cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Градишки В’р (Градиште)
Опис и ископување
По рабовите на платото се гледаат остатоци од одбранбен бедем широк од 1,80 до 2,50 м, наместа зачуван во висина повеќе од 0,50 м. Највисоката положба на платото (акрополот) е издвоена со темели од два ѕида. По површината, која зафаќа простор од околу 6 ха, се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и расфрлен градежен материјал.
Во 1988 г. од страна на војската се копани ровови при што биле оштетени темели од повеќе објекти, а истовремено бил исфрлен многуброен археолошки материјал. Од подлабоките слоеви потекнува бакарновременска (енеолитска) керамика со типолошки сличности со керамиката од културната група Бубањ-Салкуца-Криводол. Керамиката од погорните слоеви има белези типични за III-IV век.
Со оглед на стратешката положба на местото и на неговата големина, Б. Ѓеорѓиевски претпоставува дека можеби се работи за градската населба Анаусаро, оддалечена 11 римски милји од Акве односно 35 милји од Стоби, што се наоѓала на патот Скупи-Стоби, според Појтингеровата табла. Градиштето зафаќа простор од околу 6 ха.
Доли (овца)
Доли (5 јули 1996 - 14 февруари 2003 година) била женка финска овца Дорсет и првиот цицач што бил клониран од возрасна соматска клетка. Таа била клонирана од соработници на Институтот Рослин во Шкотска, користејќи го процесот на јадрен трансфер од клетка земена од млечна жлезда. Нејзиното клонирање докажало дека клонираниот организам може да се произведе од зрела клетка од одреден дел од телото. Спротивно на популарното верување, таа не била првото животно што било клонирано.
Употребата на возрасни соматски клетки наместо ембрионски матични клетки за клонирање произлегла од основната работа на Џон Гурдон, кој клонирал африкански жаби со канџи во 1958 година со овој пристап. Успешното клонирање на Доли довело до широко распространет напредок во истражувањето на матичните клетки, вклучително и откривање на индуцирани плурипотентни матични клетки.
Доли живеела во Институтот Рослин во текот на својот живот и произвела неколку јагниња. Таа била еутаназирана на шестгодишна возраст поради прогресивна болест на белите дробови. Не била пронајдена причина што ја поврзува болеста со нејзиното клонирање.
Телото на Доли било сочувано и донирано од Институтот Рослин во Шкотска на Националниот музеј на Шкотска, каде што редовно се изложува од 2003 година.
Создавање
Доли била клонирана од Кит Кембел, Јан Вилмут и колегите од Институтот Рослин, дел од Универзитетот во Единбург, Шкотска и биотехнолошката компанија PPL Терапевтика, со седиште во близина на Единбург. Финансирањето за клонирањето на Доли беше обезбедено од PPL Терапевтика и Министерството за земјоделство. Таа била родена на 5 јули 1996 година и починала на 14 февруари 2003 година од прогресивна белодробна болест која се сметала за неповрзана со тоа што е клон. Таа е наречена „најпознатата овца на светот“ од извори како BBC Новости и Сајентифик Американ.
Клетката што се користела како донатор за клонирање на Доли била земена од млечна жлезда, и затоа производството на здрав клон докажало дека клетка земена од одреден дел од телото може да рекреира цела индивидуа. За името на Доли, Вилмут изјавил „Доли потекнува од клетка на млечна жлезда и не можевме да замислиме поимпресивен пар жлезди од оние на Доли Партон“.
Раѓање
Постоењето на Доли било објавено на јавноста на 22 февруари 1997 годин. Привеклое големо внимание во медиумите. На телевизијабила емитувана реклама со шкотски научници кои си играат со овци, а во специјалната репортажа во магазино  Тајм се појавлаи и Доли Наука ја претставлаи Доли како пробив на годинат. Иако Доли не илае првото клонирано животно, таа го првеклае вниманието на медиумите затоа шообила пвлто клонирано животно оод возрасна клтка.
Живот
Доли го живеела целиот свој живот во Институтот Рослин во Мидлотијан. Таму таа била одгледана со велшки планински овен и произвела вкупно шест јагниња. Следната година Доли ги родила јагнињата близначки Сали и Роузи, а тројката Луси, Дарси и Котон во 2000 година Кон крајот на 2001 година, на четиригодишна возраст, Доли развила артритис и почнала вкочането да оди. Ова било третирано со антиинфламаторни лекови.
Смрт
На 14 февруари 2003 година, Доли била еутаназирана бидејќи имала прогресивна болест на белите дробови и тежок артритис. Финска овца Дорсет како Доли има очекуван животен век од околу 11 до 12 години, но Доли живеела 6,5 години. Постмортално испитување покажало дека таа имала форма на рак на белите дробови наречен овчо белодробен аденокарцином, исто така познат како Џаксиект, што е прилично честа болест на овците и е предизвикана од ретровирус JSRV. Научниците од Рослин изјавиле дека не мислеле дека има врска со тоа што Доли е клон и дека другите овци во истото стадо умреле од истата болест. Ваквите белодробни заболувања претставуваат особена опасност за овците кои се чуваат во затворен простор, а Доли морала да спие внатре од безбедносни причини.
