cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Леонардо да Винчи
Прв период во Милано
Уште во периодот кога ги правел своите анатомски истражувања (периодот меѓу 1487 и 1490 год.), Леонардо се здобил со статусот на дворски уметник на Лудовико Сфорца. Од овој период потекнуваат некои помали дела, како што се: Портретот на Чечилија Гаљерани (омилената љубовница на Лудовико Сфорца), познат уште како Дамата со хермелин, Портретот на непозната жена (познат како La Belle Ferronière) и Портретот на млад човек (веројатно портрет на некој музичар), сите насликани во 1490 год. Од 1489 до 1494 год., Леонардо работел на едно грандиозно дело: статуа-коњаник на Франческо Сфорца, порачана од Лудовико Сфорца. За потребите на ова дело, Леонардо направил голем број скици, од кои може да се заклучи дека првобитно било планирано коњот да стои исправен на задните нозе, но поради можните проблеми со стабилноста на споменикот, подоцна Леонардо го преправил планот и коњот го поставил на сите четири нозе. Подготовките околу изградбата на споменикот биле во напредна фаза, што може да се заклучи оттаму што во 1492 год., Леонардо направил глинен модел на коњот (висок седум метри), кој бил поставен на плоштадот во Милано, по повод склучениот брак на внуката на Лудовико Сфорца - Бјанка Марија со царот Максимилијан I. Моделот опстојувал неколку години, предизвикувајќи восхит и љубопитност на минувачите. Но, коњаникот никогаш не дочекал да биде завршен, бидејќи во 1494 год., бронзата предвидена за леење на споменикот била употребена за производство на топови за потребите на војните со французите. Пет години подоцна, со влегувањето на француската војска во Милано, моделот на коњот полека почнал да пропаѓа, бидејќи војниците го користеле како мета при вежбите во стрелање.
Урош и Мрњавчевиќи
Урош и Мрњавчевиќи (српски: Урош и Мрњавчевиһи) е српска епска, јуначка песна. Песната прв ја запишал Вук Караџиќ, кој ја слушнал од старецот Рашко кој бил родум од Колашин, Херцеговина, а на почетокот на Првото српско востание пребегал во Србија и се населил во селото Сабанти во близината на Крагуевац.
Леонардо да Винчи
Прв период во Милано
Миланскиот период од животот на Леонардо да Винчи завршил со катастрофа: во октомври 1499 год., француските војски го зазеле Милано и во декември истата година, Леонардо го напуштил градот. Со падот на Сфорца, уметникот го загубил својот патрон, но во тоа време, тој веќе бил познат и надвор од границите на Италија, што му овозможило и понатаму да наоѓа работа. Така, познато е дека уште во октомври 1499 год., францускиот крал Луј XII порачал од Леонардо една слика на Богородица, Христос, св. Ана и малиот св. Јован, која никогаш не била завршена, а денес е сочувана само скицата на сликата, позната како Цртежот од Барлингтон хаус. Во декември, Леонардо заминал во Мантова, каде што престојувал како гостин на познатата љубителка на уметноста Изабела д‘Есте. Овде, тој направил скица за нејзиниот портрет во природна големина, но и тој никогаш не бил завршен. Во март 1500 год., Леонардо заминал за Венеција, а во април истата година пристигнал во Фиренца.
Урош и Мрњавчевиќи
Содржина
На Косово, покрај една црква се собрале четири табори - на кралот Волкашин, на деспотот Угљеша, на војводата Гојко и на младиот принц Урош. Тројцата браќа се караат кому да му припадне царството на штотуку умрениот цар, само малиот Урош не зборува ништо. Не можејќи да се договорат, четворицата испраќаат свои гласници во Призрен, кај попот Неделко, кој го причестил и исповедал царот. Гласниците не го наоѓаат попот дома и одат во црквата каде тој држи служба, влегувајќи насилно во неа со коњите. Меѓутоа, попот Неделко им вели дека, иако го исповедал царот, тој не му кажал кој треба да го наследи царството, туку за тоа треба да одат во Прилеп и таму да го прашаат Крале Марко, кој своевремено бил негов ученик. Гласниците одат во Прилеп, му се поклонуваат на Крале Марко и му порачуваат да дојде на Косово Поле за да каже кому да му припадне царството. Тогаш, мајка му Евросима го заколнува Марко да ја каже вистината, зашто подобро е да ја узгуби душата, отколку да лаже. Марко пристигнува на Косово Поле, ги повикува четворицата благородници на утринска служба во црквата и потоа им соопштува дека царството треба да му припадне на Урош, како единствен син на умрениот цар. Тогаш, кралот Волкашин започнува да го брка својот син околу црквата со намера да го заколи, но од црквата се слуша глас кој му порачува на Марко да се скрие внатре. Кралот Волкашин удира со ножот во портата и од неа потечува крв, а тој се покајува, мислејќи дека си го убил синот. Тогаш, гласот од црквата му кажува дека не го повредил синот, туку ангелот божји. Лутиот Волкашин го проколнува Крале Марко до смртта да му служи на турскиот цар, но Урош му дава благослов да стане голем јунак и да стекне голема слава.
Леонардо да Винчи
Втор период во Фиренца
Во април 1500 год., Леонардо се вратил во Фиренца и тогаш започнал неговиот најпродуктивен период како сликар. Додека Леонардо бил во Милано, во Фиренца се промениле многу работи. Така, на 8 април 1492 година умрел Лоренцо Медичи. Истата година, во Рим бил избран нов папа - Александар VІ Борџија. Две години подоцна, во 1494 год., во Фиренца избувнало востание против тиранијата на Пјеро Медичи, синот на Лоренцо. Како резултат на тоа се создале нови органи на државно управување, бил воведен данок на недвижен имот, а лихварите биле прогонати од градот. Во тоа време, огромно влијание во градот стекнал доминиканецот Савонарола, при што биле изгорени многу книги, слики, предмети и слично. На 23 мај 1498 год.,Александар VІ го исклучил Савонарола од црквата, бунтовничкиот монах и неговите приврзници биле обесени, а телата им биле изгорени „за да се разделат конечно душите од нивните тела“.
