cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пол Морфи
Светски првак
Во Европа, Морфи насекаде бил сметан за светски првак. Во Париз, на банкет во негова чест на 4 април 1859, бил поставен ловоров венец врз главата на биста од Морфи, резбана од вајарот Ежен Лекесн. На сличен настан во Лондон, каде се вратил пролетта 1859, Морфи повторно бил прогласен за светски првак. Бил повикан и на приватен прием кај кралицата Викторија. Морфи бил толку доминантен, што дури ни мајсторите не можеле сериозно да играат со него без некаков хендикеп. На една симултанка против петмина мајстори (Жил Арну де Ривиер, Семјуел Боден, Томас Барнс, Јохан Левентал и Хенри Бирд), Морфи победил две партии, други две бвиле нерешени, а изгубил една партија.
При неговото враќање во Америка, пофалбите продолжиле како што правел турнеи низ главните градови по патот накај дома. На Њујоршкиот универзитет, на 29 мај 1859, Џон Ван Бурен, син на претседателот Мартин Ван Буреб, му врачил уверение со извикот, „Пол Морфи, Шаховски првак на светот“. Во Бостон, на банкет каде присуствувале Хенри Вадсворт Лонгфелоу, Луј Агасиз, градоначалникот на Бостон, претседателот на Харвард, и други големци, Д-р. Оливер Вендел Холмс нашправил здравица „за Пол Морфи, шаховски првак на светот“. Накратко, Морфи бил ѕвезда. Произведувачите го барале за реклама, васниците барале да пишува шаховски колумни, а во негова чест бил именуван и безбол-клуб.
Морфи го напушта шахот
Победувајќи над секаква опозиција, Морфи се изјасниол дека повеќе нема да игра шах без без да даде предност пион и потег. Откога се вратил дома се прогласил за ппензиониран и со малку исклучоци, се откажал од јавни натпревари. За жал неговата ембрионска кариера како правник била прекината во 1861 со избивањето на Американската Граѓанска војна. Бидејќи бил против отцепувањето, Морфи не служел во Конфедеративната армија. За време на војната живеел делумно во Њу Орлеанс ои делумно во странство, проведувајќи време во Париз и Хавана, Куба.
Можеби заради неговиот антивоен став, Морфи не успеал да отвори свое правничко биро дури и по завршетокот на војната. Кога имал посетители, тие секогаш сакале да зборуваат за шах, а не за нивните правни работи. Финансиски осигуран заради семејното богатство, Морфи во основа го провел остатокот од животот во безделништво. Иако многу обожаватели го викале да му се врати на шахот, тој одбивал.
Според превалентниот став на тоа време, Морфи го сметал шахот за аматерска активност, не сметајќи дека играта е вредна од неа да се прави професија. Шаховските професионалци биле гледани со исти очи како и професионалните коцкари. Дури децении подоцна дошло времето на професионалниот шахист.
Трагедија и замирање
Попладнето на 10 јули 1884, Морфи бил најден мртов во када на 47 годишна возраст. Според аутопсијата, Морфи имал срцев удар како што влегол во ладна вода по долга прошетка на пладневната жештина. Денес куќата се наоѓа познат ресторан.
Морфиевиот стил на играње
Денес многу аматери го сметаат Морфи за брилијантен комбинативен играч, кој успешно си ја жртвувал Кралицата и матирајќи го противникот неколку брилијантни потези подоцна. Една причина за ова гледиште е дека шаховските книги ги препечатуваат неговите упадливи игри. Постојат игри каде тој не го правел тоа, и ова не била основата на неговиот стил на играње. Впрочем, мајсторите од неговото време го сметале неговиот стил за конзервативен, споредено со со некои упадливи постари мајстори како Луј де ла Бурдоне, па дури и Адолф Андерсен
Морфи може да се смета за првиот современ шахист. Некои од неговите партии не изгледаат современо бидејќи нему не му требале бавните системи на позиционирање кои ги користат денешните мајстори, или оние кои ги Стонтон, Паулсен, и подоцна Штајниц ги развиле. Неговите противници сѐ уште не ја владееле отворената игра, па така тој ја играл против нив и претпочитал отворени позиции бидејќи тие му давале брз успех. Играл отворени игри речиси до совршенство, но исто така можел да се справи со секаква позиција, Имајќи целосно сфаќање за шах кој бил далеку пред своето време. Морфи бил играч кој интуитивно знаел што е најдобро, и во ова бил споредуван со Капабланка. И тој, како Капабланка, бил чудо од дете; играл брзо и бил тежок за поразување. Левентал и Андерсен подоцна забележале дека бил навистина тежок за поразување бидејќи знаел како да се брани и завршувал нерешено, па дури и со победа од лоши позиции. Истовремено тој бил страшно опасен кога му се укажувала добра позиција. Андерсен особено коментирал на ова, велејќи дека по еден лош потег против Морфи, човек може и да се предаде. Рекол и „Јас победувам во партии со седумдесет потега, додека Г-дин. Морфи победува во дваесет, но тоа си е природно...“, објаснувајќи ги неговите лоши резултати против Морфи.
Од 59-те „озбилни“ партии на Морфи — оние на натпревари и на Њујоршкиот турнир во 1857 — победил на 42, 9 биле нерешени, а изгубил 8.
Етелред II
37-годишното владеење на Етелред било најдолго владеење на англосаксонски крал на Англија дотогаш и бил надминат во 13-тиот век од Хенри III. Етелред бил наследен од неговиот син, Едмунд Ајронсајд, но тој починал по неколку месеци и бил заменет со синот на Свен, Кнут. Едвард Исповедникот, син на Етелред, станал крал во 1042 година.
Биографија
Етелред бил син на кралот Едгар и кралицата Елфтрит. Татко му ненадејно починал во јули 975 година, оставајќи зад себе два мали сина. По атентатот на неговиот постар полубрат, Едвард Маченикот, Етелред дошол на тронот на 12-годишна возраст. Брат му го убиле луѓе кои сакале тој да дојде на тронот, иако тој бил премлад за да биде вмешан во заверата.
