cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Макс Еве
Проценките за играта на Еве
Макс Еве бил шахист со логички поврзани размислувања и со големи познавање од теоријата на отворањата во којашто и самиот дал свој придонес. Парадоксално е што неговите два меча за титулата светски првак во шах против Аљехин се одиграни со тактички бес на двете страни. Но, коментарите на Кмох и Аљехин го објаснуваат следново: Еве „самоуверено влезе во необично комплексни варијанти“ кога размислуваше логички беше на своја страна; и многу добро знаеше да ги пресмета таквите комплексни варијанти. Од друга страна, тој „често немаше сиола да се извади од лошите позиции.“
Аљехин бил наводно поотворен во своите записи на руски отколку оние на англиски, француски или германски. Вои своите записи на руски, тој го опишал Еве со недостиг на оригиналсност и цврстина за еден светски првак во шах. Генадиј Сосонко сметал дека скромноста на Еве е хендикеп на врвниот шах (иако Еве бил загрижен за тоа колку е посилен од некои просечни велемајстори).
Владимир Крамник исто така рекол дека Еве го предвидел значењето на Ботвиник во техничките подготовки. и Еве обично бил во добра физичка кондиција, бидејќи бил воодушевен спортист.
Друго
Во чест на Макс Еве, во Амстердам постои плоштад кој го носи неговото име на кој се поставени огромна шаховска табла со шаховски фигури и статуа покрај неа. Во негова чест постои и музеј Макс Еве со многу шаховски книги.
Неговата внука, Есме Ламерс напишала книга со наслов „Долг живот на дамата“ (Lang Leve de Koningin) којашто е многу популарна меѓу младите. Во книгата станува збор за фантастична приказна за едно девојче коешто учи да игра шах и истовремено го наоѓа својот татко. Во 1995 година е снимен филм според оваа книга.(IMDB Entry)
Од творештвото на Еве
На дијаграмот е дадена позицијата составена од Макс Еве во 1927 година. Белиот е на потег. Мат во два потега?
Решение: 1.Dd6!! Во оваа позиција црниот може да се одбрани, играјќи 1....d6 по што белиот нема да може да даде мат во 2 потега. Но, белиот е на потег и тој треба да ја спречи намерата на црниот. Тој е потребно да одигра потег со кој сигурно ќе може во наредниот да даде шах, а при тоа да го спречи одбранбениот маневр на црниот (1....d6). На пример доколку белиот одигра 1.Db2 со за кана мат на седмата или осмата хоризонтала со потегот 1....d6 црниот избегнува мат уште во вториот потег. Затоа белиот е потребно во првиот потег да го спречи движењето на d-пешакот и да го принуди црниот да одигра потег со кој ќе ја загуби одбраната и вовториот потег да матира. На прв изглед потегот 1.Dh3 е сосема добар, бидејќи d-пешакот е врзан и не може да се движи. Но, со овој потег белиот сè уште ја држи дамата далеку од црниот крал и заканата за мат во наредниот потег, па црниот тоа го потврдува со потегот 1....с6. Па, по ова се чини дека белиот е потребно да одигра потег со кој ќе жртвува фигура на полето d6 со што потенцијално би се отворила с вертикалата, а белиот напад е блиску до црниот крал. Белиот во овој случај има 2 решенија, од кои на 1.Тd6, црниот нема да ја прими жртвата (1...схd6?? 2.Dc2#) туку едноставно со движење на својот с-пешак ќе се одбрани. Но, вистинското решение, а и најлогичен потег на овој проблем е потегот 1.Dd6!!. Белиот ја жртвува дамата која што црниот не може да ја прими (1...схd6?? 2.Tc1#), но со секој одигран потег црниот создава неодбранлива матна закана. Па, доколку одигра со својот с-пешак, ќе се отвори дијагоналата h2-b8, па белиот матира играјќи 2.Db8#, а останатата можност е црниот да одигра со својот топ со што ќе ја намали заштитата на пунктот d7 по што белиот матира играјќи 2.Dxd7#.
Навистина прекрасна композициоја составена од големиот шахист и математичар Макс Еве којшто со оваа композиција ја покажува својата инспирација за составување и решавање на шаховски проблеми.
Јов (роман на Јозеф Рот)
„Јов: роман на еден едноставен маж“ (германски: Hiob: Roman eines einfachen Mannes) — роман на австрискиот писател Јозеф Рот од 1930 година.
Содржина
Романот се состои од два дела со вкупни 16 глави.
Прв дел (1-9 глава)
Мендел Зингер е сиромашен Евреин кој работи како учител во малото место Цухнов, во Руското Царство. Тој е оженет со Дебора со која има четири деца: три сина и една ќерка. Најмалиот син, Менухим, се раѓа ментално и физички заостанат и умее да изговори само еден збор - мама. Неговоте браќа и сестрата, наместо да се грижат за него, го измачуваат и дури се обидуваат да го удават, но Менухим преживува. Еднаш, Дебора оди да бара совет кај рабинот во соседниот град и тој ѝ кажува дека ќе минат многу години додека не оздрави Менухим, но тогаш тој ќе биде исклучителен човек. Дебора ги запоставува другите деца и се посветува на огледувањето на Менухим. Десет години подоцна, нивните синови, Јонас и Шемарја, се регрутирани во војската. Дебора му дава мито на еден посредник со цел да ослободи барем еден син од воената обврска. Јонас прифаќа да служи во војската и се иселува од родната куќа. Со помош на посредникот Каптурак, Шемарја бега преку границата, а Јонас заминува на отслужување на воената обврска. По некое време, семејството го посетува непознат човек. Тоа е Мек, пријател на Шемарја, кој носи писмо во кое Шемарја ги известува дека живее во САД, дека се вика Сем и дека е оженет. Откако Мендел случајно открива дека ќерката Мирјам одржува љубовни врски со војниџите Козаци од блиската касарна, одлучува сите да заминат во САД, а Менухим да го остават дома. Тој веднаш поднесува барање до власта, со помош на Каптурак набргу ги добива потребните документи и пасошите, Сем им ги праќа бродските билети и набргу ја напуштаат земјата. Куќата им ја оставаат на соседите, кои ја преземаат обврската да се грижат за Менухим. Најпрвин, тие пристигаат во Бремен, а потоа со брод се упатуваат кон САД. По петнаесетдневно патување пристигаат во Њујорк, каде ги пречекува Сем, по што кратко време минуваат во карантин. По излегувањето до карантинот, за време на прошетката низ градот, Мендел се онесвестува.
