cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Западнофризиски јазик
Западнофризискиот јазик (самонар. Frysk, Fries) е јазик што се говори претежно во покраината Фризија (Fryslân) на северот на Холандија. Јазикот во Холандија се нарекува само „фризиски“, а географската одредница се користи само вон земјата, за негово разликување од другите фризиски јазици (затерландски и севернофризиски) што се говорат во Германија. Поимот „западнофризиски“ (Westfries) во Холандија се однесува на западнофризискиот дијалект на холандскиот јазик, застапен во регионот Западна Фризија во состав на покраината Северна Холандија.
Говорници
Највеќето говорници на јазикот живеат во покраината Фризија во северниот дел на Холандија. Покраината има 643.000 жители (2005), од кои 94% го разбираат говорниот фризиски, 74% го говорат, 75% можат да го читаат, а 27% го знаат да пишуваат на јазикот.
Над половина од населението на покраината (55% или околу 354.000 жители) го користат фризискиот како мајчин јазик, а уште 4.000–6.000 живеат во Гронинген, во триаголното подрачје на селата Марум (Меарум), Де Вилп и Опенде (Де Гринзер Пејн).
Во последните шеесет години, многу Фризи заминале од матичната покраина и се преселиле во попросперитетните краишта на Холандија. Денес околу 150.000 Фризи во другите покраини на државата, особено во градската агломерација на запад, соседен Гронинген и новомелиорираниот Флеволанд.
Покрај ова, постои и значајна дијаспора, а Фризија имала највеќе иселеници од сите покраини во периодот од Втората светска војна до 1970-тите. Се смета дека низ светот живеат 80.000–100.000 Фризи, со најголеми заедници во Канада, САД, Австралија и Нов Зеланд. Така, вкупниот број на говорници на јазикот би достигнал некаде 600.000 луѓе.
Јазикот има и 120.000 говорници во Фризија што го користат како втор јазик.
Дијалекти
Западнофризискиот има осум дијалекти, од кои четири се пошироко застапени, а другите четири се ограничени на мали места со мошне малку жители.
Најмалку застапен е скирмунцијашкиот дијалект (Skiermûntseagersk), говорот на мештаните од островот Схирмониког (Скирмунцијах). Дијалектот е пред изумирање и има само 50-100 говорници (од вкупно 900 жители на островот).
Хилпенскиот (Hylpersk), архаичен дијалект од полуостровскиот пристаништен град Хинделопен (Хилпен) на западниот брег и денес има највеќе 300 говорници.
Југозападниот дијалект (Súdwesthoeksk) се говори во т.н. „југозападен агол“ (de Súdwesthoeke) кој отстапува од другите бидејќи не се придржува до поновиот граматички систем на „разбивање“.
Во голема мера најзастапени дијалекти се т.н. „глинен фризиски“ (Klaaifrysk) и „шумски фризиски“ (Wâldfrysk). Првиот се говори во западниот и северозаапдниот дел, каде земјиштето се состои од дебел слој на глина. Источниот дел на покраината е шумовит, па оттаму говорот е наречен „шумски“.
Историја
Во раниот среден век, Фризите живееле на многу пошироко подрачје што се протегало од околината на Брухе (денешна Белгија) до реката Везер во северна Германија, а јазикот се говорел долж целото јужно крајбрежје на Северното Море (т.н. „Голема Фризија“).
Старофризискиот (1150-1550) бил особено сличен на староанглискиот јазик и имал падежи. Првото пишано сведоштво за фризискиот јазик датира од XI век, доколку не сметаат постарите рунски натписи за кои не е сигурно дека се на фризиски јазик. Преодот од старофризискиот кон среднофризискиот период (1550-1820) се случил во XV век и бележи прилично нагол престанок во употребата на фризискиот како пишан јазик. Јазикот станал чисто устен и се ограничил на селските средини.
Ова делумно се должи на заземањето на Фризија од страна на војводата Алберт Саксонски (1498), кој го заменил фризискиот со холандски како службен јазик.
Оваа практика продолжила и понатаму во времето на Хабсбурговците (германскиот цар Карло V и неговиот син, шпанскиот крал Филип II), дури и по осамостојувањето на Ниските Земји во 1585 г. Причината за ова е подемот на Холандија како најважна сила во сојузот, а со тоа и на холандскиот како јазик на судството, управата и религијата.
Во овој период делувал фризискиот поет Гисберт Јапикс (1603–1666) од Болсвард, кој се смета за татко на денешниот фризиски правопис и книжевност.
Пишаното творештво на фризискиот јазик повторно се појавило дури во новофризискиот период (XIX век), со проближен почеток од 1820 г, кога почнала и практиката на разбивање.
Азбука
Западнофризискиот користи латиницата, со тоа што A, E, O и U имаат варијанти со извиен (ˆ) и остар акцент (´).
Разбивање на долгите самогласки
Фризискиот има прилично голем број на долги самогласки, и постојат два начина на нивно скратување. Првиот е таканареченото „новофризиско разбивање“ со замена на солгата самогласка со согласка и самогласка или полусамогласка. Такви парови се -ji/i, ue-uo, oa-ua и dei-je/dje.
Вториот начин е сведувањето на членот и наставката на гласилни избувни согласки. Ова важи како за определените (de и it ), така и неопределениот чен (in ). Популарни наставки при сведувањето се -en и -t. На пример, „it tinken“ (мислење) може да се сведе од на  (со тоа што ова е многу големо сведување што не се јавува во највеќето дијалекти). Позастапен начин е отстранувањето на темниот глас и изоставување на едно  при сведување на членот што стои по забна наставка. Во пишаниот литературен јазик, оваа појава се претставува со заменување на буквата на темниот глас со апостроф.
