cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чилеанска Антарктичка Територија
Колонијален период
Шпанскиот морепловец Габриел де Кастиља отпловил од Валпараисо во март 1603 година во команда на три брода во експедиција доверена од неговиот брат братучед, вицекралот на Перу, Луис де Веласко и Кастиља, да ги потисне упадите на холандските приватници во јужните мориња, достигнувајќи 64 степени јужна географска ширина. Во шпанските архиви не се пронајдени документи кои ја потврдуваат достигнатата географска ширина и видното земјиште; сепак, приказната за холандскиот морнар Лоренц Клас (непознат датум, но веројатно по 1607 г.), ги документира географската ширина и времето. Клас изјавил:Друг холандски документ, објавен во Амстердам на три јазици во 1622 година, вели дека на 64° ЈИ има „''многу висока и планинска, снежна покривка, како земјата на Норвешка, целосно бела, земја. Се чини дека се протега до Соломонските Острови''“. Ова потврдува дека претходното видување на земјиштето би биле Јужните Шетландски Острови.
Други историчари го припишуваат првото видување на антарктичката земја на холандскиот морепловец Дирк Гериц, кој би ги нашол островите сега познати како Јужни Шетландски Острови. Според неговата приказна, неговиот брод бил пренасочен од патеката поради бура откако го префрлил Магеланскиот Проток, за време на патувањето на холандската експедиција во Источна Индија во 1599 година. Постојат сомнежи за вистинитоста на Гериц.
Во тоа време, веќе имало сознанија за постоењето на бел континент јужно од премиовиот Преминнот Дрејк, оОгнената Земјаel Fuego. Во 1772 година, Британецот Џејмс Кук гл и обиколи водите на Јужнот Океан.
19 век
По осамостојувањето на колониите во Америка, новите шпански републики се договориле меѓу себе да го признаат принципот на uti possidetis - односно новите држави ќе ги имаат како граници оние наследени од шпанските колонии од кои потекнуваат. Според тоа, Република Чиле се состоела од сите земји кои порано припаѓале на Генералниот капетан на Чиле, и сега ги вклучуваат правата врз делови од Антарктикот.
Во 1815 година, аргентинско-ирскиот адмирал Вилијам Браун започнал кампања во Тихиот Океан и, кога го минувал Хорновиот ’Рт, бил спуштен на антарктичкото море над напоредникот 65°С на аргентинските бродови Херкулес и Тринидад. Извештајот на Браун укажува на присуство на блиска земја, иако тој не бил сведок на ниту еден дел од континентот и не стапнал на него.
На 25 август 1818 година, аргентинската влада, тогаш наречена Обединети Покраини на Рио де ла Плата, ги доделила првите отстапки за лов на фоки и пингвини за антарктичкиот континент на Хуан Педро де Агире, кој управувал со бродот Еспириту Санто врз основа на Островот Дисепшен.
Бродот Еспириту Санто го следел американскиот бриг Херцилија до островот Дисепшен. Фактот дека овие аргентински заптивки биле насочени кон островите со фиксен курс обично се смета за доказ дека тоа било претходно познато.
Помеѓу 1819 и 1821 година, руските бродови „Восток“ и „Мирни“, под команда на Германецот Фабијан Готлиб фон Белингсхаузен на служба на Русија, ги истражувале водите на Антарктикот. Во 1821 година, на 69°С 53-ти, тој здогледал остров кој го нарекол Земја на Александар I, според рускиот цар. Иако двапати го обиколил континентот, ниту еден член на екипажот никогаш не стапнал на копното на Антарктикот.
Во 1819 година, морнарот Вилијам Смит повторно ги открил Јужните Шетландски Острови, вклучувајќи го и островот на Крал Џорџ; Американецот Натаниел Палмер го забележал Антарктичкиот Полуостров истата година. Ниту еден од нив не стапнал на вистинската континентална копнена маса.
Во 1821 година, ловецот на фоки од Конектикат, Џон Дејвис, пријавил дека стапнал на јужна земја за која верувал дека навистина е континент.
Во 1823 година, Англичанецот Џејмс Ведел тврдел дека го открил морето што сега го носи неговото име, достигнувајќи до 74°W 15'S и 34° 17'W.
На 10 јуни 1829 година, Владата на Буенос Аирес издала декрет за создавање на Политичко-воена команда на островите Малвини и во непосредна близина на Кејп Хорн во Атлантскиот Океан, чин што обично се смета за Аргентина, вклучувајќи ги и островите на Антарктикот.
Од тие години, во зоната почнало да се зголемува ловот на китови и јужноамерикански морски лавови.
Во 1831 година, ослободителот на Чиле Бернардо О'Хигинс и напишал на Кралската морнарица, велејќи:Во 1843 година, чилеанска експедиција ја основала Форт Булнес, заземајќи го Магелановиот Проток, само неколку дена пред да пристигнат британските и француските бродови за истата цел.
Во 1856 година, договорот за пријателство меѓу Чиле и Аргентина, кој ги признава границите, бил донесен (uti possidetis juris), односно оние односно биле дефинирани териториите според поделбата на Шпанското Царство до 1810 година.
Растот на чилеанската колонија во Магаљанес, а потоа и во градот Пунта Аренас, овозможило основање на компании за лов и експлоатација на китови во антарктичките мориња, кои побарале овластување од владата на Чиле. Во 1894 година, моќта за експлоатација на морските ресурси на југ од паралелните 54°С ѝ била дадена на општината Пунта Аренас.
20 век
Во раните години на 20 век, се зголемил интересот за проучување на териториите на Антарктикот. Некои од овие експедиции побарале дозвола од владата на Чиле да се изведат, меѓу кои може да се истакнат шведскиот учител Ото Норденшелд во 1902 година и британскиот учител Роберт Ф. Скот во 1900 година. Чиле, исто така, дал дозволи за рударство, која дозвола била доделена на 31 декември 1902 година, Уредбата бр. 3310 од Педро Пабло Бенавидес за закуп на островите Диего Рамирез и Сан Илдефонсо, може да го продолжи риболовот на југ на неодредено време под услов да се инсталира поморска станица на островите.
