cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
330
Други календари
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 330 година се протега во 2966 и 2967, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3026 и 3027 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 873. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 301 и 300 година пред хиџра.
Лужица
Лужица (Lausitz, Łužica, Łužyca, Łużyce, Lužice) — историска област во Средна Европа. Се протега од реките Бубр и Квиса на исток до долината на Елба на запад, денес сместена во рамките на германските покраини Саксонија и Бранденбург, како и во Долношлеското и Лубушкото Војводство во западна Полска. По освојувањето на источна Германија од Црвената армија и поделбата во 1945, источниот дел на Лужица долж реката Лужичка Ниса припаднал на Полска.
Името потекнува од лужичкиот збор luzicy, кој означува „мочуришта“.
Поважни населени места
Поважни градови и гратчиња во Лужица се:
Елефтерион
Елефтерион (грчки: λιμήν Ἐλευθερίου) претставувало најголемото пристаниште во Цариград, денешен Истанбул, Турција. Пристаништето било познато како Теодосиево или Кесариево пристаниште.
Пристаништето било изградено во 390 година во времето на Теодосиј I (379—395), и се наоѓало помеѓу деветтиот и единаесеттиот реон на градот во денешен Јеникапи, односно на јужниот дел од градот на Мраморно Море. Ова пристаниште претставувало главна точка во градот кога станувало збор за трговија и размена. Подоцна областа била трансформирена во земјоделска градина.
Трн (село)
Трн — село во областа Пелагонија, во Општина Битола, во околината на градот Битола.
Потекло на името
Името на селото првпат е забележано во 1468 година. Се верува дека потекнува од трн, односно дека неговата околина има трнеста вегетација.
Географија и местоположба
Селото се наоѓа во Пелагонија, во средишниот дел на Битолското Поле и во северниот дел на територијата на Општина Битола, од десната страна на Црна Река. Селото е рамничарско, на надморска височина од 573 метри. Од градот Битола, селото е оддалечено 10 километри.
Мало полско село на граница помеѓу површините кои понекогаш се поплавуваат. Околни села се Карамани, Добромири и Могила.
Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Бакалица, Брборник, Завој, Шошкојца, Шаржинец, Карапашица, Бучало, Бари, Дупки, Лозја, Јаничарец, Рогачица, Слатина, Сливка, Црквиште и Ефендица.
Селото Трн се наоѓа во рамнината на Пелагонија, североисточно од градот Битола.
Историја
Еден километар северно од селото се наоѓа месноста Црквиште, каде се познаваат „темели и камења“. Мештаните веруваат таму се наоѓал манастирот, кој запустел кога дошле Турците.
Денешното село е млада населба, основана од предците на родот Чавкаровци. Кога било основано, селото се наоѓало во месноста Дабје, околу два километри западно од денешната положба. Таму се наоѓаат лозјата на соседното село Карамани. Бидејќи на споменатото место имало змии, мештаните се преселиле на денашната положба. .
Во век, Трн било село во Битолската каза на Отоманското Царство.
Стопанство
Атарот зафаќа простор од 12 км2. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 1.069 хектари, па затоа селото има полјоделска функција.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Трн живееле 240 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Трн имало 200 жители, под врховенството на Бугарската егзархија.
Селото е мало, населено со македонско население. Тоа, во 1961 година броело 305 жители, а во 1994 година бројот се намалил на 120 жители.
Според пописот од 2002 година, во селото Трн живееле 113 жители, сите Македонци.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 87 жители, од кои 79 Македонци и 8 лица без податоци.
Родови
Трн е македонско село.
Родови во селото се:
Самоуправа и политика
Селото влегува во рамките на Општина Битола, која била проширена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.
Во периодот од 1996 до 2004 година, селото се наоѓало во рамките на некогашната општина Битола.
Во периодот од 1965 до 1996 година, селото било сместено во големата општина Битола.
Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Логоварди, во која селото Трн, се наоѓале и селата Долно Оризари, Карамани, Логоварди, Оптичари и Поешево. Општината Логоварди постоела и во периодот 1950-1952.
Избирачко место
Во селото постои избирачкото место бр. 0134 според Државната изборна комисија, сместено во основното училиште.
На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 89 гласачи.
Иселеништво
Се знае за следниве иселеници: Манчевци (3 к.), Ќентовци (2 к.), Чичкаровци (2 к.) и Ракомет (1 к.), кои живеат во Оптичари; Кајмакановци (1 к.) и Трничани (1 к.), кои живеат во Добромири; Петревци (17 к.), живеат во Ротино; Спировци (1 к.), живеат во Логоварди.
Исто така, од ова село има многу иселеници во селата Горно Оризари и Долно Оризари, како и во градот Битола, но и во Европа и во прекуокеанските земји.
1383 п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4125 и 4126 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 3367 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 2377 и 2378 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 630 пред основањето на Рим.
Економија на Црна Гора
Економијата на Црна Гора спаѓа во групата на новопојавените пазарни економии.
Историја
Црна Гора ги направила своите први чекори кон индустриската економија кон XX век. Причините за ова релативно доцнење лежат во малото население, недостигот на суровини, неразвиената сообраќајна мрежа и релативно ниската стапка на инвестиции. Сепак, ова доцнење во индустријализацијата имало свои позитивни ефекти - Црна Гора преживеала како специфична еколошка оаза. Првите фабрики биле изградени во Црна Гора во првата деценија на 20 век, по што следувале дрвни мелници, рафинерија за нафта, пиварница и електрични централи. Оваа кратка еволуција на индустриската економија била прекината од нови војни - Прва балканска војна (1912-1913), по што следувале Првата светска војна и Втората светска војна. Помеѓу двете светски војни, земјоделството ја задржало својата доминантна позиција во националната економија, додека единствените преостанати индустриски постројки биле дрвни мелници, фабрики за тутун, пиварници и солани.
