cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Историја на Перу
Во раниот 19 век, додека останатите јужноамерикански држави се бореле за независност, Перу останал лојален кон кралот. Независноста на Перу била стекната со воените походи предводени од Симон Боливар и Хосе де Сан Мартин. За време на раните години на републиката, воени водачи создале политичка нестабилност во Перу. Подоцна се формирала Конфедерацијата на Перу и Боливија. За време на Конфедерацијата, учествувал во повеќе битки и воени походи со околните јужноамерикански држави. По распадот на конфедрацијата, Перу објавил војна на Боливија во која и загубил.
Историја на Колумбија
Во 1514 година, Шпанија започнала постепено да го колонизира регионот на денешна Колумбија. Преку Санта Марта (основана на 29 јули 1525 година од страна на шпанскиот конквистадор Родриго де Бастидас) и Картагена (1533), започнала колонизацијата на Јужна Америка. Започнувајќи во 1536, конквистадорот Гонзало Џименез де Квесада најпрвин ги истражил регионите кои се наоѓале покрај реката Магдалена, па подоцна ги покорил народите кои го зборувале јазикот Чибча. Потоа бил основан градот Санта Фе де Богота (околу 1538 година, денешна Богота) и регионот бил наречен 'El nuevo Reino de Granada', кое во превод значи новото царство на Гранада. По победата на Себасијан де Белалцезар била воспоставена шпанска власт. Во почетокот, најголем проблем било начинот на кој ќе се владее во новото кралство, односно кој ќе ја спроведува извршната власт. Но, набргу проблемите биле надминати и новото кралство започнало да функционира.
Вицекралството Нова Гранада претставувало вицекралство кое постоело во периодот од 1717—1724, 1740—1810, и 1815—1819 година. Кралството ги опфаќало северните делови од денешните држави: Колумбија, Еквадор, Венецуела, Панама, Гвајана, Костарика и Тринидад и Тобаго. Ова кралство е наследник на Ново Кралство Гранада, кое опстојувало во 16 век. Но, на 27 мај 1717 година (со прекратување помеѓу 1712-1739) станало самостојно вицекралство кое било директно подчинето на кралот на Шпанија. Престолнината на ова кралство била Богота. Во 1810 година тоа станало независно од Шпанија, но веќе во 1816 година повторно било заземено од Шпанија. По само три години, овие територии конечно се одделиле од зависноста на Шпанија, притоа создавајќи ја новата држава - Голема Колумбија. По нејзиното реаспаѓање во 1831 година, денешната држава Колумбија се викала Република Нова Гранада и тоа име го носела до 1863 година.
Независноста од Шпанија, Колумбија ја добила во 1819 година. Во 1525 година, Шпанците го основале првиот европски град на континентот, во крајбрежјето на Карипско Море. Постепено, тие започнале да добиваат голема контрола над територијата и во 1538 година бил основан градот Санта Фе (денес, Богота). Во 1810 година, жителите на административниот центар Богота прогласиле независност. Водени од Симон Боливар и Франсиско Сантандер, тие извојувале победа во 1819 година, кога била основана Голема Колумбија, која се распаднала во 1831 година, кога од нејзината територија се создале две нови држави: Нова Гранада и денешната Колумбија. Панама била составен дел од Колумбија до 1903 година, кога се отцепила.
Демократијата во Колумбија била воспоставена со многу крвопролевања, со започнување на две граѓански војни. Така, во текот на 19 век избувнале неколку големи судири меѓу конзервативната и либералната партија при што овие судири станувал сè покрвави онака како што партиите станувале поголеми. Најголемата граѓанска војна била позната како „Војна на илјада денови“ (La Guerra de los Mil Dias), која завршила со потпишувањето на Неерландскиот договор во 1902 година, а следната година, Панама се стекнала со независност. Во 1957 година бил основан Националниот Фронт при што најголемите партии во Колумбија се договориле да владеат заедно, што не било прифатено од месното население и тоа довело до создавање на комунистичките движења кои до ден денешен влијаат врз политичкиот живот на Колумбија.
Кратово
Кратово — град во Североисточна Македонија, сместен во грлото на изгаснат вулкан. Претставува еден од најстарите градови во Македонија и на Балканот.
Потекло на името
Постојат повеќе примери за изворот на името на градот Кратово. Името Кратово доаѓа од местоположбата на градот, кој лежи на вулканска подлога, односно вулкански кратер. Според преданието, градот го добил името по зборовите „кират-ова“, по името на тврдината на бреговите на Кратовска Река, урната од Османлиите. Во времето на Византија, градот е наречен „Коритос“ или „Коритон“.
Античка и средновековна историја
Подрачјето било населено уште во римско време. Градот бил познат како рударски град под името „Кратишкара“, кој ѝ припаѓал на римската провинција Дарданија. Во византиско време, Кратово е познато како „Коритос“ или „Коритон“, што ја објаснува и неговата местоположба, „корито во кое се наоѓа градот“. Како сведоштво за животот и значењето на Кратово во античкиот и средновековниот период како важно рударско средиште, се остатоците од рудниците и големиот број подземни тунели и премини кои ги поврзувале и од кои се ископувала и пренесувала рудата.
Во времето на владеењето на Стефан Немања, во 1189 година, Кратово било присвоено кон Србија, под српска надвласт со градот властувал деспотот Јован Оливер.
За постоењето на Кратово раскажувал Хомеровиот еп „Илијада“ во VI в.п.н.е. Како доказ служат и монетите од времето на Адолион Пајонски, крал кој владеел од 315 до 285 г.п.н.е. Во тоа време, градот тргувал со злато, сребро и бакар.