За време на вториот престој во Фиренца, Леонардо бил многу активен и од овој период потекнуваат некои од неговите најважни дела. Така, веднаш по враќањето во Фиренца, Леонардо ја прифатил порачката да наслика олтарна икона на ''Дева Марија и малиот Исус со св. Ана''. Во 1501 год., тој го направил нацртот на иконата, но таа никогаш не била завршена. Пролетта, истата година, по порачка на Флоримон Роберте - секретар на францускиот крал, Леонардо ја изработил сликата Дева Марија и малиот Исус (позната како Мадона со вретено), иако денес не постои потполна согласност дека делото е целосно негово.
Во овој период, Леонардо интензивно се занимавал со геометрија и правeл математички експерименти. Во јуни 1502 год., во својство на архитект и воен инженер, Леонардо тргнал на повеќе патувања низ Средна и Горна Италија, заедно со озлогласениот водач на платениците Чезаре Борџија, при што изработил повеќе географски карти за потребите на неговите походи. Службата кај Чезаре Борџија била многу кратка и Леонардо се вратил во Фиренца на 5 март 1503 год.
Во март 1503 год., по нарачка на богатиот трговец со свила Франческо дел Џокондо, а по повод вселувањето во новата куќа, Леонардо почнал да работи на портретот на неговата бремена жена Лиза дел Џокондо (која тогаш имала 24 години) - познатата Мона Лиза. Мона Лиза, Леонардо ја сликал четири години и никогаш не ја доставил до нарачателот, туку ја задржал за себе. Подоцна, кога Леонардо се преселил во Франција, сликата била купена од францускиот крал Франсоа I и таа станала дел од кралското богатство и била изложена во дворецот во Версај. Едно време, Мона Лиза ја красела спалната соба на Наполеон Бонапарт. Веќе од средината на XIX век, Мона Лиза се сметала како најпознатото дело на Леонардо, а нејзината популарност драстично пораснала на почетокот на XX век, кога во 1911 год., таа била украдена од Лувр од страна на еден италијански декоратер, за две години подоцна да биде пронајдена во Фиренца, под чудни околности.
Денес, Мона Лиза е сигурно најпознатиот портрет, а можеби и воопшто, најпознатата слика на светот, која е предмет на бројни толкувања и уште повеќе репродукции. Особено пленува мистериозната насмевка на дамата, заедно со изразената динамика во поставеноста на нејзиното тело. Имено, иако ликот гледа директно кон набљудувачот, нејзините раце, телото и главата се свртени настрана, што претставува типична одлика на портретите на Леонардо. Сето тоа е дополнително изразено низ притаеното светло на композицијата во комбинација со темните тонови. Освен тоа, напуштајќи ја тогашната традиција во сликањето портрети, Леонардо го поставил ликот напред, поблиску до предниот раб на сликата, што го намалува растојанието меѓу ликот и набљудувачот. На сликата воопшто не се забележуваат остри линии и контури, што е резултат на примената на специјалната техника на сликање, позната како сфумато (fumo на италијански значи: чад). Најпосле, кон целокупната атмосфера на сликата придонесува и позадината на која се прикажани искривени патишта, реки и карпести планини, како одраз на личниот став на Леонардо дека сè во природата е во постојано течење и исполнето со движење и енергија.
Втор период во Милано
Вториот милански период во животот на Леонардо да Винчи го опфаќа времето од летото 1506 година до есента 1513 год. Притоа, неколкупати Леонардо се враќал во Фиренца во врска со недовршената работа во Палацо Векjо, а особено околу поделбата на наследството, кое останало по смртта на татко му во 1504 година. Во Милано, тој живеел како прочуен сликар, иако бил сè помалку активен во сликарството, предавајќи им се на другите области кои го интересирале. Во август 1507, Леонардо повторно добил прилика да ја оствари својата идеја за споменик на коњаник: Имено, командантот на француската војска при опсадата на Милано, генералот Џанџакомо Тривулцјо оставил голема сума пари, наменета за изградба на спомен-обележје по неговата смрт. Кога Леонардо му ја претставил својата идеја за монументален споменик, Тривулцјо бил воодушевен и ги напуштил првичните скромни планови за својата гробница. Споменикот на Тривулцјо бил замислен во стилот на споменикот на Сфорца, при што, повторно, првичните скици од 1507-1509 год. предвидувале композиција со силна динамика (коњ исправен на задните нозе, борба меѓу два воини итн.), но во последната верзија од 1508-1512 год., Леонардо се одлучил за поскромно решение. Меѓутоа, наспроти неколкугодишните подготовки, на крајот, Тривулцјо одлучил да не го оствари проектот, па така, пропаднала и оваа можност за создавање монументално дело.
Во однос на сликарството, вредно е да се истакне дека во 1507 год., Леонардо ја започнал новата верзија на Дева Марија на карпите, која со судската пресуда бил обврзан да ја предаде на францисканското братство, кое ја порачало иконата. Во август 1508 год, Леонардо ја завршил втората верзија на Дева Марија на карпите и веројатно ја насликал Леда и лебедот, но оваа слика е изгубена и за неа се знае само врз основа на пишуваните извори и бројните копии. Исто така, Леонардо продолжил да работи на своите недовршени дела (на пример, Дева Марија и Исус со св. Ана) и се занимавал со анатомски истражувања, особено во текот на 1510-1512 год., при што предмет на неговото проучување биле мускулатурата, скелетот, движењата, функциите на срцето итн. Притоа, за разлика од претходните анатомски цртежи, овие биле засновани врз сопствени испитувања, направени на човечки трупови. Како резултат на овие проучувања, Леонардо оставил бројни студии на човечкото тело, кои со векови претставувале најпрецизни анатомски цртежи, кои биле далеку пред своето време. Сепак, имајќи ги предвид околностите што владееле во тоа време (во прв ред, ставот на црквата кон анатмоските истражувања), цртежите што ги направил Леонардо останале заборавени и не оставиле поголемо влијание врз развојот на медицината.