Владеење
Етелред имал помеѓу девет и дванаесет години кога станал крал, а првично одлуките ги носеле неговите советници како Етелволд, епископ од Винчестер, кралицата Елфтрит и Данстан, надбискуп од Кантербери. Етелволд бил особено влијателен и по неговата смрт, на 1 август 984 година, Етелред се одвоил од своите советници и започнал политика која се мешала во привилегиите дадени на црквата.
Кралицата Елфтрит починала помеѓу 1000 и 1002 година.
И покрај конфликтите со Данците во текот на неговото владеење, Англија имала раст на населението, трговијата и богатството.
Конфликт со Данците
Во Англија владеел мир по повторното освојување на Данелав кон средината на 10 век од страна на кралот Едгар, таткото на Етелред. Но од 980 година, мали групи на дански авантуристи извршиле серија на напади на англиското крајбрежје. Хемпшир, Танет и Чешир биле нападнати во 980 година, Девон и Корнвол во 981 година и Дорсет во 982 година. По период од шест години, во 988 година, имало уште еден напад на југозападното крајбрежје. Стентон забележал дека, иако оваа серија на изолирани немала некој ефект врз самата Англија, „нивната историска важност е тоа што тие ја натерале Англија за прв пат да стапи во дипломатски контакт со Нормандија“.
Данските напади станале посериозни на почетокот од 990-тите, и многу разорни напади во 1006-1007 и 1009-1012 година. Ниту откупот кој Етелред им го исплатил на данците не ги скротил нивните напади. Силите на Етелред биле претежно составени од пешадија, со многу странски платеници, но немал добро обучена коњаница.
Во овој период, Норманите им нуделе засолниште на Данците кои се враќале од нападите на Англија. Ова предизвикало тензија меѓу англискиот и норманскиот двор, а гласовите за нивното непријателство стигнале до папата Јован XV. Папата презел мерки за склучување на мировен договор меѓу Англија и Нормандија, кој бил ратификуван во Руан во 991 година.
Битката кај Малдон
Во август 991 година, голема данска флота ја нападнала југоисточна Англија. Се истовариле во Кент, и потоа го окупирале островот Нортеј;. на околу 2 км западно од Нортеј се наоѓа крајбрежниот град Малдон, каде што биле сместени англиските чети. Во битката кај Малдон, Англичаните не успеале да го одбранат брегот на Есекс. По оваа битка следела серија од порази на Англичаните, прво победувани од данските напаѓачи, а подоцна и од организираните дански војски.
Англија започнува со плаќање откуп
По битката кај Малдон, било одлучено Англичаните да им исплатат откуп на Данците (на нивно барање), па затоа им бил исплатен гафол од 10.000 фунти за мир. Сепак, данската флота продолжила да го пустоши англискиот брег од 991 до 993 година. Во 994 година, данската флота, многу побројна од онаа од 991, навлегла во Темза и се упатила кон Лондон.
Тогаш Етелред се сретнал со водачите на данската флота и бил потпишан договор со кој се регулирале спорните населби и трговијата. Со договорот, исто така, се предвидувало да запре пустошењето на брегот, и дека на напаѓачите ќе им бидат исплатени 22.000 фунти злато и сребро како цена за мирот. Некои од данците избрале да му служат на кралот Етелред како платеници., војска која се стационирала на островот Вајт“.
Нови напади на Данците
Во 997 година, имало нови дански напади. Најверојатно платеничката војска создадена во 994 година се свртела против оние кои требало да ги заштити“. Во 997 година биле нападнати Корнвол, Девон, западен Сомерсет и јужен Велс, а Дорсет, Хемпшир и Сасекс во 998 година. Во 999 година, бил нападнат и Кент. Потоа во 1000 година, ја напуштиле Англија и се упатиле за Нормандија, можеби затоа што Англичаните во овој последен бран напади одбиле да исплатат откуп на данците, што ќе стане познато како Данегелд. Запирањето на нападите Етелред го искористил за да ги консолидира своите ресурси и војски.
Во 1001 година, данската флота - можеби истата флота од 1000 година - се вратила и го опустошила западен Сасекс. За време на нападите, флотата редовно се враќала во својата база на островот Вајт. Пролетта 1002 година Англичаните купиле примирје за 24.000 фунти. Честите плаќања на Етелред на огромни износи Данегелд често се сметаат за пример за неспособноста на неговата влада и неговата сопствена кусогледост.
Масакр на Денот на Свети Брис во 1002 година
Данската армија од 1009 година, предводена од Торкел Високиот и неговиот брат Хеминг, била најмоќната армија која ја нападнала Англија за време на владеењето на Етелред. Ја напаѓала Англија додека не ѝ бил даден откуп од 48.000 фунти во април 1012 година.
Инвазија од 1013 година
Потоа, Етелред го започнал нападот против Кнут и неговите сојузници. Само луѓето од Кралството Линдзи (денешен Северен Линколншир) го поддржале Кнут. Етелред прво тргнал да го заземе Лондон, со помош на Норвежанецот Олаф Харалдсон. Според исландскиот историчар Снори Стурлусон, Олаф го нападнал и го освоил Лондонскиот мост со флота од бродови. Потоа продолжил да му помага на Етелред да го заземе Лондон и другите делови од Англија. Кнут одлучил да се повлече од Англија, во април 1014 година, а неговите сојузници од Линдзи ја претрпеле одмаздата на Етелред. Во 1016 година Олаф заминал од Англија за да ја напаѓа западна Европа. Истата година, Кнут се вратил и наишол на сложена и нестабилна состојба во Англија. Синот на Етелред, Едмунд Ајронсајд, се побунил против својот татко и се наметнал во Данелав, каде имало лутина насочена кон Кнут и Етелред поради пустошењето на Линдзи и биле подготвени да го поддржат Едмунд во востание против нив.
Смрт
За неколку месеци Кнут освоил поголеми дел од Англија, а Едмунд му се придружил на Етелред за да го бранат Лондон. Етелред починал на 23 април 1016 година. Војната меѓу Едмунд и Кнут завршила со победа на Кнут во битката кај Асандун на 18 октомври 1016 година. Сепак Кнут се согласил да ја поделат Англија, Едмунд го добил Весекс, а Кнут целата земја над Темза. Сепак, Едмунд починал на 30 ноември и Кнут станал крал на целата земја.
Етелред бил погребан во Старата катедралата Свети Павле во Лондон. Неговиот гробот и споменикот биле уништени заедно со катедралата во големиот пожар во Лондон во 1666.
