cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Виши растенија
Вишите растенија или копнени растенија, уште познати и како ембриофити (лат. Streptophyta, вклучува група која нема ранг - лат. Embryophyta) се тип на зелени растенија за кои е карактеристична диференцијација на ткивата, што ги разликува од нижите растенија - алги. Кон вишите растенија се однесуваат мововите и васкуларните растенија (папрати, псилотови, членестостеблени растенија, црвоточни растенија, голосеменици и скриеносеменици).
Во некои системи на класификација, вишите растенија се разгледуваат како таксон со ранг на подцарство.
Еволуцијата на вишите растенија е тесно сврзана со пристапот на копно и завојувањето на копнените ниши.
Развитокот на специјализирани ткива бил важен услов за освојување на копното од страна на растенијата. За лагодно опстојување во атмосферата, на растенијата им било неопходно да развијат епидермис со стоми за заштита од исушување и размена на топлина, како и спроводни ткива за размена на минерални и органски материи. Освојувањето на копното од страна на растенијата било исто така причина за поделба на растителниот организам на корен, стебло и лист.
Големото разнообразие на условите за живот на копното го објаснува неверојатното богатство на форми кај растенијата. Но без разлика на разновидноста на надворешниот изглед, за сите виши растенија е карактеристичен еден тип на полов процес (оогамија) и две варијанти од еден тип на смена на јадрените фази или „смена на генерации“ (хетероморфен циклус на развиток во кој преовладува или спорофит, или гаметофит). Во сите случаи, двете генерации - гаметофит и спорофит - се разликуваат морфолошки, цитолошки и еколошки. Во еволуцијата на речиси сите оддели на виши растенија (со исклучок на мововидните) во циклусите на развиток преовладува спорофитот.
Васкуларни спорови растенија
Таканаречените васкуларни спорови растенија, каде припаѓаат папратите, членестостеблените, црвоточните и псилотовите, имаат доволно развиен спроводен систем (васкуларен систем), кој се среќава во стеблото, листот и коренот. Но, тие сè уште се силно зависни од водната средина, бидејќи поседуваат слободен гаметофит и половото размножување кај нив протекува со учество на камшичести сперматозоиди, кои не можат да опстојат надвор од водна средина.
Ако мововидните и васкуларно-споровите растенија се сметаат како една група, за неа понекогаш се употребува збирниот термин „виши спорови растенија“.
Семени растенија
Важен еволуциски чекор на патот на освојувањето на копното од страна на растенијата било појавата на семињата и обвивката на поленот. Благодарение на тоа што гаметофитот на овие растенија (составен само од неколку клетки) целосно е сместен во обвивка која не дозволува губење на влага, растенијата биле во можност да ги освојат пустините и ладните области.
Кај некои голосеменици и практично кај сите цветни растенија, во спроводните структури се јавуваат спроводни садови и ситести клетки - шупливи спроводни елементи кои се состојат од ѕидови на изумрени клетки, поради што нивните спроводни системи функционираат мошне делотворно.
Шарл IX
{| align=right Шарл IX (роден на 27 јуни 1550 во Сен Жермен ан Ле - починал на 30 мај 1574 во Винсен) бил крал на Франција од династијата Валоа-Ангујем и гроф од Прованса. Тој бил син на кралот Анри II и Катерина Медичи. За време на неговото владеење се случила познатата Вартоломејска ноќ, во која по наредба на неговата мајка Катерина биле убиени околу 25.000 хугеноти (по некои проценки до 50.000).
Единаесетта египетска династија
Единаесеттата династија на древниот Египет (династија XI) е добро потврдена група на владетели. Нејзините претходни членови пред фараонот Ментухотеп II се групирани со четирите претходни династии и го формираат Првиот преоден период, додека подоцнежните членови се сметаат за дел од Средното Кралство. Сите тие владееле од Теба во Горниот Египет.
Релативната хронологија на 11-та династија е добро утврдена, и, со исклучок на броевите Интеф и Ментухотеп IV, потврдени се од страна на Торинскиот канон.
Изјавата на Манетон дека династијата XI се состои од 16 кралеви, кои владееле 43 години, е контрадикторна со натписи од тој период, како и со докази од Кралскиот список од Торино, чиешто комбинирано сведоштво утврдило дека оваа династија се состои од седум кралеви кои владееле вкупно 143 години. Сепак, неговото сведоштво дека оваа династија владеела од Теба е потврдена. За време на оваа династија, целиот древен Египет бил обединет под Средното Кралство.
Војните продолжиле наизменично меѓу Тебанците и Хераклеаполците до 14-та по ред година на Нефепетре Ментухотеп II, кога Хераклеополците биле поразени, и оваа династија можела да почне да го консолидира своето владеење. Владетелите на Единаесеттата династија го потврдиле влијанието на Египет врз нејзините соседи во Африка и Блискиот Исток. Ментухотеп II повторно испратил експедиции во Феникија за да добие кедар. Ментухотеп III испратил експедиција од Коптос кон југ, во земјата Пунт.
Владеењето на последен крал, а со тоа и крајот на оваа династија, е сè уште мистерија. Записите од тоа време се однесуваат на „седум празни години“ по смртта на Ментухотеп III, кои одговараат на времето на Небтавира Ментухотеп IV. Современите научници го идентификуваат неговиот везир Аменемхат со Аменемхат I, првиот крал на Дванаесеттата династија, како дел од теоријата дека Аменемхат станал крал после државен удар. Единствените сигурни детали за владеењето на Ментухотеп се две важни забелешки во каменоломот Вади Хамамат од везирот Аменемхат.
Марица (автопат)
Марица (Автомагистрала „Марица“) е автопат во Бугарија, кој ги поврзува патниот јазол Оризово (со автопатот Тракија) со граничниот премин Капитан Андреево на бугаро-турската граница. Автопатот го носи името на реката Марица во близината на која минува трасата на автопатот.