Практиката сведување се разликува од дијалект до дијалект. Писменото бележење на сведувањето во разбииен или неразбиен облик е недоследно дури и во литературниот правопис.
Статус
Почнувајќи од 1956 г, западнофризискиот има рамноправен статус на службен јазик заедно со холандскиот во покраината Фризија. Јазикот се користи во многу сфери од општеството како образованието, законодавството и управата.
Во 1997 г, покраината го сменила името од холандскиот облик Friesland во фризискиот Fryslân. Досега 5 од вкупно 31 општини ги имаат сменето имињата од холандски во фризиски: Тицјеркстерадил, Боарнстерхим, Литенсерадил, Вунсерадил и Фервердерадил.
Согласно стандардот ISO 639, западнофризискиот се води под општофризиските кодови 'fy' и 'fry'.
Пример
Молитвата „Оче наш“ од Библија на фризиски јазик, III издание (1995).
Западнофризиски
''Us Heit yn 'e himel, ''lit jo namme hillige wurde, ''lit jo keninkryk komme, ''lit jo wil dien wurde ''op ierde likegoed as yn 'e himel. ''Jou ús hjoed ús deistich brea ''en ferjou ús ús skulden ''sa't wy ús skuldners ek ferjûn hawwe; ''en lit ús net yn fersiking komme, ''mar ferlos ús fan 'e kweade; ''want jowes is it keninkryk ''en de krêft ''en de hearlikheid ''oant yn ivichheid. Amen.'' Македонски
''Оче наш, кој си на небесата, ''да се свети името Твое, ''да дојде царството Твое; ''да биде волјата Твоја, ''како на небото, така и на земјата. ''Лебот наш насушен дај ни го денес. ''и прости ни ги долговите наши, ''како и ние што им ги проштеваме на нашите должници. ''И не нè воведувај во искушение; ''но избави нè од лукавиот. ''Амин.
Жолтиот штрк (цртан филм)
Жолтиот штрк е цртан филм од Советскиот Сојуз во 1950 година, во режија на Лев Атаманов заснован на стара кинеска бајка. Прво дело на Атаманов во студиото Сојузмултфилм.
Заплет
Оваа древна кинеска приказна за патувачкиот музичар Ми е родена во време кога со Кина владееја суров и алчен мандарин. Мандаринот се појавил на пазарот. Носачите го донеле во паланкин, а чувари го придружувале. Обичните луѓе паднале на колена и се поклониле до земја. Еден музичар Ми не се поклонил. Кога мандаринот побарал објаснување, музичарот одговорил дека им се поклонува само на добрите луѓе, наведувајќи ѓи како примери земјоделец кој одгледува ориз, рибар кој лови риби и грнчар кој прави саксии и бокали, а потоа саркастично прашал: „Зошто да му се поклонуваш на мандарин? “ ... Револтиран мандаринот наредил да му ја отсечат главата на музичарот, но тој успеал да ги надмудри чуварите и да се скрие од нив. Музичарот бил скриен во чајната соба и како благодарност свирел на кавал и им пеел свои песни на обичните луѓе. Потоа нацртал жолт штрк од внатрешноста на зидот на чајната соба и рекол дека штркот ќе пее и танцува за чесни луѓе, но никогаш за мандарин. Слугите на мандаринот ги слушнале луѓето како пеат во чајџилницата и жолтиот штрк како танцува за нив и се му раскажале на својот господар. Кога мандаринот пристигнал во чајџилницата, сите посетители заминале, а штркот повторно се насликал на зидот. Мандаринот барал штркот да танцува, но сопственикот на чајџилницата рекол дека штркот танцува само за обичните луѓе. Лут мандаринот наредил да се исече парче од зидот со штркот и да го достават во палатата. Во палатата, мандаринот се обидел да му нареди на жолтиот штрк, да го убеди, дури сакал да го смири со жаби, но штркот останал неподвижен. Лутиот мандарин наредил да ја маваат сликата со стапови, а потоа да ја насликаат. Но, сликата на штркот се покажалаа низ друга боја. И кога музичарот Ми, барајќи далеку по ѓубрето, засвирел на кавал, жолтиот штрк оживеал, се одлепил од зидот, излетал низ прозорецот и одлетал кон музичарот.
Креатори
Озвучување во 2001 година:
Владимир Конкин - Ми, залутан музичар
Виталиј Ованесов
Борис Токарев
ДВД-изданија
Цртаниот филм е објавуван многу пати на ДВД во колекции на цртани филмови, на пример:
Литература
Содржина: Предговор стр. 3, В. Kaтaeв "Цветот соседум бои" стр. 7, М. Волпин, Н. Ердман "За Федја Заицев " p. 27, В. Сутеев " Кога дрвјата светнуваат", p. 47, М. Пашченко „Песна на радоста “ стр. 69, Д. и А. Тарасовс „Една пролетна приказна “ стр. 95, С. Михалков „Кукавица и сколовранец“ стр. 105, В.Немолјаев „Прва лекција“ стр. 113, Б. Ласкин „Мечка на мраз“ ( дедо и внука ) стр. 123, Г. Береско „Сив врат“ стр. 137, И. Вано, А. Снежко-Блоцкаја „Гуски-лебеди “ стр. 157, М. Ерзинкјан, З. Филимонова „Чудесното звонче“ стр. 167, Б. Бродски, М. Папава „Жолтиот штрк“ стр. 187, Додаток стр. 199.