Втор дел
Семејството Зингер се навикнува на американскиот живот. Сем е успешен деловен човек, сопственик на продавница во која работи Мирјам. Таа одржува љубовна врска со Мек, пријателот на Сем. Сепак, Мендел и Дебора и понатаму живеат сиромашно, а исто така, постојано мислат на Менухим. Еднаш, тие добиваат писмо од кое дознаваат дека Менухим може да оди и да зборува, а лекарите велат дека за него има надеж да оздрави. Јонас, пак, е сосема задоволен од службата во војската. Тогаш, Мендел почнува да прави планови да го земе и најмалиот син во САД. Воопшто, тој помислува дека за првпат во животот него го следи среќа. Меѓутоа, тогаш почнува Првата светска војна и така пропаѓа планот за земањето на Менухим. Мек и Сем се пријавуваат во војската, а судбината на Јонас е непозната. Еден ден, Мек се враќа дома со веста за погинувањето на Сем, а потресена од големата болка, умира Дебора. Една недела подоцна, Мирјам ненадејно полудува и ја затвораат во установа за умноболни. Мендел останува сам и разочаран, па ја губи верата во бога и сака да ги запали светите книги и предметите за молење, но нема сила да го направи тоа. Соседите му даваат утеха и тој живее кај нив, извршувајќи разни ситни работи за нив и живеејќи од нивната милост, но и понатаму е гневен на бога и повеќе не се моли, а истовремено размислува да се врати во татковината. Пролетта, Мендел го посетува еден туѓинец од родниот крај, кој со својот оркестар одржува концерти во Њујорк, а се претставува како Алексеј Косак. Тој ја раскажува својата животна приказна, но најосле открива дека, всушност, е Менухим. Така, Мендел најпосле се среќава со својот најмал син, по што двајцата заедно заминуваат во хотелто каде што е сместен Менухим. Таму, тој ја раскажува својата животна приказна — кога куќата ја зафатила пожар, тој истрчал надвор по што се онесвестил, а потоа го лекувал еден познат лекар во Санкт Петербург. Откако оздравел, Менухим живеел во куќата на лекарот, каде ден ден, сосема спонтано, почнал да свири свои песни на клавирот. Така се открила неговата дарба и тој станал познат композитор, а по Октомвриската револуција заминал во Лондон, каде ја започнал меѓународната музичка кариера. Менухим го остава татко си во хотелот и заминува да ја посети Мирјам, ветувајќи дека ќе се потруди да биде излекувана. Во хотелската соба, Мендел ја здогледува фотографијата на жената и двете деца на Менухим и заспива со сознанието дека конечно доживеал среќа во животот.
Изданија на македонски јазик
Македонскиот превод на романот е објавен во 2019 година од издавачката куќа Темплум, како 130. книга на библиотеката „Магма“. Преводот од германски јазик го извршила Ксенија Чочкова. Книгата е отпечатена во мал формат (17 сантиметри), во мек повез и има 235 страници. Каталогизацијата е извршена во Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ - Скопје и ја носи ознаката ISBN 978-608-4871-05-7. Графичкото уредување и дизајнот на книгата е дело на „Кома“, а книгата е испечатена во печатницата „Алма во 500 примероци“. Објавувањето на романот било финансиски поддржано од книжевната мрежа „traduki“. На крајот на книгата се наоѓа белешка за авторот и делото, додека на задната корица се наоѓа кус осврт врз делото.
Парнолисни
Парнолисните (науч. Zygophyllaceae) is a семејство на цветни растенија што се обичниот парнолисник и бабиниот заб. Опфаќа 285 видови во 22 рода.
Во класификацијата на системот APG III, фамилиите Zygophyllaceae и Krameriaceae го сочинуваат редот Zygophyllales (Парнолисновидни). Во претходната верзија, Групата за истражување на филогенијата на скриеносемените растенија (APG) ја понудила можноста за ставање на Krameria во рамките на Zygophyllaceae.
Парнолисните се делат на пет потсемејства. Молекуларната филогенија на фамилијата е објавена во 2000 г. Објавени се и филогениите на групите во рамките на фамилијата. Во 2008 г. е објавена филогенијата на јужноафриканските видови на Zygophyllum.
Peganum бил сместен во Парнолисните пред да биде преместен во новосоздадената фамилија Нитрарии (Nitrariaceae).
Космос-1840
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 311,4 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 64,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 7494 км, а најмалото на 189.
Мочуриште Запата
Мочуриштето Запата (Ciénaga de Zapata, изговор на шпански: [Jensjenaɣa ˈe saˈpata]) се наоѓа на полуостровот Запата во јужната провинција Матанзас на Куба, во општината Сиенага де Запата. Се наоѓа на помалку од 150 километри југоисточно од Хавана.
Видови и зачувување
Во рамките на блатото Запата има над 900 автохтони растителни видови, 175 видови птици, 31 вид влекачи и над 1000 видови без'рбетници. Некои од најзначајните се локалните ендемити на Куба, за птици, тоа вклучува Запата, Рапата, Запата и врапчето. Мочуриштето Запата е исто така особено живеалиште на пчела колибри, најмалиот вид птица на планетата. Исто така, мочуриштето Запата е посетено од 65 видови птици за време на нивниот миграциски модел од Северна Америка преку Карибите во Јужна Америка. Запата е позната и по локалниот ендемичен Кубански крокодил (Crocodylus rhombifer) кои се ограничени на мочуриштето Запата и повторно се воведуваат во блиското мочуриште Ланиер на Хувентуд (Островот на младите) (Isla de la Juventud) Во рамките на мочуриштето Запата се наоѓаат бројни области наменети за зачувување на животната средина, како што се природниот резерват мочуриштето Запата и засолништето за диви животни во Лас Салинас, кое е дел од поголемиот резерват на биосферата Циенага де Запата (категорија VI на IUCN), што вкупно е над 6.000 км² и најголемото заштитено подрачје, не само во Куба, туку и на Карибите. Мочуриштето не е познато само по својата големина, туку и по тоа што е најдобро зачувано мочуриште на сите Антили, назначено како „мочуриште со меѓународно значење“ од Рамсарската конвенција за мочуриштата во 1971 година. Во средината на 2001 година дополнителни 4.520 км² беа прогласени за место Рамсар во средината на 2001 година.
