cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Капина
Капината како лек
Во зависност од сортата, грмушката од капините може да се класифицира како исправена, полуисправена или ползечка. Исправениот вид грмушка има трња и се раширува преку ’ркулци од корењата (кои потоа испуштаат ластари) по грмушките, додека на ползечкиот вид грмушка му е потребен шпалир за да може да расте и испушта свежи ластари. Во текот на втората сезона на ластарите се појавуваат бели или розови цветови.
Технички, целата дудинка е збир од мали плодови кои се кружно. Секој ситен плод има мала сочна пупка обвиена околу една ситна семка. Капината тежи од 3 до 4 грама и содржи од 80 до 100 ситни плодови.
Дејвисов Проток
Дејвисов Проток (Davis Strait, Davisstrædet Détroit de Davis) — северен крак на Лабрадорското Море, сместен меѓу среднозападен Гренланд и Бафиновата Земја (Нунавут, Канада). Протокот го носи името на англискиот истражувач Џон Дејвис (1550–1605), кој прв се нашол во ова подрачје барајќи „Северозападен Премин“.
Геологија
Прптокот има сложени геолошки особености грабени (басени) и сртови, веројатно созададени со ударното раседување за време на палеогенот (пред 45-62 милиони години). Ова раседување предизвикало придвижување на плочите во Лабрадорското Море и Бафиновиот Залив. Затоа, ова е најширокиот проток на светот.
Длабочина
Длабочината на протокот се движи од 1000-2000 м, и со тоа е значително поплиток од Лабрадорското Море на југ и Бафновиот Залив на север.
Американецот (филм од 2010)
Американецот (англиски: The American) - американски филм од 2010 година, во режија на Антон Корбијн (Anton Corbijn), по сценариото на Роуан Џофи (Rowan Joffe). Главните улоги ги играат: Џорџ Клуни (George Clooney), Виоланте Пласидо (Violante Placido), Текла Ројтен (Thekla Reuten), Паоло Боначели (Paolo Bonacelli) и Ирина Бјорклунд (Irina Bjorklund). Филмот се одликува со одличната глума на Клуни, една од најдобрите во неговата кариера, стилизираната режија на Корбијн и прекрасните локации на кои е снимен филмот.
Синопсис
Американецот Џек (го игра Клуни) се наоѓа на одмор во Шведска, заедно со една убава девојка. Додека шетаат во идиличниот зимски амбиент, непознат човек почнува да пука во Џек, но Џек веднаш го убива, а потоа ги убива својата девојка и помошникот на напаѓачот. Подоцна, во Италија, Џек се состанува со неговиот работодавец Павел, кој му ги дава клучевите од автомобилот и го испраќа да се скрие во малиот град Кастелвекио, советувајјќи го таму да не склучува никакви пријателства. Меѓутоа, Џек се зближува со локалниот свештеник Бенедето (го игра Боначели) и со проститутката Клара (ја игра Пласидо). Тогаш, му се јавува Павел и му дава нова задача во која е вклучена и убавата Матилде (ја игра Ројтен...
Црква „Св. Димитриј“ - Љубојно
Црквата е сместена пред почетокот на С. Љубојно, на патот помеѓу С. Љубојно и Ресен.
349 п.н.е.
349 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 349. година пред новата ера, 349. од првиот милениум п.н.е., 49. од 4 век п.н.е. и последна од 340-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5159 и 5160 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4401 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3411 и 3412 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 404.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 349 година се протега во 2287 и 2288, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2347 и 2348 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 194. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1000 и 999 исламска година пред хиџра.
Ефимиј Цариградски
Ефимиј Цариградски (починал 515) — вселенски патријарх (490 — 496). Теофан го нарекува Етимиј. Пред неговото назначување, Ефемиј бил презвитер во Цариград, раководител на болница за сиромашните во Неапол, отсуство на евтихијански склоности и опишуван како образована и многу доблесна личност.
Акакијанската шизма
Во 482 година, царот Зенон објавил указ наречен Хенотикон, кој забранувал во тогашните теолошки расправи да се употребува друг критериуми освен оние донесени од соборите од првиот вселенски собор и вториот вселенски собор (занемарувајќи ги указите на четвртиот вселенски собор), внимателно избегнувајќи го спомнувањето на Христовата двојна природа, и со употреба на недосрочени мисли кои требало да ги задоволат монофизитите. И покрај неговите напори, Хеноктиконот сепак не успеал да ги задоволи спротивставените страни: монофизитите не го сакале подеднакво како и католиците. Сепак, истиот бил потпишан од Акакиј во Цариград, Петар Пелтекот Патријарх Александриски и Петар Валавничарот Патријарх Антиохиски. Папата Феликс III свикал римски синод во 484 година на кој присуствувале 67 епископи кој го осудиле имераторскиот указ, и истовремено ги смениле и исклучиле Акакиј, Петар Пелтекот и Петар Валавничарот. Акакиј возвратил со отстранување на името на папата од неговите диптиси и ги гонел универзалците во Цариград. Кога починал, патријархот Фравита, кој бил негов наследник, побарал признавање од страна на Рим, но залудно, бидејќи не сакал да се откаже од заедништвото со Петар Пелтекот.
