: исландска крона.
Религија
Религија во Исланд со населувањето на островот била нордиска во времето на Викинзите (874-1000). Подоцна, нацијата станала полухристијанска, а потоа целосно била христијанизирана. Во моментов, населението најголемиот дел од населението е лутеранско. Сепак постојат и помали религиозни заедници
Реформацијата речиси сосема ја потчинила Католичката црква во Исланд. Двајца месни жители, Одур Готскалсон и Гисур Еинарсон станале ученици на Мартин Лутер, а подоцна и негови следбеници на овие простори, особено откако Кристијан III од Данска Лутеранството ја прогласил како официјална религија на тероторијата на целото царство. Сепак, спроведувањето на реформацијата била проследена од националистички отпор која ескалирала скоро до точката на граѓанска војна. Џон Арсон и Огмундур Палсон, католички епископи, се спротивиле на напорите на Кристијан III. Огмундур бил депортиран од страна на данските функционери во 1541. Отпорот завршил во 1550, кога Џон Арсон и неговите два сина биле обезглавени на 7 ноември 1550 година. Католичката црква во Исланд била формирана на 8 декември 1855 година под името Апостолска Префектура на Северниот Пол (Praefectura Apostolica Poli Arctici). Неколку години подоцна, два француски свештеници Бернар (1821-1895) и Жан Батист Будоен (1831-1875) се населиле во Исланд во 1857 односно 1858. Сепак нивната мисија била донекаде неуспешна. Иако католичкото население останува како мал процент од вкупното население на островот, процентот бил зголемен од околу 450 во 1950 до 5590 во 2004 година, за кое време од вкупното население се зголеми од 140 000 на 290 000.
Денеска, 81% од населението на Исланд се членови на Лутеранската исландска црква, 2,4% на Слободната црква во Рејкавик, 0,9% Независни Баптисти, 2,5% римокатолици итн.
Стопанство
Аграрна земја во која риболовот (флота од над 1.000 бродови) и индустриската преработка на рибата се главни стопански дејности, напоредно со бродоградбата. Се одгледуваат компири, репка и во стаклени градини цвеќе и овошје, а во сточарството говеда, овци и коњи. Располага со значајна хидроенергија и геотермална енергија.
Култура
Со воведувањето на христијанството во почетокот на 11 век, во земјата започнала да се користи латиницата. Првите книжевни дела се генеалошки стебла и закони, напоредно со преведените религиозни текстови. Во 12 век биле создадени првите дела со историска тематика – Книга за Исланѓаните и Книга за доселувањето. Нешто подоцна биле создадени и првите саги (за норвешките кралеви), највредниот исландски придонес во светската литература.
Во 13 век биле комплетирани главните исландски книжевни дела Помладата и Постарата Еда, напоредно со крајот на скалдичката поезија која поети-пејачи ја создавале уште од XVIII век. Последните саги биле напишани во 14 век и заменети со летописи. Меѓутоа, имтересот за сагите се обновил во 17 век и литературата се збогатила со нови такви творби. Современите автори (почеток на XX век) ги прифатиле европските литературни текови и во исландската литература почнал да доминира романот, но не и драмското творештво кое било послабо застапено. Првиот исландски универзитет е отворен во 1911 г. во Рејкјавик. Во рамките на универзитетот работи и институтот Арни Магнусон.
Кривично право
Кривични санкции
Казна - Криминалците треба да страдаат на некој начин. Тоа е најраспостранета цел. Криминалците имаат несоодветна предност или нанесле неправедна штета врз другите и според тоа кривичното право ќе ги стави криминалците во незгодна положба за да ги „урамнотежат скалилата“. Луѓето се покоруваат на законот за да го добијат правото да не бидат убиени и ако ги прекршат овие закони, тие ги предаваат правата кои им се предвидени со законот. Така, оној кој убива може самиот да се убие. Теорија поврзана со ова ја опфаќа идејата за „исправање на размнотежата“.
Застрашување - Поединечното застрашување е насочено кон одреден злосторник. Целта е да се досуди доволна казна за да се спречи престапничкото однесување на злосторникот. Општото застрашување е насочено кон општеството во целост. Со досудување казна на оние кои прават прекршок, другите лица се обесхрабруваат да направат такви прекршоци.
Лишување од право- Создадено е едноставно за да ги чува криминалците подалеку од општеството, за јавноста да биде заштитена од нивното лошо однесување. Денес, ова често се постигнува со затворски казни. Смртната казна или протерувањето служат за истата цел.
Рехабилитација - Со цел да го претвори злосторникот во ценет член на општеството. Првичната цел е да спречи понатамошни прекршоци преку убедување на злосторникот дека неговото однесување било погрешно.