Некои во печатот шпекулирале дека фактор што придонесол за смртта на Доли е тоа што таа можела да се роди со генетска возраст од шест години, на иста возраст како овцата од која била клонирана. Една основа за оваа идеја била откритието дека теломерите на Доли биле кратки, што обично е резултат на процесот на стареење. Институтот Рослин изјавил дека интензивниот здравствен скрининг не открил никакви абнормалности кај Доли кои би можеле да потекнуваат од напредното стареење.
Во 2016 година, научниците не пријавиле никакви дефекти кај тринаесет клонирани овци, вклучително и четири од истата клеточна линија како Доли. Првата студија за прегледување на долгорочните здравствени резултати од клонирањето, авторите не нашле докази за доцен почеток, незаразни болести, освен некои помали примери на остеоартритис и заклучиле „Затоа, не можевме да најдеме докази за штетна долгорочен ефект на клонирањето со SCNT врз здравјето на постарите потомци меѓу нашата група".
По нејзината смрт, телото на Доли било сочувано преку таксидермија и моментално е изложено во Националниот музеј на Шкотска во Единбург.
Наследство
Откако клонирањето било успешно докажано преку производството на Доли, биле клонирани многу други големи цицачи, вклучувајќи свињи, елени, коњи и бикови. Обидот за клонирање на аргали (планински овци) не произвел остварливи ембриони. Обидот да се клонира бик бантенг бил поуспешен, како и обидите за клонирање на муфлон (форма на диви овци), кои резултирале со одржливо потомство. Процесот на репрограмирање низ кој треба да поминат клетките за време на клонирањето не е совршен и ембрионите произведени со јадрен трансфер често покажуваат абнормален развој. Создавањето клонирани цицачи било многу неефикасново 1996 година Доли било единственото јагне кое преживеало до зрелост од 277 обиди. До 2014 година било пријавено дека кинески научници имале 70-80% успешност во клонирањето свињи, и во 2016 година, корејската компанија, Суам Биотех, произведувала 500 клонирани ембриони дневно. Вилмут, кој го предводел тимот што ја создал Доли, во 2007 година објавил дека техниката на јадрен трансфер можеби никогаш немало да биде доволно ефикасна за употреба кај луѓето.
Клонирањето може да има употреба во зачувување на загрозените видови и може да стане остварлива алатка за оживување на изумрените видови. Во јануари 2009 година, научниците од Центарот за прехранбена технологија и истражување на Арагон во северна Шпанија го објавила клонирањето на пиринејскиот козорог, подвид на дива планинска коза, кој официјално бил прогласен за изумрена во 2000 година. Иако новородениот козорог умрел набргу по раѓањето поради физички дефекти во неговите бели дробови, ова било првпат изумрено животно да биде клонирано, и може да ги отвори вратите за спасување на загрозените и новоизумрените видови со тоа што ќе ги воскресне од замрзнатото ткиво.
Во јули 2016 година, четири идентични клонови на Доли (Дејзи, Деби, Дијана и Дениз) биле живи и здрави на девет години.
Сајентифик Американ во 2016 година заклучил дека главното наследство на Доли не е клонирање на животни, туку напредок во истражувањето на матични клетки. По Доли, истражувачите сфатиле дека обичните клетки може да се репрограмираат на индуцирани плурипотентни матични клетки, кои можат да се одгледуваат во секое ткиво.
Првото успешно клонирање на вид примати било пријавено во јануари 2018 година, користејќи го истиот метод што ја создал Доли. Два идентични клонови на макаки мајмун, Жонг Жонг и Хуа Хуа, биле создадени од истражувачи во Кина и биле родени кон крајот на 2017 година.
Во јануари 2019 година, научниците во Кина објавиле создавање на пет идентични клонирани генски уредени мајмуни, повторно користејќи го овој метод, и техниката за уредување на гени CRISPR - Cas9, наводно, користена од Хе Џианкуи при создавањето на првите човечки бебиња модифицирани со ген, Лулу и Нана. Клоновите на мајмуните биле направени со цел да се проучат неколку медицински болести.
NGC 6184
NGC 6184 — спирална галаксија во соѕвездието Херкул, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6184 се споменува и како MCG 7-34-109, CGCG 224-70, KUG 1629+406B.
Феномени (валцер)
Феномени (германски: Phänomene), опус 193, ― валцер составен од Јохан Штраус II. Валцерот бил посветен на техничките студенти на Виенскиот универзитет и првпат бил изведен по повод нивниот бал во Софиевата сала во февруари 1857 година. Оваа композиција припаѓа на серијалот валцери на Штраус кои ја отсликуваат фасцинацијата на композиторот за авангардни оркестрации и хармонични стилови на Хектор Берлиоз и Рихард Вагнер.
NGC 6184
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6184 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 14 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,9 m/лм2. NGC 6184 има привидни димензии од 0,8' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 16 ч 31 м 34,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +40° 33' 56"". Положбениот агол на објектот е во износ од 128°.
Други поделби
Проучување на NGC 6184 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 58432. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 80; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3066. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 743.
Глупак (филм од 1920)
Синопсис
Ник Ван Олстине е богат сопственик на рудници на сребро. Неговиот син Берти е наиван и разгален, а ќерката Роуз е омажена за сомнителниот инвеститор Марка. Марк има вонбрачна ќерка, но го принудува Берти да ја преземе вината и така ги уништува неговите планови за венчавката. Исто така, Марк речиси го уништува семејниот бизнис така што ги продава залихите на рудникот по прениска цена. На тој начин, Берти мора да се обиде да го спаси семејството...