Ефимиј веднаш го признал четвртиот вселенски сабор, го вратил името на папата во неговите диптиси, и се оддалечил од Петар Пелтекот, кој починал во октомври во годината кога Ефимиј бил прогласен за патријарх (490). Со овие свои постапки, ја покажал желбата да го намали јазот со Рим. За жал, сепак одбивал да ги отстрани имињата на неговите двајца претходници (Акакиј и Фравита) од диптисите, каде се споменувале како верници. Папата Феликс настојувал кривоверците и поддржувачите на кривоверците да не бидат јавно споменувани во молитви, Ефимиј повторно се обидел да направи помирување Папата Геласиј I, но проблемот продолжил да опстојува, едноставно Ефимиј не можел да ги отстрани нивните имиња од диптисите без да предизвика посрамување и навредување на сите оние кои биле крстени или пак исповедани од неговите претходници. Геласиј дозволил во други случаи во кои би го објавил својот избор, но забележал дека обичајот постои само меѓу патријарси кои се обединети во заедница, и не би се применувал за оние кои, налик на Ефимиј, претпочитале чудна унија со онаа на Св. Петар. Како израз на добра волја Геласиј одобрил канонско покритие за сите оние кои биле крстени или пак исповедани од страна на Акакиј.
Теодорих Велики станал мајстор на господар на Италија, и во 493 година ги испратил Фауст и Иринеј да склучи мир со царот Анастасиј I. За време на заседанието во Цариград пратениците добиле жалби од грците за римската црква, кои биле пренесени на папата. Ефимиј тврдел дека осудата на Акакиј само од еден прелат била неважечка, за да се екскомуницира жител на Цариград потребно било да се свика сеопшт собор.
Патријарх и цар
Пред стапувањето на власт на царот Анастасиј I, Ефимиј го приморал да потпише вероисповед за да падне во немилост кај царот. Како што се одвивала Изауријската војна, Ефимиј бил обвинет за предавство поради откривањето на царските планови на непријателите. Војник, кој или по наредба на царот или пак за да ја добие неговата склоност, го извлекол својот меч кон Ефимиј на вратата од ризницата, но бил убиен од страна на заштитник. Царот понатамошно ја посакал назад потпишаната вероисповед, која Ефимиј одбил да ја врати, па Анастасиј ги собрал епископите кои биле присутни во главниот град и изнел обвиненија за нивниот патријарх, кој бил последователно екскумунициран и сменет во (496). Народот одбивал да го предаде, но подлегнал пред силата на царот.
Во меѓувреме Ефимиј, плашејќи се за својот живот, побарал засолниште во крстилницата, и одбивал да излезе сè додека Македониј II Цариградски не му ветил дека царот дал збор дека нема да биде повреден за време на спорведувањето на неговиот прогон. Со соодветно чувство на почит за достоинството на неговиот претходник, Македониј побарал од присуниот ѓакон да ја слече својата новодобиен палиум и се облекол самиот како обичен презвитер, неосмелувајќи се да го носи неговиот знак пред канонскиот сопственик. По кус разговор, Македониј (кого ќе го снајде истата судбина) му предал заем за неговите потреби. Ефимиј бил изгонет во Мала Азија и починал во 515 година во Анкира. До самиот крај бил познат како правичен патријарх од неговите следбеници на истокот меѓу кои бил и Илија Ерусалимски Патријарх Ерусалимски, и патријархот Флавија II Антиохиски.
Македонистика
Македонистика — наука која ги проучува развојот, правописот и другите одлики на македонскиот јазик.
Историски развој
Почетоците на македонистиката се поврзани со политичките состојби на Балканскиот Полуостров во времето на османлиското владеење. Поради територијалните претензии на новосоздадените словенски држави Србија и Бугарија кон Македонија, кај нив се јавила потребата за докажување на културната поврзаност на населението на Македонија со она во нивните држави. Притоа македонистиката во најголем дел се развива како дел од политичките спорови околу припадноста на Македонците, а со тоа и припадноста на териториите коишто тие ги населуваат.
Интересот на славистите за Македонија, за македонските дијалекти, литература и народно творештво датира уште од времето на основачот на славистиката Јозеф Добровски (1753-1829). Почетоците на организирано учење на македонскиот јазик на ниво на академска настава се врзуваат со првото предавања по македонски јазик одржано на Карловиот универзитет во Прага во 1946, а го одржал професорот Антонин Фринта. Оттогаш наваму македонскиот јазик и македонската книжевност претставуваат предмет на научен интерес за повеќе специјалисти - слависти и балканисти, за што сведочат бројните трудови напишани од странските македонисти, а македонскиот јазик стана наставен предмет застапен на околу 30 универзитети во светот.
Поистакнати имиња на македонската струја во лингвистичката наука се Ѓорѓи Пулевски, Крсте Петков Мисирков, Петар Драганов...
Македонистиката во словенските земји
Првото предавање по македонски јазик на странски универзитет е одржано 1946 г. на Карловиот универзитет во Прага, еден од најстарите универзитети во Европа, а го одржал професорот Антонин Фринта. Тој држел предавања по македонски јазик од 1946 до 1948 година. Со ова почнува пробивот на македонистиката на странските универзитети. Оттогаш до денес настава по македонски јазик се одржувала и се одржува на околу 30 универзитети во странство. Најзастапени се центрите во коишто се изучува македонскиот јазик во словенските земји. Разбирливо е дека најголем интерес за македонистиката постои во словенските земји, впрочем таква е состојбата и со другите словенски јазици зашто токму во овие земји постои и најширок интерес за славистичките студии.
Македонистиката во несловенските земји
Македонистиката во несловенските земји е од големо значење за самиот македонски јазик. Истражувањата и публикациите уште во 19 век во Германија, Австрија, Франција, а подоцна и во САД, Италија, Австралија, Канада, Јапонија и други помогнале во стандардизацијата на македонскиот јазик и негово меѓународно промовирање. Низ голем број странски факултети се предава македонскиот јазик и опстојуваат голем број на македонски катедри. Најпознат несловенски македонист е Виктор Фридман и Кристина Крамер и Хорас Лант.
Македонистиката во светот
Универзитетски лекторати по македонски јазик има во Италија, Полска, Романија, Русија, Словенија, Франција, Хрватска, Чешка, САД, Австралија, Јапонија и во други држави.
