cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Странски пропаганди во Македонија
Вооружената грчка пропаганда
Според некој податоци во пролета 1905 година во Битолскиот вилает дејствувале околу 800-1000 андарти, а од почетокот на акциите па сè до пролета 1905 година грчко-турската граница ја минале 2 800 андарти од кој голем дел од нив биле со потекло од Крит.
Сето тоа придонел да се отвори нов фронт против Македонската револуционерна организација која била принудена на север да се бори против Српското четничко движење, а на југ со андартите.
Антисловенскиот карактер на грчката пропаганда
Треба да се потенцира дека грчката пропаганда во Македонија имала изразен антисловенски карактер, односно оваа пропаганда сакала да ја уништи словенската култура и писменост во Македонија. За антисловенскиот карактер на оваа пропаганда дополнителна светлина фрла и писмото од 26 август 1881 година испратено од проигуменот Дионисиј до Стефан Верковиќ во кое се истакнува:
Дополнително Дионисиј истакнува дека грчките свештеници пред властите го денуницирале секој побуден Македонец. На овој начин грчката пропаганда успеала да го стави под своја контрола селото Горно Броди притоа биле уапсени 40 луѓе, 15 луѓе биле заточени по затворите во Солун и Сер, а спасот во кнежевството Бугарија и Источна Румелија го побарале 250 лица. Потоа во селото биле донесени грчки свештеници и учители и се започнало со погрчувањето на тамошното македонско население. Во двете цркви повеќе не можела да се слушне молитвата „Господиј помилуј“, а кога еден селанец се осмелил во некоја од црквите да каже „Оче наш“ тој бил казнет со 280 гроша и еден месец затвор. Антисловенскиот карактер на грчката пропаганда се гледа во тоа што во Горно Броди и во тамошните цркви на иконите на Св. Кирил и Методиј им биле ископани очите. Антисловенскиот карактер го потврдува и бугарскиот трговски агент во еден свој извештај од 1900 година во кој истакнува дека грчката пропаганда не била насочена против „бугарската народност“ туку против словенската писменост и азбука. Антисловенската кампања го зафатила и единствениот словенски параликс во Сер, словенското население повеќе не можело да се помоли со зборовите „Миром Господи помолим сја“ и „Господиј помилуј“.
Ослабување на позициите
Како резултат на овие борби, на 28 февруари 1870 година со посебен султанов ферман била создадена посебна бугарска црка под името Бугарска егзархија, поради спротивставувањето на Патријаршијата, јурисдикција на бугарската црква била ограничена само на епархиите во Бугарија. со исклучок на велешката епархија во Македонија. Меѓутоа според членот 10 од истиот ферман било дозволено доколку населението во рамките на една епархија во Македонија одлучи со 2/3 мнозинство да се приклучи кон Егзархијата истото тоа да се уважи. На тој начин во 1874 година под јурисдикција на бугарската црква потпаднале Скопската и Охридската епархија. Создавањето на Бугарската егзархија, двете цркви во Македонија започнале борба за контрола на црквите и училиштата, но во овој судир биле поткопани позициите на Патријаршијата која со себе го носела погрчувањето:
Бугарската пропаганда во Македонија
Бугарската пропагнада била разгранет систем за ширење на бугарското национално чувство, култура, јазик, идеја и влијание меѓу населението во Македонија. Организираниоот пробив на оваа пропагнада започнува со создавањето на Бугарската егзархија, а по отворањето на бугарските трговски агентства во 1897 година, се засилува и дирекното влијание на бугарската влада во Македонија. Целта на оваа пропагнада е да се соберат што поголем број на национални приврзанци кој би се искористиле како внатрешни сојузници и оправдувачки фактор за остварување на санстефанскиот идеал, односно создавање на Голема Бугарија. За појавувањето и делувањето на бугарската пропаганда, националниот деец Темко Попов во едно писмо од 1888 година објаснува:
Бугарската просветна пропаганда
Во 1881 година бугарскиот министер за надворешни работи и вероисповед Влкович изработил правилник за финансирање на црковно-просветната активност на Егзархијата во европска Турција, а истата година во ноември Наум Спространов подготвил еден проект — правилник за уредување и управување со црковно-училишните општини во Македонија. Во јануари 1883 година Констатнтин Стоилов изготвил програмски документ за бугарската пропаганда во Македонија, во оваа програма тој искористил дел од проектот — правилник на Спространов и таквиот документ го претставил на бугарскиот кнез Александар Батенберг. Во оваа програма било истаканто дека
Стоилов притоа истакнал дека кај населението во Македонија треба да се разбуди и развие „бугарското национално чувство“. Треба да се работи на просветен план, и затоа бугарската влада и егзархија треба да работат рака под рака. Да се внимава кој се испраќа за учител во Македонија, воспитаниците да ги воспитуваат учениците во бугарски патриотски дух и кај воспитаниците и останатото македонско население да се всади идејата дека бугарскиот кнез е господар на целиот бугарски народ и дека тој ќе го изврши обединувањето на целиот бугарски народ. Со таквата цел, во 1883/1884 година, при Егзархијата во Цариград бил формиран училиштен оддел кој требало да раководи со просветната дејност во Македонија и да го надгледува трошењето на финансиските средства испратени од Бугарија, а наменети за веќе зацртаниот план. За оваа ситуација, Петар Поп Арсов ќе истакне дека:
Во 1890 година, по иницијатива на бугарската влада била изработена специјална програма за просветната егзархиска политика во Македонија, која била прифатена од Народното собрание на Бугарија. Меѓу другото, во седмата точка од оваа програма стои:
