cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Примеркување (обработка на сигнали)
Примеркување на видео содржини
Во дигиталното видео, временската стапка на земање примероци се одредува според брзината на менувањето на сликитепоточно фреквенцијата на полето. Стапката на земање примероци на сликата е стапката на повторување на периодот на интеграција на сетилникот. Бидејќи периодот на интеграција може да биде значително пократок од времето помеѓу повторувањата, фреквенцијата на земање примероци може да се разликува од обратното време на примерокот:
Видео дигитално-аналогни конвертори (претворачи) работат во опсегот на мегахерци (од ~ 3 MHz за композитни видео скали со низок квалитет во раните конзоли за игри, до 250 MHz или повеќе за VGA излез со највисока резолуција).
Кога аналогното видео се претвора во дигитално видео, се случува различен процес на земање примероци, овој пат на фреквенција на пиксели, што одговара на фреквенцијата на просторно земање примероци долж линиите на скенирање. Типична стапка на земање примероци на пиксели е:
Просторното земање примероци во другата насока се одредува со растојанието на линиите за скенирање во растерот. Брзината на земање примероци и резолуциите во двете просторни насоки може да се мерат во единици линии по висина на сликата.
Просторниот алијасинг на високофреквенциските компоненти на лум или хром видео се појавува како моаров примерок.
3D примеркување
Обемниот процес на рендерирање зема примероци од 3D решетка од воксели за да произведе 3D рендерирање на исечените (томографски) податоци. Се претпоставува дека 3D решетката претставува континуиран регион на 3D простор. Волуметриското снимање е вообичаено за медијално снимање, рендген компјутеризирана томографија (CT / CAT), магнетна резонанца (МРИ), позитронска емисиона томографија (ПЕТ) се некои примери. Се користи и за сеизмичка томографија и други примени.
Потпримеркување
Кога сигналот од големи размери се зема побавно од Никвистовата брзина, примероците не се разликуваат од примероците на нискофреквенцискиот алиас на високофреквенциски сигнал. Ова често се прави намерно на таков начин што алијасирањето на најниската фреквенција го задоволува Никвистовиот критериум, бидејќи широкиот сигнал сè уште е уникатно претставен и надоместлив. Таквото потпримеркување е познато и како земање примероци од опсег, хармонично земање примероци, IF земање примероци и директно IF во дигитална конверзија.
Примена
Комплексно земање примероци (И/К примеркување) е истовремено земање примероци од два различни, но поврзани, бранови облици, што резултира со парови примероци кои подоцна се третираат како сложени броеви. [upper-alpha 1] Кога еден бранов облик е Хилбертовата трансформација на вториот бранов облик, s(t),\, функцијата на сложената вредност, се нарекува аналитички сигнал, чија Фуриеова трансформација е нула за сите негативни вредности на фреквенцијата. Во тој случај, Никвистовата стапка за брановиот облик без фреквенција ≥ B може да се сведе на самото B (сложени примероци во секунда), наместо 2B (вистински примероци во секунда). [upper-alpha 2] Изгледа дека еквивалентниот бранов облик на основниот опсег е, исто така има Никвистова стапка од B, бидејќи целата нејзина содржина на ненулта фреквенција е поместена во интервалот [-B/2, B/2).
Иако примероците со сложена вредност може да се добијат како што е претходно опишано, тие исто така се создаваат со манипулирање со примероци од точно обликуван брановиден облик. На пример, еквивалентниот облик на основниот опсег може да се креира без експлицитно пресметување \hat s(t), со обработка на низата на производи [upper-alpha 3] преку дигитален нископропусен филтер чија фреквенција на пресек е B /2. [upper-alpha 4] Со пресметување само на секој втор примерок од излезната секвенца се намалува стапката на примероци сразмерно со намалената Никвистова стапка. Резултатот е половина помалку примероци со сложена вредност од оригиналниот број на стварни примероци. Ниту една информација не е изгубена и доколку е потребно може да се врати оригиналниот бранов облик s(t).
Буквален превод
Буквален превод, директен превод или превод од збор до збор — превод на текст од еден јазик на друг, збор по збор (verbum pro verbo).
Истражување на верноста
Во случајот на светите текстови, имало обиди за буквални преводи заради автентичност и верност на изворните текстови. Ова е на пример случајот со буквалниот превод на Библијата на англиски од изворните хебрејски и грчки текстови објавени во 1862 година од самоукиот шкотски библиски научник Роберт Јанг (1822–1888). Роберт Јанг во својот предговор пишува: „Словото Божјо е застарено поради традициите на луѓето“.
Автоматски превод
Раните машински преводи (барем од 1962 година ) биле познати по овој вид на превод бидејќи тие едноставно користеле база на податоци на зборови и нивни преводи. Подоцна, имало обиди да се користа вообичаени изрази, со што се подобрила граматичката структура и биле вклучени идиоматските изрази, но со многу зборови оставени на изворниот јазик. За превод на синтетички јазици неопходни се морфосинтаксички анализатор и синтисајзер.
Африканско првенство во ракомет за мажи 2000
Африканско првенство во ракомет за мажи 2000 — 14-то Африканско првенство во ракомет за мажи кое се одржало во градот Алжир, Алжир во периодот од 22 април до 1 мај. Вкупно учествувале 7 репрезентации. Египет победил на турнирот.
Натпревари
Сите натпревари се одиграле по (UTC+1).
Орјахово
Орјахово (Оряхово, до 1945 г. Орѣхово) — град во Северна Бугарија, административен центар на општината Орјахово во Врачанската Област. Има население од околу 4.779 жители (2022).
Географија и местоположба
Градот се наоѓа во ридско подрачје на десниот брег на Дунав, веднаш источно од устието на реката Огоста. Фериботот Орјахово-Бекет, кој го минува Дунав, е еден од главните транспортни коридори од Бугарија до Романија.
