cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Градиште (Косел)
Градиште — археолошко наоѓалиште во охридското село Косел. Претставува утврдена населба од бронзеното време.
Североисточно од селото, над селските куќи, од десната страна на патот за Ресен (А3) се издига рид со зарамнет врв на кој по рабовите можат да се следат траги од утврдување. По површината се среќаваат фрагменти од керамички садови со груба фактура, рачно изработени.
Наоѓалиштето е прогласено за културно наследство на Македонија.
NGC 5157
NGC 5157 — спирална галаксија во соѕвездието Ловечки Кучиња, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5157 се споменува и како UGC 8455, MCG 5-32-21, CGCG 161-56.
Откривање
Телото е откриено на 20 март 1787 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 5157 е од видот SBa. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,3 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,3 m/лм2. NGC 5157 има привидни димензии од 1,3' х 0,9'.
Други поделби
Проучување на NGC 5157 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 47131. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 109; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 2536. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 131.
Француска Гвинеја
Француска Гвинеја (француски: Guinée française) — француска колонијална територија во федерацијата на Француска Западна Африка во периодот од 1894 до 1958 година, кога територијата станала независна држава под името Гвинеја.
Француската Гвинеја била основана во 1891 година, простирајќи се на истите граници како и претходната колонија Ривире ду Суд (1882-1891). Пред 1882 година, крајбрежните делови на Француска Гвинеја биле дел од француската колонија Сенегал.
Во 1891 година, Ривире ду Суд била ставена под гувернерот на колонијалниот поручник во Дакар, кој имал власт над француските крајбрежни региони источно од Порто-Ново (денешен Бенин). Во 1894 година Ривире ду Суд, Брегот на Слоновата Коска и Дахомеј биле разделени во „независни“ колонии, а Ривире ду Суд била преименувана во Француска Гвинеја. Во 1895 година, француската Гвинеја станала зависна колонија. Во 1904 година земјата формално била вклучена во федерацијата Француска Западна Африка. Со Француска Гвинеја, заедно со Сенегал, Дахомеј, Брегот на Слоновата Коска и Горен Сенегал и Нигер, управувале гувернери кои биле под генералниот гувернер во Дакар.
Жил Ренар
Жил Ренар ( – ) — француски писател и член на академијата Гонкур, најпознат по својата автобиографска новела Глава од морков и мемоарот Дневник, 1887–1910, кој се вбројува во 100 книги на векот според Ле Монд. Делата на Ренар се одликуваат со ликови кои се прецизно и иронично опишани. Бил поддржувач на пацифизмот и антиклерикализмот.
Животопис
Син на Франсоа Ренар и Ана Роуз Колин, Жил е роден во Шалон ди Мен, во департманот Мајен, каде неговиот татко работел во изградбата на железница. Пораснал во Шитри ле Мин. Имал две постари сестри и постар брат. Најстарата Амели (р. 1858) починала млада, другата сестра која исто така се викала Амели е родена 1859, а братот Морис е роден 1862. Своето детство Ренар го опишал како тешко и тажно, што го раскажал во автобиографското дело Глава од морков, каде главен лик е црвенокосо дете кое пораснало со мајка која го мразела и татко кој не се грижел за него. Иако не запишал факултет, посветено читал литература. Во периодот 1885–86 служел војска во Бурж.
На 22 април 1888 се оженил со Мари Морно, со која 43 години живееле во Париз. Почнал да посетува книжевни клубови и да пишува во париските весници. Често се дружел со драматургот Алфред Капо и глумецот Лусиен Гитри. Ренар пишувал поеми, кратки раскази, драми, и романи. Бил избран за градоначалник на општината Шитри на 15 мај 1904 како кандидат на социјалистичката партија. Починал од атеросклероза во мај 1910 во Париз.
Андрија Прлаиновиќ
Андрија Прлаиновиќ (28 април 1987) е српски ватерполист. Тој бил член на машката ватерполо репрезентација на Србија која освои бронзени медали на Олимписките игри во 2008 и 2012 година и златни медали во 2016 и 2020 година. Тој ја имал и светската титула во 2009 и 2015 година и европската титула во 2006, 2012, 2014, 2016 и 2018 година. Прлаиновиќ е роден во Дубровник, Хрватска и израснат во Херцег Нови, Црна Гора, каде што се појавил преку младинскиот систем ПВК Јадран. Во 2011 година ја освои ЛЕН Евролигата со ВК Партизан и во 2013 година со Црвена Звезда Белград, каде бил еден од најдобрите стрелци.
ПА Флуминенсе
Во јуни 2010 година, Флуминенсе триумфирале во бразилското првенство (кога играле рекорден број странски играчи) (15), освојувајќи ја својата петта титула. Во финалето тимот го совладале Пинеирос со 13–7. Прлаиновиќ постигнал два гола во финалето.
