cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мери Балијан
Балијанското семејство
Во 1600-тите, ерменските занаетчии во мал турски град по име Кутахија развиле карактеристичен „исламски“ стил во декоративната керамика, а исто така развиле и серија уникатни и веднаш препознатливи локални стилови, кои вклучувале разиграни фигури, керамички јајца, шолји за кафе, тегли со розова вода и разни видови на вотивни фигурини. Кон крајот на 1918 година, британските власти го поканиле Дејвид Оханесјан (commons), познат керамичар кој основал работилница во Кутахија во 1907 година и развил меѓународна клиентела таму, но тој бил депортиран во Алепо во 1916 година и отпатувал во Ерусалим за да се консултира за планираното британско реновирање на поплочувањето на куполата на Карпата. По некои експерименти со печката од 19-тиот век и локални материјали, Оханесјан се вратил во Кутахија за потребните глини и други минерали и да ги регрутира преостанатите ерменски керамичари да му се придружат во Ерусалим. Оханесјан донел 8-10 занаетчии од Кутахија во Ерусалим во 1919 година, вклучувајќи го експертниот грнчар на тркала Нишан Балијан и успешниот сликар Мгрдич Каракашијан. Балијан и Каракашијан работеле под водство на Оханесјан до 1922 година, кога го отвориле второто ерменско керамичко ателје во Ерусалим, лоцирано на улицата Наблус. Во 1966 година, семејствата Балијан и Каракашијан ги поделиле своите бизниси и основале посебни работилници. Ателјето на Балијан било познато по палестинската керамика, а Мери била мајсторска сликарка. Нешан, синот на Мери се чувствувал принуден да ја продолжи семејната традиција и студирал керамичко инженерство во САД.
Слава и признание
Мери Балијан го привлекла светското внимание во 1992 година кога Смитсонијанскиот институт, националниот музеј на САД, и оддаде почит на нејзиното творештво со шестмесечно шоу. Изложбата „Погледи на рајот“ опфатила повеќе од 20 панели со големина на ѕид кои заедно ја презентирале концепцијата на уметникот за рајската градина. Изложбата била толку добро прифатена што галеријата го продолжила периодот на изложување. Следиле понатамошни изложби во Бостон (АЛМА музеј), Израел (Музеј Ерец Израел) и Аликанте, Шпанија. Делата на Балијан се прикажани на поштенски марки и биле во многу публикации. Творештвото на Балијан е широко распространето во повеќе музеи, вклучувајќи го музејот Викторија и Алберт во Лондон, Англија.
Делата од изложбата „Погледи на рајот“ биле поставени во персиската градина во Васенар, Холандија.
Наводи
<references group="" responsive="0">
29 јануари
29 јануари — 29-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 336 денови до крајот на годината (337 во престапна).
28 јануари
28 јануари — 28-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 337 денови до крајот на годината (338 во престапна).
30 јануари
30 јануари — 30-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 335 денови до крајот на годината (336 во престапна).
1 февруари
1 февруари — 32-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 333 денови до крајот на годината (334 во престапна).
Стригарница
Надворешни врски
__СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__
31 јануари
31 јануари — 31-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 334 денови до крајот на годината (335 во престапна).
2 февруари
2 февруари — 33-тиот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 332 денови до крајот на годината (333 во престапна).
Дино Баџо
Дино Баџо (роден на 24 јули 1971 година во Кампсампјеро) — поранешен италијански фудбалер, играч од средниот ред. Во 1994 година бил светски вицешампион со репрезентацијата на Италија.
Наречен „Баџо 2“ од италијанскиот печат за да се разликува од неговиот сонародник Роберто Баџо, со кој биле соиграчи во и во националниот тим,  во дресот на својата земја забележал 60 настапи со седум гола, а учествувал на две Светски првенства (1994 и 1998) и едно Европско првенство (1996).
Биографија
И покрај тоа што имаат исто презиме, тој нема никаква роднинска врска со италијанскиот поранешен фудбалер и соиграч Роберто Баџо.
На 6 јули 2000, се оженил со поранешната танчерка и учесничка во телевизиската програма Non è la Rai, Марија Тереса Матеи. Со неа имаат две деца.
3 февруари
3 февруари — 34-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 331 денови до крајот на годината (332 во престапна).
Дино Баџо
Технички карактеристики
Дефанзивен играч од средниот ред сметан за сигурен додавач, физички силен, надарен со способност за многу трчање и дух на пожртвуваност,  тој се истакнал во својата кариера по својата цврстина, енергија, издржливост и одземање на топката од противниците;  одлики кој му овозможиле да стане еден од најдобрите италијански играчи од средниот ред во 90-тите години и стандарден репрезентативец во оваа декада. Благодарение на неговата тактичка флексибилност, тој бил способен да покрие каква било улога во средниот ред; всушност, и покрај тоа што играл главно во улогата на медијано со дефанзивни задачи, во текот на кариерата бил користен во речиси сите улоги на теренот.
Иако бил дефанзивен играч од средниот ред, тој исто така бил способен да придонесе и во офанзивната фаза на играта,   благодарение на неговите вештини за уфрлање во празните простори,  квалитетите во играта во воздухот и одличниот удар од далечина. Тој исто така имал добра индивидуална техника и визија за играта што го направило способен да изведува прецизни додавања за своите соиграчи.
Клупска кариера
Своите први фудбалски чекори ги направил на петгодишна возраст на терените во Томболо, провинцијата Падова. На тринаесет години тој бил забележан од скаутите на. Токму во оваа екипа израснал во професионален фудбалер, а своето деби во Серија А го имал во натпреварот Торино-Лацио (0-0) одигран на 9 септември 1990 година; претходно тој забележал 3 настапи за Торино во шампионската сезона на клубот во Серија Б. Тој набрзо станал стартер во формацијата на биковите, завршувајќи ја сезоната 1990-1991 со 25 настапи и еден гол, освојувајќи го притоа со клубот и Митропа купот 1991 иако во ова натпреварување тој ниту еднаш не излегол на терен. Во 1991 година, тој бил продаден на градскиот ривал Јувентус за 9,8 милијарди лири, кој го позајми на Интер за една сезона, во текот на која младиот играч од средниот ред одиграл 27 натпревари и постигнал еден гол.
