cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Палче (сказна)
Заплетот на приказната
Ограта дозволила момчиња да преспијат и им дала кревет во собата на ќерките. Но таа не заспала и се подготвувала да ги убие додека спијат. Палче, знаел дека тоа е можно и веќе однапред испланирал па златните круни на ќерките ги заменил со капчињата што ги носеле тој и браќата. Кога станала ограта ги убила своите ќерки наместо нив, и пак отишла да си легне. Кога се успала ипочнала да рчи Палче и браќата побегнале.
Ограта се разбудила утредента и си ја увидела грешката, ги обула чизмите за преку седум рида и долини и тргнала по момчиња. Тие додека пешачеле ја здогледале. Палче повторно брзо мислел па се скриле во близина на малата пештера. Ограта се изморила, седнала да се одмори блиску до местото каде што се криеле. Палче им кажал на браќата како да се вратат дома, а во меѓувреме, ѝ ги соблекол чизмите на ограта додека спиела и ги си ги облекол. Бидејќи чизмите биле магични, му станале точни. Палче ги искористил чизмите за да направи богатство, и се вратил во семејниот дом, каде што засекогаш ќе живеат среќно.
Историскиот контекст
Традиционалните приказни пренесувани во усната традиција имаат многу старо потекло. Не се знае точно од кога потекнува приказната, но верзијата што ја напишал Перо се појавила во контекст на голмиот глад за време на владеењето на кралот Луј XIV. Со неа се става акцент на краткотрајноста на мачниот селски живот и на уловите на децата како прва жртва во случај на неволја.
NGC 378
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 378 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,1 m, оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 m, додека површинскиот сјај изнесува 13,5 m/лм2. NGC 378 има привидни димензии од 1,5' х 1,1'.
Палче (сказна)
Франција во XVII век
Меѓу втората половина на 17 и почетокот на 18 век, во времето кога Перо ја објавил неговата прва збирка заедно со приказната за Палче (1697) во Европа а посебно во Франција имало силен студ. Летата биле врнежливи а зимите сурови па затоа владеел глад од огромни размери: историчарите такви зими забележале во 1660, 1661, 1662, 1675. Во 1693, зимата е забележана со општ глад. Во 1715, зимата била сибирска. Реката Сена целосно замрзнала, слично како во 1705 кога замрзнало дури и морето долж бреговите. Земјата била смрзната и сите реколти биле уништени. Немало ни дивеч доволно па волците ги напаѓале луѓето. Требало жито да се купува од странство но војните на Луј 14 веќе го имале исцрпено државната каса.
NGC 378
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 1 ч 6 м 12 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 30° 10' 41". Положбениот агол на објектот е во износ од 105°.
Други поделби
Проучување на NGC 378 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 3907. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 352; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 6999. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 21.
Палче (сказна)
Гладот како тема
Темата во приказната се врти околу тоа да се јаде или да се биде изеден:
Анализа
Француската сказна за првпат била објавена од страна на Шарл Перо под наслов Палче (француски: Le petit Poucet) во збирката Приказни или сказни од минатото (1697). Француското име на јунакот, "Poucet" доаѓа францускиот збор "pouce" што значи "палец" и алудира на нешто ситно и малечко. Во македонскиот јазик, уште од првата адаптација, приказната е позната како Палче.
На почетокот се споменува дека "малиот Палче" кога се родил не бил поголем од палецот на човек.
Во првата половина приказната за Палче е многу на слична на Јованче и Марика. Родителите повеќе не се во можност да ги издржуваат нивните деца и да се откажуваат од нив. Јунакот на приказната остава трошки од леб, но поради птиците, не му успева да го пронајде патот за дома. Таквото одбележување на патека го има во многу приказни, а една од најстарите е онаа за Тезеј и минотаурот.
Втората половина од приказната вклучува огра, која главниот јунак ја надмудрува. Со тоа личи на Љубениот Роланд и Темисто.
Илустрации од Гистав Доре
Гистав Доре нацртал 11 илустрации за изданието на книгата на Перо од 1862, Сказните на Перо (фр. Les Contes de Perrault).
Други илустратори
Хајнрих Лејтеман и Карл Офтердингер ја илустрирале германската збирка, Мојата прва бајкозбирка (Mein erstes Märchenbuch) објавена на крајот на 19 век.
Надворешни врски
Мальчик-с-пальчик (сказка)
Список на државни водачи во 1622 година
Ова е список на државни водачи во 622 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
IC 232
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 232 се споменува и како ESO 508-13, MCG -4-31-36.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 232 е од видот E/SB0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,4 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,5 mag, додека површинскиот сјај изнесува 12,5 m/лм2. IC 232 има привидни димензии од 1,4' х 0,9'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 8 м 4,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -23° 47' 49". Положбениот агол на објектот е во износ од 163°.
Други поделби
Проучување на IC 232 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 45514.
NGC 4188
NGC 4188 — спирална галаксија во соѕвездието Гавран, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4188 се споменува и како MCG -2-31-23, IRAS 12115-1218.
Откривање
Објектот е откриен на 1886 година од страна на Ормонд Стоун, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 26 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4188 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 13,7 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. NGC 4188 има привидни димензии од 0,7' х 0,6'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Положбениот агол на објектот е во износ од 80°.
Други поделби
Проучување на NGC 4188 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 39059. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 283; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 5525. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1033.
Псача
Псача — село во Општина Ранковце во околината на Крива Паланка во североисточна Македонија. Селото е сместено во областа Славиште. Најпознато е по значајниот средновековен Псачки манастир, кој е сместен над селото во дабова шума.