Црна Гора како дел на СФР Југославија
Економијата постигнала голем напредок по Втората светска војна, бидејќи Црна Гора станала дел од СФРЈ. Во периодот по Втората светска војна, Црна Гора доживеала период на брза урбанизација и индустријализација. Се појавил индустриски сектор за производство на електрична енергија, челик, алуминиум, рударство, шумарство и преработка на дрво, текстил и производство на тутун, додека трговијата, а особено туризмот станале сè поважни до крајот на 1980-тите.
Црна Гора како дел на СР Југославија
Поради својата поволна географска местоположба (пристап до Јадранското Море и Скадарското Езеро), Црна Гора станала центар за шверцска активност. Целокупното црногорско индустриско производство било запрено, а главната економска активност на републиката станала шверц на кориснички стоки - особено бензин и цигари, кога нивните цени особено се зголемиле. Ова станало де факто легализирана практика и траело со години. Во 1997 година, Мило Ѓукановиќ ја презел контролата над владејачката партија ДПС и започнал со прекин на врските со Србија. Тој ги обвинил политиките на Слободан Милошевиќ за севкупниот пад на црногорската економија. Возвратната инфлација ја натерало црногорската влада да ја доларизира економијата, усвојувајќи ја германската марка еднострано, и инсистирајќи на поголема контрола врз економската судбина на земјата. Ова на крајот резултирало со создавање на Србија и Црна Гора, лабава унија во која црногорската влада имала доминантна одговорност за своите економски политики.
Ова било проследено со спроведување на побрза и поефикасна приватизација, усвојување на реформаторско законодавство, воведување на ДДВ. Кога германската марка била заменета со еврото, и покрај приговорите од Брисел, еврото станала официјална валута на земјата. Владата воспоставила среднорочен план за економски реформи, популарно нарекуван „Агендата“.
Црна Гора како самостојна држава
Референдумот за независност се одржал на 21 мај 2006 година, во кој народот на Црна Гора гласал со видно мнозинство во корист на независноста на Црна Гора од Србија. По референдумот за независност, црногорската економија продолжила да се трансформира, со прогласена цел да стане елитно туристичко одредиште и да се приклучи кон Европската унија. Биле направени напори за привлекување странски инвеститори во туризмот, како и во големи инфраструктурни проекти, кои се потребни за да се олесни развојот на туризмот.
Црна Гора доживеала бум во недвижности во 2006 и 2007 година, кога богатите Руси, Британци и други започнале да купуваат имот на црногорскиот брег. Црна Гора, од 2008 година, добила повеќе странски инвестиции по глава на жител отколку која било друга нација во Европа. Поради странските директни инвестиции, црногорската економија пораснала со многу брзо темпо во последниве години. Сепак, рецесијата на крајот на 2000-тите неизбежно го забавила растот, бидејќи најголемите гринфилд инвестиции (развој на Велика Плажа, Ада Бојана, Буљарица, Јаз, изградба на автопатот Бар-Бољаре, нови електрани) можело да се одложи. Рецесијата, исто така, сериозно наштетила на фабриката за алуминиум во Подгорица, изградена во 1969 година и најголем единствен учесник во БДП и главен извозник.
Во првата половина на 2012 година, Црна Гора извезила стоки (претежно метали) во вредност од 182,3 милиони евра, што е за 14,6% помалку во однос на истиот период од претходната година. Главните извозни партнери биле Хрватска (47,2 милиони евра), Србија (36,8), Босна и Херцеговина и Унгарија (12,7). Увозот (претежно храна, нафта и електрична енергија) изнесувал 864,9 милиони евра, што е за 2,6% повеќе од истиот период претходната година. Најголеми увозни партнери биле Србија (249,2 милиони евра), Грција (73), Босна и Херцеговина (59,8).
Банкарскиот сектор на Црна Гора е високо концентриран со висок удел на странски капитал. Банките во Црна Гора обично функционираат како универзални банки, обезбедувајќи малопродажни и корпоративни банкарски производи и услуги. Во текот на последните години (2007-2016), банките привлекуваат депозити од резидентите и нерезидентите. Поголемиот дел од банките нудат сметки за нерезиденти, обично на физички и правни лица.
Даночен систем
Од 2007 година, Црна гора применува систем на рамен данок при оданочувањето на доходот од плати, пензии, камати и дивиденди. Првобитно, даночната стапка изнесувала 15%, во 2009 година била зголемена на 12%, а во 2010 година била намалена на 9%, со што се изедначила со данокот на добивка. Во февруари 2013 година, рамниот данок бил напуштен и заменет со прогресивно оданочување. Притоа, стапката на данокот на доход изнесува 9% за приходите до 720 евра месечно и 15% за приходите над 720 евра месечно. Одредени приходи, како што се приходите од лични услуги, подлежат на оданочување по стапка од 9% на даночна основа која е еквивалентна на 70% од приходот. Приходот од каматата која е исплатена на нерезидент подлежи на оданочување од 5%. Дополнителниот приход објавен во годишната даночна пријава исто така е предмет на даночна стапка од 9%. На 1.11.2020 година прогресивниот данок бил замрзнат на 36 месеци, до 1 јануари 2023 година.
