cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Реброносци
Локомоција
Надворешната површина на животното обично има осум ленти, наречени пливачки плочи, кои се користат за пливање. Лентите се ориентирани да се движат од близината на устата („орален пол“) до спротивниот крај („аборален пол“) и се распоредени речиси рамномерно по телото. По должината на секоја лента се наоѓаат „чешли“ (исто така наречени „ктени“ или „чешлени плочи“), а секој од нив се состои од илјадници невообичаено долги трепки (цилии), кои може да имаат должина до 2 милиметри. За разлика од конвенционалните цилии и камшичиња, кои имаат структура на филаментот 9 + 2, цилиите на реброносците имаат структура на филаментот 9 + 3, каде се верува дека екстра-компактниот филамент има потпорна функција. Трепките нормално се движат на тој начин што погонот има спротивна насока од насоката на навлегување на храна во устата. Оттука, реброносците обично пливаат во насоката во која храната навлегува во устата, за разлика од медузите. Кога се обидува да избега од грабливци, еден вид на реброносец може да забрза до шест пати од неговата нормална брзина, а други видови може да ја сменат насоката на движењето со промена на насоката на трепкањето на цилиите.
Сè уште недоволно е проучено како реброносците ја контролираат својата пловност, но некои експерименти покажале дека некои видови го користат осмотскиот притисок за да се прилагодат на водени средини со различна густина. Нивните телесни течности обично имаат иста концентрација со морската вода. Доколку навлезат во водена средина со помала густина, цилијарните розети во телесната празнина ја пумпаат таа вода во мезоглејата за да го зголемат нејзиниот волумен и да ја намалат нејзината густина, па така избегнуваат тонење. Спротивно на тоа, ако животното навлезе во водена средина со поголема густина, цилијарните розети исфрлаат вода од мезоглејата за да го намалат нејзиниот волумен и да ја зголемат нејзината густина.
Нервен систем и сетила
Реброносците немаат мозок и централен нервен систем, туку имаат нервна мрежа (личи на пајажина) која формира прстен околу устата и е најгуста близу телесните структури, како што се чешлените редови, голтникот, пипалата (ако се присутни) и сетилниот комплекс кој е најоддалечен од устата. Нервните клетки кај реброносците настануваат од истите прогениторни клетки од кои настануваат и колобластите.
Најголемата сетилна структура е аборалниот орган (на спротивниот крај од устата). Неговата главна компонента е статоцистот, кој претставува сетило за рамнотежа и се состои од статолит (мало зрно од калциум карбонат) сместен на четири снопови од трепки, наречени „балансери“, кои ја чувствуваат ориентацијата на статолитот. Статоцистот е заштитен со транспарентна купола сочинета од долги, неподвижни трепки. Животното не се обидува автоматски да го одржи статолит подеднакво на сите балансери. Наместо тоа, неговиот одговор е одреден од „расположението“ на животното, со други зборови, севкупната состојба на нервниот систем. На пример, ако животното го фати пленот со издолжени пипала, честопати некои од чешлените редови ќе почнат да трепкаат во обратна насока, вртејќи ја устата кон пленот.
Нервните клетки и нервниот систем на реброносците имаат поинаква биохемија во споредба со другите животни. На пример, кај нив отсуствуваат гените и ензимите кои се неопходни за синтеза на невротрансмитери како што се серотонинот, допаминот, азотниот оксид, октопаминот, норадреналинот и други, а кои се присутни кај сите други животни со нервен систем. Гените кои кодираат за рецепторите за секој од овие невротрансмитери исто така недостасуваат. Откриено е дека реброносците го користат L-глутаматот како невротрансмитер и дека имаат невообичаено висока разновидност на јонски глутаматни рецептори и гени за синтеза и транспорт на глутамат. Затоа, ако реброносците се сестринска група на сите други животински групи, нервниот систем или бил изгубен кај сунѓерите и плочкестите животни, или се појавил повеќепати во текот на еволуцијата на животните.
Cydippida
Цидипидите имаат тела кои се повеќе или помалку заоблени, понекогаш речиси сферични, а поретко цилиндрични или јајцевидни; честиот крајбрежен род Pleurobrachia понекогаш има тело во форма на јајце, со устата на тесниот крај, иако некои единки се поправилно кружни. Од спротивните страни на телото се протега еден пар на долги, витки пипала, секое сместено во обвивка во која може да се вовлече. Некои видови на цидипиди имаат тела кои до некој степен се сплескани, така што тие се пошироки во рамнината на пипалата.
Пипалата на цидипидите обично имаат реси од мали пипалки, иако неколку родови имаат едноставни пипала без странични реси. Пипалата и малите пипалки се густо покриени со микроскопски колобласти, кои го фаќаат пленот на тој начин што се лепат за него. Колобластите се специјализирани клетки во надворешниот слој на епидермисот кои имаат форма на печурка и имаат три главни компоненти: глава со форма на купола која содржи везикули (комори), кои складираат леплива супстанца; дршка која ја закотвува клетката во долниот слој на епидермисот или во мезоглејата; и спирална нишка која се намотува околу дршката и е прикачена за главата и за коренот на дршката. Функцијата на спиралната нишка е неизвесна, но се претпоставува дека го апсорбира стресот кога пленот се обидува да избега, и на тој начин спречува да се распадне колобластот. Во прилог на колобласти, припадниците на родот Haeckelia, кои главно се хранат со медузи, ги инкорпорираат жарните клетки на своите жртви во сопствените пипала. Малите пипалки на Euplokamis значително се разликуваат од оние на другите цидипиди: тие содржат напречнопругест мускул, кој инаку го нема кај другите реброносци; и тие се свиткани кога се релаксирани, додека малите пипалки на сите други познати реброносци се издолжени кога се релаксирани. Малите пипалки на Euplokamis имаат три вида на движења кои се користат во фаќањето на пленот: тие можат брзо да замавнат (40 до 60 милисекунди); тие можат да мрдаат, што служи за намамување на пленот имитирајќи мали планктонски црви; и тие можат да се извијат околу пленот. Замавнувањето е движење кое се одвива со помош на контракција на напречнопругестите мускули. Мрдањето е движење кое се одвива со помош на контракција на мазните мускули, но од високо специјализиран тип. Извивањето околу пленот се постигнува со враќање на малите пипалки во нивната неактивна состојба, што може да биде зајакнато со мазните мускули.
