cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Инвазија на Варшавскиот пакт на Чехословачка
Писмо со покана
Меѓутоа, во раните 1990-ти, руската влада му дала на новиот чехословачки претседател, Вацлав Хавел, копија од писмото со покана упатено до советските власти и потпишано од членовите на КСЧ, Бијак, Швестка, Колдер, Индра и Капек. Се тврди дека „десничарските“ медиуми „поттикнуваат бран на национализам и шовинизам и предизвикуваат антикомунистичка и антисоветска психоза“. Таа формално побарала од Советите „да дадат поддршка и помош со сите средства што ви се на располагање“ за да ја спасат Чехословачката Социјалистичка Република „од непосредната опасност од контрареволуција“.
Написот на Известија од 1992 година тврди дека кандидатот, член на Президиумот, Антонин Капек, му дал на Леонид Брежњев писмо на советско-чехословачките разговори во Черна и Тисо на крајот на јули, во кое апелирало за „братска помош“. Второто писмо наводно било доставено од Бијак до лидерот на Украинската партија Петро Шелест за време на конференцијата во август во Братислава „во рандеву во тоалет договорено преку началникот на станицата на КГБ“. Ова писмо го потпишале истите петмина како и писмото на Капек, споменато погоре.
Внатрешна парцела
Долго пред инвазијата, планирањето за државен удар било преземено од Индра, Колдер и Бијак, меѓу другите, често во советската амбасада и во Партискиот рекреативен центар во браната Орлик. Кога овие луѓе успеале да го убедат мнозинството од Президиумот (шест од единаесет членови со право на глас) да застанат со нив против реформистите на Александар Дубчек, тие побарале од СССР да започне воена инвазија. Раководството на СССР дури размислувало да чека до Конгресот на Словачката партија на 26 август, но чехословачките заговорници „конкретно побараа ноќ на 20-ти“.
Планот требало да се одвива на следниов начин. Како одговор на извештајот на Кашпар за состојбата на земјата, би се развила дебата, за време на која конзервативните членови ќе инсистираат Дубчек да претстави две писма што ги добил од СССР; писма во кои се наведени ветувањата што ги дал на разговорите во Черна и Тисо, но не успеал да ги исполни. Прикривањето на толку важни писма од страна на Дубчек и неговата неподготвеност да ги исполни своите ветувања ќе доведе до гласање за доверба што сега конзервативното мнозинство ќе го добие, ќе ја преземе власта и ќе издаде барање за советска помош за спречување на контрареволуција. Токму ова формално барање, подготвено во Москва, било објавено во Правда на 22 август без потписниците. Сè што требало да направи СССР било да ја потисне чехословачката војска и секој насилен отпор.
Имајќи го предвид овој план, на состанокот на Советското Политбиро од 16 до 17 август едногласно усвоил резолуција за „давање помош на Комунистичката партија и народот на Чехословачка преку воена сила“. На состанокот на Варшавскиот пакт на 18 август, Брежњев објавил дека интервенцијата ќе продолжи ноќта на 20 август и побарал „братска поддршка“, која националните водачи на Бугарија, Источна Германија, Унгарија и Полска соодветно ја понудиле.
Неуспех на заплетот
Пучот, сепак, не одел според планот. Колдер имал намера да го разгледа извештајот на Кашпар на почетокот на состанокот, но Дубчек и Шпачек, сомнителни кон Колдер, ја приспособиле агендата за да може да се покрие претстојниот 14-ти Конгрес на партијата пред каква било дискусија за неодамнешните реформи или извештајот на Кашпар. Дискусијата за Конгресот се одолговлекувала, и пред заговорниците да добијат шанса да побараат гласање за доверба, раните вести за инвазијата стигнале до Президиумот.
Анонимно предупредување било пренесено од чехословачкиот амбасадор во Унгарија, Јозеф Пучик, приближно шест часа пред советските трупи да ја преминат границата на полноќ. Кога стигнала веста, солидарноста на конзервативната коалиција се распаднала. Кога Президиумот предложил декларација за осуда на инвазијата, двајца клучни членови на заговорот, Јан Пилар и Франтишек Барбирек, ја смениле страната за да го поддржат Дубчек. Со нивна помош, изјаснувањето против инвазијата победило со мнозинство од 7:4.
Московски протокол
До утрото на 21 август, Дубчек и други истакнати реформисти биле уапсени и подоцна биле пренесени во Москва. Таму ги држеле во тајност и со денови ги испрашувале.
Конзервативците побарале од Свобода да создаде „вонредна влада“, но бидејќи тие не добиле јасно мнозинство од поддршката, тој одбил. Наместо тоа, тој и Густав Хусак отпатувале во Москва на 23 август за да инсистираат Дубчек и Черник да бидат вклучени во решението на судирот. По неколкудневни преговори, сите членови на чехословачката делегација (вклучувајќи ги и сите највисоко рангирани функционери, претседателот Свобода, првиот секретар Дубчек, премиерот Черник и претседателот на Националното собрание Смрковски), (Франтишек Кригел) го прифатиле „Москвскиот Протокол“, и ја потпишале својата посветеност на неговите петнаесет точки. Протоколот барал потиснување на опозициските групи, целосно враќање на цензурата и разрешување на конкретни реформски функционери. Меѓутоа, ситуацијата во ЧССР не била наречена „ контрареволуционерна“.
Реакции во Чехословачка
Популарното противење било изразено во бројни спонтани акти на ненасилен отпор. Во Прага и другите градови низ републиката, Чесите и Словаците ги поздравиле војниците од Варшавскиот пакт со аргументи и прекор. Секоја форма на помош, вклучително и обезбедување храна и вода, им била одбиена на напаѓачите. Знаци, плакати и графити исцртани на ѕидовите и тротоарите ги осудувале напаѓачите, советските водачи и осомничените колаборационисти. На улиците се појавиле слики од Дубчек и Свобода. Граѓаните им давале погрешни насоки на војниците, па дури и ги отстранувале уличните знаци (освен оние кои даваат насока назад кон Москва).
