cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Композитен материјал
Историја
Дрвото е природен композит од целулозни влакна во матрицата на лигнините. Најпримитивни вештачки композитни материјали биле сламата и калта, кои се комбинирале за формирање на тули за градење. Древниот процес на градење на тулите сè уште може да се види на слика на египетска гробница во Метрополитниот Музеј на уметноста. Најнапредните примери се вршат рутински на вселенско летало во тешки услови. Најмногу видливи апликациски насоки се во форма на челик и армиран агрегат Портланд цемент или бетониран асвалт. Оние композити кои се најблиску до нашата лична хигиена, формите на нашите тушеви и кади се изработени од фиберглас. Солидна површина, имитација на гранит и културан мермер, лавабо и работна маса се широко користени.
Инженерните композитни материјали мора да бидат обликувани по форма. Материјалот на матрицата може да се доведе до зајакнување пред или после засилениот материјал сместен во шуплив калап или врз површина со мувла. Матричниот материјал се топи, по што формата на делот главно е set. Во зависност од природата на матричниот материјал, ова топење може да се случи на различни начини како хемиска полимеризација или солидификација од растопената состојба.
Разновидноста на калапите може да се искористи во согласност со крајната стапка на дизајнерските барања. Главните фактори кои влијаат на методологијата е природата на избраната матрица и засилените материјали. Друг важен фактор е севкупниот квантитет на материјалот што треба да биде произведен. Големи количини може да бидат користени за да ги прифатат високите капитални трошоци за брзо и автоматизирано произбодство на технологија. Мали производствени количини се прилагодени со пониски капитални трошоци, но поголем труд и обработка на трошоците со соодветно помала стапка.
Повеќето комерцијално произведени композити користат полимерен матричен материјал често наречен смолно решение. Постојат многу различни полимери на располагање во зависност од почетните суровини и состојки. Постојат неколку различни категории, секоја со бројни варијации. Најчестите се познати како полиестер, винил естри, епоксидни, фенолни.
Методи на Составување
Во главно, материјалите на засилувањето и на матрицата се комбинираат, компактираат и се носат во процес на составување. По процесот на составување, формата не калаповите е воглавно одредена но сепак може да се деформира под одредена состојба во процесот. За термосетниот полимерен матричен материјал, процесот на составување е реакција која е предизвикана од додатокот на други топлински или хемисли реактанти како органски пероксиди. За термопластичен материјал со полимерна матријца, процесот на составуваер е зацврстување од составената состојба. За метално-матричен материјал како титанска фолија, процесот на составување е загревање на висок притисок на температури близу до точката на топење.
За повеќе метоти на составување, погодно е да се посочува на еден составен калап како долен и друг како долен. Долниот и горниот калап ги претставуваат различните страни на составуваниот панел, а не конфигурацијата на состаувањето во вселена. Во оваа конвенција, секогаш постои долен калап, а некогаш и горен. Конструкцијата на калапите започнува со нанесување на материјалите на долниот калап. Долниот и горниот калап се генерализирани изрази за посебни поими како машка и женска страна, а-страна и б-страна итн. Континуирани производствени процеси користат различна номенклатура.
Составениот производ е често посочен како панел. За посебни геометриски и материјални комбинации, тоа може да се посочи како распоредување. За одредени континуирани процеси, може да биде посочено како профил. Се додава со ролер на притисок, спрејна направа или рачно. Овој процес е генерално изведен на собна температура и на атмосферски притисок. Две варијации на отворено составување се Hand Layap и Spray-up.
Обликување со вакуум торба
Процесот со помош на двострани моделери ја формира површината на панелот. На долната страна е круто моделиран а на горниот дел од страната е флексибилна мембрана или вакуум кеса. Флексибилната мембрана може да биде еднократно направен силиконски материјал или екструдиран полимер филм. Потоа, вакуумот формира празнина. Овој процес може да се изврши во било кој амбиент или покачена температура со амбиентниот атмосферски притисок постапувајќи по вакуум кеса. Најекономичен начин е со користење на вентури вакуум и воздушен компресор или вакуум пумпа.
Вакуумската вреќа е една кеса направена од силна гумено-обложена ткаенина или полимер филм кој се користи за обврзница или ламинат материјали. Во некои апликации кесата го опфаќа целиот материјал, а во други апликации се користи калап за да формира едно лице на ламинат додека со  единствено еднострана вреќичка се запечатува надворешната страна од  лицето на ламинат со помош на калап. На отворениот крај е запечатена и воздухот е извлечен од вреќата преку брадавица со помош на вакуум пумпата. Како резултат на тоа, униформираниот притисок кој се приближува од една атмосфера, се применува на површината на објектот внатре во кеса, држејќи делови заедно додека лепило лекови. Целата торба може да се пласира во температурата под контрола на печката, масло бања или водена бања и нежно загреан да се забрза лекување.
Во трговски објекти дрвените вакуум кеси се користат за ламинат криви и неправилни форма поединости.
Вакуум зебло е широко се користат во композити индустрија, како и. ткаенина од јаглеродни влакна и стаклопластика, заедно со смоли и епоксиди се вообичаени материјали ламинатни заедно со вакуум торба операција.
Типично, полиуретан или винил материјали се користат за правење на вреќа, која обично е отворена на двата краја. Ова и дава пристап до парче, или парчиња да бидат залепени. А пластични прачка е поставен врз торба, кој потоа се здипли во текот на прачка. А пластични ракав со отворање во неа, е тогаш купени над прачка. Оваа постапка претставува печат на двата краја на кесата, кога вакуум е подготвена да се извлечат.
А "котури" се користи во кесата за парче се залепени за да се постават на. На котури има низа од мали прорези, исечете ја, за да им овозможи на воздух под него да бидат евакуирани. Во котури мора да имаат заоблени рабови и агли за да се спречи вакуум од распарчување торбата.