Географија
Мочуриштето Запата се наоѓа помеѓу 22°01 'и 22°40' N географска ширина и помеѓу 80°33 'и 82°09' W должина. Вкупно мочуриштето е над еден милион хектари (4.000 км²). Топографски, максималната висина надморска височина е само околу 10 метри со најголема длабочина во крајбрежните зони под нивото на морето како што следува: 2 метри во областа на мочуриштата и од 1 – 600 метри во морската крајбрежна зона. Помеѓу мај и октомври, најтоплата сезона во годината, просечната температура е 30 C. Помеѓу ноември и април, најстудената сезона во годината, температурата во просек е 20 C.
Софија Ковалевска
Софија Васиљевна Ковалевска (Со́фья Васи́льевна Ковале́вская) (15 January 1850 – 10 February 1891) беше првата голема руска математичарка, одговорна за важни оригинални придонеси во анализата, диференцијалните равенки и механиката, и првата жена назначена како професор во Северна Европа. Таа, исто така, беше една од првите жени да работи за научно списание како уредник.
Постојат неколку алтернативни преводи на нејзиното име. Таа го користела Софи Коуалевски, за нејзините академски публикации. Откако се преселила во Шведска, се нарекла Соња.
Рани години
Софија Ковалевска (моминско Корвин-Круковска), е родена во Москва, втора од трите деца. Нејзиниот татко, Василиј Василевич Корвин-Круковски, беше маж со полско потекло и беше генерал-потполковник на артилеријата кој служел во Кралската руската армија. Нејзината мајка, Јелизавета Федоровна Шуберт, беше учена жена од германско потекло и баба и на Софија била Ромка. Кога имала 11 години, тапетите во нејзината соба имале диференцијални и интегрални анализи, кои биле нејзиниот почетокот за подготовките за калкулус.
Тие го негувале нејзиниот интерес во математиката и ангажирале учител (A.Н. Странољубскии, добро познат поборник за високото образование за жени), кој и предавал калкулус. Во текот на истиот период, синот на локалниот свештеник ја воведе во нихилизмот.
И покрај нејзиниот очигледен талент за математика, таа не можеше да го заврши своето образование во Русија. Во тоа време, на жените не им беше дозволено да присуствуваат на универзитети. Со цел да студира во странство, и беше потребна писмена дозвола од нејзиниот татко (или мажот). Соодветно на тоа, таа договорила "фиктивен брак" со Владимир Ковалевски, тогаш млад студент по палеонтологија кој подоцна станал познат по својата соработка со Чарлс Дарвин. Тие емигрирале од Русија во 1867 година.
Студентски години
Ковалевска учествувала во социјални движења и го поддржувала социјализмот. Ковалевска помогна да се спаси Виктор Џаклард, кој бил сопруг на нејзината сестра Ен Џаклард.
По две години на математички студии во Хајделберг под наставници како Херман фон Хелмхолц, Густав Кирхоф и Роберт Бунзен, таа се пресели во Берлин, каде што мораше да оди на приватни часови од Карл Вајерштрас, бидејќи универзитетот дури не и дозволи да изврши ревизија на часовите бидејќи била жена. Во 1874 година таа презентирала три документи - за парцијални диференцијални равенки, за динамиката на прстените на Сатурн и за елиптични интеграли -во Универзитетот во Гетинген, како своја докторска дисертација. Со поддршка од Вајерштрас, со ова го заработила нејзиниот докторат по математика summa cum laude, заобиколувајќи ги вообичаените потребни предавања и испити.
Таа на тој начин стана првата жена во Европа да добие докторат. Нејзиниот труд за парцијалните диференцијални равенки го содржи она што сега е познато како Коши-Ковалевска теорема, која дава услови за постоење на решенија за одредена класа на равенки.
Последни години
Во 1883 со помош на математичарот Госта Митаг-Лефлер Ковалевска беше во можност да обезбеди позиција во Универзитетот во Стокхолм во Шведска. Ковалевска го сретна Митаг-Лефлер преку неговата сестра, глумицата, романописецката, драмскиот писател Ен-Шарлот Едгрен-Лефлер. Сè до смртта на Ковалевски двете жени имале блиско пријателство што беше протолкувано од страна на некои автори како можна романтична или сексуална врска.
Ковалевска напиша и неколку не-математички трудови, вклучувајќи и мемоар, Руско Детство и делумно автобиографски роман, Нихилистичка Девојка (1890). Таа почина од грип во 1891 година на возраст од 41.
Љубе Трпески
Љубе Трпески (Велмеј, 1947) — македонски економист, универзитетски професор, поранешен министер во македонската влада и поранешен гувернер на централната банка. Роден е во 1947 г. во охридското село Велмеј. Основно училиште завршил во родното место, а гимназија во Охрид. Дипломирал во 1970 г., на Економскиот факултет при Универзитетот Св. Кирил и Методиј во Скопје. Трпески живее во Скопје, оженет е и има две деца.
Универзитетска кариера
Веднаш по дипломирањето, Трпески се вработил на Економскиот факултет при Универзитетот Св. Кирил и Методиј во Скопје како асистент по група предмети од областа на финансиите. Магистрирал на Државниот универзитет на Флорида (Florida State University), во Талахаси, САД, како и на Факултетот за политички науки при Универзитетот во Белград, во 1976 година. Откако магистрирал, се стекнал со наставното звање предавач. Докторирал на Економскиот факултет при Универзитетот Св. Кирил и Методиј во Скопје, во 1980 година. По докторирањето, бил избран најпрвин за доцент, а потоа и во вонреден и редовен професор на Економскиот факултет во Скопје, каде предавал повеќе предмети на додипломските и постдипломските студии, како што се: монетарна економија, банкарство, банки и банкарски системи, монетарна анализа, монетарен систем и монетарна политика на ЕУ итн. Исто така, тој бил ментор и член на комисии за одбрана на повеќе магистерски трудови и докторски дисертации. Во учебната 1982/1983 година, Трпески престојувал како професор-гостин на Државниот универзитет на Калифорнија (California State University), во Чико, САД, каде што држел предавања по предметите пари и банкарство и меѓународни финансии. Професорот Трпески се пензионирал на 14 септември 2012 година.
