cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Историја на Русија
Александар II
Во 1876 година, во Османлиското Царство избувнало востание на Bалканскиот полуостров. Руското население и власт застанале на страната над словенското население, па Русија повторно влегла во поредната Руско-турската војна. Влегувањето во војната дополнително ги изладило односите на Русија со Австроунгарија, која исто така имала територијални претензии на Балканскиот Полуостров. По завршувањето на војната, Русија ги проширила своите територии во Средна Азија, поточно во регионот околу Касписко Езеро.
Нихилизам
Во текот на 1860 година, во Русија избувнал т.н. Нихилистичко востание. Голем број на руски либералисти не биле задоволни од правото на говор. Во почетокот, нихилистите се обидиле да ја придобијат аристократската класа на своја страна. Кога овој обид не им успеал, тие се свртиле кон селското население. Нивната кампања “осврт на народот“ била позната како народно востание. Востанието се засновало на идејата да обичниот народ добие право на сопственост и право да тој управува со државните институции.
Кога востаничкото движење зазело поголем замав, властите решиле да го задушат истото. Како резултат на тоа, членовите на движењето започнале преку терористички напади да се закануваат на властите. Голем број на високи чиновници биле убиени. Александар II бил убиен во 1881 година, истиот ден кога ги повикал претставниците на движењето да ги претстават нивните барања околу новите наводни реформи.
Александар III
Најмоќниот советник на царот бил Константин Петрович Победоносцев. Еден од најголемите противници на демократијата, уставот и парламентарниот систем. Под негово влијание, голем дел од револуционерите биле прогонети од земјата а била спроведувана политика на русификација. .
Николај II
Во текот на 1903 година, партијата била поделена на две фракции: Меншевици или умерени, и Болшевици или радикални. Меншевиците верувале дека рускиот социјализам би требало да се развива по мирен пат, и да монархистичкиот режим треба да се промени со демократска република во која социјалистите би соработувале со буржоазијата и нивните партии. Болшевиците пак, под раководство на Владимир Илич Ленин барале да се создаде елита на професионални револуционери, и преку строга партиска дисциплина власта во Русија би се добила преку револуција односно на сила.
Воениот неуспех во Руско-јапонската војна од 1904-1905 година, бил голем удар за царскиот режим во Русија. Во јануари 1905 година се случил голем крвав инцидент т.н. Крвава недела. Отецот гапон повел голема маса на народ кон Зимската палата во Санкт Петербург за да поднесат молба. Кога толпата од народ пристигнала до палатата, Козаците ги нападнале и притоа убиле голем дел од истите. По ова, рускиот народен бил толку погоден од крвавиот настан што бил прогласен генерален штрајк, чие крајно барање било воспоставување на демократија во земјата. Ова го означило почетокот на Руската револуција од 1905 година. Во октомври истата година, царот Николај го издал т.н. октомвриски манифест преку кој дозволил создавање на законодавно тело. Правата за гласење биле зголемени и ниту еден закон не можел да стапи во сила без согласноста на новоформираното законодавно тело. Некои од ова решение на царот биле задоволни, но социјалистите не го прифатиле манифестот и се обидиле да организираат повторни штрјкови.
Руска револуција
Царот Николај и неговиот народ во Првата светска војна влегле со голем ентузијазам, како заштитници на своите српски браќа. Во август 1914 година, руските војски навлегла во Германија за да ѝ даде поддршка на Франција. Слабата економска политика на руските власти растела сè повеќе, која доведувала до зголемување на корупцијата. Голем дел од населението било огорчено по воените неуспеаи и како главен виновник за ова го посочиле царот и неговата власт.
Во средината на 1915 година, војанта се проширила. Резервите на храна и гориво се намалувале, бројот на жртвите растел како и инфлацијата. Избувнале големи штрајкови помеѓу недоволно платените работници во фабриките. Од друга страна пак, земјоделците барале реформи. Во 1916 година бил убиен Григориј Распутин, кој имал голема улога во политичкиот живот. Во текот на 1916 година, руската армија се борела против Германија, Австроунгарија и Турција на фронтот од Балтичко Море до Кавказ.
На 3 март 1917 година избиувнал штрајк во една фабрика во Петроград. Сите работници престанале со работа и излегле на улични протести. Кога царот го распуштил законодавното тело и наредил штрајкувачите да се вратат на своите работни места, започнала Февруарската револуција. Оргнизацијата Дума одбила да биде распуштена, штрајкувачите продолжиле со своите напори а војската застанала на страната на народот. За само неколку денови, организацијата прогласила привремена влада на чие чело застанал кнезот Лавов. На следниот ден, царот абдицирал. Во меѓувреме, социјалистите во Петроград формирале работнички совет.
Во јули истата година, привремениот претседател на владата бил сменет, а на негово место дошол Александар Керенски кој за разлика од својот претходник бил понапреден во своите идеи и доволно радикален за Болшевиците. Неговата влада била прогласена, а марксистичкиот совет во Петроград се проширил на територијата на Русија при кое биле поставени месни советници. Сепак, Керенски направил огромна грешка, продолжувајќи го учеството во војната, настан со кој не се слагал поголемиот дел на обичниот народ. Ленин се вратил во Русија од егзилот од Швајцарија со помош на Германија која се надевала Русија да се повлече од војната. Илјадници селани, работници и војници го дочекале Ленин на железничката станица. По големите маневри, советите во ноември 1917 година го протерале Керенски и неговата влада во егзил, по која започнала октомвриската револуција.
