cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Минхенска авионска несреќа
Животопис
Во април 1955, ФИФА го основала Европскиот Куп, како фудбалски натпревар за шампионските клубови на нејзините здружени народи, со почеток во сезоната на 1955-56. Меѓутоа, победниците на Англиската Лига, Челзи биле одбиени за влез, од страна на секретарот на Фудбалската Лига, Алан Хардејкер, кој верувал дека тие не требало да влезат за доброто на англискиот фудбал и за фудбалот воопшто. Следната сезона, Манчестер Јунајтед со менаџерот Мет Базби, ја освоил Англиската Лига. Фудбалската Лига во почетокот, повторно им го одбила влезот во Европскиот Куп, но Базби и неговиот претседател Харолд Хардмен со помош на претседателот на Фудбалскиот Сојуз, Стенли Роус им се спротивставиле на Лигата и тие станале првиот англиски тим којшто се осмелил да влезе во Европа. Управата на Манчестер Јунајтед ризикувала со тимот познат поради својата младост како „Бебињата на Базби “, и тоа и се исплатило, стигнувајќи до полуфиналето во 1956-57 и докажале на Фудбалската Лига дека погрешила, а биле елиминирани од можните победници Реал Мадрид. Со повторното освојување таа сезона на титулата од Првата Лига си ги осигурале квалификациите за турнирот во 1957-58, а како фаворити за негово освојување ги означил нивниот успех на Купот во 1956-57. Натпреварите во домашната лига биле одиграни на сабота, а Европските натпревари биле одиграни на сред недела, па иако патувањето со авион било ризично во тоа време, тоа бил единствениот практичен избор, доколку Јунајтед сакал да ги исполни закажаните термини за натпреварите во Лигата, а коишто требало да ги исполни доколку сакале да му докажат на Алан Хардејкер дека греши. Откако ги победиле Шамрок Роуверс во квалификацискиот круг и Дукла од Прага во првиот круг, Манчестер Јунајтед се нашле во четврт-финалето со Црвена Ѕвезда од Белград. По победата над Југословенците со 2-1, на 21 јануари 1958 на стадионот Олд Трафорд, клубот трбало да отпатува во Југославија за натпревар во гости на 5 февруари. Во претходниот круг, на враќањето од Прага, маглата над Англија го спречила тимот да се врати во Манчестер, па тие набрзина се подготвиле да одлетаат во Амстердам, пред да се качат на траектот од Хук во Холандија до Харвик и потоа со воз до Манчестер. Патувањето си го направило своето и играчите се задоволиле единствено со нерешен резултат од 1-1 со Бирмингем во Сент Ендрус. Со желба да не пропуштат во иднина некој од закажаните натпревари на Фудбалската Лига, а исто така и да не поминуваат повторно низ такво тешко патување, клубот изнајмил авион на Британската Авиокомпанија од Манчестер до Белград, за натпреварот во гости против Црвена Ѕвезда. Самиот натпревар завршил со 3-3, но тоа било доволно да им овозможи влез во полуфинале. Летот од Белград доцнел еден час, бидејќи играчот на Јунајтед, Џони Бери си го изгубил пасошот, потоа авионот според распоредот, направил пауза во Минхен за полнење на гориво, слетувајќи во 13:30.
Истрагата
Иако во почетокот пилотот бил обвинуван за несреќата, подоцна било откриено дека причината била зголемениот снег на крајот од пистата, кој предизвикал забавување на авионот и го спречил да ја достигне брзината за безбедно летање. За време на полетувањето, авионот достигнал 117 јазли (217 км/ч), но навлегувајќи во снегот, брзината се намалила на 105 јазли (194 км/ч), која била премала за да го поткрене авионот од земјата и со недоволно преостанат дел од пистата за да го прекинат летот. Авионот вртејќи со тркалата во круг, не бил многу погоден од снегот, заради геометријата на тие тркала, кои биле пропорционални со центарот за гравитација на авионот. Но, поновите видови како што е „Амбасадорот“ било утврдено дека се ранливи поради механизмот за слетување на предното тркало, а главните тркала позади како центар за гравитација. Како резултат на несреќата, отпочнало ограничување за дозволена количина на снег на пистите при работата. Покрај овој заклучок, властите на германскиот аеродром, (кои според законот биле одговорни за состојбата на авионските писти, но најчесто биле несвесни за опасноста која што ја претставува снегот на пистите за авионите, како што е Амбасадорскиот) го тужиле капетанот Тејн, бидејќи тој бил единствениот од преживеаните пилоти во несреќата. Тие тврделе дека тој полетал без да ги одмрзне крилата и дека бил единствениот одговорен за несреќата, покрај неколкуте сведоци коишто изјавиле дека тоа не било точно. Случајот на германските власти се засновал врз сликата од авионот пред полетувањето (објавена во неколку весници), која што се чини дека го покажувала снегот на горните површини на крилата. Сепак кога негативот бил испитуван, не се гледале ниту снегот ниту мразот, а „снегот“ се должел на објавените слики направени од копијата на оригиналот. Сведоците не биле повикани испрашување од страна на Германците, а судската постапка против Тејн се влечела сè до 1968, кога конечно бил ослободен од каква било вина за несреќата. Како официјална причина, Британските власти снимиле натрупување на растопениот снег на пистата, што ја спречил Елизабетанската класа да ја достигне неопходната брзина за полетување. Веднаш по несреќата, Британската Европска Авиокомпанија (БЕА) го отпуштила Тејн и никогаш повеќе не го ангажирала, тој се пензионирал и се вратил на живинарската фарма во Беркшајр. Починал од срцев напад во 1975 на 53 години.
