cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1181 п.н.е.
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4327 и 4328 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3569 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2579 и 2580 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 428 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1181 година се протега во 1455 и 1456, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1515 и 1516 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 638 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1857 и 1856 исламска година пред хиџра.
IC 1255
IC 1255 — галаксија во соѕвездието Рак, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1255 е од видот *.
Други поделби
Проучување на IC 1255 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката.
Космос-848
Космос-848 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 12 август 1976 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4000 килограми. Космос-848 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,5 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 62,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 302 км, а најмалото на 204.
Кумановско востание
Причини
Една од главните причини за започнувањето на овие борби е фактот што Македонија и во втората половина на 19 век и понатаму се наоѓала во рамките на Отоманското Царство, а дополнително влијание имало социјалните услови во кои живеело населението и постојаните напади на албанските разбојнички банди.
Учество на Македонците во војните на Србија, Црна Гора и Русија против Турција
Започнувањето на Руско-турската војна имала силен одsив меѓу македонските печалбари во Србија, Романија, Бугарија и Грција. Еден дел од македонските доброволци кои учествувале во Српско-турската војна се префрлиле во Романија и заедно со тамошните македонски печалбари се приклучиле кон руската армија и со неа преминале во Бугарија. Организирањето на македонските доброволци му биле доверени поранешнот руски конзул од Битола, Хитрово и Стојан Везенко од Крушево. Од околу 400 македонски доброволци биле формирани неколку чети на чело со од порано истакнатите Дедо Иљо Малешевски, Ѓорѓи Пулевски, Антонов и други. Во рамките на српската војска исто така имало македонски доброволци, го зазела Врање на 19 јануари 1878 година по што биле заземени и неколку села во Кумановско. Предните делови на српската војска успеале да стигнат до Табановечката шума и Четирските Врвови и тука застанала со напредувањето, зашто Русија и Отоманското Царство склучиле примирје во Одрин.
Навлегувањето на македонските чети
Уште пред да биде фиксирана демаркационата линија меѓу завојуваните страни, македонските доброволци од руската и српската војска побрзале:
Паниката во турските редови дополнително им дале мотивација на македонските чети да навлезат во Македонија. Дедо Иљо Малешевски од Ќустендил се упатил кон источна Македонија, а македонските доброволци кои се бореле во составот на српската војска на чело со Јаким Челопечки, Никола Алгунски и други се упатиле во Кумановско и Кривопаланечко.
Почеток
Јаким Челопечки и Никола Алгунски по навлегувањето во северна Македонија склучиле таен договор со селаните и градските првенци од тој дел на Македонија да се крене востание. Притоа било договорено да им се одмаздат на муслиманите за нанесените навреди и грабежи од страна на турската војска и башибузлук. Во близината на манастирот Забел, кој станал центар на востаниците, се собрале 500 селани. Меѓутоа имало недостаток на оружје и муниција и затоа востаниците се обратиле на пограничните српски власти и кнезот Милан барајќи воени материјали. Српскиот генерал Јован Белимарковиќ им дал 2.000 пушки и им ветил дека Србија ќе ги помогне и со друго. Според некои не проверени податоци бројот на востаниците се искачил на околу 3.000 - 4.000 души. Еден дел до нив логорувале во кумановско, а останатите биле во кривопаланечко.
Задушување
На 31 мај 1878 година Хафис-паша од Приштина со 5 табури и батерија артилериска тргнал против востаниците. Голем дел од востаниците загинале кај Челопек, а под притисок на турската армија, востаниците биле принудени да се повлечат од своите позиции. На 4 јуни Османлиите ја зазеле Крива Паланка и стигнале до демаркационата линија. Востаниците биле принудени зедно со голем дел од населението да бегаат кон Србија. Османлиите во текот на задушувањето на востанието спроведувале одмазда, мажите биле набивани на колци, жените биле силувани, а селата биле палени. Голем број на христијански жени биле продадени како рабови. Меѓутоа еден дел од востаниците се засолниле на планините Козјак и Герман од каде продолжиле да ги вознемируваат турските власти.
Синтија Е. Розенцвајг
'''Синтија Е. Розенцвајг' (мом'' Јажиња) (родена c.1958) е американски агроном и климатолог на НАСА Годард Институтот за вселенски студии, кој се наоѓа во Универзитетот Колумбија, „кој помогна пионер проучување на климатските промени и земјоделството". Таа има над 300 публикации, над 80 рецензирани статии, има автор или уредувано осум книги. Таа, исто така, служела во многу различни организации кои работеле на развој на планови за управување со климатските промени, на глобално ниво со ИПЦЦ, како и во Њујорк по ураганот Сенди.
Образование и академска кариера
Таа продолжила да работи за НАСА, каде што била на чело на Групата за климатски влијанија од 1993 година. Нејзината работа со Работната група за податоци на ИПЦЦ била признаена кога Нобеловата награда за мир во 2007 година била доделена заедно на Ал Гор и ИПЦЦ.
