cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Меѓународен комитет на Црвениот крст
Првата светска војна
Во периодот меѓу 1916-1918 г., МКЦК издал одреден број разгледници со сцени од логорите на затворениците. Сликите ги покажувале затворениците во секојдневните активности, како на пр. доставување писма од дома. Намерата на МКЦК била да им даде малку надеж и солидарност на фамилиите, како и да ја ублажи нивната болка. По крајот на војната, МКЦК го организирал враќањето на околу 420 000 затвореници во нивните земји. Во 1920 г., таа задача била предадена на новосоздадената Лига на нации, која го назначила норвешкиот дипломат и научник, Фритјоф Нансен, за ,,Висок комесар одговорен за затворениците при војната’’. Подоцна, кога неговата канцеларија станала канцеларија на Лигата на нациите, неговиот правен мандат бил проширен и за помош и грижа на бегалците од војната и раселените лица и тој станал ,,Висок комесар за бегалци’’. Нансен, кој го измислил Пасошот за бегалци, ја добил Нобеловата награда за мир во 1922 г., и назначил двајца делегати од МКЦК за негови заменици.
Една година пред крајот на војната, МКЦК во 1917 г. ја добил Нобеловата награда за мир за неговата восхитувачка работа за време на војната. Тоа била единствената Нобелова награда за мир која што била доделена во периодот од 1914-1918 г. Во 1923 г., Комитетот усвоил промена во својата политика која што се однесувала на изборот на неговите членови. До тогаш, само граѓаните на Женева можеле да работат во Комитетот. Ова ограничување било проширено за да се вклучат и другите граѓани на Швајцарија. Како директна последица на Првата светска војна, во 1925 г. бил усвоен доплнителен протокол на Женевската конвенција со кој законски се забранувала употребата на отровни гасови или гасови за задушување, како и биолошки агенти како оружје. Четири години подоцна, оригиналната Конвенција била преуредена и била создадена Втората женевска конвенција која што се однесувала на ,,третманот на затворениците од војната’’. Настаните за време на Првата светска војна и соодветните активности на МКЦК значително го зголемиле угледот и авторитетот на Комитетот помеѓу меѓународната заедница и довеле до проширување на неговите надлежности.
Во 1934 г., на Конференцијата на Меѓународниот Црвен крст, бил усвоен нацрт-предлог за дополнителна конвенција за заштита на цивилното население за време на вооружен конфликт. За жал, најголем дел од владите покажале слаб интерес во спроведувањето на оваа конвенција и со тоа се спречило нејзиното стапување на сила пред почетокот на Втората светска војна.
Втората светска војна
Легалната основа на работата на МКЦК за време на Втората светска војна биле Женевските конвенции во нивното преуредување од 1929 г. Активностите на Комитетот биле слични со тие за време на Првата светска војна: посета и надзор на камповите на затворениците, организирање помош за цивилното население и размена на пораки кои се однесуваат на затвореници и исчезнати лица. До крајот на војната, 179 делегати извршиле 12 750 посети на камповите во 41 земја. Централната агенција за информации за затворениците имала персонал од 3000 лица, индексот на картички за барање на затвореници имал 45 милиони картички и 120 милиони пораки биле разменети од страна на Агенцијата. Голема пречка било тоа што Црвениот крст на Германија, којшто бил контролиран од нацистите, одбил да соработува со статусите на Женева, вклучувајќи прекршувања, како што било и протерувањето на евреите од Германија, како и масовните убиства коишто германската влада ги спроведувала во концентрационите логори. Исто така, две други главни страни на конфликтот, Советскиот Сојуз и Јапонија, не биле потписници на Женевската конвенција од 1929 г. и немале правно барање да ги следат правилата на конвенциите.
За време на војната, МКЦК не успеал да постигне договор со нацистичка Германија за третманот на затворените во концентрационите логори. Исто така, МКЦК не успеал да даде одговор и на соодветните информации коишто ги имал за камповите за екстерминација и масовното убивање на Евреите во Европа. Тое сè уште се смета за најголемиот неуспех на МКЦК во неговата историја. По ноември. 1943 г., МКЦК добил дозвола да испрати пратки во концентрационите логори со познати имиња и локации. Бидејќи пратките најчесто биле потпишувани со други имиња, МКЦК успеал да ги запише идентитетите на околу 105 000 затвореници во концентрационите логори и поделил околу 1,1 милион пратки, првично во логорите: Дахау, Бухенвалд и Саксенхојсен.
На 12 март 1945 г. претседателот на МКЦК, Јакоб Бурхарт, добил порака од генералот на СС, Ернст Калтенбрунер, прифаќајќи го барањето на МКЦК да дозволи делегати да ги посетат концентрационите логори. Овој договор бил условен со тоа дека делегатите треба да останат во логорите сè до крајот на војната. Десет делегати, меѓу кои Луј Хефлигер (логор Маутхаузен), Пол Динан (логор Терезиенштат) и Виктор Мојрер (логор Дахау), ја прифатиле задачата и ги посетиле овие логори. Луј Хефлигер го спречил насилното иселување или минирање на Матхаузен со тоа што ги известил американските трупи, и така се спасиле животите на околу 60 000 лица. Неговите активности биле, МКЦК ги сметал за неправилни затоа што го ризикувале неговиот сопствен авторитет, а и неутралноста на МКЦК. Во 1990 г., неговиот углед конечно бил повратен од страна на претседателот на МКЦК, Корнело Зомаруга.
Друг пример за голем хуманитарен дух бил Фридрих Борн (1903-1963), делегат на МКЦК во Будимпешта, кој ги спасил животите на околу 11 000-15 000 евреи во Унгарија. Марсел Јунод (1904-1961), физичар од Женева, бил уште еден меѓу делегатите за време на Втората светска војна. Повеќе за неговото искуство, во кое што спаѓа и тоа што бил еден од првите странци кој го посетил Хирошима по фрлањето на атомската бомба, може да се најде во книгата Воин без оружје.