Со даночната реформа од 2013 година, општата стапка на ДДВ се зголемила од 17% на 19%, а за да се подобри даночниот систем и да се создаде поефикасен механизам за прибирање на јавни приходи биле донесени Законот за превенција од нелегален бизнис и Законот за данок на недвижен имот. Покрај општата стапка на ДДВ, за одредени производи се применуваат и две повластени стапки од 0% и 7%. За време на Светската финансиска и економска криза, Црна Гора вовела „кризен данок“ на бруто-платите поголеми од 720 евра по даночна стапка од 15%, која подоцна била намалена на 13%. Исто така, за да се зголемат јавните приходи, биле донесени и други мерки, како: била зголемена стапката на придонесот за здравствено осигурување на товар на работодавецот за 0,5%; постепено биле зголемени акцизите на цигарите; бил воведен данок на кафе и на добивките од игри на среќа; и била утврдена наменска такса од 7 центи по литар гориво за финансирање на изградбата на автопат и за стимулирање на врвниот спорт.
Космос-896
Космос-896 — еден од над 2.400 советски вештачки сателити лансирани во рамките на програмата „Космос“.
Општи податоци
Сателитот е лансиран од космодромот Плесецк, СССР на 3 март 1977 г. Во орбитата околу планетата Земја бил исфрлен од носечка ракета. Масата на сателитот при лансирањето изнесувала 4000 килограми. Космос-896 бил надгледувачки сателит.
Орбитални податоци
Исфрлувањето на сателитот било на ниска орбита околу Земјата. Периодот на обиколување на сателитот околу Земјата изнесувал 88,4 минути, додека аголот на наклонетост на орбиталната рамнина во однос на рамнината на екваторот изнесувала 72,8°. Најголемото растојание од Земјата го достигнал на 205 км, а најмалото на 193.
Климатска белетристика
Климатската фикција (понекогаш скратена како cli-fi) — литература што се занимава со климатските промени и глобалното затоплување. Не мора да е шпекулативна по природа, делата може да се случуваат во светот каков што го знаеме или во блиска иднина. Жанрот често вклучува научна фантастика и дистописки или утописки теми, замислувајќи ја потенцијалната иднина врз основа на тоа како човештвото реагира на влијанијата на климатските промени. Технологиите како што се климатското инженерство или практиките за климатска адаптација честопати се истакнати во делата кои ги истражуваат нивните влијанија врз општеството. Климатската белетристика се разликува од петрофикцијата која директно се занимава со нафтената култура и економија.
Иако терминот „климатска фикција“ почнал да се користи дури во 2010-тите, климатските промени се тема на фикција од 20 век, пионерски од автори како Џеј Џеј Балард и Октавија Е. Батлер. Истакнати автори на климатска фантастика се Маргарет Атвуд, Ким Стенли Робинсон и Ричард Пауерс.
Универзитетските курсеви за литература и прашања за животната средина може да вклучуваат фикција за климатските промени во нивните наставни програми. За оваа група литература пишувале различни публикации, вклучувајќи ги и Њујорк Тајмс, Гардијан и списанието Дисент, меѓу другите меѓународни медиуми. Улогата на фикцијата во комуникацијата со климатските промени е тема на проучување.
Терминологија
Терминот „cli-fi“ бил измислен од хонорарниот новинар за вести и климатски активист Ден Блум во 2007 или 2008 година. Блум го користел терминот за да ја опише својата новела Поларниот град црвен, постапокалиптична приказна за климатските бегалци во Алјаска сместена во 2075 година, која не била комерцијално успешна. Подоцна влегол во мејнстрим медиумска употреба во април 2013 година, кога Christian Science Monitor и NPR објавиле приказни за ново книжевно движење на романи и филмови кои се занимавале со климатските промени предизвикани од човекот. Блум бил критичен поради недостатокот на спомнување на неговата улога во измислувањето на терминот во овие одлики. Скот Тил во HuffPost во 2014 година напишал дека го популаризирал терминот во 2009 година, инспириран од мешавината на науката и фантастиката во филмот на Франи Армстронг, The Age of Stupid.
Голем број книжевни дела, исто така, се занимавале со климатските промени многу децении пред ова, а терминот ретроактивно се применувал на нив.
Историја
Романот на Жил Верн од 1889 година „Купување на северниот пол“ ги замислува климатските промени поради навалување на оската на Земјата. Во неговиот постхумен Париз во дваесеттиот век, напишан во 1883 година и сместен во 1960-тите, истоимениот град доживува ненадеен пад на температурата, кое трае три години.
Научно-фантастичниот роман Дина на Френк Херберт од 1965 година, сместен на измислена пустинска планета, е предложен како пионер на климатската фантастика поради нејзините теми за екологија.
Параболата за сејачот на Октавија Е. Батлер (1993) замислува блиска иднина за САД каде климатските промени, нееднаквоста во богатството и корпоративната алчност предизвикуваат апокалиптичен хаос. Овде, и во продолжението Парабола за талентите (1998), Батлер открива како нестабилноста и политичката демагогија ја влошуваат основната суровост на општеството (особено во однос на расизмот и сексизмот) и исто така ги истражува темите за опстанок и издржливост. Батлер го напишал романот „размислувајќи за иднината, размислувајќи за работите што ги правиме сега и за каква иднина си купуваме, ако не внимаваме“.
Како што научното знаење за ефектите од потрошувачката на фосилни горива и како резултат на зголемувањето на концентрациите на CO2 во атмосферата влезе во јавната и политичката арена како „глобално затоплување“, климатските промени предизвикани од човекот влегле во белетристиката. Карбонските соништа на Сузан М. Гејнс (2000) е ран пример за литературен роман кој „раскажува приказна за катастрофално сериозното прашање на климатските промени предизвикани од човекот“, сместено во 1980-тите и објавено пред терминот „cli-fi“ „ Состојбата на стравот “ на Мајкл Крајтон (2004), техно-трилер, бил бестселер по неговото објавување, но книгата била критикувана од научниците за прикажување на климатските промени како „огромна псевдо-научна измама“ и отфрлање на научниот консензус за климатските промени. Маргарет Атвуд ја истражувала темата во нејзината дистописка трилогија Oryx and Crake (2003), The Year of the Flood (2009) и MaddAddam (2013). Во Орикс и Крејк, Атвуд претставува свет каде што „социјалната нееднаквост, генетската технологија и катастрофалните климатски промени, конечно кулминираа со некој апокалиптичен настан“. Главниот јунак на романот, Џими, живее во „светска поделба меѓу корпоративните соединенија“, затворени заедници кои прераснале во градови-држави и плебленд, кои се „небезбедни, населени и загадени“ урбани области каде што живее работничката класа.