Политичка активност
Покрај академската кариера, Трпески извршувал и неколку политички и стручни функции:
Извршувајќи ги овие функции, Трпески имал значајна улога во монетарното осамостојување на Македонија, воведувањето на македонската валута, регулацијата на пазарот на хартии од вредност и водењето на монетарната политика. Во својство на министер или гувернер, тој ги предводел или учествувал во преговорите на Македонија со Меѓународниот монетарен фонд и со Светската банка.
Судскиот процес против Трпески
Во септември 2004 година, полицијата поднела кривична пријава против Трпески, обвинувајќи го дека ја злоупотребил службената положба, така што, во текот на 2001-2002 година, во својство на гувернер на централната банка, издавал гаранции за кредитите што Експорт-Импорт банка ги земала од странски банки, при што, парите завршиле во повеќе фирми контролирани од стопанственикот Методија Смиленски. Во ноември 2006 година, Трпески бил уапсен и еден месец поминал во куќен притвор, по што бил ослободен да се брани од слобода. Во февруари 2008 година, со пресуда на Основниот суд I во Скопје, Трпески бил осуден на 4,5 години затвор. Во декември 2009 година, Трпески бил спроведен на издржување на казната во затворот Идризово, но по еден месец, тој бил ослободен врз основа на укинувањето на пресудата од страна на Врховниот суд.
Поважни дела
Трпески објавил голем број трудови и статии од областа на банкарството, финансиите и монетарната политика. Исто така, тој е автор и на неколку книги:
Дидима
Историја и митологија
Херодот и Павсаниј го датираат потеклото на храмот во Дидима уште пред Јонската колонизација на брегот. Бранхијатидите биле протерани од Дариевите персијци кои го запалиле храмот во 493 г.п.н.е. и ја однеле во Екбатана архајската бронезна скулптура на Аполон, според традицијата направена во VI век п.н.е, изворот пресушил и архајската пророчница престанала на претскажува. Храмот во Дидима останал рушевина сè до 334 г.п.н.е кога започнале првите обиди за реконструкција на храмот. Калистен, дворскиот историчар на Александар, запишал дека изворот повторно протекол кога Александар поминал покрај него, но традицијата на храмот била целосно прекината. Со освојувањето на Милет во 334 година, Александар го возобновил светилиштето, а неговото управување било ставено во рацете на градската управа, каде свештеникот бил избиран секоја година. Околу 300 г.пне. Селеук I Никатор ја вратил култната статуа на Аполон во храмот, и милеќани почнале со изградба на нов храм, кој доколку бил целосно завршен би бил најголем во Хеленскиот свет. Витрувиј им го припишува проектирањето на храмот на архитектите Пеониј од Ефез (кој според Витрувиј бил исто така одговорен за реконстуркцијата на Артемизионот) и Дафнис од Милет. Периптеросот на храмот бил обиколен од два реда Јонски столбови со пронаос од три реда по четири јонски столба. Централниот дел на храмот бил под отворено небо каде во помал храм бил сместен светиот извор – наискос. Годишниот фестивал кој се одржувал во храмот под покровителство на градот Милет – Дидимејата – станал панхеленски на почетокот на II век п.н.е. Ископувањата на германските археолози спроведени од 1905 до 1930 година целосно ги откриле остатоците од недовршениот храм. Но сепак најголемото одкритије следело во 1979 година кога на левиот ѕид на адитонот бил одкриен целосен план на основата на храмот. Како почеток на светиот пат кој ги поврзувал Милет и Дидима, се смета Делфинион. Патот водел од Светата Порта на Милет, покрај морето и пристаништето до Дидимајонот. Во поново време голем дел од патот е откриен. Од ископувањата се покажало дека патот делувал величествено, покрај страните биле распоредени стауите на Бранхијатидските свештенички, лавови, свинги, а и саркофазите на некои почесни граѓани на Милет го наоѓале своето место тука. По залезот на моќта на Милет и разурнувањето на Дидима, светиот пат повторно ќе заблесне со стариот сјај во времето на императорот Трајан, кој го реновирал од 100 до 101 г.н.е.
Драге (Северна Фризија)
Драге (Drage) — општина во округот Северна Фризија, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Обид за државен удар во Турција (2016)
На 15 јули 2016, се случил обид за државен удар во Турција започнат од група воени службеници. Обидот за државен удар е потврден од страна на турскиот премиер Бинали Јилдирим и претседателот Реџеп Таип Ердоган.
Претседателот Ердоган ги повика луѓето да излезат на улиците против обидот за државен удар.
Позадина
Од основањето на турската модерна држава па навака, вооружените сили на Турција извршиле три државни удари, во 1960, 1971 и 1980, а во 1997 година интервенирале преку војниот меморандум. Војската во Турција, од историска перспектива е гледана како заштитник на државата и начелата кој ги воспоставил Мустафа Кемал Ататурк, иако години пред ударот во 2016 година, особено после аферата Егенекон, се сметало дека цивилни службеници почнале да воспоставуваат доминација над војската.
Преспанско Езеро
Преспанско Езеро — природно езеро кое го делат три држави: Македонија (најголем дел), Грција и Албанија. Во рамките на Македонија, тоа се наоѓа во југозападниот дел од земјата. Претставува важно водно живеалиште и затоа е прогласено за рамсарско место. Прогласено е за споменик на природата во 1977 година.
Преспанско Езеро се соочува со сериозна еколошка катастрофа. Во 2020 година е забележано најголемото досегашно опаѓање на нивото на езерото, кое на места изнесува минус 250 до 260 сантиметри во висина, односно под нормалното ниво на водостојот. Нивото на водата е намалено за 9 метри, а зафатнината за 50 %, крајбрежната линија е повлечена за 3,5 км, има исушени блата, мал дотек на чиста, свежа и богата со кислород вода, големо присуство и концентрација на сулфати и пестициди, продор на сончевите зраци до дното, дислокација и наголемување на количината и просторот со присуство на разни видови алги, намалената чистота на водата и друго.
