cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Саша Богдановиќ
Контроверзи
На 13 октомври Саша Богдановиќ во емисијата „НОВА Студио“ која ја води новинарката Билјана Секуловска на порталот „Нова“ заедно со активистката Ана Чоловиќ - Лешоска од невладината организиацијја „Еко свест“ дискутираат на тема „Како да се намали загадувањето во Општина Центар“, но и за тоа како општината да се справува со глобалното загревање. Интервјуто се сведува, во најголема мерка, на решавање на паркирањето на Орце Николов (каде што живее активистката) и на тоа дека со отстранување на употребата на јаглен и дрва за огрев од околу осумдесетина семејства ќе се влијае врз загадувањето. Инаку, најголемиот дел од загадувањето во Општина Центар, како што подоцна се вели во интервјуто, е од моторните возила кои поминуваат низ општината, а не живеат таму.
X (албум)
X е десеттиот студиски албум на австралиската пејачка Кајли Миног. Тоа е нејзина прва албум од компилацијата Ultimate Kylie (2004), и нејзиниот прв студиски албум од Body Language (2003).
Историја
Х му претходеше на олово сингл "2 Hearts" и издаден во светот во ноември 2007 година. Албумот бил издаден во април 2008 година во САД, на кој му претходи синглот "All I See". Конечниот сингл е "The One", издаден во Австралија на 28 јули 2008 година.
1682
1682 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1682 година од новата ера, 682. од вториот милениум, 82. од XVII век и трета од 1680-тите.
X (албум)
Историја
X достигна првото место на австралиското албум листи. Тоа беше прв албум на Миног да стигнат до првото место во нејзината родна Австралија. Албумот е сертифицирана платина и продадени над 70.000 примероци. Албумот сепак само достигна триесет и осум во Нов Зеланд. X достигна бројот четири на британски албум листи и помина дваесет и осум последователни плаче во Топ 100. Албумот е заверена платинест во Велика Британија и продадени повеќе од 462.000 примероци. Во САД, албумот го достигна 139 на Билборд 200. Албумот исто така, беше успех во континентална Европа, постигнување на Топ 10 во Швајцарија, Топ 20 во Австрија, Чешка, Франција, Германија, Унгарија и Ирска, Топ 30 во Белгија, Холандија, Шпанија и Шведска, и Топ 40 во Данска и Италија.
Синглови
"2 Hearts" беше издаден на глобално ниво како олово сингл освен во САД. Сингл беше хит, каде што стигна до првото место во Австралија и број четири во Велика Британија.
1682
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7190 и 7191 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6432 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5442 и 5443 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2435.
X (албум)
Синглови
"Wow" беше издаден како вториот сингл во Велика Британија и Австралија, а третата во остатокот од светот. Иако беше скромна хит во Австралија достигна бројот единаесет, беше голем хит во Велика Британија достигна бројот пет и продажба на 180.000 примероци.
1682
Други календари
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1682 година се протега во 4318 и 4319, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4378 и 4379 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2225. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1092 и 1094 исламска година.
X (албум)
Синглови
"In My Arms" беше втора глобална порака и третиот британските и австралиските порака. Песната беше солидна хит во Европа, каде што го достигна топ листата во Романија и на Топ 10 во Велика Британија, Белгија, Франција, Германија и Швајцарија.
"The One" беше издаден како сингл во Велика Британија, Европа и Австралија. Сингл достигна триесет и шест на британската листи.
NGC 7329
NGC 7329 — спирална галаксија во соѕвездието Тукан, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7329 се споменува и како ESO 109-12, AM 2236-664, IRAS 22369-6644.
Откривање
Објектот е откриен на 20 јули 1835 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7329 е од видот SBbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,7 m/лм2. NGC 7329 има привидни димензии од 3,7' х 2,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 22 ч 40 м 24,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -66° 28' 45"". Положбениот агол на објектот е во износ од 107°.
Горноџумајско востание
Горноџумајското востание започнало во септември 1902 година и ги зафатило териториите од левата и десната страна на реката Струма. Организатор на востанието бил Врховниот македонски комитет на чело со Стојан Михајловски и Иван Цончев, кои дејствувале со согласност на бугарската влада и кнезот Фердинанд I. Бидејќи населението во Македонија не востанало, Горноџумајското востание не претставува востание во вистинска смисла на зборот. Оваа раздвижување во Македонија придонело да дојде до една реформска иницијатива која е позната како Февруарски или Падарски реформи. Најголемата последица од врховистичкото движење е што тоа во голема мера влијаело да дојде до предвремено кревање на Илинденското востание.
Навлегување на врховистите
Иван Цончев, откако успеал да го заземе Македонскиот комитет во свој раце, започнал со праќање на врховистички чети во Македонија.
Кон крајот на 1901 и почетокот на 1902 година врховистите ги зазеле Горноџумајско, Малешевско и Петричко, а во останатите делови на Македонија врховистички чети ја продолжиле својата пенетрација.
Дончо Златков бил уште повеќе дрзок, тој во едно писмо до еден пограничен раководител на ТМОРО му пишал: Господин Z... да ги советуваш пријателите да не пречат на работата, да не ги мамите селаните да се колебаат, зашто некоја вечер ќе заспиеш и не ќе се разбудиш... јавно ви велам дека ќе ви дојдам во градот, та сите... ќе ве пратам во Подрум Кале.