Руска граѓанска војна
Војската на контрареволуционерите, која во најголем дел била нарекувана Бела армија, започнала да прави план како да го ликвидира болшевичкото движење. Во исто време, сојузниците на Русија ги испратиле своите трупи за да ги поддржат антикомунистичките сили. Сојузниците најмногу се плашиле од комунистите за да не се обнови непријателството кон Германија. Во есента 1918 година, болшевиците се нашле во незавидна ситуација. Тие биле во конфликт со руските поранешни сојузници и со домашните непријатели, како и со националистичките водачи на Белорусија и Украина.
Црвената армија и Чека (тајна полиција) спровела терор чија цел била да ги ликвидира непријателите на револуцијата. Тие немале поддршка од сите друштвени елементи во земјата, па морале да ја употребат својата еден вид владина сила за време на граѓанската војна. До 1920 година, целата војска била евакуирана, и во Белорусија, Украина и на Кавказ биле поставени комунистички влади, но по цена истите да го одржуваат моделот на автократија на власта.
Со започнувањето на граѓанската војна, границите со Полска останати недефинирани и неодредени по Версајскиот договор. Полско-советската војна од 1919 до 1921 година завршила со пораз на Црвената армија. По војната биле утврдени границите помеѓу двете земји. Освен делови од територијата на Полска, Советите ја изгубиле и Финска, Молдавија и Прибалтичкиот регион.
Создавање
Историјата на Русија во периодот од 1922 до 1991 година, всушност е историјата на Сојузот на Советските Социјалистички републики или историја на Советскиот Сојуз. Овој сојуз кој на идеолошка основа го основале водачите на Руската комунистичка партија во декември 1922 година, многу често е споредуван со Руското царство. Во тоа време, новата нација во својот состав вклучувала четири територии: Руската Советска Федеративна Социјалистичка Република (скратено Руска СФСР или РСФСР), Белоруската Советска Социјалистичка Република (скратено Белоруска ССР или БССР), Украинската советска социалистичка република (скратено Украинска ССР или УССР) и Закавкаска Советска Федеративна Социјалистичка Република (скратено Закавкаската СФСР или ЗСФСР).
Уставот кој бил усвоен во 1924 година го дал почетокот на федералниот систем на власта кој се засновал на советот кој бил поставен низ селата, фабриките, градовите во поголемите делови на земјата. На врвот на оваа советска пирамида во секоја република стоел сојузен конгрес на советите. Иако изгледало дека конгресот ја спроведува својата суверена власт, сепак ова тело директно било управувано од страна на Комунистичката партија, која повторно го контролирала Политбирото на Централниот комитет КПСС од Москва, престолнината на Советскиот Сојуз, која како престолнина била уште во времето на Царска Русија, до доаѓањето на Петар Велики на царскиот престол.
Промени во руското општество
Во исто време додека руската економија поминувала низ процесот на трансформација, од друга страна и кај народната маса се случиле големи промени. Од почетокот на револуцијата, владата се обидила да ја ослабне патријахалната доминација на руското општество. За развод, повеќе не требало да се отвора судска постапка, а жените биле ослободени од одговорноста за раѓање. . Преку ова, еманципацијата на жените дошла до израз. Младите девојки биле обврзани да се школуваат или пак да најдат работа во некоја фабрика или канцеларија. Државните врати биле отворени за грижата на малите деца без родители.
Режимот тотално ја напуштил царската политика на дискриминација. Режимот во голема мера придонел за унапредување на медицинските услуги. Биле спроведени голем број на кампањи против колерата, тифусот и маларијата. Бројот на докторите се зголемил, животниот век се зголемил а од друга страна пак се намалила смртта на новородените деца.
Владата исто така го промовирала атеизмот и материјализмот, кои ги удриле темелите на марксистичката теорија. На ова се спротивставувале различни религиозни организации, а најмногу Руската православна црква која била столб на старата Руска Империја и главна препрека при општествените промени. Во тоа време, голем број на верски водачи и водачи биле однесени во интерни логори. На членовите на партијата им било забрането да одат во богослужие. Образовниот систем бил одвоен од црквата. Веронауката била избришена од образовниот систем, а во училиштата главно прединство се давал на атеизмот.
Индустријализација
Периодот од 1929 до 1939 година во Русија е период на масовна индустријализација и појава на внатрешни немири во раководството на комунистите, време кога главниот стремеж на Сталин бил да воспостави потполна контрола над руското општество, кое го иницирал преку таква неограничена моќ којшто не ја поседувал дури ни рускиот император. По смртта на Ленин, Сталин започнал борба за власт над Советскиот Сојуз со своите соперници од Политбирото, а посебно со Лав Троцки. До 1928 година, скоро сите поддржувачи на Троцки биле или убиени или прогонети, а оние кои останале во земјата едноставно останале и без моќ. По ова, Сталин започнал со спроведување на радикалните програми во процесот на индустријализацијата.
