cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Јохан Волфганг фон Гете
1765-1832
Во текот на 1770-1771 година, Гете живеел во Стразбур, каде допатувал за да ги доврши студиите. Таму, тој се запознал со творецот на новите антипросветителски идеи, Хердер, од кого научил дека вистинскиот живот треба да се бара во природата и историјата; дека најголемата вредност на човекот лежи во неговата оригиналност и индивидуалност; дека големите дела потекнуваат од срцето и дека поезијата ја создаваат скриените и несвесни изливи на поетскиот гениј. Под неговото влијание, Гете ги засакал Хомер, Шекспир, Осијан и народните песни. Истовремено, тој се вљубил во девојката Фридерика Брион, која претставувала инспирација за најполетните песни од неговата младост.
На почетокот од 1775 година, Гете се запознал со убавата и богата Лили Шенеман со која заминал во Швајцарија, иако се плашел од трајна врска со неа. Таа ги инспирирала Гете за неколку песни, како што се: „На езерото“, “Есенско расположение“, „Поглед на езерото од ридот“ итн. Меѓутоа, поради нескладот меѓу нивните погледи на светот, оваа врска набргу пропаднала и Гете се вратил во Германија, прифаќајќи ја поканата на младиот вајмарски војвода, Карл Август, војвода на Сакс-Вајмар-Ајзенах. Таму, војводата успеал да го приврзе кон себе и Гете останал трајно во Вајмар, каде што на почетокот се занимавал со практични работи од областа на геологијата, ботаниката, минералогијата и анатомијата. Во Вајмар, Гете ја запознал госпоѓата фон Штајн, многу образована жена која успеала да го скроти неговиот бунтовен карактер. И нејзе Гете ѝ посветил неколку свои песни („На Шарлота фон Штајн“, „На Лида“, „Ноќни мисли“ итн.).
Една од најважните епизоди во животот на Гете бил неговиот двегодишен престој во Италија, од 1786 до 1788 година, каде што заминал сакајќи да се ослободи од сите обврски и да ѝ се посвети само на поезијата. Таму Гете се запознал со античката култура и се заинтересирал за античката уметност. Патувањето во Рим, Неапол и Сицилија Гете ги опишал во делото „Патување низ Италија“. За време на Француската револуција, Гете присуствувал на неуспешниот воен поход на вајмарскиот војвода против француските востаници, кој го опишал во делото „Војната во Франција“ од 1793 година. Во 1794 година, Гете се зближил со Шилер, со што започнала нивната долга книжевна соработка при што до преселбата на Шилер во Вајмар, во 1799 година, тие интензивно се допишувале, а потоа интензивно се дружеле, разменувале мислења и пишувале. На преминот од XVIII кон XIX век, Гете повторно се занимавал со практични проблеми од областа на минералогијата, оптиката, остеологијата и геологијата, а многу малку време посветувал на книжевноста. Во староста, во шеесеттата година од животот, Гете искрено се вљубил во младата Мина, па дури и мислел дека тоа било првиот пат кога бил вистински вљубен, а кога веќе имал над 70 години ја побарал за жена младата Улрике, верувајќи дека ќе биде среќен сопруг.
Гете починал во Вајмар, на 22 март 1832 година. Неговиот долгогодишен соработник Јохан Петер Екерман вака го опишува телото на Гете утредента по неговата смрт: „... Утрото по Гетеовата смрт ме обзеде длабок копнеж уште еднаш да ги видам неговите земни остатоци. Неговиот верен слуга Фридрих ми ја отвори собата во која лежеше тој. Испружен на грбот почиваше како да спие; цртите на неговото возвишено-благородно лице отсликуваа длабок мир и тишина. Големото чело како сè уште да се бавеше со мислите. Ме фати желба за прамен од неговата коса, но големото стравопочитување ме спречи да го пресечам. Телото лежеше завиткано во бел чаршав, околу него беа поставени големи парчиња мраз за што подолго да го одржат свеж. Фридрих го крена чаршавот и јас се восхитив од божествената убавина на тоа тело. Градите необично големи, широки и испакнати; рацете и нозете полни и умерено мускулести; стапалата фини и со најубав облик, и никаде на целото тело ни трага од дебелина или слабост или пропаднатост. Совршен човек лежеше пред мене во голема убавина и восхитот што го почувствував поради тоа за момент направи да заборавам дека бесмртниот дух го напушти тоа тело. Ја положив раката на неговото срце - насекаде владееше длабока тишина - и се тргнав настрана за да ги пуштам задржаните солзи слободно да течат.“
Периодизација на творештвото на Гете
Големиот опус на Гете може хронолошки да се подели на три периода:
Раното творештво
Гете започнал да пишува поезија под влијание на германските и француските автори. Првите песни на Гете имаат претежно духовен и пригоден карактер и директно се под влијание на германските поети од XVIII век. Водејќи се од тогашната литературна мода, во Лајпциг ја објавил својата прва збирка песни во анакреонтичарски дух, „Анета“, а потоа напишал и една симпатична игра со наслов „Табиетите на вљубениот“ во која ги опишал својот однос и љубомората кон Кетхен Шенкопф, ќерката на еден гостилничар од Лајпциг. Неговата поезија од овој период е во „рококо“-стил и во неа Гете ги слави виното, љубовта и епикурејскиот начин на живот. Но, во следната збирка „Нови песни“ и во малата рококо-комедија „Совиновници“ (напишана по враќањето од Лајпциг во Франкфурт), Гете се јавуваат првите знаци на ослободувањето од рококо-стилот и преминот кон други теми. Подоцна, за време на престојот во Стразбур, Гете започнал да пишува силни песни, исполнети со непосредност, природност и вистинитост, во кои тој настојува да ги ослободи своите чувства преку еден вид поетски исповеди. Притоа, покрај песните во наивен тон во стилот на народните песни (како „Ружа на ридот“ или „Кралот во Тула“), кај него се развиваат и слободните ритми кои тој ги користи пишувајќи химни за големите луѓе (како „Прометеј“, „Песна за Мухамед“, „Ганимед“). Заедно со песните посветени на Фридерика Брион, овие химни ги претставуваат најполетните и најубавите стихови на Гете од времето на „бујноста и вриењето“ (Sturm und Drang). По враќањето во Франкфурт, во 1773 година Гете го објавил своето прво поголемо дело, кое му донело поширока слава - драмата „Гец фон Берлихинген“.