Во 1511 год., ненадејно умрел патронот на Леонардо - Шарл д'Амбоа, а на 23 декември 1512 година, Максимилиjан Сфорца, син на Лудовикo Сфорца, влегол во Милано и ги протерал французите. Во септември 1513 год., Леонардо го напушил градот и заминал во Рим, заедно со неговиот нов патрон Џулијано де Медичи, брат на папата Лав Х.
Во Рим
Во мај 1513 год., Џовани Медичи, синот на Лоренцо Медичи, бил прогласен за нов папа под името Лав X. Иако покровител на Леонардо бил Џулијано де Медичи, веројатно тој работел и за благајникот на папата - Балдасаре Турини. Леонардо бил претставен на папскиот двор, каде што се надевал дека ќе добие порачки за големи дела, но помошниците кои му биле доделени (Германци) го шпиунирале и го клеветеле пред папата, така што тој не добил прилика за сликање. Во текот на 1514-1515 год., во дворецот на папата, Леонардо претставил многу од своите технички експерименти, меѓу кои и планот за исушување на мочуриштето Понтини, јужно од Рим. Покрај тоа, Леонардо правел и бројни научни експерименти со огледала, испитувал нови масла за сликање и материјали за заштита на сликите итн. Од овој период познати се само две слики на Св. Јован Крстител, од кои на втората, тој е претставен во природна големина, со атрибути на античкиот бог Бахус. Двете слики се создадени меѓу (1513 и 1516) год., но за нив не постои потполна сигурност дека се негово дело. Сепак, овие две слики се најважниот доказ за творештвото на Леонардо во Рим. Во март 1516 год., умрел Џулијано де Медичи и Леонардо повторно останал без покровител.
Последни години во Франција
Во зимата 1516-1517 год., прифаќајќи ја поканата на францускиот крал Франсоа І да работи како негов дворски сликар, Леонардо ја напуштил Италија и се преселил во Франција. Таму тој пристигнал како прочуен уметник, како „божествениот“ Леонардо. Оттука, нему му била дадена на располагање една резиденција во Кола, во близината на кралскиот замок во Амбоа, каде што живеел со бројни пријатели и ученици. Притоа, Леонардо добивал многу висока плата, иако не е познато какви активности извршувал, освен што ги дизајнирал кралските прослави, се занимавал со научни експерименти, планирал иригациони проекти и слично. И покрај тоа што му се парализирала десната рака, Леонардо продолжил да работи до крајот на својот живот, при што, од овој период се зачувани само бројни цртежи на мачки, коњи и змејови. Сепак, постојат пишувани докази дека тој активно се занимавал со сликарство: Така, во едно свое писмо, Антонио де Беатис, секретарот на кардиналот Лујџи д'Арагона, пишува дека во октомври 1517 год., кардиналот го посетил Леонардо во Клоа и таму видел неколку слики во неговото ателје.
На 23 април 1519 год., Леонардо го напишал својот тестамент, а на 2 мај 1519 умрел, при што, како што кажува легендата, на смртната постела го придружувал лично францускиот крал. Според сопствената волја, Леонардо бил закопан во црквата ''св. Флорентин'' во Амбоа, но подоцна, неговиот гроб бил уништен за време на хугенотските војни. Во текот на 1520-1530 год., неговиот пријател и ученик, Франческо Мелци, ги собрал ракописите што ги наследил од неговиот учител, а најпознатите ги објавил под насловот Трактат за сликањето - збирка на теоретски и практични совети за сликарите. Еден друг ученик, Џакомо Салаи, наследил голем дел од сликите на Леонардо и по неговата насилна смрт во Милано, во 1525 год., во неговата оставнина биле пронајдени едни од најпознатите дела на Леонардо: ''Дева Марија и малиот Исус со св. Ана, Св. Јован Крстител, Леда и лебедот, Мона Лиза, Св. Хероним'' и уште еден портрет. Се претпоставува дека кон 1530 год., некои од овие дела завршиле кај францускиот крал и тие денес се наоѓаат во музејот Лувр во Париз.
Исто така, како непроценливо наследство се сметаат и научните белешки на Леонардо, напишани на околу 4 000 страници, кои по неговата смрт останале расфрлани низ бројни библиотеки и приватни колекции ширум Европа. Притоа, поголемиот дел од неговата научна работа останал непознат сè до XIX век, а голема улога во тоа имал и начинот на кој пишувал Леонардо: од десно кон лево, со превртени букви како одраз во огледало, со употреба на необични изрази и кратенки, спојување на повеќе зборови во еден долг збор, поделба на еден долг збор на два дела, без употреба на интерпункциски знаци, сите тие наредени без никаков логичен редослед. Од зачуваните белешки, кои денес се објавени во повеќе изданија,  може да се согледа генијалниот ум на Леонардо, кој се занимавал со научни и технички истражувања во голем број области: архитектура, иригациони системи, географија, картографија, анатомија, ботаника, палеонтологија и еволутивна биологија, аеродинамика, акустика, музичка естетика и конструирање музички инструменти итн.
Влијание
Во песната „Светилници“, францускиот поет Шарл Бодлер го опејува Леонардо.
Ѓорѓи Кочов
Ѓорѓи Кочов, (роден на 10 ноември 1984 година) е македонски професионален кошаркарски тренер и поранешен играч. Во моментов тој е слободен тренер односно нема ангажман во некој клуб. Тој е исто така и помошник тренер на кошаркарската репрезентацијата на Македонија.
Играчка кариера
Кочов ја започнал својата професионална играчка кариера во Работнички, а подоцна играл и за други македонски тимови.
Тренерска кариера
За сезоната 2020/21, Кочов ја продолжил соработката со МЗТ Аеродром. Но истата сезона во март 2021 година, тој добил отказ поради лоши резултати во домашното првенство.
Крсто Чуксанов
Крсто Николов Чуксанов ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. За време на окупацијата на Македонија, бил симпатизер на НОВ и активно ги помагал партизаните. Во септември 1944 година бил подмолно убиен од албански контрачетници, а потоа масакриран. Неговите останки се погребани на селските гробишта.
Пролетната песна на жабите
Пролетната песна на жабите — збирка раскази од канадската писателка Маргарет Етвуд (Margaret Atwood), објавена во 2005 година во издание на „Темплум“, како 36 книга во рамките на едицијата Магма. Преводот од англиски јазик е дело на Владимир Јанковски.