Про Реко
На 17 септември 2011 година, во првото коло од Јадранската лига, Прлаиновиќ постигнал гол во лесната победа од 14–6 на домашен терен против Јадран Х.Н. Во второто коло на 24 септември, тој го постигнал својот втор гол против Копер Рокава во победата на домашен терен со 16–4. На 1 октомври Прлаиновиќ го постигнал својот втор гол на Јадранот во победата од 10–7 на гости против Југ ЦО. На 8 октомври во четвртото коло во Јадранската лига, Прлаиновиќ и неговиот соиграч и сонародник Пијетловиќ биле најдобри стрелци со по трипати во победата од 14–8 на гости против Медвешчак. Прлаиновиќ постигнал два гола во петтото коло на 15 октомври, во победата од 15–8 на домашен терен против Приморје ЕБ. На 22 октомври Прлаиновиќ постигнал два гола во првото коло од Групата на Евролигата во лесната победа од 13–5 над Спартак Волгоград. На 26 октомври Прлаиновиќ постигна уште два гола во лесната победа од 15–5 на гости против Јадран СТ, но овој пат во шестото коло од Јадранската лига. На 29 октомври тој постигнал гол во седмото коло во Јадранската лига во победата на домашен терен со 13–9 против Младост. На 9 ноември Прлаиновиќ постигнал три гола во второто коло од Евролигата, во победата со 13–4 на гости против Марсеј. На 26 ноември Прлаиновиќ постигнал два гола во третото коло на Евролигата, во победата од 10–8 против ВК Јадран Х.Н. На 30 ноември тој постигнал уште два гола, но во единаесеттото коло Јадранската лига со 16–1 победа на гости кај Приморац. Прлаиновиќ успеал да постигне само еден гол на 3 декември во понижувачкиот пораз од 21–0 над ПОШК во дванаесетото коло од Јадранската лига. Во тринаесеттото коло на 10 декември, Прлаиновиќ постигнал три гола против Морнар БС во победата на гости со 20–8. Прлаиновиќ постигна три гола на 14 декември во четвртото коло од Евролигата, во победата од 14–9 на гости против ВК Јадран Х.Н. Третиот гол беше негов 10-ти на турнирот. На 8 февруари 2012 година, во петтото коло од Евролигата, Прлаиновиќ постигнал гол во победата од 15–7 против Марсеј. 3 дена подоцна тој постигна два гола во петнаесеттото коло на Јадранската лига во победата 9–8 на домашен терен против Југ СО. На 25 февруари, во последното коло од групната фаза на Евролигата, Прлаиновиќ постигнал три гола во победата од 18–7 на гости против Спартак Волгоград. Четири дена подоцна, Прлаиновиќ постигнал нови три гола, но во натпреварот од четиринаесеттото коло заостанување во Јадранската лига, во лесната победа од 21–5 на домашен терен над Морнар БС. На 3 март Прлаиновиќ постигнал гол во победата со 12–7 на Јадранската лига на гости против Младост.
ВК Партизан
Адрија Прлаиновиќ ја започнал својата кариера во Јадран (2003–2006), по неговото време таму се преселил во Партизан Рајфајзен пет сезони (2006–2011). Во 2011 година, тој се преселил во италијанскиот Про Реко, но таму поминал само една сезона бидејќи клубот банкротира. Потоа добил покана да се врати во Партизан, но решил да потпише договор со друг белградски ватерполо клуб: Црвена Звезда. По пристигнувањето во Црвена ѕвезда бил поставен за капитен.
Репрезентативна кариера
Прлаиновиќ ги постигнал своите први два гола на Европското првенство на 17 јануари против Германија во вториот натпревар кој Србите го добиле со 13–12. Тој, исто така, постигна гол во третиот натпревар на 19 јануари, во големата победа од 15–12 за неговата земја против бранителот на титулата европски првак Хрватска. На 21 јануари во четвртиот натпревар, Прлаиновиќ постигнал три гола за својата репрезентација во рутинска победа против Романија со 14–5. На 23 јануари, Прлаиновиќ постигна гол во последното коло од групата А, во кое Србија загуби од Црна Гора со 11–7. На 27 јануари Прлаиновиќ постигнал гол во полуфиналната победа со 12–8 над Италија. Андрија Прлаиновиќ го освои Европското првенство 2012 година на 29 јануари. Тој постигна гол во финалето против Црна Гора кое неговата репрезентација го доби со 9-8. Ова му беше втор златен медал на ЕП.
Тој бил дел од српските летни олимписки тимови 2008, 2012, 2016 и 2020 година кои освоиле два златни и два бронзени медали. Тој беше најдобар стрелец на Олимписките игри во 2012 година, со 22 гола.
Приватен живот
Прлаиновиќ е во брак со Ивана Чуљковиќ и ја има ќерката Ѓурѓа.
Aleuria aurantia
Aleuria aurantia (габа од кора од портокал) е широко распространета аскомицетна габа од редот Pezizales. Брилијантните портокалови аскокарпи во облик на чаша често наликуваат на кора од портокал расфрлани на земја, што му дава на овој вид заедничко име.
Таксономија
Кристиан Хендрик Персон ја опишал кората од портокал како Peziza aurantia во 1800 година. Специфичниот епитет е латинскиот збор aurantia „портокалова“. Карл Вилхелм Готлиб Леополд Фукел го ставил во родот Aleuria во 1870 година.
Опис
Портокаловото плодно тело е широко 2–10 cm, во облик на чашка, често необликувано поради натрупаност од други плодни тела. Спорите се безбојни и се распрснуваат во видливи облаци кога се вознемирени.
Во Европа, кората од портокал може да се помеша со видовите Otidea или Caloscypha кои се отровни или непознати за јадење.
Слични видови вклучуваат Caloscypha fulgens, Sarcoscypha coccinea, Sowerbyella rhenana и членови на Otidea и Peziza.
Дистрибуција и живеалиште
Габата од кора од портокал расте на гола глина или нарушена почва низ Северна Америка и Европа. Пронајден е и на југот на Чиле. Aleuria aurantia плодови главно кон крајот на летото и есента.
Опстанок (серија)
Опстанок — македонска телевизиска серија од 1990 година во режија на Миле Грозданоски, во продукција на МТВ.
