cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алмонда (Португалија)
Месните услови на топографијата на карстен варовник и изобилството на вода обезбедиле можност за добивање енергија, и на тој начин, во 1818 година, Домингос Ардисон ја основал фабриката за хартија „Ренова“. Стопанското друштво е важен комерцијален мотор на регионот Торес Новас и добро позната и на национално и на меѓународно ниво. Иако друштвото се проширило, „старата фабрика“ продолжува да функционира.
Наводи
39.5057°N, -8.6157°W
NGC 3639
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3639 се споменува и како UGC 6374, MCG 3-29-36, CGCG 96-32, ARAK 289.
Откривање
Објектот е откриен на 21 јануари 1855 година од страна на Вилијам Парсонс, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 72 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3639 е од видот S?. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. NGC 3639 има привидни димензии од 0,6' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 39°.
Други поделби
Проучување на NGC 3639 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 34819. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 146; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1437. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 51.
Тренчин
Тренчин (словачки: Trenčín, Trentschin; Trencsén) — град во Словачка. Градот се наоѓа во долината на реката Вах во близина на границата со Чешка. Тренчин се наоѓа на околу 120 километри од Братислава и има население од околу 56.000 жители и тоа го прави деветти најголем град во државата.
Потом
Потом — село во Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград и општината Потом.
Дојна
Дојна (Deuna) — општина во округот Ајхсфелд, во Тирингија, Германија.
1517 во музиката
1517 година во музиката содржи некои значајни настани.
Куќа на сеќавањата и заборавот
„Куќа на сеќавата и заборавот“ (српски: Кућа сећања и заборава) — роман на српскиот писател Филип Давид од 2014 година. За него, Давид ја добил престижната НИН-ова награда за роман на годината.
Структура
Романот се состои од следниве делови:
Кратка содржина
Во една прилика, Алберт наоѓа книга во која е опишан необичен настан што се случил во Аушвиц, каде рабинот и неименуван човек го напуштиле нашиот свет и заминале во некои други светови. Алберт верува дека настанот се однесува на неговиот татко. Истовремено, непознат глас редовно му се јавува по телефон доцна во ноќта, а Алберт има чувство дека непознатиот го следи. Во тоа време умира неговиот најблизок пријател, Соломон Леви, кој изгорел во неговиот стан. Настојувајќи да ги открие изворите на злото, Алберт Вајс го посетува петгодишното дете Антонио кое личи на старец и се однесува необично. Неговиот пријал Миша Волф, кој го придружува во посетата, не верува во необичните способности на детето и смета дека се работи за измама. Тогаш, детето вриснува и во собата се појавува наезда на стаорци, инсекти и влекачи така што Алберт и Миша исплашени бегаат од куќата.
Повеќе години претходно, Алберт учествувал на светски собир на еврејските деца кои го избегнале Холокаустот, кој се одржал во Њујорк. На собирот, тој раскажува за своето лично искуство: откако побегнал од семејството Крафт, живеел на речен остров сè додека една ноќ го слушнал гласот на татко му, а пред него се појавила шарена птица која го претставувала неговиот изгубен брат. Неговиот пријател Миша Волф, исто така зборува на собирот: тој дури во староста дознал дека бил еврејско дете чии родители го оставиле кај пријателите; целиот живот, Миша верувал дека тие се неговите родители и поради тоа бил шокиран од откритието на своето вистинско потекло; нему му дале кутија во која имало семејни фотографии и писма, како и недовршена композиција (дело на татко му) која ја довршил тој. За време на престојот во Њујорк, една ноќ, Алберт го напушта хотелот и бесцелно скита низ улиците. Тој влегува во една необична куќа на сеќавањата и заборавот и на екранот ги гледа сите свои сеќавања од детството и од подоцнежниот живот. Во другата соба се наоѓаат бројни треви и таблети со кои може целосно да се избрише сеќавањето, но тој ја напушта куќата не сакајќи да ги изгуби вредните спомени на семејството.
И Уриел Коен постојано го измачуваат спомените на трагичната семејна судбина: тој се родил во 1942 година, откако родителите ја засолниле неговата мајка Елиза (која во тоа време била 16-годишна девојка) во подрумот на зградата; меѓутоа, неа ја силувал домарот, кој ветил дека ќе се грижи за неа; така, таа останала бремена и го родила Уриел; по завршувањето на војната, Елиза западнала во тешка психичка состојба, но сепак са грижела за својот син, а тој, исто така, живеел со тешкото сознание дека е Евреин. Емил Најфелд, старец од 90 години, се сеќава на престојот во логорот Аушвиц каде му било скршено човечкото достоинство и како последица на тоа, тој не може да ја пронајде смислата на животот и на страдањето низ кое поминал.
Алберт Вајс го посетува непознат човек во кого го препознава гласот што често му телефонира доцна во ноќта. Непознатиот му дава кутија со писмо од неговиот покоен пријател Соломон Леви. Во писмото, Соломон го опишува своето вистинско семејно потекло и признава дека целиот живот бил следбеник на еден еврејски мистик. Притоа, тој открива дека тој е син на познатиот белградски Евреин кој бил соработник на тајната полиција и ги поткажувал Евреите во текот на нацистичката окупација. При крајот на војната, татко му извршил самоубиство, а на синот му обезбедил лажни документи. Соломон го проживела целиот живот со товарот на срамната активност на татко му и поради тоа се запалил во својот стан. Миша Волф го осветува Алберт да отпатува некаде за да се ослободи од психичкиот товар. Така, Алберт се качува на познатиот воз „Ориент експрес“. Луѓето од неговиот вагон се зафатени од некој необичен страв и започнуваат необичен разговор. Тогаш се гасат светилките во возот, кој поминува низ тунел, а потоа наеднаш се открива снежен предел. Алберт здогледува многу познати луѓе во вагонот, а потоа влегува во друг вагон во кој се натоварени многу луѓе. Возот застанува на станицата која тој ја сонувал многупати и тој, заедно со останатите луѓе, влегуваат во концентрационен логор. Алберт ги затвора очите и ги здогледува братот Елијах и родителите. Така, тој конечно се спојува со своето одамна исчезнато семејство.