Ваквите закани станувале реалност. Алекса Поројлијата на 11 мај 1902 година испратил писмо до мудирот од село Долно Порој во кое истакнал: ''Уќуматот ги бара и преследува комитите по планините... Четите не се по планините, туку под носот на власта. Како такви ги посочил Лука Поп Теофилов, Димитар Атанасов, Атанас Ников во Сер, учителот Динков во Баракли Џумаја и учителите Трушков и Динев во Петрич... Тие ја вознемируваат земјата. Тие се вистински комити, кои и мене ме направија таков''. Во наредниот период врховистичкото движење продолжило и својата кулминација ја достигнува со Горноџумаксото востани и т.н Тушимско востание.
Цел
Српскиот дипломатски претставник во Софија, кон крајот на март 1902 година истакнал дека новата врховистичка провокација во Македонија е резултат на судирот кој настанал меѓу поранешното и актуелното раководство на Македонскиот комитет, како и различните погледи за решавање на Македонското прашање.
Според него: Сарафов и неговите приврзаници, кои ја држат во раце Внатрешната револуционерна организација, не криеја дека сакаат своето дејствување да го одделат од династичките интереси на кнезот Фердинанд, кој секогаш настојуваше тајно да раководи со комитетскиот ред, на тој начин спроведувајќи ја големата бугарска идеја, за да ја зачува и зголеми својата популарност. Истиот тој српски претставник истакнал дека:
Според Ѓорче Петров:''... востанието на Цончев било со поддршка на кнезот (Фердинанд б.н) со две цели: 1. Да се испрати еден фишек за да може подготвуваното востание од Организацијата, да се искористи на дипломатски план. 2. Владата на Радославов на лесен начин да го привлече патриотскиот елемент на своја страна, за да го искористи во партиски цели, без да мисли дека е можно едно сериозно востание''.
Планот на ВМОК за востание
Во мај 1902 година Македонскиот врховен комитет подготвил план за востание во Македонија, а тој се состоел од три точки:
Мисијата на полковникот Јанков
Во јуни 1902 година Јанков се нашол од десната страна на реката Струма. Таму врховистите веќе ја започнале борбата со силите на ТМОРО, а со минувањето на Јанков состојбата уште повеќе се усложнила.
Додека полковникот Атанас Јанков се наоѓал таму, Тодор Саев и Иван Пашалијата му поставиле заседа на Христо Чернопеев, а во судирот имало неколку ранети. Како се доближувало времето за кревање на врховистичкото востание, ТМОРО на десната страна на Струма префрлила дополнителни сили но таквото засилување било задоцнето. Атанас Јанков својата свита ја поделил на три дела и тие агитирале во Струмичко, Радовишко и Петричко дека востанието ќе биде објавено во август.
Со оваа агитација врховистите успеале да привлечат голем број на села и да си ги зацврстат позициите во Горноџумајско, Малешевско и Петричко. Јанков својот поход го продолжил кон Струмичко, а по неговото поминување таму се заилил врховистичкиот војвода Алекса Поројлијата, а тој својата дејност ја насочил на запад кон Дојранско и Струмичко.
Средба на Цончев со Елиот
Пред одржувањето на Х македонски конгрес Цончев имал разговор со англискиот дипломатски претставник Елиот. Од него сакал да го разбере каков ќе биде ставот на големите сили доколку дојде до востание во Македонија.
Цончев истакнал дека Врховниот македонски комитет отсекогаш се залагал за мирољубиви средства меѓутоа дека многумина сметат дека ослободувањето на Македонија не може да стане без пролевање на крв. За да ја отфрли одговорноста од себе, Цончев истакнал дека доколку водачите во Македонија одлучат за востание, тогаш Врховниот македонски комитет нема да може да спречи движењето.
Елиот во овој разговор истакнал дека големите сили ќе дадат слобода на Османлиското Царство да го задушат востанието, а Цончев и покрај таквиот став истакнал дека луѓето се очајни и доколку се даде сигнал за востание, Комитетот нема да може да ги одврати.
Ставот на бугарската влада
Според министерот на конгресот ќе им биде дозволиле да учествуваат само оние кој го признаваат комитетот Михајловски - Цончев, а ако опозиционерите притиснат да учествуваат во работата на конгресот, тогаш Цончев и неговите луѓе со оружје ќе го растурат конгресот, а владата ќе го укине Врховниот комитет, меѓутоа не веднаш туку ќе се чека погоден момент за да не бидат обвинети од собранието.
Српскиот претставник прашал колку се вистинити гласините дека ВК во Македонија ќе започне востание на денот на прославата на Шипка, Људсканов истакнал дека востанието нема да биде во септември туку во август веднаш по конгресот.
Људсаков, за да ја отфрли замешаноста на бугарската влада, истакнал дека тие презеле соодветни мерки за да се неутрализира секое движење. Во тој контекст, Људсканов истакнал дека на границата кон Македонија биле распоредени дополнителни 100 жандари, а била издадена наредба на границата да не се задржува ниту еден Македонец.
На крајот од разговорот министерот истакнал: ''Ние сме сигурни дека движењето не ќе има апсолутно никаков успех, прво, затоа што сите селани сега се зафатени со полска работа, второ, што турската воена сила во Македонија е доста силна, и трето, што никакво движење во Македонија не може да успее, ако не го поддржува една од соседните држави, што овој пат не е случај. Но, ние сепак не можеме никако да ги спречиме луѓето да не направат некаква будалаштини и залудно да пролијат крв''.