Стадионот Олд Трафорд
Првиот споменик на стадионот Олд Трафорд за загинатите играчи и екипажот бил свечено откриен на 25 февруари 1960. Првата спомен-плоча, во облик на стадион со зелен терен и со испишаните имиња на жртвите во црно и златно стакло била сместена над влезот на главната ложа. Над спомен-плочата, имало гравура од тиково дрво на играч и на навивач со наведнати глави од двете страни на венецот и со топка на која била изгравирана годината 1958. Спомен-плочата била проектирана од страна на Џ. Вајпонд, архитект од Манчестер, а била изградена од „Друштвото со ограничена одговорност Месерс Џаконело“ од Манчестер, по цена од 2100 фунти, а свечено ја открил Мет Базби. Истиот ден свечено бил откриен и споменикот посветен на членовите на печатот кои загинале во Минхен, којшто се состоел од бронзена спомен-плоча со имињата на осумте загинати новинари. Свеченото откривање го извршил преживеаниот од несреќата Френк Тејлор во името на Сојузот на пишувачите за фудбалот. Оригиналната спомен-плоча била украдена во 1980 и била заменета со копија, која сега се наоѓа позади шанкот кај влезот за новинари. Последниот споменик бил едноставниот Минхенскиот часовник со две лица, кој бил платен од страна на Комисијата за спортски терени и бил прицврстен за југоисточниот агол на стадионот, со датумот „6-ти Феб 1958“ на врвот и „Минхен“ на дното на двете лица. Часовникот останал на истата местоположба од неговото монтирање. Часовникот бил свечено откриен на 25 февруари 1960 г. од страна на Ден Марсден, претседателот на Комисијата за спортски терени. Кон средината на 1970-тите, кога стадионот бил реновиран, потребно било спомен-плочата да се премести од главниот влез за да се извршат потребните промени. Сепак, невозможно било да се премести спомен-плочата без да се оштети, па така, било одлучено едноставно да се соѕида стариот споменик во Главната Трибина и да се нарача нов. Заменетата спомен-плоча сега се состоела единствено од терен со имињата испишани во листа и била поедноставна од оригиналот. Третиот модел на споменик кој ги вклучувал штандовите околу теренот со имињата и бројките над него, повеќе наликувал на оригиналот отколку вториот модел, и бил поставен во 1996 г. истовремено со поставувањето на статуата од Мет Базби, којшто свечено го открил оригиналниот споменик. Овој трет модел бил создаден од каменоресците од Трафорд парк, Мејтер и Елис, а вториот бил сместен во складиште. Во моментов, се очекуваат нови приказни плочи, пред да се постават за прикажување во музејот на клубот во Минхен. Третата спомен-плоча и статуата на Базби, првично биле сместени во северниот дел на Источната трибина, но после проширувањето на трибината во 2000 г., статуата била преместена во предниот дел на Источната трибина, а спомен-плочата во јужниот дел на трибината.
Минхен
Во Германија има исто така два споменика. Првиот, мал дрвен споменик на Исусовото распнување, украсен со камено корито исполнето со цвеќиња е сместен во селото Трудеринг, на аголот меѓу улиците Каротчтрасе и Емплштрасе. На коритото е поставен натписот: "Im Gedenken an die Opfer der Flugzeugkatastrophe am 6.2.1958 unter denen sich auch ein Teil der Fußballmannschaft von Manchester United befand, sowie allen Verkehrstoten der Gemeinde Trudering" (На македонски) „Во спомен на жртвите во авионската несреќа на 06.02.1958, вклучувајќи ги и членовите на фудбалскиот тим Манчестер Јунајтед, како и жртвите во сообраќајот на општината Трудеринг.“ На 22 Септември 2004, темносина, гранитна спомен-плоча била поставена на тротарскиот рабник, и свечено била откриена во близина на стариот Минхенски аеродром, на аголот меѓу улиците Рапенвег и Емплштрасе, на неколку метри од дрвениот споменик. Тој гласи (на англиски и на германски): Во спомен на сите оние, кои ги загубија животите во авионската несреќа во Минхен на 6 февруари 1958”. Под неа се наоѓа спомен-плоча, која ја изразува благодарноста на Јунајтед кон локалната управа на Минхен и кон неговите жители. Новиот споменик бил финансиран од самиот Манчестер Јунајтед и на свеченото откривање присуствувале службениците на клубот, вклучувајќи ги и генералниот директор Дејвид Гил, менаџерот Алекс Фергусон и директорот Боби Чарлтон, којшто ја преживеал несреќата. На 24 април 2008, градскиот совет во Минхен одлучил местото каде што е поставен споменикот да го именува како „Манчестерсквер“.
40 години од несреќата
Во доцната 1997, Џон Доерти му пришол на претседателот на Јунајтед, Мартин Едвардс во името на Сојузот на поранешни играчи на Манчестер Јунајтед, барајќи проштален натпревар за жртвите на Минхенската авионска несреќа: за преживеаните и за членовите на семејствата на оние кои загинале. Едвард се двоумел, но добротворниот натпревар бил конечно потврден во близина на 40 годишнината од несреќата. Навивачите купувале билети пред противниците да бидат избрани, а како можни противници за натпреварот биле рекламирани Црвена Ѕвезда од Белград и Баерн од Минхен. На сред подготовки, поранешниот играч на Јунајтед, Ерик Кантона, којшто се стремел кон филмска кариера летото во 1997 и се пензионирал од фудбалот, сепак пројавил интерес за враќање во Манчестер Јунајтед за да го одигра прошталниот натпревар. Стопанственикот Едвардс, како и секогаш ја искористил оваа можност за да ги спои тие два настани во еден. Оттогаш наваму, некои сметале дека натпреварот започнал да се одржува повеќе во чест на Кантона, а не за да им се оддаде признание, пред сè на „Бебињата на Базби“. Според новиот распоред во глумата, Кантона не бил слободен во февруари, па натпреварот бил преместен за 18 август, а се противел и на тоа да биде во тимот „Европските 9“. Мартин Едвардс бил критикуван поради тоа што го претворил натпреварот во рекламен трик, додека пак, Елизабет Вуд, бившата жена на преживеаниот Реј Вуд го споредила односот кон жртвите со „играње на мечки во циркус“. И покрај тоа, секое од семејството на жртвите заработило по 47000 фунти од натпреварот, додека Ерик Кантона повторно добил повеќе од 90000 фунти, директно од фондот за натпреварот, а не од клубот.