Географски одлики
Кога зборуваме за Преспанското Езеро, мораме да појдеме од котлината затоа што е тоа производ на природните случувања во неа и нејзин составен дел. Преспанската котлина се наоѓа во западниот дел на етничка Македонија и на крајниот југозападен дел на Реублика Македонија. Делбите почнале на карта 1912 г., а практично на терен завршиле во 1924 г. Така сега од вкупната површина на хидролошкиот слив на Преспанска Котлина 1350,00 км2 припаѓа на:
Преспанската Котлина северната граница ја има на 41 степен и 25 минути, јужната на 40 степен и 40 минути северна географска широчина и источната на 21 степен и 16 минути и западната на 20 степен 49 минути и 40 секунди источна географска должина.
Скала (Дреново)
Скала — археолошко наоѓалиште во кавадаречкото село Дреново.
Преспанско Езеро
Географски одлики
Од источната страна е Пелагониската Котлинa, од западната Охридската Котлина, од северната Охридската и Демир-Хисарската Котлина и од јужната Костурската, Билиштанската и Корчанската (Горичката) Котлина. Котлинската рамка е повисока од котлинското дно, нивото на езерото, од 1.548 метри на Баба Планина, до 25 метри на превалот во клисурата "Грло", на крајниот југозапад на Малото Преспанско Езеро (МПЕ). Иако има висока рамка, преку превалите "Ѓавато" 1.167 мнв., "Превал“ 1.035 мнв, "Грло" 875 мнв, "Превтис" (Ѕвезда) 1.085, "Полце" (Пресека) 1.568 мнв и "Буково" 1.207 мнв е лесно (патно сообраќајно) до соседните котлини и пошироко.
Скала (Дреново)
Наоѓалиштето претставува населба од римско време.
Преспанско Езеро
Географски одлики
Котлината има издолжена, неправилна форма во меридијален правец, облик на круша. Најголемата должина е 60,00 км, а широчината изнесува од 7,00 до 30,00 км. На јужниот дел на котлината, е природната акумулација Преспанско Езеро, со надморска височина при максимално ниво на водата 851,83 метри. При пониско ниво езерото со планината Сува Гора и песочниот провлак "Гладно Поле" (во насока с. Р'би - с. Перово, Кула по грчки) е поделено на Големо и Мало Преспанско Езеро. Површинска врска помеѓу двете езера, е Перовска Река која има максимална должина до 300,00 метри при ниско ниво, а при максимално не постои, се поплавува песочниот провлак, а двете езера стануваат едно (1918 г., 1941 г., 1948 г., и 1963 г.)
Големото Преспанско Езеро се наоѓа на надморска височина од 853 метри и има површина на воденото огледало од 276,2 км2, од кои во Македонија 191.4 км2, во Грција 37,6 км2, во Албанија 46,2 км2. Најголемата длабочина на Преспанското изнесува 76 метри и се наоѓа кај месноста Казан пред северниот одрон на Пречна Планина, додека максималната должина изнесува 28 километри, а најголемата широчина 17 километри.
Малото Преспанско Езеро се наоѓа на 856 метри надоморска височина и е за 3 метри повисоко до Големото Преспанско Езеро при што негоите води преку природен прокоп кај јужниот дел на провлаката Гладно Поле и некогашното старо село Долно Перово истекуваат во Големото Преспанско Езеро. Малото Преспанско Езеро има површина од 50,7 км2, од кои во Грција 45,9 км2 и во Албанија 4,8 км2.
Вкупната површина на Преспанското Езеро изнесува 325,9 км2. (Податоциве се читани, мерени, пресметувани од топографски карти во размер 1:100.000 и 1:50.000).
Во Преспа на островот Ахил во Малото Преспанско Езеро, во 976 г. се создало Самуиловото Царство.
Геолошки одлики
Геолошките истражувања во Преспанската, заедно со Битолската и Охридската Котлина се започнати уште во почетокот на 19 век. Во континуитет траат и до денес. Така да можеме да кажеме дека имаме една добра база за геолошката состојба во котлината. Источната гранична рамка, блокот на Баба Планина со Бигла и Плаќенска Планина во основа се гранитни, водонепропустливи стенски маси. Површинскиот (фреатскиот) слој со длабочина 12,00 - 15,00 метри е водопиен, вододржлив и изворски и кладенски. Затоа на источната рамка имаме повеќе постојани и повремени водотеци.
Западната рамка, блокот на Галичица со Стара Планина, Иван Планина и Корбец, се варовнички и порозни. Врнежите што паѓаат на нив, ги впиваат водите и преку подземни канали ги носат во Охридската Котлина и Езеро. Пр. Велгошките Извори, Студенчишта и многу подводни извори до Св.Наум како и изворите во с.Тушемиште и Загоричани во Албанија. Дното на Охридското Езеро е пониско од Преспанското за 400,00 метри, а разликата во нивоата на водата изнесува околу 150,00 метри. На делот од Сир Хан до клисурата Грло, нема нуту едно поточе што носи вода во Преспанското Езеро. Таквиот геолошки состав и одлика на стените овозможил природен понорен-подземен истек на водата од Преспанското Езеро. Практично Преспанското Езеро и Преспанската Котлина се извориштето на реката Црн Дрим. Изворите кај Св. Наум се површинска појава на водата од "големиот природен кладенец" Преспанско Езеро, која понира преку понорот Завер.
Котлинското дно го сочинуваат: чакалесто песокливи и глинести седименти од с. Избиште до Сир Хан; чакалестопесочни седименти источно од с.Јанковец до Макази; флувиоглацијални наслаги од Макази до Маркова Нога; алувијални наслаги во средишниот дел, Ресенско Поле, Асамати и Наколец; езерски и барски седименти северно од с. Перово и јужно од с. Стење; органогено мочуришни седименти во Перовско и Езеренско Блато;пролувијални наслаги во Стенска увала.