Враќајќи се во Јувентус во летото 1992 година, тој го направил своето деби во натпреварот од првата рунда на Купот на Италија на домашен терен против во победата на домашен терен со 4-0, во која исто така го постигнал и својот прв гол за бјанконерите. Бидејќи претходно играл за градскиот ривал Торино, трансферот на Баџо во Јувентус првично нашол на негодување кај навивачите, меѓутоа, со неговата цврстина и одличните постојани игри тој набрзо станал столб во средниот ред на Јувентус и брзо ги придобил нивните симпатии. Често наречен Баџо 2 за да се разликува од својот попознат и постар соиграч Роберто Баџо, својот прв погодок за Јувентус во Серија А, тој го постигнал во победата со 5-1 над Анкона. Неговиот највпечатлив момент за време на првата сезона со бјанконерите дефинитивно било финалето на Купот на УЕФА 1992-1993 против во кое тој се појавил како изненадувачки стрелец давајќи огромен придонес за освојувањето на титулата со три гола: тој постигнал еден гол во првиот натпревар во Дортмунд кој завршил со победа на Јуве од 3-1, додавајќи уште два гола во победата со 3-0 во реваншот на Деле Алпи. Следната сезона со Јувентус го освоил второто место во првенството, но настапите на Баџо драстично се намалиле по што тој одлучил да го напушти клубот во летото 1994 и да се пресели во на Невио Скала за 14 милијарди лири, потпишувајќи четиригодишен договор со клубот.
Во својата прва сезона тој освоил уште еден Куп на УЕФА, прв за Парма во историјата на клубот, против неговиот поранешен тим во финалето во кое Баџо уште еднаш бил во главната улога: во првиот натпревар кој завршил 1-0 за Парма голот бил негово дело, додека во реваншот тој ја анулирал почетната предност на Јувентус стекната со голот на Џанлука Вијали (1-1). Ова било доволно за да ја крене неговата втора титула во европските натпреварувања високо кон небото, во исто време трета за Парма. Тој останал еден од главните играчи на Парма и во следните сезони под водството на тренерите Карло Анчелоти и Алберто Малезани. Со вториот, тој по трет пат во кариерата го освоил Купот на УЕФА совладувајќи го овојпат во финалето францускиот гигант Олимпик Марсеј со убедливи 3-0 во Москва. На патот до титулата, во првиот натпревар од осминафиналето против полската екипа Висла Краков, Баџо бил ранет во главата од нож фрлен од навивач поради кој добил пет конци. Поради ова, Висла била суспендиран од европските купови на една година. Во истата 1999 година, Парма го освоила и Купот на Италија победувајќи ја Фјорентина во финалето, а во август триумфирале и во Суперкупот на Италија со победа над шампионот на земјата Милан.
За време на натпреварот Парма-Јувентус одигран на 9 јануари 2000 година, во момент кога двата клуба биле замешани во битка за шампионската титула, тој направил прекршок над Џанлука Ѕамброта, санкциониран со црвен картон од страна на судијата Стефано Фарина, по што уследил гест на Баџо со триење на палецот и показалецот како бројач за пари и плукање на земја. Тоа му донело суспензија од два натпревари (иако првично биле шест) и казна од Парма во вредност од 20 милиони лири, пропуштајќи го исто така пријателскиот натпревар на репрезентацијата против на 23 февруари 2000 година со одлука на Лучано Ницола, тогашен претседател на FIGC. Од тој момент, Баџо повеќе никогаш не бил повикан во репрезентацијата, прескокнувајќи го и следното Европско првенство во Белгија и Холандија. Со 240 натпревари во дресот на Парма, моментално се наоѓа на 14-тото место на списокот на играчи со најмногу настапи за клубот
Во октомври 2000 година, тој бил купен од актуелниот италијански шампион,, но по две сезони поминати во Рим во 2003 година бил позајмен на англискиот. Дебитирал во Премиер лигата на 13 септември, влегувајќи како замена во поразот на домашен терен со 3–1 од Ливерпул. Менаџерот на Баџо во Блекбурн, Греам Сунес, го користел во дотогаш за него нова непозната улога со повеќе напаѓачки задачи, што сепак, не ги дало очекуваните резултати и негативно се одразило на неговите настапи. Тој забележал само 9 настапи вкупно за Роверс, постигнувајќи еден гол во поразот од 2–1 од Лидс Јунајтед во првенството, пред неговата позајмица да биде прекратена во јануари 2004.
Откако предвреме завршила неговата авантура во странство, тој се вратил во Италија и бил позајмен до крајот на сезоната 2003-2004 на новопромовираниот член на Серија А, Анкона. Целта на клубот била да доведе во јануарскиот преоден рок неколку искусни и проверени играчи како Баџо кои би помогнале да излезе од зоната за испаѓање во која бил западнал уште на почетокот од првенството. Сепак, Баџо не успеал да ја исполни мисијата со која дошол во Анкона, да го спаси клубот од испаѓање, по што тој се вратил во Лацио, каде што бил ставен на маргините на првиот тим толку многу што заедно со неговиот соиграч Паоло Негро подигнале тужба за мобинг против претседателот на клубот Клаудио Лотито.
Во февруари 2008 година, две и пол години по неговото наводно пензионирање, тој се вратил на фудбалот. На возраст од речиси триесет и седум години играл во Терца категорија, во тимот на Томболо во кој и ја започнал својата кариера, чиј тренер бил неговиот прв тренер, Чезаре Кривеларо.
Во Серија А одиграл 333 натпревари постигнувајќи 25 голови. Во европските купови има 73 натпревари со тринаесет гола.