Цидипидите имаат осум чешлени редови, кои се движат од близината на устата до спротивниот крај на телото. „Чешлите“ трепкаат со метахронален ритам, слично како кај мексиканскиот бран. Од секој балансер во статоцистот излегува цилијарен жлеб под куполата, а потоа се дели за да се поврзе со два соседни чешлени редови, а кај некои видови се движи по целата должина на чешлените редови. Ова претставува механички систем за пренесување на ритамот на трепкањето од чешлите до балансерите, преку водени турбуленции создадени од цилиите.
Lobata
Припадниците на редот Lobata имаат пар на лобуси, кои се мускулести екстензии на телото кои проектираат надвор од устата. Нивните незабележливи пипала потекнуваат од аглите на устата, се издолжуваат во извиткани длапки и се шират преку внатрешната површина на лобусите (наместо да заостануваат, како кај Cydippida). Помеѓу лобусите од двете страни на устата, многу видови на Lobata имаат четири аурикули - желатинозни проекции со цилии по рабовите кои создаваат струења на водата кои помагаат за насочување на микроскопскиот плен кон устата. Оваа комбинација на структури им овозможува на Lobata постојано да се хранат со планктоните во водата.
Lobata имаат осум чешлени редови, кои потекнуваат од аборалниот пол и обично не се протегаат надвор од телото на лобусите. Повеќето припадници на овој ред се прилично пасивни кога се движат низ водата, користејќи ги цилиите на нивните чешлени редови за погон, иако родот Leucothea има долги и активни аурикули чии движења, исто така, придонесуваат за погон. Членовите на родовите Bathocyroe и Ocyropsis можат да избегаат од опасност со плескање на нивните лобуси, така што млазот на вода брзо ги враќа наназад. За разлика од цидипидите, движењата на чешлите на Lobata се координирани од страна на нерви, а не од водените турбуленции создадени од цилиите, а сепак чешлите во истиот ред трепкаат во стил на мексикански бран, исто како механички координираните чешлени редови на цидипидите и бероидите. Оваа одлика можеби придонела Lobata да растат поголеми од цидипидите и да имаат форми кои не се јајцевидни.
Еден необичен вид, првпат опишан во 2000 година, Lobatolampea tetragona, бил класифициран во редот Lobata, иако неговите лобуси се „примитивни“, а телото е како на медуза кога лебди во водата и како диск кога се наоѓа на морското дно.
Beroida
Припадниците на редот Beroida, исто така познат како Nuda, немаат додатоци за хранење, но имаат голем голтник, кој се наоѓа веднаш по големата уста и го исполнува најголемиот дел од телото на животното. Голтникот поседува големи цилии (макроцилии) на оралниот крај. Макроцилиите се снопови од неколку илјади големи цилии и се способни да „одгризат“ парчиња од плен кои се премногу големи за да бидат проголтани цели. Плен им е скоро секогаш други реброносци. Кај некои видови на редот Beroida, пред полето на макроцилиите на „усните“ од устата се наоѓа пар на тесни ленти сочинети од лепливи епителни клетки кои ја „затвораат“ устата кога животното не се храни, со формирање меѓуклеточни врски со спротивната леплива лента. Ова цврсто затворање го насочува предниот дел на животното кога го гони пленот.
Други телесни форми
Припадниците на редот Ganeshida имаат пар на мали орални лобуси и пар на пипала. Телото е кружно, а не овално во пресек, а голтникот се протега преку внатрешните површини на лобусите.
Припадниците на редот Thalassocalycida, откриени во 1978 година, и со само еден познат претставник, личат на медуза, со тела кои се скратени во орално-аборална насока и кратки чешлени редови на површината најдалеку од устата, кои потекнуваат во близина на аборалниот пол. Тие го фаќаат пленот со движењето на ѕвоното и веројатно со употреба на две кратки пипала.
Редот Cestida („појасни животни“) се лентовидни планктонски животни, кај кои устата и аборалниот орган се порамнети во средината на спротивните рабови на лентата. По должината на секој аборален раб има пар на чешлени редови и мали пипалки кои излегуваат од длапка по должината на оралниот раб. Cestida можат да пливаат со бранување на нивните тела, како и со помош на чешлените редови. Постојат два познати вида кои припаѓаат на овој ред, а живеат во топли или умерено топли води: Cestum veneris („појасот на Венера“) е еден од најголемите реброносци, со должина до 1,5 метри; и Velamen parallelum, кој обично е долг помалку од 20 сантиметри.
Повеќето припадници на редот Platyctenida имаат овални тела кои се сплескани во орално-аборална насока, и имаат пипала со мали пипалки на аборалната површина. Тие се прицврстуваат и лазат по површини со истурање на голтникот надвор и употребувајќи го како мускулна „нога“. Сите, освен еден, од познатите видови на Platyctenida, немаат чешлени редови. Platyctenida обично се криптично обоени, живеат по карпи, алги или телесни површини на други безрбетници.
Размножување и развој
Возрасните единки од повеќето видови на реброносци можат да ги регенерираат ткивата кои се оштетени или отстранети, иако само платиктенидите се размножуваат со клонирање, со одвојување на фрагменти од рабовите на нивните рамни тела, кои потоа се развиваат во нови единки.