407
407 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 407 година од новата ера, 407. од првиот милениум, 7. од V век и осма од 400-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5915 и 5916 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5157 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4167 и 4168 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 1160.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 407 година се протега во 3043 и 3044, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3103 и 3104 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 950. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 222 и 221 година пред хиџра.
1176 п.н.е.
1176 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1176. година пред новата ера, 176. од вториот милениум п.н.е., 76. од 12 век п.н.е. и седма од 1170-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4332 и 4333 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3574 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2584 и 2585 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 423 пред основањето на Рим.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1176 година се протега во 1460 и 1461, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 1520 и 1521 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 633 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1852 и 1851 исламска година пред хиџра.
Откритија
1176 av. J.-C.
Кралство Србија (средновековно)
Кралство Србија (Краљевина Србија) – средновековна феудална држава која под Стефан Првовенчани (велик жупан 1196—1217, крал 1217—1228) се развило од Рашка во 1217 година и траело до 16 април 1346 година, кога за време на владеењето на Стефан Душан (крал 1331—1346, цар 1346—1355) е издигнато на ранг на царство односно станало Српско Царство.
Позадина
Стефан Првовенчани на великожупанскиот престол доаѓа во 1196 година. Стефан Немања му го предал престолот на соборот во Рас и се замонашил во манастирот Студеница. Титулата велик жупан на Србија ја носел до 1217 година. Врската со Венецијанска РепубликаВенецијанската Република и римокатоличкиот запад го навеле да побара кралска круна од папата Хонориј III. Стефан порано, на крајот на XII век, веќе ја барал кралската круна од папата Инокентиј III. Истовремено круната ја барал и неговиот постар брат Вукан, кој од некои причини сметал дека е роднински поврзан со новиот папа. Покрај кралската круна, Вукан сакал да ја обезбеди и егзистенцијата на Барската надбискупија. Неканонската Барска надбискупија основана уште во 1089 година од страна на дукљанскиот владетел Константин Бодин од династијата Војисављевиќ. Укината е во 1143 година. Папата Инокентиј повеќе верба му поклонил на Вукан и ја обновил Барската надбискупија која на Латеранскиот собор во 1215 година, стекнала јурисдикција над сите римокатолички епископии во српската држава.
Стефан Првовенчани
Значаен чекор кон воспоставување на Српското Кралство била женидбата на Стефан со Ана Дандоло. Ана била ќерка на венецијанскиот вицедужд Рајнеро Дандоло, односно внука на прочуениот Енрико Дандоло на чиј наговор крсташите во 1204 година го зазеле Цариград. Во средината на XIV век податокот за женидбата на Стефан Првовенчани со Ана Дандоло за забележал венецијанскиот дужд Андрија Дандоло во својата Chronica per extensum descripta. Во дванаесеттата година од владеењето на дуждот Пјетро Зјани (1205-1219), во периодот од 5 август 1216 до 5 август 1217 година, Андрија Дандоло го сместува следново: „Исто така и Стефан, господарот на Рашка и Србија, кој се нарекува велик жупан, штом внуката на покојниот дужд Хенрик Дандоло беше ја зел за жена, откако по наговор на жената се одрекол од шизмата, преко пратеникот на папата добил да биде украсен со кралски наслов, и преку легатот на кардиналот испратен заради тоа, заедно со жената е крунисан.“ Веста за крунисувањето ја забележал и јеромонахот Доментијан во житието на Свети Сава. Според Доментијан, студеничкиот игумен Сава го испратил епископот Методиј во Рим со упатства од папата да ја добие кралската круна. Методиј успешно ја извршил оваа задача. Според западни извори, крунисувањето на Стефан го извршил папски легат, а според Доментијан и Теодосиј Хиландарец, Свети Сава кој при крунисувањето на главата на Стефан ја ставил раката на Јован Крстител. Андрија Дандоло истакнува дека кралската круна тогаш ја примила и сопругата на Стефан, Ана Дандоло, и дека тоа следело веднаш по склучувањето на бракот (dum neptem....ducis accepisset in coniugem). Врз основа на Дандаловото излагање може да се заклучи дека на крунисувањето му претходел бракот на Стефан со Ана, а потоа и одрекувањето на Стефан од православието заради круната. Во тоа време семејството Дандоло имало големо влијание бидејќи еден негов член, Јован Дандоло, бил и дубровнички кнез. Дубровничката општина токму во 1215 година склопила многу поволен, пред сè трговски договор со српскиот жупан. Колку кнезот Јован имал удел при склопувањето на бракот не е познато.
Титулата на Стефан Првовенчани пред 1217 година гласела: „велик жупан Стефан, намесник господов на сите српски земји“. Ваквата титула е забележена во Хиландарската повелба од 1200 година со која Стефан ги потврдил повластиците кои на Хиландар му ги дал неговиот татко. После крунисувањето, Стефан му издал повелба на манастирот Жича во 1217 година. Во неа неговата титула гласи: „Стефан, по милоста Божја, венчан крал и самодржец на сите српски земји и Поморјето“.