Во 1928 година, Сталин го претставил првиот предлог на Петгодишниот план. Отргнувајќи ја на страна Новата економска политика која ја обмислил Ленин, овој план бил меѓу првите којшто бил спроведен по брзо акумулирање на капиталот преку изградба на тешки индустрии, колективизација на производството и рестрикција на производството на стока за широка потрошувачка. Тоа било првпат во историјата на една земја, економијата да биде директно и во целост контролирана од страна на владата.
Како дел од планот, државата ја презела контролата над колективните фарми. со декретот кој бил издан во 1930 година, околу еден милион фармери останале без своите имоти. Од овде дошло и незадоволство помеѓу селското население. Голем број на фармери за да не им го предадат својот добиток на државата, тие истиот го убивале. Во некои случаи имало примери за побуна, но голем дел од тие фармери биле погубени. . Целиот овој процес на строга национализација и конфискација на имотите довело до појавава на глад, од којшто починале неколку милиони селани, а поголем број од нив по потекло биле од Украина и Кубањ. Лошата ситуација по селата придонеле голема миграција на селското население од селата во градовите, преку кое придонесувале за развојот на индустријализацијата и зголемување на руската популација за само неколку години.
Освен на ова поле, планот придонел за промена и во други гранки од општественото уредување. Русија, од многу аспекти била најсиромашна земја во Европа во времето на октомвриската револуција. По една декада, индустријализацијата се развивала со невидена брзина, достигнувајќи ја дури и германската. Советските власти во текот на 1932 година тврдиле дека индустрискиот раст бил зголемен за дури 334 % во споредба со 1914 година, или пак 180% во споредба од 1932 и 1937 година. Нападот врз Советскиот Сојуз од страна на Нацистичка Германија во јуни 1941 и советската победа врз нацистите, до голем степен било поради големиот производствен капацитет којшто претходно бил овозможен преку индустријализацијата.
Додека петгодишниот план се спроведувал, во исто време Сталин ја граден својата лична моќ. Била основана тајна полиција под името НКВД чие членство броило околу 10.000 граѓани. Шест членови на Политбирото од 1920 година, кои го надживеале Ленин биле ликвидирани од страна на Сталин. Освен овие, настрадале итн. стари болшевици, службеници на Ленин, високи чиновници во Црвената армија и голем број на директори. . Чистките во останатите советски републики придонеле за централизација на моќта на Советскиот Сојуз.
Голем број на граѓани биле биле осудени на смрт поради измислени злостори, саботажи или шпионажи. Други пак побарале егзил во некои други соседни или запаноевропски земји. Работата која ја извршувале затворениците станала важна компонента во индустријализацијата на земјата, посебно во Сибир. Се смета дека околу 18.000.000 луѓе поминале по т.н. систем Гулаг и уште 15.000.000 биле однесени на принудна работа. .
Надворешна политика
Советскиот Сојуз можеби го почувствувал најмногу доаѓањето на власт во Германија на Хитлер, кој бил голем антикомунист. Ова најмногу излегло на виделина по создавање на т.н. Голем план кон исток како една од најголемите стратегии на Нацистичка Германија. Сепак, до 1939 година, Советскиот Сојуз бил голем противник на Нацистичка Германија, поддржувајќи ги републиканците во Шпанија кои се бореле против германските и италијанските трупи. . Во текот на 1938 и 1939 година, Советскиот Сојуз водел успешна војна против Јапонија, која завршила со потпишувањето на пакт околу меѓусебно ненапаѓање кој се одржал до август 1945 година.
Во 1938 година, Германија го потпишала Минхенскиот договор со западните сили и заедно со Полска ја поделиле Чехословачка. Од страв да не биде нападната, Советскиот Сојуз започнал дипломатски маневри, по кои Полска одбила да учествува во заедничката безбедност, па Советскиот Сојуз склучил сојуз за ненапаѓање со Германија познат како Пакт Рибентроп-Молотов. Со овој договор се нормализирале односите на двете земји и нивната меѓусебна трговија.
Втора светска војна
Седумнаесет денови по почетокот на германската инвазија на Полска од 1939 година, кога германската војска била на само 150 километри од советската граница, советската војска го окупирала источниот дел на Полска кој бил главно населен со Украинци и Белоруси. По пропаднатиот договор околу размена на територии, Советскиот Сојуз започнал војна со Финска, позната како Зимска војна (1939 - 1940). Оваа војна била добиена со големи човечки жртви, но сепак биле приморени Финците да потпишат мировен договор. Во летото 1940 година, Романија ги зазела Бесарабија и Буковина. Во истиот момент извршиле окупација на Летонија, Литванија и Естонија.