Развојот на оплодените јајце-клетки е директен; со други зборови, не постои карактеристична ларвална форма. Младенчињата кај сите групи на реброносци обично се планктонски, и повеќето наликуваат на минијатурни возрасни цидипиди. Меѓутоа, кај родот Beroe, младенчињата имаат големи усти и, како и возрасните, немаат пипалата и обвивки на пипала. Кај некои групи, како што се сплесканите платиктениди, младенчињата се однесуваат повеќе како вистински ларви. Тие живеат меѓу планктонот, и на тој начин заземаат поинаква еколошка ниша од нивните родители, а возрасната форма ја достигнуваат по исклучително радикална метаморфоза, по паѓање на морското дно.
Само кај два вида од родот Ocryopsis единките се еднополови и такви остануваат во текот на целиот нивен живот.
Кај некои видови на реброносци, младенчињата се способни да создаваат мали количини на јајце-клетки и сперматозоиди, а возрасните создаваат полови клетки сѐ додека има доволно храна. Во случаи кога нема доволно храна, најпрво престанува продукцијата на половите клетки, а потоа телото на животното почнува да се смалува. Доколку снабдувањето со храна се подобри, животното се враќа во својата нормална големина и потоа продолжува со репродукција. Овие одлики прават реброносците да се способни брзо да ја зголемат својата популација. Членовите на редовите Lobata и Cydippida имаат репродуктивна форма наречена дисогенија, односно имаат две репродуктивно зрели фази; прво како ларви, а подоцна и како младенчиња и како возрасни. Во текот на стадиумот на ларва, тие се способни периодично да ослободуваат гамети. По завршувањето на периодот на репродуктивно-способната ларва, тие не произведуваат повеќе гамети сѐ до периодот после метаморфозата. Популацијата на видот Mertensia ovum во централното Балтичко Море станала неотенична, и се состои исклучиво од репродуктивно зрели ларви помали од 1,6 милиметри.
Бои и биолуминисценција
Повеќето реброносци кои живеат во близина на површината на водата се безбојни и речиси провидни. Меѓутоа, некои видови кои живеат во морските длабочини се јако пигментирани; како на пример, видот кој на англиски е познат како „Tortugas red“  и сè уште не е доволно опишан (види илустрација од десно). Платиктенидите обично живеат прикачени за други организми на морското дно и често имаат бои кои се слични на боите на организмот-домаќин. Цревото на припадниците на родот Bathocyroe е црвено, бидејќи ја крие биолуминисценцијата на веслоногите ракчиња кои ги има проголтано.
Чешлените редови на повеќето планктонски реброносци создаваат ефект на виножито, кој не е предизвикан од биолуминисценција, туку од расејување на светлината поради движење на трепките. Повеќето видови на реброносци се и биолуминисцентни, но светлината обично е сина или зелена и може да се види само во темнина. Меѓутоа, некои значајни групи, вклучувајќи ги сите познати платиктениди и цидипидниот род Pleurobrachia, не се способни за биолуминисценција.
Кога некои видови, како што се Bathyctena chuni, Euplokamis stationis и Eurhamphaea vexilligera, се вознемирени, тие создаваат секрети (мастило) кои луминисцираат на истите бранови должини како и нивните тела. Младенчињата луминисцираат посветло во однос на нивната телесна големина, во споредба со возрасните единки, чија луминисценција е расеана по целото тело. Деталните статистички истражувања сè уште ја немаат утврдено функцијата на биолуминисценцијата кај реброносците, ниту, пак, откриле некаква корелација помеѓу нивната боја и некој аспект од средината на овие животни.
Кај реброносците, биолуминисценцијата се создава од белковини кои се активираат со калциум и се наречени фотопротеини. Клетките кои ги содржат овие белковини се наречени фотоцити, и тие често се ограничени на каналите кои се наоѓаат под осумте чешлени редови. Во геномот на видот Mnemiopsis leidyi, постојат десет гени кои кодираат фотобелковини. Овие гени подлежат на експресија заедно со гените за опсинот во развојните фотоцити на Mnemiopsis leidyi, што можеби сугерира дека создавањето на светлина и детекцијата на светлина делуваат заедно кај овие животни.
Дистрибуција
Реброносците живеат во повеќето морски средини: од поларни води до тропски води; во близина на бреговите и среде океаните; од површински води до океански длабочини. Најдобро проучени се родовите Pleurobrachia, Beroe и Mnemiopsis, бидејќи овие планктонски крајбрежни организми се најчести во близина на бреговите. Досега не се пронајдени реброносци во слатководни средини.
Таксономија
Точниот број на видови на реброносци е непознат, но Клаудија Милс проценува дека тој број е некаде помеѓу 100 и 150 видови. Геномските студии сугерираат дека невроните на реброносците, кои значително се разликуваат од оние на другите животни, еволуирале независно од невроните на другите животни. Позицијата на реброносците во филогенетското дрво на животинските организми одамна претставува тема на дебата. Ставот на мнозинството биолози денес, кој се заснова на молекуларната филогенетика, е дека жаркарите и двостраните животни се повеќе сродни меѓусебе, отколку било која од овие две групи е со реброносците.
Рана класификација
Во минатото научниците ги класифицирале реброносците заедно со жаркарите во коленото наречено Coelenterata, врз основа на нивните морфолошки сличности. Како и жаркарите, телата на реброносците се состојат од желатинозна маса, со еден слој на надворешни клетки и друг слој на внатрешни клетки кои ја обложуваат внатрешната празнина. Меѓутоа, кај реброносците овие слоеви се состојат од два реда на клетки, додека кај жаркарите тие се состојат од само еден ред на клетки. Друга сличност помеѓу реброносците и жаркарите е што и двете групи зависат од протокот на вода низ телесната празнина за одвивање на процесите на варење на храната и дишење. И двете групи на животни поседуваат дифузен нервен систем, без централен мозок.