Технички одлики
Збирката е печатена во мал формат (18 сантиметри), во мек повез и има 149 страници. Книгата е каталогизирана во Народната и универзитетска библиотека Св. „Климент Охридски“ - Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 9989-902-67-4. Графичкото уредување и дизајн е дело на фирмата „Точка“. На предната корица е наоѓа слика на Жилиен Пако (Julien Pacaud), додека на задната корица е даден кус осврт врз книгата и попис на објавените книги во едицијата „Магма“. Издавањето на книгата било финансиски поддржано од Министерството за култура.
Содржина
Збирката „Пролетната песна на жабите“ содржи пет раскази, преземени од збирката на Етвуд: „Јајцето на Синобрадиот“ (Bluebeard’s egg), а покрај нив, на крајот од книгата е дадена куса биографија на авторот. Во збирката се застапени следниве раскази:
Институт за старословенска култура
Институт за старословенска култура — јавна научна установа, придружна членка на универзитетот „Св. Климент Охридски“, единствена од ваков тип во Македонија.
Историја
Институтот за старословенска култура е формиран на 15 јули 1979 година во Прилеп, а својата работа ја започнал 1 јули 1980 година. Со својата научноистражувачка дејност од областа на општествените и хуманистичките науки, институтот, уште во самиот почеток, станал познат научен центар за мултидисциплинарно проучување на културната историја на македонскиот народ во контекст на целокупното словенско културно-историско милје. Во неговото досегашно постоење Институтот успеал да обезбеди претставителна систематизирана граѓа од истражувањата на планот на археологијата, историјата на уметност, историјата, лингвистиката, како и етнологијата.
Директор на институтот е д-р Бранислав Ристески (сос. 2020).
Социологија во Русија
Историја
Во првите моменти по Руската револуција, социологијата започна да напредува во значајните дела на Питирим Сорокин, К. М. Такачева и Николај Бухарин, кој беше главниот претставник на отпорот кон Марксимизмот. После приближно една деценија, може да се каже, социологијата постепено се "политизирала, бољшевизирала и, најпосле, стаљинизирала". Сепак, Питирим Сорокин бил протеран од Русија 1992 година година. Предавањата на К. М. Тахатар на универзитетот биле забранети во 1924 година. Социологијата била карактеризирана како "буржоаска псевдо-наука" која директно се спротивставува на марксизмот, а нејзините учења (како и самото име), исто така биле забранети. Филозофскиот институт на комунистичка академија за филозофски и социолошки проблеми во 1929 година, ја означил социологијата како "невистинитата наука која ја смислил Огист Конт, а самиот збор социологија  не смеел да се користи во марскистичката литератури". Во понатамошниот период од 1930 до 1950 година, таа дисциплината практично престанала да постои во Совјетскиот Сојуз. Дури и кога нејзините учења биле дозволени (не заменета со марксистичката филозофија), не успеала да доминира над марсистичките мислења; од каде во Советскиот Сојуз, поточно целиот Источен блок постои, до одредена мерка, само една социолошка гранка: марксистичка социологија.
После смртта на Јосиф Стаљин и на Дваесеттиот партијски конгрес (1956 година), беа олеснети ограничувањата во областа на социолошкото истражтвање; формирањето на Советското социолошко друштво било дозволено во 1957 година и, конечно, по Дваесет и третиот партиски конгрес (1966 година), социологијата повторно била признаена во Советскиот Сојуз како прифатлива гранка на науката. Во текот на 1962 година, било формирано првото руско списание во оваа област, на англиски јазик - „Советска социологија“.. Во текот на 1968 година, Институтот за насочени социјални истражувања (подоцна преименуван во Социолошки институт) ја создаде Советската академија на науките.
Сегашност
Дури и за време на Советскиот период, постоел голем судир на мислења меѓу руските социолози за тоа дали да се фокусираат на социологијата на Маркс и Ленин, или можеби повеќе на општата наука за социологија. Пристапот на Маркс и Ленин, честопати поддржан од партијата, триумфираше во повеќето случаи до падот на Советскиот Сојуз. Оттогаш, во отсуство на поддршка од институциите, нивниот пристап започнле да го губи својот доминантен статус и тоа довело до видливи поделби и конфликти во рамките на руската социологија. Според Романовски и Тошченко, руските социолози го прошириле својот домен на истражување, во смисла да се занимаваат и со темите и со географија. Во 2009 година, Д. Г. Подвоиски истакнал дека „во денешното руско општество, статусот на социологија е на екстремно ниско ниво“, особено нагласувајќи дека ниту пошироката јавност, ниту политичките критичари не знаат многу за социологијата, ниту пак се грижат за социолошкиот пристап. Во текот на 2012 година, рускиот социолог Виктор Вакстејн објавил статија во која цврсто застанува зад ставот дека руската социологија е во криза. Руските социолози Н. В. Романовски и Т. Тошченко настапувале со помалку песимистични погледи на социологијата во Русија. Тие посочувале дека најголемиот проблем со кој се соочува руската социологија е постоењето на недоволно образовани „псевдо-социолози“ кои, ни повеќе ни помалку, со своите тврдења кои не се темелно истражени, го пренасочуваат целото внимание на медиумите.
Од 2012 година, Русија има над триста универзитетски оддели за социологија и околу 110 советодавни степени. Помеѓу 1989 и 2003 година, дваесет илјади студенти дипломираа на одделите за социологија низ целата земја. Најголемите социолошки конференции во Русија се „All-Russia Sociological“ (може да се преведе како „Социологија од потполно руска гледна точка“) и „ Russian Pathways “ („Руски патишта“). Руското социолошко друштво е основано во 1999 година, иако, според Г. В. Осипов, од 2009 година има неколку алтернативни организации (како што се „Здружението на социолози и демографи“, “Социолошко друштво Ковалевски“, “Друштво на професионални социолози“ ...), и не е сосема јасно кој е соодветниот наследник на „Советската социолошка Организација“(распуштена во 1999 година). Двата најголеми центри за социолошки истражувања се Институтот за социологија и Институтот за социополитички истражувања, и двата се дел од Руската академија на науките. Наградата на М. Колевски е најпрестижната награда за социолошките истражувања во Русија. Постоат околу триесет социолошки списанија објавени во Руција, од који два се објавуваат на англиски јазик: "Sociological Research" ("Социолошко истражување") и "Society and Education" ("Друштво и образување"). Помеѓу 1998 и 2006 година, во Русија беа објавени илјадници социолошки книги и монографии, вклучително и неколку речници и социолошки енциклопедии.