Тектонски одлики
Преспанската Котлина е дел од Западно-македонската тектонска зона. Неа ја формираат морфоструктури на издигање и тонење со надолжен правец), како последица на радијалните движења на Земјината кора и неколкуте напречни раседи. Морфоструктурите на издигање ги прават: на исток блокот на Баба Планина долг повеќе од 45,00 км, на север одвоен од блокот на Бигла, Илинска и Плаќенска Планина со Ѓаватскиот расед, на запад блокот на Галичица во кој влегуват, Петринска Планина, Исток Планина, Галичица и Сува Планина и на југ Иван Планина и Корбец. Морфоструктурата на тонење е самата котлина-котлинското дно, на чиј југ е природната акумулација Преспанското Езеро. Дното на котлината  е наведнато од север кон југ до правецот с.Герман-с.Горица и од југ кон север до истиот правец, од каде како најнизок дел со пад кон заливот Завир влегува во понорот Завир. Со испитувањата кои биле извршени во 1925 година, било утврдено дека од понорот Завер истекува во Охридското Езеро, а со незапаметеното повлекување на водата во 2002 година понорот Завер за првпат се нашол на копно.
Како последица на тектонските движења во езерото се формирале четири острови и тоа: Голем Град во делот на Р Македонија и Мал Град во делот на Р Албанија, во големото Преспанско Езеро и Ахил и Видринец во Малото Преспанско Езеро во делот на Р Грција.
Во самиот езерски простор постои потонатина, напречна, на правците Отешево Асамати на север и Стење-Казан-Лиса-рот Коњски. Почнува од Отешево-Стење и кај Асамати има длабочина на денивелацијата 21 метри. Од тука продолжува надолжно до Долно Дупени, каде има денивелација 22,00 метри.
Варовничкото крајбрежје од Казан (Стење) до Пустец и од Ротино до Перово и околу островите, е со вертикални спили високи 30.00 до 50,00 метри. На нив и во нив, ударите на брановите направиле поткапини и пештери. На повисоките, над нивото на водата, монасите направиле пештерни цркви, молитвеници, свети места и исцртале фрески на повеќе светци.
Климатски одлики
Географската положба, надморската височина, високите рамковни планини, присуството на природно акумулираната вода во езерото и др., ја прави климата во котлината специфична.
Северниот дел на котлината има континентална клима со поладни зими, а јужниот е под влијание на продорот на средоземната клима со побллаги зими. Езерото е/беше катализатор на климата во котлината.
Во Преспанска Котлина мерењето на врнежите е започнато во 1930 г. Тогаш во с. Брајчино формирана е првата станица за мерење на врнежите. Во април 1935 год во с.Стење, е поставена нивомерна летва за мерење на нивото на водата во Големото Преспанско Езеро. Мерната станица ја поставил Милорад Сибиновиќ дипл.инж.хидролог, којшто започнал трајни хидролошки истражувања во Преспанската и Охридската Котлина. После Втората светска војна, формиран е Републичкиот Хидрометеоролошки Завод, којшто официјално ги извршувал овие задачи. Воспоставени се станици за мерење на врнежите во Ресен, Стење, Асамати, а нивомерни во Асамати и Наколец. Грците започнале со мерење во 1954 г. со нивомерни летви во Перово (Долно Перово), Кулата, една за малото, една за големото Преспанско Езеро. Тие работеле до 1992 г., до смртта на човекот што ги вршел мерењата. На просторот околу МПЕ поставиле и неколку станици за мерење на врнежите. Албанците пак ги користеле нашите податоци објавувани во годишните извештаи на СФРЈ.
За хидролошкиот период 1961 г. до 1991 г. регистрираме:
Хидрографски податоци
Хидрографијата на котлината ја прават: подземните води, изворите, природните водотеци, изградените од човекот водни објекти и природната акумулација езерото.
источната рамка во слој со длабочина 12-15м. е водовпивателна, вододржлива и издашна. Тука се јавуваат постојаните и повремените водотеци: Стара(Германска) Река, со постојан водотек и влив во ГПЕ, Брајчинска Река идентична на претходната, Кранска Река (Шара), Сливничка Река со повремен водотек, Курбинска река, со повремен водотек, Сопотска Река, Чешинска (Златарска) Река и Лева Река со повремен водотек;
Геологија на Преспанското Езеро
Во Големото Преспанско Езеро има два острови: Голем град или Св. Петар и Мал Град. Островот Голем Град е прогласен за строг природен резерват заради специфичните геоморфолошки одлики, карактеристичната флора и фауна и поради своето историско минато. Островот Голем град е долг 750 м, а широк 450 м, со највисок дел 50 м над езерото. Островот Св. Павле е помал - долг е 300 м, а широк 150м со 25-30 м највисок дел на езерото. На Голем град секоја година се вршат археолошки испитувања, постојат археолошки наоѓалишта од ранохристијанскиот период и базилика од словенскиот период. Островот е ненаселен.
Флора и фауна
Спрема местата на своето опстојување и развој флората и фауната во Преспанската Котлина, можеме да се поделат на: езерска, крајбрежна, блатна, котлинска до 1.000 мнв, планинска и високопланинска.
Природното-арско шталско ѓубре и ѓубрењето со испаша на стоката веќе ги нема. Доминантно е вештачкото ѓубриво и остатоците и штетните последици од него за самата почва, подземјето, водотеците и езерото. Пестицидите што се употребуваат за заштита на јаболкото се посебна „приказна“ за штетата и загрозеноста на животната средина во воздухот, почвата, подземјето и водениот езерски простор.
Блатните растенија застапени беа скоро по целата должина на северното крајбрежје на Големото ПЕ, односно во Перовско-Езеренското Блато, Стенското Блато, северното крајбрежје на Малото ПЕ и јужно од селата Трново и Дреново, во тесниот и плиток дел на Малото ПЕ.
Сега, поради повлекувањето на крајбрежната линија за околу 3,5 км на југ, блатата ги нема. Поранешниот блатен простор е населен со досега непознати растителни видови за овој дел од котлината.
Фауната на Преспанското Езеро е помалку истражена во однос на Охридското Езеро. Меѓутоа утврдено е дека е типично олиготрофна со доста голем број на реликтни и ендемски организми. Посиромашно е со риби од Охридското Езеро. Најзастапена е белвицата-нивичка, бела слатка риба најдолга до 10-15 см. Најмногу ја има во длабоките и чисти води во атарот на с. Нивици, по кое го добила името нивичка. Посолена, нанижана во низи и сушена на сонце, на пазарот ја има под името циронка.