Десница (политика)
Десно крило“, „политичка десница“ и само „десница“ — политички поими во ориентацијата лево-десно, односно како спротивна ориентација од левицата. Има огромен број на дефиниции; со истото име во политиката понекогаш можат да се означуваат повеќе нешта. Сепак, воглавно се користи за објаснување на сегментите од политичкиот спектар коишто често се поистоветуваат со некои степени на конзервативизам, американски конзервативизам, монархизам, фашизам, десничарски либерализам, анархо-капитализам, палеолиберализам, неолиберализам, реакционизам, традиционализам, ројализам, религиозна десница, национализам, милитаризам, продуцеризам, нативизам, реализам или едноставно како спротивно од левичарската политика.
Поимот настанал во Француската револуција, кога либералите од третиот ред граѓани седеле на лево од претседателската фотелја, навика што започнала во 1789. Благородништвото, членови на вториот ред, седеле на десно. На подоцнежните законодавни собири, монархистите кои го поддржувале стариот режим биле нарекувани десничари затоа што седеле на десната страна. Сѐ уште е традиција во Народното собрание на Франција претставниците да седат на лево и десно од претседателот, според нивната политичка ориентираност.
Кога потеклото на овој термин избледеало, неговото значење се сменило, така што означува нечија ориентираност според идеите, ставовите и гледната точка. Денес, терминот речиси секогаш вклучува некои облици на конзервативизам.
Некои велат дека политичката десница ги вклучува оние форми на либерализам што го потцртуваат слободниот пазар повеќе од еднаквоста на богатството, но некои велат дека имаат дводимензионален политички спектар што поубаво ги опишува нивните погледи. Многу анархисти (вклучувајќи ги либерал-социјалистите) исто така одбегнуваат да ги претставуваат своите погледи со класичниот политички спектар.
Њембуку (департман)
Њембуку е департман во Парагвај. Департманот се наоѓа во јужниот дел на Источен Парагвај. Главен град на департманот е Пилар. Департманот е во најголем дел рурален и во него се наоѓаат некои од најстарите језуитски градби во Парагвај.
Окрузи
Департманот е поделен на 16 окрузи:
Географија
Департманот се наоѓа во јужниот дел на регионот Источен Парагвај. На запад и југ се граничи со Аргентина, на север со Централниот департман и на исток со Парагвари и Мисионес. Главен и најголем град во департманот е Пилар.
Кастро де Филабрес
Кастро де Филабрес — општина во покраината Алмерија, во автономната заедница Андалузија.
Демографија
Source: INE (Spain)
Африкански куп на нации 1996
Африкански куп на нации во 1996 година — 20-то африканско фудбалско првенство на Африканскиот куп на нации кое се одржало во Јужноафриканска Република од 13 јануари - 3 февруари 1996 година. На ова првенство учество зеле 15 репрезентации. Вкупно биле одиграни 29 натпревари.
Учесници
* * Нигерија се повлекла пред почетокот на првенството. На Гвинеја и било понудено да учествува на првенството но одбила поради недостиг на време за подготовка.
Група Ц
🇳🇬 nigeria се повлекла, па нејзините натпревари биле откажани.
Дреново (Албанија)
Дреново — село во јужна Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград, округот Ура Вајгуроре и општина Вертоп.
Ѕвезда над Витлеем (Агата Кристи)
Ѕвезда над Витлеем — илустрирана книга со поезија и раскази на религиозна тема од писателката на детективски теми Агата Кристи. Авторката се јавува под името „Агата Кристи Малован“ (чија единствена друга книга објавена под ова име била кратка автобиографија во 1946 година. Ајде кажи ми како живееш). Книгата е објавена од издавачката куќа Колинс во Обединетото Кралство на 1 ноември 1965 година, по цена од тринаесет шилинзи и шест пени (13/6), а во САД од Дод, Мид и Компани, по цена од 4,95 долари.
Делото содржи пет песни и шест раскази, сите на тема христијанство. Некои од песните може да се земат како коментари или епилози на раскази.
Иако е релативно непознато, ова дело, кога воопшто се споменува, често се наведува дека е за деца. Сепак, приказните што ги содржи се цврсто насочени кон возрасна публика и со теми за возрасни, особено приказната Воден автобус, која содржи настани како смрт и абортус.
Малку се знае за причините за пишување на содржината на оваа книга, но познато е дека Кристи одржувала силни религиозни верувања во текот на нејзиниот живот. Таа, исто така, било кажано дека е задоволна од плановите на Колинс за објавување и илустрациите на книгата Елси Ригли и била задоволна од приемот на книгата, и за прв пат, побарала книгата да содржи нејзин автограм.
Историја на изданијата
Насловниот расказ за прв пат бил објавен во декември 1946 година во Woman's Journal
Космос-2047
Космос-2047 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 3 октомври 1989 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6600 килограми. Космос-2047 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 88,9 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 67,1°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 276 км, а најмалото на 169.
Фелшов
Фелшов (Völschow) — општина во округот Западна Померанија-Грајфсвалд, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија. Се наоѓа 42 километри северно од Нојбранденбург и 26 километри јужно од Грајфсвалд.
Камен мост (Зовиќ)
Камени мост — камен лачен мост кој ја премостува Градешка Река во непосредна близина на селото Зовиќ. Тој бил изграден заради поврзување на населението со населените територии од другата страна на реката, односно со селата: Старавина, Градешница, Бешиште и Полчиште. Се смета за едно од најубавите архитектонски зданија во Мариово.
