cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Артјомс Рудневс
Кариера
Рудневс е роден во Даугавпилс и ја започнал својата кариера во локалниот клуб Даугава. Во февруари 2009 година тој ја напуштил Латвија и се сели во унгарскиот клуб Залаегерсцег. Во текот на сезоната 2009-10 Рудневс постигнал 16 голови и бил втор стрелец во лигата зад србинот Немања Николиќ кој имал 2 повеќе од него. По добрите игри во Унгарија преоѓа во полскиот шампион, тимот на Лех од Познањ за сума од нешто преку половина милион €. На 16 септември 2010 година Рудневс го одиграл натпреварот на својата кариера дотогаш откако успеал да постигне хет-трик на гостувањето кај италијанскиот Јувентус во натпревар од Лигата на Европа што завршил 3-3. Откако сезоната 2011-2012 ја заврши како топ-реализатор во полската Екстракласа со 22 гола, Рудневс го напуштил Лех и потпишал за германскиот Бундеслигаш Хамбургер.
Во својата прва сезона во Бундеслигата со Хамбургер, тој постигнал 12 гола со што бил најдобар стрелец на својот тим со 12 голови колку што имал и Јужно Кореецот Сон Хеунг-Мин. Следната сезона тој го загубил местото во почетната постава и одиграл само 6 натпревари во есенскиот дел од првенството.
На 10 јануари 2014, Рудневс се согласил да премине во редовите на Хановер 96 на заем до крајот на сезоната. Веќе на своето деби за клубот на 25 јануари, тој го постигнал својот прв гол за 96-ките, помагајќи им да стигнат до победа против локалните соперници Волфсбург со 3-1 во гости.
Репрезентативна кариера
Рудневс го направил своето деби за репрезентацијата на Латвија на 12 ноември 2008, во натпревар против Естонија. Својот прв репрзентативен погодок го постигнал на 7 октомври 2011, во победата против Малта со 2-0.
Автопат „Братство и единство“
Братство и единство (Autoput "Bratstvo i jedinstvo", Аутопут "Братство и јединство"; Avtocesta "Bratstvo in enotnost") — еден од поголемите и поважните автопати во СФРЈ. Автопатот бил долг 1 180 километри од австриската граница во Ратаче во близина на Крањска Гора, па преку Љубљана, Загреб, Белград, Скопје, Гевгелија па сè до грчката граница. Автопатот поврзувал четири републики од Федерацијата, односно СР Македонија, СР Србија, СР Хрватска и СР Словенија. Денес овој автопат во одредени места не се користи, бидејќи има изградено нови посовремени автопати.
Меѓународна категоризација
Од 1975 година, автопатот бил конкурентен на правците:
Крива на принос
Формирање на кривата на приносите
Во основа, рочната структура на каматните стапки се прикажува врз основа на обврзниците чии приноси еднакви на купонските каматни стапки (par yield). На пример, рочната структура се формира така што ќе се земат приносите до достасувањето на новоиздадените обврзници со различни рокови на достасување (2, 5, 7, 10, 30 години). Предноста на овој пристап е тоа што новоиздадените обврзници се одликуваат со висока ликвидност така што нивните цени соодветно ги одразуваат пазарните услови. Од друга страна, овој пристап не ги зема предвид другите обврзници кои се издадени порано. Другиот пристап на формирање на рочната структура поаѓа од приносите на сите обврзници. Притоа, бидејќи обврзниците имаат различни купонски стапки, тие се расчленуваат на низа од чисти дисконтни обврзници, т.е. секој поединечен купон се смета како посебна бескупонска обврзница (zero-coupon bond). Приносите до достасување на одделните бескупонски обврзници ја формираат бескупонската крива на приносите (zero-coupon curve, spot curve). Од теоретска гледна точка, оваа крива на приносите е подобра од онаа која се формира врз основа на новоиздадените обврзници, но нејзиниот недостаток е тоа што активни пазари на бескупонски обврзници постојат само во САД и Франција. Оттука, бескупонската крива на приносите се формира индиректно при што постојат два основни пристапа:
Обликот на кривата на принос
Во принцип, кривата на приносите може да има три облика: да биде растечка (искосена нагоре), рамна или опаѓачка (искосена нагоре) Растечката (нагоре искосена) крива на принос покажува дека долгорочните приноси се поголеми од кусорочните приноси, односно дека хартиите од вредност со подолги рокови на достасување имаат повисоки стапки на принос во споредба со кусорочните хартии од вредност. Кога кривата на приносите е рамна, кусорочните и долгорочните обврски имаат ист принос. Ако кусорочните приноси се повисоки од долгорочните, кривата на принос е искосена надолу, односно таа е опаѓачка. Обликот на кривата на приносите, пред се,  е определен од фазата во деловниот циклус. Така, кога економијата е во рецесија, кривата на приносите е позитивно наклонета и е прилично стрмна, затоа што така каматните стапки се ниски, но во иднина кога економијата ќе заживее, се очекува нивно зголемување. Обратно, кога економијата се наоѓа на самиот врв од фазата на експанзија, кривата на приносите има негативен наклон, зошто каматните стапки го достигнале своето највисоко ниво и во иднина можат само да опаѓаат. Економистите развиле три теории за да го објаснат однесувањето на кривата на приносот: теорија на сегментирани пазари, теорија на очекувањата и теорија на преференцијално однесување. Овие теории вообичаено се оценуваат според два критериуми. Првиот е логичка доследност: дали теоријата нуди доследен модел на финансиските пазари што е способен да ги објасни настаните во реалниот свет? Вториот критериум се однесува на нивната моќ на предвидувања: колку добро теоријата ги објаснува вистинските податоци за кривите на принос?