Планираната должина на автопатот „Марица“ e 117 километри, од кои до 2015 година 32 километри се во изградба. Автопатот е гранка на автопатот „Тракија“, како „Марица“ започнува источно од Пловдив при сообраќајниот јазол Оризово во близината на Чирпан и завршува при Капитан Андреево. Планираниот датум на завршување на автопатот е 2015 година. Европската унија се согласила да обезбеди финансирање, што е потребно за завршување на овој проект уште во ноември 2007 година. Трасата на автопатот се гради напоредно на постоечкиот европски пат Е-80, кој претежно е двулентов и презема целиот сообраќај за Турција и Блискиот Исток. Завршувањето на автопатот „Марица“ ќе обклекчи сообраќајот во тоа правец.
Туполев Ту-144
Туполев Ту-144 (Tyполев Ту-144; NATO име на известување: Charger) е Советски авион конструиран од Туполев во функција од 1968 до 1999.
Бил првиот надзвучен патнички авион во светот. Првиот лет го имаше на 31 декември 1968 година, три месеци пред конкурентскиот Конкорд. Звучниот ѕид првпат се проби на 5 јуни 1969 година и влезе во редовен сообраќај во 1975 година на „Аерофлот“ на линијата меѓу Москва и Алма-Ата.
Проектирање и развој
Ту-144 бил еден од двата надзвучни патнички авиони изградени за да обезбедуваат услуги за комерцијален превоз на патници и товар (другиот беше англо-францускиот Конкорд). Дизајнот на овој авион било проектантското биро ОКБ 156 Туполев (Експериментално биро за градежништво - Туполев), кое тогаш било предводено од познатиот дизајнер Андреј Николаевич Туполев како главен дизајнер, творец на многу важни советски авиони. Ова беше последниот проект на овој познат проектант на авиони. Тој почина во 1972 година, но доживеал да присуствува на пробниот лет на Ту-144. По неговата смрт, неговиот син Алексеј Андреевич Туполев станал главен дизајнер на ОКБ Туполев.
Проектот започнал со работа на 26 јули 1963 година, две години пред од неговиот конкурент Конкорд. Планот бил да се направат пет прототипови за следните 4 години. Проектната задача била амбициозно поставена: авионот требало да превезува 120 патници на растојание од 6.500 км, со брзина од 2.500 км / ч -, максималната маса на авионот на 130 т.
Од раните 60-ти години на минатиот век, инженерите ОКБ 156 Туполев рабеле на оптимизирање на аеродинамичкото однесување на големите авиони со брзина над 2 Mach, работејќи на проекти за бомбардери Ту-125 и Ту-135, а подоцна го искористија и тоа искуство на проектот Ту-144. Работејќи на проектот на патнички надзвучен авион, тие морале да решат голем број технички и технолошки проблеми како што се: за да се обезбеди доволен аеродинамичен квалитет на авионите со надзвучна брзина, потребно е да се решат проблемите со стабилноста и контролата во опсегот на подзвучни и трансонични брзини.маха, што подразбира решавање на проблемот со трајно обезбедување на доволна моќност на моторот и зголемена температура на критичните места на структурата на авионот. Покрај тоа, требало да се земе предвид и економичноста на инсталираните единици, со цел комплетниот проект да биде економски исплатлив.
Покрај овие проблеми, ОКБ Туполев морал да реши и голем број проблеми поврзани со обезбедување климатски услови во кабината на авион кој летал на надморска височина од 20 км -, обезбедувајќи доволна количина на воздух при многу широк опсег на брзини и надморска височина, без значително да ја нарушува аеродинамиката на авионите, заштитата од сончево и други видови зрачење, проблемот со влијанието врз животната средина на авионите врз животната средина, решавањето на проблемот со звучните бранови при пробивање на звучните бариери. Било потребно да се изработи цела низа нови уреди за автоматско управување со летот и навигација и автоматско слетување. Сите поголеми производители на авиони, научни институти и други биро за дизајн учествуваа во овој проект, со еден збор, тоа беше државен проект на Советскиот Сојуз. .
Првиот прототип полета на 31 декември 1968 година, два месеци пред неговиот конкурент, а на 1 ноември 1977 година, Аерофлот го воведе овој авион на релација Москва-Алма-Ата (Казахстан).
Оперативно користење
Авионот Ту-144 бил произведен во вкупно 17 примероци, од кои два прототипови: еден за статички тестови, а другиот за тестови во лет. Се произведувал во фабриката за авиони во Воронеж од 1971 до 1984 година во две серии - првата серија од 10 авиони Ту-144С и втората серија од пет авиони Ту-144Д. Во авионите биле инсталирани НК-144Ф на Кузнецов (во првите пет авиони Ту-144С) и моторите РОД-36-51А на Колесов (во другите 5 авиони Ту-144С и 5 авиони Ту-144Д). Моторите на Кузнецов НК-32-1 биле инсталирани во летачката лабораторија Ту-144ЛЛ, изградена во 1996 година и е создадена со претворање на авионите Ту-144Д со регистарски број 77114.
Музеи и образование
Три авиони Ту-144 се наоѓаат во музеите Монино во близина на Москва, Улјановск и Синсхајм (Германија). Два се сместени во образовни институции во Казанскиот воздухопловен институт и Институтот за воздухопловство Самара.
Петер Надаш
Петер Надаш (унгарски: Nádas Péter), (роден 14 октомври 1942, во Будимпешта, Унгарија) е современ унгарски писател, есеист и фотограф.
Животопис
Петер Надаш е роден во 1942 година во Будимпешта. Работел како фоторепортер и новинар, потоа како уредник во весници и лектор на театарот во Ѓер, а од 1969 година е професионален писател. Живее во малото село Гомбосег. Во 1993 година, станал член на Академијата за уметност "Сечењи".
Творештво
Негови поважни дела се:
Признанија
Надаш е добитник на повеќе унгарски и меѓународни награди, како што се:
Добри Терпешев
Добри Колев Терпешев е деец на БРП(к). Бил учесник во комунистичкото движење на отпорот за време на Втората светска војна. Бил командант на Народноослободителната востаничка армија (НОВА).