Обесштетување - Ова е теорија на казнување е насочена кон жртвата. Целта е да се поправи, преку државната власт, секоја штета направена врз жртвата од злосторникот. На пример: оној кој ќе проневери ќе треба да ја исплати сумата која ја добил несоодветно. Обесштетувањето често се комбинира со други главни цели на кривичното право и е тесно поврзано со концепти од граѓанското право.
Меѓународно право
Јавното меѓународно право сè повеќе се занимава со криминално однесување, кое е доволно гнасно и ужасно за да влијае врз цели општества и региони. Развојниот извор на современото меѓународно кривично право биле Нирнбершките судења по Втората светска војна во кои водачите на нацизмот биле судски гонети за нивното учество во геноцид и суровост низ Европа. Нирнбершките судења го обележале почетокот на кривична вина за лица, каде лицата кои дејствувале во корист на владата биле судени за прекршување на меѓународното право без корист од неограничениот имунитет. Во 1998 г. во Статутот на Рим бил основан Меѓународен кривичен суд.
Одбрани кривични права
Многу закони стапуваат насила преку закана од кривична казна и нивните поединости може многу да варираат од место во место. Целиот свет на кривичното право е преголем за да може паметно да се разгледа. Како и да е, следат некои од најпознатите аспекти на кривичното право.
Елементи
Кривичното право главно забранува непосакувани дела. Оттука, доказот за злосторство бара доказ за некакво дело. Научниците го означуваат ова како потреба од actus reus или кривичен акт. Некои кривични дела, особено современите регулативни прекршоци, не бараат и тие се познати како прекршоци со објективна одговорност. Како и да е, заради можните тешки последици од кривичната пресуда, судиите од обичајното право, исто така, бараат и доказ за намерата да се направи нешто лошо, mens rea или кривична намера. Кај злосторствата за кои е потребно и actus reus и mens rea, судиите заклучиле дека елементите треба да се присутни во точно ист момент и не е доволно ако се случиле последователно во различно време.
Actus reus
Actus reus е латински назив за „кривичен акт“ и е физички елемент за извршување злосторство. Може да се изврши со дело, со закана за дело или, некогаш, со неуспешно дело. На пример: делото кога А го напаѓа Б може да е доволно или кога родителите не му даваат храна на детето, исто така, може да обезбеди actus reus за злосторството.
Кога actus reus е неуспешно дело, тогаш мора да постои обврска. Обврската може да произлезе од договор, доброволно ветување, крвна врска со оној со кој живее и, повремено, со службената позиција која ја има. Обрвска, исто така, може да произлезе од сопствената замисла за опасна ситуација. Повремени извори на обврска на сведоците на несреќни случаи во Европа и Северна Америка се добрите самариќански закони, кои може да прогласат за противзаконско ако не му се помогне на некој кој е во опасност (на пр: на дете кое се дави).
Actus reus може да се неутрализира со отсуство на причинување. На пример: злосторство опфаќа повреда на лице, делото на лицето мора да биде ако не причина и непосредна причина за повредата. Ако постои повеќе од една причина (на пр: ако штетата е од страна на повеќе од еден злосторник) делото мора да има „повеќе од мала или безначајна врска“ со штетата.
Причинувањето не е прекинато само затоа што жртвата е особено ранлива. Ова е познато како правило на чувствителност. Меѓутоа, може да се прекрши со посредувано дело (novus actus interveniens)од трето лице, со самото однесување на жртвата или со друг непредвидлив настан. Грешка во медицински третман, типично, нема да го прекине ланецот, освен ако грешките се толку големи што може да предизвикаат смрт.
Mens rea
Mens rea е уште една латинска фраза што значи „кривична намера“. Кривична намера значи намера да се изврши некое незаконско дело. Намерата во кривичното право се разликува од мотивот на лицето. Ако г. Худ краде од богатиот г. Нотингем, бидејќи неговиот мотив е да ги дава парите на сиромашната г-ца Мериен, неговите „добри намери“ не ја менуваат неговата криминална намера да изврши кражба.
Понизок праг на mens rea се исполнува кога обвинетиот признава дека делото е опасно, но сепак одлучува да го изврши. Тоа е непромисленост. На пример: ако В истури гасомер на ѕид за да ги земе парите што се внатре, а притоа знае дека запалив гас ќе влезе во куќата на соседите, може да е одговорен за труење. Судовите често земаат предвид дали извршителот ја препознал опасноста или, алтернативно, требал да го препознае ризикот. Се разбира, потребата од тоа лицето да треба да препознае опасност (иако не ја препознал) е иста со уништувачката намера како потреба. На овој начин, важноста на mens rea се намалила во некои области на кривичното право.