Теорија на сегментирани пазари
Теоријата на сегментирани пазари (the theory of segmented markets) тврди дека приносот на секој инструмент, од тримесечни државни записи, преку двегодишни до триесетгодишни обврзници, е детерминирана на посебен пазар, од понудата и побарувачката на посебниот пазар. Претпоставката на оваа теорија е дека заемобарателите имаат посебни периоди во кои тие сакаат да позајмуваат, а дека заемодавателите имаат посебни периоди на држење на инструментите во своите планови. На пример, поединците можеби сакаат да ги ускладат роковите и периодите на држење, бидејќи тие штедат за пензионирање или за образование за нивните деца. Правејќи го тоа, тие точно знаат колку изнесува нивниот номинален принос. Или, заемобарателите можат да имаат посебен период на ум, бидејќи тие знаат дека некој инвестиционен проект ќе се исплатува преку 20 години и дека фирмата сака да ги усклади нејзините отплати на долгт со нејзините очекувани приходи. Според оваа теорија, заемобарателите и заемодавателите не се расположени да се движат од еден во друг пазар и поради тоа обврските со различни должности не се заменливи.
Според теоријата на сегментирани пазари, приносот на секој пазар ги рефлектира само понудата и побарувачката на тој пазар. Кривата на принос се конструира од однесувањето на понудата и побарувачката на секој пазар за посебен вид хартија од вредност и таа претставува многу мали одлуки на страната на понудата и побарувачката. Нагоре искосената крива на принос имплицира дека побарувачката за кусорочни обврзници е висока во споредба со побарувачката за долгорочни обврзници. Оваа побарувачка остварува нагорно влијание врз цената и надолун притисок врз приносот на кусорочните обврзници. Рамната крива на принос подразбира дека условите на понудата и побарувачката се слични на различни пазари. Надолу искосената крива на принос подразбира повисока побарувачка за долгорочни обврзници, во споредба за онаа за кусорочни обврзници.
Теоријата на сегментирани пазари сугерира дека инвеститорите генерално претпочитаат да држат кусорочни, наместо долгорочни обврзници. Поради тоа, теоријата може да ги објасни нагоре искосените криви на принос сè додека инвеститорите ги претпочитаат кусорочните инструменти.
Според теоријата на сегментирани пазари, побарувачката за една обврзница вообичаено паѓа како што нејзината рочност се зголемува. Во услови на рамнотежа, приносите на подолгорочните обврзници ги надминуваат оние на кусорочните обврзници. Тогаш, кривата на принос е искосена нагоре. Се разбира, преференциите за обврзници со различна рочност се менуваат од случај на случај. Во некои времиња, инвеститорите стануваат поспремни да држат долгорочни обврзници. Кога тие го прават тоа, рамнотежните приноси на овие обврзници паѓаат, предизвикувајќи кривата на принос да стане рамна или да се искоси надолу. Сепак, теоријата на сегментирани пазари не може да го објасни фактот дека приносите на различни инструменти се движат заедно. Бидејќи теоријата тврди дека само понудата и побарувачката на конкретниот пазар ги детерминира приносите, кривите би можеле да се движат заедно само по коинциденција. Така, теоријата не објаснува зошто еден инвеститор би ги одбил потенцијално повисоките приноси на други пазари, сè со цел да ја оствари својата преференција да постигне определен период на држење на финансискиот инструмент.
Теорија на очекувања
Во спротивносто со теоријата на сегментирани пазари, теоријата на очекувањата (expectations theory) тврди дека инвеститорте гледаат на средствата со различни рочности како на совршени супститути на исти нивоа кредитен ризик, ликвидност, информациски трошоци и очекување. Според оваат теорија, долгорочната каматна стапка на обврзницата е еднаква од просекот на кусорочните стапки што го покриваат истиот инвестиционен период. Покрај тоа, таа сугерира дека искосеноста на кривата на принос зависи од очекуваниот иден пат на кусорочните стапки.
Претпоставката за совршена заменливост во оваа теорија, подразбира дека очекуваните приноси за даден период на држење мораат да бидат исти за обврзници со различни рочности. Инаку, инвеститорите би ја смениле нивната релативна побарувачка за инструменти со различни рочности, со цел да ја искористат разликата во приносите. Покрај тоа, претпоставката за совршена заменливости имплицира дека приносот на долгорочни обврзници ќе биде еднаков на просекот од очекувани кусорочни приноси за време на животот на обврзниците.
За разлика од теоријата на сегментирани пазари, теоријата на очекувања им ја припишува искосеноста на кривата на приносот на пазарните очекувања, засновани на претпоставката, дека инструментите со различни рочности се совршени супститути. Рамна крива на принос значи дека пазарните учесници очекуваат идните кусорочни стапки да бидат исти како сегашните кусорочни стапки, правејќи ги сегашните кусорочни стапки и долгорочните стапки (просекот на очекуваните идни кусорочни стапки) еднакви. Надолу искосена крива на принос значи дека инвеститорите веруваат дека кусорочните стапки ќе опаднат во иднина релативно спрема сегашните нивоа. Конечно една нагоре искосена крива на принос ги рефлектира очекувањата дека кусорочните стапки ќе бидат повисоки во иднина, на тој начин зголемувајќи ги долгорочните стапки денес.
Спротивно на теоријата на сегментирани пазари, теоријата на очекувања нуди логично доследно објаснување за заедничкото движење на каматните стапки на обврзници со различни рочности. Порастот на кусорочните стапки денес ги зголемува очекуваните идни кусорочни стапки и сегашните долгорочни стапки. Затоа теоријата на очекувања може да ги објасни заедничките движења на кусорочните и долгорочните каматни стапки.