Според сведочењето на самиот Гете, на почетокот од неговото творештво тој бил нејасен и неговите идеи биле несвесни, меѓутоа уште тогаш имал чувство за она што е вистинско. На пример, драмата „Гец фон Берлихинген“ ја напишал кога имал 22 години, а десет години подоцна се восхитувал на вистинитоста на своето прикажување во неа. идеите за некои од неговите рани балади тој ги носел во главата долги години пред да ги напише, додека некои песни настанале на сосема спротивен начин: тие се јавувале ненадејно, т.е. нив ги напишал набрзина, за време на бурен поетски занос.
„Гец фон Берлихинген“
По враќањето во Франкфурт, во 1773 година Гете го објавил своето прво поголемо дело, кое му донело поширока слава - драмата „Гец фон Берлихинген“ во која доаѓа до израз Гетеовиот бунтовнички дух и желбата за слобода. Подлога на драмата е автобиографијата на витезот Гец, една од најомилените личности на 16 век. Гец е последен остаток од феудализмот, кој и покрај реформирањето, ги зачувал вкусовите и тежнеењата на средниот век, и кој не умеел да ги сфати новите задачи. Тој цел живот го минал во разбојнички напади и војни.
Иако драмата е заснована врз автобиографијата на Гец, во делото Гете не се придржувал доследно на историските факти и го претставил Гец како борец за слобода на селаните и за обединување на Германија. Гете на свој начин го сфатил овој јунак, и средновековен витез-разбојник го претворил во вистински приврзаник на стилот „Sturm und Drang“ на XVIII век. Гете го прикажал со идеални особини, како заштитник на правдата. Со ова дело, Гете сакал да укаже на политичките противречности меѓу буржоазијата и стариот феудален сталеж, но неговите современици не го разбрале Гетеовиот повик за борба против тиранијата и претежно се воодушевувале од емоционалните сцени во драмата. Огромното значење на драмата „Гец фон Берлихинген“ е во тоа што му нанел одлучен удар на псевдокласицизмот, но и на сите класични правила утврдени од времето на Шекспир.
„Страдањата на младиот Вертер“
главна статија: Страдањата на младиот Вертер
Ова дело има своја подлога од животот на Гете. Во 1772 година тој се пресеилил во Вецлар, каде работел како писар, и требало по желба на татка си да се оддаде на правничката кариера. Романот „Страдањата на младиот Вертер“, објавен во 1774 година, Гете го означил како својата „главна исповед“ и со него стекнал поширока, европска слава.
Во романот ја опишал кралската судска институција во која работел. Таму тој се запознал со двајцата секретари Кестнер и Јерусалем. Меѓу нив се случила историјата што послужила како основа за делото. Кестнер тајно се верил со петнаесетгодишната Лота, која Гете ја запознал и се вљубил во неа. Но кога дознал дека е вереница на пријателот, се обидел да ги контролира своите чувства, и тие продолжиле да другаруваат, иако Кестнер и Лота забележале што се случува во душата на поетот. Во моментот кога Гете веќе не бил во состојба да се бори со себе, заминал од Вецлар, оставајќи му трогателно писмо на својот пријател. Се вратил во Франкфурт и додека се обидувал на своите впечатоци да им даде уметничка форма, добил вест за самоубиството на Јерусалем. Сето ова послужило како тема на познатиот роман.
Младиот Вертер во книжевноста е првиот поголем претставник на сфаќањето на светот што се нарекува „светска тага“, и кое во почетокот на XIX век завладеало во Европа. Вертер е прототип на оние јунаци кои ја прекриле Европа, дури до Русија, со таен печат на челото, со своите несфатливи страдања, потресувајќи ги чувствителните женски срца. Главниот лик во романот е млад идеалист, кој страда не само поради љубовните маки, туку и поради спротивноста на своите идеали со германската стварност, како и поради неспособноста да го премости јазот меѓу своето „јас“ и светот. Низ нагласените и нијансираните расположенија на Вертер се насетува незадоволството на Гете од тогашните општествени околности, кои го спречувале слободниот развој на човечката личност.
„Фауст“
главна статија: Фауст од Гете
Прашањето за ограниченоста на нашето сознание, за личноста на човекот, за односот меѓу науката и верата, сето ова нашло длабок израз во поемата „Фауст“. Немирните идеи да се прејдат границите на човечката природа и сојузот со пеколот поради остварување на тие идеи, народната фантазија им ги припишувала на познати луѓе уште од незапамтени времиња, но тие љубопитни луѓе секогаш биле во рамнотежа: секогаш наоѓале смирување во религијата. Дури во ренесансата се појавил Фауст со своите основни линии, со своето барање и душевната подвоеност.
Прашањето дали Фауст навистина постоел, останува отворено. Според податоците собрани од научниците кои го признаваат постоењето на Фауст, тој се родил во Книтлинген во Виртемберг, се прославил во Германија со волшебништво и маѓионичарство, и умрел околу 1540 година. Личноста на Фауст се поврзува со многу градови. Во Лајпциг, во еден познат вински подрум и денес на ѕидот стои слика поставена во 1525 година, а која го претставува Фауст на винско буре.
Прв од германските писатели кој му посветил внимание на Фауст бил Лесинг, но не успеал да ја доврши драмата, а дури и деловите се изгубени. Фридрих Милер напишал на оваа тема филозофски роман, но никој не успеал да внесе толку длабока филозофска содржина како Гете. Гете работел на „Фауст“ околу 60 години, така што во ова дело може да се видат трагите на сите фази од неговото поетско творештво. Всушност, неговата првобитна намера била во рамките на старата легенда за Фауст да го прикаже својот диховен развој. Првиот дел е првпат печатен во 1808 година, но подоцна претрпел измени. Вториот дел е печатен веднаш по смртта на авторот, во 1832 година.
