cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Еремиовден
Во Македонија
Во Дебрца црепни секогаш се правеле на Еремија. Ги правеле по две-три жени заедно. Притоа строго се внимавало црепни да не прави трудна жена зашто немало да траат. Од истите причини земјата за црепните не смеело да се носи со ждребна кобила. Ако пак се случело трудна жена да прави црепни првиот пат кога ќе печела леб во новите црепни требало да рече: „Црепните да не ми траат, детето да ми е живо“.
Вакви обичаи од Галичник запишал и Панајот Гиновски кој, исто така, сведочи дека вечерта спроти празникот оделе во градините и чукајќи на саанче гласно викале: „Бегај бегај поганија, / ете ти го Еремија, / со светаго Танасија“. Но П. Гиноски сведочи дека и на самиот ден рано наутро, пред сонце, оделе на билје каде играле ора со песни. Очигледно е дека се работи за елементи од пролетното празнување познати во врска и со други пролетни празници. За берење билки и запотнување на куќите пишува и Кузман Шапкарев. Тој запишал дека освен споменатиот обичај со маша и кација, со жар и ќуќур и споменатата песна за Еремија се берела и вратика и се запотнувала куќата. Шапкарев, исто така, сведочи дека на овој ден во некои места рано наутро излегувале надвор и на некоја зелена трева пиеле пресно млеко. Околу Еремија се враќале печалбарите „солунци“ и се подготвувале за свадбите кои во овој крај се правеле на Петровден. На Еремија се изведувал обичајот „идење со грозје“. Тогаш свекрвата ја посетувала свршеницата и ѝ носела разни подароци како калемќари, свилени шамии, суво грозје, роговачки и леблебии. Свршеницата ја дарувала свекрвата со ризинче „чистој-бело“ и со чорапи. Во врска со галичките свадбени обичаи уште останало запишано дека од овој празник свршеницата останувала постојано во клед, никаде не излегувала до свадбата и за тоа време се велело дека свршеницата белее. Во овој период до свадбата таа заедно со роднини, другарки ги завршувала даровите и невестинската облека.
Во Радовишко овој обичај го изведувале постари жени. Тие тропајќи со машата по кацијата и тенеќијата викале:
Бегајте змии, гушчери, иде Иримија, сус ќелаво ножишче, сус рѓаво сабјишче, ќе ве коле, ќе ве бесе, сус машата и кацјата, ќе ве изгоре. Особено овој празник го држат куќите што се занимаваат со земјоделска работа.
Во Кумановско не се работело за да не им „скача гадурија пред очи“. Тропајќи со машата и кацијата овде се викало: „Еремија у поле, змија у море“. Се верува дека куќите околу кои е изведен овој обичај ќе бидат поштедени од овие штетници. Миладиновци забележале: Во Струга, како што стои запишано во овој зборник, „на Св. Јеремија кршат стомна, шутарки и черепи“. В Прилеп пејет: „Бегај, бегај, гаду, со твојте гадишчица! Ето ти го Јеремија, ќе ти мотат черевата со железно мотоело.“ Во Кукуш, пак, според истиот извор „вечерта спроти Еремија клавает пред прагот на портата кросно и фортома, а од двете страни на кросното горит по една лепешка; ќе поминват гојдата преку кросното, за да не ги укасат змија. Чукает со кации, низ дворот, по дупките и околу кашчата и вељат: „Бегајте змии оти идет Еремија“. Раното со коприви терает гојдата на пасење.“
Во повеќе краишта на Македонија на овој ден се прават црепни. Нив ги прават само жените, кои за таа цел копаат специјална земја, потоа ја сеат за да ги отстранат камчињата, ја газат додавајќи некои примеси за црепните да се поцврсти и да не се кршат. Ако земјата се донесува претходниот ден ноќта се чува да не се случи некој да фрли сол од што црепните пукаат. Поради култот кон лебот, а и поради тоа што во црепните се месат разни обредни лебови кои се носат и во црквата како кравајчиња и сл. жените што прават црепни се облекуваат во чиста облека. Газењето на црепните, како што се вика овој чин се смета за тешка работа и е придружено со повеќе песни, како што е следнава песна од селото Прострање, Кичевско;
Ај сега почнуеме, црепни да газиме. Никого не пуштаме. покрај нас да помине, сол да не ни врли- црепни да ни испукаат. Кој пријател ќе помине ќе ни речи: - Железни ви црепни! Кој душман ќе помине, ќе ни речи: - Земјени ви црепни!
Останало забележано од собирачите на овие обичаи и песни дека поради тоа што жените и девојките што газеле црепни ги засукувале фустаните над колена за да не се извалкаат од калта, чести минувачи биле машките. За да ги избркаат црепнарките им пееле песни со навредлива содржина. Така на пр. на момчињата им ја пееле песната:
Што лудо по друм помина, враќајте да го вратиме, на црепни да го седниме, ужина да му дадиме, желкини јајца гајгана, од овца лута ракија, од крава вино црвено“.
На Турците, пак, коишто често наминувале на местата каде што се правеле црепни црепнарките им пееле вакви песни:
Пролетал орел карталес, поминал Турчин парталес, враќајте да го вратиме, ручек да му дадеме, желкини јајца пржени, желкино млеко квасено.
Се верувало дека жените што на Еремија ќе прават црепни таа година не ги касале змиите.