Сепак, теоријата на очекувања не ја објаснува добро генералната структура на некоја нагоре искосена (растечка) крива на принос. Ако ја толкувавме теоријата на строг начин, некоја растечка крива на принос би значела дека кусорочните каматни стапки се очекува да растат засекогаш. Оваа структура е недоволно доследна со емпириските податоци и предизвикува недоверба. И покрај тоа, теоријата нуди логички доследна основа за објаснување на одлуките на инвеститорите и на заедничките движења на каматните стапки.
Теорија на преференцијално однесување
Ниту теоријата на сегментирани пазари, ниту теоријата на очекувањата, даваат комплетно објаснување на кривата на принос. Во суштина, нивните недостатоци произлегуваат од екстремната позиција што секој од нив ја зазема. Под теоријата на сегментирани пазари, инвеститорите гледаат на рочностите како комплетно незаменливи; под теоријата на очекувањата, инвеститорите гледаат на рочностите како совршени супститути. Третата теорија, теоријата на преференцијално однесување, бара средно решение и затоа е способна да го објасни обликот на кривата на принос.
Теоријата на преференцијално однесување (preffered habitat theory) тврди дека инвеститорите се грижат и за очекуваните приноси и за рочноста; Тие гледаат на инструментите што имаат различни рочности како на супститути - но не совршени супститути. Конкретно, инвеститорите претпочитаат куси наместо подолги рочности, како во теоријата на сегментирани пазари. Поточно, инвеститорите имаат претпочитана рочност, но тие можат да одлучат да купат други хартии од вредност. Како резултат на тоа, инвеститорите нема да купат долгорочни обврзници ако таа нуди ист принос како низа на кусорочни обврзници. Наместо тоа, инвеститорите бараат нешто дополнително, премија на рочноста (term premium))за да бидат компензирани поради инвестирањето во помалку претпочитана рочност.
Премијата на рочноста не е константна кај теоријата на преференцијално однесување. Оваа теорија предвидува вградена нагорна искосеност на кривата на принос, независно од очекуваниот пат на кусорочните стапки – важна исправка на строго толкуваната теорија на очекувања. Така, обликот на кривата на принос зависи и од очекуваниот пат на кусорочните каматни стапки и од обемот на премијата на рочноста за секоја рочност.
Надолу искосената крива на принос рефлектира позначително очекувано опаѓање на идните кусорочни стапки отколку што тоа го предвидува теоријата на очекувања. Како и кај теоријата на очекувања, обликот на кривата на принос кај теоријата на преференцијално однесувања дава информации за пазарните очекувања околу идните кусорочни стапки.
Теоријата на преференцијално однесување е логички доследна и ги објаснува и вообичаената структура на нагоре искосената крива на принос и заедничките движења на приносите на обврзници што имаат различни рочности.
Употреба на рочната структура на предвидување
Кривата на приносите има големо значење во управувањето со инвестициското портфолио.
Ареометар
Ареометар — инструмент со кој брзо се определува релативната густина на течноста, и да се процени концентрацијата на шеќери, алкохол и киселина. Конструкцијата на ареометарот е заснована на закони за рамнотежа во хидростатиката. Тоа е затворена стаклена цевка, која во основата е поширока. Во поширокиот дел на цевката се поставени оловни сачми или жива, што овозможува ареометарот да плови во течноста вертикално. Горниот, потесен дел на ареометарот е снабден со скала, фабрички изградуирана во единици за густина, во определени граници на густина.
При мерењето со ареометар, тој се потопува во течноста чијашто густина се мери. Пропаѓањето на ареометарот е директно зависно од густината на течноста. Доколку густината е поголема, дотолку ареометарот помалку ќе потоне во течноста, и обратно. Читањето на густината се прави на тој начин што на скалата се чита поделката што се совпаѓа со нивото на течноста. Притоа, ареометарот дава најточни вредности кога мерењето се врши на температура на која што е градуирана неговата скала. Оваа температура е означена на секој ареометар.
Форнјот (месечина)
Форнјот (месечина)  или  СатурнXLII е третиот најоддалечен природен сателит на Сатурн (по S/2004 S 34 и S/2004 S 26). .
Неговото откритие беше објавено од Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna и Brian G. Marsden на 4 мај 2005 година од набљудувања направени помеѓу 12 декември 2004 година, и 11 март 2005 г.
Има пречник од околу 6 километри и кружи околу Сатурн на просечно растојание од 23.609 Mm во 1354 d со наклон од 168 ° до еклиптиката (160 ° до екваторот на Сатурн) во ретроградно правец и со ексцентричност од 0,186. Има двосмислен вртежен период од 7 или 9,5 часа.
Форнјот го добил името по Форнјот, џин во нордиската митологија.
Јавна сопственост
Јавна сопственост (јавен домен, од анг. public domain) — сопственост која го опфаќа телото на знаење и иновација (особено творечките дела како пишувањето, уметноста, музиката и пронајдоците) во релација со која ниту едно лице или друг легален субјект може да создаде или одржува имотни интереси во врз определена правна јурисдикција. Ова тело на информирање и творештво се смета за дел од општото културно и интелектуално наследство, кое, во целина, секој може да го користи или експлоатира, било со комерцијална или некомерцијална намера.
Стрмош (рудник)
Стрмош — рудник на вулкански туфови и бречи, кој се наоѓа во близина на селото Стрмош, пробиштипско. Изградено е од хидротермално изменети силифицирани и опализирани туфови. Тука се издвоени повеќе видови туфови: црвени, бели, компактни туфови, жолтеникави трошни туфови. Црвените опализирани туфови се присутни во подината и кровината на белите туфови. Содржината на SiO2 во белите туфови е поголема 60–78%, а во црвените туфови е помала.
Дебрца
Дебрца или Дебарца — етногеографска и историска област во Западна Македонија, северно од Охрид и југозападно од Кичево. Областа Дебрца го опфаќа најголемиот дел од територијата на Општина Дебрца.