Други дела
Патувањето низ Италија во 1786-1788 година претставувало голема инспирација во творештвото на Гете. Така, по враќањето од Италија, во 1788 година, тој ги објавил познатите „Римски елегии“, а во 1790 година и „Венецијански епиграми“, создадени како резултат на неговото второ патување низ Италија. Овие две дела ги изразуваат и чувствата на Гете кон Кристијана Вулпиус, која подоцна му станала жена. По враќањето од Италија во Вајмар, Гете ги објавил класичните драми: „Егмонт“, „Ифигенија на Таурида“ и „Торквато Тасо“ кои ги дотерувал и преработувал додека бил во Италија, настојувајќи да им даде посовршена форма. Така, „Ифигенија“ и „Тасо“ Гете ги преправил од дотогашната прозна форма во петтостопен јамб, а драмата „Егмонт“ ја оставил во проза. Иако била преработена во Италија, оваа драма покажува знаци на Гете од младоста, и тоа како во поглед на композицијата така и во однос на славењето на храброста и незадоволството од современите општествени прилики. Содржината на „Ифигенија“ Гете ја презел од истоимената драма на Еврипид, но со потполно нова, хуманистичка концепција, иако при нејзиното пишување се придружувал кон трите класични типови на единство.
Под влијание на Француската револуција, Гете напишал неколку помали, често недовршени, дела, а во 1792 година го објавил и делото „Војна во Франција“. Исто така, како реакција на сè поголемиот егоизам во тогашното општество, во 1793 година го препеал долногерманскиот еп „Лисецот Рајнеке“, во хексаметарски стихови. Во 1794 година, Гете се зближил со Шилер, со што започнала нивната книжевна соработка: до 1799 година, тие интензивно се допишувале, а потоа Гете соработувал со списанијата на Шилер; исто така, двајцата напишале и циклус епиграми во кои ги исмеале медиокритетството и негативните појави во книжевноста; нивната соработка го доживеала врвот во 1797 година, кога двајцата ги напишале најубавите класични балади. Така, Гете ги создал незаборавните „Коринтската невеста“, „Копачот на богатство“, „Ученикот на волшебникот“, „Бог и бајадерата“ итн. Во 1796 година, Гете го завршил романот „Годините на учењето на Вилхелм Мајстер“ во кој пишувал за разни воспитни проблеми. Од тоа време потекнува и идиличниот еп во хексаметри „Херман и Доротеја“ во кој се слават семејниот живот и брачната љубов.
На преминот од 18 кон XIX век Гете пишувал многу малку, бидејќи бил посветен на научната работа од која произлегло делото „Наука за боите“ од 1810 година. Првото поголемо поетско дело го објавил во 1809 година - романот „Избор по сродноста“ во кои пишува за привлекувањето и борбата меѓу човечките склоности и етички принципи. Потоа, тој започнал да ја пишува својата автобиографија, но го завршил само првиот дел „Од мојот живот“, со поднаслов „Поезијата и вистината“, во кој се зборува за неговиот живот од раѓањето до преминот во Вајмар. Подоцнежните фази од животот Гете ги изнесол во делата „Патување низ Италија“, „Патот во Швајцарија 1797. година“, „Војната во Франција“ и во неколку помали дела. Зголемениот интерес за персиската лирика, особено за поетот Хафис, нашло одраз во збирката „Западно-источен диван“, а до крајот на животот успеал да заврши уште две дела на кои работел подолг период: романот „Годините на патувањата на Вилхелм Мајстер“ од 1821 година, каде што ги искажува своите погледи за моралното воспитување на човекот, и вториот дел на “Фауст“, завршен непосредно пред неговата смрт. Според многу критичари, овие две дела не ја достигнале висината на неговите претходни дела. Најпосле, меѓу лирските дела од последната творечка фаза на Гете се издвојува „Мариенбадската елегија“ од 1823 година, како свидетелство за неговото самопрегорно откажување од среќата. Другите песни од овој период се одликуваат со многу рефлексии и гатанки, така што се тешки за толкување. Според симболизмот и параболичното значење особено се истакнуваат неговите „Максими и рефлексии“, кои се формулирани десет години пред неговата смрт.
Во последните децении на својот живот Гете се интересирал и за народното творештво. Всушност, уште во младоста тој ја препеал српската народна песна „Хасанагиница“ за потребите на Хердеровата збирка на народни песни. Подоцна, благодарение на браќата Грим, неговиот интерес уште повеќе за зголемил и тој често објавувал разни статии, рецензии и белешки за народната поезија.
Осврт кон творештвото на Гете
Гете бил плоден творец и целиот живот работел неуморно. Според неговото сведоштво, целиот него живот се состоел од труд и работа и ниту четири недели во текот на целокупниот живот не живеел според неговата волја. Притоа, во одреден период од животот секој ден пишувал по еден авторски табак: на пример, делото „Браќа и сестри“ го напишал за само три дена, „Клавих“ за осум дена, а во еден ден пишувал и по две-три песни од „Западно-источниот диван“, и тоа во секое место (в поле, во кочија или во гостилница). Дури во староста, неговата продуктивност се намалила и тогаш пишувал само периодично и под определени околности: на пример, на вториот дел од „Фауст“ работел само во текот на утрото, па и тогаш само неколку редови или, во најдобар случај, само една страница.