Историја
Во средниот век, на местото на денешниот камен мост веројатно постоел дрвен мост. Во 1952 година, некој селанец со претоварена воловска кола поминувал преку мостот, кој се преполовил, а селанецот и воловите паднале во реката и тој се здобил со трајни повреди на ‘рбетот. Тогаш селаните одлучиле да се изгради нов мост и со здружени заложби на месното население, камениот мост бил изграден во 1955/6 година, а мајстор бил извесен Ѓуладин (Џуладин), со потекло од селото Лабуништа, потпомогнат од Трајко Секирков. Во 2014 година, мостот бил поправен и обновен од страна на Општина Новаци.
Архитектура
Мостот е лачен и е приспособен на теренот. Граден е од камен, односно делкани и приделкани камени блокови.
Фреска на Свети Ѓорѓи
Во непосрсдна близина на мостот, на една висока карпа, е насликан Свети Ѓорѓи, што претставува остаток од црква којашто во минатото се наоѓала на тоа место. Живописот потекнува од 1925 година, што е испишано заедно со имињата на дарителите, а бил обновен во 2006 година од страна на НУ Завод и музеј Битола.
Воденица
Во долниот дел од мостот, непосредно покрај Градешка Река се наоѓа воденица којашто населението ја користело за мелење житарици. Воденицата е изградена од камен и била покриена со камени плочи коишто подоцна биле заменети со лимен покрив.
Мостот во уметноста
Мостот бил побуда за македонскиот Милчо Манчевски да сними дел од филмот „Прашина“, па поради тоа мостот е познат и како „Филмски мост“.
Фудбал на Летните олимписки игри 2016
Фудбалскиот турнир на Летните олимписки игри 2016 е предвиден да се одржи од 3 до 20 август во Бразил.
Во дополнување на градот-домаќин Рио де Жанеиро, фудбалскиот турнир исто така, ќе се одигра во Бело Хоризонте, Бразилија, Салвадор, Сао Паоло и Манаус. Сите шест градови биле домаќини на натпревари за време на Светското првенство 2014, само Олимпико Жоао Авеланге во Рио е единствениот олимписки стадион кој не бил дел од Светското првенство.
За игрите во употреба ќе бидат околу 400 фудбалски топки.
Стадиони
Рио де Жанеиро, ќе биде домаќин на прелиминарните натпревари на Олимпико Жоао Авеланге и женското и машкото финале на Маракана на 19 и 20 август. За разлика од Рио де Жанеиро петте други градови: Сао Паоло, Бело Хоризонте, Бразилија, Салвадор, и Манауас, сите беа градови домаќини за време на Светското првенство 2014. Конечниот избор на стадионите бил објавен од ФИФА на 16 март 2015.
Македонски научен институт
Македонскиот научен институт (Македонски научен институт, скрат. МНИ) — организациjа создадена во Софија, Бугарија во 1923 година чија главна цел е застапување и бранење на тезата за бугарскиот карактер на Македонија и македонскиот народ. За остварување на своите цели, Македонскиот научен институт добива финансиски средства од бугарската влада.
Македонскиот научен институт дел од своите активности во Македонија ги изведува во соработка со Бугарскиот културен клуб во Скопје преку страницата за вести tatkovina.info.
Македонски преглед
Македонски преглед е тримесечно списание на Македонскиот научен институт. Првото издание е испечатено во 1924. Главната цел на списанието е пропагирање на целите и активностите на МНИ.
Дреновица (Албанија)
Дреновица — село во јужна Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград, округот Ура Вајгуроре и општина Кутал.
Аденин
Аденинот (A, Ade) е нуклеобаза (пурински дериват) со значајна улога за живите организми. Учествува во градбата на ДНК, каде се поврзува со комплементарната база тимин.
Алт Телин
Алт Телин (Alt Tellin) — општина во округот Западна Померанија-Грајфсвалд, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
NGC 1138
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1138 се споменува и како UGC 2408, MCG 7-7-12, CGCG 540-15.
Откривање
Објектот е откриен на 24 октомври 1786 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1138 е од видот SB0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 1138 има привидни димензии од 1,1' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 2 ч 56 м 36,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 43° 2' 50".
Други поделби
Проучување на NGC 1138 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 11118. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 63; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2854. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1618.
1990 во архитектурата
1990 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Черкос
Черкос  — општина во покраината Алмерија, во автономната заедница Андалузија.
Демографија
Source: INE (Spain)
Луитполд од Баварија
Луитполд Карл Јосиф Вилхелм Лудвиг (германски: Luitpold Karl Joseph Wilhelm Ludwig; 12 март 1821 - 12 декември 1912) — намесник и де факто владетел на Баварија од 1886 до 1912 година, поради неспособноста на неговите внуци, владеел во името на кралот Лудвиг II три дена и 26 години за кралот Ото. Додека неговото владеење предизвика голем културен цут за Минхен, за Баварија тоа значеше постепено потчинување на баварските интереси кон оние на Германската Империја.
Фридрих-Вилхелм-Либке-Ког
Фридрих-Вилхелм-Либке-Ког (Friedrich-Wilhelm-Lübke-Koog) — општина во округот Северна Фризија, во Шлезвиг-Холштајн, Германија.
Општината е сместена на и именувана по полдерот (Koog), кој бил завршен во 1954 година и именуван во чест на министер-претседателот на Шлезвиг-Холштајн, Фридрих Вилхелм Либке, кој умрел истата година.