Во 2016 година, индискиот писател Амитав Гош изразил загриженост дека климатските промени имаат „многу помало присуство во современата литературна фантастика отколку што има дури и во јавната дискусија“. Во Големото нарушување: климатските промени и незамисливото, Гош напишал: „ако одредени книжевни форми не можат да преговараат за овие води, тогаш тие ќе пропаднат - и нивните неуспеси ќе треба да се сметаат како аспект на поширокиот имагинативен и културен неуспех што лежи во срцето на климатската криза“.
До 2010-тите, климатската фантастика привлекла поголемо медиумско внимание. Културната критичарка Џозефин Ливингстон во The New Republic напишала во 2020 година дека „последната деценија забележа толку голем пораст на софистицираните „кли-фај“ што некои книжевни публикации сега му посветуваат цели вертикали. Со толку разновидни и плодни имагинации кои работат на иста тема, без разлика дали станува збор за фикција или нефикција, предизвикот со кој се соочува еколошкиот писател сега се издвојува од толпата (да не зборуваме за насловите)“. Како пример, таа ги истакнана „Уништување“ на Џеф Вандермер до „Шефовите против утрото“ на Натаниел Рич.
Влијание
Многу новинари, литературни критичари и научници шпекулирале за потенцијалното влијание на климатската фикција врз верувањата на нејзините читатели. До денес, три емпириски студии го испитувале ова прашање.
Контролиран експеримент покажал дека читањето раскази за климатска фантастика „има мали, но значајни позитивни ефекти врз неколку важни верувања и ставови за глобалното затоплување - забележани веднаш откако учесниците ги прочитале приказните“, иако „овие ефекти се намалиле на статистичка незначајност по интервал од еден месец“. Сепак, авторите забележуваат дека „ефектите од една изложеност во вештачки амбиент може да претставуваат долна граница на ефектите од реалниот свет. Читањето климатски фикција во реалниот свет често вклучува повеќекратни изложувања и подолги наративи“, како што се романите, „што може да резултира со поголеми и подолготрајни влијанија.“
Истражувањето на читателите покажало дека читателите на климатска фантастика „се помлади, полиберални и позагрижени за климатските промени од оние што не читаат“, и дека климатската фантастика „ги потсетува на загрижените читатели на сериозноста на климатските промени додека ги поттикнува да замислат еколошка иднина и да размислат за влијанието на климатските промени врз човечкиот и нечовечкиот живот. Меѓутоа, дејствијата што произлегле од зголемената свест на читателите откриваат дека свеста е исто толку вредна како и културните пораки за можните активности што треба да се преземат, а кои се во оптек. Згора на тоа, одговорите на некои читатели сугерираат дека делата на климатската фантастика може да наведат некои луѓе да ги поврзат климатските промени со интензивно негативни емоции, што може да се покаже како контрапродуктивно за напорите за ангажирање или убедување во животната средина.“
Една студија фокусирана на популарниот роман „Воден нож“ покажала дека претпазливата климатска фикција сместена во дистопична иднина може да биде ефикасна во едукацијата на читателите за климатската неправда и да ги наведе читателите да сочувствуваат со жртвите на климатските промени, вклучително и мигрантите од околината. Сепак, неговите резултати сугерираат дека дистопичните климатски наративи може да доведат до поддршка за реакционерни одговори на климатските промени. Врз основа на овој резултат, тој предупредува дека „не сите климатски фикции се прогресивни“, и покрај надежите на многу автори, критичари и читатели.
Контоскалион
Контоскалион или Јулијаново пристаниште се наоѓало во Цариград, денешен Истанбул, Турција. Се наоѓало на Мраморно Море помеѓу 11 и 3 реон. Пристаништето било изградено во времето на Јулијан Отпадник (361—363) во 362 година а во времето на Јустинијан I (527—565) било дополнително проширено.
Пристаништето било користено и во времето на Османлиите.
Пујумски јазик
Пујумски јазик — дел од подгрупата на формозански јазици од семејството австронезиски јазици. Јазикот го зборуваат нешто помалку од 8.000 жители во Тајван, повеќето постари лица.
Дијалекти
Внатрешната структура на јазикот, односно дијалектите, се дадени од Тинг во 1978 година.
Синтакса
Во јазикот постојат следните членови (Cauquelin 1991:27):
Женски фес
Фес е вид на капа, прекривка за глава, која е изработувана од меко волнено сукно - чоја, најчесто во црвена боја. Покрај машкиот фес, кој бил неизоставен дел од српската народна носија во текот на XIX и првата деценија на XX век (односно I балканската војна кога се напушта обичајот), разликуваме и женски фес или фешче.
Изглед
Во српската народна носија разликуваме неколку женски оглавја, како што се конѓа со забрадувач, фес со шамија, фес со тепелук, џега, хауба, смиљевац, тарпош... Женскиот фес се носел во комбинацији со шамија, како и во комбинација со тепелук, а честопати бил украсен и со грана.
