cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бременост
Кардиоваскуларни промени
Функцијата на срцето, исто така се променува. Срцевиот пулс се зголемува, како и волуменот на крв испумпана од срцевата артерија со секое отчукување. Причината за ова е намалување на импулсите од вагусот (кој предизвикува потиснување на пулсот на срцето) и зголемување на симатичкиот тон (се однесува на нервниот систем симпатикус). Според правилото, односно механизамот на Старлинг, волуменот на крв, исто така влијае врз зголемување на количеството крв испумпана од левата комора на срцето при секое отчукување. По породувањето, промената на волуменот на крв испумпана од (левата артерија на) срцето со секое отчукување, не се враќа во првобитната состојба. Во второто тримесечје, волуменот на крв, испумпана од секоја артерија на срцето за минута време, се зголемува од 4 на 7 литри.
Крвниот притисок, исто така се менува. Обично, во првото тримесечје, бремените жени имаат низок крвен притисок. Воглавно, ова е резултат на намалената чувствителност на ангиотензин, како и вазодилатација (проширување на крвните садови) предизвикана од зголемениот волумен на крв. Како и да е, нискиот крвен притисок во подоцнежната бременост е резултат на намалената резистенција на зголемената плацента.
Обврзница
Други поделби на обврзниците
Според сигурноста на нивната наплата, постојат:
Други видови обврзници
Во практиката се среќаваат и други видови обврзници, како што се:
Цена на обврзницата
По правило, обврзниците носат фикснa каматa. Но, со оглед на тоа што повеќето земји во светот се соочуваат со пониски или повисоки стапки на инфлација, во такви услови, обврзниците честопати имаат флуктуирачки камати. Каматните стапки најчесто се определуваат некој процент повисоко од ЛИБОР (каматите што меѓусебно си ги пресметуваат лондонските банки).
Обврзниците може да се продаваат по:
При работа со обврзниците, купувачите може да остварат неколку добивки:
Во одредени случаи, кога инфлацијата е близу до нула или негативна, обврзниците може да носат дури и негативна каматна стапка. На пример, во јуни 2016 година, Германија за првпат во својата историја издала десетгодишна државна обврзница со негативна каматна стапка, а претходно таков преседан се случил уште со државните обврзници на Јапонија и на Швајцарија.
Бременост
Респираторни промени
Се забележува намален преостанат функционален капацитет, обично опаѓајќи од 1,7 литри на 1,35 литри, поради притисокот кој го врши матката врз дијафрагмата. Волуменот на кислород којшто е потребен за еден нормален респираторен циклус ( вдишување и издишување), се зголемува од 0,45 на 0,65 литри, со што се зголемува и белодробната респирација. Ова е потребно за да се задоволи зголемената потреба на телото од кислород, којшто достигнува 50 мл/мин. од кои 20 мл кислород е потребен за репродуктивните ткива.
Прогестеронот може централно да влијае врз хеморецепторите за повторно да се воспостави оптималната состојба на понизок делумен притисок на јаглерод диоксид. Со ова се задржува зголемениот степен на респирација и во случај на намалено ниво на јаглерод диоксид.
Метаболични промени
Поради развојот на фетусот и таложењето на мастите, се зголемува и потребата од хранливи материи. Промените се причинети поради стероидните хормони, лактоген и кортизол.
Поради резистенција на инсулин кај мајката, може да се појави гестациски дијабетес. Исто така, се забележува забрзан метаболизмот на црниот дроб, со зголемување на глуконеогенезата за да се зголеми нивото на гликоза кај мајката.
Бубрежни промени
Протокот на крвната плазма во бубрезите се зголемува исто како и нивото на алдостеронот и еритропоетин, како што е претходно наведено. Тубуларниот максимум на шеќер, којшто може да ја забрза појавата на гестациски дијабетес, се намалува.
Контрола на бременоста
Пренаталната медицинска нега има призната вредност во светот. Дополнителната консумација на фолна киселина, еден месец пред забременувањето и во текот на првите три месеци од бременоста, има докажана делотворност.
Исхрана
Хранливо-балансираната исхрана има значајна улога за здравата бременост. Водењето на здрава диета, балансираната консумација на јаглехидрати, масти и белковини, како и консумирањето на овошје и зеленчук, вообичаено претставува добра исхрана. Жените кои се на диета поради проблеми со здравјето, верски потреби, или етнички верувања подобро е да се консултираат со соодветен професионалец за посебни совети.
Соодветното консумирање на фолна киселина (исто така позната како фолат или витамин Б9) е потврдено за ограничување на дефекти на нервните туби за заштита од спина бифида (вродена расцепеност на завршетокот на ’рбетниот столб), многу сериозна вродена мана. Овие нервни туби се развиваат во првите 28 дена од бременоста, со што се објаснува потребата од соодветно внесување на фолна киселина. Фолната киселина (од folia, лист) ја има во изобилство во спанаќот (свеж, замрзнат, или конзервиран), исто така ја има во зелениот зеленчукот, зелените салати, цитрони и дињата, леблебија и во јајцата. Во Соединетите Американски Држави и Канада на повеќето житни производи (брашно, фиде) им се додава фолна киселина.
DHA Омега 3 е главна структурна масна киселина на мозокот и мрежницата. Природно ја има во мајчиното млеко. Многу е важно, мајката за време на бременоста да консумира соодветни вредности на DHA, и додека се храни да води сметка за благосостојбата и здравјето на своето дете. Кај децата DHA не се произведува ефикасно, тие мора да ја примат оваа витална хранлива материја преку плацентата од мајката за време на бременоста и по породувањето, преку доењето.