Кога закривен дел е да бидат залепени во вакуум кеса, важно е дека парчиња се лепат да се стави повеќе од една цврсто изграден форма, или да има воздух мочниот меур ставени во форма. Оваа воздух мочниот меур има пристап до "слободна воздух" надвор од торбата. Се користи да се создаде еднаков притисок во форма, спречувајќи го да бидат задушени
Производи
Композитните материјали се здобиле со популарност (и покрај нивната висока вредност)во подуктите со високи перформанси кои треба да бидат лесни,но сепак доволно цврсти да поднесат груби услови како воздухо-космички компоненти (опашки,крила,трупови на авиони,пропелери), бородви и тела набродови,скелиља на велосипеди и тркачки автомобили.Се користат и за јадици за риболов,резервари за складирање и палки за безбол.Новата Боинг 787 структура вклучуваќи ги крилата и трупот на авионот е составена главно од композити. Композитните материјали исто така стануваат почести иво областа на ортопедиската хирургија. Јагленот композит  е клучен материјал во денешното лансирање на возила  и вселенски летала.Широко се користи во субстати на сончеви плочи, антена на рефлектори и потчинети вселенски летала. Исто така секористи во адаптери за товар, внатрешни структури и топлински штитови на лансирани возила. Во 2007, Високо Мобилно Повеќенаменско Воено Возило на Тркала (ВМПВВТ) беше претставено од стран а на ТПИ Композити Инк и Армор акционерско друштво, првото воено возило со сите композити. Со користењето на композити возилото е полесно, дозвлуваќи поголема носивост. Во 2008, јаглеродни влакна и ДуПонт Кевалар (пет пати поцврсто од челик)беа комбинирани со подобрена смола за да направат воени транзит сандаци од ЕЦС Композити создаваќи 30% полесни сандаци со висока јачина
Tooling
Некои типови на материјалните алатки што се користат во производство на композитни структури вклучуваат инвар, челик , ал уминиум , засилена силиконска гума , никел и јаглеродни влакна. Изборот на материјалната алатка е типично врз основа, но не е ограничен , на коефициентот на топлинското ширење , очекуваниот број на циклуси , крајната точка на толеранција , саканата или потребната состојба на површината , метод на лек , температурната стаклена транзиција на материјалот е модулирана , метод на лиење , матрица , трошоци и различни други мислења.
Механика
Физичките својства на композитни материјали и генерално не изотропски (независно од насоката за применета сила)во природата, туку се обично ортотропски (различен во зависност од насоката на применетата сука или оптоварување)На пример,вкочанетост на сложен панел често ќе зависи од ориентацијата на применети сили и / или моменти. Панел-вкочанетост исто така зависи од дизајнот на панелот. На пример зајакнување на влакното и матрицата кои се употребени, методот на панел градење, термосет наспроти термопластични. Типови на ткаење и ориентација на оската на вланото кон применета сила. Спротивно на тоа, изотропските материјали (на пример,алуминиум или челик)во станандардна кована, обично имаат иста вкочанетост без оглед на насоката на ориентацијата на променети сили и/или моменти Односот меѓу силите/моментите и притисоците/curvatures за изотрпски материјал може да се опише со следниве материјали својства : Јанг Модул, смолкнување модул и односот на Поасон во релативно едноставни математички односи. За анизотопски материјал, потребно е математиката на вториот цел тензор и до 21 материјалниот имот константи. За посебен случајна ортогоналната изотопија, постојат  три различни материјален имот константи за секоја Јанг модул, смолкнување модул и односот Поасон е-вкупно 9 константи за да се опише односот  меѓу силите. моменти и притисоците/ curvatures. Техники кои ги користат предностите на анизотропските својства на материјалите вклучуваат отвор и шпилка кај зголобовите (во природна мешавина како што е дрво).
Густав Влахов
Густав Влахов ( во, Турција — во Белград, Југославија) — македонски комунист, револуционер, политички работник, дипломат и носител на „Партизанска споменица 1941“.
Животопис
Густав Влахов е син на македонскиот револуционер Димитар Влахов, кој имаше големо влијание Густав рано да се вклучи во револуционерното движење. Тој на рани години престојува во различни градови и држави (Варна, Софија, Приштина, Одеса, Киев, Женева и Софија). Основното училиште го завршува во Варна (1919–1923), средното во Виена (1932), а потоа живее во Париз и станува член на КПФ (1933–1934). Преку Лондон и Ленинград, стигнува во Москва (1935), каде што се запишува на Военохемиската академија. По едномесечниот притвор на татко му (1938), тој е исклучен од Воената академија и се запишува и по две години го завршува Хемиско-технолошкиот факултет и се вработува како инженер-технолог во московска фабрика. Член е на КПЈ од 1933 година.
Втора светска војна
На 5 октомври 1944 г. тргнува со татко му од Москва во Крајова, каде што преговараат Тито и Трпешев и речиси два месеца се наоѓа во Титовата близина. По краткиот престој во Белград, на 17 ноември тргнува за Скопје. Во Македонија осум месеци врши одговорни функции: директор на првата Партиска школа на КПМ во Скопје, член на Агитпроп и инструктор на ЦК на КПМ за скопската партиска организација и директор на Централата за распределба на земјоделски производи.
Активности после Втората светска војна
По ослободувањето врши одговорни должности во Македонија и во федералните органи на СФРЈ. Југословенски амбасадор е во Пакистан од 1957 до 1961 година, во Костарика од 1959 до 1964 година, во Мексико од 1961 до 1966 година, кога бил акредитиран и во Хондурас 1962-1965 година и во Панама 1963-1969 година, како и во Австрија 1973-1977 година.
Во 1945 година, веднаш позавршувањето на Втората светска војна, оформен е првиот фудбалски оддел во скопското спортско здружение, под претседателство на Густав Влахов. Фудбалската секција е одвоена на 16 август 1948 година и формиран е Фудбалскиот сојуз на Македонија, на 14 август 1949 година, како дел од Фудбалскиот сојуз на Југославија.