Гривест павијан
Гривест павијан или гривест бабун  — вид бабун од семејството на старосветските мајмуни (Cercopithecidae). Може да се најде најсеверно од сите бабуни. Домородец е на Африканскиот Рог и југозападниот крај на Арапскиот Полуостров. Овие области обезбедуваат живеалишта со помалку грабливци од централниот и јужниот дел на Африка, каде живеат другите видови на бабуни. Гривестиот бабун бил свето животно за Старите Египќани и се појавува во различни улоги во религијата на древен Египет, па затоа понекогаш може и да се сретне под името „свет бабун“.
Физички опис
Освен очигледната разлика во големината помеѓу половите (мажјаците се обично двапати поголеми од женките), што е карактеристично за сите бабуни, кај овој вид исто така се појавува полов диморфизам во бојата. Крзното на мажјаците е сребрено-бело и имаат изразена грива која ја развиваат на возраст од околу десет години, додека женките се кафени и ја немаат споменатата грива. Нивните лица може да бидат во различни нијанси на црвена и кафена.
Мажјаците имаат должина до 80 сентиметри и тежина од 20-30 килограми; женките должина до 40-45 сентиметри и тежина од 10-15 килограми. Опашката додава дополнителни 40-60 сентиметри на должината. Опашката завршува со мало перче. Бебињата се темна боја, која се осветлува по околу една година. Женките на гривестите бабуни достигнуваат полова зрелост на возраст од околу 51 месец, а мажјаците на возраст од помеѓу 57 до 81 месец .
Екологија
Распространетоста на бабунот се протега од Црвеното Море во Еритреја до Етиопија, Џибути и Сомалија. Бабуните се исто така домородци во југоисточниот дел на Арапскиот Полуостров, во Јемен и Саудиска Арабија. Гривестиот бабун живее во полупустински услови, савани и карпести предели, поради потребата од карпи за спиење и снабдување со вода. Гривестиот бабун е сештојад и е прилагоден на релативно сувото живеалиште. За време на влажните периоди од годината, бабунот се храни со најразлични видови храна, вклучувајќи цветови, семиња, треви, диви корења и листови од дрвата Акација. За време на сушните периоди, бабуните се хранат со листови од растението Dolbera glabra и листови од растението сизал (науч. Agave sisalana). Гривестите бабуни исто така се хранат со инсекти, влекачи и мали цицачи. Дури е виден бабун кој носел мртов дик-дик.
Пиењето вода на бабуните исто така зависи од периодот од годината. За време на влажниот период, бабуните лесно доаѓаат до вода. За време на сушниот период, тие се снабдуваат од најмногу три бунари. Бабуните ја прават попладневната дремка покрај бунарите. Гривестите бабуни исто така копаат бунари на кратко растојание од природните бунари.
Организација на група
Бабунот има необичен друштвен систем од четири степени, наречен општество со повеќе степени. Најголемиот дел од меѓусебните односи се случуваат во мали групи наречени единици на еден мажјак или хареми, кои содржат еден мажјак и до десет женки кои мажјакот ги води и заштитува. Харемот обично вклучува еден т.н. „следбеник“ (мажјак) кој може да биде во сродство со водачот. Два или повеќе хареми формираат кланови. Во клановите, доминантните мажјаци на харемите се веројатно во блиски роднински врски и имаат хиерархија заснована на возраста. Следниот степен се дружините. Два или четири кланови формираат дружини кои можат да бројат до 200 единки, кои обично патуваат и спијат во група. И мажјаците и женките ретко ги напуштаат нивните дружини. Доминантните мажјаци ги спречуваат бебињата и младите да комуницираат со бебиња и млади од другите дружини. Дружините може да се тепаат меѓусебно за храна и сл., при што возрасните мажјаци водичи на харемите се обично оние кои се тепаат. Дружините во својот состав содржат и мажјаци кои се самци и не се ниту водачи на харем, ниту следбеници, туку слободно се движат низ дружината. Неколку дружини може да се соединат за да оформат трупа. Неколку дружини во една трупа обично делат површина од карпа каде спијат.
Групно поведение
Гривестиот бабун е различен од останатите бабуни и макаки по тоа што општественото уредување му е строго патријархално. Мажјаците ја ограничуваат слободата на движење на женките, групирајќи ги со визуелни закани и влечејќи или гризејќи ги оние кои ќе залутаат . Мажјаците понекогаш прават хајки по другите хареми со цел да им ги грабнат женките, при што се случуваат насилни пресметки. Многу од мажјаците успеваат да земат женка од другиот харем, нешто што се нарекува „преземање“. Обично овие насилни пресметки се придружени со визуелни закани. Визуелните закани може да бидат во вид на превртување на очните капаци и подигнување на усните со цел да се покажат забите. Како и кај многу други видови, бебињата на бабуните се земаат како заложници од страна на мажјаците во овие пресметки. Дополнително, женките претпочитаат одредени мажјаци, а противниците на тие мажјаци го почитуваат изборот на женките. Колку помалку женката покажува дека ги сака мажјаците од харемот каде припаѓа, толку е полесно противниците да ја грабнат при хајките. Млади мажјаци, најчесто следбеници, можат да почнат сопствени хареми убедувајќи ги понезрелите женки да ги следат. Мажјакот, исто така, може да ја грабне незрелата женка сосила. Како и да е, мажјакот ќе се пари со женката само кога ќе созрее полово. Старите мажјаци често ги губат женките, кои преминуваат кај следбениците, па штом се случи тоа истите почнуваат да губат килограми и нивното крзно почнува да ја менува бојата во кафена, како кај женките. Иако мажјаците кај другите видови бабуни преминуваат во други трупи подалеку од своите роднини мажјаци, мажјаците на гривестиот бабун остануваат во клановите во кои се родиле (или во дружините каде се родиле) одржувајќи ги врските со своите роднини. Се сметало дека гривестите бабуни ги отстрануваат женките од групите каде имаат роднини од ист пол. Сепак, подоцнежните истражувања покажале дека женките ги одржуваат блиските врски со нивните роднини од ист пол во времетраењето на нивниот живот. Женките можат да потрошат исто толку време во друштво на други женки колку и со мажјаци од нивниот харем, а некои дури и контактираат со женки од други хареми. Дополнително, не е чудно за женки кои се роднински поврзани да завршат во ист харем. Женките можат да останат поврзани и да помагаат на нивните проширени семејства и покрај тоа што меѓусебните односи се контролирани од страна на мажјаците од харемот.