Неколку микронутриенти се есенцијални за здравјето на развиениот фетус, особено во оние делови од светот во кои преовладува недоволната исхрана. Во развиените земји, како што се Западна Европа и Соединетите Американски Држави на одредени хранливи материи како што се витамин Д и калциум, коишто се потребни за развојот на коските, може им е потребно додавање на фолна киселина. Храната може да биде контаминирана од страна на опасни бактерии или паразити, особено листерија и токсоплазмоза, т.е. токсоплазмозен агенс. За да се избегнат овие патогени, овошјето или свежиот зеленчук треба внимателно да се измие пред употреба, за остатоците од храна, месо или конзервираното месо, потребна е целосна топлинска обработка. Свежото сирење исто така може да содржи листерија. Ризикот може да биде поголем доколку млекото е пресно. Изметот од мачката, претставува посебен ризик од токсоплазмоза. Бремените жени, исто така, повеќе може да бидат склони кон бактеријата салмонела од јајцето или пилешкото месо, коешто мора наполно да се подготви. Примената на добра хигиена во кујната може да го намали ризикот од овие бактерии.
Тежината за време на бременоста
За да се обезбеди соодветен развој на фетусот, консумирањето на храна богата со калории мора да се зголеми. Зголемувањето на телесната тежина за време на бременоста е различно кај жените. Националната здравствена служба советува дека за време на 9 месечниот период, идеално е жената да се здебели од 10 до 12 кг доколку својата бременост ја започнала со нормална тежина. Недоволно зголемената тежина за време на бременоста, може да го изложи на ризик здравјето на фетусот. Жените кои се плашат од прекумерно зголемување на својата телесна тежина или пак имаат проблеми со исхраната, може да се консултираат со соодветен професионалец, за да се осигурат дека бременоста нема да и предизвикува проблеми со исхраната. Исто така, прекумерното зголемување на тежината може да претставува ризик за жената и фетусот. Жените кои се склони кон дебелеење, потребно е да водат здрава диета и да вежбаат со цел да ја намалат својата телесна тежина.
Имунолошка толерантност
Главен напис : Прееклампсија
Истражувањата на имунолошка основа за прееклампсија, покажаа дека постојаната изложеност на спермата од мажот има силно заштитно влијание против прееклампсија, главно поради апсорпцијата на неколку имуни модулирачки фактори присутни во семената течност. Студиите исто така покажаа дека долгите периоди на сексуално вонбрачните односи со истиот партнер кој е татко на детето на жената значително ги намалува нејзините шанси за прееклампсија. Други студии, неодамна иследија дека кај жените кои примиле трансфузија на крв од страна на нејзините партнери, склоноста кон прееклампсија значително се намалува, како и кај оние кои подолго време имале секс без контрацепции и оние кои редовно имале орален секс, со една студија, заклучувајќи дека воведувањето на алогенска толерантност во ХЛА молекулите од таткото на фетусот, може да биде исклучително важно. Собраните информации цврсто сугерираат дека изложеноста на спермата а особено оралното изложеност на растворливите хуман леукоцитни антигени од семето, може да причини трансплантациона толерантност."
Трети студии кои ја проучуваа улогата на семето во женскиот репродуктивен тракт кај глувци, покажаа дека инсеминацијата поттикнува воспалителни промени во женските репродуктивни ткива," заклучувајќи дека промените најверојатно доведуваат до имунолошки зародиш на антигени кај таткото или може да влијаат врз последиците од бременоста.
Слична серија на студии покажува дека значајноста на имунолошката модулација кај женката-глушец, преку апсорпција на специфични имунолошки фактори во семето, вклучувајќи ги TGF-Бета, чиј недостаток исто така се проучуваше како причина за спонтан абортус кај жената и неплодност кај мажот.
Во согласност со оваа теорија, прееклампсијата често е предизвикана од откажување на имунолошкиот систем на жената да го прифати фетусот и плацентата кои содржат „непознати“ белковини од гените на таткото. Постојаното изложеност на семето на таткото го поттикнува имунолошкиот систем на жената да создаде толерантност на антигените од таткото, процес кој значително го поддржуваат дури 93 моментално идентификувани имунолошки регулирачки фактори во семената течност. По забележување на важноста на имунолошката толерантност на жената во врска со гените на фетусот од таткото, неколку германски биолози чиј интерес е репродуктивностa, одлучија чекор напред да го продолжат своето истражување. Во согласност со фактот дека човечкиот имунолошки систем подобро ги толерира нештата внесени во телото преку устата, германските научници направија низа истражувања кои изненадувачки ја потврдија силната врска помеѓу намалената стапка на појава на прееклампсија и примената на орален секс, забележувајќи дека заштитните ефекти се посилни доколку жената го голтне семето на партнерот. Истражувачите заклучија дека доколку каква било изложеност на семето на партнерот за време на сексуална активност, ги намалува шансите на жената за различни имунолошки проблеми кои може да се јават за време на бременоста. Имунолошката толерантност најбрзо може да се воспостави преку орално внесување и гастроинтестинална апсорпција на семето. Признавајќи дека некои студии, потенцијално го вклучуваат присуството на збунувачки фактори, како што се веројатноста дека жената која што постојано имала орален секс и го проголтувала семето, може исто така што имала и почести вагинални односи. Истражувачите, исто така, забележале дека податоците на секој начин сѐ уште убедливо ја поддржуваат главната теорија за разлика од сите други студии- дека постојаната изложеност на семето ја утврдува имунолошката толерантност на мајката, потребна за безбедна и успешна бременост.
