cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Протестантска реформација
Причини за појава на реформацијата
Со појавата и ширењето на хуманизмот и ренесансата во Европа, дошло до појава на движење за реформирање на Католичката црква. Носители на ова црковно движење биле хуманисти кои ја критикувале простотијата и празноверието на свештениците и калуѓерите и барале црквата да го реформира своето учење и организација. Ова движење од црковно, станало и политичко, со што ги зафатило сите слоеви во европското општество. Тоа за првпат се појавило во почетокот на XVI век во Германија. Германија во тоа време била распарчена земја, составена од повеќе мали кнежевства, слободни градови и владеења на императорот, кои биле сосема независни. Феудалците, од најкрупни до најситни, не признавале никаква власт и безмилосно ги експлоатирале селаните. Во таква Германија за император бил избран Карло V Хабсбуршки (1519-1555 г.) кој не успеал да ја зацврсти во потполност својата власт, бидејќи владеел и со Шпанија и нејзините колонии (Сицилија и Јужна Италија) и Холандија. Ваквото владеење на Карло V го користеле германските кнезови и сè повеќе се осамостојувале на своите имоти. Во таква Германија политичките спротивности биле крајно заострени, како во градовите (меѓу богатите граѓани - буржуи и сиромашните граѓани - плебс) така и по селата. Но најголема експлоатација се вршела врз селаните. Тие биле експлоатирани од феудалците, од градовите и од црквата. Преку собирање на даноци, одземање на имоти и продавање проштелни ливчиња - индулгенции, Католичката црква ги зголемувала своите приходи, од кои поголем дел одел во касата на Папата, со што тој се претворил во крупен феудалец. Раскошниот и расипничкиот живот на католичкото свештенство, а особено на Римскиот Папа, предизвикало големо незадоволство кај сите верници. Така, во борба против богатсвата и злоупотребите на Католичката црква се нашле сложни сите слоеви на германското општество, и барале реформа на Католичката црква.
Повод и почеток на реформацијата
Повод за почеток на борбата за реформа на Католичката црква било повторното продавање на индулгенции, наводно за прибирање средства за доградба на црквата Св. Петар во Рим. Творец и водач на реформацијата во Германија бил Мартин Лутер (1483-1546 г.), професор по Богословија на Универзитетот во Витенберг. Во 1517 г. на вратата на Витембершката црква ги истакнал своите „95 тези“, според кои тој барал Евангелието да биде основен извор на христијанската вера, црквата да биде скромна, да нема многу празници, црковните обреди да се изведуваат на народен јазик, а не на латински (ја превел Библијата), свештениците да се свртат кон народот а не кон трупање на богатство, и да им се даде право на женидба. Движењето било наречено „Лутеранство“, според неговото име. За истапувањето на Лутер против Католичката црква и против папата се расчуло низ цела Германија и тој стекнал многу приврзаници од сите слоеви на населението. Но за неговото истапување разбрал и Римскиот папа и веднаш јавно го осудил неговото учење како ерес и побарал Лутер да се откаже од своето учење. Лутер го одбил барањето, а Папата со папска була (писмо) го исклучил од Католичката црква. Лутер не се уплашил од заканите на Папата, и јавно ја изгорел папската була на плоштад, како резултат на што дошло до раскнување на врските меѓу Лутер и Папата. Учењето на Лутер брзо се ширело низ цела Германија опфаќајки ги сите слоеви на општеството. Преку реформа на црквата богатото граѓанство барало евтина црква која би ги штитела нивните интереси, кнезовите барале одземање на имотите на Католичката црква, и таа да биде потчинета, а селаните и сиромашните граѓани барале освен црковна и реформа во општеството, да се ослободат од феудалната експлоатација. Меѓутоа реформацијата имала и свои противници. Освен папата, еден дел од благородништвото на чело со императорот не го прифатиле учењето на Лутер. На соборот во Вормс 1521 г. тоа било забрането, а Лутер бил прогонет. Тој се засолнал кај германските кнезови кои биле приврзаници на реформацијата.
Востание на селаните
И покрај забраната, лутеровите приврзаници го ширеле реформаторското учење, секој на свој начин. Селаните гледајќи дека никој не сака да ги исполни нивните барања, во 1524 г. кренале вооружено востание познато како "Голема селанска војна во Германија", на чело со свештеникот Томас Минцер. Мартин Лутер застанал на страна на феудалците бидејќи Томас Минцер покрај реформа во црквата барал и укинување на кметството. Востаниците ги уривале и палеле имотите на феудалците. На почетокот, градското население било на страна на селаните, но подоцна, плашејќи се од нив го напуштиле востанието. Поради недоволна организација на селаните и неединство, во 1525 г. востанието било задушено, биле убиени над 100.000 селани, а водачот бил ѕверски убиен.
Победа на умерена реформација
По задушувањето на востанието, кнезовите и богатите граѓани ја спроведувале реформацијата како што им одговарало, според нивните интереси. Но не сите кнезови ја прифатиле реформацијата; некои исплашени од силата на востанието ја задржале Католичката вера. Со цел да се спречат повторни безредија во Германија, државниот собор во 1529 г. го потврдил решението за забрана на Лутеровото учење. Лутеровите приврзаници јавно протестирале против таа одлука и го напуштиле соборот. Поради тоа, покрај Лутеранци, биле наречени и Протестанти. За да ги уништи протестантите и да го врати верското единство, императорот Карло V тргнал со војска против нив. Многу протестантски кнезови биле поразени. Овој успех на императорот ги исплашил останатите кнезови, и затоа тие се спротивставиле на императорската војска и која евентуално била разбиена. Императорот разочаран од неуспешната борба за уништување на реформацијата, а и поради болест се откажал од престолот во корист на својот брат Фердинанд Хабсбуршки кој владеел со Австрија, Словенија, Хрватска, Војводина, Полска и Унгарија. Новиот император немал намера да војува и затоа свикал државен собор во 1555 г. во Аугзбург, каде бил склучен Верски мир, со кој Протестантите добиле легална слобода и биле изедначени со Католиците. Со овој мир кнезовите можеле слободно да си ја избираат верата, протестантска или католичка, со што ја зголемиле својата самостојност и власт над поданиците и ја зацврстиле феудалната распарченост на Германија, за долго време.