Во 1944 г. МКЦК ја добил својата втора Нобелова награда за мир. Како и за време на Првата светска војна, тој ја добил единствената награда за мир која што била доделена за време на главниот период од војната, од 1939-1945 г. При крајот на војната, МКЦК работел со националните друштва на Црвениот крст за да обезбеди помош на оние земји кои биле најсериозно погодени. Во 1948 г., Комитетот издал извештај кој содржел преглед на своите активности за време на војната, од 1 септември 1939 г. до 30 јуни 1947 г. Од јануари 1996 г., архивата на МКЦК која сега е отворена за академски и јавни истражувања.
По Втората светска војна
На прославувањето на стогодишнината, во 1963 г., МКЦК, заедно со Лигата на друштвата на Црвен крст, ја добил третата Нобелова награда за мир. Од 1993 г., на лица кои не биле од Швајцарија им било дозволено да служат како делегати на Комитетот, задача која што претходно не им била дозволена на швајцарски жители. Оттогаш, бројот на членови на персоналот без швајцарско државјанство се зголемил на околу 35%. На 16 октомври 1990 г., Генералното собрание на ОН донело одлука да му додели на МКЦК статус на надгледувач за неговите собраниски седници и собранија на подкомитетот и тоа претставувало прв статус на надгледувач којшто бил даден на една организација. Резолуцијата била заеднички предложена од страна на 138 земји-членки и воведена од италјанскиот амбасадор, Виери Трахиер, во знак сеќавање на потеклото на организацијата, битката во Солферино. Договор потпишан со швајцарската влада на 19 март 1993 г., ја афирмирал веќе долговремената политика на целосна независност на Комитетот од какво било можно вмешување од страна на Швајцарија. Договорот го заштитува целиот имот на МКЦК во Швајцарија, вклучувајќи го и неговото седиште и архивата, членовите и правниот имунитет на персоналот, ослободување на МКЦК од сите даноци и такси, гарантира заштитен и безцарински пренос на добра, услуги и пари, го обезбедува МКЦК со безбедни комуникациски привилегии на исто ниво како и странските амбасади, и го поедноставува патот на Комитетот во и надвор од Швајцарија.
МКЦК ги продолжил своите активности и во 90-тите. Ја скршил својата медиумска тишина кога бил објавен геноцидот во Руанда во 1994 г. Се борел за да ги спречи криминалните дејствија кои се случиле во и околу Сребреница во 1995 г., но сепак изјавил: ,,Мораме да признаеме дека и покрај нашите напори да им помогнеме на илјадници цивили насилно избркани од градот и посветеноста на нашите колеги на самото место, влијанието на МКЦК за разоткривање на трагедијата беше екстремно ограничено.’’ Во јавноста повторно се јавил во 2007 г. за да ја осуди ,,злоупотреба на основните човекови права’’ од страна на воената влада на Бурма, вклучувајќи принудна работа, гладување и убивање на мажи, жени и деца.
Несреќи
На крајот на Студената војна, работата на МКЦК всушност станал поопасна. Во 1990 г., многу повеќе делегати ги загубиле своите животи за разлика од која било претходен момент во неговата историја, особено кога работел во локални и внатрешни вооружени конфликти. Овие инциденти често демонстрирале недостаток на почит за правилата на Женевските конвенции и нивните заштитни симболи. Меѓу биле:
Холокаустот
Со земање учество во церемонија за комеморација на ослободувањето на коцентрациониот логор Аусшвиц, во 1995 г., Претседателот на МКЦК, Корнело Сомаруга, да покаже дека организацијата целосно била свесна за тежината на Холокаустот и потребата да се зачува сеќавањето за него, со цел да се спречи какво било негово повторување. на сите кои страдале или ги изгубиле животите за време на војната и јавно ги посочил грешките во минатото и недостатоците на Црвениот крст со почит кон жртвите на концентрационите логори.
Во 2002 г., МКЦК официјално заокружил некои од лекциите кои организацијата ги научила од својот неуспех:
Во официјална изјава, на 27 јануари 2005 г., на 60-тата годишнина од ослободувањето на Аусшвиц, МКЦК изјавил:
,,Аусшвиц, исто така, го претставува најголемиот неуспех во историјата на МКЦК, поради неговиот недостаток на одлучност при правењето чекори за помош на жртвите од персекуцијата на Нацистите. Овој неуспех ќе остане дел од сеќавањето на МКЦК, а во исто време и ќе ги охрабри делата на делегатите на МКЦК.”
Војната во Ирак
На 17 март 2008 г., Меѓуародниот комитет на Црвениот крст изјавил дека по почетокот на војната во 2003 г., сè уште не престанува хуманитарната криза во Ирак. И покрај ограниченото подобрување на безбедноста во некои области, вооруженото насилство сè уште има катастрофално влијание. Убивањето на цивили во непријателските судири продолжува.
Одлики
Оригиналното мото на Меѓународниот комитет на Црвениот крст било Inter Arma Caritas (Сред војна-милосрдие). Тој го задржал ова мото, додека пак други организации на Црвениот крст усвоиле други. Поради локацијата на Женева, во делот на Швајцарија каде што се зборува француски јазик, МКЦК е познат и по своето првично француско име: Comité international de la Croix-Rouge (CICR). Сепак, МКЦК има четири службени јазици (арапски, англиски, француски и шпански). Официјалниот симбол на МКЦК е црвен крст на бела позадина (обратно од швајцарското знаме), со зборовите ,,COMITE INTERNATIONAL GENEVE’’ (Интернационален комитет Женева), напишани околу крстот.