Родмошци
Родмошци (словенечки: Rodmošci) — населба во Општина Горња Радгона во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Штаерска. Населбата сега е вклучена во Помурскиот статистички регион.
Кривично право
Mens rea
Според незаконитоста на намерата варира сериозноста на прекршокот. Убивање извршено со посебна намера да се убие или со свесно препознавање дека последицата ќе е смрт или тешка телесна повреда, е убиство, додека убивање со невнимателни дела без таква свест може да биде убиство без умисла. Од друга страна, не е важно кој всушност настрадал во делата на обвинетиот. На пример: доктрината за пренесена умисла значи дека ако некој човек има намера да нападне некого со својот ремен, а ременот отскокне и удри друг човек, mens rea се пренесува од целта на човекот кој всушност бил нападнат.
Фатални прекршоци
Убиство, општо кажано, е незаконско убивање. Незаконското убивање е најверојатно дело кое е најчеста цел на кривичното право. Во многу судски надлежности, кривичното дело убиство е поделено на повеќе степени на сериозност, на пр: убиство од прв степен, врз основа на намерата. Умислата е потребен елемент за убиство. Убиството без умисла е помала варијанта на убиство извршено во отсуство на умисла, предизвикано од разумна провокација или намален капацитет. Недоброволно убиство без умисла, каде што е препознаено, е убиство за кое е потребна најретката виновна намера, невнимателноста. Постојаното лудило е можна одбрана.
Лични прекршоци
Многу кривични законици го заштитуваат физичкиот интегритет на телото. Кривичното дело телесна повреда е традиционално разбрано како незаконско допирање, иако ова не ги опфаќа секојдневните потчукнувања и удирања кои луѓето без збор ги дозволуваат како последица на присуство во метеж. Создавањето страв од опасна телесна повреда е напад и може да поттикне и кривична одговорност. Однос без согласност, или силување, е особено страшна форма на телесна повреда.
Прекршоци врз сопственост
Сопственоста често е заштитена со кривичното право. Постои незаконско влегување на туѓ недвижен имот. Многу кривични законици предвидуваат казни за недозволена употреба на туѓа сопственост, проневера, кражба, кои опфаќаат одземање на вредноста на сопственоста. Разбојништво е кражба со употреба на сила. Измама во ВБ е прекршување на Одредбата за измама од 2006 г. со лажно претставување, со неправилно откривање информации или со злоупотреба на положбата.
Соломоновите Острови на Олимписките игри
Соломонските Острови првпат учествувале на Олимписките игри во 1984 година, и имаат испратено натпреварувачи на сите Летни олимписки игри оттогаш. Земјата никогаш се нема натпреварувано на Зимските олимписки игри.
До денес, ниеден спортист кој се натпреварувал за Соломонските Острови не освоил медал.
Националниот олимписки комитет за Соломонските острови бил создаден во 1983 година и бил признаен од страна на МОК истата година.
Паис Арена Ерусалим
Паис Арена (хебрејски:היכל הספורט פיס ארנה) е спортска сала која се наоѓа во Ерусалим, Израел. Има сместивост од 11.000 гледачи. Во оваа сала, своите натпревари ги одигрува Хапоел Ерусалим.
Интернет-банкарство
Интернет-банкарство (англиски: Internet banking) означува пристап до банкарските услуги преку интернет, при што секој клиент добива сопствено корисничко име (user ID) и лозинка (password), кои треба да му обезбедат приватност во користењето на услугите, како и заштита од можни злоупотреби од страна на други лица. Интернет-банкарството претставува банкарство кое се одвива од дома со посредство на интернет-мрежата. За извршување на банкарските трансакции не е потребен специјален софтвер, туку тоа може да се врши од секој компјутер и од секое место каде што има пристап до интернет. Притоа, податоците за трансакцијата не се складираат на тврдиот диск на компјутерот, со што е остварен одреден степен на заштита. Банките се тие кои се грижат за заштита на податоците, односно за одржување на сопствениот хардвер и софтвер.
Опфат
Во Македонија, банките нудат бројни услуги преку интернет, наменети за населението и за претпријатијата, како што се: увид во состојбата на сметките, увид во дневните промени на сметките, добивање извод од сметките, префрлање пари од една на друга сметка, плаќање кон други лица итн. Притоа, овие услуги вообичаено се бесплатни за населението, додека претпријатијата плаќаат одреден месечен надомест. Во продолжение, некои банки овозможуваат преку интернет да се поднесуваат барања за потрошувачки кредити, а речиси сите банки, на своите мрежни места имаат калкулатори преку кои потрошувачите може да прават пресметки на трошоците на кредитите. Се разбира, преку мрежните места, банките нудат бројни информации за видовите и цените на своите услуги. Во развиените земји, покрај банките, интернет-банкарство нудат и други, небанкарски оператори. На пример, во САД постојат два големи даватели на вакви услуги: Intuit и CheckFree.