Првично, некои цивили се обиделе да се расправаат со напаѓачите, но тоа наишло на мал или никаков успех. Откако СССР користел фотографии од овие дискусии како доказ дека инвазивните трупи биле пријателски пречекани, тајните чехословачки радиодифузни станици ја обесхрабриле оваа практика, потсетувајќи го народот дека „сликите се тивки“. Протестите како реакција на инвазијата траеле само околу седум дена. Објаснувањата за пукањето на овие јавни испади најмногу се фокусираат на деморализација на населението, без разлика дали од заплашување на сите непријателски трупи и тенкови или од напуштање од нивните водачи. Многу Чехословаци сметале дека потпишувањето на Московскиот протокол е предавство. Друго вообичаено објаснување е дека, поради фактот што поголемиот дел од чешкото општество било средна класа, цената на континуираниот отпор значела откажување од удобен начин на живот, кој бил превисока цена за плаќање.
Генералниот отпор го натерало Советскиот Сојуз да се откаже од својот првичен план за соборување на првиот секретар Дубчек, кој бил уапсен ноќта на 20 август, и бил однесен во Москва на преговори. Било договорено Дубчек да остане на функцијата, но тој повеќе не бил слободен да продолжи со либерализацијата како што била пред инвазијата.
На 19 јануари 1969 година, студентот Јан Палах се самозапалил на Вацлавскиот плоштад во Прага во знак на протест против обновеното сузбивање на слободата на говорот.
Конечно, на 17 април 1969 година, Дубчек бил сменет како прв секретар од Густав Хусак и започнал период на „нормализација“. Притисокот од Советскиот Сојуз ги турнало политичарите или да ја сменат лојалноста или едноставно да се откажат. Всушност, самата група која гласала во Дубчек и ги спровела реформите била главно истите луѓе кои ја поништиле програмата и го замениле Дубчек со Хусак. Хусак ги сменил реформите на Дубчек, ја исчистил партијата од нејзините либерални членови и ги отфрлил професионалните и интелектуалните елити кои отворено изразиле несогласување со политичкиот пресврт од јавните функции и работни места.
Реакции во други земји од Варшавскиот пакт
еделе по инвазијата, новото раководство укинало некои реформски закони (како што се Законот за Националниот фронт и Законот за печатот) и едноставно не ги спровело другите. Тој ги вратил економските претпријатија, на кои им била дадена значителна независност за време на Прашката пролет, на централизирана контрола преку договори кои биле засновани на централно планирање и производствени квоти. Била вратена екстремната полициска контрола, чекор што се одразил на грубиот третман на демонстрантите кои се обиделе да ја одбележат првата годишнина од интервенцијата во август.
Конечно, Хусак ги стабилизирал односите на Чехословачка со нејзините сојузници со организирање чести интерблокални размени и посети и пренасочувајќи ги надворешните економски врски на Чехословачка кон поголемо вклучување со социјалистичките нации.
До мај 1971 година, Хусак можел да им пријави на делегатите кои присуствувале на официјално санкционираниот Четиринаесетти партиски конгрес дека процесот на нормализација е задоволително завршен и тој исто така можел да извести дека Чехословачка е подготвена да продолжи кон повисоки форми на социјализам.
Подоцнежни реакции и ревизионизам
Првата влада што понудила извинување беше владата на Унгарија, на 11 август 1989 година. Унгарската социјалистичка работничка партија јавно го објавила своето мислење за фундаментално погрешната одлука за инвазија на Чехословачка. Во 1989 година, на 21-годишнината од воената интервенција, Домот на Националното собрание на Полска усвоил резолуција со која ја осудува вооружената интервенција. Друга резолуција била издадена од Народното собрание на Источна Германија на 1 декември 1989 година, која се извинила за вмешаноста во воената интервенција на чехословачкиот народ. Друго извинување било издадено од Бугарија на 2 декември 1989 година
На 4 декември 1989 година, Михаил Горбачов и другите водачи на Варшавскиот пакт подготвиле изјава во која инвазијата во 1968 година била наречена грешка. Во соопштението, објавено од советската новинска агенција Тас, се вели дека испраќањето војници претставува „мешање во внатрешните работи на суверена Чехословачка и тоа мора да биде осудено “. Советската влада, исто така, изјавила дека акцијата од 1968 година била „неурамнотежен, несоодветен пристап, мешање во работите на една пријателска земја“. Горбачов подоцна изјавил дека Дубчек „''верувал дека може да изгради социјализам со човечки лик. Имам само добро мислење за него''“.
Инвазијата ја осудил и новоименуваниот руски претседател Борис Елцин („Ја осудуваме како агресија, како напад врз суверена, стојна држава како мешање во нејзините внатрешни работи“). За време на државната посета на Прага, на 1 март 2006 година, Владимир Путин исто така рекол дека Руската Федерација сноси морална одговорност за инвазијата, осврнувајќи се на описот на неговиот претходник Елцин за 1968 година како акт на агресија: „Кога претседателот Елцин ја посети Чешката Република во 1993 година тој не зборуваше само за себе, тој зборуваше за Руската Федерација и за рускиот народ. ''Денес, не само што ги почитуваме сите договори потпишани претходно, туку ги споделуваме и сите оценки што беа направени на почетокот на 1990-тите... Морам да ви кажам со апсолутна искреност – ние, се разбира, не сносиме никаква законска одговорност. Но моралната одговорност е тука, се разбира''.“
На 23 мај 2015 година, рускиот државен телевизиски канал „Русија-1“ го емитувал Варшавскиот пакт: Декласифицирани страници, документарен филм кој ја претставил инвазијата како заштитна мерка против пучот на НАТО. Филмот бил нашироко осуден како политичка пропаганда. Словачкото Министерство за надворешни работи изјавило дека филмот „се обидува да ја преработи историјата и да ги фалсификува историските вистини за едно толку темно поглавје од нашата историја“. Франтишек Шебеј, словачки претседател на Комитетот за надворешни работи на Националниот совет, изјавил дека „Тие тоа го опишуваат како братска помош со цел да се спречи инвазијата на НАТО и фашизмот. Таквата руска пропаганда е непријателска кон слободата и демократијата, а исто така и кон нас.“ Чешкиот претседател Милош Земан изјавил дека „руската телевизија лаже, а друг коментар дека ова е само новинарска лага, не може да се каже“. Чешкиот министер за надворешни работи Лубомир Заоралек изјавил дека филмот „грубо ги искривува“ фактите. Рускиот амбасадор во Чешка, Сергеј Кисељов, се оградил од филмот и изјавил дека документарецот не го изразува официјалниот став на руската влада. Еден од најпопуларните руски онлајн весници, Газета. Ру, го опишал документот како пристрасен и ревизионистички, што и штети на Русија.