Мисија
Официјалната изјава за мисијата вели: ,,Meѓународниот комитет на Црвениот крст (МКЦК) — независна, неутрална и независна организација, чијашто исклучиво хуманитарна мисија е да ги заштити животите и достоинството на жртвите при војна и внатрешно насилство, како и да обезбеди помош за нив.’’ Исто така, МКЦК ја насочува и координира меѓународната помош и работи на промовирање и зајакнување на законот за хуманост и универзалните принципи на хуманост. Јадрото на задачите ма Комитетот, кои потекнуваат од Женевските конвении и нивните сопствени статуси, се следниве:
МКЦК, во 1965 год, утврдил седум основни принципи коишто биле усвоени од целото Движење на Црвениот крст. Тие се: хуманост, непристрасност, неутралност, независност, волонтерство, единство и универзлност.
Правен статус
МКЦК е приватна асоцијација, регистрирана во Швајцарија, која што долг период ужива различни степени на специјални привилегии и правни имунитети во рамките на територијата на Швајцарија, и тие се опишани како de facto sovereignty. На 19 март 1993 г., била создадена правна основа за овој специјален третман преку договор помеѓу швајцарската влада и МКЦК. Со овој договор целосно се заштитува имотот на МКЦК во Швајцарија, вклучувајќи го и неговото седиште и архива, привилегираните членови и правниот имунитет на персоналот, МКЦК е ослободен и од сите даноци и такси, се обезбедува заштитен и бесцарински пренос на добра, услуги и пари, се обезбедува со привилегии за безбедна комуникација на исто ниво како и странските амбасади, и го поедноставува патувањето на Комитетот во и надвор од Швајцарија. Од друга страна, Швајцарија не ги признава пасошите издадени од МКЦК.
Спротивно на популарното верување, МКЦК не е суверено тело како Суверениот воен ред на Малта, а не е ниту меѓународна организација, ниту пак од типпот на невладини или владини организации. Членството на МКЦК е ограничено само на лица со швајцарско државјанство, и за разлика од најоголем дел од невладините организации, МКЦК нема политика на отворено и неограничено членство за поединци, туку неговите нови членови ги избира самиот Комитет. Сепак, од почетокот на 90-тите, МКЦК вработува лица од целиот свет да служат во мисиите на терен и во седиштето. Во 2007 г. речиси половина од персоналот на МКЦК биле лица кои немале швајцарско државјанство. МКЦК има посебни привилегии и правни имунитети во многу земји, врз основа на државните закони во земјите, врз основа на договори меѓу МКЦК и соодветните влади, или, во некои случаи, врз основа на меѓународното право (како правото на делегатите на МКЦК да не учеествуваат во сведочења пред меѓународните судови).
Финансирање
Буџетот на МКЦК во 2010 г. изнесувал околу 1 156 милиони швајцарски франци. Сите исплати во МКЦК се волонтерски и примени како донации врз основа на два типа повици/апели издадени од страна на Комитетот: годишен апел на Седиштето да ги покрие своите внатрешни трошоци и апел при итност за индибидуалните мисии на Комитетот. Вкупниот буџет за 2009 г. се состоел од околу 996, 9 милиони швајцарски франци (85% од вкупниот буџет) за теренска работа, а 168,6 милиони швајцарски франци (15%) за внатрешни трошоци. Во 2009 г. буџетот за теренска работа се зголемил за 6,9%, а внатрешниот буџет за 4,4% во споредба со 2008 г., главно заради надпросечните зголемувања на бројот и подрачјето на мисиите во Африка.
Најголем дел од финансирањето на МКЦК доаѓа од Швајцарија и САД, заедно со други европски земји, како и ЕУ близу зад нив. Заедно со Австралија, Канада, Јапонија и Нов Зеланд, придонесуваат околу 80-85% од буџетот на МКЦК. Околу 3% доаѓаат од приватни подароци, а остатокот од националните друштва на Црвениот крст.
Одговорности во рамките на Движењето
МКЦК е одговорен за правно препознавање на друштвата за помош како официјални друштва на Меѓународниот Црвен крст и Црвената полумесечина и со тоа нивно прифаќање во Движењето. Конкретните равила за препознавање се дефинирани во статусите на Движењето. По признавањето од страна на МКЦК, националното друштво е признато како член на Меѓународната федерација на националните друштва на на Црвениот крст и Црвентата полумесечина. МКЦК и Федерацијата соработуваат со посебните национални друштва во нивните меѓународни мисии, особено со човечки, материјални и финансиски ресурси и организирање логистика. Според Севилскиот договор од 1997 г., МКЦК е водечката агенција на Црвениот крст при конфликти, додека пак другите организации во рамките на Движењето, ја имаат водечката улога во невоени ситуации. Националните друштва ја имаат водечката улога кога се случува конфликт во нивната сопствена земја.
Организација
МКЦК има седиште во Женева, Швајцарија, а има и надворешни канцеларии, наречени делегации во околу 80 земји. Секоја делегација е под одговорност на лице кое е официјалне претставник на МКЦК во земјата. Од 2000 лица кои се професионално вработени, околу 800 работат во седиштето во Женева, а 1200 работат на терен. Околу половина од тие кои работат на терен служат како делегати кои управиваат со операциите на МКЦК во различни земји, додека пак другата половина се специјалисти, како доктори, агрономи, инженери или преведувачи. Во делегациите, на меѓународниот персонал му помагаат околу 13.000 вработени државни работници, со што вкупниот персонал којшто е под надлежност на МКЦК изнесува околу 15.000. Делегациите често имаат и тесна соработка со националните друштва на Црвениот крст во земјите каде што се сместени, и на тој начин може и да повикаат волонтери на националниот Црвен крст за помош при некои операции на МКЦК.