455 п.н.е.
455 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 455. година пред новата ера, 455. од првиот милениум п.н.е., 55. од 5 век п.н.е. и шеста од 450-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5053 и 5054 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4295 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3305 и 3306 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 298.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 455 година се протега во 2181 и 2182, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2241 и 2242 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 88. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1109 и 1108 исламска година пред хиџра.
Вулканоид
Вулканоидите се претпоставена група на астероиди кои кружат околу Сонцето во динамички стабилна зона меѓу орбитата на планетата Меркур и Сонцето. Наречени се по претпоставената планета Вулкан, за која се сметало дека постои врз основа на неправилностите во орбитата на Меркур, која пак подоцна била објаснета со општата релативност. Досега не се откриени вулканоиди, и сѐ уште не е јасно дали постојат.
Ако постојат, вулканоидите би било тешко да се откријат бидејќи би биле премали и преблиску до силниот сјај на Сонцето. Поради близината до Сонцето, од Земјата може да се бараат само за време на самрак или при затемнување на Сонцето. Пречникот на вулканоидите би требало да биде од околу 100 метри до 6 километри и веројатно имаат скоро кружни орбити во близина на надворешниот раб од гравитациски стабилната зона помеѓу Сонцето и Меркур.
Вулканоидите, ако се пронајдат, на научниците може да им понудат материјал за првиот период од создавањето на планетите, како и увид во условите кои постоеле во раниот Сончев Систем. Иако е откриено дека секој втор гравитациски стабилен регион во Сончевиот Систем содржи тела, не-гравитационите сили (како ефектот Јарковски) или влијанието на мигрирачка планетата во раните фази од развојот на Сончевиот Систем можеби ја исцрпиле оваа област од сите астероиди кои можеби се наоѓале таму.
Историја и набљудување
Небесните тела во внатрешноста на орбитата на Меркур се претпоставувале и се барале со векови. Германскиот астроном Кристоф Шајнер во 1611 година мислел дека видел мали тела како минуваат пред Сонцето, но подоцна се испоставило дека тоа се сончеви дамки. Во 1850-тите, Урбеин Ле Верие направил детални пресметки на орбитата на Меркур и открил мало несовпаѓање во прецесијата на перихелот на планетата со предвидените вредности. Тој претпоставувал дека гравитационото влијание на мала планета или прстен од астероиди во орбитата на Меркур би го објаснило ваквото отстапување. Веднаш потоа, астроном-аматер по име Едмонд Лескарбо тврдел дека ја видел претпоставената планета на Ле Верие како поминува врз Сончевиот диск. Новата планета набргу била наречена Вулкан, но не била повторно видена, а неправилното однесување на орбитата на Меркур било објаснето од Ајнштајновата општа теорија за релативноста во 1915 година. Вулканоидите своето име го добиле по оваа претпоставена планета. Она што го видел Лескарбо веројатно била уште една сончева дамка. Вулканоидите, ако постојат, би било тешко да се откријат поради блесокот од блиското Сонце, и од Земјата може да се бараат само за време на самрак или за време на затемнувањето на Сонцето. Во раните 1900-ти биле извршени неколку потраги за време на затемнувањата, при кои не се откриле вулканоиди, а потрагите за време на затемнувањата остануваат вообичаен метод на барање. Конвенционалните телескопи не можат да се користат за нивно пребарување бидејќи блиското Сонце може да им ја оштети оптиката.
Во 1998 година, астрономите ги анализирале податоците од ЛАСКО инструментот поставен на вселенското летало СОХО, кои се збир од три коронографи. Податоците прибрани меѓу јануари и мај истата година не покажале присуство на вулканоиди посветли од магнитуда 7. Ова одговара на пречник од околу 60 километри, под претпоставка дека астероидите имаат албедо слично на она на Меркур. Всушност, се исклучува присуство на голем планетоид на растојание од 0,18 ае, предвиден со теоријата на скаларна релативност.
Подоцна се правеле обиди за откривање на вулканоидите преку поставување на астрономска опрема над пречките од Земјината атмосфера, на височини каде што небото за време на самрак е потемно и појасно отколку на земјата. Во 2000 година, планетарниот научник Алан Стерн извршил истражувања на вулканоидната зона користејќи го надгледувачот Lockheed U-2. Летовите биле извршени на височина од 21.300 метри за време на самрак. Во 2002 година, тој и Ден Дурда извршиле слични набљудувања со борбен авион Ф-18. Направија три лета над пустината Мохаве на надморска височина од 15.000 метри и вршеле набљудувања со Југозападен Универзален Систем за Сликање — во Воздух (SWUIS-A).
Дури и на овие височини, сè уште има атмосфера и може да ја попречува потрагата по вулканоиди. Во 2004 година, се направил обид со суборбитален вселенски лет со цел да се постави камера над атмосферата на Земјата. Ракетата Блек Брант била лансирана на 16 јануари од Вајт Сендс во Ново Мексико, и на својот десетминутен лет носела моќна камера наречена ВулКам, Таа достигнала височина од 274.000 метри и направила преку 50.000 слики. Но на ниту една од сликите не биле откриени вулканоиди. Сепак на овој лет имало технички проблеми.