Стефан Радослав
Во втората Жичка повелба Радослав се нарекува татков наследник. Значи, тој уште за време на животот на татко му бил одреден за наследник на престолот. Радослва можеби управувал со дел од Зета и Захумље со престолнина во Котор. Извршувал функција слична на функцијата на својот стрико, Вукан Немањиќ. Радослав во текот на своето владеење постојано го истакнувал своето грчко потекло. Мајка му, Евдокија Немањиќ, имала големо влијание на него, што се гледа од потписот на Радослав. На сите повелби се потпишувал како „Стефан Дука“. Негов дедо бил византискиот цар Алексиј III Ангел. Радослав за крал го крунисал стрико му Сава на Спасовден 1228 година во Жича. Меѓутоа, подоцна доаѓа до влошување на односите меѓу српскиот крал и архиепископот. За црковни прашања Радослав го заобиколувал српскиот и за совети се обраќал до охридскиот архиепископ. На Хоматијан му се обраќале и некои кои не биле под негова јурисдикција – атонски монаси, солунски граѓани, ѓаконот и хартофилаксот од Драма, митрополитите на Драч и Коркира. Ана, сопругата на кралот Радослав, била ќерка на Теодор Комнин Дука кого во средината на 1227 година за цар го крунисал токму Димитрија Хоматијан. Прашањата на кралот Радослав и одговорите на нив се сочувани во ракопис од XVI век во збирката на Баварската државна библиотека>. Самото нивно постоење упатува на претпоставка дека Радослав сакал штотуку основаната српска црква да ја врати под јурисдикција на Охридската архиепископија. Се разбира, неговиот стрико не се сложувал со таквата црковна политика, па ја напуштил татковината и отишол на своето прво поклонение во Светата Земја. .
Во надворешната политика, Радослав во целост се потпирал на својот тест. Меѓутоа во 1230 година доаѓа до прераспределба на снагите на Балканот. Во Битката на Клокотница (притока на Марица), Теодор е поразен од страна на Второ Бугарско Царствобугарскиот цар Јован Асен II. Асен во битката ја скршил моќта на епирскиот владетел. Последиците од битката ѝ се одразиле и на Србија. Благородништвото, незадоволно од кралската проепирска политика, побарало помош од Бугарите за да изврши државен удар. До побуна дошло кон крајот на 1233 година или на почетокот на следната година. Благородништвото на престол го довела помладиот син на Стефан Првовенчани, Стефан Владислав. До февруари 1234 година, Радослав се засолнал во Дубровник.
Стефан Владислав
Новиот српски крал бил оженет со ќерката на бугарскиот цар, Белослава Асен. Владислав го крунисал стрико му Сава. Изгледа дека помладиот сина на Стефан Првовенчани пред доаѓање на престолот владеел како уделен кнез. Тој до 1220 година го подигнал манастирот Милешева во чие украсување можеби учествувал и архиепископот Сава. На почетокот на владеењето на Стефан Владислав, односните со Дубровник не биле добри. Српскиот крал вршел притисок на дубровчаните да му го предадат Радослав. Радослав за помош се обраќал и до босанскиот бан Матеј Нинослав. Меѓутоа морал да го напушти Дубровник со кој српскиот крал се спремал да завојува. Се засолнал во Драч каде, наводно, дошло до раздвојување со жена му Ана. На повик на стрико му Сава, Радослав се вратил во Србија каде умрел во 1235 година како монах Јован. Сава умрел веќе следната 1236 година во бугарската престолнина Велико Трново, при враќањето од едно од неговите патувања по источните патријаршии. Според Доментијан, Бугарите сакале да го задржат неговото тело кое најпрво било погребано во црквата Четириесет маченици. Владислав отишол кај тестот да го моли за телото на стрико му Сава. Јован на крајот му излегол во пресрет. Телото на Сава било вратено во Србија каде е положено во веќе спремен гроб во Милешева. .
Кафеава шумска почва
Кафеавите шумски почви се песокливо-глинести почви кои се најмногу распространети во планинските региони над 600 m надморска височина.
Кралство Србија (средновековно)
Стефан Владислав
Во 1235 година Владислав му издал повелба на Дубровник. Дубровник се обврзал дека нема да ги прима противниците на српскиот крал на својата територија, а српскиот крал за возврат му ги потврдил на градот поранешните повластици. Тогаш се востановил обичај при секоја промена на чело на српската или дуброничката држава повторно да се потврдуваат воспоставените договори.
Кафеава шумска почва
Својства
Кафеавите шумски почви имаат лесен механички состав. Се одликуваат со значителна скелетност. Има интензивно глинообразување. Од гледна точка на шумското стопанство, КШП се многу плодородни. Тука растат најпродуктивните букови и иглолисни шуми. Поради релјефот се одвиваат интензивни ерозивни процеси, при што шумскорастителните својства се лоши. Истото е и кај плитките почви на јужни експозиции.
Кралство Србија (средновековно)
Стефан Владислав
Во 1237 година, Владислав со војската морал да отиде на крајниот запад на својата држава, на реката Цетина. Повод бил упадот на унгарскиот херцег Коломан во Хумската земја со која владеел Тољен II, вазал на српскиот крал и потомок на Мирослав Завидовиќ, брат на Стефан Немања. По успешниот продор низ Босна, Коломан упаднал во земјата на кнезот Тољен. Присуството на војската на Владислав ги спречило понатамошните унгарски продори. Во таа прилика склопен е сојуз меѓу Српското Кралство и Сплит.
Кафеава шумска почва
Својства
Почвообразувањето се одликува со големо количество врнежи, висока воздушна влажност, дебела снежна покривка, средна температура од 6 - 10 °С. Климата е преодно-планинска шумска.