И Нацистичка Германија и Советскиот Сојуз се спремале за војна, и покрај тоа што Сталин сакал да го избегне воениот судир со Германија. Сепак на 22 јуни 1941 година, Германија го прекршила договорот и навлегла на територијата на Советскиот Сојуз. До крајот на ноември истата година, Германија ја зазела Украина, а по ова ја започнала Опсадата на Ленинград, по кој планот бил германската војска да се упати кон престолнината Москва. Во Битката кај Москва, германските сили биле одбиени од советските, по кое Германците се реорганизирале и главно се насочиле кон југоисточниот дел од земјата. Победите во Сталинградската битка и Курската битка го покажале идниот резултат од Втората светска војна. По овие порази, Германија не била повеќе во состојба да води офанзивна војна, па иницијативата преминала во рацете на Советите. До крајот на 1943 година, Црвената армија ги разбила германските сили кај Ленинград, повратила голем дел од Украина и Западна Русија и навлегла во Белорусија. До крајот на 1944 година, фронтот од Русија бил поместен во Источна Европа. Со огромна војска, советската армија се упатила кон територијата на Источна Европа, зазимајќи го Берлин во мај 1945 година Нацистичка Германија била целосно поразена.
Како дел од договорот кој бил потпишан на Јалта, три дена по големата победа, Црвената армија извршила успешна инвазија во Манџурија.
Иако Советскиот Сојуз од Втората светска војна излегол како победник, економијата на земјата била разорена. Во војната загинале 27.000.000 Совети. Околу 1.700 градови и околу 70.000 населби биле целосно разрушени Околу 13.000.000 советски граѓани станале жртва на репресивната политика на Нацистичка Германија. Голем број од советските евреи биле погубени. Романските единици учествувале во геноцидот на евреите од Одеса. За време на опсадата, Ленинград изгубил 27% од својата популација, а Псков и Новгород изгубиле една петтина од населението. Голем број од руското население настрадало во Карелија односно во финските логори. Скоро цела територија била пустоштена од Германија. Како некоја одмазда за ова, истото го направиле и Русите по нивното повлекување. Како последица од војната, милиони граѓани починале од глад или од недостаток на елементарна медицинска помош. Околу 3.500.000 (од вкупно околу 5.500.000) умреле во германските логори .
Студена војна
По издвојувањето на победата, избил конфликт помеѓу Советскиот Сојуз и САД, позната како Студена војна која се проширила на меѓународна сцена. Студената војна бил период на конфликти, тензија и натпревар помеѓу САД и СССР и нивните сојузници од времето по Втората светска војна до раните 1990-ти. Во текот на овој период, соперништвото помеѓу двете велесили се одвивал на повеќе полиња: воени сојузи, идеологија, психологија, шпиунажа, технолошка надмоќ, освојување на вселената, огромни трошоци за одбрана, огромни конвенционални и јадрени воени потенцијали, и многу посредни војни. Главна преокупација на Сталин била своето влијание да го прошири до самата Германија, од каде подоцна започнувала т.н. Железна завеса. Во времето кога Источна Европа била под окупација од црвената армија, Сталин добивал најмногу на време. На повоена Европа и' била потребна голема помош за обновата, и САД и СССР се натпреварувале да ги придобијат разурнатите земји. САД решиле дека и покрај военото непријателство, мораат да ѝ помогнат на разурнатата Германија, бидејќи таа била важен индустриски фактор околу кој се вртела економијата на поголемиот дел од Европа. САД го развиле и тнр. Маршалов план како механизам за економска помош. Советите пак, го формирале КОМЕКОН - советот за меѓусебна економска помош.
Покрај тоа, САД финансиски ги помогнале демократските сили во Италија на изборите во 1948 за да ја победат силната Комунистичка партија на Италија. Исто така, финансиски, со 400 милиони долари, ги помогнале и Грчките ројалисти во Граѓанската војна во Грција во борбата против комунистите, кои пак ги поддржувала Титова Југославија (Ројалистите ова го искористиле за да извршат геноцид врз Македонците кои биле на страната на комунистите и протерале стотици илјади Македонци од северна Грција). Со помагањето на Грција, САД направиле преседан со кој и подоцна помагале анти-комунистички режими, без оглед колку тие биле репресивни и корумпирани.
Во 1947 САД направиле реорганизација на одбранбениот систем: било формирано Министерството за одбрана, Централната Разузнавачка Агенција (ЦИА) и Националниот Совет за Безбедност. Овие три тела подоцна го понеле главниот товар во Студената војна.
Во текот на април 1949 година, САД го основал Северно-атлантскиот сојуз познат под името НАТО, пакт во меѓусебна заштита според кој каков било напад на некоја од членките на тој сојуз би значело напад врз сите останати. Во 1955 година, Советскиот Сојуз основал еквивалентен сојуз на НАТО, познат под името Варшавски пакт. Поделбата на Европа на Западна и Советска или Источна придобила глобален карактер, особено кога САД создал јадрен монопол за тестирање на советската бомба Џо-1 и доаѓањето на власт на Комунистичката партија во Кина.
Иако никогаш не дошло до директен воен судир меѓу двете велесили САД и СССР, во текот на половина век постојано се зголемувале воените сили и политичките борби за поддршка ширум светот, при што и обете страни настојувале да ја обезбедат поддршката од останатите земји. Така во еден период, речиси сите земји во светот биле или сојузници, или поддржувачи на една од двете велесили.
САД склучиле сојуз со Јапонија во 1950, и договориле поставување на бројни воени бази на подолг период во Тихиот Океан и во Јапонија. Во 1950 започнала Корејската војна во која Кина и СССР го помагале Северот, а САД истовариле војници кои го помагале Југот. Војната завршила во 1953 со поделба на територијата на Кореја која трае до денес.