Затоа не треба да зачудува што поранешниот бугарски министер Михаил Сарафов бил поставен за директор на Солунската егзархиска гиманзија, ниту пак треба да изненадува изјавата на Васил Иванов К’нчов дека:
Таквите бугарски емисари во Македонија постојано се подигрувале со чувствата на интелектуалците - Македонци, кои се обидувале да се спротивстават. Притоа, учителите — Македонци биле навредувани дека се просјаци, ќемидадешковци, цигани и ќе ми дадеш пари ќе се чинам Бугарин. Таквата црковно-училишна политика спрема Македонците, влијаела во Македонија да се развие силно антиегзархиско и антипропагандно движење. Македонскиот отпор против пропагандите бил манифестиран преку ученички бунтови, барања за воведување на македонскиот јазик во наставата, обиди за обнова на Охридската архиепископија, формирање на друштва и асоцијации за организирано спротивставување на пропагандите во Македонија, печатење и растурање на списанија и разни повици. Цели и задачи на ТМОРО се дијаметрално спротивни со методите на работа на Егзархијата. Додека МРО се залагала за полна политичка автономија на Македонија, Егзархијата преку својата црковно-просветна дејност го подготвувала теренот за присоединување на Македонија кон Бугарија. Оттука конфликтот меѓу нив бил неминовен. Тој започнал веднаш по конституирањето на МРО во почетокот на 1894 година. Најголема арена на овој судир бил Солун, Егејска Македонија.
Бугарските егзархиски училишта во Македонија
Бугарката влада со текот на годините постојано ги зголемувала финансиските издатоци од својот буџет за потребите на црковно-просветаната пропаганда во Македонија. Ако во почетокот се издвојувале 30 000 лева, веќе во 1882 година сумата се искачила на 100 000 лева, а во 1883 година на 200 000 лева. Во учебната 1896/97 година средствата изнесувале 972 915 лева, а во учебаната 1897/98 година 939 748 лева. Со овие финансиски средства се зголемил и бројот на егзархиските бугарски училишта во Македонија. Според „Селаник газет“ во 1885 година покрај Солунската егзархиска гиманзија Св. Кирил и Методиј егизистирале и уште четири други бугарски уилишта. Во нив работеле 21 учител и 10 учителки, а наставата ја посетувале 460 ученици и 140 ученички. Во Солунскиот санџак имало 119 егзрхиски училишта со 133 наставника и 2810 ученика, додека пак во Серскиот санџак и во тамошните кази Сер, Неврокоп, Мелник, Петрич, Зихна, Горна Џумаја и Демир Хисар имало 41 училиште, 50 учители и 2326 ученика. Во 1885 година во Македонија имало 250 основни бугарски училишта со 14 824 ученици. Од оваа бројка општините издржувале 187 училишта со 10 127 ученика. Во Солунскиот санџак, општините издржувале 46 училишта со 1312 ученици. Во Серскиот санџак имало 47 општински училишта со 3270 ученици. Останатите 63 училишта со 4697 ученици биле издржувани од Егзархијата. Во оваа бројка не влегуваат 21 класно уилиште. Во 1885 година во Солунската машката егзархиска гиманзија учеле 425 ученика во 6 класа, а во женската гимназија имало 125 ученички поделени во 4 класа. Треба да се истакне дека речиси сите ученици биле сместени во пансиони.
Репресивниот карактер на бугарската пропаганда
Во втората половина на 90-те години на XIX век бугарската пропагнада прави обид за проширување на своето влијание во Солунската област и притоа биле искористени сите средстава за притисок. Во 1897 година бугарските власти извршиле притисок врз жителите на селото Караќој принудувајќи ги да ја признаат бугарската народност и Егзархија. Имено сите мажи од селото Караќој оделе на печалба во Бугарија, а дома се враќале еднаш или двапати годишно. Треба да се истакне дека во пасошите на печалбарите од оваа село пишувале дека се грчка народност и според некои истаричари токму тоа и сметало на бугарската влада. Во едено известување на Бугарското министерство за внатрешни работи со дата од 18.07.1897 година и заверено под број 2810, а испратено до окружните управници и градоначалникот на Софија се истакнувало дека:
И затоа Бугарското министерство за внатрешни работи им наредило на администартивните, полициските и финансиските власти да се дејствува на сериозен начин врз селаните од Караќој и заедно со духованата власт по пат на закани, уцени и убедувања да им се каже дека ако не ја признаат Бугарската егзархија, ако не земат Бугарин за учител во селото и ако не ја признаат бугарската народност тогаш нема да им биде дозволено да одат на печалба во Бугарија. Приотоа властите биле задолжени да ги пронајдаат сите жители од селото Караќој кои се на печалба, а за нивно пронаоѓање бил доставен список од 101 лице. Министерството за внатрешни работи посебно им нагласило на финансиските власти дека треба серосзно да се влијае и притоа како средство за притисок да се искористи „патентовиот данок“ или данок за занимање. Имено сите оние кои немало да имаат потврда дека ја признаваат Бугарската егзархија и во пасошите нема да им пишува дека се од бугарска народност, требало да бидаат обложени во највисоки размери, а во спротивно ако ја признавале бугарската народност данокот би требало да биде симболичен. Во иднина оваа мерка требало да важи за сите лица кој ќе доаѓле во Бугарија на печалба, а во пасошите немало да им пишува дека се од бугарска народност. Од коресподенцијата на бугарските министерства се дознава дека селаните од Караќој истакнале подготвеност ако биде отворено бугарско училиште во нивното село да ја признаат Бугарската егзархија. Меѓутоа следната година кога повторно тие се нашле во Бугарија на печалба во пасошите им пишувало дека се од грчка народност. Поради тоа Министерството за внатрешни работи испратило ново окружно во кое било костатирано дека мерките не ги дале посакуваните резулатати и затоа се предвидувале по остри мерки.