Животопис
Добри Терпешев е роден на 15 мај 1884 г. во с. Изворово. Завршил основно образование. Бил член на Бугарската работничка социјалдемократска партија од 1903 г. Бил мобилизиран за време на Балканските војни. За антивоена дејност бил осуден на смрт во 1912, но подоцна бил помилуван.
Во 1924 – 1925 г. е политички раководител на Хасковската комунистичка чета „Христо Ботев“. За време на априлските настани во Бугарија во 1925 година бил осуден на смрт. Во затвор лежи до 1937 г. Во 1938 г. станал член на ЦК на БРП(к).
По соборувањето на владата на Иван Багрјанов води преговори со кабинетот на Константин Муравиев за мирно предавање на власта во рацете на Отечествениот фронт. Добри Терпешев е меѓу главните фигури при заземањето на власта на 9 септември 1944 г. Бил член на владината комисија која официјално ја предал административната власт во Егејска Македонија на партизаните од ЕЛАС во октомври 1944 г. Учествувал во делегацијта за потпишување на т.н. Московско примирие истиот месец. Бил учесник во делегацијата која присуствувала на второто заседание на АСНОМ во Скопје во декември. Бил унапреден во чин генерал.
Во 1961 г. му е одземена пензијата, а во 1964 г. бил протеран од Софија во Плевен. Умира во 1967 г. на 83 години.
Тукиев тест
Тукиевиот тест- составна компонента на анализа на варијанса
Тукиевиот тест претставува составна компонента при спроведување на анализа на варијанса- ANOVA (статистички метод со кој се испитува еднаквоста на аритметичките средини на повеќе маси, а целта на истражувањето е откривање на влијанието на еден или повеќе фактори на варијабилитетот на определени појави). При анализа на варијансата најнапред се поставуваат две меѓусебно спротивни и исклучувачки хипотези. H0: M1=M2=M3 - ако се прифати оваа хипотеза,контролираниот фактор (чие влијание го испитуваме)не влијае на варијабилитетот на појавата H1: M1≠M2=M3 H1: M1=M2≠M3 - доколку аритметичките средини барем на две маси се разликуваат контролираниот фактор влијае на појавата Тукиевиот тест се применува исклучиво кога се прифаќа алтернативната хипотеза (H1), односно само кога факторот влијае на појавата. Во тој случај овој метод гарантира дека ќе откриеме статистички значајна разлика барем помеѓу еден пар аритметички средини(третмани).
Т - критериум
Тукиевиот тест се заснова на Т-критериумот. Доколку поединечните примероци се со еднаков број на единици се користи формулата:
Примена на Тукиевиот тест при анализа на варијанса со еден фактор
Тукиевиот тест овозможува компарирање на сите r(r-1)/2 појави на аритметички средини на примероците. Тој се реализира така што пресметаниот Т критериум, се споредува со апсолутната разлика на аритметичките средини на примероците. Доколку Т е поголемо велиме дека соодветните аритметички средини се разликуваат меѓу себе, додека пак ако Т е помало во тој случај констатираме дека разликата меѓу аритметичките средини е само случајна.
Примената на Тукиевиот тест при анализа на варијанса со еден фактор се извршува преку формулата:
Задача 1 - пресметување на Тукиевиот тест со еден фактор
При дадено ниво на значајност(α=0,05), да се пресмета колкава ќе е вредноста на Тукиевиот тест, доколку ни е познато дека резидуалната вредност изнесува 2,56; големината на поединечните примероци е 7, а бројот на нивоа на факторот е 4. Решение: 1. r=4 n=7  Vr=2,56  α=0,05 2. Се применува формулата за пресметување на Тукиев тест при анализа на варијанса со еден фактор ( каде се што ни се бара е веќе дадено, само се заменува) 3. Критичната вредност Qα;r;rn-r= Q0,05;4;24 Вредноста се бара во Таблица 8, во чиешто заглавие се наоѓа бројот на аритметичките средини кои се компарираат (во еднофакторската анализа на варијансата тоа е бројот r), а во претколоната -степените на слобода на резидуалната варијанса (rn-r).Во пресекот на соодветната колона и ред се наоѓа критичната вредност Qα. (Во нашиот пример таа изнесува Q=3,90) 4. Се пресметува корен на количникот на резидуалната варијанса и големината на поединечните примероци (0.605) 5. Т = 3,90 x 0,605 =2,3595
Примена на Тукиевиот тест при анализа на варијанса со два фактора
Врз појавата можат да влијаат и два фактора каде факторот А има r-нивоа, а факторот B има s-нивоа. Во тој случај комбинациите на третманите претставуваат производ од нивоата на двата фактора(r x s).
Влијанието на различните фактори го испитуваме одделно т.е. поставуваме две различни нулти хипотези. Фактор А Ho=M1=M2=M3=M4=0
(Нивоата на факторот А не се разликуваат според ефектите на набљудуваната појава)
Фактор B Ho=M1=M2=M3=M4=0 (Нивоата на факторот B не се разликуваат според ефектите на набљудуваната појава) H1:Ефектот барем на едно ниво се разликува од нула
Исто како и при анализата на варијанса со еден фактор, така и во овој случај ќе се спроведе Тјукиев тест исклучиво само ако се отфрли нултата хипотеза (се прифати алтернативната - H1).
Задача 2 - пресметување на Тукиевиот тест со два фактор
Просечната дневна продажба на еден производ во зависност од локацијата на продавниците(Фактор А) и видот на продавниците (Фактор В), изразена во милиони денари е прикажана во табелата. На ниво на значајност од 0,05 утврдете дали локацијата на продавницата и видот на продавницата влијаат на продажбата на производот. Која локација и вид на продавница ги сметате за најдобри?
Влијанието го разгледуваме кај двата фактора одделно.