Податоците од пребарувањата од двете вселенски летала (СТЕРЕО) од НАСА не успеале да откријат ниту еден вулканоиден астероид. Се јавува сомнеж дека има вулканоиди со пречник подолг од 5.7 километри.
Вселенската сонда МЕСИНЏЕР направила неколку снимки од надворешните региони од вулканоидната зона; но неговите можности биле ограничени затоа што неговите инструменти морало постојано да бидат насочени обратно од Сонцето за да се избегне оштетување. Сепак, до неговото уништување во 2015 година, леталото не успеало да понуди значајни докази за вулканоидите.
На 13 август 2021 година, бил откриен астероидот 2021 PH27, со перихел длабоко во орбитата на Меркур. При неговото најмало растојание до Сонцето од 0,1331 АЕ, тој доаѓа повеќе од двојно поблиску до Сонцето од перихелот на Меркур на 0,307499 АЕ. Ова го вклучува астероидот во рамките на претпоставената вулканоидна зона.
Орбита
Максималниот можен волумен на вулканоидната зона е многу мал во споредба со оној на астероидниот појас. Судирите меѓу телата во вулканоидната зона би биле чести и многу енергични, со тенденција да ги уништат телата. Најповолна местоположба за вулканоиди е веројатно во кружни орбити во близина на надворешниот раб на вулканоидната зона. Малку е веројатно дека вулканоидите ќе имаат поголем наклон од околу 10° кон еклиптиката. Можно е постоење и на Меркурови тројанци - астероиди заробени во Лагранжовите точки на Меркур.
Физички одлики
Сите вулканоиди што постојат треба да бидат релативно мали. Претходните пребарувања, особено од вселенското летало СТЕРЕО, исклучуваат постоење на астероиди поголеми од 6 километри во пречник. Минималната големина им е околу 100 метри; честичките помали од 0,2 μm се одбивани од зрачниот притисок, а телата помали од 70 m би биле вовлечени во Сонцето преку Појнтинг-Робертсоновото влечење. Помеѓу овие горни и долни граници, постоење на астероиди со пречник помеѓу 1 километар и 6 километри се смета дека е можно. Тие би биле речиси доволно жешки за да сјаат со црвена светлина.
Се смета дека вулканоидите би биле многу богати со елементи со висока точка на топење, како железо и никел. Малку е веројатно дека поседуваат реголит бидејќи таквиот материјал побрзо се загрева и лади, и се под повисоко влијание на ефектот Јарковски од цврстата карпа. Вулканоидите по боја и албедо се веројатно слични на Меркур, и може да содржат материјал останат од најраните фази на создавањето на Сончевиот Систем.
Постојат докази дека Меркур бил погоден од големо тело релативно доцна во неговиот развој, судир кој отстранил голем дел од кората и обвивката на Меркур, и кој ја објаснува тенкоста на Меркуровата обвивка во споредба со обвивките на другите земјовидни планети. Ако имало таков судар, голем дел од расфрлените остатоци како резултат на сударот можеби сè уште кружат околу Сонцето во вулканоидната зона.
Попрад
Попрад (Poprád, Deutschendorf) — град во северна Словачка, на подножјето на планините Татри, познат по својот живописен историски центар и како одморалиште. Тоа е најголем град во регионот Спиш и десетти најголем град во Словачка, со население од околу 55,000 жители.
Аеродромот Попрад-Татру е меѓународен аеродром сместен веднаш до градот. Попрад исто така е почетна точка на татранската електрична железничка линија, која ги поврзува одморалиштата на Високите Татри меѓусебно и со Попрад. Главната железничка линија го поврува градот со останатите градови во Словачка и пошироко.
Историја
Територијата припаѓала на Кралството Унгарија уште од 10. век и најверојатно првично била населена од словенски доселеници. Во 13. век, територијата била колонизирана од германски доселеници и станала во голема мера германски град наречен Deutschendorf што во превод значи 'германско' село. Од 1412 до 1770 година, како еден од градовите во Спишкиот комитет, Попрад бил заложен од Кралството Унгарија на Кралството Полска, што резултирало со силно полско влијание врз идниот развој на градот.
Попрад, според првите пишани наводи кои датираат од 1256 година, бил 690 години (се до 1946 г.) само една од неколкутте соседни населби, кои сега го сочинуваат модерниот град. Другите делови од сегашната населба се Матејовце (први наводи од 1251 г.), Спиша Собота (1256), Велка (1268), и Страже под Татрами (1276). Најзначаен од овие првични градови бил Георгенберг (или Шепесзомбат, денес: Спишка Собота), којшто ја има зачувано својата доминантна позиција во областа сè до крајот на 19. век.
Во 1999 година, поднел кандидатура за организирање на Зимските олимписки игри 2006, но загубил од Торино.
Географија
Попрад се наоѓа на надморска височина од 672 метри над морското ниво и зафаќа површина од 63 км2. Градот е сместен во североисточна Словачка, оддалечен околу 110 километри од Кошице и 330 километри од Братислава.
Попрад е сместен на реката Попрад во Подтатранската котлина, и е порта за Високите Татри. Планински венци околу градот се Левочките планини на исток, Козјите сртови на југ, и Ниските Татри на југозапад. Вододелницата помеѓу Црното Море и Балтичкото Море се наоѓа кон запад, близу селото Штрба.