Крапот е најквалитетната и претставителна риба во Преспанското Езеро. На жалост, во 1974 г. со употрeба на погрешен пестицид за авионско прскање од комарци, крапот во големи количини беше затруен. Подолго време се регенерираше, го немаше во поголеми бројни количини и поединечни големини. Со прекинот на водотечната врска помеѓу Малото и Големото ПЕ прекинато беше и движењето на рибите помеѓу Малото и Големото ПЕ. Грците го порибуваа Малото ПЕ со други не домицилни видови риби. И Албанците вршеле порибување на Големото ПЕ со риби. Во деведесеттите години од минатиот век се појавија мали сомови и аквариумски караси со големина до 10 см. Рибарите, поради разните и убави бои ги нарекоа телевизори. Ги имаше во поголеми количини. Поради оштрите, тврди и назабени перки, многу беше тешко и болно нивното вадење од мрежите.Рибарското стопанство од сир Хан во Р. Македонија во рибникот во с. Езерени одгледуваше израелски крап. Тој се насели и во атарот на Големото ПЕ. Средината му погодуваше и напредуваше добро. Присутен е и сега, ама неговиот квалитет значително заостанува зад домашниот преспански крап.
Следна риба по квалитет и застапеност е скобустот, бојникот. Тој е квалитетна бела, слатководна риба, најслатка за конзумирање уловена до пред мрестот, во месец март и април. После мрестот во мај до крајот на септември се повлекува и не е со таков квалитет како во пролет.
Најзастапена и секогаш присутна риба е плотицата (црвеноперка, писа). Таа е слатка бела риба, попогодна за конзумирање до пред мрестот во пролет. Има повеќе ситни коски, па недоволно вештите за чистење на коските конзуматори ја избегнуваат.
Портрет на маж (Рафаело)
Портрет на маж ― рано дело на италијанскиот ренесансен сликар Рафаело Санти, извршено ок. 1500–1504 година. Претходно била припишувана на Ханс Холбајн и Перуџино. Таа е сместена во Боргеската галерија, во Рим.
Преспанско Езеро
Флора и фауна
Мренката е малку застапена, ама овде е квалитетна, со малку коски и многу вкусно и слатко месо.
Кленот е најмалку застапен. Се јавува во големина и до 1,0 -1,5 кгр. Неговото месо е со бела сивкаста боја и киселкаст вкус. Рибарите го класифицираат како риба со најслаб квалитет.
Јагулата беше и се’ уште е присутна риба. Додека беа во употреба коците-далјаните почесто беше уловувана. Во мрежите ноќници реткост е и тешко да се улови, затоа што телото и’ е мазно и лизгаво-лигаво. Доколку се закачи со забите, многу лесно го сече конецот и се ослободува. Беше уловувана во големина до 1,2 метри и тежина 3-5 кгр. До изградбата на браните за ХЕЦ Глобочица и Шпилје, доаѓаше од Саргаско Море во Охридското Езеро, а од таму низ подземниот истек и во Преспанското Големо Езеро. И сега, тие јагули што се носат со авионски или друг транспорт во Охридското Езаро, доаѓаат во Преспанското Големо Езеро.
Птичјиот свет многубројно разновиден и присутен во блатата, крајбрежјето и Езеренската Корија, беше посебна убавина, богатство и задоволство за човекот. Ќе наведеме некои од тие видови:
Сега повеќе од овие видови птици ги нема во просторот на северното крајбрежје, пр. штркот, питомата ластовица, галицата (чавката) и др.
Туризам
Бистрата езерска вода со температура од 24-28°С, долги песочни плажи, присуство на многу сончеви денови, немање на магловити денови, свежи ноќи, еколошки чиста средина, планини со бујна вегетација и изградени туристички капацитети, скијачки терени - се основите за развој на туризмот во Преспа, кој за жал и покрај компаративните предности не е во доволна мера застапен.
Легенда за настанокот на езерото
На местото на денешното убаво Преспанско Езеро, според легендата се простирало широко плодородно поле. Во близината на ридот имало седум кладенчиња, кои никогаш не замрзнувале. Нивните бистри води биле гордост за цела долина. Навечер кладенчињата со чепови (цифуни) се затворале. Во тоа време, две племиња, непрестајно војувале за убавата долина. Ќерката на кнезот од едното племе Преспа, била многу убава. Таа секоја вечер одела под ридот, до кладенчињата, по вода. Еднаш, кај кладенчињата Преспа го видела синот на кнезот од другото племе. Нивните погледи се сретнале. Срцата им затрепериле. Се родила љубов. Оттогаш, младите почнале скришум да се сретнуваат. Една вечер, младиот син на кнезот кој се викал Лабид, ја чекал убавицата недалеку од кладенчињата. Таа стрчала, неосетно му се приближувала убвата девојка, лесна како срна. Таа стрчала, намерно ги извадила седумте чепа од кладенчињата и водата бликнала на долж и шир по долината... Кога ја видел младичот, со неколку скока ѝ го попречил патот и се нашле лице в лице ... Се фатиле за раце и тргнале кон ридот. Се качиле на врвот. Се прегрнале и паднале во љубовна игра. Шумолењето на водата и љубовната игра ги успала двајцата млади. Кога се разбудиле, во раните зори, пред нивните очи светнало едно сиво-зеленикаво езеро ... Дотогаш, стражарите на двете племиња ги известиле своите кнезови за покачувањето на нивото на водите и тие, племињата тргнале на пат - едното тргнало на југ, а другото се населувало во полите на Галичица... Лабид ја прегрнал Преспа и бакнувајќи ја, му рекол: “Сега нема за што да војуваат нашите племиња!“ Младите стапиле во брак, а настанатото езеро, во чест на убавицата се нарекло Преспанското Езеро а населбата околу него го добила името Преспа.
Македонија на Детска Евровизија 2006
Македонија учествуваше на Детски избор за песна на Евровизија 2006, одржан во Букурешт, Романија.
Национално финале
Македонската претселекција се одржала во сабота, а победник била Зана Алиу со песната „Вљубена“.