Владимир Комаров
Владимир Михајлович Комаров (Владимир Михайлович Комаров; Москва, 16 март 1927 — Оренбуршка Област, 24 април 1967) — советски космонаут, пробен пилот и инженер, кој бил еден од првата група на космонаути избрани во 1960 година. Тој бил еден од најискусните и најдобро обучени кандидати коишто биле примени во Првата група на космонаути на СССР.
Во два наврата за време на неговото учество во програмата било потврдено дека Комаров е медицински неспособен за обука или лет во вселената, но неговата упорност и одлични вештини и знаења како инженер му овозможиле да продолжи да има активна улога во програмата. За време на неговата работа во Центарот за подготовка на космонаути (руски: Центр Подготовки Космонавтов), тој дал придонес во дизајнирањето на вселенско летало, обучувањето на космонаути и нивна оценка, како и во односите со јавноста. Најпосле, тој бил назначен да раководи со првата советска повеќечлена посада „Восход 1“, која опфаќала бројни технички новини во вселенската трка. Комаров подоцна бил задолжен со задачата да раководи со „Сојуз 1“ како дел од обидот на Советскиот Сојуз да победи во Битката за освојување на Месечината.
Неговиот лет со „Сојуз 1“ го направил првиот советски космонаут кој летал во вселенското пространство повеќе од еднаш, а по судирот на „Сојуз 1“ при враќањето од вселената на 24 април 1967 година и првиот човек кој загинал за време на лет во вселената. Добитник е на бројни награди и одличја, а во два наврати бил одликуван со орденот Херој на Советскиот Сојуз. Во негова чест биле именувани бројни објекти, улици, астероид и кратер на Месечината. Неговото име се споменува и во бројни уметнички творби, а неговиот лик е отсликан на поштенски марки издадени во повеќе земји низ светот.
Рана младост
По завршувањето на училиштето, станал курсист во Соловското воено училиште за првостепено обучување, а во септември истата година станал и курсист во Борисоглебското военовоздухопловно училиште за подготовка на пилоти. Во јули 1946 година, својата обука ја продолжил на Батајското воено-воздухопловно училиште, именувано по Анатолиј Серов, каде што и завршил во 1949 година. Во меѓувреме, неговата мајка Ксенија починала во 1948 година, седум месеци пред неговото дипломирање. Со дипломирањето се стекнал со пилотски крилја и дозвола да служи како поручник во Воено-воздушните сили на СССР.
Кариера во Воено-воздушните сили на СССР
Во декември 1949 година, Комаров започнал да работи како пилот на борбен авион во 383. воздухопловен полк на 42. воздухопловната дивизија на Воено-воздушните сили на СССР во Северокавкаскиот воен округ, со седиште во Грозни. Таму, тој се запознал со учителката Валентина Кисељова, со којашто се оженил во октомври 1950 година. Двојката имала две деца: син Евгениј (р. 1951) и ќерка Ирина (р. 10 декември 1958).
Владимир бил унапреден во постар поручник во 1952 година, а подоцна бил назначен и за главен пилот на 486. воздухопловен полк на 279. воздухопловна дивизија во Прикарпатскиот Регион. Тој продолжил да работи како пилот на тоа место сè до 1954 година, кога се запишал на инженерски курс при Воено-воздухопловната академија Жуковски. Во 1959, Комаров бил унапреден во постар инженер-поручник. Подоцна во истата година, тој успеал да ја постигне својата цел, станувајќи пробен пилот во Централниот научно-истражувачки институт во Чкаловскиот Регион.
Прва група на космонаути на СССР
Во септември 1959 година, Комаров станал инженер-капетан и бил повикан да учествува во процесот за избор на кандидати за космонаути, заедно со уште околу 3.000 други пилоти. Тој бил избран како еден од дваесетмината кандидати во рамките на Првата група на космонаути на СССР, а првата задача му била доверена во близина на Москва на 13 март 1960 година.
Иако бил доста добро оспособен, Комаров не бил избран меѓу шестмината најдобри кандидати, бидејќи не ги задоволувал возраста, висинската граница и телесната маса, коишто биле пропишани од страна на раководниот дизајнер на советската вселенска програма, Сергеј Корољов. Во едно интервју, обучувачот на космонаути Марк Галај забележал дека: "ако критериумите беа поразлични, сигурно Комаров, кој беше многу интелигентен, би бил во таа група. Тој имаше летечко искуство од Воено-воздухопловната академија. Тој имаше големо влијание врз дизајнот на „Восток“ и на „Восход“."
На 32-годишна возраст, Комаров бил вториот по старост пилот кој бил избран, а Корољов пак утврдил старосна граница од само 27 години. Од првиот избор, само двајца, Павел Бељаев (од „Восход 2“) и Владимир Комаров, дипломирале на Советската воено-воздухопловна академија. Исто така, само Комаров имал искуство како инженер на пробен лет на нов авион.
Обука
Кратко откако започнал со својата обука, Владимир бил сместен во болница на лекување, каде што му била извршен мал операционен зафат во мај 1960 година. Сепак, последиците од операцијата медицински го онеспособиле да не може да врши физичка обука во времетраење од 6 месеци. Во тоа време, критериумите за избор нагласувале посебно внимание на физичката состојба на космонаутите и каква било несовршеност водела до неодложно исклучување од изборот. Но, бидејќи Комаров поседувал инженерски способности, тој успеал да ја убеди управата дека набргу би можел одново да се приспособи, па со тоа му било дозволено да остане во игра во рамките на програмата. Последователно, тој продолжил со потребните академски студии за време на закрепнувањето.
