cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Свињарство
Услови за сместување на свињи
Ѕидови – треба да бидат дебели 33 cm, исто треба и добра изолација. Кровот – треба да е од дрво, а за покривач се користат цреп или евентуално плоча од салонит. Под – има два вида на подови кои се градат на лежиштето и во ходници. Под на лежиште мора да биде сув, исушен, топол, отпорен и да не се лизга. А, подот во ходниците мора да биде отпорен, да не се лизга и лесно да се чисти. Површината на под во блок за крмаци и прасиња треба да е 5,5-6m2, а за свињи за тов до 120 кг. тежина, подот да е 1 m2. Падот на подот треба да изнесува 34%, а сливањето 1 – 2 %. Лежиште – Лежиштето да е суво и топло, што е важно за прасињата кога цицаат. Да се обезбеди тоа на подот се става простирачи од слама, струготини и сл. Важно е простирката да не е влажна и лесно да се менува. Прозорци и врати – Прозорците и вратите се поставуваат под таванот и се отвораат од внатрешната страна, се градат во правоаголник во висина од 60 – 80 cm, а должина од 100–150 cm. Треба да се изградат 1m2 прозори на 15m2 во прасилиштето, а во товалиштето 1m2 на 20-22m2 под и да имаат дупло стакло. Да имаат тесарски врати од борови даски со дебелина од 2,5 cm и да се отвораат на надвор. За одржување на поволни услови на температурата и влажноста на воздухот во објектите, битно е проветрување коешто е дел од одржување на условите. При тоа е потребно да се обезбеди природно проветрување преку посебно изградени вентилациони канали, кои се вградуваат во таванот и покривот. Боксови – бројот и големината на боксовите зависи од капацитетот на фармата и бројот а грлата во нив. Кај помалите објекти се градат едноредни боксови со ходници за хранење, со ширина од 1,10 m. Бројот на грла може да биде од 10-20. Оградата на боксот да е даски или метални цевки, во висина од 1-1,1m.
Температура на воздухот
Свињата како хомеотермно домашно животно без оглед на температурата во фармата или надвор од неа, имаат способност својата телесна температура да ја одржува во константна висина. Оваа способност на свињата е позната како терморегулација, меѓутоа во однос на другите домашни животни е послабо развиена. Поголемите температурни амплитуди имаат негативен одраз врз здравјето на свињите и нивното производство. При ниски температури (од сите категории) прасињата имаат најмала отпорност, тоа доаѓа од таму што тие имаат релативно поголема телесна површина во однос на тежината, отколку во случајот кај постарите и потешките свињи. Потоа, поткожната сланина кај потешките свињи е подебела и ги штити во услови на ниска температура. Покрај ниските, исто така и високите температури имаат негативни последици врз здравјето и производноста на свињите. Затоа, во одделни објекти во фармата, температурните услови треба да бидат програмирани во зависно од категоријата на свињите и технолошката фаза на одгледување. Оптималните температури на воздухот за одредени категории и во одделни објекти во фармата се: Загревањето во прасилиштето, односно во вклештениот бокс каде што престојуваат прасињата се врши со грејни тела кои зрачат топлина. Исто така, загревањето во објектот може да се постигне преку фрлање на загреан воздух (со калорифери).
Влажност на воздухот
Со физиолошка активност на свињите (дишење) секојдневната манипулација со вода, односно миење на боксовите и испарување на водата при одржувањето на хигиената и слично. Сето тоа, предизвикува зголемување на влажноста на воздухот во објектите од фармата. Врз зголемувањето на влажноста на воздухот, значајни влијанија имаат и самите свињи. Во зависност од живата маса, зависи и излачувањето на водена пареа односно, врз зголемувањето на релативната влажност на воздухот. Така, полесните свињи имаат поголем интензитет на излачување на водена пареа од потешките, што е обратно пропорционално на живата маса, сè до постигнувањето на тежината од 50 кг. Покрај живата маса и температурата на воздухот во самата фарма има значајно влијание врз интензитетот на излачената количина на водена пареа. Со зголемување на температурата на фармата, се зголемува и количината на излачена влага, а со тоа и влажноста на воздухот. Свињите кои се наоѓаат во фарма со висока температура, имаат зголемен интензитет на дишење. Во една минута, бројот на вдишување се зголемува од 90 на 113 пати. Високата влажност на воздухот во фармата неповолно се манифестира врз здравјето на помладите свињи, особено кога високата влажност на воздухот ја следи ниска температура. Поради настојувањето за одржување на телесната температура, во нормални граници, кај свињите се одигруваат поинтензивни процеси и трошење на енергија. Не само високата, туку и ниската релативна влажност на воздухот во одделни објекти на фармата има негативно влијание врз здравјето и производноста на свињите. Според физиолошките потреби на свињите, влажноста во одделни објекти на фармата треба да се движи во границите од 65-75%, во никој случај не би требало да биде пониска од 55% бидејќи секое отстапување од границите ќе влијае неповолно врз здравјето и продуктивноста на свињите.
Вентилација во современа фарма
Потребата од вентилација во одделени објекти во фармата е неминовност, бидејќи воздухот е изложен на постојано загадување. Под вентилација се подразбира замена на загадениот воздух со свеж и чист. Со ваква замена на воздухот, истовремено од фармата се отстрануваат и штетните гасови. Со воздушната замена, воедно се врши и промена на температурата и релативната влажност на објектите до фармата. Доводот и одводот на воздухот се врши преку разни отвори кои се оставаат уште при градењето на фармата (врати, прозорци и отвори за вентилација). Природната вентилација може да биде хоризонтална и вертикална. Хоризонталната вентилација функционира врз принципот на притисок што се создава од ветерот на двете страни на објектот во фармата. Вертикалната вентилација е врз основа на температурната разлика на воздухот во објектите во фармата и надвор од неа. За разлика од природната, вештачката вентилација се врши врз основа на електрични вентилатори. Ефектот на оваа вентилација не е зависен од надворешните услови, туку исклучиво до силата на вградените електромотори и големината на самите вентилатори.