Женскиот фес или фешче е плитка капа од црвено сукно, која за коса се прицврстувала со стублици игли со разнобојни црвени главчиња. Поимотните жени фесот го поднижувале со метални пари (цванцики, златници, дукати). Во некои краеви фешчето се прекривало со шамија.
Невестите во Јадран носеле црвени фесчиња на главата, на што се прицврстувале плетенки од коса со игли со стакленио главчиња. Помеѓу фесот и плетенката, се ставала разнобојна завртена шамија со прстен на средина. За фешчето исто така се прицврстувал вел, со должина од 30 до 40 см, кој паѓал преку грбот.
Напуштање на обичајот
По I балканска војна и помеѓу двете светски војни фесот се губи од женската народна носија, го носеле само некои постари жени во некои свечени прилики или во него се погребувале.
IC 1377
IC 1377 — галаксија во соѕвездието Лав, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 1377 се споменува и како UGC 6288, MCG 2-29-17, CGCG 67-45, KARA 473.
Откривање
Објектот е откриен на 27 март 1906 година од страна на Макс Волф.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 1377 е од видот Sc    R. Видливиот сјај со голо око изнесува 14 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,7 mag, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. IC 1377 има привидни димензии од 1' х 0,8'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 11 ч 16 м 4,1 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +10° 9' 44"". Положбениот агол на објектот е во износ од 35°.
Други поделби
Проучување на IC 1377 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 34368.
Користена литература
Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679)
Њујорк (град)
Њујорк (New York City) е најгусто населениот град во САД, и центар на метрополитенската област Њујорк, која е едно од најгусто населените урбани области во светот. Како град кој се смета за глобален водич, Њујорк влијае врз светската трговија, економија, култура, мода и забава. Како домаќин на седиштето на Обединетите Нации, претставува и јадро на меѓународните односи. Кога се зборува за градот, најчесто се користи неговото цело име градот Њујорк, со цел да се разликува од сојузната држава Њујорк, од која истоимениот град е дел. Во 2012 година градот Њујорк има население од околу 8.336.700 жители.
Сместен на природно пристаниште на брегот на Атлантскиот Океан во североисточниот дел на САД, градот се состои од пет урбани подрачја: Бронкс, Бруклин, Менхетн, Квинс и Стејтн Ајленд. Проценетата населеност на градот за 2008 година достигнува 8,3 милиони жители, и со површина од 790 км2, Њујорк е најгусто населениот голем град во САД. Населението во метрополитенската област Њујорк е исто така во најголем број во државата, со 18,8 милиони во област од 17.400 км2. Исто така, и пошироката област на Њујорк, која во 2008 година била дом на 22.155 милиони. Њујорк е основан како трговски центар од страна на Холанѓаните во 1624 година. Тогашното гратче било именувано Нов Амстердам сè до 1664 година кога колонијата потпадна под контрола на Англија. Њујорк започнува да се смета за главен град на САД во периодот од 1785 сè до 1790 година. Градот, како најголем од сите градови во САД, почнува да важи како таков од 1790 година.
Њујорк е град во кој се родиле многу културни движења, како што се Харлемската ренесанса во литературата и визуелната уметност, Апстрактниот експреонизам (исто познат како „Њујоршка школа“) во сликарството, хип-хопот, панкот, салсата, диското и Тин Пан Алеи во музиката, а претставува и дом на Бродвејскиот театар.
Њујорк е претпознатлив меѓу градовите во САД, поради големата употреба на средства за масовен превоз, од кои поголемиот број функционираат 24 часови дневно, за да се задоволат потребите на преголемиот број на жители. Во 2005 година, во градот се зборувле преку 170 јазици, а 36% од населението во градот биле родени надвор од САД. Понекогаш именуван како „Градот што никогаш не спие“ Њујорк има и други прекари: „Главниот град на светот“, „Готам“ и „Големото јаболко“.
Историја
Во 1664 амглиските трупи го освоиле градот, пошто тој бил преименуван во Њујорк, според англискиот војвода од Јорк и Албани. При крајот на Втората англо-холандска војна, Холанѓаните ја презеле контролата врз Ран (имот со бесценета вредност во тој период) во замена за англиската контрола врз Нов Амстердам (Њујорк) во Северна Америка. Многуте меѓуплеменски борби и бројните епидемии донесени со пристигнувањето на Европските народи причиниле огромни човечки загуби меѓу Ленапите во периодот помеѓу 1660 и 1670 година во 1700 година) популацијата на Ленапите се намалила и до 200. Во 1702 година градот загубил 10% од жителите поради жолта треска, која брзо се проширила. Во периодот од 1702 до 1800 Њујорк претрпел не помалку од седум удари на епидемии од жолта треска.
Њујорк се здобил со важност за време на владеење на Британија. Во градот се одржало судењето Џон Питер Зенгер во 1735, кое помогнало за основање на слободата на печатот во долниот дел на Менхетн. Во 1754, Универзитетот Колумбија е основан како колеџ на кралството во долниот дел на Менхетн, од страна на Џорџ II од Велика Британија. Конгресот се состанал во Њујорк во октомври 1765 година, а Синовите на Слободата го организирале градот, водејќи ги околу десет години британските трупи кои биле стационирани на тоа подрачје.
За време на Американската револуционерна војна, во областа на Њујорк се случиле неколку серии од поголеми битки, познати како Њујоршки војни. По Битката кај тврдината на Вашингтон, која се случила во 1776 година во горниот дел на Менхетн, градот се претворил во воена и политичка база на Британија во Северна Америка, дури и како засолниште на бегалците од редовите на лојалистите, сè до завршувањето на воената окупација во 1783. Пожар од огромни димензии довел до уништување на четвртина од градот за време на окупацијата. Собранието на Конгресот на Конфедерацијата го именува Њујорк за главен град кратко по завршувањето на војната. Уставот САД бил ратификуван и во 1789 бил инаугуриран првиот претседател на САД, Џорџ Вашингтон. За првпат во 1789 било одржано собранието на Конгресот и Врховниот суд на САД, биле разработени правата; сите заедно во федералниот дом на Волстрит. До 1790 година Њујорк го надминал најголемиот град во САД, Филаделфија.