Османлиски период
Во втората половина на XIV век, Кратово потпаѓа под Османлиското Царство. Во XVI и во XVII век, во составот на новоосвоените територии на Османлите, градот станал подрачен центар. Во XVI и XVII век овде се ковале сребрени пари. Градот го посетил и турскиот султан Мурат. Според еден попис од 1570 година, може да се види соодносот на етничкиот состав на населението по домаќинства. Во документот било забележано дека имало 328 христијански семејства, 292 муслимански, 37 еврејски и за првпат се забележани десет ромски семејства. Познатите турски патписци, Хаџи Калфа и Евлија Челебија во своите белешки Кратово го опишуваат како град во кој се ковале монети и дека во тој период градот имал 800 куќи, 350 дуќани, 20 мали и поголеми џамии, медреса, теќиња, амами, чешми и друго. Монетарниците кои датирале уште од Римскиот период, по доаѓањето на Турците, најдоцна во времето на султанот Бајазит I (1481 - 1512 г.) повторно биле активирани и во наредните два века во нив се изработувале монети со ознака „К“, што значи дека се изработени во Кратово. Од 1689 до 1805 градот бил запустен. По Австроунгарската војна од 1689-1690 година и Карпошовото востание, градот бил опустошен, а рударските окна затворени. Во почетокот на XIX век Злетово станало центар на рударството и во Кратово сосема престанала рударската дејност.
Географија
Кратово се наоѓа во североисточниот дел на Македонија, помеѓу општините Крива Паланка, Пробиштип, Свети Николе, Куманово и Кочани, во западниот дел на планината Осогово, во кратер на изгаснат вулкан. Низ него тече Кратовска Река и три помали реки.
Клима
Климата е умерено континентална и планинска, поради надморската височина на градот. Во стругата на Крива Река се чувствува влијанието на Вардарската долина и Средоземјето.
Температурата на воздухот се разликува во летниот период во однос на зимскиот период. Максималната температура во летниот период е 38,5°С, а минималната во зимски период е -16,5°С, просечно температура изнесува 11,3 °С.
Врнежите се движат од 550 мм до 750 мм воден талог на 1м², во зависност од апсолутната височина. Најизразени врнежи има во април, мај, октомври и ноември, а најсушни се месеците - август, септември и февруари. Кратово спаѓа под влијание на југозападни ветрови кои доведуваат до топло и врнежливо време, а североисточните ветрови дуваат од планинските делови и условуваат суво и ладно време.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Кратово живееле 4.500 жители, од кои 2.500 Турци, 1.900 Македонци и 100 Роми.
По 1912 година голем дел од Турците се иселиле, така што Кратово се претворило во мала градска населба која во 1931 година имала само 1.883 жители.
Во првиот организиран попис на СФР Југославија од 1948 година, во Кратовскиот срез имало 23.961 жител, од кои 1.925 во градот Кратово, 1.509 во Пробиштип и 20.527 во селата (Кратовско, Злетовска Река). Од етнички аспект, населението го сочинувале 23.357 (97,4 %) Македонци, 262 Роми, 115 Турци, 59 Срби и 168 останати.
Според пописот од 2002 година, во градот Кратово живеат 6.924 жители.
Според пописот на населението од 2002 година, во градот имало 6.924 жители и спаѓал во групата на мали градови. Етнички гледано, населението е составено од:
Во градот се зборуваат следниве јазици :
Во Кратово се застапени следните религиски групи :
Според последниот попис на населението на Македонија од 2021 година, Кратово брои 5.791 жител, од кои:
Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Кратово:
* Извор: Државен завод за статистика на Република Македонија (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години
Родови
Во 1931 година во Кратово имало 172 семејства или 350 домаќинства. Од нив, 49 семејства (135 домаќинства) биле старинци и 123 семејства (215 домаќинства) доселеници.
Македонци: Старинци се следниве семејства: Ашчи-Крстовци (6 домаќинства) кои се сметаат за еден од најстарите семејства. Се зборувало дека водат потекло од семејството на Св. Ѓорѓи Кратовски. Реповци-Коко-романци (3), Караванци (2), Божиковци (3), Џамѓозци (4), Бојчевци (2), Дрневци (8), Борнарци (1), Маќевци (7) и Кондевори (5). Во сите овие семејства имало почитувани луѓе, попови и економисти. Шешперци (2) кои биле угледни трговци со масло и тргувале со Солун. Миќевци (4) - и од оваа семејство имало угледни луѓе и трговци. Дудушци-Цветинчеви - од оваа семејство имало кујунџии (изработувале предмети и украси од злато и сребро). Стевчеви (2) - од оваа семејство бил прв учител во Кратово во 19 век, Пардуовци (1), водат потекло од некој Грк, Панчевци (2), Котревци (7), Рамевци-Суќевци (3), Џашикци (2), Бајевци (3), Мангровци (2), Чукчукци (2), Билковци (3), Бидици (4), Дејановци (2), Тричковци (8), Томчевци (2), Канчевци (2), Трпковци (1), Велин Поцевци (3), Чаневци (3), Чепишовци (2), Гаџевци (5), Брборковци (3), Дудевци (1), Буреци (1), Шљакневци (2), Белокапци (1), Боцинчевци (1), Аџи-Митевци (1), Лесевци (2), Граматикци (1), Маџарци (4), Џоневци (1), Магаришчарци (3), Бошевци (2), Дупиновци (2), Симоновци (2), Сентовци (1), Пенџуклијци (1), Фикинче (1), Трте (1), Мојсејчевци (1) и Мирчевци (1). Сите овие семејства се Македонци и Срби со православна верoисповед.