Осветлување на фармите
Осветленоста во фармата е многу значаен фактор. Во оптимализацијата на амбиенталните услови во одделни објекти во фармата, во овој случај светлоста не треба да се гледа само во прилог на здравјето и продукцијата на свињите, туку на неа мора да гледаме од аспект на грижата на вработените. Светлосните надразнувања свињите ги добиваат, како што е познато, преку рецептор, а потоа тие надразнувања се пренесуваат преку видниот нерв и на хипоталамусот. Поради светлосните надразнувања во хипофизата, се лачат хормони кои го регулираат процесот на репродукција. Кај доволно осветлените одделенија во фармата, полесно се одржува и хигиената. За потесни фарми се смета дека се доволно осветлени, ако површината на прозорците изнесува 1:8 до 1:10 према подот, а за пошироките фарми 1:5 до 1:6. Во објектите каде што се сметуваат објектите со прасиња, осветлувањето треба да биде поинтензивно и треба да се вградат електрични светилки, со коишто метар квадратен (m2) ќе се обезбеди осветлување осветлување од 60 лукса. Обезбедување на свињите со вода
Обезбедувањето на фармата со вода е една од најважните потреби за нормално одвивање на технолошкиот процес. Потребите од вода за една свињарска фарма се многу големи и зависат од применетата технологија. Фармата во кои изѓубрувањето е течно, потребите се многу големи во однос на оние каде одгледувањето е со суво изѓубрување. По правило, свињите треба да имаат на располагање доволно количини на вода и таа треба да биде здрава и чиста. Не смее да им се дава бактериолошки загадена вода, бидејќи тогаш кај свињите ќе се појават одредени заболувања. Кај помалите свињи, потребите за вода во еден ден изнесува 10% од нивната тежина, а кај постарите околу 5%. Дневните потреби за вода за пресушни и гравидни маторици е од 10-12 литри, за дојни маторици од 20-30 литри, а за гоените од 6-7 литри. Дневните потреби за вода зависат и за тоа дали во фармата се применува течно или цврсто изѓубрување.
Искористување на маториците
Кај женскиот подмладок, половиот нагон за првпат се јавува од 3-4 месеци. Во ова време, и покрај половата активност на половите органи, си уште кај нив отсуствува оволирање на зрели јајце-клетки. И доколку женскиот подмладок во ова време биде заскочен нема да дојде до спрасност. Оптимално време кога назимниците треба за првпат да се оплодат без негативни последици, се детерминира како економска зрелост, и неа ја одредуваме според возраста и живата маса. Економската зрелост кај раностасните свињи е на 8-9 месеци и телесна тежина од 110 кг, а кај доцностасните на 12-18 месеци, и жива мера од околу 80 кг. Што се однесува до должината на искористување на маториците во расплод, правило е тоа да биде што подолго. Во овај случај во текот на репродуктивната експлоатација, од една маторица се добиваат многу повеќе легла и прасиња. Временски, експлоатацијата на една маторица не може однапред да се определи, бидејќи најчесто таа е тесно поврзана со поединечноста. По правило, секоја маторица треба да остане во расплодна експлоатација до она време додека од неа имаме редовно опрасување и добиваме бројни легла. Пожелно, една маторица да остане во приплод 5-6 години, и за тоа време да даде 12 легла. Врз должината на искористување на маторицата во приплод влијае и самата исхрана. Доколку исхраната е правилно димензионирана и по количина и по квалитет, дотолку и должината на нивното користење ќе биде подолготрајно и обратно. Маториците, кои за време на својата експлоатација биле слабо хранети ја губат својата телесна тежина и даваат малобројни легла. Честопати кај слабо хранетите маторици доаѓа и до појава на гладен стерилитет и набрзо се шкартираат од приплод. Кај маториците, половиот циклус има цикличен карактер и при тоа се разликуваат 4 фази: еструс, постеструс, диеструс и проеструс. Во сите овие фази, временски половиот циклус изнесува 21 ден. Нагонот на спарување, маториците ја покажуваат само во фазата на еструс и само тогаш тие можат да бидат оплодени. Во фазата на еструс кај маториците доаѓа до најинтензивна на графовите фоликули. Временски, оваа фаза изнесува од 2-3 дена. Кај маториците, еструсот секогаш е придржуван и со надворешни манифестации. Најнапред, маториците кои се наоѓаат во еструс, тие ги заскокнуваат другите маторици. Потоа, ваквите грла одбиваат да го изедат оброкот, вулвата набрекнува и поцрвенува од неа, протечува исцедок со специфичен мирис, и при додирнување во пределот на слабините, тие стојат. Оплодувањето на маториците може да биде природно со заскочување на нерез или вештачко (вештачко осеменување). Осеменувањето на маториците може да биде еднократно или повеќекратно. Осеменувањето на повеќепати дава подобри пати од еден резултат, особено кога не можеме или не знаеме да го одредиме оптималното време за оплодување. Временски кај маториците спрасноста изнесува 114-115 дена.
Чекалиште
Во овој објект се сметуваат расплодни маторици. Тргнувајќи од тоа дека фазата на гравидност е најдолготрајна во репродукцијата, маториците најповеќе престојвуаат во чекалиштето. Поради ова, чекалиштата треба да бидат изградени, така што на маториците да им обезбедат и максимална удобност. Во овој репродукциски циклус, во чекалиштето, маториците престојуваат 115-120 дена. Во услови кога припустот се врши во овој објект, тогаш престојот е подолг. Сместувањето на маториците во чекалиштето може да биде групно или поединечно. Доколку се градат чекалишта со групно сметување, на маториците, тогаш бројот на маториците во еден бокс да биде до 5 грла и на тој начин на грлата им обезбедува површина од најмалку 2,5 m по глава. Доколку се работи за чекалишта со поединечно сместување, тогаш потребниот простор по едно грло е помалку и порационално и се користи самиот објект. Во чекалиштата, боксовите можат да бидат наредени во два или повеќе редови. Ширината на боксовите за поединечно сметување во чекалиште треба да изнесува 60–70 cm, а должината заедно со коритото за исхрана околу 2,4-2,6m. Во дворните чекалишта, во двата реда се остава еден манипулативен ходник преку кој маториците се хранат. Ширината на крмните ходници се движи од 1-1,2 m. Од крвниот ходник во секој бокс се изградува корито за хранење на маториците. Од спротивната страна на крвниот ходник има канал за изѓубрување. Неговата ширина изнесува 0,8-1,0 m и длабина од околу 0,8 m. Каналот по целата должина е покриен со решетести плочи кои можат да бидат изработени од бетон или метал.