Географија и местоположба
Селото е сместено во крајниот јужен дел во Општина Ранковце, на самиот коридор 8, по кој поминува магистралниот пат од Скопје и Куманово кон Крива Паланка до граничниот премин Деве Баир на македонско-бугарската граница.
По својот тип спаѓа во групата на ридско-планински села и најголем дел од куќите се сместени околу магистралниот пат, но има и маала од разбиен тип расфрлени околу селото на поголема далечина.
Историја
Пред крајот на XIX век, Псача е големо македонско село под ропство од Турците. Според официјални статистики од 1900 г. Псача — село во Крива Паланка со околу илјада жители православни Македонци.
По Првата светска војна, Псача била под Кривопаланечката општина и во селото имало 1.020 жители.
Потекло и значење на името
Името на селото Псача најверојатно доаѓа и потекнува од името на кнезот  Пасхач  или  Паскач , кој заедно со својот син - севастократот Влатко, во повелба од 1358 година се запишани и јавуваат како ктитори на старата манастирска црква „Свети Никола“, која што и денес постои над самото село, како дел од Псачкиот манастир. Од името на кнезот Пасхач, кое доаѓа од името на хебрејскиот збор и празник Пасха кој во денешно време во рускиот јазик се користи за празникот Велигден, со текот на времето името на селото најверојатно се изменило од Пасхача во денешниот облик Псача.
Стопанство
На основа на составот на атарот, селото во основа има полјоделско-шумарска функција. Главното занимање на населението е земјоделството, иако голем дел од населението работи во градот Крива Паланка или пак во локалните претпријатија.
Воедно, во селото постојат и современи стопански објекти поради што се смета за најиндустријализиран дел од општината, како што се: погонот за производство на печурки „Бонум“ и живинарска фарма. Покрај тоа, планирана е и изградба на технолошка и индустриска развојна зона од страна на Владата на Македонија. Исто така, во селото има две продавници и еден ресторан, како и сервис за автомобили.
Население
Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 438 жители, од кои 358 Македонци, 1 Ром, 2 Срби, 1 останат и 76 лица без податоци.
Родови
Псача е македонско село.
Родови во селото се:
Најголемо е Ѓоринско маало со околу 60 к., во него се родовите Ѓоринци, Угриновци, Подржикоњци, Којкарци, и др. Во Ранчовско маало има околу 30 к., во Дамјанско маало има околу 23 к., во Богдановско маало има 14 к., во Радевско маало има 11 к., во Чифлачко маало има 9 к., во Чавдарско маало има 5 к..
Чавдарско маало се наоѓа во горниот дел од селото, таму се родовите Пуповци и Којкаровци, по преданието тие се единствените староседелци во селото. Останатите родови се доселени кон крајот на и во текот на  век. Скоро за сите доселенички родови не се знае од каде се доселени, единствено се знае за родовите Ѓоринци (10 к.) дека се доселени од селото Црешево кај Ќустендил (денес во Бугарија) и го знаат следното родословие: Јордан (жив на 53 год во 1973 година) Савко-Јаќим-Младен-Илија, се доселил неговиот татко. Родот Угриновци е доселен од селото Огут, и родот Подржикоњци (5 к.) доселени се од селото Подржи Коњ.
Самоуправа и политика
Селото се наоѓа во Општина Ранковце, која била една од ретките општини во Македонија, која не била воопшто менувана во поглед на нејзините граници со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.
Во периодот 1952-1955, селото влегувало во рамките на некогашната општина Длабочица, во која се наоѓале и селата Баштево, Борово, Длабочица, Мождивњак и Тламинци. Самата Општина Длабочица била дел од Кривопаланечката околија. Во периодот 1950-1952 година, селото претставувало општинско седиште на некогашната Општина Псача, која влегувала во поголемата Кривопаланечка околија.
Личности
Родени во Псача: Починати во Псача:
Невини луѓе со валкани раце
„Невини луѓе со валкани раце“ (француски: Les innocents aux mains sales) — француско-италијанско-германски филм од 1975 година, режиран од Клод Шаброл (Claude Chabrol), кој е автор и на сценариото, засновано врз романот „Проколнатите невини луѓе“ (The Damned Innocents) на Ричард Нили (Richarda Neely).
Пад на Филаделфија
Падот на Филаделфија го одбележило падот на последната независна византиска христијанска населба во западниот дел на Анадолија од страна на муслиманските Турци предводени од Османлискиот султанат. Во 1378 година, византискиот цар Мануил II Палеолог ветил дека ќе го предаде градот на Османлиите, а како замена ќе очекува помош и поддршка во граѓанската војна која ја тресела Византија. Жителите на градот одбиле да се предадат на муслиманите. Градот во рацете на Османлиите паднал во 1390 година.
Долно Градиште (Гризилевци)
Долно Градиште — утврдување од доцноантичко време и средниот век кај пробиштипското село Гризилевци.
Список на државни водачи во 378 година
Ова е список на државни водачи во 78 година. Во него се наведени водачите на државите во светот, коишто постоеле во соодветната година. Се споменуваат имињата на оние водачи коишто ги заземале највисоките функции или оние со најголема моќ во државата, без оглед на обликот на државното уредување и видот на функцијата којашто ја извршувале. Како дополнителни информации се наведуваат и животниот век на водачот и временскиот период на извршување на соодветната функција.
Списокот е поделен на континентите во светот, коишто се подредени по азбучен редослед, а во делот за секој континент, исто така, по азбучен редослед се подредени државите коишто во годината се наоѓале на тој континент. Во случај да се случиле промени на функциите, наведени се имињата на сите лица коишто ја извршување таа функција подредени по хронолошки редослед во текот на годината.