Во поново време, повеќе македонски банки им понудија на потрошувачите можност за плаќање на сметките по електронски пат. Притоа, претпријатијата од областа на снабдувањето со вода, електрична енергија или греење склучуваат договори со банките, со кој нивните клиенти добиваат можност да ги плаќаат сметките на брз и едноставен начин, од своите компјутери. Имено, на своето мрежно место банката поставува електронски образец на сметките за струја, вода или греење, нејзините клиенти го пополнуваат соодветниот формулар и ја овластуваат банката да ја плати сметката, а таа го извршува плаќањето. Електронското плаќање на сметките им нуди големи погодности, како на потрошувачите на банката, така и на комуналните претпријатија. Kорисниците на оваа услуга можат да ги плаќаат сметките од својот дом, така што не трошат време и не прават други трошоци за одење во банка или во пошта. Од друга страна, оваа услуга ги намалува трошоците на комуналните претпријатија, зашто ја отстранува потребата од печатење и испорака на сметките. Најпосле, самите банки остваруваат придобивки од оваа услуга, бидејќи на овој начин тие ги зацврстуваат односите со своите клиенти, а освен тоа, наплатуваат и одредена провизија за услугата.
Развој
Почетокот на интернет-банкарството датира во 1995 година, кога американската банка „Велс Фарго“ (Wells Fargo) ја изработила првата програма за банкарско работење преку интернет. Истата година била основана и првата специјализирана интернет-банка во светот „Security First Network Bank“, со седиште во Атланта, САД, а подоцна биле основани и други интернет-банки, како: „Compubank“, „Wingspanbank“ и други.
Денес, секоја банка поседува свое мрежно место преку која, ако ништо друго, тогаш барем нуди информации за себе и за активностите што ги извршува. Всушност, примената на интернетот во банкарството е толку раширена што интернет-банкарството се поистоветува со електронското банкарство, иако тоа е само дел од него. Овие банки нудат сеопфатни финансиски услуги (платен промет, депозитни услуги, потрошувачки и станбени кредити итн.) и, во тој поглед, тие им конкурираат на традиционалните банки. Сепак, треба да се забележи дека предвидувањата дека интернетот ќе доведе до изумирање на банките не се остварија, зашто бројот на интернет-банките сè уште е многу мал и тие имаат незначителна улога во финансиското посредување.
Интернет-банкарството во Македонија полека зема замав, иако сè уште не е многу распространето. На пример, во декември 2010 година, од вкупно 3,4 милиони сметки, колку што биле отворени, само 220.000, т.е. 6,5% биле достапни преку компјутер, а од нив само 38 400 сметки им овозможувале на корисниците увид во состојбата и плаќање преку компјутер. Исто така, од вкупниот број поднесени налози за плаќање, само 24% биле преку компјутер, додека 76% биле книжни налози. Според тоа, плаќањата најчесто се вршат преку пополнување и доставување книжни налози, со лично одење во банката и тоа ја отсликува ниската примена на интернет-банкарството, дури и во областа на платниот промет.
Притоа, може да се наведат повеќе причини за бавниот развој на интернет-банкарството:
Всушност, времето покажа дека информациската технологија не доведе до заобиколување на банките, бидејќи интернет-банкарството сè уште подразбира одредена улога на традиционалните банки. Тоа особено се однесува на банкарството на мало. Според некои процени, во Европа, дури 80% од сите малопродажни банкарски услуги се продаваат преку филијалите и експозитурите на банките.
Предности и недостатоци
Основни одлики на интернет-банкарството се:
За банките, интернет-банкарството нуди поголем број предности:
Исто така, интернет-банкарството нуди повеќе предности за клиентите:
Од друга страна, основни недостатоци на интернет-банкарството се:
Безбедност на плаќањата преку интернет
Безбедноста е критичен момент за развојот на е-трговијата и во е-банкарството. Поради тоа, развиени се повеќе методи и протоколи.