Во 19 век градот бил трансформиран од многубројните миграции и развојот. Нацрт-планот на Комисионерите во 1811 ја проширил мрежата на улици низ цел Менхетн, а во 1819 бил отворен каналот Ери кој го поврзувал пристаништето на Атлантика со земјоделските пазари во внатрешноста на Северна Америка. Локалната политика потпаднала под влијание на Тамани политичко движење поддржано од ирски емигранти. членовите на старата трговска аристократија во 1857 се заложиле за изградувањето на Централ Парк, кој станал првиот национален парк во еден град во Соединетите Држави. Голем број на слободно црнечко население имало во Менхетн и Бруклин. Сè до 1827 постоеле робови во Њујорк, но за време на триесеттите години од 19 век Њујорк се претворил во центар на активистите кои се залагале за укинување на робството во Северот. Во 1840, црнечкото население надминувало 16 000. Големиот глад кој завлдеал во Ирска придонел за огромниот прилив на Ирски емигранти, и до 1860 година, еден од четири Њујорчани од преку 200 000 биле родени Ирци.
За време на Американската граѓанска војна (1861-1865) се случиле нередите од 1863 година, кои претставуваат едни од најлошите граѓански нереди до историјата на САД. Гневот кон военото регрутирање за време на оваа војна бил главната причина за настанатите нереди. Во 1898 беше основан модерниот град Њујорк, со здружување на Бруклин (дотогаш независен град), Њујорк (кој вклучувал тогаш делови од Бронкс), Ричмонд и западниот дел на Квинс. Отворањето на подземната железница во 1904 ги поврза деловите на новиот град. Веќе во првата половина од 20 век градот станал центар на индустријата, трговијата и комуникацијата. Меѓутоа, развојот не се случил без цена. Во 1904, паробродот Генерал Слокум бил уништен од пожар во реката Исток, притоа животот го загубиле 1021 човек. Во 1911, пожарот во фабриката за облека го одземал животот на 1 и 6 текстилни работници и со тоа бил поттикнат развојот на Унијата на текстилни работници и подобрувањето на безбедносните стандарди во фабриките. Катастрофата од 1911 година е најлошата индустриска нереќа која се случила на тлото на Њујорк.
Не-белото население на Њујорк во 1890 година изнесувало 36,620. Во 1920 Њујорк бил одредиште за Афроамериканците за време на Големите Миграции од југот на државата. До 1916, Њујорк бил дом на најголемата урбана адриканска дијаспора во Северна Америка. Харлемската ренесана расцвета во ерата на забрана, заедно со економски бум кој во хоризонтот ги поканил најголемите облакодери, кои тогаш беа изградени. Градот Њујорк се претвори во најпопуларната урбана средина во светот во раните 1920-ти, и градот стана првиот мегаград во човечката историја. Подоцна се случиле и изборите, на кои Фиорело да Гвардија реформатор, бил именуван за градоначалник, со што завршило осумгодишното владеење на Тамани.
Ветераните од Втората светска војна во повоениот период создале економски бум и развојот на многу области-за изградба во источен Квинс. Од војната Њујорк излезе скоро без никакви штети и бил градот-водач на светот, со Волстрит на чело со превласта на САД кој станал доминантна економска сила, седиштето на ОН (комплетирано во 1950 година) го нагласува политичкото влијание на градот, а развојот на апстракниот експресионизам го постави Њујорк на местото на Париз, на местото како центар на светската уметност.
Во шеесеттите години од 20 век, Њујорк се соочи со некои економски проблеми, пораснале стапките на криминалот, кои го достигнале својот врв во седумдесеттите. Во 80-тите било поправено фискалното здравје на градот со помош на некои чекори во финансиската индустрија. До 90-тите, се намалиле стапките на криминалот, се забележале и нови емигратски бранови од Азија и Латинска Америка. Се појавиле нови битни сектори, како што е Силициумската Долина кој расцветале во економијата на градот, а популацијата достигнала невиден број.
Градот бил дел од терористички напади, а во тие што се случија на 11 септември 2001 година, околу 3000 луѓе го загубиле својот живот при рушењето на Светскиот трговски центар. Нов Светски Трговски Центар (преходно познат како „Кула на слободата“) заедно со мемориал и три други кули ќе биде изграден на местото, а изградбата се планира да заврши до 2013 година.
На 19 декември 2006 година, првите челични арматури беа поставени во темелите на зградата. Другите три кули се испланирани да се изградат во во течението на улицата Гринвич и ќе го опкружуваат Меморијалот на Светскиот трговски центар кој е сѐ уште во изградба. Во тоа подрачје ќе биде изграден и музеј посветен на историјата на градбата.
Географија
Градот Њујорк е сместен во североисточниот дел на САД во југоистокот од државата Њујорк, на половина помеѓу Вашингтон и Бостон. Местоположбатана устието од реката Хадсон која се спушта низ природно создадено пристаниште и потоа во Атлантскиот Океан, му помогна на градот да се здобие со значење на трговски град. Поголемиот дел од Њујорк е изграден на три острова-Менхетн, Стејтон Ајленд и Лонг Ајленд. Што овозможува голем простор за живеење.