На обуката ѝ се вратил во октомври 1960 година, поради тоа што неговото закрепнување било побрзо од она што го очекувал медицинскиот тим. Во тој период, активно работел на подучување на неговите помлади колеги со нивните академски студии, што придонело да се стекне со прекарот „Професор“, којшто го споделил со Бељаев кој бил две години постар. Првите летови во вселената започнале во 1961 година, а веќе следната 1962, Комаров бил третиот најдобро платен космонаут, што се должело на неговите способности, чин и искуство. Тој заработувал 528 рубљи годишно, при што само првите космонаути, Јуриј Гагарин и Герман Титов, заработувале повеќе од него.
Кога Георги Шонин прикажал неприфатливо ниво на чувствителност на забрзувањето во центрифугата, во мај 1962 година бил заменет со Комаров за планираните два лета во рамките на мисијата „Восток“. Комаров, исто така, бил избран како резерва на Павел Попович (Восток 4), но по спроведеното ЕКГ-испитување била потврдена срцева мана и тој бил отстранет од програмата и заменет од страна на Борис Волинов. Сепак, Владимир упорно настојувал пред медицинскиот и воениот тим да биде вратен во програмата, што му успеало и повторно му било дозволено да се врати на обуката.
Во 1963 година, обуката за космонаути била изведувана во 6 групи, а Комаров бил избран и обучуван во втората група, заедно со Валериј Биковски и Борис Велинов. Групата била обучувана за извршување на мисии во времетраење до пет дена, коишто биле закажани за втората половина од 1963 година. Во мај 1963 година, Алексеев му предложил на Каманин, Комаров да биде назначен како резервен космонаут за Восток 5, на местото на Евгениј Хрунов, поради тоа што неговиот скафандер веќе бил подготвен. Подоцна, Комаров бил вклучен и во поширока група на космонаути за планираните мисии во 1964, заедно со: Бељаев, Шонин, Хрунов, Зајкин, Горбатко, Волинов и Леонов. Обучуваните групи биле создадени со цел да се извршат подоцнежните мисии од програмата Восток (Восток 7-13), но ниту еден од овие летови не бил изведен под покровителство на програмата. Во декември 1963, Комаров бил додаден од страна на Каманин на потесен список на космонаути коишто веќе поминале две години на обуката, а на којшто се наоѓале и Волинов и Леонов.
Во април 1964 година, било потврдено дека Комаров е подготвен за лет во вселената, исто како што биле и Биковски, Попович, Титов, Волинов, Леонов, Хрунов, Бељаев и Демин. Од оваа група, потоа требало да биде избран командант на мисијата „Восход“, којашто била закажана за крајот на 1964 година. Во месец мај истата година, групата била скратена, а во неа останале само Волинов, Комаров, Леонов и Хрунов.
За време на обуката, Владимир живеел заедно со својата сопруга Валентина и нивните две деца Евгениј и Ирина. Во слободното време, тој уживал во ловот, скијачкото трчање, играњето хокеј на мраз и другите активности коишто ги правел со колегите. Комаров бил почитуван од пријателите и колегите и бил нарекуван „Володја“ (деминутив од неговото име). Така, Павел Попович забележал дека Комаров бил почитуван поради неговата скромност и искуство: "... тој веќе беше инженер кога ни се придружи, но никогаш не нè презираше нас другите. Тој беше срдечен, решителен и вреден. Влијанието на Володја беше толку големо, што луѓето одеа кај него да разговараат за сите видови на прашања: лични, како и за работата."
Неговиот близок пријател и космонаут Алексеј Леонов, пак, го опишал Комаров како: "... многу сериозен. Тој беше првокласен пробен пилот."
„Восход 1“
До јули 1964, само седум космонаути останале квалификувани за посадата на „Восход“, откако некои биле отстранети од медицински причини. На 6 јули, Комаров бил назначен за командант на резервната посада за „Восход 1“. По неколкумесечна жешка расправија меѓу Николај Каманин и Сергеј Корољов околу изборот на посадата, на 4 октомври 1964, Комаров бил избран за прв командант на мисијата од страна на Државната комисија, што било само осум дена пред предвидениот почеток на мисијата. Таа вечер, Каманин играл тенис со посадата на „Восход“ и забележал дека Комаров играл очајно во споредба со неговиот екипаж: Борис Егоров и Константин Феоктисов.
На 9 октомври, Комаров и останатите членови на посадата ја прегледале капсулата „Восход“, заедно со Корољов и други членови од управата. Подоцна истиот ден, тие биле интервјуирани од страна на медиумите и играле тенис заради фотографите. Утрото на 11 октомври, на Комаров му биле дадени различни комунистички реликвии за следниот ден да ги однесе со себе во вселената. Во попладневните часови, посадата повторно извршила преглед на капсулата и добила совети од страна на Корољов.
Во декември 1964, од страна на Стратешките ракетни сили било побарано Комаров да ги напушти Воено-воздушните сили на СССР и да им се придружи, што најверојатно било поттикнато од фактот дека Стратешките ракетни сили не биле толку успешни во производството на ракети како што тоа било случај со Воено-воздушните сили. Сепак, ваквото барање било одбиено од страна на Каманин.
Во 1965, Комаров соработувал со Јуриј Гагарин во надгледувањето на подготовките за летот на „Восход 2“, којшто го изнел првиот обид за лет во вселенското пространство. Овие подготовки вклучувале подготовка на скафандери за космонаутите и објавување на кратки извештаи за летот. Во април истата година, Комаров, заедно со Каманин, Гагарин, Титов, Бељаев и Леонов, отпатувал во Санкт Петербург и заедно со Валентин Глушко ја посетил Петропавловската тврдина, каде што вториов ги предводел првите ракетни обиди од раните 1930-ти. Во месец септември истата година, Комаров отпатувал и во Западна Германија.