Според сопственото признание на Гете, сите негови песни се засновани врз стварноста, односно градбата за песните секогаш ја земал од стварноста. На пример, според неговото тврдење, во „Сродни души“ нема ниту еден ред кој не го доживеал лично. Како поет, Гете никогаш не тежнеел кон нешто апстрактно, туку во својата душа ги примал впечатоците, а потоа уметнички ја заокружувал и обликувал својата интуиција при што своите впечатоци ги искажувал живо со цел и читателите да ги стекнат истите впечатоци. Оттука, наспроти субјективниот метод на Шилер, во својата поезија Гете постојано се држел до принципот на објективното и го признавал само него. Кога сакал да ги искаже своите идеи, Гете го правел тоа во малите поетски творби во кои преовладувал определено единство (на пример, „Метаморфозата на животните“, „Метаморфозата на билките“, „Завет“ итн.). Единственото поголемо дело во кое свесно работел на прикажувањето на една изразена идеја бил романот „Сродни души“
Осврнувајќи се врз своето творештво, Гете истакнал дека луѓето никогаш не биел задоволни од него и посакувале тој да биде поинаков. Притоа, поради неговиот стремеж да ги покаже своите вистински чувства, луѓето го сметале за горд. Тоа произлегувало оттаму што во однос на прашањата поврзани со религијата, науката и политиката, тој секогаш имал храброст да го каже она што го чувствувал. Во староста, Гете ги групирал своите противници во неколку групи: прво, противници од глупост, т.е. оние кои не го разбрале и го оцениле неповолно без воопшто да го запознаат; второ, завидливците кои не можеле да се помират со неговиот талент и слава и кои сакале да го уништат; некои, пак, станале негови противници поради то ашти тие самите не биле успешни; во четвртата група се оние кои имале свои причини да го напаѓаат, а кои го напаѓале поради некој недостаток кој одамна го надминал; најпосле, некои го напаѓале поради тоа што имале различни погледи, т.е. поради фактот што целото негово време му робувало на субјективниот правец, а тој бил осамен приврзаник на објективните стремежи.
Дела
Драми
Песни
Научни дела
Гете за поезијата
Според Гете, стварноста ги обезбедува мотивите и градбата за поезијата, а задачата на поетот е од нив да создаде оживеана целина; оттука, ниеден реален предмет не е непоетичен, ако поетот знае вешто да го искористи. Напротив, секој специјален случај станува општ и поетски токму со тоа што него ќе го изрази поетот. Во таа смисла, задачата на поетот не е да ги изрази своите субјективни чувства, туку тој станува поет откако ќе го усвои и ќе успее да го изрази Светот. Во продолжение, тој смета дека поетот треба да ги избегнува големите дела кои бараат голем напор и духовна сила за да се усоврши големата целина; притоа, ако поетот не успее да ја оствари таа целина, делото е уништено, а ако пак не успее целосно да ги разработи поединечните делови, тогаш ќе страда целината на делото. Наспроти тоа, предноста на малите поетски дела се состои во тоа што во нив поетот може да ги избере оние предмети со кои тој владее. Според него, стварноста ги обезбедува мотивите, суштината и јадрото на поетското творештво, а задачата на поетот е од тоа да создаде убава оживеана целина. Притоа, токму во мотивите, во ситуацијата, се состои вистинската суштина на поезијата.
Гете за драмската уметност
Според Гете, за да се пишуваат драмски дела е потребна посебна способност, зашто делата може да бидат интересни за читање и за размислување, но сосема поинаку изгледаат кога ќе се прикажат во театарот. За да биде добро, драмското дело мора да биде симболично, а тоа значи дека секое дејствие мора да има вредност сама по себе и во неа да се наоѓа зачетокот на уште поважно дејствие. Гете го исмева класичниот закон за тројното единство на драмското дејствие нарекувајќи го „најглупав закон“. Според него, основа на драмата, а јасното дејствие, а трите единства се добри само ако со нив се постигнува јасно дејствие, а во спротивно, писателот не треба да се придржува кон нив. Со други зборови, многу е поважно добро да се прикаже предметот на драмата, а не слепо да се почитува законот за тројното единство. Притоа, ако предметот има морално дејствие, тоа ќе се изрази самото по себе, дури ако писателот се грижи само за ефикасна и уметничка обработка на предметот на драмата. Ако драмскиот писател е продуктивен и има благороден менталитет кој се одразува во драмските дела, тогаш тие можат да ја освојат душата на народот. Затоа, драмскиот писател кој ја познава својата мисија, треба постојано да работи на своето усовршување за да изврши благородно влијание врз народот. Што се однесува до театарскиот глумец, според Гете, за да ја почувствуваме неговата слобода на духот, тој мора потполно да владее со својата улога, а тоа ќе го постигне со проучување и со својата фантазија и темперамент, а мора да поседува и одредена младешка енергија. За таа цел, глумецот треба да учи од сликарите и вајарите, меѓутоа усвојувањето на телесното не е доволно, туку глумецот треба да ги проучува старите и новите писатели и така да го образува својот дух, а тоа ќе му помогне да ја разбере својата улога.
Гете за сликарството
Според Гете, во природата ништо не убаво ако според природните закони не е мотивирано како вистинито. Меѓутоа, за оваа природна вистина да се прикаже вистинито и на сликата, таа мора да биде образложена преку истакнување на влијателните нешта. Иако сликарот мора верно да ја прикаже природата во нејзините детаљи, сепак во високите сфери на уметничката постапка, во кои некоја слика станува вистинска слика, тој има повеќе слобода и може дури да премине кон фикции. Понатаму, низ целата уметност се провлекува користењето на културното наследство, зашто сите големи мајстори го користеле она што било добро кај неговите претходници. Најпосле, уметноста треба да создава за оние органи со чија помош ја сфаќаме; во спортивно, таа не ја исполнува својата задача. Оттука, религиозната содржина може да биде добар предмет во уметноста само ако е општочовечка.
Значење и влијание
Според сведочењето на самиот Гете, Валтер Скот искористил една сцена од неговото дело „Егмонт“ при што Гете се изразил пофално за таа постапка, која ја извел разумено; исто така, ликот на Мињон му послужила на Скот како пример за еден од неговите романи, но прашање е дали со истата мудрост.
Денес, Гете се смета за класик на германската и светската книжевност, а за него писателот Клингер рекол: „Потомството ќе се чуди дека постоел таков човек“. Слично на тоа, Мартини изјавил: „Колку поголемо станува временското растојание, толку повеќе се зголемува свеста за Гетеовата универзалност, за сеопфатниот и не само од боговите подарениот, туку макотрпно здобиениот интегритет на овој живот.“ Од друга страна, постојат и негативни ставови за творештвото на Гете. Така, според српскиот поет Јован Дучиќ, денес, Гете делува студено и застарено.