Реката Хадсон тече низ долината Хадсон сè до заливот Њујорк. Помеѓу градот Њујорк и Трој, Њујорк, реката го има најширокото устие. Реката го одделува Њујорк од Њу Џерси. Реката Ист Ривер тече од Лонг Ајленд со што го дели Бронкс и Менхетн од Лонг Ајленд. Реката Харлем го дели Менхетн од Борнкс.
Градот е значително променет со интервенции од народите, со извесни променувања уште од времето на холандските колонијални епохи. Измените се најзначителни во долниот дел на Менхетн, со развојните процеси како што се градот Батери Парк во 70-тите и 80-тите.
Вкупната територија наградот е проценета на 1214 км2 ; од кои 425 км2 се вода, а 789 км2 копно. Највисоката точката на градот е Тод Хил во Стејтн Ајленд, со надоморска височина од 124.9 m, покриен со шуми, кои се дел од Зелениот појас на Стејтн Ајленд.
Клима
Според Кепеновата климатска класификација, Њујорк има влажна суптропска клима и ужива околу 234 сончеви дена. Њујорк е најсеверниот поголем град во Северна Америка кој се одликува со таква клима.
Летата се жешки и влажни со просечни високи температури од 26,1 до 28,9 °С, и просечни ниски температури од 17.2 °C до 20.6 °C. Сепак, на секои 4-6 години, во просек од 16 до 19 дена секое лето, температурите може да надминат и 38 °С. Зимите се ладни и ветровите кои дуваат низ подрачјето го намалуваат влијанието на Атлантскиот Океан. Сепак, Атлантскиот Океан го одржува градот потопол во зимата отколку градовите во внатрешноста на Северна Америка, како што се Чикаго, Питсбург и Синсинати. Просечната температура во најстудениот месец во Њујрок, јануари е 0 °С. Меѓутоа температурите во зимите може да падната и до -12 и -16 °С, и да се искачат и до 10 и 15 °С. Пролетта и есента се менливи, и температурите варираат, но најчесто се пријатно меки со мала влажност.
Њујорк прима околу 1,260 mm дожд годишно. Просечните врнежи од снег достигнуваат 62 cm, со мали ралики од година во година, а снежните покривки остануваат кратко. Ураганите и тропските бури се реткост, но не се исклучуваат како можност.
Околина
Масовниот јавен транспорт во градот Њујорк е со највисока стапка на употреба во САД, а потрошувачката на бензин во градот е на исто ниво како и националниот просек во 20-тите од 20 век. Високата стапка на употреба на средствата за масовен превоз заштеди 18 милијарда тони нафта во 2006 година. Густината на населението на слабата употреба на возила го прават Њујорк еден од нејефикасните градови во САД. Емисиите на гас во стаклената градина се 7.1 тон по жител во споредба со националниот просек од 24.5. жителите на Њујорк се одговорни на испуштање на 1% од стакленичките гасови иако сочинуваат 2.7% од вкупното население. Еден Њујорчанец користи помалку од половина електрична енергија од жител на Сан Франциско и околу една четвртина од потрошената енергија од жител на Далас.
Во поблиското минато градот се фокусираше на намалувањето на своето влијание врз животната околина. Големата концентрација на штетни гасови во воздухот доведува до многу случаи на заболени од астма и други болести на распираторниот тракт. Владеачката гарнитура на градот е обврзана да ги купи само потребните опреми во канцелариите. Њујорк ги има најголемите единици на автобуски транспорт кои користат хибриден дизел и природен гас и некои од прците хибридни такси возила. Њујорк го покрена случајот, Мацаијсетс наспроти ЕПА (Massachusetts vs EPA) со што ЕПА беше присилена да ги регулира гасовите-загадувачи. Градот е исто така и водач во изградбата на  стаклени згради како што е кулата Херест (Hearst Tower), помеѓу останатите. Њујорк се снабдува со вода за пиење од планините Кетскил чии вододелници се заштитени. Како резултат на интегритетот на вододелниците и процесите на недопрена природна филтрација на водата. Њујорк е еден од четирите града во САД чијашто вода за пиење е доволно чиста, што нема потреба од дополнителни филтрирања.
Архитектура
Обликот на градба којшто најмногу потсетува на Њујорк е облакодерот (skyscraper) чиешто воведување во Њујорк доведе до промена на традиционалните ниски европски градби во високи вертикални бизнис центри. Во август 2008 година градот броеше околу 5,538 високи згради, со околу 50 облакодери повисоки од 200m. Ова е број поголем од било кој друг во останатите градови и го става Њујорк на второ место во светот, после Хон Конг.
Њујорк изобилува со згради од различен стил кои се од особено значење, за архитектурата. Тука е вклучена и зградата Волворт (Woolworth Building) (1913 година), облакодер од раниот период на враќање на готиката, на чијашто градба се забележани масивни готски детали кои можат да се прочитаат и од улицата неколку стотици метри подолу. Зонската Резолуција (Zoning Resolution) од 1916 година наложуваше правила за изградбата на новите згради, со што беше ограничена нивната височина, со цел да се овозможи сончевата светлина да допре до улиците. Арт Деко (Art Deco) дизајнот на зградата Крајспер (Chrysle Building) (1930) со својот конусен врв и челични кубиња се придржуваше кон овие правила. Според многу историчари и архитекти, зградата е една од најубавите во Њујорк, со орнаменти кои ја одвојуваат од останатите, како што се имитациите на орелски мотиви на аглите од 61-от кат (Крајслерот од 1928) и светлечки додатоци во В- израз при круната на Кулата. Зградата Сиграм (Seagram Building) (1957) е значаен пример за градба од меѓународен карактер, поради нејзината фасада на која има бронзени и-греди кои ја нагласуваат конструкцијата на зградата. Зградата Конд Наст (Conde Nast ) (2000) е важен пример за „зелениот дизајн“ (green desing) во американските облакодери.