Автор е на неколку дела кои даваат осврт на периодот пред, за и по Втората светска војна, меѓу кои „Спомени на татко ми“ и „На пресвртница: како ја видов и доживеав 1948“.
NGC 916
NGC 916 — спирална галаксија во соѕвездието Овен, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 916 се споменува и како MCG 4-6-34, CGCG 483-43, NPM1G +27.0095, IRAS 02231+2702.
Откривање
Телото е откриено на 5 септември 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 916 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 15,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,1 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,7 m/лм2. NGC 916 има привидни димензии од 0,9' х 0,3'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 2 ч 25 м 47,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 27° 14' 35". Положбениот агол на објектот е во износ од 0°.
Други поделби
Проучување на NGC 916 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 9245. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 130; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 1774. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 858.
Врбица (Арбанашко)
Врбица — археолошко наоѓалиште во кумановското село Арбанашко. Претставува средновековна некропола. На 500 м од маалото Врбица, во нивата на еден жител се пронајдени камени плочи од гробни конструкции.
Акашита
е јапонски јоокаи, кој меѓу другото се појавува и во „Бусон јоокаи емаки“ на Јоса Бусон во Едо периодот. Тие се прикажани како ѕверови со канџести раце и многу влакнесто лице покриено со темни облаци, иако нивниот целосен облик е непознат. Во отворената уста има голем црвен јазик.
Нацртан е како ѕвер со канџести раце и влакнесто лице, а поголемиот дел од неговото тело е скриен во црн облак над браните. Се одликува со отворена уста и голем црвен јазик. Секиен не дал објаснување за овој јоокаи, но неговото потекло се идентификува како Акагучи кој се појавува во постарите свитоци за јоокаи од Едо периодот како Бакемоно но е. Овој јоокаи е познат како Акагучи и Акашита.
Потекло
Обично, тие не се прикажани во придружба на нешто друго освен црн облак, но во „Газу Хјакки Јагјоо“ од Торијама Секиен, тие се прикажани над на коморите за испуштање на вода од браните. Сепак, нема придружно објаснување, па деталите за ова се непознати. Во врска со името „акашита“, современиот книжевен научник Ацунобу Инада, меѓу другите, сугерира дека тие се поврзани со шакузецуџин (赤舌神) и шакузецуничи (赤舌日), кои ја штитат западната порта на Таи Суи (Јупитер) како што е објаснето во онмјоодоо учењето.
Во сугороку играта од Едо периодот, „Џикаи Сугороку“ (во Националната парламентарна библиотека) и емакимоно свитокот „Хјакки Јагјоо Емаки“ (Ода Гоочоо, 1832 г.), тие се прикажани со името „акашита“, но во приказите поблиску до подоцнежните споменати „акагучи“, тие се прикажани поинаку од сликата на Секиен и немаат никаков приказ заедно со брана.
Во врска со тоа како има брана прикажана на сликата во „Газу Хјакки Јагјоо“ од Торијама Секиен, јоокаи истражувачот, Кацуми Тада и јоокаи новинарот, Кенџи Мураками, сметаат дека ова е еден вид на сликовито објаснување од Секиен. Според нив, „ака“ (црвена) може да се сфати како „ака“ (淦, насобрана вода, или вода што се собира на дното од бродовите) и „ака“ (垢, нечистотија), па затоа е метафора за валканост, а „шита“ (јазик) може да се сфати како „шита“ (下, долу, во овој случај значи нешто како длабочините на нечиј ум), така што може да се сфати како познатата изрека „јазикот (шита) е врата на несреќите“, што значи дека акашита е еден вид на Ракшаса бог, па сликата веројатно претставува дека сè додека нечија уста е отворена, тој никогаш нема да е благословен со добра среќа.
Акагучи
Во јоокаи емаки (свитоци со слики) колекциите од Едо периодот „Хјаккаи Зукан“ (Сауаки Сууши, 1737 г.), „Бакемонозукуши“ (непознат автор и година, во сопственост на Кагаја Реи), „Бакемоно Емаки“ (непознат автор и година, во градскиот музеј Кауасаки), постојат прикажани јоокаи наречени „акагучи“ (赤口 или あか口) што се чини дека се моделирани според оној „акашита“ јоокаи нацртан од Секиен. Тие имаат широко отворена црвена уста (вклучувајќи го и јазикот), извиткани раце, влакнесто лице, кои се заеднички особини со ѕверот прикажан дека е покриен со црни облаци во „Џиккаи Сугороку“ и со оној „акашита“ на Секиен. Тие немаат претставено брана под нив.
Според текстот од Едо периодот, „Кијуу Шооран“ (嬉遊笑覧), може да се види дека еден од оние јоокаи што ги набројува е прикажан во „Бакемоно Е“ (化物絵) нацртан од Коохооген Мотонобу и запишан под името „акагучи“.
Што се однесува до „акагучи“, Кацуми Тада се залага за идејата дека тие потекнуваат од „шаккооо/шакку“ (赤口) на „рокујоо“ (六曜, систем на среќни и несреќни денови).
Изложби во Шооуа периодот
Во книжевноста, почнувајќи од Шооуа периодот, неколку објаснувања за акашита се појавиле во публикациите, но освен според изгледот, сите тие се изгледаат неповрзани со оние прикази од емакимоно и од Секиен. Следи грубо резиме на овие.
Белешките на Морихико Фуџисауа
Во „Јоокаи Гадан Зеншуу Нихон Хен“ (妖怪画談全集 日本篇, 1929 г.), од фолклорниот научник Морихико Фуџисауа, покрај „акашита“ сликата на Секиен објавена за илустрација, стои и следниот натпис:
"Она што пристигнува и ги отвора вратите што ја мијат земјата од злобата, е баш ова чудно нешто -- „акашита“. (何物か至りて関口を開き悪業の田を流す其主怪こそ赤舌なり)"
Ова во суштина наведува дека ја одмива земјата од злото. Овој наслов не доаѓа од Секиен или од кој било друг стар запис, туку е оригинално толкување на сликата од страна на Фуџисауа.