Таа, исто така, моментално работи како дополнителен професор на колеџот Барнард и исто така е виш научник за истражување на Институтот за Земјата на Универзитетот Колумбија.
Ангажирање на заедницата и застапување
Додека била на НАСА и Годард Институтот за вселенски студии во Колумбија, Розенцвајг била пионер во проучувањето на влијанието на климатските промени врз земјоделството и човечките градови. Таа била вклучена во бројни работни групи кои се обидувале да проценат и да воспостават планови за управување со климатските промени, вклучувајќи:
Преглед на истражувањето на Розенцвајг може да се добие на нејзиниот профил на Гугл научник. Комплетна листа на нејзините публикации може да се добие од нејзината библиографија на веб-страницата на Институт за вселенски студии на НАСА Годард.
NGC 4900
NGC 4900 — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4900 се споменува и како UGC 8116, MCG 1-33-35, CGCG 43-93, IRAS 12580+0246.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4900 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 4900 има привидни димензии од 2,2' х 2,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 0 м 39 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +2° 30' 4"".
Други поделби
Проучување на NGC 4900 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 44797. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 239; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 298. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 104.
Космос-849
Космос-849 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 18 август 1976 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 400 килограми. Космос-849 бил сателит наменет за воено и научно истражување.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 95,8 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 70,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 852 км, а најмалото на 263.
402
402 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 402 година од новата ера, 402. од првиот милениум, 2. од V век и трета од 400-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5910 и 5911 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5152 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4162 и 4163 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1155.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 402 година се протега во 3038 и 3039, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3098 и 3099 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 945. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 227 и 226 година пред хиџра.
NGC 7213
NGC 7213 — спирална галаксија во соѕвездието Жерав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 30 септември 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7213 е од видот Sa. Видливиот сјај со голо око изнесува 10,1 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,3 m/лм2. NGC 7213 има привидни димензии од 3,1' х 2,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 22 ч 9 м 16,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -47° 10' 1"". Положбениот агол на објектот е во износ од 124°.
Други поделби
Проучување на NGC 7213 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 68165. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 414; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8438. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Таупо (езеро)
Таупо (Taupo) — езеро на Северниот Остров на Нов Зеланд. Со површина од 616 км², ова е најголемото езеро во Нов Зеланд и воопшто во Океанија.
Таупо има обиколка од околу 193 километри, а најголемата длабочина изнесува 186 метри. Езерото се празни во реката Ваикато (најдолгата во земјата), а поважни притоки се Ваитахануи, Тонгариро и Тауранга Таупо. Познато е по богатиот рибен фонд од речна и калифорниска пастрмка (донесени во XIX век).
Образување на езерото и вулканизам
Езерото Таупо е сместено во калдера (вдлабнатина) создадена со супервулканска ерупција која се случила пред околу 26.500 години. Според геолошките наоди, вулканот избувнал 28 пати во последниве 27.000 години. Исфрлениот материјал главно се состоел од риолитна лава, со исклучок на извесно количесто на дацитна лава која ја создала блиската планина Таухара.
Тука се случила најголемата вуланска ерупција во историјата на светот. Ерупцијата исфрлила 1.170 кубни километри материјал и со тоа околното подрачје од неколку стотини квадратни километри пропаднало и создало калдера. Подоцна калдерата се наполнила со вода, која потоа се преплавила и создала огромна одливна поплава.
Во меѓувреме се случиле неколку покрупни ерупции, пред последната ерупција во 180 г н.е. Се смета дека со оваа ерупција се исфрлени 100 кубни километри материјал, од кои 30 кубни километри биле исфрлени за само неколку минути. Ова е една од најбурните ерупции во последните 5.000 години, со показател на вулканска избувност од 7. Столбот на ерупцијата бил двојно повисок од оној на Сент Хеленс во 1980, а пепелта го заруменила небото над Рим и Кина. Најголемиот дел од Северниот Остров бил разорен. Последната ерупција на Таупо се случила во 210 г. н.е. Оваа ерупција ги создала гребените Хороматанги, но и покрај тоа, таа била многу послаба од онаа во 180 г. н.е..
Ерупцијата од 180 г. н.е. е една од најголемите во пишаната историја. Ефектите на оваа појава врз небото и залезот се запишани во книгите на римските и кинеските набљудувачи од тоа време. Можно е да имало и климатски последници врз јужната полутопка.
Подводната хидротермална активност продолжува и понатаму, близу отворот Хороматанги,, но во моментов вулканот се смета дека мирува (но не и дека е изгаснат).
Жив свет
Голем дел од подрачјето на езерото Таупо е шумовито, каде е најзастапена буката и ногоплодните дрва, со придружни папратници сочинети од видовите Blechnum filiforme, Asplenium flaccidum, Doodia media, Hymenophyllum demissum, Microsorum pustulatum и Microsorum scandens, како и честак од видовите Olearia ranii и Alseuosmia quercifolia.