Лекарства за време на бременоста
Главен напис: Лекарства за време на бременоста
Лековите кои се користат за време на бременоста може да имаат привремени или постојани ефекти врз фетусот. Затоа повеќето лекари претпочитаат да не препишуваат лекарства на бремена жена, поради тератогеното (штетно) дејствување на истите. Ова резултира со несоодветен третман за бремената жена. Како и да е, употребата на лекови за време на бременоста не секогаш е погрешна. На пр. Високата температура е штетна за фетусот во првите месеци од бременоста. Меѓутоа, во соодветни случаи, подобро е да се земе парацетамол отколку никаков третман. Исто така, за дијабетес мелитус за време на бременоста, може да е потребна интензивна терапија со инсулин. Лекарствата се класифицирани во 5 групи (А, Б, Ц , Д и Х ) врз основа на системот на Управата за храна и лекарства, кој овозможува терапевтски совети засновани врз потенцијалната корист или фетални ризици. Лековите како мултивитамините, кои не претставуваат фетален ризик, според контролираните студии за човекот се класифицирани како категорија А. Од друга страна, лекарствата како талидомид со докажани фетални ризици кои ја отежнуваат бременоста се класифицирани како категорија Х.
Сексот за време на бременоста
Повеќето жени уживаат во сексот за време на бременоста. Истражувањата покажуваат дека за време на бременоста, желбата за секс, како и честотата на сексуални односи е намалена.
Во врска со намалената желба за секс, некои студии покажаа зголемена сексуална желба во второто тримесечје. Како и да е намалената желба за секс не е и универзална: значителен број на жени изјавиле поголемо сексуално задоволство за време на бременоста.
Сексот за време на бременоста е ниско ризичен, освен ако лекарите советуваат за одбегнување на сексуални односи, коишто во некои случаи може да резултираат со сериозни компликации за бременоста или проблеми со здравјето, односно голем ризик за предвремено породување или пукање на водењакот. Ваквото решение може да биде засновано врз историја на компликации од претходно породување.
Некои психолошки истражувања во 1980/90 година тврдат дека корисно е за жената да остане сексуално активна за време на бременоста, особено забележувајќи дека целосното сексуално задоволство е поврзано со чувството да се биде бремена, односно во подоцнежната бременост, жената се чувствува попривлечна отколку порано и доживува оргазам. Исто така, како начин за подготовка на предизвикано породување, препорачливо за бремените жени е да бидат сексуално активни; некои веруваат дека природното количество на простагландин во семената течност влијае врз процесот на созревање на цервиксот, правејќи го пофлексибилен, за полесно и побрзо ширење и намалување на цервиксот. Како и да е, ефикасноста на сексуалната активност во текот на бременоста, како агент за подготовка за породување останува несигурна.
За време на бременоста фетусот е заштитен од длабокото продирање на амниотичната течност во матката и со абдоменот на жената.
Сексот по породувањето претставува проблем за повеќе двојки. За водењето љубов да биде успешно, потребно е двајцата партнери да се чувствуваат подготвено. Како и да е, некои од нив немаат полов однос до шестата недела од породувањето, кога жената треба да го изврши и првиот гинеколошки преглед и да се консултира со својот матичен лекар за соодветни прашања.
Абортус
Главен напис: Абортус Абортусот претставува отстранување или испуштање на ембрионот или фетусот од матката. Абортусот може да биде спонтан или случаен, односно со пометнување или предизвикан од страна на доктор, оператор или слично.
Тегоби за време на бременоста
Поврзано: Компликации во бременоста
За време на бременоста може да се јават следните тегоби:
Контекст
Помеѓу концептот на оплодување и актуелната состојба на бременост, која што започнува со всадувањето, т.е. имплантацијата, постојат суптилни разлики. Во нормална бременост, оплодувањето на јајце-клетката, вообичаено се случува во јајцеводите или во матката. (Една јајце-клетка, честопати може да е оплодена но, да не биде всадена во матката) Ин витро оплодувањето се врши во епрувета или во чаша, на кое му следи почеток на бременоста, односно всадувањето на еден или два зигота по преместувањето во матката на жената од страна на лекар.
Во врска со политичката дебата која се однесува на сопствена дефиниција за живот, терминологијата на бременоста може да биде збунувачка. Медицинскиот и политички неутрален термин едноставно останува „бременост“ и покрај тоа што може да биде проблематичен доколку индиректно се однесува само на ембрионот или фетусот. Де Креспигни смета дека јазикот на докторите има силно влијание врз начинот на размислување на пациентите. Според тоа предлага дека интересите на пациентите најдобро би биле задоволени преку употребата на неутрален јазик кој ја поддржува независноста на пациентот.
Зовиќ
Зовиќ (наречено и Зович; на месен народен говор Бзовиќ) — село во битолскиот дел на областа Мариово во рамки на Општина Новаци и пошироката околина на градот Битола.
Потекло и значење на името
Поради катастарски потреби за именување на издвоениот атар на селото помеѓу Градешница и Старавина, често се користи и називот Зовиќ I (или Зовиќ 1) за ова село, додека другиот дел на атарот го има името Зовиќ II (или Зовиќ 2).
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во битолскиот дел на областа Мариово, во крајниот источен дел на територијата на Општина Новаци, чиј атар просторно е поделен на два дела. Така, атарот на Зовиќ I се допира до просторот на територијата на Општина Прилеп на север, а атарот на Зовиќ II во кој е расположен на надморска височина од 680 метри се допира со државната граница со Грција на југ. Селото е ридско, на надморска височина од околу 680 метри. Селото е едно од најизолираните места во државата, па така од централното место Битола е оддалечено дури 53 километри. Селото е поврзано со асфалтен пат, кој како крак се издвојува од регионалниот пат 2338 кој оди преку селата Рапеш и Маково.
Зовиќ се наоѓа во средишниот дел на областа Мариово. Сместено е на една карпеста зарамнетост веднаш над самиот лев брег на Градешка Река. Расположено е на надморска височина од 685 метри помеѓу два ридски гребени на југ и север на чиј врв е изградена малата црквичка „Св. Атанасиј“, во подножјето на висорамнината Добро Поле. Иако куќите на селото лежат во благо зарамнетото подножје помеѓу двата ридови, според надморската височина Зовиќ е ридско село.