Демографија
Попрад има население од 55,158 жители (од 31 декември 2005 г.). Според пописот од 2001 година, 94.1% од жителите се Словаци, 2.1% Роми, 1% Чеси, 0.2% Унгарци, 0.2% Германци, 0.1% Руси, 0.1% Украинци, и 0.1% Полјаци. Според религијата, 65.9% се католици, 16.8% од луѓето не се религиозни, и 7.3% се лутеранци.
Знаменитости
Друг историски центар околу Попрад е општината Спишка Собота, која била прогласена во 1953 година за зачуван градски споменик. Значајна знаменитост во општината е црквата „Свети Георги“,со пет олтари од готски стил и главен олтар од работилницата на Мајстор Павел од Левоча.
Од модерните градби се издвојува водениот парк Аквасити Попрад.
Територијална поделба
Градот е поделен на шест општини заради поделба на општинската администрација:
Спорт
Локален женски кошаркарски клуб е клубот Вирпул Попрад. Своите натпревари клубот ги игра во Попрад арената.
Сообраќај
Попрад е капија на планинскиот венец Високи Татри, кој е популарно туристичко одредиште. Градот лежи на главниот автопат (Е 50) и железнички се поврзува со западна и источна Словачка.
Железничката станица Попрад-Татру го поврзува Попрад со останатите големи одредишта во словачката железничка мрежа, а со планините градот се повруза преку електрифицирана железничка пруга.
Аеродромот Попрад-Татру, кој се наоѓа на надморска височина од 718 метри, нуди летови до Лондон.
Владиково
Владиково (Οροπέδιο, Оропедио) — село во Општина Драма во Драмскиот округ, Егејска Македонија, денес во областа Источна Македонија и Тракија, Грција.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа на 44 километри северно од градот Драма и на 4 километри јужно од Осеница, на надморска височина од 670 метри.
Отоманско Царство
Селото во текот на XIX век се наоѓало во Драмската каза во составот на Отоманското Царство. Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Владиково се состоело од 62 семејства и 150 жители македонски муслимани Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото имало 370 македонски муслимани.
Грција
По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Грција.
Според грчката статистика од 1913 година, во селото живееле 567 жители, додека според пописот од 1920 година, во селото живееле 352 луѓе.
Според Лозанскиот договор потпишан помеѓу Република Турција и Република Грција, во селото било населено грчко население од Турција, додека муслиманското население ги напуштило своите домови.
Во 1927 година, селото било преименувано во Оропедио.
Демографија
Во 1928 година во селото биле населени 60 грчки бегалски семејства со вкупно 204 луѓе. Така, според пописот од 1928 година во селото живееле 204 лица, додека во 1940 година селото броело 275 жители. Селото во пописот од 1961 година живееле 11 жители, во 1991 година имало 29 жители. Денеска, населението на селото е 23 жители според пописот од 2011 година.
Дунавска сирена
Дунавска сирена (германски: Donauweibchen), Оп. 427, ― валцер составен од Јохан Штраус II во декември 1887 година. Композицијата содржи мелодии од оперетата на Штраус, Поедноставно (Simplicius). Првпат била изведена во јануари 1888 година на еден од неделните концерти на Едуард Штраус во Виенското музичко здружение.
Конгрес на Филипините
Конгресот на Филипините (Филипински: Kongréso ng Pilipínas) — законодавниот дом на Филипините. Тој е дводомен и се состои со Сенат (горен дом), и Претставнички дом (долен дом).
Global Voices Online
Глобал војсис онлајн (Global Voices Online) е меѓународна мрежа блогери која дава преглед на тоа што се случува во блогосферата низ целиот свет. Се работи за непрофитно мрежно место кој го вдомува Беркмановиот центар за интернет и општество на Правниот факултет на Харвард, кој израсна по меѓународната средба на блогерите со финансиска помош на Итан Зукерман и Ребека Меккинон. Има за цел оформување и зголемување на моќта на заедница на „блогери-мостови“ кои „може да градат мостови помеѓу два јазици или две култури“.
Глобал војсис онлајн има тим регионални уредници кои вршат прибирање (агрегација) и избор на интересни разговори кои се случуваат во различните блогосфери, од Авганистан до Зимбабве, со особен фокус на незападни и гласови помалку присутни во главните светски медиумски текови. На пример, може да се најдат дискусии на блогери од Конго за изборите од 2006, или блогери од Јордан за аферата со карикатурите во Данска.
Втората цел е развој на алатки и ресурси за поефективно остварување на првата цел. Примарен ресурс е одржување блиски работни односи со класичните медиуми на обострана полза, со пренесување на содржини во печатот. Поради тоа, Глобал војсис себеси се смета за комплементарен елемент, а не конкуренција на традиционалните медиуми. На пример, Ројтерс им има дадено неограничен грант во јануари 2006. Како признание за придонесот во иновација во новинарството, Глобал војсис е добитник на престижната Голема награда на Најт-Батен во 2006.