Туризам
Туризмот е главна стопанска гранка во регионот, со над 1,2 милиони посетители годишно. Најпрометно време за угостителските објекти е летниот период, околу Божиќ и Нова Година.
Езерското подрачје се одликува со блага клима. Максималната дневна температура се движи од 24 °C (јануари) до 15 °C (јули), а ноќната од 16 °C (лето) 5 °C (зима). Највеќе врнежи има во текот на летото.
Таупо е домаќин на велосипедски маратон околу езерото кој трае од четири до десет часа. Највеќето учесници се жители на гратчето Таупо. Популарна туристичка активност е и падобранството.
Понуда на пари
Паричната маса (англиски: money supply) ги претставува монетарните обврски на консолидираниот банкарски сектор (централната банка плус депозитните банки) кон небанкарските сектори.
Текови на создавање на паричната маса
Бидејќи обврските се наоѓаат во пасивата на билансот, од консолидираниот биланс на банкарскиот сектор може да се согледа големината на паричната маса и промените кои настануваат во одреден временски период.
Кредитите одобрени на банките
Најзначаен тек преку кој се влијае врз промените во паричната маса се кредитите што банките ги даваат на небанкарските сектори. Во досегашниoт период, во Македонија, стопанството се јавува како далеку најзначаен корисник на кредитите од банките. Главна причина за големата кредитна зависност на стопанските субјекти од банките е недостигот на алтернативни извори на финансирање (како, на пример, пазар на капитал).
Девизните интервенции на централната банка
Втор по значење тек, односно канал во формирањто на паричната маса се девизните трансакции со странство. Доколку земјата остварува суфицит во платниот биланс, тогаш овој тек влијае врз зголемувањето на паричната маса, а ако земјата остварува дефицит во платниот биланс, тогаш дефицитот влијае врз намалувањето на паричната маса. Суфицитот на платниот биланс значи дека во светот повеќе сме извезле стоки, одошто сме увезле. Тоа значи дека во земјата имаме повеќе девизен прилив од одлив. Меѓутоа, бидејќи извозниците на чии сметки стигнале девизите во земјата можат да вршат плаќање само во домашна валута, тие ги продаваат девизите на банките и добиваат противвредност на своите  трансакциски сметки во домашна валута. Така се зголемува паричната маса. Обратен е процесот кога земјата има дефицит во платниот биланс. Тоа значи дека во текот на една година, земјата повеќе увезла стоки и услуги одошто извезла. Увозниците до девизи доаѓаат по пат на купување од банките. Тие ги купуваат со домашна валута. Значи, парите од сметките на увозниците се префрлаат во банките и со префрлањето на парите од сметките на небанкарските субјекти во банките се намалува паричната маса.
Претворање на немонетарните депозити во монетарни
Трет позначаен тек во формирањето на паричната маса е прелевањето на немонетарните депозити во монетарни и обратно. Монетарни депозити се нарекуваат оние кога влегуваат во дефиницијата на паричната маса. Тоа се во основа депозитите на сметките на небанкарските субјекти. Немонетарни депозити се оние кои не се опфатени во паричната маса и не може непосредно да се вршат плаќања со нив. Најкарактеристични меѓу немонетарните депозити се орочените депозити. Со претворање на дел од депозитите по видување во орочени депозити се намалува паричната маса, и обратно со претворање на дел од орочените депозити во депозити по видување се зголемува паричната маса. На овој тек, монетарната власт може да влијае преку монетарно-креднатата политика. Ако монетарната власт влијае банките да даваат доволно стимулативни камати на орочените депозити, тогаш преку овој тек ќе влијае врз намалувањето на паричната маса. Тоа се применува кога се настојува да се води рестриктивна монетарно-кредитна политика.
Фактори кои ја одредуваат понудата на пари
Вкупното количество на пари во една земја е детерминирано од:
Депозитните банки се единствените институции способни да ги мултиплицираат депозитите што се депонирани кај нив. На тој начин, вкупната понуда на пари претставува производ на монетарната маса и монетарниот мултипликатор. Симболички изразено, тоа изгледа вака:
каде: M = вкупна понуда на пари, m = монетарен мултипликатор, а RM = примарни пари.
Примарните пари се обврски на централните банки кон останатите сектори во економијата. Тие се јавуваат во форма на:
Готовите пари се помалку стабилна категорија, бидејќи централната банка не може да влијае врз нив. Тие се детерминирни од одлуките на оние субјекти кои ги имаат, дали ќе претпочитаат да држат готови пари и во која количина. Резервите на банките се постабилна категорија и на нив централната банка може да има влијание преку своите одлуки. Симболички изразено, тоа може да се изрази преку следната равенка:
Резервите на банките кај централната банка се состојат од задолжителна резерва што ја пропишува централната банка и која мора депозитните банки да ја држат кај централната банка и од вишокот на резерви што депозитните банки ги имаат на своите сметки.