Кралство Србија (средновековно)
Стефан Владислав
На почетокот на четириесеттите години на XIII век, Татарите вршат инвазија на источна Европа. Настрадале, Полска, Шлеска, Русија, Унгарија, а Монголците стигнуваат до Јадранското Море гонејќи го унгарскиот крал Бела IV. При враќањето, поминале низ Србија и Бугарија, па во 1243 година, под водство на Бату-кан, ја основале Златната орда. Непосредно пред монголскиот упад, умрел бугарскиот цар Јован. Го наследил неспособниот син Коломан I Асен. Владислав ја изгубил поткрепата од Бугарија и бил симнат од престолот во 1241 година. Го наследил помладиот брат Урош. Владислав продолжил да живее во Србија. Умрел во 1269 година, а погребан бил во својата задужбина, Милешева.
Кафеава шумска почва
Својства
Растителноста се формира целосно под влијанието на дрвенестата растителност. Најчести се насадите од дабот горун, потоа бука, црн и бел бор, ела и смрча.
Кралство Србија (средновековно)
Стефан Урош I
Почетокот на владеењето на Стефан Урош било обележено со доаѓањето на германските рудари, Саси, во Србија. Не се знае причината за доаѓањето на Сасите во Србија. Постојат две теории – дека под притисок на Монголците се засолнале во Србија со одобрение на српскиот крал или дошле на позив на самиот крал Урош, привлечени со обострани економски интереси. Сасите донесуваат нови техники на обработка на обоените метали кои Србите не ги познавале. Прв историски извор кој ги споменува Сасите е Урошевата повелба на Брсково од 1254 година. Сасите му овозможиле на кралот да се осамостои од благородништвото бидејќи можел да држи платенички сили.
Кафеава шумска почва
Својства
Карпите врз кои се образуваат се најчесто бескарбонатни - гранит, гнајс, шист, песочник и др. На карбонатни карпи се образувале карбонатни кафеави шумски почви. Релјефот е ридесто-предпланински до планински.
Кралство Србија (средновековно)
Стефан Урош I
Кон крајот на четириесеттите години на XIII век доаѓа до обнова на судирите меѓу Дубровничката и Барската надбискупија. На местото на барски надбискуп бил Џовани Плано Карпини. Година дена претходно, Босанската католичка дијацеза исклучена е од јурисдикцијата на дубровничкиот надбискуп и била потчинета на Калочката надбискупија. Заради тоа Дубровник настојувал под своја црковна јурисдикција да ги стави српските католички бискупии, но Џовани морал да се повлече од надбискупската столица. Го наследил Гуфрид. Во судирот Урош ја поддржал Барската надбискупија и ја опустошил околината на Дубровник. Дубровник склопил сојуз со бугарскиот цар Михајло II Асен кој се спремал да ја нападне Србија од исток. На коалицијата ѝ пристапил и Радослав Андријиќ, хумски кнез, син на Андрија Мирослављевиќ и потомок на кнезот Мирослав. Бугарската војска ја нападнала Србија во 1254 година. Меѓутоа, нападот бил неуспешен и не ја разнишала положбата на урош. Дубровник склопил мир со српскиот крал. Најлошо поминал кнезот Радослав кој по завршувањето на војната не се споменува во изворите. Неговото уделно кнежевство било приклучено на Српското Кралство. Исто така, отприлика во исто време, Урош на кралството му ги приклучил териториите со кои управувале наследниците на Вукан, Стефан, Димитрије и Младен
Урош се смешал во војната меѓу Епирското Деспотство и Никејското Царство поддржувајќи го епирскиот деспот Михаило II Ангел. Му испратил 1000 војници (1258). Српската војска го зазела северот на Македонија со Скопје. Меѓутоа коалицијата била поразена во Пелагониската битка (1259), а две години подоцна Михајло VIII Палеолог го освојува Цариград со што му било ставено крај на Латинското Царство (1204-1261).
Кафеава шумска почва
Морфологија
Тие се најтипичниот претставник на шумските почви кај нас. Дури и денес се одвива шумскиот почвообразувачки процес. Во профилот на кафеавите шумски почви најчесто се формирани сите хоризонти: АО, А, В, С и D.
Кралство Србија (средновековно)
Стефан Урош I
Урош му бил вазал на унгарскиот крал кому во 1260 година му испраќа помошен одред за војна против чешкиот крај Отакар II Пшемисл. Добрите односи биле нарушени во 1267 или 1268 година. Имено, унгарскиот крал Бела во средината на XIII век ја основал Мачванска БановинаМачванската Бановина на чие чело го поставил рускиот кнез Ростислав Михаиловиќ, инаку негов зет. Ростислава го наследил син му Бела Ростиславиќ. Урош ги нападнал териториите на Бели и ги пустошел сè додека на мачванскиот бан дедо му не му пратил одреди на помош кои успеале да го поразат српскиот крал. Урош паднал во заробеништво и морал да плати откуп. Својот син Драгутин Немањиќ го оженил со унгарската принцеза Каталина Арпадовиќ, ќерка на кралот Стефан V Унгарски. Морал да вети дека ќе му додели на син му територии на управа..
Во почетокот на седумдесеттите години на XIII век доаѓа до обид за склопување брак меѓу помладиот син на Урош, Милутин Немањиќ и византиската принцеза Ана, ќерка на царот Михаил и неговата жена Теодора Дукина Ватацина. Георгије Пахимер ги опишува неуспешните преговори после кои Урош склопува сојуз со Карло I Анжујски, главниот противни на византискиот цар. Михаило на соборот во Лион во 1274 година ја оспорил законитоста на постоењето на српската автокефална црква. Меѓутоа, Урош не стигнал да поведе војна против Византија. Во 1274 година води војна против Дубровник и тоа е последната позната политичка акција на кралот Урош.
Архиепископот Данило (1324-1337) во Житијата на српските кралеви и архиепископи, ја опишува граѓанската војна меѓу Урош и неговиот син Драгутин. Војната избила заради одбивањето на Урош да му додели на син му дел територии на управување на што се обврзал во 1268 година. Војната завршила со пораз на Урош во Битката на Гатачко Поле во 1276 година. Урош се повлекол во Хумската земја каде се замонашил. Умрел во 1277 година како монах Симон.