Агитација за востание
По Х македонски конгрес Цончев почнал јавно да агитира за востание, а ги прекинал контактите со рускиот дипломатски претставник Бахматјев со кој имал редовни средби. Цончев истакнал дека ќе ја расипе прославата на Русите.
Поради таквата атмосфера бугарската влада за да се оправда пред големите сили презела одредени мерки. Најпрво било спречено преминувањето на една чета од 80 души, а на 20 август во Дупница биле приведени Цончев и Стефан Николов по што биле интернирани во своите родни места. Кај нив биле најдени револуционерни наредби потпишани од Љусаков и Радев.
На 20 септември 1902 година Стојан Михајловски ги повикал бугарските граѓани да го поддржат востанието во Македонија: ''Сега не се гледа кој е прав, а кој крив! - Робот е востанат и треба да се поткрепи!''.
Советувањето во Градево
Неколку дена по интернирањето Стефан Николов се нашол во Македонија. Под негово претседателство било извршено советување на врховистичките војводи во селото Градево. На ова советување било донесена одлука востанието да започне на 25 септември 1902 година, од десната страна на Струма со востанието да раководат Тодор Саев и Кочо Лефтеров, а од левата страна капетан Јурдан Стојанов.
За оваа одлука бил известен и Врховниот македонски комитет, а Антон Бозуков поднел оставка бидејќи не се дејствувало во согласност на бугарската влада. На 27 септември од дреновскиот затвор исчезнал Иван Цончев, тој на 5 октомври ја минал границата и по три дена им се придружил на востаниците.
Почеток
Ноќта на 22 септември 1902 година во селото Србиново (денес Брежани), капетанот Јурдан Стојанов ги дал последните упатства до селаните. Истата ноќ 4 четници на Тодор Саев убиле тројца таксилдари во Железнец (Железница). Дел од селаните се исплашиле и заминале кај Саев на совет меѓутоа тој со развеано знаме истакнал дека востанието е објавено.
По три дена Османлиите почнале да настапуваат, а Саев и Чернопеев се повлекле. Во Малешевско Чернопеев и Крсто Асенов заробиле четник на врховистичкиот војвода Васил Пеливанов и од него разбрале дека врховистите имале сличен план за Малешевско на 30 септември. Затоа Чернопеев ја поделил својата чета на три дела и тие го обиколиле Малешевско и таму не дошло до врховистичко движење.
Судирот кај Железнец бил сигнал за почеток на востанието село Србиново. Истиот ден таму бил убиен еден бег од село Крупник и поради тоа дел од селаните избегале во планина, а дел од нив на чело со локалниот војвода Павле Давков зеле учество во востанието. По судирот кај Железнец, Јурдан Стојанов со 35 души се упатил кон Кресна за да се сретне со Дончо Златков. На патот за Кресна работеле 80 помаци. Тие откако ги слушнале истрелите кај Железнец и Србиново се упатиле кон своите села за да се вооружаат и потоа да пљачкаат, но капетан Стојанов дел од нив растурил, а дел ранил.
По овој судир капетан Стојанов влегол во Оштава, каде веќе бил Дончо со што селото било вовлечено во востанието. Истиот ден кај селото Градево имало судир со аскерот. Судирите кај Србиново и Градево траеле 4 дена. На 24 септември кај Градево и Кочовата Маала дошло до судир. Аскерот се повлекол кон Ораново. Следните денови Кочовата Маала била напаѓана од Симитли и Разлошко. На 26 септември капетан Стојанов учествувал во борбите.
На 29 септември Османлиите презел поголема офанзива. Бил ангажиран аскер од Крупник, Кресна, Симитли и Горна Џумаја. Со настапувањето на аскерот биле запалени Полето и Кочовата Маала. Останатите селани биле разбиени кај Обесник. Следниот ден аскерот влегол во Србиново. Дел од селаните, претежно жени, деца и старци биле колени, мачени или однесени во Горна Џумаја. Околу 500-600 селани поради таквите случувања избегале кон Бугарија.
Петричко
По првиот востанички бран дошло до затишје. Меѓутоа тоа било искористено од врховистите за реорганизирање своите силите и проширување на востанието во Петричко и Мелничко.
Со врховистите во Петричко, односно во Каршијак командувал Дончо Златков. Неговиот притисок врз населението се чувствувал во почетокот на септември 1902 година. Дончо и неговите луѓе остро се пресметувале со секого кој не се подавал на врховистичката агитација. Затоа тие го обесиле организацискиот раководител Танче од село Рибница. Меѓутоа и покрај сите напори, врховистите не ја добиле поддршката на населението. Во Каршијак по разни основи во востанието биле вовлечени 10 села.
Во Петричко борбите биле интензивирани по започнувањето на борбите во Горноџумајско, а од Каршијак врховистите извршиле напад врз Кресненската кллисура. Од таму требало движењето да се прошири во Мелничко. Во борбите околку Кресна загинале 54 турски војници, а 50 до 60 биле ранети кој биле пренесени во Солун. Борбите околу Кресна траеле три дена со загуби на двете страни, а со офанзивата на Османлиите, врховистите биле избркани.