Реформација во други европски земји
Реформацијата од Германија почнала да се шири и во други земји во Европа. Во зависност од местото и условите, реформацијата добивала различни облици и била позната под различни имиња. Во Швајцарија ја ширел Жан Калвин и била наречена Калвинизам - со својата поедноставена служба Калвин ја оправдувал капиталистичката експлоатација. Според Калвинизмот, богатејќи се, човекот правел добро дело, а сиромашниот е мрзлив и го навредува Господ. Калвинистите биле против раскошниот живот и го проповедале аскетскиот начин на живеење. Калвинизмот се проширил во Полска, Чешка, Унгарија и Франција каде приврзаниците биле наречени хугеноти. Меѓу Католиците и Хугенотите од Франција се воделе верски војни во кои била вмешана и кралската власт. Во таканаречена Вартоломејска ноќ, во 1572 г. во Париз биле убиени 3.000 хугеноти. Со Нантскиот едикт од 1598 г. било прифатено постоење на две вери во одна држава. реформацијата се појавила и во Англија. Кралот Хенри VIII во почетокот бил против реформацијата, но откако се судрил со Папата, во 1534 г. основал Државна англиска црква и се прогласил за нејзин поглавар.
Католичката реакција против реформацијата
Реформацијата ѝ нанела големи штети на Католичката црква. Цели земји биле изгубени и таа немала доволно приходи. За да ја поврати власта Католичката црква спровела реформи и презела остри мерки против реформаторите. За таа цел извршила реорганизација во своите редови со која уште повеќе ја централизирала власта. Таа борба на Католичката црква за уништување на реформацијата е наречена Католичка реакција - противреформација. Во таа борба, главно средство со кое се послужила Католичката црква биле калуѓерските редови, језуити, и инквизицијата - црковен суд. Во борба за зацврстување на католицизмот најмногу се истакнал новооснованиот ред на језуитите - "Исусов ред". Центри на језуитската дејност станале Шпанија и Австрија. За да го воспитуваат младото поколение во католички дух, језуитите отворале училишта. Во одбрана на интересите на црквата, тие не бирале средства, си допуштале секаков "грев"; се служеле со интриги, лаги, шпиунирање, убиства и др. Некои земји повторно биле вратени во Католицизам. Во нив феудалците ја користеле Католичката црква за да ги држат во покорност закрепостените селани. Но овој успех бил привремен. Со јакнење на новите сили во Европа, на Католичката реакција и црква и биле зададени нови потешки удари.
ESET NOD32
ESET NOD32, познат и како NOD32, е пакет на антивирусен софтвер произведен од страна на словачката компанија ESET.
Михал Палута
Михал Палута (Michał Paluta; р. ) — полски професионален друмски велосипедист, кој вози за професионалната континентална екипа.
Економија на Узбекистан
Од независноста, економијата на Узбекистан продолжува да постои како планска економија во советски стил со бавна трансформација во пазарната економија. Напредокот на реформите во владината економска политика бил претпазлив, но кумулативно Узбекистан покажал респектабилни достигнувања. Неговиот рестриктивен трговски режим и генерално интервенционистичките политики продолжуваат да имаат негативен ефект врз економијата. Потребна е суштинска структурна реформа, особено во овие области: подобрување на климата за инвестиции за странски инвеститори, зајакнување на банкарскиот систем и ослободување на земјоделскиот сектор од државната контрола. Останатите ограничувања на капацитетот за претворање на валутата и другите владини мерки за контрола на економската активност, вклучително и спроведување на строги ограничувања на увозот и спорадично затворање на границите на Узбекистан со соседните Казахстан, Киргистан и Таџикистан ги натерало меѓународните заемодавци да ги суспендираат или намалат кредитите.
ОУ „Христо Узунов“ - Охрид
Христо Узунов — основно училиште во Охрид, Општина Охрид. Училиштето одпочнало со работа на 7 ноември 1977 година. Во далечната 1977 година одпочна со работа со 1173 ученици распоредени во 31 паралелка, две забавишни групи и 56 вработени. Во 1989 година е извршена надоградба на дел од училиштето. Денес, училиштето е современо, развиено училиште во кое своето образование го стекнуваат 1219 ученици од прво до осмо (деветто) одделение, распоредени во 45 паралелки.
Економија на Узбекистан
Тесно соработувајќи со ММФ, владата направила значителен напредок во намалувањето на инфлацијата и буџетскиот дефицит. Националната валута била направена конвертибилна во 2003 година, како дел од програмата за стабилизација создадена од ММФ, иако останале некои административни ограничувања. Земјоделството и преработувачката индустрија придонесуваат подеднакво во економијата, секоја од нив претставува околу една четвртина од БДП. Узбекистан е голем производител и извозник на памук, иако важноста на оваа стока значително се намалила откако земјата прогласила независност. Узбекистан е исто така голем производител на злато, со најголем рудник за злато на отворено во светот. Земјата има значителни наоѓалишта на сребро, стратешки минерали, гас и нафта.