Сениорска репрезентација
Повикан од новиот селектор Ариго Саки, тој го направил своето деби за сениорската репрезентација на 21 декември 1991 година, на 20-годишна возраст, започнувајќи во последниот натпревар од Квалификациите за Европското првенство 1992, победата со 2-0 против Кипар во Фоџа. Својот прв гол за Аѕурите го постигнал на 24 февруари 1993 година, во Порто, Португалија, во натпревар од Квалификациите за Светското првенство 1994 во кој италијанците го совладале домаќинот со 3-1.
Учествувал и на следното Европско првенство 1996 во Англија, каде Италија била елиминирана во првата фаза. На овој настан, сепак, тој излегол на терен само во вториот натпревар од групата, кој италијанците го загубиле со 2-1 од. Потоа, со селекторот Чезаре Малдини, Баџо учествувал и на Светското првенство 1998, каде што бил стартер во петте натпревари на Италија која била елиминирана во четвртфиналето, по изведувањето на пенали, од домаќинот.
Тој одиграл неколку натпревари за Италија и под водството на следниот селектор Дино Ѕоф, кој ја презел клупата од Малдини во летото 1998. Бил репрезентативец сè до пријателскиот натпревар одигран на 13 ноември 1999 година, поразот од Белгија (1-3) во Лече, кој останал неговиот последен натпревар во синиот дрес.
За својата репрезентација забележал вкупно 60 настапи и 7 голови.
4 февруари
4 февруари — 35-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 330 денови до крајот на годината (331 во престапна).
Клопидогрел
Клопидогрел е лек кој дејствува на хемостазата, т.е. против згрутчување на крвта. Супстанцијата делува така што ја спречува агрегацијата на тромбоцитите. Клопидогрел се користи за лекување и профилакса на формирњето тромби. Таквиот тромб се формира во текот на тромбоцитната хемостаза и може да предизвика оклузии, особено во артерискиот дел на васкуларниот систем, што може да доведе до срцев удар или мозочен удар или до инфаркти на други органи (на пр. мезентеричен инфаркт). Ацетилсалицилна киселина (АСА) има ефект кој е споредлив со оној на клопидогрел, но е значително послаб и делува на тромбоцитите преку различен механизам.
Mеханизам на дејство
Клопидогрел е пролек, фармаколошки активниот метаболит се формира преку оксидација од страна на цитохром P450 ензимите ( CYP2C19 и други CYP ензими) и последователна хидролиза во црниот дроб. Затоа, моќните инхибитори на цитохром P450 може да ја ограничат биоактивацијата на клопидогрел, а со тоа и неговата ефикасност. Активниот метаболит на клопидогрел е инхибитор на P2Y12 рецепторот (аденозин дифосфат рецепор, скратено ADP-рецептор) од семејството на инхибиторни Gi белковина поврзани пурински рецептори (GPCR). Овој рецептор игра централна улога во активацијата на гликобелковината GP IIb/IIIa, кој ја посредува меѓусебната агрегацијата на тромбоцитите. Со тоа, клопидогрел делува како инхибитор на тромбоцитната агрегација.
Фармаколошки активниот метаболит го блокира врзувањето на аденозин дифосфат (ADP) со неговиот тромбоцитен рецептор (рецептор P2Y 12), така што активирањето на тромбоцитите зависно од ADP преку комплексот на рецепторот на гликобелковина IIb/IIIa повеќе не се одвива. Механизмот на дејство на клопидогрел се разликува од оној на ацетилсалицилната киселина, која исто така ја инхибира тромбоцитната агрегација, но преку инхибиција на циклооксигеназата COX-1 (и COX-2 ).
Бидејќи блокирањето на рецепторот P2Y12 е неповратно (иреверзибилно), тромбоцитите остануваат трајно неспособни за агрегација. Потоплната способност за агрегација може да се поврати во рок од 5 до 7 дена по прекинувањето на лекот со продукцијата на нови тромбоцити.
Синтеза
Клопидогрел е хирален; Во литературата се опишани повеќестепени чекори на синтеза на клопидогрел. Од двата енантиомери, формата ( S )-(+) се користи фармацевтски, при што клопидогрел е присутен во форма на сол како на пример водород сулфат, бесилат (бензол сулфонат) или хидрохлорид.
Области на примена
Клопидогрел е индициран за превенција на атеротромботични настани:
Студии
Значително подобра ефикасност на клопидогрел во споредба со АСА во монотерапија може да се види во студиите со индикацијата „симптоматска периферна артериска болест “ (CAPRIE студија).
Во рамките на вметнување на коронарен васкуларен стент, двете супстанции се даваат истовремено. Администрацијата на АСА од 100 mg треба да се администрира трајно, т.е. доживотно по имплантација на стент, времетраењето на третманот со клопидогрел 75 mg зависи од една страна од типот на вградениот стен (четири недели по чисто метален стент, обично шест до дванаесет месеци по стентови кои се обложени со лекови, анг.: drug-eluting stent), од друга страна од акутноста на коронарниот синдром (девет месеци во случајот на акутен коронарен синдром). Точното времетраење на оваа двојна инхибиција на тромбоцитната агрегација е контроверзно и предмет на научна дебата.
Кај мозочен удар, двојната антитромбоцитна терапија не го подобрува исходот од третманот и води до потешко крварење (според студијата MATCH). Ова особено важи при долготрајна профилакса со комбинацијата клопидогрел + ацетилсалицилна киселина. Од оваа причина, кај терапијата на пациенти со мозочен удар е препорачана монотерапија со ацетилсалицилна киселина (АСА). Сепак, понови студии (CHANCE, POINT и THALES) покажуваат дека привремената двојна инхибиција на тромбоцитната агрегација во првите 1 до 3 месеци по некардиоемболичен помал мозочен удар или високоризичен транзиторен исхимичен напад (TIA) доведува до значително намалување на исхемичните рецидиви. Од друга страна, истовремено постои лесно зголемена опасност за клинички релевантно крварење. Оттаму, за пациентите со прележан помал мозочен удар или транзиторен исхемичен напад (TIA) се препорачува секундарна профилакса со клопидогрел + ацетилсалицилна киселина во првиот месец, почнувајќи најрано 24 часа од почетокот на првите симптоми на мозочен удар, а потоа продолжување со монотерапија. При контраиндикација за клопидогрел или позната неефикасност на клопидогрел, во двојната комбинациска терапија со АСА може алтернативно да се користи лекот тикагрелор.