На 8 мај 1906 година било создадено Здружението за китови на Магаљанес со база во Пунта Аренас, кое било овластено на 1 декември да се насели на Јужните Шетландски Острови со декрет бр. на островот Дејспинг, таму е поставено знамето на Чиле и инсталирано наоѓалиште на јаглен. Тоа место го посетил Жан Батист Шарко во декември 1908 година за да го надополни јагленот на бродот и продолжил да биде населен во летната сезона до 1914 година.
Од 1906 година, тие почнале да се објавуваат неколку декрети, дури и од Националниот конгрес на Чиле, за дозволи рударство во областа на Антарктикот. Министерот за надворешни работи на Чиле на 18 септември, националниот ден на Чиле, таа година ги споменал правата на Чилеански Антарктик во спомен и рекол дека разграничувањето на територијата ќе биде предмет на прелиминарни истраги. Аргентина формално протестирала на 10 јуни 1907 година за овие акции во Чиле и започнала преговарачки процес за меѓусебно признавање на териториите на Антарктикот. Требало да се постави ограничување за да се дефинираат две различни области, но овој договор никогаш не бил потпишан.
На 21 јули 1908 година, Обединетото Кралство официјално ги објавил своите претензии за суверенитет над сите земји во рамките на меридијаните 20° и 80° јужно од паралелата 50°, во 1917 година била поместена на 58° јужно и во 1962 година на паралелните 60° јужно.
Во 1914 година, Британецот Ернест Шеклтон започнал експедиција за преминување на Јужниот пол од Веделовото Море до Росовото Море. Со два брода, Ендјуранс и Аурора, тој заминал на Антарктикот, но времето драматично се влошило додека сантата мраз целосно не го уништил првиот брод. Шеклтон отпловил до аргентинските пристаништа, Фокландите и островите во Јужна Џорџија, без да најде некој што се осмелил да биде член на експедицијата заробен на остров на Антарктикот. Меѓутоа, во Пунта Аренас, тој го нашол пилотот Луис Пардо Вилалон, кој на бродот Јелчо успеал да ги спаси бродоломите на Слоновиот Остров. На 4 септември 1916 година, тие биле примени во пристаништето Пунта Аренас како херои. Подвигот, пловејќи со температури блиску до -30 °C (-22 °F) и бурното море од ледени брегови, го натерале да освои национално и меѓународно признание.
Суверенитет и Антарктичкиот договор
На 14 јануари 1939 година, Норвешка ги прогласила своите територијални претензии на територијата на Антарктикот помеѓу меридијаните 0° и 20° (Земја на Кралицата Мод ), што ја вознемирило чилеанската влада, па претседателот Педро Агире Серда ја охрабрил дефиницијата за Национална антарктичка територија и 7 септември со Уредбата бр. 1541 била формирана специјална комисија за испитување на интересите на земјата на Антарктикот.
Комисијата ги поставила границите според Теоријата на поларните области земајќи ги предвид географските, историските, правните и дипломатските преседани, кои биле формализирани со Уредбата бр. 1747, донесена на 6 ноември 1940 година и објавени на 21 јуни 1955 Како што во Чиле се смета, нивните права на Антарктикот пристигнале до линискиот договор од Тордесиљас, декретот со кој се поставува лимитот на нивните претензии во меридијанот сместен позападно (53°), нивните претензии не ги вклучува Јужните Оркниски Острови предвид правата на Аргентина. Аргентина формално протестирала со декрет во белешка од 12 ноември 1940 година, отфрлајќи ја неговата валидност и изразувајќи потенцијално барање за истата област. За возврат, Обединетото Кралство се спротивставил на 25 февруари 1941 г.
Во доцните 1940-ти, Аргентина и Чиле меѓусебно признале „...дека Чиле и Аргентина имаат несомнени права на суверенитет во поларната област наречена Американски Антарктик ( „Antártida Americana“ на шпански)“.
Во јануари 1942 година, Аргентина ги прогласила своите права на Антарктикот помеѓу меридијаните 25° и 68° 24' западно, онаа на Пунта Дунгенес. На 2 септември 1946 година, декретот бр. 8944 поставил нови граници за Аргентинскиот антарктички сектор помеѓу меридијаните 25° и 74° западна географска должина. Конечно, 28 февруари 1957 година, Уредбата со закон бр. 2129 ги утврдила дефинитивните граници на нивните претензии помеѓу меридијаните 25° и 74° западно и паралелните 60° јужна географска ширина. Со овој декрет била воспоставена територија која е надредена на дел од територијата за која има претензии Чиле.
Чиле започнал да врши акти на суверенитет на континентот на Антарктикот со воспоставување на актуелната база „Артуро Прат“ во 1947 година. Следната година, како начин за решавање на чилеанските претензии, претседателот Габриел Гонзалес Видела ја отворил базата „Генерал Бернардо О'Хигинс“, прва официјална посета на шефот на државата на Антарктикот.
На 4 март 1948 година, Чиле и Аргентина потпишале договор за меѓусебна заштита и правна одбрана на нејзините територијални права на Антарктикот, меѓусебно признавајќи:
Во 1953 година, претставникот на Индија во Обединетите нации презентирал проект за интернационализација на Антарктикот, движење кое се придржува до неколку земји без историја на акти на суверенитет над територијата на Антарктикот. Чилеанскиот амбасадор во Њу Делхи, Мигел Серано, го убедил премиерот Џавахарлал Нехру да го одбие предлогот.
На 4 мај 1955 година, Обединетото Кралство поднело две тужби против Аргентина и Чиле, соодветно, пред Меѓународниот суд на правдата за да ја прогласи невалидноста на барањата за суверенитет на двете земји на антарктичките и под-антарктичките области. На 15 јули 1955 година, чилеанската влада ја отфрлила јурисдикцијата на Судот во тој случај, а на 1 август истото го сторила и аргентинската влада, па така биле поднесени барањата од 16 март 1956 година.
Меѓународен ден на пчелата
Меѓународен ден на пчелата – меѓународен празник кој се слави на 20 мај, роденденот на Антон Јанша, основоположникот на модерното пчеларство (1734-1773).