Осврт кон делото
Напишан со препознатливиот стил на Давид, „Куќата на сеќавањата и заборавот“ е еден од најавтентичните романи во поновата српска книжевност.
Папа Анастасиј IV
Анастасиј IV (лат. Anastasius PP. IV; околу 1073 - 3 декември 1154) — римски папа од 12 јули 1153 до 3 декември 1154.
Барбашки Дол (Виничка Кршла)
Барбашки Дол ― археолошко наоѓалиште во виничкото село Виничка Кршла. Наоѓалиштето претставува некропола и тумули од железното време. Југоисточно, недалеку од селото, се наоѓаат 4 тумули со помали димензии, распоредени речиси еден до друг, од кои едниот е оштетен.
Ерленмаер
Ерленмаерот е широко употребуван лабораториски прибор кој има рамно дно, конусно тело и цилиндричен врат. Наречен е според германскиот хемичар Емил Ерленмаер, кој го создал во 1861 година. Заради специфичниот облик, хемичарите во лабораториите популарно го нарекуваат ”тиквица”.
Тесното грло е наменето пред сè да се намали испарувањето и да се зголеми кондензацијата со што се намалуваат загубите на материја од хемиските реакции. Најчесто се изработува од огнеотпорно боросиликатно стакло, а таму каде не се врши загревање или не е потребна висока температура се употребуваат примероци од пластика. Волуменот им варира спрема потребите, од 25 ml па до 5 литри.
1516 во музиката
1516 година во музиката содржи некои значајни настани.
Варде (река)
Варде (на дански: Varde Å) — река на полуостровот Јиланд, во Данска. Со должина од околу 40 километри, е трет најдолг водотек во Данска чие сливно подрачје има површина од 1,088 квадратни километри. Реката тече низ општините Варде и Есбјерг, формирајќи ја границата меѓу нив по делови од своето течение.
Реката Варде настанува со спојувањето на вливот на реките Гриндстед и Ансагер. Околу 300 метри (303 м) низводно од таа точка, поголемиот дел од течението на реката е пренасочено преку јаз во каналот Ансагер од каде се влева во вештачкото езерод Карлсгарде и се користи за производство на хидроелектрична енергија во Хидроелектраната Карлсгарде во близина на Варде. Реката продолжува да тече околу градот Вар и се влева во заливот Хо Буг, северно од Есбјерг.
Варда е единствената голема приливска река во Данска чиј излез не е регулиран со насипи и влезни порти. Како резултат на тоа, реката останува под влијание на природните сили; на пример, плимата и осеката во заливот кои влијаат и на нивото на водата и на протокот на вода во горното течение па сè до истеката од езерото Карлсгарде.
Поткожани (Поградец)
Поткожани (Албанија) — село во Албанија. Селото се наоѓа во областа Поградец.
NGC 6013
NGC 6013 — спирална галаксија во соѕвездието Херкул, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6013 се споменува и како UGC 10080, MCG 7-33-4, CGCG 223-7.
Откривање
Објектот е откриен на 21 јуни 1876 година од страна на Едуар Жан Мари Стефан, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 31,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6013 е од видот SBb. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,6 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,6 m/лм2. NGC 6013 има привидни димензии од 1,4' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 15 ч 52 м 52,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +40° 38' 48"". Положбениот агол на објектот е во износ од 174°.
Други поделби
Проучување на NGC 6013 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 56287. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 79; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3057. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1369.
Енологија
Енологија е науката која се занимава со сите аспекти на виното и винарството од гроздоберот до шишето. Стручњакот по енологија се нарекува енолог, но тој исто така може да биде и винар.
Терминот доаѓа од грчкиот збор, оенос (οίνος), што значи вино, и наставката -логија (од грчкиот збор λόγος, што значи наука).
Александар Зенговски
Александар Крстев Зенговски ( во ―  во ) ― македонски партизан и учесник во НОВ.
Животопис
Роден е во многу сиромашно семејство. Рано останал без татко и поради тоа од мал се судрил со тешкотиите на животот. По завршувањето на основното училиште, работел кај побогати селани во селото и соседното село Кучевиште. Подоцна работел како служител цели 11 години во основното училиште. По отслужувањето на кадровскиот рок во бившата Југословенска војска, живеел во родното село. Бил мобилизиран во бугарската војска, но во 1942 година избегал со уште неколку другари во шумите на Скопска Црна Гора.
По капитулацијата на Бугарија и доаѓањето на единиците на НОВ и ПОМ во овој крај, со околу 15 вооружени соселани од Побожје и соседните села на 21 септември 1944 година, се приклучиле во 16 македонска ударна бригада. Во состав на истата се борел ѝ против балистите.
По ослободувањето на Македонија заминал со 16 македонска ударна бригада за Земун, каде завршил подофицерско училиште за врска. На Сремскиот фронт командувал со специјализиран вод за врска. Во битка кај Банова Japyгa, на 16 април 1945 година, Александар храбро загинал. Бил закопан на местото каде што загинал.
Неговиот брат Цветко Зенговски, исто така го помагал народноослободителното движење ѝ е стрелан од страна на Бугарските фашисти, на Матка.
Народна банка на Романија
Народната банка на Романија (романски: Banca Naţională a României) е централна банка на Романија, која е задолжена за формулирање и спроведување на монетарната политика и за супервизија на банкарскиот систем. Таа е членка на Европскиoт систем на централни банки.