Вооружена пропаганда
Со текот на времето бугарската пропаганда попримила и вооружен карактер. Притоа бугарскиот двор и влада се послужиле со Македонската емиграција во Бугарија како и со Македонскиот комитет.
Првиот прстап бил направен во 1895 година преку Мелничкото востание и затоа Крум Христов истакнал дека:
За разлика од грчката влада која дирекно организирала и препраќала чети, Бугарија сакала да ја искористи македонската емиграција и целото македонско револуционерно движење за оставрување на санстефанскиот идеал, а сето тоа се одразлило во дејноста на двете најголеми македонски револуционерни организации кој на крај започнале и борба меѓу себе.
Бугарската пропаганда и македонското националноослободително движење
По појавата на македонското националноослободително движење, бугарската влада и кнез сакале тоа движење да го искористаат за своите интереси и цели. Истовремено се делувало меѓу македонската емиграција и нејзината организација — Врховниот Македонскиот комитет, а биле преземени и разни активности со цел да се стави ТМОРО под контрола на бугарската влада и држава.
По формирањето на Врховниот Македонскиот комитет, бугарскиот премиер Констатнтин Стоилов се обидел да ја стави под своја контрола оваа организација и нејзината дејност ја усогласи со политиката на Бугарија.
Сите вооружени акции кои Врховниот Македонскиот комитет сакал да ги спроведе честопати добивале поддршка од бугарските власти и на тој начин постепено Врховниот Македонскиот комитет се претварал во орудие на Бугарија, а неговите дејствија во Македонија делумно, а подоцна и целосно носеле со себе елементи на бугарската пропаганда.
Од друга страна бугарската влада се стремела да ја стави под контрола ТМОРО бидејќи според зборовите на бугарскиот премиер Констатнтин Столилов: таа организација би можела да помогне во оставрувањето на надворешната бугарска политика и во разбудувањето на бугарската народна свест меѓу македонското население.
Српска пропаганда во Македонија
Основите на српската пропаганда се наоѓаат во Начертанието на Илија Гарашанин од 1844 година. Но српската пропаганда до 1868 година била далеку од тоа да созадава Срби во Македонија.
Во 1868 година, по иницијатива на министерскиот совет во Србија се формираа Просветителен одбор кој имал за цел да отвора српски училишта во Македонија и започнуваа процесот на србизација на Македонците.
Меѓутоа во текот на Руско-турската војна, српските училишта во Македонија биле затворени со исклучок на она во Штип.
Српската пропагнада во Македонија се засилила по обединувањето на кнежевството Бугарија и Источна Румелија, кога српските владеачки кругови повикале да се преземат енергични мерки против бугарската пропаганда која ги загрозувала српските интереси во Македонија.
Српската пропаганда сакала да дејствува преку Цариградската патријаршија во Македонија и да добие остапки од Високата порта, односно печатење на српски книги на финансиска сметка на империјата.
Српската пропагнада во Македонија била раководена од српските конзули. Имено во 1886 година, Стојан Новаковиќ кој бил српски дипломатски прествник во Цариград, потпишал конзуларна конвенција со Високата порта, по што Србите отвориле конзули најпрво 1887 година во Солун и Скопје, 1889 година во Битола, а 1897 година во Сер.
Српските конзули во Македонија истакнале дека кај населението во Македонија е слабо развиена националната свест и затоа тие кон пропагндите преминуваат од материјална корист, и затоа тие можат да бидаат добри Срби и Грци, а не само добри Бугари.
1890 година српската влада донела одлука за територијално рзаграничување на надлежностите на конзулите, така што секој српски конзул се грижел за пропагандата во вилаетот во кој бил поставен.
Српската пропаганда првенствено дејствувала во Скопскиот и Битолскиот вилает, а во Солунскиот вилает дејствувале повеќе од тактички цели отколку од стратешки.
Целта на српската пропаганда во солунскиот вилает била да се изврши притисок врз Софија и Атина за започнување на преговори за поделба на Македонија на сфери на влијанија, кои би можеле да бидат идните териториални разграничувања.
Македонизмот на српската пропаганда
Во 60-те години, Гарашанин во тајна политичка мисија во Македонија го испратил Стефан Верковиќ. Според Верковиќ, неговата мисија била по решавањето на Источното прашање, македонските словени да бидат признати за Словени, а не за Грци.
Со цел да се ослабат позиците на бугарската пропаганда во Македонија, во првиот период од своето делување српската пропаганда има отворен македонистички настап, отворено се поддржуваат македонските асоцијации и друштва со цел на тој начин да се ослабне бугарската пропаганда.