SET
SET (Secure Electronics Transaction) е технички стандард со којшто се заштитува наплатата со кредитни картички на интернет. Овој стандард вклучува дигитални сертификати со коишто се утврдува кој е вистинскиот носител на кредитната картичка што ја врши нарачката. Од една страна, SET стандардот го идентификува купувачот, но од друга страна тој обезбедува идентификација и за продавачот кој нуди стока и услуги преку интернет. Ова се остварува со помош на дигиталните сертификати, пред да се издаде информацијата за кредитната картичка. Со тоа се спречува продавачите да не ги злоупотребуваат информациите на купувачите. Дополнително, сите SET трансакции се криптирани.
Криптирање
Тоа е постапка при која се врши трансформација на оригиналните податоци кои се испраќаат преку интернет, во форма која не е читлива за сите корисници, освен за одреден корисник.
Кај асиметричниот алгоритам на криптирање постојат два клучеви: приватен и јавен. Јавниот клуч се испраќа по мрежата. Корисникот го добива овој клуч и ја криптира пораката. Криптираната порака се испраќа на другиот корисник, кој ја декриптира со помош на тајниот клуч.
Дигитален потпис
Целта на дигиталниот потпис е да ја потврди автентичноста на содржината на пораката (односно, да докаже дека пораката не е променета на патот од испраќачот до примачот), како и да го гарантира идентитетот на испраќачот.
Испраќачот со примена на одредени криптографски методи, од својата порака која има произволна содржина, создава запис со фиксна должина, кој одговара на содржината на таа порака. Потоа, овој запис испраќачот го криптира со својот таен клуч и така го формира дигиталниот потпис, кој се испраќа заедно со пораката. Примателот ја дешифрира пораката со добиениот јавен клуч и така може да открие каква било неправилност во пораката (односно, ако некој ја променил содржината на пораката).
Свахилски јазик
Свахилски, свахили или кисвахили — јазик од групата на банту јазици и мајчин јазик на народот Свахили. Јазикот се зборува од различни заедници во регионот на Африканските Големи езера и во делови од Југоисточна Африка, поточно во делови во Танзанија, Кенија, Уганда, Руанда, Бурунди, Мозамбик и ДР Конго. Сроден јазик на свахилскиот е коморскиот јазик, кој понекогаш се смета за еден од дијалектите на свахилскиот јазик.
Иако само околу 5 милиони луѓе го зборуваат јазикот како мајчин јазик, тој е лингва франка во Источна Африка. Вкупниот број на луѓе што го зборуваат јазикот надминува над 140 милиони. Јазикот е службен во Танзанија, Кенија и Уганда и признат е како еден од службените јазици на Африканската Унија.
Дел од зборовниот фонд на свахилскиот е по потекло од арапскиот јазик, како директна последица на контактите на Свахилите со Арапите. Покрај арапскиот, јазикот црпел зборови и од англискиот, францускиот, германскиот и португалскиот јазик.
Надворешни врски
Речници и граматика:
Учете свахили:
1728 во уметноста
1728 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Камјењски Округ
Камјењски Округ (powiat kamieński) — округ во Западнопоморското Војводство, на балтичкиот брег во северозападна Полска. Настанал на 1 јануари 1999 г. со управната реформа усвоена претходната година. Седиште и најголем град е Камјењ Поморски, сместен северно од војводското седиште Шчеќин. Други градови се Мјенѕиздроје, Волин, Ѓивнув и Голчево.
Зафаќа површина од и има 47.281 жители (2017), од кои 24.964 градско, a 22.317 селско население.
Соседни окрузи
Се граничи со Грифичкиот Округ на исток, Голењувскиот Округ на југ и градот Швиноујшќе на запад. На север е Балтичкото Море.
Управна поделба
Камјењскиот Округ е поделен на шест општини, од кои пет се градско-селски и една е селска.
Малатија (покраина)
Малатија (турски: Malatya) — покраина во источна Турција. Административен центар на вилаетот е истоимениот град Малатија. Покраината има 923 248 жители (2006) и површина од 12 313 км2. Разделена е на 14 окрузи.
Џејмс Чиенџиек
Џејмс Нианг Чиенџиек (2 март 1992 година) е тркач по потекло од Јужен Судан, но сега живее и тренира во Кенија. Тој беше избран од Меѓународниот олимписки комитет (ИОК) да се натпреварува за олимпискиот тим за бегалци на Летните олимписки игри 2016 година. Тој беше последен во неговата трка на 400 метри.
Биографија
Џејмс Нианг Чиенџиек е по потекло од Бентиу во Јужен Судан. Во 1999 година неговиот татко, кој бил војник, починал за време на Втората суданска граѓанска војна. На 13-годишна возраст, Чиенџиек го напуштил Јужен Судан и побегнал во Кенија како бегалец за да избегне да биде регрутиран од бунтовниците како дете војник. Во 2002 г. завршил во бегалскиот камп Какума. Високиот комесаријат за бегалци на Обединетите нации (УНХЦР) официјално му додели статус на бегалец во декември 2014 година.