Потсдамер плац
Постдамер Плац ( германски:     врска=| За овој звук, буквално Потсдамскиот плоштад ) — важен јавен плоштад и сообраќајна раскрсница во центарот на Берлин, Германија, што лежи околу 1 km     јужно од Бранденбуршката порта и Рајхстагот (зграда на германскиот парламент ), и близу до југоисточниот агол на паркот Тиргартен. Именувана е по градот Потсдам, околу 25км на југозапад, и го означува местото каде што стариот пат од Потсдам поминува низ градскиот ѕид на Берлин на Потсдамската порта. Откако се разви во рамките на просторот од малку повеќе од еден век од пресекот на руралните сообраќајници во најзрелиот сообраќаен пресек во Европа, беше целосно уништен за време на Втората светска војна, а потоа замина запустен за време на Студената војна кога бил распарчен Берлинскиот ѕид нејзината поранешна локација. По повторното обединување на Германија, Постдамер Плац е место за големи проекти за реконструкција.
Втора светска војна
Како што беше случај во поголемиот дел од централниот дел на Берлин, речиси сите згради околу Потсдамер Плац биле претворени во урнатини со воздушни напади и тешки артилериски бомбардирања во последните години од Втората светска војна. Трите најструктурни рации (од 363 што ги претрпел градот), се случиле на 23 ноември 1943 година, 3 февруари и 26 февруари 1945 година. Работите не биле поддржани од непосредната близина на хитлеровата канцеларија на Рајх, само еден блок далеку во Восштрасе, а многу други нацистички владини зданија се градеа во близина, па Потсдам Плац беше во право во главната целна област.
Откако бомбардирањето во голема мера било прекинато, започнало инвазијата на земјата, кога советските сили го нападнаа центарот на улицата Берлин по улицата, градејќи се со изградба, со цел да го фати канцеларството Рајх и другите клучни симболи на нацистичката влада. Кога градот бил поделен на сектори од окупаторските сојузници на крајот на војната, плоштадот се најде на границата помеѓу американскиот, британскиот и советскиот сектор.
Областа околу Постдамер плац, исто така, стана фокус за тргување со црн пазар. Бидејќи таму се собраа американските, британските и советските зони на занимање, луѓето теоретски само мораа да одат неколку чекори низ границите на секторот за да ги избегнат соодветните полициски службеници.
Хелиос Гомез
Хелиос Гомез (1905 година во Севиља – 1956 година во Барселона) бил сликар, анархист – комунистички активист и поет.
Ран живот
Роден е во Севиља во населбата Триана во многу сиромашно ромско семејство со рурално потекло. До својата смрт тој се гордееше со своето ромско и андалузиско потекло. Тој најпрво се вклучил во визуелните уметности како едноставен работник во многу фабрики за порцелан во Севиља, каде украсувал различни предмети, истовремено следејќи го Факултетот за занаетчиски уметности и трговија во градот. Во текот на 1920-тите тој ја создаде својата политичка совест кај анархистичките револуционерни центри на Пиринејскиот Полуостров: Севиља и Барселона. Подоцна учествува во Авангардата на европските метрополи каде живеел како бегалец, особено Париз, Брисел, Амстердам, Берлин, Виена, Москва и Ленинград. За тоа време, а особено откако беше член на Националната конфедерација на трудот (синдикатот основан во Севиља во 1910 година), тој работеше како изготвувач во печатот, апелирајќи за правда и изразувајќи се без страв против диктатурата на Примо Де Ривера, а подоцна и против Франциско Франко. Ова беше суштината на неговата посветеност.
Синдикатот на изготвувачите
Хелиос Гомез беше иницијатор и прв претседател на синдикатот на професионални цртачи во Шпанија со резиденција во Барселона, кој го основаше во летото 1936 година, за да ја брани републиката преку политички ангажирани плакати.
На почетокот тој беше ценет за неговите политички авангардистички дизајни во црно-бело, но тој работеше, изложуваше и ги објавуваше своите дела во Мадрид и Каталонија, кога беше отселен од Андалузија во 1926 година. Од Барселона тој беше депортиран од политичките власти. Тој побарал сместување прво во Франција, а потоа во Белгија, Холандија, Германија и во Советскиот Сојуз, каде што сретнал многу Роми од неговата земја.
Политички комесар
Се борел на уметничкиот фронт, како и во воени борби за време на Граѓанската војна во Шпанија, како политички комесар во Мајорка, Мадрид, а потоа и во Андухар. Тој беше предаден на одговорност за култура во 26-та дивизија, колона Дурути, а според некои сведоци тој собрал баталјон ромци за да се бори против националистичката фракција. Во 1939 година тој беше принуден да оди во Франција, заедно со 500.000 воини на слободата од Шпанија. Оваа масовна миграција во историјата е позната како „Ретирада“. Француските власти ги затворија во некои концентрациони логори, а потоа беа депортирани во Алжир, кој во тоа време беше дел од Франција, во логорот Гелпфа.
Лиеж-Бастоњ-Лиеж 2022
Трката била освоена од Ремко Евенепул.
Екипи
Бидејќи Лиеж-Бастоњ-Лиеж е настан од Светската турнеја, сите осумнаесет UCI World Tour екипи биле автоматски поканети и се обврзани да учествуваат на трката. Седум професионални континентални екипи биле дополнително поканети, со што била заокружена главната група од 25 екипи.
Хелиос Гомез
Сликите во затвор
Во 1950 година тој насликал во затвор некои фрески во чест на затворениците и Богородица, која е заштитничка на затворениците, како и на градот Барселона. Најпозната е La Verge de la Mercé (Богородица на милосрдието) на која може да се восхитуваме до денес во ќелија блиска до затворениците осудени на смрт. Оваа ќелија била претворена во свето место и го добила името Капила гитана, поради ромската инспирација на сите ликови, опишани на фреските. За жал, оваа фреска беше делумно покриена со боја во периодот 70-80 година, под капакот на хигиената. Во реалноста, фреската не им се допаѓала на затворските власти. Тој можеше да се реставрира, но неодамна градот Барселона одлучи да го уништи овој историски затвор, иако тој е симбол на противењето на франкистичка Шпанија и е регистриран во архитектонскиот љубител на земјата. Нејзиното уништување ќе го сноси и падот на кој беше откриен дури во 2004 година.