Крај селото кај познатиот Зовичкиот мост, тече Градешка Река која извира и дотекува од планината Ниџе и навлегува во карпеста клисура од каде кај месноста Еленик се спојува со реката Сатока, која потоа се влева во Црна Река.
На средина од самото село има кладенец со многу питка и студена вода, а во селото има повеќе чешми и извори. Во селото има голем број на оревови и сливови дрвја, смокви, дабови, тополи и нискостеблести грмушки.
Во 1970-тите години селото добива електрична енергија.
Историја
Според народното предание кое се раскажува помеѓу мештаните, селото односно предците кои го основале трипати се преселувале на три различни места пред конечно да се населат на сегашната местоположба. Најпрвин родовите живееле на месноста на ридот Душегубец помеѓу Старавина и Градешница, потоа се преместиле во месноста Леништа, од каде повторно се иселиле при што според верувањата, еден дел од луѓето заминале и го основале селото Леништа кај Прилеп, а другиот дел се населиле на сегашното место на Зовиќ.
Во минатото селото се викало Леништа и се наоѓало во месност оддалечена околу 500 метри од сегашното село. Меѓутоа за време на турското владеење селото било опљачкано и запалено поради што неговите жители биле принудени да се преселат на друго место, околу една чешма која селаните ја викале Бзовиќ и се наоѓала на местото на денешното село при што на тој начин било основано и населено денешното село Зовиќ. Се претпоставува дека ова преместување, односно основањето на сегашното село Зовиќ се случило во XVII век, кога била изградена и малата еднокорабна црква „Св. Атанасиј“, која се наоѓа на врвот на ридот веднаш над самото село.
На месноста на старото село која во службените и административни катастарски евиденции е посебно заведена и позната како Зовиќ II, селаните долго време подоцна сѐ уште оделе и обработувале земја, садејќи компир и ја терале стоката на напасување.
Во својот запис објавен во „Цариградски весник“ под наслов „Споменик за села називаеми Мориево прилепско. Статистическо описание“ на 21 ноември 1859 за селата во Мариово, македонскиот просветител Јордан Хаџи Константинов-Џинот селото Бзовиќ погрешно го запишал со името Взоид наведувајќи дека има 65 куќи и стара црква.
Во XIX век селото Зовиќ било едно од мариовските села во кое било најголемо влијанието на грчката пропаганда. Но, додека на делови од оштетениот живопис во малата црква Св. Атанасиј над селото се забележуваат натписи на грчко писмо, во главната селска црква изградена во 1862 година, а по големите оштетувања во Првата светска војна возобновена во 1927 година, има натписи само на старословенско писмо и книги на црковнословенски јазик. Поради жестоките борби на линијата на фронтотот, селото Зовиќ со уште неколку села во битолско Мариово до темел биле разурнати за време на Првата светска војна.
Селото растело по бројот на жители и домаќинства сѐ до шеесеттите години на XX век, кога започнал бран на иселувања кој придонел за особено забележителен пад на бројот на жители по 1971 година. Падот не го спречило ниту електрифицирањето, кое се случило во 1970-тите години.
Стопанство
Атарот е мошне голем и зафаќа простор од 22,3 км2. На него преовладуваат пасиштата на површина од 1.128,9 хектари, на обработливото земјиште отпаѓаат 644,8 хектари, а на шумите отпаѓаат 257,8 хектари.
Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција.
Малобројното преостанато постојано население, како и дел од иселениците и некогашни жители кои ги посетуваат своите имоти, се занимаваат со земјоделство односно со градинарство исклучиво за задоволување на сопствени потреби. Од градинарството најмногу се одгледуваат краставици, кромид, марули, лук, домати и грав. Поради тоа што обработливата земја во градините е многу тенок слој на почва црница и лежи врз карпи краставиците и другите плодови иако се со помала големина се одликуваат со многу убав и специфичен вкус. Во самото село и непосредната околина на повеќе ниви се одгледува и компир, а во помала мерка и жито, најмногу пченица и ’рж. Од сточарството најзастапено е одгледувањето на овци и крупен добиток како крави и телиња во помал број, од чие млеко се прави познатото мариовско биено сирење, кое самите Мариовци го нарекуваат „тепано“. Од сточарството во помала мерка се одгледуваат и кози.
На самиот влез на селото од јужната страна има сточарска фарма, а на атарот на селото постојат и повеќе бачила од кои само неколку активно се користат и работат произведувајќи овчо и мешано биено сирење.
Во минатото селото многу произведувало тутун, од кој од една годишна берба се купувало и телевизор, се саделе и слануток, винова лоза и друго. Сите куќи одгледуваат и доста живина односно кокошки и мисирки. Во селото има голем број на оревови дрвја кои раѓаат многу јадри и благи ореви.
Од неодамна на сретселото во Зович постои и етно-куќата „Кај Мостот“ која е отворена за посетителите со новоизградени сместувачки капацитети со 3 соби со 12 нови легла и голем ресторан.
Население
Демографски статистики за селото Зовиќ во османлискиот период:
Во 1961 година селото било средно по големина со 388 жители, додека во 1994 година бројот се намалил на 54 жители, македонско население.
Според пописот од 2002 година, во селото Зовиќ живеел 31 жител, сите Македонци.
Моментално, во селото постојано живеат 7 домаќинства со дваесетина жители. Голем број на поранешни иселени жители и нивни потомци сѐ уште поседуваат и ги посетуваат своите куќи, од кои дел се обновени, а дел ги обработуваат и своите имоти. За време на летниот период, селските празници и одржувањето на Зовичката средба во селото има и до стотина луѓе.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 11 жители, од кои 6 Македонци и 5 лица без податоци.
Родови
Во селото Зовиќ отсекогаш па сѐ до денес живееле исклучиво Македонци од православна христијанска вероисповед. Скоро сите родови во селото се старинечки односно староседелски преселени од старото село Леништа или Зовиќ. Можно е некои од селските родовите да потекнуваат и од блиското одамна раселено село Чебрен.