Модерна таксономија
Според традиционалната класификација реброносците се поделени во две класи, оние кои имаат пипала (Tentaculata) и оние кои немаат пипала (Nuda). Класата Nuda содржи само еден ред (Beroida) и една фамилија (Beroidae), во која има два рода, Beroe (неколку видови) и Neis (еден вид). Класата Tentaculata е поделена на осум реда:
Еволуциона историја
И покрај тоа што имаат меки, желатинозни тела, пронајдени се фосили за кои се смета дека претставуваат реброносци. Овие фосилизирани животни очигледно немале пипала, но поседувале многу повеќе чешлени редови во споредба со денешните реброносци. Фосилите се пронајдени во лагерштет и е проценето дека потекнуваат од раниот камбриум, пред околу 515 милиони години. Според неодамнешна молекуларно-филогенетска анализа, заедничкиот предок на денешните реброносци потекнува од пред околу 350 ± 88 милиони години, резултат кој е во конфликт со претходен резултат според кој заедничкиот предок на денешните реброносци потекнува од пред околу 66 милиони години.
Фосилни остатоци
Поради нивните меки, желатинозни тела, реброносците се екстремно ретки како фосили, а фосилите кои биле толкувани како реброносци се пронајдени само во лагерштет, места каде средината била исклучително погодна за зачувување на меките ткива. До средината на 1990-тите години, биле познати само два примерока кои биле доволно добри за анализа, и двата од раниот Девон. Три дополнителни видови биле пронајдени во Берџез шкрилците и други канадски карпи со иста старост, од околу 505 милиони години, односно средината на камбриумот. На сите три фосили очигледно им недостигаат пипала, меѓутоа имаат помеѓу 24 и 80 чешлени редови, далеку повеќе од осумте кај денешните реброносци. Тие, исто така, се чини дека имале внатрешни структури слични на органи, за разлика од денешните реброносци кои немаат органи. Еден од фосилните видови, за првпат опишан во 1996 година, има голема уста опкружена со превиткан раб кој можеби бил мускулест. Доказите од Кина, една година подоцна, покажале дека таквите реброносци биле широко распространети во камбриумот, но многу поразлични од современите видови. На пример, еден фосилен вид поседува чешлени редови кои се наоѓаат на истакнати перки. Во областа Ченгџијанг, во Кина, биле пронајдени фосили стари 520 милиони години, кои припаѓаат на изумрена класа на реброносци, наречена Scleroctenophora, за која е карактеристично тоа што поседува комплексен внатрешен скелет. Скелетот поддржувал осум меки телесни делови, кои можеби биле користени за пливање или хранење.
Еволутивни односи со другите животински групи
Филогенетскиот однос на реброносците со остатокот на метазоите е многу важен за нашето разбирање за раната еволуција на животните и за потеклото на многуклеточноста кај животните. За реброносците се сметало дека се сестринска група на двостраните животни, сестринска група на жаркарите,   сестринска група на жаркарите, плочкестите животни и двостраните животни,  и сестринска група на сите други животни.
Низа истражувања кои се осврнале на присуството или отсуството на членови на генски семејства и сигнални патишта (на пример, хомеобокс секвенци, јадрени рецептори, Wnt сигнализирачкиот пат и натриумски канали) покажале дека реброносците се или сестринска група на жаркарите, плочкестите животни и двостраните животни или сестринска група на сите други животински колена. Неколку неодамнешни истражувања во кои се споредувале потполно секвенционираните геноми на реброносци со геномите на други животни, исто така, покажале дека реброносците се сестринска лоза на сите други животински организми. Оваа позиција на реброносците во дрвото на животот сугерира дека нервните и мускулните клетки или биле изгубени кај сунѓерите и плочкестите животни во текот на еволуцијата (бидејќи тие не ги поседуваат) или дека тие еволуирале независно кај реброносците и независно кај другите животински групи кои ги поседуваат.
Според други истражувачи, позицијата на реброносците како сестринска група на сите други животни е статистичка аномалија предизвикана од високата стапка на еволуција во геномите на реброносците, и дека сунѓерите се всушност најрано дивергираниот животински таксон. Во тој случај, реброносците би биле најбазалниот клад на ткивни животни (Eumetazoa). Во согласност со последното тврдење, една анализа на многу големо порамнување на секвенци на животински организми (1719 белковини со околу 400.000 аминокиселински позиции) покажала дека реброносците се втората најстара линија на разгранување на животинското филогенетско дрво, а најстарата линија се сунѓерите. Исто така, истражувањата на муцинските гени, кои му овозможуваат на животното да произведе мукус (слуз), покажале дека тие се отсутни кај сунѓерите, додека сите други животински групи, вклучувајќи ги и реброносците, ги поседуваат, и тие имаат заедничко потекло. Сепак, друга студија категорично ја отфрла хипотезата дека сунѓерите се сестринска група на сите останати животни и ги позиционира реброносците како сестринска група на сите други животни. Несогласувањата со претходно споменатиот труд се објаснуваат со методолошки проблеми во анализите на тој труд. Ниту реброносците ниту сунѓерите имаат HIFs (од англиски: Hypoxia-inducible factors) и се единствените познати животински колена кои немаат вистински хокс гени.