Кариера
Почнал да трча додека посетувал училиште во Кенија; се придружува на група на постари деца од градот во ридовите познат по своите тркачи на долги патеки кои тренирале за настани. Често морал да тренира без чевли, што резултирало со чести повреди. Во 2013 година тој беше избран да се приклучи на групата спортисти во Фондацијата за мир Тегла Лороупе, програма за поддршка на бегалците од кампот Какума, водена од поранешен светски рекордер на маратонот Тегла Лороупе. МОК ги идентификуваше овие спортисти како потенцијални да се натпреваруваат на Летните олимписки игри во 2016 На 3 јуни 2016 г. МОК објави дека Чиенџиек ќе биде дел од тимот од десет спортисти избрани да се натпреваруваат за олимпискиот тим за бегалци на Летните олимписки игри 2016 година. во Рио де Жанеиро, Бразил.
Чиенџиек се квалификуваше за Олимпискиот тим за бегалци на МОК на Летните олимписки игри 2020 година. во Токио. Тој се натпреваруваше на 800 метри.
Тартски договор (Русија-Естонија)
Тартски мировен договор (Tartu rahu, буквално „Тартски мир“) или Договорот од Тарту — мировен договор помеѓу Естонија и Руската Советска Федеративна Социјалистичка Република (РСФСР) потпишан на 2 февруари 1920 година со кој завршила борбата за независност на Естонија. Условите во договорот наведувале дека „Русија безусловно“ ја признава независноста на Република Естонија (де јуре) и засекогаш се откажува од правата за поседување на територијата на Естонија. Ратификациите на договорот биле разменети во Москва на 30 март 1920 година. Бил впишан во списокот на договори на Друштвото на народите на 12 јули 1922 година.
Естонија пред договорот
Естонија била покраина на царска Русија од 1710 година и била предмет на еден вид странска превласт од век. Со отпочнувањето на Првата светска војна, Руското царство влегло во револуција и граѓанска војна. Како дел од овој поголем конфликт, Естонците објавиле независност од Русија и ја издвојувале својата слобода во текот на борбата за независност на Естонија. Како симбол на естонската самостојност, Јурјев/Дорпат официјално го добил своето естонско име, Тарту. Новата комунистичка руска влада ја признала самостојноста на Естонија со Тартскиот договор од 1920 година.
Одредби од договорот
Договорот ја засновал границата помеѓу Естонија и Русија, го потврдил правото на Естонците да се вратат во Естонија и на Русите да се вратат во Русија и барал естонскиот подвижен имот пренесен во Русија во Првата светска војна да биде вратен во Естонија. Русија, исто така, се согласила да го отпише целиот долг од царско време и да ѝ плати 15 милиони златни рубљи на Естонија, сразмерен дел од златните резерви на поранешното Руско царство. Дополнително, Русија се согласила да додели концесии за користење на еден милион хектари шумски подрачја во Русија и да изгради железничка пруга од естонската граница до Москва. За возврат, Естонија требало да дозволи РСФСР да изгради слободно пристаниште во Талин или во некое друго пристаниште и да постави хидроцентрала на реката Нарва.
Потписници
Договорот бил потпишан од Јан Поска од естонска страна и Адолф Јофе за советска Русија, како и од други претставници на обете страни.
Значење
Тартскиот мировен договор се смета за „извод на родените“ на Република Естонија бидејќи било првото признавање на државата. Договорот бил исто така од највисоко значење за дипломатски изолираната советска Русија, а Ленин изразил задоволство со договорот како „неспоредлива победа над западниот империјализам“. Некои членови на Антантата се спротивставиле на договорот со намера да ја чуваат советска Русија во меѓународна изолација.
Последици
По потшувањето, советска Русија не исполнила некои точки од договорот, на пример, музејските збирки на Тартскиот универзитет не се вратени до денес од Вороњеж и преселбата на Естонците била попречувана. Подоцна, Естонија била припоена од СССР во текот на Втората светска војна.
NGC 6233
NGC 6233 — леќеста галаксија во соѕвездието Херкул, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6233 се споменува и како UGC 10573, MCG 4-40-2, CGCG 139-7, NPM1G +23.0434.
Откривање
Објектот е откриен на 12 јули 1880 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6233 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,5 m/лм2. NGC 6233 има привидни димензии од 1,4' х 1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 16 ч 50 м 15,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +23° 34' 49"". Положбениот агол на објектот е во износ од 33°.
Други поделби
Проучување на NGC 6233 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 59086. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 157; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2058. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1377.