Тоохоку Каидан но Таби
Во „Тоохоку Каидан но Таби“ (1974 г.) од Норио Јамада пишува дека акагучи се појавил во земјоделско село во провинцијата Цугару во Аомори префектурата, и го решил спорот за водата за полињата. Почнувајќи од Шооуа ерата, приказната за акагучи што се појавува во регионот Цугару била широко користена во илустрирани наводи за јоокаи или книги со тематика за јоокаи, меѓу другите публикации, и сите тие се однесуваа на оваа приказна.
Се подразбира дека приказната за овој акашита што го решил спорот за водата се заснова на легенда од ова место, за некој стар спор за вода што се решил, но „акашита“ суштеството на Секиен подоцна било додадено во приказната.
Концепт
Акагучи се асоцира со користењето на вода во земјоделските земји. Иако некои извори велат дека Акагучи е едноставно знак на лоша среќа, други го претставуваат Акагучи како заштитен дух. За време на сушите, водата внимателно се контролира и подеднакво се дистрибуира до земјоделците во областа. Како форма на војување, некои би сифонирале над даденото количество вода за своите лични полиња. Ова било големо злосторство и можело да ги чини соседните земјоделци нивната егзистенција. Се верувало дека сторителите на ова злосторство што не е казнето со закон, ќе бидат казнети од Акагучи. Кога овие криминалци би дошле во близина на поплавните врати за наводнување, тогаш Акагучи би се појавил и би ги проголтал, собирајќи ги со својот џиновски црвен јазик.
Името Акашита може да биде во корелација со кој ја чува западната порта на Јупитер, а може да биде поврзано и со, ден на лоша среќа во учењето Онмјоодоо.
Андре Мари Ампер
Андре Мари Ампер (фр. André-Marie Ampère; 22 јануари 1775 - 1836), основач на електродинамиката, француски физичар и математичар. Тој е основоположник на теоријата на магнетизмот во нераскинливата врска со електрицитетот. Го открил и проучувал заемното дејство на електричните струи.
Во негова чест е наречена единицата за јачина на струјата ампер (A)
ATC код A15
Оваа група е празна.
Кралство Илирија
Кралство Илирија — составна земја на Австриското Царство од 1816 до 1849 година, држава наследничка на Наполеонските Илирски провинции, повторно освоена од Австрија во Војната на Шестата коалиција и обновена според Завршниот акт на Виенскиот конгрес. Неговиот административен центар бил во Љубљана (официјално германски: Laibach)
По револуциите од 1848 година, кралството било распуштено и поделено на австриските земји Крањска, Корушка и Австриското приморје.
Драган Јаневски
Драган Јаневски — македонски поет.
Животопис
Драган Јаневски е роден во с. Булачани, Скопско на година. Завршил вишо образование. Работeл во Македонското радио. Сега е во пензија.Член на ДПМ од 1967 година. Автор е на книгите: Бајкин град (поезија за деца, 1967), Насмевка на сонцето (поезија за деца, 1967), Луцида интервала (поезијаза за возрасни, 1967), Ѕвонат луди ѕвончиња (поезија за деца, 1970), Волшебното јато (поезија за деца, 1982), како и збирката "Море, кораб, земја " (поезија за возрасни, објавена на српскохрватски јазик, 1967). Преведува од руски и српскохрватски јазик. Прв во Македонија направил и препеал избор од поезијата на Сергеј Есенин под наслов "Плачат белите брези".
Вомбат
Вомбатот е цицач, кој спаѓа во торбари и го сочинуваат два вида. Тие имаат тешка градба, долги се 70-120 см и се без опашка. Новорородечето се развива во торбата на мајката околу 5 месеци. Вомбатите јадат трева, кора од дрвја и корења. Прават гнезда од трева на крајот од долгото дувло. Обичниот вомбат (Vombatus ursinus) од југоисточна Австралија и Тасманија, кој се смета за штетник, има грубо темно крзно и куси нозе. Пореткиот влакнестоносест вомбат (Lasiorhinus barnardi) од Квинсленд има фино крзно и долги уши. Заштитена со закон, оваа популација живее, главно, во национални паркови.
Трамвајски превоз во Скопје
Трамвајски превоз во Скопје — планиран шински систем за јавен градски превоз во главниот град на Република Македонија. Скопје денес нема воспоставено трамвајски превоз, но истиот постоел при крајот на XIX и почетокот на XX век. Првиот трамај во Скопје започнал со работа во 1884 година и функционирал со коњска влеча, а подоцна биле набавени уште неколку трамваи и била воспоставена трамвајска линија на шини која се движела од Камен мост до Дебар Маало.
Според Институтот за просторно планирање (ИНПУМА), изградба на шински јавен градски превоз во Скопје е неопходна. Заради неконтролираната и брза експанзија на главниот град, постоечката патна инфраструктура не е во состојба да ги задоволи транспортните потреби на градот Скопје. Според институтот, на главните булевари како „Јане Сандански“, „Партизански одреди“ и „Кочо Рацин“ во најфреквентните часови од денот поминувале и по 200 автобуси, додека оптималната бројка е околу 60 автобуси. Според овие податоци, капацитетите на јавниот автобуски превоз и автомобилската инфраструктура се исцрпени и се наметнува потребата од алтернативен шински, побрз, поефикасен и поеколошки јавен градски превоз.
На крајот од декември 2018 година повторно била актуелизирана идејата за трамвајски превоз од тековниот градоначалник на Скопје Петре Шилегов кој најавил дека во текот на наредната година ќе започне изградба на првата фаза од линијата 1. Пред него, останатите градоначалници меѓу кои Коце Трајановски и Трифун Костовски исто така најавувале идеи и направиле студии за изградбата на шинскиот превоз, но ниту една иницијатива до сега не донела до конечна изградба.