Изгрејсонце (расказ)
Изгрејсонце е расказ од канадската писателка Маргарет Етвуд. Расказот е објавен на македонски јазик во два наврати, од страна на издавачката куќа Темплум: еднаш во 2005 година, во збирката раскази на Маргарет Етвуд, со наслов „Пролетната песна на жабите“, а потоа и во 2011 година, како дел од збирката „Пат околу светот во 20 раскази“. Преводот на македонски јазик го извршил Владимир Јанковски.
Содржина
Ивон е млада сликарка, која живее под кирија на едно поткровје. Таа има навика да следи мажи, нудејќи им да ги наслика. Повеќето од нив прифаќаат, а некои дури и предлагаат да водат љубов. Одвреме-навреме, таа се среќава со своите поранешни момчиња, кои повеќе не ја интересираат. Во својата соба, таа чува апчиња и жилет, кои и се потребни ако некогаш одлучи да изврши самоубиство. Еднаш, таа му приоѓа на едно момче, кое е уметник како неа, го носи во својот стан, каде по сликањето на неговиот портрет, тие водат љубов. Во текот на многу години, секое утро, Ивон станува рано за да го фати изгрејсонцето.
Бранко Костовски
Бранко Костовски (роден на година во  - починал на  година во ) — македонски сликар и сценограф, особено значаен за осовременување на сценографскиот јазик. Автор е на повеќе од 150 сценографии и е еден од најистакнатите македонски сценографи.
Животопис
Бранко Костовски учествувал во НОБ. Извесен период студирал на Академијата за применета уметност во Белград (1949). Од 1952 г. работел на сценографијата во МНТ, а паралелно се занимавал и со сликарство. Најзабележителни се неговите сценографии за драма (Вител, 1968; Црнила, 1971; Отепвачка, 1976), опера (Аида, 1982) и балет (Охридска легенда, 1969). Настапувал и на филм, во низа радиодрамски и ТВ програми, емисии од областа на поезијата и др.
Настапил во филмовите: „Мис Стон”, „Солунски атентатори”, „Македонска крвава свадба”, „Истрел”, „Јад”.
Херса (месечина)
Херса (Ἕρση) или  — месечина на Јупитер. Била откриена на 8 февруари 2003 година од страна на астрономите Брет Гладман, Џон Кавеларс, Жан-Марк Петит и Лин Ален, како и од тим од астрономи на Универзитетот на Хаваи. Името го добила Ерса, ќерката на Зевс и Селена, божица на месечината во старогрчката митологија, на 11 ноември 2009 година.
Херса е најскриениот член во т.н. Кармина група, составена од неправилни ретроградни месечини кои кружат околу Јупитер на растојание од 23 до 24 Gm и наклон од околу 165 °.
Бошко Шаговиќ
Животопис
Потекнувал од земјоделско семејство. Завршил основно училиште, а потоа се занимавал со земјоделство. Во Шеснаесеттата македонска ударна бригада стапил од денот на нејзиното формирање. Учествувал во сите борби на бригадата против балистите и Германците, на падините на Скопска Црна Гора. По ослободувањето на Скопје, бил распореден во единиците на КНОЈ во Скопје, што ги расчистувале минираните објекти во градот. При деминирање на една заостаната мина во зградата на Народната банка бил тешко ранет и пренесен во болница, а подоцна пуштен на домашно лекување. Кон крајот на 1944 година, починал од последиците на раните.
Мнема (месечина)
Mneme (старогрчки јазик: Μνήμη), позната и како Јупитер XL — повратна неправилна месечина на Јупитер. Откриен е од страна на екипа на астрономи Хавајскиот универзитет предводена од Скот Шепард ми други во 2003 година, и привремено била означена како S/2003 J 21. Мнема е со пречник од 2 километрио, и е во орбита околу Јупитер на растојание од 21,427 Gm со период од 640,769 денови, со наклон од 149° во однос на еклиптиката (148° во однос на Јупитеровиот екватор)во повратна насока и со занесување од 0,2214. Просечната орбитална брзина изнесува 2,43 km/s.
Именувана е во март 2005 година според Мнема, една од првичните музи. Поинекогаш погрешно се поистоветува со Мнемозина, мајката на музите (трите или деветте, во зависност од авторот), ќерки на Зевс (Јупитер).
Мнема припаѓа на Ананкината група, и е повратна неправилна месечина која кружи околу Јупитер на растојание меѓу 19,3 и 22,7 Gm, со наклон од 150°.
Вестминстер
Вестминстер (анг. Westminster) — реон во централниот дел на Лондон, Англија, кој се наоѓа во рамките на Град Вестминстер. Тука се наоѓа Вестминстерската палата како и Британскиот парламент.
Вестминстер се наоѓа југозападно од Сити и 0,8 км југозападно од Черинг Крос.
Историја
Историски името на местото се користело за околината на Вестминстерската опатија – Западниот Минстер (манастирска црква), по која овој регион го добил името – која е седиште на властите на Англија веќе илјада години. Името се користи и за поголемиот Град Вестминстер во кој од 1965 спаѓаат и некогашните околии Св. Мерилебон и Падингтон.
Историската срцевина на Вестминстер е некогашниот остров Торни на кој е изградена опатијата. Таа станала традиционалното место за крунисување на кралевите на Англија. Соседната Вестминстерска палата станала главната кралска резиденција по норманските освојувања на Англија во 1066, а потоа била и дом на Парламентот и судовите во развој. Иако монархот има силно присуство во Град Лондон во облик на Лондонската кула, тој впрочем не живеел таму (заради нечистата и нездрава околина). Така Лондон добил две засебни средишта – стопанско во Град Лондон и политичко/културно во Вестминстер, каде бил кралскиот двор. Оваа поделба е мошне очигледна и денес.