„Сојуз 1“
Комаров бил назначен да учествува во програмата „Сојуз“ заедно со Јуриј Гагарин и Алексеј Леонов. Во јули 1966, тој бил прекорен од страна на Каманин за неговото недозволено обелоденување дека: "„... Советскиот Сојуз во определено време ќе испрати автоматско вселенско летало околу Месечината и истото ќе го врати на Земјата, проследено со лет во вселената од страна на куче, и потоа човечки лет околу Месечината.“"
додека престојувал во Јапонија. Следниот месец, Комаров се судрил со други инженери во врска со тековните проблеми со дизајнот, во коишто пробите на бестежноста покажале дека отворот на капсулата Сојуз бил премногу мал за да биде овозможен безбеден излез на опремен космонаут. Во меѓувреме, Комаров и неговите колеги-астронаути постојано ги испитувале своите групи и задачи и сериозно се загрижиле за отсуството на одговор во поглед на нивните грижи во врска со дизајнот и производството на вселенското летало, што дури придонело Јуриј Гагарин, во име на своите колеги, да напише и испрати писмо до Леонид Брежњев.
Комаров бил избран да раководи со „Сојуз 1“ во август 1966 година, додека Јуриј Гагарин бил избран за резервен космонаут. За време на подготовките за летот, обајцата работеле по 12-14 часа дневно за да се подготват. При прилагодувањето на леталото за полетување, сончевите плочи на капсулата Сојуз не успеале да се отворат во целост, што оневозможило леталото да биде придвижено од потребната моќност и затскрило дел од навигациската опрема. Комаров за тоа известил: Условите се очајни. Параметрите во кабината се нормални, но преостанатата сончева плоча не се отвори. Магистралата е на само 13 до 14 ампери. Комуникациите на висока честота не може да се воспостават. Не можам да го насочам леталото кон Сонцето. Се обидов тоа да го сторам рачно со примена на машините за насочување DO-1, но преостанатиот притисок врз DO-1 се намалил на 180.“
Како резултат на проблемите со леталото, втората капсула на Сојуз, којашто со себе требала да понесе космонаути да изведат излегување во отворена вселена, не била испратена во вселената и мисијата била прекината.
Комаров добил наредба да го пренасочи леталото, користејќи јонски систем во орбитите 15 до 17. Но, јонскиот систем на двигателот откажал. Комаров немал доволно време да се обиде рачно да овозможи влез во атмосферата сè до 19. орбита. Рачното насочување се засновало на употребата на автомат од марката „Vzor“, но за да го стори тоа, Комаров морал да биде во можност да го види Сонцето. За да се приземји на утврденото место, во близина на Орск, ракетното кочење на леталото морало да се изведе на онаа страна од Земјата каде што било ноќ. Комаров рачно го пренасочил леталото на страната на којашто било ден, а потоа употребил жироскоп како знак дека може да го насочи леталото за изведување на ракетното кочење на страната на којашто било ноќ. Тој успешно влегол во вселената во 19. орбита, но падобранот од капсулата не се отворил правилно и леталото се судрило со земјата, при што Комаров загинал.
Во документарниот филм „Црвените космонаути“, во режија на Лео де Боер, од 2000 година, Алексеј Леонов напоменал на длабокото дејство коешто смртта на Комаров ја имало врз моралот меѓу космонаутите: Тој беше наш пријател. Пред неговата смрт, медиумите и јавноста не обрнуваа многу внимание на екстремните ризици коишто ги преземаме.
Пренесување на телото и погреб
Правот од кремираното тело бил пренесен во урна во Некрополата на Кремљските ѕидини на 26 април. На неговата сопруга, Валентина Комарова, ѝ било предложено да не присуствува на погребот, но таа на тоа одговорила: Последните часови ќе бидам со него. Подготвена сум целиот живот да стојам пред него на колена.
Во меѓувреме специјалистите коишто продолжиле да работат на местото на несреќата нашле уште неколку фрагменти од телото. Сепак, тие не се поврзале со државните органи и пронајдените фрагменти ги положиле на самото место на судирот кај Орск, еден ден пред одржувањето на државниот погреб.
Реакции по смртта
Во објавата на агенцијата ТАСС, објавена еден ден по несреќата, го пишувало следново: На 23 април 1967 година, во Советскиот Сојуз, со цел испитување на Земјината орбита, бил испратен нов вселенски брод, „Сојуз 1“, со којшто управувал пилотот-космонаут и Херој на Советскиот Сојуз, инженерот-полковник Владимир Михајлович Комаров. За време на пробниот лет, којшто траел повеќе од едно деноноќие, со В. М. Комаров во целост била исполнета замислената програма за обработка на системот на новиот брод, а исто така биле спроведени и планираните научни експерименти. При полетувањето, пилотот-космонаут В. М. Комаров извршил маневрирање на бродот, спровел испитување на неговиот основен систем на различни режими и давал квалификувана оценка за техничките одлики на новиот вселенски брод. На 24 април, кога истражувачката програма била завршена, нему му било предложено да го прекине летот и да слета. После завршувањето на сите операции, поврзани со преминот кон режим на слетување, бродот успешно го поминал најтешкиот и одговорен дел од сопирањето во цврстите слоеви на атмосферата и во целост ја изгасил првата вселенска брзина. Сепак, при отворањето на основната купола на падобранот на висина од седум километри, според претходните податоци, како резултат на свиткувањето на падобранот, вселенскиот брод се спуштил со поголема брзина, што се јавило како причина за смртта на В. М. Комаров. Предвремената смрт на познатиот космонаут, инженер и пробен пилот на вселенски бродови Владимир Михајлович Комаров претставува тешка загуба за целиот советски народ.