Организациската структура на МКЦК не е лесно разбирлива за оние кои не се членови или неупатени. Делумно, така е заради организациската тајност, но и поради тоа што самата структура е променлива и склона кон промени. Собранието и Претседателството се две долгопостоечки институции, но Собранискиот совет и Директоратот се создадени во подоцнежниот период на дваесеттиот век. Одлуките најчесто се донесуваат на колективен начин, па надлежноста и моќта не се концентрирани на едно место. Денес, водечките органи се Директоратот и Собранието.
Директорат
Директоратот е извршното тело на Комитетот. Негова обврска е секојдневното управување со МКЦК, додека пак Собранието ја утврдува политиката. Директоратот се состои од Генерален директор и пет директори во следниве области: ,,Дејствување’’, ,,Човечки ресурси’’, ,,Финансиски ресурси и логистика’’, ,,Управување со комуникации и информации’’ и ,,Meѓународно право и соработка во рамките на Движењето’’. Членовите на Директоратот се назначени од страна на Собранието за работа во период од четири години. Во последните години Генералниот директор презема полична одговорност, повеќе како извршен директор, додека пак порано имал еднаква одговорност со останатите во Директоратот.
Собрание
Собранието (или Комитетот) заседава редовно, и е одговорно за дефинирање на цели, насоки и стратегии, како и за надзор на финансиските прашања на Комитетот. Собранието има максимум 25 членови коишто се швајцарски државјани. Членовите мора да знаат да го зборуваат домашниот јазик, француски, но многумина зборуваат и англиски и германски. Овие членови на Собранието се избрани за период од четири години, и не постои ограничување за тоа колку пати еден член може да служи. Потребно е три-четвртинско мнозинство гласови од сите членови за повторен избор по третиот мандат, што делува како мотивација за членовите да останат активни и продуктивни.
Во раните години, секој член на Комитетот бил од Женева, протестант, од белата раса и машки пол. Првата жена, Рене Маргарит Крамер, била избрана во 1918 г. Оттогаш, неколку жени биле заменик-претседатели, а женската пропорција по Студената војна била околу 15%. Првите кои не бил од Женева биле избрани во 1923 г., а еден Евреин работел во Собранието.
Додека останатиот дел од Движењето на Црвениот крст може да биде повеќенационален, Комитетот верува дека неговата еднонационална природа е предимство, бидејќи во прашање е швајцарската националност. Благодарение на сегашната неутралност на Швајцарија, страните кои се во конфликт можат да бидат сигурни дека ,,непријателот’’ нема да ја одредува политиката во Женева. Француско-Пруската војна, која што се случувала во периодот од 1870-1871 г., покажала дека дури и Црвениот крст ( во овој случај националните друштва) може да биде поврзан со национализам и не може да одржи неутрален хуманитарианизам.
Собраниски совет
Освен тоа, Собранието избира Собраниски совет од пет члена, којшто го сочинува особено активното јадро на Собранието. Советот се состанува најмалку десет пати годишно и има надлежност да одлучува во име на целото Собрание по однос на одредени прашања. Советот е одговорен и за организирање на состаноците на Собранието, како и за олеснување на комуникацијата помеѓу Собранието и Директоратот. Собранискиот совет вообичаено вклучува претседател, двајца заменик-претседатели и два избрани члена. Додека еден од заменик-претседателите е избран за мандат од 4 години, другиот е назначен веднаш по заврашувањето на неговиот мандат, со повлекување од позицијата заменик-претседател или од Комитетот. Заменик-претседатели сега се: Оливер Водоз и Кристин Берли.
Претседател
Исто така, Собранието избира и едно лице за Претседател на МКЦК, кое што ќе работи во период од четири години. Претседателот е член на Собранието, а и водач на МКЦК, и секогаш бил вклучен во Советот, од неговото создавање. Претседателот автоматски станува член на гореспоменатите групи, веднаш штом е назначен, но не е неопходно да доаѓа од организација во рамките на МКЦК. Постои силен во рамките на Собранието дека сака да постигне организацијата да избере претседател од швајцарската влада или професионални кругови како на пример од полето на банкарството или медицината. Всушност, последните тројца претседатели претходно биле службеници во швајцарската влада. Влијанието на претседателот и неговата улога не се јасно дефинирани, и може да се менуваат во зависност од времето и личниот стил на претседателот. Од 2000 г., претседател на МКЦК е Јакоб Келенбергер, самостоен човек кој ретко прави дипломатски појавувања, но е многу вешт во лични преговори и се усогласува со динамиката на Собранието. Во фервруари, 2007 г., бил назначен од Собранието на уште еден четиригодишен мандат, којшто завршува на крајот на 2011 г.
Претседатели на МКЦК биле:
Персонал
Како што МКЦК расте и станува се подиректно вклучен во конфликти, годишно се зголемува и професионалниот персонал. Во 1914 г., МКЦК имал само 12 вработени, а во Втората светска војна 1900, заедно со 1800 волонтери. Бројот на платен персонал се намалил по двете војни, но се зголемил повторно во последните неколку децении, па во 1980 г. просечниот број на персонал којшто работел на терен изнесувал 500, а во 90-тите над илјада. Почнувајќи од 1970 г., МКЦК станал посистематски во обучувањето на попрофесионален персонал. МКЦК е привлечна кариера за дипломираните, особено во Швајцарија, но работата како вработен во МКЦК бара многу. 15% од персоналот секоја година си заминува, а 75% од вработените остануваат помалку од 3 години. На меѓународниот персонал на МКЦК во својата работа му помагаат околу 13.000 државни работници, ангажирани во земјите каде што се сместени делегациите.