Македонизмот на српската пропаганда се гледа во поддршката на разни македонски асоцијации како што е Тајниот македонски комитет или Друштвото Србо-Македонци. Секако целата на српската пропаганда не е да се заштити македонскиот национален индивидуалитет, туку тоа е правено од дневно политички интерси со што се внесувал дополнителен антагонизам во Македонија. Од друга страна треба да се истакне дека и покрај тоа што меѓу овие македонски асоцијации и дејци делувала српската пропаганда сепаак тие манифестирале силна македонска национална свест.
Српската просветна пропаганда
Во Солунскиот вилает српската пропаганда била насочена првенствено во Солун, и затоа С. Новаковиќ, кој бил дипломатски претставник на Србија во Цариград, во 1886 година ја посетил Солунската егзархиска гиманзија Св. Кирил и Методиј и дошол до став дека интерес на Србија е да се парализира работата на оваа институција.
Кога во учебната 1887/88 година ќе дојде до училиштен бунт и ќе бидаат исклучени 38 ученика, меѓу нив ќе делува Петар Карастојановиќ српскиот конзул во Солун, и ќе успее да убеди 33 исклучени ученици за заминат во Белград каде требале да го продолжаат своето образование.
Во 1892 година во Солун било отворено првото основно српско училиште со што се создале услови за пробив на српската пропаганда во Солунскиот вилает.
Српската пропаганда во Солунскиот вилает била многу слаба и нејзиното влијани одвај се чувствувало во Гевгелиско, Воденско, Дојранско, Кукушко, Тиквешко и Ениџевардарско.
Српската пропаганда особено се насочила на Велес и Велешката каза поради стратегиската положба на овој реон. Оттука пропагандата можела да дејствува во Северна, Југозападна и Јужна Македонија и затоа во Велес во учебната 1894/95 година било отворено српско училиште.
Поради недостаток на вистинско српско население, Македонците кои оделе на печалба во Србија биле уценети да ги запишаат своите деца во ова училиште или во спротивно српските власти немало да им дозволаат да влезаат во Србија.
Дополнително на тоа српските пропагандисти во ова училиште донеле сиромашни албанчиња од Поречието, Србија и од други краеви. Со ова делување во Азот, српската пропаганда го зголемила антагонизмот во Македонија кој и онака постоел, дошло до поделба на населението на србомани и бугараши, се свртеле татко против син, брат против брат.
Треба да се истакне дека на овој српски пробив се обидел да се спротивстави Петар Поп Арсов, но неговиот авторитет се обидела да го искористи Егзархијата за своите интерси и затоа Арсов го напуштил Азот.
Во 1897 година Србија добила право да отвори училишта на целата територија на Македонија и се започнал обидот на српската пропаганда за пробив во Солунскиот санџак.
Во почетокот на 1898 година српската пропаганда отворила српско училиште во Кукуш. Подготовките ги водел црногорецот Јован Јовановиќ кој исто така бил замешан во убиството на Христо Ганов.
Тој успеал да издејствува преку рушвет кај Кајмаканот отворање на српското училиште. Но набргу училштето било нападнато од кукушаните, тие ги искршиле вратите и прозорците на училиштето, го претепале учителот и му се заканиле на сопственикот на куќата, која ја изнајмил за училиште, дека ако уште еднаш ја изнајми за српско училиште ќе ја запалат.
Но Јовановиќ добил засилување од двајца црногорци, а Јовановиќ носел два пиштола и истакнал дека не се плаши од никого и дека Кукуш е српски град.
Меѓутоа по неколку дена дошла истражна комисија од Солун, а Кајмакамот останал без својата служба. Сопственикот на куќата која ја изнајмувал за српско училиште бил принуден да се откаже од изнајмувањето, а Јован Јовановиќ морал да го пресели српското училиште во турскиот дел од градот со што бил изолиран од Македонците.
Кон крјот на XIX век српската пропаганда во Солун имала 2 класни и 2 основни училишта, но успехот бил привиден бидејќи во 1903 година во Солун имало околу 15 србомански куќи. И покрај сите обиди српската пропаганда не успеала да го засили своето влијание во Јужна Македонија, а тоа се потврдува од извештајот на рускиот конзул од Солун Николај Гирс во кој тој истакнува:
Романска пропаганда во Македонија
Романската пропаганда во Македонија започнала засилено да дејствување кон крајот на 80-те и почетокот на 90-те години на XIX век. Оваа пропаганда дејствувала првенствено меѓу Власите во Македонија и затоа дошла во судир со грчката пропаганда, а од друга страна пак романската пропаганда преку своето делување во Македонија вршела притисок врз Бугарија за да добие територијални отстапки во Добруџа. Романската пропаганда не го загрозувала македонскиот индивидуалитет и отука таа не била пречка за учество на Власите во Македонското нациооналноослободително движење.
Дејност на романската пропаганда
Дејността на романската пропаганда во Македонија претежно била насочена кон влашкото население и започнала со формирањето на Македо-романскиот комитет во Букурешт во 1860 година. Романската пропаганда во почетокот била ориентирана кон отворање училишта.
Првото училиште на романски јазик во Македонија било отворено во 1864 година. Апостол Маргарит бил главниот претставник на оваа пропаганда.
Малку подоцна во Букурешт било формирано Македоно-романско културно друштво за ширење на романската пропаганда (1879). Романската влада отворила конзулати во Солун и во Битола, кои ги координирале активностите на пропагандата.
Романската пропаганда се судрила со грчката пропаганда, која Власите ги сметала за Грци. Со акт на султанот во 1905 година, Власите во османлиската држава биле признаени како посебна романска заедница.