Стефан Драгутин
По доаѓањето на власт, кралот Драгутин на својата мајка Јелена Анжујска ѝ дал уделна кнежевина на управување. Јелена ги добила Зета, Требиње и краиштата околу Плав и Горен Ибар, заради што му опростила симнувањето на татко му од власт. Веројатно и помладиот брат на Драгутин, Милутин Немањиќ, добил дел земја на управување. Владеењето на Драгутин го карактеризираат добри односи со Дубровник со кој татко му бил во судир. Драгутин на дубровчаните им издал повелба во која за првпат во изворите се спомнуваат „благородничиња“ како ситно благородништво во српската држава. Како и неговиот татко, и Драгутин не бил во добри односи со Византија. Но, освен помали гранични судир, немало поголеми борби со Византија. Србија ѝ пристапила на антивизантиската коалиција на чело со Карло I Анжујски, формирана во 1281 година во Овиедо. Бугарија ја растргнуваат династички борби.
Архиепископот Данило II го прикажал паѓањето на Драгутин од коњот под Јелеча како Божја казна за симнување на татко му од престолот. Неговата повреда била тешка. Го спречувала за подолго време да управува со државата. Кралот го искористил паѓањето од коњот да абдицира во корист на својот помлад брат Милутин. Вистинската причина било незадоволството на благородништвото со проунгарската политика на Драгутин. Благородништвото сакала војна со Византија во која би ги прошириле своите територии. Во 1281 година Драгутин презел поход во кој српската војска продрела до Сер. Меѓутоа, благородништвото следната година очекувала продолжување на војната, а повредениот Драгутин не можел да ја предводи војската. Покрај Данило, за паѓањето на Драгутин сведочи и анонимен монах кој во 1308 година составил патопис во кој ја опишал состојбата во српската држава, како и византискиот историчарГеоргије Пахимер.
Предавањето на престолот е извршено на соборот во Дежева во 1282 година. Милутин од брат му ги добил симболите на кралската власт: злато, царска облека, оружје и коњи. Милутин, според одредбите на Дежевскиот собор, требало на престолот до крајот на животот. Би го наследил еден од синовите на Драгутин, веројатно Стефан Владислав II. На самиот Драгутин му припаднале големи територии на север на Српското Кралство кои го опфаќале просторот од Рудник до Требиње. Од тештата Јелисавета Куманка во 1284 година ја добил Мачванско-усорско-солска Бановина. Државата на Драгутин во некои извори е позната како Сремско Кралство.
Стефан Милутин
Првите години од своето владеење, Милутин презема поход против Византија во кој го освојува Горен и Долен Полог, Овче Поле, Злетово и Пијанец. Византискиот цар Михајло VIII Палеолог презема подготовки за поход на Србија. На тоа го побрзуваа и византиските аристократски семејства пребегнати пред Србите во Цариград. Меѓутоа, царот умрел пред завршување на подготовките. Новиот цар Андроник II Палеолог, во пролетта 1283 година упатил војска на Србија. Меѓутоа, не зел лично учество во нападот. Војската главно била составена од наемни татарски одреди. Според Данило, поголем одред Татари настрадал на Дрим после што походот бил завршен. Есента истата година Милутина ја опустошил струмската и серската област и стигнал до границите на Света Гора и брегот на Егејското Море, до Христопол. Во војната учествувале и одреди на Драгутин. Милутин ги зазема Порече, Кичево и Дебар. Во војната од 1282 до 1284 година, Милутин значително го проширил Српското Кралство на југ.
На почетокот на последната деценија на XIII век, војската на Милутин и Драгутин заеднички ги освојуваат Кучево и Браничево со кои тогаш управувале полунезависните кумански владетели Дрман и Куделин. Браничево по првпат се нашло во состав на српската држава. Приклучено е на Сремското Кралство. Освојувањето на Браничево предизвикало реакција на видинскиот кнез Шишман Видински, вазал на монголскиот кан Ногај. Снагите на Шишман продреле до Пеќ. Во противнапад, Милутин ја зазел престолнината на Шишман и го принудил да се ожени со ќерката на својот благородник Драгош. Шишмановиот син се оженил со ќерката на Милутина Ана Неда. Монголскиот кан Ногај се спремал за напад на Србија. Милутин за да го избегне нападот испратил молба за мир како и заложници меѓу кои бил и неговиот син Стефан.
Во 1296 година, српскиот крал го зазел Драч и со тоа предизвикал нова експедиција на Византијците. Грчката војска ја предводел познатиот војсководец Михаило Главас. Неговиот напад е завршен со целосен неуспех, после што самиот војсководец му предложил на кралот склопување на мир. Андроник најпрво на кралот му ја понудил за жена својата сестра Евдокија. Меѓутоа таа не сакала ни да чуе за три (или четири) пати женетиот српски крал. Затоа византискиот цар на Милутин му ја понудил својата ќерка, петгодишната Симонида. Венчавката ја извршил охридскиот архиепископ Макариј. Помирувањето со Византија, крунисано со бракот со Симонида, претставува голем успех на Милутиновата политика. Со тоа постигнал легализација на освоените територии во Македонија кои на Србија ѝ се приклучени како мираз. Во една своја повелба, Милутин самиот пишува како „со меч ги зел скопската, полошката, дебарската и други земји и потоа станал зет на грчкиот цар Андроник.“ Сојузот со Византија имал значителна опозиција во Србија. Пред сè, против сојузот биле неговата мајка Јелена и брат му Драгутин. Византијците од Милутин барале неговата мајка Јелена да присуствува на женидбата. Меѓутоа, кралот се правдал со нејзината старост и должината на патот. Ставот на Драгутин може да се изведе од случките кои следеле и белешките на византискиот писател Георги Пахимер кој вели дека Андроник на својот зет му пружил сојузничка помош заради што Драгутин морал да се откаже од планираниот напад.