Тоа може да се изрази преку следната равенка:
каде: RR = задолжителна резерва, ER = вишок на резерви
Притоа, не се исти ефектите од порастот на различните компоненти на примарните пари. На пример, ако порастот на примарните пари се изразува преку порастот на готовите пари, во тој случај не се создаваат можности за кредитна мултипликација, затоа што готовите пари одат надвор од банките и не создаваат депозитна база потребна за доделување на кредити. Ако пак порастот на примарните пари оди преку порастот на резервите, се создаваат услови за понатамошна кредитна мултипликација.
Фактори кои влијаат врз примарните пари
Три главни факотри влијаат на промените на примарните пари:
Вториот фактор, односите држава-централна банка, исто така, има значајно влијание врз примарните пари. Најголемиот број земји во светот имаат буџетски дефицит, односно расходите им се поголеми од приходите во буџетот. Еден од начините за покривање на буџетскиот дефицит е и во позајмици од централната банка. Кога државата позајмува од централна банка, тоа влијае на порастот на примарните пари, а кога ги враќа позајмените средства, тогaш се намалуваат примарните пари. Доколку државата се задолжува во прекумерни износи од централната банка, во тој случај можно е таа да биде фактор за појави на инфлација или за девалвација. Од тие причини, најчесто износот до кој може државата да се задолжува кај централната банка е регулиран со закон. Земјите членки на Европскиот монетарен сојуз, својот буџетски дефицит мора да го држат до 3% од БДП. Во Македонија, можноста државата да се задолжува кај Народната банка се сведува на буџетскиот дефицит во Европската Унија.
Во земјите во развој, третиот фактор, односите централна банка со банките претставува доминатен фактор врз примарната емисија на парите. Во тие земји, централната банка доделува реесконтни кредити на банките преку кои се стимулираат одредени области, како што се земјоделството или извозот. И во Македонија, овој фактор беше доминантен, додека бевме во рамките на СФРЈ. Но, поради прекумерната емисија на примарни пари и создавањето на висока инфлација, по монетарното осамостојување се напушти и мерката на селективни кредити. Сепак, овој тек на емисија на примарни пари нема изгубено од своето значење, затоа што во соодносот централна банка - депозитни банки, централната банка ја регулира ликвидноста на банките и пошироко на стопанството, т.е. делува како позајмувач во крајна инстанца. Симболички изразено, тоа изгледа вака:
при што: RM = примарни пари, NFA = нето-дезивна актива, NDCG = нето-домашни кредити на државата и DCB = побарувања од депозитните банки.
Фактори кои влијаат врз монетарниот мултипликатор
Монетарниот мултипликатор покажува за колку ќе се промени паричната маса при дадена промена на примарните пари, односно колкав дел од порастот на примарните пари се транферирал во паричната маса. Колку е поголем монетарниот мултипликатор, толку поголем дел од примарните пари се трансформира во парична маса, и обратно. Големината на монетарниот мултипликатор, во основа, зависи од одлуките на:
Од одлуките на субјектите на небанкарскиот сектор да држат дел од својата актива во готови пари, или пак во депозитни пари, зависи големината на монетарниот мултипликатор. Колку субјектите повеќе држат готови пари, толку монетарниот мултипликатор е помал и обратно. Исто така, од одлуката на централната банка за висината на задолжителната резерва, зависи големината на монетарниот мултипликатор. Колку е повисока задолжителната резрва, толку е помал монетарниот мултипликатор и обратно. Исто така, одлуките на депозитната банка за висината на средтсвата што ќе ги држат на својата сметка има одраз врз големината на монетарниот мултипликатор. Колку е поголем тој износ, толку е помал монетарниот мултипликатор. Горните констатации, математички гледано изгледаат вака:
Ако М1 = C + DD, а RM = C + R, тогаш:
Ако, пак, и резервите на банките ги дезагрегираме на нивните составни делови ја добиваме следната равенка:
односно:
при што: m = монетарен мултипликатор, c = соодносот меѓу готовите пари во отптек и депозитните пари, rd = стапка на задолжителна резерва на депозитните пари, а re = сооднос на вишокот на резерви на депозитните пари.
Ефекти од промените на одделни компоненти на понудата на пари
Доколку централната банка ја зголеми стапката на задолжителна резерва, тогаш комерцијалните банки имаат малку депозити, а со тоа и помала можност за давање на кредити. Тоа значи, при ceteris paribus кај останатите променливи, доаѓа до намалување на монетарниот мултипликатор, а намалувањето на монетарниот мултипликатор води кон намалување на понудата на пари. Обратна е ситуацијата доколу централната банка ја намалува стапката на задолжителна резерва. Оттука, може да се извлече заклучокот дека монетарниот мултипликатор и понудата на пари стојат во негативна корелација со стапката на задолжителна резерва.
Доколку дошло до намалување на депозитните пари и зголемување на готовите пари, односно прелевање на депозитните пари во готови пари, тогаш тоа влијае на намалување на монетарниот мултипликатор, затоа што се намалува депозитната база, преку која се создава монетарна мултипликација. Исто така, кога банките одлучуваат зголемениот прилив на депозити да го држат на своите сметки, односно одлучуваат да ги зголемат слободните резерви, тоа влијае на намалувањето на кредитите, односно на паричната маса.
