cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Оптика
Поларизација
На левата слика одгоре, компонентите x и y на светлинскиот бран се во фаза. Во овој случај, односот на нивните сили е постојан, па насоката на електричниот вектор (векторскиот збир од овие две компоненти) е постојан. Бидејќи врвот на векторот опишува една еднинствена линија во рамнината, станува збор за т.н. линиска поларизација. Насоката на линијата зависи од релативните замави на двете компоненти.
На средната слика, двете компоненти под прав агол имаат исти замави и се 90° надвор од фаза. Во овој случај, една од компонентите е нула додека пак другата компонента има максимален или пак минимален замав. Постојат две можни врски кои го исполнуваат овој услов: x компонентата може да биде 90° пред y компонентата или пак може да биде 90° зад y компонентата. Во овој специјален случај, електричниот вектор опишува круг во рамнината, па оваа поларизација е наречена кружна поларизација. Насоката на ротацијата на кругот зависи од тоа која двете фазно зависни врски па постојат десно насочена кружна поларизација и лево насочена кружна поларизација.
Во сите останати случаи, каде двете компоненти не имаат исти замави или пак нивните фазни разлики не се нула ниту пак цели броеви од 90°, поларизацијата се нарекува елиптична поларизација бидејќе електричниот вектор опишува елипса во рамнината (поларизациона елипса). Ова е прикажано на сликата оддесно. Целосните математички разрешувања на поларизацијата се прават со употреба на Џонсовите пресметки и се одликува со Стоуксови параметри.
Променлива поларизација
Средините кои имаат ралични показатели на прекршување за различни поларизациони чекори се наречени двојно-прекршувачки. Добро познати појави на овој ефект се оптичките бранови плочи и кај Фарадеевата ротација/оптичка ротација. Ако должината на патот при двојно прекршувачката средина е достатно голем, рамнинските бранови ќе го напуштат материјалот со изменета насока на движење, поради прекршувањето. На пример, ова се случува кај макроскопските кристали на калцитот, кои на набљудувачот му даваат на увид два различни, под прав агол поларизирани слики на она што се набљудува низ нив. Токму оваа појава го овозможи откривањето на поларизацијата од страна на Расмус Бартолин во 1669 година. Следи дека промената на фазата а истовремено и промената на поларизационата состојба се зависни од честотата, која во комбинација со дихроизам, создава светли бои и ефекти на виножито. Во минералогијата, ваквите својства се познати како плеохроизам, се искористуваат за идентификување на минералите со употреба на поларизациони микроскопи. Воедно, многу од пластиките кои немаат својство на двојно прекршување на светлината ќе постанат такви кога ќе бидат изложени на механички стрес, појава која е основат на фотоеластичноста. Методите каде немаме двојно прекршувачки средини, со ротација на линиската поларизација на светлинските зраци, ја вклучуваат употребата на призматични поларизациони ротатори кои го користат целосното внатрешно одбивање во призмите дизајнирани за колинеарна трансмисија.
Средините кои го намалуваат замавот при одредена поларизациони модови се наречени дихроични, со направи кои го блокираат скоро целото зрачење од еден мод и се познати под името поларизациони филтри или само „поларизатори“. Малиевиот закон, кој е именува според Етјен-Луи Мали, вели дека кога еден совршен поларизатор е поставен пред линиски поларизиран зрак светлина, неговата јачина, I, од светлината која минува низ филтерот е дадена со:
Светлински зрак од неполаризирана светлина може да се смета дека содржи истоветна мешавина од линиски поларизации под сите можни агли. Бидејќи просечната вредност на е 1/2, коефициентот на трансмисија е од обликот:
Во примена, дел од светлината се губи во поларизаторот и моменталната трансмисија на неполаризирана светлина ќе биде намалена, околу 38% кај полароидните типови на поларизатори, но достатно повеќе (>49.9%) за некои од типот на призми со двојно прекршување.
Природна светлина
Повеќето извори на електромагнетно зрачење содржат голем број на атоми и молекули кои оддаваат светлина. Насоченоста на електричните полиња добиени при овие оддавања не се во поврзани, и во овој случај за светлината се вели дека е неполаризирана. Ако постои делумна поврзаност помеѓу оддавачите, светлината е делумно поларизирана. Ако поларизацијата е постојана низ спектарот на изворот, делумно поларизирана светлина може да се опише како суперпозиција на целосно неполаризираната компонента, и оној кој е целосно поларизиран. Така но овој начин светлината може да се разгледува преку степенот на поларизација, и параметрите на поларизационата елипса.
Светлината одбиена од светликави проѕирни материјали е делумно или целосно поларизирана, освен во случајот кога светлината е нормална на површината. Токму оваа појава му овозможи на математичарот Етјен-Луј Мали да ги направи потребните мерења со кои се добиени првите математички модели на поларизираната светлина. Поларизацијата се случува кога светлината е расеана во атмосфера. Расеаната светлина ја обезбедува бистрината и бојата на чистото небо. Оваа делумна поларизација на расеаната светлина може да се искористи при поларизациони филтри за затемнување на небесниот свод на фотографиите. Оптичката поларизација е од важност во хемијата поради кружниот дихроизам и оптичката ротација (кружно двојно прекршување) пројавено преку оптичката активност и (хиралноста) на молекулите.
Современа оптика
Современата оптика ги вклучува областите од оптичката наука и инженерство кои станаа популарни во XX век. Овие области на оптичката наука се поврзани со електромагнетните или квантните својства на светлината но вклучуваат и други теми. Голема подгранка на современата оптика, квантната оптика, се занимава со квантно-механичките својства на светлината. Квантната оптика не е само теориска, некои од современите направи, како што се ласерите, имаат начин на работа кои зависи од квантната механика. Светлосетилниците, како што се фотомултипликаторите и електромултипликаторите, реагираат на еден единствен фотон. Електронските сликозафатници, како што се CCD, кои имаат статички шум кој одговара статистички на еден единствен фото настан. ЛЕД и Фотоволтаичната ќелија, не можат да бидат разјаснети без употреба на квантна механика. При проучувањето на овие направи, квантната оптика често се преклопува со квантната електроника.