Во Бугарија
Овој празник во Бугарија се нарекува Ирминден (или уште: Јеремја, Еремија, З’мски ден, Ирима) и претставува обред за изработка на црепни. Тоа е стар бугарски обичај, кој веќе е речиси исчезнат, но сè уште е зачуван во хасковското село Лозен. Црепните кои таму се прават претставуваат тркалезни глинени рамсни садови со пречник од околу 60 см и дебелина на дното 4-5 см. Црепните (буг. пониците) се користат за печење на леб, пити и др. На тој ден жените стануваат рано, берат билки против женски болести, скришум земаат глина од три места и се собираат во нечиј двор. Скришум носат вода од бунар или од извор. Како водата врие на огнот ја мешаат со правот и ставаат слама и ја покриваат со черга за да омекне. Потоа, исто како тесто, ја мешаат вторпат. После ја газат со нозе и се пеат специјални обредни песни за празникот. Ја разделуваат глината на топки, од големите прават црепни, на кои се пече леб и пити под вршник. Од малите топки се прават сачови за палачинки. Задолжително се прави и кандилце за дома. Сите садови се остават да се сушат под слама на 20тина дена. Жените се гоштеваат со зелник и свеж леб. Потоа сите одат кон реката да ги исперат килимите и вреќите.
Во Разлошко, Иримија ја сметале за мајка на змиите и овој ден ја повикувале да си ги поведе настрана од луѓето. Затоа пееле: „Иримие, иримосај си децата. Куга ја ф поле – тие в гора, куга ја ф гора, тија ф поле.“
Во Србија
Во Србија пророкот Еремија е познат како „змиски светец“, бидејќи никој не правел магии против каснување од змија без да се изговори неговото име. Овој празник во Србија се нарекува Еремиов ден (српски: Јеремијин дан). Некогаш низ Србија за овој ден оделе група поворки со девојки кои пееле „Јеремија у поље, а све змије у море!“
Печерски парк (Киев)
Печерскиот парк (украински: Печерський парк), или во превод на македонски, пештерски парк, се наоѓа во Киев, Украина.
Паркот бил создаден во 1981 година како продолжување на неколкуте урбани паркови по падините на реката Днепар, односно во времето на изградбата на Националниот музеј на историјата на Украина во Втората светска војна.
Вкупната површина на паркот е 43,7 хектари. Се наоѓа на падините на Киевско-печерската лавра.
Усна историја
Усна историја — историја претставена вид на раскажување или сеќавања на постари лица.
Лаолао (залив)
Заливот Лаолао (исто така може да се сретне под името Лао Лао, Лаулау или Лау Лау; што значи тресење, вибрирање, трепет, растреперување или треперење на чаморски, а понекогаш нарекуван Магионичарски Залив (Magicienne Bay) ― голем залив на југоисточната страна на Сајпан во Северните Маријански Острови.
Географија
Заливот Лаолао опфаќа скоро една шестина од источниот брег на островот, од Дандан на југ до р'тот Кагман на североисток. Селото Сан Висент лежи долж средината на брегот на заливот.
„Село Лаулау Залив“ е име коешто означува место за попис (МЗП) во САД сместено долж крајбрежјето на заливот. Според пописот во 2010 година, имало 226 жители.
Областа на Заливот Лаолао е честопати нарекувано „Лаолао“ од страна на месното население. Сепак, треба да се забележи разлкувањето помеѓу заливот Лаолао и Чалан Лаулау, второто е друго МЗП сместено по должината на брегот на западната страна на островот, во соседството познато како Олеаи (кое и самото е познато како Сан Хозе).
Џон Милтон
Џон Милтон (англиски: John Milton; 9 декември 1608 — 8 ноември 1674) — англиски поет.
Животопис
Џон Милтон е роден на 9 декември 1608 година, во Чипсајд (Cheapside), Лондон. Тој бил лош татко и неподнослив сопруг и поради неговата бруталност, сопругата била принудена да го напушти.
Милтон починал на 8 ноември 1674 година, во Чалфонт Сент Гилс (Chalfont St Giles).
Влијание
Гете имал поволно мислење за Милтон, оценувајќи го како „многу голем“ и дека „човек мора да му оддаде секакво признание“. Делото на Милтон извршило големо влијание не само врз литературата, туку и врз популарната култура. На пример, на својот албум од 1972 година „Академијата во опасност (The Academy in Peril)“, американскиот рок-музичар Џон Кејл (John Cale) ја вметнал и песната наречена „Џон Милтон (John Milton)“.
Преводи
Прв Македонец кој ги преведувал Милтоновите дела бил националниот деец, Митрополит Теодосиј Гологанов (1846 — 1926). Преводите биле на бугарски, направени за време на неговото службување во Бугарското книжевно друштво во Софија.
Морско право
Морското право — тело на меѓународно право што ги регулира правата и должностите на државите во поморските средини. Се однесува на работи како што се права за навигација, побарувања за морски минерали и надлежност на крајбрежните води.
Иако е извлечено од бројни меѓународни обичаи и договори, современото морско право произлегува во голема мера од Конвенцијата на Обединетите нации за морско право (УНЦЛОС), делотворно од 1994 година, што е општо прифатено како кодификација на вообичаените меѓународни закони на морето, и понекогаш се смета како „устав на океаните“.
Морското право е пандан на адмиралното право (познато и како поморско право), кое се однесува на приватни поморски прашања, како што се превоз на стоки по море, права на спасување, судири на бродови и морско осигурување.