Турци: Што се однесува за турското население, по народно предание меѓу турските семејства имало и такви кои се населиле веднаш по заземањето на Кратово од страна на Турците. Еден член од турското семејство Сулејман-бегови зборувал за тоа како нивното семејство години наназад се доселиле во Муратово време од градот Коња од Мала Азија. Стари доселеници, доселени пред 18 век припаѓаат уште и овие семејства: Заимци, Семурлаовци, Змичевци, Демир-Алијски, Анабешпара, Едиповци, Јантевци, Батија-беговци и Асан-ефендијски. Сите овие семејства зборувале за тоа дека нивните предци биле доселени од Мала Азија. Доселени во Кратово по 17, 18, XIX и XX век. Во 17 век се доселиле овие семејства: Петревци-Поп-Андоновци (2) и Манговци (2) од Прилепско, Грозданци-Топуци (7) и Поп-Димитријевци (2) од Самоков, Бугарија. Овие доселеници зборувале за тоа дека нивните предци биле попови или угледни трговци и го бранеле народот од турските зулуми и се замериле со тогашните Турци. Затоа го напуштиле својот крај и се населиле во Кратово, каде тогаш населението поради рудниците имале поголема слобода. По сѐ изгледа Кратово во 17 век било некој вид на засолниште на христијаните.
Во 18 век, поради турската анархија и навлегувањето на Арнаутите на исток, христијанското население бегало испред нив и се засолнувале во планинските предели кои биле подалеку од главните комуникациски артерии (како што е случај со Кратовскo-Злетовската област). Оттогаш во овој век има доселеници од Дебарски, Тетовски и Врањски крај во оваа област, па и во самото Кратово. Тогаш во Кратово биле доселени овие семејства: Глигоровци (2) од Дебарско, Наковци-Ѓоревци (4) од Тетовско. Оваа семејство било многу плодно. Една жена родила 18 деца, Голубанци (10), од блиското село Врбица, а таму од Врањско, Ковачи (2) доселени од Горно Кратово, а таму од Врањско. Сите овие доселеници зборувале за тоа дека нивните предци побегнале од својот крај поради тоа што убиле некој Арнаутин што правел зулуми, и бегајќи од нив поради освета, се доселиле во Кратово или некое кратовско село под заштита на кратовските бегови. Во 18 век не работеле кратовските рудници и тогаш Турците околните села ги претвориле во чифлици. Затоа во овој век кратовските бегови ги примале доселениците од подалечни области и ги заштитувале од освета под услов тие да постанат нивни чифчии. Подоцна некои од овие доселеници преминале во градот, што е случај со споменатите семејства Голубанци и Ковачи. Од блиските села во 18 век се доселиле овие семејства: Чачерци (6), Деспотовци (3), Тошевци (4) од Куклица; Миладинци (8) од Тополовиќ. Овие доселеници зборувале за тоа дека нивните предци се доселиле во Кратово како слуги кај беговите.
Во 18 век доселени се и некои турски семејства и тоа: Грошчијци - една од најпочитуваните и најмоќните семејства во Кратово. Се доселил некој Грошчија околу 1720 година од Дупница, Бугарија, како државен чиновник; Насфовци (2), се доселил некој Шамли-Мемет од Шан, Дамаск, Атула-ефендијски, доселени од Ќустендил, Бугарија.
Причина за доселувањето на населението во првата половина на 19 век во Кратово било обновувањето на рудниците и потребата за работа во нив. Голем број на работниците од соседните области кои работеле во рудниците, во првата половина на 19 век се населиле и во Кратово. Од тие доселеници припаѓаат овие семејства: Газдевци (2) од Скопско, Игњатци (2) од Кумановско, Пезовалијци (2) од село Пезово, Овче Поле. Тогаш во Кратово се населиле и некои занаетчии од соседните градови, и тоа: Аџи Костевци (4) од Крива Паланка, како сапунџии, Бурекци (2) и Каќевци (2) од Штип. Први се доселиле како бојаџии, а втори како кујунџии, Шатевци (1) од Кочани. Кратово во првата половина на 19 век привлекло и значителен број на семејства од блиските села, и тоа: како (надзорници во рудниците) Калинци (3) од Близанци, Ристовци (1) од Шлегово и Наковци (3) од Пишица; како работници во рудниците, Соколовци (3) од Добрево и Заровци (2) од Плешенци. Некои дошле како слуги „ешекчии“ и од нив се семејствата: Терзијци (2) и Тасковци (2) од Карвачко, Баштеванци (2), Шантртаци (3), Кукавичини (2) и Доролејчевци (2) од Шлегово, Ајдук-Илевци од Лесново, Марковци (3) од Пробиштип, Блажевци (1) од Куклица, Бубинци (1) од Железница, Томчевци (2) од Стрмош, Тодорци (1) од Горно Кратово, Маџевци (1) и Поп-Павлевци (1) од Крилатица. Меѓу доселениците од блиските села има и такви кои таму биле доселени од подалечни области, а тоа се: Шапкалијци (5) од Туралево, а таму од Врањско, Павленцевци (2) од Нежилово, а таму од Врањско и Јакимовци (1) од Лесново, а таму од Кочанско.
Во првата половина на 19 век се доселиле овие турски семејства: Мамут-аговци (2) од Призрен и Ганиски (2) од Карадаг, Кумановско.