Женките во еден харем не покажуваат никаква доминација во меѓусебните врски слично на другите видови бабуни и макаки. Мажјаците од харемите, потиснуваат какво било насилство меѓу женките и спречуваат појава на каква било хиерархија. И покрај тоа, се појавиле друштвени разлики меѓу женките. Некои женки се поактивни друштвено и имаат посилни друштвени врски со водачот на харемот. Овие женки, познати како „централни женки“, остануваат во поголема близина на водачот на харемот од останатите женки. Женките кои поминуваат повеќе време подалеку од водачот на харемот се наречени „периферни женки“.
Размножување
Како и другите бабуни, гривестиот бабун се размножува несезонски. Најголемиот дел од парењето го извршува доминантниот мажјак во друштвена единица која има еден мажјак, иако останатите мажјаци можат да успеат да се спарат со некои од женките. Обврските за одгледување на младите во најголем дел припаѓаат на женките. Тие ги дојат и негуваат младите, а една женка во дружтвена единица може да негува и бебе кое не е нејзино. Како и сите бабуни, гривестите бабуни се интересираат за нивните млади и им даваат многу внимание. Доминантните мажјаци ги спречуваат другите мажјаци да дојдат во близок контакт со нивните млади. Тие исто така ги заштитуваат младите од грабливци. Дополнително, ги поднесуваат младите, ги пренесуваат од едно место на друго и си играат со нив. Кога нов мажјак ја грабнува женката, кај неа се појавуваат отоци на половите органи кои може да претставуваат прилагодување со цел да се спречи новиот мажјак да го убие потомството на претходниот мажјак. Кога мажјаците достигнуваат пубертет, тие развиваат интерес да ги одгледуваат младите во групата. Тие ги киднапираат бебињата намамувајќи ги подалеку од нивните хареми и канејќи ги да се качат на нивните грбови. Ова е честа појава кај мажјаците следбеници. Ова киднапирање може да доведе до дехидрирање или гладување кај младите. Водачот на харемот ги спасува младите од нивните грабнувачи, најчесто за да го заштитат нивното потомство.
Прикази во културата
Понекогаш дури и Тот се појавувал во облик на гривест бабун (често прикажан како ја носи месечината на својата глава), како варијација на неговото најчесто прикажување како силуета со глава во облик на ибис. Хапи, еден од четирите хорови синови кој ги чувал органите на починатите во религијата на древен Египет, исто така е прикажан со глава на гривест бабун: Хапи ги заштитувал белите дробови, од каде доаѓа обликувањето на капакот на теглата за чување белите дробови на починатите во вид на глава на гривест мајмун. Гривестите мајмуни биле почитувани бидејќи голем дел од нивните навики биле сметани за обожување на сонцето.
Статус и зачувување
Изменувањето на средината каде живеат е главната закана за опстанокот на гривестите бабуни. Единствените грабливци кои се закана за гривестиот бабун се пругастата хиена, точкастата хиена и африканскиот леопард кои сè уште живеат во областите каде живее и гривестиот бабун. МСЗП го вброил овој вид во списокот за „низок ризик“ во 2008. Нема поголеми закани за преживување на овој вид во моментот, иако локално може да е под ризик поради големото прожирување на земјоделието и губењето на живеалиштата. Видот може да се најде во националниот парк Јангуди Раса, прибежиштето за див свет Харар и одреден број резервати во долината Аваш и северна Еритреја.
Градиште (Долно Лакочереј)
Градиште — археолошко наоѓалиште во охридското село Долно Лакочереј. Претставува населба од бронзеното време.
Гилов
Гилов (Gielow) — општина во округот Мекленбуршка Езерска Област, во Мекленбург-Западна Померанија, Германија.
Градиште (Долно Лакочереј)
На 2 км западно од селото има тумба со доминантна положба. На нејзиниот зарамнет дел, кој има елипсовиден облик, развлечен во правец исток-запад, при копањето на ровови се исфрлени на површината фрагменти од керамички садови и орудија од камен и коска.
Белоопашест орел
Белоопашести орел или морски орел — голема граблива птица од семејството на јастребите. Оваа птица ја имаме и во Македонија.
Распространетост и систематизација
Белоопашестиот орел се размножува во северна Европа и северна Азија. Најголема популација од овој орел има на крајбрежјето на Норвешка. Во 2008 година популацијата изнесуваше 9.000 до 11.000 двојки. Птицата е претежно резидентна (постојан жител), освен оние кои живеат многу на север, во источна Скандинавија и Сибир. Се селат на југ зимно време. Птиците од источна Русија ретко мигираат во Алјаска.
Мала издвоена популација се постојани жители на југозападен Гренланд и западен Исланд. Порано бил предложен да се издвои како посебен подвид groenlandicus заради големината и пропорциите на телото. Сега, овој вид се смета за монотипичен. Гренландскиот белоопашест орел е релативно нова популација која нема акумулирано многу уникатни одлики. Тие се демографски изолирани и заслужуваат специјална заштита.