Историја
Меѓу најраните примери на правни кодови во врска со поморските работи е византиската Лекс Родија , објавена помеѓу 600 и 800 година од новата ера за управување со трговијата и навигацијата во Средоземното Море. Законите за поморско право биле создадени и за време на европскиот среден век, како што се Орлеанските свитоци, кои потекнувале од Лекс Родија и законите на Висби, донесени меѓу трговските градови-држави на Ханза.
Сепак, најраната позната формулација на јавното меѓународно право на морето била во Европа од 17 век, каде што се забележува невидена навигација, истражување и трговија преку светските океани. Португалија и Шпанија го предводеле овој тренд, изразувајќи тврдења и за копнените и за поморските патишта што ги откриле. Шпанија го сметала Тихиот Океан за „затворено море“ надвор од границите на другите поморски сили - делумно за да ги заштити своите поседи во Азија. Слично на тоа, како единствен познат влез од Атлантикот, Магелановиот Теснец периодично патролирале шпански флоти за да се спречи влез од странски пловни објекти. Папската була Романус Понтифекс (1455) го признала ексклузивното право на Португалија за навигација, трговија и риболов во морињата во близина на откриената земја, и врз основа на тоа Португалците имале монопол врз трговијата со Источна Индија, што предизвикало спротивставување и судир од другите европски поморски сили.
Во услови на зголемена конкуренција околу трговијата со море, холандскиот правник и филозоф Уго Гроциј - кој се смета генерално за татко на меѓународното право - ја напишал Маре Либерум (Слободата на морињата), објавена во 1609 година, во која се утврдува принципот дека морето е меѓународна територија и дека сите нации се слободни да го користат за трговија. Тој го претставил овој аргумент на идејата дека „секоја нација е слободна да патува кај секоја друга нација и да тргува со неа“. Така, таа има право на слободен премин преку копно и слично право на море. Тој забележал дека за разлика од копненото право, на кое државите можеле да ја обележат својата јурисдикција, морето е слично на воздухот, заедничка сопственост на сите:
Воздухот припаѓа на оваа класа работи од две причини. Прво, не е подложн на окупација; и второ, неговата заедничка употреба е наменета за сите мажи. Од истите причини морето е заедничко за сите, затоа што е толку неограничено што не може да стане сопственост на никого и затоа што е прилагодено за употреба на сите, без оглед дали го сметаме од гледна точка на навигација или риболов. Пишувајќи како одговор на Гроциј, англискиот правник Џон Селден тврди во Маре Клаузум дека морето е исто толку способно за присвојување од суверените сили, како и копнената територија. Одбивајќи го неговото тврдење, Селден тврдел дека нема историска основа на морето да се третира поинаку од копното, ниту пак има нешто својствено на природата на морето што ги спречува државите да вршат власт над делови од него. Во суштина, меѓународното право може да се развива за да се приспособи на новите рамки на национална јурисдикција над морето. Како што сè поголем број нации започнале да го шират своето поморско присуство низ целиот свет, се зголемиле спротивставените тврдења за отворено море. Ова ги поттикнало поморските држави да го умерат својот став и да го ограничат степенот на нивната јурисдикција кон морето од копно. Ова било потпомогнато од компромисната позиција претставена од холандскиот правен теоретичар Корнелиј Бинкершек, кој во „Доминио марис“ (1702) го утврдил принципот дека поморската доминација е ограничена на растојанието во кое топовите можат ефикасно да ја заштитат.
На почетокот на 20 век, некои нации ја изразиле својата желба да ги прошират националните поморски побарувања, имено да ги искористат минералните суровини, да ги заштитат рибните залихи и да спроведат контрола на загадувањето.За таа цел, во 1930 година, Лигата на народите свикала конференција во Хаг, но не се договориле До средината на 20 век, технолошките подобрувања во риболовот и истражувањето на нафта го прошириле поморскиот опсег во кој земјите можат да детектираат и експлоатираат природни ресурси. Ова го поттикнало на претседателот на САД, Хари С. Труман во 1945 година да ја прошири американската јурисдикција на сите природни ресурси на нејзиниот континентален гребен, далеку над територијалните води на земјата. Во прокламацијата на Труман се наведува принципот на вообичаено меѓународно право за правото на една нација да ги штити своите природни ресурси. Другите нации брзо го следеле примерот: Помеѓу 1946 и 1950 година, Чиле, Перу и Еквадор ги прошириле своите права на растојание од 200 наутички милји (370 км) за покривање на нивните тековни риболовни места.
Конвенција на ООН за морското право
Првиот обид за објавување и кодифицирање на сеопфатен закон на морето бил во 1950-тите, непосредно по прогласот на Труман. Во 1956 година, Обединетите нации ја одржале својата прва Конференција за правото на морето (УНЦЛОС I) во Женева, Швајцарија, што резултирало со четири договори склучени во 1958 година:
Конвенцијата делотворно го кодифицираласметаше за успех оставајќи го отворено важното прашање за обемот на територијалните води. Во 1960 година, ООН ја одржал втората конференција за правото на морето („УНЦЛОС II“), но тоа не резултирало со нови договори. Итното прашање за различните побарувања за територијалните води било покренато во ООН во 1967 година од Малта, поттикнувајќи ја во 1973 година третата конференција на Обединетите нации за морското право во градот Њујорк. Во обид да се намали можноста за групи национални држави да доминираат во преговорите, конференцијата користела процес на консензус наместо мнозинство гласови. Со учество на повеќе од 160 нации, конференцијата траела до 1982 година, што резултирала со Конвенцијата на ООН за морското право, исто така познат како Договор за закон за морето, која ги дефинира правата и одговорностите на нациите при нивната употреба на светските океани.