Посилно било доселувањето во Кратово во втората половина на 19 век, особено од блиските села, иако работата во рудниците престанала во средината на истиот век. Тогаш населението во селата било несигурно поради ајдучките и комитските акции, а и тежнението на селанецот за подобар и „полесен“ живот. Во втората половина на 19 век се доселиле следниве семејства од околните села: Јаневци (2) од Приковци, Кацарци (2), Мајстор (1), Борнарци (2), Пазавантин (1) и Сипкини (2) од Шлегово, Стојмир (1) од Филиповци, Ковач (1) од Карвачко, Вучки-Анџијски (3) и Великденчевци (2) од Талашманце. Последните во селото Талашманце се доселиле во 18 век од селото Петралица, Славиште, Шангаловци (3) од Петршино, Јаниќевци (1) од Лесново, Мачорци (2), Тренчевци (2) и Јаневиќ (1) од Близанци. Првите две семејства се доселени во оваа село во 18 век од Врањско, Апостоловци (1) од Туралево, Борнарци (2) и Ѓурезарци (1) од Мушково, Плешенци од Плешенци, Воденичар (1) од Древено, Севастијин (1) од Живалево, Скендер (1) од Пробиштип, Кусомарчин (1) од Барбарево. Во оваа време доселени се некои семејства од поблиските и подалечните градови како занаетчии, и тоа: Цревар (1) од Велес, Паланчанци (1) од Крива Паланка - како самарџија, Калајџија (2) од Крушево - како калајџија.
Поради ајдучките и комитските акции, Турците кои во помал број биле населени во околните села, ги напуштаат селата во втората половина на 19 век и се доселуваат во Кратово. Тогаш дошле: Малик и Зариф (2) од Приковци, Бато (1) од Страцин и Добревци (2) од Добрево. Во 1878 година во Кратово се населиле и 20 домаќинства, Турци-мухаџири од Бугарија. Во Кратово им било дадено куќи и земја каде што подигнале лозови насади. Денес каде што во минатото се наоѓале лозовите насади, местото се нарекува „Маџарски Лозја“. Во втората половина на 19 век биле доселени и некои муслимански семејства од Босна. Едно од тие семејства е и Фејзула-Амет (1), доселено од Сараево. Во втората половина на 19 век биле доселени и останатите „турски“ Роми, како што се: Беќировци (2), Адим (1) и Асановиќ (1) од Ќустендил, Бугарија Таировиќ (1), Ибраим (1) и Јашаровиќ (1) од Крива Паланка, Реџеповци (2) од Врањско и Адемовиќ (1) од Злетово.
Доселувањето продолжува и во 20 век, но само од околните села. Во 20 век се доселени следниве семејства: Самарџија (1) и Кацар (1) од Шлегово, Воденичар (2), Чолаци (2), Говедар (1) и Млачани (4) од Горно Кратово, Фурунџија (1) и Стуболски (1) од Горни Стубол, Нежиловски (2) и Нежиловци (2) од Нежилово, Ванкин (1) од Петршино, Пржевци (1) од Плешанце, Американац (1) од Секулица, Воденичар (1) од Тополовиќ, Близански (1) од Близанци, Димитријевиќ (1) од Вакав, Палагијин (1) од Трновац, Врбичански (1) од Врбица, Алт’нчеви (2) од Железница. Од подалечни краеви во 20 век биле доселени само две семејства: Арсиќи од Прокупље, Србија како учител и Спајиќ од Црна Гора како чиновник.
Стопанство
Развојот на Кратово започнува во втората половина на XX век. Меѓу значителните претпријатија од тоа време, се комбинатот „Силекс“, фабриката за брусеви и брусно платно „Иднина“, модната конфекција „Кратовчанка“ и други производни капацитети, во кои почнало поширокото вработување. Во транзицијата се затвориле сите поголеми производни капацитети. Градот има невработени 1.899 лица. Денес од поголемите претпријатија во Кратово работат: „АДК РИК-Силекс“, состав на повеќе профитни центри и „Иднина“, производство на брусеви, брусно платно и хартија. Градот има 150 трговски друштва и 4 текстилни погони. Во гранката на земјоделието, најзастепени се културите пченица и јачмен. Градот е аграрно-индустриски.
Култура
Кратово во средниот век бил познат по својата Кратовска книжевна школа, кои заедно со книжевното училиште на манастирот Св. Гаврил Лесновски биле особено активни од XII до XIV век. Во училиштата се препишувале стари книги и се пишувале нови текстови од црковна содржина, со што Кратово во раниот среден век станал културен центар. Кратово ги има следниве културни установи: музеј на град Кратово, домот на културата и градска библотека. Од образовни институции има, едно средно училиште ДСУ „Митко Пенџуклиски“, детската градинка „Царка Андреева“, интернат, приватно училиште за странски јазици и едно основно ОУ „Кочо Рацин“.
Во Кратово има три православни цркви. Во време на турското владеење градот имал преку 20 цркви, од кои се пронајдени остатоци.
Археолошки наоѓалишта
Извор:
Спорт и рекреација
Подрачјето на градот е покриено со природно зеленило, располага со убави излетнички места, како: планината „Лисец“ и „Буковец“ и долината на реката Злетовица и Крива Река. Градот го има хотелот „Кратис” и повеќе угостителски објекти и градски олимписки базен во сопственост на АД РИК „Силекс”-Кратово.
Во градот има, една спортска сала, фудбалски стадион на Фудбалскиот клуб „Силекс”, кој се натпреварува во Првата Македонска фудбалска лига. ФК Силекс во минатото освоил три шампионски титули и два купа на Македонија. Исто така, има и два женски ракометни клуба: РК „Кратово” и РК „Добра Вода”, кои се натпреваруваат во Првата Македонска ракометна лига, карате клуб и шаховски клуб „Кратово“.
Минаре Џем
Минаре Џем — светско наследство на УНЕСКО во западен Авганистан. Се наоѓа во далечен и речиси недостапен регион на округот Шарак,во провинцијата Гор, веднаш до реката Хари. 65 метарското или 62 метарското високо минаре било изградено околу 1190 година целосно од печени тули и е познато по својата сложена декорација од тули, штуко и глазирани плочки и се состои од наизменични ленти од калиграфија со куфич и наски, геометриски облици и стихови од Куранот.. Во 2002 година, минарето било ставено на списокот на светско наследство во опасност, под сериозна закана од ерозија и не било активно зачувано. Во 2014 година, Би-Би-Си објави дека кулата е во непосредна опасност од уривање.