Прасилиште
Објектите во коишто се сметуваат маториците за прасење се нарекуваат прасилишта. Во овие објекти, гравидните свињи се донесуваат на 4-5 дена пред опрасување и остануваат во нив сè до моментот на одбивање на прасиња (3-4 недели). Според својата техничко-технолошка изграденост, објектите од ваков вид треба да обезбедат оптимални услови, не само за маториците, туку и за добиениот подмладок. Во последно време, при изградба на прасилиштата се чинат значајни напори во правец на нивното техничко-технолошко одобрување. Во практиката на овој план се понудени разни решенија и според првите искуства можеме со нив да бидеме задоволни. Сместувањето во прасилиште е поединечно бидејќи во еден бокс се сметува само една маторица со нејзиниот приплод – прасиња. Боксовите по нивната должина се сегментирани во 3 дела и тоа, еден средиштен и два странични дела. Во средишниот дел се сметува самата маторица, а додека страничните се место за малите прасиња. Ширината на боксот изнесува 170 cm, од која на средишниот отпаѓа 70 cm, а на страничните 100 cm (60+40 cm). Должината на боксот, заедно со коритото за исхрана изнесува 250 cm. Во поширокиот страничен дел на боксот се поставува кварцна ламба за затоплување на прасињата, а во потесниот дел се монтира и автоматска поилка. Боксовите од предната страна комуницираат со крмен ходник, а од задната страна со ходникот за изѓубрување. Во прасилиште, поради потреба на простирка на боксовите се применува цврсто изѓубрување. Во зимските месеци, кога температурата на воздухот е ниска, поради малите прасиња во овие објекти се применува и нивното загревање. Во првите денови од животот, оптималната температура за прасињата е доста висока (38оС) и се обезбедува со вградување на кварцни ламби на боксот. По одлачувањето на прасињата од нивните мајки тие се сметуваат во посебен објект, огледувалиште. Во зависност од должината на доење, прасињата се преместуваат во огледувалиште со посебна жива мера од околку 5–7 кг. и таму остануваат до достигнување жива мера од колку 25 кг. Исхрана на приплодни маторици
Целта на исхраната на маториците е насочена на висок производен капацитет и да се подмират најдобро потребите во сите области на располодното производство. Со тоа се сака да се постигне долга експлоатација на маториците, а тоа се постигнува со долгорочно одржување на расплодна кондиција. Во интензивното производство на маториците се води сметка да се обезбеди висококвалитетна храна, па тоа може да ја задоволи само онаа храна која има добро контролиран квалитет. Општо правило е маторицата во раната спрасност да се хранат колку е потребно, а во времето на цицањето толку колку што е најповеќе можно да се одржи располодната кондиција. Треба да се внимава, спрасната маторица да не добие премногу храна, а дојната маторица премалку храна. Маторицата ако опраси голем број на прасиња му е ограничена можноста да зема доволно количина на храна, со тоа може да предизвика недостаток на хранливи состојки на лактацијата таа губи огромна количина на телесна маса, тоа се покажува како тешкотија при ново оплодување. Заради тоа се прави двофазно хранење на приплодните маторици. Во почетната спрасност би требало да се дава храна богата (волуминозна) со помалку енергија да се задоволи чувство за заситеност. Храната за расплодни маторици во времето на доењето треба да содржи високо вредно енергетска богата храна.
Хранење на високо спрасни маторици
После 12 дена од спрасноста започнува многу интензивно растење на плодот. На таа појава треба да се реагира во хранењето преку содржината на посебен важен оброк, со тоа се постигнува многу поголема и поединечна тежина на прасињата при прасењето. Тоа е многу важно бидејќи е предност за подобар прираст во касниот тов, а има и помал губиток. Постапката на хранењето пред и после прасењето бара посебно пазење. Еден ден пред прасењето, на маторицата се дава мала количина на храна, а на денот на пораѓаот маторицата добива вода колку сака. Вториот ден после прасењето му се дава околку 1 кг крвна смеска и после тоа секој следен ден 0,5 кг повеќе додека не се постигне најголемата количина на храна која маторицата може да ја изеде. Тоа се околку 6,5 кг крвна смеска дневно. Во хранењето се употребуваат наменски крвни смески по таблици. Постојат смески за сите видови на хранење, а може и да се употреби и храна од споствено производство со задолжително дополнување со белковини и концентрат. Се препорачува употреба на суви смески од самохранилка и поење по желба од поилки. Хранењето на маторицита од прасењето до новиот припуст се дели во две фази према одгледувањето и начинот на исхрана. Во првата фаза, со намален оброк на храна, белковините настојуваат намалување на работата на млечните жлезди и произведување на млеко после четвртиот ден од лактацијата. Тоа е потребно заради здравствени проблеми и спречувањето на производствените штети во случај маторицата да оболи од маститис. Втората фаза се одвива во боксовите за припуст кога се дава обилно хранење, повеќе од 70% од количината на оброкот. Количината на храна се дава по избор после припустот и 10 дена после оплодувањето. Зголемувањето на оброкот се настојува да се дава за побрза обнова на репродуктивни органи и подобрена овулација. Со појачаната храна се зголемува енергијата на маторицата и се постигнува созредавање и зголемување на бројните јајце-клетки способни за оплодување. Ако се продолжи со појачана храна после оплодување, може да настане смалување на бројот на веќе оплодените јајце-клетки, кои угинуваат после оплодувањето. Кога ќе се утврди дека маторицата е сигурно оплодена, се преместува во прасилиште каде започнува хранењето со ниски додатоци на оброк, за време од првите 2/3 на спрасност. Во тоа време се користи смеска за оплодени маторици со пропишани количини.