Преостанатите жители кои денес живеат во Зовиќ припаѓаат на следните македонски родови: Скаклевци, кои се староседелци дојдени од старото село Леништа или Зович I како деленици од 3 браќа дамнешни прадедовци. Староседелци и најверојатно нивни деленици се и родот Секилковци, чиј предок дедо Богдан е насликан како еден од ктиторите на селската црква. Исто така старинци се и родот Ангелевци, чиј предок дедо Анѓеле е исто така насликан во селската црква како ктитор. Староседелски родови во Бзовиќ се Мијаковци, кои немаат мијачко потекло туку родовскиот прекар го добиле по тоа што „нивните дедовци сточареле и оделе со Мијаците“, Дамевци и Мојановски.
Останати македонски родови во Зович се Недановски, Каровци, Кулевски, кои можно е да припаѓаат или да се во подалечна роднинска врска со познатиот мариовски македонски род Кулевци од блиското мариовско село Крушевица преку Црна Река од кои потекнува познатиот војвода Толе Паша, Стојковски, Митревски и Костевски.
Поради непосредната близина брачни врски најчесто се склопувале со девојки од селата Чаниште („една мома зеле, десет моми дале“), Манастир, Старавина, Градешница, но и од поддалечните места како Живојно („две моми зеле, две моми дале“).
Иселеништво
Во поодамнешното минато иселеници од Зовиќ се забележани во блиските села Старавина и Градешница.
Во поново време во втората половина на XX век, жителите на Зовиќ најмногу се иселиле во градовите Битола и Скопје, помал број и во Прилеп, а значаен дел и во прекуокеанските земји во Австралија и САД. Бројот на иселени лица изнесува над 300 лица.
Самоуправа и политика
Во век, Зовиќ било село во Мариовската нахија, во Прилепската каза на Отоманското Царство.
Селото влегува во рамките на Општина Новаци, која била проширена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996 до 2004 година, селото било дел од некогашната Општина Старавина.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото било сместено во големата општина Битола.
Во периодот од 1955 до 1965 година, селото влегувало во рамките на тогашната општина Мариово.
Во периодот 1950-1955, селото било дел на тогашната Општина Старавина, во која покрај селото Зовиќ, се наоѓале и селата Будимирци, Градешница, Груништа, Зовиќ и Старавина.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 0178 според Државната изборна комисија, сместено во простории на објект на општината. Во ова избирачко место е опфатено и селото Зовиќ 2.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 24 гласачи. На локалните избори во 2021 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 19 гласачи.
Култура и спорт
Недопрената природа на селото Зовиќ која изобилува со прекрасни глетки придонесува тоа да е познато во културата и спортот во Македонија и пошироко. Во однос на културата во селото Зовиќ на познатиот Зовички мост се снимани сцени од играниот филм Прашина на најпознатиот македонски режисер Милчо Манчевски, додека во однос на спортот во рамки на фестивалот Mariovo Off-Road Experience селото Зовиќ се посетува од велосипедистите и планинарите.
Перун
Потекло на поимот
Освен Перун, тој е наречен Пјорун (Piorun) во Полска, а сличен бог може да се најде помеѓу Балтичките народи како Перкунас, а кај Финците богот Уко уште се вика Перкеле.
Името на Перун останало и во голем број топоними како Перуновац, Перуни Врх, Перуничка Глава и други. Најголем дел од овие претставуваат планини (Перун бил асоциран со планините), но во средниот век одредени дабови, шуми и села биле наречени Перун. Перуниката исто така го добива името по Перун.
Извори
Од сите словенски богови, најмногу историски извори има за Перун. Првпат се спомнува во De Bellum Gothicum на Прокопиј, каде што пишува дека Јужните Словени веруваат дека има еден бог, создавачот на громовите, кој владее над сите други богови. Неговото име не е изнесено во текстот, но самиот факт дека во некои словенски јазици самото име Перун еволуирало во збор за молњата е доволен доказ дека се мисли на овој бог.
Особености
Перун бил меѓу другото громовник и бог на небото. Тој бил бог на таканареченото „ниско небо“, додека со „високото небо“ владеел Сварог. Во неговиот домен биле облаците, громовите и дождот.
Перун исто така имал двојна улога како бог на војната. Според Велесовата книга, оние кои умираат во битка живеат засекогаш во неговата војска. Инаку, речиси сите учени ја сметаат Велесовата книга за фалсификат од поново време и нејзе не и се обрнува никакво сериозно внимание.
Обожување
Четвртокот бил ден посветен на Перун. Ова е тренд кој се појавува и кај другите индоевропски народи. Четвртокот секогаш бил денот на громовникот. Доказ за ова претставуваат и имињата за четвртокот во некои јазици:
Перун во митовите
Во словенската митологија (како и во нордиската), светот е претставен како џиновски даб, чии гранки се небото, стеблото - земјата, а корењата се подземниот свет. Перун седел на врвот, често претставен како орел. Во корењата живеел Велес, кој владеел со подземниот свет. Велес бил непријател на Перун и често доаѓал во горниот свет во форма на змија за да краде од него. Кога ќе дознаел, Перун го стрелал Велес со молњи во обид да го убие. Овој бегал на човечкиот свет и се криел зад дрвја, куќи или луѓе. Каде што ќе удрел гром, таму Велес се криел. На крајот Перун го убивал Велес, т.е. го враќал во подземниот свет, и овој таму бил прероден.
Треба да се забележи дека борбата помеѓу Перун и Велес не е борба помеѓу доброто и злото карактеристична за христијанскиот Бог и ѓаволот, туку борба на спротивставени принципи, т.е. небо-земја и оган-вода. Словените не го претставувале Велес како зол лик. Напротив, тој бил исто толку важен и популарен колку и Перун.