Мелничко
Капетан Стојанов и Дончо ги здружиле своите сили и му пишале на Дуката, кој бил раководител во селото Бождово, за да им даде храна и сместување. Меѓутоа Дуката со своите луѓе го напуштил селото за да не стапи во контакт со нив. По неговото заминување врховистите се нашле во Бождово, а Дончо и неговите луѓе се сместиле во куќата на Дуката.
Во текот на нивниот престој таму тие го ограбиле тамошниот дуќан, ја исклале стоката, дел од виното го испиле, а дел го истуриле. Веднаш потоа Дончо и капетан Стојанов им пишале на селата Мало Цалим, Дебрене и Белевехчево да дадат по 20 души за напад на градот Мелник.
Меѓутоа, раководителот од Дебрене истакнал дека без дозвола на ОК на ТМОРО неможат да преземаат ништо, дека тоа е вештачко востание, и дека ги прекршилле статутите на ТМОРО. Затоа побарале од врховистите да вратат назад. Овие села се обратиле кај Јане Сандански и побарале помош од него, а за секој случај во селата биле поставени ноќни стражи. Поради тоа капетан Стојанов и Дончо се откажале од нападот на Мелник и се решиле да го нападнат селото Џигурово.
Меѓутоа Дончо се откажал и од овој напад и се вратил во Бождово каде успеал да го фати раководителот Дуката. Од него било побарано да даде содејство за да востанат и останатите села, но Дуката се спротивставил и поради тоа бил убиен. Селаните од Мало Цалим и Дебрене кога разбрале дека врховистите се вратиле им поставиле заседа и ги нападнале.
Разлошко
Во Разлошко врховистите се обиделе да го востанат селото Белица. Околу селото се движела една врховистичка чета од 8-10 души. Во четата имало двајца беличани кој ги излажале селаните дека се испартени од Лука Поп Теофилов за да ги исчистат 250 пушки во селото.
Истворемено истакнале дека во селото ќе дојде голема чета која ќе го подели оружјето на селаните. Меѓутоа ваквиот обид бил откриен од Гоце Делчев и тој во писмото од 11 октомври го изветсил Никола Малешевски дека околу селото Белица се врти врховистичка чета и дека таа може да ги привлече Турците. Аскерот барајќи ја четата ќе наиде на пушките и затоа Делчев побарал тие да бидат пренесени на друго место.
Неколку дена подоцна Саев и Кочо Лефтеров ја напуштиле дената страна на реката Струма и се нашле во селото Белица со 70 души. Тие на 26 октомври 1902 година на Митровден имале судир со аскерот кој траел цед ден.
Кон крајот на октомври 1902 година борбите се прошириле во селата во близината на бугарската граница. На 19 и 20 октомври 1902 година врховистичките сили предводени од Иван Цончев, Александар Протогеров и Стоенчев воделе борба со аскерој кај Бистрица. Во борбите имало големи загуби и од двете страни.
Според официјалните османлиски извори во борбите загинале 75 четници, а 38 души биле заробени, додека пак од страна на Турците 17 души паднале и 33 биле ранети. По судирот селаните предале 150 пушки. На 20 октомври 1902 година при судирот кај Белица бил ранет генералот Иван Цончев.
Струмичко
По разбивањето на востанието во долината на Струма, врховистите направиле обид за заживување на движењето во Струмичко. Обидот бил направен од страна на врховистичките војводи кој биле потиснати од Горноџумајско. Како војвода се титулирал Иван Пашалијата, подвојвода Стојанов, а како раководители се потпишувале Стојко Бакалов, Атанас Јанчев и Стоил Крстев.
На 15 октомври четата на Пашалијата и Бакалов имала судир на Огражден меѓу селата Стиник и Барбарево. Судирот траел 7-8 часа со загуби од двете страни. Поради тоа на Огражден се распрснал аскер од 40 души и четата морала да се повлече. Аскерот во текот на своето настапување го уништиле селото Стиник, а таму дел од селаните биле уапсени по што биле однесени во Ново Село каде што биле мачени и тепани.
Веднаш потоа имало судир кај селото Смолари во кој загинале 6 души од Аскерот. Овие два судира се случиле во близината на Ново Село и затоа тоа било опсадено од страна на аскерот. Врховистите истовремено од Ново Село испратиле една жена кај дипломасткиот кор во Солун да разгласи дека:
Судирот кај Бориево
Поради пукањето во Бориево дошло до организирање на башибузлук од страна на Турците од села Турново, Еднокуќево и Секирник. Башибозлукот набргу се нашол во Бориево, а таму дошла и една потера од 50 души од Банско. Селото било ограбено, а дестенина селани биле претепани до смрт.
Настанот во селото Бориево ги засегнал и околните села. Турците започнале истрага која ги опфатила селата Нивичино, Куклиш, Дабиље, Белотино, Муртино, Вељуса, Пиперово, Робово, Водоча, Дрвош, Барбарево, Сачево и др. Биле уапсени 428 души, 230 биле мачени.
Ново Село
По судирите кај Стиник и Смолари Османлиите започнале истрага. Центарот на истарагата бил во Ново Село и под дирекна команда на струмичкиот кајмакам Црната Брада. Центараот бил намерно поставен во Ново Село бидејќи претходната година во истото село се разврзала Струмичката афера и властите ги искористиле претходните сознанија.