Тенковите кои влегле (се тркалиле) во Прага го инспирирале навредливиот термин Танки, кој се однесува на оние кои ги поддржуваат, негираат или бранат авторитарни тенденции и злосторства на комунистичките режими, како што се инвазијата на Варшавскиот пакт на Чехословачка, советската инвазија на Унгарија за време на Унгарската револуција во 1956 година или на плоштадот „Тјенамен“, иако терминот повремено се користи за да се однесува на комунистите воопшто.
Лештенска Река
Лештенска Река (Φαρασσηνό, Фарасино; старо: Λεστάν, Лестан) — река во Драмско, Егејска Македонија, лева притока на Места.
Реката извира под името Гарване во југоисточните Родопи, југоисточно под врвот Бардаково (1.816 м) и источно од истоименото село Бардаково. Реката тече на север и тука ја образува границата меѓу родопските делови Кушлар и Ардински. Западно од врвот Карапулево (гранична пирамида бр. 111) реката свртува на југозапад и веднаш ја прима големата десна притока Крушевска Река (Крушово Чај, Крушово Рема, Крусовитис) веднаш по камениот Крушевски мост. Проаѓа крај селото Лештен и ја прима големата десна притока Лаџа (Илиџе). Го сменува правецот на југ, ја прима левата притока Лакатина до Шејтан-мост и под името Шејтан Дере (Дјаволорема) се влева во Места, каде денес е изградена акумулацијата Олско Езеро.
Во 1969 г. името на реката во горното течение е сменето од Лештен во Ано Аеторема (Άνω Άετόρρεμα), а во средното од Гарване во Аеторема (Άετόρρεμα).
Стеван Трајков Калески
Животопис
Стеван Трајков Калески е роден во 1871 година во селото Долно Дивјаци, општина Крушево.
Во македонската револуционерна организација се приклучил рано. Во 1901 година работел во неговото село заедно со Јон Кушевски и Ставри Димитров (Ставре Димитријоски). Бил дел од четите на војводите Ѓурчин Наумов, Јордан Пиперката, Блаже Биринчето, Веле Марков, итн.
Во септември 1904 година бил дел од четата на Ѓурчин Наумов, во времето кога Ѓурчин бил убиен од турскиот аскер.
Во 1910 година од страна на Турците бил затворен во затворот во Битола, како учесник во борбите против Османлиското Царство.
Расолник
Расолник или пита со расол — пита со кисела зелка. Расолникот се спрема во текот на зимскиот период, вообичаено во текот на пост, кога на располагање има расол. Расолникот обично се послужува топол, но може да се послужи и ладен.
Потекло на поимот
Поимот „расолник“ потекнува од зборот „расол“ и се однесува на главната состојка од која истиот се приготвува.
Паладин
Паладин (palatinus) — име на висок дворјанин, благородник со посебна почит, најчесто витез, на дворот на римските и византиски императори. Името потекнува од римскиот рид Палатин, каде што живееле императорите. Во средновековието биле назначени 7 паладини или изборни кнезови, кои требало да го изберат кралот и да го заменат кога тој не бил во градот. Тие се нарекуваат пфалцгрофови. Според поемата „Песна за Роланд“, Карло Велики имал 12 паладини.
Надворешни врски
__СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__
Ферхан Хасани
Ферхан Хасани (Ferhan Hasani; роден на 18 јуни 1990 година), со прекар Буба, ― македонски професионален фудбалер кој настапува за Шкендија.
Тој го направиl своето целосно меѓународно деби на 22 декември 2010 година против Кина во пријателски натпревар. Тој ја претставувал нацијата на УЕФА Евро 2020, чиј што бил нејзин прв голем турнир.
Личен живот
Хасани е роден во Тетово, СР Македонија и е Албанец. Како дете, Хасани пораснал со прекарот Буба затоа што бил побрз со топката за разлика од неговите врсници. Хасани се приклучил на Шкендија на 8-годишна возраст.
Шкендија
Кога Шкендија била во Втората лига, Хасани добила шанса да игра за сениорската екипа на 17 години. Во втората од неговите две сезони со сениорската екипа, Хасани постигнал 13 гола на 27 натпревари, со што се наметнал како најдобар напаѓач во екипата и важен придонес во сезоната 2009/2010, со што Шкендија била унапредена во Првата лига. Тој станал миленик на навивачите постигнувајќи гол од слободен удар против ривалите Вардар во последниот натпревар од сезоната 2010/2011. На полувремето од натпреварот против Металург, Хасани бил претставен како најдобар играч на сезоната.
Имало некои шпекулации дека хрватскиот клуб Хајдук Сплит и германскиот клуб Волфсбург, биле заинтересирани за потписот на напаѓачот, како и холандскиот ФК Хронинген и ФК Гент од Белгија. Сепак, Хасани останал во Шкендија и во првата половина од новата сезона 2011/2012. Сезоната започнала добро се додека не заработил повреда која го оддалечило од екипата до втората половина од годината. Хасани дал пет гола и осум додавања за својот клуб таа сезона пред да замине на зимската пауза.