Хрушчов и Брежнев
Во борбата за власт која следувала по смртта на Сталин во 1953 година, неговите најблиски соработници ја изгубиле битката. Никита Хрушчов ја зацвтстил својата власт по говорот на дваесеттиот конгрес на Комунистичлката партија на Русија во 1956 година, на кој конгрес ги изложил безбројните ѕверства кои биле направени во времето на неговиот претходник, Сталин. Веднаш по конгресот, Хрушчов започнал да воведува големи реформи. Сталиновата ориентација кон тешката индустрија ја пренасочил кон производство на добра за широка потрошувачка и станбените објекти. Новите реформи довеле до подобрување на животниот стандард на населението, и покрај тоа што се јавувале сè поголеми проблеми во економијата. Реформи имало и во правниот систем, и покрај тоа што целиот систем бил под контрола на Комунистичката партија, сепак интелектуалците се стекнале со поголема слобода за разлика од претходниот период. Во текот на 1964 година, Хрушчов бил прогонет од Централниот комитет на Комунистичката партија, а како главна причина била оптужбата дека тој бил одговорен за Кубанската ракетна криза и продлабочувањето на Кинеско-советските проблеми. Негов наследник станал биократот Леонид Брежнев.
И покрај големите напори на Хрушчов околу економскиот раст, сепак економскиот систем останал зависен од централните планови кои биле направени многу порано. Како развиена индустриска земја, властите на Советскиот Сојуз биле соочени со проблеми поврзани околу поголемиот процент на инвестирање и поголемиот број на работна сила. Ова било многу потешко да се исполни, главно поради пренасочувањето на економската политика од тешка индустрија кон индустрија за широка потрошувачка. Во годините на управувањето на Хрушчов и Брежнев, сепак биле постигнати големи резултати на полето на индустријата. Така, била изградена првата атомска електрана на светот, која во употреба била пуштена во 1954 година во близина на градот Обнинск. Била завршена Бакалско-амурската магистрала кој ги поврзувала териториите на сојузот од далечниот исток до останатите земји.
Советската вселенска програма, ско кој раководел Сергеј Павлович Королов била исклучиво успешна. На 4 октомври 1957 година бил пуштен во вселената првиот вештачки сателит наречен Спутник. На 12 април 1961 година, Јуриј Гагарин станал првиот човек кој заминал во вселената со советскиот вселенски брод Восток 1. Заедно со тоа, биле направени првите слики од вселената. Алексиј Леонов станал првиот човек кој претстојувал заштитен со скафандер во космичкиот простор надвор од космичкото летало за време на летот на вселенскиот брод Васход 2. Валентина Терешкова пак била првата жена која летала во вселената со вселенскиот брод Восток 6.
Распаѓање
До раните 1980-ти Советските вооружени сили биле најголеми во светот по бројот на војници, по бројот и видовите на оружје, како и по големината на воено-индустриската база. Потрошувачката во одбраната изнесувала 25% од БДП, на штета на вложувањата во инфраструктурата и потрошувачките добра. . Кога Михаил Горбачов дошол на власт во 1985, стапката на економски пораст во СССР била близу 0%, најмногу како резултат на падот на цената на нафтата, која правела 60% од вкупните приходи на земјата од извоз. За да ја спаси економијата од колапс, Михаил Горбачов објавил агенда за брзи промени, наречена „Перестројка“. Покрај тоа, приморан да ја намали потрошувачката во трката во вооружување со Западот, започнал преговори со САД за намалување на воените потенцијали и направил низа отстапки кон Западот.
Во 1989 година Советите се повлекле од Авганистан. Во декември 1989 Горбачов и Џорџ Буш постариот на самитот на Малта објавиле крај на Студената војна.
Руска федерација
Иако Елцин дошол на власт, неговата популарост помеѓу руското население никогаш не се повратила по потпишувањето на економските реформи по принципот на шок-терапија, кој бил предложен од страна на Егор Гајдар. Реформите го уништиле животниот стандард на голем дел од населението, посебно на онаа група која претходно уживала некои благодети. Така, Русија во следните години влегла во период на голема економска криза, период кој претходно веќе поминал во САД или Западна Европа во времето на Големата депресија. Во тој период земјата била опфатена од страна на различни олигарси и криминални групи. По препорака на западните влади, и пред сè на Светската банка и Меѓународниот монетарен фонд, Русија започнала процес на брза приватизација чија цел била денацинализација на советските институции. Од средината на деценијата, трговијата, услугите и малата индустрија принадлеела во приватни раце. Повеќето големи претпријатија биле закупени од страна на нивните стари менаџери.
До средината на 1990-тите години, во земјата бил воспоставен повеќепартиски систем. Сепак, најголемиот проблем во политиката на земјата претставувала незаедничкото дејствување на претседателот и премиерот на земјата и нивните различни гледишта. Од друга страна во политичкиот живот постоеле и анархистите, кои еден вид биле наследници на комунистите.