Чилеанска Антарктичка Територија
Суверенитет и Антарктичкиот договор
Законот бр. 11486 од 17 јуни 1955 година ја додал Чилеанската Антарктичка територија на провинцијата Магаљанес, која на 12 јули 1974 година станала XII регион Магаљанес и Чилеански Антарктик.
Меѓународен ден на пчелата
Празнувањето на Меѓународниот ден на пчелата има за цел да го привлече на огромната улога што ја имаат медоносните пчели во опрашувањето на растенијата, добивање мед и други пчеларски производи (матичен млеч, пчелин восок, прополис, итн.)
Чилеанска Антарктичка Територија
Суверенитет и Антарктичкиот договор
Во 1958 година, претседателот на САД Двајт Ајзенхауер го поканил Чиле на конференцијата до Меѓународната геофизичка година за да се реши проблемот со Антарктикот. На 1 декември 1959 година, Чиле го потпишал Антарктичкиот договор, во кој се вели дека:
Меѓународен ден на пчелата
Предлогот на Словенија за воведување на Меѓународен ден на пчелата бил едногласно прифатен на Генералното собрание на ООН на 20 декември 2017 година „со цел да се потсети на важноста на опрашувачите, загрозеноста на нивниот опстанок и нивниот придонес за одржлив развој“.
Чилеанска Антарктичка Територија
Суверенитет и Антарктичкиот договор
Во јули 2003 година, Чиле и Аргентина почнале да инсталираат заедничко засолниште наречено Абразо де Маипу, на половина пат помеѓу базите О'Хигинс, Чиле и Есперанца, Аргентина.
Географија и клима
Чилеанската Антарктичка територија зафаќа површина од 1.250.257,6 km 2, што е еквивалентно на повеќе од 60% од вкупната чилеанска површина, која е покриена во целост, освен малите крајбрежни области, со дебел слој од мраз и снег, кој може да надмине 1200 метри длабочина во некои области од внатрешноста на континент.
Антартандите достигнуваат 3239 метри надморска височина во планината Хоуп.
Во земјата за која Чиле има претензии, југозападно од територијата се наоѓаат највисоките врвови на континентот Антарктик, вклучувајќи ја и точката на највисока надморска височина, кои се дел од опсегот Сентинел :
Територијата за која се има претензии, има подледничко езеро, езерото ЦЕЦс, кое било откриено во јануари 2014 година од научниците на Центар за научни студии со седиште во Валдивија, Чиле, и било потврдено во мај 2015 година со публикацијата во списанието Geophysical Research Letters. Езерото има околу 18 km 2 површина, 2,6 км длабочина под мразот, и се наоѓа во тампон зона од три главни ледници, така што е во ниско нарушување, а неговото движење на мраз речиси и да не постои. Постои хипотеза дека може да има живот, кој би се развил во услови на екстремна изолација.
Врнежите на територијата се релативно ретки и се намалуваат кон Јужниот пол, создавајќи поларни пустински услови.
Крајбрежните области повеќе на север, како северниот дел од Антарктичкиот Полуостров и Јужните Шетландски Острови, имаат субполарна клима или тундра, односно просечната температура на најтоплиот месец надминува 0. °C (32 °F), некои земји се вечни мразови. Остатокот од територијата е под режим на поларна клима.
Население
Комуната Антарктика има население од 150 жители во чилеанските бази, според пописот спроведен на национално ниво во 2012 година, што одговара на 54 цивили и 96 војници. Овие луѓе се главно членови на Чилеанските воздухопловни сили и нивните семејства, кои живеат претежно во Вила Лас Естрелас. Овој град, кој се наоѓа веднаш до базата „Претседател Едуардо Фреј Монталва“, на островот Крал Џорџ, бил отворен на 9 април 1984 година и има аеродром, банка, училиште и грижа за деца, болница, супермаркет, мобилна телефонија и телевизија.
Во 1984 година, првиот антарктики Чилеанец, Хуан Пабло Камачо Мартино, е роден во Вила Лас Естрелас. Досега во чилеанските бази се родени вкупно три лица. Во моментов, развојот на туризмот експлозивно се зголемил преку авиони и бродови за крстарење кои поаѓаат од Пунта Аренас или Ушуаја. Повеќето од летовите што пристигнуваат до островот Крал Џорџ ги управува Дап Груп.
Бази, станици, засолништа и населби
Поради географските одлики на Антарктичкиот Полуостров, тој има најдобри услови за развој на човечкиот живот. Затоа Чилеанската Антарктичка територија има најголем број меѓународни бази. Постојат четири чилеански постојани бази кои работат во текот на годината, додека има пет кои остануваат отворени само во текот на летото (декември - март) (сезонски) со четири засолништа.
Најголемиот центар за население се наоѓа на островот на Крал Џорџ и е формиран од база Едуардо Фреј Монталва (1980), која има воздушна патека, Метеоролошки центар на претседателот Фреј (1969) и Вилата Лас Естрелас. Припаѓа на Чиле, оваа енклава е јадрото на поважна логистичка поддршка на преостанатите земји со научни бази на островот Џорџ. Чилеанскиот антарктички институт (INACH) под Министерството за надворешни работи, отворен на истиот остров, е основан професор Хулио Ескудеро, главен научен центар на Чиле на Антарктикот.
Чилеанската морнарица помага и во поларната станица Мендел што и припаѓа на Чешка од 14 јануари 1995 година. Максимумот е четворица чилеански истражувачи да вршат научна работа во базата. За да ја реализираат оваа можност, чилеанските истражувачи мора да достават писмо од водечкиот чешки истражувач, кој соработува во неговиот предлог
1834 во книжевноста
1834 година во книжевноста содржи некои значајни настани.
Избори во Иран
Иран на национално ниво избира претседател на 4 години, пратеници во Меџлисот со 290 пратеници на 4 години и Совет на експерти на секои 8 години.
Адренокортикотропен хормон
Адренокортикотропниот хормон или адренокортикотропин ја регулира функцијата на кората на надбубрежните жлезди, од која се лачат хормони кои учествуваат во регулацијата на јаглехидратите, белковините и липидите. Тој стимулира синтеза и секреција на кортикостероиди.