Несакани ефекти и ограничувања за употребата
Кај процедурите за анестезија блиску до 'рбетниот мозок, како што е спиналната или епидурална анестезијата, клопидогрел треба да се продолжи дури по отстранувањето на катетарот. Пред изведување на спиналната анестезија, потребно е да поминат најмалку 7 дена од последното земање на клопидогрел. Исто така, клопидогрел треба да се прекине седум дена пред планираната операција ако ефектот на инхибиција на тромбоцитната агрегација е привремено непожелен.
5 февруари
5 февруари — 36-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 329 денови до крајот на годината (330 во престапна).
Клопидогрел
Несакани ефекти и ограничувања за употребата
Во случај на предозирање со клопидогрел или на пример во случај на итна операција, кога ефектот на клопидогрел треба веднаш да се прекине, се јавува проблем, затоа што тромбоцитите во телото се неповратно инхибирани, а сè уште нема на располагање.а супстанца (антидот) која би го прекинала дејството на клопидогрел. Бидејќи тромбоцитите имаат животен век од 7 до 10 дена, а новите тромбоцити се произведуваат бавно и континуирано, потребни се неколку дена пред повторно да се формираат доволно функционални нови тромбоцити. Ако функцијата на тромбоцитите мора веднаш да се воспостави поради, на пример, итна операција, во таков случај мора да се дадат крвни тромбоцитни концентрати. Треба да се напомене дека 6 часа по земањето на клопидогрел, 50% од клопидогрелот е присутен во крвта и како резултат на тоа се инхибираат и новите администрирани тромбоцити.
Интеракција помеѓу клопидогрел и инхибитори на протонска пумпа
Клопидогрел е пролек кој се претвора во активна форма, меѓу другото, преку ензимот цитохром P450 2C19 (изоензим на цитохром P450). Некои инхибитори на протонска пумпа, како што се на пример омепразол и лансопразол, исто така се разградуваат од овој ензим. Откриени се намалени нивоа на плазма на активниот метаболит на клопидогрел при истовремен третман со овие лекови. Постојат докази од студии дека оваа интеракција не е клинички релевантна.
Цитохромот P450 2C19 исто така е подложен на изразен генетски полиморфизам. Овој ензим може да се формира или помалку или повеќе. Кај т.н. „сиромашни метаболизатори“ (лоши метаболизатори), конкуренцијата помеѓу инхибиторот на протонската пумпа и клопидогрел за ензимот CYP2C19 може дополнително да ја влоши ситуацијата, на начин што премалку клопидогрел се претвора во активната форма.
Отпорност кон клопидогрел
Во различни студии беше утврден недоволен ефект на клопидогрелот кај 5 до 44% од пациентите. Една од причините за оваа отпорност на клопидогрел е честото губење на функцијата на генот CYP2C19, чиј генски производ, цитохром P450 2C19, е вклучен во формирањето на активната супстанција од пролекот.
Околу 25% од белата американска популација и околу 30% од афроамериканската популација носи алел CYP2C19 со изгубена или намалена функција на ензимот при преработката на клопидогрел. Не е јасно дали може да се постигне зголемување на ефикасноста во случај на делумна резистенција со повисоки дози. Од почетокот на 2013 година постои тест со кој може да се одреди индивидуалната активност на CYP2C19 со цел да се утврди можната неефективност на клопидогрел.
Развој и изнес на пазарот
Додека Sanofi-Aventis и Bristol-Myers Squibb продаваат клопидогрел во форма на неговата хидроген сулфатна сол во лековите Исковер и Плавикс, генериката содржи други соли (клопидогрел-бесилат, клопидогрел хидрохлорид). Ова не ги нарушува правата на патент. Нема докази за каква било разлика во ефективноста.
Sanofi-Aventis, исто така, разви лек кој се состои од фиксна комбинација од 75 mg клопидогрел и 75 или 100 mg ацетилсалицилна киселина, овозможувајќи комбинирана терапија (види индикации) со помош на само една таблета.
6 февруари
6 февруари — 37-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 328 денови до крајот на годината (329 во престапна).
9 февруари
9 февруари — 40-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 325 денови до крајот на годината (326 во престапна).
8 февруари
8 февруари — 39-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 326 денови до крајот на годината (327 во престапна).
7 февруари
7 февруари — 38-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 327 денови до крајот на годината (328 во престапна).
11 февруари
11 февруари — 42-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 323 денови до крајот на годината (324 во престапна).
12 февруари
12 февруари — 43-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 322 денови до крајот на годината (323 во престапна).
Филип Гачевски
Филип Гачевски (роден на 17 август 1990 г.) — македонски професионален фудбалер кој игра на позицијата голман во Вардар.
Клупска кариера
Гачевски ја започнал својата професионална кариера во неговиот роден град, Мурска Собота, во клубот Мура 05. Во летото 2010 година, тој преминал во редовите на австрискиот бундеслигаш ФК Капфенберг, а во текот на неговиот престој во Австрија, тој исто така бил позајмен на второлигашот Луштенау 07, во сезоната 2012–13.
Во јуни 2014 година, Гачевски потпишал договор со Брегалница, кадешто се задржал само една сезона, во која успеал да го собори рекордот на Томе Пачовски, за најмногу минути без примен гол во македонската прва лига, поставувајќи нов рекорд од 912 минути.