1729 во уметноста
1729 година во уметноста содржи некои значајни настани.
NGC 3889
NGC 3889 — леќеста галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3889 се споменува и како MCG 9-19-191, DRCG 24-45.
Откривање
Објектот е откриен на 1 април 1878 година од страна на Лоренс Парсонс, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 72 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3889 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 3889 има привидни димензии од 0,7' х 0,4'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 126°.
Други поделби
Проучување на NGC 3889 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 36819. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 47; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3835. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 59.
NGC 1804
NGC 1804 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Златна Рипка, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1804 се споменува и како ESO 56-SC46, in LMC.
Откривање
Објектот е откриен на 3 ноември 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1804 е од видот OCL. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,9 m. NGC 1804 има само една позната привидна димензија, која изнесува 1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 5 ч 1 м 3,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 69° 4' 58".
Други поделби
Проучување на NGC 1804 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 444; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9161.
Јахја-пашина џамија
Јахја-пашина џамија е муслимански храм кој се наоѓа во Скопје, Македонија. Врз основа на сочувани документи џамијата била изградена во 1504 година од Јахја-паша во Скопје.
Историја
Во периодот на своето постоење таа била на неколкупати реновирена и реконструирена. Кон крајот на 19 век и 20 век, џамијата на двапати била погодена од гром, кој предизвикал оштетување кај објектот. Во 1915 година, за време на Првата светска војна, Германците просторот на џамијата го користеле за артилериска работилница, така што по завршувањето на Првата светска војна повторно била приспособена за вршење на верски обреди.
Опис
Над едноставната внатрешна квадратна форма, се издига висока калота разделена ребресто. Ѕидовите се обложени со мермерни плочи, а внатрешниот естетски впечаток е збогатен со мермерната украсна оплата на мимбарот и михработ, со прецизно изработенитее сталактитни украси. Порталот е украсен со полирани мермерни плочи, а над вратата се наоѓаат сталактитни висулки, симетрично распоредени. Влезната врата изработена од ореово дрво, копаничарски е обработена. Лево и десно од порталот, вѕидани се два михраба, кои во летните месеци биле користени за вршење на верски обреди. Елегантниот трем на западната страна се држи на високи мермерни столбови, кои во својот горен дел завршуваат со капители и шилести лакови што помага да се добие впечаток на монументалност на оваа џамија.
Минарето на Јахја-пашината џамија е високо 50 метри, и се смета за највисоко меѓу скопските минариња на другите џамии. На врвот на минарето се наоѓа, од злато изработена полумесечина и ѕвезда, а Шерифетот е изработен со декоративни елементи и сталактити поставени во неговото подножје.
1730 во уметноста
1730 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Маниса (покраина)
Маниса  (турски: Manisa) — покраина во југозападна Турција. Административен центар на вилаетот е истоимениот град Маниса. Покраината има 1 260 169 жители (2006) и површина од 13 120 км2. Разделена е на 16 окрузи. Исто така во османлискиот период се сметала како отскочна даска за престолот односно кој принц ќе упправувал тука имал најголеми шанси да стане султан.
Бродец
Бродец може да се однесува на:
Сојузни држави на Нигерија
Нигерија се дели на 36 сојузни држави и федералната престолнинска територија Абуџа. Државите потоа се делат на 774 месни управни подрачја.
Пред и по стекнувањето на независноста во 1960 г, Нигерија била федерација сочинета од три региони: Северен, Западен и Источен. Во колонијално време постоеле и покраини. Во 1963 г, од Западниот регион се одземени две покраини, кои потоа го образувале новиот Среднозападен регион. Во 1967 г, регионите се поделени и заменети со 12 сојузни држави. При поделбата, целовит останал само Среднозападниот регион и добил статус на држава. Од 1967 до 1970 г. Среднозападниот и Источниот Регион се направиле обид за отцепување од земјата и осамостојување под името Бијафра. Во 1976 г. се создадени уште седум држави, накачувајќи го бројот на 19; Во 1991 г. е основана Федералната престолнинска територија (денес наречена Абуџа). Во 1987 се воведени две нови држави, а во 1991 г. следувале уште девет, сочинувајќи вкупно 30. Со последната измена во 1996 г. земјата ги добила конечните 36 држави.
Список на сојузни држави
Сојузни држави: Федерална престолнинска територија: Абуџа
Битушница
Битушница — река на планината на планината Крчин, која поминува низ селото Битуше и се влева во Радика.
Шинел
Шинел или Шинела (руски: Шинель) е расказ од рускиот писател Николај Васиљевич Гогољ, објавен во 1842 година. Расказот е дел од циклусот познат како „Петроградски раскази“.