Односи во рамките на Движењето
Поради неговиот долг период на постоење, како и местото во меѓународниот закон за хуманост, МКЦК е водечката агенција во Движењето на Црвениот крст, но има преживеано и некои недоразбирања околу распределбата на моќта во рамките на Движењето. МКЦК бил во конфликт со Федерацијата и одредени национални душтва во различни периоди. Американскиот Црвен крст се заканил дека ќе го замени МКЦК со создавање на Федерацијата како ,,вистински меѓународен Црвен крст’’ по Првата светска војна. Елементи на шведскиот Црвен крст сакале да ја отстранат швајцарската надлежност над МКЦК по Втората светска војна. Со текот на времето шведската сентименталност попуштила, па по годините на организациски раздор, Федерацијата почнала да работи поусогласено со МКЦК. Моментално, одделот за соработка на Федерацијата организира интеракција и соработка со МКЦК.
Во 1997 г., МКЦК и Федерацијата го потпишале Севилскиот договор, којшто доплнително ги опишува одговорностите на двете организации во рамките на Движењето. Според Договорот, Федерацијата е водечката агенција на Движењето во каков било итен случај којшто не се случува во рамките на вооружен конфликт.
Прифаќање на Маген Давид Адом
Од неговиот зачеток во 1930 г. па сè до 2006 г., организацијата Маген Давид Адом, израелски еквивалент на Црвениот крст, не била прифатена како дел од Федерацијата, бидејќи ја употребувала Ѕвездата на Давид, која што МКЦК одбил да ја признае како прифатлив симбол. Во мај 2000 г., Бернадин Хили, претседател на американскиот Црвен крст, напишал: ,,Меѓународниот комитет лист од, употребуван со децении како причина за исклучување на Маген Давид Адам- Ѕвездата на Адам.’’ Тогаш престанал да го финансира МКЦК во знак на протест. Во 2005 г. на состанок на националните потписници на Женевската конвенција, МКЦК го усвоил новиот Црвен кристал. Тогаш Маген Давид Адом, во средината на новоприфатениот симбол го ставил знакот со Ѕвездата на Давид, а во 2006 г. бил прифатен како целосен член.
Односи во рамките на Светскиот ред
МКЦК повеќе сака директно да се врзува со земјите и да се потпира на доверливи преговори, да преговара за пристап до војниците за време на војната и да го подобри нивниот третман. Неговите откритија не се достапни за јавноста, туку се споделуваат со соодветната влада. Тоа е спротивно од некои слични организации, како Доктори без граници и Амнести Интернатионал, коишто повеќе работат на потенцирање на злоупотребата и примена на јавен притисок врз владите. МКЦК смета дека овој пристап овозможува поголем пристап и соработка со владите и тоа на подолг период.
Кога се овозможува само делумен пристап, МКЦК ги презема сите неопходни мерки дискретно и преговара за поголем пристап. Во ерата на апартхејдот во Јужна Африка, бил дозволен пристап до затвореници како Нелсон Мендела, но не и на оние коишто биле под истрага или го чекале судењето. По неговото ослободување, Мендела јавно го фалел Црвениот крст.
Некои влади го користат МКЦК како алатка за сопствено промовирање. Присуството на соодветни организации за помош може да направи слабите режими да се појават на полегитимен начин. Фиона Тери тврди дека ,,ова е делумно вистина која што му се случува на МКЦК, чиј мандат, репутација и дискреција го исполнуваат неговото присуство со особено афирмирачки кавлитет. Препознавајќи ја оваа сила, МКЦК може да изврши притисок врз слабите влади да го променат нивното однесување со закана за распуштање. Како што е споменато претходно, Нелсон Мендела потврдил дека МКЦК влијаел за подобар третман на затворениците и имал моќ над јужноафриканските заробувачи заради тоа што ,,избегнувањето на меѓународна осуда било глвната цел на надлежните’’.
Квененг (округ)
Квененг е еден од окрузите во Боцвана. Центар на округот е Молепололе. На североисток округот се граничи со Централниот округ, на исток со Кгатленг, на југоисток со Југоисточниот округ, на југ со Јужниот округ, на запад со Кгалагади и на север со Ганзи.
.cm
.cm — највисок семрежен домен на Камерун. Со доменот управува Camtel.
Квененг (округ)
Градови
Во округот се наоѓаат следните градови (со жители во заграда според пописот од 2001 г.):
.cm
Надворешни врски
סיומת אינטרנט Toppdomän
Квененг (округ)
Под-окрузи
Квененг е поделен на следните под-окрузи:
Бучуми
Бучуми (Buciumi) — општина во округот Бакау во Романија.
NGC 3304
NGC 3304 — спирална галаксија во соѕвездието Мал Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3304 се споменува и како UGC 5777, MCG 6-23-26, CGCG 183-32, CGCG 184-1, NPM1G +37.0276.
Откривање
Објектот е откриен на 17 март 1787 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3304 е од видот SBa. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,4 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 3304 има привидни димензии од 1,7' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 158°.
Други поделби
Проучување на NGC 3304 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 31572. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 105; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2518. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 731.
Користена литература
Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238)
Новачки манастир
Новачки манастир — манастир во јужниот дел на Македонија, во близина на селото Новаци.
Местоположба
Манастирот се наоѓа на левиот брег на Црна Река, непосредно откако од десната страна ја прима реката Драгор. Од селото Новаци е оддалечен околу 1 км.
Историја
Манастирот бил подигнат со изградбата на манастирската црква во 2006 година. Осветувањето на црквата било извршено на 13 јуни 2009 година, на празникот Педесетница, од страна на Митрополит Преспанско-пелагониски и администратор Австралиски и Новозеландски г. Петар во сослужение со Епископот Хераклејски г. Климент, кога и бил поставен камен-темелник за изградба на конакот.
Градби
Во склоп на манастирот влегуваат една црква, конак и помошни објекти.
Црква „Рождество на Пресвета Богородица“
Градбата на црквата претставува монументален крстокуполен храм со осум куполи покриени со бакарни плочи. Влезот се наоѓа на западната страна и над него има ниша со полукружен мозаик на којшто е претстсавена Богородица со Исус.