Причините за војната меѓу Милутин и Драгутин (1301-1311) се слабо познати. Во 1301 година Дубровник со помош на Венецијанска РепубликаВенецијанската Република го нападнал Котор. Котор ја издржал опсадата, а како одмазда, Милутин (кој ѝ припаѓал на коалицијата Џенова, Византија и Котор) го напаѓа Дубровник, му го пресекува сите врски со копното. Дубровничкиот кнез се засолнал во Венеција и во август 1301 година склучен е мир според кој утврдена е поранешната состојба со воена отштета од 4000 перпери која требало да ја плати Дубровник. Со повелба Милутин ги потврдува правата на дубровничките трговци во Србија. Во повелбата се споменува и Рудник, што значи дека овој град бил во рацете на Милутин (септември 1301 година). Војната во Босна е поврзана со граѓанската војна во Србија. Павле Брибирски, користејќи ги судирите во Србија, продрел длабоко во земјата, сè до Оногошт. Уште од 1299 година, тој освоил голем дел од Босна и ја понел титулата „господар на Босна“ поставувајќи го за бан својот брат Младен I. Во 1302 година Младен војува со Стјепан Котроманиќ околу Босна. Веќе во 1304 година во една повелба ја носи титулата господар на Хумската Земја. Меѓутоа, нема траги за стварната власт на Младен Брибирски во Хум. Наместо него се појавува кнезот Константин од семејството Нелипчиќи кој владее со просторите на долниот тек на Неретва, Стон и Невесиње. Павле води војна со Милутин. Српскиот крал го заробил неговиот син Младен II. Околу 1306 година Павле и Милутин склопиле мир. Павле се повлекол од Хумската Земја, а Милутин го ослободил Младен. .
Шарл Валоа, брат на францускиот крал Филип IV, се оженил со внуката на латинскиот цар Балдуин II и со тоа во мираз ја добил титулата латински крал. Почнал да подготвува војна против Византија за обнова на Латинското Царство. Против Византија бил и Филип Тарентски, господар на балканските анжујски територии, кој во 1305 година го зазема Драч. Милутин преку скадарскиот епископ договорил состанок со Филип во 1305 година. Истовремено српскиот крал пратил претставници во Париз со Шарл Валоа да договорат сојуз против Византија. Француската влада испратила доминикански калуѓер да ја испита состојбата во српската држава. Иако симпатиите на анонимниот калуѓер биле на страната на Драгутин (кој бил во роднинска врска со Анжујците), Шарл Валоа изгледа не се обѕирал многу на овој извештај, туку веќе во 1308 година со претставниците на Милутин склопил сојуз гарантирајќи му ги териториите кои ги освоил од Византија. Милутин ветил дека ќе премине во римокатоличка религија и дека својата ќерка царица Зорица ќе ја омажи за синот на Шарл. Папата Климент V му верувал на Милутин и на повеќе страни им пишувал на свештениците да го спроведат во дело преминувањето на Милутин во римокатоличката вера. Верувајќи им на новите сојузници, Милутин во 1308 година го нападнал Византиското Царство поведувајќи ја војската на Солун. Дел од каталинските наемници под Мелик преминале на негова страна (1 000 коњаници и 500 пешаци). Солун се одбранил од нападот, а Мелик станал против Милутин. Милутин го совладал и погубил. Доаѓа до промена на запад. Папата Климент во 1309 година отишол во Авињон, а Шарл Валоа се вмешал во судирите околу круната на Светото Римско Царство, а после неуспешниот обид да ја добие германската круна, се вмешува и во судирите во Франција. Во 1309 година, папата ја проколнува Венецијанската Република која на своја страна го придобила Милутин. Сојузот меѓу Милутина и запад се распаднал. Венецијанците го наговараат Милутин да војува против Анжујците на Балканот. Го нарекуваат крал на Албанија која за првпат влегува во титуларот на српските владетели. Милутин му се вратил на Андроник и му помогнал да го порази наемничкиот одред на Хсалил во Галиполе. За возврат, Андроник на Хиландар му поклонил едно село. Војната на Милутин и Хсалил е прв историски судир меѓу Турците и Србите на Балканскиот Полуостров. Меѓутоа не бил единствен. Во 1313 година, Милутин испратил јак одред српска војска во Мала Азија под водство на големиот војвода Новак Гребострек, кој не бил под грчка команда, туку војувал самостојно како византиски сојузник.
Значи, преговорите на Милутин со запад, не се одразиле на односите со Андроник. Византиското Царство во тој миг војувало со Османлиите доведувајќи во Мала Азија наемнички борци на Каталинската дружина, кои набрзо се свртеле против своите работодавци и почнале со пљачкање на Грците. На мета се нашла Света Гора, па и Хиландар. Милутин водел сметка за Хиландар. Подигнал нова црква на местото од старата од Немања, подигнал бедеми околу Хиландар како и заштита за гусарски напади од море. Страдањата на Хиландар во текот на тригодишните каталински напади (1307-1310) ги забележал тогашниот управник на манастирот, подоцнежниот архиепископ Данило. Каталинците се повлекувале на запад, преку Тесалија и Епир и стигнале до Атинското Војводство, каде по краткотрајна служба кај војводата, се свртуваат против него и му нанесуваат пораз кај Кефис (1311) после што ја преземаат власта над војводството. Со тоа опасноста по Србија привремено била отстранета. Уште во Тесалија од Каталинците се одвоил наемничкиот одред Туркополи кој под заповедништво на Мелик, Милутин го најмил во своја служба.