Белоопашестиот орел е криптичен пар со белоглавиот орел.
Опис
Белоопашестиот орел е многу голема птица, со должина од 66 до 94 см и распон на крилјата од 1.78 до 2.45 метри, што во просек е најголемиот од сите видови. Женките тежат од 4 до 6.9 кг, и се малку поголеми од мажјаците, кои тежат од 3.1 до 5.4 кг. Најтежок орел од овој вид е забележан во Шкотска со 7.5 кг, а неодамна е регистрирана огромна женка во Гренланд со распон на крилјата од 2.53 метри. Овој вид има широки крилја, голема глава и голем дебел клун. Возрасните се главно сивкавокафеави, освен што им се малку посветли во главата и вратот, имаат црни летачки пердуви и препознатливата бела опашка. Сите голи делови им се жолти, вклучувајќи ги и клунот и нозете. Кај младенчињата опашка и клунот се потемни, а опашката станува бела со темна црна лента кога птицата е речиси возрасна. Комбинацијата на сивкавокафеавата боја, широките, рамномерни крилја, белата опашка, силниот жолт клун и големите димензии го прават белоопашестиоѕ орел непогрешно препознатлив меѓу орлите.
Утврдено е дека некои единки живеат над 25 години, но 21 година им е просечен животен век.
Исхрана
Исхраната на белоопашестиот орел е променлива, опортунистичка и сезонска. Грабливците вклучуваат риби, птици и цицачи во својот лов, а многу единки живеат крадејќи ја храната од други животни и птици, како корморани, галеби и други  грабливи птици. Мршата е често основна храна за време на зимата, особено рибите и копитарите, но и сите други животни, вклучувајќи го и човекот. Но, орлите се и моќни ловци, исто така. Секоја риба што ќе се доближи до површината е потенцијален улов за белоопашестиот орел. Рибниците и езерцата со крапови, ако е возможно, често ги експлоатираат. Иако понекогаш убиваат копнени птици, сепак, нивна мета се водните птици. На Балтикот, тие се хранат претежно со морски птици, а неодамна е регистрирано дека нападнеале и изеле голем корморан, а во одредени ситуации знаат да уништат и цели колонии. Во Естонија, 25 двојки морски орли биле набљудувани како симултано убиваат колонија корморани. Сепак, најчест плен на белоопашестиот орел се: морските нуркачи, нуркачите, патките, гуските, па дури и лебедите; а од цицачите, сите животни од големина на глушец па до јагне.
Размножување
Белоопашестиот орел сексуално созрева на возраст од четири до пет години. Се спарува за цел живот, но ако едниот умре, се заменува со друг партнер. Врската се создава кога ќе се одбере местото за гнездење. Тие имаат карактеристично воздушно додворување кое кулминира со фаќање за канџите и заедничко спуштање кон земјата правејќи разни пируети. За тоа време се огласуваат, за разлика од златниот орел. Огласувањето понекогаш може да биде дует. Гнездото е огромна градба од гранки, сместена на дрво или на крајбрежни гребени. Тие се територијални, па гнездото често го користат со години, па дури и со децении. Се случува гнездото да го користат и следните генерации, па така, во Исланд едно гнездо било користено над 150 години. Територијата на белоопашестиот орел е меѓу 30 и 70 км², на крајбрежните локации. На копно, се среќава крај езера и реки. Територијата на овој орел може да се преклопи со територијата на златниот орел, а конкуренцијата меѓу нив не е голема. Златниот орел повеќе сака планински предели и пусти рамнини, а белоопашестиот, пак, сака крајбрежја и море. Спарените двојки несат едно до три јајца годишно. Ги квачат двата родитела 38 дена. Откако ќе се испилат, пилињата се релативно толерантни едно кон друго, иако првоиспиленото е секогаш поголемо и подоминантно за време на хранењето. Претежно женката е таа што ги одгледува и ги храни младенчињата, а мажјакот е во близина и ја презема грижата одвреме-навреме. Младите се способни да се хранат за пет-шест недели, а се оперјуваат за 11-12 недели, останувајќи во близина на гнездото и зависејќи од родителите уште 6 до 10 недели.
Вишокот пилња понекогаш се земани од гнездото за да се искористат во програмата за обновување на видот во подрачјата каде изумреле. Ако останат во гнездото, тие ќе бидат убиени од првороденото, порано или подоцна, како кај повеќето орли. Во ваквите програми птиците се одгледувани на тој начин што нема да го гледаат човекот што ги храни, сè додека не пораснат доволно за да се хранат самостојно.
Статус
Белоопашестиот орел е алфа-грабливец. Тие ја доживуваат биоакумулацијата од загадената животна средина присутна во нивниот плен, а исто така страдаат од овчарите и ловците на дивеч кои сметаат дека орлите се закана за овците и дивечот. Во периодот 1800-1970, белоопашестиот орел претрпе драматичен пад во популацијата и стана исчезнат вид во многу региони на западна, централна и јужна Европа. Интензивната конзервација, забраната за лов, заштита на местата за размножување, зимската исхрана, доведе до обновување на многу локални популации.
Хералдика
Белоопашестиот орел е национална птица на Германија и го има на војничките амблеми. Се верува дека на војничките амблеми на Полска и Србија е белиот орел. Морскиот орел обично е претставуван со риба во клунот за да се разликува од обичниот.
Предисторија
Во Оркни, (Шкотска) коски од морски орел се пронајдени во гробници стари 6000 години, што сугерира дека птиците биле одгледувани од тогашните луѓе, а тврдењето се поткрепува и со цртежи на орлите во пештерите во таа област.