Волфсбург
На 16 декември 2011 година, Хасани се согласил на тригодишен договор со Волфсбург и му се приклучил на германскиот клуб веднаш по Нова година. Главниот тренер на Волфсбург, Феликс Магат, изјавил дека новите аквизиции Хасани и Слободан Медојевиќ се „двајца млади играчи кои одиграа исклучително добро во нивните лиги и се таленти од кои очекуваме да бидат големи играчи“.
На 30 септември 2012 година, Хасани го направил своето деби за Волфсбург, влегувајќи во игра во 45. минута против Мајнц 05.
За време на зимскиот трансфер период од сезоната 2012/13, Хасани добил интерес од хрватскиот клуб Динамо Загреб. Било објавено дека Волфсбург и Динамо ги договориле условите и останува само медицински тест на 25 јануари. Тренерот на Динамо, Круно Јурчиќ изјавил: „Тој е крилен напаѓач кој може да игра на двете страни и тој е играч кој ни треба. Сум го видел кога работев за репрезентацијата на Хрватска и ја скаутирав Македонија, па кога дојде прилика да го ангажираме, не се двоумевме“. Но, трансферот пропаднал.
Сезона 2013/14
На 2 септември 2013 година, Хасани одлучи да се приклучи на ФК Брондби. Според данските медиуми, трансферната сума изнесувала 260 илјади евра. Тој потпишал двегодишен договор и му бил претставен дресот со број 22. Хасани дебитирал на 15 септември 2013 година и го постигнал својот прв гол по само две минути игра, бидејќи станал победник со голот во 65. минута против Одензе. На 1 декември 2013 година, Хасани постигнал гол од слободен удар на 25 метри надвор од голот против градскиот ривал Копенгхаген.
По 23. коло во Суперлигата, Ферхан заработил повреда на коленото, поради што бил надвор од следните три натпревари. На 18 април, тој добил дозвола да се врати за натпреварот против Сендерјиске. Ферхан влегол од клупата за резерви во 70. минута и ја прекинал играта кога во 88. минута го постигна третиот гол за Брендби. Голот на Хасани бил постигнат по десниот удар во десниот агол покрај голман во рипање на Сендерјиске.
Сезона 2014/15
По успешната претсезона, во која постигна гол против Ливерпул, Хасани подлегнал на повреда, пропуштајќи го почетокот на сезоната.
На 7 декември, Хасани се вратил и Брендби го победил Силкеборг со 1–0. Хасани го постигна голот на 50-годишнината од Брендби. Ферхан имал успешна сезона со Брендби стигнал до третото место во Суперлигата.
Враќање во Шкендија
По завршувањето на неговиот двегодишен договор со Брендби, агентот на Хасани, Фали Рамадани и Брендби не можеле да се договорат за нов договор што резултирало со заминување на Хасани во текот на летниот трансфер период. Миленикот на навивачите, навивачите на Брендби со недели пишувале за Хасани да го продолжи договорот. На Ферхан му било подарено цвеќе од страна на Брендби кога биле домаќини на Есбјерг во последното коло од данската сезона.
Хасани договорил тригодишен договор со Шкендија. Хасани се приклучил на екипата кој одела во натпреварите во Лига Европа против Абердин.
Во сезоната 2017/18, Ферхан ја предводел Шкендија до освојување на лигата и купот. На 27 натпревари постигнал 22 гола и 15 додавања. По завршувањето на договорот и освојувањето на сите трофеи во лигата, постои сомневање дека Ферхан ќе си замине, со интерес од Галатасарај.
Ал-Раед
На 17 август 2018 година, Хасани се согласил на условите со саудискоарапскиот клуб Ал-Раед.
Хелсинки
На 18 октомври 2019 година, ФК Хелсинки го објавил потпишувањето на Хасани на едногодишен договор.
Партизани
На 26 јануари 2021 година потпишал за албански Партизани.
Второ враќање во Шкендија
На 6 јануари 2022 година повторно се вратил во Шкендија.
Меѓународна кариера
На 29 февруари 2012 година, Хасани го постигнал својот прв гол на гостински пријателски натпревар против Луксембург кога Македонија претрпела пораз од 1–2.
Почести
Шкендија
Поединечни
Опел Комбо
Опел Комбо — повеќефункционален автомобил од типот LAV, кој се произведува од страна на германскиот производител на автомобили Опел. Комбо за првпат се појавил во 1993 година, втората генерација била претставена во 2001 година, третата во 2011 година, која била врз основа на платформа на Фиат Добло. Името „Комбо“ претходно се применувало како наставка на каросерија на Опел Кадет Е од 1986 до 1993 година.
Опел/Воксхал се приклучиле на Група ПСА во март 2017 година, по кое следувало и претставување и на четвртата генерација Комбо, лансирана во март 2018 година, модел кој има иста платформата и каросерија на Пежо Рифтер и Партнер, како и на Пежо Берлинго.
Кадет Комбо (Комбо A; 1986–1993)
Опел Кадет Комбо бил претставен во јануари 1986 година, а производството завршило во август 1993 година. Се засновал на малиот семеен автомобил Опел Кадет E. МОделот бил произведуван во Обединетото Кралство, Елсмир Порт, од страна на Воксхал до јануари 1989 година.
Во исто време, производството било пренесено во Азамбужа, Португалија и комбињата тогаш ги произведувал Опел. Во Германија, тој бил продаван со 1,3 литарски бензински мотор или дизел од 1,6 (подоцна 1,7) литар. 1.3 бензинската единица потоа била сменета во 1,4.
Во Велика Британија, комбето со три врати било познато како Бедфорд и Воксхал Астраван, а комбето со висок покрив како Бедфорд Астрамакс, кое подоцна било продавано како Опел. Промената од Бедфорд во Воксхал се случило на 1 јуни 1990 година, бидејќи Бедфордс бил подобро познат како производител на потешки камиони.