По финансиската криза во 1998, Елцин ставил крај на неговата политичка кариера, подавајќи си оставка од функцијата претседател на Русија. Власта била ставена во рацете на малку познатиот Владимир Путин, поранешен активист на КГБ. Во 2000 година, новиот претседател ги поразил неговите противници на претседателските избори од 26 март, а истото го сторил и четири години подоцна. Во 2008 година, Дмитриј Медведев, поранешен претседател на Газпром беше избран за нов претседател на Русија.
Миро Тренков
Миро Динев Тренков (Роден во — ) — македонски активист. Жртва на комунистичкиот режим во Бугарија.
Животопис
Одлежал две години во концентрационен логор во Ножарево.
Наводи
{{DEFAULTSORT:{Тренков, Миро}}
Историја на Русија
Дополнителни информации
Русија пред револуцијата Во време на Советскиот Сојуз
По распаѓањето на Советскиот Сојуз
Сенди Мекарти
Александра Ли Мекарти (позната како Санди) - академик за медицинска нега од Нов Зеланд и од септември 2018 година е редовен професор на Универзитетот во Оукланд.
Лез Есар (Вандеја)
Лез Есар е општина во департманот Вандеја во регионот Лоарски Крај во западна Франција.
NGC 5389
NGC 5389 — спирална галаксија во соѕвездието Голема Мечка, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5389 се споменува и како UGC 8866, MCG 10-20-51, CGCG 295-27, IRAS 13544+5959.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5389 е од видот SB0-a. Видливиот сјај со голо око изнесува 12 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 5389 има привидни димензии од 4,1' х 1,1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 56 м 6,4 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +59° 44' 30"". Положбениот агол на објектот е во износ од 3°.
Други поделби
Проучување на NGC 5389 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 49548. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 49; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 3858. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1409.
Славко Михалиќ
Славко Михалиќ (Карловац, 16 март 1928 - Загреб, 5 февруари 2007) — хрватски поет, романописец, новинар, книжевен критичар и академик.
Младост и образование
Завршил основно училиште, гимназија, а матурирал во Карловац. Студирал хрватски јазик и книжевност на Филозофскиот факултет во Загреб. Со пишување се занимавал од својата 14-та година. На загрепскиот Филозофски факулатет го покренал книжевниот месечник „Трибина“ (1952).
Книжевна работа
Бил уредник за поезија во издавачкото претпријатие Ликос. Кон крајот на 1950-тите, учествувал во организацијата на поетски фестивал и бил главен уредник на книжевното списание „Књижевна трибина“. Кога весникот престанал да излегува, се приклучил на Друштвото на хрватските писатели, работел за културниот неделник Телеграм како заменик уредник, повеќепати бил избиран за секретар на Друштвото, каде што го основал Мостот, списание за преведување на хрватската книжевност на други јазици, и ги основал Загрепските меѓународни книжевни разговори.
Во 1967 година бил еден од составувачите на <i id="mwIw">Декларацијата за името и положбата на хрватскиот книжевен јазик</i>. Според Михалиќ, бил вршен притисок текстот на Декларацијата да не се печати во Телеграма, а подоцна биле прогонувани сите оние кои не сакале да се откажат од документот. „Морав да ја напуштам Телеграма, ја изгубив работата, а потоа во 1971 година обновени биле сите напади. Секоја година на 16 март под име на неговиот роденден всушност се прославувала Декларацијата во Книжевното друштво.
Во тешките 1970-ти најмногу преведувал, особено од словенечки, за што ја добил и Жупанчичевата повелба. Станал секретар на библиотеката Пет века хрватска книжевност.
Од 1983 година е придружен член, а од 1991 година редовен член на Хрватската академија на науките и уметностите. Од 1995 година е дописен член на Словенечката академија на науките и уметностите. Во 1987 година станал главен и одговорен уредник на книжевниот месечник на Катедрата за книжевност на Форумот на академијата, а од 2000 година бил претседател на Друштвото на хрватските писатели.
Преведувал и песни од македонски на хрватски, превел дел од песните на Константин Миладинов.
Космос-1580
Космос-1580 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 30 јуни 1984 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 6300 килограми. Космос-1580 бил воен сателит за фотографска картографија.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,4 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 62,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 270 км, а најмалото на 227.
Стара џамија (Лажани)
Стара џамија (Лажани) — селска џамија во селото Лажани, во Општина Долнени, Македонија.
Местоположба
Џамијата се наоѓа во средишниот дел на селото Лажани, во Јајоско Маало.
Евангелско-методистичка црква (Раклиш)
Евангелско-методистичка црква — христијански храм кој се наоѓа во Раклиш, Општина Радовиш.
За софистичките побивања
За софистичките побивања (лат. De Sophisticis Elenchis) е текст од Аристотел, дел од неговото поголемо дело Органон.
Стојчо Динев
Стојчо Миров Динев (Роден во — ) — македонски активист. Жртва на комунистичкиот режим во Бугарија.
Животопис
Одлежал две години во концентрационен логор во Ножарево.
Наводи
{{DEFAULTSORT:{Динев, Стојчо}}
NGC 7812
NGC 7812 — спирална галаксија во соѕвездието Вајар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7812 се споменува и како ESO 349-21, MCG -6-1-16, IRAS 00003-3431.
Откривање
Објектот е откриен на 25 септември 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Црвулево
Црвулево — мало село во Општина Карбинци, сместено во околината на градот Штип.