Илинден, Револуционерни песни, 1903-1953
„Илинден, Револуционерни песни, 1903-1953“ — антологија песни составена од македонскиот композитор Јосиф Чешмеџиев. По Втората светска војна, Чешмеџиев развил богата просветна и културна дејност во Бугарија каде што продолжил и со запишување и објавување на македонски народни песни, со што во 1953 г. тој ја објавил и оваа збирка. Кон насловот е запишано дека песните се запишани и хармонизирани од Јосиф Чешмеџиев, а се објавуваат по повод 50-годишнината од Илинденското востание.
Содржина
Збирката содржи вкупно 36 песни. Во кусиот предговор е потпишан Георги Деспотов, член на „Сојузот на македонските културно-просветни друштва во Бугарија“, во кој тој истакнува: "„На 2 август таа година се навршуваат 50 години од славното Илинденско востание, кога македонскиот народ се дигна на вооружена борба против неговиот поробувач, најавувајќи го своето право на слобода и рамноправност. Илинденската епопеја - врховниот дострел на македонскиот народ, силно е одразен во песните.“"
Збирката започнува со химната „Илинден“, на која најверојатно автор е самиот Чешмеџиев. Истата химна се среќава и на крајот на драмата „Илинден“ од Никола Киров Мајски, без мелодискиот запис. Збирката содржи песни за Гоце Делчев, Сирма војвода, Јордан Пиперката, Христо Узунов, Ѓорѓи Сугарев, Васил Чакаларов, Апостол војвода, Иван Алабакот, Дончо Штипјанчето и други јунаци од македонската ослободителна борба, и дополнителни песни за везењето на знамето, за борбите во Смилево, на Мечкин Камен, на Ножот и други. Збирката важи за антологија на македонската револуционерна борба, коишто песни се посебно одбрани од Чешмеџиев, бидејќи биле масовно исполнувани од македонскиот народ.
Мика Кларк
Мика Кларк (англиски: Micah Clarke) е историско-авантуристички роман напишан од Сер Артур Конан Дојл. Романот се заснова на Бунтот од Монмаут од 1685 година во Англија.
Жабеливка
Жабеливка (Жабелівка) е село во Украина, Виницки реон, Виничка област.
NGC 2177
NGC 2177 — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Златна Рипка, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2177 се споменува и како ESO 57-SC66, in LMC.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 2177 е од видот OCL. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,8 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13 m. NGC 2177 има само една позната привидна димензија, која изнесува 1,2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 6 ч 1 м 16,5 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, - 67° 44' 0".
Други поделби
Проучување на NGC 2177 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 445; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 9164.
Ламберт Френд
Ламберт Бен Френд (Lambert Ben Freund, р. 23. ноември 1942 година во Џонсбург, Илиноис, САД) е американски инженер. Познат е по неговата истражувачка работа во областа на бранови во цврсти тела, механика на кршење, сеизмологија, механика на тенки филмови, развој на микроструктурата во филмови, теорија на изместувања, биолепливост и инженерско образование.
Френд израснал на фарма во североистокот на Илиноис, која ја купил неговиот прадедо по доселувањето од Германија во средината на 19. век. Студира на Илинојскиот универзитет во Урбана-Шампајн, а потоа докторира на универзитетот „Нортвестерн“ во Еванстон, Илиноис под менторство на професорот Јан Акенбак. Прво се приклучува како пост-докторски истражувач во лабораторијата за истражување на материјали при Брауновиот универзитет, а потоа постанува и професор на истиот. Меѓу 1979 - 1983 година, Френд е директор на Дивизијата за инженерство. Во текот на својата кариера, тој учествува во научни размени на Стенфордовиот универзитет, Калифорнискиот универзитет во Беркли, Калифорнискиот технолошки институт и на Илинојскиот универзитет. Се пензионира во 2010 година.
Професорот Френд е добитник на бројни награди и признанија, вклучувајќи ги и медалот „Вилијам Прагер“, Тимошенковиот медал и медалот „Џорџ Р. Ирвин“. Член е на Националната академија за инженерство на САД, Националната академија на науките на САД и Американската академија на уметностите и науките.
Во 1965 година, се ожени со Колин Хел. Имаат три сина.
Кастанети
Кастанети, иако се сврзуваат првично за шпанскиот фолклор, се одомаќиле и на поширокиот средоземен простор, а во подалечно потекло се исто така од исток. Две издлабени парчиња (костеново) дрво со школкаста форма се поврзуваат со јаже еден за друг и за прстите на свирачот (честопати - играч), кој со движење на дланката ритмично ги удира еден од друг. Остар и сув звук кој на тој начин се создава обогатен е со призвуко на воздухот кој е збиен во шуплината внатре во школката.
Во оркестарска примена школките се закачени за рачка, понекогаш на двата краја по пар, па ударањето се постигнува со тресење на рачкат. Вметнатиот дел помеѓу школките ја зголемува резонантната празнина и ја прави звучноста пополна.
Средна (планина)
Средна — мала средновисока планина во источна Македонија, меѓу долините на реките Брегалница и Желевица. Највисок врв е Бејаз Тепе со наморска височина од 1.348 м.