Историја
Народна банка на Романија (НБР) била основана од 11 до 23 април 1880 година, како резултат на идејата за изградба на солиден кредитен систем. Уште од самиот почеток, таа била сместена во Букурешт. Тогашниот министер за финансии, Јон Кампинону, станал прв гувернер, а Евгениј Карада – вистинскиот основач и директор на банката - никогаш не ја прифатил улогата за гувернер. Карада и Емил Костинеску биле одговорни за организацијата и функционирањето, додека Теодор Стефанеску бил задолжен за сметководствената организација на банката. Почетниот капитал на НБР броел 30 милиони леи, од кои 10 милиони бил државен капитал. Во прво време, НБР била несоодветно поставена во малите простории на Програмата на рурален кредит за недвижности. Кога на 16 декември, државата се повлекла од НБР, таа се претворила во привилегирана банка во приватна сопственост и правата на владата биле пренесени на акционерите. Тогаш, банката добила право да издава пари до 31 декември 1920 година, а потоа, оваа привилегија била продолжена до 31 декември 1930 година.
Поради Првата светска војната, на 15 ноември 1916 година, НБР се преселила во Јаш, а германската воена администрација го запленила седиштето на банката и целокупната нејзина актива во Букурешт. На 14 декември 1916 година, трезорот на НБР бил преместен во Јаш, а потоа бил пренесен во Москва, поради заштитата и гаранциите понудени од руската влада. Но, тие никогаш не биле вратени, освен богатството на Pietroasele, кое денес е изложено во Националниот музеј на романската историја, нумизматичката збирка, некои слики и архивата. Владата на Романија, НБР, како и другите централни институции се вратиле во Букурешт на 1 декември 1918 година. Во тие тешки времиња, НБР била единствената поддршка на државата во обновата на разурнатата економија и обединувањето на циркулацијата на пари. НБР спровела обемна реорганизација по 1924 година, a законот донесен во 1925 година го продолжил правото на НБР за издавање пари за уште 30 години при што бил зголемен нејзиниот капитал, од 30 милиони на 100 милиони леи. Тогаш, државата повторно се вратила во акционерската структура на НБР.
За време на Големата депресија од 1929 до 1933 година, НБР ѝ доделила кредити на државата во обид да се урамнотежи буџетот, а оваа операција продолжила и во следните години. Овластувањата на банката и нејзината улога во областа на финансиите постојано растеле и таа постепено стекнала овластување за контрола на банкарската активност, циркулацијата на девизи, и за планирање на финансиските и монетарните политики на земјата.
По доаѓањето на комунистичкиот режим на власт, на (6 март 1945 година), сите банки во Романија биле ставени под државна сопственост, и тоа во две фази: прво, 28 ноември 1945, претставниците на Комунистичката партија биле вклучени во одборот на НБР; и второ, на 11 август 1948 година, сите банки и кредитни институции биле ликвидирани, освен НБР и штедилницата „ЦИК“. На 28 јули 1959 година, група од шест вооружени еврејски членови на Романската комунистичка партија (групата „Лоанид“: Александру Лоанид, Пол Лоанид, Игор Севиану, Моника Севиану, Саша Мушат, Хараламбие Обедену) наводно украле 1 600 000 леи од оклопен автомобил на Националната банка на Романија. Тоа, наводно, бил најпознатиот грабеж на банка од Источниот блок. Покрај обвинувањата врз основа на различни идеолошки упатства, на судењето не биле понудени никакви докази за наводниот грабеж. Иако лицата во судската постапка биле обвинети за намера да донираат пари за ционистичките организации и да испратат романски Евреи во Израел, тоа воопшто не било точно, бидејќи украдената сума била во леи, кои во тоа време не можеле да бидат разменети за цврста валута. Сето тоа раѓа сомневање дали групата навистина го извршиле грабежот или дали воопшто тој се случил.
Стара градба на НБР
Седиштето на НБР се наоѓа на улицата „Липскани“ и претставува една од најпознатите импозантни банкарски зданија во Букурешт и, воопшто, во Романија. Денес, таа претставува заштитен историски и уметнички споменик. Зградата е подигната на местото на поранешната гостилница, изградена од страна на Шербан Кантакузино (1678 – 1688 година). На 26 февруари 1882 година, на архитектите Касиен Бернард и Алберт Галерон им била доделена задачата за планот на палатата на НБР. Зградата на НБР е изградена во електичен стил од крајот на 19 век, со некои неокласични елементи.
Нова градба на НБР
Со фасадата на улицата „Доамнеи“, новото крило на палатата на НБР било изградено за време на Втората светска војна, а камен-темелникот бил вграден во 1937 година. Градежните работи продолжиле меѓу 1942 – 1944 година, под раководство на архитектот Јон Давидеску, заедно со помош на останатите други двајца архитекти, Раду Дудеску и Х. Кретоју. Зградата е симбол на неокласичниот стил со рационалистичко влијание, кое преовладувало во меѓувоениот период. Таа импресионира со монументални гранитни скали, огромните коринтски столбови кои ја формираат фасадата, како и големите сали обложени со бел мермер во внатрешноста на зградата.
Управување и раководење
Со НБР раководи Управниот одбор, составен од девет члена кои ги избира Собранието на Романија, по номинациите од постојаните комитети на двете Комори на парламентот. Членовите на управниот одбор имаат мандат од пет години кој може да се обнови (НБР Закон: Закон бр. 312/2004). Деветчлениот одбор е составен од четворица директори на НБР (гувернерот и тројцата заменици на гувернерите, од кои едниот е прв заменик на гувернерот) и пет члена кои не се на платен список на НБР. Согласно законот, членови на одборот не можат да бидат пратениците, членовие на политичките партиии, судските службеници или јавните службеници.