Определени области од оптичкото истражување го вклучува и тоа како светлината заемодејствува со одредени материјали како што се кристалната оптика и метаматеријалите. Други истражувања се насочени кон феноменологијата на електромагнетните бранови при единечна оптика, несликовита оптика, нелиниска оптика, статистичка оптика, и радиометрија. Дополнително, компјутерските инженери се заинтересирани за интегрираната оптика, машинскиот вид, и фотонското сметање како можни делови на следната генерација на сметачи.
Денес, науката која се занимава само со оптичките појави се нарекува оптичка наука или оптичка физика за да се разликува од применетите оптички науки, кои се познати како оптичко инженерство. Најпознати гранки на оптичкото инженерство се осветлувачко инженерство, фотоника и оптоелектрониката со практична примена во дизајн на леќи, изработка и тестирање на оптичките компоненти и обработката на слики. Некои од овие полиња се преклопуваат, со измислени граници меѓу термините кои во различните делови на светот имаат различна примена во областите на индустријата. Професионално здружение на истражувачи од областа на нелиниската оптика доживува подем поради напредокот во последните неколку децении на ласерската технологија.
Ласери
Ласерот е направа која оддава светлина (електромагнетно зрачење) низ процес наречен потикната емисија. Поимот ласер е акроним за Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation(светлински засилено потикнато оддавање на зрачење). Ласерската светлина е просторно истофеквентна, што значи дека или светлината е оддадена во тенок сноп, мало скршнување на зракот, или пак претставува еден единствен зрак со помош на оптички делови како што се леќите. Бидејќи микробрановиот сродник на ласерот, е масерот, кој е првично развиен, како направба која оддава микробранови и радио фрквенции и најчесто се наречени масери.
Првиот ласер е пуштен во работа на 16 мај 1960 година од страна на Теодор Мајман при Истражната лабораторија Хјус. Кога најпрвин се појавиле ласерите ги нарекувале „решение што бара проблем“. Од тогаш, ласерите постанаа мулти-милјардерска индустрија, наоѓајќи примена во илијадници уреди. Првата примена на ласерот во секојдневниот живот на граѓаните беше во супермаркетите како читачи на баркодови, и тоа во далечната 1974 година. Ласерските оптички читачи, беа воведени во 1978 година, и беа првиот потрошувачки производ кој вклучуваше ласер, но компактните дискови беа првите уреди со ласери кои беа навистина присутни во секој дом почнувајќи од 1982 година. Овие направи за оптичко складирање користат полупроводнички ласери чии снопови се со дебелина помала од милиметар за да ги отсликуваат податоците кои се нанесени на површината на дискот. Фибер оптичката комуникација се заснова на ласерите кои ги пренесуваат големите количества на податоци со брзината на светлината. Други примени на ласерите се ласерските печатачи и ласерските покажувачи. Ласерите наоѓаат примена и во медицината бескрвна хирургија, операција на око и ласерска зафатна микродисекција и воени примени како на пример ракетно одбранбен систем, Електрооптички контрамерки (EOCM), и LIDAR. Ласерите имаат примена и кај холограмите, ласерската графика, ласерско светлинско приказание и ласерско отстранување на влакна.
Капица-Дираков ефект
Капица-Дираков ефект е појава која предизвикува сноповите на честички да се расцепкуваат кога ќе наидат на статичен бран светлина. Светлината може да се искористи за подредување на материјата со користење на различни појави (Видете оптички штипки).
Примена
Оптиката е дел од секојдневниот живот. Примената на видниот систем од страна на еволуцијата ја прикажува улогата која ја зазема оптиката во наукат за едно од петте чувства. Многу луѓе имаат корист од очилата или пак контактните леќи, и оптиката е значајна за функционирањето на многу потрошувачки производи како што се камерите. Виножитата и фатаморганите се примери за оптички појави. Оптичката комуникација обезбедува структура за семрежјето и модерната телефонија.
Човечко око
Човековото око функционира на начин кој ја сосредоточува светлината на слој од фотоосетливи клетки наречени мрежница, и го образуваат позадинскиот дел од окото. Изострувањето на сликата се постигнува со помош на голем број на проѕирни средини. Светлината која влегува во окото поминува низ рожницата која и воеоедно ја обезбедува оптичката моќ на окото. Светлината продолжува да се движи низ течноста зад рожницата или во предната комора, па потоа да помине низ зеницата. Светлината поминува низ леќата, која ја изострува сликата уште подетално и го овозможува приспособувањето на жариштето. Потоа светлината минува низ главната течност во окото или стаклестото тело, и пристигнува до мрежницата. Клетките на мрежницата се во заднината на окото, освен на местото каде се поврзува оптичкиот живец, ова дејство создава слепа точка.
Постојат два вида на фотовосприемателни клетки, стапчиња и конуси, кои се осетливи на најразлични својства на светлината. Стапчињата се осетливи на јачината на светлината низ широк спектар на честоти, и се одговорни за црно-бело гледање. Стапчињата не се присутни во јамката, областа од мрежницата задолжена зна централниот вид, и не се задолжени како конусите за просторната и временската промена на светлината. Но на број имаме, двадесет пати повеќе стапчиња од конуси по целата површина на мрежницата. Поради големата распостранетост, стапчињата се одговорни за периферниот вид.