Местоположба
Планината Средна се наоѓа на југ од Делчево и северозапад од Пехчево. На запад е оградена од долината на Брегалница каде се наоѓа селото Разловци, на исток е оградена од долината на реката Желевица и селото Нов Истевник каде се наоѓа регионалниот пат кон Пехчево и Берово, додека на север се отвора котлината Пијанец каде е сместено селото Тработивиште, а на југ се отвора Малешевската Котлина каде е сместено селото Робово. Лежи неколку километри западно од границата со Пиринска Македонија (денес во Бугарија). Зафаќа површина од, од која поголемиот дел административно припаѓа на Општина Делчево, а помалиот на Општина Пехчево.
Има многу слабо определен срт на протегање во правец север - југозапад со многу разгранувања и долови кон исток и запад. Врвовите се благи и зарамнети без голема издаденост и определеност, обраснати со шума до самите сртови. Покрај највисокиот врв Бејаз Тепе, на планината Средна има уште неколку врвови повисоки од 1000 метри: Робоски Бричак (1311 м.н.в.), Стредна (1298 м.н.в.), Било (1296 м.н.в.), Грбавец (1259 м.н.в.), Калуѓер (1239 м.н.в.), Баждарова Чука (1228 м.н.в.).
Растителност и образби
Покриена е со шумска и тревна растителност, наместа со пошумени појаси. Во особено значителен обем е застапена природната борова шума по падините и целото планинско било. Во помала мерка на западните падини се застапени и листопадните шуми од даб. Јужните и по источните делови на планината се одликуваат со силна разјаденост. На североисточната страна, кај селото Нов Истевник процесот создал забележителни земјени пирамиди, наречени „Кукуље“. Во овој предел на должина од околу 200 м (во правец сси-јјз) и широчина од 30–50 м, во подножје на поголем природен мел, се изградени 50-тина земјани пирамиди со височина до 15 м. Најистурените и најстари пирамиди, што се наоѓаат поблиску до долинското дно на Истевнички Поток, веќе се сосема оформени. Над нив се помлади пирамиди, сè уште поврзани со седиментни гребени со кои заедно градат сложени форми што наликуваат на замоци и куполи. Уште повисоко, долинската страна е испресечена со повеќе паралелни, длабоки ерозивни долчиња, раздвоени со гребени од неогени песоци и глини. Овие гребени, со ерозија и плакнење од атмосферски врнежи, постепено се истенчуваат, прекинуваат и добиваат изглед на земјани пирамиди. Така, процесот се поместува нагоре по падините, што значи создавањето на пирамидите е активно и во денешно време.
Геоморфолошките вредности на планината Средна вклучуваар: флувиоденудациски релјеф (бројни кратки речни долини, земјени пирамиди „Кукуље“, долови, долчиња, мелови, остенци и др.).
IC 233
IC 233 — галаксија во соѕвездието Кентаур, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како IC 233 се споменува и како ESO 219-33.
Откривање
Објектот е откриен на 10 мај 1904 година од страна на Ројал Харвуд Фрост.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, IC 233 е од видот S0. Видливиот сјај со голо око изнесува 12,7 mag, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 mag, додека површинскиот сјај изнесува 12,8 m/лм2. IC 233 има привидни димензии од 1,5' х 1'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 13 ч 9 м 34,8 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -51° 58' 7". Положбениот агол на објектот е во износ од 152°.
Користена литература
Vol.I. Pasadena, Calif., California Institute of Technology, 1961. Also, successive volumes through 1968. (1,380) (Catalog)
Баба Марта
Баба Марта (митолошко значење) — поим кој потекнува како персонификација на месец март, неговата измамничка природа и непредвидливи метеоролошки услови. „Баба Марта“ гарантира невреме и кога не му е време. Баба Марта ја има речиси кај сите словенски народи.
За „Баба Марта“ се својствени „Бабините укови“. Ова е периодот од крајот на март и почетокот на април, кога наеднаш и вон ред дуваат студени ветришта и врни лапавица, што прави кал со снег на земјата.
Потекло на зборот
Името Баба Марта настанало според месецот март, односно римскиот бог на војната Марс. Таа е остра и сурова како него, а топла и разиграна како пролетта што ја најавува.
Митолошко минато
Легендата вели дека таа првпат се налутила кога римскиот крал Нума Помпилиј ѝ го одзел местото на прва дама во календарот, додавајќи уште два месеци пред неа. Оттогаш, таа навредена старица станала многу ќудлива. Час во неа се буди воениот дух на богот Марс, па се одмаздува испраќајќи студ на земјата, час со својата топла насмевка носи пролетна радост. Според народното верување, Баба Марта е персонификација на пролетта, повторното раѓање, новите идеи и неопходноста од хармонија во природата и човечкиот живот. Кога тоа не е случај, таа испраќа снег на земјата за да ги предупреди луѓето дека треба да внимаваат на нивното однесување.
Саксо-Лауенбург
Поранешни територии кои не се дел од денешниот округ
Покрај средишните територии на современиот округ Војводство Лауенбург, некогаш и други територии припаѓале на војводството, главно јужно од реката Елба:
Историја
Во 1203 година, кралот Валдемар II, крал на Данска, ја освоил областа на Саксо-Лауенбург, но ја вратил на Алберт I, војвода на Саксонија, во 1227 година. Во 1260 година, синовите на Алберт I, Алберт II и Јохан I го наследиле нивниот татко. Во 1269, 1272 и 1282 година, браќата постепено ги поделиле нивните области на владеење во рамките на три територијално неповрзани саксонски области долж реката Елба (едната наречена Хаделнски крај, друга околу Лауенбург на Елба и третата околу Витенберг), пред да следи формалната поделба.