Во својот говор одржан во Франкфурт во 1949 година, Томас Ман рекол за Гете дека „... да го поткрене врвот на пирамидата на своето битие колку што е тоа можно – во тоа била целата негова насоченост; на првото и последното место му било важна изградбата на една обемна лична култура, а на одбивањето на секакво вознемирување, на секоја пречка и метеж во својата индивидуалност, чија единственост умеел добро да ја оцени, ја посветувал целата своја животна вештина. На таа одбрана, на тоа непопуштање и инстинктивно чување себеси, на тоа постојано повлекување му припаѓа и она „одрекување“ кое го спроведувал во љубовта...“ Инаку, самиот Ман за романот изјавиле дека е „здодевна, граѓанска творба, но станува збор за пропаѓањето – токму во тоа е она литерарното...“ Исто така, додека го пишувал делото „Смрт во Венеција“, Ман секојдневно го читал Гете за да го потврди својот стил во равојната линија на германската епика.
Кусиот расказ „Тврдење“ од збирката „Имитатор на гласови“ на австрискиот писател Томас Бернхард е посветен на последните зборови на Гете.
Австралија (појаснување)
Австралија може да се однесува на:
Неколку воени бродови исто така го носеле тоа име:
Општини на Реинион
Ова е список на општините на францускиот прекуморски департман Реинион, секој наведен со округ и општинска заедница на припадност.
(с) — седиште Општински заедници:
Евла (појаснување)
Евла може да се однесува на следново:
Сен Пол (Реинион)
Сен Пол (Saint-Paul) — втор по големина град и општина во францускиот прекуморски департман Реинион.
Географија
Градот е сместен на западниот брег на островот Реинион, југоисточна Африка. Неговата се граничи со општините Силао, Ле Пор, Ла Посесјон и Троа Басен.
Има најголема општинска територија на островот. Зазема дел од циркот Мафат, чиј највисок дел е близу врвот Голем Морн на надморска висина од 2.990 м. На таа територија е и врвот Голем Бенар, со висина од 2.898 м.
Околу градот се протегаат шуми и савана.
Клима
Сент Пол, заедно со Порт се најтоплите места на островот. Има тропска сува клима. Има само 40 врнежливи денови во годината и затоа оскудува за вода. Градот нема многу воздушни струења бидејќи лежи на заветрен брег.
Илија Бошков - Крајнички
Илија Бошков - Крајнички новинар - астролог. Роден на 25. 05. 1961 година во Зрновци, Република Македонија. Новинар по вокација, дипломирал на Југословенскиот Институт за Новинарство во Белград во 1986 година, општа насока, група аналитичари. Основач и уредник на списанието „Хороскоп“ кое излегуваше од 05. 07. 1995 година до крајот на 2012 година. Астрологијата и парапсхилогијата ги истражува од 1983 година. Специјалност му е политичка астрологија и анализа на политички состојби во земјата и светот. Автор е на 3 книги поезија: „Моето прво раѓање 1984“, „Гревови под ридот 1987“ и „Братимење со курвите 2001 година. Автор е на првата астролошка професинална книга, за толкување на натални карти „АСТРОЛОШКИ БУКВАР“ 2001 година. Учествувал на основачко собрание на ВМРО ДПМНЕ. Но,не поседувал никогаш партиска книшка. Добитник е на повеќе награди од поетски манифестации, бил дописник на повеќе медиуми - водел емисии на повеќе медиуми.
__СОСОДРЖИНА__
Хариет Квимби
Хариет Квимби (11 мај 1875 - 1 јули 1912) била американски пионерски авијатичар, новинар и филмски сценарист.
Во 1911 година, таа станала првата жена во Соединетите Држави која добила сертификат за пилот, издаден од страна на Аеро клубот на Америка. Во 1912 година, таа станала првата жена што го прелетала Ла Манш. Иако Квимби живеела само до 37 години, таа влијаела на улогата на жените во авијацијата.
Ран живот и рана кариера
Родена е на 11 мај 1875 година во Аркадија Тауншип, округот Манисти, Мичиген. Нејзиниот татко купил фарма таму во 1874 година, а семејството било запишано таму на пописот на САД во 1880 година. Тие се преселиле во Аројо Гранде, Калифорнија, околу 1888 година. Откако нејзиното семејство се преселило во Сан Франциско, Калифорнија, во раните 1900-ти, таа станала новинарка.
Јавниот живот на Хариет Квимби започнал во 1902 година, кога таа почнала да пишува за Сан Франциско Драматичен преглед, а исто така придонела за неделните изданија на Сан Франциско Хроника и Сан Франциско Повик. Таа се преселила во Менхетен, Њујорк Сити во 1903 година за да работи како театарски критичар за Неделникот на Лесли илустрирани и повеќе од 250 нејзини написи биле објавени во период од девет години.
Квимби продолжила да пишува за Лесли дури и кога била на турнеи со воздушни шоуа, раскажувајќи ги нејзините авантури во серија написи. Целосно посветена на својата нова страст, посветената новинарка и авијатичарка страсно го промовирала економскиот потенцијал на комерцијалната авијација и го промовирала летањето како идеален спорт за жените.
Квимби се заинтересирала за авијација во 1910 година, кога присуствувала на меѓународниот авијациски турнир Белмонт Парк во Елмонт, Њујорк. Таму го запознала Џон Мојсант, познат авијатичар и оператор на школа за летови, и неговата сестра Матилде.
На 1 август 1911 година, таа го положила својот пилотски тест и станала првата Американка која добила сертификат за авијатичар на Аеро Клубот на Америка. Набрзо ја следела и Матилде Мојсан која станала втора жена која добила сертификат за авијатичар од Аеро Клубот на Америка.
Отсуството на официјален извод од матичната книга на родените им овозможило на многу заедници да тврдат дека припаѓала на нивната, но доказите го фаворизираат градот Аркадија, Мичиген.
Авијација
Откако го добила сертификатот за пилот, „Dresden China Aviatrix“ или „Кинеска кукла“, како што ја нарекол печатот поради нејзиниот минијатурен раст и светлата кожа, ја искористила својата нова озлогласеност. Пилотите можеле да заработат дури 1.000 долари по настап, а паричната награда за трка можела да достигне и до 10.000 долари или повеќе. Квимби се приклучи на Moisant International Aviators, изложбен тим, и го направила своето професионално деби, заработувајќи 1.500 долари, во ноќен лет над Стејтен Ајленд пред толпа од речиси 20.000 гледачи.