По една сезона помината на Кипар, во клубот Еносис Паралимни, Гачевски повторно се вратил во Вардар, потпишувајќи тригодишен договор со црвено-црните во декември 2021 година. На 26 април 2023 година, во победата од 3–0 над Слога Виница во втората македонска лига, Гачевски прославил јубилеј од 100 натпревари во дресот на Вардар без примен гол.
Постигнувања
Индивидуални
10 февруари
10 февруари — 41-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 324 денови до крајот на годината (325 во престапна).
14 февруари
14 февруари — 45-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 320 денови до крајот на годината (321 во престапна).
15 февруари
15 февруари — 46-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 319 денови до крајот на годината (320 во престапна).
Неорганско соединение
Неорганско соединение — хемиско соединение кое нема јаглеродно-водородни врски, т.е. соединение кое не е органско. Овие соединенија се изучуваат од дисциплината неорганска хемија.
Ваквите соединенија го сочинуваат најголемиот дел од Земјината кора, макар што длабоките делови на плаштот сè уште се проучуваат.
Некои прости јаглеродни соединенија честопати се сметаат за неоргански. Такви примери се алотропите на јаглеродот (графитот, дијамантот, бакминстерфулеренот итн.), јаглерод моноксидот, јаглерод диоксидот, карбидите и следниве соли на неоргански анјони: карбонатите, цијанидите, цијанатите и тиоцијанатите. Многу од нив се нормален дел од претежно органски системи, вклучувајќи ги организмите; фактот што некоја супстанција е неорганска не значи дека таа не е присутна во живите суштества.
Историја
За почеток на современата органска хемија се смета претворањето на амониум цијанат во уреа изведено од германскиот хемичар Фридрих Велер во 1828 г. Во негово време владеело мислењето дека органски соединенија се одликуваат со витален дух. Во отсуство на витализмот, разликата меѓу неорганската и органската хемија се сведува на семантика.
13 февруари
13 февруари — 44-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 321 денови до крајот на годината (322 во престапна).
18 февруари
18 февруари — 49-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 316 денови до крајот на годината (317 во престапна).
16 февруари
16 февруари — 47-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 318 денови до крајот на годината (319 во престапна).
19 февруари
19 февруари — 50-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Во астрологијата - првиот цел ден на хороскопскиот знак риби. Остануваат 315 денови до крајот на годината (316 во престапна).
Георги Бисерков
Георги Бисерков ( во —  во ) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец.
Филмографија
Бисерков има остварено бројни филмски улоги:
22 февруари
22 февруари — 53-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 312 денови до крајот на годината (313 во престапна).
23 февруари
23 февруари — 54-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 311 денови до крајот на годината (312 во престапна).
21 февруари
21 февруари — 52-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 313 денови до крајот на годината (314 во престапна).
20 февруари
20 февруари — 51-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 314 денови до крајот на годината (315 во престапна).
25 февруари
25 февруари — 56-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 309 денови до крајот на годината (310 во престапна).
24 февруари
24 февруари — 55-иот ден во годината според грeгоријанскиот календар. Остануваат 310 денови до крајот на годината (311 во престапна).
Лу Јуен
Љу Банѓу ( со псевдоним Лу Јуен (,  —, ) — кинески преведувач и поет.
Животопис
Лу е роден во округот Хуангпи во градот Вухан, Хубеи во ноември 1922 година. Лу дипломирал странски јазици на Универзитетот Фудан во 1944 година. По дипломирањето, тој работел како професор по англиски јазик во Сечуан и Вухан.
Лу започнал да објавува поезија во 1941 година. Во 1949 година Лу ѝ се приклучил на Кинеската комунистичка партија.
Во 1955 година, Лу бил политички прогонет во контрареволуционерниот случај на Ху Фенг ( Chinese ), во исто време, сам го научил германскиот јазик.
Во 1962 година, Лу работел во Издавачката куќа Народна литература како уредник. Се пензионирал во 1988 година.
Починал во Пекинг, на 29 септември 2009 година, на 87-годишна возраст.
Цветан Гавровски
Цветан Гавровски е доктор на технички науки од областа на електрониката. Редовен професор на Факултетот за Електроника и информациски технологии на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје. Објавил над 100 труда на меѓународни симпозиуми и во списанија од областа на Електрониката. Автор на првиот универзитетски учебник Основи на мерна техника, 2007 година, второ издание 2011г. Автор е на оригинален Микропроцесорски дозиметриски мерен систем реализиран во серијал од 10 примероци за потребите на АРМ. Покрај професионалната ангажираност во областа на Електрониката тој е Фотографски уметник, Мајстор на фотографијата на Фото Сојузот на Македонија и носител на звањето EFIAP - Excellence FIAP на светската федерација за фотографска уметност. Излагал на над 200 групни изложби во земјата и странство. Автор на дванаесет самостојни изложби (Македонија, Босна и Херцеговина, Бугарија, Германија, Србија, Словенија). Добитник е на бројни значајни меѓународни награди за арт фотографија. Златен и бронзен медал на FIAP (The International Federation of Photographic Art), златен медал на PSA (Photographic Society of America), бронзен медал на UPI (United Photographers International), златен медал на RPS (The Royal Photographic Society), златен медал на GPU (Global Photographic Union). До 2017 година учествува на 60 компететивени меѓународни салони на арт фотографии во 26 различни земји со 287 примени фотографии од кои 156 различни. Автор е на монографијата СЛИКАЊЕ СО СВЕТЛИНА / PAINTING WITH LIGHT (на македонски и англиски 370 стр. 200 авторски фотографии) издадена во 2020 година во Матица Македонска.
Цветан Гавровски: www.cvetangavrovski.mk
Азад Хинд
Привремената влада на слободна Индија ((хинди आर्ज़ी हुक़ूमत-ए-आज़ाद हिन्द, урду عارضی حکومت‌ِ آزاد ہند‎‎, непалски. आजाद हिन्द); Арзи Хукумат е Азад Хинд) или скратено само Азад Хинд, била индиска привремена влада основана за време на Втората светска војна во Сингапур под јапонска окупација. Била создадена во октомври 1943 година со поддршка и во голема мера зависна од Јапонското Царство.