По отстапувањето на Јохан I, Алберт II владеел со неговите помали внуци Алберт III, Ерик I и Јохан II, кои до 1296 година дефинитивно го поделиле Војводство Саксонија, така што Саксо-Лауенбург припаднала на браќата, додека Саксо-Витенберг на нивниот чичко Алберт II. Последниот документ, кој ги спомнува браќата и нивниот чичко Алберт II како саксонски војводи потекнува од 1295 година. Декрет од 20 септември 1296 година, ги спомнува Фирланде, Заделбанде (Ланд Лауенбург), Ланд Рацебург, Ланд Дарцинг (подоцна Амт Нојхаус) и Хаделнски крај како одвоена територија на браќата.
До 1303 година, тројцата браќа што владееле со Саксо-Лауенбург, го поделиле на три дела, меѓутоа, Алберт III умрел уште во 1308 година, па така преостанатите браќа востановиле, по територијалната прераспределба во 1321 година, постара линија на Лауебург на чело со Јохан II која владеела со Саксо-Бергедорф-Мелн, заснована во Бергедорф и помлада линија на Лауенбургна чело со Ерик I која владеела со Саксо-Рацебург-Лауенбург, заснована во Лауенбург на Елба. Јохан II, најстариот брат, поседувал изборно право за асканијците, меѓутоа на ова му се спротивставил неговиот братучед Рудолф I од Саксо-Витенберг.
Во 1314 година, расправата прераснала во избор на двајца противнички германски кралеви, Хабсбурговецот Фридрих Убавиот и неговиот братучед од династијата Вителсбах Лудвиг IV Баварски. Лудвиг добил пет од седумте гласа, меѓу кои надбискупот Балдуин од Трир, кралот Јохан од Бохемија, војводата Јохан II од Саксо-Лауенбург користејќи го неговото тврдење дека е саксонски принц-изборен кнез, надбискупот Петер од Мајнц и изборниот кнез Валдемар од Бранденбург.
Фридрих Убавиот на истите избори добил четири од седум гласа, кралот Хајнрих од Бохемија, надбискупот Хајнрих II од Келн, братот на Лудвиг изборниот кнез Рудолф I од Пфалц и војводата Рудолф I од Саксо-Витенберг, тврдејќи дека тој е саксонскиот принц-изборен кнез. Меѓутоа, само Лудвиг Баварски бил назначен за цар на Светото Римско Царство. Меѓутоа, златната була од 1356 година, ги навела војводите од Саксо-Витенберг како електори.
Во 1370 година, четвртиот наследник на Јохан II, Ерик III од Саксо-Бергедорф-Мелн ги Бергедорф, Фирланде, половина од Саксонската Шума и Гестхахт на Либек за да добие кредит во износ од 16.262,5 либечки марки. Овие поседи се наоѓале на трговскиот пат помеѓу Хамбург и Либек, со што обезбедувале сигурно патување за товарите помеѓу градовите. Ерик III единствено задржувал доживотна станарина.
Градот Либек и Ерик III пропишале дека по неговата смрт, Либек ќе ја преземе сопственоста на заложените области додека неговите наследници не го отплатат кредитот и истовремено го откупат Мелн (договорено во 1359 г.), севкупно изнесувајќи сума од околу 26.000 либечки марки.
Во 1401 година, Ерик III умрел без наследник. Така, постарата линија на Лауенбург била истребена и Ерик III го наследил неговиот втор братучед Ерик IV од Саксо-Рацебург-Лауенбург од помладата линија. Во истата година, Ерик IV, поддржан од неговите синови Ерик (подоцна владеел како Ерик V) и Јохан, насилно ги освоиле заложените области без да ги исплатат, пред Либек да може да ја преземе сопственоста над нив. Во тоа време, Либек се помирил со состојбата.
Во 1420 година, Ерик V го нападнал принц-изборниот кнез Фридрих I на Бранденбург и Либек се здружил со Хамбург како поддршка на Бранденбург. Војските на обата града отвориле втор фронт и ги освоиле Бергедорф, замокот Рипенбург и речната царинска испостава во Еслинген (денес ферибот Цоленспикер). Така го приморале Ерик V да се договори со хамбуршкиот градоначалник Хајн Хојер и градоначалникот Јордан Плесков од Либек на Перлебершкиот договор на 23 август 1420 година, кој пропишува дека сите заложени области, кои Ерик IV, Ерик V и Јохан IV насилно ги презеле во 1401 година, мора неотповикливо да бидат предадени на градовите Хамбург и Либек, станувајќи нивна заедничка сопственост (Beiderstädtischer Besitz).
Од век, Саксо-Лауенбург се нарекувал себеси како Долна Саксонија (Niedersachsen). Меѓутоа, Саксонија како име за областа веќе била дел од постарото Војводство Саксонија, кога постоела до 1180 година. Така, кога во 1500 година биле основани царските кругови на Светото Римско Царство за собирање на даноци и воени окрузи, кругот во кој влегувал Саксо-Лауенбург и сите негови соседи биле означени како Долносаксонски круг, додека саксонското изборно кнежевство и војводствата во тоа време биле дел од Горносаксонскиот круг. Именувањето Долна Саксонија станало повообичаено и Саксонскиот круг подоцна бил преименуван во Долносаксонски круг. Во 1659 година, војводата Јулиус Хајнрих наложил во неговото „општо распоредување“ (водич за неговото владеење) „да се почитуваат шумите како срце и живот на Кнежевството Долна Саксонија“.