БДП и вработување
Следува графикон кој го прикажува трендот на бруто домашниот производ во Узбекистан во постојани цени од 1995 година, проценет од Меѓународниот монетарен фонд со бројки во милиони сом и. На графиконот е прикажан и индексот на потрошувачки цени (ИПЦ) како мерка на инфлацијата од истиот извор и курсот на американскиот долар на крајот на годината од базата на податоци на Централната банка на Узбекистан. За споредби на паритетот на куповната моќ во 2006 година, американскиот долар се разменува со 340 соми. БДП на Узбекистан, како и на сите земји од ЗНД, опаднал во текот на првите години на транзиција, а потоа се опоравил по 1995 година, бидејќи кумулативниот ефект на реформите во политиката започнал да се чувствува. БДП на Узбекистан покажал раст, растејќи за 4% годишно помеѓу 1998 и 2003 година, а потоа забрзувајќи на 7% -8% годишно. Во 2011 година стапката на раст се искачила на 9%.
Со оглед на растечката економија, вкупниот број на вработени лица пораснал од 8,5 милиони во 1995 година на 13,5 милиони во 2011 година. Овој здрав раст од скоро 25% на работната сила заостанувал зад зголемувањето на БДП во истиот период (64%, види графикон), што подразбира значително зголемување на продуктивноста на трудот. Официјалната невработеност е многу ниска: помалку од 30.000 баратели на работа биле регистрирани на државната размена на труд во периодот 2005-2006 година (0,3% од работната сила). Од друга страна, се верува дека недоволното вработување е доста високо, особено во земјоделството, кое сочинува целосно 28% од сите вработени, од кои многумина работат со скратено работно време на мали парцели за домаќинства. Сепак, нема достапни сигурни бројки поради отсуство на веродостојни истражувања за трудот.
Минималната плата, платите во јавниот сектор и пензиите за старост рутински се зголемуваат двапати годишно за да се осигури дека основниот приход не е еродиран од инфлацијата. Иако не се објавуваат статистички податоци за просечните плати во Узбекистан, пензиите се зголемувале постојано помеѓу 1995 и 2006 година. Месечната старосна пензија се зголемила во реални (прилагодени ИПЦ) суми за скоро фактор 5 помеѓу 1995 и 2006 година. Месечната пензија во американски долари изнесувала околу 20–25 американски долари до 2000 година, а потоа паднала на 15–20 американски долари помеѓу 2001 и 2004 година, а денес е 64 американски долари. Минималната плата била зголемена на 34,31 американски долари во ноември 2011 година. Под претпоставка дека просечните плати во земјата се на ниво од 3-4 пати поголеми од месечната пензија, платите во 2006 година биле проценети на 100 - 250 американски долари месечно или 3 - 8 американски долари дневно.
Според прогнозата на Азиската банка за развој, БДП во Узбекистан во 2009 година се очекува да порасне за 7%. Во меѓувреме, во 2010 година се предвидува раст на БДП во Узбекистан на 6,5%.
Работници
Писменоста во Узбекистан е скоро универзална и работниците генерално се добро образовани и соодветно обучени во соодветните области. Поголемиот дел од локалните технички и менаџерски обуки не ги исполнуваат меѓународните деловни стандарди, но странските компании вклучени во производството известуваат дека локално ангажираните работници учат брзо и работат ефикасно. Владата го нагласува странското образование. Секоја година стотици студенти се испраќаат во Соединетите Американски Држави, Европа и Јапонија за универзитетски дипломи, по што имаат обврска да работат за владата 5 години. Наводно, околу 60% од студентите кои студираат во странство наоѓаат вработување во странски компании по завршувањето на нивните дипломи, и покрај нивната 5-годишна посветеност да работат во владата. Некои американски компании им нудат на своите локални вработени специјални програми за обука во САД.
По 2016 година, Узбекистан го признал недостатокот на понуди за високо образование во земјата за поддршка на неговите потреби на пазарот на трудот. Од 2016 година, голем број даватели на високо образование започнале да работат во Узбекистан, вклучително и во соработка со странски универзитети. Покрај тоа, приватни даватели на високо образование започнале да се појавуваат на пазарот за да им ги обезбедат на студентите потребните вештини, знаења и компетенции потребни на пазарот на трудот. Еден од приватните универзитети во Универзитетот ТЕАМ во Ташкент има за цел развој на вештини потребни за започнување на претприемачки активности, со што придонесува за развој на бизниси и приватни претпријатија
Цени и монетарна политика
Узбекистан доживеал галопирана инфлација од околу 1000% годишно веднаш по независноста (1992–1994). Напорите за стабилизација спроведени со активно водство од Меѓународниот монетарен фонд брзо се исплатиле, бидејќи стапките на инфлација биле намалени на 50% во 1997 година, а потоа на 22% во 2002 година. Од 2003 година, годишните стапки на инфлација се во просек помалку од 10%.