Како една од ретките жени пилоти во земјата, таа ја искористила својата женственост со носење панталони напикани во високи чизми со врвки нагласени со сатенска блуза во боја на слива, ѓердан и античка нараквица. Таа привлекувала публика секогаш кога се натпреварувала на собири и трки во крос-кантри. Како дел од изложбениот тим, таа ги покажала своите таленти низ Соединетите држави, па дури и отишла во Мексико Сити на крајот на 1911 година за да учествува во воздухопловните активности одржани во чест на инаугурацијата на претседателот Франциско I. Мадеро.
Холивуд
Во 1911 година, Квимби напишала седум сценарија или текстови кои биле направени во кратки неми филмови од студиото Биограф. Сите седум биле во режија на ДВ Грифит. Ѕвездите во нејзините филмови биле Флоренс Ла Бади, Вилфред Лукас и Бланш Свит. Квимби имала мала актерска улога во еден филм.
Вин Физ
Компанијата Вин Физ, подкомпанија на фабриката за пакување месо Оклоп од Чикаго, ја регрутирала Квимби како портпарол за новата сода од грозје, Вин Физ, по смртта на Калбрејт Пери Роџерс во април 1912 година. Нејзината препознатлива виолетова авијатичарска униформа и имиџ красат многу од рекламните парчиња на денот.
Лет над Англискиот канал
На 16 април 1912 година, Квимби полетала од Довер, Англија, на пат за Кале, Франција, и го направил летот за 59 минути, слетувајќи на околу 25 милји (40 километри) од Кале на плажа во Екиен-Плаж, Па-де-Кале. Таа станала првата жена што управувала со авион преку Ла Манш. Нејзиното достигнување добило мало медиумско внимание, сепак, бидејќи потонувањето на океанскиот брод Титаник еден ден претходно го привлекло интересот на јавноста и ги наполнило весниците.
Смрт
На 1 јули 1912 година, таа полетала на Третиот годишен авијациски состанок во Бостон во Сквантум, Масачусетс. Иако таа го добила сертификатот ACA за учество на настаните на ACA, средбата во Бостон била неодобрено натпреварување. Квимби полетала до Бостон Лајт во пристаништето Бостон на околу 3000 ft, потоа се вратила и го обиколила аеродромот.
Вилијам А.П. Вилард, организаторот на настанот и татко на авијатичарот Чарлс Ф. Вилард, бил патник во нејзиниот сосема нов моноплан Блериот со две седишта. На надморска височина од 1000 ft леталото неочекувано се навалило напред од сè уште непознати причини. И Вилард и Квимби биле исфрлени од своите седишта и паднале до смрт, додека авионот „се лизгал надолу и се сместил во калта“.
Хариет Квимби била погребана на гробиштата Вудлаун во Бронкс, Њујорк. Следната година нејзините останки биле преместени на гробиштата Кенсико во Валхала, Њујорк. Конотаф до Квимби, фонтаната на розите со компас Хариет Квимби, стои на гробиштата на Браќата Пирс/ Спомен паркот Валхала во Бурбенк, Калифорнија. Сместено блиску до Порталот на преклопените крилја на гробиштата, светилиште кое содржи пепел од пионери во авијацијата, плочата на фонтаната Квимби гласи:"Хариет Квимби стана првата лиценцирана жена пилот во Америка на 1 август 1911 година. На 16 април 1912 година, таа беше првата жена што прелета со авион преку Ла Манш . Таа укажа на насоката за идните жени пилоти, вклучувајќи ја и нејзината пријателка, Матилде Мојсант, погребана на Порталот на преклопените крилја."
Наследство
Во 1991 година, поштенската служба на Соединетите Американски Држави издала поштенска марка од 50 центи, со ликот на Хариет Квимби.
Таа е споменувана во два официјални историски обележја на Мичиген. Едниот се наоѓа во близина на Coldwater. Другата била подигната во близина на сега напуштената фарма во Аркадија Тауншип каде што живеела Квимби од 1875 до околу 1888 година.
Во 2004 година, Квимби била примена во Куќата на славните на Националната авијација.
Во 2012 година, Квимби била примена во Куќата на славните на воздухот и вселената на Лонг Ајленд.
Аеродромот „Олд Рајнбек“ поседува летачки „ Anzani “ со едносед Blériot XI, кој го носи серискиот број 56 на фабриката Blériot, што покажува дека е произведен во 1909 година. Бидејќи авионот на Квимби, во 1912 година, бил сосема нов двосед, идејата дека првиот е авионот со кој таа летала во 1912 година се чини дека е урбана легенда.
Квимби Роуд на аеродромот Рид-Хилвју во Сан Хозе, Калифорнија, е именувана во нејзина чест.
Наводи
<references group="" responsive="0">
Лилијан Бленд
Лилијан Бланд (28 септември 1878 – 11 мај 1971 година) била англо-ирска новинарка и пионерска авијатичарка која во 1910–1911 година станала една од првите жени на Британските острови, а можеби дури и во светот, која дизајнирала, изградила и летала со авион - Bland Mayfly.
Ран живот
Бленд е родена во Мејдстон, Кент на 28 септември 1878 година, во семејство на англо-ирски благородници, трето дете на Џон Хемфри Бленд и неговата сопруга Емили Шарлот (моминско Маден) и живеела во Вилингтон Хаус, лоцирана на улицата Вилингтон. (порано, Вилингтон Лејн). Околу крајот на векот, таа започнала да работи како спортски новинар и фотограф за печат за различни лондонски весници; таа живеела неконвенционален начин на живот за тој период; пушење, носење панталони, лов, пукање и риболов.
Помеѓу 1900 и 1906 година, по смртта на нејзината мајка, Бленд (на 28-годишна возраст) и нејзиниот татко се преселиле во куќата Тоберкоран во Северна Ирска. Тоберкоран била семејна куќа во Карнмони и се наоѓала на Глебе Роуд Запад, северно од Белфаст каде Бленд и нејзиниот татко се преселиле кај нејзината тетка Сара. Сара се омажила за генералот Вилијам Џејмс Смит на 15 декември 1857 година; парот немал деца. Братот и сестрата вдовци решиле да формираат куќа заедно, така што Бланд и нејзиниот татко дошле да живеат во Тоберкоран.