Историја
Скопје го добива својот прв трамвај во 1884 година. Тогаш имало само еден трамвај и истиот функционирал со коњска влеча и без точно одредена траса на движење. Трамвајот го донеле браќата Турци Шабан-паша од Виена. Пред Балканските војни во 1912 година, Скопје веќе имал неколку трамваи исто така со коњска влеча и била воспоставена трамвајска линија на шини во сопственост на општината. Трасата на линијата се движела од Камен мост до Дебар Маало. По завршувањето на војните трамвајскиот превоз во Скопје е укинат. Кон крајот на 1980-тите години, во Скопје се организирал референдум околу изградба на шински јавен превоз во градот. На референдумот сепак граѓаните на Скопје се изјасниле против.
Трифун Костовски
За време на градоначалствувањето на Трифун Костовски во периодот од 2005 до 2009 година повторно се актуелизирала идејата за воведување на трамвајски превоз во Скопје. Трамвајот бил замислен како основа на јавниот превоз во Скопје, додека пак автобускиот требал да го надополнува на најфреквентните правци. По пауза од скоро 20 години, градот повторно распишува тендер за идеен проект и предпроектни проучувања за изградба на трамвајска линија на траса од Ново Лисиче до Ѓорче Петров, која ќе минува и низ Центар. Основната потреба за оваа иницијатива бил фактот што на Скопје му е потребен алтернативен јавен градски превоз со поголем капацитет и подобри перформанси од автобускиот.
Траса Ново Лисиче — Градска болница
Во правата фаза било предвидено изградба на трамвајска линија од населбата Ново Лисиче кај крајните станици на линиите 5 и 15 до центарот на Скопје кај Градската болница. Трасата требала да биде 9 километри и да минува од булеварот „Јане Сандански“ до булеварот „Кузман Јосифовски-Питу“ кај зградата на НБРМ. Понатаму, по кејот „13 ноември“ до плоштадот „Македонија“ и Градската болница. Таму линијата би поминувала по булеварот „11 октомври“ и „Кочо Рацин“, до Олимпискиот базен. На тој начин се оформува кружно движење на трамвајските возила во центарот на градот.
Според проектот, трамвајските шини требало да се градат на крајните десни ленти на коловозите, денес жолти ленти, резервирани за автобусите, при што 2,9 километри би биле единечни шини, додека 6,1 километар двојни. На трасата било предвидено да има 22 постојки, а по истата да сообраќаат 8 шински возила во првата фаза. Предвидена била и изградба на трамвајско депо во Ново Лисиче.
Според проценките, сумата потребна за завршување на првата фаза би била во распон меѓу 45 и 50 милиони евра. Целиот проект за трамвајски превоз во градот предвидувал изградба на мрежата во четири фази од Ново Лисиче до Ѓорче Петров. Според тогашните најави, трамваите во Скопје требало да започнат да возат во 2010 година. Заради необезбедената финансиска конструкција и политичкиот притисок врз градоначалникот Трифун Костовски, овој проект за трамвајски превоз во Скопје пропаднал во почетокот на 2009 година, кога градоначалникот се откажал од истиот. За целите на проектот од страна на Град Скопје биле одвоени и потрошени 1,5 милиони евра.
Коце Трајановски
Проектот за изградба на трамвај во Скопје уште еднаш бил актуелизиран по стапувањето на должност на новиот граданочалник на Скопје, Коце Трајановски. Во ноември 2010 година биле избрани консултантските куќи ЕЦ Харис ЛТД од Англија и Виалто консалтинг од Унгарија за изработка на нова студија за трамвајски превоз во Скопје во вредност од 200.000 евра, која требала да биде завршена во рок од една година. За ова градоначалникот бил критикуван дека средствата се трошат за нови студии, иако за време на мандатите на претходните градоначалници веќе биле изработени неколку такви. На ова Град Скопје одговорил дека студијата на градоначалникот Трифун Костовски не била целосна и не одговарала на инфраструктурните потреби на Скопје.
Студија на Виалто консалтинг
Кон крајот на 2011 година унгарската компанија Виалто консалтинг ја презентирала својата студија која предвидувала фазна реализација на проектот. Во првата фаза била изработка на претпроектно проучување и идеен проект и истата била завршена до октомври 2011 година. Втората фаза од студијата опфаќала подготовка на тендер и тендерските услови и привлекување на потенцијални инвеститори, додека третата фаза била одредена за избор на концесионер и за почеток на самиот проект. Според проектот на компанијата, било предвидено изградба на 4 класични трамвајски линии. Најблиску до можна реализација била линијата 1 која исто така била најголема од сите четири, а исто така за неа била предвидена и уште една алтернативна траса. Таа требала да се протега од населбата Ново Лисиче, на истокот на Скопје, до населбата Ѓорче Петров, сместена на западниот крај од главниот град.
Линија 1
Трамвајската линија 1 предвидувала изградба на 12-километарска трамвајска линија на трасата: Ѓорче Петров – Порта Влае – бул. „Партизански одреди“ – Рекорд – бул. „Кочо Рацин“ – бул. „Јане Сандански“ – Ново Лисиче. Времето за патување долж целата линија би било околу 33 минути, а трамвајските возила би имале интервал на движење од 4 минути во најфреквентните часови од денот (6-8 ч. и 13-17 ч.), 6 минути во текот на денот (5-6 ч., 8-13 ч. и 17-20 ч.) и 10 минути во вечерните часови (20-23 ч.). Била предвидена и изградба на депо за трамвајскиот возен парк во населбата Ново Лисиче, како и можност за продолжување на линијата до населбата Дексион и селото Сарај во иднина.