Улога и одговорности
Главни задачи на Националната банка на Романија се:
Монетарна политика
Во 2005 година, централната банка на Романија преминала кон таргетирање на инфлацијата како стратегија за водење на монетарната политика. Напорите на НБР за воспоставување на организациска и техничка рамка потребна за спроведување на новата стратегија за монетарна политика траела 16 месеци, со техничка помош од Меѓународниот монетарен фонд и Чешката народна банка. Главните одлики на таргетирањето на инфлацијата во Романија се:
Главните инструменти преку Народната банка на Романија ја води монетарната политика се:
Издавање банкноти и монети
Вредноста, големината, тежината, дизајнот и другите технички одлики на банкнотите и монетите кои циркулираат во Романија може да ги утврди само Националната банка на Романија, а нивниот дизајн е заштитен во романската државна канцеларија за пронајдоци и трговски марки. Со цел да се подобри квалитетот и да се зголеми бројот на безбедносни одлики, како и со цел намалување на трошоците на среден рок, во 1999 година Народната банка на Романија премина на издавање полимерни банкноти. На 1 јули 2005 година била извршена рединоминација на домашната валута, што се состоела во намалување на главната вредност на деноминацијата, со сечење бришење четири нули; така, 10.000 стари леи станале 1 нов лев, а меѓународниот код на леу се променил од РОЛ во РОН.
Супервизија
Согласно одредбите на Владата бр. 99/2006 за кредитните институции и адекватноста на капиталот, одобрени и дополнети со законот бр. 227/2007, заради заштита на интересите на штедачите и обезбедување на здрав и одржлив банкарски сектор, Националната банка на Романија врши претпазлив надзор на кредитните институции и на нивните филијали основани во други земји, и тоа на поединечна основа и на консолидирана основа. Според Регулативата на Владата бр. 28/2006, НБР врши мониторингот на небанкарските финансиски институции регистрирани во Генералниот регистар и на небанкарските финансиски институции регистрирани во Специјалниот регистар.
Папа Адријан IV
Адријан IV (лат. Hadrianus PP. IV; околу 1100 - 1 септември 1159) — римски папа од 4 декември 1154 до 1 септември 1159. Тој бил првиот и засега единствениот Англичанец кој бил папа.
Калов Дол (Негрево)
Калов Дол — населба од доцноантичко време. На 2 километри северно од селото Негрево, на површината на нивите се гледаат остатоци од помала населба, градежен материјал, ќерамиди и фрагменти од керамички садови.
Гертероде
Гертероде (Gerterode) — општина во округот Ајхсфелд, во Тирингија, Германија.
Маркови Кладенци
Маркови Кладенци (Маркови кладенци), ретко Кадиев Врв (Кадиев връх) — врв на планината Огражден сместен од страната на Петричко, Пиринска Македонија. Се издига на висина од 1.523 м на главното планинско било, југоисточно од врвот Билска Чука и западно од врвот Куковски Чукар. На југозапад од него се двои ридот Равнако, а на североисток е ридот Јаковска Планина. Врвот е заоблен со благи падини, сочинет од метаморфни карпи. Почвата е кафеава шумска и планинско-ливадска. Билото е голо, обраснато со тревна растителност. Падините се покриени со букови шуми (претежно од север), а на места се пошумени со бел бор. Врвот дава панорамски поглед во сите насоки.
Име
Името на врвот доаѓа од двата извора (денес пресушени) на југоисточното подножје кои се поврзани со народните преданија за Крали Марко.
Искачување
Главно пристапно место за искачувањето на Маркови Кладенци е селото Првомај, каде по асфалтиран пат се доаѓа до јужното подножје. Од селото Долна Рибница започнува планинарска патека обележана со црвено, по која до врвот се стасува за 4 часа.
Еже во маглата
Еже во маглата (Ёжик в тума́не) е советски анимиран филм од 1975 во режија на Јуриј Норштејн и продукција на Сојузмултфилм. Сценариото е напишано од страна на Сергеј Козлов, кој подоцна објавува и книга со истото име. Сепак, во 2006 година, книгата е реиздадена а како потписници на истата се јавуваат и Козлов и Норштејн; овде Норштејн појаснува дека и самиот тој има одреден удел во пишувањето на сценариото.
Кратка содржина
Ова е приказна за малиот еж (чиј глас го позајмува Марија Виноградова) и неговиот пријател - Мечето (глас на Вјачеслав Невињи). Двајцата секоја вечер се сретнуваат за да пијат чај од самоварот на Мечето, кој се топли на оган распламтен од гранки од смрека. Додека го пијат својот чај, Ежето и Мечето разговараат и заедно ги бројат ѕвездите. Еден ден, Ежето решава да донесе мармалад од малини. Додека оди да се сретне со Мечето, тоа минува низ шумата и ненадејно здогледува една бела кобила која стои во маглата, која, пак, е толку густа што Ежето не може да си ја види ниту својата розова шепа. Сепак, Ежето е љубопитно и се обидува да дознае дали кобилата би се загушила кога би легнала да спие во маглата. И бидејќи е научник, Ежето решава да дознае само.