Космос-2048
Космос-2048 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Лиеж-Бастоњ-Лиеж 2022
Преглед
Победникот од 2021 година, Тадеј Погачар се повлекол од трката еден ден пред трката поради семејни работи, со што коментаторите и возачите изјавиле дека трката сега ќе биде поотворена. Рутата од 257,2 километри од Лиеж до Лиеж била слична на претходните изданија, со клучна разлика на исклучување на Кот де Форж по тешките поплави во јули 2021 година.
Космос-2048
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 17 октомври 1989 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6300 килограми. Космос-2048 бил воен сателит за фотографска картографија.
Хелиос Гомез
Сликите во затвор
Хелиос Гомез ја создаде оваа капила гитана во франкоистичка Шпанија и цензура, сам во својата ќелија, против воздржаност и измама, но за тоа време напиша и неколку стихови: Southern Creed - Сонети и романси (Кредо од југ – Сонети и романси, 1946), Ерика – песна на љубовта и борбата (Ерика – песни за љубовта и борбата, 1946), песни (поема, 1947–1950),лабави песни (Песна на гужва),  други песни (Други песни) итн. Културното здружение Хелиос Гомез, со резиденција во Барселона, прави се за да го заштити и да го објави нашироко ова извонредно наследство на ромскиот уметник, цртач и поет, но има потешкотии од властите кои, под превезот на различни оправдувања, ги негираат вредностите. на оваа активност, колку и да се восхитува ширум светот.
Лиеж-Бастоњ-Лиеж 2022
Преглед
Светскиот првак Жилијан Алафилип и пет други возачи биле повредени во голем пад на околу 60 километри до целта. На 30 километри до целта, Ремко Евенепул од нападнал на Кот де Ла Редут и сам возел во последните 14 километри за победа во Лиеж, освојувајќи ја трката за 48 секунди. Местата на подиум биле одлучени во спринтерска завршница, каде Квинтен Херманс го поразил Ваут ван Ерт за второто место.
NGC 3057
NGC 3057 — спирална галаксија во соѕвездието Пумпа, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 30 март 1835 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3057 е од видот SB0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,4 m/лм2. NGC 3057 има привидни димензии од 1,8' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 54 м 32,7 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 28° 17' 54". Положбениот агол на објектот е во износ од 16°.
Други поделби
Проучување на NGC 3057 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 28576. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 365; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 4548. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1326.
Дризе
Дризе — село во јужна Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград, округот Кучовов и општина Козаре.
Космос-2048
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 90,4 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 62,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 358 км, а најмалото на 238.
Панама (град)
Панама (шпански: Siudad de Panama) е главен и најголем град на Република Панама. Градот има население од 813.097, додека метрополитенската област има 1.206.792. Градот се наоѓа на Тихиот Океан влезот на Панамскиот Канал, на 8 ° 58'N 79 ° 32'W. Панама е политички и административен центар на земјата.
Билефелд
Билефелд (Bielefeld) — град во северозападна Германија, на североистокот на сојузната покраина Северна Рајна-Вестфалија. Се наоѓа на падините на Тевтобуршката шума. Името на градот потекнува од зборот „беливелд“ што значи шумовит рид.
Географски и демографски податоци
Градот се наоѓа на надморска височина од 118 метри. Површината на општината изнесува. Во самиот град, според податоцитe од 2015 г. има 333.090 жители.
Бојанчиште
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во јужниот дел од Општина Кавадарци, чиј атар лежи на водоразделот помеѓу Црна Река и Бошавица. Селото е планинско, на надморска височина од 900 метри. Од градот Кавадарци, селото е оддалечено околу 25 километри.
Има мошне голем атар, што зафаќа простор од 31,8 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 2.292,6 хектари, потоа следат пасиштата на површина од 429,1 хектар, а на обработливото земјиште отпаѓаат 418,3 хектари.
Селото е од збиен карактер со разредени краеви. Било поделено на Горно Маало (или Старо Село) и Долно Маало (или Зборштани).
Историја
Во век, Бојанчиште било село во нахијата Рожден во Тиквешката каза на Отоманското Царство.
Стопанство
Селото има мешовита земјоделска функција, но таа денес не е толку искористена.
Селаните повеќе живееле од сточарство, отколку од земјоделство.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Бојанчиште имало 390 жители. По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Бојанчиште имало 400 жители.
Од селото се иселил значителен дел од населението и тоа преминало од средно во мало село. Во 1961 година броело 448 жители, а во 1994 година бројот се намалил на 60 жители македонско население.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 15 жители, од кои 13 Македонци и 2 лица без податоци.
Родови
Како родови во Бојанчиште се споменуваат:
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Кавадарци, која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе била придодадена поранешната општина, Конопиште. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Конопиште.
Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната општина Бојанчиште, во која се наоѓале селата Бојанчиште, Конопиште и Куманичево.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Мрежичко, во која покрај селото Бојанчиште се наоѓале селата Клиново, Мрежичко и Рожден.
Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Кавадарци.
Избирачко место
Селото е опфатено во склоп на избирачкото место бр. 0710 според Државната изборна комисија, кое ги опфаќа селата Бојанчиште, Клиново и Куманичево, кое е сместено во зграда на општината, поранешно основно училиште во селото Бојанчиште.