Фолклор
На Шетландските Острови, рибарите веруваат дека штом ќе се појави орелот, рибите испловуваат на површина со стомакот нагоре, па затоа некои рибари користат маст од орел да го зголемат својот улов.
Видео од гнездо на орел
Live view of a nest with 2 eglets is transmitted since April 10, 2012 from Poland at http://www.lasy.gov.pl/bielik
NGC 2793
NGC 2793 — спирална галаксија во соѕвездието Рис, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2793 се споменува и како UGC 4894, MCG 6-21-2, CGCG 181-6, IRAS 09137+3438, LT 6, KUG 0913+346B.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2793 е од видот SBm. Видливиот сјај со голо око изнесува 13 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,6 m, додека површинскиот сјај изнесува 13 m/лм2. NGC 2793 има привидни димензии од 1,2' х 1'.
Замок Леке
Замокот Леке (на Läckö Slott) е средновековен замок сместен на јужниот брег на реката Венерн во западниот дел на Шведска. Темелите на замокот биле поставени во 1298 година како замок составен од две или три куќи опкружени од ѕидини. Во 1470-те во замокот избувнал пожар кој резултирал во проширување на замокот од тамошен епископ наречен Бринолф Герлашон.
NGC 2793
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 9 ч 16 м 46,6 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, + 34° 25' 56". Положбениот агол на објектот е во износ од 63°.
Замок Леке
Денес замокот Леке претставува национален споменик на Шведска и е управуван од страна на Одборот за национална сопственост од 1993 година. Секоја година во средината на јули, во дворецот на замокот се одржува Опера на замокот Леке која трае околу три недели.
1255
1255 (Римски бројки) — година според општоприфатениот календар. Тоа била 1255 година од новата ера, 255. од вториот милениум, 55. од XIII век и шеста од 1250-тите.
Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.
Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6763 и 6764 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г. п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6005 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г. п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5015 и 5016 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г. п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како Ab urbe condita), годината е избројана како 2008.
Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт цар или 2637 г. п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот цар станал владетел, т.е. 2697 г. п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1255 година се протега во 3891 и 3892, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3951 и 3952 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543 г. п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1798. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 652 и 653 исламска година.
Раководење со проекти
Раководењето (или управување) со проекти е дисциплина на планирање, организирање и управување со ресурсите што придонесува за успешно исполнување не специфични проектни цели.
Проект претставува определена задача (која има определени почетни и завршни датуми) која се презема за да се создава уникален производ или услуга кој придонесува за позитивна промена или додадена вредност. Овие определни одлики на проектите се во контраст со оние на процесите, или операциите, кои претставуваат, долготрајна функционална работа со која се повторува истиот процес на призводство на некој производ или услуга. Во практиката, начинот на управувањето со овие два система е најчесто многу различен, и поради тоа потребно е да се развијат специфични технички способности и примена на различен тип на управување.
Главниот предизвик на раководењето со проекти е реализација на поставените проектни цели во однос на проектните ограничувања, како што се опфатот, времето и буџетот. Второстепениот, и поамбициозен, предизвик е да се оптимализира алокацијата и интеграцијата на инпутите кои се потребни за да се постигнат претходно дефинираните цели.
Историја на раководењето со проекти
Како дисциплина, раководењето со проекти се развило од различни полиња на апликации вклучувајќи ги конструкција, инжинерство и одбрана. Во САД, двајцата татковци на раководењето со проекти се Henry Gantt, кој уште се нарекува таткото на техниките за планирање и контрола, кој е најмногу познат по употребата на Гант Чартот како алатка за раководење со проекти, и Henri Fayol за создавањето на шесте раководни функции, кои го создаваат скелетот за основата на знаењето поврзано со проектниот и програмското раководење.
И двајцата Gantt и Fayol, биле познати како студенти на Frederick Winslow Taylor, и ги проучувале неговите теории за научното раководење. Неговата работа им претходи на модерните алатки за раководење со проекти вклучувајќи ги тука и Work Breakdown Structure (WBS) и алокацијата на ресурси.
Педесеттите години на минатиот век го одбележуваат почетокот на новата модерна ера на раководењето со проекти. Претходно раководењето со проекти се сметало за како посебна дисциплина која се одделува од раководењето. Во САД, уште пред педесеттите години на минатиот век, проектите биле управувани на «ад хок» основа со користење најчесто на Гант Чартови и неформални техники и алатки. Во тоа време биле развиени два модела за математичко планирање на проектите, «Методот на критичен пат» (на англиски Critical Path Method-CPM) кој заедно го развиле DuPont Corporation и Remington Rand Corporation за управување на проекти за одржување на фабрики, и «Техниката за Евалуација и Преглед на Програми» (на англиски Program Evaluation and Review Technique-PERT) развиена од страна на Booz-Allen & Hamilton како дел од програмата за подморници на морнарицата на САД, во соработка со Lockheed Corporation; Овие математички техники набрзо биле разделени помеѓу повеќе приватни компании.
Во исто време, технологијата за предвидување на проектните трошоци, управување со трошоците, и инженерската економија се развиваат, со пионерската работа на Hans Lans и други. Во 1956 година, Американската Асоцијација на Инженери за Трошоци (на англсики American Association of Cost Engineer, сега позната како AACE International; the Association for the Advancement of Cost Engineering) беше формирана од страна на првите практиционери на раководењето со проекти исто како и специјалистите за планирање и распоредување, предвидување на трошоци, и трошочна контрола (проектна контрола). AACE продолжи со својата пионерска работа и во 2006 година го издаде првиот некогаш интегриран процес за портфолио, програмско и проектно раководење (Рамка за Целосно Управување со Трошоците, на англски Total Cost Management Framework).