Подоцна монархијата се преселила во дворци по другите делови на градот, а судовите Кралските Судови, близу границата со Град Лондон. Овој реон и денес е административен центар, со Парламентот во Вестминстерската палата, а реиси сите други владини институции во и околу Вајтхол. Така, зборот „Вестминстер“ се користи како кратенка за Парламентот и политичката заедница на Обединетото Кралство. Како резултат на тоа, зборот се користи и за таканаречениот Вестминстерски модел на парламентарно демократско управување кој се развбил тука. Овој модел е прифатен од разни земји, особено оние од Комонвелтот и други земји во состав на некогашната Британска Империја.
Кала (месечина)
Кала има пречник од околу 2 километри, а кружи околу Јупитер на просечно растојание од 22,409 Gm во 685,324 дена, со наклон од 165 ° до еклиптика (166 ° до Јупитеровиот екватор), во ретроградна насока и со орбитално занесување од 0,2011.
Таа била именувана во август 2003 година според една од грациите, ќерки на Зевс (Јупитер). Кала е сопруг на Хефест според некои автори.
Таа припаѓа во т.н. Кармина група, составена од неправилни ретроградни месечини кои кружат околу Јупитер на растојание од 23 до 24 гигаметри и наклон од околу 165 °.
Пат околу светот во 20 раскази
Пат околу светот во 20 раскази: Антологија на светскиот расказ — збирка раскази од повеќе странски автори, во издание на „Темплум“, објавена во 2011 година како 98 книга во рамките на едицијата „Магма“. Приредувач на книгата е Владимир Јанковски.
Технички одлики
Збирката е печатена во мал формат (20 сантиметри), во мек повез и има 390 страници. Книгата е каталогизирана во Националната и универзитетска библиотека Св. „Климент Охридски“ - Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 978-608-4658-04-7. Графичкото уредување и дизајн е дело на фирмата „Кома“. На предната корица е наоѓа слика на Хорге Сантос (Jorge Santos), додека на задната корица е даден кус осврт врз книгата и попис на застапените автори. Книгата е објавена со финансиска поддршка на Министерството за култура на Република Македонија.
Содржина
Збирката „Пат околу светот во 20 раскази“ содржи 20 раскази, а покрај нив, на крајот од книгата е дадена куса биографија на авторите и попис на книгите објавени во едицијата „Магма“. Во збирката се застапени следниве раскази:
Киевска палата на спортот
50.43722°N, 30.52222°W
Киевската палата на спортот (украински: Київський Палац Спорту) претставува најголемиот затворен спортски комплекс во престолнината на Украина, Киев.
Спортскиот комплекс денес обезбедува услуги од спортски карактер, концертни настапи, изложби и промотивни активности.
Истоименото акционерско друштво е еден од основачите на Киевскиот меѓународен изложбен центар.
Во текот на својата историја, во објектот биле одржани повеќе од 16 светски првенства, 30 европски првенства, 42 советски првенства, 440 турнири, 210 изложби, 4.000 концерти, повеќе од 20 семинари и конференции од најразлични теми.
Историја
Киевската палата на спортот била изградена од страна на архитектот Михајло Гречина и О. Заварова. Комплексот свечено бил пуштен во употреба на 9 декември 1960 година.
Во периодот од 1981 до 1982 година, палатата била комплетно реновирана, овозможувајќу модернизација на осветлувањето, промена на ентериерот, нови соблекувални за спортистите и удобност кај посетителите.
По распаѓањето на Советскиот Сојуз, Киевската палата станало независно претпријатие. Во 1992 година, персоналот стекнал право на закуп на целиот имот на комплексот. Во 1995 година било реорганизирано како акционерско друштво во приватна сопственост.
Најголеми настани и учества
Во 2006 година во овој комплекс се одржила Евровизија 2006.
Овде гостувале светски познати групи како Backstreet Boys, Black Eyed Peas, Deep Purple, A-Ha, Jamiroquai, Moby, Muse, Placebo, The Rasmus, Depeche Mode како и Кристина Агилера, Анастасија, Лени Кравиц.
Дванаесетмината жигосани (филм од 1967)
Дванаесетмината жигосани (англиски: The Dirty Dozen) - американско-британски филм од 1967 година, во режија на Роберт Олдрич, по сценариото на Нанали Џонсон и Лукас Хелер. Во главните улоги настапуваат: Ли Марвин, Ернест Боргнин, Чарлс Бронсон, Џим Браун, Џон Касаветес, Доналд Сатерленд, Тели Савалас, Џорџ Кенеди, Трини Лопез, Ралф Микер и Роберт Рајан. Филмот постигнал голем комерцијален успех и бил номиниран за наградата „Оскар“ во четири категории, а успеал да победи само во една.
Содржина
Дејството на филмот се одвива за време на Втората светска војна. Наредникот Рајсман (го игра Марвин) добива задача да собере и обучи борбена единица, составена од општествени отпадници кои се наоѓаат в затвор. Сите тие извршиле тешки злосторства и се осудени на смртна казна или на доживотна робија. Единицата треба да изведе тешка тајна мисија - да уништи еден дворец во окупираната Франција каде е сместен германскиот штаб. Рајсман ја почнува обуката на неприлагодените луѓе од кои некои се и психички нестабилни личности и успева да ја формира борбената група наречена „Дванаесетмината жигосани“. Така, групата заминува на опасната задача во која повеќето од нив нема да преживеат.
Милан Штрбанов
Милан Петрев Штрбанов ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Дончо Шандонски
Дончо Ѓорѓиев Шандонски ( во —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
Ѓорѓи Капчев
Ѓорѓи Иванов Капчев — македонски деец и општественик, кој потекнува од охридскиот род Капчеви.
Животопис
Според извештаите на загрепската полиција, Капчев е роден во 1868 година во градот Охрид, а според список на офицери на бугарската војска е роден во 1872 година во Русе. На крајот на 80-тите и почетокот на 90–тите на век, Капчев престојувал во Москва. Започнува да се занимава со издаваштво, пишувајќи за весникот на Коста Шахов, „Македонија“.