Бракови и деца
Во 1002 година, Етелред се оженил за Ема од Нормандија, сестра на Ричард II, војводата од Нормандија. Нивните деца се:
Сите синови на Етелред биле крстени по неговите претходници на тронот.
Коавила
Коавила или официјално Слободна и суверена држава Коавила (Estado Libre y Soberano de Coahuila de Zaragoza) — една од 32-те Сојузни држави во Мексико. Коавила е поделена во 38 општини, а главен град е Салтиљо.
Кото
Кото (јапонски:箏) — национален инструмент на Јапонија. Потекнува од кинескиот жонг и со, и слично на монголската јатга, корејскиот гајеџјом и аџенг, виетнамски дан ченг, суданскиот качапи и казахстанскиот јетиген. Кото е околу 180цм во должина, и е изработен од пауловнија дрво (Paulownia tomentosa). Најчестиот тип користи 13 жици затегнати над подвижните мостови што се користат за подесување, а за различни композиции може да е потребно и друго штимање. Кото од 17 жици е исто така честа појава и делува како бас во ансамблите. Жиците на кото генерално се откинуваат со употреба на три трзалки, што се ставаат на првите три прста на десната рака. Канџи за кото е 箏, иако често се користи - 琴. Сепак, 琴 обично се однесува на друг инструмент, кинескиот џијучин (琴の琴; кин но кото). 箏, во одредени контексти, се чита и како „соо“ (箏の琴; соо но кото). Терминот се користи денес, но обично само кога треба се разликува кото и другите цитри. Зборот за азиска цитра со прилагодливи мостови е „Со“. Создадени се варијации на инструментот и на крајот неколку од нив ќе станат стандардни варијации за модерното кото. Четирите видови на кото (Гакузо, Чикузо, Зокузо, Тагенсо) се создадени од различни субкултури, но исто така се прилагодени за промена на стилот на играње.
Историја
Предок на кото бил кинескиот гуженг. За прв пат бил воведен во Јапонија од Кина во VII и VIII век. Првата позната верзија имала пет жици, кои на крајот се зголемиле на седум жици. (Имал дванаесет жици кога бил воведен во Јапонија во раниот период на Нара (710-784) и се зголемил на тринаесет жици). Јапонското кото припаѓа на семејството азиска цитра, кое исто така го сочинува кинескиот гуженг (предци на другите цитри во семејството), корејскиот гајеџјом и виетнамскиот дан ченг. Оваа разновидност на инструменти се појавила во две основни форми, цитра која има мостови и цитра без мостови.
Кога кото за првпат било увезено во Јапонија, родниот збор кото бил генерички термин за сите јапонски жичени инструменти. Со текот на времето, дефиницијата за кото не може да ја опише широката разновидност на овие жичени инструменти и така значењата се промениле. Азумагото или јаматогото се викале уагон, кин но кото се нарекувало џијучин, а сау но кото (сау е постар изговор на 箏) се викал соо или кото. Современото кото потекнува од гакусоо кој се користел во јапонската дворска музика. Тоа бил популарен инструмент меѓу богатите; инструментот кото се сметал за романтичен. Некои книжевни и историски записи покажуваат дека соло дела за кото постоеле со векови пред да се воспостави соокјоку, музиката од соло жанрот. Според јапонската литература, кото се користел како слика и друго дополнително музичко значење. Во еден дел од „Приказната за Генџи“ (Genji monogatari), Генџи длабоко се вљубил во мистериозна жена, која ја немал видено дотогаш, откако ја слушнал како свири на кото од далечина.
Кото на чикузо е направено за традицијата на Тсукушигато и само за слепи мажи. Жените не можеле да свират на инструментот во професионалниот свет ниту да ги учат. Со олеснување на правилото, жените почнале да свират кото, но не и чикузо затоа што бил дизајниран за слепи лица, што довело до пад во употребата; другиот кото се покажал покорисен. Двете главни видови на кото кои и денес се користат се гакусо и зокусо. Овие два релативно останале исти, со исклучок на иновациите во материјалот, како што се пластиката и видот на жиците. Тагенсо е најновиот додаток на семејството кото, кој се појавил во XIX век, тој бил намерно создаден за пристап до поширок опсег на звук и унапреден стил на свирење; овој бил изработуван со 17, 21 и 31 жица.
Можеби најважното влијание врз развојот на кото бил Јатсухаши Кенгио (1614–1685). Тој бил надарен слеп музичар од Кјото кој го сменил ограничениот избор на шест песни во сосема нов стил на кото музика, што тој го нарекол куми ута. Јатсухаши ги сменил тсукуши гото штимовите, кои биле засновани на начинот на подесување на гагаку; и со оваа промена се родил нов стил на кото. Јатсухаши денес е познат како „Татко на модерното Кото“.
Помало влијание во еволуцијата на кото се наоѓа во инспирацијата на жената по име Кеико Носака. Кеико Носака (музичарка која ја освоила Гранд наградата за музика од јапонското Министерство за култура во 2002 година), се чувствувала ограничена свирејќи на кото со само 13 жици, па затоа создала нови верзии на инструментот со 20 или повеќе жици. Јапонските случувања во цитрите без мостови вклучуваат едножичен кото (ичигенкин) и двожичен кото (нигенкин или јакумо гото). Околу 1920-тите, Горо Морита создал нова верзија на двожиченото кото; на ова кото, свирачот би ги притискал копчињата над металните жици како западниот автохарп. Го добил името таишгоотото по Таишоо периодот. На почетокот на периодот Меиџи (1868–1912), западната музика била воведена во Јапонија. Мичио Мијаги (1894–1956), слеп композитор, иноватор и изведувач, се смета дека е првиот јапонски композитор кој комбинирал западна музика и традиционална музика на кото. Мијаги во голема мерка се смета за одговорен за одржување на животот на кото кога се заборавиле традиционалните јапонски уметности и биле заменети со вестернизацијата. Напишал над 300 нови дела за инструментот пред неговата смрт во железничка несреќа на 62-годишна возраст. Тој исто така го измислил популарниот 17 жичен бас кото, создал нови техники на свирење, напредни традиционални форми и што е најважно ја зголемил популарноста на кото. Настапувал во странство и до 1928 година неговото парче за кото и шакухачи, „Хару но Уми“ (Пролетното Море) било транскрибирано за бројни инструменти. Хару но Уми дури се свири и за пречек на секоја Нова Година во Јапонија. Од времето на Мијаги, многу композитори како Кимио Ето (1924–2012), Тадао Саваи (1937–1997) напишале и изведувале дела кои продолжиле да го унапредуваат инструментот. Вдовицата на Саваи, Казуе Саваи, која како дете била омилена ученичка на Мијаги, била најголемата движечка сила зад интернационализацијата и модернизацијата на кото. Нејзиниот аранжман на пијано дуетот на композиторот Џон Кејџ „Три танци“ за четворица, подготвен за бас кото бело обележје во модерната ера на кото музиката.