Наместо да стигне до кобилата, тоа одеднаш завршува во еден чуден свет населен со многу страшни суштества (утка, полжав, молци и лилјак) но исто така и со неколку што сакаат да му помогнат (куче и веројатно кит кон кого раскажувачот се осврнува со Тој или Некој Кто); светот во маглата е свет на тишина и шепоти, на мрак, непроодна трева и волшебни ѕвезди. Ежето го слуша гугукањето на утката и свртувајќи се кон нејзе ѝ вели дека е луда (псих). Сепак, доволно е преплашен за во секој момент да мисли дека утката е до него. Неговата љубопитност, и покрај сѐ, го води напред. Иако на момент го заборава мармаладот што го носи со себе, кучето му го враќа. Потоа, во неможност да ја распознае околината поради маглата, паѓа во реката. Јас сум во реката, вели Ежето, нека водата ме понесе. Минува време и тоа сфаќа дека е доволно водено за наскоро да потоне. Миг пред да се случи тоа, некој му ја допира дланката и бара од него објаснување како се нашло во реката. Откако Ежето му објаснува, водното суштество (веројатно кит) го понесува до брегот. На брегот, Ежето седнува на стеблото на кое тој, заедно со Мечето, ги бројат ѕвездите секоја вечер. Мечето доаѓа задишено и почнува да објаснува како го барал. А морал да го најде "...бидејќи... кој освен тебе знае да ги брои ѕвездите?". Ежето е збунето и постојано гледа во огнот околу кој летаат молци - овој пат тие изгледаат многу поубаво на светлината. Мечето и Ежето почнуваат повторно да ги бројат ѕвездите. Мечето само зборува и зборува, а Ежето си мислеше: "Зарем не е прекрасно што сме повторно заедно?" Помислува и на кобилата - "како ѝ е нејзе, таму... во маглата?"
Можни интерпретации
За одредени анализатори, главната идеја на цртаниот е концептот на просветлување и напуштање на маглата на цивилизацијата. Оттука, јасно е зошто Ежето и Мечето се пријатни ликови што се пријателски настроени кон светот околу нив. Утката, пак, како и повеќето шумски животни изгледа се нивен контраст - постојано ловат и забораваат на убавините што ги нуди светот околу нив.
Ноќната прошетка на Ежето направена со цел да се стигне до пријателот за да се пие чај и јаде мармалади да се бројат ѕвездите е таква навика што тоа и воопшто не е свесно дека опасност го демне од сите страни. Утката од која подоцна ќе биде преплашен, уште од самиот почеток чекори зад него, но тоа не ѝ обрнува внимание. Наместо тоа, тој мисли на разговорот што ќе го води со својот пријател. Средбата со прекрасната кобила (макар што често се вели дека е коњ, на крајот Ежето се осврнува кон животното во женски род ) е она што почнува да го тера Ежето да размислува. Неговата љубопитност, поттикната од желбата да се осознае една друга реалност, го води низ маглата. Не можејќи да види ништо, Ежето се уплашува и повикува кон кобилата - но таа не одговара: невозможно е целта да се достигне без претходно искусување на тешкотиите. Ежето здогледува еден лист од ореово дрво а наскоро и самото дрво, но изгледа како тој никогаш да не го видел ниту едното ниту другото. Мигот кога сфаќа дека ја изгубил теглата со мармалад - симбол на удобноста и на сѐ што му е познато - неговата љубопитност се претвора во страв, кој го преплавува до тој степен што Ежето трепери и пред очигледно грижливото куче што чудесно му го враќа мармаладот. Сепак, некој го повикува кучето - свирката наликува на Бетовеновата Петта симфонија. За сето ова време, во далечината одвај може да се слушне како Мечето го повикува својот пријател. Ежето е сѐ уште преплашено - слепо се затрчува и завршува во реката. Одлучува да плови со водата - како да ја прифаќа судбината и смртта без никаков страв. Кобилата го здогледува но не се обидува да му помогне. Одеднаш, Некој ја допира неговата шепа и го прашува Ежето: "Кој си ти и како стигна дотука?", прашање што луѓето си го поставуваа илјадници години. Ежето дава искрен одговор - неговиот живот е спасен. Се враќа во светот што претходно го познавал, но сега е сменет. Мечето зборува и зборува, но Ежето молчи среќно само што е тука со него. Помислува на кобилата - симбол на чудото, тајновитоста и убавината на постоењето. Како ѝ е нејзе, таму... во маглата?, прашува.
Еже во маглата зборува за животот, за начинот на кој луѓето забораваат дека тој е подарок и дека секој момент од постоењето е доволно свет за да се вдише со полни гради, за фактот дека треба само да се биде свесен дека се живее и дека сме дел од светот. "Еве го светот", вели една изрека на Фредерик Бјухер, која често се поврзува со цртаниот филм. "Прекрасни и ужасни нешта ќе се случат. Не плаши се."
Статус и додатни податоци
Еже во маглата, заедно со Приказна на приказните (филм на Норштејн од 1979 година) се смета за најдобар анимиран филм на сите времиња. Неговата едноставна приказна со длабока филозофска содржина е истовремено привлечна и за деца и за возрасни, а неговата порака - Живеј зашто животот е прекрасен! (отелотворена во одредена мера и во Приказна на приказните) - е универзална химна во чест на постоењето.
Еже во маглата е добитиник на повеќе награди и признанија:
Познатиот јапонски аниматор и оскаровец Хајао Мијазаки во едно интервју вели дека Норштејн е "голем уметник" а истовремено го издвојува Еже во маглата како еден од своите најомилени анимирани филмови.
Еден од најинтересните елементи во филмот е маглата која има потполно реален изглед. Истата е создадена на тој начин што Норштејн поставил многу тенко парче хартија на врвот на секоја сцена и бавно го кревал и движел кон камерата слика по слика сѐ додека она зад него не станало замаглено и бледо.
Талвик
Талвик (Dalvík) — град во североисточниот дел на Исланд, односно спаѓа во Североисточниот Регион, брои околу 1.450 жители и е дваесетичетврти град по големина во Исланд. Градот е поврзан со копнен, воден и воздушен сообраќај. Талвик, заедно со уште неколку градови во земјата, се смета за еден од поважните и поголемите населени места во државата.
Васил Котев
Васил Котев наречен Циљо Кономладски ( - ) — македонски револуционер, член на ТМОРО.