Тешките инфлациски притисоци што ги карактеризирале раните години на независност неминовно довеле до драматична амортизација на националната валута. Девизниот курс на првата валута на Узбекистан, „идејната“ рубја наследена од советскиот период и нејзиниот наследник, минливиот „купон сом“ воведен во ноември 1993 година во сооднос 1: 1 на рублата, се искачила од 100 рубли за 1$ на почетокот на 1992 година до 3627 рубли (или купонски сомови) во средината на април 1994 година. На 1 јули 1994 година „купонот“ бил заменет со трајниот нов узбекистански сом (UZS) во однос 1000: 1, а почетниот курс за новата национална валута изнесувал поставен на 7 сома за 1$, што подразбира скоро двојна амортизација од средината на април. Во текот на првите шест месеци, помеѓу јули и декември 1994 година, националната валута се амортизирала понатаму на 25 сома за 1$ и продолжил да се намалува со брз клип до декември 2002 година, кога курсот достигнал 969 сома за 1$, т.е. 138 пати почетниот курс осум и пол години порано или скоро 10.000 пати поголем од курсот на почетокот на 1992 година, веднаш по прогласувањето на независност. Тогаш, амортизацијата на сомот буквално запрела како одговор на владината програма за стабилизација, што истовремено драматично ги намалило стапките на инфлација. За време на четирите години што следеле (2003–2007), девизниот курс на сомот кон американскиот долар се зголемил само за фактор 1,33, од 969 сома на околу 1865 сома во мај 2012 година.
Од 1996 година до пролетта 2003 година, официјалниот и таканаречен „комерцијален“ девизен курс - и двата утврдени административно од Централната банка - биле преценети. Многу бизниси и поединци не биле во можност да купат долари легално по овие „ниски“ стапки, па затоа се развил широко распространет црн пазар за да се задоволи побарувачката на тврди валути. Оваа разновидност се проширила особено по Руската финансиска криза во август 1998 година: на крајот на 1999 година стапката на размена изнесувала 550 сома за 1$ во споредба со официјалната стапка од 140 сома / 1$. До средината на 2003 година, владините напори за стабилизација и либерализација го намалиле јазот помеѓу црниот пазар, официјалните и комерцијалните стапки на приближно 8% и тој брзо исчезнал. Денес, четири странски валути - американскиот долар, еврото, фунтата и јенот - слободно се разменуваат во трговски штандови низ градовите, додека другите валути, вклучително руската рубља и казахстанскиот тенге, ги купуваат и продаваат поединечни („црн пазар“) менувачи на пари, на кои им е дозволено да работат отворено без вознемирување. Девизниот режим од октомври 2003 година се одликува со „контролиран флуктуирачки курс“. Либерализацијата на трговскиот режим останува предуслов Узбекистан да продолжи со програма финансирана од ММФ. Во 2012 година, стапката на „црниот пазар“ била значително повисока од официјалната стапка, 2850 сома за 1$ наспроти 1865 за 1$  (заклучно со средината на јуни 2011 година). Оваа стапка честопати се нарекува „чаршиска стапка“, бидејќи менувачите на пари работат на или во близина на „чаршиите“ - големи пазари на земјоделците.
Стапките на наплата на даноците останале високи, како резултат на користењето на банкарскиот систем од страна на владата како агенција за наплата. Се обезбедува техничка помош од Светска банка, Канцеларија за техничка помош при Министерството за финансии на САД и УНДП за реформа на Централната банка и Министерството за финансии во институции способни за спроведување на фискална и монетарна политика ориентирана кон пазарот.
Земјоделството
На крајот на 2013 година, владата преку Централната банка на Република Узбекистан објавила дека предвидува земјоделството да игра главна компонента на економскиот развој на земјата во иднина. Земјоделството во Узбекистан вработува 28% од работната сила и придонесува со 24% од БДП (податоци од 2006 година). Други 8% од БДП се од обработка на домашното земјоделско производство. Памукот, некогашна главна заработувачка на готовина во Узбекистан, изгубил голем сјај од независноста кога пченицата започнала да се прославува од размислувањата за безбедност на храна за рапидно растечката популација. Областите со памук биле намалени за повеќе од 25% од 2 милиони хектари во 1990 година на помалку од 1,5 милиони хектари во 2006 година, додека одгледувањето пченица скокнало 60% од околу 1 милион хектари во 1990 година на 1,6 милиони хектари во 2006 година. Производството на памук опаднало од 3 милиони тони годишно во деценијата пред независноста на околу 1,2 милиони тони од 1995 година, но дури и на овие намалени нивоа Узбекистан произведува 3 пати повеќе памук отколку сите други земји од Средна Азија и Азербејџан заедно. Извозот на памук паднал од високи околу 45% од вкупниот извоз на Узбекистан во раните 90-ти на 17% во 2006 година. Узбекистан е најголем производител на јута во Западна Азија и исто така произведува значителни количини на свила, овошје и зеленчук, а прехранбените производи придонесуваат со скоро 8% од вкупниот извоз во 2006 година. Практично целото земјоделство бара наводнување, но поради буџетските ограничувања практично нема проширување на наводнуваната површина од независноста: таа останува статична на 4,2 милиони хектари, ниво достигнато до 1990 година по брзиот раст за време на советскиот период.
Интервенцијата на владата во земјоделството се рефлектира во постојаноста на државните нарачки за двете главни готовински култури, памук и пченица. Земјоделците добиваат обврзувачки директиви за областа што треба да се исече на овие производи и се должни да им ја предадат својата жетва на назначените пазарџии по утврдени државни цени. Приходите на земјоделците и земјоделските работници се значително пониски од националниот просек затоа што владата им плаќа помалку од светските цени за нивниот памук и пченица, користејќи ја разликата за субвенционирање на интензивни капитални индустриски проблеми, како што се фабрики за производство на автомобили, авиони и трактори. Следствено, многу земјоделци се фокусираат на производство на овошје и зеленчук на нивните мали парцели во домаќинството, бидејќи цените на овие стоки се одредуваат според понудата и побарувачката, а не од владините декрети. Земјоделците, исто така, прибегнуваат кон шверц на памук и особено пченица преку границата со Казахстан и Киргистан со цел да добијат повисоки цени.