Еволутивни односи во склоп на самото колено
Еволутивни односи во коленото Ctenophora. Бидејќи сите современи реброносци, освен бероидите, имаат ларви слични на цидипид, се претпоставува дека нивниот последен заеднички предок исто така личел на цидипид, со јајцевидно тело и пар на вовлекувачки пипала. Чисто морфолошката анализа на Ричард Харбисон од 1985 година покажала дека цидипидите не се монофилетична група, со други зборови не ги содржат сите и само потомците на еден заеднички предок кој и самиот бил цидипид. Наместо тоа тој открил дека различните цидипидни фамилии се послични на членовите на други редови на реброносци отколку на други цидипиди. Тој, исто така, предложил дека последниот заеднички предок на современите реброносци бил сличен или на цидипидите или на бероидите. Молекуларно-филогенетска анализа од 2001 година, која вклучувала 26 видови на реброносци, вклучувајќи и 4 неодамна откриени, потврдила дека цидипидите не се монофилетични и заклучила дека последниот заеднички предок на современите реброносци бил сличен на цидипид. Анализата, исто така, утврдила дека генетските разлики меѓу овие видови се многу мали - толку мали што односите меѓу Lobata, Cestida и Thalassocalycida останале неразјаснети. Ова сугерира дека последниот заеднички предок на современите реброносци живеел релативно скоро во геолошката историја на Земјата, и можеби го преживеал масовното креда–терцијарно изумирање, пред 66 милиони години, додека другите групи на реброносци изумреле. Кога анализата била проширена да вклучи и други животински колена, резултатите покажале дека жаркарите веројатно се посродни со двостраните животни отколку што било која од овие групи е сродна со реброносците, но овие резултати се неизвесни. Кладот кој ги вклучува Mertensia, Charistephane и Euplokamis можеби ја претставува сестринската лоза на сите други реброносци. Времињата на дивергенција проценети од молекуларните податоци покажуваат приближно колку милиони години поминале по дивергенцијата на различните кладови: 350 милиони години за Cydippida во однос на другите реброносци и 260 милиони години за Platyctenida во однос на Beroida и Lobata.
Македонски Словени
Македонските Словени со историско име Славини или Склавени, биле група на словенски племиња кои ја населувале територијата на регионот Македонија и зборувале старословенски јазик.
Според средновековните хроничари, словенскиот народ (gens) кој во VI и VII век го населил регионот Македонија го сочинувале следниве словенски племиња: Берзити, Вајунити, Драговити, Ринхини, Сагудати, Смолјани и Струмјани. Границите на регионот Македонија се простирале:
Словените и Антите
Византискиот хроничар, Прокопиј од Ќесара вели „овие две нации, Словени и Анти живеат во демократија“ (Procopius of Caesarea : Wars VII 14.22); македонските Словени и Антите биле два, но сродни народа.
Воедно, Антите и Словените биле непријателски настроени едни кон други, дури меѓу нив избувнала и војна во која победиле Словените ("Христоматия по история на България", стр. 57). За да ја зајакне Византиската моќ, императорот Јустинијан ги вооружувал Словените против Антите кои во подолг временски период биле големи непријатели ( "История на българската държава през средните векове", том I, София, 1970 г. стр. 41).
Аналој
Аналој (Ἀναλόγιον) — пулт или кос држач на кој се поставуваат икони или Евангелието во Источната православна црква и источните католички цркви. Може да се користи и како пулт за читање од литургиски книги за време на богослужба.
Опис
Аналојот е вообичаено малку закосен, за да му олесни на оној што стои пред него да ја види иконата или книгата поставена на него. Аналојот може да има четири ногарки или само една во центарот. Често е покриен со богата ткаенина (антипендиум) која делумно или целосно го покрива аналојот од сите страни. Некои аналои се направени така што се преклопуваат за лесна преносливост, некои се изрезбани од фино дрво, а некои се едноставни рамки наменети да бидат целосно покриени со ткаенина. Тие обично се доволно лесни за да се преместат без тешкотија. Постои и еден вид аналој што го користат певците во певниците. Овој често има две или три страни и се врти за да им овозможи на пејачите полесно да ги користат бројните литургиски текстови потребни за време на богослужбите.
Постои постар грчки дизајн за овој вид на аналој кој е октогонален со рамен врв наместо кос. Овој стил сè уште се користи на Света Гора и во други антички манастири ширум светот. Понекогаш овој тип на аналој е сложено инкрустиран со седеф или други полускапоцени материјали.
На повисоко рангираните празници во црковната година, кога се повикува на пеењето на Полиелеос, во средиштето на храмот (т.е. наосот на црквата) се поставува аналој со свеќи и иконата чиј е празник се става на него. На врвот на богослужбата, сите светла во црквата се запалени, а свештенството и народот се собираат околу иконата на аналојот во средиштето на храмот за пеење на празнични химни и читање на утрената евангелска лекција.
Употреба
Аналоите се користат за почит на иконите, обично со свеќник покрај или зад нив, или кандило кое гори над него. Свеќникот може да држи една свеќа и да се користи за да ја осветли иконата или може да има место верниците да запалат свеќи додека изразуваат почит на иконата.
За време на Божествената литургија се поставува аналој пред царските двери за читање на Евангелието и олтарските служители стојат на двете страни со свеќи. Ако ѓаконот го чита Евангелието, аналојот ќе биде поставен така што тој ќе гледа на Исток (кон олтарот) додека чита; ако некој свештеник чита, аналојот ќе биде поставен така што да гледа на Запад (кон народот).
Кога свештеникот или епископот ќе ја слушне Исповедта, ќе го стори тоа стоејќи покрај аналојот на кој е поставена евангелска книга и крст. Покајникот ќе ги почитува Евангелието и Крстот, а потоа ќе клекне пред аналојот, држејќи ја десната рака на начин на правење на крстниот знак и допирајќи го подножјето на крстот додека се исповеда.
Сојузничка окупација на Германија
По поразот на Нацистичка Германија во Втората светска војна, победничките сојузници го потврдиле заедничкиот авторитет и суверенитет над „Германија како целина“, која била дефинирана како сите територии на поранешниот Германски Рајх кои се наоѓале западно од линијата Одер-Нејс. Четирите сили ја поделиле Германија како целина во четири окупациски зони, и тоа под Соединетите Американски Држави, Обединетото Кралство, Франција и Советскиот Сојуз, создавајќи го она што станало колективно познато како Сојузнички окупирана Германија (германски: Alliierten-besetztes Deutschland). Оваа поделба била ратификувана на конференцијата во Потсдам (17 јули - 2 август 1945). Четирите зони биле договорени во февруари 1945 година од страна на САД, Обединетото Кралство и Советскиот Сојуз на Конференцијата во Јалта, дополнувајќи ја претходната поделба во три зони (со исклучок на Франција) предложена од Лондонскиот Протокол.