Историја
Подрачието на современиот град била населена уште од античко време. Спроведените археолошки истражувања докажуваат постоење на населби од сите историски епохи — од раниот неолит до средниот век. Во градот биле пронајдени бакарни тракиски мечеви, коњски потковици и остатоци од антички римски тврдини. Две крстоносни војни се одржале низ Орјахово, првата во 1396 година била предводена од унгарскиот крал Сигизмунд од Луксембург и втората во 1444 година била предводена од полскиот крал Владислав Јагиело. Во 1726 година Орјахово бил еден од главните градови на Дунав. За време на Преродбата градот бил една од главните точки за снабдување на Отоманската Империја со стоки од Западна Европа. Во 1837 година била изградена црквата „Свети Георги“, која денес е споменик на културата од национално значење во Бугарија. Во 1871 година било основано првото читалиште. Градот бил ослободен од османлиската власт на 21 ноември 1877 година. Во почеток на 20 век, зградите биле изградени во западен стил, а речното пристаниште на градот било важна точка за поврзување со Европа.
Повеќедимензионална уметност
Повеќедимензионална уметност ― уметност која не може да се претстави на дводимензионално рамно платно. Уметниците создаваат трета димензија со хартија или друг медиум. Во повеќедимензионалната уметност, уметникот може да користи речиси сите предмети (медиуми).
Материјали користени во повеќедимензионалната уметност
Нобухиро Наканиши, роден во Јапонија, ги става фотографиите на проѕирната пластика и ги реди фотографиите по хронолошки редослед. Потоа тој ги монтира фотографиите на ѕид во линија (редејќи ги) што му дава на гледачот поинаква перспектива.
Мијо Лончариќ
Мијо Лончариќ (хрватски: Mijo Lončarić; 1 септември 1941, Река, Хрватска – 21 јуни 2023, Загреб) хрватски јазичар, лексичар, дијалектолог и експерт во кајкавско наречје.
Во 1973 магистрирал во Загреб. Докторската дисертација ја одбранил во 1980. Учествувал на бројни научни собири, конференции и конгреси во Хрватска и во други земји (Словачка, Холандија, Унгарија, Словенија, Германија, Босна и Херцеговина, Македонија, Србија). Објавил бројни дијалектолошки трудови, особено за кајкавско наречје, а извршил теренски истражувања на околу стотина локални дијалекти.
Интонако
Интонакото традиционално е мешавина од песок (со зрнести димензии помали од два милиметри) и врзувачка супстанција.
Видови интонако
Различни видови интонако се класифицирани врз основа на употребениот врзувачки материјал:
Песокот што е користен во интонакото може да биде варовник или силикат, земен од природен извор како река или од песок што се прашкасти.
Видови стабилизатори
Интонако може да се стабилизира со:
Африканско првенство во ракомет за мажи 2002
Африканско првенство во ракомет за мажи 2002 — 15-то Африканско првенство во ракомет за мажи кое се одржало во градот Рабат, Мароко во периодот од 19 април до 28 април. Вкупно учествувале 12 репрезентации. Тунис победил на турнирот.
Првенството од страна на Меѓународната ракометна федерација било прифатено како квалификациски турнир за Светското првенство кое се одржало во Португалија, во 2003 година.
Групна фаза
Сите натпревари се одиграле по (UTC+2).
Бјала Слатина
Бјала Слатина (Бяла Слатина, до 1945 г. Бѣла Слатина) — град во Северна Бугарија, административен центар на општината Бјала Слатина во Врачанската Област. Има население од околу 11.244 жители (2022).
Географија и местоположба
Градот се наоѓа на околу 50 километри североисточно од регионалниот центар Враца. Бјала Слатина се наоѓа во низок дел од рамнината и е еден од ретките градови изградени со распоред со прави и долги улици. Реката Ск’т тече покрај градот од север-североисток.
Историја
Најстарата населба околу денешниот град е од средниот неолит, втората половина на шестиот милениум п.н.е. Остатоците од оваа населба се откриени на самиот брег на реката Ск’т и се протегаат на југ до градската бања и до паркот. При ископувањата на темелите на зградата на градското читалиште југоисточно од центарот на градот, се откриени остатоци од населба и некропола што постоела во бронзеното време. Пронајдени се глинени садови и бронзен врв на кама кои се чуваат во Националниот археолошки музеј на Бугарија. Источно од градот, покрај изворот „Сладница“, се пронајдени траги од античка тракиска населба.
Од османлиските документи од 15 век е јасно дека населбата била освоена со сегашното име. Во 1766 година бил подигнат селански бунт против султанот, по што Бјала Слатина и целиот реон претрпеле многу. Селата биле депопулирани, а други останале со население од помалку од половина. Поради тоа во овој крај турската управа населувала Помаци од Ловешко и Тиквешко. Според список од 1876 година, бугаро-мухамеданите во Бјала Слатина броеле близу 100 куќи и 156 жители (се избројале само мажите). По ослободувањето, Помаците постепено емигрирале во Анадолија.
Со указ бр. 317 од 26 јуни 1880 година Бјала Слатина била прогласена за околијски центар сè до 1959 година. При избувнувањето на Првата балканска војна во 1912 година, тројца луѓе од Бјала Слатина доброволно се пријавиле во Македонско-одринското ополчение. Бјала Слатина била прогласена за град со декрет на царот Фердинанд на 27 јуни 1914 година.
Георги Манушки
Георги Манушки (во —   ) — македонски револуционер.
Животопис
Во 1923 година од страна на бесарабиецот и белогардеец Асапрух, од својот дом бил одведен, а потоа убиен Георги Манушки. Причина било тоа што, тој не ја признавал бандата на Тодор Александров и Александар Протогеров како револуционерна и им го одрекувал правото дека тие можат да делуваат во име на ВМРО.
Од истото село на 3 ноември Аспарух го ликвидирал и Александар Попстојанов.
Александар Попстојанов
Александар Попстојанов (во —   ) — македонски револуционер.
Животопис
На 3 ноември 1923 година од страна на бесарабиецот и белогардеец Асапрух, од својот дом бил одведен, а потоа убиен Александар Попстојанов. Причина било тоа што, тој не ја признавал бандата на Тодор Александров и Александар Протогеров како револуционерна и им го одрекувал правото дека тие можат да делуваат во име на ВМРО.
Во тој период, Аспарух го ликвидирал и Георги Манушки, соселанец на Александар.