Дискриминаторските цени на владата за главните готовински култури, памук и пченица, очигледно се одговорни за исклучително брзиот раст на стадото добиток во последниве години, бидејќи цените на млекото и месо то, како и на овошје то и зеленчук от, исто така се утврдени од пазарот сили. Бројот на говеда се зголемиl од 4 милиони грла во 1990 година на 7 милиони грла во 2006 година, и буквално сите овие животни ги одржуваат рурални семејства со само 2-3 грла по домаќинство. Продажбата на сопствено произведено млеко, месо и зеленчук на градските пазари е важен извор за зголемување на приходите на руралните семејства.
Советската практика да се користи „волонтерски труд“ за да се собере жетвата на памук продолжува во Узбекистан каде ученици, универзитетски студенти, медицински работници и државни службеници секоја година масовно работат на полињата. Неодамнешната статија објавена од домашна новинска агенција (несомнено со силни антивладини склоности) го опишува памукот на Узбекистан како „богатство собрано од рацете на гладни деца“.
Природни ресурси и енергија
Минералите и рударството се исто така важни за економијата на Узбекистан. Златото, заедно со памукот, е најголем заработувач на девизи, неофицијално се проценува на околу 20% од вкупниот извоз. Узбекистан е седми најголем производител на злато во светот, ископувајќи околу 80 тони годишно и ги држи четвртите по големина резерви во светот. Узбекистан има изобилство на природен гас, кој се користи и за домашна потрошувачка и за извоз; масло што се користи за домашна потрошувачка; и значителни резерви на бакар, олово, цинк, волфрам и ураниум. Неефикасноста во користењето на енергијата е генерално висока, бидејќи ниските контролирани цени не ги стимулираат потрошувачите да заштедат енергија. Узбекистан е партнер на енергетската програма на ЕУ ИНОГЕТ, која има четири клучни теми: подобрување на енергетската безбедност, конвергенција на енергетските пазари на земјите-членки врз основа на принципите на внатрешниот пазар на енергија на ЕУ, поддршка на одржлив развој на енергијата и привлекување инвестиции за енергетски проекти на заеднички и регионален интерес.
Надворешна трговија и инвестиции
Надворешно-трговската политика на Узбекистан се заснова на замената на увозот. Системот на повеќекратни девизни курсеви во комбинација со високо регулираниот трговски режим предизвикал увозот и извозот да се намалат од околу 4,5 милијарди американски долари во 1996 година на помалку од 3 милијарди американски долари во 2002 година. Успехот на стабилизацијата и либерализацијата на валутите во 2003 година довел до значително зголемување на извозот и увозот во последниве години, иако увозот се зголемил многу побрзо: додека извозот се зголемил за повеќе од двојно на 15,5 американски долари до 2011 година, увозот се искачил на само 6,5 милијарди американски долари, како одраз на влијанието на владините политики за замена на увоз наменет за одржување на резервите на тврди валути. Драконските тарифи, спорадични затворања на границите и „такси“ на граничните премини имаат негативно влијание врз легалниот увоз и на производи за широка потрошувачка и на опрема за капитал. Узбекистанските земјоделци се лишени од сезонски можности да ги продаваат легално своите популарни домати и зеленчук за подобри цени во Казахстан. Наместо тоа, тие се принудени да ги фрлаат своите производи по намалени цени на локалните пазари или, пак, да продолжат со „извозот“ плаќајќи силно мито на граничните полицајци и цариниците. Узбекистанските потрошувачи се лишени од пристап до евтина кинеска стока што ја преминува границата од Киргистан во нормално време. Традиционални трговски партнери на Узбекистан се земјите на Комонвелтот на независни држави (ЗНД), особено Русија, Украина и Казахстан, кои вкупно сочинуваат над 40% од неговиот извоз и увоз. Не-ЗНД партнерите ја зголемуваат важноста во последниве години, а најактивни се Турција, Кина, Иран, Јужна Кореја и ЕУ. Од 2011 година, Русија останува главен надворешно-трговски партнер за Узбекистан.