Романската просветна пропаганда
Во 1889 година во Солун, романската пропаганда отворило средното трговско училиште, со оваа училиште сите влашки трговци имале свои врски. Во учебната 1900/01 година во Гевгелија со посредство на Македонско-романското друштво било отворено училиште.
Споменатото друштво било задолжено да го снабдува ова училиште како и другите со учебни помагала, додека романската влада ги снабдувала учителите со плати.
Во 1905 година, романската пропаганада отворила училиште во селото Долно Порој — Валовишко (Демирхисарско), а кон крајот на годината биле испратени еден учител и една учителка во Сер. поголеми услови за засилување на романската пропагнда се созале со султановиот ферман од 23 мај 1905 година кога во Отоманското Царство била призната влашката народнос и Власите добиле право да имаат свој црковно-просветни општини.
Политичко влијание на Ватикан
Политичкото влијание на Ватикан во Македонија започнало да дејствува во втората половина на XVI век и со прекини се чувствувала сè до почетокот на XX век. Главна цел на оваа пропаганда била да се шири влијанието и власта на Римокатоличката црква. Треба да се истакне дека оваа пропаганда била поставена врз верска основа, но со политичка цел.
Цел и тактика
Целта на Конгрегацијата во Македонија и пошироко била да се создаде унија меѓу православните цркви и Рим, односно Охридската архиепископија да ја признае црковната власт на папата. При остварувањето на оваа цел католичката пропаганда била внимателна и прагматична.
Подготовка на план за дејствување и негова реализација
Во 1879 година Ватикан ги испратил Ѓовани Батиста Вотка и Паоло Пирлинг во Македонија за да ги проучат условите за делување. Врз основа на нивните извештаи и други информации бил изработен план. Овој план предвидувал:
Во 1881 година македонското население од Гуменџе ја примило унијата со Рим. Во 1883 година општините во Струмица, Дојран и Воден поднеле молба за прием во унијата.
Обид за унија
Во 1661 година охридскиот архиепсикоп Атанасиј заминал во Рим кај папата Александар VII и дал согласност за унија меѓу Римокатоличката црква и Охридската архиепископија. Неговиот мисионер Онуфриј Констатнтин бил избран за епископ во римската грчка курија, со титулата архипископ на Дебар иако тој постојано живеел во Рим. Меѓутоа до официјална унија не дошло бидејќи високото свештенство се плашело од мерките на Османлиското Царство, а од друга страна правослвното население не ја прифаќале унијата. Затоа во текот на XVIII век доаѓа до ослабување на католичкото влијани, а во 1767 година била укината и Охридската архиепископија.
Прва унијатска општина во Македонија
Католичката пропаганда се засилила во текот на 60-години на XIX век, во текот на антифанариотските борби.
Македонскиот народ кон католичката пропаганда преминувал, пред се, како израз на протест против Цариградската патријаршија која со себе го носела и погрчувањето.
Од друга страна се надевал на заштита од соодветните земји.
Првиот пробив во Македонија, католичката пропаганда ќе го направи во 1859 година, кога граѓаните на Кукуш со помош на францускиот конзул од Солун, побарале од папата да стапат во духовно единство со Римокатоличката црква, односно да стапат во унија, а притоа побарале да си ги запазат црковните обреди и црковно - словенскиот јазик во богослужбата.
Конгрегација за пропаганда на верата
До 1622 година католичката пропаганда во Македонија и пошироко била многу слаба. Но таа година во Рим преовладало езуитското влијание и папата Григориј XV на 11 јуни 1622 година издал була за создавање на едно тело кое станало познато како Congregatio de propaganda fide (Конгрегација за пропаганда на верата). Оваа тело било дооформено со булата на папара Урбан VIII од август 1627 година.
Целта на Конгрегацијата била да се шири католичката вера и црковната власт на папата насекаде по светот, да се подготвуваат и испраќаат мисионери насекаде каде што претходно немало католичко влијание.
Влијание во Охридската архиепископија
По создавањето на Конгрегацијата католичката пропагнада успеала да го наметне своето вилјание меѓу високото свештенство на Охридската архиепископија. Во првата половина на XVII век неколку охридски архиепископи тајно ја признавале црковната власт на папата, а меѓу нив биле Порфириј, Атанасиј, Аврамиј и Мелетиј. На 28 септември 1624 година папата Урбан VIII испратил писмо до охридскиот архиепископт во кое било истакнато:
Покрај Порфириј и охридскиот архиепископ Аврамиј одржувал тајни врски со папата Урбан VIII и во текот на шест години тајно ја признавал неговата црковна власт. Папата Урбан VIII од своја страна на архиепископ Аврамиј му додоелил грамоти за западните владетели од кој Аврамиј добивал подароци. Освен архиепсикопите, тајни врски со Рим одржувале и други високи свешетници на Охридската архиепископија, а таков бил и митрополитот Еремиј Пелагонски.