Комбо B (1993–2001)
Првата генерација на Комбо, лансирана во октомври 1993 година, се засновала на Опел Корса B, која пак била претставена шест месеци порано. Предниот дел е практично идентичен со Корса (освен спојлерот на покривот), но платформата (а со тоа и меѓуоскиното растојание и каросеријата воопшто) е продолжена за да се смести товарниот простор, способен да смести една палета во должина и ширина.
Комбо Б поседува симетрични задни врати што се отвораат на страна. Овие се сметаат како единствени „врати“ кога се однесува на стилот на каросеријата како три врати.
По зголемената популарност на возилата од овој тип, Опел лансирал пет патнички верзии на Комбо во 1995 година, наречени Опел Комбо Тур. Се разликувал од ван-верзијата на панелот со тоа што товарниот дел е опремен со странични прозорци, и три седишта за подесување на седиштето кое може да се преклопува.
Комбо, исто така, бил произведуван во релативно мал број од подружницата SAIC-SAIC-Yizheng како Шангај Авто, кој поседувал мотор од 1,6 литри и пет брзински рачен менувач како „Буик Саил“. Моделот се произведувал од 2002 до 2005 година, и била достапна врзијата ДеЛукс, со тркала од алуминиум и други додатоци.
Комбо C (2001–2011)
Втората генерација била лансирана на Саемот за автомобили во Франкфурт, во септември 2001 година. Додека повеќето конкуренти ги прекинале врските со нивните поткомпактни врсници, „Опел“ одлучил повторно да го заснова возилото на „Корса“. Употребата на субкомпактна гама платформа ја ограничила целокупната ширина на возилото. Додека општата форма на каросеријата била ажурирана на модерниот „flush“ изглед, предниот дел се одделил со Корса.
Споредено со претходната генерација, Комбо C се здобил со лизгачки задни странични врати. Продажбата започнала во октомври 2001 година.
Воведена била и верзијата Опел Комбо Тур, проследена со Опел Комбо Тур Трамп, во обид да привлече купувачи на возила од овој тип. Опел Комбо Тур Трамп се сметал за повеќе од патно рекреативно возило.
Моделот се одликува со зголемено подесување за суспензија, капаци за заштита. Моделот со турбо мотор не бил понуден од Воксхал во Велика Британија. Комерцијалните ван верзии ги задржале симетричните задни врати, додека верзиите на Тур имаат опција за единечна задната врата (отворање кон врвот). Влезната врата е стандардна на Трамп.
Во декември 2006 година, фабриката Азамбужа, Португалија била затворена, и производството на „Опел Комбо“ било преместено во Сарагоса, Шпанија во 2007 година. Холден во Австралија ја лансирал XC серијата на Комбо во септември 2002 година. . На овој пазар бил понуден модел со 1,6 литарскиот мотор Z16SE, надграден на 1,4 литарската спецификација Z14XEP во декември 2004 година при фејслифтот.
Производството на овој модел завршило на крајот на 2011 година, кога бил претставен новиот модел Комбо D, кој е заснован на Фиат Добло.
Комбо D (2011–2017)
Третата генерација Комбо била произведувана од декември 2011 до декември 2017 година, а се засновала на Фиат Добло. Третата генерација Комбо била произведувана во Турција од страна на Тофаш. Продажбата започнала во јануари 2012 година.
Комбо E (2018–денес)
Четвртата генерација Комбо била претставена на Саемот за автомобили во Женева во 2018 година. Моделот е ист проект како Цитроен Берлинго и Пежо Рифтер и Партнер, бидејќи ПСА Групацијата го купил Опел во март 2017 година.
Човекови права во Грузија
Човековите права во Грузија се загарантирани со уставот на земјата. Постои независен Јавен правобранител на Грузија за човекови права, избран од парламентот за да обезбеди спроведување на човековите права. Сепак, според Амнести интернешенел, Хјуман рајтс воч, Стејт департментот на САД и грузиската опозиција дека овие права често се прекршуваат.
Дополнително, околу 20% од територијата на Грузиската ССР е спорна (окупирана според мислењето на владата во Тбилиси и многу други земји) и има чести наводи за кршење на човековите права и на овие територии.
Правата на малцинствата
Владата на Грузија презела позитивни чекори за заштита на верските малцинства. Нападите против оние од различни вери стивнале по револуцијата, а водачот на овие напади, Василиј Мкалавишвили, бил уапсен и затворен од властите. Премиерот Зураб Жванија беше клучен поддржувач да се дозволи признавање на верските организации од државата, но тој се соочил со значително противење од сопствената влада: неговиот сопствен претседател изјавил дека државата треба да направи се што може за „да ја заштити Грузија од штетно надворешно влијание“. И покрај реформите кои дозволуваат малцинските цркви да се регистрираат во 2005 година, Грузиската православна црква има значителен монопол во Грузија, додека на малцинските групи им е тешко дури и да градат места за богослужба.
Конкордатот од 2002 година помеѓу ГОЦ и грузиската влада е воспоставен и со него на Грузиската православна црква ѝ се доделува привилегиран статус во Грузија и ѝ дава авторитет над сите верски прашања. Таа е единствената црква која има статус ослободен од данок и често се консултира за владините прашања. Заедно со ослободувањето од данок, Грузиската православна црква, исто така, добива одредено финансирање од владата. Главната причина за тоа е што црквата отсекогаш била многу активна во културниот развој на земјата и исто како и во повеќето источни православни земји, границата помеѓу културата и религијата е нејасна.
Грузија ја ратификувала Рамковната конвенција за заштита на националните малцинства (РКНМ) во 2005 година. Невладината организација „Толеранција“ во 2008 година истакнала дека неколку членови на ФКПНМ се изземени од целосна имплементација од грузискиот парламент. Поточно, компромитирани се одредбите за целосно изразување на јазиците на малцинството во културните, образовните и административните прашања, тврди организацијата. На пример, бројот на азербејџански училишта е намален, а се наведуваат случаи на назначување на директори во азербејџански училишта кои не зборуваат азербејџански.