Улчи
Улчите (ульчи, улчиски: нани/ nani) се тунгуски народ кој живее во Источна Русија. Околу 90% од Улчите живеат во Хабаровски крај. Според пописот од 2002 година во Русија имало 2.913 Улчи. Бројот на Улчите се намалил, бидејќи на пописот во 1989 година имало 3.173 Улчи. Говорат на улчиски јазик.
Рјузо Мориока
(роден ) — јапонски фудбалер.
Репрезентативна кариера
бил член на јапонската репрезентација на Светското првенство 2002.
Џамија Али Паша (Сараево)
Џамијата Али Паша е џамија која се наоѓа во Сараево, Босна и Херцеговина. Објектот бил изграден во периодот помеѓу 1560 до 1561 година во времето на Хадим Али Паша. Во својот тестамент, Али Паша напишал дека како последна желба му е да се изгради џамија во негова чест, па така четири години по неговата смрт, тоа му било остварено. Во 2005 година била прогласена за национален споменик на БИХ.
Нептунови месечини
Планетата Нептун има 14 познати месечини, кои во грчката митологија се именувани по малите божества на водата. Убедливо најголемата од нив е Тритон, откриена од Вилијам Ласел на 10 октомври 1846 година, 17 дена по откривањето на самиот Нептун; поминало повеќе од еден век пред откривањето на вториот природен сателит, Нереида. Најоддалечената месечина на Нептун, Несо, која има орбитален период од околу 26 Јулијански години, орбитира подалеку од својата планета од која било друга месечина во Сончевиот Систем.
Тритон е единствената меѓу месечините на планетарната маса чија орбита е ретроградна во однос на ротацијата на Нептун и е наклонета во однос на екваторот на Нептун, што сугерира дека таа не се формирала во орбитата околу Нептун, туку била гравитациски заробена од него. Следниот најголем сателит во Сончевиот Систем за кој постои сомневање дека бил фатен од гравитацискиот пул на некоја планета, Сатурновата месечина Фиби, има само 0,03% од масата на Тритон. Фаќањето на Тритон, кое веројатно се случило некое време откако Нептун формирал сателитски систем, бил катастрофален настан за првобитните сателити на Нептун, нарушувајќи ги нивните орбити така што тие се судриле и формирале диск со урнатини. Тритон е доволно масивен за да постигне хидростатска рамнотежа и да задржи тенка атмосфера способна да формира облаци и маглини.
Во внатрешноста на Тритон се наоѓаат седум мали редовни сателити, од кои сите имаат напредни орбити во рамнините што лежат блиску до екваторската рамнина на Нептун; некои од овие орбитираат меѓу прстените на Нептун. Најголемиот од нив е Протеус. Тие биле повторно создадени од дискот со урнатини создаден по заробувањето на Тритон откако тритонската орбита станала кружна. Нептун, исто така, има уште шест надворешни неправилни сателити освен Тритон, вклучително и Нереида, чии орбити се многу подалеку од Нептун и со голема наклонетост: три од нив имаат проградни орбити, додека останатите имаат ретроградни орбити. Поточно, Нереида има невообичаено блиска и ексцентрична орбита за неправилен сателит, што укажува на тоа дека можеби некогаш бил редовен сателит на кого значително му била нарушена својата сегашна позиција кога бил фатен Тритон. Двата најоддалечени нептунски неправилни сателити, Псамат и Несо, имаат најголеми орбити од сите природни сателити откриени во Сончевиот Систем досега.
Откритие
Тритон бил откриен од Вилијам Ласел во 1846 година, само седумнаесет дена по откривањето на Нептун. Нереида била откриена од Жерар П. Кајпер во 1949 година. Третата месечина, подоцна наречена Лариса, за прв пат била забележана од Харолд Ј. Рајцема, Вилијам Б. Хабард, Лери А. Лебофски и Дејвид Џ. Толен на 24 мај 1981 година. Астрономите го набљудувале приближувањето на ѕвездата до Нептун, барајќи прстени слични на оние откриени околу Уран четири години претходно. Кога би биле присутни прстените, сјајноста на ѕвездата малку би се намалила непосредно пред најблиското приближување на планетата. Светлината на ѕвездата паднала само за неколку секунди, што значело дека се должело на месечината, а не на хипотетичкиот прстенот.
Понатамошни месечини не биле пронајдени додека Војаџер 2 не прелетал покрај Нептун во 1989 година. Војаџер 2 повторно ја открил Лариса и открил пет внатрешни месечини: Најад, Таласа, Деспина, Галатеа и Протеус. Во 2001 година, две истражувања со помош на големи телескопи на Земјата откриле пет дополнителни надворешни месечини, со што вкупниот број достигнал тринаесет. Последователните истражувања од два тима во 2002 и 2003 година, соодветно, повторно ги набљудувале сите пет од овие месечини, кои се Халимеде, Сао, Псамат, Лаомедеја и Несо. Шестата кандидатска месечина била пронајдена и во истражувањето во 2002 година, но потоа била изгубена.
Во 2013 година, Марк Р. Шоволтер го открил Хипокамп додека ги испитувал снимките од вселенскиот телескоп Хабл од прстените на Нептун од 2009 година. Тој користел техника слична на панирање за да го компензира орбиталното движење и да дозволи натрупување на повеќе слики за да ги истакне слабите детали. Откако решил да ја прошири областа за пребарување на полупречници многу подалеку од прстените, тој пронашол недвосмислена точка што ја претставуваla младата месечина. Потоа, тој постојано го наоѓал во други архивски HST слики од 2004 година. Војаџер 2, кој ги набљудувал сите други внатрешни сателити на Нептун, не го забележал за време на неговото прелетување во 1989 година, поради неговата заматеност.