Перун како тема во уметноста и во популарната култура
Перун се јавува како тема во дела од уметноста и популарната култура, како:
Христијанизација
Со процесот на христијанизација на Словените, црквата успешно го заменила Перун со светецот Илија. Според Библијата, тој јавал на огнена кочија низ небото. Ова било доволно добра компарација со богот на молњата, па така бил создаден Илија громовникот. На запад, Римокатоличката црква го заменила Перун со св. Михаил. На локално ниво, некои одлики на Перун биле пренесени на самиот христијански Бог.
Сирхан (Отешево)
Сирхан — археолошко наоѓалиште во атарот на преспанското село Шурленци, наделеку од Отешево, Ресенско. Претставува утврден осамен наод од римско време. При изградбата на тунелот за летувалиштето, во 1948 година е најдена надгробна стела со семејна претстава (фигури на маж, жена и дете), која се чува во Музејската збирка во Ресен.
NGC 1655
NGC 1655 — двојна ѕвезда во соѕвездието Бик, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен во 1886 година од страна на Ј. Герхард Лохсе, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 15,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1655 е од видот *2.
Други поделби
Проучување на NGC 1655 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 134; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1279. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1481.
1598 во книжевноста
1598 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Акеми Дареногаре
Диана Акеми Дареногаре Фукузуми (родена на 16 јули 1990) е јапонски модел и талентирана личност која се појавила во многу телевизиски програми и магазини.
Писти
За погодност, се означува пистата за модната колекција пролет/лето како S/S и Есен/Зима како А/W.
1597 во книжевноста
1597 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Бах (појаснување)
Освен тоа што значи поток, на германски, Бах (Bach) е и презиме на разни луѓе:
Семејство Бах
Главна статија: Семејство Бах
Алкил
Алкил е едновалентен радикал кој содржи само јаглеродни и водородни атоми, поредени во синџир. Алкилите образуваат хомолошки низи со општа формула CnH2n+1. Примери се метилот CH3· (добиен од метанот) и бутилот C4H9· (добиен од бутанот). Тие обично не се наоѓаат слободни во природата, а се присутни како дел од поголеми разгранети верижни органски молекули. Како одделни тие се слободни радикали и многу реактивни.
Структурата на еден алкил е иста како неговиот прав верижен алкански дел но без еден водороден атом. На пример, структурата на метилот (најмалиот алкил) е ваква:
Алкилите се радикали сè додека три од четири валентни електрони се користат во врзувањето на еден од јаглеродните атоми.
Славе Ристески
Професор д-р Славе Ристески е роден на 20.06.1950 година во с. Издеглавје, Охрид. Дипломирал на Економскиот факултет во Скопје ( 1973 година ), а магистрирал на Економскиот факултет во Белград ( 1980 година ) , на стадиумот од областа на Статистичката анализа во економијата. Докторирал на Економскиот факултет во Скопје во 1987 година, на тема од областа на Пазарот на трудот.
На Економскиот факултет во Скопје работи од 1974 година, најпрво како асистент, од 1987 година како доцент, а во 1992 е избран како вонреден професор и во 1997 година е избран за редовен професор.
Во три мандата бил шеф на Катедрата за математика, статистика и информатика. Бил продекан за финансии на Економскиот факултет во Скопје. Д-р Славе Ристески бил член на Економскиот совет на Владата на Република Македонија и на Советот на Заводот за статистика на Република Македонија.
На Економскиот факултет во Скопје, д-р Славе Ристески ги предавал следниве научни дисциплини: Основи на статистичка анализа, Стопанска и деловна статистика, Демографија и економска статистика. Со новиот наставен план ги предава дисциплини: Статистика за бизнис и економија, Демографија и анализа на временски низи. Раководител е на постдипломскиот студиум Статистички методи за бизнис и економија каде ги предава дисциплините: Мултивариациони статистички методи и Анализа на временски низи. Дополнително, предава и научни дисциплини на третиот циклус на студии.
АФК Лидс Јунајтед сезона 2002-2003
Сезоната 2002-2003 за фудбалскиот клуб Лидс Јунајтед била 83-тата од неговото основање и тринаесетта последователна сезона во највисоката лига на англискиот фудбал, Премиер лигата.
Второ коло
Лидс Јунајтед победил со вкупен резултат 5–1.
Трето коло
Малага победила со вкупен резултат 2–1.
Милчо Коцаре
Милчо Коцаре (, -, ) – универзитетски професор на Факултетот за електротехника и информациски технологии.
Животопис
На Факултетот работел од неговото основање на функциите: шеф на Отсекот за енергетика, шеф на Катедрата за електроника, шеф на Лабораторијата за електроника и раководител на Институтот за електроника. Во управните органи ги вршел должностите: претседател на Советот на Факултетот во два мандата и претседател на Извршниот одбор. Основач е на Катедрата и Лабораторијата за електроника. Учествувал и во организирањето на постдипломските студии од областа електроника. Извршувал и повеќе општествени должности: делегат на Собранието на СР Македонија, делегат во Работничките совети на Радиотелевизија Скопје и претпријатието за ПТТ сообраќај - Скопје. Автор е на над 40 научни и стручни трудови. Бил член на Извршниот одбор на ЕТАН за Југославија, член на Редакцискиот одбор за СР Македонија - на списанието „Автоматика“, член на Комисијата за електроника и автоматика на Сојузниот совет за координација на научните дејности и други. Пензиониран е во 1987 година. Починал во 2002 година.
Нордерштапел
Нордерштапел (Norderstapel; Nørre Stabel) — општина во округот Шлезвиг-Фленсбург, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Општината претставувала административно седиште на поранешната општинска заедница Штапелхолм.
Од март 2018 година е дел од општината Штапел.