Кредитна мултипликација
Кредитна мултипликација е процес кој се состои од активности преку кои банката од еден или 100 денари, ставени како депозит во банката да создаваат два, три или четири денари кредитни пари (односно 200, 300 или 400).
Кредитната мултипликација може да се анализира на две нивоа:
На пример, да претпоставиме дека кредитните пласмани на банката се во висина на кредитниот потенцијал, односно билансот на банката е во рамнотежа. Во таква ситуација, банката не може да доделува кредити, за што нејзиниот биланс би се нарушил, бидејќи резервите би се намалиле под рамнотежното ниво. Но, доколку дојде до прилив на средства во банката по било која основа, билансот на банката се доведува во нерамнотежна состојба, односно банката има слободни средства кои може да ги пласира во вид на кредити. Доколку субјектот на кој банката го дава кредитот е нејзин комитент и ги држи паричните средства на сметка кај неа, тогаш дел од тие средства се враќаат во банката и таа повторно може да ги даде како кредит, но не во целиот износ. Дел од средствата се одлеваат во вид на готови пари кај населението, а дел кај други субјекти кои имаат сметки кај други банки.
Фактори кои ја определуваат кредитната мултипликација
Висината на кредитната мултипликација зависи од коефициентот на враќањето на доделените кредити во депозитниот систем на банката. Колку е поголем одливот на средствата на банката, толку е поголемо и ограничувањето на мултипликациониот процес. Одливот на средства се одвива ако:
Втор битен фактор што влијае врз висината на кредитната мултипликација е стапката на задолжителна резерва што банката ја издвојува кај централната банка. Колку е поголема задолжителната резерва, толку е помала можноста за кредитна мултипликација. Коефициентот на обновување на кредтиниот потенцијал покажува за колку ќе се обновува кредитниот потенцијал во секој нареден мултипликационен круг. Овој коефициент е различен од банка до банка. Поголем е кај банките кои имаат широк круг на комитенти, кои се меѓусебно деловно поврзани, па со доделените кредити од банката плаќаат најголем дел од обврските настанати меѓу нив и на тој начин поголемиот дел од кредитот се враќа во форма на депозит во банката, со што се зголемуваат и средствата за новиот мултипликационен циклус. Коефициентот на обновување на средствата се пресметува со следната формула:
Пресметувањето на максималниот кредитен мултипликатор овозможува однапред да го дознаеме порастот и на кредитите и на депозитите и на задолжителната резерва. Тоа не се однесува само кога има прилив на средства, туку и кога има одлив на средства, само што во тој случај станува збор за негативна кредитна мултипликација. Кога станува збор за негативна кредитна мултипликација, се јавува мултипликационо снижување на нивото на кредитите, депозитите и резервите на банката. Максималниот кредитен мултипликатор може да се пресмета со следната формула:
каде: Z = коефициент на обновување на кредитниот потенцијал.
Кога станува збор за макрокредитна мултипликација, коефициентот на враќање на средствата е значително поголем, т.е. се приближува и до 1, во споредба со микрокредитната мултипликација. Понатаму, кај микрокредитната мултипликација, коефицинетот на враќање на средствата се намалува најмногу преку одливот на средствата кај други банки. И колку е поголем одливот на пари, толку е помала мултипликацијата. Од друга страна, кај макрокредитната мултипликација опфатени се сите банки и одливот на средствата од една во друга банка нема ефект на намалување на коефициентот на враќање на средствата. Најпосле, коефициентот на обновување на кредитниот потенцијал кај депозитните банки е значително поголем на макро ниво, во споредба со микро ниво.
Регулирање на понудата на пари во Македонија
НБРМ преку акуциите на благајнините записи го повлекува вишокот на ликвидни средтсва што го имаат банките и на тој начин го намалува притисокот на девизниот курс од страната на побарувачката и го одржува девизниот курс на фиксно ниво. Друг инструмент кој го користи НБРМ за да се изедначи понудата и побарувачката на девизниот пазар е задолжителната резерва. Преку неа, НБРМ им зафаќа дел од денарските (или девизните) депозити и ги стерилизира на сметките на банките во НБРМ, и на тој начин им ја намалува моќта на банките да купуваат девизи на девизниот пазар и да вршат притисок врз девизниот курс.
Автономни текови на создавање на паричната маса во Македонија
Најзначајни автономни текови преку кои се создава паричната маса во Македонија се:
Доколку има вишок на ликвидни денарски средства, тие вршат притисок на девизниот пазар на страната на побарувачката и за да не се наруши рамнотежата меѓу понудата и побарувачката, НБРМ преку емисија на благајнички записи го апсорбира тој вишок денарски ликвидни средства. НБРМ емитува благајнилки записи, банките ги купуваат за денари и вишокот денари се сели од сметките на банките во НБРМ. На тој начин се намалува притисокот на страната на побарувачката за девизи на девизниот пазар и се постигнува целта – одржување на стабилен девизен курс.