Имиња
Тритон немал официјално име до дваесеттиот век. Името „Тритон“ било предложено од Камил Фламарион во неговата книга Astronomie Populaire од 1880 година, но тоа не станало дел од општата употреба барем до 1930-тите. До ова време тој обично бил едноставно познат како „сателитот на Нептун“. Другите месечини на Нептун биле исто така именувани според грчките и римските богови на водата, во склад со позицијата на Нептун како бог на морето: или од грчката митологија, обично деца на Посејдон, грчкиот Нептун (Тритон, Протеус, Деспина, Таласа); љубовници на Посејдон (Лариса); класи на мали грчки водени божества ( Најад, Нереид ); или специфични Нереиди (Халимеде, Галатеа, Несо, Сао, Лаомедеја, Псамате). Неодамна откриената месечина, Хипокамп, останала неименувана од 2013 до 2019 година, кога го добила името по Хипокамп, митолошки суштество кое било половина коњ и половина риба.
За „нормалните“ неправилни сателити, општата конвенција е да се користат имиња што завршуваат со „а“ за напредните сателити, имиња што завршуваат на „е“ за ретроградни сателити и имиња што завршуваат со „о“ за сателити со исклучително наклонетост, токму според конвенцијата за месечините на Јупитер.
Два астероиди ги делат истите имиња како месечините на Нептун: 74 Галатеа и 1162 Лариса.
Одлики
Месечините на Нептун можат да се поделат во две групи: правилни и неправилни. Првата група ги вклучува седумте внатрешни месечини, кои следат кружни проградни орбити кои лежат во екваторската рамнина на Нептун. Втората група се состои од сите седум други месечини вклучувајќи го и Тритон. Тие генерално сe наклонети ексцентричнo и често имаат ретроградни орбити далеку од Нептун; единствен исклучок е Тритон, кој орбитира блиску до планетата следејќи кружна орбита, иако е ретрограден и наклонет.
Правилни месечини
Според оддалеченоста од Нептун, правилните месечини се Најада, Таласа, Деспина, Галатеја, Лариса, Хипокамп и Протеус. Сите освен надворешните две се во синхроната орбита на Нептун (вртежниот период на Нептун е 0,6713 ден или 16 часа ) и на тој начин плимно се забавуваат. Најада, најблиската правилна месечина, е исто така втора најмала меѓу внатрешните месечини (по откривањето на Хипокамп), додека Протеус е најголемата правилна месечина и втората по големина месечина на Нептун. Првите пет месечини орбитираат многу побрзо од самата ротација на Нептун, во опсег од 7 часа за Најада и Таласа, до 13 часа за Лариса.
Внатрешните месечини се тесно поврзани со прстените на Нептун. Двата највнатрешни сателити, Најада и Таласа, орбитираат помеѓу прстените Гале и ЛеВериер. Деспина можеби е пастирска месечина на прстенот Леверие, бидејќи нејзината орбита лежи токму во овој прстен. Следната месечина, Галатеа, орбитира веднаш во внатрешноста на најистакнатите прстени на Нептун, прстенот Адамс. Овој прстен е многу тесен, со ширина не поголема од 50 km, и има пет вградени светли лаци. Гравитацијата на Галатеа помага да се ограничат честичките на прстенот во ограничен регион во радијална насока, одржувајќи го тесниот прстен. Различни орбитални резонанции помеѓу честичките на прстенот и Галатеа, исто така, може да имаат улога во одржувањето на лаците.
Само двете најголеми правилни месечини се снимени со резолуција доволна за да се препознаат нивните форми и одлики на површината. Лариса, околу 200 km во пречник, е издолжена. Протеус не е значително издолжен, но не е ниту целосно сферичен: личи на неправилен полиедар, со неколку рамни или малку вдлабнати страни од 150 до 250 km во пречник. Со големина од околу 400 km во пречник, таа е поголема од сатурнската месечина Мимас, која е целосно елипсоидна. Оваа разлика може да се должи на минат судир на Протеус. Површината на Протеус е силно кратерирана и покажува голем број линеарни одлики. Нејзиниот најголем кратер, Фарос, има повеќе од 150 km во пречник.
Сите внатрешни месечини на Нептун се темни објекти: нивното геометриско албедо се движи од 7 до 10%. Нивните спектри покажуваат дека се направени од воден мраз контаминиран од некој многу темен материјал, веројатно сложени органски соединенија. Во овој поглед, внатрешните нептунски месечини се слични на внатрешните ураниски месечини.
Неправилни месечини
По ред на нивната оддалеченост од планетата, неправилни месечини се Тритон, Нереида, Халимеда, Сао, Лаомедеја, Псамата, и Несо, група која вклучува проградни и ретроградни објекти. Петте најоддалечени месечини се слични на неправилните месечини на другите џиновски планети и се смета дека се гравитациски заробени од Нептун, за разлика од обичните сателити, кои веројатно се формирале на самото место.
Тритон и Нереида се невообичаени неправилни сателити и затоа се третираат одделно од другите пет неправилни нептунски месечини, кои се повеќе како надворешните неправилни сателити на другите надворешни планети. Прво, тие се најголемите две познати неправилни месечини во Сончевиот Систем, при што Тритон е речиси по ред по големина поголем од сите други познати неправилни месечини. Второ, и двете имаат нетипично мали големи полуоски, при што Тритоновите се за поредок помали од оние на сите други познати неправилни месечини. Трето, и двете месечини имаат необични орбитални ексцентричности: Нереида има една од најексцентричните орбити од кој било познат неправилен сателит, а орбитата на Тритон е речиси совршен круг. Конечно, Нереида има и најниска наклонетост од кој било познат неправилен сателит.