Подготвување на свињите за гоење
Покрај изборот на свињите за гоење мошне значајно влијание врз гоењето има и нивното подготвување. Најпрвин избраните свињи за гоење се кастрираат. Најдобро е ако тоа се изведува во раната младост. Според ваквата практика на големите фарми, кастрацијата се изведува на 8-10 дена од опрасувањето и тогаш неа прасињата многу полесно ја поднесуваат. Инаку, кастрацијата претставува хируршки зафат на отстранување на семениците кај машките и јајчниците кај женските грла. Таа се изведува за да се обезбеди целосна импотенција на свињите. На кастрацијата честопати се подложуваат и постари свињи. Меѓутоа, кај овие свињи, кастрацијата е поразлична и економски неоправдана. При гоењето, воопшто е познато дека сите свињи се групираат во помали или поголеми групи бидејќи свињите за гоење имаат групно сместување. Формирање на групите според тоа при гоење е важна подготвителна работа. Со групирањето треба да се обезбеди не само оптимална големина на групата, туку и поголема изедначеност како по однос на живата мера, така и по однос на расната припадност. Големината на групата зависи од тоа какво гоење ќе имаме. Ако се работи за масно гоење, групата може да биде составена од релативно помал број 18-20. Според живата мера свињите во групите треба да бидат изедначени. Тежински не изедначени групи поради конкуренција меѓу потешките и полесните животни остваруваат полош прираст, послабо претворање на храната и понерационално користење на сместувачкиот простор. По правило, гоењето на неизедначени групи временски е подолго бидејќи прирастот е побавен отколку ако имаме изедначени групи. Еднаш формирана група пред почетокот на гоењето не треба да биде прегрупирана. За време на неговото траење, секое прегрупирање на гоените свињи е проследено со меѓусебни физички напади (касање).
Видови на гоење
Гоењето може да биде заради производство на месо, маст, месо-маст. Сите овие начини меѓу себе се разликуваат како по однос на квалитетот на производството, така и по однос на самата технологија. При гоење на свињи треба да се има предвид и неговата етапност. Кај свињите разликуваме три етапи-периоди на гоење: прв, втор и трет период. Во првиот период имаме голем интензитет на растеж и слабо таложење на масно ткиво. Овој период трае од 7-8 месеци возраст и обично свињите од оваа старост остваруваат големи приноси на месо. Другиот период настапува на возраст меѓу 7-10 месеци и во тоа време создавањето на место е нешто забавено, а создавањето на маст е зголемено. И конечно, третиот период се протегнува меѓу 10 и 14 месеци возраст и свињите во тоа време наталожуваат големи количини маст.
Гоење свињи за месо
При гоењето на свињи за месо се користат млади месести свињи кој финалната тежина ја постигнуваат со навршување на 7-8 месеци возраст. Овој начин на гоење е најзастапен, не само во нашата земја, туку и во голем број други европски и вон европски земји, затоа што обезбедува и највисок степен на искористување на биолошкиот потенцијал на растеж. Обичното месесто гоење најповеќе е застапено бидејќи со него се обезбедува, не само производството на свежо свинско месо за секојдневна употреба, туку и суровина за месо-преработувачката индустрија. Во денешно време кога одгледувањето на подмладокот во крупните свињарски фарми е ориентиран во кафезен систем, прасињата за месното гоење се земаат откако ќе достигнат жива мера од околу 25 кг. Инаку обичното гоење во класична смисла на зборот започнува веднаш штом прасињата бидат оддалечени од својата мајка. Во прво време одбивање на прасињата, тие се ставаат во интензивни услови на одгледување и при тоа добиваат високо вредно крмни смеси. Обично до постигнување на жива мера од околу 25 кг., најпрвин прасињата консумираат стартер, а потоа гровер. Овие смеси на прасињата им обезбедуваат висок интензитет на растеж, бидејќи тие не само што содржат висок процент на белковини, туку имаат и разновиден аминокиселински состав. Стартерот се користи за исхрана на прасињата при гоење до 15 кг., а потоа до постигнување на 25кг., на прасињата им се дава гровер. Штом прасињата ќе ја достигнат тежината од 25 кг., тие се преместуваат во свињарници со погоден начин на одгледување. Периодот на гоење од 25 до 50 кг. жива мера е детерминиран повеќе како „прегоење“ и за ова време на свињите им се дава посебна крма смеса по желба. За време на гоењето на свињите од 25 до 50 кг., тие остваруваат мошне големи прирасти на месо и обезбедуваат рационално користење на храната. Финалната тежина на свињите за обично месесто гоење изнесува 100 до 110 кг. Гоењето на ваквите свињи по 50 кг жива мера по однос на исхраната е оброчна и номинирана. Меѓутоа во нашата секојдневна практика во оваа фаза исхраната е најчесто слободна. Тоа доаѓа од таму што угоените свињи поради недоволната понуда и несреденост на пазарот се вреднуваат не по класичниот квалитет на трупот, туку по тежината на свињњата. За месесто гоење обично се користат свињите од расите голем јоркшир, белите германски свињи, шведскиот, холандскиот ландрас и др.
Калуѓерка (птица)
Калуѓерка — честа птица во умерена Евроазија. Птица преселница е, која зимува во северна Африка, северна Индија, Пакистан, и делови од Кина. При преселбата лета дење, често во големи јата. Низинската популација од најзападните области на Европа се постојани жители (резидентни). Тие понекогаш се движат кон Северна Америка, особено по бура. Во Канада се забележани по бура, во декември 1927 и во јануари 1966 година.