Околу сто и педесет години по реставрацијата Меиџи, Јапонците ги избегнувале своите изолационистички идеали и отворено почнале да ги прифаќаат американските и европските влијанија; што најверојатно е причината што кото добил многу различни варијации.
Градба
Кото е обично направено од дрво од Пауловнија, иако третманот на дрвото варира неверојатно помеѓу занаетчиите. Кото понекогаш може да биде украсено. Украсите вклучуваат слоеви слонова коска и абонос, школка од желка, метални фигури итн. Дрвото е исто така исечено на два дела, итаме (исто така наречено мокуме), кое има вител (спирала), или масаме со права линија. Делот со права линија е полесен за производство, така што вителот ги зголемува трошоците за производство, затоа е резервиран специјално за декоративни и елегантни модели.
Телото т.е. корпусот на традиционалното кото е направено од дрво наречено кири (Пауловнија). Секое парче од инструментот доаѓа со културно значење, особено затоа што кото е национален инструмент. Кири е исто така важно за Јапонија затоа што е царски семеен грб за царицата. Кири се суши и се сече на прецизни делови. Големината на звучната плоча на стандардно модерно кото останала на приближно 182 сантиметри. Во минатото се движела од 152 до 194 сантиметри.
Мостовите (Џи) порано биле изработувани од слонова коска, но во денешно време се направени од пластика, а повремено се направени од дрво. Може да се смени интонацијата на жицата со манипулирање или поместување на мостот. За некои многу ниски ноти, се направени посебни мали мостови, како и специјални мостови со три различни висини, во зависност од потребата на штимањето. Кога малиот мост е недостапен за некои многу ниски ноти, некои свирачи може, како итна мерка, да го користат мостот наопаку. Се разбира, таквиот аранжман е нестабилен, а мостот би имал тенденција да падне. Познато е дека мостовите се кршат за време на свирењето, а кај некои постари инструменти мостовите опаѓаат поради голема употреба, а мостовите може да паднат и за време на свирењето, особено при притискање на жиците. Се разбира, постојат различни видови на лепенки што се продаваат за да се пополнат дупките што предизвикуваат нозете (држачите) на мостот да се потпираат на нестабилна област. Долг околу 213цм, кото традиционално се поставува на подот пред изведувачот, кој клечи. Жиците се направени од најразлични материјали. Различни видови пластични жици се популарни. Свилени жици сè уште се прават и обично имаат жолта боја. Тие чинат повеќе и не се толку издржливи, но тврдат дека се помузикални. Жиците се врзани со јазол, со ролна хартија или картон, со големина на отпушок од цигара, нанижани низ дупките на главата на кото, се провираат низ дупките од задната страна, се затегнуваат и се врзуваат со специјален јазол. Жиците може да се затегнат со специјална машина, но често се затегнуваат со рака, а потоа се врзуваат. Може да се затегне со повлекување на жицата одзади, или седење на работ на кото, иако второто е многу потешко и бара многу сила на раката. На некои инструменти може да се инсталираат пинови за прилагодување (како на пијано), за полесно прилагодување.
Макура ито, свилената нишка што се користи во инструментот, е клучен дел од неговата конструкција. Оваа одлика не била забележана на инструментите во стилот на благородништво, бидејќи тие користеле поголема напнатост и ја ценеле реликтната природа на нивните инструменти. Обичните луѓе ги направиле сите иновации што го направиле кото не само цврст инструмент, туку и посоничен. Макура ито се користела во хартија, така што ситната свила била во изобилство во Јапонија. Од почетокот на XIX век, слонова коска наречена макура зуно станала стандард за кото.
За секој дел од кото постои традиционално име, кое се поврзува со мислењето дека телото на кото наликува на змеј. Така горниот дел се нарекува „лушпа од змеј“ (竜 甲ryūkō - рјуукоо), додека долниот дел се нарекува „стомак на змеј“ (竜腹 ryūfuku - рјууфуку). Едниот крај на кото, забележлив заради мобилната шарена ткаенина, е познат како „глава на змејот“ (竜 頭ryūzu - рјуузу), кој се состои од делови како „рогови на змејот“ (ū ryakaku - уу рјукаку или седло на мостот или 枕角 makurazuno - макуразуно), „јазикот на змејот“ (竜 舌ryūzetsu - рјуузетсу), „очите на змејот“ (竜 眼ryūgan - рјууган, дупките за жиците) и „челото на змејот“ (竜額 ryūgaku - рјуугаку, просторот над макуразуно). Другиот крај на кото се нарекува „опашка на змејот“ (竜 尾, ryūbi - рјууби); жичената навртка се нарекува „облачен рог“ (雲 角, unkaku - ункаку).
Кото денес
Влијанието на западната поп-музика го направила кото помалку истакнато во Јапонија, иако сè уште се развива како инструмент. 17- жичаното бас кото (jūshichi-gen - џуушичи-ген) станувало се поизразен со текот на годините по неговиот развој од Мичио Мијаги. Исто така, има и кото со 20, 21 и 25 жици. Се пишуваат дела за кото со 20 и 25 жици и 17-жичено бас кото. Реико Обата исто така го направила кото достапно за западните музички читатели со објавување на две книги за соло кото, со употреба на западна нотација. Сегашната генерација на кото изведувачи, како што се американските изведувачи Реико Обата и Мија Масаока, јапонскиот мајстор Казуе Саваи и Мичијо Јаги, наоѓаат места за кото во денешната џез, експериментална музика, па дури и поп-музиката. Членовите на групата Rin' се популарни свирачи на џуушичи-ген во модерната музичка сцена. Џун Курамото од џез-фузијската група Хирошима бил еден од првите изведувачи на кото што го популаризирал кото во нетрадиционален стил на соединување. Реико Обата, основач на Источен западен џез, била прва што извела и снимила албум со џез-стандарди со кото. Обата исто така го произвеле првото инструкциско ДВД на англиски јазик, со наслов „Можеш да свириш кото“. Обата е една од ретките изведувачи на кото, што изведува кото концерти со оркестри на Соединетите држави, а тоа го правела во повеќе наврати, вклучително и со Оркестар Нова за KPBS во Сан Диего во 2010 година.