Животопис
Роден е во селото Кономлади, Костурско. Се вклучил во редовите на ТМОРО од самото нејзино основање во Костурско. Бил комита во четата на војводата Атанас Петров. Учествувал во убиството на Касам ага. Бил уапсен од турските власти во јули 1900 година поради револуционерната дејност и осуден на казна затвор до јануари 1901 година. Кон крајот на 1902 година бил четник во четата на војводата Митре Влаот. Бил способен агитатор на ТМОРО и со неговите револуционерни активности и заложби на теренот дал голем придонес за неуспехот на мисијата на полковникот Јанков да крене востание во Костурско. Во Илинденското востание учествувал како војвода на Кономладскиот центар. Ја предводел четата од неговото село. Бил учесник и во преземањето на гратчето Невеска. Со четата дејствувал во Костурско и во Мариовско.
На враќање од Мариово неговата чета паднала во заседа на планината Вич (Нередска) кај селото Лаген, Леринско, при што загинал во битка со турска војска.
Цвеќарство
Цвеќарство или флорикултура — дисциплина на хортилкултурата која се занимава со одгледување на цветоносни и орнаментални растенија. Цветоносните растенија се одгледуваат ширум светот во простории и надвор. Цвеќарите, за примарна цел го имаат развојот на размножувањето на растенијата, а со тоа и на нови видови.
Предмет на проучување
Цвеќарската култура ги вклучува билките со отворен простор, како што се многугодишно растение и двогодишни растенија, собни билки, саксиени билки, сецкан цвет и цвеќе со следечко зеленило. За разлика од расадни производи кои се занимаваат продукција на садници дрвенасти билки (дрва, жбун и лијана), цвеќaрството опфаќа воглавно зељести билки, но се занимава и со мали број дрвенасти и полудрвенасти видови кои со својот хабитус, низок раст, раскошни цветови или техники на огдледувања и размножувања се слични на зељестите многугодишни растенија. Такви се на пример розата, која, иако е дрвенаста билка, припаѓа на цвеќарството. Исто така многу билки кои имаат вредност за фармација истовремено се и декоративни (перуника, божур, невен. Билките во сад за ентериер опфаќаат цветнодекоративни и лиснодекоративни билки кои се често дрвенасти билки во тропски и суптропски подрачја како што се фикус, филодендрони, палма. Поединечни поградинарски култури, како зелка, имаат декоративен вид кои се предмет на произведување и примена преку цвеќарството.
Во Македонија цвеќарството се изучава на катедрите за хортикултура и пејсажна архитектура на шумарскиот факултет како и на земјоделскиот факултет.
Технологија на производство
Производството на цветната култура се обавува во стаклена градина со контролирании услови, каде се регулира температура, влага и осветлување, или на отворено, а испорачува во контејнери како репро материјал без сечениот цвет.
Индустријата на сечениот цвет е посебна област на цвеќарството и технологија во овојата област каде опфаќа низа постапки со кои се добива квалитетен и економичен производ со оптимална продуктивност а тоа се размаци на садње, сечење на цветови (пинсирање), фертиригација итн. За овој сегмент на цвеќарството важно е и како да се постигне што поголема трајност на приозводот по берба, како да се складира, чува и пакува, што е предмет на изучување на постхарвест физиологијата.
Некои видови цвеќиња се берат во природа за пазарот на сечено цвеќе, што не е случај само кај нас, туку и во Австралија и САД.
Скандинавски фолклор
Скандинавски фолклор или нордиски фолклор — фолклорот на Норвешка, Шведска, Данска, Исланд и на Фарските Острови.
Потекло
Скандинавскиот фолклор се развил однордиското паганство. Христијанизацијата на Скандинавија во десеттиот век го означила постепениот крај на нордиското паганство како религија. Процесот не бил многу брз, бидејќи верувањата опстојувале меѓу луѓето.
Општ опис
Во скандинавскиот фолклор, верувањето во старите богови уште постои, но не во формата што тие ја имале во нордиската митологија. Некои од најпознатите се Один, кој требал да го води дивиот лов. Присутен е и Тор кој уште се бори со тролови и со својот гром, а во истата улога се среќаваат и Ул и Хенир. Понекогаш се претставени и Локи и Фреја. Многу суштества и митолошки ликови продолжиле да постојат во народните верувања а со доаѓањето на христијанството лошите биле поврзувани со ѓаволот и се соочувале со разни христијански симболи. Така верувањето дека овие суштества се плашат од предмети од железо или челик, од сол и оган се од христијанско потекло. Приказните за дејствата на овие суштества и нивните интеракции со луѓето го сочинуваат најголемиот дел од скандинавскиот фолклор.
Суштества
Суштествата во скандинавските приказни во интеракцијата со луѓето се добри или лоши, корисни или штетни. Некојпат дури и корисните како томте или нисе можат да се претворат во страшен противник ако не се третираат со внимание и со почит. Кога биле собрани и отпечатени народните песни, илустраторите почнале да им даваат облик на суштествата кои дотогаш биле дел само од личната човечка фантазија. Суштествата оттогаш станале конкретни фигури за луѓето од скандинавските земји.