Географски одлики и поделба на Дебрца
Дебрца е котлински предел кој на запад е ограден со падините на планините Стогово и Караорман кои ја одделуваат од областите Струшка Малесија, Дримкол и Дебарска Жупа, на исток со падините на планините Славеј Планина, Илинска Планина и Плаќенска Планина кои ја одделуваат од областа Железник (Демир Хисар), додека пак на север е отворена кон Кичевската котлина и областа Копачка, а на југ е отворена кон Охридско-Струшката котлина. Областа Дебрца се дели на три под-области Горна Дебрца со главно место Сливово, Средна Дебрца со главно место Издеглавје и Долна Дебрца со главно место Белчишта. Главна водена артерија низ областа која протекува низ средишниот и јужниот дел на областа е реката Сатеска, која е притока на Црн Дрим и е дел од јадранскиот слив.
Население и села во Дебрца
Во областа Дебрца живеат 2.940 жители од кои повеќето се Македонци. Како и многуте македонски региони, така и Дебрца во втората половина на XX век беше зафатена од големите миграциони процеси па до денес има константно намалување на своето население. Населението на Дебрца скоро отсекогаш било македонско и христијанско, само во селото Песочани еден период живеело муслиманско население кое потекнувало од Албанци и исламизирани Македонци.
Во составот на областа Дебрца влегуваат селата од северниот и средишниот дел на Општина Дебрца - Долна Дебрца (т.е. поранешната Општина Белчишта). Во областа Белчишта влегуваат следниве села: Арбиново, Лактиње, Годивје, Врбјани, Сливово, Турје, Мраморец (во Горна Дебрца), Сошани, Оздолени, Слатински Чифлик, Слатино, Издеглавје (во Средна Дебрца), Ботун, Црвена Вода, Песочани, Ново Село, Белчишта, Злести, Лешани, Брежани, Велмеј, Грко Поле, Горно Средоречие и Долно Средоречие (во Долна Дебрца).
Највисоката бројка на население областа Дебрца ја имала во 1953 година, кога броела 12.896 жители. Од таа година, до последниот попис во Македонија во 2002 година, населението на Дебрца е намалено за 77,2 %, или за 9.956 жители.
Историја
Областа Дебрца е позната и под името Славна Дебрца поради своето славно минато исполнето со хероизам и борба за слобода на Македонија. Уште во периодот на турското ропство во Дебрца крстосувале многу ајдутски и комитски чети. Во времето на ајдутството, пред организираниот вооружен и револуционерен отпор на македонскиот народ, во почетокот и средината на XIX век во оваа област живеел и дејствувал Кузман Капидан, македонски народен јунак и војвода, опеан во народните песни, но и песните на Григор Прличев. Во времето на организираниот револуционерен отпор кон крајот на XIX и почетокот на XX век, во Дебрца многу често престојувал и охридскиот војвода Христо Узунов. Токму Дебрца, била најсилното жариште во Охридско, во времето на Илинденското востание во 1903 година. Многупати селата во Дебрца биле недостапни за турските арачлии поради што многу од селата повеќепати претрпувале палења и горења до темел (пр. Сливово и Мраморец).
Арбиновска битка
На само неколку месеци пред Илинденското востание, односно на 28 март 1903 се одвила Битката кај Арбиново. Иистиот ден Дејан Војвода бил во своето родно село Лактиње, потоа со четата заминал во село Врбјани, каде што издал наредба да се избрка од селото полјакот Турчин, а потоа ги учел врбјанци да ракуваат со оружје. Истото тоа го направил и во селото Годивје. Од Годивје тргнал за Арбиново, потоа кога влегол со четата во Арбиново полјакот Турчин ги забележал, селаните и тука му наредиле на Турчинот да си отиде. Тој заминал тогаш за Издеглавје, каде што имало 8 души аскер, и 20 души заптии. Тогаш мудуринот соопштил во блиското муслиманско село Песочани, и со ред по чифлиците каде имало Турци (Слатински Чифлик, Сошани, Оздолени), и се собрале до 100 души башибузук, и илјада души аскер и заптии и ноќта го опколиле селото Арбиново. Во селото Арбиново со Дејан Војвода во тој момент биле: Ташко Арсов, Ламбе Дојчинов, Сандре Џико сите од Охрид, Стојан Караџа од Годивје, Иван Савевски, Дабе Христов и Ѓурчин сите од Слатино, Кочо Иванов од Арбиново, Крсте Димуш од Сливово, Наум Илиев од Издеглавје, и Бимбил и уште двајца браќа од Лактиње. Тие биле отседнати во три-четири куќи кај поистакнати рбинци (арбинци). Опсадата ја откриле во полноќните часови, и се разделиле во групи и се обиделе да се пробијат низ обрачот на аскерот, користејќи ја темнината, тогаш Дејан Војвода отворил оган на аскерот при што паднале неколку Турци, а во тоа време на помош на неговата чета почнале да доаѓаат селани од околните села, од Лактиње 20 души, од Годивје 16, од Врбјани 23, од Сливово 15, од Мраморец 30, од Турје 10. Од кај месноста Солишта собраните сили го нападнале аскерот од западната и северната страна. Од кај источната страна нападнале слатинци. Во меѓувреме и на опколените Турци им дошла помош од околу 200 души башибузук од кај селото Велмеј, борбата станувала неизвесна. И тогаш на македонските чети им пристигнал на помош кичевскиот војвода Арсо Мицков со 80 души од околните кичевски села (од Копачка), Турците биле тогаш разбиени и морале да се повлечат, по што победиле четите на ВМОРО. Но неколку дена по оваа битка Турците повторно се вратиле назад и ги запалиле сите села во Дебрца, и забрале 218 селани за Дијарбекир. По овој настан е сниман и филмот Најдолгиот Пат, како и настаната песната „Гори Балкан“.