Била дел од политичкото движење во 1940-тите вон границите на Индија кое имало цел да се здружи со силите на Оската за да ја ослободи Индија од британската власт. Основана е во Сингапур од индиски националисти во егзил за време на втората половина од Втората светска војна со парична, воена и политичка помош од царската Јапонија. Се заснова на концептите на Субас Чандра Босе, кој исто така бил на чело на владата и шеф на државата.
Владата на Азад Хинд имала своја валута, суд и граѓански законик, а за некои Индијци, нејзиното постоење ја зајакнало борбата за независност против Британците. Веднаш по формирањето на привремената влада, Слободна Индија им објавила војна на сојузничките сили на Индо-бурманскиот фронт. Нејзината армија, Индиската национална армија (Азад Хинд Фауџ), тргнала во акција против Британската индиска армија и сојузничките сили како дел од Царската јапонска армија во секторот Имфал-Кохима. Владата постоела сè додека цивилната администрација на Андаманските Острови не била вратена под британска јурисдикција кон крајот на војната и со предавањето на последниот голем контингент на трупите на ИНА во Рангун. Смртта на Босе се смета за крај на целото движење Азад Хинд.
26 февруари
26 февруари — 57-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 308 денови до крајот на годината (309 во престапна).
Азад Хинд
Формирање
Бозе на 13 јуни 1943 година пристигнал во Токио и ја искажал својата намера да ги нападне против источните индиски провинции во обид да ги истера Британците од Индија. Босе на 2 јули пристигнал во Сингапур и во октомври 1943 година официјално го објавил формирањето на Привремената влада на слободна Индија. При дефинирањето на задачите на овој нов политички субјект, Субхас изјавил: „Задача на Привремената влада ќе биде да ја започне и да ја спроведе борбата која ќе придонесе за протерување на Британците и нивните сојузници од индиска почва“. Субас Босе, од Раш Босе ја презел формалната команда на деморализираната и малубројна Индиска национална армија, и со помош на Јапонците ја претворил во професионална армија. Регрутирал индиски цивили кои живееле на териториите окупирани од Јапонија во Југоисточна Азија и придодал многу индиски заробеници од страна на британските сили во Сингапур, Малаја и Хонгконг.
Министри
Привремената влада на слободна Индија се состоела од кабинет предводен од Субас Чандра Босе како шеф на државата, премиер и министер за војна и надворешни работи.
Признавање
Азад Хинд била призната како легитимна држава од многу малку земји кои припаѓале на Оската и нивни сојузници. Азад Хинд имала дипломатски односи со девет земји: Нацистичка Германија, Царството Јапонија, Италијанска Социјална Република, Независна Држава Хрватска и Владата на Ванг Џингвеи, Тајланд, државата Бурма, Манџукуо и Втората Филипинска Република. Вишиевска Франција, иако била соработник со Оската, никогаш формално не ја признала Азад Хинд. Оваа влада била набљудувач на Конференцијата за Голема Источна Азија во ноември 1943 година.
Владина администрација и Втората светска војна
Кон крајот на октомври 1943 година, Босе заминал за Токио за да учествува на Конференцијата за Голема Источна Азија како набљудувач; не можел да биде делегат бидејќи Индија технички била вон јапонската дефиниција за „Голема Источна Азија“, но Босе на конференцијата одржал повеќе говори во кои го нападнал западниот колонијализам и империјализам. На крајот од конференцијата, на Азад Хинд му била дадена ограничена форма на владина јурисдикција врз Андаманските и Никобарските Острови, кои биле освоени од Јапонската царска морнарица на почетокот од војната.
Воените сили на Азад Хинд, односно ИНА забележале одредени успеси против Британците и заедно со јапонската војска извршиле опсада на градот Имфал во источна Индија. Плановите за освојување на Делхи, добиле поддршка и попатно нови регрути се приклучувале. Но, со почетокот на сезоната на монсуните планот пропаднал, а не бил заземен ни Имфал. Британското бомбардирање на нивните позиции сериозно го намалил моралот, а Јапонците заедно со војската на ИНА почнале да се повлекуваат од Индија.
Покрај овие неуспеси, ИНА била соочена со огромен предизвик кога нејзините војници зимата 1944-1945 биле оставени сами да го бранат Рангун (без помош од Јапонците).
Индиски области под управа на Привремената влада
Речиси целата територија под управа на привремената влада се наоѓала на Андаманските Острови, иако имала одредени овластувања врз индиските енклави на териториите окупирани од Јапонија. Никогаш не била воспоставена привремената државна граѓанска власт во областите окупирани од ИНА; јапонската воена власт била одговорна за администрирање на окупираните области на Индија.
Пораз на ИНА и пад на привремената влада
Оставени да го бранат Рангун од Британците без поддршка од Јапонците, ИНА била жестоко поразена. На Босе му било предложено да ја напушти Бурма за да ја продолжи својата борба за индиска независност и се вратил во Сингапур пред падот на Рангун; владата што Азад Хинд ја воспоставил на Андаманските и Никобарските Острови паднала откако гарнизоните на тие острови биле поразени од британските војски, а самите острови станале британски посед. Се тврди дека Босе загинал во авионска несреќа додека патувал за Тајван во обид од таму да побегне во Русија. Привремената влада на слободна Индија престанала да постои по распадот на Оската, ИНА и исчезнувањето на Босе во 1945 година.
Војниците кои учествувале во бригадите на Индиската национална армија биле земени како воени заробеници од Британците. Многу од овие затвореници биле донесени во Индија и судени од британските судови за предавство. Во повоените години, изземањето на овие лица од гонење од страна на Британците станало главна точка на несогласување меѓу британскиот Раџ и индиското Движење за независност.