Луѓето на Хаделн ја прифатиле лутеранската Реформација во 1525 година и војводата Магнус I го потврдил лутеранскиот црковен ред на Хаделн во 1526 година, основајќи одвоено црковно тело за Хаделн кое постоело до 1885 година. Магнус не го поддржал ширењето на лутеранството во остатокот од војводството. Лутеранските свештеници, најчесто од соседното Кнежевство Линебург, лутеранско од 1529 година, ги одржувале првите лутерански служби. Молчеливо, верските собири назначувале лутерански свештеници па така посетите од 1564 и 1566 година, наредени од Франц I, синот на Магнус I, видел многу лутерански свештеници во многу парохии. Во 1566 година, Франц I го назначил управникот Франциск Барингиј како прв духовен водач на црквата во војводството, не вклучувајќи го Хаделн.
Франц I имал штедливо владеење и отстапил во корист на неговиот најстар син Магнус II во 1571 година. Магнус II ветил дека ќе ги поврати заложените војводски поседи со средства кои ги собрал како шведски воен командант и со неговиот брак со принцезата Софија од Шведска. Меѓутоа, Магнус не ги повратил заложените поседи, туку дополнително отуѓил војводски поседи, што довело до конфликт помеѓу Магнус и неговиот татко и браќата Франц (II) и Морис, како и советот на војводството, дополнително влошувајќи го лошиот карактер на Магнус.
Во 1573 година, Франц I го сменил Магнус и се вратил на престолот додека Магнус пребегал во Шведска. Следната година Магнус повел трупи со цел да го преземе Саксо-Лауенбург со насилство. Франц II, искусен воен командант во царска служба, и војводата Адолф од Шлезвиг-Холштајн, тогаш полковник на долносаксонскиот округ (Kreisobrist), му помогнале на Франц I да го порази Магнус. За возврат Саксо-Лауенбург морал да се откаже од управување на Штајнхорст во 1575 година. Франц II повторно му помогнал на неговиот татко да го спречи вториот воен обид за превласт во 1578 година. Потоа, Франц I го прогласил Франц II за негов заменик при владеењето на војводството.
Во 1581 година — кратко пред да умре и по советување со неговиот син принц-архиепископот Хајнрих од Бремен и Рудолф II, свет римски цар, но не со другите негови синови Магнус и Морис — Франц I го направил неговиот трет син Франц II, кој го сметал за најспособен, негов единствен наследник, нарушувајќи ги правилата на првородство. Ова ги нарушило и онака лошите односи со советот на војводството, кој се борел со војводската практика на растечка задолженост.
Општата посета на црквите во 1581 година, поведена од Франц II, покажала слаби резултати на знаењето, практикувањето и однесувањето на многу свештеници. Барингиј бил најден за одговорен за овие жалби и бил заменет од Герхард Сагитариј во 1582 година. Конечно во 1585 година, по советувања со неговиот брат принц-архиепископот Хајнрих, Франц II објавил устав, од управникот Андреас Пухениј Постариот, за лутеранската црква на Саксо-Лауенбург. Ја воспоставил лутеранската државна црква на Саксо-Лауенбург, со општ управник (до 1592 г.) и консисториум со седиште во Лауенбург, кој бил споен со оној на Шлезвиг-Холштајн во 1877 година. Обидот на Франц II да го спои лутеранското црковно тело на Хаделн со она од остатокот на војводството било едногласно одбиено од свештенството и советот на Хаделн во 1585 и 1586 година.
Меѓутоа, нарушувањето на првородството му дало основа на советот да го гони новиот војвода Франц II како незаконски. Ова го приморало на преговори, кои завршиле на 16 декември 1585 година со документот на „Вечен сојуз“ (Ewige Union) на претставници на благородништвото на Саксо-Лауенбург и други лица, главно од градот, Лауенбург и Рацебург, тогаш заедно собрани како совет на војводството, предводени од ландмаршал, наследна титула носена од семејството Фон Билов. Франц II го прифатил неговото основање како постојана институција со големо влијание во управните работи. За возврат, советот го прифатил Франц II како законски наследник и му оддале почит како војвода во 1586 година.
Односите помеѓу советот и војводата се подобриле откако Франц II ги испратил војводските залози со пари кои ги заработил како царски командант. Откако замокот во Лауенбург на Елба (започнат во 1180-1182 од војводата Бернард I) изгорел во 1616 година, Франц II го преместил главниот град во Нојхаус на Елба.
Во 1619 година, војводата Август го преместил главниот град на Саксо-Лауенбург од Нојхаус на Елба во Рацебург, каде и останал. Во текот на Триесетгодишната војна (1618–1648), Август останал неутрален, меѓутоа сместувањето и прехранувањето на странските трупи претставувало тежок товар за војводството. Август бил наследен од неговиот постар полубрат Јулиј Хајнрих во 1656 година. Тој преминал од лутеранство во католицизам кога очекувал да биде прогласен за принц-епископи на Оснабрик во 1615 година, но гарантирал дека ќе ја остави лутеранската државна црква и долносаксонскиот црковен ред.
Ги потврдил постоечките повластувања на благородништвото и на советот. Во 1658 година, им забранил на неговите вазали да заложуваат или да ги отуѓуваат феудите, така борејќи се од вклопувањето на малите имоти во Саксо-Лауенбург во монетарни економии на соседните стопански развиени Ханзини градови Хамбург и Либек. И со обете градови-држави започнал гранични спорови за имотите кои ја избегнувале власта на Саксо-Лауенбург.