Калуѓерката ја има и во Македонија.
Опис
Калуѓерката е долга 28-33 см, со распон на крилјата 67-87 см и тежина од 128 до 330 грама. Има округли крилја и тенка, долга пувка (креста) на главата. Нозете ѝ се најкратки од нејзиниот вид. По боја е црно-бела, но грбот ѝ е со зеленикав сјај. Мажјакот има долга цуцулка (пувка) и црни круна, грло и гради кои се во контраст со белото лице. Женките и младенчињата имаат помала пувка и послабо изразено лице, а во останатиот дел од телото се слични со мажјаците. Кога лета, се слуша јасниот звук на павтањето со крилјата, како и кога се брани од напаѓачи.
За време на сезоната на парење се огласуваат со постојани повици. Типичен повик за контакт е гласно, пискливо пии-уит пии-уит, а мажјаците се додворуваат со пии-уит-уит-уит из-уит додека летаат наоколу и испуштаат и други звуци слични на мрачно и развлечено мјаукање. Калуѓерката е територијална птица која активно си ја брани територијата на гнездење и хранење. Активна е и ноќе, па гнездото го брани од сите животни кои смета дека ја загрозуваат. Кога непријателот ќе му се приближи на гнездото, калуѓерката го надлетува, пискливо го испушта својот карактеристичен повик, и напаѓа правејќи нагли замавтувања со крилјата, како да му се скршени.
Размножување
Калуѓерката се гнезди на влажните ливади и ораници каде што се храни. Има едно легло годишно, а се гнезди рано. Женката несе 3-4 зеленикави јајца со црни дамки. Гнездото и младенчињата ги бранат бучно и агресивно против сите натрапници, па дури и од коњи и добиток.
Ба-та-клан (Офенбах)
Ба-та-клан е „чиносериски мјузикл“ (или оперета) во еден чин од Жак Офенбах на оригинален француски либрето од Лудовик Халеви. Прво била изведена во Театар дес Боуффес Парисиенс, во Париз, на 29 декември 1855 година. Оперетата трае помалку од еден час.
Историја
„Ба-та-клан“ била првиот голем успех на Офенбах и го отворила неговиот нов зимски театар, Сала Чоузел. Оперетата сатиризирала сè, од современата политика до големите оперски конвенции. Честопати била поставувана во Париз, Лондон и Њујорк со децении, а Офенбах на крајот ја проширил со повеќечасовно траење сзолемувајќи ја изведувачката екипа. Раните оперети на Офенбах бмали мали едночинки, бидејќи законот во Франција ја ограничил лиценцата за музички театарски дела (освен повеќето опери) на едночинки со не повеќе од тројца пејачи и, можеби, некои неми ликови. Во 1858 година, овој закон бил променет, а Офенбах можел да понуди целосни дела, почнувајќи со Орфеј во подземјето.
Во 1864 година, во Париз била отворена музичката сала наречена Батаклан, именувана по оперетата,која функционира и денес. .
Содржина
Дејството се одвива во Че-и-но-ор, во градините на палатата на императорот Фе-ни-хан, со пагоди. Ко-ко-ри-ко, началникот на гардата е шеф на заговор за симнување од тронот на императорот; операта започнува со заговорниците кои ја поставуваат сцената на кинески. Тие заминуваат, а принцезата Фе-ан-них-тон чита книга – „Млекарот од Монфермаил“ од Пол де Кок; таа забележува дека Ке-ки-ка-ко прелистува копија од Татковината. Сфаќаат дека секој од нив не е Кинез, туку Французин. Ке-ки-ка-ко е Алфред Серизи, дојден после бродоломот на брегот на Кина и заробен, мачен и донесен во палатата и осуден само да ја повторува песната на бунтовниците Ба-та-клан. Фе-ан-нич-тон во песната признава дека таа е госпоѓа Виржини Дуран, алт сопран која била на турнеја на Далечниот Исток за да ги иницира локалното население во големиот француски репертоар: Хугенотите и  Дамата со камелиите, Еврејката иБуржоаски состаноци, Федрос и Помината полноќ, кога била заробена од војниците на Фе-ни-хан. Двајцата парижани лудо размислуваат за домот, а Фе-ан-них-тон ја пее „Круг на Флорет“. И двајцата решаваат да побегнат, танцувајќи додека одат ..
Заговорниците се враќаат, но кога е сам, Фе-ни-хан жали за неговата судбина; тој е всушност Анастасе Нурисон, роден во Брив-ла-Гајард и неговата единствена желба е повторно да ја види Франција. Ко-ко-ри-ко се враќа заканувачки и тој и Фе-ни-хан пеат дуо во стилот на Белини. Всушност Фе-ан-нич-тон и Ке-ки-ка-ко биле фатени од Ко-ко-ри-ко додека се обидувале да побегнат, а од царот била побарана смртна казна, која тој не може да ја одбие.
Во нивната неволја, Вирџинија и Алфред пеат последен пат Кругот на Флорет, а Фе-ни-хан е изненаден кога ги слуша како зборуваат француски, исто така Фе-ан-нич-тон и Ке-ки-ка-ко се изненадени кога слушаат императорот зборува на нивниот јазик. Фе-ни-хан ги отфрла заговорниците и објаснува како осум години пред тоа бил влечен пред вистинскиот принц Фе-ни-хан и му било кажано дека единствениот начин да избегне погубување е да ги преземе навиките и улогата на царот. Тој сега ја дава истата понуда до Ке-ки-ка-ко кој природно одбива и прашува зошто се подготвува бунт. Се чини дека Фе-ни-хан, со тоа што не зборуваше кинески, случајно ги заби петте најдоблесни луѓе во земјата, и сега се соочува со заговор против неговото владеење. Ке-ки-ка-ко се заканува дека ќе се приклучи на заговорот, така што и двајцата ги повикуваат заговорниците со химната на Ба-та-кланот (помешана со хоралот „Еин фесте Бург“ од „Лес Хугуенотс“). Конечно, на Фе-ни-хан му се предава писмо од главниот заговорник на сребрен послужавник, во кое се открива дека тој, Ко-ко-ри-ко, исто така има француско потекло (роден улица Муфетар) и тој е подготвен да ги обезбеди средствата. за нивното бегство за возврат да му биде дозволено да стане цар. Сè завршува среќно со реприза на химната на Ба-та-кланот, а Фе-ан-нич-тон, Ке-ки-ка-ко и Фе-ни-хан се подготвуваат да заминат за Франција.