27 февруари
27 февруари — 58-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 307 денови до крајот на годината (308 во престапна).
28 февруари
28 февруари — 59-иот ден во годината според грегоријанскиот календар. Остануваат 306 денови до крајот на годината (307 во престапна).
Летаат приказни
Летаат приказни - збирка раскази на македонски писатели, објавена во 2019 година од издавачката куќа „Темплум“ во рамките на едицијата „Друга приказна“. Изборот на расказите го направил Владимир Мартиновски, кој е автор и на предговорот со наслов „Микропролог“.
Содржина
Збирката содржи 30 раскази:
1 март
1 март — 60-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (61-и во престапна година). Остануваат 305 денови до крајот на годината.
Едоксабан
Едоксабан е лек од класата на антикоагуланси. Тој беше одобрен во Јапонија во 2011 година и во Европа во 2015 година за забавување на згрутчувањето на крвта. Супстанцијата е директен инхибитор на факторот Xa и затоа спаѓа во групата на директни орални антикоагуланси (ДОАК), кои се познати и како нови орални антикоагуланси (НОАК).
Индикација
Како и останатите нови орални антикоагуланси, едоксабан се препишува во рамките на невалвуларна атријална фибрилација за да се спречи емболија или мозочен удар. Друга одобрена примена е терапијата на длабока венска тромбоза или белодробна емболија.
Дејство
Како и ривароксабан и апиксабан, едоксабан директно го инхибира активираниот фактор на коагулација Xa. Како резултат на тоа, се произведува помалку тромбин, кој делува врз последниот чекор во згрутчувањето на крвта, имено формирањето на фибрин од фибриноген. Како резултат на тоа, коагулацијата на крвта е одложена или воопшто не се одвива. На тој начин, едоксабан и лековите од неговата група (НОАК) делуваат преку различен механизам од варфаринот или фенпрокумонот.
Конвенционалните тестови за коагулација како што се INR или PTT не го покажуваат со сигурност ефектот на едоксабан. Само во специјални лаборатории е можно директно да се одреди факторот Xa за да се покаже терапевстското дејство на едоксабан или некој друг антагонист на факторот Xa. Не е потребна рутинска контрола на ефектот. Стандардната доза е 60 mg еднаш дневно. Полуживотот на едоксабан е 9 до 11 часа.
Студии
Производителот ја спроведе студијата за одобрување ENGAGE AF-TIMI 48 во 46 земји ширум светот на 1393 клиники со повеќе од 21.000 пациенти кај пациенти со атријална фибрилација. Критериумот за вклучување беa 2 или повеќе бодови според CHADS2 бодовната скала (англиски: CHADS2-Score) со индикација за медикаментозна профилакса на мозочен удар.
Во оваа студија се покажа малку подобар ефект на едоксабан во спречување на мозочен удар и, дополнително, значително помал ризик од несакани компликации на крварење, што е типично за новите орални антикоагуланси. Според мета-анализата објавена во 2019 година, веројатноста за крварење во внатрешноста на окото (интраокуларно) била помала отколку кај другите НОАК и отколку кај варфаринот.
Контраиндикации
Пред операциите, особено оние со зголемен или неприфатлив ризик од крварење, како и пред изведување на регионална анестезија блиску до 'рбетниот мозок, едоксабан треба да се паузира доволно долго (два до пет полуживота), доколку тоа е оправдано. Едоксабан не е одобрен за бубрежна инсуфициенција во стадиум V со стапка на гломеруларна филтрација под 15 ml/min. Забранета е употреба за време на бременост и доење.
Дозата треба да се намали во случај на нарушена бубрежна функција (клиренс на креатинин од 15 до 50 ml/min), мала телесна тежина (≤60 kg) и/или додека се земаат лекови кои се инхибитори на MDR1 (Multidrug-Resistance-Protein 1 или гликопротеин P, P-gp), како на пример дронедарон, еритромицин, кетоконазол, циклоспорин.
2 март
2 март — 61-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (62-и во престапна година). Остануваат 304 денови до крајот на годината.
3 март
3 март — 62-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (63-и во престапна година). Остануваат 303 денови до крајот на годината.
4 март
4 март — 63-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (64-и во престапна година). Остануваат 302 денови до крајот на годината.
6 март
6 март — 65-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (66-и во престапна година). Остануваат 300 денови до крајот на годината.
9 март
9 март — 68-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (69-и во престапна година). Остануваат 297 денови до крајот на годината.
Хематом
Хематом е локализирано крвавење надвор од крвните садови, поради болест или траума, вклучувајќи и повреда или хируршка интервенција.
Може да се појави во кожата и многу органи, сврзно ткиво, коска, зглобови или мускул.
Не треба да се меша со хемангиом, кој претставува абнормален раст на крвни садови во кожата или внатрешните органи.
7 март
7 март — 66-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (67-и во престапна година). Остануваат 299 денови до крајот на годината.
5 март
5 март — 64-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (65-и во престапна година). Остануваат 301 денови до крајот на годината.
Андексанет алфа
Андексанет алфа е биоинженерски произведена белковина која е структурно слична со човечкиот фактор на коагулација Xa. Адексанет алфа го поништува ефектот на одредени антикоагуланси и на тој начин делува како противотров (антидот). Андексанет алфа е одобрен во САД и ЕУ за третман на неконтролирано крварење поврзано со терапија со ривароксабан или апиксабан.