Тритон
Тритон следи ретроградна и квазикружна орбита и се смета дека е гравитациски фатен сателит. Тоа била втората месечина во Сончевиот Систем за која било откриено дека има значителна атмосфера, која е првенствено составена од азот со мали количини на метан и јаглерод моноксид. Притисокот на површината на Тритон е околу 14 μbar. Во 1989 година, вселенското летало Војаџер 2 забележало нешто што изгледало како облаци и маглини во оваа тенка атмосфера. Тритон е едно од најстудените тела во Сончевиот Систем, со површинска температура од околу 38 K. Неговата површина е покриена со азот, метан, јаглерод диоксид и воден мраз и има високо геометриско албедо од повеќе од 70%. Бонд албедото е уште повисоко, достигнувајќи и до 90%. Одликите на површината вклучуваат голема јужна поларна капа, постари кратериски рамнини пресечени со грабен и гребени, како и младешки одлики веројатно формирани од ендогени процеси како што е криовулканизмот. Набљудувањата на Војаџер 2 откриле голем број активни гејзери во поларната капа загреана од Сонцето, кои исфрлаат столбови до висина до 8 км. Тритон има релативно висока густина од околу 2 g/cm 3 што покажува дека карпите сочинуваат околу две третини од неговата маса, а мразовите (главно воден мраз) преостанатата една третина. Можеби длабоко во Тритон има слој течна вода, формирајќи подземен океан. Поради неговата ретроградна орбита и релативната близина на Нептун (поблиску отколку што е Месечината до Земјата), плимното забавување предизвикува Тритон да се спирализира навнатре, што ќе доведе до негово уништување за околу 3,6 милијарди години.
Нереида
Нереида е третата по големина месечина на Нептун. Има проградна, но многу ексцентрична орбита и се верува дека е поранешен редовен сателит кој бил расеан до сегашната орбита преку гравитациони интеракции за време на фаќањето на Тритон. Воден мраз е спектроскопски откриен на нејзината површина. Раните мерења на Нереида покажале големи, неправилни варијации во неговата видлива големина, за кои се шпекулирало дека се предизвикани од присилна прецесија или хаотична ротација во комбинација со издолжена форма и светли или темни дамки на површината. Ова било отфрлено во 2016 година, кога набљудувањата од вселенскиот телескоп Кеплер покажале само мали варијации. Топлинското моделирање засновано на инфрацрвени набљудувања од вселенските телескопи Спицер и Хершел сугерирале дека Нереида е само умерено издолжена, што не било во прилог за присилната прецесија на ротацијата. Топлинскиот модел, исто така, покажал дека грубоста на површината на Нереида е многу висока, веројатно слична на сатурнската месечина Хиперион.
Нормални неправилни месечини
Меѓу преостанатите неправилни месечини, Сао и Лаомедеја кои следат проградни орбити, додека Халимеде, Псамат и Несо следат ретроградни орбити. Со оглед на сличноста на нивните орбити, се сугерирало дека Несо и Псамате би можеле да имаат заедничко потекло во распаѓањето на поголема месечина. Псамате и Несо ги имаат најголемите орбити од сите природни сателити откриени во Сончевиот Систем досега. Ним им требаат 25 години за да кружат околу Нептун на просечно 125 пати поголема оддалеченост од онаа помеѓу Земјата и Месечината. Нептун ја има најголемата Ридска сфера во Сончевиот Систем, што се должи првенствено на неговата голема оддалеченост од Сонцето; ова му овозможува на Нептун да ја задржи контролата врз таквите далечни месечини. Како и да е, Јовиевите месечини во групите Карме и Пасифае орбитираат во поголем процент од нивниот примарен полупречникот на ридот од Псамате и Несо.
Формирање
Распределбата на масата на нептунските месечини е најсложена од сателитските системи на џиновските планети во Сончевиот Систем. Една месечина, Тритон, ја сочинува речиси целата маса на системот, а сите други месечини заедно сочинуваат само една третина од еден процент. Ова е слично на месечевиот систем на Сатурн, каде Титан сочинува повеќе од 95% од вкупната маса, но се разликува од побалансираните системи на Јупитер и Уран. Причината за пространоста на сегашниот нептунски систем е тоа што Тритон бил фатен во орбитата на Нептун долго по формирањето на оригиналниот сателитски систем на Нептун, а експертите претпоставуваат дека голем дел од системот бил уништен во процесот на фаќање.
Орбитата на Тритон при фаќањето би била многу ексцентрична и би предизвикала хаотични пертурбации во орбитите на првобитните внатрешни сателити на Нептун, предизвикувајќи нивно судир и намалување на диск од урнатини. Ова значи дека е веројатно дека сегашните внатрешни сателити на Нептун не се оригиналните тела што се формирале со Нептун. Само откако орбитата на Тритон стана кружна, дел од урнатините можеше повторно да се натрупа во денешните редовни месечини.
Механизмот на заробување на Тритон бил предмет на неколку теории низ годините. Една од нив постулира дека Тритон бил заробен во средба со три тела. Во ова сценарио, Тритон е преживеаниот член на бинарниот објект на Кајперовиот Појас нарушен од неговата средба со Нептун.
Нумеричките симулации покажуваат дека постои веројатност од 0,41 дека месечината Халимеде се судрила со Нереида во некое време во минатото. Иако не е познато дали се случил некаков судир, се чини дека двете месечини имаат слични („сиви“) бои, што значи дека Халимеде може да била фрагмент од Нереида.
Потврдени месечини
Нептунските месечини овде се наведени по орбитален период, од најкраток до најдолг. Орбитите и средните растојанија на неправилните месечини се променливи во кратки временски размери поради честите планетарни и соларни пертурбации (растројувања), затоа наведените орбитални елементи на сите неправилни месечини се просечно пресметани во текот на 6.000-годишна нумеричка интеграција од Брозовиќ и сор. (2011). Наведените орбитални елементи на Нереида се просечни во текот на 400-годишна интеграција од Џејкобсон (2009). Сите орбитални елементи се базирани на епохата од 10 јуни 2000 година копнено време. Тритон, е единствената нептунска месечина доволно масивна за нејзината површина да се сруши во сфероид.
Непотврдени месечини
Шестиот кандидат неправилен сателит на Нептун, означен како „c02N4“, бил откриен во истражувањето предводено од Метју Џ. Холман на 14 август 2002 година, но повторно бил виден од Многу големиот телескоп на 3 септември 2002 година пред да биде изгубен потоа. Понатамошните обиди за враќање на објектот не успеале, оставајќи ја неговата орбита неодредена. Можеби бил кентаур (астероид) наместо сателит, иако неговото мало движење во однос на Нептун во текот на еден месец сугерирал дека навистина бил сателит. Врз основа на неговата осветленост, се проценува дека објектот имал пречник од 33 км и да бил околу 25,1 милиони км (0,168 ае ) оддалечен од Нептун кога бил пронајден.