Узбекистан е член на Меѓународниот монетарен фонд, Светска банка, Азиска банка за развој и Европската банка за обнова и развој. Има статус на набудувач во Светската трговска организација, член е на Светската организација за интелектуална сопственост и е потписник на Конвенцијата за решавање на инвестициски спорови меѓу држави и државјани на други држави, Париската конвенција за заштита на индустриската сопственост, Мадридскиот договор за заштита на трговските марки и Договорот за соработка со патентит. Во 2002 година, Узбекистан повторно бил ставен на специјалниот список за набудување „301“ поради недостаток на заштита на интелектуалното авторско право. Според индикаторите за транзиција на ЕБОР, инвестициската клима на Узбекистан останува меѓу најмалку поволните во ЗНД, само Белорусија и Туркменистан рангирани пониско. Неповолната клима за инвестиции предизвикало приливот на странски инвестиции да се смали до минимум. Се верува дека Узбекистан има најниско ниво на странски директни инвестиции по глава на жител во ЗНД. Од независноста на Узбекистан, американските фирми инвестирале приближно 500 милиони американски долари во земјата, но поради намалена доверба на инвеститорите, вознемирување и проблеми со конвертибилноста на валутите, бројни меѓународни инвеститори ја напуштиле земјата или размислуваат да ја напуштат земјата. Во 2005 година, Централната банка и ја одзела лиценцата на зародишната Бизнис банка, повикувајќи се на неодредени повреди на правилата за размена на локална валута. Одземањето предизвикало итни стечајни постапки, според кои депозитите на клиентите останале заробени два месеца. Во тој двомесечен период не се пресметала камата. Во 2006 година, Владата на Узбекистан ја изнудила Newmont Corporation (во тоа време најголемиот американски инвеститор) од заедничкото вложување во рудникот за злато во Мурунтау, за експлоатација на злато. Newmont Corporation и владата го решиле нивниот спор, но акцијата негативно влијаела на имиџот на Узбекистан меѓу странските инвеститори. Владата го испробала истото со британската сопственост на „Оксус рудар“. Коском, телекомуникациска компанија во американска сопственост, неволно го продала својот удел во заедничко вложување на друга странска компанија. ГМ-ДАТ, корејска подружница на ГМ, е единствената позната американска деловна активност што влегла во Узбекистан за повеќе од две години. Неодамна потпишала договор за заедничко вложување со UzDaewooAuto за составување на автомобили произведени во Кореја за извоз и домашна продажба. Други големи американски инвеститори во Узбекистан се Case IH, производство и сервисирање на памучни жетвари и трактори; Кока-Кола, во Ташкент, Наманган и Самарканд ; Texaco, производство на мазива за продажба на узбекистанскиот пазар; и Бејкер Хјуз, во развојот на нафта и гас.
Банкарство
Банките на Узбекистан демонстрираат разумно стабилни перформанси во главно доминираната од државната локална економија. Стабилноста на секторот во моментов е поддржана од брзиот економски раст, малата изложеност на надворешни финансиски пазари и силната надворешна и фискална позиција на суверениот. Сепак, секторот останува ранлив на можни економски шокови како резултат на слабото корпоративно управување и управување со ризици, брз раст на неодамнешните средства, значително насочено позајмување и аквизиција на проблематични средства. Обврските за девизи на банките, особено оние што произлегуваат од финансирање на трговијата, се особено ранливи како резултат на постојните девизни ограничувања.
Според оценките на Fitch, постојат значителни ризици од влошување на квалитетот на средствата во случај на пресврт во економските трендови. Основата на финансирање е главно краткорочна, главно се добива од тековните сметки на компанијата, додека средствата за мало учествуваат со само мал 25% во вкупните депозити. Подолгорочно финансирање се обезбедува од Министерството за финансии и други државни агенции, кои сочинуваат значителен дел од секторските обврски. Странското финансирање е мало, проценето на околу 10% од вкупните обврски. Управувањето со ликвидноста е ограничено од недостаток на длабоки пазари на капитал, а банките обично имаат тенденција да чуваат значителни резерви на готовина на нивните биланси. Квалитетот на капиталот понекогаш е загрозен од помалку конзервативни регулаторни барања за признавање на оштетување на кредитот и инвестиции во не-основни средства.
Трговија на мало
Малопродажниот сектор на Узбекистан останува доминиран од традиционалните пазари, познати како bozorlar, каде поединечни продавачи продаваат храна, домаќинства, облека и друга стока за широка потрошувачка. Но, малопродажниот сектор во земјата брзо се модернизира. Изградбата на модерни супермаркети и трговски центри се забрзало во последните неколку години. Малопродажниот пазар на земјата бил проценет на 17 милијарди долари во 2017 година и зголемувањето на приходите, растот на населението и преминот од неформална во формална малопродажба се очекува да предизвикаат континуирано ширење на секторот. Главните ланци на супермаркети ги вклучуваат локалните Корзинка.уз и Макро (Узбекистан) и францускиот мултинационален ланец Карфур, кој ќе ја отвори својата прва продавница во Узбекистан во 2021 година. Првите модерни трговски центри во земјата се наоѓаат во Ташкент и вклучуваат настани во Самарканд Дарвоза и Компас. Секторот исто така забележал раст на малопродажбата преку Интернет.
Туризам
Трите важни градови на Патот на свилата се наоѓаат во Узбекистан, имено Хива, Бухара и Самарканд. Постојат бројни добро поврзани туристички одредишта во Узбекистан. Постојат пет објекти на УНЕСКО во списокот на светско наследство и 30 се на пробен список.
Разни податоци
Следната табела ги прикажува главните економски индикатори во периодот 1993–2017 година. Приходите или потрошувачката на домаќинствата според процентот на учество:
Распределба на семејниот доход - Џиниев индекс: 36,8 (2003)
Стапка на раст на индустриското производство: 6,2% (проценка од 2003 година) )
Електрична енергија:
Електрична енергија - производство по извор:
Нафта:
Природен гас:
Биланс на тековната сметка: 3,045 милијарди долари (проценка на 2007 година) )
Увоз - стоки: машини и опрема 40,3%, хемиски производи 15,0%, метали 10,4%, прехранбени производи 8,1%, енергетски производи 4,3%, услуги 9,1% (2006)
Резерви на девизи и злато: 5,6 милијарди долари (проценка на декември 2007 година) )
Девизниот курс:
Тековен раст на економијата (6 месеци 2009 година)
Наводи
Узбекистан: Пристапување на Узбекистан во ЗНД на Зоната за слободна трговија (ДСТ)
Категорија вид на глаголите во македонскиот јазик
Свршени глаголи
Свршените глаголи се глаголи чие дејство го сфаќаме како целосно завршено. За таквите глаголи велиме дека се глаголи од свршен вид.