Други соло изведувачи надвор од Јапонија вклучуваат: наградувана уметничка Елизабет Фалконер, која исто така студирала една деценија во училиштето Сауаи Кото во Токио и Линда Како Каплан, канадски даишихан (велемајстор) и член на Школа Чикуши Кото на Фукуока повеќе од две децении. Друг ученик на Сауаи, Масајо Ишигуре, држи училиште во Њујорк. Јукико Мацујама го води својот бенд КотоЈуки во Лос Анџелес. Нејзините композиции ги спојуваат боите на светската музика со нејзината родна јапонска култура. Таа настапила на албумот „Михо: Патување на планина“, добитник на Греми (2010) од Конзорт Пол Винтер, со што се стекнала со дополнителна изложеност на западната публика за инструментот. Во ноември 2011 година, светската публика била дополнително изложена на кото кога таа настапила со Шакира на Латинските Греми награди.
Во март 2010 година, кото добило широко распространето меѓународно внимание кога Греми нахрадуваното видео на прогресив метал групата „Tool“, станало вирален хит. Видеото прикажува Токио-заснован ансамбл „Soemon“ како ја изведува песната на Брет Ларнер (член на Tool) „Латералус“ за шест кото и два бас кото. Ларнер претходно свирел кото со Џон Фејхи, Џим О'Рурк и членовите на инди рок-групи, вклучувајќи ги „Camper Van Beethoven“, „Deerhoof“, „Jackie O Motherfucker“ и Mr. Bungle.
Во постарата поп и рок-музика, Дејвид Боуви користел кото во инструменталното парче „Moss Garden“ на неговиот албум „Heroes“ (1977). Мултиинструменталистот, основач и поранешен гитарист на The Rolling Stones, Брајан Џоунс свирел на кото во песната „Take It Or Leave It“ на албумот „Aftermath“ (1966)
Рок групата Queen користела (играчка) кото во „The Prophet Song“ на нивниот албум „A Night at the Opera“ од 1975 година. Поранешниот гитарист на Genesis, Стив Хакет користел кото на инструменталната песна „The Red Flower of Tachai Blooms Everywhere“ од албумот „Spectral Morning“ (1979), и клавијатуристот на Genesis Тони Бенкс земал семплови од кото со користење на Емулатор синтисајзер за песна на бендот „Mama". Хазел Пејн свирел на кото во англиска преработка на јапонската песна „Сукијаки“ во албумот „A Taste of Honey“ од 1981 година. Asia користеле кото во средниот дел на хитот „Heat of the Moment“ на нивниот истоимен албум од 1982 година. Синтетизирано кото исто така се појавува во нивниот кавер на песната „I'll Try Something New“.
Албумот „2001“ од 1999 година на Dr. Dre, вклучува синтетизирано кото на две негови нумери, „Still DRE “ и „The Message“. Акустична преработка од 2020 година на „Battle of Evermore“ на Led Zeppelin од  Рок Пијано со Дин Мекнил, исто така, истакнува видливо синтетизирано кото.
Елизабета Шелева
Елизабета Шелева (Охрид, 1961) - литературна критичарка и теоретичарка.
Основни биографски податоци
Професорка по Теорија и методологија на проучувањето на книжевноста на Катедрата за Општа и компаративна книжевност, при Филолошкиот Факултет, Универзитет Св. Кирил и Методиј во Скопје. Дипломирала на Катедрата за компаративна книжевност на Филолошкиот факултет во Скопје. Магистрирала на Филолошкиот факултет во Белград во 1989 година, на тема: „Типолошки модели на македонската книжевна критика“. Докторирала на Филолошкиот факултет во Скопје во 1998 година на тема „Од дијалогизмот до интертекстуалноста (од Михаил Бактин до пост-структуралната критика)“.
Во своите критички и теоретски есеи, Шелева го применува поструктуралистичкиот метод во анализата на литературата, театарот, филмот, стрипот, ликовните уметности, фолклорот и кичот, комбинирајќи ја компаратистиката со културните студии, родовите студии, постколонијалната теорија и сл.
Како што истакнува Јелена Лужина во својата рецензија за книгата „Отворено писмо“: „Освен што постојано се докажува како една од најприсутните, најангажирани и најкомпетентни проследувач(к)и на литературните, но и на безмалку, сите културни случувања кај нас, Елизабета Шелева докажува и дека нејзиното присуство станува бележито, имено, затоа што настојува – како што поминуваат годините – се поуспешно да воспоставува сопствен систем кој несомнено ја афирмира. И кој, несомнено, станува високо вредносен. Нејзините книги – коишто внимателно (системично) ги собира своите аргументирани/мериторни реминисценции искажувани во разни околности и на различни теми: литературата, театарот, филмот, ликовните уметности, културата (како ситем), балканскиот контекст во кој сите овие феномени се искажуваат/прекршуваат... – како да се темпирани така што треба да се појават на секои две-три години. За да ги сумираат состојбите, по што –нели –присуството и ангажманот може и мора да продолжи. Накај нови предизвици. И нови синтези.“
Творештво
Авторка е на преку 120 трудови и 7 книги од областа на книжевната критика и теорија:
Преводи:
1913 во уметноста
1913 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Изабел Чуин
Изабел Чуин е француска екологистка. Таа е CEFE-CNRS директор за истражување во функционална и еволутивна екологија. За својата работа, Чуин била наградена со сребрен медал CNRS во 2020 година.