На 25 април 1967, во дневниот весник Правда бил објавен напис од страна на неговите колеги-космонаути со следнава содржина: За предвесниците е секогаш потешко. Тие чекорат по непознати патишта, а овие патишта не се прави, имаат остри завои, изненадувања и опасности. Но, кој било којшто одбира пат до орбитата, никогаш не сака да го напушти. И не е важно кои потешкотии и пречки постојат; тие никогаш не се доволно силни да оттргнат таков човек од избраниот пат. Додека неговото срце чука во неговите гради, космонаутот секогаш ќе продолжи да го предизвикува универзумот. Владимир Комаров беше еден од зачетниците на овој опасен пат.
Во интервју за весникот Комсомольская правда, на 17 мај, Јуриј Гагарин се повикал на неуспехот на управата да ги слушне грижите во врска со леталото Сојуз, коишто биле изнесени од страна на космонаутите, и дека смртта на Комаров треба да ги поучи државните установи да бидат построги во нивното испитување и проценување на: "„сите механизми на вселенското летало, уште повнимателно на сите стадиуми на проверување и испитување, и уште повеќе внимателни на сите стадиуми на проверување и испитување, а исто така и претпазливи во нашето соочување со непознатото. Тој ни покажа колку е опасен патот до вселената. Неговиот лет и неговата смрт ќе нè научат на храброст.“"
Меѓу другото, Гагарин го рекол и следново: Безбедноста на носечката ракета и вселенскиот брод, несомнено, е поголема од кое било друго превозно средство. Но сепак и нивната конструкција е неспоредливо посложена. Сфаќањата за расхерметизација на кабината, на пример, кај возачите воопшто не постојат, за пилотите е веќе крупна непријатност, додека кај пилотите-космонаути може да доведе до моментна смрт. И колку и да е зголемена безбедноста, самото усложнување е целосно закономерно, конструкциите, произлезени од усложнетите задачи, испречени пред вселенската посада, може да бидат предизвикани со можните откажувања и неисправности. Некои неисправности можат да бидат отстранети од страна на самиот космонаут; други, коишто никако не може да се отстранат, можат само да го попречат исполнувањето на оваа или која било точка во неговата работа; трети, најопасни, можат да го загрозат неговиот живот. Имено, таквите недостатоци, т.е. ненормалности во работата на системот за падобранот, послужиле како причина за смртта на капетанот на „Сојуз“.
Истрага за несреќата
На 27 април 1967, Устинов свикал седница на државната комисија во врска со спроведувањето на истрага за проблемите и судирот на леталото „Сојуз 1“. Истрагата требало да биде завршена до 15 мај, а завршниот извештај да биде издаден до 25 мај. Во комисијата членувале 22 члена поделени во седум комитети, а меѓу нив биле и главните дизајнери на леталото и Јуриј Гагарин. Нивните задачи биле следниве:
Во резултатите од испробување на системите на падобранот на Сојуз, објавени на 15 мај 1967, било наведено дека при првиот обид падобранот не се отворил, додека при вториот се наполнил со воздух, но со задоцнување од 20 секунди. Истражувањата спроведени од страна на Централниот аерохидродинамичен институт покажале дека вградениот падобран создал подрачје на турбуленција во браздата на капсулата и дека резервниот падобран се отворил токму во тоа подрачје на хаотичен воздух што го оневозможило да се наполни со воздух. Испробувањата на падобранот, пак, покажале дека и покрај тоа што тој бил дизајниран да се отвори при аеродинамичен отпор од 1,8 тони, нему му бил потребен отпор од 3-4 тони за да го притисне падобранот и да овозможи истиот да се отвори. Падобранот не би успеал да се наполни при отпор од 8 тони.
Исфрлањето на модел на леталото „Сојуз 1“ за потребите на истрагата било откажано поради големата веројатност за загуба на леталото и малата веројатност за добивање на нови податоци. Оценката на системот на падобранот била завршена од страна на Институтот за аеронаутика Громов на 20 мај, при што било утврдено дека најверојатната причина за неотворањето на падобранот на „Сојуз 1“ бил недоволниот аеродинамичен отпор создаден од вградениот падобран за да овозможи негово извлекување на надвор. Имено, потребно било да се произведе отпор во износ од 3 тони, но пробите покажале дека биле произведени само 1,1 до 1,8 тони при амбиентен притисок од 0,67 атмосфери. Покрај тоа, доверливоста на работа на резервниот и вградениот падобран истовремено не била предмет на истражување. Изгледите двата падобрана да се заплеткаат биле многу веројатни. Институтот за аеронаутика, исто така, ги предложил следниве промени:
Заклучоците од спроведените испитувања на Институтот за аеродинамика биле прифатени како корисни, но потребни биле месеци и години за извршување на едни такви обемни промени во дизајнот на леталото.
Последни зборови
Во 2011 година, од печат излегло делото „Ѕвездениот човек: Вистината зад легендата на Јуриј Гагарин“ од авторите Џејми Доран и Пирс Бизони, во коешто се наведува дека американските тајни служби ги знаеле последните зборови на Владимир Комаров, кога нему му било јасно дека по одброен број секунди ќе загине. Всушност, член на американските тајни служби, кој во книгата се споменува како „Пери Фелвок“, им соопштил на авторите на книгата дека додека се наоѓал во Турција го прислушкувал разговорот на Комаров со Алексеј Косигин, во којшто Косигин плачел и му велел на Комаров дека е херој. Според Фелвок, последните зборови на Комаров биле: Температурата во капсулата забрзано расте.
Освен тоа, се споменува и дека Комаров со гневен глас извикал „... ме убија“, најверојатно опишувајќи го она што му го направиле инженерите.