Во 2020 година, минарето Џем било наведено во листата на културно наследство на исламскиот свет од страна на Исламската светска организација за образование, наука и култура (ICESCO). Според авганистанското Министерство за надворешни работи (МНР), минарето Џем е првото културно наследство во Авганистан што е ставено на списокот на ИЦЕСКО.
Етимологија
Зборот минаре е арапски [منارة] и обично значи кула покрај џамија од која муезинот ги повикува верниците на молитва. Сепак, тоа значи и светилник и има други значења.
Минарето Џем веројатно се наоѓа на местото на главниот град на династијата Гуриди, Фирозко.
Кружното минаре се потпира на осумаголна основа; имало 2 дрвени балкони и на врвот имало фенер. Неговата формална презентација има впечатлива сличност со минарињата во Газни изградени од Масуд III. Се смета дека бил директна инспирација за Кутуб Минар во Делхи, Индија.
Минарето Џем припаѓа на група од околу 60 минариња и кули изградени помеѓу 11 и 13 век во Средна Азија, Иран и Авганистан, вклучувајќи го и минарето Кутлуг Тимур во Стариот Ургенч (долго време се сметало за највисокото од нив што сè уште постои). Се смета дека минарињата биле изградени како симболи на победата на исламот, додека другите кули биле само знаменитости или караули.
Археолошкиот пејзаж околу Џем ги вклучува и урнатини на „палата“, утврдувања, печки за керамика и еврејски гробишта, а се претпоставува дека се остатоци од изгубениот град Тиркизна Планина.
Според археолозите, на 10 километри од минарето биле откриени и еврејски гробишта, вклучувајќи остатоци од воена зграда, палата и керамички садови.
Историја
Во текот на 12-тиот и 13-тиот век, Гуридите го контролирале сегашен Авганистан, но и делови од источен Иран, Средна Азија, Северна Индија и делови од Пакистан.
Арапскиот натпис кој датира од минарето е нејасен - може да гласи 1193/4 или 1174/5 кога ќе се претвори во грегоријански датуми. Така може да ја одбележи победата на гуридскиот султан Гијас уд-Дин над Газневидите во 1186 година во Лахоре. Сепак, д-р Ралф Пиндер-Вилсон, британски археолог и директор на Британскиот институт за авганистански студии во 1970-тите, напиша голема студија за минарињата на Џем и Газни во која го изрази своето верување дека минарето е изградено за да го одбележи победа на Муиз ад-Дин, братот на Гијат уд-Дин, над Притвирај Чаухан. Оваа победа му овозможи на исламот да се прошири на северниот индиски потконтинент. Пиндер-Вилсон верувал дека минарето било изградено во стилот на тоа време, што вклучувало традиција на рани исламски победнички кули кои ја објавуваат освојувачката моќ на исламот.
Се претпоставува дека минарето било дел од петочната џамија во Фирозко, за која хроничарот Гурид Абу Убајд ал-Џузјани наведува дека била срушена во поплава, некое време пред монголските опсади на почетокот на 13 век. Работата во Џем од страна на археолошкиот проект Минарето на Џем откри докази за голема дворна зграда покрај минарето и докази за речни седименти на врвот на поплочувањето од печени тули.
Славата на Империјата Гурид се намалила по смртта на Гијат уд-Дин во 1202 година, бидејќи била принудена да ѝ отстапи територија на Империјата Хварезм. Јузјани наведува дека Фирузкух бил уништен од Монголите во 1222 година.
Закани
На минарето Џем му се заканува ерозија,влага и поплави, поради неговата близина до реките Хари и Џем. Друга закана се земјотресите кои често се случуваат во регионот. Кулата се навалува, а во различни периоди се вршени работи за стабилизација.
По неговата посета во 2002 година, британскиот истражувач и иден член на парламентот Рори Стјуарт објави дека ограбувачите и нелегалните ископувања го оштетиле и археолошкиот локалитет околу минарето.
На 21 јули 2018 година, Pajhwok News објави дека талибанските судири со локалните сили се случиле на контролните пунктови во близина на минарето Џем. Милитантите ги запалија шумите околу историскиот кварт, оштетувајќи една џамија.
Конзервација
Минарето во голема мера било повторно откриено во 1958 година од француски истражувачи. Од неговото откритие до раните 1970-ти, имало активни напори за реставрација и научни студии спроведени со цел да се забави процесот на распаѓање. Сепак, по советската инвазија на Авганистан, не беа направени никакви напори. УНЕСКО се обиде да започне програми за оценување. Во 2012 година, УНЕСКО ги претстави плановите за 3D скенирање, хидраулични мерења и зајакнување на потпорните греди и ѕидови за одржување на Минарето, а направени се и фотографии од надворешната структура за да се обезбедат модели за идна реконструкција. Иако 3D моделирањето на минарето конечно било спроведено за УНЕСКО од страна на Iconem, политичката нестабилност доведе до недостиг на финансии и не беа направени напори за одржување. Понатаму, околниот терен го отежнува напредокот на структурата бидејќи го попречува пристапот. Сепак, овие проценки обезбедија силна основа за идно одржување. Иако теренската работа останува тешка, археолозите анализираа сателитски снимки и податоци од Google Maps за да направат нови откритија за минарето и околната локација.
Црква „Св. Спас“ - Довезенце
'''Св. Спас или Вознесение Христово''' — православна црква во кумановското село Довезенце од доцниот среден век. Ѝ припаѓа на Кумановско-осоговската епархија на МПЦ - ОА. Прогласена е за значајно културно наследство на Македонија.