Ново Село биле сместени 800 војници на чело со мајор и бинбашија. Тие се сместиле сретсело и почнале да бараат оружје. Селаните предале неколку пушки и револвери претежно кременлии.
Османлиите не се задоволиле со тоа и барале оружје од понов тип. На селаните им бил даден рок од три дена да го предедат оружјето, а во меѓувреме биле уапсени неколку селани и мачени. Откако си заминала првата војска дошол нов аскеро од 1000 души и тие се сместиле по куќите на селаните. Аскерот повторно почнал да пребарува оружје. Пребарувањето било проследено со тепање и мачење. На луѓето им биле врзувани камења од 20 до 25 оки на врат. Така тие требало да стојат на една нога, подложени на ќотек. Во текот на истрагата ова село поминало најлошо од сите.
Број и состав на османлиските сили
Османлиите настапиле со вкупно 10.000 војници. Односно против врховистичкото востание биле ангажирани 2 пешадиски баталјона од Солун, 5 од Сер, 1 од Драма, 1 од Скопје и батерија од 6 ридски топови од Сер. Најголемиот дел биле редифи.
Главнината од војската ја претставувале пешадиските сили со јачина од 3.000 души, а како авангарда настапувала коњаницата.
Задушување на востанието
Османлиската пешадија била поделена на две колони. Едната се движела по левиот брег на Струма кон Кресна, Влахи и Србиново. Втората колона се движела на по десниот брег на Струма кон Железнец.
Првата колона се запрела во Влахи. Таму селските првенци им покажале тројца сосечени селани од Дончо Златков затоа што не сакале да востанат. Од таму се упатиле кон Оштава, Кресна, Србиново и Градево.
Во почетокот на ноември Османлиите ги протерале врховистите од Петричко и Џумајско. При влегувањето на војската во селата таа верувала амнестија. Турските офицери ја објавиле прокламацијата за амнестија доколку селаните доброволно го предадат оружјето. Веднаш потоа доаѓало до насилство, односно до мачења, силувања, тепања и палеж. Во текот на задушувањето на востанието Турците се послужиле со комбиниран метод. Односно со насилства и ветување на реформи.
Поледниот врховистички обид за акција е од 10 ноември кога една банда облечена во бугарски униформи се обидела од Разлошко да замине за село Годлево, но биле разбиени со што врховистичкото движење замрело.
Тортура
Кон крајот на октомври во Струмскиот чифлиг пристигнала една комисија на чело со џумајскиот кајмакам. Комисијата ги посетила Покровник и Моштанец. На тамошните селани им била прочитана прокламацијата за амнестија и било побарано селните да го предадт оружјето. По мачењето на коџабашијата биле селаните предале 58 пушки. Набргу комисијата си заминала, а по нив дошол аскер од 50 души кој извршил жестокости и си заминал.
На 30 октомври 1902 година дошле 200 арнаути од кои проплаклао се. Тогаш околу 500 селани од Железнец, Покровник, Падеж, Крџово, Дреново, Лисија и др. побегнале за Бугарија. Во Железнец пристигнал аскер од 200 души и започнал да бара пушки. Од селото биле мачени 40 селани, а повеќе жени биле силувани. Во текот на претресот биле заклани две деца.
Во Падеж биле силувани 3 жени, а 15 селани биле мачени. Во Покровник до смрт биле тепани 15 селани, а сите фатени жени биле силувани. Во Лисија мажите побегнале од селото но сите жени и моми биле силувани. Овој метод бил применет во сите села. Еден јусбашија се фалел во една кафеана во Горна Џумаја како:
Репресивните мерки биле применети и во Разлошко иако таму немало врховистичко движење како во Горноџумајско. Во Џумајско и Разлошко биле убиени 37 мажи и 8 жени, 304 мажи и 134 жени биле мачени, 111 жени и моми биле силувани, 807 куќи биле ограбени, а 67 опожарени. Поради таквото настапување на османлиските власти дошло до времено раселување во внатрешноста како и до бран на иселување во Бугарија. Таму побегнале 2.000 жители.
Ставот на дипломатските претставници
Странските дипломатски претставници во Отоманското Царство разбрале дека не станува збор за масовно востание во Македонија, дека тое е вештачки исценирано движење и наметнато од надвор. Во тој дух се изјаснил и рускиот конзул од Солун, кој истакнал:
Бугарските дипломатски претставници разбрале дека со едно наметнато движење од надвор не може ништо да се постигне и затоа бугарскиот дипломатски претставник во Белград, Величков истакнал:
Неговиот цариградски колега, Гешов бил уште попрецизен. Според него:
Февруарски (Падарски) реформи
Врховистичкото востание ја раздвижило дипломатијата на големите сили, првенствено на Русија и Австроунгарија. Рускиот министер за надворешни работи Ламздорф презел една турнеја на Балканот. Тој ги посетил Белград и Софија. Од тамошните власти успеал да издејствува согласност за едни нови реформи.
Во декември, Ламздорф се нашол во Виена и имал средба со министерот за надворешни работи на Австроунгарија, Голуховски. Двајцата министри се договориле заеднички да настапат пред Високата Порта, а од тука призлегла една Руско-австриска програма за реформи. Двете држави успеале да ја добијата наклонетоста на останатите потписнички на Берлинскиот договор.