Тролови
Можеби најзастапени се приказните за расата на тролови (дански: trolde, шведски/норвешки: troll). Скандинавските тролови вообичаено се многу големи, влакнести, глупави и бавно дејствуваат. Секој доволно храбар и умен може да ги изигра а оние чија вера е силна, можат да го предизвикаат тролот и на смртна борба. Се вели дека имаат темперамент на мечка - кои, патем, се нивните омилени миленичиња - добродушни кога се оставени на мир тие здивуваат кога некој ги задева. Троловите се појавуваат во многу различни облици и форми и можат да имаат дури и девет глави. Тие живеат низ целата земја, во планини, под мостови и на дното на езерата. Додека троловите кои живеат во планините се многу богати, собираат насипи од злато и сребро во нивните карпести живеалишта, најопасните тролови живеат во осамени колиби во шумата. Некои тролови имаат жени, тролконер, како сопруги, други се покажани како посматрачи на убави девици, по можност принцези. Тролови имаат крал, наречен Доврегубен, кој живее на планината Доврефјел во неговиот дворец. Доврегубен и дворецот се детално опишани во делото Пер Гинт на Ибзен. По интеграцијата на христијанството во скандинавскиот фолклор, троловите развиле омраза кон црковните ѕвона и мирисот на христијаните. Често се раскажува дека троловите можат да го променат својот изглед и да ги измамат луѓето да прават што сакаат. На пример, троловите можат да се покажат со прекрасен изглед за да го измамат ликот да ги следи до нивниот планински дом, а потоа истиот со години да го држат во заробеништво. Во постарите приказни, зборот трол (глаголска форма, трола) може едноставно да значи "му штети некому/ повредува некој". Тролот е некој кој може да јаде човечко месо или да се вклучи во разни општествено неприфатливи дела, како што е силување. Троловите се претвораат во камен кога се изложени на сончева светлина.
Шумска жена (Хулдра или Хулдер)
Хулдра, наречена и Хилда, Скугсра или Скогфру (шумска жена), е опасна заводничка која живее во шумата. За Хулдра се вели дека ги наведува луѓето во бескрајни пештери за да не можат да го најдат својот пат или ги намамува во шумата за понекогаш да го исцица животот од некој човек. Еден од нејзините методи е да се појави ненадејно од дождот и маглата, пријателска и примамлива дотолку што никој не може да му одолее на нејзиниот шарм. Таа има долга опашка на крава што ја врзува под здолништето за да ја сокрие од мажите. Ако може да успее да се омажи во црква, нејзината опашка ќе падне и таа станува човек. Но затоа пак станува многу грда. Често се вели дека младата и убава Хулдра е мудра и опасна, но кога станува стара и грда, умее да биде нежна и се грижи за човекот што ја оженил. Нејзиниот воден синоним се нарекува Хавсрун или Хавсра (морска жена) која е многу слична со сирените во Одисеја.
Морска жена (Хавсра)
Хавсра е морско суштество познато како "морска жена". Таа е океански еквивалент на Хулдра и е чувар или управител на морињата. Морнарите и даваат пари, храна или ракавици (во ладно време) како подарок а за возврат, таа може да ги предупреди за надоаѓањето на ветрови, бури или ледени услови. Може да земе многу различни форми, но обично се појавува како неверојатно убава жена со долга, течна коса која ја чешла врз карпите. Понекогаш грб и е шуплив (како на Хулдра) и има многу водни одлики како рибина опашка наместо нозе. Таа може да се претвори во морски птици или други морски животни а кога е налутена, има моќ да потопува бродови. Хавсра живее во длабочините на океанот во подводен замок на морското дно со огромни сали, заедно со своите деца. На убав ден, на дното се гледа замокот. Некој убав морнар може да се сопне врз замокот на Хавсра и дека ќе биде земен да живее со неа засекогаш губејќи го сеќавањето за неговиот дом и животот назад на копно. Постои и Хавсман ("морски маж") но не е познато дали е поврзан со Хавсра. Некои веруваат дека тие двајца се сексуални партнери и дека се размножуваат, но други велат дека се самостојни. Хавсман пешачи на океанските бранови пред бура.
Натмара (Кошмар)
Натмара, во фолклорот позната и како Мара (кошмар) е слаба и млада жена, облечена во ноќна наметка, со бледа кожа, долга црна коса и нокти. Таа како песок може да пролизга низ најмалата пукнатина во дрвото на ѕидот и да го измачува човекот при спиењето качувајќи се врз градите на луѓето, со што им даваат кошмари. Во некои приказни Мара има слична улога на Банши како знак на смртта.
Постои верување дека за да не биде прогонуван од Мара, човекот треба да ги остави чевлите на предниот дел од креветот за да и го одврати вниманието или да закачи потковица над креветот.
Вештерки
Вештерките во скандинавските фолклори особено се препознаваат по долгите носови и мачки, исто како и во другите земји. Во оваа гранка на фолклорот постојат најмалку три вида на вештерки.
Сирени
Сирените во повеќето митологии имаат лоша репутација да привлекуваат мажи кон нивната водена смрт. Во скандинавскиот фолклор тие се добродушни суштества кои седат на карпи и ја чешлаат нивната убава златна коса. Освен злобната сестра, Лорелеј која ги води мажите во смрт, другите сирени ги предупредуваат морнарите од бури и други опасности. Тие можат да ја претскажат иднината и поради тоа често околу нив лебди меланхолија.
Речниот човек
Речниот човек, кој во Норвешка се вика Фосегрим (некогаш само Грим), а во Шведска Стремкарлен е дух кој живее во водопадите и не е ни добар ни зол. Тој е прекрасен музичар кој свири дење и ноќе. Ако некој го викне на помош, со задоволство ќе помогне. Виолинистот треба да отиде на водопадот и да му понуди убав оброк, некое дебело парче месо. Има приказни за патниците кои се обиделе да го повикаат Фосегрим со несоодветно парче месо и тој наместо да свират музика, им ја кажувал само мелодијата. Се раскажува дека е млад и убав и дека никогаш не го напушта водопадот.
Нек
Нек е близок со Фосегрим, но за разлика од него, е поопасен и поумен. Нек ја свири виолината за да ги намами жртвите на тенок мраз или во спуштени чамци, а потоа ги чека на дното на водата. Понекогаш ја менува формата во коњ. Неговата коњска форма честопати има долга опашка и ако го доведе лицето, луѓето се заглавени и ги влече со него во длабочините на езерото, каде што ќе се удават.