Последици од Илинденското Востание во Дебрца
Населението во Дебрца за време на Илинденското Востание, масовно земало учество, па така поради силната активност многу села настрадале,биле запалени до темел, а било убиено и доста невино население. Запалени биле следните села:
Запалени биле и селата Сошани,Ботун и Арбиново, но не е познато што се е запалено, и колку куќи.
За време на востанието од Дебрца е убиено и многу невино население, убиени се следните жители од различни села во Дебрца
Дебрчани во македоно-одринското ополчение
Дебрчани учествувале во Балканските војни, и биле дел од македоно-одринското ополчение, и тоа, од:
Петар Чаулев во Дебрца и српска окупација
Уште од турско време Дебрца дејствуваше цело време под раководство на Христо Узунов. По него дошол и Петар Чаулев и останал да војува во Дебрца. Кога дојдоа Србите во 1912 година првото идење го затекнаа Петар Чаулев во Дебрца. Србите брзо го намирисаа како противник зошто не им се бендисаше неговата идеја, тогаш удрија потера по него, но не можеа да го фатат, па почнале да поткупуваат шпиони, ама Чаулев бел поитар од нив. И подебелиот крај го извлекле селаните. Едно време Чаулев се криел во Издеглавје, неговиот побратим Темелко Ѓорески од Арбиново, кој бил и кмет на селото ги испратил Анастос Анѓелески, Никодим Караустоски и Русе Китаноски да му однесат писмо. Во писмото Темелко му имал напишано да се засолни на друго место бидејќи Издеглавје ќе биде сардисано. Тогаш Чаулев избегал но, при бегањето писмото му паднало при што Србите го пронашле писмото и следеле тешки измачувања за многу селани во Дебрца. Попот Горгија од Слатино бил фатен и обесен на јасика до селото. Мицко од Издеглавје бил фатен и отепан крај Оздолени. Анастос, Никодим и Русе од Арбиново се врзани и однесени во Лешани, носеле и други соработници на ВМРО од селата Велмеј и Брежани. Темелко Ѓорески го фатиле по 7 дена, тогаш дошол српскиот шпион Мицко Прензо или Мицко Наумоски (иначе бивш член на МРО, и доброволец во бугарската армија) од Сливово и го збрал сосе коњ, го однел и него во Лешани, и таму му откопал гроб во шумата. Пред да го кутнат се фатил за еден кол па одвај го совладале, таму го заклале.
Дебрца за време на Втората светска војна
Дебрца особено е прославена од периодот на Втората светска војна по неколку настани. На Славеј Планина на 18 август 1943 е формиран првиот македонски партизански баталјон „Мирче Ацев“, а истата година неколку недели Дебрца ќе биде првата и единствена слободна територија во Македонија за време на НОБ. Првата македонско-косовска народноослободителна бригада е формирана во селото Сливово на 11 ноември 1943 година. Во с. Издеглавје бил одржан Првиот свештенички собир, на кој било иницирано формирањето на МПЦ. Во близина на селата Сошани и Велмеј работела и партизанската болница за време на Втората светска војна.
За време на НОБ,во секое село постоел НОО(Народно ослободителен одбор) селски и општински во кое дејствувало месното население.Во Општината Сливово,во која се наоѓале селата Врбјани, Годивје, Лактиње, Мраморец, Турје, Арбиново и главното село во Општината Сливово одборот го сочинувале: Трајан Мицкоски - претседател, Ѓеорги Станкоски - просвета, Круме Јовчески - секретар, Венчо Маркоски- стопанство, Љубе Костески - здравство и социјално, Дончо Мицкоски- судски и Трајан Дукоски - технички.
На 5 декември 1943 балистите ја нападнаа Горна Дебрца, при што ги запалија селата Мраморец, Сливово и Турје. Селата ги опустошија и ги стрелаа следните жители: Цветан Спасески, Ѓоргија Сиљаноски, Илија Наумоски,                       Темелко Стефаноски, Сидор Петрески и Трајче Костадиноски сите од Мраморец, потоа Петре и Лазор Стојаноски( татко и син), Петре Здравески и Димко Матески сите од Турје. Карафил Крстески прославен илинденец кој со својата илинденска пушка го бранеше родното село Сливово.
Стопанство
Поради специфичноста на теренот и богатите тревни пасишта главна стопанска гранка со векови е сточарството. Покрај одгледувањето на овци и крави (во пониските делови) последниве години во подем е одгледувањето на кози. Дебрца покрај своето сирење е многу позната и по својот мед, а во голем подем е и пчеларството. Во близина на селото Песочани постои мала хидроцентрала, а работат и повеќе шумски стопанства, а во развој е и селскиот туризам со оглед дека Дебрца се наоѓа на патот кон Охрид.
Родови
Според истражувањата кои ги вршел Пр.Јован Трифуноски во регионот Дебрца,поголемиот дел од населението на регионот е староседелско,околу 70%.Но исто така постојат и доселеници                                                                                              Во староседелци се вбројуваат оние родови кои во Дебрца живеат отсекогаш                                                                              Во повеќето села главнината ја сочинуваат староседелците
Доселениците во Дебрца воглавно доаѓале од Закамен(или Струшка Малесија) и Железник
Од Закамен (или Струшка Малесија) се следните родови:                                                                                                                                                       Матевци, Пејовци и Србиновци во Мраморец од Закамен. Црвенковци (од овој род потекнува Бранко Црвенковски) во Слатино од Закамен. Ботунци или Мацевци во Долно Средоречие од Закамен. Ничевци, Јордановци, Гроздановци, Мацевци во Ботун од Закамен. Локовци во Злести се доселени од селото Локов. Малесорци во селото Грко Поле се доселени од селото Присовјани. Локовци во селото Врбјани се доселени од селото Локов.