Во книгата на Доран и Бизони се опишува блиското пријателство меѓу Владимир Комаров и Јуриј Гагарин. Наводно, и двајцата знаеле дека летот на „Сојуз 1“ е многу опасен и тоа дека претполетната проверка на вселенскиот брод пронашла 203 структурни дефекти. Понатаму, се споменува и дека неколку седмици пред исфрлувањето на леталото, Комаров се сретнал со разрешениот службеник во КГБ Венјамин Русаев и му рекол дека нема да се врати од летањето. Кога Русаев го запрашал зошто го мисли тоа, овој му одговорил дека во случај да откаже и да го испратат резервниот космонаут, тогаш Гагарин ќе погинел наместо него, по што заплакал.
Награди и одличја
Владимир Комаров бил одликуван со бројни награди и одличја, меѓу кои како најзначајни се издвојуваат два медали „Златна ѕвезда“ за Херој на Советскиот Сојуз (1964, 1967), пет јубилејни медали, Лениновиот орден (1964) и медалот „Златна ѕвезда“ за Херој на трудот на ДР Виетнам. Тој, исто така, бил прогласен и за почесен граѓанин на руските градови Калуга и Грозни, како и на францускиот град Нант.
Во продолжение следува список со позначајните награди и ордени со коишто Комаров бил одликуван.
Настани и споменици
Во 1967 година, во Алејата на космонаутите во Москва бил откриен бронзен споменик на Владимир Комаров, дело на вајарот Павел Бондаренко и на архитектите Александар Колчин и Михаил Баршч. На 25 април 1968 година, на местото на несреќата во близина на градот Орск била одржана помен-служба во сеќавање на Комаров. Според Каманин, на службата присуствувале повеќе од 10.000 луѓе, а некои од нив патувале стотици и илјадници километри за да присуствуваат на настанот. Оттогаш, на 24 април секоја година се одржува помен во сеќавање на загинатиот космонаут, а на местото на настанот бил подигнат и споменик во негова чест. Споменик на Комаров бил издигнат и во Нижни Новгород и тоа на улица којашто го носи неговото име.
Пред напуштањето на Месечината на Аполо 11, последната задача на Нил Армстронг била да постави мал пакет со предмети во спомен на Владимир Комаров, Јуриј Гагарин, како и на загинатите членови на посадата на Аполо 1: Вирџил Грисом, Едвард Хигинс Рајт и Роџер Чафи. Името на Комаров се споменува и на спомен-плоча оставена на Хадлиевата вдлабнатина на Месечината од страна на командантот на Аполо 15, Дејвид Скот, на 1 август 1971 година. Покрај спомен-плочата, на местото била оставена и скулптурата „Паднатиот астронаут“, изработена од страна на белгискиот вајар Паул фан Хојдонк. Спомен-плочата и скулптурата се посветени на космонаутите коишто загинале во обидите да стигнат до вселенското пространство или Месечината.
NGC 6128
NGC 6128 — елиптична галаксија во соѕвездието Змеј, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Владимир Комаров
Чествување на името
По смртта на Комаров, неговото име било овековечено на различни начини и во негова чест биле именувани бројни објекти, институции, улици, па дури и населени места во многу држави низ светот. Така, на 30 мај 1967, Воено-воздухопловниот институт во градот Ејск бил преименуван во чест на Владимир Комаров, а во негова чест своето име од 1969 година го носи и Космонаутско-ракетниот клуб во Љубљана. Неговото име го носат и Физичко-математичкото училиште бр. 199 во Тбилиси, како и средни училишта во Ѕвезден Град и Велико Трново, а во рамките на Средното општообразовно училиште бр. 235 во Москва е создаден музеј именуван во негова чест. Во местото Арбатски Теснец на островот Крим се наоѓа медицински комплекс именуван во негова чест, а во Санаторно, исто така на Крим, и во Ташкентската Област во Узбекистан се наоѓаат детски одморалишта коишто го носат неговото име. Во чест на Комаров се именувани и неколку културни центри, меѓу кои и Дворецот на детското творештво во градот Уфа.
NGC 6128
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6128 се споменува и како NGC 6125, NGC 6127, UGC 10345, CGCG 298-29, 1ZW 142, MCG 10-23-65.
Откривање
Објектот е откриен на 28 јули 1886 година од страна на Луис Свифт, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 16 см.
Владимир Комаров
Чествување на името
Во многу градови во светот, главно во земји од поранешниот Советски Сојуз, се наоѓаат улици со името Владимир Комаров. Меѓу нив, најпознатите се протегаат низ: Орск, Нижни Новгород, Казан, Омск, Уфа, Ростов на Дон, Воронеж и Чељабинск во Русија; Киев, Одеса, Љвов, и Керч во Украина; Зирјановск во Казахстан; како и Франкфурт на Одра во Германија. Во руската престолнина Москва се наоѓа и плоштад „Владимир Комаров“.
NGC 6128
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6128 е од видот E0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,7 m/лм2. NGC 6128 има привидни димензии од 1,4' х 1,4'.
Владимир Комаров
Чествување на името
Во април 1967 година, непосредно по смртта на Комаров, еден советски научно-истражувачки брод, во негова чест, бил преименуван во „Космонаут Владимир Комаров“. Во 1971 година, Третата ловечка ескадрила при Националната народна армија на Источна Германија го присвоила името на Владимир Комаров, но името се изгубило по припојувањето кон Бундесверот во 1990 година. Истата 1971, бил откриен астероид којшто бил именуван 1836 Комаров, а во астрономијата е познато дека еден кратер на Месечината е наречен Комаров. Во 1971,
NGC 6128
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 16 ч 19 м 11,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +57° 59' 5"".