Живот и кариера
Таа е професор на Универзитетот Монпелје 2. Во 1999 година, таа се претставила на 16-тата ботаничка конференција. На Денот на науката 2020 година, таа одржала предавање. Таа собрала граѓански научни податоци за цветни растенија.
Дајре
Дајре — вид мал, рачен тапан со една мембрана, растегната на дрвен, а поретко на метален обрач. По должината на обрачот врежани се отвори, во кои се вметнати прапорци или метални плочки.
Инструментот се тресе или удира со рака, или пак се струга по опната или по обрачот, при што прапорците ѕвецкаат.
Дајрето има многу различни форми, но најчеста е кружната. Го има во многу форми на музиката:италијанската народна музика, бугарската народна музика, класичната музика, ромската музика, персиската музика, госпел музиката, поп-музиката и рок-музиката. Зборот дајре, односно tambourin потекнува од средноперсискиот збор tambūr што значи "лира, тапан".
Како фолклорен инструмент дајрето е раширено во Европа уште од средниот век, посебно во земјите на Средоземјето.
Дајрето е одомаќено на Балканот. Се употребува како придружба на танцување или пеење. Дајрето се појавува и во оркестар.
Историја
Дајрето потекнува од Египет, каде Евреите го викале тоф, тимбрел или таберт. Инструментот бил користен исклучиво за религионзи потреби, и споменат е во Стариот завет и во еднинска и во множинска форма. Израелитите научиле да го користат дајрето за време на нивниот престој во Египет, а во единаесеттото издание на Енциклопедија Британика било споменато дека Египќаните го користеле дајрето за да ги избркаат лошите духови.
Дајрето било омилен инструмент на жените кои танцувале свирејќи на дајре, а според библиската пророчица Мирјам, дајрето се користело при победнички песни или во придружба на харфа на банкети и процесии. Ова е ееден од инструментите кои ги користел кралот Давид и неговите музичари кога танцувал пред Заветниот ковчег. Исто така дајрето било употребувано во Геенската долина кај Ерусалим, при жртвување на деца.
Македонско дајре
Во Македонија, дајрето се смета за македонски народен ударен инструмент кој се користи за одржување на ритам. Мембраната на дајрето е направена од козја кожа оптегната врз дрвен обрач. По работ на инструментот лабаво се поставени метални дискови во парови, кои призведуваат кус, кршлив звук кога свирачот удира по дајрето со рачниот зглоб и прстите. Името дајре во македонскиот доаѓа од турскиот јазик, што значи круг. По обичај, дајрето е женски инструмент и понекогаш се користи на слави, свадби.
Сушки (Коростењски реон)
Сушки (Сушки) е село во Украина, Коростењски реон, Житомирска област.
Список на претседатели на Индонезија
Ова е список на претседателите на Индонезија. Претседателот на Република Индонезија (Presiden Republik Indonesia) претставува најмоќната личност во индонезија.
Кнез (пејач)
Ненад Кнежевиќ (роден на 5 декември 1967 во Цетиње попознат како Кнез е црногорски поп пејач и кантавтор.
Афаг Баширгизи
Афаг Баширгизи (азербејџански: Afaq Bəşirqızı), родена Афаг Башир гизи Сафарова (1955, Баку, азербејџански: Afaq Bəşir qızı Səfərova) — азербејџанска глумица.
Биографија
Афаг Баширгизи е родена во 1955 година во семејството на познатиот азербејџански комичар Башир Сафароглу. Од 1974 до 1979 година студирала на Факултетот за културно образование на Државниот универзитет за култура и уметност на Азербејџан. Својата глумечка кариера ја започнала во 1973 година во Државниот драмски театар Ленкоран, набрзо стекнувајќи репутација на талентирана глумица. Во 1975 година, таа се преселила во Сумгаит за да работи во Драмскиот театар во Сумгаит. Глумејќи главно во комедии, Афак Баширгизи била наведена како една од најдобрите азербејџански комичарки. Една од нејзините најдобри изведби била улогата на Сојлу, сопруга на неуспешен поет и бремена мајка на шест деца, во филмот Вереничкиот прстен.
Во 1989 година, таа започнала да работи во Драмскиот театар на Азербејџан и играла во главни улоги во неколку претстави. Таа глумела и во азербејџанските филмови Вереничкиот прстен, Човекот во зелени очила и Некролог.
Во моментов, Баширгизи предава глума на Државниот универзитет за култура и уметност на Азербејџан. Во 2009 година, таа го отворила театарот Башир Сафароглу во Москва, именуван по нејзиниот покоен татко.
Афаг Баширгизи е омажена и има еден син.
Икитос
Икитос (Iquitos) е град во Перу и најголем град во перуанската Амазонија со население од 370,962 жители. Икитос е главен град на регионот Лорето и покраината Мајнас.
Икитос се наоѓа на реката Амазон и е на надморска височина од 106 метри. Во близина на градот се наоѓаат утоките на реките Укајали и Марањон, двете главни притоки на Амазон во Перу. Долг период, Икитос било главно пристаниште во регионот, бидејќи е опколен од три реки. До Икитос може да се стигне со брод или авион, но исто така има пат до Наута, мал град кој е оддалечен од Икитос околу 100 километри. Трговски бродови со товар од 3.000 или 9.000 тони and 5.5 m можат да стигнат до градот од Атлантскиот Океан преку реката Амазон. Главни сообраќајни средства во градот се автобусите, мотоциклите, автомобилите и мали бродови. Градот има топла и влажна клима.
1912 во уметноста
1912 година во уметноста содржи некои значајни настани.
1,3,5-Тријаза-7-фосфаадамантан
1,3,5-Тријаза-7-фосфаадамантан (PTA) е хемиско соединение со формула C6H12N3P, производ на замена на азотниот атом на хексаметилентетрамин со атом на фосфор. Растворлив е во вода, метанол, трихлорометан, ацетон, етанол и DMSO, нерастворлив во јаглеводороден растворувач. Како реагенс во органската синтеза, се користи како лиганд за комплекси на преодни метали и како катализатор за реакциите на Бејлис-Хилман.
Подготовка
Хексаметилентетрамин реагира со тетракис(хидроксиметил)фосфониум хлорид, натриум хидроксид и формалдехид во вода за да се добие производот.
Pachyprotasis antennata
Pachyprotasis antennata е палеарктички вид на растителна оса.