Дејството во свршените глаголи може да се извршило во:
Примери за свршени глаголи чие дејство се извршило во еден момент: тропне, чукне, падне, рипне, пукне. а може да означува и:
Примери за свршени глаголи кои означуваат почеток на дејство: заигра, појде.
Примери за свршени глаголи кои означуваат крај на дејство: прочита, доплива, изигра.
Примери за свршени глаголи кои означуваат дел од дејство: поседи, поработи.
Несвршени глаголи
Разликуваме:
Примери за трајни несвршени глаголи: чита, пее, плива, јаде, игра.
Црква „Св. Никола“ - Нерешки Пат
Свети Никола — мала православна црквичка на падините на Водно, веднаш до патот што води за селото Горно Нерези.
Црквата долго време била запуштена. Денес за неа се грижи жител на населбата Козле. Црковниот патронат се слави на 19 декември на Свети Никола Зимски, кога е присутен и свештеник од црквата „Св. Јован Крстител“ од Капиштец. Црквата неколкупати била ограбувана.
Дигитален номад
Дигитални номади — луѓе кои користат телекомуникациски технологии за да заработат за живот и да живеат номадски живот. Таквите луѓе работат од странски земји, кафулиња, библиотеки, па дури и возила за рекреација.
Дефиниција
Дигиталните номади користат безжичен интернет, паметни телефони, интернет-телефонија и апликации на облак за да работат од далечина каде и да живеат или патуваат.
Дигиталните номади патуваат, но продолжуваат да работат со клиентите или работодавците. Овој вид на живот носи многу проблеми како што се одржување на меѓународно здравствено осигурување на глобално ниво, почитување на различни локални закони, добивање работна виза и одржување врски со пријателите и семејството. Други проблеми кои се јавуваат во овој вид на живот се разликите во часовните појаси, тешкотиите во наоѓањето сигурен семрежен извор, како и немањето на боледувања и подолги одмори бидејќи дигиталните номади немаат постојан и сигурен извор на приход.
Сепак, дигиталниот номадски начин на живот станува сè попопуларен и Меѓународната конференција за дигитални номади (DNX GLOBAL ) се одржала во Берлин во 2015 година. Исто така, постојат сајтови кои обезбедуваат информации за дигиталните номади за трошоците за живот во различни делови на светот и други информации за да им биде полесно да изберат локација на која ќе се преселат.
Список на англиски монарси
Првиот човек којшто ја презел титулата Rex Anglorum или Крал на Англија бил Офа Мерсиски. Во текот на 9 век, кралевите од Весекс, кои претходно ги освоиле Кент и Сасекс од Офа во 825 година, станале доминантни од сите останати мали кралства во Англија. Сепак, традиционално, списокот на англиските монарси започнува со Алфред Велики од 829 година. Тој и неговиот син Едвард Постариот ја користиле титулата крал на Англосаксонците. Заземањето на Нортумбрија во 927 година, на Етелстан му била доделена титулата Rex Anglorum. Оваа титула била променета во времето на Хенри II, во 1154 година, кога била преименувана во Rex Angliae.
Кнежевство Велс било приклучено кон Кралство Англија во 1284, а во 1301 Едвард I за првпат на идниот наследник, својот син Едвард II, му ја дал титулата Принц од Велс. Од тоа време, со исклучок на Едвард III, најстарите синови на сите англиски монарси ја имале оваа титула. По смртта на Елизабета I во 1603 година, Круните на Англија и Шкотска се обединиле, на чело со Јаков I (Јаков VI на Шкотска). Од страна на кралска прокламација, Џејмс се нарекувал и „крал на Велика Британија“, но сепак официјално истото било создадено во 1707 година.
Династија Мерсика
( +OFFA•REX+ ) 774–796 || || 747 || Синетрита пет деца|| 26 или 29 јули 796 58 години
Династија Весекс
(Ecgberht) 829–839 || || 775 син на Елмуд Кентски || Редбурга три деца || 4 февруари 839 64 години (Æþelwulf) 5 февруари 839–856 || || Ахен во 795 син на Егберт и Редбурга|| (1) Осбурх шест деца (2) Џудит Фландриска 1 октомври 853 нема деца|| 13 јануари858 62 or 63 (Æþelbald) 856–860 || || 834 син на Етелулф и Осбурх|| Џудит Фландриска нема деца|| 20 декември 860 (Æþelberht) 21 декември 860–865 || || c.835 син на Етелулф и Осбург|| непознато две деца|| 865 30 години (Æþelræd) 865–871 || || 837 Етелулф и Осбурга|| Вулфрида 868 две деца|| 23 април871 aged about 34 (Ælfræd) 24 април 871–899 || || 849 Вантаџ син на Етелулф и Осбурга || Елхсвит Винчестер 868 шест деца || 26 октомври 899 aged about 50 (Eadweard) 27 октомври 899–924 || || 871–877 син на Алфред и Елхсвит || (1) Екгвин 893 три деца (2) Елфиед 902 десет деца (3) Едгиф 905 четири деца || 17 јули 924 Фардон 50 години (Æþelstan) 3 август 924–939 || || 895 син на Едвард и Екгуин|| неоженет || 27 октомври 939 44 години (Eadmund) 28 октомври 939–946 || || 921 син на Едвард и Екгуин || (1) Елфгиф Шафтсберска три деца (2) Етелфлад Дамерхамска 944 немаат деца || 26 мај 946 Пикилчрч 25 години (Eadred) 27 мај 946–955 || ||923 Син на Едвард || неженет|| 23 ноември 955 Фром 32 години (Eadwig) 24 ноември 955–959 || || 940 син на Едмундо || Ælfgifu || 1 октомври 959 19 години (Eadgar) 2 октомври 959–975 || 100px|King Edgar of England || 943 Вексес son син на Едмунд|| (1) Елфрит 960 1 син (2) Елфрид 964 2 сина|| 8 јули 975 Винчестер 32 години (Eadweard) 9 јули 975–978 || || 962 син на едгар|| unmarried || 18 март 978 Корф 16 (Æþelræd Unræd) 19 март 978–1013 || 100px|Image of Æthelred II with an oversize sword from the illuminated manuscript "The Chronicle of Abingdon" || 968 Син на Едгар || (1) Ælflaed of Northumbria четири деца (2) Елгифу 991 шест деца (3) Ема Нормандиска 1002 три деца || 23 април 1016 Лондон 48 години