Трафостаница (Стење)
Трафостаница — археолошко наоѓалиште во преспанското село Стење. Претставува некропола од среден век. Се наоѓа на излезот од летувалиштето Царина кон селото, каде во 1950 година, кога се градела трафостаницата, биле откриени неколку гробови со насоченост запад-исток и во нив биле најдени бронзен крст, прстен со врежана човечка фигура, бронзена белезица и други гробни прилози.
Карминатив
Карминатив, е растение или препарат наменет за превенција на формирањето на гас во гастроинтестиналниот тракт или за олеснување на неговата експулзија, а со тоа и третирање на флатуленцијата.
Како карминативи се користат: кимот, анасонот, слаткиот анасон и други.
Во современи лекови кои се користат за истата намена спаѓа симетиконот.
Воздушен коридор
Воздушен коридор  — лента во воздушен простор, ограничена во ширина (понекогаш во висина); наменети за лет на кој било авион.
Опис
Коридорите се инсталираат во области каде што е воведен посебен режим на летање, на пример, со цел да се премине граница, за да се осигури безбедноста на летовите во областите со аеродроми,  воздушни центри кои имаат висок интензитет на летови и така натаму. Исто така, воздушните коридори можат да бидат еднонасочни или двонасочни; има коридори за влез, излез и бајпас. Коридорите се опремени и со радио опрема и сите видови други средства за навигација, контрола и управување со летање. Ширината на коридорите зависи од условите на одреден терен, висината на летот и видот на авион; коридорите се вообичаени со ширина од 5 до 20 км од двете страни на оската на коридорот. .
Херман Паше
Херман Паше ( 1851 - 1925 ) бил германски статистичар и економист кој е познат по неговиот Паше-ов Индекс со кој се овозможува пресметка на ценовниот индекс. Тој е роден на 24 февруари 1851год.во гратчето Бург во североисточна Германија, а починал на 11 април 1925год. во Детроид најголемиот град во САД во областа Мичиген.
Образование
Паше неговото гимназиско образование го започнува во 1870год. во Бург, Германија, за да потоа продолжи на Универзитетот во Хале каде што студирал земјоделство. Потоа после опслужувањето на воениот рок неговите студии продилжуваат во друг правец и тоа во сферата на : економијата, статистиката и филозофијата. Докторирал во 1875 г. кај познатиот професор по политичка економија Џонс Конард на Универзитетот во  Хале.
Кариера
Неговата кариера ја започнува во 1879 кога станал професор за политички науки на Технолошкиот универззитетот во Ахен. Тој во економијата е познат по откривањето на националниот статистички индекс, кој е познат како Ценовен индкес , како и по анализите за Германската шеќерна индустрија. Ценовниот индекс претставува пондериран просек на дадени добра и услуги во даден регион за определен временски интервал.Неговата статистичка цел е да се овозможи споредување на цените помеѓу различни временски периоди или на различни локации. Користите од овој индекс се тоа што со него може да се мери нивото на цените во економијата или пак за трошоците за живот. Понекогаш овој индекс можи добро да покористат како водич за некоја инвестиција.
Покрај овие достигнување Херман во 1906 се откажа од неговата неговата професорска дејност и се посвети на политиката. Во тој период одигра главна улога во решавањето на кризта во шеќерната индустрија што ја имаше во Германија на тој начин што ја промени од протекстионистичка во пазарно-потрошувачка.
Радомир Путник (книжевник)
'''Радомир З. Путник''' е српски писател, драматург, театролог, театарски и литературен критичар, роден во Оџаци на 9 јули 1946 година. Бил уредник на уметничкиот програм во Телевизија Белград, директор на драма во Народниот театар (Народно позориште) во Белград, театарски критичар во листот Политика, главен уредник во списанието Сцена и професор по драматургија во филмското училиште Дунав филм во Белград.
Животопис
Основно училиште и гимназија завршил во Вршац.
Дипломирал драматургија на Академија за театар, филм, радио и телевизија во Белград во 1972 година.
Од 1972 до 1976 година бил уредник на театарската и филмска рубрика во листот Књижевна реч. Во Телевизија Белград работел од 1974 година, како хонорарен драматург во Драмската редакција на Првата програма. Од 1978 бил уредник во Драмската редакција, а од 1983 уредник во Редакцијата на играната програма до 1993 година и од 1997. Во меѓувреме бил директор на Драма во Народниот театар во Белград (1993 — 1997). Од мај 1999 година до августа 2001 година бил глаевн и одговорен уредник на Уметничката програма на РТС. Бил и театарски критичар на Третата програма на Радио Белград (1974 — 1993) и Политика (1986—1993) и главен уредник на списанието Сцена (1990 — 1994). Од септември 2001 година до јули 2003 работел на местото уредник на Културно-уметничката програма на РТС-ТВБ. Од јули 2003 година бил драматург во БК Телеком. Од 16 ноември 2005 е во старосна пензија. Живее и работи во Земун.
Напишал околу 1.500 критики на театарски претстави и книжевни критики за Третата програма на Радио Белград. Дел од критиката е објавен во дневниот печат (Политика, Политика експрес, Дневник, Вечерње новости) и книжевните листови и списанија (Дело, Треќи програм, Летопис на Матица српска, Књижевност, Савременик, Поља, Багдала, Кораци, Свеске, Театрон, Лудус, Књижевна реч, Књижевне новине, Књижевни лист...).
Добитник е на повеќе стручни и јавни признанија, од кои најзначајни се: Златни беочуг КПЗ Београда, Златна значка КПЗ Србије и Вукова награда.
Ѓело Јусиќ
Ѓевалхудин Јусиќ (хрватски: Đevalhudin Jusić), познат како Ѓело Јусиќ (хрватски: Đelo Jusić, 26 јануари 1939, Дубровник - 31 мај 2019) бил хрватски композитор, аранжер, диригент и гитарист.
Животопис
Ѓело Јусиќ е роден во Дубровник. Неговата ќерка, Дубравка Јусиќ, исто така е поп-музичарка. Јусиќ починал на 31 мај 2019 година.