Реј Лопес де Сегура
Родриго (Реј) Лопес де Сегура (шпански: Ruy López de Segura) (околу 1540 - 1580) бил шпански свештеник, а подоцна епископ во Сегура. Неговото дело Libro de la Invención Liberal y Arte del Juego del Axedrez, се смета за едно од основните за шахот во Европа, по она на Педро Дамјано.
Животопис
Реј Лопес де Сегура е роден во Сафра, во близина на Бадахос, но живеел во Саламанка. Најверојатно бил потомок на еврејско семејство. Според многумина тој се смета дека бил првиот неофицијален светски првак во шах, откако победил на првиот модерен шаховски турнир одигран во Мадрид во 1575. Подоцна, тој ја изгубил титулата од римскиот правник Џовани Леонардо ди Бона.
Во негова чест, во западната литература, популарното шаховско отворње Шпанска партија е заменето со неговото име, а неговото име го носи и една варијанта од Руска партија (1.е4 е5 2.Sf3 Sf6 3.Sxe5 De7).
Гуарана
Гуарана е растение од групата бобинки.
Опис
Гуараната потекнува од Бразил, а особено е распространета во басенот на Амазон. Растението има грмушесто стебло, а може да достигне висина до 12 метри. Најкарактеристичен дел е зрното кое има големина на кафе, но со поспецифичен изглед, со изразена портокалово-црвена обвивка којашто го заштитува зрното. Кога плодот ќе созрее, обвивката пука. Во внатрешноста, зрното има црна боја и тоа е обвиткано со арил.
Легенди за потеклото на гуараната
Поради специфичниот изглед на зрното, постојат неколку легенди за постанокот на гуараната, а кои потекнуваат од Бразил. Според една од нив, едно мало момче од некое село било измамено од ѓаволот да појде во џунглата. Таму, ѓаволот го убил момчето, а селаните отишле да го бараат неговото тело и таму ја нашле гуараната за која верувале дека е дар од добронанерниот бог, кој сакал да ги утеши. Затоа, за гуараната се вели дека ги претставува очите на убиеното момче. Според некои записи, за некои племиња од Амазон гуараната има бесценета вредност. Денес, во бразилскиот град Мауез постои фестивал посветен на гуараната.
Хранливи и лековити својства на гуараната
Во однос на хранливите својства на гуараната постојат многубројни докази. Така, во минатото била издвоена компонента од гуараната која била наречена гуаранин, но подоцна се открило дека станува збор за кофеин. Имено, гуараната поседува два-трипати поголема концентрација на кофеин во споредба со кафето, а ефектот на овој тип кофеин трае подолго во споредба со кафето или чајот. Според едно истражување од 1989 година, гуараната делува благотворно врз намалување на згрутчувањето на крвта и во намалувањето на ризикот од тромбоза. Друго истражување покажало дека гуараната влијае врз мозочната активност преку зголемување на меморијата и концентрацијата. Исто така, таа се користела како помош при главоболки, мигрена и ревматски болки, благодарение на нејзиното анелгетско дејство. Најпосле, важно е нејзиното дејство при некои бактериски инфекции, како: Салмонела, Ешерихија коли итн.
Пештера Барадла
Пештерскиот систем Барадла Домика во Унгарија е еден од најдолго истражуваните пештерски системи, кој бил посетуван со векови наназад, поради својот раскошен пештерски накит. Како дел од Агтелековиот карст, пештерскиот систем се протега на повеќе од 25.5 километри, а во системот е вклучена и пештерата Домика, долга 5.3 километри. Пештерата има природен влез од Агтелек, во подножјето на високата бела карпа која гледа кон работ на селото. Таа има артикулиран главен ходник, долг 7 километри, со карпест тунел кој е широк околу 10 метри и висок 7-8 метри, со неколку огромни пештери. Главниот ходник е поврзан со неколку пократки и подолги странични гранки. Голем дел од пештерата е обоен во разни бои и има разни пештерски формации, кои прават неспоредлив спектакл на декоративни сталактити. Подземните речни води минуваат низ главниот ходник во време на поплави. Природните влезови во пештерата биле отворени од најстарите времиња, а има и археолошки пронајдоци од неолитскиот период.
Првото пишано споменување на пештерата датира од 1549 година, а првото истражување било направено во 1794 година од страна на Јозеф Сартори. Во 1825 година, било истражен и познат само околу 1.8 километри од ходникот. Овој дел бил истражен во 1802 година, и тогаш била објавена првата мапа. Во 1825 година, инженерот Имре Вас ја истражил пештерата уште 5 километри долж главниот ходник, и направил точна карта со опис. Неговото дело било објавено на унгарски и германски јазик, во 1831 година.
Со цел да се олеснат посетите на пештерата, првите туристички прошетки биле организирани во 1806 година. Во 1890 година, биле направени влезови од Црвеното Езеро, а помеѓу 1927 и 1928 година, било направено понатамошно истражување и проширување.
Барадла и другите пештери од Агтелековиот карст и Словачкиот карст биле прогласени за Светско наследство на УНЕСКО во 1995 година. Целиот пештерски систем и сливните подрачја, со блиските Домикавал мочуришта од меѓународно значење, биле ставени под заштита во 2001 година. Национален парк Агтелек е атракција преку целата година, популарен е меѓу туристите, кои можат да изберат од неколкуте пешачки патеки.
Лазарополе
Лазарополе (во месниот говор како: Лазорополе) — населено село во Општина Маврово и Ростуше, сместено во областа Мијачија.
Поголемиот дел од населението e раселено во други краишта на Македонија, но редовно ги одржува своите куќи, такашто во секој дел од годината, посебно во летните месеци е доста посетено и продолжува да живее.