Пад на католичката пропаганда
По Берлинскиот конгрес доаѓа до стагнација и опаѓање на унијатската пропагнда. Австроунгарија не успеала да ја реализира замислената идеја за засилување на пропагандата, и по една деценија нејзините претставници во Македонија заклучиле дека унијатската пропаганада е во опаѓање а онаму каде што постои унијата, населението тоа го правело од политички цели а не од верски побуди. На 30.09.1889 година, австроунгарскиот конзул испратил извештај во кој истакнал дека унијаската пропаганда опаѓала затоа што францускиот конзул му дозволил на рускиот претставник да дејствува против унијата, и тоа во интерес на француско-руското пријателство. Меѓутоа треба да се истакне дека тоа било точно само делумно, по формирањето на Бугарската егзархија дел од македонскиот народ почнал да преминува под јурисдикција на Егзархијата, бегајќи од погрчувањето тие наишле на егзрхиска стапица која била поставена на словенска основа но со тенденција да бугаризира. Бугарскиот трговски агент од Солун, Атанас Шопов, во разговор со францускиот конзул Стег, истакнува дека е нормално откажувањето од унијата и преминувањето во Егзархијата, бидејќи унијатите не можеле да преживеат во православна провинција. Егзархијата на своите верници им забранила да даваат или земаат моми од унијатите, да венчаваат, крштеваат и обратно. Католичката црква имала слична забрана до своите верници. Од друга страна францускиот конзул Стег истакниваа дека населението во Македонија не било навикнато да први догматска разлика помеѓу унијатите и православните. Тоа само го потврдува фактот, дека ТМОРО која се зародила во егзархиската средина брзо се зацврстила и меѓу унијатите. Во 90-години на XIX век, откажувањето од унијата и преминувањето кон егзархијата станало масовна појава. Цели села се откажувале и преминувале кон егзархијата, 1894 година од унијата се откажал и самиот кукушко унијатски епископ Младенов. На 20.12.1894 година францускиот конзул во извештајот до министерството за надворешни работи истакнал дека во некое подобро време, унијатската пропаганда со друго раководство би имала успех. Притоа тој констатираал дека на 1 000 000 жители имало само 20. 000 унијати.
Протестантска пропаганда во Македонија
Протестантската пропаганда во Македонија се јавува во втората половина на XIX век. Таа претежно била ширена од страна на американски и англиски мисионери. Оваа пропаганда била поставена врз верска основа но со политички цели и за разлика од пропагандите на соседните држави таа не дејствувала ретроградно врз македонското национално обособување односно не го загрозувала македoнскиот национален индивидуалитет.
Првите училишта во Македонија
Најактивна на Балканот била Конгрегационалистичката црква, која што отвора голем број евангелски заедници и цркви.
Својата мисија, ја започнува со отворање училишта (според западните модели и стандарди).
Во 1860 година во Пловдив се отвора Првото машко евангелско училиште во Бугарија, а подоцна и Првата женска гимназија. Од Бугарија мисионерите своето тежиште го префрлиле на македонското поднебје. Откако неколку семејства од Банско, со православна вероисповед ги прифатиле протестантските идеи, на 6 август 1868 година таму се формира првата евангелска заедница.
Од оваа точка протестантските идеи се шират во околината при што Разлошката котлина станува значајно мисионерско седиште. Во 1873–74 година, се отвора мисионерска станица во Битола.
Со отворањето на битолската мисионерска станица се поставува најсигурниот темел-потпорник на протестантството во Македонија. Од центарот во Битола, се раководи со протестантскиот кадар којшто мисионирал во Македонија, тука се решаваат и сите други проблеми коишто се пројавуваат во оваа сфера.
Во Битола се отвора женска гимназија и дом за деца без родители. Во мисионерската станица во Битола се одржувааат редовни евангелски служби под водство на мисионерите, додека пак сопругите на мисионерите се грижеле за библиската и медицинската активност на станицата.
Битолската мисионерска станица, следејѓи го духовниот живот во Радовиш (каде што проповедал Никола Бојаџиев), во 1886 година отвора евангелска заедница, а нешто подоцна отвора и во Раклиш.
Во струмичкото село Моноспитово, Евангелска црква била отворена во 1884 година, а по неколку години во Муртино се формира евангелска заедница.
Во 1898 година, организираната црква броела 60 члена, а со својата самопрегорна работа многу се истакнал Костадин Грачанов.
Во Колешино, првата Евангелска црква се организира во 1899 година, а првата проповед ја одржал пастирот Кимов, од струмичката црква, во домот на Мане Изев, на 19 мај 1890 година.
Во 1906 година, на парцелата, која што ја подарил Димитруш Ицев, била изградена првата Евангелска црква. По нејзиното запалување на истото место била изградена нова црква.
Мисионерската станица во Солун, е отворена во 1894 година. Со неа раководел д-р Џон Хаус. Во овој мисионерски центар, особен акцент бил ставен на работата со затворениците од Беас Куле.
Отворањето на евангелската заедница во Кукуш (1885), е резултат на бројните посети на мисионерите од Солун, како и од активностите на книжарите Христо Зрнев, Димитар Кардалев и Никола Тренчев. Нешто подоцна, евангелски заедници се организираат на север од Кукуш, во Горни и Долно Тодорак.
Во 1896 година евангелска заедница се отвора во Воден, во 1897 во Драма, а во 1898 во Ениџе Вардарско. На 23 август 1899 година, во Солун се одржува единствената конференција на евангелските работници од Македонија, која што ја раководеле д-р Џон Хаус, д-р Едвард Хаскел и Мис Елен Стон.
Во околината на Солун, а во делокруг на активностите на Солунската мисионерска станица, во 1904 година, д-р Џон Хаус го формирал земјоделско-индустриското училиште. Во училиштето, покрај редовните евангелски богослужби, односно религиозното образование, се врши и континуирано земјоделско образование.