За споредба, конусните клетки се помалку осетливи на севкупната јачина на светлината, но ги имаме три вида кои се осетливи на различни честоти и се задолжени за восприемањето на боја и дневното гледање. Конусните клетки се доста густо насобрани на јамката и поседуваат висока острина, што би значело дека тие поседуваат подобра просторна разделна моќ отколку стапчестите клетки. Бидејќи конусите не се осетливи на затемнетост како што се стапчињата, за ноќниот вид се задолжени стапчињата. На сличен начин, бидејќи конусите се во јамката, преку централното гледно поле (читање, прецизни работни изведби или пак внимателно истражување на предметите) се врши со помош на конусите.
Цилијарните мускули околу леќата овозможуваат окото да ја изострува сликата. Овој процес е познат како приспособување. Пресбиопија и далечна точка ги објаснуваат најблиското и најдалечното растојание до кое окото гледа еден предмет во изострено жариште. За лице со нормален вид, далечната точка е во бесконечност. За блиската точка на гледање далечината зависи од можноста намускулите да ја закриват леќата, и колку леќата станува непроменлива со текот на стареењето. Оптометристите, офталмолозите и оптичарите го земаат за вредност најблиското растојание на кое може да се прочита одреден текст или приближно околу 25 см.
Дефектите на видот можат да се објаснат со користање на оптички принципи. Како што луќето стареат, леќата станува покрута и точката на блиско гледање се оддалечува од окото, состојба позбната како пресбиопија.Слично, луѓето кои страдаат од далекувидост не можат да го намалат жаришното растојание на нивните леќи за да се овозможи изострена слика на мрежницата од предметот кој го гледаат. Слично, луѓето кои не можат да го зголемат жаришното растојание доволно за да ги гледаат јасно далечните предмети страдаат од кусогледост и имаат далечна точка на гледање која е покуса од бесконечност. Состојбата позната како астигматизам е состојбата кога рожницата не сферична, туку е повеќе закривена во една насока. Ова предизвикува хоризонтално развлекување на предметите и истите се изоструваат на различни меата во мрежницата, за разлика од водорамните предмети и поради ова се добиваат матни слики.
Сите овие состојби можат да се исправат со употреба на корективни леќи. За пресбиопијата и далекувидоста, се користат собирни леќи кои ја обезбедуваат потребната закривеност за да се доведе предметот поблиску до окото, додека пак за кусогледоста се употребуваат растурни леќи со што се овозможува гледање во бесконечноста. Астигматизмот се исправа со употреба на цилиндрични леќи кои се закривуваат повеќе на една страна во однос на другата, со што се надоместува за дефектот на рожницата.
Оптичката моќ на корективните леќи се мери во диоптри, вредност која е еднаква на реципрочната вредност од жаришното растојание мерено во метри, со позитивно жаришно растојание за собирните леќи и негативно жаришно растојание за растурните леќи. За леќите со кои се исправа астигматизмот се запишуваат три броеви: еден за сферичната моќ, еден за цилиндричната моќ и еден за аголното насочување на астигматизмот.
Визуелни ефекти
Спознајните илузии вклучуваат илузии кои потекнуваат од несвесната злоупотреба на некои оптички принципи. На пример, Ејмсова соба, Херинг, Милер-Лајер, Орбинсон, Понзо, Сандер и Вундтови илузии, сите овие илузии се засноваат на наметнатото мислење за изглдедот кои се заснова на линии кои во далечината или се збираат или се растураат, на ист начин како и паралелен сноп на светлина изгледа како да се спојуваат во некоја точка во дводимензионалните слики. Ова наметнато согледување е виновно и за познатата месечева илузија каде Месечината, иако ја има истата аголна големина, наликува достатно поголема блиску до хоризонтот отколку кога е во зенитот. Оваа илузија му била страсна опсесија на Птоломеј што тој неточно ја поврзал со атмосферското прекршување кога ја опишувал во своите дела, Оптика.
Други видови на оптички илузии го искористуваат ефектот кој настанува при расеани шеми кои го залажуваат умот да гледа симетричност и асиметричност која не постои. Примери за вакви илузии се кафетериски ѕид, Еренштајн, Фрејзерова спирала, Погендорф и Зелнерови илузии. Поврзани, но не баш илузии, се шемите кои се добиваат со повеќе кратно преклопување на повторливи структури. На пример проѕирни ткива со решеткаста структура проуизведуваат форми познати како муарови шеми, додека пак преклопувањето на повторливи шеми од паралелни обени линии или криви создаваат т.н. муарови линиски шеми.
Оптички инструменти
Единечните леќи имаат најразлични примени како што се објективите, корективните леќи и лупите додека единечните огледала се користат кај параболичните рефлектори и ретровизорите. Со комбинирање на одреден број на огледала, призми и леќи се добиваат компактни оптички инструменти кои имаат практична примена. На пример, перископот се состои од две рамни огледала подредени така да овозможуваат гледање преку одредени препреки. Најпознатиот оптички инструмент во науката е микроскопот и телескопот инструменти кои се измислени од страна на Холанѓаните во доцниот XVI век.
Микроскопите првично беа направени со две леќи: објектив и окулар. Леќата на објективот е всушност лупа и беше со многу мало жаришно растојание, додека пак окуларот имал поголемо жаришно растојание. На овој начин е постигато зголемувањето на малите предмети. Општо земено, потребен е дополнителен извор на осветлување бидејќи зголемените слики се затемнети поради зачувувањето на енергијата и расејувањето на зраците на поголема површина. Современите микроскопи, познати и како компактни микроскопи имаат многу леќи (вообичаено четири) за да се добие најсоодветната функционалност стабилност и зголемување на сликата. Сосема поинаков вид нана микроскоп е споредбениот микроскоп, се споредуваат слики една до друга и се добива стереоскопски двоглед, гледање кое изгледа тридимензионално кога се користи од страна на луѓето.