На 21 февруари германскиот дипломатски престваник во Цариград, реформите ги претставил на великот везир Ферди паша и од него побарал Османлиското Царство да ги прифати.
Последици врз македонското револуционерно движење
Горноџумсјкото востание имало последици врз целото македонско револуционерно ослободително движење. Особено била засегната Македонската револуционерна организација.
Во поголемиот дел од Македонија нејзината мрежа била растресена, голем дел од оружјето кое со години било собирано се нашло во рацете на Османлиите.
Горноџумајското востание од 1902 година, како и најавеното ново врховистичко движење за идната година, го предизвикале решението на Солунскиот конгрес за кревање на Илинденското востание во 1903 година.
1427 п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1427 година се протега во 1209 и 1210, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1269 и 1270 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 884 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 2111 и 2110 исламска година пред хиџра.
Станбен објект на ул. „Славко Лумбарко“ бр. 3 (Битола)
'''Куќа на ул. „Славко Лумбарко“ бр. 3 — архитектонско обележје во градот Битола, заведена како културно наследство на Македонија во Списокот на заштитени добра''' на Министерството за култура под реден број 137 во Битола.
367
367 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 367 година од новата ера, 367. од првиот милениум, 67. од IV век и осма од 360-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5875 и 5876 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5117 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4127 и 4128 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1120.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 367 година се протега во 3003 и 3004, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3063 и 3064 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 910. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 263 и 262 година пред хиџра.
Коритник
Коритник (Maja e Koritnikut, Коритник) — варовничка планина во североисточна Албанија и југозападно Косово, помеѓу градовите Кукуш и Призрен. Целата јужна и југоисточна страна на масивот навлегува во областа Гора, населена со Македонци-муслимани (Горанци). Висока е 2 393 м, мошне шумовита и целосно опкружена со ракавци на реката Бел Дрим. Одделена е од соседната планина Галица со Ванавската Клисура, долга 3,5 км, широка 30, а длабока околу 300 м.
Природа и екологија
Масивот спаѓа во балканскиот екорегион на широколисните и мешани шуми од умерените предели. Планинските падини претежно се прекриени со иглолисни шуми. На високите пасишта живеат дивокози.
Коритник е опфатен во Природниот парк „Кораб-Коритник“, кој пак е дел од таканаречениот Европски зелен појас. Планината е прогласена за важно растително подрачје од меѓународно значење.
Истоимени природни места
Коритник се нарекува и карстно-варовничкото поле на кое лежи селото Лазарополе во областа Мала Река, западна Македонија.
Клара Вестхоф
Клара Вестхоф (21 септември 1878 година во Бремен – 9 март 1954 година во Фишерхуд ), позната и како Клара Рилке или Клара Рилке-Вестоф била пионерска германска жена вајар и уметник. Таа била сопруга на поетот Рајнер Марија Рилке.
Ран живот
На 17 години, Вестхоф отишла во Минхен, каде што посетувала приватно уметничко училиште. Во 1898 година се преселила во Ворпсвед и научила скулптура кај Фриц Мекенсен. Таму се спријателила со Паула Бекер (подоцна Модерсон-Бекер), сликарка. Таа ги продолжила студиите во 1899 година кај Карл Сефнер и Макс Клингер во Лајпциг, а во 1900 година тренирала со Огист Роден во Париз, а исто така ја посетувала Академијата Колароси.
Личен живот
Во 1901 година се омажила за поетот Рајнер Марија Рилке во Ворпсвед. Осумнаесет години подоцна, таа се преселила во Фишерхуд со нејзината ќерка Рут Рилке. Нејзиниот дом таму со студио подоцна станал „Кафе Рилке“, кое постои и денес.
Кариера
До 1925 година, Вестхоф се свртела кон сликарството, така што, покрај нејзината вајарска работа, создала подеднакво значителен дел од работата и во сликарството.
Смрт
Таа починала во Фишерхуд на 9 март 1954 година.
Наследство
Со нејзината сеопфатна биографија во 1986 година, Марина Зауер иницирала рехабилитација на уметникот со ослободување на Клара Рилке-Вестоф од мрачното постоење да се гледа само како сопруга на Рилке и како пријателка на Пола Модерсон-Бекер. Клара Рилке-Вестоф денес може да се смета за пионер меѓу жените вајари во Германија.
Боговиње
Боговиње — село во областа Долни Полог, во околината на градот Тетово, северозападна Македонија. Претставува едно од најголемите тетовски села, а воопшто и полошки. Селото е седиште на истоимената општина.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Долни Полог, оддалечено 15 километри јужно од Тетово.
Историја
Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од нахијата Калканделен (Nahiye-I Kalkandelen) и имало 42 семејства, 2 неженети и 1 вдовица, сите христијани.
Во XIX век селото било дел од Тетовската каза на Отоманското Царство.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Боговиње живееле 600 жители, сите Албанци.
Боговиње е најголемото албанско село во Македонија, коешто во 1961 година имало 2.746 жители, додека во 1994 година бројот се зголемил на 5.670 жители, албанско население.
Според пописот во 2002 година, селото има 6.328 жители, од кои 6.273 Албанци, 1 Македонец и 49 останати, и претставува едно од најголемите села како во Полошко, така и во цела Македонија.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 5.239 жители, од кои 1 Македонец, 4.829 Албанци, 1 Влав, 1 Србин, 1 Бошњак, 1 останат и 405 лица без податоци.