Драуг
Во длабочините на морето, живее драуг, драугр или страндвасер кој е дух на човек кој умрел во морето. Тој плови низ морето на половина брод. Тој што ќе види драуг е во смртна опасност, освен ако не успее го победи. Зборот strandvasker на дански, шведски и норвешки јазик се однесува на удавен човек исфрлен на брегот.
Водни духови
Водните духови се претставени во форма на ѓавол. Водниот дух се крие во брзаци и ги наведува луѓето во водата да се удават.
Змејови
Во скандинавскиот фолклор, змејовите се познати како линдворми, односно монструозни змии со или без задни нозе. Во Шведска, Норвешка и Данска, тие обично живеат во океанот и тука приказните за морски чудовишта се чини дека се најшироко распространети иако познат примерок се вели дека живее во шведското езеро Стуршен. Норвешкото езеро Сељордсватнет е исто така познато по својот наводен жител, змијата позната како ''Селма. Б''реговите на Скандинавија наводно се прогонувани и од страшниот Кракен. Морски змии со нивните блескави очи се исто така застапени во скандинавскиот фолклор, како и нивните невидливи роднини - морскиот камшик.
Витра
Во Северна Шведска има вид призрак наречен Витра кој живее под земја и е невидлив поголемиот дел од времето. Тој поседува има свој добиток. Поголемиот дел од времето Витра е прилично далечен и не се меша во човечките работи, ама станува страшен кога ќе се разбесни. Се вознемирува ако му се ремети добитокот, ако се попречени патиштата. Во приказни кажани во северниот дел на Шведска, Витра често се јавува на местото на троловите. Витра се верува дека понекогаш "позајмува" говеда кои подоцна ќе му се врати на сопственикот со способност да дава повеќе млеко како знак на благодарност. Оваа традиција е под силно влијание на фактот дека таа била развиена во време кога луѓето ги пуштале своите добиток да пасат на планини или во шумата долги периоди од годината.
Џуџиња
Некои велат дека џуџињата од скандинавскиот фолклор живееле како призраци (vättar или huldrefolk ) иако со малку поразлични одлики. Видови џуџиња живеат под земја, често веднаш до човечки населби и најчесто претставуваат закана за соседите што живеат на земјата. Сварталфар се раса мрачни, црни џуџиња како спротивност на Љулсфалтар, светлите џуџиња, кои на почетокот живееле под земја, имале темна коса и сива или бледа кожа и не биле многу убави на сонце.Тие биле мајсторски ковачи со добро познавање во разни видови на магија и прилично алчни - накратко, не многу пријатни за работа со нив. Со текот на времето, тие станале се помалку и помалку гнасни и се претвориле во џуџињата воо Снорс Еда и подоцнежните приказни.
Виленик
Елепигер се девојки во данскиот фолклор кои танцуваат ноќе, привлекувајќи млад човек да им се придружи и да исчезне. Тие се убави, но нивните грбови се шупливи.
Фанден
Едно од најзначајните и лоши суштества од фолклорот е самиот ѓавол, наречен Фанден во скандинавскиот фолклор. Тој е прикажан со рогови, козји копита наместо лева нога. Тој е висок и носи висока шапка. Норвешкиот ѓавол нема сопруга. Тој има тенденција да биде многу лукав, и на човекот кој е исклучително лекомислен и горделив, тешко му е да го победи.
Влијанието на христијанството
Христијанизацијата на Скандинавија завршила до 11 век кога митологијата повеќе или помалку била отстранета од употреба. Иако митологијата била отстранета, боговите, хероите и расказите живееле низ фолклорот. Фолклорот бил клучен инструмент за интегрирање на христијанството во скандинавското општество, а легендите што некогаш биле фокусирани на паганската религија заземале христијански аспекти. Откако христијанските верувања и традиции биле воведени во општеството, забележана е промена во одликите на некои суштества. На пример, грозните и зли тролови од планините развиле страв од црковни ѕвона. "Злите" суштества од фолклорот почнале да се борат со хероите и големите кралеви на христијанските симболи. Фолклорот, исто така, почнал да развива морал за добри христијански граѓани и во некои приказни чудовиштето можело да се победи само со силната вера.
Медиумска култура
Суштествата, симболите и темите на скандинавскиот фолклор можат лесно да се препознаат во серијалот Господарот на прстените на ЈРР Толкин. На пример, "еден прстен" доаѓа од фолклорот, како што е познатата легенда Сагата на Волсунга Во оваа приказна украден е магичен прстен во сопственост на џуџе со име Андвари. Кога Локи, богот на измамата со трикови го украл прстенот, Андвари извикува:"'Јас ве проколнувам за ова! Прстенот ќе го носи моето проклетство засекогаш. Сите што го поседуваат прстенот ќе бидат уништени! '"Ова довело до смрт и уништување а подоцна Фафир се претвора во змеј, чие надворешно тело се совпаѓа со неговото внатрешно зло создадено од прстенот. Се чини дека темата ја пренесува приказната зад ликот на Голум. Исто така, постои паралела помеѓу нордиската легенда за Фрота-Ферт и хобитот Фродо, трагач по мир.
Манчевци
Манчевци — археолошко наоѓалиште во Охрид. Претставува базилика од старохристијанското време (IV или V век). Откриена е во 2009 година при изведба на градежни работи на две поединечни куќи во старото градско јадро на градот. Во 2012 е конзервирана и презентирана на јавноста. Базиликата е специфична по своите мозаични подови, кои ги има во позначителен број.
1513 во музиката
1513 година во музиката содржи некои значајни настани.
Постењани
Постењани — село во Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград и општината Жепа.
144 п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5364 и 5365 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4606 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3616 и 3617 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 609.