Габон
Уште од независноста на Габон од Франција на 17 август 1960 година, Габон бил владеен од три претседатели. На почетокот на 1990-те во Габон се вовел повеќепартискиот систем и со новиот устав се дозволиле подемократски услови и институции. Поради помалиот број на жители и богатството од природни ресурси, Габон е една од најпросперитетните држави во регионот. Странските инвестиции се доста присутни и Габон е со највиок индекс за човековиот развој во потсахарска Африка
Потекло на поимот
Името на државата потекнува од времето на доаѓањето на европските морепловци. Односно, кога Португалците пристигнале на територијата на Габон тие ја именувале територијата како Gabão, што на португалски јазик значи „наметка“. Овој опис всушност се однесува за формата на коритото на реката Комо.
Историја
Најраното население кое живеело на територијата на денешен Габон се Пигмејците. Но, тие многу бргу биле потчинети од страна на племето Банту, во времето на нивните миграции. Така, неколку групи од племето Банту се населиле во Габон. Португалските трговци на бреговите од земјата пристигнале некаде околу 15 век. Брегот потоа станал центар за трговија со робови, главно наменети за потребите на Франција, Холандија и Англија. Во 1885 година Габон бил заземен од страна на Франција. Во 1910 година земјата станала дел од Француската Еквадорска Африка, која постоела до 1959 година. Својата независност земјата ја добила на 17 август 1960 година.
По добивањето на независност, во земјата биле формирани две политички партии: демократи и социјалисти. Во првите слободни избори, што се одржале под парламентарен систем, ниту една страна не била во состојба да освои мнозинство; водачите потоа се согласиле да формираат заедничка влада.
Географија и клима
Габон се наоѓа на атлантскиот брег на Централна Африка. Поради близината со екваторот, Габон има екваторска клима со врнежи кои се застапени на 85% од територијата на државата. Во Габон има три географски региони, односно: крајбрежен регион, планински регион и саваната.
Најдолга река во Габон е Огове, со должина од 1.200 км. Во држата има голем број на пештери кои некои сè уште не се истражени во целост. Габон е позната по тоа што вложува напори за зачувување на природната еко средина. Во 2002, претседателот Омар Бонго Ондимба предложил карта со екорегиони во државата кои заземаат околу 11% од вкупната површина на земјата. Габон е богата со природни ресурси како петролеум, магнезиум, железо, злато, ураниум и шуми.
Габон на север граничи со Камерун, на северозапад со Екваторска Гвинеја и на југ и исток со Република Конго. На запад државата има излез на Гвинејскиот Залив. Вкупната површина на Габон е 267.745 и со вкупно население од 1.475.000 жители. Главен град е Либрвил.
Политички систем
Политиките на Габон се во рамките на република, каде претседателот е шеф на државата, додека премиерот е шеф на владата. Извршната власт е во рацете на владата, додека законодавната власт е во рацете на владата и на дводомниот парламент. Од воведувањето на повеќепартискиот систем во државата доминантна политичка партија е конзервативната Габонска Демократка Партија.
Во март 1991 година во Габон бил усвоен нов устав кој се засновал на западноевропските устави и повеќепартиски избори биле одржувани од 1990 година. Претседателот Ел Хаџ Омар Бонго Ондимба бил на власт од 1967 до неговата смрт во 2009 година.
Стопанство
Габон е попросперитетна држава одошто околните држави во регионот со поголем БНП по глава на жител од просекот на суп-сахарска Африка. Овој поголем развој е поради производството на петролеум во приморскиот регион. Според критиките, приходите не биле инвестирани во проширување на проиводството во различни сектори и така Габон зависи од природните ресурси. Исто така, Габон е извозник на магнезиум, железо и дрво. Ураниумските наоѓалишта биле затворени во 2001, но сепак денес има напори за повторно отворање на истите. Извозот на поголеми количини на железо се очекува да започне во 2012 година.
Поради девалвација на франкот, Габон бил принуден да плаќа долгови. Во таа ситуација Франција и Меѓународниот монетарен фонд му помогнале на Габон за излез од ситуацијата. Трговски партнери на Габон се САД, Кина и Русија, додека увозот е воглаво од Франција.
Население, јазик и религија
Поради историски причини, бројот на населението паднало во периодот од 1990 до 1940 година. Габон е држава со најмала густина на население во Африка и недостатокот на работна сила е главен проблем за нормален развој на државата. Голем дел од населенето се христијани, каде се проценува дека христијани се 55 до 77 % од населението. Процентот на писменост во Габон е 63.2%.
Култура
Габонската музика е послабо позната во светот поради присуството на поголемите околни држави. Сепак, Габон има богат фолклор и доста познати светски пејачи како Патиенс Дабани и Ани Флор Бачиелилис. Покрај нив, познати се и гитаристите Жорж Ојенѕе, Ла Роз Мбаду и Силвен Авара, но и пејачот Оливер Нгома. Американската и британската музика се доста популарни во Габон. Од фолклорот, познати се инструментите обала, нгомби, балафон и традиционалните тапани.
Сè до појавата на писменоста, Габон имал орална традиција. Покрај фолклорот, Габон има и развиоена и богата митологија. Познат белег на Габон се маските нголтанг.
Роберт Хори
Средношколска и колеџ кошарка
Роден во Харфорд Каунти, Мериленд, Хори израсна во Андалусиа, Алабама. Како сениор во Средното Училиште Андалусиа, тој ја освои наградата Нејсмит Алабама Играч на годината. Студираше на универзитетот Алабама на кошаркарска школарина, каде за сограч го имаше идниот колега НБА играч Латрел Спривел.
Хјустон Рокетс
Хори беше избран како 11 избор на 1992 НБА драфтот од Хјустон Рокетс како ниско крило.. Ги помина првите четири сезони со Хјустон, помагајќи им да ја освојат титулата во 1994 И 1995 година. За време на финалето, Хори ги постави поединечните рекорди во НБА финалињата со седум украдени топку на еден натпревар и пет тројки во една четвртина. Во годините поминати во Хјустон, Хори го носеше бројот 25.