Во последните недели во борбите во Европа, силите на Соединетите Американски Држави ги надминале договорените граници за идните зони на окупација, а во некои места дури до 320 километри. Била создадена и привремена линија на контакти меѓу советските и американските сили.
Кацушика Хокусај
Кацушика Хокусај (葛飾北斎; 31 октомври? 1760 - 10 мај 1849) — еден од најзначајните јапонски уметници во стилот укијо-е. Со неговата уметност тој развил интерес во Јапонија. Во неговите слики тој ги прикажувал секојдневните убавини на Јапонија.
Неговото дело влијаело на многу европски уметници, особено Гоген, Винсент Ван Гог, Клод Моне и Алфред Сисли, односно на уметничкото движење наречено јапонизам.
Најпознат е по неговата збирка на „Триесет и шест погледи на Фуџи“ (1829–32), каде е сместено и влијателното дело „Големиот бран на Канагава“ кое извршило огромно влијание врз развојот на импресионизмот. Јапонскиот сликар зад себе оставил скоро 30.000 цртежи.
Младоста и ликовното образование
Датумот на раѓање на Хокусај не се знае, но често се наведува како 23-тиот ден од 9-тиот месец од десеттата година од ерата Хореки (во стариот календар, 31 октомври 1760 година). Се родил во занаетчиско семејство, во округот Едо, во Јапонија. Во детството го нарекувале Токитаро. Се верува дека татко му бил изработувач на огледала за шогунот а дека мајка му била конкубина. Во други извори се тврди дека Накаџима Исе кој бил изработувач на огледала бил чичко му кој го посвоил Хокусај на тригодишна или четиригодишна возраст. Хокусај почнал да слика на шестгодишна возраст, веројатно учејќи од неговиот татко (или чичко), чија работа на огледалата вклучувала сликање и дизајн околу огледалата. Хокусај во тек на животот бил познат по најмалку триесет имиња. Додека користењето на повеќе имиња била вообичаена практика на јапонските уметници од тоа време, бројот на неговите псевдоними е поголем од оној на кој било друг голем јапонски уметник. Промените на името на Хокусај се толку чести и толку често поврзани со промените во неговото уметничко творештво и стил, така што се користат за означување на периодите во неговиот живот.
На 12-годишна возраст неговиот татко го испратил да работи во книжарница и во јавна библиотека, популарна институција во јапонските градови, каде што читањето книги на дрвени парчиња била популарна забава на средната и горната класа.
Во школата Кацукава
По смртта на Шуншо во 1793 година, Хокусај започнал да истражува други стилови на уметност, вклучувајќи ги и европските стилови преку француските и холандските бакарни гравури до кои можел да допре. Наскоро, главниот ученик на Шуншо, Шунко, го избркал од школата Кацукава најверојатно поради учењето во соперничката школа Кано. Хокусај, ја сменил и тематиката на неговите дела, оддалечувајќи се од сликите на куртизаните и глумците кои се традиционалните теми на укијо-е. Наместо тоа, неговото дело се фокусирало на предели и слики од секојдневниот живот на јапонскиот народ од различни општествени нивоа. Оваа промена на темата била пробив во укијо-е и во кариерата на Хокусај.
Во школата Тавараја и како независен уметник
Во наредниот период Хокусај бил поврзан со пколата Тавараја и го усвоил името Тавараја Сори. Во тој период изработил многу слики со четка, наречени суримоно и илустрации за кјока ехон (илустрирана книга на хумористични песни). Во 1798 година, Хокусај своето име го пренел на негов ученик и за првпат почнал да твори како независен уметник, без да се поврзува со некаква школа, прифаќајќи го името Хокусај Томиса.
До 1800 година, Хокусај го развивал користењето на укијо-е за поинакви цели од портретирање. Тој, исто така, го усвоил името по кое најмногу ќе биде познат, Кацушика Хокусај, поранешно име кое се однесувало на делот од Едо, каде што е роден, а вториот значел "северно студио". Таа година објавил две збирки предели, Славните погледи на источната престолнина и Осум погледи на Едо. Тој, исто така, почнал и самиот да привлекува ученици, подучувајќи 50 ученици во текот на својот живот.
Популарност
Тој станал познат во текот на следната деценија, како поради неговите уметнички дела така и поради неговиот талент за самопромоција. За време на фестивалот во Токио во 1804 година, изработил портрет на будистички свештеник дарума, долг 180 метри со користење на метла и кофи полни со мастило. Во друга приказна се вели дека бил во дворот на шогунот Јенари, поканет таму да се натпреварува со друг уметник кој практикувал потрадиционално сликарство со четка. Сликата на Хокусај, изработена пред шогунот, била сина крива линија на хартија, а потоа врз неа претрчало пиле чии канџи биле потопени во црвена боја. Тој ја опишал сликата на шогунот како предел со реката Татсута со црвени лисја од јавор што пловат по неа, и го освоил натпреварот.
Во 1807 година, Хокусај соработувал со популарниот романописец Такизава Бакин на серија илустрирани книги. Двајцата не се согласувале добро поради уметнички недоразбирања, па нивната соработка завршила на четвртата книга. Издавачот, при изборот помеѓу Хокусај или Бакин за работа на проектот, се одлучил да го задржи Хокусај, истакнувајќи ја важноста на илустрациите во печатените дела од периодот.
Манга
Во 1811 година, на 51-годишна возраст, Хокусај го сменил своето име во Таито и влегол во периодот во кога ја создал мангата на Хокусај и разни уметнички прирачници. Овие прирачници, кои почнале во 1812 со Брзи лекции за поедноставено цртање, служеле како лесен начин да заработи пари и да привлече повеќе студенти. Мангата (што значи случајни цртежи) вклучувала студии на перспективата. Првата книга манга, скици или карикатури на Хокусај, која влијаела врз модерната форма на стрипови познати под едно истото име, била објавена во 1814. Сè заедно, неговите 12 тома манга објавени пред 1820 година и уште три објавени посмртно, вклучува илјадници цртежи на животни, религиозни личности и секојдневни луѓе. Тие често имаат хумористичен тон и биле многу популарни во тоа време.