NGC 7812
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7812 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,2 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,1 m/лм2. NGC 7812 има привидни димензии од 1,1' х 0,7'.
Црвулево
Географија и местоположба
Ова село се наоѓа, речиси, во средишниот дел на територијата на Општина Карбинци, од левата страна на реката Брегалница. Селото е рамничарско, на надморска височина од 390 метри.
NGC 7812
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 0 ч 2 м 54,2 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -34° 14' 9"". Положбениот агол на објектот е во износ од 146°.
Црвулево
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во долината на реката Брегалница, оддалечено 15 километри североисточно од градот Штип.
NGC 7812
Други поделби
Проучување на NGC 7812 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 195. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 350; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6992. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Црвулево
Историја
Во близината на селото Црвулево е пронајдена гробница од античкиот период (од 2 век до 4 век п.н.е.).
Селото се споменува во пописните опширни дефтери од 1570 година, како село во Ќустендилскиот санџак, нахија Штип, со 28 христијански семејства. Бидејќи османлиската власт ги попишувала само главите на семејствата, регистрирани се следниве родови: Богдан Стојан; Миле Михаил; Стојан Богдан; Михаил Богдан; Нине Тодор; Петри Тодор; Цветко Нине; Јако (Нако) Тодор; Михаил Тодор; Никола Марко; Димјо Павел; Ѓурко Нисе (Чике); Никола Богојо; Стојан Петко; Војо Стојан; Бојо Петко; Војо Петко; Степан Петко; Цветко Степан; Ѓурко Пејо; Стојан Којчо; Јове Стојан; Рајко Стојан; Мартин Стојан; Младен Стојан; Којо Нине; Пејо Марко и Никола Тодор.
Во век, Црвулево било село во Штипската каза на Отоманското Царство.
Стопанство
Атарот зафаќа простор од 8,1 км2. На него преовладуваат пасиштата на површина од 444 хектари, а на обработливото земјиште отпаѓаат 321 хектар.
Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото имало 185 жители, сите Турци.
Црвулево е мало село, коешто во 1961 година имало 227 жители, додека во 1994 година бројот се намалил на 106 жители, од кои 96 биле Македонци и 10 жители Срби.
Според пописот од 2002 година, во селото Црвулево живеел 51 жител, од кои 42 Македонци, 8 Власи и 1 Србин.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 18 жители, од кои 16 Македонци и 2 лица без податоци.
Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Црвулево:
* Извор: Државен завод за статистика на Република Македонија (1948-2002), според податоци од официјалните пописи во соодветните години
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Карбинци, која била една од ретките општини кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така се наоѓало во Општина Карбинци.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Штип. Селото припаѓало на некогашната општина Штип во периодот од 1955 до 1965 година.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Карбинци, во која покрај селото Црвулево, се наоѓале и селата Аргулица, Бурилчево, Караорман, Карбинци, Козјак, Кучичино, Припечани, Руљак и Таринци. Селото било дел од некогашната Општина Аргулица во периодот 1950-1952, во која влегувале селата Аргулица, Бурилчево, Карбинци, Козјак, Кучичино, Припечани, Руљак и Црвулево.
Избирачко место
Во селото се наоѓа избирачкото место бр. 2322 според Државната изборна комисија, сместено во простории на приватна куќа.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 29 гласачи.
На парламентарните избори во 2020 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 29 гласачи.
Културни и природни знаменитости
Во минатото во селото постоела џамија, од која денес е зачувано само минарето.
95 п.н.е.
95 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 95. година пред новата ера, 95. од првиот милениум п.н.е., 95. од 1 век п.н.е. и шеста од 90-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5413 и 5414 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4655 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3665 и 3666 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 658.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 95 година се протега во 2541 и 2542, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2601 и 2602 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 448. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 738 и 737 исламска година пред хиџра.
Дерели
Дерели — кукушко село во Егејска Македонија, Република Грција.
Карин да Силва
Карин Елиса да Силва (родена на 16 ноември 1984 година) е шведско - португалски пејачка, професионална танчерка и телевизиска водителка.
Биографија
Карин да Силва е трикратна шведска јуниорска шампионка во латиноамерикански танц, стандарден танц и танц во сала. Таа ја претставувала Шведска и на Европското и на Светското првенство во танцување. Студирала на Kongahällagymnasiet во Кунгалв и Balettakademien во Гетеборг.
Помеѓу 2005 и 2006 година, таа била член на музичката група Cosmo4 и групата ги издаде музичките синглови Peek-A-Boo и Adios Amigos додека таа сè уште била член.
Таа три години по ред учествувала во танцувачкото шоу на познати личности на ТВ4, Let's Dance. Во 2006 година таа танцувала со славниот Виктор Акерблом Нилсон, каде што завршила на третото место. Во сезоната 2007 таа танцувала со Патрик Еквол и се пласирала на деветтото место. Во 2008 година таа учествувала со Матс Карлсон каде се пласирала на петтото место.
Во јули 2008 година, таа работела како програмска водителка за ТВ4, а исто така и во ТВ4 Плус. Таа била избрана за „најсекси жена во Шведска“ од страна на магазинот QX во февруари истата година. Кон крајот на 2009 година таа го претстави Förkväll на ТВ4.