Санто Антонио
Санто Антонио (португалски: Santo António) е главното населено место на островот Принсипе во Сао Томе и Принсипе. Градот бил главен град на колонијално Сао Томе и Принсипе од 1753 до 1852 година. Градот се наоѓа на северниот брег од островот. Санто Антонио е административен центар на покраината Принсипе и округот Паге. Гратчето има население од 1.200 жители. Градот е познат по својата колонијална архитектура и по своите цркви.
Global Voices Online
Во 2007 беше отпочнат Проектот Лингва (Project language) со цел зголемување на влијанието на Глобал војсис на други јазици, освен англискиот, со помош на преведувачи-волонтери.
До кога браќа мили Македонци
„До кога браќа мили Македонци“ — македонска народна песна. Песната е посветена на културолошко потиснатите Македонци од Егејскиот дел на Македонија. Песната има општествен и патриотски карактер.
Текст
до кога Грци ќе толчат,
со своето верно духовенство
милата наша родина?
Зошто вие причина станавте
преди двесте години,
народната патријаршија
со лаги ни ја презедовте!
Каде се нашите писатели,
каде се нашите списанија?
Сè е, сè е прав и пепел станало
од грчка фанариотска слова.
Станете сите браќа Македонци
од сите македонски градови
и да викнеме сите со глас голем:
- Бегајте Грци, не ве сакаме!
Зглавница
Зглавница (словенечки: Zglavnica) — населба во Општина Литија во средна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Штаерска. Населбата сега е вклучена во Засавскиот статистички регион.
Спектар на аутизам
Спектар на аутизм, исто така познат како спектар на аутистични нарушувања или аутизам е низа на невроразвојни нарушувања кои вклучуваат аутизам, Аспергеров синдром и други сродни состојби. Кај поединци на спектарот присутни со два типа на симптоми: проблеми во социјалната комуникација и социјалната интеракција и ограничени, повторувачки начини на однесување, интереси или активности. Најчесто симптомите почнуваат да се препознаваат помеѓу една до две години возраст. Долгорочните проблеми може да вклучуваат потешкотии во создавањето и одржувањето на врските, задржувањето на работата и извршувањето на секојдневните задачи.
Причинителот на нарушувањата од аутистичниот спектрум не е сигурно познат.[3 ]
Во ризични фактори спаѓаат да се има постар родител, семејна историја и одредени генетски состојби.
Дијагнозата се заснова на симптомите.
Дијагностичкото и статистичко упатство за ментални нарушувања, Петто Издание го редефинирало спектарот на аутистични нарушувања, па покрај аутизам, Апергеров синдром, первазивно наружување на развојот, го вклучило и детското дисенгративно нарушување.
Во 1998та година, студија на Ендру Вејкфилд ја дала сугестијата дека ММР вакцина та може да предизвика аутизам. Оттогаш, научни студии ја отфрлиле последичната врска помеѓу ММР вакцината и аутизам.
Ледено доба (филм од 2002)
Ледено доба (англиски: Ice Age) — американски анимиран филм од 2002 година, во режија на Крис Веџ и Карлос Салдана, според сценариото на Мајкл Ј. Вилсон и Мајкл Берг. Гласовите ги позајмуваат: Реј Романо, Џон Легуизамо, Денис Лири, Џек Блек, Горан Вишњиќ, итн.
Содржина
За време на Леденото доба, влакнестиот мамут Мени (гласот на Романо) го среќава здодевниот мрзливец Сид (гласот на Легуизамо). Истовремено, група сабјести тигри напаѓаат човечка населба и мајката го фрла бебето во реката. Мени и Сид го наоѓаат бебето и, по наговор на Сид, одлучуваат да го земат со себе. Водачот на сабјестите тигри го испраќа тигарот Диего (гласот на Лири) да се спријатели со Мени и Сид за да ги донесе во заседа, со цел да го земат бебето. Така, Диего им се придружува на Мени и Сид, лажејќи ги дека ќе им покаже полесне пат за да ја преминат планината. Кога стигнуваат во еден планински теснец, сабјестите тигри ги напаѓаат, но тогаш Диего застанува на страната на Мени и на Сид. Потоа, тие им го враќаат бебето на луѓето.
Дибек (Суводол)
Дибек — археолошко наоѓалиште во битолското село Суводол. Претставува гробница од хеленистичко време. Се наоѓаат североисточно од селото, на мала височинка што доминира над просторот од некогашната античка населба во месноста Сланец. Во 1931 година Ф. Масеснел, вршејќи увид на откриената старохристијанска базилика во Сланец, го посетил и наоѓалиштето Дибек каде констатирал остатоци од влезови на две гробници издлабени во карпа. Едната, според неговите упатства, ја „исчистил“ селскиот учител, а резултатите подоцна ги објавил. . Во 1991 година во организација на Заводот и музеј од Битола биле извршени нови истражувања на споменатите гробници, при што во непосредната близина била откриена уште една гробница. Заедничка одлика на гробниците е тоа што се издлабени во карпа, имаат иста организација (дромос, преткомора и засводена комора со влезови меѓу нив), приближно исти димензии, погребувања со кремирани покојници и потекнуваат од доцнохеленистичкото време (II век пред н.е.). Археолошки интактна е новооткриената гробница (бр. 1) во која се најдени биста на Афродита од теракота, облечена во тенок деколтиран фустан препашан под градите, која на главата има дијадема украсена со осум чашковидни цвета, и три добро зачувани керамички сада. Нејзината вкупна должина (дромос, преткомора и комора) изнесува 13,25 м. Во гробницата бр. 3, делумно оштетена од порано, се најдени 6 керамички садови исто така добро зачувани. Гробниците издлабени во карпа од Дибек се дел од веригата на т.н. „македонски гробници“ распоредени по источниот раб на Пелагониската рамнина.
