Општествени_науки
Основни општествени науки
Социологијата е систематична наука за општеството и човечката општествена активност. Значењето на зборот доаѓа од наставката “-ology” што значи “наука за”, изведен од грчкиот јазик и коренот “soci-“ што е од латинскиот збор socius то значи “друштво”, или општество, генерално. Социологијата првично беше основана од Огист Конт ( 1798-1857) во 1838. Конт настојувал да ја изедначи историјата, психологијата и економијата низ описнсо разбирање на социјалната реалност. Тој предложил дека социјално болните може да бидат лекувани низ социологичен позитивизам, епистемолошки пристап претставен во Курсот на позитивната филозофија (1830 – 1842) и Генерален поглед на позитивизмот (1844). Иако, Конт генерално се смета за “татко на социологијата”, дисциплината била формално основана од друг француски мислител, Емил Диркем (1858- 1917) кој го развил позитивизнот како темел на практично општествено истражување. Диркем го поставил првиот Европски оддел за социологија на Универзитетот на Бордо во 1895, издавајќи ја неговата Правила на социјалниот метод. Во 1896, тој го започнал весникот L’Anee Sociologigue. Антологискиот монограф на Диркем, “Самоубиство” (1897), станува студија за случајот на самоубиствените стапки меѓу популациите на католиците и протестантите, различна социолошка анализа од психологијата и филозофијата. Карл Маркс го одбил позитивизмот на Конт но сепак се трудел да воспостави наука за општеството врз основа на историскиот материјализам, станувајќи познат како основачка фигура на социологијата посмртно како што терминот добил пошироко значење. Во пресвртот на XX век, првиот бран на германски социолози, вклучувајќи го Макс Вебер и Георг Димел, развиле социолошки антипозитивизам. Областа можела да биде широко признаена воглавно како амалгам на трите начини на општествена мисла: Дирксисистички позитивизам и структурен функционализам, Марксистички историски материјализам и теорија на конфликт, Веберски антипозитивизам и анализа на разбирање. Американската социологија широко се издигала на одделна траекторија, со мало Марксистичко влијание, со акцент на ригорозна експериментална методологија и тесна поврзаност со прагматизмот и социјалната психологија. Во 1920-тите,школата во Чикаго, развила симболичен интеракционизам. Во меѓувреме во 1930-тите, Франкфуртската школа ја предводело идејата за критична теорија, интердисциплинарна форма на Марксистичката социологија која земала замав меѓу мислителите различни како Зигмунд Фројд и Фридрих Ниче. Критичката теорија станува дел од животот после Втората светска војна, влијаејќи на книжевната критика и Бирмингемската школа како основа на културните студии. Социологијата се развила како академски одговор на предизвиците на современоста, како индустријализација, урбанизација, секуларизација и мисловен процес на обвиткана рацонализација. Бидејќи, социологијата е таква обемна дисциплина, тешко може да се дефинира дури и за професионалните социологисти. Полето генерално се занимава со општествени правила и процеси што ги поврзуваат и оделуват луѓето не само како поединци, туку како членови на здруженија, групи, заедници и институции и вклучуваат истражување на организацијата и развој на социјалниот живот на човекот. Социолошкото поле на интереси рангира од анализа на кратки договори меѓу анонимни поединци на улицата до наука за глобални општествени процеси. Во рамки на социологистите, Питер. Л. Бергер и Томас Лукман, социолозите бараат разбирање за социјалната градба на реалноста. Најголемиот број социлози работат на една или повеќе подобласти. Еден корисен начин да се опише дисциплината е со грозд од подобласти што истражуваат различни димензии на општеството. На пример, општествената стратификација ја проучува нееднаквоста и класна структура; демографските ги проучуваат промените во големината или видот на популацијата; криминологијата го проучува криминалното однесување и девијација; и политичката социологија ја проучува интеракцијата меѓу општеството и земјата. Од нејзиниот зачеток, социолошките епистемологии, методи и рамки на пребарување значително се прошириле и раздвоиле. Социологистите користат разновидност од методи на истражување, развиени според емпириски техники или критички теории. Честите современи методи вклучуваат, студии на случај, историски истражувања, интервјуирања, набљудување на членови, анализа на друштвени мрежи, преглед на истражувања, статистичка анализа и градење на модели меѓу другите пристапи. Од доцните 1970-ти, многу социологисти се обиделе да ја направат дисциплината корисна за неакадемски цели. Резултатите од социолошките истражувања им помогнале на воспитувачите, правниците, службениците, развивачите и другите заинтересирани за решавање на општествените проблеми и формирањето на јавна политика, низ поддисциплинарни области како евалуациско истражување, методолошка определба и јавна социологија. Новите социолошки подобласти продолжуваат да изникнуваат како науки за заедницата, пресметувачка социологија, социологија на природна средиа, мрежна анализа, соучесничка мрежна теорија и растечка листа, многу од кои се крос-дисциплинарни по природа.