Првите телескопи, наречени рефректорни телескопи беа состевени исто така од еден објектив и еден окулар. Во споредба со микроскопот, леќата на објективот на телескопот била изработена со големо жаришно растојание за да се избегнат оптичките недостатоци. Објективот се насочува на далечен предмет во сопствената жариште, која пак е во подреденост со жариштето на окуларот кој има покусо жаришно растојание. Главната цел на телескопот не е зголемувањето, туку збирањето на светлината кое зависи офд големината на објективот. Па затоа, телескопите се означуваат по големината на пречникот на нивниот објектив наместо по можноста за зголемување која може да се менува со замена на окуларите. Бидејќи зголемувањето на телескопот е еднакво на жаришното растојание на објективот поделен со жаришното растојание на окуларот, окуларите со помали жаришни растојанија овозможуваат поголеми зголемувања.
Бидејќи изработката на леќи е потешко отколку изработката на огледала, најсовремените телескопи се наречени рефлектирачки телескопи, т.е. телескопи кои користат огледала наместо леќи. Истите оптички законитости важат и при рефлекторните телескопи, имено колку е поголемо огледалото толку повеќе светлина се собира, а зголемувањето е еднакво на жаришното растојание на огледалото поделено со жаришното растојание на окуларот. Професионалните телескопи најчесто немаат окулари туку имаат прикачен инструмент во жариштето.
Фотографија
Оптиката на фотографијата ги вклучува леќите и средината во која електромагнетното зрачење е снимено, било тоа да е плоча, филм или ССD камера. Фотографите мораат да го земат предвид реципроцитетот на апаратот и снимката запис кој се сведува на следново:
Кажано поинаку, колку е помал отворот (се добива поголема длабочина и изостреност), помалку светлина влегува, па временски потребни се подолги снимања (кои може да доведат до осветлување на сликата ако се придвижи апаратот). Пример за уоптреба на законот за реципроцитет е сончевото 16 правило кое дава округла претпоставка за подесувањата потребни да се добие соодветна изложеност при дневна светлина.
Отоворот на апаратот се мери со бездимензионален број наречен f-број или f-стоп, f/#, најчесто ознален со N, и пресметан со:
каде f е жаришно растиојание и D е отворот на апаратот. Соодветно, „f/#“ се зема за единичен симбол, а одредените вредности на f/# се запишани со замена на бројчениот знак со одредена вредност. Два начини на кој може да се зголеми f-стоп е да се намали пречникот на влезниот отвор или да се премине на подолго жаришно растојание (во овој случај со помош на трансфокатор). Повискоките f-броеви исто така имаат поголема длабочина на полето, што се должи на приближувањето до границата на стенопот која ги изострува сите слики совршено без разлика од растојанието, но побарува долги периоди на светлинска изложеност.
Современите трансфокатори може да ги поседуваат сите горе наведени одлики.
Вредноста за времето на зависи од тоа колку чувствителни на светлина се уредите кои се користат (мерена со светло-осетливоста, или, за дигиталните уреди, се изразува преку квантната делотворност). Раната фотографија користела уреди кои имале мала осетливост на светлина, па поради тоа времето на изложеност било многу долго дури и за многу посилно осветлени слики. Како што технологијата се подобрувала, така се зголемувала и осетливоста на уредите со филм и денешните модерни камери.
Други појави поврзани со физичката и геометриската оптика важат за оптиката на фотоапаратите. На пример, максималната раздвојна моќ на еден фотоапарат е одреден со дифракционата граница која пак е во поврзаност со големината ан отворот, приближно, негде колку и Рејлиевиот критериум.
Атмосферска оптика
Посебните оптички својства на атмосферата предизвикуваат најразличени оптички појави. Сината боја ан небото се должи на Рејлиевото расејување кое ја пренасочува високочестотната (сина) светлина назад кон набљудувачот. Бидејќи сината светлина се расејува полесно од црвената светлина, Сонцето има црвена нијанса кога се набљудува низ дебела атмосфера како и при изгрејсонце или зајдисонце. И други честични материи присутни во атмосферата можат да расејуваат различни бои под различни агли со што се создаваат прекрасно обоени небесни сводови за време на изгрејсонце и зајдисонце. Расејувањето од кристалите на мраз и другите честички во атмосферата се одговорни за халото, небесното руменило, венците, зраци на светлина и лажните Сонца. Промената на овие видови на појави се должи на различните големини на честичките и геометријата.
Фатаморганите се оптички појави при кои светлинските зраци се закривени поради топлинските промени на показателот на прекршување на воздухот, со што се добиваат разместени и деформирани слики од далечните предмети. Други драматични ефекти поврзани со оваа оптичка појава е т.н. ефект на Нова Земја каде Сонцето изгрева порано со разместен облик. Спектакуларен облик на прекршување се случува при топлотна смена наречена фатаморгана при која предметите на хоризонтот или пак зад хоризонтот, како кај островите, карпите, бродовите или ледниците, кои изгледаат издолжени и издигнати, како „замоци од бајките“.
Виножитата се производ на збир од внатрешното одбивање и распрскување на светлината во дождовните капки. Одбивањето на светлината од одреден број на дождовни капки создава виножито со аголна големина која се движи од 40° до 42° со црвена боја однадвор. Двојните виножита се добиени од двојните одбивања со аголна големина од 50.5° до 54° со виолетова боја однадвор. Бидејќи виножитата се набљудувани кога Сонцето е на 180° од ценатарот на виножитото, виножитата се поизразени кога Сонцето е најблиску до хоризонтот.