Навара
Навара (шпански: Comunidad Foral de Navarra; баскиски: Nafarroako Foru Komunitatea o Nafarroa) e автономна заедница и покраина на северот на Шпанија. Се граничи со Франција на север, Арагон на исток, Риоха на југ и Баскија на запад. Зафаќа површина од 10.391 км2 и има 602.000 жители. Главен град е Памплона.
454 п.н.е.
454 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 454. година пред новата ера, 454. од првиот милениум п.н.е., 54. од 5 век п.н.е. и петта од 450-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5054 и 5055 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4296 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3306 и 3307 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 299.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 454 година се протега во 2182 и 2183, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2242 и 2243 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 89. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1108 и 1107 исламска година пред хиџра.
Идили
Идили (германски: Idyllen), Оп. 95, ― валцер компониран од Јохан Штраус II во 1851 година. Компонирана е за „Големиот летен вечерен фестивал“ во виенската Народна градина, при што композиторот го диригира Штраусовиот оркестар во неговата прва изведба. Петтата валцерска мелодија на делото вметнува теми од популарната песна O Madchen mein unter'm Hollerstock (О мома моја под розата). Theater Zeitung коментирал за валцерот Штраус дека „тој е најизворен и прикажува мноштво пикантни танцови ритми кои се инструментирани со многу дух и, среде бурниот аплауз од избраната и бројна публика, мораше да се игра „да капо“.
NGC 3836
NGC 3836 — спирална галаксија во соѕвездието Пехар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3836 се споменува и како MCG -3-30-10, VV 477, IRAS 11409-1631.
Откривање
Објектот е откриен на 29 април 1877 година од страна на Ернст Вилхелм Либерехт Темпел, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 11 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3836 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,9 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,4 m/лм2. NGC 3836 има привидни димензии од 1,4' х 1,3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 33°.
Други поделби
Проучување на NGC 3836 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 36445. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 282; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6086. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1013.
Лилјакот (оперета)
„Лилјакот“ за првпат била изведена на македонската сцена во јануари 1957 година.
Прв чин: Соба во куќата на Ајзенштајн
Адела го чита писмото на својата сестра кога го слуша гласот на обожавателот на нејзината господарка Розалинда. Во тој миг, Розалинда се приѕиркува низ вратата. Адела во писмото прочитала дека вечерта има танц на кој е поканета. Ја моли својата господарка за слободно попладне, но е одбиена. Алфред неочекувано влегува низ прозорецот. Розалинда не може да му одолее, но го оттурнува бидејќи слуша чекори кои доаѓаат. Пред да замине, Алфред ѝ ветува дека повторно ќе се врати вечерта. Сопругот на Розалинда, Ајзенштајн, влегува во собата, придружуван од неговиот адвокат. Ајзенштајн се расправа со него, бидејќи судот му ја зголемил казната на осум дена. На Ајзенштајн му се придружува и д-р Фалке. Тој му предлага следното утро да оди в затвор, а вечерва да му се придружи на забавата кај Орловски. Му се допаѓа идејата. Пред да замине на забавата, тој ѝ кажува на сопругата дека ќе оди в затвор. Тоа ѝ е чудно, бидејќи тој се облекол многу елегантно, но сепак му поверува. Кога заминува, ја повикува Адела и ѝ дозволува да излезе вечерта. Сплеткарот Фалке, кој и самиот ѝ напишал писмо на Адела во име на Ида, ја советува Розалинда да се облече како унгарска грофица, да дојде на забавата и да открие каков е всушност нејзиниот сопруг. Пристигнува Алфред, облечен во тоалетата на својот господар и се однесува како господин. Во тој момент се појавува директорот на затворот Франк кој вели дека дошол да го земе Ајзенштајн. Кога ќе го види Алфред облечен како господар, го носи во станицата.
Втор чин: Забава кај принцот Орловски
На забавата сестрите дознаваат дека писмото што го добила Адела не го напишала Ида. Фалке му објаснува на Орловски дека подготвил многу посебна шега, која ја нарекува Одмазда на лилјакот. Веднаш потоа, тој му ја претставува Адела како Олга, иако таа му објаснува дека всушност е слугинката на Ајзенштајн. Преку вратата на директорот на затворот Франк кој влегува, тој го претставува Фалке како витезот Шаргрен. Розалинда подоцна се приклучува на забавата, преправена како унгарска грофица. На Ајзенштајн веднаш му се допаѓа и се обидува да ја заведе со својот часовник, со кој освоил неколку девојки. Искусната сопруга набрзо му се измолкнува. Забавата е во полн ек, сите играат и пијат. Ајзенштајн му раскажува на собраното друштво како се пошегувал на сметка на Фалке по една карневалска забава. Фалке бил многу пијан и Ајзенштајн го оставил така во шумата. Утрото, кутриот маскиран во лилјак морал да оди пешки до дома и му се смееле. Оттогаш го добил прекарот Лилјакот.