Слобода на изразување и на медиумите
Слободата на говор, изразување и медиуми е генерално призната во Грузија, но за жал имало случаи каде не било така особено за време на грузиските демонстрации во 2007 година, полицијата го нападнала седиштето на каналот Имеди, што довело до прекин на емитувањето на демонстрациите.
Мачење на затвореници
Со години, организациите за човекови права барале од претседателот Саакашвили и неговата влада да ги разгледаат наводните злосторства во грузиските затвори. Во 2010 година, Комисијата за човекови права на Советот на Европа известил: „Условите за живот во затворите и затворските логори во Грузија – исто така познати под нивното еуфемистичко име како „поправни установи“ – не се погодни за постигнување подобри резултати од затворениците. Сосема спротивно: системот претставува прекршок против меѓународните стандарди за воспитно-поправните установи. Вообичаени се барањата за помош за да се запре тортурата во нивните затвори. Бидејќи затворениците се плашат да не ја влошат ситуацијата, избегнуваат да именуваат поединечни мачители.
Од 2010 година, достапноста на медицинска нега во затворите и логорите беше тотално несоодветна што доведе до многу висока смртност во грузиските затвори и човековите права на затворениците едноставно се игнорираат. Многу други организации ја предупредиле владата на Сакашвили, вклучително и Стејт департментот на САД во 2008 година
И покрај светските предупредувања до владата на Саакашвили, Партијата на Обединетото национално движење во врска со човековите права во грузиските затвори, чуварските организации објавиле дека има мало или никакво подобрување.
Европската унија остро ја осудила злоупотребата на затворениците и ги повикала грузиските власти да ги казнат виновниците. Високата претставничка за надворешна политика на ЕУ, Кетрин Ештон, изјавила дека е „згрозена од шокантните снимки од злоставувањата извршени врз затворениците во затворот Глдани. Од витално значење е овие и други инциденти да бидат темелно и транспарентно истражени и виновниците да одговараат“, рекла таа во изјавата.
Руперт Колвил, портпарол на Канцеларијата за човекови права на Обединетите нации во Женева, ја повикал Грузија „навремено, непристрасно и ефикасно“ да ги истражи сите случаи на злоупотреба и да преземе чекори „за да се осигура дека затворите и притворските центри се управуваат во согласност со меѓународното право за човекови права и стандарди“.
Прашањата од организациите за човекови права ширум светот доаѓаат по меѓународната загриженост за слободни и фер избори во Грузија во 2012 година.
Ослободување на политички затвореници во 2013 година
На 13 јануари 2013 година, 190 лица именувани како политички затвореници од Парламентот на Грузија беа ослободени од затвор според законот за амнестија спонзориран од законодавците дел на Грузискиот сон, кој бил усвоен во 2012 година по ветото на претседателот Михаил Саакашвили.
Анти-ЛГБТ немири и контра протести
За време на месецот на гордоста во 2021 година, грузиските ЛГБТ активисти го откажале закажаниот Марш на гордоста откако анти-ЛГБТ демонстранти упаднале во седиштето на Тбилиси Прајд и нападнале приближно 50 новинари. Анти-ЛГБТ демонстрантите ги обвиниле новинарите дека делуваат против традиционалните грузиски вредности. Тбилиси Прајд ги обвини владата и црквата дека поттикнале „огромен бран на омраза“ против ЛГБТ заедницата и дека не ги штитиле правата на граѓаните.
Денот по насилството, илјадници луѓе се собрале на протест против хомофобијата пред грузискиот парламент, каде што го вееле знамето на Виножито додека учесниците навивале и ја пееле грузиската химна.
Севкупно, грузиската влада уапсила 102 лица во врска со немирите против ЛГБТ заедницата; 68 од нив потоа беа ослободени со кауција, а останатите беа оставени во притвор во очекување на судењето. На 9 јули 2021 година, градскиот суд во Тбилиси негирал кауција и наредил истражен притвор на 4 дополнителни членови на насилната група. На прелиминарното рочиште, судијата утврдил дека постапките на овие анти-ЛГБТ активисти „покрај тоа што се криминални, ја нарушуваат и стабилноста на државата. Тие се темни и срамни...“
Историска ситуација
Следната табела ги прикажува рејтинзите на Грузија од 1991 година во извештаите на Слободата во светот, објавени годишно од Фридом Хаус. Оценката од 1 значи „слободна“; 7, „неслободна“.
Александар Тишма
Александар Тишма (16 јануари 1924, Хоргош — 15 февруари 2003, Нови Сад) - српски писател (прозаист, поет и драматург) и преведувач, член на Српската академија на науките и уметностите.
Животопис
Основното училиште и гимназијата ги завршил во Нови Сад, а во 1954 година дипломирал англиски јазик и книжевност на Филозофскиот факултет во Белград. За време на Втората светска војна се засолнил во Будимпешта. Од 1945 до 1949 година работел како новинар во весниците „Слободна Војводина“ и „Борба“, а од 1949 до 1981 година бил уредник во Издавачкото претпријатие на Матица српска во Нови Сад. Исто така, од 1969 до 1973 година бил уредник на „Летописот на Матица српска“. Во 1997 година работел како доцент на Универзитетот во Тибинген. Тишма бил редовен член на Српската академија на науките и уметностите, како и на Академијата на уметностите во Берлин.
Творештво
Александар Тишма пишувал романи, раскази, песни и драми, а се занимавал и со публицистика. Неговите дела се преведени на околу 20 јазици. Покрај со пишувањето, Тишма се занимавал и со преведување од унгарски и од германски јазик.
Библиографија
Тишма е автор на следниве дела:
Награди и признанија
Тишма бил добитник на повеќе награди и признанија, како:
Значење и влијание
Во својот роман „Истражител“, српскиот писател Драган Великиќ го споменува Александар Тишма, опишувајќи го како „соголен, директен, дрзок“ со „шеретска насмевка“, чии зборови се остри и соголени до крај.