Негативно сликарство
Негативното сликање се прави со темна боја на позадината на дизајнот, овозможувајќи посветлата боја да се појави како дизајн. Тоа е важна техника во историјата на украсување керамика. Исто така е означена како „изгубена боја“. Предложени се најмалку четири методи за тоа како е направено негативното сликање. Нашироко се наоѓа на насликано грнчарство, но се шпекулира дека „првите предмети со негативно сликарство можеби не биле керамика, туку текстил или исушени тиквички“. Поимот „негативно сликарство“ е користен и од уметничките сликари, особено со водените бои.
Историски гледано, тој бил создаден и најшироко користен во Новиот Свет. „Аргументите за теоријата дека негативното сликарство било развиено само еднаш и се проширило од неговото потекло се побројни и поубедливи. Роберт Стиглер верувал дека во Новиот Свет, тоа првпат било направено на јужниот брег на денешно Перу. Потоа, тој верувал, се прошири на север, со примери пронајдени во Еквадор, Мезоамерика и Соединетите Држави. Во Соединетите Држави најчесто се среќава на југоисток, од Флорида до Охајо до Илиноис до Тексас“, но не се верува дека потекнува од таму. Еден пример на негативно сликарство на керамика е пронајден во Висконсин, но се претпоставува дека патувал таму по трговија, а не дека е месно произведено.
Други не се толку сигурни за ова сценарио: „Кога и како негативната техника на сликање станала дел од занаетчиските традиции во Северна Америка сè уште е нејасно. Методот можеби бил воведен преку расејување низ Мексико или лесно можел да биде независен изум“. Кари наведува различни сценарија кои се предложени за создавање и расејување на негативно сликарство на керамика, вклучувајќи го и предлогот дека таа била пренесена преку Карибите до устието на Мисисипи и дека била расеана од таму. „Негативната сликана керамика е една од најкарактеристичните видови керамика направена од Мисисипската култура за време на средномисисипскиот период (околу 1200-1500 година) во источна Северна Америка“. Исто така, имало примери на негативно сликарство на керамика во денешна Колумбија и на северниот брег на Бразил во близина на устието на Амазон. Има и примери на негативна сликана керамика од античкото Средоземје, од денешна Италија и Милет и Родос.
Ракометен клуб Дервента
Ракоментен клуб Дервента е клуб од Дервента, основан 1947 година. Утакмици игра во Спортско-културниот центар Дервента, а моментално се натпреварува во Премиер лигата на БиХ.
Ото Ребула
Ото Ребула (Бања Лука, 14 август 1921 — Белград, 11 јули 2001) бил српски и југословенски атлетичар. Се натпреварувал во десетобој за мажи на Летните олимписки игри 1948 година во Лондон и 1952 година во Хелсинки, на кои ја претставувал Југославија. Го носел знамето на Југославија на свеченото отворање на Летните олимписки игри во Хелсинки.
Африканско првенство во ракомет за мажи 2006
Африканско првенство во ракомет за мажи 2006 — 17-то Африканско првенство во ракомет за мажи кое се одржало во градовите Тунис и Радес, Тунис во периодот од 10 јануари до 20 јануари. Вкупно учествувале 12 репрезентации. Тунис победил на турнирот.
Првенството од страна на Меѓународната ракометна федерација било прифатено како квалификациски турнир за Светското првенство кое се одржало во Германија, во 2007 година.
Прва фаза
Сите натпревари се одиграле по (UTC+2).
Хуангшан
Хуангшан, Планини Хуанг (кинески : 黃山, пинјин: Huáng Shān, што значи „Жолта Планина“) — планински венец на југот на источната кинеска провинција Анхуеј. Висорамнините се состојат од материјал кој изникнал од дното на древното Јангце Море за време на мезозоикот, пред околу 100 милиони години, и кој бил образуван за време на квартарниот период со движење на ледниците во денешен облик на планините Хуангшан. Вегетацијата на планините е погуста под 1.100 метри, а шумите се протегаат до височина од 1.800 метри.
Хуангшан, една од светите планини во Кина, е најпозната по своите живописни крајолици со единствено обликуваните гранитни врвови, хуангшански борови и прекрасни облаци од кои ѕиркаат. Така, Хуангшан често бил предмет на традиционалното кинеско сликарство и поезија, па дури и на модерна фотографија. Поради оваа причина, планините Хуангшан, познати и како „најубавата планина на Кина“, биле вклучени во Списокот на светско наследство во Азија и Океанија на УНЕСКО во 1990 година.
Историја
За време на династијата Ќин, планината била позната како планина Ји (Ји Шан), но во 747 година, со царски декрет, нејзиното име било променето во Хуангшан, во спомен на митскиот кинески владетел, Жолтиот цар (Хуанг Ди), кој според преданието е татко на сите Кинези Хан, и токму од ова место се вознесе во Небесата. Друго предание вели дека на планината Жолтиот цар „го негувал својот морален карактер и собрал бесмртност во апчиња“. Наводно, познатиот поет Ли Бај бил првиот што го употребил ова име за планината. Во тие стари времиња, Хуангшан била речиси недостапна и малку се знаело за неа, но по промената на името, аџиите почнале таму да се собираат и набрзо никнале многу храмови, а потоа, наводно, на нејзините спили биле издлабени 60.000 скалила. Сликарите и поетите ја користеле толку многу како мотив што денес ја разликуваме „културата Хуангшан“ како историско раздобје на кинеската уметност од 13 и 14 век, за династијата Јуен (1271-1368). За време на династијата Минг, во 1606 година, монахот Пумен ги изградил храмот за медитација Фахаи и храмот Воншу на Хуангшан, кои се поврзани со подножјето на планината со скали издлабени во спилата.
Во следните години, многу места на Хуаншан биле именувани, главно по легенди и преданија. Така, еден врв го добил името по аџија кој не верувал во убавината на Хуангшан - Шиксин (视信), што грубо значи „да се верува откако ќе се види“.