Колицко
Колицко — село во Општина Куманово, во областа Овче Поле, во околината на градот Куманово.
Географија и местоположба
Колицко — село во Областа Овче Поле. Во близина на градот Куманово, од кое е оддалечено 21км, Колицко граничи со селата: Скачковце и Орашац на север и североисток, Габреш на исток, Длга на запад, и Живиње на југ. Поедини места во атарот на селото ги носат следните имиња: Голем гољак, Брајански рид, Леви Дол, Пејкова падина, итн.
Историја
Колицко е населено уште од римско време, за што сведочи наоѓалиштето Трпеза - Ѕидини на неговата западна периферија.
Во XIX век, Колицко се наоѓало во Кумановската каза, нахија Овче Поле, во Отоманското Царство.
Население
Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Колицко имало 145 жители, сите Македонци христијани. По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Колицко имало 68 жители.
Според пописот од 2002 г. Колицко имало 86 жители, од кои 83 Македонци и 3 Срби.
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 34 жители, од кои 29 Македонци и 5 лица без податоци.
Родови
Колицко е македонско православно село, родовите во се староседелци кои живееле во старото село Колицко и доселеници.
Родови во Колицко се: Банковци (18 куќи), Вучковци (16 куќи), Антевци (12 куќи) и Пауновци (2 куќи) староседелци, кои живеееле во старото село Колицко, од каде ја поместиле положбата на селото околу 1770 година. Во родот Банковци се знае следното родословие: Љубе (жив на 50 г. во 1971 година) Милан-Аце-Максим-Младен-?-Банко, кој се поместил од старо Колицко; Ѓуревци (1 куќа) и Кузе (1 куќа) првите се доселени од соседното село Скачковце, а вторите од селото Мургаш, доселени се пред 1912 година; Пешевци (2 куќи) доселени се од кривопаланечкото село Радибуш во 1921 година; Станојовци (1 куќа) доселени се 1930 година од селото Стајовци, во Горна Пчиња, денес во Србија.
Иселеништво
Постари иселеници има во некои кумановски села. А после Втората светска војна населението воглавно се иселило во Куманово.
База Есперанца
Опис
Изградена во 1953 година, во базата се сместени 55 жители во зима, вклучувајќи 10 семејства и 2 учители. Провинциското училиште бр. 38 Претседател Раул Рикардо Алфонсин било основано во 1978 година и стекнато независен статус во 1997 година. Ја одржува најоддалечената јужна извидничка војска. Базата има аргентинска канцеларија за матични книги каде се евидентираат раѓања и свадби. Базата има туристички капацитети кои секоја година ги посетуваат околу 1.100 туристи. Радио станицата LRA 36 Radio Nacional Arcángel San Gabriel започнала да емитува во 1979 година и моментално се емитува на кратки бранови и ФМ. Во 2008 година бил инсталиран генератор на ветер.
43-те згради на станицата имаат комбиниран простор од 3.744 метри квадратни; Истражувачките проекти вклучуваат: глациологија, сеизмологија, океанографија, крајбрежна екологија, биологија, геологија и лимнологија.
Во инцидентот на Хоуп Беј во 1952 година, оваа област исто така била местото на единствените истрели во гнев на Антарктикот, кога една аргентинска група војници на брегот пукала со митралез над главите на тимот за истражување од Фолкландските Острови што истоварувале залихи од Џон Биско за да ја обноват оштетената база. По аргентинската демонстрација на сила, британскиот тим се вратил на Фолкландските Острови. Набргу потоа, Аргентина упатила дипломатско извинување, велејќи дека дошло до недоразбирање и дека воениот командант на теренот ги пречекорил своите овластувања. И покрај ова првично надворешно покажување на почит, групата подоцна била пречекана назад во Аргентина со херојски пречек. Во меѓувреме, Џон Биско се вратил од Фокландите со воена придружба и ја завршил обновата на британската база. Договорот за Антарктикот од 1959 година сега го третира континентот како лабораторија отворена за сите и предвидува дека „никакви акти или активности... нема да претставуваат основа за тврдење, поддршка или негирање на барање за територијален суверенитет“.
Клима
Како и остатокот од Антарктичкиот Полуостров, базата има поларна клима која се одликува со силни ветрови кои се спуштаат надолу од ледената покривка на Антарктикот. Овие ветрови можат да надминат 250 км/ч, што доведува да дува снег и намалена видливост. Климата е класифицирана како клима на поларна тундра (ЕТ) во системот Кепен.
Просечните месечни температури се движат од -10,5 °C во јули, најстудениот месец, до 1,4 °C во јануари, најтоплиот месец. Во текот на летото (декември-февруари), просечната максимална температура е помеѓу 3,7 и 4,3 °C, додека просечната ниска е помеѓу -2,0 и -1,2 °C. Во зима, просечните температури се околу -6,0 °C. Температура од 17,5 °C е забележана на 24 март 2015 година. Ова отчитување било највисоката температура некогаш забележана на копното на Антарктикот и неговите околни острови, сè додека на 6 февруари 2020 година, во базата била забележана нова висока температура од 18,3 °C, што е актуелен рекорд и сметан од Светската метеоролошка Организацијата за највисоката температура досега забележана за копното на Антарктикот и неговите околни острови. Најниската температура некогаш забележана е -38,4 °C на 18 јули 1994 година.
Историски локалитет
Група предмети или структури од историско значење во или блиску до базата се означени како историско место или споменик, по предлогот на Аргентина за Консултативниот состанок на Антарктички договор. Тие ја сочинуваат бистата на генералот Сан Мартин, грото со статуа на Богородица од Лујан, јарбол од знаме подигнат во 1955 година и гробишта со стела во чест на членовите на аргентинската експедиција кои загинале во областа.
Департмани во Гватемала
Гватемала се дели на 22 департмани (шпан. departamentos):
Еуралиен
Еуралиен — драмско дело напишано во 1998 година од македонскиот драматург Горан Стефановски.