Целата светска јавност со огромен интерес го следела текот на ослободувањето на славната мисионерка, која подоцна се докажала како голема заштитничка на македонското дело и обвинителка на Турците.
Односот на Македонците кон протестантската пропаганда
Македонците кон оваа пропаганда приоѓале бидејќи се надевале дека ќе наидат на заштита од страна на содветните дипломатски претставници во Отоманско Царство, во овој случај американските и англиските конзули или пак други официјални лица кој можеле да се заложат пред Високата Порта.
Меѓутоа со текот на времето кај Македонците се создала негативна конотација во однос на протестантските мисионери и нивната дејност. По завршувањето на Аферата мис Стон и по ослободувањето на заложниците, мис Стон и Цилка се нашле во Солун и таа во куќата на американскиот конзул Х. Лазаро истакнала дека:
Билбо Багинс
__СОДРЖИНА__
Хобит (До таму и назад)
Во Хобит, Билбо е претставен како 50 годишен хобит, кој живее во својата луксузна хобитска дупка, изградена од неговите родители Банго Багинс и Беладона Тук, на Ридот. Навидум тој изгледал како обичен мирен хобит, без никогаш да направи нешто неочекувано, не впуштајќи се во никакви авантури и уживајќи во секојдневието (како што впрочем и се опишани неговите предци, Багинси од Ридот). Сѐ се менува кога еден ден, не по своја волја, волшебникот Гандалф и 13 Џуџиња предводени од нивниот крал Торин Дабовштит, ќе го вовлечат Билбо како „провалник“ во нивната мисија за враќање на одамна загубеното богатство чувано од змејот Шмауг. Билбо е првиот хобит што се впушта во толку непредвидлива и опасна авантура далеку од Ридот и родниот Шаер.
На патот преку Ривендел, Магливите планини и црната шума Мирквуд, Билбо се соочува со различни опасни ситуации и суштества како што се средбите со тролови, огромни пајаци, орли, гоблини, волци, но и најинтересната и најважната средба со необичното, лигаво суштество по име Голум, во неговата пештера во Магливите планини. На оваа средба Билбо ќе успее да го надитри Голум и да избега од планината жив така што ќе го искористи магичниот прстен што дава невидливост, кој случајно го нашол лутајќи низ пештерата. Овој прстен (како што се дознава во делото Господарот на Прстените) има всушност огромна мрачна моќ, и неговото уништување е клучот во победата над мрачниот Господар Саурон.
Билбо ги користи невидливоста што му ја дава прстенот да ги спаси џуџињата од пајаците и да ги извади од затворот на Елфите, како и за да влезе во пештерата со златото на Шмауг. Пред крајот, тој се обидува да ја спречи војната така што ќе го земе украдениот Светокамен од џуџињата и ќе го подари како компромис на нивните непријатели. Тоа ќе го разгневи Торин, но подоцна ќе му прости кога ќе се сретнат моменти пред неговата смрт.
Со оваа авантура Билбо ја губи почитта од другите хобити на Ридот, меѓутоа стекнува смелост, мудрост, самоувереност, безбројни пријателства, скапоцени подароци направени од Елфите и Џуџињата, како и огромен број приказни, кои ги запишал во својата книга Хобит.
Господарот на прстените
Дружината на прстенот започнува со заедничка роденденската прослава на 111-тиот роденден на Билбо Багинс и 33-тиот роденден (годината во која хобитите стануваат полнолетни) на неговиот внук и наследник Фродо (Брендибак) Багинс (60-тина години по дејствието во книгата Хобит). Билбо сѐ уште го чува прстенот за чии моќи тој не е свесен (Гандалф со своето истражување ќе открие дека е Единствениот Прстен на мрачниот Господар Саурон од Мордор) и го користи само за да исчезнува и да се скрие од своите здодевни роднини Алчко-Багинсови. Поради моќта на прстенот тој сè уште изгледал како да има 50 години.
Ноќта на прославата, Билбо, по неговиот говор пред целиот Шаер, го става прстенот на раката и исчезнува со намера да замине засекогаш. При напуштање на својата хобитска дупка ќе го сретне Гандалф, кој со потешкотии ќе успее да го убеди Билбо да му го остави прстенот на Фродо и да замине без него, со што станува првиот сопственик што добороволно се откажал од него. Од тој момент Билбо заминува за Ривендел и никогаш повеќе не е виден во Хобитон, препишувајќи го својот дом Баг Енд и се што поседува на Фродо.
По краток одмор во Ривендел Билбо ќе замине во посета на џуџињата во Дејл, по што тој повторно ќе се повлече во Ривендел каде поминува 17 години пишувајќи за своите авантури во Црвената книга на Вестмарч, преведувајќи книги од елфски јазик, како и пишувајќи песни и поеми од кои најпознати биле поемата која ја напишал за Арагорн и поемата за Еандрил.
Градиште (Делчево)
Градиште  — археолошко наоѓалиште во околината на Делчево. Наоѓалиштето претставува градиште од доцната антика
Билбо Багинс
Господарот на прстените
Кога Фродо и дружината ќе дојдат во Ривендел, ќе се сретне со Билбо кој веќе бил видно остарен, откако делумно се ослободил од магијата на Прстенот, иако дел од него сѐ уште го посакувал. Откако ќе дознае дека Фродо е на мисија да го уништи прстенот, Билбо, за негова заштита, му подарува меч и панцир направен од митрил по што Фродо заминува, а Билбо останува во Ривендел.
