Општествена_социологија
Талкот Парсон Како една широка парадигма и во социологијата и во антропологијата, функционализмот ја третира општествената структура како една целина, во смисла на една неопходна функција на нејзините составни елементи. Општата аналогија (популаризирана од Херберт Спенсер) е да се третираат нормите и институциите како „органи“ кои функционираат во правец на правилно функционирање на целото „тело“ на општеството. Перспективата беше имплицитна во првичниот социолошки позитивизам на Комт, но беше целосно развиена во теорија од Дуркеим, повторно почитувајќи ги структуралните закони. Функционализмот исто така има антрополошки основи во делата на теоретичарите како што се Марсел Мос, Бронислав Малиновски и Редклиф-Браун. Специфичното користење на претставката „структурален“ се појави со Ретклиф-Браун. Kласичната функционална теорија обично се спојува со нејзината насоченост кон биолошката аналогија и поимите од општествениот еволуционизам. Како што вели Гиденс: „Функционалистичката мисла, од Комт па наваму, гледала особено кон биологијата како наука која обезбедува најблизок и најкомпатибилен модел за општествената наука. Билогијата е земена да обезбеди водич кон концепцирањето на структурата и на функцијата на општествените системи и да ги анализира процесите на еволуцијата, преку механизми на адаптирање... функционализмот силно ја нагласува преголемата возвишеност на општествениот свет над неговите поединечни делови (на пример, неговите составни елементи, човечките суштества)“. Теорија на конфликт Функционализмот се стреми само кон некои општи перспективи од кои ќе се изведуваат општествените науки. Методолошки, обично нејзините принципи се во спротивност со оние пристапи кои го нагласуваат „микрото“, како што се интерпретивизмот или симболичкиот интеракционизам. Сепак, нејзиниот акцент врз „системите на кохезија“ исто така создржи политички последици. Теориите на функционалистите се затоа честопати во спротивност со „теориите на конфликт“, кои го критикуваат сеопфатниот и доминантниот општествено-политички систем, или ја нагласуваат нееднаквоста на некои одредени групи. Делата на Дуркеим и Маркс претставуваат пример за политичките, но и теоретските разлики помеѓу функционалната, односно конфликтната мисла. Стремењето кон цивилизација над тие норми, овозможено со врските во околната животна средина, ќе има за резултат една ослободена јанѕа во општеството во кое живееме. Колективната активност не може да се поттикнува над точката утврдена со состојбата на општествениот организам, без да се подрине неговото „здравје“. Историјата на целото досега постоечко општество е историја на класни борби. Слободните луѓе и робовите, патрицијте (аристократите) и плебејците (сиромашните), господарите и слугите, мајсторот занаетчија и чиракот, со еден збор, потлачувачот и потлачениот, сите тие биле во постојана спротивставеност, воделе помеѓу себе непрекината, повремено прикриена а повремено отворена борба, борба која секој пат завршувала или со револуционерна реконструкција на општеството во целина, или со заедничко пропаѓање на спротивставените класи. Современа општествена теорија Движењето на функционалистите го достигна својот максимум во 1940-тите и 1950-сеттите години, но во 1960-тите години тоа почна брзо да слабее. До 1980-тите години, функционализмот во Европа беше значително заменет со пристапи кои беа ориентирани кон конфликт. Додека некои од критичките пристапи исто така се здоби со популарност во САД, главниот правец на дисциплината се преусмери кон најразлични емпририско-ориентирани теории со среден опсег, без некоја сèопфатна теориска ориентираност. За многумина во таа дисциплина, функционализмот сега се смета за застарен и конзервативен. Како што започна да опаѓа влијанието и на функционализмот и на максизмот во 1960-тите години, лингвистичките и културните струи водеа кон мноштво на нови движења во општествените науки: „Според Гиден, ортодоксниот консензус заврши во доцните 1960-ти и 1970-ти години, бидејќи средните стури, кои ги делеа воглавно конкурентни ставови, им отстапија место и беа заменети со едно изобилие на најразновидни конкурентни гледишта. Оваа трета „генерација“ на теории за општеството вклучува феноменолошки инспирирани пристапи, критички теории, етнометодолгија, симболички интеракционизам, структурализам, постструктурализам, како и теории напишани во традицијата на херменевтиката и обичната јазична филозофија.“ Движењето на структурализмот потекна од лингвистичката теорија на Фердинанд де Сосур, а подоцна беше проширена на општествените науки од страна на теоретичари како што е Клод Леви Штрос. Во овој контекст, „структура“ се однесува не на „општествена структура“, туку на семиотското (семиотика: теорија за знаци и симболи) сфаќање на човековата култура како систем на знаци. Може да се одделат четири централни принципи (начела) во структурализмот: Прво, структурата е она што ја одредува структурата на целината. Второ, структуралистите веруваат дека секој систем има структура. Трето, структуралистите се интересираат за „структуралните“ закони кои се бавав со коегзистирањето, а не со промените. И на крај, структурите се „она вистинското“ под површината, или појавата на значењето. Постструктуралистичката мисла имала за тенденција да ги отфрли „хуманистичките“ претпоставки при спроведувањето на општествената теорија. Мишел Фуко дава една силна критика во неговата археологија на хуманитарните науки, иако и Хаберма и Рорти полемизираат дека Фуко само врши замена на еден таков систем на мисли со друг систем. Дијалогот помеѓу овие интелектуалци го нагласува трендот во последниве години за вкрстосување на одредени школи на социологијата и филозофијата. Антихуманистичката позиција се поврзува со „постмодернизмот“, термин користен во специфични контексти, за да опише доба на појави, но повремено и толкуван како метода. Структура и независност (самостојност) Структурата и независноста (самостојноста) претставуваат една постојана онтолошка дебата во општествените теории: „Дали општествената структура го одредува нечие однесување, или тоа е човековата независност?“ Во овој контекст, „независност“ подразбира можноста на лицата да делуваат независно и да вршат слободен избор, додека пак „структура“ подразбира факторите кои ги ограничуваат или влијаат врз тие избори и постапки на лицата (како што се општествените класи, религијата, полот, етничката припадност итн.) Дискусиите за тоа која иам предност, структурата или независноста, се поврзани со суштината на социолошката епистемологија („Од што се состои општествениот свет?“, „Која е каузата во општествениот свет, а кој е ефектот?“). Општиот став на неверување (скептицизам) кон структуралната или независната мисла довел до развивање на повеќедимензионални теории, од кои највпечатлива е теоријата на структурирањето на Талкот Парсонс и Антони Гиденс. Методологија на истражување Пол Лазарсфелд