Снимки
Jacques Offenbach: Ba-Ta-Clan, Orchestre Jean-François Paillard, Choir Philippe Caillard
Jacques Offenbach: Ba-Ta-Clan, L'Ensemble de Basse-Normandie
Ант (атол)
Ант е мал атол во сојузната држава Понпеј во Микронезија. Атолот се наоѓа западно од островот Понпеј. Заедно со атолот Пакин се формираат островите Сенјавин. Ант е популарно место за туризам, поточно за нуркање. Денес атолот не е населен.
Романово
Романово или Орманово е пазарско село во Егејска Македонија, Република Грција.
Донгусару
Донгосару ― село во Палау, и главен град на сојузната држава [[Сонсорол]. Населението во селото заклучно со 2014 година било околу 42.
Пола Фернандес
Пола Фернандес де Соуза (анг. Paula Fernandes de Souza родена на ) — бразилска кантри-пејачка и текстописец.
Животопис
Тејлор е родена во Седум Езера, Минаш Жераис на 28 август 1984 година.
Куала Лумпур
Куала Лумпур (Kuala Lumpur) — главен и најголем град на Малезија. Градскиот атар има површина од, и вкупно население од 1,6 милиони жители во 2006. Големиот Куала Лумпур исто познат и како Долина Кланг, има урбана агломерација од 7,2 милиони жители. Куала Лумпур е најбрзорастечкиот метрополитенски центар во земјата, како и во население, така и во економијата.
Куала Лумпур е седиште на Парламентот на Малезија. Освен што е седиште на малајската легислатива, градот некогаш бил и центар на извршната и правната власт на Малезија, но тие сега се преместени во Путраџаја (во 1999).
Почнувајќи од 1990-те, градот е центар на многу меѓународни спортски, политички и културни настани, вклучувајќи ги и Комонвелтските игри 1998 и Формула еден. Куала Лумпур е дом на највисоките кули близначки во светот, познатите Кули Петронас.
Демографија
Куала Лумпур е мултикултурен град кој вклучува малајци, кинези, тамилци, евроазијати, индијци, како и кадазани, ибани и други домородни народи од Источна Малезија и Малаја.
Поради големиот економски растеж на градот, Куала Лумпур има голем наплив на работници од Индонезија, Непал, Бурма, Тајланд, Бангладеш, Виетнам и Кина.
Во доцниот 18 -ти век, кога во Европа настанала Индустриската револуција, големи групи на кинези од Фуџен и Гуангдунг биле донесени на тогашната Британска Малаја за да работаат во рудниците. Кинезите од Куала Лумпур зборуваат на различен дијалект од вообичаениот јазик, но сепак мнозинството се од кинеската група кантонези.
10% од населението на Куала Лумпур се хиндуисти и зборуваат тамилскиот, хинди или други јазици како малајалскиот, пенџапскиот, телушки и паштунскиот.
Исламот е практикуван воглавно од малајските и индиските муслимански заедници. Други религии се махајанскиот будизам, конфуцијанство и таоизам и христијанство.
Вкупното население во централниот дел на Куала Лумпур во 2006 изнесувал 1,58 милиони. Тој број на жители се однесува само на територијата од, што значи дека ова е најнаселенето место во Малезија. Метрополитенската област има население од 6,9 милиони во 2007.
Битка кај Саламина
Поимот Битка кај Саламина може да се однесува на некоја од следниве битки:
Силвија Шесто Стипаничиќ
Силвија Шесто Стипаничиќ (хрватски: Silvija Šesto Stipaničić) (1962, Загреб) - хрватска писателка за деца.
Животопис
Силвија Шесто Стипаничиќ е родена во Загреб, во 1962 година. Во младоста успешно се занимавала со пинг-понг. Во 1993 година, заедно со Мира Гавран, Мислава Брумец и Сузана Јукиќ го основала списанието за драма и проза „Плима“. Силвија Шесто Стипаничиќ е мајка на три деца.
Хонда (Толима)
Хонда ― паланка (гратче) и општина во департманот Толима во Колумбија. Населението во општината било 23,616 жители според пописот во 2018 година. Заедно со Либано, Хонда е седиште на римокатоличката епархија во Либано-Хонда. Главните индустрии на Хонда се туризам, риболов и сточарство.
Топоними (потекло на името)
Хонда го носи своето име од Ондаимас, домородното население кое живеело на бреговите на реката Магдалена и регионот каде што лежи градот денес.
Хонда се нарекува „Градот на мостовите“ со повеќе од 40 од мостовите на реките Магдалена, Гуали, Гуарино и Квебрада Сека. Исто така се нарекува „Град на мирот“ бидејќи го избегнал од најголемиот дел од насилството во 1950-тите.
Историја
Хонда била основана на 24 август 1539 година од Франциско Нуњез Педросо. „Златното доба“ на градот било помеѓу 1850 и 1910 година кога реката Магдалена претставувала единствен пат за превоз помеѓу карипскиот брег и внатрешниот град Богота. Градот бил главно речно пристаниште на земјата и целата увезена стока и производи пристигале во Богота преку пристаништето Хонда.
Сикера
Тврдината Сикера се наоѓала во селото Ичера, Сливенска област, Бугарија. Тврдината била изградена во периодот помеѓу 4 век и 6 век, од страна на римјаните.