Позадина
За профилаксата на тромбози и белодробни емболии по големи операции, како и на мозочни удари при атријална фибрилација и други срцеви болести, во последните години зачестено се користат таканаречените директни орални антикоагуланси ( DOAK) како што се апиксабан (трговско име Eliquis ), ривароксабан (Xarelto), едоксабан (Lixiana) или дабигатран етексилат (Pradaxa). Во споредба со дериватите на хепарин како што се цертопарин ( Mono-Embolex), далтепарин (Fragmin), еноксапарин (Clexane), надропарин, ревипарин или тинзапарин (innohep), директните орални антикоагуланси (ДОАК) имаат предност затоа што се ефективни при орална администрација со што нема потреба од интравенска администрација. Дополнително, за разлика од антагонистите на витамин К, како што е фенпрокумон (заштитни имиња Фалитром, Маркумар ), аценокумарол или варфарин, тие не бараат редовни лабораториски контроли на коагулација. Како недостаток на ДОАК до скоро беше тоа што, во случај на акутно крварење или акутна индикација за операција, не постоеше начин да се прекине антикоагулантниот ефект на ДОАК. Адексанет алфа делумно ја пополнува оваа празнина (за антикоагулансите апиксабан и ривароксабан).
Механизам на дејство
Андексанет алфа е рекомбинантна и модифицирана верзија на човечкиот активиран фактор на коагулација X. Ги врзува директните инхибитори на факторот Xa со ист афинитет како природниот фактор Xa. Со тоа се прекинува антикоагулантниот ефект на директните инхибитори на факторот Xa и се повратува соодветна хемостаза. Андексанет алфа е неефикасен како противотров (антидот) на инхибиторите на фактор IIa како што е дабигатран.
Примена
Андексанет алфа се администрира интравенски. Има полуживот од 5-7 часа. Тој е одобрен како противотров (антидот) за ривароксабан и апиксабан. Тој нема ефект врз дабигатран етексилат, кој моментално е единствениот одобрен ДОАК кој не е инхибитор на факторот Xa. По администрацијата на андексанет алфа, комерцијалните анти-FXa тестови се неубедливи бидејќи инхибиторот на FXa дисоцира од андексанет алфа. За да се спречи погрешно потценување на активноста на спречување на антикоагулансот (антидот активноста), следењето на третманот треба да се заснова на други параметри.
Несакани ефекти
Вообичаени несакани ефекти вклучуваат пневмонија и инфекции на уринарниот тракт.
Бидејќи андексанет алфа ги менува антикоагулантните ефекти на ДОАК, може да се појават состојби за кои ДОАК се наменети да ги спречат:
Како последица на овие болести може да дојде до срцев удар и ненадејна смрт.
11 март
11 март — 70-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (71-и во престапна година). Остануваат 295 денови до крајот на годината.
10 март
10 март — 69-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (70-и во престапна година). Остануваат 296 денови до крајот на годината.
12 март
12 март — 71-иот ден во годината според грегоријанскиот календар (72-и во престапна година). Остануваат 294 денови до крајот на годината.
Шеф на држава
Шеф на држава ― највисок претставник на државата во земјата и во странство. Според меѓународното право, шефот на државата е највисоко тело во надворешното претставување на државата, кој според уставниот поредок државата и според меѓународното право, ја претставува и ја застапува својата држава во меѓународните односи, и исто така во име на својата држава дава изјави и овластува други тела за застапување во меѓународните односи.
Шефот на државата може да биде избран од гласачите на посредни (на пр. во Франција ) или на непосредни (на пр. претседател на САД ) избори, може да биде избран од парламентот (на пр. во Германија или Италија) или да биде избран од друго тело или интересна група, а во монархиите функцијата шеф на државата обично е наследна (но може да биде и изборна). Речиси секоја земја има свои особености при избор на шеф на државата. Незаконскиот начин да се дојде до позицијата шеф на државата се нарекува и државен удар (иако по државен удар не мора да има смена на шефот на државата).
Меѓународното право бара секоја држава, како субјект на меѓународното право, да има субјект на надворешно претставување т.е. тој да постои, односно да е познат, без разлика дали вршителот на оваа функција е индивидуално или колективно тело, имајќи го предвид фактот дека највисокиот орган на надворешно претставување на државата не мора да се совпаѓа со врховниот орган од уставниот поредок во државата.
Функциите на шефот на државата се разликуваат во зависност од политичкиот систем на одредена земја:
Функции кои најчесто се поврзуваат со шефот на државата, и кои тој ги извршува, пред сѐ зависат од политичкиот систем на државата, односно од нејзиното уставно уредување:
Во Република Македонија шеф на државата е претседателот на Републиката.
Апиксабан
Апиксабан е лек од групата на антикоагуланси. Апиксабан директно го инактивира факторот Xa, а со тоа и згрутчувањето на крвта. Апиксабан и сличните лекови бетриксабан, едоксабан и ривароксабан се нарекуваат директни инхибитори на фактор Xa. Супстанцијата е развиена во соработка помеѓу компаниите Pfizer и Bristol-Myers Squibb.
Апиксабан е орално активен (на пример, како филм-обложена таблета од 2,5 mg) и беше одобрен во ЕУ во 2011 година под името Eliquis за профилакса на венска тромбоемболија по елективни (планирани, неитни) ортопедски операции.Од 20. декември 2012 година, апиксабан е одобрен во Европската унија и за превенција на исхемичен мозочен удар и системска емболија кај возрасни со невалвуларна атријална фибрилација. Во јули 2014 година, апиксабан, исто така, доби одобрение во ЕУ за третман и спречување на повторување на белодробна емболија и длабока венска тромбоза (ДВТ).
Фармакологија
Апиксабан е директен, селективен инхибитор на ензимот фактор Xa кој е вклучен во згрутчувањето на крвта. Се администрира орално.
Апиксабан добро се апсорбира од гастроинтестиналниот тракт. Биорасположивоста е 50%. Во црниот дроб, супстанцијата се оксидира до дериват на фенол, при што метаболизмот преку цитохром P450 игра подредена улога. Апиксабан ја достигнува својата максимална концентрација во плазмата по три до четири часа. Елиминацијата се одвива 75% билијарно и 25% бубрежно. Апиксабан има полуживот од околу 9 до 14 часови.
Апиксабан е контраиндициран кај пациенти со хемофилија. Се смета дека потенцијалот за интеракции со други медицински производи е низок.