Содржина
Акакиј Акакиевич Башмачкин работи како ситен службеник во една канцеларија, совесно извршувајќи ја својата еднолична работа, без никакви амбиции. Поради неговиот повлечен и скромен карактер, неговите колеги постојано му се потсмеваат и прават шеги на негова сметка, а тој мирно го трпи сето тоа. Со доаѓањето на студените денови, Акакиј сфаќа дека треба да го замени својот стар, искинат шинел што повеќе не може да се поправа. Бидејќи нема доволно пари за нов шинел, Акакиј зпаочнува вредно да штеди, намалувајќи ги своите секојдневни трошоци. Еден ден, среќата му се насмевнува и тој добива поголем додаток на платата од очекуваниот, така што набргу успева да собере пари за новиот шинел. Кога конечно го добива шинелот, Акакиј е најсреќниот човек на светот и гордо оди во канцеларијата, каде сите му упатуваат пофални зборови. Притоа, еден од неговите колеги го поканува на вечерна седенка и Акакиј ја прифаќа проканата. Доцна во ноќта, додека се враќа пешки во својот стан, го напаѓаат силеџии кои му го земаат шинелот. Разочараниот Акакиј замолува еден влијателен службеник да му помогне во пронаоѓањето на шинелот. Во тој миг, влијателниот разговара со својот пријател од младоста и, за да се покаже пред него, на Акакиј му се обраќа со најстрог тон. Уплашениот Акакиј оди во својот дом, но патем се разболува поради големиот студ и набргу умира. Истовремено, влијателниот службеник го гризе совеста за лошото однесување кон Акакиј и тој изразува желба да му помогне, но дознава дека тој во меѓувреме умрел. Неколку дена по смртта на Акакиј, низ Петроград започнуваат да се шират приказните за мртвиот службеник кој ги напаѓа минувачите и им ги краде шинелите. Една ноќ, влијателниот службеник го здогледува мртовецот и го препознава ликот на Акакиј. Смртно уплашен, тој го соблекува својот шинел и му го дава на привидението.
Осврт кон расказот
„Шинел“ е веројатно најпознатиот расказ на Гогољ во кој е опишана суровата реалност на ситниот руски службеник. Сепак, дури и најчистиот реализам Гогољ го зачинил со неверојатен, неочекуван пресврт изразен во појавата на привидението, оставајќи ги читателите во неизвесност, дали се работи за фантазија или за хумор.
Во „Шинел“ Гогољ го дал најсилниот протест против понижувањето на „малиот човек“. Токму овој расказ го означува почетокот на една долга традиција во руската книжевност - темата на „понижените и навредените“ (според изразот на Достоевски), темата која се покажала толку неисцрпна, што руската книжевност никогаш повеќе не ја напуштила. Гогољевата критика е многу остра и тој ги исмејува аристократијата, високите државни службеници и малограѓаните. Притоа, описот на „високата личност“ е една од најострите сатири во руската книжевност. Поради тоа, Гогољ бил изложен на цензурата и морал да ја ублажи сцената на претсмртното бунило на Акакиј Акакиевич. Така, во првобитниот текст на расказот, пред да умре, Акакиј пцуел и се заканувал дека ќе му го грабне шинелот на генералот, велејќи: „Не ми е грижа што сте вие генерал.“ Расказот извршил големо влијание на рускиот реализам и врз целокупниот развој на руската книжевност, за што сведочи познатата реченица на Достоевски: „Сите ние излеговме од под 'Шинелот' на Гогољ“.
Изданија на македонски јазик
Првото издание на „Шинел“ на македонски јазик се појавило во 1947 година, од издавачката куќа Култура. Расказот е објавен како самостојна книга, испечатена во септември 1947 година во печатницата „Култура“.
Шипковица
Шипковица може да се однесува на следниве села во Македонија:
1732 во уметноста
1732 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Десетте заповеди (филм од 1923)
„Десетте заповеди“ (англиски: The Ten Commandments) — американски филм од 1923 година, во режија на Сесил Б. Демил (Cecil B. DeMille) по сценариото на Џини Мекферсон (Jeanie MacPherson). Главните улоги ги толкуваат: Теодор Робертс (Theodore Roberts), Чарлс де Роше (Charles de Roche), Естел Тејлор (Estelle Taylor), Едит Чепмен, Род Ла Рок, Летрис Џој и Нита Налди. Ова е првиот дел од библиската трилогија на Сесил Б. Демил, кој подоцна ги снимил и филмовите „Кралот на кралевите“ (1927) и „Знакот на крстот“ (1932).