НБРМ е принудена истовремено да делува и на страната на понудата и на страната на побарувачката на девизниот пазар. Очекувањата за евентуални промени во дезвиниот курс на денарот, силно влијае да расте побарувачката за девизи, со што при ограничена понуда на девизи, значително ја отежнува позицијата на НБРМ во одржувањето на стабилност на девизниот курс и во монетарното регулирање.
Кога расходите на државата се поголеми од приходите, доаѓа до намалување на депозитите на државата кај НБРМ и тоа поголемо трошење создава вишок на денарски ликвидни средства, кои вршат притисок на девизниот пазар и ја прават побарувачката на девизи да биде поголема од понудата. Во овој случај, НБРМ со своите инструменти повлекува денари од прометот или продава девизи од девизните резерви, за да ја изедначи понудата со побарувачката на девизи.
Овој тек има силно влијание во водењето на монетарната политика и монетарното реглулирање во Македонија. За да може успешно да ја регулира паричната маса, НБРМ и во услови кога готовите пари имаат високо учество во паричната маса (М1), таа треба да ги осознае и предвиди движењата на готовите пари, особено сезонските движења. НБРМ треба навреме да реагира, од една страна да има доволно готови пари за да ја задоволи потребата од готови парични средства, а од друга страна да го неутрализира нивниот зголемен ефект.
Паричната маса во Македонија
На крајот на декември 2016 година, најшироката дефиниција на паричната маса (монетарниот агрегат М4) во Македонија изнесувала 351.222 милиони денари, додека на крајот од јуни 2017 година таа паднала на 347.157 милиони денари. Во тие рамки, готовите пари во оптек изнесувале 28.193 милиони денари во декември 2016 година, односно 28.473 милиони денари во јуни 2017 година.
Министер за животна средина и просторно планирање на Македонија
Министер за животна средина и просторно планирање — прв човек во министерството за животна средина и просторно планирање на Република Македонија, институција која била основана во 1998 година. Моментална министерка за животна средина и просторно планирање е Каја Шукова.
{| class="wikitable" style="text-align:center" ! # ! width=180|Име (роден–починал) ! Слика ! colspan=2|Мандат ! Политичка припадност ! style="background:Turquoise; color:white"| 1 ! style="background:#990000; color:white"| 2 ! style="background:#990000; color:white"| 3 ! style="background:#002387; color:white"| 4 ! style="background:Yellow; color:black;"| 5 ! style="background:#07010F; color:white"| 6 ! style="background:#07010F; color:white"| 7 ! style="background:#1E90FF; color:white"| 8 ! style="background:#1E90FF; color:white"| 9 ! style="background:#1E90FF; color:white"| 10 ! style="background:#1E90FF; color:white"| 11 ! style="background:#1E90FF; color:white"| 12 ! style="background:#1E90FF; color:white"| 12 ! style="background:#002387; color:white"| 4
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Ниш
Црква Успение на Пресвета Богородица се наоѓа во Долна Врежина, во градската општина Пантелеј. Посветена е на Успението на Пресвета Богородица кое се слави на 28 август.
Изградена
Во 1907 година се откриени темелите на старата црква кога на еден мештанин на Долна Врежина во сон му се укажала локацијата на црквата. Биле пронајдени и икона на Пресвета Богородица, дрвен крст и кандило. Изградбата на црквата на таа локација траеала од 1907 година до 1926 година. Градена е од добротворните прилози на мештаните со благослов на нишкиот владика Димитрија. Осветена е на Мала Богородица во 1926 година од страна на тогашниот нишки владика Доситеј Васиќ. Обнова на црквата започнала во 2003 година.
Чешма
Чешмата на црквата Света Богородица се наоѓала од преку патот на црквата и била подигната во 1914 година за време на владеењето на кралот Петар I Караѓорѓевиќ со прилозите од мештаните на Долна Врежина. Ја изградил мајсторот Тодор Ивковиќ од Пасјача.
Силвен Шаванел
Силвен Шаванел Албира (Sylvain Chavanel Albira; р. ) — француски професионален друмски велосипедист, кој моментално вози за професионалната континентална екипа. Неговиот брат Себастјен Шаванел е исто така велосипедист.
Шаванел ја започнал неговата професионална кариера во 2000 со екипата Бонжур на Жан-Рене Бернодо, која станала Бриош Ла Буланжер во 2003. Тој е леворак. Шаванел е силен универзален возач, кој има освојувано спринтови и хронометри и е добар возач на северните класици.