Ликови и сцени
„Еуралиен“ е драма, сценарио за театарски настан пишувано по нарачка од Интеркулт, Стокхолм, како дел од проектот Ландскејп екс во соработка со Стокхолм, културна престолнина на Европа за 1998.
Текстот има 13 поднаслови:Автобусот, Прибежиштето, Конзулатот, Распитот, Истерувачот на туѓото -стрелиштето, Терминалот, Бивша Шведска, Силувањето на Европа, Тврдината Европа, Соsвездието, Продавницата за идентитет, Ликовите во движење, Свадбата погребот.
Се појавуваат 35 ликови.
Отуѓувањето е отуѓување од другите луѓе, општеството,психологија тоа значи блокирање или дисоцијација на чувствата на личноста, проблемите на личноста во приспособување кон општеството. Активностите на 3 лица стануваат или агресивно насилство или тотално неактивност -неговото отуѓување често е свртено против другите. !t е BchannelledB како нетолеранција кон другите Б. Не навлегуваме во расизам, море или шовинизам. Идејата за проектот е дека шовинизмот и националистичката нетрпеливост се феномени од минатото, дека ја надживеале својата историска цел и дека тие треба да почива во историскиот архив. Алберт Ајнштајн го нарече национализмот Забранете ја инфантилната болест и сипаниците на човечка раса обидете се да ја разграничите разликата меѓу здравите чувствата на национална гордост и оние на агресивен шовинизам. .
Избрана критичка библиографија
•1. Димитрова, А. (2012). Постмодернистичките стапици во драмите на Горан Стефановски. Скопје: Културна установа Блесок.
•4. Ќулавкова, К. (1997). “Постмодернистичката димензија и интертекстот во драмата Јане Задрогаз на Горан Стефановски“. Лужина, Ј. (Прир.) Македонската драматика/драматургија помеѓу традицијата и современоста. Прилеп: МТФ „Војдан Чернодрински“, 41-46.
На англиски јазик
•1. Marsh Stefanovska, P. (2019). „Foreword“. Stefanovski, G. Five Plays by Goran Stefanovski. Canterbury: The Conrad Press, 8-33.
Интернетски страници
•1. Димитрова, А. (2019, 01.05.) „Македонската книжевна критика за Горан Стефановски“. Пристапено на 06.08. 2019, на Блесок: https://www.blesok.mk/mk/блесок-изданија/блесок-бр-123
•3. Аврамовска, Н. (2012). PDF. „Европа на сцената на современата македонска драма“. Пристапено на 10.08. 2019, на https://www.researchgate.net/ publication/282402026_Evropa_na_scenata_na_sovremenata_makedonska_ drama
Цитирана литература
Книги и статии:
• Аврамовска, Н. (2004). „Автореференцијалноста на фолклорниот интертекст во драмите на Горан Стефановски“. Аврамовска. Н. Во вителот на дереализацијата: дуплото дно на македонската драма. Скопје: Култура, 246-307.
• Димитрова, А. (2012). Постмодернистичките стапици во драмите на Горан Стефановски. Скопје: Културна установа Блесок.
• Лужина, Ј. (2000 а). „Најмладата македонска драма: македoнските драматичари пост-модернисти“. Лужина, Ј. Театралика: студии и есеи на театролошки теми. Скопје: Матица македонска, 222-239.
• Luzina, J. (2000 б). Ten Modern Macedonian Plays. (Ed.). Skopje: Matica makedonska, 24-26.
• Marsh-Stefanovska, P. (2019). „Some biographical notes“. Stefanovski, G. Five Plays by Goran Stefanovski. Canterbury: The Conrad Press, 3-7.
• Marsh-Stefanovska, P. (2019). „Foreword“. Stefanovski, G. Five Plays by Goran Stefanovski. Canterbury: The Conrad Press, 8-33
• McKinley, J. (1985). Hi-Fi & The False Bottom. College of Arts and Sciences, University of Missouri, Kansas City: BkMk Press, 1-2.
• Павловски, М. (1992). „Диво месо на Горан Стефановски“. Силјан, Р. (Прир.) Сто години македонска драма Скопје: Матица македонска, 627.
• Смилевски, В. (2000). „Драмското творештво на Горан Стефановски“.
•Смилевски, В. Литературни студии. Скопје: Култура, 131-204.
• Старделов, Г. (1987). „Драмите на Горан Стефановски“. Павловски, Б. (Прир.). Горан Стефановски: одбрани драми. Скопје: Мисла, 333-353.
• Тодоровски, Г. (1990). „Подалеку од занесот, поблизу до болот!“ Силјан, Р. (Прир.) Македонска драма XIX и XX век. Скопје: Македонска книга, 424-439.
Корсвант
Корсвант (Korswandt) — општина во округот Западна Померанија-Грајфсвалд, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
Еуралиен
Цитирана литература
• Ќулавкова, К. (1997). „Постмодернистичката димензија на интертекстот во драмата Јане Задрогаз на Горан Стефановски“. Лужина, Ј. (Прир.) Македонската драматика / драматургија помеѓу традицијата и совеменоста. Прилеп: МТФ „Војдан Чернодрински“, 41-46.
• Уреднички вовед. (2019). „Горан Стефановски 1952-2018“. Културен живот 1/2, 5-9.
Интернетски страници
• Аврамовска, Н. (2012, н.д.). „Европа на сцената на современата македонска драма“. Пристапено на 10.08. 2019, на https: // www. Researchgate. net / publication / 282402026 _ Evropa_na_scenata_na_sovremenata_makedonska_drama Slavia Meridionalis 12 SOW, Warszawa 2012, 13-26. PDF
• Дамјаноски, М. (2011, н.д.). „Дискурсот на виктимизацијата во современата македонска драма“. Спектар, 58/2011, 467-476. http://iml.edu.mk/images/dokumenti/kniga2.pdf
• Димоски, С. (2018, 04.12.). „Горан Стефановски – во броеви, букви и бронза – накусо“. Пристапено на 15.08.2019, на https: // www. mkd. mk/kultura/teatar-i-film/goran-stefanovski-vo-broevi-bukvi-i-bronza