Во 1982 година Хуангшан бил прогласен за „место со сликовита убавина и историско значење“ од страна на кинеската влада, а во 1990 година станал светско наследство на УНЕСКО за да ја заштити својата убавина и домот на многу загрозени видови. За значењето на планината придонесуваат и многу тибетски села кои се вклучени во тампон зоната на заштитеното подрачје. Од 2002 година, „сестринска планина“ на Хуангшан е Јунгфрау на швајцарските Алпи.
Природни одлики
Геологијата и геоморфологијата на оваа област е несомнено од големо значење, особено неговите одлики на карст на голема надморска височина, вклучително и плитаци од варовнички туф, слапови и плитки езера, кои настанале од наборите и поместувањата како резултат на тектонската активност на ледниците. Во долините во облик на буквата U, клисурите и камењата се доказ за доцната глацијација за време на квартарното раздобје. Шумите од камени столбови се многубројни, а има и гротескни облици на карпи, водопади, езера и топли извори. Најстарите карпи се седиментни наслаги и метаморфни карпи од морето Јангце, образувани во текот на 570 милиони години (протерозоик) и карпи во јужното подножје на планината Хуангшан, јужно од плочата Сијаојаоси. Гранитните формации, создадени со орографски активности, се одликуваат со големи надолжни споеви, одговорни за многу импресивни пештери, гребени и кланци.
Шуми, кои се одликуваат со борова шума под 800 m и хуангшански борови од 800 m до 1.800 m, кои покриваат повеќе од половина од висорамнините. Претежно влажна зимзелена шума се јавува помеѓу 600 m и 1.100 m. Листопадна шума се јавува од 1.100 m до 1.800 m, а алпски пасишта над линијата на круната. Естетски, локалитетот претставува речиси уникатен спектакл, со комбинација на атрактивни високи врвови, шуми, езера, плитки езера, водопади и варовнички кланци. Значајно е и богатството на бои, од езеро со бистра, тиркизно зелена вода или есенскиот калеидоскоп со прекрасни бои.
Постои голема разновидност на растителни и животински видови, вклучувајќи и бројни загрозени видови. Евидентирани се околу 1.650 растителни видови, од кои околу 1.450 се изворни, а останатите се воведени во последните дваесет години. Меѓу дрвјата, се слават најстарите, гротескно обликувани или во стрмни позиции, вклучувајќи ги и илјадагодишните примероци на хуангшанскиот боро (Pinus hwangshanensis), дрвјата од самовилски влакна (Гинко билоба) и алпската смрека (Sabina squamata). Од фауната има околу 300 видови 'рбетници: цицачи, птици, влекачи, водоземци и риби. Вкупно тринаесет видови се под државна заштита. Големи цицачи се мајмуните макаки (резус и опашка), азиската кафеава мечка, дивото куче, цибетката, кинескиот твор-јазовец, облачниот леопард, дивата свиња, еленот сика, континентална верверица, црвенопашеста или пегава верверица и панголин. Најпознат од птичјата фауна е ориенталниот бел штрк.
Поврзано
Познати кинески планини поврзани со таоизмот:
Девички Ливаѓе
Девички Ливаѓе — силен извор на вода, карстно врело, во близината на селото Девич во областа Порече. Се наоѓа веднаш непосредно до левиот брег на реката Треска, во подножјето на Девини Кули, на надморска височина од 515 метри и околу 1,5 километри оддалеченост, југоисточно од селото Девич и непосредно до другиот силен извор, карстното врело Асаноец. Се одликува со многу силна издашност и штедрост на вода, која се влева во реката Треска. Водите од врелото Асаноец, кои се одликуваат со голема бистрина и чистота се користат за пиење и наводнување од месното население. Веднаш до изворот се наоѓаат пространи тревнати ливади до реката Треска, од каде изворот и го добил името според месноста Девички Ливаѓе.
Африканско првенство во ракомет за мажи 2004
Африканско првенство во ракомет за мажи 2004 — 16-то Африканско првенство во ракомет за мажи кое се одржало во градот Каиро, Египет во периодот од 8 април до 18 април. Вкупно учествувале 12 репрезентации. Египет победил на турнирот.
Првенството од страна на Меѓународната ракометна федерација било прифатено како квалификациски турнир за Светското првенство кое се одржало во тунис, во 2005 година.
Прва фаза
Сите натпревари се одиграле по (UTC+2).
Масло на бакар
Сликањето со масло на бакар ― постапка на создавање уметнички дела со користење на маслени бои со бакар како подлога. Ова понекогаш се нарекува „бакар како платно“ бидејќи платното е најпознатиот површински материјал што е користено за слики во масло.
Историја
Сликите со масло на бакар биле распространети во средината на XVI век во Италија и Северна Европа. Употребата на бакар како подлога за сликање во масло датира од средновековно време. Фламанските мајстори и други уметници, вклучувајќи ги Јан Бројгел Постариот, Клод Моне, Ел Греко, Гвидо Рени, Гверчино, Рембрант, Карло Сарачени, Амбросиус Бошерт II, Копли Филдинг и Верне насликани на бакар. Тие го претпочитале бакарот поради неговата мазна површина што овозможувал фини детали и неговата издржливост. Бакарот е поиздржлив од платното или дрвениот панел како потпора за бојадисување во масло, бидејќи нема да скапува, мувла или да го јадат инсекти. Современите сликари, исто така, користат бакар како основа за слики, некои од нив дозволуваат металот или патината да се покажат.
Постапка
Старите мајстори го подготвувале бакарот за боење најпрво со триење со фин пемзен абразив. Површината на бакар потоа била третирана со сок од лук за кој се верува дека ја подобрува адхезијата на бојата. Конечно, како прв слој бил нанесуван бел или сив мелен слој од маслена боја. По сушењето, бакарната плоча била подготвена за уметникот да почне да слика. Подоцна уметниците ја користеле постапката на патина, во кој бакарот се оксидирал со употреба на разни кисели раствори, како дел од самото уметничко дело. Добиената патина или вердигрис вклучувал затемнување на металните, зелените и сините тонови, во зависност од употребениот хемиски раствор. Патина се одликува со прекрасни разновидни модели и текстури кои се појавуваат на површината на металот.
Техники
Спреј, четка, прскалка, вердигрис, нож за палета со тркалце.