Во статија од април 1890 година од името на македонската училишна младина во Москва протестира против српските претензии во Македонија. Истакнувајќи ја посебноста на македонскиот говор, во написот Капчев отстапува од наложениот бугарски правопис, ги отфрла ер и ю и наместо нив ги користи i + у и други. Подоцна сличен правопис користат и авторите на списанието „Лоза“ на Младата македонска книжевна дружина.
Од февруари 1893 до март 1894 година, Капчев служи војска во бугарската војска и до 1902 година е адвокат во Русе. Од 1894 година Капчев активно се вклучува во животот на македонската емиграција во Бугарија. Тој е меѓу основачите на Македонско-одринското друштво во Русе каде работи како адвокат и е негов прв претседател до јуни 1895 година. Друштвото учествува на Првиот македонски конгрес на Македонската организација во Софија во 1894 година. Во Русе, одржува тесни врски со својот сограѓанин од Охрид, Александар Протогеров. По неуспешното Мелничко востание во Македонија, заедно со Методиј Кусев, Ѓорѓи Паунчев и Илија Ѓорѓов, е член на делегацијата која оди во Плоешти и од името на Македонскиот комитет бара од Русија да се исполнат реформите во Македонија ветени на Берлинскиот конгрес. Капчев е делегат на Вториот македонски конгрес во Софија во декември 1895 година, кога учествува во седумчлената законодавна комисија, која ги преработува статутите на организацијата од Првиот конгрес. За време на „Виничката афера“ (крајот на 1897 г.), која добила големи размери и имала тешки последици, како за македонскиот народ, така и за неговото национално-ослободително движење, Капчев издава апел против турските репресалии.
По Петтиот македонски конгрес на Македонската организација во 1898 година, кој не успева да ги собере делегатите од сите македонски емигрантски организации и по опаѓањето на моќта на организацијата, Капчев заминува за Австроунгарија и се населува во Загреб, каде развива бурна дејност за македонските работи. Во Загреб тој го издава весникот „Македонија“ (1898/1899) и книгата „Македонија или гласот на робот“ (1898), во која прави преглед на пропагандите кои го попречуваат правилното решавање на македонското прашање. Според Капчев во Македонија дејствувале четири политички и три верски пропаганди: бугарска, српска, грчка и романска, како и унијатска, протестантска и православна. Исто така тој ја развива идејата за автономија на Македонија и Одринска Тракија, како и за создавање во некое идно време на Балканска јужнословенска федерација по примерот на САД.
Во Загреб, Капчев одржувал контакт со видни бугарски и хрватски општественици. Продолжил да се допишува со Александар Протогеров. По издавањето на весникот „Македонија“ во Загреб и на книгата „Македонија или гласот на робот“, Капчев се префрлил во Женева, каде во меѓувреме група македонски студенти предводени од Михаил Герџиков и Петар Манџуков го создаваат Македонски таен револуционерен комитет, со цел ослободување на Македонија преку внатрешна револуција. На групата која била под влијание на руските револуционери и се формираат како анархисти им се приклучил Капчев.
Ѓорѓи Иванов Капчев се зафатил да организира „Македонски конгрес“ и за таа цел од името на „Централен македонски комитет“ подготвил „Апел“ на кој се потпишува како Главен уредник на весникот „Масеdoine“ и го испратил до европската јавност, односно до „До заштитниците на човечката совест, правдата, мирот и човечноста“. Во „Апелот“ од Женева, од 12 јануари 1899 година, во кој Капчев го образложува својот проект за уредување на Македонија, се вели:
До крајот на животот Ѓорѓи И. Капчев смета дека единствено решение за македонското прашање е автономија на Македонија. По деветојунскиот воен преврат во Бугарија, како панславист тој се преселува во Земун, Југославија, каде живее до крајот на својот живот (1936 г.).
Семејство
Капчев потекнува од охридскиот род Капчеви. Неговиот чичко Ѓорѓи Капчев бил заменик началник на личната гарда на Џузепе Гарибалди, а неговиот татко Иван Капчев бил член на востаничкиот штаб на Кресненско-разлошкото востание.
Фудбалска репрезентација на Финска
Финската фудбалска репрезентација (фински: Suomen jalkapallomaajoukkue, шведски: Finlands fotbollslandslag) ја претставува Финска на меѓународните фудбалски натпревари и е под контрола на Фудбалската асоцијација на Финска.
Иако финската репрезентација никогаш не се квалификувала на финалниот турнир на Светското првенство или на Европското првенство, и покрај нејзината долга историја, нордиската нација постигнала извонреден напредок во 2000-тите, достигнувајќи го врвот, на 30-тото место на рангот на Ело. Под раководство на тренерот Рој Хоџсон тие постигнале забележителни резултати против многу поетаблирани европски тимови. По неколкуте години со лоши резултати, тие паднале на ранг-списокот на ФИФА на 110-то место, што е најниско во нивната историја. Меѓутоа, во есента 2017 година, Финска започнала да се искачува на рангирањето на ФИФА, а од Септември 2018 година, го зазема 58-то место.
Рана историја
Фудбалската асоцијација на Финска е основана во 1907 година, а станала членка на ФИФА во 1908 година. Во тоа време, Финска била автономно големо војводство на Руската Империја. Финска го одиграла својот прв меѓународен натпревар на 22 октомври 1911 година, кога Шведска ја победила Финска на стадионот Елаинтарха во Хелсинки. Финска учествувала на Летните олимписки игри во Стокхолм, во 1912 година, победувајќи ја Италија и Руската Империја, но го загуби натпреварот за бронзениот медал против Холандија.
Период на дисперзија
По Граѓанската војна од 1918 година, финското спортско движење било поделено на десничарска Финска Гимнастика и Спортска Федерација (СВУЛ) и левичарска Финска Федерација на Работнички Спортови (ТУЛ), Финската фудбалска асоцијација била членка на СВУЛ. Двете страни имале свои шампионски серии, а меѓу 1919-1939 година финскиот репрезентативен тим бил избран само од играчите на Фудбалската Асоцијација. Фудбалскиот тим на Финската Федерација на Работнички Спортови, пак, учествувал на натпреварите на меѓународното работничко движење.