Категории (Аристотел)
Категории (лат. Categoriae, грч. κάτέγόρίά) е текст од Аристотеловиото дело Органон кое ги наведува сите можни видови на нешта кои можат да бидат предмет (подмет) или прирок на едно тврдење.
Категории го става секој предмет на човековото поимување во една од десет категории (во средниот век познати како praedicamenta). Овие имаат за цел да го подредат сетоа оне кое може да се изрази без составување или структура, така сетоа она што може да биде или предмет (подмет) или прирок на едно тврдење.
Антонија Шола
Антонија Шола (родена година) е хрватска глумица и пејачка.
Категории (Аристотел)
Текстот започнува со образложение на значењето на „синонимни“, или еднозвучни зборови, значењето на „хомонимни“, или истозначни зборови, и што значат „паронимни“, или именителни зборови. тоа што го велиме:
Потоа, разликуваме помеѓу предмет (подмет) на исказ, имено нешто што се потврдува или порекнува, и предмет на својственост. За едно нешто велиме дека е својство (инхеренција) на некој предмет, кога, иако не е дел од тој предмет, не може да постои без него, на пр. обликот во нештото кој има облик.
Потоа доаѓаме до самите категории, (1)-(4) погоре, наречени од схоластичарите antepraedicamenta. Треба да се спомене дека иако Аристотел очигледно разликувал помеѓу постоење во предмет и вистински прирок на подметот, во Аналитика Прва овие се третираат како синонимни. Ова ги наведува некои да сметаат дека Аристотел всушност не е авторот на категории.
Десетте категории, или класи, се:
Првите шест се подробно разработени во четири глави, додека преку последните четири авторот авторот поминува без поголеми задржувања, како јасни сами по себе. Оваа нееднаквост во третирањето се гледа и во подоцнежните текстови на схоластиците.
Молцов
Молцов (Moltzow) — општина во округот Мекленбуршка Езерска Област, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
Селата Марксхаген, Рамбов и Швинкендорф (со Лангвиц, Лупендорф, Тресов и Улрихсхузен) припаѓаат кон општината.
Топика (Аристотел)
Топика (лат. Topica) е текст од Аристотел, дел од неговото поголемо дело Органон. Текстот се занимава со логиката и логичките аргументации.
Љубица Ацевска
'''Jубица З. Ацевска''' (родена 1957 година во ) - македонска дипломатка. Поранешна американска државјанка по натурализација и економска консултантка по професија, таа се откажала од својата работа во 1992 година за да стане неофицијален македонски претставник во Вашингтон и се откажала од американското државјанство во 1995 година за да ја преземе својата нова официјално акредитирана улога како прва македонска амбасадорка во Соединетите држави. Таа раководела со функцијата до 2002 година, кога ја наследил Никола Димитров.
Личен живот и рана кариера
Ацевска емигрирала од Југославија во САД со нејзините родители и брат во 1966 година; нејзиниот татко и чичко работеле во ресторанот сопственост на нејзиниот дедо. Нејзините роднини по мајка останале во Југославија. Имала двокултурно македонско-американско воспитание, учејќи англиски јазик на училиште додека зборувала македонски и јадела македонска кујна дома. Таа студирала на Државниот универзитет во Охајо, каде што дипломирала на политички науки. После тоа, таа била асистент на дипломски студии. Подоцна станала партнер и консултант во фирмата за меѓународна трговија и економски развој, фокусирана на Блискиот Исток, Gulf Enterprises.
Лобирање за признавање на Македонија
Привремената, краткорочна улога на Ацевска во име на Владата на Македонија продолжила со недефинирано траење. Нејзините напори во име на Македонија започнале да даваат одредени резултати околу средината на 1993 година, откако САД распоредиле трупи во Македонија; таа истакнала дека официјалните претставници на Вашингтон станале „подостапни... Ми враќаат на повиците. Ме информираат“. Сепак, останале бариерите за официјално признавање од страна на Вашингтон. Службеници на Стејт департментот и укажале на Ацевска дека признавање нема да се случи сè додека Скопје не ги реши своите прашања во односите со Атина, особено спорот за името на Македонија и деловите од Уставот на Република Македонија за кои може да се смета дека се територијални претензии за делови на Грција.
Амбасадорство
Кон крајот на 1994 година, имало индиции дека Вашингтон и Скопје ќе воспостават формални односи и било објавено дека Виктор Комрас, службеник за надворешни работи, кој ја основал канцеларијата за врски на САД во Македонија, ќе бил првиот американски амбасадор во земјата. Како и да е, за да се акредитира како амбасадор ќе се побарало Ацевска да се откаже американското државјанство, бидејќи политика на Стејт департментот е да не им се доделува дипломатска акредитација на американските граѓани како амбасадори на странски држави. Во 1993 година, Ацевска изјавила за Њујорк Тајмс дека не го разгледала тоа прашање до тој момент. Подоцна, искуството за откажување од американското државјанство го опишала како чудно, но „тоа е вистинската работа што треба да се направи. И многу сакам да и помогнам на мојата земја - секогаш се чувствував како дел од обете земји“. Таа била официјално назначена за амбасадорка во ноември 1995 година.