Од Железник се следните родови:                                                                                                                                                        Црниновци во Велмеј се доселени од Цер. Николовци или Голабовци во истото село од Бараково и потенуваат од предок кој бил Влав. Китевци во Слатински Чифлик од Брезово. Ѓоршовци во Слатино од Цер. Тутунари во Мраморец се доселени од некое село во Железник. Бучковци во Црвена Вода од Големо Илино. Дамчевци (Јолевци, Јосифовци и Сиљановци) во Злести доселени се од селото Велмевци. Брдовци во селото Лешани доселени се од селото Слоештица.
Од Полог се следните родови:                                                                                                                                                           Дуртановци во Сливово се доселени од Гостиварско. Николовци во Лактиње се доселени од Горно Палчиште, тетовско.
Од територии надвор од Македонија се следните родови:                                                                                                                Поповци во Велмеј се доселени од околината на Елбасан. Гавриловци и Марковци во Оздолени се доселени од околината на Пешкопеја. Савевци во Слатино доселени од селото Лин. Китановци во Издеглавје се доселени од некаде во Албанија. Шокановци во Арбиново се доселени од некаде во Албанија. Србаковци во Лактиње се доселени од Гнилане, и потекнуваат од некој Ром. Ѓаковци во Годивје своето потекло го знаат од околината на Ѓаковица. Корџановци во Турје потекнуваат од некое село во околината на Корча. Младеновци во Мраморец се доселени од околината на Парачин.
Познати личности
Бранко Црвенковски (Роден во Сараево на 12 октомври 1962) - македонски политичар и поранешен претседател и премиер на Република Македонија од Социјалдемократскиот сојуз на Македонија, по потекло од Слатино
Трајко Вељаноски (Роден во Сливово на 2 ноември 1962) - македонски политичар и поранешен претседател на Собранието на Република Македонија од ВМРО
Илија Димовски (Роден во Велес на 10 октомври 1980) - македонски политичар и Член на ВМРО, и дел од Собранието како пратеник од редовите на ВМРО, по потекло од Врбјани
Зоран Ставрески (Роден во Охрид на 29 октомври 1964) - македонски политичар и поранешен министер за финансии во периодот 2009-2016, член на ВМРО-ДПМНЕ, по потекло од Велмеј
Ристе Ристески (Роден во Охрид на 23 мај) - македонски пејач, кој се прослави со своето учество во Ѕвездите на Гранд, на кое го освои првото место, по потекло од Лактиње
Вера Љубојно (Родена во Скопје) - македонска пејачка од групата Љубојна, изведува етно музика, по потекло од Сливово
Александар Костоски (Роден во Скопје на 5 март 1988) - македонски кошаркар и член на Македонската кошаркарска репрезентација, има настапувано за Работнички, МЗТ, Куманово, а моментално игра во Романија, по потекло од Сливово
Драган Павловиќ Латас (Роден во Скопје на 25 февруари 1960) - македонски новинар и поранешен главен уредник на весникот Вечер, тој работи и како главен уредник на телевизијата Сител, по потекло од Мраморец
Митко Апостоловски (Роден во Битола на 7 март 1955 - починат во Битола на 5 август 2022) - македонски глумец, работел во Народниот театар во Битола, познат по многу улоги во многу македонски филмови, по потекло од Мраморец
Спасен Силјаноски (Роден во Кичево) - македонски пејач на народна музика, кој е многу познат и баран низ Западниот дел од Македонија и пошироко, по потекло од Турје
Елена Ристеска (Родена во Скопје на 27 април 1986) - македонска позната пејачка која ја претставувала Македонија на Евровизија во 2006 год. По потекло од Арбиново.
Владо Дојчиноски (Роден во Охрид на 27 февруари 1986) - македонски глумец кој е најдобро познат по своите улоги во Македонските народни приказни, по потекло од Годивје
Ѓоко Танески (роден во Охрид на 2 март 1977) - македонски пејач и претставник на Македонија на Евровизија 2010 со песната „Јас ја имам силата“ по потекло од Белчишта
Црква „Св. Димитриј“ - Кованец
Свети Димитриј — главна селска црква во гевгелиското село Кованец. Црквата се наоѓа на неколку стотина метри пред селото, непосредно на левата страна од патот кој води од селото Негорци.
Историја
Црквата е изградена во 1860 година, а била обновена во 1907 година. Нејзин градител е познатиот неимар, резбар и зограф Андон Китанов.
Архитектура
Внатрешноста на црквата е зографисана, а фрескоживописот е од XIX век. Во текот на XIX биле изработени и иконите, како и царските двери. Иконостасот е изработен од дрво и делумно е украсен со убава резба. Царските двери се изработени од страна на мајстор од дружината на Андон Китанов.
Во дворот на црквата се сместени и селските гробишта.
Космос-1904
Космос-1904 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 23 декември 1987 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 810 килограми. Космос-1904 бил военoнавигациски сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 104,8 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 82,9°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 1007 км, а најмалото на 968.
Бледерија
Бледерија е споменик на природата во источна Србија. Тој е ставен под државна заштита како геолошки феномен и опфаќа различни геолошки формации (карстични извори, пештери, водопад) во сливот на реката Бледерија, на планината Мироч.
Локација
Резерватот се наоѓа на централно-источните падини на планината Мироч.
Водопадот како централна одлика на областа е4 километри оддалечено од најблиското село, Река, 12 км од Брза Паланка и 31 км од општинското седиште на Кладово.
Географија
Реката Бледерија извира од четири карстни извори на Мироч, на надморска височина од 389 метри, под врвот Топла Бара. Изворите се 5 метри оддалечени еден од друг. Некои се ледени ладни, додека другите се субтермални - едната има температура на водата околу 8 степени, другиот има константа од 17 степени.