Потекло на името
Настанокот на името Лазарополе се поврзува со легендата која се одржува како предание селаните од Главино Село бегајќи од Турците се сокриле во пештерата Калина Дупка, каде ги издала „луда Калина“ па Турците ги загушиле со чадот од запалениот оган. Само некој Лазар се спасил од пештерата од која излегол од другата страна во полето каде основал ново село. Од неговото име Лазар кој излегол во полето и го основал новото село настанало името Лазарополе.
Етимолошкото објаснување на името на селото има свои корени во старословенскиот јазик, во кој поимот лазор означува 'голем простор, оголен и истребен од шуми' какво што е впрочем и Лазарополе, па оттаму и на месниот мијачки говор, селото се нарекува и Лазорополе.
Географија и местоположба
Ова село е доста специфично, бидејќи во почетокот на век броела над 3.000 жители. Сместено е во областа Мијачија, во јужниот дел на територијата на Општина Маврово и Ростуше, на падините на планината Бистра, чиј атар се допира со подрачјето на Општина Кичево. Селото е планинско, сместено доста високо на 1.300 метри надморска височина.
Селото се наоѓа на високо поле (над 1.300 метри), низ кое поминува Лазарополска Река, кога оттаму се пробива кон долината на Мала Река. Поради стрмниот дел од долината на Мала Река селото е целосно невидливо. Самата местоположба е многу поволна, а на краевите на полето се наоѓаат пештери. Селото се соочувало со недостиг на вода во текот на летниот период, поради слабиот капацитет на чешмите.
Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Горни Ограѓе, Добрава, Соколица Мачкино, Главино Село, Палав Извор, Вртови, Великин Извор, Вртешка, Присој, Јодров Дол, Ком, Тубура, Лопушник, Коритник, Оштрилец, Бабин Трт, Утов Дол, Стража, Папраѓе, Браненица, Квачков Дол, Дрениче, Дукло, Бохче Дол, Ограѓе, Речишче и Цуцул.
Селото има збиен тип и поседува улица, кои водат кон сретселото, каде некогаш се наоѓала самата општина, хан, дуќани, училиштето и црквата. Поделено е на повеќе маала.
Селото е оддалечено 23,5 километри источно од градот Дебар, кој е најблизок град во околината, со кој селото е поврзано со асфалтен пат.
Лазарополе е второ по големина село во Mалореканскиот крај, чии села вообичаено се сметаат како типично мијачки населби. Селото е сместено на карстно-варовничко поле по име Коритник. Околни планини се Јама и Лопушник на простор опкружен со бујни дабови и букови шуми, питоми планински пасишта. Поради овие поволни услови, во овој крај се развило и афирмирало сточарството, поточно овчарството познато по своите висококвалитетни производи, особено сирење и кашкавал.
Со својата местоположба Лазарополе за свои непосредни соседи ги има селата: Росоки, Сушица, Галичник, Селце, Тресонче, Гари, Осој, Могорче, Ехлоец и Душегубица.
Клима
Лазарополе има планинско-континентална клима (според Кепен: Dfb), со повремени средоземни влијанија. Таа се одликува со свежи пријатни лета и со благи не многу сурови зими. Засолнетатa локација е примамлива за сите годишни времиња. Во летните месеци температурата достигнува до 30 степени над нулата, а преку зима варира, ведрите ноќи можат да бидат многу студени, а преку ден покрај голема бела снежна покривка да се ужива на пријатниот сончев припек.
Годишната просечна температура во Лазарополе изнесува 7,2 °C. Како најтопол месец се смета август со просечна температура од 16,1 °C. Во јануари температурите се најниски и просечната температура во тој месец изнесува -1,8 °C. Просечните годишни врнежи изнесуваат 1029 мм. Најмалку врнежи има во месец јули, кога просечните врнежи изнесуваат само 49 мм. Најмногу врнежи има во месец ноември, кога изнесуваат 132 мм.
Историја
Лазарополе настанало од раселените жители на две позначајни и познати селски населби. Првото е Главино Село кое се наоѓало на северозапад од Лазарополе и за кое се претпоставува дека било главно село во Мијачијата. Остатоци на ѕидови и темели од куќи на ова село се сѐ уште видливи на неговата местоположба. Второто село е Лопушник кое се наоѓало на исток од денешно Лазарополе, а од него останало само неговото име на една месност во Јама.
Лазарополе првпат се споменува во историски документ во втората половина на XV век во Слепченскиот кодик (книгата на дарители) на Слепченскиот манастир. Во 1582 година името Лазарополе се среќава во пописен дефтер, каде се споменува како дервенџиско село со 60 домаќинства и 44 неженети христијани, кое припаѓа на вилаетот Река, Дебарска каза и изнесува годишен приход од 3000 акчиња. Задачата на дервенџиите била да го чуваат патот кој ги поврзувал Дебар и Кичево, од банди кои ги ограбувале караваните и патниците.
Од старите историски извори за потеклото и подалечното минато дознаваме дека тоа од своето постоење било населено со Македонци од православна вероисповед. Жителите на ова село припаѓале на познатото македонско словенско племе Мијаци. Во структурата на животот на Мијаците имало племенски совет. Во секое село имало племенски главатар. По разни поводи го повикувале народот на Собор.
Денешното село горело во пожар пред 360 години, па после тоа повторно се намножило. Другото село било во месноста Лопушник каде има рушевини од црква и Анѓина Пештера, па и од овие места дошле луѓе во Лазарополе. Селото е помладо од Тресонче и при основањето зафатило од неговиот синор (атар). Лазарополци се заколнале на тресончани дека ќе газат своја земја па ги наполниле опинците со земја од своето село и така ја одржале заклетвата при што на тој начин го прошириле синорот на сметка на Тресонче.