УНЦЛОС вовел бројни одредби, од кои најзначајни се однесувале на навигацијата, архипелашкиот статус и режимите на транзит, ексклузивните економски зони (ЕЕЗ), јурисдикцијата на континенталниот гребен, рударството на длабокото морско дно, режимот на експлоатација, заштитата на морската околина, научните истражувања и решавање на спорови. Исто така, ја поставил границата на различните области, измерена од внимателно дефинирана морска линија.
Конвенцијата, исто така, ја кодифицирала слободата на морето, експлицитно предвидувајќи дека океаните се отворени за сите држави, без ниту една држава да може да подлежи кој било дел на својот суверенитет. Следствено, државните партии не можат еднострано да го прошират својот суверенитет над нивната ЕЕЗ, 200 наутички милји во кои таа држава има ексклузивни права на риболов, минерали и наоѓалишта на морското дно. „Невин премин“ е дозволен преку територијалните води и ЕЕЗ, дури и со воени бродови, под услов да не и штетат на земјата или да прекршат некој од нејзините закони. Конвенцијата стапила на сила на 16 ноември 1994 година, една година откако била ратификувана од 60-та држава, Гвајана; четирите договори склучени на првата конференција на ООН во 1956 година биле следствено заменети. Од јуни 2019 година, УНЦЛОС е ратификуван од 168 држави. Многу од земјите кои не го ратификувале договорот, како што се САД, сепак ги признаваат неговите одредби како одраз на меѓународното обичајно право. Така, тој останува најшироко признат и следен извор на меѓународно право во однос на морето.
Помеѓу 2018 и 2020 година, постои конференција за можна промена на законот на морето во врска со зачувување и одржливо користење на морската биолошка разновидност на области надвор од националната надлежност (резолуција на Генералното собрание 72/249).
Признавање и спроведување на законот на морето
Иако УНЦЛОС е создаден под покровителство на ООН, организацијата нема директна оперативна улога во нејзината имплементација. Сепак, специјализирана агенција на ООН, Меѓународната поморска организација, игра улога во следењето и спроведувањето на одредени одредби од конвенцијата, заедно со меѓувладината Меѓународна комисија за лов на китови и Меѓународната власт на морското дно (МСР), основана со конвенцијата да ги организира, регулира и контролира сите активности поврзани со минерали во меѓународната област на морското дно над територијалните граници.
УНЦЛОС формирал Меѓународен трибунал за морско право (ИТЛОС), со седиште во Хамбург, Германија, за да ги суди сите спорови во врска со толкувањето или примената на конвенцијата (предмет на одредбите од член 297 и на изјавите дадени во согласност со членот 298 од конвенцијата). Неговите 21 судии се извлечени од широк спектар на нации. Бидејќи ЕЕЗ е многу обемна, многу случаи на ИТЛОС се однесуваат на конкурентни тврдења за океанските граници меѓу државите Од 2017 година, ИТЛОС решил 25 случаи.
Поморски закон
Правото на морето треба да се разликува од поморското право, кое се однесува на поморски прашања и спорови меѓу приватни страни, како што се поединци, меѓународни организации или корпорации. Меѓутоа, Меѓународната поморска организација, агенција на ООН која игра голема улога во спроведувањето на морското право, исто така помага да се развијат, кодифицираат и регулираат одредени правила и стандарди на поморското право.
37
37 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 37 година од новата ера, 37. од првиот милениум, 37. од I век и осма од 30-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5545 и 5546 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4787 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3797 и 3798 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 790.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 37 година се протега во 2673 и 2674, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2733 и 2734 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 580. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 603 и 602 година пред хиџра.
Надворешни врски
30er
NGC 2660
NGC 2660 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Едро, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2660 се споменува и како OCL 759, ESO 260-SC4.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2660 е од видот I3m. Видливиот сјај со голо око изнесува 8,8 m. NGC 2660 има само една позната привидна димензија, која изнесува 3'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 8 ч 42 м 38 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 47° 12' 2".
Други поделби
Проучување на NGC 2660 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 397; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8155.
Иранска забеста птица
Иранска забеста птица (англиски:: Iranian Toothed Bird) наводно е криптид чиј труп е пронајден во Мешгиншахерскиот округ во Иран.
Опис
Опишана е како мала птица со кратка опашка и кратки крила со клун, кој е полн со остри заби и череп чиј облик е сличен со черепот на помали диносауруси Тероподи. Прекриена е со костенливо перје.
Сомбатхељ
Сомбатхељ (Szombathely) — град во Унгарија. Градот претставува административен центар на округот Ваш, сместен во западниот дел од земјата, во близина на границата со Австрија.
Име
Името на градот Сомбатхељ (Szombathely) потекнува од унгарските зборови szombat - „Сабота“ и hely - „место“, мислејќи се на средновековните пазари кои се одржувале во градот секоја сабота во неделата.
Германското име Steinamanger значи „камен на полето“ (Stein am Anger) и притоа се мисли на урнатините од римскиот град Саварија. Неколку историчари сметаат дека со германската верзија на името може да се однесува и на земјотресот од 458 година, кој целосно го уништил градот.
Латинското име Savaria или Sabaria доаѓа од Sibaris, латинското име за токот Ѓонѓос. Коренот на зборот е со потекло од пра-индоевропскиот збор seu, што значи „мокар/ра/ро“. Во друго јазици името на градот е: на хрватски Sambotel, на словенечки Sombotel.