Масакрот на Марата, Санталарис и Алода
Масакрот во Марата, Санталарис и Алода ( Muratağa, Sandallar ve Atlılar katliamı  ) се однесува на масакр   на кипарските Турци од страна на ЕОКА Б ; паравоена група на кипарските Грци. На 14 август 1974 година, за време на турската инвазија на Кипар во селата Марата, Санталарис и Алода, биле убиени 89 (или 84 ) луѓе од Марата и Санталарис и уште 37 луѓе од селото Алода. Вкупно загинале 126 луѓе. Масакрот се случил истиот ден пред втората турска инвазија, истовремено со други масакри.
Веднаш по турската инвазија на 20 јули 1974 година, група кипарски Грци влегле во трите села на кипарските Турци, пукајќи во воздух и ширејќи страв. Тие упаднале во куќи и ги собрале луѓето кои со автобуси ги префрлиле во училиштето во селото Перистеронопиги.
Мажите подоцна беа префрлени во затворски логор во Фамагуста и потоа одведени во Лимасол. Сите жени, деца и стари луѓе беа погубени во август 1974 година и погребани во масовни гробници: 89 луѓе во Марата и 37 луѓе во Алоа. Според сведочењето на кипарскиот Турчин Асиир Ахмет од Марата кога турските војници го окупираа регионот на 20 август 1974 година, Обединетите нации ги открија труповите во отпадот на селото: „Кога почна копањето (...) видовме десетици обезглавени и осакатени тела, претежно деца кои беа покриени само со ѓубре.
Позадина
Според пописот од 1960 година, жителите на трите села биле целосно кипарски Турци. Вкупното население на Марата и Санталарис било 207 граѓани. До 1973 година, вкупното население на селата пораснало на 270, со 124 во Марата, 100 во Санталарис и 46 во Алода. Меѓутоа, во јули 1974 година, по првата турска инвазија на Кипар, сите мажи на борбена возраст биле одведени како воени заробеници во логорите за интернација во Фамагуста и оттаму префрлени во Лимасол.
Масакр
На 20 јули 1974 година, луѓето од селата биле уапсени од ЕОКА-Б и испратени во Лимасол. По ова, според сведоштвата наведени од Севѓул Улудаг, мажи од ЕОКА-Б од соседното село Перистеронопиги дошле, се опијаниле во кампот што го основале во селската кафеана, пукале во воздух, а потоа силувале многу жени и млади девојки. Силувањето подоцна ги вклучило и момчињата и тоа продолжило до 14 август 1974 година. По започнувањето на втората инвазија на турската армија, тие решија да не остават сведоци и го убиле целото население од тогашните села.
Во Марата и Санталарис биле убиени 84-89. Имамот на Марата изјавил дека пред масакрот во селото имало 90 луѓе, а останале само шест лица. За време на масакрот биле убиени и постари луѓе како и деца. Само три лица успеале да побегнат од масакрот во Алода. Жителите на трите села биле закопани во масовни гробници со булдожер. Во истиот гроб биле погребани селаните на Марата и Санталарис.
Асошиетед прес ги опишале телата како „толку тепани и распаднати што се распарчиле кога војниците ги подигнале од ѓубрето со лопати“. „Милиет“ објавил дека делови од телата биле отсечени и дека во масакрот биле употребени остри алатки, како и митралези.
Според писателот и истражувач од кипарските Грци Тони Ангастиниотис, барем еден од напаѓачите користел копнениот грчки акцент, што сугерирало дека тој бил грчки офицер.
Реакции
Обединетите нации го опишаа масакрот како злосторство против човештвото, велејќи дека „претставува дополнително злосторство против човештвото извршено од страна на вооружените лица на Грците и Кипарските Грци“. Масакрот беше објавен од меѓународните медиуми, вклучително и „Гардијан“ и „Тајмс“.
Рауф Денкташ го одложи состанокот со кипарските Грци откако беше откриена масовната гробница.
Ким Вајлд
Ким Вајлд (анг: Kim Wilde; родена Ким Смит, 18 ноември 1960 година) ― англиска поп пејачка, диџеј и ТВ водителка.
Во 1981 година ја објавила својата прва песна „Kids in America“ и веднаш забележала успех искачувајќи се на второ место на топ листата во Обединетото Кралство. Во 1983 година добила Брит награда за најдобра британска соло пејачка. Во 1986 година, повторно се искачила на второ место во Велика Британија со преработката на песната од Supremes „You Keep Me Hangin' On“, со која исто така во 1987 година се искачила на врвот на американската Billboard Hot 100 листа. Во периодот од 1981 до 1996 година, 25 нејзини песни се пласирале во Топ 50 на UK Singles Chart. Нејзини други хит песни се „Chequered Love“ (1981), „You Came“ (1988) и „Never Trust a Stranger“ (1988). Во 2003 година, соработувала со Нена за песната „Anyplace, Anywhere, Anytime“, која се нашла на врвот на холандската топ листа.
Ким Вајлд е британска соло пејачка која во 1980-тите имала најмногу песни кои се пласирале на Топ 40 листата во Велика Британија, вкупно 17. Од 1998 година, за време на нејзината активна музичка кариера, започнала уште една кариера како пејзажен архитект, а во склоп на таа карира, водела емисии за градинарство на Би-Би-Си и на Канал 4. Во 2005 година, Кралското хортикултурно друштво на Цветната изложба во Челзи ѝ доделило Златна награда за уредувањето на градина.
Петроф
Петроф — чешки производител на пијана со седиште во Храдец Кралове.