Национална меморијална сала за паднатите Израелци
{{{coord|31|46|32|N|35|10|59|E|type:landmark|display=inline,title|}}
Национална меморијална сала за паднатите Израелци ( National Memorial Hall For Israel's Fallen - היכל הזיכרון הממלכתי לחללי מערכות ישראל) на Херцелска Гора во Ерусалим е иницијатива на израелското Министерство за одбрана за да ги одбележи сите воени израелски жртви на војната и еврејските борци од последиците од Холокаустот до денес. Предлогот за изградба на салата беше објавен од страна на министерот за одбрана Ехуд Барак во 2010 година. Меморијалната сала беше отворена на 30 април 2017 година.
Спомен на Непознатиот војник
Во центарот на салата е вечен пламен посветен на непознатите војници на Израел.
Сара Лидман
Сара Лидман (30 декември 1923 година – 17 јуни 2004 година) — шведски писател.
Кариера
Сара Лидман е несомнено една од најважните писатели на шведскиот јазик во дваесеттиот век. Ова особено се должи на нејзиниот иновативен метод за комбинирање на говорен јазик со библиски јазик на начин тесно поврзан со одреден вид на популарно имагинарно истовремено интегрирање на светското и духовното. Во врска со нејзините први четири романи, таа пишувала нашироко на политички теми, секогаш од силно социјалистичка гледна точка. Таа се вклучила во знак на протест против Виетнамската војна (вклучувајќи патување во Северен Виетнам и учество во Трибуналот Расел ) и против апартхејдот во Јужна Африка. Таа ги поддржувала широко влијателните штрајкови на рударите од 1969-1970 година и била активна во комунистичките и екологистичките движења. Помеѓу 1977 и 1985 година, таа напишала серија од седум романи кои се занимаваат со процесот на колонизација на северот на Шведска.
Александар Комнин Асен
Александар Комнин Асен ― син на деспотот Иван Комнин Асен и внук на царот Јован Александар Бугарски и царицата Елена Српска.
Александар Комнин бил севаст на Валона и господар на Канина и Валона, што ги наследил од неговиот татко Иван (алтернативно Јован) Комнин. Тој не го наследил блискиот град Белград, што му го одзел Симеон Урош на неговиот татко. Владеењето на Александар се одликувало со обемна трговија и со Венецијанската Република и со Дубровничката Република.
Се шпекулира дека тој починал на 26 септември 1371 година во Битката кај Марица поради фактот што во 1372 година неговите земји биле во сопственост на неговиот свекор Балша II.
NGC 2972
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2972 се споменува и како NGC 2999, OCL 778, ESO 212-SC11.
Откривање
Објектот е откриен на 9 мај 1826 година од страна на Џејмс Данлоп, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 9 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2972 е од видот I1p. Видливиот сјај со голо око изнесува 9,9 m. NGC 2972 има само една позната привидна димензија, која изнесува 5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 40 м 11,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 50° 19' 13".
Други поделби
Проучување на NGC 2972 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 426; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8176.
Светлана Алексиевич
Светлана Александровна Алексиевич (Святлана Аляксандраўна Алексіевіч; Светлана Александровна Алексие́вич; Світлана Олександрівна Алексієвич; р. 31 мај 1948) — белоруска новинарка и писателка која твори на руски јазик. Во 2014 година била номинирана, а во 2015 година добитник е на Нобеловата награда за литература.
Животопис
Родена е во Украина во градот Станислав (од 1962 година Ивано-Франковск) од татко Белорусин и мајка Украинка. По завршување на училиштето, таа работела како репортер во повеќе локални весници и потоа како кореспондент на литературниот магазин Неман во Минск. Таа прави новинарска кариера и пишува проза од интервјуата со сведоците на најдраматичните настани во земјата, како Втората светска војна, Советско-авганистанската војна, Падот на Советскиот Сојуз и катастрофата во Чернобил. По прогонот од страна на режимот на Лукашенко, таа ја напушта Белорусија во 2000 година. Бегалската мрежа на меѓународни градови ѝ понудила прибежиште и во текот на следната декада таа последователно живее во Париз, Гетеборг и Берлин. Во 2011 година, Алексиевич се враќа во Минск.
Литературно дело
Книгите на Светлана Алексиевич се опишувани како хроника на емоционалната историја на советскиот и постсоветскиот човек. Најпознати нејзини дела се:
Шахот во 1939 година
Надворешни врски
1939 низ таблите
Наша ера
Наша ера или скратено н.е. (Anno Domini, кратенки — AD или A.D.; Common/Current Era, кратенка CE) како и изразот пред наша ера (Before Christ и скратено BC или B.C. или Before the Common/Current Era и скратено BCE) — ознаки за одредување на годините користени од јулијанскиот и грегоријанскиот календар.
Поделбата е направена според раѓањето на Исус Христос, при што со н.е. се обележуваат годините после започнувањето на оваа ера, а со п.н.е. годините пред тоа.
Според оваа шема, не постои година обележана како година нула, па така годината 1 н.е. е веднаш после 1 п.н.е. Овој систем е измислен во 525 година, и не бил широко користен сè до времето на ренесансата.
Надворешни врски
Christliche Zeitrechnung
NGC 1052
NGC 1052 — елиптична галаксија во соѕвездието Кит, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1052 се споменува и како MCG -1-7-34, IRAS 02386-0828.
Откривање
Објектот е откриен на 10 јануари 1785 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1052 е од видот E4. Видливиот сјај со голо око изнесува 10,5 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,5 m/лм2. NGC 1052 има привидни димензии од 2,8' х 2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 2 ч 41 м 4,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 8° 15' 17". Положбениот агол на објектот е во износ од 126°.
Други поделби
Проучување на NGC 1052 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 10175. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 265; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5285. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1292.
Стале Попов
Стале Попов ( - ) — македонски раскажувач и романописец.