Географија
Сомбахтељ е сместен во западниот дел на унгарската држава, на местото каде Панонската низина преоѓа во брдо на Алпите, кои се наоѓаат во соседна Австрија. Во близина на градот тече реката Раба.
Историја
Сомбахтељ е најстар град во Унгарија, формиран уште во времето на Стариот Рим. Пред да дојдат Унгарците на овие простори, во него живееле Лангобардите и Словените. Во 10 век доаѓа до населување на Унгарицте во овие краеви, кои ги затекле словенските племиња кои во тоа време се занимавале со земјоделство.
Веќе во првите векови од владеењето на Унгарците, градот станува средиште на државатам, но во нападите кои ги извеле Монголите во 13 век, градот настратал. Во 1407 година станал главен град на округот Ваш, кој во тоа време бил во склоп на Кралството Унгарија. .
Развојот на градот бил повторно спречен од отоманските освојувања во Панонската низина, кога градот се наоѓал на граница, која била нестабилна и со чести конфликти и крадечки напади.
Вистинската власт на Хабсбурговците почнува после чумата 1710 год. и големиот пожар во 1716 године, кога до тогаш унгарскиот град бил населуван од 3000 Германци. 19-от век на градот му донел и подвизи, но и падови. Градот за време на тој век добил железница и прва индустрија. Но, градот и околијата многу тешко го погодила Унгарската револуција 1848/1849.
Последните 20 години, градот повторно оживеал, благодарени на отворањето на блиската граница кон Австрија и со тоа успева да се поврзе со државите од западот.
Адагум (река)
Адагум е река во Краснодарската територија на Русија, лева притока на Кубан. Должината на реката е 66 км, површината на одводниот слив е 336 км².
Сомбатхељ
Надворешни врски
47.23333°N, 16.63333°W
Адагум (река)
Започнува на сливот на реките Баканка и Неберџај, кои пак започнуваат на северните падини на масивот Маркот. Храната е мешана, со доминација на дожд. Адагум претходно имала широка мрежа од бројни притоки. Сега реката ги загубила, бидејќи значителен дел од нејзиниот слив е окупиран од акумулацијата Варнавински, во која се влева. Водниот режим на реката се одликува со слаба вода (до сушење) во лето. По обилните дождови во планините се излеваат нејзините брегови. Конкретно, ноќта на 7 јули 2012 година, поради обилните дождови на реката во регионот Кримск, се случила голема поплава, во која загинале повеќе од 160 луѓе, неколку десетици илјадници биле повредени или го загубиле својот имот. За да се соберат надојдените води во коритото на реката, изградена е акумулацијата Варнавински. Под акумулацијата, реката е канализирана и се нарекува канал за испуштање Варнавински. Сепак, мал дел од каналот по резервоарот останал од реката - до каналот за испуштање Варнавински.
Според В. Н. Ковешников и Ј. Кокова, името доаѓа од тюрк. пеколот (островот) и тюрк. кум (песок) - „песочен остров“ (можеби одадагуа („глув“) или адаг - „зрак“  ). Според К. X. Меретуков, името на цветот афион ( Атӏэкӏум ). Исто така, „Адагум“ пред Кавкаската војна меѓу Черкезите се нарекувал област на племето Натухаџи. За време на крајот на војната, артилерија била употребена на реката за прв пат од страна на Черкезите.
1439
1439 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1439 година од новата ера, 439. од вториот милениум, 39. од XV век и последна од 1430-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6947 и 6948 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6189 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5199 и 5200 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2192.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1439 година се протега во 4075 и 4076, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4135 и 4136 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1982. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 842 и 843 исламска година.
Мементо (филм од 2000 година)
Мементо (англиски: Memento) е американски филм (мистериозен трилер) од 2000 година во режија на Кристофер Нолан, а заснован на расказ на неговиот брат Џонатан, со наслов „Мементо мори“. Во главните улоги настапуваат Гај Пирс, Кери-Ен Мос и Џо Пантолиано.
Филмот има добиено бројни пофалби од страна на критичарите и публиката, а бил номиниран за „Златен глобус“, во категоријата за најдобро сценарио, како и за „Оскар“, во категориите за најдобро сценарио и за монтажа. Вкупно, филмот освоил 51 награда, а покрај тоа, имал уште 47 номинации.
Во стандардната верзија на филмот, настаните се случуваат обратно од хронолошкиот ред, но во некои држави има посебно ДВД издание со верзија во која дејството се случува по хронолошки редослед.
Синопсис
Филмот го следи светот на Леонард Шелби, кој се здобил со тешка повреда на главата при обидот да ја спаси сопругата си од убиство, што резултирало со појава на антероградна амнезија. Поради тоа, Леонард не може да создава нови сеќавања, а на единственото нешто на што се сеќава е на настаните непосредно пред повредата. Настојувајќи да ги запомни актуелните настани, тој чува белешки, вади фотографии, а на себе ги тетовира најважните факти кои мора да ги знае. Целта на Леонард е да се одмазди на човекот кој ја силувал и убил неговата сопруга и затоа ги бележи сите податоци кои би можеле да го доведат до него.
Пред да се здобие со повредата, Леонард бил снаодлив осигурителен истражувач и имал способност да ги препознае луѓето кога лажат. Неговиот прв голем случај бил оној со Семи Џенкис, кој страда од губиток на краткотрајна меморија. Користејќи серија едноставни тестови засновани на инстинкт, а не помнење, Леонард доаѓа до заклучокот дека Семи лаже во врска со својата болест и му оневозможува да добие осигурување. По тој настан, сопругата на Семи, која е дијабетичарка, го тера на секоја минута да ѝ даде инекција со инсулин или за да провери дали неговата состојба може да се смени или, едноставно, да изврши самоубиство. Поради тоа што Семи не е во состојба да ги запомни настаните што се случиле пред неколку минути, тој ја предозира со инсулин и таа умира.