Личен живот
Шаванел е роден во Шателро, франција, иако потеклото на неговото семејство е шпанско. Неговиот прадедо и прабаба биле од Хуеска, во регионот Арагон. Неговиот дедо е роден во Барселона и се преселил во Шателро во текот на Шпанската граѓанска војна. Другите членови на семејството сè уште живеат во Арагон. Тоа е шпанската врска, која му го дава двојното презиме на Шаванел, Шаванел-Албира, иако тој го користи само во службени настани. Тој изјавил: „Минатата година [2007], кога Вуелта пристигна во Сарагоса, јас запознав моја братучетка преку преведувач и таа ми даде слика од дедо ми, кога бил млад. И покрај моето потекло, јас едвај да знам збор на шпански - само зборови за пцуење“.
Како дете си играв во градината со модели на велосипедисти. Вели:
Кариера
Започнал со тркање, кога имал 13 години. Освоил 29 трки како ученик и јуниор. Го освоил националното јуниорско првенство во 1997. Неговиот вујко, Филип Раби, поранешен возач во регионот Вандеја, го препорачал на Жан-Рене Бернодо, кој започнал да основа професионална екипа во регионот. Бернодо го видел Шаванел првпат во Монтрево, кога настапил против возачите на јуниорската екипа на Бернодо, Вандеја У.
Бернодо и Шаванел се согласиле тој да помине една година со неговиот клуб, АК Шателро. Помошникот на Бернодо, Тери Брико, му обезбедил тренинг-програма на младиот Шаванел. Потоа Шавенел возел на Тур де л’Авенир во 1999 и во 2000. На 21 година станал професионалец за екипата Бонжур на Бернодо, спонзорирани од синџир на локални весници. Ја освоил првата етапа на Трката Франко-Белж и ја загубил водечката маичка последниот ден. Исто така ја освоил маичката за искачување на Тур де л’Авенир, јасно одвојувајќи се на Пиринеите и возел 217 километри сам на чело на Париз-Тур.
Шаванел го возел првиот Тур де Франс на возраст од 22, завршувајќи 65., подоцна доаѓајќи трет на Тур де л’Авенир, зад Денис Мењшов и Флорен Брард. Во 2002 победил на Четири дена Динкерк и завршил трет на Трката околу Белгија. Подоцна ги овоил двете трки во 2005.
На 25 јули 2008, Шаванел ја освоил 19. етапа на Тур де Франс поминувајќи го Жереми Роа. Тој подвиг и другите резултати на трката помогнале да биде избран како најборбен возач на трката.
На 3 септември 2008 бил втор на хронометарот на Вуелта а Еспања. Неговото возење го донело на второто место во генералниот пласман, две секунди послабо отколку на Американецот, Леви Лајпхајмер. Неговата екипа работела за него следниот ден со цел да добие временски бонус на крајот на етапата. Добиените шест секунди биле доволни за освојување на водечката маичка на 4 септември.
Квик Степ (2009-2013)
Шаванел изјавил во 2007 дека имал понуди од странски екипи, но бил обесхрабен да ги прифати нивните понуди поради плаќањата за пензија, кои би оделе надвор од Франција. Во јули 2008 изјавил дека се согласил да премине во екипата Квик Степ во Белгија за 2009. Шаванел изјавил дека ја донел неговата одлука откако возел на класичните трки во Белгија на почетокот на годината. Победил на Дварс дор Вландерен и Наградата Брабант. Изјавил:
Во текот на Тур де Франс 2010, Шаванел ја преземал жолтата маичка откако нападнал на 10 километри пред целта на втората етапа. По низата падови кои се случиле помеѓу кандидатите за генералниот пласман при спустот кај Спа, трката била неутрализирана за секој возач освен за Шаванел, кој бил единствен бегалец во тоа време. Го наплатил тоа, правејќи доволно разлика за етапна победа и освојување на жолтата маичка од Фабијан Канчелара. Следната етапа не била добра за Шаванел откако на двапати му се дупнала гумата на калдрмата, поради што Фабијан Канчелара ја презел жолтата маичка, меѓутоа на првата планинска етапа, Шаванел со рано бегство дошол со познатата победа и ја освоил по вторпат жолтата маичка.
На Вуелта а Еспања 2011, Шаванел ја носел црвената маичка на четири етапи. На етапата три, како дел од бегството, завршил втор зад Пабло Ластрас, со што се искачил на второто место во генералниот пласман, 20 секунди зад Ластрас. Меѓутоа, на следната етапа Шавенел завршил само 57 секунди зад етапниот победник, додека Ластрас загубил над 18 минути, со што Шавенел станал новиот водач во генералниот пласман на Вуелта. Ја одржувал оваа предност до етапата 8, кога ја изгубил маичката од Хоаким Родригес.
Во 2012, Шаванел победил на Три дена Де Пане и на француското национално хронометарско првенство по четврти пат.
Во 2013, по силните настапи на Тур де Сан Луис и Волта ао Алгарве, Шаванел ја освоил шестата етапа на Париз-Ница, преземајќи го бодовниот пласман на трката. Шаванел исто така го освоил генералниот пласман на Три дена Де Пане втора година по ред, освојувајќи ја завршната хронометарска етапа.