Реката формира неколку каскади во густо пошумената област пред да ја формира 8 метри висок Бледериски водопад по течението. Водата паѓа над туфата лента во стил на завеса, формирајќи го базенот во форма на туфа када. Во него има мало езеро со тиркизна водена боја. Низводно има уште едно, уште поплитко езеро. Оттаму, по неколку каскади, потокот стигнува до долината.
Остануваат неколку пештери од водопадот и живописната глетка на локацијата на некогашниот средновековен град. Најголема е пештерата Соколовица од која извира истоимениот поток. Тоа е 2.5км подалеку од водопадот, низводно од поранешниот град. Пештерата не е ниту уредена ниту отворена за посетителите. Изворот во пештерата е повремен и во форма на бунар за вода (врело).
Бледерија продолжува во југоисточен правец и ги прима реките Соколовица (низводно од месноста Град) и Суваја. Реките издлабиле мала, живописна варовничка клисура, со неколку нагласени тесни и водопади. Неговата вкупна должина е само 4.3 километри. По добивањето на Равна река, таа продолжува во Дунав под името Рачка Река или едноставно Река. Просечното испуштање варира во голема мера и за време на катастрофалните поплави во Југоисточна Европа во 2014, реката силно ја поплави својата долна долина предизвикувајќи штета. Меѓутоа, при нормални водостои, на некои делови може да се помине пеш, иако преку неа има неколку мали мостови.
Дивиот свет
Бујните шуми вклучуваат обична бука, обичен габер и разни дабови видови: горун, сладун, цер. Во резерватот има 78 видови лековити растенија.
Долината на реката е позната по квалитетно производство на мед. Околното подрачје е богато со животински свет, особено со елени и диви свињи, а во околината има и две заштитени ловишта, Вратна и Плоче.
Човечка историја
Областа денес е обилно пошумена и малку населена, но во римскиот период, легионерите изградиле пат низ оваа долина, како кратенка помеѓу локациите каде што се модерните дунавски градови Долен Милановац и Брза Паланка. Ја користела римската војска додека царот Трајан не го пресекол патот низ самата клисура на Железните порти.
Градот се наоѓал на реката во средниот век. Локалитетот денес е познат едноставно како „Град“ („град“).
Според народната митологија, водните самовили се капат под водопадот.
Заштита
Вкупно заштитено подрачје зафаќа 398,86 хектари. Од нив, 237 хектари се во приватна сопственост.
Заштитата на Бледерија била одбележана во јуни 2021 година, кога Пошта Србија, српската национална поштенска служба, издаде комеморативни марки и пликови со уметничка претстава на паркот.
Туризам
До 2019 година, Белдерија била речиси непозната за нелокалното население и го добила прекарот: најдобро чуваната тајна на Ѓердап. Бројот на посетители пораснал откако се нашол во центарот на вниманието благодарение на формирањето на природниот резерват. Се прават планови за изградба на правилен пат во резерватот, директна пристапна патека до водопадот, туристички знаци, стражарница итн. Сепак, екологистите истакнаа дека, дури и сè уште ретки посетители, ја фрлаат околината, оставајќи пластични шишиња и кеси и дека пристапот можеби треба да биде ограничен.
Берлинска конференција
Берлинската конференција од 1884-1885, исто така позната како Конгоанска конференција (Kongokonferenz) или конференција во Западна Африка, регулирана европска колонизација и трговија во Африка за време на периодот Нов Империјализам, се совпаѓа со ненадејната појава на Германија како империјална сила. Конференцијата била организирана од Ото фон Бизмарк, првиот канцелар на Германија; нејзиниот исход, Генералниот акт на конференцијата во Берлин, може да се разбере како формализација на борбата за Африка, иако некои изучувачи на историјата предупредуваат дека не е пренагласена нејзината улога во колонијалната поделба на Африка, со што се обрнува внимание на билатералните договори склучени пред и по конференцијата. Конференцијата започнала во период на зголемената колонијална активност од страна на европските сили, кои ги елиминирале или ги протерале повеќето постоечки форми на африканска автономија и самоуправа.
Пред Берлинската конференција
Пред конференцијата, европската дипломатија ги третирала африканските домородци на ист начин како и домородците од Новиот Свет, формирајќи трговски односи со домородните шефови. Во почетокот на 1800-ти години, потрагата по слонова коска, која тогаш често се користела во производството на луксузни производи, довела многу бели трговци во внатрешноста на Африка. Со исклучок на трговските места по должината на крајбрежјето, во овој период континентот во суштина бил игнориран.
Во 1876 година, кралот Леополд II од Белгија, кој претходно ја основал и ја контролирал Меѓународната Африканска Асоцијација истата година, го поканил Хенри Мортон Стенли да му се придружи во истражување и цивилизирање на континентот. Во 1878 година, исто така, било формирано меѓународното Конго општество, со повеќе економски цели, но сепак тесно поврзано со поранешното општество. Леополд тајно ги купил странските инвеститори во општеството во Конго, кое било насочено кон империјалистички цели, а африканското општество првенствено служело како филантропски фронт.
Од 1878 до 1885 Стенли се вратил во Конго, не како новинар, туку како претставник на Леополд со тајна мисија да организира што поскоро по затворањето на конференцијата во Берлин, односно во август 1885 година, држава која ќе стане позната како Слободна Држава Конго.Француските разузнавачи ги откриле плановите на Леополд, а Франција брзо се вклучила во сопственото колонијално истражување. Во 1881 година, францускиот поморски офицер Пјер де Браза бил испратен во централна Африка, отпатувал во западниот дел на Конго и го кренал француското знаме над новоформираниот Бразавил, во денешна Република Конго. Конечно, Португалија, која веќе имала долга, но во суштина напуштена колонијална Империја во областа преку најчесто непостоечката држава Конго, исто така, ја презела оваа област. Нејзините тврдења се темелеле на стари договори со Шпанија и Римокатоличката црква. Брзо склучиле договор на 26 февруари 1884 со својот поранешен сојузник, Обединетото кралство на Велика Британија и Ирска, за да го блокира пристапот на Конго кон Атлантикот.