Живеалиштата на Њујорк се опишани како елегантни, потоа куќи во колони (rowhouses) градски куќи (town houses) и бедни пансиони изградени во периодот на брз развој од 1870 до 1930 година. По несреќните пожари во Големиот пожар (Great Fire) во 1835 година, материјалот кој беше препорачан за изградба се состоеше единствено од камен и цигли. За разлика од Париз во кој со векови во изградбата се користеле камења од месните каменоломи, во Њујорк камените блокови се донесувани од далеку, и се одликуваат со различни бои и форми. Една од одликите на градбите во Њујорк водените кули (Water towers) со дрвен покрив. Во 1800 г. во градот имаше потреба од инсталирање на тие кули во градбите повисоки од шест ката за да се спречи преголемиот притисок на водата во пониските катови што би довело до пукање на градските цевки. Апартманите со градини (Garden apartments) стануваат популарни во 30-тите години од 20 век. Во оддалечените региони, вклучувајќи го Џексон Хајтс (Jackson Heights) во Квинс, што стана подостапен со развојот на подземната железница.
Паркови
Околу 110 км2 земја се покриени со паркови, а 23 км со јавни плажи. Ова земјиште е надополнето со илјадници акри од Националната Рекреативна област Гејтвеи (Gateway National Recreation Area), дел од системот на национални паркови кои лежат во границите на градот. Резерватот на диви животни во заливот Јамајка е единствениот таков резерват во системот, и е сместен на 9000 акри (36 км2) во мочурливи остривчиња и вода, со што го зазема поголемиот дел од заливот Јамајка(Jamaica Bay).
Централ Парк (Central Park) во Менхетн, дизајниран од Фредерик Ло Олмстед (Frederick Low Olmsted) и Калверт Вокс (Calvert Voux) е најпосетениот градски парк со годишна посетеност од 30 милиони посетители. Паркот е природен, во него има неколку извори и езера со природен изглед, долги патеки за шетање, за јавање, две лизгалишта, од кои едното е базен во јули и август, потоа зоолошка градина (Central Park Zoo), област пошумена со природни дрва, резервоар голем 43 хектари со билиони галони вода и отворен амфитеатар наречен Театар Делакорте (Delacorte Theater) кој е домаќин на „Шекспир во паркот“ кој се одржува секое лето. Паркот има и замок-Белведере (Belvedere Castle) шведски театар со кукли (Swedish Cottage Marionette Theatre), и историскиот Кароусел (Carousel). Се забележуваат и огромни тревни површини кои служат за спортски настани, некои се сместени со цел да послужат како одморалишта и има многубројни занимални за деца.
Паркот е резерват за животни и служи како оаза за птици преселници на есен, што го прави привлечно место за набљудувачите на птици; можат да се забележат 200 различни видови на птици. 10 км од паркот се претворени во патеки за џогирање, возење со велосипед и скејтери, посебно во викендите, после 19 часот кога автомобилите се забранети.
Паркот Проспект (Prospect Park) во Бруклин, исто дизајниран од Олмстер и Воск, располага со ливада од 360 000 m2. Паркот Флашинг Медоус-Корона (Flushing Meadows-Corona Park) во Квинс, е третиот по големина и беше домаќин на Светскиот Саем (World Fair) во 1939 и 1964 година.Околу една петтина од Бронкс (28 км2) е покриена со паркови како што се Паркот Ван Кортланд (Van Cortland Park), Пелхам Беј (Pelham Bay Park), зоолошката градина(Bronx Zoo) и ботаничките градини на Њујорк(New York Botanical Gardens).
Градски области
Градот Њујорк е составен од пет градски области (booroughs) што е необичен начин на водење на еден град. Низ секоја од областите има стотици маалски покраија секое со своја историја и приказна. Ако секоја од областите претставуваше независен трак. И од нив ќе беа најнаселените градови во САД.
Култура и современ живот
Писателот Том Вулф (Tom Wolfe) рекол за Њујорк: Културата можеме да ја почувствуваме во воздухот, како дел од времеските услови. Многу културни движења започнале во градот,меѓу кои и ренесансата Харлем, која беше темелот на афроамериканската литература во САД. Њујорк бил центарот на џезот во 40-тите години на 20 век, на апстрактниот експресионизам во 50-тите и татковина на хип-хопот во 70-тите и 80-тите, градот бил сцена на панк и хардот, а долго време во градот цветала еврејската литература. Многу важни бендови потекнуваат од Њујорк, како што се Д. Строукс (The Strokes), Интерпол (Interpol), Д. Брејвери (The Brawery), Сизос Систерс (Scissor Sisters) и Деи Мајт Бе Џајантс (They Might Be Giants).
Забава и уметнички изведби
Градот игра клучна улога во американската филмска продукција. Менхета (Manhatta) од 1920, авангарден филм од почетоците на филмската индустрија, е снимен токму во Њујорк. Денес, градот е вториот по големина град во областа на филмската индустрија во САД. Во градот има околу 2000 уметнички и културни организации околу 500 галерии од различна големина. Градските власти ја финансираат уметноста со годишни надоместоци. Богати индустријалци изградиле мрежа на големи културни институции во 19 век, како што се Карнеги Хол и Метрополитскиот музеј на уметноста (Carnegie Hall, Metropolitan Museum of Art), кои подоцна се признаени интернационално. Со предностите на електричното осветлување беа подобрени театарските продукции и во 90-тите години од 19 век помалите бродвејски театри итеатрите во 42-та улица (42nd street) ја негува новата театарската култура која стана позната како Броквејски Мјузикал (Broadway musical).