Животопис
Роден е на 25 мај 1902 година во малото село Мелница, Мариово, како трето од петте деца на манастирскиот слуга Илија Сталев. Набргу умрела мајка му Неда (1908) и малиот Стале останал на товар на татко му и не многу постарите деца - сестрата Трна и братот Ѓуро, а во меѓувреме умреле и двете деца помали од него. Татко му, кој цели 18 години бил манастирски слуга, станал поп во Витолиште и заедно со децата се преселил во ова најголемо и централно мариовско село. Тука, Стале го минал детството, години исполнети со тежок живот и многу мечти за поубава иднина при што помагал во домашните работи, одел по дрва во блиските планини, а во слободното време со другарите ловел риби во блиските реки. Исто така, во селото го започнал образованието кај учителот Бино, кого подоцна често ќе го споменува во неговите дела. На 14-годишна возраст, Стале Попов за првпат го напуштил Мариово и дошол во Прилеп, а потоа се вработил во Плетвар. Во Балканските војни, додека вујко му Јован Ѓуров бил кмет во Витолиште, малиот Стале бил помошник-писар. Во Прилеп, Стале Попов се запишал во гимназија, но поради војните го прекинал школувањето, а завршил богословија во Битола, а подоцна дипломирал на Теолошкиот факултет во Белград. Сепак, тој никогаш не се запопил, а пред Втората светска војна работел како земјоделец, дрвар, овчар, трговец, бакал, службеник во тогашната Народна скупштина, општински чиновник, шумар и тутунски работник.
По завршувањето на училиштето и отслужувањето на воениот рок, Попов се вработил во општината во Битола, а потоа и како писар во Духовниот суд во овој град, со надеж да се запопи и да го замени татка си на парохијата. Но, набргу умрела жена му и по два месеца службување, тој ја напуштил Битола и се вратил во родниот крај да се грижи за своите мали деца. Но, како последица на неговиот немирен дух, во 1930 година пак го напуштил Мариово и се преселил во Прилеп каде што се вработил во Пореската управа. И оттука бил отпуштен и кон крајот на истата година бил преместен во Лесковац, каде што работел како полициски писар. Потоа, преминал на служба во Крушевац, а оттаму пак се вратил во Битола, а потоа ја напуштилл Македонија и заминал во Белград, каде што се вработил како висок службеник во Општото одделение на Собранието на Кралството Југославија. Претчувствувајќи го она што набргу ќе се случи, точно на 27 март 1941 година го напуштил Белград и се вратил во родното Мариово.
Во текот на НОБ, Попов го помагал партизанското движење, додека за време на бугарската окупација на Македонија бил интерниран во Неврокопско (Бугарија). По ослободувањето на земјата, Стале Попов станува претседател на Околискиот народен одбор во Прилеп, потоа работел како управник на Шумската дирекција, а во 1948 година се вработил како професор по руски јазик во гимназијата „Цветан Димов“ во Скопје. Меѓутоа, кога фондот на часовите по овој предмет бил намален, Стале Попов минал на работа во основното училиште „Браќа Миладиновци“ каде предавал македонски јазик, историја, биологија и руски јазик. Од ова работно место, тој се пензионирал во септември 1959 година. По неуспешното лечење во Интерното одделение на Градската болница во Скопје (октомври 1964) и во Нишка Бања (јануари 1965), Стале попов починал во Скопје на 10 март 1965 година.
Творештво
Стале Попов започнал многу рано да пишува, но како писател се оформил непосредно по Втората светска војна. Првите раскази „Мице Касапче“ и „Петре Андов“ ги објавил во списанието „Современост“. Вистинска литературна афирмација доживеал со својот прв роман „Крпен живот“ (1953) чиј втор дел излегол во 1954 година. Веднаш потоа напишал низа дела и станал еден од најплодните романописци и раскажувачи во македонската книжевност. Во 1953 година станал член на Друштвото на писателите на Македонија. Тој е автор и на следниве дела: „Итар Пејо“ (раскази, 1955), „Толе Паша“ (роман, 1956), „Опасна печалба“ (подолга проза, 1956), „Калеш Анѓа“ (роман, 1958), „Дилбер Стана“ (роман, 1958), „Мариовскиот панаѓур“ (новела, 1961), „Помеѓу небото и земјата“ (раскази, 1963), „Шаќир војвода“ (романсирана биографија, 1966), „Необично дете“ (роман, 1966), „Доктор Орешкоски“ (роман, 1966), „Ловечки приказни“ (во текот на повеќе години). Неговите собрани дела биле објавени во неколку наврати: 1966 (12 тома), 1976 (12 тома) и 1987 (4 тома). Во спомен на неговото дело, во 1975 година била воспоставена годишната награда „Стале Попов“ која ја доделува Друштвото на писателите на Македонија.
Лапонски универзитет
Лапонскиот универзитет се наоѓа во градот Рованиеми, Финска. Бил основан во 1979 година. Лапонскиот универзитет е најсеверниот универзитет во Европската Унија.
Универзитетот е поделен на четири факултети:
Покрај факултетите, тука е и Арктичкиот центар кој е посветен на арктичките студии и истражувања. Европската унија планирала резолуција за Арктичката стратегија за ЕУ. Резолуцијата вклучува ставови што следуваат по основањето на Информативниот центар на ЕУ за Арктикот како мрежно претпријатие со постојана канцеларија во Рованиеми на Лапонскиот универзитет.
Долни Ограѓе (Тумчевиште)
Долни Ограѓе — археолошко наоѓалиште во гостиварското село Тумчевиште. Претставува мала населба од римското време.
Карл Густав Јунг
Уште на шестгодишна возраст почнал да учи латински што кај него побудило интерес за изучување на јазикот и литературата особено античката. Покрај повеќето модерни западноевропски јазици, научил да чита и неколку древни, меѓу коишто и санскритскиот.
Како адолесцент, Јунг бил прилично осамен и не му обрнувал многу внимание на училиштето. Кога заминал за Базел, се сместил во интернат каде станал објект за потсмев и љубоморно малтретирање. Почнал да ја користи болеста како оправдание по што развил засрамувачка тенденција да се онесвестува кога ќе почувствувал притисок.