Во Февруари 1994 година, тој и Мет Булард беа разменети во Детроит Пистонс за Шон Елиот, но Елиот не го помина физичкиот тест поради проблем со бубрезите и размената беше зауставена. Хори изјави дека пропаднатата размена најверојатно му ја спаси кариерата. Хори стана клучен член на шампионските тимови на Хјустон, ја започна својата “Голем Шут Роб” репутација со скок шутот за победа во последните секунди на првиот натпревар во Финалето на Западната Конференција во 1995 година против Сан Антонио Спарс и давајќи го клучниот кош во 106-103 победата во третиот натпревар од НБА Финалето против Орландо Меџик. По победата во НБА Финалето од 1995 година, Хори и Хјустон ќе ја освојат својата втора титула. Хори изјави дека од сите 7 титули, на оваа е најмногу горд.
Феникс Санс
На 19 Август, 1996 година, Хори беше разменет во Феникс Санс заедно со Сем Касел, Чаки Браун и Марк Брајант за поранешниот НБА Најкорисен Играч, Чарлс Баркли. Хори имаше прекирка на теренот со тренерот Дени Ејнџ, во која Хори фрли крпа кон Ејнџ.
Лос Анџелес Лејкерс
Инцидентот доведе до суспензија за Хори и размена во Лос Анџелес Лејкерс на 10 Јануари, 1997 година, за Седрик Себалос. Бидејќи Лејкерс го имаа пензионирано бројот 25 во чест на Гери Гудрич, Хори го носеше бројот 5. Хори беше член ан Лејкерс кога тие освоија три последователни титули (2000, 2001 и 2002) и кога им требаше најмногу, тој погоди клучни плејоф кошеви, со што ја зајакна својата репутација.
За време на тригодишната доминација на Лејкерс, Хори погоди тројка за добивање на натпреварот барем еднаш во четири последователни плејоф серии (почнувајќи со 2001 НБА Финалето), но ниедна не беше поважна од онаа во 4 натпревар од Финалето на Западната Конференција во 2002 година против Сакраменто Кингс. Со негативе од два натпревари спрема еден во серијата и пред четврти натпревар во кој Лос Анџелес, Лејкерс губеа дури со 24 бода во првото полувреме. Малку по малку, Лејкерс го намалија водството на 99-97 на 11 секунди до крајот на натпреварот. Во поседниот напад, по последователните промашувања на соиграчите Коби Брајант и Шекил О’Нил, центарот на Сакраменто Владе Дивац ја одби топката што подалеку од кошот во обид да истече што повеќе време и да заврши натпреварот. Топката се одби до Хори, кој погоди тројка со истекот на времето. Лејкерси победија во 4тиот Натпревар со100-99 и на крај ја освоија серијата. Лејкерс потоа ги смачкаа Њу Џерси Нетс 4-0 во НБА Финалето.
Слична ситуација на таа се случи на 5 Март, 2003 година во натпреварот против Индијана Пејсерс, кога при изедначен резултат 95-95, кога центарот на Индијана Џермејн О’Нил ја одби асистенцијата за Шекил О’Нил право во рацете на ширум отворениот Хори кој смирено го погоди победничкиот шут.
Во 2003 плејофот, Лејкерс се обидуваа да ја освојат четвртата последователна титулар. Но во 5тиот Натпревар во полуфиналето на Западната Конференција против Сан Антонио, обидот на Хори за уште ден победнички кош се отркала од обрачот на 5 секунди до крајот, убивајќи го враќањето на Лејкерс од негатива од 25 бода. Хори шутираше 0-18 зад линијата за тројка во серијата и Лејкерс беа елиминирани во шест натпревари.
Сан Антонио Спарс
По 2002-03 сезона, Хори стана слободен агент. Наведувајќи загриженост за семејството, кое живее во Хјустон, Хори потпиша со Сан Антонио Спарс. За време на 2002-2003 сезона, Лејкерс се потпираа повеќе на Хори. Со Сан Антонио, тренерот Грег Попович сериозно му ја намали минутажата, што резултираше во обновен успех.
За време на 2004-05 сезоната, Сан Антонио се пласираа и успеаја да го освојат 2005 НБА Финалето. Хори играше значајна улога во успехот на тимот, шутирајќи 38 од 85 зад линијата за 3 бода во 2005 Плејофот. Во 5тиот Натпревар од 2005 НБА Финале против Детроит Пистонс, Хори покажа нови херојства во четвртата четвртина за да го одведе Сан Антонио до победа и 3-2 водство во серијата против Детроит. Хори даде 21 бод во четвртата четвртина и продолжението. Сан Антонио победија на 5 натпревар со 96-95 по тројката за победа на Хори во последните секунди. По добивањето на серијата во седум натпревари, Сан Антонио ја освоија третата НБА Титула во седум сезони и Хори го доби шестиот шампионски прстен. Хори продолжи да го носи бројот 5 по доаѓањето во Сан Антонио. Тој почна да го носи бројот 25 по 2004-05 сезона.
За време на 2007 НБА Плејофот, Хори го подбутна со колкот плејмејкерот на Феникс Санс, Стив Неш што резултираше во намерна лична грешка за Хори. Во немирите кои следеа, на Раџа Бел му беше дадена техничка грешка за стрчувањето кон Хори. Хори беше исфрлен од натпреварот и суспендиран за 5тиот И 6тиот Натпревар. Амаре Стадемаер и Борис Дио кои ја напуштија клупата, беа суспендирани за 5тиот Натпревар. Сан Антони ги добија двата натпрвара И потоа се пласираа во 2007 НБА Финалето, каде што ги растурија Кливленд Кавалиерс без пораз, освојувајќи ја четвртата НБА титула и седмиот поединечен прстен за Хори.