Живеалиште
Географската распространетост на оваа оса е: Средна и Северна Европа, Шпанија и Сибир. Се среќава и во Македонија.
Биологија
Возрасните единки достигнуваат должина од 8-9 милиметри. Главата им е светло-жолта со голема црна дамка на теменото поле, антените кафеави од горната страна, жолтеникави од долната. Градите се од горе црни, а од долната страна светложолти. Крилата стаклесто провидни, жилките кафеави, а стигмата посветла. Нозете се жолти на предните делови, задните делови со црни линии.
Ларвите достигнуваат должина од 16 мм. Тие се развиваат во текот на септември, а возрасните во август.
Девствени Острови
Девствените Острови (англиски: Virgin Islands) е архипелаг во Карипско Море. Островите се поделени во две зони. Британски Девствени Острови на исток и север, кои се сопственост на Велика Британија. Американски Девствени Острови, на запад и југ, се сопственост на САД. Кристифор Колумбо ги нарече островите Света Урсула и Единаесет Илјади Девици по легендата за Света Урсула. Тука живееја Карип Индијанците, кои се истребени од страна на Шпанија која ги освои островите во 1555. Данска и Англија презедоа власт над островите во 17 век.
Подоцна, на островите беа доведени црни робови од Африка за работа на плантажите. Денес, нивните потомци се мнозинство на островите. Данска својот дел на островите го продаде на САД во 1917 година. Најголеми острови во американскиот дел се: Сент Томас, Сент Крој и Сент Џон, додека пак во британскиот дел се: Тортола, Вирџин Горда, Анегада и Јост ван Дајк. Островите се релативно мали со население од околу 110.000. Главна стопанска гранка е туризмот.
Гари Кејхил
Гери Џејмс Кејхил (роден 19 декември 1985) — англиски фудбалер кој игра како централен дефанзивец за Челзи и за Фудбалска репрезентација на Англија. Иако тој обично игра како централен бек за Челзи и Фудбалска репрезентација на Англија, Кејхил игра и како десен бек.
Кејхил неговата кариера ја започна играјќи во младинскиот тим на Дронфилд. Во 2000 тој се приклучил во академијата на Астон Вила и продолжил со неговиот развој. Во 2004 тој се приклучил во Барнли како позајмица. Подоцна, тој потпишал за Шефилд Јунајтед на 3 месеци како позајмен играч. На 30 јануари 2008, тој се приклучи во Болтон Вондерерс за околу £5 милиони. Кејхил се појавил 130 пати во ФА Премиер лигата за Болтон и постигнал 13 голови. Во јануари 2012, Кејхил потпишал за Челзи за околу £7 милиони. Тој славел со неговиот тим по повод освојувајќи ја Лигата на Шампионите и ФА Купот.
1911 во уметноста
1911 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Дозен еквивалент
Дозен еквивалент е изведена оперативна дозиметриска величина и е производ на впиената доза и факторот на квалитет на зрачење Q:
Единица за дозниот еквивалент во SI системот на мерки е сиверт (1Sv=1 J/kg).
Санта Крус де Марчена
Санта Крус де Марчена — општина во покраината Алмерија, во автономната заедница Андалузија.
Демографија
Source: INE (Spain)
Швабенланд (брод)
Швабенланд (германски: Schwabenland) — германски брод со катапулт за авиони во сопственост на Германска Луфтханза. Учествувал во Третата германска антарктичка експедиција од 1938-1939 година.
Воздушна пошта на Луфтханза
Луфтханза се обидела да се вклучи во воздушната пошта до Америка со помош на хидроавиони лансирани од бродови со катапулт, при што Швабенланд бил вториот од тие бродови. Леталото летало со носивост од 500 кг. преку 5.000 километри; секој лет пренесувал 100.000 воздушни поштенски писма.
Два хидроавиони Дорние До 18 на Луфтханза крстени Зефир и Еолус се користеле за летови со воздушна пошта од Азорските Острови до САД и од Фернандо де Нороња до Натал.
Трета германска експедиција на Антарктикот
Швабенланд бил позајмен од Луфтханза за Третата германска антарктичка експедиција 1938-1939 година. Бродот отпловил тајно од Хамбург на 17 декември 1938 година, превезувајќи тим од 82 мажи и два хидроавиони Дорние До. Бродот контактирал со германската флота на китови кај островот Буве, а потоа се закотвил во близина на работ на мразот на 69°14′ ЈГШ, 4°30′ ЗГД. Откако експедицијата ја завршила својата работа, Швабенланд се упатил кон север на 6 февруари 1939 година, стигнувајќи повторно во Германија на 11 април.
Втора светска војна
Во октомври 1939 година, Швабенланд влегол во служба на Луфтвафе и користел хидроавиони. По падот на Франција, тој бил стациониран во близина на брегот на окупирана Франција, со седиште од пристаништата Авр и Булоњ.
Во август 1942 година бил префрлен во Тромсо, Норвешка.
Бродот бил оштетен и принуден на плажа од британската подморница Терапин во 1944 година, која напаѓаше конвој кај Флеккефјорд, Норвешка. Швабенланд потоа бил насукан во Силденесет во пристаништето Абелнес, а подоцна повторно пловел. Кога завршила војната, бродот бил превземен од Британците, а на 31 декември 1946 година бил натоварен со муниција со отровен гас и потон во Скагерак.
1910 во уметноста
1910 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Гар Семјуелсон
Гар Семјуелсон (Gar Samuelson) е поренешен тапанар на хеви метал бендот Мегадет. Тој беше активен член на групата во периодот од нејзиното формирање во 1984 година, па сè до крајот на 1987 г. Активно учествувал во снимањето на првите два студиски албуми на Мегадет, и тоа Killing Is My Business... and Business Is Good! и Peace Sells... but Who's Buying?.
Имал препознатлива техника на изведба на тапани, доста невообичаена за треш метал тапанарите. Поради тешка зависност од хероин, основачот Дејв Мастејн го тргнал од поставата на групата. Починал во 1999 г. (на возраст од 41 г.) поради откажување на работата на бубрезите.