Трет чин: Канцеларијата на директорот на затворот
Во канцеларијата, чуварот Фрош се расправа со Алфред затоа што неговото пеење му оди на нерви. Расправијата ја прекинува Франк, кој потоа малку дреме на столот. Адела и Ида доаѓаат во канцеларија и бараат од директорот финансиска помош за часови по пеење и танцување. Адела му открива дека таа е всушност слугинката на Ајзенштајн. Фрош го најавува доаѓањето на Ајзенштајн, Франк брзо ги крие девојките во една од слободните ќелии. Кога Ајзенштајн му го открива вистинското име на Франк, не може да поверува, бидејќи вчера со своја рака го затворил во ќелија. Ајнштајн сака да го види својот двојник. Се појавува неговиот адвокат со кој разменуваат облека за да може да се види со својот клиент. Тогаш во затвор доаѓа и Розалинда. Како адвокат, Ајзенштајн извесно време ги испрашува сопругата и Алфред, кога конечно им се открива. Навредената Розалинда му го турка во лице часовникот, кој тајно му го зеде на забавата. Фрош ги ослободува Адела и Ида од ќелијата, а Фалке ги носи Орловски и останатите од групата во канцеларијата. На крајот Ајзенштајн и Розалинда се нашминкаат, Орловски на Адела ѝ ветува финансиска поддршка. Сите наздравуваат со шампањ.
NGC 1755
NGC 1755 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Златна Рипка, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1755 се споменува и како ESO 56-SC28, in LMC.
Откривање
Објектот е откриен на 3 октомври 1826 година од страна на Џејмс Данлоп, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 9 см.
Други поделби
Проучување на NGC 1755 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 444; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9161.
Црква „Пресвето Срце Исусово“ - Битола
Црквата „Пресвето Срце Исусово“ е католички храм кој се наоѓа во Битола, Македонија.
За формирањето на црквата најзаслужни биле Лазаристите кои во 19 век започнале со идеја за ширење католичката вера меѓу православното население на Отоманското Царство. Основач на парорхијата во градот бил Жан - Жозеф Лепавек кој во 1857 година го купил хотелот Локанда на Широк Сокак. Со текот на времето христијанскиот храм бил постојано обновуван и надоградуван.
Црквата била целосно изградена во 1870 година, но во 1900 била опожарена. Денешната црква датира од 1909 година и истата е во неоготски стил. Главниот олтар од костеново дрво во готски стил бил изработен во Минхен, Германија. Останатите два помали олтари биле изработени во новоготски француски стил. Новиот олтар како и амвонот биле изработени во 1975 год од ореово дрво, а ги изработил Ѓорѓи Караџов. Камбанаријата на црквата била изградена во периодот 1938 - 1940 г., и е подарок од словенечките верници.
Ќоселија
Ќоселија — село во Општина Радовиш, источна Македонија. Денес нема жители.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во источниот дел на општината, североисточно од градот Радовиш. Лежи на јужните падини на планината Плачковица над селото Сариѓол, на надморска височина од 780 м. Атарот е мал, со површина од. Во селото извира поток кој тече на југ, и пред с. Ораовица се слева со друг поток, образувајќи ја реката Ступница.
Историја
Во XIX век Ќоселија било турско село во Радовишката каза на Отоманското Царство. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 г. Ќосели имало 100 жители, сите Турци.
Според османистот Димитар Гаџанов во 1916 г. во Ќуселии живееле 156 Турци.
Население
Во периодот пред Втората светска војна, населението на Ќоселија доживеало пораст и продолжило со умерен раст по војната. Ова се променило во 1950-тите кога целото село е испразнето, веројатно поради иселувањето на Турците од Македонија. Според пописот од 2002 година, Ќоселија немала ниеден жител. Истото било потврдено и на пописот од 2021 година.
Шарбакти (округ)
Шарбакти е округ во Казахстан во покраината Павлодар со центар град Шарбакти.
Разбојна Дупка
Разбојна Дупка — археолошко наоѓалиште во крушевското село Алданци. Претставува гробница од хеленистичкото време.
Сенат на Филипините
Сенатот на Филипините (Филипински: Senádo ng Pilipínas) — горниот дом на дводомната законодавна власт на Филипините. Сенатот е составен од 24 сенатори. Тие имаат 6-годишен мандат.
Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 21 (Прилеп)
'''Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 21''' — дуќан во Старата чаршија во градот Прилеп. Објектот е заведен како културно наследство на Македонија во списокот на заштитени добра на Министерството за култура.
NGC 6185
NGC 6185 — спирална галаксија во соѕвездието Херкул, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6185 се споменува и како UGC 10444, MCG 6-36-52, CGCG 196-77, KUG 1631+354.
Откривање
Објектот е откриен на 27 април 1827 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 16 ч 33 м 17,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +35° 20' 32"". Положбениот агол на објектот е во износ од 0°.
Други поделби
Проучување на NGC 6185 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 58493. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 114; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2587. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1069.
Noesis Cultural Society
Културното друштво Noesis (романска Societatea Culturală Noesis) е романска организација која produces и markets дела, базирани на CD ROM, кои се однесуваат на романската култура и мисла. Тие се со седиште во Букурешт, Романија. „ Noesis “ е старогрчки збор за „мисла“.