На локалните избори во 2017 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 21 гласач. На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 22 гласачи.
Кордиљера (департман)
Кордиљера е департман во Парагвај. Департманот се наоѓа во средишниот дел на земјата. Главен град на департманот е Какупе.
Географија
Кордиљера се наоѓа во средишниот дел на земјата. На север департманот се граничи со Сан Педро, на југ со Парагвари и Централниот департман, на исток со Кагвазу и на запад со Пресиденте Ајес.
Географски гледано, департманот е поделен на два географски региони, од кои јужниот е попогоден за земјоделство. Просечната годишна температура во департманот е 22 степена. Максималната температура достигнува до 39 степени, а нинималната до 3 степени.
1991 во архитектурата
1991 година во архитектурата содржи некои значајни настани.
Пурин
Пурин е хетероциклично ароматично органско соединение, составено од пиримидински прстен фузиран со имидазолен прстен.
Дневникот на Ана Франк (филм од 1959)
„Дневникот на Ана Франк“ (англиски: The Diary of Anne Frank) – американски филм од 1959 година, во режија на Џорџ Стивенс (George Stevens) по Сценариото на Френсис Гудрич (Frances Goodrich) и Алберт Хакет (Albert Hackett), засновано на дрмата според мотивите на „Дневникот на Ана Франк“. Главните улоги ги толкуваат: Мили Перкинс (Millie Perkins), Џозеф Шилдкраут (Joseph Schildkraut), Шели Винтерс (Shelly Winters), Ричард Бејмер (Richard Beymer), Густи Хубер (Gusti Huber), Лу Џејкоби (Lou Jacobi), Дајан Бејкер (Diane Baker), Даглас Спенсер (Douglas Spencer), Доди Хит (Dody Heath) и Ед Вин (Ed Wynn). Филмот бил номиниран за „Оскар“ во осум категории, а победил во три: најдобра сценографија, црно-бела фотографија (Вилијам Ц. Мелор) и споредна женска улога (Шели Винтерс која подоцна својот „Оскар“ му го подарила на Музејот на Ана Франк во Амстердам).
Синопсис
Втората светска војна само што е завршена. Ото Франк (го игра Шилдкраут) е единствениот преживеан член на семејството Франк кое било заробено во логорите во Германија. Тој се враќа во својот дом во Амстердам во кој се криел за време на војната, заедно со сопругата Едит (ја игра Хубер) и ќерката Ана (ја игра Бејкер). Таму, во поткровјето го пронаоѓа дневникот што го водела Ана, која ги бележела сите настани што му се случувале на семејството до 1944 година.
Бенцин
Бенцин (Bentzin) — општина во округот Западна Померанија-Грајфсвалд, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
Протести во Казахстан (2022)
Протести во Казахстан во 2022 година — серија протести во Казахстан кои започнале на 2 јануари 2022 година по зголемувањето на цената на течниот нафтен гас (ТНГ). Протестите започнале во Мангистауската област, во Жанаозен, град кој произведува нафта, но брзо се прошириле и во другите градови во земјата, особено во најголемиот град Алмати, дополнително омасовени од зголеменото незадоволство од власта во Казахстан. Веќе на 5 јануари владата на Аскар Мамин поднела оставка.
Во протестите загинале повеќе од 150 луѓе, а казахстанските власти уапсиле повеќе од 7.500 лица.
Стар театар (Битола)
Стар театар — зграда во Битола изградена од 1897 до 1905 година, а срушена во 1980 година која служела како театар.
Изградба
Зградата на Стариот театар била започната со градба во 1897 година, кога валија во Битола бил Абдул Керим–паша кој дошол во Битола во 1895 година. Во негово време биле преземени неколку клучни зафати, меѓу кои било решено да се изгради голема зграда во која требало да биде сместена тутунската режија и ѓумрукот за вино. Приходот кој би се добивал од овој објект би бил наменет за градската болница „Гураба Хаста Хане“ (Болница за сиромашни) изградена две години претходно. На местото каде требало да се изгради објектот се наоѓале турски гробишта, па на изградбата се противело турското население. Со наредба на валијата, во текот на една ноќ турската полиција ги довела сите затвореници со задача до утрото местото да биде рамно како „тепсија”. Во 1905 година завршила изградбата и објектот бил наменет да служи како театар и за други настани и манифестации.
1905-1912
Од 1905 година во театарот се одржувале претстави кои се разликувале од денешниот поим на театарски претстави и биле под силно влијание на театарот кабуки. Биле прикажувани едночинки со малку текст, но повеќе мимика, ритам и движење.
1926-1944
Театарот кој работел во Битола имал потреба од наменски објект, па се покренала идеја за негова изградба. Бил формиран Иницијативен одбор на чело со претседателот на градот Драгиќ Пауновиќ кој подоцна бил заменет од Буда Будисављевиќ, и првата седница била одржана на 20 мај 1924 година. Планот го изработил младиот архитект Ванѓел Самарџиќ, подоцнежен претседател на Битолската општина, станал и надзорен орган и го подигнал театарот. Средствата за обнова ги обезбедиле Битолската општина, упрарвата на Битолската самоуправна област, Министерството за просвета, но донирале и обични граѓани. Кралскиот пар ја донирал завесата насликана од Милош Васиќ, сликар декоратер во Народниот театар во Белград.
Така, на местото на стариот изгорен објект во 1926 година била функционална нова театарска зграда во која до 1929 година функционирал театарот како дел на Скопскиот театар, по што целосно згаснал.