До почетокот на 1880-ти години, поради многу фактори, вклучително и дипломатски маневри, последователни колонијални истражувања и препознавање на богатството на вредни ресурси во Африка, како што се златото, дрвото, гумата, земјиштето и пазарите, европскиот интерес кон континентот драматично се зголемил. Мапирањето на Стенли во басенот на реката Конго (1874 – 1877) ја отстрани последната terra inconita од европските карти на континентот, обележувајќи ги областите под Британската, Португалската, Француската и Белгиската контрола. Моќните почнале да ги притискаат овие тешки граници до најоддалечените граници, и да ги елиминираат потенцијалните локални мали сили кои би можеле да се покажат проблематични за европската конкурентска дипломатија.
Франција се подготвила да го преземе Тунис, една од последните држави на пиратите Барбари, под изговор на уште еден пиратски инцидент. Француските тврдења на Пјер де Браза брзо биле зацврстени со тоа што Французите ја презеле контролата врз денешната Република Конго во 1881 и Гвинеја во 1884 година. Италија станала дел од Тројната алијанса, нарушувајќи ги внимателно поставените планови на Бизмарк со државата и принудувајќи ја Германија да се вклучи во Африка.
Текот на конференцијата
Благодарение на европската трка за колонии, Германија започнала со организација на сопствени експедиции, кои ги исплашиле британските и француските државници. Надевајќи се дека брзо ќе го ублажи овој конфликт, кралот Леополд Втори ги убедил Франција и Германија дека општата трговија со Африка е во најдобар интерес на сите три земји. Со поддршка на Британците и иницијативата на Португалија, германскиот канцелар Ото фон Бизмарк ги повикал претставниците на 13 земји во Европа и САД да учествуваат на Берлинската конференција во 1884 година за да изготват заедничка политика на африканскиот континент.
Конференцијата била отворена на 15 ноември 1884 година и продолжила до нејзиното затворање на 26 февруари 1885 година. Додека бројот на ополномоштени лица варирал по нација, следните 14 земји испратиле претставници да присуствуваат на Берлинската конференција и да го потпишат последователниот Берлински акт:
Конференцијата била свикана во саботата, 15 ноември 1884 година, во официјалната резиденција на Бизмарк на Вилхелмштрасе (место на Берлинскиот конгрес шест години претходно). Бизмарк го прифатил претседателството. Британски претставник бил Сер Едвард Малет (амбасадор во Германското Царство). Хенри Мортон Стенли присуствувал како американски делегат.
Учесници:
Општ акт
Општиот акт ги утврдува следните точки:
Првата референца во меѓународен акт на обврските кои се однесуваат на "сфери на влијание" е содржана во Берлинскиот акт.
Принцип на делотворна окупација
Начелото на делотворна окупација изјавува дека надлежностите можат да стекнат права над колонијалните земји само ако ги поседуваат или имале "ефикасна окупација": со други зборови, ако имале договори со локалните водачи, ако го прелетале своето знаме таму и дали основале администрацијата на територијата да управува со полициските сили за да одржи ред. Колонијалната моќ, исто така, може економично да ја искористи колонијата. Овој принцип стана важен не само како основа за европските овластувања да се здобијат со територијален суверенитет во Африка, туку и за утврдување на границите на нивните имоти во прекуокеанските земји, бидејќи ефикасната окупација служеше во некои случаи како критериум за решавање на споровите околу границите меѓу колониите. Но, со оглед на тоа што Берлинскиот акт беше ограничен во својот делокруг за земјите што се наоѓаа на африканскиот брег, европските сили во многу случаи подоцна тврдеа дека правата врз копнените места во внатрешноста без демонстрација на барањето за делотворна окупација, како што е наведено во член 35 од Финалниот Акт.
Непристапноста за владеење со она што го освоиле Европејците е очигледна низ протоколите на Берлинската конференција, но особено во "Принципот на делотворна окупација". Во согласност со спротивставените ставови на Германија и Велика Британија, овластувањата конечно се согласија дека ова би можело да се воспостави со европска власт која воспоставува некаква база на брегот, од којашто може слободно да се прошири во внатрешноста. Европејците не веруваа дека правилата на окупација бараат европска хегемонија на теренот. Белгијците првично сакаа да ја вклучат таа "ефикасна окупација" барајќи одредби кои "ќе предизвикаат мир", но други овластувања, посебно Британија и Франција, го избришаа тој амандман од финалниот документ.
Овој принцип, заедно со другите кои беа напишани на Конференцијата, им овозможи на Европејците да ја освојат Африка додека прават што е можно помалку за да управуваат или да ја контролираат. Принципот на делотворна окупација не се однесуваше толку многу на задниците на Африка за време на конференцијата. Ова доведе до "теорија на заднина ", која во основа и даваше колонијална моќ на крајбрежната територија за право да бара политичко влијание врз неопределено количество внатрешна територија. Бидејќи Африка беше нерегуларно обликувана, оваа теорија предизвика проблеми и подоцна беше отфрлена.
Последици
]] Конференцијата даде можност да ги канализира латентните европски непријателства еден кон друг однадвор, да обезбеди нови области за да им помогне на европските сили да се прошират пред либералните американски, руски и јапонски интереси и да формираат конструктивен дијалог за ограничување на идните непријателства. За Африканците, колонијализмот беше воведен низ целиот континент. Кога африканската независност беше обновена по Втората светска војна, таа беше во форма на фрагментирани држави.