Со смртта на војводата Јулиј Франц, син на Јулиј Хајнрих, лауенбуршката линија на Асканиската династија исчезнала на машка страна. Меѓутоа, женското наследување било возможно според законите на Саксо-Лауенбург. Така, двете преживеани од трите ќерки на Јулиј Франц, Ана Марија Франциска и Зибиле Августа се бореле за наследство на првата постара сестра. Нивната слабост била искористена од војводата Георг Вилхелм од соседното Кнежевство Брауншвајг-Линебург, кој го нападнал Саксо-Лауенбург со неговите трупи, така спречувајќи го стапувањето на престолот на законската престолонаследничка војвотката Ана Марија.
Имало најмалку осум монархии кои тврделе дека имаат право на наследство, предизвикувајќи борба помеѓу соседните војводства Мекленбург-Шверин и данскиот Холштајн, како и петте држави на Асканијците: Кнежевство Анхалт, Изборно кнежевство Саксонија, Шведска и Бранденбург. Воено биле вмешани Целе и дански Холштајн, кој се согласил на 9 октомври 1693 година (Hamburger Vergleich), дека Целе кој де факто го поседува најголем дел од Саксо-Лауенбург ќе го задржи војводството, додека тврдината во Рацебург, утврдена под водство на Целе и насочена против Холштајн, ќе биде уништена. За возврат дански Холштајн, кој го нападнал Рацебург и ја уништил тврдината, ќе ги повлече неговите трупи.
Георг Вилхелм го надоместил Јохан Георг III, изборен кнез на Саксонија, за неговото тврдење со значителна сума на пари, бидејќи наследниците на обата принца направиле договори за заедничко наследување со поранешните војводи на Саксо-Лауенбург. Потоа, советот му укажал почит на Георг Вилхелм како нивен војвода. На 15 септември 1702 година, Георг Вилхелм го потврдил постоечкиот устав, закони и законодавните тела на Саксо-Лауенбург. На 17 мај 1705 година, лутеранскиот управник се преместил од Лауенбург во Рацебург и продолжил со свештенството од црквата Св. Петар. Кога умрел на 28 август истата година, Саксо-Лауенбург преминал на неговиот внук Георг I Лудвиг, изборен кнез на Хановер, потоа крал на Велика Британија како Џорџ I. Долносаксонската лутеранска црква го одржала нивниот црковен ред со конзисториумот и општиот управник Валтер Слитер (1646–1697) во Лауенбург.
Така, Саксо-Лауенбург, освен за Хаделн, преминал на Велфската династија и нејзината Хановерска династија, додека законските наследници, Ана Марија Франциска од Саксо-Лауенбург и Зибиле Августа од Саксо-Лауенбург, никогаш не одрекувајќи се од престолот, биле избрикани и испратени во бохемиско Плосковице. царот на Светото Римско Царство Леополд I го одбил наследувањето на Целе и така го задржал Хаделн, кој бил надвор од владеењето на Целе, во негов посед. Дури во 1728 година, неговиот син царот Карло VI го признал Џорџ II за владетел на Саксо-Лауенбург, признавајќи го де факто преземавањето на неговиот дедо во 1689 и 1693 година. На 27 август 1729 година ги потврдил постоечкиот устав на Саксо-Лауенбург, закони и советот. На 5 април 1757 година, долносаксонското училишно тело (Niedersächsische Landschulordnung) наложил задолжително образование за сите деца во Саксо-Лауенбург. Џорџ III дошол во 1760 година и ги одобрил сите закони, уставот и советот на Саксо-Лауенбург во документ издаден во дворецот Св. Џејмс на 21 јануари 1765 година. Во 1794 година, Џорџ III ги доделил годишни награди за најдобрите учители во Саксо-Лауенбург.
Војводството било окупирано од француските сили во 1803-05, откако француските окупациски сили заминале во борба против Австрија. Тогаш, британски, шведски и руски сили го освоиле Саксо-Лауенбург во есента 1805 година на почетокот на војната на Третата коалиција против Франција (1805–06). Во декември, Француското Царство, го предало Саксо-Лауенбург на Кралството Прусија.
По Наполеоновите војни, Саксо-Лауенбург бил вратен како хановерски доминиум во 1813 година. Виенскиот конгрес го основал Саксо-Лауенбург како земја-членка на Германскиот Сојуз. Во 1814 година, Кралството Хановер го разменил Саксо-Лауенбург за пруска Источна Фризија. На 7 јуни 1815 година, по 14 месеци владеење, Прусија го доделила Саксо-Лауенбург на Шведска, за возврат добивајќи ја Шведска Померанија, меѓутоа и плаќајќи дополнителни 2,6 милиони талери на Данска, за данските побарувања на Померанија. Данска ја добила војводската територија северно од Елба, сега владеена во личен сојуз од данската Олденбуршка династија, од Шведска, така што повторно биле надоместени данските побарувања на Шведска Померанија. На 6 декември 1815 година, Фредерик VI од Данска го издал „Осигурителниот закон“ потврдувајќи ги законите, уставот и советот на Саксо-Лауенбург. In 1816 his administration took possession of the duchy.
Во 1871 година, Саксо-Лауенбург била една од составните држави на обединета Германија. Меѓутоа, во 1876 година, војводската влада и советот одлучиле да го распуштат војводството со почеток од 1 јули 1876 година. Неговата територија била припоена кон пруската Покраина Шлезвиг-Холштајн како округ Војводство Лауенбург.
NGC 6782
NGC 6782 — спирална галаксија во соѕвездието Паун, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.
Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6782 се споменува и како ESO 142-1, FAIR 57, IRAS 19195-6001.
Откривање
Објектот е откриен на 12 јули 1834 година од страна на Џон Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7 см.
Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 6782 е од видот SBa. Видливиот сјај со голо око изнесува 11 m, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11,9 m, додека површинскиот сјај изнесува 12,6 m/лм2. NGC 6782 има привидни димензии од 2,4' х 2'.
Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 19 ч 23 м 57,9 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -59° 55' 20"". Положбениот агол на објектот е во износ од 45°.
Други поделби
Проучување на NGC 6782 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 63168. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 435; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8773. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.
Неготин
Неготин е градска населба и седиште на истоимената општина во областа Бор, во Србија. Според пописот од 2002 година имало 17.758 жители (според пописот од 1991 година имало 17.355 жители), а според последниот попис од 2011 година има 16.882 жители.
Неготин се наоѓа во близина на границата на Србија, Романија и Бугарија. Името Неготин за прв пат било забележано во 16 век. Местото не било важно до 18 век, кога станало важно воено упориште. Во 1833 година Неготин трајно станал дел од Србија и оттогаш започнал неговиот брз развој, кој траел до почетокот на Првата светска војна.
Неготин, меѓу другото, е познат и како родно место на композиторот Стеван Мокрањац.
Географија
Денес, територијата на општина Неготин географски најмногу се поистоветува со Неготинскиот регион. Се наоѓа на границата на Србија, Романија и Бугарија. Рамнината, позната како Неготинска низина, се протега меѓу Тимок и Дунав до заоблената падина на Видровац-Бањево-Братујевац. Над оваа падина, рамничарското плато продолжува сè до планините Дели Јован и Стол, кои природно го одвојуваат целиот простор од централна и западна Србија. Самиот град е на околу 45 надморска височина.
Клима
Градот Неготин се наоѓа во низина опкружена со планини. Низината е отворена на исток и југ, што сето тоа придонесува за специфичната клима на Неготин. Неготин е најконтиненталното подрачје на Србија со топли лета и студени зими. Во текот на зимата температурата паѓа до -30 °C, а во лето температурата се зголемува до 40 °C во сенка.
Климата во Неготинскиот регион е погодна за одгледување земјоделски култури како винова лоза, бостан и памук.
Историја
Трагите од неолитскиот човек, пронајдени на бреговите на Дунав во селата Прахово, Душановац и Радујевац, сведочат дека територијата на денешниот неготински регион била населена во камено доба. Резултатите од проучувањето на археолошкиот материјал пронајден во Лепенски Вир покажуваат дека пред повеќе од шест илјади години на брегот на Дунав во Ѓердап и неговата непосредна заднина живееле луѓе чија материјална култура била на завидна височина. Многу народи живееле во денешна источна Србија во изминатите векови, забележувајќи го напредокот, развојот, исчезнувањето на нивните цивилизации. Податоците за нив ги покрива временската магла, но она што со сигурност може да се тврди е дека Неготинскиот регион, како непосредна заднина на Ѓердап, отсекогаш бил мост во минатото, а самиот Ѓердап е порта на тој мост меѓу Влашките низини и долината Тимок и Балкан от.
Стар и среден век
За време на големите преселби на луѓето, воинствените племиња навлегувале од исток и не е тешко да се замисли каков пустош останал во областа на денешна Краина по секоја воена инвазија. Илирите и Тракијците (Трибалите) се сметаат за први жители на дунавскиот регион. Но, познато е дека Келтите (Скордисци) и дојденците од Дакија, мизиските племиња Челегари и Тимаци (по кои најверојатно го добила името реката Тимок) оставиле свој белег во областа Неготинско.
Римјаните ги потиснале Дакијците во првиот век од нашата ера, но во текот на следните векови, со променливи воени богатства, тие ја бранеле денешна источна Србија (тогашната провинција Мизија) од Готите, Сарматите и Словените.
Византиските владетели, немоќни пред инвазијата, ја менувале својата тактика кон освојувачите. Јустинијан I дозволил некои словенски племиња да го населат просторот од Велика Морава до Црното Море. На територијата на денешен Неготин и покрај Тимок, први од Словените се племињата Негоци и Тимаци, со што започнала словенската историја на овие краеви.
Вурско владеење
Се смета дека Неготин е населба која настанала во времето на паѓањето на српскиот деспотизам под власта на Турците, во 1459 година. Сепак, најстарите познати пишани историски извори за Неготин и Краина потекнуваат од турските пописни книги на Видинскиот санџак од XVI век. Во 1530 година, врз основа на овие извори, Неготин бил помала селска населба со 55 куќи. Има одлики на типично неготинско село до првата половина на XVIII век. Забележал значителни промени во неговиот статус за време на австриската окупација (1718-1739), кога според пописот од 1736 година достигнал сто куќи. Со зголемувањето на населението добило поголемо воено значење. Со изградба на различни одбранбени објекти, Австријците од Неготино создале населба која имала статус на утврден град. За време на австриското владеење за прв пат официјално се употребувало името Краина. Картите го означуваат Крајнскиот округ, кој тогаш имал 32 населби.
Правата и привилегиите што Краина ги стекнала по австриската окупација во 1739 година биле постепено укинати од Турците. Ова било една од причините што за време на Австро-турската војна (1788-1791), краинските кнезови и помогнале на Австрија со испраќање чети од доброволци. Турската војска го напуштила Неготин во 1789 година, но ни австриската управа не издржала долго. По Свиштовскиот мир во 1791 година, Краина повторно била вклучена во Видинскиот санџак, со кој, сепак, тогаш управувал проблематичниот Осман Пазваноглу, кој набрзо станал одметник на султанот.