Музичка кариера
Јусиќ почнал да се занимава со музика во 1960-тите, како основач на групата Дубровачки трубадури (Dubrovački trubaduri). Музичката инспирација ја црпел од родниот град и дал значаен придонес кон подемот на средоземната струја во хрватската популарна музика. Во 2007 година ја добил наградата „Порин“ (Porin) за животно дело.
Дариј III
Дариј III Кодоман, родено име Кодоман, (ц. 380 - 330 п.н.е.), бил последниот крал од династијата Ахемениди, владетели на Персија. Владеел од 336 п.н.е. до 330 п.н.е., кога бил симнат од власт за време на освојувањата на Александар III Македонски.
По убиството на кралот Артаксеркс III во 338 п.н.е. и неговиот син Артаксеркс IV во 336 п.н.е. од страна на амбициозниот хилиарх Багој, тој сакал да постави нов монарх кој би бил полесен за контролирање. Тој го одбрал Кодоман, далечен роднина на кралското семејство кој се истакнал во бој со ветерани во војната против Кадусиите и во ова време служел како царски курир. Кодоман бил син на Арсам, син на Остан, еден од браќата на Артаксеркс и Сисигамба, ќерка на Артаксеркс II.
Кодоман го избрал кралското име Дариј III и набргу ја покажал својата независност од неговиот атентаторски добродетел. Багој пробал да го отруе, но Дариј бил предупреден и затоа го натерал сам да си го испие отровот. Новиот крал сега владеел со нестабилна империја, од која големи делови биле управувани од завидливи и превртливи сатрапи, а народот бил незадоволен и бунтовнички настроен.
Во 336 п.н.е. Филип II Македонски бил ополномоштен од Коринтскиот сојуз како негов хегемон да започне света одмаздничка војна против Персијците како казна за нивното палење на атински храмови за време на Втората персиска војна. Филип пратил напредни сили во Мала Азија под водство на генералите Парменион и Атал за да ги ослободат Грците од персискиот јарем. По заземањето на грчките градови кои се протегале од Троја до реката Мајандер, Филип бил убиен и походот бил прекинат додека неговиот наследник Александар Македонски не ја зацврстил контролата врз Македонија и Грција.
Пролетта 334 п.н.е. Александар Македонски извршил инвазија на Мала Азија со неговите македонско-грчки сили и веднаш ја поразил Персија во Битката кај Граник. Во 333 п.н.е. самиот Дариј тргнал на бојното поле да го пресретне Александар, но иако многу поголема, неговата војска била поразена во Битката кај Ис, а Дариј бил приморан да бега, оставајќи ги зад себе неговата двоколка, неговиот логор и неговото семејство. Во 331 п.н.е., сопругата-сестра на Дариј, Статира I, која била добро третирана, умрела во заробеништво пораѓајќи се.
Во септември истата година, по одбивањето на понудите на примирје, Александар повторно го поразил Дариј во Битката кај Гавгамела, кога неговиот возач бил убиен и Дариј бил исфрлен од рамнотежа, што предизвикало огромен метеж кај персиската војска, бидејќи војниците сметале дека кралот бил убиен. Потоа Дариј пребегал во Екбатана за да почне да собира трета војска, додека Александар го зазел Вавилон, Суза и престолнината Персеполис.
Дариј бил симнат од неговиот сатрап Бес, кој зел кралско име Артаксеркс V, а потоа и убиен по негова наредба во јули 330 п.н.е., за да го забави Александровиот поход, и покрај строгата наредба на Александар Дариј да биде доведен жив. Подоцна Александар приредил величествен погреб за Дариј и се оженил со неговата ќерка Статира II кај Опис во 324 п.н.е. Според историчарот Плутарх, Александар исто така зел и еден од катамитите на Дариј, евнухот Багој.
Мачка
Анатомијата на мачката е слична со онаа на другите животни од родот Мачки, со силно, еластично тело, брзи рефлекси, остри канџи и заби прилагодени за убивање ситен плен. Како ноќни грабливци, мачките го користат нивниот остар слух и вештината да гледаат во темно за да го најдат својот плен. Не само што слушаат звуци што се преслаби за да ги регистрира човечкото уво, туку тие исто така слушаат и звуци со повисока честота. Мачките исто така имаат и многу подобро сетило за мирис од тоа на луѓето.
Весникот The New York Times во 2007 напишал дека иако до неодамна за мачката се верувало дека била припитомена во стариот Египет каде била култно животно", една понова студија, од истата година, открива дека сите домашни мачки веројатно водат потекло од африканската дива мачка (Felis silvestris lybica), припитомени некаде околу 8000 п.н.е., на Блискиот Исток. Најстариот директен доказ за припитомената мачка е маче закопано до човек, уште пред 9.500 години на Кипар.
Мачката како тема во уметноста и во популарната култура
Мачката се јавува како тема во бројни дела од уметноста и популарната култура.
Франкти
Франкти — село во Албанија. Селото се наоѓа во областа Белград и општината Комси
1691 во музиката
1691 година во музиката содржи некои значајни настани.
1690 во музиката
1690 година во музиката содржи некои значајни настани.
Елстра
Елстра (Elstra, Halštrow) — град во округот Бауцен, во сојузната покраина Саксонија, Германија. Се наоѓа на реката Шварце Елстер, 6 километри југоисточно од Каменц и 34 километри североисточно од Дрезден.
Рибница (Молдавија)
Рибница (Rîbnița, Râbnița, Рибниця, Рыбница, Rybnica) — град во Молдавија, но се наоѓа во самопрогласената непризната република Приднестровие. Според пописот од 2004 во Приднестровие, градот имал население од 53,648 жители. Рибница се наоѓа во северниот дел на Приднестровие на бреговите на реката Днестар.
Население
Во 1970, Рибница имала население од 32,400 жители, во 1989 имала население од 61,352 жители. Според пописот од 2004 во Приднестровие, градот имал население од 53,648 жители, од кои 11,263 Молдавци (Романци), 24,898 Украинци, 11,738 Руси, 480 Полјаци, 328 Белоруси, 220 Бугари, 166 Евреи, 106  Германци, 96 Гагаузи, 71 Ерменци, 38 Роми и 4245 други.