Откако Леонард ја раскажува приказната за Семи, во филмот се појавува човек по име Теди, кој тврди дека е полицаец и дека му е доделен случајот за смртта на сопругата на Леонард, и кој ќе се спријатели со него. Леонард му помага во барањето на убиецот, за кој само успеал да дознае дека се вика Џон Г.
На крајот на филмот, Леонард мисли дека успеал да ја оствари својата одмазда, но набрзо дознава дека Теди го манипулирал. Имено, човекот кој Леонард го убил бил дилерот Џими Гранц, а Теди од тоа сакал да извлече лична корист и да го земе скапоцениот „Јагуар“ на Џими, заедно со 200 илјади долари. Во таа сцена, Теди му ја раскажува на Леонард целата приказна. Му кажува дека тој веќе го убил вистинскиот Џон Г. пред неколку години, како и многу други луѓе со истото име. Меѓутоа, Џон Г. не бил одговорен за убиството на неговата сопруга, туку само за силувањето, а Леонард самиот ја искривил приказната за смртта на жена му. Таа преживеала напад, но фрустрирана од неговата состојба се предозирала со инсулин кој ѝ го дал тој. Теди тврди дека Семи никогаш немал сопруга, туку дека Леонард својата приказна ја преточил во онаа на Семи.
Леонард одбива да поверува во тоа и настојува што побрзо да заборави што му рекол Теди. Пред да заборави, Леонард на сликата на Теди запишува „Не верувај во неговите лаги“, и си става потсетник дека мора да го тетовира бројот на регистрацијата на автомобилот на Теди. Тогаш, тој сфаќа дека сите луѓе се залажуваат самите себе, а тој се разликува од сите по тоа што е свесен за самозалажувањето. Го зема автомобилот на Џими и оди во салонот за тетовирање за да го истетовира бројот на регистрација на Теди.
Потоа, во џебот на костумот, кој го зел од Џими, наоѓа порака од неговата девојка Натали и оди во кафулето во кое таа работи. Откако ќе ѝ раскаже за своето пореметување, таа сака да провери дали има вистина во неговата приказна. Откако се уверува, одлучува да го искористи за да се ослободи од еден човек по име Дод. Леонард е преокупиран со решавање на загатката што сам си ја поставил, но сепак смета дека треба да ѝ помогне на Натали. Откако ќе се бркаат, тој го фаќа Доди и врзан го затвора во ормарот од неговата хотелска соба. Следното утро, се буди во истата соба и го наоѓа Доди, не сеќавајќи се на претходната вечер. Набрзо доаѓа Теди и во паника го тера Доди да избега надвор од градот со неговиот автомобил. Откако дознава дека Дод го нема, Натали одлучува да му открие на Леонард кој е сопственик на возилото со регистарската табличка на автомобилот на Теди. Леонард се изненадува кога открива дека вистинското име на Теди е Џон Едвард Гемл, т.е. Џон Г, па го убива.
Речани (Кочанско)
Речани — село во Општина Кочани, во областа Осоговија, во околината на градот Кочани.
Стопанство
Селото во основа има полјоделско-сточарска функција. Во рамките на неговиот атар, пасиштата зафаќаат површина од 335 ха, шумите се на површина од 265 ха, а на обработливо земјиште отпаѓаат 94 ха.
Во атарот на селото, поточно на местото на спојување на Бела и Црна во Оризарска Река, е планирана изградба на хидросистемот „Оризарска Река“ којшто би вклучувал изградба на вештачкото езеро Речани.
Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Речани живееле 130 жители, сите Македонци. По податоци на егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Речани имало 160 Македонци под врховенството на Бугарската егзархија.
Според пописот од 2002 година, во селото Речани живеат 13 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2 жители, сите Македонци.
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Кочани од 2004 година.
Во периодот 1996-2004, селото било дел од Општина Оризари.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од Општина Полаки.
Во XIX век, Речани било дел од Кочанската каза на Отоманското Царство.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 894 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на шумска куќичка на ПОС „Осогово“. Во ова избирачко место е опфатено и селото Вранинци.
На парламентарните избори во 2020 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 5 гласачи.
Култура и традиција
Во минатото, селото било познато по тоа што во него имало валавници, а и околната месност била наречена по нив.
Јелена Јовичиќ
Јелена Јовичиќ (родена 29 јули 1976 година во Белград, Србија) е српска глумица. Јелена е една од најпознатите млади глумици на мјузикли во Србија. Од 2001 година е постојан член на Театарот на Теразии, во кого игра многу улоги, а повеќето се Бродвејски мјузикли како Greese, Бакни ме Кејт, Хор линија, Чикаго, Производителите, Виктор Викторија, Mamma Mia. Ја одигра главната улога во мјузиклот Кукла од насловни страни, а потоа и во претставите Лекар , на Поп Киро и поп Спиро , Светлосни фази , Под сјајот на ѕвездите , Херои.