Меѓутоа, од крајот на 1920-тите години неколку врвни фудбалери пребегнале од ТУЛ и се приклучиле на Фудбалската Асоцијација, за да бидат подобни за репрезентацијата. Во текот на 1930-тите, овие "дезертери" го формирале ’рбетот на репрезентацијата. На пример, финскиот состав за Летните олимписки игри во 1936 година бил составен од осум поранешни играчи на ТУЛ. Во 1937 година, Финска за првпат учествувала на квалификациите на Светското првенство на ФИФА, губејќи ги сите три натпревари против Шведска, Германија и Естонија.
Од 1939 година, играчите на ТУЛ биле избирани во репрезентацијата и конечно во 1956 година сериите на ТУЛ и на Фудбалската асоцијација биле соединети.
Повоени годиниPost-war years
На Летните олимписки игри во Хелсинки, одржани во 1952 година, ги гледале финските домаќини како губат од Австрија во првиот круг. Меѓутоа, Финска го освоила неофицијалното нордиско првенство во 1964 и 1966 година.
Финска, исто така, учествувала на Европското првенство на кое се квалификувала од настанот во 1968 година, но морала да чека за својата прва победа дури во 1978 година.
Подоцна во 20 век
Од средината на 1990-тите Финска започнала да има во своите редови повеќе играчи од висок профил во европски лиги, предводени од суперѕвездата на Ајакс, Јари Литманен. Во 1996 година, данскиот победнички тренер од Еуро 2012, Ричард Мелер Нилсен, бил изнајмен за да ја преземе Финска за Светското првенство во 1998 година. Тимот уживал во променливата среќа во натпреварите, во кои освоиле бодови од нерешениот натпревар и победата против Норвешка и Швајцарија, соодветно. Во пресрет на последниот натпревар, Финска требала да ја победи дома Унгарија, за да освои место во плеј-оф натпреварите. Тие воделе на натпреварот со 1-0, но во судиското продолжување, постигнале автогол, и уште еднаш сонот за квалификациите завршил. Мелер Нилсен, исто така, се обидел да ја одведе Финска до Евро 2000. Во овие натпревари Финците забележале сензационална победа во гости против Турција, но не можеле да се натпреваруваат со Германија и Турција на подолг рок.
Анти Муриенен го наследил Мелер Нилсен како тренер во 2000 година. Можеби ја имал на располагање најталентираната група фински играчи, вклучувајќи ги и играчите како што се Анти Ниеми, Сами Хипија, Тему Таинио и Микел Форшел, покрај легендарниот Литманен. Исто така, тимот под негово раководство добро работел за квалификациите за Светското првенство во 2002 година, но и покрај тешкото извлекување, заслужил два нерешени натпревара против Германија и нерешено на домашен терен со Англија, како и победата над Грција со 5-1 во Хелсинки. Меѓутоа, на крајот, Англија и Германија се покажале како премногу силни па Финците завршиле како трети во групата, но биле единствениот тим во таа група кои не загубиле дома. Надежите биле високи и за квалификациите за Еуро 2004, по последните ветувачки натпревари и пријателските победи против Норвешка, Белгија и Португалија (со кои финците скокнале од 40-тото на 30-тото место во рангирањето на Ело). Сепак, Финска го започнала натпреварувањето со пораз од Велс и од Југославија (подоцна Србија и Црна Гора, сега две посебни држави). По овие порази следеле уште и два пораза од Италија, а победата од 3-0 над Србија и Црна Гора била мала утеха, бидејќи Финците завршиле како четврти во групата. Во квалификациите за Светското првенство во 2006 година Финска не успеала да освои ниту бод во шест натпревари против врвните три екипи во својата група, Холандија, Чешката Република и Романија. Муринен бил отпуштен во јуни 2005 година и бил заменет од страна на чуварот Јирки Хелискоски, но резултатите не се подобриле.
Во Август 2005 година било објавено дека Рој Хоџсон ќе стане новиот фински тренер во 2006 година, а тој започнал со работа во јануари 2006 година. Хоџсон поднел оставка како менаџер, откако не успеале да се квалификуваат за Евро 2008. Негова замена бил Шкотланѓанецот Стјуарт Бекстр, кој потпишал договор до крајот на квалификациските натпревари за Европското првенство во 2012 година.
Блиска историја
Во квалификациските натпревари за Светското првенство во 2010 година, под водство на новиот тренер Стјуарт Бекстр, Финска повторно завршила трета во својата група со пет победи, три нерешени резултати и два пораза. Тие биле единствениот тим во квалификациите кој не изгубил, од евентуално третопласираната Германија; и во домашните и во гостинските натпревари Финска ја одвела Германија само да признаените доцни изедначувања. Финска заврши со разочарувачко четврто место во квалификациите за ЕП 2012, со само три победи, од кои две против малите од Сан Марино.
Во квалификациските натпревари за Светското првенство во 2014 година, најдобриот резултат на Финска бил нерешено 1-1 со моменталниот светски шампион Шпанија. Тие завршиле на третото место во групата I од пет екипи, зад Шпанија и Франција. Финска завршила на четвртото место во квалификациите за ЕП 2016, но постигнале уште еден вреден да се спомене резултат. Амбицијата на Џоел Похјанпало ги довела Финците до победата од 1-0 против поранешниот европски шампион Грција, која стигнала до втората рунда од Светското првенство во 2014 година и била на првото место од нивната квалификациска група.
Во квалификациите за Светското првенство во 2018 година, Финска завршила на разочарувачко петто место во својата група, со само две победи, иако една од нив била против Исланд, кој завршил на врвот од квалификациската група.
Стадиони
Повеќето од финските важни домашни натпревари се играле на Олимпискиот стадион во Хелсинки во главниот град Хелсинки. Тој бил главниот домашен стадион на Финска, уште од времето кога неговата изградба била завршена во 1938 година. Пред тоа, Палокента во Хелсинки бил најмногу користен.