Округљак (езеро)
Опис
На северозападната страна во езерото се влева вод од Цигановац преку слап висок 7 м, додека Лабудовачкиот Слап висок 20 м го украсува делот преку седрената бариера, широка 100 м, под која се наоѓа спилест парк кој содржи бројни шуплини, полупештери и пештери. Под самиот слап е влезот во Јанечековата Пештера, долга повеќе од 50 м, но заради тоа што водата од слапот паѓа на самиот отвор, денес повеќе не може да се влегува. Името го добило по својот кружен облик, па е познато и под називите Округљај и Кругиновац.
Машка ракометна репрезентација на Бразил
Машката ракометна репрезентација на Бразил — сениорска репрезентација што го претставува Бразил на меѓународните ракометни натпреварувања во машка конкуренција. Репрезентацијата е раководена од страна на Ракометна конфедерација на Бразил.
Моментен состав
Ова е составот на Светското првенство во ракомет 2015.
Главен тренер: Жорди Рибера
Идиокорд
Идиокорд (idio – „сам“, chord – „жица“, исто така познат како тапанска цитра ) е музички инструмент во кој "жицата" на инструментот е направена од истиот материјал како и неговото резонантно тело. Таквите инструменти може да се најдат во регионот на Индискиот Океан, различните региони на Африка и нејзината дијаспора, како и делови од Европа и Северна Америка.
Бамбусот е често користен материјал за идиокордите: цевка од бамбус може да се исече за да се олабават делови од лушпата на средината, оставајќи ги прицврстени на краевите, а овие "жици" може да се подигнат со вметнување стапчиња за да служат како мостови. Таквите бамбусни идиокорди ги вклучуваат валиха од Мадагаскар, кулибит на Филипините и Индонезија и караниинг на племенските народи на мон-кмерските „Оранг Асли“ племенски народи од Малезија. Масивниот едножичен бамбусен идиокорд, бента, е роден во Јамајка и се игра со лизгало, многу како дидли лак.
Идиокордите се направени и од други материјали; пченкарницата се користела во Северна Америка за да се направи пченкарната виолина, и истиот инструмент се свирел во Карпатите, и во Србија како гингара или ѓефли гуслици. Во Источна Нова Гвинеја, едножични идиокорди се направени од ребрата на саго палмата. Народот Варао од Венецуела и Гвајана прават монохорден идиокорд со подигање на влакна од ета   листот.
Различни идихорди се наоѓаат во континентална Африка, вклучително и акадингиди во Уганда, и едножичната мфели на народот Мпјеме од Конго и Централноафриканската Република.
NGC 1698
NGC 1698 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Златна Рипка, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1698 се споменува и како ESO 56-SC6.
Откривање
Објектот е откриен во декември 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 1698 е од видот OCL. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,1 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,2 m. NGC 1698 има само една позната привидна димензија, која изнесува 1,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 4 ч 49 м 4,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 69° 6' 49".
Партнерство за мир
[[Податотека:NATO PfP members.png|350px|right|thumb|Членки на Партнерството за мир.
]]
Партнерство за мир (ПзМ) е програма на НАТО насочена кон соработка и создавање на доверба помеѓу членките на НАТО и останатите земји од Европа и од поранешниот СССР. Во моментот во ПзМ членуваат 21 држава. Република Македонија беше членка на ПзМ од 15 ноември 1995 година до 27 март 2020 кога стана членка на НАТО.
Активности
ПзМ е процес кој ги здружува НАТО - сојузниците и земјите партнери во широка програма на заедничка одбрана и одбранбени активности, почнувајќи од воена соработка до одбранбена соработка на разни полиња, како што се превенцијата на конфликти, програмите за цивилна помош, раководењето со воздушниот сообраќај или соработка во вооружувањето. ПзМ е отворена и транспарентна програма и нејзините активности се отворени за сите партнери и сојузници.
НАТО го воспостави Партнерството за мир во јануари 1994 со цел да ја зголеми стабилноста и безбедноста низ Европа. Основните цели на ПзМ, објавени во 1994, важат и денес. Тие го подразбираат следново:
ПзМ денес е постојана одлика на европската одбранбена архитектура. Двегодишната програма во која учествуваат сојузниците и партнерите сега содржи повеќе од 2.000 активности, почнувајќи од големи воени вежби до мали работни групи на определени задачи. Фактички, ПзМ навлегува во сите области на активностите на НАТО. Земјите самите избираат кои активности од програмата ПзМ одговараат на нивните специфични потреби, а не се спротивни на нивната државна политика и се во согласност со сопствените финансиски средства, во процесот на „автодиференцијација“, кој е еден од клучните принципи на Програмата.
Евроатлантскиот партнерски совет (ЕАПС) дејствува како политичка закрила на ПзМ и им нуди на сојузниците и на партнерите форум за размена на погледи во врска со заедничките безбедносни прашања. Улогата на партнерите доби мошне големо значење со секојдневната работа на ПзМ, посебно со создавањето партнерски елементи во неколку штабови на НАТО, каде што офицерите на НАТО и на партнерите се поставени на меѓународни функции врз трајна основа.
Во 1997, НАТО - сојузниците решија да го зајакнат ПзМ преку доделување на пооперативна улога, нудење на поголема инволвираност на Партнерите во донесувањето на одлуки и во планирањето и зајакнувањето на нивната улога во политичките консултации. Оваа одлука се должеше делумно на искуството од мултинационалната соработка што се создаде преку IFOR (Сили за имплементација) и подоцна SFOR (Сили за стабилизација) за време на мировните мисии во Босна и Херцеговина.
На Вашингтонскиот самит, "Зајакнатото и пооперативно партнерство за мир" беше потврдено од претседателите на држави и од премиерите. До овој чекор се дојде благодарение на дотогашното искуство и нуди насока за оперативното Партнерство во 21 век.