2015 година Јелена со нејзината продукција направи чекор напред во нејзината кариера и направи независни бродвејски мјузикл Spamalot, кој сè уште успешно се изведува како во Белград така и во целиот регион, во чиј состав играат српските најпознати и најдобрите глумци Никола Којo , Никола Ѓуричко , Гордан Кичиќ , Срѓан Тимаров , Дејан Луткиќ, Слободан Бода Нинковиќ, Александар Сречковиќ Кубура ... Нејзините најдобри улоги, се разбира:
На талентот на Јелена не одолеаа и српските најпознати директорите на овие простори, како што се Емир Кустурица, Горан Паскаљевиќ, Горан Марковиќ, Кокан Младеновиќ, и многу други.
Животопис
Глума дипломирала на Факултетот за драмски уметности во Белград, во класата на професор Владимир Јевтовиќ 2002 година.
Јелена, заедно со Бод Нинковиќ, го водела програмот Беовизија од 2005 година до 2007 година.
Фотографија
Фотографија (светлопис) ― уметност, наука и практика на создавање на долготрајни слики со снимање на светлина или други електромагнетни зрачења, или хемиски, со помош на материјали чувствителни на светлината, како што е фотографски филм, или по електронски пат со помош на сензорот за слика. Типично, леќата се користи за да ја фокусира одбиената или испуштената светлина, од предмети во вистинска слика, на површина чувствителна на светлина во внатрешноста на фотоапаратот, за време на експонажата. Резултатот во електронскиот сензор за слика е електрично полнење на секој пиксел, кој електронски се обработува и се чува во една податотека за дигитална слика, за следниот приказ или обработка.
Фотографската емулзија резултира со неразвиена слика која не е видлива, и која подоцна е хемиски развиена во видлива слика, или во негатив или во позитив, во зависност од намената на фотографскиот материјал и начинот на обработка. Традиционално, негативната слика на филмот, се користи за да се создаде позитивна слика по фотографски пат, на хартија наменета за правење фотографии и ова е  познато како,развивање на фотографија.Исто така, равивањето на фотографијата може да се постигне со користење на апарат за зголемување или преку филм за фотоапарат. Фотографијата има многу намени во бизнисот, науката, производството (на пр. фотолитографска), уметност, за рекреативни цели, и за масовната комуникација.
Потекло на поимот
Во 1834 година, во Кампинас, Бразил, француски сликар и пронаоѓач, Херкулес Флоренс,, во својот дневник го напишал зборот “photgraphie” (фотографија) за да ја опише неговиот постапка. Колку што може да се утврди, тоа било Господин Џон Хершел на предавање пред Кралското друштво во Лондон, на 14 март 1839 година, кој го направил зборот „фотографијаˮ да биде познат ширум светот. Но, во една статија објавена на 25 февруари истата година, во еден гемрнаски весник, наречен “Vossische Zeitung”, Јохан вон Медлер, астроном од Берлин, веќе го користел зборот фотографија.
Зборот фотографија произлегува од грчкиот збор “φωτός (phōtos)”, генитив на “φῶς (phōs)”, "светлина"  и “γραφή (graphé)” „застапеност со помош на линии или "цртaње",  кои заедно означуваат „цртање со светлина.ˮ Историја и развој
Технологии на претходниците
Фотографијата произлегла, со поврзувањето на неколку технички откритија. Долго време пред да бидат направени првите фотографии, во 5-ти и 4 век пред нашата ера, кинескиот филозоф Мо Ди и грчките математичари Аристотел и Евклид го опишале фотоапаратот без леќи. Во 6 век, византискиот математичар Антим од Трелс, користел еден вид на темна комора во неговите експерименти. Ибн ал-Хаутам (Алхазен) ја проучувал темната комора и фотоапаратот без леќи, Албертус Магнус (1193-1280) го открил сребрениот нитрат и Жорж Фабрикус (1516-1571) го открил сребро хлоридот. Даниел Барбаро ја опишал мембраната во 1566 година. Во 1694 година, Вилхелм Хомберг опишал како светлината ги затемнила некои хемикалии ( фотохемиски ефект). Белетристичката книга “Giphantie”, од францускиот автор Типењ де ла Рош, објавена во 1760 година, го опиша она што може да се протолкува како фотографија.
Откривањето на темната комора, која дава слика од место датира од античка Кина. Леонардо да Винчи споменува дека во темните пештери, на крајот од сончевата долина се формираат природните темни комори. Дупката во пештерскиот ѕид, ќе дејствува како фотоапарат без леќи и се одбива, странично зачувана, слика која на парче хартија е наопаку. Затоа, настанокот на фотографијата првенствено се однесува на содзавање на средство, за да се приготви и задржи сликата, создадена од страна на темната комора. Првиот успех за копија на слики, без фотоапарат се појавува кога, Томас Веџвуд, од позната фамилија на грнчари, добил примероци од слики цртани на кожа, користејќи сребрени соли. Бидејќи тој немал начин како постојано да ги средува тие копии (со миење на неизложените сребрени соли, сликата се стабилизира), тие ќе се претворат целосно црни на светлина и на тој начин морале да се чуваат во темна соба за да се гледаат. Сликарите од времето на ренесансата користеле темна комора, кое, всушност, му дава оптичко прикажување во боја која се истакнува во западната уметност. Теманата комора буквално на латински, значи „темна собаˮ. Тоа е кутија со дупка во неа, која се овозможува светлината да поминува, и да се создаде слика на парче хартија.