Историја
Компанијата е основана во 1864 година од производителот на пијано Антонин Петроф во Храдец Кралове. Тој претходно во Виена учел изработка на пијана кај разни реномирани производители, како Хајцман, Фридрих Ербар и Швајгхофер. Со текот на годините, постигнал успех и станал голем производител. Петроф во 1899 година добил кралска повластица како добавувач на дворот на Австроунгарија и титула советник во дворскиот совет. Синовите подоцна ги добиле и двете титули. Во 1908 година, компанијата се трансформирала во отворено трговско друштво, па сопругата на Петроф, Мари, станала овластен потписник, а синовите Јан, Антонин и Владимир станале дел од компанијата. Антонин и Мари Петроф починале во 1915 година, па управувањето го презел најмладиот син, Владимир Петроф. Двајцата постари синови за време на Првата светска војна биле на фронтот.
Од 1924 година, пијаната биле извезувани во Америка, Азија и Австралија. Во Лондон, Петроф, заедно со Штајнвеј отвориле во 1928 година, претставништво на улицата Вигомор. Со влегувањето на Димитриј, Едуард и Еуген Петроф, започнала третата генерација на семејниот бизнис. Производителот на пијана, Петроф, бил награден со Големата награда за време на Светскиот саем во 1935 година во Брисел. Во тоа време во компанијата биле вработени 400 работници.
Во 1948 година, производителот Петроф бил национализиран, а меѓу 1991 и 1998 година се реприватизирала. Петроф во моментов ја водат две сестри од петтата генерација на семејството Петроф, е е еден од најголемите производители на пијано во Европа, со до околу 2.000 клавири и 12.000 пијана годишно. Од почетокот на 21 век, Петроф исто така се стремел кон иновации во правењето пијана. На пример, компанијата развила уред кој користел прилагодливи магнети за дотерување на механиката и точките на притискање.
Петроф во 1932 година се здобил со лиценца за производство на електроакустично пијано, кое се продавало како Нео-Петроф. Фабриките Петроф произведувале и инструменти на други брендови.
Стара Река (Нередска Планина)
Стара Река (Παληόρεμα) — река во Леринско, Егејска Македонија.
Опис
Извира на Нередска Планина западно под врвот Голина (1861,6 м). Тече на исток и проаѓа јужно од селото Прекопана, поради што тука го носи името Прекопанска Река (Перикопи Рема). Излегува од Прекопанската Котлина, па свртува на југоисток. Миинува низ клисурата Дервент и излегува во Зеленичката Котлина, каде веќе го носи името Стара Река. Проаѓа јужно од Сребрено, свртува на североисток, па ги прима левите притоки Неор и Црвена Стена, како и десната притока Мешикантица (Леховска Река). Поминува низ Зелениче, каде е наречена Зеленичка Река (Потамос Склитрос), влегува во друга клисура и излиза во котлината Сариѓол. Кај возвишението Себлици (655 м) прави речиси обратен завој се влева во езерото Зазерци од запад.
Во 1969 година реката е преименувана од Стара Река (Στάρα Ρέκα) во Палиорема (Παληόρεμα).
Притоки
→ лева, ← десна
Врба (филм од 2019)
Врба — македонско-унгарско-белгиски филм од 2019 година во режија на Милчо Манчевски, кој е автор и на сценариото. Филмот е снимен во продукција на „Банана филм“, продуцент на филмот е Јане Ќортошев, извршен продуцент е Ник Пауел, директор на фотографијата е Тамаш Добош, дизајнер на продукцијата е Дејвид Манс, костимите се дело на Жаклина Крстевска и Ѓерѓи Сакач, асистент на режијата е Никола Ивановиќ, а директорка на кастингот е Милка Анчевска. Главните улоги ги играат: Никола Ристески, Сара Климоска, Наталија Теодосиева, Ненад Нацев, Камка Тоциновски, Петар Мирчевски, Благоја Чоревски, Ратка Радмановиќ, Лазе Манасковски, Катина Иванова, Гоце Влахов, Кире Ѓоревски, Адем Карага, Јелена Јованова итн.
Синопсис
Во филмот се раскажува за три млади мајки. Едната приказна се случува во средниот век, а другите две се современи при што трите приказни се надополнуваат. Главната тема во филмот е лојалноста и односот на поединецот кон општеството, како и односот на општеството кон поединецот.
За филмот
Снимањето на филмот почнало на 25 октомври 2018 година во мариовските села Штавица, Дуње и Зовиќ, а потоа снимањето продолжило во околината на манастирот Трескавец и во Преспа, а завршило во втората половина на декември во Скопје. Премиерата на „Врба“ била одржана на 19 октомври 2019 година на четиринаесеттото издание на Филмскиот фестивал во Рим, како прв македонски филм кој влегол во официјалната селекција на овој фестивал.
Опел 1.3 литри
Опел 1.3 литри — мал автомобил, кој започнал да се произведува во 1934 година од страна на германскиот производител Опел, и производството завршило во 1935 година, кога моделот бил заменет со Опел Олимпија.
Повеќе од две третини од овој модел биле произведени во 1934 година, но автомобилот продолжил да се произведува до октомври 1935 година, до кое време неговиот наследник веќе бил во производство. За време на краткиот тек на производството, биле продадени 19.840 единици од моделот, што претставува еквивалент на 15% од целокупниот германски автомобилски пазар, иако не го соборил рекордот на својот претходник Опел 1.2 литри.
Уставна историја на Турција
Низ вековите, Турција има многу устави и може да се одликува со постојано воспоставување нација-држава, демократизација и признавање на меѓународното право.
Турција има богата уставна историја, која датира од 1808 година до денес. Со текот на годините, Турција имала многу устави и радикални амандмани направени на тие устави. Четирите главни устави на Турција од основањето се Уставот од 1921 година, Уставот од 1924 година, Уставот од 1961 година и Уставот од 1982 година. Пред овие устави, Турција била управувана од Отоманското Царство и други фундаментални инструменти како што се Повелба на Сојузот, Царскиот едикт за реорганизација, Отоманскиот реформски едикт, Отоманскиот устав од 1876 година.
Актуелниот турски устав од 1982 година е ратификуван деветнаесет пати, со неговата последна ревизија во 2017 година, која имала за цел подобрување на правата и слободите на поединците и зајакнување на владеењето на правото.