Владимир Комаров
Чествување на името
Името на Комаров се споменува и во уметноста, каде што нему му се посветени неколку творби. Турскиот драматург Мехмет Бајдур напишал драма насловена „Владимир Комаров“, преку којашто ги отсликал случувањата од последниот ден од животот на Комаров, на 24 април 1967 година, а којашто за првпат била изведена во 1993 година. Австралискиот композитор Брет Дин, инспириран од делото на космонаутот, го компонирал и нему му го посветил делото „Падот на Комаров“, коешто било изведено во рамките на проектот „Ad astra“ од страна на берлинскиот симфониски оркестар во 2006 година. Во 2008, француската музичка електронска група Kowalsky ја објавила песната „Lost“ (во превод „Изгубен“), којашто ги содржи последните зборови на Комаров. Понатаму, естонската музичка група Sõpruse Puiestee снимила песна под наслов „Planeetidegi vahel kehtib raskus“ (во превод „Тешкотијата стои дури и меѓу планетите“), којашто била посветена на Владимир Комаров и објавена на 24 април 2010 година, на денот на одбележувањето на 43 години од неговата смрт. Песната „Unearthly Dreamings“ (во превод „Вонземјени сонувања“) од американската музичка група „Cormorant“ била објавена во 2011 година и е посветена на неуспешната вселенска мисија на Комаров. Во чест на Владимир Комаров името го добила и една планета во компјутерската игра Mass Effect 2.
Во чест на Комаров, Меѓународната воздухопловна федерација доделува „Диплома В. М. Комаров“ од областа на космонаутиката, којашто е единствената награда доделувана од оваа организација за вселенските достигнувања од страна на посадата наместо поединец. Наградата се доделува годишно и тоа на космонаути или членови на повеќечлени посади, коишто постигнале значајни достигнувања во областа на истражувањето на вселенското пространство една година пред тоа. Најголемиот број на посади коишто може да бидат наградени изнесува три.
Филмови
Досега се снимени неколку филмови во коишто се споменува ликот и делото на Владимир Комаров:
Поштенски марки
Во 1964 година, во СССР биле издадени три серии од по пет поштенски марки во чест на летот на вселенскиот брод „Восход“, при што на серијата од 4 копејки бил прикажан ликот на Комаров, додека на сериите од 6 и 50 копејки и ликовите на Феоктистов и Егоров. Истата година, поштенски марки во чест на истиот лет биле издадени и во Полска и во Унгарија, а веќе во следната 1965 во Романија, Бугарија и Виетнам. Поштенските марки во Бугарија биле издадени во четири серии од по 5 марки, при што на двете од нив коишто биле дозначени на износ од 1 стотинка се наоѓал исклучително ликот на Комаров, додека на останатите и ликовите на останатите двајца космонаути.
NGC 6128
Користена литература
Uppsala Astronomical Observatory, 1973. (15,543)
Владимир Комаров
Поштенски марки
Една година по трагичната несреќа, во ЈАР биле издадени осум серии од по три марки во сеќавање на загинатиот Владимир Комаров. Марки во сеќавање на загинатите космонаути со ликот на Комаров биле издадени во периодот од 1968 до 1972 година и на Малдивските Острови, во Унгарија, Мавританија и Екваторска Гвинеја.
Гавијал
Гавијал (науч. Gavialis gangeticus) познат и под името Индиски гавијал или гариал е еден од двата преживеани видови од фамилијата гавијаловидни, во која спаѓаат крокодиловидни влекачи до долги остри муцки. Спаѓа во групата на критично загрозени видови. Гавијалот е второ најдолго крокодиловидно животно после морскиот крокодил.
Еволуција
Фосилната историја на гавијалите е доста проучувана. Првите примероци се одвоиле од останатите крокодиловидни животни за време на доцната креда. Најспецифична одлика за претставниците на оваа фамилија е долгата тенка муцка, која претставува адаптација на исхрана со мали риби. Иако гавијалите ја изгубиле големата механичка сила на вилиците која ја имаат крокодилите и алигаторите, па поради тоа не можат да ловат големи животни, сепак формата на нивната муцка им дава и одредени предности. Намалената тежина и отпорност во вода на нивниот череп и острите вилици им овозможува лесно движење низ водата и лов на брзи риби. Првите гавијали не се знае дали се директно поврзани со модерните видови, некои изумреле во исто време како и диносаурусите (доцната креда) додека други преживеале и до раниот еоцен. Денешните гавијали еволуирале во делтите и крајбрежните води во Африка, потоа преминувајќи го Атлантикот стигнале и до Јужна Америка. Во врвот на нивната распространетост во плиоценот тие зафаќале голем дел од Азија и Америка. Еден вид Rhamphosuchus crassidens присутен во Индија, се смета дека растел и до неверојатни 15 метри, па дури и повеќе.
Распространетост
Го среќаваме на северниот дел од индискиот потконтинент, односно: Бутан (речиси изумрен), Бангладеш (близу до изумирање), Индија (присутен е во мал број, но популацијата се зголемува), Мјанмар (најверојатно изумрен), Непал (присутен и популацијата се зголемува) и Пакистан (речиси изумрен). Најчесто се среќава во речните системи на Индус (Пакистан), Брамапутра (Бангладеш, Бутан и североисточна Индија), Ганг (Бангладеш, Индија и Непал) и Маханди (Индија), како и во мал број во Каладан и Ајејарвади во Мјанмар. Во одредени региони, живеат на истите територии и со Мугер крокодилот (Crocodylus palustris) и со морскиот крокодил (Crocodylus porosus).
Живеалиште
Гавијалите живеат во мирните делови на длабоките реки. Морфологијата на овие животни не им дозволува многу лесно да се движат на копно. Всушност гавијалите ја напуштаат водата само кога лежат на брегот за да се топлат на сонцето или кога положуваат јајца во гнездата кои ги градат на песочните брегови од реките.