Оттука, Бланд продолжила со својата фотографска работа, поминувајќи денови на оддалечените шкотски острови фотографирајќи морски птици, што ја зголемила нејзината фасцинација со летање.
Воздухопловна кариера
Хоризонтално спротивставениот двоцилиндричен мотор постигнувал 20 коњски сили при 1000 вртежи во минута. Бленд сакала да го тестира авионот со мотор пред да биде подготвен неговиот резервоар за бензин, па импровизирала: наместо бензин употребила празно шише со виски, а како црево на моторот била ушната труба на глувата тетка на Бланд. Оваа конструкција не била баш успешна - вибрациите на моторот ја загрозиле безбедноста на навртките, завртките и потпорите на авионот, а летот на Бланд морало да почека.
Подготовките на Мејфлај започнале во 1909 година, а првиот успешен лет бил направен во Рандалстаун кон крајот на август 1910 година, со кратко скокање од земјата. Додека се качувала на платнено отворено седиште, таа манипулирала со контролите за да го одржи летот во рамнотежа откако истрчала нанапред околу 30 стапки и останала во воздух четвртина милја. Контролите се состоеле од рачка за велосипед. Не само што ова ја направило Бленд првата жена што летала со авион во Ирска, туку Мејфлај станал и првиот биплан со погон во Ирска. Во 2017 година, Шинејд Морисеј раскажувала за еден од летовите на Бленд во нејзината песна The Mayfly.
Таа продолжила да експериментира со понатамошни летови, главно околу триесет стапки (десет метри) во должина, понекогаш барајќи испитување на земјата за да се идентификува кога Мејфлај навистина се кренал. Најдолгиот лет по првиот обид бил приближно една четвртина од милја (400 метри). Таа почнала да планира подобрена верзија и понудила двоплани за продажба по 250 фунти без мотор и едрилици за 80 фунти за да го финансира понатамошниот развој. Мејфлај можел стабилно да лизга над 90 јарди и да се издигнува 30 стапки дури и при силни ветрови, според зборовите на Бланд. Авионот сепак не бил способен за многу повеќе и неможел да се справи со поголем мотор. Конечно, Бленд ја дала воздушната рамка на Мејфлај на едриличарскиот клуб на едно момче и го продала моторот.
Подоцнежен живот
До април 1911 година таа водела застапништво за автомобили во Белфаст, Ирска, но во 1911 година се откажала од бизнисот за да се омажи за нејзиниот братучед Чарлс Лофтус Бланд (роден на 21 октомври 1881 година). Чарлс бил дрвосечач од Британска Колумбија и се вратил во Ирска за да ја запроси Лилијан. Двојката се венчала на 3 октомври 1911 година и набрзо емигрирале во Канада каде изградиле сопствена фарма на девствени земјишта.
Чарлс и Лилијан го добиле своето прво и единствено дете, Патриша Лилијан Бланд, на 13 април 1913 година. Патриша починала од тетанус во септември 1929 година, на 16-годишна возраст. Двојката се разделила набргу потоа, при што Лилијан се вратила назад во Англија, а Чарлс се оженил со неговата втора сопруга, Мери (која била братучетка и на Лилијан и на Чарлс). Бланд се вратила во Обединетото Кралство во 1935 година, населувајќи се во Кент. Таа станала градинар и ја коцкала својата плата на берзата со надеж дека ќе добие повеќе пари. За тоа време напишала и мемоари за нејзиниот живот, кои допрва треба да бидат објавени. До 1950-тите, Бланд се пензионирала во Корнвол. Во 1971 година, на 92-годишна возраст, Бленд била цитирана од Белфаст Телеграф бидејќи вели дека единствената возбуда што и останала е коцкањето. Таа починала набргу потоа на 11 мај истата година.
Наследство
Бленд била комеморирана со сина плакета од Alster History Circle во семејната куќа во Карнмани, округот Антрим, а Мејфлај му бил врачен на Даблинскиот клуб. Паркот Гленгормли во Њутонаби бил преименуван во Заеднички парк Лилијан Бланд во август 2011 година; во исто време била откриена скулптура од не'рѓосувачки челик на Мејфлај. Четири нејзини слики биле ставени на аукција во Пензанс во јули 2021 година
Изложбата за ирски иноватори од 2021 година, претставена од National Museums NI, Alster Transport Museum во Култра, Белфаст, го прикажала придонесот на Бланд во ирската авијација.
Зара Радерфорд, најмладата жена што летала соло низ светот (на 19-годишна возраст во 2022 година), ја смета Лилиан Бленд како еден од нејзините извори на инспирација.
Белешки
<references group="" responsive="1">
Џиван Гаспаријан
Џиван Гаспаријан (Ջիվան Գասպարյան; роден на 12 октомври 1928 година ) е ерменски музичар и композитор. Тој свири на дудук. Гаспаријан е познат како „Господар на дудукот“.
Животопис
Роден во Солак, Ерменија на родители од Муш, Гаспаријан започнал да свири дудук кога имал шест години. Во 1948 година, тој станал солист на Популарниот ансамбл на ерменска песна и танц и на Ереванската филхармонија.
Тој има освоено четири медали на светските натпревари на УНЕСКО (1959, 1962, 1973 и 1980 година). Во 1973 година Гаспаријан ја добил почесната титула Народен уметник на Ерменија. Во 2002 година, тој ја добил наградата за животно дело WOMEX (World Music Expo).
Професор на Државниот музички конзерваториум во Ереван, тој има подучувано многумина изведувачи на професионална изведба на дудук.
Тој исто така се снимал со квартетот Кронос и Филхармонијата во Лос Анџелес.
Гаспаријан свирел на Евровизискиот натпревар во Осло во 2010 година и станал најстарата личност што некогаш се појавила во изведба на песна за Евровизија, иако не бил официјално наведен како гостин уметник.
Музика за филм:
Исаија Бауман
Исаија Бауман (26 декември 1878, Ватерлу, Онтарио, Канада – 6 јануари 1950, Балтимор, САД) бил американски географ и претседател на Универзитетот Џонс Хопкинс, 1935-1948.