1944-1980
На 14.11.1944 година во зградата на новоформираниот Народен театар – Битола ја прикажал првата театарска претстава на македонски јазик по ослободувањето. Објектот бил реновиран во 1946 година и била доградена фасадата на објектот. Стариот театар бил срушен во 1980 година, по изградбата на Домот на културата во кој денес се сместени Центарот за култура и Народниот театар – Битола.
Опис
Театарот се состоел од приземје и два ката. Теоретичарите често го сместуваат во стилот на академизмот. По својата едноставност и избегнато натрупување, тој е еден од првите модернистички општествени објекти кои биле изградени на територијата на Република Македонија.
Ентериерот на гледалиштето на големата сцена било организирано во партер, ложи и балкони. Естетиката пак била прочистена од тешки декоративни елементи, во изразена белина, црвено кадифе и темна столарија.
Дарко Спалевиќ
Дарко Спалевиќ (Вучитрн, 24 март 1977) е професионален српски фудбалер. Настапувал на позицијата напаѓач.
Кариера
Спалевиќ кариерата ја започнал во екипата на Раднички од Вучитрн, по што преминал во тимот на Трепча од Косовска Митровица. Во сезоната 1998/99 бил играч на екипата на Приштина, а во 1999 година настапувал за составот на Бане од Рашка. Во периодот помеѓу 1999 и 2001 година Спалевиќ бил во редовите на екипата на белградски Милиционар. Во текот на 1999 година имал одиграно и еден натпревар за младата репрезентација на СР Југославија.
Во летото 2001 година, тој се приклучил во составот на Црвена ѕвезда, која во тој период била предводена од тренерот Славољуб Муслин. За црвено-белите одиграл 11 натпревари на кои не постигнал ниту еден гол. Тој земал активно учество и во квалификациите за Лигата на шампионите против составот на Бајер Леверкузен. По заминувањето од екипата на Црвена ѕвезда, Дарко неколку години настапувал во странство, и тоа во Бугарија, Русија, Унгарија и Кина.
Во дресот на Славија од Источно Сараево, двапати бил најдобар стрелец во Премиер лигата на БиХ (2007/08, 2008/09). Тој го освоил Купот на Босна и Херцеговина со составот на Славија во сезоната 2008/09.
Во летото 2010 година Спалевиќ се вратил во Србија потпишувајќи договор со екипата на Раднички 1923. Со тимот од Крагуевац, успеал да избори пласман во Супер лигата, а воедно и бил втор стрелец во Првата лига на Србија во сезоната 2010/11 со вкупно 19 постигнати голови на 28 натпревари. Во сезоната 2011/12 бил најдобар стрелец во Супер лигата со 19 постигнати голови на вкупно 26 натпревари. Во таа натпреварувачка сезона успеал да влезе и во идеалниот тим на сезоната. Во тимот на Раднички останал до 2014 година и постигнал вкупно 53 гола на 105 првенствени натпревари.
Во месец јуни 2014 година се преселил во екипата на Долен Срем од Пеќинац. За овој клуб во сезоната 2014/15 во српската Суперлига одиграл 22 натпревари и постигнал пет гола. Во месец јули 2016 година се вратил во екипата на Раднички од Крагуевац. Спалевиќ во сезоната 2016/17 во српската лига Запад одиграл 25 натпревари и постигнал 8 голови. Тој му помогнал на својот тим да го освои првото место во српската лига и од сезоната 2017/18 тимот продолжил да се натпревара во Првата лига на Србија. На почетокот на сезоната 2017/18 одиграл само два натпревари во Првата лига на Србија, по што ја завршил својата играчка кариера.
Ткаење
Ткаење — технолошки процес на изработка на ткаенини со преплетување на два жичени системи. Едниот систем на жици се протега по должината на ткаенината и се нарекува основа, а другиот по ширината на ткаенината се нарекува јаток.
Со различно вкрстување на овие два системи, се создаваат ткаенини со различни својства, изглед и структура.
Историја
Постојат различни претпоставки за тоа кога човекот почнал да ткае. Повеќето народни преданија ширум светот го поврзуваат потеклото на ткаењето со човечкото набљудување на природата и воочување на можноста за преплетување на гранки од дрвја или лисја од бамбус. Покрај тоа, легендите на многу култури го поврзуваат изумот на техниката на ткаење со почетокот на нивната сопствена историја. Асирците таа чест ѝ ја укажале на кралицата Семирамида, Египќаните на божицата Изида, која е претставена со совалка во раката или на главата, античките Грци на божицата Атина, а Римјаните на Минерва. Создавањето ткаенини било возможно благодарение на два факти: пронаоѓање соодветни влакна и упредувањето на кратките влакна во нишки со помош на вретена. Фрагменти од најрано изработени ткаенини, археолозите ги процениле како стари повеќе од 10000 години, т.е. дека датираат од неолитот и се пронајдени во Езерската област во Швајцарија.
Со векови, жиците на основата се подигале со прсти, кревајќи ја секоја жица поединечно. Со воведувањето на еден вид штичка што овозможувала веднаш да се подигне група на жици од основата и на тој начин да се формира зев, процесот на ткаење бил значително подобрен, но сепак постојано се користела едната рака на ткајачот. За да може ткајачот да ги ослободи двете раце и да може да го користи совалката со навитканиот јаток, неопходно било да се откријат и применат тркалото и лостот, со што довело се овозможила изградба на современ разбој.
Разбоите што ги користиме денес се во суштина слични на оние од пред илјада години, а многу од денешните ткаенини се направени во структури стари илјадници години.