Такит
Публиј Корнелиј Такит или Тацит (Publius Cornelius Tacitus; – ) — римски историчар и политичар, еден од најистакнатите во римската историографија.
Во неговите книги „Анали“ и „Истории“ тој го обработува владеењето на царевите Тибериј, Клавдиј, Нерон и оние од Годината на четирите цареви (69). Овие две дела ја опфаќаат историјата на Римското Царство од смртта на Октавијан Август (14) до смртта на Домицијан (96), иако има значителни лакуни (празнини) во текстовите какви што ги имаме денес.
Во делото „Дијалог за говорниците“ () се занимава со говорништвото. Во делото „Германија“ (De origine et situ Germanorum) ја обработува оваа голема погранична област во Европа и нејзините народи, а во „Агрикола“ (De vita et moribus Iulii Agricolae) ја обработува биографијата на неговиот тест, Гнеј Јулиј Агрикола (војсководецот заслужен за освојувањето на Британија). Аналите интересни како едно од првите сведоштва за прогонувањето на христијаните и Христовото распнување.
Живот
Малку се знае за животот на Такит. Она што го знаеме е изведено од неговите дела, писмата од неговиот пријател и почитувач Плиниј Помладиот, како и од натпис во Милас во Карија.
Роден е во 56 или 57 г. во еквитско (витешко) семејство. Не ги знаеме местото, датумот на раѓање, ниту неговото лично име (преномен). Во писмата на Сидониј Аполинариј се води како Гај, но во најважниот негов ракопис кој опстанува денес е наречен Публиј.
Семејство и ран живот
Највеќето постари аристократски семејства не ги преживеале проскрипциите на крајот од републиканскиот период, а Такит нагласува дека неговиот чин им го должи на флавиевските цареви (Ист. 1.1). Твдрењето дека е потомок на ослободеник доаѓа од говор во неговите дела каде се вели дека многу сенатори и витези потекнуваат од ослободеници (Ана. 13.27), но ова е спорно.
Во неговиот напис за Такит во „Паули-Висова“, И. Борсак вели дека тој бил родник на Тразеја Пет и етрурското семејство Кекинии, за кои имал многу високо мислење. Покрај тоа, некои подоцнежни Керкинии го носеле когноменот Такит, што укажува на сродство. Се мисли дека дедо му бил Аул Кекина Пет, продолжителен конзул во 37 г., а тетка му била Арија, сопруга на Тразеја.
Никаде не се спомнува дека Такит имал таква судбина, но можно е да станува збор за брат му (ако навистина бил син на Корнелиј).
Пријателството меѓу Такит и Плиниј Помладиот наведува на заклучок дека обајцата биле од богати провинциски семејства.
Нема наоди дека пријателите на Плиниј од северна Италија го знаеле Такит, а и самиот Плиниј никаде не спомнува дека имале заедничко потекло. Во Книга 9, Писмо 23, Плиниј вели дека бил запрашан дали е од Италија или од провинциите, и кога не дал јасен одговор, го прашале дали е Такит или Плиниј. Бидејќи Плиниј бил од Италија, ова наведува дека Такит бил од провинциите, веројатно Нарбонска Галија.
Неговото потекло, говорничката вештина и сочувствителноста кон туѓите народи што се противеле на римската власт (на пр. Ана. 2.9) според некои наведуваат на тое дека бил Келт. Келтите што живееле во Галија пред римското освојување биле прочуени по нивното говорништво.
Јавен живот, брак и книжевна кариера
Како млад Такит изучувал реторика во Рим во подготовка за кариера како правник и политичар; како Плиниј, можно е да учел кај Квинтилијан ( – ). Во 77 или 78 г. се оженил за Јулија Агрикола, ќерка на славниот војсководец Гнеј Јулиј Агрикола.
Постепено напредувал во кариерата (по т.н. cursus honorum), станувајќи претор во 88 г. и квиндецимвир, член на свештеничкиот колегиум задолжен за Сибилските книги и Световните игри. Стекнал висок углед како правник и говорник.
Од Сенатот бил назначен за продолжителен конзул во 97 г. за време на царот Нерва — првиот во неговото семејство. Во ова време го достигнал својот врв како говорник со неговата беседа на погребот на славниот ветеран Луциј Вергиниј Руф.
Следната година ги напишал и објавил делата „Агриколоа“ и „Германија“, навестувајќи го своето книжевно творештво со кое се занимавал до крајот на животот.
Потоа се повлекол од јавниот живот, но се вратил за време на Трајан (98–117). во 100 г. заедно со Плиниј повеле судска постапка против Мариј Приск (проконзул на Африка), под обвинение за корупција. Приск бил прогласен за виновен и испратен во прогонство; неколку дена подоцна Плиниј напишал дека Такит зборувал „со сето величество својствено на неговото вообичаено говорништво“.
По ова следел долг период на отсуство од правото и политиката додека ги пишувал делата „Истории“ и „Анали“. Од 112 до 113 г. бил на највисоката цивилно управничка функција — управник на Азија во западна Анадолија, запишан на натписот најден во Миласа. Според пасус на Аналите заклучуваме дека бил жив во 116 г., што значи дека може да починал во 125, па дури и 130 г. ИЗгледа ги надживеал и Плиниј (поч. г.) и Трајан (поч. 117 г.).
Не е познато дека Такит имал деца.
Дела
Денес ни се познати пет (нецелосно сочувани) дела на такит, од кои најсодржајни се Аналите и Историите:
Истории
Меѓу првите глави на Агрикола, Такит најавува дека сака да расправа за годините на Доминицијан, Нерва и Трајан. Во Историите делокругот е поинаков; Такит вели дека ќе се занимава со времето на Нерва и Трајан подоцна. Наместо тоа, ќе го опфати периодот од граѓанските војни во Годината на четирите цареви и крајот на деспотизмот на Флавиевците. Денес ги имаме само првите четири книги и 26 глави од петтата книга, што ја опфаќаат 69 и првиот дел од 70 г. Се смета дека делото продолжувало сè до смртта на Домицијан на 18 септември 96 г. Пред да ги раскаже постапките на Тит во задушувањето на Првата јудејско-римска војна, Такит дава краток етнографски преглед на древните Евреи, а со тоа и мошне вреден запис за римските ставови кон нив.