Вкупните трошоци за изградба на оваа линија би изнесувале околу 155 милиони евра, од кои 48 милиони припаѓаат на шинската инфраструктура, 12 милиони за контактната мрежа, 15 милиони за депото и 42 милиони за трамвајскиот возен парк. Годишните трошоци за одржување и употреба на линијата биле проценети на 7,8 милиони евра. Како заклучок, во студијата било споменато дека од финансиска гледна точка, воведувањето на трамвајски превоз во Скопје на првата линија е исплатливо, но Град Скопје треба да учествува во неговата изградба со минимум 10% од вкупната вредност, како и да го субсидира работењето на концесионерот во наредните 35 години. Можност за намалување на цената на билетите била исклучена, при што е исклучена и повластицата за поевтин превоз на сите лица освен учениците и пензионерите. Во студијата е посочено и дека цената на трамвајскиот билет ќе биде поскапа од цената на автобускиот превоз (околу 60 денари) со тенденција за натамошно и континуирано зголемување.
Забрчани
Забрчани — село во Општина Долнени, во околината на градот Прилеп.
Географија и местоположба
Забрчани се наоѓа во североисточниот дел на Прилепско Поле, под северозападните падини на планината Злато, на југоисточната страна од територијата на Општина Долнени. Селото е ридско и се наоѓа на надморска височина од 660 м. Неговиот атар зафаќа површина од 5,2 км2. Од Прилеп, селото е оддалечено 14 км.
Трамвајски превоз во Скопје
Петре Шилегов
Според проектот изготвен од ЗЕТ трасата се предвидува да почнува од кружниот тек кај комплекстот Порта Влае, низ булеварот „Партизански одреди“, преку Рекорд, каде улицата ќе биде затворена за сообраќај освен за трамвајот и автобусите од градскиот превоз, потоа преку Собранието, покрај зградата на Црвен крст кон Комплекс банки, Железничката станица, па преку булеварот „Јане Сандански“ до крајната станица во Ново Лисиче, на местото на автобуските линии 5 и 15.
Забрчани
Историја
Во XIX век, селото било дел од Прилепската каза на Отоманското Царство.
Во Првата балканска војна, 3 лица од селото се вклучиле во Македонско-одринските доброволни чети.
Трамвајски превоз во Скопје
Критики
Голем број домашни стручни лица од областа на сообраќајното инженерство биле едногласни во својата оценка дека на град од големината и одликите на Скопје не му е потребно воведување на застарен и неефикасен систем за шински јавен градски превоз каков што е класичниот трамвај. Истиот има намлен потенцијал и перформанси во однос на превезени патници и време за изминување на растојанијата заради делењето на трасите со останатиот автомобилски и пешачки сообраќај, како и бавните брзини со кои возилата се движат. Исто така како негативен фактор се посочува лошата сообраќајна култура, која дополнително ќе го отежни правилното функционирање на трамвајскиот превоз. Пошироката јавност пак од своја страна не ги криела и стравовите дека со воведувањето на класичен трамвај Скопје ќе направи чекор наназад во својот развој, бидејќи тој може да доведе до драстично зголемување на гужвите по сообраќајниците и сообраќаен хаос.
Нејасни се и правилата и критериумите врз основа на кои Град Скопје требал да избере концесионер кој ќе го изгради и ќе управува со трамвајскиот систем во следните 35 години согласно 2010-тите години. Како голем минус се посочил фактот што приватниот трамвајски превоз ќе има загарантиран монопол на своите траси, што во пракса значи дека на улиците низ кои трамвајот ќе поминува се планира целосна забрана за автобуски линии, со цел присилно обезбедување на поголеми профити за концесионерот.
Суштински проблем било што во студијата не се споменува изградба на подземен коридор под плоштадот „Македонија“, кој треба да се протега од Соборниот храм до зградата на НБРМ, со што поминувањето низ центарот на градот се олеснува и скратува значително и носи бројни придобивки за еколошката слика и урбаната средина на Скопје. Ова е клучниот инфраструктурен сегмент, без кој изградбата на трамвајскиот превоз во Скопје е тотално бесмислен. Центарот на градот е критична зона, која во повеќето часови од денот е под сообраќајна блокада и наместо трамвајот тој проблем да го реши, само додатно ќе го искомплицира.
Забрчани
Историја
Во летото 2007 година, околината на селото била зафатена од пожари. Во јули 2008, Забрчани и соседното село Мало Мраморани, ги зафаќа силен град, кој предизвикува огромна материјална штета - целосно уништување на неосигураниот земјоделски годишен род на тутун, лубеница и пченка.
Трамвајски превоз во Скопје
Критики
Сомнителни биле и бројките за потенцијалниот број на патници на дадена линија во време на најфреквентните часови од денот изнесени од страна на изработувачите на физибилити студијата. Така, долж линијата 1, во делот кај Буњаковец биле предвидени максимално 3082 патника во еден час, а кај Железничката станица околу 1461 патник. Според некои други анализи, овие бројки во реалност треба да се многу повисоки и да се движат околу 10600 патници на час кај Буњаковец и 16800 патници на час кај Железничката станица, што претставува многукратно потценување на реалните потреби на градот Скопје од страна на консултантските куќи.
Забрчани
Историја
На почетокот на 2009 година, истражувањето на Центарот за управување со кризи покажало дека водата во Забрчани е бактериолошки неисправна.
Трамвајски превоз во Скопје
Критики
Голема неприфатливост претставувало и непостоењето на развојна компонента во планот на Виалто, при што не се води сметка и не се прават проекции како ќе изгледа градот за 10 или повеќе години од сега. Доколку Македонија е далеку постабилна и економски развиена земја, бројот на моторните возила на скопските улици неколкукратно би можел да се зголеми, што требало да претставува непремостлива пречка за класичниот трамвај кој нема свои сопствни шински траси, туку ги дели со автомобилите.
Забрчани
Стопанство
Селото има полјоделска функција. Во неговиот атар преовладува обработливото земјиште на површина од 333 ха, на пасишта отпаѓаат 117,4 ха, додека шумите зафаќаат површина од 36,2 ха.