Градиште (Делчево)
Во непосредната близина на наоѓалиштето Долно Градиште, односно на околу 2 км јужно од градот, на простор од 150 × 50 м има големи грамади од кршен камен и парчиња од покривни ќерамиди, питоси и керамички садови. Делумно се зачувани и остатоци од темелите на бедемот.
Билбо Багинс
Господарот на прстените
Како еден од носителите на прстенот Билбо заминува во Земјата на бесмртните каде достигнува возраст од 131 година со што станува најстариот хобит што живеел во Средната земја. Тој со брод во придружба на Фродо, Гандалф, Елронд и Галадриел заминуваат од Средната Земја. Оттогаш не се знае ништо повеќе за него, но се претпоставува дека (бидејќи сепак бил смртник) починал во Валинор.
Опис на ликот
Билбо е кроток, друштвен хобит кој ужива во храната, пиењето, пушењето луле и дружењето со пријателите, но и во гостопримството кон странците. Како дете на Тук и на Багинси, две семејства со соема спротивен карактер и особини (фамилијата Тук биле со авантуристички дух, додека Багинси биле мирни и го сакале секојдневниот живот), Билбо имал две страни на својот карактер. Иако сака мирен живот, во него прикриено гори желбата за авантура.
Духот кој го наследил од мајка му Тук на крај сепак преовладува во него што ќе го натера да го остави својот спокоен хобитски живот зад себе.
Пелопонеско востание (1770)
Пелопонеското востание претставува востание против Османлиското Царство од страна на грчкото население на Пелопонез по иницијатива на рускиот гроф Орлов кој бил командант на поморските сили во текот на Руско-турската војна.
Тек
На почетокот од востанието, грчката војска забележила успех. Набргу востанието се проширило во остатокот од Грција, без Крит. На чело на востанието и официјално застанал Јоанис Влахос познат како Даскалогијанис. Јоанис Влахос своето образование го стекнал во странство а по враќањето на Крит работел како градски службеник. Станал сопственик на трговски бродови кои пловеле низ Медитеранот. оанис се согласил да го финансира востанието против турските власти. Но поддршката која била ветена од руска страна никогаш не пристигнала на Крит а востаниците биле оставени сами да војуваат. Со помош на грчките жители на островот, руската флота била во можност да постигне голема победа против турската морнарица во битката на Чешме, но тоа не им помогнало на грчката армија во Мореја. Востанието започнало на 25 март 1770 година и за кратко време Крит бил скоро целосно ослободен. Но турските власти испратиле дополнителни сили и востанието бргу било задушено, а самиот Јоанис бил заробен со група од околу 70 бунтовници и погубен во јуни 1771 година.
По востанието
Од руска гледна точка, востанието било успешно поради уништување на турската флота, но од грчка страна востанието било погубно поради турската одмазда која следувала. Грците биле заборавени во Кучуккајнарџискиот договор, а по овој настан Грците кон Русите гледале кон недоверба, па самата интелигенција се свртела кон Велика Британија и Франција.
265 п.н.е.
265 п.н.е. — година според општоприфатениот календар. Тоа била 265. година пред новата ера, 265. од првиот милениум п.н.е., 65. од 3 век п.н.е. и шеста од 260-тите п.н.е.
Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 5243 и 5244 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4485 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3495 и 3496 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 488.
Василево
Василево — село и седиште на истоимената Општина Василево, на патот меѓу Струмица и Штип.
Географија и местоположба
Подрачјето на Општина Василево се наоѓа во северозападниот дел на големата Струмичка Котлина, на природна патна комуникација Беломорие - Централен Балкан. Од главниот магистрален пат Струмица - Штип има мали разигнувања на исток и на запад. Околните планини Огражден, Еленица, Плавуш и Беласица имаат стратешко значење, кое убедливо ги потврдуваат историските настани во подалечното и поблиското минато, како и археолошките наоди во подрачјето на денешната Општина Василево.
Според географската положба, живописната и подородната Струмичка Котлина, во која се наоѓаат и населените места од Општина Василево, го зафаќа најјугоисточниот дел од Република Македонија, допирајќи на југ и на исток до државните граници со Грција и Бугарија. Котлината е заградена со планинските венци на Беласица, Огражден, Готен, Еленица и Плавуш, кои, всушност, ја дефинираат големата Струмичка област. Еден красноречив патописец, кој ја посетил Струмичката регија во 1921 година, меѓу другото, ќе запише: „Струмичката котлина, несомнено, е најпитомата, најплодородната и најживописната котлина во Македонија. Наедно, таа е и една од најгусто населените области во оваа земја...“
Надморската височина во селото е 208 метри додека селото зафаќа површина од 7,6 км2. Од нив, 630,3 хектари се обработливо земјиште, 48,9 хектари се пасишта
Отоманско Царство
Кон крајот на XIX век, како крупен чифлик-сајбија во селото се споменува Назлам-бег, чиј син за кратко време бил заробен од една македонска чета, водена од Гоце Делчев. Тој го држел како свој чифлиг селото Василево. Кон 1866 година во селото било отворено првото училиште, додека кон 1895 година бил формиран месен комитет на ТМОРО.
Во текот на XIX век, селото било чисто македонско. Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. селото се состоело од 80 семејства и 298 жители Македонци Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото имало 275 жители Македонци.