Анали
Аналите, последното Такитово дело, го опфаќа периодот по смртта на Октавијан Август во 14 г. Напишал барем 16 книги, но книгите 7–10 и делови од книгите 5, 6, 11 и 16 недостасуваат. Книгата 6 завршува со смртта на Тибериј, а книгите 7–12 веројатно ги опфаќале времињата на Калигула и Клавдиј. Останатите книги се занимаваат со времето на Нерон, веројатно сè до неговата смрт во јуни 68 г. или до крајот на таа година за да може да го поврзе со Историите. Втората половина на книга 16 недостасува, завршувајќи со настаните во 66 г. Не е познато дали Такит го завршил ова дело; починал пред да ги заврши планираните истории на Нерва и Трајан. Нема податоци во делото за Октавијан Август и почетокот Римското Царство, со кое тој планирал да го заврши трудот. Аналите е еден од првите световни историски записи во кои се спомнува Исус Христос, кој Такит го обработува заедно со Нероновото прогонување на христијаните.
Германија
Германија (De Origine et situ Germanorum) е етнографско дело посветено на германските племиња вон Римското Царство. Германија се вклопува во класичната етнографска традиција каде спаѓаат автори како Херодот и Јулиј Цезар. Книгат почнува (глав. 1–27) со опис на краиштата, законите и обичаите на разните племиња. Другите глави се задржуваат на опишување на поединечни племиња, почмивајќи од оние што живееле најблиску до римската граница, па è до оние на бреговите на Балтичкото Море како Фените. Tacitus had written a similar, albeit shorter, piece in his Agricola (chapters 10–13).
Агрикола
Агрикола (напишана ) раскажува за животот на Гнеј Јулиј Агрикола, истакнат римски војсководец и тест на самиот Такит; иако накратко се занимава со географијата и етнографијата на тогашна Британија. Како и во Германија, Такит ја сопоставува слободата на домородните Брити со тиранијата и корупцијата на Царството; во книгата има речита полемика против алчноста на Рим. Еден од овие говори, кој Такит му го припишува на Калгак, заклучува со исказот „Пустошењето, колежот, приграбувањето со лажни титули — тоа го нарекуваат царство; а каде ќе направат пустелија — тоа го нарекуваат мир.“ (Auferre trucidare rapere falsis nominibus imperium, atque ubi solitudinem faciunt, pacem appellant.).
Дијалог
Постои неизвесност околу тоа кога Такит го напишал Дијалогот за говорниците (Dialogus de oratoribus). Се одликува со многу особини кои го издвојуваат од другите негови дела. Веројатно се работи за рано дело, под влијание на реторичката обука, бидејќи во стилот авторот го имитира најславниот римски говорник Цицерон. Во ова дело ги нема нескладностите типични за подоцнежните дела. Дијалогот е посветен на Фабиј Јуст, конзул во 102 г.
Книжевен стил
Делата на Такит се познати по густиот стил кој ретко ги разработува фактите, за разлика од некои негови современици како Плутарх. Кога пишува за одвај избегнатиот пораз на римската војска во Аналите I,63, тоа го прави со краткост на описот и без збогатувања.
Во највеќето дела раскажувањето има времеследен редослед, и ретко се префрла на поголемата слика, која му ја остава на читателот. Дури и кога пишува на крупен план, Такит сепак го прави тоа кратко и јасно.
Приод кон историјата
Историскиот стил на Такит донекаде се должи на Салуст. Неговата историографија дава проноклив и често песимистички увид во психологијата на политиката на моќ, вплетувајќи чист опис на настаните со морални поуки и сосредоточено драматично раскажување. Добро позната е неговата изјава за сопствениот приод кон историјата (Анали I,1): "inde consilium mihi ... tradere ... sine ira et studio, quorum causas procul habeo." "мојата цел е ... да ги пренесам ... без лутина или жар, побудите кои мене ми се далечни."
Во делата Такит е преокупиран со рамнотежата на моќ помеѓу сенатот и царевите, како и на сè поголемата корупција во владејачките класи додека се прилагодувале растечкото богатство и моќ на царството. Според Такит, сенаторите го спискувале своето културно наследство (слободата на говор) за да ги умират царевите.
Такит ја забележува сè поголемата зависност на царот од добрата волја на војската. Династијата Јулиевци-Клавдиевци со време била заменета со војсководци, кои се воделе по примерот на Јулиј Цезар (како и Сула и Помпеј) во стекнувањето на политичка моќ преку војската. (Ист. 1.4)
Политичката кариера Такит ја провел претежно за време на царот Домицијан. Тиранијата, корупцијата и декаденцијата кои ги посведочил во тоа време (81–96) се гледа од огорченоста и иронијата на неговата политичка анализа. Тој ја подвлекува опасноста од неотчетна власт, љубов кон моќта нескротена од морални принципи, како и безволноста и корупцијата кои се јавуваат заедно со концентрацијата на богатство од трговијата и проширувањето на царството.
Но сепак, во првите шест книги на Аналите Тибериј не е претставен ни многу лошо, ни многу одобрително: во првите книги тој е претежно позитивна личност, која станува претежно негативна по сплетките на Сејан. Првите глави на првата книга го опишуваат лицемерието на новиот цар и неговите дворјани. Во подоцнежните книги авторот му оддава признание на стариот цар за бистроумноста со која успеал да се задржи на власт.
Такит не се плаши да фали и критикува истата личност, и ги образложува неговите предности и недостатоци. Забележително е тоа што Такит никогаш одлучно не се изјаснува за или против личноста што ја опишува, и според некои, ова значи дека го поддржувал царскиот систем, но имал свои критики кон него.
Изразување
Стилот на изразување на Такит е мошне ценет. Иако е величествен и речит (поради реторичкото образование на авторот), стилот е крајно концизен, дури и епиграмски — речениците ретко се убави, но суштината секогаш им е јасна. Поради ова мислењето за неговиот стил е всушност поделено.