Првата фотографија со фотоапарат (во 1820 година)
Фотографијата со помош на фотоапарат, е смислена во првите децении на 19 век,а со тоа, се чинело дека може да се фатат повеќе детали и информации од традиционалните медиуми, како што се сликарство и вајарство. Сликањето како остварлива постапка се навраќа во 1820-тите години, со развојот на хемиската фотографија. Првата трајна отичка литографија била слика, создадена во 1822 година, од францускиот пронаоѓач Нисефор Непс, но беше уништена за подоцна да не се умножува. Непсе повторно успеа да создаде таква слика, во 1825 година. Тој со темна комора ја направи првата трајна фотографија од природата (неговиот поглед од прозорот, во  општината Ле Грас). Бидејќи неговите фотогорафии требало време за да се изложат (осум часа), тој се обидел да пронајде нов метод. Работејќи во соработка со Луис Дагер, во 1816 година, врз основа на откритие од страна на Јохан Хајнрих Шулц, тие експериментирале со сребрени соединенија, кои изложени на светлина, мешавината од сребро и креда поцрнува. Непсе починал во 1833 година, но Дагер продолжил со работа, на крајот кулминирајќи со развивање на дагеротипија во 1837 година. Дагер, за првпат слика една личност во 1838 година, додека го земал дагеротипот на улица во Париз, запрел пешак, бидејќи удрило сјај од чевелот, доволно долго за да биде фатен со долга експонажа (неколку минути).Франција на крајот се согласила  да му дава пензија на Дагер за неговиот метод, во замена за неговото ветување на целиот свет да го објави своето откритие како дар од Франција, којшто го направил во 1839 година.
Во меѓувреме, Херкулес Фиренца веќе создал многу сличен метод во 1832 година во Бразил, именувајќи го како „Фотографијаˮ, а порано англискиот пронаоѓач Вилијам Фокс Талбот, открил друг начин да се фиксира сребрениот метод за слика, но тоа се чувало во тајност. По читањето за пронајдокот на Дегер, Талбот го усовршува неговиот метод, така што портретите биле лесно достапни до широките маси. Од 1840 година, Талбот го измислил методот „калотипˮ, кој создава негативни слики. Познатата фотографија(од негатив) на Талбот во 1835 година, во опатијата Лакок, е најстарата позната слика од негатив што постои.
Џон Хершел направил многу придонеси во правец на новите методи. Тој го измислил методот „цијанотипˮ сега познат како „скицаˮ. Тој беше првиот кој го употребил зборот „фотографијаˮ, „слика од негативнаˮ и „„слика од позитивˮ фотографија. Тој во 1819 година, го открил натриум тиосолфат, за да биде растворувач на сребро халогенидите, и ги запознал Талбот и Дагер со неговото откритие во 1839 година, дека тоа може да се употребува за „фиксирањеˮ на слики и да ги направи трајни. Тој кон крајот на 1839 година, ја создал првата фотографска плочка за слики од негатив.
Во март 1851 година, Фредерик Скот Арчер во „Хемичаротˮ(ˮThe Chemistˮ) ги објавил своите откритија, преку колодионскиот метод на мокра фотографска плочка. Додека да биде воведена сувата фотографска плоча, овој метод станал најшироко употребуван, помеѓу 1852 година и крајот на 1860 година. колодионскиот метод Спрема колодионскиот метод, постојат три подгрупи : „Амбротипотˮ ( слика од позитив на стакло), „Феротипотˮ или „Тинтипотˮ ( слика од позитив на метал ) и вадење слики од негатив на белка од јајце или на пиперен сол.
Во текот на 19 век се постигнало голем напредок кај фотографските плочи и кај вадењето слики од негатив. Во 1884 година, генијалниот Џорџ Истман ја развил технологијата за филм наменет за фотоапарат, за да ги замени фотогорафските плочи, доведувајќи ја технологијата која што денес се користи кај фотоапаратите со филм. Во 1908 година, Габриел Липмен ја освоил Нобеловата награда во Физиката, за неговиот метод на фотографско копирање на боите, врз основа на феноменот за мешање, исто така познар како „Липменскаˮ фотографска плоча.
Црно-бела фотографија
Во почетокот фотографиите биле еднобојни, или црно-бели. Дури и откако филмот во боја бил полесно достапен, црно-белата фотографија продолжила да се истакнува со децении, поради нејзината пониска цена и нејзиниот „класиченˮ фотографски израз. Важно е да се обрне внимание дека некои еднобојни слики не се секогаш чисто црно-бели, но исто така содржат и други нијанси во зависност од развивањето на филмот. Методот „цинотипˮ прави слики составен од сини тонов. Методот „албуменˮ прави кафеави тонови, и за првпат се користи повеќе од 150 години.
Многу фотографи продолжуваат да прават некои еднобојни слики, поради често докажаната архивска трајност на добро развиените сребро-халидни материјали. Некои дигитални слики во боја, се развиваат преку разнообразни техники за да се направат црно-бели слики, а некои производители изработуваат дигитални фотоапарати кои се наменети само за еднобојни слики.
Фотографија во боја
Фотографијата во боја се проучувала во средината на 19-от век. За првите експерименти во боја биле потребни посебно долготрајни експонажи (часови или денови да се направат слики), а фотографот не можел да ја „фиксираˮ, бојата на сликата да не избледнува брзо кога е изложена на бела светлина. Првата трајна фотографија во боја е сликана во 1861 година, преку принципот на тро-бојно сликање и за првпат објавен во 1855 година, од страна на физичарот Џејмс Кларк Максвел. Идејата на Максвел била да направи три одделни црно-бели фотографии преку црвени, зелени и сини светла. Ова овозможува фотографот да пресоздаде слика во боја, со три основни каналчиња.