Дарума Сенсеј
На 5 октомври 1817 година, во Хонг-Џи Нагоја Бетсуин, во Нагоја, тој го насликал Големиот Дарума на хартија со димензии 18x10,8 метри, импресионирајќи многумина набљудувачи. Заради овој подвиг го добил името Дарусен (скратена форма на Дарума Сенсеј) Иако оригиналот бил уништен во 1945 година, промотивните летоци од тоа време преживеале и се зачувани во Градскиот музеј во Нагоја. Врз основа на студиите, репродукција на големата слика била направена на голем јавен настан на 23 ноември 2017 година за да се одбележи 200-годишнината од сликата, користејќи ја истата големина и техники и материјали како оригиналот.
Слава
Во 1820 година, Хокусај повторно го сменил своето име, овојпат во Лицу, промена која го означила почетокот на периодот во кој си обезбедил слава како уметник низ цела Јапонија. Неговото најпознато дело, Триесет и шест погледи на Фуџи, вклучувајќи го и познатиот Голем бран на Канагава, било изработено во раните 1830-ти. Резултатите од проучувањето на перспективата во мангата можат да се видат овде во Големиот бран на Канагава, каде што тој го користи тоа што се смета за западна перспектива при претставувањето на длабочината и волуменот Меѓу другите познати серии од овој период се Обиколка на водопадите на провинцијата, Океани на мудроста и Необични погледи на славните мостови во провинцијата. Тој, исто така, почнал да слика бројни детални слики од цвеќиња и птици.
Старецот луд по уметноста
Следниот период, кој започнал во 1834 година, Хокусај, работел под името Гакио Роџин Манџи (Старецот луд за уметноста). Во тоа време Хокусај создал стотина предели на планината Фуџи, уште една значајна пределната серија во неговото творештво.
Во поговорот на неговото дело, Хокусај напишал:"Од шестгодишна возраст, имав страст за копирање на обликот на нештата, а уште од педесеттата година објавив многу цртежи, но сепак се што нацртав до седумдесетата година од животот, не вреди да се земе предвид. На седумдесет и три години јас делумно ја разбрав структурата на животните, птиците, инсектите и рибите, како и животот на тревите и растенијата. И така, на осумдесет и шест години ќе напредувам понатаму; на деведесет години уште повеќе ќе навлегувам во нивното тајно значење, а на сто сигурно ќе го достигнам нивото на чудесното и божественото. Кога ќе имам сто и десет, секоја точка, секоја линија ќе има свој живот."Во 1839 година, пожар го уништил студиото Хокусај и голем дел од неговата работа. Во тоа време, неговата кариера почнала да опаѓа за сметка на помлади уметници како Андо Хироши кои станале попопуларни. Но, Хокусај никогаш не престанал да слика, и делото Патки во течение го изработил на 87-годишна возраст.
Хокусај починал на 10 мај 1849 година (18-тиот ден од 4-тиот месец од втората година од ерата Каеј од стариот календар) и бил погребан во Сеикио-џи во Токио.
Шунга
Хокусај, исто така, сликал и еротска уметност, на јапонски наречена Шунга. Повеќето шунга се тип на укијо-е, обично изработени во формат за отпечаток во дрво.
Творештво
Хокусај имал долгогодишна кариера, но поголемиот дел од неговото значајно творештво го создал по 60-годишна возраст. Неговото најпопуларно дело е укијо-е серијата Триесет и шест погледи на Фуџи, кое било создадена помеѓу 1826 и 1833 година. Тоа всушност се состои од 46 принтови (10 од нив се додадени по првичната публикација). Освен тоа, негов труд е и Сто погледи на Фуџи (1834) (富嶽百景), дело кое "генерално се смета за ремек-дело меѓу неговите книги за предел". Неговиот укијо-е ја трансформирал уметничката форма од стил на портрети фокусиран на гејши и глумци популарни за време на периодот Едо во јапонските градови во еден многу поширок стил на уметност кој се фокусирал на предели, растенија и животни. Најголемото творештво претставено во 15 томна колекција е мангата на Хокусај, книга со речиси 4000 цртежи, објавена во 1814.
Влијание на уметноста и културата
Неговото влијание, освен во јапонија се проширило и на неговите западни современици во Европа од XIX век, чиј стил арт нуво или Југендстил како што се нарекувал во Германија бил под негово влијание и воопшто под влијание на јапонската уметност. Тоа било дел и од поголемото импресионистичко движење, каде слични теми на Хокусај се појавиле кај Клод Моне и Пјер Огист Реноар.
Хокусај го инспирирал расказот на научно-фантастичниот автор Роџер Зелазни, "24 погледи на Фуџи од Хокусај“, во кој протагонистот ја проучува областа околу планината Фуџи, застанувајќи на местата насликани од Хокусај.
Дреновец кај Буковје
Дреновец кај Буковје (словенечки: Drenovec pri Bukovju) — населба во Општина Брежице во источна Словенија. Областа е дел од историскиот регион Штаерска. Населбата сега е вклучена во Посавскиот статистички регион.
161 (број)
162 (сто шеесет и еден) — број и име на глифот што го претставува тој број. Тој е природен број што следи после бројот 160 а претходник на бројот 162.
Трговски центар Атирус
Трговскиoт центар Атирус — трговски центар кој се наоѓа во населбата Бујукчекмеџе, Истанбул, Турција. Објектот бил отворен на 17 декември 2005 година. Објектот чинел 40 милиони долари, а истиот бил конструиран од страна на компанијата Капициоглу. Трговскиот центар располага со околу 80 продавници на три спрата. Атириус има персонал од околу 1.000 вработени.
NGC 3492/1
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3492/1 се споменува и како UGC 6094, MCG 2-28-45, CGCG 66-93, 8ZW 116, DRCG 22-41.