Еден пасус од Анали 1.1, каде Такит се жали за состојбата на историографијата на последните четири цареви од династијата Јулиевци-Клавдиевци го илустрира неговиот стил: „Историите на Тибериј, Тај, Клавдиј и Нерон, додека беа на власт, беа лажно напишани заради терор, а по нивната смрт беа напишани со лутина поради сè уште свежата омраза“, или во дословен превод:
Во споредба со Цицероновиот период, каде една реченица зазема цел пасус, вешто составена во вгнездени парови на внимателно вклопени звучни фрази, овој стил е мошне краток и концизен. Но сепак тој се одликува со свои особености. Се забележуваат трите разни варијанти на сврзникот и во првиот ред (-que, et, ac), а особено совпаднароста на вториот и третиот ред. Тие се напоредни по смисла, но не по звук; параовите на зборови со завршеток „-entibus … -is“ се вркстени на начин што намерно раскрстува со Цицероновите конвенции — со кои сепак треба да сме запознаени за да ја увидиме новината на Такитовиот стил. Некои читатели (тогашни и денешни) го доживуваат овој стил како непријатен, а некои го сметаат за интересен.
Неговите историски дела се задржуваат на побудите на личностите, често продирајќи во нивниот ум (макар што толкувањето често е погрешно) на начин кој е убедлив просто заради неговиот реторички стил. Исклучително добро ја опишува лицемерноста на личностите и нивните прикриени намери; на пример, спомнува дека Тибериј ја одбил титулата „татко на татковината“ (pater patriae), но истовремено ни кажува за новодонесениот закон против „државоподривачки“ говор (устем и писмен) и неоснованите прогони кои произлегле од тоа (Анали, 1.72). На други места (Анали 4.64–66) го споредува јавното раздавање на пожарни оштети од Тибериј со неуспехот да ги сопре изопачувањето и злоупотребите на правдата која самиот ја вовел. За овој приод добил пофалби, но и критики дека го занемерува поширокиот контекст.
Јазикот на изразување и историскиот метод на Такит се должи на Салуст. Подоцна историчарот Амијан Марцелин пишувал на стил најблизок на овој.
Извори
Такит се служи со службени извори од римската држава: Acta Senatus (записник на седниците во Сенатот) и Acta Diurna (зборник на одлуки на управата и новости од дворот и престолнината). Прочитал и зборници на говори на царевите, како оние на Тибериј и Кладвиј. Се смета за темелен историчар кој обраќа големо внимание на изворите.
Некои од изворите ги наведува непосредно, меѓу кои се Клувиј Руф, Фабиј Рустик и Плиниј Постариот, автор на „Војните во Германија“ (Bella Germaniae) и историско дело кое е продолжение на трудот на Ауфидиј Бас. Такит користи и зборници од писма (epistolarium). Земал информации и од дела на автори кои биле противници на царевите. Таму се раскажува за оние кои се жртвувале за слобода, особено со самоубиство. Иако не ја ценел стоичката теорија за самоубиството и гледа на овој чин како наметлив и политички нескорисен, Такит сепак ги истакнува говорите кои овие дејци ги одржале пред да се самоубијат; таков пример е говорот на Кремуциј Корд во Ана. IV, 34–35.
Бофорова скала
Историја
Скалата е осмислена во 1805 г. од ирскиот хидрограф (подоцна контраадмирал) Френсис Бофорт или Бофор, офицер на Британската воена морнарица, додека служел на бродот „Вулич“. Скалата која го носи неговото име има долг и сложен развој, засновајќи се на работата на други (вклучувајќи го Даниел Дефо во претходниот век). Службено е усвоена кога Бофорт служел како хидрограф на морнарицата во 1830-тите. За првпат употребена во патувањето на бродот „Бигл“ под водство на капетанот Роберт Фицрој, подоцна основач на првата метеоролошка служба на Британија одговорна за редовни временски прогнози. Во XVIII век поморските офицери редовно го набљудувале времето, но без стандардна скала заклучоците биле мошне субјективни. Бофорт успеал да ја стандардизира оваа скала.
Првичната скал од 13 степени (0-12) не ја зема предвид брзината на ветрот туку се однесува на неговото дејство врз едрата на фрегата, тогаш главен брод на Британската морнарица, од „едвај доволно за да придвижува“ до „таков што ниедни платнени едра не можат да го издржат“.
Во 1916 г. секој степен од скалата добил опис според поведението на морето наместо на едрата поради сè поретката употреба да едра во поморството. Внесен е и опис за поведението на ветровите на копно. Односот на вртежите со степените на скалата се стандардизирани дури во 1923 г. За сето ова бил заслужен Џорџ Симпсон, директор на Британската метеоролошка служба. Неколку десетлетија подоцна мерките биле малку изменети за да се прилагодат на потребите на метеоролозите. Денес во метеорологијата брзината на ветрот се изразува во километри или милји на час, а во поморството и воздухопловдството се користат јазли; сепак, Бофоровата скала наоѓа повремена употреба во прогнозите за товарни бродови и јавни предупредувања за невреме.
Проширена скала
Бофоровата скала е проширена во 1946 г. со додавање на 13. и 17. степен. Меѓутоа, овие степени важат само за посебни случаи како тропски циклони. Денес оваа проширена скала се користи само во Тајван и НР Кина, каде тајфуните се чести. Меѓународниот правилник пропишува само 12 степени и не се занимава со проширената скала.
Брзината на ветрот според Бофоровата скала од 1946 г. се заснова на емпирискиот однос:
каде v е еквивалентата брзина на ветар на 10 метри надморска височина, а B е бројот на степенот. На пример, B = 9,5 значи 24,5 м/с, што е еднакво на долната граница на „10 Бофорови“. Според оваа формула, најсилните ветришта во ураганите би биле од 23. степен. Торнадата од F1 на Фуџитината скала и од T2 на TORRO-скалата исто така почнуваат од крајот на 12. степен од Бофоровата скала, но како скали се независни од неа (иако вредностите на TORRO-скалата се засноваат на степенов закон од 3/2 во однос на ветровата брзина на Бофоровата.
Висината на брановите се однесува на условите на отворено море, а не покрај брегот.