Во негова честе е наречен Баумановиот Брег во Греамовата Земја на Антарктичкиот Полуостров.
Биографија
Бауман е роден во Вотерлу, Онтарио, Канада. Семејството било менонитско. Се преселило во Браун Сити, Мичиген, кога тој имал осум недели. Во 1900 година Исаија станал американски државјанин и започнал интензивни подготовки за прием на Харвард.
Во 1915 станал прв директор на Американското географско друштво.
Кетрин, Лејди Беркли
Кетрин Беркли, Лејди Беркли (родена Кетрин де Клеведон ; 1300-ти - 13 март 1385) била англиски добротвор и основач на училиште во Глостершир. Во 1384 година, таа добила кралска лиценца за училиште за пеење кое денес се нарекува Училиште на Кетрин Лејди Беркли. Се вели дека училиштето е прво основано од лаик, прво основано од жена и прво што нуди бесплатно образование на секого.
Живот
Нејзиното место и датум на раѓање се непознати, но нејзините родители биле Ема и Сер Џон де Кливедон од Сомерсет и Ворчестершир. Таа пораснала во Кливдон Корт, имотот на нејзиното семејство во Северен Сомерсет. Таа прво се омажила за Сер Питер Вел од Чарфилд и Тортворт. Таа била негова втора сопруга.
По смртта на нејзиниот прв сопруг, таа повторно се омажила за Томас де Беркли, третиот барон Беркли, чие семејно седиште бил замокот Беркли. Кога се венчале, таа поседувала земјишта распространети преку велшките граници, Вилтшир, Глостершир и во Девон. Таа поседувала земја сама по себе и би била вешти во пишување и англиски и француски.
Нејзиниот сопруг бил ослободен откако бил обвинет за вмешаност во убиството на Едвард Втори. Тие имале четири деца, но само едно преживело, Сер Џон Беркли. Нејзиниот втор сопруг починал во 1361 година, по што таа се посветила на филантропијата. Таа живеела во домот во Вотон-андер-Еџ.
Таа основала училиште за употреба на шест научници во 1384 година, што го прави едно од најстарите преживеани училишта во Англија. Познато е дека и порано постоеле училишта во областа, но Лејди Беркли го официјализирала ова училиште, добивајќи му кралска лиценца и станало модел за други училишта. Првиот раководител бил м-р Џон Стоун и како свештеник, исто така, одржувал миса секој ден. Лејди Беркли е заслужна за воведувањето на идејата за школа за пеење. "На сите синови на светата мајка црква, јас, Кетрин, која беше сопруга на Лорд Томас де Беркли, покојниот Господар на Беркли, и ние, Волтер Барнел; капелан и Вилијам Пендок; капелан, испрати поздрав во Оној Кој е вистинското здравје на сите луѓе, со грижливо и внимателно размислување дека намерата на многу луѓе кои сакаат да бидат поучени за граматика, која е основа на сите либерални уметности, ... да купат одредени земји и станови, преземени ним и на нивните наследници со хонорар, за да можат повторно да изградат одредена училишна куќа во WOTTON UNDEREGGE за ... поддршка на еден мајстор и двајца сиромашни научници на граматиката; кој наведениот мајстор и неговите наследници ќе управуваат и ќе ги поучуваат сите научници кои доаѓаат во споменатата куќа или училиште за изучување на оваа уметност, без да преземат ништо за нивната мака од нив или некој од нив."Таа сакала да создаде повеќе научници вешти на латински, бидејќи многу од нив биле изгубени во Црната смрт. Се вели дека ова англиско училиште за гимназија е првото основано од лаик, првото основано од жена и првото кое нуди бесплатно образование на секого.
Таа посветила време на филантропијата и патувала во странство на аџилак.
Кетрин Беркли починала во 1385 година. Ликовите на Лејди Беркли и нејзиниот сопруг може да се видат на нивниот гроб во црквата Беркли во Глостершир. Подоцнежните примери на школи за пеење го вклучуваат колеџот Етон на Хенри VI, основан во 1440 година и училиштето на Џоан Грејндур во Њуланд.
Џулијана Морел
Џулијана Морел (16 февруари 1594 – 26 јуни 1653) била каталонска доминиканска калуѓерка и интелектуално чудо од дете. Некои извори тврдат дека таа добила докторат по канонско право во Авињон во 1608 година. Во 1941 година, Силванус Морли открил дека ова му се припишува на погрешно читање од 1859 година од од латински документи од 17 век. и навел други кои наведуваат дека, додека нејзиниот татко сакал таа да докторира, таа одбила, сметајќи дека тоа е некомпатибилно со нејзиниот статус како калуѓерка.
Биографија
Морела е родена во Барселона и останала без мајка кога била многу мала; нејзиниот прв тренинг го добила од доминиканските калуѓерки во Барселона. На четиригодишна возраст дома почнала со латински, грчки и хебрејски јазик под компетентни учители. Кога сè уште немала седум години, таа му напишала латинско писмо на својот татко кој бил отсутен.
Обвинет за учество во убиство, таткото побегнал во Лион со својата ќерка, која тогаш имала осум години. Во Лион, Јулијана продолжила со студиите, посветувајќи девет часа дневно на реторика, дијалектика, етика и музика. На 12-годишна возраст таа јавно ги бранела своите тези за етика и дијалектика summa cum laude. Таа потоа се применила на физика, метафизика и канонско и граѓанско право. Нејзиниот татко, кој во меѓувреме се населил во Авињон, сакал неговата ќерка да докторира право. Ова титула ја стекнала во 1608 година, кога таа јавно ги одржала своите правни тези во папската палата на вице-легатот пред истакната публика, меѓу која била и принцезата де Конде. Не е јасно кој орган и ја доделил дипломата.
Според некои извори, Морел била првата жена која добила универзитетска диплома, но околностите се нејасни. Џулијана Морел „одбранила тези“ во 1606 или 1607 година во Лион или можеби Авињон, иако тврдењата дека таа добила докторат по канонско право во 1608 година се дискредитирани. Првата жена што добила докторат во модерната ера била Елена Корнаро Пископија во 1678 година на Универзитетот во Падова.