Иако неговиот прв избор бил да студира археологија, сепак, продолжил со студии по медицина на универзитетот во Базел. Додека работел под раководство на познатиот невролог Крафт-Ебинг, се насочил кон психијатријата како негова идна професија.
По дипломирањето, почнал да работи во психијатриската болница Бургелцли во Цирих под менторство на Ојген Блојлер, експерт за шизофренија (воедно и човек кој прв го сковал овој термин). Држел и часови на циришкиот универзитет, работел приватно и во тој период ги открива асоцијациите на зборови.
Во 1903 година се оженил за Ема Раушенбах.
Како голем обожавател на Фројд, Јунг се сретнал со него во 1907 година, во Виена. Приказната вели дека откако Фројд се сретнал со него, ги откажал сите состаноци закажани за тој ден и разговарале цели 13 часа. Во Јунг, Фројд видел голем психоаналитичар и свој иден наследник.
Но Јунг никогаш целосно не се согласил со Фројдовата теорија. Во 1909 година, за време на едно патување кон Америка нивната соработка започнува да заладува. Во текот на патувањето, повеќе од забава отколку сериозно, ги анализирале соништата еден на друг. Во еден момент, Фројд почнал да пројавува голем отпор кон начинот на кој Јунг ги правел анализите дури и побарал да прекинат затоа што почувствувал како да го губи авторитетот. Од оваа реакција, Јунг бил прилично навреден. Го прекинал претседателствувањето со Меѓународното психоаналитичко здружение и оформил свое учење.
Втората светска војна, за Јунг, била особено болен период за самоистражување. Тогаш се всушност зачетоците на една од најинтересните теории за личноста што воопшто му се понудени на светот.
После војната, Јунг многу патувал. Меѓу другото, посетил многу племенски заедници во Африка, Америка и Индија. Во 1946 година се пензионирал, а по смртта на неговата сопруга во 1955 почнал да се повлекува и од јавниот живот. Шест години подоцна починал и тој.
Творештво
Повеќето од делата што Јунг ги напишал не се лесни за читање. Особено се обемни трудовите во кои пишувал за аналитичките методи и поврзаноста на психотерапијата со религиското убедување. Како најзначајни за проучување на неговите концепти, се бележат:
Сафо
Сафо (околу 628 п.н.е. - околу 568 п.н.е.) била старогрчка лирска поетеса, родена на островот Лезбос.
Животопис
Годината на раѓањето на Сафо обично се одредува некаде помеѓу 630 и 612 п.н.е., а според легендата, таа извршила самоубиство поради љубовта кон младиот Фаон, но Висконти и некои други критичари сметаат дека постоеле две жени Сафо: едната била поетеса, а другата била позната по несреќната љубов кон младиот Фаон. околу 570 п.н.е., но малку се знае за нејзиниот живот.
Творештво
Сафо била плодна и позната поетеса која Александрите ја вклучиле во списокот на деветте лирски поети. Се смета дека напишала седум или девет долги книги со поезија, но најголемиот дел од нејзината поезија, која била добро позната во антиката, подоцна бил загубен. Поезијата на Сафо се врти околу страста и љубовта. Таа е зачувана само во фрагменти, во цитати во делата на класичните автори, како и на ленти од папирус пронајдени во Египет.
Влијание
Поезијата на Сафо продолжува да влијаат врз писателите до денес. Надвор од нејзината поезија, таа е позната и како симбол на љубовта меѓу жените.
Сафо се јавува како инспирација и тема во поеќе книжевни дела, како:
Природна стапка на невработеност
Природната стапка на невработеност (англиски: natural rate of unempolyment) ја означува стапката на невработеност при која очекуваната и остварената инфлација се совпаѓаат. Тоа, пак, упатува кон следново: прво, секоја стапка на невработеност под(над) природната стапка значи дека тековната инфлација е поголема(помала) од очекуваната, така што единствената стабилна Филипсова крива е поврзана со природната стапка на невработеност и; второ, заради приспособувањето на очекуваната инфлација, на долг рок, економската политика не може да оствари пониска невработеност од природната стапка, а секој таков обид завршува со постојано растечка инфлација. Природната стапка на невработеност е во тесна врска со концептите на подобрената и долгорочната Филипсова крива. Денес, природната стапка на невработеност претставува составен елемент на макроекономските модели.
Историјат
Самиот поим „природна стапка“ го вовел Милтон Фридман како паралела на концептот на природна стапка на интерес на Кнут Виксел, додека Едмунд Фелпс оперирал со изразот рамнотежна стапка на невработеност (equilibrium unemployment ratio). Во тоа време, овој концепт бил нарекуван уште и теза за постојана невработеност (permanent unemployment thesis) и хипотеза за силни очекувања (strong expectations hypothesis). Според Фелпс, неговите почетоци се наоѓаат кај Вилијам Фелнер и Хенри Валих во втората половина на 1950-тите, како и кај Лудвиг фон Мизес пред тоа. Подоцна, новите класичари го разработиле концептот на природната стапка на невработеност, покажувајќи дека тој секогаш важи при поставката за рационални очекувања.