Зајакнатото и пооперативно партнерство за мир се заснива врз следниве три елементи: Во центарот на овој трет елемент се наоѓа иницијативата за „Концептот за оперативните способности на ПзМ операциите предводени од НАТО“, која става посебен акцент на зголемувањето на воената ефикасност на мултинационалните сили. Нејзина цел е уште повеќе да се зајакне воената соработка и да се помогне развојот на силите на партнерите заради нивна поголема интероперативност со оние на НАТО - членките при идните операции за превенција на конфликти.
ПзМ продолжува да ја поддржува преобразбата на Алијансата. Повеќе елементи од ПзМ се однесуваат на новата улога и на мисиите на Алијансата и се во согласност со изменетиот Стратешки концепт. ПзМ продолжува да еволуира и Алијансата гледа на тоа како на динамичен процес кој, постепено, сосема ќе ги приближи НАТО и партнерите.
Премиер на Израел
Премиер на Израел (ראש הממשלה) — избран шеф на израелската влада. Тој или таа е водач на мнозинската партија во израелскиот парламент — Кнесетот.
Современа македонска книжевност
Под поимот современа македонска книжевност се подразбираат сите уметнички книжевни остварувања на македонските писатели по крајот на Втората светска војна. Во овој временски период македонската книжевност бележи интензивен развој, како последица на забрзаната културна и духовна еманципација на македонскиот народ. Општествено-политичката средина, постојаните литерарни иновации, како и големите промени во светската книжевност придонеле за жанровското разнобразие во оваа област на македонската култура. Книжевноста од овој период може да се издели на повеќе етапи според жанровскиот сооднос во нејзиниот седумдецениски развоен тек: социјален реализам, поетика на интимизмот, психолошки и лирски реализам, критичка поезија, модернизам, фантастика, проза на документот, постмодернизам итн.
Современа македонска поезија
Во НОБ и Народната револуција активно учество зеле голем број културни работници, меѓу кои и млади поети. По завршувањето на војната тие целосно се посветиле на книжевна и културна дејност. Се појавила првата поетска генерација, што ја сочинуваа: Ацо Шопов, Славко Јаневски, Блаже Конески, Гого Ивановски и Гане Тодоровски.
Во педесеттите години се појавила втората, или средната генерација поети: Србо Ивановски, Матеја Матевски, Цане Андреевски и Анте Поповски.
Кон крајот на педесеттите настапи и третата млада генерација чии најистакнати претставници се: Влада Урошевиќ, Петре М. Андреевски, Јован Котески, Петар Бошковски, Богомил Ѓузел, Радован Павловски и Михо Атанасовски.
Во понатамошниот период поетски, прозни и драмски дела создаваат низа автори: Бранко Варошлија, Ката Мисиркова-Руменова, Горан Стефановски, Ташко Георгиевски, Борис Вишински, Благоја Иванов, Радован Павловски и други. Со нив и завршува периодот на современата македонска книжевност во XX век. Во XXI век започнува нов период од развојот на македонската книжевност.
Раскази
Расказот, како куса раскажувачка форма, се појавил уште во првите години по војната и воедно претставувал најплоден книжевен жанр, на чие поле твореле сите автори од раната модерна доба. Во првата повоена декада, македонските раскажувачи ги користеле класичните наративни методи и техники, со тоа што нивните куси творби спаѓале во доменот на реализмот од светската книжевност. Содржините кои ги обработувале биле претежно со воена тематика, според нивните животни искуства од Втората светска војна. Дел од овие прозни творби биле напишани за време на војната, но поради оскудните прилики во тоа време, биле публикувани подоцна.
Домашната книжевна критика го смета Владо Малески за втемелувач на современиот македонски расказ. Своите раскази ги објавувал во списанието Нов Ден, а со неговиот прв објавен расказ „Селанка од копачка“ отпочнал една богата традиција во македонската куса проза. А Јован Бошковски е автор на првата збирка раскази на македонски јазик „Растрел“, објавена во 1947 година. Значајна е и уметничката дејност на Ѓорѓи Абаџиев, чии раскази ја отсликувале револуционерната борба на македонските дејци од пред илинденската епоха. Главни јунаци во неговите прозни дела биле историските војводи и борци за слобода како Гоце Делчев, Даме Груев и Јане Сандански.
Творештвото на Иван Точко и Стале Попов било обоено со поинакви мотиви од дотогаш воспоставените. Тие го опишувале животот на секојдневните, мали и безимени јунаци, раскажувале за менталитетот на луѓето од руралната средина (Мариовo и околината), сето тоа проткаено низ сатирично-хумористична призма.
Модернистичката определба на Бранко Варошлија и Димитар Солев внела новини во дотогашните реалистични наративни постапки врз кои била изградена македонската проза. Збирката раскази „Осамени минувачи“ на Варошлија и раното прозно творештво на Солев (расказите „Окопнети снегови“ и „По реката и спроти неа“) биле повод за еден вид литерарен натпревар помеѓу писателите кои го применувале класично-реалистичниот раскажувачки метод од една страна, и оние кои ги следеле новите европски наративни техники од друга страна.
Посебен сегмент на македонската проза се мини-расказите, т.н. „куса, мала форма“. Нејзините зачетоци можат да се лоцираат уште во „кусите приказни со животни“ собрани од Марко Цепенков, а куси раскази се застапени и во делата на авторите од првата генерација македонски писатели: во книгата „Дневник по многу години“ (1988) на Блаже Конески и во „Петто годишно време“ (2001) на Славко Јаневски. Куси раскази пишувале и Влада Урошевиќ и Митко Маџунков кон крајот на 1960-тите и 1970-тите години. Сепак, кусата проза својот пробив го доживеала во модернистичките и постмодернистичките тенденции во првите децении на XXI век. Тогаш, на македонската сцена се појавиле неколку збирки со микрофикции, а исто така, и во неколку класични збирки раскази се среќаваат куси прозни текстови со различни имизња: „мини-мини раскази“, „куси-куси прози“, „прозни записи“, „цртички“, „прозни скици“, „импресии“, „куса проза“, „микрофикција“, „секавична проза“ итн. Во 2012 година се појавила првата студија посветена на микрофикцијата - „Најкраткото долго - аспекти на микрофикцијата“, дело на Жарко Кујунџиски, а во 2019 година, издавачката куќа „Темплум“ ја објавила антологијата на македонски куси раскази, „Летаат приказни“. Исто така, во „Антологијата на светскиот краток расказ“ на Давид Албахари се застапени и раскази на двајца македонски писатели - Влада Урошевиќ и Митко Маџунков.