Вернер фон Браун
Вернер фон Браун (- ) бил германски, подоцна натурализиран американски, инженер.
Роден е во Вижиск, Полска, тогаш во покраината Познањ (Позен) на Германското Царство. Уште од детството фасциниран од вселенските летови, фон Браун се зачленил во германското вселенско друштво VfR како адолесцент. По работата на ракетите „V2“, фон Браун по Втората светска војна побегнал на запад и ја продолжи работата на американската вселенска програма. Ракетите на фон Браун беа употребувани во програмата Аполо и за лансирање на првите американски сателити.
Јиме
Јиме (Jümme) — општинска заедница во округот Лер, во Долна Саксонија, Германија. Нејзиното седиште е во општината Филзум.
Општинската заедница Јиме се состои од следниве општини:
Дрвенест врес
Дрвенести врес (лат. Erica arborea) — грмушка или мало зимзелено дрво со висина од 1-4 (-7) м. Има бројни мали цветови кои му се бели. Дрвенестиот врес претпочита кисела почва. Растението главно се наоѓа по макиите кои се суви честаци ширум Средоземјето, западно од Португалија и Канарските Острови, и зафрлени делови од Африка вклучувајќи ги етиопските планински предели, масивот Рувензори и Камерунските Гори.
Космос-1004
Космос-1004 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Дрвенест врес
Коренот на ова растение се употребува за изработка на лулиња.
Космос-1004
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 5 мај 1978 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 5500 килограми. Космос-1004 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 89,4 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 62,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 286 км, а најмалото на 204.
Кандован
Кандован е туристичко село во близина на Оску и Тебриз во Иран. Селото е познато по своите специфични куќи кои се стари најмалку 700 години и сè уште се населени. Кандован има и хотел и ресторани кои служат за пречекување на гости и туристи.
Надворешни врски
mzn:کندوان (نیر)
Грчка книжевност
Грчката литература — најстарата литература во Европа. Таа се дели на два периоди: хеленска литература и нова грчка литература.
Хеленска литература
Хеленската литература е најубавото, најсовршеното и најоригиналното што античката литература го дала на човештвото од грчкото тло. Во времето од X до VII век п.н.е. се создадени епопеите Илијада и Одисеја, кои се припишуваат на Хомер и двете Хесиодови песни Теогонија и Дела и денови. Не е познато каква била хеленската литература пред Хомер, иако се знае дека постоеле творци и пред него: делумно, тоа го потврдуваат легендите, а делумно тие се споменуваат и во „Илијадата“ и „Одисејата“. Така, во „Одисејата“ се споменуваат Демодок и Тамир Тракиски, иако и тие се поврзуваат со одредена митска фабула.
Во VI век доаѓа лирската поезија со религиозен, политички или елегиски карактер. Главни претставници од овој период се Хезиод, Терпандар, Архилох, Тиртеј, Солон, Симонид, Алкеј, Сафо, Езоп, Анакреон, Алкман, Стезихор, Бакхилид, Арион, Пиндар. Во времето на Перикле, книжевноста во секој свој вид го достигнува својот најчист облик - трагедија (Есхил, Софокле, Еврипид); комедија (Аристофан); историја (Херодот, Тукидид и Ксенофонт); филозофија (Платон и Аристотел); беседништво (Изократ, Демостен, Есхин, Лисија, Хиперид и Ликург). Притоа, со Хезиод започнал преодот од епосот кон лирската поезија; Сафо е првата позната жена-поет; Анакреон се противел на војните и политиката, воопшто; Теспис во VI век п.н.е. ги поставил темелите на трагедијата на кои подоцна се воздигнале Есхил, Софокле и Еврипид.
По IV век п.н.е. настанува александриското и грчко-латинското време. Сочувана е убавината на стилот и чистината на обликот, но изгубена е оригиналноста и силата. Поети од ова време се Аполон од Род, Квинт од Смирна (пишувале епопеи) и Теокрит (идили). Филозофијата е во полн ек и се јавуваат стоицизмот на Зенон, епикуреизмот на Епикур, скептицизмот на Пирон и неоплатонизмот на Плотин, Порфириј и Ијамблих. Исто така се негува и историјата (од Полибиј, Дионисиј од Халикарнас, Диодор од Сицилија, Страбон, Плутарх и Паусаниј). Од сатиричарите се истакнал Лукијан, а имало и многу критичари и граматичари, како Зенодот, Зоил и други.
Во II век п.н.е. појавата на христијанството влијае на создавањето на новите книжевни облици: апологија и религиозна полемика (Јустин и Иринеј) и беседништво (Свети Григориј Назијанец, Свети Јован Златоуст). По овие писатели, грчката книжевност се втопува во византиската, во која ги задржала своите класични облици и антички традиции, но добила истакнато христијанско обележје.
Нова грчка литература
Се развива во почетокот на грчкото ослободително востание од 1821. Тука може да се вброи познатиот поет и народен револуционер Рига од Фере (1751-1798), кој бил убиен во белградската тврдина. Почетоците на новата грчка книжевност се поврзани со родољубивите ајдучки песни, пеени од грчките борци.
Јонската школа, која ја основал големиот народен поет Дионизос Соломос, дала во првата половина на XIX век многу успешни лирски дела на народен јазик. Бидејќи јонските острови биле под британски протекторат, влијанието на оваа школа тешко продирало во Атина, каде фанариотите (учени Грци од Цариград) го имале главниот збор. Освен Дионизос Соломос, поети од јонската школа биле и Андрија Калвос (1792-1867), Антоние Матисис (1794-1874), Андрија Лескаратос (1811-1901) и други.
Атинската школа се одликува со чистотата на јазикот, а нејзини познати книжевници се Теодор Орфандис (1817-1886), Димитриј Вернардакис (1834-1907), Асхил Парасхос (1838-1895) и Спиридон Василијадес (1847-1874). Како духовен водач од 1888 година се јавува Јанис Психарис (1855-1920), кој отвора нова епоха на зацврстена употреба на народниот јазик.