Архитектонски опис
Ова е гробишна црква, подигната на рид во XVI – XVII век. Претставува двокорабен храм и се состои од правоаголен наос со апсидална ниша во северниот кораб, припрата во јужниот кораб со правоаголен облик во основата. Црквата е асиметрична по нејзините оски. Влезот од западната страна низ еднокрилна дрвена врата води право во северниот кораб. Од јужната страна, еднокрилна дрвена врата води во јужниот кораб. Според архитектурата, се смета дека јужниот кораб е постар. Помалиот јужен и поголемиот северен кораб се поврзани со четири отвора со лачни завршетоци во горниот дел, носени од три кврадратни камени столба. Во источниот дел на северниот кораб има апсида со ѓаконик и проскомидија.
Црквата е изградена од делкан камен и варов малтер. За сводната конструкција и трите столба на аркадите са употребени камени блокови. Сводниот систем на северниот кораб и горното подрачје на северниот ѕид заедно со покривот во голем дел се оштетени. Подовите во корабите се изработени од убави камени плочки. Во централниот дел на наосот е направена украсна розета со округол облик, со седум светли и седум потемни трапезоидни камени плочки, а во средината има една округла плоча.
Во северниот кораб, до самиот ѕид има камен столб со капител, релјефно обработен, а околу столбот има плитка плетеница. Другите два столба се наоѓаат во јужниот кораб и еден столб надвор пред самата црква.
Живопис
Живописот е фрагментарно зачуван. Во олтарниот простор има дел од стариот живопис, кој на другите ѕидови е малтерисан. Во апсидната конха е претставена Богородица Ширшаја во полн раст. Северно и јужно од неа е Благовештението со Архангел Гаврил и Богородица во медалјони. Под Богородица Ширшаја са претставени допојасни фигури на архијереите св. Василиј Велики и Јован Златоуст. Над Богородица Ширшаја фрагментарно е зачувана композицијата Вознесение Христово – Христос во медалјон. Во конхата на проскомидијта е претставен ѓаконот Стефан. На јужниот ѕид во олтарниот простор е светиот воин Прокопиј Кесариски во полн раст. Долниот дел на фреската е оштетен, а над него има фрагменти од двајца старозаветни пророци во медалјони.
Икони од црквата
Сите икони од црквата денес се сместени во Галеријата на икони во Куманово.
Мечкина Дупка
Мечкина Дупка — пештера на планината Галичица која се наоѓа источно од градот Охрид, во негова непосредна близина, на надморска височина од 810 метри. Влезот во пештерата е сместен во североисточниот дел на една помала вртача длабока 1.5 м. Вртачата (5×3.5) изградена е на зарамнета површина од 800-820 метри, поради што пештерата, односно вртачата тешко се забележуваат. Должината на пештерата Мечкина Дупка изнесува 23 метри, додека нејзината должина заедно со горниот дел од пештерската сала и споредниот пештерски канал достигнува 33 метри. Има вкупна површина од 55.75 м2.
Слободно скијање на Зимските олимписки игри 2010 - акробатика за жени
Натпреварите во дисциплината акробатика во слободно скијање во женска конкуренција на Зимските олимписки игри 2010 се одржаа на 20 февруари и 24 февруари.
На 20 февруари, со почеток во 10:00 по месно време (UTC-8) се одржаа квалификациите, а на 24 февруари, со почеток во 19:30 финалето.
Пембе
Пембе е мешано македонско оро, кое кореографски потекнува од Велес.
Сомалијци
Сомалијците (сомалиски: соомаалијед, арапски: الصوماليون‎, англиски: Somalis) се етничка група која потекнува од Рогот на Африка, кој исто така го нарекуваат и Сомалиски Полуостров. Огромно мнозинство на Сомалијците зборува сомалиски, што е дел од кушитската гранка на афроазиската група на јазици. Постојат ококу 15-17 милиони етнички Сомалијци, од кои најголем дел живеат во Сомалија (над 9 милиони), Етиопија (4,6 милиони), Јемен (скоро 1 милион), североисточна Кенија (околу пола милион), Џибути (350.000), како и непознат, но голем број во делови на Средниот Исток, Северна Америка и Европа.
Пембе
Ова е оро кое се игра на почеток бавно а потоа со постепено забрзување. Чекорите се смирени, се игра со одмерени чекори, а карактеристично е нагласеното играње со петиците. Играчите се во полукруг, со лицето свртени кон центарот на кругот. На првите три такта од музиката играчите мируваат, а орото почнува од четвртиот такт. Ритамот е двочетвртински.
Национален олимписки комитет
Националните олимписки комитети (НОК) се претставници на светското олимписко движење во поединечни земји. Подлежат на контрола од Меѓународниот олимписки комитет (МОК) и се одговорни за организирање на учеството на нивната земја во Олимписките игри. Кога се врши избор за град-домаќин комитетите можат да предлагаат градови во рамките на своите земји. НОК воедно го промовираат развојот на спортистите и обуката на тренерите и службениците во нивната земја.
Олимпискиот комитет задолжен за Република Македонија е Македонскиот олимписки комитет
Постојат 204 национални олимписки комитети, кои претставуваат суверени држави и разни територии. 192 од 193-те земји членки на ООН имаат свој НОК (со исклучок на Јужен Судан, кој ја стекнал својата независност на 9 јули 2011, па затоа сè уште нема свој НОК). Комитети имаат и уште 12 територии:
Сите НОК-ови се членки на Здружението на националните олимписки комитети (ЗНОК или ANOC), кое е поделено на пет континентални здруженија:
Список на национални олимписки комитети по година на признавање
Ова е хронолошки список на сите 204 признаени НОК-ови од 1894 до денес. Многу од нив се основани долго пред да бидат признаени, додека пак други се прифатени веднаш по нивното формирање. На списокот се изоставени поранешни држави (како на пр. СФРЈ, СССР, Чехословачка итн).