Пуѓе
Аисин Гјоро Пуѓе (кинески: 愛新覺羅溥傑 (традиционално), 爱新觉罗溥杰 (упростено) , Àixīnjuéluó Pǔjié, 16 април 1907 — 28 февруари 1994)  бил најмлад брат на последниот кинески цар Пуји. Пуѓе, доколку не би била укината монаријата, би бил претпоследен кинески цар.
Животопис
Пуѓе е втор син а Цајфенг и неговата жена Гувалгија Јоулан. Како дете, тој бил одведен во Забранетиот град за да му прави друштво на неговиот брат Пуји. Во 1929 година Пуѓе бил испратен во Јапонија на студирање. Тој дипломирал во Гаукушуин и го научил одлично јапонскиот јазик. Подоцна тој се запишал на Империјалната јапонска воена академија и дипломирал во јули 1935 година.
Пуџие за првпат се оженил во 1924 година со манџурската принцеза Тунг Шесја, но немало добар однос. Тој ја напуштил жената кога отишол во Јапонија и по неколку години бракот сосема пропаднал. Кога дипломирал во Јапонија тој се согласил на договорен брак со некоја богата Јапонка. Пуџие ја избрал неговата жена Хиро Сага, која пак била во роднинска врска со јапонското кралско семејство. Тој ја избрал кога ја видел на слика при процесот на избор. Бидејќи братот на Пуџие немал наследник, бракот на Пиџие имал големо политичко влијание, како внатрешно, така и надворешно, пред сè зближување на кинеската и јапонската нација. Свадбата се одвивала во Токио на 2 февруари 1937. Двојката се преселила во Манџурија, кога како цар бил братот на Пуџие - Пуји.
Бидејќи кинескиот и манџурскиот цар Пуји немал деца и наследник на престолот, Пуѓе почнале да го сметаат за наследник на престолот, особено од јапонските власти. Сепак, тоа не се случило. За време на распадот на Манџурија и советската инвазија во 1945 година, Пуѓе се обидел да обезбеди егзил во Јапонија со неговиот брат. Но, кога му станало јасно дека тоа нема да се случи, тој и главниот град на Манџурија потпаднале под руска власт. Пуѓе бил уапсен и испратен во рускиот затвор во Сибир заедно со неговиот брат и останатото семејство. Со основањето на кинеско-руските односи и НР Кина, Пуѓе бил екстрадиран во 1950 година во Кина.
Пуѓе починал на 28 февруари 1994 во Пекинг, НР Кина и како наследник негов се смета Ѓин Јоуџе.
Потекло
0
Сиверт
Сиверт (симбол: Sv) — специјално име за изведената SI-единица (J/kg) во која се изразуваат одредени изведени величини во дозиметријата и заштитата од зрачење. Именувана е по Ролф Сиверт, шведски медицински физичар познат по неговата работа во подрачјето на радијационата дозиметрија, радијационата заштита и истражување на биолошките ефекти на јонизирачкото зрачење.
Појаснување
Со цел да се избегне конфузијата околу употребата на сиверт, во 1984 година CIPM (Comité International des Poids et Mesures) го изгласа следното појаснување:
Величината дозен еквивалент претставува производ на впиената доза D на јонизирачко зрачење, бездимензионалниот фактор Q (фактор на квалитет) и факторот N (резултат на останати придружни фактори):
H = Q · N · D
Така за одреден тип на зрачење Н и D се разликуваат по вредност, иако и двете величини се изразуваат во J/kg.
Затоа за да се избегне ризикот од конфузија, D (впиената доза) се изразува со единица со специјално име греј (Gy), додека дозниот еквивалент се изразува со единица со специјално име сиверт ( Sv).
Изведени величини во радијационата дозиметрија и заштита
Изведените величини за потреби на радијационата дозиметрија и заштита се воведени од страна на ICRP (Meѓународна комисија за радијациона заштита) и прифатени од Меѓународното биро за мерки (BIPM) за да се измерат биолошките ефекти на јонизирачкото зрачење резултат на одредена впиена доза, измерена во грејови.
1. Дозен еквивалент 2. Впиена доза од ткиво или орган
3. Еквивалентна доза 4. Делотворна доза
Q вредности
Еве некои вредности за квалитативниот фактор:
N вредности
Еве некои N вредности за органи и ткиво:
И за други организми, поврзани со луѓето:
1909 во уметноста
1909 година во уметноста содржи некои значајни настани.
Амнести интернешенал
Амнести интернешенал (Amnesty International - меѓународна амнестија) — невладина организација фокусирана кон заштитата на човековите права. Се спротивставува на акциите на владите и групите кои се обидуваат да ги спречат луѓето во користењето на нивните права. Организацијата е основана во 1961 во Лондон и е добитник на Нобеловата награда за мир 1977. Организацијата бара ослободување на политичките затвореници, обезбедува праведни судења за нив, бара укинување на смртната казна, тортурата и суровото постапување во затворите како и престанок со политичките убиства и прогонот на луѓе поради различното мислење. Делува независно од владата.
Меморијален музеј Павло Григорович Тичини (Киев)
Меморијалниот музеј на Павло Григорович Тичини  (украински: Літературно-меморіальний музей-квартира П. Г. Тичини) е музеј кој се наоѓа во престолнината на Украина, Киев.
Музејот е посветен на животот и делото на Павло Григорович Тичини. Во музејот се изложени негови дела, музучки инструменти, библиотека која содржи окјолу 20.000 книги.
Сандра Лаворел
Сандра Лаворел (родена 1965 година) е француски екологист специјализиран за функционална екологија. Директор за истражување на CNRS, која работи во лабораторијата за алпска екологија во Гренобл. Таа е член на Француската академија на науките од 2013 година Во 2020 година, таа била почестена да биде меѓународен член на Националната академија на науките. Исто така, во 2020 година и била доделена BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award во категоријата „Екологија и конзерваторска биологија“.
1908 во уметноста
1908 година во уметноста содржи некои значајни настани.
NGC 5538
NGC 5538 — спирална галаксија во соѕвездието Воловар, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5538 се споменува и како CGCG 46-83, PGC 91351, FGC 1739.
Откривање
Објектот е откриен на 6 март 1851 година од страна на Вилијам Парсонс, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 72 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5538 е од видот Scd. Видливиот сјај со голо око изнесува 14,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,4 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. NGC 5538 има привидни димензии од 0,8' х 0,2'.