Трамвајски превоз во Скопје
Критики
Не се покажани ниту евентуалните врски со идните трамвајски линии, за кои консултантската куќа Виалто кога ги правила студиите оценила дека не се исплатливи за изградба тогаш, како и врските со железничкиот и идниот приградски железнички транспорт. Исто така, не била предвидена ниту изградба на терминали за приградскиот автобуски превоз во периферијата на градот, ниту на големи буферни паркинзи, на кои жителите на останатите градови на земјата би можеле да ги остават своите автомобили по ниски цени, без да мораат да влегуваат во центарот на Скопје и со тоа дополнително да го оптоваруваат сообраќајот.
Забрчани
Население
Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“, во податокот за 1873 г. Забрчани е заведено двапати — еднаш како Запришани со 26 домаќинства и 128 жители Македонци, и втор пат како Запрчани со 49 домаќинства и 232 жители Македонци, но второто всушност дава податоци за селото Вепрчани.
Трамвајски превоз во Скопје
Решенија
Поголем број на стручни лица искажале незадоволство за начинот на кој се водела целата постапка за концесионирање на трамвајот во Скопје во 2010-тите години, при што биле понудени бројни предлози и решенија, со цел изработка и изградба на систем кој адекватно ќе ги реши транспортните потреби на градот во иднина.
Забрчани
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Забрчани имало 130 жители Македонци христијани. По податоците на секретарот на Бугарската егзархија Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година Забрчани е село со 80 жители Македонци.
Трамвајски превоз во Скопје
Решенија
Повеќето сообраќајни инженери и голем број на граѓани и заинтересирани групи сметале дека концептот на класичен трамвај е застарен и има перформанси кои ниту од далеку не можат да ги задоволат транспортните потреби на Скопје. Затоа се понудиле повеќе решенија, пред сè во насока на осовременување на идејата за класичен трамвај во главниот град и нејзино надоградување и преминување во концептот на брз трамвај. Брзиот трамвај е далеку помодерно решение, кое масовно се користи од градовите слични на Скопје ширум светот и има значително подобри перформанси.
Се предложувало дека изграбата на шинскиот транспорт во Скопје мора да вклучува и изградба на тунел под плоштадот „Македонија“, со што делотворно и брзо трамваите ќе поминуваат преку центарот на градот. Доколку трамвајскиот превоз се вовел на тогашната инфраструкутура на плоштадот, мешањето на неколку вида транспорт — пешачки, автомобилски, автобуски и трамвајски, на еден ист коловоз, пројавува можност за значително влошување на сообраќајната слика на Скопје и постојани застои и доцнења на трамвајската линија.
Забрчани
Население
Според последниот попис од 2002 година, во селото живееле 72 жители, сите Македонци.
Трамвајски превоз во Скопје
Решенија
Еден од предлозите за трамвајскиот транспорт на булеварите „Партизански одреди“, „Кузман Јосифовски - Питу“ и „Јане Сандански“ е и тоа дека трамвајските траси треба да минуваат во средишното зеленило на булеварите, наместо според предвидената од Град Скопје трета десна лента, каде минувале автобусите. На тој начин трамвајскиот сообраќај нема да биде зависен од автомобилскиот и од гужвите во градот. Исто така трамваите и автомобилите така взаемно ќе си помагаат, наместо да се попречуваат доколку делат еден ист коловоз.
Забрчани
Население
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 50 жители, од кои 49 Македонци и 1 лице без податоци.
Трамвајски превоз во Скопје
Решенија
Исто така било предложено и да се разгледа можноста за целосно независна и делумно денивелирана трамвајска траса долж булеварот „Партизански одреди“, во делот помеѓу Соборниот храм и Влае, при што би се оставила отворена можноста за идно денивелирање на трасата со цел подобрување на нејзината независност и перформанси.
Забрчани
Родови
Забрчани е македонско село.
Трамвајски превоз во Скопје
Решенија
Освен тоа, меѓу другите предлози биле и да се земат предвид и идните проширувања на трамвајската мрежа во Скопје, со надоградба на системот и нејзино континуирано проширување. Огромни можности нудела и постоечката железничка инфраструктура околу Скопје, на која брзо, едноставно и релативно евтино може да се воспостави приградска железница од Железничката станица кон населбите Железара, Скопје Север, Ѓорче Петров, Волково, 11 октомври, Драчево, Хиподром, Илинден и индустриската зона Бунарџик. Системот на приградската железница би функционирал како надополнување на мрежата на брзиот трамвај во Скопје, со што мрежата би превезувала значително повеќе патници.
Забрчани
Родови
Родови во Забрчани се:
Трамвајски превоз во Скопје
Шински коридор на десниот брег на Вардар
Покрај останатите иницијативи, се појавила и идеја за изградба на шински коридор долж десниот брег на реката Вардар, поттикната од неколку домашни експерти. Според нив, трамвајскиот коридор би се протегал од населбата Аеродром, преку центарот на градот, сè до хотелот Александар Палас и мостот во Карпош 4. Други експерти сепак сметаат дека овој предлог е нерационален од технички и финансиски аспект, аргументирајќи дека тековната траса покрај Вардар има рекреативна намена, а воведувањето на трамвај на тоа место целосно ќе ја наруши истата, истовремено создавајќи можност за сообраќајни несреќи. Исто така постои и можност од поплавување на линијата при надоаѓање на високи води од реката и затворање на трамвајскиот систем.
Забрчани
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Долнени од 1955 година.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од Општина Дупјачани.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 1461 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 34 гласачи.
Спорт
Во минатото, во селото бил активен фудбалскиот клуб Кадица Забрчани.
Полиоксометалати
Во хемијата, полиоксометалат (скратено ПОМ) e повеќеатомски јон, често анјон, кој содржи три или повеќе оксоанјони на преоден метал поврзани меѓу себе со кислородни атоми. Овие анјони често формираат големи и затворени 3-димензионални мрежи.