Победникот бил избран со телефонско гласање и жири составено од маестро Александар Џамбазов, поп пејачот Ламбе Алабаковски, минатогодишниот македонски претставник Денис Димоски, Јулијана Забаева од Државното музичко училиште и композиторот Авни Алиу. Специјално за Детската Евровизија, Зана напишала две песни, но ја одбрала „Вљубена„ поради брзиот ритам, забавна мелорија и енергијата што песната ја жири. Аражманот бил направен од Арти Кастрати. Зана била придружувана на сцена од Мила Ниновска, Ирина Јолевска и Ангела Велевска, ученици во СУ „Илија Николовски Луј“, а кореографијата била на Сања Шутевска. За време на подготовските пред натпреварот, МРТ и менаџментот на Зана воден од Ина Идриса планирале да објават секаков вид на промотивни материјали за поддршка на Зана вклучувајќи постери и ЦД кое содржело ремикс на песната.
Котон Граунд
Котон Граунд (англиски: Cotton Ground) е мало гратче (село) на островот Невис во Свети Кристофер и Невис. Котон Граунд е главен административен центар на парохијата Сент Томас Лоуленд. Гратчето има околу 486 жители.
Портрет на Пјетро Аретино
Портрет на Пјетро Аретино ― портрет на ренесансниот поет Пјетро Аретино од Тицијан, насликан околу 1545 година, веројатно за Козимо I де Медичи. Сега се наоѓа во салата на Венера во дворецот Пити во Фиренца.
Тонино Балиардо
Антоан  Тонино“ Балиардо   е француски гитарист со шпанско потекло Гитано. Тој е главен гитарист на Gipsy Kings, група New Flamenco од Франција која има продадено повеќе од 18 милиони албуми ширум светот. Роден е во Монпеље. Тој е внук на гитаристот Манитас де Плата.
Повеќето албуми на Gipsy Kings имаат меѓу три и пет инструментални резови - сите напишани од Балиардо ; тој, исто така, ги пишувал и нивните гласовни броеви. По неговото соло деби во 2001 година, Essences , Балиардо издал инструментален албум под неговото хомонимус име во 2003 година, со свои оригинали.
„Тонино е најкреативната личност во бендот“, рекол Чико Бучики, поранешен член кој го напишал нивниот најголем хит до сега, „ Бамболео“. „Тој има многу идеи и одлична имагинација. Порано одеше и на училиште со својата гитара.“
Балиардо, како и неговиот колега од бендот Николас Рејес, не умее да чита или пишува музичка нотација.
Грбав кит
Благодарение на пријателското однесување, Грбавиот кит (Megaptera novaeangliae) е омилен меѓу набљудувачите на китови. Тој има сино црно тело, длабоко врежана опашна перка и исклучително долги предни перки слични на крилја. На опашната и на предните перки често има бели ознаки - тие ознаки се единствени како отисоците од прстите и според нив се препознаваат единките. За разлика од повеќето китови-усани, грбавите китови често го ловат својот плен така што одоздола пливаат нагоре. За да го згуснат јатото риби и ситни бели риби, тие често во спирали обиколуваат околу нив, истовремено испуштајќи воздух. Понекогаш таквото „ловење во мрежа од меурчиња“ го прават заедно, како екипа, повеќе китови. Грбавите китови летото го поминуваат во студените води богати со храна, а зиме се придвижуваат во пониските географски ширини за да раѓаат младенчиња. Често се хранат во близина на бреговите. Иако е заштитен вид, бројот на грбави китови денес е само една петтина од бројот пред периодот на ловењето китови.
Лаура Своен Вреде
Бригадниот генерал Лаура Марија Сваан Вреде (родена на 16 август 1964 година) е офицер на шведската армија. Таа во моментов служи како заменик началник на армијата назначена на 1 април 2020 година. Таа претходно била полковен командант на Животната гарда помеѓу 2017 и 2020 година. Таа била првата жена командант на чуварите на живот.
Кариера
Во текот на нејзината кариера, Сваан Врид била задолжена за неколку единици, главно во чуварите на животот. Таа, исто така, служела во неколку меѓународни операции надвор од шведска територија, вклучително и како набљудувач на ОН на Блискиот Исток. Таа служела и во Либан и Босна. Од 2008 година, Сваан Ври служела како ADC на Викторија, престолонаследничката принцеза на Шведска.
Таа била назначена за заменик началник на армијата на 1 април 2020 година и унапредена во бригаден генерал.
Портрет на кралицата Кристина Данска
Портрет на Кристина Данска (Ritratto di Cristina di Danimarca) — слика на италијанскиот ренесансен сликар Тицијан Вечелио. Претставува масло на платно, насликано во 1555–1556 година. Моментално се наоѓа во Националниот музеј во Белград. На неа се гледа Кристина Данска. Сликата била дел од колекцијата на Марија Унгарска (1505–1558) уште во 1556 година. Пред Втората светска војна, била дел од колекцијата Бонакоси.
Историја
Помеѓу 1941 и 1942 година, сликата од колекцијата Контини Бонакоси во Фиренца, заедно со други, ја купил германскиот трговец уметнички дела Валтер Хофер, по налог на Херман Геринг, кој илегално ја однел во Германија. Во 1948 година ја украл од Минхен, и останала во негова сопственост до 1988 година, а потоа била примена во Националниот музеј во Белград.
Жолт поштар
Жолтиот поштар (Colias croceus) е пеперуга од семејството на пеперуги Белци. Пеперугата ја има и во Македонија.
Подвидови
Сите овие напоменати форми се сметаат за синоними на жолтиот поштар.
Распространетост
Жолтиот поштар е еден од најраспространетиот вид во Европа. Пеперугата се наоѓа во Северна Африка, голем дел од Европа, а во Азија живее до Сибир. Ја нема во Источна и Средна Азија.
Оваа пеперуга е позната по својата миграција низ Европа и околните региони, особено по масовната миграција, најчесто при парење.
Живеалиште
Овие пеперуги живеат во отворени простори, ливади, крајбрежни сртови и полиња. Пеперугата живее на надморска височина до 1600 метри.
Опис
Жолтиот поштар има распон на крилјата од 46 до 54 мм. Горниот дел на крилјата е во жолта боја со црни маргини на сите крилја. Често кога мирува крилјата се затворени и тешко може да се види црната маргина.
Долниот дел на крилјата нема црни маргини и е во посветла боја. Предниот дел на крилјата имаат бела дамка. Женките,за разлика од мажјаците, имаат жолти точки по црната бордура на горната страна на крилјата.
Младите гасеници се жолто-зелени со црни глави. Подоцна тие стануваат темно-зелени. Куклите се зелени и имаат жолта линија.