Македонскиот просветител Јордан Хаџи Константинов-Џинот во својата патописна статија за статистичко опишување на дебарска Река, објавена во „Цариградски весник“ на 1 ноември 1859 година, меѓу селата на Мала Река населени само со христијани го вбројува и Лазарево Поле со 230 куќи.
Во век, Лазарополе било село во Реканската каза на Отоманското Царство.
Стопанство
Селото поседува мошне голем атар, кој зафаќа простор од. На него преовладуваат шумите на површина 3.272 хектари, пасиштата заземаат 1.120 хектари, додека на обработливото земјиште отпаѓаат само 159 хектари.
Селото, во основа, има сточарско-шумарска функција.
Поради своите одлики на високопланинско село со многу пасишта, селаните отсекогаш се занимавале со сточарство и со правење на млечни производи и добиеното млеко од овците, кои ги чувале.
Воедно, селото заедно со Тресонче, било едно од дервенџиските села, односно неговите жители претставувале чувари на патот кој поминувал низ областа.
Исто така, како и сите мијачки села, и во Лазарополе, особено од век се појавува печалбарството како начин за преживување.
Денес, селото станува омилено туристичко одредиште и е посетувано од многу домашни и странски туристи, особено во текот на летниот период. Од неодамна, во селото отворен е капацитетот „Калин Хотел“, кој располага со 16 пространи соби, како и одличен ресторан.
Население
Во делото „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека 1873 г. Лазарополе било село со 300 домаќинства и 1.010 жители.
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Лазарополе живееле 2.640 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Лазарополе имало 3.304 жители, под врховенството на Бугарската егзархија.
Селото броело 720 жители во 1961 година, додека во 1994 година имало само двајца жители.
Според пописот од 2002 година, во селото Лазарополе немало жители.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 29 жители, од кои 28 Македонци и 1 Србин.
Родови
Во Лазарополе отсекогаш живееле исклучиво православни Македонци од племето или етнографската подгрупа Мијаци. Според записите на Томо Смилјаниќ - Брадина на почетокот на XX век во Лазарополе живееле следните мијачки македонски православни родови распоредени во маала:
Најстари родови во Лазарополе биле Дамковци, Чуповци и Ѓешковци во Горно Маало каде најпрвин постоело село со 40 куќи, а останатите како Томпалевци дошле од Долно Мелничани, Саринци од Селце и од околните села.
Самоуправа и политика
Селото се наоѓа во рамките на новосоздадената Општина Маврово и Ростуше, која настанала со територијалната поделба на Македонија во 2004 година. Претходно селото припаѓало на поранешната Општина Ростуша, која со измените во Законот за територијална поделба на Македонија била припоена со Општина Маврови Анови, со што двете општини ја создале новата Општина Маврово и Ростуше, во која денес се наоѓа селото.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Гостивар, додека во периодот по војната од 1957 до 1965 година се наоѓала во некогашната општина Маврово. Во рамките на општина Ростуша се наоѓало во периодот 1955-1957.
Во периодот 1952-1955, селото било седиште на истоимената општина, во која покрај Лазарополе се наоѓале и Гари, Росоки, Селце и Тресонче. Самата Општина Лазарополе била дел од Дебарската околија. Општината Лазарополе постоела и во периодот 1950-1952 година.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 0463 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на земјоделската задруга „Кочо Рацин“. Во избирачкото место се опфатени и селата Росоки, Селце и Тресонче.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 5 гласачи.
Црн нарцис (филм)
Црн нарцис (англиски: Black Narcissus) - британски филм од 1947 година во режија на Мајкл Пауел (Michael Powell) и Емерик Пресбургер (Emeric Pressburger). Главните улоги ги играат: Дебора Кер (Deborah Kerr), Кетлин Бајрон (Kathleen Byron), Сабу и Дејвид Фарар (David Farrar). Во 1948 година, филмот освоил две награди „Оскар“ и еден „Златен глобус“.
Синопсис
Сестрата Клода (ја игра Кер) е млада калуѓерка во Калкута, која е назначена за управничка на новиот манастир кој треба да биде основан во едно далечно село во Хималаите. Заедно со четири други калуѓерки, таа пристигнува на имотот што го поклонил еден индиски генерал. Таму ги пречекува господинот Дин (го игра Фарар), кој од самиот почеток е нељубезен и скептичен кон идејата за основање манастир на тоа место. Сепак, тој е единствениот маж кој може да им помогне на калуѓерките во разни физички работи. Истовремено, тој доведува една убава девојка во манастирот, која се одликува со немирен дух и слободно однесување. Набргу, во манастирот доаѓа и синот на генералот (го игра Сабу), кој сака да стекне образование, но се вљубува во убавата девојка. Калуѓерките организираат училиште во рамките на манастирот и го подучуваат жените од селото, но набргу се појавуваат сериозни несогласувања меѓу нив: една калуѓерка сака да го напушти калуѓерскиот живот, додека сестрата Рут (ја игра Бајрон) е непослушна и постојано работи против сестрата Клода. Сестрата Клода, пак, е млада и неискусна, па тешко се снаоѓа во водењето на манастирот, а истовремено, кај неа се будат спомените на нејзиниот живот пред да стане калуѓерка, кога имала момче со кое требало да се омажи, но во последен миг тој ја напуштил. Една ноќ, сестрата Рут полудува, ја соблекува свештеничката облека и го напушта манастирот. Таа оди во куќата на Дин и му ја изјавува својата љубов, но тој ја убедува да се врати назад. По враќањето во манастирот, сестрата Рут се обидува да ја убие сестрата Клода, но притоа погинува таа. По тој настан, калуѓерките го напуштаат манастирот и нивната мисија завршува неуспешно.
Знаме на Општина Василево
Знамето на Општина Василево е официјалното знаме на оваа македонска општина кое било усвоено со последниот статут на општината.