Како и сите други нови литератури, и грчката почнува со лирска поезија. Значајни имиња се Дионизос Соломос, Андреас Калвос, познатиот Костис Паламас, Никос Казанѕакис, Констандинос Кавафис, Ангелос Сикелионас, Стасинопулос и многу други. Нивните дела се јасен показател на општествените случувања во Грција, како и на потрагата по нов израз во јазикот. Се започнало со приповеди, а со времето се прешло на роман, кој и денес се негува (патописи и романсирана биографија).
За основачи на прозата се сметаат Георгиос Визиинос, Александрос Пападиамандис Александрос Каркавицас и Ксенопулос.
На полето на литературната критика, есеистиката и историјата на литературата има повеќе познати писатели чии дела се од трајна вредност. Во XIX век критика пишуваат Јаковес Полилас, Емануел Роидис и Ангелос Влахос, а борбена критика и естетски студии Паламис, Ксенопулос и други. Историјата на новата грчка книжевност ја обработувале Аристос Камбанис, Иријас Вутеридис, Трилос и други.
Наводи
Letteratura greca Literatura antycznej Grecji
Рониславци
Рониславци — пазарско село во Егејска Македонија, Република Грција.
Најсреќниот ден во животот на Оли Маки
„Најсреќниот ден во животот на Оли Маки“ (фински: Hymyilevä mies = Насмеаниот човек) – филм на режисерот Јухо Куосманен (Juho Kuosmanen) од 2016 година. Режисерот е автор и на сценариото, заедно со Мико Милилахти (Mikko Myllylahti), а главните улоги ги играат: Јарко Лахти (Jarkko Lahti), Она Ајрола (Oona Airola) и Еро Милоноф (Eero Milonoff). Филмот бил фински кандидат за наградата „Оскар“, а победил во програмата „Определен поглед“ на Канскиот фестивал.
Фридрих I (војвода од Австрија)
Фридрих I Бабенберг (Friedrich I, der Christliche, der Katholische, роден во - починал на ) — владетел од династија Бабенберг, војвода од Австрија од 1194 година. Фридрих бил син на Леополд V Бабенберг (1157-1194) и неговата сопруга Елена Унгарска (1158-1199), ќерка на унгарскиот крал Геза II.
Владеење
Почетокот на неговото владеење било одбележано со враќањето на англиските заложници и парите за откуп на англискиот крал Ричард I. Но Фридрих се соочил со проблем околу враќањето на парите за откуп. Поради тоа, Фридрих доброволно се вклучил во организирање на нов крстоносен поход со цел да ја врати честа на неговата династија Бабенберг во очите на Римокатоличката црква. Така, на Велигден, на 31 март 1195 година, тој заминал кон Бари.
Фридрих се разболел и починал на 16 април 1198 година на враќање од Палестина. Посмртните останки се чуваат во манастирот Свети Крст во Долна Австрија.
Крстенце (Радибуш)
Крстенце-Манастирче — населба од доцната антика во атарот на селото Радибуш, Македонија. Јужно од селото, помеѓу Радибушка и Германска Река, на мало ритче со зарамнето плато се наоѓаат остатоци - ѕидови од објекти, а по површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси, тегули и градежен материјал. Мештаните наоѓале и бронзени монети кои не се зачувани.
NGC 5020
NGC 5020 — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5020 се споменува и како UGC 8289, MCG 2-34-3, CGCG 72-24, IRAS 13102+1251.
Откривање
Телото е откриено на 12 април 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5020 е од видот SBbc. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,9 m/лм2. NGC 5020 има привидни димензии од 3,1' х 2,7'.
Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 12 м 39,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +12° 35' 59"". Положбениот агол на објектот е во износ од 85°.
Други поделби
Проучување на NGC 5020 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 45883. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 195; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 890. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1420.
NGC 7488
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 7488 се споменува и како MCG 0-59-1, CGCG 380-1, ARAK 576, NPM1G +00.0623.
Откривање
Објектот е откриен на 11 август 1864 година од страна на Алберт Март, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 48 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 7488 е од видот E-S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. NGC 7488 има привидни димензии од 0,6' х 0,5'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 23 ч 7 м 48,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +0° 56' 28"". Положбениот агол на објектот е во износ од 24°.
Други поделби
Проучување на NGC 7488 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 70539. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 258; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 576. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 834.
Бриг (едреник)
Воените брикови  имаат депласман од 200 до 700 тони, должина од 26 до 36 м, широчина 6-9, а висина на  трупот  4-5 м. Поморски и  маневрски  својства  биле одлични и брзината била до 11 чвора. Повеќе брикови  имале 2 јарбола со  иста височина, а на нив 3-5 крстести едра.
Воени брикови  имале една накривена палуба со 12-20 топа со калибар до 16 см, со екипаж  од  148 луѓе. Користени се  за заштита на конвои, извидување  и  други  помошни задачи.
Трговските брикови  имале  слични димензии  како  воените, но  екипаж од 10-12 луѓе  со 2-6 топа. На Јадранското Море во XVIII и XIX век ова бил најчест  тип на бродови.
Кон крајот на 19 век брикови исчезнуваат  затоа што се заменети со бродови на парен погон.
IC 1518
IC 1518 — галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Откривање
Објектот е откриен на 27 март 1906 година од страна на Макс Волф.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1518 е од видот S. Видливиот сјај со голо око изнесува 15 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 mag, додека површинскиот сјај изнесува 12,5 m/лм2. IC 1518 има привидни димензии од 0,6' х 0,2'.
Други поделби
Проучување на IC 1518 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 1358040.
Калајоки (река)
Калајоки (во буквален превод: „Рибја Река“) ― река долга 130 километри во Северна Остроботнија, Финска. Изворот на реката потекнува во близина на Хапајајрви, а устието е во општината Калајоки, каде што реката се влева во Балтичкото Море.