Непризнаени национални олимписки комитети
Спортскиот и олимписки комитет на Макао е основан во 1987 и има извршено обиди да се зачлени во МОК, но досега нема официјално признание. Макао сепак се натпреварува на Параолимписките игри.
Фарските Острови имаат признаен национален параолимписки комитет.
Други земји/области без признаени комитети се: Ангвила, Абхазија, Гибралтар, Каталонија, Косово, Ниуе, Сомалиленд, Нова Каледонија, Курдистан, Северен Кипар, американските староседелци, Северните Маријански Острови, Монтсерат и Туркс и Кајкос. Фарски Острови, Француска Полинезија,
Список на градови во Нов Зеланд
По преуредувањето на месното управување во 1989 г., поимот „град“ (city) во Нов Зеланд зазел две значења. Пред 1989 г., било кој совет на наслено место (анг. borough) со над 20.000 жители можел да се прогласи за град. Границите на секој совет ги следеле контурите на изградениот простор, па така не се правело разлика помеѓу градскиот (изграден или урбан) простор и просторот на месната управа.
Во 1989, структурата на месната самоуправа доживеала значајна рационализација. Новите окружни и градски совети сега биле многу поголеми и покривале и градско и селско (рурално) земјиште. Многу места кои некогаш имале градски совет сега биле под управа на окружен совет.
Зборот „град“ (city) почнал да се применува во понеформална смисла, и се однесувал на поголеми населени простори, независно од границите на месните органи. Ова неформална примена љубоморно се чува и штити од месното население. Гизборн, на пример, се прогласил себеси за првиот град кој го видел новиот милениум. Гизборн е под управа на окружен совет, но неговиот статус како град обично не се оспорува.
Население во урбаните места
Податоците за бројот на населението важат за а се однесуваат на сета урбана површина, освен кајшто е наведено поинаку.
Природни резервати во Македонија
Природни резервати во Македонија — на територијата на Македонија се наоѓаат четири строго заштитени природни резервати, додека резерватот „Јасен“ не влегува во оваа категорија и се води како посебен природен предел, формирани заради заштита на определени биоценолошки, флористички, фаунистички, геолошки и хидролошки природни реткости.
Четирите строго заштитени природни резервати во Македонија се:
Црква „Св. Петка“ - Пезово
'''Св. Петка (понекогаш Св. Параскева''') — православна црква во Пезово, Кумановско. Ѝ припаѓа на Кумановско-осоговската епархија на МПЦ - ОА. Се наоѓа во источниот дел на селото и изградена е во XVII век. Има два влеза и женска црква.
Меѓународен славјански универзитет „Гаврило Романович Державин“
Меѓународен славјански универзитет „Гаврило Романович Державин“ — приватен универзитет со седиште во Свети Николе, кој започнал со работа во 2004 година како претставник на Mеѓународниот славјански универзитет од Русија, на територијата на Република Македонија преку дописно-вонредно студирање. Основач на оваа високообразовна установа е проф. д-р Јордан Ѓорчев.
Универзитет е наречен во чест на истакнатиот руски поет Гаврило Державин располага со два кампуси во Свети Николе и Битола и е втор дом на повеќе од 2000 студенти. Универзитетот е составен од пет факултети и два институти (Институт за инженерска економија и Институт за култура и уметност). Универзитетот има програми за стипендирање на сите факултети, а организира и настани за студентите.
Историја
Меѓународниот славјански универзитет „Гаврило Романович Державин” започнал со работа во 2004 година во Свети Николе како претставник на Меѓународниот славјански институт - Москва од Руската Федерација на територијата на Република Македонија со начинот на дописно - вонредно студирање. Од самиот почеток заклучно до 2008 година, под име „Меѓународен славјански институт“ во Р. Македонија работел под акредитација на Министерството за образование на Руската Федерација и Решение од Владата на Р. Македонија за работа како странска високообразовна установа (Решение бр. 12-8157/1 од 20 јули 2005).
Со отпочнувањето со работа во 2004 година, започна да функционира Факултетот за економија и организација на претприемништвото со насоки Менаџмент и претприемништво и Финансии и банкарство. Наредната, 2005 година, покрај Факултетот за економија и организација на претприемништвото започнал со работа и Факултетот за психологија со насоката Општа психологија.
Со оглед на зголемениот интерес на студирање на територијата на Република Македонија, во 2006 година, универзитетот, својата работа ја проширил со отворањето на кампусот во Битола.
Во 2008 година согласно измените на Законот за високото образование и применувањето на Европскиот кредит трансфер систем (ЕКТС) се извршени усогласувања на наставните програми согласно Болоњската декларација и се здобиле со акредитација Факултетот за економика и организација на претприемништвото и Факултетот за психологија од страна на Министерството за образование и наука на Република Македонија. Истата година, установа била ребрендирана во Меѓународен славјански институт „Г. Р. Державин“ – Свети Николе.
Во 2011 година акредитиран бил Факултетот за информатика со две студиски програми (Софтверски технологии и Компјутерски системи и мрежи). Истата година акредитирани биле и две студиски програми на втор циклус на студии на Факултетот за економија и организација на претприемништвото (Маркетинг менаџмент и Менаџмент со човечки ресурси во мали и средни претпријатија и две студиски програми на Факултетот за психологија (Клиничка и советодавна психологија и Психологија во социјалната заштита).
Во 2012 година акредитиран бил Факултетот за безбедносно инженерство со 6 студиски програми од прв и втор циклус на студии, како прв и единствен факултет во Р. Македонија од овој вид. На прв циклус на студии се акредитирани насоките Безбедност при работа и Безбедност од пожар, а истите насоки - Безбедност при работа и Безбедност од пожар- се акредитирани и за специјалистички и магистерски студии. Овој факултет има свое годишно научно списание.