Историја
Првиот полиоксометалат, амониум фосфомолибдатот [PMo12O40]3−, бил откриен од Ј.Ј Берцелиус во 1826 година. Век подоцна, 1934 година Ј.Ф Кегин (Keggin) ја решава структурата на аналогниот вофрамов полиоксометалат, која подоцна е наречена Кегинова структура во негова чест. После ова откритие, решени се структурите на повеќе полиоксометалати.
Повеќе модерни истражувања околу полиоксометалатите инволвираат, ситетизирање на на големи, високо симетрични структуи интересни во областа на нанонауката, синтетизирање на структури со изразени магнетни својства (молекуларен магнет) со можност за примена во идната компјутерска технологија. Полиоксометалатите исто така се адекватни за некои каталитички реакции.
Реактивност
Полиоксометалат е оксоанион кој содржи повеќе од еден метален атом. Аква лигандот (OH2) создаден со протонирање на оксо лиганд на ниски pH вредности, може да биде елиминиран од централниот метален атом и тоа подоцна да доведе до кондензација на мононуклеарни оксометалати. Познат пример е реакцијата на базен раствор од хромат, кој е жолт, со вишок на киселина да формира оксо-поврзан дихроматен јон, кој е портокалов:
Во закиселени раствори често се формираат оксо-поврзани Cr(IV) синџири. Тенденцијата на Cr(IV) да формира полиоксо единици е ограничена на фактот дека кислородните тетрахедри се поврзуваат само преку ќошеви, бидејќи поврзувањето преку раб или страна би довело до преголема близина на металните атоми. Спротивно на ова е откриено дека пет или шест координираните метал оксо комлекси, кои се чести за поголемите 4d- и 5d-серии на метални атоми, можат да споделат оксо лиганди помеѓу ќошеви и рабови. Овие структурни можности водат кон побогата структурна разновидност во споредба на полиоксометалатите формирани од 3d метали.
Поради едноставност. многу хемичари претпочитаат да ги прикажуваат структурите на полиоксометалатите со помош на полихедри, каде што металните атоми се сместени во центарот а кислородните атоми на кошовите од овие геометриски тела. На пример, кислородот што е споделен помеѓу двата центри на хром во дихроматинот јон Cr2O72-, можат да бидат обележани на традиционалниот начин (9) или во форма на презентација на полихедра (10). Слично познатата Линдгвистова структура M6O19 од [Nb6O19] 8-, [Ta6O18]8-, [Mo6O19]2-, е прикажана во традиционална и во форма на полихедра. Структурите на овие полиоксометалати содржат терминални О атоми (О атоми што пројектираат нанадвор и се поврзани само со еден метален атом) и два вида на поврзувачки О атоми: атоми кои поврзуваат само два метални центри, и атоми кои се хиперкоординирани за шест метални центри. Вториве атоми се наоѓаат во центарот на структурите. Линдгвистовата структура содржи шест МО6 окстахедри, кои споделуваат раб со четири соседни полихедри. Целосната симетрија на M6O19 е Oh. Друг пример на полиоксометалат е [W12O40(OH)2]10-. Како што може да се види од формулата, овој вид на полиоксоанион е протониран.
Рамнотежата на протон трансфер е честа за полиоксометалатите, и може да се одвива паралелно со реакции на кондензирање и фрагметирање. Полиоксометалатните анјони можат да се подготват со внимателна промена на pH вредноста и концентрацијата: на пример полиоксомолибдатите и полиоксовофраматите се формирани преку закиселување на раствори од молибдати или вофрамати:
Mешовитите метални полиоксометалати се исто така чести, како на пример во MoV9O285-. Исто така постои и голема класа на хетерополиоксометалати составени од молибдати и волфрамати кои инкорпорираат, фосфор, арсен и останати хетероатоми. Така на пример Кегиновата структура [PМо12O40]3- содржи PO43- тетрахедри кои ги споделуваат О атомите со соседните МО6 октахедарски групи. Различни видови атоми можат да бидат инкорпорирани во Кегиновата структура. Хетерополиоксометалатите од овој тип имаат генерална формула [X(+N)Mo12O40](8-N)- каде што X(+N) ја означува оксидационата состојба на хетероатомот X. Атоми коишто можат да бидат инкорпорирани во оваа Кегиновата структура на молибденот се As(V), Si(IV), Ge(IV) и Ti(IV) итн. Волфрамот од друга страна има може да инкомпорира поголем спектар на хетероатоми. Хетереополиоксомолибдатите и хетереополиоксомболфраматите можат да бидат редуцирани со еден електрон така што во овој процес нивниот раствор добива темносива боја, но нивната структура останува непроменета. Промената на бојата на растворот се претпоставува дека доаѓа од стимулирање на додадениот електрон оф Mo(V) или W(V) до соседниот Mo(VI) или W(VI) центар.
Структури
Генерално разликуваме структури на изополиоксометалати и на хетерополиоксометалати. Разликата помеѓу двете е што во вторите, покрај металниот атом и кислородот, застапен е и хетероатом.
Едни од поважните изоплоиоксометалтни структури во полиоксометалната хемија се следниве:
Можеме лесно да се забележи дека [M10O32]4- е дериватив на Лингвистовата структура.
Структурите на хетерополиоксометалатите и нивните различни деривативе (лакунарни видови) се сначително експолатирани при синтеза на нови функционализирани полиоксометалати. Значајни видови од овој тип се дадени подолу.
Може да се забележи дека Велс-Давсоновата структура е изведена од Кегеновата.
Полиоксометалати надвор од 5-тата и 6-тата група
За првпат во 2008 година, групата на професор Улрих Корц при Јакобс Униврезитетот во Бремен успева да покаже дека и други транзиционални метали надвор од 5-тата и 6-тата група покажуваат способност за создавање полиоксометалати. Елементите за кои ова е покажано, вклучува злато, платина и паладиум. Некои од овие нови структурите се прикажани подолу.