Петар Ванковски
Петар Иванов Ванковски (во познато до XIX век како село Горен —   ) — македонски револуционер.
Животопис
Во 1923 година бил убиен Петар Ванковски од селото Горен. Причина било тоа што, тој им го одрекувал правото на Тодор Александров и Александар Протогеров да делуваат во име на ВМРО.
Капките
Капките — пештера на планината Кожуф.
Местоположба
Пештерата, се наоѓа во месноста Капките, под гребенот Стара Мирчевица на десната страна во долината на Стара Река (Жарница), северно од врвот Дудица, на планината Кожуф. Се наоѓа во тешко пристапен терен обраснат со многу густа шума. Пештерата има два отвори. Таа е мала по површина и има една главна пештерска сала со височина од 4 метри, а нејзината вкупна должина изнесува 10-15 метри, при што се стеснува кон североисток каде постои мал пештерски канал. Во неа има многу малку пештерски украси како сталактити, сталагмити и сливови со мала должина.
Илија Праматаров
Животопис
Во месецот јули, 1923 година бил убиен Илија Праматаров, кој бил против Тодор Александров и Александар Протогеров да бидат возбоновители на ВМРО.
Во месец октомври во истото село биле пронајдени тројца ликвидирани селани од четниците на Тодор Александров.
Димитар Магдин
Димитар Магдин ( —   ) — македонски револуционер.
Животопис
Во 1923 година бил убиен Димитар Магдин. Причина било тоа што, тој им го одрекувал правото на Тодор Александров и Александар Протогеров да делуваат како револуционерна организација во име на ВМРО.
Саат-кула во Невесиње
Саат-кулата се наоѓа во самиот центар на старата чаршија во Невесиње, Босна и Херцеговина и претставува национален споменик. Изградена е пред 1664 година, бидејќи се споменува во белешките на познатиот османлискиот патописец Евлија Челебија, кој ја опишал во своето дело Siyahatname („Патопис”).
Локација
Остатоци од Дугалиќ џамијата (Џамија на хаџи Велијјудин Бакрач или Велагина џамија) со саат-кулата во Невесиње се сместени во Дугалиќ (Пахљевиќ) Маало, на локацијата која ја опфаќа к.п. број 590 (нов премер, што одговара к.п. бр. 790/1, 791 и 792, стар премер), а во сопственост е на Исламската верска заедница Оџак, во Општина Невесиње, Република Српска, Босна и Херцеговина.
Изглед
Саат-кулата во Невесиње претставува еднопросторен објект со приближно четириаголна основа, со кров на четири води. Димензиите на објектот, мерени однадвор, изнесуваат 3,25 м x 3,45 м. Висината на саат-кулата, мерена од нивото на главната улица до врвот на кровот, изнесува околу 16,50 м. Структурата на ѕидот е оставена така да се гледа однадвор и однатре. Блоковите од камен се меѓусебно поврзани со варовен малтер. Поради изедначување на нивото на теренот, објектот е поставен на постамент (две камени сскалила) со вкупна висина од 70 см. Постаментот е видлив од северозападната и југозападната страна на објектот.
Саат-кулата е завршена со четвороводен кров, покриен со рамен лим. Дебелина на ѕидовите на кулата е 80 см, додека висината е 16,5 м. На неа се воочливи влијанија од каснороманичките кули, италијанските кампанили и дубровничките саат-кули, во примена на квадратната форма со должина на секоја страна од околу 3 м, а видливи се и во кружните отвори за саатовите и на декорацијата на кровниот венец. Во 1891 година поставен е на оваа саат-кула нов саат со три бројчаници, од кои оној од југоисточната страна имал османлиски, оној од североисточната римски, а оној од југозападна страна сè уште има арапски броеви. Во текот на осумдесеттите години од 20-от век, на оваа саат-кула поставени се нови бројчаници од пластика со арапски броеви и нов саат.
Реставрација
На саат-кулата во повеќе наврати низ историјата се вршени преправки. Преуредување на самиот механизам се случило во 1891 година, потоа во 1980 и 2000 година, во текот на соборот на Самарџиќи. При последното реновирање исфрлен е стариот механизам на часовникот и ставен е електромотор кој набргу се расипал. Стариот механизам ги придвижувал часовниците со помош на тегови со сајли долги 15 метри.
Денес се влегува во дворот на саат-кулата од пешачката улица од југозападна страна, а во објектот се влегува од југоисточна страна. Влезот е засводен со едноставен сегментен лак. Во внатрешноста на објектот се наоѓаат четири нивоа на стрмни дрвени скали, со широчина од околу 60 см. За осветлување на внатрешноста на објектот на југоисточната фасада изведени се два кратки правоаголни отвори кои се шират кон внатрешноста.
Националeн споменик
Комисијата за зачувување на националните споменици на Босна и Херцеговина на 2 јули 2005 година донела одлука со која местото и остатоците од градителската целина на Дугалиќа џамија (Џамија хаџи Велијјудина Бакрача или Велагина џамија) со историската градба саат-кулата во Невесиње се прогласуваат за национален споменик на Босна и Херцеговина.
Споменик на Петар Кочиќ
Споменик на Петар Кочиќ е споменик на познатиот српски книжевник и народен трибун Петар Кочиќ во Бања Лука.
Споменикот се наоѓа во Градскиот парк (преку патот на главниот плоштад), и претставува еден од делата на Антун Аугустинчиќ и Вања Радауш во Бања Лука. Оваа монументална градба е завршена во 1929 година, а споменикот е поставен и свечено откриен на 6 ноември 1932 година.
Масакр во Неврокоп
Масакр во Неврокоп — злосторство извршено на 17 септември 1922 година од страна на четници на Тодор Александров заедно со бугарската војска, врз Македонци од Неврокоп, Пиринска Македонија.
На 17 септември 1922 година, една банда организирана од Тодор Александров и Александар Протогеров навлегла во градот Неврокоп и ликвидирала 17 луѓе и едно 14-годишно дете по име Димитар Боргов. Нападот бил извршен со помош и содејство од бугарската војска, која била неразделен дел со луѓето на Александров.