Родови:
Како еден од најстарите албански родови во селото се споменува родот Колаји. Нивните предци се доселени од областа Фанде (северна Албанија) во втората половина на XVIII век.
Боговиње е албанско село.
Според истражувањата од 1948 година, родови во селото:
Ковач маало
Зизе маало
Касе маало
Алиле маало
Избирачко место
Во селото постојат избирачките места бр. 2071, 2071/1, 2072, 2073, 2073/1, 2074, 2074/1, 2075 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на старо и ново основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на овие избирачки места биле запишани вкупно 5.965 гласачи.
Иселеништво
Старото православно-македонско население од ова село се има иселено одамна. Сега се знае за следните иселени православни родови од селото. Секуловци иселени се во селото Јелошник.
Бранденбург
Бранденбург (Brandenburg; Brannenborg, долнолужички: Bramborska; Braniborska; Brandenburgia) — една од шеснаесетте сојузни покраини на Германија. Главен град е Потсдам.
Се наоѓа во источниот дел на земјата и е една од сојузните покраини која била повторно создадена во 1990 по повторното обединување на поранешните Западна и Источна Германија. Бранденбург го опкружува, но не го вклучува националниот главен град и град-покраина Берлин.
Потекнувајќи од средновековната Северна марка, Маркгрофовијата Бранденбург пораснала во јадрото на Кралството Прусија, кое подоцна станало Слободна Држава Прусија. Источниот дел на историскиот Бранденбург (Ostbrandenburg/Neumark) бил предаден на Полска во 1945.
Историја
На крајот на средновековниот период и почетокот на новото време, Бранденбург бил една од седумте изборни кнежевства на Светото Римско Царство и заедно со Прусија го создале првичното јадро на Германското Царство, првата обединета германска земја. Управувано од династијата Хоенцолерн од 1415, во него влегувало и идниот германски главен град Берлин. По 1618, Маркгрофовијата Бранденбург и Војводството Прусија биле споени и ја создале Бранденбург-Прусија, која била владеена од истата гранка на династијата Хоенцолерн. Во 1701, државата била издигната како Кралство Прусија. Франконските Нирнберг и Ансбах, швапските Хоенцолерн, источноевропските врски на Берлин и статусот на владетелот на Бранденбург како изборен кнез биле водечки во издигнувањето на државата.
Ран среден век
Бранденбург се наоѓа на територија позната од дамнина како Magna Germania, која се протега на реката Висла. Во 7 век се верува дека се населиле Словените на областа на Бранденбург. Словените се ширеле од исток, најверојатно движејќи се од нивните татковини во денешните територии на Украина и Белорусија, бегајќи од инвазиите на Хуните и Аварите. Тие главно се потпирале на речниот сообраќај. Двете главни словенски групи на денешната областа на Бранденбург биле Хевелјани на запад и Шпревјани на исток.
Почнувајќи во раниот 10 век, Хајнрих Птичарот и неговите наследници ја освоиле територијата до реката Одра. Словенските населби како Брена (Бранденбург на Хафел), Будушин (Бауцен) и Хошебуз (Котбус) потпаднале под царска контрола преку воспоставувањето на маркгрофовите. Нивна главна функција била одбраната и заштитата на источните марки (пограничните земји). Во 948, царот Отон I воспоставил маркгрофови со цел воспоставување царска контрола над паганските Словени западно од реката Одра. Отон ги основал Бранденбуршката и Хафелбершката епископија. Северната марка била основана како североисточна погранична територија на Светото Римско Царство. Меѓутоа, големото востание на Вендите ги истерало царските сили од територијата на денешниот Бранденбург во 983. Областа се вратила во контрола на словенските водачи.
12 век
Во текот на 12 век, отонските германски кралеви и императори повторно ја воспоставиле контролата над словенските земји на денешниот Бранденбург, иако некои Словени како Лужичките Срби во Лужица ја прифатиле германизацијата, но и ја задржале нивната посебност. Римокатоличката црква основала епископии, кои со нивните утврдени градови, обезбедувале заштита од нападите за граѓаните. Со доаѓањето на монасите и епископиите започнала историјата на градот Бранденбург на Хафел, кој бил прв центар во покраината Бранденбург. Во 1134, по повикот на германските крстоносци против Вендите, на германскиот моќник Алберт Мечката му била доделена Северната марка од императорот Лотар III. Формално ги наследил градот и поседите на Хевелјите од нивниот последен вендски владетел, Прибислав, во 1150. Откако ги победиле силите на Шпревјаните кои го окупирале градот Бранденбург во 1150-тите, Алберт се прогласил себеси за владетел на новото Маркгрофовија Бранденбург. Алберт и неговите наследници од династијата Асканија направиле значаен чекор кон освојување, колонизирање, христијанизирање и обработување на земјите источно од Одра. Во рамките на оваа област, словенските и германските жители склучувале меѓусебни бракови. Во текот на 13 век, Асканинците започнале да ја припојуваат територијата источно од Одра, подоцна позната како Нојмарк (или Алтмарк).