Кога во 1310 година Милутин му испратил помош на Андроник (за борба против Хсалил), Драгутин го нападнал. Благородништвото преминало на страната на Драгутин, а Милутин од тешката ситуација го спасило свештенството кое зазирало од врските на Драгутин со запад. Водач на свештенството бил биографот Данило, тогаш бањски епископ. Нему Милутин му ги доверил парите на чување. Со нив Данило регрутирал наемнички одреди Турци, Татари и Осети. Свештенството се плашело од ескалација на судирот, па го поттикнувало мирот. Хиландарскиот игумен Никодим во името на двата крала отишол во Цариград за совет. Царот и патријархот предложиле склопување на мир кое е извршено на државниот собор. Мирот бил симболизиран со изградба на манастирот Бањска и со издавање на прочуениот Светостефански хрисовул, донесен меѓу 1313 и 1316 година. Граѓанската војна не довела до територијални промени.
Најмногу причини за загриженост после завршувањето на војната имал најстариот син на Милутин Стефан. Тој во текот на војната му бил миленик на татко му, а враќањето на одредбите на Дежевскиот собор не му одговарало. Во 1306 година, Стефан е поставен на чело на Зета и приморските области со титула крал. Во тоа време имал преку 30 години и во Зета бил цврсто вкоренет. Живеел со семејството жената и два сина: Душан и Душиц. Покрај тоа, тој е роден во незаконит брак на Милутин со Ана Тертер што дополнително ја разнишало неговата положба. Околу престолот се борела и мајка ѝ на Симонида Ирина, сакајќи да го обезбеди за својот син Димитрије кој на крајот одбил да живее во Србија. Благородништвото го наговорила Стефан да дигне побуна против татко му, заканувајќи му се дека во спротивно ќе му откаже послушност. Милутин со војска ја зазел Зета, Стефан се повлекол преку Бојана. Стапил во преговори со татко му. Се состанале во Скопје каде што била резиденцијата на Стефан. Милутин наредил да го оковаат син му. Стефан бил одведен во Скопје каде бил делумно ослепен. Пратен бил на дворот во Цариград каде кај царот Андроник поминал седум години. Во Србија се вратил непосредно пред смртта на татко му. Милутин, по наговор на црквата, на син му на управување му ја дал жупата Будимље. Истата (1314) година доаѓа до криза во односите меѓу Милутин и Драгутин. Кралицата Јелена умрела на 8 февруари 1314 година, а Драгутин не дошол лично на погребот, туку само испратил делегација. Дури подоцна дошол на мајчиниот гроб и со брата си се состанал во Пауни на Косово.
Краткотрајниот период на мир е прекинат со смртта на Драгутин пролетта 1316 година. Пред смртта Драгутин се замонашил и го зел името Теоктист. Пред тоа на соборот му ја предал власта на својот син Владислав. Во еден миг, набрзо по смртта на Драгутин, Милутин го затворил Владислав и ја презел неговата област. Оттогаш, па сè до крајот на XIV век, Драгутиновите земји станале јаболко на раздорот меѓу Србија и Унгарија. Меѓу 1316 и 1318 година, Милутин води војна со Дубровник. Примирјето е склучено во 1317 година, а Милутин се согласил на плаќање данок од преку 4000 перпери. Само што завршила оваа војна, избила војна со Младен II Брибирски (јуни 1318 година). Текот на војната не е познат. Во јуни следната година, папата им упатил писма на неколку албански благородници да го симнат од власт шизматичниот рашки крал. На ваква одлука на папата влијаела офанзивната политика на Милутин проти Филип Таренски по завршувањето на граѓанската војна со Драгутин. Била формирана коалиција против Милутин. Најсилен противник на Милутин бил Карло Роберт, унгарски крал, кој во есента 1319 година ја поминува Сава и ја зазема Мачва продирајќи по долината на Колубара. Унгарската војска стигнала северно од денешно Ваљево. Јадрото на Драгутиновата држава дошло под унгарска власт. Набрзо после повлекувањето на Унгарците, Милутин ги повратил териториите, па Карло Роберт во зимските месеци, во почетокот на 1320 година, поново почнал поход и ги зазел Мачва и останатите градови на Драгутиновата држава. Милутин не можел да ја користи својата наемничка војска Кумани бидејќи Андроник II баш тогаш побарал да му се вратат. Првиот период на граѓанската војна во Византија меѓу Андроник и неговиот внук протекол без мешање на Милутин. Кога во 1322 година повторно избила војна, Милутин веќе бил мртов.
Стефан Дечански
На наговор на хумскиот епископ Данило, Милутин му дозволил на својот син Стефан во 1321 година да се врати од Византија. На управување му ја дал областа Будимље. Милутин својот постар син Константин, кој некогаш бил хумски намесник, не го сметал за особено вреден бидејќи за наследник го прогласил дури по прогонувањето на Стефан. Константин заедно со Симонида и Милутин е насликан во манастирот Грачаница. Бил намесник во Зета по прогонството на Стефан. Во Скадар бил прогласен за крал. Ковел свои пари. Штом дознал за смртта на татко му, Стефан објавил дека свети Никола му го вратил видот. Се спремал да ја преземе власта. Му понудил на Константин да ја поделат власта, но овој не се согласил. Неговото словенско потекло, чудесното исцелување и мачеништвото го придобило поголемиот дел од народот. Црквата го напуштила Константин. Архиепископот Никодим на Богојавление го крунисал Стефан за крал, а Душан за млад крал. Константин е совладан во борба и заробен. Псевдоброкар пишува дека бил свирепо убиен. Пишува дека Стефан со клинци ги пробивал мускулите на Константин и дека го расекол на пола, а неговиот череп го искористил како пехар како што тоа го направил бугарскиот владетел Крум во IX век со черепот на византискиот цар.