Откривање
Објектот е откриен на 1883 година од страна на Кристијан Петерс, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 13,5 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 3492/1 е од видот E4. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,1 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,8 m/лм2. NGC 3492/1 има привидни димензии од 1,1' х 0,7'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 100°.
Други поделби
Проучување на NGC 3492/1 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 33207. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 191; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 850. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 976.
Користена литература
Astronomical Objects (RNGC)"". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0)
Џамија Бали Паша
Џамија Бали Паша (Bali Paşa Camii) — џамија која се наоѓа во Истанбул, Турција.
Местоположба
Џамијата се наоѓа во реонот на Фатих во Истанбул.
Историја
Џамијата започнала да се гради во времето на османлискиот султан Бајазид II, од страна на неговиот визер Малкочоглу Бали Бег. Сепак, градбата била завршена од страна на неговата жена Хума Хатун поради неговата смрт во 1495 година.
Долго време се сметало дека џамијата била изградена во времето на Сулејман I од страна на неговиот главен архитект Мимар Синан, но според тврдењата, самата градба не одговарала на архитектонскиот стил од негово време, туку се претпоставува дека во негово време била само реновирена.
Џамијата била изградена од камен. Куполата на џамијата е висока 12 метри, која била уништена по големиот пожар во градот. Куполата повторно била изградена во 1935 година, додека внатрешноста била реновирена во следните години. Џамијата има едно минаре. Нејзиниот минбер бил изграден од Хуна хатун, додека заборавениот гроб на Бали Паша заедно со неговата сопруга се наоѓаат во дворот од џамијата.
ОУ "Рилиндија" (појаснување)
Рилиндија е име со коешто се именувани следниве основни училишта во Македонија:
Нишка Бања
Нишка Бања е градска населба во областа на градот Ниш. Според првите резултати од пописот од 2011 година, во бањата имало 4.380 жители, според пописот од 2002 година 4.437 жители, а според пописот од 1991 година, 4.179 жители.
Нишка Бања спаѓа во II група на најразвиени бањи во Србија заедно со Бања Ковиљача, Буковичка Бања и Матарушка Бања, кои поединечно реализираат над 100.000 ноќевања годишно, со релативно развиена бањска функција, солидна материјална основа и поволна положба (блиску до комуникациски патишта, урбани населби и други фактори).
Природни лековити фактори во Нишка Бања се блага, умерено-континентална клима, термоминерални води, природна минерална кал и лековити гасови. Лековитите води, кои извираат од пет извори („Главно врело“, „Сува бања“, „Школска чешма“, „Бањица“ и „Пасјача“) спаѓаат во групата на земноалкални алтернативни хомеотерми (36-38 °C). малку минерализиран, слабо радиоактивен со капацитет од 56 литри во секунда.
Локација и пространство
Нишка Бања се наоѓа на југоистокот на Србија, веднаш до автопатот Белград-Ниш-Софија-Истанбул (или автопат Нишава-Маричка), 10 километри од Ниш и 250 од Белград.
Нишка Бања лежи на геотектонската граница на кристалната родопска маса и варовничките планини во источна Србија и спојот на големите долини на Балканскиот Полуостров на јужниот раб на огромната и плитка Нишка долина, во подножјето и на падините на Коритњак, истоимениот рид (808) и селото наречено Коритник, составен дел на композитната Нишка долина и северозападниот крак на Сува Планина (1.810), во северозападното подножје на Црн Камен (867), еден од неговите врвови.
Површината на просторот каде што се наоѓа Нишка Бања изнесува 6,43kм². Оваа област се граничи со населбите Прва Кутина на запад, Брзи Брод на северозапад, Малча и Горна Врежина на север, Радикина Бара (со напуштеното село Коритњак) на југ, Раутово (само во тесен појас во се протегаат „Манастир“) на југоисточна и Јелашница на источна страна.
Бањската инфраструктура е сместена на широка и малку наклонета тераса (формирана во геолошкиот рудник, акумулација на бигра и флувијален и денудациски процес) во подножјето на варовничкиот рид Коритњак, кој се издига прилично стрмно над Нишка Бања. (види слика подолу).
Нишка Бања се наоѓа на широка и малку наклонета тераса во подножјето на варовничкиот рид Коритњак.
Анселм Матје
Анселм Матје (француски: Anselme Mathieu, 1828-1895) - француски поет од Прованса.
Творештво
Матје е еден од основачите на движењето „Фелибреж“ (Felibrige), кое се залагало за промоција на провансалкиот јазик. Тој е познат по кратките стихови исполнети со префинета духовна поента.
Нишка Бања
Локација и пространство
На 248 надморска височина - се наоѓаат централниот и најголемиот дел од населбата, општинските згради со објекти на сите придружни институции (банка, пошта, полиција, основно училиште и др.), здравствени одморалишта, туристичко-угостителски објекти и бањски паркови. Парковите зафаќаат неколку хектари и имаат фонтани, убаво уредени тревници, цветни улици и редови од багрем, јасен, липа, боболка, орев и црн бор, меѓу кои има потоци со термоминерална вода.
Долниот дел на Нишка Бања се протега во долината на реката Нишава. Овој терен се наоѓа главно под житни и градинарски култури. Има дел од населбата околу патот Јелашница, како и дел од населбата помеѓу главната железница и патот Ниш-Софија и левиот брег на Нишава. Населбата Никола Тесла (попозната како „Број Шест“), западно од Нишка Бања, потекнува делумно во катастарската општина Нишка Бања и делумно во катастарската општина Прва Кутина. Локација, простор и инфраструктура на Нишка Бања Легенда: 1. главниот дел од населбата 2. дел од населбата околу патот Јелашница 3. дел од населбата помеѓу патиштата Ниш-Софија и Нишава. 4. од Нишка Бања во склоп на населбата „Никола Тесла“ 5. Обработливо земјиште околу Нишава.