Доцен среден век
Во 1320, бранденбуршкиот дел на династијата Асканија исчезнал и од 1323 до 1415 Бранденбург бил под контрола на династијата Вителсбах од Баварија, кои биле наследени од луксембуршката династија. Под Луксембуржаните, Маркгрофовијата Бранденбург стекнало статус на изборно кнежевство во Светото Римско Царство. Во 1415 било доделено Изборното кнежевство Бранденбург од императорот Зигисмунд на династијата Хоенцолерн, кои ќе владеат со Бранденбург до крајот на Првата светска војна. Хоенцолерн го поставиле нивниот главен град во Берлин, тогашен економски центар на Бранденбург.
16 и 17 век
Бранденбург преминал кон протестантство во 1539 во време на реформацијата и поминал доста добро во текот на 16 век, со проширување на трговијата долж реките Елба, Хафел и Шпре. Хоенцолерн ги прошириле нивните територии преку припојување на Војводството Прусија во 1618, Војводството Клеве (1614) во Рајнската област и територии во Вестфалија. На крајот се добила истегната и неповрзана држава позната како Бранденбург-Прусија, која била преслаба да се одбрани во текот на Триесетгодишната војна.
Меѓутоа, почнувајќи од крајот на оваа уништувачка војна, Бранденбург добил серија талентирани владетели, кои ја прошириле територијата и моќта во Европа. Првиот од овие бил Фридрих Вилхелм т.н. „Големиот изборен кнез“, кој работел неуморно за обнова и обединување на народот. Ја преместил кралската резиденција во Потсдам. На Вестфалскиот мир, неговиот пратеник Јоаким Фридрих фон Блументал преговарал за припојување на неколку важни територии околу Халберштат. Со Договорот од Олива, Кристоф Каспар фон Блументал (син на гореспоменатиот) преговарал за припојување на Војводството Прусија во посед на Хоенцолерн.
Кралство Прусија и обединета Германија
Кога Фридрих Вилхелм умрел во 1688, тој бил наследен од неговиот син Фридрих, трет со тоа име во Бранденбург. Бидејќи земјите кои биле припоени од Прусија биле надвор од границите на Светото Римско Царство, Фридрих ја презел (како Фридрих I) титулата „Крал на Прусија“ (1701). Иако неговото самопрогласување од маркгроф во крал се потпирало на неговата титула во војводството Прусија, Бранденбург бил сè уште најважниот дел од кралството. Меѓутоа, оваа комбинирана држава е позната како Кралство Прусија.
Бранденбург останал јадрото на Кралството Прусија и бил место на главните градови на кралството, Берлин и Потсдам. Кога Прусија била поделена на покраини во 1815, територијата на Маркгрофовијата Бранденбург станала Покраина Бранденбург. Во 1881, Градот Берлин бил одделен од Покраината Бранденбург. Меѓутоа, индустриските градови околу Берлин останале во рамките на Бранденбург и растот на економијата помогнал да се зголеми бројот на населението во покраината. Покраината Бранденбург имала површина од 39.039 км2 и население од 2,6 милиони жители (1925). По Втората светска војна, Нојмарк, дел на Бранденбург источно од линијата Одра-Ниса бил предаден на Полска; а староседелското германско население било протерано. Остатокот на покраината станала дел од Источна Германија, кога Прусија била распуштена во 1947. Покраината Бранденбург била целосно укината во 1952 од социјалистичката влада на Источна Германија.
Источна Германија и реобединета Германија
Во 1952, источногерманската влада го поделила Бранденбург на неколку окрузи (или Bezirke). Поголемиот дел од Бранденбург се нашол во рамките на окрузите Потсдам, Франкфурт на Одра или Котбус, но делови на поранешната покраина преминале во окрузите Шверин, Нојбранденбург и Магдебург (градот Хафелберг). Источна Германија силно се потпрела на лигнитот како енергетски извор, поради што биле отворени големи јагленокопи, кои уништиле цели области во југоисточен Бранденбург. Индустриските градови околу Берлин биле важни за источногерманската економија, додека руралниот Бранденбург останал главно земјоделски насочен.
Денешната покраина Бранденбург била повторно основана на 14 октомври 1990. Новоизбраниот Ландтаг на Брандебург првпат се состанал на 26 октомври 1990. Како и во останатите поранешни делови на Источна Германија, недостигот на современа инфраструктура и изложеноста на конкурентната пазарна економија на Западна Германија довело до покачување на стапката на невработеност и економски потешкотии. Меѓутоа во изминативе години, инфраструктурата на Бранденбург е доста подобрена и невработеноста полека почнува да се намалува.
Во 1995, владите на Берлин и Бранденбург предложиле соединување на покраините, со цел создавање нова покраина со името „Берлин-Бранденбург“, иако некои предложиле името на новата покраина да биде „Прусија“. Соединувањето било одбиено на референдум во 1996. Додека жителите на Западен Берлин гласале за соединување, жителите на Источен Берлин и Бранденбург гласале против.
Географија
Бранденбург се граничи со Мекленбург-Западна Померанија на север, Полска на исток, Саксонија на југ, Саксонија-Анхалт на запад и Долна Саксонија на северозапад.
Реката Одра образува дел од источната граница, додека Елба образува дел од западната граница. Главните реки во самата држава се Шпре и Хафел. На југоистокот постои мочуришно подрачје, наречено Шпревалд; тоа е најсеверниот дел од Лужица, каде што живее словенскиот народ Лужички Срби. Овие области се двојазични, односно заеднички се користат германскиот и лужичкиот јазик.