Данска династија
(Svend Tveskæg) 25 декември 1013–1014 || || 960 Данска син на Харолд I Дански и Гирид Олафсдотирска || (1) Ганхилда Полска 990 седум деца (2) Сигрида 1000 1 ќерка || 3 февруари 1014 Врскаолншир 54 години
Династија Вексес (прва реставрација)
(Æþelræd Unræd) март/април 1014–1016 (второ регенство) || || 968 син на Едгар || (1) Елфвеард четири деца (2) Алгифа 991 шест деца (3) Ема Норманска 1002 три деца || 23 април 1016 Лондон 48 години (Eadmund) 24 април – 30 ноември 1016 || || 993 Син на Етелред || Edith of East Anglia две деца || 30 ноември 1016 Гластонбери 23 години
Данска реставрација
(Knútr) 30 ноември 1016–1035 ||   || c.995 Син на Свен I Дански || (1) Елфгиф Нортхемптонска две деца (2) Ема Нормандиска 1017 || 12 ноември 1035 Шафтсбери 40 години (Harald) 13 ноември 1035–1040 || || c.1016/7 син на Кнут || Елфгиф 1 син || 17 март 1040 Оксфорд 23 години (Hardeknud) 18 јуни 1040–1042 || || 1018 син на Кнут || непознато|| 8 јуни 1042 Lambeth 24 години
Династија Вексес (втора реставрација)
(Eadweard) 9 јуни 1042–1066 || || c.1003 Оксфордшир Син на Етелред || Едит Весекс 23 јануари 1045 немаат деца || 5 јануари 1066 Вестминстерска палата 60 години (Harold Godwinesson) 6 јануари –14 октомври 1066 || || 1020 син на Годвин, Прв Ерл од Весекс || (1) Едита Свонкска шест деца (2) Едита Мерсиска York 1064 два сина Хастингс 46 (починал во битка) (Eadgar Æþeling) 15 октомври –17 декември 1066. Proclaimed, but never crowned. || || 1053 Унгарија син на Едвард || неоќенет || 1125 72 години
Црква „Св. Никола“ - Слепче (Демирхисарско)
'''Св. Никола''' — главна црква во демирхисарското село Слепче, претставник на Македонската преродба. Му припаѓа на Крушевско-демирхисарското архијерејско намесништво во Преспанско-пелагониската епархија на МПЦ - ОА.
Црквата е изградена врз темелите на стара црква во 1867 година.
Во храмот има полузачуван натпис со годината на зографисување — 1884. На него стои името на Коста Анастасов, зограф кој работел и на соседниот Слепченски манастир, но може и да се однесува на мајстор-градител со истото име. Според друго толкување, се работи за брат му Никола Анастасов.
По команда на штука (филм, 1970)
„По команда на штука“ е советски куклен филм од 1970 година, во режија на Владимир Пекар и Владимир Попов. Филмот се заснова на изведбата на куклениот театар Калинин според претставата на Елизавета Тараховскаја, чиј заплет била руската народна приказна „По команда на штука“.
Тоа е првиот куклен филм на здружението Креативно здружение „Екран“.
Заплет
Кукавичкиот крал Пиа владеел во тоа кралство и тој имал каприциозна ќерка Несмејана, која честопати била каприциозна од досада и тага во нејзината мала соба. И колку и да ја воодушевувале додворувачите, никој не можел да ја насмее. Затоа, Цар Пиа ветил дека ќе му ја даде принцезата на оној што ќе ја насмее принцезата, но кога Емелија ја насмеал, тој наредил момчето да го избркаат од палатата. На крајот на филмот, Емелија и принцезата Несмејана ја напуштаат палатата и отишле да живеат заедно и среќно засекогаш.
NGC 7799
NGC 7799 — ѕвезда во соѕвездието Пегаз, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 7 ноември 1863 година од страна на Хајнрих Даре, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 11 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7799 е од видот *. Видливиот сјај во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 14,9 m.
953
953 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 953 година од новата ера, 953. од првиот милениум, 53. од X век и четвртта од 950-тите.
NGC 7799
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 59 м 31,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +31° 17' 46"".
953
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
NGC 7799
Други поделби
Проучување на NGC 7799 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 89; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2768. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 606.
953
Други календари
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6461 и 6462 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5703 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4713 и 4714 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1706.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 953 година се протега во 3589 и 3590, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3649 и 3650 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1496. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 341 и 342 исламска година.
70 п.н.е.
70 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 70. година пред новата ера, 70. од првиот милениум п.н.е., 70. од 1 век п.н.е. и прва од 70-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5438 и 5439 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4680 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3690 и 3691 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 683.