Македонскиот роман
Првиот објавен роман на македонски јазик бил „Село зад седумте јасени“ од Славко Јаневски, отпечатен во 1952 г. Но, се смета дека „Крпен живот“ на Стале Попов бил првиот напишан роман, но авторот не бил во можност навремено да го издаде. Првиот роман од Македонец, но на англиски јазик, бил „Мара“ од Стојан Христов, објавен во САД, 1937 година.
Се разбира, македонските романописци твореле и во првата половина на XX век, но нивните дела не биле на нивниот мајчин јазик. Од нив позначајни биле Ангелко Крстиќ, Венко Марковски и Јован Стрезовски.
Медиумите во Србија
Медиумите во Србија се однесуваат на вестите со седиште во Србија. Телевизијата, списанијата и весниците се управувани и од државни и од профитни корпорации кои зависат од рекламирање, претплата и други приходи поврзани со продажбата. Србија е рангирана на 93-то место од 180 земји во извештајот за индексот на слободата на печатот за 2020 година, составен од Репортери без граници.
Современа македонска книжевност
Македонскиот роман
Македонскиот роман особено продолжил да се развива во 60-те, 70-те и 80-те години на XX век со делата на Ташко Георгиевски, Петре М. Андреевски и други.
Медиумите во Србија
Историја
Во 1990-тите бил ставен крај на државниот монопол над медиумите. Во текот на целата деценија, медиумите останале поделени меѓу државно контролирани и независни. Медиумската автономија и опстанокот на независните медиуми останале главна тема на расправија за време на владеењето на Слободан Милошевиќ. Во тоа време медиумите биле алатка против домашните и меѓународните непријатели. Граѓанското општество и меѓународните донатори застанале зад создавањето на независни медиуми.
Современа македонска книжевност
Современа македонска драма
Драмата е книжевно дело наменето за сценска (театарска) изведба. Драмата не раскажува, ами прикажува. Нејзиниот текст е во форма на дијалог, но може да биде и во монолошка форма (монодрама).
Медиумите во Србија
Историја
Според Здружението за развој на приватната радиодифузија, во 2000 година Србија била домаќин на 480 радио и ТВ станици, од кои 300 биле во приватна сопственост, а останатите локални, јавни медиуми.
Современа македонска книжевност
Современа македонска драма
Овој книжевен жанр во Македонија првпат се појавил уште во втората половина на XIX век, период кога овде творел и учителствувал Јордан Хаџи Константинов-Џинот. Тој во училиштата каде држел настава, организирал драмски претстави во кои настапувале неговите ученици. Македонската драма своите длабоки корени ги има во фолклорната драма: коледарска, василичарска, џамаларска, додолска и др. Во периодот на просветителството во Македонија посебен потстрек за развојот на граѓанската драма имаат заложбите на Јордан Хаџи Константинов-Џинот, а кон крајот на XIX век во рамките на книжевните друштва на македонската емиграција во Софија, особено се негува и драмскиот книжевен вид.
Медиумите во Србија
Историја
Згора на тоа, независните новинари, медиуми и медиумски огласувачи биле малтретирани, заглавени и/или насилно затворени - особено ако се сметале за опасни за владата, како што се изборите, масовните демонстрации 1996-97 и војната 1998-99 година во Косово.
Современа македонска книжевност
Современа македонска драма
Основоположник на македонскиот театар е Војдан Чернодрински кој со турнеите на својата дружина ја огласил појавата на македонската драма на Балканот, а од друга страна го поттикнал и развојот на театарот во повеќе македонски градови. Современиот развиток на македонското драмско творештво на македонското драмско писмо се одвива во тесна врска со развитокот на македонскиот театар. Како доминантен жанр во шестдеценискиот развиток и многукратно распространет подем. Токму овој драмски жанр е најзастапен и во книжевните публикации на македонската драма.
Медиумите во Србија
Историја
По соборувањето на Слободан Милошевиќ, повеќето државни медиуми преку ноќ се смениле и ја поддржале новата владејачка коалиција, ДОС. Политичките промени отвориле пат за реконструкција на медиумскиот сектор. Сепак, владите по Милошевиќ не биле во можност да ја доведат транзицијата до крај.
Современа македонска книжевност
Современа македонска драма
Првиот посериозен обид за драмско творештво бил направен од страна на Војдан Чернодрински, кој воедно се смета за основоположник на македонската драма. Тој со неговата театарска дружина ги пропатувал македонските градови, каде го промовирал уметничкото творештво на македонски јазик.
Медиумите во Србија
Историја
Така, медиумскиот сектор бил реформиран бавно и неконкретно, по долго одложување. Во 2010 година Србија имала 523 печатени медиуми, 201 радио станица, 103 ТВ станици и 66 онлајн медиуми.
Современа македонска книжевност
Современа македонска драма
По стекнувањето независнот и државност, македонската драма доживеала огромен подем и напредок, со што отворила една нова етапа во нејзиниот повеќевековен развој. На сцената се појавила новата генерација повоени драматурзи, од кои поистакнати се Коле Чашуле, Горан Стефановски и Томе Арсовски.
Медиумите во Србија
Медиумска слобода
Слободата на печатот и слободата на говорот се загарантирани со уставот на Србија и со правниот систем, дури и ако гаранциите утврдени во законите не се спроведуваат конкретно.