Во 1969 година, Институт за Проектено раководење (англ. Project Management Institute-PMI) беше формиран за да им служи на интересите на индустријата на раководењето со проекти. Основата на ИПМ е дека алатките и техниките на раководењето со проекти се широко прифатени дури и помеѓу многубројните проектни апликации од софтверската индустрија сè до конструкционата индустрија. Во 1981, одборот на директори на ИПМ го одобри развојот на тоа што денес е познато како Водич Низ Оснаовата На Знаењето на раководењето со проекти (англ. A Guide to the Project Management Body Of Knowledge-PMBOK Guide), кој ги содржи стандардите и насоките за практична примена кои се користат низ целата професија.
Меѓународното здружение за раководење со проекти-МЗРП (на англиски The International Project Management Association-IPMA), која беше основана во Европа во 1967 година, ги презема сличните чекори и ја развива ИАПМ основата за компетенција (на англиски IPMA Competence Baseline-ICB).Фокусот на ICB исто така го има знаењето како основа, и разработува определни искуства, меѓународни вештини, и компентенции. И двете организации сега соработуваат во развојот на ISO стандардите за раководење со проекти (ISO 10006).
= Приоди на раководењето со проекти = Постојат неколку приоди кои можат да бидат користени за управување со проектни активности, вклучувајќи ги тука експедитивните, интерактивните, растечки приоди и приоди по фази.
Без разлика на тоа кој приод се користи, внимателно треба да се разјаснат проектните цели, и доста важно, улогите и одговорностите на сите учесници и стејкхолдери.
Традиционален пристап
Традиционалниот пристап се состои од серија на чекори којшто треба да бидат завршени. Кај «традиционалниот пристап» се разликуваат 5 делови на проектот (4 фази плус котрола) во развивањето на еден проект:
Фази во развојот на проектот:
Не сите проекти ќе ги "посетат « сите фази, затоа што одреден проект може да заврши пред да стигне до завршната фаза. Некои проекти пак немаат планирање или мониторинг. Некои проекти пак ќе поминат низ 2, 3 и 4 фаза неколкупати.
Многу индустрии користат варијации на овиe фази. На пример, при дизајнирање на некој архитектонски објект, проектите најчесто проаѓаат низ фазите како што се Пред-планирање, Концепциски дизајн, Шематски дизајн, Развој на дизајнот, Конструкциски нацрти, и Конструкциска Администрација. Во софтврскиот развој овој модел е познат како модел на водопад, односно една серија на задачи по друга во линеарна секвенца. Во развојот на софтвер многу организации го користат Рационалниот Унифициан Процес (на англиски Rational Unified Process-RUP) за да биде прикладен за оваа методологија, и покрај тоа што РУП не ја бара или препорачува оваа пракса. Моделот на водопад може да функционира за мали тесно дефинирани проекти, но за големи проекти каде што опсегот не може да биде дефиниран или не е познат, не е толку препорачлив. Основата на неизвесноста објаснува дел од ова, како што планирањето преземено во почетните фази на проектот страда од висок степен на неизвесност. Ова се потврдува во оние случаи каде што развојот на софтвер е најчесто реализација на нов производ, овај метод е широко познат како неефективен за софтверски проекти каде што потребите се непознати на почетокот и промената е малку веројатна. Иако називите може да се разликуваат од една до друга индустрија, фазите најчесто ги следат следниве чекори за решавање на проблемот — „дефинирање на проблемот, разгледување на алтернативи, избор на алтернатива, имплементација и евалуација“.
Rаководењето со проекти на критичен синџир
Rаководење со проекти на критичен синџир е метод на планирање и управување на проекти кој става поголемо значење на потребните ресурси за извршување на проектните задачи. Тоа е апликација од Теоријата на Ограничувања на проектите. Целта е да се зголеми степенот на постигнување (или завршниот степен) на проектите во една организација. Во примената на првите три од петте чекори на ТНО, системско ограничување за сите проекти се ресурсите. За употребата на ограничувањето, задачите коишто се наоѓаат на критичниот синџир добиваат приоритет пред сите други активности. Проектите се планирани и управувани за да се осигура дека активностите на критичниот синџир се подготвени да започнат најбрзо што можат кога потребните ресурси ќе станат достапни, овозможувајќи сите други ресурси да бидат достапни за критичниот синџир.
За специфични проекти, проектниот план треба да претрпи Израмнување на ресурсите, и тогаш најдолгата секвенца на задачи којшто имаат ограничени ресурси се идентификува како критичен синџир. Во околини со повеќе проекти, израмнувањето на ресурсите се извршува за сите проекти. Но, најчесто е доволно да се идентификува (или едноставно да се избере) еден ресурс — ресурс којшто претставува ограничување за повеќе проекти, и да се постават проектите врз основа на достапноста на тој единствен ресурс.
Екстремнo раководење со проекти
Во критичните студии за раководењето со проекти, забележано е дека неколку од овие основни модели засновани на Техниката за евалуација и преглед на програми не одговараат на денешното окружување во кое работат компаниите истовремено работејќи на повеќе проекти. Повеќето од нив се наменети за многу големи, не рутински проекти кои се случуваат само еднаш, а денеска сите видови на раководење се претставуваат како проекти.
Со користење на сложени модели за „проекти“ (или подобро кажано „задачи“) со продолжување на неколку недели е докажано дека се предизвикуваат непотребни трошоци и низок степен на маневрирање во неколку случаи. Наместо тоа, експертите во раководење со проекти се обидуваат да идентификуваат различни „полесни модели“, како што се експедитивните методи за раководење со проекти којшто ги вклучуваат екстремното програмирање за развој на софтвер и Скрум техниките. Генерализација на екстремното програмирање на друг вид на проекти е ектремнoto раководење со проекти, кој може да се користи во комбинација со процесното моделирање и принципите на раководење на раководење со човечка интеракција.