Стапка на невработеност што не ја забрзува инфлацијата
Во поново време, паралелно со природната стапка на невработеност, најчесто се употребува изразот стапка на невработеност што не ја забрзува инфлацијата (NAIRU - Non-Accelerating Inflation Rate of Unemployment), кој означува стапка на невработеност што е во согласност со стабилна инфлација. Обично, изразите природна стапка и NAIRU се употребуваат како синоними, но постојат и мислења дека овие концепти означуваат различни нешта. Така, NAIRU е стапката на невработеност која, во отсуство на шокови, нема тенденција да ја засили инфлацијата, додека природната стапка е онаа невработеност што самата економија има тенденција да ја генерира, имајќи ги предвид шоковите кои ја погаѓаат. На кус рок, под дејство на шоковите на агрегатната побарувачка, NAIRU може да биде под природната стапка, но по цена на повисока инфлација, но, подоцна, невработеноста се враќа на рамнотежното ниво. Уште повеќе, еден познат макроекономист вели дека е срамота што печатот, па дури и професионалните публикации, не прават разлика меѓу NAIRU и природната стапка, посебно што самиот концепт NAIRU, по дефиниција, е несоодветен на природната стапка.
Детерминанти на природната стапка на невработеност
Изразот „природна стапка на невработеност“ асоцира на нешто трајно, нешто дадено од природата, но таа воопшто не е некој фиксен број, туку се менува, во зависност од бројни фактори: степенот на конкуренција, т.е. монополизираност на пазарите на производи и услуги, организацијата на пазарот на труд, законските и административните регулативи на пазарот на труд, демографскиот состав на работната сила, системот на социјално осигурување, технолошкиот прогрес итн. Со други зборови, набљудувано на долг рок, не постои единствена природна стапка на невработеност. Слично на тоа, бројните пресметки на NAIRU за разни земји потврдуваат дека долгорочната рамнотежна невработеност се менува со текот на времето. Оттука, обично се прави разлика помеѓу NAIRU на кус и на долг рок. Кусорочната NAIRU значи дека невработеноста се менува и може да отстапува од долгорочната природна стапка на невработеност, но инфлацијата е стабилна, а на долг рок, NAIRU значи дека и невработеноста и инфлацијата се стабилни.
Природната стапка во емпириските истражувања
Уште во раните 1970-ти, новите класичари извршиле низа емпириски тестови со цел да ја одбранат хипотезата за природната стапка на невработеност од нападите на нејзините противници. Притоа, истражувањата на Роберт Лукас ја потврдуваат хипотезата за природната стапка, додека други автори добиваат мешани резултати, но, во основа, ја потврдуваат хипотезата. Сепак, поновите пресметки на природната стапка на невработеност во одделни земји покажуваат дека таа се мери со голема непрецизност, што значително ја намалува практичната употребливост на овој концепт за практичното водење на економската политика.
Природната стапка и економската политика
Концептот на природната стапка не негира дека монетарната политика влијае врз агрегатната побарувачка, производството и вработеноста, туку укажува на тоа дека врз основа на претходното искуство со инфлацијата, очекувањата за идната инфлација ќе се поместат така што, на долг рок, влијанието на монетарната политика врз производството ќе исчезне. Според тоа, концептот на природната стапка на невработеност има големо значење за економската политика, која, набљудувано на долг рок, не може да влијае врз рамнотежната стапка на невработеност, бидејќи таа е во целост определена од факторите на страната на агрегатната понуда.
Тврдина Јелеч
Тврдината Јелеч е тврдина која се наоѓа во близина на градот Нови Пазар, Србија. Во близина на оваа тврдина, во 1282 година, во близина на тврдината, српскиот крал Драгутин ја повредил својата нога, трагајќи по лов. Тврдината е споменета и во 1314 година, а подоцна во 14 век била заземена од страна на Османлиите. Во нивно време, тврдината немала некое големо значење. Денеска, од неа има останато само рушевини, но зачувана е дел од капијата, цистерната за вода и некои ѕидини.
Кенгур
Кенгур — најпознатото австралиско животно од семејството на кенгурите (Macropodidae) на родот двопреднозаби (Diprotodontia). За него е карактеристична торбата на стомакот од женката. во овој мек џеб се наоѓа бебето, кое на тој нечин се припива до својата мајка, цица и патува. Мошне распространет е големиот црвен кенгур (Macropus rufus), кој живее во суви, топли предели и за заштита од горештината, активен е ноќе.Во потрага по вода, може да ископа и дупки длабоки и до 1 метар. Се движи на долгите задни нозе, со скокови кои можат да надминат 10 метри. При скоковите, долгата опашка му помага при рамнотежата. Опашката му слуши и како кога застанува да се одмори, а со неа удира по земјата за да ги предупреди другите кенгури на некоја опасност. Предните нозе му се кратки и на нив има остри канџи што ги користи за собирање храна, за четкање на крзното и за одбрана. Впрочем, со само еден удар со шепите кенгурот може да распори куче.
Распространетост
Кенгурот живее во пустинските и во полупустинските предели на Австралија.
Кенгурот како тема во уметноста и во популарната култура
Кенгурот се јавува како тема во бројни дела од уметноста и популарната култура, како:
Рајна-Лана
Рајна-Лана (герм. Rhein-Lahn-Kreis) — округ во источниот дел на покраината Рајнска област-Пфалц, Германија. Се граничи со окрузите (од север, надесно) Вестервалд, Лимбург-Вајлбург, Рајнгау-Таунус, Мајнц-Бинген, Рајна-Хунсрик, Мајен-Кобленц и безокружниот град Кобленц.
Историја
Со Виенскиот конгрес, подрачјето било припоено кон војводството Насау. Во 1866 Насау ѝ припаднало на Прусија, па така во 1867 е создаден административниот регион Висбаден, и во негов состав окрузите Рајнгау и Унтерлан. Во 1885 округот Рајнгау бил претворен во округот Санкт Гоарсхаузен. Во 1969, двата округа се споени, образувајќи го округот Рајна-Лана.
Географија
Како што може да се забележи од името, во округот течат две значајни реки. Рајна ја исцртува границата на запад, чија тесна долина е насадена со винова лоза. Реката Лана тече низ северниот дел на округот, па се влева во Рајна кај Ланштајн. Југот се одликува со ридест терен, и низ него се протега венецот Таунус.