По пет години со, Шаванел ја напушти екипата на крајот на сезоната 2013 и се приклучил на за сезоната 2014.
ИАМ (2014–2015)
По освојувањето на националното хронометарско првенство, Шаванел учествувал и победил на Тур ду Поату-Шарент благодарение на одличниот резултат на хронометарот на четвртата етапа. Неколку денови подоцна, Шаванел победил на трката ГП Западна Франција во спринт на мала група пред Артур Вишо.
Директ Енержи (2016-)
Во септември 2015 година, екипата објавиле дека Шаванел ќе им се приклучи за сезоната 2016. Во 2018 година, Шаванел учествувал на Тур де Франс по 18. пат со што поставил рекорд пред Стјуарт О’Грејди и Јенс Фогт за најмногу учества на Тур де Франс и ја добил наградата за борбеност на втората етапа. На 26 јули 2018 година, Шаванел ја завршил осумнаесеттата етапа на Тур де Франс и со тоа го срушил рекордот за најмногу завршени етапи на Тур де Франс, рушејќи го рекордот на Јоп Зутемелк од 365. 3 дена подоцна, го израмнил рекордот на Зутемелк за завршување 16 пати на Тур де Франс. На последниот ден на трката, 29 јули, објавил дека ќе се повлече по Тур де Венде на 6 октомври 2018 година.
Прекар
Шаванел е познат како Шава, Мимоза или Мимо, по француски филмски лик кога го имитира. Во фламанските медиуми во Белгија, тој е често именуван 'Ла Машин' за неговата енергија и одлучност.
Распоред на резултатите на големите трки
СО = се откажал; — = не учествувал
Јастинас Марцинкевичиус
Јастинас Марцинкевичиус (10 март 1930 - 16 февруари 2011) — истакнат литвански поет и драмски писател.
Живот и кариера
Марцинкевичиус е роден во 1930 година во Васаткиемис. Во 1954 година дипломирал на факултетот за историја и филологија на Универзитетот во Вилнус, дипломирал литвански јазик и литература. Тој се приклучил на Комунистичката партија на Литванија во 1957 година. Работел неколку години како заменик-претседател на одборот на Сојузот на литвански писатели. Марцинкевичиус се смета за еден од најистакнатите членови на Сајдис. Починал во Вилнус.
Литературен стил и теми
Растејќи за време на повоениот период, Марцинкевичиус во својата поезија предизвикува романтизирана верзија на детството поминато во село на Литванија, за прва љубов, за односот на човекот со природата. Во неговата поезија, специфичното и цврсто селанско размислување е комбинирано со ум кој сака да донесе широки општи заклучоци и традицијата на литванската поезија да ги пее пофалбите на Земјата со современите начини на поетска мисла. Како поет, тој се обидол да ја сфати суштината на националното искуство и да му даде свеж уметнички израз. Во својот лирски стих, Маркинкевичиус се обидува да го сфати вистинското значење на она што се случува во човекот и општеството и го придвижува читателот со своите жестоки лирски признанија.
Тој ја бранел културната самосвест на својата нација. Поетот ја врати хуманистичката идеја во опишувањето на човекот, продолжи со романтичната и лирска поетска традиција, ја ценела естетската страна на литературата, наспроти херојскиот и пропаганден стил на социјалистичкиот реализам. Марцинкевичиус пишувал песни во романтичен и модерен стил.
Џон Столтенберг
Џон Столтенберг е американски радикален феминистички активист, научник, автор и уредник на магазин.
Столтенберг бил животен партнер на Андреја Дворкин триесет и една година (и евентуално стапиле во брак), иако тој се смета себеси за геј.
Кариера
Столтенберг е добро познат како феминистички активист и автор. Тој има напишано серија од книги и статии кои ги критикуваат традиционалните концепти на мажественоста или машкоста.
Тој беше животен партнер на Андреја Дворкин за триесет и една година. Тие почнале да живеат заедно во 1974 година; во 1998 година се венчале.
Столтенберг е основач на групата "Мажите можат да го запрат силувањето", која има за цел да ги образова младите мажи за сексуалните односи, согласноста и силувањето.
Столтенберг е заслужен за цитатот: "Порнографијата кажува лаги за жените, но порнографијата ја кажува вистината за мажите".
Надежда Толоконикова
Надежда Андреевна Толоконикова (Надежда Андреевна Толоконникова; родена на 7 ноември 1989 во Норилск) — руска уметничка-акционистка, членка на уметничките групи „Војна“ и „Pussy Riot“.
На 3 март 2012 година, таа била уапсена под обвинение за хулиганство во врска со влегувањето и изведувањето на противзаконска изведба во црквата на Исус Христос Спасителот во Москва. Сите жени биле осудени на две години затвори. Меѓународната органзиација „Amnesty International“ ги прогласила уапсените за политички затвореници.
Животопис
Надежда Толоконикова се родила на 7 ноември 1989 година во Норилск. Таа е студентка на Философскиот факултет при Московскиот државен универзитет Ломоносов.