Методологија на синџир на настани
Методологијата на синџир на настани е наредното подобрување во однос на методот на критичен пат и раководењето со проекти на критичен синџир. Методологијата на синџир на настани е техника за моделирање на неизвесноста и мрежна анализа на распореди која се фокусира на идентификување и управување на настани и синџири на настани кој имаат влијание врз распоредот на проектот. Методологијата на синџир на настани помага да се намали негативното влијанието на психлошките предрасуди, како и да овозможи лесно моделирање на неизвесноста во распоредување на проектите. Методологијата на синџир на настани се заснова на следниве принципи:
ПРИНЦ2
ПРИНЦ2 е структуриран пристап кон раководењето со проекти, кој беше издаден 1996 година како генеричен проектен метод. Тој овозможува метод за управување со проекти во склоп на добро дефинирана рамка. ПРИНЦ2 објаснува процедури за координирање на луѓе и активности во еден проект, како да се дизајнира и надгледува еден проект, и што да се прави ако проектот треба да биде прилагоден или ако не се развива според планираното.
Во овој метод секој процес е специфициран со неговите клучни инпути и аутпути и со специфични цели и активности што треба да се реализираат, што дава автоматска контрола на какви било девијации од планот. Поделен во управувачки фази, овој метод овозможува ефикасна контрола врз ресурсите. Врз основа на близок мониторинг, проектот може да биде изнесен преку добра контрола и организација.
ПРИНЦ2 овозможува да се пронајде заеднички јазик за сите учесници во еден проект. Многубројните управувачки улоги и одговорности којшто се вклучени во еден проект се целосно објаснети и можат да се прилагодат за да се приспособат на сложеноста на проектот и одликите на организацијата.
Рационален унифициран процес
Рационалниот Унифициран Процес (РУП) е рамка на итеративен процес за развој на софтвер создадена од страна на Rational Software Corporation, дивизија на IBM уште од 2003 година. РУП не е само еден конкретен процес, туку прилагодлива процесна рамка, со намера да биде кроена од страна на организациите и софтверските проектни тимови кои ќе ги одберат елементите на процесот кои одговараат на нивните потреби. Ова се фазите на РУП:
= Развојни фази на проектите = Вообичаено, развојот на проектите вклучува бројни елемент: четири или пет фази, и систем за контрола. Без разлика на методологијата која се користи, процесот за развој на еден проект ќе се состои од следниве фази:
Иницирање
Фазата на иницирање ги определува природата и опсегот на развојот. Ако оваа фаза не се изврши добро, малку е веројатно дека проектот успешно ќе ги задоволи бизнис потребите. Клучните проектни контроли потребни овде се разбирањето на бизнис околината и осигрување дека сите потребни контроли се вклучени во проектот. Какви било недостатоци треба да бидат пријавени и препораки треба да бидат упатени за да тие бидат поправени.
Фазата на иницирање треба да вклучува целосен план кој ги вклучува следниве полиња:
Планирање и дизајн
По фазата на иницирање, системот е дизајниран. Понекогаш, малечок прототип од финалниот производ е направен и испробуван. Испробувањето најчесто се извршува со комбинација на тестери и крајни корисници, и може да се преземе откако прототипот е направен или истовремено. Контролата треба да биде поставена така што гарантира дека финалниот производ ќе ги исполни спецификациите од проектниот договор. Резултатот на фазата на дизајнирање треба да го вклучува следниот дизајн:
Извршување
Извршувањето се состои од процесите користени за да се заврши работата дефинирана во планот за да се постигнат проектните барања. Процесот на извршување вклучува координирање на луѓе и ресурси, како и интегрирање и извршување на активностите на планот. Етапните резултати се произведени како крајни аутпути од извршените процеси како што е дефинирано во планот.
Мониторинг и контрола
Мониторингот и Контролата се состојат од оние процеси којшто се извршуваат за да се надгледува извршувањето на проектот така што потенцијалните проблеми можат да бидат идентификувани на време и корективни акции да бидат преземени, кога е потребно, за да се контролира извршувањето на проектот. Најважната придобивка е дека изведбата на проектот е надгледувана и мерена за да се идентификуваат варијации од планот.
Мониторингот и Контролата вклучуваат:
Во проекти со повеќе фази, процесот на мониторинг и контрола исто така овозможува фидбек помеѓу проектните фази, со цел да се имплементираат корективни или заштитни акции за да се донесе проектот во согласност со планот.
Проектното одржување е континуиран процес, кој вклучува:
Кругот на мониторинг и контрола
Во оваа фаза, ревизорите треба да обрнат внимание на тоа колку делотворно и брзо се решаваат проблемите на корисниците.
За време на изведувањето на било кој конструкциски проект, опсегот на работата се менува. Промените се нормален и очекуван дел од конструкцискиот процес. Промените може да бидат резултат на потребни модификации на дизајнот, различни услови, достапност на материјалите, промени побарани од страна на контрактор и други. Покрај извршување на промената на дело, промената треба да биде документирана за да се покаже што всушност било конструирано. Ова е познато како раководење со промени. И покрај тоа што сопственикот претежно бара зафршен извештај на кој ќе бидат забележани сите промени или пак, поточно, секоја промена која што се однесува на допирливите делови од завршената работа. Извештајот се вклучува во документите на договорот, најчесто, но не секогаш, е ограничен на нацртите за дизајнот. Потребите за снабдување на овој извештај се норма во конструкциските договори.