Во 2013 година, установата била преобразена во универзитет и го добила името Меѓународен славјански универзитет „Г. Р. Державин“ - Свети Николе - Битола.
Во 2014 година била добиена акредитација за Факултетот за правни науки, прв циклус на студии.
Во 2016 година Факултетот за информатика при овој универзитет добил акредитации за две насоки на втор циклус на студии: Софтверски технологии и Компјутерски системи и мрежи.
Во 2017 година биле добиени акредитации за пет насоки на втор циклус на Факултетот за правни науки:
Грб
Грбот на МСУ е со тркалезен облик. Во средината е поставен портрет од Г. Р. Державин, а кон надворешните рабови е испишано името на универзитетот. На долниот дел од грбот стои отворена книга, како симбол на знаењето и образованието.
Грбот на универзитетот се употребува на издадените дипломи, сертификати, меморандумите итн. Златна верзија од грбот била употребувана за 10-годишниот јубилеј. Истата верзија се употребува и за плакетата „Державин“ која е врачувана на лица кои дале значителен придонес во развојот на универзитетот.
Студентска химна
Химната на универзитетот е напишана од Лазар Цветкоски, а изведувачи се познатите македонски пејачи Димитар Андоновски и Дарко Илиевски, кои биле студенти на овој универзитет.
Инсигнии
МСУ има посебни инсигнии за ректорот, проректорот, деканите и продеканите. Ректорските и проректорските инсигнии се состојат од пет меѓусебно поврзани гравури, а на средишната гравура е поставен ликот на Г. Р. Державин. Деканските и продеканските инсигнии се состојат од три меѓусебно поврзани гравури, а на средишната гравура е поставен ликот на Г. Р. Державин.
Патронен празник
Патрониот празник на МСУ е 21 март, Светскиот ден на поезијата. Секоја година патрониот празник се одбележува со посебна свечена програма која се одржува на една од единиците на МСУ. Во свечената програма земаат учество и студентите на МСУ и на тој ден не се изведува настава.
Патрониот празник на МСУ се одбележува на свечен начин, секоја година. На единиците се организираат свечености и на тој ден не се изведува настава. Програмата за патрониот празник се подготвува и уредува од Институтот за култура и уметност.
Одора
МСУ определува одори за ректорот, проректорите, деканите и продеканите. Одората се одликува со бордо боја со украси и везови во златна боја кои започнуваат од предната страна и преку рамениците се протегаат до грбот. Основата на одората е иста за ректорот, проректорите, деканите и продеканите.
На ректорската одора има правоаголен додаток во златна боја кој служи како подлога за инсигниите. На проректорската, деканската и продеканската одора се додаваат само инсигниите. Одората се користи при свечени настани на МСУ, прослави, промоција на нови генерации, претставување на МСУ или единиците на меѓународни и меѓууниверзитетски средби и слични активности.
Студиски програми
Меѓународниот Славјански Универзитет „Г. Р. Державин“ на своите пет факултети нуди повеќе наставни програми за додипломски и последипломски студии.
Додипломски студии:
Факултет за економија и организација на претприемништвото
Факултет за информатика
Факултет за безбедносно инженерство
Факултет за правни науки
Последипломски студии:
Факултет за психологија
Факултет за информатика
Факултет за безбедносно инженерство
Факултет за правни науки
Договори за соработка со универзитети надвор од Македонија
Соработката со Државниот универзитет во градот Тамбов, Руска Федерација со кој МСУ е во корпоративна соработка, дефинитивно е една од најзначајните и суштински соработки кои ги има универзитетот. Во однос на оваа соработка, веќе успешно се реализира програмата за двојни дипломи. Согласно билатералниот договор потпишан помеѓу Меѓународниот славјански универзитет „Гаврило Романович Державин” и Универзитетот од Велико Трново, од 2018 година упис на кандидати за докторски студии се врши на Меѓународниот славјански универзитет во Македонија. Согласно договорот потпишан помеѓу Меѓународен Славјански Универзитет „Гаврило Романович Державин” и Економскиот факултет од Универзитетот во Љубљана, програмата „Бизнис и организација“ на Економскиот факултет при Универзитетот во Љубљана од 2018 година е достапна на Меѓународен Славјански Универзитет.
1. Тамбовски државен универзитет „Г. Р. Державин“ – Тамбов, Русија
2. Московски државен регионален универзитет – Москва, Русија (05.08.2015)
3. Липецки државен педагошки универзитет – Липецк, Русија (15.04.2016)
4. Северно-Кавкаски Федерален универзитет – Ставропол, Русија (25.10.2014)
5. Југозападен универзитет „Неофит Рилски“ – Благоевград, Бугарија
6. Универзитет „Мегатренд“ – Белград, Србија (14.12.2010)
7. Универзитет „Јуридикум“ – Виена, Австрија (08.01.2013)
8. Педагошки факултет во Врање – Државен универзитет Ниш – Ниш, Србија (02.12.2016)
9. „Паневропски универзитет“ – Бања Лука, Република Српска (04.05.2015)
10. Универзитет „Витез“ – Травник, Босна и Херцеговина (16.03.2012)
11. ВСУ „Черноризец Храбар“ – Варна, Бугарија (20.05.2013)
12. Алфа БК универзитет – Србија (18.07.2015)
13. Педагошки факултет- Врање, Србија (02.12.2016)
14. Азурлингва – Ница, Франција (09.01.2017)
15. Гетијде колеџ – Холандија (06.02.2017)
16. Великотрновски универзитет „Св. Кирил и Методиј“ – Велико Трново, Бугарија (27.01.2016)